Ilumọọka onímọ̀ nípa ẹṣin Islam, Sheikh Taofeeq Akeugbagold tí kesi àwọn olórí wá ní Naijiria lati mojuto ìpèsè ètò ààbò tó péye. Akeugbagold gbe ìmọ̀ràn náà kalẹ lásìkò to ń bá BBC Yoruba sọ̀rọ̀ ni àárọ̀ ọjọ́ Aiku, ní kété tí ó rí àwọn ìbejì rẹ, tí wọ́n jí gbé padà. O ni ìṣẹ̀lẹ̀ bí wọn ṣe jí àwọn ìbejì òun gbé tí jẹ kò yẹ òun gbé a ti ní ìṣòro pupọ lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà, ju bí a ṣe ríi lọ, paapa nípa eto aabo. "Mo rí ọ̀pọ̀lọpọ̀ nkan ti ń kó ronú si, mo mọ ọ̀pọ̀ nkan ti mi ò mọ, mo sì bá ara mi ni aaye ti ń kó lérò pé mo lè bá ara mi, mo sì ń rọ àwọn olórí wa lati yí ìwà padà" Bákan náà ni Akeugbagold ni "irú nkan kò ṣẹlẹ̀ sí èmi yìí, kò sì ẹni tí kò leè ṣẹlẹ̀ sì. Àwọn ọlọ́pàá wá, wọn fẹ isẹ ṣe, ọ̀pọ̀ wọn sì ni kò ní irinsẹ láti fi ṣíṣẹ." Onímọ̀ nípa ẹṣin Islam náà tún rawọ ẹbẹ ṣi ìjọba pé kò pèsè gbogbo nkan ti àwọn ọlọ́pàá bá nílò, to si tún rọ gbogbo abiyamọ láti máa gbe ọmọ wọn pamọ fún ààbò tó péye."


Akeugbagold sọ pé pásítọ̀ wà lára àwọn tó n san owó wáàsí òun

"Mo rí ọ̀pọ̀lọpọ̀ nkan ti ń kó ronú si, mo mọ ọ̀pọ̀ nkan ti mi ò mọ, mo sì bá ara mi ni aaye ti ń kó lérò pé mo lè bá ara mi, mo sì ń rọ àwọn olórí wa lati yí ìwà padà" Bákan náà ni Akeugbagold ni "irú nkan kò ṣẹlẹ̀ sí èmi yìí, kò sì ẹni tí kò leè ṣẹlẹ̀ sì. Àwọn ọlọ́pàá wá, wọn fẹ isẹ ṣe, ọ̀pọ̀ wọn sì ni kò ní irinsẹ láti fi ṣíṣẹ." Onímọ̀ nípa ẹṣin Islam náà tún rawọ ẹbẹ ṣi ìjọba pé kò pèsè gbogbo nkan ti àwọn ọlọ́pàá bá nílò, to si tún rọ gbogbo abiyamọ láti máa gbe ọmọ wọn pamọ fún ààbò tó péye." Agba Alfa náà, tó dúpẹ́ lọ́wọ́ àwọn tó jí ọmọ rẹ gbe nítorí wọn fi tí ọmọlúwàbí kun, tún ṣàlàyé pé àwọn èèyàn náà bá òun sọ ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọrọ nípa ipò tí Naijiria wá àti nípa ti ara òun gan-an. Akeugbagold wa sísọ lójú rẹ pé, inú igbó kan ládùúgbò Mufu Lanihun lójú ọna marosẹ Ibadan sì Eko ni òun ti rí àwọn ìbejì náà nibiti àwọn ajinigbe dá wọn padà sí, tó sì ni òun kò leè sọ iye owó idande tí òun san fún wọn fún aráyé. O wa dúpẹ́  lọ́wọ́ gbogbo àwọn èèyàn ti wọn dúró tíì lásìkò ìṣòro náà, àti àwọn tó ṣe iranlọwọ láti tètè rí àwọn ọmọ naa gba padà, tó fi mọ gbogbo àwùjọ agbaye.


Agba Alfa náà, tó dúpẹ́ lọ́wọ́ àwọn tó jí ọmọ rẹ gbe nítorí wọn fi tí ọmọlúwàbí kun, tún ṣàlàyé pé àwọn èèyàn náà bá òun sọ ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọrọ nípa ipò tí Naijiria wá àti nípa ti ara òun gan-an. Akeugbagold wa sísọ lójú rẹ pé, inú igbó kan ládùúgbò Mufu Lanihun lójú ọna marosẹ Ibadan sì Eko ni òun ti rí àwọn ìbejì náà nibiti àwọn ajinigbe dá wọn padà sí, tó sì ni òun kò leè sọ iye owó idande tí òun san fún wọn fún aráyé. O wa dúpẹ́  lọ́wọ́ gbogbo àwọn èèyàn ti wọn dúró tíì lásìkò ìṣòro náà, àti àwọn tó ṣe iranlọwọ láti tètè rí àwọn ọmọ naa gba padà, tó fi mọ gbogbo àwùjọ agbaye. "Mo dúpẹ́ lọwọ Ọlọ́run, àwọn ọlọ́pàá Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, àwọn akin èèyàn ti wọn dúró ti mi bíi oloye Sunday Igboho, Alhaji Mutiu Onimaalu àti àwọn èèyàn tó fi owó rán mi lọ́wọ́ láti san fún àwọn ajomogbe naa" "Mo tún dúpẹ́ lọ́wọ́ gomina Oyo tẹ́lẹ̀, Abiola Ajimobi, gomina Seyi Makinde àti gbogbo àwùjọ àgbáyé fún atilẹyin wọn. Iroyin to n tẹwa lọwọ ni pe wọn ti ri awọn ibeji olori ẹsin Isalm, Taofeeq Akeugbagold ti wọn jigbe nilu Ibadan. Akeugbagold fi ikede naa sita lori ayelujara Facebook rẹ lowurọ oni pe ẹgbẹ igbo nla kan ni wọn ti ri awọn ọmọ naa lẹyin ọjọ kẹjọ ti wọn ti ji wọn gbe nile rẹ to wa ni adugbo Ọjọ nilu Ibadan.


"Mo dúpẹ́ lọwọ Ọlọ́run, àwọn ọlọ́pàá Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, àwọn akin èèyàn ti wọn dúró ti mi bíi oloye Sunday Igboho, Alhaji Mutiu Onimaalu àti àwọn èèyàn tó fi owó rán mi lọ́wọ́ láti san fún àwọn ajomogbe naa" "Mo tún dúpẹ́ lọ́wọ́ gomina Oyo tẹ́lẹ̀, Abiola Ajimobi, gomina Seyi Makinde àti gbogbo àwùjọ àgbáyé fún atilẹyin wọn. Iroyin to n tẹwa lọwọ ni pe wọn ti ri awọn ibeji olori ẹsin Isalm, Taofeeq Akeugbagold ti wọn jigbe nilu Ibadan. Akeugbagold fi ikede naa sita lori ayelujara Facebook rẹ lowurọ oni pe ẹgbẹ igbo nla kan ni wọn ti ri awọn ọmọ naa lẹyin ọjọ kẹjọ ti wọn ti ji wọn gbe nile rẹ to wa ni adugbo Ọjọ nilu Ibadan. O ṣalaye pe ni nkan bi agogo maarun abọ idaji ọjọ isinmi ni wn yọnda awọn ọmọ naa fun oun lẹgbẹ igbo kan ni agbegbeti oun ko mọ. O ni "mo dupẹ lọwọ gbogbo yin fun adura ati atilẹyin yin. Abẹẹrẹ mi bọ sinu okun, Ọlọhuun yọ ọ pada fun mi."


O ṣalaye pe ni nkan bi agogo maarun abọ idaji ọjọ isinmi ni wn yọnda awọn ọmọ naa fun oun lẹgbẹ igbo kan ni agbegbeti oun ko mọ. O ni "mo dupẹ lọwọ gbogbo yin fun adura ati atilẹyin yin. Abẹẹrẹ mi bọ sinu okun, Ọlọhuun yọ ọ pada fun mi." Sheikh Taofeeq Akeugbagold tí wọn jì ìbejì rẹ lọ lọ́jọ́ Satide to kọjá, tí kọ́kọ́ kéde pé, Gẹ̀ẹ́sì tó yọ lẹ́nu bíi ti oyinbo ni àwọn ajọmọgbe tó bá òun sọ̀rọ̀ ń sọ lẹ́nu Akeugbagold ni èyí fihan pe àwọn akẹ́kọ̀ọ́ jáde Fáṣítì làwọn ajomogbe ọhun, to sì ń ké sí ìjọba láti tètè pèsè isẹ fáwọn ọdọ tí kò nise lọwọ. Onímọ̀ nípa ẹṣin Islam náà, lásìkò tí ń sọ̀rọ̀ lórí ibi tí  ìṣẹ̀lẹ̀ náà dé dúró, tún sísọ lójú rẹ pé, àwọn ajinigbe ọhún tún ti ya fọto àwọn ìbejì náà ranse si òun, tí àwọn ọmọ náà sì ń wo pẹ̀lú ibanuje. "Kódà ọkàn nínú wọn ń sọkún ni nígbà tí ojú èkejì tí wú fún omijé.


Sheikh Taofeeq Akeugbagold tí wọn jì ìbejì rẹ lọ lọ́jọ́ Satide to kọjá, tí kọ́kọ́ kéde pé, Gẹ̀ẹ́sì tó yọ lẹ́nu bíi ti oyinbo ni àwọn ajọmọgbe tó bá òun sọ̀rọ̀ ń sọ lẹ́nu Akeugbagold ni èyí fihan pe àwọn akẹ́kọ̀ọ́ jáde Fáṣítì làwọn ajomogbe ọhun, to sì ń ké sí ìjọba láti tètè pèsè isẹ fáwọn ọdọ tí kò nise lọwọ. Onímọ̀ nípa ẹṣin Islam náà, lásìkò tí ń sọ̀rọ̀ lórí ibi tí  ìṣẹ̀lẹ̀ náà dé dúró, tún sísọ lójú rẹ pé, àwọn ajinigbe ọhún tún ti ya fọto àwọn ìbejì náà ranse si òun, tí àwọn ọmọ náà sì ń wo pẹ̀lú ibanuje. "Kódà ọkàn nínú wọn ń sọkún ni nígbà tí ojú èkejì tí wú fún omijé. Ń kó sì gbàdúrà irú iriri báyìí fún ọ̀tá mi rárá, ọkàn àwọn ọmọ mi ń fà mí." Akeugbagold ni nìbẹ̀rẹ̀ ìjíròrò òun pẹ̀lú àwọn ajinigbe, ṣe ni àwọn ajomogbe náà ń kanra jagbe mọ òun, àmọ́ ní báyìí wọn tí ń nawọ ìfẹ́ lórí fóònù si òun. Bákan náà lo sísọ lójú rẹ pé ara, ara ìyá ìbejì kò dá rárá, ṣe ló ń dákú lọpọlọpọ ìgbà, tí òun sì ń gbe láti ilé ìwòsàn kan si òmíràn, tí ẹ̀jẹ̀ ruru òun sì ń ga sì lojoojumo.


Ń kó sì gbàdúrà irú iriri báyìí fún ọ̀tá mi rárá, ọkàn àwọn ọmọ mi ń fà mí." Akeugbagold ni nìbẹ̀rẹ̀ ìjíròrò òun pẹ̀lú àwọn ajinigbe, ṣe ni àwọn ajomogbe náà ń kanra jagbe mọ òun, àmọ́ ní báyìí wọn tí ń nawọ ìfẹ́ lórí fóònù si òun. Bákan náà lo sísọ lójú rẹ pé ara, ara ìyá ìbejì kò dá rárá, ṣe ló ń dákú lọpọlọpọ ìgbà, tí òun sì ń gbe láti ilé ìwòsàn kan si òmíràn, tí ẹ̀jẹ̀ ruru òun sì ń ga sì lojoojumo. Kini o ti ṣẹlẹ sẹyin? Àwọn tó jí ìbejì mi gbé ti pè mí ṣùgbọ́n N50 mílíọ̀nù tí wọ́n ń béèrè pọ̀ ju agbára mi lọ-Akeugbagold Akeugbagold, bàbá ìbejì tí wọ́n jí gbé n'Íbàdàn ní òun ti ń tà dúkìá òun láti rówó àmọ́ ohun táwọn ajọmọgbe ń bèèrè kọjá agbára Sheik Taofeeq Akeugbagold, tí àwọn gende agbebọn jí ìbejì rẹ gbé lọ, tí fìdí rẹ múlẹ̀ pé àwọn tó gbé ìbejì òun ti kan sì òun. Lásìkò to ń bá BBC Yoruba sọ̀rọ̀ lọjọru, Akeugbagold kọ láti sọ iye owó tí àwọn ajọmọgbe náà ń béèrè fún aráyé, ó ní wón ti dunkooko mọ òun láti má ṣe tú àṣírí náà síta.


Kini o ti ṣẹlẹ sẹyin? Àwọn tó jí ìbejì mi gbé ti pè mí ṣùgbọ́n N50 mílíọ̀nù tí wọ́n ń béèrè pọ̀ ju agbára mi lọ-Akeugbagold Akeugbagold, bàbá ìbejì tí wọ́n jí gbé n'Íbàdàn ní òun ti ń tà dúkìá òun láti rówó àmọ́ ohun táwọn ajọmọgbe ń bèèrè kọjá agbára Sheik Taofeeq Akeugbagold, tí àwọn gende agbebọn jí ìbejì rẹ gbé lọ, tí fìdí rẹ múlẹ̀ pé àwọn tó gbé ìbejì òun ti kan sì òun. Lásìkò to ń bá BBC Yoruba sọ̀rọ̀ lọjọru, Akeugbagold kọ láti sọ iye owó tí àwọn ajọmọgbe náà ń béèrè fún aráyé, ó ní wón ti dunkooko mọ òun láti má ṣe tú àṣírí náà síta. O ni "gbogbo ohun tí wọn ń béèrè, tí mo bá tá nkan ti mo ní, ko kà, mo sì ń bẹ wọn lọwọ ni, wọn si ti ní ń kó gbọ́dọ̀ kéde síta." "N kò mọ bí mo ṣe fẹ́ rí àwọn nkan ti wọn n bèèrè yìí, tí ń kó bá sọ síta. Kò sí bí mo ṣe leè rí, kódà, kí wọn dín mi nínú rẹ, mo sì nílò iranlọwọ, torí kii se nkan kékeré ni wọn béèrè".


O ni "gbogbo ohun tí wọn ń béèrè, tí mo bá tá nkan ti mo ní, ko kà, mo sì ń bẹ wọn lọwọ ni, wọn si ti ní ń kó gbọ́dọ̀ kéde síta." "N kò mọ bí mo ṣe fẹ́ rí àwọn nkan ti wọn n bèèrè yìí, tí ń kó bá sọ síta. Kò sí bí mo ṣe leè rí, kódà, kí wọn dín mi nínú rẹ, mo sì nílò iranlọwọ, torí kii se nkan kékeré ni wọn béèrè". Nígbà tó ń sọ̀rọ̀ lórí ipò tí ìyà ìbejì wá, Akeugbagold ni ṣe ni ìyàwó òun kan ń dákú ni gbogbo igba ni, kódà, ó ni wọn tun ṣẹ̀ṣẹ̀ fi silẹ nile ìwòsàn ni, eyiun bí kò bá tún dákú kí ilẹ tó sú. Akeugbagold fikùn pé, òun ti ko awon nkan ti oun leè tá jáde, pé kí wọn lu wọn ní gbanjo, láti tètè rí owó gba. Akeugbagold ni òun sì ń bẹ àwọn ajomogbe yìí, kí wọ́n dakun, ṣàánú òun, kí àwọn èèyàn sì bá òun bẹ wọn láti gba owó tó mọ niwọnba lọ́wọ́ òun, òun kò sì fẹ́ kí àwọn ọlọ́pàá dá sí ọ̀rọ̀ náà. "


Nígbà tó ń sọ̀rọ̀ lórí ipò tí ìyà ìbejì wá, Akeugbagold ni ṣe ni ìyàwó òun kan ń dákú ni gbogbo igba ni, kódà, ó ni wọn tun ṣẹ̀ṣẹ̀ fi silẹ nile ìwòsàn ni, eyiun bí kò bá tún dákú kí ilẹ tó sú. Akeugbagold fikùn pé, òun ti ko awon nkan ti oun leè tá jáde, pé kí wọn lu wọn ní gbanjo, láti tètè rí owó gba. Akeugbagold ni òun sì ń bẹ àwọn ajomogbe yìí, kí wọ́n dakun, ṣàánú òun, kí àwọn èèyàn sì bá òun bẹ wọn láti gba owó tó mọ niwọnba lọ́wọ́ òun, òun kò sì fẹ́ kí àwọn ọlọ́pàá dá sí ọ̀rọ̀ náà. " Àárín èmi àti àwọn tó jí ọmọ gbé nìkan ni mo fẹ́ kí idunadura náà wá, mo sì ní ẹtọ láti lo ọna ti mo ba mọ pe o dara, láti dáàbò bo ohun tí Ọlọ́run fún mi." Akeugbagold wá dúpẹ́ lọ́wọ́ gbogbo aráàlú fún àdúrà àti aduroti wọn láti ìgbà tí ìṣẹ̀lẹ̀ náà tí wáyé, tó sì tún ń rọ wọn láti túbọ̀ máa bá òun bẹ àwọn ajọmọgbe ná "Lóòótọ́ ni mo dù ipò òṣèlú mú rí, mo sì ti kúrò nibẹ láti May 2019, bóyá wọn wa ro pe owo oselu si ku nílé ni, kò ye mi, mo roo, roo, n kò rí ro, èmi kò ṣe ibajẹ si ọdọ ẹnikẹ́ni, n kò sì ba ti ẹnikẹ́ni jẹ́, ṣùgbọ́n mo mọ pe, ibi tí ọ̀rọ̀ aje Naijiria de dúró rèé. "Onímọ̀ nípa ẹṣin Islam náà wá tún woye pe, bóyá àwọn agbebọn ọ̀hún kàn ń wá ohun tí wọ́n yóò jẹ, ní wọn ṣe wá gbé ìbejì òun, ó ní, ibi tí eto ààbò orílẹ̀ èdè yìí dé dúró nìyẹn.Akeugbagold wá ń béèrè pé kí ló dé tí àwọn ọlọ́pàá kò fi dá àwọn agbebọn náà dúró lójú ọ̀nà tí wọn di lásìkò isede Coronavirus, tí àwọn agbebọn ọ̀hún jí ọmọ òun gbé.


Àárín èmi àti àwọn tó jí ọmọ gbé nìkan ni mo fẹ́ kí idunadura náà wá, mo sì ní ẹtọ láti lo ọna ti mo ba mọ pe o dara, láti dáàbò bo ohun tí Ọlọ́run fún mi." Akeugbagold wá dúpẹ́ lọ́wọ́ gbogbo aráàlú fún àdúrà àti aduroti wọn láti ìgbà tí ìṣẹ̀lẹ̀ náà tí wáyé, tó sì tún ń rọ wọn láti túbọ̀ máa bá òun bẹ àwọn ajọmọgbe ná "Lóòótọ́ ni mo dù ipò òṣèlú mú rí, mo sì ti kúrò nibẹ láti May 2019, bóyá wọn wa ro pe owo oselu si ku nílé ni, kò ye mi, mo roo, roo, n kò rí ro, èmi kò ṣe ibajẹ si ọdọ ẹnikẹ́ni, n kò sì ba ti ẹnikẹ́ni jẹ́, ṣùgbọ́n mo mọ pe, ibi tí ọ̀rọ̀ aje Naijiria de dúró rèé. "Onímọ̀ nípa ẹṣin Islam náà wá tún woye pe, bóyá àwọn agbebọn ọ̀hún kàn ń wá ohun tí wọ́n yóò jẹ, ní wọn ṣe wá gbé ìbejì òun, ó ní, ibi tí eto ààbò orílẹ̀ èdè yìí dé dúró nìyẹn.Akeugbagold wá ń béèrè pé kí ló dé tí àwọn ọlọ́pàá kò fi dá àwọn agbebọn náà dúró lójú ọ̀nà tí wọn di lásìkò isede Coronavirus, tí àwọn agbebọn ọ̀hún jí ọmọ òun gbé. Sunday Igboho dá sí ọ̀rọ̀ ìbejì Akeugbagold tí wọ́n jí gbé Ibadan Kidnap: Sunday Igboho ra ọwọ́ ẹ̀bẹ̀ sáwọn ọlọ́pàá láti wá ìbejì Akeugbagold síta Èèkàn àwùjọ kan, Oloye Sunday Adeyemo, tí gbogbo èèyàn mọ si Sunday Igboho, ti sọ̀rọ̀ lórí ìbejì onímọ̀ kan nípa ẹṣin islam, Sheikh Taofeeq Akeugbagold, tí àwọn gende agbebọn gbé lọ lọ́jọ́ Satide. Igboho, lásìkò to ń takurọsọ pẹ̀lú àwọn akoroyin kan lórí ìṣẹ̀lẹ̀ náà, rawọ ẹ̀bẹ̀ sáwọn agbofinro nipinlẹ Oyo, láti ṣíṣẹ kára, fi doola ẹ̀mí àwọn ọmọdé méjèèjì náà lọ́wọ́ ewu. Bákan náà lo tún rọ gbogbo àwọn agbofinro yíká orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, láti pawọpọ ṣe àwárí ìbejì ọhun, kí wọ́n si tún rí dájú pé àwọn olubi ẹ̀dá to ṣiṣẹ láabi náà, fi imú kò ata òfin.Igboho ni ara Abiamọ tá òun nígbà tí òun gbọ nípa iṣẹlẹ náà, tó sì tún bá òun lójijì, pẹlu àfikún pé, ìwà ajọmọgbe náà kò bójú mu rárá.O wa ń para poro pé irú àwọn ìwà ọ̀daràn báyìí kò yẹ kó máa wáyé làwọn Ìpínlẹ̀ àti orílẹ̀ èdè tí ìjọba ti ń ná owó gọbọi lórí ìpèsè eto ààbò àti mímú adinku bá àwọn ìwà ọ̀daràn loniran ń rán.


Sunday Igboho dá sí ọ̀rọ̀ ìbejì Akeugbagold tí wọ́n jí gbé Ibadan Kidnap: Sunday Igboho ra ọwọ́ ẹ̀bẹ̀ sáwọn ọlọ́pàá láti wá ìbejì Akeugbagold síta Èèkàn àwùjọ kan, Oloye Sunday Adeyemo, tí gbogbo èèyàn mọ si Sunday Igboho, ti sọ̀rọ̀ lórí ìbejì onímọ̀ kan nípa ẹṣin islam, Sheikh Taofeeq Akeugbagold, tí àwọn gende agbebọn gbé lọ lọ́jọ́ Satide. Igboho, lásìkò to ń takurọsọ pẹ̀lú àwọn akoroyin kan lórí ìṣẹ̀lẹ̀ náà, rawọ ẹ̀bẹ̀ sáwọn agbofinro nipinlẹ Oyo, láti ṣíṣẹ kára, fi doola ẹ̀mí àwọn ọmọdé méjèèjì náà lọ́wọ́ ewu. Bákan náà lo tún rọ gbogbo àwọn agbofinro yíká orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, láti pawọpọ ṣe àwárí ìbejì ọhun, kí wọ́n si tún rí dájú pé àwọn olubi ẹ̀dá to ṣiṣẹ láabi náà, fi imú kò ata òfin.Igboho ni ara Abiamọ tá òun nígbà tí òun gbọ nípa iṣẹlẹ náà, tó sì tún bá òun lójijì, pẹlu àfikún pé, ìwà ajọmọgbe náà kò bójú mu rárá.O wa ń para poro pé irú àwọn ìwà ọ̀daràn báyìí kò yẹ kó máa wáyé làwọn Ìpínlẹ̀ àti orílẹ̀ èdè tí ìjọba ti ń ná owó gọbọi lórí ìpèsè eto ààbò àti mímú adinku bá àwọn ìwà ọ̀daràn loniran ń rán. Bẹẹ ba gbàgbé, a ti mú ìròyìn wá fún yín ṣáájú nípa bí àwọn agbebọn kan ṣe ya wọ ilé Sheikh Taofeeq Akeugbagold ni alẹ ọjọ́ Satide, tí wọn si gbe ìbejì rẹ, takọtabo lọ Ibadan Kidnap: Ọdún méjìlá ni mo fi ní ìdádúró ki nto fi IVF bi àwọn ìbejì yìí - ìyàwó  Akeugbagold ẹ̀bẹ̀. Gbajugbaja onímọ̀ kan nípa ẹṣin islam, Sheikh Taofeeq Akeugbagold àti aya rẹ, tí ń fi tomije Tomije rawọ ẹ̀bẹ̀ pé kí àwọn agbebọn tó jí ibeji àwọn gbé, tu àwọn ọmọ náà silẹ.Akeugbagold, nínú fídíò kan tó gbé soju òpó Facebook rẹ ni irọlẹ ọjọ́ Aiku, ní òun àti ìyá ìbejì tí wọn jì gbé lọ, tí ń rọ àwọn ajọmọgbe ọhun pé, kí wọn tú àwọn ìbejì àwọn silẹ.Bẹẹ bá gbàgbé, a ti mú ìròyìn wá fún yín ṣáájú lọ́jọ́ Aiku, nípa bí àwọn gende agbebọn tí yà wọ ilé Akeugbagold lalẹ ọjọ́ Satide, tí wọn sì gbé àwọn ìbejì rẹ kékeré lọ. Nínú fídíò náà, ní ìyá àwọn ìbejì ọhun tí ń kígbe pé, káwọn ajọmọgbe náà ro tí ìrora tí òun là kọjá, lẹ́yìn idaduro ọdún méjìlá, kí òun tó ri àwọn ọmọ ọhun bí.


Bẹẹ ba gbàgbé, a ti mú ìròyìn wá fún yín ṣáájú nípa bí àwọn agbebọn kan ṣe ya wọ ilé Sheikh Taofeeq Akeugbagold ni alẹ ọjọ́ Satide, tí wọn si gbe ìbejì rẹ, takọtabo lọ Ibadan Kidnap: Ọdún méjìlá ni mo fi ní ìdádúró ki nto fi IVF bi àwọn ìbejì yìí - ìyàwó  Akeugbagold ẹ̀bẹ̀. Gbajugbaja onímọ̀ kan nípa ẹṣin islam, Sheikh Taofeeq Akeugbagold àti aya rẹ, tí ń fi tomije Tomije rawọ ẹ̀bẹ̀ pé kí àwọn agbebọn tó jí ibeji àwọn gbé, tu àwọn ọmọ náà silẹ.Akeugbagold, nínú fídíò kan tó gbé soju òpó Facebook rẹ ni irọlẹ ọjọ́ Aiku, ní òun àti ìyá ìbejì tí wọn jì gbé lọ, tí ń rọ àwọn ajọmọgbe ọhun pé, kí wọn tú àwọn ìbejì àwọn silẹ.Bẹẹ bá gbàgbé, a ti mú ìròyìn wá fún yín ṣáájú lọ́jọ́ Aiku, nípa bí àwọn gende agbebọn tí yà wọ ilé Akeugbagold lalẹ ọjọ́ Satide, tí wọn sì gbé àwọn ìbejì rẹ kékeré lọ. Nínú fídíò náà, ní ìyá àwọn ìbejì ọhun tí ń kígbe pé, káwọn ajọmọgbe náà ro tí ìrora tí òun là kọjá, lẹ́yìn idaduro ọdún méjìlá, kí òun tó ri àwọn ọmọ ọhun bí. "Ẹ dakun, tẹkun tẹkun ni mo fi ń bẹ yín pé kẹ bá mi tú àwọn ọmọ mi silẹ, ẹ wo ìrora tí mo jẹ fún ọdún méjìlá tí mo ti ń wá ọmọ, kí n tó rí àwọn ọmọ náà bi. Gbogbo ohun tẹ bá fẹ́ kí n ṣe, ní máa ṣe." Bákan náà, Akeugbagold, lásìkò to ń báwọn akọroyin sọ̀rọ̀ ni, lati igba ti iṣẹlẹ náà tí wáyé, òun kò tíì fi ojú kan oòrùn, tí òun sì ń retí kí àwọn ajọmọgbe náà pé òun lórí ẹ̀rọ ibaraenisoro."


"Ẹ dakun, tẹkun tẹkun ni mo fi ń bẹ yín pé kẹ bá mi tú àwọn ọmọ mi silẹ, ẹ wo ìrora tí mo jẹ fún ọdún méjìlá tí mo ti ń wá ọmọ, kí n tó rí àwọn ọmọ náà bi. Gbogbo ohun tẹ bá fẹ́ kí n ṣe, ní máa ṣe." Bákan náà, Akeugbagold, lásìkò to ń báwọn akọroyin sọ̀rọ̀ ni, lati igba ti iṣẹlẹ náà tí wáyé, òun kò tíì fi ojú kan oòrùn, tí òun sì ń retí kí àwọn ajọmọgbe náà pé òun lórí ẹ̀rọ ibaraenisoro." Ọdun méjìlá ni ìyàwó mi fi wá ọmọ. Àwọn ọmọ yìí nìkan sì la bí ní ìlànà ọmọ bibi tí ìgbàlódé IVF, ohun tí mo ń bẹbẹ fún ní ààbò àwọn ọmọ mi, mo sì ń gbàdúrà pé kí wọn pé mi lórí foonu"Wàyí o, òṣìṣẹ́ alarena fún ileesẹ ọlọ́pàá nipinlẹ Ọ̀yọ́, Olugbenga Fadeyi tí ṣàlàyé pé, ọwọ àwọn tí bá èèyàn mẹrin lórí ìṣẹ̀lẹ̀ yìí.O wa fi ọwọ ìdánilójú sọya pé, aáyán tí ń lọ láti ṣe àwárí àwọn ìbejì náà, tó sì ń rọ àwọn èèyàn tọrọ náà kan láti fi ọwọ sowọpọ pẹ̀lú ileesẹ ọlọ́pàá. Iroyin to ń tẹ wá lọ́wọ́ ni yajo yajo tí kéde pé, àwọn gende agbebọn tí jí ìbejì gbajugbaja onímọ̀ kan nípa ẹṣin islam, Sheikh Taofeeq Akeugbagold gbe lọ.


Ọdun méjìlá ni ìyàwó mi fi wá ọmọ. Àwọn ọmọ yìí nìkan sì la bí ní ìlànà ọmọ bibi tí ìgbàlódé IVF, ohun tí mo ń bẹbẹ fún ní ààbò àwọn ọmọ mi, mo sì ń gbàdúrà pé kí wọn pé mi lórí foonu"Wàyí o, òṣìṣẹ́ alarena fún ileesẹ ọlọ́pàá nipinlẹ Ọ̀yọ́, Olugbenga Fadeyi tí ṣàlàyé pé, ọwọ àwọn tí bá èèyàn mẹrin lórí ìṣẹ̀lẹ̀ yìí.O wa fi ọwọ ìdánilójú sọya pé, aáyán tí ń lọ láti ṣe àwárí àwọn ìbejì náà, tó sì ń rọ àwọn èèyàn tọrọ náà kan láti fi ọwọ sowọpọ pẹ̀lú ileesẹ ọlọ́pàá. Iroyin to ń tẹ wá lọ́wọ́ ni yajo yajo tí kéde pé, àwọn gende agbebọn tí jí ìbejì gbajugbaja onímọ̀ kan nípa ẹṣin islam, Sheikh Taofeeq Akeugbagold gbe lọ. Déédéé aago mẹ́jọ alẹ ọjọ́ Satide, ni àwọn agbebọn náà jí àwọn ìbejì ọhun, tí wọn jẹ takọtabo, gbé lọ nínú ilé Akeugbagold tó wà ládùúgbò Ọjọọ n'ilu Ibadan. Nígbà tó ń fi idi ìṣẹ̀lẹ̀ náà múlẹ̀ fún BBC Yoruba, àbúrò Akeugbagold to bá wà sọ̀rọ̀ ni, lóòótọ́ ni wọn jì àwọn ọmọ náà lọ àmọ́ Sheikh kò tíì leè sọ̀rọ̀ lórí iṣẹlẹ náà báyìí Àmọ́ ìkéde kan tí Akeugbagold fi soju òpó Facebook rẹ ṣàlàyé pé,  kò ju ìṣẹ́jú mẹwa lọ tí òun kúrò nínú ilé, láti lọ ṣe igbohunsilẹ waasi aawẹ, tí àwọn agbebọn fi wọlé, kò òun ni ọmọ méjì lọ. Akeugbagold, ẹni tó ṣàlàyé pé ọdún méjìlá ni ìyá àwọn ọmọ náà fi ń woju Ọlọ́run, kò tó rí àwọn ìbejì náà bí, tún rawọ ẹ̀bẹ̀ sì àwọn gende agbebọn náà láti tètè dá àwọn ọmọ òun padà fún òun torí Ọlọ́run.


Déédéé aago mẹ́jọ alẹ ọjọ́ Satide, ni àwọn agbebọn náà jí àwọn ìbejì ọhun, tí wọn jẹ takọtabo, gbé lọ nínú ilé Akeugbagold tó wà ládùúgbò Ọjọọ n'ilu Ibadan. Nígbà tó ń fi idi ìṣẹ̀lẹ̀ náà múlẹ̀ fún BBC Yoruba, àbúrò Akeugbagold to bá wà sọ̀rọ̀ ni, lóòótọ́ ni wọn jì àwọn ọmọ náà lọ àmọ́ Sheikh kò tíì leè sọ̀rọ̀ lórí iṣẹlẹ náà báyìí Àmọ́ ìkéde kan tí Akeugbagold fi soju òpó Facebook rẹ ṣàlàyé pé,  kò ju ìṣẹ́jú mẹwa lọ tí òun kúrò nínú ilé, láti lọ ṣe igbohunsilẹ waasi aawẹ, tí àwọn agbebọn fi wọlé, kò òun ni ọmọ méjì lọ. Akeugbagold, ẹni tó ṣàlàyé pé ọdún méjìlá ni ìyá àwọn ọmọ náà fi ń woju Ọlọ́run, kò tó rí àwọn ìbejì náà bí, tún rawọ ẹ̀bẹ̀ sì àwọn gende agbebọn náà láti tètè dá àwọn ọmọ òun padà fún òun torí Ọlọ́run. Bákan náà lo tún rọ àwọn aráàlú pé kí wọn máa gbàdúrà fún àwọn ọmọ náà, kí Ọlọ́run leè ṣe wọ́n ní rírí kíákíá. Akeugbagold tún kesi àwọn agbofinro láti tètè bá òun ṣe ìwádìí nípa ibi tí àwọn ọmọ náà wá, kí wọn sì bá òun kò wọn wálé.


Bákan náà lo tún rọ àwọn aráàlú pé kí wọn máa gbàdúrà fún àwọn ọmọ náà, kí Ọlọ́run leè ṣe wọ́n ní rírí kíákíá. Akeugbagold tún kesi àwọn agbofinro láti tètè bá òun ṣe ìwádìí nípa ibi tí àwọn ọmọ náà wá, kí wọn sì bá òun kò wọn wálé.


Ìpànìyàn Akinyele: Àwọn ìgbésẹ̀ tí ọlọ́pàá ń gbé lórí ikú Mujeeb tí wọ́n pa nílùú Ibadan

Ileesẹ ọlọ́pàá ìpínlẹ́ Oyo ti ké gbàjarè pé, adiyẹ ń làágùn, sùgbọ́n ìyẹ́ ara rẹ̀ ni kò jẹ́ kí ènìyàn mọ̀, pàápàá jùlọ, nidii igbesẹ rẹ láti dẹ́kun ìwà ìbájẹ́ àti fífi ẹ̀mi àwọn ènìyàn sòfò ní ìpínlẹ̀ Oyo. Nínú ọ̀rọ̀ rẹ̀, alukoro ọlọ́pàá nípìnlẹ̀ náà Olugbenga Fadeyi sàlàyé fún BBC Yoruba pé, gbogbo ìgbèsẹ̀ tó yẹ fun ileesẹ ọlọpaa lati gbé lori isẹlẹ yii ni awọn n gbe. O ní àwọn ti kan sí àwọn lọ́balọ́ba, àwọn ọ̀dọ́ àdúgbò, àwọn ọlọ́dẹ, àti àwọn àjọ elétò ààbò míràn láti maa fi ìṣẹlẹ to bá n wáye láyìká wọ́n tó ọlọ́pàá létí . Fadeyi ni ilé ìṣẹ́ ọlọ́pàá ti bẹ̀rẹ̀ ìwádìí lórí ìṣẹ̀lẹ̀ túntun ti Mujeeb ti wọn pa tó ṣẹlẹ̀ yìí, láti rí idí aburú tó n f'ojoojúmọ́ wáyé níjọba ìbílẹ̀ Akinyele nílùú Ibadan. Alukoro ọlọ́pàá ní òun kò ní le máa sàlàyé àwọn ǹkan míràn tí àjọ náà tí n ṣe nítori pé, gbogbo àwọn ọ̀daran yìì náà ló n tẹtí sí ǹkan tó n lọ lórí ayélujára láti mọ ibi ti ọlọ́pàá báṣẹ́ dé. O ní "kí ìwádìí ba lè já geere, a ò ni le sàlàye lẹkùnrẹ́rẹ́ ibi ti ìwádìí ti dé dúró, sùgbọ́n ti ìwádìí náá ba ti kẹ́sẹ jári tán, ileesẹ ọlọ́pàá yóò le sọ fún ará ilú bi gbogbo rẹ̀ ṣe jẹ́" Nípa bóyá àwọn amọkùn ṣeka yìí fí n ṣe ètùtù ni gẹ́gẹ́ bi àwọn kan ṣe sọ, Ọ̀gá ọlọ́pàá ní ìwádìí ṣì ń lọ lọ́wọ́ lórí rẹ̀ náà.


Fadeyi ni ilé ìṣẹ́ ọlọ́pàá ti bẹ̀rẹ̀ ìwádìí lórí ìṣẹ̀lẹ̀ túntun ti Mujeeb ti wọn pa tó ṣẹlẹ̀ yìí, láti rí idí aburú tó n f'ojoojúmọ́ wáyé níjọba ìbílẹ̀ Akinyele nílùú Ibadan. Alukoro ọlọ́pàá ní òun kò ní le máa sàlàyé àwọn ǹkan míràn tí àjọ náà tí n ṣe nítori pé, gbogbo àwọn ọ̀daran yìì náà ló n tẹtí sí ǹkan tó n lọ lórí ayélujára láti mọ ibi ti ọlọ́pàá báṣẹ́ dé. O ní "kí ìwádìí ba lè já geere, a ò ni le sàlàye lẹkùnrẹ́rẹ́ ibi ti ìwádìí ti dé dúró, sùgbọ́n ti ìwádìí náá ba ti kẹ́sẹ jári tán, ileesẹ ọlọ́pàá yóò le sọ fún ará ilú bi gbogbo rẹ̀ ṣe jẹ́" Nípa bóyá àwọn amọkùn ṣeka yìí fí n ṣe ètùtù ni gẹ́gẹ́ bi àwọn kan ṣe sọ, Ọ̀gá ọlọ́pàá ní ìwádìí ṣì ń lọ lọ́wọ́ lórí rẹ̀ náà. Títí di àsìkò yìí a kò ti rí ẹni kankan lórí ìṣẹ̀lẹ̀ ti Mujeeb sùgbọ́n ọwọ́ ti tẹ ẹnikan nípa ti Azeezat. "Ẹjọ́ náà ti wà ni ẹ̀ka tó ń ri si ìwà ọ̀daran ní ìpínlẹ̀ Oyo." Ìpànìyàn Akinyele: Ìgbọ̀nsẹ̀ ni Mujeed lọ ṣe l'Akinyele, ni wọ́n bá ṣáa ní àdá pa Ọrọ gbogbo kii fẹ si lẹyin ikeemu agbegbe Akinyẹle bayii ni ipinlẹ Ọyọ paapaa julọ to ba n di ọrọ ka da ẹmi ẹni legbodo.


Títí di àsìkò yìí a kò ti rí ẹni kankan lórí ìṣẹ̀lẹ̀ ti Mujeeb sùgbọ́n ọwọ́ ti tẹ ẹnikan nípa ti Azeezat. "Ẹjọ́ náà ti wà ni ẹ̀ka tó ń ri si ìwà ọ̀daran ní ìpínlẹ̀ Oyo." Ìpànìyàn Akinyele: Ìgbọ̀nsẹ̀ ni Mujeed lọ ṣe l'Akinyele, ni wọ́n bá ṣáa ní àdá pa Ọrọ gbogbo kii fẹ si lẹyin ikeemu agbegbe Akinyẹle bayii ni ipinlẹ Ọyọ paapaa julọ to ba n di ọrọ ka da ẹmi ẹni legbodo. Awọn oniṣẹ ibi kan ti pa ọmọ ọdun marun un kan ni ijọba ibilẹ Akinyẹle ni ipinlẹ Ọyọ. Gẹgẹ bi iroyin abẹle ti a gbọ lati ibẹ, ko pẹ pupọ lẹyin ti ọwara ojo to balẹ lowurọ ọjọ Aje ni ilu Ibadan wawọ ro diẹ tan ni ọmọdekunrin naa ti orukọ rẹ n jẹ Mujeeb Trimisiyu pada lọ si ile awọn obi rẹ to wa lagbegbe Tose lagbegbe ijọba ibilẹ Akinyẹle lati lọ ree ṣe igbọnsẹ. Igbọnṣẹ ikẹyin ti Mujeeb ṣe niyi o ki awọn oniṣẹẹbi naa to kọlu ti wọn si paa ki wọn to bẹ lugbẹ.


Awọn oniṣẹ ibi kan ti pa ọmọ ọdun marun un kan ni ijọba ibilẹ Akinyẹle ni ipinlẹ Ọyọ. Gẹgẹ bi iroyin abẹle ti a gbọ lati ibẹ, ko pẹ pupọ lẹyin ti ọwara ojo to balẹ lowurọ ọjọ Aje ni ilu Ibadan wawọ ro diẹ tan ni ọmọdekunrin naa ti orukọ rẹ n jẹ Mujeeb Trimisiyu pada lọ si ile awọn obi rẹ to wa lagbegbe Tose lagbegbe ijọba ibilẹ Akinyẹle lati lọ ree ṣe igbọnsẹ. Igbọnṣẹ ikẹyin ti Mujeeb ṣe niyi o ki awọn oniṣẹẹbi naa to kọlu ti wọn si paa ki wọn to bẹ lugbẹ. Bi ẹ ko ba ni gbagbe, lagbegbe Akinyẹle yii kan naa lawọn oniṣẹ ibi kan ti pa awọn omidan meji, Barakat Bello ati Grace Osiagwu lẹyin ti wọn fipa ba wọn lo pọ tan. Bakan naa ni lawọn kan naa tun kọlu Azeezat Shomuyiwa ti wọn fọ okuta mọ lori pẹlu oyun oṣu meje ninu rẹ. Eyi ni iku kẹrin laarin oṣu kan sira wọn lagbegbe yii kan naa.


Bi ẹ ko ba ni gbagbe, lagbegbe Akinyẹle yii kan naa lawọn oniṣẹ ibi kan ti pa awọn omidan meji, Barakat Bello ati Grace Osiagwu lẹyin ti wọn fipa ba wọn lo pọ tan. Bakan naa ni lawọn kan naa tun kọlu Azeezat Shomuyiwa ti wọn fọ okuta mọ lori pẹlu oyun oṣu meje ninu rẹ. Eyi ni iku kẹrin laarin oṣu kan sira wọn lagbegbe yii kan naa. Gẹgẹ bi a ṣe gbọ, ọmọdekunrin yii pariwo irora sita nigba tawọn oniṣẹẹbi naa n kọluu, ṣugbọn ki iya rẹ to lee ṣawari ibi ti igbe irora naa ti wa, wọn ti ṣaa lada ti o si ti wa ninu agbara ẹjẹ. Gẹgẹ bi a ṣe gbọ, igbọnsẹ lo sọ fun awọn ẹgbọn rẹ pe oun fẹ lọ ṣe ti wọn si ṣilẹkun to jade si ẹyinkule ile naa fun pe ko lọ gbọnsẹ . Ileeṣẹ ọẹọpaa ni ipinlẹ Ọyọ ko tii sọ ohunkohun lori iṣẹlẹ yii lasiko ti a fi n ko iroyin yii jọ.


Gẹgẹ bi a ṣe gbọ, ọmọdekunrin yii pariwo irora sita nigba tawọn oniṣẹẹbi naa n kọluu, ṣugbọn ki iya rẹ to lee ṣawari ibi ti igbe irora naa ti wa, wọn ti ṣaa lada ti o si ti wa ninu agbara ẹjẹ. Gẹgẹ bi a ṣe gbọ, igbọnsẹ lo sọ fun awọn ẹgbọn rẹ pe oun fẹ lọ ṣe ti wọn si ṣilẹkun to jade si ẹyinkule ile naa fun pe ko lọ gbọnsẹ . Ileeṣẹ ọẹọpaa ni ipinlẹ Ọyọ ko tii sọ ohunkohun lori iṣẹlẹ yii lasiko ti a fi n ko iroyin yii jọ.


Alaafin: Kabiyesi ẹ má bínú, àìmọ̀ lo fa ìgbésẹ̀ mi, n kò takò yín - Makinde bẹ Alaafin

Bi wọn ba n sọ nipa awọn ọba alade ti ko ṣee maa fi ọwọ rọ sẹyin nilẹ Yoruba, orilẹede Naijiria ati agbaye, ọkan gboogi ni alaafin ilu Ọyọ jẹ ko si si ijọba kan to n ko iyan rẹ kere. Eyi gan lo faa ti ahesọ iroyin nipa aawọ laarin oun ati gomina ipinlẹ Ọyọ lori idasilẹ ọwọ ẹka ọlọpaa kogberegbe Police Mobile Squadron si ilu Agọ Arẹ fi jẹ eyi ti ọpọ ko lee fi oju fo da. Amọṣa Ọbalaye naa, iyẹn Kabiyesi Iku baba yeye, Ọba Adeyẹmi Alaafin ti ṣalaye ọrọ pe ko si ija laarin oun ati gomina Makinde lori iṣẹlẹ naa. Alaafin sọ ọrọ yii nigba ti gomina Makinde bẹẹ wo laafin Ọyọ lasiko irinajo rẹ si ilu Iṣẹmbaye naa lati ṣi awọn akanṣe iṣẹ ti wọn fi n sọri ọdun kan iṣejọba Makinde gẹgẹ bii gomina ipinlẹ Ọyọ. Alaafin Ọyọ ni imulẹ nla lo n bẹ laarin oun ati Gomina Seyi Makinde, nitori naa ko si ohun to lee fa ikunsinu laarin oun ati gomina naa. O fi kun un pe oun kuro lara awọn ọba ti yoo maa ba awọn to ba wa nipo iṣejọba ta kangbọn nitoripe oun ko si lati maa tabuku tabi fi ẹrẹ yi awọn to ba wa nipo aṣẹ lara.


Alaafin sọ ọrọ yii nigba ti gomina Makinde bẹẹ wo laafin Ọyọ lasiko irinajo rẹ si ilu Iṣẹmbaye naa lati ṣi awọn akanṣe iṣẹ ti wọn fi n sọri ọdun kan iṣejọba Makinde gẹgẹ bii gomina ipinlẹ Ọyọ. Alaafin Ọyọ ni imulẹ nla lo n bẹ laarin oun ati Gomina Seyi Makinde, nitori naa ko si ohun to lee fa ikunsinu laarin oun ati gomina naa. O fi kun un pe oun kuro lara awọn ọba ti yoo maa ba awọn to ba wa nipo iṣejọba ta kangbọn nitoripe oun ko si lati maa tabuku tabi fi ẹrẹ yi awọn to ba wa nipo aṣẹ lara. "Ko si aawọ laarin emi ati gomina. Bi eeyan ba ni ọgbọn ti o si kawe, iru eeyan bẹẹ yoo ms bi a ti n ba awọn to ba wa nipo alaṣẹ ṣe pọ" Iku Baba yeye, Ọba Lamidi Adeyẹmi kẹta ṣalaye lori ohun to ṣẹlẹ nipa ti ọrọ idasilẹ ọwọ ileeṣẹ ọlọpaa kogberegbe naa. O ni oun ko ni ikunsinu kankan si gomina Makinde lori bi o ṣe ni ki ọga ọlọpaa lorilẹede Naijiria o gbe ọwọ naa lọ si Agọ arẹ dipo ilu Ọyọ ti alaafin n ja fun.


"Ko si aawọ laarin emi ati gomina. Bi eeyan ba ni ọgbọn ti o si kawe, iru eeyan bẹẹ yoo ms bi a ti n ba awọn to ba wa nipo alaṣẹ ṣe pọ" Iku Baba yeye, Ọba Lamidi Adeyẹmi kẹta ṣalaye lori ohun to ṣẹlẹ nipa ti ọrọ idasilẹ ọwọ ileeṣẹ ọlọpaa kogberegbe naa. O ni oun ko ni ikunsinu kankan si gomina Makinde lori bi o ṣe ni ki ọga ọlọpaa lorilẹede Naijiria o gbe ọwọ naa lọ si Agọ arẹ dipo ilu Ọyọ ti alaafin n ja fun. Saaju si ni Alaafin ti kọ orisirisi lẹta bii mẹta si ọga agba patapata fun Ileesẹ ọlọpaa nilẹ wa, to si n beere pe oun n fẹ ẹka ibudo ọlọpaa kogberegbe (MOP 73) nilu Oyo, eyi ti aarẹ Muhammad Buhari ti fi ontẹ lu. Esi lẹta fun agbekalẹ Ileesẹ ọlọpaa kogberegbe naa silu Oyo lo de ni ọjọ kẹtala osu kinni ọdun 2020 pe ijọba ti fọwọsi pe ki wọn gbe Ileesẹ ọlọpaa kogberegbe naa silu Oyo ati ilu mẹfa miran ni Naijiria. Alaafin si tun kọ lẹta miran ni ọjọ kẹrinla osu keji ọdun 2020 lati dupẹ lọwọ ijọba, ni pe o seun lori bibuwọlu agbekalẹ Ileesẹ ọlọpaa naa.


Saaju si ni Alaafin ti kọ orisirisi lẹta bii mẹta si ọga agba patapata fun Ileesẹ ọlọpaa nilẹ wa, to si n beere pe oun n fẹ ẹka ibudo ọlọpaa kogberegbe (MOP 73) nilu Oyo, eyi ti aarẹ Muhammad Buhari ti fi ontẹ lu. Esi lẹta fun agbekalẹ Ileesẹ ọlọpaa kogberegbe naa silu Oyo lo de ni ọjọ kẹtala osu kinni ọdun 2020 pe ijọba ti fọwọsi pe ki wọn gbe Ileesẹ ọlọpaa kogberegbe naa silu Oyo ati ilu mẹfa miran ni Naijiria. Alaafin si tun kọ lẹta miran ni ọjọ kẹrinla osu keji ọdun 2020 lati dupẹ lọwọ ijọba, ni pe o seun lori bibuwọlu agbekalẹ Ileesẹ ọlọpaa naa. Amọ lasiko ayẹyẹ ọdun kan rẹ lori aleefa ni Gomina Makinde lọ si Ileesẹ ọlọpaa kogberegbe naa nilu Agọ Arẹ to wa ni agbegbe Oke Ogun, eyi to bi awọn ọmọ Oyo, Alaafin ati Oyomesi ninu. Nigba to fi atẹjade sita lori ọrọ yii, akọwe eto iroyin si gomina, Taiwo Adisa ni irọ gbuu ni pe ilu Oyo lo yẹ ki Ileesẹ ọlọpaa naa wa nitori Makinde lo kọ lẹta lati beere fun Ileesẹ ọlọpaa naa, ti ọga agba ọlọpaa si fi ontẹ lu u pe ko wa nilu Agọ Arẹ, ti wọn si lo Ileesẹ asesiga ìjọun lati bẹrẹ Ileesẹ ọlọpaa naa. Yoruba ni bi ẹlẹjọ ba ti mọ ẹjọ rẹ ni ẹbi kii pẹ lori ikunlẹ, idi ree ti gomina Seyi Makinde fi n rawọ ẹbẹ si Alaafin pe ko ma binu, ko fi ọwọ wọnu.


Amọ lasiko ayẹyẹ ọdun kan rẹ lori aleefa ni Gomina Makinde lọ si Ileesẹ ọlọpaa kogberegbe naa nilu Agọ Arẹ to wa ni agbegbe Oke Ogun, eyi to bi awọn ọmọ Oyo, Alaafin ati Oyomesi ninu. Nigba to fi atẹjade sita lori ọrọ yii, akọwe eto iroyin si gomina, Taiwo Adisa ni irọ gbuu ni pe ilu Oyo lo yẹ ki Ileesẹ ọlọpaa naa wa nitori Makinde lo kọ lẹta lati beere fun Ileesẹ ọlọpaa naa, ti ọga agba ọlọpaa si fi ontẹ lu u pe ko wa nilu Agọ Arẹ, ti wọn si lo Ileesẹ asesiga ìjọun lati bẹrẹ Ileesẹ ọlọpaa naa. Yoruba ni bi ẹlẹjọ ba ti mọ ẹjọ rẹ ni ẹbi kii pẹ lori ikunlẹ, idi ree ti gomina Seyi Makinde fi n rawọ ẹbẹ si Alaafin pe ko ma binu, ko fi ọwọ wọnu. Gomina Seyi Makinde rawọ ẹbẹ naa lasiko to lọ silu Oyo lati si ibudo ilera alabọde kan nilu Oyo, ti Alaafin tilu Oyo, ọba Lamidi Olayiwola Adeyemi kẹta si gbalejo rẹ . Ninu ọrọ rẹ si ni Gomina Makinde ti rawọ ẹbẹ si Alaafin pe ko jẹ eburẹ lori bi oun ṣe gbe ibudo Ọlọpa kan lọ si agbegbe Oke Ogun dipo ko wa nilu Oyo gẹgẹ bi Alaafin ti n fẹ. Gomina Makinde sọ fun Alaafin pe ko ma binu nipa ọrọ naa, oun ko mọ rara pe ọba naa ti gbe igbesẹ saaju nípa kíkọ lẹta lori ọrọ yii.


Gomina Seyi Makinde rawọ ẹbẹ naa lasiko to lọ silu Oyo lati si ibudo ilera alabọde kan nilu Oyo, ti Alaafin tilu Oyo, ọba Lamidi Olayiwola Adeyemi kẹta si gbalejo rẹ . Ninu ọrọ rẹ si ni Gomina Makinde ti rawọ ẹbẹ si Alaafin pe ko jẹ eburẹ lori bi oun ṣe gbe ibudo Ọlọpa kan lọ si agbegbe Oke Ogun dipo ko wa nilu Oyo gẹgẹ bi Alaafin ti n fẹ. Gomina Makinde sọ fun Alaafin pe ko ma binu nipa ọrọ naa, oun ko mọ rara pe ọba naa ti gbe igbesẹ saaju nípa kíkọ lẹta lori ọrọ yii. "Kabiyesi, n ko mọ pe ẹ ti kọ lẹta kankan nitori lati oṣù kẹsan-an ọdun 2019 ni ọga agba olopaa ti pàṣẹ pe ki wọn gbe Ileesẹ ọlọpaa kogberegbe  ọhun wa si agbegbe Oke Ogun lati pinwọ iwa ijinigbe atawọn iwa ọdaran miran.


"Kabiyesi, n ko mọ pe ẹ ti kọ lẹta kankan nitori lati oṣù kẹsan-an ọdun 2019 ni ọga agba olopaa ti pàṣẹ pe ki wọn gbe Ileesẹ ọlọpaa kogberegbe  ọhun wa si agbegbe Oke Ogun lati pinwọ iwa ijinigbe atawọn iwa ọdaran miran.


Yorùbá dùn lẹ́nu àwọn ọmọ yìí níbi ìdíje ẹgbẹ́ Àtúnbí Yorùbá

Ẹgbẹ Atunbi èdè Yorùbá bẹ̀rẹ̀ látàrí àwọn ohun tí kò tọ́ ti a n fojú rí láwùjọ. Àwọn lọ́ba lọ́ba kò gbẹ́yìn níbi ìdíje náà nítórí wọ́n lòdì sí ìparun èdè Yorùbá. Ọba Lamidi Adeyemi sọ pé kò sí bí ènìyàn ṣe leè gbọ́ ede Gẹ̀ẹ́sì dáadáa tó,  tí kò bá peregede nínú ede abínibí rẹ, kò já mọ́ ǹkankan. Kábíyèsí ni ede Yorùbá dára púpọ̀, ''Pọ́ńbélé Yorùbá ni mí, n ò sì ní tijú rẹ níbikíbi''. Ó tẹ̀síwájú pé 'ẹ jẹ́ ká ko àwọn ọmọ wa lédè Yoruba to dan mọ́ran'. 'A gbudọ rán BBC Yoruba lọ́wọ́ láti gbé Yorùbá ga'.


Kábíyèsí ni ede Yorùbá dára púpọ̀, ''Pọ́ńbélé Yorùbá ni mí, n ò sì ní tijú rẹ níbikíbi''. Ó tẹ̀síwájú pé 'ẹ jẹ́ ká ko àwọn ọmọ wa lédè Yoruba to dan mọ́ran'. 'A gbudọ rán BBC Yoruba lọ́wọ́ láti gbé Yorùbá ga'. Kábíyèsí gbé osuba káre fún Iléesẹ́ BBC Aṣojú ilé iṣẹ́ BBC Yorùbá, Jelilat Opẹyẹmi Ọlawale tó jẹ́ alámójúto ìtàkùn ìkànsíra ẹni lójú òpó BBC Yorùbá tẹnu mọ́ pàtàkì ìfọwọ́sowọ́pọ̀ àwọn ojogbon ninu èdè ati asa Yoruba pelu BBC Yoruba. ''BBC Yoruba ti dé fún ògo Yorùbá àti igbe lárugẹ èdè àti àṣà Yoruba pelu awon eto mii tí a ní lọ́jọ́ iwájú bíi idije, ààyè àti ojúlówó ìròyìn ti o je òótọ́''. Àwọn ìhùwàsí tí kò bójúmu bii ìwà ibaje tí gbilẹ̀ nílé ẹ̀kọ́, ilé ẹ̀sìn, ádúgbò, laarin ìlú, lariwa, gusu, ìlà oòrùn àti ìwọ oòrùn, ọ̀nà láti wá ojútùú sì, ló bí ẹgbẹ́ Atunbi Yorùbá.


Kábíyèsí gbé osuba káre fún Iléesẹ́ BBC Aṣojú ilé iṣẹ́ BBC Yorùbá, Jelilat Opẹyẹmi Ọlawale tó jẹ́ alámójúto ìtàkùn ìkànsíra ẹni lójú òpó BBC Yorùbá tẹnu mọ́ pàtàkì ìfọwọ́sowọ́pọ̀ àwọn ojogbon ninu èdè ati asa Yoruba pelu BBC Yoruba. ''BBC Yoruba ti dé fún ògo Yorùbá àti igbe lárugẹ èdè àti àṣà Yoruba pelu awon eto mii tí a ní lọ́jọ́ iwájú bíi idije, ààyè àti ojúlówó ìròyìn ti o je òótọ́''. Àwọn ìhùwàsí tí kò bójúmu bii ìwà ibaje tí gbilẹ̀ nílé ẹ̀kọ́, ilé ẹ̀sìn, ádúgbò, laarin ìlú, lariwa, gusu, ìlà oòrùn àti ìwọ oòrùn, ọ̀nà láti wá ojútùú sì, ló bí ẹgbẹ́ Atunbi Yorùbá. Alága ẹgbẹ́ Àtúnbí, Ọ̀jọ̀gbọ́n Kayọde Oyediran, sọ pé "lẹ́yìn àròjinlẹ̀ ni a rí pèé ogúnlọ́gọ́ ọmọ Yorùbá, lọ́mọdé àti lágbà lo ti kọ àṣà àti ìṣe Yorùbá sílẹ̀, tí kò sì ìwà ọmọlúàbí l'áwùjọ mọ́." "Àwọn ọmọ kò lè sọ èdè abínibí wọn mọ́." Ó ṣàlàyé pé ẹgbẹ́ Atunbi dá dúró gedegbe, ó sì ń ṣe igbe lárugẹ àṣà, kò fi ti òṣèlú àti ẹ̀sìn ṣe.


Alága ẹgbẹ́ Àtúnbí, Ọ̀jọ̀gbọ́n Kayọde Oyediran, sọ pé "lẹ́yìn àròjinlẹ̀ ni a rí pèé ogúnlọ́gọ́ ọmọ Yorùbá, lọ́mọdé àti lágbà lo ti kọ àṣà àti ìṣe Yorùbá sílẹ̀, tí kò sì ìwà ọmọlúàbí l'áwùjọ mọ́." "Àwọn ọmọ kò lè sọ èdè abínibí wọn mọ́." Ó ṣàlàyé pé ẹgbẹ́ Atunbi dá dúró gedegbe, ó sì ń ṣe igbe lárugẹ àṣà, kò fi ti òṣèlú àti ẹ̀sìn ṣe. Ẹgbẹ́ yìí ń gbìyànjú láti gbé ìlànà tí ọmọ Yorùbá yóò fi ní ìrírí àṣà, ìgbéga fún sísọ àti kíka èdè Yorùbá, wọ́n sì fẹ́ ṣe àwárí ìmúpadàbọ̀sípò àti tí tẹ́wọ́ gba ìwà ọmọlúàbí l'áwùjọ. Ọjọ́ ọ̀la èdè Yorùbá ti ń kùnà, nítorí nàá ni a ṣe gbé ìdíje kalẹ̀ fún àwọn ọmọ iléèwé l'édè Yorùbá. Àwọn iléèwé láti ìjọba ìpínlẹ̀ mọ́kànlá tó wà ní Ibadan ló kópa níbi ìdíje nàá tó wáyé lọ́gbà Fáṣitì Ìbàdàn.


Ẹgbẹ́ yìí ń gbìyànjú láti gbé ìlànà tí ọmọ Yorùbá yóò fi ní ìrírí àṣà, ìgbéga fún sísọ àti kíka èdè Yorùbá, wọ́n sì fẹ́ ṣe àwárí ìmúpadàbọ̀sípò àti tí tẹ́wọ́ gba ìwà ọmọlúàbí l'áwùjọ. Ọjọ́ ọ̀la èdè Yorùbá ti ń kùnà, nítorí nàá ni a ṣe gbé ìdíje kalẹ̀ fún àwọn ọmọ iléèwé l'édè Yorùbá. Àwọn iléèwé láti ìjọba ìpínlẹ̀ mọ́kànlá tó wà ní Ibadan ló kópa níbi ìdíje nàá tó wáyé lọ́gbà Fáṣitì Ìbàdàn. Alága ètò nàá, Ọ̀jọ̀gbọ́n Ayọ Bámgbóṣé nínú ọ̀rọ̀ rẹ̀ sọ pé ó ṣe pàtàkì láti náàní "nkan tí a ná, ṣùgbọ́n nítorí pé ó jẹ́ èdè wa, a kó kọbi ara sii. Ó sọ pé "ọ̀nà kínní ona tí èyí fi ń jẹyọ ni pé ọ̀pọ̀ òbí kìí sọ èdè Yorùbá sí àwọn ọmọ wọn, bíkò ṣe èdè Gẹ̀ẹ́sì. Bamgboṣe rọ àwọn ilé ẹ̀kọ́ àti Yorùbá láti jẹ́ kí èdè Yorùbá mú igbà orókè láwùjọ wa.


Alága ètò nàá, Ọ̀jọ̀gbọ́n Ayọ Bámgbóṣé nínú ọ̀rọ̀ rẹ̀ sọ pé ó ṣe pàtàkì láti náàní "nkan tí a ná, ṣùgbọ́n nítorí pé ó jẹ́ èdè wa, a kó kọbi ara sii. Ó sọ pé "ọ̀nà kínní ona tí èyí fi ń jẹyọ ni pé ọ̀pọ̀ òbí kìí sọ èdè Yorùbá sí àwọn ọmọ wọn, bíkò ṣe èdè Gẹ̀ẹ́sì. Bamgboṣe rọ àwọn ilé ẹ̀kọ́ àti Yorùbá láti jẹ́ kí èdè Yorùbá mú igbà orókè láwùjọ wa. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ijó àti eré ìdárayá ni àwọn èwe fi dá àwọn akópa lára yá.


Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ijó àti eré ìdárayá ni àwọn èwe fi dá àwọn akópa lára yá.


Ibadan Masquerades festival: Olóòlù ní bí eégún bá fi aṣọ wọ́lẹ̀ láàrin ìlú ni Coronavirus yóò kúrò

Wọn ni ẹ jẹ ka ṣe bi wọn tii ṣe, ko lee ri bo ti yẹ ko ri, ko maa ba lẹyin bii oku iya jọjọ. Eyi ni esi ti ọkan lara awọn eegun ilẹ Ibadan, tii tun ṣe Oloolu baba eegun, Ifasuyi Omotoso Kazeem fi fesi si aṣẹ ti Olubadan pa. Bẹẹ ba gbagbe, a ti kọkọ mu iroyin wa fun yin pe, Olubadan tilẹ Ibadan, Ọba Saliu Akanmu Adetunji ti paṣẹ pe egungun kankan ko gbọdọ jade fun ọdun eegun, nitori arun Coronavirus. Amọ nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ lori igbesẹ naa, Oloolu ni oun ko gbọ ri rara pe ni ọdun kan, eegun ko ni fi aṣọ wọlẹ nilu Ibadan. Oloolu ni "awọn nnkan to maa n sẹlẹ lẹyin rẹ maa n lagbara, Ọlọrun ma jẹ ka ri ogun igbona, Coronavirus si ree, igbona lo bii,aṣọ eegun si lo maa n ko arun kuro nilu. Agba eegun naa ni idakureku ojo to n waye laarin ìlú, isoro nla ni, orisirisi arun ni yoo si maa bẹ silẹ, to fi mọ arun ti a ko gbọ ri. "Aṣẹ ti ijọba pa fun Olubadan lo sọ sita, oun ti ko si ye ijọba ni pe egungun la fi tẹ Ibadan do, bi eegun ko ba si jade, isoro yoo sẹlẹ, Ọlọrun ma jẹ ki aburu ṣe wa."


Oloolu ni "awọn nnkan to maa n sẹlẹ lẹyin rẹ maa n lagbara, Ọlọrun ma jẹ ka ri ogun igbona, Coronavirus si ree, igbona lo bii,aṣọ eegun si lo maa n ko arun kuro nilu. Agba eegun naa ni idakureku ojo to n waye laarin ìlú, isoro nla ni, orisirisi arun ni yoo si maa bẹ silẹ, to fi mọ arun ti a ko gbọ ri. "Aṣẹ ti ijọba pa fun Olubadan lo sọ sita, oun ti ko si ye ijọba ni pe egungun la fi tẹ Ibadan do, bi eegun ko ba si jade, isoro yoo sẹlẹ, Ọlọrun ma jẹ ki aburu ṣe wa." "Ọrọ bii wahala ni yoo maa sẹlẹ n'Ibadan, ọrọ bii ogun, bii ọtẹ, awọn etutu kan wa ta maa n ṣe fun ọba, bawo wa ni yoo ṣe wa di ọdun yii, ti wọn yoo ni ka ma ṣe etutu ọhun amọ ka jokoo sile." Oloolu tẹ siwaju pe awọn egungun kan wa to jẹ pe ti wọn ko ba jade, nnkan yoo ṣe awọn to n gbe eegun naa, to si fi eegun kan ti wọn ni ko ma jade ni ọdun kan ṣe apẹẹrẹ, o ni ọmọ ẹni to n gbe eegun naa meji lo ku. "Eyi to ṣẹlẹ yii, bii igba ta kan da wahala sira wa lọrun ni.


"Ọrọ bii wahala ni yoo maa sẹlẹ n'Ibadan, ọrọ bii ogun, bii ọtẹ, awọn etutu kan wa ta maa n ṣe fun ọba, bawo wa ni yoo ṣe wa di ọdun yii, ti wọn yoo ni ka ma ṣe etutu ọhun amọ ka jokoo sile." Oloolu tẹ siwaju pe awọn egungun kan wa to jẹ pe ti wọn ko ba jade, nnkan yoo ṣe awọn to n gbe eegun naa, to si fi eegun kan ti wọn ni ko ma jade ni ọdun kan ṣe apẹẹrẹ, o ni ọmọ ẹni to n gbe eegun naa meji lo ku. "Eyi to ṣẹlẹ yii, bii igba ta kan da wahala sira wa lọrun ni. Ki Ọlọrun ma jẹ ka ri wahala." Oloolu, ẹni to ni oun ko tii le sọ boya ijọba yoo fun oun lasẹ lati jade ṣe ọdun ni ọdun yii abi bẹẹ kọ wa fi ọwọ gbaya pe bi ijọba ko ba fun oun lasẹ lati jade, oun yoo ṣe iwọnba ohun ti oun ba le ṣe niha toun, amọ ohun ti yoo ti ẹyin rẹ yọ, ni oun ko le sọ,tori mẹwa yoo sẹlẹ. O dabi ẹni pe ko sibi ti ọwọja ajakalẹ arun Coronavirus ko ni de ni orilẹ ede Naijiria, tori o ti de ọdọ awọn ara ọrun pẹlu.


Ki Ọlọrun ma jẹ ka ri wahala." Oloolu, ẹni to ni oun ko tii le sọ boya ijọba yoo fun oun lasẹ lati jade ṣe ọdun ni ọdun yii abi bẹẹ kọ wa fi ọwọ gbaya pe bi ijọba ko ba fun oun lasẹ lati jade, oun yoo ṣe iwọnba ohun ti oun ba le ṣe niha toun, amọ ohun ti yoo ti ẹyin rẹ yọ, ni oun ko le sọ,tori mẹwa yoo sẹlẹ. O dabi ẹni pe ko sibi ti ọwọja ajakalẹ arun Coronavirus ko ni de ni orilẹ ede Naijiria, tori o ti de ọdọ awọn ara ọrun pẹlu. Idi ni pe ọdun egungun ko ni ṣee ṣe fun awọn ara ọrun lọdun yii nitori arun Coronavirus to n ran bii ọwara ojo. Olubadan tilẹ Ibadan, Ọba Saliu Akanmu Adetunji, Aje Ogungunniso kinni ti paṣẹ fun awọn egungun nilẹ Ibadan lati ṣe etutu ọdun egungun ninu ile wọn, ki wọn si maa ṣe adura fun opin arun Covid-19. Atẹjade kan to wa lati aafin Olubadan lo sísọ loju ọrọ yii pẹlu afikun pe ko ni si ijade lọpọ yanturu lati ṣe ọdun eegun, titi tawọn alaṣẹ yoo fi si gbogbo eeyan silẹ.


Idi ni pe ọdun egungun ko ni ṣee ṣe fun awọn ara ọrun lọdun yii nitori arun Coronavirus to n ran bii ọwara ojo. Olubadan tilẹ Ibadan, Ọba Saliu Akanmu Adetunji, Aje Ogungunniso kinni ti paṣẹ fun awọn egungun nilẹ Ibadan lati ṣe etutu ọdun egungun ninu ile wọn, ki wọn si maa ṣe adura fun opin arun Covid-19. Atẹjade kan to wa lati aafin Olubadan lo sísọ loju ọrọ yii pẹlu afikun pe ko ni si ijade lọpọ yanturu lati ṣe ọdun eegun, titi tawọn alaṣẹ yoo fi si gbogbo eeyan silẹ. Ọba Adetunji ni oun fi ìpinnu naa síta lẹyin ifikunlukun pẹlu awọn eeyan ti ọrọ ọdun naa gberu, eyi to nii ṣe pẹlu ofin itakete sira ẹni to wa nita, to si tun rọ awọn araalu lati maa fọ ọwọ wọn deede.


Ọba Adetunji ni oun fi ìpinnu naa síta lẹyin ifikunlukun pẹlu awọn eeyan ti ọrọ ọdun naa gberu, eyi to nii ṣe pẹlu ofin itakete sira ẹni to wa nita, to si tun rọ awọn araalu lati maa fọ ọwọ wọn deede.


Lagos -Ibadan Express: Súnkẹ́rẹ fakẹrẹ ọkọ òpópónà marosẹ̀ tòní tún kọ sísọ

Òpópónà Eko si Ibadan ni àwọ́n ènìyàn tún ji si pe o ti di pa ni òwúrọ̀ oni, ti ọ̀ps ko si ni ìrèti àsìkò ti wọ́n yóò de ẹnu iṣẹ́ wọ́n. Ìròyìn sọ pe àwọn ọkọ to n bọ wá si ilú Eko lati ilú Ibadan ko le wọlẹ pàápàá jùlọ lati ori afára Kara, bákan náà ni àwọn to n lọ si ìlú Ibadan náà ko ni ànfani láti tẹ̀síwájú. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé, gbogbo àwọn òṣìṣẹ́ to yẹ ki o mú ọ̀rọ̀ náà lójúùtú lo ti wà ni ẹnu iṣẹ́. Ìròyìn to tẹ BBC lọ́wọ́ ni pe, mọto to gbé ẹpo kan ló gbaná ni dédé ààgo méje alẹ ana ọjọ Isẹgun lópòpóna Lagos-Ibadan Express, èyí sì ló ṣe okùnfà súnkẹrẹ fàkẹrẹ ọkọ̀. Iwáju ilé gagara ti wọ́n n pè ni Opic lágbàgè Iṣẹri ni ìṣẹ̀lẹ̀ náà ti wáye,ọ̀ps àwọ̀n ènìyàn lo n fi ẹsẹ̀ rin nláàrin igboro nítori ko si bí wan yóò ṣe ri mọ́tò. Ọ̀pọ̀ àwọn  ènìyàn lọ́ri àtẹjuiiṣẹ́ twitter lo ti n sọ bi ìṣẹ̀lẹ̀ náà ṣe n lọ lọ́wọ́lọ́wọ́ Kíní àwọn ènìyàn ń sọ lórí ìṣẹ̀lẹ̀ náà Ọ̀pọ̀ lo n da èbi ìṣẹ̀lẹ̀ yiì ru ìjọba ààrẹ aná Olusegun  Obasabjo, Yara'Adua àti Jonathan.


May 29: Akala, Aleshinloye sọ̀rọ̀ lórí ọdún kan Seyi Makinde gẹ́gẹ́bíi gómìnà ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́

Ni oni, ọjọ kọkandinlọgbọn oṣu karun un, ọdun 2019 ni wọn bura fun Seyi  Makinde gẹgẹ bi gomina ipinlẹ Ọyọ lẹyin to bori ninu ibo ọdun naa. Ọdun kan lẹyin eyi, BBC News Yoruba gbe ọrọ tọ awọn eekan oloṣelu ni ipinlẹ naa lọ lati mọ ero wọn lori ijafafa iṣẹ iṣejọba ni ipinlẹ Ọyọ. Abọ ree.


Azeezat Shomuyiwa : Oyún oṣù méje ló wà nínú Azeezat, kí wọ́n tó f'òkúta fọ́ ọ lórí pa

Lẹyin igbeyawo nilana Musulumi ti wọn n pe ni Nikkah, ireti Alfa Ridwan ati Iyawo rẹ Azeezat ni pe lẹyin oṣu mẹsan ki wọn wa ba wọn ṣe isọmọlorukọ, iyẹn  'suna'. Asiko imuṣẹ ala rere yii n sun mọ dẹdẹ ni Alfa Ridwan ba ni ki iyawo rẹ o maa bọ nile wa bimọ sọdọ awọn obi oun lo ba di wi pe iroyin iku aya rẹ ni wọn fi ranṣẹ sii pada ni ilu Kano. Hmmm...Eduwa ko ni jẹ ka kagbako o, ẹkunrẹrẹ itan awodamiloju yii la mu wa fun yin loni, ẹ wo fidio rẹ loke yii.


Ibadan Rape: Àjọ ọlọ́pàá, Ìjọba ìpínlẹ̀ Ọyọ jẹ́jẹ̀ẹ́ láti ṣàwárí òòsà tó ń mu ẹ̀jẹ̀ nílùú Ìbàdàn

Ile iṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ ti ṣe abẹwo si adugbo Idi Ori ni agbege Ọjọọ nijọba ibilẹ Akinyẹle niluu Ibadan, nibi ti awọn olubi ẹda kan ti ṣekupa Arabinrin ẹni ọdun mọkanlelogun, Grace Oshiagwu ninu ile to n gbe pẹluu awọn ẹbi rẹ l'ọsan ọjọ Abamẹta. Lasiko abẹwo ti ileeṣẹ ọlọpaa ati awọn aṣoju ijọba ipinlẹ Ọyọ ṣe si inu ile naa lọjọ Aiku, oludamọran pataki fun gomina Ṣeyi Makinde lori eto aabo, Arakunrin Fatai Owoṣeni ṣe alaye wi pe alaga ijọba ibilẹ Akinyẹle ti iṣẹlẹ naa ti ṣẹlẹ, ati awọn agbofinro to n ṣiṣẹ iwadii to fi mọ awọn agbaagba to n bẹ ni agbe naa ni gomina ipinlẹ Ọyọ ti paa laṣẹ fun lati ṣe awari ohun ti o n ṣẹlẹ ni agbegbe Akinyẹle ti ifipabanilopọ ati iṣekupani fi di tọrọfọnkale.O fi kun ọrọ rẹ wi pe, "Bi o ba ṣe pe ooṣa kan ni awọn ọdaran naa n fi ẹjẹ bọ ni, wọn ni lati waa jade". Owoṣeni tẹsiwaju wi pe eero gomina ni lati riidaju wi pe kele ofin gbe awọn to n ṣiṣẹ ibi yii ni kiakia ki wọn si fi wọn jofin.O parọwa si awọn ara ilu lati ran ileeṣẹ ọlọpaa lọwọ nipa ṣiṣe amojuto ayika wọn ni gbogbo asiko ki wọn si maa yara fi ọrọ to awọn agbofinro leti ti wọn ba kẹẹfin ohunkohun ti ko bojumu layika wọn.O fi kun ọrọ rẹ wi pe eto aabo agbegbe naa ko yọ awọn ọlọdẹ ati awọn agbaagba to n bẹ layika silẹ ki wọn le fi agbajọwọ ṣẹgun awọn amọọkunṣeka naa. Ọwọṣeni rọ awọn olugbe agbegbe naa lati ma bẹru nitori ijọba ati awọn agbofinro ko ni sinmi titi ti alafia yoo fi jọba ni agbegbe naa ati ipinlẹ Ọyọ l'apapọ.Adele alaga ijọba ibilẹ Akinyẹle ti o ba ikọ iroyin BBC Yoruba sọrọ, Họnọrebu Taoheed Adedigba Jimoh ṣe alaye wi pe iṣẹlẹ naa jẹ ohun ti o banilọkan jẹ nitori o ti n di igba kẹta bayii ti iru iṣẹlẹ yoo maa waye ni ijọba kan naa. Adedigba ni awọn ti fi orikori bẹẹ sini eto ti to lati ṣe awari awọn oniṣẹ ibi ti iru iṣẹlẹ bẹẹ ko fi ni waye mọ ninu ajọṣepọ pẹluu awọn Ọlọpaa, figilante, ọlọde ati awọn adari agbegbe.Ipele akoko ni Oloogbe Grace Oshiagwu wa ni ile ẹkọ giga gbogboniṣe, Oke Ogun Polytechnic, Saki nipinlẹ Ọyọ.Ṣa dede ni wọn ba oku rẹ ninu agbara ẹjẹ ninu ile to n gbe pẹluu awọn bi rẹ ni agbegbe Idi Ori, Ọjọọ, ijọba ibilẹ Akinyẹlẹ niluu Ibadan l'Ọjọ Abamẹta. Oṣojumikoro ṣe alaye wi pe wọn ṣaa lori ni ọna mẹta ọtọọtọ lẹyin ti wọn fi ipa baa loọ tan.Nibayii wọn ti gbe oku rẹ lọ si ile iwosan Adeọyọ niluu Ibadan fun ayẹwo ohun ti o ṣokunfa iku rẹ.A gbiyanju lati ba baba oloogbe sọrọ(nitori iya rẹ naa ti di oloogbe), ṣugbọn a ko ri baba ọmọbinrin naa lasiko ti a ṣe abẹwo si ile wọn.


Ọwọṣeni rọ awọn olugbe agbegbe naa lati ma bẹru nitori ijọba ati awọn agbofinro ko ni sinmi titi ti alafia yoo fi jọba ni agbegbe naa ati ipinlẹ Ọyọ l'apapọ.Adele alaga ijọba ibilẹ Akinyẹle ti o ba ikọ iroyin BBC Yoruba sọrọ, Họnọrebu Taoheed Adedigba Jimoh ṣe alaye wi pe iṣẹlẹ naa jẹ ohun ti o banilọkan jẹ nitori o ti n di igba kẹta bayii ti iru iṣẹlẹ yoo maa waye ni ijọba kan naa. Adedigba ni awọn ti fi orikori bẹẹ sini eto ti to lati ṣe awari awọn oniṣẹ ibi ti iru iṣẹlẹ bẹẹ ko fi ni waye mọ ninu ajọṣepọ pẹluu awọn Ọlọpaa, figilante, ọlọde ati awọn adari agbegbe.Ipele akoko ni Oloogbe Grace Oshiagwu wa ni ile ẹkọ giga gbogboniṣe, Oke Ogun Polytechnic, Saki nipinlẹ Ọyọ.Ṣa dede ni wọn ba oku rẹ ninu agbara ẹjẹ ninu ile to n gbe pẹluu awọn bi rẹ ni agbegbe Idi Ori, Ọjọọ, ijọba ibilẹ Akinyẹlẹ niluu Ibadan l'Ọjọ Abamẹta. Oṣojumikoro ṣe alaye wi pe wọn ṣaa lori ni ọna mẹta ọtọọtọ lẹyin ti wọn fi ipa baa loọ tan.Nibayii wọn ti gbe oku rẹ lọ si ile iwosan Adeọyọ niluu Ibadan fun ayẹwo ohun ti o ṣokunfa iku rẹ.A gbiyanju lati ba baba oloogbe sọrọ(nitori iya rẹ naa ti di oloogbe), ṣugbọn a ko ri baba ọmọbinrin naa lasiko ti a ṣe abẹwo si ile wọn. Wọn tún ti gbẹ̀mí ọmọbìnrin kan lẹ́yìn tí wọn fipá balòpọ̀ n'Ibadan Ibadan Rape: Wọn tún ti gbẹ̀mí ọmọbìnrin kan lẹ́yìn tí wọn fipá balòpọ̀ n'Ibadan Iroyin to n tẹ wa lọwọ ni yajoyajo sọ pe wọn tun ti fipa ba akẹkọọbinrin miiran lọpọ lagbegbe Akinyele niluu Ibadan, wọn si tun ṣeku pa a. Ọmọbinrin naa ti orukọ rẹ n jẹ Grace Oshiagwu jẹ akẹkọọ to wa ni ọdun kinni nile iwe gbogbonṣe Oke Ogun. Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ fidi iṣẹlẹ naa mulẹ fun akọroyin BBC Yoruba niluu Ibadan lọjọ Abamẹta. Ni ile oniwaasu ijọ CAC kan to wa ni Ori Sasa Ojoo agbegbe Akinyele ni iṣẹlẹ naa ti waye.


Wọn tún ti gbẹ̀mí ọmọbìnrin kan lẹ́yìn tí wọn fipá balòpọ̀ n'Ibadan Ibadan Rape: Wọn tún ti gbẹ̀mí ọmọbìnrin kan lẹ́yìn tí wọn fipá balòpọ̀ n'Ibadan Iroyin to n tẹ wa lọwọ ni yajoyajo sọ pe wọn tun ti fipa ba akẹkọọbinrin miiran lọpọ lagbegbe Akinyele niluu Ibadan, wọn si tun ṣeku pa a. Ọmọbinrin naa ti orukọ rẹ n jẹ Grace Oshiagwu jẹ akẹkọọ to wa ni ọdun kinni nile iwe gbogbonṣe Oke Ogun. Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ fidi iṣẹlẹ naa mulẹ fun akọroyin BBC Yoruba niluu Ibadan lọjọ Abamẹta. Ni ile oniwaasu ijọ CAC kan to wa ni Ori Sasa Ojoo agbegbe Akinyele ni iṣẹlẹ naa ti waye. Iwadii BBC Yoruba fihan pe baba ọmọbinrin yii gan an ni pasitọ ṣọọṣi ọhun. Ohun ti a gbọ ni pe Grace wa pẹlu ẹgbọn rẹ atawọn ọmọ ijọ miiran ti wọn wa kọ jita ni ṣọọṣi. Wọn ṣadeedee ni Grace dide kuro laarin wọn lati lọ rẹju diẹ ninu ile oniwaasu ti ẹbi rẹ n gbe.


Iwadii BBC Yoruba fihan pe baba ọmọbinrin yii gan an ni pasitọ ṣọọṣi ọhun. Ohun ti a gbọ ni pe Grace wa pẹlu ẹgbọn rẹ atawọn ọmọ ijọ miiran ti wọn wa kọ jita ni ṣọọṣi. Wọn ṣadeedee ni Grace dide kuro laarin wọn lati lọ rẹju diẹ ninu ile oniwaasu ti ẹbi rẹ n gbe. Akọroyin wa jabọ pe nigba ti ẹgbọn rẹ naa dide kuro laarin awọn ti wọn jọ n kọ jita lo ba Grace nihoho ti ẹjẹ si bo o. Ẹnikan to lọ si ibi iṣẹlẹ naa tiẹ sọ pe pata ti Grace wọ ti ya gbalagbala. Akẹkọọbinrin yii ni a gbọ pe o padanu mọmọ rẹ ni nnkan bi ọdun meloo sẹyin, bakan ni baba rẹ ti le ni ọgọta ọdun.


Akọroyin wa jabọ pe nigba ti ẹgbọn rẹ naa dide kuro laarin awọn ti wọn jọ n kọ jita lo ba Grace nihoho ti ẹjẹ si bo o. Ẹnikan to lọ si ibi iṣẹlẹ naa tiẹ sọ pe pata ti Grace wọ ti ya gbalagbala. Akẹkọọbinrin yii ni a gbọ pe o padanu mọmọ rẹ ni nnkan bi ọdun meloo sẹyin, bakan ni baba rẹ ti le ni ọgọta ọdun.


Ibadan Fire: Àwọn olùgbé Ibadan,Ṣakí àti Ìséyìn lè bọ sí òkùnkùn biribiri

Ajọ alagbelebu pupa Red Cross ti sọ pe eeyan mẹta to farapa ninu ijamba ina to ṣẹyọ ni ibudo amunawa nilu Ibadan ti n gba itọju. Akọwe ajọ naa  Ojo Olaleye lo fi ọrọ yi mulẹ fawọn akọroyin nilu Ibadan. Amọ ṣa o ṣeeṣe ki awọn eeyan agbegbe Ibadan,Saki ati Iṣeyin wa ni okunkun birimu nitori ijamba ina yi to ṣe akoba fẹrọ amunawa ni Ayede. Oṣiṣẹ ileeṣẹ mọnamọna kan ti ko fẹ ki adarukọ ohun lo ta awọn akọroyin lolobo ọrọ yi. O ni awọn oṣiṣẹ ileeṣẹ mọnamọna to wa nibiṣẹ lasiko ijamba yi gbiyanju lati pa ina naa ṣugbọn pabo ni igbiyanju wọn ja si. O ni yatọ si awọn ilu ta darukọ tẹlẹ, Sagamu ati Iwo naa le ma ni ina nitori ẹrọ to n muna wa si adugbo wọn ni ina naa jo.


Oṣiṣẹ ileeṣẹ mọnamọna kan ti ko fẹ ki adarukọ ohun lo ta awọn akọroyin lolobo ọrọ yi. O ni awọn oṣiṣẹ ileeṣẹ mọnamọna to wa nibiṣẹ lasiko ijamba yi gbiyanju lati pa ina naa ṣugbọn pabo ni igbiyanju wọn ja si. O ni yatọ si awọn ilu ta darukọ tẹlẹ, Sagamu ati Iwo naa le ma ni ina nitori ẹrọ to n muna wa si adugbo wọn ni ina naa jo. Lẹyin igbiyanju fun nkan bii wakati mẹta, ni wọn to ribi pana to ṣẹyọ ni ibudo ina mọnamọna nilu Ibadan. Toun ti bẹẹ, awọn alaṣẹ ko ti ribi fidi ọrọ mulẹ nipa ohun to ṣokunfa ina naa tabi iru akoba ti ṣe. Alukoro ileeṣẹ to n pin ina ni agbegbe Ibadan, IBEDC, Frank William sọ pe, ibudo amunawa to jona naa kii ṣe tawọn, bi ko ṣe ti ileeṣẹ to n ta ina fawọn to n pin fara ilu,Transmission Copany of Nigeria(TCN).


Lẹyin igbiyanju fun nkan bii wakati mẹta, ni wọn to ribi pana to ṣẹyọ ni ibudo ina mọnamọna nilu Ibadan. Toun ti bẹẹ, awọn alaṣẹ ko ti ribi fidi ọrọ mulẹ nipa ohun to ṣokunfa ina naa tabi iru akoba ti ṣe. Alukoro ileeṣẹ to n pin ina ni agbegbe Ibadan, IBEDC, Frank William sọ pe, ibudo amunawa to jona naa kii ṣe tawọn, bi ko ṣe ti ileeṣẹ to n ta ina fawọn to n pin fara ilu,Transmission Copany of Nigeria(TCN). Ni nkan bi ago meje aarọ ni ina naa ṣẹyọ, ti igbakeji ọga ileeṣẹ panapana nilu Ibadan, Adewumi Moshood  naa si fidi ọrọ mulẹ pe iṣẹlẹ naa waye. Wọn ko ti sọ boya awọn ara ilu Ibadan ko ni ni ina, nitori ijamba to waye yii. Ni kete ti a ba ti ri aridaju rẹ, a o ma mu wa si eti igbọ yin.


Ni nkan bi ago meje aarọ ni ina naa ṣẹyọ, ti igbakeji ọga ileeṣẹ panapana nilu Ibadan, Adewumi Moshood  naa si fidi ọrọ mulẹ pe iṣẹlẹ naa waye. Wọn ko ti sọ boya awọn ara ilu Ibadan ko ni ni ina, nitori ijamba to waye yii. Ni kete ti a ba ti ri aridaju rẹ, a o ma mu wa si eti igbọ yin. Ina tun ti ṣeyọ ni ibo ina mọnamọna to wa lagbegbe Ayede ni adugbo Ring Road niluu Ibadan. Awọn ti ọrọ ṣoju wọn ni, ibugbamu lo kọkọ ṣẹlẹ ni ibudo naa ki ina to tẹ lee. Ina naa ti da ipaya ọkan silẹ fawọn olugbe agbegbe naa niluu Ibadan bayii.


Ina tun ti ṣeyọ ni ibo ina mọnamọna to wa lagbegbe Ayede ni adugbo Ring Road niluu Ibadan. Awọn ti ọrọ ṣoju wọn ni, ibugbamu lo kọkọ ṣẹlẹ ni ibudo naa ki ina to tẹ lee. Ina naa ti da ipaya ọkan silẹ fawọn olugbe agbegbe naa niluu Ibadan bayii. Ibeere ti wọn si n bi ara wọn ni pe báwo ni wọn ṣe fẹ́ pa iná tó ṣẹ́yọ níbùdó amúnáwá tó wà ní agbegbe Ayede n'Ibadan? Idi ni pe ọ̀pọ̀ ohun eelo amunawa to wa nibudo naa lo lee maa gbe ẹni to ba sunmọ ibẹ, to si seese ki onitọhun dero ọrun. Bi o tilẹ jẹ pe awọn osisẹ panapana ti de si ibudo ti ina tii n jo lọwọ naa, sibẹ ko dabi ẹni pe agbara wọn tii ka ina ọhun, lasiko ta n ko iroyin yii jọ.


Ibeere ti wọn si n bi ara wọn ni pe báwo ni wọn ṣe fẹ́ pa iná tó ṣẹ́yọ níbùdó amúnáwá tó wà ní agbegbe Ayede n'Ibadan? Idi ni pe ọ̀pọ̀ ohun eelo amunawa to wa nibudo naa lo lee maa gbe ẹni to ba sunmọ ibẹ, to si seese ki onitọhun dero ọrun. Bi o tilẹ jẹ pe awọn osisẹ panapana ti de si ibudo ti ina tii n jo lọwọ naa, sibẹ ko dabi ẹni pe agbara wọn tii ka ina ọhun, lasiko ta n ko iroyin yii jọ.


Ibadan Refuse: Kọmísánà fọ́rọ̀ àyíká ní ìṣẹ̀lẹ̀ náà ní bó ṣe jẹ́, kò ṣàdédé wáyé

Oriṣiriṣi awọn panti ati ilẹ ti awọn eeyan n da si aarin igboro, ti sọ awọn adugbo kan ni ilu ibadan ti o jẹ olu ilu ipinlẹ Ọyọ ti aatan. Ikọ BBC Yoruba rin kaakiri awọn adugbo bii Ring Road, Mọkọla, Eleyẹle, Iwo Road, Mọnatan ati Iyana Church lati mọ bi imọtoto aarin ilu Ibadan se ri. Amọ iriri wa fi idi ọrọ mulẹ pe, pupọ ninu awọn adugbo yii ni ko dun un wo nipasẹ awọn panti ti o kun gbogbo opopona kaakiri eyi ti ko wu oju ri rara.Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí: Lara awọn araalu to ba akọroyin BBC Yoruba sọrọ ṣalaye wi pe, obitibiti idọti to gba igboro ilu Ibadan kan lee ṣe akoba fun ilera awọn ara ilu. Wọn wa parọwa si ijọba lati pesẹ agba nla ti awọn eeyan le ko ilẹ ati idọti si, bakan naa si ni wọn lo pọn dandan fun ajọ kolẹkodọti ni ipinlẹ Ọyọ lati ṣe iṣẹ wọn gẹgẹ bi iṣẹ. Lasiko to n fesi si ọrọ naa, kọmisana fun ọrọ ayika ni ipinlẹ Ọyọ, Asofin Kehinde Ayọọla ṣalaye wi pe lootọ ni igboro ilu Ibadan dọti ṣugbọn ọrọ ko dede ri bẹẹ, o ni bo se jẹ. Ayọọla sọọ di mimọ pe lọjọ melo kan sẹyin ni gomina ipinlẹ Ọyọ, Onimọ-ẹrọ Ṣeyi Makinde gba iṣẹ lọwọ ileeṣẹ aladani to n ṣiṣẹ kolẹkodọti tẹlẹri nipinlẹ Ọyọ, ti o si yan adari tuntun fun ileeṣẹ to mojuto imọtoto ilu.


Wọn wa parọwa si ijọba lati pesẹ agba nla ti awọn eeyan le ko ilẹ ati idọti si, bakan naa si ni wọn lo pọn dandan fun ajọ kolẹkodọti ni ipinlẹ Ọyọ lati ṣe iṣẹ wọn gẹgẹ bi iṣẹ. Lasiko to n fesi si ọrọ naa, kọmisana fun ọrọ ayika ni ipinlẹ Ọyọ, Asofin Kehinde Ayọọla ṣalaye wi pe lootọ ni igboro ilu Ibadan dọti ṣugbọn ọrọ ko dede ri bẹẹ, o ni bo se jẹ. Ayọọla sọọ di mimọ pe lọjọ melo kan sẹyin ni gomina ipinlẹ Ọyọ, Onimọ-ẹrọ Ṣeyi Makinde gba iṣẹ lọwọ ileeṣẹ aladani to n ṣiṣẹ kolẹkodọti tẹlẹri nipinlẹ Ọyọ, ti o si yan adari tuntun fun ileeṣẹ to mojuto imọtoto ilu. Kọmisana naa fi kun pe, laipẹ laijinna ohun gbogbo yoo yipada lorii imọtoto ilu Ibadan ati ipinlẹ Ọyọ lapapọ, lọgan ti adari tuntun lẹka ileeṣẹ to n ṣe imọtoto ilu, ba wọle s'ẹnu iṣẹ.


Kọmisana naa fi kun pe, laipẹ laijinna ohun gbogbo yoo yipada lorii imọtoto ilu Ibadan ati ipinlẹ Ọyọ lapapọ, lọgan ti adari tuntun lẹka ileeṣẹ to n ṣe imọtoto ilu, ba wọle s'ẹnu iṣẹ.


Ibadan Fire: Ẹ wo bí iná ṣe ṣọṣẹ́ tí àwọn oníṣòwò sì pàdánù ọ̀pọ̀ mílíọ́nù náírà nílú Ibadan

Awọn oniṣowo ti padanu ọja ati irinṣẹ to le ni ogunlọgọ miliọnu naira nilu Ibadan ni ipinlẹ Oyo ni guusu Naijiria lataari ina kan to deede ṣẹyọ lalẹ ana. Iṣẹlẹ ina ọhun lo waye lagbegbe ile iwosan Oni and Sons Memorial, to wa ni Bashorun MKO Abiola Way, ni Ring Road. Agbegbe ti iṣẹlẹ naa ti ṣe jẹ eyi ti awọn ileeṣẹ to n pese ohun eelo bi ọra loriṣiriṣi ati ike kalẹ si. Awọn oṣoju mi koro sọ pe, ina ọhun bẹrẹ ni igba ti awọn oṣiṣẹ awọn ileeṣẹ naa ti palẹ mọ tan. Wọn ni ina naa ṣẹyọ lati ara opo ina mọnamọna, lẹyin ti ajọ amunawa tan ina si adugbo ọhun. Awọn ti ọrọ naa ṣoju wọn sọ pe ẹnikan lo kọkọ ri ina ọhun ko too ke pe awọn eeyan adugbo lati paa, ṣugbọn ẹpa ko boro mọ.


Awọn oṣoju mi koro sọ pe, ina ọhun bẹrẹ ni igba ti awọn oṣiṣẹ awọn ileeṣẹ naa ti palẹ mọ tan. Wọn ni ina naa ṣẹyọ lati ara opo ina mọnamọna, lẹyin ti ajọ amunawa tan ina si adugbo ọhun. Awọn ti ọrọ naa ṣoju wọn sọ pe ẹnikan lo kọkọ ri ina ọhun ko too ke pe awọn eeyan adugbo lati paa, ṣugbọn ẹpa ko boro mọ. Awọn ileeṣẹ naa ti wa lagbegbe Ringroad fun nkan bi ọdun mẹrindinlogun, ti wọn si n pin ọja wọn kaakiri orilẹ-ede Naijiria. Ni ṣe ni awọn ti ọrọ naa kan n domi loju, awọn mii tilẹ dero ile iwosan ni kete ti wọn gbọ iroyin ọhun. Ọkan lara awọn ti ọrọ naa kan sọ fun BBC pe, lara awọn ti ṣọọbu wọn jona jẹ akẹkọjade to ṣẹṣẹ kawe tan ti wọn si n taraka lati wa ọna atijẹ ni.


Awọn ileeṣẹ naa ti wa lagbegbe Ringroad fun nkan bi ọdun mẹrindinlogun, ti wọn si n pin ọja wọn kaakiri orilẹ-ede Naijiria. Ni ṣe ni awọn ti ọrọ naa kan n domi loju, awọn mii tilẹ dero ile iwosan ni kete ti wọn gbọ iroyin ọhun. Ọkan lara awọn ti ọrọ naa kan sọ fun BBC pe, lara awọn ti ṣọọbu wọn jona jẹ akẹkọjade to ṣẹṣẹ kawe tan ti wọn si n taraka lati wa ọna atijẹ ni. Iroyin ni awọn ileeṣẹ to ba iṣẹlẹ ọhun lọ to marundinlogun. Bẹẹ naa ni awọn irinṣe ti iye rẹ to ọgọta miliọnu ati awọn eroja ti wọn fi n ṣe ọra, ike ati awọn ohun mii lo ba ina ọhun lọ.


Iroyin ni awọn ileeṣẹ to ba iṣẹlẹ ọhun lọ to marundinlogun. Bẹẹ naa ni awọn irinṣe ti iye rẹ to ọgọta miliọnu ati awọn eroja ti wọn fi n ṣe ọra, ike ati awọn ohun mii lo ba ina ọhun lọ.


Oyo PDP: Olórí ọ̀dọ́ farapa ni, ẹni tó wa ọ̀kọ́ ló kú

Ọkọ to gbe awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu Peoples Democratic Party ipinlẹ Ọyọ to n bọ lati ibi idajọ ile ẹjọ giga julọ nilu Abuja eyi to gbe gomina Seyi Makinde leke ni ijamba, o mu ẹmi ọmọ ẹgbẹ kan lọ awọn mẹta mii si fara pa. Nigba ti BBC Yoruba kan si alaga ẹgbẹ oṣelu PDP nipinlẹ Ọyọ Alhaji Yemi Mustapha, o jẹ ko di mimọ lodi si awọn iroyin mii to sọ pe olori ọdọ ẹgbẹ lo ku pe irọ ni. Asiwaju Adekola Adeoye ni olori ọdọ ẹgbẹ to jẹ kan lara awọn to farapa ninu ijamba kọ naa to si ti n gba itọju nile iwosan. Yemi Mustapha ṣalaye pe arakunrin naa, Yemi Adeniran lo wa ọkọ ti wọn wa ninu rẹ ti wọn n gbe bọ lati Abuja wọn si ti baba wọ inu ilu Ibadan nigba ti iṣẹlẹ naa ṣẹ. O ni ko sẹni to ku ninu awn adari ẹgbẹ ẹni to si ku yii kii ṣe ọkan lara awọn adari ẹgbẹ PDP ni ipinlẹ Oyo. Alaga ẹgbẹ ni oun tabi gomina ko si ni ilu Ibadan nigba ti o ṣẹlẹ ṣugbọn nkan ti wn ṣalaye fun oun ni pe taya ọkọ lo fọ lori ere, arakunrin naa lo si n wa ọkọ to wa jẹ pe ẹgbẹ ọdọ rẹ ni taya ti fọ. Ẹwẹ, Yemi Mustapha ni kete ti awọn de ti wọn si n ṣe eto ati ki gomina ku abọ ati ku oriire ni awọn tun lọ si ile ẹbi oloogbe naa lati bẹ wọn wo.


O ni ko sẹni to ku ninu awn adari ẹgbẹ ẹni to si ku yii kii ṣe ọkan lara awọn adari ẹgbẹ PDP ni ipinlẹ Oyo. Alaga ẹgbẹ ni oun tabi gomina ko si ni ilu Ibadan nigba ti o ṣẹlẹ ṣugbọn nkan ti wn ṣalaye fun oun ni pe taya ọkọ lo fọ lori ere, arakunrin naa lo si n wa ọkọ to wa jẹ pe ẹgbẹ ọdọ rẹ ni taya ti fọ. Ẹwẹ, Yemi Mustapha ni kete ti awọn de ti wọn si n ṣe eto ati ki gomina ku abọ ati ku oriire ni awọn tun lọ si ile ẹbi oloogbe naa lati bẹ wọn wo. Gẹgẹ bi wọn ṣe maa n ṣe, ẹgbẹ ni igbimọ eleto ilera tiwọn to ti sare ṣe asúgbàá awọn to farapa lọ si ile iwosan. Oloogbe Yemi Adeniran ti gbogbo eeyan mọ si Likedat ti fi igba kan jẹ olori ẹgbẹ awọn akẹkọọ Naijiria (NANS) to si lorukọ laarin awọn ọdọ oloṣelu ni ilu Ibadan.


Gẹgẹ bi wọn ṣe maa n ṣe, ẹgbẹ ni igbimọ eleto ilera tiwọn to ti sare ṣe asúgbàá awọn to farapa lọ si ile iwosan. Oloogbe Yemi Adeniran ti gbogbo eeyan mọ si Likedat ti fi igba kan jẹ olori ẹgbẹ awọn akẹkọọ Naijiria (NANS) to si lorukọ laarin awọn ọdọ oloṣelu ni ilu Ibadan.


APC Oyo: Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ní wọ́n ti sin oku aṣàájú olóṣèlú náà lọ́sàn-án Ọjọ́bọ

Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ọyọ, Olugbenga Fadeyi ba ikọ BBC Yoruba sọrọ lori ipapoda aṣoju pataki kan ninu ẹgbẹ oṣelu APC ipinlẹ Ọyọ, Alhaji Babatunde Oreitan. Oreitan ni wọn dede ba oku rẹ ninu agbara ẹjẹ lọsan Ọjọru, ninu ile rẹ to n bẹ ni agbegbe Ọrẹmeji ni ilu Ibadan. Lodi si iroyin to n ja rainrain wi pe awọn agbebọn kan lo ṣekupa Oreitan lasiko to n kirun lọwọ ninu ile rẹ, ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ ṣalaye fun ikọ BBC Yoruba pe, ibọn kọ ni wọn fi gba ẹmi oloogbe naa. O ni abẹ ti o mu ni wọn fi ge iṣan ọrun ọwọ ati iṣan ẹsẹ oloogbe naa, eyi to mu ko padanu ọpọlọpọ ẹjẹ ki ọlọjọ to de, amọ̀ iṣẹ iwadii n tẹsiwaju lori iṣẹlẹ agbọgbarimu naa. Bakan naa ni ọkan lara awọn alabaṣiṣẹpọ oloogbe, Mikail Adeleye sọ fun ikọ BBC Yoruba wi pe, oun ati ẹnikan ni awọn jọ wa oloogbe wa si ile rẹ lọjọ ti iṣẹlẹ naa ṣẹlẹ. Ibi ti wọn si ti n wa Alhaja Oreitan kiri inu ile ni wọn ti dede kan an ninu agbara ẹjẹ.


O ni abẹ ti o mu ni wọn fi ge iṣan ọrun ọwọ ati iṣan ẹsẹ oloogbe naa, eyi to mu ko padanu ọpọlọpọ ẹjẹ ki ọlọjọ to de, amọ̀ iṣẹ iwadii n tẹsiwaju lori iṣẹlẹ agbọgbarimu naa. Bakan naa ni ọkan lara awọn alabaṣiṣẹpọ oloogbe, Mikail Adeleye sọ fun ikọ BBC Yoruba wi pe, oun ati ẹnikan ni awọn jọ wa oloogbe wa si ile rẹ lọjọ ti iṣẹlẹ naa ṣẹlẹ. Ibi ti wọn si ti n wa Alhaja Oreitan kiri inu ile ni wọn ti dede kan an ninu agbara ẹjẹ. Bo tilẹ jẹ wi pe wọn ti bo aṣiri oku oloogbe ni nnkan bii aago meji ọsan Ọjọbọ, ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ ti jẹjẹ lati ṣe awari awọn ika eniyan to ṣiṣẹ laabi naa. Ọkan lara awọn adari ẹgbẹ oṣelu APC kan ni ipinlẹ Oyo ni wọn ti pa si ile rẹ lẹyin akoko irun ẹsin musulumi to ṣe. Lẹyin irun Duri to lọ ki ni Mọṣalaṣi kan to wa lẹba ile rẹ ni Alhaji Babatunde Oreitan pada sile tawọn ẹni ibi naa si wọle tọ ọ wa.


Bo tilẹ jẹ wi pe wọn ti bo aṣiri oku oloogbe ni nnkan bii aago meji ọsan Ọjọbọ, ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ ti jẹjẹ lati ṣe awari awọn ika eniyan to ṣiṣẹ laabi naa. Ọkan lara awọn adari ẹgbẹ oṣelu APC kan ni ipinlẹ Oyo ni wọn ti pa si ile rẹ lẹyin akoko irun ẹsin musulumi to ṣe. Lẹyin irun Duri to lọ ki ni Mọṣalaṣi kan to wa lẹba ile rẹ ni Alhaji Babatunde Oreitan pada sile tawọn ẹni ibi naa si wọle tọ ọ wa. Igbakeji adari awọn ọdọ ninu ẹgbẹ naa, Afeez Mobolaji Repete lo fi aridaju iṣẹlẹ naa han pe wọn pa ọkan lara awọn adari ẹgbẹ All Progressives Congress ni ipinlẹ Oyo. Olugbaninimọran pataki tẹlẹ fun gomina ana ti ipinlẹ Oyo, Abiola Ajimobi ni Mobolaji Repete to fi aridaju iṣẹlẹ naa han. Iṣẹlẹ iṣekupa Alhaji Babatunde Oreitan to ṣẹlẹ lọsan ọjọru ọsẹ lo ti da ibanujẹ si ọkan awọn ọmọ ẹgbẹ.


Igbakeji adari awọn ọdọ ninu ẹgbẹ naa, Afeez Mobolaji Repete lo fi aridaju iṣẹlẹ naa han pe wọn pa ọkan lara awọn adari ẹgbẹ All Progressives Congress ni ipinlẹ Oyo. Olugbaninimọran pataki tẹlẹ fun gomina ana ti ipinlẹ Oyo, Abiola Ajimobi ni Mobolaji Repete to fi aridaju iṣẹlẹ naa han. Iṣẹlẹ iṣekupa Alhaji Babatunde Oreitan to ṣẹlẹ lọsan ọjọru ọsẹ lo ti da ibanujẹ si ọkan awọn ọmọ ẹgbẹ. Oloogbe yii jẹ ọkan lara awọn adari ẹgbẹ ni ẹkun Ọna Ara ni ipinlẹ naa nibi ti awọn agbebọn ti ya wọ ile rẹ ti wọn si gba ẹmi rẹ ni agbegbe Oremeji Agugu ilu Ibadan olu ilu ipinlẹ Oyo. Bo tilẹ jẹ wi pe ko tii si alaye kikun nipa iku rẹ tori akitiyan awọn oniroyin lati ri Ọlọpaa ba sọrọ ko tii yọri si rere.


Oloogbe yii jẹ ọkan lara awọn adari ẹgbẹ ni ẹkun Ọna Ara ni ipinlẹ naa nibi ti awọn agbebọn ti ya wọ ile rẹ ti wọn si gba ẹmi rẹ ni agbegbe Oremeji Agugu ilu Ibadan olu ilu ipinlẹ Oyo. Bo tilẹ jẹ wi pe ko tii si alaye kikun nipa iku rẹ tori akitiyan awọn oniroyin lati ri Ọlọpaa ba sọrọ ko tii yọri si rere.


Oyo Fire: Dukia ṣófo, ọmọ ọdún mẹ́rìnlá faragbọta níbí iná tó jó ọjà Akesan

Gomina Ipinlẹ Oyo, Seyi Makinde ti sọ wi pe iwadii ti bẹrẹ ni pẹrẹwu lori ina to jo ni Ọja Akẹsan ni ilu Oyo. Gomina Makinde lo sọ ọrọ yii ni oju opo ikansiraẹni Facebook rẹ lati kẹdun pẹlu awọn to sọ dukia ati ohun ini wọn nu ninu iṣẹlẹ ina to jo naa. Ninu ọrọ rẹ, o ni inu oun bajẹ gidigidi bi oun ṣe gbo iroyin naa, ti o si rọ awọn ti wọn sọ ohun ini wọn nu lati ṣe kan akin lasiko yii. Gomina ipinlẹ Oyo naa wa rọ awọn eniyan lati ṣe pẹlẹ nitori iwadii ti bẹrẹ ni ẹkun rẹrẹ lori ohun to fa iṣẹlẹ naa. Ọpọ dukia lo ti ṣofo ninu ijamba ina to sọ ni afẹmọjumọ Ọjọ Aiku, Ọjọ Karun un, Oṣu Kini ọdun 2020 ti iṣẹlẹ naa waye.Ẹ wo àwòrán bí ọjà Akẹsan ṣe jóná ràùràù ní ìlú Oyo! Ọpọ dukia lo ti ṣofo ti ọmọkunrin, ọmọ ọdun mẹrinla kan si padanu ẹmi rẹ ninu iṣẹlẹ ina to jo ni ọja Akesan nilu Oyo.


Gomina ipinlẹ Oyo naa wa rọ awọn eniyan lati ṣe pẹlẹ nitori iwadii ti bẹrẹ ni ẹkun rẹrẹ lori ohun to fa iṣẹlẹ naa. Ọpọ dukia lo ti ṣofo ninu ijamba ina to sọ ni afẹmọjumọ Ọjọ Aiku, Ọjọ Karun un, Oṣu Kini ọdun 2020 ti iṣẹlẹ naa waye.Ẹ wo àwòrán bí ọjà Akẹsan ṣe jóná ràùràù ní ìlú Oyo! Ọpọ dukia lo ti ṣofo ti ọmọkunrin, ọmọ ọdun mẹrinla kan si padanu ẹmi rẹ ninu iṣẹlẹ ina to jo ni ọja Akesan nilu Oyo. Mojumọ ọjọ Aiku tii ṣe ọjọ karun un, oṣu kini ọdun 2020 ni iṣẹlẹ yi waye. Nigba ti o n fi idi ọrọ yi mulẹ fun ileeṣẹ BBC, alukoro ọlọpaa nipinlẹ Oyo, SP Fadeyi Olugbenga sọ pe ni nkan bi aago meji oru ni ina naa bẹrẹ. O ṣalaye pe kete ti awọn gbọ iro nkan to n ṣẹlẹ ni ọga ọlọpaa lagbegbe naa tawọn lọ sibẹ.


Mojumọ ọjọ Aiku tii ṣe ọjọ karun un, oṣu kini ọdun 2020 ni iṣẹlẹ yi waye. Nigba ti o n fi idi ọrọ yi mulẹ fun ileeṣẹ BBC, alukoro ọlọpaa nipinlẹ Oyo, SP Fadeyi Olugbenga sọ pe ni nkan bi aago meji oru ni ina naa bẹrẹ. O ṣalaye pe kete ti awọn gbọ iro nkan to n ṣẹlẹ ni ọga ọlọpaa lagbegbe naa tawọn lọ sibẹ. O ni: Ni iroyin to tẹmi lọwọ kẹyin, ina naa ti lọ silẹ ṣugbọn wọn ko ti ribi pana rẹ patapata. Ogbẹni Olugbenga sọ bakan naa pe awọn agbofinro gbiyanju lati gbogun ti awọn to le fẹ ji nkan gbe nibi iṣẹlẹ naa. Bo tilẹ jẹ wi pe Olugbenga ni awọn eeyan kan duro lati doju ija kọ awọn panapana ti wọn ni wọn ko tete de lati pa ina naa.


O ni: Ni iroyin to tẹmi lọwọ kẹyin, ina naa ti lọ silẹ ṣugbọn wọn ko ti ribi pana rẹ patapata. Ogbẹni Olugbenga sọ bakan naa pe awọn agbofinro gbiyanju lati gbogun ti awọn to le fẹ ji nkan gbe nibi iṣẹlẹ naa. Bo tilẹ jẹ wi pe Olugbenga ni awọn eeyan kan duro lati doju ija kọ awọn panapana ti wọn ni wọn ko tete de lati pa ina naa. Ṣugbọn awọn agbofinro ti pana ifẹhonuhan naa. Mo fẹ fi to yin leti pe ko si ootọ ninu iroyin pe awọn ọlọpaa yinbon pa eeyan nibi iṣẹlẹ naa. Nkan to ṣẹlẹ ni pe awọn ọdọ kan n dana sun taya nitori pe awọn panapana ko tete de.


Ṣugbọn awọn agbofinro ti pana ifẹhonuhan naa. Mo fẹ fi to yin leti pe ko si ootọ ninu iroyin pe awọn ọlọpaa yinbon pa eeyan nibi iṣẹlẹ naa. Nkan to ṣẹlẹ ni pe awọn ọdọ kan n dana sun taya nitori pe awọn panapana ko tete de. Awọn wọnyi ati awọn to fẹ yabo agọ ọlọpa la kọdi si, ti ko gba laaye. A ko yinbọn mọ ẹnikankan'' Nigba ti BBC beere lọwọ rẹ boya ẹnikankan ku ninu iṣẹlẹ naa, o sọ pe awọn naa gbọ iroyin pe ọta ibọn ba ọmọkunrin ọdun mẹrinla kan ṣugbọn kii ṣe ọlọpaa lo yinbọn lu u. O ni awọn ṣi n tẹsiwaju pẹlu iwadii. Lẹnu ọjọ mẹta yii, ọwọja ina ni ipinlẹ Ọyọ fẹ peleke ti o si ṣe afihan pe ipenija yi fẹ kọja ipa ileeṣẹ panapana.


Awọn wọnyi ati awọn to fẹ yabo agọ ọlọpa la kọdi si, ti ko gba laaye. A ko yinbọn mọ ẹnikankan'' Nigba ti BBC beere lọwọ rẹ boya ẹnikankan ku ninu iṣẹlẹ naa, o sọ pe awọn naa gbọ iroyin pe ọta ibọn ba ọmọkunrin ọdun mẹrinla kan ṣugbọn kii ṣe ọlọpaa lo yinbọn lu u. O ni awọn ṣi n tẹsiwaju pẹlu iwadii. Lẹnu ọjọ mẹta yii, ọwọja ina ni ipinlẹ Ọyọ fẹ peleke ti o si ṣe afihan pe ipenija yi fẹ kọja ipa ileeṣẹ panapana. Ipenija yi jẹ nkan ti Gomina ipinlẹ Oyo Seyi Makinde naa mẹnuba loju opo Twitter rẹ pe: Àwọn aworan yii wa lati ọwọ Google, Facebook ati Twitter


Ipenija yi jẹ nkan ti Gomina ipinlẹ Oyo Seyi Makinde naa mẹnuba loju opo Twitter rẹ pe: Àwọn aworan yii wa lati ọwọ Google, Facebook ati Twitter


Ọmọwe Lekan Are jáde láyé lẹ́ni ọdún mẹ́rìndínláàdarún

Alagba Lalekan Ayọkunnu ti ọpọ mọ si Lekan Arẹ ti jade laye Ẹni ọdun mẹrindinlaadọrun ni Ọmọwe Arẹ ko to di ara ilẹ ni ọsan Satide, ọjọ kejidinlogun, ọdun 2020 lẹyin aisan ranpẹ nileewosan nla UCH ni Ibadan. Eekan ọmọ ilu Ibadan ni oloogbe Arẹ. O si di ipo nlanla mu lawujọ ninu eyi ti ipo ọmọ igbimọ adari ileeṣẹ iwe iroyin Punch wa. Bakan naa ni o jẹ oludari agba fun ileeṣẹ Kakanfo Inn ati oko nla ti Lekan Arẹ farms. Nigba aye rẹ, pataki laarin awọn onimọ ijinlẹ nipa eto ọgbin ni alagba Arẹ. Ni ọdun 1933 ni wọn bi oloogbe Ọmọwe Lalekan Arẹ.


Bakan naa ni o jẹ oludari agba fun ileeṣẹ Kakanfo Inn ati oko nla ti Lekan Arẹ farms. Nigba aye rẹ, pataki laarin awọn onimọ ijinlẹ nipa eto ọgbin ni alagba Arẹ. Ni ọdun 1933 ni wọn bi oloogbe Ọmọwe Lalekan Arẹ. Titi di igba to wọ kaa ilẹ sun, Lalekan Arẹ ni Laguna Bọbajiroro ilu Ibadan


Titi di igba to wọ kaa ilẹ sun, Lalekan Arẹ ni Laguna Bọbajiroro ilu Ibadan


Ibadan Chieftancy Tussle: 'Ọba Balogun ní Olubadan kò le è lé àwọn kúrò nílùú láéláe

Aawọ to wa laarin Olubadan ti ilẹ Ibadan, Ọba Saliu Adetunji atawọn Ọba ilu Ibadan tun ti gba ọna mii yọ. Ọjọbọ tii ṣe ọjọ kẹfa oṣu keji ọdun yii ni Olubadan fi atẹjade kan sita, ninu eyi to ti sọ pe n ṣe loun ko ba le awọn Ọba mọkalelogun kuro nilẹ Ibadan, ti oun ba tẹle ohun ti ọpọ ọmọ ilẹ Ibadan n sọ. Amọ ọkan lara awọn Ọba mọkalelogun, Lekan Balogun to ba BBC Yoruba sọrọ ṣalaye pe, isọkusọ gbaa ni Olubadan n sọ, ko si si ẹni to dan iru rẹ wo ri. Ọba Balogun ni Olubadan ko lagbara bii ti wulẹ ko mọ, lati le awọn Ọba Ibadan kuro nilẹ Ibadan. Balogun ni o ti le logoji ọdun ti oun ti wa lori oye niluu Ibadan, bẹẹ ni oun ko ti ri Olubadan to dan iru rẹ wo ri. ''Lati ọdun 1863 lawọn baba nla temi temi ti wa niluu Ibadan, wọn jọ tẹ Ibadan do ni, ẹba ọdan ni wọn n pe nigba naa, nitori naa ko si ẹni to le le mi kuro ni Ibadan,'' Oloye Balogun lo sọ bẹẹ.


Ọba Balogun ni Olubadan ko lagbara bii ti wulẹ ko mọ, lati le awọn Ọba Ibadan kuro nilẹ Ibadan. Balogun ni o ti le logoji ọdun ti oun ti wa lori oye niluu Ibadan, bẹẹ ni oun ko ti ri Olubadan to dan iru rẹ wo ri. ''Lati ọdun 1863 lawọn baba nla temi temi ti wa niluu Ibadan, wọn jọ tẹ Ibadan do ni, ẹba ọdan ni wọn n pe nigba naa, nitori naa ko si ẹni to le le mi kuro ni Ibadan,'' Oloye Balogun lo sọ bẹẹ. O fikun ọrọ rẹ pe, awọn Ọba mọkalelogun gan an lo lagbara lati yọ Olubadan nipo, Olubadan ko lagbara lati yọ awọn Ọba ilu Ibadan. Balogun sọ di mimọ pe, awọn eeyan kan ni wọn n ti Olubadan lati ṣe ọpọ ohun to n ṣe, kii ṣe wi pe Olubadan fun ra rẹ gan lo n daa ṣe awọn ohun to n ṣe. O ni "danwo lo bi iya ọkẹrẹ, ti Olubadan ba sọ pe oun fẹ le awọn Ọba mọkalelogun, a jẹ wi pe o fẹ pin Ibadan si meji niyẹn, oun si lo maa jọba lori eyi to kere ju, ti ilẹ Ibadan ba fi pe meji.


O fikun ọrọ rẹ pe, awọn Ọba mọkalelogun gan an lo lagbara lati yọ Olubadan nipo, Olubadan ko lagbara lati yọ awọn Ọba ilu Ibadan. Balogun sọ di mimọ pe, awọn eeyan kan ni wọn n ti Olubadan lati ṣe ọpọ ohun to n ṣe, kii ṣe wi pe Olubadan fun ra rẹ gan lo n daa ṣe awọn ohun to n ṣe. O ni "danwo lo bi iya ọkẹrẹ, ti Olubadan ba sọ pe oun fẹ le awọn Ọba mọkalelogun, a jẹ wi pe o fẹ pin Ibadan si meji niyẹn, oun si lo maa jọba lori eyi to kere ju, ti ilẹ Ibadan ba fi pe meji. Olubadan sọ ninu atẹjade to fi sita l'Ọjọbọ pe, awọn Ọba mọkalelogun yaju si itẹ oye Olubadan, ninu lẹta ti wọn kọ ranṣẹ si oun lọjọ kẹtadinlọgbọn oṣu kinni ọdun. Ṣugbọn Oloye Lekan Balogun ni ko si ohun to buru kankan ninu iwe tawọn fi ṣọwọ si Olubadan, o ni awọn kan pe akiyesi rẹ si awọn nnkan kan to ṣe, ti ko dara ni.


Olubadan sọ ninu atẹjade to fi sita l'Ọjọbọ pe, awọn Ọba mọkalelogun yaju si itẹ oye Olubadan, ninu lẹta ti wọn kọ ranṣẹ si oun lọjọ kẹtadinlọgbọn oṣu kinni ọdun. Ṣugbọn Oloye Lekan Balogun ni ko si ohun to buru kankan ninu iwe tawọn fi ṣọwọ si Olubadan, o ni awọn kan pe akiyesi rẹ si awọn nnkan kan to ṣe, ti ko dara ni.


Mathematics Education: Fasiti Ibadan f'orin tàkasúfèé wá ojúùtú si ìṣòro ẹ̀kọ́ ìṣirò

Lójúnà ati wá ojúútú si bi àwọn ènìyàn ṣe maa n fìdírẹmi nínú ẹkọ ìsirò yála nilé ìwé alákọbẹ́rẹ̀ tàbi ni girama lásìkò ìdánwò, olùkọ́ni kan láti ẹka ẹkọ àwọn ọmọde ni Fasiti Ibadan, Omowe Ishola Salami ti ṣe àgbekalẹ̀ orin tàkasúfèé láti mu ẹkọ náà rọrùn. Salami to ni pàtàkì ǹkan to jẹ òun lógun ni ìmọ ẹ̀kọ́ àwọn ọmọ wẹ́wẹ́, sàláyé pe orin tàkasúfèé náà ni ọ̀nà láti mu ki ọpọlọ àwọn ọmọ ilé-ìwé alákọbẹ́rẹ́ ẹkọ ìmọ isirò ṣí kíákíá. Salami ni "ẹníkẹni to ba lé wá ojúutu si ẹkọ ìṣìrò lé wá ojúutu si ìsòrò tó bá ń ṣẹlẹ̀ láwujọ rẹ̀." Lasìkò to n sàlàyé lóri ìmọ tuntun tó gbékalẹ̀, ó ṣàlàyé pé orin tàkasúfèé tí òun pè ní MATMusic, ni àwọn orin tó ni àwọn ìmọ̀ ìṣìrò ti jẹ ki ó rorùn nínú. Idanwò WAEC ni ọdun 2019 fi han pé nínú àwọn ọmọ to dín díẹ̀ ńi ẹgbẹ̀run mejilà to kọ ìdánwo náà, agbara káká ni a fi ri eniyan ẹgbẹ̀run mẹta to gba àmì Krediiti marun to si ni Isiro àti èdè Gẹẹsi nínú. Kíkọ ìmọ̀ ìṣìrò ti jẹ̀ ìṣòrò fun ọ̀pọ̀ láti ìgbà to ti pẹ́ láti ilé ìwé alákọbẹ̀rẹ̀ jákèjádò gbogbo àgbàyé, ǹkan to si fa irú iṣòro yii ni pé ìmọ ẹkọ náà ni ọ̀pọ̀ àwọn ofin ti a ko le foju ri ṣùgbọ́n ti a gbọ̀dọ fi pamọ sinu ọpọlọ ní.


Lasìkò to n sàlàyé lóri ìmọ tuntun tó gbékalẹ̀, ó ṣàlàyé pé orin tàkasúfèé tí òun pè ní MATMusic, ni àwọn orin tó ni àwọn ìmọ̀ ìṣìrò ti jẹ ki ó rorùn nínú. Idanwò WAEC ni ọdun 2019 fi han pé nínú àwọn ọmọ to dín díẹ̀ ńi ẹgbẹ̀run mejilà to kọ ìdánwo náà, agbara káká ni a fi ri eniyan ẹgbẹ̀run mẹta to gba àmì Krediiti marun to si ni Isiro àti èdè Gẹẹsi nínú. Kíkọ ìmọ̀ ìṣìrò ti jẹ̀ ìṣòrò fun ọ̀pọ̀ láti ìgbà to ti pẹ́ láti ilé ìwé alákọbẹ̀rẹ̀ jákèjádò gbogbo àgbàyé, ǹkan to si fa irú iṣòro yii ni pé ìmọ ẹkọ náà ni ọ̀pọ̀ àwọn ofin ti a ko le foju ri ṣùgbọ́n ti a gbọ̀dọ fi pamọ sinu ọpọlọ ní. Bákan náà ni ìwádìí fi hàn pé ti awọn ọmọde ba fẹ́ràn orin ti wọ́n gbọ́, wọ́n maa n ranti àwọ́n ọ̀rọ̀ inú orin náà, nítori náà ti gbogbo àwọn ìlàna àti òfin inu ìsìrò ba di orin, èyi yóò ràn wọ́n lọ́wọ́ láti mọ̀ ọ́. "Tori ìdí èyi gàn ni mo ṣe ṣe àkojọ àwọn orin to ni ṣe pẹlu imọ ìṣiro fun àwọn ọmọ ilé-iwé alakọbẹ̀rẹ̀." "Mo si ní ìgbagbọ́ pé àwọn ìjọba gúúsù-ìwọ̀-òòrun Naijiria yoo gba ìmọ̀ tuntun yìi wọ́le ti wọ́n yoo si ma lò ó láwọ́n ilé ẹkọ lakọbẹ̀rẹ̀"


Bákan náà ni ìwádìí fi hàn pé ti awọn ọmọde ba fẹ́ràn orin ti wọ́n gbọ́, wọ́n maa n ranti àwọ́n ọ̀rọ̀ inú orin náà, nítori náà ti gbogbo àwọn ìlàna àti òfin inu ìsìrò ba di orin, èyi yóò ràn wọ́n lọ́wọ́ láti mọ̀ ọ́. "Tori ìdí èyi gàn ni mo ṣe ṣe àkojọ àwọn orin to ni ṣe pẹlu imọ ìṣiro fun àwọn ọmọ ilé-iwé alakọbẹ̀rẹ̀." "Mo si ní ìgbagbọ́ pé àwọn ìjọba gúúsù-ìwọ̀-òòrun Naijiria yoo gba ìmọ̀ tuntun yìi wọ́le ti wọ́n yoo si ma lò ó láwọ́n ilé ẹkọ lakọbẹ̀rẹ̀"


Rélùwéè Èkó sí Ìbàdàn: tíkẹ́ẹ̀tì ọ̀fẹ́ lẹ ó lò fún oṣù mẹ́rin gbáko- Amaechi

Awọn eeyan Naijiria ti n fi ero ọkan wọn han lẹyin ti ijọba kede irinajo ọfẹ loju opo reluwe laarin ilu Eko si Ibadan. Minisita feto irinajo ni Naijiria Rotimi Amaechi lo fi ikede yi soju opo Twitter rẹ ti o si ni fun oṣu mẹrin gbako lawọn eeyan yoo fi wọ reluwe ọfẹ. Kete ti o fi ikede yi sita lawọn eeyan ti n sọ ti ọkan wọn lori ikede yi. Bi awọn kan ti ṣe n kan sara si ijọba lawọn miran n sọ pe oṣu mẹrin ti pọju lati fi wọ reluwe lọfẹ Bakannaa lawọn miran n bere bi wọn ti ṣe fẹ ṣeto reluwe ọfẹ ti wọn ko ba ti pari eto to yẹ. Ikede irinajo ọfẹ lori reluwe ni Naijiria lẹnu igba ti ijọba n gbiyanju lati sọ ka irina yi ji pada kii 'se tuntun. Ṣaaju ki reluwe laarin ilu Abuja tii ṣe olu ilu Naijiria si Kaduna gbera sọ,ijọba kede irinajo ọfẹ oloṣumẹta.


Bi awọn kan ti ṣe n kan sara si ijọba lawọn miran n sọ pe oṣu mẹrin ti pọju lati fi wọ reluwe lọfẹ Bakannaa lawọn miran n bere bi wọn ti ṣe fẹ ṣeto reluwe ọfẹ ti wọn ko ba ti pari eto to yẹ. Ikede irinajo ọfẹ lori reluwe ni Naijiria lẹnu igba ti ijọba n gbiyanju lati sọ ka irina yi ji pada kii 'se tuntun. Ṣaaju ki reluwe laarin ilu Abuja tii ṣe olu ilu Naijiria si Kaduna gbera sọ,ijọba kede irinajo ọfẹ oloṣumẹta. Bakanna ni wọn ṣe iru ikede yi nigba ti wọn ṣe ayẹwọ irinajo Eko si Abeokuta to jẹ abala kini oju irin to lọ laarin Eko si Ibadan. Igbakeji aarẹ Yemi Oṣinbajo ni o ṣe ifilọlẹ irinajo ọfẹ lori reluwe loṣu keji ọdun 2019.


Bakanna ni wọn ṣe iru ikede yi nigba ti wọn ṣe ayẹwọ irinajo Eko si Abeokuta to jẹ abala kini oju irin to lọ laarin Eko si Ibadan. Igbakeji aarẹ Yemi Oṣinbajo ni o ṣe ifilọlẹ irinajo ọfẹ lori reluwe loṣu keji ọdun 2019.


Ibadan Fire: Iná míràn tún ṣẹyọ nilú Ibadan

Ilé ìwòsàn kàn ti wọ́n n pe ni Sanwo ni oríta Challenge ni Ibadan ló sàdédé gbina lọ́sàn òní. Ìròyìn sọ pé iná mọ̀nàmọnána ti wọ́n múlọmúbọ̀ ló fa iná náà, ti wọ́n si ru ẹbi náà ru àwọn ilé iṣẹ́ mọ̀nàmọ̀ná Ẹni ti ọ̀rọ̀ náà sojú rẹ̀ sàlàyé pé wọ́n ránṣẹ́ pe panápana, sùgbọ́n wọ́n ni ko sí omi ti wọ́n yóò fi pa iná nígbà ti wọ́n de wọ́n ní kò si. A sì ń ko iròyìn yìí jọ lọ́wọ́


Kara Market Fire: Iná sọ ní ọjà Kara l'ọ́dún ku ọ̀la

Ina nla kan ti burẹkẹ ni Ọja nla Kara to wa lopopona Eko si Ibadan. Ọja yii ni wọn ti n ta ẹgbọrọ maalu, agbo, ewurẹ tabi aguntan. Ni akoko ti a n ko iroyin yii jọ, a ko ti ri aridaju ohun to fa ina yii ṣugbọn iṣẹlẹ naa ti mu ki sunkẹrẹ fakẹrẹ ọkọ gberasọ ni opopona ọhun. A n se akojọpọ ẹkunrẹrẹ iroyin yajoyajo lọwọ, a o maa gbe ẹkunrẹrẹ iroyin naa sori atẹ iroyin wa laipẹ. Ẹ jọwọ, ẹ tun oju opo iroyin yi yẹwo, ki ẹ lee ri ẹkunrẹrẹ iroyin ọtun laipẹ.


LAUTECH Crisis: Makinde ní kí ìpínlẹ̀ Ọyọ gba àkóso fásitì náà ni ọ̀nà àbáyọ

Gomina ipinlẹ Ọyọ, Onimọ ẹrọ Seyi Makinde ti se abẹwo sile ẹkọ imọ ẹrọ fasiti Ladoke Akintola LAUTECH to wa nilu Ogbomoso ni aarọ ọjọ Isẹgun. Lasiko abẹwo ọhun ni gomina Makinde gbe miliọnu lna ẹẹdẹgbẹta naira kalẹ lati lee fopin si iyansẹlodi awọn olukọ ile ẹkọ̀ fasiti naa, to si tun se ipade pọ pẹlu awọn eeyan ti ọrọ ileẹkọ naa gberu lọna ati wa ojutu si wahala to n koju ileeẹkọ naa. Nigba to n ba ipejọpọ naa sọrọ, gomina Makinde fọwọ gbaya pe oun yoo da si ọrọ̀ naa ki iyansẹlodi naa lee di ohun igbagbe, ti eto ẹkọ kikọ yoo si bẹrẹ lọgan. Bakan naa lo fi ewe ọmọ mọ awọn osisẹ fasiti LAUTECH leti pe ki wọn dẹkun dida ija silẹ pẹlu ijọba ipinlẹ Ọsun, to si tun seleri pe ko si osisẹ fasiti naa ti wọn yoo le lẹnu isẹ lai naani ipinlẹ ti wọn ti wa. "Mo tun ba awọn ẹlẹgbẹjẹgbẹ osisẹ nile ẹkọ LAUTECH sọrọ lori bi wọn yoo se se amulo owo idoola isoro ti mo gbe kalẹ, ati ọna ti wọn yoo gba fọwọsowọpọ pẹlu ijọba lati wa ọna abayọ titi laelae si awọn ipenija to n koju ileẹkọ naa." Bakan naa tun ni Makinde fikun pe, aba ti oun gbe kalẹ lati gba akoso ileẹkọ fasiti LAUTECH labẹ akoso ipinlẹ Ọyọ nikan ni ọna abayọ si ọpọ ohun ti fasiti naa n poungbẹ rẹ.


Bakan naa lo fi ewe ọmọ mọ awọn osisẹ fasiti LAUTECH leti pe ki wọn dẹkun dida ija silẹ pẹlu ijọba ipinlẹ Ọsun, to si tun seleri pe ko si osisẹ fasiti naa ti wọn yoo le lẹnu isẹ lai naani ipinlẹ ti wọn ti wa. "Mo tun ba awọn ẹlẹgbẹjẹgbẹ osisẹ nile ẹkọ LAUTECH sọrọ lori bi wọn yoo se se amulo owo idoola isoro ti mo gbe kalẹ, ati ọna ti wọn yoo gba fọwọsowọpọ pẹlu ijọba lati wa ọna abayọ titi laelae si awọn ipenija to n koju ileẹkọ naa." Bakan naa tun ni Makinde fikun pe, aba ti oun gbe kalẹ lati gba akoso ileẹkọ fasiti LAUTECH labẹ akoso ipinlẹ Ọyọ nikan ni ọna abayọ si ọpọ ohun ti fasiti naa n poungbẹ rẹ. O tun tẹnumọ pe, "eyi ko tumọ si pe mo fẹ kẹyin si awọn eeyan wa to wa nipinlẹ Ọsun nitori ẹbi kannaa ni wa amọ igbesẹ naa yoo jẹ ọna abayọ ayeraye, nitori ipinlẹ Ọyọ ti gbaradi pẹlu owo lati gbe ẹru sise akoso ileẹkọ fasiti naa gẹgẹ bii eyi to jẹ tirẹ nikan." Owurọ kutu Ọjọ Iṣegun ni gomina ipinlẹ Oyo, Seyi Makinde ati ikọ rẹ gba igboro Ibadan lọ lati palẹ awọn idọti to dabi oke nilu Ibadan mọ. Saaju ni gomina ti pasẹ fun gbogbo awọn eeyan to dipo oselu mu ninu ijọba rẹ ati awọn oludari agba nileesẹ́ ijọba kọọkan lati bọ sigboro ilu Ibadan, ki wọ̀n si ko gbogbo awọn idọti to wa laarin oju popo kuro, ki ayika lee dun wo.


O tun tẹnumọ pe, "eyi ko tumọ si pe mo fẹ kẹyin si awọn eeyan wa to wa nipinlẹ Ọsun nitori ẹbi kannaa ni wa amọ igbesẹ naa yoo jẹ ọna abayọ ayeraye, nitori ipinlẹ Ọyọ ti gbaradi pẹlu owo lati gbe ẹru sise akoso ileẹkọ fasiti naa gẹgẹ bii eyi to jẹ tirẹ nikan." Owurọ kutu Ọjọ Iṣegun ni gomina ipinlẹ Oyo, Seyi Makinde ati ikọ rẹ gba igboro Ibadan lọ lati palẹ awọn idọti to dabi oke nilu Ibadan mọ. Saaju ni gomina ti pasẹ fun gbogbo awọn eeyan to dipo oselu mu ninu ijọba rẹ ati awọn oludari agba nileesẹ́ ijọba kọọkan lati bọ sigboro ilu Ibadan, ki wọ̀n si ko gbogbo awọn idọti to wa laarin oju popo kuro, ki ayika lee dun wo. Makinde ko fi ọ̀rọ̀ naa se ti ipo asaaju, funra ara rẹ loun naa bọ si ita gbangba lati mojuto eto naa lẹyin aṣẹ to pa fun awọn oṣisẹ ijọba  ati oloselu naa, ti awọn osisẹ fun ile isẹ to n risi imọtoto ayika naa si kọwọrin tẹle Gomina Makinde lati ṣe eto gbalumọ ọhun. Gomina Seyi Makinde ti kọkọ se ipade lọsan ọjọ aje pẹlu awọn eeyan ti eto ipalẹmọ ẹgbin nipinlẹ Ọyọ gberu ati awọn ọmọ igbimọ alakoso fun ileesẹ to wa fun ipalẹmọ ẹgbin nilu Ibadan. Koko ipade naa si lo da lori ọna lati wa ojutu si isoro akoso ẹgbin to n ba ilu Ibadan finra, ti Makinde si fọwọ sọya pe oun yoo ri daju pe wọn ko gbogbo awọn ẹgbin to dabi oke nilu Ibadan kuro laipẹ.


Makinde ko fi ọ̀rọ̀ naa se ti ipo asaaju, funra ara rẹ loun naa bọ si ita gbangba lati mojuto eto naa lẹyin aṣẹ to pa fun awọn oṣisẹ ijọba  ati oloselu naa, ti awọn osisẹ fun ile isẹ to n risi imọtoto ayika naa si kọwọrin tẹle Gomina Makinde lati ṣe eto gbalumọ ọhun. Gomina Seyi Makinde ti kọkọ se ipade lọsan ọjọ aje pẹlu awọn eeyan ti eto ipalẹmọ ẹgbin nipinlẹ Ọyọ gberu ati awọn ọmọ igbimọ alakoso fun ileesẹ to wa fun ipalẹmọ ẹgbin nilu Ibadan. Koko ipade naa si lo da lori ọna lati wa ojutu si isoro akoso ẹgbin to n ba ilu Ibadan finra, ti Makinde si fọwọ sọya pe oun yoo ri daju pe wọn ko gbogbo awọn ẹgbin to dabi oke nilu Ibadan kuro laipẹ. "A ri daju pe a fi ofin to de dida ilẹ kiri laibikita mulẹ nipinlẹ Ọyọ, ta si tun wa ọna abayọ si isoro ẹgbin laarin ọsẹ mẹrin pere si asiko yii.' Mo wa n rọ awọn eeyan ipinlẹ yii lati fara da pẹlu mi nibayii ti mo n lakaka lati wa ojutu si isoro naa, ki wọn si fọwọsowọpọ pẹlu wa lati ri pe ayika wa mọ tonitoni, ti ko si lewu fun gbogbo wa lati gbe." Lara awọn eeyan miran to tun tẹle gomina Makinde ni lati oludamọ̀ran rẹ feto aabo, Fatai Owoseni, ti gbogbo wọn si sisẹ loru mju lati ri daju pe ọrọ ẹgbin to fọn kaakiri ilu di afiẹyin, ti eegun fi asọ.


"A ri daju pe a fi ofin to de dida ilẹ kiri laibikita mulẹ nipinlẹ Ọyọ, ta si tun wa ọna abayọ si isoro ẹgbin laarin ọsẹ mẹrin pere si asiko yii.' Mo wa n rọ awọn eeyan ipinlẹ yii lati fara da pẹlu mi nibayii ti mo n lakaka lati wa ojutu si isoro naa, ki wọn si fọwọsowọpọ pẹlu wa lati ri pe ayika wa mọ tonitoni, ti ko si lewu fun gbogbo wa lati gbe." Lara awọn eeyan miran to tun tẹle gomina Makinde ni lati oludamọ̀ran rẹ feto aabo, Fatai Owoseni, ti gbogbo wọn si sisẹ loru mju lati ri daju pe ọrọ ẹgbin to fọn kaakiri ilu di afiẹyin, ti eegun fi asọ. Bẹẹ ba gbagbe, ileesẹ BBC Yoruba naa ti pe akiyesi ijọba ipinlẹ Ọyọ si obitibiti ẹgbin to n se ilu Ibadan lọsọ, ti kọmisana fọrọ ayika naa si fi da wa loju pe laipẹ ni isoro ẹgbin ayika ọhun yoo di ohun igbagbe.


Bẹẹ ba gbagbe, ileesẹ BBC Yoruba naa ti pe akiyesi ijọba ipinlẹ Ọyọ si obitibiti ẹgbin to n se ilu Ibadan lọsọ, ti kọmisana fọrọ ayika naa si fi da wa loju pe laipẹ ni isoro ẹgbin ayika ọhun yoo di ohun igbagbe.


Ẹ̀ṣẹ̀ ni fún ọ láti dá fi ọmọ rẹ̀ sílẹ̀ nílé láì ní àmójútó - Child Protection Network

Lopin ọsẹ to kọja ni iroyin iku awọn ọmọde mẹta to jona mọle nilu Ibadan, olu ilu ipinlẹ Ọyọ gba igboro kan. Awọn ọmọ mẹtẹẹta ọhun, la gbọ wi pe wọn jona mọle laarin oru lasiko ti iya ati baba wọn ko si nile, to si jẹ pe awọn nikan lo da sun sinu ile. Iroyin ti a gbọ ni pe awọn ọmọ naa ko raaye sa jade lasiko ti ina naa bẹrẹ nitori pe awọn obi wọn ti ti ilẹkun mọ wọn sinu ile lati ita. Awọn ọmọ ọhun ti ọjọ ori wọn jẹ ọdun mẹrinla, mẹjọ, ati mẹta kagbako iṣẹlẹ buruku naa ni ile wọn to wa ni adugbo Eyin Grammar, nilu Ibadan. Akọwe agba nigba kan fun ajọ awọn obinrin musulumi to wa fun itọju awọn ọmọ ti ko l'obi lorilẹede Naijiria, FOMWAN, Alhaja Surura Ayero, sọ fun BBC Yoruba pe ko tọ lati da fi ọmọ ti ko tii pe ọdun mejidinlogun silẹ lai si alamojuto kankan. Nitori pe ni ti ọjọ ori yii, wọn o ti gbaradi lati mojuto ara wọn. "Kinni ọmọde le ṣe lati ran ara a rẹ lọwọ lasiko ti iru iṣẹlẹ yii ba waye?


Akọwe agba nigba kan fun ajọ awọn obinrin musulumi to wa fun itọju awọn ọmọ ti ko l'obi lorilẹede Naijiria, FOMWAN, Alhaja Surura Ayero, sọ fun BBC Yoruba pe ko tọ lati da fi ọmọ ti ko tii pe ọdun mejidinlogun silẹ lai si alamojuto kankan. Nitori pe ni ti ọjọ ori yii, wọn o ti gbaradi lati mojuto ara wọn. "Kinni ọmọde le ṣe lati ran ara a rẹ lọwọ lasiko ti iru iṣẹlẹ yii ba waye? To ba tilẹ wa jẹ pe obi ko ni si nile, o yẹ ko wa ẹnikan bi mọlẹbi tabi alabagbele to le fi awọn ọmọ naa ti. Nigba t'oun naa n sọrọ, igbakeji alaga ajọ to n ja fun ẹtọ awọn ọmọ nipinlẹ Oyo, Alhaja Ogungbenro Hairat Omowumi, sọ pe ko lẹtọ fun obi lati fi ọmọ silẹ lai ni amojuto. O ṣalaye pe nkan to ṣe pataki obi ti ko ba le raaye mojuto ọmọ rẹ lati wa ẹnikan tabi ile itọju ọmọde to le ko wọn lọ.


To ba tilẹ wa jẹ pe obi ko ni si nile, o yẹ ko wa ẹnikan bi mọlẹbi tabi alabagbele to le fi awọn ọmọ naa ti. Nigba t'oun naa n sọrọ, igbakeji alaga ajọ to n ja fun ẹtọ awọn ọmọ nipinlẹ Oyo, Alhaja Ogungbenro Hairat Omowumi, sọ pe ko lẹtọ fun obi lati fi ọmọ silẹ lai ni amojuto. O ṣalaye pe nkan to ṣe pataki obi ti ko ba le raaye mojuto ọmọ rẹ lati wa ẹnikan tabi ile itọju ọmọde to le ko wọn lọ. Alhaja Ogungbenro tẹsiwaju ninu ọrọ rẹ pe ijiya wa l'abẹ ofin orilẹede Naijiria fun obi to ba fi ọmọ rẹ silẹ lai mojuto o, ti nkan buruku ba ṣẹlẹ si ọmọ naa. "Obi to ba fi ọmọ silẹ bẹẹ, ijiya wa fun un, nitori pe awọn ọmọde ni ẹtọ si amojuto obi wọn." "Niru iṣẹlẹ yii, ti ijọba ba ri i pe awọn obi awọn ọmọ naa jẹbi lẹyin iwadii, ijiya nla ni fun wọn."


Alhaja Ogungbenro tẹsiwaju ninu ọrọ rẹ pe ijiya wa l'abẹ ofin orilẹede Naijiria fun obi to ba fi ọmọ rẹ silẹ lai mojuto o, ti nkan buruku ba ṣẹlẹ si ọmọ naa. "Obi to ba fi ọmọ silẹ bẹẹ, ijiya wa fun un, nitori pe awọn ọmọde ni ẹtọ si amojuto obi wọn." "Niru iṣẹlẹ yii, ti ijọba ba ri i pe awọn obi awọn ọmọ naa jẹbi lẹyin iwadii, ijiya nla ni fun wọn." Ri i daju wi pe o pa gbogbo nkan eelo to n lo ina ninu ile ki o to jade, ki o si pa orisun ti ina ti wọ ara wọn ki ina ma baa sọ lara wọn. Lilo orisun ina kan fun ọpọlọpọ ohun elo to n lo ina le fa ijamba. Ma ṣe ko eroja bẹtiro pamọ sinu ile lasiko ọyẹ, ki o si ri i daju pe o ko rọ epo si ẹrọ amuna wa rẹ nigba to n ṣiṣẹ lọwọ.


Ri i daju wi pe o pa gbogbo nkan eelo to n lo ina ninu ile ki o to jade, ki o si pa orisun ti ina ti wọ ara wọn ki ina ma baa sọ lara wọn. Lilo orisun ina kan fun ọpọlọpọ ohun elo to n lo ina le fa ijamba. Ma ṣe ko eroja bẹtiro pamọ sinu ile lasiko ọyẹ, ki o si ri i daju pe o ko rọ epo si ẹrọ amuna wa rẹ nigba to n ṣiṣẹ lọwọ.


Sagamu Interchange - Ìjọba yóò ti afára Sagamu pa nítorí ìjàmbá iná

Ileeṣẹ alaabo oju popo ijọba apapọ, FRSC ti kede wi pe wọn yoo ti ori afara ilu Sagamu pa fun asiko kan lati ọjọ kẹrindinlọgbọn, oṣu Kejila, ọdun 2019. Eyi n waye nitori ijamba ina kan to waye l'abẹ afara naa lọjọ ọdun Keresimesi. Ọga agba ajọ FRSC nipinlẹ Ogun, Ọgbẹni Clement Oladele sọ fun ileeṣẹ akoroyinjọ Naijiria, NAN, wi pe ijamba ina naa lo ṣokunfa igbesẹ yii. Ati pe, ohun lo mu ki awọn o ranṣẹ pe awọn amoju ẹrọ ileeṣẹ ijọba apapọ to wa fun Isẹ ode ati ile gbigbe lati wa ṣe ayẹwo afara oloke naa nitoi bi ijamba ina naa ṣe lagbara. "Abọ ayẹwo awọn onimọ ẹrọ naa lo fihan wi pe afara naa ko dara fun lilo awọn awakọ titi wọn yoo fi ṣe atunṣe si." NAN jabọ pe awọn ọkọ agbepo mejeeji to n lọ lati ilu Eko si Ibadan kọlu ara wọn labẹ afara naa to wa nitosi ileewosan pajawiri ti ajọ FRSC nilu Sagamu.


Ati pe, ohun lo mu ki awọn o ranṣẹ pe awọn amoju ẹrọ ileeṣẹ ijọba apapọ to wa fun Isẹ ode ati ile gbigbe lati wa ṣe ayẹwo afara oloke naa nitoi bi ijamba ina naa ṣe lagbara. "Abọ ayẹwo awọn onimọ ẹrọ naa lo fihan wi pe afara naa ko dara fun lilo awọn awakọ titi wọn yoo fi ṣe atunṣe si." NAN jabọ pe awọn ọkọ agbepo mejeeji to n lọ lati ilu Eko si Ibadan kọlu ara wọn labẹ afara naa to wa nitosi ileewosan pajawiri ti ajọ FRSC nilu Sagamu. Wọn ni ere sisa to pọju, eyi to mu ki wọn o gbina pẹlu epo to wa ninu awọn ọkọ naa kọja keremi. Wọn ti wa rọ awọn araalu lati yẹra fun afara naa paapaa awọn to n lọ si  ilu Sagamu, Ijẹbu-Ode, Ore, Benin ati awọn ilu miran. Èyí ni ìdí tí Bàbá Kérésì fi máa n wọ aṣọ pupa àti funfun nígbà gbogbo Funke Akindele, Toyin Abraham, Bimbo Oshin ṣe Kérésìmesì lọ́nà àrà Ìjọba Buhari kò tíì fi akọ̀ròyìn kankan sátìmọ́lé láti ọdún 2015 -  Garba Shehu Ilorin gbàlejò Wizkid, àwọn olólùfẹ́ rẹ̀ fẹ́ ẹ̀ gbée lójú agbo


Wọn ni ere sisa to pọju, eyi to mu ki wọn o gbina pẹlu epo to wa ninu awọn ọkọ naa kọja keremi. Wọn ti wa rọ awọn araalu lati yẹra fun afara naa paapaa awọn to n lọ si  ilu Sagamu, Ijẹbu-Ode, Ore, Benin ati awọn ilu miran. Èyí ni ìdí tí Bàbá Kérésì fi máa n wọ aṣọ pupa àti funfun nígbà gbogbo Funke Akindele, Toyin Abraham, Bimbo Oshin ṣe Kérésìmesì lọ́nà àrà Ìjọba Buhari kò tíì fi akọ̀ròyìn kankan sátìmọ́lé láti ọdún 2015 -  Garba Shehu Ilorin gbàlejò Wizkid, àwọn olólùfẹ́ rẹ̀ fẹ́ ẹ̀ gbée lójú agbo


Sunday Igboho: Alukoro ọlọ́pàá Ọyọ ní àwọn ọlọ́pàá kọ́ ló kọlu aráàlú, iṣẹ́ wọn ni wọ́n ń ṣe

Ileesẹ ọlọpa nipinlẹ Ọyọ ti salaye ohun to mọ nipa rogbodiyan to waye ladugbo Soka lọjọ Isẹgun eyi to pagidina alaafia ilu. Lasiko to n ba BBC Yoruba sọrọ, alukoro fun ileesẹ ọlọpa nipinlẹ Ọyọ, Olugbenga Fadeyi salaye pe ohun to mu ki awọn ọmọ onilẹ lọ si adugbo Soka lọjọ naa ko sẹyin ilakaka wọn lati fidi idajọ ileẹjọ to ga julọ mulẹ. Fadeyi ni awọn ọlọpa to wa nibi isẹlẹ naa lo tẹle akọwe ileẹjọ to tẹle awọn eeyan ti wọn pe ni awọn ọmọ onilẹ lọ si adugbo naa, lati ri pe asẹ ileẹjọ fidi mulẹ, kii si se pe awọn ọlọpa naa n gbeja awọn ọmọ onilẹ. Eyi si lo tako iroyin to n ja rainrain nilẹ kiri pe, awọn ọlọpa to le ni ọọdunrun niye, to tẹle awọn ọmọ onilẹ meji naa, to fẹ wa gba ilẹ wọn, lo n fiya jẹ awọn ara adugbo Soka yii, ti wọn fi n sa kijokijo kiri. Alukoro ileesẹ ọlọpa ni asiko ti akọwe ileẹjọ ati awọn ọmọ onilẹ fẹ se amusẹ idajọ ileẹjọ to da wọn lare, lawọn eeyan kan to pe ni 'Janduku' jade sita si wọn, ti wọn si kọlu wọn, eyi to mu ki laasigbo waye nibẹ. Fadeyi wa fidi rẹ mulẹ pe Kọmisana ọlọpa nipinlẹ Ọyọ ti pasẹ pe ki  iwadi bẹrẹ lọgan lori ohun to fa rogbodiyan to waye lagbegbe Soka ọhun, ni kete ti iwadi naa ba si ti pari lawọn yoo kede fun araye gbọ.


Eyi si lo tako iroyin to n ja rainrain nilẹ kiri pe, awọn ọlọpa to le ni ọọdunrun niye, to tẹle awọn ọmọ onilẹ meji naa, to fẹ wa gba ilẹ wọn, lo n fiya jẹ awọn ara adugbo Soka yii, ti wọn fi n sa kijokijo kiri. Alukoro ileesẹ ọlọpa ni asiko ti akọwe ileẹjọ ati awọn ọmọ onilẹ fẹ se amusẹ idajọ ileẹjọ to da wọn lare, lawọn eeyan kan to pe ni 'Janduku' jade sita si wọn, ti wọn si kọlu wọn, eyi to mu ki laasigbo waye nibẹ. Fadeyi wa fidi rẹ mulẹ pe Kọmisana ọlọpa nipinlẹ Ọyọ ti pasẹ pe ki  iwadi bẹrẹ lọgan lori ohun to fa rogbodiyan to waye lagbegbe Soka ọhun, ni kete ti iwadi naa ba si ti pari lawọn yoo kede fun araye gbọ. Bẹẹ ba gbagbe, ọjọ Isẹgun ni iroyin gbalẹ kan pe awọn ọmọ onilẹ meji ti n pagidina omi alaafia lagbegbe Soka, ti awọn ara adugbo ibẹ si n sa kijokijo kiri. Iroyin naa ni ọpẹlọpẹ asaaju Yoruba kan, Oloye Sunday Adeyẹmọ, ti gbogbo eeyan mọ si Sunday Igbohoati ẹnikeji rẹ, Bako, to gba wọn silẹ lọwọ wahala naa. Nigba to si n fidi isẹlẹ naa mulẹ fun BBC Yoruba, Igboho ni lootọ loun dide lati gbeja awọn eeyan oun ladugbo Soka,nitori adugbo naa ni oun n gbe, ikọlu awọn ọmọ onilẹ si awọn mẹkunnu to wa nibẹ si ti n di lemọlemọ bayii.


Bẹẹ ba gbagbe, ọjọ Isẹgun ni iroyin gbalẹ kan pe awọn ọmọ onilẹ meji ti n pagidina omi alaafia lagbegbe Soka, ti awọn ara adugbo ibẹ si n sa kijokijo kiri. Iroyin naa ni ọpẹlọpẹ asaaju Yoruba kan, Oloye Sunday Adeyẹmọ, ti gbogbo eeyan mọ si Sunday Igbohoati ẹnikeji rẹ, Bako, to gba wọn silẹ lọwọ wahala naa. Nigba to si n fidi isẹlẹ naa mulẹ fun BBC Yoruba, Igboho ni lootọ loun dide lati gbeja awọn eeyan oun ladugbo Soka,nitori adugbo naa ni oun n gbe, ikọlu awọn ọmọ onilẹ si awọn mẹkunnu to wa nibẹ si ti n di lemọlemọ bayii.


Ọmọ́táyọ̀ Olútóyè: Àwọn ǹkan tó yẹ kí ẹ mọ̀ nípa Ọ̀jọ̀gbọ́n obìnrin àkọ́kọ́ nínú ẹ̀kọ́ èdè Yorùbá lágbàyé

Abi Ọjọgbọn Omọtayọ Olutoye ni ọjọ karundinlogun, oṣu kẹwa, ọdun 1935, ni ilu Eko, bi o tilẹ jẹ pe, ọmọ bibi ilu Ilogbo, ni ipinlẹ Ekiti ni. O jẹ Ọjọgbọn obirin akọkọ ninu ẹkọ ede Yoruba ni orilẹ-ede Naijiria, ati ni gbogbo agbaye. Oun naa tun ni obirin akọkọ ti yoo ṣíṣẹ ni ile ifowopamọ ni orilẹ-ede Naijiria. Bakan naa ni o lọ si ile iwe Queens College, ni ilu Eko, laarin ọdun 1949 si 1953. Lẹyin naa ni o tun lọ si St Agnes College, ti o wa ni Maryland, Ikeja, ilu Eko, laarin ọdun 1955 si 1956. Ọjọgbọn yi tun tẹ siwaju lati kawe sii, ni University College, ilu Ibadan, laarin 1960 si 1961.


Bakan naa ni o lọ si ile iwe Queens College, ni ilu Eko, laarin ọdun 1949 si 1953. Lẹyin naa ni o tun lọ si St Agnes College, ti o wa ni Maryland, Ikeja, ilu Eko, laarin ọdun 1955 si 1956. Ọjọgbọn yi tun tẹ siwaju lati kawe sii, ni University College, ilu Ibadan, laarin 1960 si 1961. O kawe lawọn ile iwe miran ni Naijiria ati loke okun. Lara wọn ni, Fasiti ijọba apapọ ipinlẹ Eko, ni ọdun 1967 si 1970, ati University of Leeds, ni ilu ọba. Awọn ibi ti o ti ṣiṣẹ Ọjọgbọn Omọtayọ ṣiṣẹ olukọ laarin ọdun 1957 si ọdun 1963.


O kawe lawọn ile iwe miran ni Naijiria ati loke okun. Lara wọn ni, Fasiti ijọba apapọ ipinlẹ Eko, ni ọdun 1967 si 1970, ati University of Leeds, ni ilu ọba. Awọn ibi ti o ti ṣiṣẹ Ọjọgbọn Omọtayọ ṣiṣẹ olukọ laarin ọdun 1957 si ọdun 1963. O tun ṣiṣẹ oniroyin nile igbohun safẹfẹ ti ijọba apapọ Naijiria, eyi ni Radio Nigeria, ni ọdun 1970 si ọdun 1971. Bẹẹ lotun ṣiṣẹ ni Fasiti ijọba apapọ ilu Eko, gẹgẹ bi olukọ, ni ọdun 1971 si ọdun 1978. Lẹyin naa lo kuro nibẹ lọ si ile iwe awọn oluko to wa ni Ikẹré Ekiti, lati tẹsiwaju ninu iṣẹ olukọ, ni ọdun 1979 si ọdun 1980.


O tun ṣiṣẹ oniroyin nile igbohun safẹfẹ ti ijọba apapọ Naijiria, eyi ni Radio Nigeria, ni ọdun 1970 si ọdun 1971. Bẹẹ lotun ṣiṣẹ ni Fasiti ijọba apapọ ilu Eko, gẹgẹ bi olukọ, ni ọdun 1971 si ọdun 1978. Lẹyin naa lo kuro nibẹ lọ si ile iwe awọn oluko to wa ni Ikẹré Ekiti, lati tẹsiwaju ninu iṣẹ olukọ, ni ọdun 1979 si ọdun 1980. Ọjọgbọn Omọtayọ tun gba igbega sii lẹnu iṣẹ ni Ikẹrẹ, nigbati o di adari fun ileewe naa laarin ọdun 1995 si 1997. Lẹyin eyi ni o gba oye ọjọgbọn, ti o si jẹ olukọ agba, ni ẹka imọ ede Yoruba, lati ọdun 1983. O jẹ ọkan lara awọn ti o lọ si ipade atunṣe iṣelu orilẹ-ede, eyi ti aarẹ orilẹ-ede yi tele ri, Olusegun Obasanjọ gbekale ni ọdun 2005.


Ọjọgbọn Omọtayọ tun gba igbega sii lẹnu iṣẹ ni Ikẹrẹ, nigbati o di adari fun ileewe naa laarin ọdun 1995 si 1997. Lẹyin eyi ni o gba oye ọjọgbọn, ti o si jẹ olukọ agba, ni ẹka imọ ede Yoruba, lati ọdun 1983. O jẹ ọkan lara awọn ti o lọ si ipade atunṣe iṣelu orilẹ-ede, eyi ti aarẹ orilẹ-ede yi tele ri, Olusegun Obasanjọ gbekale ni ọdun 2005. Ọjọgbọn Omọtayọ fẹran aṣọ hihun, iwe kika, o jẹ iya to fẹran ọmọ, ati aya rere lọdẹ ọkọ rẹ, eyi ni, ajagunfẹhinti Olufemi Olutoye.


Ọjọgbọn Omọtayọ fẹran aṣọ hihun, iwe kika, o jẹ iya to fẹran ọmọ, ati aya rere lọdẹ ọkọ rẹ, eyi ni, ajagunfẹhinti Olufemi Olutoye.


Ibadan Drivers Clash: Àjọ OYRTMA sọ ohun tó fa wàhálà láàrín àwọn awakọ̀

Ajọ to n ri si igbokegbodo oju popo nipinlẹ Oyo, OYRTMA ti sọ pe, aitẹle ofin awọn awakọ lo ṣokunfa rogbodiyan to waye laarin ajọ naa ati awọn awakọ lagbegbe Sango, nilu Ibadan. Adeoye Ayoade to jẹ adari ajọ ọhun lo sọ ọrọ naa ninu ifọrọwerọ pelu BBC Yoruba. O sọ pe ajọ OYRTMA ti gbiyanju lọpọ igba lati ri i pe, adinku de ba sunkẹrẹ fakẹrẹ ọkọ lopopona Sango-Eleyele, Sango-Mokola ati Sango-Ojoo. Adeoye ni rogbodiyan bẹ silẹ lẹyin ti awọn awakọ kan kọ ki ajọ ọhun fi ọwọ ofin mu wọn, lẹyin ti wọn ru ofin oju opopona leyi to n fa sunkẹrẹ fakẹrẹ ọkọ lagbegbe ọhun. Adeoye ṣalaye pe awọn oṣiṣẹ OYRTMA ni ki awọn awakọ ọhun kuro ni ibi ti wọn wa tẹlẹ lọ si ibomiran, ki ọna lee ja gaara, ṣugbọn wọn kọ'ti ikun si aṣẹ ọhun. O ni gbogbo akitiyan ajọ naa lati ko awọn awakọ "Micra" kuro ni ibudokọ ti wọn ti n ko ero ki ọna ọhun le ja gaara lo ja si pabo.


Adeoye ni rogbodiyan bẹ silẹ lẹyin ti awọn awakọ kan kọ ki ajọ ọhun fi ọwọ ofin mu wọn, lẹyin ti wọn ru ofin oju opopona leyi to n fa sunkẹrẹ fakẹrẹ ọkọ lagbegbe ọhun. Adeoye ṣalaye pe awọn oṣiṣẹ OYRTMA ni ki awọn awakọ ọhun kuro ni ibi ti wọn wa tẹlẹ lọ si ibomiran, ki ọna lee ja gaara, ṣugbọn wọn kọ'ti ikun si aṣẹ ọhun. O ni gbogbo akitiyan ajọ naa lati ko awọn awakọ "Micra" kuro ni ibudokọ ti wọn ti n ko ero ki ọna ọhun le ja gaara lo ja si pabo. O tẹsiwaju pe, ọpọ awọn  oṣiṣẹ OYRTMA lo farapa nibi iṣẹlẹ ọhun. Alukoro ajọ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, Fadeyi Oluwagbenga fi idi ọrọ naa mulẹ. O ṣalaye pe lootọ ni ajọ OYRTMA fi ofin mu ọkọ meji lati fi fa awọn awakọ yoku leti ki wahala to bẹ silẹ Oluwagbenga ni ajọ ọlọpa da si awuyewuye ọhun, ṣugbọn ko si họhuhọhu kankan laarin awọn ọlọpaa ati OYTMA.


O tẹsiwaju pe, ọpọ awọn  oṣiṣẹ OYRTMA lo farapa nibi iṣẹlẹ ọhun. Alukoro ajọ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, Fadeyi Oluwagbenga fi idi ọrọ naa mulẹ. O ṣalaye pe lootọ ni ajọ OYRTMA fi ofin mu ọkọ meji lati fi fa awọn awakọ yoku leti ki wahala to bẹ silẹ Oluwagbenga ni ajọ ọlọpa da si awuyewuye ọhun, ṣugbọn ko si họhuhọhu kankan laarin awọn ọlọpaa ati OYTMA. Gomina ipinlẹ ipinlẹ Ọyọ, amojuẹrọ Seyi Makinde si ti da si ọrọ naa lọna lati yanju rẹ.


Gomina ipinlẹ ipinlẹ Ọyọ, amojuẹrọ Seyi Makinde si ti da si ọrọ naa lọna lati yanju rẹ.


Ọlọ́pàá Ọyọ: Ọwọ́ wa ti tẹ Gbọ́láhàn tó pa Tóyìn l'Ákóbọ̀

Ọwọ ọlọpaa ti tẹ ọmọkunrin ogun ọdun kan ti won fi ẹsun kan pe, o pa arabinrin ẹni ọdun marundinlogoji kan nilu Ibadan. Kọmiṣọna ọlọpaa ni ipinlẹ Ọyọ, Shina Olukolu ni ọmọ ọkunrin naa ti orukọ rẹ n jẹ Gbọlahan Ismaila, la ijoko mọ arabinrin ọhun, ti orukọ tirẹ n jẹ Toyin Olubọwale lori, lẹyin to ti fi tipatipa baa lajọṣepọ. Ọga ọlọpaa ni ipinlẹ Ọyọ ṣalaye pe, ọlọkada to gbe afurasi naa lọ si ile arabinrin yii lo kẹẹfin ọgbẹ ẹjẹ ni ika ọwọ rẹ nigba ti o n gbe e pada si agbegbe Oju-irin Akobọ. Eyi lo fun un lara nitori awọn ohun ti ko beti mu to gbọ, lasiko to n duro de Gbọ́láhàn nita ile naa. Nigba ti ọlọkada yii pada si ile ti Toyin n gbe, lẹyin to ja Gbọ́láhàn sile tan, to ri ti awọn ẹbi obinrin naa n sunkun, lo to han si nipa ohun to ṣẹlẹ. Ọlọkada yii lo ṣalaye fun awọn ẹbi arabinrin naa pe, oun mọ oniṣẹ laabi to pa arabinrin naa, ti wọn fi lọ fi ọlọpaa gbe e. Bakan naa ni Olukolu sọ pe, ọwọ tun tẹ awọn awọn afurasi meji pẹlu Gbọlahan.


Eyi lo fun un lara nitori awọn ohun ti ko beti mu to gbọ, lasiko to n duro de Gbọ́láhàn nita ile naa. Nigba ti ọlọkada yii pada si ile ti Toyin n gbe, lẹyin to ja Gbọ́láhàn sile tan, to ri ti awọn ẹbi obinrin naa n sunkun, lo to han si nipa ohun to ṣẹlẹ. Ọlọkada yii lo ṣalaye fun awọn ẹbi arabinrin naa pe, oun mọ oniṣẹ laabi to pa arabinrin naa, ti wọn fi lọ fi ọlọpaa gbe e. Bakan naa ni Olukolu sọ pe, ọwọ tun tẹ awọn awọn afurasi meji pẹlu Gbọlahan. Akọkọ ni Oyedeji Blessing ti wọn fẹsun kan pe o gba ẹrọ ibanisọrọ Toyin ti Gbọlahan ji, lẹyin to pa a tan. O ni wọn tun mu Oyekọla Mumuni, ti o n tun foonu ṣe ni tirẹ, oun ni wọn lo ran wọn lọwọ lati pa awọn ohun to wa lori ẹrọ ibanisọrọ naa rẹ.


Akọkọ ni Oyedeji Blessing ti wọn fẹsun kan pe o gba ẹrọ ibanisọrọ Toyin ti Gbọlahan ji, lẹyin to pa a tan. O ni wọn tun mu Oyekọla Mumuni, ti o n tun foonu ṣe ni tirẹ, oun ni wọn lo ran wọn lọwọ lati pa awọn ohun to wa lori ẹrọ ibanisọrọ naa rẹ.


Yinka Ayefele kò leè fi ìdúnú rẹ̀ pamọ́ lọ́jọ́ ìkómọ ìbẹta rẹ̀

Awọn ọba, oloṣelu, àwọn ọ̀tọ̀kúlú ìlú yẹ́ àwọn ìbẹta t'Ọ́lọ́run fi ta gbájúgbajà olórin Yinka Ayefele lọ̀rẹ níbi ìkómọ wọn. Ninu oṣu keje ọdun 2019 ni Yinka Ayefele ko le pa ore naa mọra to si tu iroyin ayọ naa sita pe Ọlọrun ṣe idile ohun loore nla. Nibi ikomọ awọn ibẹta yii, kii ṣe ọrọ ero pẹpẹpẹ tabi wẹ́wẹ́, ẹsẹ̀ ko gbero sibẹ awọn molumọọka lawujọ gan wa dara pọ mọ ayẹyẹ naa. Ṣaaju eyi ni awọn eeyan ti n gbọ finifini bii pe iroyin ẹlẹjẹ ni to sọ pe iyawo onkọrin yii bimọ ṣugbọn ti oun pẹlu tete bọ si igboro lati salaye pe iyawo oun ko tii bimọẸ dákẹ́ àhesọ ọ̀rọ̀, n kò bí ìbẹta - Yinka Ayefẹlẹ. Ẹwẹ, nigba ti ọrọ naa di ohun, olorin yii ko bo ore Ọlọrun mọra lati igba to ti kọkọ fi oju awọn ọmọ mẹta naa hande. Lara ọna idupẹ rẹ ni isin ikomọjade to waye lọjọ aiku ọjọ kẹta oṣu kẹrinla ọdun 2019.


Ṣaaju eyi ni awọn eeyan ti n gbọ finifini bii pe iroyin ẹlẹjẹ ni to sọ pe iyawo onkọrin yii bimọ ṣugbọn ti oun pẹlu tete bọ si igboro lati salaye pe iyawo oun ko tii bimọẸ dákẹ́ àhesọ ọ̀rọ̀, n kò bí ìbẹta - Yinka Ayefẹlẹ. Ẹwẹ, nigba ti ọrọ naa di ohun, olorin yii ko bo ore Ọlọrun mọra lati igba to ti kọkọ fi oju awọn ọmọ mẹta naa hande. Lara ọna idupẹ rẹ ni isin ikomọjade to waye lọjọ aiku ọjọ kẹta oṣu kẹrinla ọdun 2019. Lọjọ ikomọ naa, awọn mọlumọọka eeyan peju sibẹ. Pẹlu ayọ ati idunu ni wọn fi n yẹ iya, baba ati awọn gaan naa si. Yinka Ayefele fi ọpọ ore rẹ han si awọn to wa sibi ikomọ awọn ẹta tó wọle tọ idile rẹ wa.


Lọjọ ikomọ naa, awọn mọlumọọka eeyan peju sibẹ. Pẹlu ayọ ati idunu ni wọn fi n yẹ iya, baba ati awọn gaan naa si. Yinka Ayefele fi ọpọ ore rẹ han si awọn to wa sibi ikomọ awọn ẹta tó wọle tọ idile rẹ wa.


Illegal Rehab Centre: Feb 2008 ni wọ́n fẹ̀ṣùn kan Olore pé ó pa èèyàn 60 nígbèkùn

Laipẹ yii ni iroyin tan kalẹ pe ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Ọyọ tun ti se awari ibudo miran ti wọn ti n mu awọn eeyan si igbekun eyi to n fi iya jẹ wọn. Gẹgẹ bi iroyin naa se wi, o to awọn eeyan bii igba ti ori ko yọ ninu ile ọhun ti wọn n pe ni ile Ọlọrẹ, ẹni to jẹ agba Aafa nilu Ibadan. Lati igba ti isẹlẹ naa ti waye, ni ẹsẹ ko ti gba ero nibi ti ile naa wa, tijọba ipinlẹ Ọyọ si ti ko awọn eeyan ti wọn mu si igbekun ninu ile Ọlọrẹ naa lọ si ibomiran fun itọju. Bakan naa nijọba ni ki wọn wo ile ọhun nitori iwa ifiyajẹni to n waye nibẹ. Amọ iwadi BBC Yoruba fihan pe kii se igba akọkọ niyi ti akara yoo tu sepo nipa iwa aidaa to n waye nile Ọlọrẹ nitori irufẹ isẹlẹ yii naa tun waye losu keji lọdun 2008. Ileesẹ ọlọpa yii kan naa lo se awari isẹlẹ awọn eeyan to le ni ọgọta ti wọn fi iya jẹ titi de oju iku , ti wọn si sin wọn sibẹ lai jẹ ki ọrọ naa lu sita.