Ninu oṣu keje ọdun 2022, Eedris  kede pe oun koju aisan kidinrin, eleyii ti awọn oloyinbo n pe ni ‘kidney failure.’ Iyawo rẹ lo gba lati fun un ni kidinrin tiẹ nigba ti wọn de ile wosan. O ni: “Yetunde Sekinat AbdulKareem, mo wa laye nitori pe o fun mi ẹbun to ju ẹbun lọ. Jọọ, mo fẹ koo mọ pe mo mọ riri ẹbun naa. “N ko ro pe mo le sọ bi mo ṣe roo lọkan sugbọn mo fẹ koo mọ pe mo mọ riri ore too ṣe fun mi lati wa laye. “Mo dupẹ lọwọ Ọlọrun pe o duro ti mọlẹbi wa lati ọdun mejidinlogun ti a ṣe igbeyawo, to si mu wa bori gbogbo laasigbo to doju kọ wa. Mo ki ẹ ku ayẹyẹ ọdun kejidinlogun ti a ṣe igbeyawo.”


Mo wà láyé nítorí ẹ̀bùn tí ìyàwó mi fún mi - Eedris Abdulkareem

“N ko ro pe mo le sọ bi mo ṣe roo lọkan sugbọn mo fẹ koo mọ pe mo mọ riri ore too ṣe fun mi lati wa laye. “Mo dupẹ lọwọ Ọlọrun pe o duro ti mọlẹbi wa lati ọdun mejidinlogun ti a ṣe igbeyawo, to si mu wa bori gbogbo laasigbo to doju kọ wa. Mo ki ẹ ku ayẹyẹ ọdun kejidinlogun ti a ṣe igbeyawo.”


Olutoye: Ọmọ ọdọ̀ àgbà ni mí, kò sì yẹ kí èdè Yorùbá parun

Ogo ọmọ Yoruba kan ree to jẹ amuyangan lorilẹ aye. Dokita Oluyinka Olutoye, ẹni to se isẹ abẹ fun ọlẹ inu alaboyun lorilẹ ede Amẹrika ba BBC Yoruba sọrọ lori eto ilera, ihuwasi awọn sms Naijiria loke okun  ati agbelarugẹ asa Yoruba. Dokita onisẹ abẹ naa ni awọn ọlọpọlọ pipe pọ ni Naijiria, amọ awọn ohun eelo ti wọn yoo fi sisẹ ni ko si ni arọwọto wọn. O wa rọ ijọba Naijiria lati pese awọn ohun eelo to yẹ fun awọn dokita lati sisẹ, ki awọn naa lee lu aluyọ bii ti oun lẹka eto ilera. Lori agbelarugẹ asa Yoruba, Olutoye gba awọn ọmọ Yoruba nimọran lati maa kọ awọn ọmọ wa ni ede abinibi wa, ko maa baa parun. Olutoye, ẹni to sọ ede Yoruba bii ẹni la oyin ni ọmọ ọdọ agba ni oun, ti oun ko si lee gbagbe ile.


O wa rọ ijọba Naijiria lati pese awọn ohun eelo to yẹ fun awọn dokita lati sisẹ, ki awọn naa lee lu aluyọ bii ti oun lẹka eto ilera. Lori agbelarugẹ asa Yoruba, Olutoye gba awọn ọmọ Yoruba nimọran lati maa kọ awọn ọmọ wa ni ede abinibi wa, ko maa baa parun. Olutoye, ẹni to sọ ede Yoruba bii ẹni la oyin ni ọmọ ọdọ agba ni oun, ti oun ko si lee gbagbe ile. Ẹ wo ẹkunrẹrẹ ọrọ ti ilumọọka dokita naa, to n dari ile iwosan nla ni lorilẹ-ede Amẹrika ti wi.


Ẹ wo ẹkunrẹrẹ ọrọ ti ilumọọka dokita naa, to n dari ile iwosan nla ni lorilẹ-ede Amẹrika ti wi.


Wo ohun tó yẹ kí o mọ̀ nípa adẹ́rínpòṣónú, Peteru tó jáde láyé

Gbajugbaja adẹrinpoṣonu to tun jẹ sọrọsọrọ lori redio, Oluwatobi Owomoyela, ti ọpọ mọ si Peteru ti jade laye. Ọjọbọ ọṣe yii ni adẹrinpoṣonu naa fi aye silẹ lẹni ọdun marundinlogoji. Iroyin ni aisan jẹjẹrẹ ‘colon cancer’ lo mu ẹmi oloogbe naa lọ, ọpọ awọn akẹgbẹ rẹ kaakiri Naijiria lo si ti bẹrẹ si n ṣedaro iku rẹ. Ṣaaju iku rẹ, Peteru jẹ ọkan lara awọn adẹrinpọsọnu ti irawọ rẹ ṣẹṣẹ n tan, paapaa ni iha Gusu iwọ oorun Naijiria. Yatọ si pe o n ṣe iṣe adẹrinpoṣonu, o tun jẹ sọrọsọrọ lori redio niluu Ibadan, o tu maa n ṣiṣẹ adari ayẹyẹ. Ninu atẹjade kan loju opo Instagram rẹ, oṣere tiata Yoruba, Muyiwa Ademola pin iroyin nipa iku oloogbe naa, to si fi fidio kan sibẹ ni iranti rtẹ.


Ṣaaju iku rẹ, Peteru jẹ ọkan lara awọn adẹrinpọsọnu ti irawọ rẹ ṣẹṣẹ n tan, paapaa ni iha Gusu iwọ oorun Naijiria. Yatọ si pe o n ṣe iṣe adẹrinpoṣonu, o tun jẹ sọrọsọrọ lori redio niluu Ibadan, o tu maa n ṣiṣẹ adari ayẹyẹ. Ninu atẹjade kan loju opo Instagram rẹ, oṣere tiata Yoruba, Muyiwa Ademola pin iroyin nipa iku oloogbe naa, to si fi fidio kan sibẹ ni iranti rtẹ. Ademola ni “Iroyin iku rẹ ṣoro fun mi lati gba... bawo ni irufẹ eeyan rere bayii ṣe maa ku?” Lẹyin naa lo ni “Ẹ jọwọ ẹ jẹ ka maa ṣe daadaa si ọmọlakeji wa o, nitori a ko mọ ohun ti ẹnikẹni n la kọja.” “Mo gbọ pe arun jẹjẹrẹ lo pa Peteru. O n la irufẹ nnkan bayẹn kọja o si maa n rẹrin ni gbogbo igba.” Yatọ si Muyiwa Ademola, ọpọ awọn gbajumọ mii lo ti bẹrẹ si n ṣedaro oloogbe ọhun. Lara wọn ni Ọmọwe Jaiye Kuti, ti ọpọ mọ si Jayeola ni mo n jẹ, Wolii Agba, Princess Comedian, ati bẹẹ bẹẹ lọ.


Ademola ni “Iroyin iku rẹ ṣoro fun mi lati gba... bawo ni irufẹ eeyan rere bayii ṣe maa ku?” Lẹyin naa lo ni “Ẹ jọwọ ẹ jẹ ka maa ṣe daadaa si ọmọlakeji wa o, nitori a ko mọ ohun ti ẹnikẹni n la kọja.” “Mo gbọ pe arun jẹjẹrẹ lo pa Peteru. O n la irufẹ nnkan bayẹn kọja o si maa n rẹrin ni gbogbo igba.” Yatọ si Muyiwa Ademola, ọpọ awọn gbajumọ mii lo ti bẹrẹ si n ṣedaro oloogbe ọhun. Lara wọn ni Ọmọwe Jaiye Kuti, ti ọpọ mọ si Jayeola ni mo n jẹ, Wolii Agba, Princess Comedian, ati bẹẹ bẹẹ lọ.


NLC ṣe ìwọ́de lórí ọmọ ọdún 22 tí ẹ̀rọ gé lọ́wọ́ ní iléèṣẹ́ tó n bá ṣiṣẹ́

Ẹgbẹ́ òṣìṣẹ́ Nàìjíríà (NLC), ẹ̀ka ìpínlẹ̀ Eko ti ké pe ìjọba láti wá nǹkan ṣe sí bí ẹ̀rọ iṣẹ́ ṣe ń kó ìpalára bá àwọn òṣìṣẹ́ láì sí àmójútó kankan fún wọn. Alágá NLC tẹ̀ka ìpínlẹ̀ Eko, Funmi Sessi nígbà tó ń ṣọ̀rọ̀ níbi ìwọ́de kan tó wáyé ní Ikorodu lórí i bí ẹ̀rọ tí wọ́n fi ń ṣiṣẹ́ ṣe gé ọ̀dọ́mọkùnrin kan lọ́wọ́. Sessi ṣàlàyé pé ìgbà àkọ́kọ́ kọ́ nìyí ní Nàìjíríà tí irú ìṣẹ̀lẹ̀ báyìí yóò máa ṣẹlẹ̀ sí àwọn ènìyàn lẹ́nu iṣẹ́ òójọ̀ wọn láìní sí ohunkóhun tí yóò ti ẹ̀yin rẹ̀ yọ. Ó ní àwọn èèyàn mẹ́rin mìíràn ló ti la irú ìṣòrò tí ọmọkùnrin náà ń là kọjá tí ohun èlò iṣẹ́ wọn máa ṣe àkóbá fún wọn lẹ́nu iṣẹ́. Sessi tó tún jẹ́ ajàfẹ́tọ̀ọ́ ọmọnìyàn ní ọ̀nà àti rí owó ilé ìwé ló gbé Adekunle Shokunbi, tó jẹ́ ẹni ọdún mọ́kànlélógún (21) lọ sí ibiṣẹ́ tí wọ́n ti ń ṣe oúnjẹ nǹkan ọ̀sìn níbi tí ẹ̀rọ ti ba apá rẹ̀ jẹ́. “Wọ́n ní láti gé apá náà ni láti èjìká  nígbà tí wọ́n gbée dé ilé ìwòsàn.” Alágá NLC sọ pé bí ìjọba kò bá dá sí ọ̀rọ̀ náà, ẹgbẹ́ òṣìṣẹ́ kò ní yé jáde láti jà fẹ́tọ̀ òṣìṣẹ́ tí ẹ̀rọ kó ìpalára bá.


Ó ní àwọn èèyàn mẹ́rin mìíràn ló ti la irú ìṣòrò tí ọmọkùnrin náà ń là kọjá tí ohun èlò iṣẹ́ wọn máa ṣe àkóbá fún wọn lẹ́nu iṣẹ́. Sessi tó tún jẹ́ ajàfẹ́tọ̀ọ́ ọmọnìyàn ní ọ̀nà àti rí owó ilé ìwé ló gbé Adekunle Shokunbi, tó jẹ́ ẹni ọdún mọ́kànlélógún (21) lọ sí ibiṣẹ́ tí wọ́n ti ń ṣe oúnjẹ nǹkan ọ̀sìn níbi tí ẹ̀rọ ti ba apá rẹ̀ jẹ́. “Wọ́n ní láti gé apá náà ni láti èjìká  nígbà tí wọ́n gbée dé ilé ìwòsàn.” Alágá NLC sọ pé bí ìjọba kò bá dá sí ọ̀rọ̀ náà, ẹgbẹ́ òṣìṣẹ́ kò ní yé jáde láti jà fẹ́tọ̀ òṣìṣẹ́ tí ẹ̀rọ kó ìpalára bá. NLC fi ẹ̀sùn kàn pé àwọn tó ni iléèṣẹ́ npaá pa Adekunle tì, láì náàní rẹ̀ lẹ́yìn ìṣẹ̀lẹ̀ ọ̀hún. Àwọn òṣìṣẹ́ náà ti iléeṣé Spring Seed Feed tí Adekunle ti ṣèṣe ní Itamaga Ikorodu pa tí wọ́n sì tún ti apá kan ọ̀nà márosè Itamaga sí Elepe pa. Gẹgẹ bi ọmọkunrin naa, Adekunle Shokunbi, ṣe sọ ninu ifọrọwanilẹnuwo to ṣe pẹlu ileeṣẹ iroyin The Punch, o ni ọjọ karun-un, oṣu Kẹrin, ọdun 2022 ni iṣẹlẹ to gba ọwọ́ rẹ kan waye. Adekunle ṣalaye pe ni ọjọ naa, oun n ko awọn ounjẹ adiyẹ to ha si ẹnu ẹrọ, gẹgẹ bi wọn ṣe ma n ṣe, ni akẹẹgbẹ rẹ kan deede tan ina ẹlẹtitiiki si ẹrọ naa.


NLC fi ẹ̀sùn kàn pé àwọn tó ni iléèṣẹ́ npaá pa Adekunle tì, láì náàní rẹ̀ lẹ́yìn ìṣẹ̀lẹ̀ ọ̀hún. Àwọn òṣìṣẹ́ náà ti iléeṣé Spring Seed Feed tí Adekunle ti ṣèṣe ní Itamaga Ikorodu pa tí wọ́n sì tún ti apá kan ọ̀nà márosè Itamaga sí Elepe pa. Gẹgẹ bi ọmọkunrin naa, Adekunle Shokunbi, ṣe sọ ninu ifọrọwanilẹnuwo to ṣe pẹlu ileeṣẹ iroyin The Punch, o ni ọjọ karun-un, oṣu Kẹrin, ọdun 2022 ni iṣẹlẹ to gba ọwọ́ rẹ kan waye. Adekunle ṣalaye pe ni ọjọ naa, oun n ko awọn ounjẹ adiyẹ to ha si ẹnu ẹrọ, gẹgẹ bi wọn ṣe ma n ṣe, ni akẹẹgbẹ rẹ kan deede tan ina ẹlẹtitiiki si ẹrọ naa. “Mo n fi ọwọ ko ounjẹ to ku si ẹnu ẹrọ ti a fi n po ounjẹ adiyẹ pọ. Mo si sọ fun gbogbo awọn to wa ninu ileeṣẹ pe mo n ṣe bẹẹ lọwọ, ki ẹnikẹni ma tan ina si ẹrọ. “Mi o mọ igba ti akẹẹgbẹ mi ọhun lọ tan ina si, ti ẹrọ naa si gba ọwọ rẹ.” Iya ọmọ naa, Ajoke Shokunbi,  sọ pe ileewosan ikọṣẹ iṣegun oyinbo LUTH, ni wọn ti ṣe iṣẹ abẹ fun ọmọ naa Bakan naa lo sọ pe owo to to ẹgbẹrun lọna ọọdunrun Naira ni awọn na.


“Mo n fi ọwọ ko ounjẹ to ku si ẹnu ẹrọ ti a fi n po ounjẹ adiyẹ pọ. Mo si sọ fun gbogbo awọn to wa ninu ileeṣẹ pe mo n ṣe bẹẹ lọwọ, ki ẹnikẹni ma tan ina si ẹrọ. “Mi o mọ igba ti akẹẹgbẹ mi ọhun lọ tan ina si, ti ẹrọ naa si gba ọwọ rẹ.” Iya ọmọ naa, Ajoke Shokunbi,  sọ pe ileewosan ikọṣẹ iṣegun oyinbo LUTH, ni wọn ti ṣe iṣẹ abẹ fun ọmọ naa Bakan naa lo sọ pe owo to to ẹgbẹrun lọna ọọdunrun Naira ni awọn na. Nibẹ ni awọn dokita ti ṣalaye fun awọn ẹbi pe, gige ni wọn o ge ọwọ Adekunle, ti wọn si pada ge e. Arabinrin Shokunbi sọ pe lati igba ti wọn ti pada sile lẹyin iṣẹ abẹ, ni ọmọ oun ko ti fi idunnu gbe igbeaye rẹ mọ. Adekunel funra rẹ sọ fun akọroyin Punch pe nkan to ṣẹlẹ ti ba awọn erongba rere ti oun ni fun ọjọ iwaju jẹ. O ni ipinnu oun ni lati fi owo iṣẹ ti oun n ṣe lọ si ile ẹkọ.


Nibẹ ni awọn dokita ti ṣalaye fun awọn ẹbi pe, gige ni wọn o ge ọwọ Adekunle, ti wọn si pada ge e. Arabinrin Shokunbi sọ pe lati igba ti wọn ti pada sile lẹyin iṣẹ abẹ, ni ọmọ oun ko ti fi idunnu gbe igbeaye rẹ mọ. Adekunel funra rẹ sọ fun akọroyin Punch pe nkan to ṣẹlẹ ti ba awọn erongba rere ti oun ni fun ọjọ iwaju jẹ. O ni ipinnu oun ni lati fi owo iṣẹ ti oun n ṣe lọ si ile ẹkọ. Lọwọlọwọ, awọn obi Adekunle Shokubi, ti gbe ẹni to ni ileeṣẹ naa, Arabinrin Dayo Seriki lọ sile ẹjọ. Bakan naa ni BBC n gbiyanju lati ba igun mejeeji sọrọ.


Lọwọlọwọ, awọn obi Adekunle Shokubi, ti gbe ẹni to ni ileeṣẹ naa, Arabinrin Dayo Seriki lọ sile ẹjọ. Bakan naa ni BBC n gbiyanju lati ba igun mejeeji sọrọ.


‘Container’ já lu àwọn ọkọ̀ l’Eko, èèyàn kan kú, mẹ́rin míì farapa

Awakọ ero kan ti padanu ẹmi rẹ niluu Eko lẹyin ti ọkọ ajagbe kan ati ile ẹru ori rẹ ṣubu le awọn ọkọ lori lagbegbe Cele Bus stop to wa loju ọna marosẹ Oshodi si Apapa. Kete lẹyin iṣẹlẹ naa ni awọn oṣiṣẹ adoola ẹmi ipinlẹ Eko, LASEMA atawọn ẹṣọ oju popo, LASTMA lọ sibẹ lati doola awọn ti ijamba naa kan. Ninu atẹjade kan ti akọwe agba LASEMA, Olufemi Oke-Osanyintolu fi ṣọwọ si awọn akọroyin, o ni eeyan mẹrin mii lo farapa nibẹ. Atẹjade ọhun ni “Nigba ti a de ibẹ, a ri pe ọkọ nla kan to gbe ile ẹru ti iwọn rẹ to 20ft, ọkọ akero Volkswagen pẹlu nọmba AKD 489XZ, ọkọ Highlander SUV pẹlu nọmba AGL 366FP ati ọkọ Toyota RAV4 to ni nọmba AAA 353FH ni ọrọ naa kan.” “Iwadii wa fi han pe ijanu ọkọ nla naa lo kọṣẹ lasiko to wa lori ere asapajude ko to kọlu awọn ọkọ to wa niwaju rẹ.” “O ṣeni laanu awakọ akero bọọsi kan to jẹ ọkunrin padanu ẹmi rẹ, nigba ti awọn mẹrin mii farapa.” “Mẹta ninu awọn to farapa jẹ ọkunrin ti ẹnikan si jẹ obinrin, a si ti ko awọn eeyan naa lọ sile iwosan.” Oke-Osanyintolu sọ siwaju si pe awọn adoola  wa nikalẹ lati ri daju pe ohun gbogbo pada bọ sipo nibi ti iṣẹlẹ naa ti waye. O pari ọrọ rẹ pe wọn ti gbe oku awakọ to padanu ẹmi rẹ fun awọn mọlẹbi rẹ lati sin.


Naked: Ọ̀gọ̀ọ̀rọ̀ èèyàn yọ̀nda ìhòhò ara wọn lọ́fẹ̀ẹ́ láti ya fọ́tò “Tunich artwork” létí òkun, ìdí rèé

Èèyàn tó to ẹgbẹrun meji abọ to wa ni ihoho ti dẹmọ lowurọ kutu hai ni eti okun Bondi Beach ni Sydney fun fọto iṣẹ iyaworan kan ti wọn ṣe lati ṣe itaniji lori arun jẹjẹrẹ agọ ara. Ẹni to n ṣakoso yiya aworan naa ni ayaworan ilẹ Amẹrika kan, Spencer Tunick to n ṣe iṣẹ akanṣe kan eyi to da lori gbigba awọn ara Australia niyanju lati maa ṣe ayẹwo ara loorekoore. Ofin yipada o si faye gba bibọ ara silẹ nihoho fun igba akọkọ leti okun.\nAustralia jẹ orilẹede kan lagbaye to n koju iṣoro jẹjẹrẹ agọ ara. Eyi jẹ ohun ti ajọ agbaye to n ṣewadii nipa arun jẹjẹrẹ sọ. Lati nnkan bii ago mẹta abọ owurọ lorilẹede wọn ni awọn to yọnda ara wọn ti korajọ si eti okun lati kopa ninu akanṣe eto yiya aworan naa. Eyin ni wọn ṣe pẹlu ajọ́ṣepọ awọn aṣoju ayẹwo ara (Charity skin Check Champions) lasiko ayajọ ọsẹ ipolongo lodi si arun jẹjẹrẹ.


Eyi jẹ ohun ti ajọ agbaye to n ṣewadii nipa arun jẹjẹrẹ sọ. Lati nnkan bii ago mẹta abọ owurọ lorilẹede wọn ni awọn to yọnda ara wọn ti korajọ si eti okun lati kopa ninu akanṣe eto yiya aworan naa. Eyin ni wọn ṣe pẹlu ajọ́ṣepọ awọn aṣoju ayẹwo ara (Charity skin Check Champions) lasiko ayajọ ọsẹ ipolongo lodi si arun jẹjẹrẹ. “A ni anfani lati ṣe ilanilọyẹ nipa ayẹwo ara, ori mi si wu...” lati wa sibi, ṣe iṣẹ ọna mi ati pe ki n yẹ awọn ara naa si ki n si daabo bo wọn,” gbajugbaja oniṣẹ ọna lagbaye, Tunick sọ bẹẹ gẹgẹ bi ileeṣẹ iroyin Reuters ṣe sọ ọ. “Mo roo wipe eleyi jẹ ero to dara mo si nifẹ lati maa bọ aṣọ mi silẹ lẹba okun Bondi.” Ilumọọka ni Tunick fun iṣẹ ọpọlọ nipa ihoho elero pupọ ni awọn ibudo agbaye to laami laaka.


“A ni anfani lati ṣe ilanilọyẹ nipa ayẹwo ara, ori mi si wu...” lati wa sibi, ṣe iṣẹ ọna mi ati pe ki n yẹ awọn ara naa si ki n si daabo bo wọn,” gbajugbaja oniṣẹ ọna lagbaye, Tunick sọ bẹẹ gẹgẹ bi ileeṣẹ iroyin Reuters ṣe sọ ọ. “Mo roo wipe eleyi jẹ ero to dara mo si nifẹ lati maa bọ aṣọ mi silẹ lẹba okun Bondi.” Ilumọọka ni Tunick fun iṣẹ ọpọlọ nipa ihoho elero pupọ ni awọn ibudo agbaye to laami laaka.


Àìsàn onígbáméjì “Cholera” bẹ́ sílẹ̀, ogún ènìyàn ti bá a lọ

Kò dín ní ogún ènìyàn tí wọ́n ti pàdánù ẹ̀mí wọn bí àìsàn onígbáméjì ṣe bẹ́ sílẹ̀ ní àwọn agbègbè kan ní ìpínlẹ̀ Cross Rivers. Bákan náà ni àwọn ènìyàn ọgbọ̀n mìíràn tún wà ní ẹsẹ̀ kan ayé ẹsẹ̀ kan ọ̀run ní ilé ìwòsàn tí wọ́n ti ń gba ìtọ́jú látàrí pé wọ́n lùgbàdì àrún náà. Ìwádìí ikọ̀ ìròyìn BBC fi hàn pé omi tí àwọn ènìyàn náà ń lò ní ìlú wọn ni ó jọ wí pé kòkòrò tó ń fa àìsàn onígbáméjì ti kó wọ ibẹ̀. Àwọn tó lu ìgbàdì àìsàn náà gẹ́gẹ́ bí ìwádìí ṣe fi hàn ló jẹ́ àgbẹ̀ tí wọ́n ń lo omi kàǹga. Akọ̀wé àgbà ilé iṣẹ́ ètò ìlera ní ìpínlẹ̀ Cross Rivers, Dókítà Iwara Iwara sọ fún BBC lọ́jọ́ Ajé pé ìtánkálẹ̀ àìsàn kọ́lẹ́rà náà tó tún ṣe àkóbá fún àwọn ọmọdé ṣekúpa ogún ènìyàn láàárín ọjọ́ méjì ní ìjọba ìbílẹ̀ Ekureku. Iwara ní ìjọba ìpínlẹ̀ náà ti wá ti wá darí àwọn àwọn òṣìṣẹ́ ètò ìlera tó fi mọ́ àwọn òṣìṣẹ́ àjọ ìṣọ̀kan àgbáyé, àjọ Red Cross láti wá ojútùú sí àjàkálẹ̀ àìsàn náà.


Àwọn tó lu ìgbàdì àìsàn náà gẹ́gẹ́ bí ìwádìí ṣe fi hàn ló jẹ́ àgbẹ̀ tí wọ́n ń lo omi kàǹga. Akọ̀wé àgbà ilé iṣẹ́ ètò ìlera ní ìpínlẹ̀ Cross Rivers, Dókítà Iwara Iwara sọ fún BBC lọ́jọ́ Ajé pé ìtánkálẹ̀ àìsàn kọ́lẹ́rà náà tó tún ṣe àkóbá fún àwọn ọmọdé ṣekúpa ogún ènìyàn láàárín ọjọ́ méjì ní ìjọba ìbílẹ̀ Ekureku. Iwara ní ìjọba ìpínlẹ̀ náà ti wá ti wá darí àwọn àwọn òṣìṣẹ́ ètò ìlera tó fi mọ́ àwọn òṣìṣẹ́ àjọ ìṣọ̀kan àgbáyé, àjọ Red Cross láti wá ojútùú sí àjàkálẹ̀ àìsàn náà. Ó ní èyí fi hàn wí pé àwọn àgbẹ̀ tó wà ní agbègbè náà èyí tó pààlà pẹ̀lú ìpínlẹ̀ Ebonyi nílò omi tó ṣe bùmu bùwẹ̀. Ó fi kun pé ó hàn gbangba pé àwọn tó wà ní agbègbè náà kò ní omi tó ṣe é lò rárá . Dókítà Janet Ekpeyong tó jẹ́ adarí àwọn il;e ìwòsàn ẹsẹ̀ kùkú ní àwọn ti bẹ̀rẹ̀ àyẹ̀wò fún àwọn tó lùgbàdì àìsàn yìí.


Ó ní èyí fi hàn wí pé àwọn àgbẹ̀ tó wà ní agbègbè náà èyí tó pààlà pẹ̀lú ìpínlẹ̀ Ebonyi nílò omi tó ṣe bùmu bùwẹ̀. Ó fi kun pé ó hàn gbangba pé àwọn tó wà ní agbègbè náà kò ní omi tó ṣe é lò rárá . Dókítà Janet Ekpeyong tó jẹ́ adarí àwọn il;e ìwòsàn ẹsẹ̀ kùkú ní àwọn ti bẹ̀rẹ̀ àyẹ̀wò fún àwọn tó lùgbàdì àìsàn yìí. Bákan náà ló ní àwọn tún ti ń fín gbogbo àyíká tí ìtànkálẹ̀ àìsàn náà ti ń wáyé.


Bákan náà ló ní àwọn tún ti ń fín gbogbo àyíká tí ìtànkálẹ̀ àìsàn náà ti ń wáyé.


Ẹgbẹ́ òṣìṣẹ́ fẹ́ gùnlé ìyanṣẹ́lódì aláìní gbèdéke, ìdí rèé

Ẹgbẹ́ òṣìṣẹ́ ní orílẹ̀ èdè Ghana ti ń gbèrò láti bẹ̀rẹ̀ ìyanṣẹ́lódì aláìní gbèdéke káàkiri orílẹ̀ èdè náà bẹ̀rẹ̀ láti ọjọ́ Kẹtàdínlọ́gbọ̀n, oṣù Kejìlá ọdún 2022. Lára àwọn òṣìṣẹ́ tó máa kópa níbi ìyanṣẹ́lódì náà ni àwọn dókítà, olùkọ́, àwọn agbẹ̀bí, àwọn nọ́ọ̀sì, àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba àtàwọn míì. Akọ̀wé àpapọ̀ fún ẹgbẹ́ Trade Union Congress, TUC ní orílẹ̀ èdè, Dókítà Yaw Baah ní gbogbo àwọn òṣìṣẹ́ ló fẹnukò pé kí àwọn bẹ̀rẹ̀ ìyanṣẹ́lódì àyàfi tí ìjọba bá dáhùn sí ìbéèrè àwọn. Baah kéde pé nítorí ìjọba ń gbèrò láti yá owó ìfẹ̀yìntì àwọn ni àwọn ṣe fẹ́ lọ fún ìyánṣẹ́lódì náà. “Ó dìgbà tí ìjọba bá kéde rẹ̀ ní gbangba wí pé àwọn kò ní fi ọwọ́ kan owó ìfẹ̀yìntì àwọn kí àwọn tó ṣẹ́wẹ́le ìyanṣẹ́lódì.” Ó ní àwọn ń ṣe ìkìlọ̀ fún ìjọba láti má fi ọwọ́ kan owó àwọn bí ìjọba ṣe kéde ní ọ̀sẹ̀ tó kọjá wí pé àwọn fẹ́ yá àwọn owó kan. Ó ṣàlàyé pé bí ìjọba bá filè tọwọ́bọ owó náà láti yá, àwọn òṣìṣẹ́ yóò ní ìṣòrò láti gba owó ìfẹ̀yìntì wọn nígbà tí wọ́n bá kúrò lẹ́nu iṣẹ́. Ẹgbẹ́ àwọn olùkọ́ ní ilé ẹ̀kọ́ girama ní orílẹ̀ èdè Ghana (GNAT), ẹgbẹ́ àwọn dókítà àti nọ́ọ̀sì àti ẹgbẹ́ àwọn olùkọ́ ilé ẹ̀kọ́ gíga fásitì ni ìrètí wà wí pé wọn yóò kópa nínú ìyanṣẹ́lódì yìí.


Baah kéde pé nítorí ìjọba ń gbèrò láti yá owó ìfẹ̀yìntì àwọn ni àwọn ṣe fẹ́ lọ fún ìyánṣẹ́lódì náà. “Ó dìgbà tí ìjọba bá kéde rẹ̀ ní gbangba wí pé àwọn kò ní fi ọwọ́ kan owó ìfẹ̀yìntì àwọn kí àwọn tó ṣẹ́wẹ́le ìyanṣẹ́lódì.” Ó ní àwọn ń ṣe ìkìlọ̀ fún ìjọba láti má fi ọwọ́ kan owó àwọn bí ìjọba ṣe kéde ní ọ̀sẹ̀ tó kọjá wí pé àwọn fẹ́ yá àwọn owó kan. Ó ṣàlàyé pé bí ìjọba bá filè tọwọ́bọ owó náà láti yá, àwọn òṣìṣẹ́ yóò ní ìṣòrò láti gba owó ìfẹ̀yìntì wọn nígbà tí wọ́n bá kúrò lẹ́nu iṣẹ́. Ẹgbẹ́ àwọn olùkọ́ ní ilé ẹ̀kọ́ girama ní orílẹ̀ èdè Ghana (GNAT), ẹgbẹ́ àwọn dókítà àti nọ́ọ̀sì àti ẹgbẹ́ àwọn olùkọ́ ilé ẹ̀kọ́ gíga fásitì ni ìrètí wà wí pé wọn yóò kópa nínú ìyanṣẹ́lódì yìí. Ohun tí èyí túmọ̀ sí ni pé gbogbo ilé ìwòsàn, ilé ẹ̀kọ́ girama àti ilé ẹ̀kọ́ gíga fásitì ni yóò wà ní títì pa. Ipa èyí yóò lágbára púpọ̀ lórí àwọn ènìyàn Ghana pàápàá fún àwọn tó ń lo ilé ìwòsàn ìjọba. Mínísítà fètò ìsúná orílẹ̀ èdè Ghana, Ken Ofori Attah ètò pàsípààrọ̀ kan láti mú àdínkù bá àìrajaja ètò ọrọ̀ ajé tó ń bá àwọn olùdókoòwò orílẹ̀ èdè náà fínra. Bákan náà ni ìjọba tún kéde wí pé àwọn ti ṣe ìdádúrò owó yíyá láti ilẹ̀ òkèrè.


Ohun tí èyí túmọ̀ sí ni pé gbogbo ilé ìwòsàn, ilé ẹ̀kọ́ girama àti ilé ẹ̀kọ́ gíga fásitì ni yóò wà ní títì pa. Ipa èyí yóò lágbára púpọ̀ lórí àwọn ènìyàn Ghana pàápàá fún àwọn tó ń lo ilé ìwòsàn ìjọba. Mínísítà fètò ìsúná orílẹ̀ èdè Ghana, Ken Ofori Attah ètò pàsípààrọ̀ kan láti mú àdínkù bá àìrajaja ètò ọrọ̀ ajé tó ń bá àwọn olùdókoòwò orílẹ̀ èdè náà fínra. Bákan náà ni ìjọba tún kéde wí pé àwọn ti ṣe ìdádúrò owó yíyá láti ilẹ̀ òkèrè. Ìjọba Ghana ní gbígba gbèsè láti ilẹ̀ òkèrè ń ṣe àkóbá fún owó orílẹ̀ èdè náà. Wọ́n ní àwọn kò ní san àwọn gbèsè kan tí àwọn ń san lọ́wọ́ títí nǹkan máa fi bọ̀ sípò fún orílẹ̀ èdè àwọn.


Ìjọba Ghana ní gbígba gbèsè láti ilẹ̀ òkèrè ń ṣe àkóbá fún owó orílẹ̀ èdè náà. Wọ́n ní àwọn kò ní san àwọn gbèsè kan tí àwọn ń san lọ́wọ́ títí nǹkan máa fi bọ̀ sípò fún orílẹ̀ èdè àwọn.


Àwọn nọ́ọ̀sì ní UK gùn lé ìyanṣẹ́lódì, pè fún ẹ̀kúnwó

Awọn nọọsi ni orilẹede  Gẹẹsi paapa julọ awọn ti ilu England, Wales àti Northern Ireland ni wọn ti bẹrẹ  iyanṣẹlodi. Iyanṣẹlodi yii ni yoo jẹ eyi ti o gbooro julọ ninu itan ẹka to n ri si eto ilera lorilẹede naa. Pẹlu iyanṣẹlodi ti awọn oṣiṣẹ ilera gun le, ọpọlọpọ iṣe abẹ ati awọn itọju to rọ mọ ọ ni ko ni ṣeeṣe, ṣugbọn awọn itọju to ro mọ didoola ẹmi ni wọn yoo maa ṣe. Awọn oṣiṣẹ Royal College ninu ọrọ wọn sọ wipe awọn ni lati gun le iyanṣẹlodi nitori wipe ijọba kuna lati ba awọn oṣiṣẹ ilera sọrọ. Ijọba ilẹ Gẹẹsi lo ti sọ wi pe oun ko lagbara ekunwo ida Mọkandinlogun ti awọn oṣiṣẹ eto ilera beere fun. Adari RCN Pat Cullen rọ ijọba lati ṣe ohun to tọ ki wọn si fi opin si iyanṣẹlodi yii ki ọdun 2022 to dopin.


Awọn oṣiṣẹ Royal College ninu ọrọ wọn sọ wipe awọn ni lati gun le iyanṣẹlodi nitori wipe ijọba kuna lati ba awọn oṣiṣẹ ilera sọrọ. Ijọba ilẹ Gẹẹsi lo ti sọ wi pe oun ko lagbara ekunwo ida Mọkandinlogun ti awọn oṣiṣẹ eto ilera beere fun. Adari RCN Pat Cullen rọ ijọba lati ṣe ohun to tọ ki wọn si fi opin si iyanṣẹlodi yii ki ọdun 2022 to dopin. Iyanṣẹlodi naa  lo tan yika awọn ile iwosan ni ilẹ Gẹẹsi, awọn ile iwosan ni Northern Ireland, gbogbo ile iwosan ni Wales ayafi ile iwosan kan, ṣugbon awọn ile iwosan ni Scotland kii yanselodi. Iyanṣẹlodi oni wakati mejila ti wọn gun le yii wa ni ninu ofin to rọmọ iṣẹ ni ile Gẹẹsi. Awọn itọju to jọ mọ ọmọ bibi, aisan  jẹdọjẹdọ, itọju ọmọde àti awọn itọju to rọmọ idoola ẹmi nikan ni wọn yoo maa mojuto ni awọn ilẹ iwosan naa.


Iyanṣẹlodi naa  lo tan yika awọn ile iwosan ni ilẹ Gẹẹsi, awọn ile iwosan ni Northern Ireland, gbogbo ile iwosan ni Wales ayafi ile iwosan kan, ṣugbon awọn ile iwosan ni Scotland kii yanselodi. Iyanṣẹlodi oni wakati mejila ti wọn gun le yii wa ni ninu ofin to rọmọ iṣẹ ni ile Gẹẹsi. Awọn itọju to jọ mọ ọmọ bibi, aisan  jẹdọjẹdọ, itọju ọmọde àti awọn itọju to rọmọ idoola ẹmi nikan ni wọn yoo maa mojuto ni awọn ilẹ iwosan naa. Arabinrin lyndsay Thompson  ẹniti o ti bẹrẹ iṣẹ gẹgẹ bii nọọsi lati ọdun mejila ṣẹyin ni ko wù awọn lati gun le iyanṣẹlodi ṣugbọn aibikita ijọba si ipenija awọn lo jẹ ki awọn gun le iyanṣẹlodi naa. Iyanṣẹlodi ọhun lo ṣeeṣe ko tẹsiwaju ni ogunjọ oṣu yii ti ijọba ilẹ Gẹẹsi ba kọ lati dahun ibeere awọn nọọsi yii.


Arabinrin lyndsay Thompson  ẹniti o ti bẹrẹ iṣẹ gẹgẹ bii nọọsi lati ọdun mejila ṣẹyin ni ko wù awọn lati gun le iyanṣẹlodi ṣugbọn aibikita ijọba si ipenija awọn lo jẹ ki awọn gun le iyanṣẹlodi naa. Iyanṣẹlodi ọhun lo ṣeeṣe ko tẹsiwaju ni ogunjọ oṣu yii ti ijọba ilẹ Gẹẹsi ba kọ lati dahun ibeere awọn nọọsi yii.


Àwọn 'sisitá' tó ń ṣòwò igbó múra sí àdúrà torí àìtà ọjà

Aramọnda, ki ni iru eyi ni iroyin yii jẹ, paapaa fawọn ọmọ Naijiria ti iwa gbingbin, tita ati mimu igbo tako ofin lorilẹede wọn. Amọ bi eeyan ba de ọkan ninu ile tawọn sista to wa ninu apilẹkọ yii n gbe, ko fẹ ẹ si ohun to mu ile naa yatọ si awọn ile mii layika rẹ. Amọ bi eeyan ba ti n sunmọ ibẹ, ni yoo ri tawọn obinrin yii n sun turari, ti wọn si n kọ orin ẹmi. Orukọ ijọ awọn sista yi ni ''Sister of the Valley'' tawọn eeyan mọ si apejẹ orukọ ''awọn sista onigbo'' Ko si nkankan to tọka si pe awọn sistaonigbo yii ni nkan ṣe pẹlu igbo, bi eeyan ba ri wọn. Labẹ akoso olori wọn, Sister Kate, awọn obinrin yi jẹ ọmọ ijọ to pe ara wọn ni oluwosan ati ajafẹtọ obinrin. Sugbọn ni pataki wọn ri ara wọn gẹgẹ bi oniṣowo igbo.


Orukọ ijọ awọn sista yi ni ''Sister of the Valley'' tawọn eeyan mọ si apejẹ orukọ ''awọn sista onigbo'' Ko si nkankan to tọka si pe awọn sistaonigbo yii ni nkan ṣe pẹlu igbo, bi eeyan ba ri wọn. Labẹ akoso olori wọn, Sister Kate, awọn obinrin yi jẹ ọmọ ijọ to pe ara wọn ni oluwosan ati ajafẹtọ obinrin. Sugbọn ni pataki wọn ri ara wọn gẹgẹ bi oniṣowo igbo. Awọn sista onigbo kii sọ pe ẹsin bayi ni pato ni ẹsin tawọn n tẹle. 'Sister Kate to jẹ olori wọn sọ pe ''Mo yan ẹka to ṣe pe nkan ko ṣe deede pẹlu rẹ'' O fi kun ko daju pe oun ko ni maa ri awọn ipenija lorisirisi bi oun ba ti n ba iṣẹ naa lọ. Ohun to n mẹnu ba si ni bi ofin ipinlẹ California ti ṣe lawọn abala to ta koko, lori ọrọ ẹka to n pese igbo.


Awọn sista onigbo kii sọ pe ẹsin bayi ni pato ni ẹsin tawọn n tẹle. 'Sister Kate to jẹ olori wọn sọ pe ''Mo yan ẹka to ṣe pe nkan ko ṣe deede pẹlu rẹ'' O fi kun ko daju pe oun ko ni maa ri awọn ipenija lorisirisi bi oun ba ti n ba iṣẹ naa lọ. Ohun to n mẹnu ba si ni bi ofin ipinlẹ California ti ṣe lawọn abala to ta koko, lori ọrọ ẹka to n pese igbo. California jẹ ipinlẹ kan gbogi ti gbingbin ati tita igbo ti burẹkẹ. O jẹ ipinlẹ akọkọ ni Amẹrika ti wọn ti faaye gba igbo lilo fun itọju ilera ni 1996. Ṣugbọn ofin taa n wi yii ni ọpọ kudiẹkudiẹ, eyi to tumọ si pe, ofin to de  gbingbin igbo lawọn ileto kan si omiran yatọ si ara wọn ni ipinlẹ naa.


California jẹ ipinlẹ kan gbogi ti gbingbin ati tita igbo ti burẹkẹ. O jẹ ipinlẹ akọkọ ni Amẹrika ti wọn ti faaye gba igbo lilo fun itọju ilera ni 1996. Ṣugbọn ofin taa n wi yii ni ọpọ kudiẹkudiẹ, eyi to tumọ si pe, ofin to de  gbingbin igbo lawọn ileto kan si omiran yatọ si ara wọn ni ipinlẹ naa. Tori naa, pẹlu bi ofin ti faaye gba lilo igbo ni ipinlẹ California, ida meji ninu ida  mẹta awọn ilu ni ipinlẹ naa, lo fofin de owo igbo tita. Koda, awọn ilu miran nipinlẹ Califonia jẹ ko ṣoro fun ẹni ba fẹ gba iwe aṣẹ lati ṣe iṣẹ yi. A si le sọ pe bi awọn ijọ Sisters of the Valley se n n gbin igbo wọn ni ita gbangba jẹ nkan ti ko bọ si abẹ ofin.


Tori naa, pẹlu bi ofin ti faaye gba lilo igbo ni ipinlẹ California, ida meji ninu ida  mẹta awọn ilu ni ipinlẹ naa, lo fofin de owo igbo tita. Koda, awọn ilu miran nipinlẹ Califonia jẹ ko ṣoro fun ẹni ba fẹ gba iwe aṣẹ lati ṣe iṣẹ yi. A si le sọ pe bi awọn ijọ Sisters of the Valley se n n gbin igbo wọn ni ita gbangba jẹ nkan ti ko bọ si abẹ ofin. Sister Kate jẹwọ pe  ''Ọga ọlọpaa mọ pe ko ba ofin mu ṣugbọn o kan faaye gba wa lati maa gbin igbo wa nita ni'' O fi kun pe ''lootọ lawọn alaṣẹ mọ pe awọn ko lẹtọ lati gbin igbo ṣugbọn ohun to daju ni pe bi wọn bba tako wa, a o kan pe wọn lẹjọ lati yi ofin yi pada ni'' Igbo tawọn Sister yi n ta, a maa mu owo tabua wọle fun wọn ṣaaju asiko ti ajakalẹ Covid-19 bẹrẹ. Nkan bii miliọnu kan le diẹ dọla ni wọn maa n pa lọdọọdun ṣugbọn ọja ko ya lẹnu lọọlọ yi. Eyi lo mu ki wọn kun fun adura pe ki aje bu igba wọn jẹ, ki awọn to n ra igbo tubọ pọ ju ti tẹlẹ lọ.


Sister Kate jẹwọ pe  ''Ọga ọlọpaa mọ pe ko ba ofin mu ṣugbọn o kan faaye gba wa lati maa gbin igbo wa nita ni'' O fi kun pe ''lootọ lawọn alaṣẹ mọ pe awọn ko lẹtọ lati gbin igbo ṣugbọn ohun to daju ni pe bi wọn bba tako wa, a o kan pe wọn lẹjọ lati yi ofin yi pada ni'' Igbo tawọn Sister yi n ta, a maa mu owo tabua wọle fun wọn ṣaaju asiko ti ajakalẹ Covid-19 bẹrẹ. Nkan bii miliọnu kan le diẹ dọla ni wọn maa n pa lọdọọdun ṣugbọn ọja ko ya lẹnu lọọlọ yi. Eyi lo mu ki wọn kun fun adura pe ki aje bu igba wọn jẹ, ki awọn to n ra igbo tubọ pọ ju ti tẹlẹ lọ.


Ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin ìpínlẹ̀ Oyo gbé àbádòfin láti jà fún ẹ̀tọ́ àwọn èèyàn tó ní ìpènijà ọpọlọ

Abadofin naa to ni ifojusun lati maa daabo bo ẹtọ awọn eeyan to ni ipenija ọpọlọ n'ipinlẹ Ọyọ lo di gbigbe kalẹ lati ọwọ adari ile igbimọ aṣofin naa, Hon. Adebo Ogundoyin, igbakeji rẹ, Hon. Muhammad Fadeyi, adari ẹgbẹ oṣelu ti o pọ ju, Hon. Sanjo Adedoyin, adari ẹgbẹ oṣelu ti o kere ju, Hon Asimiyu Alarape ati Họnọrebu Saminu. Lara awọn afojusun aba naa ni lati ṣe agbekalẹ awọn ibudo itọju fun awọn to ni ipenija ọpọlọ, ati awọn eka to n moju to iṣẹ ilu jakejado awọn ibudo eto ilera to n  bẹ n'ipinlẹ Ọyọ, lati rii daju wi pe gbogbo ẹni to ni ipenija ọpọlọ lo ni ẹtọ si iru awọn ibudo eto ilera bẹẹ.\n\nTi aba naa ba di ofin, yoo fi idi aabo to peye mulẹ fun awọn eeyan to ni ipenija ọpọlọ ati awọn ẹni ti aṣilo ogun oloro ti sọ di alaarẹ n'ipinlẹ ọhun. Ninu ọrọ ti o ba awọn oniroyin sọ, adari ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Ọyọ, Họnọrebu Adebo Ogundoyin ṣe alaye wi pe abadofin naa lo duro gẹgẹ bii imuṣẹ ileri ti o ṣe ni ayajọ ọjọ ilera ọpọlọ l'agbaye fun ọdun 2022, eleyii ti o waye l'ọjọ kẹẹwa, oṣu kẹẹwa.


Sanjo Adedoyin, adari ẹgbẹ oṣelu ti o kere ju, Hon Asimiyu Alarape ati Họnọrebu Saminu. Lara awọn afojusun aba naa ni lati ṣe agbekalẹ awọn ibudo itọju fun awọn to ni ipenija ọpọlọ, ati awọn eka to n moju to iṣẹ ilu jakejado awọn ibudo eto ilera to n  bẹ n'ipinlẹ Ọyọ, lati rii daju wi pe gbogbo ẹni to ni ipenija ọpọlọ lo ni ẹtọ si iru awọn ibudo eto ilera bẹẹ.\n\nTi aba naa ba di ofin, yoo fi idi aabo to peye mulẹ fun awọn eeyan to ni ipenija ọpọlọ ati awọn ẹni ti aṣilo ogun oloro ti sọ di alaarẹ n'ipinlẹ ọhun. Ninu ọrọ ti o ba awọn oniroyin sọ, adari ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Ọyọ, Họnọrebu Adebo Ogundoyin ṣe alaye wi pe abadofin naa lo duro gẹgẹ bii imuṣẹ ileri ti o ṣe ni ayajọ ọjọ ilera ọpọlọ l'agbaye fun ọdun 2022, eleyii ti o waye l'ọjọ kẹẹwa, oṣu kẹẹwa. O ni, "Mo ṣe ileri nibi ayajọ ọjọ naa wi pe ipinlẹ Ọyọ yoo wa lara awọn ipinlẹ marun un akọkọ ti yoo sọ aba nipa ilera ọpọlọ di ofin lorilẹede yii. A si ti wa lẹnu rẹ bayii gẹgẹ aba naa ṣe ti n jẹ kika fun igba akọkọ". Ogundoyin tẹsiwaju wi pe igbesẹ lati sọ aba naa di ofin yoo ya kankan ki ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Ọyọ le ni akọsilẹ aṣeyọri tuntun.


O ni, "Mo ṣe ileri nibi ayajọ ọjọ naa wi pe ipinlẹ Ọyọ yoo wa lara awọn ipinlẹ marun un akọkọ ti yoo sọ aba nipa ilera ọpọlọ di ofin lorilẹede yii. A si ti wa lẹnu rẹ bayii gẹgẹ aba naa ṣe ti n jẹ kika fun igba akọkọ". Ogundoyin tẹsiwaju wi pe igbesẹ lati sọ aba naa di ofin yoo ya kankan ki ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Ọyọ le ni akọsilẹ aṣeyọri tuntun. O ni ipinlẹ Ọyọ yoo tọ ipasẹ ipinlẹ Ekiti lati sọ aba naa di ofin laipẹ, gẹgẹ bi o ṣe n ṣalaye wi pe gbogbo iha aibikita ati oju ikorira ti awọn eeyan fi n wo ẹni to ni ipenija ọpọlọ n iyoo yipada lẹyin ti aba naa ba ti di ofin.


O ni ipinlẹ Ọyọ yoo tọ ipasẹ ipinlẹ Ekiti lati sọ aba naa di ofin laipẹ, gẹgẹ bi o ṣe n ṣalaye wi pe gbogbo iha aibikita ati oju ikorira ti awọn eeyan fi n wo ẹni to ni ipenija ọpọlọ n iyoo yipada lẹyin ti aba naa ba ti di ofin.


‘Ọkùnrin tó bẹ́ sódò Ọ̀ṣun ti gbìyànjú láti gba ẹ̀mí ara rẹ̀ rí nígbà méjì ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀'

Ọkunrin kan to gbiyanju lati gba ẹmi ara rẹ lọjọ Aje nilu Osogbo ni awọn agbofinro ti yọ oju ọrọ sita pe igba kẹta ree ti ọkunrin naa yoo gbiyanju ati gb’ẹmi ara rẹ ṣugbọn ti Ọlọrun ko fun un ṣe. Arakunrin ọhun ti orukọ rẹ n jẹ Saheed Ọladeji, ti ọjọ ori rẹ ti dagba diẹ  gbiyanju lati ko sinu odo Osun nibi afara to gba ori odo naa kọja ni Gbodofọn nilu Osogbo. Arakunrin naa ti bẹ sinu odo naa tan ki awọn eeyan to wa nibẹ to ranṣẹ pe awon panapana lati wa doola ẹmi rẹ ki omi to gbe e lọ. Awọn panapana to doola ẹmi arakunrin naa fidi ọrọ naa mulẹ f’awon akọroyin nilu Osogbo. Alukoro fun ileeṣẹ panapana nipinlẹ Ọṣun, Ibrahim Adekunle sọ fun awọn akọroyin pe igba kẹta niyi ti arakunrin naa gbiyanju lati gbẹmi ara rẹ ti awọn si ti doola ẹmi rẹ. Ọkan lara awọn ti ọrọ naa ṣe oju wọn, ẹni to pe orukọ ara rẹ ni Sukura  ṣalaye fawọn akọroyin pe : “Ọladeji bẹ si u odo lowurọ ọjọ Aje.


Awọn panapana to doola ẹmi arakunrin naa fidi ọrọ naa mulẹ f’awon akọroyin nilu Osogbo. Alukoro fun ileeṣẹ panapana nipinlẹ Ọṣun, Ibrahim Adekunle sọ fun awọn akọroyin pe igba kẹta niyi ti arakunrin naa gbiyanju lati gbẹmi ara rẹ ti awọn si ti doola ẹmi rẹ. Ọkan lara awọn ti ọrọ naa ṣe oju wọn, ẹni to pe orukọ ara rẹ ni Sukura  ṣalaye fawọn akọroyin pe : “Ọladeji bẹ si u odo lowurọ ọjọ Aje. Awọn aladugbo to pe panapana ti wọn si doola ẹmi rẹ. Ibiti wọn ri n fọ mọto lo ti n ṣiṣẹ." Ninu ọrọ to sọ, Ọgbẹni Oladeji ṣalaye pe ọmọ bibi agboole Iwinjọbi nilu Osogbo loun.\n\n“Mo ni iyawo ati ọmọ nilu Eko.


Awọn aladugbo to pe panapana ti wọn si doola ẹmi rẹ. Ibiti wọn ri n fọ mọto lo ti n ṣiṣẹ." Ninu ọrọ to sọ, Ọgbẹni Oladeji ṣalaye pe ọmọ bibi agboole Iwinjọbi nilu Osogbo loun.\n\n“Mo ni iyawo ati ọmọ nilu Eko. Mi o fẹ owo kankan lati ọdọ ẹnikẹni. Ko si nnkankan to ṣe mi “


Mi o fẹ owo kankan lati ọdọ ẹnikẹni. Ko si nnkankan to ṣe mi “


Ọkùnrin tí kò wẹ̀ fún àádọ́ta ọdún kú ní ẹni ọdún 94

Ọkunrin kan ti kii ba ara adugbo ṣe, to da wa ni oun nikan ti wọn n pe ni ẹni to ya ọbun ju l’agbaye ti ku ni ẹni ọdun mẹrinlelaadọrun. Iku rẹ waye lẹyin oṣu diẹ ti wọn wẹ fun lẹyin ọpọlọpọ ọdun. O le ni aadọta ọdun ti Amou Haji ko fi fi ọsẹ tabi omi kan ara rẹ, nitori ibẹru pe o le mu ko ṣe aisan. Ọpọ igba ni Haji, ọmọ orilẹ-ede Iran to n gbe nilu Fars ni Gusu orilẹ-ede ọhun, ti kọ igbiyanju awọn ara abule naa lati tun ara rẹ ṣe. Ṣugbọn awọn ileeṣẹ iroyin ni arilẹ-ede naa sọ pe o gba lati wẹ loṣu diẹ sẹyin lẹyin ọpọlọpọ àrọwà. Ileeṣẹ iroyin IRNA ni Iran sọ pe amọ ọkunrin naa dubulẹ aisan lẹyin ti wọn wẹ fun.


Ọpọ igba ni Haji, ọmọ orilẹ-ede Iran to n gbe nilu Fars ni Gusu orilẹ-ede ọhun, ti kọ igbiyanju awọn ara abule naa lati tun ara rẹ ṣe. Ṣugbọn awọn ileeṣẹ iroyin ni arilẹ-ede naa sọ pe o gba lati wẹ loṣu diẹ sẹyin lẹyin ọpọlọpọ àrọwà. Ileeṣẹ iroyin IRNA ni Iran sọ pe amọ ọkunrin naa dubulẹ aisan lẹyin ti wọn wẹ fun. Aisan naa lo pada pa a lọjọ Aiku. Ninu ifọrọwanilẹnuwo kan to ṣe pẹlu ileeṣẹ iroyin Tehran Times lọdun 2014, Arakunrin Haji sọ pe laarin iho kan to wa ninu ilẹ ati ile yaara kekere ti awọn aladugbo rẹ kọ fun ni abule Dejgah, ni oun n gbe. O sọ fun akọroyin pe oun gbe igbesẹ lati sẹ bẹẹ nitori awọn iṣẹlẹ kan to ba oun lọkan jẹ nigba ti oun wa ni ọ̀dọ́.


Aisan naa lo pada pa a lọjọ Aiku. Ninu ifọrọwanilẹnuwo kan to ṣe pẹlu ileeṣẹ iroyin Tehran Times lọdun 2014, Arakunrin Haji sọ pe laarin iho kan to wa ninu ilẹ ati ile yaara kekere ti awọn aladugbo rẹ kọ fun ni abule Dejgah, ni oun n gbe. O sọ fun akọroyin pe oun gbe igbesẹ lati sẹ bẹẹ nitori awọn iṣẹlẹ kan to ba oun lọkan jẹ nigba ti oun wa ni ọ̀dọ́. IRNA sọ pe bi ko ṣe wẹ ti ko wẹ̀ fun ọpọlọpọ ọdun mu ki awọ ara rẹ kun fun eeri ati ètútú. Wọn ni ẹran to ti bajẹ ati omi to dọti lo ma n mu. Bakan naa lo tun fẹran lati ma a mu siga.


IRNA sọ pe bi ko ṣe wẹ ti ko wẹ̀ fun ọpọlọpọ ọdun mu ki awọ ara rẹ kun fun eeri ati ètútú. Wọn ni ẹran to ti bajẹ ati omi to dọti lo ma n mu. Bakan naa lo tun fẹran lati ma a mu siga. Awọn awroran rẹ kan fihan bo ṣe n mu siga to ju ẹyọkan lọ lẹẹkan naa. Gbogbo bi awọn ṣe ma n gbiyanju lati wẹ̀ fun si jẹ ibanujẹ fun. Ṣugbọn ṣa, a ko tii le sọ pe lootọ ni oloogbe naa jẹ ẹni ti ko fi wẹ̀ fun igba to pẹ julọ ni agbaye.


Awọn awroran rẹ kan fihan bo ṣe n mu siga to ju ẹyọkan lọ lẹẹkan naa. Gbogbo bi awọn ṣe ma n gbiyanju lati wẹ̀ fun si jẹ ibanujẹ fun. Ṣugbọn ṣa, a ko tii le sọ pe lootọ ni oloogbe naa jẹ ẹni ti ko fi wẹ̀ fun igba to pẹ julọ ni agbaye. Idi ni pe lọdun 2009, iroyin sọ pe ọkunrin kan ni India, ko tii wẹ̀ tabi fọ eyín  rẹ fun ọdun  marundinlogoji. Ko si si ẹni to mọ nkan to ṣẹlẹ si lati igba naa.


Idi ni pe lọdun 2009, iroyin sọ pe ọkunrin kan ni India, ko tii wẹ̀ tabi fọ eyín  rẹ fun ọdun  marundinlogoji. Ko si si ẹni to mọ nkan to ṣẹlẹ si lati igba naa.


Àwọn obìnrin tó fẹ́ bá mi ya fọ́tò máa ń fẹ́ kí n da ara lé àwọn

"Ti awọn obinrin ba fẹ ya fọto pẹlu mi, \nwọn ma n fẹ ki n gbe ara le wọn.\nKi n fi ara kan wọn ki wọn le mọ wi pe \nawọn n ya fọto pẹlu ẹni to gaju lọ." Ọkunrin yii lo di ẹni to ga julọ bayii ni orilẹede Ghana. Oṣu mẹta-mẹta si mẹrin- mẹrin \nni o ma n ga si. “Ti o ko ba ri mi ni aarin oṣu mẹta si mẹrin, ti o ba wa ri mi ni oṣu miran, mo ti ga sii.” Sulemana Abdul Samed ti ọpọ mọ si Awuche ga to iwọn bata ẹṣẹ mẹsan le ni mẹfa. Ni ọdun 2015 si 2016 ni o sakiyesi pe o n gasi. Ibi ahọn lo ni o ti bẹrẹ nigfba ti o sun to si ji to rii pe ahọn ti fẹ o si ti gun sii.


“Ti o ko ba ri mi ni aarin oṣu mẹta si mẹrin, ti o ba wa ri mi ni oṣu miran, mo ti ga sii.” Sulemana Abdul Samed ti ọpọ mọ si Awuche ga to iwọn bata ẹṣẹ mẹsan le ni mẹfa. Ni ọdun 2015 si 2016 ni o sakiyesi pe o n gasi. Ibi ahọn lo ni o ti bẹrẹ nigfba ti o sun to si ji to rii pe ahọn ti fẹ o si ti gun sii. “O tobi debi pe mi o lee mi daradara. Ko kọkọ ye mi afi bi awọn eniyan to ba wa\n lati Gambaga ṣe n sọ ti wọn ba ri mi pe; Awuche, wo o bi o ṣe ga!\nBi o ṣe bẹrẹ niyẹn.” ''Iwọ ọkunrin yii, mo fẹ ya fọtọ pẹlu rẹ. Mo ma n rii loju opo ikansiraẹni''.


“O tobi debi pe mi o lee mi daradara. Ko kọkọ ye mi afi bi awọn eniyan to ba wa\n lati Gambaga ṣe n sọ ti wọn ba ri mi pe; Awuche, wo o bi o ṣe ga!\nBi o ṣe bẹrẹ niyẹn.” ''Iwọ ọkunrin yii, mo fẹ ya fọtọ pẹlu rẹ. Mo ma n rii loju opo ikansiraẹni''. ''Njẹ mo le ya fọto pẹlu rẹ''. O le sun mọ mi ti aa si ya fọto pẹlu ara wa". O jẹ ko di mimọ pe awọn kan to ri oun nileewosan lọjọ kan sọ pe oun ni aarun gigantism, to ma n mu ki egungun eniyan gun ju bo ṣe lọ.


''Njẹ mo le ya fọto pẹlu rẹ''. O le sun mọ mi ti aa si ya fọto pẹlu ara wa". O jẹ ko di mimọ pe awọn kan to ri oun nileewosan lọjọ kan sọ pe oun ni aarun gigantism, to ma n mu ki egungun eniyan gun ju bo ṣe lọ. "Dokita naa kọ lẹta fun mi to sọ wi pe ki n lọ si ileewosan Tamale Teaching Hospital (TTH). Nitori ọpọlọ mi ni wọn yoo ti ṣayẹwo ohun to n ṣe mi. Wọn yoo yọ ohun kan ti yoo jẹ ki opin de ba bi mo ṣe n ga si."


"Dokita naa kọ lẹta fun mi to sọ wi pe ki n lọ si ileewosan Tamale Teaching Hospital (TTH). Nitori ọpọlọ mi ni wọn yoo ti ṣayẹwo ohun to n ṣe mi. Wọn yoo yọ ohun kan ti yoo jẹ ki opin de ba bi mo ṣe n ga si." Erongba Sulemana ni lati fẹ iyawo  ko si jẹ baba ọmọ,  ko si ri bi awọn ọmọ rẹ yoo ṣe ri. "Nitori bi Allah ṣe kọ temi niyẹn, o si bami lara mu."


Erongba Sulemana ni lati fẹ iyawo  ko si jẹ baba ọmọ,  ko si ri bi awọn ọmọ rẹ yoo ṣe ri. "Nitori bi Allah ṣe kọ temi niyẹn, o si bami lara mu."


Tí ìgbẹ́ tóò ń yà bá rí báyìí? Àìsàn jẹjẹrẹ ikùn ló dé o! Wo bí wàá ṣe dàa mọ̀

Ìlera ní Yorùbá pè ní oògùn ọrọ̀, àláfíà ẹni kọ̀ọ̀kan wa kò sì ní di fíafìa. Onírúurú àìsàn ló wà lóde òní tó jẹ́ wí pé àìní àkíyèsí àwọn ènìyàn tó ló jẹ́ kí ẹlòmíràn bá àìsàn náà lọ. Lára àwọn àìsàn tí àwọn ènìyàn kò le tètè kọbi ara sí ni àìsàn jẹjẹrẹ inú ikún nítorí àwọn nǹkan tó rọ̀ mọ. Àìsàn jẹjẹrẹ ikùn ni jẹjẹrẹ tó máa ń mú ènìyàn nínú ìfun. Òhun ni àwọn olóyìnbó ń pè ní Bowel cancer tàbí Colon/Rectal cancer. Dame Deborah James, tó pàdánù ẹ̀mí rẹ̀ sọ́wọ́ jẹjẹrẹ ikùn lẹ́ni ogójì ọdún ní UK rọ àwọn ènìyàn ṣaájú kó tó kú láti máa yẹ ìgbẹ́ wọn wò nígbàkúgbà tí wọ́n bá ti ya ìgbẹ́.


Àìsàn jẹjẹrẹ ikùn ni jẹjẹrẹ tó máa ń mú ènìyàn nínú ìfun. Òhun ni àwọn olóyìnbó ń pè ní Bowel cancer tàbí Colon/Rectal cancer. Dame Deborah James, tó pàdánù ẹ̀mí rẹ̀ sọ́wọ́ jẹjẹrẹ ikùn lẹ́ni ogójì ọdún ní UK rọ àwọn ènìyàn ṣaájú kó tó kú láti máa yẹ ìgbẹ́ wọn wò nígbàkúgbà tí wọ́n bá ti ya ìgbẹ́. Àwọn àpẹẹrẹ mẹ́ta ló ṣe pàtàkì jùlọ láti mọ̀ bóyá ènìyàn ní àìsàn jẹjẹrẹ ikùn. Kò túmọ̀ sí pé tí àwọn nǹkan wọ̀nyí bá ń ṣe ènìyàn onítọ̀hún ti ní àìsàn jẹjẹrẹ ikún àmọ́ ó ṣe pàtàkì fún irú ẹni bẹ́ẹ̀ láti lọ rí àwọn dókítà fún àyẹ̀wò tó péye pàápàá tó bá ti lé ní ọ̀sẹ̀ mẹ́ta tí àwọn àpẹẹrẹ yìí bá ti ń wà lára. Àwọn nǹkan náà nìyí: Àwọn àpẹẹrẹ mìíràn ni Gẹ́gẹ́ bí àwọn àìsàn jẹjẹrẹ yòókù, tí ènìyàn bá tètè mọ̀ wí pé ó wà lára, ó ṣeéṣe kí ènìyàn rí ìtọ́jú tó péye gbà lórí àìsàn náà.


Àwọn àpẹẹrẹ mẹ́ta ló ṣe pàtàkì jùlọ láti mọ̀ bóyá ènìyàn ní àìsàn jẹjẹrẹ ikùn. Kò túmọ̀ sí pé tí àwọn nǹkan wọ̀nyí bá ń ṣe ènìyàn onítọ̀hún ti ní àìsàn jẹjẹrẹ ikún àmọ́ ó ṣe pàtàkì fún irú ẹni bẹ́ẹ̀ láti lọ rí àwọn dókítà fún àyẹ̀wò tó péye pàápàá tó bá ti lé ní ọ̀sẹ̀ mẹ́ta tí àwọn àpẹẹrẹ yìí bá ti ń wà lára. Àwọn nǹkan náà nìyí: Àwọn àpẹẹrẹ mìíràn ni Gẹ́gẹ́ bí àwọn àìsàn jẹjẹrẹ yòókù, tí ènìyàn bá tètè mọ̀ wí pé ó wà lára, ó ṣeéṣe kí ènìyàn rí ìtọ́jú tó péye gbà lórí àìsàn náà. Bákan náà ni àìsàn jẹjẹrẹ ikùn lé ṣokùnfà kí ènìyàn má rì í ìgbẹ́ yà, tó sì lè dá àárẹ̀ sára ènìyàn. Lára ohun tí ó dára kí ènìyàn máa ṣe ni yíyẹ ìgbẹ́ ènìyàn tí ènìyàn bá ti ya ìgbẹ́ tán láti mọ bí ó ṣe rí nítorí bí ìgbẹ́ ènìyàn bá ṣe rí jẹ́ ọ̀nà láti fi mọ ìlera ènìyàn. Wò bóyá kò sí ẹ̀jẹ̀ nínú ìgbẹ́ rẹ tàbí ní ìdí rẹ.


Bákan náà ni àìsàn jẹjẹrẹ ikùn lé ṣokùnfà kí ènìyàn má rì í ìgbẹ́ yà, tó sì lè dá àárẹ̀ sára ènìyàn. Lára ohun tí ó dára kí ènìyàn máa ṣe ni yíyẹ ìgbẹ́ ènìyàn tí ènìyàn bá ti ya ìgbẹ́ tán láti mọ bí ó ṣe rí nítorí bí ìgbẹ́ ènìyàn bá ṣe rí jẹ́ ọ̀nà láti fi mọ ìlera ènìyàn. Wò bóyá kò sí ẹ̀jẹ̀ nínú ìgbẹ́ rẹ tàbí ní ìdí rẹ. Ìgbà mìíràn tó jẹ́ wí pé jẹ̀dí ló máa ń fa kí ẹ̀jẹ̀ wà nínú ìgbẹ́ ènìyàn àmọ́ àìsàn jẹjẹrẹ ikùn náà máa ń fà á. Kò ì tíì sí ìwádìí kankan tó fi ohun tó ń fa àìsàn jẹjẹrẹ ikùn múlẹ̀ àmọ́ àwọn nǹkan wà tó le mú kí àìsàn yìí tètè dàgbà lára. Gẹ́gẹ́ bí ibi tí ìwádìí mọ báyìí, àìsàn jẹjẹrẹ kò le ràn láti ìyá tàbí bàbá sọ́mọ àmọ́ ó ṣe pàtàkì kí ẹni tí wọ́n bá ti ní àìsàn yìí ní ìran rẹ̀ fi tó àwọn dókítà létí. Bákan náà ẹni tó bá ní àìsàn Lynch syndrome ṣeéṣe kó ní àìsàn jẹjẹrẹ ikùn ṣùgbọ́n ó ṣe é mójútó tí àwọn dókítà bá tètè mọ̀.


Ìgbà mìíràn tó jẹ́ wí pé jẹ̀dí ló máa ń fa kí ẹ̀jẹ̀ wà nínú ìgbẹ́ ènìyàn àmọ́ àìsàn jẹjẹrẹ ikùn náà máa ń fà á. Kò ì tíì sí ìwádìí kankan tó fi ohun tó ń fa àìsàn jẹjẹrẹ ikùn múlẹ̀ àmọ́ àwọn nǹkan wà tó le mú kí àìsàn yìí tètè dàgbà lára. Gẹ́gẹ́ bí ibi tí ìwádìí mọ báyìí, àìsàn jẹjẹrẹ kò le ràn láti ìyá tàbí bàbá sọ́mọ àmọ́ ó ṣe pàtàkì kí ẹni tí wọ́n bá ti ní àìsàn yìí ní ìran rẹ̀ fi tó àwọn dókítà létí. Bákan náà ẹni tó bá ní àìsàn Lynch syndrome ṣeéṣe kó ní àìsàn jẹjẹrẹ ikùn ṣùgbọ́n ó ṣe é mójútó tí àwọn dókítà bá tètè mọ̀. Bákan náà tí ènìyàn bá ń gbé ìgbé ayé àláfíà, tó ń jẹ àwọn oúnjẹ tó le ṣe ara ní àǹfàní le mórí bọ́ lọ́wọ́ àìsàn jẹjẹrẹ. Colonoscopy jẹ́ ọ̀nà tí wọ́n máa ń fi ẹ̀rọ ayàwòrán wo inú ènìyàn láti mọ irú nǹkan tó wà níbẹ̀. Wọ́n le fi ẹ̀rọ yìí mọ̀ tí ènìyǹ bá ní àìsàn jẹjẹrẹ ikùn.


Bákan náà tí ènìyàn bá ń gbé ìgbé ayé àláfíà, tó ń jẹ àwọn oúnjẹ tó le ṣe ara ní àǹfàní le mórí bọ́ lọ́wọ́ àìsàn jẹjẹrẹ. Colonoscopy jẹ́ ọ̀nà tí wọ́n máa ń fi ẹ̀rọ ayàwòrán wo inú ènìyàn láti mọ irú nǹkan tó wà níbẹ̀. Wọ́n le fi ẹ̀rọ yìí mọ̀ tí ènìyǹ bá ní àìsàn jẹjẹrẹ ikùn. Àìsàn jẹjẹrẹ ṣe é tọ́jú tí wọ́n bá tètè ṣàwárí rẹ̀ nígbà tó bá ṣẹ̀ṣẹ̀ bẹ̀rẹ̀. Ìdá àádọ́sàn-án ènìyàn tí wọ́n bá tètè mọ̀ wí pé ó ní àìsàn ló ní àǹfàní láti lo ọdún márùn-ún sí láyé nígbà kan àmọ́ wọ́n ní ẹni náà le lo ọdún mẹ́wàá sí báyìí. Kò sí ìpele tí àìsàn náà bá wà tí kò sí ìtọ́jú fún gẹ̀gẹ̀ bí àwọn onímọ̀ ṣe ṣọ.


Àìsàn jẹjẹrẹ ṣe é tọ́jú tí wọ́n bá tètè ṣàwárí rẹ̀ nígbà tó bá ṣẹ̀ṣẹ̀ bẹ̀rẹ̀. Ìdá àádọ́sàn-án ènìyàn tí wọ́n bá tètè mọ̀ wí pé ó ní àìsàn ló ní àǹfàní láti lo ọdún márùn-ún sí láyé nígbà kan àmọ́ wọ́n ní ẹni náà le lo ọdún mẹ́wàá sí báyìí. Kò sí ìpele tí àìsàn náà bá wà tí kò sí ìtọ́jú fún gẹ̀gẹ̀ bí àwọn onímọ̀ ṣe ṣọ. Ìpele mẹ́rin ni àìsàn jẹjẹrẹ máa ń wà A lérò wí pé ẹ ti di ohun kan tàbí òmíràn mú, tí ẹ ó sì mú ìlera ara yín ní ọ̀kúnkúndùn, ẹ ò ní máa sáré dìde kúrò ní yàrá ìgbọ̀nsẹ̀ tí ẹ bá ti yàgbẹ́ tán. Yẹ ìgbẹ́ rẹ wò kí o tó kúrò nílé ìgbọ̀nsẹ̀ fún ìlera ara rẹ.


Ìpele mẹ́rin ni àìsàn jẹjẹrẹ máa ń wà A lérò wí pé ẹ ti di ohun kan tàbí òmíràn mú, tí ẹ ó sì mú ìlera ara yín ní ọ̀kúnkúndùn, ẹ ò ní máa sáré dìde kúrò ní yàrá ìgbọ̀nsẹ̀ tí ẹ bá ti yàgbẹ́ tán. Yẹ ìgbẹ́ rẹ wò kí o tó kúrò nílé ìgbọ̀nsẹ̀ fún ìlera ara rẹ.


Ẹ fura o! Àjọ NAFDAC ké gbàjarè lórí ayédèrú òògùn Augmentin

Ajọ to n mojuto lilo ati tita oogun ati ounjẹ ni NAFDAC, ti kede pe awọn ti kẹẹfin ayederu oogun onikoro, Augmentin 625mg, ti awọm kan n ta kiri Naijiria bayii. Ninu atẹjade to fi si ori ayelujara Twiiter rẹ ni ọjọ Aiku, NAFDAC sọ pe ayederu oogun naa ko ni awọn amuyẹ to yẹ ko ni. Bakan naa ni ajọ naa sọ pe gbogbo akọsilẹ to wa lara oogun naa lo fihan pe ayederu ni. Ajọ NAFDAC ti wa kilọ̀ fun awọn alagbata ati awọn ile itaja oogun oyinbo, lati ri i daju pe wọn n ra awọn oogun wọn lọwọ awọn alagbata n la to ni aṣẹ ati ontẹ. Ki wọn o si ma a sẹ ayẹwo awọn oogun ti wọn ba ra finni-finni. Bakan naa ni ajọ naa tun gba awọn ileewosan ni imọran pe ki wọn o ma a yẹ oogun wo daadaa, ki wọn o to o fun awọn alaisan.


Ajọ NAFDAC ti wa kilọ̀ fun awọn alagbata ati awọn ile itaja oogun oyinbo, lati ri i daju pe wọn n ra awọn oogun wọn lọwọ awọn alagbata n la to ni aṣẹ ati ontẹ. Ki wọn o si ma a sẹ ayẹwo awọn oogun ti wọn ba ra finni-finni. Bakan naa ni ajọ naa tun gba awọn ileewosan ni imọran pe ki wọn o ma a yẹ oogun wo daadaa, ki wọn o to o fun awọn alaisan. Ọjọ diẹ sẹyin ni NAFDAC gbẹsẹ le oogun onikoro Dexamethasone ti wọn ri nipinlẹ Anambra, nitori pe ko poju owo. Wọn gbẹsẹ le oogun naa, wọn si ni ki awọn ile itaja to ba ni lọwọ da wọn pada nitori pe ayẹwo fihan pe odinwọn awọn eroja inu rẹ kere ju iye ti wọn kọ si ara iwe ti wọn lẹ mọ lara. Bakan naa ni wọn ni oogun naa ni eroja methylparaben ati propylparaben, diẹ ninu.


Ọjọ diẹ sẹyin ni NAFDAC gbẹsẹ le oogun onikoro Dexamethasone ti wọn ri nipinlẹ Anambra, nitori pe ko poju owo. Wọn gbẹsẹ le oogun naa, wọn si ni ki awọn ile itaja to ba ni lọwọ da wọn pada nitori pe ayẹwo fihan pe odinwọn awọn eroja inu rẹ kere ju iye ti wọn kọ si ara iwe ti wọn lẹ mọ lara. Bakan naa ni wọn ni oogun naa ni eroja methylparaben ati propylparaben, diẹ ninu. Awọn eroja yii ni wọn fi n ṣe nkan lọ́jọ̀, ko le wa fun ọjọ pipẹ lai bajẹ. NAFDAC sọ pe oogun naa ko nilo rẹ rara. Laipẹ yii ni ajọ naa tun ke gbare lori bi awọn ipara ati ọṣẹ ibora ṣe di tọ́rọ́ fọn kale ni Naijiria.


Awọn eroja yii ni wọn fi n ṣe nkan lọ́jọ̀, ko le wa fun ọjọ pipẹ lai bajẹ. NAFDAC sọ pe oogun naa ko nilo rẹ rara. Laipẹ yii ni ajọ naa tun ke gbare lori bi awọn ipara ati ọṣẹ ibora ṣe di tọ́rọ́ fọn kale ni Naijiria. Eyi ti wọn lo mu ki arun jẹjẹrẹ pọ̀ si kaakiri ni Naijiria. Nafdac wa di ẹbi isẹlẹ naa ru awọn olookowo to n pese ipara to n bo ara fawọn aralu lọna to lodi sofin.Ajọ naa ni ọpọ eroja majele fun agọ ara lawọn onisowo ibora naa n po papọ, eyi to le se ijamba fun awọ ara lode ati ninu.


Eyi ti wọn lo mu ki arun jẹjẹrẹ pọ̀ si kaakiri ni Naijiria. Nafdac wa di ẹbi isẹlẹ naa ru awọn olookowo to n pese ipara to n bo ara fawọn aralu lọna to lodi sofin.Ajọ naa ni ọpọ eroja majele fun agọ ara lawọn onisowo ibora naa n po papọ, eyi to le se ijamba fun awọ ara lode ati ninu.


Ìdí mẹ́rin tí sísùn ní ìhòhò fi dára fún ìlera rẹ

Ọpọ eeyan lo ma n wọ aṣọ oriṣiriṣi bii kaba, ẹwu ati ṣokoto, awọtẹlẹ, ati awọn aṣọ mii nigba ti wọn ba fẹ sun ni alẹ. Oriṣiriṣi nkan lo n mu awọn eeyan wọ aṣọ sun, boya nitori ooru, otutu, ẹfọn, ati bẹẹ bẹẹ lọ. Ṣugbọn njẹ o mọ pe sisun ni ihoho ni anfaani fun ọ? Lootọ ni oorun sisun funra rẹ ni ọpọlọpọ anfaani fun ilera eniyan, amọ ipo ti eeyan sun naa ni nkan ṣe lara. Bo tilẹ jẹ pe awọn dokita oniṣegun oyinbo ko tii ṣe iwadii ijinlẹ kankan to fihan pe sisun ni ihoho dara ju wiwọ aṣọ sun, awọn onimọ nipa bi agọ ara ṣe n ṣiṣẹ sọ pe o dara ki eeyan sun lai wọ aṣọ. Gbigba atẹgun si ara ni ọpọ iwulo, paapaa ni asiko ooru.


Lootọ ni oorun sisun funra rẹ ni ọpọlọpọ anfaani fun ilera eniyan, amọ ipo ti eeyan sun naa ni nkan ṣe lara. Bo tilẹ jẹ pe awọn dokita oniṣegun oyinbo ko tii ṣe iwadii ijinlẹ kankan to fihan pe sisun ni ihoho dara ju wiwọ aṣọ sun, awọn onimọ nipa bi agọ ara ṣe n ṣiṣẹ sọ pe o dara ki eeyan sun lai wọ aṣọ. Gbigba atẹgun si ara ni ọpọ iwulo, paapaa ni asiko ooru. Onimọ ilera sọ pe ti atẹgun ba wọ ara, yoo sọ fun ara pe asiko isinmi ti to. Sisun ni ihoho yoo mu ki ara rẹ lelẹ, ko ni si ara gbigbona, o si tun le mu ki oorun tete kun ọ. Bakan naa ni waa ni anfaani lati sun fun ọpọlọpọ wakati. Ti o ba n sun ni ihoho, yatọ si pe waa le sun daada, o tun ni anfaani to n ṣe fun bi awọ ara rẹ yoo ṣe ri.


Onimọ ilera sọ pe ti atẹgun ba wọ ara, yoo sọ fun ara pe asiko isinmi ti to. Sisun ni ihoho yoo mu ki ara rẹ lelẹ, ko ni si ara gbigbona, o si tun le mu ki oorun tete kun ọ. Bakan naa ni waa ni anfaani lati sun fun ọpọlọpọ wakati. Ti o ba n sun ni ihoho, yatọ si pe waa le sun daada, o tun ni anfaani to n ṣe fun bi awọ ara rẹ yoo ṣe ri. Iwadii kan fihan pe sisun oorun aladun ma n fun awọ ara ni ilera to peye, ti yoo si mu ko jọ̀lọ̀, niwọn igba ti oorun sisun ni ihoho n ṣe anfaani , o tumọ si pe o n ko ipa ninu ẹwa ara. Onimọ Kris sọ pe lara ibeere ti awọn ma n beere lọwọ awọn to n ṣe wahala pupọ, ni pe aṣọ melo ni wọn ma n wọ sun. A si ma n gba wọn ni imọran pe ki wọn ma wọ aṣọ sun mọ, nitori pe yoo mu ki ara wọn balẹ daadaa lasiko oorun.


Iwadii kan fihan pe sisun oorun aladun ma n fun awọ ara ni ilera to peye, ti yoo si mu ko jọ̀lọ̀, niwọn igba ti oorun sisun ni ihoho n ṣe anfaani , o tumọ si pe o n ko ipa ninu ẹwa ara. Onimọ Kris sọ pe lara ibeere ti awọn ma n beere lọwọ awọn to n ṣe wahala pupọ, ni pe aṣọ melo ni wọn ma n wọ sun. A si ma n gba wọn ni imọran pe ki wọn ma wọ aṣọ sun mọ, nitori pe yoo mu ki ara wọn balẹ daadaa lasiko oorun. Ti tọkọtaya ba sun sori ibusun kan naa, ti ara wọn si n kan ara, eyi yoo mu ki ọkan wọn ko fa sira wọn. Paapaa ti wọn ba sun ni ihoho, ere ifẹ yoo ya wọn lati ṣe. Ni akotan, Onimọ Kris sọ pe o dara pupọ lati ṣi ara silẹ ni alẹ lasiko oorun fun afẹfẹ, nitori pe lati owurọ ni a ti n wọ aṣọ si ara naa.


Ti tọkọtaya ba sun sori ibusun kan naa, ti ara wọn si n kan ara, eyi yoo mu ki ọkan wọn ko fa sira wọn. Paapaa ti wọn ba sun ni ihoho, ere ifẹ yoo ya wọn lati ṣe. Ni akotan, Onimọ Kris sọ pe o dara pupọ lati ṣi ara silẹ ni alẹ lasiko oorun fun afẹfẹ, nitori pe lati owurọ ni a ti n wọ aṣọ si ara naa.


Ìbẹ̀rẹ̀ akòbá fún ìlera ni kí oorun rẹ̀ má pé wákàtí márùn-ún

Ki eeyan maa sun oorun ti ko ju wakati marun-un lọ ni oru, le fa aisan to le ni aadọta, gẹgẹ bi awọn onimọ ṣe sọ. Lootọ ni aisan le mu idiwọ ba oorun, ṣugbọn ki eeyan o ma sun daadaa paapaa jẹ ewu funra rẹ. iwadii ijinlẹ kan ti PloS Medicine ṣe lori ilera ati oorun sisun awọn oṣiṣẹ ijọba ni UK. Ninu iwadii naa, wọn beere lọwọ ẹgbẹrun mẹjọ eeyan pe wakati melo ni wọn fi n sun ni oru lojoojumọ. Bakan naa ni awọn kan lara wọ aago ọwọ to n tọpinpin iye wakati oorun wọn. Ẹwẹ fun iwadii naa, wọn tun ṣe ayẹwo awọn aisan bii itọ ṣuga, jẹjẹrẹ ati aisan ọkan lara awọn oṣiṣẹ ijọba ọhun, pẹlu ayẹwo oore-koore fun ogun ọdun.


Ninu iwadii naa, wọn beere lọwọ ẹgbẹrun mẹjọ eeyan pe wakati melo ni wọn fi n sun ni oru lojoojumọ. Bakan naa ni awọn kan lara wọ aago ọwọ to n tọpinpin iye wakati oorun wọn. Ẹwẹ fun iwadii naa, wọn tun ṣe ayẹwo awọn aisan bii itọ ṣuga, jẹjẹrẹ ati aisan ọkan lara awọn oṣiṣẹ ijọba ọhun, pẹlu ayẹwo oore-koore fun ogun ọdun. Awọn nkan ti iwadii fihan ree: Awọn to n sun oorun wakati marun-un tabi kere ju bẹẹ lọ, ti ọjọ ori wọn si ti to aadọta, wa ninu ida ọgbọn ewu lati ni oriṣiriṣi awọn aisan, ju awọn to n sun fun wakati meje. Awọn to ti pe ẹni aadọta ọdun, ti kii sii sun daadaa tun ni ewu  iku ju awọn yooku wọn lọ, paapaaa awọn aisan gbẹmi-gbẹmi. Ọjọ ti pẹ ti awọn onimọ nipa ilera ti n polongo pe oorun wakati meje si mẹjọ lo ṣe anfaani julọ fun ara.


Awọn nkan ti iwadii fihan ree: Awọn to n sun oorun wakati marun-un tabi kere ju bẹẹ lọ, ti ọjọ ori wọn si ti to aadọta, wa ninu ida ọgbọn ewu lati ni oriṣiriṣi awọn aisan, ju awọn to n sun fun wakati meje. Awọn to ti pe ẹni aadọta ọdun, ti kii sii sun daadaa tun ni ewu  iku ju awọn yooku wọn lọ, paapaaa awọn aisan gbẹmi-gbẹmi. Ọjọ ti pẹ ti awọn onimọ nipa ilera ti n polongo pe oorun wakati meje si mẹjọ lo ṣe anfaani julọ fun ara. Bẹẹ naa ni awọ̀n oluwadii kan lati Fasiti ilu London ati Fasiti ilu Paris, ṣe sọ. Awọn onimọ sayẹnsi sọ pe oorun sisun ma n ran ọpọlọ lọwọ lati le ṣiṣẹ daadaa, o si tun ma n fun agọ ara paapaa ni isinmi, ija fafa ati okun. Oorun sisun tun jẹ ọna kan ti ọpọlọ fi n fọ ara rẹ mọ́.


Bẹẹ naa ni awọ̀n oluwadii kan lati Fasiti ilu London ati Fasiti ilu Paris, ṣe sọ. Awọn onimọ sayẹnsi sọ pe oorun sisun ma n ran ọpọlọ lọwọ lati le ṣiṣẹ daadaa, o si tun ma n fun agọ ara paapaa ni isinmi, ija fafa ati okun. Oorun sisun tun jẹ ọna kan ti ọpọlọ fi n fọ ara rẹ mọ́.


"Àlàyé rèé tí mó ṣe yọ ike tí mo fikún ìkébè mi, kó lè tóbi"

Ara meeriri, mo ri ori ologbo lori atẹ ree o, abi ki ni ka ti pe iṣẹ abẹ oore koore lati se afikun ikebe tabi yọ kuro nibẹ. Gbajumọ ọmọ orilẹede Kenya kan, Vera Sidika ti kede pe oun ti tu idi onike ti oun ṣe pẹlu iṣẹ abẹ lati mu ki idi oun tobi sii. Vera ṣe afihan ayipada to ṣe si ara rẹ yii loju opo Instagram rẹ. O ni nigba ti oun ro awọn ijamba ilera ati wahala to lee ti tidi ikebe abaadi naa yọ fun oun, lo mu ki oun lọ yọ ike ti oun fi si idi oun. O ṣalaye lori instagram rẹ pe “lootọ ni ijamba ati ewu wa pẹlu iṣẹ abẹ gbingbin ike si idi lati tobi sii. Wahala rẹ si maa n kọja afẹnusọ, bẹẹ ni awọn eeyan kan kii sii ru u la.” O fi kun un pe , “asiko ipenija nla niyi fun mi.


O ni nigba ti oun ro awọn ijamba ilera ati wahala to lee ti tidi ikebe abaadi naa yọ fun oun, lo mu ki oun lọ yọ ike ti oun fi si idi oun. O ṣalaye lori instagram rẹ pe “lootọ ni ijamba ati ewu wa pẹlu iṣẹ abẹ gbingbin ike si idi lati tobi sii. Wahala rẹ si maa n kọja afẹnusọ, bẹẹ ni awọn eeyan kan kii sii ru u la.” O fi kun un pe , “asiko ipenija nla niyi fun mi. Mo nilo lati ṣe iṣẹ abẹ yii. Ohun iyalẹnu ni ṣugbọn mo ti gba lati fẹran ara mi bi mo ṣe ri laisi afikun kankan. Sidika jẹ gbajumọ ni Kenya nitori idi nla to ni ṣugbọn arabinrin naa, to ti bi ọmọ kan ṣalaye pe oun pinnu lati yan igbaye-gbadun alaafia laayo dipo idi nla.


Mo nilo lati ṣe iṣẹ abẹ yii. Ohun iyalẹnu ni ṣugbọn mo ti gba lati fẹran ara mi bi mo ṣe ri laisi afikun kankan. Sidika jẹ gbajumọ ni Kenya nitori idi nla to ni ṣugbọn arabinrin naa, to ti bi ọmọ kan ṣalaye pe oun pinnu lati yan igbaye-gbadun alaafia laayo dipo idi nla. Vera to jẹ ẹni ọdun mẹtalelọgbọn sọ pe ọpọlọpọ igba loun maa n ri awọn aworan awọn eeyan ti iṣẹ abẹ ayipada ara ti ja si wahala nla fun. “Mo maa n ro o pe boya tori pe dokita to ba wọn ṣe e ko gbona to ni ṣugbọn kii ṣe bẹẹ, atubọtan wa, igba to ba kan eeyan leeyan to maa mọ.” Vera Sidika sọ pe ero oun ni pe ọrọ oun yoo jẹ arikọgbọn, ti yoo mu igbe aye ọtun ba awọn eeyan to ba n gba a lero lati ṣe iru nnkan bayii. Lọdun 2019, Vera Sidika pinnu lati dẹkun ara bibo.


Vera to jẹ ẹni ọdun mẹtalelọgbọn sọ pe ọpọlọpọ igba loun maa n ri awọn aworan awọn eeyan ti iṣẹ abẹ ayipada ara ti ja si wahala nla fun. “Mo maa n ro o pe boya tori pe dokita to ba wọn ṣe e ko gbona to ni ṣugbọn kii ṣe bẹẹ, atubọtan wa, igba to ba kan eeyan leeyan to maa mọ.” Vera Sidika sọ pe ero oun ni pe ọrọ oun yoo jẹ arikọgbọn, ti yoo mu igbe aye ọtun ba awọn eeyan to ba n gba a lero lati ṣe iru nnkan bayii. Lọdun 2019, Vera Sidika pinnu lati dẹkun ara bibo. Nigba to di oṣu kejila ọdun 2020 lo fihan loju opo Instagram rẹ pe agbelẹrọ ni eyin oun o. O ni “awọn kan n sọ pe mi o le duro de igba ti maa pe aadọrun ọdun, ki n to ka gbogbo eyin mi. Mo ti lọ ka gbogbo eyin mi o nitori pe agbelẹrọ lasan lawọn eyin mi ti ẹ n ri.” Ọrọ ẹya ara rẹ ti fa ọpọlọpọ awuyewuye lori oju opo tik-tok lorilẹede Kenya atawọn orilẹede miran. O sọ nipa bi o ṣe fọn ọmu rẹ, ko tobi sii ati bi dokita ṣe fọn ọmu rẹ naa, ki oun lee fun ọmọ to bi lọdun to kọja lọyan mu.


Nigba to di oṣu kejila ọdun 2020 lo fihan loju opo Instagram rẹ pe agbelẹrọ ni eyin oun o. O ni “awọn kan n sọ pe mi o le duro de igba ti maa pe aadọrun ọdun, ki n to ka gbogbo eyin mi. Mo ti lọ ka gbogbo eyin mi o nitori pe agbelẹrọ lasan lawọn eyin mi ti ẹ n ri.” Ọrọ ẹya ara rẹ ti fa ọpọlọpọ awuyewuye lori oju opo tik-tok lorilẹede Kenya atawọn orilẹede miran. O sọ nipa bi o ṣe fọn ọmu rẹ, ko tobi sii ati bi dokita ṣe fọn ọmu rẹ naa, ki oun lee fun ọmọ to bi lọdun to kọja lọyan mu. Ipinnu Vera lati yọ ike to fi si idi ara rẹ n waye lasiko ti awọn ilumọọka miran n lepa ati ṣe atunṣe ẹya ara wọn. Vera Sidika kii ṣe akọkọ ti yoo ṣe iṣe abẹ lati fọn idi wọn ko le tobi sii. Ni oṣu keje ọdun 2020, gbajumọ obinrin oniṣowo kan, Ọmọtọla Taiwo ti ọpọlọpọ eeyan mọ si ‘Omohtee’ sọ fun BBC nipa awọn ohun to n laa kọja lẹyin to lọ ṣe iṣẹ abẹ si idi rẹ ko le e tobi.


Ipinnu Vera lati yọ ike to fi si idi ara rẹ n waye lasiko ti awọn ilumọọka miran n lepa ati ṣe atunṣe ẹya ara wọn. Vera Sidika kii ṣe akọkọ ti yoo ṣe iṣe abẹ lati fọn idi wọn ko le tobi sii. Ni oṣu keje ọdun 2020, gbajumọ obinrin oniṣowo kan, Ọmọtọla Taiwo ti ọpọlọpọ eeyan mọ si ‘Omohtee’ sọ fun BBC nipa awọn ohun to n laa kọja lẹyin to lọ ṣe iṣẹ abẹ si idi rẹ ko le e tobi. O sọrọ nipa  awọn omi to n jade lara rẹ ati irora to n laa kọja lẹyin  oṣu mẹfa to ṣe iṣẹ abẹ yii. Dokita oniṣẹabẹ atiṣun ara kan lorilẹede Cameroun, Dokita Oben Sammy sọ fun BBC pe “ọkan lara awọn wahala iṣẹ abẹ ara ni ohun ti wọn n pe ni ‘thromboembolism’. Eyi si lo tumọ si pe ọra ara yoo wọ inu ẹjẹ tabi ki omi maa korajọ sinu wọn, ti awọ ara eeyan si lee ku patapata.” O fi kun un pe iṣẹ abẹ atunṣe ara dara ṣugbọn o ni ọpọlọpọ wahala.” Gẹgẹbi ohun ti ẹgbẹ awọn dokita oniṣẹ abẹ atunṣe ẹya ara, British Association of Aesthetic Plastic Surgeons sọ, idi Brazil ti wọn n pe ni Brazilian Butt lo n mu iku lọwọ julọ.


O sọrọ nipa  awọn omi to n jade lara rẹ ati irora to n laa kọja lẹyin  oṣu mẹfa to ṣe iṣẹ abẹ yii. Dokita oniṣẹabẹ atiṣun ara kan lorilẹede Cameroun, Dokita Oben Sammy sọ fun BBC pe “ọkan lara awọn wahala iṣẹ abẹ ara ni ohun ti wọn n pe ni ‘thromboembolism’. Eyi si lo tumọ si pe ọra ara yoo wọ inu ẹjẹ tabi ki omi maa korajọ sinu wọn, ti awọ ara eeyan si lee ku patapata.” O fi kun un pe iṣẹ abẹ atunṣe ara dara ṣugbọn o ni ọpọlọpọ wahala.” Gẹgẹbi ohun ti ẹgbẹ awọn dokita oniṣẹ abẹ atunṣe ẹya ara, British Association of Aesthetic Plastic Surgeons sọ, idi Brazil ti wọn n pe ni Brazilian Butt lo n mu iku lọwọ julọ.


Kòkòrò àìsàn tó ń jẹ ẹran ara láti pa èèyàn láàrin ọjọ́ méjì tún gbalẹ̀

Ipinlẹ Florida to fojuwina ikọlu Hurricane Ian ni oṣu to kọja, ti tun n koju ajakalẹ aisan kan bayii, eyi tó n jẹ ẹran ara, to si n ṣekú pa eeyan. Àwọn alaṣẹ sọ pe agbegbe Lee, nibi ti iji lile naa balẹ si lọjọ kejidinlọgbọn, oṣu Kẹ̀sán-an, ti ni akọsilẹ eeyan mọkandilọgbọn ti kokoro aifojuri 'bacteria' ọhun ti ran. O si ti ṣekú pa eeyan mẹrin, meji pere ninu awọn oloogbe yii si lo ni aisan yii sáájú ki iji lile naa tó waye. Aisan naa, Vibrio vulnificus, ti wọn tun n pe ni kokoro a jẹran ara, ma n mu eeyan lẹyin ti kokoro aifoju ri naa ba wọ ara lati oju egbo. Inu omi àgbàrá si lo ma n gbé. Agbẹnusọ fun ileeṣẹ eto ilera lẹkun naa sọ pe, awọn ti ń wadii bi aisan Vibrio vulnificus ṣe n pọ si nitori bi awọn eeyan ṣe n rin ninu omi àgbàrá ati awọn adagun omi miran lẹyin iji lile Hurricane Ian.


Aisan naa, Vibrio vulnificus, ti wọn tun n pe ni kokoro a jẹran ara, ma n mu eeyan lẹyin ti kokoro aifoju ri naa ba wọ ara lati oju egbo. Inu omi àgbàrá si lo ma n gbé. Agbẹnusọ fun ileeṣẹ eto ilera lẹkun naa sọ pe, awọn ti ń wadii bi aisan Vibrio vulnificus ṣe n pọ si nitori bi awọn eeyan ṣe n rin ninu omi àgbàrá ati awọn adagun omi miran lẹyin iji lile Hurricane Ian. Ninu atẹjade naa ni wọn tun ti kesi awọn olùgbé agbegbe naa, "lati sọra fun kiki ara to ni ọgbẹ, egbò tabi ti nkan ha, bọ adagun omi tabi omi iyọ." Atẹjade naa tun sọ pe awọn ile igbọnsẹ ti Hurricane Ian wu jade tun le nu ki aisan naa gbilẹ si i. Ni agbegbe Collier bakan naa, eeyan mẹta ni akọsilẹ ti wa pe o ni aisan to nii ṣe pẹlu iji lile. Ko din ni eeyan marunlelọgọta to ti ni aisan naa jakejado ipinlẹ Florida, eeyan mọkanla si ti ku.


Ninu atẹjade naa ni wọn tun ti kesi awọn olùgbé agbegbe naa, "lati sọra fun kiki ara to ni ọgbẹ, egbò tabi ti nkan ha, bọ adagun omi tabi omi iyọ." Atẹjade naa tun sọ pe awọn ile igbọnsẹ ti Hurricane Ian wu jade tun le nu ki aisan naa gbilẹ si i. Ni agbegbe Collier bakan naa, eeyan mẹta ni akọsilẹ ti wa pe o ni aisan to nii ṣe pẹlu iji lile. Ko din ni eeyan marunlelọgọta to ti ni aisan naa jakejado ipinlẹ Florida, eeyan mọkanla si ti ku. Bakan naa ni ọdun 2021, eeyan mẹwaa lo kú, mẹrinlelọgbọn si ni i aisan na. Wọn n pe Vibrio vulnificus ni aisan a jẹ ẹran ara, nitori pe o le yọri ṣi 'necrotising fasciitis', aisan kan to ma n mu ki gbogbo iṣan ara da isẹ silẹ Àjọ to n mojuto itankalẹ aarun ni America, sọ pe eeyan kan ninu marun-un to ba ni Vibrio vulnificus lo ma n ku. Paapaa laarin ọjọ kan si meji ti wọn ba dubulẹ aisan.


Bakan naa ni ọdun 2021, eeyan mẹwaa lo kú, mẹrinlelọgbọn si ni i aisan na. Wọn n pe Vibrio vulnificus ni aisan a jẹ ẹran ara, nitori pe o le yọri ṣi 'necrotising fasciitis', aisan kan to ma n mu ki gbogbo iṣan ara da isẹ silẹ Àjọ to n mojuto itankalẹ aarun ni America, sọ pe eeyan kan ninu marun-un to ba ni Vibrio vulnificus lo ma n ku. Paapaa laarin ọjọ kan si meji ti wọn ba dubulẹ aisan. O tun le fa gìrì, to ba wọ inu ẹ̀jẹ̀, o si tun le mu ki wọn o ge apá tabi ẹsẹ alaisan ko ma ba ran awọn ẹ̀yà ara to kù.


O tun le fa gìrì, to ba wọ inu ẹ̀jẹ̀, o si tun le mu ki wọn o ge apá tabi ẹsẹ alaisan ko ma ba ran awọn ẹ̀yà ara to kù.


Obìnrin tó lóyún nígbà 24 láàrin ọdún 23 tó sì pàdánù ọmọ 22 nínú wọn rèé

Oore ọtọọtọ ni Ẹlẹda a maa ṣe fun ọnikaluku laye ti wọn wa. Bi awọn kan ṣe n rawọ ẹbẹ lati bimọ kan ṣoṣo arabinrin to wa ninu itan taa mu tọ yin wa yi kunlẹ ṣe abiyamọ ni igba mẹrinlelogun ṣugbọn meji pere lo ye ninu awọn ọmọ yi. Imtiaz Fazil lorukọ rẹ o si bẹrẹ si ni loyun ni dun 1999. Nigba ti yoo fi pe ọdun mẹtalelogun to bẹrẹ owo ọmọ bibi,oyun bajẹ mọ lara ni igba mẹtadinlogun ti marun un ninu awọn ọmọ yi ko si pe ọdun kan laye nitori ipenija ilera ti wọn ni. Arabinrin ẹni ọdun mọkandinlaadọta yi ba BBC sọrọ to si ni o nira lati sọ nkan ti oju oun ri. O ni niṣe loun pinu pe oun yoo sọ iriri oun nitori iru nkan bayi ṣoro sọ lagbegbe ibi to ti wa iyẹn ilẹ Aṣia.


Nigba ti yoo fi pe ọdun mẹtalelogun to bẹrẹ owo ọmọ bibi,oyun bajẹ mọ lara ni igba mẹtadinlogun ti marun un ninu awọn ọmọ yi ko si pe ọdun kan laye nitori ipenija ilera ti wọn ni. Arabinrin ẹni ọdun mọkandinlaadọta yi ba BBC sọrọ to si ni o nira lati sọ nkan ti oju oun ri. O ni niṣe loun pinu pe oun yoo sọ iriri oun nitori iru nkan bayi ṣoro sọ lagbegbe ibi to ti wa iyẹn ilẹ Aṣia. Imtiaz Fazil sọ fun BBC ẹka to wa ni North West ilẹ Gẹẹsi pe  niṣe lawọn mọlẹbi oun kii fẹ sọrọ nipa iriri yi nitori wọn maa n bẹru pe yoo mu ibanu wa toun ba sọ nipa rẹ. ''Ibanujẹ yi pọ nitori naa ni wọn kii fẹ mẹnu ba ọrọ mi'' ''Wọn kan maa n de ọrọ naa mọra lai sọ fun ẹnikankan'' O ni pẹlu iri adanu ti oju oun ri, ko si ẹni to maa n beere pe bawo loun ṣe wa tabi ki wọn tiẹ ṣe aajo rẹ botile wu ko kere mọ. ''Ko si ọjọ kan to re kọja ti mi o ki n ṣe iranti awọn ọmọ mi'' Sarina Kaur Dosanjh ati ọkọ rẹ Vik ni iranti mimu opin ba ki obi maa dakẹ mọnu lori ọmọ ti wọn ba padanu .


Imtiaz Fazil sọ fun BBC ẹka to wa ni North West ilẹ Gẹẹsi pe  niṣe lawọn mọlẹbi oun kii fẹ sọrọ nipa iriri yi nitori wọn maa n bẹru pe yoo mu ibanu wa toun ba sọ nipa rẹ. ''Ibanujẹ yi pọ nitori naa ni wọn kii fẹ mẹnu ba ọrọ mi'' ''Wọn kan maa n de ọrọ naa mọra lai sọ fun ẹnikankan'' O ni pẹlu iri adanu ti oju oun ri, ko si ẹni to maa n beere pe bawo loun ṣe wa tabi ki wọn tiẹ ṣe aajo rẹ botile wu ko kere mọ. ''Ko si ọjọ kan to re kọja ti mi o ki n ṣe iranti awọn ọmọ mi'' Sarina Kaur Dosanjh ati ọkọ rẹ Vik ni iranti mimu opin ba ki obi maa dakẹ mọnu lori ọmọ ti wọn ba padanu . Awọn mejeeji ti wọn jẹ ẹni ọdun mọkandinlọgbọn lati Walsall ni agbegbe West Midlannds ti ṣe idasilẹ ajọ ẹlẹyinju aanu kan Himmat Collective ti yoo maa faaye sisọ tọkan wọn silẹ fawọn tọkọtaya ilẹ Asia to ba padanu ọmọ wọn. Tọkọtaya yi ti padanu ọmọ meji ti wọn ku ki wọn to bi wọn saye. Wọn ni ẹdun ọkan yi jẹ nkan to ṣoro fawọn eeyan lati sọ nipa rẹ.


Awọn mejeeji ti wọn jẹ ẹni ọdun mọkandinlọgbọn lati Walsall ni agbegbe West Midlannds ti ṣe idasilẹ ajọ ẹlẹyinju aanu kan Himmat Collective ti yoo maa faaye sisọ tọkan wọn silẹ fawọn tọkọtaya ilẹ Asia to ba padanu ọmọ wọn. Tọkọtaya yi ti padanu ọmọ meji ti wọn ku ki wọn to bi wọn saye. Wọn ni ẹdun ọkan yi jẹ nkan to ṣoro fawọn eeyan lati sọ nipa rẹ. ''Ọpọ lo maa n fọwọ rọ iṣẹlẹ yi danu ṣẹgbẹ'' Wọn fi kun ọpọ lo maa n yago fawọn ti ọmọ wọn ba ku lai to ibi ni paapa awọn ti wọn ba n gbiyanju lati loyun ki wọn si bimọ ti wọn naa. ''Wọn maa foju wo wa bi igba pe aisan to n ran eeyan ka si ẹlomiran ni nkan to ṣẹlẹ yi.'' Arabinrin Sarina ni ''Ọkan lara awọn idẹyẹsi taa gbọdọ ri pe a fopin si ree.''


''Ọpọ lo maa n fọwọ rọ iṣẹlẹ yi danu ṣẹgbẹ'' Wọn fi kun ọpọ lo maa n yago fawọn ti ọmọ wọn ba ku lai to ibi ni paapa awọn ti wọn ba n gbiyanju lati loyun ki wọn si bimọ ti wọn naa. ''Wọn maa foju wo wa bi igba pe aisan to n ran eeyan ka si ẹlomiran ni nkan to ṣẹlẹ yi.'' Arabinrin Sarina ni ''Ọkan lara awọn idẹyẹsi taa gbọdọ ri pe a fopin si ree.''


Ondo resident doctors strike: Àwọn Dókìtà bẹ̀rẹ̀ ìyanṣẹ́lódì ní FMC Owo, Ondo

Àwọn Dókìtà bẹ̀rẹ̀ ìyanṣẹ́lódì ní FMC Owo, Ondo Itọju awọn alaisan lo ti mẹhẹ nile iwosan ijọba apapọ Federal Medical Center nilu Owo latari iyanṣẹlodi awọn dokita to n gbe nile iwosan taa mọ si Resident Doctors lati ọjọ Eti to kọja. Awọn dokita yi ti wọn pọ niye ju awọn dokita agba lọ nile iwosan naa ni wọn n woṣẹ niran nitori awọn ipenija ti wọn n doju kọ ti wọn ni ijọba ko bikita nipa rẹ. Ohun ti awọn dokita yi n beere fun ni aaye iṣẹ to yaayi ati gbigba dokita sii bi pupọ ninu wọn ṣe lọ gba iṣẹ loke okun leyi to mu ki iṣẹ pọju fun awọn diẹ to ku. Iyanṣẹlodi yi lo ti mu ki ọpọ mọlẹbi o ko awọn eyan wọn kuro nile iwosan naa ni bi ko ṣe si itọju to peye fun wọn. Ẹwẹ, awọn akọṣẹmọṣẹ lẹka eto ilera to ku bii nọọsi, awọn apoogun (pharmacist), awọn dokita agba (consultants) atawọn oṣiṣẹ ilera to ku ni wọn gbiyanju lati ri pe iṣẹ ko dawọ duro amọ ẹko ko ṣ'oju mimu fun ọpọ ninu awọn alaisan nile iwosan bi ko ṣe si dokita ti yoo maa ṣe ayẹwo to yẹ fun wọn.


'Ìṣẹ̀lẹ̀ tó ṣẹlẹ̀ sí ọmọ mi ló wú mi lórí láti bẹ̀rẹ̀ ṣíṣe àgbélẹ̀rọ ẹsẹ̀ àti ọwọ́ fún àwọn ọmọ tí kò le rìn'

“Nigba ti a bii, ko ni egungun lẹsẹ eyi si jẹ ipenija nla fun emi ati ọkọ mi' Crystal Chigbu lo ṣalaye yii lori ọrọ ọmọ rẹ ti wọn bi laisi egungun ẹsẹ. “Nigba ti wọn sọ fun mi pe wọn maa ge ẹsẹ ọmọ mi ni, mo kọkọ sare jade, mo sa lọ patapata. Beulah ni akọbi ọmọ mi. Mi o gbọ iru nnkan bayii ri. Ko si ninu iran mi." Crystal joko sọrọ pẹlu BBC Pidgin lori bi igbe aye ẹbi oun ati ẹbi rẹ ṣe yipadayipada nipasẹ iriri rẹ ati ti ọmọ rẹ ti wọn pada ge lẹsẹ ti ko wa lee rin mọ.


Mi o gbọ iru nnkan bayii ri. Ko si ninu iran mi." Crystal joko sọrọ pẹlu BBC Pidgin lori bi igbe aye ẹbi oun ati ẹbi rẹ ṣe yipadayipada nipasẹ iriri rẹ ati ti ọmọ rẹ ti wọn pada ge lẹsẹ ti ko wa lee rin mọ. “Ṣaaju akoko yii, mi o tii ri eeyan ti wọn bi pẹlu nnkan bayii ri laye mi tabi ti wọn ge lẹsẹ. Mo maa n ri awọn to ni ọwọ kan tabi ẹsẹ kan loju popo ṣugbọn nko tilẹ roo ripe o lee wa pada kan emi naa. O fi mi logbologbo.


“Ṣaaju akoko yii, mi o tii ri eeyan ti wọn bi pẹlu nnkan bayii ri laye mi tabi ti wọn ge lẹsẹ. Mo maa n ri awọn to ni ọwọ kan tabi ẹsẹ kan loju popo ṣugbọn nko tilẹ roo ripe o lee wa pada kan emi naa. O fi mi logbologbo. Mo bi Ọlọrun leere ẹṣẹ mi.” Ni awujọ to jẹ pe awọn eeyan ti maa n da si ọrọ ti ko ye wọn pẹlu idẹyẹsi awọn akanda lọpọlọpọ, Crystal sọrọ lori ipenija to koju lori ọrọ ọmọ rẹ. O sọ pe nigba ti wọn ge ẹsẹ ọmọ oun obinrin, ọpọ eeyan lo n sọ ọ kaakiri pe eṣẹ awọn lo pọ si Ọlọrun lo fimu ki Ọlọrun gbe iru ipenija bẹẹ ko wọn loju. “Ki wọn to fun ọmọ mi ni agbelẹrọ ẹsẹ eyi to fi n rin kaakiri bayii ti awọn kan si maa n beere idi ti awọn ṣi fi maa n gbe ọmọ to ti dagba bayii kiri.


Mo bi Ọlọrun leere ẹṣẹ mi.” Ni awujọ to jẹ pe awọn eeyan ti maa n da si ọrọ ti ko ye wọn pẹlu idẹyẹsi awọn akanda lọpọlọpọ, Crystal sọrọ lori ipenija to koju lori ọrọ ọmọ rẹ. O sọ pe nigba ti wọn ge ẹsẹ ọmọ oun obinrin, ọpọ eeyan lo n sọ ọ kaakiri pe eṣẹ awọn lo pọ si Ọlọrun lo fimu ki Ọlọrun gbe iru ipenija bẹẹ ko wọn loju. “Ki wọn to fun ọmọ mi ni agbelẹrọ ẹsẹ eyi to fi n rin kaakiri bayii ti awọn kan si maa n beere idi ti awọn ṣi fi maa n gbe ọmọ to ti dagba bayii kiri. Wọn ni a kan fẹ ba a jẹ ni. Ọpọ igba ni mi o si ki n mọ esi ti maa fun wọn.” Crystal sọ pe lọjọ akọkọ ti oun ri ọmọ oun to duro funra rẹ lẹyin ti wọn fi agbelẹrọ ẹsẹ si ẹsẹ rẹ, omije bọ loju oun. “O wọ aṣọ ileẹkọ rẹ, o duro pẹlu ẹsẹ ti wọn ṣefun un naa , ni mo ba bẹrẹ si nii sunkun ti mo si tun n rẹrin papọ lẹsẹ kan naa nitori pe inira leyi jẹ fun oun ati ọkọ oun.


Wọn ni a kan fẹ ba a jẹ ni. Ọpọ igba ni mi o si ki n mọ esi ti maa fun wọn.” Crystal sọ pe lọjọ akọkọ ti oun ri ọmọ oun to duro funra rẹ lẹyin ti wọn fi agbelẹrọ ẹsẹ si ẹsẹ rẹ, omije bọ loju oun. “O wọ aṣọ ileẹkọ rẹ, o duro pẹlu ẹsẹ ti wọn ṣefun un naa , ni mo ba bẹrẹ si nii sunkun ti mo si tun n rẹrin papọ lẹsẹ kan naa nitori pe inira leyi jẹ fun oun ati ọkọ oun. Eyi ni Crystal so eyi gan lo wu oun lori lati ṣe iranwọ fun awon omode to wa ni ipo kan naa ṣugbọn ti awọn naa nkoju ohun ti oun pẹlu koju Ajọ iranwọ kan to n pese aloku agbelẹrọ ẹsẹ at’awọn ohun irinna mirqn fawọn ọmọde ti ọjọ ori wọn ko ju odun mejidinlogun lọ ni Crystal Chigbu gbe kalẹ bayii. Ọmọ rẹ obinrin ti won bi laini egungun ẹsẹ lo bi agbekalẹ ajọ iranwọ yii. “A rii pe awọn ọmọ kan naa wa ti wọn bi wọn bee naa tabi ti wọn ni ijamba to ge ẹsẹ wọn tabi ọwọ wọn.


Eyi ni Crystal so eyi gan lo wu oun lori lati ṣe iranwọ fun awon omode to wa ni ipo kan naa ṣugbọn ti awọn naa nkoju ohun ti oun pẹlu koju Ajọ iranwọ kan to n pese aloku agbelẹrọ ẹsẹ at’awọn ohun irinna mirqn fawọn ọmọde ti ọjọ ori wọn ko ju odun mejidinlogun lọ ni Crystal Chigbu gbe kalẹ bayii. Ọmọ rẹ obinrin ti won bi laini egungun ẹsẹ lo bi agbekalẹ ajọ iranwọ yii. “A rii pe awọn ọmọ kan naa wa ti wọn bi wọn bee naa tabi ti wọn ni ijamba to ge ẹsẹ wọn tabi ọwọ wọn. Mo bẹrẹ si nii ba awọn obi wọn sọrọ lati mọ ọna ati mu aye dẹrun fun wọn.”  Crystal ni oun pinnu lati fi iṣẹ oojọ oun silẹ lati gbaju mọ riran awọn ọmọ ti wọn ge ọwọ tabi ẹsẹ wọn lọwọ nitoripe o n mu inu oun dun. “ Inu mi maa n dun lati ri pe awọn ọmọde miran ti n ni ẹsẹ lati fi rin. Ona ti a n gba ṣe agbelẹrọ ẹsẹ naa da lori rironu lori ohun ti yoo ṣe ọmọde ti a fẹ lo o fun lanfani.”  O ni awọn ni awọn akọṣẹmọṣẹ to mọ nipa rẹ lati rii daju pe awọn agbelẹrọ ẹsẹ ti wọn ba ṣe naa yoo duro deede fun awọn ọmọ to fẹ lo o.


Mo bẹrẹ si nii ba awọn obi wọn sọrọ lati mọ ọna ati mu aye dẹrun fun wọn.”  Crystal ni oun pinnu lati fi iṣẹ oojọ oun silẹ lati gbaju mọ riran awọn ọmọ ti wọn ge ọwọ tabi ẹsẹ wọn lọwọ nitoripe o n mu inu oun dun. “ Inu mi maa n dun lati ri pe awọn ọmọde miran ti n ni ẹsẹ lati fi rin. Ona ti a n gba ṣe agbelẹrọ ẹsẹ naa da lori rironu lori ohun ti yoo ṣe ọmọde ti a fẹ lo o fun lanfani.”  O ni awọn ni awọn akọṣẹmọṣẹ to mọ nipa rẹ lati rii daju pe awọn agbelẹrọ ẹsẹ ti wọn ba ṣe naa yoo duro deede fun awọn ọmọ to fẹ lo o. “Nigba ti awọn ọmọde naa ba ti ye ẹsẹ naa wo, a o gbiyanju lilo rẹ lati rii daju pe o ṣe rẹgi pẹlu wọn. O le maa jẹ ọwọ tabi ẹsẹ ti wọn ni tẹlẹ, ṣugbọn nigba tí ọmọ naa ba rin, ẹ o mọ boya nnkan kan ku diẹ kaaro lara rẹ.”  O salaye siwaju sii pe awọn ọmọ miran n si lee gba bọọlu, sare tabi ṣe awọn ohun miran pẹlu agbelẹrọ ẹsẹ tiwọn. Crystal Chigbu ṣalaye pe ọmọ to ba n lo agbelẹrọ ẹsẹ tabi ọwọ si le e gbe igbe aye irọrun ti yoo si gbadun aye rẹ gẹgẹ bi iriri toin ṣe lọ.


“Nigba ti awọn ọmọde naa ba ti ye ẹsẹ naa wo, a o gbiyanju lilo rẹ lati rii daju pe o ṣe rẹgi pẹlu wọn. O le maa jẹ ọwọ tabi ẹsẹ ti wọn ni tẹlẹ, ṣugbọn nigba tí ọmọ naa ba rin, ẹ o mọ boya nnkan kan ku diẹ kaaro lara rẹ.”  O salaye siwaju sii pe awọn ọmọ miran n si lee gba bọọlu, sare tabi ṣe awọn ohun miran pẹlu agbelẹrọ ẹsẹ tiwọn. Crystal Chigbu ṣalaye pe ọmọ to ba n lo agbelẹrọ ẹsẹ tabi ọwọ si le e gbe igbe aye irọrun ti yoo si gbadun aye rẹ gẹgẹ bi iriri toin ṣe lọ. O ni ọmọ oun ṣi n luwẹ, gun kẹkẹ at’awọn ere idaraya miran. “A ti ri lara awọn ọmọ ti a ti ṣe iranwọ fun ti wọn ti sọ pe awọn fẹ di dokita, amofin ati bẹẹbẹ lọ lọjọ iwaju lai f’ọkan si pe ipenija wọn lee di ala ọjọ ọla wọn lọwọ. Gẹgẹ bi ọrọ ti Crystal Chigbu sọ fun BBC, o ti le ni ọọdunrun awọn ọmọ to ti ran lọwọ pẹlu agbelẹrọ ẹsẹ tabi ọwọ lati igba ti ajọ iranwọ to gbe kalẹ ti bẹrẹ.


O ni ọmọ oun ṣi n luwẹ, gun kẹkẹ at’awọn ere idaraya miran. “A ti ri lara awọn ọmọ ti a ti ṣe iranwọ fun ti wọn ti sọ pe awọn fẹ di dokita, amofin ati bẹẹbẹ lọ lọjọ iwaju lai f’ọkan si pe ipenija wọn lee di ala ọjọ ọla wọn lọwọ. Gẹgẹ bi ọrọ ti Crystal Chigbu sọ fun BBC, o ti le ni ọọdunrun awọn ọmọ to ti ran lọwọ pẹlu agbelẹrọ ẹsẹ tabi ọwọ lati igba ti ajọ iranwọ to gbe kalẹ ti bẹrẹ. O tun fi kun un pe igba miran wa ti oun maa n fẹ kọkọ ran awọn ọmọ to ti de ọjọ ori ati lọ sile iwe , ati lati wo bi ipenija awọn miran ṣe ta koko si ki oun to lati lee mọ ọmọ ti oun yoo kọkọ ran lọwọ. Fun ọmọde kan lati lee lo agbelẹrọ ọwọ tabi ẹsẹ ri won n pe ni ‘prosthetic’ yoo nii ṣe pẹlu ohun ti wọn fẹ ṣe. Agbelẹrọ ọwọ tabi ẹsẹ yii jẹ arọpo fun awọn ẹya ara wọn kan ti wọn padanu yala nipasẹ ijamba ni tabi gige e kuro  Igbesẹ akọkọ ni fun awọn obi tabi alagbatọ ọmọ bẹẹ lati joko sọrọ pẹlu awọn ri yoo pese agbelẹrọ ẹya ara yii lati lee mọ ohun gan ni pato ti ọmọ wọn fẹ lo o fun lari le mọ eyi to se rẹgi fun un ni lilo.


O tun fi kun un pe igba miran wa ti oun maa n fẹ kọkọ ran awọn ọmọ to ti de ọjọ ori ati lọ sile iwe , ati lati wo bi ipenija awọn miran ṣe ta koko si ki oun to lati lee mọ ọmọ ti oun yoo kọkọ ran lọwọ. Fun ọmọde kan lati lee lo agbelẹrọ ọwọ tabi ẹsẹ ri won n pe ni ‘prosthetic’ yoo nii ṣe pẹlu ohun ti wọn fẹ ṣe. Agbelẹrọ ọwọ tabi ẹsẹ yii jẹ arọpo fun awọn ẹya ara wọn kan ti wọn padanu yala nipasẹ ijamba ni tabi gige e kuro  Igbesẹ akọkọ ni fun awọn obi tabi alagbatọ ọmọ bẹẹ lati joko sọrọ pẹlu awọn ri yoo pese agbelẹrọ ẹya ara yii lati lee mọ ohun gan ni pato ti ọmọ wọn fẹ lo o fun lari le mọ eyi to se rẹgi fun un ni lilo. Fun apẹrẹ: bi ọmọ ba ni ẹsẹ mejje, ohun elo agbelẹrọ ti wọn nilo yoo wa fun ati lee rin. Ohun miran ti wọn tun ni lati kiyesi ni ọjọ ori wọn. Irufẹ awọn ohun elo agbelẹrọ ẹsẹ tabi ọwọ ti wọn nilo tun nii.


Fun apẹrẹ: bi ọmọ ba ni ẹsẹ mejje, ohun elo agbelẹrọ ti wọn nilo yoo wa fun ati lee rin. Ohun miran ti wọn tun ni lati kiyesi ni ọjọ ori wọn. Irufẹ awọn ohun elo agbelẹrọ ẹsẹ tabi ọwọ ti wọn nilo tun nii. Ṣe pẹlu ọjọ ori wọn. Awọn agbelẹrọ ẹsẹ tabi ọwọ maa n ran awọn akanda ọmọ lati tubọ fi irọrun gbe igbe aye wọn amọṣa yoo gba wọn lakoko diẹ lati mọọ lo daadaa. Nitori naa wọn yoo nilo ayẹwo atigbadegba, ati boya atunṣe diẹ lawọn ibi kan tabi omiran lati jẹ ko dun un lo, ko si tun wulo fun wọn daadaa.


Ṣe pẹlu ọjọ ori wọn. Awọn agbelẹrọ ẹsẹ tabi ọwọ maa n ran awọn akanda ọmọ lati tubọ fi irọrun gbe igbe aye wọn amọṣa yoo gba wọn lakoko diẹ lati mọọ lo daadaa. Nitori naa wọn yoo nilo ayẹwo atigbadegba, ati boya atunṣe diẹ lawọn ibi kan tabi omiran lati jẹ ko dun un lo, ko si tun wulo fun wọn daadaa.


Ìjàmbá ọkọ̀ mú ẹ̀mí èèyàn mẹ́fà lọ l’Ondo, mẹ́rin dèrò ilé ìwòsàn

Ọjọ buruku eṣu gbomimu ni nilu Ajuẹ ni popona ilu Ondo si Ore nipinlẹ Ondo. Eyii ko ṣẹyin bi eeyan mẹfa ṣe padanu ẹmi wọn ninu ijamba ọkọ kan to waye nibẹ. Awọn ti iṣẹlẹ laabi naa ṣoju ṣalaye pe ọkọ ajagbe kan to ni nọmba MUS 321 YF lo padanu ijanu ọkọ rẹ, leyi to mu ko ya bara lọ kọlu ọkọ bọọsi kan pẹlu nọmba RGB 487 XA ti awọn mẹwa wa ninu rẹ. Ohun ti a gbọ ni pe ẹmi eeyan mẹfa ninu awọn mẹwaa to wa ninu ọkọ lo bọ lẹsẹkẹsẹ. Awọn mẹrin to ku ninu ọkọ naa awọn ẹṣọ oju popo ri aye doola ẹmi wọn ti wọn si gbe lọ ile iwosan ni kiakia pẹlu iranwọ awọn to wa lagbegbe ọhun. Adari ajọ ẹṣọ oju popo lagbegbe Ore, nipinlẹ Ondo, Babafemi Alonge, to fidi ọrọ naa mulẹ sọ pe aini suuru lo fa ijamba ọkọ naa.


Ohun ti a gbọ ni pe ẹmi eeyan mẹfa ninu awọn mẹwaa to wa ninu ọkọ lo bọ lẹsẹkẹsẹ. Awọn mẹrin to ku ninu ọkọ naa awọn ẹṣọ oju popo ri aye doola ẹmi wọn ti wọn si gbe lọ ile iwosan ni kiakia pẹlu iranwọ awọn to wa lagbegbe ọhun. Adari ajọ ẹṣọ oju popo lagbegbe Ore, nipinlẹ Ondo, Babafemi Alonge, to fidi ọrọ naa mulẹ sọ pe aini suuru lo fa ijamba ọkọ naa. Alonge fi kun pe awọn mẹfa ti wọn dagbere faye ninu ijamba ọkọ ọhun lo ti wa nile igbokupamọsi bayii. Awọn mẹrin ti ori ko yọ ti wa nile iwosan nibi ti wọn ti n gba itọju.


Alonge fi kun pe awọn mẹfa ti wọn dagbere faye ninu ijamba ọkọ ọhun lo ti wa nile igbokupamọsi bayii. Awọn mẹrin ti ori ko yọ ti wa nile iwosan nibi ti wọn ti n gba itọju.


'Oṣù mẹ́ta-mẹ́ta ni mo máa ń ga si'

Ní ọdún 2015 ni Sulemana Abdul Samed ni ṣàdédé ni òun jí tí òun sì ri wí pé ahọ́n òun tóbi púpọ̀ lẹ́nu òun, tí òun kò sì ríbi mí dada mọ́. Sulemana ni ìṣẹ̀lẹ̀ yìí ti yí ìgbé ayé òun padà tí àyípadà ńlá sì dé bá ìṣẹ̀mí òun. Ó ní láti ìgbà náà ni òun ti bẹ̀rẹ̀ sí ní ga tí òun ti ga tó ẹsẹ̀ bàtà mẹ́sàn-án báyìí tí òun kò sì tíì dáwọ́ gíga dúró. "Láàárín oṣù mẹ́ta sí mẹ́rin ni mo máa ń ga si. Tí ènìyàn bá rí mi lónìí tó bá tún ma fi rími lẹ́yìn oṣù mẹ́ta míì, onítọ̀hún á ti ri pé mo tún ti ga si." Sulemana tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ mọ̀ sí Awuche ní gíga òun ti sọ òun di ìlúmọ̀ọ́ká ní ìlú àwọn, Gambana, to wa ní orílẹ̀ èdè Ghana.


'Oṣù mẹ́ta-mẹ́ta ni mo máa ń ga si'

"Láàárín oṣù mẹ́ta sí mẹ́rin ni mo máa ń ga si. Tí ènìyàn bá rí mi lónìí tó bá tún ma fi rími lẹ́yìn oṣù mẹ́ta míì, onítọ̀hún á ti ri pé mo tún ti ga si." Sulemana tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ mọ̀ sí Awuche ní gíga òun ti sọ òun di ìlúmọ̀ọ́ká ní ìlú àwọn, Gambana, to wa ní orílẹ̀ èdè Ghana. Ó fi kun pé gbogbo àwọn ènìyàn tó bá rí òun ni wọ́n máa ń ṣe kàyéfì nítorí bí òun ṣe ga tó. Bákan náà ló ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn ni wọ́n máa ń fẹ́ bá òun ya àwòrán tí wọ́n bá ti rí òun O ni "Nígbà kan rí ni Ọlọ́pàá kan dámi dúró láti bá mi yàwòrán nítorí ó ní òun kò rí ẹni tó ga bíi tèmi rí." "Tí mo bá lọ sí ibi ayẹyẹ ni àwọn ènìyàn máa ń wá láti bámi yà àwòrán, inú mi sì máa ń dùn tí àwọn ènìyàn bá ń wá láti ṣe èyí."


'Oṣù mẹ́ta-mẹ́ta ni mo máa ń ga si'

Ó fi kun pé gbogbo àwọn ènìyàn tó bá rí òun ni wọ́n máa ń ṣe kàyéfì nítorí bí òun ṣe ga tó. Bákan náà ló ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn ni wọ́n máa ń fẹ́ bá òun ya àwòrán tí wọ́n bá ti rí òun O ni "Nígbà kan rí ni Ọlọ́pàá kan dámi dúró láti bá mi yàwòrán nítorí ó ní òun kò rí ẹni tó ga bíi tèmi rí." "Tí mo bá lọ sí ibi ayẹyẹ ni àwọn ènìyàn máa ń wá láti bámi yà àwòrán, inú mi sì máa ń dùn tí àwọn ènìyàn bá ń wá láti ṣe èyí." Awuche ní gíga tí òun ń ga ní ojoojúmọ́ kìí se lásán nítorí àwọn dókítà àìsàn kan tí àwọn òyìnbó ń pè ní gigatism ló ń bá òun fínra. Ó ní àìsàn yìí ló ma ń mú ènìyàn ga ju bó ṣe yẹ lọ. Sulemana ṣàlàyé pé àwọn dókítà ní àìsàn náà máa ń fa kí egungun ènìyàn máa gùn ju ti ẹgbẹ́ lọ àti pé inú ọpọlọ ni àwọn ti lè ṣe iṣẹ́ abẹ fún òun láti tọ́jú àìsàn náà.


'Oṣù mẹ́ta-mẹ́ta ni mo máa ń ga si'

Awuche ní gíga tí òun ń ga ní ojoojúmọ́ kìí se lásán nítorí àwọn dókítà àìsàn kan tí àwọn òyìnbó ń pè ní gigatism ló ń bá òun fínra. Ó ní àìsàn yìí ló ma ń mú ènìyàn ga ju bó ṣe yẹ lọ. Sulemana ṣàlàyé pé àwọn dókítà ní àìsàn náà máa ń fa kí egungun ènìyàn máa gùn ju ti ẹgbẹ́ lọ àti pé inú ọpọlọ ni àwọn ti lè ṣe iṣẹ́ abẹ fún òun láti tọ́jú àìsàn náà. Ó tẹ̀síwájú pé àwọn dókítà sọ fún òun pé tí àwọn bá ti yọ òun tó wà ní orí òun náà ni nǹkan tó ṣokùnfà bí òun ṣe ń ga yóò dáwọ́ dúró. "Tí wọn kò bá yọ nǹkan náà, àwọn dókítà ní mo ṣì ma ma ga si tó sì ń ṣe àkóbá fún ìlera mi". Pẹ̀lú àìsàn tó ń bá Awuche fínra yìí, ó ní òun ni èròńgbà láti fẹ́ ìyàwó kí òun sì bímọ nítorí òun fẹ́ mọ bí àwọn ọmọ òun yóò ṣe rí.


'Oṣù mẹ́ta-mẹ́ta ni mo máa ń ga si'

Ó tẹ̀síwájú pé àwọn dókítà sọ fún òun pé tí àwọn bá ti yọ òun tó wà ní orí òun náà ni nǹkan tó ṣokùnfà bí òun ṣe ń ga yóò dáwọ́ dúró. "Tí wọn kò bá yọ nǹkan náà, àwọn dókítà ní mo ṣì ma ma ga si tó sì ń ṣe àkóbá fún ìlera mi". Pẹ̀lú àìsàn tó ń bá Awuche fínra yìí, ó ní òun ni èròńgbà láti fẹ́ ìyàwó kí òun sì bímọ nítorí òun fẹ́ mọ bí àwọn ọmọ òun yóò ṣe rí. Ó ní nǹkan tó ń ṣe òun yìí kìí bá òun ní ọkàn jẹ́ nítorí òun ní ìgbàgbọ́ pé àmúwá Ọlọ́run ni. Bákan náà ló sọ fún BBC pé nígbà tí òun ṣe àyẹ̀wò bí òun ṣe ga tó kẹ́yìn, òun ga tó 9.6ft bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé BBC kò le fìdí èyí múlẹ̀.


'Oṣù mẹ́ta-mẹ́ta ni mo máa ń ga si'

Ó ní nǹkan tó ń ṣe òun yìí kìí bá òun ní ọkàn jẹ́ nítorí òun ní ìgbàgbọ́ pé àmúwá Ọlọ́run ni. Bákan náà ló sọ fún BBC pé nígbà tí òun ṣe àyẹ̀wò bí òun ṣe ga tó kẹ́yìn, òun ga tó 9.6ft bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé BBC kò le fìdí èyí múlẹ̀.


Vitamin D and your body: Èròjà Fáítámì D ṣe pàtàkì fún ara nípa dídáàbò bo àgọ́ ara

Báwo ni èròjà Fáítámì D ṣe ń dáàbò bo àgọ́ arawa? Agọ ara eniyan ni orisirisi eroja to fi n ṣe ẹṣọ. Lara awọn eroja yiini eroja faitami (Vitamins) D wa. Ki ni a n pe ni faitami (Vitamin) D gan? Eroja faitami (Vitamin) D jẹ ọkan gbogi lara awon eroja aṣaralore ti agọ ara nilo lati ṣiṣẹ emi daradara. Gẹgẹ bi orukọ, o yatọ si faitamin (vitami) A tabi awọn akẹgbẹ rẹ nitoripe oun gan an lo ma n ran aralọeọ lati peelo awọn eroja ti a mọ si 'homones' lara eniyan.


Ki ni a n pe ni faitami (Vitamin) D gan? Eroja faitami (Vitamin) D jẹ ọkan gbogi lara awon eroja aṣaralore ti agọ ara nilo lati ṣiṣẹ emi daradara. Gẹgẹ bi orukọ, o yatọ si faitamin (vitami) A tabi awọn akẹgbẹ rẹ nitoripe oun gan an lo ma n ran aralọeọ lati peelo awọn eroja ti a mọ si 'homones' lara eniyan. Nibo ni ati lee ri eroja faitami (Vitamin) D yii gba? Oniwadi ijinlẹ kan, Chris Ohakpolamugwo ṣalaye pe awọn eeyan kan a maa woye pe  oorun ni i funni ni eroja vitamin D ṣugbọn rara o ko ri bẹẹ. O ni ooru to ba n ti ara nnkan gbogbo to ba n mu ooru ina jade lo lee fun eeyan ni eroja naa Onimọ ijinlẹ naa tun salaye siwaju si i pe "ohun to daju ni pe oorun kii fun eniyan ni eeoja vitamin yii.


Nibo ni ati lee ri eroja faitami (Vitamin) D yii gba? Oniwadi ijinlẹ kan, Chris Ohakpolamugwo ṣalaye pe awọn eeyan kan a maa woye pe  oorun ni i funni ni eroja vitamin D ṣugbọn rara o ko ri bẹẹ. O ni ooru to ba n ti ara nnkan gbogbo to ba n mu ooru ina jade lo lee fun eeyan ni eroja naa Onimọ ijinlẹ naa tun salaye siwaju si i pe "ohun to daju ni pe oorun kii fun eniyan ni eeoja vitamin yii. O ni ọna kan pataki lati rii vitamin yii ni nipa sisun daadaa, paapaajulọ ni owurọ. Ona miran tun ni jijẹ awọn ounjẹ toṣe ara loore, ni pataki julọ awọn ounjẹ to ni"calcium' ninu. Fun Apẹẹrẹ: *Ẹja to ni ọra lara bii ẹja salumọni, alaran ati Kote *Ẹdọ ẹran *Ora cheese *Ero *Wara miliki.


O ni ọna kan pataki lati rii vitamin yii ni nipa sisun daadaa, paapaajulọ ni owurọ. Ona miran tun ni jijẹ awọn ounjẹ toṣe ara loore, ni pataki julọ awọn ounjẹ to ni"calcium' ninu. Fun Apẹẹrẹ: *Ẹja to ni ọra lara bii ẹja salumọni, alaran ati Kote *Ẹdọ ẹran *Ora cheese *Ero *Wara miliki. Anfani eroja Vitamins D fun agọ ara: Ipa pataki ni eroja Vitamin D n ko ni agọ ara; ninu eyi ti a ti ri mimu ki egungun ati eyin ẹnu o gbopọn sii, didaabo bo ara lọwọ awọn kokoro arun at'awọn ohun miran to lewu fun ara. O maa n ran ara lọwọ fun ipese egungun ati eyin ẹnu to ji pepe. Eroja Vitamin D lo n ṣe akoso kaliṣiọmu (Calcium) ati fosiforọọsi (phosphorus) ninu ẹjẹ.


Anfani eroja Vitamins D fun agọ ara: Ipa pataki ni eroja Vitamin D n ko ni agọ ara; ninu eyi ti a ti ri mimu ki egungun ati eyin ẹnu o gbopọn sii, didaabo bo ara lọwọ awọn kokoro arun at'awọn ohun miran to lewu fun ara. O maa n ran ara lọwọ fun ipese egungun ati eyin ẹnu to ji pepe. Eroja Vitamin D lo n ṣe akoso kaliṣiọmu (Calcium) ati fosiforọọsi (phosphorus) ninu ẹjẹ. Eleyi to n fun egungun ati eyin ẹnu ni agbara. O n dena aisan Kokoro arun oriṣiriṣi. Apẹẹrẹ ni korona fairọọsi (Coronavirus) jẹ.


Eleyi to n fun egungun ati eyin ẹnu ni agbara. O n dena aisan Kokoro arun oriṣiriṣi. Apẹẹrẹ ni korona fairọọsi (Coronavirus) jẹ. Iwadii kan to waye lọdun meji sẹyin (2018) fidi rẹ mulẹ pe Vitamin D n ṣe iranwọ fun ara lati gbogun ti awọn aisan bi otutu ofinkin (influenza). Iwadii miran to tun waye laipẹ yii tun fidirẹ mulẹ pe ọpọ aisan to so rọ mọ ajakalẹ arun koronafairọọsi (Coronavirus) lo waye tori aisi alekun eroja vitamin D to kun iwọn lara. Eyi fihan pe lona kan, Vitamin D a maa se iranwọ fun agọ ara lati gbogun ti ajakalẹ arun naa atawon arun miran to rọ mọ eemi ẹda.


Iwadii kan to waye lọdun meji sẹyin (2018) fidi rẹ mulẹ pe Vitamin D n ṣe iranwọ fun ara lati gbogun ti awọn aisan bi otutu ofinkin (influenza). Iwadii miran to tun waye laipẹ yii tun fidirẹ mulẹ pe ọpọ aisan to so rọ mọ ajakalẹ arun koronafairọọsi (Coronavirus) lo waye tori aisi alekun eroja vitamin D to kun iwọn lara. Eyi fihan pe lona kan, Vitamin D a maa se iranwọ fun agọ ara lati gbogun ti ajakalẹ arun naa atawon arun miran to rọ mọ eemi ẹda. Iwadii ijinlẹ miran ṣi n lọ labẹnu lati lee mọ bi awọn eroja Vitamins ṣe n gbogun ti arun koronafairọọsi (Coronavirus), ṣugbọn awọn eleto ilera ti gbe imọran kalẹ pe igba otutu ni ki wọn maa lo o Eroja vitamin D a tun maa ran ilera awọn ọmọ ikoko lọwọ nipa mimu ki wọn dagba ni ibamu pẹlu ilana to yẹ gẹgẹ bi ẹka ẹkọ nipa aboyun ati ọmọ wẹwẹ ni fasiti John'sHopkins ṣe sọ, Riro alaboyun lagbara: Abajade iwadii kan lati ọdọ ajọ ilera agbaye, WHO sọ pe o dara ki alaboyun maa ni ẹkunrẹrẹ gbogbo awọn fitamin gbogbo laagọ ara wọn. Wọn ni eyi maa n mu ki ọmọ ti wọn yoo bi otobi ko si lagbara, ati pe o n dena ọmọ bibi laitoṣu. Amoṣa wọn sekilọ pe alaboyun gbọdọ ṣọraṣe to ba n lo ogun eroja fitamin (Vitamin) D. Aisi eroja fitamin (Vitamin)  D ni agọ ara lee fa aisan Iwadi ijinlẹ ti fihan pe ọpọ eeyan to laarin koronafairọọsi (Coronavirus) lara ni odinwọn eeoja faitami (Vitamins) ago ara wọn ko to nnkan.


Iwadii ijinlẹ miran ṣi n lọ labẹnu lati lee mọ bi awọn eroja Vitamins ṣe n gbogun ti arun koronafairọọsi (Coronavirus), ṣugbọn awọn eleto ilera ti gbe imọran kalẹ pe igba otutu ni ki wọn maa lo o Eroja vitamin D a tun maa ran ilera awọn ọmọ ikoko lọwọ nipa mimu ki wọn dagba ni ibamu pẹlu ilana to yẹ gẹgẹ bi ẹka ẹkọ nipa aboyun ati ọmọ wẹwẹ ni fasiti John'sHopkins ṣe sọ, Riro alaboyun lagbara: Abajade iwadii kan lati ọdọ ajọ ilera agbaye, WHO sọ pe o dara ki alaboyun maa ni ẹkunrẹrẹ gbogbo awọn fitamin gbogbo laagọ ara wọn. Wọn ni eyi maa n mu ki ọmọ ti wọn yoo bi otobi ko si lagbara, ati pe o n dena ọmọ bibi laitoṣu. Amoṣa wọn sekilọ pe alaboyun gbọdọ ṣọraṣe to ba n lo ogun eroja fitamin (Vitamin) D. Aisi eroja fitamin (Vitamin)  D ni agọ ara lee fa aisan Iwadi ijinlẹ ti fihan pe ọpọ eeyan to laarin koronafairọọsi (Coronavirus) lara ni odinwọn eeoja faitami (Vitamins) ago ara wọn ko to nnkan. Lootọ ni pe agọ ara a maa seto eroja gaitamin (Vitamin) D funraẹ, ṣugbọn l'ọpọigba, kiito. Lara awọn ohun tosi lee fa eyi ni iwo ni, kikori bọ oorun l'ọpọigba ju bo ṣe yẹ lọ, ati ibi ti ẹni bẹẹ va wa ati bi wọn ṣe tọju ọmọ ikoko bẹ́ẹ Aisi faitamin (Vitamin) D lagọ ara a maa fa aisan *Aisan nigba gbogbo, foniku fọla dide. *Irẹwẹsi, Irora inu eegun ati ẹyin riro "Aitete san oju egbo.


Lootọ ni pe agọ ara a maa seto eroja gaitamin (Vitamin) D funraẹ, ṣugbọn l'ọpọigba, kiito. Lara awọn ohun tosi lee fa eyi ni iwo ni, kikori bọ oorun l'ọpọigba ju bo ṣe yẹ lọ, ati ibi ti ẹni bẹẹ va wa ati bi wọn ṣe tọju ọmọ ikoko bẹ́ẹ Aisi faitamin (Vitamin) D lagọ ara a maa fa aisan *Aisan nigba gbogbo, foniku fọla dide. *Irẹwẹsi, Irora inu eegun ati ẹyin riro "Aitete san oju egbo. *Irun rirejẹ. *Irora inu iṣan. Ṣe awon agba bọ wọn ni ohun gbogbo lo ni iwọntunwọnsi, bẹẹ l'awọnonimọ iṣegun naa n wi pe faitami (Vitamin) D ṣe pataki fun ara, amọṣa apọju rẹ ko sunwọn nitori a maa fa idiwọ fun lilọ bibọ ẹjẹ lologeere.


*Irun rirejẹ. *Irora inu iṣan. Ṣe awon agba bọ wọn ni ohun gbogbo lo ni iwọntunwọnsi, bẹẹ l'awọnonimọ iṣegun naa n wi pe faitami (Vitamin) D ṣe pataki fun ara, amọṣa apọju rẹ ko sunwọn nitori a maa fa idiwọ fun lilọ bibọ ẹjẹ lologeere.


Ìjọba ti ṣọ́ọ̀ṣì tí wọ́n ti n ta 'omi ayẹta ìbọn' fun àwọn olùjọ́sìn ní Kogi

Ijọba ipinlẹ Kogi ti ti ile ijọsin kan pa fun ẹsun pe alufaa ijọ naa n ta omi ayẹta fun awọn ọmọ ijọ. Ọjọ Aje ni wọn gbe ilẹkun ile ijọsin naa, New Jerusalem Deliverance Ministry lẹyin ti Gomina Yahaya Bello paṣẹ rẹ Pasitọ ijọ naa, Peter Adeiza tun ṣi ileewosan lai gba aṣẹ lọwọ ijọba lati ọdun 2008. Igbagbọ wa pe ọpọ eeyan lo ti padanu ẹmi wọn nitori ilana ti wọn n gba ṣe itọju wọn. Awọn ileeṣẹ iroyin abẹle jabọ pe, yatọ si pe wọn n ṣe itọju aisan, ati igbẹbi alaboyun nibẹ, wọn tun n lo ṣọọṣi naa fun itọju aarun ọpọlọ, ti wọn si so ọpọ wọn pẹlu ṣẹkẹṣẹkẹ. Ijọba sọ pe Alufaa Adeiza n lu awọn ọmọ ijọ rẹ ni jibiti nipa ti ta omi kan fun wọn, ‘ti ko ni i jẹ ki ọta ibọn ko ran wọn’. Awọn ọmọ ijọ naa kan sọ fun awọn akọroyin pe lootọ ni baba wọn ninu Oluwa ọhun n fun awọn ni iwosan lori oriṣiriṣi aisan ati aarun.


Awọn ileeṣẹ iroyin abẹle jabọ pe, yatọ si pe wọn n ṣe itọju aisan, ati igbẹbi alaboyun nibẹ, wọn tun n lo ṣọọṣi naa fun itọju aarun ọpọlọ, ti wọn si so ọpọ wọn pẹlu ṣẹkẹṣẹkẹ. Ijọba sọ pe Alufaa Adeiza n lu awọn ọmọ ijọ rẹ ni jibiti nipa ti ta omi kan fun wọn, ‘ti ko ni i jẹ ki ọta ibọn ko ran wọn’. Awọn ọmọ ijọ naa kan sọ fun awọn akọroyin pe lootọ ni baba wọn ninu Oluwa ọhun n fun awọn ni iwosan lori oriṣiriṣi aisan ati aarun. Oludamọran lori aabo fun ijọba ipinlẹ Kogi, Jerry Omodara, sọ pe awọn ọlọpaa ati DSS ti kọkọ mu pasitọ naa nigba kan, lati tọpinpin nkan to n ṣẹlẹ ninu ṣọọṣi naa. Omodara sọ pe awọn ni ẹri to to lati fihan nile ẹjọ pe iṣeṣi pasitọ naa tako ilana ẹsin ati iṣegun oyinbo. O ṣalaye pe laipẹ ni wọn o gbe e lọ sile ẹjọ.


Oludamọran lori aabo fun ijọba ipinlẹ Kogi, Jerry Omodara, sọ pe awọn ọlọpaa ati DSS ti kọkọ mu pasitọ naa nigba kan, lati tọpinpin nkan to n ṣẹlẹ ninu ṣọọṣi naa. Omodara sọ pe awọn ni ẹri to to lati fihan nile ẹjọ pe iṣeṣi pasitọ naa tako ilana ẹsin ati iṣegun oyinbo. O ṣalaye pe laipẹ ni wọn o gbe e lọ sile ẹjọ.


Èèyàn mẹ́jọ farapa nínú ìjàmbá ọkọ̀ l'Ondo

Eeyan bii marundinlogun lori ko yọ ni Oke-Odo, lopopona Owo si Akurẹ ninu iṣẹlẹ ijamba ọkọ to waye nibẹ. Ijamba ọun to waye nigba ti ọkọ akero bọọsi kan pẹlu nọmba KPA 248 XA (Kogi) ati ọkọ Honda kan pẹlu nọmba LND 132 FY Lagos fori sọra wọn lọna naa, leyii to fa sunkẹrẹ-fakẹrẹ ọkọ fun ọpọ igba. Asojukọroyin BBC News Yoruba ti ijamba naa ṣoju rẹ jabọ pe awọn ọmọ ologun lo gbiyanju lati doola ẹmi awọn to farapa ninu iṣẹlẹ naa ki awọn ẹṣọ alaabo oju popo to de. Ohun to ṣẹlẹ si awakọ bọọsi ọun ni ko ye ni ni pato leyii to mu ko lọ kọlu ọkọ Honda lọna tirẹ to si mu ki ọkọ mejeeji bajẹ kọja ala. Bo tilẹ jẹ pe ko si ẹnikẹni ti ẹmi rẹ sọnu ninu ijamba naa, awọn bii mẹjọ lo farapa ti awakọ ọkọ Honda naa ko si le da duro funra rẹ ki wọn to ko wọn lọ ile iwosan.


Ó ṣeéṣe kó jẹ́ ọmọ Yahoo ló lo obìnrin tó ń gbó bí ajá - Ọlọ́pàá

Gbogbo abiyamọ ayé a ò ní dàámú lórí ọmọ. Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Ogun ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ wí pé lóòótọ́ ni ọmọbìnrin kan ní ìlú Abeokuta, olú ìlú ìpínlẹ̀ náà ṣà déédé bọ́ ara rẹ̀ sí ìhòhò tó sì ń gbó bí ajá. Agbẹnusọ iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Ogun, Abimbola Oyeyemi nínú àtẹ̀jáde kan tó fi síta lọ́jọ́ Ẹtì ní àwọn ti wà lórí ọ̀rọ̀ náà. Oyeyemi tó kọ̀ láti fi orúkọ ọmọbìnrin náà léde ní ó ṣeéṣe kó jẹ́ wí pé àwọn ọmọ Yahoo ló lo arábìnrin náà fún ògùn owó gẹ́gẹ́ bí àwọn kan ṣe fẹ̀sùn kàn. Ó ní ó ṣeéṣe kí ọ̀rọ̀ náà ríbẹ̀ ní tòótọ́ àti wí pé bóyá òhun ló fà á tí ọmọbìnrin náà fi ń gbó bí ajá. Ó ṣàlàyé pé nígbà tí iléeṣẹ́ ọlọ́pàá gbọ́ sí ìṣẹ̀lẹ̀ náà, àwọn ti ọmọbìnrin ọ̀hún sínú ọgbà ẹ̀wọ̀n ní àgọ́ ọlọ́pàá Enugada nítorí nígbà tí wọ́n máa fi mu wá, ó ti wà ní ìhòhò ọmọlúàbí, tó sì ń gbó bí ajá.


Oyeyemi tó kọ̀ láti fi orúkọ ọmọbìnrin náà léde ní ó ṣeéṣe kó jẹ́ wí pé àwọn ọmọ Yahoo ló lo arábìnrin náà fún ògùn owó gẹ́gẹ́ bí àwọn kan ṣe fẹ̀sùn kàn. Ó ní ó ṣeéṣe kí ọ̀rọ̀ náà ríbẹ̀ ní tòótọ́ àti wí pé bóyá òhun ló fà á tí ọmọbìnrin náà fi ń gbó bí ajá. Ó ṣàlàyé pé nígbà tí iléeṣẹ́ ọlọ́pàá gbọ́ sí ìṣẹ̀lẹ̀ náà, àwọn ti ọmọbìnrin ọ̀hún sínú ọgbà ẹ̀wọ̀n ní àgọ́ ọlọ́pàá Enugada nítorí nígbà tí wọ́n máa fi mu wá, ó ti wà ní ìhòhò ọmọlúàbí, tó sì ń gbó bí ajá. Ó fi kun pé gbogbo ìṣe rẹ̀ ló yàtọ̀ sí ti ẹni tí orí rẹ̀ pé nítorí kò mọ ohun tó ń ṣe mọ́ tí àwọn sì kàn sí àwọn òbí rẹ̀ ní ẹsẹ̀kẹsẹ̀. Oyeyemi ṣàlàyé wí pé àwọn òbí arábìnrin náà pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ ọlọ́pàá ti gbé ọmọbìnrin náà lọ sí ilé ìwòsàn fún ìtọ́jú tó péye. Ó ní ará ọmọbìnrin náà sì ti ń balẹ́, tó sì ti mọ ohun tó ń ṣe báyìí.


Ó fi kun pé gbogbo ìṣe rẹ̀ ló yàtọ̀ sí ti ẹni tí orí rẹ̀ pé nítorí kò mọ ohun tó ń ṣe mọ́ tí àwọn sì kàn sí àwọn òbí rẹ̀ ní ẹsẹ̀kẹsẹ̀. Oyeyemi ṣàlàyé wí pé àwọn òbí arábìnrin náà pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ ọlọ́pàá ti gbé ọmọbìnrin náà lọ sí ilé ìwòsàn fún ìtọ́jú tó péye. Ó ní ará ọmọbìnrin náà sì ti ń balẹ́, tó sì ti mọ ohun tó ń ṣe báyìí. Bákan náà ló ní ọwọ́ kan ni àwọn ti fi ṣìkún òfin gbé ọmọkùnrin tó jẹ́ afurasí ọmọ Yahoo tí ìgbàgbọ́ wà pé òun ló fẹ́ lo arábìrin náà fi ṣètùtù ọlà. Agbẹnusọ ọlọ́pàá ní àwọn ti ń fi ọ̀rọ̀ wa lẹ́nu wò lọ́wọ́ tí Kọmíṣọ́nà ọlapàá ìpínlẹ̀ Ogun Lanre Bankole sì ti pa àwọn láṣẹ láti gbé ẹjọ́ lọ sí ẹ̀ka tó ń mójútó ìwà ọ̀daràn, CID. Ẹ̀wẹ̀, Oyeyemi kọminú lórí bí àwọn ènìyàn ṣe ń pín fọ́nrán ọmọbìnrin náà tó wà ní ìhòhò tí kò sì mọ  ohun tó ń ṣe mọ́ káàkiri orí ayélujára.


Bákan náà ló ní ọwọ́ kan ni àwọn ti fi ṣìkún òfin gbé ọmọkùnrin tó jẹ́ afurasí ọmọ Yahoo tí ìgbàgbọ́ wà pé òun ló fẹ́ lo arábìrin náà fi ṣètùtù ọlà. Agbẹnusọ ọlọ́pàá ní àwọn ti ń fi ọ̀rọ̀ wa lẹ́nu wò lọ́wọ́ tí Kọmíṣọ́nà ọlapàá ìpínlẹ̀ Ogun Lanre Bankole sì ti pa àwọn láṣẹ láti gbé ẹjọ́ lọ sí ẹ̀ka tó ń mójútó ìwà ọ̀daràn, CID. Ẹ̀wẹ̀, Oyeyemi kọminú lórí bí àwọn ènìyàn ṣe ń pín fọ́nrán ọmọbìnrin náà tó wà ní ìhòhò tí kò sì mọ  ohun tó ń ṣe mọ́ káàkiri orí ayélujára. Ó ní èyí tó tilẹ̀ burú jùlọ ni pé fọ́nrán tí wọ́n ń pín kiri lórí ayélujára ṣàfihàn bí ọmọbìnrin náà ṣe wà ní àhàmọ́ ọlọ́pàá. Ó ní Kọmíṣọ́nà ọlọ́pàá, Lanre Bankole ti wá pàṣẹ wí pé kí àwọn ṣe ìwádìí ẹni tó ya fídíò náà, kí àwọn sì fi ṣìkún òfin mú-un àti gbogbo àwọn tó ń pin fọ́nrán náà lórí ayélujára. Oyeyemi ní irú ìwà tí àwọn ènìyàn yìí wù lòdì sí ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn tó sì túnbọ̀ le ṣe àkóbá fún ọmọbìnrin náà ní ọjọ́ iwájú.


Ó ní èyí tó tilẹ̀ burú jùlọ ni pé fọ́nrán tí wọ́n ń pín kiri lórí ayélujára ṣàfihàn bí ọmọbìnrin náà ṣe wà ní àhàmọ́ ọlọ́pàá. Ó ní Kọmíṣọ́nà ọlọ́pàá, Lanre Bankole ti wá pàṣẹ wí pé kí àwọn ṣe ìwádìí ẹni tó ya fídíò náà, kí àwọn sì fi ṣìkún òfin mú-un àti gbogbo àwọn tó ń pin fọ́nrán náà lórí ayélujára. Oyeyemi ní irú ìwà tí àwọn ènìyàn yìí wù lòdì sí ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn tó sì túnbọ̀ le ṣe àkóbá fún ọmọbìnrin náà ní ọjọ́ iwájú. Ó ní gbogbo àwọn tó bá lọ́wọ́ nínú pínpín fídíò náà lórí ayélujára ni yóò fojú winá òfin. Ipinlẹ Eko ti ṣagbekalẹ ilana kan ti yoo faaye gba oyun ṣiṣẹ lọna ti ko lewu. Ileeṣẹ ilera Eko sọ pe awọn gbe ilana yi kalẹ lati tọ awọn to n pese iṣẹ ilera bi wn yoo ṣe seto oyun ṣiṣẹ labẹ ofin ipinlẹ naa.


Ó ní gbogbo àwọn tó bá lọ́wọ́ nínú pínpín fídíò náà lórí ayélujára ni yóò fojú winá òfin. Ipinlẹ Eko ti ṣagbekalẹ ilana kan ti yoo faaye gba oyun ṣiṣẹ lọna ti ko lewu. Ileeṣẹ ilera Eko sọ pe awọn gbe ilana yi kalẹ lati tọ awọn to n pese iṣẹ ilera bi wn yoo ṣe seto oyun ṣiṣẹ labẹ ofin ipinlẹ naa. Wọn ni ilana oniwe oju ewe ogoji yi yoo mu adinku ba bawọn eeyan ṣe n padanu ẹmi wọn nipasẹ ṣiṣẹ oyun lọna ti ko tọ. “A fẹ ri wi pe eto oyun ṣiṣẹ wa larọwọto awọn araalu a si fẹ fun awọn obinrin to loyun nipa ifipabanilopọ tabi ti mọlẹbi fun loyun lanfaani lati ṣe iru oyun bẹẹ'' Ohun ti akọwe agba ileeṣẹ eto ilera ipionlẹ Eko Dr. Olusegun Ogboye sọ ree. O ni “Iwe ti a gbe jade yi ni iroyin nipa bi awọn oṣiṣẹ ilera to kọsẹmọṣẹ ṣe le ṣeto oyun ṣiṣẹ eleyi ti ko ni mu ewu lọwọ'' Dokita Ogboye fi kun un pe bi ko ṣe si ilana ẹkunrẹrẹ bi eeyan ṣe le yọ oyun ni ipinlẹ naa, awọn ko le fun awọn eeyan ni itọju ẹkunrẹrẹ eyi ti yoo dena iku aboyun.


Wọn ni ilana oniwe oju ewe ogoji yi yoo mu adinku ba bawọn eeyan ṣe n padanu ẹmi wọn nipasẹ ṣiṣẹ oyun lọna ti ko tọ. “A fẹ ri wi pe eto oyun ṣiṣẹ wa larọwọto awọn araalu a si fẹ fun awọn obinrin to loyun nipa ifipabanilopọ tabi ti mọlẹbi fun loyun lanfaani lati ṣe iru oyun bẹẹ'' Ohun ti akọwe agba ileeṣẹ eto ilera ipionlẹ Eko Dr. Olusegun Ogboye sọ ree. O ni “Iwe ti a gbe jade yi ni iroyin nipa bi awọn oṣiṣẹ ilera to kọsẹmọṣẹ ṣe le ṣeto oyun ṣiṣẹ eleyi ti ko ni mu ewu lọwọ'' Dokita Ogboye fi kun un pe bi ko ṣe si ilana ẹkunrẹrẹ bi eeyan ṣe le yọ oyun ni ipinlẹ naa, awọn ko le fun awọn eeyan ni itọju ẹkunrẹrẹ eyi ti yoo dena iku aboyun. Labẹ ofin, ipinlẹ Eko ni igbalaaye fun obinrin lati ṣe oyun eleyi ti yoo mu alaafia ba alaboyun naa. Lọdun 2011 ni ile aṣofin ipinlẹ naa ṣe agbega ofin iwa ọdaran lati le faaye gba oyun ṣiṣẹ ti yoo doola ẹmi obinrin to loyun naa. Nitori pe wọn fẹ ki idaabo bo deba  ilera awọn obinrin, o di dandan lati gbe eto ipese itọju eleyi to wa ni ibamu pẹlu ofin ipinlẹ naa.


Labẹ ofin, ipinlẹ Eko ni igbalaaye fun obinrin lati ṣe oyun eleyi ti yoo mu alaafia ba alaboyun naa. Lọdun 2011 ni ile aṣofin ipinlẹ naa ṣe agbega ofin iwa ọdaran lati le faaye gba oyun ṣiṣẹ ti yoo doola ẹmi obinrin to loyun naa. Nitori pe wọn fẹ ki idaabo bo deba  ilera awọn obinrin, o di dandan lati gbe eto ipese itọju eleyi to wa ni ibamu pẹlu ofin ipinlẹ naa. Ipinlẹ Eko ko ni awọn eto itọju yi ṣaaju tori naa ni wn fi gbe ilana tuntun yi jade. Iwe ilana tuntun yi ṣalaye lori iru oyun ṣiṣẹ ti ofin faaye gba nipinlẹ Eko. Nitori pe o wa ni ibamu pẹlu ofin, ilana yi ṣalaye awọn eto itọju to bojumu fun iru ẹni ti wn ba ṣe iṣẹ oyun ṣiṣẹ yi fun labẹ ofin ipinlẹ Eko.


Ipinlẹ Eko ko ni awọn eto itọju yi ṣaaju tori naa ni wn fi gbe ilana tuntun yi jade. Iwe ilana tuntun yi ṣalaye lori iru oyun ṣiṣẹ ti ofin faaye gba nipinlẹ Eko. Nitori pe o wa ni ibamu pẹlu ofin, ilana yi ṣalaye awọn eto itọju to bojumu fun iru ẹni ti wn ba ṣe iṣẹ oyun ṣiṣẹ yi fun labẹ ofin ipinlẹ Eko. Bẹẹ naa lo ṣalaye bawọn oṣiṣẹ ilera yoo ṣe ṣe iru oyun ṣiṣẹ yi ati bi wn yoo ṣe mojuto Dokita Ogboye fi kun pe ''iwe ilana yi ọpọ awọn ti ọrọ kan lo ṣagbeyẹwo rẹ lẹka ilera ati ẹka ofin ni ipinlẹ Eko'' O ni ọdun 2018 lawọn bẹrẹ iṣẹ lori agbekalẹ ilana yi ti awọn akọṣẹmọṣẹ orisirisi si lọwọ ninu igbekalẹ rẹ.


Bẹẹ naa lo ṣalaye bawọn oṣiṣẹ ilera yoo ṣe ṣe iru oyun ṣiṣẹ yi ati bi wn yoo ṣe mojuto Dokita Ogboye fi kun pe ''iwe ilana yi ọpọ awọn ti ọrọ kan lo ṣagbeyẹwo rẹ lẹka ilera ati ẹka ofin ni ipinlẹ Eko'' O ni ọdun 2018 lawọn bẹrẹ iṣẹ lori agbekalẹ ilana yi ti awọn akọṣẹmọṣẹ orisirisi si lọwọ ninu igbekalẹ rẹ.


'Ó yẹ kí ẹnu mi wọ́ sẹ́gbẹ̀ẹ́, kí ọ̀rọ̀ ẹnu rẹ̀ má dá, mi ò lè rìn dáadáa'! Ṣé o lè mọ̀ lára Anifa pé ó ní Hemiplegia Cerebral Palsy?

"Kò yẹ kí ọ̀rọ̀ ẹnu rẹ̀ dá. kò yẹ kó lè rìn, ó yẹ kí ẹnu rẹ̀ wọ́ koda "fẹgbẹ wọ ọ" ni wọn o ba maa pe e àmọ́ iyalẹnu ni ifọrọwanilẹwo waq pẹlu Anifat jẹ.\n\nArun Hemiplegia Cerebral Palsy lo n baa finra leyi to jẹ pe lati kekere ni nkan ti yipada fun un ni gba to wa ni nkan bii ọmọ ọdun mẹta ti aisan iba yọju. "Mama mi sare gbe mi digba digba lọ sileewosan, awọn nọọsi bẹrẹ iṣẹ amọ ṣaadede ni mi o le rin mọ. Iya mi tilẹ gbagbọ pe iru abẹrẹ ti nọọsi fun mi lo sọ mi di da bi mo ṣe da".\n\nAnifat Sadu ni Hemiplegia lo kọkọ bẹrẹ, igba to to bii ọmọ ọdun mẹsan, o ni ohun tun ni Scoliosis eyi to yẹ ko sọọ di ẹni ti egungun rẹ wọ, ki ara maa dun un ki iṣan maa dun o si ṣe apẹrẹ nkan ti gbajugbaja elere ori ọdan, Usaine Bolt n la kọja tori aisan Scoliosis yii. "Ti wọn ba n ṣe ere idaraya, wọn a ni ki n lọ joko si ẹgbẹ kan, ti mo ba n rin loju titi, awọn eyan a maa doju bo mi, mo maa sunkun gidi pẹlu ibanujẹ ọkan". \nAnifat ní  "àwọn ẹlẹ́gbẹ́ mi máa ń fi mi ṣe yẹ̀yẹ́ bí ọwọ mi bá ń gbọ̀n àti bí mo ṣe ń rìn ní School".\nAnifat sọ ipenija to tun koju gaan ni Fasiti to ti kawe gboye.


Yemi Osinbajo: Àlàyé rèé lórí bí iṣẹ́ abẹ ẹsẹ̀ tí igbákejì ààrẹ ṣe lọ ní ìrọ̀rùn

Alaafia ti de ba Igbakeji Aarẹ oriléede Naijiria, Ọjọgbọn Yemi Osinbajo lẹyin ti o dero ilewosan lati sisẹ abẹ. Ile iwosan Duchess International Hospital to wa niluu Eko ni igbakeji aarẹ ti sisẹ abẹ naa. Isẹ abẹ naa lo waye nitori bi o ṣe ni irora ooreekoore ni ẹsẹ re lọjọ Satide. Osinbajo ni o kede loju opo Twitter pe lootọ ni oun wa nile iwosan lati sisẹ abẹ. Dokita ile wosan ọhun, Adedoyin Dosunmu Ogunbi ninu atẹsita kan ti o fi sita fun awọn akoroyin ni isẹ abẹ naa waye, ti ko si ba odi lọ lara igbakeji. Ogunbi ni awọn akọsẹmọsẹ dokita oyinbo lo ṣe isẹ abẹ ọhun Atẹsita ti Ogunbi fi si ita ni akole rẹ n jẹ, "Bi isẹ abẹ igbakejiAarẹ ṣe lọ ni irọrun."


Osinbajo ni o kede loju opo Twitter pe lootọ ni oun wa nile iwosan lati sisẹ abẹ. Dokita ile wosan ọhun, Adedoyin Dosunmu Ogunbi ninu atẹsita kan ti o fi sita fun awọn akoroyin ni isẹ abẹ naa waye, ti ko si ba odi lọ lara igbakeji. Ogunbi ni awọn akọsẹmọsẹ dokita oyinbo lo ṣe isẹ abẹ ọhun Atẹsita ti Ogunbi fi si ita ni akole rẹ n jẹ, "Bi isẹ abẹ igbakejiAarẹ ṣe lọ ni irọrun." "Igbakeji Aarẹ orilẹede Naijiria , Ọjọgbọn Yemi Osinbajo lo kalẹ si ile wosan wa ni Ikẹja nitori bi o ṣe n ni irora oorekoore ni ẹsẹ rẹ lẹyin ti o kopa ninu ere idaraya kan ti oloyinbo pe ni 'Squash'. " "Isẹ abẹ ti igbakeji Aarẹ ṣe ni o jẹ pe awọn akọsẹmọsẹ bi Dokita Wallace Ogufere, Dokita Om Lahoti, Dokita Ken Adegoke, Dokita Oladimeji Agbabiaka ati Dokita Adedoyin Dosunmu Ogunbi dari, ti o si lọ ni irọrun." "Alaafia si ti de ba igbakeji aarẹ bayi, wọn yoo kuro ni ile wosan laipe yi."


"Igbakeji Aarẹ orilẹede Naijiria , Ọjọgbọn Yemi Osinbajo lo kalẹ si ile wosan wa ni Ikẹja nitori bi o ṣe n ni irora oorekoore ni ẹsẹ rẹ lẹyin ti o kopa ninu ere idaraya kan ti oloyinbo pe ni 'Squash'. " "Isẹ abẹ ti igbakeji Aarẹ ṣe ni o jẹ pe awọn akọsẹmọsẹ bi Dokita Wallace Ogufere, Dokita Om Lahoti, Dokita Ken Adegoke, Dokita Oladimeji Agbabiaka ati Dokita Adedoyin Dosunmu Ogunbi dari, ti o si lọ ni irọrun." "Alaafia si ti de ba igbakeji aarẹ bayi, wọn yoo kuro ni ile wosan laipe yi." Igbakeji aarẹ, Yemi Osinbajo ti dero ile iwosan Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe igbakeji aarẹ, Ọjọgbọn Yemi Osinbajo ti dero ile iwosan, to si fẹ se isẹ abẹ. Akọwe iroyin fun igbakeji aarẹ, Laolu Akande lo kede bẹẹ loju opo Twitter rẹ ni irọlẹ ọjọ Satide oni. Gẹgẹ bi alaye ti Akande se, igbakeji aarẹ yoo se isẹ abẹ nitori irora oorekoore to n ni ni ẹsẹ rẹ.


Igbakeji aarẹ, Yemi Osinbajo ti dero ile iwosan Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe igbakeji aarẹ, Ọjọgbọn Yemi Osinbajo ti dero ile iwosan, to si fẹ se isẹ abẹ. Akọwe iroyin fun igbakeji aarẹ, Laolu Akande lo kede bẹẹ loju opo Twitter rẹ ni irọlẹ ọjọ Satide oni. Gẹgẹ bi alaye ti Akande se, igbakeji aarẹ yoo se isẹ abẹ nitori irora oorekoore to n ni ni ẹsẹ rẹ. O ni irora naa waye nitori bo se fi ẹsẹ pa lasiko to n se ere idaraya squash. Agbẹnusọ fun igbakeji aarẹ naa fikun pe bi itọju ọjọgbọn Yemi Osinbajo ba se n lọ loni nile iwosan ni oun yoo maa bu aye gbọ. Bakan naa igbakeji aarẹ funra rẹ ti kede loju opo Twitter pe lootọ ni oun wa nile iwosan lati sisẹ abẹ.


O ni irora naa waye nitori bo se fi ẹsẹ pa lasiko to n se ere idaraya squash. Agbẹnusọ fun igbakeji aarẹ naa fikun pe bi itọju ọjọgbọn Yemi Osinbajo ba se n lọ loni nile iwosan ni oun yoo maa bu aye gbọ. Bakan naa igbakeji aarẹ funra rẹ ti kede loju opo Twitter pe lootọ ni oun wa nile iwosan lati sisẹ abẹ. Ikede naa to fisita ni deedee aago meje alẹ ọjọ Satide oni lo n fidi ohun ti agbẹnusọ rẹ ti kede saaju. Osinbajo ni "Mo ti wa nile iwosan bayii fun isẹ abẹ nitori ẹsẹ to n dun mi eyi ti mo ni lasiko ti mo n gba ere idaraya Squash." Bẹẹ ba gbagbe, kii se igba akọkọ ree ti wọn yoo kede pe igbakeji aarẹ, Yemi Osinbajo wa nile iwosan, loorekoore si ni ikede waye pe o maa n lọ se ayẹwo nile iwosan fun ilera ara rẹ.


Ikede naa to fisita ni deedee aago meje alẹ ọjọ Satide oni lo n fidi ohun ti agbẹnusọ rẹ ti kede saaju. Osinbajo ni "Mo ti wa nile iwosan bayii fun isẹ abẹ nitori ẹsẹ to n dun mi eyi ti mo ni lasiko ti mo n gba ere idaraya Squash." Bẹẹ ba gbagbe, kii se igba akọkọ ree ti wọn yoo kede pe igbakeji aarẹ, Yemi Osinbajo wa nile iwosan, loorekoore si ni ikede waye pe o maa n lọ se ayẹwo nile iwosan fun ilera ara rẹ. Losu Karun ọdun to kọja, 2021, iroyin kede pe igbakeji aarẹ wa nile iwosan fun itọju ara rẹ.