Maaluu ja wọ ọgba awọn agunbanirọ ni Ṣagamu, lo ba n le wọn kiri

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Yiyan bii ologun tawọn agunbanirọ n ṣe laaarọ Ọjọruu, ọjọ kọkanla, oṣu kẹjọ yii, duro lojiji ninu ọgba wọn to wa ni Ṣagamu, nipinlẹ Ogun, nigba ti maaluu kan ja wọ inu ọgba naa, to si bẹrẹ si i le awọn eeyan to wa nibẹ kiri. Ninu fidio kan to gun ori ayelujara l’Ọjọruu naa lawọn eeyan ti mọ ohun to ṣẹlẹ, nigba ti maaluu ti wọn ni digbolugi ni ọhun, deede ja wọle, to si n ṣe bii ko ri ẹnikan kan pa. Kia ni awọn agunbanirọ atawọn ṣọja to n kọ wọn lẹkọọ nipa yiyan bii ologun naa yaa dawọ duro, wọn sa asala fun ẹmi wọn ki wọn too kapa maaluu naa, ti wọn mu un kuro ninu ọgba yii. Alukoro awọn agunbanirọ nipinlẹ Ogun, Abilekọ Florence Takum, fidi iṣẹlẹ yii mulẹ. O ni loootọ ni maaluu ja wọgba nigba tawọn n ṣe pareedi lọwọ, ṣugbọn Ọlọrun ko jẹ ko ṣe ẹnikẹni leṣe ti wọn fi mu un kuro ninu ọgba naa.


Ijọba apapọ ti fẹẹ da too-geeti pada o, wọn ni ẹni ba tọ títì awọn  yoo sanwo

Faith Adebọla Ohun to ti lọ tun ti pada bọ, pẹlu bijọba apapọ ṣe buwọ lu ofin idasilẹ ati kikọ awọn too-geeti si awọn ọna marosẹ to jẹ tijọba apapọ kaakiri orileede yii. Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii, ni igbimọ apaṣẹ tijọba apapọ, Federal Executive Council, buwọ lu iwe ofin kikọ too-geeti lati maa gba owoobode lọwọ awọn onimọto, ati iye owoobode ti wọn yoo maa san lasiko ipade ọsọọsẹ wọn, eyi ti Igbakeji Aarẹ, Ọjọgbọn Yẹmi Ọṣinbajo, dari nileejọba l’Abuja. Minisita fun iṣẹ ode ati ile gbigbe nilẹ wa, Amofin Babatunde Raji Faṣọla, ṣalaye lẹyin ipade naa pe ijọba to wa lode yii ti ṣiṣẹ ribiribi lori atunṣe awọn ọna apapọ kaakiri orileede yii, wọn si ti kọ awọn ọna tuntun mi-in, eyi lo fa a tawọn fi pinnu lati da iṣeto gbigba owoobode pada, lati le maa rowo ṣatunṣe sawọn ọna naa loorekoore. O lawọn ti fọrọ yii to awọn tọrọ eto irinna kan, awọn si ti fikun lukun pẹlu awọn ẹlẹgbẹjẹgbẹ lẹka eto irinna, titi kan awọn ẹgbẹ ọlọkọ NURTW (National Union of Road Transport Workers) ati RTEAN (Road Transport Employees Association of Nigeria, atawọn mi-in, kawọn too gbe ofin naa kalẹ. Bakan naa ni minisita sọ pe ijọba apapọ ti fọwọ si i kawọn ọlọkọ ayọkẹlẹ (cars) maa san igba naira (N200), awọn jiipu (SUVs) yoo maa san ọọdunrun naira (N300), bọọsi akero yoo maa san aadọjọ naira (N150), awọn bọọsi ajagbe ati awọn ọkọ akẹru yoo maa san ẹẹdẹgbẹta naira (N500). O tun ṣalaye pe kidaa awọn ọna marosẹ tijọba apapọ ti ọkọ meji meji n rin ẹgbẹ kọọkan rẹ lawọn yoo ti maa gba owoobode, o si gbọdọ jẹ ọna ti wọn fi kọnkere pin si meji laarin.


O lawọn ti fọrọ yii to awọn tọrọ eto irinna kan, awọn si ti fikun lukun pẹlu awọn ẹlẹgbẹjẹgbẹ lẹka eto irinna, titi kan awọn ẹgbẹ ọlọkọ NURTW (National Union of Road Transport Workers) ati RTEAN (Road Transport Employees Association of Nigeria, atawọn mi-in, kawọn too gbe ofin naa kalẹ. Bakan naa ni minisita sọ pe ijọba apapọ ti fọwọ si i kawọn ọlọkọ ayọkẹlẹ (cars) maa san igba naira (N200), awọn jiipu (SUVs) yoo maa san ọọdunrun naira (N300), bọọsi akero yoo maa san aadọjọ naira (N150), awọn bọọsi ajagbe ati awọn ọkọ akẹru yoo maa san ẹẹdẹgbẹta naira (N500). O tun ṣalaye pe kidaa awọn ọna marosẹ tijọba apapọ ti ọkọ meji meji n rin ẹgbẹ kọọkan rẹ lawọn yoo ti maa gba owoobode, o si gbọdọ jẹ ọna ti wọn fi kọnkere pin si meji laarin. Yatọ si fifi owo ti wọn ba pa tun awọn ọna yii ṣe, o lawọn tun ni lati da gbese owo tawọn ya lawọn banki pada ninu owo ọhun. Amọ ṣa o, Faṣọla ni sisan owoobode ko ni i kan awọn to n gun kẹkẹ, ọkada, kẹkẹ Marwa, ọkọ awọn aṣoju ijọba okeere, tawọn ologun atawọn agbofinro tiṣẹ wọn jẹ mọ toloogun. Bakan naa lo ni awọn maa din iye owoobode tawọn to n gbe lagbegbe too-geeti yoo maa san ku, tori bi wọn ṣe n ṣe e kari aye niyẹn.


Yatọ si fifi owo ti wọn ba pa tun awọn ọna yii ṣe, o lawọn tun ni lati da gbese owo tawọn ya lawọn banki pada ninu owo ọhun. Amọ ṣa o, Faṣọla ni sisan owoobode ko ni i kan awọn to n gun kẹkẹ, ọkada, kẹkẹ Marwa, ọkọ awọn aṣoju ijọba okeere, tawọn ologun atawọn agbofinro tiṣẹ wọn jẹ mọ toloogun. Bakan naa lo ni awọn maa din iye owoobode tawọn to n gbe lagbegbe too-geeti yoo maa san ku, tori bi wọn ṣe n ṣe e kari aye niyẹn.


Awọn Ibo fẹẹ darapọ mọ Yoruba lati ṣewọde ijangbara ni Washington

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Awọn ọmọ Yoruba ati Ibo ti wọn wa niluu oyinbo ti n gbaradi bayii lati bẹrẹ iwọde ni Washington, bẹrẹ lati ọjọ kẹrinla, oṣu kẹjọ yii. Olu ile Ajọ Agbaye (United Nation) ni wọn yoo ti bẹrẹ iwọde ọhun, lati kede ohun ti oju awọn Yoruba ati Ibo n ri ni Naijiria, ati idi ti wọn fi n beere fun orilẹ-ede kaluku wọn. Iwọde yii ni akọkọ iru ẹ ti yoo jẹ ajọṣepọ laarin ẹya meji. Ṣe tẹlẹ, kaluku n da ẹkun ijangbara rẹ sun ni. Bi Yoruba ṣe n kigbe ‘Oduduwa Nation’ ni awọn Ibo naa n sọ pe Biafra lawọn fẹ, awọn ko fẹ Naijiria mọ. Bi wọn ba ti fi iwọde alaṣepọ lelẹ tan lolu ile ẹgbẹ UN, iwọde taara ti gbogbo aye yoo gbọ yoo waye l’Ọjọbọ, Ọgbọnjọ, oṣu kẹsan-an, yoo tun waye lọjọ kin-in-ni, oṣu kẹwaa, ati ọjọ keji, oṣu kẹwaa, ọdun 2021.


Ṣe tẹlẹ, kaluku n da ẹkun ijangbara rẹ sun ni. Bi Yoruba ṣe n kigbe ‘Oduduwa Nation’ ni awọn Ibo naa n sọ pe Biafra lawọn fẹ, awọn ko fẹ Naijiria mọ. Bi wọn ba ti fi iwọde alaṣepọ lelẹ tan lolu ile ẹgbẹ UN, iwọde taara ti gbogbo aye yoo gbọ yoo waye l’Ọjọbọ, Ọgbọnjọ, oṣu kẹsan-an, yoo tun waye lọjọ kin-in-ni, oṣu kẹwaa, ati ọjọ keji, oṣu kẹwaa, ọdun 2021. Yatọ si ile ẹgbẹ Ajọ Agbaye, awọn ibomi-in ti wọn yoo ti kora jọ fun iwọde naa ni Ẹmbasi ilẹ Gẹẹsi, eyi to wa ni 3100, Massachusetts Avenue, ni ẹkun Ariwa Washington. Ibomi-in ti awọn ajijagbara ọmọ Yoruba ati Ibo naa yoo tun ti kora jọ ni White House ati Capitol Hill, nibi ti ileegbimọ orilẹ-ede United State wa. Ki ọjọ iwọde yii too pe, awọn oluwọde ti wọn jẹ Yoruba, ti wọn n beere Ilẹ Olominira Yoruba, yoo kọkọ ṣewọde kan, iyẹn lọjọ kẹrinla, oṣu kẹsan-an, ọdun 2021.


Yatọ si ile ẹgbẹ Ajọ Agbaye, awọn ibomi-in ti wọn yoo ti kora jọ fun iwọde naa ni Ẹmbasi ilẹ Gẹẹsi, eyi to wa ni 3100, Massachusetts Avenue, ni ẹkun Ariwa Washington. Ibomi-in ti awọn ajijagbara ọmọ Yoruba ati Ibo naa yoo tun ti kora jọ ni White House ati Capitol Hill, nibi ti ileegbimọ orilẹ-ede United State wa. Ki ọjọ iwọde yii too pe, awọn oluwọde ti wọn jẹ Yoruba, ti wọn n beere Ilẹ Olominira Yoruba, yoo kọkọ ṣewọde kan, iyẹn lọjọ kẹrinla, oṣu kẹsan-an, ọdun 2021. Gẹgẹ bi ọkan lara awọn ajijagbara naa, Oluwọle Adigun, ṣe sọ fun ẹka iroyin Irohin oodua, o ni awọn fẹ kawọn ajọ agbaye kaakiri mọ iya to n jẹ awọn eeyan to n beere fun iyapa kuro lara Naijiria ni. O ni eyi ni akọkọ iwọde ti yoo jẹ alajọṣepọ pẹlu ẹya mi-in to yatọ si Yoruba, ṣugbọn awọn ṣetan lati fọwọsowọpọ, ki ominira tawọn n ja fun le ṣee ṣe. Awọn to gbe iwọde yii kalẹ fẹ ko fẹnu sọ ipade Ajọ Agbaye ti wọn yoo ṣe loṣu kẹsan-an ni, kawọn ara aye yooku le mọ ohun to n ṣẹlẹ ni Naijiria ni wọn ṣe mọ-ọn-mọ gbe e sasiko ti wọn gbe e si yii.


Gẹgẹ bi ọkan lara awọn ajijagbara naa, Oluwọle Adigun, ṣe sọ fun ẹka iroyin Irohin oodua, o ni awọn fẹ kawọn ajọ agbaye kaakiri mọ iya to n jẹ awọn eeyan to n beere fun iyapa kuro lara Naijiria ni. O ni eyi ni akọkọ iwọde ti yoo jẹ alajọṣepọ pẹlu ẹya mi-in to yatọ si Yoruba, ṣugbọn awọn ṣetan lati fọwọsowọpọ, ki ominira tawọn n ja fun le ṣee ṣe. Awọn to gbe iwọde yii kalẹ fẹ ko fẹnu sọ ipade Ajọ Agbaye ti wọn yoo ṣe loṣu kẹsan-an ni, kawọn ara aye yooku le mọ ohun to n ṣẹlẹ ni Naijiria ni wọn ṣe mọ-ọn-mọ gbe e sasiko ti wọn gbe e si yii. Bawọn Yoruba ba da ọkan ṣe ni ọjọ kẹrinla ati ọjọ kẹẹẹdogun, oṣu kẹsan-an, alajọṣepọ pẹlu awọn Ibo yoo si tun waye lọgbọnjọ, oṣu kẹsan-an, ọjọ kin-in-ni, ati ọjọ keji, oṣu kẹwaa. Ko sohun to tun fa iwọde ti wọn n gbero rẹ niluu oyinbo yii ju pe awọn eeyan naa fẹẹ fẹjọ Aarẹ Muhammadu Buhari sun Ajọ Agbaye, nitori ọkunrin naa ti sọ pe awọn ti ko ni oju inu ni wọn n beere ipinya ni Naijiria, ijọba oun ko nigbagbọ ninu ipinya, oun yoo si ri i pe Naijiria duro lọkan ṣoṣo ni. Bakan naa ni Alaaji Lai Muhammed to jẹ minisita eto iroyin ati aṣa naa sọ pe awọn to n fẹ ki Naijiria pin yii ko ni idahun kan si iṣoro to n koju Naijiria, ipinya ti wọn ro pe o le ṣe e yii ko si le bimọ ire.


Bawọn Yoruba ba da ọkan ṣe ni ọjọ kẹrinla ati ọjọ kẹẹẹdogun, oṣu kẹsan-an, alajọṣepọ pẹlu awọn Ibo yoo si tun waye lọgbọnjọ, oṣu kẹsan-an, ọjọ kin-in-ni, ati ọjọ keji, oṣu kẹwaa. Ko sohun to tun fa iwọde ti wọn n gbero rẹ niluu oyinbo yii ju pe awọn eeyan naa fẹẹ fẹjọ Aarẹ Muhammadu Buhari sun Ajọ Agbaye, nitori ọkunrin naa ti sọ pe awọn ti ko ni oju inu ni wọn n beere ipinya ni Naijiria, ijọba oun ko nigbagbọ ninu ipinya, oun yoo si ri i pe Naijiria duro lọkan ṣoṣo ni. Bakan naa ni Alaaji Lai Muhammed to jẹ minisita eto iroyin ati aṣa naa sọ pe awọn to n fẹ ki Naijiria pin yii ko ni idahun kan si iṣoro to n koju Naijiria, ipinya ti wọn ro pe o le ṣe e yii ko si le bimọ ire. Ṣugbon awọn ajijagbara lawọn ko ni i gba, iyẹn naa lo si fa a ti wọn tun fi fẹẹ bẹrẹ ẹ nilẹ alawọ funfun.


Ṣugbon awọn ajijagbara lawọn ko ni i gba, iyẹn naa lo si fa a ti wọn tun fi fẹẹ bẹrẹ ẹ nilẹ alawọ funfun.


Nibi ti Ogunwusi ti n faṣọ ọlọpaa jale lọwọ ti tẹ ẹ l’Ẹfon-Alaaye

Taofeek Surdiq, Ado-Ekiti Ọkunrin ẹni ọdun mejilelogoji kan, Fẹmi Ogunwusi, ti wa ni galagala ọlọpaa nipinlẹ Ekiti bayii. Ogunwusi ni ọwọ awọn ọlọpaa ayaraṣaṣa, RSS, tẹ niluu Ẹfon-Alaaye, nipinle Ekiti, nibi to ti lọọ fi aṣọ awọn Mopol jale. Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ekiti ỌgbẸni Sunday Abutu, ṣalaye pe ni deede aago mẹwaa alẹ lọwọ tẹ ọkunrin naa lasiko ti wọn n ṣe ayẹwo ọkọ loju ọna to lọ lati ilu naa si Ile-Ifẹ. Awọn agbofinro ni ki ọwọ awọn too tẹ ẹ, o ti fibọn ja ọkada kan gba lọwọ awọn ọlọkada, bẹẹ lo ti tun lọwọ si awọn idigunjale mi-in pẹlu aṣọ ọlọpaa lọrun. Ẹsun mi-in ti wọn tun ka si i lẹsẹ nigba ti wọn n ṣe afihan rẹ lolu ileeṣẹ ọlọpaa ni pe o pa ọmọ bibi inu rẹ ti ko ju ọmọ oṣu mẹjọ lọ ninu oṣu keje, odun 2020, o si paro fawọn eeyan pe ọmọ naa ja silẹ lati ori bẹẹdi ni. Nigba ti wọn ṣe ayẹwo si ile Ogunwusi, wọn ba ibọn ilewọ kekere to ni ọta mẹtala ninu, aṣọ ọlọpaa meji, aṣọ awọtẹlẹ aọn ọlọpaa, fila ọlọpaa, owo naira atijọ, kaadi idibo awọn ohun eelo ileewosan, oogun dudu loriṣiiriṣii ati igbo.


Awọn agbofinro ni ki ọwọ awọn too tẹ ẹ, o ti fibọn ja ọkada kan gba lọwọ awọn ọlọkada, bẹẹ lo ti tun lọwọ si awọn idigunjale mi-in pẹlu aṣọ ọlọpaa lọrun. Ẹsun mi-in ti wọn tun ka si i lẹsẹ nigba ti wọn n ṣe afihan rẹ lolu ileeṣẹ ọlọpaa ni pe o pa ọmọ bibi inu rẹ ti ko ju ọmọ oṣu mẹjọ lọ ninu oṣu keje, odun 2020, o si paro fawọn eeyan pe ọmọ naa ja silẹ lati ori bẹẹdi ni. Nigba ti wọn ṣe ayẹwo si ile Ogunwusi, wọn ba ibọn ilewọ kekere to ni ọta mẹtala ninu, aṣọ ọlọpaa meji, aṣọ awọtẹlẹ aọn ọlọpaa, fila ọlọpaa, owo naira atijọ, kaadi idibo awọn ohun eelo ileewosan, oogun dudu loriṣiiriṣii ati igbo. Nigbati ALAROYE fọrọ wa ọkunrin yii lẹnu wo, o ni ọdọ ẹgbọn oun to ku ninu ijamba mọto ni ọdun diẹ sẹyin loun ti jogun awọn nnkan yii. O ṣalaye pe ọmọ ilu Ileefẹ ni oun, ati pe iṣẹ igi lila loun wa wa si Ẹfon-Alaaye, o ni ilu Ẹrinyan gan-an loun n lọ lọjọ ti iṣẹlẹ yii ṣẹlẹ gan-an.


Nigbati ALAROYE fọrọ wa ọkunrin yii lẹnu wo, o ni ọdọ ẹgbọn oun to ku ninu ijamba mọto ni ọdun diẹ sẹyin loun ti jogun awọn nnkan yii. O ṣalaye pe ọmọ ilu Ileefẹ ni oun, ati pe iṣẹ igi lila loun wa wa si Ẹfon-Alaaye, o ni ilu Ẹrinyan gan-an loun n lọ lọjọ ti iṣẹlẹ yii ṣẹlẹ gan-an.


Imaamu jade lọ ko wọle mọ, oku ẹ ni wọn ri lọjọ keji n’ijẹbu-Ode

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ariyanjiyan rẹpẹtẹ lo waye lẹyin iku Imaamu agbegbe Atiba, n’Ijẹbu-Ode, iyẹn Sheikh Muṣafau Bakare. Ẹni ti wọn lo jade nile rẹ l’Ọjọruu, ọjọ kọkanla, oṣu kẹjọ, ti ko si wọle mọ, to jẹ oku ẹ ni wọn ri lọjọ keji ti i ṣe Ọjọbọ. Bawọn kan ṣe n sọ pe awọn ajinigbe agbebọn kan gbe e lọ ni lawọn mi-in n sọ pe ko ri bẹẹ. Wọn ni baba naa jade funra rẹ ni, iku ka a mọ oju ọna, ko si le wale mọ, ko too di pe wọn waa ri oku rẹ lọjọ keji, nibi kan ti wọn n pe ni Ikangba, nijọba ibilẹ Odogbolu. Iroyin to kọkọ gbode ni pe awọn ajinigbe agbebọn lo waa gbe Imaamu agba Atiba lọ, ti wọn pa a tan, ti wọn si gbe oku ẹ sinu mọto ayọkẹlẹ Toyota Highlander jiipu to sẹṣẹ ra. Ṣugbọn Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ogun, DSP Abimbọla Oyeyẹmi, sọ pe ko ri bẹẹ rara.


Wọn ni baba naa jade funra rẹ ni, iku ka a mọ oju ọna, ko si le wale mọ, ko too di pe wọn waa ri oku rẹ lọjọ keji, nibi kan ti wọn n pe ni Ikangba, nijọba ibilẹ Odogbolu. Iroyin to kọkọ gbode ni pe awọn ajinigbe agbebọn lo waa gbe Imaamu agba Atiba lọ, ti wọn pa a tan, ti wọn si gbe oku ẹ sinu mọto ayọkẹlẹ Toyota Highlander jiipu to sẹṣẹ ra. Ṣugbọn Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ogun, DSP Abimbọla Oyeyẹmi, sọ pe ko ri bẹẹ rara. Ọlọpaa yii sọ pe ọrọ ajinigbe ko tiẹ ṣẹlẹ ninu iku baba yii. Oyeyẹmi sọ pe ode ni Imaamu lọ, nigba to yẹ ko ti pada de ti ko wale lawọn ẹbi rẹ lọọ fẹjọ sun ni teṣan ọlọpaa. O ni awọn ẹbi ti pe nọmba baba naa titi, niṣe lo wulẹ n dun lasan ti ko gbe e, iyẹn ni wọn ṣe lọọ fejọ sun ni teṣan ọlọpaa.


Ọlọpaa yii sọ pe ọrọ ajinigbe ko tiẹ ṣẹlẹ ninu iku baba yii. Oyeyẹmi sọ pe ode ni Imaamu lọ, nigba to yẹ ko ti pada de ti ko wale lawọn ẹbi rẹ lọọ fẹjọ sun ni teṣan ọlọpaa. O ni awọn ẹbi ti pe nọmba baba naa titi, niṣe lo wulẹ n dun lasan ti ko gbe e, iyẹn ni wọn ṣe lọọ fejọ sun ni teṣan ọlọpaa. O tẹsiwaju pe ikọ ọlọpaa kan to n wọde lọ lo ri mọto jiipu kan ti wọn paaki sẹgbẹẹ ọna nigba ti wọn n lọ, bakan naa lọkọ ọhun tun ṣe wa nibẹ nigba ti wọn n bọ, ni wọn ba fi duro, wọn ṣilẹkun ọkọ ọhun wo, wọn si ba oku agbalagba kan nibẹ, aṣe ti Imaamu Muṣafau ti wọn ti n wa ni. Ko si apa kankan lara oku naa bi Oyeyẹmi ṣe wi, eyi to fi han pe ko sẹni to fọwọ kan an tabi ṣe e ni ṣuta to fi ku. O ni ohun tawọn gbọ ni pe baba to le lọgọta ọdun yii ni aisan ẹjẹ riru, o ṣee ṣe ko jẹ wahala ẹjẹ riru naa lo ṣẹlẹ si i lojiji, to si gba ẹmi ẹ sibẹ, ṣugbọn ki i ṣe pe wọn ji i gbe, bẹẹ ni ẹnikẹni ko yin in nibọn.


O tẹsiwaju pe ikọ ọlọpaa kan to n wọde lọ lo ri mọto jiipu kan ti wọn paaki sẹgbẹẹ ọna nigba ti wọn n lọ, bakan naa lọkọ ọhun tun ṣe wa nibẹ nigba ti wọn n bọ, ni wọn ba fi duro, wọn ṣilẹkun ọkọ ọhun wo, wọn si ba oku agbalagba kan nibẹ, aṣe ti Imaamu Muṣafau ti wọn ti n wa ni. Ko si apa kankan lara oku naa bi Oyeyẹmi ṣe wi, eyi to fi han pe ko sẹni to fọwọ kan an tabi ṣe e ni ṣuta to fi ku. O ni ohun tawọn gbọ ni pe baba to le lọgọta ọdun yii ni aisan ẹjẹ riru, o ṣee ṣe ko jẹ wahala ẹjẹ riru naa lo ṣẹlẹ si i lojiji, to si gba ẹmi ẹ sibẹ, ṣugbọn ki i ṣe pe wọn ji i gbe, bẹẹ ni ẹnikẹni ko yin in nibọn. Ṣa, wọn ti sinku baba naa l’Ọjọbọ, ọjọ kejila, oṣu kẹjọ, ọdun 2021.


Ṣa, wọn ti sinku baba naa l’Ọjọbọ, ọjọ kejila, oṣu kẹjọ, ọdun 2021.


Baba to fipa ba awọn ọmọ bibi inu ẹ mẹta lo pọ ti dero Kirikiri

Faith Adebọla, Eko Ile-ẹjọ Majisreeti to wa n’Ikẹja, nipinlẹ Eko, ti paṣẹ pe ki wọn ṣi lọọ tọju baale ile ẹni ọdun mẹtalelogoji kan, Emeka Orisakwe, sọgba ẹwọn Kirikiri, l’Ekoo na, latari ẹsun ti wọn fi kan an pe o fipa ba mẹta lara awọn ọmọ ẹ lo pọ. Awọn ọlọpaa ni wọn wọ afurasi ọdaran naa lọ sile-ẹjọ l’Ọjọbọ, Tọsidee yii. Agbefọba, ASP Bisi Ogunlẹyẹ, ṣalaye nigba to n ka ẹsun ti wọn fi kan Emeka ni kootu pe laarin oṣu karun-un si oṣu keje, ọdun yii, lọkunrin naa huwa palapala ọhun nile rẹ toun atawọn ọmọ naa n gbe laduugbo Maza-Maza, lagbegbe Amuwo Ọdọfin, l’Ekoo. O lọjọ-ori eyi to dagba ju lọ ninu awọn ọmọbinrin ọhun jẹ ọmọ ọdun mẹjọ, ekeji jẹ ọmọọdun mẹfa, ọmọọdun mẹrin pere ni ẹkẹta wọn, ọmọ bibi ẹ si lawọn mẹtẹẹta. Ogunlẹyẹ ni awọn ti ko awọn ọmọ naa lọ fun ayẹwo, awọn oniṣegun si ti fidi ẹ mulẹ pe loootọ lẹnikan ti ṣe awọn ọmọ ọhun baṣubaṣu, tawọn ọmọ naa si jẹwọ pe baba awọn lo wa nidii iwa ibajẹ naa, leyii to ta ko isọri ọtalerugba ati ẹyọ kan (261) ninu iwe ofin iwa ọdaran ipinlẹ Eko, tọdun 2015. Nigba tọrọ kan Emeka, o loun ko jẹbi pẹlu alaye, ṣugbọn Adajọ Ejiro Kubeinje sọ p’oun o tiẹ fẹẹ gbọ alaye kankan lẹnu ẹ lasiko yii, o ni ki wọn taari ẹ sọgba ẹwọn ni, ibẹ ni ko ti maa gbatẹgun titi di ọjọ keji, oṣu kọkanla, ọdun yii, ti yoo tun foju bale-ẹjọ.


Ọṣun Oṣogbo: Ẹ jokoo sibi ti ẹ ba wa ki ẹ maa wo ayẹyẹ naa

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Kọmiṣanna fun ọrọ aṣa atibudo iṣẹmbaye nipinlẹ Ọṣun, Dokita Ọbawale Adebisi, ti parọwa si gbogbo awọn ti wọn maa n wa sipinlẹ Ọṣun lọdọọdun fun aṣekagba ayẹyẹ ọdun Ọṣun-Oṣogbo lati jọwọ, jokoo sibi ti wọn ba wa, ki wọn si maa wo gbogbo bi eto ba ṣe n lọ lori ẹrọ ayelujara. Nigba to n ba ALAROYE sọrọ lori imurasilẹ wọn fun aṣekagba ayẹyẹ naa ti yoo waye lọla lọjọ Ẹti, Furaidee, ọsẹ yii, Ọbawale ṣalaye pe ijọba ko fẹ ki ajakalẹ arun Korona to ṣẹṣẹ de, iyẹn Delta Variant, wọle nipasẹ awọn olubọ Ọṣun. Nitori idi eyi nijọba ṣe gba ileeṣẹ kan ti yoo maa ṣafihan gbogbo bi eto naa ba ṣe n lọ lori ẹrọ ayelujara, ti awọn eeyan yoo si lanfaani lati wo o nibikibi ti wọn ba wa kaakiri agbaye. Bakan naa ni Ọbawale tun rọ awọn ti wọn ba wa layiika lati mọ pe ẹmi ko laarọ, ki wọn tẹle gbogbo alakalẹ lati dena itankalẹ arun Koronafairọọsi lasiko aṣekagba ayẹyẹ naa. O ni ijọba ti ṣeto aabo to nipọn fun ẹmi ati dukia awọn olubọ Ọṣun, oniṣẹmbaye, alejo, awọn oniroyin ati awọn ti ọrọ kan nidii aṣa ati isẹmbaye. O ni ijọba ko ni i faaye gba ẹnikẹni lati fara pamọ sabẹ aṣekagba ayẹyẹ Ọṣun Oṣogbo lati da wahala silẹ tabi lati maa dunkooko mọ ẹmi awọn alejo.


Bakan naa ni Ọbawale tun rọ awọn ti wọn ba wa layiika lati mọ pe ẹmi ko laarọ, ki wọn tẹle gbogbo alakalẹ lati dena itankalẹ arun Koronafairọọsi lasiko aṣekagba ayẹyẹ naa. O ni ijọba ti ṣeto aabo to nipọn fun ẹmi ati dukia awọn olubọ Ọṣun, oniṣẹmbaye, alejo, awọn oniroyin ati awọn ti ọrọ kan nidii aṣa ati isẹmbaye. O ni ijọba ko ni i faaye gba ẹnikẹni lati fara pamọ sabẹ aṣekagba ayẹyẹ Ọṣun Oṣogbo lati da wahala silẹ tabi lati maa dunkooko mọ ẹmi awọn alejo. Ọbawale ni ki awọn obi ati alagbatọ kilọ fawọn ọmọ wọn lati ma ṣe gba ki ẹnikẹni lo wọn fun iwa-ipa tabi iwa janduku nitori ẹnikẹni ti ọwọ ba tẹ yoo fimu kata ofin. Bakan naa lo rọ awọn ẹlẹsin-jẹsin nipinlẹ Ọṣun lati ṣiṣẹ papọ ni iṣọkan, ki wọn faaye gba awọn ẹlẹsin yooku lati ṣe ẹsin wọn, ki alaafia si jọba lasiko aṣekagba ọdun naa.


Ọbawale ni ki awọn obi ati alagbatọ kilọ fawọn ọmọ wọn lati ma ṣe gba ki ẹnikẹni lo wọn fun iwa-ipa tabi iwa janduku nitori ẹnikẹni ti ọwọ ba tẹ yoo fimu kata ofin. Bakan naa lo rọ awọn ẹlẹsin-jẹsin nipinlẹ Ọṣun lati ṣiṣẹ papọ ni iṣọkan, ki wọn faaye gba awọn ẹlẹsin yooku lati ṣe ẹsin wọn, ki alaafia si jọba lasiko aṣekagba ọdun naa.


Tijani yii yoo pẹ lẹwọn o, ibọn lo lọọ fi ka awọn ọmọ fasiti mọle n’Iworoko-Ekiti

Taofeek Surdiq, Ado-Ekiti Ọmọkunrin ẹni ọdun mẹtalelọgbọn kan, Ahmed Tijani, ti wa lọgba ẹwọn ilu Ado-Ekiti bayii. Ẹsun ti wọn fi kan an ni pe o lọọ ka awọn akẹkọọ yunifasiti mọle pẹlu ibọn ni ilegbee wọn to wa ni agbegbe Osekita, niluu Iworoko-Ekiti. Agbẹjọro ijọba, Inspẹkitọ Sodiq Adeniyi, ṣalaye fun’le-ẹjọ pe Tijani ṣẹ ẹṣẹ naa ni deede aago mẹta oru ọjọ kọkandinlogun, oṣu keje, ọdun yii O ni ọlọkada ni Tijani niluu Iworoko-Ekiti, niṣe lo dihamọra lọjọ naa, to si kọri si ilegbee awọn akẹkọọ ileewe giga fasiti yii pẹlu ibọn agbelẹrọ, to si tun da nnkan boju kẹnikẹni ma baa da a mọ. Awọn dukia olowo iyebiye ti apapọ owo rẹ le diẹ ni ẹgbẹrun lọna ọọdunrun naira (305, 000) lo fibọn gba lọwọ awọn ọmọleewe meji, Aṣaolu Oluwaṣeun ati Afọlabi Oluwakẹmisọla to wa ni ọdun kẹta ni ẹka ti wọn ti n kọ ede oyinbo nileewe naa. Agbefọba ni ẹsun yii lodi sofin irinwo le meji (402) ti ipinlẹ Ekiti n lọ, o si ni ijiya labẹ ofin. O waa bẹ ile-ẹjọ pe ki wọn fi afurasi naa si ọgba ẹwọn titi ti oun yoo fi ko awọn ẹlẹrii jọ, ki oun si le gba imọran lọwọ ileeṣẹ to n gba ile-ẹjọ nimọran.


Awọn dukia olowo iyebiye ti apapọ owo rẹ le diẹ ni ẹgbẹrun lọna ọọdunrun naira (305, 000) lo fibọn gba lọwọ awọn ọmọleewe meji, Aṣaolu Oluwaṣeun ati Afọlabi Oluwakẹmisọla to wa ni ọdun kẹta ni ẹka ti wọn ti n kọ ede oyinbo nileewe naa. Agbefọba ni ẹsun yii lodi sofin irinwo le meji (402) ti ipinlẹ Ekiti n lọ, o si ni ijiya labẹ ofin. O waa bẹ ile-ẹjọ pe ki wọn fi afurasi naa si ọgba ẹwọn titi ti oun yoo fi ko awọn ẹlẹrii jọ, ki oun si le gba imọran lọwọ ileeṣẹ to n gba ile-ẹjọ nimọran. Gbogbo ẹbẹ ti afurasi ọdaran yii bẹ Adajọ Mojisọla Salau ni ko ta leti rẹ, niṣe lo ni ki wọn maa gbe e lọ si ọgba ẹwọn titi ti igbẹjọ mi-in yoo fi tun waye lọjọ kọkanla, oṣu kẹsan-an, ọdun 2021 yii.


Gbogbo ẹbẹ ti afurasi ọdaran yii bẹ Adajọ Mojisọla Salau ni ko ta leti rẹ, niṣe lo ni ki wọn maa gbe e lọ si ọgba ẹwọn titi ti igbẹjọ mi-in yoo fi tun waye lọjọ kọkanla, oṣu kẹsan-an, ọdun 2021 yii.


Latari eto idibo abẹle ẹgbẹ APC to kọja, awọn ọmọ ẹgbẹ kọju ija sira wọn n’Ifẹdọrẹ

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Lati nnkan bii ọsẹ meji sẹyin ti ẹgbẹ oṣelu APC ti dibo yan awọn oloye tuntun ti yoo maa tukọ ẹgbẹ naa kaakiri orilẹ-ede yii ni nnkan ko ti rọgbọ mọ laarin awọn ọmọ ẹgbẹ ọhun nijọba Ifẹdọrẹ, nipinlẹ Ondo, latari ọkan-o-jọkan ẹsun magomago ti wọn lo waye lasiko eto naa. Nibi tọrọ naa bi awọn eeyan kan ninu de, aarin ọsẹ ta a wa yii ni wọn mori le ile-ẹjọ giga kan niluu Akurẹ lati lọọ pẹjọ ta ko alaga afun-n-ṣọ ẹgbẹ naa, Gomina Mai Mala Buni, alaga igbimọ to mojuto eto ọhun to tun jẹ gomina ipinlẹ Ọṣun, Alaaji Gboyega Oyetọla, alaga ẹgbẹ nipinlẹ Ondo, Ade Adetimẹhin, Tunde Fawoyi ati ajọ eleto idibo. Awọn tinu n bi ọhun, ninu eyi ti ọmọ ileegbimọ asofin nigba kan ri, Ọnarebu Idowu Pius Adebusuyi ati Ọgbẹni Sẹgun Bọbọi wa, ni ki ile-ẹjọ fagi le eto idibo naa nitori pe awọn to ṣeto rẹ kuna lati tẹle ofin ati ilana ẹgbẹ APC. Pupọ awọn ọmọ ẹgbẹ ni wọn ni wọn ko fun lanfaani ati kopa rara ninu eto naa, ati pe ṣe ni wọn fi tipatipa fa awọn oloye ati aṣoju ẹgbẹ tuntun ti wọn yan le awọn lori nijọba ibilẹ Ifẹdọrẹ. Oriṣiiriṣii oko ọrọ lawọn ọmọ ẹgbẹ naa fi n kan ara wọn lati ọjọ Abamẹta, Satide, ọsẹ to kọja lọhun-un, ti eto naa ti waye, tawọn mi-in si n fẹsun kan Olori ile-igbimọ aṣofin Ondo, Ọnarebu Bamidele Ọlẹyẹlogun, to jẹ ọmọ bibi ilu Iṣarun, nijọba ibilẹ Ifẹdọrẹ, ati Ade Adetimẹhin pe awọn lo wa nidii gbogbo rukerudo to n waye lọwọ. Ọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, lawọn eeyan ọhun kọkọ ko ara wọn jọ niluu Igbara-Oke to jẹ ibujokoo ijọba ibilẹ Ifẹdọrẹ lati fẹhonu han lori iṣẹlẹ naa, ṣugbọn ti wọn ko gbọ nnkan kan lati ọdọ awọn aṣaaju ẹgbẹ l’Abuja, ohun to bi awọn eeyan ọhun ninu ree ti wọn fi lọọ pẹjọ ta ko gbogbo igbesẹ to waye lasiko eto naa.


Ina ṣẹ yọ nileefowopamọ FCMB, n’llọrin, ọpọ dukia lo jona

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Ni nnkan bii aago mẹta kọja ogun iṣẹju Ọjọruu, Wẹsidee, ọṣẹ yii, ni ina ṣẹ yọ nileefowopamọ First City Monument Bank (FCMB), to wa ni Opopona Murtala Mohammed, niluu Ilọrin, nipinlẹ Kwara, to si ba dukia olowo iyebiye jẹ. Iroyin to tẹ ALAROYE lọwọ ni pe ni nnkan bii aago mẹta ọsan kọja ogun iṣẹju ni wọn ri i pe eefin n ru, ko pẹ ni wọn ri i ti ina n yọ lala, ti awọn oṣiṣẹ ileefowo pamọ ọhun atawọn onibaara to wa nibẹ si n sa asala fun ẹmi wọn. Nigba ti aago mẹta aabọ ku iṣẹju meji nileeṣẹ panapana de sibi iṣẹlẹ naa, ti wọn o jẹ ki nnkan bajẹ kọja aala. Awọn oṣiṣẹ ileefowopamọ naa da’ṣẹ duro fun ti ọjọ naa, wọn si bẹ awọn onibaara pe ki wọn pada wa ni Ọjọbọ, Tọsidee, ọṣẹ yii, fun eyikeyii ohun ti wọn ba fẹẹ ṣe. Sugbọn wọn ni ọpọ dukia lo ba iṣẹlẹ naa rin.


O ma ṣe o, Mohammed, ọmọ Gani Fawẹhinmi, jade laye

Faith Adebọla Agbọ-sọgba-nu niroyin iku Muhammed, ọmọ ogbontarigi agbẹjọro to tun jẹ ajafẹtọọ ọmọniyan, Oloogbe Gani Fawẹhinmi. Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii, lo ku lẹni aadọta ọdun. A gbọ pe Mohammed sọ pe oun ko le mi daadaa mọ, ni ọlọjọ fi de. Ọdun 2003 lo ni ijamba mọto to lagbara, eyi to sọ ọ di ẹni ti ko le rin mọ nitori aisan naa ṣakoba fun eegun ẹyin rẹ. Ṣugbọn pẹlu ipo to wa naa lo fi maa n lọ kaakiri, to si maa n jijangbara lori ọrọ Yoruba ati Naijiria lapapọ. Iṣẹ agbẹjọro loun naa kọ bii baba rẹ, oun naa si lakọbi Oloogbe Fawẹhinmi lọkunrin.


Nitori aigbọra-ẹni-ye awọn ọmọ APC kan ya lọ sinu ẹgbẹ YPP ni Kwara

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Ọjọruu, Wẹsidee, ọṣẹ yii, ni awọn ọmọ ẹgbẹ kan to n fapa janu ninu ẹgbẹ oṣelu Onitẹsiwaju, APC, ẹka ti ipinlẹ Kwara, ya lọ sinu ẹgbẹ oṣelu miiran, iyẹn YPP, nipinlẹ ọhun, lẹyin ti wọn kọkọ lọ si ẹgbẹ oṣelu kan ti wọn n pe ni (Third Force). Nigba ti alakooso ẹgbẹ oṣelu (Third Force), to tun jẹ adari ẹgbẹ oṣelu APC ni Aarin Gbungbun ipinlẹ Kwara, tẹlẹ, Abdulfatah Abdulrahman, n ba awọn oniroyin sọrọ niluu Ilọrin, o ni oun rọ gbogbo awọn olugbe ipinlẹ Kwara, paapaa ju lọ awọn ọdọ, lati waa darapọ mọ ẹgbẹ oṣelu tuntun yii, ki wọn gbe e larugẹ, ki wọn si dan an wo lasiko yii, ki igba ọtun le wọle de ni ipinlẹ Kwara. O tẹsiwaju pe ohun to mu ki awọn ya kuro ninu ẹgbẹ oṣelu to n ṣejọba lọwọ nni APC, ni gbọn-mi- si i, omi-o-to-o, to n ba ẹgbẹ ọhun fínra ati bi wọn ṣe yan awọn oloye ẹgbẹ kaakiri wọọdu ni Kwara lọna aitọ, to si han pe ẹgbẹ ọhun ti wo patapata ni ipinlẹ Kwara, bayii. Alaga ẹgbẹ oṣelu YPP, ẹka ti ipinlẹ Kwara, Ọgbẹni Charles Folayan, ki wọn kaabọ, o si gba wọn tọwọ tẹsẹ sinu ẹgbẹ, o waa juwe idarapọ mọ ẹgbẹ ọhun bii ẹri to daju pe wọn ti ri imọlẹ, ti ẹgbẹ yii si ti setan lati tun orile-ede Naijiria ati ipinlẹ Kwara ṣe, ti gbogbo wara ati oyin to ti lọ yoo si pada wa, ti yoo si fi opin si awọn ti ko kunju oṣunwọn ti wọn n sejọba lorile-ede yii.


Ki Korona too de ni ‘Korona’ ti mu ileeṣẹ iroyin nilẹ wa – Ọga Agba Tribune

Faith Adebọla Ọga ọgba ileeṣẹ iroyin jade Tribune, Ọgbẹni Edward Dickson, ti ṣapejuwe ipo ti awọn oniroyin ati ileeṣẹ agberoyinjade wa lasiko yii bii igba teeyan ba lugbadi arun aṣekupani Korona to n ja ranyin kari aye lasiko yii, o ni bii igba ti ẹka naa wa nipo ẹlẹgẹ, lẹsẹ-kan-aye ẹsẹ-kan-ọrun ni. O ni ipenija nla to n koju iṣẹ naa ti mu ko tubọ ṣoro gidi lati ṣaṣejere nidii ẹ, ati pe bi nnkan ṣe ri latẹyinwa titi dasiko yii, wahala nla ni keeyan too le kaju inawo to wa nidii ẹ, ka ma ṣẹṣẹ sọ ti pe konitọhun rọwọ yọ. Lasiko to n kopa ninu ifọrọwerọ ori redio ilu Ibadan kan lọkunrin naa ti sọ pe: “Ta a ba ni ka sododo, ki Korona too de ni Korona ti mu ẹka ileeṣẹ iroyin, to jẹ abẹ itọju ba-a-ku ba-a-ye lo wa. Ni pato, ogun gidi ni lati le gbe iweeroyin Tribune ti mo wa jade looojumọ, ipenija nla si ni pẹlu. Okoowo to ṣoro lati ṣalaye ni, keeyan too le loye ẹ, aa pẹ. Mo le fi gbogbo ẹnu sọ ọ fun yin pe iweeroyin kọọkan ti a n ta lori atẹ yẹn, gbese lo ba de.


Ni pato, ogun gidi ni lati le gbe iweeroyin Tribune ti mo wa jade looojumọ, ipenija nla si ni pẹlu. Okoowo to ṣoro lati ṣalaye ni, keeyan too le loye ẹ, aa pẹ. Mo le fi gbogbo ẹnu sọ ọ fun yin pe iweeroyin kọọkan ti a n ta lori atẹ yẹn, gbese lo ba de. Ẹ si le lọ sawọn ileeṣẹ iweeroyin kaakiri, ẹ maa ri i pe ọkan naa ni kan-un, bakan naa lọmọ ṣe ori ni. Awa ti Ọlọrun fi sipo akoso ileeṣẹ yii la mọ ohun ti oju wa n ri, to jẹ pe gbogbo ohun to ba gba la maa n fun un lati le ri i pe iweeroyin jade, iso inu ẹku la maa n fi ọrọ ṣe lọpọ igba. Ileeṣẹ agberoyinjade ko gbọdọ ku, a o gbọdọ jẹ ko parun, tori to ba run, awujọ wa ti wọ wahala niyẹn.


Ẹ si le lọ sawọn ileeṣẹ iweeroyin kaakiri, ẹ maa ri i pe ọkan naa ni kan-un, bakan naa lọmọ ṣe ori ni. Awa ti Ọlọrun fi sipo akoso ileeṣẹ yii la mọ ohun ti oju wa n ri, to jẹ pe gbogbo ohun to ba gba la maa n fun un lati le ri i pe iweeroyin jade, iso inu ẹku la maa n fi ọrọ ṣe lọpọ igba. Ileeṣẹ agberoyinjade ko gbọdọ ku, a o gbọdọ jẹ ko parun, tori to ba run, awujọ wa ti wọ wahala niyẹn. Idi si ni pe ileeṣẹ iroyin kọọkan lo ni ojuṣe labẹ ofin lati maa ṣọ bi nnkan ṣe n lọ si lorileede ati lawujọ, ka si maa pese isọfunni to yẹ faraalu ati funjọba. Tori ẹ, ko si alakooso ileeṣẹ iweeroyin kan to maa fẹ ko parun. Ọga agba naa sọ pe gbogbo iṣapa to yẹ lawọn to wa lẹka ileeṣẹ iroyin gbọdọ ṣe lati ma ṣe sọreti nu, tori ipa ribiribi ni wọn n ko lawujọ kọọkan.


Idi si ni pe ileeṣẹ iroyin kọọkan lo ni ojuṣe labẹ ofin lati maa ṣọ bi nnkan ṣe n lọ si lorileede ati lawujọ, ka si maa pese isọfunni to yẹ faraalu ati funjọba. Tori ẹ, ko si alakooso ileeṣẹ iweeroyin kan to maa fẹ ko parun. Ọga agba naa sọ pe gbogbo iṣapa to yẹ lawọn to wa lẹka ileeṣẹ iroyin gbọdọ ṣe lati ma ṣe sọreti nu, tori ipa ribiribi ni wọn n ko lawujọ kọọkan.


Wọn ti sun igbẹjọ Baba Ijẹṣa sipari oṣu kẹsan-an

Faith Adebọla, Eko Ẹjọ ifipa bọmọde lo pọ tijọba Eko n ṣe gbajugbaja adẹrin-in poṣonu ilẹ wa nni, Omiyinka James Ọlanrewaju, tawọn eeyan mọ si Baba Ijẹṣa ko le waye l’Ọjọruu, Wẹsidee yii, ti wọn ti ṣeto rẹ si tẹlẹ, niṣe ni wọn sun ẹjọ naa si ipari oṣu to n bọ. Akọwe kootu to n gbọ ẹjọ akanṣe atawọn ẹsun to jẹ mọ ibalopọ, eyi to fikalẹ siluu Ikẹja, nipinlẹ Eko, nibi ti wọn ti n gbọ ẹjọ naa, kede fawọn agbẹjọro lọtun-un losi atawọn oniroyin pe Adajọ Oluwatoyin Taiwo to n bojuto ẹjọ naa ko si nile, wọn lo lọ fun idalẹkọọ pataki kan ti wọn n ṣe lọwọ fawọn adajọ nipinlẹ Eko. Akọwe naa ni ọjọ Ẹti, Furaidee, ọjọ kẹtadinlọgbọn, oṣu kẹsan-an, ni igbẹjọ to kan yoo waye, ati pe awọn ti fi iyipada yii to gbogbo awọn ti ẹjọ naa kan leti. Tẹ o ba gbagbe, lati ọjọ kẹrinlelogun, oṣu kẹfa, ni Baba Ijẹṣa ti n jẹjọ lori ẹsun mẹfa ọtọọtọ ti wọn fi kan an, pe o fipa ba akẹkọọ-binrin ọmọ ọdun mẹrinla kan laṣepọ nile oṣere tiata ẹlẹgbẹ rẹ kan, Damilọla Adekọya, ti inagijẹ ẹ n jẹ Princess. Abilekọ Ọlayinka Adeyẹmi to jẹ agbefọba ijọba ipinlẹ Eko ti mu ẹlẹrii meji wa, awọn agbẹjọro si ti wadii ọrọ wo lẹnu wọn, bakan naa ni ọmọbinrin tọrọ kan ati iya rẹ ti yọju sile-ẹjọ naa, wọn si ti sọ tẹnu wọn. Ireti wa pe Baba Ijẹṣa lọrọ kan lati ṣalaye bi gbogbo ẹ ṣe jẹ.


Tẹ o ba gbagbe, lati ọjọ kẹrinlelogun, oṣu kẹfa, ni Baba Ijẹṣa ti n jẹjọ lori ẹsun mẹfa ọtọọtọ ti wọn fi kan an, pe o fipa ba akẹkọọ-binrin ọmọ ọdun mẹrinla kan laṣepọ nile oṣere tiata ẹlẹgbẹ rẹ kan, Damilọla Adekọya, ti inagijẹ ẹ n jẹ Princess. Abilekọ Ọlayinka Adeyẹmi to jẹ agbefọba ijọba ipinlẹ Eko ti mu ẹlẹrii meji wa, awọn agbẹjọro si ti wadii ọrọ wo lẹnu wọn, bakan naa ni ọmọbinrin tọrọ kan ati iya rẹ ti yọju sile-ẹjọ naa, wọn si ti sọ tẹnu wọn. Ireti wa pe Baba Ijẹṣa lọrọ kan lati ṣalaye bi gbogbo ẹ ṣe jẹ. Oṣu kẹrin, ọdun yii, lawọn agbofinro lọọ mu Baba Ijẹṣa sahaamọ lori ẹsun ọhun, ahamọ naa lo si wa titi di oṣu kẹfa, tile-ẹjọ fun un ni beeli, lati maa gba ile rẹ waa jẹjọ.


Oṣu kẹrin, ọdun yii, lawọn agbofinro lọọ mu Baba Ijẹṣa sahaamọ lori ẹsun ọhun, ahamọ naa lo si wa titi di oṣu kẹfa, tile-ẹjọ fun un ni beeli, lati maa gba ile rẹ waa jẹjọ.


Janduku mejidinlọgbọn dero ahamọ ọlọpaa l’Ekoo

Faith Adebọla, Eko Awọn ọmọ ganfe ti wọn n daamu awọn araalu lagbegbe Agọ-Ọkọta, l’Ekoo, gbalejo awọn agbofinro ti wọn ṣabẹwo si awọn ile pako ti wọn fi ṣebugbe ti wọn n pe ni ‘Abẹtẹ’ awọn, mejidinlọgbọn lara wọn si dero ahamọ lafẹmọju Ọjọruu, Wẹsidee, yii. Kọmiṣanna ọlọpaa Eko, Hakeem Odumosu, lo paṣẹ fawọn ọmọọṣẹ ẹ pe ki wọn ma ṣe duro de igba tawọn ọmọ iṣọta atawọn ẹlẹgbẹ okunkun yoo jade ṣọṣẹ ki wọn too maa lepa wọn mọ, o ni gbogbo ibuba wọn, ibugbe wọn ati ‘abẹtẹ’ ti wọn ba fura pe wọn n lugọ si ni ki wọn ti maa fin wọn jade bii okete. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa Eko, Adekunle Ajiṣebutu, to fọrọ yii to ALAROYE leti sọ pe bawọn agbofinro ṣe de adugbo ile pako tawọn ẹruuku naa n gbe, niṣe ni gbogbo wọn bẹrẹ si i tu jade fokifoki, awọn kan lara wọn gba oju windo sa lọ, ṣugbọn awọn ọlọpaa naa gba fi ya wọn, lọwọ fi ba mejidinlọgbọn lara wọn. Lẹyin naa lawọn ọlọpaa wo awọn ile pako wọn lulẹ, wọn si ko gbogbo panduku wọn sita, lati le wọn tefetefe. Wọn ni Kọmiṣanna ọlọpaa Eko ti paṣẹ pe ki wọn taari awọn tọwọ ba yii si ẹka ọtẹlẹmuyẹ ni Panti, Yaba, ibẹ ni wọn ti maa ṣewadii wọn daadaa, ki wọn too pinnu igbesẹ to kan nipa wọn.


Ṣọọbu ni Motunrayọ dagbere to fi dawati n’llọrin

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Ọjọruu, Wẹsidee, ọṣẹ to kọja, ni Abdulganiyu Barakat Motunrayọ, ẹni ọdun mẹtadinlogun, to n lọ sileewe girama Cherubim ati Seraphim, niluu Ilọrin, to si wa nipele keji SS2, to tun n kọṣẹ baagi ṣiṣe di awati lagbegbe Yoruba road, Ilọrin, ipinlẹ Kwara, ti gbogbo akitiyan awọn mọlẹbi lati sawari ẹ si ja si pabo. Iroyin to tẹ ALAROYE, lọwọ ni pe, Motunrayọ n gbe pẹlu anti rẹ ni, o si jade nile lowurọ kutu Ọjọruu, Wẹsidee, ọjọ kẹrin, oṣu kẹjọ yii, ti ko si dari wọle mọ. Wọn ni ẹni ọdun mẹtadinlogun ni Motunrayọ, o ga niwọn ẹsẹ bata marun-un, o pupa fẹẹrẹfẹ. Wọn ti waa rọ gbogbo ẹni to ba kẹẹfin ọmọbinrin yii nibikibi, ki wọn mu un lọ si agọ ọlọpaa to ba sun mọ wọn ju lọ, tabi ki iru ẹni bẹẹ pe awọn mọlẹbi si awọn Nọmba ibanisọrọ yii: 08038987149, 07067961849.


Ọwọ tẹ ọmọde Fulani pẹlu ibọn n”Iwoye-Ketu

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ọjọ Iṣẹgun, ọjọ kẹwaa, oṣu kẹjọ yii, lọwọ awọn agbofinro ipinlẹ Ogun ba ọmọkunrin Fulani kekere yii pẹlu ibọn AK 47 lọwọ rẹ, ninu igbo kan ti wọn n pe ni Ọha, n’Iwoye -Ketu, nijọba ibilẹ Imẹkọ-Afọn, nipinlẹ Ogun. Mohammed lọmọdekunrin naa pe orukọ ara ẹ, darandaran lo ni oun n ṣe. Ṣugbọn ko ri alaye ṣe fun ohun ti Fulani nilo ibọn fun to ba n daran, n lawọn ọlọpaa fijilante So-Safe atawọn ọlọdẹ ibilẹ ti wọn ri i ninu igbo naa ba yaa mu un. Awọn kan ni wọn ta DPO Imẹkọ lolobo pe awọn ri awọn omọde Fúlàní ọkunrin meji kan ninu igbo Ọha ti wọn gbebọn dani. Eyi lo mu awọn ọlọpaa atawọn ma-jẹ-o-bajẹ mi-in wọnu igbo naa lọ, ti wọn si bẹrẹ si i fọgbo kiri lati ri awọn ọmọde agbebọn yii mu. Lẹyin ọpọlọpọ wakati ti wọn ti wọgbo naa kiri ni wọn ri Muhammed yii mu nibi to sa pamọ si toun tibọn to ju ọjọ ori rẹ lọ.


Awọn kan ni wọn ta DPO Imẹkọ lolobo pe awọn ri awọn omọde Fúlàní ọkunrin meji kan ninu igbo Ọha ti wọn gbebọn dani. Eyi lo mu awọn ọlọpaa atawọn ma-jẹ-o-bajẹ mi-in wọnu igbo naa lọ, ti wọn si bẹrẹ si i fọgbo kiri lati ri awọn ọmọde agbebọn yii mu. Lẹyin ọpọlọpọ wakati ti wọn ti wọgbo naa kiri ni wọn ri Muhammed yii mu nibi to sa pamọ si toun tibọn to ju ọjọ ori rẹ lọ. Gẹgẹ bawọn ọlọpaa ṣe wi, wọn ni gbogbo oye lo foju han pe ọkan ninu awọn ikọ ajinigbe to n da agbegbe naa laamu lọmọ yii yoo jẹ. Wọn ti gbe ọmọde naa lọ sẹka itọpinpin, bẹẹ lawọn ọlọpaa ṣi n wa inu igbo naa lati ri awọn yooku rẹ.


Gẹgẹ bawọn ọlọpaa ṣe wi, wọn ni gbogbo oye lo foju han pe ọkan ninu awọn ikọ ajinigbe to n da agbegbe naa laamu lọmọ yii yoo jẹ. Wọn ti gbe ọmọde naa lọ sẹka itọpinpin, bẹẹ lawọn ọlọpaa ṣi n wa inu igbo naa lati ri awọn yooku rẹ.


Oṣu kẹsan-an ọdun yii nipinlẹ Ọṣun yoo ko awọn Amọtẹkun rẹ jade

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Alaga igbimọ to n ri si iṣakoso ẹṣọ Amọtẹkun nipinlẹ Ọṣun, Ajagun-fẹyinti Isah Aderibigbe, ti sọ pe ọjọ kẹrin, oṣu kẹsan-an, ọdun yii, ni awọn ẹṣọ Amọtẹkun ipinlẹ naa yoo di kikojade faye ri. Lasiko to n ba awọn oniroyin sọrọ lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii, lo ṣalaye pe fọọmu ẹgbẹrun meji lawọn gbe sita fawọn ti wọn nifẹẹ lati darapọ mọ Amọtẹkun, eeyan to si le ni ẹgbẹsan (1647) ni wọn gba fọọmu naa. Aderibigbe sọ siwaju pe awọn jokoo lati ṣayẹwo awọn ti wọn gba fọọmu naa daadaa lasiko ifọrọwanilẹnuwo ti awọn ṣe fun wọn, awọn ọtalelọọọdunrun-un ni wọn si yege. O ni obinrin mẹtalelọgọrun-un lo wa ninu wọn, nigba ti awọn ọrinlelugba o din mẹta to ku jẹ ọkunrin. Nipa bi wọn ṣe mu awọn obinrin naa, Aderibigbe ṣalaye pe awọn mu obinrin mẹta-mẹta latijọba ibilẹ kọọkan awọn eeria ọfiisi to wa ni Mọdakẹkẹ. O ni wọn yoo bẹrẹ ipagọ (camping) lọjọ kẹẹẹdogun, oṣu kẹjọ, ọdun yii, ninu ọgba ileewe Wọle Ṣoyinka High School, to wa niluu Ejigbo.


O ni obinrin mẹtalelọgọrun-un lo wa ninu wọn, nigba ti awọn ọrinlelugba o din mẹta to ku jẹ ọkunrin. Nipa bi wọn ṣe mu awọn obinrin naa, Aderibigbe ṣalaye pe awọn mu obinrin mẹta-mẹta latijọba ibilẹ kọọkan awọn eeria ọfiisi to wa ni Mọdakẹkẹ. O ni wọn yoo bẹrẹ ipagọ (camping) lọjọ kẹẹẹdogun, oṣu kẹjọ, ọdun yii, ninu ọgba ileewe Wọle Ṣoyinka High School, to wa niluu Ejigbo. Lara awọn nnkan amuyẹ ti awọn ti wọn yege ọhun gbọdọ mu lọwọ lọ si ipagọ naa ni iwe-ẹri “ara mi da ṣaka” lati ileewosan to ba jẹ ti ijọba, bẹẹ ni wọn yoo tun mu aṣọ awọsoke (vest) funfun, ṣokoto penpe alawọ buluu ati ṣibi ijẹun. O fi kun ọrọ rẹ pe eyikeyii ninu wọn ti ko ba de si ibi ipagọ laarin aago mẹjo aarọ si aago mẹfa irọlẹ ọjọ Sannde, yoo padanu anfaani naa, igbimọ ọhun yoo si fi ẹlomiiran rọpo rẹ.


Lara awọn nnkan amuyẹ ti awọn ti wọn yege ọhun gbọdọ mu lọwọ lọ si ipagọ naa ni iwe-ẹri “ara mi da ṣaka” lati ileewosan to ba jẹ ti ijọba, bẹẹ ni wọn yoo tun mu aṣọ awọsoke (vest) funfun, ṣokoto penpe alawọ buluu ati ṣibi ijẹun. O fi kun ọrọ rẹ pe eyikeyii ninu wọn ti ko ba de si ibi ipagọ laarin aago mẹjo aarọ si aago mẹfa irọlẹ ọjọ Sannde, yoo padanu anfaani naa, igbimọ ọhun yoo si fi ẹlomiiran rọpo rẹ.


Nitori to dana sun akẹgbẹ ẹ, adajọ sọ ọmọ ọdun mẹrindinlogun sẹwọn n’llọrin

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọṣẹ yii, ni ile-ẹjọ Magistreeti kan niluu Ilọrin, sọ ọmọdebinrin ẹni ọdun mẹrindinlogun kan, ti wọn forukọ bo laṣiiri sẹwọn fẹsun pe o dana sun akẹgbẹ rẹ, Fatimon Jako. ALAROYE, gbọ pe ede-aiyede kekere kan lo bẹ silẹ laarin ọmọ ikọsẹ imọ oogun oyinbo kan to n kọṣẹ ni ṣọọbu ọkunrin kan to n jẹ Joseph Friday n’Ilọrin, ati akẹgbẹ rẹ, Fatmon Jako, ti ọmọbinrin ọhun si wọ inu yara oloogbe lọ, o ba a to sun, o tu epo bẹntiroolu le e lori, lo ba dana sun un laaye. Wọn sare gbe Fatimon lọ si ileewosan ẹkọṣẹ Fasiti Ilọrin fun itọju, ṣugbọn ọsibitu yii lo ku si latari pe ina ti jo o kọja aala. Olujẹjọ jẹwọ pe loootọ loun dana sun un, tori ede-aiyede to wa laarin awọn mejeeji loun ṣe ṣe bẹẹ. Agbefọba, Inspẹkitọ Sekunda Olayide, waa rọ ile- ẹjọ pe ko fi ọmọdebinrin ọhun si ahamọ tori iwa ọdaran lo hu, ki i ṣe ẹni ti wọn le gba beeli rẹ. Magistreeti F. O. Olokoyo, paṣẹ pe ki wọn fi ọmọbinrin ọhun si ọgba ẹwọn, o si sun igbẹjọ miiran si ọgbọn ọjọ, oṣu kẹjọ, ọdun yii, titi ti imọran yoo fi wa lati ileeṣẹ ẹka eto idajọ lori ibi ti ọrọ rẹ yoo ja si.


Nitori ‘Yoruba Nation’, iwọde nla yoo waye lọdọ ajọ Iṣọkan Agbaye l’Amẹrika

Faith Adebọla Bi ko ba si ayipada, miliọnu kan tabi ju bẹẹ lọ awọn ọmọ orileede yii lati apa Guusu Naijiria to wa niluu oyinbo ni yoo kopa ninu ipolongo ati iwọde wọọrọwọ nla kan to maa waye ni olu-ilu ajọ Iṣọkan Agbaye, iyẹn United Nations (UN), lorileede Amẹrika, loṣu kẹsan-an, ọdun yii, lati ṣatilẹyin fun idasilẹ Orileede Oodua, ti wọn n pe ni Yoruba Nation. Ọjọgbọn Banji Akintoye, olori ẹgbẹ Ilana Ọmọ Oodua atawọn eeyan nla nla mi-in ti wọn n ṣoju awọn ẹya mi-in naa ti wọn nifẹẹ si idasilẹ orileede wọn lati ilẹ Ibo, Middle Belt, wa lara awọn to maa ṣaaju iwọde naa. Ba a ṣe gbọ, ọsẹ kan gbako, ọjọ kẹrinla si ikọkanlelogun, oṣu kẹsan-an ni ipolongo naa yoo waye, ti wọn yoo maa yan bii ologun yipo olu-ile ẹgbẹ UN, lati pe akiyesi awọn alaṣẹ agbaye si ibeere wọn lori wiwọgi le ofin ọdun 1999 tijọba Naijiria n lo, ki wọn si faaye gba ẹya Yoruba atawọn ẹya to ba fẹẹ ya kuro lara Naijiria pe ki wọn bẹrẹ igbesẹ idaduro wọn. Ọsẹ ti wọn fi igboke-gbodo yii si ṣe kongẹ pẹlu apero agbaye kẹrindinlọgọrin ti ajọ UN ọhun, asiko naa lawọn alakooso orileede kari aye yoo pesẹ sipade wọn, ireti si wa pe Aarẹ ilẹ wa, Mohammadu Buhari, ati ikọ rẹ yoo wa nipade ọhun. A gbọ pe ipolongo ti wọn fẹẹ ṣe yii, ki i ṣe fun awọn ti wọn n wa Yoruba Nation nikan, awọn ẹya mi-in, yatọ si Yoruba naa wa lara awọn to n ṣagbatẹru eto yii, labẹ ẹgbẹ kan to wa fun ikojọpọ awọn ẹya to fẹẹ da duro ni Naijiria, Nigerian Indigenious Nationalities Alliance for Self-Determination (NINAS.) Ninu atẹjade kan ti agbẹnusọ fun Ọjọgbọn Akintoye, Ọgbẹni Maxwell Adelẹyẹ, fi lede, o ni awọn agbaagba Isalẹ-Ọya, iyẹn ẹkun Guusu (South) ati Aarin-Gbungbun (Middle-Belt) ilẹ Naijiria wa lara awọn to maa kopa nibi ipolongo ọhun.


Ọsẹ ti wọn fi igboke-gbodo yii si ṣe kongẹ pẹlu apero agbaye kẹrindinlọgọrin ti ajọ UN ọhun, asiko naa lawọn alakooso orileede kari aye yoo pesẹ sipade wọn, ireti si wa pe Aarẹ ilẹ wa, Mohammadu Buhari, ati ikọ rẹ yoo wa nipade ọhun. A gbọ pe ipolongo ti wọn fẹẹ ṣe yii, ki i ṣe fun awọn ti wọn n wa Yoruba Nation nikan, awọn ẹya mi-in, yatọ si Yoruba naa wa lara awọn to n ṣagbatẹru eto yii, labẹ ẹgbẹ kan to wa fun ikojọpọ awọn ẹya to fẹẹ da duro ni Naijiria, Nigerian Indigenious Nationalities Alliance for Self-Determination (NINAS.) Ninu atẹjade kan ti agbẹnusọ fun Ọjọgbọn Akintoye, Ọgbẹni Maxwell Adelẹyẹ, fi lede, o ni awọn agbaagba Isalẹ-Ọya, iyẹn ẹkun Guusu (South) ati Aarin-Gbungbun (Middle-Belt) ilẹ Naijiria wa lara awọn to maa kopa nibi ipolongo ọhun. Lara wọn ni Akọwe-agba fun ẹgbẹ NINAS, Ọjọgbọn Yusuf Turaki, Kọmiṣanna feto ẹkọ nipinlẹ Ọṣun tẹlẹ ri, Amofin Tony Nnadi, ati Alaga apapọ fun ẹgbẹ Ilana ọmọ Oodua, Ọjọgbọn Wale Adeniran. Banji Akintoye ni: “A ti n gbọ ahesọ kan pe awọn kan ko ara wọn jọ, wọn tẹ atẹjade lati gbegi dina ipolongo ta a fẹẹ ṣe yii, wọn ni kijọba fofin de wa, ka ma le lọ siwaju ajọ Iṣọkan Agbaye nibi apero wọn. Ẹ jẹ ko ye yin pe a oo lọọ dara pọ mọ apero UN, ipolongo ati yiyan bii ologun la fẹẹ ṣe, a fẹ kawọn alaṣẹ agbaye to maa pesẹ mọ erongba ati ipinnu wa ni.


Lara wọn ni Akọwe-agba fun ẹgbẹ NINAS, Ọjọgbọn Yusuf Turaki, Kọmiṣanna feto ẹkọ nipinlẹ Ọṣun tẹlẹ ri, Amofin Tony Nnadi, ati Alaga apapọ fun ẹgbẹ Ilana ọmọ Oodua, Ọjọgbọn Wale Adeniran. Banji Akintoye ni: “A ti n gbọ ahesọ kan pe awọn kan ko ara wọn jọ, wọn tẹ atẹjade lati gbegi dina ipolongo ta a fẹẹ ṣe yii, wọn ni kijọba fofin de wa, ka ma le lọ siwaju ajọ Iṣọkan Agbaye nibi apero wọn. Ẹ jẹ ko ye yin pe a oo lọọ dara pọ mọ apero UN, ipolongo ati yiyan bii ologun la fẹẹ ṣe, a fẹ kawọn alaṣẹ agbaye to maa pesẹ mọ erongba ati ipinnu wa ni. Ohun akọkọ ta a fẹẹ beere ni pe ki wọn wọgi le ofin ọdun 1999 ti a n lo yii, a ti fi ẹri to pọ to han pe jibiti ni, ẹtan ni, niṣe ni wọn fi ofin naa yan awọn eeyan Guusu ati Aarin-Gungbun jẹ. Gbogbo awọn ọmọ Guusu ati Aarin-Gungbun to wa l’Amẹrika ati kaakiri agbaye la ke si, gbogbo wọn la reti nibi eto ti miliọnu kan eeyan ti fẹẹ yan bii ologun yii.” Akintoye lo sọ bẹẹ


Ohun akọkọ ta a fẹẹ beere ni pe ki wọn wọgi le ofin ọdun 1999 ti a n lo yii, a ti fi ẹri to pọ to han pe jibiti ni, ẹtan ni, niṣe ni wọn fi ofin naa yan awọn eeyan Guusu ati Aarin-Gungbun jẹ. Gbogbo awọn ọmọ Guusu ati Aarin-Gungbun to wa l’Amẹrika ati kaakiri agbaye la ke si, gbogbo wọn la reti nibi eto ti miliọnu kan eeyan ti fẹẹ yan bii ologun yii.” Akintoye lo sọ bẹẹ


Eeyan mẹrinlelogun ku ninu mọlẹbi kan, majele ni wọn fi se ounjẹ to pa wọn

Ko din leeyan mẹrinlelogun (24) to doloogbe lọjọ Aje, Mọnde, ọjọ kẹsan-an, oṣu kẹjọ, ninu mọlẹbi kan ṣoṣo. Ounjẹ ni gbogbo agboole jẹ to fa iku ojiji yii, wọn ko mọ pe majele lawọn bu sounjẹ naa dipo iyọ, ohun to fa iku wọn niyẹn. Abule Danzanke, nijọba ibilẹ Isa, nipinlẹ Sokoto, niṣẹlẹ yii ti waye. Kọmiṣanna eto ilera nibẹ, Ali Inname, fidi iṣẹlẹ naa mulẹ pẹlu alaye pe mọlẹbi ni gbogbo awọn to ku yii, bii ọmọ ẹgbọn, ọmọ aburo, iya atawọn baba gbogbo ni wọn n gbe agboole gẹgẹ bii iṣe wọn. Kọmiṣanna ṣalaye pe kinni kan ti wọn n pe ni ‘Gishrin Laale’ lawọn to dana fẹbi naa fi se ounjẹ, wọn ṣe bi iyọ ni, bẹẹ majele aṣekupani ni. Bi wọn ṣe n jẹ ounjẹ ti wọn fi se tan ni gbogbo ile bẹrẹ si i kigbe inu rirun, gbogbo igbiyanju lati doola ẹmi wọn ko si so eso rere kan, pabo lo ja si.


Kọmiṣanna eto ilera nibẹ, Ali Inname, fidi iṣẹlẹ naa mulẹ pẹlu alaye pe mọlẹbi ni gbogbo awọn to ku yii, bii ọmọ ẹgbọn, ọmọ aburo, iya atawọn baba gbogbo ni wọn n gbe agboole gẹgẹ bii iṣe wọn. Kọmiṣanna ṣalaye pe kinni kan ti wọn n pe ni ‘Gishrin Laale’ lawọn to dana fẹbi naa fi se ounjẹ, wọn ṣe bi iyọ ni, bẹẹ majele aṣekupani ni. Bi wọn ṣe n jẹ ounjẹ ti wọn fi se tan ni gbogbo ile bẹrẹ si i kigbe inu rirun, gbogbo igbiyanju lati doola ẹmi wọn ko si so eso rere kan, pabo lo ja si. Nigba ti wọn yoo fi ka iye eeyan to ti jẹ Ọlọrun ni pe gẹge bo ṣe wi, wọn jẹ mẹrinlelogun. Ali sọ pe afi awọn obinrin meji kan ti wọn ko jẹ ounjẹ naa lajẹyo, to jẹ wọn kan tọ ọ wo diẹ nikan ni ko ku, ṣugbọn awọn naa de ileewosan, alaafia si ti n to wọn latari itọju ti wọn n fun wọn. O rọ awọn eeyan ilu naa lati fi kun imọtoto wọn, paapaa nipa ohun ti wọn n jẹ.


Nigba ti wọn yoo fi ka iye eeyan to ti jẹ Ọlọrun ni pe gẹge bo ṣe wi, wọn jẹ mẹrinlelogun. Ali sọ pe afi awọn obinrin meji kan ti wọn ko jẹ ounjẹ naa lajẹyo, to jẹ wọn kan tọ ọ wo diẹ nikan ni ko ku, ṣugbọn awọn naa de ileewosan, alaafia si ti n to wọn latari itọju ti wọn n fun wọn. O rọ awọn eeyan ilu naa lati fi kun imọtoto wọn, paapaa nipa ohun ti wọn n jẹ. Kọmiṣanna eto ilera rọ wọn lati maa pa kanga ti wọn n mu de, ki wọn ma jẹ ki maaluu maa ṣegbọnsẹ sibẹ, ki wọn si tẹle gbogbo ofin imọtoto, ki iku ọwọọwọ bayii le kasẹ nilẹ laarin wọn.


Kọmiṣanna eto ilera rọ wọn lati maa pa kanga ti wọn n mu de, ki wọn ma jẹ ki maaluu maa ṣegbọnsẹ sibẹ, ki wọn si tẹle gbogbo ofin imọtoto, ki iku ọwọọwọ bayii le kasẹ nilẹ laarin wọn.


Awọn oṣiṣẹ ti kootu pa nipinlẹ Ogun, nitori aabo owo oṣu tijọba n fun wọn

Adebiyi Adefunkẹ, Abẹokuta Títì gbọnin lawọn ilẹkun kootu nipinlẹ Ogun wa bayii latari aabọ owo-oṣu tawọn oṣiṣẹ ile-ẹjọ wọnyi sọ pe ijọba n san fawọn. Eyi lo fa a ti wọn fi bẹrẹ iyanṣẹlodi l’Ọjọruu, ọjọ kọkanla, oṣu kẹjọ, ọdun 2021. Ninu atẹjade kan ti ajọ awọn oṣiṣẹ kootu, iyẹn Judicial Staff Union Of Nigeria (JUSUN), ẹka tipinlẹ Ogun, fi sita lọjọ Iṣẹgun, ọjọ kẹwaa, oṣu kẹjọ, ni wọn ti kede pe kawọn oṣiṣẹ kootu kankan ma ṣe wa sile-ẹjọ l’Ọjọruu ti i ṣe ọjọ keji ikede naa. Wọn ni ki wọn bẹrẹ iyanṣẹlodi pẹrẹwu titi digba ti wọn yoo tun gbọ pe iṣẹ tun ya. Alaye ti wọn ṣe nipa iyanṣẹlodi naa ni pe ijọba ipinlẹ Ogun ko sanwo oṣu awọn pe, aabọ owo-oṣu ni wọn n san fawọn lẹyin ipade ọlọkan-o-jọkan tawọn ti jọ ṣe pẹlu ijọba, eyi ti ko si idi kankan to fi yẹ ko ri bẹẹ. Ẹnikan to ba wa sọrọ ninu awọn oṣiṣẹ kootu l’Abẹokuta, ṣalaye pe latigba tijọba apapọ ti kede afikun owo-oṣu nijọba ipinlẹ Ogun ko ti sanwo naa pe fawọn, bẹẹ wọn n sanwo awọn ileeṣẹ pe, ni ibamu pẹlu owo-oṣu tuntun naa, ti awọn to wa lẹka igbẹjọ nikan ni wọn n ṣe mọkumọku.


Wọn ni ki wọn bẹrẹ iyanṣẹlodi pẹrẹwu titi digba ti wọn yoo tun gbọ pe iṣẹ tun ya. Alaye ti wọn ṣe nipa iyanṣẹlodi naa ni pe ijọba ipinlẹ Ogun ko sanwo oṣu awọn pe, aabọ owo-oṣu ni wọn n san fawọn lẹyin ipade ọlọkan-o-jọkan tawọn ti jọ ṣe pẹlu ijọba, eyi ti ko si idi kankan to fi yẹ ko ri bẹẹ. Ẹnikan to ba wa sọrọ ninu awọn oṣiṣẹ kootu l’Abẹokuta, ṣalaye pe latigba tijọba apapọ ti kede afikun owo-oṣu nijọba ipinlẹ Ogun ko ti sanwo naa pe fawọn, bẹẹ wọn n sanwo awọn ileeṣẹ pe, ni ibamu pẹlu owo-oṣu tuntun naa, ti awọn to wa lẹka igbẹjọ nikan ni wọn n ṣe mọkumọku. Ẹ oo ranti pe o le loṣu meji tawọn oṣiṣẹ kootu fi daṣẹ silẹ kari Naijiria nibẹrẹ ọdun yii, to jẹ wọn ṣẹṣẹ pada sẹnu iṣẹ ọhun ninu oṣu kẹfa ni, iyẹn lẹyin ti wọn ba awọn gomina ṣepade lori pe awọn ko fẹ kowo awọn maa wa lọdọ ijọba ipinlẹ, ti wọn ni awọn fẹẹ wa lominra lori ọrọ owo ni, eyi toyinbo n pe ni ‘Financial autonomy’


Ẹ oo ranti pe o le loṣu meji tawọn oṣiṣẹ kootu fi daṣẹ silẹ kari Naijiria nibẹrẹ ọdun yii, to jẹ wọn ṣẹṣẹ pada sẹnu iṣẹ ọhun ninu oṣu kẹfa ni, iyẹn lẹyin ti wọn ba awọn gomina ṣepade lori pe awọn ko fẹ kowo awọn maa wa lọdọ ijọba ipinlẹ, ti wọn ni awọn fẹẹ wa lominra lori ọrọ owo ni, eyi toyinbo n pe ni ‘Financial autonomy’


Ọrọ Sunday Igboho da ija Naijiria ati  Bẹnnẹ silẹ poo!

YẸMI ADEDEJI Gbogbo ọgbọn pata ni ijọba apapọ orilẹ-ede yii n ta lati ri i pe nigbẹyin-gbẹyin, ọwọ awọn to Sunday Adeyẹmọ, ẹni ti gbogbo eeyan n pe ni Sunday Igboho. Ohun to wu wọn gan-an ni ki wọn gbe e de Naijiria, ki wọn ba a ṣẹjọ, nitori wọn ti ṣeto ẹjọ naa kalẹ bayii, wọn si ti dẹ okun oriṣiiriṣii silẹ fun un. Bi wọn ba si ri i mu, ẹwọn ọlọjọ pipẹ ni wọn yoo sọ ọ si debii pe yoo ti darugbo kujọkujọ ki wọn too jẹ ko jade. Bakan naa ni wọn n halẹ mọ gbogbo awọn ti wọn jẹ alatilẹyin fun Igboho, wọn n halẹ pe awọn yoo mu awọn naa ti mọle ti awọn ko ba ri Igboho, awọn yoo fi wọn rọpo rẹ, bo tilẹ jẹ pe ohun to wu wọn gan-an ni lati ri ọkunrin naa mu funra rẹ. Bi wọn ko ba ri i mu lọwọ ẹrọ, wọn ko kọ ki wọn ji i gbe lojiji, kawọn ọdaran kan ba wọn gbe e wale lọna ti ko bofin mu, ti wọn yoo si sọ pe awọn naa kan ri i ni Naijiria lojiji ni. Gbogbo ọgbọn ti wọn n da yii ni ijọba Bẹnnẹ mọ, ṣugbọn wọn ko fẹẹ gba fun Naijiria rara, ọrọ naa si ti fẹẹ dija laarin wọn.


Bakan naa ni wọn n halẹ mọ gbogbo awọn ti wọn jẹ alatilẹyin fun Igboho, wọn n halẹ pe awọn yoo mu awọn naa ti mọle ti awọn ko ba ri Igboho, awọn yoo fi wọn rọpo rẹ, bo tilẹ jẹ pe ohun to wu wọn gan-an ni lati ri ọkunrin naa mu funra rẹ. Bi wọn ko ba ri i mu lọwọ ẹrọ, wọn ko kọ ki wọn ji i gbe lojiji, kawọn ọdaran kan ba wọn gbe e wale lọna ti ko bofin mu, ti wọn yoo si sọ pe awọn naa kan ri i ni Naijiria lojiji ni. Gbogbo ọgbọn ti wọn n da yii ni ijọba Bẹnnẹ mọ, ṣugbọn wọn ko fẹẹ gba fun Naijiria rara, ọrọ naa si ti fẹẹ dija laarin wọn. Gbogbo agbara ti ijọba Naijiria ni ni wọn fi n halẹ mọ Bẹnnẹ, nitori orilẹ-ede naa ko tobi to Naijiria, bẹẹ ni wọn ko ni ohun amuṣọrọ tabi nnkan ija ti wọn le fi koju Naijiria ti ija ba de, paapaa ju lọ, ọdọ Naijiria ni wọn n wo lati ri i pe awọn ri eto ọrọ aje to dara. O fẹrẹ jẹ pe lẹyin Naijiria, ko tun si ibi ti awọn oniṣowo mọto ti n ko o wọ Afrika to tun to oju-omi ti Kutọnu, ni Bẹnnẹ, mọto to n wọbẹ lojumọ kan ko ṣee fẹnu sọ. Ṣugbọn ki i ṣe orilẹ-ede naa ni wọn ti n ra awọn mọto yii, koda wọn ki i ta ju boya ẹyọ kan ninu ọgọrun-un lọ, ibi ti wọn ti n ra gbogbo mọto ti wọn n ko wa yii, Naijiria nibi ni, fayawọ ni wọn yoo si fi gbe kinni naa wọle lẹyin ti orilẹ-ede Bẹnnẹ ba ti gba owo ẹnubode tiwọn.


Gbogbo agbara ti ijọba Naijiria ni ni wọn fi n halẹ mọ Bẹnnẹ, nitori orilẹ-ede naa ko tobi to Naijiria, bẹẹ ni wọn ko ni ohun amuṣọrọ tabi nnkan ija ti wọn le fi koju Naijiria ti ija ba de, paapaa ju lọ, ọdọ Naijiria ni wọn n wo lati ri i pe awọn ri eto ọrọ aje to dara. O fẹrẹ jẹ pe lẹyin Naijiria, ko tun si ibi ti awọn oniṣowo mọto ti n ko o wọ Afrika to tun to oju-omi ti Kutọnu, ni Bẹnnẹ, mọto to n wọbẹ lojumọ kan ko ṣee fẹnu sọ. Ṣugbọn ki i ṣe orilẹ-ede naa ni wọn ti n ra awọn mọto yii, koda wọn ki i ta ju boya ẹyọ kan ninu ọgọrun-un lọ, ibi ti wọn ti n ra gbogbo mọto ti wọn n ko wa yii, Naijiria nibi ni, fayawọ ni wọn yoo si fi gbe kinni naa wọle lẹyin ti orilẹ-ede Bẹnnẹ ba ti gba owo ẹnubode tiwọn. Bakan naa ni irẹsi, ọkọ oju omi maa n gunlẹ si orilẹ-ede Bẹnnẹ lojoojumọ aye yii ni, irẹsi ni wọn si n ko to pọ ju lọ. Bẹẹ ni ki i ṣe awọn ara Bẹnnẹ ni wọn n jẹ irẹsi naa ni tootọ, pupọ ninu irẹsi yii, Eko ati Sango-Ọta ni yoo pada ja si, nibẹ lawọn ọmọ Naijiria yoo si ti maa ko o. Bakan naa ni awọn nnkan mi-in loriṣiiriṣii bẹẹ to jẹ Bẹnnẹ ni awọn oniṣowo maa n ko wọn gba, nitori pe Naijiria ti fi ofin de wọn, tabi nitori owo ẹnubode ti Naijiria yoo gba lọwọ awọn ọlọja naa yoo pọ ju gan-an si eyi ti wọn yoo gba lọwọ wọn ni Bẹnnẹ. Nigba ti owo ti wọn yoo gba lọwọ wọn ni Bẹnnẹ yii ko ti to nnkan, to si jẹ ki i nira lati ko ọja naa wọle si Naijiria, ẹnubode Bẹnnẹ yii lawọn oniṣowo Naijiria n ko ọja gba ju lọ, ohun to si jẹ ki iṣẹ fayawọ pọ ni apa ibi yii niyi, to jẹ tọmọde tagba lo n ṣe e, titi dori awọn aṣọbode ti wọn n gbe si ọna Kutọnu.


Bakan naa ni irẹsi, ọkọ oju omi maa n gunlẹ si orilẹ-ede Bẹnnẹ lojoojumọ aye yii ni, irẹsi ni wọn si n ko to pọ ju lọ. Bẹẹ ni ki i ṣe awọn ara Bẹnnẹ ni wọn n jẹ irẹsi naa ni tootọ, pupọ ninu irẹsi yii, Eko ati Sango-Ọta ni yoo pada ja si, nibẹ lawọn ọmọ Naijiria yoo si ti maa ko o. Bakan naa ni awọn nnkan mi-in loriṣiiriṣii bẹẹ to jẹ Bẹnnẹ ni awọn oniṣowo maa n ko wọn gba, nitori pe Naijiria ti fi ofin de wọn, tabi nitori owo ẹnubode ti Naijiria yoo gba lọwọ awọn ọlọja naa yoo pọ ju gan-an si eyi ti wọn yoo gba lọwọ wọn ni Bẹnnẹ. Nigba ti owo ti wọn yoo gba lọwọ wọn ni Bẹnnẹ yii ko ti to nnkan, to si jẹ ki i nira lati ko ọja naa wọle si Naijiria, ẹnubode Bẹnnẹ yii lawọn oniṣowo Naijiria n ko ọja gba ju lọ, ohun to si jẹ ki iṣẹ fayawọ pọ ni apa ibi yii niyi, to jẹ tọmọde tagba lo n ṣe e, titi dori awọn aṣọbode ti wọn n gbe si ọna Kutọnu. Ọrọ naa ye ijọba Naijiria daadaa, pe Naijiria ni Bẹnnẹ fi n pawo, nitori gbogbo ọja ti wọn n ko wọ Kutọnu, Eko tabi Sango lo n bọ, ọna fayawọ ni yoo si gba wọle. Ṣugbọn ijọba yii fi wọn silẹ, iyẹn ijọba Naijiria, wọn yi oju si ẹgbẹ kan, ki orilẹ-ede Bẹnnẹ le maa jẹ anfaani yii, ati pe awọn ti wọn n ṣejọba Bẹnnẹ yii ki i fi awọn olori ijọba Naijiria silẹ nigba kan. Igba kan tiẹ wa, laye olori orilẹ-ede Bẹnnẹ to ṣẹṣẹ gbejọba silẹ, Boni Yayi, to jẹ niṣe ni ọkunrin naa sọ pe ki Naijiria kuku sọ orilẹ-ede awọn di ọkan ninu awọn ipinlẹ rẹ, nitori Naijiria ni baba awọn. Laye Obasanjọ ni o, ti ọkunrin olori ijọba Bẹnnẹ naa ki i wọn ni Naijiria rara, nitori nibi ni ọrọ aje wọn wa.


Ọrọ naa ye ijọba Naijiria daadaa, pe Naijiria ni Bẹnnẹ fi n pawo, nitori gbogbo ọja ti wọn n ko wọ Kutọnu, Eko tabi Sango lo n bọ, ọna fayawọ ni yoo si gba wọle. Ṣugbọn ijọba yii fi wọn silẹ, iyẹn ijọba Naijiria, wọn yi oju si ẹgbẹ kan, ki orilẹ-ede Bẹnnẹ le maa jẹ anfaani yii, ati pe awọn ti wọn n ṣejọba Bẹnnẹ yii ki i fi awọn olori ijọba Naijiria silẹ nigba kan. Igba kan tiẹ wa, laye olori orilẹ-ede Bẹnnẹ to ṣẹṣẹ gbejọba silẹ, Boni Yayi, to jẹ niṣe ni ọkunrin naa sọ pe ki Naijiria kuku sọ orilẹ-ede awọn di ọkan ninu awọn ipinlẹ rẹ, nitori Naijiria ni baba awọn. Laye Obasanjọ ni o, ti ọkunrin olori ijọba Bẹnnẹ naa ki i wọn ni Naijiria rara, nitori nibi ni ọrọ aje wọn wa. Lati igba ti Buhari ti gbajọba yii ṣaa ni nnkan ti yipada diẹ loju ọna naa, ti wọn ni awọn n gbogun ti awọn onifayawọ, ti wọn si ti ẹnubode Naijiria ati Bẹnnẹ pa, ti ko si ọja to le wọle. Loootọ ni ijọba Buhari lawọn n gbogun ti fayawọ, ati pe nitori ẹ lawọn sẹ ti ẹnubode pa, ṣugbọn ọrọ naa le ju bẹẹ lọ, nitori ẹnubode Eko ati tipinlẹ Ogun ni wọn ti pa ju, awọn ẹnubode to ja si Bẹnnẹ lati ilẹ Hausa ṣi n ba iṣẹ wọn lọ pase-pase, ti ko si kọsitọọmu to n mu wọn. Sibẹ naa, eyi ko ta awọn ijọba Bẹnnẹ lara, nitori Eko, Ogun lowo wa, ibẹ ni wọn ti n ko ọja to pọ wọle ju lọ ti wọn si n pa owo rẹpẹtẹ, owo ti wọn n pa ni awọn ọna ilẹ Hausa yii ko to ida mẹwaa ohun ti wọn yoo pa ni Eko ati Sango.


Lati igba ti Buhari ti gbajọba yii ṣaa ni nnkan ti yipada diẹ loju ọna naa, ti wọn ni awọn n gbogun ti awọn onifayawọ, ti wọn si ti ẹnubode Naijiria ati Bẹnnẹ pa, ti ko si ọja to le wọle. Loootọ ni ijọba Buhari lawọn n gbogun ti fayawọ, ati pe nitori ẹ lawọn sẹ ti ẹnubode pa, ṣugbọn ọrọ naa le ju bẹẹ lọ, nitori ẹnubode Eko ati tipinlẹ Ogun ni wọn ti pa ju, awọn ẹnubode to ja si Bẹnnẹ lati ilẹ Hausa ṣi n ba iṣẹ wọn lọ pase-pase, ti ko si kọsitọọmu to n mu wọn. Sibẹ naa, eyi ko ta awọn ijọba Bẹnnẹ lara, nitori Eko, Ogun lowo wa, ibẹ ni wọn ti n ko ọja to pọ wọle ju lọ ti wọn si n pa owo rẹpẹtẹ, owo ti wọn n pa ni awọn ọna ilẹ Hausa yii ko to ida mẹwaa ohun ti wọn yoo pa ni Eko ati Sango. Eleyii gan-an lo da bii pe ijọba Naijiria naa ko fẹ, nitori wọn ko fẹ ariwo ti awọn eeyan n pa pe Eko tabi ilẹ Yoruba ni owo Naijiria ti n wọle ju lọ, pe ko si owo kan to n wọle lati ilẹ Hausa. Ariwo pe ko si owo to n wọle lati ilẹ Hausa yii, ati pe ilẹ Yoruba lowo ti n wọle ju yii, wa lara ohun to fa a ti wọn fi ti ẹnubode yii pa, ti wọn ko si ṣi i silẹ lati ọjọ naa wa. Lati inu oṣu kẹjọ, ọdun 2019, iyẹn ọdun mẹta bayii geere, ni ijọba Naijiria ti ti ẹnubode wọn pẹlu awọn ara Bẹnnẹ yii, ti awọn tọhun si n ja fitafita lati ri i pe wọn ṣi ẹnubode naa, nitori wọn ni wọn fẹẹ pa eto ọrọ aje awọn ni pẹlu ẹnubode ti Naijiria ti pa. Awọn ijọba ati awọn alagbara ni Bẹnnẹ ti wa si Naijiria lati ba awọn olori ijọba tiwa nibi ṣepade, ti wọn si n ṣalaye fun wọn pe awọn ko faaye gba fayawọ, nitori ko si ọmọ orilẹ-ede awọn to n ṣe fayawọ yii, pe awọn ọmọ Naijiria lonifayawọ, bi ijọba ba si le da awọn ọmọ Naijiria lọwọ kọ, ti wọn ri i pe awọn kọsitọọmu wọn ki i gba owo abẹtẹlẹ lọwọ onifayawọ, o daju pe ohun gbogbo yoo lọ bo ṣe yẹ ko lọ.


Eleyii gan-an lo da bii pe ijọba Naijiria naa ko fẹ, nitori wọn ko fẹ ariwo ti awọn eeyan n pa pe Eko tabi ilẹ Yoruba ni owo Naijiria ti n wọle ju lọ, pe ko si owo kan to n wọle lati ilẹ Hausa. Ariwo pe ko si owo to n wọle lati ilẹ Hausa yii, ati pe ilẹ Yoruba lowo ti n wọle ju yii, wa lara ohun to fa a ti wọn fi ti ẹnubode yii pa, ti wọn ko si ṣi i silẹ lati ọjọ naa wa. Lati inu oṣu kẹjọ, ọdun 2019, iyẹn ọdun mẹta bayii geere, ni ijọba Naijiria ti ti ẹnubode wọn pẹlu awọn ara Bẹnnẹ yii, ti awọn tọhun si n ja fitafita lati ri i pe wọn ṣi ẹnubode naa, nitori wọn ni wọn fẹẹ pa eto ọrọ aje awọn ni pẹlu ẹnubode ti Naijiria ti pa. Awọn ijọba ati awọn alagbara ni Bẹnnẹ ti wa si Naijiria lati ba awọn olori ijọba tiwa nibi ṣepade, ti wọn si n ṣalaye fun wọn pe awọn ko faaye gba fayawọ, nitori ko si ọmọ orilẹ-ede awọn to n ṣe fayawọ yii, pe awọn ọmọ Naijiria lonifayawọ, bi ijọba ba si le da awọn ọmọ Naijiria lọwọ kọ, ti wọn ri i pe awọn kọsitọọmu wọn ki i gba owo abẹtẹlẹ lọwọ onifayawọ, o daju pe ohun gbogbo yoo lọ bo ṣe yẹ ko lọ. Wọn ni bo ba jẹ ti ọdọ awọn ni, ko si oṣiṣẹ awọn ti yoo gbowo ẹyin, ko si ọmọ orilẹ-ede naa kan ti yoo ṣe fayawọ, bẹẹ ni ko si kọsitọọmu awọn ti yoo gbowo lọwọ onifayawọ kan. Ohun ti Naijiria ati Bẹnnẹ n fa mọ ara wọn lọwọ ree ko too di pe ọrọ Sunday Igboho yi wọ ọ, to si kuku waa da bii pe Ọlọrun ba ijọba Naijiria ṣe e. Ọlọrun ba wọn ṣe e nitori gbogbo ohun ti wọn ti ro ni pe ohun yoowu ti awọn ba fẹ ni Bẹnnẹ yoo ṣe, wọn yoo mu Sunday Igboho bi wọn ti ri i yii, wọn ko si ni i jẹ ki ilẹ mọ ti wọn yoo fi ju u loko pada si Naijiria, ki ọrọ si too di ariwo rara, yoo ti wa lọdọ awọn DSS, nibi ti yoo ti maa rojọ ẹnu rẹ. Ohun tijọba Naijiria n reti ree, nitori rẹ si ni awọn DSS ko ṣe fi awọn ti wọn ko nile Igboho silẹ ki wọn jade, nitori ki wọn le ri wọn ko pa mọ, ki wọn ma tun ṣẹṣẹ maa wa wọn kiri nigba ti ọwọ wọn ba tẹ Igboho. Wọn ti ro pe kinni naa yoo ya kiakia, nitori ewurẹ ko lori ti yoo fi ba agbo kan, ki i ṣe ni Bẹnnẹ ni wọn yoo ti di awọn lọwọ lati ṣe ohun ti awọn ba fẹẹ ṣe ni Naijiria.


Wọn ni bo ba jẹ ti ọdọ awọn ni, ko si oṣiṣẹ awọn ti yoo gbowo ẹyin, ko si ọmọ orilẹ-ede naa kan ti yoo ṣe fayawọ, bẹẹ ni ko si kọsitọọmu awọn ti yoo gbowo lọwọ onifayawọ kan. Ohun ti Naijiria ati Bẹnnẹ n fa mọ ara wọn lọwọ ree ko too di pe ọrọ Sunday Igboho yi wọ ọ, to si kuku waa da bii pe Ọlọrun ba ijọba Naijiria ṣe e. Ọlọrun ba wọn ṣe e nitori gbogbo ohun ti wọn ti ro ni pe ohun yoowu ti awọn ba fẹ ni Bẹnnẹ yoo ṣe, wọn yoo mu Sunday Igboho bi wọn ti ri i yii, wọn ko si ni i jẹ ki ilẹ mọ ti wọn yoo fi ju u loko pada si Naijiria, ki ọrọ si too di ariwo rara, yoo ti wa lọdọ awọn DSS, nibi ti yoo ti maa rojọ ẹnu rẹ. Ohun tijọba Naijiria n reti ree, nitori rẹ si ni awọn DSS ko ṣe fi awọn ti wọn ko nile Igboho silẹ ki wọn jade, nitori ki wọn le ri wọn ko pa mọ, ki wọn ma tun ṣẹṣẹ maa wa wọn kiri nigba ti ọwọ wọn ba tẹ Igboho. Wọn ti ro pe kinni naa yoo ya kiakia, nitori ewurẹ ko lori ti yoo fi ba agbo kan, ki i ṣe ni Bẹnnẹ ni wọn yoo ti di awọn lọwọ lati ṣe ohun ti awọn ba fẹẹ ṣe ni Naijiria. Ijọba Naijiria mọ pẹ iru nnkan bayii ko bofin agbaye mu, pe ki orilẹ-ede kan deede mu ẹni kan ti wọn n wa niluu rẹ, ki wọn si ju u loko sile lai wadii ọrọ naa rara, ati lai ṣe gbogbo ohun to yẹ ki wọn ṣe. Ijọba Naijiria mọ pe ti awọn ba gbe ọrọ Igboho gba ti ọna ofin, ọdun kan si meji bayii, awọn ṣi wa lẹnu ẹ, iyẹn ni wọn ko ṣe fẹẹ gbe e gba ọna ofin yii, wọn kan fẹ ko jẹ bi wọn ti mu Igboho yii, wọn da a pada fawọn ki ẹnikẹni tilẹ too mọ pe wọn ti mu un rara. Bi wọn ba mu un lojiji bẹẹ ti wọn da a pada wale, Naijiria mọ bi wọn yoo ti ṣeto naa ti wọn yoo fi gba orilẹ-ede Bẹnnẹ lọwọ ariwo, wọn tilẹ le ni ki i ṣe ibẹ lawọn ti mu un.


Ijọba Naijiria mọ pẹ iru nnkan bayii ko bofin agbaye mu, pe ki orilẹ-ede kan deede mu ẹni kan ti wọn n wa niluu rẹ, ki wọn si ju u loko sile lai wadii ọrọ naa rara, ati lai ṣe gbogbo ohun to yẹ ki wọn ṣe. Ijọba Naijiria mọ pe ti awọn ba gbe ọrọ Igboho gba ti ọna ofin, ọdun kan si meji bayii, awọn ṣi wa lẹnu ẹ, iyẹn ni wọn ko ṣe fẹẹ gbe e gba ọna ofin yii, wọn kan fẹ ko jẹ bi wọn ti mu Igboho yii, wọn da a pada fawọn ki ẹnikẹni tilẹ too mọ pe wọn ti mu un rara. Bi wọn ba mu un lojiji bẹẹ ti wọn da a pada wale, Naijiria mọ bi wọn yoo ti ṣeto naa ti wọn yoo fi gba orilẹ-ede Bẹnnẹ lọwọ ariwo, wọn tilẹ le ni ki i ṣe ibẹ lawọn ti mu un. Ṣugbọn ijọba Bẹnnẹ mọ pe awọn orilẹ-ede alagbara lagbaaye ko fẹ bẹẹ, ọrọ naa si le pada waa mu wọn lomi lẹyin ti wọn ba ti wadii, ti wọn si ri i pe ni Bẹnnẹ ni wọn ti mu un, ti wọn ko si tẹle ofin to yẹ. Ọrọ naa ka Naijiria lara, o dun wọn pupọ pe ọrọ ti ko yẹ kawọn ara ile keji gbọ, ohun ti ko yẹ ki o di ariwo rara, awọn eeyan naa ti sọ ọ di nnkan ariwo, wọn si ti pe gbogbo agbaye le awọn lori. Nitori ẹ ni wọn ṣe sa sẹyin, ti wọn ṣe bii ẹni pe ọrọ Igboho ko kan wọn rara.


Ṣugbọn ijọba Bẹnnẹ mọ pe awọn orilẹ-ede alagbara lagbaaye ko fẹ bẹẹ, ọrọ naa si le pada waa mu wọn lomi lẹyin ti wọn ba ti wadii, ti wọn si ri i pe ni Bẹnnẹ ni wọn ti mu un, ti wọn ko si tẹle ofin to yẹ. Ọrọ naa ka Naijiria lara, o dun wọn pupọ pe ọrọ ti ko yẹ kawọn ara ile keji gbọ, ohun ti ko yẹ ki o di ariwo rara, awọn eeyan naa ti sọ ọ di nnkan ariwo, wọn si ti pe gbogbo agbaye le awọn lori. Nitori ẹ ni wọn ṣe sa sẹyin, ti wọn ṣe bii ẹni pe ọrọ Igboho ko kan wọn rara. Wọn ko fẹ ohun ti yoo jẹ ki aye ri wọn bii arufin, ati bii ijọba ika to n le alaiṣẹ kaakiri. Nitori ẹ ni wọn ko ṣe de ile-ẹjọ tabi da si ẹjọ to n lọ, ti wọn ko si ti i fi ọrọ kan si gbangba lori ẹjọ naa tabi itimọle ti wọn fi Igboho si nibẹ. Ohun ti wọn si n ro ni pe bo ti wu ki ọrọ naa ri, ijọba Bẹnnẹ yoo ṣe ẹtọ, ẹtọ ti wọn si n reti lati ọdọ wọn naa ni ki wọn da Igboho pada sile lẹyin ti wọn ba ti gbọ ẹjọ ẹ tan, ki gbogbo aye le ri i pe ki i ṣe awọn lawọn lọọ gbe Igboho wa o, ilu oniluu to lọ ni wọn ti ka ẹsun si i lẹsẹ, nibẹ ni wọn si ti fi i ranṣẹ sile, ki i ṣe awọn lawọn lọọ mu un.


Wọn ko fẹ ohun ti yoo jẹ ki aye ri wọn bii arufin, ati bii ijọba ika to n le alaiṣẹ kaakiri. Nitori ẹ ni wọn ko ṣe de ile-ẹjọ tabi da si ẹjọ to n lọ, ti wọn ko si ti i fi ọrọ kan si gbangba lori ẹjọ naa tabi itimọle ti wọn fi Igboho si nibẹ. Ohun ti wọn si n ro ni pe bo ti wu ki ọrọ naa ri, ijọba Bẹnnẹ yoo ṣe ẹtọ, ẹtọ ti wọn si n reti lati ọdọ wọn naa ni ki wọn da Igboho pada sile lẹyin ti wọn ba ti gbọ ẹjọ ẹ tan, ki gbogbo aye le ri i pe ki i ṣe awọn lawọn lọọ gbe Igboho wa o, ilu oniluu to lọ ni wọn ti ka ẹsun si i lẹsẹ, nibẹ ni wọn si ti fi i ranṣẹ sile, ki i ṣe awọn lawọn lọọ mu un. Ki eleyii le ṣee ṣe, ati ki wọn le dẹru ba awọn ijọba Bẹnnẹ, ni gbara ti ọrọ yii ṣẹlẹ, ti wọn ti ṣeto ẹronpileeni to le gbe ọkunrin naa laarin oru ti iyẹn ja si pabo, wọn ni ki aṣoju Naijiria tuntun ni Bẹnnẹ lọọ kọ iwe ‘ẹ kuule’ ẹ fun olori orilẹ-ede naa, ki wọn le foju ri ara wọn. Buratai, olori awọn ṣọja tẹlẹ ni Naijiria ni aṣoju orilẹ-ede yii ni Bẹnnẹ bayii, bo ṣe kuro ninu iṣẹ ṣọja, ko pe oṣu kan ti wọn gbe iṣẹ tuntun naa fun un, wọn ko tiẹ sinmi rara. Ṣugbọn lati igba ti wọn ti gbe e lọ, ko ti i jokoo si Bẹnnẹ yii, ẹẹkan abi ẹẹmeji lo debẹ, to ni kawọn to wa nibẹ tẹlẹ maa ba iṣẹ lọ, bo ba ya, oun yoo yọju si wọn lẹyin ti oun ba ti sinmi daadaa.


Ki eleyii le ṣee ṣe, ati ki wọn le dẹru ba awọn ijọba Bẹnnẹ, ni gbara ti ọrọ yii ṣẹlẹ, ti wọn ti ṣeto ẹronpileeni to le gbe ọkunrin naa laarin oru ti iyẹn ja si pabo, wọn ni ki aṣoju Naijiria tuntun ni Bẹnnẹ lọọ kọ iwe ‘ẹ kuule’ ẹ fun olori orilẹ-ede naa, ki wọn le foju ri ara wọn. Buratai, olori awọn ṣọja tẹlẹ ni Naijiria ni aṣoju orilẹ-ede yii ni Bẹnnẹ bayii, bo ṣe kuro ninu iṣẹ ṣọja, ko pe oṣu kan ti wọn gbe iṣẹ tuntun naa fun un, wọn ko tiẹ sinmi rara. Ṣugbọn lati igba ti wọn ti gbe e lọ, ko ti i jokoo si Bẹnnẹ yii, ẹẹkan abi ẹẹmeji lo debẹ, to ni kawọn to wa nibẹ tẹlẹ maa ba iṣẹ lọ, bo ba ya, oun yoo yọju si wọn lẹyin ti oun ba ti sinmi daadaa. Ṣugbọn o ti bẹrẹ si i gbowo oṣu o, bẹẹ lo n gba gbogbo ẹtọ to tọ si i gẹgẹ bii aṣoju Naijiria ni Bẹnnẹ, bo tilẹ jẹ pe ko ti i lọ sọhun-un ko maa gbe. Nibi to ti n fẹsẹ palẹ bayii, to n gbadun owo ijọba, nibẹ lọrọ Igboho ti de. Ọrọ Igboho yii lo jẹ ko sa janna janna de, ti wọn si sare lọọ ko iwe rẹ jade, ti wọn ni ko waa lọọ ri olori orilẹ-ede Bẹnnẹ lati fi ara han an pe oun ni aṣoju orilẹ-ede Naijiria tuntun lọdọ wọn.


Ṣugbọn o ti bẹrẹ si i gbowo oṣu o, bẹẹ lo n gba gbogbo ẹtọ to tọ si i gẹgẹ bii aṣoju Naijiria ni Bẹnnẹ, bo tilẹ jẹ pe ko ti i lọ sọhun-un ko maa gbe. Nibi to ti n fẹsẹ palẹ bayii, to n gbadun owo ijọba, nibẹ lọrọ Igboho ti de. Ọrọ Igboho yii lo jẹ ko sa janna janna de, ti wọn si sare lọọ ko iwe rẹ jade, ti wọn ni ko waa lọọ ri olori orilẹ-ede Bẹnnẹ lati fi ara han an pe oun ni aṣoju orilẹ-ede Naijiria tuntun lọdọ wọn. N lo ba si lọọ ba a. Loootọ ọkunrin naa ko wi kinni kan nibẹ, tabi sọrọ to jẹ mọ ti Igboho, ohun ti ijọba Naijiria ṣe ni lati fi Burutai halẹ mọ ijọba Bẹnnẹ, ki wọn le mọ pe alagbara ọkunrin kan, olori awọn ṣọja tẹlẹ, laṣoju Naijiria lọdọ awọn, ati pe ko si ohun ti awọn fẹ ti ọkunrin naa ko le gba fawọn, bi awọn naa ba ti ṣe ohun to yẹ ni ṣiṣe. Iṣẹ akọkọ ti wọn n reti ni ṣiṣe lati ọdọ ijọba Bẹnnẹ naa ni ki wọn fa Sunday Igboho le wọn lọwọ, lọna ti yoo fi da bii pe awọn Bẹnnẹ ni wọn ṣe Igboho pa, ki i ṣe ijọba Naijiria rara. O jọ pe wọn ti fi ara sọ fun wọn nibẹ paapaa pe bi wọn ba jẹ ki Igboho lọ mọ wọn lọwọ, awọn ko ni i ṣi bọda wọn, awọn yoo ti kinni naa pa titi aye ni.


N lo ba si lọọ ba a. Loootọ ọkunrin naa ko wi kinni kan nibẹ, tabi sọrọ to jẹ mọ ti Igboho, ohun ti ijọba Naijiria ṣe ni lati fi Burutai halẹ mọ ijọba Bẹnnẹ, ki wọn le mọ pe alagbara ọkunrin kan, olori awọn ṣọja tẹlẹ, laṣoju Naijiria lọdọ awọn, ati pe ko si ohun ti awọn fẹ ti ọkunrin naa ko le gba fawọn, bi awọn naa ba ti ṣe ohun to yẹ ni ṣiṣe. Iṣẹ akọkọ ti wọn n reti ni ṣiṣe lati ọdọ ijọba Bẹnnẹ naa ni ki wọn fa Sunday Igboho le wọn lọwọ, lọna ti yoo fi da bii pe awọn Bẹnnẹ ni wọn ṣe Igboho pa, ki i ṣe ijọba Naijiria rara. O jọ pe wọn ti fi ara sọ fun wọn nibẹ paapaa pe bi wọn ba jẹ ki Igboho lọ mọ wọn lọwọ, awọn ko ni i ṣi bọda wọn, awọn yoo ti kinni naa pa titi aye ni. Bi ijọba Bẹnnẹ ko ba fi le gbe Igboho fun wọn bayii, ohun ti awọn ijọba Naijiria n reti ni pe ki Bẹnnẹ ka ẹsun awuruju si Igboho lẹsẹ, ki wọn si ju u si ẹwọn bii ogun tabi ọgbọn ọdun lọdọ wọn, ko maa ṣe ẹwọn naa lọ nibẹ. Ohun tawọn ijọba Naijiria n ro ni pe ka lọṣọ mọdii, ka lọdii maṣọ, bi idi ko ba ṣaa ti gbofo, ọkan naa ni. Bi wọn ko ba ni i ri i gba ni Naijiria, ti ijọba Bẹnnẹ ko ba le gbe e fawọn, ti wọn ba ti sọ ọ sẹwọn lọhun-un, ṣebi ki Igboho ṣaa ti ma si laarin ilu ni, ko ma ri aaye maa rin kiri, ko ma sọna ti yoo fi pada si Naijiria lati maa wa ko awọn ero jọ pe awọn n fẹ Yoruba Nation, ko sohun ti awọn tun n fẹ ju bẹẹ lọ.


Bi ijọba Bẹnnẹ ko ba fi le gbe Igboho fun wọn bayii, ohun ti awọn ijọba Naijiria n reti ni pe ki Bẹnnẹ ka ẹsun awuruju si Igboho lẹsẹ, ki wọn si ju u si ẹwọn bii ogun tabi ọgbọn ọdun lọdọ wọn, ko maa ṣe ẹwọn naa lọ nibẹ. Ohun tawọn ijọba Naijiria n ro ni pe ka lọṣọ mọdii, ka lọdii maṣọ, bi idi ko ba ṣaa ti gbofo, ọkan naa ni. Bi wọn ko ba ni i ri i gba ni Naijiria, ti ijọba Bẹnnẹ ko ba le gbe e fawọn, ti wọn ba ti sọ ọ sẹwọn lọhun-un, ṣebi ki Igboho ṣaa ti ma si laarin ilu ni, ko ma ri aaye maa rin kiri, ko ma sọna ti yoo fi pada si Naijiria lati maa wa ko awọn ero jọ pe awọn n fẹ Yoruba Nation, ko sohun ti awọn tun n fẹ ju bẹẹ lọ. Bijọba ilẹ Bẹnnẹ ba ti le ṣeto ẹwọn gidi fun un, ti ẹwọn naa jẹ ti ọlọjọ-pipẹ, ko si wahala kan nibẹ mọ, awọn yoo mọ pe awọn ara Bẹnnẹ yii o, ọrẹ gidi ni wọn n ba awọn ṣe, nigba naa lawọn yoo tun ọrọ ẹnubode wọn yẹwo. Ṣugbọn eto ti ijọba Bẹnnẹ ni fun Sunday Igboho yatọ pata si ohun ti awọn eeyan ni Naijiria n fẹ. Awọn funra wọn ti ri i pe Igboho ki i ṣe ẹlẹṣẹ, ko ṣẹ sofin Naijiria kankan, bẹẹ ni ko ṣẹ si ofin ọdọ awọn naa, nitori o ni iwe irinna, o si le wọ ọdọ awọn nigba to ba fẹ.


Bijọba ilẹ Bẹnnẹ ba ti le ṣeto ẹwọn gidi fun un, ti ẹwọn naa jẹ ti ọlọjọ-pipẹ, ko si wahala kan nibẹ mọ, awọn yoo mọ pe awọn ara Bẹnnẹ yii o, ọrẹ gidi ni wọn n ba awọn ṣe, nigba naa lawọn yoo tun ọrọ ẹnubode wọn yẹwo. Ṣugbọn eto ti ijọba Bẹnnẹ ni fun Sunday Igboho yatọ pata si ohun ti awọn eeyan ni Naijiria n fẹ. Awọn funra wọn ti ri i pe Igboho ki i ṣe ẹlẹṣẹ, ko ṣẹ sofin Naijiria kankan, bẹẹ ni ko ṣẹ si ofin ọdọ awọn naa, nitori o ni iwe irinna, o si le wọ ọdọ awọn nigba to ba fẹ. Wọn mọ pe Naijiria kan fẹẹ mu ọkunrin naa lati lọọ fi i pamọ ni, tabi ki wọn ṣe e leṣe ninu ọgba ẹwọn ti wọn ba fi i si. Nitori eyi, ijọba Bẹnnẹ ko fẹẹ fa Sunday Igboho le awọn ijọba Naijiria lọwọ, wọn mọ pe gbogbo oju aye lo wa lara awọn, bẹẹ ni wọn ko fẹẹ sọ ara wọn lẹnu, paapaa lori ọrọ ti ki i ṣe tiwọn tabi ti eeyan wọn. Yatọ si eyi pẹlu, awọn eeyan nla nla ilẹ Bẹnnẹ ko jẹ ki awọn ijọba wọn yii gbadun, nitori awọn ọba Yoruba, awọn oloṣelu Yoruba to jẹ ibẹ ni wọn wa, n pariwo, ariwo naa si fẹrẹ di ijọba wọn leti, pe Igboho ko ṣẹ ijọba Naijiria, ki wọn ma fiya kankan jẹ ẹ. Awọn eeyan yii naa lọọ ri Aarẹ wọn nibẹ, iyẹn Aarẹ Patrice Talon, bẹẹ ni wọn gba awọn lọọya nla nla ti wọn n ba awọn minista ati adajọ sọrọ lati ṣalaye bi ọrọ ti jẹ, ohun ti ijọba naa si ri ni pe loootọ ni Igboho ko ṣẹ, wọn fẹẹ fiya jẹ ẹ lasan ni.


Wọn mọ pe Naijiria kan fẹẹ mu ọkunrin naa lati lọọ fi i pamọ ni, tabi ki wọn ṣe e leṣe ninu ọgba ẹwọn ti wọn ba fi i si. Nitori eyi, ijọba Bẹnnẹ ko fẹẹ fa Sunday Igboho le awọn ijọba Naijiria lọwọ, wọn mọ pe gbogbo oju aye lo wa lara awọn, bẹẹ ni wọn ko fẹẹ sọ ara wọn lẹnu, paapaa lori ọrọ ti ki i ṣe tiwọn tabi ti eeyan wọn. Yatọ si eyi pẹlu, awọn eeyan nla nla ilẹ Bẹnnẹ ko jẹ ki awọn ijọba wọn yii gbadun, nitori awọn ọba Yoruba, awọn oloṣelu Yoruba to jẹ ibẹ ni wọn wa, n pariwo, ariwo naa si fẹrẹ di ijọba wọn leti, pe Igboho ko ṣẹ ijọba Naijiria, ki wọn ma fiya kankan jẹ ẹ. Awọn eeyan yii naa lọọ ri Aarẹ wọn nibẹ, iyẹn Aarẹ Patrice Talon, bẹẹ ni wọn gba awọn lọọya nla nla ti wọn n ba awọn minista ati adajọ sọrọ lati ṣalaye bi ọrọ ti jẹ, ohun ti ijọba naa si ri ni pe loootọ ni Igboho ko ṣẹ, wọn fẹẹ fiya jẹ ẹ lasan ni. Awọn ijọba Naijiria ko dakẹ o, wọn kan n fi ọgbọn ṣe ohun ti wọn n ṣe ni. Wọn fẹẹ mọ idi ti agbara Igboho yii fi to bayii, nigba naa ni wọn mọ pe ẹni ti wọn n pe ni Olulana, iyẹn Ọjọgbọn Banji Akintoye funra ẹ wa ni Bẹnnẹ, ibẹ lo ko lọ lati igba ti ọrọ Igboho yii ti bẹrẹ. Nijọba Naijiria ba bẹrẹ ihalẹ pe awọn yoo mu baba naa nibi ti awọn ba ti ri i. Niṣe ni baba yii jade, to ni oun ko sa lọ, oun wa ni Bẹnnẹ, boun ba si ti pari ọrọ Igboho ni oun n bọ nile, ẹni to ba fẹẹ mu oun ko maa reti oun lẹyin tawọn ba ti yanju ọrọ Sunday Igboho.


Awọn ijọba Naijiria ko dakẹ o, wọn kan n fi ọgbọn ṣe ohun ti wọn n ṣe ni. Wọn fẹẹ mọ idi ti agbara Igboho yii fi to bayii, nigba naa ni wọn mọ pe ẹni ti wọn n pe ni Olulana, iyẹn Ọjọgbọn Banji Akintoye funra ẹ wa ni Bẹnnẹ, ibẹ lo ko lọ lati igba ti ọrọ Igboho yii ti bẹrẹ. Nijọba Naijiria ba bẹrẹ ihalẹ pe awọn yoo mu baba naa nibi ti awọn ba ti ri i. Niṣe ni baba yii jade, to ni oun ko sa lọ, oun wa ni Bẹnnẹ, boun ba si ti pari ọrọ Igboho ni oun n bọ nile, ẹni to ba fẹẹ mu oun ko maa reti oun lẹyin tawọn ba ti yanju ọrọ Sunday Igboho. Bẹẹ loootọ, lara awọn ti wọn n ṣalaye ọrọ fun ijọba Bẹnnẹ ni baba naa n ṣe. Oloye Oluṣẹgun Ọbasanjọ naa ti lọ si Kutọnu. Loootọ, iyawo ọrẹ rẹ to ku, iyẹn, olori orilẹ-ede Bẹnnẹ tẹlẹ, aarẹ Soglo, lo tori ẹ lọ lati lọọ ba ọrẹ rẹ kẹdun, sibẹ, baba naa de ọdọ aarẹ tuntun ni Bẹnnẹ, ko si si tabi ṣugbọn nibẹ, ọrọ Sunday Igboho lo ba lọ.


Bẹẹ loootọ, lara awọn ti wọn n ṣalaye ọrọ fun ijọba Bẹnnẹ ni baba naa n ṣe. Oloye Oluṣẹgun Ọbasanjọ naa ti lọ si Kutọnu. Loootọ, iyawo ọrẹ rẹ to ku, iyẹn, olori orilẹ-ede Bẹnnẹ tẹlẹ, aarẹ Soglo, lo tori ẹ lọ lati lọọ ba ọrẹ rẹ kẹdun, sibẹ, baba naa de ọdọ aarẹ tuntun ni Bẹnnẹ, ko si si tabi ṣugbọn nibẹ, ọrọ Sunday Igboho lo ba lọ. Ijọba Naijiria tilẹ nigbagbọ pe Ọbasanjọ kan fi ọrọ iku iyawo ọrẹ ẹ boju ni, nitori Igboho lo ṣe lọ si Bẹnnẹ, eleyii si tun da ibẹru si wọn lọkan, nitori wọn ko mọ ohun to ba Aarẹ Bẹnnẹ sọ. Pelu gbogbo eyi, ko si bi ijọba Bẹnnẹ ṣe le deede fiya jẹ Sunday Igboho tabi ki wọn da a pada fun ijọba Naijiria. Ohun ti wọn fẹẹ ṣe ni lati wa ẹsun kerekere kan de mọ ọn lẹsẹ ti wọn yoo fi ti i mọle nibẹ, ti yoo wa lọdọ wọn titi ti ijọba Buari yii yoo fi kogba wọle, ti wọn yoo si fi i silẹ ko maa lọ.


Ijọba Naijiria tilẹ nigbagbọ pe Ọbasanjọ kan fi ọrọ iku iyawo ọrẹ ẹ boju ni, nitori Igboho lo ṣe lọ si Bẹnnẹ, eleyii si tun da ibẹru si wọn lọkan, nitori wọn ko mọ ohun to ba Aarẹ Bẹnnẹ sọ. Pelu gbogbo eyi, ko si bi ijọba Bẹnnẹ ṣe le deede fiya jẹ Sunday Igboho tabi ki wọn da a pada fun ijọba Naijiria. Ohun ti wọn fẹẹ ṣe ni lati wa ẹsun kerekere kan de mọ ọn lẹsẹ ti wọn yoo fi ti i mọle nibẹ, ti yoo wa lọdọ wọn titi ti ijọba Buari yii yoo fi kogba wọle, ti wọn yoo si fi i silẹ ko maa lọ. Wọn ni bi awọn ba fi i silẹ bayii, ijọba Naijiria le ji i gbe, tabi ki wọn pa a mọ awọn lọwọ, wọn yoo si ni Bẹnnẹ lo pa a. Eyi ti Bẹnnẹ fẹẹ ṣe yii ko tẹ wọn lọrun ni Naijiria nibi, ijọba Naijiria ti bẹrẹ si i binu gan-an. Wọn ti n dunkooko mọ wọn ni Bẹnnẹ, nitori wọn n ran awọn eeyan si wọn labẹlẹ lati maa halẹ mọ wọn pe oju wọn yoo ri mabo ti wọn ba ṣe ọrọ Sunday Igboho yii yọboyọbọ, eyi ti awọn si n wi yii ni bi wọn ba jẹ ki Igboho bọ, ti wọn ko fi i ranṣẹ si Naijiria, ti wọn ko si sọ ọ sẹwọn ọlọdun gbọgbọrọ. Ko jọ pe orilẹ-ede Bẹnnẹ yoo ṣe eyikeyii ninu ọrọ mejeeji yii, pẹlu gbogbo ariwo to n lọ ni Bẹnnẹ, ni Naijiria, ati kaakiri agbaye.


Wọn ni bi awọn ba fi i silẹ bayii, ijọba Naijiria le ji i gbe, tabi ki wọn pa a mọ awọn lọwọ, wọn yoo si ni Bẹnnẹ lo pa a. Eyi ti Bẹnnẹ fẹẹ ṣe yii ko tẹ wọn lọrun ni Naijiria nibi, ijọba Naijiria ti bẹrẹ si i binu gan-an. Wọn ti n dunkooko mọ wọn ni Bẹnnẹ, nitori wọn n ran awọn eeyan si wọn labẹlẹ lati maa halẹ mọ wọn pe oju wọn yoo ri mabo ti wọn ba ṣe ọrọ Sunday Igboho yii yọboyọbọ, eyi ti awọn si n wi yii ni bi wọn ba jẹ ki Igboho bọ, ti wọn ko fi i ranṣẹ si Naijiria, ti wọn ko si sọ ọ sẹwọn ọlọdun gbọgbọrọ. Ko jọ pe orilẹ-ede Bẹnnẹ yoo ṣe eyikeyii ninu ọrọ mejeeji yii, pẹlu gbogbo ariwo to n lọ ni Bẹnnẹ, ni Naijiria, ati kaakiri agbaye. O jọ pe ijọba Bẹnnẹ ti pinnu pe ohun ti Naijiria ba fẹẹ ṣe ki wọn ṣe e, ara to ba wu wọn ki wọn da, awọn o ni ẹwọn ọlọjọ gbọgbọrọ ti awọn fẹẹ fi Igboho si, awọn o si ṣetan lati da a pada, ki Naijiria ma halẹ kankan ma’wọn. Ohun ti ko sẹni to ti i le sọ bayii ni boya Bẹnnẹ yoo ba Naijiria fa ọrọ naa kanlẹ bayii, abi igba kan n bọ ti wọn yoo sọrẹnda, ti wọn yoo si ṣe ohun ti Naijiria ba fẹ ki wọn ṣe. Ṣugbọn bi nnkan ti wa bayii, ọrọ Igboho yii, ijọba naa ni yoo da silẹ laarin Naijiria ati Bẹnnẹ, nigbẹyin si ree, ẹni kan ni yoo jare, ẹni kan ni yoo jẹbi.


O jọ pe ijọba Bẹnnẹ ti pinnu pe ohun ti Naijiria ba fẹẹ ṣe ki wọn ṣe e, ara to ba wu wọn ki wọn da, awọn o ni ẹwọn ọlọjọ gbọgbọrọ ti awọn fẹẹ fi Igboho si, awọn o si ṣetan lati da a pada, ki Naijiria ma halẹ kankan ma’wọn. Ohun ti ko sẹni to ti i le sọ bayii ni boya Bẹnnẹ yoo ba Naijiria fa ọrọ naa kanlẹ bayii, abi igba kan n bọ ti wọn yoo sọrẹnda, ti wọn yoo si ṣe ohun ti Naijiria ba fẹ ki wọn ṣe. Ṣugbọn bi nnkan ti wa bayii, ọrọ Igboho yii, ijọba naa ni yoo da silẹ laarin Naijiria ati Bẹnnẹ, nigbẹyin si ree, ẹni kan ni yoo jare, ẹni kan ni yoo jẹbi. Ẹ jẹ ka maa ba a bọ na o!


Ẹ jẹ ka maa ba a bọ na o!


‘Iya kankan ko le jẹ Sunday Igboho lọdọ wa, emi naa ba Yoruba tan nidii iya’

Jọkẹ Amọri Pẹlu bi gbogbo nnkan ṣe n lọ, o ti han pe didun lọsan yoo so fun ajijagbara ilẹ Yoruba nni, Oloye Sunday Adeyẹmọ ti gbogbo eeyan mọ si Sunday Igboho. Ireti si wa pe gbogbo ilakaka ijọba orileede Naijiria lati gbe ajijagbara naa pada si Naijiria ko ni i so eso rere. Eyi foju han pẹlu aṣiri kan to ṣẹṣẹ tu si ALAROYE lọwọ lori bi Igboho ṣe wa ni ilẹ Benin. Ohun ti a gbọ ni pe iṣẹ ti n lọ, wọn si ti n ṣe iwe igbanilaaye lati gbe ilu ẹni (Benin) nitori wahala ti wọn n pe ni (asylum). Ẹni to yọ ọrọ yii sọ fun wa sọ pe wọn ko ni i pẹẹ pari iṣẹ lori eleyii. Iroyin mi-in ti ALAROYE tun gbọ latọdọ awọn to mọ bo ṣe n lọ lori ọrọ Sunday Igboho ti wọn sọ fun wa ni pe Olori orileede Olominira Benin, Aarẹ Patrice Talon, ti fi da gbogbo awọn ti wọn n ṣabẹwo si ọkunrin naa lori ọrọ Sunday Igboho loju pe ki wọn fọkan balẹ, o ni ko si nnkan ti yoo ṣe ajijagbara naa lọdọ awọn.


Ohun ti a gbọ ni pe iṣẹ ti n lọ, wọn si ti n ṣe iwe igbanilaaye lati gbe ilu ẹni (Benin) nitori wahala ti wọn n pe ni (asylum). Ẹni to yọ ọrọ yii sọ fun wa sọ pe wọn ko ni i pẹẹ pari iṣẹ lori eleyii. Iroyin mi-in ti ALAROYE tun gbọ latọdọ awọn to mọ bo ṣe n lọ lori ọrọ Sunday Igboho ti wọn sọ fun wa ni pe Olori orileede Olominira Benin, Aarẹ Patrice Talon, ti fi da gbogbo awọn ti wọn n ṣabẹwo si ọkunrin naa lori ọrọ Sunday Igboho loju pe ki wọn fọkan balẹ, o ni ko si nnkan ti yoo ṣe ajijagbara naa lọdọ awọn. Talon ni apa kan ẹya Yoruba loun naa nitori oun tan mọ ilẹ Yoruba nidii iya. Iyẹn ni pe apa kan Yoruba loun, oun ko si le fiya jẹ, tabi ki oun gba ẹnikẹni laaye lati fiya jẹ ẹni to jẹ iran oun. Ẹni to ba wa sọrọ naa sọ fun akọroyin wa pe ilẹ Benin ko fẹ ija Naijiria ni wọn fi n gbe igbesẹ ti wọn n gbe lori Naijiria.


Talon ni apa kan ẹya Yoruba loun naa nitori oun tan mọ ilẹ Yoruba nidii iya. Iyẹn ni pe apa kan Yoruba loun, oun ko si le fiya jẹ, tabi ki oun gba ẹnikẹni laaye lati fiya jẹ ẹni to jẹ iran oun. Ẹni to ba wa sọrọ naa sọ fun akọroyin wa pe ilẹ Benin ko fẹ ija Naijiria ni wọn fi n gbe igbesẹ ti wọn n gbe lori Naijiria. O ni ti orileede naa ko ba fọgbọn ṣe e, gbogbo ọna ni ijọba Naijiria le gba lati fiya jẹ wọn nitori gbogbo ọna ni ilẹ wa fi lagbara ju wọn lọ. Ẹru eleyii n ba ijọba Benin gẹgẹ bi ẹni naa ti sọ fun wa. Bẹẹ ni wọn si mọ pe o lodi sofin lati fa Sunday Igboho le ilẹ Naijiria lọwọ.


O ni ti orileede naa ko ba fọgbọn ṣe e, gbogbo ọna ni ijọba Naijiria le gba lati fiya jẹ wọn nitori gbogbo ọna ni ilẹ wa fi lagbara ju wọn lọ. Ẹru eleyii n ba ijọba Benin gẹgẹ bi ẹni naa ti sọ fun wa. Bẹẹ ni wọn si mọ pe o lodi sofin lati fa Sunday Igboho le ilẹ Naijiria lọwọ. Nitori pe aarin arẹwa meji lawọn eeyan naa wa ni wọn fi n rọra ṣe. Ẹni yii sọ fun wa pẹlu idaniloju pe Sunday Igboho ko ni i pẹẹ jade kuro nilẹ Benin ni kete ti wọn ba ti pari iwe rẹ, ṣugbọn ko sẹni to maa mọgba to maa kuro nibẹ, ko maa baa la ariwo ati wahala lọ. O ni yoo ti debi to n lọ ki awọn eeyan too mọ.


Nitori pe aarin arẹwa meji lawọn eeyan naa wa ni wọn fi n rọra ṣe. Ẹni yii sọ fun wa pẹlu idaniloju pe Sunday Igboho ko ni i pẹẹ jade kuro nilẹ Benin ni kete ti wọn ba ti pari iwe rẹ, ṣugbọn ko sẹni to maa mọgba to maa kuro nibẹ, ko maa baa la ariwo ati wahala lọ. O ni yoo ti debi to n lọ ki awọn eeyan too mọ. O fi kun un pe iṣẹ kekere kọ ni awọn agbaagba Yoruba kan ṣe lori ọrọ yii, bẹẹ lo ni awọn ọba Yoruba to wa nilẹ Benin paapaa ṣagbara lori ọrọ naa. O waa ni pẹlu ileri ti olori ilẹ Benin ṣe, idaniloju wa pe wọn ko ni i gbe Igboho pada si Naijiria. Nigba ti akọroyin wa beere lọwọ rẹ pe pẹlu idajọ ile-ẹjọ kan to dajọ niluu Ibadan lọsẹ to kọja pe ki wọn ma halẹ mọ Igboho, ki wọn ma gbe e, ki wọn si ma sọ pe awọn maa fiya kankan jẹ ẹ, ṣe ọkunrin naa le pada si ilẹ wa.


O fi kun un pe iṣẹ kekere kọ ni awọn agbaagba Yoruba kan ṣe lori ọrọ yii, bẹẹ lo ni awọn ọba Yoruba to wa nilẹ Benin paapaa ṣagbara lori ọrọ naa. O waa ni pẹlu ileri ti olori ilẹ Benin ṣe, idaniloju wa pe wọn ko ni i gbe Igboho pada si Naijiria. Nigba ti akọroyin wa beere lọwọ rẹ pe pẹlu idajọ ile-ẹjọ kan to dajọ niluu Ibadan lọsẹ to kọja pe ki wọn ma halẹ mọ Igboho, ki wọn ma gbe e, ki wọn si ma sọ pe awọn maa fiya kankan jẹ ẹ, ṣe ọkunrin naa le pada si ilẹ wa. Ọkunrin naa rẹrin-in, o ni a n sọrọ bii pe a ko mọ pe ijọba Naijiria ki i bọwọ fun ofin. O ni wọn le ji lọjọ kan ki wọn ka ẹsun mi-in si i lẹsẹ ti wọn yoo fi gbe e. Wọn si le ji i gbe paapaa to jẹ pe nigba ta a ba maa fi gburoo rẹ, atimọlẹ awọn ọtẹlẹmuyẹ la ti maa gbọ ọ. O ni gbogbo eleyii ni ijọba ilẹ Benin n sa fun ti wọn fi n ṣe gbogbo ohun ti wọn n ṣe lori ọrọ naa.


Ọkunrin naa rẹrin-in, o ni a n sọrọ bii pe a ko mọ pe ijọba Naijiria ki i bọwọ fun ofin. O ni wọn le ji lọjọ kan ki wọn ka ẹsun mi-in si i lẹsẹ ti wọn yoo fi gbe e. Wọn si le ji i gbe paapaa to jẹ pe nigba ta a ba maa fi gburoo rẹ, atimọlẹ awọn ọtẹlẹmuyẹ la ti maa gbọ ọ. O ni gbogbo eleyii ni ijọba ilẹ Benin n sa fun ti wọn fi n ṣe gbogbo ohun ti wọn n ṣe lori ọrọ naa.


Ileeṣẹ ologun ṣafihan awọn Boko Haram to le lọọọdunrun ti wọn lawọn sọrẹnda

Faith Adebọla Oriṣiiriṣii akọle lawọn agbebọn atawọn afẹmiṣofo Boko Haram kan ti wọn sọrẹnda fawọn ọmoogun ilẹ niluu niluu Bama, lagbegbe ijọba ibilẹ Bama, ipinlẹ Borno, gbe dani, lati fihan pe awọn ti ronupiwada, awọn si tọrọ aforiji lọwọ gbogbo ọmọ Naijiria, wọn lawọn tuuba, ki wọn dariji awọn. Alukoro ileeṣẹ ologun, Ọgagun Onyema Nwachukwu, sọ ninu atẹjade kan to fi lede lọjọ Aje, Mọnde yii, nipa iṣẹlẹ ọhun pe, ojilelọọọdunrun o din marun-un (335) awọn jagunjagun afẹmiṣofo, ati okoolelẹẹẹdẹgbẹrin ati mẹfa (746) awọn iyawo, ọmọ, atawọn mọlẹbi wọn gbogbo, titi kan ọkan lara awọn ọmọbinrin ileewe Chibok ti wọn ji gbe nijọsi lo wa lara awọn ti wọn wa lakata awọn ṣọja ilẹ wa ọhun, ti wọn lawọn ti sọrẹnda nidii iwa afẹmiṣofo ti wọn n ṣe tẹlẹ. Lara akọle ti wọn gbe dani naa ka pe: “Ẹyin ọmọ Naijiria, ẹ jọọ, ẹ foriji wa,” “Ibugbe alaafia ni ipinlẹ Borno o,” “A o fẹmi ṣofo mọ, alaafia la fẹ,” ati bẹẹ bẹẹ lọ, wọn si fi ede Hausa ati Fulani ko awọn akọle mi-in. Ọjọ Abamẹta, Satide, ọsẹ to kọja, ni wọn ni mọkanlelogun lara awọn ‘mi o ja mọ’ afẹmiṣofo naa tuuba fawọn ọga ṣọja ni ibudo awọn ologun to wa niluu Bama, ti wọn si darapọ mọ awọn ẹlẹgbẹ wọn to ti sọrẹnda ṣaaju nibudo naa. Ọgagun Abdulwahab Adelokun Adetayọ lo gba wọn wọle. Lasiko afihan naa, Ọgagun Eyitayọ sọ pe igbesẹ to daa ni wọn gbe lati sọrẹnda, ti wọn si ko awọn nnkan ija wọn loriṣiiriṣii silẹ, o si rọ wọn lati ba awọn ẹlẹgbẹ wọn to wa ninu igbo sọrọ, pe kawọn naa gbe igbesẹ alaafia bii eyi.


Ọjọ Abamẹta, Satide, ọsẹ to kọja, ni wọn ni mọkanlelogun lara awọn ‘mi o ja mọ’ afẹmiṣofo naa tuuba fawọn ọga ṣọja ni ibudo awọn ologun to wa niluu Bama, ti wọn si darapọ mọ awọn ẹlẹgbẹ wọn to ti sọrẹnda ṣaaju nibudo naa. Ọgagun Abdulwahab Adelokun Adetayọ lo gba wọn wọle. Lasiko afihan naa, Ọgagun Eyitayọ sọ pe igbesẹ to daa ni wọn gbe lati sọrẹnda, ti wọn si ko awọn nnkan ija wọn loriṣiiriṣii silẹ, o si rọ wọn lati ba awọn ẹlẹgbẹ wọn to wa ninu igbo sọrọ, pe kawọn naa gbe igbesẹ alaafia bii eyi. Eyitayọ ni awọn o ni i tu awọn abọde ogun yii silẹ saarin ilu bẹẹ o, wọn ṣi maa wa nikaawọ ileeṣẹ ologun na, awọn maa fun wọn ni oriṣiiriṣii idalẹkọọ ati ayẹwo, awọn si maa mojuto wọn lati ri i pe ironu wọn, igbe-aye wọn, ati iwa wọn ti kuro ni ti afẹmiṣofo, wọn o si le di ewu faraalu mọ.


Eyitayọ ni awọn o ni i tu awọn abọde ogun yii silẹ saarin ilu bẹẹ o, wọn ṣi maa wa nikaawọ ileeṣẹ ologun na, awọn maa fun wọn ni oriṣiiriṣii idalẹkọọ ati ayẹwo, awọn si maa mojuto wọn lati ri i pe ironu wọn, igbe-aye wọn, ati iwa wọn ti kuro ni ti afẹmiṣofo, wọn o si le di ewu faraalu mọ.


O ga o, awon ajinigbe tun ji agbẹ kan gbe l’Ekiti

Taofeek Surdiq, Ado-Ekiti Lẹyin ọjọ kẹta ti awọn ajinigbe ji odidi mọlẹbi kan gbe l’Ekiti, ti wọn si pa ẹni kan lara wọn, wọn tun ti ji agbẹ mi-in, baba ẹni ọdun mọkanlelọgọrin kan, Suyi Bamisaye, gbe nipinlẹ naa. Baba yii ni awọn agbebọn yii sadeede wọ inu oko rẹ to wa ni agbegbe Oke-Ijẹbu, niluu Ikọle-Ekiti, nijọba ibilẹ Ikọle, ti wọn ki i mọlẹ, ti wọn si gbe e lọ si ibi ti ẹnikẹn ko ti i mọ bayii. Awọn mọlẹbi baba yii ṣalaye fun akọroyin wa pe aarọ kutu ọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, ni baba naa kuro nile pẹlu alupupu rẹ, to si dagbere fun awọn pe oun n lọ soko. Nigba to di aago mẹfa irọlẹ ti wọn ko gburoo rẹ ni wọn gbiyanju lati pe ẹrọ ilewọ rẹ, ṣugbọn ko lọ. ALAROYE gbọ pe nigba ti aago mẹjọ alẹ lu ni ẹnikan pe ọkan ninu awọn mọlẹbi rẹ, to si sọ fun wọn pe ki wọn san aadọta miliọnu naira ki baba agbẹ naa too le gba iyọnda. Iṣẹlẹ yii la gbọ pe o ti da jinnijinni ati ibẹru si awọn eeyan agbegbe naa lara.


Nigba to di aago mẹfa irọlẹ ti wọn ko gburoo rẹ ni wọn gbiyanju lati pe ẹrọ ilewọ rẹ, ṣugbọn ko lọ. ALAROYE gbọ pe nigba ti aago mẹjọ alẹ lu ni ẹnikan pe ọkan ninu awọn mọlẹbi rẹ, to si sọ fun wọn pe ki wọn san aadọta miliọnu naira ki baba agbẹ naa too le gba iyọnda. Iṣẹlẹ yii la gbọ pe o ti da jinnijinni ati ibẹru si awọn eeyan agbegbe naa lara. Ipaya ibi ti wọn ti fẹẹ ri owo ti awọn eeyan naa n beere fun si ti mu wọn. Alukoro ọlọpaa ipinlẹ Ekiti, Ọgbẹni Sunday Abutu, sọ pe awọn ti bẹrẹ igbesẹ lati gba agbẹ naa silẹ. O ni awọn ẹṣọ Amọtẹkun ati awọn ọdẹ ibilẹ ti darapọ mọ awọn ọlọpaa lati wo gbogbo igbo to wa ni agbegbe naa, o ṣe ileri pe awọn yoo gba agbe naa jade.


Ipaya ibi ti wọn ti fẹẹ ri owo ti awọn eeyan naa n beere fun si ti mu wọn. Alukoro ọlọpaa ipinlẹ Ekiti, Ọgbẹni Sunday Abutu, sọ pe awọn ti bẹrẹ igbesẹ lati gba agbẹ naa silẹ. O ni awọn ẹṣọ Amọtẹkun ati awọn ọdẹ ibilẹ ti darapọ mọ awọn ọlọpaa lati wo gbogbo igbo to wa ni agbegbe naa, o ṣe ileri pe awọn yoo gba agbe naa jade.


Awọn aṣofin Ogun kilọ fun Goriọla Hassan, wọn ni ko yee pera ẹ lọba Imobi-Ijẹbu

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ile-igbimọ aṣofin ipinlẹ Ogun ti ranṣẹ ikilọ si Ọgbẹni Goriọla Hassan, ọkunrin onitiata to n pe ara ẹ lọba ilu Imobi-Ijẹbu, nipinlẹ Ogun, lati yee pe ara ẹ lọba mọ. Bẹẹ ni wọn ni ko waa foju kan ile naa lori ọrọ yii lọjọ kẹtadinlogun, oṣu kẹjọ, oun atawọn baalẹ mẹrindinlogoji Imobi ti ọrọ yii kan, wọn lọlọpaa lawọn yoo fi gbe e bi ko ba wa. Lasan kọ ni awọn aṣofin bẹrẹ ikilọ fun Goriọla, ọkọ Ayọ Adesanya onitiata tẹlẹ, nitori ọrọ wa lori bi ọkunrin naa ṣe n pe ara ẹ lọba lai ti i jẹ pe ijọba atawọn tọrọ kan fun un laṣẹ gẹgẹ bii ọba ni. Bakan naa ni ẹgbẹ Imobi Descendant Union kọwẹ ifisun sileegbimọ yii, wọn ni Goriọla ki i ṣe ọba awọn, o si n pe ara ẹ lọba. Yatọ si eyi, awọn aṣofin yii sọ pe eyi kọ ni igba akọkọ tawọn yoo ranṣẹ pe Goriọla Hassan lati waa yanju ọrọ ọlọbade naa, ṣugbọn ti ko wa. Wọn ni to ba tun kọ ti ko wa lọjọ Iṣẹgun, ọjọ kẹtadinlogun, oṣu kẹjọ, tawọn pe e yii, awọn yoo kọwe ti ọlọpaa yoo fi mu un lọwọ kan ni.


Bakan naa ni ẹgbẹ Imobi Descendant Union kọwẹ ifisun sileegbimọ yii, wọn ni Goriọla ki i ṣe ọba awọn, o si n pe ara ẹ lọba. Yatọ si eyi, awọn aṣofin yii sọ pe eyi kọ ni igba akọkọ tawọn yoo ranṣẹ pe Goriọla Hassan lati waa yanju ọrọ ọlọbade naa, ṣugbọn ti ko wa. Wọn ni to ba tun kọ ti ko wa lọjọ Iṣẹgun, ọjọ kẹtadinlogun, oṣu kẹjọ, tawọn pe e yii, awọn yoo kọwe ti ọlọpaa yoo fi mu un lọwọ kan ni. A gbọ pe loootọ ni ọkunrin yii lẹtọọ lati de ori aleefa ọba Imobi, ṣugbọn eto ko ti i waye fun un lati di ọba. Bẹẹ ni ijọba ipinlẹ Ogun lẹka oye jijẹ ko ti i faṣẹ si i ko di ọba ko too maa ṣe iṣe ọba, to si tun n ba awọn akọroyin sọrọ gẹgẹ bii alaṣẹ Imobi-Ijẹbu, iyẹn ni ẹkun Ila-Oorun Ijẹbu. Yatọ si Goriọla Hassan, ile tun paṣẹ pe ki Ọgbẹni Ademọla Eletu Asorota, to n pe ara ẹ ni Ọba Itele-Ọta, nijọba ibilẹ Ado-Odo, yee pe ara ẹ bẹẹ mọ, wọn ni ko sẹnikan to fi i jọba.


A gbọ pe loootọ ni ọkunrin yii lẹtọọ lati de ori aleefa ọba Imobi, ṣugbọn eto ko ti i waye fun un lati di ọba. Bẹẹ ni ijọba ipinlẹ Ogun lẹka oye jijẹ ko ti i faṣẹ si i ko di ọba ko too maa ṣe iṣe ọba, to si tun n ba awọn akọroyin sọrọ gẹgẹ bii alaṣẹ Imobi-Ijẹbu, iyẹn ni ẹkun Ila-Oorun Ijẹbu. Yatọ si Goriọla Hassan, ile tun paṣẹ pe ki Ọgbẹni Ademọla Eletu Asorota, to n pe ara ẹ ni Ọba Itele-Ọta, nijọba ibilẹ Ado-Odo, yee pe ara ẹ bẹẹ mọ, wọn ni ko sẹnikan to fi i jọba. Igbimọ to n ri si ọrọ oye jije nileegbimọ, eyi ti Ọnarebu Bọlanle Ajayi dari, lo kilọ naa lasiko ti wọn n ṣepade lọjọ Iṣẹgun, ọjọ kẹwaa, oṣu kẹjọ, pẹlu awọn aṣoju ẹbi Adogun Atele, ati lọọya to n ṣoju fun Ọlọta ti Ọta, Ọba Abdulkabir Ọbalanlẹgẹ. Igbimọ yii paṣẹ pe ki gbogbo igun to n ṣeto ọba jijẹ fun Ademọla Eletu Asorota da gbogbo eto duro na, titi ti ile-ẹjọ yoo fi gbe idajọ kalẹ lori ọrọ ọba naa, nitori ẹjọ rẹ wa ni kootu lọwọlọwọ. Wọn rọ awọn araalu Itele lati ma ṣe foya, wọn ni ki wọn maa gba alaafia laaye lọ bo ṣe wa niluu, ki wọn si dena rogbodiyan yoowu to ba fẹẹ waye lori ọrọ ọba.


Igbimọ to n ri si ọrọ oye jije nileegbimọ, eyi ti Ọnarebu Bọlanle Ajayi dari, lo kilọ naa lasiko ti wọn n ṣepade lọjọ Iṣẹgun, ọjọ kẹwaa, oṣu kẹjọ, pẹlu awọn aṣoju ẹbi Adogun Atele, ati lọọya to n ṣoju fun Ọlọta ti Ọta, Ọba Abdulkabir Ọbalanlẹgẹ. Igbimọ yii paṣẹ pe ki gbogbo igun to n ṣeto ọba jijẹ fun Ademọla Eletu Asorota da gbogbo eto duro na, titi ti ile-ẹjọ yoo fi gbe idajọ kalẹ lori ọrọ ọba naa, nitori ẹjọ rẹ wa ni kootu lọwọlọwọ. Wọn rọ awọn araalu Itele lati ma ṣe foya, wọn ni ki wọn maa gba alaafia laaye lọ bo ṣe wa niluu, ki wọn si dena rogbodiyan yoowu to ba fẹẹ waye lori ọrọ ọba.


Ninu ọgba ileewe ni Jamiu ti fipa ba akẹkọọ lo pọ n’Ilese-Ijẹbu

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ẹka ti wọn ti n mojuto akọsilẹ iwe awọn akẹkọọ nileewe ẹkọ nipa ilera (College of Health Technology) to wa ni Ilese-Ijẹbu, ni ọkunrin yii, Ọlawale Jamiu, ti n ṣiṣẹ, ibẹ naa lo ti ki akẹkọọ-binrin to fẹẹ gba iwe lọwọ ẹ mọlẹ, to si fipa ba a lo pọ karakara. Awọn alaṣẹ ileewe naa ni wọn lọọ sọrọ Jamiu, ẹni ọdun mọkandinlogoji (39) fun wọn ni teṣan ọlọpaa Ilese, iyẹn lẹyin ti ọmọ to fipa ṣe kinni fun ṣalaye fun alagbatọ ẹ nile pe faili ileewe loun lọọ gba lọwọ oṣiṣẹ ibẹ yii to fi run oun mọnu yara ikowee-si, to si fipa ba oun sun gidi gan-an. Alagbatọ rẹ lo lọọ ṣalaye fawọn alaṣẹ ileewe yii, ti wọn fi pada lọọ fi to ọlọpaa leti. Awọn ọlọpaa gba ileewe naa lọ, wọn mu afurasi yii, ṣugbọn niṣe lo sẹ kanlẹ pe oun ko dan palapala bẹẹ wo, o ni irọ lọmọbinrin naa pa mọ oun. Nibi ti Jamiu ti n jiyan lawọn ọlọpaa ti fi atẹjiṣẹ to fi ranṣẹ sori foonu ọmọ naa han an, nibi to ti bẹ ọmọbinrin yii pe ko ma binu nipa ohun toun ṣe fun un, to ni ko foriji oun pe oun fipa ko ibasun fun un. Nigba to ri atẹjiṣẹ to fọwọ ara ẹ fi ṣọwọ naa lara rẹ balẹ, ko si le purọ kankan mọ.


Awọn ọlọpaa gba ileewe naa lọ, wọn mu afurasi yii, ṣugbọn niṣe lo sẹ kanlẹ pe oun ko dan palapala bẹẹ wo, o ni irọ lọmọbinrin naa pa mọ oun. Nibi ti Jamiu ti n jiyan lawọn ọlọpaa ti fi atẹjiṣẹ to fi ranṣẹ sori foonu ọmọ naa han an, nibi to ti bẹ ọmọbinrin yii pe ko ma binu nipa ohun toun ṣe fun un, to ni ko foriji oun pe oun fipa ko ibasun fun un. Nigba to ri atẹjiṣẹ to fọwọ ara ẹ fi ṣọwọ naa lara rẹ balẹ, ko si le purọ kankan mọ. Wọn gbe ọmọ to ba sun lọ sọsibitu ijọba to wa n’Ijẹbu-Ode, fun itọju, wọn si gbe Jamiu lọ sẹka to n ri si ẹsun to jẹbi rẹ yii, ibẹ ni yoo gba dele-ẹjọ.


Wọn gbe ọmọ to ba sun lọ sọsibitu ijọba to wa n’Ijẹbu-Ode, fun itọju, wọn si gbe Jamiu lọ sẹka to n ri si ẹsun to jẹbi rẹ yii, ibẹ ni yoo gba dele-ẹjọ.


Kayeefi! Ọmọ ọdun mẹtala pokunso

Kayeefi gbaa ni iku ọmọdebinrin kan ti wọn pe orukọ ẹ ni Precious Iwezoa ṣi n jẹ fawọn eeyan, pẹlu bi ọmọ naa ṣe ki ọrun bọ okun nile iyaaya rẹ to n gbe, iyẹn l’Ojule kẹfa, Opopona Osagie, Lucky way, ipinlẹ Edo. Ọjọ Satide to kọja yii niṣẹlẹ yii waye gẹgẹ bi ẹka iroyin Channels to gbe e jade ṣe ṣalaye. Wọn ni Precious ko dagbere ibi kankan fun iya rẹ agba to fi lọọ ki ọrun bọ okun. Iya paapaa ko mọ pe ọmọ naa ti dan mẹwaa wo, nitori ko pẹ to ba a gbe ounjẹ kana lo jade sita, ti iya rẹ agba si wa ninu ile. Afi bo ṣe di pe awọn araale ri i to n fi dirodiro nibi to pokunso si. Iya to bi Precious ti ku latigba tọmọ yii ti wa lọmọ ọdun meji pere, nigba to di ọdun 2017 ni wọn lo bẹrẹ si i gbe lọdọ iyaaya rẹ ti wọn pe orukọ tiẹ ni Janet Ohioma, iyẹn ọdun kerin sẹyin.


Kayeefi! Ọmọ ọdun mẹtala pokunso

Iya paapaa ko mọ pe ọmọ naa ti dan mẹwaa wo, nitori ko pẹ to ba a gbe ounjẹ kana lo jade sita, ti iya rẹ agba si wa ninu ile. Afi bo ṣe di pe awọn araale ri i to n fi dirodiro nibi to pokunso si. Iya to bi Precious ti ku latigba tọmọ yii ti wa lọmọ ọdun meji pere, nigba to di ọdun 2017 ni wọn lo bẹrẹ si i gbe lọdọ iyaaya rẹ ti wọn pe orukọ tiẹ ni Janet Ohioma, iyẹn ọdun kerin sẹyin. Nigba ti iya agba naa n fi omije ṣalaye ohun to ṣẹlẹ fawọn ọlọpaa, o loun ko ro ohun to ṣẹlẹ yii pe iru ẹ le ṣẹlẹ sọmọ oun laye. Iya sọ pe bi Precious ṣe gbe ounjẹ foun tan lo lọọ jokoo si palọ, to n wo tẹlifiṣan, ibẹ loun si ro pe o wa, afi bi wọn ṣe waa pe oun pe koun waa wo o, o loun tiẹ ro pe o sa lọ bo ṣe ṣe nigba kan ni, ti wọn waa ba oun ri i, afi boun ṣe debẹ toun ri i pe o ti pokunso ni. Ko si idi kan pato ti ọmọ kekere bii eyi yoo ṣe pokunso, gẹgẹ bi Alukoro ọlọpaa ipinlẹ Edo, Bello Kontongs, ṣe sọ.


Kayeefi! Ọmọ ọdun mẹtala pokunso

Nigba ti iya agba naa n fi omije ṣalaye ohun to ṣẹlẹ fawọn ọlọpaa, o loun ko ro ohun to ṣẹlẹ yii pe iru ẹ le ṣẹlẹ sọmọ oun laye. Iya sọ pe bi Precious ṣe gbe ounjẹ foun tan lo lọọ jokoo si palọ, to n wo tẹlifiṣan, ibẹ loun si ro pe o wa, afi bi wọn ṣe waa pe oun pe koun waa wo o, o loun tiẹ ro pe o sa lọ bo ṣe ṣe nigba kan ni, ti wọn waa ba oun ri i, afi boun ṣe debẹ toun ri i pe o ti pokunso ni. Ko si idi kan pato ti ọmọ kekere bii eyi yoo ṣe pokunso, gẹgẹ bi Alukoro ọlọpaa ipinlẹ Edo, Bello Kontongs, ṣe sọ. O ni o jẹ ohun to baayan lọkan jẹ lati fidi iṣẹlẹ aburu bayii mulẹ nipa ọmọdebinrin ti ọjọ ori ẹ ko ju mẹtala lọ yii. O ni boun ṣe wo ọmọ yii nibi to so si, ki i ṣe pe wọn ki ọrun rẹ bọ okun, ṣugbọn iwadii to jinlẹ ni yoo fidi ohun to ṣẹlẹ gan-an han, awọn si ti bẹrẹ rẹ ni pẹrẹwu.


Kayeefi! Ọmọ ọdun mẹtala pokunso

O ni o jẹ ohun to baayan lọkan jẹ lati fidi iṣẹlẹ aburu bayii mulẹ nipa ọmọdebinrin ti ọjọ ori ẹ ko ju mẹtala lọ yii. O ni boun ṣe wo ọmọ yii nibi to so si, ki i ṣe pe wọn ki ọrun rẹ bọ okun, ṣugbọn iwadii to jinlẹ ni yoo fidi ohun to ṣẹlẹ gan-an han, awọn si ti bẹrẹ rẹ ni pẹrẹwu.


Jiipu Lexus bọginni ni Samuel ati Joshua n gun kiri l’Ekoo, aṣe adigunjale ati ẹlẹgbẹ okunkun ni wọn

Faith Adebọla, Eko Meji ninu awọn adigunjale ti ko jẹ kawọn eeyan sun oorun asundọkan l’Ekoo, Samuel Akabueze, ẹni ọdun mọkanlelogun, ati Joshua Onuoha, ẹni ọdun mẹtadinlogoji, ti bọ sakolo ọlọpa. Awọn ọlọpaa ikọ ayara-bii-aṣa RRS (Rapid Response Squard) lo mu wọn lọjọ Aje, Mọnde, pẹlu ọkọ ayọkẹlẹ ti wọn ji gbe. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa Eko, CSP Adekunle Ajisebutu, sọ ninu atẹjade kan to fi ṣọwọ s’ALAROYE lori ikanni Wasaapu rẹ pe ẹnu iṣẹ patiroolu tawọn ọlọpaa n ṣe lọwọ laduugbo Akowọnjọ si Dọpẹmu, nijọba ibilẹ Alimọṣọ, ni wọn ti pade awọn afurasi ọdaran mejeeji, ọkọ jiipu Lexus bọginni ni wọn n wa niwakuwa kiri tawọn ọlọpaa naa fi fura si wọn, ni wọn ba tẹle wọn, agbegbe Ẹgbẹda ni wọn ti le wọn ba, ibẹ lọwọ ti tẹ wọn. Nọmba jiipu ọhun ni LAGOS LSD 666 GK. Nigba ti wọn beere iwe ọkọ wọn lati fihan boya awọn ni wọn ni in loootọ, katikati ni wọn n sọ, ọrọ wọn ko dọgba rara, ko si pẹ ti ọkan ninu wọn fi gbiyanju lati fere ge e, lawọn ọlọpaa ba gba wọn mu. Ni teṣan wọn, Joshua jẹwọ pe Ojule kejidinlaaadọta, Opopona Yusuf, n’Ipaja, loun n gbe, Ojule kẹrinlelogun, Opopona Valentine Obasi, ni ọna Idimu ni Samuel pe ibugbe tiẹ, lawọn ọlọpaa ba tẹle ọkọọkan wọn lọ sile lati lọọ ṣayẹwo wọn.


Nọmba jiipu ọhun ni LAGOS LSD 666 GK. Nigba ti wọn beere iwe ọkọ wọn lati fihan boya awọn ni wọn ni in loootọ, katikati ni wọn n sọ, ọrọ wọn ko dọgba rara, ko si pẹ ti ọkan ninu wọn fi gbiyanju lati fere ge e, lawọn ọlọpaa ba gba wọn mu. Ni teṣan wọn, Joshua jẹwọ pe Ojule kejidinlaaadọta, Opopona Yusuf, n’Ipaja, loun n gbe, Ojule kẹrinlelogun, Opopona Valentine Obasi, ni ọna Idimu ni Samuel pe ibugbe tiẹ, lawọn ọlọpaa ba tẹle ọkọọkan wọn lọ sile lati lọọ ṣayẹwo wọn. Adekunle ni awọn ẹsibiiti tawọn ọlọpaa ka mọ wọn lọwọ ni ibon oyinbo meji, ọta ibọn ti wọn o ti i yin rẹpẹtẹ, kaadi ATM banki Eco ati Access mẹrin, kaadi iwọkọ BRT, oogun abẹnugọngọ loriṣiiriṣii, wọn tun ri kọkọrọ ọkọ jiipu Lexus mi-in to yatọ si eyi ti wọn n gun kiri, ati kọkọrọ ọkada kan, bo tilẹ jẹ pe wọn o ri awọn ọkọ ati ọkada naa. Ninu iwadii tawọn ọlọpaa ṣe, wọn lawọn afurasi naa jẹwọ pe ọmọ ẹgbẹ okunkun ‘Aiye’ lawọn, wọn ni latigba tawọn ti wa nileewe lawọn ti n ṣẹgbẹ imulẹ. Wọn tun jẹwọ pe loootọ lawọn n digunjale, ṣugbọn agbegbe Festac, Gowon Estate, Lẹkki si Ajah, lawọn ti n ṣe ọpureṣan awọn, ibẹ ni wọn ti n pa wọn eeyan lẹkun.


Adekunle ni awọn ẹsibiiti tawọn ọlọpaa ka mọ wọn lọwọ ni ibon oyinbo meji, ọta ibọn ti wọn o ti i yin rẹpẹtẹ, kaadi ATM banki Eco ati Access mẹrin, kaadi iwọkọ BRT, oogun abẹnugọngọ loriṣiiriṣii, wọn tun ri kọkọrọ ọkọ jiipu Lexus mi-in to yatọ si eyi ti wọn n gun kiri, ati kọkọrọ ọkada kan, bo tilẹ jẹ pe wọn o ri awọn ọkọ ati ọkada naa. Ninu iwadii tawọn ọlọpaa ṣe, wọn lawọn afurasi naa jẹwọ pe ọmọ ẹgbẹ okunkun ‘Aiye’ lawọn, wọn ni latigba tawọn ti wa nileewe lawọn ti n ṣẹgbẹ imulẹ. Wọn tun jẹwọ pe loootọ lawọn n digunjale, ṣugbọn agbegbe Festac, Gowon Estate, Lẹkki si Ajah, lawọn ti n ṣe ọpureṣan awọn, ibẹ ni wọn ti n pa wọn eeyan lẹkun. Kọmanda ikọ RRS l’Ekoo, CSP Ọlayinka Ẹgbẹyẹmi, ti taari awọn afurasi naa s’ẹka ọtẹlẹmuyẹ nileeṣẹ ọlọpaa fun iwadii to lọọrin, ki wọn le foju wọn bale-ẹjọ laipẹ.


Kọmanda ikọ RRS l’Ekoo, CSP Ọlayinka Ẹgbẹyẹmi, ti taari awọn afurasi naa s’ẹka ọtẹlẹmuyẹ nileeṣẹ ọlọpaa fun iwadii to lọọrin, ki wọn le foju wọn bale-ẹjọ laipẹ.


Nitori ẹsun jibiti ori ẹrọ ayelujara, adajọ sọ akẹkọọ LAUTECH atawọn meji mi-in sẹwọn n’lọrin

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Adajọ Sikiru Oyinloye tile-ẹjọ giga kan n’Ilọrin, nipinlẹ Kwara, ti sọ Ọmọtọshọ Ọlọrunyọmi Samuel, akẹkọọ Fasiti imọ ẹrọ Ladoke Akintọla, LAUTECH, atawọn meji miiran, Abass Lawal, akẹkọọ Fasiti KWASU, ati Ọlajide Taofeek Adegoke, sẹwọn fẹsun lilu jibiti lori ẹrọ ayelujara. Ajọ EFCC lo wọ awọn afurasi mẹtẹẹta lọ siwaju Onidaajọ Oyinloye, ni Ọjọbọ, Tọsidee, ọṣẹ to kọja, fẹsun pe wọn lu awọn eeyan ni jibiti ifẹ lori ẹrọ ayelujara, awọn olujẹjọ mẹtẹẹta si gba pe loootọ lawọn jẹbi ẹsun ti EFCC fi kan awọn. Nigba ti adajọ Oyinloye n gbe idajọ rẹ kalẹ, o ni lẹyin ti oun ti ṣe ayẹwo finnifinni lori awọn ẹri ti ajọ EFCC ko siwaju ile-ẹjọ, ti awọn olujẹjọ naa ti gba pe awọn jẹbi ẹsun ti wọn fi kan wọn, o ni ki Ọmọtọshọ lọọ ṣẹwọn ọdun kan, tabi ko sanwo itanran ẹgbẹrun lọna ọgọrun-un naira, fun ẹsun akọkọ, ko lọọ ṣẹwọn oṣu mẹfa fun ẹsun keji, tabi ko sanwo itanran ẹgbẹrun lọna ọgọrun-un naira, ki gbogbo dukia to ko jọ lọna eru ati owo ti wọn ba lọwọ rẹ di tijọba apapọ. Oyinloye ni ki Abbas, lọọ ṣẹwọn ọdun kọọkan lori ẹsun meji ti wọn fi kan an, ti yoo si sẹwọn naa tẹlera tabi ko sanwo itanran ẹgbẹrun lọna aadọta naira lori ẹsun kọọkan, ki gbogbo dukia to ko jọ lọna eru di tijọba apapọ, to fi mọ owo ti wọn ba lọwọ rẹ. Ni ti Ọlajide, adajọ ni ko lọọ ṣẹwọn ọdun kan lori ẹsun akọkọ, tabi ko sanwo itanran ẹgbẹrun lọna ọgọrun-un kan naira, lori ẹsun keji, ko lọọ ṣẹwọn ọdun meji tabi ko sanwo itanran miliọnu mẹta le diẹ naira (N3,107,215), ki gbogbo awọn dukia to ko jọ lọna eru ati owo ti wọn ba lọwọ rẹ di tijọba apapọ.


Ọgbọn miliọnu lawọn agbebọn to ji awọn arinrin-ajo gbe ni Kwara n beere

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Awọn ajinigbe to ji onimọ ẹrọ Ayọ Alabi ati awọn mẹjọ miiran laarin Oke-Onigbin si Omu-Aran, nijọba ibilẹ Irẹpodun, nipinlẹ Kwara, ti n beere fun ọgbọn miliọnu naira owo itusilẹ lọwọ awọn mọlẹbi wọn. Iroyin ti ALAROYE ri gbọ ni pe awọn ajinigbe ọhun pe ọrẹ ọkan lara awọn ti wọn ji gbe ti orukọ rẹ n jẹ Ọgbẹni Williams Owolabi, ti wọn si sọ pe ọgbọn miliọnu naira lawọn yoo gba lati tu wọn silẹ ni akata wọn. Onimọ-ẹrọ Ayo Alabi to jẹ ọkan lara awọn arinrin-ajọ mẹsan-an ti awọn ajinigbe ji gbe ni Eleyin, Oke-Onigbin si Omu-Aran, nijọba ibilẹ Irepodun, nipinlẹ Kwara, ni ọjọ Abamẹta, Satide, opin ọsẹ to kọja, lakooko ti wọn n dari bọ lati Ekiti.


Ọkan ninu awọn Olori Ọba Aromọlaran jade laye

Florence Babaṣọla Ọkan lara awọn iyawo Ọwa Obokun ti ilẹ Ijeṣa, Ọba Gabriel Adekunle Aromọlaran, Olori Ọlanikẹ, ti dagbere faye bayii. Ileewosan Federal Medical Center, Abẹokuta, nipinlẹ Ogun, la gbọ pe olori naa dakẹ si lalẹ ọjọ Abamẹta, Satide, to kọja yii lẹyin aisan ranpẹ. Ọjọ Aiku, Sannde, ọsẹ yii, la gbọ pe wọn tu’fọ iku Olori ọhun, ẹni to jẹ olukọ-fẹyinti nileewe girama kan niluu Ileṣa, fun kabiesi. Ninu ọrọ ibanikẹdun rẹ, Ọnarebu Wale Adedoyin to jẹ aṣofin to n ṣoju awọn eeyan agbegbe Iwọ-Oorun Ileṣa, ṣapejuwe Olori Ọlanikẹ gẹgẹ bii ẹni to ko gbogbo eeyan mọra. Adedoyin ba Ọba Aromọlaran kẹdun iku naa, o si gbadura pe ki Ọlọrun tẹ ẹ si afẹfẹ rere.


O ma ṣe o, ijamba ọkọ akẹru paayan mẹrin l’Ọyọọ

Faith Adebọla Ijamba ọkọ akẹru pẹlu ọkọ ayọkẹlẹ takisi kan to waye laaarọ ọjọ Aje, Mọnde, ti sọko ibanujẹ saduugbo Cecilia, nijọba ibilẹ Ẹgbẹda, nipinlẹ Ọyọ, pẹlu bo ṣe mu ẹmi eeyan mẹrin lọ lẹsẹkẹṣẹ. Ba a ṣe gbọ, wọn niṣe lọkọ akẹru naa rọ lu takisi ọhun nigba tiyẹn fẹẹ bọ soju titi marosẹ Ọyọ si Ifẹ. Ẹnikan tiṣẹlẹ naa ṣoju rẹ sọ pe eeyan mẹfa lo wa ninu takisi naa, bo ṣe yiwọ jade si titi lọkọ akẹru yii gba a lati ẹgbẹ, lo ba gba a sinu koto giriwo kan to wa lẹgbẹẹ titi naa, niṣe lọkọ ohun gbokiti loju-ẹsẹ, ni ina nla ba ṣẹ yọ. Nigba tawọn alaaanu ati awọn aladuugbo yoo fi fa awọn eeyan inu ọkọ takisi naa jade, eeyan mẹrin lo ti doloogbe, nigba tawọn meji wa ni ẹsẹ kan aye ẹsẹ kan ọrun lọsibitu ti wọn sare gbe wọn lọ digbadigba. Wọn lawọn oṣiṣẹ panapana ati awọn ẹṣọ alaabo oju popo, Road Safety, ti de ibi iṣẹlẹ naa, lati dẹrọ ina ọhun, wọn si n dari lilọ bibọ ọkọ, bo tilẹ jẹ pe asidẹnti yii ti fa goo-si-loo lọna marosẹ naa. Wọn tun ni iṣẹ atunṣe oju-ọna naa wa lara ohun to n fa ọpọ ijamba ọkọ to n waye pẹlu bijọba atawọn agbaṣeṣe ṣe n fi iṣẹ naa falẹ lọtọjọ yii.