Afi bi iroyin ṣe tun gbode bayii pe aarẹ naa tun ti pada sara Iyabọ Oko, Folukẹ Daramọla-Salakọ, oṣere tiata bii tiẹ lo gbe e jade pe o ti le lọdun marun-un ti aarẹ ti n ṣe Iyabọ Oko, to jẹ awọn ẹbi rẹ, awọn ọmọ ati ẹgbẹ alaaanu toun da silẹ (PARA) lawọn ti n ṣe itọju rẹ nibi ti apa awọn ka a de. O ni ṣugbọn ni bayii, aisan naa tun ti pada wa ju ti tẹlẹ lọ. Folukẹ ni awọn ọmọ Iyabọ Oko tiẹ tun gbe e lọ siluu oyinbo ni nnkan bii oṣu meloo sẹyin, ṣugbọn bakan naa lọmọ n ṣe ori. “Ẹ jọọ, a n fẹ iranlọwọ fun Iyabọ Oko, ko sohun to kere ju lati fi ran wa lọwọ. Ọlọrun yoo bu kun ẹyin atawọn ololufẹẹ yin, a o ni i firu ẹ gba a lorukọ Jesu.” Bẹẹ ni Folukẹ Daramọla ṣe kede naa soju opo ayelujara. Bi ẹnikẹni ba fẹẹ ran oṣere tawọn eeyan tun mọ si ‘Apoti aje’ yii lọwọ, eyi ni akanti ti wọn yoo fowo si 1016578835, Zenith bank.


Ara Iyabo Oko onitiata ko ya gidigidi,  o nilo iranlọwọ ọmọ Naijiria

“Ẹ jọọ, a n fẹ iranlọwọ fun Iyabọ Oko, ko sohun to kere ju lati fi ran wa lọwọ. Ọlọrun yoo bu kun ẹyin atawọn ololufẹẹ yin, a o ni i firu ẹ gba a lorukọ Jesu.” Bẹẹ ni Folukẹ Daramọla ṣe kede naa soju opo ayelujara. Bi ẹnikẹni ba fẹẹ ran oṣere tawọn eeyan tun mọ si ‘Apoti aje’ yii lọwọ, eyi ni akanti ti wọn yoo fowo si 1016578835, Zenith bank. Orukọ akanti naa ni: Passion Against Rape and Abuse(PARA)


Orukọ akanti naa ni: Passion Against Rape and Abuse(PARA)


Iru ki waa leleyii, baale ile kan binu yinbọn para ẹ ni Kwara

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Ki Ọlọrun mọ jẹ ka ri iku ojiji, ṣe ni ọkunrin ẹni ọdun mẹtadinlaaadọta kan, Ọlarewaju Abidoye, ku lojiji nigba to yinbọn pa ara ẹ ninu yara rẹ, niluu Koro, nijọba ibilẹ Ekiti, nipinlẹ Kwara. Ọjọ Ẹti, Furaidee, ọṣẹ yii, ni iroyin tẹ ALAROYE lọwọ pe lọsan-an ọjọ yii ni ọkunrin ọhun gbe ibọn ibilẹ kan, to si yin in pa ara rẹ ni agboole Ore, niluu Koro, to si gbabẹ lọ sọrun alakeji. Wọn ni Abidoye, ko kọ iwe kankan silẹ lati sọ idi pataki to fi sẹku pa ra ẹ, ṣugbọn ibọn to fi para ẹ ni wọn ba ninu yara ẹ. Titi digba ta a n ko iroyin yii jọ, ko sẹni to mọ idi ti ọkunrin naa fi da ẹmi ara ẹ legbodo. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa, ẹka ti ipinlẹ Kwara, Ọgbẹni Ọkasanmi Ajayi, sọ pe oun ko ti i le sọ ohunkohun lori iṣẹlẹ naa bayii, ṣugbọn lẹyin iwadii lẹkun-un-rẹrẹ, oun yoo ba awọn oniroyin sọrọ.


NAFDAC ṣekilọ: Ẹ sọra fun ayederu epo pupa o!

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Ajọ to n ri si ọrọ ounjẹ ati oogun nilẹ yii (NAFDAC), ti rọ gbogbo ọmọ Naijiria lati maa ṣọra pẹlu awọn ounjẹ tabi oogun ti wọn yoo maa lo lasiko yii, nitori o lewu fun ilera, paapaa ju lọ epo pupa, nitori ayederu epo pupa ti gbode. Ọjọbọ, Tọsidee, ọṣẹ yii, ni ọga agba fun ajọ naa nilẹ yii, Ọjọgbọn Mojisola Adeyẹye, ṣe ikilọ yii niluu Ilọrin, ti i ṣe olu ilu ipinlẹ Kwara, lasiko ilanilọyẹ ti wọn ṣe fun ẹkun Aarin Gbungbun Ariwa orile-ede yii to waye niluu Ilọrin, nigba to gbe ilanilọyẹ naa lọ si awọn ọja nla kan niluu Ilọrin, o ni ero ajọ naa ni lati daabo bo ọmọ Naijiria lori bi awọn ayederu ohun eelo ipese ounjẹ ṣe gba igboro. O tẹsiwaju pe ọpọ awọn onisowo to n ta ọja lawọn ọja gbogbo ni ko naani ilera araalu, bi wọn yoo ṣe jere rẹpẹtẹ lo jẹ wọn logun, eyi lo mu ki wọn maa po aro papọ mọ epo pupa ko le pọ daadaa. O fi kun un pe ọpọ lo maa n fi majele (sniper) sinu ẹwa, ẹja ati ẹran ko le pa kokoro to wa lara ounjẹ wọn yii, ti iru ounjẹ bẹẹ si lewu fun ẹni to ba jẹ ẹ lọjọ iwaju. Bakan naa lo tun gba awọn iyalọja nimọran lati maa ṣamulo gbogbo eroja to yẹ lati dena arun Korona lawọn ọja wọn gbogbo.


Yahaya Bello takete, o loun ko ni i ba wọn gba owo-ori ọja ni toun

Adefunkẹ Adebiyi Ọrọ owo-ori ọja (VAT) ti ipinlẹ Eko ati Rivers lawọn fẹẹ maa gba, ti wọn ni kijọba apapọ yee yan awọn jẹ, ko ri bẹẹ lọdọ Gomina ipinlẹ Kogi, Yahaya Bello. Ọkunrin naa ni oun ko ni i ba wọn gba a ni toun, o ni ijọba apapọ to n gba a naa ni yoo maa gba a lọ. Kọmiṣanna feto iroyin nipinlẹ Kogi, Ọgbẹni Kingsley Fanwo, lo sọ eyi di mimọ ninu ifọrọwerọ kan ti wọn ṣe fun un nileeṣẹ tẹlifiṣan Arise, lọjọ Ẹti, ọjọ kẹwaa, oṣu kẹsan-an ọdun 2021. Fanwo sọ pe, “Ọlọrun ko da wa dọgba, Ọlọrun to dẹ da wa ko pin arisiki wa dọgba, a si gbọdọ maa ran ara wa lọwọ ni. “Ohun ti wọn fẹẹ maa ṣe yii fi han pe awọn aṣiwaju wa kan ki i ro ti ara yooku rara, adanikanjẹ wa fun wọn, wọn si fẹẹ maa ṣe awọn ofin ti yoo tubọ maa pin orilẹ-ede yii yẹlẹyẹlẹ ni” Kọmiṣanna yii tẹsiwaju pe to ba jẹ pe ipinlẹ Kogi fẹẹ ya anikan-jẹ-ọpọn ni, ilu naa gan-an lo yẹ ko maa ja fun owo-ori ọja yii ju, pe awọn ko ni i jẹ kijọba apapọ gba a mọ. O ni ipinlẹ bii mẹwaa ni Kogi jẹ aala fun, ẹnu ibode lo jẹ fun ilẹ Hausa, Guusu ati ibi gbogbo ni Naijiria yii, ẹgbẹẹgbẹrun mọto lo si n na oju ọna awọn lojumọ, ile-aje ni Kogi jẹ fun Naijiria, awọn lo si yẹ kawọn maa ja fun owo-ori ọja yii to ba jẹ awọn ko nifẹẹ Naijiria ni.


Fanwo sọ pe, “Ọlọrun ko da wa dọgba, Ọlọrun to dẹ da wa ko pin arisiki wa dọgba, a si gbọdọ maa ran ara wa lọwọ ni. “Ohun ti wọn fẹẹ maa ṣe yii fi han pe awọn aṣiwaju wa kan ki i ro ti ara yooku rara, adanikanjẹ wa fun wọn, wọn si fẹẹ maa ṣe awọn ofin ti yoo tubọ maa pin orilẹ-ede yii yẹlẹyẹlẹ ni” Kọmiṣanna yii tẹsiwaju pe to ba jẹ pe ipinlẹ Kogi fẹẹ ya anikan-jẹ-ọpọn ni, ilu naa gan-an lo yẹ ko maa ja fun owo-ori ọja yii ju, pe awọn ko ni i jẹ kijọba apapọ gba a mọ. O ni ipinlẹ bii mẹwaa ni Kogi jẹ aala fun, ẹnu ibode lo jẹ fun ilẹ Hausa, Guusu ati ibi gbogbo ni Naijiria yii, ẹgbẹẹgbẹrun mọto lo si n na oju ọna awọn lojumọ, ile-aje ni Kogi jẹ fun Naijiria, awọn lo si yẹ kawọn maa ja fun owo-ori ọja yii to ba jẹ awọn ko nifẹẹ Naijiria ni. O ni ṣugbọn Yahaya Bello ki i ṣeeyan bẹẹ, ko fẹran keeyan nifẹẹ ara ẹ ju ara yooku niluu rẹ lọ, iyẹn lo ṣe jẹ awọn ko ni i gba owo ele ori ọja, kijọba apapọ maa gba a lọ bii iṣe wọn, ki wọn maa fun Kogi niye ti wọn ba fẹẹ fun un. Fanwo ko ti i dakẹ, o ni ṣebi Cocoa House nilẹ Yoruba n ṣe anfaani fun gbogbo Naijiria titi doni, bẹẹ naa si ni ẹpa rẹpẹtẹ ti wọn fi n ṣe ọrọ nilẹ Hausa, ti wọn n pe ni Pyramid, ṣi n pese fawọn eeyan titi doni, nitori wọn ki i ṣe aladaajẹ ni. Wọn fẹ ki awọn eeyan yooku naa jẹ lara wọn, paapaa awọn ti ko ni.


O ni ṣugbọn Yahaya Bello ki i ṣeeyan bẹẹ, ko fẹran keeyan nifẹẹ ara ẹ ju ara yooku niluu rẹ lọ, iyẹn lo ṣe jẹ awọn ko ni i gba owo ele ori ọja, kijọba apapọ maa gba a lọ bii iṣe wọn, ki wọn maa fun Kogi niye ti wọn ba fẹẹ fun un. Fanwo ko ti i dakẹ, o ni ṣebi Cocoa House nilẹ Yoruba n ṣe anfaani fun gbogbo Naijiria titi doni, bẹẹ naa si ni ẹpa rẹpẹtẹ ti wọn fi n ṣe ọrọ nilẹ Hausa, ti wọn n pe ni Pyramid, ṣi n pese fawọn eeyan titi doni, nitori wọn ki i ṣe aladaajẹ ni. Wọn fẹ ki awọn eeyan yooku naa jẹ lara wọn, paapaa awọn ti ko ni. Fun idi eyi, o ni Kogi ko ni i bawọn gba ele ori ọja, ti ijọba apapọ ni. Ṣugbọn latigba ti Kọmiṣanna yii ti sọrọ naa lawọn eeyan ti n bu Gomina Yahaya Bello bii ẹni layin. Wọn ni bi ko ba jẹ pe gomina naa ko ni arojinlẹ, ko ni i laju silẹ ki gbogbo owo to n ti ilu ẹ wa maa bọ sọwọ ijọba apapọ, ki wọn waa maa fi ṣẹnji gun un lọwọ.


Fun idi eyi, o ni Kogi ko ni i bawọn gba ele ori ọja, ti ijọba apapọ ni. Ṣugbọn latigba ti Kọmiṣanna yii ti sọrọ naa lawọn eeyan ti n bu Gomina Yahaya Bello bii ẹni layin. Wọn ni bi ko ba jẹ pe gomina naa ko ni arojinlẹ, ko ni i laju silẹ ki gbogbo owo to n ti ilu ẹ wa maa bọ sọwọ ijọba apapọ, ki wọn waa maa fi ṣẹnji gun un lọwọ. Wọn ni Ọlọrun ko da wa dọgba loootọ, ṣugbọn ko da wa pe ki gbogbo eeyan gọ, paapaa, ẹni to ba jẹ aṣiwaju ilu bii Yahaya Bello yii.


Wọn ni Ọlọrun ko da wa dọgba loootọ, ṣugbọn ko da wa pe ki gbogbo eeyan gọ, paapaa, ẹni to ba jẹ aṣiwaju ilu bii Yahaya Bello yii.


Dẹrẹba fi mọto gbe iyaale ile kan, lo ba lọọ fipa ba a lo pọ l’Ekiti

Taofeek Surdiq, Ado-Ekiti Ọgba ẹwọn ni derẹba kan, Gboyega Ogunlọla, ẹni ọgbọn ọdun, wa bayii niluu Ado-Ekiti, nitori wọn ni o fipa ba iyawo oniyawo to wọ mọto rẹ sun, o lu u bii ẹni lu bara lẹyin ibasun naa, o si tun gba owo lọwọ obinrin naa ati foonu rẹ pẹlu. Alaye ti obinrin ti wọn forukọ bo laṣiiri naa ṣe fawọn ọlọpaa ni pe ipinlẹ Anambra, nibi tawọn ọmọ oun ti n kawe, loun n lọ lọjọ naa lati Ekiti, oun si wọ mọto Gboyega ti i ṣe ọkọ ayọkẹlẹ. O fi kun alaye ẹ pe lọgan ti oun wọnu mọto naa ni dẹrẹba yii fi kinni kan wọ oun loju lati oke sisalẹ, oorun si bẹrẹ si i kun oun lẹsẹkẹsẹ. Obinrin naa ni titi to fi gbe oun dele rẹ, oun ko mọ. O ni ninu ile naa lo ti fipa ba oun lo pọ. Lẹyin ibalopọ naa, o lo tun lu oun bii ẹni lu bara, o si gba ẹgbẹrun lọna igba naira (200,000) toun fẹẹ lọọ fi sanwo ileewe awọn ọmọ oun l’Anambra lọwọ oun, ati foonu toun n lo.


Obinrin naa ni titi to fi gbe oun dele rẹ, oun ko mọ. O ni ninu ile naa lo ti fipa ba oun lo pọ. Lẹyin ibalopọ naa, o lo tun lu oun bii ẹni lu bara, o si gba ẹgbẹrun lọna igba naira (200,000) toun fẹẹ lọọ fi sanwo ileewe awọn ọmọ oun l’Anambra lọwọ oun, ati foonu toun n lo. Ọsibitu loun si balẹ si lẹyin lilu to lu oun naa. Nigba ti awọn ọlọpaa gbe afurasi yii dele-ẹjọ lọsẹ to kọja, Agbefọba Olubu Apata, sọ pe gbogbo iwa ti olujẹjọ hu yii lodi sofin, ijiya si wa fun un labẹ ofin. O rọ kootu pe ki wọn jẹ ki dẹrẹba yii wa latimọle na, titi digba ti imọran yoo fi wa latọdọ DPP to n gba kootu nimọran.


Ọsibitu loun si balẹ si lẹyin lilu to lu oun naa. Nigba ti awọn ọlọpaa gbe afurasi yii dele-ẹjọ lọsẹ to kọja, Agbefọba Olubu Apata, sọ pe gbogbo iwa ti olujẹjọ hu yii lodi sofin, ijiya si wa fun un labẹ ofin. O rọ kootu pe ki wọn jẹ ki dẹrẹba yii wa latimọle na, titi digba ti imọran yoo fi wa latọdọ DPP to n gba kootu nimọran. Adajọ Sala Afunṣọ paṣẹ pe ki Gboyega Ogunlọla ṣi wa lọgba ẹwọn titi di ọjọ karun-un, oṣu kẹwaa, ọdun 2021.


Adajọ Sala Afunṣọ paṣẹ pe ki Gboyega Ogunlọla ṣi wa lọgba ẹwọn titi di ọjọ karun-un, oṣu kẹwaa, ọdun 2021.


Awọn gomina ilẹ Hausa naa ṣabẹwo si Tinubu ni London

Faith Adebọla Lẹyin ọjọ meji ti olori ileegbimọ aṣoju-ṣofin apapọ, Ọnarebu Fẹmi Gbajabiamila, lọọ ki Aṣiwaju Bọla Tinubu, gomina ipinlẹ Eko tẹlẹri naa tun ti gbalejo awọn gomina tẹlẹ meji lati Oke-Ọya ilẹ wa. Gomina ana fun ipinlẹ Sokoto, Aliyu Wamako ati ẹlẹgbẹ rẹ lati ipinlẹ Zamfara, Abdulaziz Yari, lo tẹkọ leti lọ si London, lorileede United Kingdom, nibi ti Tinubu ti n gbatẹgun alaafia ati itọju iṣegun lori ailera ara rẹ. Ninu iroyin kan ti wọn fi lede lori abẹwo yii, wọn sọ pe awọn gomina naa ba Bọla Tinubu daadaa, wọn ni ara rẹ ti ya si i, o ba awọn sọrọ, awọn si jọọ jiroro nipa iṣejọba Naijiria, ipenija ti orileede yii n koju lori eto aabo, ati awọn ọrọ mi-in. Lẹyin ijiroro wọn ni wọn jọ ya fọto kan, wọn nibi ti Tinubu ti duro lori ẹsẹ rẹ, laarin awọn alejo mejeeji naa. Lati bii oṣu meji ni sẹyin ni baba naa ti lọọ tọju ara rẹ niluu oyinbo, ọgọọrọ awọn oloṣelu atawọn eeyan nla nla lawujọ si ni wọn n ṣabẹwo ikini sọdọ rẹ, bẹrẹ latori olori orileede wa, Aarẹ Muhammadu Buhari, Gomina ipinlẹ Ekiti, Ondo ati Eko, atawọn mi-in.


Lori ọrọ owo-ori lori ọja (VAT), ile-ẹjọ da ijọba Rivers ati FIRS lọwọ kọ

Faith Adebọla Ayọ ati idunnu ijọba ipinlẹ Rivers lori ọrọ owo-ori ọja VAT, atawọn ijọba ipinlẹ mi-in ti wọn fẹẹ ṣe bii tiwọn, ti fọwọ rọ igi igbagbe na, pẹlu bile-ẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun kan ṣe paṣẹ lọjọ Ẹti, Furaidee yii, pe ẹnikẹni ko gbọdọ gba owo-ori ọja ti wọn n pe ni VAT (Value Added Tax) nipinlẹ ọhun, titi tile-ẹjọ naa yoo fi ṣagbeyẹwo ẹjọ to wa niwaju wọn, ti wọn yoo si gbe idajọ kalẹ. Adajọ Haruna Simon Tsanami lo paṣẹ yii ninu ẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun kan ti ẹka ileeṣẹ ijọba apapọ to n gba owo-ori, FIRS (Federal Inland Revenue Service) pe ta ko idajọ ile-ẹjọ giga to fun ipinlẹ Rivers laṣẹ lati maa gba owo-ori ọja naa. Adajọ Haruna tun paṣẹ pe ki Gomina ipinlẹ Rivers, Amofin Nyesom Wike, ati awọn oṣiṣẹ ijọba ipinlẹ rẹ ṣi dawọ duro na lori ofin tuntun tileegbimọ aṣofin ṣẹṣẹ ṣe ti gomina naa si ti buwọ lu, o ni ki wọn ma ti i bẹrẹ si i lo ofin ọhun, ki wọn si dawọ duro na. Ṣugbọn ki i ṣe ipinlẹ Rivers nikan o, ile-ẹjọ naa tun paṣẹ pe kawọn oṣiṣẹ agbowoori tijọba apapọ, FIRS, naa ṣi lọ mu suuru, tọtun-un tosi wọn ko gbọdọ gbowo VAT lọwọ ẹnikẹni lasiko yii na. Adajọ naa ni idi meji loun fi paṣẹ yii, idi akọkọ ni pe ojooro lo maa jẹ fun olupẹjọ ati olujẹjọ nigba tawọn mejeeji ti ko ẹjọ wọn dewaju ile-ẹjọ, ti ọkan lara wọn si n ba iṣẹ lọ lori ohun ti wọn pẹjọ le lori, o ni’ru nnkan bẹẹ ko ba ilana idajọ ododo mu. Idi keji ni pe, adajọ naa loun ti ri iwe ibeere kan gba latọdọ ijọba ipinlẹ Eko lori ẹjọ yii, ijọba ipinlẹ Eko beere pe kile-ẹjọ gba awọn laaye lati wa lara awọn olujẹjọ to maa koju olupẹjọ lori ọrọ yii, pe ẹjọ naa kan ipinlẹ awọn gbọngbọn, awọn si fẹẹ dara-pọ mọ ipinlẹ Rivers lati ro arojare lori ẹjọ naa.


Ṣugbọn ki i ṣe ipinlẹ Rivers nikan o, ile-ẹjọ naa tun paṣẹ pe kawọn oṣiṣẹ agbowoori tijọba apapọ, FIRS, naa ṣi lọ mu suuru, tọtun-un tosi wọn ko gbọdọ gbowo VAT lọwọ ẹnikẹni lasiko yii na. Adajọ naa ni idi meji loun fi paṣẹ yii, idi akọkọ ni pe ojooro lo maa jẹ fun olupẹjọ ati olujẹjọ nigba tawọn mejeeji ti ko ẹjọ wọn dewaju ile-ẹjọ, ti ọkan lara wọn si n ba iṣẹ lọ lori ohun ti wọn pẹjọ le lori, o ni’ru nnkan bẹẹ ko ba ilana idajọ ododo mu. Idi keji ni pe, adajọ naa loun ti ri iwe ibeere kan gba latọdọ ijọba ipinlẹ Eko lori ẹjọ yii, ijọba ipinlẹ Eko beere pe kile-ẹjọ gba awọn laaye lati wa lara awọn olujẹjọ to maa koju olupẹjọ lori ọrọ yii, pe ẹjọ naa kan ipinlẹ awọn gbọngbọn, awọn si fẹẹ dara-pọ mọ ipinlẹ Rivers lati ro arojare lori ẹjọ naa. Latari ibeere yii, Adajọ ni o pọn dandan foun lati fun wọn laaye ki wọn di ọkan lara awọn olujẹjọ, ki wọn si ko awọn ẹri, iwe, akọsilẹ ati alaye wọn ṣọwọ siwaju ile-ẹjọ. Ẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun naa, ti nọmba rẹ jẹ CA/PH/282/2021 ni ilẹ-ẹjọ naa paṣẹ pe awọn ti sun igbẹjọ siwaju, o di ọjọ kẹrindinlogun, oṣu kẹsan-an, ti igbẹjọ too bẹrẹ ni pẹrẹwu.


Latari ibeere yii, Adajọ ni o pọn dandan foun lati fun wọn laaye ki wọn di ọkan lara awọn olujẹjọ, ki wọn si ko awọn ẹri, iwe, akọsilẹ ati alaye wọn ṣọwọ siwaju ile-ẹjọ. Ẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun naa, ti nọmba rẹ jẹ CA/PH/282/2021 ni ilẹ-ẹjọ naa paṣẹ pe awọn ti sun igbẹjọ siwaju, o di ọjọ kẹrindinlogun, oṣu kẹsan-an, ti igbẹjọ too bẹrẹ ni pẹrẹwu.


Gbigba owo-ori lori ọja (VAT) dofin l’Ekoo, Sanwo-Olu ti buwọ lu u

Faith Adebọla Gomina ipinlẹ Eko, Babajide Oluṣọla Sanwo-Olu, ti buwọ lu abadofin lori gbigba owo-ori lori ọja tawọn eleebo n pe ni Value Added Tax (VAT) nipinlẹ Eko, eto naa si ti dofin tijọba Eko yoo maa lo lẹyẹ-o-sọka. Atẹjade kan latọwọ Kọmiṣanna feto iroyin, Ọgbẹni Gbenga Ọmọtọshọ, lo fidi eyi mulẹ lọjọ Ẹti, Furaidee yii. Atẹjade naa ka pe: “Gomina ipinlẹ Eko, Babajide Sanwo-Olu, ti buwọ lu abadofin to fun ipinlẹ Eko lagbara ati aṣẹ lati bẹrẹ si i gba owo-ori lori ọja, VAT, nipinlẹ Eko, gẹgẹ bawọn aṣofin Eko ṣe pinnu rẹ, ti wọn si fontẹ lu u. Gomina sọ abadofin naa di ofin to maa bẹrẹ iṣẹ nipinlẹ Eko, ni nnkan bii aago mejila ku iṣẹju mẹẹẹdogun owurọ ọjọ Ẹti, Furaidee, bo ṣe n dari de lati ilu Abuja to lọ. Ofin VAT yii fun ipinlẹ Eko laṣẹ lati maa gba owo-ori ọja funra wọn ati si apo ijọba ipinlẹ Eko. Pẹlu ibuwọlu yii, ofin VAT ti di mimuṣẹ jake-jado ipinlẹ Eko, ofin naa si ti bẹrẹ iṣẹ lẹsẹkẹsẹ,” bi atẹjade naa ṣe wi. Tẹ o ba gbagbe, ọsan Ọjọbọ, Tọsidee, lawọn aṣofin Eko fontẹ lu abadofin naa, ti wọn si taari rẹ sọfiisi gomina fun ibuwọlu rẹ, lati sọ ọ di ofin ti wọn yoo maa mu lo nipinlẹ naa.


Ọdunlade Adekọla ṣepe fawọn to ni o n b’awọn obinrin onitiata sun ko too fun wọn niṣẹ

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ọsẹ to kọja yii niroyin gbode nipa Ọdunlade Adekọla, agba oṣere Yoruba to da ileewe ẹkọṣẹ tiata to pe ni OAFP silẹ. Ikilọ lawọn to gbe iroyin naa jade ṣe fun Ọdun, wọn ni ko yee ko ibasun bo awọn obinrin onitiata nitori ki wọn le di gbajumọ oṣere, wọn lo pẹ to ti n ṣe bẹẹ, asiko ti to wayii to gbọdọ wa egbo dẹkun fun iṣẹkuṣe. “Mo n sọ eleyii bayii, mo dẹ n pe gbogbo obinrin to ti gba ọdọ mi kọja, Ọlọrun lo n sọ eeyan di sitaa, ṣugbọn lati ori Taiwo Aromokun, Ẹniọla Ajao, Tosin, Nikẹ Hamzat, Biọla Adekunle, Buki Adeẹyọ, ki wọn jade waa sọ ọ bayii to ba jẹ pe mo bi ẹ leere ri pe gbe abẹ ẹ wa ki n too fun ẹ ni role. To o ba bo mi, Ọlọrun o ni i bo ẹ. “Ẹ kan jade kẹ ẹ waa sọ ọ si abẹ fidio yii, ẹnikẹni ninu yin ti mo ba ti ba sọ ọ ri ninu ẹyin tẹ ẹ wa ni OAFP. Mo gbọdọ ṣalaye yii nitori awọn ọmọde ti wọn nifẹẹ siṣẹ tiata yii, paapaa awọn obinrin, ti wọn n wo wa bii awokọṣe” O tẹsiwaju pe ọdun 1996 loun ti bẹrẹ iṣẹ tiata, toun ti n ṣiṣẹ koun le lokiki ati orukọ rere, awọn kan yoo waa jokoo sibi kan, wọn yoo fẹẹ ba orukọ naa jẹ nitori ohun ti wọn fẹẹ jẹ.


To o ba bo mi, Ọlọrun o ni i bo ẹ. “Ẹ kan jade kẹ ẹ waa sọ ọ si abẹ fidio yii, ẹnikẹni ninu yin ti mo ba ti ba sọ ọ ri ninu ẹyin tẹ ẹ wa ni OAFP. Mo gbọdọ ṣalaye yii nitori awọn ọmọde ti wọn nifẹẹ siṣẹ tiata yii, paapaa awọn obinrin, ti wọn n wo wa bii awokọṣe” O tẹsiwaju pe ọdun 1996 loun ti bẹrẹ iṣẹ tiata, toun ti n ṣiṣẹ koun le lokiki ati orukọ rere, awọn kan yoo waa jokoo sibi kan, wọn yoo fẹẹ ba orukọ naa jẹ nitori ohun ti wọn fẹẹ jẹ. O ni ki wọn ṣe e siwaju, ki wọn ma ba oun dan iru ẹ wo. Lọwọ ipari fidio naa lo ti fepe bọnu fawọn to ni o n fẹ oṣere kan ti wọn n pe Nikẹ Hamzat. O ni bi wọn ko ba mu ẹri wa pe oun n ba Nikẹ sun, ibinu Ọlọrun Ọba ni wọn yoo maa ri.


O ni ki wọn ṣe e siwaju, ki wọn ma ba oun dan iru ẹ wo. Lọwọ ipari fidio naa lo ti fepe bọnu fawọn to ni o n fẹ oṣere kan ti wọn n pe Nikẹ Hamzat. O ni bi wọn ko ba mu ẹri wa pe oun n ba Nikẹ sun, ibinu Ọlọrun Ọba ni wọn yoo maa ri. Ọdun ni Ọlọrun a ba wọn wi, afi bi ko ba si Ọlọrun mọ lo ku. Ọdun ni awọn eeyan to wa nileewe oun bayii to mẹẹẹdọgbọn, tọkunrin tobinrin, ṣe oun ni ki ọkunrin naa gbedii wa ni. O ni meloo labẹ ọhun gan-an, awọn ti wọn ni Nikẹ waa ba iyawo oun ja, o waa bu u nile, ninu ile wo, nibo ni iru ẹ ti ṣẹlẹ, ko si aaye radarada.


Ọdun ni Ọlọrun a ba wọn wi, afi bi ko ba si Ọlọrun mọ lo ku. Ọdun ni awọn eeyan to wa nileewe oun bayii to mẹẹẹdọgbọn, tọkunrin tobinrin, ṣe oun ni ki ọkunrin naa gbedii wa ni. O ni meloo labẹ ọhun gan-an, awọn ti wọn ni Nikẹ waa ba iyawo oun ja, o waa bu u nile, ninu ile wo, nibo ni iru ẹ ti ṣẹlẹ, ko si aaye radarada. Nigba to sọrọ yii de ibi yii, iyawo rẹ naa fara han ninu fidio yii lati kin ọkọ ẹ lẹyin. Ṣugbọn ko pẹ lẹyin ti fidio ọdun jade ti akọroyin ayelujara kan, Kẹmi Filani, to fẹsun kan Ọdun fi gbe iroyin mi-in jade lati sọ pe irọ ni Ọdun n pa. Kẹmi Filani kọ ọ pe, ‘‘Opurọ pasitọ, irọ pọ, o ti pọ rẹpẹtẹ, opurọ olufẹ. Gbogbo ẹyin tẹ ẹ n ṣi abẹ yin fun un, tẹ ẹ n jẹ ko maa ka itan yin soke, ẹ wo bi wọn ṣe lawọn o mọ ‘kinni’ yin ri nigboro, ti wọn lawọn o mọ yin ri.


Nigba to sọrọ yii de ibi yii, iyawo rẹ naa fara han ninu fidio yii lati kin ọkọ ẹ lẹyin. Ṣugbọn ko pẹ lẹyin ti fidio ọdun jade ti akọroyin ayelujara kan, Kẹmi Filani, to fẹsun kan Ọdun fi gbe iroyin mi-in jade lati sọ pe irọ ni Ọdun n pa. Kẹmi Filani kọ ọ pe, ‘‘Opurọ pasitọ, irọ pọ, o ti pọ rẹpẹtẹ, opurọ olufẹ. Gbogbo ẹyin tẹ ẹ n ṣi abẹ yin fun un, tẹ ẹ n jẹ ko maa ka itan yin soke, ẹ wo bi wọn ṣe lawọn o mọ ‘kinni’ yin ri nigboro, ti wọn lawọn o mọ yin ri. O ma ṣe fidio rẹ yẹn daadaa o, ṣaa sinmi iranu yẹn, SINMI Ẹ” Bẹẹ ni akọroyin naa tun gbena woju Ọdun lẹyin fidio ti oṣẹre naa ju sita. Ṣaa, ọrọ ọhun ṣi maa lẹyin bawọn eeyan ṣe n wi, wọn ni laarin awọn akọroyin yii ati Ọdun ọmọ Adekọla, ija ṣẹṣẹ bẹrẹ ni, nitori o da bii pe ẹni kan ninu wọn lo n purọ, ti ẹni kan si n sọ ootọ.


O ma ṣe fidio rẹ yẹn daadaa o, ṣaa sinmi iranu yẹn, SINMI Ẹ” Bẹẹ ni akọroyin naa tun gbena woju Ọdun lẹyin fidio ti oṣẹre naa ju sita. Ṣaa, ọrọ ọhun ṣi maa lẹyin bawọn eeyan ṣe n wi, wọn ni laarin awọn akọroyin yii ati Ọdun ọmọ Adekọla, ija ṣẹṣẹ bẹrẹ ni, nitori o da bii pe ẹni kan ninu wọn lo n purọ, ti ẹni kan si n sọ ootọ.


Ọmọleewe fa’gbo yo, lo ba ki baba ẹ mọlẹ, o si lu u pa

Faith Adebọla Akẹkọọ ẹni ogun ọdun kan ti wọn lo ṣẹṣẹ ṣedanwo iwe-mẹwaa tan, Mohammed Yusuf, ti wa lakolo ọlọpaa latari bi wọn ṣe lo mu egboogi oloro yo. Igbo lo mu, igba ti kinni naa ko si i lori tan, ko ṣe meni ṣe meji, niṣe lo ki baba ẹ to ti darugbo mọlẹ, Alaaji Ibrahim Yusuf, lo ba da ẹṣẹ bo o, o tun la nnkan mọ ọn lori titi to fi dakẹ mọ ọn lọwọ. Iṣẹlẹ yii waye lalẹ Ọjọruu, Wẹsidee, nile kan to wa lẹyin ọgba ileewe Saint Mary Primary School, to wa lọna Lọkọja si Ankpa, niluu Lọkọja, nipinlẹ Kogi. Ba a ṣe gbọ latọdọ Ajọ Akoroyinjọ ilẹ wa (NAN), wọn ni inu ọgbara ẹjẹ ni wọn ba baba arugbo tọjọ ori ẹ din diẹ ni ọgọrin ọdun yii. Nigba tawọn aladuugbo ṣakiyesi pe nnkan aburu kan n ṣẹlẹ nile naa ni wọn sare lọ sibẹ, wọn si gbe baba yii digbadigba de’le iwosan kan to wa nitosi, ṣugbọn awọn dokita ko ri ẹmi ẹ du rara, wọn lo ti dakẹ. Ọkunrin kan, Bello Nana, sọ pe iṣẹlẹ ọhun ṣoju oun, o ṣalaye fawọn oniroyin pe ‘alaamulegbe wọn ni mi, ile wa fẹgbẹ kan ara wọn ni.


Ba a ṣe gbọ latọdọ Ajọ Akoroyinjọ ilẹ wa (NAN), wọn ni inu ọgbara ẹjẹ ni wọn ba baba arugbo tọjọ ori ẹ din diẹ ni ọgọrin ọdun yii. Nigba tawọn aladuugbo ṣakiyesi pe nnkan aburu kan n ṣẹlẹ nile naa ni wọn sare lọ sibẹ, wọn si gbe baba yii digbadigba de’le iwosan kan to wa nitosi, ṣugbọn awọn dokita ko ri ẹmi ẹ du rara, wọn lo ti dakẹ. Ọkunrin kan, Bello Nana, sọ pe iṣẹlẹ ọhun ṣoju oun, o ṣalaye fawọn oniroyin pe ‘alaamulegbe wọn ni mi, ile wa fẹgbẹ kan ara wọn ni. Lataarọ la ti n ṣakiyesi bọmọkunrin yii ṣe n ṣe wanranwanran kiri adugbo, mo sọ fun baba ẹ pe ko jẹ ka lọọ fọlọpaa mu un, tabi ka lọọ fẹjọ ẹ sun ni bareke ṣọja ki wọn le waa mu un. Nnkan bii aago mẹrin irọlẹ lemi lọ sibi iṣẹ, aago mejila lo yẹ ki n ṣiwọ, ṣugbọn aago mẹwaa ni mo ṣiwọ lọjọ naa, bi mo ṣe de ẹnu geeti, mo gbalẹkun titi, mo pariwo, ṣugbọn mi o rẹni da mi lohun, mo ṣaa dọgbọn ṣilẹkun pẹlu kọkọrọ mi latinu, mo de ẹnu ilẹkun, mo ṣakiyesi pe ọmọkunrin naa wa nile, mo si bi i leere pe baba n kọ, o ni baba o si nile. Mo ni nibo ni baba lọ, tori mo mọ pe baba ki i jade taago mẹfa alẹ ba ti lu, wọn maa tilẹkun mọri ni, wọn o si ki i jẹ kọmọkunrin yii wa lọdọ awọn, tori naa, o ya mi lẹnu bo ṣe jẹ inu yara baba lọmọ naa ti n da mi lohun, ara fu mi, ni mo ba pe afẹsọna mi lori foonu pe ko sare wa o, nnkan kan ti ṣẹlẹ, a tun pe aago baba naa, ṣugbọn ko gbe e. A pe awọn ọlọpaa lori aago, bi wọn ṣe de ni wọn wọle, wọn ba baba ninu agbara ẹjẹ, wọn ba ọmọ ẹ to lu u pa naa to n ṣẹju pako, a ba aloku ati amuku egboogi oloro to mu lẹgbẹẹ kan nibẹ, a sare boya a ṣi le du ẹmi baba, ṣugbọn ẹpa o boro mọ.


Lataarọ la ti n ṣakiyesi bọmọkunrin yii ṣe n ṣe wanranwanran kiri adugbo, mo sọ fun baba ẹ pe ko jẹ ka lọọ fọlọpaa mu un, tabi ka lọọ fẹjọ ẹ sun ni bareke ṣọja ki wọn le waa mu un. Nnkan bii aago mẹrin irọlẹ lemi lọ sibi iṣẹ, aago mejila lo yẹ ki n ṣiwọ, ṣugbọn aago mẹwaa ni mo ṣiwọ lọjọ naa, bi mo ṣe de ẹnu geeti, mo gbalẹkun titi, mo pariwo, ṣugbọn mi o rẹni da mi lohun, mo ṣaa dọgbọn ṣilẹkun pẹlu kọkọrọ mi latinu, mo de ẹnu ilẹkun, mo ṣakiyesi pe ọmọkunrin naa wa nile, mo si bi i leere pe baba n kọ, o ni baba o si nile. Mo ni nibo ni baba lọ, tori mo mọ pe baba ki i jade taago mẹfa alẹ ba ti lu, wọn maa tilẹkun mọri ni, wọn o si ki i jẹ kọmọkunrin yii wa lọdọ awọn, tori naa, o ya mi lẹnu bo ṣe jẹ inu yara baba lọmọ naa ti n da mi lohun, ara fu mi, ni mo ba pe afẹsọna mi lori foonu pe ko sare wa o, nnkan kan ti ṣẹlẹ, a tun pe aago baba naa, ṣugbọn ko gbe e. A pe awọn ọlọpaa lori aago, bi wọn ṣe de ni wọn wọle, wọn ba baba ninu agbara ẹjẹ, wọn ba ọmọ ẹ to lu u pa naa to n ṣẹju pako, a ba aloku ati amuku egboogi oloro to mu lẹgbẹẹ kan nibẹ, a sare boya a ṣi le du ẹmi baba, ṣugbọn ẹpa o boro mọ. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Kogi, DSP William Ovye Aya, fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, o ni loootọ lawọn gba ipe pajawiri lori iṣẹlẹ ọhun lalẹ Ọjọruu, awọn si sare debẹ, wọn ya fọto ohun ti wọn ba. O ni afurasi ọdaran naa ti wa lakata awọn ọtẹlẹmuyẹ ti wọn n ṣewadii siwaju si i, awọn si ti gbe oku Ibrahim si mọṣuari fun ayẹwo iṣegun.


Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Kogi, DSP William Ovye Aya, fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, o ni loootọ lawọn gba ipe pajawiri lori iṣẹlẹ ọhun lalẹ Ọjọruu, awọn si sare debẹ, wọn ya fọto ohun ti wọn ba. O ni afurasi ọdaran naa ti wa lakata awọn ọtẹlẹmuyẹ ti wọn n ṣewadii siwaju si i, awọn si ti gbe oku Ibrahim si mọṣuari fun ayẹwo iṣegun.


Lasiko tawọn agbẹ n ṣiṣẹ ninu oko lawọn afurasi Fulani ji wọn gbe ni Kwara

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Niṣe lawọn afurasi Fulani darandaran ya bo awọn agbẹ kan ninu oko odo ẹja wọn niluu Oko-Irese, nijọba ibilẹ Irẹpọdun, nipinlẹ Kwara, ti wọn si ji awọn agbẹ naa gbe lọ lọjọ Aje, Mọnde, ọṣẹ yii. Iroyin to tẹ ALAROYE lọwọ ni pe lakooko ti awọn agbẹ ọhun ti wọn pọ niye n ṣiṣẹ lọwọ ninu oko wọn ni awọn afurasi Fulani darandaran ya bo wọn, ti wọn si ji gbogbo wọn gbe lọ. Awọn olugbe iluu naa ti waa gbara ta, wọn si bu ẹnu atẹ lu ijọba ipinlẹ Kwara pe lati ọjọ Aje ti iṣẹlẹ naa ti ṣẹ, ijọba ko gbe igbesẹ kankan lati doola ẹmi awọn agbẹ naa. Ti wọn si ni ipinlẹ Kwara ti di ẹrujẹjẹ bayii tori pe ko si aabo mọ rara, bi awọn ajinigbe ṣe n gbe ara ile ni wọn tun n gbe ara oko, awọn arinrin-ajo naa ko si mori bọ lọwọ wọn. Wọn ti waa rọ ijọba Kwara lati tete gbe igbeṣẹ akin, ki wọn doola ẹmi awọn ti wọn ji gbe, ki ijọba si pese aabo to peye fun gbogbo olugbe ipinlẹ naa patapata.


Ija de: Fẹmi Adeṣina bu Gumi, o n’imulẹ awọn janduku agbebọn ni

Faith Adebọla Isọrọ nigbesi, isunmu-si nigbete-jo, ọrọ yii lo ṣe rẹgi pẹlu bi isọrọ-sira-ẹni ati oko-ọrọ ṣe n waye lasiko yii laarin Agbenusọ ileeṣẹ Aarẹ, Ọgbẹni Fẹmi Adeṣina, ati ilu-mọ-ọn-ka aṣaaju ẹsin Musulumi l’Oke-Ọya nni, Sheikh Ahmed Abubakar Gumi. Ṣe wọn ni ẹni to sọko sori orule lo fẹẹ gbọ ohun onile, Ọgbẹni Fẹmi Adeṣina, oludamọran pataki fun Aarẹ, lo kọkọ sọrọ ninu apilẹkọ kan to fi lede l’Ọjọbọ, Tọsidee yii, lati fi erongba rẹ han lori ọna tuntun tawọn ọmoogun ilẹ wa n gba koju awọn janduku afẹmiṣofo ti wọn n han awọn araalu leemọ, paapaa l’Oke-Ọya. Fẹmi ni bawọn ologun ṣe n rọjo ọta ibọn ṣọọrọṣọ sibudo awọn eeyan keeyan yii daa bẹẹ, ohun tijọba ti n reti ki wọn ṣe ni, inu awọn araalu si dun si i. O ni inu oun dun pe bawọn ọmoogun ofurufu ṣe n ju ‘akara’ gbigbona lu wọn latoke, ti wọn n ku bẹẹrẹbẹ, niṣe lawọn to ṣẹku ninu wọn n fara kona ọta ibọn to n rọjo lọwọ awọn ọmọ ogun ori ilẹ, tori niṣe lawọn ọmoogun fẹẹ gba awọn igbo tawọn janduku fi ṣe ibuba mọ fee-fee-fe lọtẹ yii. Ṣugbọn Fẹmi ko fi mọ sibẹ, o ni iyalẹnu lo jẹ foun pe ẹnikan le wa nibi kan ti yoo maa sọrọ to le bomi tutu sọkan awọn ọmoogun ilẹ wa. O ni: “Imulẹ awọn janduku agbebọn kan la fidi ẹ mulẹ pe o sọ pe bawọn ṣọja ṣe n gbogun ti awọn janduku yii ko le kẹsẹ jari, pe aṣedanu ni wọn n ṣe, ko le seso rere. Wọn lo tun sọ pe ko sibi kan tawọn janduku agbebọn n lọ, ko sohun to le ṣi wọn lọwọ iṣẹẹbi wọn.


Ṣugbọn Fẹmi ko fi mọ sibẹ, o ni iyalẹnu lo jẹ foun pe ẹnikan le wa nibi kan ti yoo maa sọrọ to le bomi tutu sọkan awọn ọmoogun ilẹ wa. O ni: “Imulẹ awọn janduku agbebọn kan la fidi ẹ mulẹ pe o sọ pe bawọn ṣọja ṣe n gbogun ti awọn janduku yii ko le kẹsẹ jari, pe aṣedanu ni wọn n ṣe, ko le seso rere. Wọn lo tun sọ pe ko sibi kan tawọn janduku agbebọn n lọ, ko sohun to le ṣi wọn lọwọ iṣẹẹbi wọn. Ṣe ootọ ọrọ niyẹn ṣa? Irọ gbuu ni. Wọn maa kuro nilẹ yii, wọn o si ni i lọ sibi meji, ina ọrun apaadi nile wọn.” Fẹmi ni ẹni ti ohun tijọba atawọn ologun n ṣe lasiko yii ko ba tẹ lọrun, o le lọọ darapọ mọ awọn janduku ni Zamfara, ko lọọ ba wọn jẹ Ṣawama, iyẹn ounjẹ eebo aladun kan, ṣugbọn o daju pe owe ni Fẹmi n pa, iku dẹdẹẹgbo lo pe ni Sawama yii, leyii to tumọ si pe tọhun yoo fiku ṣefa jẹ ni.


Ṣe ootọ ọrọ niyẹn ṣa? Irọ gbuu ni. Wọn maa kuro nilẹ yii, wọn o si ni i lọ sibi meji, ina ọrun apaadi nile wọn.” Fẹmi ni ẹni ti ohun tijọba atawọn ologun n ṣe lasiko yii ko ba tẹ lọrun, o le lọọ darapọ mọ awọn janduku ni Zamfara, ko lọọ ba wọn jẹ Ṣawama, iyẹn ounjẹ eebo aladun kan, ṣugbọn o daju pe owe ni Fẹmi n pa, iku dẹdẹẹgbo lo pe ni Sawama yii, leyii to tumọ si pe tọhun yoo fiku ṣefa jẹ ni. Bo tilẹ jẹ pe Fẹmi o darukọ ẹni to sọrọ to n fesi le lori naa, ko sẹni ti ko mọ pe Sheikh Abubakar Gumi lo n ba wi. Idi si ni pe Gumi lo ti kọkọ sọrọ ti Adeṣina fa yọ ninu apilẹkọ rẹ yii. Laaarọ ọjọ Aje, Mọnde, to kọja ni Gumi ti sọrọ lori ikanni ayelujara rẹ pe ata akara ti ko ran ikọ ni igbesẹ akọlu tawọn ologun bẹrẹ si i ṣe lakọtun ta ko awọn janduku agbebọn ni Zamfara bayii, o ni awọn janduku naa lo le lọ sibi kan, ko sibi kan lagbaaye tijọba ti n fi awọn ologun koju awọn janduku ti wọn n ṣaṣeyọri, o loun kijọba pe wọn ku aṣedanu ati ifakoko-ṣofo.


Bo tilẹ jẹ pe Fẹmi o darukọ ẹni to sọrọ to n fesi le lori naa, ko sẹni ti ko mọ pe Sheikh Abubakar Gumi lo n ba wi. Idi si ni pe Gumi lo ti kọkọ sọrọ ti Adeṣina fa yọ ninu apilẹkọ rẹ yii. Laaarọ ọjọ Aje, Mọnde, to kọja ni Gumi ti sọrọ lori ikanni ayelujara rẹ pe ata akara ti ko ran ikọ ni igbesẹ akọlu tawọn ologun bẹrẹ si i ṣe lakọtun ta ko awọn janduku agbebọn ni Zamfara bayii, o ni awọn janduku naa lo le lọ sibi kan, ko sibi kan lagbaaye tijọba ti n fi awọn ologun koju awọn janduku ti wọn n ṣaṣeyọri, o loun kijọba pe wọn ku aṣedanu ati ifakoko-ṣofo. Bi owe ba jọ tẹni, teeyan o ba dahun, wọn ni ẹru ija n ba onitọhun ni. Bi Gumi ṣe gbọ nipa oko ọrọ ti Fẹmi Adeṣina ju ba a ninu apilẹkọ yii, igbona-igbooru la a jẹ oku ọpọlọ lo fi ọrọ naa ṣe, aṣalẹ Ọjọbọ, Tọsidee, kan naa ni Gumi gba ori atẹ fesibuuku rẹ lọ, lati fesi pada fun Fẹmi, esi ọhun ko si bara de rara. Gumi sọ pe: “Iwọ “bọi-bọi” lasan-lasan yii n pe mi ni ọrẹ awọn janduku.


Bi owe ba jọ tẹni, teeyan o ba dahun, wọn ni ẹru ija n ba onitọhun ni. Bi Gumi ṣe gbọ nipa oko ọrọ ti Fẹmi Adeṣina ju ba a ninu apilẹkọ yii, igbona-igbooru la a jẹ oku ọpọlọ lo fi ọrọ naa ṣe, aṣalẹ Ọjọbọ, Tọsidee, kan naa ni Gumi gba ori atẹ fesibuuku rẹ lọ, lati fesi pada fun Fẹmi, esi ọhun ko si bara de rara. Gumi sọ pe: “Iwọ “bọi-bọi” lasan-lasan yii n pe mi ni ọrẹ awọn janduku. Emi ki i ṣe ọrẹ awọn agbebọn o, olufẹ orileede mi ni mi, olufẹ agbegbe mi, olufẹ ipinlẹ mi, olufẹ awọn eeyan mi, ati afẹdaa-fẹre ni mi.” Gumi waa ṣalaye pe bijọba ṣe yẹ ko fa awọn janduku loju mọra, to yẹ ki wọn ba wọn sọrọ, ki wọn si pese itọju to yẹ fun wọn, wọn o ṣe bẹẹ, idi si niyẹn ti wahala ijinigbe ati ipaniyan ko ṣe rọlẹ, ko si le rọlẹ afi tijọba ba ṣe ohun to yẹ. O tun lawọn agbebọn ti mọ ọpọ ọna ẹburu ti atako awọn ologun ko fi le ran wọn, ati pe wọn o nigbọkanle ninu awọn ologun ati ijọba mọ, nitori lọpọ igba tawọn agbebọn naa ba lawọn ti sọrẹnda, ti wọn si ko nnkan ija wọn silẹ, niṣe ni wọn tun n ṣe wọn yankanyankan nigbẹyin. Lopin ọrọ rẹ, Gumi tun pada sọdọ Fẹmi Adeṣina, o ni: “Ṣe ẹ ri i, ni tawọn ti wọn elerokero to jẹ opo kan ṣoṣo nironu wọn gba lọ yii, ti ko si nnkan to nilaari ninu ọrọ ẹnu wọn, itukutu, eebu ati ọrọ ẹgan, a ti mọ wọn lanaa ko too di oni, bi awọn ṣe ri ni tiwọn niyẹn, b’Ọlọrun ṣe da wọn niyẹn.


Emi ki i ṣe ọrẹ awọn agbebọn o, olufẹ orileede mi ni mi, olufẹ agbegbe mi, olufẹ ipinlẹ mi, olufẹ awọn eeyan mi, ati afẹdaa-fẹre ni mi.” Gumi waa ṣalaye pe bijọba ṣe yẹ ko fa awọn janduku loju mọra, to yẹ ki wọn ba wọn sọrọ, ki wọn si pese itọju to yẹ fun wọn, wọn o ṣe bẹẹ, idi si niyẹn ti wahala ijinigbe ati ipaniyan ko ṣe rọlẹ, ko si le rọlẹ afi tijọba ba ṣe ohun to yẹ. O tun lawọn agbebọn ti mọ ọpọ ọna ẹburu ti atako awọn ologun ko fi le ran wọn, ati pe wọn o nigbọkanle ninu awọn ologun ati ijọba mọ, nitori lọpọ igba tawọn agbebọn naa ba lawọn ti sọrẹnda, ti wọn si ko nnkan ija wọn silẹ, niṣe ni wọn tun n ṣe wọn yankanyankan nigbẹyin. Lopin ọrọ rẹ, Gumi tun pada sọdọ Fẹmi Adeṣina, o ni: “Ṣe ẹ ri i, ni tawọn ti wọn elerokero to jẹ opo kan ṣoṣo nironu wọn gba lọ yii, ti ko si nnkan to nilaari ninu ọrọ ẹnu wọn, itukutu, eebu ati ọrọ ẹgan, a ti mọ wọn lanaa ko too di oni, bi awọn ṣe ri ni tiwọn niyẹn, b’Ọlọrun ṣe da wọn niyẹn. Ko si wahala rara o, eeyan o le reti ki igbọnsẹ mu oorun lọfinda jade, ọrọ buruku lo wa lẹnu ẹyẹ wọn.”


Ko si wahala rara o, eeyan o le reti ki igbọnsẹ mu oorun lọfinda jade, ọrọ buruku lo wa lẹnu ẹyẹ wọn.”


Tanka agbepo gbina ni Kwara, eeyan mẹta lo fara pa

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin O kere tan ero mẹta lo mori bọ lọwọ iku ojiji, lasiko ti ọkọ tanka agbepo kan ati ọkọ ayọkẹlẹ kan fori sọ ara wọn lagbegbe Ojutaye, lopopona marosẹ Ilọrin si Jẹbba, nipinlẹ Kwara, ti tanka naa si gbina. Ninu atẹjade kan ti agbẹnusọ ajọ panapana nipinlẹ Kwara, Hassan Hakeem Adekunle, fi lede niluu Ilọrin, o ṣalaye pe ọkọ tanka agbepo kan ti epo kun inu rẹ dẹmu-dẹmu lo fori sọ ọkọ ayọkẹlẹ kan ni agbegbe Ojutaye, to si mu ki tanka naa gbana lalẹ Ọjọbọ, Tọsidee, ọṣẹ yii. O tẹsiwaju pe ko si ẹni to ku nibi iṣẹlẹ naa, ṣugbọn eeyan mẹta lo fara pa, ti wọn si ti wa ni ileewosan bayii fun itọju to peye. Adekunle ni dẹrẹba to wa ọkọ ayọkẹlẹ naa lo n sare asapajude, to si n gbinyaju lati ya ọkọ tanka naa silẹ, eyi lo mu ki ijamba naa waye. Adari agba ajọ panapana nipinlẹ Kwara, Ọmọba Falade John Olumuyiwa, ti rọ gbogbo awọn awakọ nipinlẹ naa lati maa tẹ ẹ jẹẹjẹ loju popo, tori pe ẹmi o laarọ, ati pe asare-tete kan ko le kọja ile, bẹẹ arin-gbẹrẹ kan ko ni i sun si irona.


Nitori ọwọngogo ounjẹ, Akeredolu fofin de gbogbo ẹgbẹ oniṣowo nipinlẹ Ondo

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Latari bi ọwọngogo ounjẹ ṣe n gbilẹ si i kaakiri ipinlẹ Ondo, Gomina Rotimi Akeredolu ni oun ti fofin de ọkan-o-jọkan ẹlẹgbẹjẹgbẹ tawọn oniṣowo pẹlu awọn oniṣẹ-ọwọ ko jọ lati maa fi ni awọn araalu lara lorukọ ẹgbẹ ti wọn n ṣe. Ikede ati ikilọ yii waye ninu atẹjade ti Kọmiṣanna feto iroyin nipinlẹ Ondo, Donald Ọjọgo, fi sita lorukọ gomina lọsan-an Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii. Arakunrin ni abọ iwadii tijọba ṣe tí fidi rẹ mulẹ pe ẹlẹgbẹjẹgbẹ tawọn oniṣowo ọhun n ṣe ko ipa pataki lara ohun to n mu nnkan le koko fawọn araalu nipasẹ owo nla ti wọn n gba lọwọ awọn ọmọ ẹgbẹ ati bi wọn ṣe n fi dandan le iye ti wọn gbọdọ maa ta ọja fawọn araalu. Gomina ni ko si aaye fun olori ẹgbẹ kan tabi awọn isọngbe rẹ rẹ lati ja tikẹẹti tabi gbowo kankan lọwọ ẹnikẹni lorukọ pe awọn n ṣẹgbẹ Gbogbo awọn oniṣẹ-ọwọ, oniṣowo atawọn agbẹ lo ni oun ti fun laṣẹ lati lọọ maa ta ọja wọn niye to ba ti wu wọn lai si ẹni to gbọdọ yọ wọn lẹnu nitori pe ọkan pataki lara ojuṣe ijọba ni lati peṣe aabo atawọn nnkan amayedẹrun fawọn araalu. Gomina Akeredolu ni Ọjọbọ, Tọsidee, gan-an laṣẹ tuntun naa gbọdọ bẹrẹ, ko si fẹsẹ mulẹ ni gbogbo ijọba ibilẹ mejidinlogun to wa nipinlẹ Ondo. O ni ẹnikẹni tọwọ ba tẹ pe o tẹ ofin naa loju ko ni i sai jiya nla labẹ ofin.


Ẹsọ Amọtẹkun ti ri mẹsan-an gba pada ninu awọn arinrin-ajo ti wọn ji gbe l’Akoko

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Mẹsan-an ninu awọn arinrin-ajo mejila tawọn agbebọn kan ji gbe lagbegbe Ifira Akoko laaarọ Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii, lawọn ẹsọ Amọtẹkun ipinlẹ ti ri gba pada lẹyin wakati diẹ ti wọn ko sọwọ awọn ajinigbe. Abuja to jẹ olu-ilu orilẹ-ede yii la gbọ pe awọn arinrin-ajo naa ti n bọ kawọn janduku ọhun too da wọn lọna laarin oju ọna Ifira Akoko si Idoani. Nigba to n fidi bi wọn ṣe ri awọn eeyan naa gba pada mulẹ fawọn oniroyin, oludari ẹsọ Amọtẹkun nipinlẹ naa, Oloye Adetunji Adelẹyẹ, ni lọgan tawọn eeyan agbegbe naa pe awọn, ti wọn si fi ohun to ṣẹlẹ ọhun to awọn leti lawọn ti mori le agbegbe naa. O ni lẹyin ọpọlọpọ akitiyan lawọn too ri bii awọn mẹsan-an gba pada lọwọ awọn onisẹẹbi ọhun nigba tawọn ẹsọ Amọtẹkun mi-in si tun wa lẹnu iṣẹ lọwọ lati ri i daju pe awọn arinrin-ajo to ku nikaawọ awọn ajinigbe ọhun gba ominira. Bakan naa lo ni awọn funra awọn lawọn gbe ọkọ bọọsi elero mejidinlogun ti wọn wa ninu rẹ ati dẹrẹba mọto lọ si ọfiisi awọn ọlọpaa ni kete tiṣẹlẹ ọhun ṣẹlẹ.


Iwadii bẹrẹ lori awọn mẹta ti wọn yin Stephen lọrun pa, ti wọn tun ji mọto ẹ lọ l’Ekoo

Faith Adebọla, Eko Titi dasiko yii lawọn eeyan ṣi n daro iku gigbona tawọn afurasi adigunjale mẹta kan, Ọladimeji, ẹni ogun ọdun, Sodiq Taiwo, ẹni ọdun mẹtalelogun ati Rilwan Nasiru, ẹni ọdun mẹtadinlọgbọn, fi pa awakọ ileeṣẹ UBER, Stephen Oluwaniyi. Niṣe ni wọn yin ọkunrin naa lọrun pa, wọn si tun gbe mọto ẹ lọ, kọwọ too ba wọn. Ba a ṣe gbọ, ọjọ kẹfa, oṣu kẹsan-an, ta a wa yii niṣẹlẹ ibanujẹ naa waye, lagbegbe Mẹiran, lọna marosẹ Sango si Eko. Ninu alaye ti afẹsọna oloogbe naa ṣe nigba to lọọ fẹjọ sun ni teṣan ọlọpaa, o ni akẹkọọ-gboye ni ololufẹ oun, ẹkọ nipa iṣẹ dokita lo ka ni fasiti, ṣugbọn airiṣẹ lo mu ko ṣi maa fi ọkọ ayọkẹlẹ rẹ ṣiṣẹ pẹlu ileeṣẹ UBER, ti wọn n ṣeto irinajo fawọn eeyan l’Ekoo. Nọmba ọkọ naa ni LAGOS KSF 830 GX. O ni ẹnikan lo pe e lori aago pe oun fẹẹ haaya ọkọ, ko waa gbe oun, lọkunrin naa ba lọ gẹgẹ bo ṣe maa n lọ tẹlẹ, laimọ pe ajo alọọde lo n lọ.


Ninu alaye ti afẹsọna oloogbe naa ṣe nigba to lọọ fẹjọ sun ni teṣan ọlọpaa, o ni akẹkọọ-gboye ni ololufẹ oun, ẹkọ nipa iṣẹ dokita lo ka ni fasiti, ṣugbọn airiṣẹ lo mu ko ṣi maa fi ọkọ ayọkẹlẹ rẹ ṣiṣẹ pẹlu ileeṣẹ UBER, ti wọn n ṣeto irinajo fawọn eeyan l’Ekoo. Nọmba ọkọ naa ni LAGOS KSF 830 GX. O ni ẹnikan lo pe e lori aago pe oun fẹẹ haaya ọkọ, ko waa gbe oun, lọkunrin naa ba lọ gẹgẹ bo ṣe maa n lọ tẹlẹ, laimọ pe ajo alọọde lo n lọ. Nigba to ki Stephen pada sile, ti wọn ko ri i ni wọn bẹrẹ si i wa a kaakiri, ki wọn too kan oku ẹ nisalẹ biriiji marosẹ to wa l’Abule Ẹgba. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa Eko ni iwadii awọn fihan pe niṣe ni wọn kọkọ yin ọkunrin naa lọrun, ti wọn si ju oku ẹ latoke sisalẹ biriiji naa. Bawọn ọlọpaa ṣe gbọrọ yii lawọn ọtẹlẹmuyẹ ti fọn sigboro, ọjọ kẹta, iyẹn ọjọ Wẹsidee, lọwọ ba awọn amookunsika ẹda mẹtẹẹta nibi ti wọn sa pamọ si, ni wọn ba fi pampẹ ofin gbe wọn.


Nigba to ki Stephen pada sile, ti wọn ko ri i ni wọn bẹrẹ si i wa a kaakiri, ki wọn too kan oku ẹ nisalẹ biriiji marosẹ to wa l’Abule Ẹgba. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa Eko ni iwadii awọn fihan pe niṣe ni wọn kọkọ yin ọkunrin naa lọrun, ti wọn si ju oku ẹ latoke sisalẹ biriiji naa. Bawọn ọlọpaa ṣe gbọrọ yii lawọn ọtẹlẹmuyẹ ti fọn sigboro, ọjọ kẹta, iyẹn ọjọ Wẹsidee, lọwọ ba awọn amookunsika ẹda mẹtẹẹta nibi ti wọn sa pamọ si, ni wọn ba fi pampẹ ofin gbe wọn. Lẹyin naa ni wọn jẹwọ ibi ti wọn gbe mọto ẹni ẹlẹni si, wọn si jẹwọ pe loootọ awọn lawọn pa oloogbe naa, wọn ni mọto ẹ lawọn fẹẹ ji, ṣugbọn o ba awọn ṣagidi ni. Kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Eko, Hakeem Odumosu, ti ni ki iwadii bẹrẹ lori awọn afurasi ọdaran naa, iwadii naa si ti bẹrẹ ni Panti, Yaba, lẹka ileeṣẹ ọtẹlẹmuyẹ, ti wọn taari wọn si.


Lẹyin naa ni wọn jẹwọ ibi ti wọn gbe mọto ẹni ẹlẹni si, wọn si jẹwọ pe loootọ awọn lawọn pa oloogbe naa, wọn ni mọto ẹ lawọn fẹẹ ji, ṣugbọn o ba awọn ṣagidi ni. Kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Eko, Hakeem Odumosu, ti ni ki iwadii bẹrẹ lori awọn afurasi ọdaran naa, iwadii naa si ti bẹrẹ ni Panti, Yaba, lẹka ileeṣẹ ọtẹlẹmuyẹ, ti wọn taari wọn si.


Eedi ree o, nitori ounjẹ, iyawo bẹ ọkọ rẹ lori

Titi dasiko yii lawọn eeyan ṣi n kọ haa lori iku ojiji to pa baba kan, Alagba Ndungu Mugachia, ẹni ọdun mọkandinlọgọrun-un (99) ti iyawo rẹ fada bẹ lori lọjọ karun-un, oṣu kẹsan-an yii, labule Kagumo-ini, ni Guusu orilẹ-ede Kenya. Orukọ iyawo to bẹ ọkọ ẹ lori naa ni Magret Wanjiru, ẹni ọdun marundinlaadọrin(65). Gẹgẹ bawọn ọlọpaa agbegbe naa ṣe ṣalaye, wọn ni iyawo ọmọ baba yii gbe ounjẹ aarọ fun un pe ko jẹ, Ọlọrun lo waa mọ ohun to de ti eyi ko fi dun mọ iyawo baba ninu, o si bẹrẹ si i bu iyawo ọmọ rẹ naa pe ki lo n fun ọkọ oun lounjẹ fun. Ija obinrin naa ni baba fẹẹ gbe, to fi da si i pe ki lo de to n bu u, abi ṣe aburu wa ninu kiyawo ọmọ eeyan tun gbe ounjẹ aarọ fun ni jẹ ni. Ohun to bi iya yii ninu ree o gẹgẹ bawọn ọlọpaa ṣe wi, ada kan ni wọn ni iya to n jẹ Magret yii ki mọlẹ, to si kọkọ fi ge eti ọtun ọkọ rẹ, lẹyin naa lo si gbe ada naa le e lọrun, to dumbu rẹ bii ẹran, to tun ge ori rẹ ja. Kawọn ọlọpaa too de nigba tawọn araale pe wọn, baba arugbo naa ti dagbere faye.


Ija obinrin naa ni baba fẹẹ gbe, to fi da si i pe ki lo de to n bu u, abi ṣe aburu wa ninu kiyawo ọmọ eeyan tun gbe ounjẹ aarọ fun ni jẹ ni. Ohun to bi iya yii ninu ree o gẹgẹ bawọn ọlọpaa ṣe wi, ada kan ni wọn ni iya to n jẹ Magret yii ki mọlẹ, to si kọkọ fi ge eti ọtun ọkọ rẹ, lẹyin naa lo si gbe ada naa le e lọrun, to dumbu rẹ bii ẹran, to tun ge ori rẹ ja. Kawọn ọlọpaa too de nigba tawọn araale pe wọn, baba arugbo naa ti dagbere faye. Obinrin to pa a yii ni wọn ri mu lọ si teṣan ọlọpaa Kabati, wọn ni wọn yoo gbe e lọ sile-ẹjọ laipẹ. Wọn ni wọn yoo ṣayẹwo si oku baba agba naa, ṣugbọn mọṣuari ileewosan Gaichanjiru Catholic Mission ni wọn tọju oku naa si. Nibẹ lo pari ẹ si lẹyin ọdun mejilelaaadọta (52) to ti fẹ iyawo to ran an sọrun apapandodo.


Obinrin to pa a yii ni wọn ri mu lọ si teṣan ọlọpaa Kabati, wọn ni wọn yoo gbe e lọ sile-ẹjọ laipẹ. Wọn ni wọn yoo ṣayẹwo si oku baba agba naa, ṣugbọn mọṣuari ileewosan Gaichanjiru Catholic Mission ni wọn tọju oku naa si. Nibẹ lo pari ẹ si lẹyin ọdun mejilelaaadọta (52) to ti fẹ iyawo to ran an sọrun apapandodo.


Nitori ti iya rẹ ba a wi pe o sun sile ọkunrin, ọmọ ileewe girama binu pokunso

Akẹkọọ ileewe girama Naburereya, lorilẹ-ede Kenya, ni Joan Wekesa, ọmọbinrin ẹni ọdun mọkanlelogun ni. Afi bi wọn ṣe lo lọọ sun sile ọrẹkunrin rẹ mọju lọsẹ to kọja yii, ti iya rẹ si ba a wi pe ọmọ ire ki i ṣe bẹẹ, ti ọmọge naa si binu pokunso. Ki i tilẹ i ṣe ile awọn obi rẹ lo pokunso si, ile ọrẹkunrin rẹ naa lo binu pokunso si lẹyin ti iya rẹ ba a wi. Gẹgẹ ba a ṣe gbọ, iwe keji lọmọbinrin to pa ara ẹ yii wa nileewe girama, ọjọ ori rẹ ti ju kilaasi ọhun lọ, iyẹn lo si fi yẹ ko kọju mọ iwe rẹ gẹgẹ bi awọn obi rẹ ṣe n ba a wi, ṣugbọn ọmọ naa ti jaju oge, o si ti ni ọkunrin kan laye rẹ ti ko jẹ ki alaye awọn to bi i wọ ọ leti mọ. Lọjọ tiṣẹlẹ naa ṣẹlẹ, iya rẹ, Abilekọ Wekesa Praxidese, ṣalaye pe ileewe lo yẹ kọmọ oun wa, ẹnikan lo ta oun lolobo pe ko si nileewe, niṣe lo lọọ sun sile ọrẹkunrin ẹ nitosi ọja Kabula, ni Kenya. O ni oun gba ile ọkunrin naa lọ, oun si ba ọmọ oun nibẹ loootọ.


Gẹgẹ ba a ṣe gbọ, iwe keji lọmọbinrin to pa ara ẹ yii wa nileewe girama, ọjọ ori rẹ ti ju kilaasi ọhun lọ, iyẹn lo si fi yẹ ko kọju mọ iwe rẹ gẹgẹ bi awọn obi rẹ ṣe n ba a wi, ṣugbọn ọmọ naa ti jaju oge, o si ti ni ọkunrin kan laye rẹ ti ko jẹ ki alaye awọn to bi i wọ ọ leti mọ. Lọjọ tiṣẹlẹ naa ṣẹlẹ, iya rẹ, Abilekọ Wekesa Praxidese, ṣalaye pe ileewe lo yẹ kọmọ oun wa, ẹnikan lo ta oun lolobo pe ko si nileewe, niṣe lo lọọ sun sile ọrẹkunrin ẹ nitosi ọja Kabula, ni Kenya. O ni oun gba ile ọkunrin naa lọ, oun si ba ọmọ oun nibẹ loootọ. O loun beere lọwọ ẹ pe ki lo n ṣe lọdọ ọkunrin nigba to yẹ ko wa nileewe, iya yii ni ọmọ oun ko dahun, niṣe lo n wo oun bii ori ẹran. Eyi lo jẹ koun pada lọ sile lati lọọ pe baba rẹ wa. Iya Joan ni afi bawọn ṣe dele naa pada to jẹ oku ọmọ awọn lawọn ba to n mi dirodiro lori okun, to ti ku.


O loun beere lọwọ ẹ pe ki lo n ṣe lọdọ ọkunrin nigba to yẹ ko wa nileewe, iya yii ni ọmọ oun ko dahun, niṣe lo n wo oun bii ori ẹran. Eyi lo jẹ koun pada lọ sile lati lọọ pe baba rẹ wa. Iya Joan ni afi bawọn ṣe dele naa pada to jẹ oku ọmọ awọn lawọn ba to n mi dirodiro lori okun, to ti ku. Iya rẹ ni ko ṣẹṣẹ maa halẹ mọ oun toun ba ba a wi, o ni Joan yoo sọ pe boun ko ba fi oun silẹ, oun yoo pa ara oun lọjọ kan, nigba naa loju awọn obi oun yoo ja a. Mọṣuari ni wọn gbe Joan lọ, ko tun si ohun kan ti wọn le ṣe si ọrọ ọmọge to binu ku naa mọ.


Iya rẹ ni ko ṣẹṣẹ maa halẹ mọ oun toun ba ba a wi, o ni Joan yoo sọ pe boun ko ba fi oun silẹ, oun yoo pa ara oun lọjọ kan, nigba naa loju awọn obi oun yoo ja a. Mọṣuari ni wọn gbe Joan lọ, ko tun si ohun kan ti wọn le ṣe si ọrọ ọmọge to binu ku naa mọ.


‘Ọkọ mi ko le tẹna kanlẹ fun mi, iṣẹju meji pere lo maa n lo, mi o fẹ ẹ mọ o’

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ẹni ọdun mẹẹẹdọgbọn pere (25) ni Lubabatu Ibrahim, obinrin to ṣi duro deede, to si ni agbara ibalopọ daadaa ni. Ṣugbọn ọkọ to fẹ, Habibu Ibrahim, ko mọ kinni naa ṣe i rara, iṣẹju meji pere lo n fi n damira ni tiẹ, ohun to mu iyawo rẹ gba kootu lọ niyẹn, to ni oun ko fẹ ẹ mọ. Kootu Ṣẹria ni Lubabatu gbe ọkọ rẹ lọ lọjọ Iṣẹgun, lagbegbe Rigasa, ti wọn n gbe, ni Kaduna. Nibẹ lo ti ṣalaye pe oun ko mọ bi ọkunrin yoo ṣe wa ti ko ni i le gbo oun mọlẹ ki ara oun ya gaga. O ni bi Habibu ba bẹrẹ tiẹ bayii, iṣẹju meji pere ni, yoo ti sare da ti ọwọ rẹ silẹ, ni yoo ba maa han-an-run oṣi kan lẹgbẹẹ oun, bẹẹ, oun ṣẹṣẹ bẹrẹ si i gbadun ara oun ni toun ni, ko si sohun toun yoo ṣe si kinni Habibu lati dide pada, ko ni i dahun, yoo dori kodo bii ẹrọ afami ni. O ni loootọ, awọn ti bimọ ẹyọ kan o, ṣugbọn iyẹn kọ ni koko.


Nibẹ lo ti ṣalaye pe oun ko mọ bi ọkunrin yoo ṣe wa ti ko ni i le gbo oun mọlẹ ki ara oun ya gaga. O ni bi Habibu ba bẹrẹ tiẹ bayii, iṣẹju meji pere ni, yoo ti sare da ti ọwọ rẹ silẹ, ni yoo ba maa han-an-run oṣi kan lẹgbẹẹ oun, bẹẹ, oun ṣẹṣẹ bẹrẹ si i gbadun ara oun ni toun ni, ko si sohun toun yoo ṣe si kinni Habibu lati dide pada, ko ni i dahun, yoo dori kodo bii ẹrọ afami ni. O ni loootọ, awọn ti bimọ ẹyọ kan o, ṣugbọn iyẹn kọ ni koko. Ọna ati bimọ mi-in gan-an da nigba ti kinni ọkọ oun ko ka oun lẹnu. O loun si ti gba a nimọran titi pe ko lọọ wa nnkan ṣe si ọrọ ara rẹ, ko dahun, ko tiẹ ja a kunra. Ki i ṣe eyi nikan niṣoro Habibu gẹgẹ bi iyawo rẹ ṣe wi, Lubabatu ni were diẹdiẹ wa lara ọkọ oun yii.


Ọna ati bimọ mi-in gan-an da nigba ti kinni ọkọ oun ko ka oun lẹnu. O loun si ti gba a nimọran titi pe ko lọọ wa nnkan ṣe si ọrọ ara rẹ, ko dahun, ko tiẹ ja a kunra. Ki i ṣe eyi nikan niṣoro Habibu gẹgẹ bi iyawo rẹ ṣe wi, Lubabatu ni were diẹdiẹ wa lara ọkọ oun yii. O ni aisan kan ti wọn n pe ni ogun oru, eyi to maa n mu ori gbona, ti ẹni to n da laamu yoo deede maa pariwo gee lọwọ alẹ ati oru n ṣe Habibu. O ni ti kinni naa ba ki i bayii, yoo maa pariwo gee ni, igba mi-in si wa ti yoo maa ṣe bii were, ti yoo maa da gbogbo nnkan ru ninu ile, ti yoo si maa ba awọn nnkan mi-in jẹ. Gbogbo awọn nnkan wọnyi lo ni o jẹ ki igbeyawo yii su oun, toun si ṣe fẹ ki kootu Ṣẹria tu awọn ka labẹ ofin naa.


O ni aisan kan ti wọn n pe ni ogun oru, eyi to maa n mu ori gbona, ti ẹni to n da laamu yoo deede maa pariwo gee lọwọ alẹ ati oru n ṣe Habibu. O ni ti kinni naa ba ki i bayii, yoo maa pariwo gee ni, igba mi-in si wa ti yoo maa ṣe bii were, ti yoo maa da gbogbo nnkan ru ninu ile, ti yoo si maa ba awọn nnkan mi-in jẹ. Gbogbo awọn nnkan wọnyi lo ni o jẹ ki igbeyawo yii su oun, toun si ṣe fẹ ki kootu Ṣẹria tu awọn ka labẹ ofin naa. Nigba to n ṣalaye tiẹ, Habibu sọ pe oun ṣi nifẹẹ iyawo oun, oun ko ṣetan lati kọ ọ. Ọkunrin naa ni ko si irọ kankan ninu awọn ẹsun meji tiyawo oun fi kan oun yii, bo ṣe ri gẹlẹ lo sọ ọ yẹn. O ni ṣugbọn ki i ṣe pe oun dakẹ bẹẹ naa, oun ti n wa oogun ibilẹ ti yoo tọju aileṣe-deede oun lori ibusun, oun si ti n lọ si ileewosan awọn alaisan ọpọlọ lati ri si ti ọdẹ-ori to n daamu oun. Malam Salisu Abubakar Tureta lo gbọ ẹjọ naa, o paṣẹ pe kawọn tọkọ-taya naa pada sile lọdọ awọn ẹbi wọn, ki wọn ba wọn da si i. O ni ki wọn pada wa lọjọ kọkanlelogun, oṣu kẹsan-an yii.


Nigba to n ṣalaye tiẹ, Habibu sọ pe oun ṣi nifẹẹ iyawo oun, oun ko ṣetan lati kọ ọ. Ọkunrin naa ni ko si irọ kankan ninu awọn ẹsun meji tiyawo oun fi kan oun yii, bo ṣe ri gẹlẹ lo sọ ọ yẹn. O ni ṣugbọn ki i ṣe pe oun dakẹ bẹẹ naa, oun ti n wa oogun ibilẹ ti yoo tọju aileṣe-deede oun lori ibusun, oun si ti n lọ si ileewosan awọn alaisan ọpọlọ lati ri si ti ọdẹ-ori to n daamu oun. Malam Salisu Abubakar Tureta lo gbọ ẹjọ naa, o paṣẹ pe kawọn tọkọ-taya naa pada sile lọdọ awọn ẹbi wọn, ki wọn ba wọn da si i. O ni ki wọn pada wa lọjọ kọkanlelogun, oṣu kẹsan-an yii.


Awọn aṣofin Eko ti fofin de fifi maaluu jẹko ni gbangba, wọn tun ṣofin lori VAT

Faith Adebọla, Eko Bi’ṣẹ o ba pẹ’ni, ẹnikan ki i pẹ iṣẹ, lawọn aṣofin Eko fi abadofin lori sisọ fifi maaluu jẹko ni gbangba deewọ nipinlẹ Eko ṣe, ati ofin to maa fun ijọba ipinlẹ Eko laṣẹ ati agbara lati maa gba owo ori ọja ti wọn n pe ni VAT (Value Added Tax) nipinlẹ Eko, pẹlu bawọn aṣofin naa ṣe fontẹ lu awọn abadofin mejeeji lai sọsẹ. Ibuwọlu wọn ọhun waye ninu ipade ti wọn ṣe nile aṣofin ọhun lọsan-an Ọjọbọ, Tọsidee yii, nibẹ ni wọn ti ṣagbeyẹwo awọn abadofin mejeeji, ti wọn si fontẹ lu u. Ṣe ṣaaju ni wọn ti kọkọ jiroro lori awọn abadofin ọhun lẹẹmeji, lẹyin eyi, wọn pe apero itagbangba l’Ọjọruu, Wẹsidee, lati mọ ero araalu atawọn ti ọrọ ofin mejeeji naa kan gbọngbọn, ọgọọrọ awọn to pesẹ sibi apero naa ni wọn fara mọ awọn abadofin ọhun. Amọ ṣa, diẹ lara awọn to sọrọ lasiko apero mu awọn aba to yatọ wa, eyi ti awọn aṣofin naa lawọn yoo gbe yẹwo, awọn yoo si ṣiṣẹ lori wọn. Lẹyin ijiroro wọn nile aṣofin Eko, Ọnarebu Mudasiru Ọbasa to jẹ Abẹnugan awọn ile aṣofin naa beere pe ki awọn to ba fọwọ si fifofin de fifi ẹran jẹko ni gbangba nipinlẹ Eko sọ pe “Bẹẹ ni,” kawọn ti ko ba si fara mọ ọn sọ pe “Bẹẹ kọ”, pẹlu ariwo nla lawọn aṣofin naa fi dahun ‘Bẹẹni’ si awọn abadofin ọhun, ko sẹni to sọ “Bẹẹ kọ” rara. Bẹẹ ni Ọbasa gba awọn abadofin naa wọle, o si paṣẹ fun akọwe ile aṣofin naa lati pese ẹda to peye nigin-nigin, ko si taari rẹ sọfiisi Gomina Eko, Babajide Sanwo-Olu, ko le buwọ lu u, kawọn ofin naa le bẹrẹ iṣẹ lẹyẹ-o-sọka nipinlẹ Eko. A o maa mu ẹkunrẹrẹ alaye nipa awọn abadofin mejeeji yii wa fun yin laipẹ.


Awọn ajinigbe to ji Bukunmi atawọn meji mi-in n beere fun miliọnu meji naira l’Omu-Aran

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Ilọrin ni ọdọmọkunrin kan ti orukọ rẹ n jẹ Bukunmi n gbe, ko too lọọ ba Alhaji kan ṣiṣẹ oko niluu Omu-Aran, nipinlẹ Kwara, tawọn ajinigbe fi ji oun ati eeyan meji miiran gbe lọ, ti wọn si n beere fun miliọnu meji naira owo itusilẹ lọwọ awọn mọlẹbi wọn. Iroyin to tẹ ALAROYE lọwọ ni pe ọjọ Aje, Mọnde, ọṣẹ yii, lawọn ajinigbe naa ji Bukunmi ati awọn meji miiran gbe lasiko ti Alhaji ti wọn ba ṣiṣẹ oko fi mọto ran wọn niṣẹ pe ki wọn lọọ ra ajilẹ niluu Ilọrin. Awọn ajinigbe ti wọn sọ pe wọn dihamọra pẹlu ohun ija oloro da wọn lọna, wọn ji awọn mẹtẹẹta gbe lọ, wọn si fi mọto wọn silẹ si eti igbo. Ni bayii, awọn ajinigbe ọhun ti pe awọn mọlẹbi wọn, ti wọn si n beere fun miliọnu meji naira owo itusilẹ lọwọ wọn.


Ẹ fura o, Gumi fẹẹ fi abẹwo to ṣe siluu Igboho ko awọn Fulani darandaran wọlu ni o – Awọn ọmọ Oke-Ogun

Faith Adebọla Ẹgbẹ AOD, to n ri si idagbasoke agbegbe Oke-Ogun, (Alliance for Oke-Ogun Development) ti sin awọn eeyan ni gbẹrẹ ipakọ pe ki wọn fura gidigidi si abẹwo ojiji ti gbajugbaja aṣaaju ẹsin Islam, Sheikh Ahmad Abubakar Gumi, ṣe siluu Igboho, l’Ọjọruu, Wẹsidee yii, o ni abẹwo ọhun ki i ṣe fun iṣọkan gẹgẹ bi wọn ṣe n sọ, o ni ọkunrin naa fẹẹ gbọna ẹyin kogun ja’lu ni, wọn fẹẹ dọgbọn da awọn Fulani darandaran ti wọn ti le kuro lagbegbe naa pada ni. Ọtunba Abiọdun Fasasi to jẹ Oluṣekokaari ẹgbẹ naa lapapọ lo sọ eyi di mimọ ninu atẹjade kan toun ati akọwe ẹgbẹ fi lede l’Ọjọbọ, Tọsidee, lori ọrọ yii. Wọn ni ṣaaju akoko yii lawọn ti gbọ nipa etekete tawọn kan n da ti wọn pe ni ‘Fulanization Agenda’ lede eleebo, lati dana wahala silẹ lakọtun lagbegbe Oke-Ogun, ati lati sọ agbegbe naa di tawọn Fulani darandaran. Wọn sọ ninu atẹjade naa pe inu Gumi o dun si bawọn ṣọja ilẹ wa ṣe ṣina bolẹ fawọn janduku ajinigbe, awọn darandaran agbebọn ti wọn n han awọn ara Oke-Ọya leemọ lọwọlọwọ, o ni iṣẹlẹ yii lo mu ki wọn sare bẹrẹ igbesẹ abẹwo abaadi yii. “Ọgbọn ni wọn n da o, wọn fẹẹ wa ibi ti wọn maa fidi awọn Fulani darandaran kalẹ si ni o,” bẹẹ ni wọn kegbajare ninu atẹjade ọhun. Wọn tun ke sawọn ọba alaye lagbegbe Oke-Ogun lati wa lojufo, wọn ni oju lalakan fi n sọ’ri, ki wọn ma sun asunpiye lori ọrọ yii, ki wọn maa ṣakiyesi awọn agbẹyinbọbọjẹ ati awọn to ba fẹẹ gbabọde fun ilẹ Yoruba, ki wọn si tete taṣiiri wọn faye gbọ.


Wọn sọ ninu atẹjade naa pe inu Gumi o dun si bawọn ṣọja ilẹ wa ṣe ṣina bolẹ fawọn janduku ajinigbe, awọn darandaran agbebọn ti wọn n han awọn ara Oke-Ọya leemọ lọwọlọwọ, o ni iṣẹlẹ yii lo mu ki wọn sare bẹrẹ igbesẹ abẹwo abaadi yii. “Ọgbọn ni wọn n da o, wọn fẹẹ wa ibi ti wọn maa fidi awọn Fulani darandaran kalẹ si ni o,” bẹẹ ni wọn kegbajare ninu atẹjade ọhun. Wọn tun ke sawọn ọba alaye lagbegbe Oke-Ogun lati wa lojufo, wọn ni oju lalakan fi n sọ’ri, ki wọn ma sun asunpiye lori ọrọ yii, ki wọn maa ṣakiyesi awọn agbẹyinbọbọjẹ ati awọn to ba fẹẹ gbabọde fun ilẹ Yoruba, ki wọn si tete taṣiiri wọn faye gbọ. Bakan naa ni wọn rọ ileeṣẹ ọtẹlẹmuyẹ ilẹ wa, DSS, lati pe Gumi atawọn ẹmẹwa ẹ, ki wọn si fọrọ wa wọn lẹnu wo lori abẹwo ojiji ti wọn lawọn n ṣe kiri ilẹ Yoruba ọhun. Bi ẹgbẹ AOD ṣe n sọ tiwọn, bẹẹ ni akorijọ awọn ẹgbẹ to n ja fun ominira ilẹ Yoruba, (Coalition of Yoruba Self-Determination Groups) sọ pe abẹwo Sheik Ahmad Abubakar Gumi si ilu Igboho, nipinlẹ Ọyọ, yii mu ifura lọwọ gidi, wọn ni alami lawọn alejo yii waa ṣe. Atẹjade kan ti ẹgbẹ naa fi lede, eyi ti Akọwe agba, Dokita Steve Abioye, buwọ lu sọ pe ajẹnda bonkẹlẹ kan wa nidii abẹwo ọhun, awọn o si le maa woran wọn bẹẹ.


Bakan naa ni wọn rọ ileeṣẹ ọtẹlẹmuyẹ ilẹ wa, DSS, lati pe Gumi atawọn ẹmẹwa ẹ, ki wọn si fọrọ wa wọn lẹnu wo lori abẹwo ojiji ti wọn lawọn n ṣe kiri ilẹ Yoruba ọhun. Bi ẹgbẹ AOD ṣe n sọ tiwọn, bẹẹ ni akorijọ awọn ẹgbẹ to n ja fun ominira ilẹ Yoruba, (Coalition of Yoruba Self-Determination Groups) sọ pe abẹwo Sheik Ahmad Abubakar Gumi si ilu Igboho, nipinlẹ Ọyọ, yii mu ifura lọwọ gidi, wọn ni alami lawọn alejo yii waa ṣe. Atẹjade kan ti ẹgbẹ naa fi lede, eyi ti Akọwe agba, Dokita Steve Abioye, buwọ lu sọ pe ajẹnda bonkẹlẹ kan wa nidii abẹwo ọhun, awọn o si le maa woran wọn bẹẹ. Wọn ni “Ọlọgbọn-kọgbọn ati eletekete lawọn ẹya Fulani, bẹẹ naa si ni Gumi ṣe n huwa yii, o jọ pe wọn fẹẹ dọgbọn fa awọn eeyan mọra ki wọn le ribi wọle si wọn lara ni, paapaa bi wọn ṣe n ri i pe iṣejọba Aarẹ Mohammadu Buhari ti n kogba sile, ọpọlọ wọn n wa ibi to tutu to maa ba si ni. Ki lo de ti Gumi o lọ sawọn ilu ati ileto ilẹ Yoruba mi-in, to jẹ Igboho, l’Oke-Ogun, ilu abinibi Oloye Sunday Igboho ni wọn yan laayo. Ta lo pe wọn, ta si ni wọn waa ba?” Ẹgbẹ naa ni kawọn ọmọ Yoruba ṣọra, ki wọn ma lọọ lu pampẹ ọran tawọn alejo ojiji yii fẹẹ kẹ fun iran Yoruba.


Wọn ni “Ọlọgbọn-kọgbọn ati eletekete lawọn ẹya Fulani, bẹẹ naa si ni Gumi ṣe n huwa yii, o jọ pe wọn fẹẹ dọgbọn fa awọn eeyan mọra ki wọn le ribi wọle si wọn lara ni, paapaa bi wọn ṣe n ri i pe iṣejọba Aarẹ Mohammadu Buhari ti n kogba sile, ọpọlọ wọn n wa ibi to tutu to maa ba si ni. Ki lo de ti Gumi o lọ sawọn ilu ati ileto ilẹ Yoruba mi-in, to jẹ Igboho, l’Oke-Ogun, ilu abinibi Oloye Sunday Igboho ni wọn yan laayo. Ta lo pe wọn, ta si ni wọn waa ba?” Ẹgbẹ naa ni kawọn ọmọ Yoruba ṣọra, ki wọn ma lọọ lu pampẹ ọran tawọn alejo ojiji yii fẹẹ kẹ fun iran Yoruba. Ṣe laipẹ yii, ninu fidio kan ti ileeṣẹ agberoyinjade lori ayelujara kan, Oodua Heritage, gbe sori afẹfẹ, Sheikh Gumi ati Ọga agba Ajọ abanigbofo eto ilera apapọ (National Health Insurance Scheme) Ọjọgbọn Usman Yusuf, lo ṣaaju ikọ awọn alejo kan ti wọn ṣabẹwo siluu Igboho, ilu abinibi ajijangbara ilẹ Yoruba nni, Oloye Sunday Adeyẹmọ tawọn eeyan mọ si Sunday Igboho, Gumi lawọn n lọ kaakiri lati fihan pe ko si ohunkohun to maa pin Naijiria yii, gbogbo wa gbọdọ maa wa papọ titi aye ni, bẹẹ lawọn eeyan ya fọto ati fidio nitosi ileewe Muslim Grammar School, Modeke, Igboho, nipinlẹ Ọyọ. Ninu ọrọ to sọ, Gumi ni, “Ilu Igboho la wa yii, a ṣabẹwo siluu yii lonii. A mọ pe ilu tawọn ẹlẹsin Musulumi pọ si ni, a si tun ri awọn maaluu ti wọn jẹko ninu Kara wọn nibi.


Ṣe laipẹ yii, ninu fidio kan ti ileeṣẹ agberoyinjade lori ayelujara kan, Oodua Heritage, gbe sori afẹfẹ, Sheikh Gumi ati Ọga agba Ajọ abanigbofo eto ilera apapọ (National Health Insurance Scheme) Ọjọgbọn Usman Yusuf, lo ṣaaju ikọ awọn alejo kan ti wọn ṣabẹwo siluu Igboho, ilu abinibi ajijangbara ilẹ Yoruba nni, Oloye Sunday Adeyẹmọ tawọn eeyan mọ si Sunday Igboho, Gumi lawọn n lọ kaakiri lati fihan pe ko si ohunkohun to maa pin Naijiria yii, gbogbo wa gbọdọ maa wa papọ titi aye ni, bẹẹ lawọn eeyan ya fọto ati fidio nitosi ileewe Muslim Grammar School, Modeke, Igboho, nipinlẹ Ọyọ. Ninu ọrọ to sọ, Gumi ni, “Ilu Igboho la wa yii, a ṣabẹwo siluu yii lonii. A mọ pe ilu tawọn ẹlẹsin Musulumi pọ si ni, a si tun ri awọn maaluu ti wọn jẹko ninu Kara wọn nibi. Eyi lo maa jẹ kawọn eeyan mọ pe awa ọmọ Naijiria gbọdọ jọ maa gbe pọ ni, tori emi o ri nnkan kan nibi yii to le mu kawọn kn maa pariwo ipinya, tabi pe ki wọn lawọn o ṣe Naijiria mọ.” Bakan naa ni Ọjọgbọn Usman Yusuf naa sọrọ, o ni: “Ilu Igboho ree o, ilu tawọn eeyan mọ mọ ọkunrin to wa lahaamọ lorileede Bẹnẹ yẹn, ọkan naa ni wa ni Naijiria, ọkan naa la o si maa jẹ titi aye. A ti lọ kaakiri, a si ri apẹẹrẹ bo ṣe yẹ kawọn eeyan maa gbe papọ. Tori ẹ naa la ṣe wa sibi, lati fihan pe a le jọ laṣepọ, lai ka iru ẹsin yoowu ti a n ṣe si.


Eyi lo maa jẹ kawọn eeyan mọ pe awa ọmọ Naijiria gbọdọ jọ maa gbe pọ ni, tori emi o ri nnkan kan nibi yii to le mu kawọn kn maa pariwo ipinya, tabi pe ki wọn lawọn o ṣe Naijiria mọ.” Bakan naa ni Ọjọgbọn Usman Yusuf naa sọrọ, o ni: “Ilu Igboho ree o, ilu tawọn eeyan mọ mọ ọkunrin to wa lahaamọ lorileede Bẹnẹ yẹn, ọkan naa ni wa ni Naijiria, ọkan naa la o si maa jẹ titi aye. A ti lọ kaakiri, a si ri apẹẹrẹ bo ṣe yẹ kawọn eeyan maa gbe papọ. Tori ẹ naa la ṣe wa sibi, lati fihan pe a le jọ laṣepọ, lai ka iru ẹsin yoowu ti a n ṣe si. Nigba ta a lọ siluu Ileṣa (ipinlẹ Ọṣun), a ri i bawọn eeyan ṣe n gbe papọ, atawọn ẹlẹsin Kristẹni ati Musulumi, ati Yoruba ati Hausa. Bẹẹ naa la ṣe ri i niluu Igboho yii, eyi to fihan pe awọn ọtọọkulu aarin wa ni wọn fẹẹ pin wa niya, awọn araalu o niṣoro kankan. Tori naa, a wa sibi pẹlu iṣọkan Naijiria ni, iṣọkan naa la o si maa wa titi aye.”


Nigba ta a lọ siluu Ileṣa (ipinlẹ Ọṣun), a ri i bawọn eeyan ṣe n gbe papọ, atawọn ẹlẹsin Kristẹni ati Musulumi, ati Yoruba ati Hausa. Bẹẹ naa la ṣe ri i niluu Igboho yii, eyi to fihan pe awọn ọtọọkulu aarin wa ni wọn fẹẹ pin wa niya, awọn araalu o niṣoro kankan. Tori naa, a wa sibi pẹlu iṣọkan Naijiria ni, iṣọkan naa la o si maa wa titi aye.”


Awọn ọmọ ẹyin Igboho pe DSS lẹjọ, wọn lawọn yoo gba ọgọrun-un miliọnu owo ifiyajẹni

Adefunkẹ Adebiyi Pẹlu gbogbo afojuri ti wọn la kọja lakata DSS, to si tun jẹ awọn meji ninu wọn ṣi tun wa lahaamọ ikọ ọtẹlẹmuyẹ yii, awọn ọmọ ẹyin Sunday Igboho mejila ọhun ti pe DSS lẹjọ, wọn ni wọn gbọdọ san owo ẹtọ awọn ti wọn tẹ mọlẹ. Ile-ẹjọ giga ijọba apapọ to wa l’Abuja ni wọn pe ẹjọ ọhun si, alaye ti wọn si ṣe ni pe ki kootu paṣẹ fun DSS, ki wọn san ọgọ́rùn-un kan miliọnu naira (100m) fawọn gẹgẹ bii owo ifiyajẹni ati ìfojú-ẹni gbole lai ṣẹ ti wọn ṣe fawọn. Yatọ si ti owo yii, awọn ọmọọṣẹ ajijagbara tawọn eeyan mọ si Igboho-Ooṣa naa tun ni awọn fẹ ki ikede waye, pe awọn ko ṣẹ ẹṣẹ kankan labẹ ofin to le mu ki DSS dunkooko m’awọn bii eyi. Wọn lawọn fẹ ki wọn fi ye gbogbo aye pe ko yẹ ki wọn yẹyẹ awọn bii eyi, ko yẹ ki wọn foju awọn ba kootu, ko si lẹtọọ labẹ ofin lati foju awọn wina iya gbogbo ti DSS fi n jẹ awọn. Awọn eeyan yii sọ pe bi DSS ṣe ti awọn mọle tayọ wakati mẹrindinlaaadọta ti i ṣe ọjọ meji, ta ko ẹtọ awọn labẹ ofin. Wọn waa fi kun un pe DSS pe awọn akọroyin le awọn lori, wọn ni ki wọn waa foju awọn han nita gẹgẹ bii ọdaran nigba ti kootu kankan ko ti i pe awọn lọdaran.


Wọn lawọn fẹ ki wọn fi ye gbogbo aye pe ko yẹ ki wọn yẹyẹ awọn bii eyi, ko yẹ ki wọn foju awọn ba kootu, ko si lẹtọọ labẹ ofin lati foju awọn wina iya gbogbo ti DSS fi n jẹ awọn. Awọn eeyan yii sọ pe bi DSS ṣe ti awọn mọle tayọ wakati mẹrindinlaaadọta ti i ṣe ọjọ meji, ta ko ẹtọ awọn labẹ ofin. Wọn waa fi kun un pe DSS pe awọn akọroyin le awọn lori, wọn ni ki wọn waa foju awọn han nita gẹgẹ bii ọdaran nigba ti kootu kankan ko ti i pe awọn lọdaran. Awọn ọmọ ẹyin Igboho ni eyi lodi labẹ ofin, o ba orukọ awọn jẹ, o si ta ko abala ofin Naijiria ti wọn ṣe lọdun 1999, eyi to ni a ko ni i pe ẹnikẹni larufin, afi ti ile-ẹjọ ba ri i pe tọhun jẹbi ẹsun ti wọn fi kan an loootọ. Ẹjọ yii ti wa niwaju adajọ, ibi ti wọn yoo da a si lawọn eeyan n reti bayii.


Awọn ọmọ ẹyin Igboho ni eyi lodi labẹ ofin, o ba orukọ awọn jẹ, o si ta ko abala ofin Naijiria ti wọn ṣe lọdun 1999, eyi to ni a ko ni i pe ẹnikẹni larufin, afi ti ile-ẹjọ ba ri i pe tọhun jẹbi ẹsun ti wọn fi kan an loootọ. Ẹjọ yii ti wa niwaju adajọ, ibi ti wọn yoo da a si lawọn eeyan n reti bayii.


Miliọnu meji la maa ta maaluu kan ti wọn ba fofin de ka maa fẹran jẹko ni gbangba- Miyetti Allah

Faith Adebọla Ẹgbẹ ọlọsin maaluu, Miyetti Allah Cattle Breeders Association (MACBAN), ti parọwa pe kijọba jawọ ninu fifofin de fifi maaluu jẹko ni gbangba, eyi tawọn ijọba ipinlẹ kan gun le lasiko yii, aijẹ bẹẹ, niṣe lofin naa maa mu ki maaluu gbowo leri gọbọi, wọn ni owo maaluu kan maa to miliọnu meji naira tabi ju bẹẹ lọ, ti wọn ba fofin ọhun mulẹ. Akọwe ẹgbẹ naa, ẹka ti ilẹ Yoruba, Mallam Maikudi Usman, lo ṣekilọ yii, nibi apero ita gbangba kan tawọn aṣofin ipinlẹ Eko ṣe ninu ọgba ile aṣofin ọhun to wa l’Alausa, Ikẹja, nipinlẹ Eko. Apero naa waye lati mọ ero araalu lori abadofin ta ko fifi maaluu jẹko ni gbangba nipinlẹ Eko, eyi tawọn aṣofin naa ti ba iṣẹ jinna lori rẹ. Usman ni loootọ lawọn o nifẹẹ si bi awọn darandaran kan ṣe n huwakiwa, nigba ti wọn ba lọọ fi maaluu jẹko loko oloko, ti wọn ba ire-oko jẹ, tabi ti wọn tun huwa ọdaran mi-in, o ni ọpọ awọn darandaran wọnyi ki i ṣe ọmọ ẹgbẹ awọn, ajoji onimaaluu ni ọpọ ninu wọn. O ni ajọṣe to danmọran ti wa laarin awọn darandaran ọmọ ẹgbẹ MACBAN pẹlu awọn baalẹ ati ọba to laṣẹ awọn agbegbe tawọn ti n fi ẹran jẹko debii pe ko si wahala kankan mọ bayii. O ni ti abadofin ‘ma fi maaluu jẹko ni gbangba’ yii ba dofin, owo nla lawọn maa maa na lati pese ounjẹ ati itọju fun awọn maaluu, boun si ṣe n wo o, afaimọ ni owo tawọn eeyan yoo maa ra maaluu kan ko ni i to miliọnu meji naira, tabi ko ju bẹẹ lọ, tori ọsin maaluu loju kan wọn lowo ju dida ẹran kiri lọ.


Usman ni loootọ lawọn o nifẹẹ si bi awọn darandaran kan ṣe n huwakiwa, nigba ti wọn ba lọọ fi maaluu jẹko loko oloko, ti wọn ba ire-oko jẹ, tabi ti wọn tun huwa ọdaran mi-in, o ni ọpọ awọn darandaran wọnyi ki i ṣe ọmọ ẹgbẹ awọn, ajoji onimaaluu ni ọpọ ninu wọn. O ni ajọṣe to danmọran ti wa laarin awọn darandaran ọmọ ẹgbẹ MACBAN pẹlu awọn baalẹ ati ọba to laṣẹ awọn agbegbe tawọn ti n fi ẹran jẹko debii pe ko si wahala kankan mọ bayii. O ni ti abadofin ‘ma fi maaluu jẹko ni gbangba’ yii ba dofin, owo nla lawọn maa maa na lati pese ounjẹ ati itọju fun awọn maaluu, boun si ṣe n wo o, afaimọ ni owo tawọn eeyan yoo maa ra maaluu kan ko ni i to miliọnu meji naira, tabi ko ju bẹẹ lọ, tori ọsin maaluu loju kan wọn lowo ju dida ẹran kiri lọ. Yatọ siyẹn, Usman ni “Awọn eeyan wa o mọ nipa ọsin maaluu ninu ọgba, eyi to ti mọ wọn lara ni fifi ẹran jẹko kaakiri, boya ki ijọba fun wa laaye lati ṣẹṣẹ maa kọ awọn darandaran ni ọsin ti igbalode tẹẹ n sọ yii, tori a o mọ nipa ẹ tẹlẹ. Ijọba tun ni lati pese ilẹ, owo ati awọn nnkan mi-in ta a maa nilo ti wọn o ba fẹ ka fi maaluu jẹko kaakiri. Nipinlẹ Ondo, Ọyọ ati Ekiti, ti wọn tiẹ ni papa ijẹko to pọ ju ti Eko lọ, a ti ṣẹpade pẹlu awọn onilẹ ati awọn alaṣẹ ibẹ, ajọsọ ati agbọye si ti wa laarin wa, pẹlu adehun ti a jọ fẹnuko le lori.” Ṣugbọn nigba to n fesi lori ọrọ yii, olori awọn aṣofin naa, Ọnarebu Mudashiru Ọbasa, ẹni ti Igbakeji rẹ, Ọnarebu Wasiu Ẹṣinlokun-Sanni, ṣoju fun sọ pe loootọ ni ọsin ẹran loju kan wọn lowo ju fifi ẹran jẹko ni gbangba lọ, ṣugbọn iwọnba ni inira ti ayipada naa yoo mu wa nibẹrẹ, to ba ya, awọn eeyan yoo janfaani ofin tuntun tawọn n po pọ lọwọ yii.


Yatọ siyẹn, Usman ni “Awọn eeyan wa o mọ nipa ọsin maaluu ninu ọgba, eyi to ti mọ wọn lara ni fifi ẹran jẹko kaakiri, boya ki ijọba fun wa laaye lati ṣẹṣẹ maa kọ awọn darandaran ni ọsin ti igbalode tẹẹ n sọ yii, tori a o mọ nipa ẹ tẹlẹ. Ijọba tun ni lati pese ilẹ, owo ati awọn nnkan mi-in ta a maa nilo ti wọn o ba fẹ ka fi maaluu jẹko kaakiri. Nipinlẹ Ondo, Ọyọ ati Ekiti, ti wọn tiẹ ni papa ijẹko to pọ ju ti Eko lọ, a ti ṣẹpade pẹlu awọn onilẹ ati awọn alaṣẹ ibẹ, ajọsọ ati agbọye si ti wa laarin wa, pẹlu adehun ti a jọ fẹnuko le lori.” Ṣugbọn nigba to n fesi lori ọrọ yii, olori awọn aṣofin naa, Ọnarebu Mudashiru Ọbasa, ẹni ti Igbakeji rẹ, Ọnarebu Wasiu Ẹṣinlokun-Sanni, ṣoju fun sọ pe loootọ ni ọsin ẹran loju kan wọn lowo ju fifi ẹran jẹko ni gbangba lọ, ṣugbọn iwọnba ni inira ti ayipada naa yoo mu wa nibẹrẹ, to ba ya, awọn eeyan yoo janfaani ofin tuntun tawọn n po pọ lọwọ yii. Ẹṣinlokun-Sanni ni “Se ẹ ranti pe tẹlẹtẹlẹ, gbangba tawọn eeyan n sin adiẹ, gbangba ni wọn n sin ẹlẹdẹ, ṣugbọn ni bayii, inu keeji (cage) ni wọn ti n sin wọn, ko si sẹni to tun n saroye lori owo ti wọn n ta awọn nnkan ọsin wọnyi mọ, tabi ki wọn tun da ọsin adiẹ ati ẹlẹdẹ pada soko aarọ ti wọn ti n sin wọn ni gbangba tẹlẹ. Bẹẹ ni ti maaluu yii naa maa ri to ba ya, o le kọkọ nira diẹ o, ṣugbọn irọrun lo maa ja si nigbẹyin.”


Ẹṣinlokun-Sanni ni “Se ẹ ranti pe tẹlẹtẹlẹ, gbangba tawọn eeyan n sin adiẹ, gbangba ni wọn n sin ẹlẹdẹ, ṣugbọn ni bayii, inu keeji (cage) ni wọn ti n sin wọn, ko si sẹni to tun n saroye lori owo ti wọn n ta awọn nnkan ọsin wọnyi mọ, tabi ki wọn tun da ọsin adiẹ ati ẹlẹdẹ pada soko aarọ ti wọn ti n sin wọn ni gbangba tẹlẹ. Bẹẹ ni ti maaluu yii naa maa ri to ba ya, o le kọkọ nira diẹ o, ṣugbọn irọrun lo maa ja si nigbẹyin.”


Hisbah gbẹsẹ le ọti bia to din diẹ lẹgbẹrun mẹfa ni Kano

Ọti bia to din diẹ lẹgbẹrun mẹfa katinni (5,760 cartons), ni ikọ ọlọpaa Sharia ni Kano, Hisbah, gbẹsẹ le l’Ọjọruu, ọjọ kẹjọ, oṣu kẹsan-an yii, nigba ti tirela meji fẹẹ ko awọn ọti oriṣiiriṣii ọhun wọ ilu Kano. Nnkan bii aago mẹrin idaji ọjọ naa ni ikọ Hisbah da awọn tirela meji to ko ọti ọhun duro, ti wọn si fi agbara ofin mu wọn, ti wọn ko jẹ ki wọn lọọ pin awọn ọti naa sigboro lọdọ awọn oniṣowo rẹ. Ọga agba Hisbah, Dokita Harun Ibn-Sina, ṣalaye ninu atẹjade to fi sita latọwọ alukoro rẹ, Lawan Ibrahim, pe eewọ ni ọti mimu ni Kano, nitori awọn ko fẹ ohun ti yoo maa pa awọn eeyan tabi ti yoo maa mu wọn ṣe werewere. O ni ki i ṣe ọti mimu nikan o, atawọn oogun oloro to n mu eeyan ṣe lodilodi ai (high) pẹlu. O lawọn yoo maa gbe ogun ti wọn bi wọn ba wọlu naa wa, ko ni i de ọdọ awọn to fẹẹ lo o tawọn yoo fi gbẹsẹ le e Ọga Hisbah naa gboriyin fawọn oṣiṣẹ rẹ to tete gbegi dina ọti rẹpẹtẹ to fẹẹ wọ Kano wa naa, o ni igbogunti iwa ibajẹ laarin awọn ọdọ ko ni i duro, yoo maa lọọ bẹẹ ni.


Awọn agbebọn ji oṣiṣẹ Oloye Ọbasanjọ mẹta gbe l’Ọbafẹmi Owode

Titi di ba a ṣe n sọ yii ni wọn ṣi n wa awọn oṣiṣẹ aarẹ tẹlẹ, Oloye Oluṣẹgun Ọbasanjọ, tawọn agbebọn ji gbe lasiko ti wọn n lọ sibi iṣẹ wọn ni Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii. Gẹgẹ bi iweeroyin Punch ṣe sọ, Ọbasanjọ Holdings, to wa loju ọna Kọbapẹ, nijọba ibilẹ Ọbafẹmi Owode ni wọn ti dena de awọn eeyan naa. Abule kan ti wọn n pe ni Seseri, ni wọn ti pada mu wọn lẹyin ti wọn dana ibọn bo ọkọ Hilux ti wọn wa ninu rẹ, ti wọn si ko wọn lọ ni nnkan bii aago mẹrin irọlẹ Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii. A gbọ pe alamojuto ọrọ owo, ayewe-owo-wo agba ati manija kan ni awọn agbebọn naa ji lọ, ti wọn ko si ti i mọ ibi ti wọn wa di ba a ṣe n sọ yii Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Abimbọla Oyeyẹmi, fidi iṣẹlẹ naa mulẹ. O ni ni nnkan bii aago mẹfa irọlẹ ni wọn ko awọn eeyan naa lọ.


Olukọ Fasiti Ifẹ ti wọn da duro ni: Ko si ẹri pe mo huwa ti ko dara si akẹkọọ-binrin kankan

Florence Babaṣọla Olukọ Fasiti Ọbafẹmi Awolọwọ, Ileefẹ, ti awọn ọmọ igbimọ oluṣakoso ileewe naa da duro laipẹ yii lori ẹsun pe o tasẹ agẹrẹ si akẹkọọ-binrin kan, Dokita Adebayọ Mosọbalaje, ti sọ pe mọkaruuru ni igbesẹ ti igbimọ naa gbe. O ni oun yoo gbe ọrọ naa lọ sile-ẹjọ lati pe igbesẹ awọn igbimọ ọhun nija, nitori o ta ko ẹtọ ọmọniyan pẹlu ofin to n ṣakoso ibaṣepọ laarin olukọ ati akẹkọọ ni fasiti naa. Nigba to n sọrọ lori bi wọn ṣe yọ ọ niṣẹ, Mosọbalaje ṣalaye pe igbimọ to maa n fiya jẹ ẹnikẹni to ba huwa aitọ ni fasiti naa, Council Disciplinary Panel ati Joint Senate, ti wọn wadii ẹsun naa sọ pe ko si ẹri arigbamu kankan pe ohun huwa naa, ṣugbọn iyalẹnu lo jẹ bi awọn igbimọ oluṣakoso ṣe kede idaduro oun. O ni ọdun 2013 ni akẹkọọ-binrin naa wọle si OAU, ọdun 2017 lo si wa si ọfiisi oun lati beere nipa projẹẹti aṣekagbaa ẹkọ rẹ, ọjọ naa si ni wọn ni iṣẹlẹ naa ṣẹlẹ. O sọ siwaju pe lọjọ karun-un, oṣu keje, ọdun 2018, ni ẹnikan lati Center for Gender ba akẹkọọ-binrin naa kọwe ẹsun mọ oun lẹsẹ lọ siwaju Giiwa fasiti naa, Eyitọpẹ Ogunbọdẹde. Mosọbalaje sọ pe giwa gbe igbimọ oluwadii kan kalẹ, oun si kọwe fipo silẹ gẹgẹ bii ọmọ igbimọ oluṣakoso fasiti naa (university’s governing council), oun si sọ fun igbimọ naa pe irọ to jinna soootọ ni ẹsun naa.


O ni ọdun 2013 ni akẹkọọ-binrin naa wọle si OAU, ọdun 2017 lo si wa si ọfiisi oun lati beere nipa projẹẹti aṣekagbaa ẹkọ rẹ, ọjọ naa si ni wọn ni iṣẹlẹ naa ṣẹlẹ. O sọ siwaju pe lọjọ karun-un, oṣu keje, ọdun 2018, ni ẹnikan lati Center for Gender ba akẹkọọ-binrin naa kọwe ẹsun mọ oun lẹsẹ lọ siwaju Giiwa fasiti naa, Eyitọpẹ Ogunbọdẹde. Mosọbalaje sọ pe giwa gbe igbimọ oluwadii kan kalẹ, oun si kọwe fipo silẹ gẹgẹ bii ọmọ igbimọ oluṣakoso fasiti naa (university’s governing council), oun si sọ fun igbimọ naa pe irọ to jinna soootọ ni ẹsun naa. O ni akẹkọọ-binrin naa sọ pe oun ka (recorded) iṣẹlẹ naa silẹ lọdun 2017, iwadii si bẹrẹ lọdun 2018, obinrin naa si tun sọ pe iṣẹlẹ naa ko ni ipa kankan lori maaki ti oun gba jade. Ọkunrin yii ni ọdun 2006 loun darapọ mọ fasiti naa bii olukọ, ko si si ẹsun kankan to jọ mọ eleyii nipa oun ri, bẹẹ ni oun ko gba iwe ‘waa wi tẹnu ẹ’ ri rara. O fi kun ọrọ rẹ pe olufisun oun ko figba kankan yọju siwaju igbimọ oluwadii, bẹẹ ni ko sẹni to mọ ohun (voice) awọn ti wọn n sọrọ ninu fọnran (tape) ti wọn fi ka ẹsun si oun lẹsẹ.


O ni akẹkọọ-binrin naa sọ pe oun ka (recorded) iṣẹlẹ naa silẹ lọdun 2017, iwadii si bẹrẹ lọdun 2018, obinrin naa si tun sọ pe iṣẹlẹ naa ko ni ipa kankan lori maaki ti oun gba jade. Ọkunrin yii ni ọdun 2006 loun darapọ mọ fasiti naa bii olukọ, ko si si ẹsun kankan to jọ mọ eleyii nipa oun ri, bẹẹ ni oun ko gba iwe ‘waa wi tẹnu ẹ’ ri rara. O fi kun ọrọ rẹ pe olufisun oun ko figba kankan yọju siwaju igbimọ oluwadii, bẹẹ ni ko sẹni to mọ ohun (voice) awọn ti wọn n sọrọ ninu fọnran (tape) ti wọn fi ka ẹsun si oun lẹsẹ.


O ṣẹlẹ, wọn ni ole ti ji faili ẹjọ awọn ọmọ Sunday Igboho gbe o

L’Ọjọruu ọsẹ yii ni esuke wọ rara ni kootu giga ilu Abuja, nibi ti wọn ti n ṣe ẹjọ Sunday Igboho. Lọọya awọn DSS, Idowu Awo, sọ fun ile-ẹjọ pe awọn adigunjale da ẹlẹgbẹ oun to n gbe faili ẹjọ awọn ọmọ ẹyin Igboho lọna, wọn si gba a lọwọ rẹ. Ọkunrin naa tẹsiwaju pe mọto awọn ọdaran ti wọn maa n ti ẹni to ba ko si wọn lọwọ bọ silẹ lori ere, eyi ti wọn n pe ni wan ṣansi (one chance) ni ẹlẹgbẹ oun naa wọ lai mọ, bi wọn ṣe gba faili ẹjọ naa lọwọ rẹ niyẹn. Lọọya awọn DSS yii tẹsiwaju pe ki i ṣe iwe ẹjọ yii nikan ni wọn gba lọwọ rẹ, o ni wọn tun gba awọn nnkan mi-in to tun ni lọwọ naa. Ṣugbọn lọọya awọn ọmọ ẹyin Igboho, Pẹlumi Ọlajẹngbesi, sọ pe kayeefi nla gbaa ni ohun ti agbẹnusọ awọn DSS sọ yii. O ni bi ole ba le da DSS lọna l’Abuja bi wọn ṣe lagbara to, ti wọn ni ẹṣọ alaabo lawọn to, a jẹ pe ko si ireti kankan mọ fun mẹkunnu lasan niyẹn.


Lọọya awọn DSS yii tẹsiwaju pe ki i ṣe iwe ẹjọ yii nikan ni wọn gba lọwọ rẹ, o ni wọn tun gba awọn nnkan mi-in to tun ni lọwọ naa. Ṣugbọn lọọya awọn ọmọ ẹyin Igboho, Pẹlumi Ọlajẹngbesi, sọ pe kayeefi nla gbaa ni ohun ti agbẹnusọ awọn DSS sọ yii. O ni bi ole ba le da DSS lọna l’Abuja bi wọn ṣe lagbara to, ti wọn ni ẹṣọ alaabo lawọn to, a jẹ pe ko si ireti kankan mọ fun mẹkunnu lasan niyẹn. Lọọya DSS to ni iwe ipẹjọ ti sọnu yii ko yee sọ tiẹ ṣa, niṣe lo ni ki Adajọ Obiora Egwuatu to n gbọ ẹjọ naa fun awọn lọjọ mi-in ti igbẹjọ yoo maa tẹsiwaju.


Lọọya DSS to ni iwe ipẹjọ ti sọnu yii ko yee sọ tiẹ ṣa, niṣe lo ni ki Adajọ Obiora Egwuatu to n gbọ ẹjọ naa fun awọn lọjọ mi-in ti igbẹjọ yoo maa tẹsiwaju.


DSS fẹsun afẹmiṣofo kan awọn ọmọọṣẹ Igboho meji to wa lọdọ wọn

Ikọ ọtẹlẹmuyẹ DSS ti fẹsun afẹmiṣofo kan meji ninu awọn ọmọ ẹyin Sunday Igboho, awọn naa ni Noah Oyetunji ati Amudat Babatunde to jẹ obinrin kan ṣoṣo to wa ninu wọn. Ẹ oo ranti pe o le loṣu meji tawọn ọmọ ẹyin Sunday Igboho mejila ti wọn ko pamọ fi wa lahaamọ DSS l’Abuja, ki wọn too fi awọn mẹjọ silẹ ninu wọn lọgbọnjọ, oṣu kẹjọ, ti wọn si fi awọn meji mi-in silẹ lọjọ Ẹti to kọja, ṣugbọn ti wọn kọ lati fi Noah ati Amudat silẹ. Nigba to n ṣalaye idi tawọn meji yoo ṣi fi wa lahaamọ, agbẹjọrọ DSS, S.M Bello, sọ pe Noah Oyetunji ni awọn nnkan ija oloro to le fẹmi eeyan ṣofo lọwọ, bẹẹ ni Amudat Babatunde n polongo iwa ifẹmiṣofo loju opo Fesibuuku rẹ lori ayelujara. Ẹsun marun-un ọtọọtọ to ni i ṣe pẹlu ifẹmiṣofo ni wọn fi kan awọn ọmọ ẹyin Igboho meji yii. Ṣugbọn lọọya awọn olujẹjọ, Amofin Pẹlumi Ọlajengbesi, sọ pe awọn ẹsun ti wọn fi kan wọn yii ko nitumọ rara. O ni ohun to bi eeyan ninu ni, o ti ni loju pẹlu, ko si fẹsẹ mulẹ nibi kankan.


Ẹsun marun-un ọtọọtọ to ni i ṣe pẹlu ifẹmiṣofo ni wọn fi kan awọn ọmọ ẹyin Igboho meji yii. Ṣugbọn lọọya awọn olujẹjọ, Amofin Pẹlumi Ọlajengbesi, sọ pe awọn ẹsun ti wọn fi kan wọn yii ko nitumọ rara. O ni ohun to bi eeyan ninu ni, o ti ni loju pẹlu, ko si fẹsẹ mulẹ nibi kankan. Lati ọjọ kin-in-ni, oṣu keje, ọdun 2021 yii, ti awọn DSS ti ya bo ile Igboho loru, ni Soka, n’Ibadan, ti wọn paayan meji nibẹ, ti wọn si ba ọpọ dukia jẹ, ti wọn tun ko mejila ninu awọn ọmọ ẹyin rẹ si ahamọ lawọn amofin gbogbo ti n sọ pe iwa to lodi sofin gbaa ni DSS hu. Bi ko si jẹ pe awọn to n ja fun itusilẹ awọn ọmọ ẹyin ajijagbara naa ko sinmi ni, ahamọ ni gbogbo wọn ko ba ṣi wa.


Lati ọjọ kin-in-ni, oṣu keje, ọdun 2021 yii, ti awọn DSS ti ya bo ile Igboho loru, ni Soka, n’Ibadan, ti wọn paayan meji nibẹ, ti wọn si ba ọpọ dukia jẹ, ti wọn tun ko mejila ninu awọn ọmọ ẹyin rẹ si ahamọ lawọn amofin gbogbo ti n sọ pe iwa to lodi sofin gbaa ni DSS hu. Bi ko si jẹ pe awọn to n ja fun itusilẹ awọn ọmọ ẹyin ajijagbara naa ko sinmi ni, ahamọ ni gbogbo wọn ko ba ṣi wa.


Wọn fọmọ ọdun mọkandinlogun lọkọ ni tipatipa l’Adamawa, lo ba gun ọkunrin naa pa

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Atimọle ọlọpaa ni ọmọbinrin ẹni ọdun mọkandinlogun kan ti wọn pe orukọ ẹ ni Rumasau Muhammed, wa bayii, nipinlẹ Adamawa. Ọkọ to fẹ lọjọ kẹfa, oṣu kẹjọ ọdun yii lo gun lọbẹ pa ti wọn fi mu un. Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Adamawa, Suleiman Ngoroje, ṣalaye pe iwadii awọn fidi ẹ mulẹ, pe ọmọdebinrin yii ko nifẹẹ Muhammad Adamu, ọkọ rẹ ti wọn fipa mu un fẹ. O ni awọn obi iyawo yii ni wọn fipa ṣegbeyawo fun un pẹlu Muhammadu, ti wọn fa a fọkọ loṣu kẹjọ ọdun yii, nigba to si pe ọsẹ mẹta geerege ti wọn segbeyawo ọhun ni Rumasau gun ọkọ ẹ pa yii. Lori idi to fi gun ọkunrin ẹni ọdun marundinlogoji naa pa, o ni iwadii fi han pe ọmọ ọdun mọkandinlogun naa ti n beere ikọsilẹ lọwọ ọkọ rẹ yii tipẹ, to n sọ pe oun ko nifẹẹ rẹ, ko jẹ kawọn tete kọ ara wọn. Ṣugbọn ọkọ iyawo naa ki i gba, oun fẹẹ maa ṣọkọ Rumasau lọ ni.


O ni awọn obi iyawo yii ni wọn fipa ṣegbeyawo fun un pẹlu Muhammadu, ti wọn fa a fọkọ loṣu kẹjọ ọdun yii, nigba to si pe ọsẹ mẹta geerege ti wọn segbeyawo ọhun ni Rumasau gun ọkọ ẹ pa yii. Lori idi to fi gun ọkunrin ẹni ọdun marundinlogoji naa pa, o ni iwadii fi han pe ọmọ ọdun mọkandinlogun naa ti n beere ikọsilẹ lọwọ ọkọ rẹ yii tipẹ, to n sọ pe oun ko nifẹẹ rẹ, ko jẹ kawọn tete kọ ara wọn. Ṣugbọn ọkọ iyawo naa ki i gba, oun fẹẹ maa ṣọkọ Rumasau lọ ni. Nigba to jọ pe Oloogbe ko ni i gba ki igbeyawo naa tuka ni iyawo fi ọbẹ gun un nikun labule Wuro Yanka, nijọba ibilẹ Shelleng, l’Adamawa ti wọn n gbe. Ẹnikan to jẹ ọrẹ ọkọ, ti wọn pe orukọ ẹ ni Jophas Johnsley lo kọkọ mọ ohun to ṣẹlẹ nile awọn tọkọ-tiyawo naa, nigba ti wọn si gbe Muhammed lọ sọsibitu fun itọju to jẹ niṣe lo ku sọhun-un, iyẹn ni ọrẹ rẹ yii ṣe lọọ sọ fun wọn ni teṣan ọlọpaa, ti wọn fi waa mu iyawo to gun ọkọ rẹ pa naa. Awọn ọlọpaa ṣi wa lẹnu ẹ, gẹgẹ bi Alukoro wọn l’Adamawa ṣe wi.


Nigba to jọ pe Oloogbe ko ni i gba ki igbeyawo naa tuka ni iyawo fi ọbẹ gun un nikun labule Wuro Yanka, nijọba ibilẹ Shelleng, l’Adamawa ti wọn n gbe. Ẹnikan to jẹ ọrẹ ọkọ, ti wọn pe orukọ ẹ ni Jophas Johnsley lo kọkọ mọ ohun to ṣẹlẹ nile awọn tọkọ-tiyawo naa, nigba ti wọn si gbe Muhammed lọ sọsibitu fun itọju to jẹ niṣe lo ku sọhun-un, iyẹn ni ọrẹ rẹ yii ṣe lọọ sọ fun wọn ni teṣan ọlọpaa, ti wọn fi waa mu iyawo to gun ọkọ rẹ pa naa. Awọn ọlọpaa ṣi wa lẹnu ẹ, gẹgẹ bi Alukoro wọn l’Adamawa ṣe wi.


Okuta ni Oluwapelumi la mọ Jafaru lori tiyẹn fi ku, ladajọ ba ni ko maa lọ sẹwọn l’Ekiti

Taofeek Surdiq, Ado-Ekiti Ile-ẹjọ Majsitreeti kan to wa niluu Ado-Ekiti ti paṣẹ l’Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii, pe ki ọmọ ogun ọdun kan, Oluwapẹlumi Alọ, maa lọọ gbatẹgun lọgba ẹwọn titi di igba kan na. Ọmọkunrin to n kọ iṣẹ mẹkaniiki niluu Iyin-Ekiti lawọn ọlọpaa gbe wa si kootu lori ẹsun igbimọ-pọ lati paayan. Agbefọba, Insipẹkitọ Bamikọle Ọlasunkanmi, ṣalaye niwaju adajọ pe Oluwapẹlumi ṣẹ ẹṣẹ naa lọjọ kẹrinlelogun, oṣu keje, ọdun yii, niluu Iyin-Ekiti, nijọba ibilẹ Irẹpọdun/Ifẹlodun, nipinlẹ Ekiti. Agbefọba yii sọ pe ọdaran naa atawọn kan ti ọlọpaa ṣi n wa bayii ni wọn gbimọ-po, ti wọn si pa ọkunrin kan to n ta awó tutu niluu naa ti orukọ rẹ n jẹ Jafaru Mohammed. O ṣalaye pe lọjọ ti iṣẹlẹ naa ṣẹlẹ, ija kekere kan lo waye laarin Oluwapẹlumi ati oloogbe naa, ti ọdaran yii si gbe okuta nla kan, to la a mọ oloogbe naa lori, eleyi to pada ja si iku fun un. Ẹsẹ yii ni agbefọba naa juwe gẹgẹ bii oun to lodi sofin 516 to jẹ ofin iwa ọdaran tipinle Ekiti n lo, ti wọn kọ ni ọdun 2012.


Agbefọba yii sọ pe ọdaran naa atawọn kan ti ọlọpaa ṣi n wa bayii ni wọn gbimọ-po, ti wọn si pa ọkunrin kan to n ta awó tutu niluu naa ti orukọ rẹ n jẹ Jafaru Mohammed. O ṣalaye pe lọjọ ti iṣẹlẹ naa ṣẹlẹ, ija kekere kan lo waye laarin Oluwapẹlumi ati oloogbe naa, ti ọdaran yii si gbe okuta nla kan, to la a mọ oloogbe naa lori, eleyi to pada ja si iku fun un. Ẹsẹ yii ni agbefọba naa juwe gẹgẹ bii oun to lodi sofin 516 to jẹ ofin iwa ọdaran tipinle Ekiti n lo, ti wọn kọ ni ọdun 2012. Agbefọba naa waa tọrọ aaye ranpẹ lọwọ ile-ẹjọ naa pe ki oun le raaye fi iwe ẹsun naa ṣọwọ si ajọ to n gba ile-ẹjọ nimọran (DPP), fun imọran ati ki oun le ri aaye ko awọn ẹlẹrii oun jọ. O ṣeleri pe oun ṣetan lati ko awọn ẹlẹrii mẹta wa si ile-ẹjọ naa, ṣugbọn aaye ranpẹ yii ni oun yoo fi ṣa awọn ẹlẹrii oun jọ lati fara han ni kootu naa. Onidaajọ Abduhamid Lawal sọ pe ki ọdaran ọhun maa lọ si ọgba ẹwọn fun igba kan na, o si sun igbẹjọ si ọjọ kẹtalelogun, oṣu kẹsan-an, odun 2021.


Agbefọba naa waa tọrọ aaye ranpẹ lọwọ ile-ẹjọ naa pe ki oun le raaye fi iwe ẹsun naa ṣọwọ si ajọ to n gba ile-ẹjọ nimọran (DPP), fun imọran ati ki oun le ri aaye ko awọn ẹlẹrii oun jọ. O ṣeleri pe oun ṣetan lati ko awọn ẹlẹrii mẹta wa si ile-ẹjọ naa, ṣugbọn aaye ranpẹ yii ni oun yoo fi ṣa awọn ẹlẹrii oun jọ lati fara han ni kootu naa. Onidaajọ Abduhamid Lawal sọ pe ki ọdaran ọhun maa lọ si ọgba ẹwọn fun igba kan na, o si sun igbẹjọ si ọjọ kẹtalelogun, oṣu kẹsan-an, odun 2021.


Wọn ni arun Kọlẹra pa eeyan mẹẹẹdọgbọn l’Ogun, ṣugbọn ijọba ni irọ ni

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Lọjọ Sannde ọsẹ yii, Kọmiṣanna eto ilera nipinlẹ Ogun, Dokita Tomi Coker, fi atẹjade kan sita lati ṣalaye nipa arun onigbameji, iyẹn kọlẹra to bẹ silẹ lawọn agbegbe kan ni Magboro, nijọba ibilẹ Ọbafẹmi Owode. Ṣugbọn nigba ti yoo fi di ọjọ Iṣẹgun ọsẹ yii kan naa, iroyin gbode pe eeyan mẹẹẹdọgbọn (25) laisan naa ti pa, eyi ti Tomi Coker sọ pe ko ri bẹẹ, o ni irọ gbuu ni. Laarin awọn ọlọkada atawọn to n ṣa ilẹ kiri ni wọn ni arun naa ti n ṣọṣẹ lawọn agbegbe bii Magboro, Arepo, Akeran, Abule-Oko, Akintọnde ati bẹẹ bẹẹ lọ. Alaga CDS agbegbe naa, Oluwaṣẹgun Ọladoṣu, lo sọ ọ di mimọ pe eeyan mẹẹẹdọgbọn ni aisan naa ti pa lawọn agbegbe yii. O ni ni Kara lasan, awọn Hausa bii mẹẹẹdogun lo ti ba aisan naa rin laarin asiko to bẹ silẹ yii. Ṣugbọn ijọba ipinlẹ Ogun ni ko si akọsilẹ ohun to jọ onka yii lọdọ awọn, Kọmiṣanaa eto ilera naa ṣalaye pe ko ti i si akọsilẹ iku kankan nipasẹ aisan yii laarin wakati mẹrinlelogun.


Alaga CDS agbegbe naa, Oluwaṣẹgun Ọladoṣu, lo sọ ọ di mimọ pe eeyan mẹẹẹdọgbọn ni aisan naa ti pa lawọn agbegbe yii. O ni ni Kara lasan, awọn Hausa bii mẹẹẹdogun lo ti ba aisan naa rin laarin asiko to bẹ silẹ yii. Ṣugbọn ijọba ipinlẹ Ogun ni ko si akọsilẹ ohun to jọ onka yii lọdọ awọn, Kọmiṣanaa eto ilera naa ṣalaye pe ko ti i si akọsilẹ iku kankan nipasẹ aisan yii laarin wakati mẹrinlelogun. O ni ko tilẹ si alaaarẹ rẹpẹtẹ ti Kọlẹra naa da gunlẹ lasiko yii, nitori eyi ti ko ba wa ti gba itọju, Ọjọruu ni yoo si gba idasilẹ, ti yoo maa lọ sile rẹ pada, ti yoo kuro ni ọsibitu alabọọde to wa ni Magboro, nibi to ti n gba itọju. Dokita Coker ṣalaye pe lati inu igbọnsẹ ni kokoro to n fa aisan yii ti n wa, awọn ti wọn n ṣegbọnsẹ tan ti wọn ki i fọwọ, ti wọn yoo fi ọwọ naa jẹun bẹẹ ko le ṣai lugbadi aisan bii eyi. O tẹsiwaju pe ṣiṣẹ igbọnsẹ kaakiri ilẹ lai tẹle ofin imọtoto naa le fa ajakalẹ arun yii.


O ni ko tilẹ si alaaarẹ rẹpẹtẹ ti Kọlẹra naa da gunlẹ lasiko yii, nitori eyi ti ko ba wa ti gba itọju, Ọjọruu ni yoo si gba idasilẹ, ti yoo maa lọ sile rẹ pada, ti yoo kuro ni ọsibitu alabọọde to wa ni Magboro, nibi to ti n gba itọju. Dokita Coker ṣalaye pe lati inu igbọnsẹ ni kokoro to n fa aisan yii ti n wa, awọn ti wọn n ṣegbọnsẹ tan ti wọn ki i fọwọ, ti wọn yoo fi ọwọ naa jẹun bẹẹ ko le ṣai lugbadi aisan bii eyi. O tẹsiwaju pe ṣiṣẹ igbọnsẹ kaakiri ilẹ lai tẹle ofin imọtoto naa le fa ajakalẹ arun yii. Lati ṣẹgun ẹ ṣa, o ni ijọba ti ṣeto aaye itọju sagbegbe naa fawọn to ba ṣẹlẹ si, awọn si ti ba awọn ọba ati baalẹ ibẹ sọrọ lati maa la awọn eeyan wọn lọye lori imọtoto. Lati mọ iye eeyan ti kinni ọhun ti ti si koto, Dokita Coker ni iwadii ṣi n tẹsiwaju. Ni ibẹrẹ pẹpẹ ajakalẹ arun yii, Dokita Coker sọ pe iwadii fi han pe alejo ni ẹni to ko o de ipinlẹ yii, o ni ẹni naa rin irinajo, nigba to de lo gbe wahala onigbameji de.


Lati ṣẹgun ẹ ṣa, o ni ijọba ti ṣeto aaye itọju sagbegbe naa fawọn to ba ṣẹlẹ si, awọn si ti ba awọn ọba ati baalẹ ibẹ sọrọ lati maa la awọn eeyan wọn lọye lori imọtoto. Lati mọ iye eeyan ti kinni ọhun ti ti si koto, Dokita Coker ni iwadii ṣi n tẹsiwaju. Ni ibẹrẹ pẹpẹ ajakalẹ arun yii, Dokita Coker sọ pe iwadii fi han pe alejo ni ẹni to ko o de ipinlẹ yii, o ni ẹni naa rin irinajo, nigba to de lo gbe wahala onigbameji de. Ati pe ile igbọnsẹ gbogbogbo (public toilet) ni wọn ti n ko kinni naa to fi n tan kari, atawọn to n ṣegbọnsẹ silẹ kiri laibikita. O ni ijọba ti ti ile igbọnsẹ gbogbogbo ti wọn fura si pe arun naa ti n tan kalẹ pa, aaye itọju si ti wa fawọn ti kinni naa ba ṣi n ṣe.


Ati pe ile igbọnsẹ gbogbogbo (public toilet) ni wọn ti n ko kinni naa to fi n tan kari, atawọn to n ṣegbọnsẹ silẹ kiri laibikita. O ni ijọba ti ti ile igbọnsẹ gbogbogbo ti wọn fura si pe arun naa ti n tan kalẹ pa, aaye itọju si ti wa fawọn ti kinni naa ba ṣi n ṣe.


Ademọla Adeleke balẹ sipinlẹ Ọṣun, o ni ki  Oyetọla maa palẹ ẹru rẹ mọ l’Abere

Florence Babaṣọla Lẹyin asiko diẹ to lo loke-okun lati fi fimọ kun imọ, Sẹnetọ Ademọla Adeleke pada sipinlẹ Ọṣun lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii, o si sọ pe asiko ti to fun ẹgbẹ oṣelu APC lati maa palẹ ẹru wọn mọ. Ademọla lo dije dupo gomina ipinlẹ Ọṣun labẹ ẹgbẹ oṣelu PDP lọdun 2018, ṣugbọn tijọba bọ sọwọ Gomina Adegboyega Oyetọla lẹyin atundi ibo lawọn ijọba ibilẹ mẹrin, ti ajọ INEC si kede Oyetọla bii ẹni to jawe olubori. Oniruuru ẹsun ni Adeleke koju nile-ẹjọ lẹyin idibo naa, titi de ori ahesọ pe oun kọ lo ni iwe-ẹri to lo lati dupo, ṣugbọn ṣe lo gba oke-okun lọ lati lọ fimọ kun imọ. Latilu Ibadan lawọn ọmọ ẹgbẹ ti bẹrẹ si i pade rẹ lọjọ Iṣẹgun, wọn duro niluu Ikire, Gbọngan, Akoda ati bẹẹ bẹẹ lọ, titi to fi de sẹkiteriati ẹgbẹ naa lagbegbe Biket, niluu Oṣogbo. Ninu ọrọ rẹ, Ademọla Adeleke sọ pe ṣe loun wa lati waa mu ki awọn ọna to ti wọ gun nipinlẹ Ọṣun, oun si ti ṣetan lati da ogo ipinlẹ naa pada laipẹ ọjọ rara. O ni gbogbo wahala keekeeke to wa ninu ẹgbẹ PDP l’Ọṣun ni yoo dohun igbagbe laipẹ, o si rọ gbogbo awọn ọmọ ẹgbẹ lati mọ pe ninu iṣọkan nikan ni aṣeyọri wọn lọdun to n bọ wa.


Latilu Ibadan lawọn ọmọ ẹgbẹ ti bẹrẹ si i pade rẹ lọjọ Iṣẹgun, wọn duro niluu Ikire, Gbọngan, Akoda ati bẹẹ bẹẹ lọ, titi to fi de sẹkiteriati ẹgbẹ naa lagbegbe Biket, niluu Oṣogbo. Ninu ọrọ rẹ, Ademọla Adeleke sọ pe ṣe loun wa lati waa mu ki awọn ọna to ti wọ gun nipinlẹ Ọṣun, oun si ti ṣetan lati da ogo ipinlẹ naa pada laipẹ ọjọ rara. O ni gbogbo wahala keekeeke to wa ninu ẹgbẹ PDP l’Ọṣun ni yoo dohun igbagbe laipẹ, o si rọ gbogbo awọn ọmọ ẹgbẹ lati mọ pe ninu iṣọkan nikan ni aṣeyọri wọn lọdun to n bọ wa. O sọ siwaju pe ki Gomina Oyetọla mọ pe asiko ti to, ilẹ ti mọ, imọlẹ si ti de, o ni ko ma wulẹ daamu fi owo rẹ ṣofo, ṣe ni ko bẹrẹ si i kọ iwe idagbere bayii (Handover notes). Ninu ọrọ ikini ku aabọ rẹ, Alaga ẹgbẹ PDP l’Ọṣun, Ọnarebu Sunday Bisi, ki Ademọla Adeleke kaabọ sipinlẹ Ọṣun, o ni oun mọ pe akanda ẹda kan ti ko ṣee ba fori gbari ni ọkunrin oloṣelu naa. Bisi ni ipa takuntakun ni Ademọla n ko lori ọrọ ẹgbẹ oṣelu PDP nigba ti ko si nile gan-an, eleyii to si fi i han gẹgẹ bii ẹni to nifẹẹ itẹsiwaju ni gbogbo ọna.


O sọ siwaju pe ki Gomina Oyetọla mọ pe asiko ti to, ilẹ ti mọ, imọlẹ si ti de, o ni ko ma wulẹ daamu fi owo rẹ ṣofo, ṣe ni ko bẹrẹ si i kọ iwe idagbere bayii (Handover notes). Ninu ọrọ ikini ku aabọ rẹ, Alaga ẹgbẹ PDP l’Ọṣun, Ọnarebu Sunday Bisi, ki Ademọla Adeleke kaabọ sipinlẹ Ọṣun, o ni oun mọ pe akanda ẹda kan ti ko ṣee ba fori gbari ni ọkunrin oloṣelu naa. Bisi ni ipa takuntakun ni Ademọla n ko lori ọrọ ẹgbẹ oṣelu PDP nigba ti ko si nile gan-an, eleyii to si fi i han gẹgẹ bii ẹni to nifẹẹ itẹsiwaju ni gbogbo ọna.


Gomina Oyetọla ko ẹṣọ Amọtẹkun jade l’Ọṣun

Florence Babaṣọla Lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ni Gomina ipinlẹ Ọṣun, Adegboyega Oyetọla, ṣe ikọjade awọn eeyan ọtalelọọọdunrun-un ti wọn jẹ ọmọ ikọ alaabo Amọtẹkun, o si ṣelẹri lati tun gba awọn eeyan to din diẹ ni ẹgbẹrin fun iṣeto-aabo labẹle. Nibi ayẹyẹ naa to waye lori papa iṣere ileewe Wọle Ṣoyinka Government High School, niluu Ejigbo, ni Oyetọla ti sọ pe ko le si idagbasoke nibi ti ko ba ti si aabo to peye fun ẹmi ati dukia awọn araalu. Ọjọ mẹtalelogun ni awọn eeyan ti wọn yege fun ikọ naa lo niluu Ejigbo fun idanilẹkọọ, oriṣiiriṣii awọn akọṣẹmọṣẹ nipa eto-aabo ni wọn si fun wọn nidanilẹkọọ lati le mura wọn silẹ fun ipenija ti wọn fẹẹ koju. Oyetọla ṣalaye pe ijọba oun ko ni i figba kankan fi ọrọ aabo ẹmi ati dukia pẹlu igbaye-gbadun awọn araalu ṣere rara nitori awọn nnkan yii ni ọpakutẹlẹ ijọba oun duro le. O ni eto-aabo to peye ṣe pataki fun imugbooro ọrọ-aje, idi si niyẹn ti iṣejọba oun ko ṣe fi ọwọ yẹpẹrẹ mu un latigba ti oun ti de ori aleefa. Gomina waa gba awọn ẹṣọ naa niyanju lati ṣiṣẹ idaabobo awọn araalu naa pẹlu ikoraẹni-nijaanu, iwa otitọ, ododo ati ijafafa.


Oyetọla ṣalaye pe ijọba oun ko ni i figba kankan fi ọrọ aabo ẹmi ati dukia pẹlu igbaye-gbadun awọn araalu ṣere rara nitori awọn nnkan yii ni ọpakutẹlẹ ijọba oun duro le. O ni eto-aabo to peye ṣe pataki fun imugbooro ọrọ-aje, idi si niyẹn ti iṣejọba oun ko ṣe fi ọwọ yẹpẹrẹ mu un latigba ti oun ti de ori aleefa. Gomina waa gba awọn ẹṣọ naa niyanju lati ṣiṣẹ idaabobo awọn araalu naa pẹlu ikoraẹni-nijaanu, iwa otitọ, ododo ati ijafafa. Bakan naa lo rọ awọn araalu lati fọwọsowọpọ pẹlu awọn ikọ naa, ki iṣẹ ọhun le rọrun fun wọn, ki alaafia si le jọba kaakiri ipinlẹ Ọṣun. O ni ojuṣe Amọtẹkun ni lati ṣiṣẹ papọ pẹlu awọn oṣiṣẹ alaabo, awọn fijilante, awọn ọdẹ ati awọn ikọ alaabo to ku kaakiri, ki ibaṣepọ to dan mọnran si wa laarin wọn, ki wọn si tun ba awọn awọn yooku ni ilẹ Yoruba ṣiṣẹ. Oyetọla fi kun ọrọ rẹ pe mọto ogun (20) nijọba oun ti ra fun iṣẹ awọn Amọtẹkun pẹlu oniruuru awọn nnkan ti wọn ni i ṣe, bẹẹ ni awọn ti gba awọn fijilante ọtadinlẹgbẹrin o din mẹwaa (750) lati maa sọ nnkan to ba n ṣẹlẹ layiika fun awọn Amọtẹkun.


Bakan naa lo rọ awọn araalu lati fọwọsowọpọ pẹlu awọn ikọ naa, ki iṣẹ ọhun le rọrun fun wọn, ki alaafia si le jọba kaakiri ipinlẹ Ọṣun. O ni ojuṣe Amọtẹkun ni lati ṣiṣẹ papọ pẹlu awọn oṣiṣẹ alaabo, awọn fijilante, awọn ọdẹ ati awọn ikọ alaabo to ku kaakiri, ki ibaṣepọ to dan mọnran si wa laarin wọn, ki wọn si tun ba awọn awọn yooku ni ilẹ Yoruba ṣiṣẹ. Oyetọla fi kun ọrọ rẹ pe mọto ogun (20) nijọba oun ti ra fun iṣẹ awọn Amọtẹkun pẹlu oniruuru awọn nnkan ti wọn ni i ṣe, bẹẹ ni awọn ti gba awọn fijilante ọtadinlẹgbẹrin o din mẹwaa (750) lati maa sọ nnkan to ba n ṣẹlẹ layiika fun awọn Amọtẹkun. Ninu ọrọ ikini ku aabọ alaga ikọ Amọtẹkun l’Ọṣun, Ajagun-fẹyinti Ademọla Aderibigbe, o ni o ṣe pataki lati bẹrẹ Amọtẹkun latari eto aabo to ti mẹhẹ kaakiri ilẹ Yoruba bayii. Aderibigbe dupẹ lọwọ Gomina Oyetọla fun atilẹyin igba gbogbo to n ṣe fun ikọ Amọtẹkun ati gbogbo awọn ikọ alaabo to ku, o si ṣeleri pe ikọ naa ko ni i gbọjẹgẹ ninu ojuṣe rẹ rara.


Ninu ọrọ ikini ku aabọ alaga ikọ Amọtẹkun l’Ọṣun, Ajagun-fẹyinti Ademọla Aderibigbe, o ni o ṣe pataki lati bẹrẹ Amọtẹkun latari eto aabo to ti mẹhẹ kaakiri ilẹ Yoruba bayii. Aderibigbe dupẹ lọwọ Gomina Oyetọla fun atilẹyin igba gbogbo to n ṣe fun ikọ Amọtẹkun ati gbogbo awọn ikọ alaabo to ku, o si ṣeleri pe ikọ naa ko ni i gbọjẹgẹ ninu ojuṣe rẹ rara.


Fasiti Ifẹ le Dokita Mosọbọlaje danu, wọn lo tasẹ agẹrẹ si akẹkọọ-binrin kan

Florence Babaṣọla Ninu ipinnu rẹ lati ma ṣe faaye gba iwa ṣiṣe awọn akẹkọọ-binrin baṣubaṣu, hihalẹ mọ awọn akẹkọọ ati fifipa mu awọn akẹkọọ ṣe nnkan ti wọn ko fẹẹ ṣe, Fasiti Ifẹ ti fi ọwọ osi juwe ile fun olukọ rẹ kan, Dokita Mosọbalaje. Ninu ipade igbimọ awọn oluṣakoso fasiti naa to waye lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ni wọn ti fẹnu ko pe ki Dokita Adebayọ Mosọbalaje maa lọ sile. Ninu atẹjade kan ti Alukoro fasiti naa, Abiọdun Ọlarewaju, fi sita lo ti sọ pe ẹka ti wọn ti n kọ nipa imọ ede oyinbo ni Mosọbalaje ti n ṣiṣẹ. Ọlarewaju ṣalaye pe awọn igbimọ ṣagbeyẹwo oniruuru ẹsun ti wọn fi kan olukọ yii, bẹẹ ni wọn tun ṣewadii daadaa lori ẹ, o si han gbangba pe o jẹbi. Ko baa le jẹ ẹkọ fun ẹnikẹni to ba tun fẹẹ ṣan aṣọ iru rẹ ṣoro, lo jẹ ki wọn le e danu.


Agbẹjọro bẹ Ọọni lati ba Buhari sọrọ lori awọn ọmọọṣẹ Sunday Igboho tawọn DSS kọ lati fi silẹ

Faith Adebọla Arọwa ti lọ sọdọ Ọọniriṣa, Ọba Ẹnitan Ogunwusi, Ọjaja Keji, lati da si ọrọ awọn ọmọọṣẹ Sunday Igboho meji to ṣi wa lahaamọ ileeṣẹ ọtẹlẹmuyẹ apapọ DSS l’Abuja kawọn afurasi naa le dẹni ominira bii tawọn ẹgbẹ wọn. Amofin Pẹlumi Ọlajẹngbesi, lọọya to ṣaaju awọn agbẹjọro ti wọn n ṣoju awọn mejila ti wọn mu nile Sunday Igboho lọjọsi, lo kọ lẹta pataki kan si Ọba Adeyẹye Ẹnitan Ogunwusi lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, pe ki ọba naa lo ipo rẹ lati ba Aarẹ ilẹ wa, Muhammadu Buhari, ati awọn alaṣẹ ijọba apapọ sọrọ ki wọn le tu awọn meji ọhun silẹ. Orukọ awọn meji naa tawọn oṣiṣẹ DSS kọ lati yọnda ni Amudalat Abibat Babatunde ati Jamiu Noah Oyetunji. Ọlajẹngbesi ṣalaye pe loootọ nile-ẹjọ ti yọnda beeli fawọn eeyan naa, tawọn si ti ṣe gbogbo eto to yẹ lati kaju beeli, leyii to mu ki wọn fi awọn mẹwaa lara wọn silẹ, ṣugbọn ti wọn taku lori awọn meji to ṣẹku ọhun. Amofin naa gboṣuba fun Ọọniriṣa, o lawọn mọ pe ẹni-ọwọ lọba alaye naa lọdọ ijọba, olugbeja gbogbo ọmọ Yoruba ni, awọn si fẹ ko lo anfaani yii lati da sọrọ naa, ko ba Aarẹ Muhammadu Buhari sọrọ, ki wọn le tu awọn ọmọ Sunday Igboho mejeeji to ku yii silẹ laipẹ, paapaa nitori ipo ailera ti Amdalat wa. Ọlajẹngbesi ni iwa tawọn DSS hu yii ko dara, pẹlu bi wọn ṣe kọ lati tẹle aṣẹ ile-ẹjọ delẹdelẹ.


Aarẹ bii Buhari ni Ọlọrun yoo tun fun wa ni 2023- Gomina Ebonyi

“Mo maa n sọ pe ọwọ Ọlọrun ni agbara wa, Ọlọrun yoo tun fun wa ni Aarẹ mi-in to ni ọkan rere bii Buhari, ki nnkan le daa lorilẹ-ede yii” Wọnyi lọrọ Gomina ipinlẹ Ebonyi, Ọgbẹni Dave Umahi, lọjọ Aje ọsẹ yii, nigba to n ba awọn akọroyin sọrọ lẹyin to ṣepade pẹlu Aarẹ Muhammadu Buhari tan l’Abuja. Gomina Umahi gboriyin fun Aarẹ Muhammadu Buhari lori awọn iṣẹ kan to ṣe ni Guusu Ila-Oorun Naijiria, paapaa biriiji ti wọn n pe ni Second Niger Bridge, eyi ti gomina yii ṣalaye pe o ti n gba oju ọwọ bayii. Bakan naa lo ni Buhari kare lori ọna reluwee to n ṣe fawọn ẹya Ibo. Lori idi ti Gomina Ebonyi ṣe n ṣe awọn alaye yii nipa Buhari, ọkunrin naa sọ pe ẹni ba ṣeun, ka lo ṣeun ni. O loun waa ri Aarẹ l’Abuja koun le dupẹ lọwọ rẹ lori awọn iṣẹ to ṣẹ yii ni. O ni biriiji yẹn da bii ala ni, awọn ko mọ pe yoo wa si imuṣẹ, bẹẹ naa si ni ọna reluwee to pese naa yoo mu ilọsiwaju ba ọrọ-aje awọn olugbe Ebonyi.


Lori idi ti Gomina Ebonyi ṣe n ṣe awọn alaye yii nipa Buhari, ọkunrin naa sọ pe ẹni ba ṣeun, ka lo ṣeun ni. O loun waa ri Aarẹ l’Abuja koun le dupẹ lọwọ rẹ lori awọn iṣẹ to ṣẹ yii ni. O ni biriiji yẹn da bii ala ni, awọn ko mọ pe yoo wa si imuṣẹ, bẹẹ naa si ni ọna reluwee to pese naa yoo mu ilọsiwaju ba ọrọ-aje awọn olugbe Ebonyi. O fi kun un pe laye igba toun n lọ sileewe, ọkọ reluwee loun maa n wọ lati Ebonyi lọ si Maiduguri, nibi tawọn ẹgbọn oun wa. O ni Buhari lo tun fẹẹ jẹ kiru ẹ ṣee ṣe pada bayii pẹlu ọkọ oju irin, oun atawọn olugbe Ebonyi si dupẹ lọwọ rẹ gidi. O ni boun ṣe tun foju kan Buhari loun ran an leti pe ko ma gbagbe bo ṣe loun yoo ṣe awọn akanṣe iṣẹ si awọn olu-ilu ilẹ Ibo, gomina yii ni ṣugbọn wọn ko ranti fi Abakaliki ti i ṣe olu-ilu Ebonyi si i, wọn si yọ Awka naa kuro, iyẹn olu-ilu Anambra, ko si yẹ koun dakẹ bẹẹ lai ran Aarẹ leti.


O fi kun un pe laye igba toun n lọ sileewe, ọkọ reluwee loun maa n wọ lati Ebonyi lọ si Maiduguri, nibi tawọn ẹgbọn oun wa. O ni Buhari lo tun fẹẹ jẹ kiru ẹ ṣee ṣe pada bayii pẹlu ọkọ oju irin, oun atawọn olugbe Ebonyi si dupẹ lọwọ rẹ gidi. O ni boun ṣe tun foju kan Buhari loun ran an leti pe ko ma gbagbe bo ṣe loun yoo ṣe awọn akanṣe iṣẹ si awọn olu-ilu ilẹ Ibo, gomina yii ni ṣugbọn wọn ko ranti fi Abakaliki ti i ṣe olu-ilu Ebonyi si i, wọn si yọ Awka naa kuro, iyẹn olu-ilu Anambra, ko si yẹ koun dakẹ bẹẹ lai ran Aarẹ leti. Umahi tun sọrọ lori iṣẹ ọgbin, o ni bi ko ba si ti Buhari to fun awọn agbẹ ni ajilẹ, to tun ṣe awọn eto mi-in fun wọn, nnkan ko ba le gan-an fun orilẹ-ede yii labala ounjẹ. Bakan naa lo ni awọn iṣẹ kan wa ti Buhari ti fọwọ si, to si ti yawo rẹ sọtọ nipinlẹ Ebonyi, bẹẹ lo si ṣe ifilọlẹ awọn kan nigba to ṣabẹwo sibẹ. Gomina Umahi ni gbogbo awọn nnkan to ṣẹku yii loun tori ẹ waa ri Aarẹ l’Abuja, koun si dupẹ lọwọ rẹ fawọn to ti ṣe.


Umahi tun sọrọ lori iṣẹ ọgbin, o ni bi ko ba si ti Buhari to fun awọn agbẹ ni ajilẹ, to tun ṣe awọn eto mi-in fun wọn, nnkan ko ba le gan-an fun orilẹ-ede yii labala ounjẹ. Bakan naa lo ni awọn iṣẹ kan wa ti Buhari ti fọwọ si, to si ti yawo rẹ sọtọ nipinlẹ Ebonyi, bẹẹ lo si ṣe ifilọlẹ awọn kan nigba to ṣabẹwo sibẹ. Gomina Umahi ni gbogbo awọn nnkan to ṣẹku yii loun tori ẹ waa ri Aarẹ l’Abuja, koun si dupẹ lọwọ rẹ fawọn to ti ṣe. O ni ṣugbọn to ba jẹ ti ọkan rere ni, Buhari lọkan rere fun Naijiria, Ọlọrun yoo si tun fun wa ni Aarẹ bii rẹ lẹẹkan si i.


O ni ṣugbọn to ba jẹ ti ọkan rere ni, Buhari lọkan rere fun Naijiria, Ọlọrun yoo si tun fun wa ni Aarẹ bii rẹ lẹẹkan si i.


Ẹyin patapata nilẹ Hausa maa n wa to ba di ti ọrọ ẹkọ – El-Rufai

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Lati ọdun pipẹ sẹyin wa, ko pọn dandan fawọn ọmọ Hausa lati gba idaji maaki gẹgẹ bii ọmọ Yoruba ati ọmọ Ibo ki wọn too wọ ileewe giga. Bi wọn gba ogun maaki ninu ọgọrun-un, wọn yoo wọle ṣaa ni. Aṣa yii ni Gomina ipinlẹ Kaduna, Nasir-El Rufai, ti waa ni ki ajọ JAMB to n ṣeto idanwo igbaniwọle sileewe giga dẹkun ẹ bayii fawọn ọmọ Mọla, o ni ohun to n sọ awọn ọmọ Hausa di ọlẹ niyẹn. Ọjọ Aje ọsẹ yii ni El-Rufai sọrọ naa lasiko to fara han lori eto kan nileeṣẹ tẹlifiṣan Channels. Gomina yii ṣalaye pe ko yẹ ki JAMB maa fun awọn akẹkọọ ilẹ Hausa ni anfaani maaki kekere, ki wọn waa maa ni ọmọ Yoruba ati Ibo ko ni i wọle bi wọn ko ba gba ida to pọ gidi ki wọn too wọ yunifasiti. O ni maaki kan naa lo yẹ ki wọn maa ni ki wọn too wọ ileewe giga, nitori aparo kan ko ga ju ọkan lọ, afi eyi to ba gun ori ẹbẹ.


Ọjọ Aje ọsẹ yii ni El-Rufai sọrọ naa lasiko to fara han lori eto kan nileeṣẹ tẹlifiṣan Channels. Gomina yii ṣalaye pe ko yẹ ki JAMB maa fun awọn akẹkọọ ilẹ Hausa ni anfaani maaki kekere, ki wọn waa maa ni ọmọ Yoruba ati Ibo ko ni i wọle bi wọn ko ba gba ida to pọ gidi ki wọn too wọ yunifasiti. O ni maaki kan naa lo yẹ ki wọn maa ni ki wọn too wọ ileewe giga, nitori aparo kan ko ga ju ọkan lọ, afi eyi to ba gun ori ẹbẹ. “Ẹyin patapata nilẹ Hausa maa n wa to ba di ti ọrọ ẹkọ, awa yii naa la n jẹ ero ẹyin latigba ta a ti gba ominira, bo tilẹ jẹ pe wọn maa n ṣe tiwa lọtọ ti wọn yoo fi nnkan rọ wa lọrun bii maaki tawọn ọmọ wa ni lati gba bi wọn ba ṣedawon JAMB. Iyẹn ko ran wa lọwọ, koda o tun jẹ kawọn eeyan wa ya ọlẹ si i ni. “Mo ro pe o yẹ ka maa gba awọn eeyan niyanju lati ṣiṣẹ bo ṣe tọ ni, nipinlẹ Kaduna, awa ti ṣetan lati jẹ kawọn akẹkọọ wa kawe bo ṣe yẹ, ki wọn le ba awọn ẹgbẹ wọn lapa ibomi-in ta kangbọn.


“Ẹyin patapata nilẹ Hausa maa n wa to ba di ti ọrọ ẹkọ, awa yii naa la n jẹ ero ẹyin latigba ta a ti gba ominira, bo tilẹ jẹ pe wọn maa n ṣe tiwa lọtọ ti wọn yoo fi nnkan rọ wa lọrun bii maaki tawọn ọmọ wa ni lati gba bi wọn ba ṣedawon JAMB. Iyẹn ko ran wa lọwọ, koda o tun jẹ kawọn eeyan wa ya ọlẹ si i ni. “Mo ro pe o yẹ ka maa gba awọn eeyan niyanju lati ṣiṣẹ bo ṣe tọ ni, nipinlẹ Kaduna, awa ti ṣetan lati jẹ kawọn akẹkọọ wa kawe bo ṣe yẹ, ki wọn le ba awọn ẹgbẹ wọn lapa ibomi-in ta kangbọn. Loootọ lo jẹ pe a ti ileewe pa lasiko yii ni Kaduna nitori awọn ajinigbe, amọran tawọn eleto aabo fun wa la tẹle, ki wọn le mu awọn to n ji wa lọmọ gbe naa. Idaniloju wa pe nigba ti yoo ba fi to ọsẹ meji si asiko yii, a maa maa ṣi awọn ileewe wa pada diẹdiẹ” Bẹẹ ni Gomina Kaduna yii wi. Latilẹ wa, ajọ JAMB lo n paṣẹ iye maaki ti akẹkọọ gbọdọ gba ko too wọle si yunifasiti, poli atawọn ileewe giga mi-in, eyi ti wọn n pe ni ‘cut-off mark’, ṣugbọn laipẹ yii ni ajọ naa fagile odiwọn maaki yii, wọn ni awọn ti fun awọn ileewe giga kọọkan ni anfaani lati sọ iye maaki ti akẹkọọ to ba fẹẹ wọle sọdọ wọn gbọdọ gba, bẹẹ ni yoo si ri fun saa ikẹkọọ ọdun 2021/ 2022 to n bọ yii.


Loootọ lo jẹ pe a ti ileewe pa lasiko yii ni Kaduna nitori awọn ajinigbe, amọran tawọn eleto aabo fun wa la tẹle, ki wọn le mu awọn to n ji wa lọmọ gbe naa. Idaniloju wa pe nigba ti yoo ba fi to ọsẹ meji si asiko yii, a maa maa ṣi awọn ileewe wa pada diẹdiẹ” Bẹẹ ni Gomina Kaduna yii wi. Latilẹ wa, ajọ JAMB lo n paṣẹ iye maaki ti akẹkọọ gbọdọ gba ko too wọle si yunifasiti, poli atawọn ileewe giga mi-in, eyi ti wọn n pe ni ‘cut-off mark’, ṣugbọn laipẹ yii ni ajọ naa fagile odiwọn maaki yii, wọn ni awọn ti fun awọn ileewe giga kọọkan ni anfaani lati sọ iye maaki ti akẹkọọ to ba fẹẹ wọle sọdọ wọn gbọdọ gba, bẹẹ ni yoo si ri fun saa ikẹkọọ ọdun 2021/ 2022 to n bọ yii. Ju gbogbo ẹ lọ ṣa, orin tuntun ti El-Rufai fi bọnu ni tiẹ bayii ni pe ki wọn yee faaye maaki kekere gba awọn ọmọ Mọla, nitori oore-ọfẹ naa ko ṣe wọn loore.


Ju gbogbo ẹ lọ ṣa, orin tuntun ti El-Rufai fi bọnu ni tiẹ bayii ni pe ki wọn yee faaye maaki kekere gba awọn ọmọ Mọla, nitori oore-ọfẹ naa ko ṣe wọn loore.


Ṣe oju lasan lọrọ baba agba yii ṣa, ọmọ ọdun meji lo ba lo pọ l’Agbado

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ọwọ awọn ọlọpaa Agbado, nipinlẹ Ogun, ti tẹ baba agbalagba ẹni ọdun mẹrinlelọgọta yii (64), Alagba Ayọtunde Taiwo, ẹni ti wọn lo fipa ba ọmọ ọdun meji pere lo pọ lọjọ Iṣẹgun,Tusidee, ọjọ keje, oṣu kẹsan-an yii, l’Agbado. Gẹgẹ bi iya ọmọdebinrin naa ṣe ṣalaye fawọn ọlọpaa ni nnkan bii aago mọkanla aarọ ọjọ naa, o ni oun kan deede ri i pe ọmọ oun ko le rin daadaa ni, niṣe lo n gadi rin. O loun sun mọ ọn, oun yẹ ara rẹ wo, nigba naa loun si ri ẹjẹ loju ara rẹ. Iya ọmọ naa ni oun beere lọwọ ọmọde yii pe ki lo ṣẹlẹ si i, o si nawọ si ile to wa lọọọkan ile awọn, loun ba mu un gba ibẹ lọ. O ni nigba tawọn debẹ, niṣe lawọn ba baba agba yii, Ayọtunde Taiwo, to n fọ ṣokoto penpe tawọn ọkunrin maa n wọ tẹlẹ (boxer), eyi ti ẹjẹ wa lara rẹ, eyi si fi han pe oun lo fipa ṣe ere buruku fun ọmọ kekere ọhun. Ohun to mu iya ọmọ gba teṣan lọ ree, ti CSP Kẹhinde Kuranga, DPO teṣan Agbado, fi ko awọn ikọ rẹ lẹyin, ti wọn si lọọ mu baba agba yii.


Iya ọmọ naa ni oun beere lọwọ ọmọde yii pe ki lo ṣẹlẹ si i, o si nawọ si ile to wa lọọọkan ile awọn, loun ba mu un gba ibẹ lọ. O ni nigba tawọn debẹ, niṣe lawọn ba baba agba yii, Ayọtunde Taiwo, to n fọ ṣokoto penpe tawọn ọkunrin maa n wọ tẹlẹ (boxer), eyi ti ẹjẹ wa lara rẹ, eyi si fi han pe oun lo fipa ṣe ere buruku fun ọmọ kekere ọhun. Ohun to mu iya ọmọ gba teṣan lọ ree, ti CSP Kẹhinde Kuranga, DPO teṣan Agbado, fi ko awọn ikọ rẹ lẹyin, ti wọn si lọọ mu baba agba yii. Ọmọ kekere to ṣe yankanyankan naa ti wa labẹ itọju lọsibitu, wọn si ti taari baba naa si ẹka to n gbọ ẹsun bii eyi l’Ọta, nibi ti wọn yoo ti pe Ayọtunde Taiwo lẹjọ.


Ọmọ kekere to ṣe yankanyankan naa ti wa labẹ itọju lọsibitu, wọn si ti taari baba naa si ẹka to n gbọ ẹsun bii eyi l’Ọta, nibi ti wọn yoo ti pe Ayọtunde Taiwo lẹjọ.