Eeyan meje ku, mewaa farapa yanna-yanna, nibi ile to wo l’Ekoo

Eeyan meje ni iku ojiji pa ni ọjọ Aiku, Sannde, ọsẹ yii nigba ti ile oloke mẹta kan da wo ni agbagbe Ọbalende, l’Ekoo, ti eeyan mẹwaa mi-in si farapa yannayanna. Adugbo kan ti wọn n pe ni Odo, ni Ojule ọgọta (60) ni ALAROYE gbọ pe iṣẹlẹ naa ti waye ni deede aago mẹfa ku ogun iṣeju, ti odidi ile oloke mẹta si wo lulẹ. Wọn ni pupọ ninu awọn to n ṣiṣẹ ninu ile ti wọn n kọ lọwọ yii ni wọn ba iṣẹlẹ ọhun lọ. Musulumi ni wọn pe awọn kan ninu wọn, ati pe lasiko ti wọn n kirun lọwọ gan-an ni ile naa da wo lulẹ. ̀Ọga agba fun ileeṣẹ pajawiri l’Ekoo, Olufẹmi Oke-Ọsanyintolu, sọ pe loootọ ni iṣẹlẹ naa waye, ati pe awọn to fara pa ninu ẹ ti wa ni ọsibitu bayii nibi ti wọn ti gba itọju. A gbọ pe ṣaaju asiko yii ni ijọba ti sọ pe ki wọn dawọ iṣẹ duro lori ile ti wọn n kọ yii nigba ti ijọba kiyesi pe ohun ti wọn n ṣe nibẹ ko bofin mu.


Musulumi ni wọn pe awọn kan ninu wọn, ati pe lasiko ti wọn n kirun lọwọ gan-an ni ile naa da wo lulẹ. ̀Ọga agba fun ileeṣẹ pajawiri l’Ekoo, Olufẹmi Oke-Ọsanyintolu, sọ pe loootọ ni iṣẹlẹ naa waye, ati pe awọn to fara pa ninu ẹ ti wa ni ọsibitu bayii nibi ti wọn ti gba itọju. A gbọ pe ṣaaju asiko yii ni ijọba ti sọ pe ki wọn dawọ iṣẹ duro lori ile ti wọn n kọ yii nigba ti ijọba kiyesi pe ohun ti wọn n ṣe nibẹ ko bofin mu. Paanu ti won fi n ṣe orule ni wọn sọ pe wọn fi ṣe ọgba, eyi ti wọn fi yi ile naa ka, ti wọn si n dọgbọn kọ ile naa lọ, ko too di pe gbogbo ẹ wo lulẹ lọjọ Aiku, Sannde, to si ṣe ẹmi awọn eeyan lofo rẹpẹtẹ. Ohun tawọn eeyan tun sọ ni pe o ṣee ṣe ki awọn ẹlomi-in ṣi wa ninu awoku ile naa. Eeyan mẹwaa lo fara pa rẹpẹtẹ, nigba ti awọn mẹwaa mi-in fara pa diẹ, ti eeyan meje si ti ku bayii.


Paanu ti won fi n ṣe orule ni wọn sọ pe wọn fi ṣe ọgba, eyi ti wọn fi yi ile naa ka, ti wọn si n dọgbọn kọ ile naa lọ, ko too di pe gbogbo ẹ wo lulẹ lọjọ Aiku, Sannde, to si ṣe ẹmi awọn eeyan lofo rẹpẹtẹ. Ohun tawọn eeyan tun sọ ni pe o ṣee ṣe ki awọn ẹlomi-in ṣi wa ninu awoku ile naa. Eeyan mẹwaa lo fara pa rẹpẹtẹ, nigba ti awọn mẹwaa mi-in fara pa diẹ, ti eeyan meje si ti ku bayii.


Akeredolu di gomina Ondo lẹẹkeji

Ajọ eleto idibo ilẹ wa ti kede Gomina Rotimi Akeredolu to wa lori aleefa bayii pe oun lo tun jawe olubori ninu eto idibo to waye nipinlẹ Ondo ni ọjọ Abamẹta, Satide, to kọja yii. Ijọba ibilẹ mẹjila ni Akeredolu ti gbegba oroke ninu mẹrindinlogun to wa nipinlẹ naa. Ibo ẹgbẹrun lọna ọọdunrun din mẹjọ ati diẹ (292, 830) lo ni, nigba ti oludije ẹgbẹ oṣelu PDP, Eyitayọ Jẹgẹdẹ, ni ibo ẹgbẹrun lọna igba o din marun-un ati diẹ (195, 791). Esi idibo yii fi han pe Akeredolu ni yoo tun tukọ ipinlẹ Ondo fun ọdun mẹrin mi-in.


Nnkan de o! Wọn ti ji mọto Oluwoo gbe

Olajide Kazeem Loruganjọ ọjọ Aiku, Sannde, ọsẹ yii ni awọn janduku kan ji mọto Hilux Oluwoo ilẹ Iwo, Ọba Abdul-Rasheed Akanbi, gbe niluu Eko. Agbẹnusọ fun ọba alaye naa, Ọgbẹni Alli Ibraheem lo fi ikede ọhun sita. Ohun to si sọ ni pe otẹẹli kan ti wọn n pe ni Toilam Royal Hotel, lagbegbe Igboṣere, nigboro Eko, ni wọn ti ji mọto ọhun gbe sa lọ. Ọda funfun ni wọn fi kun un, orukọ Ọba Adewale Akanbi ni wọn kọ sara ẹ gẹgẹ bii ami idanimo ọkọ naa.


Akeredolu tun fẹyin Ajayi janlẹ nijọba ibilẹ to ti wa

Oluṣẹyẹ Iyiade Akurẹ Ẹgbẹ APC ti Gomina Rotimi Akeredolu jẹ oludije wọn tun ti fi ẹyin Ọnarebu Agboọla Ajayi to jẹ oludije ẹgbẹ ZLP janlẹ nijọba ibilẹ Ẹsẹ-Odo, nibi ti ọkunrin ọhun ti wa. Ibo ẹgbẹrun mẹtala àti ọrinlelọọọdunrun-un o le mẹta (13,383) ni Akeredolu ni, Jẹgẹdẹ ni ẹgbẹrun mẹrin ati ọrinlelẹgbẹta (4,680) ti Ajayi to jẹ ọmọ bibi agbegbe ọhun ni ibo ẹgbẹrun mẹrin ati ọtalelẹẹẹdẹgbẹrin (4,760).


Bii ooṣa akunlẹbọ ni Fayẹmi n ṣe l’Ekiti, igberaga lo fi n da nnkan ru fun wa-Ojudu

Kazeem Aderohunmu Sẹnetọ Babafẹmi Ojudu, ọkan lara awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu APC nipinlẹ Ekiti, sọrọ kan laipẹ yii, ohun to si sọ ni pe, ti Bọla Tinubu ba fẹẹ dije dupo Aarẹ orilẹ-ede yii, ki i ṣe iru Dokita Kayọde Fayemi, gomina ipinlẹ Ekiti ni yoo sọ pe o ku ibi ti yoo gba. Ọkunrin oloṣelu yii sọrọ yii lasiko to n ba awọn oniroyin sọrọ lori ohun to n da wahala silẹ ninu ẹgbẹ oṣelu APC l’Ekiti, paapaa lori bi igbimọ kan ti wọn fara mọ Gomina Fayẹmi ninu ẹgbẹ oṣelu naa ṣe lawọn ti yọ oun atawọn eeyan ẹ ninu ẹgbẹ. Bẹẹ lawọn naa si tun kede pe, nipinlẹ Ekiti, Kayode Fayẹmi naa ki i ṣe ọmọ ẹgbẹ oṣelu APC mọ, ko lọọ jokoo sile. Bọrọ ọhun ṣe wa niyẹn ki igbimọ apaṣẹ egbẹ naa loke too sọ pe, ki awọn ikọ mejeeji yii sinmi ogun, ko sẹni to gbọdọ yọ ẹnikenikẹni ninu ẹgbẹ. Ojudu ni Fayẹmi ti sọ ara ẹ di ooṣa akunlẹbọ l’Ekiti, ati pe awọn to jẹ ọta ẹgbẹ naa gan-an ni gomina ọhun n ba ṣe. O ni o lawọn eeyan kan to n ṣiṣẹ fun lati doju ẹgbẹ naa bolẹ pẹlu erongba pe ko ni i si ohun to n jẹ ẹgbẹ APC mọ lẹyin ti Buhari ba pari ijọba ẹ lọdun 2023.


Bọrọ ọhun ṣe wa niyẹn ki igbimọ apaṣẹ egbẹ naa loke too sọ pe, ki awọn ikọ mejeeji yii sinmi ogun, ko sẹni to gbọdọ yọ ẹnikenikẹni ninu ẹgbẹ. Ojudu ni Fayẹmi ti sọ ara ẹ di ooṣa akunlẹbọ l’Ekiti, ati pe awọn to jẹ ọta ẹgbẹ naa gan-an ni gomina ọhun n ba ṣe. O ni o lawọn eeyan kan to n ṣiṣẹ fun lati doju ẹgbẹ naa bolẹ pẹlu erongba pe ko ni i si ohun to n jẹ ẹgbẹ APC mọ lẹyin ti Buhari ba pari ijọba ẹ lọdun 2023. Ṣiwaju si i, Ojudu ni Bọla Tinubu to ija ara ẹ gbe daadaa, ati pe to ba wu u lati di aarẹ Naijiria, ko si ọna kan bayii ti Fayẹmi le gba lati fi di i lọwọ. O ni dipo bẹẹ, niṣe lo yẹ ko kọkọ gbe patako ipolongo ibo fun Tinubu, ti tọhun ba sọ pe ipo aarẹ Naijiria wu oun, nitori pe Aṣiwaju Bọla Tinubu gan-an lo ran Fayẹmi lọwọ to fi ri ipo gomina pada si l’Ekiti. Ojudu sọ pe lara ohun to n da wahala silẹ ninu ẹgbẹ ọhun l’Ekiti ko ju iwa ti Gomina Kayọde Fayẹmi n hu ninu ẹgbẹ.


Ṣiwaju si i, Ojudu ni Bọla Tinubu to ija ara ẹ gbe daadaa, ati pe to ba wu u lati di aarẹ Naijiria, ko si ọna kan bayii ti Fayẹmi le gba lati fi di i lọwọ. O ni dipo bẹẹ, niṣe lo yẹ ko kọkọ gbe patako ipolongo ibo fun Tinubu, ti tọhun ba sọ pe ipo aarẹ Naijiria wu oun, nitori pe Aṣiwaju Bọla Tinubu gan-an lo ran Fayẹmi lọwọ to fi ri ipo gomina pada si l’Ekiti. Ojudu sọ pe lara ohun to n da wahala silẹ ninu ẹgbẹ ọhun l’Ekiti ko ju iwa ti Gomina Kayọde Fayẹmi n hu ninu ẹgbẹ. O ni, “Ọpọ igba la ti pariwo fun gomina yii titi pe ko jokoo sile, ko mojuto iṣẹ idagbasoke ilu, ko yee fo kiri bii ẹyẹ, ko si lo awọn ohun ta a ni daadaa lati fi mu iṣẹ idagbasoke ba ipinlẹ wa. “Bakan naa lo tun ti sọ ẹgbẹ oṣelu APC di dukia ẹ, to n ṣe e bo ṣe wu u, bẹẹ ajọni lọrọ ẹgbẹ, ki i ṣe dukia gomina kankan. Nitori ti Fayẹmi jẹ alaga fun gbogbo awọn gomina, eyi lo mu un maa ri ara ẹ gẹgẹ bii igbakeji aarẹ ni Naijiria, ti ki i bọwọ fẹnikẹni.


O ni, “Ọpọ igba la ti pariwo fun gomina yii titi pe ko jokoo sile, ko mojuto iṣẹ idagbasoke ilu, ko yee fo kiri bii ẹyẹ, ko si lo awọn ohun ta a ni daadaa lati fi mu iṣẹ idagbasoke ba ipinlẹ wa. “Bakan naa lo tun ti sọ ẹgbẹ oṣelu APC di dukia ẹ, to n ṣe e bo ṣe wu u, bẹẹ ajọni lọrọ ẹgbẹ, ki i ṣe dukia gomina kankan. Nitori ti Fayẹmi jẹ alaga fun gbogbo awọn gomina, eyi lo mu un maa ri ara ẹ gẹgẹ bii igbakeji aarẹ ni Naijiria, ti ki i bọwọ fẹnikẹni. Ko ṣee ba sọrọ, ẹ ko le ri i, bẹẹ ni ko bọwọ fun awọn ọba alaye wa paapaa, bẹẹ ni ko yẹ ki eeyan sọ ara ẹ di ọlọrun kekere nitori to wa nipo kan.” Ojudu ti sọ pe ohun to jẹ oun logun gẹge bii oloṣelu ni lati ri Ekiti gẹgẹ bii ipinlẹ to ni ilọsiwaju, ti awọn eeyan yoo maa gbe igbe aye gidi, ti ootọ yoo jọba ninu iṣẹ ilu, tawọn eeyan yoo si bọ lọwọ oṣi ati iya. O ni ohun to ṣee ṣe ni, nitori gbogbo nnkan to le tete mu ipinlẹ dagbasoke nipinlẹ Ekiti ni daadaa.


Ko ṣee ba sọrọ, ẹ ko le ri i, bẹẹ ni ko bọwọ fun awọn ọba alaye wa paapaa, bẹẹ ni ko yẹ ki eeyan sọ ara ẹ di ọlọrun kekere nitori to wa nipo kan.” Ojudu ti sọ pe ohun to jẹ oun logun gẹge bii oloṣelu ni lati ri Ekiti gẹgẹ bii ipinlẹ to ni ilọsiwaju, ti awọn eeyan yoo maa gbe igbe aye gidi, ti ootọ yoo jọba ninu iṣẹ ilu, tawọn eeyan yoo si bọ lọwọ oṣi ati iya. O ni ohun to ṣee ṣe ni, nitori gbogbo nnkan to le tete mu ipinlẹ dagbasoke nipinlẹ Ekiti ni daadaa.


Wọn ti sinku Jimoh Isiaka tawọn SARS yinbọn pa l’Ogbomọṣọ

Ọgọọrọ awọn eeyan ni wọn ṣi n ba mọlẹbi ọmọkunrin kan ti wọn pe ni Jimọh Ibrahim tawọn SARS yinbọn fun lasiko ti awọn ọdọ n ṣewọde kaakiri niluu Ogbomọṣọ, nipinlẹ Ọyọ, ni ọjọ Abamẹta, Satide, ọsẹ ta a lo tan yii. Nibi ti ọmọkunrin naa durosi ni ọn ni ibọ aọn SARS ti lọọ ba a. Oju ẹsẹ ni wọn sare gbe e lọ si ọsibitu, ṣugbọn omọkunrin naa pada jade laye. Irọlẹ ọjọ Abamẹta naa ni wọn ti sinku ọmọkunrin naa. Igbe aro buruku ni baba ọmọ naa mu bọnu ti aọn eeyan si n parọwa fun un pe ko ṣe suuru.


Ọga ọlọpaa patapata ti gbẹsẹ le SARS jake-jado Naijiria, o ni eegun wọn ko gbọdọ ṣẹ mọ

Ọga ọlọpaa patapata nilẹ wa, Muhammed Adamu, ti gbẹsẹ le ẹka ileesẹ ọlọpaa ti wọn gbe kalẹ lati maa gbogun ti idigunjale ti wọn n pe ni SARS kaakiri gbogbo ipinlẹ to wa ni Naijiria. O ni eegun wọn ko gbọdọ ṣẹ mọ. Ninu atẹjade to fi sita llọjọ Aiku, Sannde, ọsẹ yii lo ti kede ọrọ yii.


Akeredolu lo n lewaju, Ajayi ti gba kamu, lo ba n dupẹ lọwọ awọn alatilẹyin rẹ

Oluṣẹyẹ Iyiade Akurẹ Bo tilẹ jẹ pe ajọ eleto idibo lorilẹ-ede yii ko ti i kede ẹni to jawe olubori ninu eto idibo gomina to waye nipinlẹ Ondo lọjọ Abamẹta, Satide, ọsẹ to kọja, sibẹ, Igbakeji Gomina Ipinlẹ Ondo, Ọnarebu Agboọla Ajayi, ti dupẹ lọwọ awọn alatilẹyin rẹ fun aduroti wọn latẹyinwa. Oludije ẹgbẹ Zenith Labour Party ọhun ninu atẹjade to fi sita nipasẹ Akọwe iroyin rẹ, Allen Soworẹ, laaarọ ọjọ Aiku, Sannde, ọsẹ yii, ni tọkantọkan loun fi n dupẹ lọwọ gbogbo ọmọ ẹgbẹ, Ọnarebu Joseph Akinlaja to jẹ alaga wọn nipinlẹ Ondo ati Dokita Olusẹgun Mimiko fun akitiyan wọn saaju ati lẹyin eto idibo naa. Ajayi ni asiko ọrọ ko ti i to, o ni o digba toun bá gbọ abọ bi eto idibo ọhun ṣe lọ lati ẹnu awọn aṣoju ẹgbẹ ti awọn ran jade ki oun too mọ igbesẹ to kan lori abajade eto idibo naa. Ẹgbẹ oṣelu ZLP nikan ni ko rọwọ mu, bẹẹ ni ko si ibi ti oludije rẹ tí yege ninu awọn ijọba ibilẹ mẹẹẹdogun tí wọn ti kede abajade idibo wọn.


Akeredolu ti yege ni ijọba ibilẹ mejila ti ajọ INEC ti kede rẹ

Oluṣẹyẹ Iyiade Akurẹ Arakunrin Rotimi Akeredolu to n díje lẹẹkeji sipo gomina ipinlẹ Ondo lorukọ ẹgbẹ oṣelu APC ti jawe olubori lawọn ijọba ibilẹ mejila ninu mejila ti wọn ṣi kede rẹ. Gbọọrọ gbọọrọ ni gomina ọhun lu Eyitayọ Jẹgẹdẹ to n dije labẹ asia ẹgbẹ PDP ati Agboọla Ajayi to jẹ oludije fun ẹgbẹ ZLP. Akeredolu wẹ, o tun yan kan-in-kan-in lawọn ijọba ibilẹ bii, Ariwa Ila-Oorun Akoko, Ariwa Iwọ-Oorun Akoko, Guusu Ila-Oorun Akoko, Guusu Iwọ-Oorun Akoko, Ilẹ-Oluji /Oke-Igbo, Idanre, Irele, Ila-Oorun Ondo, Ọsẹ, Iwọ-Oorun Ondo, Okitipupa ati Ọwọ. Alubami ni gomina ọhun lu Dokita Olusẹgun Mimiko mọ ijọba ibilẹ rẹ ni Iwọ-Oorun Ondo, bakan naa lo tun fi ajulọ han Ikuegboju Gboluga to n dije pẹlu Jẹgẹdẹ ni ijọba ibilẹ Irele. Jẹgẹdẹ ni tìrẹ yege lawọn ijọba ibilẹ mẹta ti i ṣe Guusu Akurẹ, Ariwa Akurẹ ati Ifẹdọrẹ, nibi ti Gboye Adegbenro to n dije pẹlu Igbakeji Gomina, Ọnarebu Agboọla Ajayi, ninu ẹgbẹ oṣelu ZLP ti wa. Ibo ijọba ibilẹ mẹta pere, Odigbo, Ilajẹ ati Ẹsẹ-Odo nikan lo ku ti wọn n reti lasiko ta a fi n kọ iroyin yii lọwọ.


Oṣere tiata ati tiṣa fipa ba akẹkọọ-binrin kan lo pọ l’Oṣogbo

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Adajọ ile-ẹjọ Majisreeti kan niluu Oṣogbo ti ju olukọ ileewe girama kan, Gbenga Ayenioye ati ọrẹ rẹ toun jẹ onitiata, Tunde Amokeọja, sọgba ẹwọn lori ẹsun pe wọn fipa ba akẹkọọbinrin kan lo pọ. Inu oṣu keji, ọdun yii, lawọn mejeeji huwa naa gẹgẹ bi iwadii ALAROYE ṣe fi han. Ṣe ni Ayenioye tan ọmọbinrin, ẹni ọdun mẹrindinlogun ọhun lọ si ile kan lagbegbe Latọna, niluu Oṣogbo, to si ba a lo pọ. Lẹyin to halẹ mọ ọmọbinrin naa pe ko gbọdọ sọ fun ẹnikẹni lo tun sọ fun un pe oun ti ba ọrẹ oun kan to jẹ oludari ere tiata sọrọ pe ko fun un (ọmọbinrin yẹn) ni ipa pataki kan lati ko ninu ere ori itage kan to n ya lọwọ. Ayenioye sọ fun ọmọ naa pe nipasẹ ikopa rẹ ninu ere naa, yoo lanfaani lati ri owo ko jọ fun idanwo Wayẹẹki to fẹẹ ṣe. Nigba to de Delightful Gold Hotel, to wa lagbegbe Onibuẹja, niluu Oṣogbo, ṣe ni Tunde tun ki i mọlẹ, to tun fipa ba a laṣepọ.


Lẹyin to halẹ mọ ọmọbinrin naa pe ko gbọdọ sọ fun ẹnikẹni lo tun sọ fun un pe oun ti ba ọrẹ oun kan to jẹ oludari ere tiata sọrọ pe ko fun un (ọmọbinrin yẹn) ni ipa pataki kan lati ko ninu ere ori itage kan to n ya lọwọ. Ayenioye sọ fun ọmọ naa pe nipasẹ ikopa rẹ ninu ere naa, yoo lanfaani lati ri owo ko jọ fun idanwo Wayẹẹki to fẹẹ ṣe. Nigba to de Delightful Gold Hotel, to wa lagbegbe Onibuẹja, niluu Oṣogbo, ṣe ni Tunde tun ki i mọlẹ, to tun fipa ba a laṣepọ. Lẹyin ti ọwọ ọlọpaa tẹ awọn mejeeji, ti wọn si ti kọ akọsilẹ lọdọ wọn, ni wọn foju bale-ẹjọ. Ẹsun meji ni wọn fi kan wọn. Agbefọba, ASP John Idoko lo kọkọ bẹrẹ ẹjọ naa ki agbẹjọro kan lati ileeṣẹ to n ri si ọrọ ofin nipinlẹ Ọṣun, Bankọle Awoyẹmi, too sọ pe oun fẹẹ gba ẹjọ naa.


Lẹyin ti ọwọ ọlọpaa tẹ awọn mejeeji, ti wọn si ti kọ akọsilẹ lọdọ wọn, ni wọn foju bale-ẹjọ. Ẹsun meji ni wọn fi kan wọn. Agbefọba, ASP John Idoko lo kọkọ bẹrẹ ẹjọ naa ki agbẹjọro kan lati ileeṣẹ to n ri si ọrọ ofin nipinlẹ Ọṣun, Bankọle Awoyẹmi, too sọ pe oun fẹẹ gba ẹjọ naa. Awọn olujẹjọ mejeeji sọ pe awọn ko jẹbi awọn ẹsun mejeeji, bẹẹ ni agbẹjọro wọn, Bọla Abimbọla Ige, rọ ile-ẹjọ lati fun wọn ni beeli pẹlu ileri pe wọn ko ni sa fun igbẹjọ. Majisreeti Ọpẹyẹmi Badmus paṣẹ pe ki agbefọba gbe faili ẹjọ naa fun agbẹjọro ijọba, ati pe ki awọn ọlọpaa maa ko awọn olujẹjọ lọ sọgba ẹwọn ilu Ileṣa titi di ọjọ kẹrin, oṣu kọkanla, ti igbẹjọ yoo waye lori ọrọ beeli wọn. Ṣugbọn bo ṣe di ọjọ Ẹti, Furaidee, to kọja, ni agbẹjọro wọn tun wa sile-ẹjọ pe inu inira lawọn olujẹjọ mejeeji wa lọgba ẹwọn.


Awọn olujẹjọ mejeeji sọ pe awọn ko jẹbi awọn ẹsun mejeeji, bẹẹ ni agbẹjọro wọn, Bọla Abimbọla Ige, rọ ile-ẹjọ lati fun wọn ni beeli pẹlu ileri pe wọn ko ni sa fun igbẹjọ. Majisreeti Ọpẹyẹmi Badmus paṣẹ pe ki agbefọba gbe faili ẹjọ naa fun agbẹjọro ijọba, ati pe ki awọn ọlọpaa maa ko awọn olujẹjọ lọ sọgba ẹwọn ilu Ileṣa titi di ọjọ kẹrin, oṣu kọkanla, ti igbẹjọ yoo waye lori ọrọ beeli wọn. Ṣugbọn bo ṣe di ọjọ Ẹti, Furaidee, to kọja, ni agbẹjọro wọn tun wa sile-ẹjọ pe inu inira lawọn olujẹjọ mejeeji wa lọgba ẹwọn. O ni ẹwọn naa ko ba wọn lara mu rara, koda, wọn ti bẹrẹ aisan nibi ti wọn wa. Nigba ti Adajọ Badmus beere fun iwe ileewosan to fidi rẹ mulẹ pe wọn n ṣaisan lọgba ẹwọn, agbẹjọro wọn ko ri iwe kankan fi silẹ. Adajọ ni ko saaye lati fun wọn ni beeli lai ti i pe ọjọ ti oun ti kọkọ sun igbẹjọ wọn si, iyẹn ọjọ kẹrin, oṣu kọkanla, ọdun yii.


O ni ẹwọn naa ko ba wọn lara mu rara, koda, wọn ti bẹrẹ aisan nibi ti wọn wa. Nigba ti Adajọ Badmus beere fun iwe ileewosan to fidi rẹ mulẹ pe wọn n ṣaisan lọgba ẹwọn, agbẹjọro wọn ko ri iwe kankan fi silẹ. Adajọ ni ko saaye lati fun wọn ni beeli lai ti i pe ọjọ ti oun ti kọkọ sun igbẹjọ wọn si, iyẹn ọjọ kẹrin, oṣu kọkanla, ọdun yii.


Ọga agba ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ gboṣuba fawọn to n fẹhonu han lori ọrọ SARS

Ọlawale Ajao, Ibadan Nitori bi awọn ọdọ kaakiri orileede yii ṣe n pariwo pe kijọba apapọ pa ẹka ileeṣẹ ọlọpaa ti wọn n pe ni SARS (Special Anti-Robbery Squard), iyẹn awọn ọlọpaa ti wọn ya sọtọ lati maa gbogun ti idigunjale, wọn si ti ṣe aimọye iwọde lori ẹ, Ọga agba ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, CP Joe Nwachukwu Enwonwu, ti kan saara si awọn olufẹhonu han naa. Oṣuba ti CP Enwonwu gbe fawọn to fẹhonu han wọnyi ki i ṣe ti pe o fara mọ nnkan ti wọn beere fun, bi ko ṣe nitori pe wọn ṣe kinni ọhun wọọrọ lai la wahala lọ. Awọn ọ̀dọ́ igboro ’Ibadan ko mu ọrọ naa ni kekere, odidi ọsẹ kan gbako (ọsẹ to kọja) ni wọn fi ṣe iwọde alaafia lati sọ fun gbogbo aye pe awọn ko fẹ ọlọpaa SARS nilẹ yii mọ. Lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ to kọja, ni wọn bẹrẹ, nigba ti awọn ọdọ kan ti pupọ ninu wọn jẹ akẹkọọ The Polytechnic, Ibadan, rọ da soju titi, wọn ṣe iwọde ọhun lati orita UI de Eléwúrẹ, laduugbo Sango, n’Ibadan. Bi wọn ṣe n kora wọn jọ ti wọn n ṣewọde wọọrọwọ lojoojumọ ree titi dọjọ Ẹti, Furaidee, to kọja, nigba ti eeyan bii ẹgbẹrun kan abọ (1,500) rọ di ẹnu ọna abawọle sẹkiteriati ijọba ipinlẹ Ọyọ. Wọn ko si tori nnkan meji ṣewọde ọhun ju ọrọ atako awọn ọlọpaa to n gbogun ti idigunjale yii lọ.


Lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ to kọja, ni wọn bẹrẹ, nigba ti awọn ọdọ kan ti pupọ ninu wọn jẹ akẹkọọ The Polytechnic, Ibadan, rọ da soju titi, wọn ṣe iwọde ọhun lati orita UI de Eléwúrẹ, laduugbo Sango, n’Ibadan. Bi wọn ṣe n kora wọn jọ ti wọn n ṣewọde wọọrọwọ lojoojumọ ree titi dọjọ Ẹti, Furaidee, to kọja, nigba ti eeyan bii ẹgbẹrun kan abọ (1,500) rọ di ẹnu ọna abawọle sẹkiteriati ijọba ipinlẹ Ọyọ. Wọn ko si tori nnkan meji ṣewọde ọhun ju ọrọ atako awọn ọlọpaa to n gbogun ti idigunjale yii lọ. Ọpọlọpọ iwe fifẹ ti wọn kọ oriṣiiriṣii akọle si ni wọn gbe lọwọ lati fi aidunnu wọn han si SARS, wọn ni apaayan lasan lasan ni wọn, bẹẹ lawọn mi-in pe wọn lole, nigba ti awọn kan kọ ọ sori paali ọwọ tiwọn pe ọdaran pọnbele ni wọn. Bo tilẹ jẹ pe awọn agbofinro ko jẹ ki wọn raaye wọnu sẹkiteriati ijọba ipinlẹ Ọyọ pẹlu bi wọn ṣe ti gbogbo ilẹkun abawọle ọgba gbọingbọin, sibẹ, wọn tun fi ọda kọ ọ si ara geeti abawọle nla ọgba naa pe “ẹ fopin si SARS”. Aarin bii wakati mẹta ni sun-kẹrẹ-fa-kẹrẹ ọkọ atwọn ohun irinna fi waye lati Bodija si Total Garden lọ si orita UCH, lọna Mọkọla.


Ọpọlọpọ iwe fifẹ ti wọn kọ oriṣiiriṣii akọle si ni wọn gbe lọwọ lati fi aidunnu wọn han si SARS, wọn ni apaayan lasan lasan ni wọn, bẹẹ lawọn mi-in pe wọn lole, nigba ti awọn kan kọ ọ sori paali ọwọ tiwọn pe ọdaran pọnbele ni wọn. Bo tilẹ jẹ pe awọn agbofinro ko jẹ ki wọn raaye wọnu sẹkiteriati ijọba ipinlẹ Ọyọ pẹlu bi wọn ṣe ti gbogbo ilẹkun abawọle ọgba gbọingbọin, sibẹ, wọn tun fi ọda kọ ọ si ara geeti abawọle nla ọgba naa pe “ẹ fopin si SARS”. Aarin bii wakati mẹta ni sun-kẹrẹ-fa-kẹrẹ ọkọ atwọn ohun irinna fi waye lati Bodija si Total Garden lọ si orita UCH, lọna Mọkọla. Yatọ si pe awọn ọdọ to ṣewọde yii pọ laaye ara wọn, ọpọ ninu wọn lo tun gbe mọto lọwọ, ọkọ ayọkẹlẹ olowo nla ti wọn si fi ṣẹsẹ rin ninu iwọde ọhun ko din laaadọta (50). Awọn eeyan naa si mọ-ọn-mọ wa awọn ọkọ ọhun gunlẹ lati fi da gólsìloò silẹ lagbegbe sẹkiteriati ijọba ni. Sun-kẹre-fa-kẹrẹ ọhun iba ti pẹ to bẹẹ bi ko ṣe bi Gomina ipinlẹ Ọyọ, Ẹnjinia Ṣeyi Makinde ṣe kọ lati yọju si wọn.


Yatọ si pe awọn ọdọ to ṣewọde yii pọ laaye ara wọn, ọpọ ninu wọn lo tun gbe mọto lọwọ, ọkọ ayọkẹlẹ olowo nla ti wọn si fi ṣẹsẹ rin ninu iwọde ọhun ko din laaadọta (50). Awọn eeyan naa si mọ-ọn-mọ wa awọn ọkọ ọhun gunlẹ lati fi da gólsìloò silẹ lagbegbe sẹkiteriati ijọba ni. Sun-kẹre-fa-kẹrẹ ọhun iba ti pẹ to bẹẹ bi ko ṣe bi Gomina ipinlẹ Ọyọ, Ẹnjinia Ṣeyi Makinde ṣe kọ lati yọju si wọn. Ọnarebu Ṣeun Fakorede ti i ṣe kọmiṣanna feto ere idaraya ati ọrọ awọn ọdọ nipinlẹ Ọyọ gbiyanju lati ba wọn sọrọ lorukọ gomina, ṣugbọn awọn ọdọ wọnyi pa a lẹnu mọ, wọn ni Makinde funra rẹ lawọn fẹẹ ri, bo tilẹ jẹ pe iyẹn ko pada yọju si wọn. Nigba ti aṣofin to n ṣoju ẹkun idibo Ila-oorun Ibadan keji, Ọnarebu Yusuf Adebisi, to tun jẹ ọmọ Alhaji Taye Adebisi Currensi ti i ṣe gbajugbaja onifuji Ibadan nni paapaa gbiyanju lati da awọn olufẹhonu han yii lẹkun, abuku ti wọn fi kan an ki i ṣe kekere, niṣe ni wọn pariwo le e lori titi to fi kuro niwaju wọn. Nigba to n sọrọ lori iṣẹlẹ yii, ọga agba ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, CP Joe Nwachukwu Enwonwu fi idunnu ẹ han si bi awọn ọdọ naa ko ṣe ba nnkan jẹ lasiko ti wọn n ṣewọde ọhun, bo tilẹ jẹ pe o sọ fun wọn pe ọga agba ọlọpaa patapata lorileede yii, IG Muhammed Adamu, ti ṣeto lati jẹ ki atunto ba awọn ọlọpaa SARS, dipo fifagile e patapata.


Ọnarebu Ṣeun Fakorede ti i ṣe kọmiṣanna feto ere idaraya ati ọrọ awọn ọdọ nipinlẹ Ọyọ gbiyanju lati ba wọn sọrọ lorukọ gomina, ṣugbọn awọn ọdọ wọnyi pa a lẹnu mọ, wọn ni Makinde funra rẹ lawọn fẹẹ ri, bo tilẹ jẹ pe iyẹn ko pada yọju si wọn. Nigba ti aṣofin to n ṣoju ẹkun idibo Ila-oorun Ibadan keji, Ọnarebu Yusuf Adebisi, to tun jẹ ọmọ Alhaji Taye Adebisi Currensi ti i ṣe gbajugbaja onifuji Ibadan nni paapaa gbiyanju lati da awọn olufẹhonu han yii lẹkun, abuku ti wọn fi kan an ki i ṣe kekere, niṣe ni wọn pariwo le e lori titi to fi kuro niwaju wọn. Nigba to n sọrọ lori iṣẹlẹ yii, ọga agba ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, CP Joe Nwachukwu Enwonwu fi idunnu ẹ han si bi awọn ọdọ naa ko ṣe ba nnkan jẹ lasiko ti wọn n ṣewọde ọhun, bo tilẹ jẹ pe o sọ fun wọn pe ọga agba ọlọpaa patapata lorileede yii, IG Muhammed Adamu, ti ṣeto lati jẹ ki atunto ba awọn ọlọpaa SARS, dipo fifagile e patapata.


Awọn to n fẹhonu han nitori SARS ba mọto Igbakeji gomina Ogun jẹ

Adefunkẹ Adebiyi,Abẹokuta Ọlọrun nikan lo mọ ohun ti yoo gbẹyin ifẹhonu han awọn ti wọn fẹ kijọba fagi le SARS, pẹlu bawọn kan ninu wọn ṣe ba mọto Igbakeji gomina ipinlẹ Ogun, Onimọ-ẹrọ Nọimọt Salakọ, jẹ, ti wọn tun ṣe ọlọpaa kan leṣe laafin Olowu, l’Abẹokuta, lọjọ Abamẹta, Satide to kọja yii. Ayẹyẹ ọdun ọmọ Olowu tọdun yii lo n waye lọwọ laafin Olowu, Ọba Adegboyega Dosunmu, Oloye Oluṣẹgun Ọbasanjọ toun naa jẹ ọmọ Owu wa nibẹ pẹlu awọn alejo pataki, lara wọn si ni Igbakeji gomina, Onimọ-ẹrọ Nọimọt Salakọ. Inu ile ti wọn ti n ṣọdun naa ni awọn alejo pataki yii wa ti wahala fi ṣẹlẹ nita, awọn kan ti wọn n pariwo pe kijọba fopin si SARS ni wọn gbe iwọde naa de Aafin Olowu, ni wọn ba fẹẹ fagidi wọle, wọn ni Ọbasanjọ lawọn fẹẹ ba sọrọ lori SARS. Ọbasanjọ ba wọn sọrọ alaafia, ṣugbọn ko wọn wọn leti. Awọn ọlọpaa to wa lẹnu ọna ko fẹẹ ba wọn ja gẹgẹ ba a ṣe gbọ, ṣugbọn niṣe lawọn afẹhonu han naa bẹrẹ si i ba awọn nnkan jẹ, paapaa ju lọ mọto ti wọn paaki kalẹ, nibẹ ni wọn si ti kọlu mọto Igbakeji gomina yii, ti wọn fọ gilaasi ẹyin rẹ. Yatọ si eyi, awọn afẹhonu han naa tun fiya jẹ ọkan lara awọn ọlọpaa to wa nibẹ, nigba tawọn ọlọpaa yoo si fi bẹrẹ si i yinbọn soke lati le wọn lọ, wahala naa ti fẹju toto.


Ọbasanjọ ba wọn sọrọ alaafia, ṣugbọn ko wọn wọn leti. Awọn ọlọpaa to wa lẹnu ọna ko fẹẹ ba wọn ja gẹgẹ ba a ṣe gbọ, ṣugbọn niṣe lawọn afẹhonu han naa bẹrẹ si i ba awọn nnkan jẹ, paapaa ju lọ mọto ti wọn paaki kalẹ, nibẹ ni wọn si ti kọlu mọto Igbakeji gomina yii, ti wọn fọ gilaasi ẹyin rẹ. Yatọ si eyi, awọn afẹhonu han naa tun fiya jẹ ọkan lara awọn ọlọpaa to wa nibẹ, nigba tawọn ọlọpaa yoo si fi bẹrẹ si i yinbọn soke lati le wọn lọ, wahala naa ti fẹju toto. Ọwọ pada ba mẹta ninu awọn to fa wahala naa. Ọlọpaa ti wọn ṣe leṣe ti n gba itọju nileewosan. Ṣe laaarọ kutu ọjọ Abamẹta naa lawọn kan ti kọkọ kora wọn jọ, ti wọn n wọde kiri nipa ọrọ SARS yii, koda, aṣọ oogun bii tawọn ologun ibilẹ ni awọn mi-in wọ ninu wọn.


Ọwọ pada ba mẹta ninu awọn to fa wahala naa. Ọlọpaa ti wọn ṣe leṣe ti n gba itọju nileewosan. Ṣe laaarọ kutu ọjọ Abamẹta naa lawọn kan ti kọkọ kora wọn jọ, ti wọn n wọde kiri nipa ọrọ SARS yii, koda, aṣọ oogun bii tawọn ologun ibilẹ ni awọn mi-in wọ ninu wọn. Panṣẹkẹ ni wọn ti bẹrẹ, wọn de Isalẹ-Igbẹhin, Ake atawọn adugbo mi-in l’Abẹokuta, ti wọn n pariwo ‘ENDSARS’ iyẹn ni pe kijọba apapọ pa SARS rẹ


Panṣẹkẹ ni wọn ti bẹrẹ, wọn de Isalẹ-Igbẹhin, Ake atawọn adugbo mi-in l’Abẹokuta, ti wọn n pariwo ‘ENDSARS’ iyẹn ni pe kijọba apapọ pa SARS rẹ


Akeredolu yege ni wọọdu rẹ

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Gomina Rotimi Akeredolu to n dije lorukọ ẹgbẹ oṣelu APC lẹẹkeji naa yege ni wọọdu rẹ. Wọọdu karun-un, ile idibo kẹfa, lo ti dibo ni Iṣokun to wa ni Ọwọ. Ibo irinwo ati mẹtala (413) ni Akeredolu ni, nigba ti Jẹgẹdẹ to n dije lorukọ ẹgbẹ oṣelu PDP ni ibo mejila. Ko si sẹni to dibo kankan fun Agbọọla ti ẹgbẹ ZLP, odo lo mu.


Ajayi Agbọọla naa yege ni wọọdu rẹ

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Oludije lorukọ ẹgbẹ ZLP, Agbọọla Ajayi, naa yege ni Wọọdu keji, ile idibo kẹrin, to wa ni Kiribo, nijọba ibilẹ Esẹ Odo, to ti dibo. Ibo marundin ni irinwo (395) lo ni, nigba ti Akeredolu to tẹle e ni ibo mẹtala, ti Eyitayọ Jẹgẹdẹ ti PDP ni ibo marun-un pere.


Wọn ni baba yii fẹẹ maa ra ibo lọwọ awọn eeyan lawọn ọlọpaa fi mu un niluu Ọwọ

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Bi ki i baa ṣe awọn ọlọpaa ti wọn tete debẹ, diẹ lo ku ki wọn sọko pa ọkunrin kan ti wọn lo gbowo wa sibi ti wọn ti n dibo to feẹ maa fun awọn eeyan ki wọn le dibo fun ẹgbẹ rẹ niluu Ọwọ lasiko ti eto idibo n lọ lọwọ ni Wọọdu kẹrin, ile idibo kẹẹẹdogun, egbe Ọja Shagari, loju ọna Ọwọ si Benin ALAROYE gbọ pe niṣe ni ọkunrin naa n lọọ ba awọn eeyan naa to si n sọ pe ki wọn ta ibo wọn foun, oun yoo fun wọn lowo. Bi awọn oludibo to wa nitosi ti kofiri re ni wọn ti ya bo o. Oju ẹsẹ ni wọn ya aṣọ mọ ọn lara. Ohun to sọ fun wọn ni pe oun wa ninu awọn to n mojuto bi eto idibo naa ṣe n lọ si ni. Ṣugbọn nigba ti wọn bẹrẹ si i lu u lo jẹwọ, oju ẹsẹ ni awọn to tẹle e ti kan lugbo. Ọpẹlọpẹ awọn ọlọpaa to wa nitosi ti wọn gba ọkunrin naa silẹ, awọn oludibo to wa nibẹ fẹẹ sọko pa a ni. Awọn ọlọpaa lo gbe e sinu ọkọ wọn, ti wọn si gbe e lọ si teṣan niluu naa.


Jẹgẹdẹ yege nile idibo rẹ

Oludije sipo gomina ninu ẹgbẹ PDP, Eyitayọ Jẹgẹdẹ, ti yege ni ile idibo rẹ niluu Akurẹ. Wọọdu keji to wa ni Igbogun/Iṣikan, Ile idibo kẹsan-an, lo ti dibo. Ibo okoolenigba (220) lo ni, nigba ti Akeredolu to n dije lorukọ ẹgbẹ APC ni ibo ọgọta. Ibo meje pere ni Agbọọla ti ZLP ni.


Wọn gun ọkunrin yii lọbẹ ni o, nile idibo l’Akurẹ

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Ọlọrun nikan lo le la ẹmi ọmọkunrin kan ti wọn gun lọbẹ niluu Akurẹ lasiko ti eto idibo sipo gomina to waye niluu Ondo n lọ lọwọ. Bo tilẹ jẹ pe wọn ti gbe ọmọkunrin naa digbadigba lọ sọsibitu, awọn to ri ẹjẹ to n da lara rẹ sọ fun akọroyin wa pe Ọlọrun nikan lo lo le ko o yọ. Wọọdu kẹrin, Ile idibo 002, ni Ijomu, to wa ni Guusu Akurẹ ni iṣẹlẹ naa ti ṣẹlẹ. Awọn janduku kan ni wọn deede kọlu ọmọkunrin naa lasiko to fẹẹ dibo gẹgẹ bi a ṣe gbọ.


Iku oro o! Eeyan meji ku ninu kẹke Marwa l’Okoko, tirela lo pa wọn

Aderounmu Kazeem Aṣalẹ ọjọ Ẹti, Fraidee to kọja yii lawọn eeyan meji kan pade iku ojiji ninu Kekẹ Marwa ti wọn wọ nigba ti tirela kọlu wọn lagbegbe Okokomaiko ni ipinlẹ Eko. Ohun ti ALAROYE gbọ ni pe nibi ti awakọ tirela to ṣeku pa awọn eeyan yii ti n ya fun koto ni bositọọbu Mẹkaniiki lojuna Eko si Badagry lo ti kọlu Kẹkẹ Marwa to n bọ jẹjẹ ẹ pẹlu awọn eeyan kan ninu, ti meji si ku ninu awọn ero ọhun loju-ẹsẹ. Ẹni kẹta to wa ninu kẹkẹ Marwa, iyẹn ẹni to n wa a. nikan ni ko ba iṣẹlẹ ọhun lọ, ṣugbọn niṣe ni ẹsẹ ẹ mejeeji kan, ti wọn si sare gbe e lọ si ọsibitu. A gbọ pe, wọn ti gbe oku awọn mejeeji ọhun si mọṣuari, bẹẹ lawọn eeyan agbegbe naa ti sọ pe, ọpọlọpọ koto ati oju ọna ti ko dara laduugbo naa lo n fa ijamba ọkọ lọpọ igba.


Awọn alaṣẹwo Eko naa n binu si SARS, wọn ni wọn n baṣẹ awọn jẹ

Aderounmu Kazeem Bi awọn ọmọ orilẹ-ede yii kaakiri awọn ipinlẹ ṣe n fẹhonu han wi pe awọn ko fẹ ẹṣọ SARS mọ, awọn alaṣẹwo naa ti bọ sita loni-in, wọn lawọn naa korira wọn gidi. Nibi iwọde kan to waye lagbegbe kan l’Ekoo ni awọn alaṣẹwo yii ti darapọ mọ awọn to n kigbe kiri wi pe, ijọba Buhari gbọdọ ko awọn ẹṣọ agbofinro to n gbogun ti iwa ọdaran atawọn iwa ibajẹ mi-in kuro nilẹ. Wọn sọ pe, niṣe ni wọn n faye ni ọmọ Naijiria lara, paapaa awọn ọdọ. Awọn oniṣẹ nọbi yii sọ pe, ohun buruku lo maa jẹ ti ko ba si ọdọ kankan to n ṣiṣe yahoo mọ, iyẹn awọn ọdọlangba ti wọn n fi ẹrọ ayarabiiaṣa, intanẹẹti, lu awọn eeyan ni jibiti, paapaa awọn ara oke-okun. Wọn ni awọn ọmọ Yahoo yii gan-an lo maa n sanwo gidi fawọn, ati pe bi awọn SARS ṣe maa n ko idaamu ba wọn yii, bii ẹni ba iṣẹ je fawọn ni, nitori kositọma daadaa ni awọn eeyan ọhun n ṣe. Irukiru ọbẹ awọ, ọna ti iwọde SARS tun gba yọ lowurọ kutu oni niyẹn o.


Alaafin Ọyọ yoo pe ẹni ọdun mejilelọgọrin, ilu Ọyọ yoo mi titi

Aderounmu Kazeem Tọsidee, Ọjọbọ ọsẹ to n bọ yii lawọn eeyan yoo ko sinu aṣọ nla, ti gbogbo ọmọ Yoruba nibikibi ti wọn ba wa yoo panupọ ṣadura fun Ọba Lamidi Atanda Adeyẹmi, Alaafin Ọyọ bi yoo ti ṣe pe ẹni ọdun mejilelọgọrin loke eepẹ. Nibi ọjọọbi ẹ yii, kakiiri lawọn eeyan yoo ti wa, nitori o jọ pe, Ikubaba yeye fẹẹ fa ayẹyẹ ọhun gan-an ni. Kaakiri lawọn eeyan ti n palẹmọ ayẹyẹ nla yii, ohun tawọn eeyan si n sọ ni pe, lọdọ Atanda Lamidi, Alaafin ̀Ọyọ, ọjọ gbogbo bii ọdun ni, ti imura fun ọjọọbi ọhun si n lọ gidigidi. ALAROYE gbọ pe lọdun to kọja, ọna ara ni kabiyesi yii gba ṣe e, kaakiri si lawọn ọba Yoruba ti waa baa ṣajọyọ, ti awọn ile ijọsin loriiṣiiriṣi paapaa ṣeto isin manigbagbe fun Alaafin. Lẹẹkan si i, awọn oniṣẹkẹrẹ yoo tun ri iṣẹ nla ṣe, nibi ti wọn yoo ti dabira nla fun Ọba Adeyẹmi, ti Ikubabayeye yoo si jo si ṣẹkẹrẹ gẹgẹ bii iṣe rẹ, ti ẹbun lọlọkan-o-jọkan yoo si maa pe ara wọn ranṣẹ pẹlu, nitori Alaafin naa ni.


Ibo Ondo: Wọn lawọn janduku ti n yinbọn l’Akurẹ o

Aderounmu Kazeem Bawọn eeyan ipinlẹ Ondo ṣe jade lati dibo yan gomina ti yoo ṣakoso wọn fun ọdun merin mi-in, oriṣiiriṣi iṣẹlẹ lo ti n waye bayii. Adugbo kan ti wọn pe ni Oke Ijẹbu niluu Akurẹ ni wọn sọ pe iro ibọn ti waye laipẹ yii, bẹẹ ni ileeṣẹ ọlọpaa loun ti ran awọn ẹṣọ agbofinro lọ sagbegbe naa. Gẹge bi ALAROYE ṣe gbọ, wọn ni bi ojo ṣe n rọ to, niṣe lawọn eeyan to sinu ẹ, ti wọn fẹẹ ṣojuṣe wọn gẹgẹ bi oludibo gidi. Agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa, Tee-Lee Ikoro ti sọ pe loootọ niṣẹlẹ ọhun waye, awọn yoo si kapa ẹ daadaa.


A ko le fagi le SARS, ṣugbọn atunṣe yoo ba iṣẹ wọn-Buhari

Bi awọn ọmọ Naijiria ṣe n pariwo, ti wọn n ṣe iwọde kiri loriṣiiriiṣi lati fẹhonu wọn han, Aarẹ Muhammed Buhari ti sọ pe awọn ko ni i fagi le ẹka ileeṣẹ ọlọpaa to n gbogun ti idigunjale ati iwa ọdaran, SARS, gẹgẹ bi awọn kan ṣe fẹ, atunto ni yoo ba ẹka ileeṣẹ agbofinronaa. Ninu ọrọ ẹ lori ikanni abẹyẹfo (twitter) lo ti sọ pe, “Emi ati ọga ọlọpaa patapata ti ṣepade, ohun ti a si jọ fẹnu ko le lori ni pe a oo ṣatunṣe sọrọ awọn ọlọpaa SARS. Gbogbo ohun to n ṣẹlẹ pata, paapaa awọn iwa itiniloju tawọn ẹṣọ agbofinro hu, ni a n gbọ gbogbo bo ṣe n Iọ, bẹẹ ni mo fẹẹ fi da yin loju pe ọrẹ araalu ni ọlọpaa gbọdọ jẹ, wọn si ni lati mojuto araalu daadaa.” Aarẹ Buhari tun fi kun un pe oun ti paṣẹ fun ọga ọlọpaa lati wa gbogbo awọn to n huwa ti ko bojumu jade ninu iṣẹ ọlọpaa, ki wọn si foju winna ofin gẹgẹ bo ti yẹ ‘Mo fẹ ki awọn eeyan orilẹ-ede yii ni suuru, gbogbo ohun ti wọn n beere fun la oo gbe igbesẹ lori ẹ gẹgẹ bi wọn ti ṣe lẹtọọ lati fẹhonu wọn han lori ohun ti wọn ko ba fẹ.’ Buhari lo sọ bẹẹ. O ni ohun toun mọ daju ni pe ojulowo ẹṣọ agbofinro lọkunrin ati lobinrin ni Naijiria ni, bẹẹ ni wọn ki i fiṣẹ wọn ṣere lori eto abo, ati pe ijọba yoo tubọ maa kun wọn lọwọ daadaa. Tẹ o ba gbagbe, lati nnkan bii ọjọ meloo kan sẹyin ni iwọde ti n waye kaakiri orilẹ-ede yii, ninu ẹ naa lẹmi araalu ti bọ, ti ọlọpaa paapaa naa ku, nigba ti awọn eeyan n sọ pe dandan ni ki ijọba ko awọn ẹṣọ SARS kuro nilẹ patapata.


Ọmọkunrin yii gun lanlọọdu ẹ pa nitori obinrin

Njẹ ẹyin gbọ nipa ọmọkunrin ẹni ọdun mọkanlelogun kan to gun lanlọọdu ẹ pa lọsẹ to kọja yii nipinlẹ Anambra? Bẹẹ, amọran lasan ni baba onile rẹ yii gba a, o ni ko yee ko obinrin oriṣiiriṣii wale. Ohun to bi ayalegbe torukọ ẹ n jẹ Onyemachi Mmaju ninu niyẹn to fi gun lanlọọdu ẹ torukọ iyẹn n jẹ Umeadi Oyiboka, pa. Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Anambra, SP Haruna Mohammed, ṣalaye pe ọkunrin to doloogbe yii jogun ile naa ni, oun kọ lo kọ ọ. O ni ṣugbọn oun ni alaṣẹ ile ọhun, bo tilẹ jẹ pe ko ju ẹni ọdun marundinlogoji (35) lọ. O lo pẹ ti ayalegbe yii ti maa n gbe awọn obinrin oriṣiiriṣii wale, to jẹ bo ṣe n gbe dudu lo n gbe pupa, o si ti fẹrẹ sọ yara to gba naa di otẹẹli, ko mọ ju obinrin lọ. Ohun to n ṣe yii ni lanlọọdu ẹ maa n ba a wi fun, ti yoo ni ko ma para ẹ, to ba fẹẹ fẹyawo ko mu ọkan ninu awọn obinrin yii, iyẹn daa ju ko maa gbe dudu, gbe pupa, kiri lọ. Amọran yii ki i tẹ Onyemachi lọrun, wọn ni niṣe lo maa n bu lanlọọdu rẹ, ti yoo ni ko jẹ koun jaye ori oun, ko fi tiẹ ṣe tiẹ.


O lo pẹ ti ayalegbe yii ti maa n gbe awọn obinrin oriṣiiriṣii wale, to jẹ bo ṣe n gbe dudu lo n gbe pupa, o si ti fẹrẹ sọ yara to gba naa di otẹẹli, ko mọ ju obinrin lọ. Ohun to n ṣe yii ni lanlọọdu ẹ maa n ba a wi fun, ti yoo ni ko ma para ẹ, to ba fẹẹ fẹyawo ko mu ọkan ninu awọn obinrin yii, iyẹn daa ju ko maa gbe dudu, gbe pupa, kiri lọ. Amọran yii ki i tẹ Onyemachi lọrun, wọn ni niṣe lo maa n bu lanlọọdu rẹ, ti yoo ni ko jẹ koun jaye ori oun, ko fi tiẹ ṣe tiẹ. Lọjọ kẹfa, oṣu kẹwaa yii, ṣa, amọran ti lanlọọdu fun tẹnanti ẹ yii gbodi lara ayalegbe rẹ, inu bi Onyemachi, lo ba kọju ija si baba onile rẹ, o si fi ọbẹ gun un lẹyin. Wọn sare gbe lanlọọdu lọ si ‘Iyi Enu Mission Hospital’, ṣugbọn iku ti pa oju ọkunrin naa de, awọn dokita ko ri i ji saye rara. Kootu ni yoo gba ayalegbe to paayan yii lalejo laipẹ, ibẹ ni yoo ti ṣalaye ohun to ko si i lori to fi gun lanlọọdu ẹ pa.


Lọjọ kẹfa, oṣu kẹwaa yii, ṣa, amọran ti lanlọọdu fun tẹnanti ẹ yii gbodi lara ayalegbe rẹ, inu bi Onyemachi, lo ba kọju ija si baba onile rẹ, o si fi ọbẹ gun un lẹyin. Wọn sare gbe lanlọọdu lọ si ‘Iyi Enu Mission Hospital’, ṣugbọn iku ti pa oju ọkunrin naa de, awọn dokita ko ri i ji saye rara. Kootu ni yoo gba ayalegbe to paayan yii lalejo laipẹ, ibẹ ni yoo ti ṣalaye ohun to ko si i lori to fi gun lanlọọdu ẹ pa.


Lati Eko lawọn ọmọde wọnyi ti waa wọ miliọnu kan jade lakanti awọn ẹlẹran l’Abẹokuta

Adefunkẹ Adebiyi,Abẹokuta To ba jẹ bawọn ọmọde iwoyi ṣe mọ apade-alude ẹrọ ayelujara ni wọn fi n ọgbọn rẹ ṣe aye loore ni, ọga ni Naijiria yii ko ba jẹ ninu awọn orilẹ-ede lagbaaye. Obinrin ni Esther Bukọla Audu to tun n pe ara ẹni Ọshin, Ọbantoko lo n gbe l’Abẹokuta, ẹni ọgbọn ọdun si ni. Ọmọbinrin naa lo ni ẹnikan fẹẹ fi ẹgbẹrun meji naira ranṣẹ soun, foonu oun toun le fi gba alaati towo naa ba wọle si ti bajẹ, nitori naa, ki ọrẹ oun, Gbemisọla Mọsaku, jẹ ki owo naa wọ inu akanti rẹ koun le mọ to ba wọle, koun si le ri i gba. Gbemisọla ko jiyan, oun gbe foonu rẹ le Esther lọwọ, o fi kaadi ATM rẹ naa si i pe towo ọhun ba wọle ko le baa mọ, ko si le lọọ gba a. Awọn ẹgbọn Gbemisọla mẹta ti wọn n ṣiṣẹ apata ẹran lo ni akanti ti Gbemi fun ọrẹ ẹ yii, owo maaluu ti wọn n ta lo n wọle sibẹ, owo ti wọn si ni ninu apo asunwọn naa le ni miliọnu kan. Nigba ti tuu taosan ti Esther n reti wọle sinu akanti naa, o ri alaati lori foonu Gbemi to wa lọwọ ẹ. Bo ti ri alaati ẹgbẹrun meji naa lo ri i pe apapọ owo to wa ninu asunwọn yii jẹ miliọnu kan ati ẹgbẹrun lọna ẹẹdẹgbẹta naira (1.5m), nigba naa ni ara ọmọbinrin to kawe de ipele ND ni Poli ipinlẹ Ọṣun naa bu maṣọ, n lo ba pe ọrẹ ẹ to n jẹ Busayọ Adeoti pe ṣe o mọ ọna teeyan le fi wọke, iyẹn wọ owo olowo jade lakanti lai jẹ pe ẹni to ni owo mọ. Busayọ, ẹni ọdun mọkandinlọgbọn, to n gbe ni Kọla, nipinlẹ Eko, loun ko mọ iru ọgbọn bẹẹ, n loun naa ba fi lọ Titilayọ Morakinyọ, ọmọ ileewe Gateway ICT Poli to wa ni Ṣaapade, pe abi iyẹn mọ ọna tawọn le gbe e gba towo olowo naa yoo fi jade. Titilayọ naa ko mọ ọna yii, ṣugbọn aburọ rẹ ọkunrin to n jẹ Mayọwa Morakinyọ, ọmọ ọdun mọkandinlogun, mọ kisa ninu iṣẹ ‘Yahoo’, oun lo bẹrẹ si i ba Esther sọrọ lati Eko, ti Esther ọlọmọ meji si bẹrẹ si i fun un ni nọmba igbowo lori kaadi ATM ti Gbemisọla fun un, bẹẹ lo tun fun wọn ni nọmba mẹrin to gbẹyin lara kaadi naa.


Gbemisọla ko jiyan, oun gbe foonu rẹ le Esther lọwọ, o fi kaadi ATM rẹ naa si i pe towo ọhun ba wọle ko le baa mọ, ko si le lọọ gba a. Awọn ẹgbọn Gbemisọla mẹta ti wọn n ṣiṣẹ apata ẹran lo ni akanti ti Gbemi fun ọrẹ ẹ yii, owo maaluu ti wọn n ta lo n wọle sibẹ, owo ti wọn si ni ninu apo asunwọn naa le ni miliọnu kan. Nigba ti tuu taosan ti Esther n reti wọle sinu akanti naa, o ri alaati lori foonu Gbemi to wa lọwọ ẹ. Bo ti ri alaati ẹgbẹrun meji naa lo ri i pe apapọ owo to wa ninu asunwọn yii jẹ miliọnu kan ati ẹgbẹrun lọna ẹẹdẹgbẹta naira (1.5m), nigba naa ni ara ọmọbinrin to kawe de ipele ND ni Poli ipinlẹ Ọṣun naa bu maṣọ, n lo ba pe ọrẹ ẹ to n jẹ Busayọ Adeoti pe ṣe o mọ ọna teeyan le fi wọke, iyẹn wọ owo olowo jade lakanti lai jẹ pe ẹni to ni owo mọ. Busayọ, ẹni ọdun mọkandinlọgbọn, to n gbe ni Kọla, nipinlẹ Eko, loun ko mọ iru ọgbọn bẹẹ, n loun naa ba fi lọ Titilayọ Morakinyọ, ọmọ ileewe Gateway ICT Poli to wa ni Ṣaapade, pe abi iyẹn mọ ọna tawọn le gbe e gba towo olowo naa yoo fi jade. Titilayọ naa ko mọ ọna yii, ṣugbọn aburọ rẹ ọkunrin to n jẹ Mayọwa Morakinyọ, ọmọ ọdun mọkandinlogun, mọ kisa ninu iṣẹ ‘Yahoo’, oun lo bẹrẹ si i ba Esther sọrọ lati Eko, ti Esther ọlọmọ meji si bẹrẹ si i fun un ni nọmba igbowo lori kaadi ATM ti Gbemisọla fun un, bẹẹ lo tun fun wọn ni nọmba mẹrin to gbẹyin lara kaadi naa. Bi Mayọwa ṣe bẹrẹ iṣẹ jibiti yii ree, o si ri i ṣe. Kinni kan ti ọmọkunrin naa kan sọ fun Esther ni pe oun ko le gba owo naa ni banki, ki wọn ma baa mu oun. O ni ọgbọn kan to wa ni pe koun fi awọn owo toun fẹẹ wọ jade naa ra oja lori ẹrọ ayelujara, iyẹn lawọn ileetaja igbalode bii Jumia.


Bi Mayọwa ṣe bẹrẹ iṣẹ jibiti yii ree, o si ri i ṣe. Kinni kan ti ọmọkunrin naa kan sọ fun Esther ni pe oun ko le gba owo naa ni banki, ki wọn ma baa mu oun. O ni ọgbọn kan to wa ni pe koun fi awọn owo toun fẹẹ wọ jade naa ra oja lori ẹrọ ayelujara, iyẹn lawọn ileetaja igbalode bii Jumia. Esther to bẹ ẹ lọwẹ naa sọ pe iyẹn naa daa, ṣebi bawọn ba ra ọja jade tan, awọn le tun un ta kawọn si ri owo awọn. Bo ṣe di pe wọn ra foonu Iphone lati ọdọ Jumia niyẹn, wọn si ra oriṣii foonu olowo nla mẹta mi-in, gbogbo eyi waye ninu oṣu kẹjọ, ọdun yii. Awọn mẹta kan ni wọn ra foonu naa labule Kọmputa (Computer Village), n’Ikẹja.


Esther to bẹ ẹ lọwẹ naa sọ pe iyẹn naa daa, ṣebi bawọn ba ra ọja jade tan, awọn le tun un ta kawọn si ri owo awọn. Bo ṣe di pe wọn ra foonu Iphone lati ọdọ Jumia niyẹn, wọn si ra oriṣii foonu olowo nla mẹta mi-in, gbogbo eyi waye ninu oṣu kẹjọ, ọdun yii. Awọn mẹta kan ni wọn ra foonu naa labule Kọmputa (Computer Village), n’Ikẹja. Awọn ọlọpaa sọ pe Adewumi Ọlanrewaju lo ra foonu naa lọwọ Mayọwa, wọn ni foonu ti wọn n ta lẹgbẹrun lọna irinwo le lọgọrin (380,000) niṣe lo ra a lọwọ ọmọ naa lẹgbẹrun lọna igba ati ogoji naira (240,000). Gbogbo foonu naa ni Mayọwa ta, o fi owo to din diẹ lẹgbẹrun lọna irinwo (367,000) ranṣẹ si Esther to gbe iṣẹ wa, o ra foonu ẹlẹgbẹrun mẹrinlelọgbọn fun ẹgbọn ẹ, Titilayọ ti wọn jọ jẹ ọmọ iya ati baba kan naa. Esther paṣẹ fun Mayọwa pe ko fi ẹgbẹrun mọkandinlaaadọta (49,000) ranṣẹ si Busayọ Adeoti, iyẹn naa gba a lai gbe, lai fa, bẹẹ ni Mayọwa to wọ owo jade naa gba ẹgbẹrun lọna igba naira (200,000) Nigba ti Gbemisọla yoo fi mọ pe nnkan ti n ṣẹlẹ ninu akanti to n ba awọn ẹgbọn ẹ ti ko mọwe mojuto, nnkan ti bajẹ.


Awọn ọlọpaa sọ pe Adewumi Ọlanrewaju lo ra foonu naa lọwọ Mayọwa, wọn ni foonu ti wọn n ta lẹgbẹrun lọna irinwo le lọgọrin (380,000) niṣe lo ra a lọwọ ọmọ naa lẹgbẹrun lọna igba ati ogoji naira (240,000). Gbogbo foonu naa ni Mayọwa ta, o fi owo to din diẹ lẹgbẹrun lọna irinwo (367,000) ranṣẹ si Esther to gbe iṣẹ wa, o ra foonu ẹlẹgbẹrun mẹrinlelọgbọn fun ẹgbọn ẹ, Titilayọ ti wọn jọ jẹ ọmọ iya ati baba kan naa. Esther paṣẹ fun Mayọwa pe ko fi ẹgbẹrun mọkandinlaaadọta (49,000) ranṣẹ si Busayọ Adeoti, iyẹn naa gba a lai gbe, lai fa, bẹẹ ni Mayọwa to wọ owo jade naa gba ẹgbẹrun lọna igba naira (200,000) Nigba ti Gbemisọla yoo fi mọ pe nnkan ti n ṣẹlẹ ninu akanti to n ba awọn ẹgbọn ẹ ti ko mọwe mojuto, nnkan ti bajẹ. Ọjọ kẹjọ, ninu oṣu kẹsan-an to kọja yii, lo ṣẹṣẹ lọọ fẹjọ sun ni teṣan ọlọpaa Adatan, l’Abẹokuta, lawọn ọlọpaa ba bẹrẹ igbesẹ ati mu awọn to ṣiṣẹ naa. Wọn wa Adewumi Ọlanrewaju to ra foonu naa de Ikẹja, niṣe loun pe awọn ọmọọta le awọn ọlọpaa to fẹẹ mu un lori, ni wọn ba lu ọlọpaa naa, bẹẹ ni wọn n pariwo pe ijọba ti fofin de SARS, kawọn ọlọpaa naa lọọ jokoo sibi kan. Ṣugbọn awọn ọlọpaa naa pada ṣiṣẹ wọn, ọwọ si tun tẹ Ṣanni Habib ati Tọmiwa Adeọṣun tawọn naa mọ nipa ọja ole ti Adewumi ra. Gbogbo wọn pata ni wọn foju wọn han ni Eleweeran l’Ọjọbọ, Tọsidee, ọjọ kẹjọ, oṣu kẹwaa yii, wọn si jẹwọ pe loootọ ni Esther gbe iṣẹ wa, gbogbo awọn si jọ pin owo iṣẹ naa ni.


Ọjọ kẹjọ, ninu oṣu kẹsan-an to kọja yii, lo ṣẹṣẹ lọọ fẹjọ sun ni teṣan ọlọpaa Adatan, l’Abẹokuta, lawọn ọlọpaa ba bẹrẹ igbesẹ ati mu awọn to ṣiṣẹ naa. Wọn wa Adewumi Ọlanrewaju to ra foonu naa de Ikẹja, niṣe loun pe awọn ọmọọta le awọn ọlọpaa to fẹẹ mu un lori, ni wọn ba lu ọlọpaa naa, bẹẹ ni wọn n pariwo pe ijọba ti fofin de SARS, kawọn ọlọpaa naa lọọ jokoo sibi kan. Ṣugbọn awọn ọlọpaa naa pada ṣiṣẹ wọn, ọwọ si tun tẹ Ṣanni Habib ati Tọmiwa Adeọṣun tawọn naa mọ nipa ọja ole ti Adewumi ra. Gbogbo wọn pata ni wọn foju wọn han ni Eleweeran l’Ọjọbọ, Tọsidee, ọjọ kẹjọ, oṣu kẹwaa yii, wọn si jẹwọ pe loootọ ni Esther gbe iṣẹ wa, gbogbo awọn si jọ pin owo iṣẹ naa ni. Ṣugbọn bi wọn ṣe gba owo naa to, ko sẹni kan ninu wọn to le tọka si ohun kan bayii to fi ṣe, anadanu ni wọn nawo naa. Esther to mu iṣẹ wa ko ri nnkan ẹyọ kan bayii sọ pe oun fi owo naa ṣe. Busayọ ni tiẹ sọ pe ajẹẹlẹ gbese ounjẹ bii irẹsi toun ti gba lọwọ awọn eeyan laduugbo loun fowo oun san.


Ṣugbọn bi wọn ṣe gba owo naa to, ko sẹni kan ninu wọn to le tọka si ohun kan bayii to fi ṣe, anadanu ni wọn nawo naa. Esther to mu iṣẹ wa ko ri nnkan ẹyọ kan bayii sọ pe oun fi owo naa ṣe. Busayọ ni tiẹ sọ pe ajẹẹlẹ gbese ounjẹ bii irẹsi toun ti gba lọwọ awọn eeyan laduugbo loun fowo oun san. O loun ko lọkọ, oun lọmọ meji lọwọ, oun ṣaa fowo naa jẹun, oun si fi tọju iba to n ṣe oun. Mayọwa to wọ owo olowo jade sọ pe oun naa ṣe faaji, oun ra foonu fẹgbọn oun, oun ra funra oun naa, n lowo ba tan. Ṣa, awọn ọlọpaa sọ pe wọn ti n da owo naa pada ni gbogbo ọna.


O loun ko lọkọ, oun lọmọ meji lọwọ, oun ṣaa fowo naa jẹun, oun si fi tọju iba to n ṣe oun. Mayọwa to wọ owo olowo jade sọ pe oun naa ṣe faaji, oun ra foonu fẹgbọn oun, oun ra funra oun naa, n lowo ba tan. Ṣa, awọn ọlọpaa sọ pe wọn ti n da owo naa pada ni gbogbo ọna. Wọn ni ṣugbọn iyẹn ko ni ki wọn ma de kootu o, wọn ni laipẹ lai jinna, ni awọn ọmọde meje ọlọgbọn alumọkọrọyi naa yoo foju bale-ẹjọ lori jibiti, awọn ti wọn lu ọlọpaa ninu wọn naa yoo si jẹjọ iyẹn lọtọ ni.


Wọn ni ṣugbọn iyẹn ko ni ki wọn ma de kootu o, wọn ni laipẹ lai jinna, ni awọn ọmọde meje ọlọgbọn alumọkọrọyi naa yoo foju bale-ẹjọ lori jibiti, awọn ti wọn lu ọlọpaa ninu wọn naa yoo si jẹjọ iyẹn lọtọ ni.


Nitori ifẹhonu han lodi si SARS, awọn ọdọ ba teṣan ọlọpaa jẹ n’Ijẹbu-Ode

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Bi ifẹhonu han ṣe n lọ kaakiri awọn ipinlẹ pe kijọba fagi le ikọ ọlọpaa adigboluja ti wọn n pe ni SARS, bẹẹ naa lo waye nipinlẹ Ogun, ṣugbọn janduku lawọn ọdọ to kopa ninu ẹ n’Ijẹbu-Ode fi tiwọn ṣe. Niṣe ni wọn wọ teṣan ọlọpaa Imoru lọ, ti wọn da ibẹ ru, ti wọn tun ji wọn lẹru lọ lọjọ Ẹti, Furaidee, ọjọ kẹsan-an, oṣu kẹwaa yii. Ninu fidio kan to gun ori ayelujara lori rogbodiyan yii, awọn ọdọ kan ti wọn n fọ gilaasi oju ferese lo ṣafihan. Bi wọn ṣe n la igi mọ awọn ọkọ ti wọn paaki kalẹ ninu ọgba ọlọpaa naa ni wọn n fọ gilaasi ọkọ, bẹẹ ni wọn n ko awọn ohun tọwọ wọn ba nitosi lọ. Ọkan ninu wọn wa ọkada to ba ninu ọgba ọlọpaa naa lọ, bẹẹ ni omi-in n tu taya mọto ti wọn paaki silẹ jẹẹjẹ. Okuta nla atawọn nnkan ọṣẹ mi-in ni wọn tun n ju sinu ile lọdọ awọn ọlọpaa yii, bẹẹ ni wọn n ṣepe buruku fun wọn.


Bi wọn ṣe n la igi mọ awọn ọkọ ti wọn paaki kalẹ ninu ọgba ọlọpaa naa ni wọn n fọ gilaasi ọkọ, bẹẹ ni wọn n ko awọn ohun tọwọ wọn ba nitosi lọ. Ọkan ninu wọn wa ọkada to ba ninu ọgba ọlọpaa naa lọ, bẹẹ ni omi-in n tu taya mọto ti wọn paaki silẹ jẹẹjẹ. Okuta nla atawọn nnkan ọṣẹ mi-in ni wọn tun n ju sinu ile lọdọ awọn ọlọpaa yii, bẹẹ ni wọn n ṣepe buruku fun wọn. Bi wọn ti n ṣe eyi ni wọn n sọ pe ọlọpaa ti wọn ba bi daadaa ko jade sita waa koju awọn, wọn ni tọhun yoo jẹ buruku iya. Bo tilẹ jẹ pe ko sẹni to mọ ohun to fa a fi awọn ọdọ to n fẹhonu han nitori SARS naa ṣe tun sọ ọ di ohun ti wọn n ba nnkan jẹ ni teṣan bayii, kinni kan to daju ni pe iṣẹlẹ yii waye. Abimbọla Oyeyẹmi, Alukoro ọlọpaa ipinlẹ Ogun, paapaa fidi ẹ mulẹ, o si binu gan-an si iwa ti awọn ọdọ naa hu.


Bi wọn ti n ṣe eyi ni wọn n sọ pe ọlọpaa ti wọn ba bi daadaa ko jade sita waa koju awọn, wọn ni tọhun yoo jẹ buruku iya. Bo tilẹ jẹ pe ko sẹni to mọ ohun to fa a fi awọn ọdọ to n fẹhonu han nitori SARS naa ṣe tun sọ ọ di ohun ti wọn n ba nnkan jẹ ni teṣan bayii, kinni kan to daju ni pe iṣẹlẹ yii waye. Abimbọla Oyeyẹmi, Alukoro ọlọpaa ipinlẹ Ogun, paapaa fidi ẹ mulẹ, o si binu gan-an si iwa ti awọn ọdọ naa hu. Oyeyẹmi ṣalaye pe rogbodiyan to fa fifi opin si SARS ti wọn n beere kiri yii ko waye nipinlẹ Ogun, ki lo waa de to jẹ ipinlẹ ti ko mọ nipa ẹ lawọn eeyan yii doju ija kọ. O ni awọn ti ṣeleri pe ẹnikẹni tọwọ ba tẹ lori eyi to ṣẹlẹ ni teṣan ọlọpaa yii yoo kabaamọ gidi. O fi kun un pe ileeṣẹ ọlọpaa ti pe awọn ọba atawọn baalẹ pe ki wọn kilọ fawọn ọmọ ilu wọn, ki wọn ma ṣe lọwọ si iwọde onijagidijagan, nitori ẹni tọwọ ba tẹ nibi ifẹhonuhan to mu wahala dani ko ni i le royin tan.


Oyeyẹmi ṣalaye pe rogbodiyan to fa fifi opin si SARS ti wọn n beere kiri yii ko waye nipinlẹ Ogun, ki lo waa de to jẹ ipinlẹ ti ko mọ nipa ẹ lawọn eeyan yii doju ija kọ. O ni awọn ti ṣeleri pe ẹnikẹni tọwọ ba tẹ lori eyi to ṣẹlẹ ni teṣan ọlọpaa yii yoo kabaamọ gidi. O fi kun un pe ileeṣẹ ọlọpaa ti pe awọn ọba atawọn baalẹ pe ki wọn kilọ fawọn ọmọ ilu wọn, ki wọn ma ṣe lọwọ si iwọde onijagidijagan, nitori ẹni tọwọ ba tẹ nibi ifẹhonuhan to mu wahala dani ko ni i le royin tan. Ọpọlọpọ eeyan lo fi aidunnu han si ohun ti awọn ọdọ wọnyi ṣe naa, wọn ni iwa arufin ni wọn hu, yoo si daa bawọn ọlọpaa ba ri mu ninu wọn lati fi wọn jofin.


Ọpọlọpọ eeyan lo fi aidunnu han si ohun ti awọn ọdọ wọnyi ṣe naa, wọn ni iwa arufin ni wọn hu, yoo si daa bawọn ọlọpaa ba ri mu ninu wọn lati fi wọn jofin.


Sanw-Olu ti dariji Funkẹ Akindele ati ọkọ ẹ, o ti fawe ẹwọn wọn ya

Faith Adebọla Ọkan ninu awọn oṣere ilẹ wa to gbajumọ daadaa nni, Funkẹ Akindele, tawọn ololufẹ ẹ mọ si Jẹnifa, ati ọkọ rẹ, AbdulRasheed Bello ti gbogbo eeyan mọ si JJC Skillz ko ni i gbagbe ọjọ kẹwaa, oṣu kẹwaa, ọdun 2020 yii, bọrọ. Eyi ko ṣẹyin bi Gomina Babajide Sanwo-Olu ṣe kede pe ijọba ti dari ẹṣẹ ti wọn jẹbi rẹ lasiko Korona jin wọn, wọn ti dẹni ominira patapata bayii.


Ọmọ ọdun mọkanla ni ọlọpaa yii fipa ba lo pọ niluu Ijagbo

Stephen Ajagbe, Ilọrin Ẹka to n ṣewadii iwa ọdaran ni olu ileeṣẹ ọlọpaa ni wọn gbe ọlọpaa kan, Monday Fọlọrunṣhọ, lọ, o si ti wa ninu ahaamọ bayii fun ẹsun pe o fipa ki ọmọ ọdun mọkanla kan mọlẹ niluu Ijagbo, nijọba ibilẹ Ọyun, nipinlẹ Kwara. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ naa, Ajayi Ọkasanmi, ṣalaye pe Fọlọrunṣhọ ni wọn lo tan ọmọde naa wọnu ọkan lara awọn yara to wa ni tesan ọlọpaa niluu Ijagbo, nibi to ti n ṣiṣẹ, to si ba a laṣepọ tipa. Wọn ni lasiko to n ṣe kinni ọhun lọwọ lawọn ọdọ adugbo gba a mu, ti wọn si lu u daadaa. Lẹyin ti wọn da sẹria fun un tan ni wọn ke pe awọn ọlọpaa lati waa gbe e lọ. Olu ileeṣẹ wọn to wa niluu Ilọrin ni wọn ru u lọ.


Awọn akẹkọọ meji padanu ẹmi wọn ninu ijamba ọkọ lọna Ilọrin si Ogbomọṣọ

Stephen Ajagbe, Ilorin Akẹkọọ ipele akọkọ to wa lọ́dún keji, JSS 2 meji ni wọn padanu ẹmi wọn, tawọn marun-un mi-in si fara pa ninu ijamba ọkọ to ṣẹlẹ lọna Ilọrin si Ogbomọṣọ l’Ọjọru, Wẹsidee, ọsẹ yii, ni nnkan bii aago meji ọsan, lagbegbe Gaa Odota, nidojukọ ile-itaja epo bẹntiroolu Alade. Nibi ti awọn akẹkọọ to doloogbe naa duro si ni awakọ ero kan to ji ero gbe lai gba iwe aṣẹ ti lọọ ya ba wọn, to si run wọn pa loju ẹsẹ. Lara awọn tiṣẹlẹ naa ṣoju wọn ṣalaye pe ọkọ tipa to ko iyanrin kan to n sa ere buruku lo lọọ ya ba ọkọ ero naa, nibi tiyẹn si ti n pẹwọ fun ọkọ akoyanrin ọhun lo ti tun kọlu ọkọ meji ati kẹkẹ Maruwa kan. Ọga agba ileeṣẹ to n ri si igboke-gbodo ọkọ loju popo, FRSC, ẹka ipinlẹ Kwara, Jonathan Ọwọade, to fidi iṣẹlẹ naa mulẹ fun akọroyin wa ṣalaye pe ere asapajude lo fa ijamba ọhun. Ọwọade ni lapapọ, eeyan mẹsan-an lo fara gba ijamba naa. O ni mọlẹbi awọn meji to ku ti waa gbe oku wọn. Ileewosan Geri Alimi to wa nitosi agbegbe tijamba naa ti ṣẹlẹ ni wọn ko awọn to fara pa lọ lati gba itọju.


Awọn Alalẹ la oo fi ṣepe fawọn to ba fẹẹ fa wahala ni Satide – Deji

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Deji ilu Akurẹ, Ọba Aladeyoyinbo Aladelusi, ti ni ki gbogbo awọn to ba n gbero lati da ilu ru lasiko eto idibo to n bọ lopin ọsẹ yii maa mura lati fori gba epe awọn Alalẹ. Deji ṣe ikilọ yii ninu atẹjade kan to fi sita lati ọwọ akọwe iroyin rẹ, Michael Adeyẹye, l’Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ ta a wa yii. Ọba Aladeyoyinbo ni ọkan-o-jọkan ipade loun ti ṣe pẹlu awọn ti ọrọ kan lori idi ti wọn fi gbọdọ gba alaafia laaye ṣaaju ati lẹyin idibo naa. O ni olori to ba mọ ojuṣe rẹ ko ni i laju silẹ ki iru rogbodiyan oṣelu to waye lọdun 1983 tun sẹlẹ mọ niluu Akurẹ ati agbegbe rẹ. O ni ojuṣe awọn araalu ni ki olukuluku wọn jade lọọ dibo, ki wọn si pada sile wọn layọ ati alaafia.


Wọn ti gbe igbimọ ti yoo gbọ awuyewuye ibo ipinlẹ Ondo kalẹ

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Aarẹ ile-ẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun lorilẹ-ede yii, Onidaajọ Monica Dongban-Mensem, ti ṣe agbekalẹ ile-ẹjọ ti yoo gbọ awuyewuye to ba su yọ ninu eto idibo to fẹẹ waye lọjọ Abamẹta, Satide, opin ọsẹ ta a wa yii. Akọwe ile-ẹjọ ti wọn ṣẹṣẹ gbe kalẹ ọhun, Ọgbẹni Musa Bako, fidi eyi mulẹ l’Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii, ni koko ojuṣe ile-ẹjọ naa ni lati gbọ gbogbo awuyewuye yoowu to ba jẹ jade lasiko eto idibo gomina to fẹẹ waye naa. O ni ijokoo awọn igbimọ ọhun yoo waye ninu ọgba ile-ẹjọ giga to wa niluu Akurẹ to jẹ olu-ilu ipinlẹ Ondo.


PDP fa ibinu yọ l’Ondo, wọn ni INEC ti gbabọde

Gomina ipinlẹ Ọyọ, Ẹnjinnia Ṣèyí Makinde, tí ṣiwaju awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu PDP l’Ondo lati ta ko iyansipo Ọjọgbọn Eyitọpẹ Ogungbenro Ogunbọdẹde gẹgẹ bii olori ajọ INEC ti yoo dari eto idibo to maa waye ni Satide, ọjọ Abamẹta, yii. Ohun ti awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu PDP sọ ni pe olori awọn oṣiṣẹ eleto idibo tí yoo mojuto bi idibo ṣe maa waye, to tun duro gẹgẹ bii ẹni to maa kede ẹni to jawe olubori, ọmọ ilu kan naa loun ati Rotimi Akeredolu. Ṣeyi Makinde to jẹ alaga fun ipolongo ibo Eyitayọ Jẹgẹdẹ to n dije labẹ asia ẹgbẹ oṣelu PDP ti sọ pe awọn eeyan ipinlẹ Ondo ko le ri esi ibo gidi ti ọga agba Yunifasiti Ọbafẹmi Awolọwọ yii, Ọjọgbọn Ogunbọdẹde, ba fi le dari eto idibo ọhun. Ilu Akurẹ lawọn Ṣeyi Makinde ti sọrọ yii, bẹẹ ni inu n bí wọn gidigidi. Wọn ti sọ pe lọdọ ajọ agbaye gan-an lawọn yoo pariwo ojooro buruku ti ajo INEC atawọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu APC fẹẹ ṣe fawọn yìí lọ, bẹẹ lawọn ko si ni i gba ki wọn fi ojooro dun awọn eeyan ipinlẹ Ondo leto ibo gidi. Ẹgbẹ yii ti sọ pe ohun tawọn fẹ bayii ni ki ajọ INEC paarọ ọkunrin naa, ki wọn si wọ yunifasiti mi–in lọ lati lọọ mu ẹni tí ko ni i ni ohun kankan i ṣe pẹlu ipinlẹ Ondo, tabi ẹgbẹ oṣelu kankan.


Ilu Akurẹ lawọn Ṣeyi Makinde ti sọrọ yii, bẹẹ ni inu n bí wọn gidigidi. Wọn ti sọ pe lọdọ ajọ agbaye gan-an lawọn yoo pariwo ojooro buruku ti ajo INEC atawọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu APC fẹẹ ṣe fawọn yìí lọ, bẹẹ lawọn ko si ni i gba ki wọn fi ojooro dun awọn eeyan ipinlẹ Ondo leto ibo gidi. Ẹgbẹ yii ti sọ pe ohun tawọn fẹ bayii ni ki ajọ INEC paarọ ọkunrin naa, ki wọn si wọ yunifasiti mi–in lọ lati lọọ mu ẹni tí ko ni i ni ohun kankan i ṣe pẹlu ipinlẹ Ondo, tabi ẹgbẹ oṣelu kankan. Bakan naa lo rọ awọn ẹsọ agbofinro pe ki wọn ma ṣe lọwọ si madaru lasiko ibo ọhun, bẹẹ lo ke si awọn ajọ agbaye naa lati foju si ibo to maa waye lọjọ Abamẹta yii, paapaa bi ẹgbẹ oṣelu APC ṣe n wa gbogbo ọna lati da nnkan ru mọ awọn lọwọ.


Bakan naa lo rọ awọn ẹsọ agbofinro pe ki wọn ma ṣe lọwọ si madaru lasiko ibo ọhun, bẹẹ lo ke si awọn ajọ agbaye naa lati foju si ibo to maa waye lọjọ Abamẹta yii, paapaa bi ẹgbẹ oṣelu APC ṣe n wa gbogbo ọna lati da nnkan ru mọ awọn lọwọ.


Nitori ibo Satide, ijọba kede Furaidee gẹgẹ bii ọjọ isinmi lẹnu iṣẹ l’Ondo

Oluṣẹyẹ Iyiade Akurẹ Ọjọ Ẹti, Furaidee, ọsẹ yii, nijọba ti kede gẹ́gẹ́ bii ọjọ isinmi fawọn osisẹ ipinlẹ Ondo. Eyi ko sẹyin eto idibo ti yoo waye lọjọ Abamẹta, Satide, opin ọsẹ ta a wa yii. Kọmiṣanna feto iroyin ati ilanilọyẹ nipinlẹ Ondo, Donald Ọjọgo, lo fi atẹjade yii sita l’Ọjọbọ, Tọsidee. O ni isinmi lẹnu iṣẹ yii yoo fun awọn oṣiṣẹ laaye lati rìn irin-ajo lọ si ibugbe olukuluku wọn, níbi ti wọn yoo ti lanfaani lati kopa ninu eto idibo naa. O rọ gbogbo awọn osisẹ ọhun lati yago fun iwakiwa to ba ti ta ko ofin ati ilana ti ajọ eleto idibo ba fi lelẹ lasiko ti wọn ba jáde lati ṣe ojuṣe wọn. Bakan naa lo tun fi wọn lọkan balẹ pe ki wọn ma ṣe bẹru pẹlu awọn ẹṣọ alaabo to ti wa nikalẹ lati peṣe aabo fawọn oludibo lọjọ naa.


Ọwọ tẹ awọn to fi sogun-dogoji lu awọn ara Igboho ni jibiti

Ọlawale Ajao, Ibadan Lẹyin ọdun meji ti wọn ti n lu awọn eeyan ni jibiti kaakiri ilẹ Yoruba, ọwọ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ ti tẹ awọn oníwàyó mẹjọ kan lẹyin ti wọn ti lu ẹgbaagbeje eeyan ni jibiti niluu Igboho, nipinlẹ naa. Owo to n lọ bii miliọnu mẹjọ Naira lawọn alagbari wọnyi fọgbọn ẹ̀tàn gba lọwọ awọn ara Igboho ki wọn too dero atimọle ọlọpaa nigba ti aṣiri wọn ti tu sawọn araalu naa lọwọ pe wàyó pọnbele lawọn araabi waa siluu awọn lati lu. Gẹgẹ b’ALAROYE ṣe gbọ, nibẹrẹ oṣu keje, ọdun 2020 yii, lawọn jagunlabi gbórí wọlu Igboho pẹlu ikede pe ki awọn eeyan waa maa forukọ silẹ fun eto ẹyawo ti ko ni èlé ninu. Ọsẹ mẹta pere ni wọn da fawọn araalu naa pe wọn yoo fi ri ọpọlọpọ owo ya lẹyin ti wọn ba ti san owo iforukọsilẹ ati owo ìyáwó. Bi owo ìyáwó ti ẹnikọọkan ba fi silẹ ba ṣe pọ to ni yoo ṣe rowo ya to. Ṣugbọn nigba ti awọn araalu lọọ ba awọn eeyan yii nigba ti asiko ati maa gbowo to, niṣe ni wọn tun fi ọsẹ kan mi-in kun asiko ti wọn ni lati waa gbowo.


Ọsẹ mẹta pere ni wọn da fawọn araalu naa pe wọn yoo fi ri ọpọlọpọ owo ya lẹyin ti wọn ba ti san owo iforukọsilẹ ati owo ìyáwó. Bi owo ìyáwó ti ẹnikọọkan ba fi silẹ ba ṣe pọ to ni yoo ṣe rowo ya to. Ṣugbọn nigba ti awọn araalu lọọ ba awọn eeyan yii nigba ti asiko ati maa gbowo to, niṣe ni wọn tun fi ọsẹ kan mi-in kun asiko ti wọn ni lati waa gbowo. Nigba ti asiko keji yii yoo si fi pe, awọn anikura ti dẹni àwátí n’Igboho. Eyi lo mu ki awọn araalu lọọ fiṣẹlẹ ọhun to awọn agbofinro leti nigba ti ọna awọn afurasi ọdaran ọhun ti jìn, ti wọn ko tilẹ si ni gbèrígbèrí ipinlẹ Ọyọ mọ. Iṣẹ aṣekara odidi ọsẹ meji lo gba awọn ọlọpaa to n gbogun ti idigunjale (SARS) ipinlẹ Ọyọ ki wọn too ri awọn afurasi onijibiti naa mu.


Nigba ti asiko keji yii yoo si fi pe, awọn anikura ti dẹni àwátí n’Igboho. Eyi lo mu ki awọn araalu lọọ fiṣẹlẹ ọhun to awọn agbofinro leti nigba ti ọna awọn afurasi ọdaran ọhun ti jìn, ti wọn ko tilẹ si ni gbèrígbèrí ipinlẹ Ọyọ mọ. Iṣẹ aṣekara odidi ọsẹ meji lo gba awọn ọlọpaa to n gbogun ti idigunjale (SARS) ipinlẹ Ọyọ ki wọn too ri awọn afurasi onijibiti naa mu. Ilu Badagry, nipinlẹ Eko, ni wọn ti ri awọn mẹjẹẹjọ mu. Meji ninu awọn olubi eeyan yii, iyẹn Damọla Ademuyiwa ati Dada Adisa, ko ju ẹni ọdun mẹẹẹdọgbọn (25) pere lọ. Orukọ awọn mẹfa yooku ni Oyejọbi Kọla, ẹni ọdun mejilelọgbọn (32); Adisa Ọlayinka, ẹni ọdun mẹtalelogoji (43); Ridwan Adebayọ, ẹni ọdun mẹrindinlọgbọn (26); Rọmọkẹ Ọladipupọ, ẹni ọdun mọkandinmlogoji (39); Adegbọla Ẹniọla, ẹni ọdun mọkandinlọgbọn (29) ati Damilọla Adejumọ to jẹ ẹni ọgbọn (30) ọdun.


Ilu Badagry, nipinlẹ Eko, ni wọn ti ri awọn mẹjẹẹjọ mu. Meji ninu awọn olubi eeyan yii, iyẹn Damọla Ademuyiwa ati Dada Adisa, ko ju ẹni ọdun mẹẹẹdọgbọn (25) pere lọ. Orukọ awọn mẹfa yooku ni Oyejọbi Kọla, ẹni ọdun mejilelọgbọn (32); Adisa Ọlayinka, ẹni ọdun mẹtalelogoji (43); Ridwan Adebayọ, ẹni ọdun mẹrindinlọgbọn (26); Rọmọkẹ Ọladipupọ, ẹni ọdun mọkandinmlogoji (39); Adegbọla Ẹniọla, ẹni ọdun mọkandinlọgbọn (29) ati Damilọla Adejumọ to jẹ ẹni ọgbọn (30) ọdun. Nigba to n ṣafihan awọn afurasi ọdaran yii fawọn oniroyin lolu ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ to wa laduugbo Ẹlẹyẹle, n’Ibadan, ọga agba awọn ọlọpaa ipinlẹ naa, CP Joe Nwachukwu Enwonwu, ti ṣeleri lati gbe awọn eeyan naa lọ si kootu laipẹ jọjọ. O waa rọ awọn araalu lati maa ṣewadii finnifinni nipa ohunkohun ti wọn ba fẹẹ ṣe papọ pẹlu ajeji, paapaa bi nnkan naa ba jẹ mọ owo ati ààbò


Nigba to n ṣafihan awọn afurasi ọdaran yii fawọn oniroyin lolu ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ to wa laduugbo Ẹlẹyẹle, n’Ibadan, ọga agba awọn ọlọpaa ipinlẹ naa, CP Joe Nwachukwu Enwonwu, ti ṣeleri lati gbe awọn eeyan naa lọ si kootu laipẹ jọjọ. O waa rọ awọn araalu lati maa ṣewadii finnifinni nipa ohunkohun ti wọn ba fẹẹ ṣe papọ pẹlu ajeji, paapaa bi nnkan naa ba jẹ mọ owo ati ààbò


Wasiu Ayinde bẹ ẹgbẹ FIBAN, o loun ko ni i ṣeru ẹ mọ

Ọlájídé Kazeem Laafin Olu Itori nipade ọhun ti waye l’Ọjọ̣bọ, Tọsidee, ọsẹ yii, nibi ti wọn ti yanju wahala to wa laarin Oluaye Fuji, Alhaji Wasiu Ayinde, atawọn ẹgbẹ sọrọsọrọ, eyi to ti n ja ran-in-ran-in nilẹ lati bii ọjọ melooo kan sẹyin. Nibi ipade ọhun ni Wasiu Ayinde ti bẹ awọn sọrọsọrọ yii, to si fi da wọn loju pe irufẹ iwa buruku ọhun ko ni i ṣẹlẹ ni sakaani oun mọ sẹnikẹni. Wẹrẹ bayii ni wahala ọhun bẹrẹ laarin ọkunrim olorin fuji yii pẹlu gbajumọ sọrọsọrọ kan to fi ilu Abẹokuta ṣebugbe, Wọle Ṣorunkẹ, ẹni tawọn eeyan tun mọ si MC MURPHY. Awọn ọmọ ẹyin Wasiu Ayinde ni wọn kọlu u, ti wọn si ṣe e leṣe lọjọ ti Olu Itori n ṣọjọọbi ọgọta ọdun to pe loke eepẹ. Iṣẹlẹ yii gan an ni wọn lo mu awọn ẹgbẹ sọrọsọrọ paṣẹ fun gbogbo awọn ọmọ ẹgbẹ wọn kaakiri Naijiria nibi gbogbo ti redio ati tẹlifiṣan ba ti n ṣiṣẹ, ti awọn ọmọ ẹgbẹ ọhun si n ṣeto nibẹ wi pe wọn ko gbọdọ lo orin e mọ, ati pe awọn yoo tun ko ẹjọ ọhun dele Alaafin Ọyọ, nibi tawọn yoo ti bẹ baba naa pe ko tete rọ ọ loye, nitori ọkunrin naa ko yẹ lẹni ti wọn le maa pe ni Mayegun gẹge bi oye ti Ọba Adeyẹmi Atanda Alaafin fi jẹ. Bi ọrọ ọhun ṣe wa niyẹn ki awọn eeyan nla nla wọnyi, Mayor Akinpẹlu, gbajumọ oṣere tiata nni, Dele Odule, Ọnarebu Biọdun Akinlade atawọn eeyan nla nla mi-ịn too da si i, ti wọn si ti ba wọn yanju ẹ bayii


Nitori eto idibo Satide, wọn fofin de igbekegbodo ọkọ l’Ondo

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Ọga agba patapata fun ileesẹ ọlọpaa Naiijiria, M. A. Adamu, ti ni ko ni i si igbokegbodo ọkọ kaakiri ipinlẹ Ondo latari eto idibo sipo gomina tito yoo waye ni ọjọ Abamẹta, Satide, ọsẹ ta a wa yii. Ni ibamu pẹlu atẹjade ti Frank Mba to jẹ alukoro wọn fi sita, ofin yii lo ni o gbọdọ fẹsẹ mulẹ bẹrẹ lati aago mejila ku isẹju kan loru ọjọ Ẹti, Furaidee, si aago mẹfa irọlẹ ọjọ Abamẹta, Satide, to jẹ ọjọ idibo gan-an. O ni fífi ofin de lílọ ati bibọ awọn ọkọ lọjọ idibo maa n ran awọn ẹsọ alaabo lọwọ lati tete mọ awọn onisẹ ibi, onijagidijagan atawọn to n gbero ati hu iwa ibajẹ kan tabi omiiran lasiko ti idibo ba n lọ lọwọ. Mba ni ileeṣẹ ọlọpaa ti ṣetan ati fi iya to tọ jẹ ẹnikẹni to ba gbìyànjú lati ja apoti ibo gba atawọn to ba fẹẹ ta tabi ra ibo lọjọ naa. O rọ awọn araalu lati jade, ki wọn si lọọ ṣe ojuṣe wọn ní ibamu pẹlu ofin nitori pe awọn ẹsọ alaabo ti wa ni sẹpẹ lati peṣe aabo to yẹ fun wọn.


Ẹni ti yoo dari ibo Ondo ki i ṣe ọrẹ Gomina Akeredolu – INEC

Kazeem Aderohunmu Ajọ eleto idibo Naijiria, INEC, ti sọ pe oun ko ni i lo ọga agba Yunifasiti Ọbafẹmi Awolọwọ fun ipo oludari ajọ ọhun ninu idibo to maa waye lọjọ Abamẹta, Satide ọla yii, nipinlẹ Ondo. Agbenusọ fun ajọ naa nipa eto iroyin, Amofin Festus Okoye, sọ pe ohun to jẹ ajọ naa logun ni lati ṣeto ibo to yaranti fawọn eeyan ipinlẹ Ondo, ati pe ko si ohun to kan ajọ yii nipa bi awọn oloṣelu PDP ati APC ṣe n fi oríṣiiríṣii ẹsun kan ara wọn. INEC ti sọ pe oludari ti yoo ṣakoso ibo ọhun kì í ṣe ọmọ ipinlẹ Ondo, bẹẹ ni ko ni ohunkohun i ṣe pẹlu ileewe Ọbafẹmi Awolọwọ gẹgẹ bi Makinde atawọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu PDP ṣe fibosi bọnu lana-an. Tẹ o ba gbagbe, ariwo nla lo sọ laarin awọn oloṣeku l’Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii, nígbà ti iroyin kan jade pe Ọjọgbọn Eyitọpẹ Ogungbenro Ogunbọdẹde, ẹni tí i ṣe Ọga agba fun Yunifasiti Ifẹ ni yoo dari eto ibo l’Ondo. Wọn ni ọrẹ imulẹ loun ati Rotimi Akeredolu, ati pe ọmọ ilu Ọwọ kan naa lawon mejeeji i ṣe. Fun idi eyi, ko si ki ojooro ma si ninu idibo ti yoo waye nipinlẹ naa, nítorí Rotimi Akeredolu ni Ogunbọdẹde yoo ṣíṣẹ fun.


Awọn ọdọ ṣewọde lori ọrọ SARS l’Ekiti

Oluyinka Soyemi, Ado-Ekiti Awọn ọdọ kan niluu Ado-Ekiti ti i ṣe olu-ilu ipinlẹ Ekiti ti ṣewọde lati kede fun ijọba pe ki wọn fopin si ikọ to n gbogun ti idigunjale (SARS), eyi ti wọn gba pe o n pa awọn ọdọ nipakupa. Lati aarọ ọjọ Ẹti, Furaidee, niwọde naa ti bẹrẹ, tawọn eeyan ọhun si lọ kaakiri ilu naa, koda wọn de ọdọ awọn ọlọpaa ati aafin Ewi tilu Ado-Ekiti. Bi wọn ṣe n lọ ni wọn n pariwo ‘No more SARS’, eyi to tumọ si ‘A ko fẹ SARS mọ’, bẹẹ lawọn ọlọpaa tẹle wọn lati ri i daju pe ko si wahala tabi rogbodiyan kankan. Awọn ọdọ naa ṣalaye pe ikọ SARS kan n lọ kaakiri lati gba owo lọwọ awọn ọdọ ni, bẹẹ ni wọn maa n tẹle ẹni ti wọn ba mu lọ sile lati gba nnkan-ini ẹ, eyi ti ko yatọ sigba tọlọpaa n jale. Nigba to n ba wa sọrọ lori iwọde naa, Alukoro ọlọpaa Ekiti, Sunday Abutu, sọ pe ileeṣẹ naa ti ba awọn adari awọn ọdọ ọhun sọrọ, wọn si ti gba lati dawọ iwọde yii duro ki wọn le sọrọ nitubi-inubi.


Ẹyin Ọlọrun Yoruba, nibo lẹ wa, ẹ dide o (3)

Igba kan wa to jẹ n o le sọrọ laaarin oṣu kan loju iwe mi yii ki n ma darukọ Bisi (Akande) ati Bọla. N ko si figba kankan lawọn asiko naa darukọ wọn bii eeyan rere fun iran Yoruba, nitori mo mọ pe wọn ki i ṣe eeyan rere fun iran wa. Lara awọn ti Ọlorun da si aarin wa lati da kun iṣoro yoowu ti awọn ọmo Yoruba ba ni lawọn wọnyi n ṣe. Mo n sọrọ wọn, nitori lara awọn ti gbogbo aye foju si pe wọn yoo le ran iran wa lọwọ niru asiko yii ni wọn, nigba ti wọn ko si fi ara han bii ẹni to fẹẹ ṣe iṣẹ rere fun wa ni mo ṣe n sọrọ wọn. Ati nitori mo mọ wọn pupọ, mo mọ ọna ironu wọn, ati awọn ohun to wa lọkan tiwọn. Gbogbo ohun to wa lọkan tiwọn yatọ si eyi to wa lọkan tiwa: bi Yoruba ba di ẹru Fulani ko kan wọn, bi Yoruba di ẹru fun Gambari ko na wọn ni kinni kan, bi owo ti wọn n ri ati agbara jẹkurẹdi ti wọn ni nidii oṣelu abẹ awọn Fulani yii ko ba ti dinku, deede ara tiwọn lo ṣe.


Mo n sọrọ wọn, nitori lara awọn ti gbogbo aye foju si pe wọn yoo le ran iran wa lọwọ niru asiko yii ni wọn, nigba ti wọn ko si fi ara han bii ẹni to fẹẹ ṣe iṣẹ rere fun wa ni mo ṣe n sọrọ wọn. Ati nitori mo mọ wọn pupọ, mo mọ ọna ironu wọn, ati awọn ohun to wa lọkan tiwọn. Gbogbo ohun to wa lọkan tiwọn yatọ si eyi to wa lọkan tiwa: bi Yoruba ba di ẹru Fulani ko kan wọn, bi Yoruba di ẹru fun Gambari ko na wọn ni kinni kan, bi owo ti wọn n ri ati agbara jẹkurẹdi ti wọn ni nidii oṣelu abẹ awọn Fulani yii ko ba ti dinku, deede ara tiwọn lo ṣe. Mo ma sọrọ awọn araabi yii o! Mo si kilọ fun Yoruba lati ṣọra fun wọn! Ṣugbọn ọpọlọpọ ọmọ Yoruba ko ri ohun ti mo n wi, wọn mu mi ni ọta debii pe awọn mi-in kọwe si mi pe ti n ko ba dẹyin lẹyin Bisi ati Bọla, awọn yoo ba mi ja nibikibi ti awọn ba ti ri mi, awọn mi-in ni awọn aa wa ile mi kan lati waa da sẹria fun mi, bẹẹ ni awọn kan sọ pe awọn aa sọ fun ẹni to ni Alaroye ko ma jẹ ki n kọ ọrọ sinu iwe naa mọ laelae.


Mo ma sọrọ awọn araabi yii o! Mo si kilọ fun Yoruba lati ṣọra fun wọn! Ṣugbọn ọpọlọpọ ọmọ Yoruba ko ri ohun ti mo n wi, wọn mu mi ni ọta debii pe awọn mi-in kọwe si mi pe ti n ko ba dẹyin lẹyin Bisi ati Bọla, awọn yoo ba mi ja nibikibi ti awọn ba ti ri mi, awọn mi-in ni awọn aa wa ile mi kan lati waa da sẹria fun mi, bẹẹ ni awọn kan sọ pe awọn aa sọ fun ẹni to ni Alaroye ko ma jẹ ki n kọ ọrọ sinu iwe naa mọ laelae. Awọn kan si ṣe bẹẹ loootọ: Wọn kọwe ohun ti wọn ko mọ si wọn ni Alaroye, wọn ni oloṣelu ni Ọmọ Ọdọ Agba, pe awọn mọ igba to lọọ gba owo lọwọ PDP, awọn mọgba ti wọn fun un lowo pe ko fi maa ba Bọla ati ẹgbẹ oṣẹlu awọn jẹ. Ṣugbọn awọn ti wọn ni Alaroye gbọn ju bẹẹ lọ, ọga wọn si pe mi si kọrọ, o ni ki n wo ohun ti wọn kọ ranṣẹ sawọn. Ẹrin la jọ fi ọrọ naa rin, ti a si kọrin Adebayọ Faleti pe ‘Ko i ye wọn, yoo ye wọn lọla!’ Ọla naa lo ti de yii.


Awọn kan si ṣe bẹẹ loootọ: Wọn kọwe ohun ti wọn ko mọ si wọn ni Alaroye, wọn ni oloṣelu ni Ọmọ Ọdọ Agba, pe awọn mọ igba to lọọ gba owo lọwọ PDP, awọn mọgba ti wọn fun un lowo pe ko fi maa ba Bọla ati ẹgbẹ oṣẹlu awọn jẹ. Ṣugbọn awọn ti wọn ni Alaroye gbọn ju bẹẹ lọ, ọga wọn si pe mi si kọrọ, o ni ki n wo ohun ti wọn kọ ranṣẹ sawọn. Ẹrin la jọ fi ọrọ naa rin, ti a si kọrin Adebayọ Faleti pe ‘Ko i ye wọn, yoo ye wọn lọla!’ Ọla naa lo ti de yii. Koda, emi gan-an o mọ pe ọla naa maa tete de bayii, ti aṣiri awọn eeyan yii aa tu pe oloṣelu oniṣowo lawọn yii, awọn n fi oṣelu tiwọn ṣowo ni, ki i ṣe pe wọn fẹẹ fi tun ilu tabi aye ẹnikẹni ṣe. Nigba ti ẹ ba ri i ti wọn ba n pariwo orukọ Yoruba, ki ẹ mọ pe asiko okoowo wọn ni wọn wa, won fẹẹ fi orukọ Yoruba ṣowo lasan ni, bi wọn ba si ti fi ṣowo tan, wọn aa pada sinu ile wọn lati maa gbadun ere ti wọn ba jẹ nidii ẹ, wọn aa si da ọmọ Yoruba pada sinu iṣoro to buru ju ti tẹlẹ lọ. Tabi lati ogun ọdun o le bayii ti agbara oṣelu Eko ati apa kan ilẹ Yoruba ti wa lọwo Bọla, ki lo de tẹyin ti ẹ n tẹle e ko ronu nijọ kan pe oore ki lọkunrin yii ṣe fun ilẹ Yoruba o, tabi ẹgbẹrun meji, ẹgbẹrun mẹta naira, ti wọn n fun yin, ati ẹyin ti ẹ n ri iṣẹ gba lọdọ wọn lẹ fi ro pe wọn n ṣoore fun ilẹ Yoruba, ẹyin funra yin o mọ pe ọjọọla yin, ọjọọla awọn ọmọ yin, lawọn eeyan yii n ta ni!


Koda, emi gan-an o mọ pe ọla naa maa tete de bayii, ti aṣiri awọn eeyan yii aa tu pe oloṣelu oniṣowo lawọn yii, awọn n fi oṣelu tiwọn ṣowo ni, ki i ṣe pe wọn fẹẹ fi tun ilu tabi aye ẹnikẹni ṣe. Nigba ti ẹ ba ri i ti wọn ba n pariwo orukọ Yoruba, ki ẹ mọ pe asiko okoowo wọn ni wọn wa, won fẹẹ fi orukọ Yoruba ṣowo lasan ni, bi wọn ba si ti fi ṣowo tan, wọn aa pada sinu ile wọn lati maa gbadun ere ti wọn ba jẹ nidii ẹ, wọn aa si da ọmọ Yoruba pada sinu iṣoro to buru ju ti tẹlẹ lọ. Tabi lati ogun ọdun o le bayii ti agbara oṣelu Eko ati apa kan ilẹ Yoruba ti wa lọwo Bọla, ki lo de tẹyin ti ẹ n tẹle e ko ronu nijọ kan pe oore ki lọkunrin yii ṣe fun ilẹ Yoruba o, tabi ẹgbẹrun meji, ẹgbẹrun mẹta naira, ti wọn n fun yin, ati ẹyin ti ẹ n ri iṣẹ gba lọdọ wọn lẹ fi ro pe wọn n ṣoore fun ilẹ Yoruba, ẹyin funra yin o mọ pe ọjọọla yin, ọjọọla awọn ọmọ yin, lawọn eeyan yii n ta ni! O ma ṣe o! Mo wo ọkan ninu awọn eyan Ọlọrun ti Oluwa funra Rẹ fi ta ilẹ Yoruba lọrẹ, Pasitọ Adeboye, ninu ọrọ to ba gbogbo ilu sọ, ninu fidio, lọsẹ to kọja yii, ohun to si n wa si mi lọkan ni pe ẹyin Ọlọrun Yoruba, nibo lẹ wa, ẹ dide, ẹ gba wa lọwọ awọn ọdalẹ, ki ẹ gba wa lọwọ awọn abatẹnijẹ to wa laarin wa. Adeboye ṣalaye ọrọ yekeyeke debii pe afi aditi nikan ni yoo sọ pe ọrọ ti a n sọ niluu yii ko ye oun.


O ma ṣe o! Mo wo ọkan ninu awọn eyan Ọlọrun ti Oluwa funra Rẹ fi ta ilẹ Yoruba lọrẹ, Pasitọ Adeboye, ninu ọrọ to ba gbogbo ilu sọ, ninu fidio, lọsẹ to kọja yii, ohun to si n wa si mi lọkan ni pe ẹyin Ọlọrun Yoruba, nibo lẹ wa, ẹ dide, ẹ gba wa lọwọ awọn ọdalẹ, ki ẹ gba wa lọwọ awọn abatẹnijẹ to wa laarin wa. Adeboye ṣalaye ọrọ yekeyeke debii pe afi aditi nikan ni yoo sọ pe ọrọ ti a n sọ niluu yii ko ye oun. Adeboye ni afi ki Naijiria ṣe atunto si ofin ati eto ijọba wa kiakia, bii bẹẹ kọ, Naijiria yoo parẹ, wọn aa tuka, gbogbo wa aa si di alarinkiri. Ṣebi ariwo ti awa ti n pa lati bii ọdun mẹrin sẹyin ree. Ṣebi ohun ti awa ti n wi lati ọjo yii wa niyi, ko si sohun to mu ọrọ yii le ju pe Buhari to n ṣejọba yii, ati awọn eeyan rẹ ti mura tan pata lati gba Naijiria fun awọn Fulani.


Adeboye ni afi ki Naijiria ṣe atunto si ofin ati eto ijọba wa kiakia, bii bẹẹ kọ, Naijiria yoo parẹ, wọn aa tuka, gbogbo wa aa si di alarinkiri. Ṣebi ariwo ti awa ti n pa lati bii ọdun mẹrin sẹyin ree. Ṣebi ohun ti awa ti n wi lati ọjo yii wa niyi, ko si sohun to mu ọrọ yii le ju pe Buhari to n ṣejọba yii, ati awọn eeyan rẹ ti mura tan pata lati gba Naijiria fun awọn Fulani. Wọn fẹẹ fi agidi gba orilẹ-ede yii lọwọ awa to ku, wọn ko si kọ gbogbo ohun to ba le da pata. Nitori ẹ lo ṣe jẹ ko si ariwo ti ẹ le pa, gbogbo ohun ti wọn ba fẹẹ ṣe naa ni wọn maa ṣe. Gbogbo ipo agbara pata ti bọ si wọn lọwọ, bo jẹ ọlọpaa, bo jẹ ṣọja, ko jẹ ologun ofurufu, ko jẹ awọn DSS, koda ko jẹ kọsitọọmu, ko si eyi ti ẹ nawọ si ti ko jẹ awọn Hausa-Fulani lẹ maa ba nibẹ gẹgẹ bii olori.


Wọn fẹẹ fi agidi gba orilẹ-ede yii lọwọ awa to ku, wọn ko si kọ gbogbo ohun to ba le da pata. Nitori ẹ lo ṣe jẹ ko si ariwo ti ẹ le pa, gbogbo ohun ti wọn ba fẹẹ ṣe naa ni wọn maa ṣe. Gbogbo ipo agbara pata ti bọ si wọn lọwọ, bo jẹ ọlọpaa, bo jẹ ṣọja, ko jẹ ologun ofurufu, ko jẹ awọn DSS, koda ko jẹ kọsitọọmu, ko si eyi ti ẹ nawọ si ti ko jẹ awọn Hausa-Fulani lẹ maa ba nibẹ gẹgẹ bii olori. Wọn gba gbogbo ile-owo wa lọwọ wa, banki gbogbogboo, ileeṣẹ elepo ti a ti n pawo to pọ ju lọ, ati ibi yoowu ti owo ba ku si, Hausa-Fulani lẹ o ba nibẹ, nibi yoowu ti wọn ba si ti yọ Yoruba tabi Ibo kuro, kia ni wọn yoo run ọmọ ilẹ Hausa mọ ọn.Wọn o tiẹ tun ni i mu Hausa taara, Fulani ni wọn maa n wa kiri, afi ti wọn o ba ri Fulani ni wọn aa fọmọ Hausa si i. Lẹyin ti wọn ṣe eyi ni wọn bẹrẹ si i fi awọn ọdọ, awọn igiripa Hausa, awọn ọmọ Fulani onimaaluu ati ọdaran darandaran ranṣe sọdọ wa, pẹlu ohun ija oloro gbogbo. Ta lo waa sọ pe oun o mọ pe Naijiria nilo atunto, ta lo sọ pe oun o mọ pe Naijiria nilo atunṣe. Ko waa si eeyan gidi kan nilẹ yii ti ko ti sọ bẹẹ, paapaa awọn ti emi mọ ti a si n sọrọ yii.


Wọn gba gbogbo ile-owo wa lọwọ wa, banki gbogbogboo, ileeṣẹ elepo ti a ti n pawo to pọ ju lọ, ati ibi yoowu ti owo ba ku si, Hausa-Fulani lẹ o ba nibẹ, nibi yoowu ti wọn ba si ti yọ Yoruba tabi Ibo kuro, kia ni wọn yoo run ọmọ ilẹ Hausa mọ ọn.Wọn o tiẹ tun ni i mu Hausa taara, Fulani ni wọn maa n wa kiri, afi ti wọn o ba ri Fulani ni wọn aa fọmọ Hausa si i. Lẹyin ti wọn ṣe eyi ni wọn bẹrẹ si i fi awọn ọdọ, awọn igiripa Hausa, awọn ọmọ Fulani onimaaluu ati ọdaran darandaran ranṣe sọdọ wa, pẹlu ohun ija oloro gbogbo. Ta lo waa sọ pe oun o mọ pe Naijiria nilo atunto, ta lo sọ pe oun o mọ pe Naijiria nilo atunṣe. Ko waa si eeyan gidi kan nilẹ yii ti ko ti sọ bẹẹ, paapaa awọn ti emi mọ ti a si n sọrọ yii. Ṣe Ẹgbọn Ṣẹgun ni, tabi Ẹgbọn Wọle, tabi Alani, tabi ta lo tun ku ninu ọmọ Yoruba, ati awọn Ibo paapaa ti wọn jẹ eeyan gidi ti wọn ko sọ pe afi ka tun Naijiria to, bi a ko ba fẹ ki aburu ṣẹlẹ si wa. Ṣugbọn awọn meji ti ọrọ kan ju nilẹ Yoruba, awọn ti wọn lẹnu nidii oṣelu ilẹ wa nitori ẹgbẹ wọn lo n ṣejọba, Bọla ati Bisi, ko ri ohun to buru ninu gbogbo ohun ti a n wi yii rara. Wọn ko jẹ ba yin da si i, wọn ko jẹ ṣe bii ẹni to mọ pe iya n jẹ Yoruba, bi ẹ ba si gbe eto kan kalẹ, wọn yoo kowo fawọn eeyan lati ṣe iwọde pe eto naa ko dara, ati pe awọn ọbayejẹ lawọn ti wọn wa nidii ẹ.


Ṣe Ẹgbọn Ṣẹgun ni, tabi Ẹgbọn Wọle, tabi Alani, tabi ta lo tun ku ninu ọmọ Yoruba, ati awọn Ibo paapaa ti wọn jẹ eeyan gidi ti wọn ko sọ pe afi ka tun Naijiria to, bi a ko ba fẹ ki aburu ṣẹlẹ si wa. Ṣugbọn awọn meji ti ọrọ kan ju nilẹ Yoruba, awọn ti wọn lẹnu nidii oṣelu ilẹ wa nitori ẹgbẹ wọn lo n ṣejọba, Bọla ati Bisi, ko ri ohun to buru ninu gbogbo ohun ti a n wi yii rara. Wọn ko jẹ ba yin da si i, wọn ko jẹ ṣe bii ẹni to mọ pe iya n jẹ Yoruba, bi ẹ ba si gbe eto kan kalẹ, wọn yoo kowo fawọn eeyan lati ṣe iwọde pe eto naa ko dara, ati pe awọn ọbayejẹ lawọn ti wọn wa nidii ẹ. To ba ya, awọn naa aa jade lati sọrọ, wọn aa ni awọn o fara mọ ohun tawọn yii fẹẹ ṣe. Wọn ti pin ẹgbẹ Afẹnifẹre si meji tipẹ, lati ri i pe ohun ọmọ Yoruba ko ni i ṣọkan laelae! Ohun ti Bisi ṣe lọsẹ to kọja niyi, nigba to jade pe ti Yoruba ba fi ya kuro lara Naijiria, ọgọrun-un ọdun ni Yoruba fi maa ba ara wọn jagun.


To ba ya, awọn naa aa jade lati sọrọ, wọn aa ni awọn o fara mọ ohun tawọn yii fẹẹ ṣe. Wọn ti pin ẹgbẹ Afẹnifẹre si meji tipẹ, lati ri i pe ohun ọmọ Yoruba ko ni i ṣọkan laelae! Ohun ti Bisi ṣe lọsẹ to kọja niyi, nigba to jade pe ti Yoruba ba fi ya kuro lara Naijiria, ọgọrun-un ọdun ni Yoruba fi maa ba ara wọn jagun. Nigba ti agbalagba Yoruba kan ba sọ iru eyi jade, ko si kawọn ọjọgbọn ma sọ pe ki wọn yẹ ọpọlọ ẹ wo, wọn fẹẹ mọ pe ki i ṣe pe ẹni naa n ṣaran. Bisi n ṣaran ni! Bi ko ba waa jẹ bẹẹ, ogun wo ni Yoruba fẹẹ ba ara wọn ja fun ọgọrun-un ọdun nibi ti aye laju de yii!


Nigba ti agbalagba Yoruba kan ba sọ iru eyi jade, ko si kawọn ọjọgbọn ma sọ pe ki wọn yẹ ọpọlọ ẹ wo, wọn fẹẹ mọ pe ki i ṣe pe ẹni naa n ṣaran. Bisi n ṣaran ni! Bi ko ba waa jẹ bẹẹ, ogun wo ni Yoruba fẹẹ ba ara wọn ja fun ọgọrun-un ọdun nibi ti aye laju de yii! Ṣe Abẹokuta lo fẹẹ ba Ijẹbu jagun ni, tabi Ibadan lo fẹẹ ba Ọyọ ja, tabi Ila ti oun ti wa ati Oke-Ila ni wọn ti fẹẹ bara wọn ja fun ọgọrun-un ọdun ni. Rara, oun naa mọ pe ọrọ naa ko ri bẹẹ, ọrọ ti oun, Bọla, atawọn eeyan wọn n sọ ni kọrọ lo gbe jade, ki wọn le fi ba gbogbo ilakaka awọn Yoruba jẹ lori ominira ti wọn n beere lọwọ ijọba awọn Fulani yii jẹ ni. Ọrọ ti Bisi sọ yii, ki awọn Fulani le mọ pe ẹyin wọn lawọn wa ni.


Ṣe Abẹokuta lo fẹẹ ba Ijẹbu jagun ni, tabi Ibadan lo fẹẹ ba Ọyọ ja, tabi Ila ti oun ti wa ati Oke-Ila ni wọn ti fẹẹ bara wọn ja fun ọgọrun-un ọdun ni. Rara, oun naa mọ pe ọrọ naa ko ri bẹẹ, ọrọ ti oun, Bọla, atawọn eeyan wọn n sọ ni kọrọ lo gbe jade, ki wọn le fi ba gbogbo ilakaka awọn Yoruba jẹ lori ominira ti wọn n beere lọwọ ijọba awọn Fulani yii jẹ ni. Ọrọ ti Bisi sọ yii, ki awọn Fulani le mọ pe ẹyin wọn lawọn wa ni. Nigba ti odidi iranṣẹ Ọlọrun bii Adeboye ba dide sọrọ pe Naijiria yoo parẹ, wọn aa pin yẹlẹyẹlẹ bi a ko ba ṣe atunto, ti ọkunrin oniwaasu naa sọ ọrọ yii, to tun tẹnu mọ ọn pẹlu alaye loriṣiiriṣii, bẹẹ ki oun too sọrọ yii ni Biṣọọbu David Oyedepo ti n pariwo tirẹ lori ọrọ yii kan naa, ki lo waa de ti awọn ti wọn jẹ oloṣelu wa, awọn bii Bisi ati Bọla, n ṣe bayii fun iran Oduduwa si, kin ni wọn fẹẹ gba ninu ki wọn sọ Yoruba di ero ẹyin laarin awọn orilẹ-ede aye gbogbo. Mo ti wadii idi ti awọn eeyan yii fi n ṣe bayii fun wa, pe ki lo de ti wọn n ba ti odidi iran kan jẹ bayii nitori ọrọ oṣelu tiwọn, ohun ti awọn kan si wi ni pe awọn Bọla n ṣe bẹẹ ki wọn le gbajọba Naijiria ni, pe nigba ti Bọla ba gbajọba Naijiria, yoo yi nnkan pada fun Yoruba. Ọrọ ase lasan!


Nigba ti odidi iranṣẹ Ọlọrun bii Adeboye ba dide sọrọ pe Naijiria yoo parẹ, wọn aa pin yẹlẹyẹlẹ bi a ko ba ṣe atunto, ti ọkunrin oniwaasu naa sọ ọrọ yii, to tun tẹnu mọ ọn pẹlu alaye loriṣiiriṣii, bẹẹ ki oun too sọrọ yii ni Biṣọọbu David Oyedepo ti n pariwo tirẹ lori ọrọ yii kan naa, ki lo waa de ti awọn ti wọn jẹ oloṣelu wa, awọn bii Bisi ati Bọla, n ṣe bayii fun iran Oduduwa si, kin ni wọn fẹẹ gba ninu ki wọn sọ Yoruba di ero ẹyin laarin awọn orilẹ-ede aye gbogbo. Mo ti wadii idi ti awọn eeyan yii fi n ṣe bayii fun wa, pe ki lo de ti wọn n ba ti odidi iran kan jẹ bayii nitori ọrọ oṣelu tiwọn, ohun ti awọn kan si wi ni pe awọn Bọla n ṣe bẹẹ ki wọn le gbajọba Naijiria ni, pe nigba ti Bọla ba gbajọba Naijiria, yoo yi nnkan pada fun Yoruba. Ọrọ ase lasan! Ta lo sọ fun yin pe Bọla yoo wolẹ! Ta ni fẹẹ gbejọba naa fun un! Bi wọn ba gbejọba naa fun un, ta ni sọ fun yin pe yoo ni agbara lati yi ohunkohun pada!


Ta lo sọ fun yin pe Bọla yoo wolẹ! Ta ni fẹẹ gbejọba naa fun un! Bi wọn ba gbejọba naa fun un, ta ni sọ fun yin pe yoo ni agbara lati yi ohunkohun pada! Wọn n tan yin, ẹyin naa n tan ara yin! Ṣẹyin naa o ni laakaye ni! Idi ti Bọla ko ṣe ni i ni agbara kankan nile ijọba, koda ko gba ijọba Naijiria, ma a sọ fun yin lọsẹ to n bọ.


Wọn n tan yin, ẹyin naa n tan ara yin! Ṣẹyin naa o ni laakaye ni! Idi ti Bọla ko ṣe ni i ni agbara kankan nile ijọba, koda ko gba ijọba Naijiria, ma a sọ fun yin lọsẹ to n bọ.


Nibo lẹyin n gbe, nibo lẹyin wa: Nigba t’Abiọla atawọn eeyan rẹ kọju ija si Awolọwọ ni 1979 (14)

*Idi abajọ ree o Gbogbo ohun to ṣẹlẹ pata laye ijọba Yakubu Gowon ati ti Muritala nipa ileeṣẹ ITT ati Moshood Abiọla to ni in ni Naijria, gbogbo ẹ lo wa lọwọ Oloye Ọbafẹmi Awolọwọ to n du ipo Aarẹ Naijiria lorukọ ẹgbẹ oṣelu UPN ni 1979. Bi ọrọ naa si ṣe jẹ ni pe ọkan ninu awọn ti wọn ti Theophilus Akindele lẹyin to fi le fi gbogbo ọkan ati agbara rẹ ja, Awolọwọ ni. Ṣaaṣa ni ohun to n lọ nigba naa ti Akindele ko jẹ ki Awolọwọ mọ, ṣe Awolọwọ naa ti wa ninu ijọba Gowon tẹlẹ ki wahala Akindele yii too bẹrẹ. Nigba ti Awolọwọ fi wa gẹgẹ bii igbakeji olori ijọba apapọ, ati minisita fun eto inawo, Akindele mọ pe iru iwa palapala bẹẹ ko jẹ ṣẹlẹ, koda ko sẹni ti yoo hu u loju baba naa, nigba ti Awolọwọ lọ tan ni nnkan bẹrẹ si i daru loju gbogbo wọn. Nidii eyi, bi ọrọ naa ti n lọ ni Akindele n fi to Awolọwọ leti, ti Awolọwọ si n fi i lọkan balẹ pe ko sohun to buru, tabi to lodi sofin ninu ohun to n ṣe. Ṣugbọn pẹlu pe Akindele ko ṣe ohun to lodi sofin, pẹlu ẹ naa ni Yakubu Gowon le e kuro nibi iṣẹ fungba diẹ, nitori Muritala, ati awọn ologun to ku.


Nigba ti Awolọwọ fi wa gẹgẹ bii igbakeji olori ijọba apapọ, ati minisita fun eto inawo, Akindele mọ pe iru iwa palapala bẹẹ ko jẹ ṣẹlẹ, koda ko sẹni ti yoo hu u loju baba naa, nigba ti Awolọwọ lọ tan ni nnkan bẹrẹ si i daru loju gbogbo wọn. Nidii eyi, bi ọrọ naa ti n lọ ni Akindele n fi to Awolọwọ leti, ti Awolọwọ si n fi i lọkan balẹ pe ko sohun to buru, tabi to lodi sofin ninu ohun to n ṣe. Ṣugbọn pẹlu pe Akindele ko ṣe ohun to lodi sofin, pẹlu ẹ naa ni Yakubu Gowon le e kuro nibi iṣẹ fungba diẹ, nitori Muritala, ati awọn ologun to ku. Nigba ti wọn si le e nibi iṣẹ naa tan, awọn eeyan yii fi ailojuti ati iwa jẹgudujẹra gbe iṣẹ ti wọn tori rẹ ba a ja fun ileeṣẹ ITT, ileeṣẹ awọn Abiọla, pẹlu owo buruku ti ẹnikẹni ko gba iru rẹ ri ni Naijiria, ti ọrọ naa si jẹ laarin Abiọla ati Muritala, ati awọn ologun diẹ kan ninu ijọba Gowon. Bi wọn ti gbe iṣẹ naa fun Abiọla ati ileeṣẹ rẹ tan, bẹẹ ni awọn Gowon tun kọwe pada si Akindele pe ko maa waa ba iṣẹ rẹ lọ, awọn ti yanju ọrọ naa, awọn ti yanju ohun ti awọn ni ko ṣe to loun ko le ṣe. Bẹẹ ki i ṣe pe ko le ṣe e, o ni oun ko ṣe e nitori ko ba ofin mu ni, ati pe ileeṣẹ to fẹẹ gba iṣẹ naa lọwọ ijọba Naijiria, ileeṣẹ ITT, wọn kan fẹẹ fi iṣẹ ọhun lu ijọba ni jibiti ni, Muritala to jẹ minisita si mọ si i. Nigbẹyin, lẹyin ti wọn ti gbe iṣẹ fun awọn ITT, ti wọn ti fun wọn lowo tan, wọn ri i pe gbogbo ọrọ ti Akindele sọ lo bẹrẹ si i ṣẹ.


Nigba ti wọn si le e nibi iṣẹ naa tan, awọn eeyan yii fi ailojuti ati iwa jẹgudujẹra gbe iṣẹ ti wọn tori rẹ ba a ja fun ileeṣẹ ITT, ileeṣẹ awọn Abiọla, pẹlu owo buruku ti ẹnikẹni ko gba iru rẹ ri ni Naijiria, ti ọrọ naa si jẹ laarin Abiọla ati Muritala, ati awọn ologun diẹ kan ninu ijọba Gowon. Bi wọn ti gbe iṣẹ naa fun Abiọla ati ileeṣẹ rẹ tan, bẹẹ ni awọn Gowon tun kọwe pada si Akindele pe ko maa waa ba iṣẹ rẹ lọ, awọn ti yanju ọrọ naa, awọn ti yanju ohun ti awọn ni ko ṣe to loun ko le ṣe. Bẹẹ ki i ṣe pe ko le ṣe e, o ni oun ko ṣe e nitori ko ba ofin mu ni, ati pe ileeṣẹ to fẹẹ gba iṣẹ naa lọwọ ijọba Naijiria, ileeṣẹ ITT, wọn kan fẹẹ fi iṣẹ ọhun lu ijọba ni jibiti ni, Muritala to jẹ minisita si mọ si i. Nigbẹyin, lẹyin ti wọn ti gbe iṣẹ fun awọn ITT, ti wọn ti fun wọn lowo tan, wọn ri i pe gbogbo ọrọ ti Akindele sọ lo bẹrẹ si i ṣẹ. Akọkọ ni pe ITT ko bẹrẹ iṣẹ naa nigba ti wọn ni awọn yoo bẹrẹ, wọn ni awọn ṣẹṣẹ n ṣa awọn ojulowo irinṣẹ kan jọ ni, ko si pẹ lẹyin naa ni wọn kọ iwe beere aaye pe ki ijọba apapọ fun awọn ni aaye si i o, nitori iṣẹ ti awọn ro pe awọn yoo pari rẹ lasiko ti awọn da tẹlẹ, awọn o le pari rẹ mọ, awọn yoo tubọ maa fi gbogbo agbara awọn ṣiṣẹ naa lati ri i pe o pari kia. Iwe ti wọn kọ yii ko de ọdọ awọn ti wọn n ṣejọba apapọ mọ, iwọnba inu faili ileeṣẹ eto ibanisọrọ, labẹ Muritala ni iwe naa lọ, ko si si ẹni ti wọn bi daadaa ti yoo waa ni oun yoo gbe iwe naa sita, tabi ti yoo tu aṣiri iwe yii fun awọn oniroyin kankan. Ko tilẹ si ẹni ti yoo beere ibi ti awọn eeyan naa ba iṣẹ wọn de lọwọ Muritala, gbogbo wọn lo ṣa a mọ pe oun lo mu Abiọla ati ITT wa, wọn kan n wo o ni.


Akọkọ ni pe ITT ko bẹrẹ iṣẹ naa nigba ti wọn ni awọn yoo bẹrẹ, wọn ni awọn ṣẹṣẹ n ṣa awọn ojulowo irinṣẹ kan jọ ni, ko si pẹ lẹyin naa ni wọn kọ iwe beere aaye pe ki ijọba apapọ fun awọn ni aaye si i o, nitori iṣẹ ti awọn ro pe awọn yoo pari rẹ lasiko ti awọn da tẹlẹ, awọn o le pari rẹ mọ, awọn yoo tubọ maa fi gbogbo agbara awọn ṣiṣẹ naa lati ri i pe o pari kia. Iwe ti wọn kọ yii ko de ọdọ awọn ti wọn n ṣejọba apapọ mọ, iwọnba inu faili ileeṣẹ eto ibanisọrọ, labẹ Muritala ni iwe naa lọ, ko si si ẹni ti wọn bi daadaa ti yoo waa ni oun yoo gbe iwe naa sita, tabi ti yoo tu aṣiri iwe yii fun awọn oniroyin kankan. Ko tilẹ si ẹni ti yoo beere ibi ti awọn eeyan naa ba iṣẹ wọn de lọwọ Muritala, gbogbo wọn lo ṣa a mọ pe oun lo mu Abiọla ati ITT wa, wọn kan n wo o ni. Ko tun pẹ lẹyin naa ni ITT tun kọwe mi-in, pe owo ti awọn kọ yii paapaa, awọn ṣi owo naa ṣẹ ni, awọn owo naa yoo maa le si i bi iṣẹ ba ti ṣe n lọ si, nitori awọn yoo fẹẹ maa lo irinṣẹ igbalode fun wọn si i. Ọrọ naa ko ni ariyanjiyan ninu mọ, nitori lẹyin ti Akindele ti pada de, wọn ko pe e si ọrọ kan to ba ti jẹ mọ ti ileeṣẹ ITT, tabi to jẹ mọ owo ti wọn n gba, wọn ko jẹ ki wọn gbe faili de ọdọ rẹ, bẹẹ lo jẹ oun lo yẹ ko maa fọwọ si i ko too lọ si ọdọ minisita yii, iyẹn Muritala funra ẹ. Nigba ti wọn ko si waa gbe faili fun un yii nkọ! Ṣugbọn ohun ti Muritala ko mọ ni pe ko si ohun to n lọ ti Akindele ko mọ, nigba to jẹ ọga iṣẹ ijọba ni, awọn ọmọ tirẹ naa wa nibẹ, koda ki wọn maa fi han Muritala loju pe tirẹ lawọn i ṣe. Gbogbo faili, gbogbo owo ti ITT ṣi n beere, gbogbo ẹ naa lo n de ọdo Akindele, to n ko o pamọ, awọn iwe yii si pada de ọwọ Awolọwọ.


Ko tun pẹ lẹyin naa ni ITT tun kọwe mi-in, pe owo ti awọn kọ yii paapaa, awọn ṣi owo naa ṣẹ ni, awọn owo naa yoo maa le si i bi iṣẹ ba ti ṣe n lọ si, nitori awọn yoo fẹẹ maa lo irinṣẹ igbalode fun wọn si i. Ọrọ naa ko ni ariyanjiyan ninu mọ, nitori lẹyin ti Akindele ti pada de, wọn ko pe e si ọrọ kan to ba ti jẹ mọ ti ileeṣẹ ITT, tabi to jẹ mọ owo ti wọn n gba, wọn ko jẹ ki wọn gbe faili de ọdọ rẹ, bẹẹ lo jẹ oun lo yẹ ko maa fọwọ si i ko too lọ si ọdọ minisita yii, iyẹn Muritala funra ẹ. Nigba ti wọn ko si waa gbe faili fun un yii nkọ! Ṣugbọn ohun ti Muritala ko mọ ni pe ko si ohun to n lọ ti Akindele ko mọ, nigba to jẹ ọga iṣẹ ijọba ni, awọn ọmọ tirẹ naa wa nibẹ, koda ki wọn maa fi han Muritala loju pe tirẹ lawọn i ṣe. Gbogbo faili, gbogbo owo ti ITT ṣi n beere, gbogbo ẹ naa lo n de ọdo Akindele, to n ko o pamọ, awọn iwe yii si pada de ọwọ Awolọwọ. Eyi to si waa buru ju ni pe lati inu ọdun 1974 si ibẹrẹ 1975 yii, lati igba naa ni ileeṣẹ ITT yii ti bẹrẹ si i rẹ Naijiria jẹ, ko si igba kan ti wọn ko ni i gbe iwe owo tuntun mi-in wa, yatọ si ojulowo iṣẹ ti wọn ni awọn fẹẹ ṣe ti wọn si ti gba owo rẹ. Boya eleyii ko ni i dun awọn eeyan ti wọn mọ nipa iṣẹ yii to ba jẹ iṣẹ ti ITT ni awọn yoo ṣe yii, wọn kuku ṣe e loootọ bi wọn ti wi, ti iṣẹ naa si jalẹ geere. Ṣugbọn iṣe naa ko lọ rara, awọn irinṣẹ ti wọn si ko wa da eto tẹlifoonu to wa nilẹ ru debii pe tẹlifoonu Naijiria ko ṣiṣẹ daadaa mọ lati igba naa lọ.


Eyi to si waa buru ju ni pe lati inu ọdun 1974 si ibẹrẹ 1975 yii, lati igba naa ni ileeṣẹ ITT yii ti bẹrẹ si i rẹ Naijiria jẹ, ko si igba kan ti wọn ko ni i gbe iwe owo tuntun mi-in wa, yatọ si ojulowo iṣẹ ti wọn ni awọn fẹẹ ṣe ti wọn si ti gba owo rẹ. Boya eleyii ko ni i dun awọn eeyan ti wọn mọ nipa iṣẹ yii to ba jẹ iṣẹ ti ITT ni awọn yoo ṣe yii, wọn kuku ṣe e loootọ bi wọn ti wi, ti iṣẹ naa si jalẹ geere. Ṣugbọn iṣe naa ko lọ rara, awọn irinṣẹ ti wọn si ko wa da eto tẹlifoonu to wa nilẹ ru debii pe tẹlifoonu Naijiria ko ṣiṣẹ daadaa mọ lati igba naa lọ. Gbara ti Muritala di olori ijọba to bẹrẹ si i ri awọn aṣiṣe wọnyi naa lo pe Akindele pada pe ko waa ba oun tun nnkan ṣe, to si tọrọ aforijin lọdọ rẹ. Ṣugbọn Akindele ti gba iṣẹ mi-in niluu oyinbo, nigba ti Muritala si ti ku lojiji, ko wulẹ pada si ọdọ wọn mọ. Bo tilẹ pada, ko jọ pe Ọbasanjọ to ṣẹṣẹ gbajọba yoo gbe iṣẹ nla naa fun un, nitori ọrẹ Abiọla loun Ọbasanjọ nigba naa, o si mọ bi ọrọ naa ti jẹ.


Gbara ti Muritala di olori ijọba to bẹrẹ si i ri awọn aṣiṣe wọnyi naa lo pe Akindele pada pe ko waa ba oun tun nnkan ṣe, to si tọrọ aforijin lọdọ rẹ. Ṣugbọn Akindele ti gba iṣẹ mi-in niluu oyinbo, nigba ti Muritala si ti ku lojiji, ko wulẹ pada si ọdọ wọn mọ. Bo tilẹ pada, ko jọ pe Ọbasanjọ to ṣẹṣẹ gbajọba yoo gbe iṣẹ nla naa fun un, nitori ọrẹ Abiọla loun Ọbasanjọ nigba naa, o si mọ bi ọrọ naa ti jẹ. Ṣebi faili ti Akindele fi sọ pe iṣẹ ti ITT fẹẹ ṣe fun Naijiria ko ni i dara ati pe wọn kan fẹẹ maa rẹ Naijiria jẹ ni wa lọwọ Ọbasanjọ, ti ko gbe faili naa pada fun Akindele nitori Abiọla, ṣe oun ni yoo waa ni ohun ti awọn Abiọla n ṣe ko dara lẹyin to ti gbajọba. Bẹẹ lo ṣe jẹ lati 1975 yii, titi ti awọn Ọbasanjọ fi gbajọba ni 1976, ati titi di asiko ti wọn fẹẹ dibo ni 1979, bi ileeṣẹ NITEL ti n bọ ninu wahala kan ni wọn n ko sinu wahala mi-in, bẹẹ ni ko si tẹlifoonu fun awọn ọmọ Naijiria lati lo gẹgẹ bii ileri ti ileeṣẹ ITT ti ṣe. Nibi ti wọn ba ti ri agolo tẹlifoonu, wọn yoo ni ko si nọmba ti wọn fẹẹ fun wọn.


Ṣebi faili ti Akindele fi sọ pe iṣẹ ti ITT fẹẹ ṣe fun Naijiria ko ni i dara ati pe wọn kan fẹẹ maa rẹ Naijiria jẹ ni wa lọwọ Ọbasanjọ, ti ko gbe faili naa pada fun Akindele nitori Abiọla, ṣe oun ni yoo waa ni ohun ti awọn Abiọla n ṣe ko dara lẹyin to ti gbajọba. Bẹẹ lo ṣe jẹ lati 1975 yii, titi ti awọn Ọbasanjọ fi gbajọba ni 1976, ati titi di asiko ti wọn fẹẹ dibo ni 1979, bi ileeṣẹ NITEL ti n bọ ninu wahala kan ni wọn n ko sinu wahala mi-in, bẹẹ ni ko si tẹlifoonu fun awọn ọmọ Naijiria lati lo gẹgẹ bii ileri ti ileeṣẹ ITT ti ṣe. Nibi ti wọn ba ti ri agolo tẹlifoonu, wọn yoo ni ko si nọmba ti wọn fẹẹ fun wọn. Nibi ti wọn ba ti ri nọmba, wọn yoo ni ko si agolo foonu ti wọn yoo gbe wa si ile wọn, awọn ti wọn si ti ni nọmba ati agolo tẹlifoonu nile, apoti naa le ma ṣiṣẹ fun ọpọlọpọ ọjọ, ti yoo kan lọ gbari ni. Bẹẹ ITT ko yee gbowo lọwọ ijọba. Awọn apoti tẹlifoonu ti wọn n ri mọlẹ kaakiri Naijiria, ti wọn ni eeyan yoo sanwo sinu rẹ, yoo si bẹrẹ si i sọrọ, nitori tẹlifoonu naa yoo maa ṣiṣẹ, iṣoro ni eleyii naa jẹ, nitori awọn mi-in yoo sọrọ, awọn mi-in ko si ni i sọrọ rara ni.


Nibi ti wọn ba ti ri nọmba, wọn yoo ni ko si agolo foonu ti wọn yoo gbe wa si ile wọn, awọn ti wọn si ti ni nọmba ati agolo tẹlifoonu nile, apoti naa le ma ṣiṣẹ fun ọpọlọpọ ọjọ, ti yoo kan lọ gbari ni. Bẹẹ ITT ko yee gbowo lọwọ ijọba. Awọn apoti tẹlifoonu ti wọn n ri mọlẹ kaakiri Naijiria, ti wọn ni eeyan yoo sanwo sinu rẹ, yoo si bẹrẹ si i sọrọ, nitori tẹlifoonu naa yoo maa ṣiṣẹ, iṣoro ni eleyii naa jẹ, nitori awọn mi-in yoo sọrọ, awọn mi-in ko si ni i sọrọ rara ni. Ko pẹ rara ti awọn ile-tẹlifoonu naa fi n bu, ti awọn apoti ti wọn gbe kalẹ si oju titi si n wo lulẹ funra wọn, kinni naa si bẹrẹ si i bajẹ, bo tilẹ jẹ pe awọn ọmọ Naijiria ko ri i lo fun igba pipẹ. Bẹẹ lo jẹ lọdọọdun ni ijọba yoo ya owo kan sọtọ fun iṣẹ tẹlifoonu yii, ileeṣẹ ITT naa ni owo naa yoo si maa lọ, nitori wọn ti ṣee debii pe awọn nikan naa lo n ṣeto ati iṣẹ tẹlifoonu fun Naijiria yikayika. Bo tilẹ jẹ pe awọn ijọba yii mọ pe kinni naa ko dara, ati pe gbogbo ọrọ ti Akindele sọ lo n pada waa ṣẹ yii, ko si ohun ti wọn ri ṣe si i. Ohun to si fa a ti Awolọwo fi sọrọ naa jade pe awọn yoo yẹ iṣẹ ITT wo ree, ni ọrọ naa ba ka Abiọla lara.


Ko pẹ rara ti awọn ile-tẹlifoonu naa fi n bu, ti awọn apoti ti wọn gbe kalẹ si oju titi si n wo lulẹ funra wọn, kinni naa si bẹrẹ si i bajẹ, bo tilẹ jẹ pe awọn ọmọ Naijiria ko ri i lo fun igba pipẹ. Bẹẹ lo jẹ lọdọọdun ni ijọba yoo ya owo kan sọtọ fun iṣẹ tẹlifoonu yii, ileeṣẹ ITT naa ni owo naa yoo si maa lọ, nitori wọn ti ṣee debii pe awọn nikan naa lo n ṣeto ati iṣẹ tẹlifoonu fun Naijiria yikayika. Bo tilẹ jẹ pe awọn ijọba yii mọ pe kinni naa ko dara, ati pe gbogbo ọrọ ti Akindele sọ lo n pada waa ṣẹ yii, ko si ohun ti wọn ri ṣe si i. Ohun to si fa a ti Awolọwo fi sọrọ naa jade pe awọn yoo yẹ iṣẹ ITT wo ree, ni ọrọ naa ba ka Abiọla lara. Ṣugbọn ki i ṣe Abiọla nikan ni ọrọ naa ka lara. Gbogbo awọn ti wọn mọ nipa ohun to ṣelẹ nigba naa ni. Gbogbo awọn ti wọn mọ pe ti Awolọwọ ba tudii Abiọla ati ileeṣẹ ITT rẹ wo, ọrọ naa yoo kan awọn gan-an ni o, iyẹn awọn ologun ti wọn n ṣejọba.


Ṣugbọn ki i ṣe Abiọla nikan ni ọrọ naa ka lara. Gbogbo awọn ti wọn mọ nipa ohun to ṣelẹ nigba naa ni. Gbogbo awọn ti wọn mọ pe ti Awolọwọ ba tudii Abiọla ati ileeṣẹ ITT rẹ wo, ọrọ naa yoo kan awọn gan-an ni o, iyẹn awọn ologun ti wọn n ṣejọba. Bẹẹ ni tootọ, ko si bi wọn yoo ti tan ina sidii ọrọ yii ti wọn ko ni i mọ ibi ti owo buruku ti ile-iṣẹ ITT n gba n wọlẹ si, ati awọn ti MKO Abiọla pẹlu awọn oyinbo rẹ n fun lowo gidi ninu awọn ọmọ igbimọ ologun, ki wọn too le maa fọwọ si gbobo owo to ba fẹẹ gba, ati iṣẹ yoowu to ba gbe jade si wọn. Nidii eyi, awọn alagbara inu ijọba Ọbasanjọ igba naa, ati awọn oloṣelu kọọkan ninu awọn ẹgbẹ to ku mura gidigidi pe ohun ti yoo le daabo bo awọn ni ki Awolọwọ ma gbajọba lọwọ awọn ṣọja ninu oṣu kẹwaa, ọdun 1979, nitori to ba gbajọba naa, aṣiri buruku yoo tu jade. Nibẹ ni awọn kan ti ronu pe ki wọn kuku gbe ijọba ọhun fun Azikiwe ti inu ẹgbẹ NPP, wọn ni oun ko ni i yọ ẹni kan lẹnu bo ba gbajọba.


Bẹẹ ni tootọ, ko si bi wọn yoo ti tan ina sidii ọrọ yii ti wọn ko ni i mọ ibi ti owo buruku ti ile-iṣẹ ITT n gba n wọlẹ si, ati awọn ti MKO Abiọla pẹlu awọn oyinbo rẹ n fun lowo gidi ninu awọn ọmọ igbimọ ologun, ki wọn too le maa fọwọ si gbobo owo to ba fẹẹ gba, ati iṣẹ yoowu to ba gbe jade si wọn. Nidii eyi, awọn alagbara inu ijọba Ọbasanjọ igba naa, ati awọn oloṣelu kọọkan ninu awọn ẹgbẹ to ku mura gidigidi pe ohun ti yoo le daabo bo awọn ni ki Awolọwọ ma gbajọba lọwọ awọn ṣọja ninu oṣu kẹwaa, ọdun 1979, nitori to ba gbajọba naa, aṣiri buruku yoo tu jade. Nibẹ ni awọn kan ti ronu pe ki wọn kuku gbe ijọba ọhun fun Azikiwe ti inu ẹgbẹ NPP, wọn ni oun ko ni i yọ ẹni kan lẹnu bo ba gbajọba. Ṣugbọn asiko ti wọn n ronu nipa eyi ni gbẹkẹ bu, ọrọ nla jade lati ọdọ awọn to n ṣeto idibo, wọn ni Nnamadi Azikiwe ko san owo-ori o, ẹni ti ko ba si sanwo-ori ko lẹtọọ lati ṣe olori ijọba Naijiria, eewọ ni. N lọrọ naa ba di ariwo rẹpẹtẹ Ẹ maa ka a lọ lọsẹ to n bọ.


Ṣugbọn asiko ti wọn n ronu nipa eyi ni gbẹkẹ bu, ọrọ nla jade lati ọdọ awọn to n ṣeto idibo, wọn ni Nnamadi Azikiwe ko san owo-ori o, ẹni ti ko ba si sanwo-ori ko lẹtọọ lati ṣe olori ijọba Naijiria, eewọ ni. N lọrọ naa ba di ariwo rẹpẹtẹ Ẹ maa ka a lọ lọsẹ to n bọ.


Ibo ọdun 1964 yoo yatọ si ti 1965 ni Western Region, nitori ibo laarin Akintọla ati awọn ọta rẹ ni

Wọn yoo dibo ni Western Region ni 1965. Dandan ni. Ko si Yẹkinni kan to le yẹ ẹ, ko si si Dauda kan to le da a pada sẹyin, dandan ni. Idi ni pe ọdun naa ni yoo di ọdun karun-un ti awọn aṣofin tuntun ti wa ni Western Region yii, lọdun ti Oloye Samuel Ladoke Akintọla bẹrẹ ijọba rẹ tuntun gẹgẹ bii olori ijọba West. Lati ọdun 1954 ni Ọbafẹmi Awolọwọ ti ṣe ijọba tirẹ, to si ṣejọba naa titi di ọdun 1959. Ni 1959, wọn ṣeto idibo mi-in, Awọlọwọ ni oun ko fẹẹ lọ fun saa keji gẹgẹ bii olori ijọba West, nitori awọn iṣẹ ti oun fẹẹ ṣe ni ilẹ Yoruba, oun ti pari rẹ, oun si ti fi apẹẹrẹ ati ipilẹ ti awọn to n bọ lẹyin oun yoo maa tọ lelẹ, ati pe niwọn igba to ba ti jẹ ẹgbẹ oṣẹlu awọn naa lo n ṣakoso ipinlẹ naa, ko si kinni kan ti yoo daru ni West, iṣẹ idagbasoke yoo maa ga si i lojoojumọ ni.


Idi ni pe ọdun naa ni yoo di ọdun karun-un ti awọn aṣofin tuntun ti wa ni Western Region yii, lọdun ti Oloye Samuel Ladoke Akintọla bẹrẹ ijọba rẹ tuntun gẹgẹ bii olori ijọba West. Lati ọdun 1954 ni Ọbafẹmi Awolọwọ ti ṣe ijọba tirẹ, to si ṣejọba naa titi di ọdun 1959. Ni 1959, wọn ṣeto idibo mi-in, Awọlọwọ ni oun ko fẹẹ lọ fun saa keji gẹgẹ bii olori ijọba West, nitori awọn iṣẹ ti oun fẹẹ ṣe ni ilẹ Yoruba, oun ti pari rẹ, oun si ti fi apẹẹrẹ ati ipilẹ ti awọn to n bọ lẹyin oun yoo maa tọ lelẹ, ati pe niwọn igba to ba ti jẹ ẹgbẹ oṣẹlu awọn naa lo n ṣakoso ipinlẹ naa, ko si kinni kan ti yoo daru ni West, iṣẹ idagbasoke yoo maa ga si i lojoojumọ ni. Awolọwọ ni oun ko duro ni West mọ. Nibo ni Awolọwọ fẹẹ lọ, oun naa fẹẹ lọọ di olori ijọba apapọ ni, o fẹẹ di olori Naijiria ninu ibo 1959, ṣugbọn nigba ti wọn dibo naa tan, oun kọ lo wọle, awọn Tafawa Balewa ati ẹgbẹ oṣẹlu wọn, NPC lo wọle. Ṣugbọn ko too di igba naa ni Awolọwọ ti fa ijọba West le ẹni to jẹ igbakeji rẹ tẹlẹ, iyẹn Oloye Akintọla lọwọ, oun si di olori ijọba lati 1960, o si n ṣejọba naa lọ.


Awolọwọ ni oun ko duro ni West mọ. Nibo ni Awolọwọ fẹẹ lọ, oun naa fẹẹ lọọ di olori ijọba apapọ ni, o fẹẹ di olori Naijiria ninu ibo 1959, ṣugbọn nigba ti wọn dibo naa tan, oun kọ lo wọle, awọn Tafawa Balewa ati ẹgbẹ oṣẹlu wọn, NPC lo wọle. Ṣugbọn ko too di igba naa ni Awolọwọ ti fa ijọba West le ẹni to jẹ igbakeji rẹ tẹlẹ, iyẹn Oloye Akintọla lọwọ, oun si di olori ijọba lati 1960, o si n ṣejọba naa lọ. Laarin meji ni ija de ninu ẹgbẹ oṣelu AG to ko gbogbo wọn pọ, n lẹgbẹ ba fọ. Akintọla lọ ninu ẹgbẹ, o si ko awọn kan dani, awọn miiran si duro ti Awolọwọ ninu ẹgbẹ AG. Ija naa ṣi n lọ lọwọ nigba ti wọn fẹsun kan Awolọwọ, wọn lo fẹẹ fi ibọn gbajọba, wọn si ju u sẹwon.


Laarin meji ni ija de ninu ẹgbẹ oṣelu AG to ko gbogbo wọn pọ, n lẹgbẹ ba fọ. Akintọla lọ ninu ẹgbẹ, o si ko awọn kan dani, awọn miiran si duro ti Awolọwọ ninu ẹgbẹ AG. Ija naa ṣi n lọ lọwọ nigba ti wọn fẹsun kan Awolọwọ, wọn lo fẹẹ fi ibọn gbajọba, wọn si ju u sẹwon. Awọn ọmọ ẹyin rẹ nigbagbọ pe Akintọla ati awọn ọrẹ rẹ tuntun to ṣẹṣẹ ni ni ilẹ Hausa lo ditẹ yii mọ Awolọwọ, wọn si pinnu lọkan ara wọn pe awọn yoo le Akintọla yii kuro nile ijọba. Ṣugbọn gbogbo bi wọn ti gbiyanju to, kinni naa ko ṣee ṣe fun wọn, nitori Akintọla ti ba awọn ẹgbẹ NCNC ṣọrẹ, o si ti di aṣaaju ẹgbẹ naa nile-igbimọ wọn, Rẹmi Fani-Kayọde ṣe igbakeji rẹ, wọn si jọ n ba ere aniyan wọn lọ. Ọwọ awon ọmọ ẹyin Akintọla ati tawọn oloṣelu NCNC ni Western Region ni ijọba wa fun igba pipẹ, ti Akintọla si jẹ olori wọn.


Awọn ọmọ ẹyin rẹ nigbagbọ pe Akintọla ati awọn ọrẹ rẹ tuntun to ṣẹṣẹ ni ni ilẹ Hausa lo ditẹ yii mọ Awolọwọ, wọn si pinnu lọkan ara wọn pe awọn yoo le Akintọla yii kuro nile ijọba. Ṣugbọn gbogbo bi wọn ti gbiyanju to, kinni naa ko ṣee ṣe fun wọn, nitori Akintọla ti ba awọn ẹgbẹ NCNC ṣọrẹ, o si ti di aṣaaju ẹgbẹ naa nile-igbimọ wọn, Rẹmi Fani-Kayọde ṣe igbakeji rẹ, wọn si jọ n ba ere aniyan wọn lọ. Ọwọ awon ọmọ ẹyin Akintọla ati tawọn oloṣelu NCNC ni Western Region ni ijọba wa fun igba pipẹ, ti Akintọla si jẹ olori wọn. Nigba ti Akintọla tun woye pe awọn NCNC fẹẹ maa halẹ mọ oun, wọn ko si fẹẹ gba oun ni ọga, bo tilẹ jẹ oun ni olori ijọba, wọn n halẹ mọ oun nitori pe awọn ni wọn gbe oun wọle nijọsi, nigba naa lo wa ọna, to si fọ ẹgbẹ NCNC yii, o si mu Fani-Kayọde ati awọn to tun jẹ alagbara ninu wọn, o ni ki awọn lọọ da ẹgbẹ tawọn silẹ, wọn si da ẹgbẹ yii silẹ, wọn pe orukọ rẹ ni Ẹgbẹ Dẹmo. Ẹgbẹ Dẹmọ yii lo si ku ti Akintọla fi n ṣẹjọba West. Inu awọn ọmọlẹyin Awolọwọ ko dun rara si gbogbo ohun to n ṣẹlẹ yii, awọn AG ti wọn ti jẹ alagbara ni West tẹlẹ si ti pada di ọmọ ẹyin, eleyii mu ibinu buruku ba wọn, wọn si n wa ọna lati ri i pe awọn gba ipo awọn pada lọwọ Akintọla.


Nigba ti Akintọla tun woye pe awọn NCNC fẹẹ maa halẹ mọ oun, wọn ko si fẹẹ gba oun ni ọga, bo tilẹ jẹ oun ni olori ijọba, wọn n halẹ mọ oun nitori pe awọn ni wọn gbe oun wọle nijọsi, nigba naa lo wa ọna, to si fọ ẹgbẹ NCNC yii, o si mu Fani-Kayọde ati awọn to tun jẹ alagbara ninu wọn, o ni ki awọn lọọ da ẹgbẹ tawọn silẹ, wọn si da ẹgbẹ yii silẹ, wọn pe orukọ rẹ ni Ẹgbẹ Dẹmo. Ẹgbẹ Dẹmọ yii lo si ku ti Akintọla fi n ṣẹjọba West. Inu awọn ọmọlẹyin Awolọwọ ko dun rara si gbogbo ohun to n ṣẹlẹ yii, awọn AG ti wọn ti jẹ alagbara ni West tẹlẹ si ti pada di ọmọ ẹyin, eleyii mu ibinu buruku ba wọn, wọn si n wa ọna lati ri i pe awọn gba ipo awọn pada lọwọ Akintọla. Awọn ralẹralẹ NCNC to ku naa binu Akintọla, wọn ni o lo awọn tan, o sọ awọn nu, o fọ ẹgbẹ awọn ni West, o fi ẹgbẹ tirẹ rọpo tawọn, bẹ lo ko awọn opomulero inu ẹgbẹ awọn sa lọ. Awọn naa mura ija pẹlu rẹ, pe nigbakigba ti ibo ba de, awọn yoo jẹ ko mọ pe ẹran to yi ni i jẹ namọ.Nitori ẹ lo ṣe jẹ pe nigba ti ibo de ni 1964, ti wọn fẹẹ dibo lọ sile-igbimọ aṣofin apapọ, awọn NCNC darapọ mọ AG ni West, wọn fẹẹ kọ Akintọla lọgbọn. Ṣugbọn Akintọla sare ko ẹgbẹ Dẹmọ rẹ lọọ ba Sardauna, awọn naa jọ ṣe aṣepọ, nigbẹyin, awọn ni wọn wọle, wọn si sọ AG at NCNC si kolombo.


Awọn ralẹralẹ NCNC to ku naa binu Akintọla, wọn ni o lo awọn tan, o sọ awọn nu, o fọ ẹgbẹ awọn ni West, o fi ẹgbẹ tirẹ rọpo tawọn, bẹ lo ko awọn opomulero inu ẹgbẹ awọn sa lọ. Awọn naa mura ija pẹlu rẹ, pe nigbakigba ti ibo ba de, awọn yoo jẹ ko mọ pe ẹran to yi ni i jẹ namọ.Nitori ẹ lo ṣe jẹ pe nigba ti ibo de ni 1964, ti wọn fẹẹ dibo lọ sile-igbimọ aṣofin apapọ, awọn NCNC darapọ mọ AG ni West, wọn fẹẹ kọ Akintọla lọgbọn. Ṣugbọn Akintọla sare ko ẹgbẹ Dẹmọ rẹ lọọ ba Sardauna, awọn naa jọ ṣe aṣepọ, nigbẹyin, awọn ni wọn wọle, wọn si sọ AG at NCNC si kolombo. Gbogbo eleyii ti ṣelẹ, o si ti ba ọdun 1964 lọ, ọdun tuntun ni wọn wa yii, ọdun 1965, asiko si ti to ni West lati dibo mi-in, nitori ọjọ awọn aṣofin ti pe, asiko wọn ti to, ofin ko ṣaa gba wọn laaye lati lo ju ọdun marun-un lọ. Ọdun marun-un ti wọn lo yoo pe ni 1965 yii, bi wọn yoo ba si maa ṣe ijọba lọ, wọn gbọdọ dibo mi-in. Ibo yii ni gbogbo eeyan ti waa fi ọkan si pe wọn yoo fi rẹyin Akintọla wayi.


Gbogbo eleyii ti ṣelẹ, o si ti ba ọdun 1964 lọ, ọdun tuntun ni wọn wa yii, ọdun 1965, asiko si ti to ni West lati dibo mi-in, nitori ọjọ awọn aṣofin ti pe, asiko wọn ti to, ofin ko ṣaa gba wọn laaye lati lo ju ọdun marun-un lọ. Ọdun marun-un ti wọn lo yoo pe ni 1965 yii, bi wọn yoo ba si maa ṣe ijọba lọ, wọn gbọdọ dibo mi-in. Ibo yii ni gbogbo eeyan ti waa fi ọkan si pe wọn yoo fi rẹyin Akintọla wayi. Idi ni pe ibo Western Region ni, ki i ṣe ibo apapọ, awọn oloṣelu West nikan ni yoo dibo naa, ẹgbẹ mẹta lo si lagbara ju nibẹ, ẹgbẹ AG, NCNC ati ẹgbẹ Dẹmọ. Awọn ẹgbẹ AG at NCNC ti jo ṣe aṣepọ tẹlẹ, o si tun da bii pe ibo to n bọ yii naa, aṣepọ yii ni wọn tun fẹẹ ṣe. Bi wọn ba ṣe aṣepọ ibo yii, a jẹ pe ibi ti Akintọla yoo sa gba yoo le diẹ, nitori awọn meji ni yoo dawọ jọ le oun nikan lori, bi yoo si ti ja ajabọ laarin wọn yoo ṣoju gbogbo wọn.


Idi ni pe ibo Western Region ni, ki i ṣe ibo apapọ, awọn oloṣelu West nikan ni yoo dibo naa, ẹgbẹ mẹta lo si lagbara ju nibẹ, ẹgbẹ AG, NCNC ati ẹgbẹ Dẹmọ. Awọn ẹgbẹ AG at NCNC ti jo ṣe aṣepọ tẹlẹ, o si tun da bii pe ibo to n bọ yii naa, aṣepọ yii ni wọn tun fẹẹ ṣe. Bi wọn ba ṣe aṣepọ ibo yii, a jẹ pe ibi ti Akintọla yoo sa gba yoo le diẹ, nitori awọn meji ni yoo dawọ jọ le oun nikan lori, bi yoo si ti ja ajabọ laarin wọn yoo ṣoju gbogbo wọn. Awọn ẹgbẹ AG ti mọ pe ibo kan ṣoṣo naa to tun ku fawọn ti awọn fi le bọ ninu oko ẹru Akintọla ati ti awọn Fulani ti wọn n ṣejọba niyi, pe afi ki awọn wọle ibo naa ṣaa ni. Bi wọn ba wọle ibo yii, ẹgbẹ Action Group wọn yoo gbajọba, olori ẹgbẹ naa ti i ṣe Dauda Adegbenro yoo si di Pirẹmia, olori ijọba fun Western Region. Bi Adegbenro ba di Pirẹmia, ko ni i ṣoro lati ba awọn ijọba Eastern Region ati ti Mid-West sọrọ lati ri i pe ijọba apapọ yọ Awolọwọ jade ni ọgba ẹwọn ti wọn fi i si.


Awọn ẹgbẹ AG ti mọ pe ibo kan ṣoṣo naa to tun ku fawọn ti awọn fi le bọ ninu oko ẹru Akintọla ati ti awọn Fulani ti wọn n ṣejọba niyi, pe afi ki awọn wọle ibo naa ṣaa ni. Bi wọn ba wọle ibo yii, ẹgbẹ Action Group wọn yoo gbajọba, olori ẹgbẹ naa ti i ṣe Dauda Adegbenro yoo si di Pirẹmia, olori ijọba fun Western Region. Bi Adegbenro ba di Pirẹmia, ko ni i ṣoro lati ba awọn ijọba Eastern Region ati ti Mid-West sọrọ lati ri i pe ijọba apapọ yọ Awolọwọ jade ni ọgba ẹwọn ti wọn fi i si. Bi Awolọwọ ko ba jade, ko si ohun ti ẹgbẹ AG le ṣe. Ibo kan naa ti wọn ni niyi, ibo 1965, bi wọn ko ba si ti wọle ibo naa, ohun gbogbo bajẹ niyi. Iyẹn ni pe Awolọwọ yoo lo iye ọdun ẹwọn rẹ pe niyi, nitori ọdun mẹwaa ni wọn sọ ọ si, awọn ti wọn ba si fi ibo gbe wọle ni 1965, wọn yoo wa nibẹ titi di 1970 ti yoo tun dibo tuntun.


Bi Awolọwọ ko ba jade, ko si ohun ti ẹgbẹ AG le ṣe. Ibo kan naa ti wọn ni niyi, ibo 1965, bi wọn ko ba si ti wọle ibo naa, ohun gbogbo bajẹ niyi. Iyẹn ni pe Awolọwọ yoo lo iye ọdun ẹwọn rẹ pe niyi, nitori ọdun mẹwaa ni wọn sọ ọ si, awọn ti wọn ba si fi ibo gbe wọle ni 1965, wọn yoo wa nibẹ titi di 1970 ti yoo tun dibo tuntun. Akintọla funra rẹ mọ eleyii, o si mọ pe ko si ọna mi-in fun oun paapaa ju ki oun wọle ibo 1965 yii lọ. O mọ pe loootọ ni ẹgbẹ Dẹmọ wa ninu awọn to wọle lasiko ibo 1964 sile aṣofin apapọ, bi awọn ko ba wọle ninu ibo ti 1964 ni West, agbara yoo bọ lọwọ awọn, oun yoo si padanu ipo oun gẹgẹ bii olori ijọba. Bi eleyii ba ṣẹlẹ lasiko naa fun Akintọla, ko si ohun aburu mi-in to tun ju bẹẹ lọ fun un.