Bola Tinubu: A kò ní gbà kí ìpinyà dé bá Naijiria

Eekan ẹgbẹ oṣelu APC, Bola Hammed Tinubu ti kilọ pe o ṣeeṣe ki ogun abẹle waye ni Naijiria ti orilẹ-ede naa ba pinya. Tinubu lo sọ ọrọ naa nibi adura Ramadan to waye niluu Eko, nibi to ti sọ pe o san ki Naijiria wa gẹgẹ bii orilẹ-ede kan ju ko pinya lọ. Lara awọn eeyan to ti n pe fun ipinya Naijiria ni awọn ajijagbara fun orilẹ-ede Biafra, awọn ẹgbẹ kan nilẹ Yoruba to n jẹ Ẹgbẹ Ilana Ọmọ Odua atawọn araalu kan ti bi nnkan ṣe ri niluu ko tẹ lọrun. Tinubu ni ipinya Naijiria ko ṣe itẹwọgba fun awọn ati pe oun ko nibi kankan ti oun yoo lọ ti Naijiria ba pinya. ""Emi ko ni ibi ti mo fẹ lọ, gbogbo eni to ba ti ri ogun lat eyin wa ko ni gvadura fun ogun. Orileede Naijiria ko ni pinya, awa ko le faramọ, adura wa ni ilọsiwaju ati ọrọ fun orile-ede yii".


Tinubu ni ipinya Naijiria ko ṣe itẹwọgba fun awọn ati pe oun ko nibi kankan ti oun yoo lọ ti Naijiria ba pinya. ""Emi ko ni ibi ti mo fẹ lọ, gbogbo eni to ba ti ri ogun lat eyin wa ko ni gvadura fun ogun. Orileede Naijiria ko ni pinya, awa ko le faramọ, adura wa ni ilọsiwaju ati ọrọ fun orile-ede yii". Gomina ipinlẹ Eko tẹlẹri ọhun fi kun un pe, nnkan ko ni ṣẹnu ire ti ogun abẹle ba bẹ silẹ ni Naijiria lasiko yii nitori orilẹ-ede naa si n ba atunbọtan ogun abẹle to ti waye nigba kan ri finra. O ni "Ọlọrun ko ni gba ki Naijiria tun la ogun abẹle miran kọja, ti a ba ni ki Naijiria pinya, o yẹ ki awọn eeyan ranti ohun ti ogun abẹle da silẹ lawọn orilẹ-ede bii Sudan ati Iraq." O ni "Irufẹ ogun abẹle bẹẹ kii tete tan nilẹ, a ko tii bọ lọwọ ohun ti ogun abẹle ti a ja kẹyin da silẹ, o dara ki wa papọ gẹgẹ orilẹ-ede kan ṣoṣo."


Gomina ipinlẹ Eko tẹlẹri ọhun fi kun un pe, nnkan ko ni ṣẹnu ire ti ogun abẹle ba bẹ silẹ ni Naijiria lasiko yii nitori orilẹ-ede naa si n ba atunbọtan ogun abẹle to ti waye nigba kan ri finra. O ni "Ọlọrun ko ni gba ki Naijiria tun la ogun abẹle miran kọja, ti a ba ni ki Naijiria pinya, o yẹ ki awọn eeyan ranti ohun ti ogun abẹle da silẹ lawọn orilẹ-ede bii Sudan ati Iraq." O ni "Irufẹ ogun abẹle bẹẹ kii tete tan nilẹ, a ko tii bọ lọwọ ohun ti ogun abẹle ti a ja kẹyin da silẹ, o dara ki wa papọ gẹgẹ orilẹ-ede kan ṣoṣo." Tinubu pari ọrọ rẹ pe "Mi o nibi kankan ti mo le lọ ti Naijiria ba pin, ati pe ẹni to ba ti ri iriri ogun ri ko ni gbadura ki ogun abẹle miran tun ṣẹlẹ." Lẹyin naa lo gbadura fun alekun owo ati ọrọ fun orilẹ-ede Naijiria. Lara awọn to peju sibi adura Ramadan naa ni Gomina ipinlẹ Eko, Babajide Sanwo-Olu, igbakeji rẹ, Obafemi Hamzat atawọn oloṣelu miran nipinlẹ Eko.


Tinubu pari ọrọ rẹ pe "Mi o nibi kankan ti mo le lọ ti Naijiria ba pin, ati pe ẹni to ba ti ri iriri ogun ri ko ni gbadura ki ogun abẹle miran tun ṣẹlẹ." Lẹyin naa lo gbadura fun alekun owo ati ọrọ fun orilẹ-ede Naijiria. Lara awọn to peju sibi adura Ramadan naa ni Gomina ipinlẹ Eko, Babajide Sanwo-Olu, igbakeji rẹ, Obafemi Hamzat atawọn oloṣelu miran nipinlẹ Eko.


Chinese rocket: Orí omi Indian Ocean ni wọ́n ti ri àjákù Rọ́kẹ̀ẹ̀tì China tó já náà

Iléeṣẹ iroyin India ti kede pe wọn ti ri ajaku rọkẹẹti China ti aye n pariwo pe o fẹ ja naa. Wọn ni ori omi Indian Ocean ni wọn ti rii nigba to pada ja si aye. A dupẹ pe rọkẹẹti yii ko pada ja si aarin ilu  nibi ti aye ti n bẹru ipalara pupọ. Ṣaaju ki o to ja ni awọn onimọ onwoye lati ilẹ Amerika ati Yuroopu ti n woye ibi ti yoo kangu si ni agbaye. Wọn ni wọn ti n gbiyanju lati pa run ko to tun di pe ageku ejo rẹ pada wa saye lọjọ Aiku to kọja ni Beijing ni China Kini o ti ṣẹlẹ ṣaaju? Chinese tú Rọ́kẹ́ẹ̀tì ńlá sílẹ̀ tí yóò tó balẹ̀ s'áyé - Eko, New York àtàwọn ìlú míì ló leè jábọ́ sí Lagos, New York wà lára àwọn ìlú tí wọ́n dárúkọ pé ó leè tẹ́rí gba Rọ́kẹ́ẹ̀tì China tó wà lójú ọ̀run Ọkan lara awọn Rọkẹẹti nla orilẹede China ni wọn n reti ko bọ sori ilẹ aye nitori idi kan ti wọn ṣalaye pe airibi ṣamojuto irina rẹ.


Ṣaaju ki o to ja ni awọn onimọ onwoye lati ilẹ Amerika ati Yuroopu ti n woye ibi ti yoo kangu si ni agbaye. Wọn ni wọn ti n gbiyanju lati pa run ko to tun di pe ageku ejo rẹ pada wa saye lọjọ Aiku to kọja ni Beijing ni China Kini o ti ṣẹlẹ ṣaaju? Chinese tú Rọ́kẹ́ẹ̀tì ńlá sílẹ̀ tí yóò tó balẹ̀ s'áyé - Eko, New York àtàwọn ìlú míì ló leè jábọ́ sí Lagos, New York wà lára àwọn ìlú tí wọ́n dárúkọ pé ó leè tẹ́rí gba Rọ́kẹ́ẹ̀tì China tó wà lójú ọ̀run Ọkan lara awọn Rọkẹẹti nla orilẹede China ni wọn n reti ko bọ sori ilẹ aye nitori idi kan ti wọn ṣalaye pe airibi ṣamojuto irina rẹ. Ni iwọn toonu mejidinlogun, ọkan lara awọn Rọkẹẹti to tobi ju fun ọpọlọpọ ọdun ni iwadii fihan pe o fẹ ṣi ọna yii. Ilẹ Amẹrika sọ lọjọ Iṣẹgun pe awọn n woye ọna ti Rọkẹẹti naa ngba bọ ṣugbọn wọn ko ni erongba lati da ibọn bo o. "A ni ireti pe yoo balẹ si ibi ti ko ti ni pa ẹnikẹni lara," akọwe ileeṣẹ abo l'Amẹrika, Lloyd Austin lo sọ bẹẹ.


Ni iwọn toonu mejidinlogun, ọkan lara awọn Rọkẹẹti to tobi ju fun ọpọlọpọ ọdun ni iwadii fihan pe o fẹ ṣi ọna yii. Ilẹ Amẹrika sọ lọjọ Iṣẹgun pe awọn n woye ọna ti Rọkẹẹti naa ngba bọ ṣugbọn wọn ko ni erongba lati da ibọn bo o. "A ni ireti pe yoo balẹ si ibi ti ko ti ni pa ẹnikẹni lara," akọwe ileeṣẹ abo l'Amẹrika, Lloyd Austin lo sọ bẹẹ. "Ireti wa pe boya ninu ko balẹ sinu omi nla tabi iru ibi bayii kan naa". Oniruuru awọn akọṣẹmọṣẹ to n wo inu ofurufu n tọka si ọwọ irọlẹ tabi alẹ jọ Abamẹta tabi owurọ kutu ọjọ Aiku gẹgẹ bi akoko to ṣeeṣe ko balẹ. Amọ, iru awọn iwoye bayii lee ma ri bẹẹ nigba miran.


"Ireti wa pe boya ninu ko balẹ sinu omi nla tabi iru ibi bayii kan naa". Oniruuru awọn akọṣẹmọṣẹ to n wo inu ofurufu n tọka si ọwọ irọlẹ tabi alẹ jọ Abamẹta tabi owurọ kutu ọjọ Aiku gẹgẹ bi akoko to ṣeeṣe ko balẹ. Amọ, iru awọn iwoye bayii lee ma ri bẹẹ nigba miran. Ọjọ kọkandinlọgbọn oṣu kẹrin gangan ni Rọkẹẹti "elliptical orbit" ti iwọn ibi to wa bayii to 160km si 375km ga ju aye lọ ṣugbọn to ti n kuna bayii. Kí ni yoo ṣẹlẹ bi Rọkẹẹti yii ba balẹ si aye? Gbogbo ọkọ lo yẹ ko fẹrẹẹ jona raurau nigba to ba fi gunlẹ latinu afẹfẹ, bo tilẹ jẹ pe o maa n ṣeeṣe ki o ni awọn irin to lee yọ́ lara atawọ́n afaragbaya mii ti yio fi ye bibalẹ rẹ.


Ọjọ kọkandinlọgbọn oṣu kẹrin gangan ni Rọkẹẹti "elliptical orbit" ti iwọn ibi to wa bayii to 160km si 375km ga ju aye lọ ṣugbọn to ti n kuna bayii. Kí ni yoo ṣẹlẹ bi Rọkẹẹti yii ba balẹ si aye? Gbogbo ọkọ lo yẹ ko fẹrẹẹ jona raurau nigba to ba fi gunlẹ latinu afẹfẹ, bo tilẹ jẹ pe o maa n ṣeeṣe ki o ni awọn irin to lee yọ́ lara atawọ́n afaragbaya mii ti yio fi ye bibalẹ rẹ. Pe o ṣeeṣe ki apa kan tabi omiran lara ara rọkẹẹti ti yoo tuka ta ba eeyan ko fi bẹẹ ri bẹẹ, nitoripe ọp aaye lori aye lo jẹ omi nla ati pe apa ibi ti yoo balẹ si kii fibẹ jẹ ibi ti awọn eeyan n gbe. Ki ni China sọ? china ti fariga pe awọn eeyan n sọ pe awọn ko naani mimoju to iru nkan nla bayii to ṣina.


Pe o ṣeeṣe ki apa kan tabi omiran lara ara rọkẹẹti ti yoo tuka ta ba eeyan ko fi bẹẹ ri bẹẹ, nitoripe ọp aaye lori aye lo jẹ omi nla ati pe apa ibi ti yoo balẹ si kii fibẹ jẹ ibi ti awọn eeyan n gbe. Ki ni China sọ? china ti fariga pe awọn eeyan n sọ pe awọn ko naani mimoju to iru nkan nla bayii to ṣina. Awọn eeyan n gbe iroyin oniruuru ijamba ti iṣẹlẹ yii le ṣẹlẹ. Ẹw, loju opo ayelujara orilede naa, wn ti ṣapejuwe awọn iroyin to n kari aye pe wọn kan n pọn n lasan ni. Ni tiwọn, wọn woye pe Rọkẹẹti naa ṣeeṣe ko balẹ sinu omi nla nla kan.


Awọn eeyan n gbe iroyin oniruuru ijamba ti iṣẹlẹ yii le ṣẹlẹ. Ẹw, loju opo ayelujara orilede naa, wn ti ṣapejuwe awọn iroyin to n kari aye pe wọn kan n pọn n lasan ni. Ni tiwọn, wọn woye pe Rọkẹẹti naa ṣeeṣe ko balẹ sinu omi nla nla kan.


Iganmu shanty demolition: Oníṣẹ́ ibi pọ̀ tó ń ṣọṣẹ́ lábẹ́ afárá Iganmu yìí ti pẹ́ ṣùgbọ́n.

A fé ki ijọba ba wa kọ isọ to dara sabẹ afara naa ni ki ebi ma baa  pa awọn Ontaja ni Iganmu. Mr Focus ọkan lara awọn ontaja to wa ni abẹ afara Iganmu ni ipinlẹ Eko ṣalaye ohun to ṣokunfa bi ijọba ṣe wa wo ile naa. O menuba bi wọn ṣe maa n ja bagi gba lọwọ awọn eeyan to ba ti di alẹ ati awọn iṣẹ ibi lorisiirisii to maa n waye nibẹ. Bakan naa ni o tun parọwa fun ijọba lati ṣaanu awọn agbalagba to n taja bii omi tutu nibẹ. O tun ni ki wọn ro ti awọn ọdọ to n ṣiṣẹ aje nibẹ pe ki ijoba kọ awọn isọ keekeekee to ni eto fun wọn dipo ki wọn lọ di alainiṣẹ.


Driving offence: Àjọ FRSC kìlọ̀ f'áwọn awakọ̀ tó máa tẹ fóònù lórí ìrin ní ìpínlẹ̀ Eko.

Ajọ ẹṣọ oju popo ti kilọ fawọn awakọ to maa n tẹ foonu lori irin nipinlẹ Eko pe ki wọn so ewe agbejẹ mọwọ. Ọga ajọ FRSC nipinlẹ Eko, CC Olusegun Ogungbemide lo sọrọ ikilọ yii ninu atẹjade kan ti ajọ naa fi sita lọjọ Aiku. Ogungbemide ni gbogbo awọn ẹṣọ lo ti wa lojufo bayii lati maa mu ẹnikẹni ti aje iru iwa ba ṣi mọ lori. Ọga ajọ FRSC ni awọn ẹṣọ oju popo ko le laju silẹ ki wọn maa wo awọn to n tapa si ofin ọkọ wiwa popo ki wọn maa ṣe ohun to lodi sofin. ''Gbogbo awakọ ni ofin oju popo wa fun, eyi lo yẹ ki wọn ṣe awọn nkan ti ko le ge ẹmi wọn kuru lojiji,'' Ogungbemide ṣalaye. Ọga ajọ FRSC nipinlẹ Eko ṣalaye pe o wa ninu ofin irina pe awakọ kankan ko gbọdọ lo foonu lọna kọna nigba ti o ba wa lori irin.


Ọga ajọ FRSC ni awọn ẹṣọ oju popo ko le laju silẹ ki wọn maa wo awọn to n tapa si ofin ọkọ wiwa popo ki wọn maa ṣe ohun to lodi sofin. ''Gbogbo awakọ ni ofin oju popo wa fun, eyi lo yẹ ki wọn ṣe awọn nkan ti ko le ge ẹmi wọn kuru lojiji,'' Ogungbemide ṣalaye. Ọga ajọ FRSC nipinlẹ Eko ṣalaye pe o wa ninu ofin irina pe awakọ kankan ko gbọdọ lo foonu lọna kọna nigba ti o ba wa lori irin. O ni bakan naa ni ofin ọhun tun sọ pe olukọni ni ọkọ wiwa gan an ko gbọdọ pe ẹnikẹni lori foonu tabi gba ipe. Ogungbemide ni awọn ofin naa ree lẹyọkọọkan: Ọga ajọ FRSC nipinlẹ Eko ṣalaye pe fun anfaani ''ara wa ni gbogbo awọn ofin yii wa fun.'' Ogungbemide ni ọpọ awakọ lo ṣagbako iku ojiji lori titẹ foonu nigba ti wọn n wakọ.


O ni bakan naa ni ofin ọhun tun sọ pe olukọni ni ọkọ wiwa gan an ko gbọdọ pe ẹnikẹni lori foonu tabi gba ipe. Ogungbemide ni awọn ofin naa ree lẹyọkọọkan: Ọga ajọ FRSC nipinlẹ Eko ṣalaye pe fun anfaani ''ara wa ni gbogbo awọn ofin yii wa fun.'' Ogungbemide ni ọpọ awakọ lo ṣagbako iku ojiji lori titẹ foonu nigba ti wọn n wakọ.


Fuel Hike: Wo iye tí epo bẹtiróò jẹ́ láwọn ìpínlẹ̀ Nàìjíríà

Gbogbo ọmọ Naijiria lo n ke rara lana ode yii lẹyin ti ẹka ijọba ti n ri si ọrọ iye ti epo rọọbi yoo jẹ tita labẹle polongo loju twitter rẹ pe epo bẹtiro ti di igba kan naira ati naira mejila. Lẹyin ọpọlọpọ ariwọ awọn ọmọ Naijiria ni akọle naa dede poora loju opo ọhun. Bakan naa ni minisita to n ri si ọrọ epo nilẹ wa tun fi atẹjade kan sita pe, ko si nkan to jọ pe ijọba fowo kun owo owo epo ati pe ibi yoo wu ki awọn ọmọ Naijiria ba ti gbọ, iru ikede bẹẹ ko lẹsẹ nilẹ. Ẹwẹ ipe ti ile isẹ iroyin BBC Yoruba fi sita loni fun ara ilu lati maa sọ iye ti wọn n ta epo lagbegbe wọn, eyi lo fi ye wa pe awọn  miran tilẹ n ra epo ni owo to to ogun nairia din ni ọọdunrun. Diẹ lara awọn ti ale fi han yoo re: Razaq Salaujdeen ni adugbo rẹ ni ipinlẹ Ogun salaye pe igba naira ati naira mẹẹdogun ni awọn ra epo naa lonii. Prince Adeyemo Azeez Ayomi ni tirẹ ni: "Mora ni 162 ni ileepo Oando lagbegbe iyaganku ni Ibadan"


Badagry Historical Wells: Omi inú kànga Wawú ló ń kó ọpọlọ àwọn ẹrú lọ

Ilu Badagry kun fun ọpọ itan to nii se pẹlu owo ẹru, a ko si lee sọ itan owo ẹru ni Naijiria lai ma darukọ Badagry. Lara awọn ohun manigbagbe to nii se pẹlu owo ẹru to wa ni Badagry ni ọpọ kanga ti awọn ẹru gbẹ. Lasiko irinajo wa naa, a ri kanga agboole Seriki Abass, ti wọn kọ lọdun 1847 eyi ti wọn pe ni Brazilian Barracoon. Bakan naa la tun ri kanga ti wọn gbẹ lọdun 1842, eyi ti ẹru meje pere gbẹ, ti wọn n pe ni omi iye, taa mọ si water of life abi Miracle water. Kanga ọhun si ni wọn gbẹ lati fi ri omi kọ pẹtẹsi akọkọ lorilẹede Naijiria to wa nilu Badagry, ta si tun gbọ pe kanga yii mọ ju ọpọ kanga ti wọn sẹsẹ gbẹ ni Badagry lọ nitori ko ni eroja iyọ ninu gẹgẹ bii awọn yoku. Kanga miran ta tun foju ri ni kanga to maa n ko ọpọlọ ẹru lọ, ki wọn to tẹkọ leti lọ soke okun.


Bakan naa la tun ri kanga ti wọn gbẹ lọdun 1842, eyi ti ẹru meje pere gbẹ, ti wọn n pe ni omi iye, taa mọ si water of life abi Miracle water. Kanga ọhun si ni wọn gbẹ lati fi ri omi kọ pẹtẹsi akọkọ lorilẹede Naijiria to wa nilu Badagry, ta si tun gbọ pe kanga yii mọ ju ọpọ kanga ti wọn sẹsẹ gbẹ ni Badagry lọ nitori ko ni eroja iyọ ninu gẹgẹ bii awọn yoku. Kanga miran ta tun foju ri ni kanga to maa n ko ọpọlọ ẹru lọ, ki wọn to tẹkọ leti lọ soke okun. A gbọ pe awọn ẹrun naa ni awọn oyinbo yoo fun ni omi mu tẹrun, ki ori wọn ma baa pe, lati kọlu wọn loju omi.


A gbọ pe awọn ẹrun naa ni awọn oyinbo yoo fun ni omi mu tẹrun, ki ori wọn ma baa pe, lati kọlu wọn loju omi.


Lekki toll gate: Iṣẹ̀ àtúnṣe ti bẹ̀rẹ̀ padà ní ibodè náà, àwọn ọ̀dọ́ sì ti ń gbèrò ìwọ́de ọ̀tun

Ọpọlọpọ awọn ọdọ Naijiria lo ti n kùn, ti wọn si n fi ibinu han lori bi igbimọ oluwadii ti ijọba ipinlẹ Eko yàn lati ṣe iwadii ọrọ rogbodiyan #ENDSARS ṣe sọ fun awọn alasẹ ẹnu ibode Lekki lati bẹrẹ ọrọ aje wọn pada. Ọjọ Aje, ọjọ kẹjọ, oṣu Keji ni awọn alasẹ ileesẹ naa Lekki Concession Company yọjú si Lekki Toll Gate. Akọroyin BBC to wa ni ibode naa sọ pe ko din ni oṣiṣẹ ileesẹ LCC mẹfa, to wa si ibẹ lati ṣe iṣẹ atunse. Ogúnjọ, oṣu Kẹwaa, ọdun 2020, ni awọn oṣiṣẹ alaabo yinbọn mọ awọn ọdọ kan to n ṣe iwọde tako ọwọ líle awọn ọlọpaa, ni Lekki Toll Gate. Jakejado agbaye si ni awọn eeyan ti bu ẹnu ẹtẹ lu iṣẹlẹ naa. Ọpọlọpọ awọn ọdọ si lo ti n leri pe awọn yoo ṣe iwọde mii nitori àṣẹ igbimọ naa si awọn alasẹ LCC lati bẹrẹ isẹ pada.


Ogúnjọ, oṣu Kẹwaa, ọdun 2020, ni awọn oṣiṣẹ alaabo yinbọn mọ awọn ọdọ kan to n ṣe iwọde tako ọwọ líle awọn ọlọpaa, ni Lekki Toll Gate. Jakejado agbaye si ni awọn eeyan ti bu ẹnu ẹtẹ lu iṣẹlẹ naa. Ọpọlọpọ awọn ọdọ si lo ti n leri pe awọn yoo ṣe iwọde mii nitori àṣẹ igbimọ naa si awọn alasẹ LCC lati bẹrẹ isẹ pada. Nibayii, wọn ti bẹrẹ si ni lo #OccupyLekkiTollGate lati fi idi ọrọ wọn mulẹ lori ayelujara. Ọjọ kẹtala, oṣu Keji, ọdun 2020, ni iroyin to n lọ sọ pe iwọde naa yoo waye. Wọn ni ko yẹ ki Lekki Toll Gate di ṣíṣí pada, lai jẹ pe idajọ waye lori bi awọn oṣiṣẹ alaabo ṣe 'pa awọn ọdọ' nibẹ lọdun to kọja.


Nibayii, wọn ti bẹrẹ si ni lo #OccupyLekkiTollGate lati fi idi ọrọ wọn mulẹ lori ayelujara. Ọjọ kẹtala, oṣu Keji, ọdun 2020, ni iroyin to n lọ sọ pe iwọde naa yoo waye. Wọn ni ko yẹ ki Lekki Toll Gate di ṣíṣí pada, lai jẹ pe idajọ waye lori bi awọn oṣiṣẹ alaabo ṣe 'pa awọn ọdọ' nibẹ lọdun to kọja. Lara awọn gbajumọ to ti bu ẹnu ẹtẹ lu ṣíṣí ibode Lekki pada ni akọrin takasufe, Peter Okoye, DJ Switch ti gbogbo ọrọ EndSARS ko ṣẹyin rẹ gan ko gbẹyin. O ni "ti idajọ ko ba waye, ko ni i si LCC. Koda, ki ẹ gbe akoso rẹ le Jesu lọwọ."


Lara awọn gbajumọ to ti bu ẹnu ẹtẹ lu ṣíṣí ibode Lekki pada ni akọrin takasufe, Peter Okoye, DJ Switch ti gbogbo ọrọ EndSARS ko ṣẹyin rẹ gan ko gbẹyin. O ni "ti idajọ ko ba waye, ko ni i si LCC. Koda, ki ẹ gbe akoso rẹ le Jesu lọwọ." Bakan naa ni DJ Switch ti iṣẹlẹ ọjọ naa ṣoju rẹ, ti bu ẹnu ẹtẹ lu ijọba. Sugbọn ṣa, awọn ọdọ kan ko faramọ iwọde tuntun yii, ti awọn kan lara wọn si ti fẹ ẹ sọ di ija ẹlẹyamẹya. Awọn 'alatako' yii naa si ti bẹrẹ si ni lo#DemNoBornYourPapaWell.


Bakan naa ni DJ Switch ti iṣẹlẹ ọjọ naa ṣoju rẹ, ti bu ẹnu ẹtẹ lu ijọba. Sugbọn ṣa, awọn ọdọ kan ko faramọ iwọde tuntun yii, ti awọn kan lara wọn si ti fẹ ẹ sọ di ija ẹlẹyamẹya. Awọn 'alatako' yii naa si ti bẹrẹ si ni lo#DemNoBornYourPapaWell. Eyi to tumọ si pe ti wọn ba bi baba awọn to fẹ ṣe iwọde daa, ki wọn o jade. Bẹẹni awọn kan si ti n pàrọwà fun igun mejeeji lati gba alaafia laaye. Kíni idí tí àwọn ọmọ Nàìjíríà ṣe ń bínú sí Segalink?


Eyi to tumọ si pe ti wọn ba bi baba awọn to fẹ ṣe iwọde daa, ki wọn o jade. Bẹẹni awọn kan si ti n pàrọwà fun igun mejeeji lati gba alaafia laaye. Kíni idí tí àwọn ọmọ Nàìjíríà ṣe ń bínú sí Segalink? Ìgbẹ́sẹ̀ àpá kan àwọn ìgbìmọ̀ tó gbẹ́jọ́ ìfìyà jẹni ọlọ́pàá tó gbà pé kí LCC gba ètò Lekki Toll gate padà ti àwọn apákejì ìgbìmọ̀ náà sì ni àwọn kò gbà kìí ṣe ǹkan tuntun mọ́. Ṣùgbọ́n ọ̀pọ̀ ọmọ Naìjíríà ló korò ojú sí ìhà ti Segun Awosanya ti gbogbo eniyan mọ si Segalink kọ si ọrọ naa eyi to si bi ọpọ awọn ọmọ Naijiria ninu. Ọpọ lo sọ pe kini idi ti Segalink yoo fi wa lara awọn tó ni ki wón gba LCC pada lẹyin gbogbo nkan to ti ṣẹlẹ ati pese ebi Segalink ni awọn mọ gẹgẹ bi ẹni to n gbogun ti iwa ifiyajẹni ọlọpaa lati ẹyin wa.


Ìgbẹ́sẹ̀ àpá kan àwọn ìgbìmọ̀ tó gbẹ́jọ́ ìfìyà jẹni ọlọ́pàá tó gbà pé kí LCC gba ètò Lekki Toll gate padà ti àwọn apákejì ìgbìmọ̀ náà sì ni àwọn kò gbà kìí ṣe ǹkan tuntun mọ́. Ṣùgbọ́n ọ̀pọ̀ ọmọ Naìjíríà ló korò ojú sí ìhà ti Segun Awosanya ti gbogbo eniyan mọ si Segalink kọ si ọrọ naa eyi to si bi ọpọ awọn ọmọ Naijiria ninu. Ọpọ lo sọ pe kini idi ti Segalink yoo fi wa lara awọn tó ni ki wón gba LCC pada lẹyin gbogbo nkan to ti ṣẹlẹ ati pese ebi Segalink ni awọn mọ gẹgẹ bi ẹni to n gbogun ti iwa ifiyajẹni ọlọpaa lati ẹyin wa. Kini awọn ọmọ Naijiria n sọ? Ṣaaju ni iroyin ti sọ pe, Segalink ati awọn mẹrin miran ti fẹnuko lẹyin atotonu agbejọro Lekki Consessional Company (LCC) pe ki wọn ṣi Toll Gate. Bakan naa ni iroyin fidi rẹ mulẹ pe Adegboruna, Rinu ati awọn meji miiran naa kọ jalẹ pe awọn ko faramọ idajọ adajọ Doris  Okuwobi to jẹ olori igbimọ ọhun.


Kini awọn ọmọ Naijiria n sọ? Ṣaaju ni iroyin ti sọ pe, Segalink ati awọn mẹrin miran ti fẹnuko lẹyin atotonu agbejọro Lekki Consessional Company (LCC) pe ki wọn ṣi Toll Gate. Bakan naa ni iroyin fidi rẹ mulẹ pe Adegboruna, Rinu ati awọn meji miiran naa kọ jalẹ pe awọn ko faramọ idajọ adajọ Doris  Okuwobi to jẹ olori igbimọ ọhun. Lójú opó twitter, ọpọ ọmọ Naijiria  lo ti gbanajẹ lori igbesẹ̀ Segalink. Botilẹ jẹ pe, Segalink n gbiyanju lati ṣalaye idi to fi fì si ibi to fì sí. Gẹgẹ bi ọrọ rẹ" emi kii se ọta ara ilu, ṣugbọn ki ẹ to mọ ibi ti ọrọ n lọ, o ṣeeṣe ki ẹpa ma boro mọ.


Lójú opó twitter, ọpọ ọmọ Naijiria  lo ti gbanajẹ lori igbesẹ̀ Segalink. Botilẹ jẹ pe, Segalink n gbiyanju lati ṣalaye idi to fi fì si ibi to fì sí. Gẹgẹ bi ọrọ rẹ" emi kii se ọta ara ilu, ṣugbọn ki ẹ to mọ ibi ti ọrọ n lọ, o ṣeeṣe ki ẹpa ma boro mọ. Segalink fi kun un pé, báwo ni gbigba ilé iṣẹ naa laaye lati se abẹwo bi nkan se bajẹ to ni ile isẹ ọhun lẹyin ti gbogbo iwadii ti pari nibẹ se nise pẹlu titi i pa. Ṣùgbọ́n lori gbogbo alaye rẹ awọn ọmọ Naijiria sọ ẹdun ọkan wọn lori ọrọ naa. Gbajugbaja oloṣelu to tun ti dije du ipo gomina ri nipinlẹ Eko, Babatude Gbadamọsi sọ loju opo twitter rẹ pe" Ti o ko ba si ni iha tiwa, ko si nkan ti mo le se ju pe ki n sọ pe o digboṣe lọ. Awon miran tilẹ ni pe o ti wọ inu oselu lo fa a to n huwa bẹẹ lati gbẹyin bẹbọ jẹ.


Segalink fi kun un pé, báwo ni gbigba ilé iṣẹ naa laaye lati se abẹwo bi nkan se bajẹ to ni ile isẹ ọhun lẹyin ti gbogbo iwadii ti pari nibẹ se nise pẹlu titi i pa. Ṣùgbọ́n lori gbogbo alaye rẹ awọn ọmọ Naijiria sọ ẹdun ọkan wọn lori ọrọ naa. Gbajugbaja oloṣelu to tun ti dije du ipo gomina ri nipinlẹ Eko, Babatude Gbadamọsi sọ loju opo twitter rẹ pe" Ti o ko ba si ni iha tiwa, ko si nkan ti mo le se ju pe ki n sọ pe o digboṣe lọ. Awon miran tilẹ ni pe o ti wọ inu oselu lo fa a to n huwa bẹẹ lati gbẹyin bẹbọ jẹ. Ọpọ ni igbesẹ Segalink ba awọn lọkan jẹ gidigidi lẹyin gbogbo nkan to ti se latẹyin wa lati gbogun ti iwa ibajẹ ọlọpaa. Yoruba bọ wọn ni kii buruburu ko ma ku ẹnikan mọni, awọn miran gba pe, kii se oju ti awujọ fi n wo ọrọ yii gan ni nkan to sẹlẹ. Wọn ṣalaye awọn isẹ akin ti Segalink ti se latẹyin wa.


Ọpọ ni igbesẹ Segalink ba awọn lọkan jẹ gidigidi lẹyin gbogbo nkan to ti se latẹyin wa lati gbogun ti iwa ibajẹ ọlọpaa. Yoruba bọ wọn ni kii buruburu ko ma ku ẹnikan mọni, awọn miran gba pe, kii se oju ti awujọ fi n wo ọrọ yii gan ni nkan to sẹlẹ. Wọn ṣalaye awọn isẹ akin ti Segalink ti se latẹyin wa. Ọrọ di fa ki n fa a laarin awọn ọmọ igbimọ to n gbẹjọ yii lorii a fẹnuko, ao jọ fẹnuko kẹẹ to paṣẹ ki wọn ṣi ibode Lekki pada. Igbimọ to n gbẹjọ awọn ẹsun iṣẹlẹ iwọde ENDSARS atawọn ẹsun mii to rọ mọ aṣemaṣe awọn agbofinro ni ipinlẹ Eko da ṣiṣe akoso ẹnu ibode Lekki pada fun oni nkan iyẹn Lekki Concession Company (LCC). Alaga igbimọ naa, adajọ agba Doris Okuwobi lo pa aṣẹ yii pe ki ileeṣẹ LCC Ltd pada sidi iṣẹ wọn gẹgẹ bi alakoso ati oludari Lekki toll gate.


Ọrọ di fa ki n fa a laarin awọn ọmọ igbimọ to n gbẹjọ yii lorii a fẹnuko, ao jọ fẹnuko kẹẹ to paṣẹ ki wọn ṣi ibode Lekki pada. Igbimọ to n gbẹjọ awọn ẹsun iṣẹlẹ iwọde ENDSARS atawọn ẹsun mii to rọ mọ aṣemaṣe awọn agbofinro ni ipinlẹ Eko da ṣiṣe akoso ẹnu ibode Lekki pada fun oni nkan iyẹn Lekki Concession Company (LCC). Alaga igbimọ naa, adajọ agba Doris Okuwobi lo pa aṣẹ yii pe ki ileeṣẹ LCC Ltd pada sidi iṣẹ wọn gẹgẹ bi alakoso ati oludari Lekki toll gate. Adajọ yii atawọn mẹrin mii to jẹ ọmọ igbimọ ọhun lo jọ gbọ awuye yala eyi to gbe e lẹyin tabi lodi si iwe ipẹjọ ti agbẹjọro ileeṣẹ LCC Ltd, Demola Seriki pe ki wọn ṣi ẹnu ibode naa pada. Eyi ni igba ikẹrin ti ileeṣẹ naa yoo kọwe ipẹjọ. Iṣẹlẹ ipaniyan ni ibode Lekki Toll Gate waye ni ipinlẹ eko lalẹ ogunjọ oṣu kẹwaa, ọdun 2020 nibi iwode End SARS eyi to si di manigbagbe kaakiri agbaye nipa orilẹede Naijiria.


Adajọ yii atawọn mẹrin mii to jẹ ọmọ igbimọ ọhun lo jọ gbọ awuye yala eyi to gbe e lẹyin tabi lodi si iwe ipẹjọ ti agbẹjọro ileeṣẹ LCC Ltd, Demola Seriki pe ki wọn ṣi ẹnu ibode naa pada. Eyi ni igba ikẹrin ti ileeṣẹ naa yoo kọwe ipẹjọ. Iṣẹlẹ ipaniyan ni ibode Lekki Toll Gate waye ni ipinlẹ eko lalẹ ogunjọ oṣu kẹwaa, ọdun 2020 nibi iwode End SARS eyi to si di manigbagbe kaakiri agbaye nipa orilẹede Naijiria. Awọn ọmọ igbimọ ọhun mẹrin to jọ joko pẹlu adajọ agba Okuwobi ni Segun Awosanya ti ọpọlọpọ mọ si Segalink, Oluwatoyin Odusanya (Oludari Citizen's Right), DIG Taiwo Lakanu to ṣoju ileeṣẹ Ọlọpaa ati Lucas Koyejo lati ajọ to n ri si ẹtọ ọmọniyan ni Naijiria. Ninu itakurọsọ rẹ, Ọgbẹni Seriki pe ki igbimọ naa gba ileeṣẹ ọhun laye lati gbakoso Lekki Toll Gate nitori atile bojuwo iye adanu to ṣẹl nibẹ ki wọn lee lo eto adojutofo lati ṣe atunṣe ohun to ti bajẹ eyi ti wọn si ni yoo gba oṣu meji. Pánsá ò fúnra!


Awọn ọmọ igbimọ ọhun mẹrin to jọ joko pẹlu adajọ agba Okuwobi ni Segun Awosanya ti ọpọlọpọ mọ si Segalink, Oluwatoyin Odusanya (Oludari Citizen's Right), DIG Taiwo Lakanu to ṣoju ileeṣẹ Ọlọpaa ati Lucas Koyejo lati ajọ to n ri si ẹtọ ọmọniyan ni Naijiria. Ninu itakurọsọ rẹ, Ọgbẹni Seriki pe ki igbimọ naa gba ileeṣẹ ọhun laye lati gbakoso Lekki Toll Gate nitori atile bojuwo iye adanu to ṣẹl nibẹ ki wọn lee lo eto adojutofo lati ṣe atunṣe ohun to ti bajẹ eyi ti wọn si ni yoo gba oṣu meji. Pánsá ò fúnra! Ọ̀rọ̀ Fúlàní darandaran àti àgbẹ̀ yìí, hmmn, abúrú ńlá kan ń kanlẹ̀kùn - Soyinka Adebimpe gba omijé lójú Adedimeji, ayẹyẹ ọjọ́ ìbí da Saheed àti Fathia pọ̀ Coronavirus tún ti gán èèyàn 1,588 ní Nàijíríà lákọ̀tun Lẹyin ti ẹjọ naa gbe e ni Agbẹjọro Agba Naijiria kan, Ebun-Olu Adegboruwa wọle pẹlu awọn ọmọ igbimọ mẹta mii, Patience Udoh to n ṣoju araalu, Rinuola Oduola ati Temitope Majkodunmu ti awọn mejeji jẹ aṣoju ọdọ. Lọgan si ni gbogbo wọn gbe ọrọ to lodi si ohun ti wọn ti sọ siwaju wọn pe awọn ko ti aṣẹ ti wọn pa lẹyin o pe ki oni nkan gba nkan ati pe ki wn tun ṣi ẹnu ibode Lekki pada. Wọn ni laa, awọn ko gba.


Ọ̀rọ̀ Fúlàní darandaran àti àgbẹ̀ yìí, hmmn, abúrú ńlá kan ń kanlẹ̀kùn - Soyinka Adebimpe gba omijé lójú Adedimeji, ayẹyẹ ọjọ́ ìbí da Saheed àti Fathia pọ̀ Coronavirus tún ti gán èèyàn 1,588 ní Nàijíríà lákọ̀tun Lẹyin ti ẹjọ naa gbe e ni Agbẹjọro Agba Naijiria kan, Ebun-Olu Adegboruwa wọle pẹlu awọn ọmọ igbimọ mẹta mii, Patience Udoh to n ṣoju araalu, Rinuola Oduola ati Temitope Majkodunmu ti awọn mejeji jẹ aṣoju ọdọ. Lọgan si ni gbogbo wọn gbe ọrọ to lodi si ohun ti wọn ti sọ siwaju wọn pe awọn ko ti aṣẹ ti wọn pa lẹyin o pe ki oni nkan gba nkan ati pe ki wn tun ṣi ẹnu ibode Lekki pada. Wọn ni laa, awọn ko gba.


LASTMA Yesufa: Àwọn dókítà gbìyànjú lórí ojú mi ṣùgbọ́n...

LASTMA gbiyanju pupọ fun mi -Yesufa. Ọrọ iyanu nla ni igbeyawo arakunrin Olawale Yesufa to jẹ oṣiṣẹ ajọ ẹṣọ oju popo nipinlẹ Eko, LASTMA. Lẹyin igbeyawo to gba ori opo ayelujara kan ni BBC Yoruba lo wadii ijinlẹ ohun to sọ ọgbẹni yii di afọju ọsan gangan. O mẹnuba ipa pataki ti ajọ LASTMA ko lati jẹ ki oun riran pada lẹyin iṣẹlẹ yii to ja si pabo. Ogbẹni Yesufa Olawale ṣalaye fun BBC Yoruba bi oju rẹ ṣe deede ṣalai riran mọ laisko to wa lẹnu iṣẹ ni Oregun ni Ikeja ni ipinlẹ Eko. O sọrọ lori bi oun ṣe pade ololufẹ oun, Yesufa Adenikẹ lẹnu ikọni nipa igbe aye afọju ati awọn ipenija rẹ gbogbo.


O mẹnuba ipa pataki ti ajọ LASTMA ko lati jẹ ki oun riran pada lẹyin iṣẹlẹ yii to ja si pabo. Ogbẹni Yesufa Olawale ṣalaye fun BBC Yoruba bi oju rẹ ṣe deede ṣalai riran mọ laisko to wa lẹnu iṣẹ ni Oregun ni Ikeja ni ipinlẹ Eko. O sọrọ lori bi oun ṣe pade ololufẹ oun, Yesufa Adenikẹ lẹnu ikọni nipa igbe aye afọju ati awọn ipenija rẹ gbogbo. Oṣiṣẹ LASTMA yii yombo ajọ LASTMA ati ohun gbogbo ti wọn ṣe fun un ki inu rẹ le dun lẹnu iṣẹ oojọ rẹ.


Oṣiṣẹ LASTMA yii yombo ajọ LASTMA ati ohun gbogbo ti wọn ṣe fun un ki inu rẹ le dun lẹnu iṣẹ oojọ rẹ.


LASTMA, Alleged impersonation: Àjọ LASTMA ní ó ṣòro púpọ̀ láti mọ ayédèrú òṣìṣẹ́ àjọ náà l'Eko

O nira gan an lati mọ awọn oṣiṣẹ ajọ LASTMA to jẹ ayederu yatọ si awọn t jẹ ojulowo. Agbẹnusọ fun ajọ LASTMA nipinlẹ Eko, Olumide Filade lo fidi ọrọ yii mulẹ fun BBC Yoruba. Ọgbẹni Filade sọ pe awọn ayederu oṣiṣẹ LASTMA maa n ṣi kiri lati agbegbe kan si omiran lo jẹ ko nira lati mu wọn Ọwọ́ pálábá ayédèrú òṣìṣẹ́ LASTMA ségi ní Mushin ní ìpínlẹ̀ Eko. Ogbeni Falade ni: ayederu oṣiṣẹ LASTMA, Shakiru Agbaje ti ọwọ palaba rẹ segi di minu nitori awọn eeyan adugbo Mushin to ta ajọ naa lolobo. O ni iṣẹ iwadii lo ṣe iranwọ ti ajọ LASTMA fi ri Ọgbẹni Agbaje mu. Agbẹnusọ LASTMA sọ pe iwadii si n lọ lọwọ lori Agbaje ti wọn mọ.


Ogbeni Falade ni: ayederu oṣiṣẹ LASTMA, Shakiru Agbaje ti ọwọ palaba rẹ segi di minu nitori awọn eeyan adugbo Mushin to ta ajọ naa lolobo. O ni iṣẹ iwadii lo ṣe iranwọ ti ajọ LASTMA fi ri Ọgbẹni Agbaje mu. Agbẹnusọ LASTMA sọ pe iwadii si n lọ lọwọ lori Agbaje ti wọn mọ. Ọgbẹni Filade ṣalaye pe ọrọ naa ti dọdọ awọn ọlọpaa bayii nirori o niṣe pẹlu iwa ọdaran. Ogbeni Falade ni: ''LASTMA gba aṣọ lọwọ Agbaje lẹyin ti wọn da a duro lẹnu iṣẹ, ṣugbọn ọpọ iru wọn maa n ran aṣọ mii lati huwa ọdaran ni,'' agbẹnusọ LASTMA lo sọ bẹẹ. O ni bawọn ti wọn ba ti da duro lẹnu iṣẹ ọlọpaa ati ologun ṣe maa n ran aṣọ lati maa lu awọn eeyan ni jibiti lawọn ti LASTMA naa ba duro maa n ṣe.


Ọgbẹni Filade ṣalaye pe ọrọ naa ti dọdọ awọn ọlọpaa bayii nirori o niṣe pẹlu iwa ọdaran. Ogbeni Falade ni: ''LASTMA gba aṣọ lọwọ Agbaje lẹyin ti wọn da a duro lẹnu iṣẹ, ṣugbọn ọpọ iru wọn maa n ran aṣọ mii lati huwa ọdaran ni,'' agbẹnusọ LASTMA lo sọ bẹẹ. O ni bawọn ti wọn ba ti da duro lẹnu iṣẹ ọlọpaa ati ologun ṣe maa n ran aṣọ lati maa lu awọn eeyan ni jibiti lawọn ti LASTMA naa ba duro maa n ṣe. Ọwọ́ pálábá ayédèrú òṣìṣẹ́ LASTMA ségi ní Mushin ní ìpínlẹ̀ Eko Ọwọ palaba ayederu oṣiṣẹ ẹṣọ oju popo LASTMA kan, Shakiru Agbaje, niluu Eko segi lẹyin ti ajọ naa fi ọwọ ofin mu un. Ni agbegbe Mushin ni wọn ti gba Ọgbẹni Agbaje to ti figba kan ṣiṣẹ pẹlu ajọ LASTMA ṣugbọn ti wọn ti da duro lẹnu iṣẹ lati ọdun mẹsan an sẹyin mu. Nigba to n ṣalaye bi ajọ LASTMA ṣe gba ọkunrin naa mu, ọga agba LASTMA nipinlẹ Eko, Ọgbẹni Olajide Oduyoye sọ pe ajọ LASTMA da ọkunrin ọhun duro lẹnu iṣẹ lori o lo ayederu iwe ẹri ati pe o tun lu jibiti.


Ọwọ́ pálábá ayédèrú òṣìṣẹ́ LASTMA ségi ní Mushin ní ìpínlẹ̀ Eko Ọwọ palaba ayederu oṣiṣẹ ẹṣọ oju popo LASTMA kan, Shakiru Agbaje, niluu Eko segi lẹyin ti ajọ naa fi ọwọ ofin mu un. Ni agbegbe Mushin ni wọn ti gba Ọgbẹni Agbaje to ti figba kan ṣiṣẹ pẹlu ajọ LASTMA ṣugbọn ti wọn ti da duro lẹnu iṣẹ lati ọdun mẹsan an sẹyin mu. Nigba to n ṣalaye bi ajọ LASTMA ṣe gba ọkunrin naa mu, ọga agba LASTMA nipinlẹ Eko, Ọgbẹni Olajide Oduyoye sọ pe ajọ LASTMA da ọkunrin ọhun duro lẹnu iṣẹ lori o lo ayederu iwe ẹri ati pe o tun lu jibiti. Oduyoye ni o ti pẹ ti Ọgbẹni Agbaje ti n dunkoko mawọn awakọ lagbegbe Mushin ti o si n huwa ọdaran nibi ti o ti n pe ara rẹ ni oṣiṣẹ LASTMA. Ọga agba LASTMA ni oriṣiiriṣii iwa ọdaran ti Agbaje hu sawọn awakọ lagbegbe Mushin ti ba orukọ ajọ naa jẹ. O ni gbogbo awọn ti LASTMA ti da duro lẹnu iṣẹ ṣugbọn ti wọn si tun n wọ aṣọ LASTMA kiri lati huwa bajẹ lọwọ yoo tẹ.


Oduyoye ni o ti pẹ ti Ọgbẹni Agbaje ti n dunkoko mawọn awakọ lagbegbe Mushin ti o si n huwa ọdaran nibi ti o ti n pe ara rẹ ni oṣiṣẹ LASTMA. Ọga agba LASTMA ni oriṣiiriṣii iwa ọdaran ti Agbaje hu sawọn awakọ lagbegbe Mushin ti ba orukọ ajọ naa jẹ. O ni gbogbo awọn ti LASTMA ti da duro lẹnu iṣẹ ṣugbọn ti wọn si tun n wọ aṣọ LASTMA kiri lati huwa bajẹ lọwọ yoo tẹ. Ọga agba LASTMA rọ awọn araalu lati maa wo orukọ awọn oṣiṣẹ LASTMA to ba dawọn duro tabi ni itakurọsọ pẹlu wọn. Ọgbẹni Oduyoye rọ awọn awakọ lati pa gbogbo ofin irinna ipinlẹ mọ ti wọn ba n wakọ loju popo. Ọga agba LASTMA naa sọ pe ajọ naa yoo fi to araalu leti iru ijiya to tọ si Agbaje lẹyin ti iṣẹ iwadii ba pari lori ọrọ naa.


Ọga agba LASTMA rọ awọn araalu lati maa wo orukọ awọn oṣiṣẹ LASTMA to ba dawọn duro tabi ni itakurọsọ pẹlu wọn. Ọgbẹni Oduyoye rọ awọn awakọ lati pa gbogbo ofin irinna ipinlẹ mọ ti wọn ba n wakọ loju popo. Ọga agba LASTMA naa sọ pe ajọ naa yoo fi to araalu leti iru ijiya to tọ si Agbaje lẹyin ti iṣẹ iwadii ba pari lori ọrọ naa.


Chief (Mrs.) Opral Benson: Ìdí rèé tí Oba Eko ṣe fi Olóyè Opral Benson jẹ Yeye Oge ìlú Eko

Ọpọ eeyan ni ko mọ ohun to mu ki Ọlọlajulọ, Oba Eko nigba kan ri, Oba Adeyinka Oyekan fi Opral Benson jẹ oye Yeye ilu Eko. Lọdun 1973 ni eto naa waye nibi ti Oba Oyekan to ti waja bayii ti fi Mama Benson jẹ oye. Mama Benson to ti pe ẹni ọdun marunlelọgọrin bayii di Yeye Oge ilu Eko nitori bi o ṣe maa n mura daadaa nigba naa lasiko ni orilẹ-ede Naijiria ṣẹṣẹ gba ominira. Àwọn ìtàn mánigbàgbé tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí: Ọpọ lo tilẹ ro pe inagijẹ lasan ni ni Yeye Oge ti Benson n jẹ. Rara o, Oba Eko lo fi oye naa da a lọla nitori bi o ṣe gboge lawujọ. Oloye Rasheed Gbadamosi, onimọ nipa iṣowo to ti di oloogbe bayii sọ nigba aye rẹ nipa bi Benson ti gbajugbaja pẹlu ara mimu ati oge ṣiṣe nigba to fi wa ni sangoode.


Àwọn ìtàn mánigbàgbé tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí: Ọpọ lo tilẹ ro pe inagijẹ lasan ni ni Yeye Oge ti Benson n jẹ. Rara o, Oba Eko lo fi oye naa da a lọla nitori bi o ṣe gboge lawujọ. Oloye Rasheed Gbadamosi, onimọ nipa iṣowo to ti di oloogbe bayii sọ nigba aye rẹ nipa bi Benson ti gbajugbaja pẹlu ara mimu ati oge ṣiṣe nigba to fi wa ni sangoode. Oloye Gbadamosi ni gbogbo eeyan ni Benson maa n da lọrun nigba naa pẹlu imura rẹ ati bi o ṣe gbọ oge, Koda. Oloye Gbadamosi kọ ọrọ apilẹkọ nipa Mama Benson nigba to pe ọgọrin ọdun loke eepẹ. Ninu ọrọ rẹ, Oloye Gbadamosi ṣalaye pe ''lẹyin to ṣe igbeyawo tan pẹlu Oloye T.O.S.


Oloye Gbadamosi ni gbogbo eeyan ni Benson maa n da lọrun nigba naa pẹlu imura rẹ ati bi o ṣe gbọ oge, Koda. Oloye Gbadamosi kọ ọrọ apilẹkọ nipa Mama Benson nigba to pe ọgọrin ọdun loke eepẹ. Ninu ọrọ rẹ, Oloye Gbadamosi ṣalaye pe ''lẹyin to ṣe igbeyawo tan pẹlu Oloye T.O.S. Benson, ti o si fi Liberia orilẹede abinibi rẹ silẹ wa si ilu Eko, o di ẹni aji tana wo laarin ọdun mẹrin ni Naijiria.'' ''Lakọkọ, imura rẹ ati bi o ṣe gboge lo jẹ ko di ẹni ti gbogbo eeyan fẹran, ati ọkunrin ati obinrin lo nifẹ rẹ,'' Oloye Gbadamosi lo sọ bẹẹ. Koda.


Benson, ti o si fi Liberia orilẹede abinibi rẹ silẹ wa si ilu Eko, o di ẹni aji tana wo laarin ọdun mẹrin ni Naijiria.'' ''Lakọkọ, imura rẹ ati bi o ṣe gboge lo jẹ ko di ẹni ti gbogbo eeyan fẹran, ati ọkunrin ati obinrin lo nifẹ rẹ,'' Oloye Gbadamosi lo sọ bẹẹ. Koda. Mama Benson ko ṣe akitiyan kankan lati di ẹni tawọn akọroyin n kọ nipa rẹ ti wọn fi bẹrẹ si ni gbe iroyin nipa orekelẹwa naa. Bi awọn oniwe iroyin ṣe n kọ nipa Benson lawọn sọrọsọrọ lori ẹrọ amohunmaworan naa n gbe wa sori eto. Opral Benson pe ọdun marunlelọgọrin laipẹ yii, ṣugbọn ko tiẹ da bi ẹni to ti pe ọdun marunlelọgọrin loke eepẹ.


Mama Benson ko ṣe akitiyan kankan lati di ẹni tawọn akọroyin n kọ nipa rẹ ti wọn fi bẹrẹ si ni gbe iroyin nipa orekelẹwa naa. Bi awọn oniwe iroyin ṣe n kọ nipa Benson lawọn sọrọsọrọ lori ẹrọ amohunmaworan naa n gbe wa sori eto. Opral Benson pe ọdun marunlelọgọrin laipẹ yii, ṣugbọn ko tiẹ da bi ẹni to ti pe ọdun marunlelọgọrin loke eepẹ. Opral Benson gboge de bi pe o da ileeṣẹ iṣaraloge, Chic Afrique Beauty Company Ltd. silẹ. O tun da omiran Opral Benson Beauty Training Institute silẹ lọdun 1985. Nibo ni Opral Benson ti wa?


Opral Benson gboge de bi pe o da ileeṣẹ iṣaraloge, Chic Afrique Beauty Company Ltd. silẹ. O tun da omiran Opral Benson Beauty Training Institute silẹ lọdun 1985. Nibo ni Opral Benson ti wa? Wọn bi Opral Benson si idile Johnson ati Lilly Mason ni Arthington lorilẹede Liberia ni awujọ awọn ọlọrọ lati ilẹ Amẹrika ni Liberia. Awọn baba nla rẹ wa si Liberia lati ipinlẹ South Carolina lati orilẹede Amẹrika lọdun 1869. Ẹgbọn baba rẹ kan lobinrin, Aunty Margaret lo kọkọ sọ ọ ni Opal eyi ti itumọ rẹ jẹ goolu iyebiye oloriṣiiriṣii awọ.


Wọn bi Opral Benson si idile Johnson ati Lilly Mason ni Arthington lorilẹede Liberia ni awujọ awọn ọlọrọ lati ilẹ Amẹrika ni Liberia. Awọn baba nla rẹ wa si Liberia lati ipinlẹ South Carolina lati orilẹede Amẹrika lọdun 1869. Ẹgbọn baba rẹ kan lobinrin, Aunty Margaret lo kọkọ sọ ọ ni Opal eyi ti itumọ rẹ jẹ goolu iyebiye oloriṣiiriṣii awọ. Ṣugbọn oun fun ra rẹ yiorukọ naa pada si Opral nigba ti o n dagba. Benson bẹrẹ ileewe nile iwe alakọbẹrẹ AME to wa ni Arthington ni Liberia ko to lọ si ileewe Arthington Central School ati College of West Africa fun ikleewe girama. Benson bi ọmọ akọbi rẹ nigba to wa nile iwe girama fun ọkan lara awọn olukọ rẹ, John Bilson nigba naa.


Ṣugbọn oun fun ra rẹ yiorukọ naa pada si Opral nigba ti o n dagba. Benson bẹrẹ ileewe nile iwe alakọbẹrẹ AME to wa ni Arthington ni Liberia ko to lọ si ileewe Arthington Central School ati College of West Africa fun ikleewe girama. Benson bi ọmọ akọbi rẹ nigba to wa nile iwe girama fun ọkan lara awọn olukọ rẹ, John Bilson nigba naa. Lẹyin to bimọ tan ni wọn fun un ni eto ẹkọ ọfẹ eyi to mu lọ kawe sii nile ẹkọ Morris Brown College. Benson ṣiṣẹ gẹgẹ bi oludari eto nipa ọrọ awọn akẹkọọ ni ileewe giga fasiti ilu Eko, UNILAG lọdun 1973 ti Oba Eko fi joye kan naa. Wọn tun yan an sipo gẹgẹ bi ọkan lara ọmọ igbimọ ajọ agunbanirọ, National Youth Service Corps.


Lẹyin to bimọ tan ni wọn fun un ni eto ẹkọ ọfẹ eyi to mu lọ kawe sii nile ẹkọ Morris Brown College. Benson ṣiṣẹ gẹgẹ bi oludari eto nipa ọrọ awọn akẹkọọ ni ileewe giga fasiti ilu Eko, UNILAG lọdun 1973 ti Oba Eko fi joye kan naa. Wọn tun yan an sipo gẹgẹ bi ọkan lara ọmọ igbimọ ajọ agunbanirọ, National Youth Service Corps. O tun wa ninu igbimọ Nigerian Olympic Committee lọdun 1982.


O tun wa ninu igbimọ Nigerian Olympic Committee lọdun 1982.


Shoprite : Ìfẹ̀hónúhàn bẹ̀rẹ̀ nílé ìtàjà ìgbàlódé ní Ibadan, Akure, Eko àtàwọn ìlú ńlá míràn

Awọn oṣiṣẹ ile itaja igbalode, Shoprite, ti bẹrẹ ifẹhonuhan kaakiri awọn ipinlẹ kan ni Naijiria. Wọn bẹrẹ ifẹhonuhan naa lẹyin ti wọn fẹsun kan awọn adari ileeṣẹ naa pe wọn n gbe igbesẹ lati fa iṣakoso ileeṣẹ naa fun awọn adari miran lai jẹ ki wọn mọ bo ṣe n lọ, ati pe wọn ko san awọn ẹtọ kan fun wọn. Awọn oṣiṣẹ naa gbe oriṣiriṣi akọle lọwọ, eyii ti wọn kọ awọn ẹdun ọkan wọn si, ti wọn si n bere pe ki awọn adari ileeṣẹ ọhun wa ṣalaye fun wọn bi ọjọ ọla wọn yoo ṣe ri ni ileeṣẹ ọhun. Ni Eko, Ibadan, Akure atawọn ẹka Shoprite miran kaakiri Naijiria ni iwọde naa ti n waye. Niluu Ibadan, awọn oṣiṣẹ Shoprite to wa nibẹ kọ awọn akọle bii "ọdun marun un si mẹwaa lai si igbega lẹnu iṣẹ, a gbọdọ gba owo wa ki Shoperite to salọ," ati bẹẹbẹẹ lọ. Lara awọn akọle ti awọn oṣiṣẹ Shoperite ilu Akure kọ ni pe o ti su wọn ki wọn maa ṣiṣe bi ẹru.


Ni Eko, Ibadan, Akure atawọn ẹka Shoprite miran kaakiri Naijiria ni iwọde naa ti n waye. Niluu Ibadan, awọn oṣiṣẹ Shoprite to wa nibẹ kọ awọn akọle bii "ọdun marun un si mẹwaa lai si igbega lẹnu iṣẹ, a gbọdọ gba owo wa ki Shoperite to salọ," ati bẹẹbẹẹ lọ. Lara awọn akọle ti awọn oṣiṣẹ Shoperite ilu Akure kọ ni pe o ti su wọn ki wọn maa ṣiṣe bi ẹru. Bẹẹ naa ni wọn sọ pe ko bojumu to ki wọn ṣiṣẹ fun ọdun mẹwaa lai gba owo ajẹmọnu kankan. Ẹwẹ, nigba to n da si ọrọ naa, alaga awọn oniṣowo ni Dugbe, iyẹn niluu Ibadan, Ọgbẹni Silvanus Obisha ni gbogbo ẹka Shoperite to wa ni Naijiria ni ifẹhonuhan naa ti n waye. O ṣalaye pe awọn oṣiṣẹ ọhun ti gbe agagodo si ẹnu ọna Shoperite ni Ibadan ati  gbogbo ẹka Shoperite miran ni Naijiria lori ẹtọ wọn ti wọn n bere fun.


Bẹẹ naa ni wọn sọ pe ko bojumu to ki wọn ṣiṣẹ fun ọdun mẹwaa lai gba owo ajẹmọnu kankan. Ẹwẹ, nigba to n da si ọrọ naa, alaga awọn oniṣowo ni Dugbe, iyẹn niluu Ibadan, Ọgbẹni Silvanus Obisha ni gbogbo ẹka Shoperite to wa ni Naijiria ni ifẹhonuhan naa ti n waye. O ṣalaye pe awọn oṣiṣẹ ọhun ti gbe agagodo si ẹnu ọna Shoperite ni Ibadan ati  gbogbo ẹka Shoperite miran ni Naijiria lori ẹtọ wọn ti wọn n bere fun. Gẹgẹ bo ṣe sọ, gbogbo akitiyan awọn oṣiṣẹ naa lati ni gbolohun pẹlu awọn alaṣẹ ile itaja igbalode ọhun lo ja si pabo nitori wọn ko ṣetan lati ni ijiroro kankan pẹlu awọn oṣiṣẹ naa. Ṣaaju ni awọn iroyin kan ti kọkọ sọ pe awọn alaṣẹ ile itaja naa ti bẹrẹ igbesẹ lati fa ileeṣẹ ọhun le awọn alaṣẹ miran lọwọ ninu oṣu Kẹrin ọdun yii.


Gẹgẹ bo ṣe sọ, gbogbo akitiyan awọn oṣiṣẹ naa lati ni gbolohun pẹlu awọn alaṣẹ ile itaja igbalode ọhun lo ja si pabo nitori wọn ko ṣetan lati ni ijiroro kankan pẹlu awọn oṣiṣẹ naa. Ṣaaju ni awọn iroyin kan ti kọkọ sọ pe awọn alaṣẹ ile itaja naa ti bẹrẹ igbesẹ lati fa ileeṣẹ ọhun le awọn alaṣẹ miran lọwọ ninu oṣu Kẹrin ọdun yii.


Chief Lateef Jakande: Ètò ìsìnkú gómìnà alágbádá àkọ́kọ́ ti ìpínlẹ̀ Eko

Eto isinku gomina ijọba alagbada akọkọ ti ipinlẹ Eko ti n waye. Lara awọ́n eekan ilu to peju sibi eto isinku yii ni gomina ana ipinlẹ Ogun, Ibikunle Amosun, igbakeji gomina ipinlẹ Eko, Obafemi Hamzat atawọn eeyan jankan jankan mii nipinlẹ Eko ati lawọn ipinlẹ mii. Awọn imaamu nla nla ninu ẹ́sin musulumi peju sibẹ lati gba adura ikẹyin fun un. Imaamu agba Ilupeju ataawọn aafaa ibẹ wa lara awọn to ṣe adura nibi eto isin ikẹhin fun oloogbe. Akewi kan to mọ gidi nipa oloogbe kẹnu b ewi ti ori awọn si n wu nitori pe o j eeyan to sunmọ Alhaji Jakande gan. Ninu ewi rẹ lo ti n sọ iru eeyan ti oloogbe jẹ ati awn nkan rere rere to ṣe nigba aye rẹ to bẹẹ tawọn eeyan bẹrẹ si ni na an lowo.


Imaamu agba Ilupeju ataawọn aafaa ibẹ wa lara awọn to ṣe adura nibi eto isin ikẹhin fun oloogbe. Akewi kan to mọ gidi nipa oloogbe kẹnu b ewi ti ori awọn si n wu nitori pe o j eeyan to sunmọ Alhaji Jakande gan. Ninu ewi rẹ lo ti n sọ iru eeyan ti oloogbe jẹ ati awn nkan rere rere to ṣe nigba aye rẹ to bẹẹ tawọn eeyan bẹrẹ si ni na an lowo. "Ni 1981, mo ṣe awo fun wọn, mo sọ fun wọ́n nipa awọ́n iṣẹ́ Jakande..." Eto isinku yii n lọ lọ́wọ́ lori ayelujara Zoom fun anfani awọn ti ofin ko gba laye lati lọ si ibi itẹ oloogbe. Bi o ba fẹ wo eto isinku naa bo ṣe n lọ lọwọ tẹ oju opo isalẹ yii: Linkhttp://bit.ly/BurialCeremonyOfAlhajiLateefJakande Gẹgẹ bo ṣe tẹ wa lọwọ, Alhaji Lateef Jakande jẹ Ọlọrun nipe lowurọ oni Ọjọbọ, ọjọ kọkanla oṣu keji ọdun 2021 lẹni ọdun 91. Ọkan lara awọn ọmọ oloogbe Deji Jakande lo fi aridaju iroyin yii hande.


"Ni 1981, mo ṣe awo fun wọn, mo sọ fun wọ́n nipa awọ́n iṣẹ́ Jakande..." Eto isinku yii n lọ lọ́wọ́ lori ayelujara Zoom fun anfani awọn ti ofin ko gba laye lati lọ si ibi itẹ oloogbe. Bi o ba fẹ wo eto isinku naa bo ṣe n lọ lọwọ tẹ oju opo isalẹ yii: Linkhttp://bit.ly/BurialCeremonyOfAlhajiLateefJakande Gẹgẹ bo ṣe tẹ wa lọwọ, Alhaji Lateef Jakande jẹ Ọlọrun nipe lowurọ oni Ọjọbọ, ọjọ kọkanla oṣu keji ọdun 2021 lẹni ọdun 91. Ọkan lara awọn ọmọ oloogbe Deji Jakande lo fi aridaju iroyin yii hande. Bakan naa, Gomina Babajide Sanwoolu ti ipinlẹ Eko ti fi ọrọ idaro sita nipa baba Jakande. O yin in gẹgẹ bi adari to laami laaka ati oniroyin to ṣee gbagbọ nigba aye rẹ. Nigba ti BBC Yoruba kan si Kọmisana fun eto ipolongo ati ọgbọn inu ni ipinlẹ Eko, o jẹ ko di mimọ pe eekan ti ko ṣee gbagbe ni oloogbe Jakande nipinlẹ Eko, nilẹ Yoruba ati ni Naijiria lapapọ.


Bakan naa, Gomina Babajide Sanwoolu ti ipinlẹ Eko ti fi ọrọ idaro sita nipa baba Jakande. O yin in gẹgẹ bi adari to laami laaka ati oniroyin to ṣee gbagbọ nigba aye rẹ. Nigba ti BBC Yoruba kan si Kọmisana fun eto ipolongo ati ọgbọn inu ni ipinlẹ Eko, o jẹ ko di mimọ pe eekan ti ko ṣee gbagbe ni oloogbe Jakande nipinlẹ Eko, nilẹ Yoruba ati ni Naijiria lapapọ. Ọgbẹni Gbenga Omotosho fi yeni pe gẹgẹ bii gomina akọkọ ni ijọba alagbada fun ipinlẹ Eko ti o dẹ ṣe e daadaa to bẹẹ to jẹ pe orukọ rẹ ko le parẹ laelae. "Ẹni to jẹ pe gomina wa lonii, Babajide Sanwoolu n gbedi fun ni oloogbe Jakande. Nipa eto ileewe, ibagbepọ araalu, irina ati gbogbo bo ṣe ṣe ijọba rẹ, ohun to ṣe ko lee parẹ laelae ni".


Ọgbẹni Gbenga Omotosho fi yeni pe gẹgẹ bii gomina akọkọ ni ijọba alagbada fun ipinlẹ Eko ti o dẹ ṣe e daadaa to bẹẹ to jẹ pe orukọ rẹ ko le parẹ laelae. "Ẹni to jẹ pe gomina wa lonii, Babajide Sanwoolu n gbedi fun ni oloogbe Jakande. Nipa eto ileewe, ibagbepọ araalu, irina ati gbogbo bo ṣe ṣe ijọba rẹ, ohun to ṣe ko lee parẹ laelae ni". Omotosho ni ọfọ nla ni nkan to ṣẹlẹ jẹ fun ipinlẹ Eko amọ inu awọn dun pe baba ṣe nkan rere ti wọn lee ranti rẹ fun. Oloogbe Jakande lo wa pẹlu baba Awolowo nigba aye wọn ni. Bakan naa gbogbo nkan ti baba Jakande ṣe nigba aye tirẹ naa ni wọn n gbosuba fun.


Omotosho ni ọfọ nla ni nkan to ṣẹlẹ jẹ fun ipinlẹ Eko amọ inu awọn dun pe baba ṣe nkan rere ti wọn lee ranti rẹ fun. Oloogbe Jakande lo wa pẹlu baba Awolowo nigba aye wọn ni. Bakan naa gbogbo nkan ti baba Jakande ṣe nigba aye tirẹ naa ni wọn n gbosuba fun. O fi kun un pe oloogbe Jakande tun gbiyanju lati maa ri i daju pe ẹkọ ti iran Yoruba nilo di nini ki gbogbo Yoruba baa le ṣe ara wọn ni oṣuṣu ọwọ.


O fi kun un pe oloogbe Jakande tun gbiyanju lati maa ri i daju pe ẹkọ ti iran Yoruba nilo di nini ki gbogbo Yoruba baa le ṣe ara wọn ni oṣuṣu ọwọ.


2nd wave Covid-19 in Nigeria: Ìjọba ìpínlẹ̀ Eko ti f'òfin de ìpéjọpọ̀ tó bá ju àádọ́ta (50) èèyàn lọ torí coronavirus

Bi ina ko ba tan laṣọ, ẹjẹ kii tan leekanna lọrọ ajakalẹ arun covid-19 da bayii nipinlẹ Eko. Lẹyin ti arun naa n fi ojoojumọ pọ si ni Naijiria papaa julọ nipinlẹ Eko, Gomina Babajide Sanwo-Olu ti kede pe ijọba ti fofin de ipejọpọ to ba ti ju aadọta eeyan lọ bayii kaakiri ipinlẹ naa. Sanwo-Olu fọrọ yii lede ninu atẹjade kan to fi sita lọjọ Aiku. Amọ, gomina ṣalaye ninu atẹjade ọhun pe ofin naa ko kan awọn ile ijọsin nipinlẹ Eko ti ijọba ti sọ fun tẹlẹ pe ki wọn ma ju idaji awọn olujọsin to n maa n jọsin tẹlẹ lọ ninu gbọngan ti wọn n lo. ''Inu ijọba ipinlẹ Eko ko dun si bi ọpọ eeyan ti n tapa si ilana ati dena ajakalẹ coronavirus,'' Sanwo-Olu lo bẹẹ. Gomina Sanwo-Olu sọ pe ọpọ awọn eeyan to ni gbọngan ayẹyẹ lo ti n tapa si awọn alakalẹ ofin lori ati dena covid-19.


Amọ, gomina ṣalaye ninu atẹjade ọhun pe ofin naa ko kan awọn ile ijọsin nipinlẹ Eko ti ijọba ti sọ fun tẹlẹ pe ki wọn ma ju idaji awọn olujọsin to n maa n jọsin tẹlẹ lọ ninu gbọngan ti wọn n lo. ''Inu ijọba ipinlẹ Eko ko dun si bi ọpọ eeyan ti n tapa si ilana ati dena ajakalẹ coronavirus,'' Sanwo-Olu lo bẹẹ. Gomina Sanwo-Olu sọ pe ọpọ awọn eeyan to ni gbọngan ayẹyẹ lo ti n tapa si awọn alakalẹ ofin lori ati dena covid-19. ''Eyi ni lati kilọ gbogbo awọn to ba n ṣe iruẹ lati ki ọwọ ọmọ wọn bọṣọ, bi bẹẹ kọ, wọn o fi oju wina ofin,'' Sanwo-Olu kilọ. Sanwo-ọlu ṣalaye pe ''gẹgẹ bi ofin ti Aarẹ Muhammadu Buhari buwọlu, ẹnikẹni ti aje iwa ibajẹ yii ba ṣi mọ lori yoo san owo itanran tabi ko ṣẹwọn oṣu mẹfa tabi ko ṣewọn ko si tun sanwo itanran. Gomina ni gbogbo olugbe ipinlẹ Eko lo gbọdọ maa tẹle alakalẹ ati dena ajakalẹ arun coronavirus bayii.


''Eyi ni lati kilọ gbogbo awọn to ba n ṣe iruẹ lati ki ọwọ ọmọ wọn bọṣọ, bi bẹẹ kọ, wọn o fi oju wina ofin,'' Sanwo-Olu kilọ. Sanwo-ọlu ṣalaye pe ''gẹgẹ bi ofin ti Aarẹ Muhammadu Buhari buwọlu, ẹnikẹni ti aje iwa ibajẹ yii ba ṣi mọ lori yoo san owo itanran tabi ko ṣẹwọn oṣu mẹfa tabi ko ṣewọn ko si tun sanwo itanran. Gomina ni gbogbo olugbe ipinlẹ Eko lo gbọdọ maa tẹle alakalẹ ati dena ajakalẹ arun coronavirus bayii.


Ìyàwó mi àti àwọn ọmọ rẹ̀ ti má n dáwọ́ lù mí ṣáàjú kí n tó dáná sun wọn - Joseph Ojo

Arakunrin ẹni ọdun mẹrinlelọgọta, Joseph Ojo, ti wọn fi ẹsun kan pe o dana sun awọn ọmọ marun-un ti iyawo rẹ tuntun bi nilu Ondo, ti ṣalaye nkan to fa igbesẹ rẹ. Ọgbẹni Ojo sọ fun BBC Yoruba ni olu ileeṣẹ ọlọpaa nilu Akure lọjọru pe asaasi ni oun le pe igbesẹ oun. O ṣalaye pe oun ati Esther, to jẹ iyawo rẹ ati iya awọn ọmọ naa ti kọkọ ja ni alẹ ọjọ Ẹti to kọja, ti awọn ọmọ rẹ naa si dawọ jọ lu oun bi iṣe wọn. “Ibinu naa ni mo fi lọ ra epo bẹtiro lalẹ ọjọ naa, ti mo si dana si yaara ti wọn sun si. O ni ṣaaju ọjọ ti oun dana sun awọn ọmọ marun-un ti Esther Ojo bi fun ọkọ rẹ tẹlẹ ko to o fẹ Joseph, ni awọn ọmọ naa ati iya wọn ma n ba oun ja. Ọgbẹni Joseph sọ pe iya wọn kii dana ounjẹ fun oun tabi ba oun fọ aṣọ.


“Ibinu naa ni mo fi lọ ra epo bẹtiro lalẹ ọjọ naa, ti mo si dana si yaara ti wọn sun si. O ni ṣaaju ọjọ ti oun dana sun awọn ọmọ marun-un ti Esther Ojo bi fun ọkọ rẹ tẹlẹ ko to o fẹ Joseph, ni awọn ọmọ naa ati iya wọn ma n ba oun ja. Ọgbẹni Joseph sọ pe iya wọn kii dana ounjẹ fun oun tabi ba oun fọ aṣọ. O ṣalaye pe ti wọn ba se ounjẹ, wọn o ki n fun oun jẹ ninu rẹ botilẹ jẹ pe oun lo n pese owo ti wọn fi n jẹun. “Iya wọn naa kii ba mi ṣe ohunkohun, epe lo tun ma n fi mi ṣẹ ti mo ba n jade pe mi o ni pada wọle.” “Ti emi ati iyawo mi ba n ja, niṣe ni oun ati awọn ọmọ rẹ ma n pa ọwọ pọ̀ lu mi.” Joseph ni gbogbo awọn nkan bẹẹ lo ma n ba oun ni ọkan jẹ O ni awọn eeyan ti ba awọn da si tẹlẹ, amọ iyawo oun ko yipada. Baba agba naa ni oun mọ pe ori bibẹ kọ ni oogun ori fifọ, amọ oun ko le ṣalaye nkan to mu ki oun dana sun awọn ọmọ naa “Mo le sọ pe asasi ni igbesẹ mi nitori nkan ti mo sẹ ko bojumu.” O ṣalaye pe oun ni awọn ọmọ mii yatọ si ọmọ meji ti Esther bi fun oun, oun si ni iyawo karun-un ti oun fẹ.


O ṣalaye pe ti wọn ba se ounjẹ, wọn o ki n fun oun jẹ ninu rẹ botilẹ jẹ pe oun lo n pese owo ti wọn fi n jẹun. “Iya wọn naa kii ba mi ṣe ohunkohun, epe lo tun ma n fi mi ṣẹ ti mo ba n jade pe mi o ni pada wọle.” “Ti emi ati iyawo mi ba n ja, niṣe ni oun ati awọn ọmọ rẹ ma n pa ọwọ pọ̀ lu mi.” Joseph ni gbogbo awọn nkan bẹẹ lo ma n ba oun ni ọkan jẹ O ni awọn eeyan ti ba awọn da si tẹlẹ, amọ iyawo oun ko yipada. Baba agba naa ni oun mọ pe ori bibẹ kọ ni oogun ori fifọ, amọ oun ko le ṣalaye nkan to mu ki oun dana sun awọn ọmọ naa “Mo le sọ pe asasi ni igbesẹ mi nitori nkan ti mo sẹ ko bojumu.” O ṣalaye pe oun ni awọn ọmọ mii yatọ si ọmọ meji ti Esther bi fun oun, oun si ni iyawo karun-un ti oun fẹ. Akinfolarin Liadi to jẹ baba awọn ọmọ marun-un naa sọ fun BBC pe ọsẹ to m bọ ni oun pinnu lati ko awọn ọmọ naa sọdọ ki ọkọ tuntun ti iyawo oun fẹ to dana sun wọn. Ọgbẹni Liadi sọ pe iṣẹ oun ma n gbe oun kuro nile fun ọjọ pupọ, ni awọn ọmọ naa ṣe ma n duro lọdọ iya wọn. "Ti mo ba ti pada de lati oko ti mo ti n wa katakata, wọn ma n wa si ile mi lati wa pẹlu mi."


Akinfolarin Liadi to jẹ baba awọn ọmọ marun-un naa sọ fun BBC pe ọsẹ to m bọ ni oun pinnu lati ko awọn ọmọ naa sọdọ ki ọkọ tuntun ti iyawo oun fẹ to dana sun wọn. Ọgbẹni Liadi sọ pe iṣẹ oun ma n gbe oun kuro nile fun ọjọ pupọ, ni awọn ọmọ naa ṣe ma n duro lọdọ iya wọn. "Ti mo ba ti pada de lati oko ti mo ti n wa katakata, wọn ma n wa si ile mi lati wa pẹlu mi." Bakan naa ni Esther to jẹ iya wọn sọ pe oun bi ọmọ meji fun Ọgbẹni Joseph naa lẹyin ti oun fẹ ẹ. Lọwọlọwọ, mẹta ninu awọn ọmọ marun-un naa ti ku. Ẹnikan lara wọn lo kọkọ ku sinu ina naa, ọkan ku loju ọna ileewosan. Ikẹta si ku ni Ọjọru lẹyin ọjọ kẹrin.


Bakan naa ni Esther to jẹ iya wọn sọ pe oun bi ọmọ meji fun Ọgbẹni Joseph naa lẹyin ti oun fẹ ẹ. Lọwọlọwọ, mẹta ninu awọn ọmọ marun-un naa ti ku. Ẹnikan lara wọn lo kọkọ ku sinu ina naa, ọkan ku loju ọna ileewosan. Ikẹta si ku ni Ọjọru lẹyin ọjọ kẹrin.


Adebayo Titus ni oun ati Akintelure Festus jọ ja to si mu ẹ̀mí Festus lọ

Ori ma jẹ ki a ṣì rin ni ariow to gba ẹnu awọn ero agbegbe Oke Aro nijọba ibilẹ Guusu Akure nipinlẹ Ondo kan. Eyi ko ṣẹyin bi ija ṣe bẹ silẹ laawrin awakọ ero kẹkẹ 'Marwa' meji ti ọkan si gab ibẹ di ero ọrun. Awakọ kẹkẹ ẹlẹsẹ mẹta taa mọ si kẹkẹ Marwa kan nilu Akure, Adebayo Titus, lo ti gbẹmi mi lẹyin ede aiyede to waye laarin oun ati akẹgbẹ rẹ kan, Akintelure Festus. Adebayo ni iroyin fi yeni pe o padanu ẹmi rẹ lakoko ti oun ati Akintelure n fa laasigbo lori ọrọ kiko iyẹpẹ ni ibudokọ wọn lati di awọn koto kan loju popo, leyi ti Adebayo kọ lati ba wọn kopa nibẹ. Kini ọ ṣẹlẹ gangan? Awọn oṣojumikoro to ba BBC Yoruba sọrọ wi pe Akintelure lo koro oju si Adebayo latari pe ko bawọn lọwọ ninu iṣẹ ọhun Eleyi to mu ki awọn mejeeji o maa tahun si ara wọn ko too di pe wọn wọ ijakadi leyi to mu ki Adebayo o ṣubu lulẹ ti wọn si sare gbe lọ ile iwosan. Awọn kan ninu wọn wipe Akintelure lo lu Adebayo ni alubami leyi to mu ki wọn gbe digbadigba lọ ile iwosan.


Kini ọ ṣẹlẹ gangan? Awọn oṣojumikoro to ba BBC Yoruba sọrọ wi pe Akintelure lo koro oju si Adebayo latari pe ko bawọn lọwọ ninu iṣẹ ọhun Eleyi to mu ki awọn mejeeji o maa tahun si ara wọn ko too di pe wọn wọ ijakadi leyi to mu ki Adebayo o ṣubu lulẹ ti wọn si sare gbe lọ ile iwosan. Awọn kan ninu wọn wipe Akintelure lo lu Adebayo ni alubami leyi to mu ki wọn gbe digbadigba lọ ile iwosan. Kini Olọpaa sọ lori iṣẹlẹ ọhun? Alukoro ajọ ọlọpa nipinlẹ Ondo, Funmilayo Odunlami, lakoko to ba BBC Yoruba sọrọ lori iṣẹlẹ naa wi pe ọjọ Satide ni iṣẹlẹ naa waye lagbegbe Oke-aro ni llu Akure. Odunlami to wi pe aarọ ọjọ Isinmi ni oloogbe naa gbẹmimi nile iwosan ti wọn gbe e lọ lẹyin iṣẹlẹ naa.


Kini Olọpaa sọ lori iṣẹlẹ ọhun? Alukoro ajọ ọlọpa nipinlẹ Ondo, Funmilayo Odunlami, lakoko to ba BBC Yoruba sọrọ lori iṣẹlẹ naa wi pe ọjọ Satide ni iṣẹlẹ naa waye lagbegbe Oke-aro ni llu Akure. Odunlami to wi pe aarọ ọjọ Isinmi ni oloogbe naa gbẹmimi nile iwosan ti wọn gbe e lọ lẹyin iṣẹlẹ naa. Ni ṣe ni awọn agbofinro parọwa si awọn mọlẹbi oloogbe naa lati tẹle ilana ofin ki wọn ma ṣe da rugudu silẹ lagbeegbe naa. O wa fikun pe Akintelure lo ti wa ni ihamọ awọn agbofinro ti iwadi kikun si n lọ lori ohun to ṣokunfa ikun Adebayo gan.


Ni ṣe ni awọn agbofinro parọwa si awọn mọlẹbi oloogbe naa lati tẹle ilana ofin ki wọn ma ṣe da rugudu silẹ lagbeegbe naa. O wa fikun pe Akintelure lo ti wa ni ihamọ awọn agbofinro ti iwadi kikun si n lọ lori ohun to ṣokunfa ikun Adebayo gan.


Àwọn afurasí adigunjalè kun àwọn ènìyàn lọ́rùn, jà wọ́n lólè, fipá bá wọn lòpọ̀

Awọn afunrasi adigunjale ti wọn maa n fi afẹfẹ kun eeyan lorun ki wọn to ja a lole lọwọ awọn ikọ amọtẹkun ti tẹ nilu Akure to jẹ olu ilu ipinlẹ Ondo. Awọn afunrasi ọhun ni adari ikọ amọtẹkun ni ipinlẹ Ondo, Akọgun Adetunji Adeleye, o fi oju wọn lede pe wọn wa lara awọn afunrasi mejilelọgbọn ti wọn fi panpẹ ofin mu un fun oniruuru ẹsun to fi mọ igbiyanju lati jini gbe, ifipabanilopọ, igbiyanju lati gbẹmi eeyan, rira ẹru ole ati bẹẹ bẹẹ lọ. Adetunji ṣee lalaye pe awọn afunrasi naa ni wọn maa n rapala wọ ayika awọn ti wọn fẹẹ ja lole ti wọn yoo si fẹ afẹfẹ to n kun eyan lorun naa sinu ile wọn lati oju ferese. O wipe “lẹyin ti wọn ba fẹ atẹgun naa sinu ile ti wọn ti fẹ jale pẹlu, wọn a lọ fara pamọ sibi kan ti awọn ara ile naa yoo ti sun fọnfọn lẹyin eyi ni wọn yoo fọ ferese wọle ti wọn yoo si ko gbogbo ẹru ti wọn ba fẹ ninu ile naa”. Adari ikọ amọtẹkun naa tẹsiwaju pe “lakoko ti wọn ba n ṣe iṣẹ laabi ọun, ko si ẹnikẹni ti yoo taji ninu ile naa nitori iṣẹ ti afẹfẹ naa ti ṣe lagọ ara wọn leyi ti yoo mu ki wọn sun asunpiye fun ọpọ wakati”. “Nigba miran, wọn a ba awọn obirin to ba wa ninu ile naa ni aṣepọ to si di igba ti wọn ba taji ki wọn to mọ ohun to ṣe wọn.


O wipe “lẹyin ti wọn ba fẹ atẹgun naa sinu ile ti wọn ti fẹ jale pẹlu, wọn a lọ fara pamọ sibi kan ti awọn ara ile naa yoo ti sun fọnfọn lẹyin eyi ni wọn yoo fọ ferese wọle ti wọn yoo si ko gbogbo ẹru ti wọn ba fẹ ninu ile naa”. Adari ikọ amọtẹkun naa tẹsiwaju pe “lakoko ti wọn ba n ṣe iṣẹ laabi ọun, ko si ẹnikẹni ti yoo taji ninu ile naa nitori iṣẹ ti afẹfẹ naa ti ṣe lagọ ara wọn leyi ti yoo mu ki wọn sun asunpiye fun ọpọ wakati”. “Nigba miran, wọn a ba awọn obirin to ba wa ninu ile naa ni aṣepọ to si di igba ti wọn ba taji ki wọn to mọ ohun to ṣe wọn. Nigba miran, ti afẹfẹ buruku naa ba pọju ninu ile ti wọn fun si, awọn miran ko nii ji fun ọpọ wakati abi ọpọ ọjọ.”  Adetunji ni “ọpọ olugbe ilu Akure lawọn adigunjale ti lo iru afẹfẹ yi lati ja lole, paapaa julọ awọn ti wọn mọ fẹnsi yi ile wọn ka ti ko nii sẹni to mọ oun to n ṣẹlẹ ninu ile naa”. Bakan naa ni adari amọtẹkun wipe wọn fi ṣikun ofin mu awọn marun kan ti wọn ji awọn ọdọmọbirin mẹta ko nilu Akure pẹlu ibọn lagbegbe Post Office amọ ti awọn ẹṣọ amọtẹkun tọ ipasẹ wọn de ilu Iwo nipinlẹ Osun nibi ti wọn ti riwọn mu ti wọn si doola ẹmi awọn ti wọn jigbe lọ. Adetunji to tun jẹ olugbaninimọran pataki fun gomina Akeredolu wa fi da awọn olugbe ipinlẹ loju pe gbogbo ipa ni awọn yoo sa, pẹlu atilẹyin awọn ẹṣọ alaabo to ku nipinlẹ naa lati ri pe awọn olugbe ibẹ ṣe odun keresi ati ọdun tuntun ninu ifọkanbalẹ lai si idiwọ latọdọ awọn amookunṣika.


Nigba miran, ti afẹfẹ buruku naa ba pọju ninu ile ti wọn fun si, awọn miran ko nii ji fun ọpọ wakati abi ọpọ ọjọ.”  Adetunji ni “ọpọ olugbe ilu Akure lawọn adigunjale ti lo iru afẹfẹ yi lati ja lole, paapaa julọ awọn ti wọn mọ fẹnsi yi ile wọn ka ti ko nii sẹni to mọ oun to n ṣẹlẹ ninu ile naa”. Bakan naa ni adari amọtẹkun wipe wọn fi ṣikun ofin mu awọn marun kan ti wọn ji awọn ọdọmọbirin mẹta ko nilu Akure pẹlu ibọn lagbegbe Post Office amọ ti awọn ẹṣọ amọtẹkun tọ ipasẹ wọn de ilu Iwo nipinlẹ Osun nibi ti wọn ti riwọn mu ti wọn si doola ẹmi awọn ti wọn jigbe lọ. Adetunji to tun jẹ olugbaninimọran pataki fun gomina Akeredolu wa fi da awọn olugbe ipinlẹ loju pe gbogbo ipa ni awọn yoo sa, pẹlu atilẹyin awọn ẹṣọ alaabo to ku nipinlẹ naa lati ri pe awọn olugbe ibẹ ṣe odun keresi ati ọdun tuntun ninu ifọkanbalẹ lai si idiwọ latọdọ awọn amookunṣika.


Ọlọ́pàá mú ọkùnrin tó dáná sun ọmọ ìyàwó rẹ̀ márùn-ún ní Ondo

Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ondo sọ pe ọwọ ti tẹ ọkunrin ẹni ọdun mẹrinlelọgọta kan, Ojo Joseph, fun ẹsun pe o dana sun ọmọ iyawo rẹ marun-un nilu Ondo. Opin ọsẹ ni iṣẹlẹ naa waye ni agbegbe Fagun, niluu Ondo. Agbẹnusọ ọlọpaa nipinlẹ naa, Arabinrin Funmilayo Odunlami sọ fun BBC pe Ọgbẹni Joseph binu dana sun awọn ọmọ naa lẹyin ija to waye laarin oun ati iyawo rẹ to jẹ iya awọn ọmọ naa. Iyawo rẹ ọhun ti wọn ko darukọ, ti bi awọn ọmọ naa ko to o wa fẹ  afurasi naa. Iroyin sọ pe obinrin naa bi ibeji, to ṣi jẹ ọmọ irakoro fun Ọgbẹni Joseph. Agbẹnusọ ọlọpaa Ondo sọ pe ọ̀kan lara awọn naa sinu ina naa, ti awọn mẹrin yooku si fi ara pa. O ni wọn ti gbe wọn lọ si ileewosan gbogboogbo FMC, to wa niluuu Owo.


Iyawo rẹ ọhun ti wọn ko darukọ, ti bi awọn ọmọ naa ko to o wa fẹ  afurasi naa. Iroyin sọ pe obinrin naa bi ibeji, to ṣi jẹ ọmọ irakoro fun Ọgbẹni Joseph. Agbẹnusọ ọlọpaa Ondo sọ pe ọ̀kan lara awọn naa sinu ina naa, ti awọn mẹrin yooku si fi ara pa. O ni wọn ti gbe wọn lọ si ileewosan gbogboogbo FMC, to wa niluuu Owo. “Ọgbẹnu Ojo Joseph gbe epo bẹtiro, o si da a sinu yaara ti awọn ọmọ maraarun sùn si ninu ile rẹ, to si ṣa ina si lẹyin ede aiyede to ni pẹlu iya wọn.” Arabinrin Odunlami sọ pe ọwọ awọn ti tẹ ọkunrin naa bayii, to si ti wa ni ahamọ ọlọpaa fun iwadii. Ọjọ diẹ sẹyin ni ọwọ tẹ arakunrin kan, Tope Oladiji, funẹsun pe o dunkooko lati pa baba rẹ. Oladiji, ẹni ọdun mọkandinlogoji, to tun jẹ ọlọkada, ni ọwọ awọn ọlọpaa tẹ ni agbegbe Holy Trinity Italuwo Italuowo niluu Ondo, ti wọn si wọ lọ ileẹjọ lati wi tẹnu rẹ.


“Ọgbẹnu Ojo Joseph gbe epo bẹtiro, o si da a sinu yaara ti awọn ọmọ maraarun sùn si ninu ile rẹ, to si ṣa ina si lẹyin ede aiyede to ni pẹlu iya wọn.” Arabinrin Odunlami sọ pe ọwọ awọn ti tẹ ọkunrin naa bayii, to si ti wa ni ahamọ ọlọpaa fun iwadii. Ọjọ diẹ sẹyin ni ọwọ tẹ arakunrin kan, Tope Oladiji, funẹsun pe o dunkooko lati pa baba rẹ. Oladiji, ẹni ọdun mọkandinlogoji, to tun jẹ ọlọkada, ni ọwọ awọn ọlọpaa tẹ ni agbegbe Holy Trinity Italuwo Italuowo niluu Ondo, ti wọn si wọ lọ ileẹjọ lati wi tẹnu rẹ. Olujẹjọ ọhun ni ileeṣẹ ọlọpaa ni o gbe igbesẹ naa lọjọ kejidinlọgbọn oṣu kẹwaa ọdun 2022. Eyi to lo di ofin orilẹede Naijiria ati ofin ipinlẹ Ondo lati ma ṣe dunkoko pe oun yoo ṣekupa eeyan. Olujẹjọ ni oun ko jẹbi ẹsun ti wọn kan oun rara, ati wọn kuna lati lo ilana ofin gbe oun wa si ileẹjọ .


Olujẹjọ ọhun ni ileeṣẹ ọlọpaa ni o gbe igbesẹ naa lọjọ kejidinlọgbọn oṣu kẹwaa ọdun 2022. Eyi to lo di ofin orilẹede Naijiria ati ofin ipinlẹ Ondo lati ma ṣe dunkoko pe oun yoo ṣekupa eeyan. Olujẹjọ ni oun ko jẹbi ẹsun ti wọn kan oun rara, ati wọn kuna lati lo ilana ofin gbe oun wa si ileẹjọ .


Tani ọkùnrin ọlọ́dẹ orí tí ayé ń pariwo kiri pé ó gba ìwòsàn ní Akure ni àná?

Iṣẹlẹ kayefi kan ṣẹlẹ nilu Akurẹ lọjọ Iṣẹgun nigba ti okiki kan pe arakunrin alaarun ọpọlọ kan gba iwosan nigba ti ojiṣẹ Ọlọrun kan gbọwọ le e. Iṣẹlẹ naa, gẹgẹ bi akọroyin BBC ṣe fidi rẹ mu, waye lagbegbe Old Garage nilu Akurẹ. Gẹgẹbi wọn ṣe fi to wa leti, arakunrin pasitọ naa ni ilu Eko ni oun ti wa ati pe oun ko mọ ẹnikẹni ri nilu Akurẹ. Ta ni Arakunrin ọlọdẹ ori naa? Ninu ọrọ to ba BBC News Yoruba sọ, arakunrin ọlọdẹ ori ti wọn ni o gba iwosan naa ṣalaye pe Dada ni orukọ oun, bẹẹni oun kẹkọgboye ijinlẹ ninu imọ nipa ẹrọ ayarabiaṣa Kọmputa ni fasiti imọẹrọ FUTA lọdun 2009. O ṣalaye siwaju sii pe ọmọ ilu Igbotako, lagbegbe Okitipupa loun amọ ko lee sọ ohun to ṣee to fi di ọlọdẹ ori. Ki lawọn eeyan agbegbe naa sọ?


Ninu ọrọ to ba BBC News Yoruba sọ, arakunrin ọlọdẹ ori ti wọn ni o gba iwosan naa ṣalaye pe Dada ni orukọ oun, bẹẹni oun kẹkọgboye ijinlẹ ninu imọ nipa ẹrọ ayarabiaṣa Kọmputa ni fasiti imọẹrọ FUTA lọdun 2009. O ṣalaye siwaju sii pe ọmọ ilu Igbotako, lagbegbe Okitipupa loun amọ ko lee sọ ohun to ṣee to fi di ọlọdẹ ori. Ki lawọn eeyan agbegbe naa sọ? Nigba ti awọn kan ninu wọn n ba BBC sọrọ, awọn olugbe agbegbe naa ni o ti to ọdun diẹ ti arakunrin naa ti n rin gberegbere lagbegbe naa to si jẹ pe ninu ojo ati oorun ni yoo maa rin kiri ni ihoho lọpọ igba. Awọn miran ni iyalẹnu lo jẹ fun awọn nitori pe lootọ ni arakunrin naa jẹ alanganna ti awọn si ti maa n rii lati ọpọ ọdun sẹyin.


Nigba ti awọn kan ninu wọn n ba BBC sọrọ, awọn olugbe agbegbe naa ni o ti to ọdun diẹ ti arakunrin naa ti n rin gberegbere lagbegbe naa to si jẹ pe ninu ojo ati oorun ni yoo maa rin kiri ni ihoho lọpọ igba. Awọn miran ni iyalẹnu lo jẹ fun awọn nitori pe lootọ ni arakunrin naa jẹ alanganna ti awọn si ti maa n rii lati ọpọ ọdun sẹyin.


Èmi kan ń ṣiṣẹ́ olúkọ̀ ní abúlé tí wọ́n gbé mi ló fún Olọrun ni, mi ò ronú òyè rárá- Ajayi Olanrewaju

Omo ipinle Ekiti ni mi ṣùgbọ́n ipinlẹ̀ Ondo gbè mí nitori mo fi ọkan kan ṣe iṣẹ isinru ilu- Olanrewaju Idi iṣẹ ẹni la ti n mọni lọlẹ. Ere n bẹ fun ọmọ to ba lapa iṣẹ ti ko ṣe ọlẹ. Agunbanirọ ni Ajayi Olanrewaju to n sinlẹ Naijriria ni agbegbe Imade nipinlẹ Ondo ni guusu iwo oorun Naijiria. Nigba ti awọn ara ilu ri bo ṣe n fi tókan tara ṣiṣẹ olukọ to n kọ awon ọmọ ile ẹkọ girama Imade Ajayi Olanrewaju tun salaye fun BBC yoruba bi inu awọn Obi oun se dun to nigba ti wọn gbọ pe wọn fẹ fi oye da oun agu8nbanirọ lọla ni ipinle Ondo. Bakan naa lo tun gba awọn agunbaniro bii tire nimoran pe ki won gbe jẹ fun ori nitori pe Eledaa lo mọ ibi ti ori n gbe ẹsẹ re.


Ìkọlù Owo bá wa lójijì, ọ̀pọ̀ nínú wa ti sálọ torí ìbẹ̀rù ẹ̀san - Àwọn Hausa

Awọn ọmọ ilẹ Hausa to n fi ilu Owo ṣebugbe ti ba BBC Yoruba sọrọ lẹyin iṣẹlẹ iṣekupani to waye nile ijọsin St Francis Catholic Church, to  wa ni adugbo Owaluwa lọjọ Aiku. Wọn ni iṣẹlẹ naa jẹ eyii to ba awọn lojiji, ọpọ ninu awọn lo si salọ lẹyin ikọlu ọhun nitori ibẹru pe awọn ọdọ ilu Owo le kọlu awọn. Wọn ni awọn ko laye pe irufẹ iṣẹlẹ bẹẹ le waye niluu Owo, inu ibẹrubojo si ni awọn si wa bayii. Ohun ti a foju ganni ninu ọja Nigba ti akọroyin BBC Yoruba ṣabẹwo sinu Ọja Ọba lẹyin iṣẹlẹ naa, niṣe ni inu ọja naa da paro bi igba ti ọfọ ba sẹ. Bo tilẹ jẹ pe awọn onitaja kan ti n ṣi ilẹkun ṣọọbu wọn, ti wọn si ti n ta ọja, ọpọ ninu awọn iyalọja naa ni ko tii ṣi ṣọọbu. Ninu ifọrọwanilẹnuwo pẹlu diẹ lara awọn to n ta ọja ninu Ọja Ọba naa, wọn ni ibẹru to wa lọkan awọn eeyan ni ko tii jẹ ki ọpọ wọn ṣilẹkun, ati pe ọpọ ninu awọn to n ta ọja ni wọn padanu awọn eeyan wọn sinu ikọlu ọhun.


Ohun ti a foju ganni ninu ọja Nigba ti akọroyin BBC Yoruba ṣabẹwo sinu Ọja Ọba lẹyin iṣẹlẹ naa, niṣe ni inu ọja naa da paro bi igba ti ọfọ ba sẹ. Bo tilẹ jẹ pe awọn onitaja kan ti n ṣi ilẹkun ṣọọbu wọn, ti wọn si ti n ta ọja, ọpọ ninu awọn iyalọja naa ni ko tii ṣi ṣọọbu. Ninu ifọrọwanilẹnuwo pẹlu diẹ lara awọn to n ta ọja ninu Ọja Ọba naa, wọn ni ibẹru to wa lọkan awọn eeyan ni ko tii jẹ ki ọpọ wọn ṣilẹkun, ati pe ọpọ ninu awọn to n ta ọja ni wọn padanu awọn eeyan wọn sinu ikọlu ọhun. Ki ni awọn Hausa sọ? Ọkan lara awọn Hausa to n ta ọja lati ipinlẹ Zamfara, amọ ti wọn bi siluu Owo, Yusuf Sani, sọ pẹ irẹpọ to dan mọran lo wa laarin awọn ẹya Hausa atawọn ọmọ ilu Owo ṣaaju iṣẹlẹ ọhun. O ni “Ilu Owo ni wọn bi mi si, ibẹ si ni mo ti pari ile ẹkọ alakọbẹrẹ ati ile ẹkọ girama mi, ibarẹpọ to mọran lo wa laarin awọn Hausa ati Yoruba ṣaaju iṣẹlẹ naa, wọn ko gbogun ti awọn Hausa, ko si si ija laarin ẹya mejeji.” “Amọ gẹgẹ bii ohun ti mo gbọ, wọn ni awọn ọdọ kan wọ inu ọja yii lati ba awọn ọja Hausa jea lẹyin ikọlu naa, amọ lẹyin ti Gomina ba awọn araalu sọrọ lati maṣe kọlu awọn Hausa to n wa nnkan ti wọn maa jẹ, awọn ọdọ naa dawọ ikọlau ọhun duro.” Sani tẹsiwaju pe “Ti wọn ba tilẹ sọ pe awọn Fulani lo ṣe ikọlu naa gan, awọn yii Fulani yii yatọ si awa Hausa, nitori awọn Fulani naa n gbogun ti awa Hausa funra gan ni ilu wa lọhun.” “Ọpọ awọn Hausa lo salọ kuro niluu Owo lọjọ Aiku ti ikọlu naa ṣẹlẹ fun ibẹru ẹmi wọn nitori wọn gbabọ pe awọn ara ilu anaa le kọlu wọn.” Ọja ko ri bii ti tẹlẹ mọ Ni ti bi ọja naa ṣe maa n ri ṣaaju iṣelẹ naa, Sani sọ pe ṣe ni Ọja Ọba naa maa n kun fun ọpọ ero ati ọja, amọ wọn kọ lati ṣi ṣọọbu wọn.


Ki ni awọn Hausa sọ? Ọkan lara awọn Hausa to n ta ọja lati ipinlẹ Zamfara, amọ ti wọn bi siluu Owo, Yusuf Sani, sọ pẹ irẹpọ to dan mọran lo wa laarin awọn ẹya Hausa atawọn ọmọ ilu Owo ṣaaju iṣẹlẹ ọhun. O ni “Ilu Owo ni wọn bi mi si, ibẹ si ni mo ti pari ile ẹkọ alakọbẹrẹ ati ile ẹkọ girama mi, ibarẹpọ to mọran lo wa laarin awọn Hausa ati Yoruba ṣaaju iṣẹlẹ naa, wọn ko gbogun ti awọn Hausa, ko si si ija laarin ẹya mejeji.” “Amọ gẹgẹ bii ohun ti mo gbọ, wọn ni awọn ọdọ kan wọ inu ọja yii lati ba awọn ọja Hausa jea lẹyin ikọlu naa, amọ lẹyin ti Gomina ba awọn araalu sọrọ lati maṣe kọlu awọn Hausa to n wa nnkan ti wọn maa jẹ, awọn ọdọ naa dawọ ikọlau ọhun duro.” Sani tẹsiwaju pe “Ti wọn ba tilẹ sọ pe awọn Fulani lo ṣe ikọlu naa gan, awọn yii Fulani yii yatọ si awa Hausa, nitori awọn Fulani naa n gbogun ti awa Hausa funra gan ni ilu wa lọhun.” “Ọpọ awọn Hausa lo salọ kuro niluu Owo lọjọ Aiku ti ikọlu naa ṣẹlẹ fun ibẹru ẹmi wọn nitori wọn gbabọ pe awọn ara ilu anaa le kọlu wọn.” Ọja ko ri bii ti tẹlẹ mọ Ni ti bi ọja naa ṣe maa n ri ṣaaju iṣelẹ naa, Sani sọ pe ṣe ni Ọja Ọba naa maa n kun fun ọpọ ero ati ọja, amọ wọn kọ lati ṣi ṣọọbu wọn. Ọmọ Hausa mii to tun ba BBC sọrọ lati ipinlẹ Sokoto, Abubakar Aliyu ni irẹsi, alubọsa ati ẹwa ni oun n ta niluu Owo. O  ni oun wa ninu ọja lasiko ikọlu naa, amọ oun fi ọja silẹ ti oun si fẹsẹ fẹ lati doola ẹmi oun. Gẹgẹ bii ohun to sọ, awọn ọdọ to kọlu ọja naa ba awọn nnkan ti awọn n ta jẹ.


Ọmọ Hausa mii to tun ba BBC sọrọ lati ipinlẹ Sokoto, Abubakar Aliyu ni irẹsi, alubọsa ati ẹwa ni oun n ta niluu Owo. O  ni oun wa ninu ọja lasiko ikọlu naa, amọ oun fi ọja silẹ ti oun si fẹsẹ fẹ lati doola ẹmi oun. Gẹgẹ bii ohun to sọ, awọn ọdọ to kọlu ọja naa ba awọn nnkan ti awọn n ta jẹ. Amọ oni lẹyin ti Kabiesi ilu Owo, Ọba Gbadegesin Ogunye kẹta, ati Gomina Rotimi Akeredolu ba awọn eeyan sọrọ, wọn da ọwọ ikọlu naa duro. O pari ọrọ rẹ pe awọn Hausa inu ọja Ọba naa ko mọ ohunkohun nipa iṣẹlẹ ọhun, ati pe oun gbadura ki aṣiri awọn to wa nidi iṣẹlẹ naa yoo tu sita laipẹ. Iṣẹlẹ ikọlu agbebọn to waye ni ipinlẹ Ondo lopin ọsẹ to kọja ti bẹrẹ si ni lojutu sawọn agbofinro.


Amọ oni lẹyin ti Kabiesi ilu Owo, Ọba Gbadegesin Ogunye kẹta, ati Gomina Rotimi Akeredolu ba awọn eeyan sọrọ, wọn da ọwọ ikọlu naa duro. O pari ọrọ rẹ pe awọn Hausa inu ọja Ọba naa ko mọ ohunkohun nipa iṣẹlẹ ọhun, ati pe oun gbadura ki aṣiri awọn to wa nidi iṣẹlẹ naa yoo tu sita laipẹ. Iṣẹlẹ ikọlu agbebọn to waye ni ipinlẹ Ondo lopin ọsẹ to kọja ti bẹrẹ si ni lojutu sawọn agbofinro. Eyi ko sẹyin bawọn ọlọpaa ti ṣe gbe abajade iwadii ibẹrẹ jade eleyi  to tọka si pe awọn agbebọn to ṣe ikọlu si ile ijọsin  St. Francis Catholic Church, Owaluwa, Owo lo ado iku atọwọda taa mọ si Improvised explosive device,IED. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa lorleede  Naijiria Muyiwa Adejobi lo fidi ọrọ yi mulẹ ninu atẹjade kan to f sita ni ilu Abuja. Gẹgẹ bo ṣe wi ninu atẹjade yi,''awọn agbebọn yi bi iwadii ibẹrẹ wa ti se fi han se amulo nkan ija ati awọn nkan ibugbamu ado oloro lati fi  kọlu ile ijọsin naa ni Owo'' Ọpọ ẹmi lo ṣofo ninu ikọlu yi tawọn ọpọ eeyan si farapa lorisirisi.


Eyi ko sẹyin bawọn ọlọpaa ti ṣe gbe abajade iwadii ibẹrẹ jade eleyi  to tọka si pe awọn agbebọn to ṣe ikọlu si ile ijọsin  St. Francis Catholic Church, Owaluwa, Owo lo ado iku atọwọda taa mọ si Improvised explosive device,IED. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa lorleede  Naijiria Muyiwa Adejobi lo fidi ọrọ yi mulẹ ninu atẹjade kan to f sita ni ilu Abuja. Gẹgẹ bo ṣe wi ninu atẹjade yi,''awọn agbebọn yi bi iwadii ibẹrẹ wa ti se fi han se amulo nkan ija ati awọn nkan ibugbamu ado oloro lati fi  kọlu ile ijọsin naa ni Owo'' Ọpọ ẹmi lo ṣofo ninu ikọlu yi tawọn ọpọ eeyan si farapa lorisirisi. Olumuyiwa Adejobi sọ pe ''awọn oluwadii ọlọpaa wa lara awọn to kọkọ de ibi ikọlu naa nibi ti wọn ti ri aṣẹku ọta ibọn AK-47 nigba ti ikọ to n se iwadii lilo ado oloro naa si fidi rẹ mulẹ pe lootọ ni wọn lo awọn ado oloro'' O tẹsiwaju pe '' lẹyin ti awọn naa ri aṣẹku ado oloro ati awọn ado oloro mẹta kan ti wọn ko ti yin nibi iṣẹlẹ naa'' Bakan naa Olumyiwa fi kun ọrọ rẹ pe  ''iwadii tọka si pe awọn afurasi yi darapọ mọ awọn olujọsin ninu sọọsi ti awọn agbebọn mii si rọ yika ile ijọsin naa ti wọn si ṣina ibọn fawọn olujọsin'' Lori bi awọn afurasi naa ti ṣe ribi salọ, Olumuyiwa ni '' ọkọ  Nissan Sunny pẹlu nọmba idanimọ AKR 895 AG ti wọn ja gba lọwọ eeyan kan ni wọn gbe salọ gba oju ọna Owo/Ute'' O ni awọn ti ri ọkọ naa ati pe ẹni to ni ti wọn ja gba mọwọ ti n ran awọn lọwọ ninu iwadii wọn. Esi iwadii yi foju jọ ọrọ ti awọn ti iṣẹlẹ naa soju wọn sọ fun ileesẹ iroyin BBC ni paapa wi pe awọn agbebọn yi ju ado oloro dynamite lu awọn olujọsin naa ninu sọọsi. Ileesẹ ọlọpaa lawọn ṣi n tẹsiwaju pẹlu iwadii amọ wọn ko ti sọ boya ọwọ ti tẹ ẹnkankan ninu awọn to hu iwa buruku yi.


Olumuyiwa Adejobi sọ pe ''awọn oluwadii ọlọpaa wa lara awọn to kọkọ de ibi ikọlu naa nibi ti wọn ti ri aṣẹku ọta ibọn AK-47 nigba ti ikọ to n se iwadii lilo ado oloro naa si fidi rẹ mulẹ pe lootọ ni wọn lo awọn ado oloro'' O tẹsiwaju pe '' lẹyin ti awọn naa ri aṣẹku ado oloro ati awọn ado oloro mẹta kan ti wọn ko ti yin nibi iṣẹlẹ naa'' Bakan naa Olumyiwa fi kun ọrọ rẹ pe  ''iwadii tọka si pe awọn afurasi yi darapọ mọ awọn olujọsin ninu sọọsi ti awọn agbebọn mii si rọ yika ile ijọsin naa ti wọn si ṣina ibọn fawọn olujọsin'' Lori bi awọn afurasi naa ti ṣe ribi salọ, Olumuyiwa ni '' ọkọ  Nissan Sunny pẹlu nọmba idanimọ AKR 895 AG ti wọn ja gba lọwọ eeyan kan ni wọn gbe salọ gba oju ọna Owo/Ute'' O ni awọn ti ri ọkọ naa ati pe ẹni to ni ti wọn ja gba mọwọ ti n ran awọn lọwọ ninu iwadii wọn. Esi iwadii yi foju jọ ọrọ ti awọn ti iṣẹlẹ naa soju wọn sọ fun ileesẹ iroyin BBC ni paapa wi pe awọn agbebọn yi ju ado oloro dynamite lu awọn olujọsin naa ninu sọọsi. Ileesẹ ọlọpaa lawọn ṣi n tẹsiwaju pẹlu iwadii amọ wọn ko ti sọ boya ọwọ ti tẹ ẹnkankan ninu awọn to hu iwa buruku yi.


Akeredolu: N2.5bn owó Yorùba tó ń bọ́ sókè ọya lójúmọ́ lórí ríra màálù kò mọ́gbọ́n dání

Ẹgbẹ to n pe fun ominira ilẹ Yoruba, Ilana ọmọ Oodua ti kede pe oun fara mọ̀ ohun ti gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu sọ.Gomina Akeredolu lo ti kede saaju pe ki awọn ọmọ Yoruba maa jẹ ẹran adiẹ a n sin labẹle ati ogunfe to n se ara loore dipo ẹran maalu, to n se akoba fun agọ ara.Nigba to n sọ ero rẹ lori imọran Akeredolu yii, Ilana Omo Oodua, ti Ọjọgbọn Banji Akintoye ko sodi ni oun fara mọ ero gomina naa. Ẹgbẹ ajijagbara naa ni ootọ ọrọ ni ohun ti Akeredolu sọ pe biliọnu meji ati aabọ lo n kuro ninu ọrọ aje Yoruba lojoojumọ lati fi mu agbelarugẹ ba apa ariwa Naijiria eyi ti ko mu ọgbọn dani.O wa gba awọn ọmọ Yoruba nimọran lati tẹwọgba ilana 'Gbin ohun to ba fẹ́ jẹ́, ko to di pe orilẹede Yoruba Nation dohun. Ilana ẹgbẹ ọmọ Oodua sisọ loju ọrọ yii ninu atẹjade kan to fisita fawọn akọroyin. Atẹjade naa wa kan saara si gomina Akeredolu lori ikede rẹ ati igbesẹ akin to gbe nipa jijẹ olootọ silẹ Yoruba.Ilana ọmọ Oodua wa rọ awọn ọmọ Kaarọ oojiire lati se atilẹyin fun imọran naa, ki wọn si mu lo pẹlu.


Ayede Ogbese Kidnap: Wọ́n ti ri ẹni mẹ́wàá tó di àwátì nínú oko tí wọ́n ti ń ṣiṣẹ́ ní Ondo

Wọ́n ti ri ẹni mẹ́wàá tó di àwátì nínú okó tí wọ́n ti ń ṣiṣẹ́ ní Ondo Saaju ni eeyan mẹ́wàá ti dàwátì nigba ti wọn lọ sinu oko wọn ni Ayede Ogbese nijọba ibilẹ Ariwa Akure nipinlẹ Ondo. Awọn agbebọn kan ni wọn ni wọn yabo oko ẹnikan ti orukọ rẹ n jẹ Femi Alawiye ni agbegbe Ayede Ogbese. Won ni niṣe ni ọkunrin agbẹ naa, Femi Alawiye gba ipe kan pe oko rẹ n jona ni o ba sare gba oko lọ pẹlu diẹ ninu awọn oṣiṣẹ rẹ laimọ pe panpẹ ni awọn ajinigbe ti dẹ silẹ lati fi mu u. Kini o ti ṣẹlẹ lati igba naa? Lọjọ Abameta, ọjọ kọkandinlọgbọn, oṣu kinni ni iṣẹlẹ yii waye ni ipinle Ondo. Wọn ni itara ọrọ aje lo jẹ ki Femi Alawiye fi sare lo sibe to si pada di ogun fun awọn mẹwẹẹwa. BBC fidie mule pe won ti pada ri ominira gba bayii kuro lọwọ awọn ajinigbe naa.


Lọjọ Abameta, ọjọ kọkandinlọgbọn, oṣu kinni ni iṣẹlẹ yii waye ni ipinle Ondo. Wọn ni itara ọrọ aje lo jẹ ki Femi Alawiye fi sare lo sibe to si pada di ogun fun awọn mẹwẹẹwa. BBC fidie mule pe won ti pada ri ominira gba bayii kuro lọwọ awọn ajinigbe naa. Alukoro ajọ ọlọpaa ni ipinlẹ Ondo lo fidihe mulẹ fun BBC Oga ọlọpaa Odunlami naa  ni oun ko mo boya wọn san owo itanran tabi bẹẹkọ nitori pe ileeṣẹ ọlọpaa ko gbọ ohun to jọ owo itanran ninu orọ naa rara. Awọn eeyan mẹwaanaa si ti pada si ile wọn bayii


Alukoro ajọ ọlọpaa ni ipinlẹ Ondo lo fidihe mulẹ fun BBC Oga ọlọpaa Odunlami naa  ni oun ko mo boya wọn san owo itanran tabi bẹẹkọ nitori pe ileeṣẹ ọlọpaa ko gbọ ohun to jọ owo itanran ninu orọ naa rara. Awọn eeyan mẹwaanaa si ti pada si ile wọn bayii


Lassa Fever: Ìjọba ìpinlẹ̀ Oyo ní kí àwọn aráàlú má fòyà lẹ́yìn tí àrùn Lassa mú ẹ̀mí méjì lọ

Ijọba ipinlẹ Oyo ti ke si awọn eeyan ipinlẹ naa lati má foya lẹyin ti wọn ṣawari arun iba Lasa ni ijọba ibilẹ Iwajowa ni ipinlẹ naa. Kọmiṣọnna fun eto ilera ni ipinlẹ ọhun, dọkita Bode Ladipo lo fi ọrọ naa lede ninu atẹjade kan to fi ṣọwọ si awọn akọroyin niluu Ibadan. O ni ijọba ti gbe awọn eto kan kalẹ lọna ati dena itankalẹ arun naa nipinlẹ Oyo. Gẹgẹ bii nnkan to sọ, ijọba ipinlẹ Oyo ti ṣeto awọn abẹrẹ ati oogun lati ṣe itọju awọn to ti lugbadi arun naa. O fi kun un pe awọn ti pese awọn irinṣẹ idabo bo ara ẹni fun awọn oṣiṣẹ eto ilera lagbegbe Iwere Ile ati Iganna. Atẹjade naa ni "Ileeṣẹ eto ilera ti gbọ nipa awọn ẹmi to sọnu ni ijọba ibilẹ Iwajowa lọjọ kejila, oṣu Kinni, ọdun 2022 yii."


Gẹgẹ bii nnkan to sọ, ijọba ipinlẹ Oyo ti ṣeto awọn abẹrẹ ati oogun lati ṣe itọju awọn to ti lugbadi arun naa. O fi kun un pe awọn ti pese awọn irinṣẹ idabo bo ara ẹni fun awọn oṣiṣẹ eto ilera lagbegbe Iwere Ile ati Iganna. Atẹjade naa ni "Ileeṣẹ eto ilera ti gbọ nipa awọn ẹmi to sọnu ni ijọba ibilẹ Iwajowa lọjọ kejila, oṣu Kinni, ọdun 2022 yii." "Lẹyin iroyin naa ni ikọ oluwadii ti kọmiṣọna eto ilera ko sọdi ṣabẹwo si ijọba ibilẹ naa lọjọ kẹwtala, oṣu Kinni yii kan naa." "Lara awọn to wa ninu ikọ naa ni awọn ọga agba ni ileeṣẹ eto ilera, awọn oṣiṣẹ ileeṣẹ eto ilera alabọde atawọn aṣoju ajọ to n ri si eto ilera lagbaye, WHO." Atẹja naa ṣalaye pe ikọ ọhun ṣabẹwo si abule Gaa Agbaruru nibi ti awọn ti aisan naa kọkọ kọlu n gbe.


"Lẹyin iroyin naa ni ikọ oluwadii ti kọmiṣọna eto ilera ko sọdi ṣabẹwo si ijọba ibilẹ naa lọjọ kẹwtala, oṣu Kinni yii kan naa." "Lara awọn to wa ninu ikọ naa ni awọn ọga agba ni ileeṣẹ eto ilera, awọn oṣiṣẹ ileeṣẹ eto ilera alabọde atawọn aṣoju ajọ to n ri si eto ilera lagbaye, WHO." Atẹja naa ṣalaye pe ikọ ọhun ṣabẹwo si abule Gaa Agbaruru nibi ti awọn ti aisan naa kọkọ kọlu n gbe. Lẹyin naa ni wọn ṣe ayẹwo ẹjẹ awọn eeyan ọhun, to fi mọ omi ti wọn n mu, ti esi ayẹwo naa si fi han pe meji ninu awọn mẹwaa ti wọn yẹ wo ti lugbadi arun Lassa. Bo tilẹ jẹ pe atẹjade naa ni awọn kan lara awọn ti wọn lugbadi arun ọhun ti n gbadun, awọn n ṣiṣẹ takuntakun ki arun naa ma ba tan kalẹ ju bo ṣe wa lọ. Lẹyin naa ni lo fi awọn nọmba kan sita ti awọn eeyan le maa pe ti wọn ba ṣakiyesi arun ọhun ni sakani wọn.


Lẹyin naa ni wọn ṣe ayẹwo ẹjẹ awọn eeyan ọhun, to fi mọ omi ti wọn n mu, ti esi ayẹwo naa si fi han pe meji ninu awọn mẹwaa ti wọn yẹ wo ti lugbadi arun Lassa. Bo tilẹ jẹ pe atẹjade naa ni awọn kan lara awọn ti wọn lugbadi arun ọhun ti n gbadun, awọn n ṣiṣẹ takuntakun ki arun naa ma ba tan kalẹ ju bo ṣe wa lọ. Lẹyin naa ni lo fi awọn nọmba kan sita ti awọn eeyan le maa pe ti wọn ba ṣakiyesi arun ọhun ni sakani wọn. Awọn nọmba naa ree: 09058704101, 08025245800 ati 08073431342 Ibà Lassa tún ti ń sọṣẹ́ ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà: Okoolerugba-lemeji awọn eeyan ni wọn ti lugbadi arun iba lassa ti meji si ti rọrun alakeji laarin ọsẹ kan nipinlẹ mẹẹdogun ati olu ilu ilẹ yi. Ọpọlọpọ ninu awọn akọsilẹ iṣẹlẹ yii ni owaye ni ipinle Edo, Ondo, ati Bauchi. Ojọ ori awọn to fara kaṣa aarun yii wa laarin mọkanlelọgbọn ati ogoji ọdun.


Awọn nọmba naa ree: 09058704101, 08025245800 ati 08073431342 Ibà Lassa tún ti ń sọṣẹ́ ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà: Okoolerugba-lemeji awọn eeyan ni wọn ti lugbadi arun iba lassa ti meji si ti rọrun alakeji laarin ọsẹ kan nipinlẹ mẹẹdogun ati olu ilu ilẹ yi. Ọpọlọpọ ninu awọn akọsilẹ iṣẹlẹ yii ni owaye ni ipinle Edo, Ondo, ati Bauchi. Ojọ ori awọn to fara kaṣa aarun yii wa laarin mọkanlelọgbọn ati ogoji ọdun. Ajọ to n mojuto didena itankalẹ arun lorilẹ ede Naijiria, NCDC, lo sọ eleyi ninu atẹjade ọlọsẹẹse rẹ lọjọ Aje. Ninu atẹjade naa, awọn mọkandilaadọrin ni wọn n gba itọju kaakiri awọn oriko itọju. Ajọ naa ni alekun ti de ba iye awọn ti wọn fidi rẹ mulẹ pe wọn ni iba lassa jakejado Naijiria.


Ajọ to n mojuto didena itankalẹ arun lorilẹ ede Naijiria, NCDC, lo sọ eleyi ninu atẹjade ọlọsẹẹse rẹ lọjọ Aje. Ninu atẹjade naa, awọn mọkandilaadọrin ni wọn n gba itọju kaakiri awọn oriko itọju. Ajọ naa ni alekun ti de ba iye awọn ti wọn fidi rẹ mulẹ pe wọn ni iba lassa jakejado Naijiria. Ounka yi ni wọn lo ti pọ niye ti a ba fi we irufẹ iṣẹlẹ bẹẹ ni ọdun 2021. Ajọ naa ni wọn ti dari awọn ikọ ti yoo ṣe abojuto aarun iba ọrẹrẹ naa lọ si awọn ipinlẹ ti aarun naa ti gbinlẹ ju. Aarun iba Lassa maa n wọ agọ ara eeyan ti wọn ba ti fọwọ kan awọn ohun elo ile tabi jẹ ounjẹ ti awọn ẹranko tabi eeyan to ni aisan naa ba fọwọ kan. Awọn apẹẹrẹ aarun naa ni igbona ara, ori fifọ, ara riro, ikọ, eebi ati aya didun.


Ounka yi ni wọn lo ti pọ niye ti a ba fi we irufẹ iṣẹlẹ bẹẹ ni ọdun 2021. Ajọ naa ni wọn ti dari awọn ikọ ti yoo ṣe abojuto aarun iba ọrẹrẹ naa lọ si awọn ipinlẹ ti aarun naa ti gbinlẹ ju. Aarun iba Lassa maa n wọ agọ ara eeyan ti wọn ba ti fọwọ kan awọn ohun elo ile tabi jẹ ounjẹ ti awọn ẹranko tabi eeyan to ni aisan naa ba fọwọ kan. Awọn apẹẹrẹ aarun naa ni igbona ara, ori fifọ, ara riro, ikọ, eebi ati aya didun. Ni igba miran ti aarun naa ba ti wọ ara tan, ẹjẹ a maa jade ni eti, oju, imu, ẹnu ati awọn oju ara miran.


Ni igba miran ti aarun naa ba ti wọ ara tan, ẹjẹ a maa jade ni eti, oju, imu, ẹnu ati awọn oju ara miran.


Ìgbẹ́jọ́ n tẹ̀síwáju lọ́la lóri Ọmọ Deborah Olorundare tó ní ìpèníjà ọpọlọ tí wọ́n jí gbé ní Ondo

Àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba méjì ni wọ́n fi ẹsùn kàn pé wọ́n ta ọmọ Deborah Igbẹjọ yoo tẹsiwaju loni lori ẹsun jiji ọmọ arabirin Deborah Olorundare ti o ni ipenija ọpọlọ ni ipinlẹ Ondo ti wọn fi kan awọn oṣiṣẹ ijọba meji. Awọn oṣiṣẹ naa,  Adeyemi Sarumi ati Florence Orisamehin ni wọn koju ẹsun ilẹdi apọ pọ ati ijinigbe. Ọmọ Deborah ti wọn tọju si ile awọn ọmọ alailobi kan nipinlẹ Ondo ki iya rẹ fi le gbadun ni ijọba sọpe awọn afẹsunkan naa ta fun obirin kan ni miliọnu kan naira. Amọ, ni ipẹjọ akọkọ lori ọrọ ọun, awọn afẹsunkan sọ fún Onídájọ Adeyemi Fasanmi pe awọn ko jẹbi awọn ẹsun naa High Court Akure Onidajọ Fasanmi wa fun awọn mejeeji ni beeli miliọnu kan naira ati oniduro wọn ti o gbọdọ jẹ oṣiṣẹ ijọba ti owa ni akaṣọ kejila soke. Ti a ko ba gbagbe, Ijọba ipinlẹ Ondo ti o jẹ olupẹjọ  ti fi orukọ ẹlẹri mẹwaa silẹ lati gbẹ ẹjọ yii lẹsẹ. Adari awọn agbẹjọro awọn olupẹjọ, Bunmi Koyenikan, lo wipe ijọba ti ṣetan ẹjọ bi ko ṣe ti iwe ti awọn olujẹjọ beere fun.


Amọ, ni ipẹjọ akọkọ lori ọrọ ọun, awọn afẹsunkan sọ fún Onídájọ Adeyemi Fasanmi pe awọn ko jẹbi awọn ẹsun naa High Court Akure Onidajọ Fasanmi wa fun awọn mejeeji ni beeli miliọnu kan naira ati oniduro wọn ti o gbọdọ jẹ oṣiṣẹ ijọba ti owa ni akaṣọ kejila soke. Ti a ko ba gbagbe, Ijọba ipinlẹ Ondo ti o jẹ olupẹjọ  ti fi orukọ ẹlẹri mẹwaa silẹ lati gbẹ ẹjọ yii lẹsẹ. Adari awọn agbẹjọro awọn olupẹjọ, Bunmi Koyenikan, lo wipe ijọba ti ṣetan ẹjọ bi ko ṣe ti iwe ti awọn olujẹjọ beere fun. Agbẹjọro awọn afẹsunkan mejeeji, Steve Adebọwale ati Victor Olatoyegun, sọpe wọn ko le tẹsiwaju pẹlu ẹjọ yii ni ọjọ naa nitori pe wọn nilo lati gba awọn iwe akọsilẹ kan latọwọ awọn olupẹjọ lati fi ṣegbe lẹyin ẹjọ wọn.


Agbẹjọro awọn afẹsunkan mejeeji, Steve Adebọwale ati Victor Olatoyegun, sọpe wọn ko le tẹsiwaju pẹlu ẹjọ yii ni ọjọ naa nitori pe wọn nilo lati gba awọn iwe akọsilẹ kan latọwọ awọn olupẹjọ lati fi ṣegbe lẹyin ẹjọ wọn.


Ondo School bus fire: Pẹ̀lú ìbínú, àwọn ọmọ fẹ́ dáná sún dẹ́rẹ́bà ọkọ náà, ọ̀rọ̀ rèé lẹ́nu ará àdúgbò náà

Ọkan lara awọn ara adugbo awọn ọmọ ile ẹkọ kan ni Akungba, ipinlẹ Ondo nibi ti bọọsi to ko awọn kan ti gbina sọ gbogbo ohun to ṣlẹ gẹlẹ bo ṣe ṣoju rẹ lọjọ naa fun BBC Yoruba. "Ye ye ye, ikunlẹ abiyamọ̀ o" ni ariwo ti Eunice Onigiobi ni oun gbọ lati inu ile ti oun fi sa sita. O ṣalaye pe kii tilẹ ṣe pe ọkọ naa ni ijamba amọ o kan ṣaa duro soju kan ni lo si dede gbina. Wo ǹkan tí o kò mọ̀ nípa ESABOD tí òun àti Lizzy Anjorin jọ ń fi omi èpè wẹ ara wọn Eréepá, yẹ̀yẹ́ lásán lẹ̀ ń ṣe pẹ̀lú bí ẹ ṣe yọ mí nípò alága NURTW ní Eko - MC Oluomo Ọgá Báńkì tàá tú sílẹ̀, tórí ọjọ́ orí rẹ̀ àti ọlá Ramadan ni - Ajínigbé Ọ̀rọ̀ 'Consensus' ò kàn mí, láíláí mí ò lè fagilé èròńgbà mi láti dupò ààrẹ torí ẹnikẹ́ni - Ayo Fayose Mi o lè sọkún torí ǹkan ọkùnrin tí kò lè gbò mí jìgì-jìgì ju ìṣẹ́jú àáyá méjì lọ - Nkechi Blessing "Awọn mii wa nita ti wọn duro sayika ti wọn ro aṣọ inura mọ idi tori wọn fẹ lọ wẹ lasiko naa ni ti ọpọ eeyan n mura ibi iṣẹ". Eunice tun sọ pe gbogbo ara awọn to wa ninu ọkọ yẹn lo jo, pẹlu bo dẹ ṣe jo naa ni ara wọn tun n bo. "Àwọ̀ ara àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó jóná nínú bọ́ọ́sì ń ṣí mọ́ wa lọ́wọ́ nígbà tà ń dóòlà ẹ̀mí wọn" Ọ̀pọ̀ ẹ̀mí bọ́ lọ́jọ́ kejì ọdún Ileya ní márosẹ̀ Ibadan sí Eko Ọkọ̀ tírélà tẹ ẹ̀ṣọ́ àjọ FRSC pa lójú pópó Nibi ti isẹlẹ naa ti waye pẹlu iroyin ti a gbọ, bi eeyan ba si jẹ ori ahun, yoo sunkun nipa ọsẹ ti ijamba naa se.


Wo ǹkan tí o kò mọ̀ nípa ESABOD tí òun àti Lizzy Anjorin jọ ń fi omi èpè wẹ ara wọn Eréepá, yẹ̀yẹ́ lásán lẹ̀ ń ṣe pẹ̀lú bí ẹ ṣe yọ mí nípò alága NURTW ní Eko - MC Oluomo Ọgá Báńkì tàá tú sílẹ̀, tórí ọjọ́ orí rẹ̀ àti ọlá Ramadan ni - Ajínigbé Ọ̀rọ̀ 'Consensus' ò kàn mí, láíláí mí ò lè fagilé èròńgbà mi láti dupò ààrẹ torí ẹnikẹ́ni - Ayo Fayose Mi o lè sọkún torí ǹkan ọkùnrin tí kò lè gbò mí jìgì-jìgì ju ìṣẹ́jú àáyá méjì lọ - Nkechi Blessing "Awọn mii wa nita ti wọn duro sayika ti wọn ro aṣọ inura mọ idi tori wọn fẹ lọ wẹ lasiko naa ni ti ọpọ eeyan n mura ibi iṣẹ". Eunice tun sọ pe gbogbo ara awọn to wa ninu ọkọ yẹn lo jo, pẹlu bo dẹ ṣe jo naa ni ara wọn tun n bo. "Àwọ̀ ara àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó jóná nínú bọ́ọ́sì ń ṣí mọ́ wa lọ́wọ́ nígbà tà ń dóòlà ẹ̀mí wọn" Ọ̀pọ̀ ẹ̀mí bọ́ lọ́jọ́ kejì ọdún Ileya ní márosẹ̀ Ibadan sí Eko Ọkọ̀ tírélà tẹ ẹ̀ṣọ́ àjọ FRSC pa lójú pópó Nibi ti isẹlẹ naa ti waye pẹlu iroyin ti a gbọ, bi eeyan ba si jẹ ori ahun, yoo sunkun nipa ọsẹ ti ijamba naa se. Bakan naa, Ọgbẹni John Oluwasegun to jẹ Pasitọ ijọ kan ni agbegbe naa ba BBC sọrọ pe nigba ti arakunrin naa ra ọkọ yẹn, oun baa sọrọ to si sọ fun oun pe ara ẹya ara ọkọ naa bajẹ amọ lati igba naa awọn ko sọrọ kankan nipa rẹ. Eréepá, yẹ̀yẹ́ lásán lẹ̀ ń ṣe pẹ̀lú bí ẹ ṣe yọ mí nípò alága NURTW ní Eko - MC Oluomo Ẹ̀ṣọ́ Ààrẹ Nàìjíría tẹ́lẹ̀ rí Goodluck Jonathan méjì pàdánù ẹ̀mí wọn nínú ìjàmbá ọkọ̀ 'Olówó tabua ní Tinubu kó tó wọ òṣèlú, iṣẹ́ àánú ló ń ṣe kiri' Bí mó bá dì ààrẹ Nàìjíríà mo máa dá ipò Mínísítà fètò 'stomach infrastructure'' sílẹ̀-Fayose Olaiya Igwe ló wá ra epo nílé epo tí mo ti ń ṣiṣẹ́, mo bá bẹ́ mọ́ ọ, bí ayé mi ṣe yí padà di òṣèré fíìmù rèé "Kete ti Ọlọpaa gbọ nipa rẹ a kọkọ sare lati doola awọn to wa ninu ọkọ naa jade". Alukoro ọlọpaa ipinlẹ Ondo, Arabinrin Funmilayo Odunlami sọ pe ko pẹ naa lawọn ko wọn lọ si ile iwosan.


Bakan naa, Ọgbẹni John Oluwasegun to jẹ Pasitọ ijọ kan ni agbegbe naa ba BBC sọrọ pe nigba ti arakunrin naa ra ọkọ yẹn, oun baa sọrọ to si sọ fun oun pe ara ẹya ara ọkọ naa bajẹ amọ lati igba naa awọn ko sọrọ kankan nipa rẹ. Eréepá, yẹ̀yẹ́ lásán lẹ̀ ń ṣe pẹ̀lú bí ẹ ṣe yọ mí nípò alága NURTW ní Eko - MC Oluomo Ẹ̀ṣọ́ Ààrẹ Nàìjíría tẹ́lẹ̀ rí Goodluck Jonathan méjì pàdánù ẹ̀mí wọn nínú ìjàmbá ọkọ̀ 'Olówó tabua ní Tinubu kó tó wọ òṣèlú, iṣẹ́ àánú ló ń ṣe kiri' Bí mó bá dì ààrẹ Nàìjíríà mo máa dá ipò Mínísítà fètò 'stomach infrastructure'' sílẹ̀-Fayose Olaiya Igwe ló wá ra epo nílé epo tí mo ti ń ṣiṣẹ́, mo bá bẹ́ mọ́ ọ, bí ayé mi ṣe yí padà di òṣèré fíìmù rèé "Kete ti Ọlọpaa gbọ nipa rẹ a kọkọ sare lati doola awọn to wa ninu ọkọ naa jade". Alukoro ọlọpaa ipinlẹ Ondo, Arabinrin Funmilayo Odunlami sọ pe ko pẹ naa lawọn ko wọn lọ si ile iwosan. Bakan naa lo sọ fun wa pe awọn ti ọrọ kan lori ọrọ yii ti wa ni ahamọ awọn fun iwadii.


Bakan naa lo sọ fun wa pe awọn ti ọrọ kan lori ọrọ yii ti wa ni ahamọ awọn fun iwadii.


Àwọn afurasí darandaran ṣoró ní ìpínlẹ̀ Ondo, wọ́n pa ènìyàn mẹ́ta, jó ọ̀pọ̀lọpọ̀ ilé àti oko.

Inú fo, àyà fo ní àwọn ènìyàn ìlú Melenge, ìjọba ìbílẹ̀ Ose ní ìpínlẹ̀ Ondo wà báyìí bí awọn afurasi darandaran ṣe yabo ìlú náà níbi tí wọ́n ti pa ènìyàn mẹ́ta, tí wọ́n sì dáná sun àwọn ilé. Ìròyìn sọ pé àwọn afurasí náà ṣe àkọlù sí àwọn ará ìlú náà, tí wọ́n sì dáná sun oko wọn nítorí wọn kò gbà kí wọ́n da ẹran joko. Adarí ẹ̀ṣọ́ Àmọ̀tẹ́kùn ìpínlẹ̀ Ondo, Olóyè Adeleye Adetunji tó fìdìí ọ̀rọ̀ ọ̀hún múlẹ̀ ní lọ́gán ni àwọn ènìyàn sá àsálà fún ẹ̀mí ara wọn nígbà tí àwọn afurasi náà ṣàkọlù sí wọn. Adetunji ní ìwádìí ṣì ń lọ lọ́wọ́ láti mọ àwọn tó ṣiṣẹ́ láabi ọ̀hún ṣùhbọ́n tó ní àlàáfíà ti jọba padà ní ìlú náà. Kọmíṣọ́nà àjọ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Ondo, Oyeyemi Oyediran, tó ṣe àbẹ̀wò síbi ìṣẹ̀lẹ̀ ọ̀hún júwe rẹ̀ bí i ìwà ìpànìyàn. Oyediran jẹ́jẹ̀ẹ́ láti fojú àwọn tó lọ́wọ́ níbi ìwà láabi yìí winá òfin.


Adetunji ní ìwádìí ṣì ń lọ lọ́wọ́ láti mọ àwọn tó ṣiṣẹ́ láabi ọ̀hún ṣùhbọ́n tó ní àlàáfíà ti jọba padà ní ìlú náà. Kọmíṣọ́nà àjọ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Ondo, Oyeyemi Oyediran, tó ṣe àbẹ̀wò síbi ìṣẹ̀lẹ̀ ọ̀hún júwe rẹ̀ bí i ìwà ìpànìyàn. Oyediran jẹ́jẹ̀ẹ́ láti fojú àwọn tó lọ́wọ́ níbi ìwà láabi yìí winá òfin. Agbẹnusọ àjọ ọlọ́pàá, Odunlami Funmilayo ní Kọmíṣọ́nà ti da àwọn ọlọ́pàá sí ìlú náà fún ààbò ẹ̀mí àti dúkìá wọn. Bákan náà ló rọ ẹnikẹ́ni tó bá ní ìmọ̀ nípa àwọn tó lọ́wọ́ nínú ìṣẹ̀lẹ̀ yìí láti fi tó àgọ ọlọ́pàá létí.


Agbẹnusọ àjọ ọlọ́pàá, Odunlami Funmilayo ní Kọmíṣọ́nà ti da àwọn ọlọ́pàá sí ìlú náà fún ààbò ẹ̀mí àti dúkìá wọn. Bákan náà ló rọ ẹnikẹ́ni tó bá ní ìmọ̀ nípa àwọn tó lọ́wọ́ nínú ìṣẹ̀lẹ̀ yìí láti fi tó àgọ ọlọ́pàá létí.


Ayede Ogbese Kidnap: Wọ́n ti ri ẹni mẹ́wàá tó di àwátì nínú okó tí wọ́n ti ń ṣiṣẹ́ ní Ondo

Saaju ni eeyan mẹ́wàá ti dàwátì nigba ti wọn lọ sinu oko wọn ni Ayede Ogbese nijọba ibilẹ Ariwa Akure nipinlẹ Ondo. Awọn agbebọn kan ni wọn ni wọn yabo oko ẹnikan ti orukọ rẹ n jẹ Femi Alawiye ni agbegbe Ayede Ogbese. Won ni niṣe ni ọkunrin agbẹ naa, Femi Alawiye gba ipe kan pe oko rẹ n jona ni o ba sare gba oko lọ pẹlu diẹ ninu awọn oṣiṣẹ rẹ laimọ pe panpẹ ni awọn ajinigbe ti dẹ silẹ lati fi mu u. Kini o ti ṣẹlẹ lati igba naa? Lọjọ Abameta, ọjọ kọkandinlọgbọn, oṣu kinni ni iṣẹlẹ yii waye ni ipinle Ondo. Wọn ni itara ọrọ aje lo jẹ ki Femi Alaw " lt happened last Saturday he was called on the phone that his farm was on fire, he quickly called his workers and they rushed to the farm only to be ambushed by the bandits who have positioned themselves at the farm. " They waited for them to get to the farm before they pounced on them.


Lọjọ Abameta, ọjọ kọkandinlọgbọn, oṣu kinni ni iṣẹlẹ yii waye ni ipinle Ondo. Wọn ni itara ọrọ aje lo jẹ ki Femi Alaw " lt happened last Saturday he was called on the phone that his farm was on fire, he quickly called his workers and they rushed to the farm only to be ambushed by the bandits who have positioned themselves at the farm. " They waited for them to get to the farm before they pounced on them. They were whisked away to an unknown destination. Speaking with newsmen, a family member of the kidnapped farmer said that the bandits had contacted the family and have demanding a sum of N100million ransom. Spokesperson of the State police command, Funmi Odunlami, confirmed the incident and said efforts were ongoing to rescue the victims unhurt.


They were whisked away to an unknown destination. Speaking with newsmen, a family member of the kidnapped farmer said that the bandits had contacted the family and have demanding a sum of N100million ransom. Spokesperson of the State police command, Funmi Odunlami, confirmed the incident and said efforts were ongoing to rescue the victims unhurt. Odunlami said that five of the victims have been released by their abductors. She added that" Our men are already in the bush in search of the victims and we are sure they would be rescued.


Odunlami said that five of the victims have been released by their abductors. She added that" Our men are already in the bush in search of the victims and we are sure they would be rescued.


Omoyeni rí ẹ̀wọ̀n he fẹ́sùn fífi abẹ ya ọmọ ọ̀dọ̀ rẹ̀ lára

Yorùbá bọ̀ wọ́n ní fúnra ra oníkọ́ ní ń fi ẹnu ara rẹ̀ pé ikú, bí ènìyàn bá sì ní ìkà méjì yóò fi ọ̀kan ṣe ara rẹ̀. Ilé Májísíréètì kan nílùú Akure, ìpínlẹ̀ Ondo ti fi obìnrin kan Omoyeni Opeyemi sí ẹ̀wọ̀n ọdún mẹ́ta àti àbọ̀ fẹ̀sún pè ó fi ìyà tí kò tọ́ jẹ ọmọ ọ̀dọ̀ rẹ̀, Joel Sunday. Ní nǹkan bí ọ̀sẹ̀ méjì sẹ́yìn ni àjọ ọlọ́pàá nawọ́ gán Omoyeni Opeyemi nígbà tí fọ́nrán kan tó ṣàfihàn bó ṣe fi abẹ yá Joel Sunday, ọmọ ọdún méjìlá, ọmọ ọ̀dọ̀ rẹ̀ lára, ṣe gba orí ẹ̀rọ ayélujára kan. Kini o sele nibe ki Adajo to da ẹjọ́ rẹ̀? Nínú fọ́nrán náà, Joel ni àpá tútù wà ní ara rẹ̀, tí ẹ̀jẹ̀ bòó, tí kò sì le rìn dáadáa. Opeyemi, ẹni ọdún mẹ́rìndínlógójì tó tún jẹ́ opó, ni wọ́n ka ẹ̀sùn márùn-ún sí lọ́rún tó fi mọ́ ìfọmọṣerú, ìgbèrò àtipànìyàn, àti ẹ̀sùn mẹ́ta mìíràn. Adájọ́ O.


Nínú fọ́nrán náà, Joel ni àpá tútù wà ní ara rẹ̀, tí ẹ̀jẹ̀ bòó, tí kò sì le rìn dáadáa. Opeyemi, ẹni ọdún mẹ́rìndínlógójì tó tún jẹ́ opó, ni wọ́n ka ẹ̀sùn márùn-ún sí lọ́rún tó fi mọ́ ìfọmọṣerú, ìgbèrò àtipànìyàn, àti ẹ̀sùn mẹ́ta mìíràn. Adájọ́ O. A. Edwin nígbà tó ń gbé ìdájọ́ rẹ̀ kálẹ̀ ní Opeyemi jẹ̀bi ẹ̀sùn mẹ́rin nínú márùn ún tí wọ́n fi kàn án.


A. Edwin nígbà tó ń gbé ìdájọ́ rẹ̀ kálẹ̀ ní Opeyemi jẹ̀bi ẹ̀sùn mẹ́rin nínú márùn ún tí wọ́n fi kàn án.


Ondo Ritual Killer: Ẹni tó gé orí olóri fún ògùn owó náá sán kú ni agọ́ ọlọ́pàá l'Ondo

Bii kayeefi ni ọrọ naa ri bi afunrasi to fẹ fi eeyan se ogun owo, Tunde Olayiwola ṣe ku si sẹẹli ọlọpaa lẹyin ti ẹka ile isẹ ọlọpaa ipinlẹ Ondo mu. Iroyin ni ṣaaju iku rẹ, awọn ọlọpaa ti kọkọ mu u tori wọn ba ori eeyan tutu tí wọn ṣẹṣẹ pa lọwọ rẹ. Olayiwola ni wọn se afihan rẹ pẹlu awọn afurasi mẹjọ miiran  ti wọn mu fun oniruuru ẹsun to niṣe pẹlu ipaniyan, ijinigbe, ṣiṣe ẹgbẹ okunkun ni ọjọbọ ọsẹ to kọja lo kun si ile iwosan ọlọpaa ni ilu Akurẹ ti ṣe oluulu ipinlẹ Ondo. Olayiwola ẹni ti o ni babalawo akọṣẹmọṣẹ ni ohun ti o si ti n ṣe isẹ naa fun ọdun mẹtalelaadọta, ni oun ra ori tutu yii lọwọ alabara rẹ ni ẹgbẹrun lọna ẹgbẹta naira lati lo fun etuntun oogun owo. O jẹwọ pe ori ti wọn ri ni ọwọ oun ni oun pinu lati fi ri pe  oun ni aye ti o dara ati pe oun ko kabamọ kankan pe oun fẹ fi ori eniyan ṣe etutu. Babalawo naa ni ti o ba jẹ pe ọmọ oun ni wọn pa lati se oogun owo, o tumọ si pe opin aye rẹ naa ni, ko si si nnkankan ti oun yoo ṣe si.


Olayiwola ẹni ti o ni babalawo akọṣẹmọṣẹ ni ohun ti o si ti n ṣe isẹ naa fun ọdun mẹtalelaadọta, ni oun ra ori tutu yii lọwọ alabara rẹ ni ẹgbẹrun lọna ẹgbẹta naira lati lo fun etuntun oogun owo. O jẹwọ pe ori ti wọn ri ni ọwọ oun ni oun pinu lati fi ri pe  oun ni aye ti o dara ati pe oun ko kabamọ kankan pe oun fẹ fi ori eniyan ṣe etutu. Babalawo naa ni ti o ba jẹ pe ọmọ oun ni wọn pa lati se oogun owo, o tumọ si pe opin aye rẹ naa ni, ko si si nnkankan ti oun yoo ṣe si. O kọ lati jẹwọ awọ alabaṣiṣẹ pọ rẹ, o ni a fi dandan oun naa fẹ lowo bi awọn to ku oun. Kọmisọna ọlọpaa Oyeyemi Oyediran to fi awọn ọdaran naa han, ṣalaye pe ọlọpaa gba ipe pe ẹnikan ti o pe ara rẹ ni Alfa Tunde Olayiwola ti awọn eniyan funra si pe o jẹ oloogun fẹ gba ẹru kan ti wọn fura si pe o jẹ ori eeyan. Oyediran ni kia ni awọn ọlọpaa bọ si oju isẹ ti wọn  ti wọn si mu ọkunrin naa ni agbegbe Ajagbale Oka nilu Ondo.


O kọ lati jẹwọ awọ alabaṣiṣẹ pọ rẹ, o ni a fi dandan oun naa fẹ lowo bi awọn to ku oun. Kọmisọna ọlọpaa Oyeyemi Oyediran to fi awọn ọdaran naa han, ṣalaye pe ọlọpaa gba ipe pe ẹnikan ti o pe ara rẹ ni Alfa Tunde Olayiwola ti awọn eniyan funra si pe o jẹ oloogun fẹ gba ẹru kan ti wọn fura si pe o jẹ ori eeyan. Oyediran ni kia ni awọn ọlọpaa bọ si oju isẹ ti wọn  ti wọn si mu ọkunrin naa ni agbegbe Ajagbale Oka nilu Ondo. O fi kun pe ori eeya ti wọn ṣẹṣẹ pa ni wọn ri ni ọwọ rẹ. Sugbọn lọ́jọ́ Aiku ti ṣe ọjọ kẹrindinlọgbọn, oṣu kejiola ọdun 2021 ni ọrọ bọ sita lati ẹnu ọlọpaa kan ti ko fẹ ki ẹnikẹni darukọ oun pe ọdaran ti wọn mu ni Oka ni ilu Ondo dede subululẹ ti o si ku ni ẹka agọ ọlọpaa  ti wọn ti n gbọ ẹjọ awọn ẹlẹgbẹ okunkun  ni agbegbe FUTA ni ilu Akure. Agbẹnusọ ọlọpaa ni ipinlẹ naa Funmilayo Odunlami naa fidi ọrọ iku ọkunrin naa mulẹ sugbọ ko ṣalaye ni ẹkunrẹrẹ nnkan ti o fa iku rẹ


O fi kun pe ori eeya ti wọn ṣẹṣẹ pa ni wọn ri ni ọwọ rẹ. Sugbọn lọ́jọ́ Aiku ti ṣe ọjọ kẹrindinlọgbọn, oṣu kejiola ọdun 2021 ni ọrọ bọ sita lati ẹnu ọlọpaa kan ti ko fẹ ki ẹnikẹni darukọ oun pe ọdaran ti wọn mu ni Oka ni ilu Ondo dede subululẹ ti o si ku ni ẹka agọ ọlọpaa  ti wọn ti n gbọ ẹjọ awọn ẹlẹgbẹ okunkun  ni agbegbe FUTA ni ilu Akure. Agbẹnusọ ọlọpaa ni ipinlẹ naa Funmilayo Odunlami naa fidi ọrọ iku ọkunrin naa mulẹ sugbọ ko ṣalaye ni ẹkunrẹrẹ nnkan ti o fa iku rẹ


Human body parts: Ọmọbìnrin rí ara èèyàn nínú fìríìjì ọ̀rẹ́kùnrin rẹ̀

Oriṣiiriṣii lo n ṣẹlẹ ní duniyan ti a wa yii. Ọmọbinrin kan lo ba ara eeyan ninu firiiji ọrẹkunrin rẹ niluu Soweto  lorilẹede South Africa. Ọmọkùnrin náà, ẹni ọdun mẹtadinlọgbọn ti ko si gbaga ọlọpaa bayii niluu Soweto. Awọn ọlọpaa mu ọkunrin naa lọjọ Abamẹta lẹyin ti wọn ri ara eeyan to di sinu baagi ninu firiiji ninu yara to gba. Ileeṣẹ ọlọpaa ni ọmọbinrin to jẹ ọrẹbinrin ọkunrin naa ni ri awọn ara eeyan yii ninu firiiji nigba ti ọkunrin ọhun fi í silẹ lọ sí ọja. Ọmọbinrin naa ri ara eeyan nigba to n wa ounjẹ ti o le jẹ.


Awọn ọlọpaa mu ọkunrin naa lọjọ Abamẹta lẹyin ti wọn ri ara eeyan to di sinu baagi ninu firiiji ninu yara to gba. Ileeṣẹ ọlọpaa ni ọmọbinrin to jẹ ọrẹbinrin ọkunrin naa ni ri awọn ara eeyan yii ninu firiiji nigba ti ọkunrin ọhun fi í silẹ lọ sí ọja. Ọmọbinrin naa ri ara eeyan nigba to n wa ounjẹ ti o le jẹ. Iroyin kan tiẹ sọ pe ọmọkunrin ọhun kun ara rẹ ni ọbẹ nigba ti wọn fẹ mu un. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa, Brigadier Brenda Muridili ni ọmọkunrin yoo foju ba ile ẹjọ lori ẹsun ipaniyan laipẹ. Muridili ṣalaye pe ko si ẹni to le sọ ara ẹni ti ọkunrin yii gbe sí inu firiiji.


Iroyin kan tiẹ sọ pe ọmọkunrin ọhun kun ara rẹ ni ọbẹ nigba ti wọn fẹ mu un. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa, Brigadier Brenda Muridili ni ọmọkunrin yoo foju ba ile ẹjọ lori ẹsun ipaniyan laipẹ. Muridili ṣalaye pe ko si ẹni to le sọ ara ẹni ti ọkunrin yii gbe sí inu firiiji. Amọ, o ni iwadii ti nbẹrẹ lori ẹya ọhun lati ti le ẹni to jẹ gan an. Ọrẹkunrin rẹ ni a gbọ pe ọkunrin yii pe wí pe ko wa  ṣe isinmi opin ba ọsẹ nile oun. Nigba ti ọkunrin yii jade ni ọmọbinrin naa ri ara eeyan ninu firiiji eleyii to ba a l'ẹru gan an.


Amọ, o ni iwadii ti nbẹrẹ lori ẹya ọhun lati ti le ẹni to jẹ gan an. Ọrẹkunrin rẹ ni a gbọ pe ọkunrin yii pe wí pe ko wa  ṣe isinmi opin ba ọsẹ nile oun. Nigba ti ọkunrin yii jade ni ọmọbinrin naa ri ara eeyan ninu firiiji eleyii to ba a l'ẹru gan an. O pariwo lẹyin to ri ara eeyan tan, o sí sare kaba kaba lọ ba ara ile kan to n jẹ Sarah Marumole lati rẹ ẹ lẹkun. Sarah ṣalaye fun ileeṣẹ iroyin SABC ni South Africa pe ṣadeedee ni omobinrin naa sare wọ ile awọn ti o si n gbọn. O ni ọmọbinrin yii bẹrẹ si ni pọ bi o ti n gbọn.


O pariwo lẹyin to ri ara eeyan tan, o sí sare kaba kaba lọ ba ara ile kan to n jẹ Sarah Marumole lati rẹ ẹ lẹkun. Sarah ṣalaye fun ileeṣẹ iroyin SABC ni South Africa pe ṣadeedee ni omobinrin naa sare wọ ile awọn ti o si n gbọn. O ni ọmọbinrin yii bẹrẹ si ni pọ bi o ti n gbọn. "Ọlopaa ni ọkan lara awọn alabagbe to wa ba wa nibi ile ọkunrin yii. Ẹlomiran naa tun darapọ mọ wa ti gbogbo wa si duro ti ọmọkunrin ọhun fi de lati ọja to lọ. Bayii ni wọn ṣe mu ọmọkunrin yii to gbe ara eeyan pamọ́ sí inu firiiji o," Sarah ṣalaye.


"Ọlopaa ni ọkan lara awọn alabagbe to wa ba wa nibi ile ọkunrin yii. Ẹlomiran naa tun darapọ mọ wa ti gbogbo wa si duro ti ọmọkunrin ọhun fi de lati ọja to lọ. Bayii ni wọn ṣe mu ọmọkunrin yii to gbe ara eeyan pamọ́ sí inu firiiji o," Sarah ṣalaye.


Ondo Sky Cloth: Bóyá ó ní ogún kan tó pọ̀ tó fẹ́ ja ìdílé mi ní Ọlọ́run bá mi fi gbígbé aṣọ yẹn ṣe ìṣẹ́gun

Nkan bii ọjọ melo kan sẹyin ni ariwo gba gbogbo ilu kan nipinlẹ Ondo kan nigba ti awọn araalu bẹrẹ si ni fa aṣọ funfun nla kan mọ ara wọn lọwọ ti wọn n ya a kutukutu plu igbagbọ pe lati ọrun ni ọlọrun ti juu kalẹ wa si aye. BBC Yoruba boju wo ọrọ yii a si ṣe iwadii finifini lati mọ ohun to ṣẹlẹ gangan. Ẹ yéé gbé ìròyìn òfegè kiri nípa olóògbé Femi Osibona, ó ṣèlérí N25M fún ìjọ mi àmọ́... - Genesis Bó ṣe òṣèlú náà ló gbà, a léè fi wọ ọ̀rọ̀ Sunday Igboho - Malami Wọ́n tún ti yọ òkú èèyàn méjì síi níbi ilé tó wó l'Eko, ó di èèyàn 45 tó kú níbẹ̀ báyìí Iwadii wa ni ipinlẹ Ondo lo fihan pe ibi ti aṣọfunfun pupọ oni yaadi pupọ ti awọn eeyan n du mọ ara wọn lọwọ yii ni ile arabinrin kan to maa n fi oriṣiriṣi aṣọ ṣe gbọngan ayẹyẹ ni ọṣọ. Arabinrin Agnes Fadoju ṣalaye pe ni ọjọ ti oun fọ aṣọ naa, oun saa si ẹyin ile idana wọn ti gbogbo ara ile wọn si jade lọ ibi iṣẹ oojọ wọn. 'Ọba Yorùbá kìí ṣe aláṣẹ ìkejì Orìṣà mọ́ látòní lọ! Krìstẹ́nì, Mùsùlùmí àti Àbáláyé yóò máa ṣe ayẹyẹ pọ látòní' Charles Soludo ti jáwé olúborí gẹ́gẹ́ bí gómìnà ìpínlẹ̀ Anambra Ọwọ́ ọlọ́pàá tẹ olórí pátápátá fún àwọn ajínigbé kan l'Ekiti Wo ohun tí ọkọ àti ìyàwó, Lateef Adedimeji àti Bimpe fi síta fúnra wọn to fihàn pé ọjọ́ ti súnmọ́ Mi ò lè sùn, mó ń ronú, mi ò lè ṣe ǹkan torí Lanre - Princess "Lọsan ni awọn eeyan bẹrẹ si ni pe mi lati bi mi pe ṣe mi o sa aṣọ iṣ mi sita tori aṣọ kan wa loju ofurufu to ti rin jina to n dru ba eeyan to n ṣe bii ejo".


Arabinrin Agnes Fadoju ṣalaye pe ni ọjọ ti oun fọ aṣọ naa, oun saa si ẹyin ile idana wọn ti gbogbo ara ile wọn si jade lọ ibi iṣẹ oojọ wọn. 'Ọba Yorùbá kìí ṣe aláṣẹ ìkejì Orìṣà mọ́ látòní lọ! Krìstẹ́nì, Mùsùlùmí àti Àbáláyé yóò máa ṣe ayẹyẹ pọ látòní' Charles Soludo ti jáwé olúborí gẹ́gẹ́ bí gómìnà ìpínlẹ̀ Anambra Ọwọ́ ọlọ́pàá tẹ olórí pátápátá fún àwọn ajínigbé kan l'Ekiti Wo ohun tí ọkọ àti ìyàwó, Lateef Adedimeji àti Bimpe fi síta fúnra wọn to fihàn pé ọjọ́ ti súnmọ́ Mi ò lè sùn, mó ń ronú, mi ò lè ṣe ǹkan torí Lanre - Princess "Lọsan ni awọn eeyan bẹrẹ si ni pe mi lati bi mi pe ṣe mi o sa aṣọ iṣ mi sita tori aṣọ kan wa loju ofurufu to ti rin jina to n dru ba eeyan to n ṣe bii ejo". Agnes ni oun da wọn lohun pe aṣọ ti oun sa jẹ aṣọ to pọ gidi gan ti atẹgun ko lee gbe lọ. Afi to ibẹ to rii ti wọn n pin aṣọ naa mọ ara wọn lọwọ lootọ to si ri aridaju pe aṣọ oun ni. Koda o ni ọpọ eeyan lo n taa mọ ori ti wọn n fi si ori ọja wọn pẹlu igbagbọ pe iyanu ni lati ọrun.


Agnes ni oun da wọn lohun pe aṣọ ti oun sa jẹ aṣọ to pọ gidi gan ti atẹgun ko lee gbe lọ. Afi to ibẹ to rii ti wọn n pin aṣọ naa mọ ara wọn lọwọ lootọ to si ri aridaju pe aṣọ oun ni. Koda o ni ọpọ eeyan lo n taa mọ ori ti wọn n fi si ori ọja wọn pẹlu igbagbọ pe iyanu ni lati ọrun. Ọkọ arabinrin naa, Akinolu  Fedogun fi kun un pe iyawo ohun lo sa aṣọ to fi n ṣe iṣẹ ṣiṣe gbọngan ayẹyẹ lọṣọ̀ọ́ sita ile idana wọn lọjọ Iṣẹgun ọsẹ ti iṣẹlẹ náà ṣẹ. Ṣe ọmọ táa bí "fine" ni ìyàwó mi ń bèrè, mo tún ń pa á lẹ́rìín kó má mọ̀ pé ọmọ ti kú - Woli Agba Ayo Ajewole Ajínigbé ń bèèrè N10m, "Codiene", igbó àtí oúnjẹ fún ìtúsílẹ̀ èèyàn mẹ́ta tí wọ́n gbé l'Ogun 'Tí wọ́n bá bá ẹ sùn tí wọn ò "release" wọ́n á gba owó wọn, àwa la ń ra Kọ́ńdọ́ọ̀mù tí wọ́n fi ń bá wa sùn ní Mali'


Ọkọ arabinrin naa, Akinolu  Fedogun fi kun un pe iyawo ohun lo sa aṣọ to fi n ṣe iṣẹ ṣiṣe gbọngan ayẹyẹ lọṣọ̀ọ́ sita ile idana wọn lọjọ Iṣẹgun ọsẹ ti iṣẹlẹ náà ṣẹ. Ṣe ọmọ táa bí "fine" ni ìyàwó mi ń bèrè, mo tún ń pa á lẹ́rìín kó má mọ̀ pé ọmọ ti kú - Woli Agba Ayo Ajewole Ajínigbé ń bèèrè N10m, "Codiene", igbó àtí oúnjẹ fún ìtúsílẹ̀ èèyàn mẹ́ta tí wọ́n gbé l'Ogun 'Tí wọ́n bá bá ẹ sùn tí wọn ò "release" wọ́n á gba owó wọn, àwa la ń ra Kọ́ńdọ́ọ̀mù tí wọ́n fi ń bá wa sùn ní Mali'


Amotekun dóòlà èèyàn mẹ́sàn án lọ́wọ́ àwọn ajínigbé lọ́jọ́ Kérésìmesì l'Osun

Awọn ẹṣọ Amotekun doola eeyan mẹsan an ti ọmọde meji wa ninu wọn lọwọ awọn ajinigbe nipinlẹ Osun lọjọ Keresimesi. Lopopona Ilesha si Akure lagbegbe Ipetumodu ni iṣẹlẹ ọhun ti ṣẹlẹ nigba tawọn eeyan naa n rinrin ajo lati ilu Eko lọ si Ado-Ekiti. Awọn ẹṣọ Amotekun ipinlẹ Osun ati Ondo ni wọn jọ ṣiṣẹ pọ ṣe aṣeyọri naa. Kà nípa ìbẹ̀rẹ̀ ìyàwó Ooni Ife, Olórí Silekunola Moronke Náómì, Wòlíì tó di Ayaba Ile Ife Ni bii ọjọ melo sẹyin ni awọn alaṣẹ Amotekun lawọn ipinlẹ Yoruba da awọn ẹṣọ Amotekun si awọn ibode ipinlẹ Ondo, Osun, Ekiti ati Ogun. Igbesẹ yii waye lati le dẹkun awọn ọdaran to ba fẹ ṣiṣẹ ibi papaa julọ lasiko pọpọṣinṣin ọdun. Ọga agba Amotekun kaakiri ilẹ Yoruba, Oloye Adetunji Adeleye ṣalaye pe awọn ẹṣọ bẹrẹ iṣẹ kete ti wọn tawọn lolobo nipa ohun to ṣẹlẹ.


Kà nípa ìbẹ̀rẹ̀ ìyàwó Ooni Ife, Olórí Silekunola Moronke Náómì, Wòlíì tó di Ayaba Ile Ife Ni bii ọjọ melo sẹyin ni awọn alaṣẹ Amotekun lawọn ipinlẹ Yoruba da awọn ẹṣọ Amotekun si awọn ibode ipinlẹ Ondo, Osun, Ekiti ati Ogun. Igbesẹ yii waye lati le dẹkun awọn ọdaran to ba fẹ ṣiṣẹ ibi papaa julọ lasiko pọpọṣinṣin ọdun. Ọga agba Amotekun kaakiri ilẹ Yoruba, Oloye Adetunji Adeleye ṣalaye pe awọn ẹṣọ bẹrẹ iṣẹ kete ti wọn tawọn lolobo nipa ohun to ṣẹlẹ. ''Ni bii ago oru ọjọ Keresimesi lawọn ẹbi awọn eeyan ti wọn ji gbe pe wa pe awọn ajinigbe ti n beere owo itusilẹ lọwọ awọn. Bayii ni a bẹ sinu igbo, ti a si ri awọn ọdaran ajinigbe naa nibi ti wọn wa pẹlu awọn eeyan ti wọn ji gbe. Gbogbo awọn ti wọn ji gbe ni a doola wọn, ṣugbọn awọn ọdaran ajinigbe naa salọ.


''Ni bii ago oru ọjọ Keresimesi lawọn ẹbi awọn eeyan ti wọn ji gbe pe wa pe awọn ajinigbe ti n beere owo itusilẹ lọwọ awọn. Bayii ni a bẹ sinu igbo, ti a si ri awọn ọdaran ajinigbe naa nibi ti wọn wa pẹlu awọn eeyan ti wọn ji gbe. Gbogbo awọn ti wọn ji gbe ni a doola wọn, ṣugbọn awọn ọdaran ajinigbe naa salọ. A ṣe akiyesi pẹlu awọn nkan ti a ri ni akata awọn ajinigbe pe wọn ti n maa ko awọn eeyan ti wọn ba jigbe pamọ sibẹ. Awọn eṣọ wa ṣi wa ninu igbo nibi ti wọn ti n wa awọn ajinigbe oniṣẹ ibi yii,'' Oloye Adeleye ṣalaye. Nigba to n ṣalaye ohun ti oju wọn ri lakata awọn ajinigbe, Ife Balogun to n lọ fun ọdun Keresimesi nilu Ado-Ekiti ṣalaye pe awọn ajinigbe ọhun ti ko owo pamọ sinu igbo fuj ọpọ wakati ki awọn ẹṣọ Amotekun to de.