Awọn ọmọ bii mejila ni wọn si wa lori ile kan ṣoṣo naa, gbogbo yara to si wa nibẹ ati bọsikọta ko ju mẹrinla lọ. Emi o ki i ba wọn da si ija wọn o, Ọlọrun si ṣe e, awọn naa ki i ko ẹjọ wọn waa ba mi, gbogbo wọn ni wọn maa n fun mi lọwọ nibẹ, emi naa ko si jẹ kọja aaye mi. Aunti Jẹmila lẹgbọn wọn, ṣugbọn o ti wa nile baba wọn yẹn ti mo ti mọ ọn, o ti le lọdun mẹẹẹdọgbọn, o ti ba ọkọ ẹ ja, ko si pada lọ sibi kan, owo ṣọọbu ẹ lo fi n jẹun, to si tun n gbe yara kan ninu ile nibẹ, bi wọn ṣe pin in ko ye mi. Ṣugbọn o fẹran mi gan-an nitori ko si igba to tọrọ nnkan lọwọ mi ti n ko ni i fun un, bo ba si ni ki n ya oun lowo kan, mo maa fun un ni, n o jẹ ya a lowo. Mo ro pe gbogbo oore yii lo ro papọ, lo fi sare waa ba mi laaarọ yẹn. Ni mo ba tẹle e lọ si yara ẹ, mo tiẹ kọkọ ro pe o fẹẹ yawo ni, mo ṣaa ti mọ pe eyi o wu ko jẹ, apa Ọlọrun aa ka a. N lo ba sọ fun mi pe awọn aburo oun ati gbogbo awọn iya awọn ti gba pe awọn fẹẹ ta ile yii ni kiakia, pe laarin oṣu kan yii ni wọn fẹẹ ta a. Wọn ni awọn ọmọ yẹn sọ pe iya n jẹ awọn, pe ti awọn ba ta ile naa, awọn aa lọọ ra ilẹ si Ọna Mowe, awọn aa kọ ojule mejila bayii sibẹ, tabi ju bẹẹ lọ, awọn aa le ri owo pin laarin ara awọn, nitori ile Oṣodi ṣaa maa gbowo lori.


Emi naa ti gba bẹẹ: Oriire ki i jinna sẹni to ba n ṣe rere

Ṣugbọn o fẹran mi gan-an nitori ko si igba to tọrọ nnkan lọwọ mi ti n ko ni i fun un, bo ba si ni ki n ya oun lowo kan, mo maa fun un ni, n o jẹ ya a lowo. Mo ro pe gbogbo oore yii lo ro papọ, lo fi sare waa ba mi laaarọ yẹn. Ni mo ba tẹle e lọ si yara ẹ, mo tiẹ kọkọ ro pe o fẹẹ yawo ni, mo ṣaa ti mọ pe eyi o wu ko jẹ, apa Ọlọrun aa ka a. N lo ba sọ fun mi pe awọn aburo oun ati gbogbo awọn iya awọn ti gba pe awọn fẹẹ ta ile yii ni kiakia, pe laarin oṣu kan yii ni wọn fẹẹ ta a. Wọn ni awọn ọmọ yẹn sọ pe iya n jẹ awọn, pe ti awọn ba ta ile naa, awọn aa lọọ ra ilẹ si Ọna Mowe, awọn aa kọ ojule mejila bayii sibẹ, tabi ju bẹẹ lọ, awọn aa le ri owo pin laarin ara awọn, nitori ile Oṣodi ṣaa maa gbowo lori. Mo ni eelo ni wọn fẹẹ ta a, o ni wọn ni ọgọfa miliọnu jalẹ ni. Niṣe nidi mi domi. O loun o fẹ ki ẹlomi-in ra a loun ṣe waa ba mi, ki n wa a ni gbogbo ọna, ki n ra a. Mo ni mo ti gbọ, pe o ṣeun, mo ni bi ọrọ ba ṣe jẹ, n o wa a ri i lọjọ keji.


Mo ni eelo ni wọn fẹẹ ta a, o ni wọn ni ọgọfa miliọnu jalẹ ni. Niṣe nidi mi domi. O loun o fẹ ki ẹlomi-in ra a loun ṣe waa ba mi, ki n wa a ni gbogbo ọna, ki n ra a. Mo ni mo ti gbọ, pe o ṣeun, mo ni bi ọrọ ba ṣe jẹ, n o wa a ri i lọjọ keji. Mo ti mọ pe n ko ni esi kan ti mo fẹẹ fun un. N oo ra a. Mo mọ pe bi mo ba ṣa ile jọ, ti mo ṣa ọna jọ, bi owo naa o ba pe, n oo ri ya si i lọdọ banki mi, wọn ṣaa ti n bẹ mi ki n wa yawo lọdọ wọn tẹlẹ, mo si lawọn iwe ile ti mo le fi duro. Ṣugbọn n ko fẹ ko wahala kan sọrun mi, ki oluwa-ẹ maa waa sa jan-an jan-an kaakiri.


Mo ti mọ pe n ko ni esi kan ti mo fẹẹ fun un. N oo ra a. Mo mọ pe bi mo ba ṣa ile jọ, ti mo ṣa ọna jọ, bi owo naa o ba pe, n oo ri ya si i lọdọ banki mi, wọn ṣaa ti n bẹ mi ki n wa yawo lọdọ wọn tẹlẹ, mo si lawọn iwe ile ti mo le fi duro. Ṣugbọn n ko fẹ ko wahala kan sọrun mi, ki oluwa-ẹ maa waa sa jan-an jan-an kaakiri. Bo ba jẹ Sẹki wa nitosi ni, emi pẹlu wọn la ba jọ fi wọn ṣe yẹyẹ daadaa, ṣugbọn wahala tiyaale ẹ yẹn ti fẹrẹ sọ oun naa di olokun-unrun, nitori ko si ọjọ naa ti ki i lọọ ri Iya Tọmiwa ni ibi to wa. O tiẹ lo ti n fi igi rin daadaa bayii, ọkọ ẹ naa si ti jade sita lẹyin ti wọn ti ṣi ọna, wọn jọ maa n lọọ wo o ni. Aisi nile Sẹki ko jẹ ki yẹyẹ ti mo fẹẹ ṣe dun-un ṣe.


Bo ba jẹ Sẹki wa nitosi ni, emi pẹlu wọn la ba jọ fi wọn ṣe yẹyẹ daadaa, ṣugbọn wahala tiyaale ẹ yẹn ti fẹrẹ sọ oun naa di olokun-unrun, nitori ko si ọjọ naa ti ki i lọọ ri Iya Tọmiwa ni ibi to wa. O tiẹ lo ti n fi igi rin daadaa bayii, ọkọ ẹ naa si ti jade sita lẹyin ti wọn ti ṣi ọna, wọn jọ maa n lọọ wo o ni. Aisi nile Sẹki ko jẹ ki yẹyẹ ti mo fẹẹ ṣe dun-un ṣe. Ṣugbọn igba ti Safu beere lọwọ mi, mo ni ko ma da wọn lohun, ẹni ti wọn fẹẹ da laamu ni wọn n wa. Lo ba ni ki lo de, ni mo ba ṣalaye fun un. Oju to fi wo ọrọ naa, ọtọ patapata gbaa ni.


Ṣugbọn igba ti Safu beere lọwọ mi, mo ni ko ma da wọn lohun, ẹni ti wọn fẹẹ da laamu ni wọn n wa. Lo ba ni ki lo de, ni mo ba ṣalaye fun un. Oju to fi wo ọrọ naa, ọtọ patapata gbaa ni. O ni gẹgẹ bii iroyin ti mo ṣe foun nipa ara mi ati ṣọọbu yii, ṣe emi ko mọ pe ibẹ ni Ọlọrun ti gbe gbogbo oriire mi ba mi ni. Pe ile daadaa to ba irawọ mi mu ni, eeyan ki i si i kuro ni iru ibẹ bi ko ba jẹ ohun ti ko dara ba ṣẹlẹ si i. O ni tabi n ko mọ pe bi wọn ba ta a fẹlomi-in bayii, wọn yoo le wa kuro nibẹ, agaga bo ba jẹ awọn ti wọn fẹẹ kọ nnkan mi-in sori ilẹ naa ni. Pe ti wọn ba le wa, ti a ba ko lọ sibomi-in, a le ma ri taje ṣe to ibi ti a wa ti gbogbo aye ti mọ mi mọ yii.


O ni gẹgẹ bii iroyin ti mo ṣe foun nipa ara mi ati ṣọọbu yii, ṣe emi ko mọ pe ibẹ ni Ọlọrun ti gbe gbogbo oriire mi ba mi ni. Pe ile daadaa to ba irawọ mi mu ni, eeyan ki i si i kuro ni iru ibẹ bi ko ba jẹ ohun ti ko dara ba ṣẹlẹ si i. O ni tabi n ko mọ pe bi wọn ba ta a fẹlomi-in bayii, wọn yoo le wa kuro nibẹ, agaga bo ba jẹ awọn ti wọn fẹẹ kọ nnkan mi-in sori ilẹ naa ni. Pe ti wọn ba le wa, ti a ba ko lọ sibomi-in, a le ma ri taje ṣe to ibi ti a wa ti gbogbo aye ti mọ mi mọ yii. Niṣe ni mo mi kanlẹ, mo ni n ko ronu lọ sibi to ronu lọ yii rara. Ṣugbọn iṣoro wa. Safu ni iṣoro kin ni.


Niṣe ni mo mi kanlẹ, mo ni n ko ronu lọ sibi to ronu lọ yii rara. Ṣugbọn iṣoro wa. Safu ni iṣoro kin ni. Mo ni n ko lowo to to bẹẹ yẹn lọwọ. Lo ba n rẹrin-in, o ni iyẹn kọ niṣoro, pe iṣoro ibẹ ni ki n kọkọ gba lọkan ara mi pe mo fẹẹ ra a, o ni ti mo ba ti gba bẹẹ, mo maa ra ile naa, pe temi ni, Ọlọrun maa ṣe ọna fun mi nidii ẹ. Ni mo ba ni, “O daa o, mo ti gba o, mo maa ra a o, tiwa ni o!” Ni Safu ba bẹrẹ si i jo o, ijo gidi, lo n kọrin asalaatu pe “Ọlọrun to ṣeyi a dupẹ, Ọlọrun to ṣeyi o ṣeun …” Ṣe ẹyin naa ri i pe nnkan ni ọmo Safu ti Alaaji gbe wale yii loootọ!


Mo ni n ko lowo to to bẹẹ yẹn lọwọ. Lo ba n rẹrin-in, o ni iyẹn kọ niṣoro, pe iṣoro ibẹ ni ki n kọkọ gba lọkan ara mi pe mo fẹẹ ra a, o ni ti mo ba ti gba bẹẹ, mo maa ra ile naa, pe temi ni, Ọlọrun maa ṣe ọna fun mi nidii ẹ. Ni mo ba ni, “O daa o, mo ti gba o, mo maa ra a o, tiwa ni o!” Ni Safu ba bẹrẹ si i jo o, ijo gidi, lo n kọrin asalaatu pe “Ọlọrun to ṣeyi a dupẹ, Ọlọrun to ṣeyi o ṣeun …” Ṣe ẹyin naa ri i pe nnkan ni ọmo Safu ti Alaaji gbe wale yii loootọ!


Nibo lẹyin n gbe, nibo lẹyin wa:  Nigba t’Abiọla atawọn eeyan rẹ kọju ija si Awolọwọ ni 1979

*Idi abajọ ree o (3) Oloye Ọbafẹmi Awolọwọ ti sọ pe oun yoo wadii ọrọ ileeṣẹ ITT wo, oun yoo tudii iṣẹ olowo-nla ti ileeṣẹ yii gba lọwọ ijọba apapọ wo, bi ijọba Naijiria ba fi le bọ sọwọ ẹgbẹ oṣelu oun ni ọjọ kin-in-ni, oṣu kẹwaa, ọdun 1979. Oloye Moshood Kaṣimaawo Abiọla ni alaga ileeṣẹ ITT ni Naijiria, boya ni ileeṣẹ kan si wa nigba naa to tun lowo to wọn, nitori gbogbo ohun to ba jẹ tẹlifoonu ati ẹrọ ibanisọrọ loriṣiiriṣii, paapaa eyi to ba ti jẹ ijọba apapọ lo ni in, tabi to fẹẹ lo o, ileeṣe ITT yii leeyan yoo ba nidii ẹ. Nitori pe ileeṣẹ yii lowo, Abiọla naa lowo; nitori awọn ọga pata nidii iṣẹ ologun ati ijọba nileeṣẹ yii n ṣiṣẹ fun, Abiọla mọ awọn ọga ṣọja, o si mọ awọn ọga ijọba gbogbo. Ko sẹnikan to mọ bi Abiọla ṣe ni owo rẹ ninu awọn araalu, ọpọ wọn ko mọ ohun to n ṣe, afi nigba to bẹrẹ oṣelu, ti oun atawọn ẹgbẹ oṣelu rẹ doju kọ Awolọwọ. Abiọla ti sọrọ si Awolọwọ nitori pe iyẹn ni oun yoo san ọgọrun-un meji fawọn oṣiṣẹ ti oun ba wọle, Abiọla si ni abẹtẹlẹ lo fẹẹ fi kinni naa ṣe, o lo fẹẹ fun awọn oṣiṣẹ lowo ẹyin ki wọn le dibo fun un ni. Ọrọ yii lo dun Awolọwọ, to waa ran awọn eeyan leti pe Abiọla sọ ninu ọrọ rẹ nibi to ti n kampeeni fun ẹgbẹ oṣelu NPN pe ko si ilu nla kan ni orilẹ-ede aye yii, boya Paris ni, boya London ni, boya New York ni o, tabi Washington, boya Berlin ni o, tabi Swistzerland, ti oun Abiọla ko ni yara si, ti oun ko si ni aṣọ nibẹ lati wọ ti oun ba debẹ. Awọlọwọ ni iru ẹni to ni owo to to bẹẹ lọwọ, o yẹ kawọn eeyan le mọ iṣẹ to n ṣe.


Abiọla ti sọrọ si Awolọwọ nitori pe iyẹn ni oun yoo san ọgọrun-un meji fawọn oṣiṣẹ ti oun ba wọle, Abiọla si ni abẹtẹlẹ lo fẹẹ fi kinni naa ṣe, o lo fẹẹ fun awọn oṣiṣẹ lowo ẹyin ki wọn le dibo fun un ni. Ọrọ yii lo dun Awolọwọ, to waa ran awọn eeyan leti pe Abiọla sọ ninu ọrọ rẹ nibi to ti n kampeeni fun ẹgbẹ oṣelu NPN pe ko si ilu nla kan ni orilẹ-ede aye yii, boya Paris ni, boya London ni, boya New York ni o, tabi Washington, boya Berlin ni o, tabi Swistzerland, ti oun Abiọla ko ni yara si, ti oun ko si ni aṣọ nibẹ lati wọ ti oun ba debẹ. Awọlọwọ ni iru ẹni to ni owo to to bẹẹ lọwọ, o yẹ kawọn eeyan le mọ iṣẹ to n ṣe. O ni iṣẹ ti ITT gba ti owo rẹ jẹ miliọnu lọna ẹgbẹrin (N800m), awọn aṣiri kan wa nidii iṣẹ naa to wa lọwọ oun, bi ijọba UPN ba si wọle, wọn yoo wadii awọn kinni naa daadaa, nitori owo awọn ọmọ Naijiria ni. Loootọ ni Abiọla jade, to ni Awolọwọ ko mọ ohun to n sọ ni, pe ko si awo kan ninu awo ẹwa nidii iṣẹ ti awọn gba lọdọ ijọba apapọ, nitori iwe awọn pe perepere, sibẹ, ọrọ naa ko wahala ọkan ba a. Bẹẹ ni ki i ṣe oun nikan, oun pẹlu awọn ti wọn jọ jẹ ọga ileeṣẹ ijọba ati awọn ọga ologun ni. Ọrọ naa ba wọn lojiji, nitori o ti wa lara ohun to n ba awọn ọga ṣọja yii lẹru tẹlẹ pe ṣe bi Awolọwọ ba gbajọba, ko ni i ni oun n tudii ẹnikankan wo ninu awọn, tabi pe o fẹẹ mọ ohun to ṣẹlẹ laye ijọba ologun.


O ni iṣẹ ti ITT gba ti owo rẹ jẹ miliọnu lọna ẹgbẹrin (N800m), awọn aṣiri kan wa nidii iṣẹ naa to wa lọwọ oun, bi ijọba UPN ba si wọle, wọn yoo wadii awọn kinni naa daadaa, nitori owo awọn ọmọ Naijiria ni. Loootọ ni Abiọla jade, to ni Awolọwọ ko mọ ohun to n sọ ni, pe ko si awo kan ninu awo ẹwa nidii iṣẹ ti awọn gba lọdọ ijọba apapọ, nitori iwe awọn pe perepere, sibẹ, ọrọ naa ko wahala ọkan ba a. Bẹẹ ni ki i ṣe oun nikan, oun pẹlu awọn ti wọn jọ jẹ ọga ileeṣẹ ijọba ati awọn ọga ologun ni. Ọrọ naa ba wọn lojiji, nitori o ti wa lara ohun to n ba awọn ọga ṣọja yii lẹru tẹlẹ pe ṣe bi Awolọwọ ba gbajọba, ko ni i ni oun n tudii ẹnikankan wo ninu awọn, tabi pe o fẹẹ mọ ohun to ṣẹlẹ laye ijọba ologun. Gbogbo awọn bii Ọgagun Oluṣẹgun Ọbasanjọ, Shehu Musa Yaradua, Yakubu Danjuma, ati awọn mi-in bẹẹ bẹẹ lọ ni ọrọ naa n kọ lominu tẹlẹ, nigba ti ariwo naa si n le ju, Awolọwọ ni oun ko ni i tudii ijọba ṣọja kan wo ninu wọn. Ṣugbọn ti ileeṣẹ ITT to sọ yii naa, oun ko mọ pe ọrọ naa yoo kan pupọ ninu awọn ologun. Bẹẹ ni tododo, aṣiri ileeṣẹ ITT wa lọwọ Awolọwọ digbidigbi, ko si si ohun to ṣẹlẹ laarin ileeṣẹ yii ati ijọba apapọ ti Awolọwọ ko mọ, nitori gbogbo bo ṣe n lọ ni wọn n sọ fun un.


Gbogbo awọn bii Ọgagun Oluṣẹgun Ọbasanjọ, Shehu Musa Yaradua, Yakubu Danjuma, ati awọn mi-in bẹẹ bẹẹ lọ ni ọrọ naa n kọ lominu tẹlẹ, nigba ti ariwo naa si n le ju, Awolọwọ ni oun ko ni i tudii ijọba ṣọja kan wo ninu wọn. Ṣugbọn ti ileeṣẹ ITT to sọ yii naa, oun ko mọ pe ọrọ naa yoo kan pupọ ninu awọn ologun. Bẹẹ ni tododo, aṣiri ileeṣẹ ITT wa lọwọ Awolọwọ digbidigbi, ko si si ohun to ṣẹlẹ laarin ileeṣẹ yii ati ijọba apapọ ti Awolọwọ ko mọ, nitori gbogbo bo ṣe n lọ ni wọn n sọ fun un. Ọrọ naa si kan Abiọla gbọngbọn, koda, o kan Ọbasanjọ paapaa daadaa. Bi ọrọ ṣe jẹ ni pe nigba tileeṣẹ ITT yii kọkọ de si Naijiria, awọn ologun ni wọn n ba ṣiṣẹ wọn, lara awọn ileeṣẹ ti wọn de si Naijiria lasiko ogun abẹle ni. Ileeṣẹ naa ṣiṣẹ fun ijọba ologun, wọn ko si rowo iṣẹ ti wọn ṣe gba, nigba naa ni wọn gba Abiọla gẹgẹ bii agbowoka ati aṣeto inawo ileeṣẹ wọn.


Ọrọ naa si kan Abiọla gbọngbọn, koda, o kan Ọbasanjọ paapaa daadaa. Bi ọrọ ṣe jẹ ni pe nigba tileeṣẹ ITT yii kọkọ de si Naijiria, awọn ologun ni wọn n ba ṣiṣẹ wọn, lara awọn ileeṣẹ ti wọn de si Naijiria lasiko ogun abẹle ni. Ileeṣẹ naa ṣiṣẹ fun ijọba ologun, wọn ko si rowo iṣẹ ti wọn ṣe gba, nigba naa ni wọn gba Abiọla gẹgẹ bii agbowoka ati aṣeto inawo ileeṣẹ wọn. O ti de ibi iṣẹ naa tan ki wọn too sọ fun un pe ko sowo gidi kan lapo awọn o, ṣugbọn awọn ijọba ologun Naijiria jẹ awọn lowo rẹpẹtẹ, bo ba le ri owo naa gba, ko maa fi dari ileeṣẹ naa lọ. Muritala Muhammed ni ọga fun ẹka ileeṣẹ ologun to n ṣeto ibanisọrọ, oun naa lo si yẹ ko sanwo fun ileeṣẹ ITT. Owo yii l’Abiọla lọọ sin ti ọrọ yii dija laarin wọn, ko too waa di pe wọn pari ẹ, ti Abiọla si rowo ileeṣẹ rẹ gba jade.


O ti de ibi iṣẹ naa tan ki wọn too sọ fun un pe ko sowo gidi kan lapo awọn o, ṣugbọn awọn ijọba ologun Naijiria jẹ awọn lowo rẹpẹtẹ, bo ba le ri owo naa gba, ko maa fi dari ileeṣẹ naa lọ. Muritala Muhammed ni ọga fun ẹka ileeṣẹ ologun to n ṣeto ibanisọrọ, oun naa lo si yẹ ko sanwo fun ileeṣẹ ITT. Owo yii l’Abiọla lọọ sin ti ọrọ yii dija laarin wọn, ko too waa di pe wọn pari ẹ, ti Abiọla si rowo ileeṣẹ rẹ gba jade. Lati ibi yii ni Abiọla ati Muritala ti di kori-kosun, ọrẹ wọn si jinlẹ gan-an. Lati igba naa lo ti jẹ gbogbo iṣẹ eto ibanisọrọ ti awọn ologun ba fẹẹ ṣe, ileeṣẹ Abiọla ni iṣẹ naa yoo bọ si lọwọ. Bi wọn ti ṣe niyi titi ti ogun fi pari.


Lati ibi yii ni Abiọla ati Muritala ti di kori-kosun, ọrẹ wọn si jinlẹ gan-an. Lati igba naa lo ti jẹ gbogbo iṣẹ eto ibanisọrọ ti awọn ologun ba fẹẹ ṣe, ileeṣẹ Abiọla ni iṣẹ naa yoo bọ si lọwọ. Bi wọn ti ṣe niyi titi ti ogun fi pari. Nigba ti ogun pari tan, awọn alagbada pọ ninu ijọba Yakubu Gowon igba naa ju ti tẹlẹ lọ, ọpọ iṣẹ paapaa lo yatọ si bi wọn ṣe n ṣe e tẹlẹ, awọn ọga nileeṣẹ ijọba gbogbo lo ku to n paṣẹ. Nigba naa ni orukọ ọkunrin kan jade, baba naa wa laye sibẹ, o kan ti di agbalagba daadaa ni, Theophilous Oluwọle Akindele lo n jẹ. Akindele yii, ọmọ Naijiria akọkọ ti yoo jẹ olori ileeṣẹ to n ṣeto ibanisọrọ, awọn ni wọn n ṣe redio, ti wọn n ṣe tẹlifoonu ati gbogbo ohun to ba jẹ mọ ẹrọ ibanisọrọ laye ọjọ naa.


Nigba ti ogun pari tan, awọn alagbada pọ ninu ijọba Yakubu Gowon igba naa ju ti tẹlẹ lọ, ọpọ iṣẹ paapaa lo yatọ si bi wọn ṣe n ṣe e tẹlẹ, awọn ọga nileeṣẹ ijọba gbogbo lo ku to n paṣẹ. Nigba naa ni orukọ ọkunrin kan jade, baba naa wa laye sibẹ, o kan ti di agbalagba daadaa ni, Theophilous Oluwọle Akindele lo n jẹ. Akindele yii, ọmọ Naijiria akọkọ ti yoo jẹ olori ileeṣẹ to n ṣeto ibanisọrọ, awọn ni wọn n ṣe redio, ti wọn n ṣe tẹlifoonu ati gbogbo ohun to ba jẹ mọ ẹrọ ibanisọrọ laye ọjọ naa. Bẹẹ ni ko si kọmiṣanna kan ti awọn ologun gbe de ti ko jẹ oun ni yoo fi ọna han gbogbo wọn. Gẹgẹ bii ẹni to mo ohun to n ṣe, ko si ọga kan to wa nileeṣẹ eto ibanisọrọ ti Abiọla ko mọ, bo si tilẹ jẹ pe Akindele yii ju u lọ ni ọjọ ori, o wa gbogbo ọna lati fi di ọga rẹ, lẹyin ti ipo olori ileeṣẹ eleto ibanisọrọ naa ti bọ si i lọwọ. Abiọla a maa lọ sile Akindele, koda, a maa ba awọn ọmọ rẹ sere debii pe ko si ohun ti ọkunrin yii n ṣe ti Abiọla ko ni i fẹẹ kun un lọwọ.


Bẹẹ ni ko si kọmiṣanna kan ti awọn ologun gbe de ti ko jẹ oun ni yoo fi ọna han gbogbo wọn. Gẹgẹ bii ẹni to mo ohun to n ṣe, ko si ọga kan to wa nileeṣẹ eto ibanisọrọ ti Abiọla ko mọ, bo si tilẹ jẹ pe Akindele yii ju u lọ ni ọjọ ori, o wa gbogbo ọna lati fi di ọga rẹ, lẹyin ti ipo olori ileeṣẹ eleto ibanisọrọ naa ti bọ si i lọwọ. Abiọla a maa lọ sile Akindele, koda, a maa ba awọn ọmọ rẹ sere debii pe ko si ohun ti ọkunrin yii n ṣe ti Abiọla ko ni i fẹẹ kun un lọwọ. Iṣoro to wa nibẹ ni pe Abiọla ko ri iṣẹ gba fun ITT mọ bi wọn ti ṣe n gba iṣẹ naa tẹlẹ, nitori awọn sifilian, awọn alagbada, lo wa nileeṣẹ naa bayii. Joseph Tarka ni kọmiṣanna, Akindele si ni ọga agba pata fun ileeṣẹ naa. Bẹẹ ni ki i ṣe pe Akindele ko fẹẹ fun Abiọla niṣẹ, ṣugbọn iṣoro to wa nibẹ ni pe o loun ko le fun awọn ITT niṣẹ nitori owo ti wọn maa n fẹẹ gba fun iṣẹ ti wọn ba ṣe ati awọn ohun eelo ti wọn ba ko wa maa n pọ ju iye ti awọn to ku maa n gba lọ.


Iṣoro to wa nibẹ ni pe Abiọla ko ri iṣẹ gba fun ITT mọ bi wọn ti ṣe n gba iṣẹ naa tẹlẹ, nitori awọn sifilian, awọn alagbada, lo wa nileeṣẹ naa bayii. Joseph Tarka ni kọmiṣanna, Akindele si ni ọga agba pata fun ileeṣẹ naa. Bẹẹ ni ki i ṣe pe Akindele ko fẹẹ fun Abiọla niṣẹ, ṣugbọn iṣoro to wa nibẹ ni pe o loun ko le fun awọn ITT niṣẹ nitori owo ti wọn maa n fẹẹ gba fun iṣẹ ti wọn ba ṣe ati awọn ohun eelo ti wọn ba ko wa maa n pọ ju iye ti awọn to ku maa n gba lọ. Ki i waa ṣe pe owo wọn n pọ nikan kọ, awọn irinṣẹ ati eelo ti wọn maa n fẹẹ ti mọ ijọba lọrun, awọn eyi to ti pẹ nigba tabi ti ọjọ ti lọ lori rẹ ni. Eleyii ni Akindele ko fi fẹran ileeṣẹ ITT, a si maa sọ fun Abiọla idi ti awọn ko se le gbe iṣẹ fun ileeṣẹ rẹ ati awọn oyinbo ẹ. Nigba ti Abiọla fa Akindele titi to da bii pe ko ri i fa, o bẹ ọrẹ rẹ kan ko jẹ ki awọn jọ dowo pọ, ki oun naa si maa gba ohun to ba kan an ninu iṣẹ to ba ṣe fun ileeṣẹ awọn. Ọrẹ Abiọla to bẹ lọwẹ yii, Godwin Daboh lo n jẹ, ọmọ adugbo kan naa ni oun ati awọn Gowon to n ṣejọba, ọrẹ timọtimọ si loun ati Joseph Tarka to jẹ kọmiṣanna eto ibanisọrọ fun ijọba apapọ.


Ki i waa ṣe pe owo wọn n pọ nikan kọ, awọn irinṣẹ ati eelo ti wọn maa n fẹẹ ti mọ ijọba lọrun, awọn eyi to ti pẹ nigba tabi ti ọjọ ti lọ lori rẹ ni. Eleyii ni Akindele ko fi fẹran ileeṣẹ ITT, a si maa sọ fun Abiọla idi ti awọn ko se le gbe iṣẹ fun ileeṣẹ rẹ ati awọn oyinbo ẹ. Nigba ti Abiọla fa Akindele titi to da bii pe ko ri i fa, o bẹ ọrẹ rẹ kan ko jẹ ki awọn jọ dowo pọ, ki oun naa si maa gba ohun to ba kan an ninu iṣẹ to ba ṣe fun ileeṣẹ awọn. Ọrẹ Abiọla to bẹ lọwẹ yii, Godwin Daboh lo n jẹ, ọmọ adugbo kan naa ni oun ati awọn Gowon to n ṣejọba, ọrẹ timọtimọ si loun ati Joseph Tarka to jẹ kọmiṣanna eto ibanisọrọ fun ijọba apapọ. Ni bi nnkan ba ṣe yẹ ko ri, Tarka lọga fun Akindele, ṣugbọn kọmiṣanna ko le deede paṣẹ fun ọga agba, ohun yoowu ti wọn ba fẹẹ ṣe, wọn yoo jọ fikunlukun lori ẹ ni. Idi ni pe ọga agba yii lo ni imọ kikun nipa iṣẹ ti wọn n ṣe nileeṣẹ naa, kọmiṣanna kan wa bii oloṣelu lati dari lasan ni, ọpọ wọn ko ni imọ nipa ileeṣẹ ti wọn fẹẹ dari, awọn ọga agba yii ni yoo maa tọ wọn sọna ninu ohun gbogbo. Ati pe ko si ninu agbara kọmiṣanna kan lati yọ ọga agba, Permanent Secretary, danu lẹnu iṣẹ ijọba apapọ, olori orilẹ-ede funra rẹ nikan lo le yọ akọwe-agba yoowu lẹnu iṣẹ wọn.


Ni bi nnkan ba ṣe yẹ ko ri, Tarka lọga fun Akindele, ṣugbọn kọmiṣanna ko le deede paṣẹ fun ọga agba, ohun yoowu ti wọn ba fẹẹ ṣe, wọn yoo jọ fikunlukun lori ẹ ni. Idi ni pe ọga agba yii lo ni imọ kikun nipa iṣẹ ti wọn n ṣe nileeṣẹ naa, kọmiṣanna kan wa bii oloṣelu lati dari lasan ni, ọpọ wọn ko ni imọ nipa ileeṣẹ ti wọn fẹẹ dari, awọn ọga agba yii ni yoo maa tọ wọn sọna ninu ohun gbogbo. Ati pe ko si ninu agbara kọmiṣanna kan lati yọ ọga agba, Permanent Secretary, danu lẹnu iṣẹ ijọba apapọ, olori orilẹ-ede funra rẹ nikan lo le yọ akọwe-agba yoowu lẹnu iṣẹ wọn. Ṣugbọn nibi ti awọn kọmiṣanna ti wọn n pe ni minisita yii ati ọga agba ti wọn n pe ni akọwe agba bayii ba ti gbọ ara wọn ye, ki i si wahala kankan. Loootọ, gbogbo ọna ni Tarka n wa lati fi kowo jẹ ni tirẹ, nigba to jẹ oloṣelu ni, o si mọ pe ọjọ diẹ loun ni, nitori ko mọ ọjọ ti wọn le yọ oun. Ṣugbọn Akindele ko jẹ.


Ṣugbọn nibi ti awọn kọmiṣanna ti wọn n pe ni minisita yii ati ọga agba ti wọn n pe ni akọwe agba bayii ba ti gbọ ara wọn ye, ki i si wahala kankan. Loootọ, gbogbo ọna ni Tarka n wa lati fi kowo jẹ ni tirẹ, nigba to jẹ oloṣelu ni, o si mọ pe ọjọ diẹ loun ni, nitori ko mọ ọjọ ti wọn le yọ oun. Ṣugbọn Akindele ko jẹ. Ki i ṣe pe o n ba a ja lori eyi, yoo kan ṣalaye fun un idi ti awọn kinni naa ko fi ṣee ṣe, nitori ohun ti yoo di wahala bo ba dọla ni. Bi Tarka ba ti gbọ alaye bẹẹ, yoo sa sẹyin, yoo ni oun ko fẹẹ daran ijọba. Ṣugbọn nijọ kan, Godwin Daboh ati ọrẹ rẹ, Abiọla, fẹẹ fi ori Akindele ati Tarka gba ara wọn.


Ki i ṣe pe o n ba a ja lori eyi, yoo kan ṣalaye fun un idi ti awọn kinni naa ko fi ṣee ṣe, nitori ohun ti yoo di wahala bo ba dọla ni. Bi Tarka ba ti gbọ alaye bẹẹ, yoo sa sẹyin, yoo ni oun ko fẹẹ daran ijọba. Ṣugbọn nijọ kan, Godwin Daboh ati ọrẹ rẹ, Abiọla, fẹẹ fi ori Akindele ati Tarka gba ara wọn. Nitori iṣẹ ITT yii naa ni o. Ẹ maa ka a lọ lọsẹ to n bọ.


Nitori iṣẹ ITT yii naa ni o. Ẹ maa ka a lọ lọsẹ to n bọ.


Eyi ni bawọn aṣaaju Hausa-Fulani ṣe ba Naijiria yii jẹ (10)

Ki i ṣe pe Ọba Zaria Jafaaru Dan Isiyaku lọgbọn kan lori to ju ti awọn eeyan wa ti wọn wa nibi ipade ọdun 1950 ti wọn ti pin Naijiria si meji yii lọ o. Bẹẹ ni ki i ṣe pe Usman Nagogo ti i ṣe ọba Katsina igba naa ni laakaye kan ti a ko ri iru ẹ ri. Ṣugbọn kinni kan mu awọn ọba mejeeji yatọ, iranṣẹ oyinbo ni wọn. Ko too di pe wọn di ọba, ojulowo iṣẹ ti wọn ṣe laye wọn, iranṣẹ laarin awọn eeyan wọn ati oyinbo ni, iyẹn laarin awọn araalu wọn ati awọn oyinbo ti wọn n ṣe akoso adugbo wọn nigba naa. Nidii eyi, ko si igbesẹ kan ti wọn gbe ti ki i ṣe awọn oyinbo yii lo kọ wọn. Lati ilẹ ni awọn oyinbo yii ti sọ pe ti wọn ko ba ti fẹ ki wọn rẹ wọn jẹ ni Naijiria, ki wọn ri i pe awọn gba idaji orilẹ-ede naa lọwọ awọn to ku. Wọn ti sọ fun wọn pe ti wọn ba depade, ti awọn to ku ba ni awọn ko gba, ki wọn ni awọn ko ṣe Naijiria mọ ni.


Nidii eyi, ko si igbesẹ kan ti wọn gbe ti ki i ṣe awọn oyinbo yii lo kọ wọn. Lati ilẹ ni awọn oyinbo yii ti sọ pe ti wọn ko ba ti fẹ ki wọn rẹ wọn jẹ ni Naijiria, ki wọn ri i pe awọn gba idaji orilẹ-ede naa lọwọ awọn to ku. Wọn ti sọ fun wọn pe ti wọn ba depade, ti awọn to ku ba ni awọn ko gba, ki wọn ni awọn ko ṣe Naijiria mọ ni. Ṣugbọn eleyii naa ko ba ti ṣee ṣe fun wọn bi ko ba jẹ iṣọkan nla to wa laarin awọn ati awọn ti wọn jẹ oloṣelu laarin wọn. Ṣebi Tafawa Balewa wa nibẹ, Ahmadu Bello wa nibẹ, ṣugbọn wọn ko gbori lọwọ awọn ọba ti wọn ko tiẹ gboyinbo yii, ohun ti awọn ọba yii ba ti sọ lawọn naa n sọ. Bẹẹ ni ti awọn naa, ninu gbogbo wọn, ko sẹni kan bayii to kawe de yunifasiti ninu wọn.


Ṣugbọn eleyii naa ko ba ti ṣee ṣe fun wọn bi ko ba jẹ iṣọkan nla to wa laarin awọn ati awọn ti wọn jẹ oloṣelu laarin wọn. Ṣebi Tafawa Balewa wa nibẹ, Ahmadu Bello wa nibẹ, ṣugbọn wọn ko gbori lọwọ awọn ọba ti wọn ko tiẹ gboyinbo yii, ohun ti awọn ọba yii ba ti sọ lawọn naa n sọ. Bẹẹ ni ti awọn naa, ninu gbogbo wọn, ko sẹni kan bayii to kawe de yunifasiti ninu wọn. Bẹẹ ni. Ninu gbogbo awọn ti wọn waa ṣoju ilẹ Hausa nibi ipade Ibadan ti wọn ṣe ninu oṣu kin-in-ni 1950, ko si ẹyọ ẹni kan bayii to kawe de yunifasiti, awọn to kawe jinna ki wọn too di oloṣelu ninu wọn, iṣẹ tiṣa ni wọn n ṣe, ko si ẹni to jade yunifasiti ninu wọn. Ṣugbon ati awọn ti wọn mọwe o, ati awọn ti wọn ko mọwe o, ati awọn ọba wọn ni o, ati awọn oloṣelu wọn ni o, gbogbo wọn ti fẹnu ko pe ohun kan naa lawọn yoo ṣe, ọrọ kan naa lawọn yoo sọ, ko si sẹni to gbọdọ yi i pada ninu awọn.


Bẹẹ ni. Ninu gbogbo awọn ti wọn waa ṣoju ilẹ Hausa nibi ipade Ibadan ti wọn ṣe ninu oṣu kin-in-ni 1950, ko si ẹyọ ẹni kan bayii to kawe de yunifasiti, awọn to kawe jinna ki wọn too di oloṣelu ninu wọn, iṣẹ tiṣa ni wọn n ṣe, ko si ẹni to jade yunifasiti ninu wọn. Ṣugbon ati awọn ti wọn mọwe o, ati awọn ti wọn ko mọwe o, ati awọn ọba wọn ni o, ati awọn oloṣelu wọn ni o, gbogbo wọn ti fẹnu ko pe ohun kan naa lawọn yoo ṣe, ọrọ kan naa lawọn yoo sọ, ko si sẹni to gbọdọ yi i pada ninu awọn. Nitori bẹẹ lo ṣe jẹ nigba ti ọrọ naa fẹẹ maa le, Ọba Zaria yii ju bọmbu ọrọ lulẹ. Ede Hausa lo fi sọrọ, o ni ede ti oun yoo sọ ti yoo ye awọn ti wọn wa nibẹ niyẹn, ki wọn ba oun tumọ rẹ fawọn ti ko ba gbọ. O ni bi gbogbo awọn ti wọn wa nipade yii ko ba ti gba pe ki ilẹ Hausa ko idaji Naijiria lọjọ naa, awọn yoo yapa kuro ni Naijiria, awọn ko ni i ba ẹnikẹni jẹ Naijiria mọ, wọn yoo maa ṣe tawọn lọtọ, ki awọn to ku naa maa ṣe tiwọn lọtọ, awọn yoo pada si bi awọn ti ṣe wa ko too di ọdun 1914 ti Lord Lugard so awọn pọ mọ Yoruba ati Ibo, ti awọn si di Naijiria.


Nitori bẹẹ lo ṣe jẹ nigba ti ọrọ naa fẹẹ maa le, Ọba Zaria yii ju bọmbu ọrọ lulẹ. Ede Hausa lo fi sọrọ, o ni ede ti oun yoo sọ ti yoo ye awọn ti wọn wa nibẹ niyẹn, ki wọn ba oun tumọ rẹ fawọn ti ko ba gbọ. O ni bi gbogbo awọn ti wọn wa nipade yii ko ba ti gba pe ki ilẹ Hausa ko idaji Naijiria lọjọ naa, awọn yoo yapa kuro ni Naijiria, awọn ko ni i ba ẹnikẹni jẹ Naijiria mọ, wọn yoo maa ṣe tawọn lọtọ, ki awọn to ku naa maa ṣe tiwọn lọtọ, awọn yoo pada si bi awọn ti ṣe wa ko too di ọdun 1914 ti Lord Lugard so awọn pọ mọ Yoruba ati Ibo, ti awọn si di Naijiria. Bo ti sọrọ tan ni Usman Nagogo, ọba ti Katsina dide, toun naa ni gbogbo ohun ti Jafaaru sọ yii, ọrọ oun nikan kọ o, ọrọ gbogbo awọn ọba ti awọn wa nibẹ ni, ọrọ naa si ni gbogbo awọn ti awọn wa lati ilẹ Hausa pata sọ, pe ti ko ba ri bẹẹ, ki wọn beere ẹni ti ko ba fara mọ ọn ninu awọn. Ko si ẹni kan to nawọ o, ko si si ẹni kan to ta ko awọn ọba yii, gbogbo awọn ti wọn wa lati ilẹ Hausa dakẹ rọrọ bii omi to ṣe bii ẹni pe oun ko le gbe ni lọ ni. Ahmadu Bello lo kuku tiẹ waa fọ gbogbo ẹ pata.


Bo ti sọrọ tan ni Usman Nagogo, ọba ti Katsina dide, toun naa ni gbogbo ohun ti Jafaaru sọ yii, ọrọ oun nikan kọ o, ọrọ gbogbo awọn ọba ti awọn wa nibẹ ni, ọrọ naa si ni gbogbo awọn ti awọn wa lati ilẹ Hausa pata sọ, pe ti ko ba ri bẹẹ, ki wọn beere ẹni ti ko ba fara mọ ọn ninu awọn. Ko si ẹni kan to nawọ o, ko si si ẹni kan to ta ko awọn ọba yii, gbogbo awọn ti wọn wa lati ilẹ Hausa dakẹ rọrọ bii omi to ṣe bii ẹni pe oun ko le gbe ni lọ ni. Ahmadu Bello lo kuku tiẹ waa fọ gbogbo ẹ pata. Oun ni bi wọn ba fi ọrọ naa si ibo didi, iyẹn ni pe ti wọn ba ni awọn yoo dibo lori ọrọ yii, pe boya ki awọn Hausa ko idaji Naijiria tabi ki awọn ma ko o, awọn ko ni i dibo kankan, gbogbo awọn ti awọn wa lati ilẹ Hausa ko ni i kopa ninu ibo naa, awọn Ibo ati Yoruba ni yoo dibo ara wọn funra wọn. Nibi tọrọ pin si niyi, nitori bi ọrọ ba le bayii, ibo ni wọn yoo di lati fi yanju ẹ, ṣugbọn Ahmadu Bello ti ni awọn o ni i dibo, ko si ṣẹni to wa lati ilẹ Hausa to ni tiẹ lo sọ yẹn, gbogbo wọn tun gba bẹẹ ni. Bello gbọn, o mọ pe ẹni mejidinlogun lawọn nibi ijokoo yii, bẹẹ apapọ Yoruba ati Ibo jẹ mẹrindinlọgbọn, pe ti awọn eeyan naa ba dibo wọn soju kan naa, wọn yoo bori awọn.


Oun ni bi wọn ba fi ọrọ naa si ibo didi, iyẹn ni pe ti wọn ba ni awọn yoo dibo lori ọrọ yii, pe boya ki awọn Hausa ko idaji Naijiria tabi ki awọn ma ko o, awọn ko ni i dibo kankan, gbogbo awọn ti awọn wa lati ilẹ Hausa ko ni i kopa ninu ibo naa, awọn Ibo ati Yoruba ni yoo dibo ara wọn funra wọn. Nibi tọrọ pin si niyi, nitori bi ọrọ ba le bayii, ibo ni wọn yoo di lati fi yanju ẹ, ṣugbọn Ahmadu Bello ti ni awọn o ni i dibo, ko si ṣẹni to wa lati ilẹ Hausa to ni tiẹ lo sọ yẹn, gbogbo wọn tun gba bẹẹ ni. Bello gbọn, o mọ pe ẹni mejidinlogun lawọn nibi ijokoo yii, bẹẹ apapọ Yoruba ati Ibo jẹ mẹrindinlọgbọn, pe ti awọn eeyan naa ba dibo wọn soju kan naa, wọn yoo bori awọn. Ohun to ṣe sọrọ bẹẹ niyẹn. Nigba ti ọrọ de ibi yii, Egbuna, aṣoju kan lati ilẹ Ibo, ni ki wọn ma da Ahmadu Bello lohun, ki wọn jẹ ki awọn dibo si ọrọ naa o jare. Nigba ti wọn dibo naa tan loootọ, awọn mẹrindinlọgbọn ti wọn jẹ lati ilẹ Yoruba ati Ibo ni wọn dibo pe ofin ti wọn ti gbe wa yẹn naa ni ki awọn lo, ki ilẹ Hausa ni aṣoju ọgbọn, ki awọn to ku naa ni mejilelogun mejilelogun.


Ohun to ṣe sọrọ bẹẹ niyẹn. Nigba ti ọrọ de ibi yii, Egbuna, aṣoju kan lati ilẹ Ibo, ni ki wọn ma da Ahmadu Bello lohun, ki wọn jẹ ki awọn dibo si ọrọ naa o jare. Nigba ti wọn dibo naa tan loootọ, awọn mẹrindinlọgbọn ti wọn jẹ lati ilẹ Yoruba ati Ibo ni wọn dibo pe ofin ti wọn ti gbe wa yẹn naa ni ki awọn lo, ki ilẹ Hausa ni aṣoju ọgbọn, ki awọn to ku naa ni mejilelogun mejilelogun. Ṣugbọn awọn nikan ni wọn dibo, ko si ẹyọ aṣoju kan lati ilẹ Hausa laarin wọn. Oloye Thomas tun dabaa pe bi ọrọ ti ri yii, ki wọn jẹ ki awọn fi kun iye awọn aṣofin ti yoo wa nile-igbimọ aṣofin yii. O ni ki wọn jẹ ki awọn aṣoju ti yoo wa lati ilẹ Hausa jẹ marundinlaaadọta (45) yatọ si ọgbọn ti wọn jẹ tẹlẹ, ki awọn ti wọn yoo wa lati ilẹ Yoruba ati ilẹ Ibo si jẹ mẹtalelọgbọn, yatọ si mejilelogun ti wọn jẹ tẹlẹ.


Ṣugbọn awọn nikan ni wọn dibo, ko si ẹyọ aṣoju kan lati ilẹ Hausa laarin wọn. Oloye Thomas tun dabaa pe bi ọrọ ti ri yii, ki wọn jẹ ki awọn fi kun iye awọn aṣofin ti yoo wa nile-igbimọ aṣofin yii. O ni ki wọn jẹ ki awọn aṣoju ti yoo wa lati ilẹ Hausa jẹ marundinlaaadọta (45) yatọ si ọgbọn ti wọn jẹ tẹlẹ, ki awọn ti wọn yoo wa lati ilẹ Yoruba ati ilẹ Ibo si jẹ mẹtalelọgbọn, yatọ si mejilelogun ti wọn jẹ tẹlẹ. Ni wọn ba tun dibo si ọrọ naa, ṣugbọn awọn mẹrindinlọgbọn ti wọn dibo ti akọkọ naa ni wọn tun dibo ẹẹkeji, awọn Hausa wọnyi ko ba wọn da si i. Nijokoo ba tuka. Nigba ti ijokoo tun bẹrẹ, alaga ipade naa, Gerald Howe, ni ki awọn aṣoju Naijiria yii jọ gbe ọrọ naa wo laarin ara wọn, ki wọn si faaye diẹdiẹ silẹ funra wọn, ki awọn le kuro lori ọrọ naa. Ọọni Ile-Ifẹ lo kọkọ sọrọ le e, o ni o yẹ ki awọn ti wọn wa lati ilẹ Hausa yii mọ pe Yoruba ti ṣe fun wọn to, awọn si ti fi aaye loriṣiiriṣii silẹ fun wọn, ṣugbọn nibi ti ọrọ de yii, awọn aṣoju lati ilẹ Hausa yii naa gbọdọ tun ero wọn pa, ki wọn sun diẹ, gegẹ bi awọn to ku ti n ṣe fun wọn.


Ni wọn ba tun dibo si ọrọ naa, ṣugbọn awọn mẹrindinlọgbọn ti wọn dibo ti akọkọ naa ni wọn tun dibo ẹẹkeji, awọn Hausa wọnyi ko ba wọn da si i. Nijokoo ba tuka. Nigba ti ijokoo tun bẹrẹ, alaga ipade naa, Gerald Howe, ni ki awọn aṣoju Naijiria yii jọ gbe ọrọ naa wo laarin ara wọn, ki wọn si faaye diẹdiẹ silẹ funra wọn, ki awọn le kuro lori ọrọ naa. Ọọni Ile-Ifẹ lo kọkọ sọrọ le e, o ni o yẹ ki awọn ti wọn wa lati ilẹ Hausa yii mọ pe Yoruba ti ṣe fun wọn to, awọn si ti fi aaye loriṣiiriṣii silẹ fun wọn, ṣugbọn nibi ti ọrọ de yii, awọn aṣoju lati ilẹ Hausa yii naa gbọdọ tun ero wọn pa, ki wọn sun diẹ, gegẹ bi awọn to ku ti n ṣe fun wọn. Tafawa Balewa lo kọkọ sọrọ le ọrọ ti Ọọni sọ, o ni koko ipade ti awọn waa ṣe gan-an lawọn n sọrọ le lori yii, nitori ki awọn Hausa gba idaji orilẹ-ede Naijiria ni yoo sọ bọya awọn yoo maa ṣe Naijiria pẹlu awọn to ku tabi awọn yoo maa ba tawọn lọ. Eyi lo ṣe jẹ pe nigba ti awọn eeyan kan ba n sọ pe Ojukwu lati ilẹ Ibo lo kọkọ ni ki Naijiria pin si meji, wọn ko mọ itan ohun to ti ṣẹlẹ sẹyin ni wọn ṣe n sọ ohun ti wọn n sọ. Awọn Hausa yii ta ku delẹ, wọn ni ohun kan ṣosọ ti awọn le gba ni ki alaga ipade naa kọ ọ silẹ pe awọn aṣoju lati ilẹ Hausa sọ pe awọn ko ni i ṣe Naijiria bi wọn ko ba ti fun awọn Hausa ni idaji o. Kaka ki awọn tiwa naa si dide ki wọn ni awọn naa o ni i ṣe Naijiria bi wọn ba ti fun awọn Hausa ni idaji o, ko sẹni to sọ bẹẹ, ti awọn Hausa yii ni wọn kọ silẹ.


Tafawa Balewa lo kọkọ sọrọ le ọrọ ti Ọọni sọ, o ni koko ipade ti awọn waa ṣe gan-an lawọn n sọrọ le lori yii, nitori ki awọn Hausa gba idaji orilẹ-ede Naijiria ni yoo sọ bọya awọn yoo maa ṣe Naijiria pẹlu awọn to ku tabi awọn yoo maa ba tawọn lọ. Eyi lo ṣe jẹ pe nigba ti awọn eeyan kan ba n sọ pe Ojukwu lati ilẹ Ibo lo kọkọ ni ki Naijiria pin si meji, wọn ko mọ itan ohun to ti ṣẹlẹ sẹyin ni wọn ṣe n sọ ohun ti wọn n sọ. Awọn Hausa yii ta ku delẹ, wọn ni ohun kan ṣosọ ti awọn le gba ni ki alaga ipade naa kọ ọ silẹ pe awọn aṣoju lati ilẹ Hausa sọ pe awọn ko ni i ṣe Naijiria bi wọn ko ba ti fun awọn Hausa ni idaji o. Kaka ki awọn tiwa naa si dide ki wọn ni awọn naa o ni i ṣe Naijiria bi wọn ba ti fun awọn Hausa ni idaji o, ko sẹni to sọ bẹẹ, ti awọn Hausa yii ni wọn kọ silẹ. Nigba ti awọn oyinbo to n ṣe olori wa gbe ọrọ yii de ilu oyinbo, wọn ko yẹ ẹ wo lẹẹmeji ti wọn fi ni ohun ti awọn Hausa yii n beere lo dara ju lọ. Bẹẹ ni wọn ṣe kọ ofin yii jade, ofin naa si fun awọn Hausa ni idaji Naijiria. Iyẹn ni mo ṣe sọ pe ki i ṣe pe a dibo, tabi pe sẹnsọ ni wọn ka ti wọn fi ni idaji Naijiria ni ilẹ Hausa, eto lasan ni.


Nigba ti awọn oyinbo to n ṣe olori wa gbe ọrọ yii de ilu oyinbo, wọn ko yẹ ẹ wo lẹẹmeji ti wọn fi ni ohun ti awọn Hausa yii n beere lo dara ju lọ. Bẹẹ ni wọn ṣe kọ ofin yii jade, ofin naa si fun awọn Hausa ni idaji Naijiria. Iyẹn ni mo ṣe sọ pe ki i ṣe pe a dibo, tabi pe sẹnsọ ni wọn ka ti wọn fi ni idaji Naijiria ni ilẹ Hausa, eto lasan ni. Ṣugbọn aburu wo wa ni idaji Naijiria ti awọn Hausa yii gba mu ba wa? Aburu naa pọ ju, ohun ti wọn si fi ba Naijiria naa jẹ titi doni niyẹn. Ẹ jẹ ka pade lori ẹ lọsẹ to n bọ.


Ṣugbọn aburu wo wa ni idaji Naijiria ti awọn Hausa yii gba mu ba wa? Aburu naa pọ ju, ohun ti wọn si fi ba Naijiria naa jẹ titi doni niyẹn. Ẹ jẹ ka pade lori ẹ lọsẹ to n bọ.


Aarẹ wa balẹ si Bamako, ni Buhari ba bo imu ẹ pinpin

Aarẹ ilẹ wa, Ọgagun Muhammadu Buhari, ti balẹ si Bamako, lorileede Mali, nibi ti oun atawọn olori ilẹ Afrika mi-in yoo ti pade lati pẹtu si wahala to n lọ lorileede naa. Ọpọ eeyan lo ti n fi aidunnu wọn han si igbeṣẹ Aarẹ yii. Wọn ni okunrin naa ko ran wahala to n lọ lorileede rẹ, eyi to n lọ ni ilẹ mi-in lo n lọọ ba wọn pari. Wọn ni ile rẹ ti i ṣe Naijiria ko toro, eyi lo si yẹ ko kọkọ mojuto ko too sọ pe ohun maa lọọ ba awọn ẹlomi-in pari ija. Eyi to ya awọn eeyan to ri aworan Aarẹ Buhari lẹnu ni ibomu ti baba naa fi bo imu rẹ pinpin. Eyi ni igba akọkọ ti ọkunrin naa yoo lo ibomu yii latigba ti arun Koronafairọọsi ti gbode.


Wọn ni ile rẹ ti i ṣe Naijiria ko toro, eyi lo si yẹ ko kọkọ mojuto ko too sọ pe ohun maa lọọ ba awọn ẹlomi-in pari ija. Eyi to ya awọn eeyan to ri aworan Aarẹ Buhari lẹnu ni ibomu ti baba naa fi bo imu rẹ pinpin. Eyi ni igba akọkọ ti ọkunrin naa yoo lo ibomu yii latigba ti arun Koronafairọọsi ti gbode. Ni gbogbo igba ti awọn eeyan ba ṣabẹwo si Buhari, tabi to ba n ba awọn ọmọ orileede yii sọrọ, ọkunbrin naa ki i lo ibomu, eyi ti awọn eeyan kọminu si, ti wọn si n beere ni gbogbo igba pe ki lo de ti Aarẹ wa ko bomu. O jọ pe ile nikan ni Aarẹ Buhari ki i ti i bomu o. Baba naa bo imu rẹ pinpin ni ni Bamako. Ẹ gbọ, ṣe ẹyin fara mọ bi Buhari ṣe lọọ pari ija ni Bamako?


Ni gbogbo igba ti awọn eeyan ba ṣabẹwo si Buhari, tabi to ba n ba awọn ọmọ orileede yii sọrọ, ọkunbrin naa ki i lo ibomu, eyi ti awọn eeyan kọminu si, ti wọn si n beere ni gbogbo igba pe ki lo de ti Aarẹ wa ko bomu. O jọ pe ile nikan ni Aarẹ Buhari ki i ti i bomu o. Baba naa bo imu rẹ pinpin ni ni Bamako. Ẹ gbọ, ṣe ẹyin fara mọ bi Buhari ṣe lọọ pari ija ni Bamako?


O ṣẹlẹ,  awọn aṣofin fẹẹ ran minisita yii lẹwọn

Olori ile-igbimọ aṣoju-ṣofin, Họnọrebu Fẹmi Gbajabiamila, ti ni ẹwọn n run nimu Minisita fun ọrọ agbegbe Niger Delta, Goodswill Akpabio. Eyi ko ṣeyin bi ọkunrin naa ṣe sọ pe o purọ mọ awọn aṣofin, ko si ri ẹri fi gbe ọrọ rẹ lẹyin. O ni nidii eyi, awọn ti bẹrẹ igbesẹ lati ran ọkunrin naa lẹwọn. Lọsẹ to kọja ni awọn aṣofin yii pe awọn lọgaalọgaa ileeṣẹ to n ri si ọrọ awọn Niger Delta yii lati waa ṣalaye awọn owo kan ti wọn ni wọn ṣe baṣubaṣu nileeṣẹ naa. Nigba ti wọn dewaju igbimọ ọhun ni Akpabio sọ pe ọpọlọpọ awọn iṣẹ akanṣe ti awọn ṣe ti wọn ni kawọn waa ṣalaye yii, awọn aṣofin ni kọntirakitọ to gbaṣẹ ọhun, oun si ṣetan lati darukọ wọn. Ṣugbọn wọn p’ohun mọ ọn lẹnu lọjọ naa, wọn ko jẹ ko tẹsiwaju ninu ọrọ rẹ.


Lọsẹ to kọja ni awọn aṣofin yii pe awọn lọgaalọgaa ileeṣẹ to n ri si ọrọ awọn Niger Delta yii lati waa ṣalaye awọn owo kan ti wọn ni wọn ṣe baṣubaṣu nileeṣẹ naa. Nigba ti wọn dewaju igbimọ ọhun ni Akpabio sọ pe ọpọlọpọ awọn iṣẹ akanṣe ti awọn ṣe ti wọn ni kawọn waa ṣalaye yii, awọn aṣofin ni kọntirakitọ to gbaṣẹ ọhun, oun si ṣetan lati darukọ wọn. Ṣugbọn wọn p’ohun mọ ọn lẹnu lọjọ naa, wọn ko jẹ ko tẹsiwaju ninu ọrọ rẹ. Afi bi Gbajabiamila ṣe sọ lẹyin eyi pe irọ buruku ni Akpabio pa mọ awọn aṣofin, lo ba ni oun fun un ni ọjọ meji lati gbe orukọ awọn aṣofin ti wọn gba iṣẹ lọwọ rẹ jade. Ninu ijokoo wọn to waye ni Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii, ni olori awọn aṣofin naa ti ni niwọn igba ti oun ko ti ri Akpabio ko mu orukọ wa, ti ko si ni ẹri kankan lati fi gbe ọrọ rẹ lẹsẹ, a jẹ pe irọ buruku lo pa mọ awọn. Nibẹ naa lo ti ni ki wọn pe ọkunrin naa lẹjọ piparọ mọ ni ati ibanilorukọ jẹ.


Afi bi Gbajabiamila ṣe sọ lẹyin eyi pe irọ buruku ni Akpabio pa mọ awọn aṣofin, lo ba ni oun fun un ni ọjọ meji lati gbe orukọ awọn aṣofin ti wọn gba iṣẹ lọwọ rẹ jade. Ninu ijokoo wọn to waye ni Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii, ni olori awọn aṣofin naa ti ni niwọn igba ti oun ko ti ri Akpabio ko mu orukọ wa, ti ko si ni ẹri kankan lati fi gbe ọrọ rẹ lẹsẹ, a jẹ pe irọ buruku lo pa mọ awọn. Nibẹ naa lo ti ni ki wọn pe ọkunrin naa lẹjọ piparọ mọ ni ati ibanilorukọ jẹ. Bi wọn ba bẹrẹ igbesẹ yii, tọrọ naa si dele-ẹjọ, afaimọ ki gomina ipinlẹ Akwa-Ibom tẹlẹ yii ma rẹwọn he.


Bi wọn ba bẹrẹ igbesẹ yii, tọrọ naa si dele-ẹjọ, afaimọ ki gomina ipinlẹ Akwa-Ibom tẹlẹ yii ma rẹwọn he.


O digbooṣe, akọni obinrin wọ kaa ilẹ lọ

Wọn ti sinku Tolulọpẹ Arotile sibi ti wọn maa n sin awọn akọni si ni itẹkuu awọn ologun niluu Abuja. Lẹyin ti wọn ṣẹyẹ ikẹyin loriṣiiriṣii fun un ni wọn gbe e wọ kaa ilẹ lọ. Adura lawọn eeyan n ṣe pe ki Ọlọrun tu awọn obi rẹ ninu.


Baba ti wọn mu nitori wọn lọmọ ẹ n ja n’Ibadan ti ku sọdọ awọn ọlọpaa o

Ijẹsan-an lawọn ọlọpaa ti mu un, ni Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ to kọja. Wọn mu baba naa, Kẹhinde Ọmọtọṣọ ti awọn ọrẹ rẹ n pe ni Akéde, ati ọmọ rẹ kan to n jẹ Jẹlili. Ẹsun ti wọn fi kan an ni pe ọmọ rẹ mi-in to n jẹ Kabiru ja pẹlu awọn kan, wọn si fẹẹ mu Kabiru, igba ti wọn ko si ri Kabiru mu, ni wọn ba mu baba yii ati jẹlili, ni wọn ba lọọ ti wọn mọle ni Ọgba ọlọpaa Iyaganku. Ni bayii, Kehinde ti ku mọ awọn ọlọpaa Iyaganku lọwọ o. “Eyi to ṣẹlẹ yii, yoo fọn awọn ọlọpaa níkun: wọn yoo rojọ ẹnu wọn yoo fẹrẹ bo.” Bẹẹ ni Akin Fadeyi, ọga ileeṣẹ Ajafẹtọọ-ọmọniyan kan, Akin Fadeyi Foundation wi. O ni iwa ika gbaa ree lati ọdọ awọn ọlọpaa, nitori jẹjẹ ni Kẹhinde n taja rẹ ni Gbagi niluu Ibadan, ko si ba ẹni kan ja, ko si ṣe kinni kan to lodi sofin.


Ni bayii, Kehinde ti ku mọ awọn ọlọpaa Iyaganku lọwọ o. “Eyi to ṣẹlẹ yii, yoo fọn awọn ọlọpaa níkun: wọn yoo rojọ ẹnu wọn yoo fẹrẹ bo.” Bẹẹ ni Akin Fadeyi, ọga ileeṣẹ Ajafẹtọọ-ọmọniyan kan, Akin Fadeyi Foundation wi. O ni iwa ika gbaa ree lati ọdọ awọn ọlọpaa, nitori jẹjẹ ni Kẹhinde n taja rẹ ni Gbagi niluu Ibadan, ko si ba ẹni kan ja, ko si ṣe kinni kan to lodi sofin. Afi bi awọn ọ̀ọpaa ti lọ sile rẹ ti wọn ni awọn n wa Kabiru ọmọ rẹ, pe iyen ba awọn kan ja. Wọn ko si ba Kabiru nile, ni wọn ba ni dandan ni ki baba rẹ ati ọmọ rẹ mi-in ti wọn tun ba nibẹ tẹ le awọn. Lati ọjọ naa ni wọn ti ti wọn mọle si Iyaganku, ti wọn ko si jẹ ki awọn ẹbi wọn ri wọn.


Afi bi awọn ọ̀ọpaa ti lọ sile rẹ ti wọn ni awọn n wa Kabiru ọmọ rẹ, pe iyen ba awọn kan ja. Wọn ko si ba Kabiru nile, ni wọn ba ni dandan ni ki baba rẹ ati ọmọ rẹ mi-in ti wọn tun ba nibẹ tẹ le awọn. Lati ọjọ naa ni wọn ti ti wọn mọle si Iyaganku, ti wọn ko si jẹ ki awọn ẹbi wọn ri wọn. Fadeyi ni, “Ọjọ meje ni wọn fi ti Kẹhinde mọle, ti wọn ko jẹ kẹni kan ri i ninu awọn ẹbi rẹ. Laarin alẹ ana si aarọ yii ni wọn ni Kẹhinde ti ku sọdọ wọn. Awọn ẹbi ẹ n sọ pe nitori pe awọn ko lowo, ti awọn ko si leeyan lawọn ọlọpaa ṣe fẹẹ fi iya yii jẹ awọn gbe.


Fadeyi ni, “Ọjọ meje ni wọn fi ti Kẹhinde mọle, ti wọn ko jẹ kẹni kan ri i ninu awọn ẹbi rẹ. Laarin alẹ ana si aarọ yii ni wọn ni Kẹhinde ti ku sọdọ wọn. Awọn ẹbi ẹ n sọ pe nitori pe awọn ko lowo, ti awọn ko si leeyan lawọn ọlọpaa ṣe fẹẹ fi iya yii jẹ awọn gbe. Ṣugbọn ki awọn ọlọpaa mọ pe ọrọ naa ko ni ṣee da ewe bo mọlẹ bẹẹ o, yoo la ariwo gidi lọ!”


Ṣugbọn ki awọn ọlọpaa mọ pe ọrọ naa ko ni ṣee da ewe bo mọlẹ bẹẹ o, yoo la ariwo gidi lọ!”


O ma ṣe o! Eto isinku Tolulọpẹ ti bẹrẹ niluu Abuja

Lọwọlọwọ yii, wọn ti gbe oku ọmọdebinrin to jẹ ẹni akọkọ to n fi baalu-agbera-paa jagun nilẹ wa, Tolulọpẹ Arotile, ẹni ọdun mẹrindinlogun ti wọn pa nifọna-fọnṣu, de itẹkuu awọn ologun to wa loju ọna Papakọ ofurufu ilẹ wa niluu Abuja. Olori awọn ọmọ ogun ofurufu nilẹ wa, Air Vice Marshal Abubakar Sadique, Gomina ipinlẹ Kogi, Yahya Bello, Alaga igbimọ to n ri si ọrọ ileeṣẹ ofurufu nilẹ wa nileegbimọ aṣoju-ṣofin, Alaaji Ib’ni Nalla, atawọn mọlẹbi Tolulọpẹ ti wa nibi ti wọn ti fẹẹ sinku rẹ. A oo ma fi to yin leti bo ba ṣe n lọ.


Awọn ọmọ Naijiria gbe ẹgbẹ okunkun de’luu oyinbo, Italy ni wọn ti mu wọn

Awọn ọlọpaa orilẹ-ede Italy ti mu awọn ọmọ Naijiria mẹẹdogun kan ti wọn n ṣe ẹgbẹ okunkun, awọn ti wọn n pe ara wọn ni ọmọ ẹgbẹ Ẹyẹ. Naijiria lawọn ọmọ Ẹgbẹ Eyẹ yii ti gbilẹ, ibi ni wọn si fi ṣe olu ile ẹgbẹ imulẹ yii. Ọjọ ti pẹ kanrin-kese ti ẹgbẹ okunkun yii ti wa, paapaa ni awọn ileewe giga ilẹ wa gbogbo. Bi kinni naa ṣe waa deluu oyinbo, to si jẹ awọn ọmọ Naijiria naa ni wọn wa nidii ẹ ni ko ti i ye ẹni kan. Ṣugbọn awọn ọlọpaa Polizia ti i ṣe ọlọpaa Italy ti tu wọn jade lọdọ wọn lọhun-un, wọn mu awọn mẹẹdogun, awọn mẹrin mi-in si na papa bora, wọn sa lọ bamu. Ohun ti wọn n fi ẹgbẹ naa ṣe nibẹ ko daa, o si ti pẹ tawọn ọlọpaa yi ti n d’ọdẹ wọn. Wọn ni awọn ni wọn n ko ọpọlọpọ ọmọbinrin Naijiria waa ṣe aṣẹwo ni Italy; awọn ni wọn n fi ọpọlọpọ ọmọ Naijiria ṣe yahoo yahoo, awọn ni wọn n ran awọn ti wọn n jale lọwọ, ti won s in ran won jade; wọn si mọ bi wọn ti n ko gbogbo owo to ba yọ nidii iṣe okunkun wọnyi pada si Naijiria, tabi ki wọn ba awọn oloṣelu ti wọn ba ji owo ko nile nibi tọju owo wọn soke okun.


Bi kinni naa ṣe waa deluu oyinbo, to si jẹ awọn ọmọ Naijiria naa ni wọn wa nidii ẹ ni ko ti i ye ẹni kan. Ṣugbọn awọn ọlọpaa Polizia ti i ṣe ọlọpaa Italy ti tu wọn jade lọdọ wọn lọhun-un, wọn mu awọn mẹẹdogun, awọn mẹrin mi-in si na papa bora, wọn sa lọ bamu. Ohun ti wọn n fi ẹgbẹ naa ṣe nibẹ ko daa, o si ti pẹ tawọn ọlọpaa yi ti n d’ọdẹ wọn. Wọn ni awọn ni wọn n ko ọpọlọpọ ọmọbinrin Naijiria waa ṣe aṣẹwo ni Italy; awọn ni wọn n fi ọpọlọpọ ọmọ Naijiria ṣe yahoo yahoo, awọn ni wọn n ran awọn ti wọn n jale lọwọ, ti won s in ran won jade; wọn si mọ bi wọn ti n ko gbogbo owo to ba yọ nidii iṣe okunkun wọnyi pada si Naijiria, tabi ki wọn ba awọn oloṣelu ti wọn ba ji owo ko nile nibi tọju owo wọn soke okun. Nitori ẹ lawọn Polizia yii, ọlọpaa Italo, ṣe n wa wọn lati ọjọ yii wa. Alẹ ijẹta ni olobó ta wọ́n pe awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun naa wa nibi kan ti wọn ti n ṣawo wọn, ẹni to si lọọ ṣofofo wọn ko le ri wọn ti, nitori ọkan ninu awọn ọmọ ẹgbẹ naa tẹlẹ ti wọn ṣẹṣẹ fiya jẹ ni. N lawọn ọlọpaa yi ba lọ, nibẹ ni wọn si ti gba wọn mu, ti awọn mẹrin si ribi sa lọ.


Nitori ẹ lawọn Polizia yii, ọlọpaa Italo, ṣe n wa wọn lati ọjọ yii wa. Alẹ ijẹta ni olobó ta wọ́n pe awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun naa wa nibi kan ti wọn ti n ṣawo wọn, ẹni to si lọọ ṣofofo wọn ko le ri wọn ti, nitori ọkan ninu awọn ọmọ ẹgbẹ naa tẹlẹ ti wọn ṣẹṣẹ fiya jẹ ni. N lawọn ọlọpaa yi ba lọ, nibẹ ni wọn si ti gba wọn mu, ti awọn mẹrin si ribi sa lọ. Ṣugbọn wọn ti ni awọn yoo mu won. Ọgba ẹwọn ti wọn fi awọn eeyan naa si yatọ si ti awọn ọdaran to ku, ibi ti wọn ṣe sọtọ fawọn ọdaran ti wọn gbilẹ kaakiri ọpọ orilẹ-ede ti wọn n pe ni Mafia ni, ẹni ti yoo si bọ nibẹ yoo ṣe ko too jẹ. Awọn ọlọpaa yii ni iwadii nla ti bẹrẹ lori iṣẹ aburu gbogbo ti awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun yii ti ṣe ni Italy, ati ibi ti wọn tun ku si.


Ṣugbọn wọn ti ni awọn yoo mu won. Ọgba ẹwọn ti wọn fi awọn eeyan naa si yatọ si ti awọn ọdaran to ku, ibi ti wọn ṣe sọtọ fawọn ọdaran ti wọn gbilẹ kaakiri ọpọ orilẹ-ede ti wọn n pe ni Mafia ni, ẹni ti yoo si bọ nibẹ yoo ṣe ko too jẹ. Awọn ọlọpaa yii ni iwadii nla ti bẹrẹ lori iṣẹ aburu gbogbo ti awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun yii ti ṣe ni Italy, ati ibi ti wọn tun ku si. Bẹẹ bi wọn fẹ, bi wọn kọ, gbogo rẹ ni wọn yoo sọ fawọn.


Bẹẹ bi wọn fẹ, bi wọn kọ, gbogo rẹ ni wọn yoo sọ fawọn.


Buhari n lọ si Mali loni-in o

Aarẹ Muhamadu Buhari yoo lọ si orilẹ-ede Mali loni-in yii. Ipade pataki kan lo n ba lọ. Wọn n ja ni orilẹ-ede naa ni, awọn ajijagbara ati awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu mi-in n ba Aarẹ ibẹ, Ibrahim Keita, ja ija ajadiju, wọn ni afi ko fi ipo to wa silẹ, bi bẹẹ kọ ko ni i si alaafia lorilẹ-ede Mali. Ọrọ oṣelu naa lo si fa ija wọn o, ọrọ a-dibo a-o-dibo yii naa ni, n lo di ohun ti wọn n pa ara wọn si, tawọn agbaye gbogbo si n bẹru pe ọrọ naa le dogun. Ki ọrọ yii ma di wahala ni awọn ajọ orilẹ-ede Iwọ-oorun Africa ti wọn n pe ni ECOWAS ṣe gbe igbimọ kan dide pe ki wọn ba wọn pari ija naa ni Mali. Ninu igbimọ yii, wọn yan aarẹ ilẹ wa tẹlẹ, Ọmọwe Goodluck Jonathan, lati jẹ apaṣẹ pataki nibẹ, oun naa lo si pada waa ṣalaye ohun gbogbo to n lọ ati ibi ti ọrọ de duro fun Buhari nijẹta.


Buhari n lọ si Mali loni-in o

Ọrọ oṣelu naa lo si fa ija wọn o, ọrọ a-dibo a-o-dibo yii naa ni, n lo di ohun ti wọn n pa ara wọn si, tawọn agbaye gbogbo si n bẹru pe ọrọ naa le dogun. Ki ọrọ yii ma di wahala ni awọn ajọ orilẹ-ede Iwọ-oorun Africa ti wọn n pe ni ECOWAS ṣe gbe igbimọ kan dide pe ki wọn ba wọn pari ija naa ni Mali. Ninu igbimọ yii, wọn yan aarẹ ilẹ wa tẹlẹ, Ọmọwe Goodluck Jonathan, lati jẹ apaṣẹ pataki nibẹ, oun naa lo si pada waa ṣalaye ohun gbogbo to n lọ ati ibi ti ọrọ de duro fun Buhari nijẹta. Alaye ti Jonathan ṣe pe awọn olori oirlẹ-ede Ghana, Ivory Coast, Niger ati Senegal yoo wa ni Bamako ti i ṣe olu ilu naa loni-in yii, lati jokoo papọ lori ọrọ yii lo mu Aarẹ Buhari naa sọ pe ouon yoo tẹ le Jonathan lọ. Ohun to jẹ awọn olori ECOWAS yii logun ni bi ọrọ Mali yii ko ṣe ni i le ju bayii lọ, ti ko si tun ni i di ogun ti apa ko tun ni i ka mọ.


Buhari n lọ si Mali loni-in o

Alaye ti Jonathan ṣe pe awọn olori oirlẹ-ede Ghana, Ivory Coast, Niger ati Senegal yoo wa ni Bamako ti i ṣe olu ilu naa loni-in yii, lati jokoo papọ lori ọrọ yii lo mu Aarẹ Buhari naa sọ pe ouon yoo tẹ le Jonathan lọ. Ohun to jẹ awọn olori ECOWAS yii logun ni bi ọrọ Mali yii ko ṣe ni i le ju bayii lọ, ti ko si tun ni i di ogun ti apa ko tun ni i ka mọ.


“Baba nla ole ati akowojẹ ni yin,” PDP lo sọ bẹẹ fawọn APC

Ko si ẹgbẹ oṣelu kan to jẹ ẹgbẹ awọn ole ati akowo-ilu-jẹ to ju ẹgbe APC to wa ni Naijiria yii lọ. Alukoro ẹgbẹ oṣelu PDP, Kọla Ologbondiyan, lo n bọ bẹẹ; to ni ko tun si orirun tabi ikorita ti iwa ibajẹ pin si ju inu ẹgbẹ APC lọ, nitori lojoojumọ ni iwa ibajẹ wọn n gbilẹ si i. Atẹjade kan to gbe jade lanaa lo ti n sọ gbogbo eyi, pẹlu alaye pe oórùn iwa ibajẹ to n jade lati inu iwadii ileeṣẹ NDDC (Niger Delta Development Commission) ti wọn n ṣe lọwọ yii ti fihan pe bi eeyan ba ti ri awọn ọmọ APC, ko ma wo wọn lẹẹmeji, ko ti mọ pe onibajẹ ni gbogbo wọn. Ologbondiyan ni awọn ti gbọ ninu ẹgbẹ tawọn pe awọn agbaagba APC fẹẹ pa iwadii ti won n ṣe lọwọ lori ọọ ileeṣẹ NDDC yii mọlẹ. Bẹẹ nibẹ ni wọn ti fẹsun kan minisita Akpabio pe o kowo jẹ, ti Akpabio fẹsun kan awọn aṣofin ti wọn n wadii ọrọ yii pe awọn naa kowo jẹ, ti wọn si ni ki olori ileeṣẹ NDDC naa waa ṣalaye bi ọrọ ti ri to jẹ niṣe loun digbo lulẹ, to daku. Ohun to jẹ ki awọn PDP sọ pe agbada iwa ibajẹ wa lọrun wọn ninu APC niyẹn. Bẹẹ, awọn APC ni wọn tanna wa ọrọ buruku yii o. Awọn ni wọn kọkọ sọ pe gbogbo iwa ibajẹ to n ṣẹlẹ ni ileeṣẹ NDDC yi, awọn PDP lo ti bẹrẹ ẹ, ohun ti awọn ba nilẹ ni.


Bẹẹ nibẹ ni wọn ti fẹsun kan minisita Akpabio pe o kowo jẹ, ti Akpabio fẹsun kan awọn aṣofin ti wọn n wadii ọrọ yii pe awọn naa kowo jẹ, ti wọn si ni ki olori ileeṣẹ NDDC naa waa ṣalaye bi ọrọ ti ri to jẹ niṣe loun digbo lulẹ, to daku. Ohun to jẹ ki awọn PDP sọ pe agbada iwa ibajẹ wa lọrun wọn ninu APC niyẹn. Bẹẹ, awọn APC ni wọn tanna wa ọrọ buruku yii o. Awọn ni wọn kọkọ sọ pe gbogbo iwa ibajẹ to n ṣẹlẹ ni ileeṣẹ NDDC yi, awọn PDP lo ti bẹrẹ ẹ, ohun ti awọn ba nilẹ ni. Bẹẹ lawọn kan ninu awọn aṣaaju APC yii sọ pe awọn ti wọn ti inu PDP wa ni wọn n huwa ibajẹ to pọ ju lọ ninu ẹgbẹ awọn. Ohun to bi PDP ninu ree, ni wọn ba ni ki alukoro wọn, iyẹn Ologbondiyan po’kọ ibanujẹ fun wọn mu.


Bẹẹ lawọn kan ninu awọn aṣaaju APC yii sọ pe awọn ti wọn ti inu PDP wa ni wọn n huwa ibajẹ to pọ ju lọ ninu ẹgbẹ awọn. Ohun to bi PDP ninu ree, ni wọn ba ni ki alukoro wọn, iyẹn Ologbondiyan po’kọ ibanujẹ fun wọn mu.


Ibo abẹle Ondo:Ajayi ki Jẹgẹdẹ ku oriire, o loun tí gba f’Ọlọrun

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Igbakeji gomina ipinlẹ Ondo, Ọnarebu Agboọla Ajayi, ti ki Eyitayọ Jẹgẹdẹ ku oriire fun bo ṣe jawe olubori ninu eto idibo abẹle ẹgbẹ PDP to waye lanaa niluu Akurẹ. Ninu atẹjade ti akọwe iroyin rẹ, Allen Soworẹ, fi sita ni lẹyin idibo ọhun, eyi to pe akọle rẹ ni, ‘a ti ja ija rere’ lo ti dupẹ lọwọ awọn eeyan fun atilẹyin ti wọn ṣe fun un lasiko eto ibo naa. Ajayi ni oun ti gba f’Ọlọrun, niwọn igba tawọn oludibo tí fi ibo wọn juwe ibi ti wọn n lọ. O ni, oun ṣi duro lai yẹsẹ lori ipinnu oun lati ri i daju pe ìjọba awa-ara-wa fẹsẹ mulẹ nipinlẹ Ondo, yatọ si ijọba adanikanṣe to wa lori aleefa lọwọ. Oludije mi-in, Ọlabọde Ayọrinde naa ti ki Amofin Jẹgẹdẹ ku oriire, o si tun gbadura pe k’Ọlorun ti i lẹyin ko le ṣe aṣeyọri ninu awọn igbesẹ to ku niwaju.


IBO AWỌN PDP L’ONDO: JẸGẸDẸ WỌLE, AGBOỌLA JA BỌ!

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Pẹlu gbogbo ilakaka Igbakeji Gomina Ipinlẹ Ondo, Ajayi Agboọla, lati koju ọga rẹ, Rotimi Akledredolu, ninu ibo gomina ipinlẹ Ondo to n bọ ninu oṣu kẹwaa ọdun yii, gbangba ode ni wọn ti jan ẹyin ọkunrin naa mọle ninu ibo PDP ti wọn di kọja lanaa yii, nitori Eyitayọ Jẹgẹdẹ ni lawọn PDP Ondo fa kalẹ pe yoo du ipo gomina lorukọ ẹgbẹ wọn. Agboọla mura kaka, o ja bii ọkunrin, ṣugbọn ẹpa ko boro mọ ni. Nitori nigba ti wọn dibo tan, Jẹgẹdẹ lo ni ibo to pọ ju lọ. Ọrinlelẹgbẹrin ati mẹjọ (888) ibo ni Jẹgẹdẹ ni, nigba ti Agboọla si ni ibo ọtalelẹgbẹta o din meji (658) Eddy Ọlafẹsọ to ni ibo marundinlọgọsan-an (175) lo tẹle wọn, ibo marundinlọgọrun-un (95) ni ti Bọde Ayọrinde, Banji Okunọmọ ni aadọrun-un (90), Ṣọla Ẹbiṣeni ni mọkandinlọgbọn (29), Boluwaji Kunlerẹ ni mẹtalelọgbọn (33) ati Godday Erewa to ni ibo mẹrinla pere (14). Awọn eeyan ti ro pe Agboọla ni yoo mu kinni naa, koda oun naa ti leri leka pe ko si ibi ti wọn yoo gbe e gba, oun loun yoo gba tikẹẹti PDP, oun yoo si wọle gegẹ bii gomina, nitori ninu ibo ti awọn di ni 2016, oun gan-an loun gbe Akeredolu ati APC wọle nibẹ. Ṣugbọn nigba ti ọkunrin naa ko waa wọle ibo abẹle yii nkọ o, nibo ni yoo gbe eyi gba!


Ọrinlelẹgbẹrin ati mẹjọ (888) ibo ni Jẹgẹdẹ ni, nigba ti Agboọla si ni ibo ọtalelẹgbẹta o din meji (658) Eddy Ọlafẹsọ to ni ibo marundinlọgọsan-an (175) lo tẹle wọn, ibo marundinlọgọrun-un (95) ni ti Bọde Ayọrinde, Banji Okunọmọ ni aadọrun-un (90), Ṣọla Ẹbiṣeni ni mọkandinlọgbọn (29), Boluwaji Kunlerẹ ni mẹtalelọgbọn (33) ati Godday Erewa to ni ibo mẹrinla pere (14). Awọn eeyan ti ro pe Agboọla ni yoo mu kinni naa, koda oun naa ti leri leka pe ko si ibi ti wọn yoo gbe e gba, oun loun yoo gba tikẹẹti PDP, oun yoo si wọle gegẹ bii gomina, nitori ninu ibo ti awọn di ni 2016, oun gan-an loun gbe Akeredolu ati APC wọle nibẹ. Ṣugbọn nigba ti ọkunrin naa ko waa wọle ibo abẹle yii nkọ o, nibo ni yoo gbe eyi gba! Ẹkunrẹrẹ iroyin naa n bọ laipẹ.


Nitori Korona, Awujalẹ fagi le Ojude Ọba t’ọdun yii

Nitori arun aṣekupani Koronafairọọsi to gbode kan, Awujalẹ ilẹ Ijẹbu, Ọba Sikiru Adetọna ti kede pe ayẹyẹ ‘Ojude Ọba’ to maa n waye lẹyin ọdun Ileya ko ni i waye lọdun yii. Kabiyesi ni ki onikaluku jokoo sile rẹ. Ninu atẹjade kan to wa lati aafin, eyi ti Baagbimọ ilẹ Ijẹbu, to tun maa n ṣe kokaari eto naa, Oloye Fassy Yusuf, fi sita lo ti sọ pe Ọba (Dokita) Sikiru Adetọna fọwọ si fifagile ayẹyẹ naa lẹyin amọran latọdọ awọn eleto ilera, ati bi ohun gbogbo ko ṣe fara rọ lori ọrọ ajakalẹ arun Korona to gbode kan.


Wọn tun ti ji awọn arinrin-ajo meji gbe l’Akoko

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Iṣẹlẹ ijinigbe to n waye lagbegbe Akoko tun gbọna mi-in yọ pẹlu bi wọn tun ṣe ji obinrin oniṣowo kan, Agnes Akọgun, ati awakọ rẹ, Okio, gbe lalẹ ọjọ Isẹgun, Tusidee, ọsẹ ta a wa yii. Obinrin oniṣowo ọhun ati awakọ rẹ la gbọ pe wọn ji gbe laarin ilu Ugbe, nijọba ibilẹ Ariwa Ila-Oorun Akoko, si Uba-Ọka nijọba ibilẹ Guusu Iwọ-Oorun Akoko. Awọn ọja aṣọ ti obinrin naa n ta ni wọn lo n ko lọ si Uba-Ọka, lasiko ti awọn ajinigbe ọhun da wọn lọna, ti wọn si ko wọn wọnu igbo lọ. Ni kete tawọn eeyan ti gbọ nipa iṣẹlẹ yii ni wọn lawọn ọdẹ, awọn fijilante atawọn ọlọpaa Ọka Akoko ti n wa gbogbo inu aginju to wa lagbegbe naa boya wọn le ri wọn gba pada. Awọn ajinigbe ọhun la gbọ pe wọn ko ti i kan si ẹnikẹni ninu awọn ẹbi awọn ti wọn ji gbe naa ni gbogbo asiko ta a fi n ko iroyin yii jọ lọwọ.


Gomina Abdulrazaq ṣabẹwo sileeṣẹ tẹlifiṣan NTA Ilọrin to jona

Stephen Ajagbe, Ilọrin Lalẹ ana, ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ni Gomina ipinlẹ Kwara, Abdulrazaq Abdulrahman, ṣabẹwo sileeṣẹ tẹlifiṣan tijọba apapọ, NTA, to wa lagbegbe Fate, niluu Ilọrin, nibi ti ijamba ina ti ba dukia olowo nla jẹ. ALAROYE gbọ pe ni nnkan bii aagọ mọkanla alẹ ọjọ Iṣẹgun yii nijamba ina naa ṣẹlẹ. Abdulrazaq pẹlu Kọmiṣanna fun iṣẹ-ode, Onimọ-Ẹrọ Rotimi Iliyasu, ni wọn jọ lọ sibẹ lati wo bi iṣẹlẹ naa ṣe ri atawọn ohun to bajẹ nibẹ. Ina to ṣadeede ṣẹ yọ ọhun jo awọn ọọfiisi kan ati apa kan lara ọọfiisi igbohun-safẹfẹ. Ko sẹni to mọ pato ohun to ṣe okunfa ina naa. Ọga agba ileeṣẹ panapana ni Kwara, Waheed Iyanda Yakubu, ṣalaye pe ni nnkan bii aago mọkanla kọja ogun iṣẹju ni wọn tẹ ileeṣẹ naa laago lati fi to wọn leti.


Ina to ṣadeede ṣẹ yọ ọhun jo awọn ọọfiisi kan ati apa kan lara ọọfiisi igbohun-safẹfẹ. Ko sẹni to mọ pato ohun to ṣe okunfa ina naa. Ọga agba ileeṣẹ panapana ni Kwara, Waheed Iyanda Yakubu, ṣalaye pe ni nnkan bii aago mọkanla kọja ogun iṣẹju ni wọn tẹ ileeṣẹ naa laago lati fi to wọn leti. O ni iwadii ṣi n lọ lati mọ ohun to fa ijamba ina naa.


O ni iwadii ṣi n lọ lati mọ ohun to fa ijamba ina naa.


Ẹni tọwọ ba tẹ pe ko lo ibomu atawọn to gba wọn laaye yoo foju bale-ẹjọ ni Kwara

Stephen Ajagbe, Ilọrin Nitori bi atankalẹ arun Koronafairọọsi ṣe n fojoojumọ gbilẹ nipinlẹ Kwara, ijọba ti ṣekilọ pe, bẹrẹ lati ọjọ kọkanlelọgbọn, oṣu keje, ta a wa yii, ẹnikẹni, bo ti wu ko ri, tọwọ ba tẹ ti ko lo ibomu yoo da ara rẹ lẹbi. Bakan naa, gbogbo awọn to ni ile itaja, awọn awakọ atawọn oniṣọọbu to ba gba awọn ti ko lo ibomu laaye lati wọle, ijọba yoo fi pampẹ ọba gbe iru wọn naa, wọn yoo si jẹ iya to ba tọ si ẹni to tapa sofin. Ninu atẹjade kan ti Akọwe iroyin gomina to tun jẹ Alukoro fun igbimọ to n gbogun ti arun Covid-19 nipinlẹ Kwara, Rafiu Ajakaye, fi sita lo ti sọ pe bi arun naa ṣe n tan kiri kọ ijọba lominu gidi. O ni gbogbo araalu patapata; atawọn oniṣọọbu itaja, awọn awakọ ero ati ayọkẹlẹ, pẹlu awọn to n rin kaakiri igboro ni ofin bibo imu de o, ẹni to ba si tapa si i, kele yoo gbe e, yoo si foju bale-ẹjọ. O ni ijọba ko ni i laju silẹ lati maa wo awọn kọlọransi ẹda kan ki wọn maa ṣe ohun to le ṣe akoba fun eto ilera araalu, idi niyi tawọn fi fẹẹ fọwọ lile mu awọn eeyan. Ofin tuntun ọhun waa ṣalaye yekeyeke pe, ẹni ti ko ba lo ibomu ko ni i le raaye wọle si ọọfiisi tabi ileeṣẹ kankan, ọja, awọn ile itaja nla, inu ọkọ ero, ilefowopamọ ati bẹẹ lọ.


O ni gbogbo araalu patapata; atawọn oniṣọọbu itaja, awọn awakọ ero ati ayọkẹlẹ, pẹlu awọn to n rin kaakiri igboro ni ofin bibo imu de o, ẹni to ba si tapa si i, kele yoo gbe e, yoo si foju bale-ẹjọ. O ni ijọba ko ni i laju silẹ lati maa wo awọn kọlọransi ẹda kan ki wọn maa ṣe ohun to le ṣe akoba fun eto ilera araalu, idi niyi tawọn fi fẹẹ fọwọ lile mu awọn eeyan. Ofin tuntun ọhun waa ṣalaye yekeyeke pe, ẹni ti ko ba lo ibomu ko ni i le raaye wọle si ọọfiisi tabi ileeṣẹ kankan, ọja, awọn ile itaja nla, inu ọkọ ero, ilefowopamọ ati bẹẹ lọ. O nijọba yoo tu awọn ikọ kan jade bẹrẹ lati ọjọ kọkanlelọgbọn, oṣu keje, ọdun yii. Ẹni ti wọn ba gba mu, lẹyin ti wọn ba foju ẹ bale-ẹjọ alaagbeka tan, wọn yoo tun ru u lọ sibudo iyasọtọ. Ijọba waa ni gbogbo awọn ile iworan bọọlu, awọn ibudo igbafẹ ati ayẹyẹ to ba gba awọn eeyan to ju mẹẹẹdọgbọn laaye yoo di titi.


O nijọba yoo tu awọn ikọ kan jade bẹrẹ lati ọjọ kọkanlelọgbọn, oṣu keje, ọdun yii. Ẹni ti wọn ba gba mu, lẹyin ti wọn ba foju ẹ bale-ẹjọ alaagbeka tan, wọn yoo tun ru u lọ sibudo iyasọtọ. Ijọba waa ni gbogbo awọn ile iworan bọọlu, awọn ibudo igbafẹ ati ayẹyẹ to ba gba awọn eeyan to ju mẹẹẹdọgbọn laaye yoo di titi. Eeyan mẹtadinlaaadọrun lo tun ko arun Korona lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii ni Kwara.


Eeyan mẹtadinlaaadọrun lo tun ko arun Korona lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii ni Kwara.


Gomina ipinlẹ Ekiti, Kayọde Fayẹmi ti ko arun Koronafairọọsi o

Gomina Kayọde Fayẹmi tipinlẹ Ekiti ti ko arun Koronafairọọsi. Gomina ọhun funra ẹ lo ṣe ikede lori ikanni Twitter laaarọ yii. Gẹgẹ bo ṣe sọ, o ni oun ṣe ayẹwo kẹta, esi si jade lanaa. O waa ni oun ko ṣaisan, koko lara oun le, oun si wa nile lati gba itọju gidi. Bakan naa lo ni oun ti gbe awọn aṣẹ kan le igbakeji oun, Ọtunba Bisi Ẹgbẹyẹmi, lọwọ lati maa ba ijọba lọ.


O ma wa ga o, wọn tun pa ọmọ ọdun mẹrindinlogun mi-in l’Akinyẹle, n’Ibadan

Ọlawale Ajao, Ibadan Niṣe ni gbogbo eeyan ro pe iku ojiji tawọn olubi ẹda kan fi n pa awọn eeyan ni ijọba ibilẹ Akinyẹle, niluu Ibadan, nipinlẹ Ọyọ, yoo mọwọ duro pẹlu bi ọwọ ọlọpaa ṣe tẹ awọn kan ti wọn jẹwọ pe awọn lawọn wa nidii ọrọ naa, ti wọn si foju wọn han lọsẹ to kọja. Ṣugbọn ọrọ ko ri bẹẹ pẹlu bi awọn kan ṣe tun lọọ pa ọmọbinrin ẹni ọdun mẹrindinlogun kan ti wọn pe orukọ rẹ ni Tokẹ lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, ni Akinyẹle yii kan naa. ALAROYE gbọ pe adugbo Onikoko, loju ọna Ibadan si Ọyọ, ni awọn ọlọpaa Moniya ti kan oku ọmọdebinrin naa ninu igbo lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ ta a wa yii. Epo bẹntiroolu ni wọn ni awọn obi ọmọ yii ni ko lọọ ra wa lalẹ ọjọ Aje, ti wọn ko si ri i ko pada sile ki wọn too lọọ kan oku ẹ ninu igbo yii. Kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, Chuks Enwonwu, ti ni ki iwadii bẹrẹ lori awọn to ṣiṣẹ buruku naa.


Ija de: Alaafin lo nilẹ ni, abi awọn ẹgbẹ ọmọlẹyin Kristi?

Ni bayii, o da bii pe ẹgbẹ awọn Kristẹni ti wọn n pe ni CAN (Christian Association of Nigieria) ẹka ti ilu Ọyọ ti mura lati wọ ṣokoto ija pẹlu Alayeluwa, Iku Baba Yeye, Ọba Lamidi Ọlayiwọla Adeyẹmi Kẹta, Alaafin ilu Ọyọ. Ọrọ ilẹ kan lo fẹẹ da ija wọn silẹ, ọrọ naa si ti ni ti ọlọpaa ninu. Awọn CAN Ọyo yii ni awọn lawọn ni ilẹ kan ni agbegbe Ayetoro niluu naa, ṣugbọn Alaafin ni, aṣiṣe ati aṣisọ gbaa ni, nitori ilẹ ti awọn eeyan naa n wi yii, ilẹ ilu ni, oriade lo ni in. Iwe iroyin Punch lo ti kọkọ gbe iroyin kan jade pe awọn aṣaaju ẹgbẹ CAN ilu Ọyo fi ehonu wọn han pe ilẹ awọn kan ni Ayetoro to n lọ si bii pulọọti mẹrindinlọgọrun-un (96), iyẹn bii eeka mẹrindinlogun, Alaafin ti fẹẹ ja ilẹ naa gba o, nitori o ti n ta nibẹ, bẹẹ ọwọ ijọba ibilẹ Atiba lawọn ti ra ilẹ awọn. Lanaa ode yii, niluu Ibadan, Biṣọọbu Daniel Oluwajimade, ti i ṣe ọkan ninu awọn ọmọ ẹgbẹ CAN Ọyọ yii ni ọdun kẹrindinlogun (16) sẹyin lawọn ti ra ilẹ yii, ti awọn si n sanwo rẹ fun ijọba Atiba lọdọọdun. O ni lojiji lawọn ri i pe Alaafin ti wọ inu ilẹ naa, to n ta a fun awọn oniṣowo kan, nigba ti awọn si sọrọ, awọn ọlọpaa Atiba ranṣẹ si aṣoju CAN to wa lagbegbe wọn, wọn si ti gbe ọrọ naa lọ si Iyaganku nIbadan.


Iwe iroyin Punch lo ti kọkọ gbe iroyin kan jade pe awọn aṣaaju ẹgbẹ CAN ilu Ọyo fi ehonu wọn han pe ilẹ awọn kan ni Ayetoro to n lọ si bii pulọọti mẹrindinlọgọrun-un (96), iyẹn bii eeka mẹrindinlogun, Alaafin ti fẹẹ ja ilẹ naa gba o, nitori o ti n ta nibẹ, bẹẹ ọwọ ijọba ibilẹ Atiba lawọn ti ra ilẹ awọn. Lanaa ode yii, niluu Ibadan, Biṣọọbu Daniel Oluwajimade, ti i ṣe ọkan ninu awọn ọmọ ẹgbẹ CAN Ọyọ yii ni ọdun kẹrindinlogun (16) sẹyin lawọn ti ra ilẹ yii, ti awọn si n sanwo rẹ fun ijọba Atiba lọdọọdun. O ni lojiji lawọn ri i pe Alaafin ti wọ inu ilẹ naa, to n ta a fun awọn oniṣowo kan, nigba ti awọn si sọrọ, awọn ọlọpaa Atiba ranṣẹ si aṣoju CAN to wa lagbegbe wọn, wọn si ti gbe ọrọ naa lọ si Iyaganku nIbadan. Biṣọọbu naa ni gbogbo ohun ni ti awọn sa fẹ ni ki Alaafin kuro lori ilẹ awọn. Ọrọ yii lo bi Alaafin ninu, ni Ọba Adeyẹmi ba fitan balẹ. O ni ilẹ ti wọn n wi yii, ki i ṣe Ayetoro bi awọn ti pe e, Gbofin ni ibẹ n jẹ, orukọ atayebaye ni, ọkan ninu awon ilẹ Ọba si ni.


Biṣọọbu naa ni gbogbo ohun ni ti awọn sa fẹ ni ki Alaafin kuro lori ilẹ awọn. Ọrọ yii lo bi Alaafin ninu, ni Ọba Adeyẹmi ba fitan balẹ. O ni ilẹ ti wọn n wi yii, ki i ṣe Ayetoro bi awọn ti pe e, Gbofin ni ibẹ n jẹ, orukọ atayebaye ni, ọkan ninu awon ilẹ Ọba si ni. Ninu iwe ti Kabiyesi kọ, o ni ki i ṣe eeka mẹrindinlogun lo wa lori ilẹ naa bi awọn CAN Ọyọ ti wi yii, ilẹ to le ni ẹgbẹrun eeka ni. Kabiyesi ni awọn Alaafin ni i maa i fun awọn ọmọọba kọọkan nilẹ nibẹ lati lọọ kọle, tabi ṣe ohun t o bawu wọn, ile to si ti wa nibẹ bayii ti le ni ẹgbẹrun meji. O ni yatọ si eyi, ọdun kẹrindinlọgbọn ree ti oun Alaafin Adeyẹmi funra oun ti ṣe sọfee (survey) ilẹ naa, ti oun wọn ọn, ti awọn si gba aṣẹ onilẹ lọwọ ijọba.


Ninu iwe ti Kabiyesi kọ, o ni ki i ṣe eeka mẹrindinlogun lo wa lori ilẹ naa bi awọn CAN Ọyọ ti wi yii, ilẹ to le ni ẹgbẹrun eeka ni. Kabiyesi ni awọn Alaafin ni i maa i fun awọn ọmọọba kọọkan nilẹ nibẹ lati lọọ kọle, tabi ṣe ohun t o bawu wọn, ile to si ti wa nibẹ bayii ti le ni ẹgbẹrun meji. O ni yatọ si eyi, ọdun kẹrindinlọgbọn ree ti oun Alaafin Adeyẹmi funra oun ti ṣe sọfee (survey) ilẹ naa, ti oun wọn ọn, ti awọn si gba aṣẹ onilẹ lọwọ ijọba. Bi awọn kan ba waa lọ lẹyin ti wọn ji ilẹ onilẹ ta fun CAN, ti wọn jọ ṣe magomago laarin ara wọn, njẹ orọ naa ko buru bẹẹ. Alaafin ni ija ti awọn ẹgbe CAN naa n ja buru, paapaa nigba ti eeyan ba woye pe ẹgbẹ ẹlẹsin ni wọn, ti ko si yẹ keeyan ba wọn nidii ibajẹ tabi jibiti kankan. Ọrọ naa ko ti i yanju, nitori awọn CAN yii n sọ pe ija ṣẹṣẹ bẹrẹ ni, bẹẹ ni awọn ara aafin n sọ po ko si ija nibi kankan, ọrọ ni ko ye awọn araabi naa, bo ba ya yoo ye wọn.


Bi awọn kan ba waa lọ lẹyin ti wọn ji ilẹ onilẹ ta fun CAN, ti wọn jọ ṣe magomago laarin ara wọn, njẹ orọ naa ko buru bẹẹ. Alaafin ni ija ti awọn ẹgbe CAN naa n ja buru, paapaa nigba ti eeyan ba woye pe ẹgbẹ ẹlẹsin ni wọn, ti ko si yẹ keeyan ba wọn nidii ibajẹ tabi jibiti kankan. Ọrọ naa ko ti i yanju, nitori awọn CAN yii n sọ pe ija ṣẹṣẹ bẹrẹ ni, bẹẹ ni awọn ara aafin n sọ po ko si ija nibi kankan, ọrọ ni ko ye awọn araabi naa, bo ba ya yoo ye wọn.


O ma ṣe o, terela Dangote tun pa baba atọmọ ẹ ni Lọkọja

Ọrọ terela Dangote to paayan ni ipinẹ Ogun ni lọsẹ to kọja lawọn eeyan ṣii n tori ẹ kawọ mọri, omi-in ti tun ṣẹlẹ ni Lọkọja, ipinlẹ Kogi nirọlẹ ana o. Terela Dangote kan lo tun n bọ ni adugbo Soonu-eeti (Zone 8), ṣugbon ere buruku lo n ba bọ. Igba to de ikorita kan to ni ki oun yi ọwọ mọto biri, bi kinni naa ṣe lọ́ mọ ọn lọwọ niyẹn, lo ba ya bara, lo gba ibi ti awon eeyan wa lọ. N lọrọ ba di igbẹ-la-a-fẹwe, oko-la-a-wa-nnkan-ọbẹ, kaluku sa asala fun ẹmi rẹ. Ere lẹlẹ! Ṣugbọn baba kan to n lọ to ko ọmọ rẹ meji dani ko ṣe bẹẹ ribi sa gba, terela Dangote yii mu oun ati ọmọ rẹ kan, loju ẹsẹ lo si ti ran wọn sọrun. N lawọn araalu ba binu, wọn ko si jẹ ki terela naa ribi gba, awọn naa dana sun un.


Ere lẹlẹ! Ṣugbọn baba kan to n lọ to ko ọmọ rẹ meji dani ko ṣe bẹẹ ribi sa gba, terela Dangote yii mu oun ati ọmọ rẹ kan, loju ẹsẹ lo si ti ran wọn sọrun. N lawọn araalu ba binu, wọn ko si jẹ ki terela naa ribi gba, awọn naa dana sun un. Ṣugbọn ‘terela kan wa to ẹmi baba atọmọ bi?’ Ohun tawọn ọogbọn n beere ree, iyẹn n iwon s iṣe n pariwo e opki ijoba tete wa nnkan ṣe si ọrọ awọn terela Dangote yii o.


Ṣugbọn ‘terela kan wa to ẹmi baba atọmọ bi?’ Ohun tawọn ọogbọn n beere ree, iyẹn n iwon s iṣe n pariwo e opki ijoba tete wa nnkan ṣe si ọrọ awọn terela Dangote yii o.


Buhari yari, o ni, ‘E ma ba mi le awọn eeyan mi lọ!’

Aarẹ orilẹ-ede yiii, Ọgagun agba Muhammadu Buhari ti yari mọ awọn aṣofin Naijiria lọwọ bayii o, o ni oun ko ni i gba ki wọn le awọn eeyan lara oun, oun ko si ni i gba ki wọn ba oun le awọn ti oun gbeṣẹ fun lọ. Ohun to faja yii ni aṣẹ ti awọn aṣofin pa lanaa pe ki gbogbo awọn olori ologun ilẹ wa fi ipo wọn silẹ, nitori apa wọn ko ka ọrọ eto aabo orilẹ-ede yii mọ: ki wọn maa lọ, ki Buhari si fawọn mi-in rọpo wọn. Ṣe ni tootọ, o pẹ ti pupọ ninu awọn to lẹnu niluu, ati awọn ara ilẹ okeere paapaa, ti n sọ pe ki Buhari paarọ awọn olori ogun yii, pe ati olori awọn ṣọja ni o, ati ti awọn ọmọ ogun ofuurufu, ati ti awọn ọmọ ogun oju omi, gbogbo wọn lo jọ pe o ti rẹ, wọn ko si ni ọgbọn tabi ilana tuntun kan ti won le fi koju ogun Boko Haram mọ, nitori lati ọjọ ti wọn ti wa lẹnu e, kaka ki ewe agbọn dẹ ni o, koko lo n le. Ọrọ naa ni ile igbimọ aṣofin agba tẹ le lanaa, ni wọn ba jawee ‘ẹ-sun-sẹgbẹẹ-kan’ fun wọn. Ṣugbọn ọrọ naa ko tẹ Aarẹ Buhari lọrun rara, nitori ẹsẹkẹsẹ ti iroyin ohun ti awọn aṣofin ṣe yii ti jade ni ileeṣẹ-aarẹ ti gbe iwe jade pe Buhari ko fẹ ohun ti awọn aṣofin naa ṣe rara, ko si ni i gba. Ninu iwe naa ti Fẹmi Adeṣina ti i ṣe alukoro fun Aarẹ fọwọ si, Buhari ni awọn aṣofin yii kọ ni wọn ba oun yan awọn olori ogun oun, oun loun yan wọn, gẹgẹ bii ọkan lara awọn ojuṣe oun, bi oun ko ba si fẹ wọn mọ naa, oun loun le le wọn lọ.


Ọrọ naa ni ile igbimọ aṣofin agba tẹ le lanaa, ni wọn ba jawee ‘ẹ-sun-sẹgbẹẹ-kan’ fun wọn. Ṣugbọn ọrọ naa ko tẹ Aarẹ Buhari lọrun rara, nitori ẹsẹkẹsẹ ti iroyin ohun ti awọn aṣofin ṣe yii ti jade ni ileeṣẹ-aarẹ ti gbe iwe jade pe Buhari ko fẹ ohun ti awọn aṣofin naa ṣe rara, ko si ni i gba. Ninu iwe naa ti Fẹmi Adeṣina ti i ṣe alukoro fun Aarẹ fọwọ si, Buhari ni awọn aṣofin yii kọ ni wọn ba oun yan awọn olori ogun oun, oun loun yan wọn, gẹgẹ bii ọkan lara awọn ojuṣe oun, bi oun ko ba si fẹ wọn mọ naa, oun loun le le wọn lọ. O ni ki wọn ma baun le awọn ọrẹ oun lọ o jare!


O ni ki wọn ma baun le awọn ọrẹ oun lọ o jare!


Akeredolu ṣabẹwo ‘ẹ ma binu’ sawọn to fidi-rẹmi ninu eto idibo abẹle

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Ni ibamu pẹlu ileri to ṣe lẹyin ti wọn kede rẹ gẹgẹ bii ẹni to jawe olubori ninu eto idibo abẹle ẹgbẹ APC to waye lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, Gomina Rotimi Akeredolu ti bẹrẹ igbesẹ ilaja pẹlu awọn to fidi-rẹmi ninu eto ibo naa. Lara awọn to ṣabẹwo pajawiri si lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, oni ni: Oloye Oluṣọla Oke, Isaac Kekemeke ati Ambasadọ Oluṣọla Iji. Akeredolu rọ gbogbo awọn tinu n bi ọhun lati fọwọ wọnu, ki wọn si fọwọsowọpọ pẹlu rẹ̣, ko le rọrun fun ẹgbẹ APC lati jawe olubori ninu eto ibo gomina to n bọ lọjọ kẹwaa, oṣu kẹwaa, ọdun yii. O ni ọrẹ ni gbogbo awọn lati ọjọ pipẹ, bẹẹ ni ko si yẹ ki wọn gba ọrọ oṣelu laaye lati tu wọn ka. Ni kete ti wọn pari eto idibo yii ni Kekemeke ti fi atẹjade kan sita, ninu eyi to ti fi aidunnu rẹ han si ọna ti wọn gba ṣeto naa. Akọwe ijọba ipinlẹ Ondo tẹlẹ ri ọhun ni ọna ti wọn fi ṣeto idibo naa fihan pe, awọn asaaju ẹgbẹ APC lorilẹ-ede yii ti pinnu ati fun Akeredolu ni tikẹẹti idije lẹẹkeji lai fi ti awọn yooku ṣe.


O ni ọrẹ ni gbogbo awọn lati ọjọ pipẹ, bẹẹ ni ko si yẹ ki wọn gba ọrọ oṣelu laaye lati tu wọn ka. Ni kete ti wọn pari eto idibo yii ni Kekemeke ti fi atẹjade kan sita, ninu eyi to ti fi aidunnu rẹ han si ọna ti wọn gba ṣeto naa. Akọwe ijọba ipinlẹ Ondo tẹlẹ ri ọhun ni ọna ti wọn fi ṣeto idibo naa fihan pe, awọn asaaju ẹgbẹ APC lorilẹ-ede yii ti pinnu ati fun Akeredolu ni tikẹẹti idije lẹẹkeji lai fi ti awọn yooku ṣe. O ni bo tilẹ jẹ pe inu oun ko dun si abajade eto idibo naa, sibẹ, oun ko ṣetan ati kuro ninu ẹgbẹ APC tabi ki oun pe ẹnikeni lẹjọ.


O ni bo tilẹ jẹ pe inu oun ko dun si abajade eto idibo naa, sibẹ, oun ko ṣetan ati kuro ninu ẹgbẹ APC tabi ki oun pe ẹnikeni lẹjọ.


Man City din dundu iya fun Watford

Oluyinka Soyemi Dundu iya ami-ayo mẹrin si odo ni Manchester United din fun Watford lalẹ yii nibi idije Premier League ilẹ England. Raheem Sterling lo gba meji wọle fun Man City, nigba ti Phil Foden ati Aymeric Laporte ju ẹyọ kọọkan sawọn. Nnkan ko rọgbọ fun Watford rara pẹlu bi wọn ṣe gbiyanju to ṣugbọn tọrọ yiwọ, afi bii igba ti wọn waa ta ẹpa lori papa. Man city ti bọ sipo keji bayii lori tabili liigi naa, nigba ti Watford n sinmi nipo kẹtadinlogun.


Iru ki waa leleyii, ọmọkunrin yii si para ẹ niwaju iya ẹ ni Surulere

Faith Adebọla Bi ọkunrin ẹni ọdun mejilelọgbọn kan, Aboh Ogbeche, ṣe jokoo siwaju mama ẹ ni palọ wọn, to si n da majele jẹ bii ẹni mu miniraasi titi to fi ku jẹ iyalẹnu fun ọpọ awọn to gbọ nipa iṣẹlẹ naa. Ọjọ Ẹti, Furaidee, to kọja yii, niṣẹlẹ buruku ọhun waye ninu ile ti Aboh n gbe pẹlu mama atawọn mọlẹbi ẹ, lagbegbe Lawanson, ni Surulere, nipinlẹ Eko, bo tilẹ jẹ pe ọmọ bibi ipinlẹ Cross River ni. Ko ti i sẹni to mọ pato ohun tọmọkunrin yii ro to fi ṣepinnu buruku yii, ṣugbọn ọna to gba gbẹmin ara ẹ naa kọọyan lominu gidi, ọpọ lo si n ṣe kayeefi nipa iku rẹ ọhun tori ko fu ẹnikẹni lara rara. Ohun ta a gbọ ni pe ni nnkan bii aago mẹta aabọ irọlẹ ọjọ naa loloogbe yii jokoo siwaju mama rẹ pẹlu ife kan to gbe sori tabili to wa ni palọ wọn, loun ati mama naa ba n takurọsọ, wọn jọ n jiroro. Aṣe kẹmika bliiṣi (bleach) tawọn eeyan fi n ṣi idọti lara aṣọ lo wa ninu kọọbu to gbe dani, bi wọn ṣe n sọrọ naa lo n da kinni ọhun sọfun, to n dọgbọn rẹrin-in, debii pe mama rẹ gan-an ko fura pe majele lọmọ toun n ba sọrọ n da jẹ. Ori ijokoo naa ni wọn ṣi wa ti kẹmika naa jiṣẹ toloogbe ọhun ran an, ni Aboh ba bẹrẹ si i lọnu mọlẹ, o n pofolo, niya ba ke sawọn aladuugbo pe ki wọn gba oun, kia si lawọn to wa nitosi dide iranlọwọ, ti wọn gbe e digbadigba lọọ sileewosan ti wọn n pe ni Aisat Hospital, to wa ni Idi-Arara, ibẹ la gbọ pe oloogbe naa dakẹ si.


Ohun ta a gbọ ni pe ni nnkan bii aago mẹta aabọ irọlẹ ọjọ naa loloogbe yii jokoo siwaju mama rẹ pẹlu ife kan to gbe sori tabili to wa ni palọ wọn, loun ati mama naa ba n takurọsọ, wọn jọ n jiroro. Aṣe kẹmika bliiṣi (bleach) tawọn eeyan fi n ṣi idọti lara aṣọ lo wa ninu kọọbu to gbe dani, bi wọn ṣe n sọrọ naa lo n da kinni ọhun sọfun, to n dọgbọn rẹrin-in, debii pe mama rẹ gan-an ko fura pe majele lọmọ toun n ba sọrọ n da jẹ. Ori ijokoo naa ni wọn ṣi wa ti kẹmika naa jiṣẹ toloogbe ọhun ran an, ni Aboh ba bẹrẹ si i lọnu mọlẹ, o n pofolo, niya ba ke sawọn aladuugbo pe ki wọn gba oun, kia si lawọn to wa nitosi dide iranlọwọ, ti wọn gbe e digbadigba lọọ sileewosan ti wọn n pe ni Aisat Hospital, to wa ni Idi-Arara, ibẹ la gbọ pe oloogbe naa dakẹ si. Awọn aladuugbo ti wọn waa ṣaajo naa ni wọn kiyesi ralẹralẹ nnkan ti Aboh n gbe mu ninu kọọpu, ni wọn ba ri i pe majele ni, nigba ti wọn si tun wo yara rẹ, wọn ba awọn lailọọnu saṣẹẹti bliiṣi to ja silẹ nibẹ pẹlu. Ki lo waa le mu ki ọmọkunrin yii para ẹ? Abi wọn sa si i ni?


Awọn aladuugbo ti wọn waa ṣaajo naa ni wọn kiyesi ralẹralẹ nnkan ti Aboh n gbe mu ninu kọọpu, ni wọn ba ri i pe majele ni, nigba ti wọn si tun wo yara rẹ, wọn ba awọn lailọọnu saṣẹẹti bliiṣi to ja silẹ nibẹ pẹlu. Ki lo waa le mu ki ọmọkunrin yii para ẹ? Abi wọn sa si i ni? Ṣe o ni aawọ pẹlu ẹnikan ni? Oriṣii ibeere bawọnyi lawọn eeyan n gbe pooyi ẹnu ninu ọrọ ti wọn kọ nipa oloogbe naa sori atẹ fesibuuku rẹ, tori awọn to mọ ọn sọ pe eeyan jẹẹjẹ ni, ọmọluabi si ni pẹlu. Ṣa, Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko, Bala Elkana, lawọn ti gbọ nipa iṣẹlẹ yii, o loootọ lo waye, awọn si ti gbe oku naa sọsibitu ti wọn ti maa ṣayẹwo si i. Elkana ni ẹka ileeṣẹ ọtẹlẹmuyẹ to n ri si iwa ọdaran abẹle ti tẹwọ gbaṣẹ iwadii iṣẹlẹ ibanujẹ naa.


Ṣe o ni aawọ pẹlu ẹnikan ni? Oriṣii ibeere bawọnyi lawọn eeyan n gbe pooyi ẹnu ninu ọrọ ti wọn kọ nipa oloogbe naa sori atẹ fesibuuku rẹ, tori awọn to mọ ọn sọ pe eeyan jẹẹjẹ ni, ọmọluabi si ni pẹlu. Ṣa, Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko, Bala Elkana, lawọn ti gbọ nipa iṣẹlẹ yii, o loootọ lo waye, awọn si ti gbe oku naa sọsibitu ti wọn ti maa ṣayẹwo si i. Elkana ni ẹka ileeṣẹ ọtẹlẹmuyẹ to n ri si iwa ọdaran abẹle ti tẹwọ gbaṣẹ iwadii iṣẹlẹ ibanujẹ naa.


Ekiti, Ogun atawọn ipinlẹ meji mi-in ni kọmiṣanna ọlọpaa tuntun

Oluyinka Soyemi Awọn kọmiṣanna tuntun ti bẹrẹ iṣẹ nipinlẹ Ekiti, Ogun, Cross River ati Bayelsa lẹsẹkẹsẹ. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nilẹ yii, DCP Frank Mba, lo kede iroyin naa lalẹ yii. Awọn kọmiṣanna tuntun ọhun ni Mobayọ Babatunde (Ekiti), Edward Awolọwọ Ajogun (Ogun), Abdulkadir Jimoh (Cross River) ati Okoli C. Michael (Bayelsa). Ṣaaju nileeṣẹ naa ti ṣe agbega fun ẹgbẹrun mẹfa ati mọkanlelẹgbẹta (6, 601) ọlọpaa.


Laaarọ yii, Buhari pade Jonathan ninu Aso Rock

Olori ijọba Naijiria, Aarẹ Muhammadu Buhari, ṣe akanṣe ipade kan loni-in yii pẹlu aarẹ ilẹ wa ana, Ọmọwe Goodluck Jonathan, ninu Aso Rock. Lori iṣẹ pataki kan ti ajọ awọn orilẹ-ede Iwọ-oorun Afrika (ECOWAS) gbe fun un lo lọọ tori ẹ ri Buhari. Ede-aiyede kan n fẹẹ bẹ silẹ ni orilẹ-ede Mali, ki ọrọ naa too wa di wahala ti apa ko ni i ka mọ ni awọn olori orilẹ-ede West Africa ṣe ni o yẹ ki wọn gbe igbimọ kan dide ko le tete ri si ọrọ naa. Igbimọ yii ni wọn fi Jonathan ṣe olori rẹ, bi iṣẹ naa si ṣe fẹẹ lọ si lo jẹ ki Jonathan tori ẹ de Aso Rock.


Ija n bọ: Awọn aṣofin ti ni kawọn olori ologun gbogbo fipo silẹ o

Ile-gbimọ aṣofin agba ilẹ yii ti paṣẹ loni-in yii pe ki awọn olori ologun gbogbo fi ipo wọn silẹ kia, ki wọn yẹra nipo naa, ki Aarẹ Muhammadu Buhari le raaye yan awọn olorogun mi-in. Ohun to fa eyi ni bi ọpọlọpọ awọn ṣọja ọmọ Naijiria ṣe n ku soju ogun awọn Boko Haram, ti awọn olori ologun yii ko si ri ọrọ naa yanju lati ọjọ yii wa. Awọn olori ologun wọnyi ni olori apapọ ọmọ ogun gbogbo, Ọgagun-agba Abayọmi Gabriel Oloniṣakin; olori awọn ṣoja, Ọgagun Tukur Burutai; olori awon ọmọ ogun oju omi, Ọga ologun Ibok-Ete Ekwe Ibas ati olori awon ọmọ ogun ofurufu, Ọga-ologun Sadique Abubakar. Ni gbara ti Buhari ti gbajọba lo ti yan awọn olori ologun wọnyi si ipo wọn, ṣugbọn wahala awọn Boko Haram to ti wa nilẹ ki wọn too de yii ko kuro nilẹ lati ọjọ ti wọn ti de, kaka bẹẹ, o n le si i ni. Idi eyi ni ọpọlọpọ araalu ṣe ti n sọ pe ki Buhari paarọ awọn eeyan naa, ko mu awon olori ologun tuntun wa, ki wọn le ṣe ayipada eto ijagun awọn ọmọ ogun Naijiria, ki apa wọn le ka awọn Boko Haram to n yọ gbogbo ilu lẹnu. Ṣugbọn gbogbo bi awọn eeyan ti n pariwo to, Buhari ko da wọn lohun, o ni awọn eeyan naa n ṣe iwọn ti wọn le ṣe.


Ni gbara ti Buhari ti gbajọba lo ti yan awọn olori ologun wọnyi si ipo wọn, ṣugbọn wahala awọn Boko Haram to ti wa nilẹ ki wọn too de yii ko kuro nilẹ lati ọjọ ti wọn ti de, kaka bẹẹ, o n le si i ni. Idi eyi ni ọpọlọpọ araalu ṣe ti n sọ pe ki Buhari paarọ awọn eeyan naa, ko mu awon olori ologun tuntun wa, ki wọn le ṣe ayipada eto ijagun awọn ọmọ ogun Naijiria, ki apa wọn le ka awọn Boko Haram to n yọ gbogbo ilu lẹnu. Ṣugbọn gbogbo bi awọn eeyan ti n pariwo to, Buhari ko da wọn lohun, o ni awọn eeyan naa n ṣe iwọn ti wọn le ṣe. O jọ pe nigba ti ọrọ naa su awọn aṣofin agba yii paapaa ni wọn da si i bayii, ti wọn si ni ki awọn eeyan naa kuro nipo kia. Aṣofin Ali Ndume lo gbe aba naa kalẹ, afi bi awọn aṣofin to ku ṣe gba ọrọ naa ni agbatan, o si han pe gbogbo wọn lo ti n reti iru eleyii tẹlẹ, wọn fẹ ki awọn olori ologun yii fi ipo naa silẹ, gẹgẹ bi ọpọlọpọ awọn araalu ti fẹ. Ohun ti yoo fa ija ninu ọrọ yii ni pe boya awọn aṣofin yii lẹtọọ lati le awọn olori ologun yii kuro nipo wọn, paapaa nigba ti Aarẹ funra rẹ ko fọwọ si i. Ṣe Buhari lo le le awon olori ologun nipo ni abi awọn aṣofin.


O jọ pe nigba ti ọrọ naa su awọn aṣofin agba yii paapaa ni wọn da si i bayii, ti wọn si ni ki awọn eeyan naa kuro nipo kia. Aṣofin Ali Ndume lo gbe aba naa kalẹ, afi bi awọn aṣofin to ku ṣe gba ọrọ naa ni agbatan, o si han pe gbogbo wọn lo ti n reti iru eleyii tẹlẹ, wọn fẹ ki awọn olori ologun yii fi ipo naa silẹ, gẹgẹ bi ọpọlọpọ awọn araalu ti fẹ. Ohun ti yoo fa ija ninu ọrọ yii ni pe boya awọn aṣofin yii lẹtọọ lati le awọn olori ologun yii kuro nipo wọn, paapaa nigba ti Aarẹ funra rẹ ko fọwọ si i. Ṣe Buhari lo le le awon olori ologun nipo ni abi awọn aṣofin. Ibẹrẹ ija niyi o.


A maa ṣamulo ọgbọn ibilẹ ati tigbalode fun iṣẹ Amọtẹkun – Kọmọlafẹ

Oluyinka Soyemi, Ado-Ekiti Adari ikọ Amọtẹkun nipinlẹ Ekiti, Ọgagun-fẹyinti Joe Kọmọlafẹ, ti sọ pe ọgbọn ibilẹ ati tigbalode ni ikọ naa yoo maa lo nigba ti iṣẹ ba bẹrẹ ni pẹrẹwu. Kọmọlafẹ sọrọ naa niluu Ẹfọn Alaaye, lasiko to ṣebẹwo ilanilọyẹ sijọba ibilẹ Iwọ-Oorun Ekiti, Ẹfọn Alaaye ati Ijero. Ọgagun-fẹyinti naa ṣalaye pe ikọ Amọtẹkun yoo lo awọn nnkan ijinlẹ ati tibilẹ Yoruba lati daabo bo awọn eeyan lọwọ awọn adigunjale, ajinigbe atawọn ọdaran mi-in. O sọ ọ di mimọ pe eto aabo to mẹhẹ ko ṣẹyin bi awọn eeyan ṣe kọyin si awọn nnkan abalaye tawọn baba nla wa fi n ṣe agbara, igbesẹ naa lo si le ran ilẹ Yoruba lọwọ lasiko yii.


Awọn ololufẹ Samuel Kalu to ko Korona wọle adura fun un

Oluyinka Soyemi Awọn ololufẹ agbabọọlu ilẹ Naijiria to n ṣe bẹbẹ ni Bordeaux, ilẹ France, Samuel Kalu, to ko arun Koronafairọọsi ti bẹrẹ adura nla fun un. Ẹni ọdun mejilelogun naa ni ikọ Super Eagles keji to ko arun naa lẹyin Paul Onuachu to n gba bọọlu jẹun ni Genk, nilẹ Belgium. Lati igba ti Kalu ti pada si France nigba to kuro ni Naijiria laipẹ yii lo ti wa ni igbele, Bordeaux si kede pe agbabọọlu awọn kan ti ko arun naa, bo tilẹ̣ jẹ pe wọn ko darukọ rẹ. Iwadii fi han pe igbele ti Kalu wa ko jẹ ko ṣe awọn igbaradi tawọn ọmọ kilọọbu rẹ n ṣe, ati pe ọjọ kẹfa, oṣu yii, lo ko arun naa. Ṣugbọn ireti wa pe ara Kalu yoo ti ya ko too di ipari oṣu yii ti yoo lanfaani lati darapọ mọ awọn akẹgbẹ rẹ. GBS Academy, ilu Jos, ni Kalu ti kọ ẹkọ nipa bọọlu ko too kọja si ilẹ Slovakia ati Belgium, nibi to gba de France to wa lọwọlọwọ.


Iwadii fi han pe igbele ti Kalu wa ko jẹ ko ṣe awọn igbaradi tawọn ọmọ kilọọbu rẹ n ṣe, ati pe ọjọ kẹfa, oṣu yii, lo ko arun naa. Ṣugbọn ireti wa pe ara Kalu yoo ti ya ko too di ipari oṣu yii ti yoo lanfaani lati darapọ mọ awọn akẹgbẹ rẹ. GBS Academy, ilu Jos, ni Kalu ti kọ ẹkọ nipa bọọlu ko too kọja si ilẹ Slovakia ati Belgium, nibi to gba de France to wa lọwọlọwọ. Ọdun 2018 ni ogo rẹ gbera ni Eagles nigba to gba bọọlu wọle nibi ifẹsẹwọnsẹ Naijiria ati Libya, nibi ti Eagles ti yege pẹlu ami-ayo mẹrin si odo.


Ọdun 2018 ni ogo rẹ gbera ni Eagles nigba to gba bọọlu wọle nibi ifẹsẹwọnsẹ Naijiria ati Libya, nibi ti Eagles ti yege pẹlu ami-ayo mẹrin si odo.


Awọn aṣofin beere boya o kowo jẹ ni o, n lọga ileeṣẹ NDDC ba daku

Ọrọ buruku ni, koda o mu ẹrin lọwọ, ṣugbọn awọn ti wọn wa nibẹ ko le rẹrin-in, nitori ọrọ teeyan ko le rẹrin-in si ni. Ileeṣẹ kan wa ti wọn da silẹ fun idagbasoke agbegbe Niger Delta, nibi ti wọn ti n wa epo bẹntiroolu ilẹ wa jade. Niger Delta Development Commission (NDDC) ni wọn n pe ileeṣe ọhun, owo nla nijọba si maa n ko fun wọn lati fi ṣeto idagbasoke agbegbe naa, ṣugbon awọn ọga ileeṣẹ naa a maa ko pupọ ninu owo ibẹ jẹ. O wa ṣẹlẹ pe wọn ṣẹṣẹ ko awọn owo kan jẹ nibiẹ, owo naa pọ debii pe ko ṣee maa fẹnu royin ni. Ọrọ dun awon aṣofin ilẹ wa, ni wọn ba ni ki awọn ọga ileeṣẹ naa waa ṣe alaye bi ọrọ ti jẹ niwaju wọn, wọn si ni olori ileeṣẹ naa ni ko ṣaaju. Bẹẹ ni Ọjọgbọn Kemebradikumo Pondei ti i ṣe ọga agba pata ni ileeṣẹ naa ṣaaju awọn to ku, ni wọn ba lọọ ba awọn aṣofin lanaa.


O wa ṣẹlẹ pe wọn ṣẹṣẹ ko awọn owo kan jẹ nibiẹ, owo naa pọ debii pe ko ṣee maa fẹnu royin ni. Ọrọ dun awon aṣofin ilẹ wa, ni wọn ba ni ki awọn ọga ileeṣẹ naa waa ṣe alaye bi ọrọ ti jẹ niwaju wọn, wọn si ni olori ileeṣẹ naa ni ko ṣaaju. Bẹẹ ni Ọjọgbọn Kemebradikumo Pondei ti i ṣe ọga agba pata ni ileeṣẹ naa ṣaaju awọn to ku, ni wọn ba lọọ ba awọn aṣofin lanaa. Wọn ti wa nibẹ ti wọn n ba ọrọ naa lọ o, afi nigba ti awọn aṣofin bẹrẹ si rọjo ibeere, ti wọn n fẹẹ mọ bi owo to le ni ọgọrin biliọnu ṣe poora lori alejo ṣiṣe ati irin-ajo lasan. Njẹ ki ọgba ileeṣẹ NDDC yii dahun, afi bo ṣe akọ kẹhẹ kẹhẹ lẹẹmeji, lo ba di wọọ nilẹ, ni wọn ba pe e ni ko dahun mọ, ẹran n fẹẹ lọ. Ni wahala ba ba awọn aṣofin: o ti ku ni ab’o sun ni!


Wọn ti wa nibẹ ti wọn n ba ọrọ naa lọ o, afi nigba ti awọn aṣofin bẹrẹ si rọjo ibeere, ti wọn n fẹẹ mọ bi owo to le ni ọgọrin biliọnu ṣe poora lori alejo ṣiṣe ati irin-ajo lasan. Njẹ ki ọgba ileeṣẹ NDDC yii dahun, afi bo ṣe akọ kẹhẹ kẹhẹ lẹẹmeji, lo ba di wọọ nilẹ, ni wọn ba pe e ni ko dahun mọ, ẹran n fẹẹ lọ. Ni wahala ba ba awọn aṣofin: o ti ku ni ab’o sun ni! Iyẹn naa lo jẹ ki wọn gbe e digbadigba jade. Bẹẹ naa ni iwadii owo kikojẹ naa pari, nitori olori ile igbimọ aṣofin naa, Fẹmi Gbajabiamila ti ni ki wọn ma jẹ kọkunrin naa wa siwaju wọn waa rojọ mọ o. Ṣugbọn awon aṣofin funra wọn ko yee sọrọ naa, pe ṣe ara ọkunrin yii ko ya ni, abi ibeere owo ti wọn ko jẹ nileeṣẹ yii lo mu un daku.


Iyẹn naa lo jẹ ki wọn gbe e digbadigba jade. Bẹẹ naa ni iwadii owo kikojẹ naa pari, nitori olori ile igbimọ aṣofin naa, Fẹmi Gbajabiamila ti ni ki wọn ma jẹ kọkunrin naa wa siwaju wọn waa rojọ mọ o. Ṣugbọn awon aṣofin funra wọn ko yee sọrọ naa, pe ṣe ara ọkunrin yii ko ya ni, abi ibeere owo ti wọn ko jẹ nileeṣẹ yii lo mu un daku.


Ṣe ẹyin naa ti ra ALAROYE ọsẹ yii? Ẹ gbọ awọn iroyin to wa nibẹ…

Ṣe ẹyin naa ti ra ALAROYE ọsẹ yii? Ẹ tete beere tiyin lọẉọ fẹndọ ko too tan.


Korona mu oṣiṣẹ DSTV n’Ibadan, wọn ba ni kawọn onibaara wọn lọọ fira wọn pamọ sile

Ọlawale Ajao, Ibadan Oṣiṣẹ ileeṣẹ Multichoice, iyẹn ileeṣẹ to ni ẹrọ amohunmaworan alatagba ti wọn n pe ni DSTV n’Ibadan ti lugbadi arun Korona. Eyi lo mu ki awọn alaṣẹ ileeṣẹ ọhun sọ fawọn onibaara wọn to ti ni nnkan kan tabi omi-in i ṣe lọfiisi wọn lẹnu ọjọ mẹta yii lati lọọ fi ara pamọ sile wọn fun asiko diẹ naa. Ninu atẹjade ti Abilekọ Caroline Oghuma fi sita lorukọ igbimọ awọn alaṣẹ ileeṣẹ DSTV nirọlẹ ọjọ Aje, Mọnde, ana, lo ti sọ ojú abẹ níkòó pe ọkan ninu awọn oṣiṣẹ awọn ti ṣayẹwo Korona, abajade ayẹwo ọhun si fi han pe kokoro arun naa ti wa ninu ẹjẹ rẹ. Gẹgẹ bo ṣe sọ, “Laipẹ yii la ri i pe ọkan ninu awọn oṣiṣẹ wa, ni ẹka ọfiisi wa kẹrinla to wa l’Onireke, n’Ibadan, ti ni kokoro arun Korona lara. O si ti n gba itọju nileewosan lọwọ bayii. “Gbogbo ẹyin tẹ ẹ ba wa si ẹka ọfiisi wa yii laarin ọsẹ meji sẹyin, bẹrẹ lati ọjọ kẹtadinlọgbọn, oṣu kẹfa, si ọjọ kọkanla, oṣu keje ọdun 2020 yii, o ṣee ṣe kẹ ẹ ti ni ifarakinra pẹlu ẹni to ni kokoro Korona lara yii.


Gẹgẹ bo ṣe sọ, “Laipẹ yii la ri i pe ọkan ninu awọn oṣiṣẹ wa, ni ẹka ọfiisi wa kẹrinla to wa l’Onireke, n’Ibadan, ti ni kokoro arun Korona lara. O si ti n gba itọju nileewosan lọwọ bayii. “Gbogbo ẹyin tẹ ẹ ba wa si ẹka ọfiisi wa yii laarin ọsẹ meji sẹyin, bẹrẹ lati ọjọ kẹtadinlọgbọn, oṣu kẹfa, si ọjọ kọkanla, oṣu keje ọdun 2020 yii, o ṣee ṣe kẹ ẹ ti ni ifarakinra pẹlu ẹni to ni kokoro Korona lara yii. Nitori naa, a rọ yin lati sé ara yin mọ́lé fun asiko diẹ nitori.”


Nitori naa, a rọ yin lati sé ara yin mọ́lé fun asiko diẹ nitori.”


Nitori owo itanran ti ko ri san, Fatai para ẹ sawọn TRACE lọrun l’Abẹokuta

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ọkunrin kan torukọ ẹ n jẹ Fatai Salami, pa ara ẹ si ileeṣẹ ajọ TRACE to n ri si lilọ-bibọ ọkọ nipinlẹ Ogun, lanaa ode yii ti i ṣe Mọnde, ogunjọ oṣu keje. Oogun aṣekupani Sniper lo da mu lọdọ awọn ajọ naa, nitori mọto rẹ ti wọn mu ti ko si ri owo itanran ti wọn ni ko san ko kalẹ. Ẹgbẹrun lọna igba ati mẹẹẹdogun (N215,000) la gbọ pe ajọ TRACE ni ki Fatai san lati fi gba tirela rẹ ti wọn mu l’Ọjọbọ ọsẹ to kọja, ohun ti wọn tori ẹ mu mọto naa ni ofin Korona ti wọn lo ru. Wọn ni awakọ to wa tirela ọhun lọjọ naa ko lo ibomu, o si tun tapa sawọn ofin mi-in to de Korona. Eyi la gbọ pe wọn ṣe da mọto naa duro si olu ileeṣẹ wọn to wa ni Ibara Housing Estate, l’Abẹokuta. A tilẹ gbọ pe Salami ti n bẹ awọn ẹṣọ naa titi pe ki wọn jẹ koun maa gbe mọto oun lọ, ṣugbọn wọn ko gba.


Wọn ni awakọ to wa tirela ọhun lọjọ naa ko lo ibomu, o si tun tapa sawọn ofin mi-in to de Korona. Eyi la gbọ pe wọn ṣe da mọto naa duro si olu ileeṣẹ wọn to wa ni Ibara Housing Estate, l’Abẹokuta. A tilẹ gbọ pe Salami ti n bẹ awọn ẹṣọ naa titi pe ki wọn jẹ koun maa gbe mọto oun lọ, ṣugbọn wọn ko gba. Ẹyin igba naa ni wọn lo bẹrẹ si i sọ fun wọn pe bi wọn ko ba jẹ koun maa gbe ọkọ loun lọ lẹrọ, oun yoo pa ara oun si wọn lọrun ni. Ojiji ni wọn lo mu kinni ọhun jade lapo ẹ, lo ba da a sẹnu, aṣe Sniper ni. Bo ti mu un tan lo bẹrẹ si i japoro, gbogbo igbiyanju TRACE lati doola rẹ ko si bọ si i. Ṣugbọn Alukoro TRACE, Babatunde Akinbiyi, sọ pe Fatai ki i ṣe dẹrẹba, bẹẹ ni ko ni mọto.


Ẹyin igba naa ni wọn lo bẹrẹ si i sọ fun wọn pe bi wọn ko ba jẹ koun maa gbe ọkọ loun lọ lẹrọ, oun yoo pa ara oun si wọn lọrun ni. Ojiji ni wọn lo mu kinni ọhun jade lapo ẹ, lo ba da a sẹnu, aṣe Sniper ni. Bo ti mu un tan lo bẹrẹ si i japoro, gbogbo igbiyanju TRACE lati doola rẹ ko si bọ si i. Ṣugbọn Alukoro TRACE, Babatunde Akinbiyi, sọ pe Fatai ki i ṣe dẹrẹba, bẹẹ ni ko ni mọto. O ni ọkunrin naa kan waa jokoo silẹẹlẹ ninu ọgba awọn ni. O ni ọga awọn lo ri i nilẹẹlẹ to si ni ko dide, igba naa lo si mu kinni kan jade lapo ẹ to n rọ ọ sẹnu, nigba tawọn yoo si sun mọ ọn lawọn ri i pe Sniper ni. Akinbiyi sọ pe awọn pada mọ pe maneja lọkunrin naa lọdọ ẹnikan to ni mọto pupọ, o ni ọkan ninu awọn ọkọ to n mojuto naa lo ṣẹ ti ajọ awọn si fofin de e. Ṣugbọn ohun to ṣaa foju han ni pe Fatai Salami gbe majele jẹ lọgba awọn TRACE l’Abẹokuta.


O ni ọkunrin naa kan waa jokoo silẹẹlẹ ninu ọgba awọn ni. O ni ọga awọn lo ri i nilẹẹlẹ to si ni ko dide, igba naa lo si mu kinni kan jade lapo ẹ to n rọ ọ sẹnu, nigba tawọn yoo si sun mọ ọn lawọn ri i pe Sniper ni. Akinbiyi sọ pe awọn pada mọ pe maneja lọkunrin naa lọdọ ẹnikan to ni mọto pupọ, o ni ọkan ninu awọn ọkọ to n mojuto naa lo ṣẹ ti ajọ awọn si fofin de e. Ṣugbọn ohun to ṣaa foju han ni pe Fatai Salami gbe majele jẹ lọgba awọn TRACE l’Abẹokuta.


IBO APC: AKEREDOLU LO WỌLE

Ibo abẹle APC ti wọn di lanaa ni ipinlẹ Ondo, Gomina Rotimi Akeredolu lo ma wọle. Iyẹn ni pe ẹmi Gomina naa ti de bayii pe oun loun yoo tun du ipo lẹẹkeji lorukọ ẹgbẹ oṣelu oun. Awọn aṣoju ẹgbẹ oṣelu yii to pejọ si gbọngan nla Event Center ni Alagbaka, Akurẹ, le ni ẹgbẹtala (2,600), ti wọn fẹẹ mu ninu awọn mọkanla to ti jade tẹlẹ pe awọn ni ki ẹgbẹ fa kalẹ. Ṣugbọn nigba ti wọn dibo naa tan, o le ni egbejila (2,458) ibo ni Akeredolu nikan da mu, ẹni to si sun mọ ọn ju ni Oloye Oluṣọla Oke to mu ọtalerugba le meji (262) ibo. Oloye Kekemeke naa ni ibo mọkandinlogun, ṣugbọn oun ti sọ pe oun ko ṣe mọ tẹlẹ o. Ni bii aago kan oru ku diẹ ni wọnkede esi idibo naa, nibi ti Gomina Yahya Bello olati ipinlẹ kogi ti je alaga wọn. Ko si giri mọ bayii, ki Akeredolu maa mura silẹ fun ibo gomina ninu oṣu kẹwaa lo ku o.


ISSA FUNTUA, ỌKAN NINU AWỌN IGI-LẸYIN-ỌGBA BUHARI, TI KU O

NInu ile ijọba Aso Rock, a-gbọ-sọgba-nu ni iroyin iku ọhun jẹ. Awọn eeyan ibẹ ko tete gbagbọ pe Mallam Ismail Issa Funtua, ọrẹ timọ, to si tun jẹ ọkan ninu awọn igi-lẹyin-ọgba-mẹta ti Aarẹ Muhammadu Buhari ni, ti dagbere faye. Alẹ ana yii lo ku, ọkan rẹ ni wọn sọ pe o da iṣẹ silẹ lojiji. Ọmọ ipinlẹ Katsina bii Buhari ni Funtua, ẹgbẹ si ni won, ọrẹ ni won, lati kekere ni wọn si ti n ba ara wọn bọ ki iku too mu un lọ. Ọga awọn oniroyin ni Alaaji Funtua, ooun lo n iiwe iroyin Democrat, o si ti figba kan jẹ alaga ẹgbẹ awọn onileeṣẹ iwe iroyin fun gbogbo Naijiria, bẹẹ lo ti ṣe minisita nigba kan, laye ijọba Shehu Shagari, ni 1983. Nigba ti ijọba Buhari yii ṣẹṣẹ bẹrẹ, ti awọn eeyan n pariwo pe awọn kan ni wọn n dari Buhari, awọn ni wọn ko jẹ ko ṣejọba daadaa, ati pe awọn nikan lo n gbọrọ si lẹnu, titi ti iyawo rẹ, Aisha, naa fi sọrọ pẹlu ibinu, awọn mẹta pere naa lawọn eeyan n sọ.


Ọmọ ipinlẹ Katsina bii Buhari ni Funtua, ẹgbẹ si ni won, ọrẹ ni won, lati kekere ni wọn si ti n ba ara wọn bọ ki iku too mu un lọ. Ọga awọn oniroyin ni Alaaji Funtua, ooun lo n iiwe iroyin Democrat, o si ti figba kan jẹ alaga ẹgbẹ awọn onileeṣẹ iwe iroyin fun gbogbo Naijiria, bẹẹ lo ti ṣe minisita nigba kan, laye ijọba Shehu Shagari, ni 1983. Nigba ti ijọba Buhari yii ṣẹṣẹ bẹrẹ, ti awọn eeyan n pariwo pe awọn kan ni wọn n dari Buhari, awọn ni wọn ko jẹ ko ṣejọba daadaa, ati pe awọn nikan lo n gbọrọ si lẹnu, titi ti iyawo rẹ, Aisha, naa fi sọrọ pẹlu ibinu, awọn mẹta pere naa lawọn eeyan n sọ. Eni akọkọ ni Maman Daura ti i ṣe ẹgbọn Buhari, ẹni keji ni Funtua to ku yii, ẹni kẹta wọn si ni Abba Kyari toun naa ti ku nijọsi. Nigba ti ẹsẹ awọn mẹtẹẹta yii pe, ẹni ti wọn ba fẹ ko ri Buhari ni yoo ri i, ẹni ti wọn ba si fẹ ki Buhari fi ṣe minisita tabi ko yan sipo nla kan ni yoo fi sibẹ, bi wọn ko ba si fẹ ẹni kan, awọn naa ni yoo le e lọ. Ko si ohunn ti wọn nawọ si ti ọwọ wọn ko to, nitori ohunkohu ti wọn ba fẹ ni Buhari yoo ṣe.


Eni akọkọ ni Maman Daura ti i ṣe ẹgbọn Buhari, ẹni keji ni Funtua to ku yii, ẹni kẹta wọn si ni Abba Kyari toun naa ti ku nijọsi. Nigba ti ẹsẹ awọn mẹtẹẹta yii pe, ẹni ti wọn ba fẹ ko ri Buhari ni yoo ri i, ẹni ti wọn ba si fẹ ki Buhari fi ṣe minisita tabi ko yan sipo nla kan ni yoo fi sibẹ, bi wọn ko ba si fẹ ẹni kan, awọn naa ni yoo le e lọ. Ko si ohunn ti wọn nawọ si ti ọwọ wọn ko to, nitori ohunkohu ti wọn ba fẹ ni Buhari yoo ṣe. Funtua ki i kuro nile ijọba, ṣaṣa si ni irin-ajo ilẹ okeere ti Buhari yoo lọ ti ko ni mu Funtua dani. Bẹẹ ni won k oyan Funtua sipo, ọrẹ Buhari lasan ni. Iku baba ọmọ odun mẹrindinlọgọrin naa dun Buhari, alukoro ile ijọba, Garba Shehu, si ti gbe iwe jade lati ṣalaye bi iku naa ṣe dun Aarẹ to.


Funtua ki i kuro nile ijọba, ṣaṣa si ni irin-ajo ilẹ okeere ti Buhari yoo lọ ti ko ni mu Funtua dani. Bẹẹ ni won k oyan Funtua sipo, ọrẹ Buhari lasan ni. Iku baba ọmọ odun mẹrindinlọgọrin naa dun Buhari, alukoro ile ijọba, Garba Shehu, si ti gbe iwe jade lati ṣalaye bi iku naa ṣe dun Aarẹ to. O ni Aarẹ so pe ọrẹ oun ni, alatilẹyin oun ni, lati kekere lawọn si ti jọ n ba kinni naa bọ titi di asiko yii. Ṣugbọn ọrọ iku ko ri bẹẹ, ki jẹ keeyan dagbere fẹnikeji ẹni. Mallam Issa Funtua naa ti lọ ree, o lọ sọrun aṣante.


O ni Aarẹ so pe ọrẹ oun ni, alatilẹyin oun ni, lati kekere lawọn si ti jọ n ba kinni naa bọ titi di asiko yii. Ṣugbọn ọrọ iku ko ri bẹẹ, ki jẹ keeyan dagbere fẹnikeji ẹni. Mallam Issa Funtua naa ti lọ ree, o lọ sọrun aṣante.


Wọn ma ni Fayoṣe mulẹ pẹlu awọn ọmọ PDP kan nitori Olujimi (Fidio)

Eyi ni fidio ibura tawọn eeyan n sọ pe gomina Ekiti tẹlẹ, Ayọdele Fayoṣe, fi ṣe imulẹ pẹlu awọn ọmọ PDP kan nitori Sẹnetọ Biọdun Olujimi.


Ibo abẹle Ondo: Kekemeke loun ko ni igbẹkẹle ninu ẹ, Abraham naa binu kuro

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Ọkan ninu awọn to n dije sipo gomina ninu eto idibo to n bọ lọjọ kẹwaa, oṣu kẹwaa, ọdun ta a wa yii, ti pariwo pe oun ko ni igbẹkẹle kankan ninu eto idibo abẹle ẹgbẹ APC to n lọ lọwọ nipinlẹ Ondo. Alaga ẹgbẹ oṣelu APC nipinlẹ Ondo tẹlẹ ri ọhun ni lati igba tawọn asaaju ẹgbẹ ti ta ku lori ilana ti wọn fẹẹ ṣamulo ninu eto idibo abẹle naa loun ti mọ pe ejo wọn ti n lọwọ ninu. Bakan naa ni Kekemeke tun fẹsun kan gomina ipinlẹ Kogi, Alaaji Yahaya Bello, to jẹ alaga igbimọ to n ṣeto idibo ọhun pe ko ka awọn oludije yooku si rara, yatọ si Akeredolu nikan. O ni nnkan bii aago mọkanla aabọ alẹ ọjọ Aiku, Sannde, nigba ti eto idibo naa ku bii wakati perete ko bẹrẹ loun sẹsẹ n ri iwe akọsilẹ orukọ awọn aṣoju to fẹẹ dibo, eyi to lodi si ilana ti wọn fi n ṣeto ibo abẹle. Ọkan ninu awọn olukopa mi-in, Oluṣẹgun Abraham, loun ko ni i kopa ninu eto abẹle naa mọ. Ọkunrin naa ni oun ko nigbagbọ ninu awọn ti wọn n ṣe kokaari eto naa.


O ni nnkan bii aago mọkanla aabọ alẹ ọjọ Aiku, Sannde, nigba ti eto idibo naa ku bii wakati perete ko bẹrẹ loun sẹsẹ n ri iwe akọsilẹ orukọ awọn aṣoju to fẹẹ dibo, eyi to lodi si ilana ti wọn fi n ṣeto ibo abẹle. Ọkan ninu awọn olukopa mi-in, Oluṣẹgun Abraham, loun ko ni i kopa ninu eto abẹle naa mọ. Ọkunrin naa ni oun ko nigbagbọ ninu awọn ti wọn n ṣe kokaari eto naa. Akọwe iroyin rẹ, Ọgbẹni Kunle Adumashi, lo fidi eleyii mulẹ.


Akọwe iroyin rẹ, Ọgbẹni Kunle Adumashi, lo fidi eleyii mulẹ.


Ọwọ ijọba lo wa ti iwa ifipabanilopọ yoo ba dẹkun lorileede yii – Ẹlẹbuibọn

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Araba awo ti ilẹ Oṣogbo, Oloye Ifayẹni Ẹlẹbuibọn ti sọ pe ti iwa ifipabanilopọ to ti di tọrọ-fọn-kale lorileede Naijiria bayii yoo ba di afisẹyin teegun n fiṣọ, ojuṣe ijọba lo pọ ju ninu ẹ. Lasiko ti baba n ba ALAROYE sọrọ lori foonu lori ọna ti opin fi le de ba iwa buburu ọhun lo sọ pe ohun itiju ti ko yẹ ka maa gbọ lawujọ awọn eeyan ni iwa ifipabanilopọ jẹ. Ẹlẹbuibọn ṣalaye pe ki i ṣe oju lasan ni awọn ti wọn n huwa naa fi n hu u, wọn maa n wa labẹ idari oogun-oloro ni. O ni tijọba ba le gbe igbesẹ akin lati fopin si kiko awọn oogun oloro bii tramadol wọ orileede Naijiria, iwa ibi naa yoo dinku jọjọ. “Ijọba gbọdọ fofin de kiko awọn oogun-oloro ti awọn eeyan yẹn maa n mu wọ orileede yii. Ẹ ri i pe oniruuru ọna lawọn eeyan wa nibi n gba ṣe ẹda awọn oogun amarale yẹn naa bayii. “Ko si eyi ti wọn ṣe labẹle nibi ti wọn ko ni i fi diẹ lara awọn oogun-oloro to n wa lati okeere yẹn si i, ti wọn ba si ti mu un tan, obinrin kobinrin ti wọn ba ti ri nitosi ni wọn aa ki mọlẹ.


“Ijọba gbọdọ fofin de kiko awọn oogun-oloro ti awọn eeyan yẹn maa n mu wọ orileede yii. Ẹ ri i pe oniruuru ọna lawọn eeyan wa nibi n gba ṣe ẹda awọn oogun amarale yẹn naa bayii. “Ko si eyi ti wọn ṣe labẹle nibi ti wọn ko ni i fi diẹ lara awọn oogun-oloro to n wa lati okeere yẹn si i, ti wọn ba si ti mu un tan, obinrin kobinrin ti wọn ba ti ri nitosi ni wọn aa ki mọlẹ. “Ọrọ ifẹ ki i ṣe tulaasi, ọkẹ aimọye obinrin lo wa laye, ṣugbọn iṣẹkiṣẹ ni awọn oti-lile ti wọn n mu yẹn n ṣe lagọọ ara wọn, ohun lo si maa n jẹ ki wọn ṣiwa-hu, afi kijọba fofin de kiko awọn ọti ọhun wọle”.


“Ọrọ ifẹ ki i ṣe tulaasi, ọkẹ aimọye obinrin lo wa laye, ṣugbọn iṣẹkiṣẹ ni awọn oti-lile ti wọn n mu yẹn n ṣe lagọọ ara wọn, ohun lo si maa n jẹ ki wọn ṣiwa-hu, afi kijọba fofin de kiko awọn ọti ọhun wọle”.


Ẹ woju wọn o: Awọn ọmọde Fulani adigunjale lọna Ibadan

Awọn Fulani ọmọde kan ti wọn ko ti i pe ọmo ogun ọdun ti wa lọna Ibadan bayii o, ogbologboo adigunjale ni wọn. Ohun ti wọn maa n se ni pe wọn yoo rọ jana lẹẹkan naa lati fi tipatipa da mọto to ba n bọ duro, ti mọto naa ba si ti duro ni wọn yoo sare si i pẹlu kumọ, ọbẹ ati awọn ohun ija oloro mi-in, wọn yoo si gba gbogbo ohun tawọn ero inu mọto naa ba ko dani, wọn si le wọ awọn mi-in lọ sinu igbo ninu awọn ero naa ki wọn too gba tọwọ wọn. Ọwọ ti tẹ awọn mẹta ninu wọn o. Ana ode yii ni alukoro awọn ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Abimbọla Oyeyẹmi, sọ bẹẹ. Oyeyẹmi ni nitosi Alapako, lọna marosẹ Eko s’Ibadan, lawọn adigunjale naa ti rọ ja oju ọna, ti wọn si fipa da mọto bọọsi akero kan duro, ni wọn ba bẹrẹ si i ko kumọ bo awọn ti wọn wa nibẹ, ti wọn si n ja gbogbo ohun to wa lọwọ wọn gba. Ẹni kan lo sare pe awọn ọlọpaa Owode Ẹgba, ni DPO wọn, Mathew Ediae, ba ṣaaju awọn ọlopaa ẹ, ni wọn ba gba ibẹ lọ. Wọn ṣii ba awọn adigunjale na anitosi ibẹ ti wọn n ṣiṣe wọn, igba ti wọn si ri awọn ọlọpaa ni wọn sa wọnu igbo lọ.


Oyeyẹmi ni nitosi Alapako, lọna marosẹ Eko s’Ibadan, lawọn adigunjale naa ti rọ ja oju ọna, ti wọn si fipa da mọto bọọsi akero kan duro, ni wọn ba bẹrẹ si i ko kumọ bo awọn ti wọn wa nibẹ, ti wọn si n ja gbogbo ohun to wa lọwọ wọn gba. Ẹni kan lo sare pe awọn ọlọpaa Owode Ẹgba, ni DPO wọn, Mathew Ediae, ba ṣaaju awọn ọlopaa ẹ, ni wọn ba gba ibẹ lọ. Wọn ṣii ba awọn adigunjale na anitosi ibẹ ti wọn n ṣiṣe wọn, igba ti wọn si ri awọn ọlọpaa ni wọn sa wọnu igbo lọ. Ṣugbọn awọn ọlọpaa naa gba tọ wọn, wọn si mu awọn mẹta ninu wọn. Ẹnu ya wọn pe awọn ọmọ Fulani ti ko ti i sẹni to pe ogun ọdun ninu wọn lawọn mẹtẹẹta. Ayuba Buhari, ọmọ ọdun mẹtadinlogun; Adamu Yakubu, ọmọ ọdun mejidinlogun ati Uzeifa Idris ọmọ ọdun mọkandinlogun.


Ṣugbọn awọn ọlọpaa naa gba tọ wọn, wọn si mu awọn mẹta ninu wọn. Ẹnu ya wọn pe awọn ọmọ Fulani ti ko ti i sẹni to pe ogun ọdun ninu wọn lawọn mẹtẹẹta. Ayuba Buhari, ọmọ ọdun mẹtadinlogun; Adamu Yakubu, ọmọ ọdun mejidinlogun ati Uzeifa Idris ọmọ ọdun mọkandinlogun. Awọn ọ̀ọpaa ni wọn gba dẹrẹba mọto naa, Zacheaus Ọlaniyi lọwọ awon Fulani adigunjale yii, ti wọn si gba ẹgbẹrun lọna ojilelẹẹdẹgbẹta ati marun Naira (N545,000) owo Oluwakẹmi Ogungbade ti wọn ti ja gba lọwọ wọn pada. Bẹ ẹ ba n gba ọna Ibadan, ẹ maa fura, nitori awọn Fulani adigunjale yii o.


Awọn ọ̀ọpaa ni wọn gba dẹrẹba mọto naa, Zacheaus Ọlaniyi lọwọ awon Fulani adigunjale yii, ti wọn si gba ẹgbẹrun lọna ojilelẹẹdẹgbẹta ati marun Naira (N545,000) owo Oluwakẹmi Ogungbade ti wọn ti ja gba lọwọ wọn pada. Bẹ ẹ ba n gba ọna Ibadan, ẹ maa fura, nitori awọn Fulani adigunjale yii o.


LONI-IN, AKEREDOLU YOO KOJU AWỌN ALATAKO Ẹ NINU APC L’ONDO

Boya Arakunrin Rotimi Akeredolu yoo tun ṣe gomina ipinlẹ Ondo lẹẹkan si i tabi ala ti ko ni i le ṣẹ ni, oni yii ni yoo mọ o. Idi ni pe loni-in yii ni wọn n dibo abẹle APC, awọn mọkanla ni won fẹẹ dibo lati du ipo yii, ẹni to ba si jawe olubori ninu wọn ni ẹgbẹ yoo fa kalẹ lati du ipo gomina lorukọ APC. Lati bii ọjọ mẹta kan ni wahala to le t iwa lọrun Akeredolu, lọdọ awọn ọmọ ẹgbe rẹ ti wọn jọ jẹ APC ni wahala ọhun si ti ba a ju lọ. Nidii eyi, ọpọlọpọ wọn ni ko fẹ ko pada di gomina lorukọ ẹgbẹ wọn mọ, awọn mi-in si ti titori ọrọ yii fi APC silẹ, ti wọn ba ẹgbẹ mi-in lọ. Ṣugbọn awọn mi-in ko lọ, wọn ni awọn yoo duro lati ri i pe awọn gba ipo naa lọwọ Akeredolu. Ohun tawọn ti wọn fẹẹ du ipo naa mọ ọn lọwọ ṣe jẹ mẹwaa ree, ti oun funrarẹ ṣe ikọkanla wọn. Awọn mẹwaa yii ni, Jumọke Anifowoṣe, Oluṣọla Iji, Isaac Kẹkẹmẹkẹ, Ṣẹgun Abraham, Oluṣọla Oke, Jimi Odimayọ, Bukọla Adetula, Nathaniel Adojutẹlẹgan, Awodeyi Akinsẹhinwa ati Ọlaide Adelami.


Ṣugbọn awọn mi-in ko lọ, wọn ni awọn yoo duro lati ri i pe awọn gba ipo naa lọwọ Akeredolu. Ohun tawọn ti wọn fẹẹ du ipo naa mọ ọn lọwọ ṣe jẹ mẹwaa ree, ti oun funrarẹ ṣe ikọkanla wọn. Awọn mẹwaa yii ni, Jumọke Anifowoṣe, Oluṣọla Iji, Isaac Kẹkẹmẹkẹ, Ṣẹgun Abraham, Oluṣọla Oke, Jimi Odimayọ, Bukọla Adetula, Nathaniel Adojutẹlẹgan, Awodeyi Akinsẹhinwa ati Ọlaide Adelami. Awọn eeyan wọnyi ko sun mọju, torutoru n wọn n rin kaakiri lati mọ awọn ti wọn yoo sọ kalẹ fawon mi-in, ti wọn yoo lawọn ko ṣe mọ, ati awọn ti wọn yoo jọ darapọ lati koju ọta ati alatako wọn. Ibo bọ-si-kọrọ-ko-o-di-i ni APC ni awọn fẹẹ di lati mu ẹni ti yoo du ipo gomina lOndo ninu oṣu kẹwaa yii, ohun ti Akeredolu fara mọ niyẹn, ṣugbon awọn oludije to ku yari, won ni ibẹrẹ ojooro ree, pe ibo gbangba-laṣaa-ta lawọn fẹ, ki wọn dibo naa loju-taye lo dara. Olori igbimọ to fẹẹ ṣeto idibo APC naa ṣaa, Gomina Yahaya Bello lati Kogi ti sọ pe awọn oludije kọ ni yoo paṣẹ fẹgbẹ, ohun ti ẹgbẹ ba gbe kalẹ ni wọn gbọdọ tẹ le, ohun ti ẹgbẹ ba ni ki wọn ṣe ni ki wọn ṣe.


Awọn eeyan wọnyi ko sun mọju, torutoru n wọn n rin kaakiri lati mọ awọn ti wọn yoo sọ kalẹ fawon mi-in, ti wọn yoo lawọn ko ṣe mọ, ati awọn ti wọn yoo jọ darapọ lati koju ọta ati alatako wọn. Ibo bọ-si-kọrọ-ko-o-di-i ni APC ni awọn fẹẹ di lati mu ẹni ti yoo du ipo gomina lOndo ninu oṣu kẹwaa yii, ohun ti Akeredolu fara mọ niyẹn, ṣugbon awọn oludije to ku yari, won ni ibẹrẹ ojooro ree, pe ibo gbangba-laṣaa-ta lawọn fẹ, ki wọn dibo naa loju-taye lo dara. Olori igbimọ to fẹẹ ṣeto idibo APC naa ṣaa, Gomina Yahaya Bello lati Kogi ti sọ pe awọn oludije kọ ni yoo paṣẹ fẹgbẹ, ohun ti ẹgbẹ ba gbe kalẹ ni wọn gbọdọ tẹ le, ohun ti ẹgbẹ ba ni ki wọn ṣe ni ki wọn ṣe. Ko sẹni to ti i mọ bi ibo naa yoo ti ṣe lọ, boya akeredolu ni yoo bori awọn alatako rẹ, tabi boya awọn alatako rẹ ni yoo le e lọ.


Ko sẹni to ti i mọ bi ibo naa yoo ti ṣe lọ, boya akeredolu ni yoo bori awọn alatako rẹ, tabi boya awọn alatako rẹ ni yoo le e lọ.


FA Cup: Arsenal ati Chelsea yoo koju ara wọn fun aṣekagba

Oluyinka Soyemi Ẹgbẹ agbabọọlu Arsenal ati Chelsea yoo pade nibi aṣekagba idije FA Cup lọjọ kin-in-ni, oṣu to n bọ. Lọjọ Abamẹta, Satide, ana, ni Arsenal fiya ayo meji si odo jẹ Manchester City, nigba ti Chelsea fagba han Manchester United lalẹ oni pẹlu ami-ayo mẹta si ẹyọ kan nipele ṣemi-faina. Ipade awọn mejeeji yoo waye ni Wembley Stadium, to wa niluu London, nibi ti aṣekagba ti n saaba maa n waye lati ọdun 1923. Igba mẹtala ni Arsenal ti gba ife-ẹyẹ yii, Chelsea si gba a nigba mẹjọ.


Tẹgbọn-taburo dero ẹwọn, igbo ni wọn ka mọ wọn lọwọ n’Ileefẹ

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Ṣebi ọmọ-iya meji ki i ṣe owo aipe lawọn agbalagba maa n wi, ọrọ ko ri bẹẹ fun Fẹmi Abiọla ati aburo rẹ, Tọpẹ Abiọla, ọmọ ẹgbẹ okunkun hanranhun lawọn mejeeji, bẹẹ ni igbo mimu ko jẹ nnkan kan fun wọn. Ọmọ ọgbọn ọdun ni Fẹmi, aburo rẹ si jẹ ọmọ ọdun mejidinlọgbọn, wọn tun ni ọrẹ kan ti wọn jọ n huwa buruku naa, Stephen James, to jẹ ọmọ ọdun mejidinlọgbọn ni tiẹ, awọn mẹtẹẹta si lọwọ awọn ọlọpaa tẹ. Agbefọba to jẹ olupẹjọ, Inspẹkitọ Sunday Ọsanyintuyi, sọ ni kootu pe aago mẹfa kọja iṣẹju mẹẹẹdọgbọn irọlẹ ọjọ karun-un, oṣu keje, ọdun yii, lawọn mẹtẹẹta huwa ọhun lagbegbe Ọranmiyan, Atiba ati London Street, niluu Ileefẹ. Ọsanyintuyi ṣalaye pe ọmọ ẹgbẹ okunkun torukọ rẹ n jẹ Aye Confraternity lawọn mẹtẹẹta, wọn si ti sọ ara wọn di ẹrujẹjẹ fun awọn olugbe agbegbe ọhun. Yatọ si pe wọn jẹ ọmọ ẹgbẹ okunkun, Ọsanyintuyi sọ pe awọn ọlọpaa tun ka igbo (indian hemp) to to kilogiraamu marun-un ti wọn n mu mọ wọn lọwọ lọjọ naa. Pẹlu ẹsun mejeeji yii, Ọsanyinruti sọ pe awọn mẹtẹẹta tọ si ijiya labẹ ipin kẹta, ikẹrin, ikejilọgọta ati ikẹtalelọgọta abala ofin aadọrin iwa ọdaran tipinlẹ Ọṣun n lo.


Ọsanyintuyi ṣalaye pe ọmọ ẹgbẹ okunkun torukọ rẹ n jẹ Aye Confraternity lawọn mẹtẹẹta, wọn si ti sọ ara wọn di ẹrujẹjẹ fun awọn olugbe agbegbe ọhun. Yatọ si pe wọn jẹ ọmọ ẹgbẹ okunkun, Ọsanyintuyi sọ pe awọn ọlọpaa tun ka igbo (indian hemp) to to kilogiraamu marun-un ti wọn n mu mọ wọn lọwọ lọjọ naa. Pẹlu ẹsun mejeeji yii, Ọsanyinruti sọ pe awọn mẹtẹẹta tọ si ijiya labẹ ipin kẹta, ikẹrin, ikejilọgọta ati ikẹtalelọgọta abala ofin aadọrin iwa ọdaran tipinlẹ Ọṣun n lo. Agbẹjọro wọn, Comfort Eyiolawi, bẹ kootu lati faaye beeli silẹ fun wọn lai mu inira lọwọ rara, pẹlu ileri pe wọn yoo fi awọn oniduuro to ṣe e fọkan tan silẹ. Adajọ A. A. Adebayọ fun awọn mẹtẹẹta ni beeli pẹlu ẹgbẹrun lọna ọọdunrun-un naira ati oniduro kọọkan ni iye kan naa.


Agbẹjọro wọn, Comfort Eyiolawi, bẹ kootu lati faaye beeli silẹ fun wọn lai mu inira lọwọ rara, pẹlu ileri pe wọn yoo fi awọn oniduuro to ṣe e fọkan tan silẹ. Adajọ A. A. Adebayọ fun awọn mẹtẹẹta ni beeli pẹlu ẹgbẹrun lọna ọọdunrun-un naira ati oniduro kọọkan ni iye kan naa. Adebayọ fi kun idajọ rẹ pe awọn oniduuro naa gbọdọ wa ni ipele owo-oṣu kẹjọ lẹnu iṣẹ ijọba, ki agbefọba si mọ adirẹsi ile ti wọn n gbe daadaa. Ṣugbọn o ni ki wọn kọkọ lọọ fi awọn mẹtẹẹta pamọ sọgba ẹwọn titi digba ti agbẹjọro wọn yoo ri ọna abayọ lori awọn oniduuro ti wọn fẹẹ lo.