“O wu mi kawọn ọmọ mi kawee. Awọn obi mi gbiyanju niwọnba tagbara wọn mọ lati ran mi lọ sileewe, ṣugbọn mi o le sọ oyinbo, o maa n jẹ ẹdun ọkan fun mi. Akọbi mi ti pe ọmọ ọdun marun-un bayii, ko lọ sileewe ri latigba to ti daye. O wu mi ki wọn lọ sileewe, ki wọn si le sọ oyinbo.”


Iyawo gomina Kwara fẹẹ ṣeranlọwọ fun Risikatu toun atawọn ọmọ rẹ ni ẹyin oju to yatọ

O wu mi ki wọn lọ sileewe, ki wọn si le sọ oyinbo.”


Aarẹ Buhari fun Ize-Iyamu ni asia ẹgbẹ APC lati dije sipo gomina l’Edo

Ni ọjọ Ẹti, Furaidee, opin ọsẹ yii ni Aarẹ Muhammadu Buhari fun oludije sipo gomina nipinlẹ Edo, Osagie Ize-Iyamu, ni asia ẹgbẹ oṣelu APC lati dije dupo gomina ipinlẹ Edo ninu eto idibo ti yoo waye ninu oṣu kẹsan-an ọdun yii. Inu ẹgbẹ oṣelu PDP ni Ize-Iyamu wa telẹ ko too darapọ mọ ẹgbẹ APC, nibi ti wọn ti fa a kalẹ lati dije dupo gomina lorukọ ẹgbẹ wọn. Oun ni yoo koju Godwin Obaseki to n ṣe gomina Ẹdo lọwọ. Ẹgbẹ oṣelu APC lọkunrin yii wa tẹlẹ. Ede aiyede to ṣẹlẹ laarin oun ati baba isalẹ rẹ nidii oṣelu, Adams Osihomhole, lo sọ ọ dero ẹgbẹ oṣelu PDP, nibi ti wọn ti fa a kalẹ lati dije dupo gomina lorukọ ẹgbẹ wọn. Alaga afun-un-ṣọ ẹgbẹ APC, to tun jẹ gomina ipinlẹ Yobe, Malla Buni naa wa nibẹ lati gba a wọle.


O ma ṣe o, ọkọ ajagbe tẹ obinrin to n lọ jẹẹjẹ ẹ pa l’Ekoo

Faith Adebọla Obinrin kan tẹnikẹni ko ti i mọ orukọ ẹ titi di ba a ṣe n sọ yii lo ti kagbako iku airotẹlẹ latari ijamba ọkọ tanka kan to waye ni agbegbe Mile 2, nitosi Nigeria Army Signal Barracks, ni nnkan bii aago mẹwaa aabọ owurọ ọjọ Ẹti, Furaidee yii, lọna marosẹ Apapa si Oshodi, nipinlẹ Eko. Niṣe ni tirela ọhun ti epo bẹntiroo kun inu rẹ temutemu ṣubu yakata, to si dabuu ọna marosẹ ọhun, bẹẹ lobinrin agbalagba naa wa labẹ taya rẹ, aṣọ ankara buluu lo wọ, o ti ku fin-in fin-in. Alukoro fun Ajọ to n ri si iṣẹlẹ pajawiri nipinlẹ Eko, (LASEMA) Ọgbẹni Nosa Igiebor, fidi iṣẹlẹ naa mulẹ, o lawọn oṣiṣẹ ajọ naa pẹlu irinṣẹ to le wọ mọto ti wa nibi ijamba naa, mọto panapana si ti debẹ pẹlu, nitori ewu ijamba ina to le ṣẹlẹ. Nosa ni o ṣee ṣe ko jẹ ere asapajude lo ṣokunfa iṣẹlẹ yii, paapaa bi ọkọ naa ṣe ti loodu epo ẹgbẹrun lọna marundinlọgọta lita, ti eyi si le maa fi i sọtun-un sosi. O fi kun un pe afaimọ ko ma jẹ pe niṣe lọkọ naa lọọ subu lu obinrin to n rin lọ jẹẹjẹ tirẹ mọlẹ. O jọ pe dirẹba ọkọ ọhun ti sa lọ, tori ko sẹnikan to kofiri rẹ, ṣugbọn iṣẹ ti n lọ lati yọ oku obinrin naa labẹ ọkọ ọhun.


Nosa ni o ṣee ṣe ko jẹ ere asapajude lo ṣokunfa iṣẹlẹ yii, paapaa bi ọkọ naa ṣe ti loodu epo ẹgbẹrun lọna marundinlọgọta lita, ti eyi si le maa fi i sọtun-un sosi. O fi kun un pe afaimọ ko ma jẹ pe niṣe lọkọ naa lọọ subu lu obinrin to n rin lọ jẹẹjẹ tirẹ mọlẹ. O jọ pe dirẹba ọkọ ọhun ti sa lọ, tori ko sẹnikan to kofiri rẹ, ṣugbọn iṣẹ ti n lọ lati yọ oku obinrin naa labẹ ọkọ ọhun. Nosa si ti ṣeleri pe awọn yoo wadii ohun to ṣokunfa ijamba yii.


Nosa si ti ṣeleri pe awọn yoo wadii ohun to ṣokunfa ijamba yii.


Nibi ti Adedeji ti n gbẹjọ ro lọwọ laṣiiri ẹ ti tu pe ayederu lọọya ni n’Itori

Adefunkẹ Adebiyi,Abẹokuta Ọpọlọpọ ẹjọ ni ọkunrin kan torukọ ẹ n jẹ Adedeji Adelẹkan ti ba awọn eeyan gba ro nipinlẹ Ogun ti ko bu u lọwọ ri, afi kootu giga to wa lagbegbe Itori, nipinlẹ Ogun, to lọ l’Ọjọruu, Wẹsidee, ọjọ karun-un, oṣu kẹjọ yii, ti aṣiri ẹ ti tu pe ki i ṣe lọọya gidi. Koda, nibi to ti n gba ẹjọ ẹnikan to n jẹ Ọmọbọlaji Muri Kuti atawọn mẹrin mi-in ro ni lọọya keji to wa nibẹ ti bẹrẹ si i ta ko o pe ko kunju oṣunwọn, ki i ṣe lọọya gidi. Eyi lo mu adajọ beere iru iwe ti Adedeji ka atawọn ileewe to lọ. Nibi ti wọn ti da ibeere bo o naa lo ti han pe ayederu pọnbele lọkunrin to n gbẹjọ ro naa, bo tilẹ jẹ pe ọpọlọpọ ẹjọ lo ti ba awọn onibaara ṣe nile-ẹjọ Majisireeti yii ati ile-ẹjọ giga. Nigba ti ko sọna mi-in mọ ju ko jẹwọ lọ, Adedeji jẹwọ pe oun ki i ṣe lọọya tootọ, nitori oun ko paasi idanwo toun ko ba fi di lọọya gidi. Bẹẹ ni ẹka idajọ ko mọ oun bii lọọya, nitori wọn ko pe oun lati maa ṣiṣẹ amofin lọ.


Nitori Jẹgẹdẹ, Makinde ṣabẹwo ẹlẹẹkeji si Mimiko l’Ondo

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Gomina ipinlẹ Ọyọ, Ṣeyi Makinde tun ti ṣepade bonkẹlẹ mi-in pẹlu Dokita Olusẹgun Mimiko nile rẹ to wa niluu Ondo l’Ọjọbọ, Tọsidee, ọṣẹ ta a wa yii. Gẹgẹ b’ALAROYE ṣe gbọ, abẹwo ẹlẹẹkeji ti Makinde ṣe ọhun ni lati bẹ ẹ pe ko le ṣatilẹyin fun Eyitayọ Jẹgẹdẹ to jẹ oludije ẹgbẹ PDP ninu eto idibo to n bọ lọjọ kẹwaa, oṣu kẹwaa, ọdun yii. Ọjọ kẹrindinlọgbọn, osu kẹfa, ọdun yii, ni Makinde ṣabẹwo akọkọ, idi to si tori ẹ wa nigba naa ko yatọ si eyi to tun waa ṣe bayii. Odidi ọdun mẹjọ ni Jẹgẹdẹ fi jẹ kọmisanna feto idajọ labẹ iṣejọba Mimiko, oun naa lo si fa a kalẹ gẹgẹ bii oludije labẹ asia ẹgbẹ PDP lasiko eto idibo to waye lọdun 2016. Ọrọ ibo ọdun naa lọhun-un lo pada da aarin ọga ati ọmọọsẹ yii ru latari ẹsun tawọn ọmọlẹyin Jẹgẹdẹ fi kan Mimiko pe o dalẹ eeyan awọn, to si lọọ ṣiṣẹ fun Gomina Rotimi Akeredolu to jẹ ọrẹ rẹ, leyii to mu ko jawe olubori. Ọjọ Aje, Mọnde, ọṣẹ yii, ni Jẹgẹdẹ funra rẹ ṣabẹwo si ile Mimiko niluu Ondo, nibi tawọn mejeeji ti ṣepade, bo tilẹ jẹ pe ko ṣeni to mọ ohun ti wọn jọ sọrọ le lori.


Eyi ni bawọn aṣaaju Hausa-Fulani ṣe ba Naijiria yii jẹ (12)

Awọn ọrọ ti mo n sọ yii ṣe pataki gbaa. O ṣe pataki pupọ nitori ajaga to wa lọrun wa yii. Ati nitori pe ti ẹni kan ba dide laarin wa ti yoo ba gba wa ninu ohun ti a ko si yii, ki tọhun le mọ ọna ti yoo tọ, ko si le mọ ohun ti yoo fi ja: ki tọhun mọ idi ti gbogbo ohun to wa nilẹ yii fi ri bayii, ko si mọ ibi ti awọn baba wa ti ṣe aṣiṣe tiwọn. Ẹni ti ko ba mọ, yoo mọ to ba ya. Awọn eeyan miiran ko mọ pe nnkan n ṣe wa ni Naijiria. To o ba n sọrọ, wọn yoo ro pe bo ṣe yẹ ki nnkan ri naa lo ri yii, nitori wọn ko mọ aye miiran ju aye ibajẹ ati inira to wa ni Naijiria yii lọ ni.


Ẹni ti ko ba mọ, yoo mọ to ba ya. Awọn eeyan miiran ko mọ pe nnkan n ṣe wa ni Naijiria. To o ba n sọrọ, wọn yoo ro pe bo ṣe yẹ ki nnkan ri naa lo ri yii, nitori wọn ko mọ aye miiran ju aye ibajẹ ati inira to wa ni Naijiria yii lọ ni. Awọn ti wọn ti jade, ti wọn ti lọ sawọn ilu nla, ti wọn ti ri bi oju titi wọn ṣe ri, ti wọn ri i bi ina ki i ṣee lọ nibẹ, ti wọn ri i bi intanẹẹti ṣe rọrun fawọn eeyan wọn to, ti omi wa, ti ohun gbogbo wa bo ṣe yẹ nikan lo le mọ ohun ti mo n wi. Bi wọn ti n ṣejọba aye kọ ni wọn n ṣejọba ni Naijiria yii, bo ba si n lọ bẹẹ, a ko le gbe e ja, yoo fọ mọ wa lori lọjọ kan ni. Epe kọ!


Awọn ti wọn ti jade, ti wọn ti lọ sawọn ilu nla, ti wọn ti ri bi oju titi wọn ṣe ri, ti wọn ri i bi ina ki i ṣee lọ nibẹ, ti wọn ri i bi intanẹẹti ṣe rọrun fawọn eeyan wọn to, ti omi wa, ti ohun gbogbo wa bo ṣe yẹ nikan lo le mọ ohun ti mo n wi. Bi wọn ti n ṣejọba aye kọ ni wọn n ṣejọba ni Naijiria yii, bo ba si n lọ bẹẹ, a ko le gbe e ja, yoo fọ mọ wa lori lọjọ kan ni. Epe kọ! Ẹyin naa kuku gbọ owo buruku tawọn eeyan ti wọn sun mọ Buhari n ko jẹ. Nigba ti ẹ ba ṣiro iru owo bẹẹ, ti ẹ si wo ipo pataki ti awọn akowojẹ yii wa, yoo ye yin pe iṣoro n bẹ ki Naijiria too lu aluyọ. Tabi orilẹ-ede wo lo tun wa lagbaaye ti wọn ti n ko iru owo bayii jẹ, owo to yẹ ki wọn fi ṣe ohun meremere fawọn araalu, to yẹ ki wọn fi pese awọn nnkan amayedẹrun fun wọn.


Ẹyin naa kuku gbọ owo buruku tawọn eeyan ti wọn sun mọ Buhari n ko jẹ. Nigba ti ẹ ba ṣiro iru owo bẹẹ, ti ẹ si wo ipo pataki ti awọn akowojẹ yii wa, yoo ye yin pe iṣoro n bẹ ki Naijiria too lu aluyọ. Tabi orilẹ-ede wo lo tun wa lagbaaye ti wọn ti n ko iru owo bayii jẹ, owo to yẹ ki wọn fi ṣe ohun meremere fawọn araalu, to yẹ ki wọn fi pese awọn nnkan amayedẹrun fun wọn. Wọn yoo ko owo naa jẹ, wọn yoo ṣe oju tau, nigba ti wọn mọ pe ko si ẹni to maa mu awọn si i. Ọpọ eeyan lo ti n ba mi sọrọ pe ṣebi Ibo ati Yoruba naa n kowo jẹ, esi ti mo si n fun wọn ni pe ohun ti ijọba apapọ n ṣe naa lawọn ti wọn n ba wọn ṣiṣẹ n ṣe. Ohun tawọn alagbara nidii ijọba apapọ ba fi lelẹ lawọn ti wọn jọ n ṣe ẹgbẹ oṣelu kan naa yoo ṣe. Bi ẹni kan ba ji owo ti wọn sọ ọ sẹwọn gbere, tabi to paayan, ti wọn pa oun naa, ti wọn ko fi ti ẹgbẹ tabi ti ẹya si i, aburu ilẹ yii yoo dinku.


Wọn yoo ko owo naa jẹ, wọn yoo ṣe oju tau, nigba ti wọn mọ pe ko si ẹni to maa mu awọn si i. Ọpọ eeyan lo ti n ba mi sọrọ pe ṣebi Ibo ati Yoruba naa n kowo jẹ, esi ti mo si n fun wọn ni pe ohun ti ijọba apapọ n ṣe naa lawọn ti wọn n ba wọn ṣiṣẹ n ṣe. Ohun tawọn alagbara nidii ijọba apapọ ba fi lelẹ lawọn ti wọn jọ n ṣe ẹgbẹ oṣelu kan naa yoo ṣe. Bi ẹni kan ba ji owo ti wọn sọ ọ sẹwọn gbere, tabi to paayan, ti wọn pa oun naa, ti wọn ko fi ti ẹgbẹ tabi ti ẹya si i, aburu ilẹ yii yoo dinku. Awọn ti wọn n ṣejọba wa ko lọgbọn ijọba ati eto ilu lori ni. Ọlọrun si mọ pe ododo ni mo n sọ. Ọgbọn to wa lori wọn ko ju ọgbọn ka ja ohun olohun gba, ka si lo agbara ipalara tabi itajẹsilẹ lati fi gba kinni naa gbe lọwọ awọn to ni in, ko ma si ohun tẹni kan le ṣe fun wọn.


Awọn ti wọn n ṣejọba wa ko lọgbọn ijọba ati eto ilu lori ni. Ọlọrun si mọ pe ododo ni mo n sọ. Ọgbọn to wa lori wọn ko ju ọgbọn ka ja ohun olohun gba, ka si lo agbara ipalara tabi itajẹsilẹ lati fi gba kinni naa gbe lọwọ awọn to ni in, ko ma si ohun tẹni kan le ṣe fun wọn. Lati igba ti wọn ti gba Naijiria ni wọn ti n ṣe e, titi di oni yii ti ilẹ mọ, ohun ti wọn si n ṣe naa niyẹn. Gbogbo ohun-ini Naijiria, abẹ ijọba apapọ ni wọn ko o si. Bi wọn ba wa epo bẹntiro ni Naija-Delta, tabi ti wọn pa owo ni igberi-okun Eko, Abuja ni wọn yoo ru owo naa lọ, nibẹ ni wọn yoo ti pin in fun wọn.


Lati igba ti wọn ti gba Naijiria ni wọn ti n ṣe e, titi di oni yii ti ilẹ mọ, ohun ti wọn si n ṣe naa niyẹn. Gbogbo ohun-ini Naijiria, abẹ ijọba apapọ ni wọn ko o si. Bi wọn ba wa epo bẹntiro ni Naija-Delta, tabi ti wọn pa owo ni igberi-okun Eko, Abuja ni wọn yoo ru owo naa lọ, nibẹ ni wọn yoo ti pin in fun wọn. Nibẹrẹ, ko ri bẹẹ tẹlẹ. Ti wọn ba pa owo ni ipinlẹ kan, funra wọn ni wọn yoo na owo wọn, ti wọn yoo fun ijọba apapọ ni diẹ nibẹ lati fi gbọ bukaata tiwọn. Nitori pe ko sowo gidi kan to n jade nilẹ Hausa ni wọn fi ṣofin pe ohun gbogbo, tijọba apapọ ni.


Nibẹrẹ, ko ri bẹẹ tẹlẹ. Ti wọn ba pa owo ni ipinlẹ kan, funra wọn ni wọn yoo na owo wọn, ti wọn yoo fun ijọba apapọ ni diẹ nibẹ lati fi gbọ bukaata tiwọn. Nitori pe ko sowo gidi kan to n jade nilẹ Hausa ni wọn fi ṣofin pe ohun gbogbo, tijọba apapọ ni. Ṣugbọn ni bayii, wọn ti ri awọn goolu kan ti wọn n wa lati ilẹ Hausa, ohun to si le mu owo wọle lati ilẹ okeere ni. Njẹ ẹ mọ ohun tawọn to n ṣejọba Buhari yii ṣe, wọn gbe ofin tuntun kan jade lojiji ti yoo jẹ ti ilẹ Hausa nikan, nibi ti wọn ti n wa goolu yii, pe awọn ipinlẹ ti wọn ni goolu yii ni yoo maa paṣẹ, ti wọn yoo si maa ta goolu wọn. Bi awọn ilẹ Hausa ti wọn ni goolu ba n wa a, ti wọn n ta a funra wọn, ki lo ṣẹlẹ si awọn ti wọn n wa bẹntiroolu lọdọ wọn, ki lo ṣẹlẹ si awọn ara Eko to jẹ oju-omi ni ọrọ-aje tiwọn wa.


Ṣugbọn ni bayii, wọn ti ri awọn goolu kan ti wọn n wa lati ilẹ Hausa, ohun to si le mu owo wọle lati ilẹ okeere ni. Njẹ ẹ mọ ohun tawọn to n ṣejọba Buhari yii ṣe, wọn gbe ofin tuntun kan jade lojiji ti yoo jẹ ti ilẹ Hausa nikan, nibi ti wọn ti n wa goolu yii, pe awọn ipinlẹ ti wọn ni goolu yii ni yoo maa paṣẹ, ti wọn yoo si maa ta goolu wọn. Bi awọn ilẹ Hausa ti wọn ni goolu ba n wa a, ti wọn n ta a funra wọn, ki lo ṣẹlẹ si awọn ti wọn n wa bẹntiroolu lọdọ wọn, ki lo ṣẹlẹ si awọn ara Eko to jẹ oju-omi ni ọrọ-aje tiwọn wa. Ṣugbọn wọn maa n ro pe awọn lọgbọn lori ni, wọn aa ro pe awọn gbọn ju awọn to ku lọ. Bẹẹ, ọgbọn ori wọn, ete ni, ki i ṣe ọgbọn to ni anfaani ninu. Ṣebi ẹyin naa mọ igba ti wọn gbe ọrọ RUGA de, ti wọn fẹẹ gba ilẹ Yoruba ati Ibo fawọn Fulani, bi ariwo ko ba pọ, bi wọn yoo ti ṣe niyẹn.


Ṣugbọn wọn maa n ro pe awọn lọgbọn lori ni, wọn aa ro pe awọn gbọn ju awọn to ku lọ. Bẹẹ, ọgbọn ori wọn, ete ni, ki i ṣe ọgbọn to ni anfaani ninu. Ṣebi ẹyin naa mọ igba ti wọn gbe ọrọ RUGA de, ti wọn fẹẹ gba ilẹ Yoruba ati Ibo fawọn Fulani, bi ariwo ko ba pọ, bi wọn yoo ti ṣe niyẹn. Ete ti wọn n pe lọgbọn niyẹn. Eyi to buru ni pe bi wọn ba gbe awọn aṣa palapala yii de, awọn eeyan tiwa ni wọn yoo lo, ti wọn yoo maa ba wọn polongo, ti wọn yoo ni awọn n ṣe oṣelu, ti wọn yoo ni ẹgbẹ awọn lo wa nijọba. Ẹyin ti ẹgbẹ oṣelu yin wa nijọba, ti ẹ ko mọ ohun ti ijọba naa n ṣe, ti ẹ ko mọ ọna ti ijọba naa n tọ, ti ẹ oo si maa pariwo oponu kiri pe ẹyin lẹ n ṣejọba.


Ete ti wọn n pe lọgbọn niyẹn. Eyi to buru ni pe bi wọn ba gbe awọn aṣa palapala yii de, awọn eeyan tiwa ni wọn yoo lo, ti wọn yoo maa ba wọn polongo, ti wọn yoo ni awọn n ṣe oṣelu, ti wọn yoo ni ẹgbẹ awọn lo wa nijọba. Ẹyin ti ẹgbẹ oṣelu yin wa nijọba, ti ẹ ko mọ ohun ti ijọba naa n ṣe, ti ẹ ko mọ ọna ti ijọba naa n tọ, ti ẹ oo si maa pariwo oponu kiri pe ẹyin lẹ n ṣejọba. Bẹẹ awọn ti wọn n ṣejọba wa ni kọrọ ibi kan ti ẹyin ko foju ri, wọn n jẹ yin pa, wọn n jẹ awọn ọmọ yin pa, wọn n jẹ iran yin pa. Bẹẹ lẹ n tẹle wọn bii agutan, titi ti wọn fi ko laakaye yin lọ. Nitori pe ilọsiwaju ko ba wọn nilẹ Hausa, wọn ṣe e ṣe e, wọn di ilọsiwaju ilẹ Yoruba naa lọwọ. Awọn ọmọ ko fẹẹ kawe mọ, awọn ti wọn kawe ko mọwe ọhun, nitori wọn ti ri awọn ọmọ ilẹ Hausa ti wọn ko kawe, ti wọn ko mọwe, sibẹ, to jẹ awọn ni wọn n lowo ju, awọn ni wọn si n di ọga nidii iṣẹ ijọba.


Bẹẹ awọn ti wọn n ṣejọba wa ni kọrọ ibi kan ti ẹyin ko foju ri, wọn n jẹ yin pa, wọn n jẹ awọn ọmọ yin pa, wọn n jẹ iran yin pa. Bẹẹ lẹ n tẹle wọn bii agutan, titi ti wọn fi ko laakaye yin lọ. Nitori pe ilọsiwaju ko ba wọn nilẹ Hausa, wọn ṣe e ṣe e, wọn di ilọsiwaju ilẹ Yoruba naa lọwọ. Awọn ọmọ ko fẹẹ kawe mọ, awọn ti wọn kawe ko mọwe ọhun, nitori wọn ti ri awọn ọmọ ilẹ Hausa ti wọn ko kawe, ti wọn ko mọwe, sibẹ, to jẹ awọn ni wọn n lowo ju, awọn ni wọn si n di ọga nidii iṣẹ ijọba. Bawo leeyan ṣe n ṣe bẹẹ, orilẹ-ede wo lo n ṣe bẹẹ ti i nilaari. Irẹjẹ ni! Irẹjẹ naa si bẹrẹ lati aye igba ti wọn ti sọ pe awọn Hausa-Fulani yii ni wọn ni idaji Naijiria yii ni.


Bawo leeyan ṣe n ṣe bẹẹ, orilẹ-ede wo lo n ṣe bẹẹ ti i nilaari. Irẹjẹ ni! Irẹjẹ naa si bẹrẹ lati aye igba ti wọn ti sọ pe awọn Hausa-Fulani yii ni wọn ni idaji Naijiria yii ni. Mo sọ fun yin pe titi di igba ti wọn fi ṣepade yii ni 1950, ko si eto ikaniyan, sẹnsọ, gidi kan to fi i mulẹ pe awọn Hausa pọ leeyan ju awọn Yoruba ati Ibo lọ. Lati ibẹrẹ pẹpẹ ni ija ati owu-jije ti wa laarin awọn oyinbo ti wọn n ṣejọba Guusu Naijiria (ilẹ Yoruba ati ilẹ Ibo) pẹlu awọn oyinbo wọn n ṣejọba Ariwa Naijiria (ilẹ Hausa). Idi ni pe nigba naa, ilu oyinbo ni wọn ti n fun wa lowo ti a n na fun idagbasoke.


Mo sọ fun yin pe titi di igba ti wọn fi ṣepade yii ni 1950, ko si eto ikaniyan, sẹnsọ, gidi kan to fi i mulẹ pe awọn Hausa pọ leeyan ju awọn Yoruba ati Ibo lọ. Lati ibẹrẹ pẹpẹ ni ija ati owu-jije ti wa laarin awọn oyinbo ti wọn n ṣejọba Guusu Naijiria (ilẹ Yoruba ati ilẹ Ibo) pẹlu awọn oyinbo wọn n ṣejọba Ariwa Naijiria (ilẹ Hausa). Idi ni pe nigba naa, ilu oyinbo ni wọn ti n fun wa lowo ti a n na fun idagbasoke. Nitori pe awọn eeyan n ṣiṣẹ, wọn si n lowo nilẹ Yoruba ati ilẹ Ibo, ti ko si sẹyin ilẹ Hausa, ọna kan naa ti awọn oyinbo ti wọn n ṣejọba ilẹ Hausa fi le gba owo lati ilu oyinbo ni lati sọ pe awọn eeyan ti wọn wa nilẹ Hausa yii pọ ju ero to wa nilẹ Ibo ati ilẹ Yoruba lọ. Nibi ti ọrọ yii ti kọkọ bẹrẹ niyẹn. Nigba to ya, ijọba awọn oyinbo yii bẹrẹ si i yawo lọwọ awọn ijọba Guusu Naijiria (South) lati fi ṣe eto idagbasoke ni Ariwa (North) akosilẹ oriṣiiriṣii lo fi eleyii han.


Nitori pe awọn eeyan n ṣiṣẹ, wọn si n lowo nilẹ Yoruba ati ilẹ Ibo, ti ko si sẹyin ilẹ Hausa, ọna kan naa ti awọn oyinbo ti wọn n ṣejọba ilẹ Hausa fi le gba owo lati ilu oyinbo ni lati sọ pe awọn eeyan ti wọn wa nilẹ Hausa yii pọ ju ero to wa nilẹ Ibo ati ilẹ Yoruba lọ. Nibi ti ọrọ yii ti kọkọ bẹrẹ niyẹn. Nigba to ya, ijọba awọn oyinbo yii bẹrẹ si i yawo lọwọ awọn ijọba Guusu Naijiria (South) lati fi ṣe eto idagbasoke ni Ariwa (North) akosilẹ oriṣiiriṣii lo fi eleyii han. Owo ti wọn ba ya lọdun yii, wọn ko ni i le da a pada titi ti ọdun mi-in yoo fi pe. Nigba ti wọn ko kuku ri owo yii da pada ni awọn oyinbo ni Britain kuku paṣẹ pe ki wọn ma fi owo naa ṣe owo yiya mọ, ki wọn kuku maa fi i ṣe owo iranlọwọ lati ọdọ awọn ara Guusu si ọdọ awọn ara Ariwa, nitori pe ero to wa nibẹ pọ. Bẹẹ ọrọ naa ki i ṣe pe ero to wa nibẹ pọ, awọn oyinbo yii dọgbọn bẹẹ lati maa ri owo gba lati ọdọ ijọba wọn ni Britain ni, ati lati maa ri owo iranlọwọ gba lati ilẹ Yoruba ati ilẹ Ibo.


Owo ti wọn ba ya lọdun yii, wọn ko ni i le da a pada titi ti ọdun mi-in yoo fi pe. Nigba ti wọn ko kuku ri owo yii da pada ni awọn oyinbo ni Britain kuku paṣẹ pe ki wọn ma fi owo naa ṣe owo yiya mọ, ki wọn kuku maa fi i ṣe owo iranlọwọ lati ọdọ awọn ara Guusu si ọdọ awọn ara Ariwa, nitori pe ero to wa nibẹ pọ. Bẹẹ ọrọ naa ki i ṣe pe ero to wa nibẹ pọ, awọn oyinbo yii dọgbọn bẹẹ lati maa ri owo gba lati ọdọ ijọba wọn ni Britain ni, ati lati maa ri owo iranlọwọ gba lati ilẹ Yoruba ati ilẹ Ibo. Owo iranlọwọ ti wọn n ṣe nigba naa, owo ti Yoruba ati Ibo fi n ran ilẹ Hausa lọ wọ nibẹrẹ ajọṣepọ wa, owo naa ni ijọba awọn Fulani n fi tipatipa gba lọwọ wa bayii, ti wọn si ni tiwọn ni Naijiria. Ki i ṣe pe wọn pọ ju wa lọ rara lati ibẹrẹ gẹgẹ bi awọn eeyan ti n wi. Kinni kan ṣẹlẹ lasiko ti wọn ṣeto ikaniyan lawọn ilu nla nla ni Naijiria lọdun 1952 si 1953, iyẹn lẹyin ti wọn ti ṣepade ti wọn ṣe yii tan, ti wọn ni ilẹ Hausa lo ni idaji Naijiria.


Owo iranlọwọ ti wọn n ṣe nigba naa, owo ti Yoruba ati Ibo fi n ran ilẹ Hausa lọ wọ nibẹrẹ ajọṣepọ wa, owo naa ni ijọba awọn Fulani n fi tipatipa gba lọwọ wa bayii, ti wọn si ni tiwọn ni Naijiria. Ki i ṣe pe wọn pọ ju wa lọ rara lati ibẹrẹ gẹgẹ bi awọn eeyan ti n wi. Kinni kan ṣẹlẹ lasiko ti wọn ṣeto ikaniyan lawọn ilu nla nla ni Naijiria lọdun 1952 si 1953, iyẹn lẹyin ti wọn ti ṣepade ti wọn ṣe yii tan, ti wọn ni ilẹ Hausa lo ni idaji Naijiria. Nigba ti wọn ṣeto ikaniyan awọn ilu nla yii, ko si ilu kankan ni Naijiria to sun mọ ilu Ibadan rara. Nigba naa paapaa, ilu Ibadan ni ilu keji to tobi ju lọ ni gbogbo ilẹ Afrika. Nigba naa, ko si ilu nla kan to tobi to ilu kankan ni ilẹ Yoruba yii, ikaniyan ọdun 1952 si 1953 yii si tu aṣiri ohun gbogbo tawọn eeyan yii ṣe pe wọn pọ ju wa lọ.


Nigba ti wọn ṣeto ikaniyan awọn ilu nla yii, ko si ilu kankan ni Naijiria to sun mọ ilu Ibadan rara. Nigba naa paapaa, ilu Ibadan ni ilu keji to tobi ju lọ ni gbogbo ilẹ Afrika. Nigba naa, ko si ilu nla kan to tobi to ilu kankan ni ilẹ Yoruba yii, ikaniyan ọdun 1952 si 1953 yii si tu aṣiri ohun gbogbo tawọn eeyan yii ṣe pe wọn pọ ju wa lọ. N oo sọ iye awọn ti wọn ka ni ilu nla kọọkan lọsẹ to n bọ, ati ọgbọn buruku mi-in tawọn oyinbo yii atawọn Hausa-Fulani da lati yi nnkan pada fun wa. Ati igba naa lawọn Hausa-Fulani yii ti wa lori aga irẹjẹ, aga ayederu, aga tipatipa, ti wọn si tibẹ ba Naijiria jẹ patapata.


N oo sọ iye awọn ti wọn ka ni ilu nla kọọkan lọsẹ to n bọ, ati ọgbọn buruku mi-in tawọn oyinbo yii atawọn Hausa-Fulani da lati yi nnkan pada fun wa. Ati igba naa lawọn Hausa-Fulani yii ti wa lori aga irẹjẹ, aga ayederu, aga tipatipa, ti wọn si tibẹ ba Naijiria jẹ patapata.


Nibo lẹyin n gbe, nibo lẹyin wa: Nigba t’Abiọla atawọn eeyan rẹ kọju ija si Awolọwọ ni 1979 (5)

*Idi abajọ ree o Idi Theophilous Akindele ko le ṣe ko ma domi, idi rẹ yoo domi, nitori gẹgẹ bii olori ileeṣẹ to n ṣeto ibanisọrọ ijọba apapọ, ọga agba ni nileeṣẹ tẹlifoonu patapata, o mọ Ọgagun Muritala Muhammed daadaa. Ẹẹmeji ni wọn ti pade, ṣugbọn ẹẹmejeeji, alaafia kọ ni wọn fi tuka. Muritala ni olori ẹka awọn ologun to n ri si eto ibanisọrọ, bii tẹlifoonu ni o, ati awọn irinṣẹ ti wọn n lo lati maa fi ba awọn ọmọ ogun wọn sọrọ tabi ileeṣẹ ologun gbogbo sọrọ kaakiri, bo ṣe nilẹ yii tabi loke-okun. Nidii eyi, gbogbo igba ni wọn maa n lo irinṣẹ oriṣiiriṣii, gbogbo igba ni wọn si maa n lo awọn oṣiṣẹ lati ileeṣẹ eleto ibanisọrọ yii. Eeyan ko si le ṣe ooṣa lodo ki labẹlabẹ ma mọ, ko sohun ti wọn yoo ṣe ti Akindele ko ni i mọ, paapaa nigba to ti di ọga patapata fun ileeṣẹ naa, to si jẹ abẹ rẹ ni awọn ọmọọṣẹ gbogbo ti n jade lọ. Ni ọjọ kan, Akindele jokoo si ọọfiisi rẹ, bẹẹ ni akọwe agba nileeṣẹ to n ri si eto inawo ijọba apapọ, Abdul Atta, fi faili kan ranṣẹ si i, o ni ko ba oun wo o kiakia, ko si gba oun nimọran lori ohun to yẹ ki oun ṣe.


Nidii eyi, gbogbo igba ni wọn maa n lo irinṣẹ oriṣiiriṣii, gbogbo igba ni wọn si maa n lo awọn oṣiṣẹ lati ileeṣẹ eleto ibanisọrọ yii. Eeyan ko si le ṣe ooṣa lodo ki labẹlabẹ ma mọ, ko sohun ti wọn yoo ṣe ti Akindele ko ni i mọ, paapaa nigba to ti di ọga patapata fun ileeṣẹ naa, to si jẹ abẹ rẹ ni awọn ọmọọṣẹ gbogbo ti n jade lọ. Ni ọjọ kan, Akindele jokoo si ọọfiisi rẹ, bẹẹ ni akọwe agba nileeṣẹ to n ri si eto inawo ijọba apapọ, Abdul Atta, fi faili kan ranṣẹ si i, o ni ko ba oun wo o kiakia, ko si gba oun nimọran lori ohun to yẹ ki oun ṣe. Faili naa jẹ ti ileeṣẹ ologun, wọn ṣẹṣẹ ko irinṣẹ kan wọlu ni, irinṣẹ naa pọ diẹ, wọn si ti ra a, ohun to ku ni ki ijọba san owo rẹ. Owo ti wọn kọ pọ gan-an, ṣugbọn eyi kọ ni iṣoro ibẹ, nitori owo kuku wa lapo ijọba Gowon aye ọjọ naa. Ohun ti Atta fẹẹ mọ ni boya irinṣẹ naa to iye owo ti wọn kọ pe o jẹ ko too di pe wọn sanwo fun wọn.


Faili naa jẹ ti ileeṣẹ ologun, wọn ṣẹṣẹ ko irinṣẹ kan wọlu ni, irinṣẹ naa pọ diẹ, wọn si ti ra a, ohun to ku ni ki ijọba san owo rẹ. Owo ti wọn kọ pọ gan-an, ṣugbọn eyi kọ ni iṣoro ibẹ, nitori owo kuku wa lapo ijọba Gowon aye ọjọ naa. Ohun ti Atta fẹẹ mọ ni boya irinṣẹ naa to iye owo ti wọn kọ pe o jẹ ko too di pe wọn sanwo fun wọn. Attah ti mọ pe bi ẹni kan ba wa nibi kan to le sọ bi ọrọ naa ti jẹ foun gan-an, Akindele ti i ṣe ọga agba pata ni ẹka eto ibanisọrọ yii ni. Nitori ẹ lo ṣe gbe faili naa fun un. Nigba ti Akindele yẹ faili wo sọtun-un, to yẹ ẹ wo sosi, to yẹ awọn irinṣẹ ti wọn darukọ wọnyi wo, ohun to kọ sinu faili naa ree: “Irinṣẹ ti wọn ra yii ti pẹ nigba, koda, ọjọ ti lọ lori rẹ.


Attah ti mọ pe bi ẹni kan ba wa nibi kan to le sọ bi ọrọ naa ti jẹ foun gan-an, Akindele ti i ṣe ọga agba pata ni ẹka eto ibanisọrọ yii ni. Nitori ẹ lo ṣe gbe faili naa fun un. Nigba ti Akindele yẹ faili wo sọtun-un, to yẹ ẹ wo sosi, to yẹ awọn irinṣẹ ti wọn darukọ wọnyi wo, ohun to kọ sinu faili naa ree: “Irinṣẹ ti wọn ra yii ti pẹ nigba, koda, ọjọ ti lọ lori rẹ. Bii ọdun meje sẹyin, iyẹn ni 1963, ni wọn ti ṣe irinṣẹ mi-in, iru eleyii gan-an, ṣugbọn to jẹ ti igbalode. Awọn ti wọn ra iru irinṣẹ bayii wa kan n da owo Naijiria sinu omi okun lasan ni, nitori ohun ti wọn ra yii ko ni i wulo fẹni kan, tabi fun ileeṣẹ wọn paapaa, ifowoṣofo lasan ni. Ohun ti wọn tori rẹ sọ pe awọn ra irinṣẹ yii, irinṣẹ naa ko ni i ṣee lo fun un, ko si sidii kan ti ẹnikẹni fi gbọdọ ko owo le iru irinṣẹ bẹẹ, tabi ti yoo ni ki wọn ko o wa fawọn.


Bii ọdun meje sẹyin, iyẹn ni 1963, ni wọn ti ṣe irinṣẹ mi-in, iru eleyii gan-an, ṣugbọn to jẹ ti igbalode. Awọn ti wọn ra iru irinṣẹ bayii wa kan n da owo Naijiria sinu omi okun lasan ni, nitori ohun ti wọn ra yii ko ni i wulo fẹni kan, tabi fun ileeṣẹ wọn paapaa, ifowoṣofo lasan ni. Ohun ti wọn tori rẹ sọ pe awọn ra irinṣẹ yii, irinṣẹ naa ko ni i ṣee lo fun un, ko si sidii kan ti ẹnikẹni fi gbọdọ ko owo le iru irinṣẹ bẹẹ, tabi ti yoo ni ki wọn ko o wa fawọn. Nitori bẹẹ, ẹni yoowu to jẹ to ra iru irinṣẹ yii, tabi to ni ki wọn ko o wa fun ijọba Naijiria, tọhun gbọdọ jiya, bẹẹ ni wọn gbọdọ gba ninu owo to na danu yii lọwọ oun funra ẹ, ki wọn ni ko san ninu owo irinṣẹ buruku to ra, ko le mọ pe ohun ti oun ṣe ko dara.” Ọdun 1970 leleyii ṣẹlẹ, Akindele ko ti i pade Muritala ri, ohun to kan mọ ni pe ileeṣẹ ITT lo ta irinṣẹ buruku bẹẹ fun wọn. N loun ba kọwe, o si fi faili ranṣẹ pada si ẹni to gbe e fun un. Oun ko ranti ọrọ naa mọ, o n ba iṣẹ rẹ lọ.


Nitori bẹẹ, ẹni yoowu to jẹ to ra iru irinṣẹ yii, tabi to ni ki wọn ko o wa fun ijọba Naijiria, tọhun gbọdọ jiya, bẹẹ ni wọn gbọdọ gba ninu owo to na danu yii lọwọ oun funra ẹ, ki wọn ni ko san ninu owo irinṣẹ buruku to ra, ko le mọ pe ohun ti oun ṣe ko dara.” Ọdun 1970 leleyii ṣẹlẹ, Akindele ko ti i pade Muritala ri, ohun to kan mọ ni pe ileeṣẹ ITT lo ta irinṣẹ buruku bẹẹ fun wọn. N loun ba kọwe, o si fi faili ranṣẹ pada si ẹni to gbe e fun un. Oun ko ranti ọrọ naa mọ, o n ba iṣẹ rẹ lọ. O to ọjọ kẹrin ti ọrọ yii ṣẹlẹ ni awọn ọga ṣọja meji ba wọ ọọfiisi rẹ lai kan ilẹkun, bẹẹ ni wọn ko si duro lọdọ sẹkitiri ẹ ko le lọọ sọ fun ọga rẹ pe ẹni kan fẹẹ waa ri i, wọn ja wọle bẹẹ ni. Asiko naa jẹ asiko ti ogun abẹle ṣẹṣẹ pari, to jẹ ko si ibi ti awọn eeyan ti ri ṣọja ti wọn ki i ṣe ẹrujẹjẹ, agaga bi wọn ba waa jẹ ọga ṣọja bẹẹ, kaluku yoo fi ara ṣoko ni. Awọn ṣọja eleyii tilẹ waa yatọ, ọkan ninu wọn ga firigbọn, ibinu ni wọn si tun n ba bọ, ko sẹni kan ti wọn bi daadaa ti yoo duro loju ọna, kaluku sa danu ni.


O to ọjọ kẹrin ti ọrọ yii ṣẹlẹ ni awọn ọga ṣọja meji ba wọ ọọfiisi rẹ lai kan ilẹkun, bẹẹ ni wọn ko si duro lọdọ sẹkitiri ẹ ko le lọọ sọ fun ọga rẹ pe ẹni kan fẹẹ waa ri i, wọn ja wọle bẹẹ ni. Asiko naa jẹ asiko ti ogun abẹle ṣẹṣẹ pari, to jẹ ko si ibi ti awọn eeyan ti ri ṣọja ti wọn ki i ṣe ẹrujẹjẹ, agaga bi wọn ba waa jẹ ọga ṣọja bẹẹ, kaluku yoo fi ara ṣoko ni. Awọn ṣọja eleyii tilẹ waa yatọ, ọkan ninu wọn ga firigbọn, ibinu ni wọn si tun n ba bọ, ko sẹni kan ti wọn bi daadaa ti yoo duro loju ọna, kaluku sa danu ni. Laye igba naa, ko sẹni ti yoo ni Lebe ko pọn ọmọọre, ko ṣeni ti yoo duro beere ọrọ lọwọ ṣọja, ohun ti ṣọja ba ṣe, aṣegbe ni. Nitori bẹẹ lo ṣe jẹ ko sẹni kan to le da awọn ṣọja meji yii duro, ọkan jẹ ọga gidi, ikeji si jẹ ọọfisa to tẹle e. Eyi to jẹ ọga yii, Kọnẹeli ni ninu iṣẹ ṣọja, awọn ọga igba naa niyẹn. Bo ṣe wọle lo leju koko mọ Akindele, iyẹn ti ko si ti i mọ ohun to n ṣẹlẹ, ti ẹni to si wa siwaju ẹ ko sọ pe oun n bọ tẹlẹ, ti ko si mọ ẹni to jẹ, niṣẹ lo dorikodo sibi iwe to n ka, nitori awọn ti wọn wọle naa ko kuku ki i. Nigba ti ko wo oju wọn yii, eyi to jẹ ọga fibinu ju faili kan si ori tabili ẹ. Lẹyin naa lo fi ohun ramuramu sọ pe ‘Nigba mi-in, ma maa kọ ikọkukọ bayii nipa ẹka ibanisọrọ ileeṣẹ ologun o, nijọ mi-ni ti o ba tun ṣe bẹẹ, mo maa ni ki wọn yinbọn pa ẹ ni!’ Akindele naa ki i ṣe eeyan daadaa kan tọrọ ba da bẹẹ, oun naa ki i pẹẹ binu rara.


Laye igba naa, ko sẹni ti yoo ni Lebe ko pọn ọmọọre, ko ṣeni ti yoo duro beere ọrọ lọwọ ṣọja, ohun ti ṣọja ba ṣe, aṣegbe ni. Nitori bẹẹ lo ṣe jẹ ko sẹni kan to le da awọn ṣọja meji yii duro, ọkan jẹ ọga gidi, ikeji si jẹ ọọfisa to tẹle e. Eyi to jẹ ọga yii, Kọnẹeli ni ninu iṣẹ ṣọja, awọn ọga igba naa niyẹn. Bo ṣe wọle lo leju koko mọ Akindele, iyẹn ti ko si ti i mọ ohun to n ṣẹlẹ, ti ẹni to si wa siwaju ẹ ko sọ pe oun n bọ tẹlẹ, ti ko si mọ ẹni to jẹ, niṣẹ lo dorikodo sibi iwe to n ka, nitori awọn ti wọn wọle naa ko kuku ki i. Nigba ti ko wo oju wọn yii, eyi to jẹ ọga fibinu ju faili kan si ori tabili ẹ. Lẹyin naa lo fi ohun ramuramu sọ pe ‘Nigba mi-in, ma maa kọ ikọkukọ bayii nipa ẹka ibanisọrọ ileeṣẹ ologun o, nijọ mi-ni ti o ba tun ṣe bẹẹ, mo maa ni ki wọn yinbọn pa ẹ ni!’ Akindele naa ki i ṣe eeyan daadaa kan tọrọ ba da bẹẹ, oun naa ki i pẹẹ binu rara. Nigba ti ọga yii ti sọ ohun to sọ yii, inu ti bi oun naa kọja aala. O jọ pe ohun to dun un ju ni pe bawo ni ẹni kan ti oun ko mọ ri yoo ṣe deede ja wọ ọọfiisi oun, oun naa toun jẹ ọga pata laaye oun, ti yoo si maa halẹ bayii mọ oun. N lo ba dide naro si ṣọja, ohun to si sọ fun un ni pe.


Nigba ti ọga yii ti sọ ohun to sọ yii, inu ti bi oun naa kọja aala. O jọ pe ohun to dun un ju ni pe bawo ni ẹni kan ti oun ko mọ ri yoo ṣe deede ja wọ ọọfiisi oun, oun naa toun jẹ ọga pata laaye oun, ti yoo si maa halẹ bayii mọ oun. N lo ba dide naro si ṣọja, ohun to si sọ fun un ni pe. “Wo o, Ọgbẹni Kọnẹeli, bi ki i baa ṣe aṣọ ijọba to o wọ sọrun, ṣe o mọ pe oo kan le deede ja wọ ọọfiisi mi ko o maa ṣe bo o ti n ṣe yii! Nitori bẹẹ, jade nibi yii, ko o sare jade bo o ṣe sare wọle, ki ibinu emi naa too di nnkan mi-in mọ ẹ lọwọ. Nigba mi-in, ki o si kọ ẹkọ iwa ọmọluabi, pe bi eeyan ba de ọdọ ẹni ti ko mọ ri, eeyan n huwa daadaa ni.


“Wo o, Ọgbẹni Kọnẹeli, bi ki i baa ṣe aṣọ ijọba to o wọ sọrun, ṣe o mọ pe oo kan le deede ja wọ ọọfiisi mi ko o maa ṣe bo o ti n ṣe yii! Nitori bẹẹ, jade nibi yii, ko o sare jade bo o ṣe sare wọle, ki ibinu emi naa too di nnkan mi-in mọ ẹ lọwọ. Nigba mi-in, ki o si kọ ẹkọ iwa ọmọluabi, pe bi eeyan ba de ọdọ ẹni ti ko mọ ri, eeyan n huwa daadaa ni. Ọga ṣọja ko mọ pe ẹni kan yoo sọ bẹẹ soun laelae, o si wo Akindele lati oke de isalẹ, bo si ti n wo o yii, akọda to tẹle e ti mu ọwọ lọ sibi bẹliiti ẹ, o fẹẹ yọ ibọn to fi ha sibẹ. Ṣugbọn ọga rẹ sọ pe ko ma yọ ara ẹ lẹnu, o ni ko jẹ kawọn maa lọ, n lawọn mejeeji ba fibinu jade bi wọn ti fibinu wọle. Wọn n lọ kemọkemọ.


Ọga ṣọja ko mọ pe ẹni kan yoo sọ bẹẹ soun laelae, o si wo Akindele lati oke de isalẹ, bo si ti n wo o yii, akọda to tẹle e ti mu ọwọ lọ sibi bẹliiti ẹ, o fẹẹ yọ ibọn to fi ha sibẹ. Ṣugbọn ọga rẹ sọ pe ko ma yọ ara ẹ lẹnu, o ni ko jẹ kawọn maa lọ, n lawọn mejeeji ba fibinu jade bi wọn ti fibinu wọle. Wọn n lọ kemọkemọ. Igba ti wọn lọ tan ni awọn oṣiṣẹ to ti sa lọ tẹlẹ too bẹrẹ si i pada wa, wọn waa wo Akindele, paapaa nigba ti wọn ko gbọ iro ibọn. Bi awọn ṣọja naa ti jade ni Akindele pe Attah to gbe iṣẹ fun un nijọsi pada, lo ba ṣalaye pe ki lo n ṣe, ọga ṣọja kan ma ṣẹṣẹ wa sibi yii to ni oun yoo yinbọn foun ma ni. Attah ni ko juwe ṣọja naa, nigba to si juwe ẹ, Attah ni, Ọgagun M.R.


Igba ti wọn lọ tan ni awọn oṣiṣẹ to ti sa lọ tẹlẹ too bẹrẹ si i pada wa, wọn waa wo Akindele, paapaa nigba ti wọn ko gbọ iro ibọn. Bi awọn ṣọja naa ti jade ni Akindele pe Attah to gbe iṣẹ fun un nijọsi pada, lo ba ṣalaye pe ki lo n ṣe, ọga ṣọja kan ma ṣẹṣẹ wa sibi yii to ni oun yoo yinbọn foun ma ni. Attah ni ko juwe ṣọja naa, nigba to si juwe ẹ, Attah ni, Ọgagun M.R. Muhammed niyẹn, oun ni olori ẹka eto ibanisọrọ awọn ṣọja. O ni ki Akindele ma dahun, ko maa ṣiṣẹ tirẹ lọ, ko ṣaa mọ bi yoo ti maa ṣe pẹlu wọn, pe oniwahala kan ni wọn. Lẹyin eyi ni akọwe agba fun ileeṣẹ tiwọn naa, Ọgbẹni Lawson, pada waa ba Akindele, o ni ko ma maa ṣe aya gbangba bẹẹ yẹn mọ si awọn ṣọja o, pe to ba jẹ wọn yinbọn pa a bẹẹ, ko si ohun ti yoo ṣẹlẹ o, nitori awọn ni wọn n ṣejọba, awọn nijọba wa lọwọ rẹ, ohun ti wọn ba si ṣe, aṣegbe ni o. Akindele dupẹ dupẹ, o loun gbọ, oun yoo maa ṣọ ara oun, igba akọkọ si niyẹn ti oun ati Muritala kọkọ pade ara wọn.


Muhammed niyẹn, oun ni olori ẹka eto ibanisọrọ awọn ṣọja. O ni ki Akindele ma dahun, ko maa ṣiṣẹ tirẹ lọ, ko ṣaa mọ bi yoo ti maa ṣe pẹlu wọn, pe oniwahala kan ni wọn. Lẹyin eyi ni akọwe agba fun ileeṣẹ tiwọn naa, Ọgbẹni Lawson, pada waa ba Akindele, o ni ko ma maa ṣe aya gbangba bẹẹ yẹn mọ si awọn ṣọja o, pe to ba jẹ wọn yinbọn pa a bẹẹ, ko si ohun ti yoo ṣẹlẹ o, nitori awọn ni wọn n ṣejọba, awọn nijọba wa lọwọ rẹ, ohun ti wọn ba si ṣe, aṣegbe ni o. Akindele dupẹ dupẹ, o loun gbọ, oun yoo maa ṣọ ara oun, igba akọkọ si niyẹn ti oun ati Muritala kọkọ pade ara wọn. Ni 1970. Ko si ẹni ti yoo gbọ iroyin iku bẹẹ ti yoo tun maa ṣe agidi, afi to ba ṣe pe nnkan mi-in wa nibẹ fun tọhun nikan ni. Firifiri ti Akindele ri yii ti mu ko sọ pe lọjọ mi-in ti oun ba tun ni anfaani lati pade Muritala, oun yoo ri i pe awọn ko fija tuka, yoo si le ri i pe eeyan daadaa loun naa i ṣe.


Ni 1970. Ko si ẹni ti yoo gbọ iroyin iku bẹẹ ti yoo tun maa ṣe agidi, afi to ba ṣe pe nnkan mi-in wa nibẹ fun tọhun nikan ni. Firifiri ti Akindele ri yii ti mu ko sọ pe lọjọ mi-in ti oun ba tun ni anfaani lati pade Muritala, oun yoo ri i pe awọn ko fija tuka, yoo si le ri i pe eeyan daadaa loun naa i ṣe. Ṣugbọn lẹyin ti wọn ti rira ni 1970 yii, wọn ko tun rira mọ, afi ni 1973, ọdun kẹta lẹyin ti wọn ti kọkọ pade lakọọkọ. Ipo kan naa ti wọn wa nijọsi naa ni awọn mejeeji tun wa. Akindele ni olori ẹka ibanisọrọ to n ri si ọrọ tẹlifoonu jake-jado Naijiria, Muritala si ni olori eto ibanisọrọ nileeṣẹ awọn ologun ilẹ wa.


Ṣugbọn lẹyin ti wọn ti rira ni 1970 yii, wọn ko tun rira mọ, afi ni 1973, ọdun kẹta lẹyin ti wọn ti kọkọ pade lakọọkọ. Ipo kan naa ti wọn wa nijọsi naa ni awọn mejeeji tun wa. Akindele ni olori ẹka ibanisọrọ to n ri si ọrọ tẹlifoonu jake-jado Naijiria, Muritala si ni olori eto ibanisọrọ nileeṣẹ awọn ologun ilẹ wa. Ijọba apapọ lo ni iṣẹ to gbe awọn mejeeji pade, ohun to si ta koko nibẹ ni pe Akindele ko mọ pe Muritala ni yoo ba pade, Muritala naa ko mọ pe Akindele naa loun yoo tun ba pade, afi bawọn mejeeji ṣe tun pade ara wọn ganboro. O ṣe ni laaanu pe ipade naa ko tun mu eeso rere kan dani, ajatuka ni ti agbaarin ni wọn fi i ṣe! Ẹ maa ka a lọ lọsẹ to n bọ.


Ijọba apapọ lo ni iṣẹ to gbe awọn mejeeji pade, ohun to si ta koko nibẹ ni pe Akindele ko mọ pe Muritala ni yoo ba pade, Muritala naa ko mọ pe Akindele naa loun yoo tun ba pade, afi bawọn mejeeji ṣe tun pade ara wọn ganboro. O ṣe ni laaanu pe ipade naa ko tun mu eeso rere kan dani, ajatuka ni ti agbaarin ni wọn fi i ṣe! Ẹ maa ka a lọ lọsẹ to n bọ.


Adajọ ti ju Adebọwale ọlọkada to fipa ba ọmọ ọdun mẹtala sun n’Ileefẹ sẹwọn

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Ile-ẹjọ Majisreeti kan niluu Ileefẹ, ti ju Adebọwale Gboye, ẹni ọgbọn ọdun, sẹwọn lori ẹsun pe o fipa ba ọmọdebinrin ọmọ ọdun mẹtala lo po. Aago mẹrin irọlẹ ọjọ kẹrinlelogun, oṣu keje, ọdun yii, ni Adebọwale ki ọmọ naa mọlẹ lagbegbe Ọgbọn-Agbara, niluu Ileefẹ, to si ba a sun karakara. Agbefọba to n ṣe ẹjọ naa, Emmanuel Abdullahi, sọ pe ṣe ni Adebọwale fọgbọn tan ọmọbinrin naa kuro lọdọ awọn obi rẹ, to si huwa buburu naa si i. Abdullahi ni olujẹjọ jẹbi ẹsun meji; jiji ọmọ gbe ati fifi ipa ba ọmọdebinrin lo pọ, ṣugbọn o sọ pe oun ko jẹbi ẹsun mejeeji. Agbẹjọro olujẹjọ, Ọgbẹni E. F. Adeọjọ bẹ kootu pe ko faaye beeli silẹ fun un, pẹlu ileri pe ko ni sa lọ fun igbẹjọ. Adajọ A.A. Ayẹni ni oun ko le fun Adebọwale ni beeli, o paṣẹ pe ki wọn lọọ fi i pamọ sọgba ẹwọn ilu Ileefẹ lati le jẹ ẹkọ fun awọn miiran ti wọn ba fẹẹ huwa naa. Adajọ ni ki Adebọwale wa nibẹ titi di ọjọ kẹtala, oṣu kẹjọ, ọdun yii, tile-ẹjọ yoo sọrọ nipa beeli rẹ.


Tori wọn ṣẹ sofin Korona, ile-ẹjọ ni ki Naira Marley sanwo itanran

Faith Adebọla Owo itanran ẹgbẹrun lọna ọgọrun-un meji naira (N200,000) nile-ẹjọ to n gbọ awọn ẹsun akanṣe nipinlẹ Eko paṣẹ pe ki gbajugbaja olorin taka-sufee nni, Azeez Adeshina Fashọla, ti inagijẹ rẹ n jẹ Naira Marley ati maneja ẹ, Seyi Awonuga, lọọ san sapo ijọba latari bi wọn ṣe jẹbi rirufin arun Korona. Nnkan bii aago mẹrin ọsan Ọjọbọ, Tọsidee, ọjọ kẹfa, oṣu yii, nigbẹjọ naa waye n’Ikẹja, nigba tawọn mejeeji n kawọ pọnyin rojọ ni kootu ọhun. Ẹsun kan ṣoṣo ti wọn ka si wọn lẹsẹ ni pe wọn rinrinajo lati Eko lọ si Abuja lọjọ kẹtala, oṣu kẹfa, ọdun yii, eyi to lodi si aṣẹ tijọba pa nigba naa pe ki onile gbele ẹ, nitori arun Korona to gbode. Wọn ni iwa to hu naa tako isọri kẹrin, apa kẹsan-an, ofin nipa eto ilera araalu ti ijọba ipinlẹ Eko n lo, ati aṣẹ ti Aarẹ ilẹ wa pa pe ko ma ṣe si lilọ bibọ lati ipinlẹ kan si omi-in lasiko ọhun. Ṣe tẹlẹjọ ba ti mọ ẹjọ ẹ lẹbi, ki i tun pẹ lori ikunlẹ, lọwọ kan ti wọn ti ka awọn ẹsun naa si wọn leti lawọn mejeeji ti sọ pe awọn jẹbi, ti wọn si tọrọ aforiji, ni Adajọ A. Taiwo ba paṣẹ pe ki awọn mejeeji san owo itanran


O ṣẹlẹ! Asẹyin tilu Isẹyin rọ meji ninu awọn ijoye rẹ loye

Ọlawale Ajao, Ibadan Asẹyin tilu Isẹyin, Ọba Abdul Ganiy Adekunle Salawu, ti rọ meji ninu awọn ijoye rẹ, Oloye Raheem Adelọdun, to jẹ Baṣọrun ilẹ Isẹyin ati Oloye Sulaiman Adewale Ọlanrewaju, ti i ṣe Akìísí ilẹ Isẹyin loye fungba diẹ na, o lawọn ijoye naa n fọwọ pa ida oun loju. Lati ọjọ kọkandinlọgbọn, iyẹn Ọjọruu, Wẹsidee, to kọja, lọba Isẹyin ti da Baṣọrun ati Akiisi ilu naa duro, ṣugbọn nirọlẹ Ọjọbọ laṣiiri iṣẹlẹ yii too lu sawọn oniroyin lọwọ. Wọn lo pẹ ti awọn ijoye mejeeji yii ti n foju tẹnbẹlu Asẹyin, ọba naa si ti da wọn duro bẹẹ ri lọdun 2018, ko too da wọn pada lẹyin ti awọn agbaagba ilu kan ba wọn bẹ ọba alade naa. Gẹgẹ bo ṣe wa ninu ẹda awọn lẹta ọtọọtọ ọhun, ti Ọba Salawu funra rẹ fọwọ si, eyi to tẹ akọroyin wa lọwọ, “Nitori iwa afojudi ati aigbọran rẹ si Asẹyin ilu Isẹyin, Ọba Oba (Ọmọwe) Abdul-Ganiy Adekunle Salau, pẹlu bo o ṣe n sọrọ ṣakaṣaka si i, to o si n ba awọn ijoye kan ṣepade aboosi lati kọyin wọn si Aṣẹyin, a da ọ lẹbi ìdìtẹ̀-mọ́’ba ati ṣiṣe afojudi sọba.’’


Ile Arugbo: Ile-ẹjọ ti ni ijọba Kwara le kọle sori ilẹ awọn Saraki o

Stephen Ajagbe, Ilorin L’Ọjọbọ, Tọsidee, oni yii, ni ile-ẹjọ giga kan ni ipinlẹ Kwara ti fun ijọba laṣẹ lati kọ ile sori ilẹ ti ẹbi awọn Saraki kọ Ile-Arugbo si. Adajọ Abiọdun Adebara tun paṣẹ fawọn lati san ẹgbẹrun lọna ọgọrun-un naira fawọn ti wọn pe lẹjọ, iyẹn Gomina Kwara, Adajọ agba, ile-igbimọ aṣofin ati ileeṣẹ ijọba to n mojuto ọrọ ilẹ, fun fifi akoko wọn ṣofo, ati bi agbẹjọro wọn, Akin Onigbinde, ṣe kọ lati yọju sile-ẹjọ. Bakan naa, Ile-ẹjọ ni wọn yoo tun san ẹgbẹrun lọ́nà aadọta naira fun ileeṣẹ ọlọpaa, nitori bi wọn ṣe n fa ẹjọ naa nilẹ, nipa bi wọn ṣe kọ lati wa sile-ẹjọ fun ọpọlọpọ igba tẹjọ naa ti n waye. Onigbinde kọ lẹta ranṣẹ sile-ẹjọ pe ara oun ko ya, o si fi akọsilẹ awọn dokita ti i lẹyin. O ni wọn ni oun gbọdọ fun ara nisinmi, ki oun si wa lori ibusun nileewosan lati ọjọ kẹta si ikẹwaa, oṣu yii. Ṣaaju nile-ẹjọ ti n sun ẹjọ naa siwaju fun ọpọlọpọ igba.


Onigbinde kọ lẹta ranṣẹ sile-ẹjọ pe ara oun ko ya, o si fi akọsilẹ awọn dokita ti i lẹyin. O ni wọn ni oun gbọdọ fun ara nisinmi, ki oun si wa lori ibusun nileewosan lati ọjọ kẹta si ikẹwaa, oṣu yii. Ṣaaju nile-ẹjọ ti n sun ẹjọ naa siwaju fun ọpọlọpọ igba. Nibi ijokoo to waye lọjọ kẹjọ, oṣu keje, Onigbinde funra rẹ rọ ile-ẹjọ lati sun un si ọjọ kejilelogun, oṣu keje, ọdun yii, ṣugbọn nigba to maa di ọjọ naa, o tun gbe awawi mi-in kalẹ. Eyi lo mu ki wọn sun ijokoo mi-in si oni, Ọjọbọ, ọjọ kẹfa, oṣu kẹjọ, sibẹ wọn ko tun ri i. Olootu ati kọmiṣanna fun eto idajọ, Salman Jawondo, to ṣoju ijọba, ni olupẹjọ naa kan n mọ-ọn-mọ fi akoko ile-ẹjọ ṣofo lasan ni, o rọ ile-ẹjọ lati da ẹjọ naa nu. Ileeṣẹ ọlọpaa to jẹ olujẹjọ karun-un ti wọn pe lẹjọ naa gba aba Jawondo wọle, wọn ni ki adajọ fagi le ẹjọ naa, nitori o ti fi han pe awọn olupẹjọ ko ni nnkan i ṣe.


Nibi ijokoo to waye lọjọ kẹjọ, oṣu keje, Onigbinde funra rẹ rọ ile-ẹjọ lati sun un si ọjọ kejilelogun, oṣu keje, ọdun yii, ṣugbọn nigba to maa di ọjọ naa, o tun gbe awawi mi-in kalẹ. Eyi lo mu ki wọn sun ijokoo mi-in si oni, Ọjọbọ, ọjọ kẹfa, oṣu kẹjọ, sibẹ wọn ko tun ri i. Olootu ati kọmiṣanna fun eto idajọ, Salman Jawondo, to ṣoju ijọba, ni olupẹjọ naa kan n mọ-ọn-mọ fi akoko ile-ẹjọ ṣofo lasan ni, o rọ ile-ẹjọ lati da ẹjọ naa nu. Ileeṣẹ ọlọpaa to jẹ olujẹjọ karun-un ti wọn pe lẹjọ naa gba aba Jawondo wọle, wọn ni ki adajọ fagi le ẹjọ naa, nitori o ti fi han pe awọn olupẹjọ ko ni nnkan i ṣe. Adajọ waa sun ẹjọ ọhun si ọjọ kẹtalelogun, ati kẹrinlelogun, oṣu kẹsan-an, ọdun yii, lati gba agbẹjọro olupẹjọ laaye lati tẹsiwaju ninu ẹjọ naa. Ileeṣẹ Asa Investment Limited, to jẹ ti Oloogbe Abubakar Oluṣọla Saraki lo wọ ijọba Kwara lọ sile-ẹjọ lori bi wọn ṣe wo Ile-Arugbo, loṣu kin-in-ni, ọdun yii.


Adajọ waa sun ẹjọ ọhun si ọjọ kẹtalelogun, ati kẹrinlelogun, oṣu kẹsan-an, ọdun yii, lati gba agbẹjọro olupẹjọ laaye lati tẹsiwaju ninu ẹjọ naa. Ileeṣẹ Asa Investment Limited, to jẹ ti Oloogbe Abubakar Oluṣọla Saraki lo wọ ijọba Kwara lọ sile-ẹjọ lori bi wọn ṣe wo Ile-Arugbo, loṣu kin-in-ni, ọdun yii.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Adaluru lawọn eeyan bii Daura yii o Ki i ṣe gbogbo eeyan lo mọ Maman Daura, baba kan to sun mọ Buhari ju ẹnikẹni lọ ni Naijiria loni-in yii ni. Ko gba iṣẹ ijọba o, ki i ṣe minisita, ki i ṣe gomina, ki i ṣe oluldamọran, sibẹ, inu Aso Rock lo n gbe pẹlu Buhari. Wahala baba naa pọ debii pe ija rẹpẹtẹ ni iyawo Buhari ati oun Daura n fi ọpọ ọjọ ja, ija naa si ti de ori awọn ọmọ wọn. Daura yii ni olori awọn mẹta ti wọn n dari Buhari lati igba to ti n ṣejọba rẹ. Awọn meji to ku, Abba Kyari ati Ismail Issa Funtua, ti ku bayii o, o waa ku oun nikan ati eti rẹ, ṣugbọn pẹlu pe oun nikan lo ku yii naa, o ṣi n fẹẹ maa dari Buhari, bẹẹ lo fẹ ki awọn Fulani ẹlẹgbẹ wọn mọ pe oun ni aṣoju wọn. Baba yii sọrọ kan lọsẹ to kọja, ọrọ naa si ti di ariwo rẹpẹtẹ.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Daura yii ni olori awọn mẹta ti wọn n dari Buhari lati igba to ti n ṣejọba rẹ. Awọn meji to ku, Abba Kyari ati Ismail Issa Funtua, ti ku bayii o, o waa ku oun nikan ati eti rẹ, ṣugbọn pẹlu pe oun nikan lo ku yii naa, o ṣi n fẹẹ maa dari Buhari, bẹẹ lo fẹ ki awọn Fulani ẹlẹgbẹ wọn mọ pe oun ni aṣoju wọn. Baba yii sọrọ kan lọsẹ to kọja, ọrọ naa si ti di ariwo rẹpẹtẹ. O ni ki Naijiria yee lo eto pe bi awọn Hausa-Fulani Ariwa ba jẹ Aarẹ tan, ki awọn ara Guusu (Ibo tabi Yoruba) naa tun jẹ. O ni bo ba jẹ ọmọ Hausa lo kun oju oṣuwọn ju, to mọwe, to si ni iriri ju, oun ni ki wọn jẹ ko ṣejọba, bo ba si jẹ Ibo tabi Yoruba ni, oun naa ni ki wọn yan sile ijọba.Pe ẹni to ba mọ eto ijọba ni ka gbe e fun, ki a ma fi ẹlẹyamẹya ṣejọba Naijiria mọ. Ọrọ naa dara daadaa, o si dun leti, bo si ṣe yẹ ki o ri gan-an niyẹn.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

O ni ki Naijiria yee lo eto pe bi awọn Hausa-Fulani Ariwa ba jẹ Aarẹ tan, ki awọn ara Guusu (Ibo tabi Yoruba) naa tun jẹ. O ni bo ba jẹ ọmọ Hausa lo kun oju oṣuwọn ju, to mọwe, to si ni iriri ju, oun ni ki wọn jẹ ko ṣejọba, bo ba si jẹ Ibo tabi Yoruba ni, oun naa ni ki wọn yan sile ijọba.Pe ẹni to ba mọ eto ijọba ni ka gbe e fun, ki a ma fi ẹlẹyamẹya ṣejọba Naijiria mọ. Ọrọ naa dara daadaa, o si dun leti, bo si ṣe yẹ ki o ri gan-an niyẹn. Ṣugbọn alaboosi lawọn eeyan bii Daura yii, wọn kan fẹẹ da nnkan ru ni, nitori ẹ ni ko ṣe si ẹni to gba ọrọ naa gbọ, ti wọn si bẹrẹ si i pariwo pe ki baba arugbo yii gbẹnu sọhun-un jare. To ba jẹ bi awọn Hausa-Fulani ti n ṣe lati ọjọ yii wa niyi ni, to ba jẹ ọrọ ti Daura sọ yii, o ti n sọ iru rẹ lọjọ to ti pẹ, ati nigba ti Buhari ti gbajọba yii, gbogbo ohun buruku to n ṣẹlẹ ninu ijọba yii ko ni i ṣẹlẹ, ohun gbogbo iba si dara fun Naijiria ju bayii lọ. Ẹgbọn ati ọrẹ timọ timọ Buhari ni Daura yii, ṣugbọn awọn ni wọn n gba Buhari nimọran debii pe ti wọn ba yọ ọmọ Yoruba tabi Ibo to ni iriri, to mọwe, to si ti pẹ lẹnu iṣẹ ijọba kan kuro nipo giga, puruntu ọmọ Mọla ti ko mọ kinni kan, apa amuṣua, ati eeyan ti ko si iwa ọmọluabi kan lara ẹ ni wọn yoo lọọ fi rọpo eeyan gidi ti wọn yọ kuro nipo kan, ko si si ohun ti wọn yoo ṣe gbe e lọ sibẹ ju pe o jẹ ọmọ Hausa-Fulani lọ.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Ṣugbọn alaboosi lawọn eeyan bii Daura yii, wọn kan fẹẹ da nnkan ru ni, nitori ẹ ni ko ṣe si ẹni to gba ọrọ naa gbọ, ti wọn si bẹrẹ si i pariwo pe ki baba arugbo yii gbẹnu sọhun-un jare. To ba jẹ bi awọn Hausa-Fulani ti n ṣe lati ọjọ yii wa niyi ni, to ba jẹ ọrọ ti Daura sọ yii, o ti n sọ iru rẹ lọjọ to ti pẹ, ati nigba ti Buhari ti gbajọba yii, gbogbo ohun buruku to n ṣẹlẹ ninu ijọba yii ko ni i ṣẹlẹ, ohun gbogbo iba si dara fun Naijiria ju bayii lọ. Ẹgbọn ati ọrẹ timọ timọ Buhari ni Daura yii, ṣugbọn awọn ni wọn n gba Buhari nimọran debii pe ti wọn ba yọ ọmọ Yoruba tabi Ibo to ni iriri, to mọwe, to si ti pẹ lẹnu iṣẹ ijọba kan kuro nipo giga, puruntu ọmọ Mọla ti ko mọ kinni kan, apa amuṣua, ati eeyan ti ko si iwa ọmọluabi kan lara ẹ ni wọn yoo lọọ fi rọpo eeyan gidi ti wọn yọ kuro nipo kan, ko si si ohun ti wọn yoo ṣe gbe e lọ sibẹ ju pe o jẹ ọmọ Hausa-Fulani lọ. Ṣebi awọn Daura yii ni wọn wa nidii iwa raurau bẹẹ. Ki lo de ti Daura ko sọ nigba ti Yoruba tabi Ibo n ṣejọba pe ki wọn ma fi ọrọ ẹlẹyamẹya ṣe e, ṣebi oun naa wa ninu awọn ti wọn maa n pariwo pe Hausa lo kan, ilẹ Hausa ni wọn gbọdọ gbe ipo Aarẹ wa, awọn Yoruba ati Ibo ti ṣe tiwọn. Bo ba ṣe pe ni asiko awọn Yoruba tabi Ibo ni Daura jade, to ni ki wọn mu ọlọgbọn ati ẹni to ni iriri jade waa ṣejọba, ki wọn ma mu eeyan nitori pe o jẹ ọmọ Hausa, gbogbo aye ni yoo kin in lẹyin, ti wọn yoo si mu eeyan gidi kan jade.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Ṣebi awọn Daura yii ni wọn wa nidii iwa raurau bẹẹ. Ki lo de ti Daura ko sọ nigba ti Yoruba tabi Ibo n ṣejọba pe ki wọn ma fi ọrọ ẹlẹyamẹya ṣe e, ṣebi oun naa wa ninu awọn ti wọn maa n pariwo pe Hausa lo kan, ilẹ Hausa ni wọn gbọdọ gbe ipo Aarẹ wa, awọn Yoruba ati Ibo ti ṣe tiwọn. Bo ba ṣe pe ni asiko awọn Yoruba tabi Ibo ni Daura jade, to ni ki wọn mu ọlọgbọn ati ẹni to ni iriri jade waa ṣejọba, ki wọn ma mu eeyan nitori pe o jẹ ọmọ Hausa, gbogbo aye ni yoo kin in lẹyin, ti wọn yoo si mu eeyan gidi kan jade. Ṣugbọn Hausa wo ni wọn gbe si ile iṣẹ ijọba Naijiria ti ki i ṣe pe o ba ibẹ jẹ ni. Wọn yoo ba ibẹ jẹ, tabi ki wọn jẹ ileeṣẹ naa pa. Ṣebi oun Daura yii naa ṣe olori ileeṣẹ ijọba ri, ki lo ṣẹlẹ si ileeṣẹ ti wọn fi i ṣe olori ẹ, ṣebi o parẹ naa ni. Ki lo de ti wọn n rọ awọn ọmọ Hausa-Fulani wọ inu iṣẹ ologun, wọn mọwe, wọn o mọwe, ki lo de ti o jẹ ọmọ Hausa-Fulani ni wọn n ko si ileeṣẹ ijọba gbogbo, nigba ti gbogbo aye mọ pe wọn ko ni iriri, bẹẹ ni wọn ko kawe debi ti wọn yoo fi le di iru awọn ipo bayii mu.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Ṣugbọn Hausa wo ni wọn gbe si ile iṣẹ ijọba Naijiria ti ki i ṣe pe o ba ibẹ jẹ ni. Wọn yoo ba ibẹ jẹ, tabi ki wọn jẹ ileeṣẹ naa pa. Ṣebi oun Daura yii naa ṣe olori ileeṣẹ ijọba ri, ki lo ṣẹlẹ si ileeṣẹ ti wọn fi i ṣe olori ẹ, ṣebi o parẹ naa ni. Ki lo de ti wọn n rọ awọn ọmọ Hausa-Fulani wọ inu iṣẹ ologun, wọn mọwe, wọn o mọwe, ki lo de ti o jẹ ọmọ Hausa-Fulani ni wọn n ko si ileeṣẹ ijọba gbogbo, nigba ti gbogbo aye mọ pe wọn ko ni iriri, bẹẹ ni wọn ko kawe debi ti wọn yoo fi le di iru awọn ipo bayii mu. O daa ti ijọba Buhari tete jade pe ọrọ ẹnu Daura funra ẹ lo n sọ, ki i ṣe ọrọ ijọba, nitori ko si ẹni ti yoo gba fun wọn o. Ni 2023, Guusu ilẹ Naijiria lo kan lati mu Aarẹ wa, boya lati ilẹ Yoruba ni o, tabi lati ilẹ Ibo. Ṣugbọn pe boya Hausa ni yoo tun ṣejọba Naijiria lẹyin Buhari, tawọn adaluru bii Daura yoo sọ pe o ni iriri, o si mọwe, iyẹn ko ni i ṣee ṣe, afi ka kuku da gbogbo ẹ ru lẹẹkan. Asasi awọn Boko Haram ti mu Buhari atawọn eeyan ẹ Dajudaju, asasi awọn Boko Haram yii ti mu Buhari, o si mu awọn eeyan rẹ ti wọn jọ n ṣejọba.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

O daa ti ijọba Buhari tete jade pe ọrọ ẹnu Daura funra ẹ lo n sọ, ki i ṣe ọrọ ijọba, nitori ko si ẹni ti yoo gba fun wọn o. Ni 2023, Guusu ilẹ Naijiria lo kan lati mu Aarẹ wa, boya lati ilẹ Yoruba ni o, tabi lati ilẹ Ibo. Ṣugbọn pe boya Hausa ni yoo tun ṣejọba Naijiria lẹyin Buhari, tawọn adaluru bii Daura yoo sọ pe o ni iriri, o si mọwe, iyẹn ko ni i ṣee ṣe, afi ka kuku da gbogbo ẹ ru lẹẹkan. Asasi awọn Boko Haram ti mu Buhari atawọn eeyan ẹ Dajudaju, asasi awọn Boko Haram yii ti mu Buhari, o si mu awọn eeyan rẹ ti wọn jọ n ṣejọba. Bi ko ba ṣe bẹẹ ni, awọn eto to n jade lati ọdọ wọn yii lori ọrọ awọn Boko Haram ko ni i jade rara. Ijọba Buhari ko awọn Boko Haram jade, wọn ni wọn ti yipada, wọn lawọn ko paayan mọ, wọn kọ wọn niṣẹ baaba, wọn fun wọn ni ogun ẹgbẹrun pe ki wọn maa fi ṣe aye wọn. Ṣugbọn ọlọgbọn eeyan yoo mọ pe eleyii ko ṣee ṣe, nitori ko ni i mu oore kankan wa fun ilu.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Bi ko ba ṣe bẹẹ ni, awọn eto to n jade lati ọdọ wọn yii lori ọrọ awọn Boko Haram ko ni i jade rara. Ijọba Buhari ko awọn Boko Haram jade, wọn ni wọn ti yipada, wọn lawọn ko paayan mọ, wọn kọ wọn niṣẹ baaba, wọn fun wọn ni ogun ẹgbẹrun pe ki wọn maa fi ṣe aye wọn. Ṣugbọn ọlọgbọn eeyan yoo mọ pe eleyii ko ṣee ṣe, nitori ko ni i mu oore kankan wa fun ilu. Awọn ọlọgbọn, onilaakaye, si sọ fun ijọba yii to o, ṣugbọn wọn ko gba, awọn ni oun to dara ju loju awọn niyẹn. Awọn ti awọn Boko Haram pa iya wọn, ti wọn pa baba wọn, ti wọn sọ di alaabọ ara, ti wọn le ni ibugbe wọn, ti wọn di isansa ati alarinkiri, awọn yẹn wa nibẹ o, ijọba Buhari ko ya si wọn. Kaka bẹẹ, awọn apaayan yii gan-an ni ijọba yii waa mu, ti wọn sọ di ọmọ tuntun, ti wọn si n gbe wọn gẹgẹ, ti wọn ni wọn ti yiwa pada.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Awọn ọlọgbọn, onilaakaye, si sọ fun ijọba yii to o, ṣugbọn wọn ko gba, awọn ni oun to dara ju loju awọn niyẹn. Awọn ti awọn Boko Haram pa iya wọn, ti wọn pa baba wọn, ti wọn sọ di alaabọ ara, ti wọn le ni ibugbe wọn, ti wọn di isansa ati alarinkiri, awọn yẹn wa nibẹ o, ijọba Buhari ko ya si wọn. Kaka bẹẹ, awọn apaayan yii gan-an ni ijọba yii waa mu, ti wọn sọ di ọmọ tuntun, ti wọn si n gbe wọn gẹgẹ, ti wọn ni wọn ti yiwa pada. Gbogbo bawọn eeyan ti n sọ pe iru awọn afẹmiṣofo bayii ki i yipada bọrọ, bii ase lasan lo n jọ loju wọn. Oun naa lo ti n ṣẹlẹ yii o. Aṣofin Ndume lati ipinlẹ Borno ni ninu awọn ọmọ ti wọn lo ti yipada yii lọọ ka baba ẹ mọle, o si ṣa a pa, o si ko gbogbo maaluu ẹ sa lọ, bẹẹ lo wọ inu igbo tẹnikan ko ri i mọ. O ni ọpọlọpọ awọn ọmọ naa ni wọn n ṣe aṣemaṣe oriṣiiriṣii, ti wọn si n sa pada sinu igbo lẹsẹkẹsẹ, ibi ti wọn n sa lọ ko ye ẹnikan.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Gbogbo bawọn eeyan ti n sọ pe iru awọn afẹmiṣofo bayii ki i yipada bọrọ, bii ase lasan lo n jọ loju wọn. Oun naa lo ti n ṣẹlẹ yii o. Aṣofin Ndume lati ipinlẹ Borno ni ninu awọn ọmọ ti wọn lo ti yipada yii lọọ ka baba ẹ mọle, o si ṣa a pa, o si ko gbogbo maaluu ẹ sa lọ, bẹẹ lo wọ inu igbo tẹnikan ko ri i mọ. O ni ọpọlọpọ awọn ọmọ naa ni wọn n ṣe aṣemaṣe oriṣiiriṣii, ti wọn si n sa pada sinu igbo lẹsẹkẹsẹ, ibi ti wọn n sa lọ ko ye ẹnikan. Nibo ni wọn tun fẹẹ sa lọ ju inu igbo lọdọ awọn ẹlẹgbẹ wọn ti wọn jẹ Boko Haram yii lọ, tabi ki wọn lọọ da ẹgbẹ janduku, ẹgbẹ ajinigbe tiwọn silẹ, ki wọn si bẹrẹ si i da ilu laamu kaakiri. Ni gbogbo aye loni-in, bi wọn ba mu awọn afẹmiṣofo yii nibi kan, kia ni wọn n pa wọn, tabi ki wọn ko wọn kuro niluu, ti wọn yoo si mọ pe awọn apaayan yii n dinku diẹ diẹ lawujọ wọn. Ṣugbọn ni Naijiria, bi ijọba tiwa ba ti mu awọn Boko Haram, wọn yoo bẹrẹ si i ṣe wọn bii ọmọ tuntun ti wọn bi, wọn yoo maa ra miliiki fun wọn, wọn yoo maa fun wọn lounjẹ ti awọn ti wọn ko paayan ri ko ri jẹ, awọn yẹn ni yoo si jẹun wọn yo titi ti wọn yoo fi ju wọn silẹ pe wọn ti yipada, wọn yoo si pada saarin awọn eeyan wọn ninu igbo.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Nibo ni wọn tun fẹẹ sa lọ ju inu igbo lọdọ awọn ẹlẹgbẹ wọn ti wọn jẹ Boko Haram yii lọ, tabi ki wọn lọọ da ẹgbẹ janduku, ẹgbẹ ajinigbe tiwọn silẹ, ki wọn si bẹrẹ si i da ilu laamu kaakiri. Ni gbogbo aye loni-in, bi wọn ba mu awọn afẹmiṣofo yii nibi kan, kia ni wọn n pa wọn, tabi ki wọn ko wọn kuro niluu, ti wọn yoo si mọ pe awọn apaayan yii n dinku diẹ diẹ lawujọ wọn. Ṣugbọn ni Naijiria, bi ijọba tiwa ba ti mu awọn Boko Haram, wọn yoo bẹrẹ si i ṣe wọn bii ọmọ tuntun ti wọn bi, wọn yoo maa ra miliiki fun wọn, wọn yoo maa fun wọn lounjẹ ti awọn ti wọn ko paayan ri ko ri jẹ, awọn yẹn ni yoo si jẹun wọn yo titi ti wọn yoo fi ju wọn silẹ pe wọn ti yipada, wọn yoo si pada saarin awọn eeyan wọn ninu igbo. Iru ijọba wo leleyii bayii Olodumare! Tabi loootọ lasasi awọn Boko Haram ti mu wọn ni! Ẹ wo bi wọn ṣe fẹẹ pa odidi gomina kan danu Bi ko ba jẹ pe Ọlọrun wa lẹyin Gomina Zulum, ti ipinlẹ Borno, wọn iba pa a danu lọsẹ to kọja yii.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Iru ijọba wo leleyii bayii Olodumare! Tabi loootọ lasasi awọn Boko Haram ti mu wọn ni! Ẹ wo bi wọn ṣe fẹẹ pa odidi gomina kan danu Bi ko ba jẹ pe Ọlọrun wa lẹyin Gomina Zulum, ti ipinlẹ Borno, wọn iba pa a danu lọsẹ to kọja yii. Awọn Boko Haram ni, wọn iba ti yanju rẹ lẹẹkan. Awọn eeyan royin pe ninu awọn gomina to ti n jẹ nipinlẹ Borno, ọga lọkunrin yii, pe loootọ loootọ lo mura lati mu idagbasoke ba awọn eeeyan rẹ. Ṣe ipinlẹ yii, Borno, ni ogun Boko Haram pọ si ju lọ.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Awọn Boko Haram ni, wọn iba ti yanju rẹ lẹẹkan. Awọn eeyan royin pe ninu awọn gomina to ti n jẹ nipinlẹ Borno, ọga lọkunrin yii, pe loootọ loootọ lo mura lati mu idagbasoke ba awọn eeeyan rẹ. Ṣe ipinlẹ yii, Borno, ni ogun Boko Haram pọ si ju lọ. Titi di bi a ṣe n wi yii ni wọn ṣi n gbe awọn eeyan, ti wọn si n pa awọn mi-in, awọn abule mi-in si ti wa to jẹ Boko Haram yii lo n paṣẹ ibẹ, wọn ti gba ibẹ lọwọ ijọba Naijiria patapata. Meloo meloo lawọn eeyan ti wọn ti le nile wọn, ati awọn ti wọn ti gba gbogbo ohun-ini wọn. Lati mu nnkan bọ sipo, Gomina Zulum ni oun yoo da awọn yẹn pada si aaye wọn, oun yoo si mọ bi oun yoo ṣe pese iṣẹ ti awọn ti Boko Haram yii ti pa saye yoo ṣe bẹrẹ igbe-aye tuntun.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Titi di bi a ṣe n wi yii ni wọn ṣi n gbe awọn eeyan, ti wọn si n pa awọn mi-in, awọn abule mi-in si ti wa to jẹ Boko Haram yii lo n paṣẹ ibẹ, wọn ti gba ibẹ lọwọ ijọba Naijiria patapata. Meloo meloo lawọn eeyan ti wọn ti le nile wọn, ati awọn ti wọn ti gba gbogbo ohun-ini wọn. Lati mu nnkan bọ sipo, Gomina Zulum ni oun yoo da awọn yẹn pada si aaye wọn, oun yoo si mọ bi oun yoo ṣe pese iṣẹ ti awọn ti Boko Haram yii ti pa saye yoo ṣe bẹrẹ igbe-aye tuntun. Nidii eyi, gbogbo ibi ti wọn ba ti ko awọn eeyan pamọ si, awọn abule ti wọn ti le wọn nibẹ tẹlẹ tawọn yẹn tun ṣẹṣẹ n pada si, gbogbo ibi ti ọkunrin gomina yii n ṣe abẹwo si niyẹn. Bo ba ti debẹ, yoo ba wọn sọrọ pe ohun gbogbo yoo daa laipẹ, yoo si fun wọn ni ounjẹ ati owo ti wọn yoo maa na, pẹlu awọn nnkan mi-in ti wọn nilo gidi. Ọsẹ to waa kọja yii lo lọ si Baga, ibi ti wọn ti mọ tẹlẹ pe awọn Boko Haram lo gbajọba ibẹ.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Nidii eyi, gbogbo ibi ti wọn ba ti ko awọn eeyan pamọ si, awọn abule ti wọn ti le wọn nibẹ tẹlẹ tawọn yẹn tun ṣẹṣẹ n pada si, gbogbo ibi ti ọkunrin gomina yii n ṣe abẹwo si niyẹn. Bo ba ti debẹ, yoo ba wọn sọrọ pe ohun gbogbo yoo daa laipẹ, yoo si fun wọn ni ounjẹ ati owo ti wọn yoo maa na, pẹlu awọn nnkan mi-in ti wọn nilo gidi. Ọsẹ to waa kọja yii lo lọ si Baga, ibi ti wọn ti mọ tẹlẹ pe awọn Boko Haram lo gbajọba ibẹ. Ṣugbọn ki i deede lọ, awọn ọga ṣọja ti wọn ti ko sibẹ lati ọjọ yii wa ni wọn fọkan ẹ balẹ pe nibi yoowu ni ipinlẹ Borno, ko si awọn Boko Haram ẹyọ kan bayii mọ. N loun ba gbera, o ku dẹdẹ ki wọn wọ Baga ni wọn da ina ibọn bo o, bi ko si jẹ pe o rakoro kuro nibẹ ni, ibẹ ni wọn iba pa a si. Inu bi gomina naa, o fibinu sọrọ sawọn ṣọja.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Ṣugbọn ki i deede lọ, awọn ọga ṣọja ti wọn ti ko sibẹ lati ọjọ yii wa ni wọn fọkan ẹ balẹ pe nibi yoowu ni ipinlẹ Borno, ko si awọn Boko Haram ẹyọ kan bayii mọ. N loun ba gbera, o ku dẹdẹ ki wọn wọ Baga ni wọn da ina ibọn bo o, bi ko si jẹ pe o rakoro kuro nibẹ ni, ibẹ ni wọn iba pa a si. Inu bi gomina naa, o fibinu sọrọ sawọn ṣọja. Ṣugbọn ṣe awọn ṣọja yii ni yoo ba wi ni abi ijọba Buhari, abi Buhari to ko awọn olori ologun sibẹ lati ọjọ yii ti wọn ko ṣiṣẹ wọn bii iṣẹ, ti ko si le wọn kuro, bẹẹ lo si mọ pe apa wọn ko ka iṣẹ ti wọn gbe fun wọn ṣe. Afi bii epe nijọba yii, Ọlọrun nikan lo mọ ohun tawọn ọmọ Naijiria ṣe to fi ran iru ẹ si wọn. Awọn alaraka, aṣe olowo ki i fẹẹ ku Oniranu kan ṣaa lawọn Ijẹbu n pe ni alaraka, iru wọn lawọn eeyan ti a si ko kun ile ijọba wa.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Ṣugbọn ṣe awọn ṣọja yii ni yoo ba wi ni abi ijọba Buhari, abi Buhari to ko awọn olori ologun sibẹ lati ọjọ yii ti wọn ko ṣiṣẹ wọn bii iṣẹ, ti ko si le wọn kuro, bẹẹ lo si mọ pe apa wọn ko ka iṣẹ ti wọn gbe fun wọn ṣe. Afi bii epe nijọba yii, Ọlọrun nikan lo mọ ohun tawọn ọmọ Naijiria ṣe to fi ran iru ẹ si wọn. Awọn alaraka, aṣe olowo ki i fẹẹ ku Oniranu kan ṣaa lawọn Ijẹbu n pe ni alaraka, iru wọn lawọn eeyan ti a si ko kun ile ijọba wa. Nitori ẹ ni wọn ṣe fẹẹ yagbẹ sara, wọn fẹẹ daku lọsẹ to kọja yii, koda, eeyan ko ro pe iru ariwo bẹẹ le ti ẹnu wọn jade. Ọkunrin kan lo ko wahala yii si wọn lagbada o, ni wọn ba bẹrẹ si i sare kiri, ti wọn n fooro ẹmi ara wọn. Chidi Chukuanyi, olori ẹgbe oṣelu ADP, lo sọ pe asiko ti to ni Naijiria ki wọn lo iru eto ti Jerry Rawlings lo fun gbogbo awọn oloṣelu ilẹ Ghana lọdọ wa ni Naijiria naa.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Nitori ẹ ni wọn ṣe fẹẹ yagbẹ sara, wọn fẹẹ daku lọsẹ to kọja yii, koda, eeyan ko ro pe iru ariwo bẹẹ le ti ẹnu wọn jade. Ọkunrin kan lo ko wahala yii si wọn lagbada o, ni wọn ba bẹrẹ si i sare kiri, ti wọn n fooro ẹmi ara wọn. Chidi Chukuanyi, olori ẹgbe oṣelu ADP, lo sọ pe asiko ti to ni Naijiria ki wọn lo iru eto ti Jerry Rawlings lo fun gbogbo awọn oloṣelu ilẹ Ghana lọdọ wa ni Naijiria naa. N lawọn Buhari ati awọn eeyan rẹ ba fẹẹ fori sọlẹ, ibi ti ọrọ naa gba lara wọn ko dara rara. Olori ijọba ilẹ Ghana ni Rawlings nigba kan. Ijọba ologun lo ṣe. Asiko ti wahala ati ikowojẹ awọn oloṣelu to jẹ olori ijọba alagbada ilẹ naa pọ ju lo gbajọba, n lo ba wadii gbogbo awọn oloṣelu naa awọn to si kowo jẹ ninu wọn, wọn yinbọn pa wọn ni gbangba ode ni.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

N lawọn Buhari ati awọn eeyan rẹ ba fẹẹ fori sọlẹ, ibi ti ọrọ naa gba lara wọn ko dara rara. Olori ijọba ilẹ Ghana ni Rawlings nigba kan. Ijọba ologun lo ṣe. Asiko ti wahala ati ikowojẹ awọn oloṣelu to jẹ olori ijọba alagbada ilẹ naa pọ ju lo gbajọba, n lo ba wadii gbogbo awọn oloṣelu naa awọn to si kowo jẹ ninu wọn, wọn yinbọn pa wọn ni gbangba ode ni. Iru ẹ ni Chidi ni ko ṣẹlẹ ni Naijiria nitori ikowojẹ buruku to n lọ laarin awọn ọmọ ẹyin Buhari wọnyi nile ijọba. Bi awọn ọmọ Buhari ṣe gbọ ọrọ naa ni wọn wọ ṣokoto ija, Lai Muhammed sare jade, o ni ko si ijọba kan to n gbogun ti iwa ibajẹ ju ijọba Buhari yii lọ. Lo ṣaa lọgun titi, lo fi ọwọ luwọ, lo fi ete lu ete, ṣugbọn nigba ti pupọ ninu awọn eeyan mọ pe irọ a maa pọ ninu ọrọ ọkunrin naa ju, wọn ko ka ọrọ rẹ si nnkan gidi kan. Afi bi awọn olori ologun ilẹ wa ṣe sare jade, ti wọn bẹrẹ si i ke ewi gidi.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Iru ẹ ni Chidi ni ko ṣẹlẹ ni Naijiria nitori ikowojẹ buruku to n lọ laarin awọn ọmọ ẹyin Buhari wọnyi nile ijọba. Bi awọn ọmọ Buhari ṣe gbọ ọrọ naa ni wọn wọ ṣokoto ija, Lai Muhammed sare jade, o ni ko si ijọba kan to n gbogun ti iwa ibajẹ ju ijọba Buhari yii lọ. Lo ṣaa lọgun titi, lo fi ọwọ luwọ, lo fi ete lu ete, ṣugbọn nigba ti pupọ ninu awọn eeyan mọ pe irọ a maa pọ ninu ọrọ ọkunrin naa ju, wọn ko ka ọrọ rẹ si nnkan gidi kan. Afi bi awọn olori ologun ilẹ wa ṣe sare jade, ti wọn bẹrẹ si i ke ewi gidi. Wọn ni ṣọja kan ko gbọdọ gbajọba, gbogbo ṣọja gbọdọ mọ pe ka fi ibọn gbajọba lodi sofin, wọn ko gbọdọ dan an wo, wọn gbọdọ duro lẹyin ijọba Buhari yii ni. Wọn ṣaa n pariwo oriṣiiriṣii bẹẹ, nitori ọrọ ti ọkunrin yii sọ. Aṣe bayii ni wọn bẹru iku to, ti wọn si n fi iku pa awọn araalu.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Wọn ni ṣọja kan ko gbọdọ gbajọba, gbogbo ṣọja gbọdọ mọ pe ka fi ibọn gbajọba lodi sofin, wọn ko gbọdọ dan an wo, wọn gbọdọ duro lẹyin ijọba Buhari yii ni. Wọn ṣaa n pariwo oriṣiiriṣii bẹẹ, nitori ọrọ ti ọkunrin yii sọ. Aṣe bayii ni wọn bẹru iku to, ti wọn si n fi iku pa awọn araalu. Aṣe bayii ni wọn bẹru iya to, ti wọn n fiya jẹ gbogbo wa. Bi iwọ ba ṣe rere, ara ki o ha ya ọ. Bi ijọba Buhari ba mọ pe awọn ṣe daadaa to fawọn araalu, kin ni wọn n bẹru bi ṣọja yoo gbajọba tabi ko ni i gbajọba si. Iyẹn ni pe awọn naa mọ pe ohun tawọn n ṣe yii ko dara.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Aṣe bayii ni wọn bẹru iya to, ti wọn n fiya jẹ gbogbo wa. Bi iwọ ba ṣe rere, ara ki o ha ya ọ. Bi ijọba Buhari ba mọ pe awọn ṣe daadaa to fawọn araalu, kin ni wọn n bẹru bi ṣọja yoo gbajọba tabi ko ni i gbajọba si. Iyẹn ni pe awọn naa mọ pe ohun tawọn n ṣe yii ko dara. Eeyan kọ ni yoo da ẹjọ eleyii o, Ọlọrun funra rẹ ni yoo da a. Ẹ maa rẹ wa jẹ niṣo, Ọlọrun n bọ ti yoo fi iya to tọ jẹ gbogbo ẹyin ọjẹlu ati ẹyin oloṣelu oniṣẹ ibi.


O ṣoju mi koro (Apa Kin-in-ni)

Eeyan kọ ni yoo da ẹjọ eleyii o, Ọlọrun funra rẹ ni yoo da a. Ẹ maa rẹ wa jẹ niṣo, Ọlọrun n bọ ti yoo fi iya to tọ jẹ gbogbo ẹyin ọjẹlu ati ẹyin oloṣelu oniṣẹ ibi.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Sanwo-Olu, eleyii daa bẹẹ, ẹ jẹ konikalulu ke pe Ọlọrun ẹ Awọn onileejọsin gbogbo yoo bẹrẹ ijọsin wọn pada lati ọjọ Jimọ ọsẹ yii. Awọn onimọṣalaaṣi yoo lọ si mọṣalaasi, awọn oniṣọọṣi naa yoo si lọ. Nigba iṣoro bayii, ko si ohun to dara ju bii ki eeyan ke pe Ọlorun. Iṣọro to ba de ti eeyan ko raaye ke pe Ọlọrun, tabi ṣe akojọpọ lati sin Ọlọrun, iṣoro nla gbaa ni o. Iru ẹ si ni ti Korona yii. Ni ọpọ igba ni awọn ẹlẹsin Kristẹni ati awọn ti Musulumi ti ba ijọba ja loriṣiiriṣii, awọn mi-in si sọ pe bi awọn ba lọ si ile ijọsin, ti Korona ba mu awọn nibẹ, ti awọn ku, o da awọn loju pe ọrun rere lawọn n lọ. Wọn ni ki ijọba fi awọn silẹ ki Korona pa awọn, ki wọn ṣaa ti jẹ ki awọn ṣejọsin fun Ọlọrun awọn.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Iṣọro to ba de ti eeyan ko raaye ke pe Ọlọrun, tabi ṣe akojọpọ lati sin Ọlọrun, iṣoro nla gbaa ni o. Iru ẹ si ni ti Korona yii. Ni ọpọ igba ni awọn ẹlẹsin Kristẹni ati awọn ti Musulumi ti ba ijọba ja loriṣiiriṣii, awọn mi-in si sọ pe bi awọn ba lọ si ile ijọsin, ti Korona ba mu awọn nibẹ, ti awọn ku, o da awọn loju pe ọrun rere lawọn n lọ. Wọn ni ki ijọba fi awọn silẹ ki Korona pa awọn, ki wọn ṣaa ti jẹ ki awọn ṣejọsin fun Ọlọrun awọn. Ki i ṣe pe ijọba Naijiria nikan ni, ohun to n ṣẹlẹ kari aye nigba naa ni, ati oku to n ku, ti gbogbo eeyan n gbọroyin rẹ, ko si ijọba gidi kan ti yoo laju silẹ ti yoo fẹ ki awọn eeyan ku rẹpẹtẹ bi a ti gbọ ti wọn n ku ni Amẹrika, ku ni Brazil ati awọn orilẹ-ede mi-in bẹẹ yii, nitori bi kinni naa ba bẹrẹ, o le re kọja ibi ti awọn eeyan foju si patapata. Ṣugbọn nnkan naa n lọ silẹ diẹdiẹ bayii, o si da bii pe eyin ajakalẹ arun naa ti kan, paapaa ni awọn orilẹ-ede bii ti ọdọ wa nibi. Ajẹsara ati bi oju ọjọ ti ṣe maa n ri lọdọ tiwa yii ti jẹ ko han pe kinni naa ko ni i lagbara rẹpẹtẹ kan lọdọ tiwa yii, paapaa bi a ba le tẹle awọn ofin keekeeke tijọba ṣe.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Ki i ṣe pe ijọba Naijiria nikan ni, ohun to n ṣẹlẹ kari aye nigba naa ni, ati oku to n ku, ti gbogbo eeyan n gbọroyin rẹ, ko si ijọba gidi kan ti yoo laju silẹ ti yoo fẹ ki awọn eeyan ku rẹpẹtẹ bi a ti gbọ ti wọn n ku ni Amẹrika, ku ni Brazil ati awọn orilẹ-ede mi-in bẹẹ yii, nitori bi kinni naa ba bẹrẹ, o le re kọja ibi ti awọn eeyan foju si patapata. Ṣugbọn nnkan naa n lọ silẹ diẹdiẹ bayii, o si da bii pe eyin ajakalẹ arun naa ti kan, paapaa ni awọn orilẹ-ede bii ti ọdọ wa nibi. Ajẹsara ati bi oju ọjọ ti ṣe maa n ri lọdọ tiwa yii ti jẹ ko han pe kinni naa ko ni i lagbara rẹpẹtẹ kan lọdọ tiwa yii, paapaa bi a ba le tẹle awọn ofin keekeeke tijọba ṣe. Aṣẹ ti ijọba Eko pa yii, pe ki awọn eeyan bẹrẹ ijọsin wọn dara gan-an ni, yoo jẹ ki ọkan onikaluku fuyẹ, nigba to jẹ pupọ ninu wa lo nigbagbọ ninu agbara adura ati ikepe-Ọlọrun ẹni. Kaluku yoo ribi gbadura bayii, yoo si le fi ẹnu ara rẹ tọrọ ohun to ba n fẹ. Nidii eyi, ijọba ti ṣe tiwọn o, wọn si ti ṣe bo ṣe yẹ ki wọn ṣe loootọ.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Aṣẹ ti ijọba Eko pa yii, pe ki awọn eeyan bẹrẹ ijọsin wọn dara gan-an ni, yoo jẹ ki ọkan onikaluku fuyẹ, nigba to jẹ pupọ ninu wa lo nigbagbọ ninu agbara adura ati ikepe-Ọlọrun ẹni. Kaluku yoo ribi gbadura bayii, yoo si le fi ẹnu ara rẹ tọrọ ohun to ba n fẹ. Nidii eyi, ijọba ti ṣe tiwọn o, wọn si ti ṣe bo ṣe yẹ ki wọn ṣe loootọ. Eyi to ku ku sọwọ araalu o. Ka ma ro pe ko si arun yii loootọ, Korona yii wa, o wa daadaa paapaa. Ṣugbọn awọn miiran ninu wa ti jẹ oriṣiiriṣii ewe ati egbo, bẹẹ la ni okun-ara to lagbara, to le pa arunkarun to ba wọ agọ ara wa. Ṣugbọn ki i ṣe gbogbo wa lo ri bẹẹ fun, awọn mi-in wa laarin wa to jẹ hẹgẹhẹgẹ lara wọn.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Eyi to ku ku sọwọ araalu o. Ka ma ro pe ko si arun yii loootọ, Korona yii wa, o wa daadaa paapaa. Ṣugbọn awọn miiran ninu wa ti jẹ oriṣiiriṣii ewe ati egbo, bẹẹ la ni okun-ara to lagbara, to le pa arunkarun to ba wọ agọ ara wa. Ṣugbọn ki i ṣe gbogbo wa lo ri bẹẹ fun, awọn mi-in wa laarin wa to jẹ hẹgẹhẹgẹ lara wọn. Wọn ko ni ajẹsara to to, ara wọn ko si ni okun to le koju iru arun bẹẹ. Eyi lo ṣe jẹ to ba kọlu wọn, ọrun lẹrọ ni. Ṣugbọn a le dena ẹ, a le kapa ẹ, nigba ti a ba ti tẹle ofin ti wọn fun wa.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Wọn ko ni ajẹsara to to, ara wọn ko si ni okun to le koju iru arun bẹẹ. Eyi lo ṣe jẹ to ba kọlu wọn, ọrun lẹrọ ni. Ṣugbọn a le dena ẹ, a le kapa ẹ, nigba ti a ba ti tẹle ofin ti wọn fun wa. Ka bo imu wa, ka si jinna si ara wa daadaa nibi ti a ba ti n ṣe ijọsin wa. Korona ko ni i mu wa, bẹẹ ni a ko ni i ba wọn ku iku ajọku, ṣugbọn ki awa naa ṣọra wa o. Kin ni awọn aṣofin Kwara n ṣe bayii si Ni Ọjọruu to kọja lọ, ile-ẹjo ko-tẹ-mi-lọrun to jokoo si ilu Ilọrin dajọ pe ẹgbẹ APC ko ni oludije fun ipo ile-igbimọ aṣofin lati agbegbe Ilọrin South, ninu ibo ti wọn di ninu oṣu kẹta, ọdun to kọja, nitori bẹẹ, ki wọn ṣebura fun ọmọ ẹgbẹ PDP to wọle ibo naa, iyẹn Rahem Agboọla, ki wọn si le Azeez Elewu ti ọmọ ẹgbẹ APC ti fi tipatipa gbe sori ijokoo naa kuro nile-igbimọ kia. Iyẹn nikan kọ, gbogbo owo-oṣu ti ọkunrin APC yii ti gba ni wọn ni ko da pada, ko da a pada, nitori owo ti ko tọ si i lo n gba lati ọjọ yii, ko si kinni kan to kan an lati jokoo sile-igbimọ aṣofin Kwara.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Ka bo imu wa, ka si jinna si ara wa daadaa nibi ti a ba ti n ṣe ijọsin wa. Korona ko ni i mu wa, bẹẹ ni a ko ni i ba wọn ku iku ajọku, ṣugbọn ki awa naa ṣọra wa o. Kin ni awọn aṣofin Kwara n ṣe bayii si Ni Ọjọruu to kọja lọ, ile-ẹjo ko-tẹ-mi-lọrun to jokoo si ilu Ilọrin dajọ pe ẹgbẹ APC ko ni oludije fun ipo ile-igbimọ aṣofin lati agbegbe Ilọrin South, ninu ibo ti wọn di ninu oṣu kẹta, ọdun to kọja, nitori bẹẹ, ki wọn ṣebura fun ọmọ ẹgbẹ PDP to wọle ibo naa, iyẹn Rahem Agboọla, ki wọn si le Azeez Elewu ti ọmọ ẹgbẹ APC ti fi tipatipa gbe sori ijokoo naa kuro nile-igbimọ kia. Iyẹn nikan kọ, gbogbo owo-oṣu ti ọkunrin APC yii ti gba ni wọn ni ko da pada, ko da a pada, nitori owo ti ko tọ si i lo n gba lati ọjọ yii, ko si kinni kan to kan an lati jokoo sile-igbimọ aṣofin Kwara. Ọrọ yii ko ba ti da bayii, bo ba jẹ alaga ile-igbimọ aṣofin naa, Yakubu Danladi, tẹle ofin ile-ẹjọ, to si tẹle ofin Naijiria. Ṣugbọn ọkunrin naa nigbagbọ pe nigba to ti jẹ APC lo n ṣejọba, to si jẹ awọn ti awọn wa ninu APC lawọn n tẹ oju ofin mọle yii, ko si ohun ti ẹnikan le ṣe fawọn. Ṣugbọn ọrọ ko ri bẹẹ, eto ijọba awa-ara-wa ko si ri bẹẹ rara.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Ọrọ yii ko ba ti da bayii, bo ba jẹ alaga ile-igbimọ aṣofin naa, Yakubu Danladi, tẹle ofin ile-ẹjọ, to si tẹle ofin Naijiria. Ṣugbọn ọkunrin naa nigbagbọ pe nigba to ti jẹ APC lo n ṣejọba, to si jẹ awọn ti awọn wa ninu APC lawọn n tẹ oju ofin mọle yii, ko si ohun ti ẹnikan le ṣe fawọn. Ṣugbọn ọrọ ko ri bẹẹ, eto ijọba awa-ara-wa ko si ri bẹẹ rara. Lori ofin ati ilana ẹtọ onikaluku ni ijọba alagbada da le, o yatọ si ijọba ologun, nibi ti olori ologun kan le maa ṣe ohun to ba fẹ. Ile-ejọ akọkọ ti da ẹjọ yii tipẹ, lati inu oṣu kọkanla, ni 2019, ṣugbọn awọn Danladi ko gba, wọn bẹrẹ si i pọn irọ lewe, wọn ni awọn ti gbe ẹjọ naa lọ sile-ẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun, wọn ni ki Azeez Elewu ti ki i ṣe oun lo wọle ibo jokoo sileegbimọ nibẹ, ko maa gbowo iṣẹ tẹnikan ko ran an. Awọn eeyan bii Danladi yii ko dara ni ipo nla, wọn ko dara ni ipo ti o ba jẹ tilu, nitori wọn yoo huwa ti yoo ba ibẹ jẹ ni.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Lori ofin ati ilana ẹtọ onikaluku ni ijọba alagbada da le, o yatọ si ijọba ologun, nibi ti olori ologun kan le maa ṣe ohun to ba fẹ. Ile-ejọ akọkọ ti da ẹjọ yii tipẹ, lati inu oṣu kọkanla, ni 2019, ṣugbọn awọn Danladi ko gba, wọn bẹrẹ si i pọn irọ lewe, wọn ni awọn ti gbe ẹjọ naa lọ sile-ẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun, wọn ni ki Azeez Elewu ti ki i ṣe oun lo wọle ibo jokoo sileegbimọ nibẹ, ko maa gbowo iṣẹ tẹnikan ko ran an. Awọn eeyan bii Danladi yii ko dara ni ipo nla, wọn ko dara ni ipo ti o ba jẹ tilu, nitori wọn yoo huwa ti yoo ba ibẹ jẹ ni. Gẹgẹ bi ile-ẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun ti waa wi yii, olori ile-igbimọ aṣofin kan ko lẹtọọ lati ma ṣe ibura fun ọmọ ile-igbimọ yoowu ti ile-ẹjọ ba ti fi aṣẹ si pe ki wọn ṣe ibura fun. Ohun to n dun Danladi ni pe Agboọla nikan ni yoo jẹ ọmọ ẹgbẹ PDP nile-igbimọ naa. Ṣugbọn ki lo kan wọn ninu iyẹn, ile-igbimọ aṣofin ko yẹ ko jẹ fun ti ẹgbẹ oṣelu kan, fun ti gbogbo Kwara lo yẹ ko jẹ, ilọsiwaju ati idagbasoke ipinlẹ Kwara lo yẹ ki wọn maa wa, ki i ṣe ti ẹgbẹ oṣelu tiwọn.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Gẹgẹ bi ile-ẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun ti waa wi yii, olori ile-igbimọ aṣofin kan ko lẹtọọ lati ma ṣe ibura fun ọmọ ile-igbimọ yoowu ti ile-ẹjọ ba ti fi aṣẹ si pe ki wọn ṣe ibura fun. Ohun to n dun Danladi ni pe Agboọla nikan ni yoo jẹ ọmọ ẹgbẹ PDP nile-igbimọ naa. Ṣugbọn ki lo kan wọn ninu iyẹn, ile-igbimọ aṣofin ko yẹ ko jẹ fun ti ẹgbẹ oṣelu kan, fun ti gbogbo Kwara lo yẹ ko jẹ, ilọsiwaju ati idagbasoke ipinlẹ Kwara lo yẹ ki wọn maa wa, ki i ṣe ti ẹgbẹ oṣelu tiwọn. Ẹgbẹ oṣelu kan yoo de, yoo ṣejọba, yoo lọ, ẹgbẹ oṣelu mi-in yoo si tun de. Ṣugbọn ipinlẹ ati awọn eeyan Kwara yoo wa nibẹ titi lae ni. Ki waa ni alaga ile-igbimọ kan yoo tori oṣelu fẹẹ fa idagbasoke awọn eeyan ibẹ sẹyin, nitori kin ni!


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Ẹgbẹ oṣelu kan yoo de, yoo ṣejọba, yoo lọ, ẹgbẹ oṣelu mi-in yoo si tun de. Ṣugbọn ipinlẹ ati awọn eeyan Kwara yoo wa nibẹ titi lae ni. Ki waa ni alaga ile-igbimọ kan yoo tori oṣelu fẹẹ fa idagbasoke awọn eeyan ibẹ sẹyin, nitori kin ni! Ẹ wo o, ẹ bara yin sọhun-un wayi ṣaa, kẹ ẹ ṣebura fẹni to wọle ibo, ko le maa ṣe ojuṣe rẹ lọ. Abi ta lo sọ pe ọkunrin naa ko le pada waa dọmọ APC! Abi awọn oloṣelu asiko yii kọ!


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Ẹ wo o, ẹ bara yin sọhun-un wayi ṣaa, kẹ ẹ ṣebura fẹni to wọle ibo, ko le maa ṣe ojuṣe rẹ lọ. Abi ta lo sọ pe ọkunrin naa ko le pada waa dọmọ APC! Abi awọn oloṣelu asiko yii kọ! Ṣiọ! Wọn ṣa fẹẹ yi Akeredolu lagbo da sina! Ko pọ ninu awọn gomina ti wọn n gba ijọba ti awọn pẹlu awọn ti wọn fi ipo naa silẹ maa tun n ṣe ọrẹ ara wọn.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Ṣiọ! Wọn ṣa fẹẹ yi Akeredolu lagbo da sina! Ko pọ ninu awọn gomina ti wọn n gba ijọba ti awọn pẹlu awọn ti wọn fi ipo naa silẹ maa tun n ṣe ọrẹ ara wọn. Ṣugbọn ti Rotimi Akeredolu ati Oluṣẹgun Mimiko yatọ, nitori lati ọjọ ti Mimiko ti lọ, ko sẹni kan to gbọ ọrọ odi nipa rẹ, tabi nipa ijọba rẹ, lati ẹnu Akeredolu ati ijọba tuntun to n ṣe. Eleyii yatọ si awọn ohun kan to n ṣẹlẹ ni ipinlẹ mi-in gan-an, nibi to ti jẹ bii ọdun kan akọkọ, ẹjọ ni wọn yoo maa fi ṣe, wa-loni-in, wa-lọla, ni kootu ko si ni i jẹ ki ẹni to wọle naa tete raaye ṣejọba. Ṣugbọn ohun gbogbo lọ wọọrọ l’Ondo ni ti pe Akeredolu ko tu idi ọrẹ rẹ wo.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Ṣugbọn ti Rotimi Akeredolu ati Oluṣẹgun Mimiko yatọ, nitori lati ọjọ ti Mimiko ti lọ, ko sẹni kan to gbọ ọrọ odi nipa rẹ, tabi nipa ijọba rẹ, lati ẹnu Akeredolu ati ijọba tuntun to n ṣe. Eleyii yatọ si awọn ohun kan to n ṣẹlẹ ni ipinlẹ mi-in gan-an, nibi to ti jẹ bii ọdun kan akọkọ, ẹjọ ni wọn yoo maa fi ṣe, wa-loni-in, wa-lọla, ni kootu ko si ni i jẹ ki ẹni to wọle naa tete raaye ṣejọba. Ṣugbọn ohun gbogbo lọ wọọrọ l’Ondo ni ti pe Akeredolu ko tu idi ọrẹ rẹ wo. Bo ba jẹ o tu idi rẹ wo ni, ko si oloṣelu ti wọn yoo yẹdi ẹ wo ti wọn ko ni i ba nnkan kan, kinni ọhun yoo si maa run ni. Wọn ti wa lẹnu iyẹn lati bii ọdun kẹrin sẹyin bayii, afi bi ibo ṣe de ti awọn kan ni Akeredolu loun yoo fi ẹjọ Mimiko sun EFCC. Dajudaju, irọ leleyii, nitori bi Akeredolu ba fẹẹ ṣe iyẹn ni, ki i ṣe lẹyin to ti lo ọdun mẹrin nile ijọba ni yoo maa wa ọna lati fi ẹjọ Mimiko sun, iba ti ṣe bẹẹ tipẹ, Mimiko iba si ti maa lọ maa bọ lọdọ awọn EFCC Abuja.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Bo ba jẹ o tu idi rẹ wo ni, ko si oloṣelu ti wọn yoo yẹdi ẹ wo ti wọn ko ni i ba nnkan kan, kinni ọhun yoo si maa run ni. Wọn ti wa lẹnu iyẹn lati bii ọdun kẹrin sẹyin bayii, afi bi ibo ṣe de ti awọn kan ni Akeredolu loun yoo fi ẹjọ Mimiko sun EFCC. Dajudaju, irọ leleyii, nitori bi Akeredolu ba fẹẹ ṣe iyẹn ni, ki i ṣe lẹyin to ti lo ọdun mẹrin nile ijọba ni yoo maa wa ọna lati fi ẹjọ Mimiko sun, iba ti ṣe bẹẹ tipẹ, Mimiko iba si ti maa lọ maa bọ lọdọ awọn EFCC Abuja. Mimiko naa yoo mọ iyẹn ṣaa, yoo mọ pe eyi tawọn eeyan n sọ yii ko le ri bẹẹ, bi ọrọ kan ba si ru u loju, ko lọ sọdọ Akeredolu funra ẹ, ko si wadii ododo. Awọn kan ni wọn n lo orukọ rẹ, wọn si fẹẹ ko kọyin si Akeredolu lasiko ibo to n bo yii ni. Bawọn oloṣelu ṣe ri niyẹn, ko si ohun ti wọn ko le ṣe lati ba nnkan jẹ, to ba ti di ọrọ idibo bayii.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Mimiko naa yoo mọ iyẹn ṣaa, yoo mọ pe eyi tawọn eeyan n sọ yii ko le ri bẹẹ, bi ọrọ kan ba si ru u loju, ko lọ sọdọ Akeredolu funra ẹ, ko si wadii ododo. Awọn kan ni wọn n lo orukọ rẹ, wọn si fẹẹ ko kọyin si Akeredolu lasiko ibo to n bo yii ni. Bawọn oloṣelu ṣe ri niyẹn, ko si ohun ti wọn ko le ṣe lati ba nnkan jẹ, to ba ti di ọrọ idibo bayii. Eyi fi han pe iṣẹ nla ṣi wa lọwọ Akeredolu funra ẹ, o ti lọ si Eko lọdọ Tinubu, ṣugbọn iṣẹ wa nilẹ l’Ondo, ti yoo ṣe, bi bẹẹ kọ, to ba pẹ diẹ bayii, wọn yoo yi i lagbo da sina ni. N lo ba tan! Ṣugbọn nibo ni maanu yii tun n lọ Ọrọ apara ni, ko jẹ jẹ bẹẹ.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Eyi fi han pe iṣẹ nla ṣi wa lọwọ Akeredolu funra ẹ, o ti lọ si Eko lọdọ Tinubu, ṣugbọn iṣẹ wa nilẹ l’Ondo, ti yoo ṣe, bi bẹẹ kọ, to ba pẹ diẹ bayii, wọn yoo yi i lagbo da sina ni. N lo ba tan! Ṣugbọn nibo ni maanu yii tun n lọ Ọrọ apara ni, ko jẹ jẹ bẹẹ. Ṣugbọn to ba waa lọọ jẹ bẹẹ, a jẹ pe Agboọla Ajayi, Igbakeji Gomina ipinlẹ Ondo, ko mọ eyi to kan rara. Ariwo to gba gbogbo ipinlẹ naa kan lọsẹ to kọja ni pe Agboọla n lọ sinu ẹgbẹ oṣelu ZLP lọsẹ yii, wọn lo ni nibẹ loun yoo ti du ipo gomina oun. Ko too digba yii, nigba ti ọkunrin naa ba wọn du ipo yii ninu ẹgbẹ PDP ti ko wọle, ohun to sọ ni pe ko si ibi ti oun fẹẹ lọ, oun yoo wa ninu ẹgbẹ naa lati le jọ gbajọba lọwọ Akeredolu ni.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Ṣugbọn to ba waa lọọ jẹ bẹẹ, a jẹ pe Agboọla Ajayi, Igbakeji Gomina ipinlẹ Ondo, ko mọ eyi to kan rara. Ariwo to gba gbogbo ipinlẹ naa kan lọsẹ to kọja ni pe Agboọla n lọ sinu ẹgbẹ oṣelu ZLP lọsẹ yii, wọn lo ni nibẹ loun yoo ti du ipo gomina oun. Ko too digba yii, nigba ti ọkunrin naa ba wọn du ipo yii ninu ẹgbẹ PDP ti ko wọle, ohun to sọ ni pe ko si ibi ti oun fẹẹ lọ, oun yoo wa ninu ẹgbẹ naa lati le jọ gbajọba lọwọ Akeredolu ni. Ohun to ba fi waa mu Agboọla gbagbe ileri to ṣe yii, to waa gba ẹgbẹ oṣelu mi-in lọ, to ni oun fẹẹ du ipo gomina, a jẹ pe oun gan-an ko lojuti kan bayii, awọn ara ipinlẹ Ondo yoo si fi ọwọ ara wọn ṣe ara wọn lasan ni ti wọn ba dibo wọn fun un.To ba ṣe eleyii, yoo fi han pe ki i ṣe pe Akeredolu ni ko dara, oun gan-an ni ko daa, oun ni wọn fi jọba to tun n wẹ ọṣẹ awure, oun ni ipo to wa ko tẹ lọrun, to jẹ ipo ti ọga rẹ wa gan-an lo fẹ. Iwa bẹẹ ko daa, iwa ole ati ojukokoro ni. Ẹnikẹni to ba si ni iwa ole, ojukokoro ati iwọra bayii, bi iru wọn ba de ipo gomina, ilu naa yoo fọ mọ wọn lori ni.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Ohun to ba fi waa mu Agboọla gbagbe ileri to ṣe yii, to waa gba ẹgbẹ oṣelu mi-in lọ, to ni oun fẹẹ du ipo gomina, a jẹ pe oun gan-an ko lojuti kan bayii, awọn ara ipinlẹ Ondo yoo si fi ọwọ ara wọn ṣe ara wọn lasan ni ti wọn ba dibo wọn fun un.To ba ṣe eleyii, yoo fi han pe ki i ṣe pe Akeredolu ni ko dara, oun gan-an ni ko daa, oun ni wọn fi jọba to tun n wẹ ọṣẹ awure, oun ni ipo to wa ko tẹ lọrun, to jẹ ipo ti ọga rẹ wa gan-an lo fẹ. Iwa bẹẹ ko daa, iwa ole ati ojukokoro ni. Ẹnikẹni to ba si ni iwa ole, ojukokoro ati iwọra bayii, bi iru wọn ba de ipo gomina, ilu naa yoo fọ mọ wọn lori ni. Nigba to jẹ ki i ṣe ifẹ awọn araalu lo gbe wọn debẹ, to jẹ nitori ole ti awọn fẹẹ ja ni. Tabi kin ni Agboọla yoo tun sọ pe oun n wa kiri. Ọran ni wọn fi n ṣe gomina ni.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Nigba to jẹ ki i ṣe ifẹ awọn araalu lo gbe wọn debẹ, to jẹ nitori ole ti awọn fẹẹ ja ni. Tabi kin ni Agboọla yoo tun sọ pe oun n wa kiri. Ọran ni wọn fi n ṣe gomina ni. Bo ṣe rọrun to, oun naa lo sa lọ sinu PDP ti wọn ko le fa a kalẹ ko du ipo gomina lorukọ wọn, ti wọn ko tun le fi i ṣe igbakeji yẹn, bẹẹ lo n sọ pe oun ni baba oloṣelu ipinlẹ Ondo, oun naa yoo ti ri i bayii. Bẹ ẹ ba moju ẹ, ẹ jẹ yaa sọ fun un ko jokoo ẹ jẹẹ. Bi bẹẹ kọ, abuku oniyọrọ ni yoo kan nibi to n lọ yii, yẹyẹ ti wọn yoo si fi i ṣe, yoo ju ti baba to ba iyawo ọmọ rẹ sun lọ.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Bo ṣe rọrun to, oun naa lo sa lọ sinu PDP ti wọn ko le fa a kalẹ ko du ipo gomina lorukọ wọn, ti wọn ko tun le fi i ṣe igbakeji yẹn, bẹẹ lo n sọ pe oun ni baba oloṣelu ipinlẹ Ondo, oun naa yoo ti ri i bayii. Bẹ ẹ ba moju ẹ, ẹ jẹ yaa sọ fun un ko jokoo ẹ jẹẹ. Bi bẹẹ kọ, abuku oniyọrọ ni yoo kan nibi to n lọ yii, yẹyẹ ti wọn yoo si fi i ṣe, yoo ju ti baba to ba iyawo ọmọ rẹ sun lọ. Ọlaniyan Ibadan, bẹẹ lọmọkunrin i ṣe o jare Bi ọmọde ba ṣe bii ọmọde, agba a si maa ṣe iṣe agba. Igba mi-in, ki i ṣe ọjọ ori ni wọn fi maa n ni eeyan n ṣe bii ọmọde, ihuwasi a maa fa a nigba mi-in, koda, ki ọjọ ori eeyan pọ rẹpẹtẹ. Igbakeji Gomina ipinlẹ Ọyọ, Alaaji Rauf Ọlaniyan, lo fi iwa agba yii han lọsẹ to kọja yii.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Ọlaniyan Ibadan, bẹẹ lọmọkunrin i ṣe o jare Bi ọmọde ba ṣe bii ọmọde, agba a si maa ṣe iṣe agba. Igba mi-in, ki i ṣe ọjọ ori ni wọn fi maa n ni eeyan n ṣe bii ọmọde, ihuwasi a maa fa a nigba mi-in, koda, ki ọjọ ori eeyan pọ rẹpẹtẹ. Igbakeji Gomina ipinlẹ Ọyọ, Alaaji Rauf Ọlaniyan, lo fi iwa agba yii han lọsẹ to kọja yii. Awọn oniroyin tọwọ bọ ọ lẹnu, wọn fẹ ko sọ kinni kan lori ohun to ṣẹlẹ si i nile awọn Ajimọbi lẹẹmejeeji to lọ sibẹ. Ṣugbọn kaka ki Ọlaniyan sọrọ ti yoo tun da nnkan ru, tabi ti yoo fọ ọrọ loju debi ti awọn oloṣelu ati awọn oniroyin to n wa ohun ti wọn yoo jẹ ni tiwọn yoo fi maa sọrọ sijọba wọn, o ni awọn ti mọ ohun to ṣẹlẹ ti iyawo Ajimọbi fi binu bẹẹ. Njẹ ki lo de to fi binu bẹẹ, o ni iku ọkọ rẹ lo ka a lara, eeyan ko le sọ iru nnkan to to bẹẹ yẹn nu ko ma bara jẹ, bi ọkọ ẹni ba ku, adanu nla ni.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Awọn oniroyin tọwọ bọ ọ lẹnu, wọn fẹ ko sọ kinni kan lori ohun to ṣẹlẹ si i nile awọn Ajimọbi lẹẹmejeeji to lọ sibẹ. Ṣugbọn kaka ki Ọlaniyan sọrọ ti yoo tun da nnkan ru, tabi ti yoo fọ ọrọ loju debi ti awọn oloṣelu ati awọn oniroyin to n wa ohun ti wọn yoo jẹ ni tiwọn yoo fi maa sọrọ sijọba wọn, o ni awọn ti mọ ohun to ṣẹlẹ ti iyawo Ajimọbi fi binu bẹẹ. Njẹ ki lo de to fi binu bẹẹ, o ni iku ọkọ rẹ lo ka a lara, eeyan ko le sọ iru nnkan to to bẹẹ yẹn nu ko ma bara jẹ, bi ọkọ ẹni ba ku, adanu nla ni. Pẹlu iru ọrọ yii, o daju pe ohun yoowu ti obinrin naa ibaa ṣe fun Ọlaniyan, o ti gbe oju fo o, o si ti mọ pe ko si ohun ti ẹni ti ọfọ ba ṣẹ ko le ṣe. O daju pe oju iyawo Ajimọbi naa yoo ti walẹ bayii, oun naa yoo si ti ri awọn aṣiṣe rẹ, yoo ti ri i pe ọrọ oṣelu nibi to de duro, ati awọn abanida a ti yoo maa tiiyan gbọn-ọn gbọn-ọn nitori ki awọn le ri ibi ba wọnu ọrọ fun imọtara wọn nikan ko ni i ba ni debẹ mọ bi ọrọ naa ba burẹkẹ. Ajimọbi ti lọ, iwa rere to ba hu silẹ lawọn ẹbi ati awọn ọmọ rẹ yoo jẹ.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Pẹlu iru ọrọ yii, o daju pe ohun yoowu ti obinrin naa ibaa ṣe fun Ọlaniyan, o ti gbe oju fo o, o si ti mọ pe ko si ohun ti ẹni ti ọfọ ba ṣẹ ko le ṣe. O daju pe oju iyawo Ajimọbi naa yoo ti walẹ bayii, oun naa yoo si ti ri awọn aṣiṣe rẹ, yoo ti ri i pe ọrọ oṣelu nibi to de duro, ati awọn abanida a ti yoo maa tiiyan gbọn-ọn gbọn-ọn nitori ki awọn le ri ibi ba wọnu ọrọ fun imọtara wọn nikan ko ni i ba ni debẹ mọ bi ọrọ naa ba burẹkẹ. Ajimọbi ti lọ, iwa rere to ba hu silẹ lawọn ẹbi ati awọn ọmọ rẹ yoo jẹ. Ṣugbọn kekere niyẹn, iwa rere ti awọn to ba fi silẹ ba n hu bayii ni yoo jẹ ki ounjẹ naa pẹ lẹnu wọn. Ki iyawo Ajimọbi naa mọ eyi, ọwọ diẹdiẹ lara n fẹ o.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Ṣugbọn kekere niyẹn, iwa rere ti awọn to ba fi silẹ ba n hu bayii ni yoo jẹ ki ounjẹ naa pẹ lẹnu wọn. Ki iyawo Ajimọbi naa mọ eyi, ọwọ diẹdiẹ lara n fẹ o.


Ẹ wo Victor Agunbiade, Ọmọ Yoruba to gbe orukọ Naijiria ga l’Amẹrika

Nibi ti awọn kan ti wa ti wọn ko ni iṣẹ meji ju ki wọn ba orukọ orilẹ-ede yii jẹ lẹyin odi lọ, awọn ọmọ ti a bi ninu ile-ire kan wa ti wọn ko wa ohun meji ju bi wọn yoo ṣe tun orukọ Naijiria ṣe lẹyin odi lọ. Ni ẹẹkọọkan ti iru eleyii ba ṣẹlẹ, inu ẹni a maa dun, bẹẹ ni ara ẹni a si maa ya gaga. Meloo meloo leeyan fẹẹ sọ ninu iwa buruku ti iroyin ẹ n jade lojoojumọ pe o n ti ọwọ awọn ọmọ Naijiria jade. Ṣe awọn ti wọn n gbe oogun oloro wọ ilu oyinbo ni gbogbo igba leeyan yoo wi ni, awọn ti wọn ko kọ iku ti kinni naa le mu dani, tabi awọn ti wọn n fi intanẹẹti lu jibiti, ti wọn si sọ ara wọn di ọmọ ‘yahoo-yahoo’ kari aye. Tawọn ti wọn n lu awọn obinrin oyinbo ni jibiti kari aye leeyan yoo wi ni, tabi ti awọn ti wọn n ko awọn ọmọ Naijiria ẹlẹgbẹ wọn mi-in lọ si awọn ilu oyinbo yii kan naa lati fi wọn ṣe aṣẹwo nibẹ. Meloo leeyan tiẹ fẹẹ sọ.


Ṣe awọn ti wọn n gbe oogun oloro wọ ilu oyinbo ni gbogbo igba leeyan yoo wi ni, awọn ti wọn ko kọ iku ti kinni naa le mu dani, tabi awọn ti wọn n fi intanẹẹti lu jibiti, ti wọn si sọ ara wọn di ọmọ ‘yahoo-yahoo’ kari aye. Tawọn ti wọn n lu awọn obinrin oyinbo ni jibiti kari aye leeyan yoo wi ni, tabi ti awọn ti wọn n ko awọn ọmọ Naijiria ẹlẹgbẹ wọn mi-in lọ si awọn ilu oyinbo yii kan naa lati fi wọn ṣe aṣẹwo nibẹ. Meloo leeyan tiẹ fẹẹ sọ. Tawọn ti wọn n gba ọna aṣalẹ, Sahara, wọ ilu oyinbo ni keeyan mẹnu le ni tabi ti awọn ti wọn n ba ọna oju-omi lọ, to si jẹ lẹyin ti wọn ba ti lakaka wọ awọn ilu yii tan, iṣẹ aburu ni wọn yoo maa gbebẹ ṣe. Ọrọ naa buru debii pe nibi yoowu ti wọn ba ti gbọ orukọ ọmọ Naijiria, wọn yoo maa wo wọn tifura-tifura, loju gbogbo aye bayii, onijibiti ati ole lọmọ Naijiria, bi wọn ba n bọ lọọọkan, ẹ tete tilẹkun yin ni. Ọrọ naa ko kan awọn ti wọn n ṣejọba wa, koda, tiwọn buru ju ti araalu lasan lọ, eyi ti wọn si ko ba wa ninu ka ba orukọ Naijiria jẹ lẹyin odi ni i jẹ oun.


Tawọn ti wọn n gba ọna aṣalẹ, Sahara, wọ ilu oyinbo ni keeyan mẹnu le ni tabi ti awọn ti wọn n ba ọna oju-omi lọ, to si jẹ lẹyin ti wọn ba ti lakaka wọ awọn ilu yii tan, iṣẹ aburu ni wọn yoo maa gbebẹ ṣe. Ọrọ naa buru debii pe nibi yoowu ti wọn ba ti gbọ orukọ ọmọ Naijiria, wọn yoo maa wo wọn tifura-tifura, loju gbogbo aye bayii, onijibiti ati ole lọmọ Naijiria, bi wọn ba n bọ lọọọkan, ẹ tete tilẹkun yin ni. Ọrọ naa ko kan awọn ti wọn n ṣejọba wa, koda, tiwọn buru ju ti araalu lasan lọ, eyi ti wọn si ko ba wa ninu ka ba orukọ Naijiria jẹ lẹyin odi ni i jẹ oun. Tabi orilẹ-ede wo ni wọn ko ti n gbọ ti awọn aṣofin to n ko owo jẹ, ti awọn minisita ole, tabi ti olori orilẹ-ede to n ko owo Naijiria pamọ lọ sẹyin odi. Loootọ, wọn n ṣe bẹẹ lawọn orilẹ-ede mi-in, ṣugbọn ti Naijiria tiwa yii buru ju, nibi to jẹ mẹsan-an ninu mẹwaa eeyan to ba n ṣiṣẹ ijọba, igaara ọlọṣa, ole, akowo-ilu-jẹ ni wọn. Oju buruku ti wọn fi n wo awọn ọmọ Naijiria yii lo mu ki ọrọ Victor Agunbiade, ọmọ ogun oju-omi l’Amẹrika kan, ya gbogbo aye lẹnu.


Tabi orilẹ-ede wo ni wọn ko ti n gbọ ti awọn aṣofin to n ko owo jẹ, ti awọn minisita ole, tabi ti olori orilẹ-ede to n ko owo Naijiria pamọ lọ sẹyin odi. Loootọ, wọn n ṣe bẹẹ lawọn orilẹ-ede mi-in, ṣugbọn ti Naijiria tiwa yii buru ju, nibi to jẹ mẹsan-an ninu mẹwaa eeyan to ba n ṣiṣẹ ijọba, igaara ọlọṣa, ole, akowo-ilu-jẹ ni wọn. Oju buruku ti wọn fi n wo awọn ọmọ Naijiria yii lo mu ki ọrọ Victor Agunbiade, ọmọ ogun oju-omi l’Amẹrika kan, ya gbogbo aye lẹnu. Loootọ, ọmọ ogun oju omi l’Amẹrika ni, ṣugbọn ọmọ Naijiria ni, ọdun 2007 lo ko lọ sibẹ, ti wọn si ti ro pe ọkan ninu awọn ti ko sohun ti wọn ko le ṣe lati fi ri owo ni. Ọrọ Agunbiade ya aye lẹnu, ki i ṣe nitori pe ko si ẹlomiiran to le ṣe ohun to ṣe laye mọ ni, ṣugbọn nitori pe ọmọ Naijiria lo huwa bayii, ọmọ Naijiria lo ṣe ootọ bayii, ohun to mu iyanu naa wa gan-an niyẹn. Ọpọ eeyan niluu oyinbo ko gba, yatọ si awọn ti wọn ba ti ba awọn ọmọ Naijiria gidi rin nibẹ, pe ohun daadaa kan, tabi eeyan daadaa kan ti yoo ṣe ootọ, yoo jade lati inu awọn ọmọ Naijiria, nigba to jẹ oju onijibiti ni wọn fi n wo gbogbo ọmọ Naijiria ti wọn ba ri, nitori iroyin buruku ti wọn n gbọ lojoojumọ nipa wọn.


Loootọ, ọmọ ogun oju omi l’Amẹrika ni, ṣugbọn ọmọ Naijiria ni, ọdun 2007 lo ko lọ sibẹ, ti wọn si ti ro pe ọkan ninu awọn ti ko sohun ti wọn ko le ṣe lati fi ri owo ni. Ọrọ Agunbiade ya aye lẹnu, ki i ṣe nitori pe ko si ẹlomiiran to le ṣe ohun to ṣe laye mọ ni, ṣugbọn nitori pe ọmọ Naijiria lo huwa bayii, ọmọ Naijiria lo ṣe ootọ bayii, ohun to mu iyanu naa wa gan-an niyẹn. Ọpọ eeyan niluu oyinbo ko gba, yatọ si awọn ti wọn ba ti ba awọn ọmọ Naijiria gidi rin nibẹ, pe ohun daadaa kan, tabi eeyan daadaa kan ti yoo ṣe ootọ, yoo jade lati inu awọn ọmọ Naijiria, nigba to jẹ oju onijibiti ni wọn fi n wo gbogbo ọmọ Naijiria ti wọn ba ri, nitori iroyin buruku ti wọn n gbọ lojoojumọ nipa wọn. Nibi owo pinpin, nibi ti wọn ti n pin owo fun awọn ti wọn ba nilo rẹ fun iṣẹ ologun wọn, nibẹ ni wọn fi Agunbiade si, wọn si fi i ṣe olori apinwo fun awọn ọmọ ogun oju omi Amẹrika ti wọn wa ni Djibotti, latinu oṣu kẹwaa, ọdun to kọja, titi di ibẹrẹ oṣu keje, 2020, ta a wa yii. Ohun to waa ṣẹlẹ ni pe owo ti ọkunrin ọmọ Naijiria yii pin ki i ṣe owo kekere rara. Miliọnu marundinlaaadọta owo dọla ($45m) ni.


Nibi owo pinpin, nibi ti wọn ti n pin owo fun awọn ti wọn ba nilo rẹ fun iṣẹ ologun wọn, nibẹ ni wọn fi Agunbiade si, wọn si fi i ṣe olori apinwo fun awọn ọmọ ogun oju omi Amẹrika ti wọn wa ni Djibotti, latinu oṣu kẹwaa, ọdun to kọja, titi di ibẹrẹ oṣu keje, 2020, ta a wa yii. Ohun to waa ṣẹlẹ ni pe owo ti ọkunrin ọmọ Naijiria yii pin ki i ṣe owo kekere rara. Miliọnu marundinlaaadọta owo dọla ($45m) ni. Bi a ba ṣẹ owo naa si wẹwẹ lọdọ wa bayii, o sun mọ biliọnu mẹẹẹdogun naira. Ni Naijiria ti a wa yii, ọga ọlọpaa wo, ọga ṣọja wo, ọga iṣẹ ijọba Naijiria wo ni wọn yoo gbe iru owo bayii siwaju rẹ pe ko pin in ti nnkan ko ni i ṣe. Bawo ni yoo ti ṣe pin owo naa ti idaji ko ni i sọnu, tabi bii iko meji ninu ida mẹta owo na, iyẹn bii biliọnu mẹwaa ninu mẹẹẹdogun ko ni i sọnu, ti wọn yoo si ni ki awọn ti wọn ni owo naa gan-an maa pin eyi to ba ku mọ ara wọn lọwọ.


Bi a ba ṣẹ owo naa si wẹwẹ lọdọ wa bayii, o sun mọ biliọnu mẹẹẹdogun naira. Ni Naijiria ti a wa yii, ọga ọlọpaa wo, ọga ṣọja wo, ọga iṣẹ ijọba Naijiria wo ni wọn yoo gbe iru owo bayii siwaju rẹ pe ko pin in ti nnkan ko ni i ṣe. Bawo ni yoo ti ṣe pin owo naa ti idaji ko ni i sọnu, tabi bii iko meji ninu ida mẹta owo na, iyẹn bii biliọnu mẹwaa ninu mẹẹẹdogun ko ni i sọnu, ti wọn yoo si ni ki awọn ti wọn ni owo naa gan-an maa pin eyi to ba ku mọ ara wọn lọwọ. Nibo ni wọn yoo ti ṣe iru rẹ ni Naijiria wa ti ọrọ naa ko ni i di ti EFCC nigbẹyin. Ṣugbọn ijọba ati awọn olori ologun Amẹrika gbe owo to to bẹẹ kalẹ, bi a ba si da gbogbo owo ti wọn naa silẹ okeere fun ọrọ awọn ologun, owo naa ko iko meje ninu ida mẹwaa ni, wọn si fa gbogbo rẹ le Ọọfisa Victor Agunbiade lọwọ, wọn ni ko pin in bo ba ti fẹ, ko saa ri i pe oun ṣe eto naa bo ti tọ ati bo ṣe yẹ. Ohun to waa ya awọn ara Amẹrika yii lẹnu, iyẹn awọn ti wọn jẹ ọga pata fun Agunbiade, ni pe gbogbo owo naa lo pin, o si na an ni ọna ti awọn paapaa ko ro pe ẹnikan yoo ṣe bẹẹ na owo ijọba.


Nibo ni wọn yoo ti ṣe iru rẹ ni Naijiria wa ti ọrọ naa ko ni i di ti EFCC nigbẹyin. Ṣugbọn ijọba ati awọn olori ologun Amẹrika gbe owo to to bẹẹ kalẹ, bi a ba si da gbogbo owo ti wọn naa silẹ okeere fun ọrọ awọn ologun, owo naa ko iko meje ninu ida mẹwaa ni, wọn si fa gbogbo rẹ le Ọọfisa Victor Agunbiade lọwọ, wọn ni ko pin in bo ba ti fẹ, ko saa ri i pe oun ṣe eto naa bo ti tọ ati bo ṣe yẹ. Ohun to waa ya awọn ara Amẹrika yii lẹnu, iyẹn awọn ti wọn jẹ ọga pata fun Agunbiade, ni pe gbogbo owo naa lo pin, o si na an ni ọna ti awọn paapaa ko ro pe ẹnikan yoo ṣe bẹẹ na owo ijọba. Ko si kọbọ kan to sọnu, tabi to ba ibi ti ko ṣee tọka si lọ, gbogbo owo na pata lo ni akọsilẹ, ko si si ibikan to na owo naa si ti ki i ṣe ibi ti awọn ti wọn gbe iṣẹ fun un fẹ ko na an si. Bo ti n na an lo n ṣe akọsilẹ rẹ, debii pe gbogbo owo ti wọn na naa, ko ṣoro fun ẹnikẹni lati mọ ibi ti wọn na an si ati ọjọ ti wọn na an. Itumọ eleyii ni pe ninu gbogbo biliọnu mẹẹẹdogun ti wọn ko fun Agunbiade, kọbọ bayii ko yingin nibẹ, owo ijọba ti wọn fi ran an niṣẹ pe perepere.


Ko si kọbọ kan to sọnu, tabi to ba ibi ti ko ṣee tọka si lọ, gbogbo owo na pata lo ni akọsilẹ, ko si si ibikan to na owo naa si ti ki i ṣe ibi ti awọn ti wọn gbe iṣẹ fun un fẹ ko na an si. Bo ti n na an lo n ṣe akọsilẹ rẹ, debii pe gbogbo owo ti wọn na naa, ko ṣoro fun ẹnikẹni lati mọ ibi ti wọn na an si ati ọjọ ti wọn na an. Itumọ eleyii ni pe ninu gbogbo biliọnu mẹẹẹdogun ti wọn ko fun Agunbiade, kọbọ bayii ko yingin nibẹ, owo ijọba ti wọn fi ran an niṣẹ pe perepere. Ọrọ naa jọ awọn oyinbo yii loju debii pe wọn ni ko sohun ti awọn le ṣe ju ki awọn fi ami-ẹyẹ da Agunbiade lọla lọ, wọn si ṣe ayẹyẹ nla fun un ni Amẹrika nibẹ. Nibi ayẹyẹ yii ni awọn ọga rẹ ti n sọrọ loriṣiiriṣii nipa rẹ, awọn ni wọn si n sọ pe bi eeyan kan ba jẹ olododo, tabi ẹni to ṣee fọkan tan, paapaa bi ọrọ ba di ọrọ owo tabi ka fiiyan sipo aṣaaju, ko si ṣe aṣaaju naa daadaa, ọga ni ọmọ Amẹrika ti wọn n pe ni Victor Agunbiade. Bi ọrọ aye si ti ṣe ri niyẹn, wọn ko pe e ni ọmọ Naijiria nibẹ mọ, ọmọ Amẹrika ni wọn n pe e, wọn ti ri i bi ọkan ninu awọn ara wọn.


Ọrọ naa jọ awọn oyinbo yii loju debii pe wọn ni ko sohun ti awọn le ṣe ju ki awọn fi ami-ẹyẹ da Agunbiade lọla lọ, wọn si ṣe ayẹyẹ nla fun un ni Amẹrika nibẹ. Nibi ayẹyẹ yii ni awọn ọga rẹ ti n sọrọ loriṣiiriṣii nipa rẹ, awọn ni wọn si n sọ pe bi eeyan kan ba jẹ olododo, tabi ẹni to ṣee fọkan tan, paapaa bi ọrọ ba di ọrọ owo tabi ka fiiyan sipo aṣaaju, ko si ṣe aṣaaju naa daadaa, ọga ni ọmọ Amẹrika ti wọn n pe ni Victor Agunbiade. Bi ọrọ aye si ti ṣe ri niyẹn, wọn ko pe e ni ọmọ Naijiria nibẹ mọ, ọmọ Amẹrika ni wọn n pe e, wọn ti ri i bi ọkan ninu awọn ara wọn. Bẹẹ bo ba ṣe pe iwa aburu lo hu ni, koda ko ti lo ọgbọn ọdun nibẹ, ko tun jẹ ọmọ oniluu ju bẹẹ lọ, ọmọ Naijiria ni wọn yoo pe e. Ẹkọ pataki ni ọrọ Agunbiade gbọdọ jẹ fun gbogbo ọmọ Naijiria lẹyin odi. Pe ẹni to ba ru u re, yoo sọ ọ re. Ohunkohun ti eeyan ba hu niwa lẹyin odi ni yoo fi ibi to ti wa han, bo ba jẹ ileere lo ti jade tabi ile ti wọn ko ti raaye kọ ọ ni ẹkọ ile kankan, tabi ti wọn kọ oun naa, ti ko gbẹkọ.


Bẹẹ bo ba ṣe pe iwa aburu lo hu ni, koda ko ti lo ọgbọn ọdun nibẹ, ko tun jẹ ọmọ oniluu ju bẹẹ lọ, ọmọ Naijiria ni wọn yoo pe e. Ẹkọ pataki ni ọrọ Agunbiade gbọdọ jẹ fun gbogbo ọmọ Naijiria lẹyin odi. Pe ẹni to ba ru u re, yoo sọ ọ re. Ohunkohun ti eeyan ba hu niwa lẹyin odi ni yoo fi ibi to ti wa han, bo ba jẹ ileere lo ti jade tabi ile ti wọn ko ti raaye kọ ọ ni ẹkọ ile kankan, tabi ti wọn kọ oun naa, ti ko gbẹkọ. Agunbiade fi ẹkọ ijinlẹ iran Yoruba ati awọn agbalagba ọjọun ti wọn si maa fi n kọ awọn ọmọ wọn han, pe nibikibi ti wọn ba ti ba ara wọn, ki wọn ma jẹ ki iwa ọmọluabi kuro ninu ẹru wọn. Agunbiade fi iwa ọmọluabi han, iwa naa ko si ni i tan lọwọ rẹ, ohun ti yoo mu un ti yoo fi ṣiwa hu laarin awọn oyinbo ti wọn fẹran rẹ to bayii, Ọlọrun ko ni i jẹ ko ri i. Ki gbogbo ero to ba fẹẹ relu oyinbo fi ti Victor Agunbiade yii ṣe awokọṣe, nitori arikọṣe rere loun, ọmọ Naijiria to ṣee mu yangan lẹyin odi ni.


Agunbiade fi ẹkọ ijinlẹ iran Yoruba ati awọn agbalagba ọjọun ti wọn si maa fi n kọ awọn ọmọ wọn han, pe nibikibi ti wọn ba ti ba ara wọn, ki wọn ma jẹ ki iwa ọmọluabi kuro ninu ẹru wọn. Agunbiade fi iwa ọmọluabi han, iwa naa ko si ni i tan lọwọ rẹ, ohun ti yoo mu un ti yoo fi ṣiwa hu laarin awọn oyinbo ti wọn fẹran rẹ to bayii, Ọlọrun ko ni i jẹ ko ri i. Ki gbogbo ero to ba fẹẹ relu oyinbo fi ti Victor Agunbiade yii ṣe awokọṣe, nitori arikọṣe rere loun, ọmọ Naijiria to ṣee mu yangan lẹyin odi ni.


Ẹ wo Baalẹ to n ba ọmọ bibi inu ẹ sun l’Owode-Yewa

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Lẹyin ọdun kẹrin to ti n ba ọmọ bibi inu ẹ to jẹ obinrin sun, aṣiri Baalẹ Oose Agbẹdu Ajibawo, l’Owode Yewa, Rasheed Sholabi, ti tu bayii, awọn ọlọpaa ti mu un. Ọmọ rẹ ti wọn lo n ba sun naa lo lọọ fẹjọ sun ni teṣan ọlọpaa Owode-Ẹgbado. O ṣalaye fun wọn pe ọmọ ọdun mọkanla pere loun wa ti baba oun ti n ba oun lo pọ, ọmọ naa ni titi dasiko yii toun pe ọdun mẹẹẹdogun lo ṣi n ba oun ṣe ere egele. Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ogun, DSP Abimbọla Oyeyẹmi, sọ pe ọmọ naa ṣalaye pe oun ti ni iṣoro lati tọ latari ibasun ti baba oun tete ṣiju oun si naa, bẹẹ, oun ko ribi kan sa lọ, nitori iya oun ti ku nigba toun ko ti i ju ọmọ ọdun meji pere lọ, oun ko si mọ ẹbi rẹ kankan, Baalẹ ko jẹ. Ifisun yii lo jẹ ki wọn lọọ mu Baalẹ, lo ba yari pe oun kọ o. Ọkan ninu awọn iyawo rẹ to ti kọ ọ silẹ lo yọju si teṣan naa, to si kin ọrọ ọmọ Baalẹ lẹyin. Obinrin naa sọ pe oun ti ka Baalẹ mọbi to ti n ba ọmọ rẹ sun ri, ohun to jẹ koun kuro nile rẹ titi doni niyẹn.


Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ogun, DSP Abimbọla Oyeyẹmi, sọ pe ọmọ naa ṣalaye pe oun ti ni iṣoro lati tọ latari ibasun ti baba oun tete ṣiju oun si naa, bẹẹ, oun ko ribi kan sa lọ, nitori iya oun ti ku nigba toun ko ti i ju ọmọ ọdun meji pere lọ, oun ko si mọ ẹbi rẹ kankan, Baalẹ ko jẹ. Ifisun yii lo jẹ ki wọn lọọ mu Baalẹ, lo ba yari pe oun kọ o. Ọkan ninu awọn iyawo rẹ to ti kọ ọ silẹ lo yọju si teṣan naa, to si kin ọrọ ọmọ Baalẹ lẹyin. Obinrin naa sọ pe oun ti ka Baalẹ mọbi to ti n ba ọmọ rẹ sun ri, ohun to jẹ koun kuro nile rẹ titi doni niyẹn. Wọn tiẹ ni niṣe ni Baalẹ daku rangbọndan nigba ti iyawo to ta ko o yii n sọrọ, n ni wọn ba sare gbe e lọ sọsibitu fun itọju. Ọga ọlọpaa Ogun, CP Edward Ajogun ti ni ki wọn gbe e lọ sẹka to n ri si ifiyajẹ ọmọde ati lilo wọn nilokulo.


Wọn tiẹ ni niṣe ni Baalẹ daku rangbọndan nigba ti iyawo to ta ko o yii n sọrọ, n ni wọn ba sare gbe e lọ sọsibitu fun itọju. Ọga ọlọpaa Ogun, CP Edward Ajogun ti ni ki wọn gbe e lọ sẹka to n ri si ifiyajẹ ọmọde ati lilo wọn nilokulo.


Ni bayii, ọrọ ile Oṣodi yii lo wa lọkan gbogbo wa

Mo mọ nnkan temi, mo mo bo ṣe maa n ri. Ti mo ba ti fẹẹ ṣe nnkan, to ba ti n ri bo ṣe n ri yii, mo ti mọ pe kinni naa maa bọ si i ni. Ohun to tun maa n ṣe mi lara bakan ni pe ko si ohun ti mo ni mo fẹẹ ṣe ti awọn eeyan maa ro pe n ko ni owo ti mo le fi ṣe e lọwọ. Ẹ ẹ gbọdọ ri i bi Sẹki ṣe ṣe, niṣe lo n ṣe bii pe owo yẹn ti wa lọwọ mi, to n jo silẹ, to n pariwo, o ti ṣee ṣe. Bẹẹ ni temi, ko si ohun to fẹẹ mu mi ra ile naa gan-an ju ọrọ ti Safu sọ lọ, pe ibẹ ba mi lọwọ mu, ati pe ti ẹlomi-in ba ra a, o le le wa jade nibẹ, ki oluwa ẹ ṣẹṣẹ maa wa ṣọọbu mi-in kiri. Ohun kan ti mo maa n sa fun bi ọrọ ba ti da bayii ni ija, ori mi ki i pariwo rara.


Ẹ ẹ gbọdọ ri i bi Sẹki ṣe ṣe, niṣe lo n ṣe bii pe owo yẹn ti wa lọwọ mi, to n jo silẹ, to n pariwo, o ti ṣee ṣe. Bẹẹ ni temi, ko si ohun to fẹẹ mu mi ra ile naa gan-an ju ọrọ ti Safu sọ lọ, pe ibẹ ba mi lọwọ mu, ati pe ti ẹlomi-in ba ra a, o le le wa jade nibẹ, ki oluwa ẹ ṣẹṣẹ maa wa ṣọọbu mi-in kiri. Ohun kan ti mo maa n sa fun bi ọrọ ba ti da bayii ni ija, ori mi ki i pariwo rara. Nitori ẹ lo ṣe jẹ igba ti Aunti Sikira tun fẹẹ ba Safu ja, ti mo si mọ pe tọrọ naa ba ṣẹlẹ, yoo kan mi, mo yaa kilọ fun iyẹn pe ti mo ba gbọ ariwo kan lẹnu ẹ, mo maa fọ ọ leti ni. Niyẹn ba yaa sinmi. Gbogbo bi Aunti Sikira ṣe n leri, to n pariwo pe oun fẹẹ fi han an pe fada ni baba jẹ fọmọ, ọmọ yẹn o gbin o, o n wo ni tiẹ ni.


Nitori ẹ lo ṣe jẹ igba ti Aunti Sikira tun fẹẹ ba Safu ja, ti mo si mọ pe tọrọ naa ba ṣẹlẹ, yoo kan mi, mo yaa kilọ fun iyẹn pe ti mo ba gbọ ariwo kan lẹnu ẹ, mo maa fọ ọ leti ni. Niyẹn ba yaa sinmi. Gbogbo bi Aunti Sikira ṣe n leri, to n pariwo pe oun fẹẹ fi han an pe fada ni baba jẹ fọmọ, ọmọ yẹn o gbin o, o n wo ni tiẹ ni. Ohun to dun mi ni pe Alaaji to yẹ ko da Aunti Sikira nibẹẹnu, ko kilọ fun un ko yee fira ẹ wọlẹ, niṣe loun tilẹkun mọri, ṣugbọn mo mọ pe ti mo ba sọrọ, ọrọ le di temi. Iwọ lo sọ fun ọmọ pe ko jẹ ko o ba oun sun, pe o n gbe idi sa fun ọ. O tun ni emi ni mo n kọ ọ, pe ko ma fara we emi, nitori ọrọ temi yatọ gedengbe. Gbogbo ẹ lọmọ yii kuku wa n sọ femi.


Ohun to dun mi ni pe Alaaji to yẹ ko da Aunti Sikira nibẹẹnu, ko kilọ fun un ko yee fira ẹ wọlẹ, niṣe loun tilẹkun mọri, ṣugbọn mo mọ pe ti mo ba sọrọ, ọrọ le di temi. Iwọ lo sọ fun ọmọ pe ko jẹ ko o ba oun sun, pe o n gbe idi sa fun ọ. O tun ni emi ni mo n kọ ọ, pe ko ma fara we emi, nitori ọrọ temi yatọ gedengbe. Gbogbo ẹ lọmọ yii kuku wa n sọ femi. Mo si sọ fọmọ pe eeyan ki i fi ibasun du ọkọ ẹ o, to ba ti jẹ ohun to fẹ ree, ko tete yaa fun un. Niyẹn ba si ni oun ti gbọ, lo ba ni ni ọjọ meji loun maa fun un, ọjo Ileya ati ọjọ keji ẹ. Oun ko ni i lọ sibi kan, oun naa ko ni i jẹ ki baba jade, Lẹyin ta a ba ti kirun ọdun tan, oun maa de e mọle ni, gbogbo nnkan to ba fẹẹ ṣe, gbogbo ere to ba fẹẹ ṣe, ko waa ṣe e foun. Ni gbogbo igba ti mo n wi yii, Safu ti ra firisa kekere kan bayii sinu ile, ati maikroweefu to fi n gbe ounjẹ kana ninu ile wọn nibẹ.


Mo si sọ fọmọ pe eeyan ki i fi ibasun du ọkọ ẹ o, to ba ti jẹ ohun to fẹ ree, ko tete yaa fun un. Niyẹn ba si ni oun ti gbọ, lo ba ni ni ọjọ meji loun maa fun un, ọjo Ileya ati ọjọ keji ẹ. Oun ko ni i lọ sibi kan, oun naa ko ni i jẹ ki baba jade, Lẹyin ta a ba ti kirun ọdun tan, oun maa de e mọle ni, gbogbo nnkan to ba fẹẹ ṣe, gbogbo ere to ba fẹẹ ṣe, ko waa ṣe e foun. Ni gbogbo igba ti mo n wi yii, Safu ti ra firisa kekere kan bayii sinu ile, ati maikroweefu to fi n gbe ounjẹ kana ninu ile wọn nibẹ. Nitori bẹẹ, o le ma de kiṣinni yẹn laarin ọsẹ kan, ọbẹ nikan lo n lọọ se nibẹ. O tun ni firiiji kekere to fi n ko ọti si fun Alaaji, ti oun naa si n ra miniraasi si i to ba fẹẹ mu. Gbogbo ile ẹ lo ti ṣe pe.


Nitori bẹẹ, o le ma de kiṣinni yẹn laarin ọsẹ kan, ọbẹ nikan lo n lọọ se nibẹ. O tun ni firiiji kekere to fi n ko ọti si fun Alaaji, ti oun naa si n ra miniraasi si i to ba fẹẹ mu. Gbogbo ile ẹ lo ti ṣe pe. Bẹẹ lo ṣe jẹ pe lọjọ ọdun ati ọjọ keji ẹ, ko jẹ ki Alaaji bọ sita. Ṣe wọn kuku ti ni ka ma ̀lọọ kirun, kaluku kirun nile ẹ ni. Bọmọ ṣe mu Alaaji mabẹ ninu ile niyẹn o. Alaaji naa to si laiki nnkan bii ifa bii ifa bẹẹ, bi iyẹn ṣe n fun un ni miliiki mu, to n fun un lẹran dindin, to n fun un ni sitaotu, to si n jẹ ko ba oun sun laimọye igba, niṣe ni inu ẹ n dun, to n ṣe faaji ẹ ninu ile.


Bẹẹ lo ṣe jẹ pe lọjọ ọdun ati ọjọ keji ẹ, ko jẹ ki Alaaji bọ sita. Ṣe wọn kuku ti ni ka ma ̀lọọ kirun, kaluku kirun nile ẹ ni. Bọmọ ṣe mu Alaaji mabẹ ninu ile niyẹn o. Alaaji naa to si laiki nnkan bii ifa bii ifa bẹẹ, bi iyẹn ṣe n fun un ni miliiki mu, to n fun un lẹran dindin, to n fun un ni sitaotu, to si n jẹ ko ba oun sun laimọye igba, niṣe ni inu ẹ n dun, to n ṣe faaji ẹ ninu ile. Bi ẹnikẹni ba ti waa wa Alaaji wa, Safu lo maa dahun, o maa ni wọn n sun lọwọ. O jọ pe Aunti Sikira naa ti mura silẹ, o ti ro pe Safu maa lọ si ṣọọbu nijọ keji ọdun, nitori iyẹn naa, tiẹ wa lara ẹ, ko sigba ti ki i lọ si ṣọọbu, o le ni ki loun n ṣe nile, bo ba si lọ loootọ, yoo pa iye kan wale. Ohun ti Aunti Sikira ti fọkan si niyi, afi b’ọmọ o ṣe lọọ ṣọọbu, to tilẹkun mọ baba.


Bi ẹnikẹni ba ti waa wa Alaaji wa, Safu lo maa dahun, o maa ni wọn n sun lọwọ. O jọ pe Aunti Sikira naa ti mura silẹ, o ti ro pe Safu maa lọ si ṣọọbu nijọ keji ọdun, nitori iyẹn naa, tiẹ wa lara ẹ, ko sigba ti ki i lọ si ṣọọbu, o le ni ki loun n ṣe nile, bo ba si lọ loootọ, yoo pa iye kan wale. Ohun ti Aunti Sikira ti fọkan si niyi, afi b’ọmọ o ṣe lọọ ṣọọbu, to tilẹkun mọ baba. Igba temi n lọ ọdọ awọn Sẹki, mo ri aunti yẹn to ti wẹ, to wọ buresia to fi maa n ko ọmu soke bii tọmọde yẹn kiri ile, mo ti mọ pe baba lo pọn gbogbo ẹ fun, b’Alaaji ba ti le ri i, iṣẹ ọjọ naa pari niyẹn. Ṣugbọn Safu ko jẹ ki baba yọju sita. Emi si ti jade, ọrọ rederede ki i ba ikun nile.


Igba temi n lọ ọdọ awọn Sẹki, mo ri aunti yẹn to ti wẹ, to wọ buresia to fi maa n ko ọmu soke bii tọmọde yẹn kiri ile, mo ti mọ pe baba lo pọn gbogbo ẹ fun, b’Alaaji ba ti le ri i, iṣẹ ọjọ naa pari niyẹn. Ṣugbọn Safu ko jẹ ki baba yọju sita. Emi si ti jade, ọrọ rederede ki i ba ikun nile. Wọn waa ni bi Aunti Sikira ti n paara ẹnu ọna Alaaji lọ, bẹẹ lo n paara ẹ bọ. Igba mi-in, yoo maa rin kiri iwaju ibẹ, igba mi-in, yoo kan ilẹkun pe ṣe wọn ko ti i too ji naa ni, igba kan si wa to ni oun ni ọrọ pataki kan ti oun fẹẹ ba wọn sọ. Igba naa ni Safu sọ fun mi pe Alaaji da a lohun pe gbogbo ohun to ba fẹẹ sọ foun, o di ọjọ keji, nitori oun fẹẹ sinmi ni.


Wọn waa ni bi Aunti Sikira ti n paara ẹnu ọna Alaaji lọ, bẹẹ lo n paara ẹ bọ. Igba mi-in, yoo maa rin kiri iwaju ibẹ, igba mi-in, yoo kan ilẹkun pe ṣe wọn ko ti i too ji naa ni, igba kan si wa to ni oun ni ọrọ pataki kan ti oun fẹẹ ba wọn sọ. Igba naa ni Safu sọ fun mi pe Alaaji da a lohun pe gbogbo ohun to ba fẹẹ sọ foun, o di ọjọ keji, nitori oun fẹẹ sinmi ni. Baba buruku. Isinmi wo lo fẹẹ sinmi, ẹni ti Safu n koṣẹ fun. Aunti Sikira naa si mọ iru ẹ, nigba to jẹ ohun toun naa n ṣe niyẹn, ohun to jẹ ki inu bi i si Safu ree.


Baba buruku. Isinmi wo lo fẹẹ sinmi, ẹni ti Safu n koṣẹ fun. Aunti Sikira naa si mọ iru ẹ, nigba to jẹ ohun toun naa n ṣe niyẹn, ohun to jẹ ki inu bi i si Safu ree. Lọrọ kan, ko ṣẹni to foju kan Alaaji ninu ile yẹn ni Sannde, Safu jẹwọ fun gbogbo wọn pe oun niyawo kekere, oun ṣi wa loju ẹ. Amọ bi ilẹ ṣe n mọ lọjọ Mọnde, Safu ti mura ibi iṣẹ tiẹ, o kan wa soke lati waa sọ fun mi ni pe awọn ara banki ti mo ni wọn le wa mi wa laaarọ ọjọ yẹn ki n too de, ko le mọ ohun to maa sọ fun wọn bi wọn ba ṣaaju mi de. Afi bii pe Aunti Sikira ti n duro de e, o tiẹ ti n duro de e ni. Bo ṣe fo jade niyẹn, to n bi i ni kuẹṣan awọn oniwee mẹwaa, pe ki lo de to tilẹkun mọ Alaaji lanaa, ṣe o ro pe oun nikan loun ni ọkọ ni, ki i lo fẹ ki awọn to ku maa ṣe nigba ti oun mu baba to tilẹkun mọ ọn.