Nitori papakọ ofurufu atawọn nnkan mi-in, gomina Ogun fẹẹ ya biliọnu mẹtalelọgọrin-aabọ

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Gomina ipinlẹ Ogun, Ọmọọba Dapọ Abiọdun, ti beere fun ẹyawo biliọnu mẹtalelọgọrin ataabọ(83.5bn) lọwọ ajọ kan ti wọn n pe ni Revenue Mobilisation Allocation and Fiscal Commission (RAMFAC). Iyẹn ajọ to n ri si pipin owo fun ẹka ijọba mẹtẹẹta. Igbedide papakọ ofurufu akẹru to wa ni Remọ, idagbasoke eto ọgbin, eto igbafẹ, aṣa atawọn nnkan alumọọni ti Ọlọrun fi jinnki ipinlẹ Ogun ni gomina sọ pe owo naa yoo wa fun, yoo si tun pese iṣẹ lẹka kọọkan fun ọpọlọpọ eeyan ipinlẹ yii. Ọjọ Iṣẹgun,Tusidee, ọjọ kẹrinla, oṣu kẹsan-an yii, ni Gomina Dapọ Abiọdun sọ igbesẹ ẹyawo yii di mimọ, nigba to gbalejo ikọ RAMFAC ati alaga wọn, Adamu Dibal, niluu Abẹokuta. Gomina ṣalaye pe bi ajọ yii ba le ya ipinlẹ Ogun lowo naa, toun lo o fun papakọ ofurufu akẹru ọhun, aaye idokowo nla ni yoo jẹ fun ẹkun Iwọ-Oorun Afrika, yoo si pese iṣẹ gidi. O fi kun un pe ẹka ọgbin, nnkan alumọọni, irin-ajo afẹ atawọn mi-in yoo tun goke agba si i pẹlu ẹyawo yii, bẹẹ ni ipinlẹ Ogun yoo tun ni anfaani lati gbilẹ si i labala to ti n pawo wọle.


Ọjọ Iṣẹgun,Tusidee, ọjọ kẹrinla, oṣu kẹsan-an yii, ni Gomina Dapọ Abiọdun sọ igbesẹ ẹyawo yii di mimọ, nigba to gbalejo ikọ RAMFAC ati alaga wọn, Adamu Dibal, niluu Abẹokuta. Gomina ṣalaye pe bi ajọ yii ba le ya ipinlẹ Ogun lowo naa, toun lo o fun papakọ ofurufu akẹru ọhun, aaye idokowo nla ni yoo jẹ fun ẹkun Iwọ-Oorun Afrika, yoo si pese iṣẹ gidi. O fi kun un pe ẹka ọgbin, nnkan alumọọni, irin-ajo afẹ atawọn mi-in yoo tun goke agba si i pẹlu ẹyawo yii, bẹẹ ni ipinlẹ Ogun yoo tun ni anfaani lati gbilẹ si i labala to ti n pawo wọle. Nigba to n ṣalaye siwaju si i, Gomina Abiọdun sọ pe ipinlẹ Ogun lo ni igbo ọba to n pawo wọle ju ni Naijiria. O ni ipinlẹ yii ni igbo obi, kòkó, ọ̀pẹ ati rọba. Bẹẹ naa lo si jẹ pe ipinlẹ Ogun lo n pese paki ati awọn nnkan ọsin oniyẹẹ ju lọ lorilẹ-ede yii.


Nigba to n ṣalaye siwaju si i, Gomina Abiọdun sọ pe ipinlẹ Ogun lo ni igbo ọba to n pawo wọle ju ni Naijiria. O ni ipinlẹ yii ni igbo obi, kòkó, ọ̀pẹ ati rọba. Bẹẹ naa lo si jẹ pe ipinlẹ Ogun lo n pese paki ati awọn nnkan ọsin oniyẹẹ ju lọ lorilẹ-ede yii. Alaga ajọ RAMFAC, Adamu Dibal, ṣalaye pe awọn waa bẹ ipinlẹ Ogun wo gẹgẹ bii ara eto to yẹ kawọn ṣe kowo naa too bọ sijọba lọwọ ni. O ni inu oun dun pe ipinlẹ Ogun ni awọn nnkan amuṣọrọ to le jẹ kawọn olokoowo waa ba wọn dowo-pọ, awọn yoo si ṣiṣẹ tọ bi yoo ṣe bọ si i.


Alaga ajọ RAMFAC, Adamu Dibal, ṣalaye pe awọn waa bẹ ipinlẹ Ogun wo gẹgẹ bii ara eto to yẹ kawọn ṣe kowo naa too bọ sijọba lọwọ ni. O ni inu oun dun pe ipinlẹ Ogun ni awọn nnkan amuṣọrọ to le jẹ kawọn olokoowo waa ba wọn dowo-pọ, awọn yoo si ṣiṣẹ tọ bi yoo ṣe bọ si i.


Nibi tawọn eleyii ti n ṣe fayawo epo ti wọn fẹẹ gbe kọja si ilẹ Benin lọwọ ti tẹ wọn

Faith Adebọla Gende mẹrindinlogun lawọn afurasi ọdaran tọwọ awọn agbofinro tẹ lalẹ ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii, l’Erekuṣu Abagbo ati Snake, nijọba ibilẹ Eti-Ọsa, nipinlẹ Eko, nibi ti wọn ti n ṣe fayawọ epo rọbi ti wọn fẹẹ gbe kọja sorileede Bẹnẹ lọwọ ti ba wọn. Awọn ọmoogun ori omi ilẹ wa ti wọn n ṣiṣẹ ninu ọkọ oju-omi Beecroft, ni wọn lọọ fi pampẹ ofin gbe awọn afurasi naa, lẹyin ti olobo ti ta wọn ṣaaju pe iṣẹ fayawọ ni wọn n ṣe, epo rọbi ilẹ wa ni wọn n ji wa, ti wọn si n fi kẹẹgi rọ ọ lọọ ta lawọn ilu ẹyin odi. Lọjọ tọwọ ba wọn yii, mọkanla ninu awọn ọbayejẹ ẹda yii ni wọn wa ninu ọkọ oju omi ayara-bii-aṣa fiber boat meji ti wọn n lo, wọn si ni kẹẹgi bii ọgọrin ti wọn rọ epo bẹntiroolu kun temutemu ni wọn fẹẹ gbe sọda lori omi, kawọn ọmoogun too gba fi ya wọn, ti wọn si le wọn ba. Kọmanda awọn ọmoogun ọhun, Commodore Bashir Mohammed ninu atẹjade kan to tẹ ALAROYE lọwọ lori iṣẹlẹ ọhun sọ pe awọn marun-un mi-in tawọn mu lẹyin naa, agbegbe Snake Island lawọn ti mu wọn, inu ọkọ oju-omi lawọn naa wa pẹlu kẹẹgi epo bẹntiroolu mọkanla ti wọn n ṣe fayawọ rẹ. O lawọn afurasi ọdaran naa jẹwọ pe awọn lawọn wa nidii bibẹ awọn ọpa epo ileeṣẹ NNPC kaakiri ipinlẹ Eko, paapaa lawọn agbegbe Badagry ati Ejigbo, ibẹ ni wọn ti n ri epo bẹntiroolu ti wọn n ṣe fayawọ rẹ. Ba a ṣe gbọ, wọn ti taari awọn obilẹjẹ ẹda naa sileeṣẹ Sifu Difẹnsi, ibẹ niṣẹ iwadii to kan ti n tẹsiwaju, ti wọn yoo si gbe igbesẹ to ba ofin mu lori wọn.


Wahala ninu ijọ Sinagogue, iyawo TB Joshua fi EFCC mu awọn adari ijọ kan

Faith Adebọla, Eko Yoruba bọ, wọn ni b’ọgẹdẹ ba ku, aa fọmọ rẹ rọpo, bi aladi ko si nile, ọmọ rẹ aa jogun ẹbu, ṣugbọn ọrọ ko gba bẹẹ mọ bayii ni ṣọọṣi Synagogue, ileejọsin gbajugbaja Ajihinrere agbaye nni, Oloogbe Temitọpẹ Balogun Joṣhua, latari bawọn eeyan kan nileejọsin naa ṣe lawọn o ni i gba ki Evelyn Joshua bọ sipo adari ijọ SCOAN ọhun. Eyi ko ṣẹyin bi awọn kan ti wọn wa ninu ẹgbẹ GCSM, Global Congress of SCOAN Members ṣe sọ ninu atẹjade kan ti wọn fi lede fawọn oniroyin niluu Akurẹ lọjọ Iṣẹgun, Tusidee yii, pe ilana ti wọn fi yan iyawo oludasilẹ ileejọsin naa, Evelyn, gẹgẹ bii adari ijọ naa ko bofin mu rara, wọn ni adabọwọ ati ọgbọn arumọje ni wọn fẹẹ fi gbe obinrin naa sipo aṣaaju. Atẹjade naa, eyi ti Aarẹ ẹgbẹ GCSM, Ọpẹyẹmi Adedeji, ati Akọwe wọn, Chimezie Brown, buwọ lu, sọ pe niṣe lawọn kan mọ-ọn-mọ fẹẹ tẹ ilana ati ofin mọlẹ, ko le ṣee ṣe fun obinrin yii lati ki ẹsẹ si bata oludari, ti ọkọ rẹ bọ silẹ ọhun. Wọn ni ero ati ilana ti Oludari SCOAN, Synagogue Church of All Nations, Oloogbe TB Joshua, fi lelẹ ni pe ki oludari to maa tẹle oun jẹ ọkan lara pasitọ ṣọọṣi naa to ti fororo yan ko too ku. Wọn ṣalaye pe loootọ ni Evelyn Joshua jẹ iyawo oloogbe, ṣugbọn ko si lara awọn pasitọ ileejọsin ọhun, bẹẹ ni wọn o fororo yan an nigba kankan sẹyin. Atẹjade ọhun kegbajare si gbogbo awọn olujọsin SCOAN lati ma ṣe woran ohun to n lọ lasiko yii, wọn lawọn o fẹ kileejọsin naa parun tabi ki ala ati ireti oludasilẹ wọn ja sofo lẹyin iku rẹ.


Wọn ni ero ati ilana ti Oludari SCOAN, Synagogue Church of All Nations, Oloogbe TB Joshua, fi lelẹ ni pe ki oludari to maa tẹle oun jẹ ọkan lara pasitọ ṣọọṣi naa to ti fororo yan ko too ku. Wọn ṣalaye pe loootọ ni Evelyn Joshua jẹ iyawo oloogbe, ṣugbọn ko si lara awọn pasitọ ileejọsin ọhun, bẹẹ ni wọn o fororo yan an nigba kankan sẹyin. Atẹjade ọhun kegbajare si gbogbo awọn olujọsin SCOAN lati ma ṣe woran ohun to n lọ lasiko yii, wọn lawọn o fẹ kileejọsin naa parun tabi ki ala ati ireti oludasilẹ wọn ja sofo lẹyin iku rẹ. Ṣugbọn awọn kan ta ko erongba yii, wọn ni oloogbe naa ko fi ilana pato kan silẹ lati yan ẹni ti yoo bọ sipo to ba ku, tori ọkunrin naa ko tilẹ ni in lero pe iku to yawọ bẹẹ le pa a lojude lai ro ti lọjọ karun-un, oṣu kẹfa, ọdun yii, to doloogbe. Wọn ni ipinnu ti igbimọ adari ijọ ṣe lati fa ipo naa le iyawo rẹ lọwọ dara gidi, tori ẹnikan to sun mọ ọkọ rẹ pẹkipẹki ju lọ lobinrin naa. Ṣe latigba ti TB Joshua ti ku, ti wọn si ti sinku rẹ, ni nnkan bii oṣu mẹta sẹyin ni awuyewuye ti dide nipa ẹni ti yoo bo sipo oludari to ṣofo ọhun.


Ṣugbọn awọn kan ta ko erongba yii, wọn ni oloogbe naa ko fi ilana pato kan silẹ lati yan ẹni ti yoo bọ sipo to ba ku, tori ọkunrin naa ko tilẹ ni in lero pe iku to yawọ bẹẹ le pa a lojude lai ro ti lọjọ karun-un, oṣu kẹfa, ọdun yii, to doloogbe. Wọn ni ipinnu ti igbimọ adari ijọ ṣe lati fa ipo naa le iyawo rẹ lọwọ dara gidi, tori ẹnikan to sun mọ ọkọ rẹ pẹkipẹki ju lọ lobinrin naa. Ṣe latigba ti TB Joshua ti ku, ti wọn si ti sinku rẹ, ni nnkan bii oṣu mẹta sẹyin ni awuyewuye ti dide nipa ẹni ti yoo bo sipo oludari to ṣofo ọhun. Ki ọwọ iyawo oloogbe yii le tẹ ohun to n wa ọhun, obinrin naa lọ sile-ẹjọ pẹlu ẹbẹ pe ki wọn kede oun gẹgẹ bii ọkan lara awọn ọmọ igbimọ aṣeegbọkanle, iyẹn Board of Trustee, ti ṣọọṣi SCOAN naa. Adajọ Tijani Ringim tile-ẹjọ giga ipinlẹ Eko kan dajọ lọsẹ to kọja pe loootọ ni, memba igbimọ naa lobinrin yii i ṣe, o si lẹtọọ si gbogbo ipo ati anfaani to ba ṣi silẹ nileejọsin ọhun. Ọjọ meji lẹyin eyi ni igbimọ naa lawọn ti yan obinrin yii lati maa tukọ ijọ naa niṣo, latibi ti ọkọ rẹ pari iṣẹ si, bo tilẹ jẹ pe ipinnu naa ko dun mọ awọn kan ninu.


Ki ọwọ iyawo oloogbe yii le tẹ ohun to n wa ọhun, obinrin naa lọ sile-ẹjọ pẹlu ẹbẹ pe ki wọn kede oun gẹgẹ bii ọkan lara awọn ọmọ igbimọ aṣeegbọkanle, iyẹn Board of Trustee, ti ṣọọṣi SCOAN naa. Adajọ Tijani Ringim tile-ẹjọ giga ipinlẹ Eko kan dajọ lọsẹ to kọja pe loootọ ni, memba igbimọ naa lobinrin yii i ṣe, o si lẹtọọ si gbogbo ipo ati anfaani to ba ṣi silẹ nileejọsin ọhun. Ọjọ meji lẹyin eyi ni igbimọ naa lawọn ti yan obinrin yii lati maa tukọ ijọ naa niṣo, latibi ti ọkọ rẹ pari iṣẹ si, bo tilẹ jẹ pe ipinnu naa ko dun mọ awọn kan ninu. A gbọ pe ṣaaju asiko yii ni obinrin yii ti n paṣẹ lori awọn oloye ṣọọṣi ọhun, paapaa awọn to ba fura pe wọn o nifẹẹ si boun ṣe fẹẹ bọ sipo oludari ijọ naa, wọn lo gba yara tawọn kan n gbe ninu agbala ileejọsin ọhun to wa niluu Ikọtun-Egbe, nipinlẹ Eko, lọwọ wọn, bẹẹ lo gba ẹrọ alagbeekan ti wọn fun awọn kan lara wọn, o si fofin de awọn mi-in lara wọn pẹlu. Ohun mi-in ta a tun gbọ ni pe obinrin naa fẹsun kan awọn kan lara awọn oloye ijọ ọhun pe ole ni wọn, onijibiti si ni wọn pẹlu, o ni gbara ti ọkọ oun ti ku ni wọn ti bẹrẹ si i gbe awọn owo ijọ atawọn dukia kan gba ẹyin, ti wọn si ti n da akọsilẹ ati iṣiro ṣọọṣi naa ru. Lati fidi eyi mulẹ, wọn ni iwe kan ti lọ sọdọ ajọ to gbogun ti iwa jibiti ati ṣiṣẹ owo mọkumọku nni, EFCC (Economic and Financial Crimes Commission) lati ba wọn yẹ iwe owo ṣọọṣi naa wo finni-finni, ki wọn si gbe igbesẹ lori awọn aleebu ti wọn ba ri.


A gbọ pe ṣaaju asiko yii ni obinrin yii ti n paṣẹ lori awọn oloye ṣọọṣi ọhun, paapaa awọn to ba fura pe wọn o nifẹẹ si boun ṣe fẹẹ bọ sipo oludari ijọ naa, wọn lo gba yara tawọn kan n gbe ninu agbala ileejọsin ọhun to wa niluu Ikọtun-Egbe, nipinlẹ Eko, lọwọ wọn, bẹẹ lo gba ẹrọ alagbeekan ti wọn fun awọn kan lara wọn, o si fofin de awọn mi-in lara wọn pẹlu. Ohun mi-in ta a tun gbọ ni pe obinrin naa fẹsun kan awọn kan lara awọn oloye ijọ ọhun pe ole ni wọn, onijibiti si ni wọn pẹlu, o ni gbara ti ọkọ oun ti ku ni wọn ti bẹrẹ si i gbe awọn owo ijọ atawọn dukia kan gba ẹyin, ti wọn si ti n da akọsilẹ ati iṣiro ṣọọṣi naa ru. Lati fidi eyi mulẹ, wọn ni iwe kan ti lọ sọdọ ajọ to gbogun ti iwa jibiti ati ṣiṣẹ owo mọkumọku nni, EFCC (Economic and Financial Crimes Commission) lati ba wọn yẹ iwe owo ṣọọṣi naa wo finni-finni, ki wọn si gbe igbesẹ lori awọn aleebu ti wọn ba ri.


Ọladeji to fipa ṣe ‘kinni’ fọmọ ọdun mọkanla dero ẹwọn l’Ekoo

Faith Adebọla, Eko Kọrọ, ni palapala ile akọku kan, ni wọn lọkunrin ẹni ọdun mọkanlelogoji yii, Ojo Ọladeji, ti fipa ki ọmọ ọlọmọ kan tọjọ ori rẹ ko ju mọkanla lọ mọlẹ, to fipa ba a sun, ṣugbọn gbangba ile-ẹjọ l’adajọ ti paṣẹ pe ki wọn lọọ fi i pamọ sahaamọ ọgba ẹwọn na. Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii, ni wọn wọ afurasi ọdaran naa dele-ẹjọ Majisreeti kan to wa n’Ikẹja, nipinlẹ Eko, lori ẹsun ifipabanilopọ ati iwa to le da alaafia ilu ru ti wọn fi kan an. Agbefọba, Inpẹkitọ Lucky Ihiehie, to ṣalaye bi ẹsun naa ṣe jẹ ni kootu ọhun sọ pe ọjọ keje, oṣu kẹjọ, ọdun yii, lafurasi ọdaran yii huwa buruku naa, o ni niṣe lo tan ọmọbinrin ọhun lọ sinu ile akọku kan ni Meiran, lagbegbe Alagbado, lo ba ki ọmọ naa mọlẹ, o si fipa ba a laṣepọ. O ni iwa ti Ojo hu yii buru gidi, o ta ko isọri kẹtadinlogoje (137) iwe ofin iwa ọdaran ti ọdun 2015 tipinlẹ Eko n lo. O ni ijiya ẹwọn gbere wa lara idajọ tiwee ofin naa la kalẹ fun iru ẹṣẹ yii. Wọn beere boya Ojo jẹbi abi ko jẹbi, oun naa si fẹsi pe oun o jẹbi pẹlu alaye.


O ni iwa ti Ojo hu yii buru gidi, o ta ko isọri kẹtadinlogoje (137) iwe ofin iwa ọdaran ti ọdun 2015 tipinlẹ Eko n lo. O ni ijiya ẹwọn gbere wa lara idajọ tiwee ofin naa la kalẹ fun iru ẹṣẹ yii. Wọn beere boya Ojo jẹbi abi ko jẹbi, oun naa si fẹsi pe oun o jẹbi pẹlu alaye. Adajọ A. O. Layinka ni ko ti i saaye fun alaye kankan, oun o si le faaye beeli silẹ fun afurasi ọdaran yii, o ni ki wọn taari ẹ si ọgba ẹwọn Kirikiri, ibẹ ni ko ti lọọ maa gbatẹgun titi di ọjọ igbẹjọ to kan.


Adajọ A. O. Layinka ni ko ti i saaye fun alaye kankan, oun o si le faaye beeli silẹ fun afurasi ọdaran yii, o ni ki wọn taari ẹ si ọgba ẹwọn Kirikiri, ibẹ ni ko ti lọọ maa gbatẹgun titi di ọjọ igbẹjọ to kan.


Nibi yoowu ti Lord Lugard ba wa, Ọlọrun ko ni i fi ẹmi ẹ lọkan balẹ

ỌMỌỌDỌAGBA Nibikibi ti ẹmi ọkunrin oyinbo ti wọn n pe ni Lord Lugard ba wa, Ọlọrun ko ni i fi ẹmi ẹ lọkan balẹ, arinkiri ni yoo maa ba a, bo ti n wọ inu ẹranko ni yoo maa wọnu ina, réderède bẹẹ, pẹlu iya nla, ni yoo jẹ ẹmi ọkunrin naa titi ti ọjọ idajọ Ọlọrun yoo fi de, yoo si jẹ ọkan ninu awọn ti ko ni i ba oju rere Ọlọrun pade! Yato si bẹẹ, awọn arọmọdomọ rẹ ko ni i nisinmi, nibi yoowu ki wọn gba, ọna yoowu ki wọn tọ, iya aburu ti baba nla wọn ṣe yii yoo maa jẹ wọn kaakiri. Bo si pẹ bo ya ni o, orilẹ-ede Britain naa yoo pada jiya ohun ti wọn ṣe fun Naijiria, ọjọ n bọ ti wọn yoo jiya ẹs wọn. Ọjọ n bọ ti ipo agbara maa bọ kuro lọwọ wọn, ti wọn aa kuro ni ipo aṣaaju aye, ti wọn aa d’ero ẹyin, won ko si ni i bọ ninu ipo ẹru yii fun ọdun pupọ, nitori hilahilo aa ba wọn nitori aburu wọn. Ọrọ mi yii le da bii àsé lasan, tabi ko da bii ikanra tabi ibinu odi, ṣugbọn bo ti maa ri niyi pẹlu agbara Ọlọrun. Naijiria ko ni isinmi.


Ọjọ n bọ ti ipo agbara maa bọ kuro lọwọ wọn, ti wọn aa kuro ni ipo aṣaaju aye, ti wọn aa d’ero ẹyin, won ko si ni i bọ ninu ipo ẹru yii fun ọdun pupọ, nitori hilahilo aa ba wọn nitori aburu wọn. Ọrọ mi yii le da bii àsé lasan, tabi ko da bii ikanra tabi ibinu odi, ṣugbọn bo ti maa ri niyi pẹlu agbara Ọlọrun. Naijiria ko ni isinmi. Awa eeyan ibẹ ko ni isinmi. Naijiria ko gbadun. Awa eeyan ibẹ ko gbadun.


Awa eeyan ibẹ ko ni isinmi. Naijiria ko gbadun. Awa eeyan ibẹ ko gbadun. Ojumọ kan, wahala kan ni. Ija buruku mi-in ti tun bẹrẹ bayii laarin awọn gomina ati ijọba apapọ, ṣugbọn awọn wọnyi gan-an kọ ni wọn ni ija yii, awon ti wọn ni ija yii gan-an ni awọn ilẹ Yoruba ati Ibo pẹlu ilẹ Hausa. Ija yii laarin awọn Hausa-Fulani pẹlu awọn to ku nilẹ Yoruba, ilẹ Ibo atawọn ti Naija Delta ni.


Ojumọ kan, wahala kan ni. Ija buruku mi-in ti tun bẹrẹ bayii laarin awọn gomina ati ijọba apapọ, ṣugbọn awọn wọnyi gan-an kọ ni wọn ni ija yii, awon ti wọn ni ija yii gan-an ni awọn ilẹ Yoruba ati Ibo pẹlu ilẹ Hausa. Ija yii laarin awọn Hausa-Fulani pẹlu awọn to ku nilẹ Yoruba, ilẹ Ibo atawọn ti Naija Delta ni. Iyẹn laarin awọn ara Arewa (North), atawọn ara Guusu (South). Jide to n ṣejọba Eko, Wike to n ṣejọba Rivers, awọn mejeeji wa nile-ẹjọ pẹlu ijọba Buhari, wọn lawọn o fẹ ki wọn maa gb’owo ori lọdọ tawọn, ki wọn maa lọọ fi tọju wọn nilẹ Hausa, wọn lawọn o fẹ bẹẹ. Ba a ba ni ka wo o, ibeere kan naa lo wa nibẹ, iyẹn si ni pe iru irẹjẹ buruku wo ree.


Iyẹn laarin awọn ara Arewa (North), atawọn ara Guusu (South). Jide to n ṣejọba Eko, Wike to n ṣejọba Rivers, awọn mejeeji wa nile-ẹjọ pẹlu ijọba Buhari, wọn lawọn o fẹ ki wọn maa gb’owo ori lọdọ tawọn, ki wọn maa lọọ fi tọju wọn nilẹ Hausa, wọn lawọn o fẹ bẹẹ. Ba a ba ni ka wo o, ibeere kan naa lo wa nibẹ, iyẹn si ni pe iru irẹjẹ buruku wo ree. Nigba ti ẹ ba gbowo nilẹ Yoruba, ti ẹ n ko o lọọ fun wọn nilẹ Hausa. Ko daa loootọ! Lati ọjọ ti wọn ti da Naijiria yii silẹ, ori irẹje ti wọn gbe e le niyi.


Nigba ti ẹ ba gbowo nilẹ Yoruba, ti ẹ n ko o lọọ fun wọn nilẹ Hausa. Ko daa loootọ! Lati ọjọ ti wọn ti da Naijiria yii silẹ, ori irẹje ti wọn gbe e le niyi. Lord Lugard lo gbe e lori irẹjẹ bẹẹ, ijọba ilu oyinbo asiko naa si gba bẹẹ fun un. Tori ẹ l’Ọlorun o ṣe ni i foore fun ẹmi Lugard, Ọlọrun o ni i fi ẹmi ẹ lọkan balẹ, atubọtan ilẹ Biritain ko si ni i daa; awọn arọmọdọmọ Lugard aa daamu nigbẹyin aye wọn. O maa ri bẹẹ fun wọn, nitori idaamu to wa ni Naijiria bayii, idaamu to n ba gbogbo ẹda alawọ-dudu nitori pe Naijiria o toro, Lugard lo fa a, ijọba Britain lo fa a, ohun ti aburu tiwọn naa ṣe maa pada ba wọn niyẹn.


Lord Lugard lo gbe e lori irẹjẹ bẹẹ, ijọba ilu oyinbo asiko naa si gba bẹẹ fun un. Tori ẹ l’Ọlorun o ṣe ni i foore fun ẹmi Lugard, Ọlọrun o ni i fi ẹmi ẹ lọkan balẹ, atubọtan ilẹ Biritain ko si ni i daa; awọn arọmọdọmọ Lugard aa daamu nigbẹyin aye wọn. O maa ri bẹẹ fun wọn, nitori idaamu to wa ni Naijiria bayii, idaamu to n ba gbogbo ẹda alawọ-dudu nitori pe Naijiria o toro, Lugard lo fa a, ijọba Britain lo fa a, ohun ti aburu tiwọn naa ṣe maa pada ba wọn niyẹn. Awọn ẹlomi-in le jokoo ki wọn ni ori baba yii o tun pe mọ ni, pe ti Britain tabi Lugard ba ṣe nnkan fun wa ni ọgọrun-un ọdun sẹyin, ṣe ko yẹ ki awa ti le yi i pada ni. Awọn to ba n sọ bẹẹ ko mọ ohun ti wọn n pe ni ipilẹ ni, bi ipilẹ ba ti bajẹ, ohun gbogbo to ba wa lori ẹ maa bajẹ ni! Gbogbo ohun ti ẹ n sọ pe awọn Hausa-Fulani n ṣe fun wa loni-in yii, gbogbo iwa irẹjẹ buruku to gbilẹ lọdọ wọn loni-in yii, ipilẹ ti Lugard fi lelẹ ni, bo ṣe gbe Naijiria kalẹ ni, bi ijọba Britian ṣe ba a fọwọ si i pe ko gbe Naijiria kalẹ ni, ipo yii lawọn Hausa Fulani ko fẹ ko yipada, ohun to n ba nnkan wa jẹ titi doni yii niyi.


Awọn ẹlomi-in le jokoo ki wọn ni ori baba yii o tun pe mọ ni, pe ti Britain tabi Lugard ba ṣe nnkan fun wa ni ọgọrun-un ọdun sẹyin, ṣe ko yẹ ki awa ti le yi i pada ni. Awọn to ba n sọ bẹẹ ko mọ ohun ti wọn n pe ni ipilẹ ni, bi ipilẹ ba ti bajẹ, ohun gbogbo to ba wa lori ẹ maa bajẹ ni! Gbogbo ohun ti ẹ n sọ pe awọn Hausa-Fulani n ṣe fun wa loni-in yii, gbogbo iwa irẹjẹ buruku to gbilẹ lọdọ wọn loni-in yii, ipilẹ ti Lugard fi lelẹ ni, bo ṣe gbe Naijiria kalẹ ni, bi ijọba Britian ṣe ba a fọwọ si i pe ko gbe Naijiria kalẹ ni, ipo yii lawọn Hausa Fulani ko fẹ ko yipada, ohun to n ba nnkan wa jẹ titi doni yii niyi. Ẹmi gbese, ẹmi iwa apa, ẹmi ilọnilọwọgba, ka nigbagbọ pe tiwa nikan ni Naijiria, ka nigbagbọ pe ẹtọ wa ni lati gbowo lọwọ awọn ara Guusu ka waa fi tun Ariwa ṣe, awọn iwa buruku ti Lugard fi lelẹ fun wọn nilẹ Hausa ree, bo ṣe ṣe nigba to n ṣejọba nibi niyi, idi gan-an to si fi so ilẹ Hausa papọ mọ ilẹ Yoruba ati Ibo niyẹn. Ki i ṣe nitori ilọsiwaju kan, tabi nitori pe wọn fẹ ki ibi kan wa ti wọn maa maa pe ni Naijiria, nitori pe wọn fẹ ki wọn fi owo Guusu Naijiria tọju awọn ara ilẹ Hausa ni. Ọun naa lo ba wa debi ti a wa yii o. Bẹẹ ọrọ kekere ti ko yẹ ko dija rara, ti ko tilẹ yẹ kẹni to ba fẹẹ ṣe olori ilu nla tori ẹ binu ni Lugard fi binu, to si tori ẹ ba ti odidi orilẹ-ede nla kan jẹ, o ko ifasẹyin ayeraye ba wọn.


Ẹmi gbese, ẹmi iwa apa, ẹmi ilọnilọwọgba, ka nigbagbọ pe tiwa nikan ni Naijiria, ka nigbagbọ pe ẹtọ wa ni lati gbowo lọwọ awọn ara Guusu ka waa fi tun Ariwa ṣe, awọn iwa buruku ti Lugard fi lelẹ fun wọn nilẹ Hausa ree, bo ṣe ṣe nigba to n ṣejọba nibi niyi, idi gan-an to si fi so ilẹ Hausa papọ mọ ilẹ Yoruba ati Ibo niyẹn. Ki i ṣe nitori ilọsiwaju kan, tabi nitori pe wọn fẹ ki ibi kan wa ti wọn maa maa pe ni Naijiria, nitori pe wọn fẹ ki wọn fi owo Guusu Naijiria tọju awọn ara ilẹ Hausa ni. Ọun naa lo ba wa debi ti a wa yii o. Bẹẹ ọrọ kekere ti ko yẹ ko dija rara, ti ko tilẹ yẹ kẹni to ba fẹẹ ṣe olori ilu nla tori ẹ binu ni Lugard fi binu, to si tori ẹ ba ti odidi orilẹ-ede nla kan jẹ, o ko ifasẹyin ayeraye ba wọn. Lugard ki i ṣe ọmọwe, ko lọ si yunifasiti, iṣẹ ṣọja lo n ṣe, awọn ti wọn si koriira awọn to ba kawe ni. Idi ni pe lọdọ wọn naa lọhun-un, bo ti wu ki ṣọja kan lagbara tabi ko wa nipo to, awọn ti wọn ba kawe naa lo maa paṣẹ fun wọn, nitori awọn ni wọn maa maa ṣejọba. Tori bẹẹ, nigba ti Lugard de si Naijiria, ikoriira to kọkọ ni ni fawọn ọmọwe to wa l’Ekoo nigba naa, awọn ọmọ Yoruba ti wọn ti kawe rẹpẹtẹ, ti wọn si ti deeyan nla ni bii ọdun1900.


Lugard ki i ṣe ọmọwe, ko lọ si yunifasiti, iṣẹ ṣọja lo n ṣe, awọn ti wọn si koriira awọn to ba kawe ni. Idi ni pe lọdọ wọn naa lọhun-un, bo ti wu ki ṣọja kan lagbara tabi ko wa nipo to, awọn ti wọn ba kawe naa lo maa paṣẹ fun wọn, nitori awọn ni wọn maa maa ṣejọba. Tori bẹẹ, nigba ti Lugard de si Naijiria, ikoriira to kọkọ ni ni fawọn ọmọwe to wa l’Ekoo nigba naa, awọn ọmọ Yoruba ti wọn ti kawe rẹpẹtẹ, ti wọn si ti deeyan nla ni bii ọdun1900. Awọn yii o foju eeyan babara kan wo Lugard, wọn ṣaa mọ pe ṣọja lasan ni, oun atawọn ti wọn jẹ ọga ẹ lawọn jọ n ṣọrẹ niluu oyinbo wọn lọhun-un. Awọn yii ki i gbọran si i lẹnu, to ba si ti paṣẹ kan, tabi to ba gbe eto ti ko nitumọ kan kalẹ, kia lawọn yii ti maa kọwe si London pe ki wọn kilọ fun un, tawọn yen aa si kilọ fun un loootọ, nitori awọn ọmọ Britain lawọn ti wọn wa l’Ekoo, ohun ti wọn ba fẹ nijọba gbọdọ ṣe fun wọn. Ṣebi ọkan lara awọn ilu oyinbo ni Eko nigba yii, ofin ti wọn n lo ni London ni wọn n lo nibẹ, iwa tawọn ọmọ London si n hu naa lawọn ọmọ Eko n hu, iyatọ diẹ lo wa laarin wọn.


Awọn yii o foju eeyan babara kan wo Lugard, wọn ṣaa mọ pe ṣọja lasan ni, oun atawọn ti wọn jẹ ọga ẹ lawọn jọ n ṣọrẹ niluu oyinbo wọn lọhun-un. Awọn yii ki i gbọran si i lẹnu, to ba si ti paṣẹ kan, tabi to ba gbe eto ti ko nitumọ kan kalẹ, kia lawọn yii ti maa kọwe si London pe ki wọn kilọ fun un, tawọn yen aa si kilọ fun un loootọ, nitori awọn ọmọ Britain lawọn ti wọn wa l’Ekoo, ohun ti wọn ba fẹ nijọba gbọdọ ṣe fun wọn. Ṣebi ọkan lara awọn ilu oyinbo ni Eko nigba yii, ofin ti wọn n lo ni London ni wọn n lo nibẹ, iwa tawọn ọmọ London si n hu naa lawọn ọmọ Eko n hu, iyatọ diẹ lo wa laarin wọn. Tori bẹẹ ni nnkan o ṣe rọrun fun Lugard l’Ekoo, awọn ọmọwe ibẹ n fun un ni wahala gidi. Ki Lugard too de pada si Eko yii, o ti kọkọ wa si ilẹ Hausa, o ti wa gẹge bii ologun, to si ba wọn gba ilẹ lọwọ awọn ọba ibẹ, lẹyin naa, o ti waa da ṣọja akọkọ silẹ fun Naijiria nilẹ Hausa nibẹ, o si ti mọ iwa awọn Hausa yii daadaa. Nitori pe awọn Hausa ki i ṣe ọmọwe, ti wọn o mọwe kan ju Kewu lọ, to jẹ aṣẹ ti ọba wọn ba ti pa fun wọn ni wọn maa tẹle, o rọrun fun Lugard lati ba wọn ṣe, nitori to ba ti sọ fun ọba pe bayii ni kawọn eeyan ẹ ṣe o, bẹẹ ni wọn maa ṣe.


Tori bẹẹ ni nnkan o ṣe rọrun fun Lugard l’Ekoo, awọn ọmọwe ibẹ n fun un ni wahala gidi. Ki Lugard too de pada si Eko yii, o ti kọkọ wa si ilẹ Hausa, o ti wa gẹge bii ologun, to si ba wọn gba ilẹ lọwọ awọn ọba ibẹ, lẹyin naa, o ti waa da ṣọja akọkọ silẹ fun Naijiria nilẹ Hausa nibẹ, o si ti mọ iwa awọn Hausa yii daadaa. Nitori pe awọn Hausa ki i ṣe ọmọwe, ti wọn o mọwe kan ju Kewu lọ, to jẹ aṣẹ ti ọba wọn ba ti pa fun wọn ni wọn maa tẹle, o rọrun fun Lugard lati ba wọn ṣe, nitori to ba ti sọ fun ọba pe bayii ni kawọn eeyan ẹ ṣe o, bẹẹ ni wọn maa ṣe. Ṣugbọn awọn ara Eko o ri bẹẹ, ọba wo lo fẹẹ paṣẹ fun wọn! Alakọwe wo lo tiẹ fẹẹ tẹle aṣẹ ti ọba kan ba pa, paapaa ti aṣẹ naa o ba daa. Ọba funra ẹ n bẹru awọn ọmọwe, nitori o mọ pe ohun ti wọn le ba oun fa ko ni i daa.


Ṣugbọn awọn ara Eko o ri bẹẹ, ọba wo lo fẹẹ paṣẹ fun wọn! Alakọwe wo lo tiẹ fẹẹ tẹle aṣẹ ti ọba kan ba pa, paapaa ti aṣẹ naa o ba daa. Ọba funra ẹ n bẹru awọn ọmọwe, nitori o mọ pe ohun ti wọn le ba oun fa ko ni i daa. Ṣe iyẹn ni ọba kan maa waa sọ pe oun n paṣẹ fẹni kan. Oba ko le paṣẹ fara Eko, bẹẹ ni gomina kan tabi alaṣẹ oyinbo kan o le de ko maa ṣe giragira si wọn, wọn aa fi gege ba tiẹ jẹ ni. Gbogbo eyi bi Lugard ninu gan-an, nitori ija loni-in, asọ lọla ni, titi to fi rapala pada silẹ Hausa, ti wọn si fi i ṣe olori ijọba agbegbe naa. Niṣe ni ibẹ da bii igba to pada sile ẹ gan-an!


Ṣe iyẹn ni ọba kan maa waa sọ pe oun n paṣẹ fẹni kan. Oba ko le paṣẹ fara Eko, bẹẹ ni gomina kan tabi alaṣẹ oyinbo kan o le de ko maa ṣe giragira si wọn, wọn aa fi gege ba tiẹ jẹ ni. Gbogbo eyi bi Lugard ninu gan-an, nitori ija loni-in, asọ lọla ni, titi to fi rapala pada silẹ Hausa, ti wọn si fi i ṣe olori ijọba agbegbe naa. Niṣe ni ibẹ da bii igba to pada sile ẹ gan-an! Lati igba ti Lugard ti de pada silẹ Hausa ni 1900 ni wahala to n ba Naijiria lọwọlọwọ yii ti bẹrẹ. Ki Lugard too de, ilẹ Hausa ki i lowo lọwọ, wọn ki i ṣowo ki wọn jere, wọn ki i ri kọbọ kan na ju owo ti ijọba ilu oyinbo ba fun wọn lọ, nigba to jẹ owo ti wọn yoo pa lọdọ wọn ko to lati gbọ bukaata wọn. Lugard lo bẹrẹ eto buruku, to kọkọ bẹrẹ si i yawo lọwọ awọn ara Guusu, to ni ki ijọba awọn ilẹ Ibo ati ilẹ Yoruba ya wọn lowo lati fi ṣe awọn iṣẹ ilu nilẹ Hausa.


Lati igba ti Lugard ti de pada silẹ Hausa ni 1900 ni wahala to n ba Naijiria lọwọlọwọ yii ti bẹrẹ. Ki Lugard too de, ilẹ Hausa ki i lowo lọwọ, wọn ki i ṣowo ki wọn jere, wọn ki i ri kọbọ kan na ju owo ti ijọba ilu oyinbo ba fun wọn lọ, nigba to jẹ owo ti wọn yoo pa lọdọ wọn ko to lati gbọ bukaata wọn. Lugard lo bẹrẹ eto buruku, to kọkọ bẹrẹ si i yawo lọwọ awọn ara Guusu, to ni ki ijọba awọn ilẹ Ibo ati ilẹ Yoruba ya wọn lowo lati fi ṣe awọn iṣẹ ilu nilẹ Hausa. Ṣugbọn nigba ti gbese yii wa n pọ ju, ti owo ti wọn n fi ranṣẹ si i lati ilu oyinbo paapaa ko to lati na fawọn eeyan yii, Lugard bẹrẹ si i bẹ awọn olori ijọba ilu oyinbo wọn ki wọn ṣe ofin tuntun fawọn, ofin to maa le jẹ ki ilẹ Yoruba ati ilẹ Ibo ni owo kan ti wọn aa maa fun ilẹ Hausa lọdọọdun lati fi ran wọn lọwọ, ki eto ọrọ-aje tiwọn naa le ni idagbasoke bii tiwọn. Nibi ti Lugard ti bẹrẹ si i gbowo lọwọ ijọba awọn oyinbo ti wọn wa ni Guusu (South) ree, to fi n tun ilẹ Hausa (North) ṣe. Nibi yii ni iṣoro wa si ti bẹrẹ titi doni yii o. Bo ṣe ri bẹẹ, ma a tubọ ṣalaye ẹ fun yin lọsẹ to n bọ.


Ṣugbọn nigba ti gbese yii wa n pọ ju, ti owo ti wọn n fi ranṣẹ si i lati ilu oyinbo paapaa ko to lati na fawọn eeyan yii, Lugard bẹrẹ si i bẹ awọn olori ijọba ilu oyinbo wọn ki wọn ṣe ofin tuntun fawọn, ofin to maa le jẹ ki ilẹ Yoruba ati ilẹ Ibo ni owo kan ti wọn aa maa fun ilẹ Hausa lọdọọdun lati fi ran wọn lọwọ, ki eto ọrọ-aje tiwọn naa le ni idagbasoke bii tiwọn. Nibi ti Lugard ti bẹrẹ si i gbowo lọwọ ijọba awọn oyinbo ti wọn wa ni Guusu (South) ree, to fi n tun ilẹ Hausa (North) ṣe. Nibi yii ni iṣoro wa si ti bẹrẹ titi doni yii o. Bo ṣe ri bẹẹ, ma a tubọ ṣalaye ẹ fun yin lọsẹ to n bọ.


Wọn ṣi n wa Ẹmia Bungudu, nipinlẹ Zamfara, tawọn agbebọn ji gbe

Faith Adebọla Titi di ba a ṣe n sọ yii ni wọn ṣi n wa Emir ilu Bungudu, Alaaji Hassan Attahiru, tawọn janduku agbebọn ti wọn n ṣoro bii agbọn nipinlẹ Zamfara ati lapa Oke Ọya ilẹ, ji gbe. Nnkan bii aago mẹta aabọ irọlẹ ọjọ Iṣẹgun, Tusidee yii, la gbọ pe awọn agbebọn naa lọọ rẹbuu ọkọ ayọkẹlẹ rẹ atawọn ọkọ alaabo to tẹle e lọna marosẹ Abuja si Kaduna, wọn ṣina ibọn bolẹ, wọn si fipa da wọn duro nitosi ileeṣẹ Olam, to wa ni ati-wọ Kaduna. Wọn wọ Ẹmia naa bọ silẹ, wọn si fibọn dari rẹ sori ọkada ti wọn gbe sitosi kan, ni wọn ba gbe olori ilu naa wọ’gbo lọ. A gbọ pe niṣe ni Alaaji Attahiru n dari rele lati ilu Abuja, nibi to ti lọọ kopa ninu ipade pataki kan. Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Kaduna ati ti Zamfara ti fidi iṣẹlẹ yii mulẹ. Wọn lawọn o ti i gburo ibi ti wọn ji ọba alaye naa lọ, ṣugbọn awọn ti bẹrẹ iwadii lati tọpasẹ awọn ajinigbe agbebọn naa.


Awọn aṣofin Ogun naa fọwọ si gbigba owo-ori ọja (VAT), wọn ni ẹtọ ijọba ipinlẹ ni

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Bi ohun gbogbo ba lọ bo ṣe yẹ, ko le pẹ rara ti ijọba ipinlẹ Ogun naa yoo fi maa gba owo-ori ọja funra wọn, ti wọn yoo gba kinni naa kuro lọwọ ijọba apapọ. Nitori lọjọ kan naa ti awọn aṣofin jokoo lori aba ọhun l’Oke-Mosan, l’Abẹokuta, gbogbo ile pata lo fọwọ si i pe kijọba apapọ yee gba owo naa ti wọn n pe ni VAT, wọn ni ẹtọ ijọba ipinlẹ ni. Lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii, ti i ṣe ọjọ kẹrinla, oṣu kẹsan-an, ọdun 2021, ni wọn jokoo apero lori aba owo-ori ọja naa. Lọjọ yii kan naa ni wọn si fohun ṣọkan labala kin-in-ni ati ikeji (First and second reading) pe ijọba ipinlẹ Ogun lawọn fẹ ko maa gba owo-ori ọja naa bayii, gẹgẹ bii Eko ati Rivers naa ṣe yari mọ ijọba apapọ lọwọ. Awọn aṣofin Ogun sọ pe gbogbo ara lawọn fi mọ ofin naa ti wọn pe akọle ẹ ni H.B NO.73/OG/2021. Wọn ni ofin ti yoo jẹ ki ipinlẹ yii mọ iye to tọ si i lori owo ti wọn n pa funjọba apapọ ni, yoo si tun gbe ipinlẹ Ogun si ipo gidi to yẹ ko wa, nitori yoo le ṣakoso iṣuna rẹ funra rẹ.


Lọjọ yii kan naa ni wọn si fohun ṣọkan labala kin-in-ni ati ikeji (First and second reading) pe ijọba ipinlẹ Ogun lawọn fẹ ko maa gba owo-ori ọja naa bayii, gẹgẹ bii Eko ati Rivers naa ṣe yari mọ ijọba apapọ lọwọ. Awọn aṣofin Ogun sọ pe gbogbo ara lawọn fi mọ ofin naa ti wọn pe akọle ẹ ni H.B NO.73/OG/2021. Wọn ni ofin ti yoo jẹ ki ipinlẹ yii mọ iye to tọ si i lori owo ti wọn n pa funjọba apapọ ni, yoo si tun gbe ipinlẹ Ogun si ipo gidi to yẹ ko wa, nitori yoo le ṣakoso iṣuna rẹ funra rẹ. Bẹẹ lawọn aṣofin kan sọ pe kinni ọhun ko gbọdọ pẹ rara ti yoo fi bẹrẹ nipinlẹ Ogun, nitori atunto tawọn ti n beere fun, tijọba apapọ ko fẹẹ gbọ, lo wọle de wẹrẹ yii, wọn ni ko mu tọwọ ẹ wa ko gbọdọ gba tọwọ ẹ ni. Nigba to n fesi, olori ile- igbimọ aṣofin Ogun, Ọnarebu Ọlakunle Oluọmọ, dupẹ lọwọ awọn eeyan rẹ fun atilẹyin wọn lori aba yii. Lẹyin igba naa lo gbe aba naa fun ẹka to n ri si iṣuna nile naa, o si kede pe ipade ita gbangba lori aba yii yoo waye l’Ọjọbọ, ọjọ kẹrindinlogun, oṣu kẹsan-an, ọdun 2021.


Bẹẹ lawọn aṣofin kan sọ pe kinni ọhun ko gbọdọ pẹ rara ti yoo fi bẹrẹ nipinlẹ Ogun, nitori atunto tawọn ti n beere fun, tijọba apapọ ko fẹẹ gbọ, lo wọle de wẹrẹ yii, wọn ni ko mu tọwọ ẹ wa ko gbọdọ gba tọwọ ẹ ni. Nigba to n fesi, olori ile- igbimọ aṣofin Ogun, Ọnarebu Ọlakunle Oluọmọ, dupẹ lọwọ awọn eeyan rẹ fun atilẹyin wọn lori aba yii. Lẹyin igba naa lo gbe aba naa fun ẹka to n ri si iṣuna nile naa, o si kede pe ipade ita gbangba lori aba yii yoo waye l’Ọjọbọ, ọjọ kẹrindinlogun, oṣu kẹsan-an, ọdun 2021.


Bọlaji Ọrẹagba di ọga agba tuntun fun LASTMA l’Ekoo

Faith Adebọla, Eko Gomina ipinlẹ Eko, Babajide Oluṣọla Sanwo-Olu, ti buwọ lu iyansipo Ọgbẹni Bọlaji Ọrẹagba gẹgẹ bii ọga agba ajọ to n ri si igbokegbodo ọkọ loju popo nipinlẹ Eko, LASTMA. Atẹjade kan lati ọfiisi Olori awọn oṣiṣẹ ọba ipinlẹ Eko, Ọgbẹni Hakeem Muri-Okunọla, sọ pe ayipada ati iyansipo naa waye lati tubọ mu itẹsiwaju ati igba ọtun ba lilọ bibọ ọkọ nipinlẹ Eko, paapaa lẹka ajọ Lagos State Traffic Management Authority. Ọgbẹni Ọrẹagba ti wa nipo Igbakeji adari fun ẹka lilọ bibọ ọkọ nileeṣẹ LASTMA ki wọn too yan sipo ọga aga yii. Oye to ga lo ni ninu imọ abojuto ọkọ, Transport Planning and Management, lati Fasiti Eko. Lati ọjọ kẹjọ, oṣu kejila, ọdun 1993, lo ti wọṣẹ ọba sileeṣẹ LASTMA. Tẹ o ba gbagbe, Ọgbẹni Ọlajide Oduyọye lo ti wa nipo ọga agba LASTMA, ṣaaju iyansipo Ọrẹagba yii.


Wọn dumbu Alufaa ijọ Anglican bii ẹran, wọn tun dana sun mọto ẹ

Faith Adebọla Alufaa ijọ Anglican Saint Andrew, Rẹfurẹndi Emeka Merenu, ti kagbako iku ojiji, awọn agbebọn kan ni wọn lọọ ka a mọle ninu agbala ileejọsin to n gbe, wọn dumbu rẹ bii ẹran lleya, wọn si tun dana sun ọkọ ayọkẹlẹ rẹ, ni wọn ba sa lọ. Ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii, niṣẹlẹ aburu naa waye, nigba tawọn agbebọn kan lọọ sakọlu si ṣọọṣi Anglican, niluu Ihitte-Ukwa, nijọba ibilẹ Orsu, nipinlẹ Imo. Ba a ṣe gbọ latọdọ Ajọ Akoroyinjọ ilẹ wa (NAN), ẹnikan to wa nitosi ibi tiṣẹlẹ naa ti waye sọ pe ‘bawọn agbebọn naa ṣe wọle ni wọn bẹrẹ si i fẹsun kan ojiṣẹ Ọlọrun naa pe oun lo lọọ ko awọn ṣọja wa lati daabo bo awọn ọmọ-ijọ rẹ ati awọn ọmọleewe ti wọn n ṣedanwo Wayẹẹki (WASSCE) aṣekagba wọn nileewe Anglican ti Alufaa ṣọọṣi naa n bojuto. Lẹyin ti wọn ti dumbu ọkunrin naa tan ni wọn tun da bẹntiroolu si ọkọ ayọkẹlẹ rẹ to wa lagbala ṣọọṣi naa, wọn dana sun un guruguru.’ Ṣe ṣaaju asiko yii lawọn ẹgbẹ ajijangba IPOB ti kede pe kawọn eeyan atawọn ọmọleewe fidi mọle wọn lawọn ọjọ pato kan ti wọn kede rẹ, wọn lawọn n fi isemọle naa daro olori wọn, Nnamdi Kanu, ati awọn yooku rẹ tijọba mu satimọle lori ẹsun pe wọn ko ẹgbẹ ti ko bofin mu jọ, wọn si fẹẹ doju ijọba de. Alukoro fun ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Imo, Ọgbẹni Micheal Abattam, ti fidi iṣẹlẹ yii mulẹ. O ni iwadii ti bẹrẹ lori ọrọ naa, awọn si ti bẹrẹ iṣẹ lati wa awọn oṣika ẹda naa lawakan, ki wọn le jiya to tọ si wọn.


Wọn ti ri mẹrinlelaaadọfa mu ninu awọn ẹlẹwọn to sa ni Kogi

Faith Adebọla O jọ pe arọwa ti Minisita fọrọ abẹle, Ọgbẹni Rauf Arẹgbẹṣọla, ṣe fawọn ojilerugba (240) ẹlẹwọn ti wọn sa lọ lọgba ẹwọn Kogi lọjọ Aiku, Sannde to kọja, wọ awọn eeyan naa leti, pẹlu bijọba ṣe lawọn ti ri mẹrinlelaaadọfa mu ninu wọn pada, wọn si ti n ṣẹwọn wọn lọ. Agbẹnusọ fun ileeṣẹ ẹlẹwọn nilẹ wa (NCoS), Ọgbẹni Francis Enobore, lo sọrọ yii di mimọ niluu Abuja lọjọ Iṣẹgun, Tusidee yii, ninu atẹjade kan to fi lede lori ọrọ naa. O ni ọpọ lara awọn ẹlẹwọn to jakun lọgba ẹwọn MSCC (Medium Security Custodial Centre) to wa niluu Kabba, nipinlẹ Kogi, lo fẹsẹ ara wọn rin pada wa, ti wọn si jọwọ ara wọn fawọn agbofinro, ṣugbọn awọn agbofinro lọọ fi pampẹ ofin gbe awọn mi-in lara wọn ni, nibi ti wọn sa pamọ si. Atẹjade naa sọ pe “Ọga agba ileeṣẹ ẹlẹwọn, Ọgbẹni Haliru Nababa, lo ṣaaju awọn ikọ agbofinro ti wọn lọ lati ilu kan si omi-in, ti wọn n wa awọn ẹlẹwọn to jakun naa kiri, bakan naa ni wọn ti ro aabo yika ọgba ẹwọn naa lagbara si i.” O sọ siwaju pe Ọgbẹni Nababa gboṣuba fawọn ileeṣẹ agbofinro ti wọn fọwọsowọpọ pẹlu ileeṣẹ ẹlẹwọn lati wa awọn ẹlẹwọn naa ri, ti wọn si da wọn pada. Bakan naa lo rọ awọn ẹlẹwọn to ku lati jade nibikibi ti wọn fara sin si, tori ẹgbẹrun Saamu wọn ko le ribi kan sa m’Ọlọrun lọwọ, gbogbo orukọ, fọto ati akọsilẹ to peye nipa wọn lawọn yoo lo lati fi wa wọn lawari.


Mi o ṣetan lati yi ipinnu mi pada lori ofin fifi ẹran jẹko ti mo fọwọ si-Akeredolu

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Gomina ipinlẹ Ondo, Arakunrin Rotimi Akeredolu, ti ni digbi loun ṣi wa lori ofin to de kiko ẹran jẹ nita gbangba nipinlẹ Ondo ati pe oun ko ṣetan ati boju wẹyin rara lori ipinnu naa. Gomina sọrọ yii lasiko to n gba alejo awọn agba iranṣẹ Ọlọrun kan lati inu ijọ Deeper Life lọfiisi rẹ to wa ni Alagbaka niluu Akurẹ lọjọ Isẹgun, Tusidee, ọsẹ yii. Aketi ni oun mọ daju pe ofin tuntun ọhun pẹlu akitiyan ẹsọ Amọtẹkun ipinlẹ Ondo ko fi bẹẹ dun mọ awọn eeyan kan ninu, ṣugbọn ko sohun ti wọn le ṣe lori rẹ nitori pe oun ti mura tan lati daabo bo awọn eeyan ipinlẹ Ondo lọnakọna. O ni asiko ti to fawọn agbẹ lati lọọ maa ṣiṣẹ wọn lai si ibẹru pe ẹnikan n bọ waa fi maaluu ba ire oko wọn jẹ tabi ki wọn ji wọn gbe gẹgẹ bii ti ayẹyinwa. O ni ko soootọ ninu ohun tawọn eeyan kan n sọ kiri pe ijọba ṣe agbekalẹ ofin naa nitori awọn ẹya kan pato, igbesẹ ifi ofin de naa lo ni o waye fun idagbasoke ati igbe-aye alaafia awọn araalu. Lẹyin eyi lo rọ awọn pasitọ ọhun lati maa gbadura fun oun atawọn ẹsọ Amọtẹkun gidigidi ki gbogbo ero ati akitiyan awọn onisẹ ibi lori iṣejọba rẹ le ja si asan.


Lori ọrọ VAT Gomina Wike wọ ijọba apapọ lọ sile-ẹjọ to ga ju lọ

Faith Adebọla Awuyewuye nipa ofin owo-ori ọja ti gba ọna mi-in yọ, Gomina ipinlẹ Rivers, Amofin Nyesom Ezewo Wike, ti kọri sile-ẹjọ to ga ju lọ, lati ba wọn foju agba ati oju ofin wo ọrọ to n ja ranyin nilẹ ọhun, ki wọn si gbe idajọ kalẹ lori ẹni to lẹtọọ si gbigba ati nina owo naa. Ọjọ Iṣẹgun, Tusidee yii, nijọba ipinlẹ Rivers lọọ kọwe ẹsun rẹ sile-ẹjọ giga ju lọ ọhun, eyi to fikalẹ siluu Abuja, olu-ilu ilẹ wa. Ninu iwe ẹsun ọhun, Gomina ipinlẹ Rivers ni kile-ẹjọ ba awọn wo aṣẹ tile-ẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun pa niluu Abuja lọsẹ to kọja pe kawọn iha mejeeji to n ja si ọrọ VAT yii ṣi lọọ simẹdọ na, ki kaluku lọọ wabikan jokoo si lori ọrọ ohun na, ki nnkan si maa lọ bo ṣe wa ṣaaju kile-ẹjọ giga kan too gbe agbara wọ ipinlẹ Rivers lati maa gba owo naa. Latari idajọ ile-ẹjọ giga ọhun, ijọba ipinlẹ Rivers ati tipinlẹ Eko ti ṣofin lati bẹrẹ si i gba owo-ori ọja ti wọn n pe ni Value Added Tax (VAT) naa lawọn ipinlẹ wọn, ofin naa si da ijọba apapọ ati ileeṣẹ agbowoori wọn, Federal Inland Revenue Service (FIRS) lọwọ kọ, awọn ni wọn ti n gba owo-ori naa latẹyinwa, ti wọn n fi i ṣọwọ sapo ijọba apapọ l’Abuja. Ṣugbọn aṣẹ tile-ẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun pa lọsẹ to kọja ti fa ọpọ awuyewuye lori ọrọ yii, bawọn amofin ati ọjọgbọn kan ṣe n sọ pe aṣẹ naa ko kan ofin tawọn ipinlẹ mejeeji ṣẹṣẹ ṣe lati maa gba owo-ori naa, awọn mi-in sọ pe aṣẹ naa ti tun gbe agbara wọ ajọ FIRS lati maa ṣe bi wọn ṣe n ṣe bọ latilẹ. Ọrọ yii lo mu kipinlẹ Rivers kọri sile-ẹjọ to ga ju lọ lọtẹ yii, ki wọn le ba wọn yanju ọrọ naa, ki gbogbo gb’odo-n-ro’ṣọ ọrọ yii le r’odo lọọ mumi.


Latari idajọ ile-ẹjọ giga ọhun, ijọba ipinlẹ Rivers ati tipinlẹ Eko ti ṣofin lati bẹrẹ si i gba owo-ori ọja ti wọn n pe ni Value Added Tax (VAT) naa lawọn ipinlẹ wọn, ofin naa si da ijọba apapọ ati ileeṣẹ agbowoori wọn, Federal Inland Revenue Service (FIRS) lọwọ kọ, awọn ni wọn ti n gba owo-ori naa latẹyinwa, ti wọn n fi i ṣọwọ sapo ijọba apapọ l’Abuja. Ṣugbọn aṣẹ tile-ẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun pa lọsẹ to kọja ti fa ọpọ awuyewuye lori ọrọ yii, bawọn amofin ati ọjọgbọn kan ṣe n sọ pe aṣẹ naa ko kan ofin tawọn ipinlẹ mejeeji ṣẹṣẹ ṣe lati maa gba owo-ori naa, awọn mi-in sọ pe aṣẹ naa ti tun gbe agbara wọ ajọ FIRS lati maa ṣe bi wọn ṣe n ṣe bọ latilẹ. Ọrọ yii lo mu kipinlẹ Rivers kọri sile-ẹjọ to ga ju lọ lọtẹ yii, ki wọn le ba wọn yanju ọrọ naa, ki gbogbo gb’odo-n-ro’ṣọ ọrọ yii le r’odo lọọ mumi. Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii, nireti wa pe igbẹjọ yoo tẹsiwaju nile-ẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun, ọjọ naa ni wọn sun igbẹjọ to kan si tẹlẹ, ṣugbọn ile-ẹjọ to ga ju lọ ko ti i mu ọjọ ti wọn yoo bẹrẹ igbẹjọ lori iwe ẹsun tipinlẹ Rivers ṣẹṣẹ kọ wa yii.


Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii, nireti wa pe igbẹjọ yoo tẹsiwaju nile-ẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun, ọjọ naa ni wọn sun igbẹjọ to kan si tẹlẹ, ṣugbọn ile-ẹjọ to ga ju lọ ko ti i mu ọjọ ti wọn yoo bẹrẹ igbẹjọ lori iwe ẹsun tipinlẹ Rivers ṣẹṣẹ kọ wa yii.


Iwọde ‘Yoruba Nation’ bẹrẹ l’olu-ile Ajọ Iṣọkan Agbaye, l’Amẹrika

Faith Adebọla Agbarijọ ẹgbẹ awọn ajijagbara ti wọn n ja fun yiya kuro lara orileede Naijiria, ti wọn lawọn fẹẹ da duro, ti mu ileri wọn ṣẹ pẹlu bi wọn ṣe bẹrẹ iwọde ni olu-ile Ajọ Iṣọkan Agbaye, lorileede Amẹrika. Iwọde naa, eyi ti ẹgbẹ NINAS, to ko gbogbo awọn ẹgbẹ to n ja fun ominira orileede wọn kuro lara Naijiria, iyẹn Nigerian Indigenious Nationalities Alliance for Self-Determination, ṣagbatẹru ẹ, waye ninu agbala ile ẹgbẹ Iṣọkan Agbaye naa, ọpọ ero lati Naijiria, Amẹrika ati awọn orileede mi-in la gbọ pe o darapọ mọ iwọde ọhun. Lara awọn to wa nibi iwọde naa ni awọn to n ja fun idasilẹ orileede ‘Yoruba Nation’, eyi ti Ọjọgbọn Banji Akintoye ṣaaju wọn, awọn to n ja fun idasilẹ orileede ‘Biafra’ eyi ti ẹgbẹ IPOB n polongo, ati awọn eeyan agbegbe Guusu ati Aarin-Gbungbun Naijiria. Oriṣiiriṣii akọle fẹrẹgẹdẹ ni wọn gbe dani, lara awọn ọrọ ti wọn kọ lede eebo sara akọle naa ni: “Ẹ ran wa lọwọ lati fopin si Naijiria ka ma baa ku tan,” “A o le dakẹ mọ o, a ti n sọrọ soke,” “miliọnu kan ọmọ Naijiria lo ṣoju fawọn to wa nile o, a o fẹ Naijiria mọ” ati bẹẹ bẹẹ lọ. Awọn mi-in gbe aworan ati akọle ẹgbẹ IPOB dani, nigba ti ti “Yoruba Nation” tabi “Orileede Oduduwa” wa lọwọ awọn kan. Wọn lohun tawọn n fẹ ni ki Ajọ Iṣọkan Agbaye waa ba awọn mojuto eto iwadii ati ilana bi Naijiria ṣe maa pin nirọrun, ti kaluku yoo gba ile rẹ lọ. Ba a ṣe gbọ, gbogbo ọjọ ti ipade Iṣọkan Agbaye naa yoo fi waye ni wọn lawọn oluṣewọde yii yoo fi maa sọ erongba wọn di mimọ, wọn nireti wa pe ọpọ ero yoo tun darapọ mọ wọn bi wọn ṣe n tẹsiwaju.


Nitori iyanṣẹlodi awọn oṣiṣẹ kootu ipinlẹ Ogun, ahamọ ọlọpaa n kun akunfaya

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta O ti le loṣu kan bayii ti awọn ile-ẹjọ nipinlẹ Ogun ti n yanṣẹ lodi, to jẹ ko si kootu to jokoo gbọ ẹjọ mọ, nitori wọn ni ijọba ko sanwo oṣu awọn bo ṣe yẹ ki wọn san an, idaji owo ni wọn n san. Iyanṣẹlodi naa lo waa fa a ti awọn sẹẹli ọlọpaa ti wọn n fi awọn afurasi ọdaran pamọ si fi n kun akunfaya bayii nipinlẹ yii, nitori ko si kootu ti wọn yoo gbe wọn lọ fun igbẹjọ ati idajọ. Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ogun, DSP Abimbọla Oyeyẹmi, fidi eyi mulẹ. O ni awọn ki i ti awọn ti ẹṣẹ wọn ko ba fi bẹẹ lagbara mọle mọ bayii, awọn n fun wọn ni beeli lẹsẹkẹsẹ ni. Oyeyẹmi ṣalaye pe idi ni pe awọn aaye tawọn n tọju afurasi si ti kun, bẹẹ awọn ẹṣẹ kan wa to jẹ ko ṣee gba beeli rẹ, afi kẹni to ba daran naa foju ba ile-ẹjọ, ki wọn dajọ rẹ sibi ti yẹ ko ti lọọ jiya ẹṣẹ. Awọn ẹsun bii ipaniyan, ijinigbe, idigunjale atawọn mi-in to fara pẹ ẹ ko ṣee de mọ sẹẹli gẹgẹ bi Alukoro ṣe wi, o ni afi kawọn ti wọn mọle, kawọn gbe wọn lọ si kootu, ki kootu si dajọ wọn.


O ni awọn ki i ti awọn ti ẹṣẹ wọn ko ba fi bẹẹ lagbara mọle mọ bayii, awọn n fun wọn ni beeli lẹsẹkẹsẹ ni. Oyeyẹmi ṣalaye pe idi ni pe awọn aaye tawọn n tọju afurasi si ti kun, bẹẹ awọn ẹṣẹ kan wa to jẹ ko ṣee gba beeli rẹ, afi kẹni to ba daran naa foju ba ile-ẹjọ, ki wọn dajọ rẹ sibi ti yẹ ko ti lọọ jiya ẹṣẹ. Awọn ẹsun bii ipaniyan, ijinigbe, idigunjale atawọn mi-in to fara pẹ ẹ ko ṣee de mọ sẹẹli gẹgẹ bi Alukoro ṣe wi, o ni afi kawọn ti wọn mọle, kawọn gbe wọn lọ si kootu, ki kootu si dajọ wọn. O ni ṣugbọn lati oṣu kan sẹyin ti kootu ko ti ṣiṣẹ, ti awọn ẹsun bayii si n ṣẹlẹ, ko sibi tawọn yoo gbe awọn afurasi naa lọ fun igbẹjọ, eyi to fa a tawọn fi n ti wọn mọ sẹẹli, ti aaye naa ko si yee kun si i nitori awọn oniṣẹ ibi ti wọn ko yee huwa to ta ko ofin. Yatọ si tawọn ọlọpaa, oṣiṣẹ kootu Ake kan to ba wa sọrọ ṣalaye pe iyanṣẹlodi yii n pa awọn lara pupọ, nitori atijẹ-atimu ko dẹrun rara. O ni ki i ṣe pe o wu awọn naa lati maa yanṣẹlodi, ṣugbọn nigba to jẹ idaji owo-oṣu nijọba n san fawọn, to tun jẹ wọn ko yee yọ owo kọpuretiifu lara awọn loṣoosu, bẹẹ, wọn ko sanwo naa fawọn.


O ni ṣugbọn lati oṣu kan sẹyin ti kootu ko ti ṣiṣẹ, ti awọn ẹsun bayii si n ṣẹlẹ, ko sibi tawọn yoo gbe awọn afurasi naa lọ fun igbẹjọ, eyi to fa a tawọn fi n ti wọn mọ sẹẹli, ti aaye naa ko si yee kun si i nitori awọn oniṣẹ ibi ti wọn ko yee huwa to ta ko ofin. Yatọ si tawọn ọlọpaa, oṣiṣẹ kootu Ake kan to ba wa sọrọ ṣalaye pe iyanṣẹlodi yii n pa awọn lara pupọ, nitori atijẹ-atimu ko dẹrun rara. O ni ki i ṣe pe o wu awọn naa lati maa yanṣẹlodi, ṣugbọn nigba to jẹ idaji owo-oṣu nijọba n san fawọn, to tun jẹ wọn ko yee yọ owo kọpuretiifu lara awọn loṣoosu, bẹẹ, wọn ko sanwo naa fawọn. Akọwe kootu to ni ka ma darukọ oun yii sọ pe ọdun 2019 loun ti gba ajẹmọnu owo kọpuretiifu yii gbẹyin, o lo ti di oṣu mejidinlogun bayii tijọba jẹ awọn ti wọn ko san. Ṣa, o lawọn yoo maa ba iyanṣẹlodi naa lọ ni o, afi tijọba ipinlẹ Ogun ba da awọn lohun lawọn yoo too pada sẹnu iṣẹ. Awọn lọọya naa to jẹ kootu ni ibudo ounjẹ wọn, awọn naa ṣalaye pe nnkan ko dẹrun, nitori awọn ko rẹjọ ṣe ni kootu mọ, nigba tile-ẹjọ kọ ti wọn ko ṣilẹkun.


Akọwe kootu to ni ka ma darukọ oun yii sọ pe ọdun 2019 loun ti gba ajẹmọnu owo kọpuretiifu yii gbẹyin, o lo ti di oṣu mejidinlogun bayii tijọba jẹ awọn ti wọn ko san. Ṣa, o lawọn yoo maa ba iyanṣẹlodi naa lọ ni o, afi tijọba ipinlẹ Ogun ba da awọn lohun lawọn yoo too pada sẹnu iṣẹ. Awọn lọọya naa to jẹ kootu ni ibudo ounjẹ wọn, awọn naa ṣalaye pe nnkan ko dẹrun, nitori awọn ko rẹjọ ṣe ni kootu mọ, nigba tile-ẹjọ kọ ti wọn ko ṣilẹkun.


Ọmọ lanlọọdu fẹẹ gbeja baba ẹ l’Ondo, lo ba la pako mọ tẹnanti lori, o si pa a

Akolo awọn ọlọpaa Akurẹ, nipinlẹ Ondo, ni ọmọkunrin kan, Sam Ọmọjọla, wa bayii, latari ẹsun ti wọn fi kan an pe o la pako mọ tẹnanti baba rẹ kan lori, o si ṣe bẹẹ ran an lajo aremabọ. Ba a ṣe gbọ, adugbo kan ti wọn n pe ni Oke-Ijẹbu, niluu Akurẹ, niṣẹlẹ yii ti waye lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, wọn ni ile kan naa ni Alagba Ọmọjọla to jẹ lanlọọdu yii n gbe pẹlu afurasi ọdaran yii ati awọn ayalegbe wọn. Tẹnanti ti wọn pe ni Baba Ṣẹgun yii ni wọn lo jẹ lanlọọdu naa lowo ile, nigba ti lanlọọdu si sin in lowo naa, ọrọ wọn ko bara mu, lo ba di pe awọn mejeeji n tahun sira wọn. Wọn ni Sam ko si nile lasiko tọrọ yii bẹrẹ. Lanlọọdu yii ni wọn lo fibinu pe ọmọ ẹ, Sam, lori aago, latari awọn gbolohun kan to sọ pe tẹnanti sọ si i, o lo ri oun fin, oun si fẹ kọmọ naa waa ba oun kilọ fun un. Ẹnu fa-a-ka-ja-a yii ni wọn wa tọmọ naa fi de, lọmọ naa ba fabinu yọ pe kin ni tẹnanti jẹ yo to fi ri baba oun fin, wọn ni ko beṣu bẹgba, niṣe lo fa pako nla kan tọwọ rẹ to yọ, lo ba la a mọ tẹnanti yii lori, tọun si ṣubu lulẹ bẹẹ.


Wọn ni Sam ko si nile lasiko tọrọ yii bẹrẹ. Lanlọọdu yii ni wọn lo fibinu pe ọmọ ẹ, Sam, lori aago, latari awọn gbolohun kan to sọ pe tẹnanti sọ si i, o lo ri oun fin, oun si fẹ kọmọ naa waa ba oun kilọ fun un. Ẹnu fa-a-ka-ja-a yii ni wọn wa tọmọ naa fi de, lọmọ naa ba fabinu yọ pe kin ni tẹnanti jẹ yo to fi ri baba oun fin, wọn ni ko beṣu bẹgba, niṣe lo fa pako nla kan tọwọ rẹ to yọ, lo ba la a mọ tẹnanti yii lori, tọun si ṣubu lulẹ bẹẹ. Awọn aladuugbo sare lati doola ẹmi tẹnanti yii, ṣugbọn wọn ko le gbe e de ọsibitu to fi ta teru nipaa. Kia lawọn ọlọpaa ti de ibi iṣẹlẹ naa nigba ti wọn pe wọn lori aago, wọn si mu afurasi ọdaran ọhun ati baba rẹ lọ sahaamọ wọn, bo tilẹ jẹ pe wọn fi baba naa silẹ lẹyin ti wọn ti gbọ tẹnu ẹ. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ondo fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, Ọgbẹni Tee-Leo Ikoro sọ pe iwadii ṣi n tẹsiwaju.


Awọn aladuugbo sare lati doola ẹmi tẹnanti yii, ṣugbọn wọn ko le gbe e de ọsibitu to fi ta teru nipaa. Kia lawọn ọlọpaa ti de ibi iṣẹlẹ naa nigba ti wọn pe wọn lori aago, wọn si mu afurasi ọdaran ọhun ati baba rẹ lọ sahaamọ wọn, bo tilẹ jẹ pe wọn fi baba naa silẹ lẹyin ti wọn ti gbọ tẹnu ẹ. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ondo fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, Ọgbẹni Tee-Leo Ikoro sọ pe iwadii ṣi n tẹsiwaju.


Ọmọ Yahoo mẹrindinlọgọta bọ sọwọ EFCC l’Abẹokuta

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ọmọ to ni iya oun ko ni i sun, oun naa ko ni i foju le oorun lawọn EFCC fọrọ ṣe lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, ti i ṣe ọjọ kẹtala, oṣu kẹsan-an, ọdun 2021, nigba ti wọn wọ otẹẹli ijọba ipinlẹ Ogun, Mitros, to wa n’Ibara, l’Abẹokuta, laago mẹrin idaji kutukutu, ti wọn si ko awọn gende rẹpẹtẹ ti wọn ni ọmọ Yahoo ni wọn. Ki i ṣe Mitros nikan lawọn ajọ to n ri si jibiti ṣiṣẹ yii wọ, wọn tun lọ si otẹẹli kan ti wọn n pe ni Daktad, ni Quarry Road, ati ọkan ti wọn n pe ni Cecilia, n’Ibara, l’Abẹokuta, kan naa. Wọn wọ yara awọn alejo to wa lawọn otẹẹli naa, wọn si ko awọn ti wọn ni ọmọ Yahoo ni wọn jade. Nigba ti wọn si pari iṣẹ yii, ko din ni ọmọ Yahoo mẹrindinlọgọta (56) ti wọn ri ko. Awọn mọto ayọkẹlẹ olowo nla, foonu olowo nla, kọmputa alagbeletan lawọn agbofinro naa gba lọwọ awọn ti wọn mu yii. Bi wọn ṣe waa pọ to yii tọwọ ba, a gbọ pe awọn kan ṣi ribi sa si lawọn otẹẹli naa, ti ọwọ ko ba wọn lọjọ yii.


Nigba ti wọn si pari iṣẹ yii, ko din ni ọmọ Yahoo mẹrindinlọgọta (56) ti wọn ri ko. Awọn mọto ayọkẹlẹ olowo nla, foonu olowo nla, kọmputa alagbeletan lawọn agbofinro naa gba lọwọ awọn ti wọn mu yii. Bi wọn ṣe waa pọ to yii tọwọ ba, a gbọ pe awọn kan ṣi ribi sa si lawọn otẹẹli naa, ti ọwọ ko ba wọn lọjọ yii. Agbẹnusọ EFCC lọfiisi wọn n’Ibadan, Tokunbọ Ọdẹbiyi, fidi iṣẹlẹ yii mulẹ. O ni mẹrindinlọgọta lawọn eeyan tawọn ko lotẹẹli mẹta l’Abẹokuta, nitori awọn fura si wọn pe Yahoo ni wọn n ṣe jẹun.


Agbẹnusọ EFCC lọfiisi wọn n’Ibadan, Tokunbọ Ọdẹbiyi, fidi iṣẹlẹ yii mulẹ. O ni mẹrindinlọgọta lawọn eeyan tawọn ko lotẹẹli mẹta l’Abẹokuta, nitori awọn fura si wọn pe Yahoo ni wọn n ṣe jẹun.


Arun Korona n le si i l’Ekoo, eeyan mẹsan-an ku lọjọ kan

Faith Adebọla, Eko Ọrọ ti wọn n pe lowe ti n ni aro ninu bayii lori ajakalẹ arun aṣekupani Koronafairọọsi nipinlẹ Eko, eeyan mẹsan-an larun naa ṣeku pa lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, nigba tawọn mẹrinlelaaadọfa ṣẹṣẹ lugbadi rẹ, ti wọn si dero ibudo itọju arun Koro. Atẹjade ojoojumọ ti ajọ to n ri si idena arun nilẹ wa, NCDC, fi lede lafẹmọju ọjọ Iṣẹgun fihan pe lọjọ Mọnde ta a n sọrọ rẹ yii, aropọ eeyan ti kinni naa mu kaakiri orileede wa jẹ ọrinlelọọọdunrun ati meje (387), gẹgẹ bi ayẹwo iṣẹgun ti wọn ṣe ṣe fihan. Ẹgbẹrun kan ati ọgọrun-un meje lawọn ti wọn da silẹ lati maa lọ sile wọn, wọn layẹwo fihan pe ara wọn ti ya. Pẹlu iṣiro yii, eeyan ti arun Korona ti pa nipinlẹ Eko ti di ọtalelẹẹẹdẹgbẹta ati mẹrin (664). Ajọ NCDC ṣi n laago ikilọ pe arun Korona yii ko ṣee fọwọ dẹngbẹrẹ mu, wọn ni kawọn eeyan ma ṣe jawọ ninu titẹle awọn alakalẹ iṣọra ati idena arun naa.


Wọn ti mu lọọya to lu onikẹkẹ Maruwa loogun  to fi ku n’llọrin

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Ọwọ ileeṣẹ ọlọpaa, ẹka ti ipinlẹ Kwara, ti tẹ Kayode Oluwatobi, lọọya to lu onikẹkẹ Maruwa kan, Kọla Adeyẹmi, loogun to fi ku lagbegbe Garin Alimi, Ilọrin, nipinlẹ Kwara, lọjọ Aje, Mọnde, ọṣẹ yii. Alukoro ọlọpaa nipinlẹ naa, Ọkasanmi Ajayi, sọ ninu atẹjade to fi sita lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọṣẹ yii, pe ọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, ni igbakeji alaga ẹgbẹ onikẹkẹ Maruwa, ẹka ti Gari- Alimi/Asa Dam, Ganiyu Adebayo, mu ẹsun lọ si agọ ọlọpaa to wa ni Budo Nuhu, lagbegbe naa, pe lọọya kan ti lu onikẹkẹ Maruwa ọhun, Kola Adeyemi, to n gbe ni agbegbe Boluwaji, ni Egbejila, Ilọrin, loogun, to si gbẹmii mi. Ọkasanmi tẹsiwaju pe mọto ayọkẹlẹ Họnda alawọ dudu to ni nọmba iforukọsilẹ BX 954 AJL, ni lọọya naa n wa lọ ko too di pe ọnikẹkẹ Maruwa kọlu u lẹyin, ti pọnta rẹ to to ẹgbẹrun meji aabọ naira niye si fọ. Eyi lo fa ede aiyede laarin awọn mejeeji nigba ti onikẹkẹ sọ pe ẹgbẹrun meji naira pere ni oun yoo san, ni lọọya ba lu u loogun, lo ba ku patapata. Ni bayii ọwọ ti tẹ lọọya naa, o si ti wa ni galagala ọlọpaa, wọn si lawọn yoo foju ẹ ba ile-ẹjọ laipẹ.


Ẹgbẹ Afẹmiṣofo ni Miyetti Allah, ẹ tete kede wọn bẹẹ – Awọn ajijagbara

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ẹbẹ ti apapọ ẹgbẹ ajijagba ilẹ Yoruba n bẹ ajọ agbaye, (United Nation) bayii ni pe ki wọn tete kede ẹgbe awọn Fulani darandaran, Miyetti Allah, gẹgẹ bii ẹgbẹ afẹmiṣofo ni Naijiria. Wọn ni nitori awọn eeyan naa ki i ṣe darandaran lasan, iranṣẹ iku latọdọ awọn ISIS atawọn ẹgbẹ buruku afẹmiṣofo kaakiri agbaye ni wọn. Ninu atẹjade kan ti apapọ ẹgbẹ to n beere idasilẹ Orilẹ-ede Yoruba ati awọn ẹya mi-in naa ti wọn fẹẹ da duro kọ si Ajọ Agbaye ni ọrọ yii ti jade. Alaga awọn ẹgbẹ yii, Baba agba, Ọjọgbọn Banji Akintoye, lo ṣagbatẹru rẹ. Wọn kọ atẹjade ọhun si Ajọ Agbaye ṣaaju iwọde agbayanu ti wọn ti kede rẹ pe yoo waye niluu oyinbo, iyẹn lọjọ kẹrinla, oṣu kẹsan-an yii, titi di ọjọ kẹrinlelogun, oṣu yii. “ Ijọba lo n ṣagbatẹru ifẹmiṣofo ni Naijiria lasiko yii, bẹẹ ni awọn darandaran asiko yii yatọ sawọn alarinkiri Fulani ta a gbọnju ba.


Alaga awọn ẹgbẹ yii, Baba agba, Ọjọgbọn Banji Akintoye, lo ṣagbatẹru rẹ. Wọn kọ atẹjade ọhun si Ajọ Agbaye ṣaaju iwọde agbayanu ti wọn ti kede rẹ pe yoo waye niluu oyinbo, iyẹn lọjọ kẹrinla, oṣu kẹsan-an yii, titi di ọjọ kẹrinlelogun, oṣu yii. “ Ijọba lo n ṣagbatẹru ifẹmiṣofo ni Naijiria lasiko yii, bẹẹ ni awọn darandaran asiko yii yatọ sawọn alarinkiri Fulani ta a gbọnju ba. Awọn tasiko yii n paayan kiri ni. Iranṣẹ awọn ẹgbẹ afẹmiṣofo bii ISIS,AL-QUAEDA, ISWAP ati Boko-Haram ni wọn. wọn fi wọn ṣọwọ si Naijiria latọhun-un pe ki wọn maa waa da wahala silẹ ni.


Awọn tasiko yii n paayan kiri ni. Iranṣẹ awọn ẹgbẹ afẹmiṣofo bii ISIS,AL-QUAEDA, ISWAP ati Boko-Haram ni wọn. wọn fi wọn ṣọwọ si Naijiria latọhun-un pe ki wọn maa waa da wahala silẹ ni. “A fẹ ki opin de ba ipaniyan to n ṣẹlẹ nipasẹ ẹlẹyamẹya, ati bi wọn ṣe n pa awọn eeyan nitori ẹsin ti wọn n ṣe ni Naijiria. Pẹlu ogo Ọlọrun, bi a ba de ibi iwọde yii, a maa ni ki awọn olori kaakiri agbaye, kede Miyetti Allah bii ẹgbẹ afẹmiṣofo. “Ohun to lewu ni lati pe ẹgbẹ Miyetti Allah lẹgbẹ oniṣowo lasan, ẹgbẹ to lewu fun aabo Guusu ilẹ Naijiria ati ti ẹya Middile Belt ni.


“A fẹ ki opin de ba ipaniyan to n ṣẹlẹ nipasẹ ẹlẹyamẹya, ati bi wọn ṣe n pa awọn eeyan nitori ẹsin ti wọn n ṣe ni Naijiria. Pẹlu ogo Ọlọrun, bi a ba de ibi iwọde yii, a maa ni ki awọn olori kaakiri agbaye, kede Miyetti Allah bii ẹgbẹ afẹmiṣofo. “Ohun to lewu ni lati pe ẹgbẹ Miyetti Allah lẹgbẹ oniṣowo lasan, ẹgbẹ to lewu fun aabo Guusu ilẹ Naijiria ati ti ẹya Middile Belt ni. Ẹgbẹ afẹmiṣofo ti ijọba Naijiria asiko yii n tilẹyin ni, nitori wọn fẹẹ gbe Fulani bori gbogbo ẹya to ku, ki Fulani le maa ṣe olori fun gbogbo wọn.” Bẹẹ ni apa kan atẹjade awọn ajijagba Yoruba naa wi. Wọn waa fi kun un pe ofin ti Naijiria n lo lọwọ, eyi ti wọn ṣe lọdun 1999 gbọdọ di nnkan igbagbe ko too di 2023 ti ibo yoo waye, nitori ofin jibiti paraku ni, ofin to role apa kan to da apa kan si ni. Wọn ni gbogbo awọn eeyan tijọba n fi Fulani da laamu ti sun kan ogiri wayi, wọn lawọn ko fẹ ijẹgaba-le-ni lori nilẹ ẹni mọ, ki Ajọ Agbaye foju agba wo ohun to n ṣẹlẹ ni Naijiria ninu ipade ẹlẹẹkẹrindinlọgọrin ti wọn fẹẹ ṣe yii, iyẹn 76th United Nations General Assembly, kawọn eeyan Naijiria le yan ohun ti wọn fẹ funra wọn.


Ẹgbẹ afẹmiṣofo ti ijọba Naijiria asiko yii n tilẹyin ni, nitori wọn fẹẹ gbe Fulani bori gbogbo ẹya to ku, ki Fulani le maa ṣe olori fun gbogbo wọn.” Bẹẹ ni apa kan atẹjade awọn ajijagba Yoruba naa wi. Wọn waa fi kun un pe ofin ti Naijiria n lo lọwọ, eyi ti wọn ṣe lọdun 1999 gbọdọ di nnkan igbagbe ko too di 2023 ti ibo yoo waye, nitori ofin jibiti paraku ni, ofin to role apa kan to da apa kan si ni. Wọn ni gbogbo awọn eeyan tijọba n fi Fulani da laamu ti sun kan ogiri wayi, wọn lawọn ko fẹ ijẹgaba-le-ni lori nilẹ ẹni mọ, ki Ajọ Agbaye foju agba wo ohun to n ṣẹlẹ ni Naijiria ninu ipade ẹlẹẹkẹrindinlọgọrin ti wọn fẹẹ ṣe yii, iyẹn 76th United Nations General Assembly, kawọn eeyan Naijiria le yan ohun ti wọn fẹ funra wọn.


Wọn ti da Adamu to n ba iya rẹ lo pọ to fi bimọ mẹta fun un pada si Bẹnẹ

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Ajọ ẹṣọ alaabo ṣifu difẹnsi, ẹka ti ipinlẹ Kwara, ti sọ pe ajọ naa ti fi Adamu Sabi ati iya ẹ, Fati Sime, ti wọn jẹ ọmọ ilẹ Bẹnẹ, ti wọn bara wọn laṣepọ titi ti wọn fi bimọ mẹta funra wọn ṣọwọ si ilẹ Olominira Bẹnẹ pada, lẹyin iwa ko tọ ti wọn hu ọhun. Agbẹnusọ ajọ ṣifu difẹnsi, ẹka ti ipinlẹ Kwara, Ọgbẹni Babawale Zaid Afolabi, lo fi iroyin naa lede niluu Ilọrin, ti i ṣe olu ipinlẹ Kwara pe awọn ti fi iya ati ọmọ ti wọn n ba ara wọn laṣepọ titi ti wọn fi bimọ mẹta naa sọwọ si orile-ede Olominira Bẹnẹ, ti i ṣe ilu abinibi wọn lẹyin iwadii ti ajọ naa ṣe ti awọn si ri i pe wọn o ni iwe ọmọ igbeluu Naijiria, ọna aitọ ni wọn gba wọ ilẹ yii. Tẹ o ba gbagbe, ọjọ Abamẹta, Satide, opin ọsẹ yii, ni agbẹnusọ ajọ naa, ẹka ti ipinlẹ Kwara, Babawale Zaid Afolabi, ba awọn oniroyin sọrọ ni ilu Ilọrin, ti i ṣe olu ipinlẹ Kwara, o salaye pe iya to bi Adamu ninu ti bi ọmọ mẹta fun un, ati pe olori ileto kan, Malam Bandele, niluu Mosher, nijọba ibilẹ Kaiama, nipinlẹ Kwara, lo mu ẹsun lọ si ọdọ ajọ ọhun pe ṣe ni ọkunrin naa mu iya rẹ gẹgẹ bii iyawo, to si n ba a laṣepọ, to tun n bimọ fun un, ti ajọ naa ti mu arakunrin ọhun ati iya, ti wọn si ti wa ni galagala ajọ naa, ṣugbọn ni bayii, wọn ti da iya ati ọmọ rẹ pada si ilẹ olominira Bẹni.


Ija Eleegun ati Musulumi: Adajọ ju Eṣuleke, ọmọ rẹ atawọn meji mi-in sẹwọn l’Oṣogbo

Florence Babaṣọla Adajọ ile-ẹjọ giga ilu Oṣogbo ti paṣẹ pe ki Oloye Kayọde Eṣuleke, ọmọ rẹ, Fashọla, atawọn eeyan meji mi-in lọ naju lọgba ẹwọn ilu Ileṣa titi di ọjọ kọkanlelogun, oṣu yii, ti igbẹjọ yoo tun waye lori ẹsun ipaniyan ti wọn fi kan wọn. Eṣuleke lo ni eegun Ẹsubiyi ti awọn alatilẹyin rẹ atawọn ijọ Kamorudeen Central Mosque, kọju ija sira wọn lọjọ kẹtadinlọgbọn, oṣu kẹfa, ọdun yii, lagboole Oluọdẹ Aranyin, niluu Oṣogbo, eyi to yọri si iku Imaamu Moshood Salaudeen. Ẹsuleke, Fashọla, Kọla Adeọṣun ati Akeem Idowu ni wọn fara han ni kootu lori ẹsun mẹtala ọtọọtọ to ni i ṣe pẹlu ipaniyan, dida omi alaafia agbegbe ru, biba nnkan jẹ ati bẹẹ bẹẹ lọ. Nigba ti wọn ka awọn ẹsun naa si wọn leti, wọn sọ pe awọn ko jẹbi. Agbẹjọro fun awọn olujẹjọ, Abimbọla Ige, sọ fun Onidaajọ Ayọ Oyebiyi pe oun ti mu iwe wa siwaju ile-ẹjọ lori beeli awọn olujẹjọ. Ige rọ kootu lati fun Eṣuleke ni beeli nitori ailera ara rẹ, o ni o ṣẹṣẹ ṣiṣẹ-abẹ kan laipẹ yii ni, eleyii to nilo ko maa lọ sileewosan loorekoore.


Nigba ti wọn ka awọn ẹsun naa si wọn leti, wọn sọ pe awọn ko jẹbi. Agbẹjọro fun awọn olujẹjọ, Abimbọla Ige, sọ fun Onidaajọ Ayọ Oyebiyi pe oun ti mu iwe wa siwaju ile-ẹjọ lori beeli awọn olujẹjọ. Ige rọ kootu lati fun Eṣuleke ni beeli nitori ailera ara rẹ, o ni o ṣẹṣẹ ṣiṣẹ-abẹ kan laipẹ yii ni, eleyii to nilo ko maa lọ sileewosan loorekoore. Bakan naa lo rawọ ẹbẹ si kootu lati fun awọn olujẹjọ mẹta to ku ni beeli nitori pe ọmọ bibi ilu Oṣogbo ni wọn, wọn si ṣetan lati fi awọn oniduuro to lorukọ silẹ, wọn ko si ni i sa lọ fun igbẹjọ. Ṣugbọn agbẹjọro lati ileeṣẹ eto idajọ ipinlẹ Ọṣun, Biọdun Badiora, ta ko arọwa agbẹjọro olujẹjọ, o ni eto iwosan to peye wa fun Eṣuleke ni ọgba ẹwọn ti wọn ba gbe e lọ ati pe awijare Ige pe awọn to ku ko ni i sa fun igbẹjọ ko ṣee tẹle rara. Onidaajọ Oyebiyi paṣẹ pe kawọn olujẹjọ mẹrẹẹrin maa lọ sọgba ẹwọn Ileṣa titi di ọjọ kọkanlelogun, oṣu kẹsan-an, ti ile-ẹjọ yoo sọrọ lori gbigba beeli wọn.


Bakan naa lo rawọ ẹbẹ si kootu lati fun awọn olujẹjọ mẹta to ku ni beeli nitori pe ọmọ bibi ilu Oṣogbo ni wọn, wọn si ṣetan lati fi awọn oniduuro to lorukọ silẹ, wọn ko si ni i sa lọ fun igbẹjọ. Ṣugbọn agbẹjọro lati ileeṣẹ eto idajọ ipinlẹ Ọṣun, Biọdun Badiora, ta ko arọwa agbẹjọro olujẹjọ, o ni eto iwosan to peye wa fun Eṣuleke ni ọgba ẹwọn ti wọn ba gbe e lọ ati pe awijare Ige pe awọn to ku ko ni i sa fun igbẹjọ ko ṣee tẹle rara. Onidaajọ Oyebiyi paṣẹ pe kawọn olujẹjọ mẹrẹẹrin maa lọ sọgba ẹwọn Ileṣa titi di ọjọ kọkanlelogun, oṣu kẹsan-an, ti ile-ẹjọ yoo sọrọ lori gbigba beeli wọn.


Mọto bọginni mẹtala ni EFCC ba lọwọ awọn ọmọ Yahoo nibi ti wọn ti n nawo bii ẹlẹda

Faith Adebọla Yoruba bọ, wọn ni ‘ounjẹ olounjẹ ki i jẹ ka jẹ oun jẹẹjẹ’, nibi tawọn gende mọkanlelọgbọn yii ti n jaye alabata, ti wọn n nawo bii ẹlẹda nibi ariya kan ti wọn ko ara wọn jọ si lotẹẹli kan niluu Benin, nipinlẹ Edo, ibẹ lọwọ ajọ EFCC ti ba wọn lọjọ Aje, Mọnde yii, ọkọ ayọkẹlẹ bọginni mẹtala ni wọn gba nidii wọn. Awọn afurasi ọdaran ọhun, ti wọn ni jibiti ori atẹ ayelujara ti wọn n pe ni ‘Yahoo Yahoo’ ati ‘Yahoo plus’ ni wọn n ṣe, ti wa lara awọn ti ajọ to n gbogun ti iwa jibiti ati ṣiṣe owo ilu mọkumọku nni, Economic and Financial Crimes Commission (EFCC), n wa kiri tipẹ. A gbọ pe ni nnkan bii oṣu meji sẹyin lawọn kan lara awọn apamọlẹkun-jaye ẹda yii lọọ dana ariya kan si otẹẹli to gbajumọ bii iṣana ẹlẹẹta kan niluu Benin, ti fidio kan si ṣafihan wọn nibi ti wọn ti n ṣe yala-yolo, wọn gori ọkọ ayọkẹlẹ wọn, wọn bẹrẹ si i fọn beba owo naira fawọn ero to n woran wọn, bẹẹ ni wọn n tu ọti bia ati ọti lile danu, wọn lawọn n sọdun owo ti wọn pa. Iru ariya gbigbona yii ni wọn lawọn ọmọ ‘yahoo’ yii tun fẹẹ ṣe, ti kaluku wọn fi gbe awọn ọkọ ti wọn fowo olowo ra wa, ti wọn si kun gbogbo agbala otẹẹli naa, laimọ pe olobo kan ti ta awọn ẹṣọ EFCC to ti n dọdẹ wọn bọ, bi wọn ṣe fẹẹ dana ariya naa lọwọ ba wọn, wọn si ko gbogbo wọn. Orukọ awọn tọwọ ba naa ni Essien Sunday, Joseph Nwosu, Samuel Victor, Abdurahman Abudulahi, Uwaifo Destiny, Osaro Osarere, Favour Oleye, Smart Okunvobo, Oduwa Osahon, Osaretin Blessed, Frank Osas, Aisosa Kelly, Richard Ehigie, Destiny Omoru, Jacob Kelvin, Aker Kelly, Promise Godspower, Lucky Dickson ati Osamode Efosa. Awọn to ku ni Osamuyi Aigbe-Egharevba, Ohumumwen Osaremen, Christopher Momodu, Aigbe Destiny, Eti-osa Osamwonyi, Patrick Benson Osaguna, Victor Kenyei, Marvellous Atiti, Gift Ebuehi, Osayi Casmir, Osahenkhoe Godstime ati Paul Okoh. Ọkọ ayọkẹlẹ mẹtala, ọpọlọpọ kọmputa agbeletan, foonu alagbeeka olowo nla, oogun abẹnugọngọ, ayederu iwe irinna ofururu, ṣeeni, kaadi ipọwo ATM ati owo rẹpẹtẹ ni wọn ka mọ wọn lọwọ.


Orukọ awọn tọwọ ba naa ni Essien Sunday, Joseph Nwosu, Samuel Victor, Abdurahman Abudulahi, Uwaifo Destiny, Osaro Osarere, Favour Oleye, Smart Okunvobo, Oduwa Osahon, Osaretin Blessed, Frank Osas, Aisosa Kelly, Richard Ehigie, Destiny Omoru, Jacob Kelvin, Aker Kelly, Promise Godspower, Lucky Dickson ati Osamode Efosa. Awọn to ku ni Osamuyi Aigbe-Egharevba, Ohumumwen Osaremen, Christopher Momodu, Aigbe Destiny, Eti-osa Osamwonyi, Patrick Benson Osaguna, Victor Kenyei, Marvellous Atiti, Gift Ebuehi, Osayi Casmir, Osahenkhoe Godstime ati Paul Okoh. Ọkọ ayọkẹlẹ mẹtala, ọpọlọpọ kọmputa agbeletan, foonu alagbeeka olowo nla, oogun abẹnugọngọ, ayederu iwe irinna ofururu, ṣeeni, kaadi ipọwo ATM ati owo rẹpẹtẹ ni wọn ka mọ wọn lọwọ. Ṣa, gbogbo wọn ti wa lakata awọn ọtẹlẹmuyẹ pẹlu ẹsibiiti ti wọn ka mọ wọn lọwọ, kaluku wọn ti n ṣalaye ẹnu ẹ, iwadii si ti n tẹsiwaju, ba a ṣe gbọ.


Ṣa, gbogbo wọn ti wa lakata awọn ọtẹlẹmuyẹ pẹlu ẹsibiiti ti wọn ka mọ wọn lọwọ, kaluku wọn ti n ṣalaye ẹnu ẹ, iwadii si ti n tẹsiwaju, ba a ṣe gbọ.


Arẹgbẹsọla rọ awọn ẹlẹwọn to sa lọ ni Kogi lati pada sọgba ẹwọn kiakia

Faith Adebọla, Eko Minisita fun ọrọ abẹle, Ọgbẹni Rauf Aregbẹṣọla, ti ṣekilọ fawọn ẹlẹwọn ti wọn jakun nipinlẹ Kogi lọjọ Aiku, Sannde yii, pe ki wọn finu findọ lọọ fara han ni agọ ọlọpaa to ba sun mọ wọn tabi ki wọn pada sọgba ẹwọn naa jẹẹjẹ, ti wọn ba fẹran ara wọn. Arẹgbẹsọla ni gbogbo igbesẹ to pọn dandan nijọba ti bẹrẹ si i gbe lori awọn awọn ẹlẹwọn atawọn afurasi ọdaran ti wọn sa lọ ọhun, titi kan lilo awọn ọlọpaa agbaye ti wọn n pe ni INERPOL, lati fi pampẹ ofin mu eyikeyii ti wọn ba ri ninu wọn, ibaa jẹ lẹyin odi ilẹ wa paapaa. Ọjọ Aje, Mọnde yii, ni minisita to ti figba kan jẹ gomina ipinlẹ Ọṣun tẹlẹ sọrọ ikilọ ọhun latẹnu Oludamọran rẹ lori eto iroyin, Ọgbẹni Ṣọla Fasure, latari iṣẹlẹ fifọ ọgba ẹwọn MSCC (Medium Security Custodial Centre) to wa niluu Kabba, nipinlẹ Kogi, wọn lawọn agbebọn kan ni wọn ṣiṣe buruku naa. Minisita naa fidi ẹ mulẹ pe ẹlẹwọn ọọdunrun o din mẹrin (294) lo wa lahaamọ lasiko akọlu ọhun, ṣugbọn mejidinlọgbọn pere lo ṣẹku nigba ti rukerudo naa yoo fi rọlẹ, o lawọn tun padanu ṣọja kan ati ọlọpaa kan tawọn janduku naa mu balẹ, awọn ṣi n wa awọn oṣiṣẹ ọgba ẹwọn ọhun meji, boya wọn ti ku tabi wọn ṣi wa laaye, awọn o ti i le sọ. “A fẹ kẹyin araalu lọọ fọkan balẹ lori iṣẹlẹ yii, gbogbo igbesẹ to tọ la ti n gbe lati ri i pe awọn ẹlẹwọn to sa lọ naa ko ni i di wahala saarin ilu, igbimọ amuṣẹya kan (CRC) ti bẹrẹ iṣẹ loju ẹsẹ lori wọn. Gbogbo ohun to ba gba la maa fun un, gbogbo ọna la maa ṣan lati ri i pe a wa awọn to sa lọ yii ri mu pada, koda a ti fi to awọn ọlọpaa agbaye (INTERPOL) leti pẹlu, boya a le ri lara wọn to fẹẹ gbọna ẹyin odi sa lọ.


Minisita naa fidi ẹ mulẹ pe ẹlẹwọn ọọdunrun o din mẹrin (294) lo wa lahaamọ lasiko akọlu ọhun, ṣugbọn mejidinlọgbọn pere lo ṣẹku nigba ti rukerudo naa yoo fi rọlẹ, o lawọn tun padanu ṣọja kan ati ọlọpaa kan tawọn janduku naa mu balẹ, awọn ṣi n wa awọn oṣiṣẹ ọgba ẹwọn ọhun meji, boya wọn ti ku tabi wọn ṣi wa laaye, awọn o ti i le sọ. “A fẹ kẹyin araalu lọọ fọkan balẹ lori iṣẹlẹ yii, gbogbo igbesẹ to tọ la ti n gbe lati ri i pe awọn ẹlẹwọn to sa lọ naa ko ni i di wahala saarin ilu, igbimọ amuṣẹya kan (CRC) ti bẹrẹ iṣẹ loju ẹsẹ lori wọn. Gbogbo ohun to ba gba la maa fun un, gbogbo ọna la maa ṣan lati ri i pe a wa awọn to sa lọ yii ri mu pada, koda a ti fi to awọn ọlọpaa agbaye (INTERPOL) leti pẹlu, boya a le ri lara wọn to fẹẹ gbọna ẹyin odi sa lọ. A fẹ kẹyin araalu tete ta awọn agbofinro leti tẹ ẹ ba ti ri ẹnikẹni ti irisi ati irinsẹ rẹ mu ifura dani laduugbo yin. Ni ti ẹyin ẹlẹwọn yii, mọ rọ yin pe tẹ ẹ ba fẹran ara yin, ẹ pada sọgba ẹwọn jẹẹjẹ, a maa fọwọ jẹlẹnkẹ mu ẹnikẹni to ba ṣe bẹẹ, tabi kẹ ẹ lọọ fi ara yin han ni teṣan ọlọpaa to sun mọ ibikibi tẹẹ wa, aijẹ bẹẹ, ori ọka lẹ fi n họ’mu ni gidi.” Minisita naa lo ṣekilọ bẹẹ.


A fẹ kẹyin araalu tete ta awọn agbofinro leti tẹ ẹ ba ti ri ẹnikẹni ti irisi ati irinsẹ rẹ mu ifura dani laduugbo yin. Ni ti ẹyin ẹlẹwọn yii, mọ rọ yin pe tẹ ẹ ba fẹran ara yin, ẹ pada sọgba ẹwọn jẹẹjẹ, a maa fọwọ jẹlẹnkẹ mu ẹnikẹni to ba ṣe bẹẹ, tabi kẹ ẹ lọọ fi ara yin han ni teṣan ọlọpaa to sun mọ ibikibi tẹẹ wa, aijẹ bẹẹ, ori ọka lẹ fi n họ’mu ni gidi.” Minisita naa lo ṣekilọ bẹẹ.


Kọmiṣanna ọlọpaa ṣabẹwo ibanikẹdun si mọlẹbi ọmọbinrin t’ọlọpaa yinbọn pa n’Ijẹṣatẹdo

Faith Adebọla, Eko Niṣe loju awọn obi ati mọlẹbi ọmọbinrin ẹni ọdun mejidinlogun kan, Oloogbe Monsurat Ojuade, ro korokoro, to si le roro fun omije nigba ti wọn n gbalejo Kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Eko, CP Hakeem Odumosu, to ṣabẹwo ibanikẹdun si wọn latari iṣẹlẹ ọmọ wọn ti ọlọpaa kan, Sajẹnti Samuel Phillips, yinbọn pa nifọnna ifọnṣu lalẹ ọjọ Abamẹta, Satide, to kọja yii. Nnkan bii aago meji ọsan ọjọ Aje, Mọnde yii, ni kọmiṣanna ọlọpaa naa pẹlu ikọ rẹ lọọ fi ẹdun ọkan wọn, ati lẹta ibanikẹdun ti ọga agba patapata funleeṣẹ ọlọpaa ilẹ wa, IG Alkali Baba Usman kọ, jiṣẹ fawọn mọlẹbi ọmọbinrin naa. Odumosu ni ọkan oun gbọgbẹ lati gbọ nipa iṣẹlẹ yii, o si ka oun lara pe gbogbo igbiyanju lati doola ẹmi ọmọbinrin naa papa ja si omulẹmofo, tọmọ naa fi jade laye. O ni Ọlọrun yoo bu ororo itura si ọkan wọn, Ọlọrun yoo si tẹ ọmọbinrin wọn si afẹfẹ rere. Bakan naa lo fi da wọn loju pe ki i ṣe pe idajọ ododo maa waye lori ọrọ yii nikan ni, awọn o ni i jẹ ki idajọ naa falẹ rara, tori arikọgbọn leyi gbọdọ jẹ fun gbogbo awọn oṣiṣẹ ijọba, paapaa awọn agbofinro lati tubọ maa ṣọra ṣe lẹnu iṣẹ wọn. O lawọn ti fi pampẹ ọba gbe Sajẹnti Phillips ti wọn lo da ọran yii, o si ti wa niwaju igbimọ to n wadii ọrọ naa, laipẹ lawọn maa gbe igbesẹ ibawi to kan lori ẹ, tiwadii ba ti pari.


Fulani lawọn to ji mi gbe, wọn o ju ọmọ ogun ọdun lọ- Ọlanigan

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Olukọ ileewe Poli Ọfa tẹlẹ, Ọgbẹni Fasasi Ọlanigan, tawọn Fulani ji gbe nipinlẹ Ogun lọsẹ to kọja yii ti ṣalaye iriri ẹ nipa ijinigbe naa. O ni Fulani lawọn to ji oun gbe, ọdọmọkunrin pinniṣin tọjọ ori wọn ko si ju ogun ọdun si mẹẹẹdọgbọn lọ ni wọn. Nigba to n ba ẹka iroyin ayelujara ‘Penpushing’ sọrọ ni baba naa ṣalaye yii. Ọlanigan ṣalaye pe niṣe lawọn ọmọkunrin Fulani naa wọ oun ka inu igbo, ki wọn too pe awọn eeyan oun pe awọn fẹẹ gba miliọnu mẹẹẹdọgbọn naira (25m) Olukọ-fẹyinti yii sọ ọ di mimọ pe awọn ọmọde naa ko tiẹ ṣaanu oun rara, wọn ko si ro ti ọjọ ori oun mọ oun lara, niṣe ni wọn leju koko pẹlu ibọn AK47 ti wọn gbe dani ati ida to n kọ mọna, bẹẹ ni wọn si fẹrẹ lu oun pa. O fi kun un pe bo ṣe jẹ pe ilẹ Yoruba lawọn ajinigbe naa ti n ṣọṣẹ to yii, ti ki i ṣe ilẹ wọn, o ni wọn mọ inu igbo naa dunju, to jẹ niṣe ni wọn n fọ gbogbo ẹ ka bii pe ile wọn ni. O lawọn jọ rin irin naa ti ki i ṣe kekere, ko too di pe wọn pinnu lati sinmi. Nipa bo ṣe jajabọ lọwọ awọn eeyan naa, baba sọ pe ọpẹlọpẹ awọn ọdẹ ibilẹ ti wọn tete bọ sigbo ti wọn n wa oun kiri.


Ọlanigan ṣalaye pe niṣe lawọn ọmọkunrin Fulani naa wọ oun ka inu igbo, ki wọn too pe awọn eeyan oun pe awọn fẹẹ gba miliọnu mẹẹẹdọgbọn naira (25m) Olukọ-fẹyinti yii sọ ọ di mimọ pe awọn ọmọde naa ko tiẹ ṣaanu oun rara, wọn ko si ro ti ọjọ ori oun mọ oun lara, niṣe ni wọn leju koko pẹlu ibọn AK47 ti wọn gbe dani ati ida to n kọ mọna, bẹẹ ni wọn si fẹrẹ lu oun pa. O fi kun un pe bo ṣe jẹ pe ilẹ Yoruba lawọn ajinigbe naa ti n ṣọṣẹ to yii, ti ki i ṣe ilẹ wọn, o ni wọn mọ inu igbo naa dunju, to jẹ niṣe ni wọn n fọ gbogbo ẹ ka bii pe ile wọn ni. O lawọn jọ rin irin naa ti ki i ṣe kekere, ko too di pe wọn pinnu lati sinmi. Nipa bo ṣe jajabọ lọwọ awọn eeyan naa, baba sọ pe ọpẹlọpẹ awọn ọdẹ ibilẹ ti wọn tete bọ sigbo ti wọn n wa oun kiri. O ni iṣẹ awọn ọlọdẹ naa lo yọ ti wọn fi ri oun gba lọwọ wọn lai ti i sanwo itusilẹ ti wọn n beere. Tẹ o ba gbagbe, Ọjọruu, ọjọ kẹjọ, oṣu kẹsan-an yii, ni wọn ji Alagba Fasasi Ọlanigan gbe lagbe Iṣaga-Ibara Orile, ni nnkan bii aago meji ọsan, nigba to kuro l’Abẹokuta, to n lọ si Imaṣayi, nijọba ibilẹ Ariwa Abẹokuta. Lojiji lawọn agbebọn ya bo o lati inu igbo, wọn wọ ọ jade kuro ninu mọto rẹ, o di inu igbo.


O ni iṣẹ awọn ọlọdẹ naa lo yọ ti wọn fi ri oun gba lọwọ wọn lai ti i sanwo itusilẹ ti wọn n beere. Tẹ o ba gbagbe, Ọjọruu, ọjọ kẹjọ, oṣu kẹsan-an yii, ni wọn ji Alagba Fasasi Ọlanigan gbe lagbe Iṣaga-Ibara Orile, ni nnkan bii aago meji ọsan, nigba to kuro l’Abẹokuta, to n lọ si Imaṣayi, nijọba ibilẹ Ariwa Abẹokuta. Lojiji lawọn agbebọn ya bo o lati inu igbo, wọn wọ ọ jade kuro ninu mọto rẹ, o di inu igbo. Wọn ko fọwọ kan mọto naa, awọn ti wọn si jọ wa ninu mọto ọhun rọna sa lọ, awọn ni wọn fi ohun to ṣẹlẹ to awọn eeyan baba naa leti ko too di pe awọn ajinigbe naa pe, ti wọn si n beere miliọnu mẹẹẹdọgbọn naira. Ọjọ yii kan naa ni wọn ji awọn oṣiṣẹ ileeṣẹ Oloye Oluṣẹgun Ọbasanjọ mẹta gbe, ni Kọbapẹ, kawọn naa too gba itusilẹ lẹyin wakati mejidinlaaadọta.


Wọn ko fọwọ kan mọto naa, awọn ti wọn si jọ wa ninu mọto ọhun rọna sa lọ, awọn ni wọn fi ohun to ṣẹlẹ to awọn eeyan baba naa leti ko too di pe awọn ajinigbe naa pe, ti wọn si n beere miliọnu mẹẹẹdọgbọn naira. Ọjọ yii kan naa ni wọn ji awọn oṣiṣẹ ileeṣẹ Oloye Oluṣẹgun Ọbasanjọ mẹta gbe, ni Kọbapẹ, kawọn naa too gba itusilẹ lẹyin wakati mejidinlaaadọta.


Aṣẹ ile-ẹjọ ko di Eko lọwọ lati gba owo-ori ọja ( VAT) – Aṣofin Eko

Faith Adebọla “Loootọ nile-ẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun paṣẹ pe kawọn tọrọ kan lori igbẹjọ to n lọ lọwọ nipa owo-ori ọja, VAT, ṣi dawọ duro sibi ti wọn de na, ṣugbọn aṣẹ naa ko ni ka ma gba owo-ori naa tori gẹgẹ ba a ṣe loye aṣẹ yii, ibi ti awa dawọ duro si ni pe a ti ṣe ofin, a si ti n lo o l’Ekoo, tori naa, a n gba owo-ori VAT niṣo ni tiwa ni o.” Ọkan lara awọn aṣofin ipinlẹ Eko, to tun jẹ agbenusọ fun ileegbimọ aṣofin naa, Ẹnjinnia David Setọnji, lo sọ ọrọ yii di mimọ nigba to n dahun ibeere lori eto tẹlifiṣan ileeṣẹ Channels kan, laaarọ ọjọ Aje, Mọnde yii. Ọnarebu Sentọnji sọ pe ohun tawọn n ṣiṣẹ lori nipinlẹ Eko ni ofin tuntun ti Gomina Babajide Sanwo-Olu buwọ lu laipẹ yii lori VAT, ofin yẹn lawọn n tẹle, oun la si n muṣẹ. Ko ti i si igbẹjọ kan ni kootu nipa ofin yii, ko si si ipenija kan fun wa lori ẹ, tori naa, niwọn igba ti aṣẹ ile-ẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun yii ko ti darukọ ofin tuntun naa, ọrọ aṣẹ naa ko kan wa, dandan lowo-ori ni, ọran-anyan si laṣọ ibora. Nigba ti wọn beere lọwọ aṣofin naa boya ipinlẹ Rivers ni wọn fẹẹ wo awokọṣe ẹ ti wọn fi sare gbe ofin tuntun yii kalẹ nipinlẹ Eko, Ọnarebu Setonji sọ pe “tipẹtipẹ nipinlẹ Eko ti n sọ pe eto iṣejọba Fẹdira ta a n lo lorileede yii ko wa deede, o labuku, o si nilo atunto atawọn atunṣe kan. Fun apẹẹrẹ, owo-ori ọja tawọn eeyan jẹ tabi nnkan eelo ti wọn lo ni owo-ori VAT ta a n sọ yii. Nibo lawọn eeyan ti wọn sanwo naa wa, Eko ni. Nibo ni ọja ti wọn jẹ tabi lo wa, Eko ni.


Nigba ti wọn beere lọwọ aṣofin naa boya ipinlẹ Rivers ni wọn fẹẹ wo awokọṣe ẹ ti wọn fi sare gbe ofin tuntun yii kalẹ nipinlẹ Eko, Ọnarebu Setonji sọ pe “tipẹtipẹ nipinlẹ Eko ti n sọ pe eto iṣejọba Fẹdira ta a n lo lorileede yii ko wa deede, o labuku, o si nilo atunto atawọn atunṣe kan. Fun apẹẹrẹ, owo-ori ọja tawọn eeyan jẹ tabi nnkan eelo ti wọn lo ni owo-ori VAT ta a n sọ yii. Nibo lawọn eeyan ti wọn sanwo naa wa, Eko ni. Nibo ni ọja ti wọn jẹ tabi lo wa, Eko ni. Nibo lo ti yẹ karaalu janfaani owo-ori ti wọn n san naa, Eko ni. Ṣe ẹ ri i pe eto ti a ti n lo bọ tẹlẹ yẹn wọ gidi. Ni bayii, atunṣe ti de ba a. Loootọ lo jẹ pe ipinlẹ Rivers lo ṣaaju lọ sile-ẹjọ lori ọrọ yii, ṣugbọn ipinlẹ Eko ti n sọrọ nipa iku-diẹ-ka-a-to ilana naa tipẹ o. Owo tipinlẹ Eko n pa lori owo-ori to ida marundinlọgọta lori ọgọrun-un (55%) apapọ gbogbo owo tawọn ipinlẹ yooku n pa loṣooṣu.


Nibo lo ti yẹ karaalu janfaani owo-ori ti wọn n san naa, Eko ni. Ṣe ẹ ri i pe eto ti a ti n lo bọ tẹlẹ yẹn wọ gidi. Ni bayii, atunṣe ti de ba a. Loootọ lo jẹ pe ipinlẹ Rivers lo ṣaaju lọ sile-ẹjọ lori ọrọ yii, ṣugbọn ipinlẹ Eko ti n sọrọ nipa iku-diẹ-ka-a-to ilana naa tipẹ o. Owo tipinlẹ Eko n pa lori owo-ori to ida marundinlọgọta lori ọgọrun-un (55%) apapọ gbogbo owo tawọn ipinlẹ yooku n pa loṣooṣu. Nigba ti Eko n pa ida marundilọgọta, ṣugbọn ti wọn yoo waa pin ida mẹwaa (10%) pere pada fun wa nigba ti wọn ba ki ọbẹ bọ owo naa, iyẹn o bojumu.” Aṣofin naa tun sọ pe awọn oṣiṣẹ agbowoori ipinlẹ Eko, LIRS (Lagos Intenal Revenue Service) to tan, wọn si peregede lati gba owo-ori yii, wọn yoo ṣe bẹẹ. O lawọn ti fun wọn ni, ilana ati aṣẹ lati maa ba iṣẹ lọ ni tiwọn. O ni owo naa maa wulo fun iṣẹ idagbasoke ilu, tori ọwọ to ba ṣẹ ẹgusi lo yẹ ko gbadun omitooro ọbẹ rẹ.


Nigba ti Eko n pa ida marundilọgọta, ṣugbọn ti wọn yoo waa pin ida mẹwaa (10%) pere pada fun wa nigba ti wọn ba ki ọbẹ bọ owo naa, iyẹn o bojumu.” Aṣofin naa tun sọ pe awọn oṣiṣẹ agbowoori ipinlẹ Eko, LIRS (Lagos Intenal Revenue Service) to tan, wọn si peregede lati gba owo-ori yii, wọn yoo ṣe bẹẹ. O lawọn ti fun wọn ni, ilana ati aṣẹ lati maa ba iṣẹ lọ ni tiwọn. O ni owo naa maa wulo fun iṣẹ idagbasoke ilu, tori ọwọ to ba ṣẹ ẹgusi lo yẹ ko gbadun omitooro ọbẹ rẹ.


Okoolerugba lugbadi Korona lakọtun l’Ekoo, eeyan mẹta lo ku

Faith Adebọla, Eko Korona, arun aṣekupani to ti di ẹrujẹjẹ kari-aye nni, ṣi n ṣoro bii agbọn, paapaa nipinlẹ Eko, pẹlu bijọba ṣe kede pe eeyan bii okoolerugba lo ṣẹṣẹ lugbadi arun naa lọjọ Aiku, Sannde yii, tawọn mẹta mi-in ko si ribi yẹ ẹ si, kinni naa pa wọn lẹyẹ-o-sọka. Ikede ti ajọ to n ri si ajakalẹ arun nilẹ wa, National Centre for Disease Control, (NCDC) kede laaarọ ọjọ Aje, Mọnde, pe ọtalelọọọdunrun ati marun-un lawọn ti ayẹwo fihan pe Korona ti mu wọn lọjọ Sannde, kaakiri orileede yii, okoolerugba lara wọn jẹ nipinlẹ Eko, eeyan mẹta si larun ọhun lu pa nipinlẹ naa. Lọjọ kan naa, eeyan mejila ti wọn ti n gba itọju tẹlẹ ni wọn da silẹ pe ki wọn maa lọọ ile wọn, ayẹwo fihan pe ara wọn ya, aisan ọhun ti fi wọn silẹ. Ajọ naa ni lọjọ Satide to ṣaaju, eeyan meji lo ku iku Korona, nigba tawọn lo lugbadi rẹ jẹ igba ati mejila (212). Titi dasiko yii, nipinlẹ Eko, aropọ awọn ti wọn ti lugbadi arun ọhun jẹ ẹgbẹrun marundinlọgọrun ati aadọrun-un (75,090), ara ẹgbẹrun lọna aadọrun ati ojilelẹgbẹta o le mẹwaa (70,650) lara wọn ti ya lẹyin itọju, ṣugbọn ọtalelẹgbẹta o din marun-un ni wọn ba ajakalẹ arun buruku yii rin, wọn doloogbe. Ajọ NCDC ṣekilọ pe tiṣọratiṣọra ni kawọn eeyan maa rin lasiko yii, ki wọn ma ṣe tura silẹ lori gbigba eewọ arun naa, paapaa lilo ibomu ati fifọwọ wọn deede.


Awọn onifayawọ pa aṣọbode l’Owode-Yewa, lẹru ba n ba awọn araalu

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Bo tilẹ jẹ pe alẹ ọjọ Satide to kọja yii ni awọn onifayawọ kan pa oṣiṣẹ kọstọọmu kan l’Owode-Yewa, nipinlẹ Ogun, titi dasiko yii lẹru ṣi n ba awọn olugbe agbegbe naa, wọn ni o ṣee ṣe kawọn kọsitọọmu fẹẹ gbẹsan iku ẹni wọn tawọn onifayawọ pa. Ohun to ṣẹlẹ gan-an ni pe awọn kọsitọọmu gba apo irẹsi ilẹ okeere to pọ lọwọ awọn onifayawọ naa lalẹ ọjọ Abamẹta, Satide, ọjọ kọkanla, oṣu kẹsan-an yii, ni Owode-Yewa to jẹ ẹnu ibode Naijiria ati ilẹ Olominira Bẹnnẹ. Bi wọn ti gba awọn irẹsi naa tan ti wọn n lọ ni ọkan ninu awọn mọto ti awọn aṣọbode naa gbe wa dẹnukọlẹ, ọkunrin ti wọn pa yii si jẹ dẹrẹba ọkọ to bajẹ ọhun. Nibi to ti sọkalẹ ninu mọto naa to n tun un ṣe lawọn onifayawọ ti ko ogun de gẹgẹ ba a ṣe gbọ, ti wọn si kọ lu ọkunrin dẹrẹba aṣọbode naa. Awọn kan sọ pe ibọn ni wọn yin fun un, bẹẹ lawọn mi-in ni wọn fi nnkan lu u nilana ibilẹ ni, eyi to jẹ bi ko ba ri ẹrọ ẹ, afi ko ku. Agbẹnusọ awọn kọsitọọmu ni ẹkun naa, Theophilus Duniya, fidi ẹ mulẹ lọjọ Abamẹta, Sannde ọsẹ yii, ninu atẹjade to fi sita, pe awọn onifayawọ kan tori apo irẹsi tawọn gba lọwọ wọn, wọn si pa oṣiṣẹ awọn kan danu. O ni awọn onifayawọ naa gbe awọn nnkan ija oloro oriṣiiriṣii wa, ati awọn oogun abẹnugọngọ, wọn si kọ lu oṣiṣẹ to n ṣiṣẹ ẹ jẹẹjẹ, wọn pa a. O fi kun un pe mọṣuari ni dẹreba naa wa bayii, nibi ti wọn tọju oku ẹ si.


Awọn kan sọ pe ibọn ni wọn yin fun un, bẹẹ lawọn mi-in ni wọn fi nnkan lu u nilana ibilẹ ni, eyi to jẹ bi ko ba ri ẹrọ ẹ, afi ko ku. Agbẹnusọ awọn kọsitọọmu ni ẹkun naa, Theophilus Duniya, fidi ẹ mulẹ lọjọ Abamẹta, Sannde ọsẹ yii, ninu atẹjade to fi sita, pe awọn onifayawọ kan tori apo irẹsi tawọn gba lọwọ wọn, wọn si pa oṣiṣẹ awọn kan danu. O ni awọn onifayawọ naa gbe awọn nnkan ija oloro oriṣiiriṣii wa, ati awọn oogun abẹnugọngọ, wọn si kọ lu oṣiṣẹ to n ṣiṣẹ ẹ jẹẹjẹ, wọn pa a. O fi kun un pe mọṣuari ni dẹreba naa wa bayii, nibi ti wọn tọju oku ẹ si. Ohun to waa ṣẹlẹ yii lo da ibẹru sawọn eeyan lọkan lagbegbe naa, wọn ni ko ma lọọ jẹ pe awọn aṣọbode yii yoo pada wa, ti wọn yoo maa yinbọn lai woju ẹnikẹni, ti alaiṣẹ yoo si maa nipin-in nibẹ.


Ohun to waa ṣẹlẹ yii lo da ibẹru sawọn eeyan lọkan lagbegbe naa, wọn ni ko ma lọọ jẹ pe awọn aṣọbode yii yoo pada wa, ti wọn yoo maa yinbọn lai woju ẹnikẹni, ti alaiṣẹ yoo si maa nipin-in nibẹ.


Tọkọ-taya lọọ ji ọkan ninu awọn ibeji gbe lọsibitu, wọn lawọn n wa ọmọkunrin dandan

Ti o ba jẹ pe aṣiri tu, diẹ lo ku kawọn tọkọ-taya ọran yii sọ idunnu baba atiya ibeji kan di ibanujẹ ayeraye, pẹlu bi wọn ṣe foru boju lọọ ji ọkan lara awọn ibeji oojọ lọsibitu ti wọn tẹ wọn si, ni wọn ba dana ariya rẹpẹtẹ, wọn n sọ faye pe awọn ti bi ọmọkunrin tuntun. Abubakar Sadiq, ẹni aadọta ọdun, oun ati iyawo rẹ, Mariam Sadiq, ẹni ọdun mejilelogun, ti wọn n gbe Rijiya Zari Quaters, nijọba ibilẹ Ungogo, nipinlẹ Kano, ni wọn yọ kẹlẹ lọọ ji ọmọ ikoko kan to jẹ ọmọkunrin ninu awọn ibeji kan ni nnkan bii aago kan aabọ oru ọjọ Abamẹta, Satide, to kọja yii. Alaye ti DSP Abdullahi Haruna Kiyawa to jẹ Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Kano ṣe lori iṣẹlẹ yii ni pe alẹ ọjọ Ẹti, Furaidee to kọja, ni Ọlọrun fi awọn ejirẹ ta iya ikoko naa, Hajiya Fatimah Mohammad ati ọkọ rẹ Rabiu Mohammad, lọrẹ, ọsibitu ẹkọṣẹ iṣẹgun, Mohammad Abdullahi Wase Teaching Hospital, ni wọn bimọ ọhun si, niluu Kano. Ṣugbọn ni nnkan bii aago mẹta aabọ oru ọjọ Satide ni Ọgbẹni Rabiu sare de teṣan ọlọpaa Kano jannajanna, lo n kigbe pe ọkan lara awọn ibeji tiyawo oun ṣẹṣẹ bi ti dawati lọsibitu o, kawọn ọlọpaa gba oun, ẹnikan ti ji oun lọmọ gbe lọ. Wọn lo ṣalaye pe iya ikoko naa ṣi n sun oorun asunwọra lẹyin itọju ti wọn fun un, aburo rẹ obinrin, Rukyat, ni wọn fi ṣọ awọn ibeji naa ni wọọdu ti wọn tẹ wọn si, ṣugbọn oorun gbe aburo ọhun lọ nigba to ya, bẹẹ baba ọmọ ko si nitosi, o lowo tawọn fẹẹ san lọsibitu loun ṣaajo ẹ lọ. Igba ti Rukayat taji lo ri i pe ọmọ meji ti ku ẹyọ kan. Awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ ko sọrọ yii, wọn bẹrẹ si i wa ọmọ ikoko kiri, wọn o si ri i titi di irọlẹ ọjọ Satide naa.


Ṣugbọn ni nnkan bii aago mẹta aabọ oru ọjọ Satide ni Ọgbẹni Rabiu sare de teṣan ọlọpaa Kano jannajanna, lo n kigbe pe ọkan lara awọn ibeji tiyawo oun ṣẹṣẹ bi ti dawati lọsibitu o, kawọn ọlọpaa gba oun, ẹnikan ti ji oun lọmọ gbe lọ. Wọn lo ṣalaye pe iya ikoko naa ṣi n sun oorun asunwọra lẹyin itọju ti wọn fun un, aburo rẹ obinrin, Rukyat, ni wọn fi ṣọ awọn ibeji naa ni wọọdu ti wọn tẹ wọn si, ṣugbọn oorun gbe aburo ọhun lọ nigba to ya, bẹẹ baba ọmọ ko si nitosi, o lowo tawọn fẹẹ san lọsibitu loun ṣaajo ẹ lọ. Igba ti Rukayat taji lo ri i pe ọmọ meji ti ku ẹyọ kan. Awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ ko sọrọ yii, wọn bẹrẹ si i wa ọmọ ikoko kiri, wọn o si ri i titi di irọlẹ ọjọ Satide naa. Ṣugbọn wọn ni olobo kan lo ta wọn nigba ti wọn gburoo ariwo ariya kan laduugbo ti Sadiq n gbe, aṣe awọn ni wọn tẹ pẹpẹ ariya, wọn lawọn bimọ tuntun, ọmọkunrin tawọn ti n wa latọjọ yii, lawọn eeyan ba n ba wọn jo, wọn n ba wọn yọ. Nigba tawọn ọlọpaa de’bẹ lalẹ ọjọ Abamẹta naa laṣiiri tu, gbogbo ibeere ti wọn n bi tọkọ-taya ajọmọgbe yii, wọn o ri esi gidi fun wọn, niyawo ba jẹwọ ki wọn ṣe oun jẹẹjẹ ni toun, oun o bimọ o, pe niṣe lawọn ji ọmọ naa gbe lọsibitu ti wọn tẹ ẹ si. Ki lo mu ki wọn ṣe bẹẹ?


Ṣugbọn wọn ni olobo kan lo ta wọn nigba ti wọn gburoo ariwo ariya kan laduugbo ti Sadiq n gbe, aṣe awọn ni wọn tẹ pẹpẹ ariya, wọn lawọn bimọ tuntun, ọmọkunrin tawọn ti n wa latọjọ yii, lawọn eeyan ba n ba wọn jo, wọn n ba wọn yọ. Nigba tawọn ọlọpaa de’bẹ lalẹ ọjọ Abamẹta naa laṣiiri tu, gbogbo ibeere ti wọn n bi tọkọ-taya ajọmọgbe yii, wọn o ri esi gidi fun wọn, niyawo ba jẹwọ ki wọn ṣe oun jẹẹjẹ ni toun, oun o bimọ o, pe niṣe lawọn ji ọmọ naa gbe lọsibitu ti wọn tẹ ẹ si. Ki lo mu ki wọn ṣe bẹẹ? Ọlọpaa beere. Obinrin naa ṣalaye pe ọkọ oun lo fa a, o ni awọn ti bi awọn ọmọbinrin ṣugbọn ko sọkunrin ninu wọn, ẹkun ọmọkunrin si lọkọ oun n sun lojoojumọ, oun naa lo sin oun lọọ sọsibitu laajin oru tawọn fi lọọ ji ọmọ ọlọmọ gbe yii, o lọkọ oun lo n wa ọmọkunrin lọran-anyan o. Ṣa, Kọmiṣanna ọlọpaa ti paṣẹ ki wọn da ọmọ pada fọlọmọ, ibeji si ti pada sọdọ ekeji ẹ. Ni ti Maryam ati Abubakar yii, wọn niwadii ṣi n lọ lori ọrọ wọn, ṣugbọn ile-ẹjọ ni wọn maa balẹ si laipẹ.


Ọlọpaa beere. Obinrin naa ṣalaye pe ọkọ oun lo fa a, o ni awọn ti bi awọn ọmọbinrin ṣugbọn ko sọkunrin ninu wọn, ẹkun ọmọkunrin si lọkọ oun n sun lojoojumọ, oun naa lo sin oun lọọ sọsibitu laajin oru tawọn fi lọọ ji ọmọ ọlọmọ gbe yii, o lọkọ oun lo n wa ọmọkunrin lọran-anyan o. Ṣa, Kọmiṣanna ọlọpaa ti paṣẹ ki wọn da ọmọ pada fọlọmọ, ibeji si ti pada sọdọ ekeji ẹ. Ni ti Maryam ati Abubakar yii, wọn niwadii ṣi n lọ lori ọrọ wọn, ṣugbọn ile-ẹjọ ni wọn maa balẹ si laipẹ.


O ma ṣe o, ‘Dudu Heritage’, ọkọ Bimbọ Ọshin, ku lojiji

Ajalu buruku ni iku iku Ọla Ibironkẹ ti gbogbo eeyan mọ si Dudu Heritage to jẹ ọkọ gbajumọ oṣere ilẹ wa nni, Bimbọ Ọṣhin to ku lojiji. Ilu oyinbo ni ọkunrin naa n gbe, bo tilẹ jẹ pe o maa n wa si Naijiria daadaa, to si gbajumọ laarin awọn oṣere atawọn olorin. ALAROYE gbọ pe lojiji ni ọkunrin naa dagbere faye ni alẹ ọjọ Aiku, Sannde, ọsẹ yii. Ko ti i sẹni to le sọ iru iku to pa ọkunrin naa lasiko ta a n ko iroyin yii jọ. Awọn olorin ni ọkunrin yii maa n gbe jade, beẹ lo si gbe awọn oṣere diẹ jade pẹlu. Ọmọ meji, ọkunrin, kan obinrin kan, loun ati Bimbọ Ọṣin bi funra wọn kọlọjọ too de.


Awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun pa ara wọn l’Oṣogbo, mẹwaa lara wọn lọwọ ọlọpaa ti tẹ

Florence Babaṣọla Ọmọkunrin kan ti wọn pe orukọ rẹ ni Aniyikaye lawọn ọmọ ẹgbẹ okunkun ti pa laaarọ ọjọ Aiku, Sannde, ọsẹ yii lagbegbe Ọwọọpẹ, niluu Oṣogbo. ALAROYE gbọ pe ọmọ ẹgbẹ okunkun loun naa, ṣugbọn ẹgbẹ tiẹ yatọ si ti awọn ti wọn pa a. Iṣẹlẹ ọhun la gbọ pe o da hilahilo silẹ lagbegbe naa nitori oniruuru awọn nnkan ija lawọn ọmọ ẹgbẹ okunkun naa ko lọọ ka Aniyikaye mọbi ti wọn pa a si. Ọkan lara awọn to n gbe ni Ọwọọpẹ, ṣugbọn to ni ka forukọ bo oun laṣiri sọ pe awọn eeyan naa ti ṣiṣẹ ọwọ wọn tan, ti wọn si ti sa lọ ki awọn ọlọpaa too de, ti wọn si fi mọto wọn gbe oku oloogbe naa lọ. Iṣẹlẹ yii lo fa a ti awọn ọmọ ikọ Amọtẹkun pẹlu agbarijọ awọn agbofinro ti wọn n pe ni JTF fi fọn saarin ilu Oṣogbo, ti wọn si n dọdẹ awọn ọmọ ẹgbẹ kaakiri. A gbọ pe awọn mẹwaa ni ọwọ ti tẹ bayii, koda, ṣe ni awọn ikọ naa fi ibọn fọ ọkan lara awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun naa to doju ija kọ wọn lẹsẹ, o si n gba itọju lọwọ nileewosan kan. Gbogbo awọn ibuba awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun ni wọn de, gẹgẹ bi ọkan lara wọn ṣe sọ fawọn oniroyin, wọn si ti pinnu pe iwa-ipa yoo dopin nipinlẹ Ọṣun. SP Yẹmisi Ọpalọla to jẹ alukoro ileeṣẹ ọlọpaa l’Ọṣun sọ pe loootọ niṣẹlẹ naa, ati pe iwadii ti bẹrẹ lati waṣu desalẹ ikoko wahala to ṣẹlẹ ọhun.


Wọn ti mu ọlọpaa to yinbọn pa Mọnsurat n’Ijẹṣatẹdo

Faith Adebọla, Eko Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko ti rawọ ẹbẹ sawọn mọlẹbi ọmọbinrin ẹni ọdun mejidinlogun kan, Mọnsurat Ojuade, ti wọn lọlọpaa aribọnyọ kan yinbọn pa lọjọ Abamẹta, Satide to kọja yii lati jeburẹ, wọn lawọn ti ri ọlọpaa ọhun, awọn si ti fi i sahaamọ awọn afurasi ọdaran. Ninu atẹjade kan ti Agbenusọ ileeṣẹ ọlọpaa Eko, CSP Adekunle Ajiṣebutu, fi ṣọwọ s’ALAROYE lọjọ Aiku, Sannde, ọsẹ yii, lori iṣẹlẹ ibanujẹ ọhun lo ti ni iyalẹnu lo jẹ fawọn lati gbọ pe ọkan lara awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ lati Panti, Yaba, ti wọn lọọ ṣiṣẹ iwadii kan lori afurasi adigunjale kan lagbegbe Ijẹṣatẹdo, nipinlẹ Eko, lo huwa laabi ọhun, wọn loun lo tawọ sadọdọ ibọn lai bikita, to si ṣe bẹẹ da ẹmi ọmọbinrin to n lọ jẹẹjẹ ẹ yii legbodo. Adekunle ni gbogbo igbiyanju awọn agbofinro lati doola ẹmi Mọnsurat lo ja si pabo, bi wọn ṣe n fi mọto ọlọpaa gbe e lọ sọsibitu lọmọbinrin naa dagbere faye pẹlu irora. Kọmiṣanna ọlọpaa Eko ti gbọ siṣẹlẹ yii, o si kẹdun gidi pẹlu awọn obi ati mọlẹbi oloogbe. Bo tilẹ jẹ pe wọn o fẹẹ darukọ ọlọpaa to ṣaṣemaṣe ọhun, bẹẹ ni wọn o ti i fi fọto ẹ lede, awọn kan ti wọn mọ ọlọpaa naa sọ pe Sajẹnti Samuel Phillips lo n jẹ. Odumosu ni oun rawọ ẹbẹ gidi si awọn mọlẹbi oloogbe naa pe ki wọn fiye denu, o loun fi da gbogbo olugbe ipinlẹ Eko loju pe awọn ti mu ọlọpaa ti wọn lo ṣiṣẹkiṣẹ yii, awọn si maa ri i pe idajọ ododo waye, ko ni i ṣai fimu kata ofin bo ṣe yẹ.


Kọmiṣanna ọlọpaa Eko ti gbọ siṣẹlẹ yii, o si kẹdun gidi pẹlu awọn obi ati mọlẹbi oloogbe. Bo tilẹ jẹ pe wọn o fẹẹ darukọ ọlọpaa to ṣaṣemaṣe ọhun, bẹẹ ni wọn o ti i fi fọto ẹ lede, awọn kan ti wọn mọ ọlọpaa naa sọ pe Sajẹnti Samuel Phillips lo n jẹ. Odumosu ni oun rawọ ẹbẹ gidi si awọn mọlẹbi oloogbe naa pe ki wọn fiye denu, o loun fi da gbogbo olugbe ipinlẹ Eko loju pe awọn ti mu ọlọpaa ti wọn lo ṣiṣẹkiṣẹ yii, awọn si maa ri i pe idajọ ododo waye, ko ni i ṣai fimu kata ofin bo ṣe yẹ. O loun ti paṣẹ pe ki igbẹjọ akọkọ waye gẹgẹ bii ilana ileeṣẹ ọlọpaa ti wọn maa n tẹle tawọn agbofinro ba huwakiwa, lẹyin tawọn ba si ti le e kuro lẹnu iṣẹ ọlọpaa ni yoo balẹ silẹ-ẹjọ lati gba idajọ to ba tọ si i.


O loun ti paṣẹ pe ki igbẹjọ akọkọ waye gẹgẹ bii ilana ileeṣẹ ọlọpaa ti wọn maa n tẹle tawọn agbofinro ba huwakiwa, lẹyin tawọn ba si ti le e kuro lẹnu iṣẹ ọlọpaa ni yoo balẹ silẹ-ẹjọ lati gba idajọ to ba tọ si i.


Awọn ọba alaye ṣewọde l’Ekiti, nitori ijọba ibilẹ tuntun ti Fayemi gbe kuro lọdọ wọn

Taofeek Surdiq, Ado-Ekiti Ko din ni kabiyesi meje lati ijọba ibilẹ Ikọle, nipinlẹ Ekiti, ti wọn jade fẹhonu han lọjọ Ẹti, Furaidee, to kọja yii, nitori ijọba ibilẹ Iwọ-Oorun Ekiti ti Gomina Kayọde Fayẹmi ṣẹṣẹ da silẹ, to si gbe e si ilu Ijẹṣa-Iṣu Ekiti. Awọn kabiyesi yii ati awọn ọmọ ilu wọn ni wọn kora jọ siluu Asin-Ekiti, nibi ti wọn ti sọ pe ki Gomina Fayẹmi da ijọba ibilẹ naa pada si ilu Usin-Ekiti to ti kọkọ kede rẹ pe oun yoo gbe e si, ko too gbe e lọ Ijẹṣa-Iṣu bayii. Bi ẹ ko ba gbagbe, ọjọ kẹfa, oṣu kẹjọ, ọdun 2021 yii, ni Gomina Kayọde Fayẹmi kede idasilẹ ijọba ibilẹ tuntun, eyi tijọba ibilẹ Iwọ-Oorun Ikọle wa lara wọn, to si ni Usin-Ekiti ni yoo wa. Ṣugbọn lẹyin oṣu kan ti gomina ṣe ikede yii ni wọn yi i pada, ti wọn si gbe e lọ si Ijẹṣa-Iṣu, ti wọn si tun kede Ajẹlẹ tuntun fun ijọba ibilẹ naa. Eyi lo fa a tawọn ọba ilu to wa labẹ ijọba ibilẹ tuntun naa ṣe fẹhonu han. Nigba to n ba awọn akọroyin sọrọ, Olotunja ti ilu Otunja-Ekiti, Ọba Adedeji Fagbamila, to sọrọ lorukọ awọn ọba yooku dupẹ lọwọ awọn ọmọ ilu wọnyi bi wọn ṣe jade lọpọ yanturu lati darapọ mọ iwọde yii, ati bi wọn ṣe ṣe e ni irọwọ-rọsẹ.


Ṣugbọn lẹyin oṣu kan ti gomina ṣe ikede yii ni wọn yi i pada, ti wọn si gbe e lọ si Ijẹṣa-Iṣu, ti wọn si tun kede Ajẹlẹ tuntun fun ijọba ibilẹ naa. Eyi lo fa a tawọn ọba ilu to wa labẹ ijọba ibilẹ tuntun naa ṣe fẹhonu han. Nigba to n ba awọn akọroyin sọrọ, Olotunja ti ilu Otunja-Ekiti, Ọba Adedeji Fagbamila, to sọrọ lorukọ awọn ọba yooku dupẹ lọwọ awọn ọmọ ilu wọnyi bi wọn ṣe jade lọpọ yanturu lati darapọ mọ iwọde yii, ati bi wọn ṣe ṣe e ni irọwọ-rọsẹ. Olotunja sọ pe awọn ori ade mejeeje to jade fun iwọde yii ṣe bẹẹ lati ja fun ẹtọ wọn ni, ati lati ja fun ọjọ iwaju awọn ọmọ ilu wọn, ki wọn le gba ominira labẹ awọn ilu mi-in to wa ni agbegbe naa. Awọn ọba yii rọ Fayẹmi pe ko yi ipinnu rẹ pada, ko si da ijọba ibilẹ naa pada si ilu Usin-Ekiti, nibi ti won ti kọkọ kede rẹ ṣaaju. “Awa kabiyesi wọnyi fẹẹ fi da ijọba ipinlẹ Ekiti lsoju pe aṣiṣe ni igbesẹ ti wọn gbe yii, ipinnu wọn yii ko si le fẹṣẹ mulẹ.


Olotunja sọ pe awọn ori ade mejeeje to jade fun iwọde yii ṣe bẹẹ lati ja fun ẹtọ wọn ni, ati lati ja fun ọjọ iwaju awọn ọmọ ilu wọn, ki wọn le gba ominira labẹ awọn ilu mi-in to wa ni agbegbe naa. Awọn ọba yii rọ Fayẹmi pe ko yi ipinnu rẹ pada, ko si da ijọba ibilẹ naa pada si ilu Usin-Ekiti, nibi ti won ti kọkọ kede rẹ ṣaaju. “Awa kabiyesi wọnyi fẹẹ fi da ijọba ipinlẹ Ekiti lsoju pe aṣiṣe ni igbesẹ ti wọn gbe yii, ipinnu wọn yii ko si le fẹṣẹ mulẹ. Nitori awa ilu wọnyi ko ni i gba ki aṣẹ naa mulẹ” Bakan naa ni ọkunrin kan, Lanre Ayejuyọ, to sọrọ lorukọ awọn ọmọ ilu yooku sọ pe awọn alagbara kan nipinlẹ Ekiti lo wa nidii bijọba ṣe yi ohun pada lori ohun ti wọn fẹẹ ṣe tẹlẹ si Usin-Ekiti. O ni ayipada ipinnu yii ko tumọ si nnkan mi-in ju aiṣootọ ati ododo ninu iṣejọba ipinlẹ Ekiti lọ, nitori wọn ti tẹ ẹtọ awọn ilu mejeeje to n fẹhonu han yii mọlẹ ” Mo gbagbọ pe Gomina Kayọde Fayẹmi ko mọ nnkan kan nipa igbesẹ yii. Ṣugbọn a bẹ Dokita Kayọde Fayẹmi ati alaga igbimọ naa ki wọn ba wa yi ipinnu yii pada.


Nitori awa ilu wọnyi ko ni i gba ki aṣẹ naa mulẹ” Bakan naa ni ọkunrin kan, Lanre Ayejuyọ, to sọrọ lorukọ awọn ọmọ ilu yooku sọ pe awọn alagbara kan nipinlẹ Ekiti lo wa nidii bijọba ṣe yi ohun pada lori ohun ti wọn fẹẹ ṣe tẹlẹ si Usin-Ekiti. O ni ayipada ipinnu yii ko tumọ si nnkan mi-in ju aiṣootọ ati ododo ninu iṣejọba ipinlẹ Ekiti lọ, nitori wọn ti tẹ ẹtọ awọn ilu mejeeje to n fẹhonu han yii mọlẹ ” Mo gbagbọ pe Gomina Kayọde Fayẹmi ko mọ nnkan kan nipa igbesẹ yii. Ṣugbọn a bẹ Dokita Kayọde Fayẹmi ati alaga igbimọ naa ki wọn ba wa yi ipinnu yii pada.


Ẹ ṣaa jẹ ki Buhari da Naijiria pada si ipo to ba a nigba to de– Imaamu agba l’Abuja

Faith Adebọla Olori ẹsin Musulumi kan to n ṣaaju mọṣalaṣi Ẹsiteeti tawọn aṣofin apapọ n gbe, Apo Legislative Quarters, Sheikh Muhammadu Khalid, ti sọ pe ọrọ iṣakoso to wa lode yii ti kọja gbigbadura fun, o ni fifakoko ṣofo lo jẹ teeyan ba loun n gbadura funjọba Muhammadu Buhari yii, tori adura ko ran ọrọ ijọba yii mọ, afi teeyan ba fẹẹ purọ. Ninu waasi kan tolori ẹsin naa ṣe nirọlẹ ọjọ Abamẹta, Satide opin ọsẹ yii, lo ti sọrọ ọhun, o ni ijakulẹ nla ni Buhari mu ba awọn eeyan to dibo fun un lọdun mẹfa sẹyin, o ni ohun ti wọn reti kọ ni wọn ba, ati pe ko sidii lati maa gbadura fun ijọba yii mọ tori to ba jẹ adura maa tun nnkan ṣe ni, o yẹ ki ojo adura tawọn eeyan n gba latọjọ yii ti mu ayipada rere wa, ṣugbọn ti ko siyatọ rere kan. Sheikh Khalid ni: “Ẹsin mi kọ wa pe ka jẹ olododo, mo si gbọdọ jẹ bẹẹ. Ootọ ọrọ ko ni ka ma sọ oun, ti mo ba le la ootọ ọrọ mọlẹ lasiko iṣejọba Aarẹ Goodluck Jonathan ana, a jẹ pe alagabagebe ẹda ni mi niyẹn ti mi o ba le sọrọ lasiko yii, nitori ẹsin tabi ẹya to papọ. “Ina gidi la fi n ṣere lorileede yii, ipakupa ati ifẹmiṣofo to n waye lorileede yii ti fẹẹ di nnkan mi-in mọ wa lọwọ bayii tori ojoojumọ lo n ṣẹlẹ. Lasiko ijọba to lọ, ipinlẹ meloo kan lawọn Boko Haram ti n yọ wọn lẹnu, ṣugbọn ẹ sọ fun mi, ipinlẹ meloo lo le fọwọ sọya bayii pe eto aabo awọn ṣi feeyan lọkan balẹ daadaa? Ko si.


“Ina gidi la fi n ṣere lorileede yii, ipakupa ati ifẹmiṣofo to n waye lorileede yii ti fẹẹ di nnkan mi-in mọ wa lọwọ bayii tori ojoojumọ lo n ṣẹlẹ. Lasiko ijọba to lọ, ipinlẹ meloo kan lawọn Boko Haram ti n yọ wọn lẹnu, ṣugbọn ẹ sọ fun mi, ipinlẹ meloo lo le fọwọ sọya bayii pe eto aabo awọn ṣi feeyan lọkan balẹ daadaa? Ko si. Ṣe adura waa ni ko to ni, ṣe adura ti mu iyatọ kankan wa? Ẹ saa jẹ ki Buhari da Naijiria pada si ipo to ti ba a nigba to de. Awọn kan le ma nifẹẹ si ọrọ ti mọ sọ yii tori iwe igbeluu meji ni wọn ni ni tiwọn, ṣugbọn ko sẹni ti ko mọ ninu ọkan rẹ lọhun pe nnkan ti buru balumọ gidi lasiko iṣejọba yii o”


Ṣe adura waa ni ko to ni, ṣe adura ti mu iyatọ kankan wa? Ẹ saa jẹ ki Buhari da Naijiria pada si ipo to ti ba a nigba to de. Awọn kan le ma nifẹẹ si ọrọ ti mọ sọ yii tori iwe igbeluu meji ni wọn ni ni tiwọn, ṣugbọn ko sẹni ti ko mọ ninu ọkan rẹ lọhun pe nnkan ti buru balumọ gidi lasiko iṣejọba yii o”


Lanre Gentry, ọkọ Mercy Aigbe tẹlẹ, ṣegbeyawo alarede

Faith Adebọla, Eko Igbeyawo alarede mi-in ni ọkọ gbajugbaja oṣere tiata ilẹ wa nni tẹlẹ, Mercy Aigbe, Ọgbẹni Lanre Gentry, fi rọpo ajọṣe lọkọ-laya oun ati obinrin naa. Gentry ni inu oun ti dun bayii, oun ti pade ayọ tuntun nigbesi aye oun lẹyin ọdun meje ti wọn ti pin gaari. Ọjọ Abamẹta, Satide to kọja yii, ni ọkunrin naa ṣegbeyawo alarinrin pẹlu ololufẹ rẹ tuntun, Oluwabusayọ, niṣeju awọn mọlẹbi tọkọ-taya naa ti wọn peju pesẹ sibi ayẹyẹ ọhun. Ninu ọrọ ṣoki kan to ba awọn oniroyin sọ lẹyin igbeyawo naa, Lanre sọ pe ko si nnkan babara ninu keeyan tun igbeyawo ṣe, o loun ti mu suuru gidi, odidi ọdun meje loun fi wa lai ni ẹnikan tori oun o fẹẹ ṣe aṣiṣe toun ṣe ninu igbeyawo oun ati Mercy Aigbe mọ. O ni: “Tiyawo kan ba file ọkọ ẹ silẹ fun ọdun meje gbako, ṣe ko yẹ ki ọkunrin naa fẹ ẹlomi-in ni. Bi mo ṣe maa layọ lo ja ju.


Ninu ọrọ ṣoki kan to ba awọn oniroyin sọ lẹyin igbeyawo naa, Lanre sọ pe ko si nnkan babara ninu keeyan tun igbeyawo ṣe, o loun ti mu suuru gidi, odidi ọdun meje loun fi wa lai ni ẹnikan tori oun o fẹẹ ṣe aṣiṣe toun ṣe ninu igbeyawo oun ati Mercy Aigbe mọ. O ni: “Tiyawo kan ba file ọkọ ẹ silẹ fun ọdun meje gbako, ṣe ko yẹ ki ọkunrin naa fẹ ẹlomi-in ni. Bi mo ṣe maa layọ lo ja ju. Inu mi dun si obinrin to wọnu aye mi bayii, ayọ mi kun, ko si iregbe oriṣiiriṣii mọ. Ọmọ Yooba ni mi, ko si nnkan babara ninu keeyan ṣe igbeyawo mi-in. Emi o binu sẹnikẹni mọ o. Gbogbo awọn ọmọ mi pata ni mo fẹran gidi, mo si fẹran awọn iya wọn pẹlu.” Ọmọ mi ni Michelle, iyẹn ọmọbinrin tiyaa ẹ gbe waa fẹ mi, ọmọ mi ni yoo si maa jẹ titi lọ.


Inu mi dun si obinrin to wọnu aye mi bayii, ayọ mi kun, ko si iregbe oriṣiiriṣii mọ. Ọmọ Yooba ni mi, ko si nnkan babara ninu keeyan ṣe igbeyawo mi-in. Emi o binu sẹnikẹni mọ o. Gbogbo awọn ọmọ mi pata ni mo fẹran gidi, mo si fẹran awọn iya wọn pẹlu.” Ọmọ mi ni Michelle, iyẹn ọmọbinrin tiyaa ẹ gbe waa fẹ mi, ọmọ mi ni yoo si maa jẹ titi lọ. Lọwọ yii, mo ṣi maa bimọ si i, tori mi o ti i dagba ju ọmọ bibi lọ. Nigba ti wọn bi i boya o ti lọọ jawe ikọsilẹ fun Mercy Aigbe, ọkọọyawo tuntun yii rẹrin-in musẹ, o ni, “ẹ ma jẹ ka sọrọ nipa iyẹn, ko sohun ti mo fẹẹ sọ nipa ẹ. Ọdun meje ti obinrin fi kẹru kuro nile ọkọ ẹ naa ti to lati kọ ọ silẹ, ikọsilẹ wo lo tun ku. Ẹ wo o, oniṣowo ni mi, emi o raaye fiimu o.” A sapa lati ba Mercy Aigbe sọrọ lori aago ẹ lori ọrọ yii, ṣugbọn ko gbe e.


Lọwọ yii, mo ṣi maa bimọ si i, tori mi o ti i dagba ju ọmọ bibi lọ. Nigba ti wọn bi i boya o ti lọọ jawe ikọsilẹ fun Mercy Aigbe, ọkọọyawo tuntun yii rẹrin-in musẹ, o ni, “ẹ ma jẹ ka sọrọ nipa iyẹn, ko sohun ti mo fẹẹ sọ nipa ẹ. Ọdun meje ti obinrin fi kẹru kuro nile ọkọ ẹ naa ti to lati kọ ọ silẹ, ikọsilẹ wo lo tun ku. Ẹ wo o, oniṣowo ni mi, emi o raaye fiimu o.” A sapa lati ba Mercy Aigbe sọrọ lori aago ẹ lori ọrọ yii, ṣugbọn ko gbe e.


Ṣẹgun ki i ṣe ṣọja, lasiko to wọṣọ ologun lati gba afurasi silẹ lọdọ ọlọpaa ni wọn mu un ni Sango

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ṣẹgun Ogundeji lo duro bii ṣọja kekere yii, ṣugbọn ki i ṣe ṣọja, ayederu gbaa ni. Koda, tẹwọnde ni paapaa, niṣe lo kan fi igboya wọṣọ ologun lọ si teṣan ọlọpaa Sango Ọta, l’Ọjọruu to kọja yii, o fẹẹ gba afurasi tawọn iyẹn ti mọle silẹ, nibẹ lọwọ palaba rẹ ti segi, ti wọn mu un ṣinkun pe ayederu ṣọja ni. Lọjọ Wẹsidee naa ti i ṣe ọjọ kẹjọ, oṣu kẹsan-an yii, Ṣẹgun di kaka ninu aṣọ ṣọja, o de tẹsan ọhun, o si fi igboya beere fun itusilẹ afurasi kan ti awọn iyẹn ti mọle. Ṣugbọn ọkunrin ologun oju ofurufu kan wa ni teṣan naa, Cpl John Temitọpẹ lo n jẹ. Ọkunrin naa lo ko Ṣẹgun loju, lo ni iru ṣọja wo ni tiẹ to ri oun gẹgẹ bii ologun ti ko le ki oun ni kiki ologun. Ọrọ naa si pada di ariwo laarin wọn.


Ṣugbọn ọkunrin ologun oju ofurufu kan wa ni teṣan naa, Cpl John Temitọpẹ lo n jẹ. Ọkunrin naa lo ko Ṣẹgun loju, lo ni iru ṣọja wo ni tiẹ to ri oun gẹgẹ bii ologun ti ko le ki oun ni kiki ologun. Ọrọ naa si pada di ariwo laarin wọn. Ija to bẹ silẹ laarin wọn naa lo mu DPO teṣan yii, CSP Godwin Idehai, gbọ to fi ni ki wọn wọle wa, lo ba fọrọ wa wọn lẹnu wo. Nibi ifọrọwanilẹnu wo naa lo ti han pe Ṣẹgun ko tiẹ mọ nnkan kan nipa iṣẹ ologun rara, pe ki i tiẹ ṣe ṣọja, o kan wọṣọ ologun lai ki i ṣe ara wọn ni. Koda, lasiko iwadii naa lo han pe ọkunrin to n pe ara ẹ ni ṣọja yii ti ṣẹwọn ri, ati pe pipe ara ẹni lohun ti a ko jẹ yii naa lo gbe e dẹwọn nigba yẹn.


Ija to bẹ silẹ laarin wọn naa lo mu DPO teṣan yii, CSP Godwin Idehai, gbọ to fi ni ki wọn wọle wa, lo ba fọrọ wa wọn lẹnu wo. Nibi ifọrọwanilẹnu wo naa lo ti han pe Ṣẹgun ko tiẹ mọ nnkan kan nipa iṣẹ ologun rara, pe ki i tiẹ ṣe ṣọja, o kan wọṣọ ologun lai ki i ṣe ara wọn ni. Koda, lasiko iwadii naa lo han pe ọkunrin to n pe ara ẹ ni ṣọja yii ti ṣẹwọn ri, ati pe pipe ara ẹni lohun ti a ko jẹ yii naa lo gbe e dẹwọn nigba yẹn. Kọmiṣanna ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Edward Ajogun ti ni ki wọn gbe e lọ sẹka iwadii to lọọrin, ki wọn le ṣeto bi wọn yoo ṣe gbe e lọ sile-ẹjọ.


Kọmiṣanna ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Edward Ajogun ti ni ki wọn gbe e lọ sẹka iwadii to lọọrin, ki wọn le ṣeto bi wọn yoo ṣe gbe e lọ sile-ẹjọ.


Idajọ ododo la fẹ lori awọn tọọgi to ba ileeṣẹ burẹdi wa jẹ n’Iwo – Taawun

Florence Babaṣọla Agbarijọ ẹgbẹ awọn Musulumi kan niluu Iwo, Jama’at Taawunil Muslimeen, ti sọ pe afi ki awọn tọọgi ti wọn huwa janduku nileeṣẹ burẹdi kan niluu Iwo lopin ọsẹ to kọja finmu danrin ofin, aijẹ bẹẹ, ṣe lawọn yoo fọn soju titi fẹhonu han. Akọwe iroyin wọn, Lukman Salaudeen, sọ pe ṣe lawọn tọọgi naa lu awọn ti wọn n ṣiṣẹ nileeṣẹ Albadir Bakers, niluu Iwo, lalubami, ti wọn si ba awọn irinṣẹ ti wọn n lo nibẹ jẹ. Ohun to ṣẹlẹ gẹgẹ bo ṣe sọ ni pe ẹgbẹ awọn oniburẹdi kede pe ọmọ ẹgbẹ awọn kankan ko gbọdọ dana burẹdi lọjọ Ẹti, Furaidee, to kọja, nitori wọn fẹẹ fi owo le owo burẹdi. Ṣugbọn yatọ si pe ẹgbẹ Taawun lo ṣe iforukọsilẹ ileeṣẹ burẹdi Albadir, eleyii to tumọ si pe ẹgbẹ oniburẹdi lapapọ ko lagbara lori wọn, Salaudeen sọ siwaju pe ileeṣẹ naa ko fẹẹ fi aye ni awọn araalu lara rara, idi niyẹn ti wọn ko ṣe fẹẹ fi owo kun owo burẹdi tiwọn. O ni bi wọn ṣe dana burẹdi tan lọjọ Ẹti, Furaidee, to kọja, ni awọn tọọgi ọhun ya de, wọn lu gbogbo awọn oṣiṣẹ atawọn ti wọn waa ra burẹdi laaarọ ọjọ naa, koda, alubami ni wọn lu obinrin alaboyun kan ti wọn ba nibẹ. Salaudeen fi kun ọrọ rẹ pe ada (cutlass) ni awọn tọọgi ọhun ko wa sibẹ, ti wọn si ṣa awọn eeyan naa yanna-yanna, eeyan marun-un lo si tipasẹ iṣẹlẹ naa deleewosan.


Ṣugbọn yatọ si pe ẹgbẹ Taawun lo ṣe iforukọsilẹ ileeṣẹ burẹdi Albadir, eleyii to tumọ si pe ẹgbẹ oniburẹdi lapapọ ko lagbara lori wọn, Salaudeen sọ siwaju pe ileeṣẹ naa ko fẹẹ fi aye ni awọn araalu lara rara, idi niyẹn ti wọn ko ṣe fẹẹ fi owo kun owo burẹdi tiwọn. O ni bi wọn ṣe dana burẹdi tan lọjọ Ẹti, Furaidee, to kọja, ni awọn tọọgi ọhun ya de, wọn lu gbogbo awọn oṣiṣẹ atawọn ti wọn waa ra burẹdi laaarọ ọjọ naa, koda, alubami ni wọn lu obinrin alaboyun kan ti wọn ba nibẹ. Salaudeen fi kun ọrọ rẹ pe ada (cutlass) ni awọn tọọgi ọhun ko wa sibẹ, ti wọn si ṣa awọn eeyan naa yanna-yanna, eeyan marun-un lo si tipasẹ iṣẹlẹ naa deleewosan. O ni loootọ ni ọwọ awọn ọlọpaa ti tẹ mẹfa lara awọn ti wọn huwa laabi naa, ṣugbọn ohun ti awọn fẹ ni idajọ ododo, wọn ko gbọdọ fi wọn silẹ lai ṣe pe wọn foju winna ofin ijọba nitori ẹgbẹ to ba wu onikaluuku lo le darapọ mọ labẹ ofin orileede Naijiria. Ninu ọrọ tirẹ, Alaga ẹgbẹ awọn oniburẹdi l’Ọṣun, Alhaji Ganiyu Bakare, sọ pe awọn ti yanju wahala naa. Nigba to n fidi iṣẹlẹ naa mulẹ, Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa l’Ọṣun, Yẹmisi Ọpalọla, sọ pe ọwọ ọlọpaa ti tẹ awọn kan latari iṣẹlẹ naa, o ni Kọmiṣanna Wale Ọlọkọde ko ni i faaye gba ẹnikẹni lati huwa ti ko bofin mu nibikibi.


O ni loootọ ni ọwọ awọn ọlọpaa ti tẹ mẹfa lara awọn ti wọn huwa laabi naa, ṣugbọn ohun ti awọn fẹ ni idajọ ododo, wọn ko gbọdọ fi wọn silẹ lai ṣe pe wọn foju winna ofin ijọba nitori ẹgbẹ to ba wu onikaluuku lo le darapọ mọ labẹ ofin orileede Naijiria. Ninu ọrọ tirẹ, Alaga ẹgbẹ awọn oniburẹdi l’Ọṣun, Alhaji Ganiyu Bakare, sọ pe awọn ti yanju wahala naa. Nigba to n fidi iṣẹlẹ naa mulẹ, Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa l’Ọṣun, Yẹmisi Ọpalọla, sọ pe ọwọ ọlọpaa ti tẹ awọn kan latari iṣẹlẹ naa, o ni Kọmiṣanna Wale Ọlọkọde ko ni i faaye gba ẹnikẹni lati huwa ti ko bofin mu nibikibi.


Kayeefi! Ọkunrin yii n ba iya rẹ laṣepọ titi to fi bimọ mẹta fun un ni Kwara

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Ajọ ẹsọ alaabo ṣifu difẹnsi, ẹka ti ipinlẹ Kwara, ti mu ọkunrin ọmọ ilẹ Olominira Bẹnẹ kan torukọ rẹ n jẹ, Adamu Sabi, niluu Moshe, nijọba ibilẹ Kaiama, nipinlẹ Kwara, fẹsun pe o ba iya to bi i ninu Fati Sime, lo pọ titi to fi bi ọmọ mẹta fun un. Ọjọ Abamẹta, Satide, opin ọsẹ yii, ni agbẹnusọ ajọ ẹsọ alaabo ṣifu difẹnsi, ẹka ti ipinlẹ Kwara, Babawale Zaid Afolabi, ba awọn oniroyin sọrọ niluu Ilọrin lori iṣẹlẹ yii. O ṣalaye pe iya to bi Adamu ninu ti bi ọmọ mẹta fun un, ati pe olori ileto kan, Malam Bandele, niluu Mosher, nijọba ibilẹ Kaiama lo mu ẹsun lọ sọdọ ajọ ọhun pe ṣe ni ọkunrin naa mu iya rẹ gẹgẹ bii iyawo, to si n ba a laṣepọ, to tun n bimọ fun un, idi niyi ti ajọ naa ṣe lọọ mu arakunrin ọhun, to si ti wa ni galagala ajọ naa. Afọlabi tẹsiwaju pe Adamu to jẹ afurasi ati aburo rẹ ti wa lahaamọ tori pe awọn mejeeji ati iya wọn ko niwee igbeluu Naijiria, to si ni iwadii yoo maa tẹsiwaju lori iṣẹlẹ naa.


Ara Iyabo Oko onitiata ko ya gidigidi,  o nilo iranlọwọ ọmọ Naijiria

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Lasiko ti a n kọ iroyin yii lọwọ, inu aarẹ nla ni agba oṣere tiata nni, KudIrat Odukanmi, tawọn eeyan mọ si Iyabọ Oko, wa. Ara mama naa ko le rara, koda, wọn ti n tọrọ owo ti wọn yoo lo fun itọju rẹ bayii lọwọ awọn ẹlẹyinju aanu ọmọ Naijiria nilẹ yii ati loke okun. Ṣe o ti to ọdun meloo kan ti aisan ti kọkọ gbe Iyabo Oko ṣanlẹ, kinni naa le gan-an nigba naa to jẹ wọn gbe e lọ sorilẹ-ede India lati gba itọju. Ninu ifọrọwanilẹnuwo to ṣe pẹlu AKEDE AGBAYE lọdun 2019 lo ti ṣalaye pe bi ko ba jẹ pe Ọlọrun fẹran oun ni, oun ko ro pe oun le ye aarẹ naa bo ṣe lagbara to. Lẹyin igba naa, mama yii gbiyanju lati pada soko ere, o ṣe awọn ere kan, ṣugbọn kedere lo han pe alaafia rẹ ko pe mọ. Apa kan ẹnu obinrin naa ti wọ sẹgbẹẹ, ko si lagbara bo ṣe maa n ṣe nigba to ṣi wa ni abarapaa.


Ninu ifọrọwanilẹnuwo to ṣe pẹlu AKEDE AGBAYE lọdun 2019 lo ti ṣalaye pe bi ko ba jẹ pe Ọlọrun fẹran oun ni, oun ko ro pe oun le ye aarẹ naa bo ṣe lagbara to. Lẹyin igba naa, mama yii gbiyanju lati pada soko ere, o ṣe awọn ere kan, ṣugbọn kedere lo han pe alaafia rẹ ko pe mọ. Apa kan ẹnu obinrin naa ti wọ sẹgbẹẹ, ko si lagbara bo ṣe maa n ṣe nigba to ṣi wa ni abarapaa. Afi bi iroyin ṣe tun gbode bayii pe aarẹ naa tun ti pada sara Iyabọ Oko, Folukẹ Daramọla-Salakọ, oṣere tiata bii tiẹ lo gbe e jade pe o ti le lọdun marun-un ti aarẹ ti n ṣe Iyabọ Oko, to jẹ awọn ẹbi rẹ, awọn ọmọ ati ẹgbẹ alaaanu toun da silẹ (PARA) lawọn ti n ṣe itọju rẹ nibi ti apa awọn ka a de. O ni ṣugbọn ni bayii, aisan naa tun ti pada wa ju ti tẹlẹ lọ. Folukẹ ni awọn ọmọ Iyabọ Oko tiẹ tun gbe e lọ siluu oyinbo ni nnkan bii oṣu meloo sẹyin, ṣugbọn bakan naa lọmọ n ṣe ori.