Wọn lawọn to wa ninu awọn kẹkẹ naa yara bẹ jade kuro ninu kẹkẹ wọn lati sa asala fun ẹmi wọn, ṣugbọn nnkan ko ṣẹnuure fun ọkan ninu wọn nitori nibi to ṣubu si lọkọ nla naa ti lọọ gun un lori, to si tẹ ẹ pa loju-ẹsẹ. Awọn ti ṣẹlẹ ọhun ṣoju wọn fidi ẹ mulẹ pe bi awakọ naa ṣe ri i pe oun ti paayan lo ti ki are mọlẹ, to bẹrẹ si i sa lọ. N lawọn ọdọ to wa laduugbo naa ba gba ya a. Nibi to ti n sa lọ lo tun ti lọọ kọ lu ọmọde kan to n lọ sileewe jẹẹjẹ ẹ, to si ṣe bẹẹ pa ọmọọleewe naa. Inu teṣan ọlọpaa to wa l’Ẹgbẹda, n’Ibadan, lawọn kẹkẹ to bajẹ naa wa bayii. Awọn awakọ agbegbe naa la gbọ pe wọn gbe wọn lọ sibẹ.


Eeyan meji ku ninu ijamba tirela ati kẹkẹ NAPEP n’Ibadan

Inu teṣan ọlọpaa to wa l’Ẹgbẹda, n’Ibadan, lawọn kẹkẹ to bajẹ naa wa bayii. Awọn awakọ agbegbe naa la gbọ pe wọn gbe wọn lọ sibẹ.


Awọn agbebọn kọ lu awọn oloye ilu Ọwọ, wọn pa ẹni kan, wọn ṣe ẹlomi-in leṣe

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Ọgọọrọ awọn ọdọ ni wọn jade lati fẹhonu han ta ko iku Oloye Giga Tunde Ilọri Elewere, tawọn agbebọn kan yinbọn pa lalẹ Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii. ALAROYE fidi rẹ mulẹ pe Ọlọwọ tilu Ọwọ, Ọba Ajibade Gbadegẹsin Ogunoye, lo gbe awọn oloye rẹ kan dide lati lọọ yanju awuyewuye to wa lori ọrọ ilẹ tawọn eeyan kan ati Oloye Elewere n fa mọ ara wọn lọwọ. Ibi ilẹ naa ni wọn ti n bọ nigba tawọn janduku kan deedee yọ si wọn, wọn yinbọn pa Oloye Elewere loju-ẹsẹ, bẹẹ ni wọn tun ṣe oloye mi-in leṣe. Oloye keji ti wọn ṣe leṣe la gbọ pe o ṣi wa nileewosan kan ta a forukọ bo laṣiiri to ti n gba itọju. Ohun to bi awọn ọdọ ọhun ninu ree ti wọn fi tu yaayaa jade la ti fẹhonu wọn han lori iṣẹlẹ naa. Ọjọ iṣẹlẹ ọhun gan-an ni Gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu, ti gbe Igbakeji rẹ, Ọnarebu Lucky Aiyedatiwa, dide lati lọọ ba Ọlọwọ kẹdun iku ọkan ninu awọn ijoye rẹ.


Oloye keji ti wọn ṣe leṣe la gbọ pe o ṣi wa nileewosan kan ta a forukọ bo laṣiiri to ti n gba itọju. Ohun to bi awọn ọdọ ọhun ninu ree ti wọn fi tu yaayaa jade la ti fẹhonu wọn han lori iṣẹlẹ naa. Ọjọ iṣẹlẹ ọhun gan-an ni Gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu, ti gbe Igbakeji rẹ, Ọnarebu Lucky Aiyedatiwa, dide lati lọọ ba Ọlọwọ kẹdun iku ọkan ninu awọn ijoye rẹ. Lara awọn to ba igbakeji gomina ọhun kọwọọrin lọ siluu Ọwọ ni Olori awọn oṣiṣẹ lọfiisi gomina, Olugbenga Ale, Oludamọran agba fun gomina lori akanṣe iṣẹ, Dare Aragbaye, Oluranlọwọ pataki fun gomina lori ọrọ eto aabo, Alaaji Jimọh Dojumọ, ati oludari ẹsọ Amọtẹkun nipinlẹ Ondo, Akọgun Adetunji Adelẹyẹ. Nigba to n jiṣẹ gomina fun Ọlọwọ, Ọnarebu Aiyedatiwa ba awọn eeyan ilu Ọwọ ati gbogbo mọlẹbi oloye ọhun kẹdun lori ọfọ nla to ṣe wọn. Akeredolu ṣeleri lati ṣawari awọn oniṣẹ-ibi ọhun lọnakọna, ki wọn le jiya to tọ labẹ ofin.


Lara awọn to ba igbakeji gomina ọhun kọwọọrin lọ siluu Ọwọ ni Olori awọn oṣiṣẹ lọfiisi gomina, Olugbenga Ale, Oludamọran agba fun gomina lori akanṣe iṣẹ, Dare Aragbaye, Oluranlọwọ pataki fun gomina lori ọrọ eto aabo, Alaaji Jimọh Dojumọ, ati oludari ẹsọ Amọtẹkun nipinlẹ Ondo, Akọgun Adetunji Adelẹyẹ. Nigba to n jiṣẹ gomina fun Ọlọwọ, Ọnarebu Aiyedatiwa ba awọn eeyan ilu Ọwọ ati gbogbo mọlẹbi oloye ọhun kẹdun lori ọfọ nla to ṣe wọn. Akeredolu ṣeleri lati ṣawari awọn oniṣẹ-ibi ọhun lọnakọna, ki wọn le jiya to tọ labẹ ofin. Ọba Ajibade ninu ọrọ tirẹ dupẹ lọwọ gomina atawọn alabaaṣiṣẹpọ rẹ fun imọlara ti wọn fihan lori iṣẹlẹ naa lai fi akoko falẹ. Ọlọwọ ni Oloye Elewere funra rẹ lo kọkọ waa fẹjọ sun laafin lori ọrọ ilẹ ti oun ati idile kan n fa mọ ara wọn lọwọ. O ni loju-ẹsẹ loun ti gbe igbimọ kan dide lati ba wọn yanju aawọ ọhun, to si jẹ pe Oloye Elewere lawọn igbimọ naa da lare.


Ọba Ajibade ninu ọrọ tirẹ dupẹ lọwọ gomina atawọn alabaaṣiṣẹpọ rẹ fun imọlara ti wọn fihan lori iṣẹlẹ naa lai fi akoko falẹ. Ọlọwọ ni Oloye Elewere funra rẹ lo kọkọ waa fẹjọ sun laafin lori ọrọ ilẹ ti oun ati idile kan n fa mọ ara wọn lọwọ. O ni loju-ẹsẹ loun ti gbe igbimọ kan dide lati ba wọn yanju aawọ ọhun, to si jẹ pe Oloye Elewere lawọn igbimọ naa da lare. Lẹyin eyi lo ni oun tun gbe igbimọ mi-in dide l’Ọjọruu, Wẹsidee, lati pada lọ sori ilẹ ọhun fun atunyẹwo ki alaafia le jọba patapata. Ọlọwọ ni iyalẹnu lo jẹ foun nigba ti ẹnikan deedee pe oun sori ago pe ki oun pe awọn ijoye oun wo, ẹni ọhun ni oun gbọ funrinfinrin pe awọn janduku kan ṣe akọlu si awọn oloye ti oun ran jade. Ọba alaye ọhun bẹ gomina ko tete mu ileri rẹ ṣẹ nipa ṣiṣe awari awọn janduku agbebọn naa ni gbogbo ọna, ki wọn le foju wina ofin lori iṣẹ ibi ti wọn ṣe.


Lẹyin eyi lo ni oun tun gbe igbimọ mi-in dide l’Ọjọruu, Wẹsidee, lati pada lọ sori ilẹ ọhun fun atunyẹwo ki alaafia le jọba patapata. Ọlọwọ ni iyalẹnu lo jẹ foun nigba ti ẹnikan deedee pe oun sori ago pe ki oun pe awọn ijoye oun wo, ẹni ọhun ni oun gbọ funrinfinrin pe awọn janduku kan ṣe akọlu si awọn oloye ti oun ran jade. Ọba alaye ọhun bẹ gomina ko tete mu ileri rẹ ṣẹ nipa ṣiṣe awari awọn janduku agbebọn naa ni gbogbo ọna, ki wọn le foju wina ofin lori iṣẹ ibi ti wọn ṣe.


Igbẹkẹle to mura bii obinrin atawọn ẹmẹwa rẹ ya wọ ṣọọsi l’Akurẹ, ni wọn ba ji eeyan mẹrin gbe

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Ọwọ ẹsọ Amọtẹkun ipinlẹ Ondo ti tẹ ọkan ninu awọn ajinigbe to ya wọ inu sọọsi kan l’Akurẹ, ti wọn si ji awọn obinrin mẹrin gbe sa wọgbo lọ. Afurasi tọwọ tẹ ọhun, Igbẹkẹle, ni wọn lo dibọn, to si mura bii obinrin lasiko tawọn ẹṣọ Amọtẹkun lọọ ka wọn mọ ibi ti wọn fi ṣe ibuba ninu igbo kan nitosi Ado-Ekiti. Nigba ti wọn n ṣafihan awọn afurasi ọhun lolu ileeṣẹ wọn to wa ni Alagbaka, lọsan-an Ọjọbọ, Tọsidee, Alakooṣo ẹṣọ Amọtẹkun nipinlẹ Ondo, Oloye Adetunji Adelẹyẹ, ni ẹnikan to raaye jajabọ mọ awọn ajinigbe naa lọwọ lo pe awọn sori ago. O ni aarin wakati kan pere ti wọn ji awọn eeyan ọhun gbe lawọn kan wọn lara ninu igbo ti wọn ko wọn lọ. O fi kun un pe iya arugbo ẹni ọdun mejidinlọgọrin kan wa ninu wọn, ti ẹni to dagba tẹle e si to bii ẹni ọdun marundinlaaadọta nigba tawọn meji yooku jẹ ọlọmọge, ọkan ninu awọn ọlọmọge naa lo ni o jẹ akẹkọọ kọlẹẹji eto ilera kan to wa ni Ijero-Ekiti. Gbogbo aṣọ ara awọn obinrin yii lo ni wọn gba, ti wọn si ti ṣe wọn niṣekuṣe ninu igbo kawọn ẹṣọ Amọtẹkun too de.


O ni aarin wakati kan pere ti wọn ji awọn eeyan ọhun gbe lawọn kan wọn lara ninu igbo ti wọn ko wọn lọ. O fi kun un pe iya arugbo ẹni ọdun mejidinlọgọrin kan wa ninu wọn, ti ẹni to dagba tẹle e si to bii ẹni ọdun marundinlaaadọta nigba tawọn meji yooku jẹ ọlọmọge, ọkan ninu awọn ọlọmọge naa lo ni o jẹ akẹkọọ kọlẹẹji eto ilera kan to wa ni Ijero-Ekiti. Gbogbo aṣọ ara awọn obinrin yii lo ni wọn gba, ti wọn si ti ṣe wọn niṣekuṣe ninu igbo kawọn ẹṣọ Amọtẹkun too de. Lara awọn aṣọ alasọ ti awọn ajinigbe naa n gba lara awọn to ba ti wa ni igbekun wọn lo ni Igbẹkẹle n wọ, ti yoo si ko omiiran saya lati fi tan awọn eeyan jẹ pe obinrin loun O ni ṣe ni wọn gba ọmọ osu marun-un ti ọkan ninu awọn ti wọn ji gbe ọhun gbe pọn lẹyin rẹ laimọ ohun ti wọn fẹẹ fi ọmọdekunrin naa ṣe. Oloye Adelẹyẹ ni iwadii awọn ṣi n tẹsiwaju lori bọwọ yoo ṣe tẹ awọn ikọ ajinigbe yooku to sa mọ awọn lọwọ. Gbogbo awọn ti wọn ko ni igbekun ọhun lo ni awọn kọkọ ko lọ sile-iwosan lati gba itọju to peye ni kete ti wọn ri wọn ko pada siluu Akurẹ.


Lara awọn aṣọ alasọ ti awọn ajinigbe naa n gba lara awọn to ba ti wa ni igbekun wọn lo ni Igbẹkẹle n wọ, ti yoo si ko omiiran saya lati fi tan awọn eeyan jẹ pe obinrin loun O ni ṣe ni wọn gba ọmọ osu marun-un ti ọkan ninu awọn ti wọn ji gbe ọhun gbe pọn lẹyin rẹ laimọ ohun ti wọn fẹẹ fi ọmọdekunrin naa ṣe. Oloye Adelẹyẹ ni iwadii awọn ṣi n tẹsiwaju lori bọwọ yoo ṣe tẹ awọn ikọ ajinigbe yooku to sa mọ awọn lọwọ. Gbogbo awọn ti wọn ko ni igbekun ọhun lo ni awọn kọkọ ko lọ sile-iwosan lati gba itọju to peye ni kete ti wọn ri wọn ko pada siluu Akurẹ. Ọkunrin naa ni meji ninu wọn ṣi n gba itọju lọwọ latari ohun ti wọn foju wina latọwọ awọn janduku to ji wọn gbe. Yatọ si ikọ ajinigbe tọwọ tẹ yii, awọn afurasi mọkanlelogun mi-in lo ni wọn tun ti wa lakata awọn lori ọkan-o-jọkan ẹsun bii idigunjale pẹlu ẹsun jibiti ori ẹrọ ayelujara. O ni awọn afurasi bii marundinlọgọrin ni wọn ti ko si panpẹ awọn laarin ọsẹ meji pere ti awọn bẹrẹ eto kan ti wọn n pe ni gbaluu-mọ (Operation Clean Up).


Ọkunrin naa ni meji ninu wọn ṣi n gba itọju lọwọ latari ohun ti wọn foju wina latọwọ awọn janduku to ji wọn gbe. Yatọ si ikọ ajinigbe tọwọ tẹ yii, awọn afurasi mọkanlelogun mi-in lo ni wọn tun ti wa lakata awọn lori ọkan-o-jọkan ẹsun bii idigunjale pẹlu ẹsun jibiti ori ẹrọ ayelujara. O ni awọn afurasi bii marundinlọgọrin ni wọn ti ko si panpẹ awọn laarin ọsẹ meji pere ti awọn bẹrẹ eto kan ti wọn n pe ni gbaluu-mọ (Operation Clean Up). Pupọ awọn afurasi ọdaran tọwọ tẹ naa lo ni awọn ti ko lọ sile-ẹjọ, nigba ti iwadii n lọ lọwọ lori ọkan-o-jọkan ẹsun ti wọn fi kan wọn.


Pupọ awọn afurasi ọdaran tọwọ tẹ naa lo ni awọn ti ko lọ sile-ẹjọ, nigba ti iwadii n lọ lọwọ lori ọkan-o-jọkan ẹsun ti wọn fi kan wọn.


Nnkan ti yiwọ o,  ile-ẹjọ ni ko sẹni to fipa mu Baba Ijẹṣa lati sọ awọn ohun to wi ni teṣan

Faith Adebọla, Eko Pẹlu bi ijọba ipinlẹ Eko ṣe n kadii atotonu ati ẹri wọn ta ko gbajugbaja adẹrin-in poṣonu oṣere tiata nni, Ọlanrewaju James Omiyinka, tawọn eeyan mọ si Baba Ijẹṣa, ile-ẹjọ ti da ẹbẹ afurasi ọdaran naa nu, wọn si ti gba iwe to kọkọ buwọ lu lagọọ ọlọpaa Yaba wọle, nibi to ti jẹwọ pe loootọ loun fọwọ pa ọmọde naa lara, wọn ni ẹsibiiti to muna doko ni ijẹwọ naa jẹ. Ni kootu to n gbọ awọn ẹsun akanṣe (Special Offenses Court), eyi to wa n’Ikẹja, lọrọ ọhun ti waye l’Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii, lasiko ti igbẹjọ tun tẹsiwaju lori ẹjọ ti Baba Ijẹṣa n jẹ ọhun. Adajọ Oluwatoyin Taiwo, nigba to n gbe ipinnu rẹ kalẹ lori ẹbẹ Baba Ijẹṣa pe kile-ejọ ma ṣe gba akọsilẹ ti wọn loun kọ ni teṣan ọlọpaa Yaba naa wọle, tori niṣe ni wọn fipa mu oun buwọ lu u, ati pe ki i ṣe bọrọ ṣe ri ni wọn kọ sinu rẹ. Adajọ ni awawi lasan loun ka ẹbẹ naa si, tori ko si ẹri to fidi mulẹ pe wọn fipa mu olujẹjọ niwaju oun. Taiwo ni: “Ti pe ori ilẹẹlẹ lasan ni wọn mu olujẹjọ yii jokoo si ni teṣan ọlọpaa ko ni nnkan kan i ṣe pẹlu ijẹwọ rẹ. Ko si ẹri kan niwaju ile-ẹjọ yii to fihan pe wọn fiya jẹ ẹ lati jẹwọ ni, tori naa a gba iwe ijẹwọ ti wọn lo kọ naa wọle gẹgẹ bii ẹsibiiti ta ko o, awọn ọrọ to wa ninu rẹ maa ran igbẹjọ lọwọ.


Adajọ ni awawi lasan loun ka ẹbẹ naa si, tori ko si ẹri to fidi mulẹ pe wọn fipa mu olujẹjọ niwaju oun. Taiwo ni: “Ti pe ori ilẹẹlẹ lasan ni wọn mu olujẹjọ yii jokoo si ni teṣan ọlọpaa ko ni nnkan kan i ṣe pẹlu ijẹwọ rẹ. Ko si ẹri kan niwaju ile-ẹjọ yii to fihan pe wọn fiya jẹ ẹ lati jẹwọ ni, tori naa a gba iwe ijẹwọ ti wọn lo kọ naa wọle gẹgẹ bii ẹsibiiti ta ko o, awọn ọrọ to wa ninu rẹ maa ran igbẹjọ lọwọ. “Ko si ẹni to jẹrii gbe awijare ti olujẹjọ naa ṣe, pe niṣe ni Inpẹkitọ Abigeal Onome to gba ọrọ rẹ silẹ ni teṣan fi ẹtan mu oun, pe toun ba jẹwọ, wọn a tete fi oun silẹ, lo jẹ koun purọ mọ ara oun.” Ki adajọ too sọrọ yii lawọn agbẹjọro Baba Ijẹṣa ti sọ fun ile-ẹjọ pe awọn fẹẹ kọwe lati rọ ile-ẹjọ ki wọn da ẹjọ naa nu patapata, tori ko lẹsẹ nilẹ, ki wọn si kede pe Baba Ijẹṣa ko lẹjọ i jẹ. Agbẹjọro olujẹjọ, Ọgbẹni Kayọde Ọlabiran, to ṣoju awọn yooku lo parọwa yii. Ṣugbọn adajọ naa ni oun ko le maa duro gbọ iru ẹbẹ bẹẹ lasiko yii tori kootu ti n pa oju-iwe de fun opin ọdun, o ni ki wọn sọ ẹbẹ wọn di igbẹjọ to maa waye lọdun tuntun, 2020, awọn agbẹjọro tọtun-tosi si lawọn fara mọ ọn.


“Ko si ẹni to jẹrii gbe awijare ti olujẹjọ naa ṣe, pe niṣe ni Inpẹkitọ Abigeal Onome to gba ọrọ rẹ silẹ ni teṣan fi ẹtan mu oun, pe toun ba jẹwọ, wọn a tete fi oun silẹ, lo jẹ koun purọ mọ ara oun.” Ki adajọ too sọrọ yii lawọn agbẹjọro Baba Ijẹṣa ti sọ fun ile-ẹjọ pe awọn fẹẹ kọwe lati rọ ile-ẹjọ ki wọn da ẹjọ naa nu patapata, tori ko lẹsẹ nilẹ, ki wọn si kede pe Baba Ijẹṣa ko lẹjọ i jẹ. Agbẹjọro olujẹjọ, Ọgbẹni Kayọde Ọlabiran, to ṣoju awọn yooku lo parọwa yii. Ṣugbọn adajọ naa ni oun ko le maa duro gbọ iru ẹbẹ bẹẹ lasiko yii tori kootu ti n pa oju-iwe de fun opin ọdun, o ni ki wọn sọ ẹbẹ wọn di igbẹjọ to maa waye lọdun tuntun, 2020, awọn agbẹjọro tọtun-tosi si lawọn fara mọ ọn. Bakan naa ni ẹlẹrii to gbẹyin, eyi ti Abilekọ Ọlayinka Adeyẹmi lati ẹka to n gbeja araalu (Directorate of Public Prosecution), ṣeleri lati mu wa ta ko afurasi ọdaran naa yọju si kootu, o si jẹrii. O ṣalaye niwaju ile-ẹjọ naa pe aṣọ Baba Ijẹṣa to faya ki i ṣe pe wọn lu u lalubami bo ṣe sọ, o ni ọmọbinrin ti wọn tori ẹ fẹsun kan an lo fa aṣọ naa ya mọ ọn lọrun. O lọmọbinrin naa jẹwọ fawọn ọlọpaa lasiko iwadii pe oun loun lu Baba Ijẹṣa, toun si ya aṣọ mọ ọn lọrun.


Bakan naa ni ẹlẹrii to gbẹyin, eyi ti Abilekọ Ọlayinka Adeyẹmi lati ẹka to n gbeja araalu (Directorate of Public Prosecution), ṣeleri lati mu wa ta ko afurasi ọdaran naa yọju si kootu, o si jẹrii. O ṣalaye niwaju ile-ẹjọ naa pe aṣọ Baba Ijẹṣa to faya ki i ṣe pe wọn lu u lalubami bo ṣe sọ, o ni ọmọbinrin ti wọn tori ẹ fẹsun kan an lo fa aṣọ naa ya mọ ọn lọrun. O lọmọbinrin naa jẹwọ fawọn ọlọpaa lasiko iwadii pe oun loun lu Baba Ijẹṣa, toun si ya aṣọ mọ ọn lọrun. Amọ, o ni ko si akọsilẹ kankan pe ọmọbinrin naa ti waa fẹjọ Baba Ijẹṣa sun lọdọ ọlọpaa lọdun mẹta ṣaaju asiko tiṣẹlẹ yii waye, o ni igba akọkọ tawọn maa gbọ nipa ẹsun naa ree. Bi ẹlẹrii naa ti n pari ijẹrii rẹ ni olupẹjọ sọ pe awọn o ni ẹlẹrii mi-in mọ, awọn o si ni atotonu mi-in lati ṣe. Eyi tumọ si pe olujẹjọ ati awọn lọọya rẹ ni ọrọ ku si lọwọ bayii lati bẹrẹ awijare wọn lori awọn ẹsun ti wọn fi kan onibaara wọn.


Amọ, o ni ko si akọsilẹ kankan pe ọmọbinrin naa ti waa fẹjọ Baba Ijẹṣa sun lọdọ ọlọpaa lọdun mẹta ṣaaju asiko tiṣẹlẹ yii waye, o ni igba akọkọ tawọn maa gbọ nipa ẹsun naa ree. Bi ẹlẹrii naa ti n pari ijẹrii rẹ ni olupẹjọ sọ pe awọn o ni ẹlẹrii mi-in mọ, awọn o si ni atotonu mi-in lati ṣe. Eyi tumọ si pe olujẹjọ ati awọn lọọya rẹ ni ọrọ ku si lọwọ bayii lati bẹrẹ awijare wọn lori awọn ẹsun ti wọn fi kan onibaara wọn. Ṣa, Adajọ Oluwatoyin Taiwo ti sun igbẹjọ si ọjọ kẹrindinlọgbọn, oṣu ki-in-ni, ọdun 2022.


Ṣa, Adajọ Oluwatoyin Taiwo ti sun igbẹjọ si ọjọ kẹrindinlọgbọn, oṣu ki-in-ni, ọdun 2022.


Ẹni to ba fẹ ki oku aja gbo nikan lo le maa reti nnkan tuntun lọdọ Buhari – Ọbasanjọ

“Ẹ jẹ ki n sọ ootọ pọmbele fun yin, Aarẹ Buhari ti ṣe gbogbo nnkan tagbara ati ọgbọn ẹ mọ. Gbogbo ohun to le ṣe lo ṣe yii, ko si le ṣe ju bẹẹ lọ. Ta a ba ni ko ṣe ju eyi to ti ṣe tabi to n ṣe lọwọ yii lọ, niṣe la n fẹ ki oku ẹṣin ki ere mọlẹ ko maa sa a niyẹn o, oku aja ko si le gbo. Tori naa, ko sidii lati maa reti nnkan tuntun lọwọ Buhari.” Ṣe wọn ni agba lo to oro i lọ, Oloye Oluṣẹgun Arẹmu Ọbasanjọ, Aarẹ ilẹ wa nigba kan, lo fọ keregbe ọrọ yii mọlẹ bẹẹ lọjọ Aje, Mọnde, ọjọ kẹrinla, oṣu kejila yii, niluu Abuja, nibi apero pataki kan ti ajọ Global Peace Foundation and Vision Africa pe lori ipenija eto aabo to n ba Naijiria finra lasiko yii. Ọbasanjọ ni ko si ọgbọn tuntun kan teeyan le reti pe kijọba Buhari to wa lode yii tun mu wa lati koju iṣoro aabo to mẹhẹ yii, fifi akoko ṣofo ati ireti ofo lasan ni teeyan ba lọọ fi ojo Buhari gbin’ka. O tẹsiwaju pe:“Ki waa ni ṣiṣe?


Tori naa, ko sidii lati maa reti nnkan tuntun lọwọ Buhari.” Ṣe wọn ni agba lo to oro i lọ, Oloye Oluṣẹgun Arẹmu Ọbasanjọ, Aarẹ ilẹ wa nigba kan, lo fọ keregbe ọrọ yii mọlẹ bẹẹ lọjọ Aje, Mọnde, ọjọ kẹrinla, oṣu kejila yii, niluu Abuja, nibi apero pataki kan ti ajọ Global Peace Foundation and Vision Africa pe lori ipenija eto aabo to n ba Naijiria finra lasiko yii. Ọbasanjọ ni ko si ọgbọn tuntun kan teeyan le reti pe kijọba Buhari to wa lode yii tun mu wa lati koju iṣoro aabo to mẹhẹ yii, fifi akoko ṣofo ati ireti ofo lasan ni teeyan ba lọọ fi ojo Buhari gbin’ka. O tẹsiwaju pe:“Ki waa ni ṣiṣe? A o le kawọ gbera ka maa woran bẹẹ. Mo gbagbọ pe lara nnkan ta a gbọdọ ṣe naa ni iru apero ti a n ṣe yii, a o si gbọdọ jawọ lori ẹ. A gbọdọ maa fori kori, ka bẹrẹ si i gbaradi, bawo la ṣe fẹ kijọba to maa gba iṣẹ lọwọ Buhari ri?


A o le kawọ gbera ka maa woran bẹẹ. Mo gbagbọ pe lara nnkan ta a gbọdọ ṣe naa ni iru apero ti a n ṣe yii, a o si gbọdọ jawọ lori ẹ. A gbọdọ maa fori kori, ka bẹrẹ si i gbaradi, bawo la ṣe fẹ kijọba to maa gba iṣẹ lọwọ Buhari ri? Buhari ti ṣe gbogbo ohun tagbara ẹ gbe. Adura mi ni pe k’Ọlọrun da ẹmi ẹ si ko le pari iwọnba perete ti saa rẹ ku yii. “Ṣugbọn ki la fẹẹ ṣe to maa mu ki ijọba to n bọ daa ju ti Buhari yii lọ?


Buhari ti ṣe gbogbo ohun tagbara ẹ gbe. Adura mi ni pe k’Ọlọrun da ẹmi ẹ si ko le pari iwọnba perete ti saa rẹ ku yii. “Ṣugbọn ki la fẹẹ ṣe to maa mu ki ijọba to n bọ daa ju ti Buhari yii lọ? Ojuṣe wa bayii niyẹn, gbogbo wa si lọrọ yii kan pata.” Oloye Ọbasanjọ ni loju toun, igbesẹ ologun ko le da nikan fopin si ipenija eto aabo to fẹju hẹhẹ kaakiri orileede yii, o ni ọrọ naa ti kọja didana ibọn ya awọn afẹmiṣofo ati janduku agbebọn lasan. O ni ọgbọn ologun pupọ, ọgbọn arọwa diẹ, lo le mu iyatọ wa. “Awọn eeyan sọ pe kijọba ṣepinnu akin lo le yanju ọrọ, ṣugbọn ni temi, kijọba gbe igbesẹ akin lo daa ju.


Ojuṣe wa bayii niyẹn, gbogbo wa si lọrọ yii kan pata.” Oloye Ọbasanjọ ni loju toun, igbesẹ ologun ko le da nikan fopin si ipenija eto aabo to fẹju hẹhẹ kaakiri orileede yii, o ni ọrọ naa ti kọja didana ibọn ya awọn afẹmiṣofo ati janduku agbebọn lasan. O ni ọgbọn ologun pupọ, ọgbọn arọwa diẹ, lo le mu iyatọ wa. “Awọn eeyan sọ pe kijọba ṣepinnu akin lo le yanju ọrọ, ṣugbọn ni temi, kijọba gbe igbesẹ akin lo daa ju. Ipinnu nikan ko le da yanju ọrọ yii. Ipinnu ati igbesẹ gbọdọ jọ rin papọ ni. To ba jẹ ka kan ṣaa maa rọ agba lu wọn nikan la n ṣe, igbesẹ ologun niyẹn, ṣugbọn iyẹn nikan o ni i ṣẹgun awọn eeṣin-o-kọ’ku wọnyi, o kan le derọ ẹ ni, o le mu ki wahala yii rọlẹ loootọ, ṣugbọn afi ka tun fi ọgbọn arọwa kun un, ta a ba fẹẹ yanju ẹ patapata.


Ipinnu nikan ko le da yanju ọrọ yii. Ipinnu ati igbesẹ gbọdọ jọ rin papọ ni. To ba jẹ ka kan ṣaa maa rọ agba lu wọn nikan la n ṣe, igbesẹ ologun niyẹn, ṣugbọn iyẹn nikan o ni i ṣẹgun awọn eeṣin-o-kọ’ku wọnyi, o kan le derọ ẹ ni, o le mu ki wahala yii rọlẹ loootọ, ṣugbọn afi ka tun fi ọgbọn arọwa kun un, ta a ba fẹẹ yanju ẹ patapata. Ka wo nnkan ta a le ṣe lati dari awọn eeyan kuro lọna ifẹmiṣofo ati janduku ni”, gẹgẹ b’Ọbasanjọ ṣe wi.


Ka wo nnkan ta a le ṣe lati dari awọn eeyan kuro lọna ifẹmiṣofo ati janduku ni”, gẹgẹ b’Ọbasanjọ ṣe wi.


Ko seeyan tori ẹ pe to maa ni bi Buhari ṣe n ṣejọba yii lo daa ju loju oun-Ayọ Adebanjọ

Faith Adebọla, Eko Olori ẹgbẹ ajijangbara ilẹ Yoruba nni, Afẹnifẹre, iyẹn Alagba Ayọ Adebanjọ, ti fesi si oko ọrọ ati awọn ẹsun ti Oloye Bisi Akande fi kan an ninu iwe rẹ to ṣẹṣẹ ko jade bii ọmọ ọjọ mẹjọ lọsẹ to kọja, ti wọn pe akọle rẹ ni ‘My Participation,’ lede eebo. Lasiko to n dahun ibeere ifọrọwanilẹnuwo eto ori tẹlifiṣan ayelujara Arise, lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii, ni Adebanjọ ti ṣapejuwe Bisi Akande bii ope nidii oṣelu, o ni gbogbo ọna ni gomina ipinlẹ Ọṣun tẹlẹ ri naa fi kere sẹni toun maa maa fesi sohun to ba sọ. Ṣe ninu iwe ti Akande kọ lo ti kọkọ tẹmbẹlu Alagba Adebanjọ, o fẹsun kan baba naa pe ọkanjua ẹda ni, niṣe lo da Tinubu laamu pe ko foun nilẹ, ko si ba oun kọle si i, ati pe ijẹkujẹ ti wọn fẹẹ jẹ nidii oṣelu lo mu ki wọn fagba ara lọọ kopa nibi ipade apero iwe ofin ilẹ wa to waye lọdun 2014, lasiko iṣejọba Ọmọwe Goodluck Jonathan, gẹgẹ bii aarẹ ilẹ wa, o si tun fẹsun abuku kan baba naa loriṣiiriṣii. Ninu ọrọ rẹ, Baba Adebanjọ sọ pe: “Bisi Akande kere pupọ si mi, ki i ṣe ẹni to le sọrọ oṣelu ti maa fesi si. Ope patapata ni lagbo oṣelu. Mo ti mọ ọn tẹlẹ bii baba nla opurọ, iyẹn ki i ṣe tuntun.


Ninu ọrọ rẹ, Baba Adebanjọ sọ pe: “Bisi Akande kere pupọ si mi, ki i ṣe ẹni to le sọrọ oṣelu ti maa fesi si. Ope patapata ni lagbo oṣelu. Mo ti mọ ọn tẹlẹ bii baba nla opurọ, iyẹn ki i ṣe tuntun. Ọrẹ rẹ kan, Akinfẹnwa, ninu iwe kan to kọ pe e ni aturọta ẹda, iyẹn o si jọ iru awa loju. Abẹṣin-kawọ lo n ṣe lẹyin Tinubu. “O ti kere ju sẹni to maa sọrọ temi aa maa fesi si.


Ọrẹ rẹ kan, Akinfẹnwa, ninu iwe kan to kọ pe e ni aturọta ẹda, iyẹn o si jọ iru awa loju. Abẹṣin-kawọ lo n ṣe lẹyin Tinubu. “O ti kere ju sẹni to maa sọrọ temi aa maa fesi si. Emi ni mo ba a buwọ luwee to fi jẹ gomina. Lara adehun ta a si jọ ṣe ko too di gomina ni pe ko lo ipo rẹ lati ṣeto apero gidi lori iwe ofin ilẹ wa, ki atunto le waye lori ajọṣe Naijiria. Adehun ta a tori ẹ dibo fun un lọdun 1999 niyẹn, ṣugbọn niṣe lo yẹ adehun.


Emi ni mo ba a buwọ luwee to fi jẹ gomina. Lara adehun ta a si jọ ṣe ko too di gomina ni pe ko lo ipo rẹ lati ṣeto apero gidi lori iwe ofin ilẹ wa, ki atunto le waye lori ajọṣe Naijiria. Adehun ta a tori ẹ dibo fun un lọdun 1999 niyẹn, ṣugbọn niṣe lo yẹ adehun. “Atoun, ati Bọla Tinubu, ati Ṣẹgun Ọṣọba, gbogbo wọn la pe, ta a ṣekilọ fun wọn nigba ti wọn yẹ adehun. Wọn ti ta iran Yoruba fun Muhammadu Buhari tori ki Bọla Tinubu le jẹ aarẹ ni gbogbo ọna. Wahala tiwọn niyẹn, ki i ṣe temi ṣa o.


“Atoun, ati Bọla Tinubu, ati Ṣẹgun Ọṣọba, gbogbo wọn la pe, ta a ṣekilọ fun wọn nigba ti wọn yẹ adehun. Wọn ti ta iran Yoruba fun Muhammadu Buhari tori ki Bọla Tinubu le jẹ aarẹ ni gbogbo ọna. Wahala tiwọn niyẹn, ki i ṣe temi ṣa o. “Ṣugbọn keeyan maa purọ ojukoroju bii eyi lo toju su mi, mi o si mọ bi iru Akande to loun wa lara ọmọlẹyin Ọbafẹmi Awolọwọ latilẹ ṣe le maa fi iru ijọba Buhari yii yangan, ko tun maa kopa ninu ẹ, iṣakoso buruku to jẹ ọpọ awọn ti wọn ti i lẹyin dori aleefa ni wọn ti n geka abamọ jẹ. “Ko seeyan ti ori ẹ pe kan to maa ni bi Buhari ṣe n ṣejọba yii lo daa ju loju oun Ko si onilaakaye ẹda kan to jẹ fi iru Buhari yii yangan. Bi Bisi Akande ṣe ṣe yii fi iru ẹni to jẹ han ni.


“Ṣugbọn keeyan maa purọ ojukoroju bii eyi lo toju su mi, mi o si mọ bi iru Akande to loun wa lara ọmọlẹyin Ọbafẹmi Awolọwọ latilẹ ṣe le maa fi iru ijọba Buhari yii yangan, ko tun maa kopa ninu ẹ, iṣakoso buruku to jẹ ọpọ awọn ti wọn ti i lẹyin dori aleefa ni wọn ti n geka abamọ jẹ. “Ko seeyan ti ori ẹ pe kan to maa ni bi Buhari ṣe n ṣejọba yii lo daa ju loju oun Ko si onilaakaye ẹda kan to jẹ fi iru Buhari yii yangan. Bi Bisi Akande ṣe ṣe yii fi iru ẹni to jẹ han ni. “Agbọ-gbọnti-nu lemi fi ọrọ ẹ ṣe.”


Awọn agbebọn ji iya olori awọn oṣiṣẹ ọba ipinlẹ Kogi lọ

Faith Adebọla Abilekọ Seriya Raji, iya to bi Olori awọn oṣiṣẹ ọba nipinlẹ Kogi, Ọgbẹni AbdulKarim Jamiu Asuku, ti dero ahamọ awọn ajinigbe, wọn lawọn agbebọn ni wọn ji mama arugbo naa gbe lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii. AbudulKarim ni olori awọn oṣiṣẹ ọba lọfiisi gomina ipinlẹ Kogi, Yahaya Bello. Ba a ṣe gbọ, inu ile mama naa to wa ni Inese/Ovakere, laduugbo Nagazi, nijọba ibilẹ Adavi, lawọn agbebọn kan ti ya bo o ni nnkan bii aago mẹjọ aabọ alẹ ọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, ko pe tobinrin naa kirun alẹ tan ni wọn de’bẹ, wọn ko mama naa ni papamọra, wọn si ji i gbe wọ’gbo lọ. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Kogi, DSP Williams Onye Aya ti fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, o lawọn agbofinro ti bẹ sode, wọn si ti n tọpasẹ awọn ajinigbe naa, ati pe ireti wa pawọn yoo le doola ẹmi mama agbalagba ọhun. O lawọn ajinigbe naa ko ti i kan si mọlẹbi Abilekọ Raji, wọn o si ti i sọ iye ti wọn maa gba lati tu u silẹ, titi di ba a ṣe n sọ yii.


Mi o le sọ fawọn to n rọ mi lati dupo aarẹ pe mi o ṣe-Tinubu

Faith Adebọla Adari apapọ ẹgbẹ oṣelu All Progressive Congress (APC), to tun jẹ gomina ipinlẹ Eko tẹlẹ, Aṣiwaju Bọla Ahmed Tinubu, ti sọ pe kaakiri origun mẹrẹẹrin orileede yii ni wọn ti n parọwa soun lati gba ọpa akoso orileede yii ti Aarẹ Muhammadu Buhari ba ti ṣetan, o loun o si ni i kọ ọrọ si awọn ti wọn n mu imọran yii wa lẹnu. Ṣugbọn ko ti i ya toun yoo sọ erongba oun di mimọ faraalu, o lo ṣi ku diẹ, tori gbogbo nnkan toun n ṣe bayii ni lati fikun lukun, lati mọ iru eto to maa daa ju lọ fun Naijiria. Ẹgbẹ kan, NAC, ti wọn pe ni Igbimọ Alajumọṣe Oke-Ọya (Northern Alliance Committee) ni Bọla Tinuba ba ṣepade lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii, niluu Abuja, olu-ilu ilẹ wa, wọn tilẹkun mọri ṣepade naa ni. Bo ti n jade bọ nibi ti wọn ti ṣepade lawọn oniroyin bi i leere ohun ti ọrọ wọn da le lori, Tinubu si fesi pe awọn ọrẹ oun ati awọn alatilẹyin oun nidii oṣelu lawọn jọ fikun lukun, ati pe oun ti wa lẹnu iru ijiroro bẹẹ kaakiri origun mẹrẹẹrin orileede yii. “Kaakiri orileede yii lawọn ọmọ Naijiria ti n parọwa si mi pe ki n jade dupo aarẹ, mi o si ni i kọ’ti ọgbọn-in si wọn, mi o ni i ja wọn kulẹ, ṣugbọn mo ṣi ni lati fori kori, ki n fikun lukun daadaa pẹlu awọn ọrẹ mi atawọn alatilẹyin mi lagbo oṣelu, ka le jọ mu deeti kan pato ti ma a bọ sode lati sọ erongba mi di mimọ faraye. “Ṣe ẹ mọ pe Aarẹ wa ṣi n ba iṣẹ lọ lori aleefa, mi o si fẹẹ pin ọkan rẹ niya kuro lori awọn ipenija to n koju rẹ lasiko yii.


Bo ti n jade bọ nibi ti wọn ti ṣepade lawọn oniroyin bi i leere ohun ti ọrọ wọn da le lori, Tinubu si fesi pe awọn ọrẹ oun ati awọn alatilẹyin oun nidii oṣelu lawọn jọ fikun lukun, ati pe oun ti wa lẹnu iru ijiroro bẹẹ kaakiri origun mẹrẹẹrin orileede yii. “Kaakiri orileede yii lawọn ọmọ Naijiria ti n parọwa si mi pe ki n jade dupo aarẹ, mi o si ni i kọ’ti ọgbọn-in si wọn, mi o ni i ja wọn kulẹ, ṣugbọn mo ṣi ni lati fori kori, ki n fikun lukun daadaa pẹlu awọn ọrẹ mi atawọn alatilẹyin mi lagbo oṣelu, ka le jọ mu deeti kan pato ti ma a bọ sode lati sọ erongba mi di mimọ faraye. “Ṣe ẹ mọ pe Aarẹ wa ṣi n ba iṣẹ lọ lori aleefa, mi o si fẹẹ pin ọkan rẹ niya kuro lori awọn ipenija to n koju rẹ lasiko yii. “Tori naa, mo ṣi n ba awọn eeyan sọrọ ni temi ni, ma a ṣiṣọ loju eegun awọn eto wa to ba ya, ma a si jẹ ki erongba mi di mimọ. Ni bayii na, ẹ jẹ kawọn eeyan ṣi maa ṣe eyi-jẹ-eyi-o-jẹ lori niṣo.” Tinubu lo sọrọ bẹẹ. Ṣugbọn Alaga ẹgbẹ NAC naa, Ambasadọ Lawal Mohammed Munir, sọ lẹyin ipade ọhun pe ko si wahala kan, ijiroro awọn lọ bo ṣe yẹ ko lọ.


“Tori naa, mo ṣi n ba awọn eeyan sọrọ ni temi ni, ma a ṣiṣọ loju eegun awọn eto wa to ba ya, ma a si jẹ ki erongba mi di mimọ. Ni bayii na, ẹ jẹ kawọn eeyan ṣi maa ṣe eyi-jẹ-eyi-o-jẹ lori niṣo.” Tinubu lo sọrọ bẹẹ. Ṣugbọn Alaga ẹgbẹ NAC naa, Ambasadọ Lawal Mohammed Munir, sọ lẹyin ipade ọhun pe ko si wahala kan, ijiroro awọn lọ bo ṣe yẹ ko lọ. O ni awọn maa ṣiṣẹ fun Tinubu, tori awọn mọ pe oun lo maa jawe olubori lasiko ibo sipo aarẹ to n bọ, eto iṣẹ naa lawọn si n ṣepade le lori.


O ni awọn maa ṣiṣẹ fun Tinubu, tori awọn mọ pe oun lo maa jawe olubori lasiko ibo sipo aarẹ to n bọ, eto iṣẹ naa lawọn si n ṣepade le lori.


Nitori to fẹẹ pada sọdọ iya ẹ, Tọpẹ fi majele sounjẹ tiṣa to gba a tọ

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹ́òkúta Diẹ bayii lo ku ki oore ti obinrin tiṣa kan torukọ ẹ n jẹ Esther Bada, ṣe di ibi mọ ọn lọwọ l’Owode-Ẹgba, nipinlẹ Ogun. Ọmọ to gba tọ, Tọpẹ Fasanya, ẹni ọdun mejidinlogun, lo fi majele sounjẹ fun un, to si fẹẹ pa a. Akẹkọọ ileewe girama naa sọ pe nítorí oun fẹẹ pada sọdọ iya oun loun ṣe fẹẹ pa obinrin toun n gbe lọdọ rẹ naa. Atẹjade ti DSP Abimbọla Oyeyẹmi fi sita nirọlẹ ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọjọ kẹrinla, oṣu kejila yii, ṣalaye pe Abilekọ Bada lo fẹjọ sun pe Tọpẹ gbe ounjẹ foun, boun si ṣe jẹ ounjẹ naa tan ni inu bẹrẹ si i run oun gidi. Iya yii loun ba pe Tọpẹ to se ounjẹ ọhun pe ko waa jẹ eyi to ku, ṣugbọn si iyalẹnu oun, niṣe lọmọ naa taku, ti ko jẹ ounjẹ yii. Iya sọ pe nibi ti ara ti fu oun niyẹn. Ileewosan Jẹnẹra Owode-Ẹgba ni wọn sare gbe Abilekọ Bada lọ fun itọju, lati ibẹ ni wọn ti ni ki wọn maa gbe e lọ si FMC, l’Abẹokuta.


Iya yii loun ba pe Tọpẹ to se ounjẹ ọhun pe ko waa jẹ eyi to ku, ṣugbọn si iyalẹnu oun, niṣe lọmọ naa taku, ti ko jẹ ounjẹ yii. Iya sọ pe nibi ti ara ti fu oun niyẹn. Ileewosan Jẹnẹra Owode-Ẹgba ni wọn sare gbe Abilekọ Bada lọ fun itọju, lati ibẹ ni wọn ti ni ki wọn maa gbe e lọ si FMC, l’Abẹokuta. Bi eyi ti n lọ lọwọ lawọn ọlọpaa ti lọọ mu Tọpẹ Fasanya, o kọkọ taku pe oun ko fi nnkan kan sounjẹ alagbatọ oun yii, afi nigba ti wọn taari ẹ sẹka to n gbọ ẹjọ ipaniyan, nibẹ lo ti jẹwọ pe oun fi oogun eku sinu ounjẹ iya yii, ko le baa ku. Njẹ ki lo de to fi fẹ́ẹ́ pa a, ọmo yii sọ pe oun fẹẹ pada sọdọ iya oun gangan ni, oun ko fẹẹ gbe lọdọ alagbatọ mọ, ko si ṣee ṣe, afi ti alagbatọ yii ba ku. Iwadii awọn ọlọpaa fidi ẹ mulẹ pe iwe kẹta alakọọbẹrẹ ni Tọpẹ wa ti baba rẹ fi ku, Abilekọ Bada yii ni tiṣa rẹ nigba naa.


Bi eyi ti n lọ lọwọ lawọn ọlọpaa ti lọọ mu Tọpẹ Fasanya, o kọkọ taku pe oun ko fi nnkan kan sounjẹ alagbatọ oun yii, afi nigba ti wọn taari ẹ sẹka to n gbọ ẹjọ ipaniyan, nibẹ lo ti jẹwọ pe oun fi oogun eku sinu ounjẹ iya yii, ko le baa ku. Njẹ ki lo de to fi fẹ́ẹ́ pa a, ọmo yii sọ pe oun fẹẹ pada sọdọ iya oun gangan ni, oun ko fẹẹ gbe lọdọ alagbatọ mọ, ko si ṣee ṣe, afi ti alagbatọ yii ba ku. Iwadii awọn ọlọpaa fidi ẹ mulẹ pe iwe kẹta alakọọbẹrẹ ni Tọpẹ wa ti baba rẹ fi ku, Abilekọ Bada yii ni tiṣa rẹ nigba naa. Iku Baba Tọpẹ lo mu tiṣa rẹ yii pinnu lati ran an lọwọ ki ẹkọ rẹ ma baa duro, latigba naa lo ti mu ọmọ yii sọ̀dọ̀, to n sanwo ileewe rẹ, to si n fun un lounjẹ titi ti Tọpẹ fi di akẹkọọ nileewe girama onipele keji bayii. Awọn agbofinro beere lọwọ ọmọ yii pe ṣe Abilekọ Bada n fiya jẹ ẹ ni, o si dahun pe ko fiya kankan jẹ oun o, kódà, o fẹran oun daadaa. O ni ko sohun toun fẹẹ tori ẹ pa a ju pe oun fẹẹ pada sọdọ iya oun lọ.


Iku Baba Tọpẹ lo mu tiṣa rẹ yii pinnu lati ran an lọwọ ki ẹkọ rẹ ma baa duro, latigba naa lo ti mu ọmọ yii sọ̀dọ̀, to n sanwo ileewe rẹ, to si n fun un lounjẹ titi ti Tọpẹ fi di akẹkọọ nileewe girama onipele keji bayii. Awọn agbofinro beere lọwọ ọmọ yii pe ṣe Abilekọ Bada n fiya jẹ ẹ ni, o si dahun pe ko fiya kankan jẹ oun o, kódà, o fẹran oun daadaa. O ni ko sohun toun fẹẹ tori ẹ pa a ju pe oun fẹẹ pada sọdọ iya oun lọ. Bi iwadii gbogbo ba ti pari tan lọdọ awọn ọlọ́pàá, kootu ni Tọpẹ n lọ bi wọn ṣe wi.


Bi iwadii gbogbo ba ti pari tan lọdọ awọn ọlọ́pàá, kootu ni Tọpẹ n lọ bi wọn ṣe wi.


Lori ẹsun ifipa ba alaboyun lo pọ ti wọn fi kan an, ile-ẹjọ gba iduro Gbenga Filani

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Ile-ẹjọ Majisireeti to wa l’Oke-Ẹda, niluu Akurẹ, ti bẹrẹ igbẹjọ lori ẹsun ifipabanilopọ ti wọn fi kan agba ṣọrọṣọrọ nni, Oloye Gbenga Filani, ẹni tawọn eeyan tun mọ si Owuyẹ. Afurasi ẹni ọdun mẹtadinlọgọta naa ni wọn fẹsun meji ọtọọtọ kan lasiko to n fara han ni kootu ọhun lọsan-an ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii. Olujẹjọ ọhun ni wọn fẹsun kan pe o ba ọmọbinrin ẹni ọdun mọkanlelogun kan ti wọn porukọ rẹ ni Ojo Bukọla lo pọ lodi si ifẹ inu olupẹjọ. Bakan naa ni wọn tun fẹsun kan an pe o kan ọmọ naa labuku pẹlu bo ṣe fọwọ kan oju ara rẹ lọna ti ko bofin mu. Iṣẹlẹ yii ni wọn lo waye ninu ijọ Sẹlẹ to wa laduugbo Owuyẹ, Opopona Ọda, Akurẹ, ni nnkan bii aago mẹrin irọlẹ ọjọ kẹjọ, oṣu kejila, ọdun yii. Ẹsun mejeeji ti wọn fi kan olujẹjọ ni wọn lo lodi labẹ abala ofin ọtalelọọọdunrun din mẹta (357), ọtalelọọọdunrun din meji (358) ati ọtalelọọọdunrun (360) ninu iwe ofin ipinlẹ Ondo ti ọdun 2006.


Bakan naa ni wọn tun fẹsun kan an pe o kan ọmọ naa labuku pẹlu bo ṣe fọwọ kan oju ara rẹ lọna ti ko bofin mu. Iṣẹlẹ yii ni wọn lo waye ninu ijọ Sẹlẹ to wa laduugbo Owuyẹ, Opopona Ọda, Akurẹ, ni nnkan bii aago mẹrin irọlẹ ọjọ kẹjọ, oṣu kejila, ọdun yii. Ẹsun mejeeji ti wọn fi kan olujẹjọ ni wọn lo lodi labẹ abala ofin ọtalelọọọdunrun din mẹta (357), ọtalelọọọdunrun din meji (358) ati ọtalelọọọdunrun (360) ninu iwe ofin ipinlẹ Ondo ti ọdun 2006. Ninu ẹbẹ rẹ, Agbefọba Akintimẹhin Nelson ni awọn ni ẹri to daju lati fi ba afurasi naa ṣẹjọ, o ni lara ẹri awọn ni ọmọbinrin to jẹ olupẹjọ ati aṣọ meji ti awọn ri nile rẹ lasiko ti wọn lọọ yẹ ẹ wo. Akintimẹhin ni ki kootu ọhun paṣẹ ki wọn fi olujẹjọ pamọ sọgba ẹwọn na, nitori pe kootu Majisreeti ko lẹtọọ labẹ ofin lati gbọ iru ẹsun ti wọn fi kan an. O ni o lewu pupọ fun awujọ ti adajọ ba lọọ fi aaye beeli rẹ silẹ nitori pe o le sa lọ tabi ko tun lọọ daran mi-in.


Ninu ẹbẹ rẹ, Agbefọba Akintimẹhin Nelson ni awọn ni ẹri to daju lati fi ba afurasi naa ṣẹjọ, o ni lara ẹri awọn ni ọmọbinrin to jẹ olupẹjọ ati aṣọ meji ti awọn ri nile rẹ lasiko ti wọn lọọ yẹ ẹ wo. Akintimẹhin ni ki kootu ọhun paṣẹ ki wọn fi olujẹjọ pamọ sọgba ẹwọn na, nitori pe kootu Majisreeti ko lẹtọọ labẹ ofin lati gbọ iru ẹsun ti wọn fi kan an. O ni o lewu pupọ fun awujọ ti adajọ ba lọọ fi aaye beeli rẹ silẹ nitori pe o le sa lọ tabi ko tun lọọ daran mi-in. Kiakia ni Agbẹjọro olujẹjọ, Amofin Akinrata Adelankẹ, ti dide, to si ta ko ẹbẹ agbefọba. Agbejoro ọhun ni gbogbo ẹri ti agbefọba n pariwo pe oun ni ko to rara lati tori rẹ fi onibaara oun sọgba ẹwọn. O waa rọ ile-ẹjọ lati faaye beeli silẹ fun olujẹjọ, o ni awawi lasan lọrọ ti agbefọba n sọ pe o ṣee ko sa lọ.


Kiakia ni Agbẹjọro olujẹjọ, Amofin Akinrata Adelankẹ, ti dide, to si ta ko ẹbẹ agbefọba. Agbejoro ọhun ni gbogbo ẹri ti agbefọba n pariwo pe oun ni ko to rara lati tori rẹ fi onibaara oun sọgba ẹwọn. O waa rọ ile-ẹjọ lati faaye beeli silẹ fun olujẹjọ, o ni awawi lasan lọrọ ti agbefọba n sọ pe o ṣee ko sa lọ. Adajọ kootu ọhun, Onidaajọ Damilọla Ṣekoni, faaye beeli Gbenga Filani silẹ pẹlu ẹgbẹrun lọna ẹẹdẹgbẹta Naira (#500,000) pẹlu oniduuro meji. Ninu ọrọ diẹ ti Owuyẹ raaye b’ALAROYE sọ ni kootu, o ni kayeefi patapata ni gbogbo iṣẹlẹ naa ṣi n jọ loju oun, nitori pe ko sohun to pa oun ati ọmọ naa pọ rara. O ni akisa ti awọn fi n nu ilẹ lawọn ọlọpaa ko nile oun lọjọ ti wọn waa yẹ ile oun wo, ti wọn si n pariwo pe aṣọ ti oun fi nu oju ara rẹ lawọn ri.


Adajọ kootu ọhun, Onidaajọ Damilọla Ṣekoni, faaye beeli Gbenga Filani silẹ pẹlu ẹgbẹrun lọna ẹẹdẹgbẹta Naira (#500,000) pẹlu oniduuro meji. Ninu ọrọ diẹ ti Owuyẹ raaye b’ALAROYE sọ ni kootu, o ni kayeefi patapata ni gbogbo iṣẹlẹ naa ṣi n jọ loju oun, nitori pe ko sohun to pa oun ati ọmọ naa pọ rara. O ni akisa ti awọn fi n nu ilẹ lawọn ọlọpaa ko nile oun lọjọ ti wọn waa yẹ ile oun wo, ti wọn si n pariwo pe aṣọ ti oun fi nu oju ara rẹ lawọn ri. Ọjọ kẹrinla, oṣu Kin-in-ni, ọdun 2022, ni adajọ sun igbẹjọ mi-in si.


Ọjọ kẹrinla, oṣu Kin-in-ni, ọdun 2022, ni adajọ sun igbẹjọ mi-in si.


Jacob fipa ba ọmọ to bi lo pọ n’llọrin, lo ba ni iṣẹ eṣu ni

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Akolo ajọ ẹṣọ alaabo ṣifu difẹnsi, ni ọkunrin ẹni ọdun mẹtadinlaaadọta kan, Jacob Obomerelu, wa bayii to ti n ṣẹju pako, fun ẹsun pe o fipa ba ọmọ to bi ninu ara rẹ ti ko ju ọdun mejidinlogun lọ lo pọ. Ninu atẹjade ti Agbẹnusọ ajọ ẹṣọ naa ni Kwara, Babawale Zaid Afolabi, fi sita ni ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọṣẹ yii, lo ti salaye pe ọjọ Aje, Mọnde, ọṣẹ yii, niṣẹlẹ naa waye nibi ti afurasi naa ti n ṣiṣẹ niluu Ilọrin, to si jẹ pe ibẹ naa lo n gbe. O tẹsiwaju pe arabinrin ti ọmọ naa n gbe lọdọ rẹ tẹlẹ, Alaaja Mariam Bello, ṣalaye fun ajọ naa pe ọdọ oun ni ọmọdebinrin yii n gbe tẹlẹ ni agbegbe Gaa Akanbi Isalẹ, ṣugbọn nigba ti ede-aiyede kekere kan waye lo binu kuro lọdọ oun, to si lọ n gbe pẹlu baba rẹ nibi to ti n ṣiṣẹ. Alaaja Mariam ni lati ọdun 2017 ti Jacob ati iyawo rẹ ti pingaari ni ọmọ naa ti n gbe papọ pẹlu oun. Nigba ti ọmọbinrin ọhun n ba ẹsọ alaabo sọrọ, o ni ọjọ akọkọ ti oun ko lọ si ọdọ baba oun nibi ile to ti n ṣiẹẹ ọdẹ ni iṣẹlẹ buruku naa ti bẹrẹ. O loun bẹ baba pe ko maa dan an wo, ṣugbọn baba ko gba, niṣe lo n bẹbẹ pe oun yoo fun un ni ẹgbẹrun kan naira ti yoo fi ra oogun ti yoo fọ ọ danu lẹyin ti wọn laṣepọ tan.


Alaaja Mariam ni lati ọdun 2017 ti Jacob ati iyawo rẹ ti pingaari ni ọmọ naa ti n gbe papọ pẹlu oun. Nigba ti ọmọbinrin ọhun n ba ẹsọ alaabo sọrọ, o ni ọjọ akọkọ ti oun ko lọ si ọdọ baba oun nibi ile to ti n ṣiẹẹ ọdẹ ni iṣẹlẹ buruku naa ti bẹrẹ. O loun bẹ baba pe ko maa dan an wo, ṣugbọn baba ko gba, niṣe lo n bẹbẹ pe oun yoo fun un ni ẹgbẹrun kan naira ti yoo fi ra oogun ti yoo fọ ọ danu lẹyin ti wọn laṣepọ tan. Nigba tọwọ tẹ Jacob, o jẹwọ pe loootọ loun fipa ba ọmọ naa lo pọ, ṣugbọn iṣẹ eṣu ni. Adari agba ajọ ṣifu difẹnsi, Iskilu Ayinla Makinde, ti waa ni ki wọn ṣe ẹkunrẹrẹ iwadii lori iṣẹlẹ naa, ki wọn si gbe afurasi naa lọ si ile-ẹjọ lẹyin iwadii.


Nigba tọwọ tẹ Jacob, o jẹwọ pe loootọ loun fipa ba ọmọ naa lo pọ, ṣugbọn iṣẹ eṣu ni. Adari agba ajọ ṣifu difẹnsi, Iskilu Ayinla Makinde, ti waa ni ki wọn ṣe ẹkunrẹrẹ iwadii lori iṣẹlẹ naa, ki wọn si gbe afurasi naa lọ si ile-ẹjọ lẹyin iwadii.


Ki Bisi mura si i, ki Bọla naa mura si i

ỌMỌỌDỌAGBA Ohun to ṣẹlẹ lọsẹ to kọja yii ki i ṣe tuntun. Ohun ti mo sọ fun gbogbo awọn ti wọn n fi foonu daamu mi, ati awọn ti wọn n wa mi wa lati igba ti wọn ti gbọ ohun to ṣẹlẹ, ati bawọn oniweeroyin ti n gbe kinni ọhun jade. Ohun kan naa ti mo n sọ fun wọn niyẹn, iyẹn naa ni pe ki i ṣe tuntun. Ki i ṣe tuntun rara. Pe Bisi (Akande) kọwe, o fi bu gbogbo awọn aṣaaju ẹ nidii oṣelu, pe o kọwe, o fi tabuku wọn, tabi pe o kọwe, o fi n yin aṣaaju awọn Fulani to n ṣejọba lọwọ, bẹẹ lo fi n fọ ilẹ Yoruba si wẹwẹ, ohun to ṣẹlẹ naa ki i ṣe tuntun. Nigbakigba ti awọn Fulani ba ti wọ aarin wa, ti wọn ba ti ri awọn kan mu ninu wa, agaga nigba ti wọn ba ri i pe ẹ ti n ṣeto iṣọkan laarin ara yin, bi awọn ti wọn ba mu ṣe maa n huwa naa lẹ n ri yii: Ohun tawọn ara iṣaaju ṣe to fa Yoruba sẹyin titi di asiko yii ni Bisi ati Bọla n ṣe ti ẹ n ri yii.


Ki i ṣe tuntun rara. Pe Bisi (Akande) kọwe, o fi bu gbogbo awọn aṣaaju ẹ nidii oṣelu, pe o kọwe, o fi tabuku wọn, tabi pe o kọwe, o fi n yin aṣaaju awọn Fulani to n ṣejọba lọwọ, bẹẹ lo fi n fọ ilẹ Yoruba si wẹwẹ, ohun to ṣẹlẹ naa ki i ṣe tuntun. Nigbakigba ti awọn Fulani ba ti wọ aarin wa, ti wọn ba ti ri awọn kan mu ninu wa, agaga nigba ti wọn ba ri i pe ẹ ti n ṣeto iṣọkan laarin ara yin, bi awọn ti wọn ba mu ṣe maa n huwa naa lẹ n ri yii: Ohun tawọn ara iṣaaju ṣe to fa Yoruba sẹyin titi di asiko yii ni Bisi ati Bọla n ṣe ti ẹ n ri yii. Ki i ṣe tuntun. Awọn Fulani ti mu wọn, wọn ti ga wọn lọrun, wọn ti tan wọn, wọn ti purọ ohun ti ko ni i ṣẹlẹ fun wọn, iyẹn lẹ ṣe n gbọ gbogbo isọkusọ yii, ti ẹ n ri gbogbo palapala to n ṣẹlẹ laarin awọn Yoruba. Bisi wa laye lati bii ọdun marun-un nilẹ yii, ki i ṣe pe ọjọọbi kan pataki lo n ṣe tabi pe o n ṣe kinni kan to fi le da bii pe wọn fẹẹ fun un ni iyi tabi ẹyẹ, iwe lo ni oun kọ, bi iwe kikọ ṣe waa di ohun to la wahala bayii lọ ni ko ni i ye awọn ti ko ba mọ awọn araabi yii, ti wọn maa ro pe nnkan ti ko le kan ni.


Ki i ṣe tuntun. Awọn Fulani ti mu wọn, wọn ti ga wọn lọrun, wọn ti tan wọn, wọn ti purọ ohun ti ko ni i ṣẹlẹ fun wọn, iyẹn lẹ ṣe n gbọ gbogbo isọkusọ yii, ti ẹ n ri gbogbo palapala to n ṣẹlẹ laarin awọn Yoruba. Bisi wa laye lati bii ọdun marun-un nilẹ yii, ki i ṣe pe ọjọọbi kan pataki lo n ṣe tabi pe o n ṣe kinni kan to fi le da bii pe wọn fẹẹ fun un ni iyi tabi ẹyẹ, iwe lo ni oun kọ, bi iwe kikọ ṣe waa di ohun to la wahala bayii lọ ni ko ni i ye awọn ti ko ba mọ awọn araabi yii, ti wọn maa ro pe nnkan ti ko le kan ni. Amọ o le ju bẹẹ lọ, nitori ohun to n ṣẹlẹ yii ye iru awa. Nigba ti awọn Fulani yii ba fẹẹ mu wa, ẹni kan to lagbara ju ninu wa nidii oṣelu naa ni wọn maa kọkọ mu, tabi ki wọn mu ẹni to ba sun mọ ọn ju lọ, wọn aa bẹrẹ si i tan an, wọn aa maa kọrin, ‘a o merin jọba, ẹwẹkuẹwẹlẹ’ fun un. Ṣugbọn bi wọn ṣe ṣe erin ti wọn gbẹ koto jinjin ti wọn ti i si i, bẹẹ naa ni wọn maa ṣe fawọn naa.


Amọ o le ju bẹẹ lọ, nitori ohun to n ṣẹlẹ yii ye iru awa. Nigba ti awọn Fulani yii ba fẹẹ mu wa, ẹni kan to lagbara ju ninu wa nidii oṣelu naa ni wọn maa kọkọ mu, tabi ki wọn mu ẹni to ba sun mọ ọn ju lọ, wọn aa bẹrẹ si i tan an, wọn aa maa kọrin, ‘a o merin jọba, ẹwẹkuẹwẹlẹ’ fun un. Ṣugbọn bi wọn ṣe ṣe erin ti wọn gbẹ koto jinjin ti wọn ti i si i, bẹẹ naa ni wọn maa ṣe fawọn naa. Ki i ṣe tuntun. Nitori pe Bọla fẹẹ di aarẹ, ẹtan ti awọn Fulani gbe le e lọwọ ree o, Bisi si ni wọn fẹẹ fi ṣe Baba isalẹ ẹ, ko si le ṣe baba isalẹ ti ko ba ba awọn agbaagba to ku jẹ, ko purọ mọ wọn, ko si ta ko wọn, ohun to ṣe kọwe tuntun lasiko yii ree, lasiko ti ibo n kanlẹkun, ki gbogbo Yoruba le ro pe awọn ti ri awọn eeyan gidi kan. Ṣugbọn wọn ki i ṣe eeyan gidi! Ọlọrun n gbọ, wọn ki i ṣe eeyan gidi!


Ki i ṣe tuntun. Nitori pe Bọla fẹẹ di aarẹ, ẹtan ti awọn Fulani gbe le e lọwọ ree o, Bisi si ni wọn fẹẹ fi ṣe Baba isalẹ ẹ, ko si le ṣe baba isalẹ ti ko ba ba awọn agbaagba to ku jẹ, ko purọ mọ wọn, ko si ta ko wọn, ohun to ṣe kọwe tuntun lasiko yii ree, lasiko ti ibo n kanlẹkun, ki gbogbo Yoruba le ro pe awọn ti ri awọn eeyan gidi kan. Ṣugbọn wọn ki i ṣe eeyan gidi! Ọlọrun n gbọ, wọn ki i ṣe eeyan gidi! Awọn mejeeji ti wọn wa nidii ọrọ yii, ati Bọla ni o, ati Bisi ni o, wọn ki i ṣeeyan gidi. Bi ẹ ba ranti daadaa, lasiko ti ibo n bọ lọdun 2015, gbogbo alaye yii ni mo ṣe fun yin, mo sọ fun yin bawọn mejeeji yii ṣe jẹ ẹlẹtan, ati amuni-lọwọ-fẹkun-pa-jẹ, ọpọlọpọ yin lẹ ni nitori pe mo koriira Buhari ni, n ko fẹran Bọla ni, mo lodi si Bisi ni mo ṣe n sọ gbogbo ohun ti mo n sọ. Awọn yii ni wọn wa sibi ti wọn gbe Buhari waa ba wa.


Awọn mejeeji ti wọn wa nidii ọrọ yii, ati Bọla ni o, ati Bisi ni o, wọn ki i ṣeeyan gidi. Bi ẹ ba ranti daadaa, lasiko ti ibo n bọ lọdun 2015, gbogbo alaye yii ni mo ṣe fun yin, mo sọ fun yin bawọn mejeeji yii ṣe jẹ ẹlẹtan, ati amuni-lọwọ-fẹkun-pa-jẹ, ọpọlọpọ yin lẹ ni nitori pe mo koriira Buhari ni, n ko fẹran Bọla ni, mo lodi si Bisi ni mo ṣe n sọ gbogbo ohun ti mo n sọ. Awọn yii ni wọn wa sibi ti wọn gbe Buhari waa ba wa. O ku sọwọ yin bayii lati ronu ara yin wo, bo ba jẹ oore ni wọn ṣe wa ni tabi ibi. Awọn ni wọn gbe Buhari wa, gbogbo bi Fulani si ti ṣe n paayan, ti wọn fẹẹ fi ipa gba gbogbo ilẹ wa, ti wọn n laalaṣi wa, ti wọn n pa awọn eeyan wa loko wọn, ti wọn si fi iṣẹ maaluu silẹ ti wọn ko ṣe mọ, to jẹ awọn eeyan wa lo ku ti wọn n ji gbe, Bisi wa nibẹ ko ku, Bọla wa nibẹ ko lọ sibi kan. Sugbọn wọn o le gbeja Yoruba, koda, wọn o le sọ pe awọn lawọn mu ọkunrin yii waa ba yin, ẹ ma binu, a o pada lọọ ba a sọrọ, wọn fi gbogbo iran Yoruba yii silẹ funya jẹ ni. Ti Bisi ba lanu, ati Bọla paapaa, tawọn mejeeji ba lanu pe awọn aṣaaju Afẹnifẹre gba owo kan tabi hu iwa kan ti ko dara, awọn ibeere kekere ni ki ẹ bi wọn, ti ẹ ba ti le ri ẹni dahun awọn ibeere naa, ki ẹyin fi itumọ tiyin kun un.


O ku sọwọ yin bayii lati ronu ara yin wo, bo ba jẹ oore ni wọn ṣe wa ni tabi ibi. Awọn ni wọn gbe Buhari wa, gbogbo bi Fulani si ti ṣe n paayan, ti wọn fẹẹ fi ipa gba gbogbo ilẹ wa, ti wọn n laalaṣi wa, ti wọn n pa awọn eeyan wa loko wọn, ti wọn si fi iṣẹ maaluu silẹ ti wọn ko ṣe mọ, to jẹ awọn eeyan wa lo ku ti wọn n ji gbe, Bisi wa nibẹ ko ku, Bọla wa nibẹ ko lọ sibi kan. Sugbọn wọn o le gbeja Yoruba, koda, wọn o le sọ pe awọn lawọn mu ọkunrin yii waa ba yin, ẹ ma binu, a o pada lọọ ba a sọrọ, wọn fi gbogbo iran Yoruba yii silẹ funya jẹ ni. Ti Bisi ba lanu, ati Bọla paapaa, tawọn mejeeji ba lanu pe awọn aṣaaju Afẹnifẹre gba owo kan tabi hu iwa kan ti ko dara, awọn ibeere kekere ni ki ẹ bi wọn, ti ẹ ba ti le ri ẹni dahun awọn ibeere naa, ki ẹyin fi itumọ tiyin kun un. Njẹ ẹ mọ pe ninu gbogbo iwe ti Bisi kọ yii, ko ṣalaye ohun kan ti oun ṣe ti ko dara, bẹẹ ni ko si ohun ti Bọla ṣe loju ẹ to ku diẹ kaato, ohun gbogbo ti Bọla ati oun Bisi ṣe lo dara ju lọ. Ẹ beere lọwọ Bisi ti ẹ ba ri i, ẹ bi i pe nigba to fẹẹ du ipo gomina ni ọdun 1999, ile meloo lo ni, ati eelo lo wa lọwọ ẹ. Ọkunrin ti ẹ n wo yii ko nile ni Ila, ko si ni ni Eko, Ibadan to si n gbe naa ki i ṣe pe ile nla kan wa nibẹ to kọ sibẹ, o kan n tirogo kiri ni. Nnkan le fun un debii pe ko ni owo to fi le gba fọọmu, iyẹn owo ti awọn ti wọn fẹẹ ṣeto idibo ni ki wọn san.


Njẹ ẹ mọ pe ninu gbogbo iwe ti Bisi kọ yii, ko ṣalaye ohun kan ti oun ṣe ti ko dara, bẹẹ ni ko si ohun ti Bọla ṣe loju ẹ to ku diẹ kaato, ohun gbogbo ti Bọla ati oun Bisi ṣe lo dara ju lọ. Ẹ beere lọwọ Bisi ti ẹ ba ri i, ẹ bi i pe nigba to fẹẹ du ipo gomina ni ọdun 1999, ile meloo lo ni, ati eelo lo wa lọwọ ẹ. Ọkunrin ti ẹ n wo yii ko nile ni Ila, ko si ni ni Eko, Ibadan to si n gbe naa ki i ṣe pe ile nla kan wa nibẹ to kọ sibẹ, o kan n tirogo kiri ni. Nnkan le fun un debii pe ko ni owo to fi le gba fọọmu, iyẹn owo ti awọn ti wọn fẹẹ ṣeto idibo ni ki wọn san. Owo fọọmu ẹ, Iyiọla Omiṣore lo san an, iyẹn aburo wa ọmọ Ileefẹ yẹn. Bi Bisi ba si ti gbagbe, ki n ran an leti. Moji (Akinfẹnwa) lo ṣeto naa, oun lo ni ki Iyi duro, ko jẹ kawọn lo owo ti oun fẹẹ fi gba fọọmu tẹlẹ, ki wọn lo owo fọọmu tiẹ fun Bisi.


Owo fọọmu ẹ, Iyiọla Omiṣore lo san an, iyẹn aburo wa ọmọ Ileefẹ yẹn. Bi Bisi ba si ti gbagbe, ki n ran an leti. Moji (Akinfẹnwa) lo ṣeto naa, oun lo ni ki Iyi duro, ko jẹ kawọn lo owo ti oun fẹẹ fi gba fọọmu tẹlẹ, ki wọn lo owo fọọmu tiẹ fun Bisi. Ariwo ti Bisi n pa ni pe oun ti sọ tẹlẹ pe ko si owo lọwọ oun o, ko si sibi ti oun ti fẹẹ ri owo o, oun o lowo kankan lọwọ. Bisi ko mọ bawọn Moji ati Iyi atawọn mi-in ṣe ri owo ti wọn fi ṣe kampeeni fun un, nitori ko lowo lọwọ loootọ. Ọrọ ohun le fun un debii pe ko si mọto to le maa lo lati fi ṣe kampeeni, bo tilẹ jẹ pe ẹgbẹ AD ti fa a kalẹ pe kawọn araalu dibo fun un.


Ariwo ti Bisi n pa ni pe oun ti sọ tẹlẹ pe ko si owo lọwọ oun o, ko si sibi ti oun ti fẹẹ ri owo o, oun o lowo kankan lọwọ. Bisi ko mọ bawọn Moji ati Iyi atawọn mi-in ṣe ri owo ti wọn fi ṣe kampeeni fun un, nitori ko lowo lọwọ loootọ. Ọrọ ohun le fun un debii pe ko si mọto to le maa lo lati fi ṣe kampeeni, bo tilẹ jẹ pe ẹgbẹ AD ti fa a kalẹ pe kawọn araalu dibo fun un. Iyi yii naa lo gbe mọto mẹta kalẹ, ninu ẹ ni wọn ti fun un ni ọkan ti yoo maa da gun, tabi to le lo nigba mi-in lati fi lọ sibi to ba fẹẹ lọ. Bi wọn ṣe ṣe titi to fi wọle niyi. Loni-in ti mo wa n sọrọ yii nkọ, ile ti Bisi kọ si ilu ẹ ni Ila, o loju olowo to n ṣiṣẹ loju mejeeji to le kọ ọ. Nibo ni ki tọhun ti ri iru owo bẹẹ: ile gbaramu gbaramu ti ọkunrin ti ko lowo lati gba fọọmu lati fi du ipo gomina naa kọ ni bii ọdun kejila sẹyin.


Iyi yii naa lo gbe mọto mẹta kalẹ, ninu ẹ ni wọn ti fun un ni ọkan ti yoo maa da gun, tabi to le lo nigba mi-in lati fi lọ sibi to ba fẹẹ lọ. Bi wọn ṣe ṣe titi to fi wọle niyi. Loni-in ti mo wa n sọrọ yii nkọ, ile ti Bisi kọ si ilu ẹ ni Ila, o loju olowo to n ṣiṣẹ loju mejeeji to le kọ ọ. Nibo ni ki tọhun ti ri iru owo bẹẹ: ile gbaramu gbaramu ti ọkunrin ti ko lowo lati gba fọọmu lati fi du ipo gomina naa kọ ni bii ọdun kejila sẹyin. Bisi ni ile nla ni Ogudu, l’Ekoo, o si ti tun ni ile mi-in ni Lẹkki, lasiko ti nnkan bẹrẹ si i ṣenuure. Awọn ile ti aye mọ niyi, awọn mi-in wa ti ko sẹni to mọ, nitori ile akọta ni wọn. Laarin iwọnba asiko kekere yii, nibo loun ti ri owo to fi ṣe gbogbo ohun to ṣe yii, tabi ileeṣẹ wo lo da silẹ ti ko ni tẹlẹ ko too di gomina, to waa jẹ lẹyin to ṣe gomina tan lo bẹrẹ si i kọle kiri.


Bisi ni ile nla ni Ogudu, l’Ekoo, o si ti tun ni ile mi-in ni Lẹkki, lasiko ti nnkan bẹrẹ si i ṣenuure. Awọn ile ti aye mọ niyi, awọn mi-in wa ti ko sẹni to mọ, nitori ile akọta ni wọn. Laarin iwọnba asiko kekere yii, nibo loun ti ri owo to fi ṣe gbogbo ohun to ṣe yii, tabi ileeṣẹ wo lo da silẹ ti ko ni tẹlẹ ko too di gomina, to waa jẹ lẹyin to ṣe gomina tan lo bẹrẹ si i kọle kiri. Ki lohun to fa ija ajaku-akata ti Ọọni Okunade Ṣijuwade ba Bisi yii ja, to fi jẹ pe Bisi ko to ẹni ti i wọ aafin Ọọni titi ti ọba naa fi waja. Ki lo fa ija Ọọni ati ẹ, ko ṣalaye ẹ! Awọn ọrọ wa teeyan maa ṣi lawẹlawẹ lati fi oju awọn onibajẹ yii han, kawọn araalu too ṣi wọn mu lẹẹkan si i. Bo ba si jẹ ti Bọla funra ẹ ni, nigba to pada delẹ yii ni ọdun 1998, ile ẹyọ meji lo ni, oun funra rẹ lo si jẹwọ pe oun ti ta ọkan ninu ẹ lati ri owo idibo oun ko jọ.


Ki lohun to fa ija ajaku-akata ti Ọọni Okunade Ṣijuwade ba Bisi yii ja, to fi jẹ pe Bisi ko to ẹni ti i wọ aafin Ọọni titi ti ọba naa fi waja. Ki lo fa ija Ọọni ati ẹ, ko ṣalaye ẹ! Awọn ọrọ wa teeyan maa ṣi lawẹlawẹ lati fi oju awọn onibajẹ yii han, kawọn araalu too ṣi wọn mu lẹẹkan si i. Bo ba si jẹ ti Bọla funra ẹ ni, nigba to pada delẹ yii ni ọdun 1998, ile ẹyọ meji lo ni, oun funra rẹ lo si jẹwọ pe oun ti ta ọkan ninu ẹ lati ri owo idibo oun ko jọ. Lonii yii, ẹni to ba fẹẹ ka ile Bọla, oluwa rẹ yoo ṣe iṣẹ aṣeṣulẹ ni, owo ti pọ lọwọ ẹ debii pe mọto agboworin loun naa fi n gbe owo kiri. Iṣẹ wo ni Bọla ṣe. Gbogbo owo to n ko fawọn Fulani ti wọn n tan an yii, nibo lo ti ri owo naa!


Lonii yii, ẹni to ba fẹẹ ka ile Bọla, oluwa rẹ yoo ṣe iṣẹ aṣeṣulẹ ni, owo ti pọ lọwọ ẹ debii pe mọto agboworin loun naa fi n gbe owo kiri. Iṣẹ wo ni Bọla ṣe. Gbogbo owo to n ko fawọn Fulani ti wọn n tan an yii, nibo lo ti ri owo naa! Ohun ti oun ko si mọ, ti Bisi naa ko lọgbọn ẹ lori, ni pe nigba ti ọrọ ba de oju ẹ fun un tan, awọn ti wọn maa gba a mu niyẹn. Wọn n tan an bayii, oun naa n gba ẹtan, wọn gba a laaye ko maa nawo Eko lọ, oun naa si n na an lọ, asiko n bọ ti wọn maa beere awọn nnkan wọnyi lọwọ ẹ, ohun to si maa le e nidii ipo to n wa yii niyẹn. Sibẹ naa, ko si ohun to buru ninu keeyan mura lati de ipo kan, iwa ojale-onile-bo-tiẹ-lẹyin ni, ko dara.


Ohun ti oun ko si mọ, ti Bisi naa ko lọgbọn ẹ lori, ni pe nigba ti ọrọ ba de oju ẹ fun un tan, awọn ti wọn maa gba a mu niyẹn. Wọn n tan an bayii, oun naa n gba ẹtan, wọn gba a laaye ko maa nawo Eko lọ, oun naa si n na an lọ, asiko n bọ ti wọn maa beere awọn nnkan wọnyi lọwọ ẹ, ohun to si maa le e nidii ipo to n wa yii niyẹn. Sibẹ naa, ko si ohun to buru ninu keeyan mura lati de ipo kan, iwa ojale-onile-bo-tiẹ-lẹyin ni, ko dara. Kin ni Bisi n ba awọn eeyan jẹ nitori pe o fẹẹ ṣe atilẹyin fun Bọla si! Ki lo n sọsọkusọ si awọn aṣaaju to ku si nigba ti ọwọ oun naa ko mọ, to jẹ akisa ẹlẹgbin ni bo ṣe n rin kiri yẹn. Ọpẹoyinbo fi dundun ṣẹwa, ẹgun to wa lara ẹ ko wa le legbeje.


Kin ni Bisi n ba awọn eeyan jẹ nitori pe o fẹẹ ṣe atilẹyin fun Bọla si! Ki lo n sọsọkusọ si awọn aṣaaju to ku si nigba ti ọwọ oun naa ko mọ, to jẹ akisa ẹlẹgbin ni bo ṣe n rin kiri yẹn. Ọpẹoyinbo fi dundun ṣẹwa, ẹgun to wa lara ẹ ko wa le legbeje. Ida lo maa pe ara ẹ lẹru, to ba ya, awọn kan aa ni ọmọ Yoruba lo fẹẹ du ipo aarẹ, ki wọn gbaruku ti i, awọn yii ko ri i lasiko ti awọn adamọdi ọmọ Yoruba ti wọn n wa ipo lọwọ Fulani n ba iran tiwa jẹ yii o. Ki Bisi mura si i, ki Bọla naa si mura si i. Baluwẹ to ni oun maa di odo nla ni o, oju gbogbo wa lo maa ṣe.


Ida lo maa pe ara ẹ lẹru, to ba ya, awọn kan aa ni ọmọ Yoruba lo fẹẹ du ipo aarẹ, ki wọn gbaruku ti i, awọn yii ko ri i lasiko ti awọn adamọdi ọmọ Yoruba ti wọn n wa ipo lọwọ Fulani n ba iran tiwa jẹ yii o. Ki Bisi mura si i, ki Bọla naa si mura si i. Baluwẹ to ni oun maa di odo nla ni o, oju gbogbo wa lo maa ṣe.


Wọn ba oku ọmọ baalẹ at’obinrin kan nihooho ninu mọto n’Idiroko

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ikọ fijilante So-Safe nipinlẹ Ogun, pẹlu ajọṣepọ awọn ọlọpaa. ti ri oku ọkunrin ati obinrin kan nihooho ninu mọto, n’Idiroko lọjọ Aje, Mọnde, ọjọ kẹtala, oṣu kejila yii. Alaye ti Mọruf Yusuf, Alukoro So-Safe, ṣe ninu atẹjade ti wọn fi sita ni pe lasiko tawọn n wọde kiri lọjọ naa, ni nnkan bii aago mẹjọ alẹ lawọn ri mọto ayọkẹlẹ Toyota Camry alawọ eeru to ni nọmba LND 223 BV ti wọn paaki pẹlu ifura. Iwaju ile kan laduugbo Agọ Egun, n’Idiroko, nijọba ibilẹ Ipokia, ni mọto naa wa gẹgẹ bi wọn ṣe wi. Nigba ti wọn yẹ inu ọkọ ọhun wo ni wọn ri i pe oku eeyan meji ti wọn wa nihooho lo wa nibẹ, ọkunrin ati obinrin kan. Ninu ìwádìí ni wọn ti mọ pe Azeez Iliyas lọkunrin to ku sinu mọto naa n jẹ, ati pe ọmọ ọkan ninu awọn baalẹ agbegbe naa ni. Wọn ni ẹni ọdun mẹtadinlogoji ni Deborah, ọmọbinrin ti wọn ba pẹlu rẹ.


Iwaju ile kan laduugbo Agọ Egun, n’Idiroko, nijọba ibilẹ Ipokia, ni mọto naa wa gẹgẹ bi wọn ṣe wi. Nigba ti wọn yẹ inu ọkọ ọhun wo ni wọn ri i pe oku eeyan meji ti wọn wa nihooho lo wa nibẹ, ọkunrin ati obinrin kan. Ninu ìwádìí ni wọn ti mọ pe Azeez Iliyas lọkunrin to ku sinu mọto naa n jẹ, ati pe ọmọ ọkan ninu awọn baalẹ agbegbe naa ni. Wọn ni ẹni ọdun mẹtadinlogoji ni Deborah, ọmọbinrin ti wọn ba pẹlu rẹ. Awọn fijilante sọ pe iwadii n lọ lọwọ, awọn si pada ri aṣọ ọkùnrin to ku naa ninu gọta niwaju ile kan ti wọn fura pe ibẹ lobinrin to ku naa n gbe. Teṣan ọlọpaa Idiroko ni wọn ko awọn oku meji naa lọ fun itẹsiwaju iwadii.


Awọn fijilante sọ pe iwadii n lọ lọwọ, awọn si pada ri aṣọ ọkùnrin to ku naa ninu gọta niwaju ile kan ti wọn fura pe ibẹ lobinrin to ku naa n gbe. Teṣan ọlọpaa Idiroko ni wọn ko awọn oku meji naa lọ fun itẹsiwaju iwadii.


Akeredolu ṣebura fawọn kọmiṣanna tuntun l’Ondo

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu, ti ṣebura fawọn kọmiṣanna tuntun mẹrinla atawọn oludamọran meje ti awọn ọmọ ileegbimọ aṣofin ṣayẹwo fun lọsẹ to kọja. Ayẹyẹ ibura ọhun waye ninu gbọngan aṣa Doomu to wa loju ọna Igbatoro, Alagbaka, niluu Akurẹ lọsan-an ọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii. Ninu ọrọ apilẹkọ rẹ, Gomina Akeredolu kọkọ ki awọn ọmọ igbimọ alabaaṣiṣẹpọ rẹ tuntun naa ku oriire fun iyansipo wọn, bakan naa lo rọ wọn lati huwa bii aṣaaju rere nibikibi ti wọn ba fi wọn si lẹyin ibura wọn. Gomina ni oun ri i pe wọn kun oju oṣunwọn loun fi yan wọn sipo, bẹẹ ni ko ni i bojumu rara ki awọn kọmiṣanna ọhun ja ireti ti awọn eeyan ni ninu wọn kulẹ. O ni awọn eeyan ọhun gbọdọ gbiyanju lati fọwọsowọpọ pẹlu ijọba ti oun n dari lati mu aye ati igba rọrun fawọn araalu. Nipari ọrọ rẹ, Arakunrin ni kawọn oṣiṣẹ ijọba lọọ fọkan balẹ, nitori pe eto ti n lọ lọwọ lati sanwo gidi fun wọn lara owo-osu tijọba jẹ wọn saaju ọjọ Keresimesi to n bọ yii.


Ẹgbẹ ṣọrọṣọrọ ṣalaye lori ọkan ninu wọn ti wọn lo fipa ba alaboyun lo pọ l’Akurẹ

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Ẹgbẹ FIBAN ipinlẹ Ondo ti sọrọ lori ẹsun ifipabanilopọ ti wọn fi kan ọkan ninu wọn, Oloye Gbenga Filani, Owuyẹ. Alaga tuntun tí wọn ṣẹṣẹ yan fun ẹgbẹ ọhun, Ọgbẹni Fẹmi Oguntuaṣe, ẹni tawọn eeyan mọ si Ariremakọ sọ ninu atẹjade to fi sita lọjọ Aiku, Sannde, ọsẹ yii, pe ni gbogbo ọna lawọn fi ta ko iwa ifipabanilopọ, nitori pe ẹsẹ nla lo jẹ niwaju Ọlọrun, bẹẹ lo tun lodi patapata labẹ ofin Naijiria. Ariremakọ ni awọn ti lọọ gbọ tẹnu Owuyẹ ni teṣan ti wọn ti i mọ, alaye to si ṣe fawọn ni pe oun ko mọ ohunkohun lori gbogbo ẹsun ti wọn fi n kan oun. O ni Filani tẹsiwaju ninu alaye rẹ pe awọn eeyan kan ni wọn gbimọ-pọ lati ba oun lorukọ jẹ, ti wọn si fẹẹ mu oun balẹ lọnakọna latari awọn eto iriri aye ti oun n ṣe lori afẹfẹ. Agba sọrọsọrọ ọhun rọ awọn eeyan ki wọn yee sọrọ kobakungbe si Gbenga Filani nitori pe ni ibamu pẹlu ofin Naijiria, ko si idi to fi yẹ kawọn eeyan maa da a lẹbi tabi ki wọn sọrọ kobakungbe si i titi tile-ẹjọ yoo fi gbe ipinnu rẹ jade lori iṣẹlẹ naa. Ẹgbẹ FIBAN ni awọn ko setan ati ṣegbe lẹyin ẹnikẹni ti aje iṣẹlẹ naa ba ṣi mọ lori nitori pe iwadii pọnnbele ati idajọ ododo lawọn n fẹ.


O ni Filani tẹsiwaju ninu alaye rẹ pe awọn eeyan kan ni wọn gbimọ-pọ lati ba oun lorukọ jẹ, ti wọn si fẹẹ mu oun balẹ lọnakọna latari awọn eto iriri aye ti oun n ṣe lori afẹfẹ. Agba sọrọsọrọ ọhun rọ awọn eeyan ki wọn yee sọrọ kobakungbe si Gbenga Filani nitori pe ni ibamu pẹlu ofin Naijiria, ko si idi to fi yẹ kawọn eeyan maa da a lẹbi tabi ki wọn sọrọ kobakungbe si i titi tile-ẹjọ yoo fi gbe ipinnu rẹ jade lori iṣẹlẹ naa. Ẹgbẹ FIBAN ni awọn ko setan ati ṣegbe lẹyin ẹnikẹni ti aje iṣẹlẹ naa ba ṣi mọ lori nitori pe iwadii pọnnbele ati idajọ ododo lawọn n fẹ. Tẹ o ba gbagbe,Ọkunrin kan to maa n ṣe eto ori redio kan ti wọn n pe ni ‘Owuyẹ’, niluu Akurẹ, to si tun ni eto mi-in to maa n ṣe lori redio kan ni Ikẹrẹ-Ekiti ni wọn lo fipa alaboyun lo pọ. ALAROYE gbọ pe lasiko ti ọmọbinrin ẹni ọdun mọkanlelogun ọhun lọ fun itusilẹ ni ṣọọṣi naa ni wolii kona fun un pẹlu ẹtan pe ọmọ to wa ninu rẹ dabuu, oun si fẹẹ ba a ṣe e ti ọmọ naa yoo fi wa ni ipo to yẹ ko wa. Gẹgẹ bi ọmọbinrin naa ṣe ṣalaye nigba to n royin ohun toju rẹ ri lasiko to lọ fun itusilẹ lọdọ Wolii Filani to wa loju ọna Ọda, niluu Akurẹ, l’Ọjọruu, Wẹsidee, to kọja.


Tẹ o ba gbagbe,Ọkunrin kan to maa n ṣe eto ori redio kan ti wọn n pe ni ‘Owuyẹ’, niluu Akurẹ, to si tun ni eto mi-in to maa n ṣe lori redio kan ni Ikẹrẹ-Ekiti ni wọn lo fipa alaboyun lo pọ. ALAROYE gbọ pe lasiko ti ọmọbinrin ẹni ọdun mọkanlelogun ọhun lọ fun itusilẹ ni ṣọọṣi naa ni wolii kona fun un pẹlu ẹtan pe ọmọ to wa ninu rẹ dabuu, oun si fẹẹ ba a ṣe e ti ọmọ naa yoo fi wa ni ipo to yẹ ko wa. Gẹgẹ bi ọmọbinrin naa ṣe ṣalaye nigba to n royin ohun toju rẹ ri lasiko to lọ fun itusilẹ lọdọ Wolii Filani to wa loju ọna Ọda, niluu Akurẹ, l’Ọjọruu, Wẹsidee, to kọja. Ọmọbìnrin to porukọ ara rẹ ni Bukọla ọhun ṣalaye fawọn oniroyin kan nigba ti wọn n fọrọ wa a lẹnu wo ni olu ileeṣẹ awọn ọlọpaa to wa loju ọna Igbatoro, Akurẹ, l’ọjọ Ẹti, Furaidee, ọsẹ yii. ‘‘Ọsibitu ni mo kọkọ ji lọ laaarọ ọjọ naa, iyẹn Ọjọruu, Wẹsidee, lati lọọ forukọ silẹ fun ayẹwo orekoore oyun to wa ninu mi. ‘‘Bi wọn ṣe da mi lohun tan ni ọsibitu ni mo gba ṣọọsi wa lọ nitori pe o ni eto isin pataki kan ta a maa n ṣe ni gbogbo Ọjọruu, Wẹsidee.


Ọmọbìnrin to porukọ ara rẹ ni Bukọla ọhun ṣalaye fawọn oniroyin kan nigba ti wọn n fọrọ wa a lẹnu wo ni olu ileeṣẹ awọn ọlọpaa to wa loju ọna Igbatoro, Akurẹ, l’ọjọ Ẹti, Furaidee, ọsẹ yii. ‘‘Ọsibitu ni mo kọkọ ji lọ laaarọ ọjọ naa, iyẹn Ọjọruu, Wẹsidee, lati lọọ forukọ silẹ fun ayẹwo orekoore oyun to wa ninu mi. ‘‘Bi wọn ṣe da mi lohun tan ni ọsibitu ni mo gba ṣọọsi wa lọ nitori pe o ni eto isin pataki kan ta a maa n ṣe ni gbogbo Ọjọruu, Wẹsidee. ‘‘O dun mi pupọ pe wọn ti pari isin ki n too de ṣọọsi, wolii wa nikan ni mo ba to ni ki n mu awọn nnkan ti wọn kọ fun mi lati ile-iwosan wa ki oun yẹ ẹ wo. ‘‘O fun mi pada lẹyin to wo o tan, o si ni ki n lọọ ṣe ẹda iwe ti wọn kọ awọn ẹru naa si, ki n si lọọ fi sori pẹpẹ to wa ninu sọọsi ki oun le gbadura si i. ‘‘Lẹyin eyi lo bẹrẹ si i fọwọ tẹ mi ni ikun nibi ta a jokoo si, o beere iye oṣu oyun to wa ninu mi, mo si sọ fun un pe oṣu marun-un ni.


‘‘O dun mi pupọ pe wọn ti pari isin ki n too de ṣọọsi, wolii wa nikan ni mo ba to ni ki n mu awọn nnkan ti wọn kọ fun mi lati ile-iwosan wa ki oun yẹ ẹ wo. ‘‘O fun mi pada lẹyin to wo o tan, o si ni ki n lọọ ṣe ẹda iwe ti wọn kọ awọn ẹru naa si, ki n si lọọ fi sori pẹpẹ to wa ninu sọọsi ki oun le gbadura si i. ‘‘Lẹyin eyi lo bẹrẹ si i fọwọ tẹ mi ni ikun nibi ta a jokoo si, o beere iye oṣu oyun to wa ninu mi, mo si sọ fun un pe oṣu marun-un ni. O ṣeleri lati ṣe itusilẹ fun mi, leyii ti ma a fi bimọ wẹrẹ. Ko pẹ pupọ ni mo ri i ti wọn dide wọ inu yara to wa ninu sọọsi naa lọ, bi wọn ṣe wọle tan ni wọn pe mi pe kemi naa maa bọ. ‘‘Bi mo ṣe n wọle ni wọn ni ki n bọ aṣọ mi, ki n si dubulẹ, mo ṣaa ri i pe gbogbo nnkan ti wọn sọ fun mi ni mo n ṣe lai jiyan.


O ṣeleri lati ṣe itusilẹ fun mi, leyii ti ma a fi bimọ wẹrẹ. Ko pẹ pupọ ni mo ri i ti wọn dide wọ inu yara to wa ninu sọọsi naa lọ, bi wọn ṣe wọle tan ni wọn pe mi pe kemi naa maa bọ. ‘‘Bi mo ṣe n wọle ni wọn ni ki n bọ aṣọ mi, ki n si dubulẹ, mo ṣaa ri i pe gbogbo nnkan ti wọn sọ fun mi ni mo n ṣe lai jiyan. ‘‘Ọkan ninu ika ọwọ wọn ni wọn kọkọ fi n ro idi mi daadaa, wọn ni awọn n ṣe bẹẹ nitori ọmọ inu mi to dabuu, wọn ni o ni ororo ti awọn yoo da soju ara mi, eyi ti awọn gbọdọ fi kinni abẹ awọn ti sọhun-un ki ọmọ naa le pada sipo to yẹ ko wa. ‘‘Lẹyin eyi ni wọn ni ki n la itan mi mejeeji, wọn ba mi lo pọ, wọn ni ṣe lawọn ran mi lọwọ nitori pe ohun ti ọkọ mi ti ko si nitosi yẹ ko ṣe fun mi lawọn n ṣe fun mi. ‘‘Ko si aṣọ adura lọrun wọn nigba ti wọn n ba mi sun, agbelebuu kekere kan ni wọn fun mi ki n fi sori idodo mi, wọn fun mi lomi adura mu, wọn si tun fin lọfinda si oju ara mi.


‘‘Ọkan ninu ika ọwọ wọn ni wọn kọkọ fi n ro idi mi daadaa, wọn ni awọn n ṣe bẹẹ nitori ọmọ inu mi to dabuu, wọn ni o ni ororo ti awọn yoo da soju ara mi, eyi ti awọn gbọdọ fi kinni abẹ awọn ti sọhun-un ki ọmọ naa le pada sipo to yẹ ko wa. ‘‘Lẹyin eyi ni wọn ni ki n la itan mi mejeeji, wọn ba mi lo pọ, wọn ni ṣe lawọn ran mi lọwọ nitori pe ohun ti ọkọ mi ti ko si nitosi yẹ ko ṣe fun mi lawọn n ṣe fun mi. ‘‘Ko si aṣọ adura lọrun wọn nigba ti wọn n ba mi sun, agbelebuu kekere kan ni wọn fun mi ki n fi sori idodo mi, wọn fun mi lomi adura mu, wọn si tun fin lọfinda si oju ara mi. ‘‘Gbogbo awọn nnkan wọnyi ni wọn ni yoo jẹ ki ọmọ inu mi pada sipo to yẹ ko wa. ‘‘Wọn ti ba mi sun tan ki oju mi too la, wọn ni ki n bura fun awọn pe mi o gbọdọ sọ fun ẹnikẹni nitori pe lọjọ ti mo ba ṣe bẹẹ ni ma a ku. ‘‘Wolii ọhun to tun jẹ ọkan ninu agba sọrọsọrọ nipinlẹ Ondo ṣi wa ni olu ileeṣẹ ọlọpaa, nibi ti wọn ti n fọrọ wa a lẹnu wo lọwọ lori ẹsun ifipabanilopọ ti wọn fi kan an.


‘‘Gbogbo awọn nnkan wọnyi ni wọn ni yoo jẹ ki ọmọ inu mi pada sipo to yẹ ko wa. ‘‘Wọn ti ba mi sun tan ki oju mi too la, wọn ni ki n bura fun awọn pe mi o gbọdọ sọ fun ẹnikẹni nitori pe lọjọ ti mo ba ṣe bẹẹ ni ma a ku. ‘‘Wolii ọhun to tun jẹ ọkan ninu agba sọrọsọrọ nipinlẹ Ondo ṣi wa ni olu ileeṣẹ ọlọpaa, nibi ti wọn ti n fọrọ wa a lẹnu wo lọwọ lori ẹsun ifipabanilopọ ti wọn fi kan an.


Ijọba gbọdọ pẹjọ ta ko idajọ kootu Ko-tẹ-mi-lọrun to ni ki wọn tu Sọtitobirẹ silẹ-Ogele

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Ọkan ninu awọn ajafẹtọọ ọmọ eniyan nipinlẹ Ondo, Amofin Morakinyọ Ogele, ti ni ijọba ipinlẹ Ondo, labẹ akoso Gomina Rotimi Akeredolu, gbọdọ pẹjọ ta ko bi kootu ko-tẹ-mi-lọrun ṣe tu Oludasilẹ ijọ Sọtitobirẹ, Wolii Alfa Samuel Babatunde, silẹ ninu ọgba ẹwọn gbere ti wọn ju u si lori ọrọ ọmọ ọdun kan to sọnu ninu sọọsi rẹ ninu oṣu Kẹwaa, ọdun 2019. Agba Amofin ọhun ni ko si ani-ani pe ojuṣaaju wa ninu idajọ ti ile-ẹjọ Ko-tẹ-mi-lọrun gbe kalẹ lọsẹ to kọja lọhun-un pẹlu bi igbimọ awọn oludajọ ọhun ṣe kuna patapata lati ṣiṣẹ lori ibi ti iṣẹlẹ ọmọ ọdun kan to sọnu naa ti kan Wolii Alfa gbọngbọn, ki wọn too pinnu lati paṣẹ titu u silẹ kuro ninu ọgba ẹwọn gbere ti ile-ẹjọ giga ju u si. O ni igbesẹ to ba ofin Naijiria mu ni ile-ẹjọ giga gbe pẹlu bi wọn ṣe ran Sọtitobirẹ lẹwọn lori awọn ẹri aifojuri eyi ti kootu Ko-tẹ-mi-lọrun ta ko, ti wọn si tori rẹ fagi le idajọ ọhun. O ni iwe ofin wa faaye gba ile-ẹjọ lati fiya jẹ ọdaran ti wọn ba fi awọn ẹri aifojuri gbe ẹsun ti wọn ba fi kan an lẹsẹ. Gẹgẹ bii apẹẹrẹ, Ogele ni bi eeyan kan ba wa ọrẹ rẹ lọ sile ti nnkan si waa ṣẹlẹ si ẹni to wa lọ, awọn agbofinro lanfaani lati mu ẹni ọhun, ki wọn si ba a ṣẹjọ, bo tilẹ jẹ pe ko si ẹri aridaju fun wọn pe oun lo ṣe ẹni naa leṣe, o ni eyi ni wọn n pe ni Ọkupaya Layabiliti (Occupier Liability) labẹ ofin. O ni gbogbo ẹri lo fidi rẹ mulẹ pe Iya Gold gbe e wọ inu ṣọọsi Sọtitobirẹ to si forukọ rẹ silẹ ninu iwe ti wọn n kọ orukọ awọn ewe si, ti iru ọmọ bẹẹ ba waa sọnu, dandan ni fun ẹni to pe ara rẹ ni olori ijọ ọhun lati ṣawari rẹ lọnakọna tabi ko jẹjọ ọmọ to sọnu n’ile-ẹjọ ti ko ba ri i. Ekeji, Ogele ni bii iwa iyanjẹ patapata ni bi wọn ṣe lu baba ọmọ to sọnu lalubami latari pe o n fẹhonu han lọjọ keji ti ọmọ rẹ sọnu O ni tijọba ba fi kuna lati tete gbe igbesẹ to yẹ lasiko ti nnkan si n gbona lọwọ, o ṣee ṣe ki wọn pa ọrọ ọhun mọlẹ patapata ti ọmọ ti wọn n wa naa yoo si sọnu gbe lai ri ohunkohun ṣe si i.


Olowu ilẹ Owu naa ti waja o

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Bo tilẹ jẹ pe wọn ko ti i kede rẹ faye gbọ, iroyin to tẹ ALAROYE lọwọ ni pe Olowu tilẹ Owu, nipinlẹ Ogun, Ọba Adegboyega Dosunmu Amọroro Keji, ti dagbere faye. Latigba ti hunrun hunrun pe Kabiyesi ti waja ti gba ilu kan ni awọn eeyan ti fẹẹ mọ baye ni Kabiyesi wa tabi ọba naa ti waja gẹgẹ bawọn kan ṣe n gbe e kiri. Ohun ti ALAROYE gbọ lati ẹnu ẹnikan to jẹ wọle-wọde aafin Olowu ni pe Kabiyesi ti waja. Ọkunrin naa sọ pe o ti pẹ gan-an to ti rẹ Olowu Adegboyega Dosunmu, ti baba naa ko jade. O fi kun un pe ko ti i sẹni to fiṣẹ ran awọn lati tufọ ipapoda ọba nla nilẹ Owu naa ni kaluku ṣe ṣenu ni deede ṣibi. O ni awọn agbaagba to mọ nipa bi wọn ṣe n tufọ ọba ni yoo gbe iroyin naa jade to ba jẹ ootọ, bi wọn ko ba si ti i ṣe bẹẹ, ẹnikẹni ko gbọdọ kede ẹ, nitori lai ku ẹkiri, ko sẹni kan ti i fi awọ ẹ ṣe gbẹdu.


Olowu ilẹ Owu naa ti waja o

Ọkunrin naa sọ pe o ti pẹ gan-an to ti rẹ Olowu Adegboyega Dosunmu, ti baba naa ko jade. O fi kun un pe ko ti i sẹni to fiṣẹ ran awọn lati tufọ ipapoda ọba nla nilẹ Owu naa ni kaluku ṣe ṣenu ni deede ṣibi. O ni awọn agbaagba to mọ nipa bi wọn ṣe n tufọ ọba ni yoo gbe iroyin naa jade to ba jẹ ootọ, bi wọn ko ba si ti i ṣe bẹẹ, ẹnikẹni ko gbọdọ kede ẹ, nitori lai ku ẹkiri, ko sẹni kan ti i fi awọ ẹ ṣe gbẹdu. Awọn eeyan tun n reti atẹjade ibanikẹdun to yẹ ko ti ọwọ awọn eeyan bii Oloye Ọbasanjọ ti i ṣe Ẹbọra Owu wa, ṣugbọn Ọbasanjọ ko wi nnkan kan, bẹẹ ni ko si oloye Owu kan to sọ ohunkohun lori ibi ti Olowu Kanguere wa titi ta a fi pari akojọpọ iroyin yii. Olowu, Ọba Adegboyega Dosunmu, Akọbi Oodua, Amiwo-Aja, bẹrẹ ileewe alakọọbẹrẹ ni Owu Baptist Day School, lọdun 1941, o si lọ sileewe Girama Baptist High School, Abẹokuta lọdun 1950. Kabiyesi kawe l’Ekoo, o ka niluu oyinbo, o mọ nipa iṣẹ ere ori itage, oun lo si wa nidii agbekalẹ ere oniṣẹ ti wọn n pe ni ‘Village Headmaster’ ti wọn n ṣe laye ọjọun.


Olowu ilẹ Owu naa ti waja o

Awọn eeyan tun n reti atẹjade ibanikẹdun to yẹ ko ti ọwọ awọn eeyan bii Oloye Ọbasanjọ ti i ṣe Ẹbọra Owu wa, ṣugbọn Ọbasanjọ ko wi nnkan kan, bẹẹ ni ko si oloye Owu kan to sọ ohunkohun lori ibi ti Olowu Kanguere wa titi ta a fi pari akojọpọ iroyin yii. Olowu, Ọba Adegboyega Dosunmu, Akọbi Oodua, Amiwo-Aja, bẹrẹ ileewe alakọọbẹrẹ ni Owu Baptist Day School, lọdun 1941, o si lọ sileewe Girama Baptist High School, Abẹokuta lọdun 1950. Kabiyesi kawe l’Ekoo, o ka niluu oyinbo, o mọ nipa iṣẹ ere ori itage, oun lo si wa nidii agbekalẹ ere oniṣẹ ti wọn n pe ni ‘Village Headmaster’ ti wọn n ṣe laye ọjọun. Ọdun 1976 ni Amọroro keji yii di alaga ijọba ibilẹ Abẹokuta, 2006 lo di Olowu ti ilu Owu. To ba ṣe pe ojojo lo ṣi n ṣ’Ogun Kabiyesi, to ba si jẹ baba ti ṣipo pada naa ni, ALAROYE yoo maa fi to yin leti.


Olowu ilẹ Owu naa ti waja o

Ọdun 1976 ni Amọroro keji yii di alaga ijọba ibilẹ Abẹokuta, 2006 lo di Olowu ti ilu Owu. To ba ṣe pe ojojo lo ṣi n ṣ’Ogun Kabiyesi, to ba si jẹ baba ti ṣipo pada naa ni, ALAROYE yoo maa fi to yin leti.


Awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun dana sun akẹkọọ UNIOSUN, nitori ti ko fẹẹ darapọ mọ wọn

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Ṣe ni gbogbo awọn eeyan agbegbe Akede, niluu Oṣogbo, tilẹkun mọri lọsan-an ọjọ Abamẹta, Satide, to kọja, nigba ti awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun ti wọn to mẹsan-an niye le ọmọkunrin kan wọ ibẹ. Ọmọkunrin naa, Ọkẹ Ademiju Victor, la gbọ lẹyin-o-rẹyin pe o jẹ akẹkọọ onipele karun-un ni Fasiti UNIOSUN. Aago meji ọsan lawọn ọmọ ẹgbẹ okunkun naa fi ọkada mẹta le Victor debẹ, ṣe ni wọn kọkọ n ṣa a ladaa, nigba ti ada ko wọle ni wọn bẹrẹ si i yin in nibọn. Nigba to di pe ẹmi ko bọ lara rẹ lawọn eeyan naa binu da bẹntiroolu si i lara, ti wọn si ṣana si i. A gbọ pe wọn duro diẹ ki wọn too kuro nibẹ. Bi wọn ṣe lọ tan ni awọn kan laduugbo naa sare gbe omi, ti wọn si fi pa ina ara Victor, sibẹ, o ṣi n mi, idi niyẹn ti wọn fi ranṣe pe awọn ọlọpaa ko too di pe wọn gbe e lọ sileewosan kan fun itọju.


Nigba to di pe ẹmi ko bọ lara rẹ lawọn eeyan naa binu da bẹntiroolu si i lara, ti wọn si ṣana si i. A gbọ pe wọn duro diẹ ki wọn too kuro nibẹ. Bi wọn ṣe lọ tan ni awọn kan laduugbo naa sare gbe omi, ti wọn si fi pa ina ara Victor, sibẹ, o ṣi n mi, idi niyẹn ti wọn fi ranṣe pe awọn ọlọpaa ko too di pe wọn gbe e lọ sileewosan kan fun itọju. Lori iṣẹlẹ naa, Alukooro ileeṣẹ ọlọpaa l’Ọṣun, SP Yẹmisi Ọpalọla, ṣalaye pe loju-ẹsẹ ni awọn ọlọpaa ti lọ sagbegbe ọhun lọjọ naa lati pese aabo. Ọpalọla fi kun ọrọ rẹ pe iwadii ti bẹrẹ lori iṣẹlẹ naa ati pe awọn ko ti i le sọ boya Victor naa jẹ ọkan lara awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun to yatọ si ti awọn ti wọn gbeja ka a mọle naa. Amọ sa, Alukooro fun Fasiti UNIOSUN, Ademọla Adesọji, ṣalaye fun Alaroye pe akẹkọọ ẹka to n ri si ibi ti wọn ti n kọ nipa imọ oṣelu ni, ati pe awọn akẹkọọ onipari ọsẹ (Part Time Student) ni.


Lori iṣẹlẹ naa, Alukooro ileeṣẹ ọlọpaa l’Ọṣun, SP Yẹmisi Ọpalọla, ṣalaye pe loju-ẹsẹ ni awọn ọlọpaa ti lọ sagbegbe ọhun lọjọ naa lati pese aabo. Ọpalọla fi kun ọrọ rẹ pe iwadii ti bẹrẹ lori iṣẹlẹ naa ati pe awọn ko ti i le sọ boya Victor naa jẹ ọkan lara awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun to yatọ si ti awọn ti wọn gbeja ka a mọle naa. Amọ sa, Alukooro fun Fasiti UNIOSUN, Ademọla Adesọji, ṣalaye fun Alaroye pe akẹkọọ ẹka to n ri si ibi ti wọn ti n kọ nipa imọ oṣelu ni, ati pe awọn akẹkọọ onipari ọsẹ (Part Time Student) ni. Ademọla sọ pe ohun ti awọn gbọ latẹnu awọn araadugbo ti ọrọ naa ti ṣẹlẹ ni pe ṣe ni Victor n pariwo pe oun ko fẹẹ ṣe ẹgbẹ wọn lasiko ti wọn n jẹ ẹ niya naa. O waa ke si awọn agbofinro lati tuṣu desalẹ ikoko iwadii naa.


Ademọla sọ pe ohun ti awọn gbọ latẹnu awọn araadugbo ti ọrọ naa ti ṣẹlẹ ni pe ṣe ni Victor n pariwo pe oun ko fẹẹ ṣe ẹgbẹ wọn lasiko ti wọn n jẹ ẹ niya naa. O waa ke si awọn agbofinro lati tuṣu desalẹ ikoko iwadii naa.


Ọwọ tẹ awọn Fulani to n ji ọkada gbe n’Isẹyin

Olu-the Omolohun, Oke-Ogun Meji lara awọn Fulani mẹta ti wọn fẹsun kan pe wọn n domi alaafia ilu lsẹyin ati agbegbe rẹ ru lọwọ pada tẹ l’abule Serafu ti ko fi bẹẹ jinna siluu Isẹyin, nipinlẹ Ọyọ. Ọjọ Abamẹta, Satide, ọsẹ to kọja, lọwọ pada tẹ wọn lẹyin ti ikọ awọn agbofinro ati awọn ti adari Fulani agbegbe naa ran lati lọọ ṣewadii olori awọn adigunjale naa, Umar Bello, ba oun ati alupupu Bajaj to ji gbe. Olori awọn Fulani agbegbe Oke-Ogun, Oloye Baani Abubakar, ṣalaye fakọroyin wa lọjọ Abamẹta, Satide, to kọja yii pe deedee aago mẹjọ alẹ Ọjọbọ, Tọside, ni Baalẹ Abule Serafu, Oloye Taiwo Effo, ke soun lori foonu pe awọn kọlọransi eeyan kan n daamu awọn ara agbegbe naa lọwọlọwọ, ki Olori Fulani naa tete waa ran awọn lọwọ lati ri wọn mu. Abubakar ni kia lawọn ọlọpaa ati ikọ fijilante ti lọ sibẹ, ti wọn si ṣawari wọn. Ibẹ lọwọ ti ba Umar Bello, lo ba ṣalaye pe awọn mẹta lawọn ṣiṣẹ ole jija to waye lalẹ ọjọ naa, o darukọ Aliu Samah lati ilu Igbojaye, ati ẹnikan to pe ni Shuaibu. Abubakar sọ pe oju-ẹsẹ ti wọn jabọ foun lawọn ti pe Olori Fijilante ilu Igbojaye lati ran wọn lọwọ ki wọn le ri Aliu Samah, wọn si pada ri oun naa mu lọjọ Satide lẹyin ti wọn ti dọdẹ rẹ.


Abubakar ni kia lawọn ọlọpaa ati ikọ fijilante ti lọ sibẹ, ti wọn si ṣawari wọn. Ibẹ lọwọ ti ba Umar Bello, lo ba ṣalaye pe awọn mẹta lawọn ṣiṣẹ ole jija to waye lalẹ ọjọ naa, o darukọ Aliu Samah lati ilu Igbojaye, ati ẹnikan to pe ni Shuaibu. Abubakar sọ pe oju-ẹsẹ ti wọn jabọ foun lawọn ti pe Olori Fijilante ilu Igbojaye lati ran wọn lọwọ ki wọn le ri Aliu Samah, wọn si pada ri oun naa mu lọjọ Satide lẹyin ti wọn ti dọdẹ rẹ. Otẹẹli kan niluu Igbojaye lọwọ ti ba a. Ni teṣan ọlọpaa, awọn afurasi ọdaran naa jẹwọ pe alupupu tuntun ti awọn alagbaro ati alagbaṣe ti wọn ti fi ọdun kan ṣiṣẹ gba lọwọ awọn ọga wọn, lawọn foju sun, tawọn n ji gbe. A gbọ pe wọn ṣe ọpọ lara awọn alagbaṣe naa leṣe lasiko ti wọn kọ lu wọn, lara wọn si wa lọsibitu, nibi ti wọn ti n gba itọju lọwọ. Ọga ọlọpaa Isẹyin ti lawọn maa taari awọn tọwọ ba yii si olu-ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, lẹyin tiwadii ba ti pari, awọn yoo si maa dọdẹ awọn kọlọransi ẹda to ku.


Otẹẹli kan niluu Igbojaye lọwọ ti ba a. Ni teṣan ọlọpaa, awọn afurasi ọdaran naa jẹwọ pe alupupu tuntun ti awọn alagbaro ati alagbaṣe ti wọn ti fi ọdun kan ṣiṣẹ gba lọwọ awọn ọga wọn, lawọn foju sun, tawọn n ji gbe. A gbọ pe wọn ṣe ọpọ lara awọn alagbaṣe naa leṣe lasiko ti wọn kọ lu wọn, lara wọn si wa lọsibitu, nibi ti wọn ti n gba itọju lọwọ. Ọga ọlọpaa Isẹyin ti lawọn maa taari awọn tọwọ ba yii si olu-ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, lẹyin tiwadii ba ti pari, awọn yoo si maa dọdẹ awọn kọlọransi ẹda to ku.


”A o ni i jẹ ki akẹkọọ-gboye ti ko ba gbabẹrẹ Korona ṣe agunbanirọ ni 2022”

Faith Adebọla “Ileeṣẹ NYSC to n bojuto awọn agunbanirọ ko ni i laju silẹ ki talubọ ko wọ ọ. A maa rọ mọ gbogbo ilana ati alakalẹ ijọba lori arun Koronafairọọsi timọtimọ ni. Bẹrẹ lati oṣukin-in-ni, ọdun to n bọ yii, a o ni i jẹ ki akẹkọọ-gboye eyikeyii ti ko ti i gba abẹrẹ ajẹsara Korona kopa ninu iṣẹ isinlu tawọn agunbanirọ n ṣe, tori oju lalakan fi n ṣọri.” Ọga agba patapata fun ileeṣẹ National Youth Service Corps (NYSC), Ọgagun agba Shuaibu Ibrahim, lo kede ọrọ ikilọ yii ninu ọrọ akanṣe kan to ba gbogbo awọn agunbanirọ 2021, isọri kẹta (Batch C), sọ lọjọ Aje, Mọnde, ọjọ kẹtala, oṣu Disẹmba yii. Ninu ọrọ ọhun, eyi ti wọn ta atagba rẹ kaakiri gbogbo ibudo idanilẹkọọ awọn agunbanirọ to wa kaakiri awọn ipinlẹ mẹrindinlogoji ati olu-ilu ilẹ wa, Abuja, Shuaibu sọ pe bijọba ṣe ṣawari ẹya arun Korona tuntun ti wọn pe ni Omicron gbọdọ mu ki gbogbo awọn ọdọ sunra ki, ki wọn si wa lojufo. Latari eyi, o ni dandan ni kawọn akẹkọọ-gboye to fẹẹ ṣiṣẹ sinlu fi ẹri to fidi mulẹ han lẹnu geeti pe awọn ti gba abẹrẹ ajẹsara Korona, ilera awọn si ta sansan ki wọn too gba wọn wọle sibudo agunbanirọ, bẹrẹ lati ọjọ ki-in-ni, oṣu ki-in-ni, ọdun 2022. Bakan naa lo sọ pe eto ti n lọ lọwọ lati maa pese owo iranwọ ati owo idokoowo fawọn agunbanirọ to ba fẹẹ bẹrẹ okoowo tabi ẹkọṣẹ lẹyin iṣẹ aṣẹsinlu wọn, tori naa, o rọ awọn agunbanirọ lati fọwọ pataki mu ẹkọṣẹ ọwọ ati awọn ọna okoowo pẹẹpẹẹpẹ mi-in ti wọn n kọ wọn lasiko idanilẹkọọ wọn, o lawọn ọdọ to nikan-an-ṣe lawọn fẹẹ ran lọwọ.


Ninu ọrọ ọhun, eyi ti wọn ta atagba rẹ kaakiri gbogbo ibudo idanilẹkọọ awọn agunbanirọ to wa kaakiri awọn ipinlẹ mẹrindinlogoji ati olu-ilu ilẹ wa, Abuja, Shuaibu sọ pe bijọba ṣe ṣawari ẹya arun Korona tuntun ti wọn pe ni Omicron gbọdọ mu ki gbogbo awọn ọdọ sunra ki, ki wọn si wa lojufo. Latari eyi, o ni dandan ni kawọn akẹkọọ-gboye to fẹẹ ṣiṣẹ sinlu fi ẹri to fidi mulẹ han lẹnu geeti pe awọn ti gba abẹrẹ ajẹsara Korona, ilera awọn si ta sansan ki wọn too gba wọn wọle sibudo agunbanirọ, bẹrẹ lati ọjọ ki-in-ni, oṣu ki-in-ni, ọdun 2022. Bakan naa lo sọ pe eto ti n lọ lọwọ lati maa pese owo iranwọ ati owo idokoowo fawọn agunbanirọ to ba fẹẹ bẹrẹ okoowo tabi ẹkọṣẹ lẹyin iṣẹ aṣẹsinlu wọn, tori naa, o rọ awọn agunbanirọ lati fọwọ pataki mu ẹkọṣẹ ọwọ ati awọn ọna okoowo pẹẹpẹẹpẹ mi-in ti wọn n kọ wọn lasiko idanilẹkọọ wọn, o lawọn ọdọ to nikan-an-ṣe lawọn fẹẹ ran lọwọ. Shuaibu tun gba awọn ọdọ naa nimọran lati yẹra fun irinajo eyikeyii to maa mu ki wọn wa lode lẹyin aago mẹfa aṣalẹ. “Ẹ yee wọ mọto ifa, ẹ ma wọkọ ọfẹ, ẹ ri i pe ẹ ti pada wọle yin taago mẹfa irọlẹ ba ti lu, ẹ ma lọ sibikan lai dagbere, ẹ ma duro sibi to lewu lẹyin nikan. Ẹ ṣọ awọn tẹ ẹ maa ba ṣọrẹ tuntun, ẹ si kiyesara lawọn otẹẹli tẹ ẹ ba fẹẹ lo si,” bẹẹ l’Ọga agba naa sọ.


Shuaibu tun gba awọn ọdọ naa nimọran lati yẹra fun irinajo eyikeyii to maa mu ki wọn wa lode lẹyin aago mẹfa aṣalẹ. “Ẹ yee wọ mọto ifa, ẹ ma wọkọ ọfẹ, ẹ ri i pe ẹ ti pada wọle yin taago mẹfa irọlẹ ba ti lu, ẹ ma lọ sibikan lai dagbere, ẹ ma duro sibi to lewu lẹyin nikan. Ẹ ṣọ awọn tẹ ẹ maa ba ṣọrẹ tuntun, ẹ si kiyesara lawọn otẹẹli tẹ ẹ ba fẹẹ lo si,” bẹẹ l’Ọga agba naa sọ.


Ẹyin ọmọleewe, ẹ ma foya lati fẹjọ ẹni to ba dunkooko mọ yin sun-Sanwo-Olu

Faith Adebọla, Eko Gomina ipinlẹ Eko, Babajide Oluṣọla Sanwo-Olu, ti gba awọn akẹkọọ, paapaa awọn ọmọde, lamọran lati ma ṣe foya nipa awọn ẹlẹgbẹ wọn ti wọn le maa halẹ mọ wọn nileewe, tabi ti wọn n leri lati fiya jẹ wọn lọna aitọ kan, o ni ki wọn tete lọọ fẹjọ sun ni, ki wọn si pariwo iru akẹkọọ to fẹẹ jẹ gaba le wọn lori sita. Sanwo-Olu sọrọ ọhun lopin ọsẹ yii lasiko ayẹyẹ ṣiṣi ileewe igbalode tuntun Lagos State Model College, ti wọn ṣẹṣẹ kọ pari lagbegbe Igbokuta, niluu Ikorodu, nipinlẹ Eko. Ileewe naa ti wọn ko jade bii ọmọ ọjọ mẹjọ naa ni yara ikawe mejila, ile gbigbe fawọn akẹkọọ to gba bẹẹdi mejilelọgọsan-an (182), yara teeyan ti le da kẹkọọ, ati ibi tawọn akẹkọọ ti le fọṣọ tabi ṣe nnkan pẹẹpẹẹpẹẹ mi-in. Ninu ọrọ rẹ, Gomina Sanwo-Olu ni: “Iru awọn ileewe ti a n kọ jẹ tigbalode, to bode mu, eyi to maa mu itẹsiwaju ba eto ẹkọ nipinlẹ yii, to si maa jẹ kẹyin akẹkọọ le kawe labẹ ipo to tura, ti iwe aa fi wọri. “Ẹ gbọdọ huwa daadaa o, kẹ ẹ jẹ akẹkọọ rere. Ti nnkan aidaa kan ba si fẹẹ ṣẹlẹ, tabi tẹ ẹ fura pe idunkooko mọ ni kan fẹẹ waye, ẹ tete lọọ fẹjọ sun kia, ẹ ma foya lori iru nnkan bẹẹ, a sọrọ jade ni, tori a o ni i faaye gba idunkooko mọ ni lawọn ileewe wa.


Ninu ọrọ rẹ, Gomina Sanwo-Olu ni: “Iru awọn ileewe ti a n kọ jẹ tigbalode, to bode mu, eyi to maa mu itẹsiwaju ba eto ẹkọ nipinlẹ yii, to si maa jẹ kẹyin akẹkọọ le kawe labẹ ipo to tura, ti iwe aa fi wọri. “Ẹ gbọdọ huwa daadaa o, kẹ ẹ jẹ akẹkọọ rere. Ti nnkan aidaa kan ba si fẹẹ ṣẹlẹ, tabi tẹ ẹ fura pe idunkooko mọ ni kan fẹẹ waye, ẹ tete lọọ fẹjọ sun kia, ẹ ma foya lori iru nnkan bẹẹ, a sọrọ jade ni, tori a o ni i faaye gba idunkooko mọ ni lawọn ileewe wa. “Niṣe lo yẹ kawọn akẹkọọ siniọ maa ṣatilẹyin, ki wọn si ran awọn juniọ wọn lọwọ. A o fẹẹkawọn akẹkọọ di erikina sileewe, ti wọn aa maa halẹ ifiyajẹni mọ awọn ẹlẹgbẹ wọn, tabi ki wọn maa ṣẹgbẹ okunkun nileewe. ‘‘Ẹnikẹni ninu yin to ba n halẹ mọ awọn yooku rẹ, tabi to n ṣe ẹgbẹ okunkun, ko yaa lọọ jawọ ninu aṣa palapala bẹẹ lai fakoko ṣofo, tori ijiya nla ni tọhun fi n ṣere”.


“Niṣe lo yẹ kawọn akẹkọọ siniọ maa ṣatilẹyin, ki wọn si ran awọn juniọ wọn lọwọ. A o fẹẹkawọn akẹkọọ di erikina sileewe, ti wọn aa maa halẹ ifiyajẹni mọ awọn ẹlẹgbẹ wọn, tabi ki wọn maa ṣẹgbẹ okunkun nileewe. ‘‘Ẹnikẹni ninu yin to ba n halẹ mọ awọn yooku rẹ, tabi to n ṣe ẹgbẹ okunkun, ko yaa lọọ jawọ ninu aṣa palapala bẹẹ lai fakoko ṣofo, tori ijiya nla ni tọhun fi n ṣere”. Gomina naa ni oun gbagbọ pe ti ayika to rọgbọ ba wa fawọn olukọ ati akẹkọọ, awọn akẹkọọ yoo le jere imọ to jiire, awọn olukọ naa yoo si le ṣiṣẹ wọn doju ami, eyi ti yoo pada wulo fun awujọ wa lẹyin ọla. O ni bi ẹyẹ ba ṣe fo la a sọko ẹ, eto ẹkọ lode iwoyi ti kuro ni tatijọ, ojuṣe ijọba si ni lati mu eto ẹkọ ba tigbalode mu. O rọ awọn olukọ ati akẹkọọ lati tọju awọn nnkan meremere tijọba pese, ki wọn si tọju awọn dukia ijọba, ko le wulo fun awọn akẹkọọ to n bọ lẹyin.


Gomina naa ni oun gbagbọ pe ti ayika to rọgbọ ba wa fawọn olukọ ati akẹkọọ, awọn akẹkọọ yoo le jere imọ to jiire, awọn olukọ naa yoo si le ṣiṣẹ wọn doju ami, eyi ti yoo pada wulo fun awujọ wa lẹyin ọla. O ni bi ẹyẹ ba ṣe fo la a sọko ẹ, eto ẹkọ lode iwoyi ti kuro ni tatijọ, ojuṣe ijọba si ni lati mu eto ẹkọ ba tigbalode mu. O rọ awọn olukọ ati akẹkọọ lati tọju awọn nnkan meremere tijọba pese, ki wọn si tọju awọn dukia ijọba, ko le wulo fun awọn akẹkọọ to n bọ lẹyin.


Oni POS l’Abubakar fẹẹ lu ni jibiti tọwọ fi tẹ ẹ n’llọrin

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Ọjọ Abamẹta, Satide, ọsẹ to lọ yii, ni ajọ ẹsọ alaabo ṣifu difẹnsi, ẹka ti ipinlẹ Kwara, mu ọkunrin ẹni ọdun mẹẹẹdọgbọn kan, Muhammed Abubakar, to si n ṣẹju pako lakolo wọn fẹsun pe o fẹ lu oniṣowo POS kan ati ileepo ni jibiti ẹgbẹrun lọna aadọta naira. Ninu atẹjade kan ti Agbẹnusọ ajọ ṣifu difẹnsi, ẹka ti ipinlẹ Kwara, Ọgbẹni Babawale Zaid Afọlabi, fi sita lọjọ Abamẹta, Satide, to tẹ ALAROYE lọwọ lo ti sọ pe ileepo kan ni agbegbe Amọyọ, niluu Ilọrin, lọwọ ti tẹ Abubakar lẹyin to ra epo tan, to tun ni ki Abdulraheem Nafisat to n ta epo tun fi ẹgbẹrun lọna aadọta naira ṣọwọ sinu asunwọn oun, to si ni oun yoo fi owo naa le e lọwọ ati owo nnkan miiran to ra. Ṣugbọn ṣe ni afurasi naa fẹẹ fẹsẹ fẹ ẹ, lai san owo-epo ati ẹgbẹrun lọna aadọta naira ti Nafisat fi sọwọ si akanti rẹ, eyi to mu ki wọn pariwo le e lori, ti ọwọ ajọ NSCDC si tẹ ẹ. Ni akoko ti ajọ naa n ṣe ifọrọwanilẹnuwo fun afurasi ọhun lo jẹwọ pe oun ti n ṣe iṣẹ jibiti lilu ọjọ ti pẹ. O ni oun maa n lọọ lu awọn eeyan ni jibiti lawọn otẹẹli ati awọn ileetaja igbalode nla niluu Ilọrin ati agbegbe rẹ. Adari ajọ ẹsọ alaabo naa, Iskilu Ayinla Makinde, ti waa paṣẹ pe ki wọn ṣe ẹkunrẹrẹ iwadii lori iṣẹlẹ naa, ki wọn si foju afurasi ọhun ba ile-ẹjọ lai fi akoko sofo.


Pasitọ to fipa ba akọrin ijọ lo pọ pẹlu iyawo ẹ to ran an lọwọ ti wa latimọle l’Abẹokuta

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ọjọ Ẹti, Furaidee, ọjọ kẹwaa, oṣu kejila yii, lọwọ tẹ Pasitọ Peter Taiwo, ti ijọ Christ Apostolic Bible Church, Alaja Oke, Ṣajẹ, niluu Abẹokuta, pẹlu obinrin to wa lẹgbẹẹ rẹ, Elizabeth Taiwo ti i ṣe iyawo rẹ ti wa lahaamọ ijọba bayii. Eyi ko sẹyin ọmọ ọdun mẹrindinlogun (16) ti pasitọ yii fipa ba lo pọ, to si jẹ iyawo rẹ yii lo ṣatọna bi ibalopọ ipa naa ṣe waye. Wọn mu awọn mejeeji lẹyin ti ọmọ ti pasitọ fipa ba sun lọọ sọrọ naa fun wọn ni teṣan ọlọpaa Adatan, l’Abẹokuta. Ọmọbinrin naa ṣalaye pe akọrin loun ni ṣọọṣi ọhun, oun si lọ sibẹ nirọlẹ ọjọ naa fun igbaradi tawọn akọrin maa n ṣe ni. O ni boun ṣe de ṣọọṣi loun ri iyawo pasitọ, obinrin naa si ni koun lọọ ba pasitọ ninu ile, nitori wọn fẹẹ ran oun niṣẹ kan. Ọmọdebinrin naa ni eyi loun gbọ toun fi wọle lọọ ba Pasitọ Taiwo, ṣugbọn boun ṣe wọle ni iyawo rẹ tilẹkun lati ita, o ti oun ati ọkọ rẹ mọnu yara. O ni lẹsẹkẹsẹ ni Pasitọ Taiwo ti ki oun mọlẹ, to fi gbogbo agbara rẹ mu oun, to si fipa ba oun sun, to gba ibale oun.


Ọmọbinrin naa ṣalaye pe akọrin loun ni ṣọọṣi ọhun, oun si lọ sibẹ nirọlẹ ọjọ naa fun igbaradi tawọn akọrin maa n ṣe ni. O ni boun ṣe de ṣọọṣi loun ri iyawo pasitọ, obinrin naa si ni koun lọọ ba pasitọ ninu ile, nitori wọn fẹẹ ran oun niṣẹ kan. Ọmọdebinrin naa ni eyi loun gbọ toun fi wọle lọọ ba Pasitọ Taiwo, ṣugbọn boun ṣe wọle ni iyawo rẹ tilẹkun lati ita, o ti oun ati ọkọ rẹ mọnu yara. O ni lẹsẹkẹsẹ ni Pasitọ Taiwo ti ki oun mọlẹ, to fi gbogbo agbara rẹ mu oun, to si fipa ba oun sun, to gba ibale oun. O ni nibi toun ti n sunkun lẹyin ti pasitọ ṣetan ni iyawo rẹ ti wọle wa, niṣe lo si ni koun ma sunkun mọ, koun ka a sara bẹẹ, oun naa ti di obinrin niyẹn, ko ju bẹẹ lọ. Ọmọge naa fi kun un pe iyawo pasitọ kilọ foun pe oun ko gbọdọ sọ ohun to ṣẹlẹ naa fun ẹnikẹni o, nitori boun ba fi le sọ pẹnrẹn, iku ni. Ṣugbọn ọmọ yii ko fi ti ihalẹ iyawo pasitọ ṣe, o mẹjọ lọ si teṣan Adatan, awọn ọlọpaa si ba a debẹ, ni wọn ba fọwọ ofin mu pasitọ atiyawo ẹ, o di agọ wọn.


O ni nibi toun ti n sunkun lẹyin ti pasitọ ṣetan ni iyawo rẹ ti wọle wa, niṣe lo si ni koun ma sunkun mọ, koun ka a sara bẹẹ, oun naa ti di obinrin niyẹn, ko ju bẹẹ lọ. Ọmọge naa fi kun un pe iyawo pasitọ kilọ foun pe oun ko gbọdọ sọ ohun to ṣẹlẹ naa fun ẹnikẹni o, nitori boun ba fi le sọ pẹnrẹn, iku ni. Ṣugbọn ọmọ yii ko fi ti ihalẹ iyawo pasitọ ṣe, o mẹjọ lọ si teṣan Adatan, awọn ọlọpaa si ba a debẹ, ni wọn ba fọwọ ofin mu pasitọ atiyawo ẹ, o di agọ wọn. Nigba ti wọn n jẹwọ ẹṣẹ fọlọpaa, Pasitọ Taiwo atiyawo ẹ sọ pe loootọ ni iṣẹlẹ naa waye, iyawo jẹwọ ipa to ko, ọkọ naa si sọ bo ṣe sọ ọmọ ọlọmọ di alaini ibale mọ. Ṣugbọn wọn ni ki i ṣe ẹjọ awọn naa, wọn ni iṣẹ Eṣu ni. CP Lanre Bankọle ti paṣẹ pe ki wọn gbe wọn lọ si ẹka to n ri si ṣiṣe ọmọde niṣekuṣe, awọn tọkọ-taya yii si ti wa lahaamọ ẹka naa.


Nigba ti wọn n jẹwọ ẹṣẹ fọlọpaa, Pasitọ Taiwo atiyawo ẹ sọ pe loootọ ni iṣẹlẹ naa waye, iyawo jẹwọ ipa to ko, ọkọ naa si sọ bo ṣe sọ ọmọ ọlọmọ di alaini ibale mọ. Ṣugbọn wọn ni ki i ṣe ẹjọ awọn naa, wọn ni iṣẹ Eṣu ni. CP Lanre Bankọle ti paṣẹ pe ki wọn gbe wọn lọ si ẹka to n ri si ṣiṣe ọmọde niṣekuṣe, awọn tọkọ-taya yii si ti wa lahaamọ ẹka naa. Awọn ọlọpaa si ti gbe ọmọ ti wọn tẹtọ ẹ mọlẹ lọ si ọsibitu fun itọju.


Awọn ọlọpaa si ti gbe ọmọ ti wọn tẹtọ ẹ mọlẹ lọ si ọsibitu fun itọju.


Aadọta miliọnu lawọn to ji Dokita Fọlọrunshọ gbe ni Kwara n beere fun

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Awọn ajinigbe to ji Mọgaji Erubu, Dokita Zubair Fọlọrunshọ Erubu, gbe lọ niluu Agọ Ọja, Afọn, nijọba ibilẹ Asa, nipinlẹ Kwara, ti n beere fun aadọta miliọnu naira owo itusilẹ lọwọ awọn mọlẹbi. Tẹ o ba gbagbe, alẹ Ọjọbọ, Tọsidee, ọṣẹ yii, lawọn agbebọn ti wọn o ti i mọ ji Mọgaji Erubu, Dokita Zubair Ọba Fọlọrunshọ, gbe lọ, tawọn mọlẹbi rẹ si sọ fun ALAROYE pe ọkunrin naa n bọ lati ibi iṣẹ oojọ rẹ ni awọn agbebọn to dihamọra pẹlu ohun ija oloro da a lọna niwaju ile ẹ, ti wọn si n yinbọn leralera lati fi dẹruba awọn olugbe agbegbe naa titi ti wọn fi gbe e lọ. Fọlọrunshọ ni wọn lo jẹ Mọgaji Erubu, niluu Ilọrin, ipinlẹ Kwara, to si tun jẹ dokita to ni ileewosan alaadani ni agbegbe Balogun Fulani, niluu Ilọrin. Ni bayii, awọn ajinigbe ọhun ti pe mọlẹbi rẹ, ti wọn si n beere fun aadọta miliọnu naira owo itusilẹ lọwọ wọn ti wọn ba fẹẹ ri ọkunrin naa laaye. Ọkan lara mọlẹbi to ba awọn oniroyin sọrọ sọ pe ohun to jẹ awọn logun ni ki wọn ri Dokita naa layọ ati alaafia, ki nnkan kan ma ṣe e.


Erin wo! Ṣoun ilẹ Ogbomọṣọ ti waja

Jọkẹ Amọri Niṣe ni gbogbo ilu Ogbomọsọ dakẹ rọrọ, ti awọn araalu to ti gbọ nipa iku Ṣoun Ogbomọsọ, Ọba Ọladunni Oyewumi, Ajagungbade Kẹta, si n daro iku gbajumọ ọba naa. Awọn ti wọn fi iroyin naa to ALAROYE leti ṣalaye pe lọwọ alẹ ọjọ Abamẹta, Satide, ọjọ kọkanla, oṣu kejila, ọdun yii, ni Ọba Ọladuni to ti lo ọdun mẹtadinlaaadọta lori oye waja. Bo tilẹ jẹ pe okiki iku ọba naa ko ti i kan kaakiri ilu, awọn afọbajẹ atawọn tọrọ kan ti n mura ati tufọ ilu Ọba Ọladunni. Ẹni ọdun marundinlọgọrun-un ni Kabiyesi ko too darapọ mọ awọn baba nla rẹ. Oniṣowo pataki ni, ilu Jos lo gbe to ti n ṣe ka-ta-ka-ra ko too di pe o pada wa siluu Ogbomọṣọ lati waa jọba. ALAROYE yoo maa fi to yin leti bo ba ṣe n lọ.


Ọrọ ẹsin ni nnkan akọkọ ti ki i jẹ ki ọmọ Naijiria ronu bo ṣe yẹ – Ṣoyinka

Faith Adebọla, Eko Ogbontarigi akọwe-kọ-wura nni, Ọjọgbọn Wọle Ṣoyinka, ti sọ pe ọrọ ẹsin to gbalẹ kan lorileede Naijiria jẹ akọkọ lara iṣoro ti ko jẹ kawọn eeyan le ronu bo ṣe tọ ati bo ṣe yẹ, eyi lo si n fa iwa aibojumu ti wọn maa n hu lọpọ igba. O ni ọpọ awawi, ojuṣaaju ati igbọjẹgẹ lo maa n ṣẹlẹ tọrọ ba ti dọrọ ẹsin, niṣe lawọn eeyan maa n fi ọrọ ẹsin rọpo laakaye wọn, awọn mi-in si maa n ki aṣeju bọ ọ debi ti wọn aa fi sọ ara wọn di agbawere-mẹsin. Ṣoyinka sọrọ yii lọjọ Abamẹta, Satide yii, lasiko to n jiroro awọn iṣoro to n koju ilẹ aAdulawọ pẹlu ọjọgbọn nipa iwe kikọ nilẹ Afrika, Dokita Louisa Egbunike, to sabẹwo si i l’Ekoo. Ṣoyinka ni: “Ọrọ ẹsin ti di iṣoro akọkọ fawọn ọmọ Naijiria. O daa lati ni igbagbọ ati ireti, ṣugbọn bi ireti naa ba jẹ tori keeyan le maa rẹ ọmọlakeji jẹ ni, ireti radarada niyẹn. Bi ẹsin ba jẹ nnkan tawọn eeyan fi n ṣe awawi lati rufin, lati huwa aidaa, o yẹ ka gbogun ti iru ẹsin bẹẹ ni.


Ṣoyinka ni: “Ọrọ ẹsin ti di iṣoro akọkọ fawọn ọmọ Naijiria. O daa lati ni igbagbọ ati ireti, ṣugbọn bi ireti naa ba jẹ tori keeyan le maa rẹ ọmọlakeji jẹ ni, ireti radarada niyẹn. Bi ẹsin ba jẹ nnkan tawọn eeyan fi n ṣe awawi lati rufin, lati huwa aidaa, o yẹ ka gbogun ti iru ẹsin bẹẹ ni. “Fun apẹẹrẹ, tori pe awọn kan fẹẹ ṣajọdun ẹsin, wọn aa di ọna marosẹ Eko to lọ sawọn ipinlẹ mi-in pa bamu, wọn o si ri nnkan to buru ninu ohun ti wọn n ṣe, tori wọn ti ko aṣọ ojiṣẹ Ọlọrun sọrun. Bẹẹ iwọnba eeyan ni wọn jẹ lẹgbẹ gbogbo araalu to ku o, ṣugbọn wọn aa ki aṣeju bọ ọ, tori wọn lawọn n ṣe ẹsin. “O le jẹ aṣofin kan, to di gomina nigba to ya, o le maa huwa ibalopọ ti ko yẹ pẹlu ọmọde, o le maa fawọn eeyan ṣe fayawọ, ko maa ṣayẹyẹ igbeyawo pẹlu awọn ọmọde, awọn iwa ti ko ba ofin ilẹ wa mu, ṣugbọn o le ni ẹsin oun lo faaye gba iru nnkan bẹẹ, bẹẹ niṣe lo yẹ kijọba wọ oun ati ẹsin ẹ ọhun dewaju adajọ, ki wọn si foju ọbayejẹ wo wọn.


“Fun apẹẹrẹ, tori pe awọn kan fẹẹ ṣajọdun ẹsin, wọn aa di ọna marosẹ Eko to lọ sawọn ipinlẹ mi-in pa bamu, wọn o si ri nnkan to buru ninu ohun ti wọn n ṣe, tori wọn ti ko aṣọ ojiṣẹ Ọlọrun sọrun. Bẹẹ iwọnba eeyan ni wọn jẹ lẹgbẹ gbogbo araalu to ku o, ṣugbọn wọn aa ki aṣeju bọ ọ, tori wọn lawọn n ṣe ẹsin. “O le jẹ aṣofin kan, to di gomina nigba to ya, o le maa huwa ibalopọ ti ko yẹ pẹlu ọmọde, o le maa fawọn eeyan ṣe fayawọ, ko maa ṣayẹyẹ igbeyawo pẹlu awọn ọmọde, awọn iwa ti ko ba ofin ilẹ wa mu, ṣugbọn o le ni ẹsin oun lo faaye gba iru nnkan bẹẹ, bẹẹ niṣe lo yẹ kijọba wọ oun ati ẹsin ẹ ọhun dewaju adajọ, ki wọn si foju ọbayejẹ wo wọn. “Wọn n kọle ẹbiti to n wo pa awọn eeyan lorukọ ẹsin, to jẹ pe ọpọ awọn to ku ki i ṣọmọ Naijiria, orileede South Africa ni wọn ti wa, ṣugbọn kaka ki ẹlẹbi gba ẹbi ẹ, o ni ẹmi airi kan lo wa nidii iṣẹlẹ ọhun, bẹẹ o mọ pe awọn ti kọ ile yẹn ga ju nnkan to yẹ lọ o. “Ko sohun to buru ninu keeyan ṣe ẹsin labẹ orule ẹ, o le ko awọn ti wọn ba nifẹẹ si ẹsin jọ, ki wọn maa ṣe ajọdun tabi ayẹyẹ wọn, ṣugbọn to ba ti di pe eeyan n fi ẹsin ẹ di awọn mi-in lọwọ, to si fi n tẹ ẹtọ wọn mọlẹ, iwa aburu gbaa ni. Awọn kan ti gbe ẹsin leri debi ti wọn n dana sun ileejọsin awọn ẹlẹsin mi-in, ti wọn n forukọ ẹsin paayan, ti wọn n ṣeṣekuṣe kaakiri, tori wọn pe ara wọn l’ojiṣẹ Ọlọrun, iwa ọdaran gidi ni wọn n hu, ibi ti nnkan si bajẹ de ni Naijiria wa yii niyẹn.” Bẹẹ ni Wọle Ṣoyinka wi.


“Wọn n kọle ẹbiti to n wo pa awọn eeyan lorukọ ẹsin, to jẹ pe ọpọ awọn to ku ki i ṣọmọ Naijiria, orileede South Africa ni wọn ti wa, ṣugbọn kaka ki ẹlẹbi gba ẹbi ẹ, o ni ẹmi airi kan lo wa nidii iṣẹlẹ ọhun, bẹẹ o mọ pe awọn ti kọ ile yẹn ga ju nnkan to yẹ lọ o. “Ko sohun to buru ninu keeyan ṣe ẹsin labẹ orule ẹ, o le ko awọn ti wọn ba nifẹẹ si ẹsin jọ, ki wọn maa ṣe ajọdun tabi ayẹyẹ wọn, ṣugbọn to ba ti di pe eeyan n fi ẹsin ẹ di awọn mi-in lọwọ, to si fi n tẹ ẹtọ wọn mọlẹ, iwa aburu gbaa ni. Awọn kan ti gbe ẹsin leri debi ti wọn n dana sun ileejọsin awọn ẹlẹsin mi-in, ti wọn n forukọ ẹsin paayan, ti wọn n ṣeṣekuṣe kaakiri, tori wọn pe ara wọn l’ojiṣẹ Ọlọrun, iwa ọdaran gidi ni wọn n hu, ibi ti nnkan si bajẹ de ni Naijiria wa yii niyẹn.” Bẹẹ ni Wọle Ṣoyinka wi.


Atunto nikan lo le yanju ọrọ ẹlẹyamẹya ni Naijiria-Akeredolu

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu, ti ni ṣiṣe atunto kiakia nikan lo le yanju ede-aiyede ati ọrọ ẹlẹyamẹya to n lọ lọwọ ni Naijiria. Arakunrin ni o digba ti atunṣe ba de ba abala ojilelugba le mẹwaa (250) to wa ninu iwe ofin ọdun 1999 ki alaafia, ipindọgba ati idajọ ododo too le fẹsẹ mulẹ lorilẹ-ede Naijiria. Akeredolu sọrọ yii ninu idanilẹkọọ kan to ṣe fawọn eeyan lasiko ayẹyẹ ikẹkọọ-gboye awọn akẹkọọ Fasiti Ọbafẹmi Awolọwọ to wa niluu Ile-Ifẹ, lọjọ Abamẹta, Satide, ọsẹ to kọja. O ni o yẹ ki wọn gba ẹya kọọkan laaye ki wọn da duro, ki wọn le maa mojuto ọrọ eto ẹkọ, ilera, eto idajọ, ileeṣẹ ọlọpaa, ọgba ẹwọn atawọn nnkan alumọọni to ba wa nipinlẹ koowa wọn. Aketi ni asiko ti to fun ijọba apapọ lati mu ẹru ara rẹ fuyẹ nipa fifun awọn ipinlẹ laaye ati maa mojuto eto ọrọ aje ati eto abẹle wọn funra wọn, ki ijọba apapọ kan maa mojuto gbogbo bi nnkan ba ṣe n lọ lawọn ipinlẹ. Gomina ohun ni bi awọn ipinlẹ ṣe n woju ijọba apapọ ki wọn too ṣe ohunkohun fawọn araalu ti wọn n dari ko bojumu, bẹẹ ni ko si ni i ran idagbasoke Naijiria lọwọ.


O ni o yẹ ki wọn gba ẹya kọọkan laaye ki wọn da duro, ki wọn le maa mojuto ọrọ eto ẹkọ, ilera, eto idajọ, ileeṣẹ ọlọpaa, ọgba ẹwọn atawọn nnkan alumọọni to ba wa nipinlẹ koowa wọn. Aketi ni asiko ti to fun ijọba apapọ lati mu ẹru ara rẹ fuyẹ nipa fifun awọn ipinlẹ laaye ati maa mojuto eto ọrọ aje ati eto abẹle wọn funra wọn, ki ijọba apapọ kan maa mojuto gbogbo bi nnkan ba ṣe n lọ lawọn ipinlẹ. Gomina ohun ni bi awọn ipinlẹ ṣe n woju ijọba apapọ ki wọn too ṣe ohunkohun fawọn araalu ti wọn n dari ko bojumu, bẹẹ ni ko si ni i ran idagbasoke Naijiria lọwọ. O ni ofin fun awọn gomina lagbara lati maa ṣakoso gbogbo ilẹ to ba wa nipinlẹ wọn, ki wọn le lo o fun ọpọ nnkan amayedẹrun fawọn eeyan wọn ati pe aitẹle ofin yii lo ṣokunfa ọkan-o-jọkan akọlu tawọn ọdaran darandaran kan n ṣe sawọn agbẹ lori ilẹ wọn, ti wọn si tun n ba awọn ire-oko wọn jẹ. Awọn ajoji kan ti ko sẹni to mọ wọn lo ni wọn n ya bo awọn ipinlẹ lọna aitọ, ti wọn si n ji awọn nnkan alumọọni to yẹ ki ilu fi sara rindin ta ni gbanjo. Bakan naa lo tun gba ijọba apapọ nimọran lati faaye silẹ fawọn ẹya kọọkan ki wọn maa lo ede abinibi wọn, ki asọye ati agbọye baa le fẹsẹ mulẹ si i. Nípa ti eto idibo aarẹ to n bọ lọdun 2023, Aketi ni ko dara rara ki ipo agbara maa fi si ọna kan, o ni idunnu oun ni ki wọn gba awọn eeyan ẹkun Guusu naa laaye lati di aarẹ nitori pe ibi ko ju ibi, ba a ṣe bi ẹru naa la bi ọmọ.


O ni ofin fun awọn gomina lagbara lati maa ṣakoso gbogbo ilẹ to ba wa nipinlẹ wọn, ki wọn le lo o fun ọpọ nnkan amayedẹrun fawọn eeyan wọn ati pe aitẹle ofin yii lo ṣokunfa ọkan-o-jọkan akọlu tawọn ọdaran darandaran kan n ṣe sawọn agbẹ lori ilẹ wọn, ti wọn si tun n ba awọn ire-oko wọn jẹ. Awọn ajoji kan ti ko sẹni to mọ wọn lo ni wọn n ya bo awọn ipinlẹ lọna aitọ, ti wọn si n ji awọn nnkan alumọọni to yẹ ki ilu fi sara rindin ta ni gbanjo. Bakan naa lo tun gba ijọba apapọ nimọran lati faaye silẹ fawọn ẹya kọọkan ki wọn maa lo ede abinibi wọn, ki asọye ati agbọye baa le fẹsẹ mulẹ si i. Nípa ti eto idibo aarẹ to n bọ lọdun 2023, Aketi ni ko dara rara ki ipo agbara maa fi si ọna kan, o ni idunnu oun ni ki wọn gba awọn eeyan ẹkun Guusu naa laaye lati di aarẹ nitori pe ibi ko ju ibi, ba a ṣe bi ẹru naa la bi ọmọ.


Ọbasanjọ gba Ọọni niyanju: E ma ṣeleri atilẹyin fun oloṣelu kankan o

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Oloye Oluṣẹgun Ọbasanjọ ti gba Ọọni Ifẹ, Ọba Adeyẹye Ẹnitan Ogunwusi, niyanju lati ma ṣe ṣatilẹyin fun eyikeyii ninu awọn oloṣelu ti wọn n wa ipo bayii. Ọbasanjọ sọ pe baba gbogbo iran Yoruba, lai fi ti ẹsin tabi ẹgbẹ oṣelu ṣe, ni Ọba Adeyẹye, o si gbọdọ gba gbogbo oloṣelu mọra lai dẹyẹ si ẹnikẹni. Nibi ayẹyẹ kan ti Ọọni ti fi Alakooso apapọ Tropical Agriculture (IITA) to wa niluu Ibadan, Dokita Nteranya Sanginga, joye Afurugbin Ọla ti Ifẹ, eleyii to waye laafin Ọọni lọjọ Abamẹta, Satide, opin ọsẹ yii ni Oloye Ọbasanjọ ti sọrọ yii. Ọbasanjọ ṣalaye pe gbogbo oriade nilẹ Yoruba ko gbọdọ kede atilẹyin fun oloṣelu kankan nita gbangba. O sọ fun Ọọni, ni pataki, pe adura rẹ nikan ni awọn oloṣelu ti wọn ba wa si aafin rẹ nilo. Gẹgẹ bo ṣe wi, “Ọba o gbọdọ ṣe oṣelu, gbogbo oloṣelu lo jẹ ti ọba.


Ọbasanjọ ṣalaye pe gbogbo oriade nilẹ Yoruba ko gbọdọ kede atilẹyin fun oloṣelu kankan nita gbangba. O sọ fun Ọọni, ni pataki, pe adura rẹ nikan ni awọn oloṣelu ti wọn ba wa si aafin rẹ nilo. Gẹgẹ bo ṣe wi, “Ọba o gbọdọ ṣe oṣelu, gbogbo oloṣelu lo jẹ ti ọba. Ẹnikẹni to ba fẹẹ dupo, yala ipo aarẹ tabi ipo gomina, ni wọn a maa wa sibi fun atilẹyin, ṣe ni ki ẹ gbadura fun wọn, ki wọn maa lọ. “Awọn ti wọn n wa sọdọ yin lonii fun ojurere, to ba jẹ pe bi wọn ṣe fẹ ni, ko wu wọn ki ẹ de ori itẹ yii, ṣugbọn mo fẹran ẹmi idariji ti ẹ ni. Ni temi o, gbọingbọin ni ma a maa duro ti yin nigba gbogbo.” Lori oye ti Ọọni fi Dokita Sanginga jẹ, Oloye Ọbasanjọ ṣalaye pe ika to tọ simu gan-an ni kabiesi fi re e, nitori ọjọ ti pẹ ti awọn mọlẹbi naa ti fi ara wọn jin fun idagbasoke iṣẹ agbẹ ati ipese ounjẹ ni Afrika.


Ẹnikẹni to ba fẹẹ dupo, yala ipo aarẹ tabi ipo gomina, ni wọn a maa wa sibi fun atilẹyin, ṣe ni ki ẹ gbadura fun wọn, ki wọn maa lọ. “Awọn ti wọn n wa sọdọ yin lonii fun ojurere, to ba jẹ pe bi wọn ṣe fẹ ni, ko wu wọn ki ẹ de ori itẹ yii, ṣugbọn mo fẹran ẹmi idariji ti ẹ ni. Ni temi o, gbọingbọin ni ma a maa duro ti yin nigba gbogbo.” Lori oye ti Ọọni fi Dokita Sanginga jẹ, Oloye Ọbasanjọ ṣalaye pe ika to tọ simu gan-an ni kabiesi fi re e, nitori ọjọ ti pẹ ti awọn mọlẹbi naa ti fi ara wọn jin fun idagbasoke iṣẹ agbẹ ati ipese ounjẹ ni Afrika. Ninu ọrọ tirẹ, Ọba Ogunwusi gbadura fun Oloye Sanginga atiyawo rẹ, o ni ọrọ iṣọkan ilẹ Afrika ki i ṣe awada rara, gbogbo eniyan ni yoo si ṣiṣẹ fun idagbasoke rẹ. Lara awọn ti wọn wa nibi ayẹyẹ naa ni aṣoju Aarẹ orileede Democratic Republic of Congo, gomina ipinlẹ Ọyọ tẹlẹ, Rasheed Ladọja atawọn alejo miiran.


Ninu ọrọ tirẹ, Ọba Ogunwusi gbadura fun Oloye Sanginga atiyawo rẹ, o ni ọrọ iṣọkan ilẹ Afrika ki i ṣe awada rara, gbogbo eniyan ni yoo si ṣiṣẹ fun idagbasoke rẹ. Lara awọn ti wọn wa nibi ayẹyẹ naa ni aṣoju Aarẹ orileede Democratic Republic of Congo, gomina ipinlẹ Ọyọ tẹlẹ, Rasheed Ladọja atawọn alejo miiran.


Awọn agbebọn ji ọmọ ọdun mejidinlogun gbe ni Magodo

Jọkẹ Amọri Titi di ba a ṣe n sọ yii ni awọn mọlẹbi ọmọ ọdun mejidinlogun kan, Janet Fajinmi, tawọn ajinigbe gbe nirọlẹ ọjọ Abamẹta, Satide, opin ọsẹ yii, ṣi n wa a. ALAROYE gbọ pe ni nnkan bii aago marun-un aabọ ọjọ Satide, ọjọ kọkanla, oṣu kejila yii, ni awọn agbebọn kan deede ki ọmọbinrin naa mọlẹ Shangisha, CMD, to wa ni Magodo, niluu Eko, ti wọn si gbe e sa lọ. Mọto Sienna alawọ dudu kan ti nọmba rẹ jẹ NNE-571-ZK, Anambra State, ni wọn fi ji ọmọ naa gbe. Bi wọn si ti ji i gbe tan ni wọn jade si oju ọna marosẹ Eko si Ibadan, ko si ti i sẹni to mọ ibi ti wọn gbe ọmọbinrin naa lọ titi di ba a ṣe n sọ yii. Wọn ti waa rọ ẹnikẹni to ba kofiri ọkọ naa ki wọn fi to awọn agbofinro leti.


Ọmọ Yoruba atata ni ọ, Ọọni atawọn gomina kan saara si Yẹmi Ọṣinbajo

Jọkẹ Amọri Ọọni Ileefẹ, Ọba Ẹnitan Ogunwusi, atawọn gomina ilẹ Yoruba kan ti kan saara si Igbakeji Aarẹ ilẹ wa, Ọjọgbọn Yẹmi Ọṣinbajo, ẹni ti wọn pe ni ọmọluabi ati alatilẹyin awọn ọmọ Yoruba nileejọba. Ọrọ yii waye lọjọ Abamẹta, Satide, opin ọsẹ yii, lasiko ti ileewe giga Yunifasiti Ifẹ n ṣe ajọdun ọgọta ọdun ti wọn ti da ileewe naa silẹ, ti wọn si tun n ṣayẹyẹ ikẹkọọ-gboye fawọn ọmọwe. Bẹẹ ni wọn tun fi oye ọmọwe da awọn eekan eekan Yoruba kan lọla, ninu eyi ti Ọọni ati Oloye Micheal Ade-Ojo wa. Nigba ti Gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu, to jẹ oludanilẹkọọ eto ikẹkọọ-gboye naa n sọrọ, o ni ‘‘Ọmọluabi eeyan ni Igbakeji Aarẹ, mo le jẹrii si eleyii.’’ Akeredolu ni Ọjọgbọn Yẹmi Ọṣinbajo gẹgẹ bii alaga Igbimọ to n ri si ọrọ-aje apapọ ilẹ wa n ran awọn ipinlẹ lọwọ. O ni ọpọ igba lo ti ja fun awọn gomina ki wọn le baa rowo na ni ipinlẹ wọn. ‘A dupẹ lọwọ yin o’.


Nigba ti Gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu, to jẹ oludanilẹkọọ eto ikẹkọọ-gboye naa n sọrọ, o ni ‘‘Ọmọluabi eeyan ni Igbakeji Aarẹ, mo le jẹrii si eleyii.’’ Akeredolu ni Ọjọgbọn Yẹmi Ọṣinbajo gẹgẹ bii alaga Igbimọ to n ri si ọrọ-aje apapọ ilẹ wa n ran awọn ipinlẹ lọwọ. O ni ọpọ igba lo ti ja fun awọn gomina ki wọn le baa rowo na ni ipinlẹ wọn. ‘A dupẹ lọwọ yin o’. Akeredolu lo pari ọrọ rẹ bẹẹ. Bakan naa ni Ọọni Ileefẹ, Ẹnitan Ogunwusi ninu ọrọ tiẹ ṣapejuwe Ọṣinbajo gẹgẹ bii ọmọ Yoruba atata ti ko ṣee fọwọ rọ sẹyin. Ogunwusi ni, ‘‘Iwuri ni Ọṣinbajo jẹ fun wa ninu gbogbo ohun to n ṣe ninu ero ati iṣe.’’ Lẹyin ti Ọọni sọrọ yii lo rọ gbogbo awọn to wa lori ijokoo, ninu eyi ti awọn eeyan nla nla nilẹ wa, ọba, awọn ọba, awọn ọmọwe atawọn akẹkọọ-jade to wa nibẹ lati lu Igbakeji Aarẹ ilẹ wa lọgọ ẹnu.


Akeredolu lo pari ọrọ rẹ bẹẹ. Bakan naa ni Ọọni Ileefẹ, Ẹnitan Ogunwusi ninu ọrọ tiẹ ṣapejuwe Ọṣinbajo gẹgẹ bii ọmọ Yoruba atata ti ko ṣee fọwọ rọ sẹyin. Ogunwusi ni, ‘‘Iwuri ni Ọṣinbajo jẹ fun wa ninu gbogbo ohun to n ṣe ninu ero ati iṣe.’’ Lẹyin ti Ọọni sọrọ yii lo rọ gbogbo awọn to wa lori ijokoo, ninu eyi ti awọn eeyan nla nla nilẹ wa, ọba, awọn ọba, awọn ọmọwe atawọn akẹkọọ-jade to wa nibẹ lati lu Igbakeji Aarẹ ilẹ wa lọgọ ẹnu. Nise ni gbọngan ibi ti eto naa ti waye mi titi nigba ti ogunlọgọ awọn eeyan to wa nibẹ pariwo lati bu ola fun Ọṣinbajo. Bakan naa ni Etsu Nupe, Alaaji Dokita Yahaya Abubakar gboriyin fun Ọṣinbajo, ẹni to ṣapejuwe gẹgẹ bii ẹni to n jẹ olugbeja fun ilu Nupe. Ọpọ awọn eeyan nla nla lo peju sibi eto naa ti Ọṣinbajo ti waa ṣoju Aarẹ Muhammadu Buhari.


Nise ni gbọngan ibi ti eto naa ti waye mi titi nigba ti ogunlọgọ awọn eeyan to wa nibẹ pariwo lati bu ola fun Ọṣinbajo. Bakan naa ni Etsu Nupe, Alaaji Dokita Yahaya Abubakar gboriyin fun Ọṣinbajo, ẹni to ṣapejuwe gẹgẹ bii ẹni to n jẹ olugbeja fun ilu Nupe. Ọpọ awọn eeyan nla nla lo peju sibi eto naa ti Ọṣinbajo ti waa ṣoju Aarẹ Muhammadu Buhari.


Nitori Sunday Igboho, wọn ṣewọde lọfiisi aṣoju orileede Bẹnẹ l’Ekoo

Faith Adebọla, Eko Ọgọọrọ awọn alatilẹyin ti ya bo ọfiisi aṣoju orileede Olominira Benin, to wa lagbegbe Victoria Island, l’Erekuṣu Eko, lọjọ Ẹti, Furaidee, ọjọ kẹwaa, oṣu kejila yii. Wọn lọọ fẹhonu han ta ko bi ijọba orileede naa ṣe mu gbajugbaja ajijagbara ilẹ Yoruba nni, Oloye Sunday Adeyẹmọ, tawọn eeyan mọ si Sunday Igboho, sahaamọ, lorileede wọn. Lajori ohun tawọn oluṣewọde naa n beere fun ni pe kijọba Benin da Sunday Igboho silẹ lahaamọ, ki wọn si fun un lominira pada. Oriṣiiriṣii akọle ni wọn kọ sara aṣọ ti wọn wọ, pako ati iwe fẹrẹgẹdẹ ti wọn gbe dani ka pe: “Ki lẹ ti Sunday Igboho mọle fun, ẹ tu u silẹ,” “Ẹ da Sunday Igboho silẹ,” “Oloye Sunday Igboho ko gbọdọ ku sahaamọ yin o,” “Bẹẹ ṣe ti Sunday Igboho mọle, ẹtọ ọmọniyan lẹ n tẹ loju,” “Ẹ ma ki ọrọ oṣelu bọ ọrọ Sunday Igboho, ẹ tu u silẹ,” ati bẹẹ bẹẹ lọ. Ọkan lara awọn oṣiṣẹ ọfiisi aṣoju naa to jade lati ba awọn eeyan ọhun sọrọ sọ pe Aṣoju orileede Benin, Ọgbẹni Thomas Adjani Adegnandjou, ko si larọwọto lati ba wọn sọrọ, ṣugbọn awọn yoo jiṣẹ wọn fun un to ba de, lati fi ibeere wọn ṣọwọ sawọn alaṣẹ orileede Benin. Tẹ o ba gbagbe, latinu oṣu keje, ọdun yii, lawọn agbofinro orileede Benin ti mu Oloye Sunday Adeyẹmọ ati iyawo rẹ, Rọpo, sahaamọ, ṣugbọn wọn fi iyawo naa silẹ lẹyin ọjọ mẹta, obinrin naa si ti pada siluu Germany, toun ati ọkọ rẹ fẹẹ wọ baaluu lọ kiṣẹlẹ naa too waye.


Oriṣiiriṣii akọle ni wọn kọ sara aṣọ ti wọn wọ, pako ati iwe fẹrẹgẹdẹ ti wọn gbe dani ka pe: “Ki lẹ ti Sunday Igboho mọle fun, ẹ tu u silẹ,” “Ẹ da Sunday Igboho silẹ,” “Oloye Sunday Igboho ko gbọdọ ku sahaamọ yin o,” “Bẹẹ ṣe ti Sunday Igboho mọle, ẹtọ ọmọniyan lẹ n tẹ loju,” “Ẹ ma ki ọrọ oṣelu bọ ọrọ Sunday Igboho, ẹ tu u silẹ,” ati bẹẹ bẹẹ lọ. Ọkan lara awọn oṣiṣẹ ọfiisi aṣoju naa to jade lati ba awọn eeyan ọhun sọrọ sọ pe Aṣoju orileede Benin, Ọgbẹni Thomas Adjani Adegnandjou, ko si larọwọto lati ba wọn sọrọ, ṣugbọn awọn yoo jiṣẹ wọn fun un to ba de, lati fi ibeere wọn ṣọwọ sawọn alaṣẹ orileede Benin. Tẹ o ba gbagbe, latinu oṣu keje, ọdun yii, lawọn agbofinro orileede Benin ti mu Oloye Sunday Adeyẹmọ ati iyawo rẹ, Rọpo, sahaamọ, ṣugbọn wọn fi iyawo naa silẹ lẹyin ọjọ mẹta, obinrin naa si ti pada siluu Germany, toun ati ọkọ rẹ fẹẹ wọ baaluu lọ kiṣẹlẹ naa too waye. Latigba naa ni Sunday Igboho ti wa lahaamọ wọn, bo tilẹ jẹ pe a gbọ pe orileede Naijiria ti n gbe igbesẹ bi ijọba orileede Benin yoo ṣe yọnda rẹ fawọn, ki wọn le gbe e wa si Naijiria lati ba a ṣẹjọ, lori ẹsun idaluru ati hihuwa to le doju ijọba de.


Latigba naa ni Sunday Igboho ti wa lahaamọ wọn, bo tilẹ jẹ pe a gbọ pe orileede Naijiria ti n gbe igbesẹ bi ijọba orileede Benin yoo ṣe yọnda rẹ fawọn, ki wọn le gbe e wa si Naijiria lati ba a ṣẹjọ, lori ẹsun idaluru ati hihuwa to le doju ijọba de.