Eeyan jẹjẹ ni MC Oluomo, ko si le fara mọ iru iwa irẹjẹ bii eyi rara, to si ti n kan sawọn alaga ẹka ẹgbẹ ọlọkọ ero naa lati wa bi wọn yoo se bu omi pa ina aawọn naa.” Atẹjade naa wa n fi ewe ọmọ mọ awọn awakọ ero leti lati mase ti ọrọ oselu bọ isẹ awakọ ero nipinlẹ Eko. Wayi o, ijọba ipinlẹ Eko ti ransẹ pe awọn ẹgbẹ ọlọkọ danfo to n jẹ JDWAN. Bakan naa ni awọn ọmọ ẹgbẹ alakoso gareji ati awọn ọlọkọ ero RTEAN yoo bawọn peju sibi ipade naa. Atẹjade kan ti oludamọran si gomina lori igboke-gbodo ọkọ, Hon Sola Giwa fisita lo sisọ loju ọrọ naa. Atẹjade naa ni ijọba ti n boju wo ibeere awọn awakọ Danfo to n fi apap janu naa lọna ati wa ojutuu laelae sawọn aawọ naa. Ọla Ọjọru ni ipade naa yoo waye lati yanju aawọ to n fa iyansẹlodi naa.


MC Oluomo sọ̀rọ̀ sòkè lórí ìyànṣẹ́lódí àwọn awakọ̀ Dáńfó l‘Eko

Atẹjade kan ti oludamọran si gomina lori igboke-gbodo ọkọ, Hon Sola Giwa fisita lo sisọ loju ọrọ naa. Atẹjade naa ni ijọba ti n boju wo ibeere awọn awakọ Danfo to n fi apap janu naa lọna ati wa ojutuu laelae sawọn aawọ naa. Ọla Ọjọru ni ipade naa yoo waye lati yanju aawọ to n fa iyansẹlodi naa. "A n reti ki ijọba pe wa fun ijiroro lori ọrọ awọn agbero to fẹ gba ẹmi wa, bibẹẹkọ iyanṣẹlodi wa yoo ṣi maa tẹsiwaju." Eyi lọrọ ti akọwe ẹgbẹ to n risi igbayegbadun awọn ọ̀lọkọ ero nipinlẹ Eko, JDWAN, Adedapọ Feyiṣayọ sọ fun BBC News Yoruba lori iyanṣẹlodi ti awọn ọmọ ẹgbẹ naa n gunle bayii. O ni ipade to yẹ ko waye lọjọ Ẹti to kọja ko lee waye nitori awọn aṣoju ijọba ipinlẹ Eko ni awọn pẹ de kọja akoko ti wọn fun awọn.


"A n reti ki ijọba pe wa fun ijiroro lori ọrọ awọn agbero to fẹ gba ẹmi wa, bibẹẹkọ iyanṣẹlodi wa yoo ṣi maa tẹsiwaju." Eyi lọrọ ti akọwe ẹgbẹ to n risi igbayegbadun awọn ọ̀lọkọ ero nipinlẹ Eko, JDWAN, Adedapọ Feyiṣayọ sọ fun BBC News Yoruba lori iyanṣẹlodi ti awọn ọmọ ẹgbẹ naa n gunle bayii. O ni ipade to yẹ ko waye lọjọ Ẹti to kọja ko lee waye nitori awọn aṣoju ijọba ipinlẹ Eko ni awọn pẹ de kọja akoko ti wọn fun awọn. O ni agogo meji ni wọn da ṣugbọn agogo mẹta abọ ọsan ni awọn to de ibi ipade naa, eyi ti awọn aṣoju ijọba fi sọ pe ipade naa ko ni lee waye mọ nitori pipẹ de e wọn. O ni ijọba kọ lawọn n fẹ ko loju bikoṣe pe ki ijọba pe igun mejeeji lati wa ojutu si ọrọ naa nitori awọn ko lee maa ṣe iṣẹ erin ki awọn si maa jẹ ijẹ ẹliri. Ọpọ araalu lo bọ ha sinu wahala airọkọ wọ lọjọ Aje pẹlu bi awọn ọmọ ẹgbẹ to n risi igbayegbadun awọn ọ̀lọkọ ero nipinlẹ Eko, JDWAN ṣe gbe ọkọ wọn kuro loju popo gẹgẹ bi ara imuṣẹ ileri wọn lati gunle iyanṣẹlodi ọlọjọ meji lori iwa agbalọwọ meri baalẹ jontolo tawọn agbero n hu si wọn eyi ti wọn ni o ti de gongo ẹmi wọn.


O ni agogo meji ni wọn da ṣugbọn agogo mẹta abọ ọsan ni awọn to de ibi ipade naa, eyi ti awọn aṣoju ijọba fi sọ pe ipade naa ko ni lee waye mọ nitori pipẹ de e wọn. O ni ijọba kọ lawọn n fẹ ko loju bikoṣe pe ki ijọba pe igun mejeeji lati wa ojutu si ọrọ naa nitori awọn ko lee maa ṣe iṣẹ erin ki awọn si maa jẹ ijẹ ẹliri. Ọpọ araalu lo bọ ha sinu wahala airọkọ wọ lọjọ Aje pẹlu bi awọn ọmọ ẹgbẹ to n risi igbayegbadun awọn ọ̀lọkọ ero nipinlẹ Eko, JDWAN ṣe gbe ọkọ wọn kuro loju popo gẹgẹ bi ara imuṣẹ ileri wọn lati gunle iyanṣẹlodi ọlọjọ meji lori iwa agbalọwọ meri baalẹ jontolo tawọn agbero n hu si wọn eyi ti wọn ni o ti de gongo ẹmi wọn. Iyanṣẹlodi naa fi ẹsẹ mulẹ daadaa lawọn agbegbe bii Agege, Alimọṣọ, Ifakọ Ijaye ati ikẹja nibi ti ọpọ ero ti n le ati wọ iwọnba ọkọ to wa nilẹ ti awọn pẹlu si ti fi kun owo ọkọ wọn lonigọbọi. Ọpọ awọn ero ti ko lagbara awọn owo naa ni wọn ku giri si ẹsẹ wọn ti wọn si n rin lọ si ibi gbogbo ti wọn fẹ lọ. Amọṣa, lawọn agbegbe miran iyanṣẹlodi naa ko rinlẹ rara.


Iyanṣẹlodi naa fi ẹsẹ mulẹ daadaa lawọn agbegbe bii Agege, Alimọṣọ, Ifakọ Ijaye ati ikẹja nibi ti ọpọ ero ti n le ati wọ iwọnba ọkọ to wa nilẹ ti awọn pẹlu si ti fi kun owo ọkọ wọn lonigọbọi. Ọpọ awọn ero ti ko lagbara awọn owo naa ni wọn ku giri si ẹsẹ wọn ti wọn si n rin lọ si ibi gbogbo ti wọn fẹ lọ. Amọṣa, lawọn agbegbe miran iyanṣẹlodi naa ko rinlẹ rara. Ni ọsẹ to kọja ni ẹgbẹ naa gbe ikede sita pe awọn fun ijọba ni gbedeke ọjọ meje lati fi yanju ẹbẹ ti wọn gbe ka iwaju wọn. Lara ohun ti wọn n beere fun naa ni: Ẹgbẹ JDWAN ni ẹbẹ awọn ko lọwọ oṣelu ninu gẹgẹbi awọn kan ṣe n sọ ọ kiri ati pe nitori pe ijọba ipinlẹ Eko ti gba awọn ẹgbẹ awakọ ero si abẹ rẹ gẹgẹ bii Park Managers lati igba to ti fi ofin de ẹgbẹ ọlọkọ ero NURTW. Ẹgbẹ awọn awakọ Danfo ni ipinlẹ Eko ti kede pe awọn yoo gunle  iyanṣẹlodi ọlọjọ meje jake jado ipinlẹ naa.


Ni ọsẹ to kọja ni ẹgbẹ naa gbe ikede sita pe awọn fun ijọba ni gbedeke ọjọ meje lati fi yanju ẹbẹ ti wọn gbe ka iwaju wọn. Lara ohun ti wọn n beere fun naa ni: Ẹgbẹ JDWAN ni ẹbẹ awọn ko lọwọ oṣelu ninu gẹgẹbi awọn kan ṣe n sọ ọ kiri ati pe nitori pe ijọba ipinlẹ Eko ti gba awọn ẹgbẹ awakọ ero si abẹ rẹ gẹgẹ bii Park Managers lati igba to ti fi ofin de ẹgbẹ ọlọkọ ero NURTW. Ẹgbẹ awọn awakọ Danfo ni ipinlẹ Eko ti kede pe awọn yoo gunle  iyanṣẹlodi ọlọjọ meje jake jado ipinlẹ naa. Wọn ni eyi ko sẹyin bawọn alamojuto ibudoko ati gareeji ṣe n gba owo lọwọ awọn laibikita. Ninu atẹjade kan ni agbarijọpọ ẹgbẹ to n mojuto igbayegbadun awọn awakọ JDWAN fi sita lopin ọsẹ, ni ikede naa ti jẹyọ. ''Inu wa ko dun nitori  ohun to n sẹlẹ yii ti bi a ṣe gbajumọ iṣẹ wa, owo gbigba laibikita, ihalẹ ati idunkoko awọn agbero ati awọn agbofinro ti pọju'' JDWAN tẹsiwaju pe owo gọbọi tawọn n san lawọn gareeji ti mu  ki owo ọja gbowo lori ni Eko'' Olori ẹgbẹ naa Comrade Akintade Abiodun sọ pe, owo yii jẹ ki ọja wọn pupọ ni Eko lafiwe pẹlu awọn ipinlẹ Naijiria miran'' O ni owo tawọn agbero n gba loju ọna mu ki awọn to n gbe ọja wọ Eko naa gbe owo lori nkan.


Wọn ni eyi ko sẹyin bawọn alamojuto ibudoko ati gareeji ṣe n gba owo lọwọ awọn laibikita. Ninu atẹjade kan ni agbarijọpọ ẹgbẹ to n mojuto igbayegbadun awọn awakọ JDWAN fi sita lopin ọsẹ, ni ikede naa ti jẹyọ. ''Inu wa ko dun nitori  ohun to n sẹlẹ yii ti bi a ṣe gbajumọ iṣẹ wa, owo gbigba laibikita, ihalẹ ati idunkoko awọn agbero ati awọn agbofinro ti pọju'' JDWAN tẹsiwaju pe owo gọbọi tawọn n san lawọn gareeji ti mu  ki owo ọja gbowo lori ni Eko'' Olori ẹgbẹ naa Comrade Akintade Abiodun sọ pe, owo yii jẹ ki ọja wọn pupọ ni Eko lafiwe pẹlu awọn ipinlẹ Naijiria miran'' O ni owo tawọn agbero n gba loju ọna mu ki awọn to n gbe ọja wọ Eko naa gbe owo lori nkan. Gẹgẹ bo se wi, pupọ awọn awakọ lo ti padanu ere ojojumọ nitori bawọn agbero se n gba owo lọwọ wọn nigba ti wọn ba ja tabi gbe ero ni gareeji. JIDWAN tun fi kun pe awọn lawọn n wa irin ọkọ mọya lojojumọ, ti awọn agbero si n pa owo ju awọn tawọn n sisẹ lọ. ''O kere tan lojumọ kan, idaji owo wa lawọn agbero maa n gba .


Gẹgẹ bo se wi, pupọ awọn awakọ lo ti padanu ere ojojumọ nitori bawọn agbero se n gba owo lọwọ wọn nigba ti wọn ba ja tabi gbe ero ni gareeji. JIDWAN tun fi kun pe awọn lawọn n wa irin ọkọ mọya lojojumọ, ti awọn agbero si n pa owo ju awọn tawọn n sisẹ lọ. ''O kere tan lojumọ kan, idaji owo wa lawọn agbero maa n gba . Wọn maa n gba orisi owo lọwọ wa ni gareeji tabi ibudokọ kọọkan yala ta ba ja ero tabi taa gbe ero.Ati aarọ, ọsan ati alẹ, ko si igba ti wọn kii gba owo'' O ni ''ọrọ ti doju ẹ bayi tawọn yoo si gunle iyansẹlodi ọlọjọ meje lati fehonu bawọn adari union se n gba oo nigbakugba lọwọ wa'' Ninu awọn ti ireti wa pe yoo darapọ mọ iyansẹlodi naa fun ọsẹ kan ni awọn awakọ korope, bọọsi akero nla ati awọn ọkọ nla ti ijọba gbe kalẹ lati mu aye dẹrun faraalu, Mass Transit. Awọn nkan ti wọn lawọn fẹ ree Ẹgbẹ awakọ wa fohun silẹ pe bi ijọba ko ba da awọn lohun, awọn yoo yanṣẹlodi patapata. Ẹwẹ kọmisana feto ibaraẹsirọ ni Eko sọ pe awọn ti n ba awọn awakọ yii jiroro ati pe awọn yoo yanju ọrọ naa.


Wọn maa n gba orisi owo lọwọ wa ni gareeji tabi ibudokọ kọọkan yala ta ba ja ero tabi taa gbe ero.Ati aarọ, ọsan ati alẹ, ko si igba ti wọn kii gba owo'' O ni ''ọrọ ti doju ẹ bayi tawọn yoo si gunle iyansẹlodi ọlọjọ meje lati fehonu bawọn adari union se n gba oo nigbakugba lọwọ wa'' Ninu awọn ti ireti wa pe yoo darapọ mọ iyansẹlodi naa fun ọsẹ kan ni awọn awakọ korope, bọọsi akero nla ati awọn ọkọ nla ti ijọba gbe kalẹ lati mu aye dẹrun faraalu, Mass Transit. Awọn nkan ti wọn lawọn fẹ ree Ẹgbẹ awakọ wa fohun silẹ pe bi ijọba ko ba da awọn lohun, awọn yoo yanṣẹlodi patapata. Ẹwẹ kọmisana feto ibaraẹsirọ ni Eko sọ pe awọn ti n ba awọn awakọ yii jiroro ati pe awọn yoo yanju ọrọ naa. Gbenga Omotosho sọ pe ''Kii ṣe ohun to yẹ ko mu ijaiya wa.''. ''Wọn ti ba ijọba sọrọ. Ijiroro mii yoo si tun waye'' O fikun pe ijọba ipinlẹ Eko ti ṣeto awọn eto irinna lorisi ni ipinlẹ naa.


Gbenga Omotosho sọ pe ''Kii ṣe ohun to yẹ ko mu ijaiya wa.''. ''Wọn ti ba ijọba sọrọ. Ijiroro mii yoo si tun waye'' O fikun pe ijọba ipinlẹ Eko ti ṣeto awọn eto irinna lorisi ni ipinlẹ naa. Fun idi eyi, bi ede aiyede ba waye lẹka kan, ko tumọ si pe gbogbo ipinlẹ Eko ni ko ni ribi maa lọ tabi bọ ni irọrun.


Fun idi eyi, bi ede aiyede ba waye lẹka kan, ko tumọ si pe gbogbo ipinlẹ Eko ni ko ni ribi maa lọ tabi bọ ni irọrun.


Owó tí APC ná sí ìbò ìjọba ìbílẹ̀ Osun lá gbà padà – PDP

Ẹgbẹ oṣelu PDP ipinlẹ Osun ti sọ pe eto idibo ijọba ibilẹ to waye ni ipinlẹ naa lopin ọṣe ko ba ofin mu, idi ree ti wọn fi kọ lati kopa ninu rẹ. Alaga ẹgbẹ ọhun, Akindele Adekunle ṣalaye fun BBC Yoruba pe gbogbo owo ti ijọba ipinlẹ Osun na lori eto idibo naa ni ijọba PDP maa gba pada ti awọn ba de ori alefa. O ni “Ẹgbẹ PDP ko lọwọ si eto idibo yẹn, a dẹ ti sọ fun gbogbo awọn ọmọ ẹgbẹ wa ki wọn ma kopa ninu eto idibo ọhun, wọn si gbọ ohun ti a sọ, wọn ko jade.” Adekunle sọ pe asiko ti ijọba Gboyega Oyetola kede eto dibo naa ati akoko ti eto idibo naa waye sunmọ ara wọn pupọ, eyii to lodi si ofin eto idibo ni Naijiria. O ni igbagbọ ohun ni pe ijọba APC mọọmọ fẹ fi idibo naa da wahala silẹ fun ijọba to n bọ ni, ati pe wọn mọọ fẹ fi kowo ilu sapo ni. Adekunle tẹsiwaju pe ẹgbẹ oṣelu PDP yoo ṣe ayipada gbogbo ohun ti ijọba to wa lode yii ba ṣe, eyii ti ko ba ofin mu. O ni “Nigba ti eeyan ba ṣe eto idibo to lodi si ofin, eyii ti ẹjọ rẹ ṣi wa nile ẹjọ, o fẹ mọọmọ fi da wahala silẹ fun ijọba to n bọ ni.” “A dẹ ti sọ lọpọ igba pe, ti ijọba yii ba de ori alefa lagbara Ọlọrun lọjọ kẹtadinlọgbọn, gbogbo nnkan ti wọn ba ṣe to ba lodi si ofin ni a maa ṣayipada rẹ.” “Gbogbo owo ti wọn na lọna to ba ofin mu fun eto idibo naa ni a maa gba pada lọwọ wọn, o pẹ ti a ti n sọ eleyii, mo dẹ tun n sọ bayii.” “Ofin to rọ mọ eto idibo ti sọ pe ijọba gbọdọ kede eto idibo naa bii ọdun kan ṣaaju ọjọ idibo ọhun ki awọn ẹgbẹ to ku le murasilẹ, idi ree ti a ṣe lọ sile ẹjọ.” O ni ko bojumu to bi ẹgbẹ APC nikan ṣe kopa ninu eto idibo ijọba ibilẹ naa nigba to jẹ pe nnkan bii ẹgbẹ oṣelu mejidinlogun lo wa ni ipinlẹ Osun.


O ni igbagbọ ohun ni pe ijọba APC mọọmọ fẹ fi idibo naa da wahala silẹ fun ijọba to n bọ ni, ati pe wọn mọọ fẹ fi kowo ilu sapo ni. Adekunle tẹsiwaju pe ẹgbẹ oṣelu PDP yoo ṣe ayipada gbogbo ohun ti ijọba to wa lode yii ba ṣe, eyii ti ko ba ofin mu. O ni “Nigba ti eeyan ba ṣe eto idibo to lodi si ofin, eyii ti ẹjọ rẹ ṣi wa nile ẹjọ, o fẹ mọọmọ fi da wahala silẹ fun ijọba to n bọ ni.” “A dẹ ti sọ lọpọ igba pe, ti ijọba yii ba de ori alefa lagbara Ọlọrun lọjọ kẹtadinlọgbọn, gbogbo nnkan ti wọn ba ṣe to ba lodi si ofin ni a maa ṣayipada rẹ.” “Gbogbo owo ti wọn na lọna to ba ofin mu fun eto idibo naa ni a maa gba pada lọwọ wọn, o pẹ ti a ti n sọ eleyii, mo dẹ tun n sọ bayii.” “Ofin to rọ mọ eto idibo ti sọ pe ijọba gbọdọ kede eto idibo naa bii ọdun kan ṣaaju ọjọ idibo ọhun ki awọn ẹgbẹ to ku le murasilẹ, idi ree ti a ṣe lọ sile ẹjọ.” O ni ko bojumu to bi ẹgbẹ APC nikan ṣe kopa ninu eto idibo ijọba ibilẹ naa nigba to jẹ pe nnkan bii ẹgbẹ oṣelu mejidinlogun lo wa ni ipinlẹ Osun. Ẹwẹ, ajọ eleto idibo ipinlẹ Osun, OSIEC ti fesi pe eto idibo naa to waye kii ṣe ẹbi APC, amọ awọn ẹgbẹ oṣelu to ku ti wọn kọ lati lọwọ ninu rẹ ni. Alaga ajọ naa, Oladunjoye Oladitan ni ti ijọba ko ba dara, ẹbi awọn to lẹtọ lati yan ijọba amọ ti wọn kọ ni kiiṣe ẹbi ijọba ti wọ ni ko dara. Gẹgẹ bi ohun to sọ, ajọ eleto idibo OSIEC ke si gbogbo ẹgbẹ oṣelu to wa nipinlẹ Osun ki wọn to ṣe eto idibo naa, amọ awọn kan lo mọọmọ sọ pe awọn ko ni lọwọ ninu rẹ.


Ẹwẹ, ajọ eleto idibo ipinlẹ Osun, OSIEC ti fesi pe eto idibo naa to waye kii ṣe ẹbi APC, amọ awọn ẹgbẹ oṣelu to ku ti wọn kọ lati lọwọ ninu rẹ ni. Alaga ajọ naa, Oladunjoye Oladitan ni ti ijọba ko ba dara, ẹbi awọn to lẹtọ lati yan ijọba amọ ti wọn kọ ni kiiṣe ẹbi ijọba ti wọ ni ko dara. Gẹgẹ bi ohun to sọ, ajọ eleto idibo OSIEC ke si gbogbo ẹgbẹ oṣelu to wa nipinlẹ Osun ki wọn to ṣe eto idibo naa, amọ awọn kan lo mọọmọ sọ pe awọn ko ni lọwọ ninu rẹ. O ni OSIEC ko lẹbi kankan ninu bi ọrọ naa ṣe jẹ nitori ile ẹjọ fun awọn laṣẹ lati tẹsiwaju ninu eto idibo naa bo tilẹ jẹ pe awọn ẹgbẹ oṣelu kan ko faramọ.


O ni OSIEC ko lẹbi kankan ninu bi ọrọ naa ṣe jẹ nitori ile ẹjọ fun awọn laṣẹ lati tẹsiwaju ninu eto idibo naa bo tilẹ jẹ pe awọn ẹgbẹ oṣelu kan ko faramọ.


A ó ṣe ìfẹ̀họ́núhàn káàkiri Naijiria bẹ̀rẹ̀ láti óní lórí ààbọ̀ owó oṣù tí ìjọba san fún wa– ASUU

Ẹgbẹ olukọ fasiti ni Naijiria, ASUU ti kede pe awọn yoo gunle ifẹhọnuhan ọlọjọ kaakiri orilẹede Niajiria. ASUU awọn yoo ṣe iwọde yii lati tako igbese ijọba lori pe ẹni ti ko ba ṣiṣẹ ko ni gba owo oṣu. Ifẹhọnuhan naa ni yoo waye ni ipinlẹ de ipinlẹ kaakiri awọn fasiti ijọba lorilẹede Naijiria ti wọn si fi idi rẹ mulẹ fun awọn oniroyin. ‘’A n fẹhọnu han lori igbeṣẹ ijọba, ko ba wa lara mu ki wọn ma san owo osu aabọ fun wa’’ ‘’Awọn ẹka kọọkan ni yoo mu ọjọ ti wọn fẹ ṣee iwọde wọn.’’ Awa ki n ṣe oniṣe ti ko fẹṣẹmulẹ, ijọba ko lee maa ṣe wa baṣubaṣu.’’ Ninu atẹjade ti Alaga ASUU ni fasiti Eko, UNILAG, Dr Dele Ashir fi ṣọwọ si awọn ẹgbẹ ni ọjọ karundinlogun ni awọn yoo sẹwọde ti wọn. Ninu lẹta naa naa ni wọn ti fi lede pe pe gbadeke Julius Berger Auditorium ni yoo ti waye. Amo ninu esi ijọba apapọ ni wọn ti sọ wi pe aṣẹ ijọba ni pe ẹni ti ko ba ti ṣiṣẹ, ko ni gba owo oṣu.


‘’A n fẹhọnu han lori igbeṣẹ ijọba, ko ba wa lara mu ki wọn ma san owo osu aabọ fun wa’’ ‘’Awọn ẹka kọọkan ni yoo mu ọjọ ti wọn fẹ ṣee iwọde wọn.’’ Awa ki n ṣe oniṣe ti ko fẹṣẹmulẹ, ijọba ko lee maa ṣe wa baṣubaṣu.’’ Ninu atẹjade ti Alaga ASUU ni fasiti Eko, UNILAG, Dr Dele Ashir fi ṣọwọ si awọn ẹgbẹ ni ọjọ karundinlogun ni awọn yoo sẹwọde ti wọn. Ninu lẹta naa naa ni wọn ti fi lede pe pe gbadeke Julius Berger Auditorium ni yoo ti waye. Amo ninu esi ijọba apapọ ni wọn ti sọ wi pe aṣẹ ijọba ni pe ẹni ti ko ba ti ṣiṣẹ, ko ni gba owo oṣu. Oṣu mẹjọ ni ẹgbẹ oṣiṣẹ ASUU fi gunle iyanṣelodi lori ẹsun pe ijọba ko san owo ajẹmọnuwọn , to fi mọ atunṣe awọn fasiti to ti dẹnukọlẹ lorilẹede Naijiria.


Oṣu mẹjọ ni ẹgbẹ oṣiṣẹ ASUU fi gunle iyanṣelodi lori ẹsun pe ijọba ko san owo ajẹmọnuwọn , to fi mọ atunṣe awọn fasiti to ti dẹnukọlẹ lorilẹede Naijiria.


Èèyàn 150 kú láàrin ọjọ́ méjì torí ìjà láàrin Hausa àtawọn ẹ̀yà míì

Eeyan aadọjọ lo ti jade laye laarin ọjọ meji tori ija nla to n waye laarin awọn Hausa atawọn ẹya miran to wa nipinlẹ Blue Nile lorilẹede Sudan. Rogbodiyan naa si lo tii buru julọ ninu itan aawọ ẹlẹyamẹya to tii waye ri lorilẹede Sudan lati bii osu meji sẹyin. Ọsẹ to kọja ni aawọ naa bẹrẹ eyi to da lori ọrọ ilẹ to n waye laarin awọn Hausa atawọn ẹya miran nibi ti eeyan mejila ti kọkọ ku. Nibayi, ijọba ti kede pe ki awọn eeyan fidi mọle wọn, lọna ati bomi pa aawọ naa. Amọ ajọ isọkan orilẹede agbaye, United Nations ti kede pe “O seese ki rogbodiyan naa fẹju si ni agbegbe Lagawa atawọn agbegbe miran to wa nipinlẹ Blue Nile. Ko le si alaafia ọlọjọ pipẹ lawọn agbegbe naa ti ijọba to duro re ko ba si eyi ti yoo mu ipese awọn tawọn eeyan n poungbẹ rẹ lọkunkundun.” Atẹjade kan ti ajọ UN fisita lori laasigbo yii lati ọọfisi rẹ to wa fun idapada alaafia ni lara awọn ohun tawọn eeyan n fẹ naa ni eto aabo to peye, ki ijọba si mọ ohun to n fa ija naa.


Nibayi, ijọba ti kede pe ki awọn eeyan fidi mọle wọn, lọna ati bomi pa aawọ naa. Amọ ajọ isọkan orilẹede agbaye, United Nations ti kede pe “O seese ki rogbodiyan naa fẹju si ni agbegbe Lagawa atawọn agbegbe miran to wa nipinlẹ Blue Nile. Ko le si alaafia ọlọjọ pipẹ lawọn agbegbe naa ti ijọba to duro re ko ba si eyi ti yoo mu ipese awọn tawọn eeyan n poungbẹ rẹ lọkunkundun.” Atẹjade kan ti ajọ UN fisita lori laasigbo yii lati ọọfisi rẹ to wa fun idapada alaafia ni lara awọn ohun tawọn eeyan n fẹ naa ni eto aabo to peye, ki ijọba si mọ ohun to n fa ija naa. Orilẹede Sudan lo ti n jiya nitori laasigbo oselu ati rogbodiyan lati igba ti iditẹ gbajọ ti waye lorilẹede naa lọdun 2021. Ti ẹ ba wo ọmọ ọdun meji yii, Abdiwali Abdi, iwọn rẹ tii se kilo mẹrin ati aabọ ko ju iwọn ọmọ tuntun lọ, amọ o ni okun lati kerora ranpẹ. Iya Abdiwali Abdi, Hawa gbe wa sile iwosan, to si joko ti ọmọ rẹ, bẹẹ lo tun n fun ọmọ osu meji miran ni ọmu, erongba rẹ si ni pe ko pada sinu agọ wọn ni abule wọn.


Orilẹede Sudan lo ti n jiya nitori laasigbo oselu ati rogbodiyan lati igba ti iditẹ gbajọ ti waye lorilẹede naa lọdun 2021. Ti ẹ ba wo ọmọ ọdun meji yii, Abdiwali Abdi, iwọn rẹ tii se kilo mẹrin ati aabọ ko ju iwọn ọmọ tuntun lọ, amọ o ni okun lati kerora ranpẹ. Iya Abdiwali Abdi, Hawa gbe wa sile iwosan, to si joko ti ọmọ rẹ, bẹẹ lo tun n fun ọmọ osu meji miran ni ọmu, erongba rẹ si ni pe ko pada sinu agọ wọn ni abule wọn. Nile iwosan naa, ọmọde mẹtadinlogun lo wa lori ibusun, ti gbogbo wọn si n ba airi ounjẹ asaraloore jẹ wọ ijakadi. Bẹẹ ni ọpọ aisan to so mọ ebi lo n ba awọn ọmọ de naa finra eyi to wọpọ ni ẹkun guusu orilẹede Somalia, ti ọgbẹlẹ ogoji ọdun ti n ba finra. Nigba to n ba BBC sọrọ, Fatuma Mohammed, tii se olutọju alaisan ati alakoso ile iwosan naa to wa lati Kenya salaye pe itọju awọn ọmọde naa ti n mu iwuri wa.


Nile iwosan naa, ọmọde mẹtadinlogun lo wa lori ibusun, ti gbogbo wọn si n ba airi ounjẹ asaraloore jẹ wọ ijakadi. Bẹẹ ni ọpọ aisan to so mọ ebi lo n ba awọn ọmọ de naa finra eyi to wọpọ ni ẹkun guusu orilẹede Somalia, ti ọgbẹlẹ ogoji ọdun ti n ba finra. Nigba to n ba BBC sọrọ, Fatuma Mohammed, tii se olutọju alaisan ati alakoso ile iwosan naa to wa lati Kenya salaye pe itọju awọn ọmọde naa ti n mu iwuri wa. Amọ Hawa, tii se iyalọmọ ni ko si ounjẹ ti awọn fẹ fun awọn ọmọde naa jẹ bi o tilẹ jẹ pe awọn aladugbo n seranwọ fun awọn. Hawa lo ti n fo ọmọ rẹ lori ibusun to n joro si fun aimọye ọsẹ, ti arun iba ati igbẹ gbuuru si n ba finra, ko to di pe wọn gbe wa sile iwosan. Amọ o se ni laanu pe wọn du ẹmi Abdiwali, ọmọ ọdun meji naa sugbọn nigba ti yoo fi di aago mẹwa aarọ, ọmọ naa gbe ẹmi mi lẹyin ọjọ keji to dele iwosan Ile iwosan naa to wa ni abule Dollow, eyi to kun fun eruku lẹkun guusu Somalia nijọba ilẹ UK n se onigbọwọ rẹ lati seranwọ ipese ilera fawọn ọmọde.


Amọ Hawa, tii se iyalọmọ ni ko si ounjẹ ti awọn fẹ fun awọn ọmọde naa jẹ bi o tilẹ jẹ pe awọn aladugbo n seranwọ fun awọn. Hawa lo ti n fo ọmọ rẹ lori ibusun to n joro si fun aimọye ọsẹ, ti arun iba ati igbẹ gbuuru si n ba finra, ko to di pe wọn gbe wa sile iwosan. Amọ o se ni laanu pe wọn du ẹmi Abdiwali, ọmọ ọdun meji naa sugbọn nigba ti yoo fi di aago mẹwa aarọ, ọmọ naa gbe ẹmi mi lẹyin ọjọ keji to dele iwosan Ile iwosan naa to wa ni abule Dollow, eyi to kun fun eruku lẹkun guusu Somalia nijọba ilẹ UK n se onigbọwọ rẹ lati seranwọ ipese ilera fawọn ọmọde. Nibayi, ọdun karun ree ti ojo ko ni rọ nilẹ Somalia, ti iye awọn eeyan to n saisan si n pọ si lojoojumọ nile iwosan naa. Ẹgbẹlẹgbẹ awọn mọlẹbi bii ti Hawa lo korajọ si abule naa lati wa abbo ati ounjẹ, ti ẹgbẹlẹgbẹ ẹran ọsin wọn si ti ku. Abdulkadir Mohammed lati igbimọ alamojuto awọn to n se atipo lati Norwe sọ fun BBC pe “ẹmi aimọye ẹgbẹrun lọna ẹgbẹrun eeyan lo wa ninu ewu.


Nibayi, ọdun karun ree ti ojo ko ni rọ nilẹ Somalia, ti iye awọn eeyan to n saisan si n pọ si lojoojumọ nile iwosan naa. Ẹgbẹlẹgbẹ awọn mọlẹbi bii ti Hawa lo korajọ si abule naa lati wa abbo ati ounjẹ, ti ẹgbẹlẹgbẹ ẹran ọsin wọn si ti ku. Abdulkadir Mohammed lati igbimọ alamojuto awọn to n se atipo lati Norwe sọ fun BBC pe “ẹmi aimọye ẹgbẹrun lọna ẹgbẹrun eeyan lo wa ninu ewu. O ni ọpọ eeyan si n ku, ti a ko si ni ohunkohun lati seranwọ fun wọn.”


O ni ọpọ eeyan si n ku, ti a ko si ni ohunkohun lati seranwọ fun wọn.”


Ẹ̀gbẹ̀lẹ́gbẹ̀ àwọn olùfẹ̀hónúhàn yabo ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin.

Kò dín ní ẹ̀gbẹ̀lẹ́gbẹ̀ àwọn tó ń fẹ̀hónú hàn tó ti yabo ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin ní Baghdad, olú ìlú Iraq. Àwọn olùfẹ̀hónúhàn náà ló jẹ́ alátìlẹyìn olórí ẹ̀sìn kan, Muqtada al-Sadr. Ohun tí wọ́n ń ṣe ìfẹ̀hónúhàn lé lórí ni bí ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin orílẹ̀ èdè ṣe fa orúkọ ẹlòmíràn kalẹ̀ yàtọ̀ fún tí Sadr gẹ́gẹ́ bí olóòtú ìjọba orílẹ̀ èdè náà. Ní orí tábìlì ilé ìgbìmọ̀ náà ni ọ̀pọ̀lọpọ̀ sùn sí, tí wọ́n ń kọrin, tí wọ́n sì tún ń jó. Púpọ̀ nínú àwọn tó jẹ́ olóòótọ́ sí Sadr ló gbégbá orókè níbi ètò ìdìbò tó wáyé ní orílẹ̀ èdè ọ̀hún nínú oṣù Kẹwàá ọdún 2021. Ṣùgbọ́n wọn kò sí nípò nítorí àwọn rògbòdìyàn tó wáyé lórí ọ̀rọ̀ òṣèlú ní orílẹ̀ èdè ọ̀hún.


Ní orí tábìlì ilé ìgbìmọ̀ náà ni ọ̀pọ̀lọpọ̀ sùn sí, tí wọ́n ń kọrin, tí wọ́n sì tún ń jó. Púpọ̀ nínú àwọn tó jẹ́ olóòótọ́ sí Sadr ló gbégbá orókè níbi ètò ìdìbò tó wáyé ní orílẹ̀ èdè ọ̀hún nínú oṣù Kẹwàá ọdún 2021. Ṣùgbọ́n wọn kò sí nípò nítorí àwọn rògbòdìyàn tó wáyé lórí ọ̀rọ̀ òṣèlú ní orílẹ̀ èdè ọ̀hún. Ìròyìn ní àwọn ọlọ́pàá yin afẹ́fẹ́ tajútajú sí àwọn tó ń olùfẹ̀hónúhàn náà àti pé kò sí ọmọ aṣòfin kankan lórí ìjókòó nígbà tí wọ́n lọ. Gbogbo àwọn ààyè tó ṣe kókó ni ilé ìgbìmọ̀ ọ̀hún ni àwọn olùfẹ̀hónúhàn náà ṣe ìwọ́de wọ̀. Ẹ̀wẹ̀, olóòtú ìjọba tó wà nípò lọ́wọ́lọ́wọ́, Mustapha Kadhimi tí rọ àwọn tó ń fẹ̀hónúhàn náà láti kúrò nínú ọgbà náà ni kíákíá.


Ìròyìn ní àwọn ọlọ́pàá yin afẹ́fẹ́ tajútajú sí àwọn tó ń olùfẹ̀hónúhàn náà àti pé kò sí ọmọ aṣòfin kankan lórí ìjókòó nígbà tí wọ́n lọ. Gbogbo àwọn ààyè tó ṣe kókó ni ilé ìgbìmọ̀ ọ̀hún ni àwọn olùfẹ̀hónúhàn náà ṣe ìwọ́de wọ̀. Ẹ̀wẹ̀, olóòtú ìjọba tó wà nípò lọ́wọ́lọ́wọ́, Mustapha Kadhimi tí rọ àwọn tó ń fẹ̀hónúhàn náà láti kúrò nínú ọgbà náà ni kíákíá. Láti bí oṣù mẹ́sàn-án ni ìfaǹfà ti ń wáyé láàárín àwọn olóṣèlú ní Iraq ní èyí tó ń ṣe ìdíwọ́ fún kí ìjọba pààrọ̀ ọwọ́ ni orílẹ̀ èdè náà. Sadr jẹ́ alfa ìjọ Shia tó ń gbèrò láti fi òpin sí bí orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà àti Iran ṣe ń dá sí ọ̀rọ̀ Iraq. Ó jáwé olúborí níbi ètò ìdìbò tó kọjá ní orílẹ̀ èdè náà ṣùgbọ́n tí kò ì tíì bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ nítorí ó ní òun kò lè bá àwọn alátakò òun ṣiṣẹ́.


Láti bí oṣù mẹ́sàn-án ni ìfaǹfà ti ń wáyé láàárín àwọn olóṣèlú ní Iraq ní èyí tó ń ṣe ìdíwọ́ fún kí ìjọba pààrọ̀ ọwọ́ ni orílẹ̀ èdè náà. Sadr jẹ́ alfa ìjọ Shia tó ń gbèrò láti fi òpin sí bí orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà àti Iran ṣe ń dá sí ọ̀rọ̀ Iraq. Ó jáwé olúborí níbi ètò ìdìbò tó kọjá ní orílẹ̀ èdè náà ṣùgbọ́n tí kò ì tíì bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ nítorí ó ní òun kò lè bá àwọn alátakò òun ṣiṣẹ́. Bákan náà ni òun àti àwọn alátìlẹyìn rẹ̀ ń tako olùdíje Mohammed al-Sudani gẹ́gẹ́ bí olóòtú ìjọba nítorí pé ó sún mọ́ Ìran. Ìwọ́de tó wáyé yìí jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìṣòro tí Iraq ń kojú pẹ̀lú bí wọ́n ṣe ní epo rọ̀bì tó. Ní ọdún 2019 ní irúfẹ́ ìwọde ńlá báyìí ti wáyé sẹ́yìn níbi tí àjọ tó ń jà fún ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn ni ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn ló bá ìṣẹ̀lẹ̀ náà lọ.


Bákan náà ni òun àti àwọn alátìlẹyìn rẹ̀ ń tako olùdíje Mohammed al-Sudani gẹ́gẹ́ bí olóòtú ìjọba nítorí pé ó sún mọ́ Ìran. Ìwọ́de tó wáyé yìí jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìṣòro tí Iraq ń kojú pẹ̀lú bí wọ́n ṣe ní epo rọ̀bì tó. Ní ọdún 2019 ní irúfẹ́ ìwọde ńlá báyìí ti wáyé sẹ́yìn níbi tí àjọ tó ń jà fún ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn ni ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn ló bá ìṣẹ̀lẹ̀ náà lọ. Àjọ ìṣọ̀kan àgbáyé ti ní kò sí aburú nínú bí àwọn ènìyàn ṣe ń ṣe ìwọ́de tó bá ti jẹ́ èyí tó wáyé pẹ̀lú àláfíà.


Àjọ ìṣọ̀kan àgbáyé ti ní kò sí aburú nínú bí àwọn ènìyàn ṣe ń ṣe ìwọ́de tó bá ti jẹ́ èyí tó wáyé pẹ̀lú àláfíà.


A ti ṣetán láti dáwọ́ ìyanṣẹ̣lódì dúró – ASUU

Aarẹ ẹgbẹ awọn olukọ Fasiti ni Naijiria, Ọjọgbọn Emmanuel Osodeke ti ni ẹgbẹ awọn olukọ, ASUU ti ṣetan lati pada si ileẹkọ.  Osu Keje ree ti awọn olukọ Fasiti ti gunle iyanṣẹlodi kaakiri orilẹede Naijiria. Eyi si ti fa ifẹhọnuhan ti awọn akẹkọọ Fasiti lọgọọrọ wọn ti opopona marosẹ Ibadan si Eko lori ẹsun pe awọn ko ni kuro nibẹ afi ti ijọba ba fagile iyanṣ̣elodi awọn olukọ nipa fifun wọn ni adehun ti wọn jọ gunle. Amọ ninu ọrọ rẹ, Osodeke ni ọna kan ti awọn le fi wọgi le iyanṣẹlodi ọhun ni ki ijọba buwọlu adehun ti awọn ati ijọba jijọ ti ẹsẹ bọ. O sọ eyi lasiko to n ba awọn akọroyin sọrọ lori ohun to kan bayii ninu iyanṣẹlodi olosu meje ti wọn gunle. Laipẹ yii ni ijọba apapọ gbe ẹgbẹ oṣiṣẹ naa lọ si ileẹjọ lati kan an ni ipa fun wọn ki wọn pada si ileẹkọ.


Amọ ninu ọrọ rẹ, Osodeke ni ọna kan ti awọn le fi wọgi le iyanṣẹlodi ọhun ni ki ijọba buwọlu adehun ti awọn ati ijọba jijọ ti ẹsẹ bọ. O sọ eyi lasiko to n ba awọn akọroyin sọrọ lori ohun to kan bayii ninu iyanṣẹlodi olosu meje ti wọn gunle. Laipẹ yii ni ijọba apapọ gbe ẹgbẹ oṣiṣẹ naa lọ si ileẹjọ lati kan an ni ipa fun wọn ki wọn pada si ileẹkọ. Lasiko igbẹjọ naa ni adajọ naa sun igbẹjọ naa di ọjọ Ḳerindinlogun, Oṣu Kẹsan an, ọdun 2022 ki igbẹjọ le tẹsiwaju. Ninu ọrọ rẹ, Osodeke ni awọn ṣetan lati pada si ileẹkọ amọ ijọba gbọdo ṣe ipa ti wọn naa, ki ijiroro ati adehun waye lori ọrọ wọn. Ẹgbẹ ASUU ni dandan ni ijọba gbọdọ lo apo isuna awọn olukọ Fasiti, University Transparency Accountability Solution (UTAS) lati fi san owo oṣu wọn.


Lasiko igbẹjọ naa ni adajọ naa sun igbẹjọ naa di ọjọ Ḳerindinlogun, Oṣu Kẹsan an, ọdun 2022 ki igbẹjọ le tẹsiwaju. Ninu ọrọ rẹ, Osodeke ni awọn ṣetan lati pada si ileẹkọ amọ ijọba gbọdo ṣe ipa ti wọn naa, ki ijiroro ati adehun waye lori ọrọ wọn. Ẹgbẹ ASUU ni dandan ni ijọba gbọdọ lo apo isuna awọn olukọ Fasiti, University Transparency Accountability Solution (UTAS) lati fi san owo oṣu wọn. Bakan naa ni wọn ni ki ijọba pese ayika to dẹrun awọn akẹkọọ , ki wọn si tun awọn Fasiti to ti dẹnukọlẹ se pada. Nibayii, gbọn mi si –o mi ko to o n waye nipa sisan owo oṣu awọn oṣiṣẹ fun osu meje ti wọn fi daṣẹ silẹ yii, amọ ijọba apapọ ni ko si ohun to jọọ. Ni ọdun 2009 ni ijọba ṣeleri pẹlu adehun pẹlu ẹgbẹ oṣiṣẹ ASUU lati maa mu idagbasoke ba eto ẹkọ wọn ni ọdọọdun marun un-marun un.


Bakan naa ni wọn ni ki ijọba pese ayika to dẹrun awọn akẹkọọ , ki wọn si tun awọn Fasiti to ti dẹnukọlẹ se pada. Nibayii, gbọn mi si –o mi ko to o n waye nipa sisan owo oṣu awọn oṣiṣẹ fun osu meje ti wọn fi daṣẹ silẹ yii, amọ ijọba apapọ ni ko si ohun to jọọ. Ni ọdun 2009 ni ijọba ṣeleri pẹlu adehun pẹlu ẹgbẹ oṣiṣẹ ASUU lati maa mu idagbasoke ba eto ẹkọ wọn ni ọdọọdun marun un-marun un. Awọn akẹkọọ lorilẹede Naijiria ti bẹrẹ ifẹhọnuhan ni opopona Ibadan si Eko, eleyii to fa akoba fun awọn to n lọ si ibi iṣẹ oojọ wọn. Bi oju ọjọ ṣe ri ti awọn eniyan si n tiraka lati lọ si ibi iṣẹ wọn ni awọn akẹkọọ naa di opopona. Ohun ti wọn n bere fun ni ki ijọba fopin si iyanṣẹlodi awọn olukọ wọn to ti wa nile fun oṣu meje bayii lai si ojutuu si iṣoro naa.


Awọn akẹkọọ lorilẹede Naijiria ti bẹrẹ ifẹhọnuhan ni opopona Ibadan si Eko, eleyii to fa akoba fun awọn to n lọ si ibi iṣẹ oojọ wọn. Bi oju ọjọ ṣe ri ti awọn eniyan si n tiraka lati lọ si ibi iṣẹ wọn ni awọn akẹkọọ naa di opopona. Ohun ti wọn n bere fun ni ki ijọba fopin si iyanṣẹlodi awọn olukọ wọn to ti wa nile fun oṣu meje bayii lai si ojutuu si iṣoro naa. Awọn akẹkọọ to wa ni oju popo naa ti wọn jẹ ara ẹgbẹ awọn akẹkọọ, National Association of Student ti yari pe awon ko ni jawo ifehonuhan han titi opin yoo fi deba iyanṣẹlodi awọn olukọ wọn ni fasiti kaakiri orilẹede Naijiria. Bakan naa ni wọn n bere fun ki wọn fi owo osi juwe ile fun minisita fun eto ẹkọ, Mallam Adamu Adamu ati minisita fun eto igbaniṣiṣẹ, Dokita Chris Ngige. Ohun ti wọn n sọ ni pe ‘’ opin gbọdọ de ba iyanṣelodi awọn olukọ wa Ọna ti wọn di naa ti fa sunkẹrẹ fakẹrẹ ọkọ loju popo, ti o si ti fa inira fun awọn arinrinajo.


Awọn akẹkọọ to wa ni oju popo naa ti wọn jẹ ara ẹgbẹ awọn akẹkọọ, National Association of Student ti yari pe awon ko ni jawo ifehonuhan han titi opin yoo fi deba iyanṣẹlodi awọn olukọ wọn ni fasiti kaakiri orilẹede Naijiria. Bakan naa ni wọn n bere fun ki wọn fi owo osi juwe ile fun minisita fun eto ẹkọ, Mallam Adamu Adamu ati minisita fun eto igbaniṣiṣẹ, Dokita Chris Ngige. Ohun ti wọn n sọ ni pe ‘’ opin gbọdọ de ba iyanṣelodi awọn olukọ wa Ọna ti wọn di naa ti fa sunkẹrẹ fakẹrẹ ọkọ loju popo, ti o si ti fa inira fun awọn arinrinajo. Lara awọn akẹkọọ to ba awọn oniroyin sọrọ ni o dabi ẹni pe ijọba Buhari ko naani eto ẹkọ to si n tẹ oju ẹtọ awọn eniyan mọlẹ lai naani ọjọ ọla wọn. Amọ ijọba Buhari ti fesi si ifẹhọnuhan awọn akẹkọọ ni opopona maroṣẹ Ibadan si Eko, ti wọn si bu ẹnu atẹ lu igbesẹ naa. Minisita fun iṣẹ ati ile gbigbe, Babatunde Fashola ni o tẹ ẹtọ awọn eniyan mọlẹ ki awọn akẹkọọ naa di opopona marọsẹ.


Lara awọn akẹkọọ to ba awọn oniroyin sọrọ ni o dabi ẹni pe ijọba Buhari ko naani eto ẹkọ to si n tẹ oju ẹtọ awọn eniyan mọlẹ lai naani ọjọ ọla wọn. Amọ ijọba Buhari ti fesi si ifẹhọnuhan awọn akẹkọọ ni opopona maroṣẹ Ibadan si Eko, ti wọn si bu ẹnu atẹ lu igbesẹ naa. Minisita fun iṣẹ ati ile gbigbe, Babatunde Fashola ni o tẹ ẹtọ awọn eniyan mọlẹ ki awọn akẹkọọ naa di opopona marọsẹ. O ni bi o tilẹ jẹpe ẹtọ awọn akẹkọọ naa ni lati ṣe ifẹhọnuhan amọ wọn ko lẹtọ lati fi ifẹhọnuhan wọn pa awọn eniyan to n rin ni opopona maroṣẹ. Ọkan gboogi ninu ohun to fa ifasẹyin lori idunadura awọn olukọ ati ijọba apapọ ni ọrọ ibi ti wọn fẹ maa san owo si. Ẹgbẹ ASUU ni dandan ni ijọba gbọdọ lo apo isuna awọn olukọ fasiti, University Transparency Accountability Solution (UTAS) lati fi san owo oṣu wọn.


O ni bi o tilẹ jẹpe ẹtọ awọn akẹkọọ naa ni lati ṣe ifẹhọnuhan amọ wọn ko lẹtọ lati fi ifẹhọnuhan wọn pa awọn eniyan to n rin ni opopona maroṣẹ. Ọkan gboogi ninu ohun to fa ifasẹyin lori idunadura awọn olukọ ati ijọba apapọ ni ọrọ ibi ti wọn fẹ maa san owo si. Ẹgbẹ ASUU ni dandan ni ijọba gbọdọ lo apo isuna awọn olukọ fasiti, University Transparency Accountability Solution (UTAS) lati fi san owo oṣu wọn. Wọn ni ajọ to yẹ ko ṣe abojuto apo isuna  naa ti kọ silẹ lẹyin ti wọn ti ṣe atunto oju opo naa. Ọpọ igba ni ẹgbẹ oṣiṣẹ ASUU ati ijọba apapọ ti ṣepade pẹlu ileeṣẹ ijọba to n risi ọrọ igbanisisẹ ati iṣẹ lati wa ọna abayọ si iyanṣẹlodi yii. Ni ọdun 2009 ni ijọba ṣeleri pẹlu adehun pẹlu ẹgbẹ oṣiṣẹ ASUU lati maa mu idagbasoke ba eto ẹkọ wọn ni ọdọọdun marun un-marun un.


Wọn ni ajọ to yẹ ko ṣe abojuto apo isuna  naa ti kọ silẹ lẹyin ti wọn ti ṣe atunto oju opo naa. Ọpọ igba ni ẹgbẹ oṣiṣẹ ASUU ati ijọba apapọ ti ṣepade pẹlu ileeṣẹ ijọba to n risi ọrọ igbanisisẹ ati iṣẹ lati wa ọna abayọ si iyanṣẹlodi yii. Ni ọdun 2009 ni ijọba ṣeleri pẹlu adehun pẹlu ẹgbẹ oṣiṣẹ ASUU lati maa mu idagbasoke ba eto ẹkọ wọn ni ọdọọdun marun un-marun un. Ileẹjọ to n risi ọrọ iṣe ti dasi ọrọ ijọba apapọ ati ASUU lori ọrọ iyanṣẹlodi naa. Ijọba apapọ lo gba ileẹjọ lọ lati kan an ni ipa fun awọn olukọ naa lati pada si ileẹkọ ni tipa tipa. Minisita fun eto iṣẹ ati igbanisiṣẹ, Chris Ngige ni ki ileẹjọ paṣẹ ni kiakia ki awọn olukọ naa pada si ẹnu iṣẹ.


Ileẹjọ to n risi ọrọ iṣe ti dasi ọrọ ijọba apapọ ati ASUU lori ọrọ iyanṣẹlodi naa. Ijọba apapọ lo gba ileẹjọ lọ lati kan an ni ipa fun awọn olukọ naa lati pada si ileẹkọ ni tipa tipa. Minisita fun eto iṣẹ ati igbanisiṣẹ, Chris Ngige ni ki ileẹjọ paṣẹ ni kiakia ki awọn olukọ naa pada si ẹnu iṣẹ. Bakan naa ni ki ileẹjọ paṣẹ boya awọn olukọ naa laṣẹ lati gba owo oṣu lasiko ti wọn ba yansẹlodi. Bakan naa ni ki ileẹjọ sọ boya ijọba apapọ ko gbiyanju lori ati mu adehun ti wọn ba ẹgbẹ ASUU ṣe lati ọdun 2020.


Bakan naa ni ki ileẹjọ paṣẹ boya awọn olukọ naa laṣẹ lati gba owo oṣu lasiko ti wọn ba yansẹlodi. Bakan naa ni ki ileẹjọ sọ boya ijọba apapọ ko gbiyanju lori ati mu adehun ti wọn ba ẹgbẹ ASUU ṣe lati ọdun 2020.


Aráàlú yarí lórí ọ̀wọ́ngógó, ìyanṣẹ́lódì bẹ̀rẹ̀ kàákirí South Africa

Ẹgbẹgbẹrun awọn eniyan lorilẹede South Africa ti kede ọjọ kan lati fi ṣe iyanṣelodi lati fi ẹhọnuhan tako ọwọngogo ounjẹ ati ile gbigbe lorilẹede naa. Ni olu ilu meji orilẹede naa ni ẹgbẹ oṣiṣẹ ti dari iyanṣelodi ati ifẹhọnuhan naa, ti wọn si ni awọn fẹ wa gbogbo ọrọ aje orilẹede naa gunlẹ. Ohun ti wọn n ṣewọde le lori ni aisi iṣẹ fun awọn eniyan ati ọwọngogo ounjẹ nibẹ. Wọn ni ki ijọba mu adinku ba owo epo bẹntirol, ki wọn fi adinku ba owo ori ati ki wọn fikun un owo oṣu awọn araalu. O kere tan, ida mẹta awọn ọmọ orilẹede South-Africa ni ko ni iṣẹ lọwọ ti ajakalẹ aarun Covid-19 si ba wọn finra lọpọlọpọ. Ni idahun wọn, ijọba ni ẹnikẹni to ba da iṣẹ silẹ ko ni gba owo osu, ti awọn oṣiṣẹ pataki ko si gbọdọ darapọ mọ iyanṣelodi naa.


Wọn ni ki ijọba mu adinku ba owo epo bẹntirol, ki wọn fi adinku ba owo ori ati ki wọn fikun un owo oṣu awọn araalu. O kere tan, ida mẹta awọn ọmọ orilẹede South-Africa ni ko ni iṣẹ lọwọ ti ajakalẹ aarun Covid-19 si ba wọn finra lọpọlọpọ. Ni idahun wọn, ijọba ni ẹnikẹni to ba da iṣẹ silẹ ko ni gba owo osu, ti awọn oṣiṣẹ pataki ko si gbọdọ darapọ mọ iyanṣelodi naa. Amọ ẹgbẹ oṣiṣẹ naa ni ijọba ko tii ri nkankan nitori awọn ṣẹṣẹ bẹrẹ ni.


Amọ ẹgbẹ oṣiṣẹ naa ni ijọba ko tii ri nkankan nitori awọn ṣẹṣẹ bẹrẹ ni.


A kìí ṣe àtẹ̀mẹ́rẹ̀ 'torí a kò darapọ̀ mọ́ ìyanṣẹ́lódì yín– KWASU, UNIOSUN fèsì fún ASUU

Fasiti ipinlẹ Kwara, KWASU ati fasiti ipinlẹ Osun, UNIOSUN ti fun alaga ẹgbẹ awọn olukọ fasiti ni Naijiria, ASUU lesi lori ọrọ to sọ wi pe awọn fasiti ipinlẹ ti ko lẹṣẹnlẹ ni ko darapọ mọ iyanṣẹlodi ẹgbẹ naa. Adari ẹgbẹ ASUU, Ọjọgbọn Emanuel Osodeke lo sọ lori ẹrọ tẹlifiṣọn pe awọn fasiti ti ko darapọ mọ wọn lati ja fun ẹtọ awọn olukọ fasiti ati awọn akẹkọọ, ofurufẹtẹ ni wọn ti wọn ko si lẹṣẹnlẹ. O ti le ni oṣu meje ti ẹgbẹ oṣiṣẹ naa ti wa ni iyanṣelodi ti wọn si n bere lọwọ ijọba lati ṣe atunṣe ẹka eto ẹkọ fasiti to fi mọ apo iṣuna ti yoo ma san owo awọn olukọ. Amọ awọn fasiti bi fasiti ipinlẹ Osun, Fasiti ipinlẹ Kwara ati fasiti ipinlẹ Eko ko darapọ mọ iyanṣelodi ọhun. Ninu esi wọn awọn adari ile ẹkọ fasiti naa ni ko si ọrọ ninu gbolohun to jade lati ẹnu adari ẹgbẹ naa. Adari eto iroyin ileẹkọ Fasiti ipinlẹ Kwara, Saedat ni gbolohun to jade lati ẹnu alaga ẹgbẹ ASUU naa pe awọn fasiti ipinlẹ ko lẹṣẹnilẹ ko bojumu rara.


Amọ awọn fasiti bi fasiti ipinlẹ Osun, Fasiti ipinlẹ Kwara ati fasiti ipinlẹ Eko ko darapọ mọ iyanṣelodi ọhun. Ninu esi wọn awọn adari ile ẹkọ fasiti naa ni ko si ọrọ ninu gbolohun to jade lati ẹnu adari ẹgbẹ naa. Adari eto iroyin ileẹkọ Fasiti ipinlẹ Kwara, Saedat ni gbolohun to jade lati ẹnu alaga ẹgbẹ ASUU naa pe awọn fasiti ipinlẹ ko lẹṣẹnilẹ ko bojumu rara. O ni fasiti awọn jẹ fasiti akọkọ lorilẹede Naijiria ti yoo fikun eto ẹkọ wọn lati maa kọ awọn akẹkọọ nipa iṣẹ ọwọ. Bakan naa lo ni ọrọ ọjọgbọn naa ko ba ipo rẹ mu, ti awọn si le pee ni idukokomọni. Fasiti Kwara ni ko tọ si lẹnu lati maa bu ẹnu atẹ lu awọn fasiti to ku nitori wọn ko darapọ mọ iyanṣẹlodi Wọn wa kesi Alaga ẹgbẹ ASUU naa lati tete ni kiakia da ọrọ naa pada, ki o si tọrọ idariji lọwọ ileẹkọ to bu ẹnu atẹ lu.


O ni fasiti awọn jẹ fasiti akọkọ lorilẹede Naijiria ti yoo fikun eto ẹkọ wọn lati maa kọ awọn akẹkọọ nipa iṣẹ ọwọ. Bakan naa lo ni ọrọ ọjọgbọn naa ko ba ipo rẹ mu, ti awọn si le pee ni idukokomọni. Fasiti Kwara ni ko tọ si lẹnu lati maa bu ẹnu atẹ lu awọn fasiti to ku nitori wọn ko darapọ mọ iyanṣẹlodi Wọn wa kesi Alaga ẹgbẹ ASUU naa lati tete ni kiakia da ọrọ naa pada, ki o si tọrọ idariji lọwọ ileẹkọ to bu ẹnu atẹ lu. Ninu ọrọ tirẹ, Adari agba ileẹkọ fasiti ipinlẹ Osun, Ọjọgbọn Odunayo Adebooye ti sapejuwe Alaga ẹgbẹ ASUU gẹgẹ bi ẹni to ma n sọrọ lai ronu. Adebooye ni ko tọ si ASUU lati bu ẹnu atẹ lu fasiti ipinlẹ Osun nitori wọn ko darapọ mọ iyanṣẹlodi to n lọ lọwọ. O ni ọpọlọpọ awọn olukọ wọn lo jẹ onimọ oye dokita ti wọn si le ni irinwo, ti wọn n ṣiṣẹ wọn bii iṣẹ.


Ninu ọrọ tirẹ, Adari agba ileẹkọ fasiti ipinlẹ Osun, Ọjọgbọn Odunayo Adebooye ti sapejuwe Alaga ẹgbẹ ASUU gẹgẹ bi ẹni to ma n sọrọ lai ronu. Adebooye ni ko tọ si ASUU lati bu ẹnu atẹ lu fasiti ipinlẹ Osun nitori wọn ko darapọ mọ iyanṣẹlodi to n lọ lọwọ. O ni ọpọlọpọ awọn olukọ wọn lo jẹ onimọ oye dokita ti wọn si le ni irinwo, ti wọn n ṣiṣẹ wọn bii iṣẹ. Bakan naa lo fikun un pe ẹgbẹ oṣiṣẹ ASUU lo yọ awọn igbimọ wọn kuro ni ipo, ti iru rẹ si ṣẹlẹ naa ni fasiti ipinlẹ Eko, nitori naa awọn ki n ṣe ara wọn lọwọlọwọ. O fikun un pe ẹjọ awọn ati ASUU ṣi wa ni ileẹjọ lati bi ọdun marun un ṣẹyin.


Bakan naa lo fikun un pe ẹgbẹ oṣiṣẹ ASUU lo yọ awọn igbimọ wọn kuro ni ipo, ti iru rẹ si ṣẹlẹ naa ni fasiti ipinlẹ Eko, nitori naa awọn ki n ṣe ara wọn lọwọlọwọ. O fikun un pe ẹjọ awọn ati ASUU ṣi wa ni ileẹjọ lati bi ọdun marun un ṣẹyin.


Adedoyin kọ̀wé sáwọn akọ́ròyìn nílé ẹjọ́ lónìí, ohun tó wà níbẹ̀ rèé

Igbẹjọ lori iku Arakunrin Timothy Adegoke tẹsiwaju loni ni ile ejo giga ipinle Osun to kalẹ silu Osogbo. Amọ isẹlẹ pabambari kan waye saaju ki igbẹjọ naa to bẹrẹ, eyi ti ko sẹlẹ ri. Idi ni pe bi awọn afurasi mẹfa ti wọn fi ẹsun kan lori iku oloogbe naa, to fi mọ ẹni to ni ile itura ti alaisi ku si, Ọmọba Rahmon Adedoyin se wọle ẹjọ. Se ni Rahman Adedoyin bẹrẹ epe ṣíṣe fun ara rẹ ati awọn yoku ti wọn fi ẹsun kan pe wọn dijọ lọwọ ninu iku Timothy Adegoke. Kia si ni Adedoyin pẹlu awọn afurasi mẹfa yoku sọ iwe kan lu àwọn akọroyin nigbati wọn wọ ninu ile ẹjọ naa eyi to kun fun epe batakun. Ninu iwe naa ni o ti sọ oko si gbajugbaja agbohunsafẹfẹ kan nilu Ibadan, Oriyomi Hamzat ati awọn agbohunsaffẹ miran to n gbe iroyin nipa rẹ.


Se ni Rahman Adedoyin bẹrẹ epe ṣíṣe fun ara rẹ ati awọn yoku ti wọn fi ẹsun kan pe wọn dijọ lọwọ ninu iku Timothy Adegoke. Kia si ni Adedoyin pẹlu awọn afurasi mẹfa yoku sọ iwe kan lu àwọn akọroyin nigbati wọn wọ ninu ile ẹjọ naa eyi to kun fun epe batakun. Ninu iwe naa ni o ti sọ oko si gbajugbaja agbohunsafẹfẹ kan nilu Ibadan, Oriyomi Hamzat ati awọn agbohunsaffẹ miran to n gbe iroyin nipa rẹ. Lẹyin ti o ju iwe naa si awọn akoroyin, ni Rahmon Adedoyin bẹrẹ epe ṣíṣẹ fun ara rẹ pe oun ko mo ń kankan nípa ikú arákùnrin Timothy Adegoke, Bakan naa ni Adedoyin tẹsiwaju lati ṣẹ epe fun awọn to n na ìka si pe o mọ nípa iku arakunrin naa. Se ni ọpọ eeyan n se haa hin, ọlọpaa ewo ni ti epe, amọ ti ohun gbogbo lọ nirọwọ rọsẹ lẹyin ti igbẹjọ naa bẹrẹ. Igbẹjọ naa si n tẹsiwaju nile ẹjọ, abọ ohun to waye la mu wa fun yin laipẹ.


Lẹyin ti o ju iwe naa si awọn akoroyin, ni Rahmon Adedoyin bẹrẹ epe ṣíṣẹ fun ara rẹ pe oun ko mo ń kankan nípa ikú arákùnrin Timothy Adegoke, Bakan naa ni Adedoyin tẹsiwaju lati ṣẹ epe fun awọn to n na ìka si pe o mọ nípa iku arakunrin naa. Se ni ọpọ eeyan n se haa hin, ọlọpaa ewo ni ti epe, amọ ti ohun gbogbo lọ nirọwọ rọsẹ lẹyin ti igbẹjọ naa bẹrẹ. Igbẹjọ naa si n tẹsiwaju nile ẹjọ, abọ ohun to waye la mu wa fun yin laipẹ.


Kwara Hijab Crisi: Abdulrazaq ní òun tẹ̀lé ìdájọ́ ilé ẹ̀jọ́ lórí lílo Hijab

Gomina ipinlẹ Kwara, Abdulrazaq Abdulrahman ti kede pe gba gba gba ni oun wa lẹyin ofin to fun awọn akẹkọọbinrin musulumi laaye lati lo Hijab. Atẹjade kan ti akọwe eto iroyin fun gomina ipinlẹ Kwara, Rafiu Ajakaye fisita lo sisọ loju ọrọ yii. Gomina Abdulrazaq ni atilẹyin oun yii lo wa nibamu pẹlu idajọ ile ẹjọ lori ọrọ naa ati bi ipinlẹ Kwara se jẹ awujọ ti ọpọ ẹsin wa. O ni ohun to mu ipinlẹ naa wu oju ri ni bi awọn eeyan rẹ se n gbe pọ laarin ọpọ ẹsi gẹgẹ bii ipinlẹ ẹkun guusu Naijiria amọ to wa ni ẹkun ariwa. O salaye ẹyin ofin ni ijọba oun wa pẹlu ododo ati aisegbe sibi kan ni gbogbo igba. Ikede gomina ipinlẹ Kwara yii lo tẹle bi awọn Musulumi ati Kristiẹni se n fi ọwọ gun ijọba nimu pe ko le bọ sita sododo lori isẹlẹ to n waye nidii lilo Hijab nile ẹkọ.


O ni ohun to mu ipinlẹ naa wu oju ri ni bi awọn eeyan rẹ se n gbe pọ laarin ọpọ ẹsi gẹgẹ bii ipinlẹ ẹkun guusu Naijiria amọ to wa ni ẹkun ariwa. O salaye ẹyin ofin ni ijọba oun wa pẹlu ododo ati aisegbe sibi kan ni gbogbo igba. Ikede gomina ipinlẹ Kwara yii lo tẹle bi awọn Musulumi ati Kristiẹni se n fi ọwọ gun ijọba nimu pe ko le bọ sita sododo lori isẹlẹ to n waye nidii lilo Hijab nile ẹkọ. Awọn ẹlẹsin mejeeji naa n na ika aleebu si gomina Abdulrazaq pe tori eto iselu ni ko jẹ ko mọ odo ti yoo da ọrunla si nidi ọrọ naa. Amọ atẹjade ti ijọba fisita lori isẹlẹ yii ni kii se pe ijọba n fi ọwọ ra awọn igun kan lori lati gbe sẹyin igun kan amọ o n se suuru lati sọ ero rẹ lori ọrọ ẹlẹgẹ naa ni. Gomina wa rawọ ẹbẹ sawọn olugbe ipinlẹ naa lati mase jẹ ki awọn iroyin eke ati si wọn lọna tabi gbe wọn gun ara wọn.


Awọn ẹlẹsin mejeeji naa n na ika aleebu si gomina Abdulrazaq pe tori eto iselu ni ko jẹ ko mọ odo ti yoo da ọrunla si nidi ọrọ naa. Amọ atẹjade ti ijọba fisita lori isẹlẹ yii ni kii se pe ijọba n fi ọwọ ra awọn igun kan lori lati gbe sẹyin igun kan amọ o n se suuru lati sọ ero rẹ lori ọrọ ẹlẹgẹ naa ni. Gomina wa rawọ ẹbẹ sawọn olugbe ipinlẹ naa lati mase jẹ ki awọn iroyin eke ati si wọn lọna tabi gbe wọn gun ara wọn. Awọn mọlẹbi ati igun Musulumi ti faake kọri lati gba owo gba mabinu ti ijọba fun wọn lori ẹni to ku atawọn to fara pa nidi laasigbo lilo Hijab. Miliọnu kan naira owo gba ma binu ti ijọba fun mọlẹbi Habeeb Idris to ku lasiko laasigbo lilo Hijab to waye nile ẹkọ Oyun Baptist High School nilu Ijagbo ni wọn ko gba. Bakan naa ni wọn kọ ẹgbẹrun lọna ọtalerugba o din mẹwa naira (N250,000) ti ijọba fun ikọọkan musulumi mọkanla to fara gbọgbẹ lasiko wahala naa.


Awọn mọlẹbi ati igun Musulumi ti faake kọri lati gba owo gba mabinu ti ijọba fun wọn lori ẹni to ku atawọn to fara pa nidi laasigbo lilo Hijab. Miliọnu kan naira owo gba ma binu ti ijọba fun mọlẹbi Habeeb Idris to ku lasiko laasigbo lilo Hijab to waye nile ẹkọ Oyun Baptist High School nilu Ijagbo ni wọn ko gba. Bakan naa ni wọn kọ ẹgbẹrun lọna ọtalerugba o din mẹwa naira (N250,000) ti ijọba fun ikọọkan musulumi mọkanla to fara gbọgbẹ lasiko wahala naa. O ti le ni ọdun kan bayii ti aawọ ẹsin ti n da omi alaafia ru ni awọn ile ẹkọ to jẹ ti Kristiẹni nipinlẹ Kwara. Koda, aawọn naa ti mu ọgbẹ nla ba awọn eeyan kan lasiko rogbodiyan to waye ni ọdun to kọja. Bakan naa ni ọpọ ile ẹkọ ni ijọba gbe ti pa nitori rogbodiyan naa, to si se ipalara fun eto ẹkọ lasiko naa.


O ti le ni ọdun kan bayii ti aawọ ẹsin ti n da omi alaafia ru ni awọn ile ẹkọ to jẹ ti Kristiẹni nipinlẹ Kwara. Koda, aawọn naa ti mu ọgbẹ nla ba awọn eeyan kan lasiko rogbodiyan to waye ni ọdun to kọja. Bakan naa ni ọpọ ile ẹkọ ni ijọba gbe ti pa nitori rogbodiyan naa, to si se ipalara fun eto ẹkọ lasiko naa.


Ìròyìn ni mo lọ kọ, kí ọlọ́pàá tó ta mí níbọn - Toba Adedeji

Ori lo ko akọroyin kan, Toba Adedeji yọ lọwọ iku ojiji lasiko ti awọn ọlọpaa kan yinbọn mọ lẹsẹ nibi iwọde kan to waye ni ikorita Olaiya nilu Osogbo, nipinlẹ Osun.\nNigba to n ba ikọ iroyin BBC Yoruba sọrọ lori bi isẹlẹ naa se waye, Toba ni awọn akẹkọ kan lo n se iwọde lori bi osisẹ ọlọpa kan se pa ọrẹ awọn, ti awọn si ti lọ sin nilu Ilesa.  Bawo ni isẹlẹ naa se waye:\nOsisẹ Akọroyin naa ni oun ati awọn akẹẹgbẹ oun lawọn dijọ lọ sibi iwọde naa lati kọ isẹlẹ to waye nibẹ silẹ lai gbe ohun ija oloro kankan lọwọ.\nO fikun pe awọn akẹkọ to n se iwọde naa ko pe ogun niye, ti awọn si n duro ki wọn pọ diẹ si kawọn to maa ka aworan wọn silẹ amọ ko pẹ ni awọn osisẹ ọlọpa kan de pẹlu ọkọ Korope.\n"Ni kete tawọn osisẹ ọlọpaa naa, to wọ ẹwu ayẹta de sibi isẹlẹ naa ni awọn akẹkọ naa ti fẹsẹ fẹ amọ awa akọroyin lo ku nilẹ, ti awọn ọlọpaa si doju ibọn kọ wa.\nWọn ta mi nibọn lẹsẹ, ti emi naa si se yẹnku yẹnku sare kuro nibẹ ki wn to gbe mi lọ sile iwosan.\nỌna meje ni awọn dokita ti ran ẹsẹ mi nitori ọtan ibọn ti bu ẹran ara mi jade, ti n ko si ti le rin daadaa latri igba naa. Ki ni ileesẹ ọlọpaa sọ nipa isẹlẹ naa:\nLẹyin ti ariwo gbode kan pe awọn ọlọpaa ti ta akọroyin kan nibọn, ni ileesẹ ọlọpaa fi atẹjade kan sita pe ara akọroyin ti ibọn ba ti n ya, ti wọn si sekilọ llori pinpin iroyin eke kiri eyi ti wọn lo ni ijiya labẹ ofin.\nẸgbẹ Akọroyin nipinlẹ Osun fariga lori bi awọn ọlọpa se yinbọn mọ ọmọ ẹgbẹ wọn:\nNigba ti wọn n ba ikọ iroyin BBC Yoruba sọrọ, alaga ẹgbẹ akọroyin nipinlẹ Osun, Wasiu Ajadosu ati akọwe rẹ, Sina Abubakar ni awọn n fẹ ki ọga agba ọlọpaa nilẹ wa tete wa gbe Kọmisana ọlọpaa nipinlẹ Osun kuro nipinlẹ naa nitori awọn ko le ba sisẹ papọ mọ.\nNUJ Osun ni ajọsepọ to yẹ ko wa laarin awọn akọroyin ati ileesẹ ọlọpaa ti mẹhẹ, ọfọn si ti tọ si gbẹgiri, ẹlẹkọ ti ko ẹkọ rẹ lọwọ.\nBakan naa ni wọn n rọ ileesẹ ọlọpaa lati kede bi isẹlẹ naa se waye fun araye, ko si fi oju ọlọpa to yinbọn mọ akọroyin naa han, ki wọn si tọrọ aforijin pẹlu.


Roheem Bamimore: Ìlú Saki gbóná fún ìwọ́de nígbà tí wọn rí òkú ọmọ ọdún mẹ́jọ tí wọn jí gbé

Ara meeriri ni isẹlẹ to waye nipinlẹ Oyo, eyi to mu kawọn araalu tu yẹẹyẹ bọ sita. Ọpọ eeyan to si gbọ nipa isẹlẹ naa lo n kawọ leri pe ki ni iru eyi, ti ara si n ta wọn lori ẹmi ọnọde to ba isẹlẹ naa lọ. Ilu Saki to wa ni agbegbe Oke Ogun nipinlẹ Oyo lasiko ni ọmọdekunrin ọmọ ọdun mẹjọ kan sadede di awati, eyi to da ara adugbo si wahala. Ọmọdekunrin naa, Raheem Bamimore tii se ibeji, lo di awati ni ọjọ Ẹti, ọjọ Kẹrin osu Kẹta ọdun 2022 nilu Saki. Amọ se ni wọn sadede ba oku rẹ nile akọpati kan to wa ni opopona Ogbooro ladugbo Al-Barka ni ọjọ Aiku, ọjọ kẹfa osu kẹta. Iroyin naa ni aago mejila aabọ ọsan ni wọn ti ile ẹkọ de lọjọ Ẹti, ti oloogbe naa si gbe apo iwe rẹ silẹ, to si sare jade lọ siat.


Ọmọdekunrin naa, Raheem Bamimore tii se ibeji, lo di awati ni ọjọ Ẹti, ọjọ Kẹrin osu Kẹta ọdun 2022 nilu Saki. Amọ se ni wọn sadede ba oku rẹ nile akọpati kan to wa ni opopona Ogbooro ladugbo Al-Barka ni ọjọ Aiku, ọjọ kẹfa osu kẹta. Iroyin naa ni aago mejila aabọ ọsan ni wọn ti ile ẹkọ de lọjọ Ẹti, ti oloogbe naa si gbe apo iwe rẹ silẹ, to si sare jade lọ siat. Amọ nigba ti ko pada sile mọ ni awọn obi rẹ kede pe wọn n wa ọmọ naa. Awọn obi rẹ lero pe Roheem gbagbe nnkan sile ẹkọ rẹ, lo sare pada lọ mu nitori opin ọsẹ ti wọn wa amọ lati igba naa, ni wọn ko ti fi oju kan ọmọ ọhun. Gẹgẹ bi ibeji Roheem ti salaye, bi awọn se de ẹnu geeti ile awọn, ni awọn ọkunrin kan to jẹ ara adugbo awọn sẹwọ si ekeji oun pe ko wa, ko to di pe o wọnu ile.


Amọ nigba ti ko pada sile mọ ni awọn obi rẹ kede pe wọn n wa ọmọ naa. Awọn obi rẹ lero pe Roheem gbagbe nnkan sile ẹkọ rẹ, lo sare pada lọ mu nitori opin ọsẹ ti wọn wa amọ lati igba naa, ni wọn ko ti fi oju kan ọmọ ọhun. Gẹgẹ bi ibeji Roheem ti salaye, bi awọn se de ẹnu geeti ile awọn, ni awọn ọkunrin kan to jẹ ara adugbo awọn sẹwọ si ekeji oun pe ko wa, ko to di pe o wọnu ile. Idi si ree to fi sare jade pada ni kete to gbe apo iwe rẹ silẹ tan ninu ile. Lẹyin ọjọ kẹta ti wọn ti n wa Roheem, ni wọn ri oku rẹ nile akọpati lọjọ Aiku, ti awọn aladugbo si figbe ta lọ sọdọ ikọ Amotekun. Koda, baba awọn ọmọkunrin meji to ji Roheem gbe, ẹni to maa n kiri oogun eku, si lo kọkọ ri oku rẹ, to si pariwo fun ara adugbo.


Idi si ree to fi sare jade pada ni kete to gbe apo iwe rẹ silẹ tan ninu ile. Lẹyin ọjọ kẹta ti wọn ti n wa Roheem, ni wọn ri oku rẹ nile akọpati lọjọ Aiku, ti awọn aladugbo si figbe ta lọ sọdọ ikọ Amotekun. Koda, baba awọn ọmọkunrin meji to ji Roheem gbe, ẹni to maa n kiri oogun eku, si lo kọkọ ri oku rẹ, to si pariwo fun ara adugbo. Awọn ikọ Amotekun yii si lo lọ mu awọn ọkunrin to sẹwọ si Roheem nigba to ti ile ẹkọ de, ni akara isẹlẹ bi ọmọdekunrin naa se di awati ba tu sepo. Awọn osisẹ Amotekun naa si lo fa awọn afurasi ajọmọgbe ọhun le ileesẹ ọlọpa lọwọ nibi ti wọn ti jẹwọ iwa ika ti wọn hu. Awọn afurasi mẹtẹẹta ti wọn fi ẹsun iku Roheem kan, ni wọn wa lati idile kansoso, ti wọn si jẹ baba ati ọmọkunrin rẹ meji.


Awọn ikọ Amotekun yii si lo lọ mu awọn ọkunrin to sẹwọ si Roheem nigba to ti ile ẹkọ de, ni akara isẹlẹ bi ọmọdekunrin naa se di awati ba tu sepo. Awọn osisẹ Amotekun naa si lo fa awọn afurasi ajọmọgbe ọhun le ileesẹ ọlọpa lọwọ nibi ti wọn ti jẹwọ iwa ika ti wọn hu. Awọn afurasi mẹtẹẹta ti wọn fi ẹsun iku Roheem kan, ni wọn wa lati idile kansoso, ti wọn si jẹ baba ati ọmọkunrin rẹ meji. Orukọ wọn ni Padun Abdulrazaq tii se baba wọn, pẹlu Waliu Abdrazaq ati Illiaz Abdulrazaq ti awọn mejeeji jẹ tẹgbọn taburo. Nigba ti wọn n jẹwọ idi ti wọn se ran ọmọde naa lọrun ọsan gangan, ọkan lara awọn afurasi naa ni awọn kan fẹ gbe ọmọ naa lati gba owo lọwọ baba rẹ ni. O ni se ni awọn tan Roheem wa sile akọpati naa lati ji gbe amọ kia ni ọmọ naa da awọn mọ nitori pe adugbo ni awọn dijọ n gbe.


Orukọ wọn ni Padun Abdulrazaq tii se baba wọn, pẹlu Waliu Abdrazaq ati Illiaz Abdulrazaq ti awọn mejeeji jẹ tẹgbọn taburo. Nigba ti wọn n jẹwọ idi ti wọn se ran ọmọde naa lọrun ọsan gangan, ọkan lara awọn afurasi naa ni awọn kan fẹ gbe ọmọ naa lati gba owo lọwọ baba rẹ ni. O ni se ni awọn tan Roheem wa sile akọpati naa lati ji gbe amọ kia ni ọmọ naa da awọn mọ nitori pe adugbo ni awọn dijọ n gbe. Ọna lati mase jẹ ko tu asiri awọn lori bi awọn se fi iya jẹ ni igbekun awọn, ti awọn si so mọlẹ, lo mu ki Waliu fun ni oogun ekute jẹ. Mangoro la fi tan Roheem, ka to ji gbe: Nigba to n salaye bo se rọrun fun wọn lati ji oloogbe naa, Illiaz salaye pe mangoro ni awọn fi tan ọmọ naa gbe lọ. "Baba Roheem lowo lọwọ, a si fẹ gba owo lọwọ rẹ la se ji ọmọ naa gbe.


Ọna lati mase jẹ ko tu asiri awọn lori bi awọn se fi iya jẹ ni igbekun awọn, ti awọn si so mọlẹ, lo mu ki Waliu fun ni oogun ekute jẹ. Mangoro la fi tan Roheem, ka to ji gbe: Nigba to n salaye bo se rọrun fun wọn lati ji oloogbe naa, Illiaz salaye pe mangoro ni awọn fi tan ọmọ naa gbe lọ. "Baba Roheem lowo lọwọ, a si fẹ gba owo lọwọ rẹ la se ji ọmọ naa gbe. Waliu lo tan Roheem wa sinu ile akọpati pẹlu Mangoro. Amọ emi kilọ fun pe ko fi ọmọ naa silẹ nitori pe ọmọde kekere ni amọ o ni oun ko le fi silẹ rara nitori pe ọmọ naa da oun mọ. Amọ lẹyin igba diẹ, lo ba fun Roheem ni oogun eku jẹ, to si pa." Itara abiamọ lori iku ọmọde yii si lo mu kawọn eeyan ilu Saki dide lati fi ẹhonu wọn han sọdọ awọn ọlọpaa.


Waliu lo tan Roheem wa sinu ile akọpati pẹlu Mangoro. Amọ emi kilọ fun pe ko fi ọmọ naa silẹ nitori pe ọmọde kekere ni amọ o ni oun ko le fi silẹ rara nitori pe ọmọ naa da oun mọ. Amọ lẹyin igba diẹ, lo ba fun Roheem ni oogun eku jẹ, to si pa." Itara abiamọ lori iku ọmọde yii si lo mu kawọn eeyan ilu Saki dide lati fi ẹhonu wọn han sọdọ awọn ọlọpaa. Nibẹ si ni wọn ti n beere fun idajọ ododo lori iku ọmọde naa, asiko yii naa si ni awọn janduku darapọ mọ wọn. Ọga ọlọpaa fun ẹkun keji ileesẹ ọlọpa to wa nilu Saki, Oluyinka Oluokun Kolawole tiẹ salaye erongba iwọde naa si agọ ọlọpa lori eto ori redio kan. O ni awọn afẹhonuhan naa wa sagọ ọlọpaa lati wa ba ibẹ jẹ ni, ki wọn si sọ ina sibẹ pẹlu. Amọ o ni Ileesẹ ologun, ọlọpaa ati Amotekun dijọ pawọpọ bu omi pa ina iwọde ọhun lai gbẹmi ẹnikẹni.


Nibẹ si ni wọn ti n beere fun idajọ ododo lori iku ọmọde naa, asiko yii naa si ni awọn janduku darapọ mọ wọn. Ọga ọlọpaa fun ẹkun keji ileesẹ ọlọpa to wa nilu Saki, Oluyinka Oluokun Kolawole tiẹ salaye erongba iwọde naa si agọ ọlọpa lori eto ori redio kan. O ni awọn afẹhonuhan naa wa sagọ ọlọpaa lati wa ba ibẹ jẹ ni, ki wọn si sọ ina sibẹ pẹlu. Amọ o ni Ileesẹ ologun, ọlọpaa ati Amotekun dijọ pawọpọ bu omi pa ina iwọde ọhun lai gbẹmi ẹnikẹni. Kolawole wa fi ọwọ idaniloju sọja pe awọn eeyan ti aje iwa ika naa ba si mọ lori yoo fi imu ko ata ofin.


Kolawole wa fi ọwọ idaniloju sọja pe awọn eeyan ti aje iwa ika naa ba si mọ lori yoo fi imu ko ata ofin.


Ẹ wo bí wọ́n ṣe bẹ́ orí ènìyàn nitori ó sọ ọ̀rọ̀ òdì sí Anabi Muhammed (SAW)

Ija ẹsin ti bẹ silẹ ni ipinlẹ Rajasthan ni India  lẹyin ti wọn bẹ ori arakunrin ẹya Hindu nitori o satilẹyin fun isọrọ odi si Prophet Muhammed. Ẹni ti wọn pa naa to jẹ aranṣọ telọ ni orukọ rẹ n jẹ Kanhaiya Lai, ti awọn ẹlẹsin musulumi meji pa, ti wọn si tun gbe si ori ẹrọ ayelujara. Wọn ni pipa ti awọn paa ni pe o ṣe atilẹyin fun ọrọ ti oloṣelu kan sọ tako Prophet Muhammmed. Niṣe ni wọn wọ ṣọọbu arakunrin naa, ti wọn si ṣebi ẹni pe awọn fẹ ranṣọ ki wọn to ṣekupa a. Nibayii ijọba ti wọgile lilo oju opo ayelujara ati ipejọpọ eniyan ni ọgọọrọ. Bakan naa ni ileeṣẹ ọlọpaa ti fi panpẹ mu awọn meji ti wọn darukọ ara wọn ninu fidio ọhun. Ijọba ilẹ India si rọ awọn akoroyin lati maṣe ṣe apinka fidio naa.


Niṣe ni wọn wọ ṣọọbu arakunrin naa, ti wọn si ṣebi ẹni pe awọn fẹ ranṣọ ki wọn to ṣekupa a. Nibayii ijọba ti wọgile lilo oju opo ayelujara ati ipejọpọ eniyan ni ọgọọrọ. Bakan naa ni ileeṣẹ ọlọpaa ti fi panpẹ mu awọn meji ti wọn darukọ ara wọn ninu fidio ọhun. Ijọba ilẹ India si rọ awọn akoroyin lati maṣe ṣe apinka fidio naa. Awọn alaṣẹ ni agbegbe Uttar Pradesh ti wo awọn ile palẹ to jẹ ti awọn Musulumi lorilẹede India. Awọn ti wọn wo ile wọn palẹ naa lo niiṣe pẹlu ifẹhọnuhan ọlọgọọrọ to gbale kan lorilẹede naa, lẹyin ti awọn kan sọrọ odi si Prophet Muhammed. Ifẹhọnuhan ti wọn n ṣe kaakiri naa lo da rogbodiyan silẹ kaakiri awọn ipinlẹ lorilẹede ọhun.


Awọn alaṣẹ ni agbegbe Uttar Pradesh ti wo awọn ile palẹ to jẹ ti awọn Musulumi lorilẹede India. Awọn ti wọn wo ile wọn palẹ naa lo niiṣe pẹlu ifẹhọnuhan ọlọgọọrọ to gbale kan lorilẹede naa, lẹyin ti awọn kan sọrọ odi si Prophet Muhammed. Ifẹhọnuhan ti wọn n ṣe kaakiri naa lo da rogbodiyan silẹ kaakiri awọn ipinlẹ lorilẹede ọhun. Ọrọ ti awọn meji ninu awọn oṣiṣẹ agba ninu ẹgbẹ oṣelu BJP sọ nipa Prophet Muhammad lo mu ki awọn araalu to jẹ Musulumi binu ti wọn si bẹrẹ sini ṣe ifẹhọnuhan. Agbẹnusọ fun ẹgbẹ osẹelu BJP, Nupur Sharma ati agba osẹlu miran Naveen Jindal ni wọn sọrọ kubakugbe nipa Muhammad naa. Amọ ifẹhọnuhan naa da ija igboro, ti awọn kan siba ọja ati ohun ini awọn eniyan jẹ.


Ọrọ ti awọn meji ninu awọn oṣiṣẹ agba ninu ẹgbẹ oṣelu BJP sọ nipa Prophet Muhammad lo mu ki awọn araalu to jẹ Musulumi binu ti wọn si bẹrẹ sini ṣe ifẹhọnuhan. Agbẹnusọ fun ẹgbẹ osẹelu BJP, Nupur Sharma ati agba osẹlu miran Naveen Jindal ni wọn sọrọ kubakugbe nipa Muhammad naa. Amọ ifẹhọnuhan naa da ija igboro, ti awọn kan siba ọja ati ohun ini awọn eniyan jẹ. O kere tan ileeṣẹ ọlọpaa ti fi panpẹ ọba mu ọọdunrun eniyan. Awọn alaṣẹ naa wo awọn ile ẹlẹsin Musulumi mẹta palẹ ni opin ọsẹ lẹyin ti wọn sọ wi pe ọna ẹburu ni wọn gba kọ ile naa. Amọ awọn onile naa ni kọ si otitọ ninu ẹsun naa.


O kere tan ileeṣẹ ọlọpaa ti fi panpẹ ọba mu ọọdunrun eniyan. Awọn alaṣẹ naa wo awọn ile ẹlẹsin Musulumi mẹta palẹ ni opin ọsẹ lẹyin ti wọn sọ wi pe ọna ẹburu ni wọn gba kọ ile naa. Amọ awọn onile naa ni kọ si otitọ ninu ẹsun naa. Wiwo ile wọn naa mu ki ẹgbẹ oṣelu alatako lorilẹede naa fi ẹsun kan ijọba apapọ ti Olotu ijọba Yogi Adityanath ṣe adari fun pe, wọn n ṣe ikọlu si awọn Musulumi ti ẹsin wọn kere lorileede naa, ti kii ṣe ẹsin Hindu to jẹ gboogi nibẹ. Lati ọdun 2014 ni ija ẹlẹsinmẹsin ti n bẹ silẹ lorilẹede India, lẹyin ti ẹlẹsin Hindu ni ẹgbẹ oṣelu BJP bọ si ipo adari orilẹede naa.


Wiwo ile wọn naa mu ki ẹgbẹ oṣelu alatako lorilẹede naa fi ẹsun kan ijọba apapọ ti Olotu ijọba Yogi Adityanath ṣe adari fun pe, wọn n ṣe ikọlu si awọn Musulumi ti ẹsin wọn kere lorileede naa, ti kii ṣe ẹsin Hindu to jẹ gboogi nibẹ. Lati ọdun 2014 ni ija ẹlẹsinmẹsin ti n bẹ silẹ lorilẹede India, lẹyin ti ẹlẹsin Hindu ni ẹgbẹ oṣelu BJP bọ si ipo adari orilẹede naa.


Áńkọ́fù ológun kéré fún ọwọ́ mi àmọ́ wọ́n fi okùn dì mí kúrò nílé lọ sí bárékè Odogbo

Ni ọdun to kọja ni awọn ẹbi gbajumọ asaaju awakọ ero kan nipinlẹ Oyo, Alhaji Azeez Moruff ti ọpọ eeyan mọ si Tula Oyo, kigbe tọ BBC Yoruba wa pe awọn ologun kan ti wa di baba awọn ni apanyaka lọ. Amọ lẹyin osu mẹta, Tula Oyo gba idande kuro ni ahamọ ologun ati DSS, lẹyin ti ile ẹjọ ni ki wọn fi silẹ. Bakan naa ni ile ẹjọ tun ni ki wọn san owo gba ma binu ọgọrun miliọnu naira fun ọkunrin naa nitori bi wọn se ba lorukọ jẹ. Nibayii, Tula Oyo ti wa ba BBC Yoruba sọrọ lori irinajo rẹ si ileesẹ ologun ati DSS, ohun ti oju rẹ ri lọwọ wọn ati bawọn mọlẹbi rẹ se sugba rẹ. Nọmba ipe Sunday Igboho lo gbe mi de ahamọ DSS fun osu mẹta. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, Tula Oyo ni towẹ́li lasan ni oun lọ mọdi ni ọjọ ti awọn ologun wa gbe oun.


Nibayii, Tula Oyo ti wa ba BBC Yoruba sọrọ lori irinajo rẹ si ileesẹ ologun ati DSS, ohun ti oju rẹ ri lọwọ wọn ati bawọn mọlẹbi rẹ se sugba rẹ. Nọmba ipe Sunday Igboho lo gbe mi de ahamọ DSS fun osu mẹta. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, Tula Oyo ni towẹ́li lasan ni oun lọ mọdi ni ọjọ ti awọn ologun wa gbe oun. O ni ọpẹlọpẹ ẹbẹ awọn ara adugbo ti wọn bẹ awọn ologun naa lo jẹ ki wọn gba pe ki oun wọ asọ si ọrun. O ni awọn ologun naa, ti wọn le ni ogoji, ni ankọọfu ti wọn mu dani kere lati gba ọwọ oun amọ se ni wọn lo okun lati fi di oun lọ si agọ wọn. Asaaju ẹgbẹ ọlọkọ ero tẹlẹ nipinlẹ Oyo naa fikun pe bareke ologun to wa ni Odogbo nilu Ibadan, ti wọn gbe oun lọ ni wọn ti ka ẹsun mẹta si oun lẹsẹ.


O ni ọpẹlọpẹ ẹbẹ awọn ara adugbo ti wọn bẹ awọn ologun naa lo jẹ ki wọn gba pe ki oun wọ asọ si ọrun. O ni awọn ologun naa, ti wọn le ni ogoji, ni ankọọfu ti wọn mu dani kere lati gba ọwọ oun amọ se ni wọn lo okun lati fi di oun lọ si agọ wọn. Asaaju ẹgbẹ ọlọkọ ero tẹlẹ nipinlẹ Oyo naa fikun pe bareke ologun to wa ni Odogbo nilu Ibadan, ti wọn gbe oun lọ ni wọn ti ka ẹsun mẹta si oun lẹsẹ. Tula Oyo salaye pe lara awọn ẹsun ti wọn ka si oun lọrun ni pe oun ni nnkan se pẹlu ọgba ẹwọn Abolongo ti wọn ja nilu Oyo, ti awọn ẹlẹwọn fi raye sa lọ. Ẹsun keji ni pe oun lọwọ ninu iwọde Endsars ti awọn ọdọ se eyi to milẹ gidi. Ẹsun kẹta ni pe oun ni ajọsepọ pẹlu oloye Sunday Igboho nitori pe nọmba ipe rẹ wa lori foonu oun.


Tula Oyo salaye pe lara awọn ẹsun ti wọn ka si oun lọrun ni pe oun ni nnkan se pẹlu ọgba ẹwọn Abolongo ti wọn ja nilu Oyo, ti awọn ẹlẹwọn fi raye sa lọ. Ẹsun keji ni pe oun lọwọ ninu iwọde Endsars ti awọn ọdọ se eyi to milẹ gidi. Ẹsun kẹta ni pe oun ni ajọsepọ pẹlu oloye Sunday Igboho nitori pe nọmba ipe rẹ wa lori foonu oun. Amọ o ni oun salaye pe awọn ẹsun meji akọkọ ni oun ko mọ ohunkohun nipa rẹ, ti oun si ni o ti le ni ọdun mẹẹdọgbọn ti oun ti mọ Igboho. Ọrọ pọ ti Tula Oyo sọ nipa bi awọn ologun se gbe lọ si ahamọ DSS nilu Abuja ati ohun ti oju rẹ ri nibẹ pẹlu bo se gba idande lẹyin osu mẹta. Ẹkunrẹrẹ awọn alaye rẹ si wa ninu fidio yii, ẹ woo.


Amọ o ni oun salaye pe awọn ẹsun meji akọkọ ni oun ko mọ ohunkohun nipa rẹ, ti oun si ni o ti le ni ọdun mẹẹdọgbọn ti oun ti mọ Igboho. Ọrọ pọ ti Tula Oyo sọ nipa bi awọn ologun se gbe lọ si ahamọ DSS nilu Abuja ati ohun ti oju rẹ ri nibẹ pẹlu bo se gba idande lẹyin osu mẹta. Ẹkunrẹrẹ awọn alaye rẹ si wa ninu fidio yii, ẹ woo.


Fídíò ṣàfihàn bí àwọn ọ̀dọ́ ṣe ń lùwẹ̀ẹ́ nílé Ààre lẹ́yìn tí wọ́n yabò ọ́, wo bí ààrẹ ṣe fẹ́ kọ̀wé fipò sílè torí èyí

Aarẹ orilẹede Sri Lanka, Gotabaya Rajapaksa ti kede pe oun yoo kọ iwe fi ipo silẹ. Aarẹ Rajapaksa gbe igbesẹ yii lẹyin ti awọn araalu ni ọgọọrọ ṣe ifẹhọnuhan yabo ile rẹ. Bakan naa ni awọn afẹhọnuhan naa da ina sun ile olootu ijọba. Awọn afẹhọnuhan naa ti wọn yabo ibẹ ni ẹgbẹgbẹrun wọn fi ẹsun kan Aarẹ Rajapaksa pe asilo owo ijọba lo mu ki oro aje orilẹede naa dẹnu kọlẹ. Kii ṣe igba akọkọ ni yii ti awọn araalu yoo maa fi ẹhọnuhan tako bi ijọba ṣe n ṣe ọrọ aje orilẹede naa, ti wọn si n fi apa janu. Amọ Abẹnugan ile aṣofin orilẹede naa to kede ni aarẹ yoo fi ipo silẹ ni Ọjọ Kẹtala, Oṣu Keje, ọdun yii, ti olootu ijọba naa si ti gba lati fi ipo silẹ.


Awọn afẹhọnuhan naa ti wọn yabo ibẹ ni ẹgbẹgbẹrun wọn fi ẹsun kan Aarẹ Rajapaksa pe asilo owo ijọba lo mu ki oro aje orilẹede naa dẹnu kọlẹ. Kii ṣe igba akọkọ ni yii ti awọn araalu yoo maa fi ẹhọnuhan tako bi ijọba ṣe n ṣe ọrọ aje orilẹede naa, ti wọn si n fi apa janu. Amọ Abẹnugan ile aṣofin orilẹede naa to kede ni aarẹ yoo fi ipo silẹ ni Ọjọ Kẹtala, Oṣu Keje, ọdun yii, ti olootu ijọba naa si ti gba lati fi ipo silẹ. O ni aarẹ gbe igbesẹ naa ki alaafia le jọba, ti oun yoo si gbe ijọba silẹ ni irọwọrọsẹ. Bakan naa ni wọn kesi awọn araalu naa lati bọ ọwọ fun ofin orilẹede naa. Were ti awọn araalu gbọ eyi ni wọn bẹrẹ si ni fo fun ayọ kaakiri orilẹede naa pẹlu fere lorisirisi.


O ni aarẹ gbe igbesẹ naa ki alaafia le jọba, ti oun yoo si gbe ijọba silẹ ni irọwọrọsẹ. Bakan naa ni wọn kesi awọn araalu naa lati bọ ọwọ fun ofin orilẹede naa. Were ti awọn araalu gbọ eyi ni wọn bẹrẹ si ni fo fun ayọ kaakiri orilẹede naa pẹlu fere lorisirisi. Aarẹ orilẹede Amerika, Joe Biden naa ti kesi awọn alaṣẹ orilẹede Sri Lanka lati ri pe wọn wa atunṣe si eto ọrọ aje wọn to dẹnukọlẹ ni kiakia.


Aarẹ orilẹede Amerika, Joe Biden naa ti kesi awọn alaṣẹ orilẹede Sri Lanka lati ri pe wọn wa atunṣe si eto ọrọ aje wọn to dẹnukọlẹ ni kiakia.


Farmers-Herdsmen Clashes in Oyo: Àwọn afurasí Fulani mú ọ̀kan lára ọwọ́ fijilańté tí wọn gé lọ

Àwọn afurasi Fulani ti se ìkọlù sì arákùnrin Fijilante kan tí orúkọ rẹ jẹ Amodu Bakare ni agbegbe iwere ilé ni Ijoba Ibile Iwajowa ni Ipinle Oyo. Lasiko ikọlu naa, ni wọn sì gé ọwọ rẹ méjèèjì, eyi to mu ko wa ninu inira nla. Arákùnrin náà ni ó yàn isẹ ẹsọ alaabo ìgbèríko layo gege bí ìṣẹ ojo rẹ kì ó tó di pé àwọn afurasi Fulani naa ṣe ni ijamba. Osisẹ alaabo naa si wa nile iwosan nibi to ti n gba itọju, ti ilera rẹ si wa nipo to lagbara. Awọn mọlẹbi Bakare ti wa fi isẹlẹ naa to ile sofin ipinlẹ Oyo leti, ki wọn le gbe igbesẹ to yẹ nipa rẹ. Asofin to soju ibile Iwajowa  nile asofin ipinle Oyo, Hon Akeem Adedibu ba BBC Yoruba lori isẹlẹ naa.


Osisẹ alaabo naa si wa nile iwosan nibi to ti n gba itọju, ti ilera rẹ si wa nipo to lagbara. Awọn mọlẹbi Bakare ti wa fi isẹlẹ naa to ile sofin ipinlẹ Oyo leti, ki wọn le gbe igbesẹ to yẹ nipa rẹ. Asofin to soju ibile Iwajowa  nile asofin ipinle Oyo, Hon Akeem Adedibu ba BBC Yoruba lori isẹlẹ naa. Adedibu ní agbègbè Abuja lèda ni isele naa ti waye, nibi ti àwọn afurasi Fulani kan ti dá Bakare dúró tì wọn sì gé ọwọ rẹ méjèèjì. Asofin Adedibu salaye pe awọn afurasi Fulani naa ati osisẹ alaabo ọhun ni wọn pade ara wọn ni alẹ, ni ẹsẹ ko gbeji nibiti ti ko si ẹni kankan. O fikun pe awọn mejeeji kọju ija sira wọn, ti awọn afurasi Fulani yii si gba ọkunrin naa mu, ge ni ọwọ mejeeji.


Adedibu ní agbègbè Abuja lèda ni isele naa ti waye, nibi ti àwọn afurasi Fulani kan ti dá Bakare dúró tì wọn sì gé ọwọ rẹ méjèèjì. Asofin Adedibu salaye pe awọn afurasi Fulani naa ati osisẹ alaabo ọhun ni wọn pade ara wọn ni alẹ, ni ẹsẹ ko gbeji nibiti ti ko si ẹni kankan. O fikun pe awọn mejeeji kọju ija sira wọn, ti awọn afurasi Fulani yii si gba ọkunrin naa mu, ge ni ọwọ mejeeji. O tesiwaju pé àwọn afurasi naa mú ọ̀kan lára ọwọ ọkunrin náà lọ lẹyin ti wọn ge lọwọ mejeeji tan. "Alẹ ìjọ Friday ni wọn pé mi pé nnkàn bayi sẹlẹ, tí mo sì ti rán àwọn ọmọ ìlú lọ láti ṣe abewo sì arákùnrin náa. Ìyàlẹ́nu lọ je fún mi leyin gbogbo akitiyan ijoba lati dekun ìwà burúkú yii, a sì rí àwọn korolosi eda kan tí wọn ṣe ijamba sì àwọn eyan wa."


O tesiwaju pé àwọn afurasi naa mú ọ̀kan lára ọwọ ọkunrin náà lọ lẹyin ti wọn ge lọwọ mejeeji tan. "Alẹ ìjọ Friday ni wọn pé mi pé nnkàn bayi sẹlẹ, tí mo sì ti rán àwọn ọmọ ìlú lọ láti ṣe abewo sì arákùnrin náa. Ìyàlẹ́nu lọ je fún mi leyin gbogbo akitiyan ijoba lati dekun ìwà burúkú yii, a sì rí àwọn korolosi eda kan tí wọn ṣe ijamba sì àwọn eyan wa." "Wọn gé ọwọ méjèèjì, wọn tún wà mú ìkan lọ pélu wọn. Arakunrin naa wa ilé ìwòsàn bayi níbi tí ó ti je ìrora." Asofin Akeem Adedibu, nínú igbinyanju rẹ gbé oro naa lọ si  iwájú igbimo asofin kesan tí ipinle Oyo ti adari ilé, asofin Debo Ogundoyin n dari.


"Wọn gé ọwọ méjèèjì, wọn tún wà mú ìkan lọ pélu wọn. Arakunrin naa wa ilé ìwòsàn bayi níbi tí ó ti je ìrora." Asofin Akeem Adedibu, nínú igbinyanju rẹ gbé oro naa lọ si  iwájú igbimo asofin kesan tí ipinle Oyo ti adari ilé, asofin Debo Ogundoyin n dari. "Ọ̀rọ̀ naa ti wá ní iwájú ilé igbimo asofin ipinle Oyo, tí adari ilési ti pé fún iwadi lowo awon agbófinró lori isẹlẹ naa." Bakan naa lo ni ki àwọn Fulani àti àwọn igbimọ asofin ṣe ìpàdé lórí bí wọn yoo ṣe dekun ìwà búburú naa ni awujọ wá.


"Ọ̀rọ̀ naa ti wá ní iwájú ilé igbimo asofin ipinle Oyo, tí adari ilési ti pé fún iwadi lowo awon agbófinró lori isẹlẹ naa." Bakan naa lo ni ki àwọn Fulani àti àwọn igbimọ asofin ṣe ìpàdé lórí bí wọn yoo ṣe dekun ìwà búburú naa ni awujọ wá.


Proposed Police Strike: Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ní àhesọ̀ ní pé àwọn òṣìṣẹ́ òun kan fẹ́ da iṣẹ́ sílẹ̀

Ileeṣẹ ọlọpaa Naijiria ti sọrọ lori iroyin kan to gbode pe awọn oṣiṣẹ rẹ n mura lati yan iṣẹ lodi. Ninu atẹjade kan ti agbẹnusọ ileeṣẹ ọhun, Muyiwa Adejobi, fi lede niluu Abuja, o ni iroyin ẹlẹjẹ ni iroyin naa. Adejobi ni iroyin iyanṣẹlodi naa jẹ ete awọn kọlọrọsi kan lati mọọmọ ba orukọ rere ileeṣẹ ọhun jẹ loju awọn ọmọ Naijiria ni. O ṣalaye pe ileeṣẹ ọlọpaa jẹ eyii ti wọn ni imọ nipa ojuṣe wọn si awọn araalu, wọn si ni ẹkọ to dantọ nipa iṣẹ wọn pe oniruru ọna ni wọn le fi fẹhonuhan si ijọba, amọ iyanṣẹlodi kii ṣe ọkan lara awọn ọna naa. Gẹgẹ bii ohun to sọ, o lodi si ofin to gbe ileeṣẹ naa kalẹ, eyii ti awọn oṣiṣẹ na si mọ pe awọn ko le da iṣẹ silẹ. O fi kun pe gbogbo ete tabi ero lati da eto aabo ilu ru ni yoo lẹyin, awọn ọlọpaa naa si mọ eyii.


O ṣalaye pe ileeṣẹ ọlọpaa jẹ eyii ti wọn ni imọ nipa ojuṣe wọn si awọn araalu, wọn si ni ẹkọ to dantọ nipa iṣẹ wọn pe oniruru ọna ni wọn le fi fẹhonuhan si ijọba, amọ iyanṣẹlodi kii ṣe ọkan lara awọn ọna naa. Gẹgẹ bii ohun to sọ, o lodi si ofin to gbe ileeṣẹ naa kalẹ, eyii ti awọn oṣiṣẹ na si mọ pe awọn ko le da iṣẹ silẹ. O fi kun pe gbogbo ete tabi ero lati da eto aabo ilu ru ni yoo lẹyin, awọn ọlọpaa naa si mọ eyii. Agbẹnusọ ọlọpaa naa ṣalaye pe eto ti n lọ lọwọ lati ṣe afikun owo oṣu atawọn ajẹmọnu awọn ọlọpaa gẹgẹ bii Aarẹ Muhammadu Buhari ṣe lero rẹ, eyii ti ile igbimọ aṣofin si ti buwọlu. O ni Aarẹ Buhari funra rẹ lo kede erongba lati ṣafikun owo oṣu atawọn ajẹmọnu ọlọpaa lai ki ṣe pe awọn ọlọpaa funra wọn lo kọkọ bere lọwọ Aarẹ. Atẹjade naa ṣalaye pe ọga agba ọlọpaa ni Naijiria, Usman Baba n ṣiṣẹ takun-takun lati ri pe afikun owo oṣu naa wa si imuṣẹ.


Agbẹnusọ ọlọpaa naa ṣalaye pe eto ti n lọ lọwọ lati ṣe afikun owo oṣu atawọn ajẹmọnu awọn ọlọpaa gẹgẹ bii Aarẹ Muhammadu Buhari ṣe lero rẹ, eyii ti ile igbimọ aṣofin si ti buwọlu. O ni Aarẹ Buhari funra rẹ lo kede erongba lati ṣafikun owo oṣu atawọn ajẹmọnu ọlọpaa lai ki ṣe pe awọn ọlọpaa funra wọn lo kọkọ bere lọwọ Aarẹ. Atẹjade naa ṣalaye pe ọga agba ọlọpaa ni Naijiria, Usman Baba n ṣiṣẹ takun-takun lati ri pe afikun owo oṣu naa wa si imuṣẹ. Adejobi ni Baba n ṣe iwuri fun awọn ọlọpaa nipa ṣiṣe awọn atunṣe kan nileeṣẹ naa  bii rira awọn irinṣẹ igbalode fun wọn, to fi mọ awọn ohun elo idaboboaraẹni ati eto ileegbe. O pari atẹjade naa pe ileeṣẹ ọlọpaa ti n  ṣe atunṣe si awọn ile ẹkọ wọn, wọn n ra ayẹta fun awọn ọlọpaa, bẹẹ naa ni wọn n kọ wọn lẹkọọ nipa imọ ẹrọ igbalode. Ṣaaju ni awọn iroyin  kan ti kọkọ gbode pe awọn ọlọpaa fẹ gunle iyanṣẹlodi kaakiri Naijiria nitori bi ijọba ko ṣe tọju wọn daadaa to.


Adejobi ni Baba n ṣe iwuri fun awọn ọlọpaa nipa ṣiṣe awọn atunṣe kan nileeṣẹ naa  bii rira awọn irinṣẹ igbalode fun wọn, to fi mọ awọn ohun elo idaboboaraẹni ati eto ileegbe. O pari atẹjade naa pe ileeṣẹ ọlọpaa ti n  ṣe atunṣe si awọn ile ẹkọ wọn, wọn n ra ayẹta fun awọn ọlọpaa, bẹẹ naa ni wọn n kọ wọn lẹkọọ nipa imọ ẹrọ igbalode. Ṣaaju ni awọn iroyin  kan ti kọkọ gbode pe awọn ọlọpaa fẹ gunle iyanṣẹlodi kaakiri Naijiria nitori bi ijọba ko ṣe tọju wọn daadaa to. Ti ẹ ko ba gbagbe, lasiko iwọde EndSARS ni awọn ọmọ Naijiria ken ke pe ijọba lati wọ ọna abayọ si bi iya ṣe n jẹ awọn agbofinro ọhun.


Ti ẹ ko ba gbagbe, lasiko iwọde EndSARS ni awọn ọmọ Naijiria ken ke pe ijọba lati wọ ọna abayọ si bi iya ṣe n jẹ awọn agbofinro ọhun.


Olè àti jàǹdùkú tó wọlé mi ni kò jẹ́ ki ń ní ìwé ẹ̀rí mọ́, aláìníkánṣe làwọn tó ń halẹ̀ mọ́ mi - Tinubu

Oludije fun ipo aarẹ labẹ asia ẹgbẹ oselu APC< Asiwaju Bola Ahmed Tinubu ti kọwe sọwọ si ọga agba ọlọpaa lori awuyewuye to n waye nipa bi ko se ri iwe ẹri ile ẹkọ to lọ ko silẹ. Tinubu, ti agbẹjọro rẹ amofin Ojo Ayodele kọwe naa lorukọ rẹ salaye pe alainikan se ni awọn eeyan to n dunkooko mọ ọga agba ọlọpaa pe ko ba oun se ẹjọ lori aisi iwe ẹri naa. O salaye pe asiko ti oun lọ se atipo nilu oyinbo laye ijọba ologun to gbogun ti ikọ NADECO, to n pe fun ijọba awa ara wa, ni wọn wa gbọn ile oun wo yẹbẹ yẹbẹ lẹyin oun. Asiwaju sọ siwaju si pe asiko yii naa nijọba ologun fẹ gbẹmi Wole Soyinka, Gani Fawehinmi, Kudirat Abiola, Ken Saro Wiwa ati oun gan. O ni eyi si lo mu ki ọpọ awọn sa lọ soke okun lati se atipo, idi si ree tawọn ole, janduku ati ajidukiaẹni se raye wọ ile oun, ti gbogbo iwe ẹri oun si di awati. Oludije fun ipo aarẹ labẹ ẹgbẹ oselu APC naa tẹsiwaju pe oun ti lọ bura nile ẹjọ lati gba afidafiti lori isẹlẹ naa, ootọ ọrọ ti yoo si ba oun w saare ni eyi.


Asiwaju sọ siwaju si pe asiko yii naa nijọba ologun fẹ gbẹmi Wole Soyinka, Gani Fawehinmi, Kudirat Abiola, Ken Saro Wiwa ati oun gan. O ni eyi si lo mu ki ọpọ awọn sa lọ soke okun lati se atipo, idi si ree tawọn ole, janduku ati ajidukiaẹni se raye wọ ile oun, ti gbogbo iwe ẹri oun si di awati. Oludije fun ipo aarẹ labẹ ẹgbẹ oselu APC naa tẹsiwaju pe oun ti lọ bura nile ẹjọ lati gba afidafiti lori isẹlẹ naa, ootọ ọrọ ti yoo si ba oun w saare ni eyi. Asiwaju Tinubu wa n rọ ọga agba ọlọpaa nilẹ wa lati fi ọwọ rọ awuyewuye ẹgbẹ ajijagbara to ni ki ileesẹ ọlọpaa ba oun se ẹjọ nitori ayederu iwe ẹri. O salaye pe igbesẹ ẹgbẹ ajijagbara naa lọwọ oselu ninu, to si wa lati ta epo si asọ aala oun nitori aimọye igba ni wọn ti fi ẹsun yii kan oun latẹyin wa. O wa n rọ ọga ọlọpaa pe ko sọ fawọn alatako oun naa pe ki wọn gba ile ẹjọ lọ lati pe oun lẹjọ, dipo ki wọn wa maa wa halẹ mọ ileesẹ ọlọpaa.


Asiwaju Tinubu wa n rọ ọga agba ọlọpaa nilẹ wa lati fi ọwọ rọ awuyewuye ẹgbẹ ajijagbara to ni ki ileesẹ ọlọpaa ba oun se ẹjọ nitori ayederu iwe ẹri. O salaye pe igbesẹ ẹgbẹ ajijagbara naa lọwọ oselu ninu, to si wa lati ta epo si asọ aala oun nitori aimọye igba ni wọn ti fi ẹsun yii kan oun latẹyin wa. O wa n rọ ọga ọlọpaa pe ko sọ fawọn alatako oun naa pe ki wọn gba ile ẹjọ lọ lati pe oun lẹjọ, dipo ki wọn wa maa wa halẹ mọ ileesẹ ọlọpaa. Bakan naa lo fikun pe ẹgbẹ ajijagbara Centre for Reform and Public Advocacy (CRPA) naa ko ni asẹ lati sọ fun ọọfisi ọga ọlọpaa pe ko tanna wadi oun nitori oun ko ni ohunkohun se pẹlu wọn. Saaju ni ẹgbẹ Centre for Reform and Public Advocacy (CRPA) ti kọwe ransẹ si ọga agba ọlọpaa pe ko gbe Asiwaju Bola Tinubu ti mọle, ko si gbe lọ sile ẹjọ laarin ọjọ meji pere. Agbẹnusọ fun ẹgbẹ ajijagbara naa, Agu Kalu lo leri leka bẹẹ lasiko ipade awọn akọroyin to se nilu Abuja lọjọ Satide.


Bakan naa lo fikun pe ẹgbẹ ajijagbara Centre for Reform and Public Advocacy (CRPA) naa ko ni asẹ lati sọ fun ọọfisi ọga ọlọpaa pe ko tanna wadi oun nitori oun ko ni ohunkohun se pẹlu wọn. Saaju ni ẹgbẹ Centre for Reform and Public Advocacy (CRPA) ti kọwe ransẹ si ọga agba ọlọpaa pe ko gbe Asiwaju Bola Tinubu ti mọle, ko si gbe lọ sile ẹjọ laarin ọjọ meji pere. Agbẹnusọ fun ẹgbẹ ajijagbara naa, Agu Kalu lo leri leka bẹẹ lasiko ipade awọn akọroyin to se nilu Abuja lọjọ Satide. Ẹsun ti ẹgbẹ ajijagbara naa fi kan Tinubu ni pe o ko awọn ayederu iwe ẹri silẹ lati du ipo oludije sipo aarẹ labẹ ẹgbẹ oselu APC. Ẹgbẹ CRPA wa n dunkooko mọ ọga agba ọlọpaa pe to ba kọ lati se ohun ti awọn n fẹ, awọn yoo pe lẹjọ, pe kile ẹjọ pasẹ fun lati dahun ibeere awọn. Ọrọ aisi iwe ẹri Tinubu yii lo ti n fa awuyewuye lori ayelujara eyi ti ọpọ eeyan n koro oju si.


Ẹsun ti ẹgbẹ ajijagbara naa fi kan Tinubu ni pe o ko awọn ayederu iwe ẹri silẹ lati du ipo oludije sipo aarẹ labẹ ẹgbẹ oselu APC. Ẹgbẹ CRPA wa n dunkooko mọ ọga agba ọlọpaa pe to ba kọ lati se ohun ti awọn n fẹ, awọn yoo pe lẹjọ, pe kile ẹjọ pasẹ fun lati dahun ibeere awọn. Ọrọ aisi iwe ẹri Tinubu yii lo ti n fa awuyewuye lori ayelujara eyi ti ọpọ eeyan n koro oju si.


Sunday Igboho: Agbekoya ní òun kò le gbà kí Igboho tún lo osù mẹ́fà si ní àhámọ́, àwọn yóò fi agbára Yorùbá gbe jáde

Lẹyin Osu meje ti oloye Sunday Adeyemi, ti ilu mọ si Sunday Igboho ti wa ninu ahamọ ni orilẹede Benin Republic, Iya oloye naa, Arabinrin Adeyemo ti wa ni idubulẹ aisan lọwọ bayi nitori ahamọ ọmọ rẹ. Ẹgbẹ Agbekoya lo sisọ loju ọrọ yii lasiko ti wọn n se ipade akọroyin kan nilu Ibadan, eyi ti BBC News Yoruba peju si. Ohun to fa ipade akọroyin naa ni lori erogba ẹgbẹ Agbekoya lati pe fun idasilẹ Sunday Igboho tabi ki wọn lo agbara wọn lati yọ ajijagbara naa ni ahamọ. "Ahamọ ọlọjọ pipẹ ti wọn fi Sunday Igboho si, ti fa aisan si Iya rẹ lara, ti Iya naa si ti wa ni idubulẹ aisan bayi. O to ko rẹ iya yẹn, ọmọ rẹ ko ṣẹ,  mu si ahamọ, se ka wa fi silẹ ni? Ọrọ yii ko ni le wọ, ka so aja mọlẹ, ka so ẹkun mọlẹ, ka wa fi iru ẹkun le aja lọwọ, ko seese.


"Ahamọ ọlọjọ pipẹ ti wọn fi Sunday Igboho si, ti fa aisan si Iya rẹ lara, ti Iya naa si ti wa ni idubulẹ aisan bayi. O to ko rẹ iya yẹn, ọmọ rẹ ko ṣẹ,  mu si ahamọ, se ka wa fi silẹ ni? Ọrọ yii ko ni le wọ, ka so aja mọlẹ, ka so ẹkun mọlẹ, ka wa fi iru ẹkun le aja lọwọ, ko seese. Ki ijọba tun Igboho silẹ tori bi bẹẹ kọ a  jẹ ki wọn mọ pe ogun wa, agbekoya si ni asiri lati tu oloye Sunday Igboho silẹ ni ahamọ. Bí a ṣe ń sọ̀rọ̀ yìí, ìyá Sunday Igboho wà lórí ìdùbúlẹ̀ àìsàn nítorí kò rí ọmọ rẹ̀ láti ọjọ́ yìí. Fún ìdí èyí, a kò le gbà kí Igboho tún lo oṣù mẹ́fà lọ́gbà ẹ̀wọ̀n orílẹ̀ èdè olómìnira Benin.


Ki ijọba tun Igboho silẹ tori bi bẹẹ kọ a  jẹ ki wọn mọ pe ogun wa, agbekoya si ni asiri lati tu oloye Sunday Igboho silẹ ni ahamọ. Bí a ṣe ń sọ̀rọ̀ yìí, ìyá Sunday Igboho wà lórí ìdùbúlẹ̀ àìsàn nítorí kò rí ọmọ rẹ̀ láti ọjọ́ yìí. Fún ìdí èyí, a kò le gbà kí Igboho tún lo oṣù mẹ́fà lọ́gbà ẹ̀wọ̀n orílẹ̀ èdè olómìnira Benin. Aarẹ fun ẹgbẹ Agbekoya kaakiri agbaye. Oloye Kamarudeen Okikiola Aremu ti wa fi ọwọ sọya pe awọn yoo lo oogun ibile lati yọ Igboho kuro ninu ahamọ to wa ni orilẹede. Aremu sọ pe Igboho ko sẹ si ofin ilu Benin Republic amọ bi iyanjẹ ba ti pọ ju, Ọlọrun maa ran awọn eeyan kan dide fun idande ẹni ti wọn yan jẹ.


Aarẹ fun ẹgbẹ Agbekoya kaakiri agbaye. Oloye Kamarudeen Okikiola Aremu ti wa fi ọwọ sọya pe awọn yoo lo oogun ibile lati yọ Igboho kuro ninu ahamọ to wa ni orilẹede. Aremu sọ pe Igboho ko sẹ si ofin ilu Benin Republic amọ bi iyanjẹ ba ti pọ ju, Ọlọrun maa ran awọn eeyan kan dide fun idande ẹni ti wọn yan jẹ. "Ọlọrun lo ran Agbekoya dide tori bi wọn se fi Igboho si ahamọ lai gbe lọ sile ẹjọ ko boju mu, ibi ti maa pa ọ wa, naa ni maa gba ọ wa. Ọlọrun to da agbara, o da kaakiri ni, agbara ti Yoruba naa ni, Ki lo de ti a ko pamọ. Ó tẹ̀síwájú pé "ọ̀rọ̀ yìí kìí ṣe ìhàlẹ̀ lásán, ohun tí a fẹ́ ṣe ni, ó ní ọgbọ́n tí Yorùbá fi máa ń lò láti gbé nǹkan jáde, ẹni tó bá ní kò sí òògùn, òògùn ń bẹ o".


"Ọlọrun lo ran Agbekoya dide tori bi wọn se fi Igboho si ahamọ lai gbe lọ sile ẹjọ ko boju mu, ibi ti maa pa ọ wa, naa ni maa gba ọ wa. Ọlọrun to da agbara, o da kaakiri ni, agbara ti Yoruba naa ni, Ki lo de ti a ko pamọ. Ó tẹ̀síwájú pé "ọ̀rọ̀ yìí kìí ṣe ìhàlẹ̀ lásán, ohun tí a fẹ́ ṣe ni, ó ní ọgbọ́n tí Yorùbá fi máa ń lò láti gbé nǹkan jáde, ẹni tó bá ní kò sí òògùn, òògùn ń bẹ o". "Nígbà tí a kọ́kọ́ sọ̀rọ̀ yẹn, oríṣìíríṣìí ìpè la gbà láti ọ̀dọ̀ àwọn àgbààgbà Yorùbá àti àwọn ọba láti má jẹ̀ ẹ́ kí ọ̀rọ̀ náà di wàhálà." O wa dupẹ lọ́wọ́ awọn ọba ati asaaju ilẹ Yoruba to n se atilẹyin fun wọn lori idande Sunday Igboho. Bakan naa ni ẹgbẹ Agbekoya ti ke si ijọba Naijiria lati lọ jiroro pọ pẹlu ijọba Benin ki wọn le tu Sunday Igboho silẹ.


"Nígbà tí a kọ́kọ́ sọ̀rọ̀ yẹn, oríṣìíríṣìí ìpè la gbà láti ọ̀dọ̀ àwọn àgbààgbà Yorùbá àti àwọn ọba láti má jẹ̀ ẹ́ kí ọ̀rọ̀ náà di wàhálà." O wa dupẹ lọ́wọ́ awọn ọba ati asaaju ilẹ Yoruba to n se atilẹyin fun wọn lori idande Sunday Igboho. Bakan naa ni ẹgbẹ Agbekoya ti ke si ijọba Naijiria lati lọ jiroro pọ pẹlu ijọba Benin ki wọn le tu Sunday Igboho silẹ. Wọn ni yoo dara ki àjọsọ wa laarin ijọba orilẹede Naijiria pẹ̀lú ìjọba orílẹ̀ èdè olómìnira Benin lójúnà àti tú Sunday Igboho kúrò ní àhámọ́ ọgbà ẹ̀wọ̀n tó wà. Agbẹkọya ni oun ko fara mọ ki ajijagbara naa tun lo osu mẹfa miran si ni ahamọ, ko le seese. "Ẹ ba ko gbogbo Sọja orilẹede Benin si ahamọ ibi ti Sunday Igboho wa, a gba silẹ́, tẹ ba tete fi silẹ pẹlu idajọ ododo.


Wọn ni yoo dara ki àjọsọ wa laarin ijọba orilẹede Naijiria pẹ̀lú ìjọba orílẹ̀ èdè olómìnira Benin lójúnà àti tú Sunday Igboho kúrò ní àhámọ́ ọgbà ẹ̀wọ̀n tó wà. Agbẹkọya ni oun ko fara mọ ki ajijagbara naa tun lo osu mẹfa miran si ni ahamọ, ko le seese. "Ẹ ba ko gbogbo Sọja orilẹede Benin si ahamọ ibi ti Sunday Igboho wa, a gba silẹ́, tẹ ba tete fi silẹ pẹlu idajọ ododo. Ko seese ki Sunday Igboho si wa ni ahamọ, a ko dunkooko o, a tun n tmọ pe o wa lati ọkan wa ni." Nígbà tó ń sọ̀rọ̀  lórí ìpè fún ìdásílẹ̀ Yorùbá Nation, aarẹ ẹgbẹ Agbekoya ní ìjọba tí Buhari bá ṣe àtúntò tí àwọn ń bèèrè fún, tí ìjọba ṣe ohun gbogbo tí ara ilu n fẹ́, tí ìyà kò jẹ ara ìlú, kò sí ìdí tí awọn yoo fi  ní kí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà pín. O wa salaye pe awọn kọkọ n fẹ itusilẹ Igboho ni ahamọ na, ki awọn to le sọ boya awọn yoo tẹsiwaju pẹlu ipe fun idasilẹ orilẹede Yoruba.


Ko seese ki Sunday Igboho si wa ni ahamọ, a ko dunkooko o, a tun n tmọ pe o wa lati ọkan wa ni." Nígbà tó ń sọ̀rọ̀  lórí ìpè fún ìdásílẹ̀ Yorùbá Nation, aarẹ ẹgbẹ Agbekoya ní ìjọba tí Buhari bá ṣe àtúntò tí àwọn ń bèèrè fún, tí ìjọba ṣe ohun gbogbo tí ara ilu n fẹ́, tí ìyà kò jẹ ara ìlú, kò sí ìdí tí awọn yoo fi  ní kí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà pín. O wa salaye pe awọn kọkọ n fẹ itusilẹ Igboho ni ahamọ na, ki awọn to le sọ boya awọn yoo tẹsiwaju pẹlu ipe fun idasilẹ orilẹede Yoruba. Ìpàdé ọ̀hún ni àwọn aṣojú Àgbẹ́kọ̀yà káàkiri ilẹ̀ Yorùbá péjú pésè síbẹ̀.


Ìpàdé ọ̀hún ni àwọn aṣojú Àgbẹ́kọ̀yà káàkiri ilẹ̀ Yorùbá péjú pésè síbẹ̀.


Yoruba Nation: Akintoye ní Sunday Igboho kò gbọdọ̀ sojo torí kò sí ajìjàgbara tí kò rí ìfìyàjẹni

Ẹgbẹ Ilana Omo Oodua (IOO) to n jijagbara fun ominira ilẹ Yoruba ti n dunkooko pe ipe fun idasilẹ orilẹede Yoruba yoo bẹrẹ pada lọsẹ yii. Asaaju ẹgbẹ IOO, Ọjọgbọn Banji Akintoye lo sisọ loju ọrọ naa lasiko to n ba iwe iroyin Saturday Sun sọrọ lori igbesẹ to kan ti wọn yoo gbe lẹyin itusilẹ Sunday Igboho. Bẹẹ ba gbagbe, Sunday Igboho ni ileẹjọ kan ni orilẹede Benin fun ni idande lọgba ẹwọn lati lọ tọju ara rẹ, lai jade kuro lorilẹede naa tabi kopa ninu ijija gbara kankan. Nigba to n dahun ibeere naa, Akintoye, ẹni ti akọwe ẹgbẹ IOO, Maxwell Adeleye gbẹnu sọ fun tun kede nipa ilana to kan ti wọn yoo gbe. O ni loni ọjọ Aiku ni ẹgbẹ Ilana Omo Oodua yoo se agbekalẹ awọn ilana to kan ninu ipe wọn fun idasilẹ orilẹede Yoruba. O fikun pe pẹlu gbogbo agbara ni awọn yoo fi beere fun ijijagbara fun ominira iran Yoruba lasiko yii.


Nigba to n dahun ibeere naa, Akintoye, ẹni ti akọwe ẹgbẹ IOO, Maxwell Adeleye gbẹnu sọ fun tun kede nipa ilana to kan ti wọn yoo gbe. O ni loni ọjọ Aiku ni ẹgbẹ Ilana Omo Oodua yoo se agbekalẹ awọn ilana to kan ninu ipe wọn fun idasilẹ orilẹede Yoruba. O fikun pe pẹlu gbogbo agbara ni awọn yoo fi beere fun ijijagbara fun ominira iran Yoruba lasiko yii. "Ogun to gbọdọ tẹ siwaju ni, a si lo ilana ofin ati isẹ ọpọlọ ta ni lati ri daju pe afojusun wa naa jọ. Ẹ sa duro di ọjọ Aje fun ikede awọn igbesẹ to kan." Nigba to n sọrọ lori ominira ranpẹ ti ile ẹjọ fun Sunday Igboho, Akintoye ni ajijagbara naa ti di akọni nla. Amọ o wa gba Igboho nimọran lati mase jẹ ki ipenija to koju rẹ da omi tutu si lọkan lati tẹsiwaju ninu ijagudu rẹ fun ominira iran Yoruba.


"Ogun to gbọdọ tẹ siwaju ni, a si lo ilana ofin ati isẹ ọpọlọ ta ni lati ri daju pe afojusun wa naa jọ. Ẹ sa duro di ọjọ Aje fun ikede awọn igbesẹ to kan." Nigba to n sọrọ lori ominira ranpẹ ti ile ẹjọ fun Sunday Igboho, Akintoye ni ajijagbara naa ti di akọni nla. Amọ o wa gba Igboho nimọran lati mase jẹ ki ipenija to koju rẹ da omi tutu si lọkan lati tẹsiwaju ninu ijagudu rẹ fun ominira iran Yoruba. "Ijagudu ni, tile ẹjọ si ti kede pe o ba ofin mu. Nitorinaa, ko gbọdọ rẹwẹsi ninu ijagudu naa nitori ko si awọn ajijagbara jakejado agbaye ti wọn ko foju wina ifiyajẹni. Se lo yẹ ko jẹ ki ireti rẹ ninu ijijagbara naa si maa gbona gidi , ko si mu amusẹ erongba awọn eeyan rẹ lọkunkundun."


"Ijagudu ni, tile ẹjọ si ti kede pe o ba ofin mu. Nitorinaa, ko gbọdọ rẹwẹsi ninu ijagudu naa nitori ko si awọn ajijagbara jakejado agbaye ti wọn ko foju wina ifiyajẹni. Se lo yẹ ko jẹ ki ireti rẹ ninu ijijagbara naa si maa gbona gidi , ko si mu amusẹ erongba awọn eeyan rẹ lọkunkundun." Nigba to n sọrọ lori ipo ilera Sunday Igboho, Akintoye wa fọwọ idaniloju sọya pe ajijagbara naa ti n gba itọju bo se yẹ lẹyin to gba idande kuro lọgba ẹwọn tan. Ti ẹ ko ba gbagbe, nnkan bii aago kan oru ni DSS kọlu ile Igboho to wa lagbegbe Soka, niluu Ibadan, iyẹn lọjọ kinni, oṣu Keje, ọdun to kọja. Ikọlu naa lagbara to bẹẹ ti ẹmi eeyan meji sọnu, nigba ti wọn fi ṣikun ofin mu awọn mejila miran, amọ Igboho moribọ.


Nigba to n sọrọ lori ipo ilera Sunday Igboho, Akintoye wa fọwọ idaniloju sọya pe ajijagbara naa ti n gba itọju bo se yẹ lẹyin to gba idande kuro lọgba ẹwọn tan. Ti ẹ ko ba gbagbe, nnkan bii aago kan oru ni DSS kọlu ile Igboho to wa lagbegbe Soka, niluu Ibadan, iyẹn lọjọ kinni, oṣu Keje, ọdun to kọja. Ikọlu naa lagbara to bẹẹ ti ẹmi eeyan meji sọnu, nigba ti wọn fi ṣikun ofin mu awọn mejila miran, amọ Igboho moribọ. Ẹwẹ, lati ọjọ kọkandinlogun, oṣu Keje, ọdun 2021 kan naa ni Igboho ti wa lọgba lorilẹ-ede Cotonou, ti ijọba orilẹ-ede naa ko si fi ẹsun kankan kan an. Amọ o ri ile ẹjọ kan ni Cotonou lorilẹede olominira Benin ti wa fun ni idande pe lọgba ẹwọn lati lọ tọju ara rẹ, lai jade kuro lorilẹede naa tabi kopa ninu ijija gbara kankan.


Ẹwẹ, lati ọjọ kọkandinlogun, oṣu Keje, ọdun 2021 kan naa ni Igboho ti wa lọgba lorilẹ-ede Cotonou, ti ijọba orilẹ-ede naa ko si fi ẹsun kankan kan an. Amọ o ri ile ẹjọ kan ni Cotonou lorilẹede olominira Benin ti wa fun ni idande pe lọgba ẹwọn lati lọ tọju ara rẹ, lai jade kuro lorilẹede naa tabi kopa ninu ijija gbara kankan.


Portable Zazzu: Ẹni tó já mi sí ìhòhò pé mo gbé márúwá àti iPhone, ló ní máà kú láàrin ọjọ́ méje

Yoruba ni eeyan kii gbọ ọjọ iku rẹ ko dakẹ, bẹẹ ni eeyan kii mọ ẹni ti yoo pa, ko fi oju rere wo. Idi ree ti gbajugbaja akọrin Zazzu Zeh, Habeeb Olalomi, ti ọpọ eeyan ni Portable se figbe ta pe awọn eeyan kan fẹ pa oun. Portable, ẹni to pariwo iku ara rẹ tantan tan ninu fidio kan to gbe soju opo Instagram rẹ ni ọjọ meje pere ni wọn sọ fun oun pe o ku fun oun lati laye. O salaye pe wọn ti ba gbogbo mọto oun jẹ, ti wọn si tun n halẹ iku mọ oun. Nigba to n salaye ohun to pa oun ati ẹni to fi ẹsun kan naa papọ, Portable ni igba akọkọ kọ ree ti ẹni naa yoo dunkooko mọ ẹmi oun. Akọrin Zazzu naa ni losu Kejila ọdun to kọja ni ẹni naa parọ mọ oun pe oun ji kẹkẹ Maruwa ati iPhone, ti wọn ja oun si ihoho.


O salaye pe wọn ti ba gbogbo mọto oun jẹ, ti wọn si tun n halẹ iku mọ oun. Nigba to n salaye ohun to pa oun ati ẹni to fi ẹsun kan naa papọ, Portable ni igba akọkọ kọ ree ti ẹni naa yoo dunkooko mọ ẹmi oun. Akọrin Zazzu naa ni losu Kejila ọdun to kọja ni ẹni naa parọ mọ oun pe oun ji kẹkẹ Maruwa ati iPhone, ti wọn ja oun si ihoho. O ni lasiko yii ẹni naa tun ni oun yoo pa oun laarin ọjọ meje. Portable wa n salaye pe ẹni to fẹ pa oun yii ni oun kọkọ lọ sọdọ rẹ pe ko gbe awo orin oun jade, to si tibẹ lu aluyọ lai fun oun ni ohunkohun ninu rẹ. Gbajumọ akọrin naa, to sami ọjọ ibi rẹ ni ọjọ Satide, ọjọ Kejila osu kẹta ọdun 2022, ni iroyin kede pe awọn janduku kan da lọna.


O ni lasiko yii ẹni naa tun ni oun yoo pa oun laarin ọjọ meje. Portable wa n salaye pe ẹni to fẹ pa oun yii ni oun kọkọ lọ sọdọ rẹ pe ko gbe awo orin oun jade, to si tibẹ lu aluyọ lai fun oun ni ohunkohun ninu rẹ. Gbajumọ akọrin naa, to sami ọjọ ibi rẹ ni ọjọ Satide, ọjọ Kejila osu kẹta ọdun 2022, ni iroyin kede pe awọn janduku kan da lọna. Fidio kan to gba ori ayelujara kan lo sisọ loju ọrọ naa. Ninu fidio naa si ni ariwo ti gbalẹ kan laarin Portable atawọn ọmọ isọta ọhun, to si n pariwo pw ta ni ọga wọn. Ohun ti wọn si lo fa ariwo naa ni bi Portable se kọ lati sanwo ilẹ to fẹ gba kọja fawọn janduku naa.


Fidio kan to gba ori ayelujara kan lo sisọ loju ọrọ naa. Ninu fidio naa si ni ariwo ti gbalẹ kan laarin Portable atawọn ọmọ isọta ọhun, to si n pariwo pw ta ni ọga wọn. Ohun ti wọn si lo fa ariwo naa ni bi Portable se kọ lati sanwo ilẹ to fẹ gba kọja fawọn janduku naa. Iroyin naa ni wọn fi ọwọ ba akọrin yii ati awọn eeyan to tẹle, ti oun naa si fidi rẹ mulẹ pe wọn ba gbogbo mọto ti oun gbe jade jẹ. Gẹgẹ bi iroyin naa se wi, akọrin zazzu naa ni wọn lo sọ fawọn janduku naa pa ki wọn lọ mu ọga wọn wa fun oun nigba ti wọn n beere owo lọwọ rẹ. A gbọ pe idi ree ti wọn se kọju ija si, ti wọn si ba awọn gilaasi ọkọ rẹ.


Iroyin naa ni wọn fi ọwọ ba akọrin yii ati awọn eeyan to tẹle, ti oun naa si fidi rẹ mulẹ pe wọn ba gbogbo mọto ti oun gbe jade jẹ. Gẹgẹ bi iroyin naa se wi, akọrin zazzu naa ni wọn lo sọ fawọn janduku naa pa ki wọn lọ mu ọga wọn wa fun oun nigba ti wọn n beere owo lọwọ rẹ. A gbọ pe idi ree ti wọn se kọju ija si, ti wọn si ba awọn gilaasi ọkọ rẹ.


Ẹlẹ́gbẹ́jẹgbẹ́ ajìjàgbara ṣèwọ́de n'Ibadan torí ìkọlù agbébọn nílẹ̀ Yorùbá

Àwọn ẹgbẹ́ ajìjàgbara tó ń jà fún òmìnira ilẹ̀ Yorùbá gùn lé ìwọ́de nílùú Ìbàdàn nítorí ìṣẹ́ ibí àwọn agbébọn nílẹ̀ Oodua. Lára àwọn iṣẹ́ ibi táwọn ẹlẹ́gbẹ́jẹgbẹ́ ajìjàgbara náà ń korò ojú sí ní ìjínigbé, ìfipábánilòpọ̀, ìpànìyàn àti bíba dúkìá ìlú jẹ́. Gbọ̀ngàn Mapo ni àwọn olùwọ́de náà tí gbéra, tí wọn sì gba Bẹẹrẹ, Oje, Bus stop kọjá, kí wọn to lọ dúró síwájú ilé gómìnà ní Agodi. Ṣe ni àwọn aráàlú tú jáde kẹ̀tíkẹ̀tí láti darapọ̀ mọ́ àwọn olùwọ́de náà nígbà tí wọ́n gbọ́ ohun tí wọn ń ṣe ìwọ́de lé lórí. Wọ́n ní ìwà ọ̀yáju àti àbùkù ilẹ̀ Yorùbá ni ìṣẹ̀lẹ̀ ìpànìyàn tó wáyé ní Owo láìpẹ́ yìí, tí irúfẹ́ àwọn ìwà ìpànìyàn tó ń wáyé káàkiri ilẹ̀ Yorùbá náà sì gbọ́dọ̀ dáwọ́ dúró ní kíákíá. Akọ̀wé àpapọ̀ fún Àgbáríjọpọ̀ àwọn ẹlẹ́gbẹ́jẹgbẹ́ ajìjàgbara náà, Olóyè Steve Abioye nígbà tó ń báwọn aráàlú sọ̀rọ̀ ní Oje, gbà wọn ní ìmọ̀ràn láti dáàbò bo ara wọn, kí àwọn agbébọn máa ba à pa wọn bíi ẹran.


Ṣe ni àwọn aráàlú tú jáde kẹ̀tíkẹ̀tí láti darapọ̀ mọ́ àwọn olùwọ́de náà nígbà tí wọ́n gbọ́ ohun tí wọn ń ṣe ìwọ́de lé lórí. Wọ́n ní ìwà ọ̀yáju àti àbùkù ilẹ̀ Yorùbá ni ìṣẹ̀lẹ̀ ìpànìyàn tó wáyé ní Owo láìpẹ́ yìí, tí irúfẹ́ àwọn ìwà ìpànìyàn tó ń wáyé káàkiri ilẹ̀ Yorùbá náà sì gbọ́dọ̀ dáwọ́ dúró ní kíákíá. Akọ̀wé àpapọ̀ fún Àgbáríjọpọ̀ àwọn ẹlẹ́gbẹ́jẹgbẹ́ ajìjàgbara náà, Olóyè Steve Abioye nígbà tó ń báwọn aráàlú sọ̀rọ̀ ní Oje, gbà wọn ní ìmọ̀ràn láti dáàbò bo ara wọn, kí àwọn agbébọn máa ba à pa wọn bíi ẹran. Alákóso àwọn ẹlẹ́gbẹ́jẹgbẹ́ ajìjàgbara náà, Johnson Ajilore kéde pé àwọn agbébọn náà ti gẹ̀gun sílẹ̀ Yorùbá, àsìkò sì ti tó fún ìran Yorùbá láti dìde dáàbò bo ara wọn lọ́wọ́ agbébọn tó ń pànìyàn lojoojumọ. Ajilore ní báwọn agbébọn náà ti ṣe ní ìlú Igangan rèé, bákan náà ni wọ́n ti gbẹ̀mí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọmọ Yorùbá làwọn ìlú ńlá ńlá míì àti abúlé. "Ṣé bá ṣe máa ba lọ rèé, tá sì máa gbé nínú ìbẹ̀rù nílẹ̀ baba wa?


Alákóso àwọn ẹlẹ́gbẹ́jẹgbẹ́ ajìjàgbara náà, Johnson Ajilore kéde pé àwọn agbébọn náà ti gẹ̀gun sílẹ̀ Yorùbá, àsìkò sì ti tó fún ìran Yorùbá láti dìde dáàbò bo ara wọn lọ́wọ́ agbébọn tó ń pànìyàn lojoojumọ. Ajilore ní báwọn agbébọn náà ti ṣe ní ìlú Igangan rèé, bákan náà ni wọ́n ti gbẹ̀mí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọmọ Yorùbá làwọn ìlú ńlá ńlá míì àti abúlé. "Ṣé bá ṣe máa ba lọ rèé, tá sì máa gbé nínú ìbẹ̀rù nílẹ̀ baba wa? Àsìkò ti wá tó báyìí fáwọn èèyàn wa láti dìde tako ìwà ìkà náà. Ijọ Catholic Diocese of Nigeria ti kede pe Ọjọ kẹtadinlogun, Oṣu Kẹfa ni awọn yoo sin oku gbogbo awọn to gbẹmi mi ni ikọlu si ẹka ṣọọṣi ni ilu Ọwọ, nipinlẹ Ondo. Awọn agbesunmọmi lo ṣekọlu si ile ijọsin St. Francis Catholic Church ni ilu Ọwọ, ti wọn si ṣina bolẹ pẹlu ado oloro lu awọn ọmọ ijọ ni asiko ẹsin ni oAyajọ Pentecost.


Àsìkò ti wá tó báyìí fáwọn èèyàn wa láti dìde tako ìwà ìkà náà. Ijọ Catholic Diocese of Nigeria ti kede pe Ọjọ kẹtadinlogun, Oṣu Kẹfa ni awọn yoo sin oku gbogbo awọn to gbẹmi mi ni ikọlu si ẹka ṣọọṣi ni ilu Ọwọ, nipinlẹ Ondo. Awọn agbesunmọmi lo ṣekọlu si ile ijọsin St. Francis Catholic Church ni ilu Ọwọ, ti wọn si ṣina bolẹ pẹlu ado oloro lu awọn ọmọ ijọ ni asiko ẹsin ni oAyajọ Pentecost. Gẹgẹ bi ile ijọsin naa ṣe sọ, eniyan ogoji lo ku ninu iṣẹlẹ naa, ti awọn eniyan to le ni aadọta si farapa. Adari eto iroyin , Rev.Fr. Augustine Ikwu lo fi iroyin naa lede fun awọn oniroyin.


Gẹgẹ bi ile ijọsin naa ṣe sọ, eniyan ogoji lo ku ninu iṣẹlẹ naa, ti awọn eniyan to le ni aadọta si farapa. Adari eto iroyin , Rev.Fr. Augustine Ikwu lo fi iroyin naa lede fun awọn oniroyin. Ninu ọrọ rẹ, o ni isinku ọlọgọọrọ naa ni awọn yoo ṣe ni itẹ tuntun ti wọn ṣẹṣẹ ni si agbegbe Emure, ni ilu Ọwọ. Wọn fikun un pe eniyan ogoji ni awọn si ri ka to ku ninu ikọlu naa, ti awọn to farapa si n gba itọju ni Federal Medical Center, Owo ati St. Louis Catholic Church ni Owo, to fi mọ awọn ileewosan aladani ni ipinlẹ Ondo. Titi di asiko yii to jẹ ọsẹ kan lẹyin iṣẹlẹ naa, ko i tii si ẹnikẹni ti wọn fi panpẹ ọba mu pe o lọwọ ninu iṣẹlẹ naa.


Ninu ọrọ rẹ, o ni isinku ọlọgọọrọ naa ni awọn yoo ṣe ni itẹ tuntun ti wọn ṣẹṣẹ ni si agbegbe Emure, ni ilu Ọwọ. Wọn fikun un pe eniyan ogoji ni awọn si ri ka to ku ninu ikọlu naa, ti awọn to farapa si n gba itọju ni Federal Medical Center, Owo ati St. Louis Catholic Church ni Owo, to fi mọ awọn ileewosan aladani ni ipinlẹ Ondo. Titi di asiko yii to jẹ ọsẹ kan lẹyin iṣẹlẹ naa, ko i tii si ẹnikẹni ti wọn fi panpẹ ọba mu pe o lọwọ ninu iṣẹlẹ naa.


ASUU strike: Kí ló wáyé níbi ìpàdé NANS àti ìjọba àpapọ̀, àlàyé rèé

Ní àná ọjọ́ Ajé, ọjọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n, oṣù kejì ní ìjọba àpapọ̀ àti ẹgbẹ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ilé ẹ̀kọ́ gíga fásitì ilẹ̀ Nàìjíríà, NANS, ṣe ìpàdé láti fi ẹ̀hónú wọn hàn lórí ìyanṣẹ́lódì tó ń lọ lọ́wọ́ ní àwọn ilé ẹ̀kọ́ gíga fásitì. Ìpádé ọ̀hún ló forí sọ́pọ́n láì ní ojútùú kan pàtó. Nígbà tó ń bá àwọn akọ̀ròyìn sọ̀rọ̀ lẹ́yìn ìpàdé wọn, Ààrẹ NANS, Sunday Asefon ní Mńísítà fétò ẹ̀kọ́, Mallam Adamu Adamu kàn déédé kúrò níwájú àwọn láì tíì parí ìtàkurọ̀sọ. Mínísítà fétò ẹ̀kọ́ ní tirẹ̀ ní ohun kan tí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ náà sọ tó ṣe é gbéyẹ̀wò ni wí pé kí àwọn aṣojú akẹ́kọ̀ọ́ máa wà níbi ìjíròrò ASUU àti ìjọba àpapọ̀. NANS ṣe ìwọ́de ìfẹ̀hónu hàn ni ana nitori idi wonyii: Ṣaájú ní òwúrọ̀ àná kí ìpàdé tó wáyé láàátín ìjọba àpapọ̀ àti ẹgbẹ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti ṣe ìwọ́de káàkìri orílẹ̀ èdè Nàìjíríà láti ẹ̀hónú wọn hàn lórí ipa tí ìyanṣẹ́lódì ojoojúmọ́ ń kó nínú ìgbésí ayé àwọn. Ní Abuja ní Unity Fountain ni àwọn akẹ́kọ̀ọ́ náà ti bẹ̀rẹ̀ ìwọ́de gba ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àpapọ̀ kí wọ́n tó darí sí ilé iṣẹ́ tó ń rí sí ètò ẹ̀kọ́.


Mínísítà fétò ẹ̀kọ́ ní tirẹ̀ ní ohun kan tí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ náà sọ tó ṣe é gbéyẹ̀wò ni wí pé kí àwọn aṣojú akẹ́kọ̀ọ́ máa wà níbi ìjíròrò ASUU àti ìjọba àpapọ̀. NANS ṣe ìwọ́de ìfẹ̀hónu hàn ni ana nitori idi wonyii: Ṣaájú ní òwúrọ̀ àná kí ìpàdé tó wáyé láàátín ìjọba àpapọ̀ àti ẹgbẹ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti ṣe ìwọ́de káàkìri orílẹ̀ èdè Nàìjíríà láti ẹ̀hónú wọn hàn lórí ipa tí ìyanṣẹ́lódì ojoojúmọ́ ń kó nínú ìgbésí ayé àwọn. Ní Abuja ní Unity Fountain ni àwọn akẹ́kọ̀ọ́ náà ti bẹ̀rẹ̀ ìwọ́de gba ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àpapọ̀ kí wọ́n tó darí sí ilé iṣẹ́ tó ń rí sí ètò ẹ̀kọ́. Ààrẹ àwọn akẹ́kọ̀ọ́, Sunday Asefon ló darí ìwọ́de tí Abuja yìí níbi tí wọ́n ń kọ onírúurú orin pẹ̀lú àkọlé lọ́kan-ò-jọ̀kan lọ́wọ́ wọn. Asefon ní ẹ̀tọ́ gbogbo ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà ni láti kọ́ ẹ̀kọ́ tó yè kooro láìsí ìdíwọ́ irú ìyanṣẹ́lódì gbogbo ìgbà báyìí. Ó tẹmpẹlẹmọ́ pé ASUU àti ìjọba àpapọ̀ gbọ́dọ̀ wá wọ̀rọ̀kọ̀ fi ṣàdá ní kíákíá kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lè padà sẹ́nu ẹ̀kọ́ wọn.


Ààrẹ àwọn akẹ́kọ̀ọ́, Sunday Asefon ló darí ìwọ́de tí Abuja yìí níbi tí wọ́n ń kọ onírúurú orin pẹ̀lú àkọlé lọ́kan-ò-jọ̀kan lọ́wọ́ wọn. Asefon ní ẹ̀tọ́ gbogbo ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà ni láti kọ́ ẹ̀kọ́ tó yè kooro láìsí ìdíwọ́ irú ìyanṣẹ́lódì gbogbo ìgbà báyìí. Ó tẹmpẹlẹmọ́ pé ASUU àti ìjọba àpapọ̀ gbọ́dọ̀ wá wọ̀rọ̀kọ̀ fi ṣàdá ní kíákíá kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lè padà sẹ́nu ẹ̀kọ́ wọn. Ẹgbẹ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ bẹ̀rẹ̀ ìwọ́de tako ìyanṣẹ́lódì tí ASUU gùnlé Àwọn ẹgbẹ́ akẹ́kọ̀ọ́ ilẹ̀ Nàìjíríà (NANS), tí kéde pé àwọn yóò ṣe ìwọ́de káàkiri ìlú Abuja àti àwọn ìlú mìíràn ní orílẹ̀ èdè yìí láti fi ẹ̀hónú wọn hàn lórí ìyanṣẹ́lódì tí ẹgbẹ́ àwọn olùkọ́ ilé ẹ̀kọ́ gíga fásitì ASUU gùnlé. Ní ọjọ́ Ajé tó kọjá ní ẹgbẹ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti fi ìkìlọ̀ síta pé, bẹ̀rẹ̀ láti ọjọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n oṣù kejì, ní àwọn yóò bẹ̀rẹ̀ ìwọ́de tí ìjọba àpapọ̀ àti ẹgbẹ́ àwọn olùkọ́ ilé ẹ̀kọ́ fásitì bá kọ̀ láti forí ìkòkò sọ̀ọ̀dúnrín lórí ìfaǹfà tó wà ní àárín wọn. Kini Aare ẹgbẹ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́, Sunday Asefon fi lede?


Ẹgbẹ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ bẹ̀rẹ̀ ìwọ́de tako ìyanṣẹ́lódì tí ASUU gùnlé Àwọn ẹgbẹ́ akẹ́kọ̀ọ́ ilẹ̀ Nàìjíríà (NANS), tí kéde pé àwọn yóò ṣe ìwọ́de káàkiri ìlú Abuja àti àwọn ìlú mìíràn ní orílẹ̀ èdè yìí láti fi ẹ̀hónú wọn hàn lórí ìyanṣẹ́lódì tí ẹgbẹ́ àwọn olùkọ́ ilé ẹ̀kọ́ gíga fásitì ASUU gùnlé. Ní ọjọ́ Ajé tó kọjá ní ẹgbẹ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti fi ìkìlọ̀ síta pé, bẹ̀rẹ̀ láti ọjọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n oṣù kejì, ní àwọn yóò bẹ̀rẹ̀ ìwọ́de tí ìjọba àpapọ̀ àti ẹgbẹ́ àwọn olùkọ́ ilé ẹ̀kọ́ fásitì bá kọ̀ láti forí ìkòkò sọ̀ọ̀dúnrín lórí ìfaǹfà tó wà ní àárín wọn. Kini Aare ẹgbẹ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́, Sunday Asefon fi lede? Ààrẹ ẹgbẹ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́, Sunday Asefon ní  ìjọba àpapọ̀ àti ẹgbẹ́ àwọn olùkọ́ ilé ẹ̀kọ́ fásitì, ASUU gbọ́dọ̀ parí aáwọ̀ tó wà láàárín wọn ní kíákíá kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lè padà sẹ́nu ìkẹ́kọ̀ọ́ wọn bó se yẹ Àtẹ̀jáde látọwọ́ NANS ní ìfẹnukò láti gùnlé ìwọ́de yìí wáyé níbi ìpàdé tí ẹgbẹ́ náà ṣe ní ilé ẹ̀kọ́ gíga fásitì ìpínlẹ̀ Sokoto. Asefon wá rọ gbogbo àwọn akẹ́kọ̀ọ́ káàkiri orílẹ̀ èdè Nàìjíríà láti darapọ̀ mọ́ ìwọ́de yìí kí ó le kẹ́sẹ járí. Nibo ni iwode naa a ti bẹ̀rẹ̀?


Ààrẹ ẹgbẹ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́, Sunday Asefon ní  ìjọba àpapọ̀ àti ẹgbẹ́ àwọn olùkọ́ ilé ẹ̀kọ́ fásitì, ASUU gbọ́dọ̀ parí aáwọ̀ tó wà láàárín wọn ní kíákíá kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lè padà sẹ́nu ìkẹ́kọ̀ọ́ wọn bó se yẹ Àtẹ̀jáde látọwọ́ NANS ní ìfẹnukò láti gùnlé ìwọ́de yìí wáyé níbi ìpàdé tí ẹgbẹ́ náà ṣe ní ilé ẹ̀kọ́ gíga fásitì ìpínlẹ̀ Sokoto. Asefon wá rọ gbogbo àwọn akẹ́kọ̀ọ́ káàkiri orílẹ̀ èdè Nàìjíríà láti darapọ̀ mọ́ ìwọ́de yìí kí ó le kẹ́sẹ járí. Nibo ni iwode naa a ti bẹ̀rẹ̀? Bákan náà ló fi kun pé gbogbo àwọn òpópónà tó ṣe pàtàkì ní olú ìlú ilẹ̀ wa, Abuja ni àwọn yóò dí pa nítorí ìyà ẹ̀ṣẹ̀ tí kìí ṣe ti àwọn ni àwọn ń jẹ. Ó tẹ̀síwájú pé orí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní gbogbo ìjìyà tó máa ń tẹ̀yìn ìyanṣẹ́lódì jáde máa ń dá lé lórí nítorí gbogbo owó ilé tí àwọn ti san kò ní jẹ́ dídá padà tí ọjọ́ orí náà sì ń dàgbà si. Kini wọ́n fẹ́ ki Minista se?


Bákan náà ló fi kun pé gbogbo àwọn òpópónà tó ṣe pàtàkì ní olú ìlú ilẹ̀ wa, Abuja ni àwọn yóò dí pa nítorí ìyà ẹ̀ṣẹ̀ tí kìí ṣe ti àwọn ni àwọn ń jẹ. Ó tẹ̀síwájú pé orí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní gbogbo ìjìyà tó máa ń tẹ̀yìn ìyanṣẹ́lódì jáde máa ń dá lé lórí nítorí gbogbo owó ilé tí àwọn ti san kò ní jẹ́ dídá padà tí ọjọ́ orí náà sì ń dàgbà si. Kini wọ́n fẹ́ ki Minista se? Asefon tún rọ Mínísítà fọ́rọ̀ òṣìṣẹ́, Chris Ngige àti àwọn adari ẹgbẹ́ láti tètè wá wọ̀rọ̀kọ̀ fi ṣàdá, kí ìyanṣẹ́lódì náà le wá sópin ní kíá. Bẹ́ẹ̀ náà ló rọ̀ wọ́n láti máa pe aṣojú àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sínú ìpàdé wọn bó ṣe jẹ́ pé àwọn ló máa ń forí fa gbogbo ohun tí ìpinu wọn bá dá lé lórí.


Asefon tún rọ Mínísítà fọ́rọ̀ òṣìṣẹ́, Chris Ngige àti àwọn adari ẹgbẹ́ láti tètè wá wọ̀rọ̀kọ̀ fi ṣàdá, kí ìyanṣẹ́lódì náà le wá sópin ní kíá. Bẹ́ẹ̀ náà ló rọ̀ wọ́n láti máa pe aṣojú àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sínú ìpàdé wọn bó ṣe jẹ́ pé àwọn ló máa ń forí fa gbogbo ohun tí ìpinu wọn bá dá lé lórí.


Agbekoya Protest: Kò sí àtúnṣe òfin 1999, kò sí ìbò ní 2023

Ẹgbẹ Agbekoya nilẹ Yoruba ti kede pe oun ti setan lati koju ijọba, ti ko ba dahun awọn ibeere ti awọn n fẹ. Asaaju ẹgbẹ Agbekoya, Oloye Kamorudeen Okikiola lo fi ọwọ sọya bẹẹ fun BBC Yoruba lasiko iwọde wọn to waye lọjọbọ. Iwọde naa si lo gbe wọn de aafin Olubadan tilu Ibadan, Ọba Saliu Akanmu Adetunji, Aje Ogungunnisọ Kinni. Okikiola ni ijọba ko le da Agbekoya mu ti awọn ba jade tan, ti ijọba ba si ta tan pẹlu awọn. Nigba to n sọrọ lori eto idibo gbogbo gboo ti yoo waye lọdun 2023, asaaju Agbekoya ni eto atunto ati atunse ofin ilẹ wa gbọdọ waye saaju eto idibo naa. "Iwe Ofin ti awọn ologun gbe kalẹ lọdun 1999 la n lo, a nilo lati se agbekalẹ iwe ofin tuntun saaju ibo 2023, bẹẹ ni a lko fẹ pada lo ofin ti wọn gbe kalẹ laye Awolowo.


Okikiola ni ijọba ko le da Agbekoya mu ti awọn ba jade tan, ti ijọba ba si ta tan pẹlu awọn. Nigba to n sọrọ lori eto idibo gbogbo gboo ti yoo waye lọdun 2023, asaaju Agbekoya ni eto atunto ati atunse ofin ilẹ wa gbọdọ waye saaju eto idibo naa. "Iwe Ofin ti awọn ologun gbe kalẹ lọdun 1999 la n lo, a nilo lati se agbekalẹ iwe ofin tuntun saaju ibo 2023, bẹẹ ni a lko fẹ pada lo ofin ti wọn gbe kalẹ laye Awolowo. Bakan naa ni atunto orilẹede Naijiria gbọdọ waye ka to le dibo lọdun 2023 nitori a ko lee maa fi ara da mọ pe ki wọn maa gbe awọn ẹya kan gori omiran. Bi ijọba ko ba wa se atunse ofin ilẹ wa ati atunto Naijiria, a jẹ pe ko ni si ibo lọdun 2023 nuu." Ẹgbẹ Agbekoya tun ke si ijọba apapọ Naijiria pe ko sanna bi asaaju ajijagbara Yoruba Nation, Sunday Igboho yoo se gba idande ni ọgba ẹwọn to wa.


Bakan naa ni atunto orilẹede Naijiria gbọdọ waye ka to le dibo lọdun 2023 nitori a ko lee maa fi ara da mọ pe ki wọn maa gbe awọn ẹya kan gori omiran. Bi ijọba ko ba wa se atunse ofin ilẹ wa ati atunto Naijiria, a jẹ pe ko ni si ibo lọdun 2023 nuu." Ẹgbẹ Agbekoya tun ke si ijọba apapọ Naijiria pe ko sanna bi asaaju ajijagbara Yoruba Nation, Sunday Igboho yoo se gba idande ni ọgba ẹwọn to wa. Agbekoya ni Sunday Igboho ko ni ẹsẹ kankan lọrun, to fi yẹ ki wọn fi si ahamọ ọgba ẹwọn, nitori ominira ilẹ Yoruba lo n ja fun. "A n ke si ijọba Naijiria ati ti Benin pe ki wọn pawọpọ tu Sunday Igboho silẹ ni ọgba ẹwọn Cotonou to wa. Awọn ijọba orilẹede mejeeji lo panusọ fi Igboho si ahamọ, awọn naa si ni ki wn fi silẹ nitori kii se apaayan tabi gbọmọ-gbọmọ.


Agbekoya ni Sunday Igboho ko ni ẹsẹ kankan lọrun, to fi yẹ ki wọn fi si ahamọ ọgba ẹwọn, nitori ominira ilẹ Yoruba lo n ja fun. "A n ke si ijọba Naijiria ati ti Benin pe ki wọn pawọpọ tu Sunday Igboho silẹ ni ọgba ẹwọn Cotonou to wa. Awọn ijọba orilẹede mejeeji lo panusọ fi Igboho si ahamọ, awọn naa si ni ki wn fi silẹ nitori kii se apaayan tabi gbọmọ-gbọmọ. Ijọba Buhari ti fi gbogbo Yoruba si ahamọ pẹlu bo se gbe Sunday Igboho, a ko si ni dakẹ. Bakan naa ni wọn ti sọ awọn ọba ilẹ Yoruba si apo wọn, ti wọn ko si le sọ otitọ ọrọ mọ Yoo si dara ki wọn tu Igboho silẹ, ka maa baa jade tan fun wọn nitori awa ko bẹru wọn. Agbara wa, oogun si wa pẹlu, a ko si ni fẹ ko di ariwo ki ijọba to da wa lohun."


Ijọba Buhari ti fi gbogbo Yoruba si ahamọ pẹlu bo se gbe Sunday Igboho, a ko si ni dakẹ. Bakan naa ni wọn ti sọ awọn ọba ilẹ Yoruba si apo wọn, ti wọn ko si le sọ otitọ ọrọ mọ Yoo si dara ki wọn tu Igboho silẹ, ka maa baa jade tan fun wọn nitori awa ko bẹru wọn. Agbara wa, oogun si wa pẹlu, a ko si ni fẹ ko di ariwo ki ijọba to da wa lohun." Agbekoya tun wa n rọ ijọba lati wa ojuse gboogi fawọn oriade ninu isejọba, ki ohun gbogbo le tuba tusẹ. Wayi o, Ẹgbẹ Agbekoya tun ti ke si ijọba apapọ pe ko mase tiraka lati yọ owo iranwọ kuro lori owo epo bẹntiroolu. Wọn ni inira nla ni eyi yoo ko ba araalu, nitori ebi wa nita tẹlẹ.


Agbekoya tun wa n rọ ijọba lati wa ojuse gboogi fawọn oriade ninu isejọba, ki ohun gbogbo le tuba tusẹ. Wayi o, Ẹgbẹ Agbekoya tun ti ke si ijọba apapọ pe ko mase tiraka lati yọ owo iranwọ kuro lori owo epo bẹntiroolu. Wọn ni inira nla ni eyi yoo ko ba araalu, nitori ebi wa nita tẹlẹ. Wọn wa gba ijọba nimọran lati wa ọna ti ara yoo fi dẹ araalu nitori ilu kan gogo lasiko yii. Ẹgbẹ Agbekoya wa n ke sawọn onisẹ ibi bii apaayan, agbebọn, adigunjale, ajinigbe ati bẹẹ bẹẹ lọ pe ki wọn kuro nilẹ Yoruba nitori Agbekoya ti jade. Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe ẹgbẹ Agbekoya jakejado ilẹ Yoruba ti bẹrẹ iwọde alagbara lati beere fun itusilẹ gbajugbaja asaaju ikọ Yoruba Nation, Sunday Igboho, to si tun n beere awọn nnkan miran lọwọ ijọba.