Awọn oṣiṣẹ ko daṣẹ silẹ mọ o

Ìjọba ti ni ileeṣẹ ifọpo to wa ni Kaduna, Port Harcourt àti Warri loun yoo mojuto bayii, bakan naa lanfaani yoo tun wa lati da awọn ileeṣẹ ifọpo alabọọde silẹ, ki opin le ba lílọ soke okun lọọ maa fọ epo, eyi to n sọ ọ dọwọn. Ohun mi-in ti ijọba tun ṣeleri ẹ ni igbesẹ lori ipese awọn ohun amayedẹrun fun araalu bii ipese owo iranwọ fawọn agbẹ, eto owo iranwọ fun awọn oṣiṣẹ ijọba, eto iranwọ lori ile olowo pọọku, bọọsi akero ti yoo maa lo afẹfẹ idana atawọn eto iranwọ mi-in ki aye le rọrun fun araalu


Big Brother Naija: Ọlamilekan lo ko owo rẹpẹtẹ lọọ ba mama ẹ nile

Aderounmu Kazeem Orukọ a maa ro ni o, bẹẹ gan-an lọrọ Ọlamilekan Agbeleshe ṣe ri nigba ti wọn kede pe oun lo jawe olubori ninu idije eto kan to waye lori DSTV, ti wọn pe ni Big Brother Naija lockdown apa karun-un. Miliọnu marundinlaaadorun-un (85m) ni ọdọmọkunrin ti ko ju ẹni ọdun mẹrindinlọgbọn, to tun jẹ ọmọ ipinlẹ Eko, yii jẹ. Ileewe giga Yunifasiti Eko lo ti pari, olorin taka-sufee loun naa. Ni nnkan bii ọjọ mọkanlelaaadọrin sẹyin ni awọn eleto naa ko eeyan mọkandinlogun jọ sinu ile nla kan, oriṣiiriiṣi eto ni wọn si gbe kalẹ fun wọn. Koko agbekalẹ eto ọhun ni bi eeyan ṣe le ṣe laarin ọpọ eeyan, ifarada, iwa ọmọluabi atawọn ohun mi-in. Bakan naa ni awọn to ṣagbatẹru eto naa fun awọn eeyan ti wọn ko jọ yii laaye lati fẹra wọn, ti wọn si le bara wọn ṣere ifẹ daadaa.


Ni nnkan bii ọjọ mọkanlelaaadọrin sẹyin ni awọn eleto naa ko eeyan mọkandinlogun jọ sinu ile nla kan, oriṣiiriiṣi eto ni wọn si gbe kalẹ fun wọn. Koko agbekalẹ eto ọhun ni bi eeyan ṣe le ṣe laarin ọpọ eeyan, ifarada, iwa ọmọluabi atawọn ohun mi-in. Bakan naa ni awọn to ṣagbatẹru eto naa fun awọn eeyan ti wọn ko jọ yii laaye lati fẹra wọn, ti wọn si le bara wọn ṣere ifẹ daadaa. Kinni kan waa ni o, laarin gbogbo awọn eeyan ti wọn ko jọ yii, Ọlamilekan, iyẹn Laycon, lawọn yooku maa n foju ẹgan ati yẹyẹ wo ju, wọn pe e loburẹwa danwo, ti wọn si lero wi pe ẹṣin ẹ ko le ta putu ninu idije naa. Ọkọọkan ti ọmọ ọwọ n yọ ni wọn fi eto ọhun ṣe bi ọjọ ti ṣe n gori ọjọ, bẹẹ lawọn eeyan to wa nile naa ko ṣai ni ipa pataki ti wọn n ko. Awọn gan-an ni wọn n dibo fun ẹnikẹni ti wọn ba fẹ ko ṣi wa ninu idije naa.


Kinni kan waa ni o, laarin gbogbo awọn eeyan ti wọn ko jọ yii, Ọlamilekan, iyẹn Laycon, lawọn yooku maa n foju ẹgan ati yẹyẹ wo ju, wọn pe e loburẹwa danwo, ti wọn si lero wi pe ẹṣin ẹ ko le ta putu ninu idije naa. Ọkọọkan ti ọmọ ọwọ n yọ ni wọn fi eto ọhun ṣe bi ọjọ ti ṣe n gori ọjọ, bẹẹ lawọn eeyan to wa nile naa ko ṣai ni ipa pataki ti wọn n ko. Awọn gan-an ni wọn n dibo fun ẹnikẹni ti wọn ba fẹ ko ṣi wa ninu idije naa. Bi ibo ba si ṣe n pọ si i fun eeyan lọsọọsẹ, bẹẹ ni yoo ṣe maa pẹ ninu idije ọhun si. Lara ohun to mu Ọlamilekan jawe olubori ni bi ọpọ awọn oṣere tiata, awọn olorin ṣe to si i lẹyin, ti wọn si n kede ẹ fun araalu pe oun ni ki wọn maa dibo wọn fun. Lara awọn oṣere ti wọn tẹle Laycon ni, Eniọla Badmus, Nkechi Blessing, Ọdunlade Adekọla, Broda Shaggi, Small Doctor, Ṣeyi Ẹdun, Woli Agba, Funmi Awẹlẹwa atawọn mi-in loriṣiiriiṣi.


Bi ibo ba si ṣe n pọ si i fun eeyan lọsọọsẹ, bẹẹ ni yoo ṣe maa pẹ ninu idije ọhun si. Lara ohun to mu Ọlamilekan jawe olubori ni bi ọpọ awọn oṣere tiata, awọn olorin ṣe to si i lẹyin, ti wọn si n kede ẹ fun araalu pe oun ni ki wọn maa dibo wọn fun. Lara awọn oṣere ti wọn tẹle Laycon ni, Eniọla Badmus, Nkechi Blessing, Ọdunlade Adekọla, Broda Shaggi, Small Doctor, Ṣeyi Ẹdun, Woli Agba, Funmi Awẹlẹwa atawọn mi-in loriṣiiriiṣi. Ṣinkin ni inu Iya Lekan yoo maa dun bayii, nitori ọmọ ẹ paapaa a maa sọrọ mama naa daadaa ni gbogbo ọjọ ti wọn fi ti wọn pa mọnu yara nla ọhun.


Ṣinkin ni inu Iya Lekan yoo maa dun bayii, nitori ọmọ ẹ paapaa a maa sọrọ mama naa daadaa ni gbogbo ọjọ ti wọn fi ti wọn pa mọnu yara nla ọhun.


Israel Adesanya, ọmọ Naijiria to n ja ijakadi fagba han wọn ni Abu Dhabi

Ọmọ ilẹ wa to n ja lagbo ijakadi Ultimate fighting Championship (UFC), Israel Adesanya, ti fitan tuntun balẹ bayii pẹlu bo ṣe di ami-ẹyẹ Middleweight Champion mu lẹyin to na Paulo Cpsta ilẹ Brazil. Ija naa to waye niluu Abu Dhabi, nilẹ United Arab Emirate, ni Costa fẹẹ lo lati gba ami-ẹyẹ to wa lọwọ Adesanya ọhun, ṣugbọn nnkan ko ri bi ara Brazil naa ṣe ro. Awọn mejeeji ko fi bẹẹ lu ara wọn nipele akọkọ ija naa, ṣugbọn nigba to di ipele keji ni Adesanya fi ẹṣẹ ati ipa da batani si Costa lara, nigba ti ẹjẹ si bẹrẹ si i da lori ẹ ni nnkan yiwọ fun ọkunrin ẹni ọdun mọkandinlọgbọn ọhun. Ifarapa ọhun lo mu Costa ṣubu nigba to ya, ni Adesanya, eni ọdun mọkanlelọgbọn, ba da ẹṣẹ bo o ki adari ija too sọ pe ko ma pa ọmọlọmọ foun. Lẹyin ija naa, o fara han pe Costa yoo de ileewosan kara ẹ too ya. Ni bayii, Adesanya ti ja ija ogun (20) lagbo MMA to jẹ agbo awọn to n lo ẹṣẹ, ipa atawọn ilana ijakadi mi-in, bẹẹ ni ko fidi-rẹmi ri.


Ifarapa ọhun lo mu Costa ṣubu nigba to ya, ni Adesanya, eni ọdun mọkanlelọgbọn, ba da ẹṣẹ bo o ki adari ija too sọ pe ko ma pa ọmọlọmọ foun. Lẹyin ija naa, o fara han pe Costa yoo de ileewosan kara ẹ too ya. Ni bayii, Adesanya ti ja ija ogun (20) lagbo MMA to jẹ agbo awọn to n lo ẹṣẹ, ipa atawọn ilana ijakadi mi-in, bẹẹ ni ko fidi-rẹmi ri. Fun Costa, eyi ni igba akọkọ yoo fidi-rẹmi ninu ija mẹrinla.


Fun Costa, eyi ni igba akọkọ yoo fidi-rẹmi ninu ija mẹrinla.


Fọto ihooho awọn oṣiṣẹ ọkunrin oloṣelu kan di wahala si i lọrun ni Warri

Fraidee lawọn eeyan Warri nipinle Delta kora wọn jade lọpọ yanturu, ohun ti wọn si n binu si ni bi ọkunrin oloṣelu kan, Ọgbẹni Kenneth Gbagi, to ni otẹẹli Signatious, ni adugbo Effurun, niluu Warri ṣe wa nidii bi ihooho awọn eeyan mẹrin ti wọn fẹsun ole kan ṣe dori afẹfẹ. Wọn ni ko ṣẹṣẹ maa ṣe e, o si di dandan ki ijọba da sọrọ ọhun. Ohun ti ALAROYE gbọ ni pe, ẹsun ole ni wọn fi kan awọn eeyan mẹrin yii, Gloria Oguzie, Gloria Ephraim, Roselyn Okiemute ati Achibong Precious. Obinrin mẹta ati ọkunrin kan lawọn eeyan naa. Wọn ni bi wọn ti ṣe ko wọn sita, bẹẹ ni wọn pe ọlọpaa, ati pe loju awọn ọlọpaa gan-an ni wọn ṣe ja wọn si ihooho, ti wọn si ya fọto wọn ki wọn too ko wọn da satimọle. Wọn ni lẹyin ti wọn da wọn satimọle lawọn eeyan tun bẹrẹ si ri fọto ihooho wọn lori intanẹẹti, eyi to pada di wahala si Ọgbẹni Gbagi to fẹẹ dije du ipo gomina nipinlẹ Delta lọdun 2023 lọrun.


Obinrin mẹta ati ọkunrin kan lawọn eeyan naa. Wọn ni bi wọn ti ṣe ko wọn sita, bẹẹ ni wọn pe ọlọpaa, ati pe loju awọn ọlọpaa gan-an ni wọn ṣe ja wọn si ihooho, ti wọn si ya fọto wọn ki wọn too ko wọn da satimọle. Wọn ni lẹyin ti wọn da wọn satimọle lawọn eeyan tun bẹrẹ si ri fọto ihooho wọn lori intanẹẹti, eyi to pada di wahala si Ọgbẹni Gbagi to fẹẹ dije du ipo gomina nipinlẹ Delta lọdun 2023 lọrun. Lara ẹsun onikoko marun un ti wọn ka si wọn lẹsẹ nile ẹjọ ni pe, awọn owo wọnyi lawọn eeyan ọhun ji gbe ni otẹẹli, owo to fẹẹ to ẹgbẹrun lọna ọgọjọ naira (N156,000), owo to jẹ ẹgbẹrun lọna aadọfa naira (N110,000), ẹgbẹrun marun-un naira (N5000) ati ẹgbẹrun meji (N2000). Wọn ni igba ọtọọtọ ni wọn ji awọn owo ọhun gbe. Nigba ti ariwo pọ, ti awọn ajafẹtọọ lorisiirisi dide sọrọ ọhun, ti awọn agbẹjọro kan naa si lawọn yoo duro rojọ fun wọn ni ile-ẹjọ gba beeli wọn bayii.


Lara ẹsun onikoko marun un ti wọn ka si wọn lẹsẹ nile ẹjọ ni pe, awọn owo wọnyi lawọn eeyan ọhun ji gbe ni otẹẹli, owo to fẹẹ to ẹgbẹrun lọna ọgọjọ naira (N156,000), owo to jẹ ẹgbẹrun lọna aadọfa naira (N110,000), ẹgbẹrun marun-un naira (N5000) ati ẹgbẹrun meji (N2000). Wọn ni igba ọtọọtọ ni wọn ji awọn owo ọhun gbe. Nigba ti ariwo pọ, ti awọn ajafẹtọọ lorisiirisi dide sọrọ ọhun, ti awọn agbẹjọro kan naa si lawọn yoo duro rojọ fun wọn ni ile-ẹjọ gba beeli wọn bayii. Eeyan meji ni awọn ọlọpaa ti mu bayii lori ẹsun ọhun, wọn lawọn gan-an ni wọn ja awọn eeyan ọhun si ihooho, ti wọn tun ya fọto wọn sori afẹfẹ. Ọgbẹni Gbagi naa ti sọrọ, ọkunrin oloṣelu ti wọn sọ pe o ni otẹẹli ọhun, o lawọn oloṣelu gan-an ni wọn fẹẹ fọrọ ọhun ba toun jẹ, oun ko mọ nipa ẹ rara. Kọmiṣanna ọlọpaa, Ọgbẹni Hafiz Inuwa ti sọ pe loootọ niṣẹlẹ ọhun waye, iwadii to peye si ti bẹrẹ lori ẹsun ọhun, nitori ko sẹni to tobi ju ofin orilẹ-ede yii lọ.


Eeyan meji ni awọn ọlọpaa ti mu bayii lori ẹsun ọhun, wọn lawọn gan-an ni wọn ja awọn eeyan ọhun si ihooho, ti wọn tun ya fọto wọn sori afẹfẹ. Ọgbẹni Gbagi naa ti sọrọ, ọkunrin oloṣelu ti wọn sọ pe o ni otẹẹli ọhun, o lawọn oloṣelu gan-an ni wọn fẹẹ fọrọ ọhun ba toun jẹ, oun ko mọ nipa ẹ rara. Kọmiṣanna ọlọpaa, Ọgbẹni Hafiz Inuwa ti sọ pe loootọ niṣẹlẹ ọhun waye, iwadii to peye si ti bẹrẹ lori ẹsun ọhun, nitori ko sẹni to tobi ju ofin orilẹ-ede yii lọ.


O ma ṣe o, eeyan mẹta doloogbe ninu ijamba ọkọ tipa to ko somi l’Ẹpẹ

Faith Adebọla, Eko Oku eeyan mẹta lawọn apẹja ri yọ jade ninu odo to gba abẹ biriiji Ẹpẹ, nijọba ibilẹ Ẹpẹ, nipinlẹ Eko nigba ti ọkọ akoyanrin kan re bọ latori biriiji ọhun laaarọ ọjọ Abamẹta, Satide yii. Gẹgẹ ba a ṣe gbọ, nnkan bii aago mẹsan-an aarọ ọjọ niṣẹlẹ naa waye, wọn ni iwaju mọto naa lawọn eeyan mẹtẹẹta ọhun wa, dirẹba kan atawọn ọkunrin meji mi-in. Ọgbẹni Nosa Okunbor, Alukoro fun ajọ to n ri si iṣẹlẹ pajawiri nipinlẹ Eko, nigba to n sọrọ nipa iṣẹlẹ naa, o so pe afaimọ ni ki i ṣe ere asapajude lo ṣokunfa ijamba naa, tori ere buruku lo le mu ki ọkọ to ko iyanrin sẹyin bayii sare kọja kọnkere ti wọn fi ṣe aabo si ẹgbẹ mejeeji biriiji ọhun. Ọpẹlọpẹ awọn apẹja, awọn omuwẹ atawọn oṣiṣẹ LASEMA ni wọn kọkọ wọ ọkọ tipa naa soke odo, ki wọn too bẹrẹ si i wa oku awọn mẹtẹẹta tọkọ naa da somi ọhun jade. Okunbor ni awọn ti ko oku awọn to doloogbe naa lọ si mọṣuari ileewosan ijọba to wa l’Ẹpẹ, wọn si ti wọ mọto naa kuro nibi to ti le ṣediwọ fun lilọ bibọ ọkọ.


Aṣọbode yinbọn lu Moses l’Ọja-Ọdan, nibi ti wọn ti n le awọn onifayawọ kiri

Adefunkẹ Adebiyi,Abẹokuta Ọkunrin kan, Idowu Moses, jokoo sinu ṣọọbu rẹ jẹẹjẹ, l’Ọja-Ọdan, Yewa nipinlẹ Ogun laaarọ oni, Satide,ọjọ kẹrindinlọgbọn, oṣu kẹsan-an ọdun 2020, aṣita ibọn tawọn aṣọbode n yin bi wọn ṣe n le awọn onifayawọ kiri si lọọ ba a. Bẹ ẹ si ṣe n ka iroyin yii lọwọ, ileewosan ti wọn ti n du ẹmi ẹ lo wa. Ohun ti ALAROYE gbọ ni pe Ọgbẹni Moses ni alaga awọn panẹ-bita l’Ọja-Ọdan, iwaju ile ẹnikan ti wọn n pe ni Baba Israel ni ṣọọbu rẹ wa. Oun ati ọkan ninu ọmọ ẹgbẹ rẹ ni wọn jọ wa ninu ṣọọbu to fi di pe awọn kọsitọọmu bẹrẹ si i le awọn onifayawọ to n ko apo irẹsi wọlu kiri. Kọsitọọmu kan ti wọn pe orukọ ẹ ni Jalo, ni wọn lo yinbọn to ba Moses yii, Abdullahi si lorukọ ọga rẹ ti wọn lo ko awọn kọstọọmu naa sodi wa. Iroyin kan ti a ko ti i fidi ẹ mulẹ tilẹ sọ pe Moses ti dagbere faye nibi ti wọn ti n tọju rẹ naa.


Ẹ wo baba ọdun mẹrinlelaaadọrin to ba ọmọ ọdun meje lo pọ n’Ipẹru

Adefunkẹ Adebiyi,Abẹokuta Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun ti taari baba agbalagba ẹni ọdun mejilelaaadọrin(72) torukọ ẹ n jẹ Ishọla Tijani, si ẹka to n ri si ifiyajẹ awọn ọmọde. Ọmọ ọdun meje ni baba yii fipa ba lo pọ lọjọ kejilelogun oṣu kẹsan-an yii, n’Ipẹru. Alaye ti iya ọmọ naa ṣe fawọn ọlọpaa ni pe oun jade lọ lọjọ naa ni, oun si fi ọmọ oun obinrin, ọmọ ọdun meje silẹ ninu ile. O ni nigba toun pada de loun ba ọmọ naa ninu inira gidi, nigba toun si beere ohun to n ṣe e lọwọ rẹ, ọmọbinrin naa sọ pe Alagba Ishọla Tijani lo mu oun wọn yara rẹ to si ki kinni ẹ bọ toun, to ba oun ṣere to mu inira wa naa. Kia ni iya ọmọ yii gba teṣan ọlọpaa Ipẹru lọ lati fẹjọ sun, ẹsẹkẹsẹ naa si ni DPO ibẹ ti ko awọn ikọ rẹ lẹyin lọ sile ti iṣẹlẹ yii ti waye, wọn si mu baba agba to ba ẹgbẹ ọmọ-ọmọ ẹ lo pọ naa. DSP Abimbọla Oyeyẹmi to fi iṣẹlẹ yii to AKEDE AGBAYE leti, ṣalaye pe baba naa ti jẹwọ pe loootọ loun ba ọmọ ọdun meje yii sun.


O ni nigba toun pada de loun ba ọmọ naa ninu inira gidi, nigba toun si beere ohun to n ṣe e lọwọ rẹ, ọmọbinrin naa sọ pe Alagba Ishọla Tijani lo mu oun wọn yara rẹ to si ki kinni ẹ bọ toun, to ba oun ṣere to mu inira wa naa. Kia ni iya ọmọ yii gba teṣan ọlọpaa Ipẹru lọ lati fẹjọ sun, ẹsẹkẹsẹ naa si ni DPO ibẹ ti ko awọn ikọ rẹ lẹyin lọ sile ti iṣẹlẹ yii ti waye, wọn si mu baba agba to ba ẹgbẹ ọmọ-ọmọ ẹ lo pọ naa. DSP Abimbọla Oyeyẹmi to fi iṣẹlẹ yii to AKEDE AGBAYE leti, ṣalaye pe baba naa ti jẹwọ pe loootọ loun ba ọmọ ọdun meje yii sun. O ni gedegbe ni ayẹwo si fi han lọsibitu pe ibale ti sọnu lara ọmọdebinrin yii . Nitori iṣẹlẹ yii, Kọmiṣanna ọlọpaa nipinlẹ Ogun, CP Edward Ajogun, rọ awọn obi lati maa mọ ẹni ti wọn yoo fi ọmọ wọn ṣọ bi wọn ba n jade. O ni awọn ikooko to wọṣọ aguntan lo pọ laarin awujọ wa, ti wọn n wa ọmọ kekere ti wọn yoo ba laye jẹ.


O ni gedegbe ni ayẹwo si fi han lọsibitu pe ibale ti sọnu lara ọmọdebinrin yii . Nitori iṣẹlẹ yii, Kọmiṣanna ọlọpaa nipinlẹ Ogun, CP Edward Ajogun, rọ awọn obi lati maa mọ ẹni ti wọn yoo fi ọmọ wọn ṣọ bi wọn ba n jade. O ni awọn ikooko to wọṣọ aguntan lo pọ laarin awujọ wa, ti wọn n wa ọmọ kekere ti wọn yoo ba laye jẹ.


Awọn ọmo Oodua ni Kwara ati Kogi fẹẹ darapọ mọ awọn eeyan wọn nilẹ Yoruba

Aderounmu Kazeem Awọn ọmọ Yoruba ti wọn wa ni ipinlẹ Kwara ati Kogi ti kọwe si ile igbimọ aṣofin agba lati beere fun ẹtọ didarapọ mọ awọn eeyan wọn nilẹ Yoruba yooku. Wọn ni ki wọn ṣe atunṣe si aala ilẹ ni agbegbe mejeeji, ki awọn le bọ si aarin awọn ọ̄o baba awọn. Ẹgbẹ awọn ọmọ Yoruba to wa ijọba ibilẹ meje ni Kwara, ti marun-un wa ni Kogi, ni wọn panupọ sọrọ yii lọjọ Ẹti, Fraidee, to kọja pe awọn ti kọwe ranṣẹ sí ile igbimọ aṣofin agba, ti awọn si sọ pe yoo wu awọn ti ijọba ba le ṣe atunṣe si eto aala ilẹ, eyi ti yoo fun awọn lanfaani lati wa lara awọn ilẹ Yoruba yooku ni Naijiria.Orukọ ẹgbẹ wọn naa ni Kwara South Consultative Forum. Ninu ọrọ Aarẹ ẹgbẹ naa, Alagba Joseph Aderibigbe, ẹni to jẹ akọwe agba akọkọ fun ijọba ipinlẹ Kwara lọdun 1967, o ni iwe awọn ti wa nile igbimọ aṣofin agba, ohun tawọn si fẹ ni bi gbogbo aye yoo ṣe maa ri awọn Yoruba tó wà ní Kwara àti Kogi bi Yoruba tootọ, tawọn eeyan awọn ti wọn wa ni iha Iwọ-oorun Naijiria yoo si mọ pe ọkan naa làwọn n ṣe. Bẹẹ gẹgẹ ni won tun bẹbẹ pe inu awọn yoo dun ti awọn naa ba ni eto iṣakoso to dara bii tawon ilẹ̀ Yorùbá yooku lawọn agbegbe ti ori da wọn si. Ati pe yoo jẹ ohun idunnu ti awọn Yoruba to wa ni ìjọba ibilẹ marun-un ni Kogi ba le wa labẹ akoso awọn Yoruba Kwara, eyi ti yoo fí wọn han gẹgẹ ọkan lara awọn ẹya Yoruba ti wọn n gbe nilẹ Yoruba.


Ati Fayẹmi, ati Ojudu, ko sẹni kan to gbọdọ le ẹni kan kuro ninu APC

Aderounmu Kazeem Gomina ipinlẹ Ekiti, Ọgbẹni Kayọde Fayẹmi, ti sọ pe awada lasan ni awọn oloye ẹgbẹ oṣelu APC l’Ekiti ti wọn sọ pe awọn le oun danu ninu ẹgbẹ naa n ṣe. Ana ọjọ Ẹti, Furaidee, ni iroyin ọhun jade pe wọn ti ni ki gomina yii ṣe gaaya diẹ fawọn ninu ẹgbẹ naa. Lara awọn oloye ẹgbẹ APC ti wọn ba awọn oniroyin sọrọ pe ki gomina naa lọọ gbele ẹ ni Sẹnetọ Fẹmi Ojudu atawọn mẹwaa mi-in lori ẹsun wi pe o ṣe atilẹyin fun Gomina Obaseki. Ṣugbọn Ọgbẹni Yinka Oyebọde ti i ṣe akọwe feto iroyin ninu ijọba Fayẹmi ti sọrọ, o ni ofin wa daadaa ti ẹgbe oṣelu APC n tẹle , ati pe awọn eeyan kan ko le maa gọ sabẹ ika kan lati maa da ẹgbẹ ọhun ru, nipa ikede ti ko lẹsẹ nilẹ ti wọn n ṣe. Akọwe ijọba yii fi kun un pe, Dokita Kayọde Fayẹmi, ṣi ni olori ẹgbẹ naa l’Ekiti, ti mimi kan ko si le mi in. Alaga ẹgbẹ naa l’Ekiti, Oloye Ọmọtọṣọ, ẹni ti akọwe ẹgbẹ oṣelu naa, Ade Ajayi, gbẹnusọ fun, sọ pe anfaani ṣi wa fawọn ti wọn tọwọ bọwe pe awọn le gomina ọhun kuro ninu ẹgbẹ lati sọ pe ko ri bẹẹ.


Ṣugbọn Ọgbẹni Yinka Oyebọde ti i ṣe akọwe feto iroyin ninu ijọba Fayẹmi ti sọrọ, o ni ofin wa daadaa ti ẹgbe oṣelu APC n tẹle , ati pe awọn eeyan kan ko le maa gọ sabẹ ika kan lati maa da ẹgbẹ ọhun ru, nipa ikede ti ko lẹsẹ nilẹ ti wọn n ṣe. Akọwe ijọba yii fi kun un pe, Dokita Kayọde Fayẹmi, ṣi ni olori ẹgbẹ naa l’Ekiti, ti mimi kan ko si le mi in. Alaga ẹgbẹ naa l’Ekiti, Oloye Ọmọtọṣọ, ẹni ti akọwe ẹgbẹ oṣelu naa, Ade Ajayi, gbẹnusọ fun, sọ pe anfaani ṣi wa fawọn ti wọn tọwọ bọwe pe awọn le gomina ọhun kuro ninu ẹgbẹ lati sọ pe ko ri bẹẹ. N lawọn yen na aba taku, wọn ni k osi ohun t ojọ bẹe, afi ki Fayẹmi maa lọ. Ṣugbọn awọn olori ẹgbẹ APC ni Abuja ti fagi le gbogbo eleyii o, wọn ni ki kaluku awọn ti wọn n ja yii sinmi jẹẹ, ati pe ko sẹni kan to laṣẹ tabi lẹtọọ lati le ẹnikẹni kuro ninu ẹgbẹ yii ninu wọn.


N lawọn yen na aba taku, wọn ni k osi ohun t ojọ bẹe, afi ki Fayẹmi maa lọ. Ṣugbọn awọn olori ẹgbẹ APC ni Abuja ti fagi le gbogbo eleyii o, wọn ni ki kaluku awọn ti wọn n ja yii sinmi jẹẹ, ati pe ko sẹni kan to laṣẹ tabi lẹtọọ lati le ẹnikẹni kuro ninu ẹgbẹ yii ninu wọn.


Ko buru rara ki oloṣelu pin owo lasiko idibo, Buhari lo sọ ọ o

Aderounmu Kazeem Aarẹ Muhammed Buhari sọrọ kan laipẹ yii, ohun to sọ ni pe ko si ohun to buru rara bi oloṣelu kan ba nawo daadaa fun awọn araalu lasiko ipolongo ibo. Lasiko ti Gomina Godwin Obaseki ti ipinlẹ Edo ati igbakeji ẹ. pẹlu awọn aṣaaju ẹgbẹ oṣelu PDP kan, lọọ dupẹ lọwọ Aarẹ orilẹ-ede yii naa lo sọ bẹẹ. O ni, o tẹ oun lọrun ki oloṣelu to ba lowo daadaa to fẹẹ na, pin in lọpọ yanturu fawọn araalu, nitori yoo ni bukata ti owo ọhun yoo gbọ ni kọrọ yara wọn. Ṣugbọn ohun to buru, ti ọkan oun si kọ, ni ki oloṣelu maa ko tọọgi jọ lati fi pa araalu, tabi pa ara wọn danu nitori ọrọ ibo didi lasan. Pẹlu awada lo fi sọ fun Obaseki pe oun dupẹ lọwọ ẹ to ko awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu ẹ waa ki oun bo tilẹ jẹ pe niṣe ni wọn fidi APC oun janlẹ l’Edo. Obaseki naa dupẹ o: Gomina ọhun ni aṣaaju daadaa ni Buhari to fi oun lọkan balẹ pe ojooro kan bayii ko ni i si, ti ko si si ojooro ọhun loootọ.


Ẹyin Ọlọrun Yoruba, nibo lẹ wa, ẹ dide o! (2)

Kin ni idi ti mo ṣe sọ pe awọn oloṣelu ti wọn jẹ ọmọ Yoruba tiwa nibi ni wọn n ko ba wa. Mo sọ pe awọn ni agbẹyinbẹbọjẹ, awọn ni wọn n gbabọde fun ilẹ Yoruba, awọn oloṣelu ti wọn jẹ ọmọ tiwa ni wọn ko jẹ ki nnkan lọ bo ti yẹ ko lọ fun wa. Ki lo de ti mo fi sọ bẹẹ? Ẹ wo o, mo fẹẹ ṣe awọn alaye kan fun yin lori ohun to n ṣẹlẹ ni Naijiria yii, ki itumọ ọrọ ti mo n sọ bọ lati ọsẹ to kọja le ye yin. Mo fẹ ki ẹ kọkọ mọ kinni kan, iyẹn ni pe ki i ṣe orilẹ-ede Naijiria nikan lawọn Fulani wa o: wọn wa ni Ghana, wọn wa ni Togo, wọn wa ni Abidjan atawọn orilẹ-ede mi-in, iyatọ to kan wa nibẹ ni pe ko sibi ti aaye igbakugba ti gba wọn bii ti Naijiria yii ni. Bẹyin naa ba ranti daadaa, aaye buruku bayii ko gba Fulani nilẹ wa tẹlẹ, ṣebi awọn Fulani yii ti wa laarin wa lọjọ to ti pẹ, asiko ijọba Buhari yii ni wọn jẹwọ pe awọn ki i ṣeeyan daadaa ni.


Ẹ wo o, mo fẹẹ ṣe awọn alaye kan fun yin lori ohun to n ṣẹlẹ ni Naijiria yii, ki itumọ ọrọ ti mo n sọ bọ lati ọsẹ to kọja le ye yin. Mo fẹ ki ẹ kọkọ mọ kinni kan, iyẹn ni pe ki i ṣe orilẹ-ede Naijiria nikan lawọn Fulani wa o: wọn wa ni Ghana, wọn wa ni Togo, wọn wa ni Abidjan atawọn orilẹ-ede mi-in, iyatọ to kan wa nibẹ ni pe ko sibi ti aaye igbakugba ti gba wọn bii ti Naijiria yii ni. Bẹyin naa ba ranti daadaa, aaye buruku bayii ko gba Fulani nilẹ wa tẹlẹ, ṣebi awọn Fulani yii ti wa laarin wa lọjọ to ti pẹ, asiko ijọba Buhari yii ni wọn jẹwọ pe awọn ki i ṣeeyan daadaa ni. Nigba ti ọwọ wọn ko ba ti i ba eeku ida, iyẹn ti ki i ṣe ẹya tabi iran wọn lo n ṣejọba, jẹẹjẹ ni wọn yoo maa lọ. Tabi ẹyin ki i ri awọn Fulani onimaaluu ninu oko abule gbogbo to yi ilẹ Yoruba ka tẹlẹ ni! Fulani atijọ ki i paayan, koda wọn ki i jẹ ki maaluu wọn wọ inu oko oloko, jẹẹjẹ ni wọn n gbe ni gbogbo agbegbe ti wọn ba wa, ti eeyan ko si ni i mọ pe alejo kan tilẹ wa laarin wọn.


Nigba ti ọwọ wọn ko ba ti i ba eeku ida, iyẹn ti ki i ṣe ẹya tabi iran wọn lo n ṣejọba, jẹẹjẹ ni wọn yoo maa lọ. Tabi ẹyin ki i ri awọn Fulani onimaaluu ninu oko abule gbogbo to yi ilẹ Yoruba ka tẹlẹ ni! Fulani atijọ ki i paayan, koda wọn ki i jẹ ki maaluu wọn wọ inu oko oloko, jẹẹjẹ ni wọn n gbe ni gbogbo agbegbe ti wọn ba wa, ti eeyan ko si ni i mọ pe alejo kan tilẹ wa laarin wọn. Bẹẹ ni wọn aa maa da maaluu wọn, ti awọn iyawo wọn aa si maa ṣe wara fun gbogbo awọn ara agbegbe naa jẹ. Ko ju bẹẹ lọ. Ṣugbọn awọn ti wọn n da maaluu kiri yii gangan kọ ni Fulani oniwahala, awọn olori wọn, awọn aṣaaju wọn, awọn eeyan bii Muhammadu Buhari tiwa nibi, ati awọn mi-in lati inu iran wọn, ti wọn ti wa sigboro, ti wọn ti laju, ti wọn si ti tọ agbara oṣelu wo, awọn ni wọn bẹrẹ si i ran awọn Fulani inu igbẹ wọnyi niṣẹ, ti wọn n ha ohun ija oloro fun wọn.


Bẹẹ ni wọn aa maa da maaluu wọn, ti awọn iyawo wọn aa si maa ṣe wara fun gbogbo awọn ara agbegbe naa jẹ. Ko ju bẹẹ lọ. Ṣugbọn awọn ti wọn n da maaluu kiri yii gangan kọ ni Fulani oniwahala, awọn olori wọn, awọn aṣaaju wọn, awọn eeyan bii Muhammadu Buhari tiwa nibi, ati awọn mi-in lati inu iran wọn, ti wọn ti wa sigboro, ti wọn ti laju, ti wọn si ti tọ agbara oṣelu wo, awọn ni wọn bẹrẹ si i ran awọn Fulani inu igbẹ wọnyi niṣẹ, ti wọn n ha ohun ija oloro fun wọn. Ohun ti wọn ṣe n ṣe eleyii ni pe ni orilẹ aye yii, ko si ibomi-in ti aaye ti gba wọn bayii, nitori wọn ko da ni orilẹ-ede tiwọn, alarinkiri ni wọn. Ohun to wa lọkan wọn bayii ni lati fi Naijiria ṣe ile wọn, nibi ti wọn yoo maa pe ni orirun awọn Fulani. Wọn ko le pe Naijiria ni ile wọn, tabi pe awọn lawọn ni in bi Yoruba ba wa nibẹ, bi Ibo ba wa nibẹ, bi awọn Tiv ati awọn Ijọ naa ba wa nibẹ, eleyii yoo ṣoro fun wọn.


Ohun ti wọn ṣe n ṣe eleyii ni pe ni orilẹ aye yii, ko si ibomi-in ti aaye ti gba wọn bayii, nitori wọn ko da ni orilẹ-ede tiwọn, alarinkiri ni wọn. Ohun to wa lọkan wọn bayii ni lati fi Naijiria ṣe ile wọn, nibi ti wọn yoo maa pe ni orirun awọn Fulani. Wọn ko le pe Naijiria ni ile wọn, tabi pe awọn lawọn ni in bi Yoruba ba wa nibẹ, bi Ibo ba wa nibẹ, bi awọn Tiv ati awọn Ijọ naa ba wa nibẹ, eleyii yoo ṣoro fun wọn. Ohun ti wọn ṣe n lo gbogbo agbara ofin yoowu to ba ti de ọwọ wọn, tabi ti wọn ba ni, lati fi awọn Fulani ara wọn, tabi awọn Hausa to gbọran si wọn lẹnu, si ipo olori ileeṣẹ ijọba gbogbo pata, bo jẹ toloogun, bo jẹ ti awọn iṣẹ ọba to ku, debii pe bi ẹ yi sọtun-un, Fulani ni yoo maa paṣẹ, bi ẹ yi si osi, Fulani ni yoo maa paṣẹ, nigbẹyin, ko si kinni kan ti ẹ oo le da ṣe lai ri Fulani, tabi ki wọn fọwọ si i. Ṣe eleyii ko ti waa n ṣẹlẹ ni Naijiria yii ni! Ẹyin naa ẹ wo ayika yin, ko si iṣẹ ti awọn eeyan wa le ṣe, ti wọn ko ba fi Fulani si i, tabi ki wọn fi Hausa si i, ijọba apapọ ko ni i fi ọwọ si i. Bi wọn jẹ kọntirakitọ, afi ti wọn ba fi ọmọ Hausa kan si aarin wọn, ohun ti wọn fi le maa ri iṣẹ gba lọwọ ijọba apapọ niyi. Ọmọ Hausa tabi Fulani yii ko ni iṣẹ kan to n ṣe fun wọn ju pe ki wọn ṣaa fi orukọ ẹ si i ko si maa gbowo, ki awọn eeyan ẹ to wa nile ijọba si mọ pe oun naa ni ipin ninu ileeṣẹ naa, ohun ti wọn fi le ri owo tabi iṣẹ gba lọwọ ijọba apapọ niyẹn.


Ohun ti wọn ṣe n lo gbogbo agbara ofin yoowu to ba ti de ọwọ wọn, tabi ti wọn ba ni, lati fi awọn Fulani ara wọn, tabi awọn Hausa to gbọran si wọn lẹnu, si ipo olori ileeṣẹ ijọba gbogbo pata, bo jẹ toloogun, bo jẹ ti awọn iṣẹ ọba to ku, debii pe bi ẹ yi sọtun-un, Fulani ni yoo maa paṣẹ, bi ẹ yi si osi, Fulani ni yoo maa paṣẹ, nigbẹyin, ko si kinni kan ti ẹ oo le da ṣe lai ri Fulani, tabi ki wọn fọwọ si i. Ṣe eleyii ko ti waa n ṣẹlẹ ni Naijiria yii ni! Ẹyin naa ẹ wo ayika yin, ko si iṣẹ ti awọn eeyan wa le ṣe, ti wọn ko ba fi Fulani si i, tabi ki wọn fi Hausa si i, ijọba apapọ ko ni i fi ọwọ si i. Bi wọn jẹ kọntirakitọ, afi ti wọn ba fi ọmọ Hausa kan si aarin wọn, ohun ti wọn fi le maa ri iṣẹ gba lọwọ ijọba apapọ niyi. Ọmọ Hausa tabi Fulani yii ko ni iṣẹ kan to n ṣe fun wọn ju pe ki wọn ṣaa fi orukọ ẹ si i ko si maa gbowo, ki awọn eeyan ẹ to wa nile ijọba si mọ pe oun naa ni ipin ninu ileeṣẹ naa, ohun ti wọn fi le ri owo tabi iṣẹ gba lọwọ ijọba apapọ niyẹn. Bi bẹẹ kọ, ki wọn kọ iwe ogun, ki wọn kọ iwe ọgbọn, ko sẹni kan to maa sọ pe oun ri i. Gbogbo ileeṣẹ elepo, gbogbo ileeṣẹ to n ṣe titi, gbogbo ileeṣẹ to n ba wọn kọle, gbogbo ileeṣẹ to n ba wọn ṣiro owo, bi ẹni kan ba da iru ileeṣẹ bẹẹ silẹ ti ko sọmọ Hausa ninu awọn ọga to ni in, wọn aa ti i pa gbẹyin ni, afi ti o ba fẹ kinni kan lọwọ ijọba apapọ lo ku. Ọpọlọpọ awọn ọmọ wa lorilẹ-ede yii, nilẹ baba wọn, ni wọn wa ninu iṣẹ ologun, to jẹ orukọ wọn kọ ni wọn lo, orukọ Hausa ni wọn lo ki wọn le mu wọn. Bẹẹ Yoruba tabi Ibo ni wọn.


Bi bẹẹ kọ, ki wọn kọ iwe ogun, ki wọn kọ iwe ọgbọn, ko sẹni kan to maa sọ pe oun ri i. Gbogbo ileeṣẹ elepo, gbogbo ileeṣẹ to n ṣe titi, gbogbo ileeṣẹ to n ba wọn kọle, gbogbo ileeṣẹ to n ba wọn ṣiro owo, bi ẹni kan ba da iru ileeṣẹ bẹẹ silẹ ti ko sọmọ Hausa ninu awọn ọga to ni in, wọn aa ti i pa gbẹyin ni, afi ti o ba fẹ kinni kan lọwọ ijọba apapọ lo ku. Ọpọlọpọ awọn ọmọ wa lorilẹ-ede yii, nilẹ baba wọn, ni wọn wa ninu iṣẹ ologun, to jẹ orukọ wọn kọ ni wọn lo, orukọ Hausa ni wọn lo ki wọn le mu wọn. Bẹẹ Yoruba tabi Ibo ni wọn. Bakan naa lo jẹ ọpọ awọn ọmọ wa ni wọn wa ni yunifasiti nilẹ Hausa, ti wọn n lo orukọ Hausa, tabi ti wọn ni ibẹ lawọn n gbe, nitori bi wọn ko ṣe bẹẹ, wọn ko ni i ri yunifasiti wọ. Nigba ti iru awọn nnkan wọnyi ti wa lọwọ wọn ni aya ṣe kò wọn lati jẹ ki awọn Fulani ati Hausa maa rọ wọ ilẹ Yoruba ati ilẹ Ibo lojoojumọ, ti ko si sẹni to le da wọn pada. Ibẹru temi ni pe bi nnkan ti n lọ yii, nigba ti yoo ba to ogun si ọgbọn ọdun si asiko ti a wa yii, boya lawọn ọmọ Hausa ti yoo wa nilẹ Yoruba ko ni i pọ ju awọn ti wọn jẹ ọmọ Yoruba gan-an lọ.


Bakan naa lo jẹ ọpọ awọn ọmọ wa ni wọn wa ni yunifasiti nilẹ Hausa, ti wọn n lo orukọ Hausa, tabi ti wọn ni ibẹ lawọn n gbe, nitori bi wọn ko ṣe bẹẹ, wọn ko ni i ri yunifasiti wọ. Nigba ti iru awọn nnkan wọnyi ti wa lọwọ wọn ni aya ṣe kò wọn lati jẹ ki awọn Fulani ati Hausa maa rọ wọ ilẹ Yoruba ati ilẹ Ibo lojoojumọ, ti ko si sẹni to le da wọn pada. Ibẹru temi ni pe bi nnkan ti n lọ yii, nigba ti yoo ba to ogun si ọgbọn ọdun si asiko ti a wa yii, boya lawọn ọmọ Hausa ti yoo wa nilẹ Yoruba ko ni i pọ ju awọn ti wọn jẹ ọmọ Yoruba gan-an lọ. Iru eleyii ki i bi ọmọ rere, ogun ni yoo da silẹ lọjọ iwaju, ibẹru mi si tun ni pe bi ogun ba ṣẹlẹ, nitori pe wọn yoo ti pọ ju awọn ọmọ tiwa lo, o ṣee ṣe ki wọn ṣẹgun wa. Bawọn Fulani ba jagun nilẹ Yoruba ti wọn ṣẹgun, ko si ohun ti yoo ṣẹlẹ ju ki wọn mu ori awọn ọmọ oniluu mabẹ lọ, iru ohun to n ṣẹlẹ ni ilu Ilọrin lati ọdun yii waa yoo si maa ṣẹlẹ, Fulani yoo si maa jọba, wọn yoo maa paṣẹ oṣelu, awọn ọmọ wa, tabi awa paapaa ti a ba wa laye, a ko si ni i ri kinni kan ṣe si i. Awọn mi-in yoo maa leri bayii pe bi kinni naa yoo ba ṣẹlẹ, ko le ṣoju awọn, awọn yoo ti lọ. Iyalẹnu ni yoo jẹ pe ẹlomi-in ko ni ti i lọ sibi kan ninu wọn, nitori ọjọ iku rẹ ko ti i pe, yoo wa nibẹ, yoo si jẹ kinni kan, iya ni yoo jẹ, nitori asiko naa yoo buru fun awọn arugbo gan-an ni.


Iru eleyii ki i bi ọmọ rere, ogun ni yoo da silẹ lọjọ iwaju, ibẹru mi si tun ni pe bi ogun ba ṣẹlẹ, nitori pe wọn yoo ti pọ ju awọn ọmọ tiwa lo, o ṣee ṣe ki wọn ṣẹgun wa. Bawọn Fulani ba jagun nilẹ Yoruba ti wọn ṣẹgun, ko si ohun ti yoo ṣẹlẹ ju ki wọn mu ori awọn ọmọ oniluu mabẹ lọ, iru ohun to n ṣẹlẹ ni ilu Ilọrin lati ọdun yii waa yoo si maa ṣẹlẹ, Fulani yoo si maa jọba, wọn yoo maa paṣẹ oṣelu, awọn ọmọ wa, tabi awa paapaa ti a ba wa laye, a ko si ni i ri kinni kan ṣe si i. Awọn mi-in yoo maa leri bayii pe bi kinni naa yoo ba ṣẹlẹ, ko le ṣoju awọn, awọn yoo ti lọ. Iyalẹnu ni yoo jẹ pe ẹlomi-in ko ni ti i lọ sibi kan ninu wọn, nitori ọjọ iku rẹ ko ti i pe, yoo wa nibẹ, yoo si jẹ kinni kan, iya ni yoo jẹ, nitori asiko naa yoo buru fun awọn arugbo gan-an ni. N ko sọ gbogbo eleyii lati daya ja yin, tabi lati ko ilu lọkan soke lasan, ṣugbọn mo n sọ ọ nitori apẹẹrẹ to maa n ṣaaju ki iru awọn ohun wọnyi too ṣẹlẹ, gbogbo ẹ lo n ṣẹlẹ ni Naijiria lọwọlọwọ bayii, bẹẹ awọn apẹẹrẹ naa ki i ṣe apẹẹrẹ daadaa. Apẹẹrẹ ibẹrẹ ogun ni. Ogun ti yoo le ni.


N ko sọ gbogbo eleyii lati daya ja yin, tabi lati ko ilu lọkan soke lasan, ṣugbọn mo n sọ ọ nitori apẹẹrẹ to maa n ṣaaju ki iru awọn ohun wọnyi too ṣẹlẹ, gbogbo ẹ lo n ṣẹlẹ ni Naijiria lọwọlọwọ bayii, bẹẹ awọn apẹẹrẹ naa ki i ṣe apẹẹrẹ daadaa. Apẹẹrẹ ibẹrẹ ogun ni. Ogun ti yoo le ni. Nibi ti irẹjẹ ba ti gbilẹ to bi awọn Fulani wọnyi ṣe n rẹ wa jẹ ni Naijiria, ti wọn n rẹ Yoruba jẹ, ti wọn n rẹ Ibo jẹ, ti wọn n rẹ Ijọ jẹ, ti wọn si n fi han wa pe awọn n rẹ wa jẹ, ko si kọrọ naa ma dogun, ogun gbigbona paapaa. Nitori ẹ ni mo ṣe n sọ gbogbo ohun ti mo n sọ, ki i ṣe lati daya ja yin. Mo fẹ ki ẹ mọ pe ki i ṣe Naijiria nikan ni wọn ti ni oriṣiiriṣii ẹya ni orilẹ-ede wọn.


Nibi ti irẹjẹ ba ti gbilẹ to bi awọn Fulani wọnyi ṣe n rẹ wa jẹ ni Naijiria, ti wọn n rẹ Yoruba jẹ, ti wọn n rẹ Ibo jẹ, ti wọn n rẹ Ijọ jẹ, ti wọn si n fi han wa pe awọn n rẹ wa jẹ, ko si kọrọ naa ma dogun, ogun gbigbona paapaa. Nitori ẹ ni mo ṣe n sọ gbogbo ohun ti mo n sọ, ki i ṣe lati daya ja yin. Mo fẹ ki ẹ mọ pe ki i ṣe Naijiria nikan ni wọn ti ni oriṣiiriṣii ẹya ni orilẹ-ede wọn. Awọn ẹya nla mẹrin, tabi orilẹ-ede mẹrin, lo wa ni United Kingdom ti a n gbọ okiki wọn yii, iyẹn niluu awọn oyinbo to mu wa sin nijọsi, lọdọ awọn ti a ti gba ominira wa. Awọn naa ki i ṣe elede kan, tabi orilẹ-ede ẹya kan ṣoṣo. Awọn English wa nibẹ, awon ni wọn fi England ṣe orilẹ-ede, ti London si jẹ olu ilu fun wọn.


Awọn ẹya nla mẹrin, tabi orilẹ-ede mẹrin, lo wa ni United Kingdom ti a n gbọ okiki wọn yii, iyẹn niluu awọn oyinbo to mu wa sin nijọsi, lọdọ awọn ti a ti gba ominira wa. Awọn naa ki i ṣe elede kan, tabi orilẹ-ede ẹya kan ṣoṣo. Awọn English wa nibẹ, awon ni wọn fi England ṣe orilẹ-ede, ti London si jẹ olu ilu fun wọn. Awọn Irish wa nibẹ ti wọn n fi Northern Ireland ṣe orilẹ ede, ti Belfast si jẹ olu ilu wọn. Bakan naa ni awọn Scottish wa nibẹ ti wọn fi Scotland ṣe orilẹ -ede, ti Edinburgh si jẹ olu ilu wọn. Awọn Welsh ti wọn fi Wales ṣe orilẹ-ede naa wa nibẹ, awọn ni wọn fi Cardif ṣe olu ilu wọn.


Awọn Irish wa nibẹ ti wọn n fi Northern Ireland ṣe orilẹ ede, ti Belfast si jẹ olu ilu wọn. Bakan naa ni awọn Scottish wa nibẹ ti wọn fi Scotland ṣe orilẹ -ede, ti Edinburgh si jẹ olu ilu wọn. Awọn Welsh ti wọn fi Wales ṣe orilẹ-ede naa wa nibẹ, awọn ni wọn fi Cardif ṣe olu ilu wọn. Ohun ti mo n sọ fun yin ni pe bi ẹ ba gbọ ti wọn ni United Kingdom, tabi Britain, awọn orilẹ-ede mẹrin, tabi awọn ẹya nla nla mẹrin (English, Weslh, Scottish ati Irish) ni wọn parapọ ti wọn n jẹ bẹẹ. Ede wọn ko jọra, bẹẹ ni aṣa ati iṣe wọn paapaa fi diẹdiẹ yatọ si ara wọn. Ṣugbọn awọn ni Britian ti wọn ko gbogbo aye lẹru fun igba pipẹ.


Ohun ti mo n sọ fun yin ni pe bi ẹ ba gbọ ti wọn ni United Kingdom, tabi Britain, awọn orilẹ-ede mẹrin, tabi awọn ẹya nla nla mẹrin (English, Weslh, Scottish ati Irish) ni wọn parapọ ti wọn n jẹ bẹẹ. Ede wọn ko jọra, bẹẹ ni aṣa ati iṣe wọn paapaa fi diẹdiẹ yatọ si ara wọn. Ṣugbọn awọn ni Britian ti wọn ko gbogbo aye lẹru fun igba pipẹ. Kin ni ko waa jẹ ki ilẹ tiwọn tuka lati bii irinwo ọdun ṣẹyin ti wọn ti wa? Ofin ti wọn la silẹ lati maa fi ṣe orilẹ-ede nla yii, ati awọn oloṣelu ibẹ ni. Awọn oloṣelu ẹya kọọkan ni wọn n ja fun ẹya kọọkan, ti wọn yoo si ja fun orilẹ-ede naa lapapọ.


Kin ni ko waa jẹ ki ilẹ tiwọn tuka lati bii irinwo ọdun ṣẹyin ti wọn ti wa? Ofin ti wọn la silẹ lati maa fi ṣe orilẹ-ede nla yii, ati awọn oloṣelu ibẹ ni. Awọn oloṣelu ẹya kọọkan ni wọn n ja fun ẹya kọọkan, ti wọn yoo si ja fun orilẹ-ede naa lapapọ. Ohun ti ilẹ Yoruba ko ni ree, awa ko ni oloṣelu to n ja fun ẹya tiwa, awọn oloṣelu “jẹun-soke”, “jẹun sapo” la ni, ohun to fẹẹ ko ba wa ni Naijiria niyẹn. Ma a tẹ siwaju ninu alaye yii lọsẹ to n bọ, nitori ọrọ wa, paapaa awa Yoruba, n fẹ apero gidgididi.


Ohun ti ilẹ Yoruba ko ni ree, awa ko ni oloṣelu to n ja fun ẹya tiwa, awọn oloṣelu “jẹun-soke”, “jẹun sapo” la ni, ohun to fẹẹ ko ba wa ni Naijiria niyẹn. Ma a tẹ siwaju ninu alaye yii lọsẹ to n bọ, nitori ọrọ wa, paapaa awa Yoruba, n fẹ apero gidgididi.


Wahala APC l’Ekiti n le si i, wọn ti yọ Fayẹmi ninu ẹgbẹ

Oluyinka Soyemi, Ado-Ekiti O jọ pe wahala inu ẹgbẹ oṣelu APC n fojoojumọ le si i ni bi awọn kan ninu ẹgbẹ oṣelu naa ṣe paṣẹ pe ki Gomina Fayẹmi fi ẹgbẹ ọhun silẹ fun igba diẹ. Ko ti i ju wakati mẹrinlelogun lọ ti ẹgbẹ oṣelu naa ni ki ana Aṣiwaju Bọla Tinubu, Ọnarebu Oyetunji Ojo, pẹlu Babafẹmi Ojudu atawọn eeyan mẹjọ mi-in maa lọ sile wọn, ti eyi naa fi ṣẹlẹ. Ohun tawọn Ojudu si sọ nigba ti wọn le wọn ni pe awada lasan ni, digbi lawọn ṣi wa ninu ẹgbẹ naa. Lara awọn to fọwọ si iwe gbelẹ-ẹ ti wọn kọ si gomina yii ni Sẹnetọ Tony Adeniyi, Sẹnatọ Babafẹmi Ojudu, Dayọ Adeyeye, Oyetunji Ojo atawọn mi-in Ẹsun ti wọn fi kan Fayemi ni pe, o gbe awọn igbesẹ kan to tako ẹgbẹ ọhun, paapaa lori ọrọ ibo to waye l’Edo. Wọn ni Fayemi naa wa lara awọn gomina to fẹyin pọn Godwin Obaseki to fi dojuti ẹgbẹ APC l’Edo. Ṣa o, minisita feto irinna ọkọ ofurufu nigba kan, Fẹmi Fani-Kayọde, ti bu ẹnu atẹ lu igbesẹ awọn to yọ Fayẹmi lẹgbẹ.


Lara awọn to fọwọ si iwe gbelẹ-ẹ ti wọn kọ si gomina yii ni Sẹnetọ Tony Adeniyi, Sẹnatọ Babafẹmi Ojudu, Dayọ Adeyeye, Oyetunji Ojo atawọn mi-in Ẹsun ti wọn fi kan Fayemi ni pe, o gbe awọn igbesẹ kan to tako ẹgbẹ ọhun, paapaa lori ọrọ ibo to waye l’Edo. Wọn ni Fayemi naa wa lara awọn gomina to fẹyin pọn Godwin Obaseki to fi dojuti ẹgbẹ APC l’Edo. Ṣa o, minisita feto irinna ọkọ ofurufu nigba kan, Fẹmi Fani-Kayọde, ti bu ẹnu atẹ lu igbesẹ awọn to yọ Fayẹmi lẹgbẹ. O loun mọ pe nitori ti oun lọọ ki gomina naa nigba to ku ọjọ marun-un ti eto idibo Edo yoo waye ni wọn ṣe gbogun ti i. Ọkunrin yii fi kun un pe ọrọ to jẹ mọ orilẹ-ede yii lawọn jọ sọ, ati pe bii ọgbọn ọdun ree ti awọn ti jọ n ṣọrẹ, bẹẹ lọrọ ẹgbẹ oṣelu ko le sọ awọn dọta laelae. Oriṣiiriṣii wahala to wa ninu ẹgbẹ oṣelu APC l’Ekiti niyẹn o, bẹẹ lẹgbẹ naa ti pin si meji bayii, ti awọn kan n tẹle Gomina Fayẹmi, ti apa keji si jẹ tawọn Ojudu ati ana Asiwaju Bọla Tinubu pẹlu awọn eeyan kan.


O loun mọ pe nitori ti oun lọọ ki gomina naa nigba to ku ọjọ marun-un ti eto idibo Edo yoo waye ni wọn ṣe gbogun ti i. Ọkunrin yii fi kun un pe ọrọ to jẹ mọ orilẹ-ede yii lawọn jọ sọ, ati pe bii ọgbọn ọdun ree ti awọn ti jọ n ṣọrẹ, bẹẹ lọrọ ẹgbẹ oṣelu ko le sọ awọn dọta laelae. Oriṣiiriṣii wahala to wa ninu ẹgbẹ oṣelu APC l’Ekiti niyẹn o, bẹẹ lẹgbẹ naa ti pin si meji bayii, ti awọn kan n tẹle Gomina Fayẹmi, ti apa keji si jẹ tawọn Ojudu ati ana Asiwaju Bọla Tinubu pẹlu awọn eeyan kan.


Ẹ wo Agboọla, ayederu fọọmu Amọtẹkun lo n ta l’Ọyọọ

Ijọba ipinlẹ Ọyọ tí kede pe ọwọ ti tẹ ọkunrin kan to n ta ayederu fọọmu igbanisiṣẹ gẹgẹ bii ọmọ ẹgbẹ Amọtẹkun, ẹka ipinlẹ naa. Adeyẹmi Agboọla ni wọn pe orukọ ọkunrin yii, agbegbe kan to n jẹ Durbar, ni Stadium Road, niluu Ọyọ, ni ọọfiisi rẹ wa, nibi tawọn eeyan ti maa n lo ẹrọ ayara bii aṣa, nibẹ naa lo ti n tẹ ẹ jade, to si n ta a fun araalu. Wẹsidee, Ọjọruu, ọsẹ yii, lọwọ tẹ ẹ pẹlu fọọmu mọkanla lọwọ to jẹ ayederu. Wọn ni ẹẹdẹgbẹta Naira lo n ta a fawọn araalu. Ni bayii, o ti wa lọdọ ijọba, nibi to ti n ṣalaye ohun to mọ nipa ẹsun ọhun.


Nitori owo Korona, awọn aṣofin fiwe pe kọmiṣanna meji l’Ogun

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹ́òkúta Awọn aṣofin Ogun, labẹ akoso abẹnugan Taiwo Ọlakunle Oluọmọ, ti ranṣẹ pe awọn kọmiṣanna meji, Ọgbẹni Dapọ Okubadejọ to wa fun eto iṣuna atl Dokita Tomi Coker to n ṣakoso eto ilera nipinlẹ yii lati waa ṣalaye iye owo to wọle sapo ijọba ipinlẹ Ogun lasiko Korona ati bi wọn ṣe na an. Ọjọbọ, Tọsidee, ọjọ kẹrinlelogun, ti ile naa jokoo l’Oke Mosan, l’Abẹokuta, ni wọn sọ eyi di mimọ. Wọn ni to ba di lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọjọ kọkandinlọgbọn, oṣu kẹsan-an yii, kawọn mejeeji yọju laago mọkanla aabọ aarọ lati waa ṣalaye lori awọn owo to wọle nígbà Korona ati bi wọn ṣe na an. Gẹgẹ bi abẹnugan ile-igbimọ yii, Oluọmọ, ṣe wi, pipe ti ile n pe awọn kọmiṣanna meji yii wa ni ibamu pẹlu biliọnu meji aabọ (2.5b), owo iranwọ ijọba apapọ ti ijọba ipinlẹ yii n beere fun. Wọn ni awọn n fẹ alaye ati akoyawo lori owo Koro to ti wọle, ko too di pe ile yoo buwọ lu owo iranwọ asiko yii, eyi ti wọn ni wọn fẹẹ lo lẹka ilera ipinlẹ yii, fun ilera kikun to peye. Tẹ o ba gbagbe, ṣáájú ni ijọba Gomina Dapọ Abiọdun ti gbe iwe lọ sọdọ awọn aṣofin lati buwọ lu biliọnu meji aabọ owo iranwọ ijọba apapọ ti banki agba ilẹ wa n ṣagbatẹru ẹ lọ́wọ́lọ́wọ́, ti wọn ni kile yẹ ẹ wo, ki wọn fọwọ si i ki eto ìlera ipinlẹ Ogun le dara si i. Alaye awọn kọmiṣanna iṣuna ati ilera lori owo Korona yii yoo si ṣatọna lori ti ijọba apapọ to n lọ lọwọ.


APC fun Ojudu, ọkọ ọmọ Tinubu atawọn mi-in niwee gbele-ẹ l’Ekiti

Oluyinka Soyemi, Ado-Ekiti Ẹgbẹ oṣelu All Progressives Congress (APC) nipinlẹ Ekiti ti fun Oludamọran pataki fun Aarẹ Muhammadu Buhari, Sẹnetọ Babafẹmi Ojudu, ọkọ ọmọ Aṣiwaju Bọla Tinubu, Ọnarebu Oyetunde Ojo, niwee gbele-ẹ. Awọn to ku ni Dokita Wọle Oluyẹde, Enjinnia Ayọ Ajibade, Ọnarebu Fẹmi Adelẹyẹ, Bunmi Ogunlẹyẹ, Akin Akọmọlafẹ, Bamigboye Adegoroye, Oluṣọga Owoẹyẹ, Dele Afọlabi ati Toyin Oluwaṣọla. Igbesẹ naa waye lẹyin bii ọsẹ meji ti ẹgbẹ APC l’Ekiti kede pe ki igbimọ ẹlẹni-mẹjọ kan ṣeto bi wọn yoo ṣe fun awọn eeyan ọhun niwee gbele-ẹ lẹyin ti wọn ba sọ tẹnu wọn lori ẹjọ ti wọn n ba ẹgbẹ ṣe nile-ẹjọ giga ilu Ado-Ekiti. Ninu lẹta gbele-ẹ ti akọwe iroyin ẹgbẹ naa l’Ekiti, Ọnarebu Ade Ajayi, fọwọ si ni wọn ti sọ pe abajade igbimọ iwadii tawọn gbe kalẹ lawọn tẹle, idajọ tawọn si fun awọn mọkanla naa bẹrẹ lati Ọjọruu, Wẹsidee, ana.


Ijamba gaasi paayan mẹta n’Ishaga, ọpọ ile ati mọto lo jona

Faith Adebọla O kere tan, eeyan mẹta lo ku, tawọn bii ọgbọn mi-in si fara pa nibi ijamba gaasi abugbamu kan to waye l’Ọjọbọ, Tọsidee yii, lagbegbe Iṣaga, nijọba ibilẹ Ifakọ-Ijaye, nipinlẹ Eko. Yatọ sawọn to fara pa, ọpọ ile ati mọto lo fara gba ninu iṣẹlẹ ojiji ọhun. Nnkan bii aago meji ọsan ọjọ naa lawọn olugbe agbegbe ọhun ṣadeede gbọ iro bii agba ti afẹfẹ gaasi idana kun inu rẹ ṣe bu gbamu, to si gbina. Motọ kan ni wọn loo fẹẹ ja awọn gaasi ọhun si ṣọọbu kan ti iṣẹlẹ naa fi waye. Ọgbẹni Tunde to ba akọroyin wa sọrọ lori iṣẹlẹ yii sọ pe: ‘Ikẹja ni mo n bọ tiṣẹlẹ naa fi ṣẹlẹ, inu mọto ni mo wa ti mo fi gburoo ibugbamu ọhun, niṣe ni ọpọ eeyan sare fọwọ di eti tori iro naa lagbara gan-an, mi o ti i gbọ iru nnkan bẹẹ ri laye mi. ‘Bi mo ṣe wẹyin bayii, niṣe lawọn eeyan bẹrẹ si da girigiri, ti wọn n sa kijokijo, bẹẹ leefin nla kan gba oju ọrun kan, ọpọ wa la fi mọto silẹ loju titi, tonikaluku sa asala fun ẹmi ẹ, tori sun-kẹrẹ fa-kẹrẹ ọkọ wa nigba yẹn.


Motọ kan ni wọn loo fẹẹ ja awọn gaasi ọhun si ṣọọbu kan ti iṣẹlẹ naa fi waye. Ọgbẹni Tunde to ba akọroyin wa sọrọ lori iṣẹlẹ yii sọ pe: ‘Ikẹja ni mo n bọ tiṣẹlẹ naa fi ṣẹlẹ, inu mọto ni mo wa ti mo fi gburoo ibugbamu ọhun, niṣe ni ọpọ eeyan sare fọwọ di eti tori iro naa lagbara gan-an, mi o ti i gbọ iru nnkan bẹẹ ri laye mi. ‘Bi mo ṣe wẹyin bayii, niṣe lawọn eeyan bẹrẹ si da girigiri, ti wọn n sa kijokijo, bẹẹ leefin nla kan gba oju ọrun kan, ọpọ wa la fi mọto silẹ loju titi, tonikaluku sa asala fun ẹmi ẹ, tori sun-kẹrẹ fa-kẹrẹ ọkọ wa nigba yẹn. ‘Bo ṣe di pe ina nla ṣẹ yọ niyẹn, ti a tun n gburoo awọn gaasi mi-in ti wọn n bu gbamu leralera. Ibi ti mo sa si naa ni mo wa ti wọn fi n gbe awọn eeyan kan digbadigba kọja, awọn kan ti ku ninu wọn’. Ọga ajọ to n ri sọrọ pajawiri lorileede wa (NEMA), ẹka ti Guusu/Iwọ-Oorun, Ibrahim Farinloye, sọ pe bo tilẹ jẹ pe ọpọ awọn oṣiṣẹ alaabo ni wọn ti n ṣiṣẹ lati derọ ina buruku naa, eeyan to ju ọgbọn lọ lawọn ti gbe digbadigba lọ sawọn ileewosan to wa nitosi latari bi wọn ṣe fara gbọgbẹ ninu ijamba ọhun.


‘Bo ṣe di pe ina nla ṣẹ yọ niyẹn, ti a tun n gburoo awọn gaasi mi-in ti wọn n bu gbamu leralera. Ibi ti mo sa si naa ni mo wa ti wọn fi n gbe awọn eeyan kan digbadigba kọja, awọn kan ti ku ninu wọn’. Ọga ajọ to n ri sọrọ pajawiri lorileede wa (NEMA), ẹka ti Guusu/Iwọ-Oorun, Ibrahim Farinloye, sọ pe bo tilẹ jẹ pe ọpọ awọn oṣiṣẹ alaabo ni wọn ti n ṣiṣẹ lati derọ ina buruku naa, eeyan to ju ọgbọn lọ lawọn ti gbe digbadigba lọ sawọn ileewosan to wa nitosi latari bi wọn ṣe fara gbọgbẹ ninu ijamba ọhun. O ni mẹẹẹdogun lara wọn wa nileewosan Iju Water Works. Ibrahim fidi ẹ mulẹ pe ọpọ ile ati mọto lo ti jona gburugburu, o ni apa ti n ka ina naa. Titi di asiko ta a fi n ko iroyin yii jọ, awọn oṣiṣẹ ajọ ọhun ati ti LASEMA, ti ileeṣe panapana, awọn ọlọpaa atawọn oṣiṣẹ Sifu Difẹnsi ṣi n ba iṣẹ lọ lati doola ẹmi awọn araalu, ati lati pana naa.


O ni mẹẹẹdogun lara wọn wa nileewosan Iju Water Works. Ibrahim fidi ẹ mulẹ pe ọpọ ile ati mọto lo ti jona gburugburu, o ni apa ti n ka ina naa. Titi di asiko ta a fi n ko iroyin yii jọ, awọn oṣiṣẹ ajọ ọhun ati ti LASEMA, ti ileeṣe panapana, awọn ọlọpaa atawọn oṣiṣẹ Sifu Difẹnsi ṣi n ba iṣẹ lọ lati doola ẹmi awọn araalu, ati lati pana naa.


Akoko ti to fun iran Yoruba lati da duro gẹgẹ bii orileede- Akintoye

Ọlawale Ajao, Ibadan Dandan ni ki iran Yoruba kuro lara orileede Naijiria, ki wọn si da duro gẹgẹ bii orileede kan laaye ara wọn. Eyi ni ipinnu agbarijọ ẹgbẹ awọn ọmọ Yoruba kaakiri agbaye nibi ayẹyẹ ti wọn ṣe ni iranti adehun iṣọkan ti awọn adari ilẹ Yoruba ba ara wọn ṣe lọdun 1886, lẹyin ti Ogun Kiriji, iyẹn ogun abẹle ti wọn ba ara wọn ja fun ọgọrun-un ọdun gbako, pari tan. Nile-ẹgbẹ Yoruba World Congress (YWC) to wa laduugbo Bodija, n’Ibadan, leto ọhun ti waye l’Ọjọruu, Wẹsidee, oni. Nigba to n sọrọ nibi ayẹyẹ ọhun, aṣaaju ẹgbẹ awọn ọmọ Yoruba kaakiri agbaye, Ọjogbọn Banji Akintoye, ṣeleri pe gbogbo ohun to ba gba lawọn yoo fun un lati ri i pe Yoruba da duro laaye ara wọn gẹgẹ bii orileede kan. O ni yatọ si pe oun ti gbe ọrọ naa lọ siwaju ajọ agbaye, pe awọn ọmọ Yoruba n fẹ ominira, ọpọlọpọ ìwọ́de lawọn ọmọ Oodua, paapaa nilẹ okeere, ti ṣe lati jẹ ki gbogbo agbaye mọ pe asiko ti to fun awọn ọmọ Yoruba lati maa da ijọba ara wọn ṣe, ṣugbọn wọn ko ni i jẹ ki eyikeyii ninu ilakaka wọn ọhun la wahala tabi jagidijagan lọ. Gẹgẹ bo ṣe kilọ fun gbogbo ọmọ Kaaarọ-o-o-ji-ire-bi lati ma ṣe ṣe iwọde ti yoo la wahala lọ lori ọrọ ominira ti wọn rawọ le yii, Ọjọgbọn Akintoye sọ pe “Tẹ ẹ ba fa wahala nibi kan, ti awọn eeyan ba le ku, ẹ n ṣakoba fun ilakaka wa lati gba ominira niyẹn. Ifikunlukun ati iwọde wọọrọ ti ko la wahala lọ la maa ṣe lati gba ominira fun ilẹ Yoruba.


Nigba to n sọrọ nibi ayẹyẹ ọhun, aṣaaju ẹgbẹ awọn ọmọ Yoruba kaakiri agbaye, Ọjogbọn Banji Akintoye, ṣeleri pe gbogbo ohun to ba gba lawọn yoo fun un lati ri i pe Yoruba da duro laaye ara wọn gẹgẹ bii orileede kan. O ni yatọ si pe oun ti gbe ọrọ naa lọ siwaju ajọ agbaye, pe awọn ọmọ Yoruba n fẹ ominira, ọpọlọpọ ìwọ́de lawọn ọmọ Oodua, paapaa nilẹ okeere, ti ṣe lati jẹ ki gbogbo agbaye mọ pe asiko ti to fun awọn ọmọ Yoruba lati maa da ijọba ara wọn ṣe, ṣugbọn wọn ko ni i jẹ ki eyikeyii ninu ilakaka wọn ọhun la wahala tabi jagidijagan lọ. Gẹgẹ bo ṣe kilọ fun gbogbo ọmọ Kaaarọ-o-o-ji-ire-bi lati ma ṣe ṣe iwọde ti yoo la wahala lọ lori ọrọ ominira ti wọn rawọ le yii, Ọjọgbọn Akintoye sọ pe “Tẹ ẹ ba fa wahala nibi kan, ti awọn eeyan ba le ku, ẹ n ṣakoba fun ilakaka wa lati gba ominira niyẹn. Ifikunlukun ati iwọde wọọrọ ti ko la wahala lọ la maa ṣe lati gba ominira fun ilẹ Yoruba. “A ti ṣe iru iwọde alaafia bẹẹ lasiko ta a fẹẹ da ikọ eleto aabo ta a pe ni Amọtẹkun silẹ, wọn ko si mu ẹnikẹni nigba naa nitori a ko fa wahala. Ko si ẹni to gbọdọ ba nnkan jẹ nitori ọrọ ominira ta a fẹẹ gba yii. Ẹni to ba ba nnkan jẹ tabi to fa wahala, o n dina mọ ominira ta a fẹẹ gba ni.” Ninu ọrọ tiẹ, Oloye Deji Ọṣibogun to jẹ oludasilẹ ileeṣẹ redio Space FM ati ẹgbẹ Yoruba Kọya gba gbogbo ọmọ Yoruba niyanju lati ṣe ara wọn loṣuṣu ọwọ, ki wọn le wa ni iṣọkan lati doju kọ ọta to ba n dena igbaye-gbadun ati ilọsiwaju wọn.


“A ti ṣe iru iwọde alaafia bẹẹ lasiko ta a fẹẹ da ikọ eleto aabo ta a pe ni Amọtẹkun silẹ, wọn ko si mu ẹnikẹni nigba naa nitori a ko fa wahala. Ko si ẹni to gbọdọ ba nnkan jẹ nitori ọrọ ominira ta a fẹẹ gba yii. Ẹni to ba ba nnkan jẹ tabi to fa wahala, o n dina mọ ominira ta a fẹẹ gba ni.” Ninu ọrọ tiẹ, Oloye Deji Ọṣibogun to jẹ oludasilẹ ileeṣẹ redio Space FM ati ẹgbẹ Yoruba Kọya gba gbogbo ọmọ Yoruba niyanju lati ṣe ara wọn loṣuṣu ọwọ, ki wọn le wa ni iṣọkan lati doju kọ ọta to ba n dena igbaye-gbadun ati ilọsiwaju wọn. Otun Olubadan tilẹ Ibadan, Agba-oye Lekan Balogun, ati Ọnarebu Tayọ Sarumi naa wa lara awọn olukopa nibi eto naa. Bakan naa la ri awọn ạṣoju ẹgbẹ Yoruba loriṣiriṣi bii ẹgbẹ OPC, Kaaarọ-o-o-ji-ire Initiative, Yoruba Lagba, ẹgbẹ awọn fijilante, ẹgbẹ ọdọ Yoruba ti wọn n pe ni YYSA ati bẹẹ bẹẹ lọ.


Otun Olubadan tilẹ Ibadan, Agba-oye Lekan Balogun, ati Ọnarebu Tayọ Sarumi naa wa lara awọn olukopa nibi eto naa. Bakan naa la ri awọn ạṣoju ẹgbẹ Yoruba loriṣiriṣi bii ẹgbẹ OPC, Kaaarọ-o-o-ji-ire Initiative, Yoruba Lagba, ẹgbẹ awọn fijilante, ẹgbẹ ọdọ Yoruba ti wọn n pe ni YYSA ati bẹẹ bẹẹ lọ.


Mọ mọ ẹni to fẹẹ le mi nipo ọba-Oluwoo

Olajide Kazeem Bi awọn afọbajẹ ilu Iwo ṣe n bẹ ijọba, ti wọn si n wa gbogbo ọna ti ọba wọn, Oluwoo ti ilu Iwo, Abdul-Rasheed Akanbi, yoo ṣe fi ori apere silẹ, Kabiyesi naa ti sọ pe, oun ti mọ ẹni ti inu oun n bi gidigidi. Ni kete ti iroyin ọhun gbalu kan ni akọwe iroyin fun ọba alaye naa, Alli Ibrahim, ti gbe atẹjade kan sita, eyi ti Oluwoo fọwọ si. Ohun ti Kabiyesi si sọ ni pe, oun ti mọ ẹni to fẹẹ le oun kuro lori ipo, ati pe awọn afọbajẹ ti wọn n tọwọ bọwe kiri, ti wọn n bẹ ijọba Ọṣun ko yọ oun danu yẹn, o lẹnikan to n lo wọn. Oluwoo fi kun un pe ọkunrin kan ti awọn jọ du oye mọ ara awọn lọwọ lasiko tawọn eeyan Iwo n wa Oluwoo tuntun ni ko gba kadara, to n lepa oun kiri lori bi oun yoo ṣe fipo ọhun pitan. Kabiyesi fi kun un pe ariwo ti wọn n pa kiri ko ba oun lẹru, nitori pe gbogbo awọn eeyan Iwo naa lo mọ pe asiko ti oun dori apere awọn baba nla oun yii, ilọsiwaju nla lo ti ba ilu naa. Bakan naa lo sọ pe ẹni to n lo awọn oloye ọhun ko ṣẹṣẹ maa gbiyanju lati ti oun lulẹ, ṣugbọn ti gbogbo akitiyan ẹ n ja sasan.


Mọ mọ ẹni to fẹẹ le mi nipo ọba-Oluwoo

Oluwoo fi kun un pe ọkunrin kan ti awọn jọ du oye mọ ara awọn lọwọ lasiko tawọn eeyan Iwo n wa Oluwoo tuntun ni ko gba kadara, to n lepa oun kiri lori bi oun yoo ṣe fipo ọhun pitan. Kabiyesi fi kun un pe ariwo ti wọn n pa kiri ko ba oun lẹru, nitori pe gbogbo awọn eeyan Iwo naa lo mọ pe asiko ti oun dori apere awọn baba nla oun yii, ilọsiwaju nla lo ti ba ilu naa. Bakan naa lo sọ pe ẹni to n lo awọn oloye ọhun ko ṣẹṣẹ maa gbiyanju lati ti oun lulẹ, ṣugbọn ti gbogbo akitiyan ẹ n ja sasan. Laipẹ yii lawọn oloye bii mejila kọ lẹta si gomina ipinlẹ Ọṣun pe ki gomina rọ Oluwoo loye, nitori itiju nla to n ko ba ilu naa, ati pe ẹlẹwọn eeyan kan bayii ni tẹlẹ lorilẹ-ede Amẹrika lọhun-un, ati ni Canada.


Mọ mọ ẹni to fẹẹ le mi nipo ọba-Oluwoo

Laipẹ yii lawọn oloye bii mejila kọ lẹta si gomina ipinlẹ Ọṣun pe ki gomina rọ Oluwoo loye, nitori itiju nla to n ko ba ilu naa, ati pe ẹlẹwọn eeyan kan bayii ni tẹlẹ lorilẹ-ede Amẹrika lọhun-un, ati ni Canada.


Kọmisanna Akeredolu mi-in tun ti darapọ mọ ẹgbẹ ZLP l’Ondo

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Kọmisanna ileeṣẹ to n ri sọrọ epo rọbi nipinlẹ Ondo (OSOPADEC), Oloye Adeleke Adebisi Ilawọle, la gbọ pe o tun ti pada lẹyin ọga rẹ, Gomina Rotimi Akeredolu, pẹlu bo ṣe kọwe fipo silẹ l’Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ ta a wa yii. Ninu iwe to kọ, ọkunrin to wa lati ijọba ibilẹ Ilajẹ ọhun kọkọ dupẹ lọwọ gomina fun anfaani to fun un lati le ṣiṣẹ sin awọn eeyan ipinlẹ Ondo. O ni oun lo asiko ọhun lati fi sọ fun Arakunrin pe oun ti kọwe fipo silẹ gẹgẹ bii kọmisanna to n ṣoju awọn eeyan ijọba ibilẹ Ilajẹ nileesẹ to n mojuto epo rọbi nipinlẹ Ondo. Inu ẹgbẹ ZLP ni wọn ni Oloye yii gba lọ bo ṣe kuro ninu iṣejọba to n tukọ ipinlẹ Ondo lọwọ. Bi lẹta yii ṣe tẹ Akeredolu lọwọ loun naa ti yara kede Ọgbẹni Gbenga Oluyide Mekuleyi gẹgẹ bii kọmisanna ajọ OSOPADEC tuntun.


Ile-ẹjọ ni ki INEC gbe iwe-ẹri igbakeji Akeredolu jade

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Ile-ẹjọ giga kan l’Abuja ti ni dandan ni fun ajọ eleto idibo lorilẹ-ede yii lati fi awọn iwe-ẹri ti Igbakeji Gomina ipinlẹ Ondo, Ọnarebu Agboọla Ajayi, fẹẹ fi dije sita. Agbẹjọro kan to filu Akurẹ ṣebugbe, Amofin Emmanuel Fẹmi Emadamori, lo lọ si kootu ni nnkan bii ọsẹ meji sẹyin, to si ni ki adajọ pasẹ fun ajọ eleto idibo lati fi awọn iwe-ẹri Ọnarebu Ajayi sita gẹgẹ bii ilana ofin. Ajafẹtọọ ọhun ni o da oun loju pe ayederu lawọn iwe-ẹri ti ọkunrin naa fi silẹ lọdọ ajọ eleto idibo. Ọsan Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii ni Onidaajọ A. R. Muhammed gbe idajọ rẹ kalẹ, ninu eyi to ti fontẹ lu ibeere agbẹjọro naa, to si pasẹ fun ajọ eleto idibo lati fi awọn iwe-ẹri Ajayi sita lẹyẹ-o-ṣọka. Nigba to n fi idunnu rẹ han fawọn oniroyin kan lori idajọ naa, Emodamori ni niwọn igba tile-ẹjọ ti fun oun laṣẹ lati ri awọn iwe-ẹri igbakeji gomina gba lọdọ ajọ eleto idibo, o ni igbesẹ ti oun n gbe lọwọ ni lati gbe ọkunrin naa lọ si kootu, ki wọn le yẹ aga mọ ọn nidii gẹgẹ bii oludije ẹgbẹ oṣelu ZLP, ni ibamu pẹlu abala mọkanlelọgbọn ninu iwe ofin eto idibo ọdun 2010.


Saudi ti bẹrẹ iṣẹ Hajj kekere pada ni Mecca

Ninu oṣu kẹwaa, ọdun ta a wa yii, ni ilu Saudi ti sọ pe awọn Musulumi yoo lanfaani lati maa wa fun Umrah pada lẹyin oṣu keje ti ijọba ti gbe ilẹkun ti pa. Ni kete ti wahala arun Koronafairọọsi gbode kan ni ijọba Saudi ti tilẹkun ẹ, paapaa fun awọn to maa n wa lati orilẹ-ede mi-in kaakiri agbaye, ti gbogbo eto Hajj ati Umrah ko si waye. Ni bayii, ọjọ kẹrin, oṣu kẹwaa, ni eto Umrah yoo bẹrẹ pada, nibi ti eeyan bii ẹgbẹrun mẹfa yoo ti lanfani lati jọsin pẹlu eto ilana jijina sira ẹni ati pipa awọn ofin ifopin si itankalẹ arun Koronafairọọsi mọ. Lara eto tijọba Saudi ti la silẹ ni pe, to ba di lọjọ kejidinlogun, oṣu kẹwaa yii, eeyan bii ẹgbẹrun mẹẹẹdogun ni yoo lanfaani lati jọsin, bẹẹ lanfaani yoo tun wa lati jọsin ninu Mọṣalaṣi Anọbi Muhammed. Lọjọ kin-in-ni, oṣu kọkanla, lawọn Musulumi kaakiri agbaye yoo lanfaani lati maa wọ orilẹ-ede ọhun wa lati waa jọsin tiwọn naa. Eeyan bii ẹgbẹrun lọna ogun ni yoo lanfaani lati maa ṣiṣẹ Umra, iyẹn Hajj kekere lojumọ. Lọdun 2019, eeyan bii miliọnu mọkandinlogun lo ṣiṣẹ Umrah, bẹe ni ijọba Sa Saudi si ti sọ pe latinu oṣu kọkanla ni awọn eeyan yoo ti lanfaani lati lo mọṣalaaṣi mejeeji, ti eeyan bii ẹgbẹrun lọna ọgọta yoo maa lo mejeeji lẹẹkan lojumọ titi ti rogbodiyan Korona yoo fi kasẹ nilẹ patapata.


Ẹwọn ọdun meje ni adajọ ju ọlọpaa to yinbọn paayan l’Ekoo si

Aderohunmu Kazeem Lọdun 2016 ni Ologunowa Ojo to wa ninu iṣẹ ọlọpaa nigba naa fi ibinu yinbọn fun ọmọkunrin kan, Taiye Akande, ni ibadi, tiyẹn si ṣe bẹẹ ku mọ ọn lọwọ. Adajọ Oluwatoyin Taiwo ti sọ pe ki wọn ju Ojo sẹwọn ọdun meje bayii lẹyin to jẹbi ẹsun ipaniyan ti wọn fi kan an. Ọjọ kẹta, oṣu keji, ọdun 2016, ni wahala ọhun bẹrẹ nigba ti ede aiyede bẹ silẹ laarin Ojo ati Taiye Akande. Ileeṣẹ kan to maa n ta ọkada, iyẹn Frajend Investment, to wa niluu Shapati, lẹgbẹẹ Ajah, ni ọlọpaa yii n ṣọ nigba naa. Ọrọ kekere kan ni wọn sọ pe wọn fa mọra wọn lọwọ lori bi Akande ṣe jokoo sori iganna ti wọn fi yi ọgba ileeṣẹ naa ka. Nibi ti wọn si ti n fa a mọra wọn lọwọ ni ọlọpaa yii ti yinbọn lu u nibadi, loju ẹsẹ ni wọn sare gbe e lọ si ọsibitu Jẹnẹra to wa ni Akọdo, nibẹ naa ni ẹmi ti bọ lara Akande.


Ileeṣẹ kan to maa n ta ọkada, iyẹn Frajend Investment, to wa niluu Shapati, lẹgbẹẹ Ajah, ni ọlọpaa yii n ṣọ nigba naa. Ọrọ kekere kan ni wọn sọ pe wọn fa mọra wọn lọwọ lori bi Akande ṣe jokoo sori iganna ti wọn fi yi ọgba ileeṣẹ naa ka. Nibi ti wọn si ti n fa a mọra wọn lọwọ ni ọlọpaa yii ti yinbọn lu u nibadi, loju ẹsẹ ni wọn sare gbe e lọ si ọsibitu Jẹnẹra to wa ni Akọdo, nibẹ naa ni ẹmi ti bọ lara Akande. Iṣẹlẹ yii naa lo mu ileeṣẹ ọlọpaa ṣewadii ọkunrin yii, ti wọn si yọ ọ lẹnu iṣẹ ki ile-ẹjọ too tun ju u sẹwọn ọdun meje bayii. Bo tilẹ jẹ pe Ojo sọ pe oun ko mọ ọn mọ pa a, ati pe ṣeeṣi ni ibọn ọhun ba a nibi to ti n lọ ọ mọ oun lọwọ, sibẹ, Adajọ Oluwatoyin ti sọ pe ọpọ ẹmi lo ti ṣofo lọwọ awọn ọlọpaa, ti wọn si ti fi aibikita pa danu. O ni fun idi eyi, ko tete lọọ ṣe ọdun meje lẹwọn, ki ọrọ ẹ lẹ jẹ arikọgbọn fawọn yooku ẹ.


Iṣẹlẹ yii naa lo mu ileeṣẹ ọlọpaa ṣewadii ọkunrin yii, ti wọn si yọ ọ lẹnu iṣẹ ki ile-ẹjọ too tun ju u sẹwọn ọdun meje bayii. Bo tilẹ jẹ pe Ojo sọ pe oun ko mọ ọn mọ pa a, ati pe ṣeeṣi ni ibọn ọhun ba a nibi to ti n lọ ọ mọ oun lọwọ, sibẹ, Adajọ Oluwatoyin ti sọ pe ọpọ ẹmi lo ti ṣofo lọwọ awọn ọlọpaa, ti wọn si ti fi aibikita pa danu. O ni fun idi eyi, ko tete lọọ ṣe ọdun meje lẹwọn, ki ọrọ ẹ lẹ jẹ arikọgbọn fawọn yooku ẹ.


Adams Oshiomhole ti sọrọ, Ize-Iyamu naa loun ko bẹ ẹnikẹni

Lẹyin ọjọ meloo kan ti ibo ipinlẹ Edo waye, nibi ti PDP ti wọle, ti ẹgbẹ oṣelu APC si fidirẹmi, Adams Oshimhole ti sọrọ o. Ọkunrin oloṣelu naa ti sọ pe abajade ibo ọhun ko ba oun ninu jẹ rara gẹgẹ bi ọpọlọpọ eeyan ti ṣe lero, ṣugbọn niṣe loun gba pe ki i ṣe gbogbo idije naa leeyan maa n yege ninu ẹ. Alaga ẹgbẹ oṣelu APC tẹlẹ yii tun fi kun un pe, oun ko ni i kaaarẹ ọkan lati maa wa bii ilọsiwaju yoo ṣe ba ijọba dẹmokiresi ni Naijiria. Bakan naa ni Pasit̀ọ Ize-Iyamu, ẹni to dije lorukọ ẹgbẹ oṣelu APC naa tun sọ le e, o loun ko ba oniroyin kankan sọrọ pe ki Godwin Obaseki pada sinu ẹgbẹ oṣelu APC. O lo pẹ toun ti sọrọ naa, ki i ṣe lana-an ode yii bi wọn ti ṣe n gbe e kiri. Okunrin yii fi kun un pe awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu PDP kan lo wa nidii ọrọ ọhun lati fi parọ mọ oun. Ṣaaju asiko yii ni iroyin kan ti kọkọ gbalu wi pe Pasit̀ọ Ize-Iyamu n bẹ Gomina Godwin Obaseki pe ko pada sinu ẹgbẹ oṣelu APC, awọn ti ṣetan lati ṣiṣẹ pẹlu ẹ fun ilọsiwaju ipinlẹ naa.


Nibo lẹyin n gbe, nibo lẹyin wa: Nigba t’Abiọla atawọn eeyan rẹ kọju ija si Awolọwọ ni 1979 (12)

*Idi abajọ ree o Inu Ọgagun Muritala Muhammed ko dun rara si ohun ti Ọgagun agba Yakubu Gowon, olori ijọba Naijiria nigba naa, ṣe fun Theophilus Akindele yii. Muritala fẹ ki wọn le ọkunrin naa kuro lẹnu iṣẹ ijọba pata ni, ko fẹ idaduro fungba diẹ ti Gowon ṣe fun un. Loju Muritala, bii igba ti Gowon n fi aaye agbaju gba ọkunrin olori ileeṣẹ eto ibanisọrọ yii ni, ati pe oun lo n fun un layọ yọ, to fi jẹ ki ọkunrin naa maa foju di oun odidi minisita. Bi o ba jẹ oun Muritala ni olori ijọba, iru awọn eeyan bii Akindele to n fa wahala, to si jọ ara rẹ loju yii, oun yoo yọ ọ danu bii ẹni to yọ jiga ni, ti kinni kan ko si ni i ti idi rẹ yọ. Ṣugbọn Gowon ko ṣe bẹẹ, nitori o mọ lọkan ara rẹ pe ni tododo, Akindele yii ko ṣe kinni kan. Gbogbo ohun ti ọkunrin naa ṣe, Gowon mọ pe fun anfaani gbogbo Naijiria ni, ohun ti ko si ni i jẹ ki Naijiria fowo ṣofo nipa gbigbe iṣẹ fun ITT ni. Ṣugbọn ko le sọ bẹẹ loju awọn ọmọọṣẹ rẹ ninu iṣẹ ologun ti wọn jọ n ṣejọba.


Bi o ba jẹ oun Muritala ni olori ijọba, iru awọn eeyan bii Akindele to n fa wahala, to si jọ ara rẹ loju yii, oun yoo yọ ọ danu bii ẹni to yọ jiga ni, ti kinni kan ko si ni i ti idi rẹ yọ. Ṣugbọn Gowon ko ṣe bẹẹ, nitori o mọ lọkan ara rẹ pe ni tododo, Akindele yii ko ṣe kinni kan. Gbogbo ohun ti ọkunrin naa ṣe, Gowon mọ pe fun anfaani gbogbo Naijiria ni, ohun ti ko si ni i jẹ ki Naijiria fowo ṣofo nipa gbigbe iṣẹ fun ITT ni. Ṣugbọn ko le sọ bẹẹ loju awọn ọmọọṣẹ rẹ ninu iṣẹ ologun ti wọn jọ n ṣejọba. O mọ pe MKO Abiọla ni olori ileeṣẹ ITT ni Naijiria, oun ni aṣoju wọn, ati pe Abiọla yii, ọrẹ timọtimọ lo jẹ fun Muritala, boya ni ko si jẹ wọn jọ mọ ohun to n lọ nileeṣẹ naa ni. Bẹẹ Muritala ni ero lẹyin ninu awọn ọga ṣọja ti wọn jọ n ṣejọba ologun, boun ba si huwa kan ti ko tẹ wọn lọrun, wọn le ditẹ mọ oun, iyẹn bi wọn ko ba tilẹ gba ijọba naa lọwọ oun. Ati pe ki i kuku tilẹ i ṣe oni, ki i ṣe ana, ti Muritala ti maa n gbo Gowon lẹnu nibi ipade nla yii, bi inu ba si bi i tan pata, ko si ohun ti ko le ṣe.


O mọ pe MKO Abiọla ni olori ileeṣẹ ITT ni Naijiria, oun ni aṣoju wọn, ati pe Abiọla yii, ọrẹ timọtimọ lo jẹ fun Muritala, boya ni ko si jẹ wọn jọ mọ ohun to n lọ nileeṣẹ naa ni. Bẹẹ Muritala ni ero lẹyin ninu awọn ọga ṣọja ti wọn jọ n ṣejọba ologun, boun ba si huwa kan ti ko tẹ wọn lọrun, wọn le ditẹ mọ oun, iyẹn bi wọn ko ba tilẹ gba ijọba naa lọwọ oun. Ati pe ki i kuku tilẹ i ṣe oni, ki i ṣe ana, ti Muritala ti maa n gbo Gowon lẹnu nibi ipade nla yii, bi inu ba si bi i tan pata, ko si ohun ti ko le ṣe. Ohun to jẹ ki Gowon ni ki wọn da Akindele duro fungba diẹ lẹnu iṣẹ ree, nitori ko fẹẹ ri ija Muritala ati awọn eeyan rẹ, bẹẹ si ni ko le le Akindele kuro lẹnu iṣẹ patapata, nigba to mọ pe ọkunrin naa ko ṣe nnkan kan ti ko dara, iṣẹ tirẹ lo n ṣe gẹgẹ bii ojulowo oṣiṣẹ ijọba. Nitori pe wọn mọ pe gbogbo ohun ti awọn ṣe naa ko dara, ko gbọdọ lu jade, itiju ati abuku ni yoo jẹ fun gbogbo awọn ti wọn n ṣejọba naa, iyẹn ni Gowon ṣe kilọ fun Akindele pe ohun to ṣẹlẹ yii ko gbọdọ jade ninu beba tabi nileeṣẹ iroyin kankan. Akindele ni oun ti gbọ, ko si ṣe meni ko ṣe meji, o ko faili ati awọn iwe rẹ, o jade nipade, o gba ọọfiisi rẹ lọ.


Ohun to jẹ ki Gowon ni ki wọn da Akindele duro fungba diẹ lẹnu iṣẹ ree, nitori ko fẹẹ ri ija Muritala ati awọn eeyan rẹ, bẹẹ si ni ko le le Akindele kuro lẹnu iṣẹ patapata, nigba to mọ pe ọkunrin naa ko ṣe nnkan kan ti ko dara, iṣẹ tirẹ lo n ṣe gẹgẹ bii ojulowo oṣiṣẹ ijọba. Nitori pe wọn mọ pe gbogbo ohun ti awọn ṣe naa ko dara, ko gbọdọ lu jade, itiju ati abuku ni yoo jẹ fun gbogbo awọn ti wọn n ṣejọba naa, iyẹn ni Gowon ṣe kilọ fun Akindele pe ohun to ṣẹlẹ yii ko gbọdọ jade ninu beba tabi nileeṣẹ iroyin kankan. Akindele ni oun ti gbọ, ko si ṣe meni ko ṣe meji, o ko faili ati awọn iwe rẹ, o jade nipade, o gba ọọfiisi rẹ lọ. Nigba to de ọọfiisi rẹ paapaa, ko le ba ẹni kan sọrọ, o kan sọ fun akọwe rẹ pe ko pa gbogbo ipade to ni rẹ pata, ko sọ fun awọn ti awọn jọ fẹẹ ṣepade pe oun le ma ri aaye ri wọn fun igba pipẹ. Nigba ti akọwe rẹ beere pe nigba wo ni koun waa da fun wọn pe ki wọn wa, Akindele sọ fun un pe ko ma da igba kankan fun wọn o, nitori oun ko mọ igba toun le pada si ẹnu iṣẹ yii, pe ijọba apapọ ti da oun duro fungba diẹ na, oun ko si mọ ọjọ ti wọn yoo pe oun pada pe koun waa bẹrẹ iṣẹ oun. Bo ti sọ bẹẹ lo palẹ ẹru rẹ mọ, n lo ba lọ.


Nigba to de ọọfiisi rẹ paapaa, ko le ba ẹni kan sọrọ, o kan sọ fun akọwe rẹ pe ko pa gbogbo ipade to ni rẹ pata, ko sọ fun awọn ti awọn jọ fẹẹ ṣepade pe oun le ma ri aaye ri wọn fun igba pipẹ. Nigba ti akọwe rẹ beere pe nigba wo ni koun waa da fun wọn pe ki wọn wa, Akindele sọ fun un pe ko ma da igba kankan fun wọn o, nitori oun ko mọ igba toun le pada si ẹnu iṣẹ yii, pe ijọba apapọ ti da oun duro fungba diẹ na, oun ko si mọ ọjọ ti wọn yoo pe oun pada pe koun waa bẹrẹ iṣẹ oun. Bo ti sọ bẹẹ lo palẹ ẹru rẹ mọ, n lo ba lọ. Ṣugbọn ni fẹẹrẹ ti ilẹ mọ lọjọ keji, olori ileeṣẹ Daily Times igba naa, Alaaji Babatunde Jọsẹ, ẹni to n gbe ni bii ile kẹta si ile Akindele gba ilẹkun ile wọn lati wọle, wọn si sare ji Akindele loju oorun fun un. Nigba to jade si i ni palọ ti iyẹn jokoo si, ohun ti Jọsẹ kọkọ beere ni pe ki lo ṣẹlẹ nibi iṣẹ wọn, bẹẹ lo fa iwe naa yọ gadagba, ti wọn si ti kọ ọ sibẹ pe ija agba laarin Muritala ati Akindele ti jẹ ki wọn da Akindele duro lẹnu iṣẹ fungba diẹ na o. O ya Akindele lẹnu, o si ya Jọse naa lẹnu nigba ti Akindele ṣalaye fun un pe bi ọrọ se jẹ naa ree, ṣugbọn oun ko mọ bi kinni naa ti de inu beba. Nibi ti wọn ti n sọrọ lọwọ ni Gowon ti tẹlifoonu si i, iyẹn si Akindele, pe oun ti ri iṣẹ ọwọ rẹ, ko maa reti awọn ṣọja ti yoo waa gbe e ni ile rẹ laipẹ rara.


Ṣugbọn ni fẹẹrẹ ti ilẹ mọ lọjọ keji, olori ileeṣẹ Daily Times igba naa, Alaaji Babatunde Jọsẹ, ẹni to n gbe ni bii ile kẹta si ile Akindele gba ilẹkun ile wọn lati wọle, wọn si sare ji Akindele loju oorun fun un. Nigba to jade si i ni palọ ti iyẹn jokoo si, ohun ti Jọsẹ kọkọ beere ni pe ki lo ṣẹlẹ nibi iṣẹ wọn, bẹẹ lo fa iwe naa yọ gadagba, ti wọn si ti kọ ọ sibẹ pe ija agba laarin Muritala ati Akindele ti jẹ ki wọn da Akindele duro lẹnu iṣẹ fungba diẹ na o. O ya Akindele lẹnu, o si ya Jọse naa lẹnu nigba ti Akindele ṣalaye fun un pe bi ọrọ se jẹ naa ree, ṣugbọn oun ko mọ bi kinni naa ti de inu beba. Nibi ti wọn ti n sọrọ lọwọ ni Gowon ti tẹlifoonu si i, iyẹn si Akindele, pe oun ti ri iṣẹ ọwọ rẹ, ko maa reti awọn ṣọja ti yoo waa gbe e ni ile rẹ laipẹ rara. Bi Jọse ti gbọ bẹẹ loun sare jade, ko fẹ kawọn ṣọja ba oun nile ẹ. Akindele jokoo sile ẹ, o n reti awọn ṣọja, awọn ọrẹ rẹ ti wọn si ti gbọ ọrọ yii bẹrẹ si i pe pe ki lo de, ṣe ko si nnkan kan, wọn si n ba a daro ohun to ṣẹlẹ si i. Awọn kan ti wọn gbọ pe Gowon n ran ṣọja bọ waa gbe e ni ko tete sa jade nile ẹ, ko ma duro rara. Akindle taku, o loun ko le sa jade ninu ile oun nigba toun ko ṣe ohun kan. Oun ko fun oniroyin ni iroyin ohun to ṣẹlẹ, koda oun o ti i fi ẹnu ara oun sọ ọrọ naa fun ẹnikan kan titi ti Jọsẹ fi de ọdọ oun, to fi mu iwe wa, ki waa ni koun maa sa lọ fun, bi awọn ṣọja ba fẹẹ wa ki wọn wa jare. Ṣugbọn bii wakati meji kọja, ko ri ṣọja kankan ko wa, titi di bii wakati mẹrin.


Bi Jọse ti gbọ bẹẹ loun sare jade, ko fẹ kawọn ṣọja ba oun nile ẹ. Akindele jokoo sile ẹ, o n reti awọn ṣọja, awọn ọrẹ rẹ ti wọn si ti gbọ ọrọ yii bẹrẹ si i pe pe ki lo de, ṣe ko si nnkan kan, wọn si n ba a daro ohun to ṣẹlẹ si i. Awọn kan ti wọn gbọ pe Gowon n ran ṣọja bọ waa gbe e ni ko tete sa jade nile ẹ, ko ma duro rara. Akindle taku, o loun ko le sa jade ninu ile oun nigba toun ko ṣe ohun kan. Oun ko fun oniroyin ni iroyin ohun to ṣẹlẹ, koda oun o ti i fi ẹnu ara oun sọ ọrọ naa fun ẹnikan kan titi ti Jọsẹ fi de ọdọ oun, to fi mu iwe wa, ki waa ni koun maa sa lọ fun, bi awọn ṣọja ba fẹẹ wa ki wọn wa jare. Ṣugbọn bii wakati meji kọja, ko ri ṣọja kankan ko wa, titi di bii wakati mẹrin. Lẹyin naa ni Gowon tun tẹlifoonu si i pada funra ẹ, o ni ko maa bọ ko waa ri oun ni ọọfiisi oun. Akindele ko fẹẹ lọ, o si sọ bẹẹ fun Gowon, o ni oun ko le jẹ ki awọn ṣọja mu oun nibẹ ki ẹnikan ma mọ, to ba fẹẹ mu oun, ki wọn waa gbe oun nile oun ni. Gowon fi i rẹrin-in ni, o ni bo ba ṣe pe oun fẹẹ fi ṣọja gbe e ni, oun ko ni i maa pe e mọ, ile rẹ naa ni wọn yoo ti gbe e. Ni Akindele ba lọọ ba Gowon.


Lẹyin naa ni Gowon tun tẹlifoonu si i pada funra ẹ, o ni ko maa bọ ko waa ri oun ni ọọfiisi oun. Akindele ko fẹẹ lọ, o si sọ bẹẹ fun Gowon, o ni oun ko le jẹ ki awọn ṣọja mu oun nibẹ ki ẹnikan ma mọ, to ba fẹẹ mu oun, ki wọn waa gbe oun nile oun ni. Gowon fi i rẹrin-in ni, o ni bo ba ṣe pe oun fẹẹ fi ṣọja gbe e ni, oun ko ni i maa pe e mọ, ile rẹ naa ni wọn yoo ti gbe e. Ni Akindele ba lọọ ba Gowon. Nigba to de ọhun, Gowon ni iwadii awọn ti fi han pe ki i ṣe oun lo ba ẹnikẹni sọrọ lori ọrọ yii, pe oniroyin Daily Times kan to ti n gbọ hunrun-hunrun lori ohun to n lọ nileeṣẹ naa tẹlẹ wa nibẹ nigba ti Akindele n sọ fun akọwe rẹ pe wọn ti da oun duro fun igba diẹ na, oniroyin yii lo si fi eeji kun ẹẹta gẹgẹ bii ohun to ti gbọ tẹlẹ, oun lo sare lọọ gbe iroyin naa jade. O ni nitori bẹẹ, ki Akindlee ma binu, ko maa pada lọ sile rẹ. O daju pe ki i ṣe nitori eleyii ni Gowon ṣe pe Akindele, nitori bo ba jẹ ohun to fẹẹ sọ fun un naa niyi, ko si ohun ti ko ṣe le sọ ọ ni ori tẹlifoonu, ṣugbọn lati fi ọgbọn tu Akindele ninu ni, ko si jẹ ko mọ pe ko si ohun toun le ṣe si ọrọ to wa nilẹ naa ju eyi ti oun ṣe yẹn lọ ni.


Nigba to de ọhun, Gowon ni iwadii awọn ti fi han pe ki i ṣe oun lo ba ẹnikẹni sọrọ lori ọrọ yii, pe oniroyin Daily Times kan to ti n gbọ hunrun-hunrun lori ohun to n lọ nileeṣẹ naa tẹlẹ wa nibẹ nigba ti Akindele n sọ fun akọwe rẹ pe wọn ti da oun duro fun igba diẹ na, oniroyin yii lo si fi eeji kun ẹẹta gẹgẹ bii ohun to ti gbọ tẹlẹ, oun lo sare lọọ gbe iroyin naa jade. O ni nitori bẹẹ, ki Akindlee ma binu, ko maa pada lọ sile rẹ. O daju pe ki i ṣe nitori eleyii ni Gowon ṣe pe Akindele, nitori bo ba jẹ ohun to fẹẹ sọ fun un naa niyi, ko si ohun ti ko ṣe le sọ ọ ni ori tẹlifoonu, ṣugbọn lati fi ọgbọn tu Akindele ninu ni, ko si jẹ ko mọ pe ko si ohun toun le ṣe si ọrọ to wa nilẹ naa ju eyi ti oun ṣe yẹn lọ ni. Akindele pada si ile rẹ, aaye waa gba Muritala lati ṣe ohun ti wọn fẹẹ ṣe. Loju-ẹsẹ lo pada si ileeṣẹ rẹ, o si gbe igbimọ mi-in dide lati ṣe atunṣe awọn iwe ti wọn kọ lọjọsi lori ọrọ iṣẹ ti wọn fẹẹ gbe fun ITT yii kan naa, iṣẹ ti wọn tori rẹ le Akindele. Iyatọ to wa ninu igbimọ eleyii ni pe akọwe agba fun ileeṣẹ naa, Ọgbẹni Williams, ati olori ẹka eto ibanisọrọ, Ọgbẹni Lasọde, ni wọn wa nidii eto naa bayii, ohun ti wọn ba fẹ ni wọn si le ṣe.


Akindele pada si ile rẹ, aaye waa gba Muritala lati ṣe ohun ti wọn fẹẹ ṣe. Loju-ẹsẹ lo pada si ileeṣẹ rẹ, o si gbe igbimọ mi-in dide lati ṣe atunṣe awọn iwe ti wọn kọ lọjọsi lori ọrọ iṣẹ ti wọn fẹẹ gbe fun ITT yii kan naa, iṣẹ ti wọn tori rẹ le Akindele. Iyatọ to wa ninu igbimọ eleyii ni pe akọwe agba fun ileeṣẹ naa, Ọgbẹni Williams, ati olori ẹka eto ibanisọrọ, Ọgbẹni Lasọde, ni wọn wa nidii eto naa bayii, ohun ti wọn ba fẹ ni wọn si le ṣe. Gbogbo awọn ti wọn wa ninu igbimọ naa lọjọsi ti wọn tẹle Akindele lori ọrọ yii ni wọn ko pe sinu igbimọ naa mọ, nigba ti wọn si ṣepade wọn, kia ni wọn fi ọwọ si iṣẹ yii, wọn ni ki ITT ko irinṣẹ naa wa fawọn, nitori yoo wulo gan-an, yoo si mu eto ibanisọrọ awọn gbooro si i ni Naijiria. Iwe yii ni Muritala gbe lọ siwaju igbimọ awọn ologun apapọ pe ki wọn fọwọ si i ki ITT le bẹrẹ iṣẹ wọn, nitori iṣẹ naa ti falẹ fun ọjọ pipẹ. Kia ni igbimọ awọn alaṣẹ ijọba apapọ ti fi ọwọ si iṣẹ naa nibi ipade wọn loṣu kin-in-ni, ọdun 1975, nigba to si di ibẹrẹ oṣu keji, ijọba Naijiria ati ileeṣẹ ITT fọwọ si iwe adehun yii, wọn ni ki ITT bẹrẹ iṣẹ wọn.


Gbogbo awọn ti wọn wa ninu igbimọ naa lọjọsi ti wọn tẹle Akindele lori ọrọ yii ni wọn ko pe sinu igbimọ naa mọ, nigba ti wọn si ṣepade wọn, kia ni wọn fi ọwọ si iṣẹ yii, wọn ni ki ITT ko irinṣẹ naa wa fawọn, nitori yoo wulo gan-an, yoo si mu eto ibanisọrọ awọn gbooro si i ni Naijiria. Iwe yii ni Muritala gbe lọ siwaju igbimọ awọn ologun apapọ pe ki wọn fọwọ si i ki ITT le bẹrẹ iṣẹ wọn, nitori iṣẹ naa ti falẹ fun ọjọ pipẹ. Kia ni igbimọ awọn alaṣẹ ijọba apapọ ti fi ọwọ si iṣẹ naa nibi ipade wọn loṣu kin-in-ni, ọdun 1975, nigba to si di ibẹrẹ oṣu keji, ijọba Naijiria ati ileeṣẹ ITT fọwọ si iwe adehun yii, wọn ni ki ITT bẹrẹ iṣẹ wọn. Gẹgẹ bi a ti wi tẹlẹ, miliọnu lọna irinwo ati aabọ o le ni owo iṣẹ yii, bẹẹ ni Akindele ṣe ẹkunrẹre alaye pe bii ilọpọ mẹwaa iye to yẹ ki wọn ṣe iṣẹ naa ni wọn kọ wa yii, iyẹn ni pe bii ogoji (40) miliọnu naira lo yẹ ki wọn fi ṣe iṣẹ yii, ṣugbọn ITT, ileeṣẹ awọn Abiọla, gba irinwo (400) miliọnu o le, ọọkan ibi yii ni owo Abiọla si ti yarọ, owo naa de digbidigbi ti oun naa ko si mọ ohun toun yoo fi i ṣe ni, owo naa ti pọ ju. Ọsẹ akọkọ ninu oṣu keji ni wọn gbe iṣẹ yii fun awọn ITT, ọsẹ yẹn naa ni wọn kọwe si Akindele pe to ba ti di ọjọ kẹrinla, oṣu keji, ni 1975 kan naa, ko pada si ẹnu iṣẹ rẹ, ṣe wọn ti gbe iṣẹ fun ITT, ITT ti gbowo iṣẹ wọn, ọkan Muritala si ti balẹ. Nnkan nla gbaa ni!


Gẹgẹ bi a ti wi tẹlẹ, miliọnu lọna irinwo ati aabọ o le ni owo iṣẹ yii, bẹẹ ni Akindele ṣe ẹkunrẹre alaye pe bii ilọpọ mẹwaa iye to yẹ ki wọn ṣe iṣẹ naa ni wọn kọ wa yii, iyẹn ni pe bii ogoji (40) miliọnu naira lo yẹ ki wọn fi ṣe iṣẹ yii, ṣugbọn ITT, ileeṣẹ awọn Abiọla, gba irinwo (400) miliọnu o le, ọọkan ibi yii ni owo Abiọla si ti yarọ, owo naa de digbidigbi ti oun naa ko si mọ ohun toun yoo fi i ṣe ni, owo naa ti pọ ju. Ọsẹ akọkọ ninu oṣu keji ni wọn gbe iṣẹ yii fun awọn ITT, ọsẹ yẹn naa ni wọn kọwe si Akindele pe to ba ti di ọjọ kẹrinla, oṣu keji, ni 1975 kan naa, ko pada si ẹnu iṣẹ rẹ, ṣe wọn ti gbe iṣẹ fun ITT, ITT ti gbowo iṣẹ wọn, ọkan Muritala si ti balẹ. Nnkan nla gbaa ni! Ẹ maa ka a lọ lọsẹ to n bọ.


Ẹ maa ka a lọ lọsẹ to n bọ.


Akeredolu si ileeṣẹ Ṣokoleeti si Idanre, l’Ondo

Iyiade Oluṣẹyẹ, Akurẹ Ilu Alade Idanre, nipinlẹ Ondo, ni GominaRotimi Akeredolu ti ṣe ifilọlẹ ileeṣẹ ti wọn ti n ṣe nnkan ipanu, ṣokoleeti (chocolate), eyi ti wọn pe ni Sunshine Chocolate Factory. Igbesẹ yii waye pelu ajọsepọ ipinle Ondo ati ileeṣẹ kan to wa ni orileede Amerika ti wọn pe ni SPAGNVOLA CHOCOLARTIES, eyi ti Akeredolu ni awọn da silẹ lati pese iṣẹ fun awọn ọdọ nipinlẹ ọhun.


Eeyan mẹtalelogun jona ku ni Kogi, odidi mọlẹbi kan wa ninu wọn

Manigbagbe ni Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii, jẹ fun awọn eeyan ipinlẹ Kogi latari ijamba ọkọ kan to gbina, to si mu ẹmi eeyan mẹtalelogun lọ lẹẹkan naa. ALAROYE gbọ pe ni nnkan bii aago mẹjọ aarọ ni ajalu buruku naa ṣẹlẹ nigba ti ọkọ tanka epo kan sọ ijanu rẹ nu, to si lọọ kọlu awọn ọkọ to n lọ jẹẹjẹ wọn lagbegbe Felele, loju ọna to lọ si Lọkọja si Okene ati Abuja, to si gbina loju ẹsẹ. Awọn tisẹlẹ naa ṣoju wọn ṣalaye pe lati Okene ni dẹrẹba tanka kan to kun fun bẹntiroolu ti n bọ, lojiji ni bireeki rẹ daṣẹ silẹ, eyi to mu ko lọọ kọ lu awọn ọkọ to n bọ. Bo ṣe sọ lu wọn lo gbina lesekẹsẹ, kawọn eeyan si too mọhun to n ṣẹlẹ, ọpọlọpọ mọto lo ti gbina, tina ọhun si ran mọ awọn to n kọja lọ. Ọpọlọpọ awọn to wa ninu mọto yii ni ko raaye jade, ti ina si jo wọn pa mọ inu ọkọ nibẹ. Awọn mẹfa ti wọn jẹ odidi idile kan ti wọn wa ninu ọkọ Toyota Sienna kan la gbọ pe wọn jona ku patapata.


Bo ṣe sọ lu wọn lo gbina lesekẹsẹ, kawọn eeyan si too mọhun to n ṣẹlẹ, ọpọlọpọ mọto lo ti gbina, tina ọhun si ran mọ awọn to n kọja lọ. Ọpọlọpọ awọn to wa ninu mọto yii ni ko raaye jade, ti ina si jo wọn pa mọ inu ọkọ nibẹ. Awọn mẹfa ti wọn jẹ odidi idile kan ti wọn wa ninu ọkọ Toyota Sienna kan la gbọ pe wọn jona ku patapata. Iṣẹlẹ naa ko yọ awọn akẹkọọ Poli ipinlẹ naa atawọn ọmọleewe ti wọn n gbe lọ sileewe wọn silẹ. Bẹẹ lawọn to wa nitosi ti wọn n rin lọ paapaa fara gba ninu iṣẹlẹ aburu naa. Ọga awọn ẹṣọ oju popo (FRSC) nipinlẹ naa, Idris Alli, sọ pe tanka epo kan, bọọsi to n ko awọn ọmọleewe lọ, ọpọlọpọ ọkọ ayọkẹle ati kẹkẹ NAPEP pẹlu ọkada lo fara gba ninu iṣẹlẹ naa.


Iṣẹlẹ naa ko yọ awọn akẹkọọ Poli ipinlẹ naa atawọn ọmọleewe ti wọn n gbe lọ sileewe wọn silẹ. Bẹẹ lawọn to wa nitosi ti wọn n rin lọ paapaa fara gba ninu iṣẹlẹ aburu naa. Ọga awọn ẹṣọ oju popo (FRSC) nipinlẹ naa, Idris Alli, sọ pe tanka epo kan, bọọsi to n ko awọn ọmọleewe lọ, ọpọlọpọ ọkọ ayọkẹle ati kẹkẹ NAPEP pẹlu ọkada lo fara gba ninu iṣẹlẹ naa. Ọkunrin naa ni eeyan mẹtalelogun lo jona kọja bo ṣe yẹ. Akẹkọọ kan ṣoṣo ni wọn lo mori bọ ninu ọkọ ileewe naa, ṣugbọn ẹsẹ-kan-aye ẹsẹ-kan-ọrun loun naa wa. Ọpọlọpọ iwe, bata awọn ọmọleewe ati baagi ileewe lo kun ibi ti iṣẹlẹ naa ti waye nitori o jẹ asiko tawọn ọmọleewe n lọ sileewe.


Ọkunrin naa ni eeyan mẹtalelogun lo jona kọja bo ṣe yẹ. Akẹkọọ kan ṣoṣo ni wọn lo mori bọ ninu ọkọ ileewe naa, ṣugbọn ẹsẹ-kan-aye ẹsẹ-kan-ọrun loun naa wa. Ọpọlọpọ iwe, bata awọn ọmọleewe ati baagi ileewe lo kun ibi ti iṣẹlẹ naa ti waye nitori o jẹ asiko tawọn ọmọleewe n lọ sileewe. ALAROYE gbọ pe awọn alaṣẹ ileewe Baptist Group of Sachools, to wa lorita Ganaja, nipinlẹ naa, ti ti ileewe naa pa lati fi ṣọfọ awọn akẹkọọ wọn to padanu ẹmi wọn ninu iṣẹlẹ naa.


ALAROYE gbọ pe awọn alaṣẹ ileewe Baptist Group of Sachools, to wa lorita Ganaja, nipinlẹ naa, ti ti ileewe naa pa lati fi ṣọfọ awọn akẹkọọ wọn to padanu ẹmi wọn ninu iṣẹlẹ naa.


Awọn afọbajẹ yari n’Iwoo, wọn l’Oluwoo gbọdọ kuro nipo ọba

Florence Babasola Awọn afọbajẹ niluu Iwo ti kọ iwe ẹsun ranṣẹ si Gomina ipinlẹ Ọṣun, Alhaji Gboyega Oyetọla, pe ko rọ ọba ilu naa, Adewale Abdulrasheed Akanbi, loye. Ninu lẹta ti wọn fi le gomina lọwọ ni ọjọ Iṣẹgun, Tusifee, ọsẹ yii ni wọn ti ka ẹsun mẹtala si Oluwoo lẹsẹ. Wọn ni ọba naa ko yẹ lati maa jẹ Oluwoo pẹlu oniruuru iwa idojuti to n hu kaakiri nipasẹ eyi to n ba orukọ ilu naa jẹ. Lara awọn ti wọn fọwọ si iwe naa ni Oloye Raufu Murana Olorunlampe (Balogun), Oloye Fatai Alani Olaoye (Onto), Oloye Yekeen Bello Orobimpe (Oosa), Oloye Sunday Oyetunde Oyeniyi (Olosi), Oloye Ganiyu Kazeem Ayinde (Jagun) ati Oloye Moses Akanmu Ajao (Ọlọya). Awọn to ku ni Oloye Baṣiru Ajani Akinṣọla (Olukọtun), Oloye Lamidi Mọrufu Oyeleke (Ọḍọfin), Oloye Suraju Bello (Onju), Oloye Lateef Ishọla (Agoro), Oloye Moshood Amọo (Aṣape), Oloye Rasaki Akanmu Tijani (Olukosi) ati Oloye Amao Ọlaoṣebikan Taiwo (Aro). Lara awọn ẹsun ti wọn fi kan Ọba Adewale ni pe o ba ọba ẹgbẹ rẹ ja titi ti igbimọ lọbalọba ipinlẹ Ọṣun fi da a duro fodidi oṣu mẹfa.


Lara awọn ti wọn fọwọ si iwe naa ni Oloye Raufu Murana Olorunlampe (Balogun), Oloye Fatai Alani Olaoye (Onto), Oloye Yekeen Bello Orobimpe (Oosa), Oloye Sunday Oyetunde Oyeniyi (Olosi), Oloye Ganiyu Kazeem Ayinde (Jagun) ati Oloye Moses Akanmu Ajao (Ọlọya). Awọn to ku ni Oloye Baṣiru Ajani Akinṣọla (Olukọtun), Oloye Lamidi Mọrufu Oyeleke (Ọḍọfin), Oloye Suraju Bello (Onju), Oloye Lateef Ishọla (Agoro), Oloye Moshood Amọo (Aṣape), Oloye Rasaki Akanmu Tijani (Olukosi) ati Oloye Amao Ọlaoṣebikan Taiwo (Aro). Lara awọn ẹsun ti wọn fi kan Ọba Adewale ni pe o ba ọba ẹgbẹ rẹ ja titi ti igbimọ lọbalọba ipinlẹ Ọṣun fi da a duro fodidi oṣu mẹfa. Oluwoo ti Iwo-Oke tun ti figba kan gbe e lọ sile-ẹjọ ṣugbọn ti ko lọ, to si jẹ pe awọn eeyan bii Oloye Oluṣẹgun Ọbasanjọ lo yọ ọ lọwọ aṣẹ ti kootu pa. Wọn ni lọdun 2016, Ọba Adewale tun sọ pe gbogbo ọmọ Yoruba lo le di Ọọni ti Ifẹ, eleyii to le da wahala silẹ nilẹ Yoruba. Bakan naa lo tun gba iṣẹ Imaamu Agba ilu Iwo ṣe lọjọ ọdun Ileya lọdun naa. Awọn afọbajẹ fi kun ọrọ wọn pe Oluwoo tun ti figba kan sọrọ to le da wahala silẹ niluu Ibadan, nipinlẹ Ọyọ.


Oluwoo ti Iwo-Oke tun ti figba kan gbe e lọ sile-ẹjọ ṣugbọn ti ko lọ, to si jẹ pe awọn eeyan bii Oloye Oluṣẹgun Ọbasanjọ lo yọ ọ lọwọ aṣẹ ti kootu pa. Wọn ni lọdun 2016, Ọba Adewale tun sọ pe gbogbo ọmọ Yoruba lo le di Ọọni ti Ifẹ, eleyii to le da wahala silẹ nilẹ Yoruba. Bakan naa lo tun gba iṣẹ Imaamu Agba ilu Iwo ṣe lọjọ ọdun Ileya lọdun naa. Awọn afọbajẹ fi kun ọrọ wọn pe Oluwoo tun ti figba kan sọrọ to le da wahala silẹ niluu Ibadan, nipinlẹ Ọyọ. Wọn lo sọ ninu ifọrọwerọ kan pe ilu Iwo lo maa n yan ẹni ti yoo jẹ Olubadan. Wọn ni ija igboro wa ninu ẹjẹ Oluwoo, ko si si eeyan nla nla ti ko ti i ba ja tan, lara wọn ni Ọọni ti Ifẹ, Alaafin ti Ọyọ, Ọrangun ti Ila, Oloye Abiọla Ogundokun, Imrah Adio ati bẹẹ bẹẹ lọ. Ju gbogbo rẹ lọ, awọn afọbajẹ yii sọ pe o jẹ nnkan ibanujẹ fun awọn pe ẹni to ti ṣẹwọn ri lorileede Amẹrika United States of America (USA) ati Canada ni Oluwoo.


Wọn lo sọ ninu ifọrọwerọ kan pe ilu Iwo lo maa n yan ẹni ti yoo jẹ Olubadan. Wọn ni ija igboro wa ninu ẹjẹ Oluwoo, ko si si eeyan nla nla ti ko ti i ba ja tan, lara wọn ni Ọọni ti Ifẹ, Alaafin ti Ọyọ, Ọrangun ti Ila, Oloye Abiọla Ogundokun, Imrah Adio ati bẹẹ bẹẹ lọ. Ju gbogbo rẹ lọ, awọn afọbajẹ yii sọ pe o jẹ nnkan ibanujẹ fun awọn pe ẹni to ti ṣẹwọn ri lorileede Amẹrika United States of America (USA) ati Canada ni Oluwoo. Wọn ni ki Gomina Oyetọla gba ilu Iwo lọwọ idojuti ti Ọba Adewale n mu ba a nipa yiyọ ọ nipo ọba to wa.


Wọn ni ki Gomina Oyetọla gba ilu Iwo lọwọ idojuti ti Ọba Adewale n mu ba a nipa yiyọ ọ nipo ọba to wa.


Gure ọlọbọrọ ati amala iṣu lọkọ mi fẹran ju, o maa n tẹ wọn lọrun gan-an – Abilekọ Ayelaagbe

Obinrin to ba n lo aye ẹ bi iyawo mi ṣe n ṣe yii, ko sọgbọn ki igbeyawo ẹ ma tọjọ – Ọgbẹni Ayelaagbe Ninu oṣu yii gan-an ni igbeyawo Alagba Olubunmi Ayelaagbe (Onigba ohun lọna ọfun) ati iyawo wọn toun naa n jẹ Olubunmi Ayalaagbe, pe ọgbọn ọdun. Eyi naa lo jẹ ki akọroyin ALAROYE nipinlẹ Ogun, ADEFUNKẸ ADEBIYI, ba awọn tọkọ-taya naa lalejo, ti wọn si ṣalaye irin-ajo naa nikọọkan. Iyawo lo kọkọ sọrọ, gẹgẹ bii aṣẹ ọkọ. ’’Emi ni Arabinrin Olubunmi aya Ayalaagbe, ọmọ Micheal ati Esther Ṣowande lati Orile Imọ, l’Abẹokuta. Mo ṣiṣẹ ni Federal Pay Office, Abẹokuta, mo si fẹyinti lẹnu iṣẹ ijọba lọdun 2016. Pẹlu oore-ọfẹ Ọlọrun, mo pe ẹni ọgọta ọdun (60) lọjọ kẹtalelogun, oṣu kẹta, ọdun 2020.


’’Emi ni Arabinrin Olubunmi aya Ayalaagbe, ọmọ Micheal ati Esther Ṣowande lati Orile Imọ, l’Abẹokuta. Mo ṣiṣẹ ni Federal Pay Office, Abẹokuta, mo si fẹyinti lẹnu iṣẹ ijọba lọdun 2016. Pẹlu oore-ọfẹ Ọlọrun, mo pe ẹni ọgọta ọdun (60) lọjọ kẹtalelogun, oṣu kẹta, ọdun 2020. Emi atọkọ mi ko pẹ nidii ọlọmọge ati ọlọmọkunrin, ko ju oṣu mẹfa lọ lẹyin ta a bẹrẹ ta a fi ṣegbeyawo. Mo ti dagba, mo ti pe ọgbọn ọdun, awọn naa ti pe ẹni ọgbọn ọdun nigba yẹn, nitori oṣu kan naa lo fi ju mi lọ. Federal Pay Office la ti maa n rira, a dẹ tun maa n pade nigboro, wọn aa maa ni awọn fẹẹ fẹ mi, mi o ni i dahun.


Emi atọkọ mi ko pẹ nidii ọlọmọge ati ọlọmọkunrin, ko ju oṣu mẹfa lọ lẹyin ta a bẹrẹ ta a fi ṣegbeyawo. Mo ti dagba, mo ti pe ọgbọn ọdun, awọn naa ti pe ẹni ọgbọn ọdun nigba yẹn, nitori oṣu kan naa lo fi ju mi lọ. Federal Pay Office la ti maa n rira, a dẹ tun maa n pade nigboro, wọn aa maa ni awọn fẹẹ fẹ mi, mi o ni i dahun. Afi nigba ta a pade nibi igbeyawo kan ti wọn fun wọn ni keeki, bi wọn ṣe mu keeki yẹn fun mi niyẹn pe ki n gba. Mo ni mi o fẹ, iyawo wọn ni ki wọn lọọ fun pẹlu awọn ọmọ wọn, wọn dẹ dahun pe iwọ naa niyawo mi. Mo waa gba keeki naa, kaluku dẹ ba tiẹ lọ.


Afi nigba ta a pade nibi igbeyawo kan ti wọn fun wọn ni keeki, bi wọn ṣe mu keeki yẹn fun mi niyẹn pe ki n gba. Mo ni mi o fẹ, iyawo wọn ni ki wọn lọọ fun pẹlu awọn ọmọ wọn, wọn dẹ dahun pe iwọ naa niyawo mi. Mo waa gba keeki naa, kaluku dẹ ba tiẹ lọ. Igba to ya ni mo gba fun wọn. Ohun to jẹ ki n gba lati fẹ ọkọ mi Mo ri i pe eeyan to laajo ni wọn. Wọn maa beere bawo nile mi, kin ni mo fẹẹ ṣe ati bẹẹ bẹẹ lọ.


Igba to ya ni mo gba fun wọn. Ohun to jẹ ki n gba lati fẹ ọkọ mi Mo ri i pe eeyan to laajo ni wọn. Wọn maa beere bawo nile mi, kin ni mo fẹẹ ṣe ati bẹẹ bẹẹ lọ. Mi o ti i wọle wọn rara ti mo ti ri oye pe wọn maa n ro ti ẹlomi-in mọ tiwọn, iyẹn jẹ ki n fẹran wọn, mo dẹ gba lati fẹ wọn. Ọjọ kẹjọ, oṣu kẹsan-an, ọdun 1990, la ṣegbeyawo nijọba ibilẹ Abẹokuta South, Ake Abẹokuta. O pe ọgbọn ọdun lọjọ kẹjọ, oṣu yii.


Mi o ti i wọle wọn rara ti mo ti ri oye pe wọn maa n ro ti ẹlomi-in mọ tiwọn, iyẹn jẹ ki n fẹran wọn, mo dẹ gba lati fẹ wọn. Ọjọ kẹjọ, oṣu kẹsan-an, ọdun 1990, la ṣegbeyawo nijọba ibilẹ Abẹokuta South, Ake Abẹokuta. O pe ọgbọn ọdun lọjọ kẹjọ, oṣu yii. Igbesi aye lọkọ-laya nigba ti mo dele ọkọ mi Ootọ ni pe isunmọni la a mọṣe ẹni, ki i ṣe pe a n ba ara wa ja nigba ti mo bẹrẹ si i ba wọn gbe gẹgẹ bii iyawo. Nnkan ti mo kan ranti ni pe ta a ba jọ n lọ ni titi, irin wọn maa n ya ju temi lọ, mi o ki i le ba wọn rin dọgba, mo maa maa sare lati ba wọn ni. Wọn aa waa maa ni ‘ọmọbinrin yii, ki lo n ṣe ẹ, o o le rin ni.’’ Emi ni mo maa n kọkọ bẹ wọn ta a ba ja Ti mo ba ti mọ pe emi ni mo jẹbi, mo maa ri i pe mo bẹ wọn kilẹ too ṣu.


Igbesi aye lọkọ-laya nigba ti mo dele ọkọ mi Ootọ ni pe isunmọni la a mọṣe ẹni, ki i ṣe pe a n ba ara wa ja nigba ti mo bẹrẹ si i ba wọn gbe gẹgẹ bii iyawo. Nnkan ti mo kan ranti ni pe ta a ba jọ n lọ ni titi, irin wọn maa n ya ju temi lọ, mi o ki i le ba wọn rin dọgba, mo maa maa sare lati ba wọn ni. Wọn aa waa maa ni ‘ọmọbinrin yii, ki lo n ṣe ẹ, o o le rin ni.’’ Emi ni mo maa n kọkọ bẹ wọn ta a ba ja Ti mo ba ti mọ pe emi ni mo jẹbi, mo maa ri i pe mo bẹ wọn kilẹ too ṣu. Mo gbọdọ bẹ wọn ṣaa ni, ti mo ba dẹ ri i pe wọn n binu, emi maa sinmi, mi o ni i sọ nnkan kan, ti inu wọn ba walẹ, ma a lọọ bẹ wọn. Awọn nnkan to maa n faja laarin wa Ti wọn ba wo o pe o yẹ ki n ṣe nnkan kan ti mi o waa ṣe e, wọn maa binu. Wọn maa n fẹ ki n le da nnkan ṣe lai jẹ pe wọn sọ fun mi.


Mo gbọdọ bẹ wọn ṣaa ni, ti mo ba dẹ ri i pe wọn n binu, emi maa sinmi, mi o ni i sọ nnkan kan, ti inu wọn ba walẹ, ma a lọọ bẹ wọn. Awọn nnkan to maa n faja laarin wa Ti wọn ba wo o pe o yẹ ki n ṣe nnkan kan ti mi o waa ṣe e, wọn maa binu. Wọn maa n fẹ ki n le da nnkan ṣe lai jẹ pe wọn sọ fun mi. Ti mi o ba ṣe nnkan naa, wọn maa binu. Iye ọmọ ta a bi Awọn Yoruba sọ pe a ki i ka ọmọ fọlọmọ. Ọlọrun ṣaa fun wa lawọn ọmọkunrin.


Ti mi o ba ṣe nnkan naa, wọn maa binu. Iye ọmọ ta a bi Awọn Yoruba sọ pe a ki i ka ọmọ fọlọmọ. Ọlọrun ṣaa fun wa lawọn ọmọkunrin. A dẹ feto si i. Ounjẹ ti wọn fẹran ju Gure ọlọbọrọ ati amala iṣu lọkọ mi fẹran ju, ti mo ba ṣe e fun wọn, o maa n tẹ wọn lọrun gan-an. Ohun ti wọn ṣe fun mi to jọ mi loju ju Nigba ti iya baba mi ku, a o ti i ṣegbeyawo, ṣugbọn ọkọ mi gbaruku ti mi pupọ, wọn ko eeyan wa, wọn duro ti mi. Nigba ti baba mi naa ku, bẹẹ naa lo ri.


A dẹ feto si i. Ounjẹ ti wọn fẹran ju Gure ọlọbọrọ ati amala iṣu lọkọ mi fẹran ju, ti mo ba ṣe e fun wọn, o maa n tẹ wọn lọrun gan-an. Ohun ti wọn ṣe fun mi to jọ mi loju ju Nigba ti iya baba mi ku, a o ti i ṣegbeyawo, ṣugbọn ọkọ mi gbaruku ti mi pupọ, wọn ko eeyan wa, wọn duro ti mi. Nigba ti baba mi naa ku, bẹẹ naa lo ri. Ohun ti wọn ṣe fun mi to dun mi ju Keeyan too le sọ pe olorukọ ṣẹ oun, o maa le diẹ o. (Olorukọ la maa n pe ara wa nitori Bunmi ta a jọ n jẹ) Wọn o ṣẹ mi lẹṣẹ kankan ti mo le maa ranti, wọn maa n mu’nu mi dun ni, ọkọ daadaa ni wọn. Aṣiri to wa nidii bi igbeyawo wa ko ṣe daru titi donii Ki i ṣe mimọ ọn ṣe awa mejeeji, bi ko ṣe oore-ọfẹ Ọlọrun.


Ohun ti wọn ṣe fun mi to dun mi ju Keeyan too le sọ pe olorukọ ṣẹ oun, o maa le diẹ o. (Olorukọ la maa n pe ara wa nitori Bunmi ta a jọ n jẹ) Wọn o ṣẹ mi lẹṣẹ kankan ti mo le maa ranti, wọn maa n mu’nu mi dun ni, ọkọ daadaa ni wọn. Aṣiri to wa nidii bi igbeyawo wa ko ṣe daru titi donii Ki i ṣe mimọ ọn ṣe awa mejeeji, bi ko ṣe oore-ọfẹ Ọlọrun. A o le sọ pe a o ki i ni ede aiyede, ṣugbọn kilẹ too ṣu lọjọ ta a ba ja, a gbọdọ pari ẹ. Ko si famili to ba wa pari ija ri fun ọgbọn ọdun yii, mi o kẹru jade ninu ile yii ri nitori ija. Imọran ti mo maa fun awọn ọmọ asiko yii ni ki wọn maa ni suuru, ki iyawo ni itẹriba fọkọ, keeyan si maa gbadura. Eyi to waa ṣe pataki ju ni pe nnkan ti baale wa ba fẹ, ka ba a fẹ ẹ. Obinrin ko gbọdọ lọọ ra ilẹ ko maa kọle lai sọ fọkọ, ko waa ni oun fẹẹ fi sọpuraisi ọkọ ni, ko daa.


A o le sọ pe a o ki i ni ede aiyede, ṣugbọn kilẹ too ṣu lọjọ ta a ba ja, a gbọdọ pari ẹ. Ko si famili to ba wa pari ija ri fun ọgbọn ọdun yii, mi o kẹru jade ninu ile yii ri nitori ija. Imọran ti mo maa fun awọn ọmọ asiko yii ni ki wọn maa ni suuru, ki iyawo ni itẹriba fọkọ, keeyan si maa gbadura. Eyi to waa ṣe pataki ju ni pe nnkan ti baale wa ba fẹ, ka ba a fẹ ẹ. Obinrin ko gbọdọ lọọ ra ilẹ ko maa kọle lai sọ fọkọ, ko waa ni oun fẹẹ fi sọpuraisi ọkọ ni, ko daa. Ibalopọ naa tun ṣe pataki, eeyan ki i sọ pe o rẹ oun tọkọ ba lo ya o. Nitori to o ba sọ pe oo ṣe, to ba fi le jade, o lọ niyẹn o, ati mu ọkunrin bẹẹ wọle pada maa lagbara. Emi ni Oloye Ọmọwe Micheal Olubunmi Ayelaagbe (Onigba ohun lọna ọfun). Nnkan to wu mi ti mo fi fẹ iyawo mi ni pe latilẹ, ẹni to jẹ olorukọ mi ni ẹmi yan fun mi lati fẹ.


Ibalopọ naa tun ṣe pataki, eeyan ki i sọ pe o rẹ oun tọkọ ba lo ya o. Nitori to o ba sọ pe oo ṣe, to ba fi le jade, o lọ niyẹn o, ati mu ọkunrin bẹẹ wọle pada maa lagbara. Emi ni Oloye Ọmọwe Micheal Olubunmi Ayelaagbe (Onigba ohun lọna ọfun). Nnkan to wu mi ti mo fi fẹ iyawo mi ni pe latilẹ, ẹni to jẹ olorukọ mi ni ẹmi yan fun mi lati fẹ. Mo ti jade iwe ni Reverend Kuti Memorial Grammar School, mo lọọ ṣiṣẹ ọdun kan ni Federal Pay Office, ni mo ri iyawo mi yii. Nibi igbeyawo kan ta a tun ti pade ni mo tun ran an leti pe ko fẹ mi. Mi o tiẹ ranti pe mo fun un ni keeki lọjọ yẹn, oun lo pada ran mi leti lẹyin igbeyawo wa pe mo foun ni keeki, pe boya iyẹn gan-an ni mo fi mu oun.


Mo ti jade iwe ni Reverend Kuti Memorial Grammar School, mo lọọ ṣiṣẹ ọdun kan ni Federal Pay Office, ni mo ri iyawo mi yii. Nibi igbeyawo kan ta a tun ti pade ni mo tun ran an leti pe ko fẹ mi. Mi o tiẹ ranti pe mo fun un ni keeki lọjọ yẹn, oun lo pada ran mi leti lẹyin igbeyawo wa pe mo foun ni keeki, pe boya iyẹn gan-an ni mo fi mu oun. Diẹ lo ku ki n ma fẹ iyawo mi yii Bo ṣe jẹ pe laarin oṣu mẹfa pere la fi fẹra ka too ṣegbeyawo, diẹ lo ku ki n ma fẹ ẹ. Idi ni pe iru ẹjẹ kan naa la ni, ko si yẹ ka fẹra wa bi a ko ba fẹ wahala. AS ni mi, mi o gbọdọ fẹ ẹni to ni iru ẹjẹ yii, afi ẹni to ba jẹ AA. A ti n mura igbeyawo, bo ṣe de lọjọ naa to mu iwe yii wa fun mi niyẹn, ni wọn ba kọ ọ sinu ẹ pe AS loun naa.


Diẹ lo ku ki n ma fẹ iyawo mi yii Bo ṣe jẹ pe laarin oṣu mẹfa pere la fi fẹra ka too ṣegbeyawo, diẹ lo ku ki n ma fẹ ẹ. Idi ni pe iru ẹjẹ kan naa la ni, ko si yẹ ka fẹra wa bi a ko ba fẹ wahala. AS ni mi, mi o gbọdọ fẹ ẹni to ni iru ẹjẹ yii, afi ẹni to ba jẹ AA. A ti n mura igbeyawo, bo ṣe de lọjọ naa to mu iwe yii wa fun mi niyẹn, ni wọn ba kọ ọ sinu ẹ pe AS loun naa. Ọkan mi gbọgbẹ pupọ, ṣugbọn mo pinnu pe mi o ni i fa wahala sira mi lọrun, bi eleyii naa ba maa bọ, ko yaa bọ o, mi o le fẹ ẹni to maa bi SS, ọmọ foni-ku-fọla-dide fun mi. Mo duro ti ipinnu naa, ṣugbọn nigba tawọn eeyan da si i lọtun-un losi, ti mo ti fẹẹ di alaṣeju, mo gba lati tẹsiwaju ninu igbeyawo naa. Paapaa nigba ti wọn ti fun wa lawọn saamu ta a maa maa ka, ti wọn fun wa lasiko ta a maa ji loru gbadura, la ba fẹra wa lọjọ kẹjọ, oṣu kẹsan-an, ọdun 1990.


Ọkan mi gbọgbẹ pupọ, ṣugbọn mo pinnu pe mi o ni i fa wahala sira mi lọrun, bi eleyii naa ba maa bọ, ko yaa bọ o, mi o le fẹ ẹni to maa bi SS, ọmọ foni-ku-fọla-dide fun mi. Mo duro ti ipinnu naa, ṣugbọn nigba tawọn eeyan da si i lọtun-un losi, ti mo ti fẹẹ di alaṣeju, mo gba lati tẹsiwaju ninu igbeyawo naa. Paapaa nigba ti wọn ti fun wa lawọn saamu ta a maa maa ka, ti wọn fun wa lasiko ta a maa ji loru gbadura, la ba fẹra wa lọjọ kẹjọ, oṣu kẹsan-an, ọdun 1990. Iyawo mi o sọ iye ọmọ ta a bi fun ẹ lẹẹkan to o beere, emi maa sọ ọ. Ọmọ mẹta la bi, ọkunrin lawọn mẹtẹẹta. Nigba ti a bi akọkọ, a ri aanu gba, ọmọ yẹn jẹ AA. A tun bi ikeji, oun naa tun jẹ AA, a bi ẹlẹẹkẹta, oun jẹ AS.


Iyawo mi o sọ iye ọmọ ta a bi fun ẹ lẹẹkan to o beere, emi maa sọ ọ. Ọmọ mẹta la bi, ọkunrin lawọn mẹtẹẹta. Nigba ti a bi akọkọ, a ri aanu gba, ọmọ yẹn jẹ AA. A tun bi ikeji, oun naa tun jẹ AA, a bi ẹlẹẹkẹta, oun jẹ AS. Oun nikan naa lo jẹ AS. Aanu ti ko wọpọ la ri gba. Iyẹn lawa mejeeji fi waa wo o pe Ọlọrun ti ṣaanu wa, ka ma kọja aaye wa nipa bibi ọmọ mi-in si i. Ba a ṣe yaa duro lori mẹta yẹn niyẹn.


Oun nikan naa lo jẹ AS. Aanu ti ko wọpọ la ri gba. Iyẹn lawa mejeeji fi waa wo o pe Ọlọrun ti ṣaanu wa, ka ma kọja aaye wa nipa bibi ọmọ mi-in si i. Ba a ṣe yaa duro lori mẹta yẹn niyẹn. Gbogbo wọn ni wọn ti kawe tan bayii. Lara aanu temi atiyawo mi ri gba ninu igbeyawo waa ree o. Ṣugbọn mi o le gba ẹnikẹni niyanju lasiko yii lati fẹ ẹni ti ẹjẹ wọn ba ri bakan naa o. Nitori ki i ṣe gbogbo eeyan ni Ọlọrun n ṣaanu fun bo ṣe ṣe e fun wa. Kẹ ẹ too fẹra yin rara, ẹ kọkọ lọọ ṣayẹwo, ti wọn ba ti ni ẹjẹ yin ko gba kẹ ẹ fẹra yin, ẹ tete yago funra yin o. Iyawo mi mọ bo ṣe n mu mi walẹ ta a ba ni gbolohun asọ A ki i ja, a ki i yan odi.


Gbogbo wọn ni wọn ti kawe tan bayii. Lara aanu temi atiyawo mi ri gba ninu igbeyawo waa ree o. Ṣugbọn mi o le gba ẹnikẹni niyanju lasiko yii lati fẹ ẹni ti ẹjẹ wọn ba ri bakan naa o. Nitori ki i ṣe gbogbo eeyan ni Ọlọrun n ṣaanu fun bo ṣe ṣe e fun wa. Kẹ ẹ too fẹra yin rara, ẹ kọkọ lọọ ṣayẹwo, ti wọn ba ti ni ẹjẹ yin ko gba kẹ ẹ fẹra yin, ẹ tete yago funra yin o. Iyawo mi mọ bo ṣe n mu mi walẹ ta a ba ni gbolohun asọ A ki i ja, a ki i yan odi. Oun to kan le ṣẹlẹ ni pe ti mo ba ni ko ṣe nnkan ti ko ba ṣe e, ma a pa a ti ni, ma a ṣe nnkan yẹn funra mi. Oun naa mọ bo ṣe n mu mi walẹ, to maa fọwọ pa mi lori ninu yara, ija pari niyẹn. O le jẹ lọwọ alẹ, bo dẹ jẹ lọsan-an naa ni toju ba pofiri,o ya naa ni, o mọ bo ṣe n mu mi daadaa jare.


Oun to kan le ṣẹlẹ ni pe ti mo ba ni ko ṣe nnkan ti ko ba ṣe e, ma a pa a ti ni, ma a ṣe nnkan yẹn funra mi. Oun naa mọ bo ṣe n mu mi walẹ, to maa fọwọ pa mi lori ninu yara, ija pari niyẹn. O le jẹ lọwọ alẹ, bo dẹ jẹ lọsan-an naa ni toju ba pofiri,o ya naa ni, o mọ bo ṣe n mu mi daadaa jare. Nnkan to mu ile wa duro titi dasiko yii Eeyan daadaa niyawo mi, iwa ẹ daa si mi. Ko sẹni to ba wa pari ija ri. Tọrọ ba tiẹ ba fẹẹ le ju, ma a fọ arofọ si i ni, ma a kewi fun un, mo maa mu un walẹ ni.


Nnkan to mu ile wa duro titi dasiko yii Eeyan daadaa niyawo mi, iwa ẹ daa si mi. Ko sẹni to ba wa pari ija ri. Tọrọ ba tiẹ ba fẹẹ le ju, ma a fọ arofọ si i ni, ma a kewi fun un, mo maa mu un walẹ ni. O jẹ ẹni to mọ itọju agba, ko fi ti pe oṣu kan pere ni mo fi ju oun lọ ṣe. Ohun ti mo le sọ pe o ṣe to dun mọ mi ninu ju ni pe nigba ti iya mi wa niluu ọba ti wọn lọọ ba ọmọ wọn tọju ọmọ, iya iya mi wa nile, ọdọ wa ni wọn n gbe lati 1991, iyawo mi yii lo n tọju iya iya mi, igba ti iya yẹn tun ṣaarẹ agba ti wọn wa lọsibitu, niṣe lo n tọju wọn bii pe iya tiẹ gan-an ni. Oun naa dẹ ṣi niyaa.


O jẹ ẹni to mọ itọju agba, ko fi ti pe oṣu kan pere ni mo fi ju oun lọ ṣe. Ohun ti mo le sọ pe o ṣe to dun mọ mi ninu ju ni pe nigba ti iya mi wa niluu ọba ti wọn lọọ ba ọmọ wọn tọju ọmọ, iya iya mi wa nile, ọdọ wa ni wọn n gbe lati 1991, iyawo mi yii lo n tọju iya iya mi, igba ti iya yẹn tun ṣaarẹ agba ti wọn wa lọsibitu, niṣe lo n tọju wọn bii pe iya tiẹ gan-an ni. Oun naa dẹ ṣi niyaa. Igba ta a dẹ tun maa kọle ta a wa yii, ko ṣahun si mi. O tiẹ ti maa n ṣe nnkan yẹn ko too sọ fun mi, o ran mi lọwọ daadaa. Ohun ti mo maa n tori ẹ binu si i nigba ta a ṣẹṣẹ fẹra wa Ki i rin nilẹ, mo maa n ṣaaju ẹ ni.


Igba ta a dẹ tun maa kọle ta a wa yii, ko ṣahun si mi. O tiẹ ti maa n ṣe nnkan yẹn ko too sọ fun mi, o ran mi lọwọ daadaa. Ohun ti mo maa n tori ẹ binu si i nigba ta a ṣẹṣẹ fẹra wa Ki i rin nilẹ, mo maa n ṣaaju ẹ ni. Ṣe ẹ mọ pe eeyan kukuru loun, o maa maa yi rondo ni, emi dẹ ga. Ma a waa maa binu si i pe ko rin nilẹ, ma a ni ṣe ko fẹẹ ba mi rin ni. Mo tun maa n sọ pe o n dẹgbẹẹ rin, pe ko maa rin daadaa, ko duro giri bii iyawo mi, o dẹ ṣenji irin ẹ, ko dẹ si wahala mọ latigba yẹn. Imọran mi fawọn iyawo isinyi Bo o ṣe waa ba mi nile yii, iyawo mi-in aa maa ro pe nnkan kan wa laarin wa ni, aa ni ki lo n wa kiri gan-an.


Ṣe ẹ mọ pe eeyan kukuru loun, o maa maa yi rondo ni, emi dẹ ga. Ma a waa maa binu si i pe ko rin nilẹ, ma a ni ṣe ko fẹẹ ba mi rin ni. Mo tun maa n sọ pe o n dẹgbẹẹ rin, pe ko maa rin daadaa, ko duro giri bii iyawo mi, o dẹ ṣenji irin ẹ, ko dẹ si wahala mọ latigba yẹn. Imọran mi fawọn iyawo isinyi Bo o ṣe waa ba mi nile yii, iyawo mi-in aa maa ro pe nnkan kan wa laarin wa ni, aa ni ki lo n wa kiri gan-an. Obinrin to ba n ṣe bẹẹ, igbeyawo ẹ ko le tọjọ. Ma ronu ohun ti ko ṣẹlẹ, ma gbọ igbọkugbọọ lọdọ awọn ti wọn aa ni awọn ri ọkọ ẹ nibi kan. Obinrin kan ta a jọ ṣiṣẹ ni OGBC ti waa sun sile wa yii ri, iyawo mi ko ba a ja, nitori o mọ pe ilẹ lo ṣu obinrin naa sita. Obinrin to ba n lo aye ẹ bi iyawo mi ṣe n ṣe yii, ko sọgbọn ki igbeyawo ẹ ma tọjọ, ile ẹ ko ni i daru, ko ṣaa maa gbadura, ko si maa tẹriba fọkọ.


Obinrin to ba n ṣe bẹẹ, igbeyawo ẹ ko le tọjọ. Ma ronu ohun ti ko ṣẹlẹ, ma gbọ igbọkugbọọ lọdọ awọn ti wọn aa ni awọn ri ọkọ ẹ nibi kan. Obinrin kan ta a jọ ṣiṣẹ ni OGBC ti waa sun sile wa yii ri, iyawo mi ko ba a ja, nitori o mọ pe ilẹ lo ṣu obinrin naa sita. Obinrin to ba n lo aye ẹ bi iyawo mi ṣe n ṣe yii, ko sọgbọn ki igbeyawo ẹ ma tọjọ, ile ẹ ko ni i daru, ko ṣaa maa gbadura, ko si maa tẹriba fọkọ.


Akintọla ni Ẹgbẹ Dẹmọ lo ni West, ṣugbọn awọn alatako rẹ ni baba-nla irọ ni

Nigba ti wahala awọn ọmọ ẹgbẹ Action Group, ẹgbẹ Ọlọpẹ, ti i ṣe ti Ọbafẹmi Awolọwọ ati awọn ọmọlẹyin rẹ fẹẹ pọ ju, awọn ẹgbẹ Dẹmọ, labẹ alaṣẹ tiwọn naa ti i ṣe Ladoke Akintọla jẹwọ pe awọn ki i ṣe ojo, ati pe ko si ohun to n bọ loke ti ilẹ ko gba, agunfọn lawọn, awọn ko ni i fori balẹ fẹni kan. Ẹgbẹ naa jade lati sọrọ, ọrọ ti wọn si sọ ko girigiri ba awọn ẹgbẹ Ọlọpẹ, ati awọn alatako Akintọla to ku, nitori wọn ko tete mọ ohun ti wọn yoo sọ si i. Olori ẹgbẹ naa funra rẹ, iyẹn Akintọla, lo jade to sọrọ, ohun to si sọ ni pe ọna ti ẹgbẹ Demọ gba ti wọn fi wọle ibo ti wọn di loṣu kejila, ọdun 1964, ọna yii kan naa ni wọn yoo gba ti wọn yoo fi wọle ninu ibo yoowu ti wọn ba di ni Western Region ni 1965. Ọkunrin olori ijọba naa ni ohun meji ni yoo jẹ ki eleyii ṣee ṣe, akọkọ ni pe Ọlọrun wa lẹyin awọn, ẹẹkeji si ni pe gbogbo awọn ọmọ Yoruba ni Western Region ati nibikibi ni wọn wa lẹyin awọn. Akintọla sọ bayii ninu atẹjade rẹ pe, “Awọn ti wọn dibo fun ẹgbẹ Dẹmọ ninu ibo ijọba apapọ ta a di kọja lọ yii, awọn naa ni yoo tun dibo fun ẹgbẹ yii lati ri i pe awọn ni wọn wọle ninu ibo yoowu ta a fẹẹ di, ati ni ọjọ yoowu ti a ba fẹẹ di i ni 1965, ki awọn Action Group yee da ara awọn ninu dun lasan, tabi ki wọn ro pe awọn ni idan kan ti awọn fẹẹ pa bi ibo naa ba de!” Olori ẹgbẹ Dẹmọ yii ni bi ọmọde ba kọ iyan ana lọrọ to wa nilẹ yii o, awọn agba yoo fi itan balẹ ni, wọn ni ibo ti awọn di lasiko yii ti fihan pe ẹgbẹ Dẹmọ lero lẹyin ju ẹgbẹ Ọlọpẹ lọ, nitori ibo ti awọn di lọdun naa dara pupọ ju eyi ti awọn ti n di sẹyin lọ. Wọn ni nigba ti wọn ba wo iye ibo ti wọn di ni ọdun naa fun ẹgbẹ Dẹmọ, wọn yoo ri i pe o ju eyi ti awọn eeyan di fun ẹgbẹ Ọlọpẹ ni 1959 lọ, eyi ti fihan pe gbogbo Yoruba bayii, ti Dẹmọ ni wọn n ṣe. Atẹjade Akintọla yii ṣalaye pe lati bii ọdun mẹrin ṣẹyin, o fẹrẹ ma si ọdun kan ti awọn ọmọ ile-igbimọ aṣofin, ati tawọn igbimọ awọn ọba ko jade lati sọ pe awọn ni igbagbọ ati igbẹkẹle to peye ninu ijọba oun Akintọla, ti wọn si n fi han pe awọn fara mọ ọn bi oun Akintọla ti n ṣe olori wọn. O waa beere pe ni gbogbo ọdun ti Awolọwọ fi ṣejọba tirẹ, igba wo ni awọn kan jade ti wọn ni awọn ni igbẹkẹle ninu ijọba AG tabi ti Awolọwọ funra rẹ, ṣebi wọn kan n fara mọ ohun ti ẹgbẹ naa ba ṣe ni, nigba ti ko sẹni to le sọrọ ninu wọn.


Wọn ni nigba ti wọn ba wo iye ibo ti wọn di ni ọdun naa fun ẹgbẹ Dẹmọ, wọn yoo ri i pe o ju eyi ti awọn eeyan di fun ẹgbẹ Ọlọpẹ ni 1959 lọ, eyi ti fihan pe gbogbo Yoruba bayii, ti Dẹmọ ni wọn n ṣe. Atẹjade Akintọla yii ṣalaye pe lati bii ọdun mẹrin ṣẹyin, o fẹrẹ ma si ọdun kan ti awọn ọmọ ile-igbimọ aṣofin, ati tawọn igbimọ awọn ọba ko jade lati sọ pe awọn ni igbagbọ ati igbẹkẹle to peye ninu ijọba oun Akintọla, ti wọn si n fi han pe awọn fara mọ ọn bi oun Akintọla ti n ṣe olori wọn. O waa beere pe ni gbogbo ọdun ti Awolọwọ fi ṣejọba tirẹ, igba wo ni awọn kan jade ti wọn ni awọn ni igbẹkẹle ninu ijọba AG tabi ti Awolọwọ funra rẹ, ṣebi wọn kan n fara mọ ohun ti ẹgbẹ naa ba ṣe ni, nigba ti ko sẹni to le sọrọ ninu wọn. Ṣugbọn ni bayii, Akintọla ni gbogbo eeyan lo n fẹran ijọba tawọn, nigba to jẹ gbogbo ohun ti awọn n ṣe lawọn n fi han wọn, ti wọn si mọ pe tiwọn ni ẹgbẹ Dẹmọ awọn n ṣe lọjọ gbogbo. O ni ninu Ọlọrun lawọn ni igbẹkẹle awọn o, ọkan awọn si balẹ pe awọn eeyan awọn kankan ko ni i ja awọn kulẹ. O ni kinni kan loun fẹ ki gbogbo eeyan mọ, iyẹn naa ni pe ẹnu ti awọn AG n fọn kiri yii, ati ariwo ti wọn n pa, ko ni i jẹ ki wọn wọle ibo ni Western Region, nitori awọn eeyan ti gbọn, wọn si ti mọ pe ariwo lasan lo wa lẹnu wọn.


Ṣugbọn ni bayii, Akintọla ni gbogbo eeyan lo n fẹran ijọba tawọn, nigba to jẹ gbogbo ohun ti awọn n ṣe lawọn n fi han wọn, ti wọn si mọ pe tiwọn ni ẹgbẹ Dẹmọ awọn n ṣe lọjọ gbogbo. O ni ninu Ọlọrun lawọn ni igbẹkẹle awọn o, ọkan awọn si balẹ pe awọn eeyan awọn kankan ko ni i ja awọn kulẹ. O ni kinni kan loun fẹ ki gbogbo eeyan mọ, iyẹn naa ni pe ẹnu ti awọn AG n fọn kiri yii, ati ariwo ti wọn n pa, ko ni i jẹ ki wọn wọle ibo ni Western Region, nitori awọn eeyan ti gbọn, wọn si ti mọ pe ariwo lasan lo wa lẹnu wọn. O ni, “Ni 1964, Ọlọrun ati awọn araalu wa lẹyin wa, iyẹn naa la si fi wọle ibo, ti a na gbogbo awọn alatako wa ni anabami. Ninu ibo ti wọn tun n pariwo yii naa, lọjọkọjọ ti a ba di i, a oo tun na wọn ba a ti ṣe lọdun to kọja yii naa ni. Ki waa ni wọn n pariwo si.


O ni, “Ni 1964, Ọlọrun ati awọn araalu wa lẹyin wa, iyẹn naa la si fi wọle ibo, ti a na gbogbo awọn alatako wa ni anabami. Ninu ibo ti wọn tun n pariwo yii naa, lọjọkọjọ ti a ba di i, a oo tun na wọn ba a ti ṣe lọdun to kọja yii naa ni. Ki waa ni wọn n pariwo si. Ẹni to ba mọ wọn ko sọ fun wọn pe gbogbo ifọnnu ati giragira ti wọn n ṣe yii ko ni i jẹ ki wọn wọle ibo ẹyọ kan bayii ni Western Region, nitori ẹgbẹ Dẹmọ lo ni West”. Bẹẹ ni Akintọla wi, pẹlu ibalẹ-ọkan pe nigba ti ibo yoowu ba ti de ni West, awọn lawọn yoo jawe olubori, awọn AG, ẹgbẹ Ọlọpẹ, yoo kan maa woran lasan ni. Ọrọ naa bi awọn ẹgbẹ Ọlọpẹ ninu gan-an, o si dun wọn pe Akintọla yoo lanu sọ iru ọrọ bẹẹ sawọn.


Ẹni to ba mọ wọn ko sọ fun wọn pe gbogbo ifọnnu ati giragira ti wọn n ṣe yii ko ni i jẹ ki wọn wọle ibo ẹyọ kan bayii ni Western Region, nitori ẹgbẹ Dẹmọ lo ni West”. Bẹẹ ni Akintọla wi, pẹlu ibalẹ-ọkan pe nigba ti ibo yoowu ba ti de ni West, awọn lawọn yoo jawe olubori, awọn AG, ẹgbẹ Ọlọpẹ, yoo kan maa woran lasan ni. Ọrọ naa bi awọn ẹgbẹ Ọlọpẹ ninu gan-an, o si dun wọn pe Akintọla yoo lanu sọ iru ọrọ bẹẹ sawọn. Ṣugbọn awọn kọ ni wọn yoo da esi ọrọ pada fun Akintọla, awọn UPGA, ẹgbẹ alajọṣepọ ti NCNC ati AG jọ ṣe ni. Awọn ni ki Akintọla dakẹ ni, wọn ni ailojuti lo fa a to n sọ pe ibo ti awọn di ni 1964 pọ ju eyi ti wọn di ni 1959 lọ. Wọn ni ṣe o ti gbagbe pe ni 1959 to n sọ yii, awọn ondibo miliọnu kan ati ọọdunrun (1.3 million) ni wọn dibo nigba naa, bẹẹ ni 1964 to n wi yii, awọn eeyan ti ko pe miliọnu kan ati irinwo (1.4 million), ni wọn dibo, eyi ti awọn ti wọn dibo ni 1964 fi le ni pe awọn ti wọn dibo ni 1959 ko ju ẹgbẹrun lọna aadọrin (70,000) lọ.


Ṣugbọn awọn kọ ni wọn yoo da esi ọrọ pada fun Akintọla, awọn UPGA, ẹgbẹ alajọṣepọ ti NCNC ati AG jọ ṣe ni. Awọn ni ki Akintọla dakẹ ni, wọn ni ailojuti lo fa a to n sọ pe ibo ti awọn di ni 1964 pọ ju eyi ti wọn di ni 1959 lọ. Wọn ni ṣe o ti gbagbe pe ni 1959 to n sọ yii, awọn ondibo miliọnu kan ati ọọdunrun (1.3 million) ni wọn dibo nigba naa, bẹẹ ni 1964 to n wi yii, awọn eeyan ti ko pe miliọnu kan ati irinwo (1.4 million), ni wọn dibo, eyi ti awọn ti wọn dibo ni 1964 fi le ni pe awọn ti wọn dibo ni 1959 ko ju ẹgbẹrun lọna aadọrin (70,000) lọ. Wọn ni ki oun naa ro o lọkan ara rẹ, ṣe ko yẹ ki awọn ti wọn fẹẹ dibo maa le si i ni abi ki wọn maa pọ si i, nigba to ṣe pe lojoojumọ ni iye awọn ero to wa ni ilu kọọkan n pọ si i. UPGA ni awọn tilẹ ti tun waa woye pe ninu awọn ẹni mẹwaa ti wọn ba dibo ni West ni 1959, awọn mẹjọ ni yoo dibo fun ẹgbẹ AG, ko jọ ti asiko yii to jẹ nigba ti wọn dibo wọn tan, awọn bii ẹni mẹrin pere lo dibo fun ẹgbẹ Dẹmọ ninu awọn mẹwaa to ba dibo, sibẹ, wọn fi eru gbe ara wọn wọle, wọn waa n sọ pe awọn eeyan wa lẹyin awọn. Ẹgbẹ yii ni ko sẹni ti ko mọ pe onijibiti ati oniwayo lẹgbẹ awọn Akintọla, pe awọn ara West mọ pe ẹgbẹ Dẹmọ ko ni alaafia kan to fẹẹ fun awọn, bẹẹ ni ko si mu ilọsiwaju wa, ohun ti wọn ṣe ni pe ki wọn tete ṣeto idibo mi-in ree, ki awọn le bọ lọwọ wọn. Wọn ni ki Akintọla ma rojọ mọ, ko sinmi alaye, ohun ti awọn eeyan n fẹ ko ṣe naa ni ko ṣe.


Wọn ni ki oun naa ro o lọkan ara rẹ, ṣe ko yẹ ki awọn ti wọn fẹẹ dibo maa le si i ni abi ki wọn maa pọ si i, nigba to ṣe pe lojoojumọ ni iye awọn ero to wa ni ilu kọọkan n pọ si i. UPGA ni awọn tilẹ ti tun waa woye pe ninu awọn ẹni mẹwaa ti wọn ba dibo ni West ni 1959, awọn mẹjọ ni yoo dibo fun ẹgbẹ AG, ko jọ ti asiko yii to jẹ nigba ti wọn dibo wọn tan, awọn bii ẹni mẹrin pere lo dibo fun ẹgbẹ Dẹmọ ninu awọn mẹwaa to ba dibo, sibẹ, wọn fi eru gbe ara wọn wọle, wọn waa n sọ pe awọn eeyan wa lẹyin awọn. Ẹgbẹ yii ni ko sẹni ti ko mọ pe onijibiti ati oniwayo lẹgbẹ awọn Akintọla, pe awọn ara West mọ pe ẹgbẹ Dẹmọ ko ni alaafia kan to fẹẹ fun awọn, bẹẹ ni ko si mu ilọsiwaju wa, ohun ti wọn ṣe ni pe ki wọn tete ṣeto idibo mi-in ree, ki awọn le bọ lọwọ wọn. Wọn ni ki Akintọla ma rojọ mọ, ko sinmi alaye, ohun ti awọn eeyan n fẹ ko ṣe naa ni ko ṣe. Ko si si ohun meji ti wọn fẹ ko ṣe ju ko tu ile ka lọ, ko si dajọ ibo tuntun ni West, ki awọn eeyan naa le yan aṣaaju ti wọn ba fẹ. Akintọla ti ri i pe ko si ogun mọ, ko si sọna ti awọn yoo gba, ki awọn tete maa mura lati ṣeto idibo naa ni. Ṣugbọn ki wọn too ṣe bẹẹ, wọn yoo fi ohun gbogbo si ipo rẹ, wọn yoo si ṣe atunṣe to ba yẹ.


Ko si si ohun meji ti wọn fẹ ko ṣe ju ko tu ile ka lọ, ko si dajọ ibo tuntun ni West, ki awọn eeyan naa le yan aṣaaju ti wọn ba fẹ. Akintọla ti ri i pe ko si ogun mọ, ko si sọna ti awọn yoo gba, ki awọn tete maa mura lati ṣeto idibo naa ni. Ṣugbọn ki wọn too ṣe bẹẹ, wọn yoo fi ohun gbogbo si ipo rẹ, wọn yoo si ṣe atunṣe to ba yẹ. Kia ni wọn ti yan ọkunrin kan bayi gẹgẹ bii olori ile-igbimọ aṣofin, oun lo si gba ipo lọwọ Adeleke Adedoyin to ti n ṣe olori ile igbimọ naa lati igba ti Akintọla ti gba ijọba rẹ tuntun. Ẹni ti wọn ṣẹṣẹ fi ṣe olori ile-igbimọ aṣofin yii ni Ọgbẹni Thomas Ẹgbẹlọla Elushade, ọkan ninu awọn ọmọ ẹgbẹ Dẹmọ lati Ile-Ifẹ ni. Ọjọ kejidinlọgbọn, oṣu kin-in-ni, 1965, ni wọn si yan an gẹgẹ bii olori ile-igbimọ naa.


Kia ni wọn ti yan ọkunrin kan bayi gẹgẹ bii olori ile-igbimọ aṣofin, oun lo si gba ipo lọwọ Adeleke Adedoyin to ti n ṣe olori ile igbimọ naa lati igba ti Akintọla ti gba ijọba rẹ tuntun. Ẹni ti wọn ṣẹṣẹ fi ṣe olori ile-igbimọ aṣofin yii ni Ọgbẹni Thomas Ẹgbẹlọla Elushade, ọkan ninu awọn ọmọ ẹgbẹ Dẹmọ lati Ile-Ifẹ ni. Ọjọ kejidinlọgbọn, oṣu kin-in-ni, 1965, ni wọn si yan an gẹgẹ bii olori ile-igbimọ naa. Ohun tawọn Akintọla si n ṣe ni lati ri i pe gbogbo ipo pataki daadaa bọ si ọwọ awọn ẹgbẹ Dẹmọ, ki wọn le duro lati ṣe eto gbogbo nigba ti ibo naa ba de, ko ma si pe ẹgbẹ kan yoo wa nibikan ti yoo ni awọn eeyan ti wọn lagbara lati da nnkan ru fawọn. Yatọ si eyi, Akintọla yan Ayọ Rosiji gẹgẹ bii ọkan lara awọn ti wọn yoo lọ si ile-igbimọ aṣofin agba, ti wọn yoo lọọ ṣoju Western Region nibẹ. Awọn yii ni wọn n pe ni sẹnetọ, ṣugbọn yatọ si bi nnkan ṣe ri bayii, ki i ṣe pe wọn n dibo fun awọn sẹnetọ nigba yẹn, ijọba ipinlẹ wọn lo maa n yan wọn sipo naa.