Coronavirus in Nigeria: Ǹjẹ́ ààrùn olówó ni coronavirus bí?

Oriṣiiriṣii nnkan lawọn eeyan m sọ nipa aarun coronavirus to n ṣọṣẹ kaakiri gbagbo agbaye bayii. Awọn kan gbagbọ tẹlẹ pe awọn oyinbo alawọ funfun nikan ni aarun n mu wi pe kii mu awọn alawọdudu ilẹ Afirika. Awọn miiran tiẹ sọ pe ohun elo imọ ẹrọ ibaraẹnisọrọ ti wọn n pe ni 5G lo n ṣokunfa aarun covid-19. Loju awọn mii, aarun olowo ni coronavirus jẹ, kii mu talika. BBC Yoruba ṣe alaye lẹkunrẹrẹ lori ọrọ yii.


Coronavirus symptoms: Kí ni àwọn àpẹẹrẹ àrùn yìí, àti pé báwo ni mo ṣe leè dáàbò bo ara mi?

Arun Coronavirus ti tan de, o kere tan, ọgọrin orilẹ-ede, ilẹ Gẹẹsi ati Naijira si jẹ ọkan lara rẹ. Ṣugbọn kinni arun yii, ati pe bawo ni o ṣe n tan ka? Ọna to dara ju lati dabo bo ara ẹni ni lati maa fọ ọwọ ẹni, paapa pẹlu omi ati ọṣẹ. Arun Coronavirus ma n tan kan nigba ti ẹni to ba ti lugbadi arun naa ba wukọ, ti afẹfẹ si gbe. Ẹlomiran le mi iru afẹfẹ bẹ simu, tabi to ba fọwọ kan ibi (ori aga ijoko tabi ori tabili) ti arun naa ti bale, ti iru ẹni bẹ si fi ọwọ naa si oju, imu tabi ẹnu rẹ. Nitori naa, ki eeyan wukọ tabi sin sinu igbọnwọ, ṣiṣọra fun fifi ọwọ ti eeyan ko fọ kan oju ẹni, ati yiyẹba fun awọn to ni ti ni arun naa jẹ ọna kan pataki lati jina rere si arun ọhun.


Arun Coronavirus ma n tan kan nigba ti ẹni to ba ti lugbadi arun naa ba wukọ, ti afẹfẹ si gbe. Ẹlomiran le mi iru afẹfẹ bẹ simu, tabi to ba fọwọ kan ibi (ori aga ijoko tabi ori tabili) ti arun naa ti bale, ti iru ẹni bẹ si fi ọwọ naa si oju, imu tabi ẹnu rẹ. Nitori naa, ki eeyan wukọ tabi sin sinu igbọnwọ, ṣiṣọra fun fifi ọwọ ti eeyan ko fọ kan oju ẹni, ati yiyẹba fun awọn to ni ti ni arun naa jẹ ọna kan pataki lati jina rere si arun ọhun. Awọn onimọ eto ilkera ti sọ pe Lilo iboju ko le fun eeyan ni abo to koju oṣuwọn lori arun naa. Ẹdọforo ẹni ni aruin Coronavirus ma n kọ lu, apẹrẹ arun ọhun si ma n bẹrẹ pẹlu iba, lẹyin rẹ ni ikọ, leyi to le yọri si isọro ati mi. Gẹgẹ bi awọn onimọ ijinlẹ ṣe sọ, apẹrẹ arun le bẹrẹ lati ẹyin ọjọ marun un ti eeyan ba ti lugbadi rẹ.


Awọn onimọ eto ilkera ti sọ pe Lilo iboju ko le fun eeyan ni abo to koju oṣuwọn lori arun naa. Ẹdọforo ẹni ni aruin Coronavirus ma n kọ lu, apẹrẹ arun ọhun si ma n bẹrẹ pẹlu iba, lẹyin rẹ ni ikọ, leyi to le yọri si isọro ati mi. Gẹgẹ bi awọn onimọ ijinlẹ ṣe sọ, apẹrẹ arun le bẹrẹ lati ẹyin ọjọ marun un ti eeyan ba ti lugbadi rẹ. Awọn to ba ti n fi apẹrẹ arun naa han lee ko ran elomiran ṣugbọn awọn ami kan ti fi han pe, awọn to ni arun ọhun le ko ran elomiran lai ṣe pe wọn ti bẹrẹ si n fi apẹrẹ rẹ han. Apẹrẹ arun ọhun le fara jọ aisan to wọn pọ bi otutu ati ọfinki, leyi to le ma mu ki eeyan tete fura pe Coronavirus lo n ba oun ja. Lọwọ yii, o jọ bi pe awọn to n jẹ Ọlọrun nipe nipasẹ arun naa kere jọjọ, bi ida kan si meji ninu ida ọgọrun.


Awọn to ba ti n fi apẹrẹ arun naa han lee ko ran elomiran ṣugbọn awọn ami kan ti fi han pe, awọn to ni arun ọhun le ko ran elomiran lai ṣe pe wọn ti bẹrẹ si n fi apẹrẹ rẹ han. Apẹrẹ arun ọhun le fara jọ aisan to wọn pọ bi otutu ati ọfinki, leyi to le ma mu ki eeyan tete fura pe Coronavirus lo n ba oun ja. Lọwọ yii, o jọ bi pe awọn to n jẹ Ọlọrun nipe nipasẹ arun naa kere jọjọ, bi ida kan si meji ninu ida ọgọrun. Ẹgbẹgbẹrun eeyan ni wọn ti n gba itọju lọwọ, ṣugbọn o ṣeṣe ki awọn naa jẹ Ọlọrun nipe, to tunọ si pe iye awọn to gbẹmi mi nitori arun naa le ga ju iwọn to wa nilẹ lọ, bakan naa, iye eeyan naa tun le lọ silẹ ju bi awọn onimọ ṣe lero lọ. Iwaadi ti ajọ eleto ilera agabye. WHO ṣe lara awọn eeyan ẹgbẹrundinlọgọta fi han pe: Awọn agbalagba ati awọn ti wọn ti ni aisan lara tẹlẹ (bii itọ ṣuga, aisan inu ọkan ati ikọ efee) le ṣaisan gidi.


Ẹgbẹgbẹrun eeyan ni wọn ti n gba itọju lọwọ, ṣugbọn o ṣeṣe ki awọn naa jẹ Ọlọrun nipe, to tunọ si pe iye awọn to gbẹmi mi nitori arun naa le ga ju iwọn to wa nilẹ lọ, bakan naa, iye eeyan naa tun le lọ silẹ ju bi awọn onimọ ṣe lero lọ. Iwaadi ti ajọ eleto ilera agabye. WHO ṣe lara awọn eeyan ẹgbẹrundinlọgọta fi han pe: Awọn agbalagba ati awọn ti wọn ti ni aisan lara tẹlẹ (bii itọ ṣuga, aisan inu ọkan ati ikọ efee) le ṣaisan gidi. Itọju iru awọn bẹẹ si da le jijẹ ki wọn wa laaye titi ti ohun amuṣagbara ninu agọ ara wọn le fi le arun naa lọ. Ṣugbọn awọn eleto ilera ti n ṣeṣẹ lati ri ogun to le koju arun naa. Ajọ NHS ti sọ pe o ṣeṣe ki arun yii gbilẹ siwaju si nilẹ Gẹẹsi.


Itọju iru awọn bẹẹ si da le jijẹ ki wọn wa laaye titi ti ohun amuṣagbara ninu agọ ara wọn le fi le arun naa lọ. Ṣugbọn awọn eleto ilera ti n ṣeṣẹ lati ri ogun to le koju arun naa. Ajọ NHS ti sọ pe o ṣeṣe ki arun yii gbilẹ siwaju si nilẹ Gẹẹsi. Awọn ti wọn ba ni arun naa ni UK le pe ago NHS lori nọmba 111 fun igbani niyanju. Awọn to wa ni Naijiria ti wọn ba ri pe wọn ti ṣalabapade ẹni to ni arun ọhun lee pe nọmba 0800-970000-10 tabi 112. Oriṣiriṣi orilẹ-ede lo ti fi amọran lede fun awọn eeyan wọn lori awọn ohun ti wọn le ṣẹ ti wọn ba lugbadi arun naa tabi fara kan ẹni ti wọn funra si pe o ni arun ọhun.


Awọn ti wọn ba ni arun naa ni UK le pe ago NHS lori nọmba 111 fun igbani niyanju. Awọn to wa ni Naijiria ti wọn ba ri pe wọn ti ṣalabapade ẹni to ni arun ọhun lee pe nọmba 0800-970000-10 tabi 112. Oriṣiriṣi orilẹ-ede lo ti fi amọran lede fun awọn eeyan wọn lori awọn ohun ti wọn le ṣẹ ti wọn ba lugbadi arun naa tabi fara kan ẹni ti wọn funra si pe o ni arun ọhun. Ti o ba wa ni ilẹ Gẹẹsi ti o si nilo ayẹwo, mu diẹ lara itọ, igbẹ tabi ẹjẹ rẹ lọ sile iwosan fun ayẹwo naa. Ti o ba duro de esi ayẹwo rẹ, o dara ki o da wa ninu ile titi ti esi ayẹwo naa yoo fi de. Igbesẹ kan naa lo ni lati gbe to ba wa ni orilẹ-ede Naijiria.


Ti o ba wa ni ilẹ Gẹẹsi ti o si nilo ayẹwo, mu diẹ lara itọ, igbẹ tabi ẹjẹ rẹ lọ sile iwosan fun ayẹwo naa. Ti o ba duro de esi ayẹwo rẹ, o dara ki o da wa ninu ile titi ti esi ayẹwo naa yoo fi de. Igbesẹ kan naa lo ni lati gbe to ba wa ni orilẹ-ede Naijiria. Bawo ni arun yii ṣe n tan kaakiri? Ọpọ awọn eeyan lo n fara kaasa arun yii kaakiri agabye, ṣugbọn ọpọ awọn mii to n ko arun naa ni awọn eleto ilera ko mọ nitori wọn ko fi to wọn leti. Lẹyin to bẹrẹ ni China, arun naa ti tan de South Korea, Italy, Iran atawọn ilẹ mii lagabye.


Bawo ni arun yii ṣe n tan kaakiri? Ọpọ awọn eeyan lo n fara kaasa arun yii kaakiri agabye, ṣugbọn ọpọ awọn mii to n ko arun naa ni awọn eleto ilera ko mọ nitori wọn ko fi to wọn leti. Lẹyin to bẹrẹ ni China, arun naa ti tan de South Korea, Italy, Iran atawọn ilẹ mii lagabye.


Coronavirus: Ohun tó ṣì ṣókùnkùn sí ìgboro ayé nípa àrùn Covid-19

Niṣe ni ọrọ naa jọ bi ẹni pe ati ogun ọdun la ti n ba bọ ṣugbọn ko ju oṣu Kejila ọdun 2019 to kọja ta bẹrẹ si ni jẹ ọrọ Coronavirus lẹnu. Toun ti akitiyan awọn onimọ sayẹnsi jakejado agbaye,diẹ lohun ta mọ nipa arun yi ti gbogbo aye si ti wa n ṣakitiyan lati wa idahun si ibeere to mu wa. Diẹ re e lara awọn ibeere ti o fakọyọ nipa arun Coronavirus Ibeere kan to jọ pe ko le ṣugbọn eleyi to si ṣe pataki nipa arun yi leyi jẹ Jakejado agbaye lati ka nipa ọkẹ aimọye eeyan to ko arun naa ṣugbọn lotitọ,diẹ leleyi jẹ lara awọn to ni gaan. Ohun miran to tun dakun darudapọ nipa iye eeyan to ni ni pe awọn mi ti arun yi mu wọn ko fi apẹrẹ han-awọn wọn yi ni arun naa ṣugbọn wọn ko ṣaare . Ti awọn onimọ ba ri ayẹwo to poju owo ṣe lati mọ ni to ni arun yi eleyi yoo ṣe anfaani to pọ lati mọ bi arun naa ṣe n tan kaakiri si. 2.Bawo ni arun yi ṣe loro si Bi a ko ba mọ iye eeyan to ni arun yi,yoo ṣoro ki a to le sọ iye awọn to padanu ẹmi wọn lọwọ arun yi.


Ohun miran to tun dakun darudapọ nipa iye eeyan to ni ni pe awọn mi ti arun yi mu wọn ko fi apẹrẹ han-awọn wọn yi ni arun naa ṣugbọn wọn ko ṣaare . Ti awọn onimọ ba ri ayẹwo to poju owo ṣe lati mọ ni to ni arun yi eleyi yoo ṣe anfaani to pọ lati mọ bi arun naa ṣe n tan kaakiri si. 2.Bawo ni arun yi ṣe loro si Bi a ko ba mọ iye eeyan to ni arun yi,yoo ṣoro ki a to le sọ iye awọn to padanu ẹmi wọn lọwọ arun yi. Lọwọlọwọ, a gbọ pe ida kan ninu ọgọrun awọn to ko arun naa lo gba ibẹ ku. Ṣugbọn ti imọ nipa awọn ti ko ba fi apẹrẹ arun yi han ba pọ si, o ṣeeṣe ki a mu adinku ba iye awọn to ku latari arun Coronavirus. 3.


Lọwọlọwọ, a gbọ pe ida kan ninu ọgọrun awọn to ko arun naa lo gba ibẹ ku. Ṣugbọn ti imọ nipa awọn ti ko ba fi apẹrẹ arun yi han ba pọ si, o ṣeeṣe ki a mu adinku ba iye awọn to ku latari arun Coronavirus. 3. Ki lawọn apẹrẹ ti a fi n da mọ Eyi to jẹ ojulowo apẹrẹ arun yi ta mọ ni ara gbigbona ati ikọ Lawọn ibi kan apẹr bi ki ọna fun ma dun eeyan, ori fifọ tabi  yiya igbẹ gburu naa a ma farahan ti awọn kan a si ma ni eeyan ko ni le gborun nnkan daada. Ibeere to ṣe koko ni pe njẹ apẹrẹ diẹdiẹ tabi eleyi to farajọ otutu bi ki eeyan ma sin tabi ko ma yọ ikun nimu a ma farahan lara awọn alaisan kan. Iwaadi ti fi han pe o ṣeeṣe ki awọn eeyan ni arun yi lara lalai mọ ti eleyi si ni ewu pupọ. 4.Ipa ti awọn ọmọde n ko ni itankalẹ Coronavirus.


Ki lawọn apẹrẹ ti a fi n da mọ Eyi to jẹ ojulowo apẹrẹ arun yi ta mọ ni ara gbigbona ati ikọ Lawọn ibi kan apẹr bi ki ọna fun ma dun eeyan, ori fifọ tabi  yiya igbẹ gburu naa a ma farahan ti awọn kan a si ma ni eeyan ko ni le gborun nnkan daada. Ibeere to ṣe koko ni pe njẹ apẹrẹ diẹdiẹ tabi eleyi to farajọ otutu bi ki eeyan ma sin tabi ko ma yọ ikun nimu a ma farahan lara awọn alaisan kan. Iwaadi ti fi han pe o ṣeeṣe ki awọn eeyan ni arun yi lara lalai mọ ti eleyi si ni ewu pupọ. 4.Ipa ti awọn ọmọde n ko ni itankalẹ Coronavirus. Ko si ani ani pe awọn ọmọde le ko arun Coronavirus . Amọ,apere arun naa diẹdiẹ ni wọn ma n ṣe afihan ti ko si wọpọ pe ki awọn ọmọde gba ti ọwọ arun yi lọ niafiwe ti awọn eeyan ọjọ ori toku. Awọn ọmọde a ma tan arun yi kaakiri nitori pe wọn a ma ba awọn ọmọ miran ṣere ṣugbọn a ko ti le sọ boya wọn ṣalabapin kokoro arun yi fẹlomiran.


Ko si ani ani pe awọn ọmọde le ko arun Coronavirus . Amọ,apere arun naa diẹdiẹ ni wọn ma n ṣe afihan ti ko si wọpọ pe ki awọn ọmọde gba ti ọwọ arun yi lọ niafiwe ti awọn eeyan ọjọ ori toku. Awọn ọmọde a ma tan arun yi kaakiri nitori pe wọn a ma ba awọn ọmọ miran ṣere ṣugbọn a ko ti le sọ boya wọn ṣalabapin kokoro arun yi fẹlomiran. 5. Nibo ni ó ti wá gan:Kòkòrò aifojuri Corona jáde láti ìlú Wuhan, ní China ni opin ọdún 2019 nigbati onírúurú  rẹ ń jeyo laarin awọn ènìyàn nínú ọjà kan tí wón ti ń tà nkan ọ̀sìnAarun tí wọn koko npe orúkọ rẹ ni Sars-Cov-2  fara pé kòkòrò aifojuri tí wọn rí lára àdán, èwe, wọn ní gbagbọ pé kòkòrò náà tí ara àdán bo si ara ẹranko miran ti o fi wá dé ara ènìyàn.Àlàfo àárín yìí sí jẹ ohun tó suniloju di asiko yii èyí sì lè ṣokùnfà aarun miran. 6.


5. Nibo ni ó ti wá gan:Kòkòrò aifojuri Corona jáde láti ìlú Wuhan, ní China ni opin ọdún 2019 nigbati onírúurú  rẹ ń jeyo laarin awọn ènìyàn nínú ọjà kan tí wón ti ń tà nkan ọ̀sìnAarun tí wọn koko npe orúkọ rẹ ni Sars-Cov-2  fara pé kòkòrò aifojuri tí wọn rí lára àdán, èwe, wọn ní gbagbọ pé kòkòrò náà tí ara àdán bo si ara ẹranko miran ti o fi wá dé ara ènìyàn.Àlàfo àárín yìí sí jẹ ohun tó suniloju di asiko yii èyí sì lè ṣokùnfà aarun miran. 6. Bóyá Aarun náà yóò dín kù lásìkò erun(Summer)Ofinkin má ń wọ́pọ̀ lásìkò òtútù ju asiko èérún lọ, sugbon a kò tíì mọ bóyá ìtàn kalẹ rẹ yóò dín kù tó bá di igba ẹẹrun.Olubadamoran ijoba ile Geesi tí gba ìjọba nimoran pé àwọn kò tíì tlri àrídájú bóyá aarun tó ń bá ìgbà rìn ni, tó bá jẹ́ àsìkò lọ ń bá ṣe ó túmọ̀ sí pé nkan tó kéré sì kata àti ofinkin ni. 7. Kí ló dé tí àpẹrẹ tó fi hàn fún àwọn kan lágbára jù tí àwọn míràn lọÀàrùnCovid-19  kii se nkan tó nira fún ọ̀pọ̀ ènìyàn rárá.


Bóyá Aarun náà yóò dín kù lásìkò erun(Summer)Ofinkin má ń wọ́pọ̀ lásìkò òtútù ju asiko èérún lọ, sugbon a kò tíì mọ bóyá ìtàn kalẹ rẹ yóò dín kù tó bá di igba ẹẹrun.Olubadamoran ijoba ile Geesi tí gba ìjọba nimoran pé àwọn kò tíì tlri àrídájú bóyá aarun tó ń bá ìgbà rìn ni, tó bá jẹ́ àsìkò lọ ń bá ṣe ó túmọ̀ sí pé nkan tó kéré sì kata àti ofinkin ni. 7. Kí ló dé tí àpẹrẹ tó fi hàn fún àwọn kan lágbára jù tí àwọn míràn lọÀàrùnCovid-19  kii se nkan tó nira fún ọ̀pọ̀ ènìyàn rárá. Ẹwẹ̀, ìdá ogún lọ padà wá ń tún ní ìpèníjà tó pọ̀. Kíni ìdí rẹ?Ipò tí àwọn èròjà tó ń jà fún ara bá wà ṣe pàtàkì lori oro aarun a Coronavirus, tí ó bá seese fún wọn láti gbógun ti aarun náà ti wọn si se àṣeyọrí, bákan náà ni ó nise pelu ara ẹni tí ènìyàn tí jáde, tí òye yìí bá yẹ àwọn ènìyàn, yóò ṣe iranwo láti mọ àwọn tí wọn dabo bo ara wọn láti má lè yọjú sì ipele tí ó lágbára nílé ìwòsàn.8. Ìgbàwo ni èròjà tó gbógun ti àìsàn lára lè ṣiṣẹ́ dá, àti pé bóyá ó lè ní ààrùn náà ni ẹ́ẹmèjì Onírúurú aheso lọ tí wá sugbon peleu ẹri péréte lórí bí èròjà tó gbógun ti àìsàn ṣe lè ṣíṣe pé tolati gbógun ti aarun náà.Aláìsàn gbodo tí ni èròjà ara to ń gbogun ti ààrùn, ti wọn ba se àṣeyọrí láti bá aarun náà ja.


Ẹwẹ̀, ìdá ogún lọ padà wá ń tún ní ìpèníjà tó pọ̀. Kíni ìdí rẹ?Ipò tí àwọn èròjà tó ń jà fún ara bá wà ṣe pàtàkì lori oro aarun a Coronavirus, tí ó bá seese fún wọn láti gbógun ti aarun náà ti wọn si se àṣeyọrí, bákan náà ni ó nise pelu ara ẹni tí ènìyàn tí jáde, tí òye yìí bá yẹ àwọn ènìyàn, yóò ṣe iranwo láti mọ àwọn tí wọn dabo bo ara wọn láti má lè yọjú sì ipele tí ó lágbára nílé ìwòsàn.8. Ìgbàwo ni èròjà tó gbógun ti àìsàn lára lè ṣiṣẹ́ dá, àti pé bóyá ó lè ní ààrùn náà ni ẹ́ẹmèjì Onírúurú aheso lọ tí wá sugbon peleu ẹri péréte lórí bí èròjà tó gbógun ti àìsàn ṣe lè ṣíṣe pé tolati gbógun ti aarun náà.Aláìsàn gbodo tí ni èròjà ara to ń gbogun ti ààrùn, ti wọn ba se àṣeyọrí láti bá aarun náà ja. Sugbon óò, asiko ti aarun náà lọ kò tíì pé, èyí kò sì lè jẹ ki a ní àwọn àkọsílẹ̀ tó dájú. Ọ̀rọ̀ tí kò fìdí múlẹ̀ ni pé àwọn kan tó ti gba ìwòsàn tún padà ní aarun náà, a lè sọ pé bóyá ayẹwo tí wọn koko ṣe ni kò múná doko tó kí wọn tó sọ pé wọn kò ní aarun náà mọ.Ìbéèrè nípa èròjà ara ro gbógun ti aarun ṣe pàtàkì tí òye rẹ bá yẹ ni èyí sì ni yóò sọ nkan ti yoo sẹlẹ tí ẹni náà bá ní aarun.9. Bóyá àrùn náà yóò tún yà irú òmírànGbogbo àwọn kòkòrò aifojuri lọ má ń tú gbile sí irú òmíràn ni gbogbo igba, sugbon awon iyato tí wọn ní yìí kii sábà farahàn tó bẹ́ẹ̀.Gégé bí ìlànà tó, ìwòye ni pé kí àwọn kòkòrò aifojuri yìí kò dinku nínú agbára rẹ kì í sì má lè pá ènìyàn mo ti bá ya ṣùgbọ́n kò sí afọwọ́sọ̀yà pé.Nkan ti o wa kan ni lominu ni pé tí kòkòrò na bá tún yà irú òmíràn, èròjà tó ń gbógun ti aarun lára kò ní damọ̀ mọ́ àwọn abẹ́rẹ́ tí wọn tí pèsè fún náà kò ní ṣıṣẹ́ mọ (Gege bí ó ṣe rí pelu ofinkin) Ilu Wuhan ni China lo ti jẹyọ niipari ọdun 2019 nibi ti a ti ri awọn iṣẹlẹ arun naa lọja lekulẹja nibẹ.


Sugbon óò, asiko ti aarun náà lọ kò tíì pé, èyí kò sì lè jẹ ki a ní àwọn àkọsílẹ̀ tó dájú. Ọ̀rọ̀ tí kò fìdí múlẹ̀ ni pé àwọn kan tó ti gba ìwòsàn tún padà ní aarun náà, a lè sọ pé bóyá ayẹwo tí wọn koko ṣe ni kò múná doko tó kí wọn tó sọ pé wọn kò ní aarun náà mọ.Ìbéèrè nípa èròjà ara ro gbógun ti aarun ṣe pàtàkì tí òye rẹ bá yẹ ni èyí sì ni yóò sọ nkan ti yoo sẹlẹ tí ẹni náà bá ní aarun.9. Bóyá àrùn náà yóò tún yà irú òmírànGbogbo àwọn kòkòrò aifojuri lọ má ń tú gbile sí irú òmíràn ni gbogbo igba, sugbon awon iyato tí wọn ní yìí kii sábà farahàn tó bẹ́ẹ̀.Gégé bí ìlànà tó, ìwòye ni pé kí àwọn kòkòrò aifojuri yìí kò dinku nínú agbára rẹ kì í sì má lè pá ènìyàn mo ti bá ya ṣùgbọ́n kò sí afọwọ́sọ̀yà pé.Nkan ti o wa kan ni lominu ni pé tí kòkòrò na bá tún yà irú òmíràn, èròjà tó ń gbógun ti aarun lára kò ní damọ̀ mọ́ àwọn abẹ́rẹ́ tí wọn tí pèsè fún náà kò ní ṣıṣẹ́ mọ (Gege bí ó ṣe rí pelu ofinkin) Ilu Wuhan ni China lo ti jẹyọ niipari ọdun 2019 nibi ti a ti ri awọn iṣẹlẹ arun naa lọja lekulẹja nibẹ. Coronavirus ti orukọ rẹ n jẹ Sars-CoV-2,sunmọ kokoro aifojuri to n ba awọn adan finra amọ igbabọ ni pe lati ara adan si ẹrank miran lo gba ki o to de ara awọn eeyan. Ọna to gba yi ṣokunkun ti o si ṣeeṣe ki o jẹ ọna tawọn ẹlomiran yoo fi ko arun yi.


Coronavirus ti orukọ rẹ n jẹ Sars-CoV-2,sunmọ kokoro aifojuri to n ba awọn adan finra amọ igbabọ ni pe lati ara adan si ẹrank miran lo gba ki o to de ara awọn eeyan. Ọna to gba yi ṣokunkun ti o si ṣeeṣe ki o jẹ ọna tawọn ẹlomiran yoo fi ko arun yi.


Coronavirus: Wọ́n ti gbé olóòtú ìjọba ilẹ̀ Gẹẹsi, Boris Johnson lọ sí wọ́ọ̀dù aláísàn tó lágbára

Iroyin to tẹ wa lọwọ lo sọ pe, wọn ti gbe olootu ijọba ilẹ Gẹẹsi, Boris Johnson lọ si wọọdu itọju aisan to lagbare bayii lẹyin to lugbadi aarun coronavirus. Boris Johnson laa gbọ pe o sọ fun akọwe ijọba fun ilẹ okeere, Dominic Raab wi pe ko maa ṣoju oun nigba ti oun n gba itọju. Lati irọlẹ ọjọ Aiku ni Ọgbẹni Johnson ti n gba itọ lẹyin ti covid-19 to wa lara rẹ n ba a finra. Olotu ijọba ilẹ Gẹẹsi, Boris Johnson ti di ero ileewosan bayii fun awọn ayẹwo gbogbo to yẹ lẹyin ọjọ mẹwaa ti ayẹwo ti kọkọ fihan pe o ti ko arun Coronavirus. Atẹjade kan lati ileeṣẹ ijọba ilẹ Gẹẹsi ti a mọ si Downing Street ṣalaye pe niaṣalẹ ọjọ Aiku ni wọn gbe lọ si ileewosan kan ni ilu Lọndọn nigba ti o n ṣa afihan aisan naa tofimọ ara gbigbona. Amọṣa ileeṣẹ ijọba ilẹ Gẹẹsi ṣalaye pe oun ṣi ni akoso ijọba wa ni ikawọ rẹ, bi o tilẹ jẹ wi pe minisita fun ọrọ ilẹ okeere ni ireti wa pe yoo lewaju ipade kan ti yoo waye lori ọrọ arun Coronavirus ni owurọ ọjọ Aje.


Olotu ijọba ilẹ Gẹẹsi, Boris Johnson ti di ero ileewosan bayii fun awọn ayẹwo gbogbo to yẹ lẹyin ọjọ mẹwaa ti ayẹwo ti kọkọ fihan pe o ti ko arun Coronavirus. Atẹjade kan lati ileeṣẹ ijọba ilẹ Gẹẹsi ti a mọ si Downing Street ṣalaye pe niaṣalẹ ọjọ Aiku ni wọn gbe lọ si ileewosan kan ni ilu Lọndọn nigba ti o n ṣa afihan aisan naa tofimọ ara gbigbona. Amọṣa ileeṣẹ ijọba ilẹ Gẹẹsi ṣalaye pe oun ṣi ni akoso ijọba wa ni ikawọ rẹ, bi o tilẹ jẹ wi pe minisita fun ọrọ ilẹ okeere ni ireti wa pe yoo lewaju ipade kan ti yoo waye lori ọrọ arun Coronavirus ni owurọ ọjọ Aje. Wọn ni igbesẹ itọju lasan ni gẹgẹ bi amọran dokita to n tọju rẹ Gẹgẹbi akọroyin nipa oṣelu nileeṣẹ BBC,  Laura Kuenssberg ṣe sọ, Ọgbẹni Johnson yoo sun orun alẹ ọjọ kan nibẹ lati lee ṣe awọn ayẹwo gbogbo to ba yẹ. Lati ile rẹ ni olootu ijọba ilẹ Gẹẹsi naa ti n ṣe iṣẹ rẹ gbogbo lati igba ti ayẹwo ti gbe e jade ni ọjọ kẹtadinlọgbọn oṣu kẹta pe o ni arun naa.


Wọn ni igbesẹ itọju lasan ni gẹgẹ bi amọran dokita to n tọju rẹ Gẹgẹbi akọroyin nipa oṣelu nileeṣẹ BBC,  Laura Kuenssberg ṣe sọ, Ọgbẹni Johnson yoo sun orun alẹ ọjọ kan nibẹ lati lee ṣe awọn ayẹwo gbogbo to ba yẹ. Lati ile rẹ ni olootu ijọba ilẹ Gẹẹsi naa ti n ṣe iṣẹ rẹ gbogbo lati igba ti ayẹwo ti gbe e jade ni ọjọ kẹtadinlọgbọn oṣu kẹta pe o ni arun naa.


Coronavirus in Nigeria: Esì àyẹwò ọmọ ati ìyáwọ ọmọ Atiku ti jáde

Ninu atẹjade ti ileeṣẹ ijọba ipinlẹ Bauchi fi sita ni a ti rii pe oun nikan ni aarun naa mu laarin awọn mẹfa ti wọn jọ kọwọrin. Wọn ṣalaye pe iwadii ti fidiẹmulẹ pe awọn ọmọ ati ẹbi rẹ wa ni alaafia lai ni aarun coronavirus. Ajọ NCDC si ti gbe igbesẹ to yẹ lati ya gomina Bala muhammed sọtọ bayii ki o ma baa le tan aarun naa kalẹ. Gomina Bala Muhammad yii lo ti figa kan jẹ minista fun olu ilu Naijiria, Abuja ki o= to dije dupo gomina ipinlẹ Bauchi. Ẹ wo ǹkan to sẹlẹ̀ sí ọmọ àti ìyàwó ọmọ Atikú tó lùgbàdì ààrun Coronavirus Ìdúnú subú láyọ fún ẹbi àtikù nígbà ti èsì ayẹwò Coronavirus ìyáwó ọmọ Atiku àti ti àwọn ọmọ jáde ti wan ko si ni ààrun náà. Ọmọ Atiku Mohammed ti wọ́n fi si ipamọ ni ilé ikwosan ikọni to wà ni Gwagwalad nilú Abuja nítori pé àyẹwo fi han pé o ni ààrun Coronavirus lọ́jọ́ Aiku.


Gomina Bala Muhammad yii lo ti figa kan jẹ minista fun olu ilu Naijiria, Abuja ki o= to dije dupo gomina ipinlẹ Bauchi. Ẹ wo ǹkan to sẹlẹ̀ sí ọmọ àti ìyàwó ọmọ Atikú tó lùgbàdì ààrun Coronavirus Ìdúnú subú láyọ fún ẹbi àtikù nígbà ti èsì ayẹwò Coronavirus ìyáwó ọmọ Atiku àti ti àwọn ọmọ jáde ti wan ko si ni ààrun náà. Ọmọ Atiku Mohammed ti wọ́n fi si ipamọ ni ilé ikwosan ikọni to wà ni Gwagwalad nilú Abuja nítori pé àyẹwo fi han pé o ni ààrun Coronavirus lọ́jọ́ Aiku. Mohammed fẹ Badriyya to jẹ ọmọ gomina Bauchi Ahmed Muazu to tun jẹ alága ẹgbẹ́ òṣèlú PDP tẹ́lẹ ri. Lásìkò to n ba àwọn onírolyin sọ̀rọ̀ ọgbẹni Zakari Aliyu to jẹ igbakeji alaga ilé igbé rẹ sàlàyé pé ko si ibẹru bojo nítori pe ẹbi ẹni ti wọ́n n sọrọ gan ko ni ààrun náà. Aliyu ni " ọkunrin ti wan gbé lọ ni dédé àgo kan oru yẹn ni à[run Coronavirus, sùgbọ́n ìyáwó àwti àwọn ọmọ rẹ ko ni, sùgbọ́n o àwọn náà yóò wà ni igbélé fún ọjọ mẹrinla, mo si dúpẹ lọ́wọ́ ìyàwó rẹ pe o fọwọsowọpọ pẹlu wá".


Mohammed fẹ Badriyya to jẹ ọmọ gomina Bauchi Ahmed Muazu to tun jẹ alága ẹgbẹ́ òṣèlú PDP tẹ́lẹ ri. Lásìkò to n ba àwọn onírolyin sọ̀rọ̀ ọgbẹni Zakari Aliyu to jẹ igbakeji alaga ilé igbé rẹ sàlàyé pé ko si ibẹru bojo nítori pe ẹbi ẹni ti wọ́n n sọrọ gan ko ni ààrun náà. Aliyu ni " ọkunrin ti wan gbé lọ ni dédé àgo kan oru yẹn ni à[run Coronavirus, sùgbọ́n ìyáwó àwti àwọn ọmọ rẹ ko ni, sùgbọ́n o àwọn náà yóò wà ni igbélé fún ọjọ mẹrinla, mo si dúpẹ lọ́wọ́ ìyàwó rẹ pe o fọwọsowọpọ pẹlu wá". Ọmọ Atiku ni ìròyìn sọ pé o de láti orilẹ̀-ède Switzerland si orill-èdè naijiria ti o si jẹ ọkàn lára àwọn orilẹ̀-è[de ti o n bààrun Coronavirus fira Mò n lọ fun ìgbélé nítori mo ṣe alábapàdé ọmọ Atiku- Gomina Bauchi Gomina ìpínlẹ̀ Bauchi, Bala Muhammed ti kéde pé òun náà yóò lọ fi ara òun si ìgbélé, lẹ́yìn ti ìgbákeji ààrẹ àná lórilẹ̀-èdè Naijiria fi léde pé pé ọmọ oun ti lugbàdi ààrun Coronavirus. Gómìnà ìpínlẹ̀ Bauchi sàlàyépé òun àti ọmọ Atiku 'sun pàde àra àwọn nínú ọkọ bàlú láti ilú Eko lọ si ilú Abuja ti àwọn si bọ ara àwọn lọ́wọ́ Oludári ilé iṣẹ́ radio naijiria nígbà kan ri Ladan Salihu fi idí èyí mull lori àtẹjiṣẹ́ twitter rẹ̀ pé gbogbo àwọn ti àwọn ba ọmọ náà rin irin ajò ni àwọn ti lọ fi ara àwọn pamọ. O ní àwọn ti fi ara àwọnnkalẹ fun àyẹwò báyìí ti àwọn si ni ìgbàgbọ́ pé akan ni èsì rẹ yóò jásí.


Ọmọ Atiku ni ìròyìn sọ pé o de láti orilẹ̀-ède Switzerland si orill-èdè naijiria ti o si jẹ ọkàn lára àwọn orilẹ̀-è[de ti o n bààrun Coronavirus fira Mò n lọ fun ìgbélé nítori mo ṣe alábapàdé ọmọ Atiku- Gomina Bauchi Gomina ìpínlẹ̀ Bauchi, Bala Muhammed ti kéde pé òun náà yóò lọ fi ara òun si ìgbélé, lẹ́yìn ti ìgbákeji ààrẹ àná lórilẹ̀-èdè Naijiria fi léde pé pé ọmọ oun ti lugbàdi ààrun Coronavirus. Gómìnà ìpínlẹ̀ Bauchi sàlàyépé òun àti ọmọ Atiku 'sun pàde àra àwọn nínú ọkọ bàlú láti ilú Eko lọ si ilú Abuja ti àwọn si bọ ara àwọn lọ́wọ́ Oludári ilé iṣẹ́ radio naijiria nígbà kan ri Ladan Salihu fi idí èyí mull lori àtẹjiṣẹ́ twitter rẹ̀ pé gbogbo àwọn ti àwọn ba ọmọ náà rin irin ajò ni àwọn ti lọ fi ara àwọn pamọ. O ní àwọn ti fi ara àwọnnkalẹ fun àyẹwò báyìí ti àwọn si ni ìgbàgbọ́ pé akan ni èsì rẹ yóò jásí. Nínú àtẹjjáde kan ti Gomina Bauchi fi sita láti ọwọ olùrànlọ́wọ́ pàtàkì rẹ lórí iròyìn Mukhtar Gidado, sàlàye pé àwọn jọ wó ọkọ ofurufu Aero Contractor ní to sì jẹ́ri si pé wọ́n jọ bọ́wọ lọ́ja náa. Gómina ko fi àmì kankan hàn báyìí, bákan náà losi ti wọ́gile gbogbo àwọn ìpáde to yẹ ki o ní. Coronaviris in Nigeria: Ọmọ Nàìjíríà kan ẹni ọdún 67 tó kó àrùn COVID-19 ti di olóògbé Ọmọ Naijiria kan ẹni ọdun mẹtadinlaadọrin ti jẹ Ọlọrun ni pe lẹyin to lugbadi arun corona virus.


Nínú àtẹjjáde kan ti Gomina Bauchi fi sita láti ọwọ olùrànlọ́wọ́ pàtàkì rẹ lórí iròyìn Mukhtar Gidado, sàlàye pé àwọn jọ wó ọkọ ofurufu Aero Contractor ní to sì jẹ́ri si pé wọ́n jọ bọ́wọ lọ́ja náa. Gómina ko fi àmì kankan hàn báyìí, bákan náà losi ti wọ́gile gbogbo àwọn ìpáde to yẹ ki o ní. Coronaviris in Nigeria: Ọmọ Nàìjíríà kan ẹni ọdún 67 tó kó àrùn COVID-19 ti di olóògbé Ọmọ Naijiria kan ẹni ọdun mẹtadinlaadọrin ti jẹ Ọlọrun ni pe lẹyin to lugbadi arun corona virus. A gbọ wi pe ọkunrin naa ṣẹṣẹ rinrin ajo de lati ilẹ Gẹẹsi ni ki o to tẹri gbaṣọ ni Naijiria. Ajọ NCDC ṣalaye loju opo Twitter rẹ pe ọkunrin naa ti ni awọn aisan kan lara tẹlẹ bi arun itọ ṣuga ati arun ti oloyinbo n pe ni Myeloma. O jẹ ọmọ ọdun mẹtadinlaadọrin.


A gbọ wi pe ọkunrin naa ṣẹṣẹ rinrin ajo de lati ilẹ Gẹẹsi ni ki o to tẹri gbaṣọ ni Naijiria. Ajọ NCDC ṣalaye loju opo Twitter rẹ pe ọkunrin naa ti ni awọn aisan kan lara tẹlẹ bi arun itọ ṣuga ati arun ti oloyinbo n pe ni Myeloma. O jẹ ọmọ ọdun mẹtadinlaadọrin. Atẹjade ajọ WHO sọ pe O ṣẹṣẹ de pada lati ilẹ Gẹẹsi laipẹ yii nibi to ti lọ ṣe itọju aisan ara rẹ. Wọn ni ko pẹ to gba itọju "Chemoteraphy" tan nile iwosan nilẹ Gẹẹsi to fi pada wa sile. Wọn ni o ti n gba itọju lori awọn aisan naa ki arun COVID-19 to mu lọ.


Atẹjade ajọ WHO sọ pe O ṣẹṣẹ de pada lati ilẹ Gẹẹsi laipẹ yii nibi to ti lọ ṣe itọju aisan ara rẹ. Wọn ni ko pẹ to gba itọju "Chemoteraphy" tan nile iwosan nilẹ Gẹẹsi to fi pada wa sile. Wọn ni o ti n gba itọju lori awọn aisan naa ki arun COVID-19 to mu lọ. Ajọ NCDC kẹdun pẹlu idile oloogbe naa. O ti di eeyan mẹrindinlogoji to ni ni arun naa ni Naijiria bayii ninu eyi ti awọn meji ti jade nile iwosan. Ọmọkùnrin mi ti kó coronavirus, ẹ bá mi fi sínú àdúrà yín- Atiku Ẹ fi adura ranmi lọwọ nitori ọmọkunrin mi ti lugbadi arun coronavirus to n tan kalẹ kaakiri agbaaye bi ina inu ọyẹ.


Ajọ NCDC kẹdun pẹlu idile oloogbe naa. O ti di eeyan mẹrindinlogoji to ni ni arun naa ni Naijiria bayii ninu eyi ti awọn meji ti jade nile iwosan. Ọmọkùnrin mi ti kó coronavirus, ẹ bá mi fi sínú àdúrà yín- Atiku Ẹ fi adura ranmi lọwọ nitori ọmọkunrin mi ti lugbadi arun coronavirus to n tan kalẹ kaakiri agbaaye bi ina inu ọyẹ. Oludije fun ipo aarẹ fẹgbẹ oṣelu PDP, Atiku Abuabakar lo fọrọ yii lede loju opo Twitter rẹ lalẹ ọjọ Aiku. Atiku ṣalaye pe oun ti sọ fun ajọ to n gbogun ajakalẹ arun ni Naijiria, NCDC, ati pe ọmọ naa ti n gba itọju nile iwosan olukọni fasiti Abuja to wa ni Gwagwalada. ''Inu mii yoo dun ti ẹ ba le fi ọmọ mi sinu adura yin, ki onikaluku rọra maa ṣe nitori otitọ ni pe arun coronavirus wa nita,'' Atiku lo sọ bẹẹ.


Oludije fun ipo aarẹ fẹgbẹ oṣelu PDP, Atiku Abuabakar lo fọrọ yii lede loju opo Twitter rẹ lalẹ ọjọ Aiku. Atiku ṣalaye pe oun ti sọ fun ajọ to n gbogun ajakalẹ arun ni Naijiria, NCDC, ati pe ọmọ naa ti n gba itọju nile iwosan olukọni fasiti Abuja to wa ni Gwagwalada. ''Inu mii yoo dun ti ẹ ba le fi ọmọ mi sinu adura yin, ki onikaluku rọra maa ṣe nitori otitọ ni pe arun coronavirus wa nita,'' Atiku lo sọ bẹẹ. Atiku tun gboriyin fawọn oṣiṣẹ ile iwosan kaakiri orilẹede Naijiria fun iṣẹ takuntakun ti wọn n ṣe lasiko ajakẹlẹ arun covid-19 yii. ''Mo rọ gbogbo ọmọ Naijiria pe ki wọn maa mi kan ti a o fi ṣẹgun arun coronavirus ni Naijiria,'' Atiku lo woye bẹẹ. Ọgbọn eeyan lajọ NCDC ti kede pe wọn ti ni arun coronavirus ni Naijiria, ninu eyi ti awọn meji ti ri iwosan.


Atiku tun gboriyin fawọn oṣiṣẹ ile iwosan kaakiri orilẹede Naijiria fun iṣẹ takuntakun ti wọn n ṣe lasiko ajakẹlẹ arun covid-19 yii. ''Mo rọ gbogbo ọmọ Naijiria pe ki wọn maa mi kan ti a o fi ṣẹgun arun coronavirus ni Naijiria,'' Atiku lo woye bẹẹ. Ọgbọn eeyan lajọ NCDC ti kede pe wọn ti ni arun coronavirus ni Naijiria, ninu eyi ti awọn meji ti ri iwosan.


Coronavirus: Ọ̀ọ̀ni jẹ ọkùnrin Rwanda kan tí kò pa òfin kónílé-ó-gbélé nítorí coronavirus mọ́

Ọkunrin kan to kọ lati tẹle ofin konile o gbele ti ijọba orilẹ-ede Rwanda fi sita nitori itankalẹ aarun coronavirus ti kagbako iku ojiji. Ọkunrin naa fi ile rẹ silẹ, o si lọ si odo lati pa ẹja, ṣugbọn ọọni sọ ọkunrin naa di ounjẹ. Olori agbegbe Gusu Kamonyi ti iṣẹlẹ naa ti waye,  Alice Kayitesi sọ fun BBC pe owurọ Ọjọbọ ni iṣẹlẹ buruku naa ṣẹlẹ ni odo Nyabarongo. "O kọ lati tẹle ofin ijọba pe ki olukulu joko sile rẹ, o wa lara awọn eniyan diẹ ti ko pa ofin naa mọ, lati dena itankalẹ coronavirus." Ọjọ aiku to kọja ni awọn alaṣẹ ni Rwanda paṣẹ pe ki gbogbo nkan o dawọ duro, nitori bi  awọn to ni arun naa ṣe n pọ si i. Ogoji eniyan lo ti ni coronavirus ni Rwanda. Bi ijọba ṣe f'ofin de eto ọrọ aje ti ṣe akoba nla fun ọpọ eniyan ti ko fi ii bẹ ri taje ṣe.


"O kọ lati tẹle ofin ijọba pe ki olukulu joko sile rẹ, o wa lara awọn eniyan diẹ ti ko pa ofin naa mọ, lati dena itankalẹ coronavirus." Ọjọ aiku to kọja ni awọn alaṣẹ ni Rwanda paṣẹ pe ki gbogbo nkan o dawọ duro, nitori bi  awọn to ni arun naa ṣe n pọ si i. Ogoji eniyan lo ti ni coronavirus ni Rwanda. Bi ijọba ṣe f'ofin de eto ọrọ aje ti ṣe akoba nla fun ọpọ eniyan ti ko fi ii bẹ ri taje ṣe. Bakan naa ninu iroyin miran, a gbọ pe awọn ọlọpaa yinbọn pa ọkunrin meji ni agbegbe Nyanza lẹyin ti wọn kọ lati tẹle ofin naa. Ṣugbọn, ileeṣẹ ọlọpaa ko ti i sọ nkankan nipa ẹsun naa. Ọmọ ọba ilẹ Gẹẹsi, to tun jẹ ori-ade ilu Wales, Charles naa ti ni aarun coronavirus.


Bakan naa ninu iroyin miran, a gbọ pe awọn ọlọpaa yinbọn pa ọkunrin meji ni agbegbe Nyanza lẹyin ti wọn kọ lati tẹle ofin naa. Ṣugbọn, ileeṣẹ ọlọpaa ko ti i sọ nkankan nipa ẹsun naa. Ọmọ ọba ilẹ Gẹẹsi, to tun jẹ ori-ade ilu Wales, Charles naa ti ni aarun coronavirus. Agbẹnusọ fun aafin ọba ilẹ Gẹẹsi ṣalaye pe ilera Charles ẹni ọdun mọkanlelaadọrin si wa daadaa. Bakan naa, Ọmọbabinrin to jẹ iyawo rẹ, naa ṣe ayẹwo, amọ ayẹwo fihan pe ko ni aarun naa Tí a bá ní káwọn èèyàn jókòó sílé nítorí coronavirus, ebi àti olè jíjà ma pọ̀- Akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ Ijọba apapọ orilẹ-ede Naijiria, ijọba ipinlẹ Eko atawọn ijọba ipinlẹ mii ti kede pe kawọn oṣiṣẹ lati ipele kinni si ekejila joko sile wọn nitori aarun coronavirus. Eyi jẹ ọna kan lati dena itankalẹ arun naa eyi to ti mu eeyan mẹrinlelogoji bayii ninu eyi ti ẹnikan ti di oloogbe ti awọn meji si ti kuro nile iwosan lẹyin ti wọn gbadun tan.


Agbẹnusọ fun aafin ọba ilẹ Gẹẹsi ṣalaye pe ilera Charles ẹni ọdun mọkanlelaadọrin si wa daadaa. Bakan naa, Ọmọbabinrin to jẹ iyawo rẹ, naa ṣe ayẹwo, amọ ayẹwo fihan pe ko ni aarun naa Tí a bá ní káwọn èèyàn jókòó sílé nítorí coronavirus, ebi àti olè jíjà ma pọ̀- Akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ Ijọba apapọ orilẹ-ede Naijiria, ijọba ipinlẹ Eko atawọn ijọba ipinlẹ mii ti kede pe kawọn oṣiṣẹ lati ipele kinni si ekejila joko sile wọn nitori aarun coronavirus. Eyi jẹ ọna kan lati dena itankalẹ arun naa eyi to ti mu eeyan mẹrinlelogoji bayii ninu eyi ti ẹnikan ti di oloogbe ti awọn meji si ti kuro nile iwosan lẹyin ti wọn gbadun tan. Ọpọ awọn ijọba orilẹ-ede agbaye lo ti kede pe ki awọn eeyan joko sile nitori arun naa ṣugbọn ṣe ijọba Naijiria naa le gbe iru igbesẹ yii? Onimọ nipa ọrọ aje, Bisi Iyaniwura to ba BBC Yoruba sọrọ ṣalaye ofin konile o gbele le ma ṣiṣẹ ni Naijiria nitori iṣẹ oojọ lọpọ ọmọ Naijiria n ṣe. Iyaniwura ni ọna to dara lati dena itankalẹ arun covid-19 ni kawọn eeyan maa joko sile, ṣugbọn ''ti a ba ni kawọn eeyan joko sile ni tootọọ, kinni wọn o maa jẹ?''


Ọpọ awọn ijọba orilẹ-ede agbaye lo ti kede pe ki awọn eeyan joko sile nitori arun naa ṣugbọn ṣe ijọba Naijiria naa le gbe iru igbesẹ yii? Onimọ nipa ọrọ aje, Bisi Iyaniwura to ba BBC Yoruba sọrọ ṣalaye ofin konile o gbele le ma ṣiṣẹ ni Naijiria nitori iṣẹ oojọ lọpọ ọmọ Naijiria n ṣe. Iyaniwura ni ọna to dara lati dena itankalẹ arun covid-19 ni kawọn eeyan maa joko sile, ṣugbọn ''ti a ba ni kawọn eeyan joko sile ni tootọọ, kinni wọn o maa jẹ?'' ''Jijoko sile lọrọ coronavirus ba de ṣugbọn ẹni ebi n pa ko gbọ Anago,'' Iyaniwura ni lẹyin ebi to maa pa awọn eeyan, jijoko sile le mu ki ọpọ maa jale. Ọgbẹni Iyaniwura fikun ọrọ rẹ pe iwadii ti fihan pe ida ọgọrin ninu ọgọrun un awọn ọmọ Naijiria lo n ṣiṣẹ oojọ, eyi tun maa jẹ ki o nira lati sọ fawọn eeyan pe ki wọn joko sile. O ni ti ọpọ ọmọ Naijiria ko ba lọ si ibi iṣẹ fun ọjọ kan, ko si ohun ti wọn fẹ jẹ.


''Jijoko sile lọrọ coronavirus ba de ṣugbọn ẹni ebi n pa ko gbọ Anago,'' Iyaniwura ni lẹyin ebi to maa pa awọn eeyan, jijoko sile le mu ki ọpọ maa jale. Ọgbẹni Iyaniwura fikun ọrọ rẹ pe iwadii ti fihan pe ida ọgọrin ninu ọgọrun un awọn ọmọ Naijiria lo n ṣiṣẹ oojọ, eyi tun maa jẹ ki o nira lati sọ fawọn eeyan pe ki wọn joko sile. O ni ti ọpọ ọmọ Naijiria ko ba lọ si ibi iṣẹ fun ọjọ kan, ko si ohun ti wọn fẹ jẹ. Iyaniwura ni jijoko sile yoo pa ọrọ aje Naijiria lara nitori owo epo to jẹ ọrọ aje Naijiria ti lọọlẹ. O sọ pe eyi gan an lo maa jẹ ki ijọba Naijiria naa maa ro daadaa ki wọn to le gbe igbesẹ naa.


Iyaniwura ni jijoko sile yoo pa ọrọ aje Naijiria lara nitori owo epo to jẹ ọrọ aje Naijiria ti lọọlẹ. O sọ pe eyi gan an lo maa jẹ ki ijọba Naijiria naa maa ro daadaa ki wọn to le gbe igbesẹ naa.


Coronavirus in Nigeria: Ayodeji Osowobi ṣàlàyé bí ó ti jàjà bọ́ lọ́wọ́ àrùn covid-19

Arun Coronavirus ti pa ẹgbẹgbẹrun eniyan kaakiri agbaye, ti o si ti sọ ọpọ di alailara. Amọ bi arun naa ṣe buru to, awọn eniyan miran ṣi n ru ye, ti wọn si n sọ iriri wọn. Lara wọn ni arabinrin Ayodeji Osowobi to ko arun Coronavirus, to si ri iwosan gba lorilẹede Naijiria. Ẹ gbọ iriri rẹ:


Coronavirus in Nigeria: Ǹjẹ́ òògùn vitamin C lè pa coronavirus?

Iroyin ti lu ori ayelujara pe wi pe lilo oogun vitamin C la pa aarun coronavirus to n ba gbogbo agbaye finra lọwọ yii. Amọ ajọ eleto ilera lagbaaye, WHO  ti ṣalaye pe ko si ohun to jẹ bẹẹ rara. Ajọ WHO ni titakete si ara ẹni lo ṣe pataki bayii lati dena aarun covid-19. BBC Yoruba ṣe alaye lẹkunrẹrẹ lori ọna lati le dena aarun covid-19 lai lo oogun vitamin C. Kàyééfì BBC News Yorùbá gbé òtítọ́ òògun owó yẹ̀wò Ọmọ pupa làwọn olólùfẹ́ wa fẹ́ wò nínú fíìmù làwọn òṣèré tíátà fi ń bóra - Muka Ray


Coronavirus in Nigeria: Ìtànkálẹ̀ coronavirus ṣe ìdíwọ́ fún ìrun Jimọ

Itankalẹ aarun coronavirus ṣe idiwọ fun awọn mọṣalaaṣi pupọ, nitori pe ọpọ wọn ni ko lanfaani lati kirun apapọ lọjọ Jimọ. Abẹwo akọroyin BBC si mọṣalaaṣi apapọ Naijiria nilu Abuja fihan pe, paro-paro lo da a. Bakan naa ni nkan ri ni Mọṣalaaṣi An-nur to jẹ gbaju-gbaja nilu Abuja bakan naa. Ayipada yii ko yọ ilu Kaduna silẹ. Botilẹjẹ pe ko ti i si ẹni to ni aarun naa nibẹ, ijọba ipinlẹ naa kede ofin konile-o-gbele, fun gbogbo wakati mẹrinlelogun to wa ninu ọjọ kan. Koda, awọn aṣoju ijọba duro si oju ọna, ti wọn si n da awọn eniyan duro. O dabi ẹni pe ofin ijọba ni awọn ibikan pe ki olukulu joko sile rẹ ti n fidimulẹ ni awọn ilu kan ni Naijiria. Ìjọba ìpínlẹ̀ Oyo kéde pé kí àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba dáwọ́ iṣẹ́ dúró nítorí coronavirus Ijọba ipinlẹ Ọyọ ti ti ilẹkun ileeṣẹ ijọba pa fun ọsẹ meji gbako nitori itankalẹ aarun coronavirus nipinlẹ naa.


Botilẹjẹ pe ko ti i si ẹni to ni aarun naa nibẹ, ijọba ipinlẹ naa kede ofin konile-o-gbele, fun gbogbo wakati mẹrinlelogun to wa ninu ọjọ kan. Koda, awọn aṣoju ijọba duro si oju ọna, ti wọn si n da awọn eniyan duro. O dabi ẹni pe ofin ijọba ni awọn ibikan pe ki olukulu joko sile rẹ ti n fidimulẹ ni awọn ilu kan ni Naijiria. Ìjọba ìpínlẹ̀ Oyo kéde pé kí àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba dáwọ́ iṣẹ́ dúró nítorí coronavirus Ijọba ipinlẹ Ọyọ ti ti ilẹkun ileeṣẹ ijọba pa fun ọsẹ meji gbako nitori itankalẹ aarun coronavirus nipinlẹ naa. Gomina ipinlẹ naa, Seyi Makinde lo kede bẹ ẹ ninu atẹjade kan to fi sita loju opo Twitter rẹ lọjọru. Aṣẹ naa yoo bẹrẹ iṣẹ ni ọjọ Ẹti, ọjọ kẹtadinlọgbọn, oṣu Kẹta, ọdun 2020. Makinde sọ pe awọn oṣiṣẹ ti iṣẹ wọn jẹ koṣeemani nikan ni yoo ma lọ si ibi isẹ wọn.


Gomina ipinlẹ naa, Seyi Makinde lo kede bẹ ẹ ninu atẹjade kan to fi sita loju opo Twitter rẹ lọjọru. Aṣẹ naa yoo bẹrẹ iṣẹ ni ọjọ Ẹti, ọjọ kẹtadinlọgbọn, oṣu Kẹta, ọdun 2020. Makinde sọ pe awọn oṣiṣẹ ti iṣẹ wọn jẹ koṣeemani nikan ni yoo ma lọ si ibi isẹ wọn. Gomina ìpínlẹ̀ Eko Babajide Sanwo-olu ti kede pe ki gbogbo ọja ní ìpínlẹ̀ Eko wa ni títìpa láti ọjọbọ lọ nítori pe ìbẹru bojo ti wà láàrin ilú. Gomina ṣe ikéde yìí lósàn oni lásìkò to n ba àwọn oniroyin sọ̀rọ̀, o ní gbogbo àwọn to ba n ta ọjà ti ko niṣe pẹlu Ounjẹ jijẹ àti àwọn to nta òògùn fun ilé ìwòsàn tàbi ọlọdani ki wọ́n jòkó silẹ̀ fun ọṣẹ kan. O ni èyi ṣe pàtàkì gẹ́gẹ̀ bi ọ̀nà láti da ìtànkalẹ̀ àrun náà dúro nitori oun gbòrò si ni ojoojumọ ni, eyti yoo si ṣe ilu lánfani ti gbogbo ènìyàn ba fi ọwọsọwọpọ. O ní ki olukuluku dáwọ ipejọpọ duro, yala ìkómọ ni tabi igbeyawo, eyi ni yóò ran ijọba lọ́wa láti tete de ọdọ àwọn to nilo iranlọ́wọ́.


Gomina ìpínlẹ̀ Eko Babajide Sanwo-olu ti kede pe ki gbogbo ọja ní ìpínlẹ̀ Eko wa ni títìpa láti ọjọbọ lọ nítori pe ìbẹru bojo ti wà láàrin ilú. Gomina ṣe ikéde yìí lósàn oni lásìkò to n ba àwọn oniroyin sọ̀rọ̀, o ní gbogbo àwọn to ba n ta ọjà ti ko niṣe pẹlu Ounjẹ jijẹ àti àwọn to nta òògùn fun ilé ìwòsàn tàbi ọlọdani ki wọ́n jòkó silẹ̀ fun ọṣẹ kan. O ni èyi ṣe pàtàkì gẹ́gẹ̀ bi ọ̀nà láti da ìtànkalẹ̀ àrun náà dúro nitori oun gbòrò si ni ojoojumọ ni, eyti yoo si ṣe ilu lánfani ti gbogbo ènìyàn ba fi ọwọsọwọpọ. O ní ki olukuluku dáwọ ipejọpọ duro, yala ìkómọ ni tabi igbeyawo, eyi ni yóò ran ijọba lọ́wa láti tete de ọdọ àwọn to nilo iranlọ́wọ́. Gmina ni àrun náà ko dá ojú ẹnikẹni mọ, yala, olwo tabi talaka, ẹni to n gbe ilé ijọba tabi ẹni to n gba Mushin, sùgbọ́n títẹle ìlàna ijọba yóò ṣe ànfani to pọ fun gbogbo èniyan. Gomina fi èrò ìgbàgba han pé, àrun buruku ko ni ya ilé ẹnikẹni. Nǹkan méje tí yóò ṣẹlẹ̀ nìyíí tí ìjọba bá kéde òfin kónílé ó gbélé nítorí coronavirus Ofin konile o gbele jẹ ọna kan pataki ti ijọba kaakiri agbaye fi gbogun ti itankalẹ arun coronavirus to n ṣọṣẹ lọwọlọwọ.


Gmina ni àrun náà ko dá ojú ẹnikẹni mọ, yala, olwo tabi talaka, ẹni to n gbe ilé ijọba tabi ẹni to n gba Mushin, sùgbọ́n títẹle ìlàna ijọba yóò ṣe ànfani to pọ fun gbogbo èniyan. Gomina fi èrò ìgbàgba han pé, àrun buruku ko ni ya ilé ẹnikẹni. Nǹkan méje tí yóò ṣẹlẹ̀ nìyíí tí ìjọba bá kéde òfin kónílé ó gbélé nítorí coronavirus Ofin konile o gbele jẹ ọna kan pataki ti ijọba kaakiri agbaye fi gbogun ti itankalẹ arun coronavirus to n ṣọṣẹ lọwọlọwọ. Lati oṣu kejila ọdun 2019 ti arun naa bẹrẹ lorilẹede China, o ti ran kaakiri ọpọlọpọ orilẹede agbaye bayii. Orilẹede Rwanda ni orilẹede ilẹ Afirika akọkọ to kede ofun gbele ẹ, ọsẹ meji ni ijọba fi kede ofin konile o gbele naa fi wa nilẹ. Kinni ofin konile o gbele tumọ si gan an?


Lati oṣu kejila ọdun 2019 ti arun naa bẹrẹ lorilẹede China, o ti ran kaakiri ọpọlọpọ orilẹede agbaye bayii. Orilẹede Rwanda ni orilẹede ilẹ Afirika akọkọ to kede ofun gbele ẹ, ọsẹ meji ni ijọba fi kede ofin konile o gbele naa fi wa nilẹ. Kinni ofin konile o gbele tumọ si gan an? Ofin konile o gbele tumọ si wi pe ẹnikẹni gbọdọ joko si ile lai lọ si ibi kan. Ibi ki bi ti nnkan meje yii ba ti ṣẹlẹ, ki ẹ mọ pe ofin konile o gbele n ṣẹlẹ nibẹ. Ibode yoo di titi pa: Igbesẹ akọkọ tawọn ijọba orilẹede ti ofin konile o gbele wa yoo ṣe ni titi ibode ori ilẹ, ori omi ati ti ofurufu pa. O tumọ si pe wọn ko ni jẹ ki awọn eeyan lati awọn orilẹede mii papaajulọ lati awọn orilẹede ti arun covid-19 ba n finra wọ le. Ṣugbọn wọn le gba ki ẹru maa wọle.


Ofin konile o gbele tumọ si wi pe ẹnikẹni gbọdọ joko si ile lai lọ si ibi kan. Ibi ki bi ti nnkan meje yii ba ti ṣẹlẹ, ki ẹ mọ pe ofin konile o gbele n ṣẹlẹ nibẹ. Ibode yoo di titi pa: Igbesẹ akọkọ tawọn ijọba orilẹede ti ofin konile o gbele wa yoo ṣe ni titi ibode ori ilẹ, ori omi ati ti ofurufu pa. O tumọ si pe wọn ko ni jẹ ki awọn eeyan lati awọn orilẹede mii papaajulọ lati awọn orilẹede ti arun covid-19 ba n finra wọ le. Ṣugbọn wọn le gba ki ẹru maa wọle. Ko si irin-ajo kaakiri orilẹede: Irin-ajo lati ibi kan si ibo miiran ko si nigba ti ofin konile o gbele ba wa lode lorilẹede kan. Awọn ti iṣẹ wọn ba ṣe pataki nikan bi awọn oṣiṣẹ eto ilera lo le lanfaani ati maa rinrin ajo lasiko ofin konile o gbele. Ẹnikẹni ko gbọdọ jade Mo n lọ ki ẹnikan ni ibikan ko si nigba ti ofin konile o gbele ba wa nita Ijọ ko ni fi aye gba ki awọn eeyan maa lọ ki ara wọn. O ko gbọdọ jade kuro nilu ile ayafi ti o ba fẹ lọ ra ounjẹ tabi o fẹ lọ si ile iwosan tabi ile ifowopamọ loku.


Ko si irin-ajo kaakiri orilẹede: Irin-ajo lati ibi kan si ibo miiran ko si nigba ti ofin konile o gbele ba wa lode lorilẹede kan. Awọn ti iṣẹ wọn ba ṣe pataki nikan bi awọn oṣiṣẹ eto ilera lo le lanfaani ati maa rinrin ajo lasiko ofin konile o gbele. Ẹnikẹni ko gbọdọ jade Mo n lọ ki ẹnikan ni ibikan ko si nigba ti ofin konile o gbele ba wa nita Ijọ ko ni fi aye gba ki awọn eeyan maa lọ ki ara wọn. O ko gbọdọ jade kuro nilu ile ayafi ti o ba fẹ lọ ra ounjẹ tabi o fẹ lọ si ile iwosan tabi ile ifowopamọ loku. O gbọdọ ṣiṣẹ lati ile Ijọba maa n sọ fawọn oṣiṣẹ ijọba ati ti adani pe ki wọn maa ṣiṣẹ lati ile wọn lasiko ti iṣede ba wa nilẹ. Awọn eeyan ti iṣẹ wọn ba ṣe pataki bi awọn oṣiṣẹ eleto ilera, atawọn eeyan to n ṣiṣẹ nile ifowopamọ. Ile iwe di titi pa Gbogbo ile iwe lo gbọdọ wa ni titi pa lasiko ti ijọba ba kede ofin konile o gbele nitori ki awọn akẹkọọ maa ba lugbadi arun coronavirus to wa nita.


O gbọdọ ṣiṣẹ lati ile Ijọba maa n sọ fawọn oṣiṣẹ ijọba ati ti adani pe ki wọn maa ṣiṣẹ lati ile wọn lasiko ti iṣede ba wa nilẹ. Awọn eeyan ti iṣẹ wọn ba ṣe pataki bi awọn oṣiṣẹ eleto ilera, atawọn eeyan to n ṣiṣẹ nile ifowopamọ. Ile iwe di titi pa Gbogbo ile iwe lo gbọdọ wa ni titi pa lasiko ti ijọba ba kede ofin konile o gbele nitori ki awọn akẹkọọ maa ba lugbadi arun coronavirus to wa nita. Ijọba maa n rọ awọn ile iwe lati fi eto wọn ranṣẹ sawọn akẹkọọ lori ayelujara. Ko si ipejọpọ lawujọ mọ Asiko owambẹ ti lọ! Ko si ayẹyẹ igbeyawo, isinku tabi apejọ kankan mọ lasiko konile o gbele.


Ijọba maa n rọ awọn ile iwe lati fi eto wọn ranṣẹ sawọn akẹkọọ lori ayelujara. Ko si ipejọpọ lawujọ mọ Asiko owambẹ ti lọ! Ko si ayẹyẹ igbeyawo, isinku tabi apejọ kankan mọ lasiko konile o gbele. Ṣọọṣi, mọṣalaaṣi ati gbogbo ile ijọsin ni yoo wa ni titi pa kaakiri orilẹede. Gbogbo ẹ, gbogbo ẹ lati dẹkun itankalẹ arun naa ni. Adinku igboke-gbodo ọkọ Ijọba maa n din igboke-gbodo ọkọ ku lasiko ti fin konile o gbele ba wa nita.


Ṣọọṣi, mọṣalaaṣi ati gbogbo ile ijọsin ni yoo wa ni titi pa kaakiri orilẹede. Gbogbo ẹ, gbogbo ẹ lati dẹkun itankalẹ arun naa ni. Adinku igboke-gbodo ọkọ Ijọba maa n din igboke-gbodo ọkọ ku lasiko ti fin konile o gbele ba wa nita. Amọ ijọba maa n faye gba kiko ọunjẹ kaakiri lasiko naa ki awọn eeyan le ri ohun ti wọn maa jẹ nigba ti wọn ba ninu ile. Ṣugbọn wọn maa saa ba gbawọn eeyan naa ni imọran lati jina si ara wọn ti wọn ba n kẹru si ọkọ. Ti nnkan meje yii ba n ṣẹlẹ lagbegbe rẹ, ki o tete mọ pe ijọba ti kede ofin konile o gbele niyẹn.


Amọ ijọba maa n faye gba kiko ọunjẹ kaakiri lasiko naa ki awọn eeyan le ri ohun ti wọn maa jẹ nigba ti wọn ba ninu ile. Ṣugbọn wọn maa saa ba gbawọn eeyan naa ni imọran lati jina si ara wọn ti wọn ba n kẹru si ọkọ. Ti nnkan meje yii ba n ṣẹlẹ lagbegbe rẹ, ki o tete mọ pe ijọba ti kede ofin konile o gbele niyẹn.


Coronavirus in Nigeria: Ṣeyi Makinde ní àrùn Coronavirus kò leè borí òun àtará ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́

Iroyin to ba ọpọ lẹjafuu ni iroyin 'Mo ti ni arun Coronavirus'eyi ti Gomina Seyi Makinde gbe jade ni ọjọ Aje loju opo twitter rẹ. Nibayii ti o ti lo ọjọ meji ni igbele lẹyin ikede yii, gomina ipinlẹ Ọyọ, Ṣeyi Makinde ti ṣalaye pe ko si nnkan ti Coronavirus yoo lee fi oun atawọn eeyan ipinlẹ Ọyọ to ni arun naa ṣe. Makinde to ni oun dupẹ fun obitibiti ojo adura ti gbogbo eeyan n fi ṣọwọ si oun ṣalaye pe bẹmidije loun, ẹmi oun yii girigiri, eleyi to fi daju pe oun ati gbogbo awọn eeyan ipinlẹ Ọyọ ti ọrọ kan yoo lee ruu la. Gomina Makinde wa rọ awọn eeyan ipinlẹ naa lati maa tẹle itọni ati ilakalẹ igbimọ amuṣẹya ti ijọba gbe kalẹ lati gbogun ti arun COVID-19 ni ipinlẹ Ọyọ lati lee tete kapa arun naa lọgan ni ipinlẹ ọhun. Nibayii, eeyan mẹjọ lo ti ko arun Coronavirus ni ipinlẹ Ọyọ ninu eyi ti Gomina Seyi Makinde pẹlu wọn. Bakan naa ni wọn ti tu eeyan kan silẹ lẹyin ti o gba iwosan lọwọ arun ọhun.


Coronavirus in Nigeria: Ǹjẹ́ àwọn arúgbó nìkan ni ààrùn coronavirus ń mú?

Oriṣiiriṣii nnkan lawọn eeyan n sọ nipa aarun coronavirus to n ṣọṣẹ kaakiri gbagbo agbaye bayii. Awọn kan gbagbọ tẹlẹ pe awọn oyinbo alawọ funfun nikan ni aarun n mu wi pe kii mu awọn alawọdudu ilẹ Afirika. Awọn miiran tiẹ sọ awọn arugbo lo n mu, kii mu awọn ọmọde. Loju awọn mii, aarun olowo ni coronavirus jẹ, kii mu talika. BBC Yoruba ṣe alaye lẹkunrẹrẹ lori igbagbọ awọn kan pe awọn arugbo ni covid-19 maa n mu.


Coronavirus in Nigeria: Seyi Makinde fojú hàn n'íta fún ìgbà àkọ́kọ́ lẹ́yìn tó ṣẹ́gun Coronavirus

Gomina ipinlẹ Oyo, Ṣeyi Makinde foju han n'ita gbangba fun igba akọkọ lẹyin ti o jaja ṣẹgun aarun Coronavirus.Makinde ṣe abẹwo si ibudo itọju awọn alaarun to n bẹ ni agbegbe Olodo niluu Ibadan lọsan ọjọ Aje. Nibẹ lo ti ṣe ayewo awọn ohun elo igbalode ti ijọba ipinlẹ Ọyọ ra sibẹ lati dẹkun itankalẹ aarun Coronavirus. Makinde jẹ ọkan lara awọn gomina mẹta to lugbadi aarun covid-19 ni Naijiria. Gomina Makinde ni gomina keji ti yoo bo lọwọ aarun coronavirus lẹyin ti gomina ipinlẹ Bauchi, Bala Mohammed naa ti gbadun. Nasir El-Rufai ni gomina kẹta to laarun covid-19 lorilẹede Naijiria. Lẹ́yìn ò rẹyìn, Seyi Makinde bori arun Coronavirus Iroyin ayọ fun gbogbo awọn eeyan ipinlẹ Ọyọ.


Gomina Makinde ni gomina keji ti yoo bo lọwọ aarun coronavirus lẹyin ti gomina ipinlẹ Bauchi, Bala Mohammed naa ti gbadun. Nasir El-Rufai ni gomina kẹta to laarun covid-19 lorilẹede Naijiria. Lẹ́yìn ò rẹyìn, Seyi Makinde bori arun Coronavirus Iroyin ayọ fun gbogbo awọn eeyan ipinlẹ Ọyọ. Gomina ipinlẹ naa, Onimọẹrọ Ṣeyi Makinde ni oun ti pada lọ ṣe ayẹwo ara oun lẹẹmeji ọtọọtọ lati mọ boyi arun Coronavirus ṣi wa lara oun tabi o ti lọ ati pe ayẹwo mejeeji bayii lo fihan pe ṣaka lara oun le. Ni ọjọ aje to kọja ni Gomina Makinde gbee jade loju opo twitter rẹ pe ayẹwo ti fihan pe oun ni arun Coronavirus lara to si ṣe bẹẹ wọ igbele iyasọtọ lọ gẹgẹ bi ilana aatẹẹle ti awọn onimọ nipa kokoro arun ati ilera ṣe laa kalẹ fun un. Ilakalẹ fun ayẹwo ẹni to ba ni arun yii ki o to lee gba iwe ṣaka lara da ni lati ṣe ayẹwo meji ọtọọtọ eyi ti yoo fihan pe ko ni arun naa mọ; mejeeji yii si ni Makinde ṣe bayii.


Gomina ipinlẹ naa, Onimọẹrọ Ṣeyi Makinde ni oun ti pada lọ ṣe ayẹwo ara oun lẹẹmeji ọtọọtọ lati mọ boyi arun Coronavirus ṣi wa lara oun tabi o ti lọ ati pe ayẹwo mejeeji bayii lo fihan pe ṣaka lara oun le. Ni ọjọ aje to kọja ni Gomina Makinde gbee jade loju opo twitter rẹ pe ayẹwo ti fihan pe oun ni arun Coronavirus lara to si ṣe bẹẹ wọ igbele iyasọtọ lọ gẹgẹ bi ilana aatẹẹle ti awọn onimọ nipa kokoro arun ati ilera ṣe laa kalẹ fun un. Ilakalẹ fun ayẹwo ẹni to ba ni arun yii ki o to lee gba iwe ṣaka lara da ni lati ṣe ayẹwo meji ọtọọtọ eyi ti yoo fihan pe ko ni arun naa mọ; mejeeji yii si ni Makinde ṣe bayii. Ninu ọrọ to fi si oju opo Twitter rẹ, Gomina Ṣeyi Makinde ni oun mọ riri adura atilẹyin ati adura awọn eeyan ipinlẹ Ọyọ lasiko ti oun fi wa ni igbele iyasọtọ fun itọju arun naa. O fi kun un pe oun yoo si pada si ẹnu iṣẹ ni ọjọ Aje. Ninu ọrọ to ba BBC News Yoruba sọ, Kọmiṣọna fun eto iroyin ati itaniji, Ọgbẹni Wasiu Ọlatubọsun ṣalaye pe aay bẹ silẹ o bẹ are ni gomina Makinde fẹ fi ọrọ ipadabọ rẹ ṣe bayii pẹlu pipada si ẹnu iṣẹ lẹyẹ o ṣọka lati tẹsiwaju pẹlu eto gbogbo lati le arun Coronavirus wọgbẹ ni ipinlẹ Ọyọ.


Ninu ọrọ to fi si oju opo Twitter rẹ, Gomina Ṣeyi Makinde ni oun mọ riri adura atilẹyin ati adura awọn eeyan ipinlẹ Ọyọ lasiko ti oun fi wa ni igbele iyasọtọ fun itọju arun naa. O fi kun un pe oun yoo si pada si ẹnu iṣẹ ni ọjọ Aje. Ninu ọrọ to ba BBC News Yoruba sọ, Kọmiṣọna fun eto iroyin ati itaniji, Ọgbẹni Wasiu Ọlatubọsun ṣalaye pe aay bẹ silẹ o bẹ are ni gomina Makinde fẹ fi ọrọ ipadabọ rẹ ṣe bayii pẹlu pipada si ẹnu iṣẹ lẹyẹ o ṣọka lati tẹsiwaju pẹlu eto gbogbo lati le arun Coronavirus wọgbẹ ni ipinlẹ Ọyọ.


Coronavirus in Nigeria: Ìpínlẹ̀ Eko bẹ̀rẹ̀ fínfín àyíká nítorí Coronavirus

Lati asiko ti arun Coronavirus ti di gbajugbaja lorilẹede Naijiria ni ijọba ti n wa oniruuru ọna lati koju rẹ ati lati daabo bo awọn araalu kuro lọwọ rẹ. Ni ipinlẹ Eko, ijsba ipinlẹ naa pẹlu n gbe igbesẹ lati rii pe àwọn eeyan ipinlẹ naa wa ninu alaafia laisi ewu. Awọn oṣiṣẹ̀ eto ilera ni ijọba ibilẹ Ojodu bọ sigboro lati fin gbogbo ibi ti kokoro arun Coronavirus lee farasinko si.


Coronavirus Lockdown: Bí Coronavirus ò pani, ebi yóò pani bí a kò bá tajà, àwọn ọlọ́jà ní Bódìjà ṣàlàyé

Ọpọ eeyan lo ti kọminu lori akoba ti awọn igbesẹ ti ijọba lẹkajẹka gbogbo n gbe lati dena itankalẹ arun coronavirus ni lorilẹede Naijiria. Lootọ arun yii kii ṣe eyi ti o gọdọ tan kalenkako, sibẹ awọn araalu n lọgun pe aisi abuja lọrun ọpẹ lori ọna ti mu ounjẹ wọ inu ẹbi kọọkan ti mu ki ọrọ naa di eyi to so si ni lẹnu bu iyọ sii. Ni ilu ibadan, paapaajulọ ọja Bodija nilu Ibadan, kẹtikẹti lawọn eeyan n tu wa sita lati na ọja wọn lai naani ọrọ ijinasiraẹni ti oloyinbo n pe ni self distancing. Eyi lo sun akọroyin BBC News Yoruba, Adedayọ Okedare lọ ṣe ẹ nlẹ n bẹun si wọn lati mọ ki lo n ṣẹlẹ gan an.


Coronavirus tips: Ìdí nìyí tí ààrùn coronavirus ṣe n ṣekú pa àwọn tó pa

Àwọn onimọ nípa ètò ìlera sọ pé kò rújú rárá- bí o bá ṣe ń dàgbà sì í, ni ó ṣe ní ewu fún ọ sí láti ní ààrùn Coronavirus. Ṣùgbọ́n, àjọ elétò ìlera ní àgbáyé (WHO) ti bẹ àwọn ọmọdé láti má rí ara wọn bí ẹni tí kò lè ní aarun náà. Dókítà Rosena Allin-khan sọ pé aarun náà kì ṣe fún àwọn àgbàlagbà nìkan, tàbí ẹni tí ó ti ní àìsàn lára tẹ́lẹ̀. Ó sọ èyí lẹ́yìn ti ìròyìn jáde pé ọmọ ọdún méjìdínlógún kan tó ti ní àìsàn lára tẹ́lẹ̀ kú nítorí Coronavirus ni ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì. Òun sì ni ẹni tí ó kéré jùlọ ti aarun náà tí pá ní ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì. Dókítà Allin-khan so pé òun ti ṣe itoju àwọn ọ̀dọ́ tí kò ní ààrùn kankan lára tẹ́lẹ̀ ṣúgbọ́n wọ́n wà níbi tí wọn tí n du ẹ̀mí wọn.


Ó sọ èyí lẹ́yìn ti ìròyìn jáde pé ọmọ ọdún méjìdínlógún kan tó ti ní àìsàn lára tẹ́lẹ̀ kú nítorí Coronavirus ni ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì. Òun sì ni ẹni tí ó kéré jùlọ ti aarun náà tí pá ní ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì. Dókítà Allin-khan so pé òun ti ṣe itoju àwọn ọ̀dọ́ tí kò ní ààrùn kankan lára tẹ́lẹ̀ ṣúgbọ́n wọ́n wà níbi tí wọn tí n du ẹ̀mí wọn. O ti hàn gbangba pé àwọn arúgbó lọ fara kasa nínú aarun yìí julo. Àwọn aṣèwádìí ni Imperial College ni London tí wá isopo to wá láàrín bí ó bá ṣe  dàgbà sì àti ìdí ti oo fi dé ilé ìwòsàn tí ó bá ní aarun Coronavirus. Ìwádìí nàá fihàn pé àwọn tó dàgbà ló wọ́pọ̀ jùlọ tí yóò dé ilé ìwòsàn nítorí wọn nílò ìtọ́jú tó péye.


O ti hàn gbangba pé àwọn arúgbó lọ fara kasa nínú aarun yìí julo. Àwọn aṣèwádìí ni Imperial College ni London tí wá isopo to wá láàrín bí ó bá ṣe  dàgbà sì àti ìdí ti oo fi dé ilé ìwòsàn tí ó bá ní aarun Coronavirus. Ìwádìí nàá fihàn pé àwọn tó dàgbà ló wọ́pọ̀ jùlọ tí yóò dé ilé ìwòsàn nítorí wọn nílò ìtọ́jú tó péye. Ìwádìí fi hàn nínú àwọn tó ni, ní China àti Italy, àwọn orílẹ̀-èdè méjì tí aarun náà bá fà julọ. Bẹ́ ẹ̀ sì ni tó bá jẹ́ ti kí a gbani wọlé sí ẹ̀ka ìtọ́jú tó lágbára jùlọ, ìdá ọgọ́rùn nínú àwọn tó kú ti lé ní ẹni ọdún márùnlélọ́gọ́ta. Ní Italy, ida 0.


Ìwádìí fi hàn nínú àwọn tó ni, ní China àti Italy, àwọn orílẹ̀-èdè méjì tí aarun náà bá fà julọ. Bẹ́ ẹ̀ sì ni tó bá jẹ́ ti kí a gbani wọlé sí ẹ̀ka ìtọ́jú tó lágbára jùlọ, ìdá ọgọ́rùn nínú àwọn tó kú ti lé ní ẹni ọdún márùnlélọ́gọ́ta. Ní Italy, ida 0. 4% ni àwọn tó ti pe ogójì ọdún tó ti kú , tí ìdà 19% sì jẹ́ àwọn tó ti lé ní ọgọ́rin ọdún. Nígbà tí ìdà 0.7% jẹ́ àwọn tó ti pé ogójì ọdún ti kú ní America. Oludari ilé iṣẹ́ tó ń gbógun ti àjàkálẹ̀ ààrùn ní America, Anthony Fauci  sọ pé iye ènìyàn tí coronavirus ti pa níbẹ̀ jẹ́ nkan tó n bánilọ́kàn jẹ́, tó sì jẹ́ àwọn àgbàlagbà tó ti ní àìsàn tí wọ́n ń tọ́jú tẹ́lẹ̀.


4% ni àwọn tó ti pe ogójì ọdún tó ti kú , tí ìdà 19% sì jẹ́ àwọn tó ti lé ní ọgọ́rin ọdún. Nígbà tí ìdà 0.7% jẹ́ àwọn tó ti pé ogójì ọdún ti kú ní America. Oludari ilé iṣẹ́ tó ń gbógun ti àjàkálẹ̀ ààrùn ní America, Anthony Fauci  sọ pé iye ènìyàn tí coronavirus ti pa níbẹ̀ jẹ́ nkan tó n bánilọ́kàn jẹ́, tó sì jẹ́ àwọn àgbàlagbà tó ti ní àìsàn tí wọ́n ń tọ́jú tẹ́lẹ̀. Ṣùgbọ́n, ó sọ pé Coronavirus kìí se ìṣirò Maasi. Ajo WHO náà sọ pé bótilẹ̀ jẹ́ pé ẹ̀rí wà pé àwọn tó ti pé ọgọ́ta ọdún ló ti kú ju àwọn ọmọdé lọ, àwọn ọmọdé naa le kú. Àwọn àìsàn tó ti wà nínú àgọ́ ara tẹ́lẹ̀ náà wà lára nkan tó ń sọ ẹni tí yóò kù ú tàbí yè.


Ṣùgbọ́n, ó sọ pé Coronavirus kìí se ìṣirò Maasi. Ajo WHO náà sọ pé bótilẹ̀ jẹ́ pé ẹ̀rí wà pé àwọn tó ti pé ọgọ́ta ọdún ló ti kú ju àwọn ọmọdé lọ, àwọn ọmọdé naa le kú. Àwọn àìsàn tó ti wà nínú àgọ́ ara tẹ́lẹ̀ náà wà lára nkan tó ń sọ ẹni tí yóò kù ú tàbí yè. Fún àpẹẹrẹ, ẹni tó bá ní ààsàn bí ikọ́'fe (Asthma), bóya ọmọdé tàbí àgbàlagbà. Bákan nàá ni àwọn tó bá ní àìsàn ọlọ́jọ́ pípí lára. Bótilẹ̀ jẹ́ pé àwọn tí ọjọ́ orí wọn kéré le má fi àmì hàn, wọ́n le pín kiri láí mọ̀.


Fún àpẹẹrẹ, ẹni tó bá ní ààsàn bí ikọ́'fe (Asthma), bóya ọmọdé tàbí àgbàlagbà. Bákan nàá ni àwọn tó bá ní àìsàn ọlọ́jọ́ pípí lára. Bótilẹ̀ jẹ́ pé àwọn tí ọjọ́ orí wọn kéré le má fi àmì hàn, wọ́n le pín kiri láí mọ̀.


Coronavirus: Ìjọba àpapọ̀ fi Austria, Sweden kún àwọn orílẹ̀èdè mẹ́tàlá tí kò lè wọ Nàìjíríà

Ijọba orilẹede Naijiria ti fi orukọ orilẹede Sweden ati Austria kun awọn orilẹede mẹtala miran ti wọn se ilẹkun ati wọ orilẹede Naijiria  mọ. Minisita feto ilera, Dokita Osagie Ehanire lo kede awọn orilẹede meji ti wọn fi kun iye awọn orilẹede to wa nilẹ tẹlẹ. Ni ọjọru ni ijsba apapọ kede pe ko ni si aye fun awọn arinrinajo lati orilẹede mẹtala kan lati wọ orilẹede Naijiria. Awọn orilẹede mẹtala naa ni wọn ṣakiyesi pe ọwọja itankalẹ arun coronavirus pọju si lagbaye. Awọn orilẹede ti ọrọ kan ni China, Iran, South Korea, Germany, Italy, Amẹrika, Ilẹ Gẹẹsi, Switzerland, Norway, Netherlands, Spain, France ati Japan. Ni bayii ti orilẹede Austria ati Sweden ti kun un, a jẹ wi pe iye orilẹede ti Naijiria ti se ilẹkun rẹ mọ bayii ti di marundinlogun.


Coronavirus: Iléèṣẹ́ ààrẹ̀ Nàìjíríà sọ pé ọ̀rọ̀ òṣèlú ni sísọ́ pé dandan ní kí Buhari bá ọmọ Nàìjíríà lórí coronavirus

Ileeṣẹ aarẹ Naijiria ti sọ pe pe ko si nkan to yẹ ki aarẹ Muhammadu Buhari ṣe lori arun coronavirus ti ko ti i ṣe. Oluranlọwọ agba fun aarẹ lori iroyin ati ipolongo, Garba Shehu sọ ninu atẹjade kan pe ọrọ oṣelu ni bi awọn kan ṣe n bu aarẹ nitori pe ko ti i ba awọn ọmọ Naijiria sọrọ lori amohunmaworan. "Iwa ti ko ṣe e gbọ seti, ati ọrọkọrọ to n jade lẹnu awọn kan, paapa awọn aṣofin to n fi ẹsun kan aarẹ pe ko ja ọrọ naa kunra nitori pe ko ti i ba awọn ọmọ Naijiria sọrọ lori amohunmaworan." Ileeṣẹ aarẹ tẹsiwaju pe kii ṣe asiko yii lo yẹ ki awọn eniyan o maa bu aarẹ, ṣugbọn o yẹ ko jẹ akoko iṣọkan tako arun naa. Garba shehu sọ pe lootọ ni Naijiria n dojukọ itankalẹ ajakalẹ arun coronavirus bi gbogbo orilẹ-ede to ku lagbaye, ijọba Muhammadu Buhari si ti gbe awọn igbesẹ kan lati din ipa rẹ ku lara awọn ọmọ Naijiria. Awọn nkan to ka silẹ re e pe aarl ti ṣe lati din ajakalẹ arun naa ku ni Naijiria: Lati igba ti arun naa ti wọ Naijiria ni ipe ti n jade lati ọdọ awọn ọmọ Naijiria pe o yẹ ki Aarẹ Muhammadu Buhari ba awọn ọmọ Naijiria sọrọ lori arun naa lati fi wọn lọkan balẹ, bi awọn aarl to ku ṣe n ṣe kaakiri agbaye.


Coronavirus: Báwo ni o ṣe le mọ̀ pé o ní àrùn Coronavirus?

Awọn eeyan ti o n ni awọn apẹrẹ kan ni wọn n gba ikils bayii lati fi ara wọn si isele fun ọjọ mẹrinla gbako lati fi mọ boya arun yii lo n jẹys lara wọn abi oun kọ. Amọṣa, ṣe gbogbo ailera ni Coronavirsu bayii ni abi bawo? Bawo ni o ṣe lee mọ boya ailera lasan lo ni tabi boya awọn ifarahan arun coronavirus lo n jẹyọ lara rẹ? Bawo ni awọn ifarahan arun coronavirus ṣe maa n ri gan an? Ohun ifarahan meji ti o maa n jẹyọ bi eyan ba ni arun corona virus ni ikọ ahugbẹ ni lemọlemọ ati iba. Bi o ba n ṣe ọfinkin tabi ti o ba ni iba.


Bawo ni awọn ifarahan arun coronavirus ṣe maa n ri gan an? Ohun ifarahan meji ti o maa n jẹyọ bi eyan ba ni arun corona virus ni ikọ ahugbẹ ni lemọlemọ ati iba. Bi o ba n ṣe ọfinkin tabi ti o ba ni iba. O ṣeeṣe ko jẹ aarẹ lasan ni, o le maa jẹ arun Coronavirus. Amọṣa, irufẹ iba wo; tabi bawo ni iba rẹ ṣe lee lagbara to ti a fi lee funra pe boya coronavrus ti rapala wọle; Atipe, ki gan an ni a lee mu gẹgẹ bii ikọ ahugbẹ ni lemọlemọ? Eyi ni ki eeyan wukọ ṣugbọn ki o ma ba omi tabi kẹlẹbẹ jade.


O ṣeeṣe ko jẹ aarẹ lasan ni, o le maa jẹ arun Coronavirus. Amọṣa, irufẹ iba wo; tabi bawo ni iba rẹ ṣe lee lagbara to ti a fi lee funra pe boya coronavrus ti rapala wọle; Atipe, ki gan an ni a lee mu gẹgẹ bii ikọ ahugbẹ ni lemọlemọ? Eyi ni ki eeyan wukọ ṣugbọn ki o ma ba omi tabi kẹlẹbẹ jade. Eyii kii ṣe irufẹ ikọ ti eeyan n wu lẹẹkọọkan o, bikoṣe eyi ti yoo maa waye ni lemọlemọ laisi idi kan gbogbogi. O daa o, iru iba wo ni iba to n ṣafihan coronavirus? Hmmm...bi o ba ni irufẹ iba coronavirus, iwọ naa yoo mọ.


Eyii kii ṣe irufẹ ikọ ti eeyan n wu lẹẹkọọkan o, bikoṣe eyi ti yoo maa waye ni lemọlemọ laisi idi kan gbogbogi. O daa o, iru iba wo ni iba to n ṣafihan coronavirus? Hmmm...bi o ba ni irufẹ iba coronavirus, iwọ naa yoo mọ. Lọrọ awọn akọṣẹmọṣẹ, bi ara rẹ ba ti gbona ju iwọn onka igbona ara to to metadinlogun celcius tabi ọgọrun Farenheit lọ? Amọṣa bi o ko ba ni ohun elo tamomita ti wọn fi n wọn bi nnkan ṣe gbona si, oo ṣakiyesi pe ara rẹ n gbona,bi eeyan ba si fi ọwọ kan ẹ, aya rẹ ati ẹyin rẹ yoo gbona wa. Bi o ba wa kẹẹfin pe o ni eyikeyi ninu ifarahan wọnyii, maa jayo pa o, to ba jẹ wi pe iwọ nikan lo n gbe ile, yara duro sile fun ọjọ meje lọ.


Lọrọ awọn akọṣẹmọṣẹ, bi ara rẹ ba ti gbona ju iwọn onka igbona ara to to metadinlogun celcius tabi ọgọrun Farenheit lọ? Amọṣa bi o ko ba ni ohun elo tamomita ti wọn fi n wọn bi nnkan ṣe gbona si, oo ṣakiyesi pe ara rẹ n gbona,bi eeyan ba si fi ọwọ kan ẹ, aya rẹ ati ẹyin rẹ yoo gbona wa. Bi o ba wa kẹẹfin pe o ni eyikeyi ninu ifarahan wọnyii, maa jayo pa o, to ba jẹ wi pe iwọ nikan lo n gbe ile, yara duro sile fun ọjọ meje lọ. Amọṣa to ba jẹ pe o n ba awọn eeyan miran gbe, gbogbo wọn gbọdọ wa ni igbele fun ọjọ mẹrinla Bi o ba wa di wi pe aisan naa n tubọ burẹkẹ sii lara rẹ, tabi ko tete lọ bọrọ, a dara ki o kan si awọn ileewosan to ba wa nitosi rẹ ki o si ṣalaye fun wọn ni kikun.


Amọṣa to ba jẹ pe o n ba awọn eeyan miran gbe, gbogbo wọn gbọdọ wa ni igbele fun ọjọ mẹrinla Bi o ba wa di wi pe aisan naa n tubọ burẹkẹ sii lara rẹ, tabi ko tete lọ bọrọ, a dara ki o kan si awọn ileewosan to ba wa nitosi rẹ ki o si ṣalaye fun wọn ni kikun.


Coronavirus: Ushbebe, adẹ́rínpòṣónú ní bí ìjọba ṣe fòfin de ìrìnàjò wọlé láti ilẹ̀ òkèrè mú òun pàdánù owó l

Igbesẹ ijọba apapọ orilẹede Naijiria to fofin de irinajọ lọ si awọn orilẹede mẹtala ti arun coronavirus ti n ṣọṣẹ ti ni ipalara fun ọpọ ọmọ Naijiria ti wọn ti rinrin ajo lọ si awọn orilẹede naa tabi ti wọn fẹ ṣẹṣẹ lọ si bẹ. Awọn orilẹede ti ọrọ kan naa ni orilẹede China, Italy, Iran, South Korea, Spain, Japan, Faranse, Germany, Amẹrika, Norway, ilẹ Gẹẹsi, Netherlands ati orilẹede Switzerland. Ijọba apapọ ni ohun gbe igbesẹ yii nitori awọn eeyan to ti lugbadi arun Coronavirus ti ju ẹgbẹrun kan lọ lawọn ilẹ naa. Lara awọn ti wọn ti wa lọhun ki ijọba to kede l'Ọjọru ṣalaye pe ajalu airotẹlẹ ni ikede ijọba apapọ Naijiria jẹ fawọn nitori awọn ni lati maa tete bọ wa si Naijiria ṣaaju ọjọ Satide ti ofin naa yoo di mimuṣẹ. Adẹrinpoṣonu ọmọ Naijiria to rinrin ajo lọ si ilẹ Gẹẹsi, Justice Nuagbe ti ọpọ mọ si Ushbebe ikede naa ti mu ki wọgile eto ti mo fẹ ṣe lọjọ Aiku to n bọ niluu London ati awọn eto miiran to mu oun rinrin ajo lọ si ilẹ Gẹẹsi. Ko tan sibẹ o, Ushbebe ni igbesẹ ijọba lati fofin de irinajo sawọn orilẹede mẹtala naa na oun owo lowo airotẹlẹ nitori oun ni lati ra tikẹti mii ki oun le pada sile.


Lara awọn ti wọn ti wa lọhun ki ijọba to kede l'Ọjọru ṣalaye pe ajalu airotẹlẹ ni ikede ijọba apapọ Naijiria jẹ fawọn nitori awọn ni lati maa tete bọ wa si Naijiria ṣaaju ọjọ Satide ti ofin naa yoo di mimuṣẹ. Adẹrinpoṣonu ọmọ Naijiria to rinrin ajo lọ si ilẹ Gẹẹsi, Justice Nuagbe ti ọpọ mọ si Ushbebe ikede naa ti mu ki wọgile eto ti mo fẹ ṣe lọjọ Aiku to n bọ niluu London ati awọn eto miiran to mu oun rinrin ajo lọ si ilẹ Gẹẹsi. Ko tan sibẹ o, Ushbebe ni igbesẹ ijọba lati fofin de irinajo sawọn orilẹede mẹtala naa na oun owo lowo airotẹlẹ nitori oun ni lati ra tikẹti mii ki oun le pada sile. Ṣugbọn o ni ilera ara oun ṣe pataki ju owo ti oun padanu lọ nitori igbesẹ ijọba to fofin de irin ajo sawọn orilẹede ilẹ okeere ti arun coronavirus ti ba wọn finra. Coronavirus: 'Mo sáré padà sí Nàìjíríà láti Uk lẹ́yìn t'íjọba fòfin de ìrìnàjò sílẹ̀ òkèrè' Ninu ọrọ tiẹ, Arabinrin kan toun naa ṣẹṣẹ de lati ilẹ Gẹẹsi bayii to ba BBC Yoruba sọrọ ṣalaye pe erongba oun tẹlẹ ni lati gba ilẹ Geẹṣi lọ si orilẹede Amẹrika. Amọ o sọ pe ko le ṣeeṣe mọ foun bayii lẹyin ti ijọba ti fofin de irinajo si awọn orilẹede mejeeji.


Ṣugbọn o ni ilera ara oun ṣe pataki ju owo ti oun padanu lọ nitori igbesẹ ijọba to fofin de irin ajo sawọn orilẹede ilẹ okeere ti arun coronavirus ti ba wọn finra. Coronavirus: 'Mo sáré padà sí Nàìjíríà láti Uk lẹ́yìn t'íjọba fòfin de ìrìnàjò sílẹ̀ òkèrè' Ninu ọrọ tiẹ, Arabinrin kan toun naa ṣẹṣẹ de lati ilẹ Gẹẹsi bayii to ba BBC Yoruba sọrọ ṣalaye pe erongba oun tẹlẹ ni lati gba ilẹ Geẹṣi lọ si orilẹede Amẹrika. Amọ o sọ pe ko le ṣeeṣe mọ foun bayii lẹyin ti ijọba ti fofin de irinajo si awọn orilẹede mejeeji. O fikun ọrọ rẹ wi pe ohun to f'oun bayii ni lati dari wale ki o di ọjọ Satide. O sọ fun BBC Yoruba pe ninu ibẹru lawọn n gbe nilẹ Geẹṣi bayii nitori yala o wa ninu ọkọ, tabi oun n wo ẹrọ amohunmaworan, ọrọ coronavirus lawọn eeyan n sọ. Arabinrin naa ni ojoojumọ lọpọ eeyan n lugbadi arun coronavirus, debi wi pe coronavirus lẹ maa ri lori foonu tabi lori ẹrọ ayelujara ati ẹrọ agbọrọkaye.


O fikun ọrọ rẹ wi pe ohun to f'oun bayii ni lati dari wale ki o di ọjọ Satide. O sọ fun BBC Yoruba pe ninu ibẹru lawọn n gbe nilẹ Geẹṣi bayii nitori yala o wa ninu ọkọ, tabi oun n wo ẹrọ amohunmaworan, ọrọ coronavirus lawọn eeyan n sọ. Arabinrin naa ni ojoojumọ lọpọ eeyan n lugbadi arun coronavirus, debi wi pe coronavirus lẹ maa ri lori foonu tabi lori ẹrọ ayelujara ati ẹrọ agbọrọkaye. Ṣugbọn ''inu mi dun wi pe mo ti lanfaani lati pada si orilẹede Naijiria, ṣugbọn ibẹrubojo ni mo fi kuro nilẹ Gẹẹsi silẹ.'' O sọ pe oun ṣetan lati ya ara oun sọtọ fun ọjọ mẹrinla bayii gẹgẹ bi alakalẹ ijọba fawọn to ba ṣeṣẹ rinrin ajo de lati awọn orilẹede mẹtala ti ijọba apapọ fofin de.


Ṣugbọn ''inu mi dun wi pe mo ti lanfaani lati pada si orilẹede Naijiria, ṣugbọn ibẹrubojo ni mo fi kuro nilẹ Gẹẹsi silẹ.'' O sọ pe oun ṣetan lati ya ara oun sọtọ fun ọjọ mẹrinla bayii gẹgẹ bi alakalẹ ijọba fawọn to ba ṣeṣẹ rinrin ajo de lati awọn orilẹede mẹtala ti ijọba apapọ fofin de.


Coronavirus: Oṣù kan gbáko lèèyàn 16 mílíọ̀nù yóò fi wà lábẹ́ ìséde ni Italy

Minisita feto ilera orileede Italy sọ pe o keere tan eeyan miliọnu mẹrindinlogun lofin konileogbele yoo kan ni agbegbe Lombardy ati awọn ileto mẹrinla miran f'osu kan gbako. Igbesẹ yi gẹgẹ bi wọn ṣe sọ jẹ ọna kan gbogi lati koju aisan Coronavirus to n ja rain nilẹ naa. Lara eto yi lo sọ pe awọn yoo ti sọ agadagodo pa si awọn ibudo ere idaraya to fi mọ ibudo iko nkan iṣẹmbaye lariwa orileede naa. Ayẹyẹ igbeyawo ati isinku naa ko ni waye lasiko idejumọle yi. Orileede Italy ni aisan Coronavirus ti gbogo julọ ni ilẹ Yuroopu. Ilana tuntun ti wọn kede yi yoo kan ilu Milan ati awọn ibudo igbafẹ miran ni Venice ti yoo si kan wọn titi di ọjọ kẹta oṣu Kẹrin.


Ayẹyẹ igbeyawo ati isinku naa ko ni waye lasiko idejumọle yi. Orileede Italy ni aisan Coronavirus ti gbogo julọ ni ilẹ Yuroopu. Ilana tuntun ti wọn kede yi yoo kan ilu Milan ati awọn ibudo igbafẹ miran ni Venice ti yoo si kan wọn titi di ọjọ kẹta oṣu Kẹrin. Awọn to ti padanu ẹmi wọn lọwọ aisan naa ni Italy bayi ti kọja okoolenigba ati mẹwa(230) tawọn alaṣẹ si n kede iku eeyan aadọta laarin wakati mẹrinlelogun. Bẹẹ si ni iye eeyan to ko aisan naa ti fo lati ẹgbẹfa(1200) si ẹgbẹrun marun un ati ọọrinlelẹgbẹrin ati mẹta(5883) lọjọ Abamẹta. Minisista Guiseppe Conte sọ pe ''a fẹ daabo bo ẹmi awọn ọmọ ilẹ wa.A mọ pe awọn igbes yi yoo gba ka ṣe ifarada kekeeke ati awọn mi ti yoo ga'' ''Ṣugbọn o di dandan, a ni lati gba akoso itọju ara wa'' Yatọ si awọn to wa ni ariwa agbegbe Lombardy, awọn to wa ni Modena, Parma, Piacenza, Reggio Emilia, Rimini, Pesaro ati Urbino, Alessandria, Asti, Novara, Verbano Cusio Ossola, Vercelli, Padua, Treviso ati Venice lọrọ yi kan. Ṣaaju asiko yi eeyan ẹgbẹrun lọna aadọta ni wọn ti ya sọtọ ti wọn fura si wọn pe wọn le ni aisan naa ni ariwa Italy.


Awọn to ti padanu ẹmi wọn lọwọ aisan naa ni Italy bayi ti kọja okoolenigba ati mẹwa(230) tawọn alaṣẹ si n kede iku eeyan aadọta laarin wakati mẹrinlelogun. Bẹẹ si ni iye eeyan to ko aisan naa ti fo lati ẹgbẹfa(1200) si ẹgbẹrun marun un ati ọọrinlelẹgbẹrin ati mẹta(5883) lọjọ Abamẹta. Minisista Guiseppe Conte sọ pe ''a fẹ daabo bo ẹmi awọn ọmọ ilẹ wa.A mọ pe awọn igbes yi yoo gba ka ṣe ifarada kekeeke ati awọn mi ti yoo ga'' ''Ṣugbọn o di dandan, a ni lati gba akoso itọju ara wa'' Yatọ si awọn to wa ni ariwa agbegbe Lombardy, awọn to wa ni Modena, Parma, Piacenza, Reggio Emilia, Rimini, Pesaro ati Urbino, Alessandria, Asti, Novara, Verbano Cusio Ossola, Vercelli, Padua, Treviso ati Venice lọrọ yi kan. Ṣaaju asiko yi eeyan ẹgbẹrun lọna aadọta ni wọn ti ya sọtọ ti wọn fura si wọn pe wọn le ni aisan naa ni ariwa Italy.


Childbirth in Nigeria: Dokita àti Nọ́ọ̀sì ń fìyà jẹ àwọn alaboyún lásìkò ìbímọ!

Abileko Taiwo Gabriel ti ni awọn dokita, nọọsi ati awọn onisẹ abẹ lo fi iya jẹ oun lasiko ibimọ ni ipinlẹ Eko. Eyi ko sẹyin bi Ajọ Ilera Lagbaye, W.H.O. ṣẹṣẹ gbe jade pe ogunlọgọ awọn alaboyun lorilẹ-ede Naijiria ati ni awọn orilẹ-ede kọọkan nilẹ Afirika ni wọn máa n fi iya jẹ lasiko iloyun ati ibimọ. Arabinrin Taiwo naa ni bi o tilẹ je wi pe oun ti bẹrẹ si ni jẹ irọra atirọbi, ni se ni awọn eleto ilera fi oun silẹ fun ọpọlọpọ wakati pẹlu irọra ko to wa di wi pe wọn da oun loun. Lasiko ti wọn n sisẹ abẹ fun obinrin naa, awọn onisẹ abẹ, Dokita ati Nọọsi n fi oun wo fiimu lori ẹrọ amohunmaworan ko to di wi pe wọn wa ṣe isẹ abẹ fun oun. Abileko Taiwo fi kun un wi pe ijiya ti wọn fi jẹ oun lasiko ibimọ naa jẹ ki oun dubulẹ aisan lẹyin ibimọ, eleyii ti o si da irẹwẹsi ọkan si oun lara nitori irora ati ifiyajẹni ti oun la kọja lasiko naa.


Arabinrin Taiwo naa ni bi o tilẹ je wi pe oun ti bẹrẹ si ni jẹ irọra atirọbi, ni se ni awọn eleto ilera fi oun silẹ fun ọpọlọpọ wakati pẹlu irọra ko to wa di wi pe wọn da oun loun. Lasiko ti wọn n sisẹ abẹ fun obinrin naa, awọn onisẹ abẹ, Dokita ati Nọọsi n fi oun wo fiimu lori ẹrọ amohunmaworan ko to di wi pe wọn wa ṣe isẹ abẹ fun oun. Abileko Taiwo fi kun un wi pe ijiya ti wọn fi jẹ oun lasiko ibimọ naa jẹ ki oun dubulẹ aisan lẹyin ibimọ, eleyii ti o si da irẹwẹsi ọkan si oun lara nitori irora ati ifiyajẹni ti oun la kọja lasiko naa. Ninu ọrọ tirẹ, Nọọsi Similoluwa Olabode ni oun ti ko tọna rara ni ki nọọsi ma a fi iya jẹ alaboyun lasiko ibimọ. Amọ o fikun un pe, o seese ki awọn alaboyun naa ma tẹle asẹ awọn nọọsi tabi dokita ki ibimọ naa le rọrun fun wọn. Nọọsi Olabode naa wa parọwa si awọn akẹgbẹ rẹ lati mọ daju pe awọn naa le wa ni ipo ti awọn obinrin naa wa lọla, nitori naa ki wọn huwa si wọn gẹgẹ bi eniyan bi ti ara wọn.


Ninu ọrọ tirẹ, Nọọsi Similoluwa Olabode ni oun ti ko tọna rara ni ki nọọsi ma a fi iya jẹ alaboyun lasiko ibimọ. Amọ o fikun un pe, o seese ki awọn alaboyun naa ma tẹle asẹ awọn nọọsi tabi dokita ki ibimọ naa le rọrun fun wọn. Nọọsi Olabode naa wa parọwa si awọn akẹgbẹ rẹ lati mọ daju pe awọn naa le wa ni ipo ti awọn obinrin naa wa lọla, nitori naa ki wọn huwa si wọn gẹgẹ bi eniyan bi ti ara wọn. O ni irọbi jẹ laarin aye ati ọrun ni eyi ti ko yẹ ki oṣiṣẹ eleto ilera tun maa na wọn tabi pariwo mọ wọn lasiko irọbi rara.


O ni irọbi jẹ laarin aye ati ọrun ni eyi ti ko yẹ ki oṣiṣẹ eleto ilera tun maa na wọn tabi pariwo mọ wọn lasiko irọbi rara.


Coronavirus: Ẹ wo ohun tí ààrẹ Buhari sọ lórí aáyan ìjọba láti dènà Coronavirus

Aarẹ orilẹede Naijiria, Muhammadu Buhari ti kilọ fun awọn Niajiria lati maṣe paya lori aarun Coronavirus to n ja rain nilẹ. Buhari sọ eyi lasiko to fi atẹjade lede lati ẹnu oluranlọwọ pataki rẹ, Malam Garba Shehu ni lọjọ Aiku. O ni ibanujẹ ọkan lo jẹ fun oun nipa iroyin pe, Coronavirus ti wọ ipinlẹ Eko lati ọdọ ọmọ ilẹ Italy to wa ṣiṣẹ ni ileeṣẹ Lafarge Cement ni ipinlẹ Ogun. Amọ, aarẹ Buhari gboriyin fun ileeṣẹ eto ilera ti ijọba apapọ ati awọn ajọ miran, fun iṣẹ takuntakun ti wọn ṣe lati tete gbogun ti itankalẹ arun naa ni ipinlẹ Eko ati Ogun. Aarẹ Buhari wa kesi awọn ọmọ Naijiria ati ẹka ijọba to n risi arun coronavirus naa, lati ri wi pe awọn naa sa ipa wọn lati ma a ṣe akiyesi ayika wọn. Bakan naa lo kesi wọn lati ri daju wi pe gbogbo aṣẹ ti ajọ to n risi eto ilera lagbaye, WHO pa fun wọn, nipa imọ toto ati fifọ ọwọ nigbakugba ni wọn tẹle.


Amọ, aarẹ Buhari gboriyin fun ileeṣẹ eto ilera ti ijọba apapọ ati awọn ajọ miran, fun iṣẹ takuntakun ti wọn ṣe lati tete gbogun ti itankalẹ arun naa ni ipinlẹ Eko ati Ogun. Aarẹ Buhari wa kesi awọn ọmọ Naijiria ati ẹka ijọba to n risi arun coronavirus naa, lati ri wi pe awọn naa sa ipa wọn lati ma a ṣe akiyesi ayika wọn. Bakan naa lo kesi wọn lati ri daju wi pe gbogbo aṣẹ ti ajọ to n risi eto ilera lagbaye, WHO pa fun wọn, nipa imọ toto ati fifọ ọwọ nigbakugba ni wọn tẹle. Saaju ni ẹgbẹ oṣelu alatako lorileede Naijiria, Peoples Democratic Party, ti bẹnu atẹ lu aarẹ Muhamadu Buhari lori bi ko se sọrọ nipa aisan Corona Virus to wọ Naijiria. Akọwe ipolongo ẹgbẹ naa, Kola Olongbondiyan ni aifini peni, aifeeyan peeyan ni iwa yii jẹ, bi aarẹ ko ti ṣe ti ba awọn ọmọ Naijiria sọrọ.


Saaju ni ẹgbẹ oṣelu alatako lorileede Naijiria, Peoples Democratic Party, ti bẹnu atẹ lu aarẹ Muhamadu Buhari lori bi ko se sọrọ nipa aisan Corona Virus to wọ Naijiria. Akọwe ipolongo ẹgbẹ naa, Kola Olongbondiyan ni aifini peni, aifeeyan peeyan ni iwa yii jẹ, bi aarẹ ko ti ṣe ti ba awọn ọmọ Naijiria sọrọ.


Coronavirus: Ẹ̀kọ́ márùn ún tí orílẹ̀-èdè àgbáyé lè kọ́ lára Naijiria lórí ìdènà àjàkálẹ̀ àrùn

Arun Coronavirus ti tan de orilẹ-ede mẹrinlelaadọfa lagbaye lati igba to ti bẹ silẹ nilu Wuhan, lorilẹ-ede China lọdun 2019. Lara awọn orilẹ-ede ti arun naa ti ra pala wọ ni Naijiria, eyi to ko ibẹru sọkan ọpọ eeyan, ti ọpọ ọmọ orilẹ-ede yii  si lero pe ijọba kọ ni le kapa rẹ itankalẹ arun naa. Ṣugbọn o jẹ ohun iyalẹnu pe ijọba ṣe akitiyan ti ko kere lati kapa arun naa to bẹ gẹẹ, ti ajọ eleto ilera agbaye, WHO fi gboṣuba kare fun Naijiria fun akitiyan rẹ. Iwọnyi si ni awọn ẹkọ marun un ti awọn orilẹ-ede mii lagbaye n kọ lara Naijiria nidi aṣeyọri rẹ lati kapa arun ọhun. Akitiyan awọn ileeṣẹ iroyin: Lati igba ti iroyin ti kede pe ọmọ orilẹ-ede Italy kan ko arun naa wọ Naijiria, ni awọn ileeṣẹ iroyin to ṣe e fọkan tan, bii ileeṣẹ BBC atawọn ileeṣẹ iroyin miran ti n ṣe ifitonileti iroyin nipa arun ọhun. Ojumọ kan ko nii mọ ki ileeṣẹ BBC ma gbe iroyin bo ba ṣe n lọ nipa Coronavirus sita, bẹẹ naa ni wọn n ṣe idanilẹkọ fun awọn eeyan nipa bi wọn ṣe le dabo bo ara wọn, bi wọn ṣe le ṣe imọtoto ara ati bẹ bẹ lọ.


Iwọnyi si ni awọn ẹkọ marun un ti awọn orilẹ-ede mii lagbaye n kọ lara Naijiria nidi aṣeyọri rẹ lati kapa arun ọhun. Akitiyan awọn ileeṣẹ iroyin: Lati igba ti iroyin ti kede pe ọmọ orilẹ-ede Italy kan ko arun naa wọ Naijiria, ni awọn ileeṣẹ iroyin to ṣe e fọkan tan, bii ileeṣẹ BBC atawọn ileeṣẹ iroyin miran ti n ṣe ifitonileti iroyin nipa arun ọhun. Ojumọ kan ko nii mọ ki ileeṣẹ BBC ma gbe iroyin bo ba ṣe n lọ nipa Coronavirus sita, bẹẹ naa ni wọn n ṣe idanilẹkọ fun awọn eeyan nipa bi wọn ṣe le dabo bo ara wọn, bi wọn ṣe le ṣe imọtoto ara ati bẹ bẹ lọ. Ohun kan gbogi ti awọn ileeṣẹ iroyin naa n tẹnu mọ, ni bi eeyan ṣe le pa ara rẹ mọ nipa lilo ọṣẹ lati fọwọ ẹni ni igba de igba, atawọn nnkan miran to yẹ fun eeyan lati ṣe, ki arun naa le jinna si wa. Ileeṣẹ ẹrọ ibanisọrọ ṣe ipade lori itakun agbaye: Ni kete ti arun naa tan de Naijiria ni ọkan gboogi lara awọn ileeṣẹ ẹrọ ibanisọrọ, MTN, ṣe adinku si bi awọn eeyan ti kii ṣe oṣiṣẹ, wọn ṣe n wọle sinu ile iṣẹ wọn, eyi ni Yellow Drome to wa nilu Eko. Bakan naa, iroyin kan sọ pe awọn alaṣẹ ileeṣẹ naa fiwe ransẹ si awọn ileeṣẹ mii ti wọn n ba ṣiṣẹ pe, idaduro ti de ba ipade ojukoju ti wọn maa n se loore-koore, ti wọn si sun awọn ipade wọn si ori itakun agbaye.


Ohun kan gbogi ti awọn ileeṣẹ iroyin naa n tẹnu mọ, ni bi eeyan ṣe le pa ara rẹ mọ nipa lilo ọṣẹ lati fọwọ ẹni ni igba de igba, atawọn nnkan miran to yẹ fun eeyan lati ṣe, ki arun naa le jinna si wa. Ileeṣẹ ẹrọ ibanisọrọ ṣe ipade lori itakun agbaye: Ni kete ti arun naa tan de Naijiria ni ọkan gboogi lara awọn ileeṣẹ ẹrọ ibanisọrọ, MTN, ṣe adinku si bi awọn eeyan ti kii ṣe oṣiṣẹ, wọn ṣe n wọle sinu ile iṣẹ wọn, eyi ni Yellow Drome to wa nilu Eko. Bakan naa, iroyin kan sọ pe awọn alaṣẹ ileeṣẹ naa fiwe ransẹ si awọn ileeṣẹ mii ti wọn n ba ṣiṣẹ pe, idaduro ti de ba ipade ojukoju ti wọn maa n se loore-koore, ti wọn si sun awọn ipade wọn si ori itakun agbaye. Arakunrin kan, Michael Adeniran sọ pe wọn ko gba oun laye lati wọle sinu ọgba ileeṣẹ naa, to si fi kun pe, wọn ni igbeṣẹ naa ko ṣẹyin ikede nipa arun Covid-19 lati ọdọ ileeṣẹ eto ilera Naijiria. Awari kanmọ n kia nipa awọn to ba ẹni to ko arun ọhun wọ Naijiria: Ko pẹ ti arun naa de Naijiria ti ijọba ipinlẹ Eko bẹrẹ igbeṣẹ lati ṣawari gbogbo awọn eeyan to wọ ọkọ baalu kan naa pẹlu ọmọ ilẹ Italy, to ko arun naa wọn Naijiria. Ko pẹ si asiko naa ti kọmiṣọna feto ilera ipinlẹ Eko, Akin Abayomi  kede pe, wọn ti ṣawari awọn meji ti wọn n wa, ti wọn wa ninu ọkọ baalu ilẹ Turkey to gbe ọgbẹni naa wa si papakọ ofurufu ilu Eko.


Arakunrin kan, Michael Adeniran sọ pe wọn ko gba oun laye lati wọle sinu ọgba ileeṣẹ naa, to si fi kun pe, wọn ni igbeṣẹ naa ko ṣẹyin ikede nipa arun Covid-19 lati ọdọ ileeṣẹ eto ilera Naijiria. Awari kanmọ n kia nipa awọn to ba ẹni to ko arun ọhun wọ Naijiria: Ko pẹ ti arun naa de Naijiria ti ijọba ipinlẹ Eko bẹrẹ igbeṣẹ lati ṣawari gbogbo awọn eeyan to wọ ọkọ baalu kan naa pẹlu ọmọ ilẹ Italy, to ko arun naa wọn Naijiria. Ko pẹ si asiko naa ti kọmiṣọna feto ilera ipinlẹ Eko, Akin Abayomi  kede pe, wọn ti ṣawari awọn meji ti wọn n wa, ti wọn wa ninu ọkọ baalu ilẹ Turkey to gbe ọgbẹni naa wa si papakọ ofurufu ilu Eko. Koda, wakati mẹrinlelogun si igba ti wọn kede pe wọn n wa awọn eeyan naa ni ijọba Eko ṣawari wọn, ti wọn si fi wọn pamọ fun ayẹwo ati itọju. Kiko ọgọrun eeyan pamọ fun iyasọtọ ati itọju: Ko din ni ọgọrun eeyan to ba ọmọ ilẹ Italy to ko arun Coronavirus wọ Naijiria, ti ijọba ko si ipamọ fun ayẹwọ ati itọju. Ṣaaju ni ijọba ipinlẹ Eko ti kọ sọ pe o ṣoro lati wa awọn eeyan ọhun ri, nitori pe ọpọ ninu wọn ni ko fi ojulowo adirẹsi ile wọn silẹ.


Koda, wakati mẹrinlelogun si igba ti wọn kede pe wọn n wa awọn eeyan naa ni ijọba Eko ṣawari wọn, ti wọn si fi wọn pamọ fun ayẹwo ati itọju. Kiko ọgọrun eeyan pamọ fun iyasọtọ ati itọju: Ko din ni ọgọrun eeyan to ba ọmọ ilẹ Italy to ko arun Coronavirus wọ Naijiria, ti ijọba ko si ipamọ fun ayẹwọ ati itọju. Ṣaaju ni ijọba ipinlẹ Eko ti kọ sọ pe o ṣoro lati wa awọn eeyan ọhun ri, nitori pe ọpọ ninu wọn ni ko fi ojulowo adirẹsi ile wọn silẹ. Ṣugbọn lẹyin iṣẹ takuntakun ti ijọba ilu Eko gunle, pẹlu iranlọwọ lati ọdọ ijọba apapọ, wọn ṣawari awọn eeyan naa. Gẹgẹ bi ọrọ ti kọmiṣọna feto ilera Eko sọ, awọn eeyan mọkandinlọgọjọ lo wa ninu ọkọ baalu naa, awọn mẹfa si ṣalabapade rẹ nile itura to wọ si, ti awọn marundinlogoji mii tun ṣalabapae rẹ nile iṣẹ to ṣabẹwo si ni ipinlẹ Ogun. Sise ayẹwo irufẹ́ kokoro Coronavirus to wọ Naijiria: Orilẹ-ede Naijiria ni orilẹ-ede akọkọ lagbaye ti wọn ti kọkọ ṣe ayẹwo irufẹ kokoro Coronavirus to wa lara ẹni to ko wọ Naijiria, ti wọn si ri pe iru rẹ naa lo kọkọ ṣẹyọ nilu Wuhan, ti arun ọhun ti bẹ silẹ.


Ṣugbọn lẹyin iṣẹ takuntakun ti ijọba ilu Eko gunle, pẹlu iranlọwọ lati ọdọ ijọba apapọ, wọn ṣawari awọn eeyan naa. Gẹgẹ bi ọrọ ti kọmiṣọna feto ilera Eko sọ, awọn eeyan mọkandinlọgọjọ lo wa ninu ọkọ baalu naa, awọn mẹfa si ṣalabapade rẹ nile itura to wọ si, ti awọn marundinlogoji mii tun ṣalabapae rẹ nile iṣẹ to ṣabẹwo si ni ipinlẹ Ogun. Sise ayẹwo irufẹ́ kokoro Coronavirus to wọ Naijiria: Orilẹ-ede Naijiria ni orilẹ-ede akọkọ lagbaye ti wọn ti kọkọ ṣe ayẹwo irufẹ kokoro Coronavirus to wa lara ẹni to ko wọ Naijiria, ti wọn si ri pe iru rẹ naa lo kọkọ ṣẹyọ nilu Wuhan, ti arun ọhun ti bẹ silẹ. Aṣeyọri nla ni eyi jẹ nitori ọpọ lo gbagbọ pe, orilẹ-ede Naijiria ko koju oṣuwọn to nipa iwaadi ijinlẹ nipa eto ilera.


Aṣeyọri nla ni eyi jẹ nitori ọpọ lo gbagbọ pe, orilẹ-ede Naijiria ko koju oṣuwọn to nipa iwaadi ijinlẹ nipa eto ilera.


Coronavirus: Togo di orílẹ̀èdè kẹsàn án tí àrùn Coronavirus dé ní Afíríkà

Bi aarun Coronavirus ṣe n ran kaakiri bii ina inu ẹrun lagbaye bayii, Orilẹede Togo naa ti darapọ mọ awọn orilẹede ti arun naa ti tan de lagbaye. Ijọba orilẹede naa ti kede pe awọn ti ri eeyan kan to ni arun naa bayii nibẹ. Gẹgẹ bi ohun ti ijọba orilẹede naa sọ, arabin ọmọ ọdun mejilelogoji kan to jẹ olugbe ilu Lome tti ṣe olu ilu orilẹede naa lo ko arun naa. Wọn ni Orilẹede Benin, Germany, France ati Turkey lawọn orilẹede ti arabin naa bẹ wo loṣu keji  ati ikẹta ọdun yii. Ijsba orilẹede Togo ṣalaye pe awọn ti fi arabinrin naa si abẹ ayẹwo fun itọju to peye; atipe ara rẹ n balẹ. Orilẹede Togo ni orilẹede kẹsan ti arun Coronavirus yoo ti suyọ lẹyin Algeria to jẹ orilẹede akọkọ l'Afirika ti yoo kede arun ọhun lọjọ karundinlọgbọn oṣu keji ọdun 2020; Egypt, Morocco, Nigeria, Senegal, South africa, Tunisia ati Cameroun.


Wọn ni Orilẹede Benin, Germany, France ati Turkey lawọn orilẹede ti arabin naa bẹ wo loṣu keji  ati ikẹta ọdun yii. Ijsba orilẹede Togo ṣalaye pe awọn ti fi arabinrin naa si abẹ ayẹwo fun itọju to peye; atipe ara rẹ n balẹ. Orilẹede Togo ni orilẹede kẹsan ti arun Coronavirus yoo ti suyọ lẹyin Algeria to jẹ orilẹede akọkọ l'Afirika ti yoo kede arun ọhun lọjọ karundinlọgbọn oṣu keji ọdun 2020; Egypt, Morocco, Nigeria, Senegal, South africa, Tunisia ati Cameroun. O ti le ni ẹgbẹrun lọna ọgọrun eeyan bayii to ti ko aarun yii lagbaye, gẹgẹ bii fasiti John Hopkins University ṣe fidi rẹ mulẹ ninu iwadii kan. Ninu awọn wọnyi, o le ni ẹgbẹrun mẹta ti arun yii ti ran lọ sọrun lorilẹede China nikan. Awọn orilẹede miran ti arun yii ti n ṣọṣẹ ni Japan, South Korea, France, Ilẹ Gẹẹsi, ati Amẹrika wa lara awọn orilẹede ti arun naa ti n ṣọṣẹ.


O ti le ni ẹgbẹrun lọna ọgọrun eeyan bayii to ti ko aarun yii lagbaye, gẹgẹ bii fasiti John Hopkins University ṣe fidi rẹ mulẹ ninu iwadii kan. Ninu awọn wọnyi, o le ni ẹgbẹrun mẹta ti arun yii ti ran lọ sọrun lorilẹede China nikan. Awọn orilẹede miran ti arun yii ti n ṣọṣẹ ni Japan, South Korea, France, Ilẹ Gẹẹsi, ati Amẹrika wa lara awọn orilẹede ti arun naa ti n ṣọṣẹ.


Coronavirus in Africa: Orílẹ̀èdè 11 ni kò tí ì ní àrùn Coronavirus ní ilẹ̀ Afrika

O ti to ẹniyan irinwolelẹgbẹrun (1,400 ) to ti ni arun Coronavirus kaakiri ilẹ Afrika , ti ọpọlọpọ si n gbiyanju lati wa ọna abayọ si ajakalẹ arun naa ni Afrika. Gẹgẹbi iroyin ti Ajọ Ilera Agbaye, WHO gbe jade, arun Coronavirus ni ilẹ Afrika fi lede pe awọn ilẹ yii ti n peleke si ni awọn orilẹede to ku ni agbeegbe naa. Orilẹede mẹtalelọgọrin lo ti ni iha ila orun, iwọ orun ati gbungun ilẹ Afrika to fi mọ ariwa ilẹ naa lo ti ni arun Coronavirus naa. Ijọba orilẹede Senegal, Ivory Coast ati South Africa ti kede ofin konile o gbele, eyi jẹ ọkan lara ọna lati dẹkun itankalẹ arun coronavirus lawọn orilẹede naa. Aarẹ orilẹede Senegal, Macky Sall ṣalaye pe eto konile o gbele ọhun yoo bẹrẹ laago mẹjila alẹ oni ọjọ Iṣẹgun. Aarẹ ni ijọba oun tun fofin de rinrin kaakiri ẹnikan lati aago mẹjọ alẹ si aago mẹfa aarọ ọjọ keji.


Ijọba orilẹede Senegal, Ivory Coast ati South Africa ti kede ofin konile o gbele, eyi jẹ ọkan lara ọna lati dẹkun itankalẹ arun coronavirus lawọn orilẹede naa. Aarẹ orilẹede Senegal, Macky Sall ṣalaye pe eto konile o gbele ọhun yoo bẹrẹ laago mẹjila alẹ oni ọjọ Iṣẹgun. Aarẹ ni ijọba oun tun fofin de rinrin kaakiri ẹnikan lati aago mẹjọ alẹ si aago mẹfa aarọ ọjọ keji. Ijọba ti ko awọn ologun ati ọlọpaa jade lati maa mu awọn to ba fẹ kọ eti iku si ofin konile o gbele naa. Eeyan mọkandinlọgọrin ni akọsilẹ sọ pe wọn ti ni arun covid-19 lorilẹ-ede Senegal ninu eyi ti awọn meji ti kuro nile iwosan lẹyin ti wọn gbadun tan. Ivory Coast Aarẹ orilẹ-ede Ivory Coast, Alassane Ouattara naa ti sọ pe eto konuile o gbele yoo bẹrẹ lati aago mẹsan alẹ si marun un owuro lati oni ọjọ Iṣẹgun.


Ijọba ti ko awọn ologun ati ọlọpaa jade lati maa mu awọn to ba fẹ kọ eti iku si ofin konile o gbele naa. Eeyan mọkandinlọgọrin ni akọsilẹ sọ pe wọn ti ni arun covid-19 lorilẹ-ede Senegal ninu eyi ti awọn meji ti kuro nile iwosan lẹyin ti wọn gbadun tan. Ivory Coast Aarẹ orilẹ-ede Ivory Coast, Alassane Ouattara naa ti sọ pe eto konuile o gbele yoo bẹrẹ lati aago mẹsan alẹ si marun un owuro lati oni ọjọ Iṣẹgun. Bakan naa ni aarẹ Ouattara kede titipa awọn ile ọti ati rinrin kaakiri ni olu ilu orilẹ-ede naa, Abidjan. Ijọba gbe igbesẹ yii lẹyin ti awọn to n ni arun naa n pọ si kaakiri Ivory Coast. South Africa Aarẹ South Africa, Cyril Ramaphosa ti kede nnkan o fara rọ fun ọjọ mọkanlelogun ni orilẹ-ede naa nitori arun coronavirus.


Bakan naa ni aarẹ Ouattara kede titipa awọn ile ọti ati rinrin kaakiri ni olu ilu orilẹ-ede naa, Abidjan. Ijọba gbe igbesẹ yii lẹyin ti awọn to n ni arun naa n pọ si kaakiri Ivory Coast. South Africa Aarẹ South Africa, Cyril Ramaphosa ti kede nnkan o fara rọ fun ọjọ mọkanlelogun ni orilẹ-ede naa nitori arun coronavirus. Nigba to n sọrọ, aarẹ Ramaphosa ni igbesẹ ijọba yoo lagbara lori ọrọ ati dena arun covid-19. Eeyan meji le ni irinwo lo ti ni arun coronavirus bayii lorilẹ-ede South Africa eleyi to jẹ ilọpo mẹfa awọn to ni arun naa nigba ti aarẹ Ramaphosa bawọn eeyan South Africa sọrọ lori arun covid-19. Aarẹ Ramaphosa kede pe laago mejila alẹ Ọjọbọ ni ofin konile o gbele naa yoo bẹrẹ kaakiri orilẹ-ede South Africa.


Nigba to n sọrọ, aarẹ Ramaphosa ni igbesẹ ijọba yoo lagbara lori ọrọ ati dena arun covid-19. Eeyan meji le ni irinwo lo ti ni arun coronavirus bayii lorilẹ-ede South Africa eleyi to jẹ ilọpo mẹfa awọn to ni arun naa nigba ti aarẹ Ramaphosa bawọn eeyan South Africa sọrọ lori arun covid-19. Aarẹ Ramaphosa kede pe laago mejila alẹ Ọjọbọ ni ofin konile o gbele naa yoo bẹrẹ kaakiri orilẹ-ede South Africa. Ramaphosa ni ijọba ko faye gba ẹnikẹni lati kuro nile, bakan naa lawọn ṣọọbu yoo wa ni titi pa ayafi awọn ibi ti wọn ba ti n ṣiṣẹ ko ṣee maa nikan loku. O fikun ọrọ rẹ pe ijọba yoo kọ ibugbe pajawiri fawọn ti ko nile lori. Amọ ofin naa yọ awọn oṣiṣẹ eto ilera silẹ nitori iṣe pataki iṣẹ wọn lawujọ.


Ramaphosa ni ijọba ko faye gba ẹnikẹni lati kuro nile, bakan naa lawọn ṣọọbu yoo wa ni titi pa ayafi awọn ibi ti wọn ba ti n ṣiṣẹ ko ṣee maa nikan loku. O fikun ọrọ rẹ pe ijọba yoo kọ ibugbe pajawiri fawọn ti ko nile lori. Amọ ofin naa yọ awọn oṣiṣẹ eto ilera silẹ nitori iṣe pataki iṣẹ wọn lawujọ.


Coronavirus in Nigeria: Àwọn awakọ̀èrò, ọlọ́kadà arìnrìnàjò faragbá nínú ìpa Coronavirus

Gẹgẹ bii ara igbesẹ lati dena arun Coronavirus ni ipinlẹ Ekiti, ijsba ipinlẹ naa ti ti gbogbo ileewe to wa nibẹ pa. Ninu iwe aṣẹ mawobẹ (Executive order) kan to fi sita ni ọjọ Ẹti, gomina Kayọde Fayẹmi ni gbogbo ipesjọpọ to ba ti n ni ọpọ ero to ju ogun eeyan lọ, yala ni ile ijọsin, ile igbafẹ, awujọ oṣelu, ile ijo ati ile ọti ko gbọdọ waye mọ titi di igba ti nnkan ba fi rọgbọ lori arun naa. Ninu ọrọ to ba awọn eeyan ipinlẹ naa sọ lori ẹrọ maohunmaworan lori iṣẹlẹ arun naa eyi to ti mu eeyan kan bayii ni ipinlẹ ọhun, gomina Kayọde Fayẹmi fi ọkan awọn eeyan ipinlẹ Ekiti balẹ pe wọn ti kapa arun naa nipinlẹ ọhun ṣugbọn sibẹ oju lalakan fii ṣọri. Bakan naa lo paṣẹ pe awọn onimọto nibẹ ko gbọdọ gbe ju eeyan kan ni iwaju ati ero mẹta-mẹta ni ila aga kọọkan ninu ọkọ wọn. Awọn aṣẹ miran ti ijọba ipinlẹ Ekiti pa lori kikapa arun yii niwọnyii: Orilẹede Eritrea ti fi lede wi pe awọn ti ni ẹni akọkọ to ni Coronavirus lorilẹede naa. Ẹni ọdun mọ̀kandinlogoji ni ara ilẹ Eritrean to n gbe ni Norway. Ọjọ Satide ni arakunrin naa de papkọ ilẹ wọ ni Asmara International Airport, ti wọn si ya a sọtọ fun ayẹwo to fihan pe arakunrin naa ti ni arun Coronavirus.


Awọn aṣẹ miran ti ijọba ipinlẹ Ekiti pa lori kikapa arun yii niwọnyii: Orilẹede Eritrea ti fi lede wi pe awọn ti ni ẹni akọkọ to ni Coronavirus lorilẹede naa. Ẹni ọdun mọ̀kandinlogoji ni ara ilẹ Eritrean to n gbe ni Norway. Ọjọ Satide ni arakunrin naa de papkọ ilẹ wọ ni Asmara International Airport, ti wọn si ya a sọtọ fun ayẹwo to fihan pe arakunrin naa ti ni arun Coronavirus. Bakan naa ni orilẹede Uganda ti paṣẹ ki ọkọ ofurufu kankan maṣe wọle si orilẹede naa lati dẹkun itankalẹ arun naa. Amọ orilẹede Democratic Republic of Congo, Gabon, SUDAN ati Burkina Faso ti darapọ awọn orilẹede ni ilẹ Afirika ti awọn to lugbadi arun Coronavirus ti gbẹ ẹmi mi. Iwe iroyin ilẹ naa fi lede wi pe dokita to n ṣiṣẹ ni ileeṣẹ ijba ni ẹni to ku naa lẹyin to pada si orilẹede DRC lati ilẹ Faranse.


Bakan naa ni orilẹede Uganda ti paṣẹ ki ọkọ ofurufu kankan maṣe wọle si orilẹede naa lati dẹkun itankalẹ arun naa. Amọ orilẹede Democratic Republic of Congo, Gabon, SUDAN ati Burkina Faso ti darapọ awọn orilẹede ni ilẹ Afirika ti awọn to lugbadi arun Coronavirus ti gbẹ ẹmi mi. Iwe iroyin ilẹ naa fi lede wi pe dokita to n ṣiṣẹ ni ileeṣẹ ijba ni ẹni to ku naa lẹyin to pada si orilẹede DRC lati ilẹ Faranse. Ọjọ Eti lo gbe ẹmi mi lẹyin aisan ọna ọfun rẹ ko ṣiṣẹ daradara mọ.


Ọjọ Eti lo gbe ẹmi mi lẹyin aisan ọna ọfun rẹ ko ṣiṣẹ daradara mọ.


coronavirus: Ìdí tí obìnrin fi leè rù ú là ju ọkùnrin lọ

O n dabi ẹni pe o ṣeeṣe fun ọkunrin lati ku lọwọ arun Coronavirus to n ja nilẹ bayii ju awọn ọkunrin lọ. Bakan naa si ni ko ṣeeṣe fawọn ọmọde lati ku nipasẹ arun naa to bi awọn agba lọ. Ọpọlọpọ awọn eeyan lo jẹ wi pe arun yii yoo kan ṣi ni fila lọ ni, ṣugbọn awọn miran a maa tipasẹ arun yii dero ọrun. Ti o ba ri bẹẹ, ki wa gan an lo n fa iyatọ laarin bi ọṣẹ arun yii ṣe le si laarin ẹya akọ atabo tabi ara awọn ọmọ wẹwẹ ati agbalagba? Gbogbo awọn iroyin ti a ri kojọ lori eyi wa latawọn iwadii gbankọ gbi tawọn ibudo amojuto ajakalẹ arun lorilẹede China ṣe, Chinese Centers of Disease Control. ẹgbẹrun mẹrinlelogoji (44,000)  ni iwadii naa gbe yẹwo ninu eyi to ti fihan pe ida mẹta din diẹ ninu ọgọrun (2.8%) awọn ọkunrin to ko arun Coronavirus yii lo jade laye; bẹẹni ida meji o din diẹ ninu ọgọrun (1.7%) awọn obirin to ko arun naa lo jade laye.


Ti o ba ri bẹẹ, ki wa gan an lo n fa iyatọ laarin bi ọṣẹ arun yii ṣe le si laarin ẹya akọ atabo tabi ara awọn ọmọ wẹwẹ ati agbalagba? Gbogbo awọn iroyin ti a ri kojọ lori eyi wa latawọn iwadii gbankọ gbi tawọn ibudo amojuto ajakalẹ arun lorilẹede China ṣe, Chinese Centers of Disease Control. ẹgbẹrun mẹrinlelogoji (44,000)  ni iwadii naa gbe yẹwo ninu eyi to ti fihan pe ida mẹta din diẹ ninu ọgọrun (2.8%) awọn ọkunrin to ko arun Coronavirus yii lo jade laye; bẹẹni ida meji o din diẹ ninu ọgọrun (1.7%) awọn obirin to ko arun naa lo jade laye. Bẹẹni ko tilẹ sun mọ ida kan ninu ọgọrun (0.2%) awọn ọmọde ati ọṣọrọ ọdọ to ko arun yii to jade laye; nigba ti ida marundinlogun (15%) awọn agbalagba ti ọjọ ori wọn ti ju ọgọrin ọdun lọ laisan Coronavirus ti ran lọ sọrun. Ọna meji ni a le gba ṣalaye abajade iwadii naa lori eyii. Yala ko jẹ wi pe awọn obirin atọmọde ko lee saba ko arun yii tabi ko jẹ wi pe awọn ẹya ara wọn lagbara lati koju kokoro arun coronavirus ọhun.


Bẹẹni ko tilẹ sun mọ ida kan ninu ọgọrun (0.2%) awọn ọmọde ati ọṣọrọ ọdọ to ko arun yii to jade laye; nigba ti ida marundinlogun (15%) awọn agbalagba ti ọjọ ori wọn ti ju ọgọrin ọdun lọ laisan Coronavirus ti ran lọ sọrun. Ọna meji ni a le gba ṣalaye abajade iwadii naa lori eyii. Yala ko jẹ wi pe awọn obirin atọmọde ko lee saba ko arun yii tabi ko jẹ wi pe awọn ẹya ara wọn lagbara lati koju kokoro arun coronavirus ọhun. 'Koko pataki kan ni wi pe, kokoro arun tuntun yii n tan kalẹ, gbogbo eeyan lo si lee ko o." Eyi jẹ ọrọ Dokita Bharat Pankhania lati fasiti Exeter sọ. Idi eyi ni pe ko si ajẹsara kankan ninu agọ ara to lee dena arun yii nitori ko si ẹnu to lugbadi rẹ ṣaaju asiko yii ri.


'Koko pataki kan ni wi pe, kokoro arun tuntun yii n tan kalẹ, gbogbo eeyan lo si lee ko o." Eyi jẹ ọrọ Dokita Bharat Pankhania lati fasiti Exeter sọ. Idi eyi ni pe ko si ajẹsara kankan ninu agọ ara to lee dena arun yii nitori ko si ẹnu to lugbadi rẹ ṣaaju asiko yii ri. Lootọ o, lasiko ti arun naa ṣẹṣẹ bẹẹ, o ṣoro diẹ fun awọn ọmọde lati ko kokoro arun naa. Yoo ya ọ lẹnu pe iyatọ gedegbe wa laarin iye awọn ọkunrin ati obinrin to n ku nipasẹ arun yii? Ṣugbọn eyi ko ya awọn onimọ sayẹnsi lẹnu o. Bi a ko ba ni jayopa, bakan naa lọrọ ṣe rilawọn aisan miran bii otutu.


Lootọ o, lasiko ti arun naa ṣẹṣẹ bẹẹ, o ṣoro diẹ fun awọn ọmọde lati ko kokoro arun naa. Yoo ya ọ lẹnu pe iyatọ gedegbe wa laarin iye awọn ọkunrin ati obinrin to n ku nipasẹ arun yii? Ṣugbọn eyi ko ya awọn onimọ sayẹnsi lẹnu o. Bi a ko ba ni jayopa, bakan naa lọrọ ṣe rilawọn aisan miran bii otutu. Lara idahun si eyi naa ni pe, igbe aye awọn ọkunrin buru jai ju tawọn obirin lọ lawọn nnkan ti wọn n ṣe bii siga mimu. "Siga n ba ẹdọ jẹ. Iru ẹni bẹẹ ko lee yee rara."


Lara idahun si eyi naa ni pe, igbe aye awọn ọkunrin buru jai ju tawọn obirin lọ lawọn nnkan ti wọn n ṣe bii siga mimu. "Siga n ba ẹdọ jẹ. Iru ẹni bẹẹ ko lee yee rara." Gẹgẹ bi Dokita Nathalie MacDermott lati ile ẹkọ giga Kings College ni ilu London ṣe sọ. Eyi ṣeeṣe ko fa wahala nla lorilẹede China nibi ti  iwadii ti fihan pe nnkan bi ida mejilelaadọta ninu ọgọrun  awọn ọkunrin wọn lo n ṣana si siga ti o si jẹ pe iwọn perete ida mẹta nini ọgọrun awọn obinrin lo n mu siga nibẹ. Bakan naa ni iwadii fihan pe iyatọ wa laarin eroja ajẹsara abawaye awọn obinrin ati ti ọkunrin ati ọna ti awọn eroja ajẹsara yii maa fi n gbera sọ nigbakugba ti aisan tabi arun kan ba fẹ dide.


Gẹgẹ bi Dokita Nathalie MacDermott lati ile ẹkọ giga Kings College ni ilu London ṣe sọ. Eyi ṣeeṣe ko fa wahala nla lorilẹede China nibi ti  iwadii ti fihan pe nnkan bi ida mejilelaadọta ninu ọgọrun  awọn ọkunrin wọn lo n ṣana si siga ti o si jẹ pe iwọn perete ida mẹta nini ọgọrun awọn obinrin lo n mu siga nibẹ. Bakan naa ni iwadii fihan pe iyatọ wa laarin eroja ajẹsara abawaye awọn obinrin ati ti ọkunrin ati ọna ti awọn eroja ajẹsara yii maa fi n gbera sọ nigbakugba ti aisan tabi arun kan ba fẹ dide. Làá hàn mí dé, ètò tó ń ṣàlàyé ohun tó yẹ ká ṣe láti dènà àrùn Coronavirus Mi o tíì rí olórí tó fẹ́ràn Naijiria tó Baba Obasanjo- Yoruba  Council of Elders Idahun awọn ọjọgbọn ni pe 'rara'ṣugbọn awọn akọṣẹmọṣẹ kan ti n sọ ọ wi pe o ṣeeṣe o ki ọrọ maa ri bẹẹ Oriṣiriṣi nnkan ni oyun nini maa n ṣe fun ara, lara rẹ si ni dindin agbara awọn eroja ajẹsara ara ku. Eyi si maa n mu ki wọn wa larọwọto ọpọlọpọ kokoro arun lasiko oyun yii. Ijọba ilẹ Gẹẹsi ni 'ko si ami kan gboogi' to fihan pe awọn obirin to ba loyun lee fara kaasa arun coronavirus ju awọn ti ko loyun lọ.


Làá hàn mí dé, ètò tó ń ṣàlàyé ohun tó yẹ ká ṣe láti dènà àrùn Coronavirus Mi o tíì rí olórí tó fẹ́ràn Naijiria tó Baba Obasanjo- Yoruba  Council of Elders Idahun awọn ọjọgbọn ni pe 'rara'ṣugbọn awọn akọṣẹmọṣẹ kan ti n sọ ọ wi pe o ṣeeṣe o ki ọrọ maa ri bẹẹ Oriṣiriṣi nnkan ni oyun nini maa n ṣe fun ara, lara rẹ si ni dindin agbara awọn eroja ajẹsara ara ku. Eyi si maa n mu ki wọn wa larọwọto ọpọlọpọ kokoro arun lasiko oyun yii. Ijọba ilẹ Gẹẹsi ni 'ko si ami kan gboogi' to fihan pe awọn obirin to ba loyun lee fara kaasa arun coronavirus ju awọn ti ko loyun lọ. Awọn ọmọde lee ko arun Coronavirus. Iroyin tilẹ ti fi idi rẹ mulẹ pe ninu awọn to ti ni arun Ccoronavirus lagbaye bayii, ọmọ kekere jojolo ti wọn ṣẹṣẹ bi wa lara wọn. Iyatọ nla wa laarin ilana eroja ajẹsara amuwaye (immune system) ọmọde ati ti agbalagba.


Awọn ọmọde lee ko arun Coronavirus. Iroyin tilẹ ti fi idi rẹ mulẹ pe ninu awọn to ti ni arun Ccoronavirus lagbaye bayii, ọmọ kekere jojolo ti wọn ṣẹṣẹ bi wa lara wọn. Iyatọ nla wa laarin ilana eroja ajẹsara amuwaye (immune system) ọmọde ati ti agbalagba. Awọn eroja yii lara awọn ọmọde maa n ṣiṣẹ ni kiakia ni; wọn a si maa jẹ iṣẹ kọja ibi ti wọn ba ran wọn de nigba miran. Eleyii lo maa n faa tawọn ọmọde maa fi n saba n ni aisan iba. Bi awọn eroja yii ba n jẹ iṣẹ kọja ala, wọn le ṣe akoba fun awọn eroja ara yoku, ara idi si niyi ti awọn arun coronavirus lee mu iku dani.


Awọn eroja yii lara awọn ọmọde maa n ṣiṣẹ ni kiakia ni; wọn a si maa jẹ iṣẹ kọja ibi ti wọn ba ran wọn de nigba miran. Eleyii lo maa n faa tawọn ọmọde maa fi n saba n ni aisan iba. Bi awọn eroja yii ba n jẹ iṣẹ kọja ala, wọn le ṣe akoba fun awọn eroja ara yoku, ara idi si niyi ti awọn arun coronavirus lee mu iku dani. Amọṣa gẹgẹ bi Dokita MacDermott ṣe sọ, eyi kii waye pẹlu arun Coronavirus lara awọn ọmọde o, ko si si ẹni to mọ ohun ti arun naa n ṣe lara awọn ọmọde ti eyi fi ri bẹẹ.


Amọṣa gẹgẹ bi Dokita MacDermott ṣe sọ, eyi kii waye pẹlu arun Coronavirus lara awọn ọmọde o, ko si si ẹni to mọ ohun ti arun naa n ṣe lara awọn ọmọde ti eyi fi ri bẹẹ.


Coronavirus: Ọmọ ilẹ̀ Italy tó kó Coronavirus wọ Naijiria kò ní àrùn náà mọ́

Ayẹwo ti fi han pe ọmọ orilẹde Italy to ko arun Coronavirus wọn Naijiria ko ni arun naa mọ. Ṣaaju ni ọkunrin ọhun to wa si Naijiria lati ilu Milan lọjọ kẹrinlelogun, Oṣu Keji  ọdun yii ti n gba itọju nile iwosan ijọba to wa ni yaba, nilu Eko. Kọmiṣọna eto ilera ipinlẹ Eko, Akin Abayomi sọ fun awọn akọroyin nibi ifọrọwerọ kan pe ẹni ọdun mẹrinlelogoji naa ko ni arun ọhun lara mọ. Abayomi tẹsiwaju pe wọn yoo ṣe ayẹwo mii fun ọkunrin naa, ti esi rẹ ba wa bakan naa, wọn yoo da silẹ ko ma lọ ile rẹ layọ ati alafia. O ni "Ọkunrin naa ko ni arun Coronavirus lara mọ, ṣugbọn idi ti a ṣi fi da duro ni pe a fẹ ṣe ayẹwo miran fun ki a to fi silẹ ko maa lọ ile rẹ." Ọmọ ilẹ Italy naa wọ sile itura kan to sunmọ papakọ ofurufu ilu Eko ni kete to gunlẹ si Naijiria, ko to lọ si ipinlẹ Ogun fun iṣẹ aje.


Abayomi tẹsiwaju pe wọn yoo ṣe ayẹwo mii fun ọkunrin naa, ti esi rẹ ba wa bakan naa, wọn yoo da silẹ ko ma lọ ile rẹ layọ ati alafia. O ni "Ọkunrin naa ko ni arun Coronavirus lara mọ, ṣugbọn idi ti a ṣi fi da duro ni pe a fẹ ṣe ayẹwo miran fun ki a to fi silẹ ko maa lọ ile rẹ." Ọmọ ilẹ Italy naa wọ sile itura kan to sunmọ papakọ ofurufu ilu Eko ni kete to gunlẹ si Naijiria, ko to lọ si ipinlẹ Ogun fun iṣẹ aje. Ọjọ kẹta to de si Naijiria ti lo ṣaisan rampẹ, ti ayẹwo si fi han pe arun Coronavirus lo n ba finra. Ẹẹdẹgbeje (1300) awọn eeyan lawọn ileeṣẹ eto ilera n wa bayii lori itankalẹ arun coronavirus ọhun. Kọmiṣọna feto ilera nipinlẹ Eko, Ọjọgbọn Akin Abayọmi lo ṣalaye eyi lẹyin to kede eeyan mẹrin miran pẹlu arun Coronavirus bayii.


Ọjọ kẹta to de si Naijiria ti lo ṣaisan rampẹ, ti ayẹwo si fi han pe arun Coronavirus lo n ba finra. Ẹẹdẹgbeje (1300) awọn eeyan lawọn ileeṣẹ eto ilera n wa bayii lori itankalẹ arun coronavirus ọhun. Kọmiṣọna feto ilera nipinlẹ Eko, Ọjọgbọn Akin Abayọmi lo ṣalaye eyi lẹyin to kede eeyan mẹrin miran pẹlu arun Coronavirus bayii. Eyii ti mu ki apapọ awọn eeyan to ni arun naa ni Naijiria pe mejila bayii. Ọjọgbọn Abayọmi ni ayẹwo mọkandinlogun ni wọn ṣe lori awọn ti wọn funrasi pe wọn ni aarun naa atawọn eeyan to ni nnkan pọ pẹlu awọn awọn marun ti wọn kede pe wọn ni arun naa lọjọru. Mẹrin ninu ayẹwo ọhun lo ja si tootọ.


Eyii ti mu ki apapọ awọn eeyan to ni arun naa ni Naijiria pe mejila bayii. Ọjọgbọn Abayọmi ni ayẹwo mọkandinlogun ni wọn ṣe lori awọn ti wọn funrasi pe wọn ni aarun naa atawọn eeyan to ni nnkan pọ pẹlu awọn awọn marun ti wọn kede pe wọn ni arun naa lọjọru. Mẹrin ninu ayẹwo ọhun lo ja si tootọ. O ni akọkọ ninu wọn ni ọmọbinrin ọmọ orilẹede Naijiria kan to wọ orilẹede Naijiria lati orilẹede France pẹlu baluu ilẹ Turkey kan lọjọ kẹrinla oṣu kẹta ọdun 2020. O fi kun pe ẹni keji ni ọmọkunrin kan ti ọjọ ori rẹ ti le ni aadọta ti ko rinrinajo lọ si ibikibi. Ẹnikẹta ni arakunrin miran to wọ orilẹede Naijiria ni ọjọ kẹtala oṣu kẹta lati ilu Frankfurt lorilẹede Germany.


O ni akọkọ ninu wọn ni ọmọbinrin ọmọ orilẹede Naijiria kan to wọ orilẹede Naijiria lati orilẹede France pẹlu baluu ilẹ Turkey kan lọjọ kẹrinla oṣu kẹta ọdun 2020. O fi kun pe ẹni keji ni ọmọkunrin kan ti ọjọ ori rẹ ti le ni aadọta ti ko rinrinajo lọ si ibikibi. Ẹnikẹta ni arakunrin miran to wọ orilẹede Naijiria ni ọjọ kẹtala oṣu kẹta lati ilu Frankfurt lorilẹede Germany. O ni ẹẹdẹgbeje awọn eeyan lawọn ileeṣẹ eto ilera n wa bayii lori itankalẹ arun coronavirus ọhun.


O ni ẹẹdẹgbeje awọn eeyan lawọn ileeṣẹ eto ilera n wa bayii lori itankalẹ arun coronavirus ọhun.


Coronavirus: Ọmọ Nàìjíríà tó darí láti France wá labẹ àyẹwò lórí Coronavirus

Kọmisana feto ilera nipinlẹ Eko ti ni tawọn ko ba ri awọn eeyan meji to ku lara awọn mẹẹdogun to ba ọmọ ilẹ Italy to gbe Coronavirus  wọ Naijiria titi ọjọ Ẹti, awọn yoo kede orukọ wọn lori afẹfẹ. Ọjọgbọn Akin Abayomi fidi ọrọ yi mulẹ nigba ti o n sọ fawọn oniroyin ibi ti wọn ba iṣẹ de lori kikoju itankalẹ aisan Coronavirus. O tun ṣalaye pe ọmọ Naijiria kan ti o dari lati ilẹ Faranse tawọn ri apẹrẹ pe o le ni aisan naa ti wa labẹ ayẹwo. Ninu alaye rẹ, o ni awọn ti gba ẹjẹ arakunrin naa to lo ọjọ meje ni ilẹ Faranse ti o si pada si Eko ni nkan bi ọjọ mẹta sẹyin. O  ni ẹni naa ṣe afihan awọn apẹrẹ bi ori fifọ ati ofikin ti awọn ko si fẹ jafira boya o le ni Coronavirus nitori ilẹ tawọn eeyan ti n ko aisna naa ran ara wọn lo ti dari de. Aarun Coronavirus ti di ẹrujẹjẹ to n dẹru bonile ati alejo kaakiri agbaye bayii, bẹẹni ajọ eleto ilera lagbaye ti jẹ ko di mimọ bayii pe, beba owo naa lee ṣe agbodegba fun itakalẹ arun yii.


Ninu alaye rẹ, o ni awọn ti gba ẹjẹ arakunrin naa to lo ọjọ meje ni ilẹ Faranse ti o si pada si Eko ni nkan bi ọjọ mẹta sẹyin. O  ni ẹni naa ṣe afihan awọn apẹrẹ bi ori fifọ ati ofikin ti awọn ko si fẹ jafira boya o le ni Coronavirus nitori ilẹ tawọn eeyan ti n ko aisna naa ran ara wọn lo ti dari de. Aarun Coronavirus ti di ẹrujẹjẹ to n dẹru bonile ati alejo kaakiri agbaye bayii, bẹẹni ajọ eleto ilera lagbaye ti jẹ ko di mimọ bayii pe, beba owo naa lee ṣe agbodegba fun itakalẹ arun yii. Ajọ WHO wa ke gbe amọran kalẹ pe yoo dara o ki gbogbo eeyan maa ṣe eto inawo ori ayelujara ti a mọ si Cashless policy bi wọn ba fẹ ra ohunkohun. Amọṣa ṣe a kii mọọ gun, mọs tẹ ki iyan ewura o maa ni koko. Ajọ WHO ni bi a ba wa ri awọn asiko ti awọn eeyan na owo beba, ki wọn rii daju pe wọn n fọ ọwọ wọn ni kiakia.


Ajọ WHO wa ke gbe amọran kalẹ pe yoo dara o ki gbogbo eeyan maa ṣe eto inawo ori ayelujara ti a mọ si Cashless policy bi wọn ba fẹ ra ohunkohun. Amọṣa ṣe a kii mọọ gun, mọs tẹ ki iyan ewura o maa ni koko. Ajọ WHO ni bi a ba wa ri awọn asiko ti awọn eeyan na owo beba, ki wọn rii daju pe wọn n fọ ọwọ wọn ni kiakia. Ajọ eleto ilera lagbaye ṣalaye pe kokoro arun lee lugọ si ara beba owo fun ọpọlọpọ ọjọ eleyi ti wọn ni o mu ki o ṣe pataki fun awọn eeyan lati yẹra fun lilo owo beba fun karakata wọn bi o ti wulẹ o mọ. Ijo wa ajọ jo, awẹ wa ajọ gba ni ọrọ gbigbogun ti arun Coronavirus bayii. Nibayii, ajọ eto ilera lagbaye, WHO ko fẹ da ijọba orilẹede Naijiria da eto gbigbogun ti arun Coronavirus pẹlu bi ajọ naa ti ṣe n funrarẹ wa awọn eeyan to ba arinrinajo ọmọ orilẹede Italy to ko arun Coronavirus wọ Naijiria ni ọsẹ to kọja.


Ajọ eleto ilera lagbaye ṣalaye pe kokoro arun lee lugọ si ara beba owo fun ọpọlọpọ ọjọ eleyi ti wọn ni o mu ki o ṣe pataki fun awọn eeyan lati yẹra fun lilo owo beba fun karakata wọn bi o ti wulẹ o mọ. Ijo wa ajọ jo, awẹ wa ajọ gba ni ọrọ gbigbogun ti arun Coronavirus bayii. Nibayii, ajọ eto ilera lagbaye, WHO ko fẹ da ijọba orilẹede Naijiria da eto gbigbogun ti arun Coronavirus pẹlu bi ajọ naa ti ṣe n funrarẹ wa awọn eeyan to ba arinrinajo ọmọ orilẹede Italy to ko arun Coronavirus wọ Naijiria ni ọsẹ to kọja. Kọmiṣọna feto ilera ni ipinlẹ Eko, Ọjọgbọn Akin Abayọmi lo ṣi aṣọ loju igbesẹ ajọ WHO. Ọjọgbọn Abayọmi ni gbogbo awọn ero ọkọ to ba ọmọ orilẹede Italy naa to wọle sorilẹede Naijiria lati ilu Milan lorilẹede Italy ni ọjọ kẹrinlelogun oṣu keji ọdun yii ni wọn n wa bayii. Arakunrin ọmọ orilẹede Italy naa ṣi n gba itọju ni ileewosan fun awọn awọn ajakalẹ arun to wa ni Yaba nilu Eko.


Kọmiṣọna feto ilera ni ipinlẹ Eko, Ọjọgbọn Akin Abayọmi lo ṣi aṣọ loju igbesẹ ajọ WHO. Ọjọgbọn Abayọmi ni gbogbo awọn ero ọkọ to ba ọmọ orilẹede Italy naa to wọle sorilẹede Naijiria lati ilu Milan lorilẹede Italy ni ọjọ kẹrinlelogun oṣu keji ọdun yii ni wọn n wa bayii. Arakunrin ọmọ orilẹede Italy naa ṣi n gba itọju ni ileewosan fun awọn awọn ajakalẹ arun to wa ni Yaba nilu Eko. Ninu awọn eeyan mẹrinlelọgọrin lara awọn to baa wọ baluu pọ ni wọn wa ni ilu Eko. Mọkandinlaadọta ninu wọn ni wọn ti ri kan si bayii, gẹgẹ bi kọmiṣọna feto ilera nipinlẹ Eko ṣe sọ. Marundinlogoji ni wọn ṣi n wa kaakiri bayii.


Ninu awọn eeyan mẹrinlelọgọrin lara awọn to baa wọ baluu pọ ni wọn wa ni ilu Eko. Mọkandinlaadọta ninu wọn ni wọn ti ri kan si bayii, gẹgẹ bi kọmiṣọna feto ilera nipinlẹ Eko ṣe sọ. Marundinlogoji ni wọn ṣi n wa kaakiri bayii. Bakan naa lo fi kun un pe Eeyan marundinlaadọrin ninu wọn ti wọn ti rinrinajo kuro nilu Eko lọ sawọn ilu miran pẹlu wa labẹ itanna ajọ WHO lati mọ ibi ti ọkọọkan wọn wa. O ni o ṣeeṣe ko jẹ wi pe awọn iroyin ti wọn fi silẹ lasiko ti wọn n mura ati rinrinajo naa lo fa segesege aile ri wọn lọwọlọwọ bayii. Bakan naa ni o ṣalaye pe awọn marundinlogoji ti wọn ni ajọṣepọ pẹlu arakunrin naa lasiko to fi lọ si ipinlẹ Ogun ṣi wa labẹ ayẹwo ọẹọ mẹrinla bayii lati mọ boya ara wọn mọ tabi awọn naa ti ko arun ọhun.


Bakan naa lo fi kun un pe Eeyan marundinlaadọrin ninu wọn ti wọn ti rinrinajo kuro nilu Eko lọ sawọn ilu miran pẹlu wa labẹ itanna ajọ WHO lati mọ ibi ti ọkọọkan wọn wa. O ni o ṣeeṣe ko jẹ wi pe awọn iroyin ti wọn fi silẹ lasiko ti wọn n mura ati rinrinajo naa lo fa segesege aile ri wọn lọwọlọwọ bayii. Bakan naa ni o ṣalaye pe awọn marundinlogoji ti wọn ni ajọṣepọ pẹlu arakunrin naa lasiko to fi lọ si ipinlẹ Ogun ṣi wa labẹ ayẹwo ọẹọ mẹrinla bayii lati mọ boya ara wọn mọ tabi awọn naa ti ko arun ọhun.