Ó wá dúpẹ́ lọ́wọ́ àwọn olólùfẹ́ rẹ̀ tí wọ́n ń kàn sí láti mọ́ ohun tó ṣẹlẹ̀ si gangan àti pé inú òun dún fún ìfẹ́ tí àwọn ènìyàn ń fi han òun. Chatta tún fi àsìkò náà jáwé ìkìlọ̀ fún àwọn ènìyàn tí wọ́n ń gbé àwòrán náà láti fi tọrọ owó fún ìtọ́jú òun láti jáwọ́ nínú ìwà bẹ́ẹ̀. Ó ní àwọn mìíràn tilẹ̀ tún ń kọ ọ́ sórí ayélujára wí pé olódì òun ti pàdánù ẹ̀mí rẹ̀. “Àwọn mìíràn ti ẹ̀ ń kọ R.I.P. sórí àwòrán mi, ẹ jọ̀ọ́ ẹ yé ṣe bẹ́ẹ̀ mọ́.” Ó fi kun wí pé, kí àwọn ènìyàn dẹ́kun láti máa gbé ìròyìn tí kò fìdí múlẹ̀ nípa òun sórí ayélujára láti máa fi tan àwọn ènìyàn. Bẹ́ẹ̀ náà ló ní ibi ayẹyẹ ìgbáfẹ́ kan ni òun lásìkò tó ń ṣe fọ́nrán láti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé láya àti àláfíà ni òun wà.


Kí ló dé tí àwọn èèyàn ṣe ń fi orúkọ Ibrahim Chatta gbowó lórí ayélujára?

“Àwọn mìíràn ti ẹ̀ ń kọ R.I.P. sórí àwòrán mi, ẹ jọ̀ọ́ ẹ yé ṣe bẹ́ẹ̀ mọ́.” Ó fi kun wí pé, kí àwọn ènìyàn dẹ́kun láti máa gbé ìròyìn tí kò fìdí múlẹ̀ nípa òun sórí ayélujára láti máa fi tan àwọn ènìyàn. Bẹ́ẹ̀ náà ló ní ibi ayẹyẹ ìgbáfẹ́ kan ni òun lásìkò tó ń ṣe fọ́nrán láti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé láya àti àláfíà ni òun wà. Gbajumọ osere tiata ni Ibrahim Tapa, ọmọ ilu Bacita nipinlẹ Kogi nii se, ẹya Tapa Lempe si lo jẹ. Ọjọ Ktala osu Kẹwa ọdun 1970 ni wn bi gbajumọ osere naa, eyii tii se ọdun mejilelaadọta sẹyin. Amọ Chatta ti pẹ nilẹ Yoruba, to si n ba wọn kopa ninu ere Yoruba lorisirisi.


Gbajumọ osere tiata ni Ibrahim Tapa, ọmọ ilu Bacita nipinlẹ Kogi nii se, ẹya Tapa Lempe si lo jẹ. Ọjọ Ktala osu Kẹwa ọdun 1970 ni wn bi gbajumọ osere naa, eyii tii se ọdun mejilelaadọta sẹyin. Amọ Chatta ti pẹ nilẹ Yoruba, to si n ba wọn kopa ninu ere Yoruba lorisirisi. Gbajumọ osere naa lo ni ẹbun pupọ nipa isẹ tiata, ko si si ipa ti ko le ko ninu sinima. Bo ti n kopa bii ọdọ, lo lee se bii agbalagba, alakọwe, Babalawo ati janduku pẹlu. Bakan naa ni Ibrahim Chatta ni ẹbun orin kikọ ati oriki ilẹ Yoruba pẹlu.


Gbajumọ osere naa lo ni ẹbun pupọ nipa isẹ tiata, ko si si ipa ti ko le ko ninu sinima. Bo ti n kopa bii ọdọ, lo lee se bii agbalagba, alakọwe, Babalawo ati janduku pẹlu. Bakan naa ni Ibrahim Chatta ni ẹbun orin kikọ ati oriki ilẹ Yoruba pẹlu. Lara awọn gbajumọ ere ti Chatta ti kopa ni Wehinwo, Alaaru, Police and Thief, Akirisore, Agboorun ati bẹẹ bẹẹ lọ.


Lara awọn gbajumọ ere ti Chatta ti kopa ni Wehinwo, Alaaru, Police and Thief, Akirisore, Agboorun ati bẹẹ bẹẹ lọ.


Sunday Igboho lulẹ̀ nílé ẹjọ́, adájọ́ sọ̀kò ọ̀rọ̀ sí ajìjàgbara

Ọkan lara awọn eekan to n pe fun idasilẹ orilẹede Yoruba, Oloye Sunday Igboho ti fidi rẹmi niwaju ile ẹjọ kotẹmilọrun nilu Ibadan. Adajọ gbe idajọ rẹ naa kalẹ lori ẹjọ kotẹmilọrun ti agbẹjọro agba ati ileeṣẹ agbofinro DSS pe tako idajọ ile ẹjọ giga ipinlẹ Ọyọ. Ni ọdun to kọja ni ile ẹjọ giga ipinlẹ Oyo ni ki ijọba apapọ san ogun biliọnu Naira gẹgẹ bi owo itanran fun Igboho lori ẹtọ rẹ ti wọn tẹ mọlẹ. Idajọ naa ni wọn gbe kalẹ lori ẹjọ naa lori Ayelujara, ti BBC Yoruba si tọpinpin rẹ. Onidajọ Muslim Hassan to gbọ ẹjọ naa ṣalaye pe ogun biliọnu naira ti adajọ ile ẹjọ giga gbe kalẹ pe ki DSS ati ijọba apapọ san fun Igboho ko tọna. Adajọ Hassan ni ko si alaye ti adajọ naa le e ṣe lori bi o ṣe ṣe akojọpọ adanu to ṣe Igboho lasiko ikọlu naa.


Idajọ naa ni wọn gbe kalẹ lori ẹjọ naa lori Ayelujara, ti BBC Yoruba si tọpinpin rẹ. Onidajọ Muslim Hassan to gbọ ẹjọ naa ṣalaye pe ogun biliọnu naira ti adajọ ile ẹjọ giga gbe kalẹ pe ki DSS ati ijọba apapọ san fun Igboho ko tọna. Adajọ Hassan ni ko si alaye ti adajọ naa le e ṣe lori bi o ṣe ṣe akojọpọ adanu to ṣe Igboho lasiko ikọlu naa. O ni bẹẹ ni ko si ẹri niwaju ile ẹjọ naa pe wọn ṣe odinwọn awọn dukia ti o bajẹ nile Sunday Igboho lasiko ikọlu naa. Koko ẹjọ kotẹmilọrun mẹfa ni ileeṣẹ DSS ati ijọba apapọ gbe tọ ile ẹjọ kotẹmilọrun lọ. Wọn si pe ẹjọ Kotẹmilọrun naa lẹyin idajọ ti ile ẹjọ giga ipinlẹ Ọyọ kan nilu Ibadan gbe kalẹ.


O ni bẹẹ ni ko si ẹri niwaju ile ẹjọ naa pe wọn ṣe odinwọn awọn dukia ti o bajẹ nile Sunday Igboho lasiko ikọlu naa. Koko ẹjọ kotẹmilọrun mẹfa ni ileeṣẹ DSS ati ijọba apapọ gbe tọ ile ẹjọ kotẹmilọrun lọ. Wọn si pe ẹjọ Kotẹmilọrun naa lẹyin idajọ ti ile ẹjọ giga ipinlẹ Ọyọ kan nilu Ibadan gbe kalẹ. Ileejọ giga naa lo ni ijọba apapọ, amofin ati agbẹjọro agba Naijiria pẹlu ileeṣẹ alaabo DSS tẹ ẹtọ Sunday Igboho loju mọlẹ. Adajọ naa ni eyi waye nipa kikọlu ile rẹ nitori bo ṣe n lewaju fun ipe fun idasilẹ orilẹede Oodua. Ile ẹjọ kotẹmilọrun wa ni Adajọ Akintọla to gbọ ẹjọ naa nile ẹjọ giga Ọyọ, ko laṣẹ lati gbọ ẹjọ ọhun labẹ igbẹjọ ẹsun kikọlu ẹtọ ọmọniyan Amọṣa,  o ni pe ko sọrọ gidi kankan ninu ohun ti agbẹjọro fun DSS ati ijọba apapọ sọ pe ile ẹjọ giga ipinlẹ Ọyọ ko lẹtọ lati gbọ ẹjọ to ba kan ileesẹ ijọba apapọ.


Ileejọ giga naa lo ni ijọba apapọ, amofin ati agbẹjọro agba Naijiria pẹlu ileeṣẹ alaabo DSS tẹ ẹtọ Sunday Igboho loju mọlẹ. Adajọ naa ni eyi waye nipa kikọlu ile rẹ nitori bo ṣe n lewaju fun ipe fun idasilẹ orilẹede Oodua. Ile ẹjọ kotẹmilọrun wa ni Adajọ Akintọla to gbọ ẹjọ naa nile ẹjọ giga Ọyọ, ko laṣẹ lati gbọ ẹjọ ọhun labẹ igbẹjọ ẹsun kikọlu ẹtọ ọmọniyan Amọṣa,  o ni pe ko sọrọ gidi kankan ninu ohun ti agbẹjọro fun DSS ati ijọba apapọ sọ pe ile ẹjọ giga ipinlẹ Ọyọ ko lẹtọ lati gbọ ẹjọ to ba kan ileesẹ ijọba apapọ. O ni awijare wọn ko lẹsẹ nilẹ nitori naa oun wọgile ipẹjọ kotẹmilọrun lori koko yii. Lara awọn abala idajọ ti ile ẹjọ giga ipinlẹ Ọyọ gbe kalẹ, leyi ti DSS ati ijọba apapọ tako nibi igbẹjọ ile ẹjọ kotẹmilọrun naa, Awijare naa ni pe Sunday Igboho lẹtọ labẹ ofin ẹtọ ọmọniyan nilẹ Africa, iyẹn African Charter on idigenous rights, lati ko ẹgbẹ jọ fun idasilẹ orilẹede Yoruba tabi iyapa rẹ kuro labẹ orilẹede Naijiria. Onidajọ Muslim Hassan sọ pe ijọba ati DSS sọ pẹlu ifidimulẹ pe Igboho n gbe awọn igbesẹ to n ti igi bọ oju abo lorilẹede Naijiria.


O ni awijare wọn ko lẹsẹ nilẹ nitori naa oun wọgile ipẹjọ kotẹmilọrun lori koko yii. Lara awọn abala idajọ ti ile ẹjọ giga ipinlẹ Ọyọ gbe kalẹ, leyi ti DSS ati ijọba apapọ tako nibi igbẹjọ ile ẹjọ kotẹmilọrun naa, Awijare naa ni pe Sunday Igboho lẹtọ labẹ ofin ẹtọ ọmọniyan nilẹ Africa, iyẹn African Charter on idigenous rights, lati ko ẹgbẹ jọ fun idasilẹ orilẹede Yoruba tabi iyapa rẹ kuro labẹ orilẹede Naijiria. Onidajọ Muslim Hassan sọ pe ijọba ati DSS sọ pẹlu ifidimulẹ pe Igboho n gbe awọn igbesẹ to n ti igi bọ oju abo lorilẹede Naijiria. Bẹẹ ni wọn lo tun n gbe awọn ohun ija to n tọka si ifipa tu Naijiria ka. O ni adajọ ile ẹjọ giga ipinlẹ Ọyọ to da Igboho lare labẹ ilakalẹ ofin African charter on indigenous rights, ko ku, idajọ naa si ku diẹ kaa to. Adajọ Hassan ni ofin to gbe idajọ rẹ le lori ko tii ni ifidimulẹ lorilẹede Naijiria.


Bẹẹ ni wọn lo tun n gbe awọn ohun ija to n tọka si ifipa tu Naijiria ka. O ni adajọ ile ẹjọ giga ipinlẹ Ọyọ to da Igboho lare labẹ ilakalẹ ofin African charter on indigenous rights, ko ku, idajọ naa si ku diẹ kaa to. Adajọ Hassan ni ofin to gbe idajọ rẹ le lori ko tii ni ifidimulẹ lorilẹede Naijiria.


Wo bí tọkọtaya ṣe fi ìmọ̀ ìṣìrò jẹ tẹ́tẹ́ $26m àti ìdíje oríire míì l‘Amẹrika

Ti ẹlomiran yoo fi jade laye, yoo maa bawọn ta tẹtẹ ni, kọbọ to n dan bayi, ko ni ri nibẹ. Ayanmọ kaluku ọtọọtọ ṣugbọn ni ti tawọn tọkọtaya kan ni orilẹede Amẹrika, igba ti wọn fẹyinti nidi iṣẹ tan ni wọn jẹ obitibiti owo nidi tẹtẹ. Ọna wo ni wọn gbe gba, ki si ni aṣiri ti wọn lo lati fi jẹ owo to wọ miliọnu mẹrindinlọgbọn dọla laarin ọdun 2003 si 2012? Jerry ati Marge Selbee lorukọ wọn, itan taa si fẹ mu tọ yinwa yii yoo ṣalaye bi wọn ṣe lo imọ iṣiro, fi jẹ aimọye miliọnu dọla nidi tẹtẹ Lotto. Ige aye ti ko mu wahala wa ni Jerry ati Selbee n gbe ni ilu Evart ni Michigan. Ọmọ mẹfa ni wọn bi ti wọn si ni ṣọọbu kekere kan ti wọn ti n ta nkan elo.


Jerry ati Marge Selbee lorukọ wọn, itan taa si fẹ mu tọ yinwa yii yoo ṣalaye bi wọn ṣe lo imọ iṣiro, fi jẹ aimọye miliọnu dọla nidi tẹtẹ Lotto. Ige aye ti ko mu wahala wa ni Jerry ati Selbee n gbe ni ilu Evart ni Michigan. Ọmọ mẹfa ni wọn bi ti wọn si ni ṣọọbu kekere kan ti wọn ti n ta nkan elo. Ninu sọọbu naa, Jerry lo n mojuto ọti tita nigba ti iyawo rẹ a si maa ta siga nibẹ. Lẹyin ọpọ ọdun ti wọn ṣiṣẹ tara wọn, ni Jerry ati iyawo rẹ Selbee ni o to gẹ-awọn fẹ fẹyinti nidi iṣẹ. Asiko isinmi yii ni wọn ja si ere idaraya onitẹtẹ tuntun kan to jade, ti Jerry si ni ki oun gbiyanju lati kopa ninu rẹ.


Ninu sọọbu naa, Jerry lo n mojuto ọti tita nigba ti iyawo rẹ a si maa ta siga nibẹ. Lẹyin ọpọ ọdun ti wọn ṣiṣẹ tara wọn, ni Jerry ati iyawo rẹ Selbee ni o to gẹ-awọn fẹ fẹyinti nidi iṣẹ. Asiko isinmi yii ni wọn ja si ere idaraya onitẹtẹ tuntun kan to jade, ti Jerry si ni ki oun gbiyanju lati kopa ninu rẹ. Ibeere kan ti ọpọ n beere ni pe bawo lawọn mejeeji to ti fẹyinti lẹnu iṣẹ yii, ṣe mọ aṣiri to wa nidi tẹtẹ debi pe wọn jẹ aimọye dọla nidi rẹ? Ninu ifọrọwanilẹnuwo kan, awọn tọkọtaya yii sọ ni ṣoki pe awọn lo oje kan ti ko tako ofin tẹtẹ tita, o si jẹ bi idan fun awọn. Ki wa ni aṣiri yi iati fọmula ti wọn lawọn lo pẹlu?


Ibeere kan ti ọpọ n beere ni pe bawo lawọn mejeeji to ti fẹyinti lẹnu iṣẹ yii, ṣe mọ aṣiri to wa nidi tẹtẹ debi pe wọn jẹ aimọye dọla nidi rẹ? Ninu ifọrọwanilẹnuwo kan, awọn tọkọtaya yii sọ ni ṣoki pe awọn lo oje kan ti ko tako ofin tẹtẹ tita, o si jẹ bi idan fun awọn. Ki wa ni aṣiri yi iati fọmula ti wọn lawọn lo pẹlu? Iṣiro ni wọn sọ pe awọn lo, to si jẹ bi idan fawọn. Igba akọkọ ti Jerry foju sunukun wo ere tẹtẹ yi, lo ti ri awọn kudiẹ kudiẹ kan eleyi to ri pe ti oun ba lo oje to mọgbọn wa, aṣeyọri ni yoo ja si. "Lẹyin ti mo ka nipa ere idaraya tẹtẹ yi ninu iwe iroyin, mo ri pe anfaani nla leleyi jẹ.


Iṣiro ni wọn sọ pe awọn lo, to si jẹ bi idan fawọn. Igba akọkọ ti Jerry foju sunukun wo ere tẹtẹ yi, lo ti ri awọn kudiẹ kudiẹ kan eleyi to ri pe ti oun ba lo oje to mọgbọn wa, aṣeyọri ni yoo ja si. "Lẹyin ti mo ka nipa ere idaraya tẹtẹ yi ninu iwe iroyin, mo ri pe anfaani nla leleyi jẹ. Lati le jẹ owo nidi tẹtẹ yii, eeyan ni lati jẹ nọmba mẹfa nibẹ'' O tẹsiwaju ninu ọrọ rẹ lasiko ifọrọwanilẹnuwo pẹlu ileeṣẹ iroyin CBC ni ọdun 2019 pe: ''Bi eeyan kankan ko ba gba nọmaba mẹfẹẹfa, wọn yoo pin laarin awọn to gba marun un ninu rẹ, mẹrin tabi mẹta'' Jerry sọ pe oun ri pe bi oun ba le ra tikẹẹti tẹtẹ to pọ, oun yoo lanfaani lati le jẹ owo nibẹ. O ṣe isiro pe bi oun ba na bi ẹgbẹrun kan dọla le diẹ lori tikẹẹti kan, oun yoo lanfaani lati jẹ o kere tan tikẹẹti mẹrin. "Mo jẹ ẹgbẹrun kan dọla lẹyin ti mo jẹ tikẹẹti mẹrin yii,ti mo si jẹ nọmba mejidinlogun ti iye owo wọn wọ aadọta dọla.


Lati le jẹ owo nidi tẹtẹ yii, eeyan ni lati jẹ nọmba mẹfa nibẹ'' O tẹsiwaju ninu ọrọ rẹ lasiko ifọrọwanilẹnuwo pẹlu ileeṣẹ iroyin CBC ni ọdun 2019 pe: ''Bi eeyan kankan ko ba gba nọmaba mẹfẹẹfa, wọn yoo pin laarin awọn to gba marun un ninu rẹ, mẹrin tabi mẹta'' Jerry sọ pe oun ri pe bi oun ba le ra tikẹẹti tẹtẹ to pọ, oun yoo lanfaani lati le jẹ owo nibẹ. O ṣe isiro pe bi oun ba na bi ẹgbẹrun kan dọla le diẹ lori tikẹẹti kan, oun yoo lanfaani lati jẹ o kere tan tikẹẹti mẹrin. "Mo jẹ ẹgbẹrun kan dọla lẹyin ti mo jẹ tikẹẹti mẹrin yii,ti mo si jẹ nọmba mejidinlogun ti iye owo wọn wọ aadọta dọla. Lapapọ iye ti mo jẹ si jẹ nkan bi $900. Bi mo ba pa eleyi papọ mọ $1,000 ti mo kọkọ jẹ, yoo jẹ $1,900. Iṣiro ti ko le rara ni.


Lapapọ iye ti mo jẹ si jẹ nkan bi $900. Bi mo ba pa eleyi papọ mọ $1,000 ti mo kọkọ jẹ, yoo jẹ $1,900. Iṣiro ti ko le rara ni. Bi mo ba fi nkan bi $1,100 sinu tẹtẹ yii, nkan bi $1,900 ni mo maa jẹ pada.'' Bi ere bi ere Jerry ati iyawo rẹ ba bẹrẹ si ni ta awọn tẹtẹ lorisi titi ti wọn fi jẹ owo to to miliọnu mẹrindinlọgbọn dọla. Ọrọ yi ru ọpọ loju ti awọn akọroyin lorisi si n pe wọn sori eto lati wa sọ ọna ti wọn gbe gba.


Bi mo ba fi nkan bi $1,100 sinu tẹtẹ yii, nkan bi $1,900 ni mo maa jẹ pada.'' Bi ere bi ere Jerry ati iyawo rẹ ba bẹrẹ si ni ta awọn tẹtẹ lorisi titi ti wọn fi jẹ owo to to miliọnu mẹrindinlọgbọn dọla. Ọrọ yi ru ọpọ loju ti awọn akọroyin lorisi si n pe wọn sori eto lati wa sọ ọna ti wọn gbe gba. Ka to wi ka to fọ, wọn ti gbe fiimu kan jade nipa igbe aye awọn mejeeji ati ọna ti wọn fi lo isiro maths lati jẹ obitibiti owo nigba arugbo wọn.


Ka to wi ka to fọ, wọn ti gbe fiimu kan jade nipa igbe aye awọn mejeeji ati ọna ti wọn fi lo isiro maths lati jẹ obitibiti owo nigba arugbo wọn.


Kò bá à jẹ́ Tinubu tàbí Obi, à ní kí ipò ààrẹ bọ́ sẹ́kún gúúsù ló jà jù - Akeredolu

Gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu ti kede pe oun ko ti yii ipinu oun pada lori pe ki ipo Aarẹ bọ si ẹkun guusu Naijiria. Akeredolu fi ọwọ idaniloju yii sọya nigba to sọrọ nibi ayẹyẹ iranti ọdun kan Ọjọgbọn Bankole Oke to waye ni fasiti ibadan lọjọbo. Akeredolu ni yoo dara ki ipo agbara bọ si ẹkun guusu orilẹede yii, ti oun ko si kọ boya o bọ si ọwọ Peter Obi ti Labour Party tabi Bola Tinubu ti ẹgbẹ oṣelu APC. Akeredolu ni ilana ti wa lati ọdun 1999 pe agbara yoo maa yipo lati ẹkun ariwa si guusu Naijiria. Amọ o ni o ba oun ninu jẹ pe awọn kan lati ẹkun ariwa si fẹ gba agbara lọwọ Aarẹ Buhari. “Ti Peter Obi ba jẹ Aarẹ, o dara, ti Bola Ahmed Tinubu ba di Aarẹ, eyun naa dara, temi ni pe ki o jẹ pe a yan aarẹ tuntun lati ẹkun guusu orilẹede yii.” Akeredolu wa rọ awọn ọmọ orilẹede yii lati mase jẹ ki agbara pada si ẹkun ariwa nitori pe yoo ba ilana to ti wa lati ọdun 1999 jẹ ni.


Akeredolu ni ilana ti wa lati ọdun 1999 pe agbara yoo maa yipo lati ẹkun ariwa si guusu Naijiria. Amọ o ni o ba oun ninu jẹ pe awọn kan lati ẹkun ariwa si fẹ gba agbara lọwọ Aarẹ Buhari. “Ti Peter Obi ba jẹ Aarẹ, o dara, ti Bola Ahmed Tinubu ba di Aarẹ, eyun naa dara, temi ni pe ki o jẹ pe a yan aarẹ tuntun lati ẹkun guusu orilẹede yii.” Akeredolu wa rọ awọn ọmọ orilẹede yii lati mase jẹ ki agbara pada si ẹkun ariwa nitori pe yoo ba ilana to ti wa lati ọdun 1999 jẹ ni. Gomina Akeredolu wa tẹsiwaju ninu ọrọ rẹ pe ẹgbẹ oṣelu to ba mu oludije lati ẹkun ariwa lasiko yii ko nifẹ araalu rara. O ni Peter Obi ni ẹtọ si ipo Aarẹ nitori pe lati ẹkun guusu lo ti wa.” “A ti ṣetan lati fi gbogbo nnkan ti a ni lati ri daju pe agbara wa si ẹkun guusu orilẹede yii.” O salaye pe igbọraẹniye ti wa lati ọdun 1999 pe, ipo agbara yoo ma lọ yika laarin ẹkun guusu ati ariwa. Sugbọn o ni awọn eeyan kan lo ni erongba lati yii atunto naa danu.


Gomina Akeredolu wa tẹsiwaju ninu ọrọ rẹ pe ẹgbẹ oṣelu to ba mu oludije lati ẹkun ariwa lasiko yii ko nifẹ araalu rara. O ni Peter Obi ni ẹtọ si ipo Aarẹ nitori pe lati ẹkun guusu lo ti wa.” “A ti ṣetan lati fi gbogbo nnkan ti a ni lati ri daju pe agbara wa si ẹkun guusu orilẹede yii.” O salaye pe igbọraẹniye ti wa lati ọdun 1999 pe, ipo agbara yoo ma lọ yika laarin ẹkun guusu ati ariwa. Sugbọn o ni awọn eeyan kan lo ni erongba lati yii atunto naa danu. Akeredolu wa kesi awọn araalu lati yago fun irufẹ awọn eeyan naa nitori wọn n wa ohunkonu, papaa julọ ọrọ ẹsin  lati fi tu Najiria ka. “Awọn eeyan yii fẹ da orilẹede Naijiria ru ni pẹlu erongba wọn ti ko ba ojumu, ti wọn si n wa gbogbo ọna lati ripe wọn wa ni ipo agbara. “A ko gbọdọ jẹ ki wọn fi ọrọ ẹsin tan wa, nitori kii ṣe ọrọ ẹsin lo kan, ninu gbogbo nnkan to n ba orilẹede yii finra.”


Akeredolu wa kesi awọn araalu lati yago fun irufẹ awọn eeyan naa nitori wọn n wa ohunkonu, papaa julọ ọrọ ẹsin  lati fi tu Najiria ka. “Awọn eeyan yii fẹ da orilẹede Naijiria ru ni pẹlu erongba wọn ti ko ba ojumu, ti wọn si n wa gbogbo ọna lati ripe wọn wa ni ipo agbara. “A ko gbọdọ jẹ ki wọn fi ọrọ ẹsin tan wa, nitori kii ṣe ọrọ ẹsin lo kan, ninu gbogbo nnkan to n ba orilẹede yii finra.”


Wo àwọn ọkùnrin tó ń múra bí obìnrin àti ohun tí àwùjọ ń fi ojú wọn rí

Aṣa ki ọkunrin ma mura bi obinrin lo ti wọpọ ni awujọ wa, to si n sokunfa bi ibalopọ ṣe waye laarin ọkunrin si ọkunrin ni Naijiria. Ẹnikẹni to ba jẹbi ẹsun yii ni yoo fi owo toto ẹgbẹrun dọla gbara tabi ko lọ si ẹwọn oṣu mẹfa sugbọn o da bi pe ọrọ ẹnu lasan ni. Awọn to n mura bayi ni wọn ti ṣalapade ọrọ ti ko da lẹnu ọpọ ọmọ orilẹede Naijiria  ni tori iha ti aṣa ati ise ni awujọ wa kọ si. Lọdun 2014, Aarẹ Goodluck Jonathan buwọlu aba dofin to fi ofin de ibagbe ọkunrin ati ọkunrin tabi obinrin ati obinrin gẹgẹ bi ọkọ ati aya, ti wọn ko si gbọdọ ri wọn paapọ lawujọ. Nigbati awọn aṣofin n sọrọ lọri ofin naa, wọn ni erongba awọn ni lati dabobo asa ati iwuri ilẹ adulawọ, paapaa julọ, ti orilẹede Naijiria. Sugbọn, ọrọ ba ibo miiran yọ nigba ti pupọ lara awón to n se bi obinrin bẹrẹ si koju ibawi lọwọ awọn araalu.


Lọdun 2014, Aarẹ Goodluck Jonathan buwọlu aba dofin to fi ofin de ibagbe ọkunrin ati ọkunrin tabi obinrin ati obinrin gẹgẹ bi ọkọ ati aya, ti wọn ko si gbọdọ ri wọn paapọ lawujọ. Nigbati awọn aṣofin n sọrọ lọri ofin naa, wọn ni erongba awọn ni lati dabobo asa ati iwuri ilẹ adulawọ, paapaa julọ, ti orilẹede Naijiria. Sugbọn, ọrọ ba ibo miiran yọ nigba ti pupọ lara awón to n se bi obinrin bẹrẹ si koju ibawi lọwọ awọn araalu. Ọkan lara wọn, Fola Francis, ẹni ọdun mejidinlọgbọn, ni ọpọlọpọ igba ni oun igba ipe iku lati ọdọ awọn ti ko nifẹ si imura oun.. “Ofin yii ni ko dara, mi o ni anfani lati duro si ile mi, nitori wọn korira mi.” “Mo ni lati saa kuro ni ile lẹyin ti fidio kan bọ si ori ayelujara, ti awọn amulelẹgbẹ mi si ri fọnran naa.” Lọdun 2022, awọn aṣofin tun gbe ofin naa dide pe ko si aye fun ọmọ orilẹede Naijria to jẹ ọkunrin lati ma mura bi obinrin tabi ki obinrin ma mura bi ọkunrin. Adenrele Oluwafemi Edun, ti ọpọ mọ si Denrele jẹ gbajugbaja amuludun, ti o si maa n fi ọpọ igba mura bi obinrin. Denrele ni ọpọ igba ni awọn eeyan ti bu ẹnu atẹlu bi oun ṣe ma mura.


Ọkan lara wọn, Fola Francis, ẹni ọdun mejidinlọgbọn, ni ọpọlọpọ igba ni oun igba ipe iku lati ọdọ awọn ti ko nifẹ si imura oun.. “Ofin yii ni ko dara, mi o ni anfani lati duro si ile mi, nitori wọn korira mi.” “Mo ni lati saa kuro ni ile lẹyin ti fidio kan bọ si ori ayelujara, ti awọn amulelẹgbẹ mi si ri fọnran naa.” Lọdun 2022, awọn aṣofin tun gbe ofin naa dide pe ko si aye fun ọmọ orilẹede Naijria to jẹ ọkunrin lati ma mura bi obinrin tabi ki obinrin ma mura bi ọkunrin. Adenrele Oluwafemi Edun, ti ọpọ mọ si Denrele jẹ gbajugbaja amuludun, ti o si maa n fi ọpọ igba mura bi obinrin. Denrele ni ọpọ igba ni awọn eeyan ti bu ẹnu atẹlu bi oun ṣe ma mura. O ni lọdun 1990, awọn ero inu ọkọ kan le oun bọ silẹ kuro ninu mọto nitori pe oun mura bii obinrin. Ọpọ igba ni Bobrisky ti jade pe erongba awọn aṣofin lati fi ofin de awọn to mura bi obinrin ni ko ni wa imusẹ. Olanrewaju lo wa lati idile musulumi ni ipinlẹ Ogun, to si dagba si agbegbe Ebutte Meta ni ipinlẹ Eko.


O ni lọdun 1990, awọn ero inu ọkọ kan le oun bọ silẹ kuro ninu mọto nitori pe oun mura bii obinrin. Ọpọ igba ni Bobrisky ti jade pe erongba awọn aṣofin lati fi ofin de awọn to mura bi obinrin ni ko ni wa imusẹ. Olanrewaju lo wa lati idile musulumi ni ipinlẹ Ogun, to si dagba si agbegbe Ebutte Meta ni ipinlẹ Eko. Lolu Vangei ni erongba awọn aṣofin lati mu ofin naa wa imusẹ ni ko jẹ ajoji si oun nitori pe ọpọ igba ni wọn ti ba oun wi ni awujọ. Ẹni ọdun mẹtalelogun ni Lolu Vangei , o si jẹ obinrin to ma mura bi ọkunrin. “Ki abadofin naa to waye ni mo ti gba ibawi ninu ilu, ti ẹru si n ma ba mi.” Jordyn ni aba dofin naa ni ko tọna rara nitori ohun to ba wu onikaluku ni o le ṣe.


Lolu Vangei ni erongba awọn aṣofin lati mu ofin naa wa imusẹ ni ko jẹ ajoji si oun nitori pe ọpọ igba ni wọn ti ba oun wi ni awujọ. Ẹni ọdun mẹtalelogun ni Lolu Vangei , o si jẹ obinrin to ma mura bi ọkunrin. “Ki abadofin naa to waye ni mo ti gba ibawi ninu ilu, ti ẹru si n ma ba mi.” Jordyn ni aba dofin naa ni ko tọna rara nitori ohun to ba wu onikaluku ni o le ṣe. James Chukueze Obialor ni o jẹ osere sinima, alawada ati alajota ni orilẹede Naijiria. Lọdun 2018 ni ọwọ ọlọpaa tẹ awọn mẹtadinlọgọta kan ti wọn jẹ ‘Gay’, ti James Brown si wa lara wọn ni ile itura kan. Brown ni o ti fi ọpọ igba gbe jade lori ayelujare pe oun jẹ ọkunrin to n mura bi obinrin. Agbejọro kan, Manfred Ekpe ni bi awọn aṣofin ṣe fẹ fi ofin de awọn ọkunrin to n mura bi obinrin lo tọna.


James Chukueze Obialor ni o jẹ osere sinima, alawada ati alajota ni orilẹede Naijiria. Lọdun 2018 ni ọwọ ọlọpaa tẹ awọn mẹtadinlọgọta kan ti wọn jẹ ‘Gay’, ti James Brown si wa lara wọn ni ile itura kan. Brown ni o ti fi ọpọ igba gbe jade lori ayelujare pe oun jẹ ọkunrin to n mura bi obinrin. Agbejọro kan, Manfred Ekpe ni bi awọn aṣofin ṣe fẹ fi ofin de awọn ọkunrin to n mura bi obinrin lo tọna. Awijare rẹ ni pe irufẹ iwa yẹn lodi si asa awujọ wa, Ekpe tẹsiwaju pe iwe ẹsin mẹjeeji ni agbaye lo lodi si iwa naa, ti o si rọ awọn ọkunrin to mura bi obinrin lati fi awokọṣe rere silẹ fun awọn iran to n bọ lẹyin wọn. Amofin Ekpe ni “Ofin naa ni yoo mu adikun ba awọn iwa to lodi si awujọ wa.”


Awijare rẹ ni pe irufẹ iwa yẹn lodi si asa awujọ wa, Ekpe tẹsiwaju pe iwe ẹsin mẹjeeji ni agbaye lo lodi si iwa naa, ti o si rọ awọn ọkunrin to mura bi obinrin lati fi awokọṣe rere silẹ fun awọn iran to n bọ lẹyin wọn. Amofin Ekpe ni “Ofin naa ni yoo mu adikun ba awọn iwa to lodi si awujọ wa.”


Àwa adarí tiraka láti mú ìbáṣepọ̀ àláfíà bá Nàíjíríà àmọ́ ìyapa ẹ̀sìn àti ẹ̀yà ṣèdíwọ́ - IBB

Aarẹ ologun nigba kan ri, ajagunfẹhinti Ibrahim Babangida ti bu ẹnu atẹlu bi Naijria ṣe kọ lati di orilẹede lẹyin ọdun mọkanlelọgọta ta ti gba ominira. Babangida woye ọrọ yii nigba ti ẹgbẹ kan to n ri si iṣọkan Naijiria ṣe abẹwo si lọjọ Aje ni ile rẹ to wa niluu Minna ni ipinlẹ Niger. Gẹgẹ bo ṣe sọ, awọn to lanfani lati dari orilẹede yii gbiyanju lati mu ki ibaṣepọ alafia jọba nibi ti araalu yoo ti jẹ akọkọ. Amọ o ni  iyapa ẹya ati ẹsin n ba orilẹede yii ja  . “A kan gbiyanju lati di orilẹede ni, a ko tii jẹ orilẹede sibẹsibẹ, sugbọn nkan gidi ni bawọn eeyan bi yin ṣe n gbiyanju pe ki orilẹede yii si wa papọ.” “Mo ro pe nkan to ti pẹ ni, mo ma a n sọ fun awọn ọrẹ mi, ẹgbọn mi ati awọn alabaṣe mi nipa orilẹede. Sugbọn lẹyin ọdun mọkanlelọgọta, a sin sọrọ nipa bi asa, ẹsin ati ẹya se n di ilọsiwaju oriléede yii lọwọ.” “Igbimọ yii ti bẹrẹ nkan gidi, ti mo si fẹ kin yin ku orire bi ẹ ṣe wa lati ẹya ati ẹsin ọtọtọ, lotitọ ẹyin gan ni ọmọ orilẹede Naijiria totọ.


Amọ o ni  iyapa ẹya ati ẹsin n ba orilẹede yii ja  . “A kan gbiyanju lati di orilẹede ni, a ko tii jẹ orilẹede sibẹsibẹ, sugbọn nkan gidi ni bawọn eeyan bi yin ṣe n gbiyanju pe ki orilẹede yii si wa papọ.” “Mo ro pe nkan to ti pẹ ni, mo ma a n sọ fun awọn ọrẹ mi, ẹgbọn mi ati awọn alabaṣe mi nipa orilẹede. Sugbọn lẹyin ọdun mọkanlelọgọta, a sin sọrọ nipa bi asa, ẹsin ati ẹya se n di ilọsiwaju oriléede yii lọwọ.” “Igbimọ yii ti bẹrẹ nkan gidi, ti mo si fẹ kin yin ku orire bi ẹ ṣe wa lati ẹya ati ẹsin ọtọtọ, lotitọ ẹyin gan ni ọmọ orilẹede Naijiria totọ. Babangida wa ni fun idi eyi , oun setan lati gbaruku ti awọn ẹgbẹ naa, ki awọn ileri wọn le wa si imusẹ.


Babangida wa ni fun idi eyi , oun setan lati gbaruku ti awọn ẹgbẹ naa, ki awọn ileri wọn le wa si imusẹ.


Ojogbon Banji Akitoye: A ti kọ lẹ́tà sí ìjọba pé à ń ló kúrò ní Nàìjíríà, gbèndéké àsìkò ní à n dúrò dé kí a tó gbé ìgbésẹ̀ tó kàn

Adari Ilana Omo Oodua ti salaye ibi ti ọrọ ominira iran Yoruba de duro lasiko yii fun BBC Yoruba. Ojogbon Banji Akitoye to jẹ adari ẹgbẹ́ to n ja fun ominira iran Yoruba kuro ni Naijiria gbalejo BBC Yoruba ni Republic of Benin. Baba salaye ibi ti ija ominira naa de duro nitori pe ko gba agidi rara bikose ni tubi n nubi titi ọrọ wa yoo fi ye ara wa. Kini Akitoye sọ lori lẹta ti wọn kọ si ijoba Naijiria? Ojogbon Banji to je alakoso Ilana omo Oodua to n ja fun Yoruba Nation salaye pe wọn ti fi iwe ifitonileti ranse si Aare Buhari to n tuko Naijiria. won ti jẹ ki ijoba mọ pe Yoruba setan lati lọ lasiko yii gẹgẹ bi o se tọna labẹ ofin iṣọkan agbaye.


Kini Akitoye sọ lori lẹta ti wọn kọ si ijoba Naijiria? Ojogbon Banji to je alakoso Ilana omo Oodua to n ja fun Yoruba Nation salaye pe wọn ti fi iwe ifitonileti ranse si Aare Buhari to n tuko Naijiria. won ti jẹ ki ijoba mọ pe Yoruba setan lati lọ lasiko yii gẹgẹ bi o se tọna labẹ ofin iṣọkan agbaye. Ati pe wọn ti fun ijoba Naijiria ni gbendeke asiko kan lati fi dahun ibeere iran Yoruba ninu lẹta naa. O salaye pe iran Yoruba ko tii gba iyọnda lati da duro ṣugbọn ireti wa pe ki ọdun yii to pari ni yoo di mimuṣẹ pẹlu iranlọwọ awọn orilẹ-ede agbaye miran ti wọn n satilẹyin fun wọn.


Ati pe wọn ti fun ijoba Naijiria ni gbendeke asiko kan lati fi dahun ibeere iran Yoruba ninu lẹta naa. O salaye pe iran Yoruba ko tii gba iyọnda lati da duro ṣugbọn ireti wa pe ki ọdun yii to pari ni yoo di mimuṣẹ pẹlu iranlọwọ awọn orilẹ-ede agbaye miran ti wọn n satilẹyin fun wọn.


Ta bá fẹ́ rí ojú rere Ọlọ́run. Yorùbá gbọdọ̀ wẹ ara rẹ̀ mọ́ lọ́wọ́ ègún àti èpè - Akintoye

Olori ẹgbẹ to n ja fun idasilẹ orilẹ-ede Oduduwa, Ọjọgbọn Banji Akintoye, sọ pe oun tọrọ aforiji lọwọ awọn ọmọ ilẹ Yoruba ti wọn ta si oko ẹru lasiko owo ẹru to waye ni ọpọlọpọ ọdun sẹyin. Ninu fidio kan to ti ba BBC Yoruba sọrọ, Akintoye sọ pe Ẹmi Mimọ sọ fun oun pe ẹlẹda awọn baba nla Yoruba ti wọn ta si oko ẹru awọn oyinbo alawọ funfun, n fi iya jẹ awọn ọmọ Yoruba. Bakan naalo ni eyi lo si tun  fa aisi idagbasoke, ilọsiwaju ati iṣọkan fun wọn. Ọjọgbọn Akintoye sọ pe pupọ ninu awọn eeyan naa lo gégún fun iran Yoruba to n bọ lẹyin wọn nitori ibaṣepọ ibi to waye laarin awọn olori ẹya Yoruba lasiko naa. Awọn ẹru Yoruba naa lo ni wọn tun gegun fun awọn oniṣowo lati orilẹ-ede Portugal ati Netherlands to wa si Africa fun rira ẹru ni ọdun 18th century. Akintoye, to jẹ onimọ nipa ìtàn sọ pe o ṣe koko ki ilẹ Yoruba ṣe iwẹnumọ fun awọn ègún ati èpè ti wọn fi wọn ge ọhun, ki wọn to o le gbadun oju rere Ọlọrun, iṣọkan ati ilọsiwaju.


Ọjọgbọn Akintoye sọ pe pupọ ninu awọn eeyan naa lo gégún fun iran Yoruba to n bọ lẹyin wọn nitori ibaṣepọ ibi to waye laarin awọn olori ẹya Yoruba lasiko naa. Awọn ẹru Yoruba naa lo ni wọn tun gegun fun awọn oniṣowo lati orilẹ-ede Portugal ati Netherlands to wa si Africa fun rira ẹru ni ọdun 18th century. Akintoye, to jẹ onimọ nipa ìtàn sọ pe o ṣe koko ki ilẹ Yoruba ṣe iwẹnumọ fun awọn ègún ati èpè ti wọn fi wọn ge ọhun, ki wọn to o le gbadun oju rere Ọlọrun, iṣọkan ati ilọsiwaju. O ni "lootọ ni iṣẹlẹ naa ti pẹ, ṣugbọn bí ẹni to ṣu ba yagbẹ, ẹni to ko igbọnsẹ naa ko le gbagbe lailai." Lẹyin gbogbo alaye yii, a sọ tọkan-tọkan wa pe ki ẹ dakun ki ẹ dariji awọn baba nla wa to ta yin si oko ẹru." Akintoye sọ pe lootọ lo ṣeeṣe ki inu ṣi ma a bi ẹlẹda awọn ti wọn ta si oko ẹru, tabi ki wọn ṣi ni iporuru ọkan lẹyin ọpọlọpọ ọdun.


O ni "lootọ ni iṣẹlẹ naa ti pẹ, ṣugbọn bí ẹni to ṣu ba yagbẹ, ẹni to ko igbọnsẹ naa ko le gbagbe lailai." Lẹyin gbogbo alaye yii, a sọ tọkan-tọkan wa pe ki ẹ dakun ki ẹ dariji awọn baba nla wa to ta yin si oko ẹru." Akintoye sọ pe lootọ lo ṣeeṣe ki inu ṣi ma a bi ẹlẹda awọn ti wọn ta si oko ẹru, tabi ki wọn ṣi ni iporuru ọkan lẹyin ọpọlọpọ ọdun. O i ṣugbọn ki wọn jọwọ dariji 'awa ti a jẹ awọn arọmọdọmọ awọn to ta yin'. Akọsilẹ iwe itan Encyclopaedia Britannica sọ pe ẹgbẹẹgbẹrun awọn eeyan ni awọn oyinbo alawọ funfun ra ninu owo ẹru ni ilẹ Africa, ti ko yọ Naijiria silẹ. Bi irinajo awọn ẹru naa si ṣe ma n lọ re e, paapa nilẹ Yoruba: Itan sọ pe pupọ ninu awọn ẹru naa lo ma n kú ki wọn to ko wọn de orilẹ-ede Yuroopu ti wọn n ko wọn lọ


O i ṣugbọn ki wọn jọwọ dariji 'awa ti a jẹ awọn arọmọdọmọ awọn to ta yin'. Akọsilẹ iwe itan Encyclopaedia Britannica sọ pe ẹgbẹẹgbẹrun awọn eeyan ni awọn oyinbo alawọ funfun ra ninu owo ẹru ni ilẹ Africa, ti ko yọ Naijiria silẹ. Bi irinajo awọn ẹru naa si ṣe ma n lọ re e, paapa nilẹ Yoruba: Itan sọ pe pupọ ninu awọn ẹru naa lo ma n kú ki wọn to ko wọn de orilẹ-ede Yuroopu ti wọn n ko wọn lọ


Ó ṣeéṣe kí Salman Rushdie pàdánù ojú kàn nítorí ọ̀bẹ tí wọ́n gún un lọ́rùn - Abẹnusọ

Gbajumọ onkọwe, Salman Rushdie, ni igbagbọ wa pe o ṣeṣe ki o padanu oju rẹ kan, ti o si le ma le sọrọ mọ lẹyin ikọlu to waye, ti ọkunrin kan ti kọlu lori itage, ti o si gun lọbẹ ni ọrun l'Amẹrika. Onkọwe Rushdie, tii se ẹni ọdun marundinlọgọrin, ni agbẹnusọ re, Andrew Wylie gba ẹnu rẹ sọrọ fun awọn akọroyin niluu New York lorilẹede Amẹrika. O ni pe iroyin lori bi ilera onkowe naa ṣe wa ni ko dara rara. “O ṣeṣe ki Salman padanu oju rẹ kan, inira wa nibi apa re pẹlu ati pe ẹdọ rẹ ti bajẹ.” “Salman le ma le sọrọ mọ lẹyin ikọlu naa.” Ileeṣẹ ọlọpaa ni awọn ko ti le sọ pato ikan to fa iwa ti arakunrin naa wu sugbọn iwadi ti bẹrẹ lori iṣẹlẹ naa Ọlọpaa ni iwadi awọn fihan pe awọn osisẹ ati awọn oluworan gbinyanju lati mu aṣekupani oun silẹ de awọn ọlọpaa lati mu lọ si agọ wọn, ti ọkan lara awọn oluworan to jẹ dokita si ti kọkọ fun Onkowe naa ni awọn itọju, ki wọn to gbe lo si ile wosan. Akọroyin to wa pẹlu Onkowe Rushdie, Henry Reese, fi ori rẹ gbalẹ, ti oun si wa ni ile wosan bayii. Linda Abrams, ẹni to wa nibi iṣẹlẹ naa ni aṣekupani kọ lati dẹyin Onkowe Rushdie lẹyin ti awọn ti mu balẹ.


“O ṣeṣe ki Salman padanu oju rẹ kan, inira wa nibi apa re pẹlu ati pe ẹdọ rẹ ti bajẹ.” “Salman le ma le sọrọ mọ lẹyin ikọlu naa.” Ileeṣẹ ọlọpaa ni awọn ko ti le sọ pato ikan to fa iwa ti arakunrin naa wu sugbọn iwadi ti bẹrẹ lori iṣẹlẹ naa Ọlọpaa ni iwadi awọn fihan pe awọn osisẹ ati awọn oluworan gbinyanju lati mu aṣekupani oun silẹ de awọn ọlọpaa lati mu lọ si agọ wọn, ti ọkan lara awọn oluworan to jẹ dokita si ti kọkọ fun Onkowe naa ni awọn itọju, ki wọn to gbe lo si ile wosan. Akọroyin to wa pẹlu Onkowe Rushdie, Henry Reese, fi ori rẹ gbalẹ, ti oun si wa ni ile wosan bayii. Linda Abrams, ẹni to wa nibi iṣẹlẹ naa ni aṣekupani kọ lati dẹyin Onkowe Rushdie lẹyin ti awọn ti mu balẹ. “O to ọkunrin mẹrin to mu aṣekupani naa balẹ sugbọn o si gbinyanju lati gun Onkowe na ni ọbẹ.” Linda Abrams, an onlooker from the city of Buffalo, told The New York Times that the assailant kept trying to attack Mr Rushdie after he was restrained. Gbajumọ onkọwe nni, Salman Rushdie, tawọn mususlumi kan ti n dunkoko iku mọ nitori iwe rẹ, Satanic Verses to kọ, ni ọkunrin kan ti kọlu lori itage. Ilu York state lorilẹede Amẹrika ni isẹlẹ naa ti waye.


“O to ọkunrin mẹrin to mu aṣekupani naa balẹ sugbọn o si gbinyanju lati gun Onkowe na ni ọbẹ.” Linda Abrams, an onlooker from the city of Buffalo, told The New York Times that the assailant kept trying to attack Mr Rushdie after he was restrained. Gbajumọ onkọwe nni, Salman Rushdie, tawọn mususlumi kan ti n dunkoko iku mọ nitori iwe rẹ, Satanic Verses to kọ, ni ọkunrin kan ti kọlu lori itage. Ilu York state lorilẹede Amẹrika ni isẹlẹ naa ti waye. Onkọwe naa, tii se ẹni ọdun marundinlọgọrin lo n sọrọ lọwọ nibi eto kan nile ẹkọ Chautauequa nigba ti isẹlẹ naa waye. Ileesẹ ọlọpaa nilu New York salaye pe afurasi ọkunrin kan lo sare lọ sori pepele ti Rushdie ti n sọrọ, to si kọlu pẹlu ẹni to n fi ọrọ wa onkọwe naa lẹnu wo. "Rushdie ti gba ọgbẹ to lagbara ni ọrun” Eyi ni esi ti ọlọpaa sọ.


Onkọwe naa, tii se ẹni ọdun marundinlọgọrin lo n sọrọ lọwọ nibi eto kan nile ẹkọ Chautauequa nigba ti isẹlẹ naa waye. Ileesẹ ọlọpaa nilu New York salaye pe afurasi ọkunrin kan lo sare lọ sori pepele ti Rushdie ti n sọrọ, to si kọlu pẹlu ẹni to n fi ọrọ wa onkọwe naa lẹnu wo. "Rushdie ti gba ọgbẹ to lagbara ni ọrun” Eyi ni esi ti ọlọpaa sọ. Ọkọ ofurufu kekere ni wọn fi gbe Rushdie lọ sile iwosan abẹle kan amọ ko sẹni to le sọ iru ipo to wa lọwọlọwọ. Bakan naa ni ẹni to n fi ọrọ wa onkọwe naa lẹnu wo, Henry Reese, tun ni ọgbẹ kekere kan ni ori. Reese ni oludasilẹ keji ninu ajọ kan ti ko wa lati pawo wọle, to n pese aabo fawọn onkọwe to ba sa si abẹ rẹ nitori idunkoko iku.


Ọkọ ofurufu kekere ni wọn fi gbe Rushdie lọ sile iwosan abẹle kan amọ ko sẹni to le sọ iru ipo to wa lọwọlọwọ. Bakan naa ni ẹni to n fi ọrọ wa onkọwe naa lẹnu wo, Henry Reese, tun ni ọgbẹ kekere kan ni ori. Reese ni oludasilẹ keji ninu ajọ kan ti ko wa lati pawo wọle, to n pese aabo fawọn onkọwe to ba sa si abẹ rẹ nitori idunkoko iku. Dokita kan to wa nibi eto ti wọn ti ṣe ikọlu si Rushdie sọ fun ileeṣẹ iroyin New York Times pe oun bawọn tọju Rushdie lẹyin ti wọn gun lọbẹ. O ni o farapa koda wọn gun lọbẹ lẹgbẹ ọtun ọrun rẹ. O fikun pe niṣe ni ẹjẹ pọ labẹ rẹ lori pẹpẹlẹ ti wọn gbe si.


Dokita kan to wa nibi eto ti wọn ti ṣe ikọlu si Rushdie sọ fun ileeṣẹ iroyin New York Times pe oun bawọn tọju Rushdie lẹyin ti wọn gun lọbẹ. O ni o farapa koda wọn gun lọbẹ lẹgbẹ ọtun ọrun rẹ. O fikun pe niṣe ni ẹjẹ pọ labẹ rẹ lori pẹpẹlẹ ti wọn gbe si. ''Awọn eeyan n sọ pe o ṣi n mi lọwọ, o ṣi n mi lọwọ'' Gẹgẹ bi ọrọ ti ileeṣẹ iroyin Reuters lawọn gbọ lẹnu aṣoju Rushdie, wọn ṣe iṣẹ abẹ fun lọwọ. Andrew Wylie to jẹ aṣoju akọwe yi ni lootọ ni wọn n ṣe iṣẹ abẹ fun un. Iroyin taa tun gbọ ni pe ileeṣẹ ọlọpaa lawọn ti mu afurasi kan nibi iṣẹlẹ naa.


''Awọn eeyan n sọ pe o ṣi n mi lọwọ, o ṣi n mi lọwọ'' Gẹgẹ bi ọrọ ti ileeṣẹ iroyin Reuters lawọn gbọ lẹnu aṣoju Rushdie, wọn ṣe iṣẹ abẹ fun lọwọ. Andrew Wylie to jẹ aṣoju akọwe yi ni lootọ ni wọn n ṣe iṣẹ abẹ fun un. Iroyin taa tun gbọ ni pe ileeṣẹ ọlọpaa lawọn ti mu afurasi kan nibi iṣẹlẹ naa. Ninu atẹjade ti wọn fi sita, wọn fidi ọrọ mulẹ pe lootọ ni Rushdie fara gbọgbẹ lọrun rẹ ti wọn si ti fi baalu ayarafo ẹlikọpta gbe lọ si ileewosan kan ni itoosi. Wọn fi kun pe awọn ko le sọ pato ipo to wa bayi. Akọroyin ileeṣẹ  iroyin Buffalo,Mark Sommer wa ni kalẹ to si ti n ba awọn oṣoju mi koro sọrọ.


Ninu atẹjade ti wọn fi sita, wọn fidi ọrọ mulẹ pe lootọ ni Rushdie fara gbọgbẹ lọrun rẹ ti wọn si ti fi baalu ayarafo ẹlikọpta gbe lọ si ileewosan kan ni itoosi. Wọn fi kun pe awọn ko le sọ pato ipo to wa bayi. Akọroyin ileeṣẹ  iroyin Buffalo,Mark Sommer wa ni kalẹ to si ti n ba awọn oṣoju mi koro sọrọ. O jabọ fun ileeṣẹ iroyin BBC pe ẹni to ṣe ikọlu si Rushdie jade laarin awọn ero to wa nibi ipagọ naa to si wọ iboju dudu ko to bẹs ori itage to ti ṣe ikọlu sii Rushdie. Ko pẹ si igba naa awọn eeyan bi mẹwaa si mẹẹdogun ṣuru bo ti wọn si gba Rushdie la lọwọ rẹ. Rushdie ṣe diẹ nilẹẹlẹ kawọn eeyan naa to gbe dide to sirin kuro lori itage.


O jabọ fun ileeṣẹ iroyin BBC pe ẹni to ṣe ikọlu si Rushdie jade laarin awọn ero to wa nibi ipagọ naa to si wọ iboju dudu ko to bẹs ori itage to ti ṣe ikọlu sii Rushdie. Ko pẹ si igba naa awọn eeyan bi mẹwaa si mẹẹdogun ṣuru bo ti wọn si gba Rushdie la lọwọ rẹ. Rushdie ṣe diẹ nilẹẹlẹ kawọn eeyan naa to gbe dide to sirin kuro lori itage. Ko pẹ sigba naa ni wọn fi baalu aba sibi yowu ẹlikọpta gbe kuro. Sommer sọ pe lọpọ igba Rushdie a maa rin pẹlu awọn ẹṣọ to pọ. ''O ṣoro diẹ lati gbọ pe ko ni awọn ẹsọ alaabo to peye lẹgbẹ''


Ko pẹ sigba naa ni wọn fi baalu aba sibi yowu ẹlikọpta gbe kuro. Sommer sọ pe lọpọ igba Rushdie a maa rin pẹlu awọn ẹṣọ to pọ. ''O ṣoro diẹ lati gbọ pe ko ni awọn ẹsọ alaabo to peye lẹgbẹ''


Ọmọ Baba Suwe fi ọ̀rọ̀ ránṣẹ́ sí i ní àjùlé ọ̀run

Baa ku laa dere, eeyan ko sunwọn laaye ni Yoruba maa n wi. Ọpọ eeyan ni kii mọ riri awọn ẹni wọn nigba ti wọn wa loke eepẹ amọ ti wọn ba gbesẹ tan, ni wọn yoo to mọ riri wọn. Amọ fun ọpọ awọn eeyan kan, bi onirese wọn ko ba fin igba mọ, awọn eyi ti wọn ti fin silẹ, ko le parun laelae. Idi si ree ti Adesola Omidina, tii se ọmọ adẹrinposonu nni, Babatunde Omidina, ti ọpọ eeyan mọ si Baba Suwe, tun fi n ranti baba rẹ loni. Ohun to faa ni pe oni ọjọ kejilelogun osu kẹjọ ni ayajọ ọjọ ibi Baba Suwe, tii se gbajumọ alawada ti aye n fẹ amọ to ti ki aye pe o digbose. Nigba to n seranti ọjọ ibi baba rẹ to ko loni, Adesola Omidina sọrọ ilẹkun loju opo ayelujara Instagram rẹ.


Idi si ree ti Adesola Omidina, tii se ọmọ adẹrinposonu nni, Babatunde Omidina, ti ọpọ eeyan mọ si Baba Suwe, tun fi n ranti baba rẹ loni. Ohun to faa ni pe oni ọjọ kejilelogun osu kẹjọ ni ayajọ ọjọ ibi Baba Suwe, tii se gbajumọ alawada ti aye n fẹ amọ to ti ki aye pe o digbose. Nigba to n seranti ọjọ ibi baba rẹ to ko loni, Adesola Omidina sọrọ ilẹkun loju opo ayelujara Instagram rẹ. Ọmọ baba Suwe ni oun ko le salai ma mọ riri baba oun ni oni tii se ayajọ ọjọ ibi rẹ. O lo akoko naa lati dupẹ lọwọ rẹ fun ọpọ atilẹyin nla to ti se fun. Adesola ni “Baba mi tootọ, n ko le salai mọ mọ riri yin lojoojumọ, paapaa loni ọjọ ibi yin.


Ọmọ baba Suwe ni oun ko le salai ma mọ riri baba oun ni oni tii se ayajọ ọjọ ibi rẹ. O lo akoko naa lati dupẹ lọwọ rẹ fun ọpọ atilẹyin nla to ti se fun. Adesola ni “Baba mi tootọ, n ko le salai mọ mọ riri yin lojoojumọ, paapaa loni ọjọ ibi yin. Ẹ seun, mo dupẹ fun bẹ se kọ mi lati niwa irẹlẹ, ti mo si jẹ alabukun fun, ti mo jẹ lonii. Amọ, baba mi, ibanujẹ ni aisi laye yin loni jẹ nitori ẹyin ni aburada nla daradara to bo wa lori. Ẹ seun fun gbogbo awọn akoko tẹ mu ki awa ọmọ, ololufẹ ati gbogbo agbaye rẹrin.


Ẹ seun, mo dupẹ fun bẹ se kọ mi lati niwa irẹlẹ, ti mo si jẹ alabukun fun, ti mo jẹ lonii. Amọ, baba mi, ibanujẹ ni aisi laye yin loni jẹ nitori ẹyin ni aburada nla daradara to bo wa lori. Ẹ seun fun gbogbo awọn akoko tẹ mu ki awa ọmọ, ololufẹ ati gbogbo agbaye rẹrin. Bi o tilẹ jẹ pe ẹ ko le fun wa ni awọn ohun meremere aye yii amọ ẹ fun wa ni ifẹ pipe.” Adesola wa n dupẹ lọwọ baba rẹ, to si ni oun le fi yangan pe Baba Suwe ni baba oun. Aile ri ọ mọ jẹ irora ti ko se fi ara da – Ọmọ Omidina Bakan naa ni ọmọ Baba Suwe tun tẹsiwaju pe oun n saaro baba oun ati gbogbo awọn akoko ti awọn dijọ lo papọ. Adesola ni irora nla ni aile ri baba oun mọ jẹ fun oun, ti ko si se fi ara da.


Bi o tilẹ jẹ pe ẹ ko le fun wa ni awọn ohun meremere aye yii amọ ẹ fun wa ni ifẹ pipe.” Adesola wa n dupẹ lọwọ baba rẹ, to si ni oun le fi yangan pe Baba Suwe ni baba oun. Aile ri ọ mọ jẹ irora ti ko se fi ara da – Ọmọ Omidina Bakan naa ni ọmọ Baba Suwe tun tẹsiwaju pe oun n saaro baba oun ati gbogbo awọn akoko ti awọn dijọ lo papọ. Adesola ni irora nla ni aile ri baba oun mọ jẹ fun oun, ti ko si se fi ara da. O wa n ki baba rẹ ku ọjọ ibi rẹ to ko loni, eyi to ba ni ajule ọrun. Adesola I. Morenikeji Omidina\nOMO_OMIDINA Adẹrinposonu tabi alawada nla ni Babatunde Omidina, ti ọpọ eeyan mọ si Baba Suwe. Ọjọ kejilelogun osu kẹjọ ọdun 1958 lo dele aye, ti ko ba si pe ẹni ọdun mẹrinlelọgọta loke eepẹ loni, tii se ayajọ ọjọ ibi rẹ.


O wa n ki baba rẹ ku ọjọ ibi rẹ to ko loni, eyi to ba ni ajule ọrun. Adesola I. Morenikeji Omidina\nOMO_OMIDINA Adẹrinposonu tabi alawada nla ni Babatunde Omidina, ti ọpọ eeyan mọ si Baba Suwe. Ọjọ kejilelogun osu kẹjọ ọdun 1958 lo dele aye, ti ko ba si pe ẹni ọdun mẹrinlelọgọta loke eepẹ loni, tii se ayajọ ọjọ ibi rẹ. Ọdun 1971 lo bẹrẹ si ni kopa ninu ere tiata amọ ọdun 1997 ni okiki rẹ wa to kan lati ipasẹ awọn sinima kan to kopa ninu wọn. Lara awọn sinima to gbe Baba Suwa han faraye ni Baba Jayejaye, Oluweri Magboojo, Ba o ku, Oju Oloju, Baba Londoner, Ko tan si be, Aso Ibora, Obelomo, Elebolo, Larinloodu ati Omo Lasan. Baba Suwe maa n kopa ninu ere tiata pẹlu ọkan lara awọn aya rẹ, to n jẹ Moladun lagbo tiata.


Ọdun 1971 lo bẹrẹ si ni kopa ninu ere tiata amọ ọdun 1997 ni okiki rẹ wa to kan lati ipasẹ awọn sinima kan to kopa ninu wọn. Lara awọn sinima to gbe Baba Suwa han faraye ni Baba Jayejaye, Oluweri Magboojo, Ba o ku, Oju Oloju, Baba Londoner, Ko tan si be, Aso Ibora, Obelomo, Elebolo, Larinloodu ati Omo Lasan. Baba Suwe maa n kopa ninu ere tiata pẹlu ọkan lara awọn aya rẹ, to n jẹ Moladun lagbo tiata. Amọ iji aye de ba lọdun 2001, nigba ti ajọ to n dena gbigbe oogun oloro ni Naijiria, NDLEA mu pe o gbe eroja Cocaine. Ọrọ naa dele ẹjọ amọ ti adajọ da Baba Suwe lare pe ko jẹbi ẹsun naa nitori NDLEA ko ri ẹri kankan fi silẹ. Sugbọn lati akoko naa ni Alawada naa ti bẹrẹ aisan nitori o ni wọn ki awọn irin kan bọ oun nidi ati ninu pẹlu ipa, pe ki oun le ya awọn idi oogun oloro jade.


Amọ iji aye de ba lọdun 2001, nigba ti ajọ to n dena gbigbe oogun oloro ni Naijiria, NDLEA mu pe o gbe eroja Cocaine. Ọrọ naa dele ẹjọ amọ ti adajọ da Baba Suwe lare pe ko jẹbi ẹsun naa nitori NDLEA ko ri ẹri kankan fi silẹ. Sugbọn lati akoko naa ni Alawada naa ti bẹrẹ aisan nitori o ni wọn ki awọn irin kan bọ oun nidi ati ninu pẹlu ipa, pe ki oun le ya awọn idi oogun oloro jade. Bi o tilẹ jẹ pe o du ẹmi rẹ amọ aisan lo se wo, a ko ri ti ọlọjọ se. Babatunde Omidina dagbere faye nile iwosan kan nilu Ikorodu, nipinlẹ Eko to n gbe ni ọjọ kejilelogun osu Kọkanla ọdun 2021.


Bi o tilẹ jẹ pe o du ẹmi rẹ amọ aisan lo se wo, a ko ri ti ọlọjọ se. Babatunde Omidina dagbere faye nile iwosan kan nilu Ikorodu, nipinlẹ Eko to n gbe ni ọjọ kejilelogun osu Kọkanla ọdun 2021.


"Jẹ́jẹ́ ni ọmọ mi ń bá ìyá rẹ̀ tajà, káwọn ẹgbẹ́ òkùnkùn tó yìnbọn bà á"

Ibànújẹ́ ńlá ni kí ọmọ ti ojú òbí rẹ̀ lọ sọ́run, gbogbo abiyamọ ayé, a kò ní fi ọwọ́ gbé ọmọ sin. Ibanujẹ nla ni bi Firdaos, ọmọ ọdún mẹ́sàn-án, ṣe pàdánù ẹ̀mí rẹ̀ ní Ìlọrin nígbà tí àwọn ọmọ ẹlẹ́gbẹ́ òkùnkùn ṣe ìkọlù sí ara wọn. Ìbọn tí àwọn ọmọ ẹlẹ́gbẹ́ òkùnkùn náà ń yìn ló ṣèèṣì bá ọmọdé náà, to sì jáde láyé. Ismail Elesin, tii se bàbá Firdaos ní ohun ìbànújẹ́ ńlá ni ikú ọmọ náà jẹ́ fún àwọn. Elesin, tó ń gbé ní agbègbè Olunlade, Ilorin, níbi tí ìṣẹ̀lẹ̀ náà ti wáyé, ṣàlàyé fún BBC Yorùbá bí ìṣẹ̀lẹ̀ náà ṣe wáyé. Elesin ní ọ̀sán Ọjọ́rú, ọjọ́ Kẹwàá, oṣù Kẹjọ, ọdún 2022 ní isẹlẹ ọhun waye, to si jẹ ẹ̀dùn ọkàn gbáà bi ọmọ náà se ku.


Ismail Elesin, tii se bàbá Firdaos ní ohun ìbànújẹ́ ńlá ni ikú ọmọ náà jẹ́ fún àwọn. Elesin, tó ń gbé ní agbègbè Olunlade, Ilorin, níbi tí ìṣẹ̀lẹ̀ náà ti wáyé, ṣàlàyé fún BBC Yorùbá bí ìṣẹ̀lẹ̀ náà ṣe wáyé. Elesin ní ọ̀sán Ọjọ́rú, ọjọ́ Kẹwàá, oṣù Kẹjọ, ọdún 2022 ní isẹlẹ ọhun waye, to si jẹ ẹ̀dùn ọkàn gbáà bi ọmọ náà se ku. Elesin ní ṣàdédé ni wọ́n pe òun wí pé àwọn ẹlẹ́gbẹ́ òkùnkùn ń bá ara wọn fa wàhálà, tí wọ́n sì ti ń pa ara wọn sí ṣọ́ọ̀bù ìyàwó òun. Ó ní nígbà tí òun ma fi dé ibẹ̀ láti lọ wo òun to n ṣẹlẹ̀, ní òun ri wí pé ìbọn ti bá Firdaos náà, níbi tó ti ń ran ìyá rẹ̀ lọ́wọ́. Ó fi kun pé kìí òun gan ni òun da ẹ̀jẹ̀ sí Firdaos lórí nítorí bàbá rẹ̀ ti kú láti nǹkan bíi ọdún márùn-ún sẹ́yìn, kí òun tó fẹ́ ìyá ọmọ náà.


Elesin ní ṣàdédé ni wọ́n pe òun wí pé àwọn ẹlẹ́gbẹ́ òkùnkùn ń bá ara wọn fa wàhálà, tí wọ́n sì ti ń pa ara wọn sí ṣọ́ọ̀bù ìyàwó òun. Ó ní nígbà tí òun ma fi dé ibẹ̀ láti lọ wo òun to n ṣẹlẹ̀, ní òun ri wí pé ìbọn ti bá Firdaos náà, níbi tó ti ń ran ìyá rẹ̀ lọ́wọ́. Ó fi kun pé kìí òun gan ni òun da ẹ̀jẹ̀ sí Firdaos lórí nítorí bàbá rẹ̀ ti kú láti nǹkan bíi ọdún márùn-ún sẹ́yìn, kí òun tó fẹ́ ìyá ọmọ náà. Amọ o ni àwọn ènìyàn kò le mọ̀ wí pé òun kọ́ ni òun bi ọmọdebinrin naa. Elesin ṣàlàyé pé Firdaos jẹ́ ọmọ tó já fáfá lẹ́nu ẹ̀kọ́ rẹ̀, tí kìí si ṣe ìmẹ́lẹ́ àti wí pé ìdí nìyí tó fi máa ń tẹ̀lé ìyá rẹ̀ lọ sí ṣọ́ọ̀bù, pàápàá lásìkò isinmi báyìí. Ó ní ó ṣe ni láàánú wí pé ìbọn àwọn ọmọ ẹlẹ́gbẹ́ òkùnkùn náà bà á, níbi tó ti ń ran ìyá rẹ̀ lọ́wọ́.


Amọ o ni àwọn ènìyàn kò le mọ̀ wí pé òun kọ́ ni òun bi ọmọdebinrin naa. Elesin ṣàlàyé pé Firdaos jẹ́ ọmọ tó já fáfá lẹ́nu ẹ̀kọ́ rẹ̀, tí kìí si ṣe ìmẹ́lẹ́ àti wí pé ìdí nìyí tó fi máa ń tẹ̀lé ìyá rẹ̀ lọ sí ṣọ́ọ̀bù, pàápàá lásìkò isinmi báyìí. Ó ní ó ṣe ni láàánú wí pé ìbọn àwọn ọmọ ẹlẹ́gbẹ́ òkùnkùn náà bà á, níbi tó ti ń ran ìyá rẹ̀ lọ́wọ́. Ó tẹ̀síwájú pé ní kété tí ìbọn ti ba ọmọ  náà ní nǹkan bí ago márùn-ún àbọ̀ ìrọ̀lẹ́. ni àwọn ti gbe lọ sí ilé ìwòsàn nibi tó padà dákẹ́ sí lọ́jọ́ Ìṣẹ́gun. Ó ní gbogbo ìgbìyànjú àwọn láti jẹ́ kí ọmọ náà yè ló já sí pàbó.


Ó tẹ̀síwájú pé ní kété tí ìbọn ti ba ọmọ  náà ní nǹkan bí ago márùn-ún àbọ̀ ìrọ̀lẹ́. ni àwọn ti gbe lọ sí ilé ìwòsàn nibi tó padà dákẹ́ sí lọ́jọ́ Ìṣẹ́gun. Ó ní gbogbo ìgbìyànjú àwọn láti jẹ́ kí ọmọ náà yè ló já sí pàbó. Ismail Elesin ní ó yẹ kí ìjọba gbé ìgbésẹ̀ akin lórí àwọn ọmọ ẹlẹ́gbẹ́ òkùnkùn tó ń fi ojoojúmọ́ ṣọṣẹ́ káàkiri orílẹ̀ èdè yìí, pàápàá ìpínlẹ̀ Kwara. Ó ní tó bá jẹ́ wí pé ìjọba máa ń fi ìyà tó tọ́ jẹ́ àwọn tí ọwọ́ bá tẹ̀ nínú wọn, wọn kò ní máa fi ojoojúmọ́ pọ̀ si débi tí wọ́n yoo ma fi gbogbo ìgbà pa ara wọn káàkiri ìlú. Bakan naa, ọkùnrin kan tí kò fẹ́ kí a dá orúkọ rẹ̀ ṣàlàyé bí àwọn ọmọ ẹlẹ́gbẹ́ òkùnkùn náà ṣe dá rúgúdù sílẹ̀.


Ismail Elesin ní ó yẹ kí ìjọba gbé ìgbésẹ̀ akin lórí àwọn ọmọ ẹlẹ́gbẹ́ òkùnkùn tó ń fi ojoojúmọ́ ṣọṣẹ́ káàkiri orílẹ̀ èdè yìí, pàápàá ìpínlẹ̀ Kwara. Ó ní tó bá jẹ́ wí pé ìjọba máa ń fi ìyà tó tọ́ jẹ́ àwọn tí ọwọ́ bá tẹ̀ nínú wọn, wọn kò ní máa fi ojoojúmọ́ pọ̀ si débi tí wọ́n yoo ma fi gbogbo ìgbà pa ara wọn káàkiri ìlú. Bakan naa, ọkùnrin kan tí kò fẹ́ kí a dá orúkọ rẹ̀ ṣàlàyé bí àwọn ọmọ ẹlẹ́gbẹ́ òkùnkùn náà ṣe dá rúgúdù sílẹ̀. Ọkùnrin náà tí ó ń ta ọjà lagbègbè náà  ní àwọn ń bá káràkátà àwọn lọ gẹ́gẹ́ bí ìṣe àwọn ní ìrọ̀lẹ́ ọjọ́ Ajé tí ìṣẹ̀lẹ̀ náà wáyé, kí àwọn tó máa gbọ́ ìró ìbọn. Ó ṣàlàyé pé ní ṣọ́ọ̀bù obìnrin kan tó ń ta agbo, tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ máa ń pè ní Toke Alágbo, ni àwọn ẹlẹ́gbẹ́ òkùnkùn ọ̀hún tọpa ẹni tí wọ́n fẹ́ pa, wá. "Bí wọ́n ṣe dé, ṣọ́ọ̀bù Toke Alágbo ni wọ́n lọ tààràtà, tí wọ́n sì da ìbọn bolẹ̀."


Ọkùnrin náà tí ó ń ta ọjà lagbègbè náà  ní àwọn ń bá káràkátà àwọn lọ gẹ́gẹ́ bí ìṣe àwọn ní ìrọ̀lẹ́ ọjọ́ Ajé tí ìṣẹ̀lẹ̀ náà wáyé, kí àwọn tó máa gbọ́ ìró ìbọn. Ó ṣàlàyé pé ní ṣọ́ọ̀bù obìnrin kan tó ń ta agbo, tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ máa ń pè ní Toke Alágbo, ni àwọn ẹlẹ́gbẹ́ òkùnkùn ọ̀hún tọpa ẹni tí wọ́n fẹ́ pa, wá. "Bí wọ́n ṣe dé, ṣọ́ọ̀bù Toke Alágbo ni wọ́n lọ tààràtà, tí wọ́n sì da ìbọn bolẹ̀." "A gbọ́ pé ọmọkùnrin kan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Abbey ni wọ́n wá, bí òun náà ṣe rí wọn ló sá láti sá àsálà fún ẹ̀mí ara rẹ̀." "Níbi tó ti ń sá lọ ní àwọn ọmọ ẹgbẹ́ òkùnkùn tó wa wá ti bẹ̀rẹ̀ sí ní yin ìbọn." Ó ní yàtọ̀ sí Abbey tí ìbọn àwọn ọmọ ẹlẹ́gbẹ́ òkùnkùn náà pa, ìbọn naa tun ṣèèṣì ba ọkùnrin kan tó n lọ jẹ́jẹ́ tirẹ̀ àti ọmọ ìyá alágbo tó jẹ́ ọmọ kékeré.


"A gbọ́ pé ọmọkùnrin kan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Abbey ni wọ́n wá, bí òun náà ṣe rí wọn ló sá láti sá àsálà fún ẹ̀mí ara rẹ̀." "Níbi tó ti ń sá lọ ní àwọn ọmọ ẹgbẹ́ òkùnkùn tó wa wá ti bẹ̀rẹ̀ sí ní yin ìbọn." Ó ní yàtọ̀ sí Abbey tí ìbọn àwọn ọmọ ẹlẹ́gbẹ́ òkùnkùn náà pa, ìbọn naa tun ṣèèṣì ba ọkùnrin kan tó n lọ jẹ́jẹ́ tirẹ̀ àti ọmọ ìyá alágbo tó jẹ́ ọmọ kékeré. "Ní òwúrọ̀ yìí la gbọ́ pé ọmọ ìyá Alágbo náà ti kú nítorí kò kú ní ẹsẹ̀kẹsẹ̀ tí ìbọn bà á." Agbẹnusọ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Kwara, Ajayi Okasanmi ní lóòótọ́ ni àwọn ti gbọ́ fìnfìn pé àwọn ọmọ ẹgbẹ́ òkùnkùn fẹ́ ṣọṣẹ́ nítorí àyájọ́ tí wọ́n máa fi ń hu ìwà láabi ni ọjọ́ Kẹjọ, oṣù Kẹjọ jẹ́. Okasanmi ní gbogbo ibi tí àwọn lérò pé àwọn ọmọ gànfé náà ti lè hu ìwà yìí, ni àwọn da ọlọ́pàá sí nítorí à ti dènà ìṣẹ̀lẹ̀ bẹ́ẹ̀.


"Ní òwúrọ̀ yìí la gbọ́ pé ọmọ ìyá Alágbo náà ti kú nítorí kò kú ní ẹsẹ̀kẹsẹ̀ tí ìbọn bà á." Agbẹnusọ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Kwara, Ajayi Okasanmi ní lóòótọ́ ni àwọn ti gbọ́ fìnfìn pé àwọn ọmọ ẹgbẹ́ òkùnkùn fẹ́ ṣọṣẹ́ nítorí àyájọ́ tí wọ́n máa fi ń hu ìwà láabi ni ọjọ́ Kẹjọ, oṣù Kẹjọ jẹ́. Okasanmi ní gbogbo ibi tí àwọn lérò pé àwọn ọmọ gànfé náà ti lè hu ìwà yìí, ni àwọn da ọlọ́pàá sí nítorí à ti dènà ìṣẹ̀lẹ̀ bẹ́ẹ̀. Ó ní ó ṣeni láàánú pé pẹ̀lú gbogbo ìgbìyànjú àwọn, àwọn ọmọ náà tún rí ààyè ṣe iṣẹ́ ibi wọn ní ìrọ̀lẹ́ ọjọ́ náà. Ó ṣàlàyé pé ní nǹkan bí ago méje ọjọ́ Ajé ni àwọn gba ìpè wí pé àwọn ọmọ ẹgbẹ́ òkùnkùn pa ènìyàn kan sí agbègbè Olunlade, tí àwọn sì ti lọ gbé òkú náà sí mọ́ṣúárì. Okasanmi ní ìwádìí ti ń lọ lọ́wọ́ láti ṣàwárí àwọn tó lọ́wọ́ nínú ìkọlù náà láti fi ojú wọn winá òfin.


Ó ní ó ṣeni láàánú pé pẹ̀lú gbogbo ìgbìyànjú àwọn, àwọn ọmọ náà tún rí ààyè ṣe iṣẹ́ ibi wọn ní ìrọ̀lẹ́ ọjọ́ náà. Ó ṣàlàyé pé ní nǹkan bí ago méje ọjọ́ Ajé ni àwọn gba ìpè wí pé àwọn ọmọ ẹgbẹ́ òkùnkùn pa ènìyàn kan sí agbègbè Olunlade, tí àwọn sì ti lọ gbé òkú náà sí mọ́ṣúárì. Okasanmi ní ìwádìí ti ń lọ lọ́wọ́ láti ṣàwárí àwọn tó lọ́wọ́ nínú ìkọlù náà láti fi ojú wọn winá òfin. Bákan náà ló gba òbí àti àwọn alágbàtọ́ ní ìmọ̀ràn láti mójútó àwọn ọmọ wọn pàápàá lórí àwọn ènìyàn tàbí ọ̀rẹ́ tí wọ́n bá ń bá rìn.


Bákan náà ló gba òbí àti àwọn alágbàtọ́ ní ìmọ̀ràn láti mójútó àwọn ọmọ wọn pàápàá lórí àwọn ènìyàn tàbí ọ̀rẹ́ tí wọ́n bá ń bá rìn.


Zambia Pastor: Èèyàn márùn-ún di èrò ẹ̀wọ̀n lẹ́yìn tí wọ́n sin wòlíì láàyè lásìkò ètò àdúrà

Ara meeriri, mo ri ori ologbo lori atẹ ni ọrọ isẹlẹ kan to waye nigba ti wolii kan ni ki awọn ọmọ ijọ rẹ sin laaye, ki oun si pada jinde, amọ to gba ibẹ ku fin-fin. Idile ẹlẹni marun kan lo pe wolii wa sinu ile wọn lati wa se isẹgun fun wọn to wa ni abule Mazonde, lorilẹ-ede Zambia, lati le awọn ẹ̀mí buburu jade. A gbọ pe ni ṣe ni Wolii Shamiso Kanyama sọ fun awọn ọmọ ẹyin rẹ pe ki wọn o sin oun laaye, ki oun ba le ke pe awọn agbara ìwẹ̀nùmọ́ ti yoo wo ẹbí naa ṣàn kuro lọwọ agbara ati airi to n pa wọn ni ipakupa. Lẹyin naa lo darapọ mọ àwọn ọmọ ẹ̀yìn rẹ lati gbẹ ibojì to fẹ ki wọn o sin oun si. Ṣe ẹni ba rán ni nisẹ laa bẹru, a kii bẹru ẹni ti a o jẹ ẹ fun, n se ni àwọn eniyan naa ṣe bi Ọga wọn ṣe sọ, lẹyin to gbadura, to si bẹ sinu iboji fúnra rẹ, wọn ko iyẹpẹ le e lori bi oku. Sugbọn ọrọ gba ibomiran yọ nigba ti awọn ọkunrin naa pada gbẹ iboji naa lati wo o boya wolii ti jinde bo ṣe sọ, oku rẹ ni wọn ba.


Lẹyin naa lo darapọ mọ àwọn ọmọ ẹ̀yìn rẹ lati gbẹ ibojì to fẹ ki wọn o sin oun si. Ṣe ẹni ba rán ni nisẹ laa bẹru, a kii bẹru ẹni ti a o jẹ ẹ fun, n se ni àwọn eniyan naa ṣe bi Ọga wọn ṣe sọ, lẹyin to gbadura, to si bẹ sinu iboji fúnra rẹ, wọn ko iyẹpẹ le e lori bi oku. Sugbọn ọrọ gba ibomiran yọ nigba ti awọn ọkunrin naa pada gbẹ iboji naa lati wo o boya wolii ti jinde bo ṣe sọ, oku rẹ ni wọn ba. Wọn ti wa fi ẹsun ipaniyan kan eeyan marun-un ninu ẹbí naa lẹyin ti wolii naa, ti wọn pe si ile wọn fun eto adura, jade laye. Awọn iwe iroyin abẹle nibẹ sọ pe, awọn afurasi marun-un naa farahan niwaju ile ẹjọ giga kan ni Harare, fun ẹsun pe wọn lọwọ si iku wolii Shamiso Kanyama, lasiko to n sisẹ iṣegun fun wọn. Ẹnikan to rojọ tako àwọn eniyan naa nile ẹjọ, Father Zvidzai sọ pe, lootọ ni wolii naa ṣe bẹẹ, sugbọn oun gbiyanju lati da awọn eniyan naa duro nigba ti wọn bu iyẹpẹ diẹ le e lori, àmọ́ wọn ko gbọ.


Wọn ti wa fi ẹsun ipaniyan kan eeyan marun-un ninu ẹbí naa lẹyin ti wolii naa, ti wọn pe si ile wọn fun eto adura, jade laye. Awọn iwe iroyin abẹle nibẹ sọ pe, awọn afurasi marun-un naa farahan niwaju ile ẹjọ giga kan ni Harare, fun ẹsun pe wọn lọwọ si iku wolii Shamiso Kanyama, lasiko to n sisẹ iṣegun fun wọn. Ẹnikan to rojọ tako àwọn eniyan naa nile ẹjọ, Father Zvidzai sọ pe, lootọ ni wolii naa ṣe bẹẹ, sugbọn oun gbiyanju lati da awọn eniyan naa duro nigba ti wọn bu iyẹpẹ diẹ le e lori, àmọ́ wọn ko gbọ. "Mo kilọ fun awọn ọkunrin naa pe o lewu láti sin eeyan laaye, sugbọn wọn ko gbọ. Koda, Wolii Kanyama pariwo mọ mi pe mo n di àwọn angẹli oun lọwọ, to si ni ki wọn o tẹsiwaju lati ma a rọ iyẹpẹ sinu iboji naa."


"Mo kilọ fun awọn ọkunrin naa pe o lewu láti sin eeyan laaye, sugbọn wọn ko gbọ. Koda, Wolii Kanyama pariwo mọ mi pe mo n di àwọn angẹli oun lọwọ, to si ni ki wọn o tẹsiwaju lati ma a rọ iyẹpẹ sinu iboji naa."


Grace Oyin Adejobi: Bí mo bá tún ayé wá, ọkọ mi ni màá padà fẹ́

Gbajumọ ni mama Grace Owoola Oyin-Adejobi ti ọpọ eeyan mọ si Iya Osogbo nitori o wa lara awọn obinrin to bẹrẹ ere tiata nibẹrẹ pẹpẹ. Iya Osogbo, ẹni to sẹsẹ se ọjọ ibi ọdun kejilelaadọrun laipẹ yii ba BBC Yoruba sọrọ lori awọn iriri rẹ nile aye, ajọsepọ pẹlu ọkọ rẹ ati ere tiata. O fikun pe iyawo marun ni oun fẹ fun ọkọ oun lati mu ki agbo ere tiata rẹ se aseye, ti oun ko si kabamọ nipa igbesẹ naa. Grace Oyin Adejobi, ti ọkọ rẹ, Oyin Adejobi naa jẹ gbajumọ osere tiata tun fikun pe ile ẹkọ alakọbẹrẹ ni oun ati ọkọ oun ti pade, ti aanu rẹ si maa n se oun tori ipo akanda ẹda to wa. Nigba to n salaye idi ti ko fi tẹsiwaju lẹnu ẹkọ rẹ lati kawe de ibi to lapẹrẹ, Iya Osogbo nigba ti oun wa niwe kẹrin ni oun fi owo ile ẹkọ ra asọ ọdun Ileya. O ni idi ree ti wọn ko fi jẹ ki oun kawe siwaju mọ.


Kenya Presidential Election Results: Àkójọpọ̀ bí èsì ìbò ààrẹ ṣe rí rèé

Orílẹ̀-èdè Kenya ti yan ẹni tó wú wọn bí aàrẹ, Ruto William ló jáwé olúborí ní Kenya Wọ́n ti kéde Wiliam Ruto ni aarẹ Kenya, wo bí èsì ìdìbò náà ṣe lọ níbí.... Wò ó bí èsì ìbò ààrẹ ní Kenya ṣe lọ.... Ẹ fi ọwọ kan isalẹ yii lati mọ bi ẹkun kọọkan tabi ipinlẹ kọọkan se n dibo aarẹ ati awọn esi idibo to jade ni ẹkun kọkan. Esi ibo aarẹ lati ipinlẹ kọọkan ree: Bakan naa ni awọn lọgalọga ileeṣẹ to n ri si eto idibo naa ti wa ni ikalẹ. Ileeṣẹ to n ri si eto idibo gbogbogbo ni Kenya ti n mura lati kede awọn to jawe olubori bayii ninu eto dibo naa. Akọroyin BBC to wa nibi ti wọn ti n ṣe akojọpọ ibo naa, Dickens Owele sọ pe wamu-wamu ni awọn ẹṣọ alaabo duro nibẹ lati ri daju pe ohun gbogbo lọ bo ṣe yẹ. Nibi ti wọn yoo ti kede esi ibo naa niluu Nairobi, Owele sọ pe oniruru awọn aṣoju ẹgbẹ oṣelu lo korajọ sibẹ ni imurasilẹ ikede esi ibo ọhun. Awọn eeyan orilẹ-ede ọhun lo ti  woye ẹni ti ipo Aarẹ yoo ja mọ lọwọ bayii.


Akọroyin BBC to wa nibi ti wọn ti n ṣe akojọpọ ibo naa, Dickens Owele sọ pe wamu-wamu ni awọn ẹṣọ alaabo duro nibẹ lati ri daju pe ohun gbogbo lọ bo ṣe yẹ. Nibi ti wọn yoo ti kede esi ibo naa niluu Nairobi, Owele sọ pe oniruru awọn aṣoju ẹgbẹ oṣelu lo korajọ sibẹ ni imurasilẹ ikede esi ibo ọhun. Awọn eeyan orilẹ-ede ọhun lo ti  woye ẹni ti ipo Aarẹ yoo ja mọ lọwọ bayii. Ẹwẹ, ọpọ awọn eeyan orilẹ-ede naa lo ti n binu lẹyin ti awọn ileesẹ iroyin kan n kede esi ibọ ọhun, eyii ti awọn araalu n pe ni iroyin ẹlẹjẹ. Wayi o, ileeṣẹ to n ri si eto idibo naa ti w kilọ fun awọn ileesẹ iroyin lati dẹkun ati maa kede esi ibo ti Awọn ko tiI fi lede. Awọn iroyin ti ileeṣẹ iroyin BBC n gbe jade nipa ibo Aarẹ lo jẹ eyii ti a ri oju opo ileeṣẹ to n ri si eto idibo orilẹ-ede Kenya, iyẹn, Independent Electoral and Boundaries Commission (IEBC).


Ẹwẹ, ọpọ awọn eeyan orilẹ-ede naa lo ti n binu lẹyin ti awọn ileesẹ iroyin kan n kede esi ibọ ọhun, eyii ti awọn araalu n pe ni iroyin ẹlẹjẹ. Wayi o, ileeṣẹ to n ri si eto idibo naa ti w kilọ fun awọn ileesẹ iroyin lati dẹkun ati maa kede esi ibo ti Awọn ko tiI fi lede. Awọn iroyin ti ileeṣẹ iroyin BBC n gbe jade nipa ibo Aarẹ lo jẹ eyii ti a ri oju opo ileeṣẹ to n ri si eto idibo orilẹ-ede Kenya, iyẹn, Independent Electoral and Boundaries Commission (IEBC). Alafo diẹ le wa laarin igba ti ileeṣẹ naa gbe esi wọn jade ati akoko ti awa naa fi lede. Ileeṣe iroyin BBC yoo kede esi idibo Aarẹ orilẹ-ede Kenya gẹgẹ bii alakalẹ ofin orilẹ-ede naa. Ki lo ti ṣẹlẹ ṣaaju?


Alafo diẹ le wa laarin igba ti ileeṣẹ naa gbe esi wọn jade ati akoko ti awa naa fi lede. Ileeṣe iroyin BBC yoo kede esi idibo Aarẹ orilẹ-ede Kenya gẹgẹ bii alakalẹ ofin orilẹ-ede naa. Ki lo ti ṣẹlẹ ṣaaju? Eto idibo aarẹ ni orilẹede Kenya ti waye ni ọjọ Isegun, to si ti pari. O si ti foju han pe iye awọn eeyan to dibo lọdun yii kere si iye awọn to ti n dibo latẹyinwa. Idi ni pe eeyan miliọnu mejila ati ọgọrun kan pere lo jade lati wa dibo dipo eeyan miliọnu mọkanlelogun to fi orukọ silẹ, ti wọn si n reti pe ko wa dibo.


Eto idibo aarẹ ni orilẹede Kenya ti waye ni ọjọ Isegun, to si ti pari. O si ti foju han pe iye awọn eeyan to dibo lọdun yii kere si iye awọn to ti n dibo latẹyinwa. Idi ni pe eeyan miliọnu mejila ati ọgọrun kan pere lo jade lati wa dibo dipo eeyan miliọnu mọkanlelogun to fi orukọ silẹ, ti wọn si n reti pe ko wa dibo. Awọn eto idibo to waye lasiko ibo gbogbo gboo ọjọ Isẹgun ni ibo aarẹ, tawọn asofin agba, ibo tawọn ọm ile asofin apapọ ati tawọn gomina ipinlẹ. Saa ọdun marun gbako si ni awọn oludije to ba wọle yoo lo lori aleefa ti wọn dibo yan wọn si. Ireti si wa pe loni ni wọn yoo kede awọn oludije to jawe olubori lasiko eto idibo naa.


Awọn eto idibo to waye lasiko ibo gbogbo gboo ọjọ Isẹgun ni ibo aarẹ, tawọn asofin agba, ibo tawọn ọm ile asofin apapọ ati tawọn gomina ipinlẹ. Saa ọdun marun gbako si ni awọn oludije to ba wọle yoo lo lori aleefa ti wọn dibo yan wọn si. Ireti si wa pe loni ni wọn yoo kede awọn oludije to jawe olubori lasiko eto idibo naa. BBC Yoruba yoo si maa mu akojọpọ bi esi idibo aarẹ naa se n waye wa si etigbọ yin.


BBC Yoruba yoo si maa mu akojọpọ bi esi idibo aarẹ naa se n waye wa si etigbọ yin.


Pains and Pleasure Band: Ọ̀pọ̀ àwọn akọrin tó ní ìpèníjà ojú ló jẹ́ Ẹnjiníà, atagìtá, alugángan etc

Ara meeriri, mo ri ori ologbo lori atẹ ni fidio yiii nitori ko daju pe iru isẹlẹ yii pe meji yika agbaye. Abi ẹyin ti gbọ ri pe ẹgbẹ akọrin kan wa, ti ọpọlọpọ awọn ọmọ ẹgbẹ naa ni ipenija oju, ti wọn si n dabira ni awuja. Ninu ẹgbẹ akọrin yii, eeyan mẹtalelogun lo wa nibẹ, amọ eeyan marun pere ninu wọn lo le riran kedere, se ni awọn yoku ni ipenija oju. Orukọ ẹgbẹ akọrin amuludun naa ni Pains and Pleasure (PP), ti wọn si n kọrin lati da awọn eeyan laraya lagbo ariya lorisirisi. Nigba ti wọn n ba BBC Yoruba sọrọ, diẹ lara awọn ọmọ ẹgbẹ naa to ni ipenija oju salaye pe awọn sa wa ara awọn ri ni. Ẹgbẹ akọrin PP naa, ti wọn lo bẹrẹ lọdun mẹrinlelogun sẹyin, si lo n pawo wọle fun wọn lati ri ọwọ mu lọ sẹnu.


Orukọ ẹgbẹ akọrin amuludun naa ni Pains and Pleasure (PP), ti wọn si n kọrin lati da awọn eeyan laraya lagbo ariya lorisirisi. Nigba ti wọn n ba BBC Yoruba sọrọ, diẹ lara awọn ọmọ ẹgbẹ naa to ni ipenija oju salaye pe awọn sa wa ara awọn ri ni. Ẹgbẹ akọrin PP naa, ti wọn lo bẹrẹ lọdun mẹrinlelogun sẹyin, si lo n pawo wọle fun wọn lati ri ọwọ mu lọ sẹnu. Awọn eeyan to ni ipenija oju naa ni wọn ko bi ohun bii afọju amọ awọn miran ninu wọn lo gbe ipenija oju wa lati ọrun. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, alakoso ẹgbẹ akọrin amuludu naa, taa tun mọ si Manager salaye pe inu ile kan soso ni awọn ọmọ ẹgbẹ naa to ni ipenija oju naa n gbe. O ni oun dijọ n gbe ile pẹlu wọn ni, ti wọn si ni ki oun wa se manija awọn.


Awọn eeyan to ni ipenija oju naa ni wọn ko bi ohun bii afọju amọ awọn miran ninu wọn lo gbe ipenija oju wa lati ọrun. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, alakoso ẹgbẹ akọrin amuludu naa, taa tun mọ si Manager salaye pe inu ile kan soso ni awọn ọmọ ẹgbẹ naa to ni ipenija oju naa n gbe. O ni oun dijọ n gbe ile pẹlu wọn ni, ti wọn si ni ki oun wa se manija awọn. O salaye pe o maa n jẹ iyalẹnu ni ode ariya lati ri awọn akọrin naa, ti ọpọ wọn ko riran rara amọ ti wọn n kọrin ju awọn eeyan miran to riran lọ. Manija fikun pe lara awọn ọmọ ẹgbẹ akọrin naa to ni ipenija oju ni Onimọẹrọ, agbohunsilẹ, atagija, afọnfere, alugangan ati bẹẹ bẹẹ lọ wa. Manija naa fikun pe iyalẹnu ni ipinnu awọn ọmọ ẹgbẹ to ni ipenija oju naa lori bi wọn se pinnu lati maa krin jẹun.


O salaye pe o maa n jẹ iyalẹnu ni ode ariya lati ri awọn akọrin naa, ti ọpọ wọn ko riran rara amọ ti wọn n kọrin ju awọn eeyan miran to riran lọ. Manija fikun pe lara awọn ọmọ ẹgbẹ akọrin naa to ni ipenija oju ni Onimọẹrọ, agbohunsilẹ, atagija, afọnfere, alugangan ati bẹẹ bẹẹ lọ wa. Manija naa fikun pe iyalẹnu ni ipinnu awọn ọmọ ẹgbẹ to ni ipenija oju naa lori bi wọn se pinnu lati maa krin jẹun. O ni wọn ko fẹ maa se agbe jẹun tabi tọrọ baara, lo mu ki wọn maa kọrin, bakan naa si tun ni wọn fẹ fi han awujọ wa pe awọn si wulo. O fikun pe lara awọn eeyan wọn yii gan kawe, ti wọn si lọ sile ẹkọ giga. Bakan naa lo ni wọn ti se igbeyawo,, wọn ti bimọ, ti omiran ninu wọn gan ti ni ọmọ-ọmọ.


O ni wọn ko fẹ maa se agbe jẹun tabi tọrọ baara, lo mu ki wọn maa kọrin, bakan naa si tun ni wọn fẹ fi han awujọ wa pe awọn si wulo. O fikun pe lara awọn eeyan wọn yii gan kawe, ti wọn si lọ sile ẹkọ giga. Bakan naa lo ni wọn ti se igbeyawo,, wọn ti bimọ, ti omiran ninu wọn gan ti ni ọmọ-ọmọ. O ni ọpọ obinrin to ba ri wọn bi wọn se n kọrin, lo n nifẹ wọn, ti wọn si gba lati fẹ awọn akọrin to ni ipenija oju naa bii ọkọ wọn. Awọn ọmọ ẹgbẹ akọrin Pains and Pleasure wa salaye pe lootọ ni awọn n ri ọwọ mu lọ sẹnu amọ awn si nilo awọn ohun eelo amayedẹrun kan fun idagbasoke ẹgbẹ naa. Lara ohun ti wọn mẹnuba ni ipese ọkọ akero ti yoo maa ko awọn ọmọ ẹgbẹ naa jade, paapaa lọ sode ariya ti wọn ba ti ni isẹ.


O ni ọpọ obinrin to ba ri wọn bi wọn se n kọrin, lo n nifẹ wọn, ti wọn si gba lati fẹ awọn akọrin to ni ipenija oju naa bii ọkọ wọn. Awọn ọmọ ẹgbẹ akọrin Pains and Pleasure wa salaye pe lootọ ni awọn n ri ọwọ mu lọ sẹnu amọ awn si nilo awọn ohun eelo amayedẹrun kan fun idagbasoke ẹgbẹ naa. Lara ohun ti wọn mẹnuba ni ipese ọkọ akero ti yoo maa ko awọn ọmọ ẹgbẹ naa jade, paapaa lọ sode ariya ti wọn ba ti ni isẹ.


Wedding Nights: Kí ni aṣọ ìbálé túmọ̀ si lálẹ́ ọjọ́ ìgbeyàwó, kí ló dé tó fi ṣọ̀wọ́n lóde òní?

Alẹ ọjọ igbeyawo jẹ alẹ ọjọ manigbagbe fun tọkọ taya nitori awọn ohun aramọnda to seese ko waye lalẹ ọjọ naa. Laye atijọ, alẹ ọjọ igbeyawo jẹ ọjọ ti ọmọbinrin maa n fi sọkan, ti yoo si maa fi oju sọna fun pẹlu awọn obi ati ẹbi rẹ lapapọ. Eyi ri bẹẹ nitori alẹ yii gan an ni yoo sọ boya ọmọbinrin naa gba ẹkọ, o fi ara balẹ, to si ṣee gbẹmi le abi boya oninabi, akọọgba ọmọ ni. Iwadii BBC fihan pe, kaakiri agbaye ni wọn ti n ko adiẹ alẹ nipa oorun akọkọ laarin lọkọlaya lalẹ ọjọ igbeyawo. Asa ka maa fi asọ ori ibusun han lalẹ ni aarọ ọjọ keji igbeyawo wọpọ lawọn agbegbe kan lagbaye, paapaa ni Caucasus, ẹjẹ to ba si wa lara asọ ori ibusun naa lo n fi ẹri mulẹ pe ọkọ ba iyawo rẹ nile. Awọn ẹbi mejeeji yoo maa ki ara wọn ku oriire pe ọja to dara ni awọn ra, ọkọ pe ni ọmọkunrin, iyawo naa si pe ni obinrin, kii se korofo isana, igba yii si ni ayẹyẹ igbeyawo to wa sopin.


Iwadii BBC fihan pe, kaakiri agbaye ni wọn ti n ko adiẹ alẹ nipa oorun akọkọ laarin lọkọlaya lalẹ ọjọ igbeyawo. Asa ka maa fi asọ ori ibusun han lalẹ ni aarọ ọjọ keji igbeyawo wọpọ lawọn agbegbe kan lagbaye, paapaa ni Caucasus, ẹjẹ to ba si wa lara asọ ori ibusun naa lo n fi ẹri mulẹ pe ọkọ ba iyawo rẹ nile. Awọn ẹbi mejeeji yoo maa ki ara wọn ku oriire pe ọja to dara ni awọn ra, ọkọ pe ni ọmọkunrin, iyawo naa si pe ni obinrin, kii se korofo isana, igba yii si ni ayẹyẹ igbeyawo to wa sopin. Ọpọ isẹlẹ adiitu lo maa n waye lalẹ ọjọ igbeyawo, , ti ko ba si ẹjẹ lori asọ ibusun lalẹ ọjọ igbeyawo, iyawo naa ru igi oyin, to si seese ki wọn le pada sọdọ awọn obi rẹ. Iru obinrin bẹẹ si ni yoo nira fun lati ri ọkọ miran ti yoo fẹ, tawọn obi ati ẹbi rẹ yoo si maa fi se ẹsin ati ẹlẹya to ba pada sile wọn. Ni awọn agbegbe miran, awọn ẹbi yoo joko lalẹ ọjọ igbeyawo lẹba yara ti tọkọtaya wa, aibaamọ, iyawo lee fẹ wa ba wọn lati beere fun itọnisọna lori bi yoo ti se pẹlu ọkọ rẹ lori ibusun.


Ọpọ isẹlẹ adiitu lo maa n waye lalẹ ọjọ igbeyawo, , ti ko ba si ẹjẹ lori asọ ibusun lalẹ ọjọ igbeyawo, iyawo naa ru igi oyin, to si seese ki wọn le pada sọdọ awọn obi rẹ. Iru obinrin bẹẹ si ni yoo nira fun lati ri ọkọ miran ti yoo fẹ, tawọn obi ati ẹbi rẹ yoo si maa fi se ẹsin ati ẹlẹya to ba pada sile wọn. Ni awọn agbegbe miran, awọn ẹbi yoo joko lalẹ ọjọ igbeyawo lẹba yara ti tọkọtaya wa, aibaamọ, iyawo lee fẹ wa ba wọn lati beere fun itọnisọna lori bi yoo ti se pẹlu ọkọ rẹ lori ibusun. Lẹyin oorun akọkọ lalẹ ọjọ igbeywao, ọkọ yoo na eso Apple pupa sita tabi asọ inuju funfun, ti ẹjẹ wa lara rẹ lati fihan awọn ẹbi pe oun ba iyawo oun nile. "Ẹni ọdun mẹtadinlọgbọn ni mi nigba ti mo pari ẹkọ fasiti, awọn obi mi lo wa ọkọ fun mi, ẹni to jẹ aladugbo wa. Awọn obi mi fẹ ki n se igbeyawo ni kiakia tori ọjọ n lọ bi o tilẹ jẹ pe n ko nifẹ ọkọ ti wọn wa fun mi.


Lẹyin oorun akọkọ lalẹ ọjọ igbeywao, ọkọ yoo na eso Apple pupa sita tabi asọ inuju funfun, ti ẹjẹ wa lara rẹ lati fihan awọn ẹbi pe oun ba iyawo oun nile. "Ẹni ọdun mẹtadinlọgbọn ni mi nigba ti mo pari ẹkọ fasiti, awọn obi mi lo wa ọkọ fun mi, ẹni to jẹ aladugbo wa. Awọn obi mi fẹ ki n se igbeyawo ni kiakia tori ọjọ n lọ bi o tilẹ jẹ pe n ko nifẹ ọkọ ti wọn wa fun mi. A yatọ sira wa patapata nitori ko kawe rara sugbọn mo fẹ mu inu mama mi dun, ọpọ ẹbi mi si lo ro pe wọn ti ja ibale mi nileewe. Ni alẹ ọjọ igbeyawo wa, ẹru n ba mi nigba ti mo ri ọkọ mi to n bọ ara silẹ, kia si lo gun ori mi, to n se nkan to fẹ se lai fẹ mọ boya o dun mọ mi ninu. Lojiji ni ilẹkun si mọ wa lori, ti mo si ri mama mi, iya ọkọ mi, ibatan baba mi meji, ati ẹbi ọkọ mi kan, wọn fẹ mọ boya ọkọ mi ba mi nile, to si ja ibale mi.


A yatọ sira wa patapata nitori ko kawe rara sugbọn mo fẹ mu inu mama mi dun, ọpọ ẹbi mi si lo ro pe wọn ti ja ibale mi nileewe. Ni alẹ ọjọ igbeyawo wa, ẹru n ba mi nigba ti mo ri ọkọ mi to n bọ ara silẹ, kia si lo gun ori mi, to n se nkan to fẹ se lai fẹ mọ boya o dun mọ mi ninu. Lojiji ni ilẹkun si mọ wa lori, ti mo si ri mama mi, iya ọkọ mi, ibatan baba mi meji, ati ẹbi ọkọ mi kan, wọn fẹ mọ boya ọkọ mi ba mi nile, to si ja ibale mi. Fun iyalẹnu gbogbo wọn, wọn ri asọ ibusun wa to kun fun ibale mi."


Fun iyalẹnu gbogbo wọn, wọn ri asọ ibusun wa to kun fun ibale mi."


A gbà fún ìgbà àkọ́kọ́  pé à máa ń dúnàdúrà pẹ̀lú agbébọn - Iléeṣẹ́ ààrẹ

Ileeṣẹ aarẹ lorilẹede Naijiria sọ pe awọn agbebọn to kọlu reluwe Abuja si Kaduna, ti wọn si ji ọpọ ero ko, lo tan oun jẹ. Ìjọba ni awọn agbebọn naa ni ko mu adehun wọn sẹ lẹyin ti oun mu adehun gbogbo ṣẹ tan lori ohun ti wọn beere fun lasiko idunadura lati tu  awọn ti wọn ji gbe ninu reluwe silẹ. Agbẹnusọ fun ileeṣẹ aarẹ, Garba Shehu lo ṣalaye fun BBC pe ijọba gba lati tu iyawo olori awọn agbebọn naa to loyun silẹ. Sugbọn se ni wọn tun gbe ibeere miran yọ. Igba akọkọ kọ niyi ti awọn agbebọn naa ti n yẹ adehun wọn ṣugbọn igba akọkọ niyi ti ijọba yoo maa fi ẹnu ara rẹ sọ ọ jade pe idunadura n lọ laarin oun ati awọn agbesunmọmi ni Naijiria. Ni ọjọ kejidinlọgbọn oṣu kẹta ọdun 2022 ni awọn agbebọn kọlu ọkọ oju irin to n na Abuja si Kaduna.


Sugbọn se ni wọn tun gbe ibeere miran yọ. Igba akọkọ kọ niyi ti awọn agbebọn naa ti n yẹ adehun wọn ṣugbọn igba akọkọ niyi ti ijọba yoo maa fi ẹnu ara rẹ sọ ọ jade pe idunadura n lọ laarin oun ati awọn agbesunmọmi ni Naijiria. Ni ọjọ kejidinlọgbọn oṣu kẹta ọdun 2022 ni awọn agbebọn kọlu ọkọ oju irin to n na Abuja si Kaduna. Ibọn ati oniruuru ohun ija oloro ni wọn fi lọ kọlu reluwe naa. Lọpọ igba lawọn agbebọn naa ti maa n jade lati beere ohunkohun ti wọn ba fẹ fun itusilẹ awọn eeyan wọn to wa lahamọ ijọba. Fidio ti wọn fi n kede eyi kun ori ayelujara, bi o tilẹ jẹ pe ọpọ igba ni ijọba apapọ Naijiria maa n sẹ jalẹ pe ko si idunadura laarin awọn ati awọn agbebọn yii


Ibọn ati oniruuru ohun ija oloro ni wọn fi lọ kọlu reluwe naa. Lọpọ igba lawọn agbebọn naa ti maa n jade lati beere ohunkohun ti wọn ba fẹ fun itusilẹ awọn eeyan wọn to wa lahamọ ijọba. Fidio ti wọn fi n kede eyi kun ori ayelujara, bi o tilẹ jẹ pe ọpọ igba ni ijọba apapọ Naijiria maa n sẹ jalẹ pe ko si idunadura laarin awọn ati awọn agbebọn yii


Àwọn olùdíje fún ipò Aláàfin yóò bẹ̀rẹ̀ ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò lọ́jọ́ Ajé

Eto gbogbo lati yan Alaafin tuntun fun ilu Ọyọ ṣi n tẹsiwaju bayii pẹlu bi ọpọlọpọ ọmọ oodua jakejado agbaye ṣe n fi oju sọna fun yiyan Alaafin miran. Ipade awọn afọbajẹ ilu Ọyọ, Ọyọmesi waye ni Ọjọbọ  nibiti wọn ti fẹnuko lori pe ki gbogbo awọn ọmọ oye to n dije fun ipo Alaafin o wa fun ipade binukonu kan lọjọ Abamẹta ni gbọngan Agbala Ogun to wa ni afin Alaafin. Ohun miran to jẹyọ nibi ipade naa ni afẹnuko lori ifọrọwanilẹnuwo fun gbogbo awọnoye to n dije fun ipo Ọba alade naa. Lati ọjọ Aje ọjọ karun un titi di ọjọ karundinlogun oṣu kẹjọ ni ifọrọwanilẹnuwo Atẹjade kan ti agbẹnusọ fun Alaafin, Bode Durojaiye, fi ransẹ si ileeṣẹ BBC, ifọrọwanilẹnuwo naa yoo maa waye, yatọ si ọjọ Ẹti lati lee fun awọn eeyan lanfani lati lọ kirun jimọ. Olori ọmọọba nilu Ọyọ, ti wọn n pe ni Baba Iyaji ti ilu Oyo, Oloye Mukaila Afonja ti ṣe agbekalẹ orukọ ọmọ oye mẹrindinladọrun to n dije fun ipo ọba Alaafin siwaju Basorun to jẹ igbakeji Alaafin Ọyọ, Oloye Agba Yussuf Akinade Ayoola Layinka. Ikede naa waye lẹyin ti awọn Oyo Mesi ṣe ipade i niluu Oyo.


Lati ọjọ Aje ọjọ karun un titi di ọjọ karundinlogun oṣu kẹjọ ni ifọrọwanilẹnuwo Atẹjade kan ti agbẹnusọ fun Alaafin, Bode Durojaiye, fi ransẹ si ileeṣẹ BBC, ifọrọwanilẹnuwo naa yoo maa waye, yatọ si ọjọ Ẹti lati lee fun awọn eeyan lanfani lati lọ kirun jimọ. Olori ọmọọba nilu Ọyọ, ti wọn n pe ni Baba Iyaji ti ilu Oyo, Oloye Mukaila Afonja ti ṣe agbekalẹ orukọ ọmọ oye mẹrindinladọrun to n dije fun ipo ọba Alaafin siwaju Basorun to jẹ igbakeji Alaafin Ọyọ, Oloye Agba Yussuf Akinade Ayoola Layinka. Ikede naa waye lẹyin ti awọn Oyo Mesi ṣe ipade i niluu Oyo. Basorun ilu Oyo, Oloye Akinade Yussuf Layinka ti ṣe afọmọ ọrọ lori ilana ti wọn yoo fi jẹ Alaafin tuntun lẹyin ti Alaafin Ọlayiwọla Adeyẹmi kẹta gbesẹ ni ibẹrẹ ọdun 2022. Baṣọrun ilu Ọyọ ṣalaye ninu atẹjade naa pọn dandan lati yannana awọn igbesẹ naa lati dẹkun gbọyisọyi ati iroyin irọ ti awọn eeyan kan n gbe kiri lori ayelujara. O ni laipẹ yii ni iroyin kan gba ori ayelujara kan pe awọn Ọyọmesi to jẹ afọbajẹ ilu Ọyọ lo ni aṣẹ lati fi ọmọ oye to ba wu wọn jọba, ati pe kii ṣe ifa ni wọn n tẹle lati yan Alaafin lode Ọyọ.


Basorun ilu Oyo, Oloye Akinade Yussuf Layinka ti ṣe afọmọ ọrọ lori ilana ti wọn yoo fi jẹ Alaafin tuntun lẹyin ti Alaafin Ọlayiwọla Adeyẹmi kẹta gbesẹ ni ibẹrẹ ọdun 2022. Baṣọrun ilu Ọyọ ṣalaye ninu atẹjade naa pọn dandan lati yannana awọn igbesẹ naa lati dẹkun gbọyisọyi ati iroyin irọ ti awọn eeyan kan n gbe kiri lori ayelujara. O ni laipẹ yii ni iroyin kan gba ori ayelujara kan pe awọn Ọyọmesi to jẹ afọbajẹ ilu Ọyọ lo ni aṣẹ lati fi ọmọ oye to ba wu wọn jọba, ati pe kii ṣe ifa ni wọn n tẹle lati yan Alaafin lode Ọyọ. Ọṣọrun Layinka ni irọ nla leyi nitori pe nitori pe ipo to ṣe pataki ninu iran Yoruba ni ipo Alaafin jẹ, iwadi to jina denu si gbọdọ lati mu ẹni ti ipo naa tọ si. O ni bi o tilẹ jẹ pe nnkan ti yatọ si igba iwasẹ to jẹ wi pe kii ju ọmọ oye meji to maa n du itẹ Alaafin, sibẹ Oyomesi ko le da iṣẹ yii jẹ lai lọwọ Ifa nibẹ. “Ko si bi a ṣe fẹ lo ọgbọn inu ati oye wa lati yan ọkan ninu awọn ọmọ oye to le ni ogoji lati fi jẹ Alaafin, kii ṣe ohun to rọrun lati ṣe rara.


Ọṣọrun Layinka ni irọ nla leyi nitori pe nitori pe ipo to ṣe pataki ninu iran Yoruba ni ipo Alaafin jẹ, iwadi to jina denu si gbọdọ lati mu ẹni ti ipo naa tọ si. O ni bi o tilẹ jẹ pe nnkan ti yatọ si igba iwasẹ to jẹ wi pe kii ju ọmọ oye meji to maa n du itẹ Alaafin, sibẹ Oyomesi ko le da iṣẹ yii jẹ lai lọwọ Ifa nibẹ. “Ko si bi a ṣe fẹ lo ọgbọn inu ati oye wa lati yan ọkan ninu awọn ọmọ oye to le ni ogoji lati fi jẹ Alaafin, kii ṣe ohun to rọrun lati ṣe rara. “Lẹyin ayẹwo fun awọn ọmọ oye to fifẹ han lati jẹ oye Alaafin, ti a si ti ja awọn kan kuro, ohun to kan ni lati kan si ifa lati yan ẹni to ka oju ilu ninu wọn.” Basorun ilu Ọyọ ni awọn ko gbọdọ tori owo tabi iwa imọtara ẹni nikan yan eeyan sori itẹ Alaafin, nitori pe Alaafin kii ṣe Ọba ilu Ọyọ nikan, Ọba ilẹ Yoruba ni. Basorun sọ síwájú pé lẹ́yìn èyí ni àwọn ṣẹ̀ṣẹ̀ máa pe gbogbo wọn jọ láti bá gbogbo wọn sọ̀rọ̀ lórí ìdí tó yẹ kí wọ́n gba àláfíà láàyè láàárín ara wọn lásìkò àti lẹ́yìn yíyan ẹni tí ipò náà yóò padà já mọ́ lọ́wọ́. “Ìrẹ́pọ̀ gbọ́dọ̀ wà láàárín àwọn tó ń wá ipò kí ìlú le rojú ráyè, èyí tó máa fún Oyomesi ní àǹfàní láti ṣe iṣẹ́ wọn bó ṣe tọ́ àti bó ṣe yẹ.” Bakan naa ni Baṣọrun ilu Ọyọ naa wa ke sawọn to n gbe iroyin ofege jade nipa ọrọ oye Alaafin jijẹ lode Ọyọ lati lọ simẹdọ ki wọn dẹkun kikọ awọn iroyin to le e da omi alaafia ilu Ọyọ ati ilẹ Yoruba ru.


“Lẹyin ayẹwo fun awọn ọmọ oye to fifẹ han lati jẹ oye Alaafin, ti a si ti ja awọn kan kuro, ohun to kan ni lati kan si ifa lati yan ẹni to ka oju ilu ninu wọn.” Basorun ilu Ọyọ ni awọn ko gbọdọ tori owo tabi iwa imọtara ẹni nikan yan eeyan sori itẹ Alaafin, nitori pe Alaafin kii ṣe Ọba ilu Ọyọ nikan, Ọba ilẹ Yoruba ni. Basorun sọ síwájú pé lẹ́yìn èyí ni àwọn ṣẹ̀ṣẹ̀ máa pe gbogbo wọn jọ láti bá gbogbo wọn sọ̀rọ̀ lórí ìdí tó yẹ kí wọ́n gba àláfíà láàyè láàárín ara wọn lásìkò àti lẹ́yìn yíyan ẹni tí ipò náà yóò padà já mọ́ lọ́wọ́. “Ìrẹ́pọ̀ gbọ́dọ̀ wà láàárín àwọn tó ń wá ipò kí ìlú le rojú ráyè, èyí tó máa fún Oyomesi ní àǹfàní láti ṣe iṣẹ́ wọn bó ṣe tọ́ àti bó ṣe yẹ.” Bakan naa ni Baṣọrun ilu Ọyọ naa wa ke sawọn to n gbe iroyin ofege jade nipa ọrọ oye Alaafin jijẹ lode Ọyọ lati lọ simẹdọ ki wọn dẹkun kikọ awọn iroyin to le e da omi alaafia ilu Ọyọ ati ilẹ Yoruba ru. Arumọjẹ lasan ni iwe orukọ awọn ọmọoye lati idile Agunloye ti wọn gbe sita gẹgẹbi awọn to ku ninu ilana yiyan alaafin tuntun fun ilu Ọyọ. Ọkan lara awọn ọmọọba ilu Ọyọ lati idile Adeitan, Ọmọọba Afọlabi Ademọla Adeṣina lo ọ eyi ninu atẹjade kan to fi sita lẹyin ti iroyin jade pe awọn afọbajẹ ilu Ọyọ ti yọ orukọ awọn ọmọoye mọkanlelọgọta kuro lara awọn to n du itẹ naa, leyi to wa fi ku mejidinlọgọta. Ọmọọba Adeṣina ṣalaye ninu atẹjade naa pe ijọba ko lee gbarale agbekalẹ iwe ofin oyejijẹ tọdun 1961 ti wọn pe ni “1961 declaration” lati yan Alaafin tuntun.


Arumọjẹ lasan ni iwe orukọ awọn ọmọoye lati idile Agunloye ti wọn gbe sita gẹgẹbi awọn to ku ninu ilana yiyan alaafin tuntun fun ilu Ọyọ. Ọkan lara awọn ọmọọba ilu Ọyọ lati idile Adeitan, Ọmọọba Afọlabi Ademọla Adeṣina lo ọ eyi ninu atẹjade kan to fi sita lẹyin ti iroyin jade pe awọn afọbajẹ ilu Ọyọ ti yọ orukọ awọn ọmọoye mọkanlelọgọta kuro lara awọn to n du itẹ naa, leyi to wa fi ku mejidinlọgọta. Ọmọọba Adeṣina ṣalaye ninu atẹjade naa pe ijọba ko lee gbarale agbekalẹ iwe ofin oyejijẹ tọdun 1961 ti wọn pe ni “1961 declaration” lati yan Alaafin tuntun. O ni iwe ofin oye jijẹ ijọba ipinlẹ Ọyọ ti ijọba fọwọ si loṣu keje ọdun 2001 nikan ni o tọna fun oye jijẹ. “arumọjẹ lasan ni iroyin pe wọn ti buwọlu orukọ ọmọ oye mejidinlọgọta, ti wọn si gba orukọ mọkanlelọgọta si ẹgbẹ nitori pe igbesẹ bẹẹ ko lee duro niwaju ofin.” O ni kan lara awọn oṣiṣẹ agba ni ijọba ibilẹ Atiba lo “kan an nipa fun Baba Iyaji lati pe ipade pẹlu idile Oye Agunloye lati tọka si awọn to jẹ ọmọ idile wọn ninu awọn mọkandinlọgọfa to fi ifẹ han si didu ipo ọba naa. “Abaje ipade ti ko bofin mu yii ni wọn ti gbe e jade pe wọn ti yọ ọwọ ọmọ oye mọkanlelọgọta to jẹ ọmọọba lati iran Atiba kuro lawo idije ipo Alaafin Ọyọ.” O wa ke si ijọba ipinlẹ Ọyọ pe ko jẹ ki ọrọ gbogbo to wa niwaju ile ẹjọ nipa ọrọ oye alaafin ilu Ọyọ yanju na ki o to lee sọ boya ọmọoye kan lẹtọ tabi ko lẹtọ lara awọn mọkandinlọgọfa to n du ipo naa.


O ni iwe ofin oye jijẹ ijọba ipinlẹ Ọyọ ti ijọba fọwọ si loṣu keje ọdun 2001 nikan ni o tọna fun oye jijẹ. “arumọjẹ lasan ni iroyin pe wọn ti buwọlu orukọ ọmọ oye mejidinlọgọta, ti wọn si gba orukọ mọkanlelọgọta si ẹgbẹ nitori pe igbesẹ bẹẹ ko lee duro niwaju ofin.” O ni kan lara awọn oṣiṣẹ agba ni ijọba ibilẹ Atiba lo “kan an nipa fun Baba Iyaji lati pe ipade pẹlu idile Oye Agunloye lati tọka si awọn to jẹ ọmọ idile wọn ninu awọn mọkandinlọgọfa to fi ifẹ han si didu ipo ọba naa. “Abaje ipade ti ko bofin mu yii ni wọn ti gbe e jade pe wọn ti yọ ọwọ ọmọ oye mọkanlelọgọta to jẹ ọmọọba lati iran Atiba kuro lawo idije ipo Alaafin Ọyọ.” O wa ke si ijọba ipinlẹ Ọyọ pe ko jẹ ki ọrọ gbogbo to wa niwaju ile ẹjọ nipa ọrọ oye alaafin ilu Ọyọ yanju na ki o to lee sọ boya ọmọoye kan lẹtọ tabi ko lẹtọ lara awọn mọkandinlọgọfa to n du ipo naa.


Agbebọn tó lé ní ogójì, fipá bá obìnrin kan ṣoṣo lòpọ̀ ní ẹ̀ẹ̀kan ṣoṣo

Iwadi ti awọn agbaagba lẹkun ariwa Naijiria se ti fihan pe awọn ọmọ ti awọn obinrin ti awọn agbebọn fipa ba lopọ bi, lati ipinlẹ Katsina de Zamfara ti to idaji miliọnu . Ọkan lara awọn agbaagba naa nipinlẹ Katsina, Ọmọwe Bashir Kurfi, lo fidi abọ iwadi naa mulẹ fun BBC lasiko ifọrọwerọ kan. Ifọrọwerọ naa lo da lori isoro eto aabo to n koju awọn ipinlẹ to wa lẹkun ariwa Naijiria, paapaa, ipinlẹ Zamfara ati Katsina. Ọmọwe Kurfi ni abọ iwadi ọhun lo da lori awọn iroyin tawọn gba lati awọn abule ti isoro aabo yii kan lati awọn ọdun ti agbebọn ti n bawọn wọya ija. O ni oun sọ fun ọpọ awọn obinrin lati mu ootọ ọrọ wa nipa irufẹ awọn eeyan to fi tipa ba wọn lopọ. Iwadii wọn naa si lo sisọ loju rẹ pe awọn abule bii Batsari, Dutsenma, Kankiya, Chiranci, Funtua, Safana ati bẹẹ bẹẹ lọ lo ni isoro aabo nipinlẹ Katsina. Ọmọwe Kurfi ni "Awọn ijọba lo n fi ọrọ nipa awọn eeyan to n se atipo pamọ, wọn ko si fẹ sọrọ nipa wọn.


O ni oun sọ fun ọpọ awọn obinrin lati mu ootọ ọrọ wa nipa irufẹ awọn eeyan to fi tipa ba wọn lopọ. Iwadii wọn naa si lo sisọ loju rẹ pe awọn abule bii Batsari, Dutsenma, Kankiya, Chiranci, Funtua, Safana ati bẹẹ bẹẹ lọ lo ni isoro aabo nipinlẹ Katsina. Ọmọwe Kurfi ni "Awọn ijọba lo n fi ọrọ nipa awọn eeyan to n se atipo pamọ, wọn ko si fẹ sọrọ nipa wọn. Amọ ojoojumọ lawọn agbebọn n ko ogun ja awọn abule yii, ti wọn si n sọ ọpọ eeyan di alainile lori mọ. Koda, ọpọ awọn ijọba yii ni ko ni ibudo fawọn asatipo, to si jẹ pe ọdọ ọrẹ ati ẹbi ni ọpọ wọn n fi ori pamọ si.” Nigba to n tẹsiwaju ninu ọrọ rẹ, Ọmọwe Kurfi ni bi isoro eto aabo to mẹhẹ yii se kanka si, kọja ero ẹnikẹni. “Bi awọn agbebọn ba se wọnu ile kan, se ni wọn n mu awọn obinrin, to fi mọ awọn iyawo ile.


Amọ ojoojumọ lawọn agbebọn n ko ogun ja awọn abule yii, ti wọn si n sọ ọpọ eeyan di alainile lori mọ. Koda, ọpọ awọn ijọba yii ni ko ni ibudo fawọn asatipo, to si jẹ pe ọdọ ọrẹ ati ẹbi ni ọpọ wọn n fi ori pamọ si.” Nigba to n tẹsiwaju ninu ọrọ rẹ, Ọmọwe Kurfi ni bi isoro eto aabo to mẹhẹ yii se kanka si, kọja ero ẹnikẹni. “Bi awọn agbebọn ba se wọnu ile kan, se ni wọn n mu awọn obinrin, to fi mọ awọn iyawo ile. Wọn yoo kan pe baale inu ile naa ni, pe ko mu awọn aya, ọmọbinrin ati aburo rẹ lobinrin jade. Se ni awọn agbebọn yii yoo si fi tipa ba awọn obinrin yii lopọ lasiko ikọlu naa,ka ma tiẹ mẹnuba iwa isekupani ọlọgọọrọ ati iwa ipa sawọn obinrin. Obinrin kan tiẹ wa, ti awọn ọkunrin to le ni ogoji fipa ba lopọ lasiko kan soso.


Wọn yoo kan pe baale inu ile naa ni, pe ko mu awọn aya, ọmọbinrin ati aburo rẹ lobinrin jade. Se ni awọn agbebọn yii yoo si fi tipa ba awọn obinrin yii lopọ lasiko ikọlu naa,ka ma tiẹ mẹnuba iwa isekupani ọlọgọọrọ ati iwa ipa sawọn obinrin. Obinrin kan tiẹ wa, ti awọn ọkunrin to le ni ogoji fipa ba lopọ lasiko kan soso. Wọn maa n lo ọkada to le ni ọgọrun lati fi kọlu abule kan soso pẹlu awọn ohun ija oloro to lagbara. Ibeere to si yẹ ka maa bi ara wa ni pe bawo ni wọn se n ko awọn ohun ija yii wọle pẹlu awọn oogun oloro ti wọn n mu.”


Wọn maa n lo ọkada to le ni ọgọrun lati fi kọlu abule kan soso pẹlu awọn ohun ija oloro to lagbara. Ibeere to si yẹ ka maa bi ara wa ni pe bawo ni wọn se n ko awọn ohun ija yii wọle pẹlu awọn oogun oloro ti wọn n mu.”


Àwọn tó ń fi àìsàn bú Tinubu ti lulẹ̀, ó dàgbà lóọ̀tọ́ọ́, àmọ́ kò ṣàìsàn - APC

Oriṣiriṣi awọn eeyan kaakiri Naijiria lo ti n sọ erongba wọn lori fidio kan to gba ori ayelujara kan. Fidio naa lo safihan awọn ọmọ ẹgbẹ Pyrates Confraternity to n sọrọ kobakungbe nipa oludije sipo Aarẹ fẹgbẹ oṣelu APC, Bola Tinubu. Ninu fidio ọhun ni awọn ọmọ ẹgbẹ naa, ti wọn wọ aṣọ funfun ati pupa, ti n kọ orin pe: “Ọwọ rẹ n gbọn, ẹṣẹ rẹ n gbọn, baba ti ara rẹ ko da, to n kọ orin pe oun lo kan.” Ti ẹ ko ba gbagbe, aṣa “Emilokan” yii gbode lẹyin ti Bola Tinubu sọ ọrọ naa nibi ipade kan niluu Abeokuta lasiko to n sọ eredi ti awọn eeyan ṣe gbọdọ gbe oun de ipo Aarẹ. Lẹyin ti fidio naa jade, ọpọ eeyan lo ti bu ẹnu atẹ lu fidio ọhun pe ohun ti awọn ọmọ ẹgbẹ naa ṣe ko bojumu to. Lara awọn eeyan to tako orin naa ni agbaọjẹ onkọwe ni, ọjọgbọn Wole Soyinka, adari ẹgbẹ Pyrates Confraternity naa atawọn alẹnulọrọ mii ni Najjiria. Ninu atẹjade kan, Soyinka ni inu oun ko dun si iwa ti awọn ọmọ ẹgbẹ naa hu. O ni “Niwọn igba ti gbogbo aye ti mọ iha ti mo kọ si ẹgbẹ naa, mọ fẹ sọ ni gbangba pe emi ko faramọ ohun ti wọn ṣe, mi o si lọwọ si.” “Gẹgẹ bii awọn ẹgbẹ mii, Pyrates Confraternity lafaani lati sọrọ bo ṣe wu wọn labẹ ofin.


Lara awọn eeyan to tako orin naa ni agbaọjẹ onkọwe ni, ọjọgbọn Wole Soyinka, adari ẹgbẹ Pyrates Confraternity naa atawọn alẹnulọrọ mii ni Najjiria. Ninu atẹjade kan, Soyinka ni inu oun ko dun si iwa ti awọn ọmọ ẹgbẹ naa hu. O ni “Niwọn igba ti gbogbo aye ti mọ iha ti mo kọ si ẹgbẹ naa, mọ fẹ sọ ni gbangba pe emi ko faramọ ohun ti wọn ṣe, mi o si lọwọ si.” “Gẹgẹ bii awọn ẹgbẹ mii, Pyrates Confraternity lafaani lati sọrọ bo ṣe wu wọn labẹ ofin. Bẹẹ emi naa lagbara lati sọrọ labẹ ofin, mi o mọ pe awọn ọmọ ẹgbẹ yii yoo ṣọ ọrọ ti wọn sọ yii si oludije naa.” “Iṣẹlẹ naa jẹ eyii to ya mi lẹnu pupọ.” Agbẹnusọ ẹgbẹ Pyrates Confraternity, Abiola Owoaje ninu atẹjadde kan sọ pe awọn ko lọwọ si ohun ti awọn ọmọ awọn ṣe ninu fidio naa rara. Pyrates ni ẹgbẹ naa kii da si ọrọ oṣelu. Owoaje ni asiko ti awọn n ṣe ayẹyẹ ọdun mẹrindinlọgbọn ẹgbẹ ọhun ni isẹlẹ naa waye.


Bẹẹ emi naa lagbara lati sọrọ labẹ ofin, mi o mọ pe awọn ọmọ ẹgbẹ yii yoo ṣọ ọrọ ti wọn sọ yii si oludije naa.” “Iṣẹlẹ naa jẹ eyii to ya mi lẹnu pupọ.” Agbẹnusọ ẹgbẹ Pyrates Confraternity, Abiola Owoaje ninu atẹjadde kan sọ pe awọn ko lọwọ si ohun ti awọn ọmọ awọn ṣe ninu fidio naa rara. Pyrates ni ẹgbẹ naa kii da si ọrọ oṣelu. Owoaje ni asiko ti awọn n ṣe ayẹyẹ ọdun mẹrindinlọgbọn ẹgbẹ ọhun ni isẹlẹ naa waye. O ni “Gẹgẹ bii aṣa wa, a maa n kọ orin, ti a o si maa to lọwọwọ gẹgẹ bi a ti n ṣe lati ọdun mẹrindinlaadọta sẹyin.” “Jẹjẹ wa ni a n kọ orin naa lọ ki fidio aburu yii to jade.” “Tako nnkan to han ninu fidio ọhun, a kii ṣe ẹgbẹ oṣẹlu, ko si si ọkan lara awọn nnkan ti a n ṣe to lọwọ oṣelu ninu, bẹẹ ni ko si igba kankan ti a ti kọ orin oṣelu ninu ipade wa.” Ẹwẹ, agbẹnusọ fun ikọ ipolongo idibo Bola Tinubu, amofin Festus Keyamo, SAN, ti sọ pe ohun ti awọn eeyan naa ṣe lọwọ oṣelu ninu. Amọ o ni ire ni eebu naa pada ja si fun Tinubu bo tilẹ jẹ pe ibi ni wọn n lepa si. Keyamo lo sọ ọrọ naa ninu ifọrọwerọ rẹ pẹlu BBC Yoruba.


O ni “Gẹgẹ bii aṣa wa, a maa n kọ orin, ti a o si maa to lọwọwọ gẹgẹ bi a ti n ṣe lati ọdun mẹrindinlaadọta sẹyin.” “Jẹjẹ wa ni a n kọ orin naa lọ ki fidio aburu yii to jade.” “Tako nnkan to han ninu fidio ọhun, a kii ṣe ẹgbẹ oṣẹlu, ko si si ọkan lara awọn nnkan ti a n ṣe to lọwọ oṣelu ninu, bẹẹ ni ko si igba kankan ti a ti kọ orin oṣelu ninu ipade wa.” Ẹwẹ, agbẹnusọ fun ikọ ipolongo idibo Bola Tinubu, amofin Festus Keyamo, SAN, ti sọ pe ohun ti awọn eeyan naa ṣe lọwọ oṣelu ninu. Amọ o ni ire ni eebu naa pada ja si fun Tinubu bo tilẹ jẹ pe ibi ni wọn n lepa si. Keyamo lo sọ ọrọ naa ninu ifọrọwerọ rẹ pẹlu BBC Yoruba. O ni lootọ ni Tinubu ti dagba, amọ ko ṣaisan, ati pe bo tilẹ n ṣaisan gan, aisan naa ko ni ko maa le tukọ Naijiria de ebute ogo. Keyamo ni “Fun awọn ti ko mọ, diẹ lara awọn adari ati Aarẹ to lamilaaka julọ ninu itan, lo ni aisan kan tabi omiran lara. Eyii ko si ni ki wọn ma ṣe iṣẹ wọn doju ami.” Agbẹnusọ fun ikọ to n seto ipolongo ibo fun Tinubu tun tẹsiwaju ninu ọrọ rẹ pẹlu BBC Yoruba.


O ni lootọ ni Tinubu ti dagba, amọ ko ṣaisan, ati pe bo tilẹ n ṣaisan gan, aisan naa ko ni ko maa le tukọ Naijiria de ebute ogo. Keyamo ni “Fun awọn ti ko mọ, diẹ lara awọn adari ati Aarẹ to lamilaaka julọ ninu itan, lo ni aisan kan tabi omiran lara. Eyii ko si ni ki wọn ma ṣe iṣẹ wọn doju ami.” Agbẹnusọ fun ikọ to n seto ipolongo ibo fun Tinubu tun tẹsiwaju ninu ọrọ rẹ pẹlu BBC Yoruba. O ni “Mi o sọ pe Tinubu n ṣaisan o, amọ to ba jẹ ọrọ aisan ni wọn fẹ fi tabuku Tinubu ni, wọn ti lulẹ.” “Fun apẹrẹ, Franklin Delano Roosevelt to jẹ Aarẹ ilẹ Amẹrika kẹtalelọgbọn, ori ‘wheelchair’ lo wa. Franklin si ṣiṣẹ to bẹẹ to fi jẹ ọkan lara awọn Aarẹ to ṣiṣẹ julọ l’Amẹrika.” “Bakan naa ni John MacCain to du ipo Aarẹ pẹlu Brack Obama l’Amẹrika, apa kan n dun lẹyin to ṣeṣe loju ogun. Obama ko fi apa naa bu rara, bẹẹ si ni McCain ko bu Obama, o yẹ ki awọn eeyan wa kọgbọn lara irufẹ awọn oloṣelu bẹẹ.” Keyamo pari ọrọ rẹ pe “Tinubu koju oṣuwọn lati ṣe Aarẹ Naijiria, oun lo gbena woju Abacha lasiko ijọba ologun.


O ni “Mi o sọ pe Tinubu n ṣaisan o, amọ to ba jẹ ọrọ aisan ni wọn fẹ fi tabuku Tinubu ni, wọn ti lulẹ.” “Fun apẹrẹ, Franklin Delano Roosevelt to jẹ Aarẹ ilẹ Amẹrika kẹtalelọgbọn, ori ‘wheelchair’ lo wa. Franklin si ṣiṣẹ to bẹẹ to fi jẹ ọkan lara awọn Aarẹ to ṣiṣẹ julọ l’Amẹrika.” “Bakan naa ni John MacCain to du ipo Aarẹ pẹlu Brack Obama l’Amẹrika, apa kan n dun lẹyin to ṣeṣe loju ogun. Obama ko fi apa naa bu rara, bẹẹ si ni McCain ko bu Obama, o yẹ ki awọn eeyan wa kọgbọn lara irufẹ awọn oloṣelu bẹẹ.” Keyamo pari ọrọ rẹ pe “Tinubu koju oṣuwọn lati ṣe Aarẹ Naijiria, oun lo gbena woju Abacha lasiko ijọba ologun. Oun yii kan naa lo gbena woju ẹgbẹ PDP ti ko jẹ ki Naijiria jẹ ẹlẹgbẹ oṣelu kan ṣoṣo, mo lero pe o yẹ ki awọn eeyan bọwọ fun Tinubu.”


Oun yii kan naa lo gbena woju ẹgbẹ PDP ti ko jẹ ki Naijiria jẹ ẹlẹgbẹ oṣelu kan ṣoṣo, mo lero pe o yẹ ki awọn eeyan bọwọ fun Tinubu.”


Ìwọ́de gbòde lórí bí ìjọba ṣe tú 11 afipábánilòpọ̀ sílẹ̀ lọ́gbà ẹ̀wọ̀n

Iwọde alagbara ti n waye kaakiri orilẹede India lati tako ipinnu ijọba lori bo se fun awọn ẹlẹwọn mọkanla nidande. Awọn ẹlẹwọn mọkanla naa ni wọn ju si ẹwọn gbere nitori bi wọn se pawọpọ fipa ba obinrin musulumi kan, Bilkis Bano lopọ. Ko tan sibẹ o, eeyan mẹrinla ninu ẹbi obinrin naa ni wọn tun seku pa lasiko ifẹhonuhan ẹsin to waye nilu Gujarat lọdun 2002. Awọn ọkunrin naa ni wọn fun ni idande lẹyin ti wọn ti lo ọdun mẹẹdogun lọgba ẹwọn. Se ni awọn ọkunrin ati obinrin n pariwo loju popo, ti wọn si n rọ ijọba lati yi ipinnu rẹ lori idande awọn afipabanilopọ naa pada. Gbajumọ osere tiata lobinrin lagbo sinima India, to tun jẹ ajafẹtọ ẹni, Shabana Azmi naa ti wa sọrọ lori isẹlẹ naa.


Awọn ọkunrin naa ni wọn fun ni idande lẹyin ti wọn ti lo ọdun mẹẹdogun lọgba ẹwọn. Se ni awọn ọkunrin ati obinrin n pariwo loju popo, ti wọn si n rọ ijọba lati yi ipinnu rẹ lori idande awọn afipabanilopọ naa pada. Gbajumọ osere tiata lobinrin lagbo sinima India, to tun jẹ ajafẹtọ ẹni, Shabana Azmi naa ti wa sọrọ lori isẹlẹ naa. Nigba to n bawọn akọroyin AFP sọrọ nilu Delhi, Sabana ni "ohun to sẹlẹ si Bilkis Bano yii ati ohun to sẹlẹ si mọlẹbi rẹ, a ko le fara mọ. A ko le fara mọ ki iru awọn isẹlẹ yii maa waye ni orilẹede wa, idi si ree ti gbogbo wa fi jade lati fi ohun sọkan lori rẹ.” Ninu ọrọ Aditi, tii se ọkan lara awọn akẹkọ to n fi ẹhonu han ni  "Asa ki awọn ọkunrin maa huwa idẹyẹsi sawọn obinrin ati ki awọn ọkunrin maa dari ilu, lai gba obinirn laaye ti wa lekenka, to si ti di baraku. Koda, o buru jai debi pe awọn ohun ti ko dara, lo ti n di ohun to dara bayii, ti asa fifi ipa bawọn obinrin lopọ ti wa di ohun tọpọ eeyan ko ka kun mọ rara.” Nibayii, awọn osisẹfẹyinti to to ọgọrun lo ti kọwe ọtọọtọ si adajọ agba lorilẹede India lori ipinnu ijọba naa.


Nigba to n bawọn akọroyin AFP sọrọ nilu Delhi, Sabana ni "ohun to sẹlẹ si Bilkis Bano yii ati ohun to sẹlẹ si mọlẹbi rẹ, a ko le fara mọ. A ko le fara mọ ki iru awọn isẹlẹ yii maa waye ni orilẹede wa, idi si ree ti gbogbo wa fi jade lati fi ohun sọkan lori rẹ.” Ninu ọrọ Aditi, tii se ọkan lara awọn akẹkọ to n fi ẹhonu han ni  "Asa ki awọn ọkunrin maa huwa idẹyẹsi sawọn obinrin ati ki awọn ọkunrin maa dari ilu, lai gba obinirn laaye ti wa lekenka, to si ti di baraku. Koda, o buru jai debi pe awọn ohun ti ko dara, lo ti n di ohun to dara bayii, ti asa fifi ipa bawọn obinrin lopọ ti wa di ohun tọpọ eeyan ko ka kun mọ rara.” Nibayii, awọn osisẹfẹyinti to to ọgọrun lo ti kọwe ọtọọtọ si adajọ agba lorilẹede India lori ipinnu ijọba naa. Ninu iwe naa ni wọn ti n la a ye adajọ agba lori ipa buruku ti igbesẹ fifi awọn afipabanilopọ naa silẹ lọgba ẹwọn yoo ni lori aabo to tọ si gbogbo obinrin. Ọjọ Kẹẹdogun osu Kẹjọ ni ijọba Gujarat kede igbesẹ rẹ lati tu awọn ẹlẹwọn mọkanla naa silẹ. Igbesẹ idande fawọn ẹlẹwọn naa ni ijọba Gujarat se lasiko ti orilẹede India n se ajọyọ ọdun marundinlọgọrin to gba ominira.


Ninu iwe naa ni wọn ti n la a ye adajọ agba lori ipa buruku ti igbesẹ fifi awọn afipabanilopọ naa silẹ lọgba ẹwọn yoo ni lori aabo to tọ si gbogbo obinrin. Ọjọ Kẹẹdogun osu Kẹjọ ni ijọba Gujarat kede igbesẹ rẹ lati tu awọn ẹlẹwọn mọkanla naa silẹ. Igbesẹ idande fawọn ẹlẹwọn naa ni ijọba Gujarat se lasiko ti orilẹede India n se ajọyọ ọdun marundinlọgọrin to gba ominira. Wayi o, fidio kan ti jade sori ayelujara nibi ti awọn ọkunrin naa ti to niwaju ọgba ẹwọn Godhra. Nibẹ si ni awọn mọlẹbi wọn ti n fun wọn ni suuti, ti wọn si n fi ọwọ kan ẹsẹ wọn, eyi tii se ami pe wọn bọwọ fun wọn. Ẹni ti wọn fipa ba lopọ naa, Arabinrin Bano ni ipinnu lati tu awọn ọkunrin afipabanilopọ naa silẹ, ti mu ki igbagbọ oun ninu idajọ ododo maa mi.


Wayi o, fidio kan ti jade sori ayelujara nibi ti awọn ọkunrin naa ti to niwaju ọgba ẹwọn Godhra. Nibẹ si ni awọn mọlẹbi wọn ti n fun wọn ni suuti, ti wọn si n fi ọwọ kan ẹsẹ wọn, eyi tii se ami pe wọn bọwọ fun wọn. Ẹni ti wọn fipa ba lopọ naa, Arabinrin Bano ni ipinnu lati tu awọn ọkunrin afipabanilopọ naa silẹ, ti mu ki igbagbọ oun ninu idajọ ododo maa mi.


Ẹ̀yin agbébọn, ẹ kúrò nílẹ̀ Yorùbá tàbí kẹ́ ẹ tún rí ìjà mí - Sunday Igboho

Oloye Sunday Adeyẹmọ ti ọpọ mọ si Sunday Igboho, tii se asaaju ajijagbara fun ilẹ Yoruba, tun ti iransẹ ikilọ mii sawọn agbebọn to n ṣe ikọlu si ilẹ Yoruba. Igboho ni yoo dara ki wọn tete pe yẹra kuro nilẹ Yoruba, ti wọn ko ba fẹ ri ogun. Igboho sọ eleyi ninu atẹsita kan ti agbẹnusọ rẹ, Oluyomi Koiki, ka sita fun awọn akọroyin lọjọbọ ana. Asaaju ajijagbara fun ilẹ Yoruba naa si pe akọle rẹ ni ‘’Awọn agbebọn ko le gba ilẹ Yoruba." Ninu atẹsita naa ni Igboho ti sọ pe Aarẹ Muhammadu Buhari ti kuna lati fi opin si iṣekupani ati ijinigbe to wọpọ nilẹ Yoruba. O ni ihuwasi awọn agbebọn ti jẹ ki ọpọlọpọ awọn ọmọ ilẹ Yoruba ni irẹwẹsi ọkan, ti pupọ wọn ko si ni igbagbọ mọ ninu orilẹede Naijiria.


Asaaju ajijagbara fun ilẹ Yoruba naa si pe akọle rẹ ni ‘’Awọn agbebọn ko le gba ilẹ Yoruba." Ninu atẹsita naa ni Igboho ti sọ pe Aarẹ Muhammadu Buhari ti kuna lati fi opin si iṣekupani ati ijinigbe to wọpọ nilẹ Yoruba. O ni ihuwasi awọn agbebọn ti jẹ ki ọpọlọpọ awọn ọmọ ilẹ Yoruba ni irẹwẹsi ọkan, ti pupọ wọn ko si ni igbagbọ mọ ninu orilẹede Naijiria. Igboho tun wa fọwọ gbaya pe ominira ilẹ Yoruba nikan lo le mu opin si ipaniyan ati ijinigbe to wọpọ laarin wa. O ni ilẹ Yoruba ti setan lati pada si bi wọn ṣe wa tẹlẹ, ki awọn oyinbo to de. Asaaju ikọ ajijagbara Yoruba Nation naa tẹsiwaju pe “Ko si nkankan ti o jẹ mọ pe ma dẹyin lẹyin ipinnu mi lori ominira ile Yoruba.” “A mọ pe iṣekupani ati ijinigbe ko jẹ awọn agbebọn yii loju, sugbọn o jẹ awa logun.


Igboho tun wa fọwọ gbaya pe ominira ilẹ Yoruba nikan lo le mu opin si ipaniyan ati ijinigbe to wọpọ laarin wa. O ni ilẹ Yoruba ti setan lati pada si bi wọn ṣe wa tẹlẹ, ki awọn oyinbo to de. Asaaju ikọ ajijagbara Yoruba Nation naa tẹsiwaju pe “Ko si nkankan ti o jẹ mọ pe ma dẹyin lẹyin ipinnu mi lori ominira ile Yoruba.” “A mọ pe iṣekupani ati ijinigbe ko jẹ awọn agbebọn yii loju, sugbọn o jẹ awa logun. Idi niyẹn ti Aarẹ Muhammadu Buhari fi kọ lati gbe igbesẹ lori bi awọn agbebon ṣeṣe iku pa awọn eeyan wa. Aarẹ ko ṣe nkankan rara.” Sunday Igboho fikun pe “Yoruba fẹ gba ẹtọ rẹ gẹgẹ ba ṣe wa tẹlẹ ki awọn oyinbo to de si aarin wa.” “Ẹtọ wa ni lati ọdọ Ọlọrun, a ko si ni yi ipinnu wa pada lori pe ominira ilẹ Yoruba ni a fẹ.” “Mo wa rọ awọn agbebọn yii pe ki wọn yẹra fun wa nilẹ Yoruba, ti wọn ko ba fẹ ri ogun awọn alalẹ.”


Idi niyẹn ti Aarẹ Muhammadu Buhari fi kọ lati gbe igbesẹ lori bi awọn agbebon ṣeṣe iku pa awọn eeyan wa. Aarẹ ko ṣe nkankan rara.” Sunday Igboho fikun pe “Yoruba fẹ gba ẹtọ rẹ gẹgẹ ba ṣe wa tẹlẹ ki awọn oyinbo to de si aarin wa.” “Ẹtọ wa ni lati ọdọ Ọlọrun, a ko si ni yi ipinnu wa pada lori pe ominira ilẹ Yoruba ni a fẹ.” “Mo wa rọ awọn agbebọn yii pe ki wọn yẹra fun wa nilẹ Yoruba, ti wọn ko ba fẹ ri ogun awọn alalẹ.”


Late Yoruba Nollywood Comedians: Moladun, Lukuluku, Alaran, àti àwọn gbajúmọ̀ aláwàdà mìí tó ti kú

Lara ẹka to se koko ni agbo tiata ni ẹka awọn osere apanilẹrin wa, eyi ti awọn ololufẹ wọn maa n nifẹ lati wo wọn. A si le se apejuwe awọn adẹrinposonu yii gẹgẹ bii akanda ẹda nitori abuda apanilẹrin kii si se nnkan ti eeyan maa n kọ, amutọrun wa lo saba maa n jẹ. Idi ree to se maa n ka awọn eeyan lara ti ọkan ninu awọn apanilẹrin naa ba jade laye nitori pe yoo pẹ diẹ, ki wọn tun to ri iru ẹda bii tiẹ pada, ti yoo ni ẹbun awada. Ni awọn ọdun to wa laarin 1980 si 1999, ọpọlọpọ awọn oṣere apanilẹrin lo fi ẹbun ati ọpọlọ pipe wọn da araalu laraya, paapaa ni agbo oṣere tiata Yoruba. Sugbọn o se ni laanu pe diẹ ninu wọn ti rọrun alakeji, lara wọn si ni awọn oloogbe alawada meje ta fẹ mẹnuba yii: Babatunde Omidina ti ọpọ mọ si Baba Suwe jẹ gbajugbaja agba oṣere apanilẹrin. Ọkan pataki ni lara awọn osẹre apanilẹrin lasiko to fi n ṣe ere tiata, ko to o di pe aisan bẹrẹ si.


Ni awọn ọdun to wa laarin 1980 si 1999, ọpọlọpọ awọn oṣere apanilẹrin lo fi ẹbun ati ọpọlọ pipe wọn da araalu laraya, paapaa ni agbo oṣere tiata Yoruba. Sugbọn o se ni laanu pe diẹ ninu wọn ti rọrun alakeji, lara wọn si ni awọn oloogbe alawada meje ta fẹ mẹnuba yii: Babatunde Omidina ti ọpọ mọ si Baba Suwe jẹ gbajugbaja agba oṣere apanilẹrin. Ọkan pataki ni lara awọn osẹre apanilẹrin lasiko to fi n ṣe ere tiata, ko to o di pe aisan bẹrẹ si. Lara awọn ilumọọka sinima to ti ko pa ni Elebolo, Larinloodu ati bẹbẹ lọ. Moladun Omidina, ti ọpọ mọ si Moladun Kenkelewu jẹ oṣerebinrin to gbajumọ gẹgẹ bi apanilẹrin. Ọkan pataki si ni lara awọn oṣerebinrin to jẹ apanilẹrin nigba aye rẹ.


Lara awọn ilumọọka sinima to ti ko pa ni Elebolo, Larinloodu ati bẹbẹ lọ. Moladun Omidina, ti ọpọ mọ si Moladun Kenkelewu jẹ oṣerebinrin to gbajumọ gẹgẹ bi apanilẹrin. Ọkan pataki si ni lara awọn oṣerebinrin to jẹ apanilẹrin nigba aye rẹ. Moladun Kenkelewu jẹ iyawo Baba Suwe, wọn si jọ kopa ninu ọpọ sinima ṣaaju iku rẹ lọjọ kinni, oṣu Kẹsan-an, ọdun 2009. Ẹrin arintakiti ni awọn ololufẹ Omoladun ma n rin ti wọn ba n wo awọn sinima rẹ, paapaa to ba tun jẹ ere ti oun ati ọkọ rẹ, Baba Suwe ba jọ wa ninu rẹ. Iroyin sọ pe aisan ẹjẹ riru lo ṣeku pa a.


Moladun Kenkelewu jẹ iyawo Baba Suwe, wọn si jọ kopa ninu ọpọ sinima ṣaaju iku rẹ lọjọ kinni, oṣu Kẹsan-an, ọdun 2009. Ẹrin arintakiti ni awọn ololufẹ Omoladun ma n rin ti wọn ba n wo awọn sinima rẹ, paapaa to ba tun jẹ ere ti oun ati ọkọ rẹ, Baba Suwe ba jọ wa ninu rẹ. Iroyin sọ pe aisan ẹjẹ riru lo ṣeku pa a. A ko mọ orukọ abisọ arakunrin yii, ṣugbọn Lukuluku Bantashi tun jẹ ongbotagi oṣere apanilẹrin ni awọn ọdun 1980 si 1990. Ere Yoruba lo n naa m a n sẹ. Ko si si ipa ti Lukuluku ko ninu ere, ti awọn ololufẹ rẹ ko ni rẹẹrin arin tọ si ṣokoto.


A ko mọ orukọ abisọ arakunrin yii, ṣugbọn Lukuluku Bantashi tun jẹ ongbotagi oṣere apanilẹrin ni awọn ọdun 1980 si 1990. Ere Yoruba lo n naa m a n sẹ. Ko si si ipa ti Lukuluku ko ninu ere, ti awọn ololufẹ rẹ ko ni rẹẹrin arin tọ si ṣokoto. Lara awọn ere to ṣe ni Yemi My Lover,Ti Oluwa Nile, Ami Orun, Legal Wife, Itunu, ati bẹẹbẹẹ lọ. Oun ati Baba Suwe naa jọ ṣe ere papọ. Ọdun 1995 ni Lukuluku di oloogbe.


Lara awọn ere to ṣe ni Yemi My Lover,Ti Oluwa Nile, Ami Orun, Legal Wife, Itunu, ati bẹẹbẹẹ lọ. Oun ati Baba Suwe naa jọ ṣe ere papọ. Ọdun 1995 ni Lukuluku di oloogbe. 4. Mufutau Oladokun (Alaran): Alaran ni ọpọ eeyan mọ Ọgbẹni Mufutau Oladokun si. Òdú ti kii ṣe aimọ fun oloko ni oun naa ni agbo tiata Yoruba.


4. Mufutau Oladokun (Alaran): Alaran ni ọpọ eeyan mọ Ọgbẹni Mufutau Oladokun si. Òdú ti kii ṣe aimọ fun oloko ni oun naa ni agbo tiata Yoruba. O si gbajumọ fun awọn ere apanilẹrin to ma n ṣe. O kopa ninu awọn sinima manigbagbe bi i Erin Lakatabu, Opolo ati Larinloodu. 5.


O si gbajumọ fun awọn ere apanilẹrin to ma n ṣe. O kopa ninu awọn sinima manigbagbe bi i Erin Lakatabu, Opolo ati Larinloodu. 5. Tajudeen Akanmu (Koledowo): Taa ni ko mọ Koledowo laarin ọdun 1980 si 1999? Ka ma parọ, Tajudeen Akanmu ti ọpọ mọ si Koledowo jẹ oṣere apanilẹrin to mọ iṣẹ rẹ gidi gan-an. Ṣe ipa to ko ninu sinima Alaga Kansu ni ka sọ ni, tabi ti Koto Aie, Koto Orun ati Eran Iya Osogbo?


Tajudeen Akanmu (Koledowo): Taa ni ko mọ Koledowo laarin ọdun 1980 si 1999? Ka ma parọ, Tajudeen Akanmu ti ọpọ mọ si Koledowo jẹ oṣere apanilẹrin to mọ iṣẹ rẹ gidi gan-an. Ṣe ipa to ko ninu sinima Alaga Kansu ni ka sọ ni, tabi ti Koto Aie, Koto Orun ati Eran Iya Osogbo? Ko si ipa ti Koledowo ko ti kii pa awọn ololufẹ rẹ lẹẹrin arin takiti. O gbajumọ fun ẹnu rẹ to mu bi abẹ fun eebu, paapaa bo sẹ ma n koju awọn ajẹ ninu ere. Ṣugbọn ṣe ko sẹni ti ko ni i ku.


Ko si ipa ti Koledowo ko ti kii pa awọn ololufẹ rẹ lẹẹrin arin takiti. O gbajumọ fun ẹnu rẹ to mu bi abẹ fun eebu, paapaa bo sẹ ma n koju awọn ajẹ ninu ere. Ṣugbọn ṣe ko sẹni ti ko ni i ku. Ọdun 2008 ni iku wọle mu Koledowo lọ nile rẹ to wa nilu Osogbo. 6. Abiodun Aremu (Baba Sabiko): Baba Sabiko ni ọpọ eeyan mọ Abiodun Aremu si.


Ọdun 2008 ni iku wọle mu Koledowo lọ nile rẹ to wa nilu Osogbo. 6. Abiodun Aremu (Baba Sabiko): Baba Sabiko ni ọpọ eeyan mọ Abiodun Aremu si. Oun naa jẹ gbajugbaja ni ẹka ere sinima Yoruba. Yatọ si pe o jẹ oṣere, sọrọsọrọ tun ni lori agbohunsafẹfẹ redio ati amohunmaworan nilu Ibadan. O kopa ninu awọn ere bii Ija Orogun, Ija Ominira ti Oloogbe Ade Love ṣe.


Oun naa jẹ gbajugbaja ni ẹka ere sinima Yoruba. Yatọ si pe o jẹ oṣere, sọrọsọrọ tun ni lori agbohunsafẹfẹ redio ati amohunmaworan nilu Ibadan. O kopa ninu awọn ere bii Ija Orogun, Ija Ominira ti Oloogbe Ade Love ṣe. Ọjọ kẹsan-an, oṣu Kẹrin, ọdun 2018 ni Baba Sabiko ku. 7. Moses Olaiya (Baba Sala): Agba oṣere apanilẹrin ti a ko tun le gbagbe ni Moses Olaiya, Baba Sala.


Ọjọ kẹsan-an, oṣu Kẹrin, ọdun 2018 ni Baba Sabiko ku. 7. Moses Olaiya (Baba Sala): Agba oṣere apanilẹrin ti a ko tun le gbagbe ni Moses Olaiya, Baba Sala. Alawada kẹrinkẹri ni Baba Sala, to tun jẹ akọrin ati osẹre ori itage. O jẹ ọkan lara awọn to kọkọ n ṣe ere ori itage lori amohunworan akọkọ ni Naijiria, WNTV, to ti di NTA Ibadan bayii, pẹlu ere Alawada. Ọdun 2018 ni Baba Sala di oloogbe lẹni ọdun mejilelọgọrin.


Alawada kẹrinkẹri ni Baba Sala, to tun jẹ akọrin ati osẹre ori itage. O jẹ ọkan lara awọn to kọkọ n ṣe ere ori itage lori amohunworan akọkọ ni Naijiria, WNTV, to ti di NTA Ibadan bayii, pẹlu ere Alawada. Ọdun 2018 ni Baba Sala di oloogbe lẹni ọdun mejilelọgọrin. Kunle Makinde Adetokunbo, ti ọpọ eeyan mọ si Dejo Tunfulu lo jẹ gbajumọ adẹrinposonu nigba aye rẹ. Ọjọ Ẹti, ọjọ Kinni osu Kẹrin ọdun 2022 ni Dejo Tunfulu mi kanlẹ sile iwosan kan ladugbo Ikorodu lasiko aisan ranpẹ. Aadọta ọdun ni loogbe naa lo loke eepẹ, ki ọlọjọ to de.


Kunle Makinde Adetokunbo, ti ọpọ eeyan mọ si Dejo Tunfulu lo jẹ gbajumọ adẹrinposonu nigba aye rẹ. Ọjọ Ẹti, ọjọ Kinni osu Kẹrin ọdun 2022 ni Dejo Tunfulu mi kanlẹ sile iwosan kan ladugbo Ikorodu lasiko aisan ranpẹ. Aadọta ọdun ni loogbe naa lo loke eepẹ, ki ọlọjọ to de. Ní ọjọ́ kọkànlélọ́gbọ̀n oṣù Karùn-ún, ọdún 1972 ni wọ́n bi Tunfulu ní Idumota, Lagos Island, nipínlẹ̀ Eko. Ọmọ bíbí ìlú Ikija, Abeokuta, ìpínlẹ̀ Ogun ni. Dejo Tunfulu lọ sí ilé ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ ní Ansar-Ud-Deen, Lagos Island, lẹ́yìn èyí ló lọ sí Modern Way Nigeria School of Printing níbi tó ti gbàwé ẹ̀rí nípa ìmọ̀ ìtẹ̀wé.


Ní ọjọ́ kọkànlélọ́gbọ̀n oṣù Karùn-ún, ọdún 1972 ni wọ́n bi Tunfulu ní Idumota, Lagos Island, nipínlẹ̀ Eko. Ọmọ bíbí ìlú Ikija, Abeokuta, ìpínlẹ̀ Ogun ni. Dejo Tunfulu lọ sí ilé ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ ní Ansar-Ud-Deen, Lagos Island, lẹ́yìn èyí ló lọ sí Modern Way Nigeria School of Printing níbi tó ti gbàwé ẹ̀rí nípa ìmọ̀ ìtẹ̀wé. Ipa adẹ́rìnínpòṣónú ló máa ń kó nínú eré sinimá tó sì máa ń kálòlò nínú eré. Sinimá Omo Oran ló fi di gbajúgbajà èyí tí òun àti Lalude jọ ṣe. Ní ọdún 1987 ló kọ́kọ́ ṣeré lórí amóhùnmáwòrán nígbà tó kópa nínú eré ọlọ́sọ̀ọ̀ṣẹ̀ Apere Ijogbon èyí tí ikọ̀ Kolawole International Theatre Group máa ń gbé jáde.


Ipa adẹ́rìnínpòṣónú ló máa ń kó nínú eré sinimá tó sì máa ń kálòlò nínú eré. Sinimá Omo Oran ló fi di gbajúgbajà èyí tí òun àti Lalude jọ ṣe. Ní ọdún 1987 ló kọ́kọ́ ṣeré lórí amóhùnmáwòrán nígbà tó kópa nínú eré ọlọ́sọ̀ọ̀ṣẹ̀ Apere Ijogbon èyí tí ikọ̀ Kolawole International Theatre Group máa ń gbé jáde. Ní ọdún 2012 ló pàdánù ìyàwó rẹ̀ tó kọ́kọ́ fẹ́ sọ́wọ́ ikú. A wa n gbadura pe ki Ọba Oke tẹ gbogbo wọn si afẹfẹ rere.


Ní ọdún 2012 ló pàdánù ìyàwó rẹ̀ tó kọ́kọ́ fẹ́ sọ́wọ́ ikú. A wa n gbadura pe ki Ọba Oke tẹ gbogbo wọn si afẹfẹ rere.


Kí ló mú kí Bàbá àti ọmọ kú sínú kàǹga lọ́jọ́ kan náà?

Ọmọ mẹ́ẹ̀dógún ni ìyàwó mẹ́ta bí fún bàbá agbẹ́kànga, tó sì fi wọn sílẹ̀ láì dágbére Titi aye ni ọjọ kẹsan an, oṣu Kẹjọ, ọdun 2022 yoo ma jẹ ọjọ manigbagbe fun idile Mallam Bala Wudil tori bi eeyan meji ninu ẹbi rẹ meji se ku sinu kanga lọjọ kan naa. Iṣẹ agbẹkanga ni Mallam Bala ati ọmọ rẹ, Sanusi n ṣe lagbebe Wudil, niluu Kano. Gẹgẹ bii nnkan ti iyawo rẹ, Adama Bala sọ, ọkunrin ọhun ti n gbẹ kanga jẹun, o ti le lọdun marundinlogoji bayii, ki iṣẹlẹ laabi naa to ṣẹlẹ. Adama ni “Laarọ ọjọ naa, a ji laarọ kutu, o ṣe ohun gbogbo to yẹ ka ṣe, o jẹ ounjẹ aarọ, o si sọ fun mi pe oun ni iṣẹ kan nile Alhaji, oun si ti ṣetan lati lọ.” “Emi ati iyale mi gbadura fun ko to lọ, amọ mi o mọ pe igba ikẹyin ti mo maa ri niyẹn.” Ẹwẹ, ileesẹ panapana ni Kano sọ fun BBC pe nnkan bii ago mọkanla abọ Aarọ ni awọn gbọ pe awọn eeyan kan ha sinu kanga, awọn oṣiṣẹ awọn si lọ sibẹ lati doola awọn eeyan naa. Agbẹnusọ ileeṣẹ naa, Saminu Yusuf ni lẹyin iṣẹju diẹ ti awọn de ibẹ, lawọn ba eeyan meji ninu kanga naa, bo tilẹ jẹ pe wọn ko awọn eyan naa jade amọ awọn mejeji ti dakẹ. Ileeṣẹ ọhun sọ pe airi eemi mi simu ni isalẹ kanga naa, lo mu ẹmi wọn lọ.