Nigba ti ile-ẹjọ beere nipa awọn igbesẹ to to gbe lati wa ojutuu si aawọ to n bẹ silẹ laarin wọn, baale ile naa ṣalaye pe ọpọ igba loun ti mu ẹjọ rẹ lọ sọdọ awọn obi rẹ atawọn alagba ijọ toun n ṣe oluṣọ-aguntan rẹ, ṣugbọn to jẹ kaka kewe agbọn ọrọ naa dẹ, niṣe lo n le si i. Pasitọ Enoch ni pabambari toun ri lẹnu ọjọ mẹta yii to waa mu koun pinnu lati kuku fopin si igbeyawo naa ko ṣẹyin bawọn awọn mọlẹbi iyawo oun ṣe bẹrẹ si i fẹsun kan oun kaakiri pe niṣe loun fẹẹ fi iyawo naa atawọn ọmọ mẹtẹẹta to bi foun ṣoogun owo, eyi loun si ṣe fẹẹ kọ ọ, tori ẹsun naa ti n ran kiri ilu. O waa rọ ile-ẹjọ lati tu ajọṣepọ naa ka, ki wọn si ba oun gba awọn ọmọ oun. Ṣugbọn nigba ti wọn ni ki iyawo rẹ fesi sawọn ẹsun tọkọ rẹ fi kan an, niṣe lobinrin naa poṣe, to ni awijare lasan ni ọkunrin naa n wi, irọ nla lo si n pa mọ oun. Lo ba fa fọto kan yọ ninu baagi rẹ lati fi ṣe ẹri pe ọkọ oun ti lọọ ṣe igbeyawo bonkẹlẹ kan nipamọ, tori ẹ lo ṣe n wa ọna lati kọ oun silẹ. O lawọn mọlẹbi rẹ gan-an jẹrii si iwa aiṣootọ ati ọdalẹ to n hu, ati bo ṣe n foju oun gbolẹ latigba tawọn ti fẹra. Adajọ-binrin M. A. Aworeni gba abilekọ naa niyanju lati wa lọọya to maa ba a ṣa awọn ẹri rẹpẹtẹ to loun ni lọwọ ta ko ọkọ rẹ jọ, ti yoo si ran an lọwọ lati ṣalaye awijare rẹ lọna to nitumọ nile-ẹjọ Adajọ ni kawọn mejeeji pada wa lọjọ kọkanlelogun, oṣu yii, pẹlu agbẹjọro wọn, ki igbẹjọ ati idajọ le tete waye.


Pasitọ fẹẹ kọ iyawo rẹ silẹ ni Ṣaki, lobinrin naa ba ni o ti fẹ ẹlomi-in ni

Lo ba fa fọto kan yọ ninu baagi rẹ lati fi ṣe ẹri pe ọkọ oun ti lọọ ṣe igbeyawo bonkẹlẹ kan nipamọ, tori ẹ lo ṣe n wa ọna lati kọ oun silẹ. O lawọn mọlẹbi rẹ gan-an jẹrii si iwa aiṣootọ ati ọdalẹ to n hu, ati bo ṣe n foju oun gbolẹ latigba tawọn ti fẹra. Adajọ-binrin M. A. Aworeni gba abilekọ naa niyanju lati wa lọọya to maa ba a ṣa awọn ẹri rẹpẹtẹ to loun ni lọwọ ta ko ọkọ rẹ jọ, ti yoo si ran an lọwọ lati ṣalaye awijare rẹ lọna to nitumọ nile-ẹjọ Adajọ ni kawọn mejeeji pada wa lọjọ kọkanlelogun, oṣu yii, pẹlu agbẹjọro wọn, ki igbẹjọ ati idajọ le tete waye.


Eyi ni bi wọn ṣe yinbọn pa Ẹbila, ọga awọn ‘One Million Boys’ n’Ibadan

Ọlawale Ajao, Ibadan Lẹyin oṣu mẹta ti awọn ikọ ọmọ iṣọta ta a mọ si ‘One Million Boys’ pa Moshood Ọladokun (Ẹkugbemi), ọga awọn tọọgi n’Ibadan nipakupa, wọn ti yinbọn pa Abiọla Ẹbìlà, ọga awọn ‘One Million Boys’ nigboro Ibadan. Awọn ikọ ọmọ ogun Ẹkugbemi ti wọn jẹ ọmọ ẹgbẹ ikọ afẹmiṣofo kan ti wọn n pe ni ‘Abẹ-Igi Boys’ la gbọ pe wọn lọọ ka a mọle lọsan-an ọjọ Aiku, Sannde, ọsẹ to kọja, ti wọn si yinbọn pa a gẹgẹ bii ẹsan pipa ti oun naa pa Ẹkugbemi ọga wọn. Ta o ba gbagbe, ọsan gangan, ọjọ Abamẹta, Satide, ọjọ kọkanla, oṣu kẹrin, ọdun 2020 yii, lawọn ọmọ ogun ikọ ‘One Million Boys’ lọọ ka Ẹkugbemi mọle ẹ to n gbe laduugbo Olúǹdé, n’Ibadan, ti wọn si gbẹmi ẹ lẹyin ija alagbara to waye laarin wọn. Niṣe lara awọn to foju kan oku ẹ n ṣẹgiiri nitori bi wọn ṣe fi ada ba oku ẹ jẹ to. Latigba naa lolori awọn ‘One Million’ ti wọn n pe ni Ẹbila yii ti di ẹni tawọn ọlọpaa n wa, oun naa ko si duro, niṣe lo sa lọ ti ẹnikan ko si gburoo ẹ n’Ibadan ati nibikibi nipinlẹ Ọyọ mọ. Ṣugbọn ko jọ pe ẹru awọn ọlọpaa lo n ba Ẹbila bii tawọn ẹruuku, iyẹn awọn ọmọ ogun ikọ ‘Abẹ Igi Boys’, o mọ pe gbogbo ọna ni wọn yoo maa wa lati pa oun lati gbẹsan iku ọga wọn, Ẹkugbemi.


Niṣe lara awọn to foju kan oku ẹ n ṣẹgiiri nitori bi wọn ṣe fi ada ba oku ẹ jẹ to. Latigba naa lolori awọn ‘One Million’ ti wọn n pe ni Ẹbila yii ti di ẹni tawọn ọlọpaa n wa, oun naa ko si duro, niṣe lo sa lọ ti ẹnikan ko si gburoo ẹ n’Ibadan ati nibikibi nipinlẹ Ọyọ mọ. Ṣugbọn ko jọ pe ẹru awọn ọlọpaa lo n ba Ẹbila bii tawọn ẹruuku, iyẹn awọn ọmọ ogun ikọ ‘Abẹ Igi Boys’, o mọ pe gbogbo ọna ni wọn yoo maa wa lati pa oun lati gbẹsan iku ọga wọn, Ẹkugbemi. Nitori bẹẹ, sisa loun naa n sa kiri latigba naa. Nigba to si maa pada de, ko de sinu ile ti gbogbo aye mọ pe o n gbe laduugbo Kudẹti, adugbo Olomi lo lọọ fori pamọ si. Gẹgẹ b’ALAROYE ṣe gbọ, ni nnkan bii aago meji ọsan ọjọ Sannde yii lawọn ẹruuku ka a mọ ibi to fara pamọ si ọhun.


Nitori bẹẹ, sisa loun naa n sa kiri latigba naa. Nigba to si maa pada de, ko de sinu ile ti gbogbo aye mọ pe o n gbe laduugbo Kudẹti, adugbo Olomi lo lọọ fori pamọ si. Gẹgẹ b’ALAROYE ṣe gbọ, ni nnkan bii aago meji ọsan ọjọ Sannde yii lawọn ẹruuku ka a mọ ibi to fara pamọ si ọhun. Wọn ko si ba oun naa laabọ, oun paapaa pitu meje tọdẹ akọni n pa nigbo fun wọn. Ṣugbọn lẹyin iṣẹju bii meloo kan ti wọn ti jọ n dana ibọn funra wọn ya, ọga awọn ‘One Million Boys’ yii ṣubu loju ija, akọni kile aye pe o digbooṣe. Iroyin mi-in ta a tun gbọ ni pe awọn agbofinro ni wọn yibọn pa ọga awọn tọọgi to n da omi alaafia igboro Ibadan ru naa.


Wọn ko si ba oun naa laabọ, oun paapaa pitu meje tọdẹ akọni n pa nigbo fun wọn. Ṣugbọn lẹyin iṣẹju bii meloo kan ti wọn ti jọ n dana ibọn funra wọn ya, ọga awọn ‘One Million Boys’ yii ṣubu loju ija, akọni kile aye pe o digbooṣe. Iroyin mi-in ta a tun gbọ ni pe awọn agbofinro ni wọn yibọn pa ọga awọn tọọgi to n da omi alaafia igboro Ibadan ru naa. Wọn ni Ẹbila atawọn ọmọ ẹyin ẹ bii mẹẹẹdogun ji obinrin kan gbe pamọ, ti wọn si ni ki awọn mọlẹbi rẹ lọọ wa miliọnu kan Naira wa bi wọn ko ba fẹ ki awọn yinbọn pa a. Iroyin yii ni wọn fi to awọn ọlọpaa leti ti ikọ awọn agbofinro ijọba ipinlẹ Ọyọ ta a mọ si Operation Burst fi lọọ ka a mọnu ile ọhun, ti wọn si yinbọn pa a, bo tilẹ jẹ pe awọn yooku rẹ ribi sa lọ. Nigba to n fidi iroyin yii mulẹ, agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, SP Olugbenga Fadeyi, sọ pe ninu ija nla, nibi ti ikọ ‘One Million Boys’, eyi ti Ẹbila ko sodi, pẹlu awọn ikọ eleto aabo ipinlẹ Ọyọ ti dana ibọn funra wọn ya lawọn agbofinro ti yinbọn pa olori awọn tọọgi naa. O ni oun ko ti i ni ẹkunrẹrẹ alaye nipa bi wọn ṣe pa ọga ọmọ iṣọta n’Ibadan yii lọwọ, ṣugbọn oun mọ pe kẹkẹ NAPEP lawọn agbofinro to yinbọn pa a fi gbe oku ẹ kuro loju ija ti wọn yibọn pa a si.


Wọn ni Ẹbila atawọn ọmọ ẹyin ẹ bii mẹẹẹdogun ji obinrin kan gbe pamọ, ti wọn si ni ki awọn mọlẹbi rẹ lọọ wa miliọnu kan Naira wa bi wọn ko ba fẹ ki awọn yinbọn pa a. Iroyin yii ni wọn fi to awọn ọlọpaa leti ti ikọ awọn agbofinro ijọba ipinlẹ Ọyọ ta a mọ si Operation Burst fi lọọ ka a mọnu ile ọhun, ti wọn si yinbọn pa a, bo tilẹ jẹ pe awọn yooku rẹ ribi sa lọ. Nigba to n fidi iroyin yii mulẹ, agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, SP Olugbenga Fadeyi, sọ pe ninu ija nla, nibi ti ikọ ‘One Million Boys’, eyi ti Ẹbila ko sodi, pẹlu awọn ikọ eleto aabo ipinlẹ Ọyọ ti dana ibọn funra wọn ya lawọn agbofinro ti yinbọn pa olori awọn tọọgi naa. O ni oun ko ti i ni ẹkunrẹrẹ alaye nipa bi wọn ṣe pa ọga ọmọ iṣọta n’Ibadan yii lọwọ, ṣugbọn oun mọ pe kẹkẹ NAPEP lawọn agbofinro to yinbọn pa a fi gbe oku ẹ kuro loju ija ti wọn yibọn pa a si. Wọn si ti tọju ẹ si yara ti wọn n ṣe oku lọjọ si nileewosan ijọba pinlẹ Ọyọ. SP Fadeyi sọ pe awọn ọlọpaa ti gbakoso eto aabo agbegbe ibi ti wọn gbẹmi ọga awọn tọọgi naa lati dena ija igboro mi-in to ṣee ṣe ko tun waye nigba tawọn ọmọ ẹ ba n gbiyanju lati gbẹsan.


Wọn si ti tọju ẹ si yara ti wọn n ṣe oku lọjọ si nileewosan ijọba pinlẹ Ọyọ. SP Fadeyi sọ pe awọn ọlọpaa ti gbakoso eto aabo agbegbe ibi ti wọn gbẹmi ọga awọn tọọgi naa lati dena ija igboro mi-in to ṣee ṣe ko tun waye nigba tawọn ọmọ ẹ ba n gbiyanju lati gbẹsan.


Awọn ọmọ ẹgbẹ PDP binu si Agboọla, Igbakeji Gomina Ondo

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Ọpọlọpọ awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu PDP nipinlẹ Ondo ni wọn fẹhonu han tako magomago ti wọn lo fẹẹ waye ninu eto ibo abẹle ẹgbẹ ọhun to fẹẹ waye l’Ọjọruu, Wẹsidee, ọṣẹ to n bọ. Awọn olufẹhonu han yii ni wọn ya bo olu ile ẹgbẹ naa to wa lagbegbe Fiwaṣaye, Alagbaka, niluu Akurẹ, lọsan-an ọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, pẹlu ọkan-o-jọkan akọle bii, a ko ni i gba kẹ ẹ ta ẹtọ wa, Secondus gbọdọ bọwọ fun ifẹ awọn ọmọ ẹgbẹ, ẹ ma ṣe da wahala silẹ nipinlẹ Ondo eyi ti wọn gbe lọwọ. Ọkan ninu awọn tinu n bi ọhun to sọrọ lorukọ awọn yooku, Ọnarebu Bitire Solomon ni iroyin ti tẹ awọn ọmọ ẹgbẹ lọwọ pe wọn ti ṣafikun awọn ayederu orukọ awọn aṣoju bii ọgọrun-un o le ẹyọ kan (101) si eyi ojulowo eyi to wa nilẹ tẹlẹ. Alaga ijọba ibilẹ Okitipupa nigba kan ri ọhun ni awọn ko ni i tẹwọ gba iwe akọsilẹ orukọ mi-in ti wọn ba fẹẹ ṣamulo lasiko eto ibo abẹle naa to ba ti le yatọ si eyi to wa nilẹ tẹlẹ. O ni awọn aṣaaju ẹgbẹ PDP lorilẹ-ede yii gbọdọ yọ orukọ Agboọla Ajayi kuro ninu awọn to fẹẹ kopa ninu eto ibo abẹle naa niwọn igba to ti lọwọ ninu ṣiṣẹ magomago si orukọ awọn aṣoju naa. Bakan naa lo tun n beere fun fifi panpẹ ofin gbe Ọgbẹni Kingsley Chinda to jẹ akọwe igbimọ to ṣeto yiyan awọn aṣoju kaakiri awọn wọọdu idibo to wa nipinlẹ Ondo.


Alaga ijọba ibilẹ Okitipupa nigba kan ri ọhun ni awọn ko ni i tẹwọ gba iwe akọsilẹ orukọ mi-in ti wọn ba fẹẹ ṣamulo lasiko eto ibo abẹle naa to ba ti le yatọ si eyi to wa nilẹ tẹlẹ. O ni awọn aṣaaju ẹgbẹ PDP lorilẹ-ede yii gbọdọ yọ orukọ Agboọla Ajayi kuro ninu awọn to fẹẹ kopa ninu eto ibo abẹle naa niwọn igba to ti lọwọ ninu ṣiṣẹ magomago si orukọ awọn aṣoju naa. Bakan naa lo tun n beere fun fifi panpẹ ofin gbe Ọgbẹni Kingsley Chinda to jẹ akọwe igbimọ to ṣeto yiyan awọn aṣoju kaakiri awọn wọọdu idibo to wa nipinlẹ Ondo. Ninu ọrọ tirẹ, Clement Faboyede to jẹ alaga afunsọ ẹgbẹ PDP nipinlẹ Ondo ni oun ko mọ ohunkohun lori awọn ẹsun tawọn olufẹhonu han ọhun ka silẹ. O rọ wọn lati kọ gbogbo ohun to n dun wọn sinu iwe ki oun le ba wọn fi sọwọ si awọn asaaju ẹgbẹ l’Abuja. Ọnarebu Agboọla Ajayi ti wọn fẹsun kan ko jẹ kọrọ tutu toun naa fi fun awọn to n fẹhonu han naa ọhun lesi lori awọn ẹsun ti wọn ka si i lẹsẹ.


Ninu ọrọ tirẹ, Clement Faboyede to jẹ alaga afunsọ ẹgbẹ PDP nipinlẹ Ondo ni oun ko mọ ohunkohun lori awọn ẹsun tawọn olufẹhonu han ọhun ka silẹ. O rọ wọn lati kọ gbogbo ohun to n dun wọn sinu iwe ki oun le ba wọn fi sọwọ si awọn asaaju ẹgbẹ l’Abuja. Ọnarebu Agboọla Ajayi ti wọn fẹsun kan ko jẹ kọrọ tutu toun naa fi fun awọn to n fẹhonu han naa ọhun lesi lori awọn ẹsun ti wọn ka si i lẹsẹ. Igbakeji gomina ọhun ninu atẹjade kan to fi sita nipasẹ akọwe iroyin rẹ, Babatọpẹ Ọkẹowo, ni ohun ti ko bojumu rara ni bi wọn ṣe n darukọ oun lori awọn nnkan ti oun ko mọ nnkan kan nipa rẹ. O ni gbogbo awọn to n fẹhonu han yẹ ki wọn mọ pe oun ko fi igba kan si lara ọmọ igbimọ ti wọn ṣagbekale lati yan awọn aṣoju lawọn wọodu to wa nipinlẹ Ondo. O ni awọn aṣaaju ẹgbẹ l’Abuja lo yẹ kawọn eeyan ọhun doju ibinu wọn kọ niwọn igba to jẹ pawọn ni wọn yan awọn ọmọ igbimọ to ṣeto naa.


Igbakeji gomina ọhun ninu atẹjade kan to fi sita nipasẹ akọwe iroyin rẹ, Babatọpẹ Ọkẹowo, ni ohun ti ko bojumu rara ni bi wọn ṣe n darukọ oun lori awọn nnkan ti oun ko mọ nnkan kan nipa rẹ. O ni gbogbo awọn to n fẹhonu han yẹ ki wọn mọ pe oun ko fi igba kan si lara ọmọ igbimọ ti wọn ṣagbekale lati yan awọn aṣoju lawọn wọodu to wa nipinlẹ Ondo. O ni awọn aṣaaju ẹgbẹ l’Abuja lo yẹ kawọn eeyan ọhun doju ibinu wọn kọ niwọn igba to jẹ pawọn ni wọn yan awọn ọmọ igbimọ to ṣeto naa. Agboọla ni oun ko ba ẹnikẹni ja, bẹẹ ni ko si ọrọ bo o ba a o pa a, bo o si ba a ko o bu u lẹsẹ ninu ọrọ oṣelu ti oun n ṣe. O rọ awọn alatako rẹ ki wọn yee pariwo lasan, o ni ṣe lo yẹ ki wọn fi awọn aṣoju wọnyi silẹ ki wọn dibo yan oludije ti wọn ba mọ pe o kunju oṣuwọn ti yoo si jawe olubori ninu eto idibo gomina to n bọ lọjọ kẹwaa, oṣu kẹwaa, ọdun yii.


Agboọla ni oun ko ba ẹnikẹni ja, bẹẹ ni ko si ọrọ bo o ba a o pa a, bo o si ba a ko o bu u lẹsẹ ninu ọrọ oṣelu ti oun n ṣe. O rọ awọn alatako rẹ ki wọn yee pariwo lasan, o ni ṣe lo yẹ ki wọn fi awọn aṣoju wọnyi silẹ ki wọn dibo yan oludije ti wọn ba mọ pe o kunju oṣuwọn ti yoo si jawe olubori ninu eto idibo gomina to n bọ lọjọ kẹwaa, oṣu kẹwaa, ọdun yii.


Kẹhinde ja purofẹsọ lole, o tun fipa ba agbalagba lo pọ

Oluyinka Soyemi, Ado-Ekiti Iwa ọdaju ti ọkunrin kan, Kẹhinde Oke, hu loṣu kejila, ọdun to kọja, lo pada koba a laipẹ yii lẹyin to tun lọọ digun jale nibi kan, tọwọ si tẹ ẹ. Gẹgẹ bi awọn ọlọpaa ṣe sọ, ọjọ kejilelogun, oṣu kejila, ọdun to kọja, lẹni ọgbọn ọdun naa lọọ ja Purofẹsọ Michael Ige lole niluu Ilawẹ-Ekiti, nijọba ibilẹ Guusu Iwọ-Oorun Ekiti. Lalẹ ọjọ naa lo gba kọmputa agbeletan kan ati foonu, bẹẹ lo ba mọto baba naa jẹ, eyi towo ẹ to miliọnu kan naira. Bakan naa lo tun fipa ba obinrin ẹni ọdun marundinlọgọta kan lo pọ ninu ile kan naa ko too sa lọ. Laipẹ yii ni wọn sọ pe ọwọ tẹ Kẹhinde lẹyin to tun lọọ digun jale nibi kan, nigba tawọn ọlọpaa si n ṣewadii ni wọn ba awọn ẹru purofẹsọ to ja lole lọwọ ẹ. Eyi lo jẹ kawọn ọlọpaa wọ ọ lọ si kootu Majisreeti ilu Ado-Ekiti, nibi ti wọn ti fẹsun idigunjale ati ifipabanilopọ kan an. Inspẹkitọ Caleb Leramo sọ pe awọn ẹsun naa ta ko ofin idigunjale ati nnkan ija oloro lilo, bẹẹ lo tun nijiya ninu ofin to de ifiyajẹni. O ni ẹka to n ṣegbẹjọ araalu (DPP), lo le da si ọrọ naa, idi niyi toun fi fiwe ẹjọ naa ṣọwọ si wọn fun igbesẹ to kan. Nigba to n gbe ipinnu ile-ẹjọ kalẹ, Majisreeti Lawal Abdulhamid paṣẹ pe ki Kẹhinde lọọ jokoo sọgba ẹwọn di ọgbọnjọ, oṣu yii, ti kootu naa yoo tun mẹnu ba ọrọ rẹ pẹlu ilana ti DPP ba gbe kalẹ.


2023: Ilẹ Yoruba ṣetan lati gbajọba, ọrọ ku sọwọ Tinubu, Fayẹmi – ARG

Oluyinka Soyemi, Ado-Ekiti Ẹgbẹ Afẹnifẹre Renewal Group (ARG) ti sọ pe ilẹ Yoruba ṣetan lati gba ijọba apapọ lọdun 2023, nitori pe gbogbo nnkan to yẹ ni apa Iwọ-Oorun wa nibi ni, ṣugbọn awọn agbaagba gbọdọ gbe igbesẹ. Ẹgbẹ naa darukọ Aṣiwaju Bọla Ahmed Tinubu, Gomina Kayọde Fayẹmi ati Oloye Bisi Akande gẹgẹ bii awọn to le ṣaaju ọmọ Yoruba lati gba nnkan to tọ si wọn, iyẹn ti wọn ba ṣiṣẹ papọ. Nibẹrẹ ọsẹ yii ni akọwe ipolongo Afẹnifẹre Renewal Group nipinlẹ Ekiti, Ọmọọba Michael Ogungbemi, kede ọrọ naa lasiko to n ṣalaye awọn igbesẹ tẹgbẹ naa n gbe lati ran Yoruba lọwọ pẹlu bi ibo gbogbogboo orilẹ-ede yii ṣe n sun mọ etile. Ogungbemi ni o ṣee ṣe ki ipo aarẹ ilẹ yii wa silẹ Yoruba, o si ku sọwọ awọn adari ti wọn wa lẹgbẹ oṣelu All Progressives Congress (APC) lati gbe ẹni kan kalẹ ti yoo gbe ogo Yoruba ga. O ni Tinubu, Fayẹmi, Akande atawọn agbaagba mi-in niṣẹ nla lati ṣe, awọn eeyan yoo si beere lọwọ wọn ti iran Yoruba ba kuna. Bakan naa lo ni asiko ti to fun atunto ti gbogbo eeyan ti n pariwo tẹlẹ, eyi ti yoo jẹ ki gbogbo ọmọ ilẹ yii janfaani apapọ, yatọ si bi apa kan ṣe n gbadun ju awọn to ku. Ogungbemi ni, ‘‘Ilẹ Yoruba ti ṣetan lati gbajọba, ẹgbẹ wa naa si ti ṣe ilana ti yoo mu eyi rọrun, ẹni to maa mu wa de ilẹ ileri naa nikan la nilo.


Ogungbemi ni o ṣee ṣe ki ipo aarẹ ilẹ yii wa silẹ Yoruba, o si ku sọwọ awọn adari ti wọn wa lẹgbẹ oṣelu All Progressives Congress (APC) lati gbe ẹni kan kalẹ ti yoo gbe ogo Yoruba ga. O ni Tinubu, Fayẹmi, Akande atawọn agbaagba mi-in niṣẹ nla lati ṣe, awọn eeyan yoo si beere lọwọ wọn ti iran Yoruba ba kuna. Bakan naa lo ni asiko ti to fun atunto ti gbogbo eeyan ti n pariwo tẹlẹ, eyi ti yoo jẹ ki gbogbo ọmọ ilẹ yii janfaani apapọ, yatọ si bi apa kan ṣe n gbadun ju awọn to ku. Ogungbemi ni, ‘‘Ilẹ Yoruba ti ṣetan lati gbajọba, ẹgbẹ wa naa si ti ṣe ilana ti yoo mu eyi rọrun, ẹni to maa mu wa de ilẹ ileri naa nikan la nilo. ‘‘A ko le ṣe eleyii ti iyapa ba wa laarin wa. Tinubu, Fayẹmi, Akande, Oloye Reuben Faṣoranti, Ọgagun-fẹyinti Alani Akinrinade, Ọjọgbọn Banji Akintoye, Sẹnetọ Fẹmi Okurounmu. Sẹnetọ Ayọ Fasanmi, Oloye Afẹ Babalọla atawọn mi-in, gbogbo wọn ni wọn ni ipa ti wọn fẹẹ ko.’’


‘‘A ko le ṣe eleyii ti iyapa ba wa laarin wa. Tinubu, Fayẹmi, Akande, Oloye Reuben Faṣoranti, Ọgagun-fẹyinti Alani Akinrinade, Ọjọgbọn Banji Akintoye, Sẹnetọ Fẹmi Okurounmu. Sẹnetọ Ayọ Fasanmi, Oloye Afẹ Babalọla atawọn mi-in, gbogbo wọn ni wọn ni ipa ti wọn fẹẹ ko.’’


Magu, olori EFCC tẹlẹ, ti tun n kawọ sẹyin rojọ

Loni-in ọjọ Aje, Mọnde, ọjọ kẹtala oṣu keje, ọdun 2020, Ọgbẹni Ibrahim Magu ti i ṣe olori ileeṣẹ amunifọba ti n gbogun tiwa ibajẹ (EFCC) tẹlẹ, ti tun wa niwaju awọn ọmọ igbimọ ti wọn n fọrọ wa a lẹnu wo nile ijọba, Aso Rock, niluu Abuja. Ọjọ Mọnde ọsẹ to kọja lọkunrin naa ti bẹrẹ si i jẹjọ niwaju igbimọ yii, nibi ti wọn si fi ọrọ naa ti si lọsẹ to kọja ni wọn yoo ti tun gbe e. Ẹsun pe awọn owo kan sọnu mọ ọn lọwọ, o ko awọn mi-in jẹ, o tun ta dukia to gba lọwọ awọn akowojẹ nitakuta ni wọn n tori ẹ fọrọ gbe e lẹnu jo. Awọn ẹsun oriṣiriṣi mi-in ni wọn tun fi kan Magu, lati igba ti wọn si ti fipa mu un lọsẹ to kọja lo ti n jejọ niwaju igbimọ naa ti Adajọ agba tẹlẹ nile ẹjọ Kotẹmilọrun, Ayọ Salami, jẹ alaga wọn. Ko ti i jọ pe awọn idahun Magu tẹ awọn ti wọn n wadii aṣemaṣe ti wọn lo ṣe yii lọrun ni ọrọ rẹ ṣe di ogun wa loni-in, wa lọla. Lati ọjọ ti wọn ti mu un lo ti wa nitimọle, bo si tilẹ jẹ pe o ti kọwe si ọga ọlopaa pata pe ki iyẹn jẹ ki wọn gba beeli oun, ko ti i jọ pe wọn da a lohun, bo ba si ṣalaye ọrọ tan loni-in yii, o jọ pe itimọle naa ni yoo tun pada lọ. Titi ti a fi n kọ iroyin yii Magu ṣii wa nile ipade nla inu Aso Rock, nibi ti igbimọ to n gbọ ẹjọ rẹ yii ti n jokoo lojoojumọ.


Eeyan marundinlaaadọrin ko arun Korona lọjọ kan ṣoṣo nipinlẹ Ọyọ

Ọlawale Ajao, Ibadan Lọjọ Abamẹta, Satide to kọja, nikan ṣoṣo, eeyan marundinlaaadọrin (65) lo ko arun Korona nipinlẹ Ọyọ. Lọjọ yii kan naa nijọba yọnda eeyan mọkanlelaaadọrun-un (91) kuro nibudo ti wọn ti n tọju awọn alarun Korona lẹyin ti wọn ti gbadun. Gomina ipinlẹ Ọyọ, Ẹnjinnia Ṣeyi Makinde, lo fidi iroyin yii mulẹ ninu atẹjade kan to gbe sori ikanni abẹyefò (túítà) rẹ lọjọ Satide to kọja. Aarin awọn to n gbe igboro ilu Ibadan ni kokoro arun naa ti pọ ju lọ lọtẹ yii, nitori mẹtadinlogun (17) ninu awọn eeyan to lugbadi arun yii lo jẹ ara ijọba ibilẹ Ariwa Ibadan. Ijọba ibilẹ Iwọ-Oorun Guusu Ibadan lo tẹle e pẹlu akọsilẹ eeyan mẹtala. Iye eeyan ti ayẹwo fi han pe wọn ti ko kokoro arun ọhun lọjọ naa níjọba ibilẹ kọọkan ni Ila-Oorun Ọyọ (9), Ido (8), Lagelu (7), Oluyọle (6), Oorelope (3), ati Akinyele (3).


Aarin awọn to n gbe igboro ilu Ibadan ni kokoro arun naa ti pọ ju lọ lọtẹ yii, nitori mẹtadinlogun (17) ninu awọn eeyan to lugbadi arun yii lo jẹ ara ijọba ibilẹ Ariwa Ibadan. Ijọba ibilẹ Iwọ-Oorun Guusu Ibadan lo tẹle e pẹlu akọsilẹ eeyan mẹtala. Iye eeyan ti ayẹwo fi han pe wọn ti ko kokoro arun ọhun lọjọ naa níjọba ibilẹ kọọkan ni Ila-Oorun Ọyọ (9), Ido (8), Lagelu (7), Oluyọle (6), Oorelope (3), ati Akinyele (3). Awọn yooku ni Ila-Oorun Ariwa Ibadan (3),Ẹgbẹda (3), Ọna-Ara (2), Atiba (2), Guusu Ogbomọṣọ (2), Isẹyin (2), Ila-Oorun Ibadan (1), Ariwa Ogbomọṣọ (1), Iwọ-Oorun Ọyọ (1), Iwọ-Oorun Ariwa Ibadan (1) ati eeyan kan nijọba ibilẹ Aarin-Gbungbun Ibarapa. Pẹlu abajade ayẹwo tuntun yii, apapọ eeyan ti Korona ti mu nipinlẹ Ọyọ ti di ọrinlelẹgbẹjọ ati mẹsan-an (1,689) titi dọjọ Satide ọhun. Apapọ awọn to lugbadi arun Korona tẹlẹ, ṣugbọn ti wọn ti lalaafia bayii jẹ okoolelẹẹẹdẹgbẹrun ati marun-un (925).


Awọn yooku ni Ila-Oorun Ariwa Ibadan (3),Ẹgbẹda (3), Ọna-Ara (2), Atiba (2), Guusu Ogbomọṣọ (2), Isẹyin (2), Ila-Oorun Ibadan (1), Ariwa Ogbomọṣọ (1), Iwọ-Oorun Ọyọ (1), Iwọ-Oorun Ariwa Ibadan (1) ati eeyan kan nijọba ibilẹ Aarin-Gbungbun Ibarapa. Pẹlu abajade ayẹwo tuntun yii, apapọ eeyan ti Korona ti mu nipinlẹ Ọyọ ti di ọrinlelẹgbẹjọ ati mẹsan-an (1,689) titi dọjọ Satide ọhun. Apapọ awọn to lugbadi arun Korona tẹlẹ, ṣugbọn ti wọn ti lalaafia bayii jẹ okoolelẹẹẹdẹgbẹrun ati marun-un (925). Gomina Makinde waa rọ ẹnikẹni to ba ni ailera kan tabi omi-in, paapaa, aarẹ lati inu ara wa, iba, ara hihun, aile mi daadaa ati bẹẹ bẹẹ lọ lati pe awọn eleto ilera lori awọn nọmba ibanisọrọ wọnyi: 08095863000,| 08078288999 tabi 08078288800 tabi ki wọn kan si ileewosan ijọba to ba sun mọ wọn ju lọ.


Gomina Makinde waa rọ ẹnikẹni to ba ni ailera kan tabi omi-in, paapaa, aarẹ lati inu ara wa, iba, ara hihun, aile mi daadaa ati bẹẹ bẹẹ lọ lati pe awọn eleto ilera lori awọn nọmba ibanisọrọ wọnyi: 08095863000,| 08078288999 tabi 08078288800 tabi ki wọn kan si ileewosan ijọba to ba sun mọ wọn ju lọ.


Awọn oluranlọwọ igbakeji gomina Kwara ti ko arun Korona

Stephen Ajagbe, Ilọrin Lẹyin ọjọ diẹ ti arun Korona pa olori oṣiṣẹ gomina nipinlẹ Kwara, Aminu Adisa Logun, awọn oluranlọwọ Igbakeji gomina, Kayọde Alabi, ti lugbadi arun naa. Eyi waye pẹlu bi eeyan mọkanlelaaadọrin ṣe kun iye awọn to ti ko arun naa nipinlẹ Kwara. Ninu atẹjade kan ti Akọwe iroyin igbakeji gomina, Modupẹ Joel, gbe sita lọjọ Aiku, Sannde, ana, lo ti ni Ọgbẹni Alabi ke si araalu lati maa tẹle gbogbo ilana tawọn ẹleto ilera la kalẹ. O ni arun Korona daju, o si lewu pupọ, idi niyi to fi yẹ kawọn eeyan maa kiyesara. O fi kun un pe ijọba ti n sa gbogbo ipa lati dẹkun atankalẹ arun naa nipinlẹ Kwara. Alabi ni awọn oluranlọwọ oun to lugbadi arun ọhun ti wa nibudo ti wọn ti n tọju arun nilewosan akọṣẹmọṣẹ Sobi, niluu Ilọrin.


O ni arun Korona daju, o si lewu pupọ, idi niyi to fi yẹ kawọn eeyan maa kiyesara. O fi kun un pe ijọba ti n sa gbogbo ipa lati dẹkun atankalẹ arun naa nipinlẹ Kwara. Alabi ni awọn oluranlọwọ oun to lugbadi arun ọhun ti wa nibudo ti wọn ti n tọju arun nilewosan akọṣẹmọṣẹ Sobi, niluu Ilọrin. Ṣaaju lo ti lọọ ṣe ayẹwo ara rẹ, ti esi-ayẹwo naa si fi han pe ṣaka lara rẹ da. O gba awọn alaṣẹ ijọba nimọran lati tẹle apẹrẹ oun, ki wọn si lọọ ṣe ayẹwo ara wọn ni kiakia.


Ṣaaju lo ti lọọ ṣe ayẹwo ara rẹ, ti esi-ayẹwo naa si fi han pe ṣaka lara rẹ da. O gba awọn alaṣẹ ijọba nimọran lati tẹle apẹrẹ oun, ki wọn si lọọ ṣe ayẹwo ara wọn ni kiakia.


Lẹyin ọjọ mẹrin to dawati, ileeṣẹ panapana ri oku Abdullateef ninu odo n’Ilọrin

Stephen Ajagbe, Ilọrin Lẹyin ọjọ mẹrin ti wọn ti n wa Abdulwaheed Abdullateef, ẹni ọdun mẹrindinlọgbọn, ọjọ Abamẹta, (Satide), ana nileeṣẹ panapana ri oku rẹ ninu odo Moro, lagbegbe Oko-Olowo, niluu Ilọrin. Atẹjade kan ti Alukoro ileeṣẹ naa, Hassan Hakeem Adekunle, gbe sita, ṣalaye pe ni nnkan bii aago mejila aabọ ọsan ọjọ naa lawọn lọọ wọ oku ọkunrin naa jade. O ṣalaye pe ẹnikan torukọ rẹ n jẹ Ọgbẹni Hassan lo ri oku naa nibi to le tente si leti odo naa, oun lo si fi to ileeṣẹ awọn leti. Adekunle ni awọn ti yọnda oku rẹ fawọn mọlẹbi rẹ. O waa gbadura ki Ọlọrun tu awọn ẹbi rẹ ninu.


Ọbaladi Afọn tun waja, lọjọ keji ti Olu Imaṣayi papoda

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ọbaladi ti Afọn, nijọba ibilẹ Imẹkọ-Afọn, nipinlẹ Ogun, Ọba Busari Adetọna, naa ti waja. Ọjọ keji ti Olu Imaṣayi, Ọba Gbadebọ Oluṣọla Oni, waja ni Ọbaladi Afọn naa tun papoda yii, tẹle-n-tẹle niku ọhun tun jẹ. Ọkan ninu awọn ọmọ Ọbaladi, Ọmọọba Adewale Adetọna, lo kede ipapoda baba rẹ soju ikanni ẹ lori Fesibuuku, nibẹ lo ti jẹ ko di mimọ pe Ọba Busari Adetọna, Ọbaladi Afọn, ti jade laye lẹni ọdun mejilelọgọta(62). O ni ọjọ Ẹti, Furaidee, ni iku pa oju Kabiyesi de. Ọbaladi Afọn to tun ṣipopada yii ni ọba kẹrin to waja ninu ọsẹ yii nikan nipinlẹ Ogun.


Lẹyin ọsẹ mẹta ti Ajimọbi ku ni kọmiṣanna rẹ ku sinu ijamba mọto

Ọlawale Ajao, Ibadan Lẹyin ọsẹ mẹta ti gomina ipinlẹ Ọyọ tẹlẹ, Sẹnetọ Abiọla Ajimọbi ku, ọkan ninu awọn kọmiṣanna to ṣiṣẹ ninu ijọba rẹ, Ọnarebu Fatai Abimbọla tawọn eeyan mọ si Abọgun, ti dagbere faye. Nirọlẹ ọjọ Ẹti, Furaidee, to kọja ni wọn lo ku sinu ijamba ọkọ lọna Eko s’Ibadan. Ọnarebu Abọ̀gún lo ti kọkọ ṣe kọmiṣanna fawọn nnkan alumọọni ijọba ipinlẹ Ọyọ lasiko iṣejọba Oloogbe Ajimọbi. Lẹyin naa lo tun ṣe oludamọran fun gomina yii kan naa lori ọrọ gbogbo to ba ni i ṣe pẹlu ohun amuṣọrọ ijọba nigba ti Ajimọbi ṣatunto ileeṣẹ ijọba atawọn eeyan to yan sipo lọlọkan-o-jọkan. Ipo oludamọran yii lo wa to fi dupo gomina ipinlẹ Ọyọ ninu ẹgbẹ oṣelu All Progressive Party, APC, ṣugbọ̣n ti Oloye Adebayọ Adelabu la oun ati gbogbo awọn to ba a dupo naa mọlẹ ninu idibo abẹle ẹgbẹ wọn, ki Ẹnjinia Ṣeyi Makinde to dupo lorukọ ẹgbẹ oṣelu People’s Democratic Party, PDP too fagba han Adelabu paapaa ninu idibo gbogbogbo to waye lọjọ kẹsan-an, oṣu kẹta, ọdun 2019. Ijamba ọkọ to ṣẹlẹ si Ọnarebu Abọgun lọna Eko s’Ibadan nirọlẹ ọjọ Jimọ to kọja yii lo fopin si gbognbo ilakaka ẹ nidii oṣelu, ati gbogbo làálàá ẹ lorilẹ aye.


Lẹyin naa lo tun ṣe oludamọran fun gomina yii kan naa lori ọrọ gbogbo to ba ni i ṣe pẹlu ohun amuṣọrọ ijọba nigba ti Ajimọbi ṣatunto ileeṣẹ ijọba atawọn eeyan to yan sipo lọlọkan-o-jọkan. Ipo oludamọran yii lo wa to fi dupo gomina ipinlẹ Ọyọ ninu ẹgbẹ oṣelu All Progressive Party, APC, ṣugbọ̣n ti Oloye Adebayọ Adelabu la oun ati gbogbo awọn to ba a dupo naa mọlẹ ninu idibo abẹle ẹgbẹ wọn, ki Ẹnjinia Ṣeyi Makinde to dupo lorukọ ẹgbẹ oṣelu People’s Democratic Party, PDP too fagba han Adelabu paapaa ninu idibo gbogbogbo to waye lọjọ kẹsan-an, oṣu kẹta, ọdun 2019. Ijamba ọkọ to ṣẹlẹ si Ọnarebu Abọgun lọna Eko s’Ibadan nirọlẹ ọjọ Jimọ to kọja yii lo fopin si gbognbo ilakaka ẹ nidii oṣelu, ati gbogbo làálàá ẹ lorilẹ aye. Oludamọran fun ijọba Ajimọbi lori ọrọ to ni i ṣe pẹlu awọn akẹkọọ, Ọgbẹni Afeez Mobọlaji, ẹni tawọn eeyan tun mọ si Rẹpẹtẹ, lo tufọ iku baba yii lori ikanni ibanidọrẹẹ (Fesibuuku) rẹ lalẹ Jimọ to kọja. Lẹyin naa l’Ọgbẹni Wale Sadeeq ti oun jẹ oludamọran fun gomina tẹlẹ naa lori eto iroyin fidi iroyin ọhun mulẹ lori ẹrọ ayelujara bakan naa.


Oludamọran fun ijọba Ajimọbi lori ọrọ to ni i ṣe pẹlu awọn akẹkọọ, Ọgbẹni Afeez Mobọlaji, ẹni tawọn eeyan tun mọ si Rẹpẹtẹ, lo tufọ iku baba yii lori ikanni ibanidọrẹẹ (Fesibuuku) rẹ lalẹ Jimọ to kọja. Lẹyin naa l’Ọgbẹni Wale Sadeeq ti oun jẹ oludamọran fun gomina tẹlẹ naa lori eto iroyin fidi iroyin ọhun mulẹ lori ẹrọ ayelujara bakan naa.


Ko sẹni to yọ orukọ mi kuro ninu awọn oludije – Akeredolu

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu, ti ni ko si ootọ ninu ahesọ to n ja ran–in ran-in nilẹ pe wọn ti yọ orukọ oun kuro ninu awọn oludije ti yoo kopa ninu eto ibo abẹle ẹgbẹ APC to fẹẹ waye lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ n bọ yii. Akeredolu sọrọ yii ninu atẹjade kan to fi sita nipasẹ Oludamọran agba rẹ lori ẹto iroyin ati ipolongo, Ojo Oyewamide, lalẹ ọjọ Abamẹta, Satide, ọṣẹ to kọja. Gomina juwe iroyin ti wọn n gbe kiri ọhun bii irọ patapata, o ni ṣe lawọn alatako oun kan fẹẹ lo ahesọ naa lati ṣi awọn alatilẹyin oun lọna, ki wọn si da irẹwẹsi sọkan wọn. O rọ awọn alatilẹyin rẹ ki wọn fọkan balẹ nitori pe oun ni idaniloju pe oun loun maa jawe olubori ninu eto abẹle to n bọ naa. Ni kete ti wọn ti pari eto ayẹwo ti wọn ṣe fawọn mejila to gba fọọmu idije laarin ọsẹ to kọja ni wọn ti n gbe e kiri pe awọn oluṣayẹwo ọhun ti fagi le orukọ ọkan lara awọn oludije naa. Orukọ Dokita Oluṣẹgun Abraham lawọn eeyan kọkọ n da, ṣugbọn akọwe iroyin rẹ sare fi atẹjade sita pe irọ to jinna soootọ lọrọ ọhun, ati pe ahesọ lasan ni.


O rọ awọn alatilẹyin rẹ ki wọn fọkan balẹ nitori pe oun ni idaniloju pe oun loun maa jawe olubori ninu eto abẹle to n bọ naa. Ni kete ti wọn ti pari eto ayẹwo ti wọn ṣe fawọn mejila to gba fọọmu idije laarin ọsẹ to kọja ni wọn ti n gbe e kiri pe awọn oluṣayẹwo ọhun ti fagi le orukọ ọkan lara awọn oludije naa. Orukọ Dokita Oluṣẹgun Abraham lawọn eeyan kọkọ n da, ṣugbọn akọwe iroyin rẹ sare fi atẹjade sita pe irọ to jinna soootọ lọrọ ọhun, ati pe ahesọ lasan ni. Lẹyin eyi ni iroyin tun gba ilu kan pe Gomina Akeredolu gan-an lajere ọrọ naa ṣi mọ lori latari ipa to ko lasiko eto idibo aarẹ ọdun 2019. Wọn ni wọn yọ orukọ gomina ọhun lori ẹsun ti wọn fi kan an pe o ṣatilẹyin fawọn oludije kan ninu ẹgbẹ oṣelu AA, to si ṣe bẹẹ kẹyin sawọn to n dije labẹ asia ẹgbẹ APC lasiko ibo gbogbogboo lọdun to kọja.


Lẹyin eyi ni iroyin tun gba ilu kan pe Gomina Akeredolu gan-an lajere ọrọ naa ṣi mọ lori latari ipa to ko lasiko eto idibo aarẹ ọdun 2019. Wọn ni wọn yọ orukọ gomina ọhun lori ẹsun ti wọn fi kan an pe o ṣatilẹyin fawọn oludije kan ninu ẹgbẹ oṣelu AA, to si ṣe bẹẹ kẹyin sawọn to n dije labẹ asia ẹgbẹ APC lasiko ibo gbogbogboo lọdun to kọja.


Olu Imaṣayi, Ọba Gbadebọ Oni, ti waja

Olu Imaṣayi, Ọba Gbadebọ Oluṣọla Oni, ti waja. Akọwe iroyin fun Gomina Dapọ Abiọdun, Ọgbẹni Kunle Ṣomọrin, lo kede ipapoda ọba naa ninu atẹjade to fi sita lọjọ Ẹti, Furaidee ana.


Lẹyin ọjọ mẹwaa nigbele, akọwe ijọba ipinlẹ Ọṣun bọ lọwọ arun Koronafairọọsi

Akọwe ijọba ipinlẹ Ọṣun, Ọmọọba Wọle Oyebamiji, ti jajabọ lọwọ arun Koronafairọọsi bayii. Ọjọ mẹwaa sẹyin ni Kọmiṣanna feto ilera nipinlẹ Ọṣun, Dokita Rafiu Isamọtu, kede pe baba naa ti ni arun yii, o si ti wa nigbele fun itọju. Lọsan-an oni ni Isamọtu kede pe bo tilẹ jẹ pe eeyan mẹtalelogun larun naa tun ti kọ lu l’Ọṣun, sibẹ, ara Oyebamiji atawọn eeyan mọkanlelogun mi-in ti ya patapata lẹyin ayẹwo ẹlẹẹkeji ti wọn ṣe fun wọn.


Wọn ṣi n wa awọn eeyan tawọn ajinigbe ji gbe lọ l’Ekiti

Oluyinka Soyemi, Ado-Ekiti Lalẹ ọjọ Ẹti, Furaidee, lawọn ajinigbe kan ti wọn to mẹwaa ya bo ilu Isinbọde-Ekiti, nijọba ibilẹ Ila-Oorun Ekiti, nibi ti wọn ti gbe eeyan mẹta. ALAROYE gbọ pe ibudo kan ti wọn ti n ta pako ni wọn kọkọ ti ja awọn eeyan lole ki wọn too ko awọn meji, bẹẹ ni wọn si tun gbe adari ileeṣẹ ijọba kan lẹyin ti wọn da ibọn bo mọto rẹ, ti wọn si ṣe dẹrẹba rẹ leṣe.


Awọn ẹruuku tun ya wọ Akinyẹle, n’Ibadan, wọn ṣa iya atọmọ ladaa

Ọlawale Ajao, Ibadan Pẹlu bi awọn ẹni ibi kan ṣe n pa awọn eyan nipakupa lagbegbe Akinyẹle, n’Ibadan, awọn ọbayejẹ eeyan naa ti tun ya wọ agbegbe naa, wọn si ṣa iya atọmọ ladaa yannayanna. Bi awọn ọdaju eeyan yii ṣe ṣa iya ẹi ọdun marundinlaaadọta naa, Abilekọ Adeọla Bamidele, ladaa niṣaakuṣaa to, kekere tun ni tiẹ lẹgbẹẹ tọmọ ẹ, Dọlapọ Bamidele, to jẹ ẹni ọdun mẹtalelogun. Ẹsẹ kan aye, ẹsẹ kan ọrun, lọmọbinrin naa wa bayii. Tọsan–toru lawọn ẹbi ati ololufẹ ẹ fi n gbadura fun un pe ki Ọlọrun fi ibukun si igbiyanju awọn dokita lati gba ẹmi ẹ la. Idi ni pe wọn ti ṣa ọmọbinrin naa ju, niṣe ni wọn ṣa a tagbaratagbara bii igba ti awọn alapata ba n ṣa ẹran maaluu ni káárà. Ni nnkan bii aago kan oru ọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ to kọja, lawọn ẹruuku naa ya wọ agbegbe ti wọn n pe ni Ìsàlẹ̀-Alájá, l’Akinyẹle, n’Ibadan, ti wọn si n wọle tọ awọn araadugbo naa lọ lojule-de-ojule.


Tọsan–toru lawọn ẹbi ati ololufẹ ẹ fi n gbadura fun un pe ki Ọlọrun fi ibukun si igbiyanju awọn dokita lati gba ẹmi ẹ la. Idi ni pe wọn ti ṣa ọmọbinrin naa ju, niṣe ni wọn ṣa a tagbaratagbara bii igba ti awọn alapata ba n ṣa ẹran maaluu ni káárà. Ni nnkan bii aago kan oru ọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ to kọja, lawọn ẹruuku naa ya wọ agbegbe ti wọn n pe ni Ìsàlẹ̀-Alájá, l’Akinyẹle, n’Ibadan, ti wọn si n wọle tọ awọn araadugbo naa lọ lojule-de-ojule. Ile awọn Bamidele ti wọn fabọ si naa ni wọn ti ṣa iya atọmọ niṣakuṣaa yii, ti wọn si tun ko ẹrọ ibanisọrọ wọn lọ. Oke aja lawọn ẹruuku naa gba wọnu ile wọn. Abilekọ Bamidele ṣalaye f’AKEDE AGBAYE pe ọmọ oun gan-an ni wọn fẹẹ pa, pe bi oun ṣe fori laku lati gba a silẹ lo jẹ ki wọn ṣa oun naa ladaa, ati pe bi oun ko ba fori laku lati gba a silẹ bẹẹ ni, ọmọ oun naa iba ti wa lara awọn ti iroyin iba tun maa gbe kiri pe wọn tun ti pa l’Akinyẹle bayii.


Ile awọn Bamidele ti wọn fabọ si naa ni wọn ti ṣa iya atọmọ niṣakuṣaa yii, ti wọn si tun ko ẹrọ ibanisọrọ wọn lọ. Oke aja lawọn ẹruuku naa gba wọnu ile wọn. Abilekọ Bamidele ṣalaye f’AKEDE AGBAYE pe ọmọ oun gan-an ni wọn fẹẹ pa, pe bi oun ṣe fori laku lati gba a silẹ lo jẹ ki wọn ṣa oun naa ladaa, ati pe bi oun ko ba fori laku lati gba a silẹ bẹẹ ni, ọmọ oun naa iba ti wa lara awọn ti iroyin iba tun maa gbe kiri pe wọn tun ti pa l’Akinyẹle bayii. Iya ẹni ọdun marundinlaaadọta yii ṣalaye pe “Ọkọ mi ko si nile, emi ati ọmọ yii (Dọlapọ) la jọ wa nile. Nigba to di nnkan bii aago kan oru ni mo n gbọ igbe ọmọ mi ninu yara ti to n sun. “Mo sare dide nilẹ pe ki n lọọ wo ohun to n ṣẹlẹ.


Iya ẹni ọdun marundinlaaadọta yii ṣalaye pe “Ọkọ mi ko si nile, emi ati ọmọ yii (Dọlapọ) la jọ wa nile. Nigba to di nnkan bii aago kan oru ni mo n gbọ igbe ọmọ mi ninu yara ti to n sun. “Mo sare dide nilẹ pe ki n lọọ wo ohun to n ṣẹlẹ. Bi mo ṣe de yara ọmọ mi ni mo ri i ti wọn n ṣa a ladaa ni gbogbo ara bii igba ti wọn ba n ṣa maaluu. Bi mo ṣe ṣilẹkun lonitọhun sare pade mi to ṣa emi naa ladaa. Bo ṣe sa lọ niyẹn.


Bi mo ṣe de yara ọmọ mi ni mo ri i ti wọn n ṣa a ladaa ni gbogbo ara bii igba ti wọn ba n ṣa maaluu. Bi mo ṣe ṣilẹkun lonitọhun sare pade mi to ṣa emi naa ladaa. Bo ṣe sa lọ niyẹn. Nibi ti emi atawọn ọmọ mi ti n japoro lọwọ ni wọn ti wọ inu yara ta a ko foonu wa si, ti wọn si ko foonu awa mejeeji lọ. “Awọn araadugbo wa ni wọn gbe emi atọmọ mi lọ sọsibitu. Wọn si ti lọọ sọ fawọn ọlọpaa nipa ohun to ṣẹlẹ yii.’’ Olugbe adugbo ọhun kan naa ti ko darukọ ẹ fakọroyin wa fidi ẹ mulẹ.


Nibi ti emi atawọn ọmọ mi ti n japoro lọwọ ni wọn ti wọ inu yara ta a ko foonu wa si, ti wọn si ko foonu awa mejeeji lọ. “Awọn araadugbo wa ni wọn gbe emi atọmọ mi lọ sọsibitu. Wọn si ti lọọ sọ fawọn ọlọpaa nipa ohun to ṣẹlẹ yii.’’ Olugbe adugbo ọhun kan naa ti ko darukọ ẹ fakọroyin wa fidi ẹ mulẹ. O ni, ‘‘Ọdọ tiwa ni wọn kọkọ wa. Wọn fọ bọgilari ati windo ile wa. Awọn meji ni.


O ni, ‘‘Ọdọ tiwa ni wọn kọkọ wa. Wọn fọ bọgilari ati windo ile wa. Awọn meji ni. Wọn mu ada járímọ́dìí lọwọ. Ko si èèkù kankan nidii ẹ, a o mọbi ti wọn ti ri iru ada bẹẹ. Akisa aṣọ ọmọ mi to wa lẹyinkule ni wọn mu ti wọn we mọ ada yẹn.


Wọn mu ada járímọ́dìí lọwọ. Ko si èèkù kankan nidii ẹ, a o mọbi ti wọn ti ri iru ada bẹẹ. Akisa aṣọ ọmọ mi to wa lẹyinkule ni wọn mu ti wọn we mọ ada yẹn. Iyẹn bọ silẹ lọwọ wọn ninu ile wa. A ko waa mọ ibi ti wọn ti ri eyi ti wọn fi ṣe awọn eeyan leṣe yẹn. Nigba ti wọn gburoo ẹsẹ wa ninu ile ni wọn jade.” Ko si ẹni to nigboya lati pe ọlọpaa tabi awọn agbofinro ninu awọn eeyan to gbalejo ọran yii, afi lẹyin ti awọn ẹruuku lọ tan.


Iyẹn bọ silẹ lọwọ wọn ninu ile wa. A ko waa mọ ibi ti wọn ti ri eyi ti wọn fi ṣe awọn eeyan leṣe yẹn. Nigba ti wọn gburoo ẹsẹ wa ninu ile ni wọn jade.” Ko si ẹni to nigboya lati pe ọlọpaa tabi awọn agbofinro ninu awọn eeyan to gbalejo ọran yii, afi lẹyin ti awọn ẹruuku lọ tan. Alaga ẹgbẹ awọn lanlọọdu la gbọ pe wọn sare tẹ̀ laago. Bo si tilẹ jẹ pe lẹsẹkẹsẹ niyẹn ti foonu awọn ọdẹ, awọn ọdẹ ko mọna ibi ti awọn ẹni ibi naa sa gba lọ, nitori bẹẹ ni wọn ko ṣe ri wọn mu. Titi ta a fi pari akojọ iroyin yii lawọn dokita ṣi n ṣiṣẹ takuntakun lati doola ẹmi Dọlapọ ti wọn ṣa ladaa yannayanna.


Alaga ẹgbẹ awọn lanlọọdu la gbọ pe wọn sare tẹ̀ laago. Bo si tilẹ jẹ pe lẹsẹkẹsẹ niyẹn ti foonu awọn ọdẹ, awọn ọdẹ ko mọna ibi ti awọn ẹni ibi naa sa gba lọ, nitori bẹẹ ni wọn ko ṣe ri wọn mu. Titi ta a fi pari akojọ iroyin yii lawọn dokita ṣi n ṣiṣẹ takuntakun lati doola ẹmi Dọlapọ ti wọn ṣa ladaa yannayanna. Bẹẹ lawọn ẹbi ẹ n fi adua ti igbiyanju awọn dokita lẹyin pe ki ijanba nla ti wọn fi ṣe ọmọbinrin naa ma ṣe mu ẹmi ẹ lọ. Nigba to n fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, SP Olugbenga Fadeyi, sọ pe awọn agbofinro ti bẹrẹ iwadii lati mọ awọn to huwa ọdaran yii ni ibamu pẹlu aṣẹ CP Joe Nwachukwu Nwonwu ti i ṣe ọga agba awọn ọlọpaa ipinlẹ naa.


Bẹẹ lawọn ẹbi ẹ n fi adua ti igbiyanju awọn dokita lẹyin pe ki ijanba nla ti wọn fi ṣe ọmọbinrin naa ma ṣe mu ẹmi ẹ lọ. Nigba to n fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, SP Olugbenga Fadeyi, sọ pe awọn agbofinro ti bẹrẹ iwadii lati mọ awọn to huwa ọdaran yii ni ibamu pẹlu aṣẹ CP Joe Nwachukwu Nwonwu ti i ṣe ọga agba awọn ọlọpaa ipinlẹ naa.


Ọda owo ati ailera ni ko jẹ ki n ṣayẹyẹ ọgọrin ọdun ti mo dele aye – Lanrewaju Adepọju

Ọlawale Ajao, Ibadan Lọjọ Iṣẹgun,Tusidee, ọsẹ to kọja, lakewi agbaye nni, Alhaji Ọlanrewaju Adepọju, pe ẹni ọgọrin ọdun laye. Gbogbo eeyan lo ti foju sọna pe ariya nla ni baba onijinlẹ ede Yoruba yii yoo ṣe nitori iwọnba eeyan l’Ọlọrun fun loore–ọfẹ lati lo ọgọrin ọdun loke eepẹ, ṣugbọn baba naa jọ awọn ololufẹ ẹ loju, o loun ko ni ariya kankan an ṣe ni toun. Ọgbọnjọ, oṣu kẹfa, ọdun 1940, ni wọn bi Ọlanrewaju ọmọ Adepọju. Baba to n ba tọba–tijoye jokoo, ti ijọba paapaa ki i si i fọrọ ẹ ṣere nigba kan yii lẹni to ya batani ohùn ewi ti gbogbo akewi n lo lonii. Nigba to n ba akọroyin wa sọrọ lori ayajọ ọjọọbi ọhun lopin ọsẹ to kọja, baba aloyinlohun yii sọ pe ibẹru Ọlọrun, ailowolọwọ ati ailalaafia ni ko jẹ ki oun pero kankan fun ariya ọjọ pataki ọhun. Gẹgẹ bo ṣe sọ, ‘‘Ọgbọnjọ, oṣu kẹfa, layajọ ọjọọbi mi.


Baba to n ba tọba–tijoye jokoo, ti ijọba paapaa ki i si i fọrọ ẹ ṣere nigba kan yii lẹni to ya batani ohùn ewi ti gbogbo akewi n lo lonii. Nigba to n ba akọroyin wa sọrọ lori ayajọ ọjọọbi ọhun lopin ọsẹ to kọja, baba aloyinlohun yii sọ pe ibẹru Ọlọrun, ailowolọwọ ati ailalaafia ni ko jẹ ki oun pero kankan fun ariya ọjọ pataki ọhun. Gẹgẹ bo ṣe sọ, ‘‘Ọgbọnjọ, oṣu kẹfa, layajọ ọjọọbi mi. Mi o pe ẹnikẹni fun ayẹyẹ kankan. Eeyan le fẹẹ ṣe nnkan nigba mi-in ko jẹ ọtọ ni nnkan to wa ninu eto Ọlọrun Ọba fun oluwa ẹ. Owo ati ilera lo ṣe ipenija.


Mi o pe ẹnikẹni fun ayẹyẹ kankan. Eeyan le fẹẹ ṣe nnkan nigba mi-in ko jẹ ọtọ ni nnkan to wa ninu eto Ọlọrun Ọba fun oluwa ẹ. Owo ati ilera lo ṣe ipenija. Ṣugbọn ka gba f’Ọlọrun, ka si b’Ọlọrun duro leeyan o fi ni i ṣi ẹsẹ gbe. “Bakan naa, gbogbo ilakaka ọmọ ẹda gbọdọ ba t’Ọlọrun mu. Eeyan le ti ara ariya ṣiṣe ṣẹ Ọlọrun nigba mi-in, bo tiẹ jẹ pe ki i ṣe gbogbo ariya naa lo n mu ni ṣẹ Ọlọrun, gbogbo ẹ wa lọwọ erongba ti eeyan ba fi ṣe e ati ọna to ba gba ṣe e. Nigba to n sọrọ nipa idi ti awọn eeyan ko ṣe gburoo ẹ mọ nidii ewi kike, Adepọju sọ pe ọtọọtọ loju tawọn eeyan fi maa n wo nnkan.


Ṣugbọn ka gba f’Ọlọrun, ka si b’Ọlọrun duro leeyan o fi ni i ṣi ẹsẹ gbe. “Bakan naa, gbogbo ilakaka ọmọ ẹda gbọdọ ba t’Ọlọrun mu. Eeyan le ti ara ariya ṣiṣe ṣẹ Ọlọrun nigba mi-in, bo tiẹ jẹ pe ki i ṣe gbogbo ariya naa lo n mu ni ṣẹ Ọlọrun, gbogbo ẹ wa lọwọ erongba ti eeyan ba fi ṣe e ati ọna to ba gba ṣe e. Nigba to n sọrọ nipa idi ti awọn eeyan ko ṣe gburoo ẹ mọ nidii ewi kike, Adepọju sọ pe ọtọọtọ loju tawọn eeyan fi maa n wo nnkan. Ṣugbọn ni toun, nitori ibẹru Ọlọrun ati sisa ti oun n sa fun ohun ẹ̀ṣẹ̀ ile aye. “Ko si beeyan ṣe le yẹra fun iṣẹ ti gbogbo aye ti mọ ọn mọ, ṣugbọn ohun to jẹ mi logun ju ni pe ewi ti mo n ke yii, ka tun da a pada sọdọ Ọlọrun. Igbesẹ yii nitumọ si mi, o si nitumọ si Ọlọrun ọba to da mi.” O waa dupẹ lọwọ awọn alatilẹyin rẹ fun aduroti wọn nigba idẹrun ati nigba ipọnju.


Ṣugbọn ni toun, nitori ibẹru Ọlọrun ati sisa ti oun n sa fun ohun ẹ̀ṣẹ̀ ile aye. “Ko si beeyan ṣe le yẹra fun iṣẹ ti gbogbo aye ti mọ ọn mọ, ṣugbọn ohun to jẹ mi logun ju ni pe ewi ti mo n ke yii, ka tun da a pada sọdọ Ọlọrun. Igbesẹ yii nitumọ si mi, o si nitumọ si Ọlọrun ọba to da mi.” O waa dupẹ lọwọ awọn alatilẹyin rẹ fun aduroti wọn nigba idẹrun ati nigba ipọnju.


Nitori ajẹsilẹ owo-oṣu, awọn oṣiṣẹ fẹẹ gbena woju Akeredolu l’Ondo

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Awọn aṣaaju ẹgbẹ oṣiṣẹ ipinlẹ Ondo ti fẹhonu wọn han si gomina ipinlẹ naa, Rotimi Akeredolu, lori ajẹsilẹ ọpọlọpọ owo–oṣu wọn. Awọn adari ajọ oṣiṣẹ ọhun kilọ fun gomina ninu iwe kan ti wọn fi sọwọ si i lọjọ kẹwaa, osu keje, ọdun ta a wa yii, pe awọn fun un lọjọ marun-un pere ko fi san gbogbo ajẹsilẹ owo–oṣu to jẹ wọn. Wọn ni ki gomina ọhun maa reti iyansẹlodi awọn ni gbogbo ijọba ibilẹ mejidinlogun to wa nipinlẹ Ondo to ba fi kọ lati dahun si ibeere awọn titi di Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ ọsẹ to n bọ yii. Eyi lawọn ohun tawọn oṣisẹ n beere lọwọ ijọba ni ibamu pẹlu lẹta ti wọn kọ si gomina. Ajẹsilẹ owo–osu kejila, ọdun 2016, fun awọn olukọ ile-ẹkọ alakọọbẹrẹ nìkan ati ajẹsilẹ owo–oṣu kin-in-ni, ọdun 2017, fun gbogbo oṣiṣẹ. Awọn ẹtọ ti wọn tun n bẹbẹ fun ni, owo ajẹmọnu awọn oṣiṣẹ fun ọdun 2018 ati 2019, owo alajẹsẹku ti wọn n ba awọn olukọ ile-iwe girama yọ fun odidi oṣu marun-un gbako, owo ajẹmọnu awọn oṣiṣẹ eleto ilera to n mojuto didena ajakalẹ arun Korona, ida aadọta ajẹsilẹ owo–osu awọn oṣiṣẹ–fẹyinti atawọn nnkan mi-in.


Ibo abẹle APC l’Ondo: Eyi ni orukọ awọn ti yoo kopa

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Mọkanla ninu awọn oludije sipo gomina ninu ẹgbẹ oṣelu APC ipinlẹ Ondo ni wọn ti peregede ninu ayẹwo tí wọn n ṣe lọwọ lati mọ awọn to kun oju oṣuwọn lati kopa ninu eto ibo abẹle ti yoo waye logunjọ, osu ta a wa yii. Alaga igbimọ oluṣayẹwo ọhun, Alaaji Tijani Tumsa, lo ṣe alaye yii lọsan-an oni ti i ṣe ọjọ Ẹti, Furaidee. Alaga naa ko ti i fi orukọ oludije ti wọn fagi le sita ninu awọn mejila to gba fọọmu lati kopa ninu eto ibo abẹle naa. Eyi lawọn to gba fọọmu idije ninu ẹgbẹ: Gomina Rotimi Akeredolu, Abilekọ Jumọkẹ Anifowoṣe, Oluṣọla Iji, Jimi Ọdimayọ, Ọlayide Adelami, Kekemeke Isaac, Oluṣọla Oke, Ifẹoluwa Oyedele, Awodeyi Akinsẹhinwa, Olubukọla Adetula, Ṣẹgun Abraham ati Nathaniel Adojutẹlẹgan.


Lori iyọnipo igbakeji gomina, adajọ-agba Ondo ja ireti awọn aṣofin kulẹ

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Adajọ-agba ipinlẹ Ondo, Abilekọ Oluwatoyin Akeredolu, ti ja ireti awọn ọmọ ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Ondo kulẹ lori igbesẹ ti wọn n gbe lati yọ Ọnarebu Agboọla Ajayi nipo gẹgẹ bii igbakeji gomina. Ọjọru, Wẹsidee, ọṣẹ yii, lawọn ọmọ ile igbimọ aṣofin ọhun kọwe si onidaajọ naa gẹgẹ bii ilana ofin ti wọn si pasẹ fun un lati ṣagbekalẹ igbimọ ẹlẹni-meje ti yoo ṣewadii ẹsun ti wọn fi kan Agboọla lẹyẹ-ọ-sọka. Oni, ọjọ Ẹti, Furaidee, ni adajọ-agba da esi iwe wọn pada, ninu eyi to ti kọ jalẹ pe ohun ti wọn n beere fun naa ko ni i ṣee ṣe rara. Onidaajọ Akeredolu ni iye awọn aṣofin ti wọn fọwọ si iwe iyọnipo naa ko ti i to ida meji ninu mẹta gẹgẹ bii alakalẹ iwe ofin orilẹ-ede yii tọdun 1999. Awọn aṣofin mẹsan-an ti wọn tako iyọnipo yii ni wọn kọkọ kọ iwe si ọga awọn adajọ naa lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ti wọn si fi ẹdun ọkan wọn han lori igbesẹ tawọn akẹgbẹ wọn n gbe lọwọ lati jawe gbele-ẹ fun wọn ki wọn le baa tete ri igbakeji gomina yọ. Wọn rọ onidaajọ ọhun lati kiyesara ko ma si ṣe dawọ le ohunkohun to le tako ofin orilẹ-ede Naijiria.


O ṣẹlẹ: Alaga APC kọwe fipo silẹ l’Ondo, lo ba darapọ mọ PDP

Alaga ẹgbẹ oṣelu All Progressives Congress nijọba ibilẹ Ẹsẹ Odo, nipinlẹ Ondo, Samuel Ọlọrunwa, ti kọwe fipo silẹ. Ọlọrunwa fipo silẹ gẹgẹ bii alaga, bẹẹ lo kuro ni APC patapata. Iroyin to tẹ wa lọwọ bayii ni pe o ti lọ si ẹgbẹ oṣelu People’s Democratic Party (PDP) lati lọọ ba igbakeji gomina Ondo, Agboọla Ajayi.


Iku tun pa aṣofin mi-in l’Ekoo o, Ọnarebu Tunde Buraimọh ti dagbere faye

Faith Adebọla, Eko A-gbọ-sọgba-nu iṣẹlẹ buruku kan niroyin ọhun, afẹmọjumọ owurọ ọjọ Ẹti, Furaidee, oni ni iku tun pa oju aṣofin ipinlẹ Eko mi-in de, iyẹn Ọnarebu Babatunde Buraimoh. Titi di bayii, ko ti i sẹni to mọ pato ohun to da ẹmi aṣofin naa legbodo, bo tilẹ jẹ pawọn onimọ iṣegun oyinbo ti n ṣayẹwo lati ṣawari ohun to fa sababi iṣẹlẹ ojiji ọhun. Aṣofin yii, titi dọjọ iku rẹ, lo n ṣoju agbegbe Kosọfẹ Keji (Kosofe Constituency 2) nipinlẹ Eko, oun si ni alaga igbimọ to n ri si eto iroyin ati aabo nile igbimọ aṣofin ipinlẹ naa. Bo tilẹ jẹ pe iwadii ṣi n lọ lọwọ lati mọ pato ohun to pa a, ọrọ tawọn ọgọọrọ eeyan to gbọ nipa iku ojiji naa n sọ ni pe o ṣee ṣe ko jẹ arun aṣekupani Koronafairọọsi to gbaye kan bayii lo tun ṣọṣẹ. Ọkan ninu awọn aṣofin to sunmọ oloogbe yii timọtimọ nile igbimọ aṣofin ọhun, Ọnarebu Victor Akande to n ṣoju agbegbe Ọjọ Kin-in-ni, fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, o sọ fakọroyin wa lori aago pe: ’’Loootọ ni o, mi o ti i le sun lati nnkan bii aago kan oru oni (Furaidee) ti mo ti gbọ nipa ajalu yii. Iyalẹnu nla patapata lo jẹ fun mi, nitori Buraimọh jẹ ọkan lara eeyan ti mo mọ ti ki i fi ọrọ ilera ẹ ṣere rara.’’ ‘’O lafinju gan-an, ki i si i fọwọ yẹpẹrẹ mu amọran awọn dokita rẹ tabi tẹnikẹni to ba ti jẹ mọ ti ilera rara, titi dori pipa eewọ arun Korona yii mọ.


Bo tilẹ jẹ pe iwadii ṣi n lọ lọwọ lati mọ pato ohun to pa a, ọrọ tawọn ọgọọrọ eeyan to gbọ nipa iku ojiji naa n sọ ni pe o ṣee ṣe ko jẹ arun aṣekupani Koronafairọọsi to gbaye kan bayii lo tun ṣọṣẹ. Ọkan ninu awọn aṣofin to sunmọ oloogbe yii timọtimọ nile igbimọ aṣofin ọhun, Ọnarebu Victor Akande to n ṣoju agbegbe Ọjọ Kin-in-ni, fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, o sọ fakọroyin wa lori aago pe: ’’Loootọ ni o, mi o ti i le sun lati nnkan bii aago kan oru oni (Furaidee) ti mo ti gbọ nipa ajalu yii. Iyalẹnu nla patapata lo jẹ fun mi, nitori Buraimọh jẹ ọkan lara eeyan ti mo mọ ti ki i fi ọrọ ilera ẹ ṣere rara.’’ ‘’O lafinju gan-an, ki i si i fọwọ yẹpẹrẹ mu amọran awọn dokita rẹ tabi tẹnikẹni to ba ti jẹ mọ ti ilera rara, titi dori pipa eewọ arun Korona yii mọ. ‘’Adanu nla leyi jẹ fun wa o. Ọkan pataki to tayọ laarin awọn oloṣelu ni, ko si sigba tọrọ ẹ le kuro lẹnu wa.’’ Ṣugbọn gẹgẹ ba a ṣe gbọ lẹni aṣofin mi-in, iyẹn Ọnarebu Hakeem Ṣokunle to jẹ alaga igbimọ eto ilera nile igbimọ aṣofin Eko, o ni afaimọ ni ko ma jẹ Koronafairọọsi lo mu ẹlẹgbẹ oun yii lọ, afaimọ si ni ko ma jẹ igba ti wọn n ṣe aayan ibanikẹdun fun mọlẹbi Sẹnatọ Ọshinọwọ “Pepperito” ni aṣofin to ku yii ti fara kaaṣa. Tẹ o ba gbagbe, nnkan bii ọsẹ mẹta sẹyin ni iku ṣadeede yọwọ aṣofin agba to n ṣoju ẹkun idibo Ila-Oorun Eko yii kan naa nile igbimọ aṣofin agba ilẹ wa, Sẹnetọ Adebayọ Ọshinọwọ, tawọn eeyan mọ si “Pepperito”, lawo, iyẹn lọjọ kẹẹẹdogun, oṣu to kọja.


‘’Adanu nla leyi jẹ fun wa o. Ọkan pataki to tayọ laarin awọn oloṣelu ni, ko si sigba tọrọ ẹ le kuro lẹnu wa.’’ Ṣugbọn gẹgẹ ba a ṣe gbọ lẹni aṣofin mi-in, iyẹn Ọnarebu Hakeem Ṣokunle to jẹ alaga igbimọ eto ilera nile igbimọ aṣofin Eko, o ni afaimọ ni ko ma jẹ Koronafairọọsi lo mu ẹlẹgbẹ oun yii lọ, afaimọ si ni ko ma jẹ igba ti wọn n ṣe aayan ibanikẹdun fun mọlẹbi Sẹnatọ Ọshinọwọ “Pepperito” ni aṣofin to ku yii ti fara kaaṣa. Tẹ o ba gbagbe, nnkan bii ọsẹ mẹta sẹyin ni iku ṣadeede yọwọ aṣofin agba to n ṣoju ẹkun idibo Ila-Oorun Eko yii kan naa nile igbimọ aṣofin agba ilẹ wa, Sẹnetọ Adebayọ Ọshinọwọ, tawọn eeyan mọ si “Pepperito”, lawo, iyẹn lọjọ kẹẹẹdogun, oṣu to kọja.


Safu halẹ mọ Alaaji, ni dadi wa ba n sare kiri

Baba ti jẹ ẹ tan! Wọn ti gẹẹti baba yin patapata. Alaaji ni, wọn ni kinni ẹ ko tun ṣiṣẹ daadaa mọ. Ohun ti emi o fẹ ninu ọrọ awọn ọkọ wa ti wọn maa n fẹyawo pupọ niyẹn. Ọrọ Ọlọrun ti sọ pe bi ọkunrin ko ba le ṣe deede, ko ma fẹyawo pupọ, ti ko ba ti le pin nnkan dọgba, ko ma ko obinrin jọ. Ṣugbọn Alaaji ki i ṣe bẹẹ, o da bii pe olojukokoro kan lo fẹẹ ya.


Ohun ti emi o fẹ ninu ọrọ awọn ọkọ wa ti wọn maa n fẹyawo pupọ niyẹn. Ọrọ Ọlọrun ti sọ pe bi ọkunrin ko ba le ṣe deede, ko ma fẹyawo pupọ, ti ko ba ti le pin nnkan dọgba, ko ma ko obinrin jọ. Ṣugbọn Alaaji ki i ṣe bẹẹ, o da bii pe olojukokoro kan lo fẹẹ ya. Bi eeyan ko ba le tẹ awọn obinrin to ba ko jọ lọrun, ki lo n fẹ wọn fun. Ki lo n ko wọn jọ fun. Obinrin kan ṣoṣo to ba wa lọdọ Alaaji lo maa fun lowo ounjẹ, awọn to ku, konikaluku fain wee ẹ ni.


Bi eeyan ko ba le tẹ awọn obinrin to ba ko jọ lọrun, ki lo n fẹ wọn fun. Ki lo n ko wọn jọ fun. Obinrin kan ṣoṣo to ba wa lọdọ Alaaji lo maa fun lowo ounjẹ, awọn to ku, konikaluku fain wee ẹ ni. Pe ọkọ mi ti fun mi lowo ounjẹ bayii, ki i ṣe ọrọ ọdun mẹẹẹdogun nilẹ yii. N o kuku fi ba wọn jẹ. Ọlọrun ma jẹ ki n fẹnu mi ba ọkọ mi jẹ, nitori kin ni.


Pe ọkọ mi ti fun mi lowo ounjẹ bayii, ki i ṣe ọrọ ọdun mẹẹẹdogun nilẹ yii. N o kuku fi ba wọn jẹ. Ọlọrun ma jẹ ki n fẹnu mi ba ọkọ mi jẹ, nitori kin ni. Ṣugbọn wọn ki i fun mi lowo ounjẹ. Emi naa ko beere o, nitori Ọlọrun ṣaa ti bu kun mi to bo ṣe yẹ, koda, o kọja ohun ti mo ro, ko si si iye ti mo na lori ọkọ mi ti mo ro lẹẹmeji. Ṣugbọn Alaaji ki i fun Iya Dele naa.


Ṣugbọn wọn ki i fun mi lowo ounjẹ. Emi naa ko beere o, nitori Ọlọrun ṣaa ti bu kun mi to bo ṣe yẹ, koda, o kọja ohun ti mo ro, ko si si iye ti mo na lori ọkọ mi ti mo ro lẹẹmeji. Ṣugbọn Alaaji ki i fun Iya Dele naa. Ki i fun un, awọn yẹn ni wọn tun maa n wa gbogbo ọna lati se ounjẹ fun un, ki wọn le roju ire ẹ, ko le waa sun ti wọn. Emi funra mi ni mo mọ bi Iyaale wa agba ṣe n ṣe aye wọn. Ko si ohun ti Iya mi fẹ ti ko si lọdọ wọn o, ṣugbọn emi ni mo n ra a, Alaaji ki i ba wa da si i, bẹẹ emi kọ ni mo ba a fẹyawo ẹ. Ki i ṣe pe o ni mi lara o, koda, emi ni mo sọ fun Sẹki pe laye ẹ, ko ma ra nnkan kan wa sinu ile yẹn fun iya mi mọ.


Ki i fun un, awọn yẹn ni wọn tun maa n wa gbogbo ọna lati se ounjẹ fun un, ki wọn le roju ire ẹ, ko le waa sun ti wọn. Emi funra mi ni mo mọ bi Iyaale wa agba ṣe n ṣe aye wọn. Ko si ohun ti Iya mi fẹ ti ko si lọdọ wọn o, ṣugbọn emi ni mo n ra a, Alaaji ki i ba wa da si i, bẹẹ emi kọ ni mo ba a fẹyawo ẹ. Ki i ṣe pe o ni mi lara o, koda, emi ni mo sọ fun Sẹki pe laye ẹ, ko ma ra nnkan kan wa sinu ile yẹn fun iya mi mọ. Nitori gbogbo ohun ti mo ba fẹẹ ra, apo lapo ni mo n ra a fun wọn, tabi ko jẹ paali ni mo maa gbe. Emi naa ni mo si maa n ṣeto awọn ti yoo gbọ ounjẹ wọn, bi ko ba si sọmọ lọdọ mi, funra mi ni n oo se e ki n too jade. Ki i ṣe pe o su mi, ṣugbọn ṣe ẹni to fẹyawo ko mọ pe oun lẹtọọ lati ṣe lori iyawo oun ni.


Nitori gbogbo ohun ti mo ba fẹẹ ra, apo lapo ni mo n ra a fun wọn, tabi ko jẹ paali ni mo maa gbe. Emi naa ni mo si maa n ṣeto awọn ti yoo gbọ ounjẹ wọn, bi ko ba si sọmọ lọdọ mi, funra mi ni n oo se e ki n too jade. Ki i ṣe pe o su mi, ṣugbọn ṣe ẹni to fẹyawo ko mọ pe oun lẹtọọ lati ṣe lori iyawo oun ni. Eyi ti ko tilẹ waa dara ni ti awọn ohun to n ṣẹlẹ bayii. Ṣe ẹ mọ pe awọn obinrin mi-in ko kọ ki ọkọ ma fun wọn ni owo ounjẹ, tabi pe ko maa ba wọn gbọ bukaata kankan, wọn ko ni i tori iyẹn binu. Ṣugbọn ohun to maa n bi awọn obinrin mi-in ninu ju ni ki ọkọ ma sun mọ wọn.


Eyi ti ko tilẹ waa dara ni ti awọn ohun to n ṣẹlẹ bayii. Ṣe ẹ mọ pe awọn obinrin mi-in ko kọ ki ọkọ ma fun wọn ni owo ounjẹ, tabi pe ko maa ba wọn gbọ bukaata kankan, wọn ko ni i tori iyẹn binu. Ṣugbọn ohun to maa n bi awọn obinrin mi-in ninu ju ni ki ọkọ ma sun mọ wọn. Awọn kan wa ti wọn o le fi ṣere, wọn fẹran kinni ọhun bii ounjẹ ni. Awọn mi-in si wa to jẹ bo ba jẹ awọn nikan ni wọn wa lọwọ ọkọ wọn, koda ko jẹ oṣu kan lo too raaye sun mọ wọn, wọn o ni i tori ẹ binu. Ohun to le faja ni bo ba jẹ awọn meji ni wọn wa lọwọ ọkọ, ti ọkọ ko waa sun mọ ikan daadaa, tọhun yoo ni o ti lo ara ẹ pa lọdọ ẹni keji oun ni.


Awọn kan wa ti wọn o le fi ṣere, wọn fẹran kinni ọhun bii ounjẹ ni. Awọn mi-in si wa to jẹ bo ba jẹ awọn nikan ni wọn wa lọwọ ọkọ wọn, koda ko jẹ oṣu kan lo too raaye sun mọ wọn, wọn o ni i tori ẹ binu. Ohun to le faja ni bo ba jẹ awọn meji ni wọn wa lọwọ ọkọ, ti ọkọ ko waa sun mọ ikan daadaa, tọhun yoo ni o ti lo ara ẹ pa lọdọ ẹni keji oun ni. Ohun to n ṣẹlẹ si dadi yin bayii niyẹn. Safu fẹjọ ẹ sun mi. Ki i ṣe pe o fẹjọ ẹ sun mi bẹẹ naa, o ni Alaaji n da oun laamu ju bo ti yẹ lọ ni.


Ohun to n ṣẹlẹ si dadi yin bayii niyẹn. Safu fẹjọ ẹ sun mi. Ki i ṣe pe o fẹjọ ẹ sun mi bẹẹ naa, o ni Alaaji n da oun laamu ju bo ti yẹ lọ ni. Mo ni ki lo de? O ni wọn o ni i jẹ ki oun sun bi oun ba wọle, wọn yoo maa fa oun lọmu, wọn yoo maa fi gbogbo ara oun ṣere, oun to si jẹ oun ko fẹ iru nnkan bẹẹ pupọ, nigba ti wọn ba waa daamu oun titi ti kinni naa ba waa wu oun i ṣe, bi oun ba fọwọ kan ‘kinni’ tiwọn, ko ni i ṣiṣẹ mọ, niṣe ni yoo rọ bọjọbọjọ. O ni ni wọn yoo ba ṣaa ni ki oun maa ba awọn fi ṣere, titi ti yoo fi ṣiṣẹ, oun yoo si ṣe bẹẹ, ṣugbọn kinni naa ko ni i dahun.


Mo ni ki lo de? O ni wọn o ni i jẹ ki oun sun bi oun ba wọle, wọn yoo maa fa oun lọmu, wọn yoo maa fi gbogbo ara oun ṣere, oun to si jẹ oun ko fẹ iru nnkan bẹẹ pupọ, nigba ti wọn ba waa daamu oun titi ti kinni naa ba waa wu oun i ṣe, bi oun ba fọwọ kan ‘kinni’ tiwọn, ko ni i ṣiṣẹ mọ, niṣe ni yoo rọ bọjọbọjọ. O ni ni wọn yoo ba ṣaa ni ki oun maa ba awọn fi ṣere, titi ti yoo fi ṣiṣẹ, oun yoo si ṣe bẹẹ, ṣugbọn kinni naa ko ni i dahun. Kẹ ẹ maa gbọ ọrọ rirun o, Alaaji waa sọ fun un pe ko wi femi ki emi ba a ra oogun ale kan ti mo ra foun lọjọsi. Nigba ti iyẹn sọ fun mi, niṣe ni mo poṣe, oogun ale wo? Emi!


Kẹ ẹ maa gbọ ọrọ rirun o, Alaaji waa sọ fun un pe ko wi femi ki emi ba a ra oogun ale kan ti mo ra foun lọjọsi. Nigba ti iyẹn sọ fun mi, niṣe ni mo poṣe, oogun ale wo? Emi! Ọlọrun ma jẹ! Mo ni igba kan wa to jẹ loootọ ni kinni ẹ daṣẹ silẹ, ti ko ṣiṣẹ rara, o fẹẹ ku patapata nigba naa ni. Mo ni nitori rẹ ni mo ṣe jade si i, ti awọn eeyan si ba mi ṣe awọn agbo ati oriṣiiriṣii egboogi mi-in, to fi tun bẹrẹ si i ṣiṣẹ pada.


Ọlọrun ma jẹ! Mo ni igba kan wa to jẹ loootọ ni kinni ẹ daṣẹ silẹ, ti ko ṣiṣẹ rara, o fẹẹ ku patapata nigba naa ni. Mo ni nitori rẹ ni mo ṣe jade si i, ti awọn eeyan si ba mi ṣe awọn agbo ati oriṣiiriṣii egboogi mi-in, to fi tun bẹrẹ si i ṣiṣẹ pada. Emi naa ran an pada si i, mo ni ko sọ fun un pe ki i ṣe pe kinni ẹ ko ṣiṣẹ o, iṣekuṣe to fi n ṣe lo pọ ju, ko yee sa wale ni gbogbo ọsan mọ! Ni Safu ba pariwo, ‘Iya mi, ki lẹ n wi yii!’ Mo ni ti mo n wi bii ti bawo, ti oun ba ti sọ fun ọkọ ẹ, yoo ti ye e. Ni Safu ba n bẹ mi, ki n sọ foun, lo ba n fọwọ gbe mi nigbọn bi Sẹki ti i maa ṣe yẹn. Niṣe ni mo n rẹrin-in nigba ti mo ri i bẹẹ, nitori Sẹki nikan lo maa n ṣe bẹẹ fun mi.


Emi naa ran an pada si i, mo ni ko sọ fun un pe ki i ṣe pe kinni ẹ ko ṣiṣẹ o, iṣekuṣe to fi n ṣe lo pọ ju, ko yee sa wale ni gbogbo ọsan mọ! Ni Safu ba pariwo, ‘Iya mi, ki lẹ n wi yii!’ Mo ni ti mo n wi bii ti bawo, ti oun ba ti sọ fun ọkọ ẹ, yoo ti ye e. Ni Safu ba n bẹ mi, ki n sọ foun, lo ba n fọwọ gbe mi nigbọn bi Sẹki ti i maa ṣe yẹn. Niṣe ni mo n rẹrin-in nigba ti mo ri i bẹẹ, nitori Sẹki nikan lo maa n ṣe bẹẹ fun mi. Ni mo ba sọ fun un. Iroyin ti Iya mi fun mi ni pe ni gbogbo ọsan lo ku ti Alaaji n sa wale bayii, to ba ti jade ṣukọṣukọ, yoo sa pada wale. Ẹni to ba si kọkọ nawọ gan ninu Iya Dele ati Aunti Sikira ni yoo ba lọ.


Ni mo ba sọ fun un. Iroyin ti Iya mi fun mi ni pe ni gbogbo ọsan lo ku ti Alaaji n sa wale bayii, to ba ti jade ṣukọṣukọ, yoo sa pada wale. Ẹni to ba si kọkọ nawọ gan ninu Iya Dele ati Aunti Sikira ni yoo ba lọ. Ṣugbọn ekeji yoo tun pada waa duro de e, bo ba ti n jade niyẹn naa yoo mu un. Safu ni ‘Haaa!, Baba yii si fẹẹ para ẹ!’ Mo ni ohun to n ṣe ti kinni ẹ ko fi n ṣiṣẹ to ba waa ba a lalẹ niyẹn, awọn iyaale ẹ ti lo o pa lọsan-an ni. Safu ba dide fuu, o ni ki emi maa wo o, oun yoo ṣe ṣeege fun gbogbo wọn.


Ṣugbọn ekeji yoo tun pada waa duro de e, bo ba ti n jade niyẹn naa yoo mu un. Safu ni ‘Haaa!, Baba yii si fẹẹ para ẹ!’ Mo ni ohun to n ṣe ti kinni ẹ ko fi n ṣiṣẹ to ba waa ba a lalẹ niyẹn, awọn iyaale ẹ ti lo o pa lọsan-an ni. Safu ba dide fuu, o ni ki emi maa wo o, oun yoo ṣe ṣeege fun gbogbo wọn. Mo ni, haba, ṣebi iwọ naa ni o o laiki ẹ! Oyinbo to o ṣaa sọ fun mi nijọ yẹn niyẹn!’ Safu dahun pe loootọ loun o laiki ẹ, ṣugbọn oun ko fẹ iwa irẹjẹ ti awọn agbalagba mejeeji n hu soun, wọn ko tilẹ ro toun mọ tiwọn. Baba funra ẹ to si ni oun fẹran oun, oun ko mọ pe baba ti ko mọ ọn kọ ni!


Mo ni, haba, ṣebi iwọ naa ni o o laiki ẹ! Oyinbo to o ṣaa sọ fun mi nijọ yẹn niyẹn!’ Safu dahun pe loootọ loun o laiki ẹ, ṣugbọn oun ko fẹ iwa irẹjẹ ti awọn agbalagba mejeeji n hu soun, wọn ko tilẹ ro toun mọ tiwọn. Baba funra ẹ to si ni oun fẹran oun, oun ko mọ pe baba ti ko mọ ọn kọ ni! Bi wọn ti n gbe e waa ba a lo n ko o jẹ! Emi o mọ ohun ti Safu ba Alaaji sọ o, n ko si mọ ohun to ṣe fun un. Mo ṣaa ri i pe ni bii ọwọ iyalẹta, lasiko ti Alaaji maa n lọọ ba awọn Aunti Sikira nile, ọdọ wa lo wa, lo ba jokoo sinu ọọfiisi, lo n ṣere, bẹẹ ni Safu n tọju ẹ, to n lọ, to n bọ.


Bi wọn ti n gbe e waa ba a lo n ko o jẹ! Emi o mọ ohun ti Safu ba Alaaji sọ o, n ko si mọ ohun to ṣe fun un. Mo ṣaa ri i pe ni bii ọwọ iyalẹta, lasiko ti Alaaji maa n lọọ ba awọn Aunti Sikira nile, ọdọ wa lo wa, lo ba jokoo sinu ọọfiisi, lo n ṣere, bẹẹ ni Safu n tọju ẹ, to n lọ, to n bọ. Nigba ti mo si ri i pe ọrọ lọfulọfu wọn fẹẹ le ju, ko ma di pe mo n di wọn lọwọ, mo yaa jade ni temi. Ṣugbọn Alaaji tun wa lọjọ keji, o tun wa lọjọ kẹta. Mo fẹẹ beere pe ki lọmọ Safu yii lo fun baba yii, ti baba waa fẹẹ di gbẹwudani yii, ṣugbọn n ko sọrọ, ko ma di pe agbaaya loluwa rẹ ni.


Nigba ti mo si ri i pe ọrọ lọfulọfu wọn fẹẹ le ju, ko ma di pe mo n di wọn lọwọ, mo yaa jade ni temi. Ṣugbọn Alaaji tun wa lọjọ keji, o tun wa lọjọ kẹta. Mo fẹẹ beere pe ki lọmọ Safu yii lo fun baba yii, ti baba waa fẹẹ di gbẹwudani yii, ṣugbọn n ko sọrọ, ko ma di pe agbaaya loluwa rẹ ni. Afigba toun funra ẹ waa ba mi. Oun lo waa sọ fun mi pe ‘kinni’ Alaaji ti ṣiṣẹ o, pe baba n faya lọ bayii ni. Ni mo ba beere pe oogun wo lo lo ti Alaaji fi n waa jokoo ti i ni ṣọọbu.


Afigba toun funra ẹ waa ba mi. Oun lo waa sọ fun mi pe ‘kinni’ Alaaji ti ṣiṣẹ o, pe baba n faya lọ bayii ni. Ni mo ba beere pe oogun wo lo lo ti Alaaji fi n waa jokoo ti i ni ṣọọbu. O ni oun sọ fun un pe to ba jẹ ko raaye toun, ki oun wa awọn ọmọ kekere ti wọn maa n waa yọ oun lẹnu bi emi ko ba ti si ni ṣọọbu, ki wọn maa ba oun ṣere, ki oun Alaaji naa si feesi awọn iyawo ẹ to n waa ba nile ni gbogbo ọsan. O ni bi Alaaji ṣe bẹrẹ si i bẹ oun pe ki oun ma ṣe bẹẹ niyẹn, lo ba bura pe oun ko ni i lọ sile lọsan-an mọ, lati fi han an pe oun ko lọ sile loootọ lo ṣe n wa si ṣọọbu yẹn. Iranu!


O ni oun sọ fun un pe to ba jẹ ko raaye toun, ki oun wa awọn ọmọ kekere ti wọn maa n waa yọ oun lẹnu bi emi ko ba ti si ni ṣọọbu, ki wọn maa ba oun ṣere, ki oun Alaaji naa si feesi awọn iyawo ẹ to n waa ba nile ni gbogbo ọsan. O ni bi Alaaji ṣe bẹrẹ si i bẹ oun pe ki oun ma ṣe bẹẹ niyẹn, lo ba bura pe oun ko ni i lọ sile lọsan-an mọ, lati fi han an pe oun ko lọ sile loootọ lo ṣe n wa si ṣọọbu yẹn. Iranu! Ṣugbọn ọrọ ti dija nile ṣaa o, Safu ni bi oun ba ki Aunti Sikira bayii, imu lo ku to fi n da oun loun o. Mo ni ki loun ro tẹlẹ, ṣe ko mọ pe bi oun ba ti ja Alaaji gba, apapọ ija awọn ẹlẹyẹ loun n wa yẹn ni.


Ṣugbọn ọrọ ti dija nile ṣaa o, Safu ni bi oun ba ki Aunti Sikira bayii, imu lo ku to fi n da oun loun o. Mo ni ki loun ro tẹlẹ, ṣe ko mọ pe bi oun ba ti ja Alaaji gba, apapọ ija awọn ẹlẹyẹ loun n wa yẹn ni.


Ohun to fa wahala lasiko ibo ti wọn di ni 1964 niyi o

Bi ibo ti wọn fẹẹ di ni 1964 yii ti n sun mọle, bẹẹ ni wahala n fojoojumọ pọ si i. Ohun kan to daju ni pe ẹgbẹ alajọṣepọ ti wọn n pe ni NNA (Nigerian National Alliance) ti pinnu pe awọn lawọn yoo gbajọba, gbogbo ọna ati agbara ni wọn si n lo lati ri i pe ko si ẹlomiiran to tun sun mọ ile ijọba ju awọn lọ. Nibi meji ni ẹsẹ ẹgbẹ yii ti ranlẹ ju lọ, ilẹ Yoruba ati ilẹ Hausa, nitori awọn ẹgbẹ mejeeji ti wọn n ṣe aṣepọ yii, ẹgbẹ NPC (Northern People Congress) lati ilẹ Hausa ti Sardauna Ahmadu Bello, n ṣe olori fun, ati Ẹgbẹ NNDP (Nigerian National Democratic Party), ẹgbẹ Dẹmọ, ti ilẹ Yoruba, ti Ladoke Akintọla jẹ olori wọn, lawọn ẹgbẹ oṣelu meji ti wọn jọ n ṣe ajọṣepọ yii, wọn kan mu ẹgbẹ keekeeke ti ko lorukọ nilẹ Ibo mọ ọn ni. Ṣugbọn awọn alagbara meji ti wọn wa ninu NNA yii, Akintọla ati Sardauna ni. Ni ti Sardauna, oun ati awọn eeyan rẹ ko fẹ ki ijọba apapọ bọ lọwọ awọn Hausa ni, ṣugbọn eleyii ko ni i ṣee ṣe bi wọn ko ba ni eeyan gidi kan ati ẹgbẹ oṣelu kan lati ilẹ Yoruba tabi ilẹ Ibo. Ninu Ibo ti wọn di tẹlẹ nigba ti awọn oyinbo ṣi wa ni Naijiria, Oloye Nnamdi Azikiwe pẹlu ẹgbẹ oṣelu rẹ, NCNC (National Council of Nigierian Citizens), lawọn oloṣelu lati ilẹ Hausa yii ri lo nigba naa, ti wọn fi di olori ijọba apapọ. Ẹgbẹ mejeeji lo si jọ n ṣejọba lati 1959 titi di 1964 ti wọn n mura ibo tuntun yii.


Ni ti Sardauna, oun ati awọn eeyan rẹ ko fẹ ki ijọba apapọ bọ lọwọ awọn Hausa ni, ṣugbọn eleyii ko ni i ṣee ṣe bi wọn ko ba ni eeyan gidi kan ati ẹgbẹ oṣelu kan lati ilẹ Yoruba tabi ilẹ Ibo. Ninu Ibo ti wọn di tẹlẹ nigba ti awọn oyinbo ṣi wa ni Naijiria, Oloye Nnamdi Azikiwe pẹlu ẹgbẹ oṣelu rẹ, NCNC (National Council of Nigierian Citizens), lawọn oloṣelu lati ilẹ Hausa yii ri lo nigba naa, ti wọn fi di olori ijọba apapọ. Ẹgbẹ mejeeji lo si jọ n ṣejọba lati 1959 titi di 1964 ti wọn n mura ibo tuntun yii. Ṣugbọn ija ti de laarin wọn, Sardauna ati ẹgbẹ NPC rẹ ko ba NCNC ati Michael Okpara to ti di olori ẹgbe naa tuntun, nigba ti wọn ti gbe olori ijọba Naijiria le Azikiwe lọwọ, ṣe mọ; ẹgbẹ Dẹmọ ti Akintọla da silẹ nilẹ Yoruba lẹyin tiwọn naa ba wọn ja, ẹgbẹ AG (Action Group) ti gbogbo wọn jọ n ṣe tẹlẹ lo ku to n ba ṣe. Ẹgbẹ NCNC ti wọn jọ n ṣejọba apapọ tẹlẹ naa ti ni awọn ko ba NPC ti Sardauna ṣe mọ, wọn ni AG lawọn yoo maa ba ṣe. AG ati NCNC yii naa si ti da ẹgbẹ alajọṣepọ tiwọn naa silẹ, iyẹn UPGA (United Progressive Grand Allianace), wọn si ti ni ẹgbẹ naa lawọn yoo fi gbajọba kuro lọwọ ẹgbẹ NPC ati awọn Hausa ti wọn n ṣejọba, ọna ti wọn si fi le gbajọba naa ni ki wọn ni ọmọ ẹgbẹ to pọ ju lọ nile-igbimọ aṣofi apapọ, ibo ti wọn yoo si fi yan awọn aṣofin apapọ yii naa ni wọn fẹẹ di nipari ọdun 1964 yii, ohun to jẹ ki ariwo ibo naa pọ, ki wahala naa si le koko ree.


Ṣugbọn ija ti de laarin wọn, Sardauna ati ẹgbẹ NPC rẹ ko ba NCNC ati Michael Okpara to ti di olori ẹgbe naa tuntun, nigba ti wọn ti gbe olori ijọba Naijiria le Azikiwe lọwọ, ṣe mọ; ẹgbẹ Dẹmọ ti Akintọla da silẹ nilẹ Yoruba lẹyin tiwọn naa ba wọn ja, ẹgbẹ AG (Action Group) ti gbogbo wọn jọ n ṣe tẹlẹ lo ku to n ba ṣe. Ẹgbẹ NCNC ti wọn jọ n ṣejọba apapọ tẹlẹ naa ti ni awọn ko ba NPC ti Sardauna ṣe mọ, wọn ni AG lawọn yoo maa ba ṣe. AG ati NCNC yii naa si ti da ẹgbẹ alajọṣepọ tiwọn naa silẹ, iyẹn UPGA (United Progressive Grand Allianace), wọn si ti ni ẹgbẹ naa lawọn yoo fi gbajọba kuro lọwọ ẹgbẹ NPC ati awọn Hausa ti wọn n ṣejọba, ọna ti wọn si fi le gbajọba naa ni ki wọn ni ọmọ ẹgbẹ to pọ ju lọ nile-igbimọ aṣofi apapọ, ibo ti wọn yoo si fi yan awọn aṣofin apapọ yii naa ni wọn fẹẹ di nipari ọdun 1964 yii, ohun to jẹ ki ariwo ibo naa pọ, ki wahala naa si le koko ree. Ibo akọkọ ti Naijiria yoo di lẹyin ti awọn oyinbo ti lọ ni, awọn ọmọ Naijiria funra wọn ni wọn n ṣeto ibo naa, oriṣiiriṣii ohun ti ko si yẹ ki ibo mu lọwọ lo pọ ninu ohun to ṣẹlẹ kaakiri Naijiria, nibi meji ti wahala si pọ si ju lọ, ilẹ Yoruba ati ilẹ Hausa yii ni. Ohun to fa eyi ni pe awọn ti wọn n ṣejọba ni awọn ipinlẹ mejeeji yii, ẹgbẹ NPC nilẹ Hausa, labẹ Sardauna, ati ẹgbẹ Dẹmọ, nilẹ Yoruba, labẹ Akintọla, ti pinnu pe gbogbo ohun to ba gba lawọn yoo fun un, ijọba ko ni i bọ lọwọ awọn. Nidii eyi ni wọn ṣe gbogun nla ti gbogbo awọn alatako wọn, to jẹ ẹni yoowu to ba fẹẹ di wọn lọwọ, ẹwọn lo n lọ, tabi ki wọn dẹ awọn tọọgi si i, bi awọn yẹn ko ba si pa a, wọn yoo lu u debii pe yoo di alaabọ-ara, ko si ni i le jade laarin ọdun kan. Ohun tawọn fẹ niyi, pe gbogbo ẹni to ba fẹẹ di wọn lọwọ, ki wọn wa ibi kan ti i mọ, tabi ki wọn da a jokoo soju kan ti ko fi ni i le jade titi ti ibo ti wọn yoo di naa yoo fi waye.


Ibo akọkọ ti Naijiria yoo di lẹyin ti awọn oyinbo ti lọ ni, awọn ọmọ Naijiria funra wọn ni wọn n ṣeto ibo naa, oriṣiiriṣii ohun ti ko si yẹ ki ibo mu lọwọ lo pọ ninu ohun to ṣẹlẹ kaakiri Naijiria, nibi meji ti wahala si pọ si ju lọ, ilẹ Yoruba ati ilẹ Hausa yii ni. Ohun to fa eyi ni pe awọn ti wọn n ṣejọba ni awọn ipinlẹ mejeeji yii, ẹgbẹ NPC nilẹ Hausa, labẹ Sardauna, ati ẹgbẹ Dẹmọ, nilẹ Yoruba, labẹ Akintọla, ti pinnu pe gbogbo ohun to ba gba lawọn yoo fun un, ijọba ko ni i bọ lọwọ awọn. Nidii eyi ni wọn ṣe gbogun nla ti gbogbo awọn alatako wọn, to jẹ ẹni yoowu to ba fẹẹ di wọn lọwọ, ẹwọn lo n lọ, tabi ki wọn dẹ awọn tọọgi si i, bi awọn yẹn ko ba si pa a, wọn yoo lu u debii pe yoo di alaabọ-ara, ko si ni i le jade laarin ọdun kan. Ohun tawọn fẹ niyi, pe gbogbo ẹni to ba fẹẹ di wọn lọwọ, ki wọn wa ibi kan ti i mọ, tabi ki wọn da a jokoo soju kan ti ko fi ni i le jade titi ti ibo ti wọn yoo di naa yoo fi waye. Nibi tọrọ naa le fun awọn UPGA nilẹ Yoruba de lo jẹ ki olori ẹgbẹ alajọṣepọ yii ni oun yoo lọọ ri Ọbafẹmi Awolọwọ to wa lẹwọn ni Calabar, ki oun le fi ẹjọ Akintọla sun un. Loootọ lo lọọ fẹjọ Akintọla pẹlu awọn ọrẹ rẹ sun, ṣugbọn ọrọ ti kọja bẹẹ, nitori imọran lasan ni Awolọwọ le fun wọn, ko si nnkan mi-in to le ṣe, nigba to jẹ ninu ẹwọn loun wa. Igba ti Okpara yoo fi pada de paapaa, nnkan ti tubọ daru si i nilẹ Yoruba.


Nibi tọrọ naa le fun awọn UPGA nilẹ Yoruba de lo jẹ ki olori ẹgbẹ alajọṣepọ yii ni oun yoo lọọ ri Ọbafẹmi Awolọwọ to wa lẹwọn ni Calabar, ki oun le fi ẹjọ Akintọla sun un. Loootọ lo lọọ fẹjọ Akintọla pẹlu awọn ọrẹ rẹ sun, ṣugbọn ọrọ ti kọja bẹẹ, nitori imọran lasan ni Awolọwọ le fun wọn, ko si nnkan mi-in to le ṣe, nigba to jẹ ninu ẹwọn loun wa. Igba ti Okpara yoo fi pada de paapaa, nnkan ti tubọ daru si i nilẹ Yoruba. Ṣe ko too di pe oun lọ si Calabar lọdọ Awolọwọ yii, ilu Ogbomọsọ nikan ni kọọfiu wa, nibi ti wọn ti ṣe ofin isede fun wọn, wọn ni wọn ko fẹ iwọde tabi arinkiri kankan ni gbogbo agbegbe naa titi ibo yoo fi kọja, ki onile gbele ni. Nigba ti awọn eeyan ko ba le jade, bawo ni wọn yoo ṣe le kọpa ninu idibo naa daadaa. Ohun ti wọn ṣe ṣe eleyii ni ki ẹnikẹni ma le jade fun kampeeni, ki wọn si le mu ọta wọn ti wọn ba ti mọ pe ko si lẹyin awọn.


Ṣe ko too di pe oun lọ si Calabar lọdọ Awolọwọ yii, ilu Ogbomọsọ nikan ni kọọfiu wa, nibi ti wọn ti ṣe ofin isede fun wọn, wọn ni wọn ko fẹ iwọde tabi arinkiri kankan ni gbogbo agbegbe naa titi ibo yoo fi kọja, ki onile gbele ni. Nigba ti awọn eeyan ko ba le jade, bawo ni wọn yoo ṣe le kọpa ninu idibo naa daadaa. Ohun ti wọn ṣe ṣe eleyii ni ki ẹnikẹni ma le jade fun kampeeni, ki wọn si le mu ọta wọn ti wọn ba ti mọ pe ko si lẹyin awọn. Ẹgbẹ UPGA ti kọkọ ni awọn yoo pe ijọba wọn lẹjọ lori ohun ti wọn ṣe yii, ṣugbọn lẹyin ti Okpara ti Calabar de, o sọ fawọn eeyan rẹ pe awọn ko ni i pẹjọ kan mọ, nitori bii ẹni to n fi akoko ṣofo lasan ni. Ko si le ṣe ko ma sọ bẹẹ, nitori nigba ti yoo fi ti Calabar de yii, wọn ti tun ṣe ofin isede yii ni ilu Ọwọ, Ikarẹ, Ijẹbu-Igbo, wọn si n mura lati fi Ibadan ati Abẹokuta naa kun un. Bi awọn UPGA ba waa fẹẹ lọ sile-ẹjọ, ẹjọ meloo ni wọn yoo pe.


Ẹgbẹ UPGA ti kọkọ ni awọn yoo pe ijọba wọn lẹjọ lori ohun ti wọn ṣe yii, ṣugbọn lẹyin ti Okpara ti Calabar de, o sọ fawọn eeyan rẹ pe awọn ko ni i pẹjọ kan mọ, nitori bii ẹni to n fi akoko ṣofo lasan ni. Ko si le ṣe ko ma sọ bẹẹ, nitori nigba ti yoo fi ti Calabar de yii, wọn ti tun ṣe ofin isede yii ni ilu Ọwọ, Ikarẹ, Ijẹbu-Igbo, wọn si n mura lati fi Ibadan ati Abẹokuta naa kun un. Bi awọn UPGA ba waa fẹẹ lọ sile-ẹjọ, ẹjọ meloo ni wọn yoo pe. Ohun to jẹ ki wọn sinmi ree, ati pe ni gbogbo asiko naa, inu oṣu kejila, 1964 ni, oṣu naa ti da si meji, eyi to tumọ si pe ibo ti wọn fẹẹ di naa ko ju ọjọ mẹẹẹdogun si ọjọ mẹwaa lọ mọ, bi wọn ba si lọ sile-ẹjọ, wọn ko ti i ni i gbọ ẹjọ naa rara ti wọn yoo fi dibo wọn. Bakan naa lawọn oloṣelu ti ki i baa ti i ṣe ọmọ ẹgbẹ Dẹmọ nilẹ Yoruba ko si ninu isinmi, nitori laarin oṣu kejila yii nikan, awọn ti wọn rọ da sitimọle nilẹ Yoruba kaakiri ti le ni ọgọrun-un meji, bẹẹ lawọn ti wọn n ṣa wọn sọgba ẹwọn yii ko ti i duro, ẹni ọwọ ba ti tẹ, wọn ko ni i ro o lẹẹmeji ki wọn too ju u si galagala. Bakan naa lo n ṣẹlẹ nilẹ Hausa, diẹ lo si ku ki wọn ṣa Joseph Tarka pa si Bukuru, nitosi Jos, nibi ti oun ti lọọ ṣe kampeeni.


Ohun to jẹ ki wọn sinmi ree, ati pe ni gbogbo asiko naa, inu oṣu kejila, 1964 ni, oṣu naa ti da si meji, eyi to tumọ si pe ibo ti wọn fẹẹ di naa ko ju ọjọ mẹẹẹdogun si ọjọ mẹwaa lọ mọ, bi wọn ba si lọ sile-ẹjọ, wọn ko ti i ni i gbọ ẹjọ naa rara ti wọn yoo fi dibo wọn. Bakan naa lawọn oloṣelu ti ki i baa ti i ṣe ọmọ ẹgbẹ Dẹmọ nilẹ Yoruba ko si ninu isinmi, nitori laarin oṣu kejila yii nikan, awọn ti wọn rọ da sitimọle nilẹ Yoruba kaakiri ti le ni ọgọrun-un meji, bẹẹ lawọn ti wọn n ṣa wọn sọgba ẹwọn yii ko ti i duro, ẹni ọwọ ba ti tẹ, wọn ko ni i ro o lẹẹmeji ki wọn too ju u si galagala. Bakan naa lo n ṣẹlẹ nilẹ Hausa, diẹ lo si ku ki wọn ṣa Joseph Tarka pa si Bukuru, nitosi Jos, nibi ti oun ti lọọ ṣe kampeeni. Tarka yii ni olori ẹgbẹ awọn ọmọ Tiv, ni Benue-Plateau, asiko naa lo si jade pe awọn ko ni i ba awọn Hausa ṣe mọ, nitori awọn ki i ṣe Hausa, Tiv, **Biron ati ẹya mi-in lawọn, awọn ki i ṣe Hausa tabi Fulani rara. N ni wọn ba da ẹgbẹ United Middle Belt Congress (UMBC) silẹ, ati Northern Progressive Front (NPF), awọn ẹgbẹ yii ni wọn fi dara pọ mọ awọn UPGA. Ṣugbọn awọn Sardauna koriira rẹ, wọn n wa gbogbo ọna lati ju u sẹwọn, igba ti wọn ko si tete ri i ju sẹwọn, awọn tọọgi ti wọn n lo nilẹ Hausa mura lati pa a. Ko si isinmi ni Kano naa, nitori Aminu Kano ti ko ba NPC tawọn Sardauna ṣe, ẹgbẹ awọn talakawa lo da silẹ ni Kano, o ni ẹgbẹ naa loun yoo fi gbajọba ilẹ Hausa fawọn talaka, loun naa ba n ba awọn UPGA ṣe.


Tarka yii ni olori ẹgbẹ awọn ọmọ Tiv, ni Benue-Plateau, asiko naa lo si jade pe awọn ko ni i ba awọn Hausa ṣe mọ, nitori awọn ki i ṣe Hausa, Tiv, **Biron ati ẹya mi-in lawọn, awọn ki i ṣe Hausa tabi Fulani rara. N ni wọn ba da ẹgbẹ United Middle Belt Congress (UMBC) silẹ, ati Northern Progressive Front (NPF), awọn ẹgbẹ yii ni wọn fi dara pọ mọ awọn UPGA. Ṣugbọn awọn Sardauna koriira rẹ, wọn n wa gbogbo ọna lati ju u sẹwọn, igba ti wọn ko si tete ri i ju sẹwọn, awọn tọọgi ti wọn n lo nilẹ Hausa mura lati pa a. Ko si isinmi ni Kano naa, nitori Aminu Kano ti ko ba NPC tawọn Sardauna ṣe, ẹgbẹ awọn talakawa lo da silẹ ni Kano, o ni ẹgbẹ naa loun yoo fi gbajọba ilẹ Hausa fawọn talaka, loun naa ba n ba awọn UPGA ṣe. Asiko to yẹ ki awọn ti wọn n ṣeto idibo gbe orukọ awọn eeyan ti wọn fẹẹ du ipo lọ sile-igbimọ aṣofin jade, wọn ko gbe ti ilẹ Hausa jade, wọn ko o pamọ sibi kan ni. Awọn UPGA fẹjọ sun awọn eleto idibo yii, ṣugbọn wọn ko ṣe kinni kan. Ohun to waa fọ ọrọ loju ni ojooro ti wọn ṣe nidii fọọmu ti awọn ti wọn fẹẹ du ipo lọ sile-igbimọ aṣofin yii n gba. Fọọmu naa ṣe pataki, nitori ẹni ti ko ba gba a tabi to ba gba a, ti ko da a pada ni asiko ti wọn da, ko ni i lanfaani lati kopa ninu idibo naa.


Asiko to yẹ ki awọn ti wọn n ṣeto idibo gbe orukọ awọn eeyan ti wọn fẹẹ du ipo lọ sile-igbimọ aṣofin jade, wọn ko gbe ti ilẹ Hausa jade, wọn ko o pamọ sibi kan ni. Awọn UPGA fẹjọ sun awọn eleto idibo yii, ṣugbọn wọn ko ṣe kinni kan. Ohun to waa fọ ọrọ loju ni ojooro ti wọn ṣe nidii fọọmu ti awọn ti wọn fẹẹ du ipo lọ sile-igbimọ aṣofin yii n gba. Fọọmu naa ṣe pataki, nitori ẹni ti ko ba gba a tabi to ba gba a, ti ko da a pada ni asiko ti wọn da, ko ni i lanfaani lati kopa ninu idibo naa. Wọn ti ko fọọmu jade fun awọn ti wọn fẹẹ du ipo yii, wọn si ti sọ pe ọjọ kejidinlogun, oṣu kejia, 1964, naa ni gbogbo ẹni to ba gba fọọmu yii gbọdọ da a pada, nitori ọjọ naa ni iforukọsilẹ awọn ondupo yii yoo pin. Iṣoro meji lo waa wa ninu fọọmu yii o, paapaa ni ilẹ Yoruba ati ilẹ Hausa. Akọkọ ni pe, nibomi-in, awọn ti wọn fẹẹ gba fọọmu ko ni i ri i gba, nitori wọn yoo ni ẹni ti fọọmu wa lọwọ rẹ ko ti i de, tabi ki wọn ni ko si nile.


Wọn ti ko fọọmu jade fun awọn ti wọn fẹẹ du ipo yii, wọn si ti sọ pe ọjọ kejidinlogun, oṣu kejia, 1964, naa ni gbogbo ẹni to ba gba fọọmu yii gbọdọ da a pada, nitori ọjọ naa ni iforukọsilẹ awọn ondupo yii yoo pin. Iṣoro meji lo waa wa ninu fọọmu yii o, paapaa ni ilẹ Yoruba ati ilẹ Hausa. Akọkọ ni pe, nibomi-in, awọn ti wọn fẹẹ gba fọọmu ko ni i ri i gba, nitori wọn yoo ni ẹni ti fọọmu wa lọwọ rẹ ko ti i de, tabi ki wọn ni ko si nile. Lọna keji, awọn ti wọn gba fọọmu ko ri i da pada mọ, wọn yoo ni ko si akọwe eto idibo lori ijokoo ni. Ni ilẹ Yoruba, awọn ti ki i ṣe ọmọ ẹgbẹ Demọ ni eleyii n ṣẹlẹ si, nitori wọọrọwọ lawọn to fẹẹ du ipo ti wọn jẹ ọmọ Dẹmọ n ri fọọmu tiwọn da pada, awọn ọmọ ẹgbẹ UPGA ni wọn ni iṣoro. Ni ilẹ Hausa bakan naa, irọrun lawọn ti wọn jẹ NNA, tabi NPC, tawọn Sardauna fi n gba fọọmu, ti wọn si n da a pada, afi awọn ti wọn ki i ṣe ọmọ ẹgbẹ wọn nikan.


Lọna keji, awọn ti wọn gba fọọmu ko ri i da pada mọ, wọn yoo ni ko si akọwe eto idibo lori ijokoo ni. Ni ilẹ Yoruba, awọn ti ki i ṣe ọmọ ẹgbẹ Demọ ni eleyii n ṣẹlẹ si, nitori wọọrọwọ lawọn to fẹẹ du ipo ti wọn jẹ ọmọ Dẹmọ n ri fọọmu tiwọn da pada, awọn ọmọ ẹgbẹ UPGA ni wọn ni iṣoro. Ni ilẹ Hausa bakan naa, irọrun lawọn ti wọn jẹ NNA, tabi NPC, tawọn Sardauna fi n gba fọọmu, ti wọn si n da a pada, afi awọn ti wọn ki i ṣe ọmọ ẹgbẹ wọn nikan. Lojiji ni fọọmu didapada naa pari lọjọ kejidinlogun, oṣu kejila, naa, ọjọ naa si ni awọn ẹgbẹ NNA labẹ Sardauna kede pe awọn ọmọ ile-igbimọ aṣofin apapọ mọkanlelọgọta (61) ni wọn ti wọle ọnapoosi (Unopposed), iyẹn lai ni alatako kankan lati ọdọ awọn o. Awọn Akintọla naa lawọn kan naa ti wọle nilẹ Yoruba. Nibẹ lawọn ẹgbẹ UPGA ti yari, ni wọn ba kede pe afi ki wọn sun ibo naa siwaju o, bi wọn ko ba sun un siwaju, wahala ni!


Lojiji ni fọọmu didapada naa pari lọjọ kejidinlogun, oṣu kejila, naa, ọjọ naa si ni awọn ẹgbẹ NNA labẹ Sardauna kede pe awọn ọmọ ile-igbimọ aṣofin apapọ mọkanlelọgọta (61) ni wọn ti wọle ọnapoosi (Unopposed), iyẹn lai ni alatako kankan lati ọdọ awọn o. Awọn Akintọla naa lawọn kan naa ti wọle nilẹ Yoruba. Nibẹ lawọn ẹgbẹ UPGA ti yari, ni wọn ba kede pe afi ki wọn sun ibo naa siwaju o, bi wọn ko ba sun un siwaju, wahala ni!


Korona pa alaga ẹgbẹ awọn dokita tẹlẹ l’Ondo

Alaga ẹgbẹ awọn dokita nipinlẹ Ondo tẹlẹ, Dokita Michael Adeyẹri, ti dagbere faye lẹyin to lugbadi arun Koronafairọọsi. Oni, Ọjọbọ, Tọsidee, la gbọ pe Adeyẹri ki aye pe o digbooṣe nileewosan lẹyin ọjọ kan ti wọn bẹrẹ itọju rẹ. Bi iroyin kan ṣe ni ọsibitu toun funra ẹ da silẹ lagbegbe Alagbaka, niluu Akurẹ, lo ku si niroyin mi-in ni ileewosan ijọba apapọ to wa niluu Ọwọ lo ti pada dagbere faye. Ẹwẹ, alaga ẹgbẹ awọn dokita nipinlẹ Ondo, Dokita Wale Oke, ti fidi iṣẹlẹ naa mulẹ. Titi di asiko ta a pari akojọpọ iroyin yii lawọn olubanikẹdun n ya lọ si ọsibitu rẹ, iyẹn Shekinah Hospital, ni Alagbaka.


Ija Makinde atiyawo Ajimọbi: Ajimọbi parọ buruku mọ Ariṣekọla ni o

*Aarẹ ko fun un nilẹ kankan *Ladọja paapaa kọ lo nilẹ *Ilẹ ijọba ipinlẹ Ọyọ ni Alaaji Isiaka Abiọla Ajimọbi ti ku si ọrun bayii, o di ero ọrun, ṣugbọn ko too ku, wahala to wa lori ọrọ ilẹ to kọ ile to ni oun fẹẹ maa gbe si ko tan nilẹ, nigba to si ku tan yii naa, niṣe ni wahala naa n pọ si i. Idi si niyi ti iyawo oloogbe naa, Arabinrin Florence Ajimọbi, ko fi fẹẹ ri Gomina Ṣeyi Makinde, tabi ẹnikẹni ninu ijọba rẹ nipinlẹ Ọyọ soju, ti ọrọ naa si ti di ohun to tan ka ilẹ Yoruba pata, to di ohun ti awọn ara Abuja paapaa n da si. Ajimọbi n kọ ile nla kan si ẹgbẹ ile ijọba, to tun ja si sẹkiteriati l’Agodi, n’Ibadan, ile naa nẹnẹ. Ori pulọọti mejidinlaaadọta (48) lo n kọ ile naa si, o ṣe odo ẹja sibẹ, o ṣe odo iluwẹẹ (Swiming Pool), o ṣe biriiji sibẹ, ati awọn ohun meremere mi-in ti yoo mu oju mẹkunnu pooyi ti wọn ba ba ibẹ kọja. Ko si ẹni kan to kọ ile si ori ilẹ to pọ to bẹẹ nigboro Ibadan, ti Ajimọbi ni iba jẹ akọkọ. Gbogbo ero ọkunrin naa ni pe ẹgbẹ oṣelu awọn, iyẹn APC, ni yoo wọle, ti ọmọ oun, Adebayọ Adelabu, yoo si di gomina. Bi Adelabu ba di gomina ni, ko si ẹni ti yoo gbọ kinni kan bayii, wọn yoo kan maa royin ile Ajimọbi bii ẹni to n royin ile Adebisi Idi-Ikan ni, awọn oloṣelu ẹgbẹ rẹ yoo si maa waa ba a nibẹ lati ṣe faaji, awọn paapaa yoo si maa royin ile Ajimọbi.


Ko si ẹni kan to kọ ile si ori ilẹ to pọ to bẹẹ nigboro Ibadan, ti Ajimọbi ni iba jẹ akọkọ. Gbogbo ero ọkunrin naa ni pe ẹgbẹ oṣelu awọn, iyẹn APC, ni yoo wọle, ti ọmọ oun, Adebayọ Adelabu, yoo si di gomina. Bi Adelabu ba di gomina ni, ko si ẹni ti yoo gbọ kinni kan bayii, wọn yoo kan maa royin ile Ajimọbi bii ẹni to n royin ile Adebisi Idi-Ikan ni, awọn oloṣelu ẹgbẹ rẹ yoo si maa waa ba a nibẹ lati ṣe faaji, awọn paapaa yoo si maa royin ile Ajimọbi. Ṣugbọn riro ni teniyan, ṣiṣe ni ti Ọlọrun Ọba. Ajimọbi to fẹẹ di sẹnetọ ko wọle, Adelabu to fẹẹ ṣe gomina naa ko wọle. Ṣugbọn ninu oṣu kin-in-ni si ọṣu keji, ọdun 2019, ko too di pe wọn dibo jake-jado Naijiria, ti Ajimọbi si ti mọ pe oun n lọ, o ṣeto awọn ilẹ kan funra rẹ, o si ṣe fun awọn ti wọn sun mọ ọn.


Ṣugbọn riro ni teniyan, ṣiṣe ni ti Ọlọrun Ọba. Ajimọbi to fẹẹ di sẹnetọ ko wọle, Adelabu to fẹẹ ṣe gomina naa ko wọle. Ṣugbọn ninu oṣu kin-in-ni si ọṣu keji, ọdun 2019, ko too di pe wọn dibo jake-jado Naijiria, ti Ajimọbi si ti mọ pe oun n lọ, o ṣeto awọn ilẹ kan funra rẹ, o si ṣe fun awọn ti wọn sun mọ ọn. Gbogbo awọn ile to ni ti ko ti i gbawe rẹ tẹlẹ lo sare gbawe fun, pẹlu ero pe bi awọn o ba tilẹ wọle, ko ni i si wahala fawọn mọ, ohun ti oun ba ti ko lọ bẹẹ, toun ni. Nigba ti wọn dibo tan ti wọn ko wọle ni nnkan yipada. Abiọla si sare pari awọn iwe ilẹ to ku, ko too di pe o fi ile ijọba silẹ ninu oṣu karun-un, 2019.


Gbogbo awọn ile to ni ti ko ti i gbawe rẹ tẹlẹ lo sare gbawe fun, pẹlu ero pe bi awọn o ba tilẹ wọle, ko ni i si wahala fawọn mọ, ohun ti oun ba ti ko lọ bẹẹ, toun ni. Nigba ti wọn dibo tan ti wọn ko wọle ni nnkan yipada. Abiọla si sare pari awọn iwe ilẹ to ku, ko too di pe o fi ile ijọba silẹ ninu oṣu karun-un, 2019. Ko too kuro nibẹ, wọn ti n kọ ile nla yii sori ilẹ to ni oun ra l’Agodi, o ni ibẹ loun ti fẹẹ lo ifẹyinti oun. Ko sẹni kan to mọ bi ọrọ ilẹ naa ṣe jẹ, koda, ko sẹni to wadii ẹ wo rara. Ṣugbọn ole ni yoo mọ ẹsẹ ole i tọ lori apata, ẹni kan ti wa lẹyin rẹ to n wo iṣe rẹ, Rasheed Ladọja ni.


Ko too kuro nibẹ, wọn ti n kọ ile nla yii sori ilẹ to ni oun ra l’Agodi, o ni ibẹ loun ti fẹẹ lo ifẹyinti oun. Ko sẹni kan to mọ bi ọrọ ilẹ naa ṣe jẹ, koda, ko sẹni to wadii ẹ wo rara. Ṣugbọn ole ni yoo mọ ẹsẹ ole i tọ lori apata, ẹni kan ti wa lẹyin rẹ to n wo iṣe rẹ, Rasheed Ladọja ni. Ṣe ọmọ Ibadan bii ti Ajimọbi loun naa, wọn si ti jọ ṣe gomina ipinlẹ naa ri ni. Ko ti i pe oṣu keji ti Ajimọbi jade nile ijọba ti Ladọja ti bẹrẹ si i sọ leti awọn ọrẹ rẹ pe oun n lọ si kootu, oun yoo gba ilẹ oun lọwọ Ajimọbi. Njẹ ilẹ wo, o ni ilẹ to wa lori ibi ti Ajimọbi n kọ ile si nni, oun loun ni ilẹ naa, Ajimọbi ji i gbe mọ oun lọwọ ni, asiko si ti to wayi ti oun yoo gba ilẹ naa lọwọ rẹ.


Ṣe ọmọ Ibadan bii ti Ajimọbi loun naa, wọn si ti jọ ṣe gomina ipinlẹ naa ri ni. Ko ti i pe oṣu keji ti Ajimọbi jade nile ijọba ti Ladọja ti bẹrẹ si i sọ leti awọn ọrẹ rẹ pe oun n lọ si kootu, oun yoo gba ilẹ oun lọwọ Ajimọbi. Njẹ ilẹ wo, o ni ilẹ to wa lori ibi ti Ajimọbi n kọ ile si nni, oun loun ni ilẹ naa, Ajimọbi ji i gbe mọ oun lọwọ ni, asiko si ti to wayi ti oun yoo gba ilẹ naa lọwọ rẹ. Awọn eeyan ro pe nitori ti ile-ẹjọ ti da Ladọja lare pe ko ji owo kankan ko, ko maa lọ ni alaafia lo ṣe ni oun yoo gba ilẹ oun lọwọ Ajimọbi, ṣugbọn bẹẹ kọ lọrọ ri. Ọjọ kẹsan-an, oṣu keji, ọdun 2019, ni ile-ẹjọ ti da Ladọja lare, ti wọn si gba a kuro lọwọ EFCC to ti n ba a ṣẹjọ lati bii ọdun mọkanla sẹyin pe o ko owo jẹ, bi baba naa yoo ba si gba ilẹ rẹ pada loootọ, asiko naa ni yoo ti lọ sile-ẹjọ, ti yoo si ti pe ijọba ipinlẹ Ọyọ lẹjọ pe ki wọn da ilẹ oun ti wọn gba pada foun. Nitori ẹjọ ti EFCC pe Ladọja pe o fi owo ilu ra dukia ati ile ni ijọba Alao Akala ṣe ni awọn maa gba ilẹ naa kuro lọwọ rẹ ni ọdun 2009.


Awọn eeyan ro pe nitori ti ile-ẹjọ ti da Ladọja lare pe ko ji owo kankan ko, ko maa lọ ni alaafia lo ṣe ni oun yoo gba ilẹ oun lọwọ Ajimọbi, ṣugbọn bẹẹ kọ lọrọ ri. Ọjọ kẹsan-an, oṣu keji, ọdun 2019, ni ile-ẹjọ ti da Ladọja lare, ti wọn si gba a kuro lọwọ EFCC to ti n ba a ṣẹjọ lati bii ọdun mọkanla sẹyin pe o ko owo jẹ, bi baba naa yoo ba si gba ilẹ rẹ pada loootọ, asiko naa ni yoo ti lọ sile-ẹjọ, ti yoo si ti pe ijọba ipinlẹ Ọyọ lẹjọ pe ki wọn da ilẹ oun ti wọn gba pada foun. Nitori ẹjọ ti EFCC pe Ladọja pe o fi owo ilu ra dukia ati ile ni ijọba Alao Akala ṣe ni awọn maa gba ilẹ naa kuro lọwọ rẹ ni ọdun 2009. Ohun meji lo jẹ ki wọn gba ilẹ yii. Akọkọ ni pe labẹ ofin, ko yẹ ki ẹni to jẹ olori ijọba ni iru ilẹ bẹẹ, nigba to jẹ oun lo ṣofin pe ki awọn ta awọn ilẹ ijọba to wa lagbegbe Agodi ti ko sẹni to n lo wọn mọ. Asiko ti Ladọja n ṣejọba laarin 2003 si 2006 lo si ti ra ilẹ yii, labẹ ijọba rẹ naa lo ti ra a. Ẹẹkeji, wọn ko ri akọsilẹ owo ti Ladọja san sapo ijọba gẹgẹ bii owo ilẹ to ni oun ra.


Ohun meji lo jẹ ki wọn gba ilẹ yii. Akọkọ ni pe labẹ ofin, ko yẹ ki ẹni to jẹ olori ijọba ni iru ilẹ bẹẹ, nigba to jẹ oun lo ṣofin pe ki awọn ta awọn ilẹ ijọba to wa lagbegbe Agodi ti ko sẹni to n lo wọn mọ. Asiko ti Ladọja n ṣejọba laarin 2003 si 2006 lo si ti ra ilẹ yii, labẹ ijọba rẹ naa lo ti ra a. Ẹẹkeji, wọn ko ri akọsilẹ owo ti Ladọja san sapo ijọba gẹgẹ bii owo ilẹ to ni oun ra. Lọna kẹta, ilẹ ijọba ko si fun ẹni to ba ti ni ile tabi ilẹ si agbegbe yii kan naa, ile Ladọja wa ni Bodija, n’Ibadan, o si ni awọn ilẹ mi-in kaakiri ilu naa, ni tododo, ilẹ ijọba kan ko tun tọ si i. Ṣugbọn eleyii ki i ṣe idi ti Akala fi gba ilẹ naa ree o, ija oṣelu aarin wọn nigba naa lo jẹ ki ọkunrin ara Ogbomọṣọ yii fẹẹ fi han ọga rẹ atijọ pe ẹmọ ti kuro ni iye ti wọn n ta a o, ọmọọṣẹ ana ti di alagbara loni-in. Nitori pe gbogbo ọna ni Akala si fi n wa ojuure awọn eeyan nla Ibadan nigba naa, ti ko si si alagbara mi-in to tun ju Aarẹ Ariṣekọla Alao lọ, o pe e silẹ naa, o si fa a le e lọwọ. Gbogbo eleyii ti ṣẹlẹ lati ọdun 2009, bo ba si jẹ Ladọja fẹẹ gba ilẹ rẹ pada loootọ ni, nigba naa ni yoo ti pe ẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun.


Lọna kẹta, ilẹ ijọba ko si fun ẹni to ba ti ni ile tabi ilẹ si agbegbe yii kan naa, ile Ladọja wa ni Bodija, n’Ibadan, o si ni awọn ilẹ mi-in kaakiri ilu naa, ni tododo, ilẹ ijọba kan ko tun tọ si i. Ṣugbọn eleyii ki i ṣe idi ti Akala fi gba ilẹ naa ree o, ija oṣelu aarin wọn nigba naa lo jẹ ki ọkunrin ara Ogbomọṣọ yii fẹẹ fi han ọga rẹ atijọ pe ẹmọ ti kuro ni iye ti wọn n ta a o, ọmọọṣẹ ana ti di alagbara loni-in. Nitori pe gbogbo ọna ni Akala si fi n wa ojuure awọn eeyan nla Ibadan nigba naa, ti ko si si alagbara mi-in to tun ju Aarẹ Ariṣekọla Alao lọ, o pe e silẹ naa, o si fa a le e lọwọ. Gbogbo eleyii ti ṣẹlẹ lati ọdun 2009, bo ba si jẹ Ladọja fẹẹ gba ilẹ rẹ pada loootọ ni, nigba naa ni yoo ti pe ẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun. Ṣugbọn Ladọja ko pe ẹjọ o, koda, ko jọ pe o ranti ọrọ ilẹ naa mọ rara. Idi ni pe ni 2016, lẹyin ti wọn ti dibo ni 2015, ti Ajimọbi wọle, ti oun Ladọja pe e lẹjọ pe oun lo yẹ ki oun ṣe gomina lorukọ Accord, ṣugbọn ti ile-ẹjọ to ga ju lọ da Ajimọbi lare lọjọ kẹta, oṣu keji, ọdun 2016, ti wọn si da oun Ladọja lẹbi. Ladọja pe awọn eeyan rẹ pọ pe ija ti pari, ki gbogbo wọn gbaruku ti Ajimọbi ko le raaye ṣejọba rẹ dadaa.


Ṣugbọn Ladọja ko pe ẹjọ o, koda, ko jọ pe o ranti ọrọ ilẹ naa mọ rara. Idi ni pe ni 2016, lẹyin ti wọn ti dibo ni 2015, ti Ajimọbi wọle, ti oun Ladọja pe e lẹjọ pe oun lo yẹ ki oun ṣe gomina lorukọ Accord, ṣugbọn ti ile-ẹjọ to ga ju lọ da Ajimọbi lare lọjọ kẹta, oṣu keji, ọdun 2016, ti wọn si da oun Ladọja lẹbi. Ladọja pe awọn eeyan rẹ pọ pe ija ti pari, ki gbogbo wọn gbaruku ti Ajimọbi ko le raaye ṣejọba rẹ dadaa. Lati fi ẹmi imoore han, Ladọja beere ilẹ tuntun mi-in lọwọ Ajimọbi. Ilẹ naa wa lẹgbẹẹ ile rẹ ni 26, Ondo Street Bodija, Ibadan. Ọjọ kẹrinla, oṣu keje, ọdun 2016, ni Ladọja kọwe si wọn pe ki wọn fun oun ni ilẹ naa, ilẹ to tobi diẹ ni, nigba to si di ọjọ kọkanla, oṣu karun-un, ọdun 2017, esi de, wọn ni Ajimọbi ti fọwọ si i ki wọn fun un nilẹ to tọrọ.


Lati fi ẹmi imoore han, Ladọja beere ilẹ tuntun mi-in lọwọ Ajimọbi. Ilẹ naa wa lẹgbẹẹ ile rẹ ni 26, Ondo Street Bodija, Ibadan. Ọjọ kẹrinla, oṣu keje, ọdun 2016, ni Ladọja kọwe si wọn pe ki wọn fun oun ni ilẹ naa, ilẹ to tobi diẹ ni, nigba to si di ọjọ kọkanla, oṣu karun-un, ọdun 2017, esi de, wọn ni Ajimọbi ti fọwọ si i ki wọn fun un nilẹ to tọrọ. Ni ọjọ kẹrinla, ọṣu karun-un yii, kan naa, Ladọja kọwe lati dupẹ lọwọ Ajimọbi ati ileeṣẹ to fun un nilẹ. Nigba ti Ladọja n beere ilẹ yii, kinni kan wa to kọ sinu lẹta to fi beere. Ọrọ to sọ naa ni pe ileeṣẹ to n fun wọn nilẹ nipinlẹ Ọyọ ko kuku fun oun nilẹ kankan ri, bi wọn ba fun oun ni eleyii, ko ṣe nnkan kan. Pẹlu lẹta yii, Ladọja gba pe oun ko ni ilẹ kankan nibi kan lọdun 2016.


Ni ọjọ kẹrinla, ọṣu karun-un yii, kan naa, Ladọja kọwe lati dupẹ lọwọ Ajimọbi ati ileeṣẹ to fun un nilẹ. Nigba ti Ladọja n beere ilẹ yii, kinni kan wa to kọ sinu lẹta to fi beere. Ọrọ to sọ naa ni pe ileeṣẹ to n fun wọn nilẹ nipinlẹ Ọyọ ko kuku fun oun nilẹ kankan ri, bi wọn ba fun oun ni eleyii, ko ṣe nnkan kan. Pẹlu lẹta yii, Ladọja gba pe oun ko ni ilẹ kankan nibi kan lọdun 2016. Ṣugbọn loṣu keje, 2019, lẹyin ti Ajimọbi ti lọ, Ladọja bẹrẹ si i halẹ pe oun n lọ sile-ẹjọ, oun yoo gba ilẹ oun pada lọwọ Ajimọbi. Ko jọ pe baba yii nigbagbọ pe ile-ẹjọ yoo gba ilẹ naa foun, ohun to jọ pe o wa lọkan rẹ ni pe pẹlu atilẹyin ti awọn ṣe fun Gomina ipinlẹ Ọyọ tuntun, Ṣeyi Makinde, ko si ohun ti awọn yoo beere ti ko ni i tẹ awọn lọwọ, paapaa bo ba jẹ ti ọrọ Ajimọbi, nitori ko sẹni ti ko gbọ nipa ọpọ iwa ibajẹ ti wọn n pariwo pe ọkunrin naa hu nile ijọba. Nigba ti ijọba Makinde si yẹ ọrọ ilẹ wo loootọ, ni wọn ba fagi le gbogbo ilẹ Ajimọbi, paapaa awọn to gba ni gẹrẹgẹrẹ igba to fẹẹ gbejọba silẹ, ati eyi to fun awọn eeyan kan. Lara awọn to fun nilẹ ti ijọba ipinlẹ Ọyọ tuntun naa gba pada ni Oloye Bisi Akande ti APC, o fun un ni ilẹ si Agodi, Ọtunba Moses Adeyẹmọ, Ọgbẹni Ọlalekan Alli, Ọgbẹni Adelọdun Ajimọbi.


Ṣugbọn loṣu keje, 2019, lẹyin ti Ajimọbi ti lọ, Ladọja bẹrẹ si i halẹ pe oun n lọ sile-ẹjọ, oun yoo gba ilẹ oun pada lọwọ Ajimọbi. Ko jọ pe baba yii nigbagbọ pe ile-ẹjọ yoo gba ilẹ naa foun, ohun to jọ pe o wa lọkan rẹ ni pe pẹlu atilẹyin ti awọn ṣe fun Gomina ipinlẹ Ọyọ tuntun, Ṣeyi Makinde, ko si ohun ti awọn yoo beere ti ko ni i tẹ awọn lọwọ, paapaa bo ba jẹ ti ọrọ Ajimọbi, nitori ko sẹni ti ko gbọ nipa ọpọ iwa ibajẹ ti wọn n pariwo pe ọkunrin naa hu nile ijọba. Nigba ti ijọba Makinde si yẹ ọrọ ilẹ wo loootọ, ni wọn ba fagi le gbogbo ilẹ Ajimọbi, paapaa awọn to gba ni gẹrẹgẹrẹ igba to fẹẹ gbejọba silẹ, ati eyi to fun awọn eeyan kan. Lara awọn to fun nilẹ ti ijọba ipinlẹ Ọyọ tuntun naa gba pada ni Oloye Bisi Akande ti APC, o fun un ni ilẹ si Agodi, Ọtunba Moses Adeyẹmọ, Ọgbẹni Ọlalekan Alli, Ọgbẹni Adelọdun Ajimọbi. Bi Ajimọbi ti n fun wọn nilẹ yii, bẹẹ naa loun naa n mu awọn mi-in fun ara rẹ, paapaa ni Jericho ati awọn adugbo mi-in to daa. Ilẹ tirẹ mi-in si wa to jẹ o ku ọsẹ kan ti yoo fi ipo silẹ gẹgẹ bii gomina lo n fọwọ si wọn. Ọjọ kẹrinla, oṣu keji, 2020 yii, ni Makinde fagi le iwe ilẹ Ajimọbi, to si ni ẹnikẹni ko gbọdọ de ori ilẹ naa mọ.


Bi Ajimọbi ti n fun wọn nilẹ yii, bẹẹ naa loun naa n mu awọn mi-in fun ara rẹ, paapaa ni Jericho ati awọn adugbo mi-in to daa. Ilẹ tirẹ mi-in si wa to jẹ o ku ọsẹ kan ti yoo fi ipo silẹ gẹgẹ bii gomina lo n fọwọ si wọn. Ọjọ kẹrinla, oṣu keji, 2020 yii, ni Makinde fagi le iwe ilẹ Ajimọbi, to si ni ẹnikẹni ko gbọdọ de ori ilẹ naa mọ. Ṣugbọn ko too di igba naa ni Ajimọbi ti gba ile-ẹjọ lọ, oun ti lọ sile-ẹjọ ni ọjọ kejila, oṣu naa, o ki ile-ẹjọ ba oun gba ilẹ oun lọwọ ijọba ipinlẹ Ọyọ. Ohun to jẹ ko lọ sile-ẹjọ ni pe oun naa ti n gbọ hunrunhunrun pe wọn fẹẹ gba ilẹ ati ile toun ti n kọ sibẹ, nitori awọn ọlopaa ti le oṣiṣẹ danu nibẹ, ti wọn si tilẹkun ibẹ pa lati ọjọ kẹtadinlogun, ọṣu kẹwaa, 2019. Ohun to jẹ ki Ajimọbi pẹjọ niyi.


Ṣugbọn ko too di igba naa ni Ajimọbi ti gba ile-ẹjọ lọ, oun ti lọ sile-ẹjọ ni ọjọ kejila, oṣu naa, o ki ile-ẹjọ ba oun gba ilẹ oun lọwọ ijọba ipinlẹ Ọyọ. Ohun to jẹ ko lọ sile-ẹjọ ni pe oun naa ti n gbọ hunrunhunrun pe wọn fẹẹ gba ilẹ ati ile toun ti n kọ sibẹ, nitori awọn ọlopaa ti le oṣiṣẹ danu nibẹ, ti wọn si tilẹkun ibẹ pa lati ọjọ kẹtadinlogun, ọṣu kẹwaa, 2019. Ohun to jẹ ki Ajimọbi pẹjọ niyi. Ninu ẹjọ ti Ajimọbi pe yii lo ti ni ki wọn ṣe oun jẹẹjẹ o, to si kilọ pe ki ẹnikẹni ma halẹ kan mọ oun, ọrọ ilẹ ti wọn n sọ yii, toun ni, oun loun ni in lati oke delẹ. O ni ki i ṣe pe oun ji i o, bẹẹ ni oun ko si ra a, o ni Ariṣekọla Alao, Aarẹ Musulumi ilẹ Yoruba, lo fun oun nilẹ naa. O fun oun gẹgẹ bii ẹbun ọdun ni.


Ninu ẹjọ ti Ajimọbi pe yii lo ti ni ki wọn ṣe oun jẹẹjẹ o, to si kilọ pe ki ẹnikẹni ma halẹ kan mọ oun, ọrọ ilẹ ti wọn n sọ yii, toun ni, oun loun ni in lati oke delẹ. O ni ki i ṣe pe oun ji i o, bẹẹ ni oun ko si ra a, o ni Ariṣekọla Alao, Aarẹ Musulumi ilẹ Yoruba, lo fun oun nilẹ naa. O fun oun gẹgẹ bii ẹbun ọdun ni. O ni ki i ṣe pe Ariṣekọla deede fun oun ni ilẹ naa lasan kọ, gbogbo iwe ẹ pata lo ko foun, oun si ni wọn lọwọ. Ọrọ yii ni awọn ọmọlẹyin Ajimọbi ati awọn ẹbi rẹ bẹrẹ si i gbe kiri ni gbara ti ọkunrin naa ti ku. Awọn kan tilẹ ti kọ oriṣiiriṣii ọrọ jade, wọn ni awọn wa nibẹ, oju awọn lo ṣe, nigba ti Ajimọbi sọ fun Ariṣekọla pe, ‘Aarẹ, ẹ bun mi nilẹ ti Alao Akala fun yin un-un!’ Awọn yii ni loju ẹsẹ ni Ariṣekọla ti paṣẹ pe ki wọn ko gbogbo iwe ilẹ naa fun un.


O ni ki i ṣe pe Ariṣekọla deede fun oun ni ilẹ naa lasan kọ, gbogbo iwe ẹ pata lo ko foun, oun si ni wọn lọwọ. Ọrọ yii ni awọn ọmọlẹyin Ajimọbi ati awọn ẹbi rẹ bẹrẹ si i gbe kiri ni gbara ti ọkunrin naa ti ku. Awọn kan tilẹ ti kọ oriṣiiriṣii ọrọ jade, wọn ni awọn wa nibẹ, oju awọn lo ṣe, nigba ti Ajimọbi sọ fun Ariṣekọla pe, ‘Aarẹ, ẹ bun mi nilẹ ti Alao Akala fun yin un-un!’ Awọn yii ni loju ẹsẹ ni Ariṣekọla ti paṣẹ pe ki wọn ko gbogbo iwe ilẹ naa fun un. Ohun tawọn wọnyi n sọ ree, ko si sẹni to le ja wọn, boya irọ ni tabi ootọ, ni o, nitori Ariṣekọla funra rẹ ko si laye mọ. Awọn ti wọn n gbe iwe yii kiri, iwe ilẹ ti Ariṣekọla fun Ajimọbi yii, wọn ko beere ọna ti Ajimọbi gba to fi ko gbogbo ilẹ to wa ni ẹgbẹ ọtun ati ẹgbẹ osi eyi to jẹ ti Ariṣekọla. Nọmba ilẹ Ariṣekọla ni 361, eleyii si ni Ajimọbi sọ pe wọn fun oun, oun naa lo si wa ninu iwe ẹbun pataki to ni ontẹ ijọba laarin Ariṣekọla ati Ajimọbi.


Ohun tawọn wọnyi n sọ ree, ko si sẹni to le ja wọn, boya irọ ni tabi ootọ, ni o, nitori Ariṣekọla funra rẹ ko si laye mọ. Awọn ti wọn n gbe iwe yii kiri, iwe ilẹ ti Ariṣekọla fun Ajimọbi yii, wọn ko beere ọna ti Ajimọbi gba to fi ko gbogbo ilẹ to wa ni ẹgbẹ ọtun ati ẹgbẹ osi eyi to jẹ ti Ariṣekọla. Nọmba ilẹ Ariṣekọla ni 361, eleyii si ni Ajimọbi sọ pe wọn fun oun, oun naa lo si wa ninu iwe ẹbun pataki to ni ontẹ ijọba laarin Ariṣekọla ati Ajimọbi. Ṣugbọn ilẹ ti Ajimọbi ṣe fẹnsi yika ki i ṣe Plot 361 nikan. Fẹnsi to ṣe, ati awọn ibi to kọ ile rẹ si, to si ya batani si wọn jẹ Plot 61, 361 (B) ati 361 (C). Apapọ gbogbo awọn ilẹ to si ko jọ si agbegbe yii jẹ pulọọti mejidinlaaadọta, eyi to tumọ si pe bi eeyan yoo ba kọle onifulaati mẹrin mẹrin ni ile nla, bii aadọta ni yoo kọ sibẹ ti kinni kan ko ni i ṣe.


Ṣugbọn ilẹ ti Ajimọbi ṣe fẹnsi yika ki i ṣe Plot 361 nikan. Fẹnsi to ṣe, ati awọn ibi to kọ ile rẹ si, to si ya batani si wọn jẹ Plot 61, 361 (B) ati 361 (C). Apapọ gbogbo awọn ilẹ to si ko jọ si agbegbe yii jẹ pulọọti mejidinlaaadọta, eyi to tumọ si pe bi eeyan yoo ba kọle onifulaati mẹrin mẹrin ni ile nla, bii aadọta ni yoo kọ sibẹ ti kinni kan ko ni i ṣe. Ajimọbi ko ṣalaye fun awọn ti wọn n gbe itan yii kiri pe arakun ni aṣọ Gbagi o, oun ti ra ilẹ kun ilẹ ti Ariṣekọla fun oun, boya o ra a ko sanwo ni o, boya o si sanwo rẹ, tabi o ni ki ijọba oun foun gẹgẹ bii ẹbun ifẹyinti, ko sẹni to ridii okodoro. Ijọba Makinde gba ilẹ naa nitori wọn ni gbogbo ibi ti ọkunrin gomina atijọ naa gba yii, ilẹ itan ni. Wọn ni ori ilẹ naa ni ile ti awọn gomina oyinbo laye Western Region n gbe wa, ile naa lawọn gomina aye Awolọwọ, ati ti Akintọla naa gbe, ki i ṣe ibi to yẹ ko bọ si ọwọ ẹni kan. Yatọ si eyi, wọn lo lodi si ofin eto aabo ile ijọba, nitori ọọkan ile ijọba ati sẹkiteeria lo wa, ko si si ohun ti wọn yoo maa ṣe nile ijọba ati ile tuntun ti gomina asiko yii n gbe, ti awọn ti wọn wa nile Ajimọbi tuntun yii ko le maa wo wọn pẹlu kamẹra to ba dara.


Ajimọbi ko ṣalaye fun awọn ti wọn n gbe itan yii kiri pe arakun ni aṣọ Gbagi o, oun ti ra ilẹ kun ilẹ ti Ariṣekọla fun oun, boya o ra a ko sanwo ni o, boya o si sanwo rẹ, tabi o ni ki ijọba oun foun gẹgẹ bii ẹbun ifẹyinti, ko sẹni to ridii okodoro. Ijọba Makinde gba ilẹ naa nitori wọn ni gbogbo ibi ti ọkunrin gomina atijọ naa gba yii, ilẹ itan ni. Wọn ni ori ilẹ naa ni ile ti awọn gomina oyinbo laye Western Region n gbe wa, ile naa lawọn gomina aye Awolọwọ, ati ti Akintọla naa gbe, ki i ṣe ibi to yẹ ko bọ si ọwọ ẹni kan. Yatọ si eyi, wọn lo lodi si ofin eto aabo ile ijọba, nitori ọọkan ile ijọba ati sẹkiteeria lo wa, ko si si ohun ti wọn yoo maa ṣe nile ijọba ati ile tuntun ti gomina asiko yii n gbe, ti awọn ti wọn wa nile Ajimọbi tuntun yii ko le maa wo wọn pẹlu kamẹra to ba dara. Wọn ni yatọ si pe ile naa pọ ju fun ẹyọ ẹda eeyan kan ṣoṣo, awọn ohun to rọ mọ ọn pọ ju ki ijọba kan gbe iru ile bẹẹ ta lọ. Idi eyi ni awọn ṣe fa iwe ilẹ naa ya, ti wọn si ni ijọba awọn ko fun ẹnikankan mọ. Ṣugbọn Ajimọbi ni awawi leleyii, Ariṣekọla lo foun nile, ko si sẹni to le gba a lọwọ oun.


Wọn ni yatọ si pe ile naa pọ ju fun ẹyọ ẹda eeyan kan ṣoṣo, awọn ohun to rọ mọ ọn pọ ju ki ijọba kan gbe iru ile bẹẹ ta lọ. Idi eyi ni awọn ṣe fa iwe ilẹ naa ya, ti wọn si ni ijọba awọn ko fun ẹnikankan mọ. Ṣugbọn Ajimọbi ni awawi leleyii, Ariṣekọla lo foun nile, ko si sẹni to le gba a lọwọ oun. Ṣugbọn kọkọrọ kan wa ninu ọrọ yii to ba eyin aja jẹ. Eyi naa si ni pe o jọ pe ***opurọ ni wọn jnn am,o oku orun o, ko ma jẹ awọn alaaye ni wọn n fọhun bii oku orun. Yatọ si pe awọn ọmọ kan ninu ẹbi Ariṣekọla ti dide tẹlẹ pe baba awọn ko fun Ajimọbi nilẹ, iwe ti Ajimọbi n gbe kiri pe Ariṣekọla fi fun oun ni ilẹ yii, ayederu niwe naa, nitori ki i ṣe Arisekọla lo kọ ọ, wọn kan fi orukọ rẹ si i lati fi gba awọn eeyan ati ijọba ipinlẹ Ọyọ loju ni.


Ṣugbọn kọkọrọ kan wa ninu ọrọ yii to ba eyin aja jẹ. Eyi naa si ni pe o jọ pe ***opurọ ni wọn jnn am,o oku orun o, ko ma jẹ awọn alaaye ni wọn n fọhun bii oku orun. Yatọ si pe awọn ọmọ kan ninu ẹbi Ariṣekọla ti dide tẹlẹ pe baba awọn ko fun Ajimọbi nilẹ, iwe ti Ajimọbi n gbe kiri pe Ariṣekọla fi fun oun ni ilẹ yii, ayederu niwe naa, nitori ki i ṣe Arisekọla lo kọ ọ, wọn kan fi orukọ rẹ si i lati fi gba awọn eeyan ati ijọba ipinlẹ Ọyọ loju ni. Ki ileeṣẹ to n ri si ọrọ ilẹ ni ipinlẹ Ọyọ too fọwọ si ọrọ ilẹ Ajimọbi yii, lẹta kan ni wọn ni Ariṣekọla kọ si awọn lati adirẹsi rẹ ni Abule Oluwo. Lẹyin oṣu kan ni ileeṣẹ yii si kọwe pada si Ariṣekọla, ti wọn ni awọn ti fọwọ si ohun to beere lọwọ awọn. Ọjọ kẹtadinlogun, oṣu keji, ọdun 2015 (17/02/15), ni wọn sọ pe Ariṣekọla kọwe si awọn nipa ọrọ ilẹ ti oun fun Ajimọbi, wọn si da esi pada fun Ariṣekọla yii kan naa ni ọjọ kẹtadinlogun, oṣu kẹta, ọdun 2015 (17/03/15).


Ki ileeṣẹ to n ri si ọrọ ilẹ ni ipinlẹ Ọyọ too fọwọ si ọrọ ilẹ Ajimọbi yii, lẹta kan ni wọn ni Ariṣekọla kọ si awọn lati adirẹsi rẹ ni Abule Oluwo. Lẹyin oṣu kan ni ileeṣẹ yii si kọwe pada si Ariṣekọla, ti wọn ni awọn ti fọwọ si ohun to beere lọwọ awọn. Ọjọ kẹtadinlogun, oṣu keji, ọdun 2015 (17/02/15), ni wọn sọ pe Ariṣekọla kọwe si awọn nipa ọrọ ilẹ ti oun fun Ajimọbi, wọn si da esi pada fun Ariṣekọla yii kan naa ni ọjọ kẹtadinlogun, oṣu kẹta, ọdun 2015 (17/03/15). Ṣugbọn Ariṣekọla ti wọn n kọwe si, to n da esi pada fun wọn yii, ti ku lati ọjọ kejidinlogun, oṣu kẹfa, ọdun 2014 (18/06/14). Eyi ni pe bii oṣu kẹsan-an ti Ariṣekọla ti ku ni wọn sọ pe o kọwe si ileeṣẹ to n ṣeto ilẹ ni ipinlẹ Ọyọ, ti awọn naa si da esi iwe to kọ pada si i. Afi to ba jẹ oku ọrun n kọ lẹta si araaye lo ku, iyẹn ni Ariṣekọla yoo fi le kọ lẹta si wọn nileeṣẹ to n ṣeto ilẹ ni ipinlẹ Ọyọ laye Ajimọbi, lẹyin ti baba naa ti ku lati bii oṣu mẹsan-an sẹyin. Eyi fihan pe ko le jẹ Ariṣekọla lo fun Ajimọbi ni ilẹ to n wi yii, bo ba si jẹ oun lo fun un nilẹ, ko si iwe kankan lọwọ Ajimọbi, ayederu iwe ni wọn n gbe kiri.


Ṣugbọn Ariṣekọla ti wọn n kọwe si, to n da esi pada fun wọn yii, ti ku lati ọjọ kejidinlogun, oṣu kẹfa, ọdun 2014 (18/06/14). Eyi ni pe bii oṣu kẹsan-an ti Ariṣekọla ti ku ni wọn sọ pe o kọwe si ileeṣẹ to n ṣeto ilẹ ni ipinlẹ Ọyọ, ti awọn naa si da esi iwe to kọ pada si i. Afi to ba jẹ oku ọrun n kọ lẹta si araaye lo ku, iyẹn ni Ariṣekọla yoo fi le kọ lẹta si wọn nileeṣẹ to n ṣeto ilẹ ni ipinlẹ Ọyọ laye Ajimọbi, lẹyin ti baba naa ti ku lati bii oṣu mẹsan-an sẹyin. Eyi fihan pe ko le jẹ Ariṣekọla lo fun Ajimọbi ni ilẹ to n wi yii, bo ba si jẹ oun lo fun un nilẹ, ko si iwe kankan lọwọ Ajimọbi, ayederu iwe ni wọn n gbe kiri. Ki i ṣe iwe Ariṣekọla o, irọ buruku ni wọn pa mọ ọn.


Ki i ṣe iwe Ariṣekọla o, irọ buruku ni wọn pa mọ ọn.


Korona: Ọjọgbọn Ibrahim ṣatilẹyin fun ẹkọ ayelujara

Stephen Ajagbe, Ilọrin Ọgba-agba Fasiti Al-Hikmah niluu Ilọrin tẹlẹ, Ọjọgbọn Mohammed Taofeek Ibrahim, ti rọ ijọba apapọ lati ma ṣi awọn ileewe bayii, ṣugbọn kawọn akẹkọọ maa kọ ẹkọ wọn lori ẹrọ ayelujara. Ibrahim to kawe gboye ninu eto ilera araalu (Public Health) sọrọ naa lonii, Ọjọbọ, Tọsidee, lasiko to n bawọn oniroyin sọrọ niluu Ilọrin. Ọjọgbọn to ti figba kan ṣiṣẹ pẹlu ajọ to n mojuto eto ilera lagbaaye, WHO, ni ẹmi awọn akẹkọọ atawọn olukọ ṣe pataki, fun idi eyi, ijọba gbọdọ ri i pe arun Korona din ku ki wọn too pada sileewe. O ṣalaye pe arun naa ko figba kan da iṣẹ tabi ẹkọ duro nileewe Al-Hikmah nitori pe ṣaaju ki kinni ọhun too dohun to n tan kaakiri lawọn ti n kọ awọn akẹkọọ awọn lati ori ẹrọ ayẹlujara. Nigba to n sọrọ lori ipa to ti ko laarin ọdun 2015 si asiko to fipo silẹ gẹgẹ bii ọga-agba fasiti naa, o ni Ọlọrun ti ran oun lọwọ lati mu igbega ba ileewe ọhun ju boun ṣe ba a. O dupẹ lọwọ oludasilẹ Fasiti Al-Hikmah, Jagunmolu tilẹ Igbomina to tun jẹ Arogundade tiluu Eko, Alhaji Abdur-Raheem Ọladimeji, fun anfaani lati ṣe akoso ileewe giga naa.


Nibo lẹyin n gbe, nibo lẹyin wa: Nigba t’Abiọla atawọn eeyan rẹ kọju ija si Awolọwọ ni 1979

*Idi abajọ ree o Ninu oṣu kẹta, lọdun 1979, ipolongo ibo n gbona lalaala laarin awọn ẹgbẹ oṣelu maraarun tijọba fọwọ si. Kaluku lo n ṣe ki iyọ dun toun, kaluku lo si n wa gbogbo ọna lati fi wọle ijọba lọjọ kin-in-ni, oṣu kẹwaa, ọdun naa, nigba to jẹ ọjọ ti awọn ijọba ologun labẹ Ọgagun agba Oluṣẹgun Ọbasanjọ da pe awọn yoo gbejọba kalẹ fawọn alagbada niyẹn. Ẹgbẹ marun-un ti ja ogun ajaye, wọn si ti fi orukọ wọn silẹ, wọn ti ja ogun ajaye lọdọ ajọ to n ṣeto ibo igba naa ti wọn n pe ni FEDECO, wọn ti forukọ wọn silẹ ninu iwe idibo, wọn si ti kede orukọ yii fun gbogbo awọn ọmọ Naijiria pe awọn ẹgbẹ marun-un ti wọn fẹẹ dupo lasiko ibo ree. Ninu awọn maraarun-un ni wọn yoo si ti yọ aarẹ Naijiria tuntun jade. Awọn ẹgbẹ naa ni GNPP, NPN, NPP, PRP ati UPN. Wọn ti ṣedanwo, wọn n reti ọjọ tawọn araalu yoo fun wọn lesi idanwo wọn.


Ninu awọn maraarun-un ni wọn yoo si ti yọ aarẹ Naijiria tuntun jade. Awọn ẹgbẹ naa ni GNPP, NPN, NPP, PRP ati UPN. Wọn ti ṣedanwo, wọn n reti ọjọ tawọn araalu yoo fun wọn lesi idanwo wọn. Ọkunrin olowo kan lati ilẹ Hausa ti wọn n pe ni Waziri Ibrahim lo n dupo aarẹ lorukọ ẹgbẹ GNPP. Alaaji ni. Alaaji naa lẹni to fẹẹ du ipo aarẹ lorukọ ẹgbẹ NPN, Shehu Shagari ni wọn n pe e, lara awọn ọmọlẹyin Sardauna Ahamadu Bello ni, idi si niyi to jẹ gbogbo awọn ti wọn jẹ ọmọlẹyin aṣaaju awọn oloṣelu ilẹ Hausa naa ni wọn wa lẹyin Shagari, ati diẹ ninu awọn olowo ati alagbara ilẹ Yoruba ati ilẹ Ibo.


Ọkunrin olowo kan lati ilẹ Hausa ti wọn n pe ni Waziri Ibrahim lo n dupo aarẹ lorukọ ẹgbẹ GNPP. Alaaji ni. Alaaji naa lẹni to fẹẹ du ipo aarẹ lorukọ ẹgbẹ NPN, Shehu Shagari ni wọn n pe e, lara awọn ọmọlẹyin Sardauna Ahamadu Bello ni, idi si niyi to jẹ gbogbo awọn ti wọn jẹ ọmọlẹyin aṣaaju awọn oloṣelu ilẹ Hausa naa ni wọn wa lẹyin Shagari, ati diẹ ninu awọn olowo ati alagbara ilẹ Yoruba ati ilẹ Ibo. Nnmadi Azikiwe, aarẹ Naijiria nigba kan loun, oloṣelu atijọ ti orukọ rẹ si ti milẹ kaakiri Naijiria tẹlẹ ni, oun lawọn NPP fa kalẹ, wọn ni ko du ipo aarẹ lorukọ wọn. Aminu Kano naa wa ninu awọn oloṣelu atijọ, bo tilẹ jẹ gbogbo igbokegbodo rẹ laarin awọn oloṣelu ati mẹkunnu ilu Kano lo mọ. Sibẹ naa, eeyan nla kan ni ni gbogbo agbegbe naa, oun lo si da ẹgbẹ PRP silẹ, oun naa ni wọn si ni ko dupo aarẹ lorukọ gbogbo wọn.