Ọrọ yii lo si n ja ran-in ran-in nilẹ lọwọ ti Akọwe iroyin ẹgbẹ PDP nipinlẹ Ondo, Kennedy Ikantu Peretei, fi gbe atẹjade kan sita lojiji nirọlẹ Ọjọruu, Wẹsidee, eyi to pe akọle rẹ ni ‘Kikuna Akeredolu lati sanwo ajẹmọnu fawọn ẹṣọ alaabo, ajalu nla ni fawọn araalu, …awọn sọja binu kuro loju ọna marosẹ, ….awọn Nefi naa ti n pete ati kuro loju omi’ Ninu alaye to ṣe siwaju sinu atẹjade naa, Kennedy ni ko si ani-ani pe owo ajẹmọnu awọn ẹṣọ alaabo wọnyi ti Arakunrin kọ lati san lo bi awọn ṣọja ninu ti wọn fi kuro loju ọna marosẹ atawọn aala ipinlẹ Ondo ti wọn n sọ. O ni fun ọpọlọpọ ọdun sẹyin ni adari awọn ọmọ ologun lorilẹ-ede yii ti fọwọ si i ki awọn sọja maa ṣọ awọn ibi to ṣe koko bii mejilelọgbọn nipinlẹ Ondo lati pinwọ iwa ijinigbe atawọn iwa ọdaran mi-in lawujọ. O ni adehun to wa laarin awọn ọga sọja yii atawọn ijọba to ti wa ṣaaju Akeredolu ni pe wọn gbọdọ maa fun awọn ọmọ ologun naa lowo taṣẹrẹ loṣooṣu latari iṣẹ aabo ti wọn n ṣe. Kennedy ni lati bii oṣu mẹrin sẹyin ni Aketi ti kọ ti ko sanwo naa mọ, nibi tọrọ yii le de, ọpọ awọn ọba alaye to wa nipinlẹ Ondo lo ni wọn da si i pẹlu bi wọn ṣe bẹ gomina titi, ṣugbọn to faake kọri lati sanwo to jẹ wọn. O ni ti Aketi ko ba tilẹ fẹẹ bikita, o yẹ ko le ro ti odidi ọba, iyẹn Olufọn tilu Ifọn, ti wọn pa nipakupa nitosi ilu rẹ lọdun to kọja ati tawọn ọba bii mọkanla mi-in ti wọn ti ko sọwọ awọn ajinigbe laarin ọdun kan ṣoṣo nipinlẹ Ondo. Agbẹnusọ ẹgbẹ PDP ọhun waa fi asiko naa rọ Gomina Akeredolu ko tẹti gbọ ẹbẹ awọn eeyan Ondo nipa ṣiṣe eto kiakia lori bi awọn sọja to binu lọ yoo ṣe tun pada ṣoju ọna, nibi ti wọn ti n ṣeto aabo fawọn araalu atawọn arinrin-ajo nitori pe ojuṣe ijọba ni lati peṣe aabo to peye fawọn eeyan to n ṣejọba le lori.


Latari b’awọn sọja ṣe binu kuro loju ọna marose l’Ondo, ẹgbẹ PDP sọko ọrọ si Akeredolu

Kennedy ni lati bii oṣu mẹrin sẹyin ni Aketi ti kọ ti ko sanwo naa mọ, nibi tọrọ yii le de, ọpọ awọn ọba alaye to wa nipinlẹ Ondo lo ni wọn da si i pẹlu bi wọn ṣe bẹ gomina titi, ṣugbọn to faake kọri lati sanwo to jẹ wọn. O ni ti Aketi ko ba tilẹ fẹẹ bikita, o yẹ ko le ro ti odidi ọba, iyẹn Olufọn tilu Ifọn, ti wọn pa nipakupa nitosi ilu rẹ lọdun to kọja ati tawọn ọba bii mọkanla mi-in ti wọn ti ko sọwọ awọn ajinigbe laarin ọdun kan ṣoṣo nipinlẹ Ondo. Agbẹnusọ ẹgbẹ PDP ọhun waa fi asiko naa rọ Gomina Akeredolu ko tẹti gbọ ẹbẹ awọn eeyan Ondo nipa ṣiṣe eto kiakia lori bi awọn sọja to binu lọ yoo ṣe tun pada ṣoju ọna, nibi ti wọn ti n ṣeto aabo fawọn araalu atawọn arinrin-ajo nitori pe ojuṣe ijọba ni lati peṣe aabo to peye fawọn eeyan to n ṣejọba le lori. Nigba to n fun Kennedy lesi ọrọ rẹ, Kọmisanna feto iroyin nipinlẹ Ondo, Donald Ọjọgo, ni ainiṣẹ lo n yọ ẹgbẹ PDP lẹnu nitori pe tí wọn ba niṣẹ gidi lọwọ, wọn ko ni i raaye maa fi nnkan to ṣe koko bii eto aabo ẹmi ati dukia awọn eeyan ṣe oṣelu lasan. O ni oun mọ pe ọrọ ẹgbẹ PDP ko ni i ta rara leti awọn eeyan nitori pe awọn ajọ ologun tọrọ kan gan-an ko sọrọ mọ, ki waa lo de ti ẹgbẹ PDP fẹẹ sọ ara wọn di agbọrandun lasan. Ọjọgo ni ki awọn ẹgbẹ alatako ma wulẹ yọ ara wọn lẹnu lori ọrọ ti ko kan wọn nitori pe digbi lawọn ẹsọ Amọtẹkun wa nikalẹ lati koju ipenija eto aabo to ba fẹẹ yọju.


Nigba to n fun Kennedy lesi ọrọ rẹ, Kọmisanna feto iroyin nipinlẹ Ondo, Donald Ọjọgo, ni ainiṣẹ lo n yọ ẹgbẹ PDP lẹnu nitori pe tí wọn ba niṣẹ gidi lọwọ, wọn ko ni i raaye maa fi nnkan to ṣe koko bii eto aabo ẹmi ati dukia awọn eeyan ṣe oṣelu lasan. O ni oun mọ pe ọrọ ẹgbẹ PDP ko ni i ta rara leti awọn eeyan nitori pe awọn ajọ ologun tọrọ kan gan-an ko sọrọ mọ, ki waa lo de ti ẹgbẹ PDP fẹẹ sọ ara wọn di agbọrandun lasan. Ọjọgo ni ki awọn ẹgbẹ alatako ma wulẹ yọ ara wọn lẹnu lori ọrọ ti ko kan wọn nitori pe digbi lawọn ẹsọ Amọtẹkun wa nikalẹ lati koju ipenija eto aabo to ba fẹẹ yọju.


Iru ki waa leleyii, iwe ni Usman fẹẹ ja fun tirela to fi tẹ ẹ pa n’llọrin

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Ṣe ni omije ẹkun gboju awọn eeyan lagbegbe Post Office, niluu Ilọrin, nipinlẹ Kwara, lowurọ kutu Ọjọbọ, Tọsidee, ọṣẹ yii, lasiko ti tirela tẹ ọmọkunrin kan, Usman, pa, nigba to fẹẹ jawee fun dẹrẹba to n wa ọkọ tirela ọhun. ALAROYE gbọ pe Usman lo fẹẹ jawee fun dẹrẹba to n wa tirela kan lọ labẹ biriiji Post Office, niluu Ilọrin, ṣugbọn tirela ọhun ko duro, Usman fẹẹ gan tirela naa, bi ọwọ rẹ ṣe ja kuro lara ọkọ naa niyẹn, to si ko sẹnu taya tirela, niyẹn ba tẹ ẹ mọlẹ. Niṣe ni ori rẹ fọ, ti ọpọlọ si tu jade. Dẹrẹba tirela ọhun ko duro, ṣugbọn wọn pada gba a mu ni agbegbe Ọffa Garage, niluu Ilọrin, Wọn ni ọkọ ero Ganmọ si Amọyọ, ni ọkunrin naa n wa tẹlẹ ko too di pe o n jawee fawọn ọkọ. Awọn ọlọpaa ẹka A Division, niluu Ilọrin, ni wọn pada gbe oku ọkunrin ọhun.


Nitori ọwọngogo maaluu, ẹgbẹ alapata gun le iyanṣẹlodi ọlọjọ meji n’llọrin

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Ọjọruu, Wẹsidee, ọṣẹ yii, lawọn ẹgbẹ alapata ni tibu-tooro ilu Ilọrin, ti i ṣe olu ipinlẹ Kwara, bẹrẹ iyanṣẹlodi ọlọjọ meji, latari ọwọngogo maaluu. Alaga awọn alapata ni isọ ẹran Olusọla Saraki, to wa ni agbegbe Akerebiata, niluu Ilọrin, Alaaji Lam Abdulrasaq, to ba awọn oniroyin sọrọ sọ pe ohun to fa ọwọngogo maaluu ni awọn agbebọn ati ajinigbe ti wọn n ṣoro bii agbọn, ti awọn ọmọ ẹgbẹ awọn o si ri ere jẹ mọ, nitori ojoojumọ ni wọn n panu owo iyebiye latari bi awọn onibara ṣe n tadi mẹyin ti wọn ba ti na ẹran, ti wọn o si ni i le ra a. Alaga ẹgbẹ ọhun waa rọ ijọba ipinlẹ Kwara, labẹ ijọba Gomina Abdulrazak, pe ki wọn wa ọna lati ran ẹgbẹ naa lọwọ tori pe ọna ọfun bayii ni ọna ọrun, ati pe latigba ti Korona ti de, ti awọn ajinigbe n ṣe tiwọn, ti gbogbo nnkan si dojuru fun awọn alapata, ijọba o ri tawọn ro rara. Gbogbo awọn agbegbe to ṣe pataki ti wọn ti n pẹran nigboro Ilọrin ti ALAROYE de bii ọja Ipata, Mandate, Oja-Tuntun, to fi mọ ibuṣọ to jẹ ti aladaani ni wọn tẹle ofin iyanṣẹlodi ọlọjọ meji ti ẹgbẹ naa kede rẹ.


Emi okunkun gbe ọkunrin yii wọ nibi to ti n gbadura, lo ba ṣa iyawo ẹ atọmọ meji pa

Titi dasiko yii ni bi ọkunrin yii ṣe ṣa iyawo ẹ atọmọ ẹ meji pa ṣi n ṣe awọn eeyan ni kayeefi, idi ni pe adura lo n gba lọwọ pẹlu iyawo naa atawọn ọmọ ọhun, afi bi ẹmi buruku ṣe gbe e wọ lojiji, lo ba ki aake mọlẹ, to si fi ṣa iyawo ẹ atọmọ wọn meji pa. Ọjọ Iṣẹgun, ọjọ keji, oṣu kọkanla yii, niṣẹlẹ aburu ọhun waye lagbegbe kan ti wọn n pe ni Woodlands, lorilẹ-ede Zimbabwe. Leo Kanyimo si ni wọn pe orukọ ọkunrin to dan mẹwaa wo yii. Awọn araale wọn tiṣẹlẹ naa ṣoju wọn ṣalaye pe afadurajagun ni Leo, ṣọọṣi Apostolic Faith Mission lo si n lọ, ko si ṣẹṣẹ maa gbadura fun ọpọlọpọ wakati ti awọn yoo maa n gbọ. Lọjọ ti wahala ṣẹlẹ yii, wọn ni Leo sọ pe ẹmi ọkunkun n daamu ọkan lara awọn ọmọ oun, oun ati idile oun si ti bẹrẹ aawẹ ati adura tawọn yoo fi yọ ẹmi okunkun naa jade lara rẹ. Adura ti wọn yoo fi le ẹmi okunkun ọhun jade lara ọmọ naa ni wọn n gba lọsan-an ọjọ Iṣẹgun yii pẹlu iyawo atawọn ọmọ wọn mẹta, nibi ti wọn ti n gba adura naa ni wọn ni Leo, ẹni ọgbọn ọdun, ti bẹrẹ si i ṣe bii ẹni ti Eṣu n ṣe, to n ṣe bii ẹlẹgun-un Ṣanpọnna. Nigba naa ni wọn lo mu aake to wa nitosi, lo ba fi ṣa iyawo ẹ, lo fi ṣa meji ninu awọn ọmọ wọn pa, ọmọ kẹta nikan lo raaye sa jade.


Lọjọ ti wahala ṣẹlẹ yii, wọn ni Leo sọ pe ẹmi ọkunkun n daamu ọkan lara awọn ọmọ oun, oun ati idile oun si ti bẹrẹ aawẹ ati adura tawọn yoo fi yọ ẹmi okunkun naa jade lara rẹ. Adura ti wọn yoo fi le ẹmi okunkun ọhun jade lara ọmọ naa ni wọn n gba lọsan-an ọjọ Iṣẹgun yii pẹlu iyawo atawọn ọmọ wọn mẹta, nibi ti wọn ti n gba adura naa ni wọn ni Leo, ẹni ọgbọn ọdun, ti bẹrẹ si i ṣe bii ẹni ti Eṣu n ṣe, to n ṣe bii ẹlẹgun-un Ṣanpọnna. Nigba naa ni wọn lo mu aake to wa nitosi, lo ba fi ṣa iyawo ẹ, lo fi ṣa meji ninu awọn ọmọ wọn pa, ọmọ kẹta nikan lo raaye sa jade. Nigba to pa wọn tan lo jade sita pẹlu oku ọkan lara awọn ọmọ to ṣa pa naa, nigba naa lawọn eeyan kegbajare sọlọpaa, ti wọn fi waa mu baba to pa idile rẹ run naa. Ọlọpaa to n ri si iṣẹlẹ naa, Paul Nyathi, fidi ẹ mulẹ. O ni ọjọ ori iyawo Leo ko ti i to taati, ọgbọn ọdun.


Nigba to pa wọn tan lo jade sita pẹlu oku ọkan lara awọn ọmọ to ṣa pa naa, nigba naa lawọn eeyan kegbajare sọlọpaa, ti wọn fi waa mu baba to pa idile rẹ run naa. Ọlọpaa to n ri si iṣẹlẹ naa, Paul Nyathi, fidi ẹ mulẹ. O ni ọjọ ori iyawo Leo ko ti i to taati, ọgbọn ọdun. O ni ọmọ rẹ ọkunrin to jẹ ọmọ ọdun mẹwaa, ati obinrin to jẹ ẹni ọdun mejidinlogun lo ṣa pa. O fi kun un pe awọn ti mu Leo ju satimọle, ẹmi to gbe e wọ ti kuro lara rẹ, o ku ko waa rojọ lori ohun to ṣe.


O ni ọmọ rẹ ọkunrin to jẹ ọmọ ọdun mẹwaa, ati obinrin to jẹ ẹni ọdun mejidinlogun lo ṣa pa. O fi kun un pe awọn ti mu Leo ju satimọle, ẹmi to gbe e wọ ti kuro lara rẹ, o ku ko waa rojọ lori ohun to ṣe.


Ẹṣọ Amọtẹkun da awọn Fulani ti wọn ya wọ ipinlẹ Ondo pada siluu wọn

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Awọn Fulani bii mejidinlogun ni ẹsọ Amọtẹkun ipinlẹ Ondo ti da pada si ipinlẹ onikaluku wọn lẹyin tọwọ tẹ wọn nibi ti wọn ti n rin kiri niluu Akurẹ lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii. ALAROYE fidi rẹ mulẹ lati ẹnu Alakooso ẹsọ alaabo ọhun, Oloye Adetunji Adelẹyẹ, pe agbegbe gareeji Ileṣa to wa niluu Akurẹ, lawọn ti kọkọ kofiri awọn ara Oke-Ọya naa ninu ọkọ ajagbe to ko wọn de. O ni lati ibẹ lawọn ti n le wọn titi de agbegbe Arakalẹ, nibi ti wọn ti ba ọkọ wọn. Olori ẹsọ Amọtẹkun ọhun ni ko si eyi tawọn ajoji ọhun ri dahun ninu gbogbo ibeere tawọn n beere lọwọ wọn, o ni kantankantan bii ọmọ ku lọwọ aditi ni wọn n sọ nigba tawọn n beere lọwọ wọn ibi tí wọn ti n bọ ati ohun ti wọn waa ṣe. O ni igba miiran, wọn le ni Sokoto lawọn ti wa, lẹyin iṣẹju diẹ, wọn aa tun ni ipinlẹ Jigawa ni. O ni ọrọ wọn ti ko jọ ara wọn lawọn ṣe ko wọn lọ sinu ọgba ileeṣẹ Amọtẹkun to wa ni Alagbaka, nibi tawọn ti kọkọ fun wọn lounjẹ ati mimu ki ọkan wọn le balẹ.


Olori ẹsọ Amọtẹkun ọhun ni ko si eyi tawọn ajoji ọhun ri dahun ninu gbogbo ibeere tawọn n beere lọwọ wọn, o ni kantankantan bii ọmọ ku lọwọ aditi ni wọn n sọ nigba tawọn n beere lọwọ wọn ibi tí wọn ti n bọ ati ohun ti wọn waa ṣe. O ni igba miiran, wọn le ni Sokoto lawọn ti wa, lẹyin iṣẹju diẹ, wọn aa tun ni ipinlẹ Jigawa ni. O ni ọrọ wọn ti ko jọ ara wọn lawọn ṣe ko wọn lọ sinu ọgba ileeṣẹ Amọtẹkun to wa ni Alagbaka, nibi tawọn ti kọkọ fun wọn lounjẹ ati mimu ki ọkan wọn le balẹ. Lẹyin naa lo ni oun ransẹ si olori awọn Hausa nipinlẹ Ondo, toun si fa awọn eeyan ọhun le e lọwọ lati ṣeto bi yoo ṣe da wọn pada si ipinlẹ koowa wọn. Oloye Adelẹyẹ ni awọn ri i gbọ lati ẹnu awọn Fulani tọwọ tẹ ọhun pe awọn ẹgbẹ wọn bii ọgbọn ni wọn ti kọkọ gunlẹ sipinlẹ Ondo ki awọn too de. O ni ohun to jẹ awọn logun bayii ni bi ọwọ ṣe fẹẹ tẹ gbogbo awọn ti wọn sọ naa nitori pe o ṣee ṣe ki ipinlẹ Ondo wa ninu ewu ti awọn ko ba tete ri wọn mu.


Lẹyin naa lo ni oun ransẹ si olori awọn Hausa nipinlẹ Ondo, toun si fa awọn eeyan ọhun le e lọwọ lati ṣeto bi yoo ṣe da wọn pada si ipinlẹ koowa wọn. Oloye Adelẹyẹ ni awọn ri i gbọ lati ẹnu awọn Fulani tọwọ tẹ ọhun pe awọn ẹgbẹ wọn bii ọgbọn ni wọn ti kọkọ gunlẹ sipinlẹ Ondo ki awọn too de. O ni ohun to jẹ awọn logun bayii ni bi ọwọ ṣe fẹẹ tẹ gbogbo awọn ti wọn sọ naa nitori pe o ṣee ṣe ki ipinlẹ Ondo wa ninu ewu ti awọn ko ba tete ri wọn mu.


Ile ti wọn gba Barnabas ko maa ṣọ lo ti n ja wọn lole l’Akurẹ

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Ile-ẹjọ Majisreeti kin-in-ni to wa l’Oke-Ẹda, niluu Akurẹ, ti dajọ ẹwọn ọdun kan aabọ fun ọmọkunrin ẹni ọdun mejilelogun kan, Joe Barnabas, lori ẹsun jija awọn ọga rẹ lole. Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii, ni olujẹjọ ọhun kọkọ fara han nile-ẹjọ, ọjọ naa gan-an ladajọ si fori ẹjọ rẹ ti sibi kan, niwọn igba toun funra rẹ ti gba pe oun jẹbi awọn ẹsun ti wọn fi kan an. Ni ibamu pẹlu ẹsun ti wọn ka si i lẹsẹ lasiko igbẹjọ, olujẹjọ ọhun ni wọn lo ji foonu olowo nla mẹta, ọpa aṣọ Kampala marun-un ati towẹli kan ti apapọ owo rẹ jẹ ẹgbẹrun lọna ọọdunrun le ẹẹdẹgbẹrin Naira (#300, 700). Awọn ẹru wọnyi ni wọn lo jẹ ti Adejuwọn Verona. Barnabas ni wọn ko duro lori eyi nikan, ṣe awọn agba bọ, wọn ni aji ede jẹ ko ni i jẹ ẹyọ kan ko ṣiwọ, ile ẹlomi-in ti wọn porukọ rẹ ni Orisadare Ọlayẹmi lo tun gba lọ, nibi to ti ji ẹgbẹrun lọna aadọta Naira, bata olowo nla kan ati awọtẹlẹ ọkunrin mẹta. Apapọ owo awọn nnkan to ji lẹẹkeji ni wọn lo to bii ẹgbẹrun lọna ẹẹdẹgbẹfa Naira din ẹyọ kan (#109, 000).


Awọn ẹru wọnyi ni wọn lo jẹ ti Adejuwọn Verona. Barnabas ni wọn ko duro lori eyi nikan, ṣe awọn agba bọ, wọn ni aji ede jẹ ko ni i jẹ ẹyọ kan ko ṣiwọ, ile ẹlomi-in ti wọn porukọ rẹ ni Orisadare Ọlayẹmi lo tun gba lọ, nibi to ti ji ẹgbẹrun lọna aadọta Naira, bata olowo nla kan ati awọtẹlẹ ọkunrin mẹta. Apapọ owo awọn nnkan to ji lẹẹkeji ni wọn lo to bii ẹgbẹrun lọna ẹẹdẹgbẹfa Naira din ẹyọ kan (#109, 000). Ẹni kẹta wọn, Adamọlẹkun Oludare, naa ko sai fara gba ninu iṣẹlẹ ọhun pẹlu bo ṣe tun kọja si yara tirẹ, nibi to ti ji sẹẹti kan ti ko ju ẹgbẹrun mẹrin aabọ pere lọ. Iṣẹlẹ yii ni wọn lo waye lagbegbe Alagbaka, lọjọ kẹta, ninu oṣu kẹwaa, ọdun 2021. Gbogbo awọn ẹsun yii ni ọlọpaa agbefọba, Akintimẹhin Nelson ni o tako abala irinwo din mẹwaaa (399) ninu iwe ofin ipinlẹ Ondo ti ọdun 2006.


Ẹni kẹta wọn, Adamọlẹkun Oludare, naa ko sai fara gba ninu iṣẹlẹ ọhun pẹlu bo ṣe tun kọja si yara tirẹ, nibi to ti ji sẹẹti kan ti ko ju ẹgbẹrun mẹrin aabọ pere lọ. Iṣẹlẹ yii ni wọn lo waye lagbegbe Alagbaka, lọjọ kẹta, ninu oṣu kẹwaa, ọdun 2021. Gbogbo awọn ẹsun yii ni ọlọpaa agbefọba, Akintimẹhin Nelson ni o tako abala irinwo din mẹwaaa (399) ninu iwe ofin ipinlẹ Ondo ti ọdun 2006. Nigba to n tẹsiwaju ninu ọrọ rẹ, Akintimẹhin ni inu oṣu kẹjọ, ọdun yii, ni Barnabas de siluu Akurẹ, to si bẹrẹ iṣẹ gẹgẹ bii ọlọdẹ ninu ọgba ile tawọn mẹtẹẹta to ja lole n gbe ninu oṣu kẹsan-an. O ni ki i ṣe ẹẹkan ṣoṣo lo ji awọn ẹru naa, diẹdiẹ lo n ji wọn titi ti aṣiri rẹ fi tu. Akintimẹhin ni ọdaran ọhun ti kọkọ ṣe ẹda awọn kọkọrọ to wọ ile ọkọọkan awọn olugbe ile naa, lẹyin to ba si ti silẹkun abawọle tan ni yoo too gba oju fereṣe ile-idana wọ yara ẹnikọọkan.


Nigba to n tẹsiwaju ninu ọrọ rẹ, Akintimẹhin ni inu oṣu kẹjọ, ọdun yii, ni Barnabas de siluu Akurẹ, to si bẹrẹ iṣẹ gẹgẹ bii ọlọdẹ ninu ọgba ile tawọn mẹtẹẹta to ja lole n gbe ninu oṣu kẹsan-an. O ni ki i ṣe ẹẹkan ṣoṣo lo ji awọn ẹru naa, diẹdiẹ lo n ji wọn titi ti aṣiri rẹ fi tu. Akintimẹhin ni ọdaran ọhun ti kọkọ ṣe ẹda awọn kọkọrọ to wọ ile ọkọọkan awọn olugbe ile naa, lẹyin to ba si ti silẹkun abawọle tan ni yoo too gba oju fereṣe ile-idana wọ yara ẹnikọọkan. O ni nigba tawọn olugbe ile ọhun ṣakiyesi pe nnkan awọn n sọnu ni wọn lọ sagọọ ọlọpaa lati fẹjọ sun. Gbogbo ẹru ti wọn n wa naa ni wọn pada ri ninu yara Barnabas, toun funra rẹ si jẹwọ pe loootọ loun ji wọn ko. Agbefọba ni oun ti ṣetan fun igbẹjọ, niwọn igba ti mẹrin ninu awọn ẹlẹrii marun-un ti oun ni ti wa ni kootu.


O ni nigba tawọn olugbe ile ọhun ṣakiyesi pe nnkan awọn n sọnu ni wọn lọ sagọọ ọlọpaa lati fẹjọ sun. Gbogbo ẹru ti wọn n wa naa ni wọn pada ri ninu yara Barnabas, toun funra rẹ si jẹwọ pe loootọ loun ji wọn ko. Agbefọba ni oun ti ṣetan fun igbẹjọ, niwọn igba ti mẹrin ninu awọn ẹlẹrii marun-un ti oun ni ti wa ni kootu. Nigba ti wọn beere lọwọ olujẹjọ ọhun boya o jẹbi awọn ẹsun ti wọn fi kan an tabi ko jẹbi, o kọkọ ni oun ko jẹbi, ṣugbọn nigba ti adajọ bi i leere bi awọn ẹru ti wọn ba ni ikawọ rẹ ṣe jẹ, o ni oun loun ji wọn ko ninu ile awọn ọga oun ti wọn gba oun lati maa ṣọ. O ni ọna ti akọwe kootu fi beere lọwọ oun ni ko ye oun daadaa ti oun fi kọkọ sọ pe oun ko jẹbi. Barnabas ni oun mọ pe oun jẹbi, ati pe kile-ẹjọ ba oun bẹ awọn ọga oun ti oun ja lole.


Nigba ti wọn beere lọwọ olujẹjọ ọhun boya o jẹbi awọn ẹsun ti wọn fi kan an tabi ko jẹbi, o kọkọ ni oun ko jẹbi, ṣugbọn nigba ti adajọ bi i leere bi awọn ẹru ti wọn ba ni ikawọ rẹ ṣe jẹ, o ni oun loun ji wọn ko ninu ile awọn ọga oun ti wọn gba oun lati maa ṣọ. O ni ọna ti akọwe kootu fi beere lọwọ oun ni ko ye oun daadaa ti oun fi kọkọ sọ pe oun ko jẹbi. Barnabas ni oun mọ pe oun jẹbi, ati pe kile-ẹjọ ba oun bẹ awọn ọga oun ti oun ja lole. Ó ni oun ko tun jẹ dan iru rẹ wo mọ bi wọn ba le foriji oun. Onidaajọ Musa Al-Yinus ni awọn olupẹjọ ti fidi ẹri wọn mulẹ kọja iyemeji. O ni ki Barnabas tete lọọ fẹwọn ọdun kan jura lori ẹsun kin-in-ni pẹlu ẹwọn oṣu mẹfa lori ẹsun keji.


Ó ni oun ko tun jẹ dan iru rẹ wo mọ bi wọn ba le foriji oun. Onidaajọ Musa Al-Yinus ni awọn olupẹjọ ti fidi ẹri wọn mulẹ kọja iyemeji. O ni ki Barnabas tete lọọ fẹwọn ọdun kan jura lori ẹsun kin-in-ni pẹlu ẹwọn oṣu mẹfa lori ẹsun keji. Apapọ ọjọ ti yoo lo lẹwọn waa jẹ ọdun kan aabọ gbako.


Apapọ ọjọ ti yoo lo lẹwọn waa jẹ ọdun kan aabọ gbako.


Awọn agbebọn ya wọ abule kan ni Kwara, wọn fipa ba obinrin meji lo pọ, wọn ṣa awọn kan ladaa

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Ọjọruu, Wẹsidee, ọṣẹ yii, lawọn agbebọn afurasi Fulani darandaran ti ko si ẹni to da wọn mọ ya wọ abule kan ti wọn n pe ni Nuku, nijọba ibilẹ Kaima, nipinlẹ Kwara, wọn ṣa eeyan meji niṣakuṣaa, bẹẹ ni wọn ji awọn ọmọbinrin meji gbe lọ. Lẹyin ti wọn fipa ba wọn lo pọ tan ni wọn tu wọn silẹ. Ninu atẹjade kan ti Agbẹnusọ ajọ ẹsọ alaabo ṣifu difẹnsi, ẹka ti ipinlẹ Kwara, Ọgbẹni Babawale Zaid Afolabi, fi lede niluu Ilọrin, ni Ọjọruu, Wẹsidee, ọṣẹ yii, lo ti sọ pe owurọ kutu Wẹsidee ni iṣẹlẹ naa waye, nigba ti awọn agbebọn ọhun ya wọ ile Alaaji Hassan Yunusa, niluu Nuku, nijọba ibilẹ Kaima, wọn tu gbogbo ile wọn, wọn n wa owo, ṣugbọn wọn ko ri owo kankan, ni wọn ba ṣa Alaaji Yunusa ati Woru Yunusa, ni iṣakuṣaa, wọn si ji awọn ọmọbinrin meji gbe lọ nibẹ, ṣugbọn nigba ti wọn fipa ba awọn ọmọ naa lo pọ tan ni wọn tu awọn mejeeji silẹ. Ni bayii awọn mejeeji ti wọn ṣa ladaa ti n gba itọju nileewosan ijọba to wa ni ilu Woro, ti awọn dokita si ti n ṣe oniruuru ayẹwo fawọn obinrin ti wọn fipa ba lo pọ. Afọlabi ni iwadii ti n lọ lọwọ lori iṣẹlẹ naa, awọn ẹṣọ alaabo yoo si ri i daju pe ọwọ tẹ awọn ọdaran naa.


Nitori ọrọ ti ko to nnkan, Ọlamilekan luyawo ẹ pa l’Ode-Rẹmọ

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Iwadii gidi ti bẹrẹ lori idi ti Ọlamilekan Mojiyagbe, ẹni ọdun mẹrinlelogun pere (24), ṣe bẹrẹ si i lu iyawo ẹ, to si ṣe bẹẹ lu u pa lọjọ kẹta, oṣu kọkanla yii, nile wọn to wa lagbegbe Oke-Ọla, l’Ode-Rẹmọ, nipinlẹ Ogun. Niṣe ni Ọlamilekan tilẹkun mọra ẹ pẹlu iyawo naa ti wọn pe ni Ṣeun Majiyagbe, to si bẹrẹ si i lu u lai jẹ ki ẹnikẹni wọle lati gba a silẹ. Awọn araale n gbọ ariwo iyawo naa bi ọkọ rẹ ti n lu, wọn fẹẹ gba a silẹ, ṣugbọn wọn ko rọna wọle nitori Ṣeun ti tilẹkun pa. Bi wọn si ti bẹ ẹ pe ko ṣilẹkun to, ko da wọn lohun. Nigba to taku ti ko ṣilẹkun, ti lilu ọhun ko si duro lawọn eeyan pe teṣan ọlọpaa Ode-Rẹmọ, lawọn yẹn ba lọ sibẹ ni nnkan bii aago mẹta ọsan ti wọn fi iṣẹlẹ naa to wọn leti. DSP Abimbọla Oyeyẹmi to fiṣẹlẹ naa sita ṣalaye pe titipa naa lawọn ọlọpaa to lọ sibẹ ṣi ba ilẹkun, wọn fipa ja a wọle ni, nitori ọkunrin to n luyawo ẹ naa tun kọ lati ṣilẹkun fun wọn. Nigba tawọn agbofinro wọle, obinrin to n lu naa ti wa ninu agbara ẹjẹ, ọkọ rẹ ti fi lulu ṣe e leṣe, ko si mọ ibi to wa mọ.


Nigba to taku ti ko ṣilẹkun, ti lilu ọhun ko si duro lawọn eeyan pe teṣan ọlọpaa Ode-Rẹmọ, lawọn yẹn ba lọ sibẹ ni nnkan bii aago mẹta ọsan ti wọn fi iṣẹlẹ naa to wọn leti. DSP Abimbọla Oyeyẹmi to fiṣẹlẹ naa sita ṣalaye pe titipa naa lawọn ọlọpaa to lọ sibẹ ṣi ba ilẹkun, wọn fipa ja a wọle ni, nitori ọkunrin to n luyawo ẹ naa tun kọ lati ṣilẹkun fun wọn. Nigba tawọn agbofinro wọle, obinrin to n lu naa ti wa ninu agbara ẹjẹ, ọkọ rẹ ti fi lulu ṣe e leṣe, ko si mọ ibi to wa mọ. Awọn ọlọpaa sare gbe e lọ sọsibitu Jẹnẹra Iṣara- Rẹmọ, ṣugbọn awọn dokita sọ pe o ti ku. Bayii ni wọn fọwọ ofin mu ọkọ to luyawo ẹ pa naa, wọn ju u si gbaga. Kọmiṣanna ọlọpaa Ogun, CP Lanre Bankọle, ti ni ki wọn gbe e lọ sẹka ti wọn ti n gbọ ẹjọ awọn apaayan fun iwadii to lagbara, wọn yoo si gba ibẹ gbe e lọ si kootu laipẹ rara.


Awọn ọlọpaa sare gbe e lọ sọsibitu Jẹnẹra Iṣara- Rẹmọ, ṣugbọn awọn dokita sọ pe o ti ku. Bayii ni wọn fọwọ ofin mu ọkọ to luyawo ẹ pa naa, wọn ju u si gbaga. Kọmiṣanna ọlọpaa Ogun, CP Lanre Bankọle, ti ni ki wọn gbe e lọ sẹka ti wọn ti n gbọ ẹjọ awọn apaayan fun iwadii to lagbara, wọn yoo si gba ibẹ gbe e lọ si kootu laipẹ rara.


Ẹgbẹ nọọsi fun ijọba Kwara ni ọjọ mẹẹẹdogun lati dahun si ibeere wọn

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Ẹgbẹ awọn nọọsi ati agbẹbi nilẹ yii, ẹka ti ipinlẹ Kwara, ti fun ijọba ni gbedeke ọjọ mẹẹẹdogun lati dahun si awọn ibeere lori ohun to ni i ṣe pẹlu irọrun awọn ọmọ ẹgbẹ ọhun tabi ki ẹgbẹ naa si gun le iyanṣẹlodi alaini gbendeke. Ọjọruu, Wẹsidee, ọṣẹ yii, ni ẹgbẹ naa ṣekilọ ọhun fun ijọba Kwara ninu atẹjade kan ti alaga wọn, Ọgbẹni Aminu Shehu, ati akọwe ẹgbẹ naa, Markus Luka, jumọ buwọ lu lẹyin ipade pajawiri kan ti wọn ṣe ni olu ile ẹgbẹ ọhun to wa niluu Ilọrin, nipinlẹ Kwara. Ẹgbẹ yii sọ pe awọn gbe igbeṣẹ yii lati ṣekilọ fun ijọba lori ọwọ ti wọn fi mu irọrun ati igbaye-gbadun awọn nọọsi ati agbẹbi lawọn ileewosan gbogbo nipinlẹ naa bii igbega lẹnu iṣẹ, eto aabo, awọn oṣiṣẹ ti ko to nnkan ati bẹẹ bẹẹ lọ, ti gbogbo awọn nnkan yii si n jẹ iṣoro fun awọn ọmọ ẹgbẹ naa. Ẹgbẹ ọhun fẹsun kan ijọba pe o mọ-ọn-mọ pa ẹgbẹ naa ti bii aṣọ to gbo ni, ti wọn ba si kọ lati dahun si gbogbo ibeere yii lẹyin ọjọ mẹẹẹdogun, awọn yoo gun le iyanṣẹlodi ti ko ni gbedeke.


Ile alaja mọkanlelogun to wo: Gomina Sanwo-Olu gbe igbimọ oluwadii dide

Jọkẹ Amọri Lati dena iru ijamba bẹẹ lọjọ iwaju, Gomina ipinlẹ Eko, Babajide-Sanwoolu, ti gbe igbimọ oluwadii kan dide lati tuṣu desalẹ ikoko lori ohun to fa a ti ile alaja mọkanlelogun ti wọn n kọ ni Ikoyi, nipinlẹ Eko, yii fi da wo. Igbimọ oluwadii ẹlẹni marun-un ti wọn yoo jọ ṣiṣẹ iwadii naa ni Tajudeen Adebanjọ, Precious Igbowelundu, Oyebọla Owolabi, Halima Balogun ati Faidat Ahmed. Awọn ọmọ igbimọ naa ni Aarẹ ẹgbẹ awọn to n ṣaato ilu, Nigeria Institute of Town Planners, Tayọ Ayinde, Alaga, Ekundayọ Ọnajọbi (Akọwe), Idris AkintilỌ, Yinka Ogundairo, Godfrey O. Godfrey ati Abilekọ Bunmi Ibrahim. Ọgbọn ọjọ, iyẹn oṣu kan, ni igbimọ naa yoo fi jokoo lati ṣiṣẹ iwadii yii. Gomina naa ni gbogbo awọn ti aje iwa buruku ba ṣi mọ lori lori ọrọ ile naa ko ni i lọ lai jiya. O fi kun un pe titi Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii, ijọba yoo kan si awọn ti awọn eeyan wọn ku nibẹ lati waa da wọn mọ, ki wọn le ṣayẹwo si awọn oku naa.


Ọgbọn ọjọ, iyẹn oṣu kan, ni igbimọ naa yoo fi jokoo lati ṣiṣẹ iwadii yii. Gomina naa ni gbogbo awọn ti aje iwa buruku ba ṣi mọ lori lori ọrọ ile naa ko ni i lọ lai jiya. O fi kun un pe titi Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii, ijọba yoo kan si awọn ti awọn eeyan wọn ku nibẹ lati waa da wọn mọ, ki wọn le ṣayẹwo si awọn oku naa. Bẹẹ lo ni ko ṣee ṣe lati mọ iye eeyan to wa labẹ ile naa nitori ko si akọsilẹ kankan to fi eleyii han yala latọdọ awọn to n kọle ni tabi awọn agbaṣẹṣe. Sanwoolu kẹdun pẹlu awọn mọlẹbi ti eeyan wa ninu ijamba naa. O ni gbogbo awọn ti awọn ba tun gbọ pe wọn ṣe ohun to ku diẹ kaato lori ọrọ ile naa ni oun yoo fi jofin.


Bẹẹ lo ni ko ṣee ṣe lati mọ iye eeyan to wa labẹ ile naa nitori ko si akọsilẹ kankan to fi eleyii han yala latọdọ awọn to n kọle ni tabi awọn agbaṣẹṣe. Sanwoolu kẹdun pẹlu awọn mọlẹbi ti eeyan wa ninu ijamba naa. O ni gbogbo awọn ti awọn ba tun gbọ pe wọn ṣe ohun to ku diẹ kaato lori ọrọ ile naa ni oun yoo fi jofin.


Wọn ni pasitọ Ridiimu atawọn oṣiṣẹ rẹ mejilelogun wa ninu awọn ti ile wo pa n’Ikoyi

Jọkẹ Amọri O ti di eeyan mejilelogun ti wọn ri oku wọn yọ ninu ijamba ile to wo niluu Ikoyi, nipinlẹ Eko, lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii. Ṣugbọn pẹlu rẹ naa, wọn ko ti i ri pasitọ ijọ Ridiimu kan ti wọn porukọ rẹ ni Ọla Ogunfuwa atawọn mọkanlelogun mi-in ti wọn ti wọn jẹ ọmọọṣẹ rẹ. Gẹgẹ bi iweeroyin Punch ṣe ṣalaye, wọn ni Ogunfuwa to jẹ oluṣọagutan ijọ Ridiimu ti wọn n pe ni Living Water Parish, to wa niluu Ibafo, nipinlẹ Ogun, wa ninu awọn agbaṣẹṣe to n ṣiṣẹ nibi ile to wo ọhun. O wa nibẹ lasiko iṣẹlẹ yii, ko si sẹni to ti i gburoo rẹ nibikibi, bẹẹ ni ko ti i si ninu awọn oku ti wọn ti ko jade ninu ile naa. Ọkan ninu awọn ọrẹ ọkunrin naa ti wọn porukọ rẹ ni Ọmọtọsho Ṣọla Emmanuel ṣalaye fun akọroyin Punch pe Ogunfuwa atawọn oṣiṣẹ rẹ bii mejilelogun lo wa labẹ ile to wo yii. O ṣalaye pe Ẹnijinnia ni ọkunrin yii, o si tun jẹ agbaṣẹṣe.


O wa nibẹ lasiko iṣẹlẹ yii, ko si sẹni to ti i gburoo rẹ nibikibi, bẹẹ ni ko ti i si ninu awọn oku ti wọn ti ko jade ninu ile naa. Ọkan ninu awọn ọrẹ ọkunrin naa ti wọn porukọ rẹ ni Ọmọtọsho Ṣọla Emmanuel ṣalaye fun akọroyin Punch pe Ogunfuwa atawọn oṣiṣẹ rẹ bii mejilelogun lo wa labẹ ile to wo yii. O ṣalaye pe Ẹnijinnia ni ọkunrin yii, o si tun jẹ agbaṣẹṣe. O ni awọn ọmọ iṣẹ rẹ, ninu eyi ti birikila, wẹda atawọn oniṣẹ ọwọ bẹẹ wa ni wọn tẹle ọkunrin naa wa si Ikoyi ti wọn ti n ṣiṣẹ yii lati ilu Ibafo. Ọmọtọsho ni lati ọjọ Aje, Mọnde, ti iṣẹlẹ naa ti ṣẹlẹ ti wọn si ti n yọ awọn eeyan jade, oun ko ti i ri pasitọ yii tabi eyikeyii ninu awọn oṣiṣẹ to ko lọ. O ni awọn to wa nibẹ lasiko iṣẹlẹ naa sọ pe pasitọ yii jade lasiko ijẹun, oun naa fẹẹ lọọ jẹun.


O ni awọn ọmọ iṣẹ rẹ, ninu eyi ti birikila, wẹda atawọn oniṣẹ ọwọ bẹẹ wa ni wọn tẹle ọkunrin naa wa si Ikoyi ti wọn ti n ṣiṣẹ yii lati ilu Ibafo. Ọmọtọsho ni lati ọjọ Aje, Mọnde, ti iṣẹlẹ naa ti ṣẹlẹ ti wọn si ti n yọ awọn eeyan jade, oun ko ti i ri pasitọ yii tabi eyikeyii ninu awọn oṣiṣẹ to ko lọ. O ni awọn to wa nibẹ lasiko iṣẹlẹ naa sọ pe pasitọ yii jade lasiko ijẹun, oun naa fẹẹ lọọ jẹun. Wọn ni bo ṣe n fọwọ rẹ pe ki oun le lọọ jẹun ni ọkan ninu awọn ọga rẹ pe e, to si pada wọnu ile. Ko ju iṣẹju marun-un si mẹwaa lẹyin eleyii ti ile naa da wo, oun naa si wa ninu rẹ pẹlu awọn oṣiṣẹ rẹ yii ati awọn mi-in. O ni iyanu Ọlọrun ni awọn n gbadura fun lori awọn ti wọn wa labẹ ile to da wo yii.


Wọn ni bo ṣe n fọwọ rẹ pe ki oun le lọọ jẹun ni ọkan ninu awọn ọga rẹ pe e, to si pada wọnu ile. Ko ju iṣẹju marun-un si mẹwaa lẹyin eleyii ti ile naa da wo, oun naa si wa ninu rẹ pẹlu awọn oṣiṣẹ rẹ yii ati awọn mi-in. O ni iyanu Ọlọrun ni awọn n gbadura fun lori awọn ti wọn wa labẹ ile to da wo yii. Bẹ o ba gbagbe, ọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, ni ile alaja mọkanlelogun naa da wo ni Ikoyi, to si ṣeku pa ọpọ eeyan, bẹẹ ni wọn si n lakaka lati yọ awọn mi-in ti wọn tun ha sinu ile naa.


Bẹ o ba gbagbe, ọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, ni ile alaja mọkanlelogun naa da wo ni Ikoyi, to si ṣeku pa ọpọ eeyan, bẹẹ ni wọn si n lakaka lati yọ awọn mi-in ti wọn tun ha sinu ile naa.


Awọn agbebọ ya wọ ile Ọjọgbọn Banji Akintoye l’Akurẹ

Jọkẹ Amọri Ọjọ Abamẹta, Satide, opin ọsẹ to kọja yii ni awọn agbebọn kan ya bo ile Olori ẹgbẹ to n ja fun ominira Yoruba, Ilana Oodua, Ọjọgbọn Bamiji Akintoye, niluu Akurẹ, nipinlẹ Ondo. Gẹgẹ bi atẹjade ti agbẹnusọ baba naa, Ọgbẹni Maxwell Adelẹyẹ, fi sita lo ti sọ pe o jẹ ẹdun ọkan fawọn lati kede pe awọn kan lọ sile olori ẹgbẹ to n ja fun ominira Yoruba, Ọjọgbọn Bamiji Akintoye, ni ọjọ Abamẹta, Satide, opin ọsẹ to kọja, ti wọn si yinbọn si ita ati gbogbo inu ile naa. Ibọn AK47 lo ni awọn ri ọta rẹ lẹyin ti wọn ja bọ nibi ori aja ti awọn eeyan naa yinbọ si. Adelẹyẹ ni awọn ti fi ọrọ naa to awọn ọlọpaa leti, ṣugbọn wọn ko ti i mu ẹnikẹni lori ọrọ naa. Ọjọgbọn Akintoye ko si ninu ile naa lasiko ti iṣẹlẹ aburu yii ṣẹlẹ.


Eeyan meji padanu ẹmi wọn ninu ijamba ọkọ ni Kwara

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin O kere tan, eeyan meji lo padanu emi wọn nibi ijamba ọkọ to waye lopopona Ilọrin si Bode Saadu, nipinlẹ Kwara, lọjọ Aje, Mọnde, ọṣẹ yii. Ilu kan ti wọn n pe ni Ọlọkọnla, loju ọna marosẹ Ilọrin si Bode Saadu, nipinlẹ Kwara, ni ijamba to mu ẹmi eeyan meji lọ naa ti waye. Ninu atẹjade kan ti Adari ẹsọ alaabo oju popo, ẹka ti ipinlẹ Kwara, Ọgbẹni Jonathan Ọwọade, fi sita lọjọ Aje, Mọnde, ọṣẹ yii, niluu Ilọrin, lo ti fidi iṣẹlẹ naa mulẹ, to si ni eeyan mẹfa ni wọn fara kasa nibi iṣẹlẹ naa nigba ti taya ọkọ akero kan pẹlu nọmba iforukọsilẹ BFU947XA, sadede fọ, ti dẹrẹba to wa ọkọ naa, Ọgbẹni Tekno, ko si ri ọkọ naa dari mọ Ọwọade tẹsiwaju pe awọn ọlọpaa lo ko awọn to fara pa lọ sileewosan kan ti wọn n pe ni Adua, ni agbegbe naa, ti wọn si ko awọn oku lọ si yara igbokuu-si nileewosan olukọni Fasiti Ilọrin, (UITH). O fi kun un pe ajọ naa ti n ṣe ilanilọyẹ fawọn awakọ pe ki wọn maa yẹ ọkọ wọn wo loore koore ki wọn too maa gbe si oju popo, ki wọn si yee ra taya aloku mọ.


Ijọba ti mu awọn ti wọn lọọ ṣakọlu sile Adajọ-binrin Odili l’Abuja

Faith Adebọla Ileeṣẹ ọlọpaa ilẹ wa ni ọwọ awọn ti tẹ gbogbo awọn to lọọ ṣakọlu sile ọkan lara awọn adajọ ile-ẹjọ to ga ju lọ nilẹ wa, Adajọ-binrin Mary Odili, lopin ọsẹ to kọja yii. Ọga agba patapata fun ileeṣẹ ọlọpaa, IGP Alkali Usman, lo fidi eyi mulẹ niluu Eko lọjọ Iṣẹgun, Tusidee yii, lasiko to sọrọ nibi eto idanilẹkọọ akanṣe ọlọjọ meji fawọn agbofinro ipinlẹ Eko ati Ogun, lagbegbe Victoria Island. Ṣaaju ni ọga agba pata ọhun ti sọ l’Abuja lọjọ Aje, pe awọn maa bẹrẹ iwadii lori iṣẹlẹ akọlu to waye ọhun, awọn si maa fimu awọn to ba jẹbi ọrọ ọhun danrin. Usman ni “Mo ti fẹsọ wo ṣaakun gbogbo ohun to n ṣẹlẹ, tori ẹ ni mi o ṣe fẹẹ sare sọrọ lori ẹ, tori oju lagbalagba n ya, agba ki i ya’nu, ati pe ohun tawọn ọmọ Naijiria n reti lati gbọ ni ibi ta a ba’ṣẹ de lori iṣẹlẹ ọhun, wọn fẹẹ mọ ohun to ṣẹlẹ gan-an ati ohun ta a ṣe lori ẹ. Ohun to da mi loju ni pe a ti fi pampẹ ofin gbe awọn to lọwọ ninu iwakiwa yii, a si ti n ṣewadii lẹnu wọn, a fẹẹ mọ ohun ti wọn ri lọbẹ ti wọn fi waro ọwọ bẹẹ. Lẹyin iwadii la maa mọ igbesẹ to kan.” Tẹ o ba gbagbe, awuyewuye nla lo da silẹ nigba tawọn agbofinro kan ti wọn ni ọtẹlẹmuyẹ DSS tijọba apapọ ni wọn, lọọ ya bo ile Abilekọ Odili, ti i ṣe iyawo gomina ipinlẹ Rivers tẹlẹ, Peter Odili, lọjọ kọkandinlọgbọn, oṣu kẹwaa, ọdun yii, niṣẹlẹ naa waye. Bi agbọn ṣe n sẹ lori iṣẹlẹ yii, bẹẹ ni ikamudu n sẹ, Minisita feto idajọ, Abubakar Malami, loun o mọ nnkan kan nipa ẹ, ileeṣẹ ọtẹlẹmuyẹ DSS lawọn o ran ẹnikan niṣẹ, bẹẹ lawọn EFCC ni ki i ṣawọn, ko too waa di pe ọwọ tẹ awọn eeyan naa gẹgẹ bi ọga ọlọpaa ilẹ wa ṣe sọ.


Ipinlẹ Ondo ṣagbekalẹ ile-ẹjọ giga meji ti yoo maa gbọ ẹsun iwa ọdaran nikan

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Adajọ agba ipinlẹ Ondo, Onidaajọ Williams Akintoroye, ti ṣagbekalẹ ile-ẹjọ tuntun meji ti yoo maa gbọ gbogbo ẹsun iwa ọdaran to ba ti n waye nipinlẹ naa. Kootu kẹfa ati ikeje ninu awọn kootu to wa ninu ọgba ile-ẹjọ giga to wa loju ọna Ọba Osupa, Akurẹ, ni wọn ti ya sọtọ fun gbigbọ ẹjọ awọn arufin lati asiko yii lọ. Gẹgẹ ba a ṣe fidi rẹ mulẹ ninu atẹjade ti Ọgbẹni Kọla Adeniyi to jẹ amugbalẹgbẹẹ fun kọmiṣanna feto idajọ nipinlẹ Ondo fi ṣọwọ sawọn oniroyin lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii, o ni igbesẹ yii waye ki igbẹjọ awọn afurasi ọdaran to n lọ lọwọ lawọn ile-ẹjọ giga le ya kiakia latari. O ni bi idajọ awọn arufin ṣe n falẹ, leyii to ṣokunfa bawọn ọgba ẹwọn ṣe n kun akunfaya ko dun mọ Amofin Charles Titiloye to jẹ kọmiṣanna ninu, idi ree to fi paṣẹ yiya ile-ẹjọ giga meji sọtọ, nibi ti igbẹjọ awọn ẹsun iwa ọdaran yoo ti maa waye lai fi akoko ṣofo mọ. Ile-ẹjọ giga to wa ninu ọgba ẹwọn Olokuta, niluu Akurẹ, nikan lo ni wọn ti n ṣẹjọ awọn ọdaran tẹlẹ, ṣugbọn kootu meji ti wọn tun ṣẹṣẹ gbe kalẹ bayii yoo din wahala awọn ẹsọ alaabo atawọn tọrọ kan ku nigbakuugba ti igbẹjọ ba fẹẹ waye. Adeniyi ni ki i ṣe pe awọn ile-ẹjọ giga yooku naa ko ni i maa gbẹjọ awọn arufin mọ awon ẹjọ ti wọn ba n ṣe, iyatọ to wa nibẹ ni pe awọn kootu mejeeji ti wọn ṣẹṣẹ ya sọtọ ko ni i maa gbọ ẹjọ mi-in ju ẹsun iwa ọdaran lọ.


Nitori pe wọn n gba ju owo tijọba ni ki wọn maa gba lọ, awọn ọga ileewe kan wọ gau ni Kwara

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Ọjọ Aje, Mọnde, ọṣẹ yii, ni ijọba ipinlẹ Kwara sọ pe awọn olori lawọn ileewe girama kan nipinlẹ Kwara ti wọ gau latari pe wọn n gba owo miiran to ju iye ti ijọba ni ki wọn o maa gba lọ lọwọ awọn ọmọ lawọn ileewe ijọba nipinlẹ ọhun. Kọmiṣanna lẹka eto ẹkọ ati idagbasoke ọmọniyan nipinlẹ Kwara, Hajia Sa’adatu Modibbo Kawu, lo sọrọ naa di mimọ nibi ipade pajawiri kan to ṣe nileeṣẹ to n ri si ọrọ eto ẹkọ nipinlẹ naa, o ni ṣe ni awọn olori ileewe kan n gba owo kọja iye ti ẹgbẹ obi ati olukọ fọwọ si, ti owo naa si jẹ eyi ti ko tọna. Bakan naa ni kọmiṣanna ni wọn tun n gba awọn eroja miiran lọwọ awọn ọmọ, ti wọn ko lẹtọọ lati gba a. O ni ijọba ko ni i maa wo wọn niran ki wọn maa ba orukọ rẹ jẹ, o waa ni gbogbo olori ileewe ti aje iwa ibajẹ naa ba ṣi mọ lori yoo jẹjọ. Awọn olori ileewe ti wọn ka iwa ibajẹ ọhun mọ lọwọ ni ilu Ilọrin ni :UBE Ita Ayisa, UBE Olulande, United Secondary School, Taiwo Isalẹ, United UBE, Taiwo Isale, Oke Aluko Junior & Senior Secondary School, UBE Ganmọ, Senior Secondary School Ganmọ, ati Senior Secondary School Amọyọ, nijọba ibilẹ Ifẹlodun, nipinlẹ naa.


Ọlọpaa ti mu ọmọkunrin ti akẹkọọ Poli Iree ku sile rẹ


Wọn ni ọdẹ-ori lo n yọ Iya Darasimi to ju awọn ọmọ rẹ mejeeji sinu kanga l’Oṣogbo lẹnu

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Gbogbo akitiyan awọn oṣiṣẹ panapana lati le ri awọn ọmọdebinrin meji ti iya wọn ju sinu kanga lalẹ ọjọ Aje, Mọnde, yọ jade lo ja si pabo latari bi omi ṣe kun inu kanga naa bamubamu. Iya awọn ọmọ naa, ẹni ti gbogbo eeyan mọ si Ọmọwumi, la gbọ pe laipẹ yii lo de lati orileede kan to lọ, to si jẹ pe latigba to ti de lo ti n ṣe gan-an-gan-an-gan kaakiri. Nigba to di alẹ ọjọ Aje, Mọnde, la gbọ pe obinrin to n gbe lagbegbe Anjọọrin, laduugbo Kọledowo, niluu Oṣogbo, ko awọn ọmọ rẹ mejeeji naa, to si ju wọn sinu kanga. Orukọ awọn ọmọ naa ni Nimisire Saka, ọmọ ọdun mẹjọ, ati Darasimi Saka, toun jẹ ọmọ ọdun marun-un. Aarọ ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ti awọn araadugbo mọ nnkan to ṣẹlẹ ni wọn lọọ fi ọrọ naa to ileeṣẹ panapana ati awọn ọlọpaa agbegbe naa leti. A gbọ pe lẹyin ti wọn ṣe wahala ti wọn ko si ri oku awọn ọmọ naa gbe jade ni awọn ọlọpaa mu obinrin naa lọ sagọọ wọn.


Orukọ awọn ọmọ naa ni Nimisire Saka, ọmọ ọdun mẹjọ, ati Darasimi Saka, toun jẹ ọmọ ọdun marun-un. Aarọ ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ti awọn araadugbo mọ nnkan to ṣẹlẹ ni wọn lọọ fi ọrọ naa to ileeṣẹ panapana ati awọn ọlọpaa agbegbe naa leti. A gbọ pe lẹyin ti wọn ṣe wahala ti wọn ko si ri oku awọn ọmọ naa gbe jade ni awọn ọlọpaa mu obinrin naa lọ sagọọ wọn. Alukoro fun ileeṣẹ panapana nipinlẹ Ọṣun, Ibrahim Adekunle, sọ pe lati alẹ ọjọ Aje lobinrin ọhun ti ju awọn ọmọ naa sinu kanga, ṣugbọn ọjọ Iṣẹgun lawọn araadugbo fi to ileeṣẹ wọn leti. Adekunle sọ siwaju pe omi inu kanga naa pọ, idi niyẹn ti wọn ko fi ri awọn ọmọ ọhun gbe jade. Bakan naa ni Alukoro ọlọpaa, SP Yẹmisi Ọpalọla, sọ pe awọn ti mu obinrin naa sọdọ, iwadii si ti bẹrẹ lori ọrọ naa.


Alukoro fun ileeṣẹ panapana nipinlẹ Ọṣun, Ibrahim Adekunle, sọ pe lati alẹ ọjọ Aje lobinrin ọhun ti ju awọn ọmọ naa sinu kanga, ṣugbọn ọjọ Iṣẹgun lawọn araadugbo fi to ileeṣẹ wọn leti. Adekunle sọ siwaju pe omi inu kanga naa pọ, idi niyẹn ti wọn ko fi ri awọn ọmọ ọhun gbe jade. Bakan naa ni Alukoro ọlọpaa, SP Yẹmisi Ọpalọla, sọ pe awọn ti mu obinrin naa sọdọ, iwadii si ti bẹrẹ lori ọrọ naa.


Nitori oku Fulani ti wọn ri ninu igbo, awọn eeyan n sa kuro niluu l’Akoko

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Awọn olugbe ilu Akoko kan la gbọ pe wọn ti n sa kuro nibugbe wọn nitori ibẹru akọlu awọn Fulani ti wọn le waa gbẹsan iku ọkan lara wọn ti wọn ṣalabaapade oku rẹ ninu igbo l’Ajọwa Akoko. Gẹgẹ bi iroyin to tẹ ALAROYE lọwọ lori iṣẹlẹ ọhun, awọn olugbe ilu bii Eriti, Igasi, Ajọwa, Akunnu, Gedegede ati Ikaram Akoko ni wọn ko loju oorun mọ lati ọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, latari ahesọ ọrọ ti wọn n gbọ pe awọn Fulani ti n pete ati waa ṣe akọlu si wọn latari ẹni wọn ti wọn pa sinu igbo ọhun. Ninu alaye ti ọkan ninu awọn araalu ta a forukọ bo lasiiri ṣe fun wa, o ni awọn Fulani kan ti awọn jọ n gbe lo yọ ọ sọ fawọn eeyan pe awọn bororo kan ti n ko ara wọn jọ lati waa ṣakọlu ojiji sí awọn eeyan agbegbe tiṣẹlẹ ọhun ti waye. O ni awọn majeeti-o-di ọhun fi kun un pe ohun tawọn to fẹẹ waa ṣe akọlu naa n fẹ ni pe ki awọn Fulani to ti moju ilẹ lagbegbe Akoko le ṣatilẹyin fun wọn ki erongba ibi ti wọn n gbero rẹ baa ṣe e ṣe. O ni lati igba tawọn ti gbọ ọrọ yii lọkan awọn ko ti balẹ mọ, ti ọpọlọpọ awọn ti ko laya si ti n kẹru ati ẹbi wọn sa kuro lawọn ilu mẹfẹẹfa ti wọn lo ṣee ṣe ki wọn foju wina akọlu to n bọ naa. Ọkan-o-jọkan ipade lo ni awọn ilu n ṣe lọwọ pẹlu awọn ọdẹ ibilẹ atawọn fijilante lori bi wọn yoo ṣe daabo bo ẹmi ati dukia awọn eeyan to ba jẹ pe loootọ lawọn onisẹẹbi ọhun fẹẹ waa pa itu ọwọ wọn.


O ni awọn majeeti-o-di ọhun fi kun un pe ohun tawọn to fẹẹ waa ṣe akọlu naa n fẹ ni pe ki awọn Fulani to ti moju ilẹ lagbegbe Akoko le ṣatilẹyin fun wọn ki erongba ibi ti wọn n gbero rẹ baa ṣe e ṣe. O ni lati igba tawọn ti gbọ ọrọ yii lọkan awọn ko ti balẹ mọ, ti ọpọlọpọ awọn ti ko laya si ti n kẹru ati ẹbi wọn sa kuro lawọn ilu mẹfẹẹfa ti wọn lo ṣee ṣe ki wọn foju wina akọlu to n bọ naa. Ọkan-o-jọkan ipade lo ni awọn ilu n ṣe lọwọ pẹlu awọn ọdẹ ibilẹ atawọn fijilante lori bi wọn yoo ṣe daabo bo ẹmi ati dukia awọn eeyan to ba jẹ pe loootọ lawọn onisẹẹbi ọhun fẹẹ waa pa itu ọwọ wọn. Gbogbo akitiyan wa lati ri alaga ijọba ibilẹ Ariwa Iwọ-Oorun Akoko, Alagba Ayọdele Akande, ba sọrọ ni ko so eso rere. Alukoro ileesẹ ọlọpaa ipinlẹ Ondo, Abilekọ Funmi Odulami, ta a ba sọrọ ni oun ko ti i gbọ ohun to jọ bẹẹ ni toun. Ọlọpaa kan to ba wa sọrọ laṣiiri lati ilu Akoko ni loootọ lawọn eeyan ri oku Fulani kan ninu aginjù ibi tó ku si lọsẹ to kọja.


Gbogbo akitiyan wa lati ri alaga ijọba ibilẹ Ariwa Iwọ-Oorun Akoko, Alagba Ayọdele Akande, ba sọrọ ni ko so eso rere. Alukoro ileesẹ ọlọpaa ipinlẹ Ondo, Abilekọ Funmi Odulami, ta a ba sọrọ ni oun ko ti i gbọ ohun to jọ bẹẹ ni toun. Ọlọpaa kan to ba wa sọrọ laṣiiri lati ilu Akoko ni loootọ lawọn eeyan ri oku Fulani kan ninu aginjù ibi tó ku si lọsẹ to kọja. Loju-ẹsẹ ti wọn ti gbọ nipa rẹ lo ni awọn ti debẹ, ti awọn si gbe oku ọhun lọ si mọṣuari.


Loju-ẹsẹ ti wọn ti gbọ nipa rẹ lo ni awọn ti debẹ, ti awọn si gbe oku ọhun lọ si mọṣuari.


Mẹmunat lọkọ oun ti lahun ju, lo ba ran ajinigbe si i n’Ifọ

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Mẹmunat Salaudeen lobinrin to bori dẹdẹ laarin awọn ọkunrin yii n jẹ, ṣugbọn ori to n bo ko ni ko ma ran awọn gende mẹta yii; Ọlayinka Lawal, Asungba Nura ati Usman Oluwatoyin, si ọkọ ẹ pe ki wọn ji i gbe koun le rowo gba lọwọ ẹ, nitori o ni ọkọ oun naa ni ahun ju ijapa lọ. Iṣẹ ijinigbe ọhun lawọn mẹta naa fẹẹ lọọ ṣe n’Ifọ, nipinlẹ Ogun, tawọn ọlọpaa fi mu wọn pẹlu ada ati okun lọwọ ni nnkan bii aago mẹfa aabọ irọlẹ ọjọ kin-in-ni, oṣu kọkanla, ọdun 2021 yii. Gẹgẹ bi DSP Abimbọla Oyeyẹmi to fi iṣẹlẹ naa ṣọwọ ṣe ṣalaye ṣe sọ, o ni oju ọna Papa/Itori lawọn ikọ ọlọpaa to n ṣọ oju ọna naa ti ri awọn gende mẹta yii lori ọkada, oju wọn ko si jọ ti ọmọluabi, irisi wọn mu ifura dani. Eyi lo ni o jẹ kawọn ọlọpaa naa da wọn duro, ti wọn yẹ ara wọn wo. Nibi ti wọn ti n yẹ wọn wo ni wọn ti ba okun nla kan to jẹ tuntun lara wọn, pẹlu ada, n lawọn ọlọpaa ba fi kun iwadii wọn lẹnu awọn afurasi naa. Awọn mẹtẹẹta ko sọ nnkan kan naa, kaluku n pa irọ oriṣiiriṣii nipa ibi ti wọn n lọ ni, ṣugbọn nigba tawọn agbofinro naa ko yee da wọn laamu, wọn jẹwọ pe obinrin kan, Mẹmunat Salaudeen, to n ṣiṣẹ nọọsi laduugbo awọn ni Balogun tuntun, Gas line, Ifọ, lo ran awọn niṣẹ.


Eyi lo ni o jẹ kawọn ọlọpaa naa da wọn duro, ti wọn yẹ ara wọn wo. Nibi ti wọn ti n yẹ wọn wo ni wọn ti ba okun nla kan to jẹ tuntun lara wọn, pẹlu ada, n lawọn ọlọpaa ba fi kun iwadii wọn lẹnu awọn afurasi naa. Awọn mẹtẹẹta ko sọ nnkan kan naa, kaluku n pa irọ oriṣiiriṣii nipa ibi ti wọn n lọ ni, ṣugbọn nigba tawọn agbofinro naa ko yee da wọn laamu, wọn jẹwọ pe obinrin kan, Mẹmunat Salaudeen, to n ṣiṣẹ nọọsi laduugbo awọn ni Balogun tuntun, Gas line, Ifọ, lo ran awọn niṣẹ. Awọn afurasi naa jẹwọ pe Mẹmunat lo fun awọn lẹgbẹrun mẹjọ naira, to ni kawọn fi ra ada ati okun to ba lagbara daadaa to ṣee so eeyan mọlẹ. Wọn ni iyaale ile naa sọ pe ọkọ oun, toun yoo tan waa ba awọn nibi kan lawọn ni lati ji gbe, bawọn ba si ti ji i gbe tan, kawọn fi okun naa so o mọlẹ bawọn ajinigbe tooto ṣe maa n ṣe, kawọn si waa maa beere owo nla fun itusilẹ rẹ, ko ju bẹẹ lọ. Wọn ni Mẹmuna sọ pe ọna kan ṣoṣo toun le fi rowo gba lọwọ ọkọ oun ree, afi ki wọn ji i gbe dandan.


Awọn afurasi naa jẹwọ pe Mẹmunat lo fun awọn lẹgbẹrun mẹjọ naira, to ni kawọn fi ra ada ati okun to ba lagbara daadaa to ṣee so eeyan mọlẹ. Wọn ni iyaale ile naa sọ pe ọkọ oun, toun yoo tan waa ba awọn nibi kan lawọn ni lati ji gbe, bawọn ba si ti ji i gbe tan, kawọn fi okun naa so o mọlẹ bawọn ajinigbe tooto ṣe maa n ṣe, kawọn si waa maa beere owo nla fun itusilẹ rẹ, ko ju bẹẹ lọ. Wọn ni Mẹmuna sọ pe ọna kan ṣoṣo toun le fi rowo gba lọwọ ọkọ oun ree, afi ki wọn ji i gbe dandan. Nigba ti aṣiri waa tu ṣa, awọn ọlọpaa lọọ mu Mẹmunat naa, bo si ti ri awọn ọmọ to ran niṣẹ loun naa ti mọ pe awo ti ya. Ẹsẹkẹsẹ lo jẹwọ fawọn ọlọpaa pe oun loun ran awọn mẹta naa niṣẹ loootọ. O ni ọkọ oun lahun ju, ki i foun lowo, bẹẹ owo wa lọwọ ẹ daadaa.


Nigba ti aṣiri waa tu ṣa, awọn ọlọpaa lọọ mu Mẹmunat naa, bo si ti ri awọn ọmọ to ran niṣẹ loun naa ti mọ pe awo ti ya. Ẹsẹkẹsẹ lo jẹwọ fawọn ọlọpaa pe oun loun ran awọn mẹta naa niṣẹ loootọ. O ni ọkọ oun lahun ju, ki i foun lowo, bẹẹ owo wa lọwọ ẹ daadaa. Mẹmuna sọ pe koun le rowo gidi gba lọwọ baale oun loun ṣe ran awọn ọmọ adugbo si i bii ajinigbe, oun ko mọ pe awo yoo ya. Wọn ti taari gbogbo wọn lọ sẹka to n ri si ijinigbe fun iwadii si i.


Mẹmuna sọ pe koun le rowo gidi gba lọwọ baale oun loun ṣe ran awọn ọmọ adugbo si i bii ajinigbe, oun ko mọ pe awo yoo ya. Wọn ti taari gbogbo wọn lọ sẹka to n ri si ijinigbe fun iwadii si i.


Lati ọjọ kin-in-ni ọdun to n bọ, a o ni i jẹ kẹni ti ko ba gba abẹrẹ Korona wọ mọto ero- Gomina Dapọ Abiọdun

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Anfaani ṣi wa fawọn ti ko ba ti i gba abẹrẹ ajẹsara Korona nipinlẹ Ogun lati tete ṣe bẹẹ, nitori to ba fi le di ọjọ kin-in-ni, oṣu kin-in-ni, ọdun to n bọ, awọn ti ko ba ti i gba a ko ni i le wọ ọkọ ero, wọn ko ni i jẹ ki ọkada gbe wọn mọ, wọn ko ni i wọle iṣẹ ijọba pẹlu, bẹẹ ni wọn ko ni i gba wọn laaye lọja ati nileewe ijọba. Gomina Dapọ Abiọdun lo sọ eyi di mimọ lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii,ti i ṣe ọjo kin-in-ni, oṣu kọkanla, ọdun 2021. Oke-Mosan, l’Abẹokuta, ni gomina ti sọrọ yii lasiko to n ṣefilọlẹ ipolongo gbigba abẹrẹ ajẹsara to n dena arun Korona. Abiọdun sọ pe afojusun ijọba ni lati fun eeyan miliọnu meji labẹrẹ yii nipinlẹ Ogun, lati dena itankalẹ arun aṣekupani naa. O ni awọn ti ṣafikun ibudo ti wọn ti n gba abẹrẹ yii, dipo ọgọrun-un kan ati mọkanlelọgbọn (131) to wa tẹlẹ, o lo ti di ẹẹdẹgbẹta ati mẹsan-an bayii ( 509), o si wa fawọn eeyan tọjọ ori wọn bẹre lati ọdun mejidinlogun soke. Bi wọn ba ti n gba abẹrẹ naa ni wọn yoo maa fun wọn ni kaadi to jẹ ẹri pe wọn ti gba a, kaadi naa ni ami idanimọ ti wọn yoo maa mu kiri lati ṣafihan pe awọn ti gba a. Ẹni ti ko ba waa ni kaadi yii, a jẹ pe ko ti i gba abẹrẹ ọhun niyẹn, ijọba ko si ni i ba a ṣe.


Abiọdun sọ pe afojusun ijọba ni lati fun eeyan miliọnu meji labẹrẹ yii nipinlẹ Ogun, lati dena itankalẹ arun aṣekupani naa. O ni awọn ti ṣafikun ibudo ti wọn ti n gba abẹrẹ yii, dipo ọgọrun-un kan ati mọkanlelọgbọn (131) to wa tẹlẹ, o lo ti di ẹẹdẹgbẹta ati mẹsan-an bayii ( 509), o si wa fawọn eeyan tọjọ ori wọn bẹre lati ọdun mejidinlogun soke. Bi wọn ba ti n gba abẹrẹ naa ni wọn yoo maa fun wọn ni kaadi to jẹ ẹri pe wọn ti gba a, kaadi naa ni ami idanimọ ti wọn yoo maa mu kiri lati ṣafihan pe awọn ti gba a. Ẹni ti ko ba waa ni kaadi yii, a jẹ pe ko ti i gba abẹrẹ ọhun niyẹn, ijọba ko si ni i ba a ṣe. Aaye wa lati gba a lati ọjọ kin-in-in, oṣu kọkanla yii, titi di ọjọ kẹẹẹdọgbọn, oṣu kejila, ọdun 20201, lẹyin gbedeke ọgọta ọjọ yii, gomina sọ pe o pari niyẹn.


Aaye wa lati gba a lati ọjọ kin-in-in, oṣu kọkanla yii, titi di ọjọ kẹẹẹdọgbọn, oṣu kejila, ọdun 20201, lẹyin gbedeke ọgọta ọjọ yii, gomina sọ pe o pari niyẹn.


Ile alaja mọkanlelogun wo le awọn to n ṣiṣẹ nibẹ lori l’Ekoo

Faith Adebọla, Eko Titi dasiko yii ni ko ti i sẹni to le sọ pato ipo tawọn oṣiṣẹ rẹpẹtẹ atawọn ọga wọn to wa nigba ti ile alaja mọkanlelogun kan da wo mọ wọn lori laaarọ ọjọ Aje, Mọnde yii. Iṣẹlẹ yii waye nibi ti iṣe ikọle ti n lọ lọwọ lori ile awoṣifila ọhun to wa lọna Gerrard, n’Ikoyi, l’Erekuṣu Eko. Bo tilẹ jẹ pe ọpọ awọn oṣiṣẹ eleto aabo ati awọn ẹṣọ ajọ to n ri si iṣẹlẹ pajawiri tijọba ipinlẹ Eko ati apapọ ni wọn ti wa nibi iṣẹlẹ naa, ti wọn si ti n fi ẹrọ katakata ko awoku ile naa kuro lati doola ẹmi awọn to wa labẹ ẹbiti naa, tabi ki wọn ko oku awọn to ba doloogbe jade. Lara awọn to n ṣiṣẹ lọwọ nibẹ ni ajọ LASEMA, NEMA, ọlọpaa, panapana, ati awọn oṣiṣẹ eleto ilera. Ko ti i sẹni to mọ pato ohun to ṣokunfa ajalu naa, ṣugbọn Ajọ Akoroyinjọ ilẹ wa (NAN), ti fidi iṣẹlẹ yii mulẹ.


Ọjọgbọn Ọṣinbajo yoo ṣefilọlẹ Gbọngan Aṣa ati Iṣe Yoruba lagbaaye ninu ọgba Fasiti Ibadan

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Gbogbo eto lo ti to bayii, nipa bi Igbakeji Aarẹ lorilẹ-ede yii, Ọjọgbọn Yẹmi Ọṣinbajo, yoo ṣe ṣẹfilọlẹ Gbọngan Aṣa ati Iṣe Yoruba lagbaaye, ti wọn pe ni ‘Ile (International Centre for Yoruba Arts and CultureYoruba), ni Yunifasiti ilu Ibadan, iyẹn lọjọ kẹtalelogun, oṣu kọkanla, ọdun 2021 yii. (23- 11-21) Gẹgẹ bi atẹjade to ti ọwọ awọn alaṣẹ eto naa wa ṣe wi, Ọọni Ile-Ifẹ; Ọba Adeyẹye Ẹnitan Ogunwusi, yoo kun Igbakeji Aarẹ lọwọ nibi ayẹyẹ yii, Alaafin Ọyọ, Ọba Lamidi Adeyẹmi kẹta si ni Alaga. Onibẹta leto yii, International Centre for Yoruba Arts And Culture (INCEYAC), pẹlu ẹka ti wọn ti n kẹkọọ ede ilẹ Adulawọ ( The Institute of African Studies) ati ẹka ede Yoruba ni Yunifasiti naa ( Yoruba Language Centre) lo gbe e kalẹ pẹlu alaye pe wọn yoo ṣiṣọ loju eegun ibi ti wọn yoo maa lo na fun eto yii. Wọn yoo ṣatupalẹ ohun ti ile Agbaye Yoruba yii wa fun gan-an, Ọjọgbọn Ọṣinbajo yoo si fi ipilẹ ile naa lelẹ loju gbogbo aye. Bi wọn ba waa pari ile alara yii o, yoo ni ile ikawe nla teeyan tun ti le ya iwe ka,(Library). Yoo ni ibudo ti wọn yoo maa tọju awọn iwe atayebaye si,(Archive), yoo ni ile iṣẹmbaye ti awọn nnkan atijọ yoo maa wa ( Museum), aaye igbafẹ yoo wa nibẹ pẹlu,(Recreation Centre), ibudo ẹka ayelujara teeyan ti le to nnkan pọ niṣẹju aaya yoo wa nibẹ, abule awọn onitiata ti wọn ti le yaṣẹ eyikeyii to ba wu wọn ( film village) ati igbo atọwọda to duro digbi bii igbo aiwọ yoo si tun wa nibẹ pẹlu.


Wọn yoo ṣatupalẹ ohun ti ile Agbaye Yoruba yii wa fun gan-an, Ọjọgbọn Ọṣinbajo yoo si fi ipilẹ ile naa lelẹ loju gbogbo aye. Bi wọn ba waa pari ile alara yii o, yoo ni ile ikawe nla teeyan tun ti le ya iwe ka,(Library). Yoo ni ibudo ti wọn yoo maa tọju awọn iwe atayebaye si,(Archive), yoo ni ile iṣẹmbaye ti awọn nnkan atijọ yoo maa wa ( Museum), aaye igbafẹ yoo wa nibẹ pẹlu,(Recreation Centre), ibudo ẹka ayelujara teeyan ti le to nnkan pọ niṣẹju aaya yoo wa nibẹ, abule awọn onitiata ti wọn ti le yaṣẹ eyikeyii to ba wu wọn ( film village) ati igbo atọwọda to duro digbi bii igbo aiwọ yoo si tun wa nibẹ pẹlu. Ọkan lara awọn olufọkatan INCEYAC to tun jẹ Oludasilẹ iwe iroyin ALAROYE, Alao Adedayọ, ṣalaye pe ọkan pataki ninu awọn ibudo teeyan ti le ṣewadii iṣẹ ọpọlọ ni ibi ti Ọṣinbajo fẹẹ ṣi yii. O ni awọn oluwadii bii olukọ fasiti, awọn akẹkọọ, onkọwe, akọroyin, onpitan atawọn eeyan laarin ilu yoo jẹ anfaani ẹ gidi lati ṣiṣẹ idagbasoke orilẹ-ede yii. “Bo ṣe jẹ pe awa la n fi ede Yoruba kọroyin ju lagbaaye lonii, ati nitori ajọṣẹpọ wa pẹlu ede yii, pẹlu iṣẹ-ọna, aṣa ati iṣe awọn Yoruba nipasẹ iwe iroyin wa-Alaroye, a le fi gbogbo ẹnu sọ ọ pe ko sibi kan lagbaaye lonii tawọn oluwadii abi ẹnikẹni ti le jokoo ṣewadii lori aṣa Yoruba atawọn eeyan rẹ.


Ọkan lara awọn olufọkatan INCEYAC to tun jẹ Oludasilẹ iwe iroyin ALAROYE, Alao Adedayọ, ṣalaye pe ọkan pataki ninu awọn ibudo teeyan ti le ṣewadii iṣẹ ọpọlọ ni ibi ti Ọṣinbajo fẹẹ ṣi yii. O ni awọn oluwadii bii olukọ fasiti, awọn akẹkọọ, onkọwe, akọroyin, onpitan atawọn eeyan laarin ilu yoo jẹ anfaani ẹ gidi lati ṣiṣẹ idagbasoke orilẹ-ede yii. “Bo ṣe jẹ pe awa la n fi ede Yoruba kọroyin ju lagbaaye lonii, ati nitori ajọṣẹpọ wa pẹlu ede yii, pẹlu iṣẹ-ọna, aṣa ati iṣe awọn Yoruba nipasẹ iwe iroyin wa-Alaroye, a le fi gbogbo ẹnu sọ ọ pe ko sibi kan lagbaaye lonii tawọn oluwadii abi ẹnikẹni ti le jokoo ṣewadii lori aṣa Yoruba atawọn eeyan rẹ. “Awa si gbagbọ pe o yẹ ka ni iru ẹ kan to le ran wa lọwọ ninu kikọ ilu wa, fun idi eyi, ohun iwuri gidi ni pe INCEYAC ati Yunifasiti Ibadan patẹ eyi papọ. Bẹẹ la nireti pe awọn ọmọ Yoruba lọkunrin atobinrin, atawọn eeyan mi-in ti wọn jẹ ọrẹ ọmọwe yii yoo dide iranlọwọ si agbekalẹ yii, wọn yoo da si i lọna ti wọn ba le gba fi ran wa lọwọ” Bẹẹ ni Adedayọ wi.


“Awa si gbagbọ pe o yẹ ka ni iru ẹ kan to le ran wa lọwọ ninu kikọ ilu wa, fun idi eyi, ohun iwuri gidi ni pe INCEYAC ati Yunifasiti Ibadan patẹ eyi papọ. Bẹẹ la nireti pe awọn ọmọ Yoruba lọkunrin atobinrin, atawọn eeyan mi-in ti wọn jẹ ọrẹ ọmọwe yii yoo dide iranlọwọ si agbekalẹ yii, wọn yoo da si i lọna ti wọn ba le gba fi ran wa lọwọ” Bẹẹ ni Adedayọ wi.


Ẹ ba mi bẹ Ọba Adeyẹmi, mo fẹẹ pada saafin Ọyọ-Olori Damilọla

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ninu ọdun 2021 yii, meji ninu awọn iyawo Alaafin Ọyọ, Ọba Lamidi Adeyẹmi, ni wọn kọ ọ silẹ, ti wọn sa kuro laafin, iyẹn lẹyin ti Olori Ọla ti kọkọ lọ loṣu kọkanla, ọdun 2020. Awọn meji to kuro laafin ninu ọdun yii ni Olori Aanu ati Olori Damilọla. Ninu awọn mẹta naa, ọkan ninu wọn torukọ ẹ n jẹ Damilọla, to kuro laafin loṣu mẹfa sẹyin lo ti n bẹ awọn abiyamọ aye ati gbogbo eeyan pata bayii pe ki wọn ba oun bẹ Alaafin pada, nitori oju oun ti ja a wayi, oun ti ṣetan lati pada saafin gẹgẹ bii ayaba. Ọjọ Aiku ọsẹ yii ti i ṣe Sannde, ọjọ kọkanlelọgbọn, oṣu kẹwaa, ni Damilọla to bimọ ọkunrin kan fun Alaafin Ọyọ, bọ soju opo Instagraamu rẹ, nibi to ti kọkọ kede pe ọkọ oun ko tọju oun, ko tọju ọmọ, o tun fun ọrẹ oun loyun, ṣugbọn ọrọ ti yipada bayii pẹlu bo ṣe tun kọ ọ sibẹ bayii pe kawọn eeyan waa ba oun bẹ Iku Baba Yeye o. O ni oun ti ko ọrọ oun akọkọ jẹ bayii, oun fẹẹ pada saafin. Bayii ni Dammy ṣalaye ara ẹ soju opo naa “Mo fẹẹ fi oju opo yii bẹbẹ fun aforiji lọwọ gbogbo ẹbi Adeyẹmi Alaafin Ọyọ, nipa ohun ti mo ti kọkọ sọ nipa wọn. Ẹ jọwọ, mo fẹ ki gbogbo yin mọ pe ki i ṣe pe ẹnikẹni fipa mu mi lati kọ ohun ti mo gbe jade yii, ori mi pe, mo mọ ohun ti mo n ṣe.


Ọjọ Aiku ọsẹ yii ti i ṣe Sannde, ọjọ kọkanlelọgbọn, oṣu kẹwaa, ni Damilọla to bimọ ọkunrin kan fun Alaafin Ọyọ, bọ soju opo Instagraamu rẹ, nibi to ti kọkọ kede pe ọkọ oun ko tọju oun, ko tọju ọmọ, o tun fun ọrẹ oun loyun, ṣugbọn ọrọ ti yipada bayii pẹlu bo ṣe tun kọ ọ sibẹ bayii pe kawọn eeyan waa ba oun bẹ Iku Baba Yeye o. O ni oun ti ko ọrọ oun akọkọ jẹ bayii, oun fẹẹ pada saafin. Bayii ni Dammy ṣalaye ara ẹ soju opo naa “Mo fẹẹ fi oju opo yii bẹbẹ fun aforiji lọwọ gbogbo ẹbi Adeyẹmi Alaafin Ọyọ, nipa ohun ti mo ti kọkọ sọ nipa wọn. Ẹ jọwọ, mo fẹ ki gbogbo yin mọ pe ki i ṣe pe ẹnikẹni fipa mu mi lati kọ ohun ti mo gbe jade yii, ori mi pe, mo mọ ohun ti mo n ṣe. “Gbogbo ohun ti mo sọ tẹlẹ pe Alaafin ko tọju mi yẹn, irọ ni. Gbogbo ohun ti mo sọ nipa wọn laburu, irọ ni. Awọn ọrẹ lo ti mi, gbogbo ẹ dẹ su mi ni mo ṣe jade laafin.


“Gbogbo ohun ti mo sọ tẹlẹ pe Alaafin ko tọju mi yẹn, irọ ni. Gbogbo ohun ti mo sọ nipa wọn laburu, irọ ni. Awọn ọrẹ lo ti mi, gbogbo ẹ dẹ su mi ni mo ṣe jade laafin. Ṣugbọn ni bayii, o ti han si mi kedere, mo si fi tọkan-tọkan tọrọ aforiji pẹlu bi mo ṣe gbiyanju lati fi ori ade wọlẹ ni gbangba. “Mo ti lọ s’Ekoo ati Abuja lati bẹbẹ fun aforiji idile ọba, mo n kọ ọrọ yii pẹlu omije loju mi, mo si n bẹ gbogbo abiyamọ aye daadaa pe kẹ ẹ jọọ, kẹ ẹ ba mi bẹ ọkọ mi, Alaafin Ọyọ, pe ki wọn dariji mi, ki wọn jẹ ki n pada saafin. “Gbogbo ẹyin ti mo si gbowo lọwọ yin, ma a da owo yin pada lẹsẹkẹsẹ ti mo ba ti pada sọdọ ọkọ mi laafin Ọyọ.” Obinrin to fẹẹ pada sile ọkọ lẹẹkeji yii pari ọrọ rẹ pe oloye lọrọ oun le ye, ṣugbọn ohun to daju ni pe ko sibi to da bii ile ẹni.


Ṣugbọn ni bayii, o ti han si mi kedere, mo si fi tọkan-tọkan tọrọ aforiji pẹlu bi mo ṣe gbiyanju lati fi ori ade wọlẹ ni gbangba. “Mo ti lọ s’Ekoo ati Abuja lati bẹbẹ fun aforiji idile ọba, mo n kọ ọrọ yii pẹlu omije loju mi, mo si n bẹ gbogbo abiyamọ aye daadaa pe kẹ ẹ jọọ, kẹ ẹ ba mi bẹ ọkọ mi, Alaafin Ọyọ, pe ki wọn dariji mi, ki wọn jẹ ki n pada saafin. “Gbogbo ẹyin ti mo si gbowo lọwọ yin, ma a da owo yin pada lẹsẹkẹsẹ ti mo ba ti pada sọdọ ọkọ mi laafin Ọyọ.” Obinrin to fẹẹ pada sile ọkọ lẹẹkeji yii pari ọrọ rẹ pe oloye lọrọ oun le ye, ṣugbọn ohun to daju ni pe ko sibi to da bii ile ẹni. Nigba ti Olori Damilọla kuro laafin, baba kan to ni oun loun ṣẹku foun gẹgẹ bii baba, parọwa sọmọbinrin naa pe ko pada sile ọkọ rẹ, ko yee parọ ohun ti Alaafin ko ṣe mọ ọn. Baba naa sọ nigba naa pe bi Alaafin ṣe n tọju Dammy lo n tọju iya rẹ, bẹẹ naa lo si n tọju awọn aburo Damilọla, to n sanwo ileewe wọn bo ṣe yẹ. Ṣugbọn Damilọla bu baba naa lori afẹfẹ nigba naa, o ni were alatẹnujẹ ni.


Nigba ti Olori Damilọla kuro laafin, baba kan to ni oun loun ṣẹku foun gẹgẹ bii baba, parọwa sọmọbinrin naa pe ko pada sile ọkọ rẹ, ko yee parọ ohun ti Alaafin ko ṣe mọ ọn. Baba naa sọ nigba naa pe bi Alaafin ṣe n tọju Dammy lo n tọju iya rẹ, bẹẹ naa lo si n tọju awọn aburo Damilọla, to n sanwo ileewe wọn bo ṣe yẹ. Ṣugbọn Damilọla bu baba naa lori afẹfẹ nigba naa, o ni were alatẹnujẹ ni. Ayaba yii sọ pe baba naa ti lọọ gba abẹtẹlẹ lọwọ Alaafin lo ṣe n sọ isọkusọ lori afẹfẹ, o ni nibo ni baba yii wa nigba toun gba sọọbu fun mama oun, toun ko ọja sibẹ, toun n da sanwo ileewe ọmọ oun, to fi wa n gbeja Alaafin. Afi bo ṣe tun waa di asiko yii ti Damilọla tun yi ilu pada, to tun ni Aafin Ọyọ ni Ọlọrun wa, ibẹ lo wu oun lati pada si, ki wọn ba oun bẹ ọkọ oun. Ni ti Olori Aanu toun naa kuro laafin lọdun yii, ọsẹ to kọja yii lo ni oun n mu ọkunrin mi-in bọ wa sile, toun yoo fi ṣọkọ tuntun.


Ayaba yii sọ pe baba naa ti lọọ gba abẹtẹlẹ lọwọ Alaafin lo ṣe n sọ isọkusọ lori afẹfẹ, o ni nibo ni baba yii wa nigba toun gba sọọbu fun mama oun, toun ko ọja sibẹ, toun n da sanwo ileewe ọmọ oun, to fi wa n gbeja Alaafin. Afi bo ṣe tun waa di asiko yii ti Damilọla tun yi ilu pada, to tun ni Aafin Ọyọ ni Ọlọrun wa, ibẹ lo wu oun lati pada si, ki wọn ba oun bẹ ọkọ oun. Ni ti Olori Aanu toun naa kuro laafin lọdun yii, ọsẹ to kọja yii lo ni oun n mu ọkunrin mi-in bọ wa sile, toun yoo fi ṣọkọ tuntun. Wọn si ni Olori Ọla to ṣide kikẹru jade laafin naa n jaye ori ẹ kiri Eko.


Wọn si ni Olori Ọla to ṣide kikẹru jade laafin naa n jaye ori ẹ kiri Eko.


Amọtẹkun mu ọmọdekunrin kan pẹlu apo igbol’Oṣogbo

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Ọwọ awọn ẹṣọ Amọtẹkun ti tẹ ọmọdekunrin kan, ẹni ti wọn forukọ bo laṣiri, odidi baagi igbo (Indian hemp) ni wọn ka mọ ọn lọwọ. Agbegbe Sabo, niluu Oṣogbo, la gbọ pe wọn ti ri ọmọkunrin naa mu. Gẹgẹ bi ọkunrin kan ti iṣẹlẹ naa ṣoju ẹ, Ọlatoye, ṣe sọ, ọpọlọpọ wakati ni wọn fi dọdẹẹ rẹ ko too di pe ọwọ tẹ ẹ. Ọlatoye sọ siwaju pe ọkan pataki lara awọn to n tagbo niluu Oṣogbo ni afurasi naa n ṣiṣẹ fun, koda, o tun pe ọga rẹ ọhun lori foonu lọgan ti ọwọ awọn Amọtẹkun tẹ ẹ lati wa gba a silẹ. Nigba to n fidi iṣẹlẹ naa mulẹ, alakooso ẹṣọ Amọtẹkun l’Ọṣun, Amitolu Shittu, sọ pe lẹyin ti awọn mu un ni awọn fa a le awọn ọtẹlẹmuyẹ lọwọ fun iwadii. Amitolu ṣalaye pe aadọta kilogiraamu igbo ni awọn ba ninu baagi to gbe lọwọ, awọn si ti n wa ẹni to n ṣiṣẹ fun gan-an bayii. O ni afurasi ọhun pe ọga rẹ pe ko waa gba oun silẹ, ṣugbọn ọga rẹ ko ti i yọju.


Nigba to n fidi iṣẹlẹ naa mulẹ, alakooso ẹṣọ Amọtẹkun l’Ọṣun, Amitolu Shittu, sọ pe lẹyin ti awọn mu un ni awọn fa a le awọn ọtẹlẹmuyẹ lọwọ fun iwadii. Amitolu ṣalaye pe aadọta kilogiraamu igbo ni awọn ba ninu baagi to gbe lọwọ, awọn si ti n wa ẹni to n ṣiṣẹ fun gan-an bayii. O ni afurasi ọhun pe ọga rẹ pe ko waa gba oun silẹ, ṣugbọn ọga rẹ ko ti i yọju. O fi kun ọrọ rẹ pe awọn ko ni i dẹkun didẹ pampẹ mu awọn ọdaran ti wọn ba ro pe awọn le sọ ipinlẹ Ọṣun di ibuba, afi ti wọn ba kuro tabi ki wọn ti ọwọ ọmọ wọn bọ aṣọ.


O fi kun ọrọ rẹ pe awọn ko ni i dẹkun didẹ pampẹ mu awọn ọdaran ti wọn ba ro pe awọn le sọ ipinlẹ Ọṣun di ibuba, afi ti wọn ba kuro tabi ki wọn ti ọwọ ọmọ wọn bọ aṣọ.


Ti ẹ ba ni kawọn Fulani ma fi maaluu jẹko ni gbangba mọ, ẹ ni lati wa ọna miiran fun wọn-Gomina Kwara

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Gomina ipinlẹ Kwara, Abdulrahman Abdulrasaq, ti sọ pe ipenija eto aabo ni ẹkun Ariwa orile-ede Naijiria, paapaa ju lọ bawọn gomina ni Guusu orile-ede yii ṣe kede ifofin de ifẹran jẹko ni gbangba, o ti mu ki awọn Fulani darandaran maa ya wọ ipinlẹ Kwara kẹtikẹti, ti ko si rọrun lati gbe ofin ma- fẹran-jẹko kalẹ. Nibi ifọrọwanilẹnu wo ti wọn ṣe fun Gomina Abdulrazak lo ti fọrọ naa lede fun awọn oniroyin, o ni awọn ajeji Fulani darandaran to n ya wọ Kwara ti n pọ ju awọn ọmọ onile lọ bayii. Abdulrasaq ni ti ba wo Guusu ipinlẹ Kwara, ti a si de Ariwa ipinlẹ Kwara, atawọn abule miiran, a o ri i pe, ṣe ni awọn Fulani darandaran ọhun n wọ ibẹ kẹtikẹti, ti wọn si ti fẹẹ pọ ju awọn ọmọ ilu lọ. Gomina ni ofin ma-fẹran-jẹko ko ṣe e fagbara mu, tori pe ọrọ ẹtọ ọmọniyan ni, ọmọniyan le rin yan fanda bo ṣe wu u, idi ni pe o ti wa ninu iwe ofin orile-ede Naijiria. O ni ti ẹ ba ri awọn ọmọ Fulani ninu igbo, wọn o kawe, lẹyin ki wọn maa da maaluu kiri ninu igbo, awọn agbẹ n ya owo ti wọn fi n dako, awọn Fulani n fi maaluu jẹ ẹ, ti wọn si ri inu oko gẹgẹ bii ọna fun awọn maaluu wọn. Gomina beere pe oju ọna ti awọn oyinbo amunisin ṣe fawọn Fulani darandaran lọjọsi da?


Gomina ni ofin ma-fẹran-jẹko ko ṣe e fagbara mu, tori pe ọrọ ẹtọ ọmọniyan ni, ọmọniyan le rin yan fanda bo ṣe wu u, idi ni pe o ti wa ninu iwe ofin orile-ede Naijiria. O ni ti ẹ ba ri awọn ọmọ Fulani ninu igbo, wọn o kawe, lẹyin ki wọn maa da maaluu kiri ninu igbo, awọn agbẹ n ya owo ti wọn fi n dako, awọn Fulani n fi maaluu jẹ ẹ, ti wọn si ri inu oko gẹgẹ bii ọna fun awọn maaluu wọn. Gomina beere pe oju ọna ti awọn oyinbo amunisin ṣe fawọn Fulani darandaran lọjọsi da? Awọn oyinbo ṣe ọna ọhun fun wọn, ti wọn si fi awọn ẹṣọ sibẹ ti wọn n gbowo ori lọwọ wọn, sugbọn ni bayii, gbogbo ọna naa ni awọn agbẹ fi n dako, nibo ni ki awọn Fulani maa ko maaluu wọn gba. O tẹsiwaju pe bi ilu ṣe n tobi ti awọn eeyan n kọle, ti wọn n gba iwe ilẹ wọn, tumọ si pe wọn ti n lo ilẹ to yẹ ki awọn maaluu maa gba niyẹn. Ọmọ Naijiria ni wọn, wọn si lẹtọ lati rin lori ilẹ bo ṣe wu wọn labẹ ofin, ti ẹ ba si ni wọn o gbọdọ fi maaluu jẹko ni gbangba mọ, ẹ ni lati wa ọna miiran fun wọn.


Awọn oyinbo ṣe ọna ọhun fun wọn, ti wọn si fi awọn ẹṣọ sibẹ ti wọn n gbowo ori lọwọ wọn, sugbọn ni bayii, gbogbo ọna naa ni awọn agbẹ fi n dako, nibo ni ki awọn Fulani maa ko maaluu wọn gba. O tẹsiwaju pe bi ilu ṣe n tobi ti awọn eeyan n kọle, ti wọn n gba iwe ilẹ wọn, tumọ si pe wọn ti n lo ilẹ to yẹ ki awọn maaluu maa gba niyẹn. Ọmọ Naijiria ni wọn, wọn si lẹtọ lati rin lori ilẹ bo ṣe wu wọn labẹ ofin, ti ẹ ba si ni wọn o gbọdọ fi maaluu jẹko ni gbangba mọ, ẹ ni lati wa ọna miiran fun wọn. Gomina Abdulrazak ni awọn yoo gbe igbimọ kalẹ ti yoo wa ọna abayọ si ipenija yii, ti wọn yoo sọ fun awọn to ni ilẹ ko fun awọn Fulani darandaran ni ilẹ, o ni koda, ki wọn fun wọn ni ilẹ, iṣoro yoo tun wa pẹlu tori pe ijọba ipinlẹ ko ni ilẹ, bi ijọba ba gba ilẹ awọn kan, wọn gbọdọ san owo ‘gba ma binu’ fun awọn to ni ilẹ naa, eyi lo mu ki awọn gomina kan maa beere owo lọwọ ijọba apapọ fun eto naa, tori pe ijọba ipinlẹ nilo lati ra ilẹ. Abdulrazaq sọ pe wọn gbọdọ mu idaduro ba ofin ma-fẹran-jẹko, ninu ki wọn fun awọn lowo ‘gba-ma binu’ tabi ki wọn fun wọn lasiko diẹ ki wọn le wa ọna abayọ si iṣoro ‘ma-fẹran-jẹko’ ni gbangba, tori pe bayii, awọn Fulani n ra ounjẹ fun awọn maaluu wọn ni, eyi to mu ki ẹran maaluu wọn lori atẹ.


Gomina Abdulrazak ni awọn yoo gbe igbimọ kalẹ ti yoo wa ọna abayọ si ipenija yii, ti wọn yoo sọ fun awọn to ni ilẹ ko fun awọn Fulani darandaran ni ilẹ, o ni koda, ki wọn fun wọn ni ilẹ, iṣoro yoo tun wa pẹlu tori pe ijọba ipinlẹ ko ni ilẹ, bi ijọba ba gba ilẹ awọn kan, wọn gbọdọ san owo ‘gba ma binu’ fun awọn to ni ilẹ naa, eyi lo mu ki awọn gomina kan maa beere owo lọwọ ijọba apapọ fun eto naa, tori pe ijọba ipinlẹ nilo lati ra ilẹ. Abdulrazaq sọ pe wọn gbọdọ mu idaduro ba ofin ma-fẹran-jẹko, ninu ki wọn fun awọn lowo ‘gba-ma binu’ tabi ki wọn fun wọn lasiko diẹ ki wọn le wa ọna abayọ si iṣoro ‘ma-fẹran-jẹko’ ni gbangba, tori pe bayii, awọn Fulani n ra ounjẹ fun awọn maaluu wọn ni, eyi to mu ki ẹran maaluu wọn lori atẹ.


O ma ṣe o! Ile wo pa ọmọọdun mẹta aabọ n’Ibadan

Ọlawale Ajao, Ibadan Alẹ ọjọ Abamẹta, Satide to kọja yii, ki i ṣe ojumọ rere fawọn olugbe adugbo Kọlọkọ, nigboro Ibadan, pẹlu bi ile ṣe wo pa ọmọọdun mẹta kan ti wọn pe ni Ajagbe laduugbo naa. ALAROYE gbọ pe niṣe nile ọhun ṣadeede da wo lulẹ lai fu ẹnikẹni lara ti tẹlẹ. Gẹgẹ bi aladuugbo ọhun, Alhaja Sariyu Ọlanrewaju, ṣe sọ, o ni nnkan bii aago meje alẹ Satide lawọn gbọ ariwo nla kan bii ẹni pe nnkan ja lulẹ. “Ibi ti ẹ n wo yii lo kọkọ wo lulẹ. Bi mo ṣe sun mọ’bẹ pe ki n wo nnkan to n ṣẹlẹ ni mo ṣakiyesi pe abala yooku naa n ya bọ lojiji, ṣugbọn o ṣe ni laaanu pe ibi ti ọmọ yẹn sare lọ gan-an nile yẹn wo si. Ibi ti ile fẹẹ wo si lo sa lọ.’’ Ninu ọrọ tiẹ, Abilekọ Nikẹ Ọlanrewaju sọ pe “mo tiẹ gbiyanju gbogbo agbara mi lati doola ẹmi ẹ, ṣugbọn pabo ni gbogbo igbiyanju naa ja si.” Akọwe ẹgbẹ awọn lanlọọdu agbegbe naa sọ pe bo ṣe jẹ pe ile ọhun lo wo jẹ iyalẹnu fun gbogbo eeyan nitori oun lo tuntun ju ninu awọn ile agbegbe naa pẹlu bo ṣe jẹ pe lọdun 1973 ni wọn kọ ọ. Bẹẹ, aimọye ọdun ṣaaju igba naa ni wọn ti kọ awọn ile yooku lagbegbe ọhun.


Daniel ati Ṣẹgun n jale lọwọ l’Ọta lawọn ọlọpaa mu wọn

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ko le pẹ rara ti awọn ọkunrin meji yii, Edehikenna Daniel Stanley ati Ṣẹgun Tọpẹ, yoo fi foju bale-ẹjọ, nitori ọga ọlọpaa ipinlẹ Ogun ti wọn ti mu wọn nibi ti wọn ti n ja ileeṣẹ kan lole ti paṣẹ pe ki wọn tete ko wọn lọ si kootu lati ṣalaye ẹnu wọn. Ọgbọnjọ, oṣu kẹwaa, lọwọ ba awọn mejeeji, lasiko ti wọn n jale lọwọ ni nnkan bii aago mẹta oru, nileeṣẹ kan ti wọn pe ni Park Company, to wa l’Ọta, nipinlẹ Ogun . Alukoro ọlọpaa Ogun, DSP Abimbọla Oyeyẹmi, to ṣalaye bo ṣe ṣẹlẹ, sọ ọ di mimọ pe awọn kan ni wọn pe teṣan ọlọpaa Onipaanu, l’Ọta, pe awọn ole ti wọ ileeṣẹ naa, wọn ti ko awọn ọlọdẹ to n ṣọ ibẹ ni papamọra, wọn si ti n ji awọn nnkan nileeṣẹ ọhun lọ. Eyi ni CSP Bamidele Job ti i ṣe DPO teṣan naa fi ko awọn ikọ rẹ lẹyin lọ sibẹ. Bi wọn ti dọhun-un ti awọn ẹlẹgiri to n jale naa ri wọn ni wọn ti ka a nilẹ, wọn bẹrẹ si i sa lọ. Awọn ọlọpaa naa bẹrẹ si i le wọn, wọn si ri awọn mejeeji mu.


Eyi ni CSP Bamidele Job ti i ṣe DPO teṣan naa fi ko awọn ikọ rẹ lẹyin lọ sibẹ. Bi wọn ti dọhun-un ti awọn ẹlẹgiri to n jale naa ri wọn ni wọn ti ka a nilẹ, wọn bẹrẹ si i sa lọ. Awọn ọlọpaa naa bẹrẹ si i le wọn, wọn si ri awọn mejeeji mu. Batiri tawọn onileeṣẹ nla-nla maa n lo lawọn meji naa ti ji kalẹ, awọn ọlọpaa gba a lọwọ wọn. Bakan naa ni wọn tun gba ibọn onike ti wọn fi dẹruba awọn ọlọdẹ to n ṣọ ibẹ, ti wọn si fi halẹ mọ wọn pe awọn yoo pa wọn. Bi wọn ti mu wọn naa ni CP Lanre Bankọle ti paṣẹ pe ki wọn ko wọn lọ sẹka iwadii iwa ọdaran nipinlẹ Ogun, lẹyin naa ni wọn yoo foju bale-ẹjọ.


Batiri tawọn onileeṣẹ nla-nla maa n lo lawọn meji naa ti ji kalẹ, awọn ọlọpaa gba a lọwọ wọn. Bakan naa ni wọn tun gba ibọn onike ti wọn fi dẹruba awọn ọlọdẹ to n ṣọ ibẹ, ti wọn si fi halẹ mọ wọn pe awọn yoo pa wọn. Bi wọn ti mu wọn naa ni CP Lanre Bankọle ti paṣẹ pe ki wọn ko wọn lọ sẹka iwadii iwa ọdaran nipinlẹ Ogun, lẹyin naa ni wọn yoo foju bale-ẹjọ.


Sọji yii ma laya o, inu ile awọn obi ọmọ ọdun mọkanla kan lo ti lọọ fipa ba a lo pọ l’Akurẹ

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Awọn ọlọpaa ipinlẹ Ondo ti fi pampẹ ofin gbe ọkunrin kan, Sọji Bakare, lori ẹsun fifipa ba ọmọbinrin ẹni ọdun mẹwaa lo pọ l’Akurẹ. Afurasi ọhun ti inagijẹ rẹ n jẹ SOJ ni wọn lo bo ọmọdebinrin ta a forukọ bo lasiiri naa mọlẹ ninu ile awọn obi rẹ to wa laduugbo Ayeyẹmi, Iṣọlọ, niluu Akurẹ, lọjọ Abamẹta, Satide, ọsẹ to kọja. Gẹgẹ ba a ṣe fidi rẹ mulẹ, inu Ẹsiteeti Edo Lodge, to wa lagbegbe Oke-Ijẹbu ni Sọji n gbe, ọpọlọpọ igba lo si maa n wa si Iṣọlọ lati waa ba iyawo rẹ to n taja laduugbo naa ṣere. Eyi to wa kẹyin lọjọ Abamẹta, Satide, to kọja, ni wọn lo lo anfaani aisinile awọn obi ọmọ ileewe alakọọbẹrẹ ọhun lati fipa ba a lo pọ. Ninu ọrọ tirẹ, Abilekọ Yinka Rọmọkẹ Babalọla to jẹ iya ọmọdebinrin ọhun ni kayeefi nla lo jẹ foun pẹlu bi oun ṣe ba afurasi naa lori ọmọ oun nigba toun pada de lati ọja ti oun n lọ. O ni loju-ẹsẹ loun ti fiṣẹlẹ yii to awọn ọlọpaa létí, tí wọn sì ti gbé ọmọ naa lọ sile iwosan fun itọju ati ayẹwo.


Eyi to wa kẹyin lọjọ Abamẹta, Satide, to kọja, ni wọn lo lo anfaani aisinile awọn obi ọmọ ileewe alakọọbẹrẹ ọhun lati fipa ba a lo pọ. Ninu ọrọ tirẹ, Abilekọ Yinka Rọmọkẹ Babalọla to jẹ iya ọmọdebinrin ọhun ni kayeefi nla lo jẹ foun pẹlu bi oun ṣe ba afurasi naa lori ọmọ oun nigba toun pada de lati ọja ti oun n lọ. O ni loju-ẹsẹ loun ti fiṣẹlẹ yii to awọn ọlọpaa létí, tí wọn sì ti gbé ọmọ naa lọ sile iwosan fun itọju ati ayẹwo. Nigba to n fidi iṣẹlẹ ọhun mulẹ, Alukoro ọlọpaa ipinlẹ Ondo, Abilekọ Funmi Ọdunlami, ni iwadii awọn ṣi n tẹsiwaju. O ni awọn ti n gbe igbesẹ lori bi afurasi naa yoo ṣe foju bale-ẹjọ ni kete ti iwadii ba ti pari lori ẹsun ti wọn fi kan-an.


Nigba to n fidi iṣẹlẹ ọhun mulẹ, Alukoro ọlọpaa ipinlẹ Ondo, Abilekọ Funmi Ọdunlami, ni iwadii awọn ṣi n tẹsiwaju. O ni awọn ti n gbe igbesẹ lori bi afurasi naa yoo ṣe foju bale-ẹjọ ni kete ti iwadii ba ti pari lori ẹsun ti wọn fi kan-an.


Tinubu ṣabẹwo si Buhari

Faith Adebọla Agba ọjẹ oloṣelu ilu Eko ati adari ẹgbẹ oṣelu All Progressives Congress (APC) nni, Aṣiwaju Bọla Ahmed Tinubu, ti sabẹwo pataki si Aarẹ ilẹ wa, Muhammadu Buhari, nile rẹ to wa nile ijọba, l’Abuja. Ọsan ọjọ Aiku, Sannde, ọjọ kọkanlelọgbọn yii, ni Tinubu kanlẹkun ile Aarẹ, tiyẹn si gba a lalejo. A gbọ pe bi Bọla ṣe de ọdọ Buhari ni wọn ti wọle si yara alejo, ti wọn si tilẹkun mọri ṣepade fun bii ogoji iṣẹju, wọn ko faaye gba oniroyin kan nipade ọhun. Amọ lẹyin ipade naa, Tinubu ba awọn oniroyin sọrọ nile ijọba, o ni koko pataki ipade toun ṣe pẹlu Aarẹ ni lati dupẹ lọwọ Buhari fun bo ṣe pọn oun le, to ṣabẹwo sọdọ oun nigba toun n gba itọju lọwọ laipẹ yii niluu London, lorileede United Kingdom, latari ojugun to dun oun toun lọọ ṣiṣẹ abẹ si. O ni eeyan daadaa ni Buhari, ọmọluabi ni, Olori to si ṣe e mu yangan ni, tori o kaaanu oun, o si bikita nipa awọn eeyan. Tẹ o ba gbagbe, ọjọ Abamẹta, Satide yii, ni Tinubu ṣe iru abẹwo yi kan naa si Igbakeji Aarẹ, Ọjọgbọn Yẹmi Oṣinbajo, l’Abuja, ti wọn si jọọ tilẹkun mọri sọrọ bakan naa.


Iyanu nla! Iyawo Yinka Odumakin bi ibeji s’Amẹrika

Faith Adebọla Bi ko ba si ti kokoro buruku ti ki i jẹ ka gbadun obi to gbo ni, bi ko si ti iku to yọwọ gbajugbaja ajafẹtọọ ọmọniyan ati agbẹnusọ tẹlẹ fun ẹgbẹ Afẹnifẹre nni, Yinka Odumakin, lawo ni, inu idunnu nla ni ọkunrin naa iba wa lasiko yii bo ba ṣi wa laye, tori Baba Ibeji ni wọn iba maa pa lati saa yii lọ, latari bi iyawo rẹ, Dokita Josephine Okei-Odumakin ṣe bi ibeji lanti-lanti laarin ọsẹ to kọja yii s’Amẹrika, ki i tun ṣe ibeji lasan o, ọmọkunrin kan, ọmọbinrin kan, l’Eledua fi ta wọn lọrẹ. Atẹjade ti Iya Ibeji ọhun fi lede lopin ọsẹ yii sọ pe ọjọ Wẹsidee, ọjọ kẹtadinlọgbọn, oṣu kẹwaa yii, ni iṣẹlẹ ayọ abara tintin naa waye, ti aya Odumakin feekun ọtun kunlẹ, to si fi tosi dide, pẹlu awọn ẹdunjọbi ọba ọmọ, ejirẹ ara Isokun lọwọ rẹ. Joe sọ pe ṣaka lara da o, o ni ko si iṣoro kankan foun ati awọn ibeji naa, alaafia ni gbogbo wọn wa. O tun sọ pe niṣe niṣẹlẹ ayọ naa mu ala ati erongba ọkọ oun, Yinka, ṣẹ, nigba to wa laye, o sọ foun pe o wu oun lati bi ọmọ kan to maa ba oun jẹ orukọ. Ọdun 2000, ọdun kẹta lẹyin igbeyawo wọn, ni tọkọ-taya yii bimọ wọn akọbi, ọmọbinrin, ti wọn sọ ọ ni Joe, orukọ iya ẹ. Wọn bimọ keji, ọmọkunrin, lọdun 2003, wọn si sọ ọmọ naa ni Abraham, ni iranti Oloogbe Abraham Adesanya, Olori ẹgbẹ Afẹnifẹre nigba yẹn. Ọdun mejidinlogun lẹyin naa ni ọlẹ ayọ tun sọ ninu iyawo Yinka Odumakin yii, ti wọn si fi oyun naa bi ibeji, bo tilẹ jẹ pe Baba ibeji naa ko si laye mọ, ọjọ kẹta, oṣu kẹrin, ọdun 2021 yii larun Korona gbe ọkunrin naa ṣanlẹ, to si mu ẹmi rẹ lọ lojiji.


Arapaja di Igbakeji Alaga ẹgbẹ PDP niha Guusu

Faith Adebọla Igbakeji gomina ipinlẹ Ọyọ nigba kan, Ọgbẹni Taofeek Arapaja, ti jawe olubori sipo Igbakeji Alaga ẹgbẹ oṣelu PDP ni Guusu ilẹ wa, o si fẹyin alatako rẹ toun naa jẹ gomina ipinlẹ Ọsun tẹlẹ ri, Ọmọọba Ọlagunsoye Oyinlọla, janlẹ. Iṣẹlẹ yii waye lowurọ ọjọ Aiku, Sannde, ọjọ kọkanlelọgbọn, oṣu kẹwaa yii, lasiko ti wọn n ka abajade ibo tawọn aṣoju to pesẹ sibi apero apapọ ẹgbẹ oṣelu Peoples Democratic Party ọhun di, lati mọ ẹni to maa wa nipo igbakeji alaga ẹgbẹ lagbegbe Guusu Naijiria. Ṣaaju ni awuyewuye ti wa pe ki ẹnikan ninu awọn ondije fun ipo Igbakeji alaga naa juwọ silẹ fun ẹnikeji, ko le dọgba pẹlu eto ti ẹgbẹ PDP ṣe lori awọn ipo ijoye ẹgbẹ yooku, leyii ti ko si alatako kankan, ayafi ipo Igbakeji alaga Ariwa. Ṣugbọn ko sẹni to juwọ silẹ laarin Arapaja, ti Gomina Ṣeyi Makinde tipinlẹ Ọyọ jẹ igi lẹyin ọgba fun gbagbaagba, ati Ọmọọba Oyinlọla ti gbogbo eeyan bọwọ fun bii ọkan lara awọn agba ẹgbẹ PDP. Eyi lo mu kọrọ naa di didibo le lori. Lẹyin idibo, gẹgẹ bi Gomina Ahmadu Umaru Fintiri tipinlẹ Adamawa ṣe kede abajade rẹ, Arapaja ni ibo ẹgbẹrun meji o le mẹrin (2004), nigba ti Oyinlọla ni ibo ẹẹdẹgbẹrin o le marun-un (705), ninu ẹgbẹrun mẹta aabọ ati mọkanla (3511) aṣoju ti wọn pesẹ sibi eto naa.


Ṣugbọn ko sẹni to juwọ silẹ laarin Arapaja, ti Gomina Ṣeyi Makinde tipinlẹ Ọyọ jẹ igi lẹyin ọgba fun gbagbaagba, ati Ọmọọba Oyinlọla ti gbogbo eeyan bọwọ fun bii ọkan lara awọn agba ẹgbẹ PDP. Eyi lo mu kọrọ naa di didibo le lori. Lẹyin idibo, gẹgẹ bi Gomina Ahmadu Umaru Fintiri tipinlẹ Adamawa ṣe kede abajade rẹ, Arapaja ni ibo ẹgbẹrun meji o le mẹrin (2004), nigba ti Oyinlọla ni ibo ẹẹdẹgbẹrin o le marun-un (705), ninu ẹgbẹrun mẹta aabọ ati mọkanla (3511) aṣoju ti wọn pesẹ sibi eto naa. Aropọ ibo marunlelọgọjọ (165) ni wọn ni ko wulo, wọn da a nu bii omi iṣanwọ ni, awọn aṣoju ojilelẹgbẹta din mẹta (637) ni wọn ko dibo lasiko idije ọhun. Pẹlu eyi, Taofeek Arapaja ni Igbakeji alaga ẹgbẹ PDP niha Guusu ilẹ wa.


Aropọ ibo marunlelọgọjọ (165) ni wọn ni ko wulo, wọn da a nu bii omi iṣanwọ ni, awọn aṣoju ojilelẹgbẹta din mẹta (637) ni wọn ko dibo lasiko idije ọhun. Pẹlu eyi, Taofeek Arapaja ni Igbakeji alaga ẹgbẹ PDP niha Guusu ilẹ wa.


Ka sododo, Naijiria o ti i figba kan bajẹ to bayii ri – Atiku

Faith Adebọla “Mo ti le lẹni aadọrin (70) ọdun bayii, ṣugbọn ka sododo ọrọ, mi o ti i figba kan ri i ki orileede yii bajẹ to bo ṣe ri lasiko yii ri, Naijiria o ti i figba kan bajẹ to bii eyi ri, ti iṣọkan sọnu patapata, ko si aabo rara, eto ọrọ-aje si polukurumuṣu.” Nibi apero apapọ ẹgbẹ oṣelu PDP to waye niluu Abuja, lọjọ Abamẹta, Satide, ọgbọnjọ, oṣu yii, ni Abubakar Atiku ti sọrọ yii. Atiku, Igbakeji aarẹ orileede wa lasiko iṣejọba Oloye Oluṣẹgun Ọbasanjọ sọrọ nibi ayẹyẹ naa pe anfaani kan ṣi ṣẹku fun wa lati so orileede yii pọ niṣọkan, ka si bẹrẹ si i ṣatunto gbogbo nnkan to ti daru, o ni eto idibo ọdun 2023 ni anfaani naa. Bi wọn ṣe kede ninu ẹrọ abugbamu pe ẹni ti ọrọ kan ni Atiku, niṣe lawọn ololufẹ rẹ, atawọn oṣere rọ jade, gbogbo wọn ni wọn wọ aṣọ ipolongo Atiku fun ipo Aarẹ lọdun 2023, ti wọn si bẹrẹ si i kọrin, wọn n jo, wọn si n fi idunnu wọn han. Ariwo naa pọ debii pe niṣe ni Atiku bẹrẹ si i parọwa fun wọn pe ki wọn foun laaye diẹ lati sọrọ, gbogbo gbọngan apero naa lo rọ kẹkẹ lasiko ọhun. Atiku ni: “A ni lati bẹrẹ si i to gbogbo ohun to ti bajẹ wọnyi. Iyan orileede yii maa di atungun, ọbẹ rẹ si maa di atunse.


Ariwo naa pọ debii pe niṣe ni Atiku bẹrẹ si i parọwa fun wọn pe ki wọn foun laaye diẹ lati sọrọ, gbogbo gbọngan apero naa lo rọ kẹkẹ lasiko ọhun. Atiku ni: “A ni lati bẹrẹ si i to gbogbo ohun to ti bajẹ wọnyi. Iyan orileede yii maa di atungun, ọbẹ rẹ si maa di atunse. A ṣi lanfaani lati so orileede yii pọ niṣọkan, ko le goke agba bo ṣe tọ, ki ala rere awọn baba nla wa to fipilẹ rẹ lelẹ lọdun pipẹ sẹyin le wa si imuṣẹ, a lanfaani lati fi ẹsẹ orileede yii le ọna ti yoo fi wa nipo ajitannawo laarin awọn orileede agbaye to ku. Ẹ jẹ ka doola ẹmi orileede yii, ka doola ẹmi ara wa, ka doola ẹmi ẹgbẹ oṣelu wa. Ẹ jẹ ka lọọ gbaradi de ọdun 2023, a gbọdọ lo anfaani yẹn lọdun 2023.” Bakan naa ni ọkunrin to ti dupo aarẹ lọpọ igba sẹyin yii sọ pe inu oun dun gan-an si ohun to n ṣẹlẹ ninu ẹgbẹ oṣelu Peoples Democratic Party lasiko yii, o ni ẹgbẹ naa ti fihan pe lai ka awọn ipenija to koju si, ẹgbẹ oṣelu to to gbangba a sun l’ọyẹ ni.


A ṣi lanfaani lati so orileede yii pọ niṣọkan, ko le goke agba bo ṣe tọ, ki ala rere awọn baba nla wa to fipilẹ rẹ lelẹ lọdun pipẹ sẹyin le wa si imuṣẹ, a lanfaani lati fi ẹsẹ orileede yii le ọna ti yoo fi wa nipo ajitannawo laarin awọn orileede agbaye to ku. Ẹ jẹ ka doola ẹmi orileede yii, ka doola ẹmi ara wa, ka doola ẹmi ẹgbẹ oṣelu wa. Ẹ jẹ ka lọọ gbaradi de ọdun 2023, a gbọdọ lo anfaani yẹn lọdun 2023.” Bakan naa ni ọkunrin to ti dupo aarẹ lọpọ igba sẹyin yii sọ pe inu oun dun gan-an si ohun to n ṣẹlẹ ninu ẹgbẹ oṣelu Peoples Democratic Party lasiko yii, o ni ẹgbẹ naa ti fihan pe lai ka awọn ipenija to koju si, ẹgbẹ oṣelu to to gbangba a sun l’ọyẹ ni. O fawọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu ọhun atawọn ololufẹ rẹ lọkan balẹ pe didun lọsan maa so fẹgbẹ PDP ati Naijiria laipẹ, o ni ki wọn ṣe suuru diẹ si i, ki wọn si fọwọ sowọ pọ.


O fawọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu ọhun atawọn ololufẹ rẹ lọkan balẹ pe didun lọsan maa so fẹgbẹ PDP ati Naijiria laipẹ, o ni ki wọn ṣe suuru diẹ si i, ki wọn si fọwọ sowọ pọ.


Lẹyin ọpọlọpọ awuyewuye, Ọmọdewu di alaga APC ipinlẹ Ọyọ

Ọlawale Ajao, Ibadan Kọmiṣanna tẹlẹ fọrọ ilẹ ati eto ilegbee nipinlẹ Ọyọ, Ọnarebu Isaac Ajiboye Ọmọdewu, ti di alaga titun fẹgbẹ oṣelu All Progessives Congress (APC) ipinlẹ naa ninu eto idibo ẹgbẹ ọhun to waye lọgbọnjọ, oṣu kẹwaa, ọdun 2021 ti i ṣe ọjọ Àbámẹ́ta, Satide, opin ọsẹ yii. Igba meji ọtọọtọ lo yẹ ki eto yii ti waye sẹyin, ṣugbọn ti wọn n yẹ ẹ nitori ọpọlọpọ ija ati atako to ti waye lori eto idibo naa ṣaaju. Ija ọhún sí lè to bẹẹ ti alaga ati akọwe ẹgbẹ ọhún ti wọn ṣẹṣẹ fi ipo silẹ ko gbọ ara wọn ye mọ, to jẹ pe kaluku lo n ṣe tiẹ lọtọọtọ lati ri i pe ọmọ oye toun lẹgbẹ dibo yan sipo. Ki wọn too papa ri ibo ọhun di lọjọ Abamẹta naa nkọ, ọpọlọpọ wakati lawọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu APC tinu n bi fi lọọ gbeja ka Alhaji Gambo Lawan ti i ṣe alaga igbimọ to ṣakoso eto idibo naa mọ ileeetura to de si, ọsan gangan ni wọn too ribo ọhun di lẹyin ti ọkunrin naa too ra pala jade kuro nileetura naa. Lara awuyewuye to tidi eto ọhun suyọ ni bi diẹ ninu awọn ọmọ ẹgbẹ yii ṣe n naka aleebu si awọn agba ẹgbẹ ọhun meji kan, Ọtunba Adebayọ Alao-Akala ati aṣofin agba to n ṣoju ẹkun idibo Aarin-Gbungbun ipinlẹ Ọyọ nileegbimọ aṣofin apapọ ilẹ yii niluu Abuja, Sẹnetọ Teslim Fọlarin, wọn ni wọn n wọna lati fi tipatipa yan awọn adari ẹgbẹ le awọn lori. Eto ti Ọtunba Akala to jẹ alaga igbimọ oludamọran fẹgbẹ oṣelu APC nipinlẹ ọhun ṣe ni lati jẹ ki alaga tuntun fẹgbẹ naa wa lati agbegbe Oke-Ogun.


Ki wọn too papa ri ibo ọhun di lọjọ Abamẹta naa nkọ, ọpọlọpọ wakati lawọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu APC tinu n bi fi lọọ gbeja ka Alhaji Gambo Lawan ti i ṣe alaga igbimọ to ṣakoso eto idibo naa mọ ileeetura to de si, ọsan gangan ni wọn too ribo ọhun di lẹyin ti ọkunrin naa too ra pala jade kuro nileetura naa. Lara awuyewuye to tidi eto ọhun suyọ ni bi diẹ ninu awọn ọmọ ẹgbẹ yii ṣe n naka aleebu si awọn agba ẹgbẹ ọhun meji kan, Ọtunba Adebayọ Alao-Akala ati aṣofin agba to n ṣoju ẹkun idibo Aarin-Gbungbun ipinlẹ Ọyọ nileegbimọ aṣofin apapọ ilẹ yii niluu Abuja, Sẹnetọ Teslim Fọlarin, wọn ni wọn n wọna lati fi tipatipa yan awọn adari ẹgbẹ le awọn lori. Eto ti Ọtunba Akala to jẹ alaga igbimọ oludamọran fẹgbẹ oṣelu APC nipinlẹ ọhun ṣe ni lati jẹ ki alaga tuntun fẹgbẹ naa wa lati agbegbe Oke-Ogun. Ninu awọn ọmọ Oke-Ogun to n dupo naa ni Ọgbẹni Abu Gbadamọsi, Isaac Ọmọdewu, Dele Akinlẹyẹ ati Ọgbẹni Abọlade. Ni nnkan bii ọjọ mẹta ṣaaju idibo ọhun nigbimọ yii ti gba awọn adari ẹgbẹ nimọran lati lọọ forikori lati fa ọkan ninu awọn ara Oke-Ogun to n dupo alaga ẹgbẹ naa silẹ, ki wọn si panu-pọ yan an sipo naa lai dibo rara. Niṣe ni minisita feto ibanisọrọ nilẹ yii nigba kan, Amofin Adebayọ Shittu, tiẹ gbena woju Ọtunba Akala ati Sẹnetọ Fọlarin ni tiẹ, o ni wọn ko kunju oṣunwọn lati ya afọbajẹ kalẹ sinu ẹgbẹ APC pẹlu bo ṣe jẹ pe wọn ko si lara awọn to jiya ẹgbẹ naa latilẹ, nitori ẹgbẹ oṣelu PDP ni wọn n ṣe tẹlẹ ki wọn too dara pọ mọ APC nigba ti nnkan ṣẹnuure fẹgbẹ oṣelu ọhun tan.


Ninu awọn ọmọ Oke-Ogun to n dupo naa ni Ọgbẹni Abu Gbadamọsi, Isaac Ọmọdewu, Dele Akinlẹyẹ ati Ọgbẹni Abọlade. Ni nnkan bii ọjọ mẹta ṣaaju idibo ọhun nigbimọ yii ti gba awọn adari ẹgbẹ nimọran lati lọọ forikori lati fa ọkan ninu awọn ara Oke-Ogun to n dupo alaga ẹgbẹ naa silẹ, ki wọn si panu-pọ yan an sipo naa lai dibo rara. Niṣe ni minisita feto ibanisọrọ nilẹ yii nigba kan, Amofin Adebayọ Shittu, tiẹ gbena woju Ọtunba Akala ati Sẹnetọ Fọlarin ni tiẹ, o ni wọn ko kunju oṣunwọn lati ya afọbajẹ kalẹ sinu ẹgbẹ APC pẹlu bo ṣe jẹ pe wọn ko si lara awọn to jiya ẹgbẹ naa latilẹ, nitori ẹgbẹ oṣelu PDP ni wọn n ṣe tẹlẹ ki wọn too dara pọ mọ APC nigba ti nnkan ṣẹnuure fẹgbẹ oṣelu ọhun tan. Ṣugbọn ifẹ ọkan Ọtunba Akala atawọn ẹmẹwa ẹ lo pada ṣẹ pẹlu bi Ọnarebu Ọmọdewu ti wọn papa dibo yan sipo ọhun ṣe jẹ ọmọ bibi ilu Otu, nijọba ibilẹ Itẹsiwaju, lagbegbe Oke-Ogun. Yiyan naa ni wọn pada yan alaga naa pẹlu gbogbo igbimọ iṣakoso ẹgbẹ ọhun ni papa iṣere nla Ọbafẹmi Awolọwọ to wa lagbegbe Oke-Ado n’Ibadan. Lẹyin eto naa l’Ọnarebu Ọmọdewu ti i ṣe alaga ẹgbẹ APC tutun naa ṣeleri lati pẹtu si gbogbo ọmọ ẹgbẹ oṣelu APC tinu n bi ninu lati ri i pe ẹgbẹ oṣelu naa ṣaṣeyọri ninu awọn idibo gbogbogboo ọjọ iwaju gbogbo ni ipinlẹ naa.


Ṣugbọn ifẹ ọkan Ọtunba Akala atawọn ẹmẹwa ẹ lo pada ṣẹ pẹlu bi Ọnarebu Ọmọdewu ti wọn papa dibo yan sipo ọhun ṣe jẹ ọmọ bibi ilu Otu, nijọba ibilẹ Itẹsiwaju, lagbegbe Oke-Ogun. Yiyan naa ni wọn pada yan alaga naa pẹlu gbogbo igbimọ iṣakoso ẹgbẹ ọhun ni papa iṣere nla Ọbafẹmi Awolọwọ to wa lagbegbe Oke-Ado n’Ibadan. Lẹyin eto naa l’Ọnarebu Ọmọdewu ti i ṣe alaga ẹgbẹ APC tutun naa ṣeleri lati pẹtu si gbogbo ọmọ ẹgbẹ oṣelu APC tinu n bi ninu lati ri i pe ẹgbẹ oṣelu naa ṣaṣeyọri ninu awọn idibo gbogbogboo ọjọ iwaju gbogbo ni ipinlẹ naa.


Oṣiṣẹ ijọba meji wọ gau l’Ondo, ọmọ were ni wọn ta ni gbanjo

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Meji lara awọn oṣiṣẹ ijọba ipinlẹ Ondo, Sarumi Adeyẹmi ati Orisamẹhin Florence, ni wọn ti wa ni ahamọ awọn agbofinro lori ẹsun lilu ọmọ were kan ta ni gbanjo. Awọn mejeeji yii la gbọ pe wọn jẹ ọga agba nileesẹ to n ri sọrọ awọn obinrin nipinlẹ Ondo. ALAROYE gbọ pe obinrin ọlọdẹ ori kan ti wọn porukọ ẹ ni Deborah Iretioluwa Ọlọrundare lo bimọ sita gbangba niyana Oduduwa, eyi to wa lagbegbe Kọlẹẹji Adeyẹmi, to wa niluu Ondo, nidaaji ọjọ Abamẹta, Satide, ọjọ kọkandinlogun, oṣu kẹsan-an, ọdun to kọja. Bi ilẹ ọjọ naa ṣe n mọ lawọn alaaanu kan sare sugbaa iya ọmọ tuntun naa lai wo ti ailera rẹ, ti wọn si gbe e lọ si ileewosan ijọ Aguda to wa nitosi ibi to bímọ si fun itọju to peye. Ninu alaye ti aṣoju ijọba, Bunmi Koyẹnikan, ṣe fawọn oniroyin nigba to n fidi iṣẹlẹ naa mulẹ, o ni lẹyin ti iya ọmọ ọhun ti gba itọju diẹ nileewosan ti wọn kọkọ gbe e lọ l’Ondo ni wọn fi i ṣọwọ sile-iwosan ti wọn ti n tọju awọn alarun ọpọlọ, eyi to wa loju ọna Ọda, l’Akurẹ. O ni lati igba to ti bẹrẹ si i gba itọju l’Ondo lawọn ti kan si ileesẹ to n ri sọrọ awọn obinrin lati fi ohun to ṣẹlẹ̀ to wọn leti.


Bi ilẹ ọjọ naa ṣe n mọ lawọn alaaanu kan sare sugbaa iya ọmọ tuntun naa lai wo ti ailera rẹ, ti wọn si gbe e lọ si ileewosan ijọ Aguda to wa nitosi ibi to bímọ si fun itọju to peye. Ninu alaye ti aṣoju ijọba, Bunmi Koyẹnikan, ṣe fawọn oniroyin nigba to n fidi iṣẹlẹ naa mulẹ, o ni lẹyin ti iya ọmọ ọhun ti gba itọju diẹ nileewosan ti wọn kọkọ gbe e lọ l’Ondo ni wọn fi i ṣọwọ sile-iwosan ti wọn ti n tọju awọn alarun ọpọlọ, eyi to wa loju ọna Ọda, l’Akurẹ. O ni lati igba to ti bẹrẹ si i gba itọju l’Ondo lawọn ti kan si ileesẹ to n ri sọrọ awọn obinrin lati fi ohun to ṣẹlẹ̀ to wọn leti. Lati igba naa lo ni wọn ti yọnda ọmọ to bi naa fun wọn pẹlu adehun pe wọn gbọdọ maa gbe e waa ki iya rẹ lẹẹkọọkan, nitori pe o ṣee ṣe ki ara rẹ tete ya to ba n ri ọmọ rẹ loorekoore. Ṣugbọn niṣe ni wọn kọ ti wọn ko gbe ọmọ naa waa ki iya rẹ gẹgẹ bii ọrọ àjọsọ wọn. Obinrin ọlọdẹ ori ọhun ko pẹ pupọ nileewosan ti Ọlọrun fi gbọ adura rẹ, ti ara rẹ si ya, lẹyin eyi lo bẹrẹ si i beere ọmọ rẹ, ṣugbọn ti ko sẹni to da a lohun.


Lati igba naa lo ni wọn ti yọnda ọmọ to bi naa fun wọn pẹlu adehun pe wọn gbọdọ maa gbe e waa ki iya rẹ lẹẹkọọkan, nitori pe o ṣee ṣe ki ara rẹ tete ya to ba n ri ọmọ rẹ loorekoore. Ṣugbọn niṣe ni wọn kọ ti wọn ko gbe ọmọ naa waa ki iya rẹ gẹgẹ bii ọrọ àjọsọ wọn. Obinrin ọlọdẹ ori ọhun ko pẹ pupọ nileewosan ti Ọlọrun fi gbọ adura rẹ, ti ara rẹ si ya, lẹyin eyi lo bẹrẹ si i beere ọmọ rẹ, ṣugbọn ti ko sẹni to da a lohun. Nigba ti wahala obinrin yii fẹẹ pọ ju lawọn oṣiṣẹ naa ba lọ si ile awọn ọmọ alainiyaa kan to wa loju ọna Ondo, l’Akurẹ, nibi ti wọn ti lọọ mu ọmọkunrin alaabọ ara kan, eyi ti wọn lọọ gbe fun Deborah gẹgẹ bii ọmọ rẹ, laimọ pe arun ọpọlọ to ni nigba naa ko di i lọwọ mọ lati da ọmọ tirẹ mọ. Bi wọn ti gbe ọmọ de ọdọ rẹ lo yari mọ wọn lọwọ to si n jẹ ko ye wọn pe oun ṣi ranti daadaa pe ọmọbinrin loun bi, oun ko bi ọmọkunrin debi ti oun yoo bi alaabọ ara. Ọrọ yii pada di ariwo, to si dohun tawọn agbofinro DSS n ba wọn da si, wọn bẹrẹ iwadii lẹyin ti wọn ti fi pampẹ ofin gbe awọn oṣiṣẹ mejeeji.


Nigba ti wahala obinrin yii fẹẹ pọ ju lawọn oṣiṣẹ naa ba lọ si ile awọn ọmọ alainiyaa kan to wa loju ọna Ondo, l’Akurẹ, nibi ti wọn ti lọọ mu ọmọkunrin alaabọ ara kan, eyi ti wọn lọọ gbe fun Deborah gẹgẹ bii ọmọ rẹ, laimọ pe arun ọpọlọ to ni nigba naa ko di i lọwọ mọ lati da ọmọ tirẹ mọ. Bi wọn ti gbe ọmọ de ọdọ rẹ lo yari mọ wọn lọwọ to si n jẹ ko ye wọn pe oun ṣi ranti daadaa pe ọmọbinrin loun bi, oun ko bi ọmọkunrin debi ti oun yoo bi alaabọ ara. Ọrọ yii pada di ariwo, to si dohun tawọn agbofinro DSS n ba wọn da si, wọn bẹrẹ iwadii lẹyin ti wọn ti fi pampẹ ofin gbe awọn oṣiṣẹ mejeeji. Wọn ko ti i ba iwadii ọhun jinna tí aṣiri fi tu sita pe ṣe ni wọn ta ọmọ tuntun naa fun obinrin kan ti wọn porukọ rẹ ni Toyin Ọlanbiwọnninu ni miliọnu kan Naira. Inu osu karun-un, ọdun 2020, ni wọn lobinrin to ṣi n woju Ọlọrun fun ọmọ ọhun kọkọ lọ si ileesẹ to n ri sọrọ awọn obinrin pe oun nilo ọmọ ti oun fẹẹ gba tọ. Ibẹ ni wọn si ti dari rẹ sọdọ Sarumi ati Orisamẹhin, niwọn igba to jẹ pe awọn ni wọn wa nidii eto bi wọn ṣe n fi awọn ọmọ alainiyaa sita fawọn to fẹẹ gba ọmọ tọ lọdọ ijọba.


Wọn ko ti i ba iwadii ọhun jinna tí aṣiri fi tu sita pe ṣe ni wọn ta ọmọ tuntun naa fun obinrin kan ti wọn porukọ rẹ ni Toyin Ọlanbiwọnninu ni miliọnu kan Naira. Inu osu karun-un, ọdun 2020, ni wọn lobinrin to ṣi n woju Ọlọrun fun ọmọ ọhun kọkọ lọ si ileesẹ to n ri sọrọ awọn obinrin pe oun nilo ọmọ ti oun fẹẹ gba tọ. Ibẹ ni wọn si ti dari rẹ sọdọ Sarumi ati Orisamẹhin, niwọn igba to jẹ pe awọn ni wọn wa nidii eto bi wọn ṣe n fi awọn ọmọ alainiyaa sita fawọn to fẹẹ gba ọmọ tọ lọdọ ijọba. Wọn ní gbogbo iwe to yẹ lobinrin ta a n sọrọ rẹ yii fọwọ si, ti wọn si ṣeleri fun un pe awọn yoo kan si i ti ọmọ ba ti wa nilẹ. Inu oṣu kẹwaa ni wọn ranṣẹ pe e pe ko tete maa bọ, ti wọn si gbe ọmọ Deborah le e lọwọ lẹyin to ti sanwo ti wọn ni ko san. Awọn adari ileesẹ naa ti kọkọ paṣẹ gbele-ẹ fawọn afurasi mejeeji ki wọn too fa wọn le awọn agbofinro lọwọ fun ẹkunrẹrẹ iwadii.


Wọn ní gbogbo iwe to yẹ lobinrin ta a n sọrọ rẹ yii fọwọ si, ti wọn si ṣeleri fun un pe awọn yoo kan si i ti ọmọ ba ti wa nilẹ. Inu oṣu kẹwaa ni wọn ranṣẹ pe e pe ko tete maa bọ, ti wọn si gbe ọmọ Deborah le e lọwọ lẹyin to ti sanwo ti wọn ni ko san. Awọn adari ileesẹ naa ti kọkọ paṣẹ gbele-ẹ fawọn afurasi mejeeji ki wọn too fa wọn le awọn agbofinro lọwọ fun ẹkunrẹrẹ iwadii. Ohun ta a gbọ ni pe ọrọ awọn oṣiṣẹ mejeeji ti wọn fesun kan yii ti de ile-ẹjọ, ọjọ kẹfa, osu kọkanla, ni igbẹjọ yoo si bẹrẹ ni pẹrẹu lori ẹsun ti wọn fi kan wọn. Gbogbo igbiyanju awọn agbofinro lati fi panpẹ ofin gbe Abilekọ Ọlanbiwọnninu to ra ọmọ ni wọn ni ko ti i so eeso rere pẹlu bi wọn ṣe lobinrin ọhun ko si ni Naijiria mọ. Wọn ni bọwọ rẹ ṣe tẹ ohun to n wa lo ti tẹ ọkọ leti lọ soke okun, bẹẹ ni ko sẹni to ti i gburoo rẹ lati igba naa.


Ohun ta a gbọ ni pe ọrọ awọn oṣiṣẹ mejeeji ti wọn fesun kan yii ti de ile-ẹjọ, ọjọ kẹfa, osu kọkanla, ni igbẹjọ yoo si bẹrẹ ni pẹrẹu lori ẹsun ti wọn fi kan wọn. Gbogbo igbiyanju awọn agbofinro lati fi panpẹ ofin gbe Abilekọ Ọlanbiwọnninu to ra ọmọ ni wọn ni ko ti i so eeso rere pẹlu bi wọn ṣe lobinrin ọhun ko si ni Naijiria mọ. Wọn ni bọwọ rẹ ṣe tẹ ohun to n wa lo ti tẹ ọkọ leti lọ soke okun, bẹẹ ni ko sẹni to ti i gburoo rẹ lati igba naa.


Ariwo lasan ni ofin ‘ma-fẹran-jẹko’, ko le ṣiṣẹ ni Naijiria leelae- Aarẹ Miyetti Allah

Ọlawale Ajao, Ibadan Pẹlu bi awọn ipinlẹ kaakiri iha Guusu orile-ede yii ṣe fofin de dida maaluu jẹ oko oloko kiri, Aarẹ ẹgbẹ awọn Fulani onimaaluu, iyẹn Miyetti Allah, Ọgbẹni Abudulahi Bodejo, ti fọwọ sọya pe ariwo lasan lofin ọhun jẹ, ofin ti ko le ṣiṣẹ ni Naijiria leelae ni. Ninu ifọrọwerọ kan ti ọga awọn Fulani darandaran yii ṣe pẹlu iweeroyin oloyinbo kan, (The Sun) lo ti sọrọ naa lopin ọsẹ yii. O ni maaluu ati ẹran namọ ti gbogbo ọmọ orile-ede yii n pariwo pe o ti gbowo leri lasiko yii, kekere ni wọn ti i ri, nigba ti wọn ba ṣamulo ofin ma-fẹran-jẹko gan-an ni gbogbo eeyan yoo too mọ ohun ti wọn n pe ni ọwọngogo maaluu ati ẹran namọ gan-an. Olori awọn Fulani adaranjẹ ni Naijiria yii sọ pe pẹlu bi awọn ọmọ orile-ede yii ko ṣe maa wari fun awọn Fulani ọlọsin maaluu, ki wọn si maa gbe wọn gẹgẹ yii, lati inu oṣu kọkanla, ọdun 2021 yii, ni maaluu yoo ti gbowo leri gidigidi. Nigba to n ṣalaye idi ti eyi yoo ṣe ri bẹẹ siwaju, Ọgbẹni Bodejo fi kun un pe Fulani nikan lẹya to n jiya ju nilẹ yii nitori ti wọn ko fun wọn lanfaani lati maa da maaluu wọn jẹ kaakiri ibi to ba wu wọn, bẹẹ ni wọn ko ni ileewosan ti wọn ti le maa gbatọju pẹlu ileewe ti awọn ọmọ wọn ti le maa kẹkọọ imọ iwe. Gẹgẹ bo ṣe sọ, “O ṣe ni laaanu pe ẹya Fulani nikan lawọn eeyan n di ẹbi iwa ọdaran ru lorile-ede yii, nigba ti awọn eeyan yii ki i lọwọ ninu iwa ọdaran bi tii wu ko mọ.


Olori awọn Fulani adaranjẹ ni Naijiria yii sọ pe pẹlu bi awọn ọmọ orile-ede yii ko ṣe maa wari fun awọn Fulani ọlọsin maaluu, ki wọn si maa gbe wọn gẹgẹ yii, lati inu oṣu kọkanla, ọdun 2021 yii, ni maaluu yoo ti gbowo leri gidigidi. Nigba to n ṣalaye idi ti eyi yoo ṣe ri bẹẹ siwaju, Ọgbẹni Bodejo fi kun un pe Fulani nikan lẹya to n jiya ju nilẹ yii nitori ti wọn ko fun wọn lanfaani lati maa da maaluu wọn jẹ kaakiri ibi to ba wu wọn, bẹẹ ni wọn ko ni ileewosan ti wọn ti le maa gbatọju pẹlu ileewe ti awọn ọmọ wọn ti le maa kẹkọọ imọ iwe. Gẹgẹ bo ṣe sọ, “O ṣe ni laaanu pe ẹya Fulani nikan lawọn eeyan n di ẹbi iwa ọdaran ru lorile-ede yii, nigba ti awọn eeyan yii ki i lọwọ ninu iwa ọdaran bi tii wu ko mọ. Bii apẹẹrẹ, awọn fijilante lo n yinbọn pawọn Fulani ni ipinlẹ Sokoto gẹgẹ bíi afurasi agbebọn, bẹẹ wọn kì í ṣe agbebọn, ounjẹ ni wọn fẹẹ lọọ ra. “Awọn ipinlẹ kan wa lapa Ariwa orileede yii, paapa ju lọ ni Zamfara, Katsina ati Sokoto, to jẹ pe niṣe lawọn Fulani maa n bẹru lati jade ra ounjẹ nibẹ nitori ti ko si aabo to peye fun ẹmi wọn lawọn agbegbe yii, bo tilẹ jẹ pe awọn eeyan oun wọnyi ki i ṣe ọdaran.” O ni nibi ti nnkan de duro yii, awọn Fulani ti ṣetan lati jawọ ninu ipa ti wọn n ko lori idagbasoke orileede yii nitori, ni bayii, awọn ti ṣetan lati fi Naijiria silẹ lọ si awọn orilẹ-ede ilẹ Afrika bii Cameroon, Central African Republic ati bẹẹ bẹẹ lọ. Nigba naa lawọn ọmọ Naijiria yóò tóo mọ iyì àwọn nigba ti maaluu ati ẹran namọ ba di ọwọn gogo bio goolu.


Bii apẹẹrẹ, awọn fijilante lo n yinbọn pawọn Fulani ni ipinlẹ Sokoto gẹgẹ bíi afurasi agbebọn, bẹẹ wọn kì í ṣe agbebọn, ounjẹ ni wọn fẹẹ lọọ ra. “Awọn ipinlẹ kan wa lapa Ariwa orileede yii, paapa ju lọ ni Zamfara, Katsina ati Sokoto, to jẹ pe niṣe lawọn Fulani maa n bẹru lati jade ra ounjẹ nibẹ nitori ti ko si aabo to peye fun ẹmi wọn lawọn agbegbe yii, bo tilẹ jẹ pe awọn eeyan oun wọnyi ki i ṣe ọdaran.” O ni nibi ti nnkan de duro yii, awọn Fulani ti ṣetan lati jawọ ninu ipa ti wọn n ko lori idagbasoke orileede yii nitori, ni bayii, awọn ti ṣetan lati fi Naijiria silẹ lọ si awọn orilẹ-ede ilẹ Afrika bii Cameroon, Central African Republic ati bẹẹ bẹẹ lọ. Nigba naa lawọn ọmọ Naijiria yóò tóo mọ iyì àwọn nigba ti maaluu ati ẹran namọ ba di ọwọn gogo bio goolu.


Oṣu mẹrin ni Samson yoo lo lẹwọn o, adajọ lo ṣẹ sofin eto gbaluu-mọ n’Idanre

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Ile-ẹjọ alagbeeka kan niluu Idanre ti ni ki awakọ kan, Samson Akingbasọtẹ, lọọ fẹwọn oṣu mẹrin jura fun riru ofin gbaluu-mọ to waye lọjọ Abamẹta, Satide, ọsẹ yii. Agbefọba, Ọlayẹmi John, sọ nigba ti igbẹjọ n lọ lọwọ pe ọwọ tẹ ọdaran ọhun to n kiri laarin aago meje aarọ si mẹwaa aarọ ti eto kolẹ-kodọti n lọ lọwọ. Ẹsun keji to fi kan ọkunrin naa ni pe o tun gbiyanju lati ba ọkan ninu awọn agbofinro to n mojuto eto naa ja nigba ti wọn n beere ohun to n wa kiri lasiko naa lọwọ rẹ. Niwọn igba ti olujẹjọ ti gba pe oun jẹbi ẹsun mejeeji ti wọn fi kan an, ile-ẹjọ alagbeeka ọhun ni ko lọọ fẹwọn oṣu mẹrin gbara, tabi ko san ẹgbẹrun marun-un Naira gẹgẹ bii owo itanran. Bakan naa ni wọn tun pasẹ fun un pe o gbọdọ san ẹgbẹrun meje Naira fun oṣiṣẹ eleto aabo to fiya jẹ lasiko ti wọn fẹẹ fi pampẹ ofin gbe e.


Ẹgbẹ PDP Ekiti lawọn ko ni i kopa ninu eto idibo ijọba ibilẹ to n bọ lọna

Taofeek Surdiq, Ado-Ekiti Ẹgbẹ Ọlọnburẹla, PDP, nipinlẹ Ekiti ti kede pe ọmọ ẹgbẹ awọn kankan ko ni i kopa ninu eto idibo ijọba ibilẹ to n bọ lọna nipinlẹ naa. Ohun to fa eyi gẹgẹ bi wọn ṣe sọ ni pe ẹgbẹ APC ti kọ esi idibo ti ko ti i waye naa, ti wọn si ti kede rẹ laarin ara wọn ko too di ọjọ idibo naa. Ninu abajade ipade Igbimọ alabẹsekele ẹgbẹ naa ti wọn ṣe ni Ọjọbọ, Tọside, ọsẹ to kọja, ni ẹgbẹ naa, ti Ọgbẹni Lanre Ọmọlaṣẹ jẹ alaga wọn, ti sọ pe wọn ko gbọdọ kopa ninu eto idibo ijọba ibilẹ naa. Lara awijare wọn ni pe APC ko kunju oṣuwọn lati ṣeto idibo ti ko ni i ni magomago ninu, tabi ti yoo lọ ni irọwọrọsẹ lai mu ipaniyan dani. Ninu atẹjade kan ti Alukoro fun eto iroyin ẹgbẹ PDP nipinlẹ Ekiti, Ọgbẹni Raphael Adeyanju, fi sọwọ sawọn oniroyin lọjọ Ẹti, Furaidee, lo ti juwe ẹgbẹ APC gẹgẹ bii ooṣa to maa n gba ẹjẹ, lai fi ti pe ọmọ ẹgbẹ wọn tabi ẹgbẹ alatako ni ṣe. Adeyanju tun ṣalaye pe ajọ eleto idibo ipinlẹ naa, (Ekiti State Independent Electoral Commission SIEC), kọ lati gbe igbesẹ to yẹ labẹ ofin pẹlu bi wọn ṣe kọ lati sọ ọjọ ti eto idibo naa yoo waye fun awọn ẹgbẹ oṣelu yooku.


Lara awijare wọn ni pe APC ko kunju oṣuwọn lati ṣeto idibo ti ko ni i ni magomago ninu, tabi ti yoo lọ ni irọwọrọsẹ lai mu ipaniyan dani. Ninu atẹjade kan ti Alukoro fun eto iroyin ẹgbẹ PDP nipinlẹ Ekiti, Ọgbẹni Raphael Adeyanju, fi sọwọ sawọn oniroyin lọjọ Ẹti, Furaidee, lo ti juwe ẹgbẹ APC gẹgẹ bii ooṣa to maa n gba ẹjẹ, lai fi ti pe ọmọ ẹgbẹ wọn tabi ẹgbẹ alatako ni ṣe. Adeyanju tun ṣalaye pe ajọ eleto idibo ipinlẹ naa, (Ekiti State Independent Electoral Commission SIEC), kọ lati gbe igbesẹ to yẹ labẹ ofin pẹlu bi wọn ṣe kọ lati sọ ọjọ ti eto idibo naa yoo waye fun awọn ẹgbẹ oṣelu yooku. Ninu awijare tirẹ, Alukoro fun eto iroyin ẹgbẹ APC l’Ekiti, Ọgbẹni Ade Ajayi, sọ pe igbesẹ ẹgbẹ alatako lati ma kopa ninu eto idibo ijọba ibilẹ naa fi han pe inu wọn dun si aṣeyọri ti Gomina Kayọde Fayẹmi n ṣe, nitori o ti ṣiṣẹ takuntakun nipinlẹ naa Ajayi ni idunnu ni yoo jẹ fun ẹgbẹ awọn ti ẹgbẹ alatako ba kopa ninu eto idibo ọhun, wọn yoo le mọ bi wọn ṣe gbajumọ to nipinlẹ Ekiti O fi kun un pe yatọ si ẹgbẹ PDP, ẹgbẹ oṣelu mẹẹẹdogun lo ti fifẹ han lati kopa ninu eto idibo ọhun. “Tẹ o ba gbagbe, lasiko ti ẹgbẹ oṣelu APC ṣe idibo abẹle wọn ni rogbodiyan ati ipaniyan waye, to si fa iku ọdọmọkunrin kan.


Ninu awijare tirẹ, Alukoro fun eto iroyin ẹgbẹ APC l’Ekiti, Ọgbẹni Ade Ajayi, sọ pe igbesẹ ẹgbẹ alatako lati ma kopa ninu eto idibo ijọba ibilẹ naa fi han pe inu wọn dun si aṣeyọri ti Gomina Kayọde Fayẹmi n ṣe, nitori o ti ṣiṣẹ takuntakun nipinlẹ naa Ajayi ni idunnu ni yoo jẹ fun ẹgbẹ awọn ti ẹgbẹ alatako ba kopa ninu eto idibo ọhun, wọn yoo le mọ bi wọn ṣe gbajumọ to nipinlẹ Ekiti O fi kun un pe yatọ si ẹgbẹ PDP, ẹgbẹ oṣelu mẹẹẹdogun lo ti fifẹ han lati kopa ninu eto idibo ọhun. “Tẹ o ba gbagbe, lasiko ti ẹgbẹ oṣelu APC ṣe idibo abẹle wọn ni rogbodiyan ati ipaniyan waye, to si fa iku ọdọmọkunrin kan.


Awọn alaṣẹ Fasiti Ifẹ ni kawọn akẹkọọ pada sileewe

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Awọn alaṣẹ Fasiti Obafemi Awolowo, Ileefẹ, ti kede pe ki awọn akẹkọọ pada sileewe ọhun lati le ṣe idanwo wọn. A oo ranti pe ọjọ keji, oṣu kẹwaa, ọdun yii, lo yẹ ki wọn bẹrẹ idanwo ko too di pe awọn akẹkọọ ṣe ifẹhonu han lori iku to pa ọkan lara wọn, eleyii ti wọn di ẹbi rẹ ru aikasi nnkan si awọn dokita ileewosan ọgba naa. Ṣugbọn atẹjade kan latọwọ Alukoro ileewe naa, Abiọdun Ọlarewaju, lọsan-an ọjọ Ẹti sọ pe lasiko ipade pajawiri ti awọn igbimọ iṣakoso ileewe naa ṣe ni wọn ti fẹnu ko pe ki awọn alaṣẹ ṣi ileewe naa pada. Gẹgẹ bo ṣe wi, ọjọ Furaidee to n bọ, iyẹn ọjọ karun-un, oṣu kọkanla, ni awọn akẹkọọ yoo pada sileewe, ọjọ keji ni wọn yoo si bẹrẹ idanwo wọn. O ni ilana idanwo to ti wa nilẹ tẹlẹ fun ẹkajẹka ni wọn yoo tẹle ni kete tidanwo ba ti bẹrẹ. Ọlarewaju fi kun ọrọ rẹ pe, Ọga agba fasiti naa, Eyitọpẹ Ogunbọdẹde, ti ke si awọn obi ati alagbatọ lati kilọ fun awọn ọmọ wọn ti wọn ti pari idanwo ki wahala naa too ṣẹlẹ lati jokoo sile titi digba ti awọn ti wọn fẹẹ bẹrẹ idanwo yoo fi pari.


Tanka kọ lu ọkọ akero ni Makun, o paayan meji

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Laaago mẹfa aarọ ọjọ Abamẹta, Satide, ọgbọnjọ, oṣu kẹwaa yii, ni ijamba kan ṣẹlẹ ni Lenuwa, lagbegbe Makun Tuntun, iyẹn loju ọna marosẹ Eko s’Ibadan, ẹsẹkẹsẹ lawọn baale ile meji doloogbe, nigba ti tanka kọ lu bọọsi akero tawọn ọkunrin naa wa ninu ẹ, to si pa meji ninu wọn. Ohun ti a gbọ ni pe bireeki ọkọ tanka ti nọmba ẹ jẹ AKD 549 XL lo daṣẹ silẹ, ọkọ naa si bẹrẹ si i ṣe radarada laarin ọna, titi to fi lọọ kọ lu bọọsi akero ti nọmba tiẹ jẹ KSF 259 CQ. Ọgbẹni Babatunde Akinbiyi ti i ṣe Alukoro TRACE, ṣalaye pe awọn ọkunrin mẹrin ni ijamba yii kan, o ni meji ku ninu wọn latari ikọlu ọhun, awọn meji yooku si fara pa. Mọṣuari to wa ninu ọsibitu Idẹra, ni Ṣagamu, lo ni awọn ko oku awọn meji to ṣalaisi lọ, ẹka itọju alaisan ni wọn si ko awọn meji to fara pa si nileewosan kan naa. Nipa awakọ to wa tanka to paayan meji yii, Akinbiyi sọ pe ẹsẹkẹsẹ lo ti na papa bora, ẹnikẹni ko ri i. TRACE ba ẹbi awọn to ṣalaisi kẹdun, wọn si rọ awọn awakọ nla nla yii pe ki wọn maa ṣọ ijanu ọkọ wọn daadaa ki wọn too bọ soju popo. Wọn ni ki wọn ṣọra fun ere asapajude ati iwakiwa, bẹẹ ni ikilọ naa ko yọ gbogbo awakọ silẹ pẹlu.


Olukọ to fara gbọta lasiko tawọn agbebọn fẹ ji tiṣa meji gbe ni Kwara ṣi n gbatọju lọsibitu

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Ọjọbọ, Tọsidee, ọṣẹ yii, ni tiṣa kan ti wọn o darukọ fara gbọta lasiko ti awọn agbebọn fẹẹ ji awọn tiṣa obinrin meji kan to jẹ ti ileewe girama niluu Osi, nijọba ibilẹ Ekiti, nipinlẹ Kwara, gbe lọ. Agbẹnusọ ajọ ẹsọ alaabo ṣifu difẹnsi, ẹka ti ipinlẹ Kwara, Ọgbẹni Babawale Zaid Afolabi, lo fidi iṣẹlẹ ọhun mulẹ pe awọn olukọ meji ni wọn dari bọ lati ileewe ti wọn ti n kọ awọn ọmọ ni nnkan bii aago mẹrin aabọ Ọjọbọ, Tọsidee, ọṣẹ yii, ti awọn agbebọn to dihamọra pẹlu ibọn ati ohun ija oloro miiran si da wọn lọna, ti wọn fẹ ji wọn gbe, ṣugbọn ori ko wọn yọ, bo tilẹ jẹ pe olukọ kan fara kaasa ọta ibọn, to si ti n gba itọju bayii nileewosan kan ti wọn o darukọ niluu ọhun. Afọlabi tẹsiwaju pe ṣe ni awọn gba ipe lojiji ni ọfiisi ajọ naa to wa ni Ararọmi Opin Ekiti, nipinlẹ Kwara, ti ajọ NSCDC pẹlu ajọṣepọ fijilante ati awọn ẹsọ alaabo miiran si ya bo agbegbe naa, ko too di pe awọn agbebọn naa sa wọgbo lọ. O fi kun un pe gbogbo awọn ẹsọ alaabo pata lo ti kan lugbo bayii lati ri i pe ọwọ tẹ awọn afurasi ọdaran agbeni pawo naa.


EFCC mu babalawo meji at’awọn mi-in fẹsun jibiti n’Ibadan

Ọlawale Ajao, Ibadan Awọn ayederu oniṣegun ibilẹ meji kan, Toheeb Ajiṣafẹ ati Usman Ogundayọ, pẹlu awọn mẹrinlelogun (24) mi-in ti dero atimọle EFCC, ajọ to n gbogun ti jibiti ati iwa magomago n’Ibadan. Jibiti ni wọn lawọn mẹrẹẹrindinlọgbọn (36) n lu awọn eeyan kakairi kọwọ ajọ EFCC too tẹ wọn lọjọ kọkandinlọgbọn (29), oṣu kẹwaa, ọdun 2021 yii. Gẹgẹ bi Ọgbẹni Wilson Uwajaire ti i ṣe agbẹnusọ ajọ naa ṣe fidi ẹ mulẹ ninu atẹjade to fi ṣọwọ sawọn oniroyin nirọlẹ ọjọ Ẹti, Furaidee, laduugbo Soka, n’Ibadan, lọwọ awọn agbofinro ti to wọn. Orukọ diẹ ninu awọn mẹrinlelogun yooku Soyinka Emmanuel Oluwafẹmi, Ọlaoti Fawaz, Omoke Ogbonaya, Okhiria Alex, Ọlamilekan Ibrahim, Olagoke Olalekan, Adeniran Ibrahim Adeṣina, Ọlaṣupọ Temitayọ Ayọmide, Adeniran Basit, Ogunṣẹtan Gbọlahan Oluwaṣẹgun ati Balogun Salam Ọmọlade. Akẹkọọ ileewe giga Lead City University, n’Ibadan, ni wọn pe mẹrin ninu wọn. Orukọ awọn yooku ni Ilesanmi Mayọwa, Amao Emmanuel Abiọdun, Ọlakanmi Babatunde Abdulrahmon, Ọlaṣile Jide, Dauda Sodiq, Hammed Ayọmide Rasheed, Sodiq Ọlaide, Ọlamilekan Ibrahim, Idris Damilọla Yusuf, Abdulramon Mubarak ati Ogunbiyi Ṣẹgun.


Orukọ diẹ ninu awọn mẹrinlelogun yooku Soyinka Emmanuel Oluwafẹmi, Ọlaoti Fawaz, Omoke Ogbonaya, Okhiria Alex, Ọlamilekan Ibrahim, Olagoke Olalekan, Adeniran Ibrahim Adeṣina, Ọlaṣupọ Temitayọ Ayọmide, Adeniran Basit, Ogunṣẹtan Gbọlahan Oluwaṣẹgun ati Balogun Salam Ọmọlade. Akẹkọọ ileewe giga Lead City University, n’Ibadan, ni wọn pe mẹrin ninu wọn. Orukọ awọn yooku ni Ilesanmi Mayọwa, Amao Emmanuel Abiọdun, Ọlakanmi Babatunde Abdulrahmon, Ọlaṣile Jide, Dauda Sodiq, Hammed Ayọmide Rasheed, Sodiq Ọlaide, Ọlamilekan Ibrahim, Idris Damilọla Yusuf, Abdulramon Mubarak ati Ogunbiyi Ṣẹgun. Ọgbẹni Uwajaire sọ pe o pẹ diẹ ti awọn eeyan ti mu ẹsun awọn afurasi ọdaran wọnyi wa si ọfiisi ajọ EFCC, ẹka t’Ibadan, ṣugbọn ti awọn ko tete sọrọ naa sita faye gbọ nitori iwadii ijinlẹ ti awọn pinnu lati ṣe lori awọn ẹsun naa. O ni ninu iwadii ọhun lo ti han gbangba pe gbogbo awọn afurasi mẹrẹẹrindinlọgbọn (36) yii ni wọn jẹbi ẹsun jibiti ti wọn fi kan wọn. Pupọ ninu dukia ti awọn eeyan wọnyi ko jọ nidii iṣẹ jibiti ti wọn ni wọn yan laayo lawọn agbofinro ti gba lọwọ wọn fun ijọba.


Ọgbẹni Uwajaire sọ pe o pẹ diẹ ti awọn eeyan ti mu ẹsun awọn afurasi ọdaran wọnyi wa si ọfiisi ajọ EFCC, ẹka t’Ibadan, ṣugbọn ti awọn ko tete sọrọ naa sita faye gbọ nitori iwadii ijinlẹ ti awọn pinnu lati ṣe lori awọn ẹsun naa. O ni ninu iwadii ọhun lo ti han gbangba pe gbogbo awọn afurasi mẹrẹẹrindinlọgbọn (36) yii ni wọn jẹbi ẹsun jibiti ti wọn fi kan wọn. Pupọ ninu dukia ti awọn eeyan wọnyi ko jọ nidii iṣẹ jibiti ti wọn ni wọn yan laayo lawọn agbofinro ti gba lọwọ wọn fun ijọba. Diẹ ninu awọn dukia wọn ọhun ni ọkọ ayọkẹlẹ olowo nla nla, tẹlifiṣan, ẹrọ agbeletan ti wọn n pe ni laputọọpu ati bẹẹ bẹẹ lọ.


Diẹ ninu awọn dukia wọn ọhun ni ọkọ ayọkẹlẹ olowo nla nla, tẹlifiṣan, ẹrọ agbeletan ti wọn n pe ni laputọọpu ati bẹẹ bẹẹ lọ.


Ẹ ma polongo saa kẹta fun mi, mo n lọ ni 2023- Buhari

Adefunkẹ Adebiyi Ọjọ kọkandinlọgbọn, oṣu karun-un, ọdun 2023, ko ni i le ọjọ kan si i ti Aarẹ Muhammadu Buhari yoo fi kuro nipo olori orilẹ-ede yii, gẹgẹ bi ọkunrin naa ṣe fẹnu ara ẹ sọ eyi niluu Mẹka, ni Saudi Arabia, lọjọ Ẹti, ọjọ kọkandinlọgbọn, oṣu kẹwaa, ọdun 2021. Yatọ si eyi, Aarẹ tun kilọ fawọn onipolongo ibo isọnu to ni wọn n ba oun kede pe koun tun lọ lẹẹkan si i, o ni ki wọn ma ṣe polongo ibo kankan foun rara, nitori ọdun 2023 loun yoo fipo aarẹ Naijiria silẹ toun yoo ba toun lọ. Ninu atẹjade kan ti wọn pe akọle ẹ ni “Aarẹ Buhari sọ pe oun yoo fipo silẹ lọjọ kọkandinlọgbọn, oṣu karun-un, ọdun 2023” ni wọn ti fi ero ọkan Buhari yii han sode. Garba Sheu ti i ṣe amugbalẹgbẹẹ Aarẹ lori iroyin ati ikede lo si buwọ luwe ọhun. Ninu abala kan atẹjade naa, o wa nibẹ ti wọn ni Buhari sọ pe, “ Mo fi Kurani mimọ bura, pe pẹlu ilana ofin ni mo maa sinlu, n o si fipo silẹ nigba ti saa mi ba tan. “Mi o fẹ kẹnikẹni maa sọrọ nipa saa kẹta tabi afikun saa fun mi, mi o ni i gba iyẹn” Nipa imọ ẹrọ to wọ eto idibo bayii, eyi teeyan le fi ẹrọ kọmputa dibo, Buhari sọ pe ohun to daa ni.


Garba Sheu ti i ṣe amugbalẹgbẹẹ Aarẹ lori iroyin ati ikede lo si buwọ luwe ọhun. Ninu abala kan atẹjade naa, o wa nibẹ ti wọn ni Buhari sọ pe, “ Mo fi Kurani mimọ bura, pe pẹlu ilana ofin ni mo maa sinlu, n o si fipo silẹ nigba ti saa mi ba tan. “Mi o fẹ kẹnikẹni maa sọrọ nipa saa kẹta tabi afikun saa fun mi, mi o ni i gba iyẹn” Nipa imọ ẹrọ to wọ eto idibo bayii, eyi teeyan le fi ẹrọ kọmputa dibo, Buhari sọ pe ohun to daa ni. O ni ai ti i si ẹrọ naa nigba toun lo fa a ti wọn fi yi ibo oun lẹẹmẹta ti wọn ni oun ko wọle ibo. O ni pẹlu imọ ẹrọ to de yii, akoyawọ yoo maa wa ninu ibo didi daadaa. O waa ni laarin oṣu mejidinlogun to ku toun yoo fi ṣe aarẹ Naijiria yii, gbogbo ohun toun ba le ṣe lati mu aye awọn ọmọ Naijiria daa si i loun yoo ṣe koun too lọ.