Ìlẹ̀kẹ̀ ìdí mi ló kó mi yọ lọ́wọ́ àwọn afipábánilòpọ̀ ní Lebanon

"Mo kan ra ilẹkẹ idi mi fun oge ṣiṣe lasan ni. Ṣugbọn ilẹkẹ yii lo pada gba mi silẹ lọwọ awọn to tan mi lọ si niyan niyan orilẹede Lebanon lati lọ ṣowo ẹru". Diẹ lara itan ti Gloria Tayelolu Bright ẹni ọdun mẹtalelọgbọn sọ fun awọn oniroyin ree lẹyin to gba itusilẹ pada wale lati orilẹede Lebanon ti wọn tan an lọ ṣe owo ẹru. Ọmọ ilu Eruku ni ipinlẹ Kwara ni Gloria to si jẹ abiyamọ to ni ọmọkunrin kan ati ọmọbinrin kan to wa yọlẹ gbero lati lọ si Lebanon ko lee ko ọrọ jọ. Nigba ti wọn fẹ fa a le ajọ to n ri si igbẹjọ awọn ti wọn nko ṣe owo ẹru (NAPTIP) to wa ni ilu Oshogbo lawọn oniroyin ni anfani ati fi ọrọ wa a lẹnu wo. BBC Yoruba kan si oniroyin ti Gloria ṣipaya ọrọ yii fun o si fi aridaju han pe bẹẹ gẹlẹ lo ṣe ṣalaye nigba toun ni anfani ati fi ọrọ wa a lẹnu wo.


Ọmọ ilu Eruku ni ipinlẹ Kwara ni Gloria to si jẹ abiyamọ to ni ọmọkunrin kan ati ọmọbinrin kan to wa yọlẹ gbero lati lọ si Lebanon ko lee ko ọrọ jọ. Nigba ti wọn fẹ fa a le ajọ to n ri si igbẹjọ awọn ti wọn nko ṣe owo ẹru (NAPTIP) to wa ni ilu Oshogbo lawọn oniroyin ni anfani ati fi ọrọ wa a lẹnu wo. BBC Yoruba kan si oniroyin ti Gloria ṣipaya ọrọ yii fun o si fi aridaju han pe bẹẹ gẹlẹ lo ṣe ṣalaye nigba toun ni anfani ati fi ọrọ wa a lẹnu wo. Dipo ki wọn mu lọ si ileewe kan lati lọ maa ṣe olukọni gẹgẹ bi wn ṣe sọ fun mi ki n to kuro ni Ilorin, ọmọ ọdọ ni wọn n fi mi ṣe. "Ohun to wa buru ju ninu ọ̀rọ̀ temi ni wi pe, ọga mi bẹrẹ si ni ta omi oge si mi. mo ṣe ohun gbogbo lati le e jina si mi ṣugbọn ṣe lo n kara mọ ọ si i. Mo ni lati pe e sẹgbẹ lọjọ kan lati jẹ ko m pe ko si ọkunrin mii to le ba mi lajọṣepọ ayafi ẹni to fun mi ni ilẹkẹ idi mi.


Dipo ki wọn mu lọ si ileewe kan lati lọ maa ṣe olukọni gẹgẹ bi wn ṣe sọ fun mi ki n to kuro ni Ilorin, ọmọ ọdọ ni wọn n fi mi ṣe. "Ohun to wa buru ju ninu ọ̀rọ̀ temi ni wi pe, ọga mi bẹrẹ si ni ta omi oge si mi. mo ṣe ohun gbogbo lati le e jina si mi ṣugbọn ṣe lo n kara mọ ọ si i. Mo ni lati pe e sẹgbẹ lọjọ kan lati jẹ ko m pe ko si ọkunrin mii to le ba mi lajọṣepọ ayafi ẹni to fun mi ni ilẹkẹ idi mi. O bere pe ki ni yoo ṣẹlẹ bi oun ba dan an wo? Kia ni mo sọ fun un pe ọkunrin to ba ṣe e yoo ya were fun ọjọ mẹfa yo si fo ṣanlẹ ku lọjọ keje. Lara rẹ ba walẹ wọọ fun igba diẹ temi naa si ni alafia".


O bere pe ki ni yoo ṣẹlẹ bi oun ba dan an wo? Kia ni mo sọ fun un pe ọkunrin to ba ṣe e yoo ya were fun ọjọ mẹfa yo si fo ṣanlẹ ku lọjọ keje. Lara rẹ ba walẹ wọọ fun igba diẹ temi naa si ni alafia". Gloria ni bayii ni ilẹkẹ idi oun ṣe gba oun silẹ lọwọ ifipabanilopọ. "Ṣugbọn aye mi ri radarada ti mo si nilo lati wa ọna abayọ ki n ma baa ku si ilẹ ajoji. Ọpẹlọpẹ pe mo ri i pe waya oju opo ayelujara wa ninu ile eyi lo jẹ ki n fi fidio iya to n jẹ mi ranṣẹ ti mo si gbọ pe o tan ka ori ayelujara to bẹẹ ti ajọ Phemic Life Support Foundation ni Ilorin ati olu ileeṣẹ wọn to wa ni Eko ati ilu London wa tu mi silẹ".


Gloria ni bayii ni ilẹkẹ idi oun ṣe gba oun silẹ lọwọ ifipabanilopọ. "Ṣugbọn aye mi ri radarada ti mo si nilo lati wa ọna abayọ ki n ma baa ku si ilẹ ajoji. Ọpẹlọpẹ pe mo ri i pe waya oju opo ayelujara wa ninu ile eyi lo jẹ ki n fi fidio iya to n jẹ mi ranṣẹ ti mo si gbọ pe o tan ka ori ayelujara to bẹẹ ti ajọ Phemic Life Support Foundation ni Ilorin ati olu ileeṣẹ wọn to wa ni Eko ati ilu London wa tu mi silẹ". Ẹwẹ, a gbọ iroyin pe nigba ti ẹjọ naa kan ijọba ipinlẹ Kwara leti, ajọ NSCDC kan lu agbami iṣẹ iwadii ọwọ wọn si ti tẹ awọn afurasi kana: ara orilede Lebanon to jẹ ẹni ọdun mẹrindinlaadọrin kan. Wafic Hamze ati agbẹjọro kan, Taofeek Sanusi ti wọn si tun ni o ku Joseph kan to wa loke okun titi di ana, ọjọ kẹtadinlogun oṣu kinni. Ijba ipinlẹ Kwara ti fa Gloria le awn obi rẹ lọ́wọ́ ko to di pe aj NAPTIP naa bẹrẹ iṣẹ itẹsiwaju inu iwadii ki wọn to le fi ẹnikẹni jofin. Gloria ni "mo fẹ gba awọn ọmọ Naijiria mii to ro pe paradise ni lilọ oke okun jẹ ki wọ́n ro o lẹẹmeji ki wọ́n tó kán lù ú".


Ẹwẹ, a gbọ iroyin pe nigba ti ẹjọ naa kan ijọba ipinlẹ Kwara leti, ajọ NSCDC kan lu agbami iṣẹ iwadii ọwọ wọn si ti tẹ awọn afurasi kana: ara orilede Lebanon to jẹ ẹni ọdun mẹrindinlaadọrin kan. Wafic Hamze ati agbẹjọro kan, Taofeek Sanusi ti wọn si tun ni o ku Joseph kan to wa loke okun titi di ana, ọjọ kẹtadinlogun oṣu kinni. Ijba ipinlẹ Kwara ti fa Gloria le awn obi rẹ lọ́wọ́ ko to di pe aj NAPTIP naa bẹrẹ iṣẹ itẹsiwaju inu iwadii ki wọn to le fi ẹnikẹni jofin. Gloria ni "mo fẹ gba awọn ọmọ Naijiria mii to ro pe paradise ni lilọ oke okun jẹ ki wọ́n ro o lẹẹmeji ki wọ́n tó kán lù ú".


Ọlọ́kadà Jigawa: Ìjọba Eko ti wá mọ́lé lọ́nà àìtọ́, a fẹ́ owó ‘gbà má bínú’

Awọn eniyan mẹtalelọgọfa lati ipinlẹ Jigawa to wọ ipinlẹ Eko lẹkan soso pẹlu ọkada wọn, ti n beere fun biliọnu kan naira lọwọ ijọba ipinlẹ Eko pẹlu ẹsun pe wọn fi iya jẹ wọn. Awọn eniyan mẹtalelọgọfa naa ni ile-isẹ eto aabo ayika ni ipinlẹ Eko fi panpẹ mu, ti wọn si fi ọrọ wa lẹnu wo, lẹyin ti awọn eniyan ta ile-isẹ aabo naa lolobo pe, awọn eniyan wọ ipinle Eko ni ọgọọrọ. Agbẹjọro fun awọn ọlọkada naa, Abdullahi Yakubu sọ wi pe, ijọba ipinlẹ Eko gbọdọ san owo gba ma binu fun wọn, nitori wọn ti wọn mọle lọna aitọ, lai se pe wọn jẹ ọdaran. Bakan naa ni wọn n beere fun ọkada wọn ati awọn ohun to jẹ ini wọn, ti ile-isẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko gba lọwọ wọn lasiko ifọrọwanilẹnuwo. Awọn ọlọkada naa ni itimọle awọn tako ofin Naijiria to fun awọn ọmọ bibi orilẹede yii ni anfaani lati lọ lati ipinlẹ kan si omiran, lai si ẹru tabi ipalara.


A ó gbé àjọ DSS lọ ilé ẹjọ́ tí wọ́n bá kọ̀ láti tú Sowore sílẹ̀ - Falana

Odindin wakati mẹrin ni awọn agbẹjọro wa lo fi n duro de ajọ ọtẹlẹmuyẹ DSS lanaa- Falana. Ṣaaju ni ajọ ọtẹlẹmuyẹ ti kọkọ sọrọ pe ko sẹni to wa lati gba Soworẹ ati Bakara kuro ni ahamọ awọn lọjọ Ẹti. Wọn fi atẹjade sita pe nitootọ lawọn gba iwe lati ile ẹjọ pe ki wọn tu Sowore ati Bakare silẹ, ṣugbọn ko si ẹni tó wa gbaa silẹ ni akata awọn. Ati pe awọn ti fi to ilẹ ẹjọ leti pe ko sẹni to tii wa gba sowore lọwọ awọn ati pe awọn ṣetan lati tẹle aṣẹ ile ẹjọ. Ajọ DSS ni awọn maa n tẹle ofin ile ẹjọ ṣugbọn Falana ni irọ ni nitori awọn agbẹjọro n duro lati gba Sowore ati Bakare nibẹ. A ó pe àjọ DSS lẹjọ́ tí wọ́n bá kọ̀ láti tú Sowore sílẹ̀ - Falana Agbẹjọro fun Omoyele Sowore, Femi Falana ti sọ pe oun yoo pe ajọ ọtẹlẹmuyẹ, DSS, lẹjọ latari bi wọn ṣe tẹsiwaju lati fi onibara rẹ re, satimọle lẹyin ti ile ẹjọ ni ki wọn da silẹ.


Ati pe awọn ti fi to ilẹ ẹjọ leti pe ko sẹni to tii wa gba sowore lọwọ awọn ati pe awọn ṣetan lati tẹle aṣẹ ile ẹjọ. Ajọ DSS ni awọn maa n tẹle ofin ile ẹjọ ṣugbọn Falana ni irọ ni nitori awọn agbẹjọro n duro lati gba Sowore ati Bakare nibẹ. A ó pe àjọ DSS lẹjọ́ tí wọ́n bá kọ̀ láti tú Sowore sílẹ̀ - Falana Agbẹjọro fun Omoyele Sowore, Femi Falana ti sọ pe oun yoo pe ajọ ọtẹlẹmuyẹ, DSS, lẹjọ latari bi wọn ṣe tẹsiwaju lati fi onibara rẹ re, satimọle lẹyin ti ile ẹjọ ni ki wọn da silẹ. Falana lo sọrọ yii ninu ifẹorọwerọ kan pẹlu BBC. O ni "Ko si ẹni to lagbara ju ile ẹjọ lọ, bẹẹ ni ko si ẹni to le ṣe ohun to wu labẹ ofin ilẹ Naijiria." Falana ṣalaye pe ofin orilẹ-ede Naijiria ko faye gba pe ki wọn gbe eeyan sẹwọn, lai ṣe pe ile ẹjọ paṣẹ bẹẹ.


Falana lo sọrọ yii ninu ifẹorọwerọ kan pẹlu BBC. O ni "Ko si ẹni to lagbara ju ile ẹjọ lọ, bẹẹ ni ko si ẹni to le ṣe ohun to wu labẹ ofin ilẹ Naijiria." Falana ṣalaye pe ofin orilẹ-ede Naijiria ko faye gba pe ki wọn gbe eeyan sẹwọn, lai ṣe pe ile ẹjọ paṣẹ bẹẹ. O ṣalaye siwaju sii pe awọn agbẹjọro Sowore yoo kọ iwe si ile ẹjọ, latari bi ajọ DSS ṣe kọti ikun si aṣẹ ile ẹjọ lati tu silẹ. Agbẹjọro agba ọhun wa sọ siwaju si pe, ti ajọ DSS ba kọ lati tu Sowore silẹ, oun yoo pe ọga agba ajọ ọhun lẹjọ. O ni oun yoo pem igbẹjọ lati mu ki ajọ DSS san owogbab mabinu fun gbogbo ọjọ ti Sowore lo latimọle.


O ṣalaye siwaju sii pe awọn agbẹjọro Sowore yoo kọ iwe si ile ẹjọ, latari bi ajọ DSS ṣe kọti ikun si aṣẹ ile ẹjọ lati tu silẹ. Agbẹjọro agba ọhun wa sọ siwaju si pe, ti ajọ DSS ba kọ lati tu Sowore silẹ, oun yoo pe ọga agba ajọ ọhun lẹjọ. O ni oun yoo pem igbẹjọ lati mu ki ajọ DSS san owogbab mabinu fun gbogbo ọjọ ti Sowore lo latimọle. Ṣaaju asiko yii: Omoyẹle Soworẹ to dije dupo aarẹ Naijiria loṣu keji, ọdun 2019 yii lo ṣi wa lakata awọn DSS ni abuja titi di isinyii. Olawale Bakare ati Omoyele Sowore ni ajọ DSS ko ṣi tii fi silẹ lẹyin ti Adajọ Ijeoma Ojukwu ti ile ẹjọ giga ni Abuja ti fọwọsi itusilẹ wọn. Lọjọru ọsẹ yii ni Adajọ Ijeoma ti ni ki wọn tu soworẹ silẹ kuro ni akata awọn ajọ DSS.


Ṣaaju asiko yii: Omoyẹle Soworẹ to dije dupo aarẹ Naijiria loṣu keji, ọdun 2019 yii lo ṣi wa lakata awọn DSS ni abuja titi di isinyii. Olawale Bakare ati Omoyele Sowore ni ajọ DSS ko ṣi tii fi silẹ lẹyin ti Adajọ Ijeoma Ojukwu ti ile ẹjọ giga ni Abuja ti fọwọsi itusilẹ wọn. Lọjọru ọsẹ yii ni Adajọ Ijeoma ti ni ki wọn tu soworẹ silẹ kuro ni akata awọn ajọ DSS. Marshal Abubakar to jẹ agbẹjọro Sowore Omoyel ni aago mẹwaa aarọ ọjọbọ ni ileẹjọ mu iwe itusilẹ naa fun wọn. O ni lẹyin eyi ni wọn sọ fun oun pe awọn yoo kàn sí wọn to ba ya. Ajọ DSS mu oludasilẹ ileeṣẹ iroyin Sahara Reporters ati Bakare ni o din diẹ ni ọgọrun un ọjọ sẹyin.


Marshal Abubakar to jẹ agbẹjọro Sowore Omoyel ni aago mẹwaa aarọ ọjọbọ ni ileẹjọ mu iwe itusilẹ naa fun wọn. O ni lẹyin eyi ni wọn sọ fun oun pe awọn yoo kàn sí wọn to ba ya. Ajọ DSS mu oludasilẹ ileeṣẹ iroyin Sahara Reporters ati Bakare ni o din diẹ ni ọgọrun un ọjọ sẹyin. Lẹyin igbiyanju iwọde #Revolution Now ni wọn fi ẹsun kan wọn pe wọn fẹ doju ijọba bolẹ. Ọjọ kẹrin, oṣu kẹwaa ni Adajọ Ijeoma gba oniduro awọn mejeeji ni eyi ti wọn ko tete ri ọna abayọ si awọn gbendeke gbigba oniduro wọn. Bayii, Adajọ Ijeoma ti tun gbendeke oniduro Sowore ati Bakare yẹ wo ni eyi ti awọn mejeeji si ti ri ojutuu si bayii.


Lẹyin igbiyanju iwọde #Revolution Now ni wọn fi ẹsun kan wọn pe wọn fẹ doju ijọba bolẹ. Ọjọ kẹrin, oṣu kẹwaa ni Adajọ Ijeoma gba oniduro awọn mejeeji ni eyi ti wọn ko tete ri ọna abayọ si awọn gbendeke gbigba oniduro wọn. Bayii, Adajọ Ijeoma ti tun gbendeke oniduro Sowore ati Bakare yẹ wo ni eyi ti awọn mejeeji si ti ri ojutuu si bayii.


Ogun: Ìyàwó ilé lu ọmọ ìyàwó àkọ́kọ́ ọkọ rẹ̀ pa ní ìpínlẹ̀ Ogun

Arabinrin ẹni ọgbọn ọdun kan, Shukurat Olufowobi to jẹ iyawo ile ni ọwọ awọn ọlọpaa ipinlẹ Ogun ti tẹ latari pe o lu ọmọ iyawo akọkọ ọkọ rẹ titi doju iku. Iṣẹlẹ naa ṣẹ ni agbegbe Oshodi Oke ni Ogijo nibi ti Shukurat ti lu Azeem Olufowobi ọmọ dun marun un pa. Ọwọ ọlọpaa tẹ afurasi yii ni nkan bii ago mejila abọ oru ọjọ aiku tii ṣe ọjọ keji oṣu keji ọdun 2020 lẹyin ti awọn ara adugbo kan ta awọn ọlọpa ẹkun ti Ogijo lolobo pe Shukurat gba nkankan mọ ọmọ naa lori. Eyi jẹ ki ọmọ naa ni ọgbẹ lori to si pada fa iku rẹ. Iroyin taa gbọ ni pe kiakia ni arabinrin naa ati ọkọ yara gbe oku ọmọ naa lọ si Ajah nilu Eko nibi ti wọn yọlẹ bo o mọlẹ si. Kete ti ọrọ naa de agọ Ọlọpaa ni  DPO Suleman Baba Muhammad ti ko awọn ikọ ọtẹlẹmuyẹ rẹ jọ  lati lọ si ile to ti ṣẹlẹ ti wọn si ri i pe awọn tọkọtaya naa ti n ko ẹru wn kuro ni adugbo ọhun ni wọn ba tete mo irin si wọn lọwọ. Iwadii to ti waye ṣaaju fi han pe o ti pẹ ti arabinrin naa ti n fiya jẹ ọmọ yii tipẹ, iya to bi i ti fi baba rẹ silẹ lori aigbraẹniye.


Iroyin taa gbọ ni pe kiakia ni arabinrin naa ati ọkọ yara gbe oku ọmọ naa lọ si Ajah nilu Eko nibi ti wọn yọlẹ bo o mọlẹ si. Kete ti ọrọ naa de agọ Ọlọpaa ni  DPO Suleman Baba Muhammad ti ko awọn ikọ ọtẹlẹmuyẹ rẹ jọ  lati lọ si ile to ti ṣẹlẹ ti wọn si ri i pe awọn tọkọtaya naa ti n ko ẹru wn kuro ni adugbo ọhun ni wọn ba tete mo irin si wọn lọwọ. Iwadii to ti waye ṣaaju fi han pe o ti pẹ ti arabinrin naa ti n fiya jẹ ọmọ yii tipẹ, iya to bi i ti fi baba rẹ silẹ lori aigbraẹniye. Sugbọn lọjọ buruku eṣu gbomi mu yii, nkan to wuwo ni arabinrin naa jan mọ ọmọ ọhun lori eyi to si fọ ori ọmọ ttti to fi fa iku rẹ. Arabinrin naa ati ọrẹ rẹ sare bẹ nọọsi to kọkọ ṣetọju alaisan naa to si sọ ohun to ṣẹlẹ fun ọkọ ati iyawo ọhun pe ko parọ m nkan mii nipa ohun to fa iku oloogbe naa ṣugbọn o kọ tori pe o ni o lodi si ofin iṣẹ oun. Ọkọ atiyawo naa Ayuba ati Shukurat Olufowobi ti wa ni agọ Ọlọpaa bayii ti wọn n fi ọrọ wa wọn lẹnu wo.


Sugbọn lọjọ buruku eṣu gbomi mu yii, nkan to wuwo ni arabinrin naa jan mọ ọmọ ọhun lori eyi to si fọ ori ọmọ ttti to fi fa iku rẹ. Arabinrin naa ati ọrẹ rẹ sare bẹ nọọsi to kọkọ ṣetọju alaisan naa to si sọ ohun to ṣẹlẹ fun ọkọ ati iyawo ọhun pe ko parọ m nkan mii nipa ohun to fa iku oloogbe naa ṣugbọn o kọ tori pe o ni o lodi si ofin iṣẹ oun. Ọkọ atiyawo naa Ayuba ati Shukurat Olufowobi ti wa ni agọ Ọlọpaa bayii ti wọn n fi ọrọ wa wọn lẹnu wo. Ẹwẹ, kọmisana ọlọpaa Keneth Ebrimson ti paṣẹ pe ki wn tete gbe ẹjọ awọn afurasi mejeji lọ si ẹka to n ri si ipaniyan ni ẹka iṣewadii ati ọtẹlẹmuyẹ fun iwadi kikun ati fifi wọn jofin.


Ẹwẹ, kọmisana ọlọpaa Keneth Ebrimson ti paṣẹ pe ki wn tete gbe ẹjọ awọn afurasi mejeji lọ si ẹka to n ri si ipaniyan ni ẹka iṣewadii ati ọtẹlẹmuyẹ fun iwadi kikun ati fifi wọn jofin.


Gani Fawehinmi: Òní ló pé ọdún mẹ́wàá ti ajàfẹ́tọ̀ọ́ ẹni náà jadẹ́ láyé

Iku n pani, ilẹ n jẹyan. Ọjọ Karun osu Kẹsan ọdun 2019 lo pe ọdun mẹwa geerege ti ilumọọka ajafẹtọmọoniyan nii, Gani Fawehinmi jade laye. Ọjọ Karun, oṣu kẹsan, ọdun 2009 ni Fawehinmi  dagbere faye lẹyin to ti ba aisan jẹjẹrẹ wọya ija fun igba diẹ. Loju opo Twitter, ọrọ ikini lorisirisi ati iranti nipa igbe aye rẹ ni awọn eeyan Naijiria n fi sita. Ninu fọnran fidio yi ti EiENigeria fi sita, a ri bi Fawehinmi ṣe n gbejọro niwaju igbimọ Oputa ti ijọba gbe kalẹ, lati yẹ awọn ibaje to waye lorileede Naijiria wo. Ẹbi, ọrẹ ati awọn ololufẹ ni wọn n ṣeranti Fawehinmi lonii.


Loju opo Twitter, ọrọ ikini lorisirisi ati iranti nipa igbe aye rẹ ni awọn eeyan Naijiria n fi sita. Ninu fọnran fidio yi ti EiENigeria fi sita, a ri bi Fawehinmi ṣe n gbejọro niwaju igbimọ Oputa ti ijọba gbe kalẹ, lati yẹ awọn ibaje to waye lorileede Naijiria wo. Ẹbi, ọrẹ ati awọn ololufẹ ni wọn n ṣeranti Fawehinmi lonii. Pupo lo n ṣe eemọ ohun ti Fawehinmi ko ba sọ nipa orisirisi nnkan to n ṣẹlẹ ni Naijiria lọwọlọwọ. Ọmọ bibi ilu Ondo ni Gani Fawehinmi, ta si bi ni ọjọ Kejilelogun oṣu Kẹrin ọdun 1938. Ile ẹkọ Hoborn College lo ti kẹkọ gboye nipa imọ ofin lọdun 1961.


Pupo lo n ṣe eemọ ohun ti Fawehinmi ko ba sọ nipa orisirisi nnkan to n ṣẹlẹ ni Naijiria lọwọlọwọ. Ọmọ bibi ilu Ondo ni Gani Fawehinmi, ta si bi ni ọjọ Kejilelogun oṣu Kẹrin ọdun 1938. Ile ẹkọ Hoborn College lo ti kẹkọ gboye nipa imọ ofin lọdun 1961. Laarin ọdun 1971 si 1973, o jẹ oye alukoro ẹgbẹ awọn agbẹjọro Naijiria. Nigba aye rẹ, ọpọ igba ni Gani Fawehinmi ṣẹwọn lori pe o n ja fun ẹtọ ọmọniyan paapa julọ labẹ ijọba ologun Naijiria. Ṣaṣa ni ọgba ẹwọn ti ko tii gbalejo Gani Fawehinmi, eyi to mu ki awọn eeyan Naijiria fun ni oye ‘agba ajafẹtọ mẹkunnu’, Senior Advocate of Nigerian Masses.


Laarin ọdun 1971 si 1973, o jẹ oye alukoro ẹgbẹ awọn agbẹjọro Naijiria. Nigba aye rẹ, ọpọ igba ni Gani Fawehinmi ṣẹwọn lori pe o n ja fun ẹtọ ọmọniyan paapa julọ labẹ ijọba ologun Naijiria. Ṣaṣa ni ọgba ẹwọn ti ko tii gbalejo Gani Fawehinmi, eyi to mu ki awọn eeyan Naijiria fun ni oye ‘agba ajafẹtọ mẹkunnu’, Senior Advocate of Nigerian Masses. Ọdun 2001 ni wọn fi joye agba ọjẹ amofin ti a mọ si Senior Advocate of Nigeria,SAN da Fawehinmi lọla. A nwa n gbadura pe ki Ọlọrun dẹ ilẹ fun ẹni re to lọ. Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:


Ọdun 2001 ni wọn fi joye agba ọjẹ amofin ti a mọ si Senior Advocate of Nigeria,SAN da Fawehinmi lọla. A nwa n gbadura pe ki Ọlọrun dẹ ilẹ fun ẹni re to lọ. Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:


Human traffiking: Òyìnbó kòráà, amòfin kan wọ gbaga òfin fún títa obìnrin kan sóko ẹrú

Ọwọ ofin ti tẹ ọmọ orilẹede Lẹbanon kan torukọ rẹ jẹ Wasit Muhammad pẹlu awọn eeyan meji miran ti wọn lo lọwọ ninu tita arabinrin kan, torukọ rẹ n jẹ Ọmọlọla Ajayi si oko ẹru ni orilẹede Lebanon. Fidio kan ti arabinrin Ajayi Ọmọlọla fi sita laipẹ yii lo di alatagba lori ayelujara nibi ti o ti n ṣalaye pẹlu omije loju pe, awọn eeyan kan ta oun si orilẹ-ede naa labẹ pe oun yoo ri iṣẹ aje se. Amọ o ni ọrọ ọhun yi pada nigba ti oun de ọhun nitori nibẹ ni o ti lu si oun leti pe, wọn ti gba owo oku ati aye oun. Ọlatunji Sanusi to jẹ agbẹjọro ati ẹlomiran ti orukọ rẹ n jẹ Tunde, ni awọn meji ti ọwọ ba pẹlu Oyinbo koraa naa. Gẹgẹ bi iroyin ṣe sọ, iwadii ileeṣẹ abo ara ẹni labo ilu fi kun un pe, yatọ si arabinrin Ajayi, eeyan mejidinlọgbọn ni awọn eeyan mẹta yii ti ran lọ soko ẹru loke okun labẹ pe wọn fẹ lọ ṣiṣẹ kore oko dele. Fidio alaye ti arabinrin Ọmọlọla se ree, eyi to gba ori ayelujara kan: Ninu atẹjade kan ti Gomina ipinlẹ Kwara, Abdulrazaq fi sita, ijọba ipinlẹ Kwara ni oun ko ni gba iwa bẹẹ laaye mọ rara.


Ọlatunji Sanusi to jẹ agbẹjọro ati ẹlomiran ti orukọ rẹ n jẹ Tunde, ni awọn meji ti ọwọ ba pẹlu Oyinbo koraa naa. Gẹgẹ bi iroyin ṣe sọ, iwadii ileeṣẹ abo ara ẹni labo ilu fi kun un pe, yatọ si arabinrin Ajayi, eeyan mejidinlọgbọn ni awọn eeyan mẹta yii ti ran lọ soko ẹru loke okun labẹ pe wọn fẹ lọ ṣiṣẹ kore oko dele. Fidio alaye ti arabinrin Ọmọlọla se ree, eyi to gba ori ayelujara kan: Ninu atẹjade kan ti Gomina ipinlẹ Kwara, Abdulrazaq fi sita, ijọba ipinlẹ Kwara ni oun ko ni gba iwa bẹẹ laaye mọ rara. Ẹtan pe yoo lọ di olukọ ede oyinbo ni wọn fi mu Ọmọlọla Ajayi lọ sorilẹ-ede Lẹbanon, ki ọrọ to di baa mii nigba to de ibẹ tan.


Ẹtan pe yoo lọ di olukọ ede oyinbo ni wọn fi mu Ọmọlọla Ajayi lọ sorilẹ-ede Lẹbanon, ki ọrọ to di baa mii nigba to de ibẹ tan.


Ọ̀fẹ́ ni 'Bail': Ajulo ní ó lòdì sófin láti sanwóo béèlì fáwọn ọlọ́pàá, ẹ sọ́ra!

Agbẹjọro ati ajafẹtọ ọmọniyan, Kayode Ajulo ti ni awọn ọdaran lo ma n san owo beeli fun ọlọpaa, ẹnikẹni ti o ba si lee fi ogun rẹ gbari pe oun ko dẹsẹ, ko yẹ ko sanwo kankan. Ajulọ sọ ọrọ yii lasiko to n fesi si ọrọ ti Igbakeji Ọga Agba ọlọpaa ni ilu Eko, Lawal Shehu sọ, eyi to fi n kilọ fun awọn ọlọpaa, pe ki wọn sọra fun gbigba owo fun beeli lọwọ awọn ti wọn fẹsun kan. O salaye pe, gbigba beeli afurasi tumọ si pe eeyan kan wa gba oniduro ẹni ti wọn fẹsun kan, ti yoo si jẹjẹ pe afurasi naa ko ni salọ. Bakan naa lo ni beeli gbigba wa fun awọn eniyan ti wọn wa lahamọ agọ ọlọpaa, amọ ti wọn n beere fun itusilẹ lati lọ si ile pẹlu oniduro, lai ti foju ba ile ẹjọ. Agbẹjọrọ naa ni ẹni ti ko ba daran lasẹ lati beere fun beeli lai san eepinni, pẹlu afikun pe ọmọ Naijiria lẹtọ lati fi ẹjọ ọlọpaa sun, ti wọn ba gba owo fun beeli lọwọ wọn. Kayode Ajulọ fikun wi pe, o seese ki ẹni ti ile ejọ ko ti dajọ fun lati lọ si ẹwọn,  beere beeli pe ki wọn fi oun silẹ ki oun lo sile. Agbẹjọro ati ajafẹtọ ọmọniyan naa ni ki awọn ọmọ Naijiria mase duro, ki ọlọpaa gbe wọn lọ sile ẹjọ, ki wọn to beere fun beeli.


Serap àti Senate Pension: Sẹ́nátọ̀ àti Gómìnà àná, ẹ dá owó ìfẹ̀yìntì yín padà sápò ìjọba- Adájọ́

Ilé ẹjọ giga ni Ikoyi ni ipinlẹ Eko ti da ẹjọ ẹ da owo pada fawọn aṣojuṣofin to n gba owo ifẹyinti. Ile ẹjọ Ikoyi da ẹjọ ti ajọ ajafẹtọ ọmọniyan ati iṣẹ akanṣe ti a mọ si Socio-Economic Rights and Accountability Project (SERAP) gbe lọ sile ẹjọ naa. Awọn SERAP lo kede ayọ loju opo twitter wọn pe idajọ yii tẹ dara lasiko yii. Lati ọdun 2017 ni SERAP ti pe ẹjọ naa lori bi awọn gomina to ti jẹ ri ti wọn n gba owo ifẹyinti ti wọn tun n gba owo oṣu senatọ ati minista. Bakan na ni SERAP gbe ijọba lọ sile ẹjọ pe wọn kuna lati gba owo to to ogoji biliọnu naira ti awọn gomina to ti di minista ati senetọ bayii ṣi n gba gẹgẹ bii owo ifẹyinti Diẹ lara awọn ti SERAP fẹsun kan ni Rabiu Kwakwanso, Theodore Orji, Abdullahi Adamu, Sam Egwu, Shaaba Lafiagi, Joshua Dariye, Jonah Jang, Ahmed Sani Yarima, Danjuma Goje, Bukar Abba Ibrahim, Adamu Aliero, George Akume, Biodun Olujinmi, Enyinaya Harcourt Abaribe, Rotimi Amaechi, Kayode Fayemi, ati Chris Ngige. Ile ẹjọ paṣẹ pe ki Abubakar Malami to jẹ adari eto idajọ Naijiria lati gbe igbesẹ to yẹ lati rii pe eyi ko waye mo ki ẹni kan maa gba iru owo gọbọi bayii lowo ifẹyinti ki wọn tun maa gba owo oṣu gẹgẹ bii senetọ abi minista.


Lati ọdun 2017 ni SERAP ti pe ẹjọ naa lori bi awọn gomina to ti jẹ ri ti wọn n gba owo ifẹyinti ti wọn tun n gba owo oṣu senatọ ati minista. Bakan na ni SERAP gbe ijọba lọ sile ẹjọ pe wọn kuna lati gba owo to to ogoji biliọnu naira ti awọn gomina to ti di minista ati senetọ bayii ṣi n gba gẹgẹ bii owo ifẹyinti Diẹ lara awọn ti SERAP fẹsun kan ni Rabiu Kwakwanso, Theodore Orji, Abdullahi Adamu, Sam Egwu, Shaaba Lafiagi, Joshua Dariye, Jonah Jang, Ahmed Sani Yarima, Danjuma Goje, Bukar Abba Ibrahim, Adamu Aliero, George Akume, Biodun Olujinmi, Enyinaya Harcourt Abaribe, Rotimi Amaechi, Kayode Fayemi, ati Chris Ngige. Ile ẹjọ paṣẹ pe ki Abubakar Malami to jẹ adari eto idajọ Naijiria lati gbe igbesẹ to yẹ lati rii pe eyi ko waye mo ki ẹni kan maa gba iru owo gọbọi bayii lowo ifẹyinti ki wọn tun maa gba owo oṣu gẹgẹ bii senetọ abi minista. Ile ẹjọ sun imuṣẹ igbẹjọ naa si ọjọ kẹta, oṣu keji, ọdun 2020 lati fi mọ boya akọsilẹ ti wa pe ijọba apapọ atawọn mu idajọ yii ṣẹ bo ti yẹ. Laipẹ nile igbimọ ipinlẹ Zamfara gbẹse le ofin to ni ki wọn maa san owo ifẹyinti fawọn gomina ati igbakeji wọn ati awọn owo ajẹmọnu miran. Ajọ SERAP ni awọn yoo tẹsiwaju lati maa gbe igbesẹ to yẹ titi gbogbo awọn ti ọrọ kan a fi tẹle aṣẹ ofin ile ẹjọ.


Ile ẹjọ sun imuṣẹ igbẹjọ naa si ọjọ kẹta, oṣu keji, ọdun 2020 lati fi mọ boya akọsilẹ ti wa pe ijọba apapọ atawọn mu idajọ yii ṣẹ bo ti yẹ. Laipẹ nile igbimọ ipinlẹ Zamfara gbẹse le ofin to ni ki wọn maa san owo ifẹyinti fawọn gomina ati igbakeji wọn ati awọn owo ajẹmọnu miran. Ajọ SERAP ni awọn yoo tẹsiwaju lati maa gbe igbesẹ to yẹ titi gbogbo awọn ti ọrọ kan a fi tẹle aṣẹ ofin ile ẹjọ. Ati titi awọn ile igbimọ aṣofin ipinlẹ kọọkan a fi gbẹsẹ le ofin sisan owo ifẹyinti ati ajẹmọnu awọn gomina ipinlẹ wọn titi aye


Ati titi awọn ile igbimọ aṣofin ipinlẹ kọọkan a fi gbẹsẹ le ofin sisan owo ifẹyinti ati ajẹmọnu awọn gomina ipinlẹ wọn titi aye


Parties Deregulation: Olapade Agoro ní INEC kò fi tó àwọn léti pé ó fẹ́ wọ́gilé 74 ẹgbẹ́ òṣèlú

Lara awọn ẹgbẹ oṣelu ti ajọ  eleto idibo Naijiria, INEC yọwọ wọn kuro lawo eto oṣelu Naijiria ti sọ pe, wọn ko faramọ igbẹsẹ ti INEC gbe. Alaga ẹgbẹ oṣelu National Action Council, NAC , ọmọwe Olapade Agoro, sọ pe ohun to yẹ ki ajọ INEC ṣe ni ko kọkọ yọ ọwọ ara rẹ kuro lawo iṣakoso ẹgbẹ oṣelu Naijira, nitori ọwọ rẹ gan ko mọ. O ni ọpọlọpọ awọn oṣiṣẹ ajọ ọhun ma n gba riba lasiko idibo, ki wọn lee gbe are fun ẹlẹbi ninu esi idibo. Ọjọgbọn ọhun ni o jẹ ohun to yanilẹnu pe, nigba idibo, ẹgbẹ PDP ati APC nikan lo ma n ko ibo to le ni ogoji miliọnu, nigba ti awọn ẹgbẹ yoku bii aadọta, maa ni ibo perete. Agoro sọ fun BBC pe, "Nnkan ti INEC ṣe ko dara rara fun itẹsiwaju ijọba tiwantiwa ni Naijiria." O ni ajọ INEC ko fi to ẹgbẹ oṣelu NAC leti pe, o ti yọ orukọ rẹ kuro lara awọn oṣelu titi di igba to kede fun awọn oniroyin.


Ọjọgbọn ọhun ni o jẹ ohun to yanilẹnu pe, nigba idibo, ẹgbẹ PDP ati APC nikan lo ma n ko ibo to le ni ogoji miliọnu, nigba ti awọn ẹgbẹ yoku bii aadọta, maa ni ibo perete. Agoro sọ fun BBC pe, "Nnkan ti INEC ṣe ko dara rara fun itẹsiwaju ijọba tiwantiwa ni Naijiria." O ni ajọ INEC ko fi to ẹgbẹ oṣelu NAC leti pe, o ti yọ orukọ rẹ kuro lara awọn oṣelu titi di igba to kede fun awọn oniroyin. O ṣalaye pe "Ṣe ori ẹrọ asọrọmagbesi lo yẹ ki a ti gbọ pe INEC ti yọ orukọ wa ni? Ko si ijọba tiwantiwa lorilẹ-ede yii rara." Agoro pari ọrọ rẹ pe, o yẹ ki alaga ajọ INEC, Mahmood Yakubu kọwe fipo silẹ fun iwa aibọwọ fun ẹtọ ọmọniyan to wu, lori igbeṣẹ naa.


O ṣalaye pe "Ṣe ori ẹrọ asọrọmagbesi lo yẹ ki a ti gbọ pe INEC ti yọ orukọ wa ni? Ko si ijọba tiwantiwa lorilẹ-ede yii rara." Agoro pari ọrọ rẹ pe, o yẹ ki alaga ajọ INEC, Mahmood Yakubu kọwe fipo silẹ fun iwa aibọwọ fun ẹtọ ọmọniyan to wu, lori igbeṣẹ naa. Fatai Ibu Owo to jẹ alaga ẹgbẹ oṣelu National Conscience Party , NCP ipinlẹ Eko sọ fun BBC pe, igbeṣẹ ti INEC gbe ki n ṣe igbeṣẹ to ba ofin mu. O ṣalaye pe, igbeṣẹ naa dabi ẹni to yin agbado ṣeyin awo ni, nitori ṣaaju ni awon ẹgbẹ bii mẹtalelọgbọn ti gbe INEC lọ ile ẹjọ lodi si igbeṣẹ naa. O fikun pe ṣugbọn INEC gbe igbesẹ yii nigba ti ẹjọ naa ko tii pari.


Fatai Ibu Owo to jẹ alaga ẹgbẹ oṣelu National Conscience Party , NCP ipinlẹ Eko sọ fun BBC pe, igbeṣẹ ti INEC gbe ki n ṣe igbeṣẹ to ba ofin mu. O ṣalaye pe, igbeṣẹ naa dabi ẹni to yin agbado ṣeyin awo ni, nitori ṣaaju ni awon ẹgbẹ bii mẹtalelọgbọn ti gbe INEC lọ ile ẹjọ lodi si igbeṣẹ naa. O fikun pe ṣugbọn INEC gbe igbesẹ yii nigba ti ẹjọ naa ko tii pari. Fatai sọ pe ko si ẹni to lagbara lati pa ẹgbẹ oṣelu kankan rẹ nitori ofin faaye gba ọmọ Naijiria lati ṣe ẹgbẹ oṣelu. O ni "Ko yẹ ki a maa ni ara wa lara lorilẹ-ede yii, ni ṣe lo yẹ ki ijọba fun onikuluku laaye lati ṣe ẹgbẹ to wuu."


Fatai sọ pe ko si ẹni to lagbara lati pa ẹgbẹ oṣelu kankan rẹ nitori ofin faaye gba ọmọ Naijiria lati ṣe ẹgbẹ oṣelu. O ni "Ko yẹ ki a maa ni ara wa lara lorilẹ-ede yii, ni ṣe lo yẹ ki ijọba fun onikuluku laaye lati ṣe ẹgbẹ to wuu."


Kano Marwa: Awakọ̀ kẹ̀kẹ́ Maruwa tó bá gbé okùnrin àti obìnrin ní Kano yóò jẹ palamba ìyà- Hisbah

Ijọba ipinlẹ Kano ti sọ pe, o ti di eewọ fun awakọ keke Maruwa lati gbe okunrin ati obinrin papọ nipinlẹ ọhun. Ajọ ọlọpaa Sharia ipinlẹ naa, Hisbah sọ pe, lati ọjọ keji oṣu, Kinni ọdun 2020, ẹnikẹni ti wọn ba gba mu pe o ru ofin naa yoo jẹ iyan rẹ niṣu. Adari ajọ naa, Sheik Harun Ibn-Sina fi idi ọrọ naa mulẹ fun BBC. O ni, ijiya fun ẹni to ba tapa si ofin naa ni pe wọn yoo gbẹsẹ le kẹkẹ rẹ fun oṣu mẹfa, tabi ko san owo itanran ẹgbẹrun marun un naira ati bulala mẹwaa. Ibn-Sina ṣalaye pe "Ofin yii ti wa lati ọdun 2005, ṣugbọn a ṣẹṣẹ fẹ bẹrẹ si ni muu lo ni, ki a le fọ ipinlẹ wa mọ." O ni lati akoko yii di ipari ọdun, awakọ maruwa to ba gbe obinrin ati okunrin papọ yoo ni lati ja ero kan silẹ.


O ni, ijiya fun ẹni to ba tapa si ofin naa ni pe wọn yoo gbẹsẹ le kẹkẹ rẹ fun oṣu mẹfa, tabi ko san owo itanran ẹgbẹrun marun un naira ati bulala mẹwaa. Ibn-Sina ṣalaye pe "Ofin yii ti wa lati ọdun 2005, ṣugbọn a ṣẹṣẹ fẹ bẹrẹ si ni muu lo ni, ki a le fọ ipinlẹ wa mọ." O ni lati akoko yii di ipari ọdun, awakọ maruwa to ba gbe obinrin ati okunrin papọ yoo ni lati ja ero kan silẹ. Ṣugbọn lati ọjọ keji oṣu, Kinni ọdun 2020 ni ijiya ni pẹrẹu yoo bẹrẹ fun awọn to ba tapa sofin naa. Ibn-Sina ni awọn ẹṣọ ajọ ọhun ti gunlẹ si gbogbo ijọba ibilẹ mẹrinlelogoji to wa nipinlẹ Kano lati fẹsẹ ofin ọhun mulẹ. O ni tọkọtaya lee wọ keke kan naa papọ ti wọn ba lee bura pe awọn mejeji ti gbera wọn niyawo.


Ṣugbọn lati ọjọ keji oṣu, Kinni ọdun 2020 ni ijiya ni pẹrẹu yoo bẹrẹ fun awọn to ba tapa sofin naa. Ibn-Sina ni awọn ẹṣọ ajọ ọhun ti gunlẹ si gbogbo ijọba ibilẹ mẹrinlelogoji to wa nipinlẹ Kano lati fẹsẹ ofin ọhun mulẹ. O ni tọkọtaya lee wọ keke kan naa papọ ti wọn ba lee bura pe awọn mejeji ti gbera wọn niyawo.


Contortion: Nígbà tí mo rí bí ara Soffie Dossi ṣe rọ̀, mo pinu pé mo lè ṣe bẹ́ẹ̀

Ọmọde ni ara rẹ rọ to yii. Ọmọ ọdun mọkanla ni Fopefoluwa Ayo-Oyalowo to tete mọ iru ẹbun ti Ọlọrun fun un to si n mu u lo lati majesin. Latigba to ti wa ni ọmọ ọdun marun lo ti mọ pe oun ni ẹbun naa. "Bí mo bá ti jí, tí mo pàrọ̀ aṣọ, máà gbé orin sí i, iṣẹ́ lílọ ara bẹ̀rẹ̀ nìyẹn". Ọmọ to n ko ọmọ alainile kuro lori titi Ọmọdé mẹ́tàdínlọ́gbọ̀n gbòmìnira nílé ayédèrú ọmọ òrukàn tíjọba tì pa 'Ọjọ́ mẹ́fà lọ́sẹ̀ ni mo fi ń gbáradì láti tayọ àwọn ẹlẹgbẹ́ mi táá jọ ń wẹ odò' 'Àwón òbí míì n fi ọmọ wọn ṣe òwò ní Naijiria’ Fayemi fojú Alufa to fipa bá ọmọde lòpọ̀ síta l'Ekiti Fopefoluwa ni nigba ti oun lọ wo ori ayelujara fun fọnran awọn to ti di gbajugbaja ninu iru ohun to yan laayo yii, o pinu lọkan ara rẹ pe oun le ṣe ohun ti wọn n ṣe daadaa. O ni "Soffie Dossie, gbajugbaja to n lọ ara ni awokọṣe mi".


"Bí mo bá ti jí, tí mo pàrọ̀ aṣọ, máà gbé orin sí i, iṣẹ́ lílọ ara bẹ̀rẹ̀ nìyẹn". Ọmọ to n ko ọmọ alainile kuro lori titi Ọmọdé mẹ́tàdínlọ́gbọ̀n gbòmìnira nílé ayédèrú ọmọ òrukàn tíjọba tì pa 'Ọjọ́ mẹ́fà lọ́sẹ̀ ni mo fi ń gbáradì láti tayọ àwọn ẹlẹgbẹ́ mi táá jọ ń wẹ odò' 'Àwón òbí míì n fi ọmọ wọn ṣe òwò ní Naijiria’ Fayemi fojú Alufa to fipa bá ọmọde lòpọ̀ síta l'Ekiti Fopefoluwa ni nigba ti oun lọ wo ori ayelujara fun fọnran awọn to ti di gbajugbaja ninu iru ohun to yan laayo yii, o pinu lọkan ara rẹ pe oun le ṣe ohun ti wọn n ṣe daadaa. O ni "Soffie Dossie, gbajugbaja to n lọ ara ni awokọṣe mi". Lori awọn obi to maa n pa ina ẹbun amutọrunwa mọ awọn ọmọ wọn lara, Fopefoluwa sọ ọrọ iṣiti fun wọ.


Lori awọn obi to maa n pa ina ẹbun amutọrunwa mọ awọn ọmọ wọn lara, Fopefoluwa sọ ọrọ iṣiti fun wọ.


Human Rights Day: Wo àwọn ẹ̀tọ́ rẹ lábẹ́ òfin

Oriṣiriṣi si ni ẹ̀tọ́ ọmọniyan l'agbaye, paapaa ninu ofin orilẹ-ede Naijiria. Amofin, to tun jẹ Alaga ẹgbẹ awọn agbẹjọro obinrin l'orilẹ-ede Naijiria, ẹka ti ipinlẹ Ọyọ, Debby Collins ṣalaye fun BBC, ohun ti ẹtọ ọmọniyan jẹ. O tọka si ẹtọ lati wa laye, ẹtọ lati ṣe ẹsin tabi jọsin nibi to ba wu ọ, ẹtọ lati sọ ero ọkan rẹ, ẹtọ lati rin si ibi to ba wu ọ, ẹtọ lati darapọ mọ ipejọpọ to ba wu ọ, ati bẹẹbẹ lọ. O ni: "ẹtọ rẹ jẹ nkan ti ẹnikẹni ko le gba lọwọ rẹ nitori pe lati ọrun lo ti mu u wa. Eyi to ṣe pataki ni ẹmi rẹ ti ẹnikẹni, labẹ ohunkohun ko lẹtọ lati gba lọwọ rẹ. Ẹmi eniyan jẹ nkan ti ẹnikẹni ko le deede gba lọwọ ẹlomiran, nitori pe kii 'se ohun ti a le fi funni.


O ni: "ẹtọ rẹ jẹ nkan ti ẹnikẹni ko le gba lọwọ rẹ nitori pe lati ọrun lo ti mu u wa. Eyi to ṣe pataki ni ẹmi rẹ ti ẹnikẹni, labẹ ohunkohun ko lẹtọ lati gba lọwọ rẹ. Ẹmi eniyan jẹ nkan ti ẹnikẹni ko le deede gba lọwọ ẹlomiran, nitori pe kii 'se ohun ti a le fi funni. Amofin Debby ni: Ti a ba ti gba ẹmi lọwọ ẹnikẹni, wọn ti gba gbogbo ẹtọ to ku niyẹn. Nitori pe oku ko le ṣe ohunkohun mọ." Bakan naa ni Amofin Dabby ṣalaye ni kikun pe: ẹnikẹni ko le titori pe nkan jẹ ẹtọ rẹ, ki o ti tori rẹ tẹ ẹtọ ẹlomiran mọlẹ.


Amofin Debby ni: Ti a ba ti gba ẹmi lọwọ ẹnikẹni, wọn ti gba gbogbo ẹtọ to ku niyẹn. Nitori pe oku ko le ṣe ohunkohun mọ." Bakan naa ni Amofin Dabby ṣalaye ni kikun pe: ẹnikẹni ko le titori pe nkan jẹ ẹtọ rẹ, ki o ti tori rẹ tẹ ẹtọ ẹlomiran mọlẹ. "Ti o ba mọ ẹtọ rẹ, o ko ni i tẹ ẹtọ ẹlomiran mọlẹ." Lori bi awọn obi kan ṣe maa n ba ọmọ wi lọna ait, Arabinrin Collins ṣalaye wi pe biba ọmọ wi gbọdọ jẹ lati inu ifẹ. Ko tọ ki obi o maa ba ọmọ nipa fifi apa si lara.


"Ti o ba mọ ẹtọ rẹ, o ko ni i tẹ ẹtọ ẹlomiran mọlẹ." Lori bi awọn obi kan ṣe maa n ba ọmọ wi lọna ait, Arabinrin Collins ṣalaye wi pe biba ọmọ wi gbọdọ jẹ lati inu ifẹ. Ko tọ ki obi o maa ba ọmọ nipa fifi apa si lara. Eyi kii ṣe ibawi, bikoṣe iwa ẹranko nitori pe awọn ọmọde naa ni ẹtọ wọn labẹ ofin. Ofin orilẹ-ede Naijiria lori ẹtọ ọmọde ko faaye silẹ lati lò tabi na ọmọ ni ọna aitọ tabi fi apa si ọmọ lara. Ọdun 1948 ni awujọ agbaye ya ọjọ kẹwaa, oṣu Kejila sọtọ lati maa mọ riri ẹtọ ọmọniyan ni awujọ agbaye.


Eyi kii ṣe ibawi, bikoṣe iwa ẹranko nitori pe awọn ọmọde naa ni ẹtọ wọn labẹ ofin. Ofin orilẹ-ede Naijiria lori ẹtọ ọmọde ko faaye silẹ lati lò tabi na ọmọ ni ọna aitọ tabi fi apa si ọmọ lara. Ọdun 1948 ni awujọ agbaye ya ọjọ kẹwaa, oṣu Kejila sọtọ lati maa mọ riri ẹtọ ọmọniyan ni awujọ agbaye. Agbakalẹ yii fihan pe ẹnikẹni ko gbọdọ tẹ ẹtọ ọmọniyan mọlẹ boya nitori ọjọ ori, ẹ̀ya, ẹ̀sìn, ipo lawujọ, ati bẹẹbẹẹ lọ. Ọpọlọpọ awọn obinrin lo si ti ṣe takuntakun ninu jija fun ẹtọ ọmọniyan l'agbaye, eyi ti ko yọ orilẹ-ede Naijiria naa silẹ. Ọjọ ti pẹ diẹ ti awọn obinrin ti n ja fun ẹtọ ọmọniyan l'orilẹ-ede Naijiria.


Agbakalẹ yii fihan pe ẹnikẹni ko gbọdọ tẹ ẹtọ ọmọniyan mọlẹ boya nitori ọjọ ori, ẹ̀ya, ẹ̀sìn, ipo lawujọ, ati bẹẹbẹẹ lọ. Ọpọlọpọ awọn obinrin lo si ti ṣe takuntakun ninu jija fun ẹtọ ọmọniyan l'agbaye, eyi ti ko yọ orilẹ-ede Naijiria naa silẹ. Ọjọ ti pẹ diẹ ti awọn obinrin ti n ja fun ẹtọ ọmọniyan l'orilẹ-ede Naijiria. Oloogbe Olufunmilay Ransome-Kuti si ni o han pe o jẹ obinrin akọkọ to ja fun ẹtọ awọn obinrin ni Naijiria Ta ni Funmilayọ Ransome-Kuti?. Ọjọ kẹẹdọgbọn, oṣu kẹwaa, ọdun 1900 ni a bi Frances Abigail Olufunmilayọ Thomas sinu idile ti wọn fẹran ẹ̀kọ́ iwe. Olufunmilayọ ni olori ẹgbe ìṣọ̀kan àwọn obinrin Ẹ̀gbá nigba naa.


Oloogbe Olufunmilay Ransome-Kuti si ni o han pe o jẹ obinrin akọkọ to ja fun ẹtọ awọn obinrin ni Naijiria Ta ni Funmilayọ Ransome-Kuti?. Ọjọ kẹẹdọgbọn, oṣu kẹwaa, ọdun 1900 ni a bi Frances Abigail Olufunmilayọ Thomas sinu idile ti wọn fẹran ẹ̀kọ́ iwe. Olufunmilayọ ni olori ẹgbe ìṣọ̀kan àwọn obinrin Ẹ̀gbá nigba naa. Ọkan Funmilayọ poruru nigba ti o gbọ ohun to n ṣelẹ sawọn obinrin Egba lọwọ awọn oṣiṣẹ Alake ati Ajẹlẹ ati pe, wọn n tún irẹsi ti wọn fagídí gbà lọwọ awọn obinrin naa tà, ti wọn n kowo rẹ sapo ara wọn. Oun lo ṣaaju ìwọ́de ti wọn ṣe lati fẹhonuhan lori owo orí gọbọi àti ìyà ti wọn n jẹ lọwọ awọn Oyinbo Ajẹ́lẹ̀. Olaoluwa Abagun: Ọdun 1992 ni wọn bi Ọlaoluwa Abagun.


Ọkan Funmilayọ poruru nigba ti o gbọ ohun to n ṣelẹ sawọn obinrin Egba lọwọ awọn oṣiṣẹ Alake ati Ajẹlẹ ati pe, wọn n tún irẹsi ti wọn fagídí gbà lọwọ awọn obinrin naa tà, ti wọn n kowo rẹ sapo ara wọn. Oun lo ṣaaju ìwọ́de ti wọn ṣe lati fẹhonuhan lori owo orí gọbọi àti ìyà ti wọn n jẹ lọwọ awọn Oyinbo Ajẹ́lẹ̀. Olaoluwa Abagun: Ọdun 1992 ni wọn bi Ọlaoluwa Abagun. O ṣe ifilọlẹ eto ipolongo ti yoo mu ki awọn ọdọmọbinrin o maa gbogun ti ifipabanilopọ. Eto yii wa lati maa kọ awọn obinrin ni ọna ti wọn le fi daabo bo ara wọn lọwọ ifipabanilopọ. Nibi ipade ajọ Isọkan agbaye lo ti fi lọlẹ lọdun 2016.


O ṣe ifilọlẹ eto ipolongo ti yoo mu ki awọn ọdọmọbinrin o maa gbogun ti ifipabanilopọ. Eto yii wa lati maa kọ awọn obinrin ni ọna ti wọn le fi daabo bo ara wọn lọwọ ifipabanilopọ. Nibi ipade ajọ Isọkan agbaye lo ti fi lọlẹ lọdun 2016. Oun si ni ọmọ Naijiria kan ṣoṣo to ri owo iranwọ gba lọwọ ajọ Womaen Deliver Organization. Maryam Awaisu: Maryam Awaisu jẹ́ onkọwe ati ajafẹtọ ọmọniyan. O jẹ ọ̀kan lara awọn ọdọmọbinrin to ṣe idasilẹ eto ipolongo #ArewaMeToo, lati le fun awọn obinrin ti wọn fi ipa balopọ ni igboya lati jade si gbangba, ki wọn o si gbe igbesẹ.


Oun si ni ọmọ Naijiria kan ṣoṣo to ri owo iranwọ gba lọwọ ajọ Womaen Deliver Organization. Maryam Awaisu: Maryam Awaisu jẹ́ onkọwe ati ajafẹtọ ọmọniyan. O jẹ ọ̀kan lara awọn ọdọmọbinrin to ṣe idasilẹ eto ipolongo #ArewaMeToo, lati le fun awọn obinrin ti wọn fi ipa balopọ ni igboya lati jade si gbangba, ki wọn o si gbe igbesẹ. Nitori awọn ọrọ to sọ ati igbesẹ rẹ lori ọrọ naa, awọn oṣiṣẹ alaabo mu ni ọgba ileewe rẹ, botilẹjẹ wi pe wọn pada yọnda rẹ. Joe Okei-Odumakin: Josephine Okei-Odumakin jẹ Aarẹ ẹgbẹ Women Arise for Change Initiative, ẹgbẹ to n ja fun ẹtọ awọn obinrin lorilẹ-ede Nigeria. Ọpọlọgbọ igba ni wọn ti fi panpẹ ofin mu u si atimọle, paapa lasiko ijọba ologun Ibrahim Babangida.


Nitori awọn ọrọ to sọ ati igbesẹ rẹ lori ọrọ naa, awọn oṣiṣẹ alaabo mu ni ọgba ileewe rẹ, botilẹjẹ wi pe wọn pada yọnda rẹ. Joe Okei-Odumakin: Josephine Okei-Odumakin jẹ Aarẹ ẹgbẹ Women Arise for Change Initiative, ẹgbẹ to n ja fun ẹtọ awọn obinrin lorilẹ-ede Nigeria. Ọpọlọgbọ igba ni wọn ti fi panpẹ ofin mu u si atimọle, paapa lasiko ijọba ologun Ibrahim Babangida. Ogunlọgọ ẹsun titẹ ẹtọ obinrin loju lo si ti da si to ti bi eso rere fawọn ti ọrọ kan. Ileeṣẹ alaabo ilẹ Amẹrika fun un ni ami ẹyẹ International Women of Courage Award ni ọdun 2013. Aya aarẹ Amẹrika nigba kan, Michelle Obama ati John Kerry lo gbe ami ẹyẹ naa le e lọwọ. Obiageli Ezekwesili: Ọdun 1963 ni wọn bi Obiageli Ezekwesili nipinlẹ Anambra.


Ogunlọgọ ẹsun titẹ ẹtọ obinrin loju lo si ti da si to ti bi eso rere fawọn ti ọrọ kan. Ileeṣẹ alaabo ilẹ Amẹrika fun un ni ami ẹyẹ International Women of Courage Award ni ọdun 2013. Aya aarẹ Amẹrika nigba kan, Michelle Obama ati John Kerry lo gbe ami ẹyẹ naa le e lọwọ. Obiageli Ezekwesili: Ọdun 1963 ni wọn bi Obiageli Ezekwesili nipinlẹ Anambra. O kẹkọ gboye nini iṣẹ iṣiro owo. O jẹ ọ̀kan lara awọn to da ikọ̀ ipolongo #BringBackOurGirls lori ẹrọ ayelujara. Eto naa jẹ́ ipolongo lati gba awọn akẹkọbinrin ileewe Chibok ti ikọ agbesunmọmi Boko Haram ji gbe nileewe wọn lọdun 2014.


O kẹkọ gboye nini iṣẹ iṣiro owo. O jẹ ọ̀kan lara awọn to da ikọ̀ ipolongo #BringBackOurGirls lori ẹrọ ayelujara. Eto naa jẹ́ ipolongo lati gba awọn akẹkọbinrin ileewe Chibok ti ikọ agbesunmọmi Boko Haram ji gbe nileewe wọn lọdun 2014. Loṣu Kẹta, ọdun 2019, Ezekwesili gba ami ẹyẹ Forbes Woman Africa Social Influencer fun akitiyan rẹ lori ipolongo #BringBackOurGirls lori ayelujara.


Loṣu Kẹta, ọdun 2019, Ezekwesili gba ami ẹyẹ Forbes Woman Africa Social Influencer fun akitiyan rẹ lori ipolongo #BringBackOurGirls lori ayelujara.


Ibadan Torture House: Seyi Makinde ní gbogbo ẹni tó mú èèyàn nígbèkùn ní yóò kojú òfin

Gomina ipinlẹ Oyo, Seyi Makinde ti kilọ fun awọn obi ki wọn dẹkun kiko ọmọ lọ si awọn ile ti wọn n pe ni ibudo atunwaṣe ṣugbọn to jẹ pe ọtọ la n gbọ nipa wọn. Nigba ti Gomina Seyi Makinde ṣe abẹwo si ile Ọlọrẹ to wa ni adugbo Ọjọọ nilu Ibadan, tii ṣe ibi ti ile imuni nigbekun ọhun wa, o pasẹ pe ki wọn wo Mọsalasi ọhun patapata. Gomina ni "ohun taa ti ri jẹ nkan ti gbogbo wa gbudọ bu ẹnu atẹ lu ni ko si yẹ ko maa ṣẹlẹ lode oni. Ẹ o le maa fi mọṣalaṣi ṣe iru iṣẹ ibi bayii". Makinde ni awọn ti ṣaami si ile naa fun wiwo, ijọba yoo si ṣe ohun to yẹ lati ri i pe iru iwa ibajẹ yii ohun itan lawujọ wa. O ni ṣugbọn bi awọn to n gbe lagbegbe yii naa ba ri ohun ti ko tọ bi eleyii, o yẹ ki wọn sọ fun awọn alaṣẹ tọrọ kan, "a ko ba si ti ri aṣiri rẹ lọjọ to ti pẹ".


Ẹ o le maa fi mọṣalaṣi ṣe iru iṣẹ ibi bayii". Makinde ni awọn ti ṣaami si ile naa fun wiwo, ijọba yoo si ṣe ohun to yẹ lati ri i pe iru iwa ibajẹ yii ohun itan lawujọ wa. O ni ṣugbọn bi awọn to n gbe lagbegbe yii naa ba ri ohun ti ko tọ bi eleyii, o yẹ ki wọn sọ fun awọn alaṣẹ tọrọ kan, "a ko ba si ti ri aṣiri rẹ lọjọ to ti pẹ". "Bakan naa, a fẹ gba awọn eeyan wa, obi ati ẹbi nimọran pe bi ẹ ba tilẹ fẹ ki iyipada ba aye awọn eeyan yin ti ko huwa daadaa, a ni awọn ile iṣẹ ijba to n moju to eyi fun ipinlẹ Oyo". Seyi Makinde ni o yẹ ki a maa mu ofin ilu ẹni lọkunkundun taa ba fẹ ṣe iru nkan bayii, o si jẹ ko di mimọ pe gbogbo awọn to lọwọ ninu iṣẹ laabi yii ni yoo foju wina ofin. Ni ti awọn ti wọn tu silẹ nigbekun, Seyi Makinde ni awọn ti gbe iṣẹ le ileeṣẹ to n ri si ọrọ awọ́n obinrin nipinlẹ Oyo lọwọ, lati ṣetọju wọn ati lati wa ọna ati da wọn pada sọdọ ẹbi wọn, "tori a o le fi wọn silẹ bayii".


"Bakan naa, a fẹ gba awọn eeyan wa, obi ati ẹbi nimọran pe bi ẹ ba tilẹ fẹ ki iyipada ba aye awọn eeyan yin ti ko huwa daadaa, a ni awọn ile iṣẹ ijba to n moju to eyi fun ipinlẹ Oyo". Seyi Makinde ni o yẹ ki a maa mu ofin ilu ẹni lọkunkundun taa ba fẹ ṣe iru nkan bayii, o si jẹ ko di mimọ pe gbogbo awọn to lọwọ ninu iṣẹ laabi yii ni yoo foju wina ofin. Ni ti awọn ti wọn tu silẹ nigbekun, Seyi Makinde ni awọn ti gbe iṣẹ le ileeṣẹ to n ri si ọrọ awọ́n obinrin nipinlẹ Oyo lọwọ, lati ṣetọju wọn ati lati wa ọna ati da wọn pada sọdọ ẹbi wọn, "tori a o le fi wọn silẹ bayii". "A gbudọ de kulẹ kulẹ ọrọ yii, awọn agbofinro yoo ṣe iṣẹ wọn de bi iwadii ao si tu ẹni tọwọ rẹ ba mọ silẹ". Eyi lọrọ ti gomina Seyi Makinde fi silẹ.


"A gbudọ de kulẹ kulẹ ọrọ yii, awọn agbofinro yoo ṣe iṣẹ wọn de bi iwadii ao si tu ẹni tọwọ rẹ ba mọ silẹ". Eyi lọrọ ti gomina Seyi Makinde fi silẹ.


Sim Card Regulation: Amòfin kan ní iye ‘Sim Card’ ta bá ní, kò ní ǹǹkan ṣe pẹ̀lu ìwà ọ̀daràn

Awọn ọmọ Naijiria kan ti sọ pe, ọrọ iye Kaadi ibaraẹnisọrọ, Sim Card ti eeyan n lo kọ lo yẹ ko jẹ ijọba logun bayii, bikoṣe bi o ṣe maa ṣakoso awọn ileeṣẹ ibanisọrọ. Ajafẹtọẹni Kunle Wiseman Ajayi lo sọ ọrọ naa fun BBC Yoruba, lẹyin ti minisita fun eto ibaraẹnisọrọ ati ọrọ aje ori itakun agbaye, Isah Pantani sọ pe, ijọba n gbe igbesẹ lati ri dena ki eeyan kan lo ju kaadi ipe mẹta lọ. Kunle ni oun to yẹ ki ijọba ṣe ni ko ba awọn awọn ileeṣẹ ibanisọrọ wi lori awọn aṣemaṣe ti wọn n ṣe, paapa bi wọn ṣe ma n ja owo awọn onibara wọn ni ijakuja. O ṣalaye pe, ootọ ni pe awọn eeyan kan n lo ẹrọ ibanisọro lati wu iwa ibajẹ, ṣugbọn ko digba ti ijọba ba gbe gbendeke le oye sim kaadi ti eyan n lo ki eto abo to ṣe dede. Ajafẹtọẹni ọhun tẹsiwaju pe "Awọn eeyan n ṣe oriṣirisi ibajẹ lai lo ẹrọ ibanisọrọ, ko di igba ti wọn ba sọ pe eeyan kan ko gbọdọ lo ju simu mẹta lọ ki eto abo ilẹ wa to ṣenu ire." O ni kaka ki ijọba maa fi akoko ṣofo lori iye simu ti eeyan nlo, n ṣe lo yẹ ki ijọba wa nnkan ṣe si iwa jibiti ti awọn ileeṣẹ ibanisọrọ n hu si awọn ọmọ Naijiria.


O ṣalaye pe, ootọ ni pe awọn eeyan kan n lo ẹrọ ibanisọro lati wu iwa ibajẹ, ṣugbọn ko digba ti ijọba ba gbe gbendeke le oye sim kaadi ti eyan n lo ki eto abo to ṣe dede. Ajafẹtọẹni ọhun tẹsiwaju pe "Awọn eeyan n ṣe oriṣirisi ibajẹ lai lo ẹrọ ibanisọrọ, ko di igba ti wọn ba sọ pe eeyan kan ko gbọdọ lo ju simu mẹta lọ ki eto abo ilẹ wa to ṣenu ire." O ni kaka ki ijọba maa fi akoko ṣofo lori iye simu ti eeyan nlo, n ṣe lo yẹ ki ijọba wa nnkan ṣe si iwa jibiti ti awọn ileeṣẹ ibanisọrọ n hu si awọn ọmọ Naijiria. Ajayi lero pe nnkan to le din iwa ibajẹ ku ni ki ijọba mu aye dẹrun fun awọn eeyan, ki wọn si fi ọrọ siimu silẹ. Bo tilẹ jẹ pe siimu kan ṣoṣo ni ajafẹtọ ẹni naa n lo, o ni oye owo ti oun n nna lori ẹrọ ibanisọrọ rẹ loṣu le ni ẹgbẹrun un lọna ọgbọn naira. Amofin agba Dayo Akinlaja ni, labẹ ofin gbogbo ọmọ Naijira ni ẹtọ lati sọrọ bo ṣe wuu, nitori naa, ti eeyan ba ni idi pataki lati ni ju siimu mẹta, ko yẹ ki ijọba sọ pe eeyan ko gbọdọ lo siimu mẹta lọ.


Ajayi lero pe nnkan to le din iwa ibajẹ ku ni ki ijọba mu aye dẹrun fun awọn eeyan, ki wọn si fi ọrọ siimu silẹ. Bo tilẹ jẹ pe siimu kan ṣoṣo ni ajafẹtọ ẹni naa n lo, o ni oye owo ti oun n nna lori ẹrọ ibanisọrọ rẹ loṣu le ni ẹgbẹrun un lọna ọgbọn naira. Amofin agba Dayo Akinlaja ni, labẹ ofin gbogbo ọmọ Naijira ni ẹtọ lati sọrọ bo ṣe wuu, nitori naa, ti eeyan ba ni idi pataki lati ni ju siimu mẹta, ko yẹ ki ijọba sọ pe eeyan ko gbọdọ lo siimu mẹta lọ. O ni ẹni to ba fẹ wu iwa ọdaran lee huwa ọdaran, bo ba n lo  kaadi ipe kan tabi ju bẹẹ lọ. Akinlaja sọ pe, iwa ọdaran ko ni nnkan ṣe pẹlu iye siimu ti eeyan n lo. O ṣalaye pe oun to yẹ ijọba ṣe ni lati maa lo ẹrọ igbalode lati tọpinpin awọn ọdaran, nitori simu kan to eniyan lati ṣe iṣẹ ibi.


O ni ẹni to ba fẹ wu iwa ọdaran lee huwa ọdaran, bo ba n lo  kaadi ipe kan tabi ju bẹẹ lọ. Akinlaja sọ pe, iwa ọdaran ko ni nnkan ṣe pẹlu iye siimu ti eeyan n lo. O ṣalaye pe oun to yẹ ijọba ṣe ni lati maa lo ẹrọ igbalode lati tọpinpin awọn ọdaran, nitori simu kan to eniyan lati ṣe iṣẹ ibi. Amofin ọhun pari ọrọ rẹ pe "Ti eeyan ba ni simu meji tabi mẹta, emi o mọ bi iyẹn ṣe lee din iwa ọdaran ku."


Amofin ọhun pari ọrọ rẹ pe "Ti eeyan ba ni simu meji tabi mẹta, emi o mọ bi iyẹn ṣe lee din iwa ọdaran ku."


Aguda Ogba Fire: Iná míì tún sọ ní Ọgba, nílùú Eko!

Awọn oṣiṣẹ panapana ti wa ni agbeegbe Aguda, Ogba ni ipinlẹ Eko nibi ti ina ti sọ ni irolẹ Ọjọ Eti. Awọn ti ọrọ naa ṣe oju wọn ni wn n sun ina ni ilẹ kan ni agbeegbe naa, ki o to di wi pe ina naa wa bẹrẹ si ni ran. Arabinrin Funmilayo Taiwo ti ina naa ran ile itaja rẹ sọ wi pe oun ati awọn ara agbeegbe lo ja ilekun ile naa lati lọ pa ina naa ki awọn panapana to de. Ni bayii awọn panapana ti dawọ ina naa duro, ti ohun gbogbo si ti pada si ipo. Ti a ko ba gbagbe, ọmọ ọdún márùn-ún àti àgbà mẹ́rin ló bá ìṣẹ̀lẹ̀ ọ̀pá epo bẹntiróò tó gbiná ní Abule Egba lọ láìpẹ́ yìí. Gomina ipinlẹ Eko, Babajide Sanwo-Olu ti paṣẹ ipese eto iranwo fun awọn olugbe agbeegbe ijọba ibilẹ Agbado/Oke Odo nilu Eko, lẹyin ti wọn lugbadi ọpa epo bẹntiroolu to gbina.


Ni bayii awọn panapana ti dawọ ina naa duro, ti ohun gbogbo si ti pada si ipo. Ti a ko ba gbagbe, ọmọ ọdún márùn-ún àti àgbà mẹ́rin ló bá ìṣẹ̀lẹ̀ ọ̀pá epo bẹntiróò tó gbiná ní Abule Egba lọ láìpẹ́ yìí. Gomina ipinlẹ Eko, Babajide Sanwo-Olu ti paṣẹ ipese eto iranwo fun awọn olugbe agbeegbe ijọba ibilẹ Agbado/Oke Odo nilu Eko, lẹyin ti wọn lugbadi ọpa epo bẹntiroolu to gbina. Ajọ eleto pajawiri ni ipinlẹ Eko, Lasema ni, gomina Sanwo-Olu gbe igbeṣẹ yii lẹyin ti awọn Alaga ijọba ibilẹ naa ke gbajare si fun ipese eto iranwọ. Lasema ni awọn eniyan ti wọn nilo iranwọ ni agbeegbe naa to ọọdunrun eniyan, ti awọn obinrin ati ọmọde si wa ni ara wọn. Wọn fikun pe Gomina Sanwo-Olu ti buwọ lu ki wọn fun awọn eniyan to lugbadi iṣẹlẹ naa ni ipagọ to wa ni Igando Relief Camp, Igando ni ipinlẹ Eko, ki wọn maa gbe fun igba diẹ na.


Ajọ eleto pajawiri ni ipinlẹ Eko, Lasema ni, gomina Sanwo-Olu gbe igbeṣẹ yii lẹyin ti awọn Alaga ijọba ibilẹ naa ke gbajare si fun ipese eto iranwọ. Lasema ni awọn eniyan ti wọn nilo iranwọ ni agbeegbe naa to ọọdunrun eniyan, ti awọn obinrin ati ọmọde si wa ni ara wọn. Wọn fikun pe Gomina Sanwo-Olu ti buwọ lu ki wọn fun awọn eniyan to lugbadi iṣẹlẹ naa ni ipagọ to wa ni Igando Relief Camp, Igando ni ipinlẹ Eko, ki wọn maa gbe fun igba diẹ na. Bakan naa ni wọn ṣeleri pe awọn yoo ma a fito awọn ara ilu leti bi o ba ṣe n lọ, lori eto iranwọ fun awọn eniyan agbeegbe naa. Ọmọ ọdún márùn-ún àti àgbà mẹ́rin ló bá ìṣẹ̀lẹ̀ ọ̀pá epo bẹntiróò tó gbiná ní Abule Egba lọ láìpẹ́ yìí. Bakan naa bii eeyan ogun lo fara pa ṣugbọn ti wọn tọju wọn loju ẹsẹ nibi iṣẹlẹ naa.


Bakan naa ni wọn ṣeleri pe awọn yoo ma a fito awọn ara ilu leti bi o ba ṣe n lọ, lori eto iranwọ fun awọn eniyan agbeegbe naa. Ọmọ ọdún márùn-ún àti àgbà mẹ́rin ló bá ìṣẹ̀lẹ̀ ọ̀pá epo bẹntiróò tó gbiná ní Abule Egba lọ láìpẹ́ yìí. Bakan naa bii eeyan ogun lo fara pa ṣugbọn ti wọn tọju wọn loju ẹsẹ nibi iṣẹlẹ naa. Ile bii mẹfa, ile itaja mẹtadinlogun ati ọkọ akoyanrin mẹtalelọgbọn, ọkọ ayọkẹlẹ mẹta ati kẹkẹ NAPEP alupupu mẹta naa ba iṣẹlẹ naa lọ. Ileesẹ ologun oju omi ti salaye ohun to faa ti wọn fi n fi tipa-tikuuku le awọn olugbe Tarkwa Bay to wa ni erekusu Eko, eyi ti eeyan le gba oju omi nikan wọ ibẹ. Nigba to n bawọn akọroyin sọrọ, agbẹnusọ fun ikọ ologun oju omi to lewaju igbesẹ lile awọn eeyan agbegbe ọhun, Ọgagun Thomas Otuji salaye pe, awọn ọpa epo to n gbe epo wa silu Eko ati awọn etikun lo gba agbegbe ọhun kọja eyi ti wọn maa n fọ lojoojumọ.


Ile bii mẹfa, ile itaja mẹtadinlogun ati ọkọ akoyanrin mẹtalelọgbọn, ọkọ ayọkẹlẹ mẹta ati kẹkẹ NAPEP alupupu mẹta naa ba iṣẹlẹ naa lọ. Ileesẹ ologun oju omi ti salaye ohun to faa ti wọn fi n fi tipa-tikuuku le awọn olugbe Tarkwa Bay to wa ni erekusu Eko, eyi ti eeyan le gba oju omi nikan wọ ibẹ. Nigba to n bawọn akọroyin sọrọ, agbẹnusọ fun ikọ ologun oju omi to lewaju igbesẹ lile awọn eeyan agbegbe ọhun, Ọgagun Thomas Otuji salaye pe, awọn ọpa epo to n gbe epo wa silu Eko ati awọn etikun lo gba agbegbe ọhun kọja eyi ti wọn maa n fọ lojoojumọ. Otuji ni "Afojusun wa ni lati daabo bo awọn irinsẹ to jẹ ti ajọ elepo rọbi nilẹ wa lọwọ awọn eeyan to n fọ ọpa epo kiri. Wọn ti kọ ile sori awọn ọpa epo naa, ti wọn si n fa epo ta lọna aitọ." Amọ Otuji ko sai fikun pe bi o tilẹ jẹ pe kii se gbogbo awọn eeyan to n pe ni agbegbe naa lo n ji epo ta, sugbọn ẹni to gbe epo laja ko jale, bi ẹni to gbaa silẹ, nitori ti wọn ko ba tu asiri awọn eeyan to n ji epo fa lọna aitọ ni ayika wọ, gbogbo wọn ni wọn jọ jẹbi.


Otuji ni "Afojusun wa ni lati daabo bo awọn irinsẹ to jẹ ti ajọ elepo rọbi nilẹ wa lọwọ awọn eeyan to n fọ ọpa epo kiri. Wọn ti kọ ile sori awọn ọpa epo naa, ti wọn si n fa epo ta lọna aitọ." Amọ Otuji ko sai fikun pe bi o tilẹ jẹ pe kii se gbogbo awọn eeyan to n pe ni agbegbe naa lo n ji epo ta, sugbọn ẹni to gbe epo laja ko jale, bi ẹni to gbaa silẹ, nitori ti wọn ko ba tu asiri awọn eeyan to n ji epo fa lọna aitọ ni ayika wọ, gbogbo wọn ni wọn jọ jẹbi. Nibayi naa, awọn ẹlẹgbẹjẹgbẹ lorisirisi lo ti n bu ẹnu atẹ lu igbesẹ tawọn ologun naa gbe ati igbiyanju wọn lati le awọn olugbe erekusu Tarkwa Bay ni erekusu Eko. Ẹgbẹ kan to pe ara rẹ ni Nigerian Slum/Informal Settlement Federation, ninu atẹjade kan to fisita lọjọ Isẹgun oni, koro oju si igbesẹ ijọba lati le ẹgbẹrun mẹwa eeyan to n gbe ni erekusu ọhun pẹlu ipa. Gẹgẹ bo se jẹyọ ni oju opo ikansiraaẹni ẹgbẹ ajafẹtọ ẹni kan, @justempower, jei, ẹgbẹ naa ni ọna ipa ti ijọba apapọ n gba le ogunlọgọ ero kuro ninu ile wọn lai bọwọ fun ofin to yẹ.


Nibayi naa, awọn ẹlẹgbẹjẹgbẹ lorisirisi lo ti n bu ẹnu atẹ lu igbesẹ tawọn ologun naa gbe ati igbiyanju wọn lati le awọn olugbe erekusu Tarkwa Bay ni erekusu Eko. Ẹgbẹ kan to pe ara rẹ ni Nigerian Slum/Informal Settlement Federation, ninu atẹjade kan to fisita lọjọ Isẹgun oni, koro oju si igbesẹ ijọba lati le ẹgbẹrun mẹwa eeyan to n gbe ni erekusu ọhun pẹlu ipa. Gẹgẹ bo se jẹyọ ni oju opo ikansiraaẹni ẹgbẹ ajafẹtọ ẹni kan, @justempower, jei, ẹgbẹ naa ni ọna ipa ti ijọba apapọ n gba le ogunlọgọ ero kuro ninu ile wọn lai bọwọ fun ofin to yẹ. Iroyin naa ni igbesẹ lile awọn eeyan to wa ni agbegbe Badagry keji pẹlu awọn agbegbe miran to wa ni adugbo Ajegunlẹ lo kọkọ saaju, ti wọn si fi ọba le pẹlu lile awọn olugbe adugbo mẹrinlelogun miran to wa ni erekusu Eko. "Pẹlu ibanujẹ la fi n wo ijọba apapọ lati ipasẹ ileesẹ ologun oju omi, ti wọn n le awọn eeyan to n gbe ni adugbo Abagbo, Abule Ẹlẹpa, Abule Glass, Ajakoji, Akaraba, Bobukoji, Ebute Oko, Fashola, Idi Mango, Ilajẹ, Inangbe/Ilado, Kopiamy, Ogunfẹmi, Oko-Kate, Okun Alfa, Okun Babakati, Okun gbogba, Okun Ilasẹ, Okun Kobena, Sankin, Sapo Okun ati Tokunbọ, titi de Tarkwa Bay." "Ẹnu ya wa nipa awijare ileesẹ ologun lori igbesẹ lile awọn eeyan yii, niwọn igba ti wọn mọ pe ko si ofin kankan lorilẹede Naijiria to fi aaye gba igbesẹ wiwo ile awọn araalu tabi fifi iya jẹ wọn lọna to lodi sofin."


Iroyin naa ni igbesẹ lile awọn eeyan to wa ni agbegbe Badagry keji pẹlu awọn agbegbe miran to wa ni adugbo Ajegunlẹ lo kọkọ saaju, ti wọn si fi ọba le pẹlu lile awọn olugbe adugbo mẹrinlelogun miran to wa ni erekusu Eko. "Pẹlu ibanujẹ la fi n wo ijọba apapọ lati ipasẹ ileesẹ ologun oju omi, ti wọn n le awọn eeyan to n gbe ni adugbo Abagbo, Abule Ẹlẹpa, Abule Glass, Ajakoji, Akaraba, Bobukoji, Ebute Oko, Fashola, Idi Mango, Ilajẹ, Inangbe/Ilado, Kopiamy, Ogunfẹmi, Oko-Kate, Okun Alfa, Okun Babakati, Okun gbogba, Okun Ilasẹ, Okun Kobena, Sankin, Sapo Okun ati Tokunbọ, titi de Tarkwa Bay." "Ẹnu ya wa nipa awijare ileesẹ ologun lori igbesẹ lile awọn eeyan yii, niwọn igba ti wọn mọ pe ko si ofin kankan lorilẹede Naijiria to fi aaye gba igbesẹ wiwo ile awọn araalu tabi fifi iya jẹ wọn lọna to lodi sofin." Ẹgbẹ Ajafẹtọẹni naa wa n rọ awọn asaaju wa leti pe awọn ilana aatọ wa nilẹ to jẹ itẹwọgba lawujọ agbaye eyi to de sise amojuto agbegbe kọọkan, ti yoo si tun mu agbega ba idagbasoke aabo ati awujọ. Iroyin kan to gba ori ayelujara kan salaye pe awọn ọmọ ologun ti n fi tipa le awọn eeyan to n gbe ni adugbo Tarkwa Bay nilu Eko. Gẹgẹ bi awọn iroyin to gba oju opo ikansiraẹni Twitter ti wi, awọn ọmọ ologun oju omi, Nigerian Navy lo n le awọn eeyan naa kuro ni agbegbe ọhun to wa ni erekusu ipinlẹ Eko.


Ẹgbẹ Ajafẹtọẹni naa wa n rọ awọn asaaju wa leti pe awọn ilana aatọ wa nilẹ to jẹ itẹwọgba lawujọ agbaye eyi to de sise amojuto agbegbe kọọkan, ti yoo si tun mu agbega ba idagbasoke aabo ati awujọ. Iroyin kan to gba ori ayelujara kan salaye pe awọn ọmọ ologun ti n fi tipa le awọn eeyan to n gbe ni adugbo Tarkwa Bay nilu Eko. Gẹgẹ bi awọn iroyin to gba oju opo ikansiraẹni Twitter ti wi, awọn ọmọ ologun oju omi, Nigerian Navy lo n le awọn eeyan naa kuro ni agbegbe ọhun to wa ni erekusu ipinlẹ Eko. Iroyin naa ni lati osu kejila ọdun to kọja, paapa lati ọjọ aisun ọdun Keresi ni awọn ologun ti ya bo agbegbe naa, ti wọn si n le awsn eeyan naa tipa tikuuku. A gbọ pe pẹlu ọta ibọn, afẹfẹ tajutaju ati ẹrọ katakata ni wọn fi ni ki awọn olugbe agbegbe  ọhun kuro ni ibugbe wọn naa. Iroyin naa fikun pe awọn ọmọ ologun yii lo n yin ibọn soke soju ofurufu, lati fi dẹru ba awọn olugbe erekusu naa, ki wsn lee tete ko aasa wsn kuro lagbegbe naa.


Iroyin naa ni lati osu kejila ọdun to kọja, paapa lati ọjọ aisun ọdun Keresi ni awọn ologun ti ya bo agbegbe naa, ti wọn si n le awsn eeyan naa tipa tikuuku. A gbọ pe pẹlu ọta ibọn, afẹfẹ tajutaju ati ẹrọ katakata ni wọn fi ni ki awọn olugbe agbegbe  ọhun kuro ni ibugbe wọn naa. Iroyin naa fikun pe awọn ọmọ ologun yii lo n yin ibọn soke soju ofurufu, lati fi dẹru ba awọn olugbe erekusu naa, ki wsn lee tete ko aasa wsn kuro lagbegbe naa. Wọn ni wakati kan pere ni wọn fun awsn eeyan to n gbe ni agbegbe ọhun lati ko ẹru wọn, eyi to mu ki ohun gbogbo dojuru. Lọwọlọwọ bayii, o seese ki erekusu Tarkwa Bay, ti ọpọ eeyan maa n lọ lati gbafẹ lee ma si mọ nitori isẹlẹ to waye yii. Igbakeji Gomina ipinlẹ Eko, Obafemi Hamzat ti ṣe abẹwo sawọn adugbo ti o farakasa iṣẹlẹ ijamba ina lagbegbe'Abule Egba ,nilu Eko.


Wọn ni wakati kan pere ni wọn fun awsn eeyan to n gbe ni agbegbe ọhun lati ko ẹru wọn, eyi to mu ki ohun gbogbo dojuru. Lọwọlọwọ bayii, o seese ki erekusu Tarkwa Bay, ti ọpọ eeyan maa n lọ lati gbafẹ lee ma si mọ nitori isẹlẹ to waye yii. Igbakeji Gomina ipinlẹ Eko, Obafemi Hamzat ti ṣe abẹwo sawọn adugbo ti o farakasa iṣẹlẹ ijamba ina lagbegbe'Abule Egba ,nilu Eko. Lasiko to n ba awọn ara adugbo kẹdun, Hamzat fi ifarajin ijọba han nipa mimu atunṣe ba agbegbe naa ati pipese aabo to peye. Hamzat to ṣoju fun Gomina ipinlẹ Eko,si wa lara awọn eekan ijọba, to ti ṣe abẹwo si abule Egba lẹyin ijamba ina to ṣakoba fun dukia nibẹ. Ẹwẹ, ọga agba ileeṣẹ to n risi ọrọ epo rọbi ni Naijiria, Mele Kyari, naa ti ṣe abẹwo si Abule Egba ti o si ni ileeṣẹ NNPC ti brẹ si nigbe epo gba inu ọpa to gba Abule Egba kọja .


Lasiko to n ba awọn ara adugbo kẹdun, Hamzat fi ifarajin ijọba han nipa mimu atunṣe ba agbegbe naa ati pipese aabo to peye. Hamzat to ṣoju fun Gomina ipinlẹ Eko,si wa lara awọn eekan ijọba, to ti ṣe abẹwo si abule Egba lẹyin ijamba ina to ṣakoba fun dukia nibẹ. Ẹwẹ, ọga agba ileeṣẹ to n risi ọrọ epo rọbi ni Naijiria, Mele Kyari, naa ti ṣe abẹwo si Abule Egba ti o si ni ileeṣẹ NNPC ti brẹ si nigbe epo gba inu ọpa to gba Abule Egba kọja . Kyari ninu ọrọ rẹ nibẹ, rọ awọn ara adugbo lati maa ta awọn agbofinro lolobo, bi wọn ba ti ko firi awọn to n bẹ ọpa epo. Bakanna ni o tun ṣe abẹwo si Oba ilu Eko, Akiolu Rilwan nibi to ti beere iranwọ lọdọ awọn lọbalọba nipa mimu aabo to peye ba awọn adugbo to wa labẹ wọn.


Kyari ninu ọrọ rẹ nibẹ, rọ awọn ara adugbo lati maa ta awọn agbofinro lolobo, bi wọn ba ti ko firi awọn to n bẹ ọpa epo. Bakanna ni o tun ṣe abẹwo si Oba ilu Eko, Akiolu Rilwan nibi to ti beere iranwọ lọdọ awọn lọbalọba nipa mimu aabo to peye ba awọn adugbo to wa labẹ wọn.


NYSC: O lé wọ sòkòtò tó tobi, sùgbọn kò si àyè fún yẹ̀rì

Ọ̀gá àgbà fún ajọ Agunbanirọ lórilẹ̀-èdè Naijiria, Brig. Shuaibu Ibrahim ti sàlàye fún BBC pé ààyẹ wà fún agunbanirọ to ba fẹ́ wọ sòkòtò to tóbi láti ma fí bi ẹ̀yà ara rẹ̀ ṣe ri han , sùgbọ́n ko si ààyè fún yẹ̀rì. O ní àwọn alásẹ lé gbójú kurò nínú irú ìmúra bẹ́ẹ̀ sùgbọ́n ko ni fi ojuure wo ẹnikẹni to ba lọ ran síkẹ̀tìì láti fi rópò sòkòtò ti wọ́n pèsè. Èyí jẹ́ ìdáhun si ìdí ti wọ́n fi le àwọn agùnbánirọ méjikan ni ìpínlẹ̀ Ebonyi làsìkò ti wan de ìbi ìpàgọ́ ìlànilọ́yẹ ọlọsẹ mẹta ti wọ́n máa n ṣe fun ẹni to ba lọ sìnrú ìlú. Brig. Ibrahim sọ pé àra ìdí ti awọ ko fi le gbà ki agùnbánirọ wọ síkẹ̀tì ni pé, ko le ṣe yan bí ologun eyí to maa n wáye ni gbogbo igba fún ọ̀sẹ̀ mẹ́ta náà, àti pé ofin àkọsílẹ̀ ni fún ètò agùnbanirọ, èyi si maa n jẹ ki wọ́n ṣe sámusámú Oludari ọun ni lóòtọ àwọn ngba ki wọ́n lo Hijabu láti yan bi ologun sùgbọ́n orí àti ọrun nikan lo ń bò.


Èyí jẹ́ ìdáhun si ìdí ti wọ́n fi le àwọn agùnbánirọ méjikan ni ìpínlẹ̀ Ebonyi làsìkò ti wan de ìbi ìpàgọ́ ìlànilọ́yẹ ọlọsẹ mẹta ti wọ́n máa n ṣe fun ẹni to ba lọ sìnrú ìlú. Brig. Ibrahim sọ pé àra ìdí ti awọ ko fi le gbà ki agùnbánirọ wọ síkẹ̀tì ni pé, ko le ṣe yan bí ologun eyí to maa n wáye ni gbogbo igba fún ọ̀sẹ̀ mẹ́ta náà, àti pé ofin àkọsílẹ̀ ni fún ètò agùnbanirọ, èyi si maa n jẹ ki wọ́n ṣe sámusámú Oludari ọun ni lóòtọ àwọn ngba ki wọ́n lo Hijabu láti yan bi ologun sùgbọ́n orí àti ọrun nikan lo ń bò. Ètò agunbanirọ jẹ kànpa fún gbogbo ẹnikẹni to ba kàwé gboye jáde fasiti tabi poli, ti ìwé eri rẹ si jẹ ọkan pàtàkì láti fi wá iṣẹ́ lọ́jọ iwáju, èyí túmọ si pé àwọn meji ti wọ́n lé yìí ko ni ni ànfani láti ṣe iṣẹ́ ìjọba lọ́jọ́ ìwáju, bákan náà ni wan ko le gba ipo ijọba kankan lẹ́yìn wá ọ̀la. O wá fi kún pé ààye wà fún àwọn méjèèjì láti pada wá ti wọ́n ba setan láti tèlé ìlànà ti àjọ agùnbanirọ̀ là sílẹ̀ Kìí ṣe ìgbà akọkọ rèé ti irú èyí ma n ṣẹlẹ, ni ọdun 2018, wan le Tolulope Ekundayo kuro nio ogba aguibaniro Sah=gamu fun idi kan náà. Ọpọ awọn ọmọ Naijiria lori àtẹjiṣẹ́ twitter ti wa kede pe níwọ̀n ìgbà ti wan ba ti n gba mùsùlùmi láàye láti wọ ijabu nitori ẹ̀sìn, ó pọ́n dàndàn láti gba àwọn oni síkẹ̀ti náà láàye nitori o lodi si ẹ̀sì ti wọ́n náà ni Awọn agunbanirọ meji ni wọn ti fowọ osi juwe ile fun nitori wọn kọ lati wọ ṣokoto ti wọn pese fun wọn ni ipagọ ilanilọyẹ ọlọsẹmẹta nipinlẹ Ebonyi.


Ètò agunbanirọ jẹ kànpa fún gbogbo ẹnikẹni to ba kàwé gboye jáde fasiti tabi poli, ti ìwé eri rẹ si jẹ ọkan pàtàkì láti fi wá iṣẹ́ lọ́jọ iwáju, èyí túmọ si pé àwọn meji ti wọ́n lé yìí ko ni ni ànfani láti ṣe iṣẹ́ ìjọba lọ́jọ́ ìwáju, bákan náà ni wan ko le gba ipo ijọba kankan lẹ́yìn wá ọ̀la. O wá fi kún pé ààye wà fún àwọn méjèèjì láti pada wá ti wọ́n ba setan láti tèlé ìlànà ti àjọ agùnbanirọ̀ là sílẹ̀ Kìí ṣe ìgbà akọkọ rèé ti irú èyí ma n ṣẹlẹ, ni ọdun 2018, wan le Tolulope Ekundayo kuro nio ogba aguibaniro Sah=gamu fun idi kan náà. Ọpọ awọn ọmọ Naijiria lori àtẹjiṣẹ́ twitter ti wa kede pe níwọ̀n ìgbà ti wan ba ti n gba mùsùlùmi láàye láti wọ ijabu nitori ẹ̀sìn, ó pọ́n dàndàn láti gba àwọn oni síkẹ̀ti náà láàye nitori o lodi si ẹ̀sì ti wọ́n náà ni Awọn agunbanirọ meji ni wọn ti fowọ osi juwe ile fun nitori wọn kọ lati wọ ṣokoto ti wọn pese fun wọn ni ipagọ ilanilọyẹ ọlọsẹmẹta nipinlẹ Ebonyi. Awọn obinrin meji ọun ṣalaye pe ṣokoto wiwọ lodi si ẹsin wọn ti wọn si kọ lati wọọ. Ninu alaye ti awọn obinrin agunbanirọ naa ṣe, awọn obinrin naa sọ pe nitori igbagbọ lo jẹ ki awọn wọ sikẹẹti dipo sokoto to jẹ alakalẹ ajọ NYSC. Alukorofun ajọ NYSC nipinlẹ Ebonyi, Ngozi Ukwuoma ṣalaye pe oludari ipagọ, Isu Josephine ri awọn mejeeji nigba ti o n ṣe abẹwo.


Awọn obinrin meji ọun ṣalaye pe ṣokoto wiwọ lodi si ẹsin wọn ti wọn si kọ lati wọọ. Ninu alaye ti awọn obinrin agunbanirọ naa ṣe, awọn obinrin naa sọ pe nitori igbagbọ lo jẹ ki awọn wọ sikẹẹti dipo sokoto to jẹ alakalẹ ajọ NYSC. Alukorofun ajọ NYSC nipinlẹ Ebonyi, Ngozi Ukwuoma ṣalaye pe oludari ipagọ, Isu Josephine ri awọn mejeeji nigba ti o n ṣe abẹwo. Oludari naa ni o fi orukọ awọn mejeeji lede ti wọn n jẹ OkaforLove pẹlu nọmba idanimọ EB/19C/0523 ati Odiji Oritsetsolaye EB/19C/0530. Ni kete ti wọn mu wọn ni awọn agunbanirọ naa ti ṣalaye pe, awọn ko le wọ ṣokoto funfun pelebe ti ajọ naa fun wọn nitori pe ko ba igbagbọ awọn mu lati wọọ. Gbogbo akitiyan alaṣe ati adari ajọ naa lati mu wọn ri idi ti o fi yẹ fun wọn lati wọ ṣokoto naa lo ja si pabo.


Oludari naa ni o fi orukọ awọn mejeeji lede ti wọn n jẹ OkaforLove pẹlu nọmba idanimọ EB/19C/0523 ati Odiji Oritsetsolaye EB/19C/0530. Ni kete ti wọn mu wọn ni awọn agunbanirọ naa ti ṣalaye pe, awọn ko le wọ ṣokoto funfun pelebe ti ajọ naa fun wọn nitori pe ko ba igbagbọ awọn mu lati wọọ. Gbogbo akitiyan alaṣe ati adari ajọ naa lati mu wọn ri idi ti o fi yẹ fun wọn lati wọ ṣokoto naa lo ja si pabo. Kete ni ile ẹjọ ti o wa fun awọn agunbanirọ ni ipagọ naa dawọn lebi titapa sofin ati fifi ọwọ pa ida alakalẹ ajọ NYSC loju ti wọn si fi ọwọ osi juwe ile fun wọn lẹyin ọ rẹyin.


Kete ni ile ẹjọ ti o wa fun awọn agunbanirọ ni ipagọ naa dawọn lebi titapa sofin ati fifi ọwọ pa ida alakalẹ ajọ NYSC loju ti wọn si fi ọwọ osi juwe ile fun wọn lẹyin ọ rẹyin.


Blood donation: Kíni àwọn èrò àti ìgbàgbọ́ tí kò tọ̀nà lórí ẹjẹ́?

Ajọ WHO ti ilera agbaye ni ẹnikẹni to ba wa ni alaafia lo le fi ẹjẹ silẹ̀. Ọpọlọpọ lo lé fi ẹjẹ wọn tọrẹ ti ko ba ti si wahala ni agọ ara wọn. Ṣugbọn iyalẹnu lo jẹ pé ọpọlọpọ itan ati igbagbọ ati arosọ ti ko ni ootọ ninu lo rọ mọ fifi ẹjẹ silẹ lọna ti ko tọna. BBC ṣagbeyẹwo awọn eyi to wọpọ julọ ninu awọn arosọ naa to jinna si ootọ: Irọ ni pé àwọn to n jẹ eso ati ẹfọ ko le fi ẹjẹ silẹ Koko ọrọ to maa n fa ijiroro yii ni lori aṣaraloore to wa ninu ẹjẹ (iron). Opọ ni ẹru maa n ba pe awọn ti ki jẹ ẹran ati ẹja le ma ni ni eroja aṣaraloore yii to ninu ẹjẹ. Iwadii ti fi mulẹ pe wọn le fun ẹnikẹni lẹjẹ ti wọn ba ti n jẹun ti eroja aṣaraloore pe sinu ẹ lasiko.


BBC ṣagbeyẹwo awọn eyi to wọpọ julọ ninu awọn arosọ naa to jinna si ootọ: Irọ ni pé àwọn to n jẹ eso ati ẹfọ ko le fi ẹjẹ silẹ Koko ọrọ to maa n fa ijiroro yii ni lori aṣaraloore to wa ninu ẹjẹ (iron). Opọ ni ẹru maa n ba pe awọn ti ki jẹ ẹran ati ẹja le ma ni ni eroja aṣaraloore yii to ninu ẹjẹ. Iwadii ti fi mulẹ pe wọn le fun ẹnikẹni lẹjẹ ti wọn ba ti n jẹun ti eroja aṣaraloore pe sinu ẹ lasiko. Ati pe ẹnikẹni ti eroja yii ko ba pe ninu ẹjẹ rẹ ko gbọdọ fi ẹjẹ silẹ ni gbogbo agbaye. Eyi lo ṣokunfa idanwo ẹjẹ ti wọn kọkọ n ṣe ṣaaju fifi ẹjẹ silẹ ni gbogbo agbaye. Irọ ni pé to ba ya Tatuu tabi da ara lu ko nile fi ẹjẹ silẹ: O ṣeeṣe fun ẹni to da ara lu tabi to ya Tatuu sara rẹ lati fi ẹjẹ silẹ.


Ati pe ẹnikẹni ti eroja yii ko ba pe ninu ẹjẹ rẹ ko gbọdọ fi ẹjẹ silẹ ni gbogbo agbaye. Eyi lo ṣokunfa idanwo ẹjẹ ti wọn kọkọ n ṣe ṣaaju fifi ẹjẹ silẹ ni gbogbo agbaye. Irọ ni pé to ba ya Tatuu tabi da ara lu ko nile fi ẹjẹ silẹ: O ṣeeṣe fun ẹni to da ara lu tabi to ya Tatuu sara rẹ lati fi ẹjẹ silẹ. Ko si ofin to de yiya Tatuu si ara rẹ ṣugbọn o ni gbendeke asiko ti o gbọdọ fi duro koo to le fi ẹjẹ silẹ. Ajọ ilera agbaye WHO ni ki iru ẹni bẹe duro fun oṣu mẹfa lẹyin ti o  ya Tatuu, wakati mejila lẹyin ti o da ara rẹ lu yii ki o to le fi ẹjẹ silẹ. Ti o ba ṣiṣẹ abẹ ẹnu, o gbọdọ duro fun odindin ọjọ kan ki o to le fi ẹjẹ silẹ.


Ko si ofin to de yiya Tatuu si ara rẹ ṣugbọn o ni gbendeke asiko ti o gbọdọ fi duro koo to le fi ẹjẹ silẹ. Ajọ ilera agbaye WHO ni ki iru ẹni bẹe duro fun oṣu mẹfa lẹyin ti o  ya Tatuu, wakati mejila lẹyin ti o da ara rẹ lu yii ki o to le fi ẹjẹ silẹ. Ti o ba ṣiṣẹ abẹ ẹnu, o gbọdọ duro fun odindin ọjọ kan ki o to le fi ẹjẹ silẹ. Ṣé lootọ ni pe alaboyun, alaarẹ, ọmọde tabi arugbo ko le fi ẹjẹ silẹ? Bẹẹni, OOTỌ ni eyi, alaboyun, alaarẹ, ọmọde, àti arugbo ko le fi ẹjẹ silẹ̀. Àwọn ti wọn ti ni arun kogboogun HIV, Hepatitis, arun ibalopọ Syphilis, tabi ikọ́ ife ati awọn ajakalẹ arun to n ràn lati ara ẹni kan si ikeji ko le fi ẹjẹ silẹ.


Ṣé lootọ ni pe alaboyun, alaarẹ, ọmọde tabi arugbo ko le fi ẹjẹ silẹ? Bẹẹni, OOTỌ ni eyi, alaboyun, alaarẹ, ọmọde, àti arugbo ko le fi ẹjẹ silẹ̀. Àwọn ti wọn ti ni arun kogboogun HIV, Hepatitis, arun ibalopọ Syphilis, tabi ikọ́ ife ati awọn ajakalẹ arun to n ràn lati ara ẹni kan si ikeji ko le fi ẹjẹ silẹ. Ẹnikẹni to ba ti ni apẹrẹ iba, ọfinkin, inu rirun ati ọfun didun gbọdọ sinmi fun ọjọ mẹrinla ko to le fi ẹjẹ silẹ. koda awọn to ba ṣẹṣẹ lo oogun apa kokoro ara tan gbọdọ duro fun ọjọ meje ki wọn fi sinmi ki wọn to le fi ẹjẹ silẹ. Ofin to rọ mọ gbendeke fifi ẹjẹ silẹ lẹyin itọju aisan kan yatọ sira wọn lati orilẹ-ede kan si ikeji lagbaye.


Ẹnikẹni to ba ti ni apẹrẹ iba, ọfinkin, inu rirun ati ọfun didun gbọdọ sinmi fun ọjọ mẹrinla ko to le fi ẹjẹ silẹ. koda awọn to ba ṣẹṣẹ lo oogun apa kokoro ara tan gbọdọ duro fun ọjọ meje ki wọn fi sinmi ki wọn to le fi ẹjẹ silẹ. Ofin to rọ mọ gbendeke fifi ẹjẹ silẹ lẹyin itọju aisan kan yatọ sira wọn lati orilẹ-ede kan si ikeji lagbaye. Alaboyun, abiyamọ to n fọmọ lọyan lọwọ, tabi to ṣẹṣẹ ṣẹyun gbọdọ sinmi daadaa ko to le fẹjẹ silẹ. Ẹni to n ṣe nkan oṣù lè fi ẹjẹ silẹ. Ẹni to ba ti pe ọmọ ọdun mẹrindinlogun, o keere tan, lo le fi ẹjẹ silẹ nitori ofin to rọ mọ igbesẹ naa.


Alaboyun, abiyamọ to n fọmọ lọyan lọwọ, tabi to ṣẹṣẹ ṣẹyun gbọdọ sinmi daadaa ko to le fẹjẹ silẹ. Ẹni to n ṣe nkan oṣù lè fi ẹjẹ silẹ. Ẹni to ba ti pe ọmọ ọdun mẹrindinlogun, o keere tan, lo le fi ẹjẹ silẹ nitori ofin to rọ mọ igbesẹ naa. Ṣugbọn ko si ọdun ti eeyan ko ṣi le fi ẹjẹ silẹ bo tilẹ jẹ pe awọn orilẹ-ede kan ni ọdun ọgọta si aadọrin ni tiwọn. Afiyesi maa n wa fun awọn ti wọn n fẹjẹ silẹ̀ fún ìgbà akọkọ ki wọn le ni oye to yẹ. "Awọn igbesẹ to léwu" Igbe aye ẹda kun fun ewu ninu eyi to le ma jẹ ki o rọrun fun eeyan lati fi ẹjẹ silẹ ni asiko kan. Ajọ WHO ni o ṣeeṣe ki awọn to n ni ibalopọ pẹlu ẹni pupọ, tabi awọn aṣẹwo tabi awọn to n ni ibalopọ akọ si akọ.


Ṣugbọn ko si ọdun ti eeyan ko ṣi le fi ẹjẹ silẹ bo tilẹ jẹ pe awọn orilẹ-ede kan ni ọdun ọgọta si aadọrin ni tiwọn. Afiyesi maa n wa fun awọn ti wọn n fẹjẹ silẹ̀ fún ìgbà akọkọ ki wọn le ni oye to yẹ. "Awọn igbesẹ to léwu" Igbe aye ẹda kun fun ewu ninu eyi to le ma jẹ ki o rọrun fun eeyan lati fi ẹjẹ silẹ ni asiko kan. Ajọ WHO ni o ṣeeṣe ki awọn to n ni ibalopọ pẹlu ẹni pupọ, tabi awọn aṣẹwo tabi awọn to n ni ibalopọ akọ si akọ. Ẹni to ba ni aisan Iba, Dengue ati Zika ko gbọdọ fi ẹjẹ silẹ. Ọpọlọpọ orilẹ-ede fofin de awọn ti fifi ẹjẹ wọn silẹ lewu pupọ. Wo odiwọn ẹjẹ ara re: Pupọ ninu eeyan adarihurun maa n saaba ni ẹjẹ jálá lita marun un ni agọ ara wọn.


Ẹni to ba ni aisan Iba, Dengue ati Zika ko gbọdọ fi ẹjẹ silẹ. Ọpọlọpọ orilẹ-ede fofin de awọn ti fifi ẹjẹ wọn silẹ lewu pupọ. Wo odiwọn ẹjẹ ara re: Pupọ ninu eeyan adarihurun maa n saaba ni ẹjẹ jálá lita marun un ni agọ ara wọn. Ida ẹẹdẹgbẹta mili-lita ni jala ẹjẹ ti wọn maa n saba fa ni ara. Laarin ọjọ kan si meji ni ara fi maa n da irufẹ ẹjẹ yii pada si ara lẹyin too ba ti fi ẹjẹ silẹ. Bi o ṣe lagbara naa ni o ni ilera lati fi ẹjẹ silẹ.


Ida ẹẹdẹgbẹta mili-lita ni jala ẹjẹ ti wọn maa n saba fa ni ara. Laarin ọjọ kan si meji ni ara fi maa n da irufẹ ẹjẹ yii pada si ara lẹyin too ba ti fi ẹjẹ silẹ. Bi o ṣe lagbara naa ni o ni ilera lati fi ẹjẹ silẹ. Iwọn rẹ ko gbọdọ din ni aadọta kilo bẹẹ ko gbọdọ ju ọgọjọ kilo lọ. Ọjọ ori rẹ gbọdọ jẹ laarin mejidinlogun si mẹrindinlaadọrin (O nii fi ṣe ofin agbegbe kọọkan). Oloyun ati ẹni to n fọmọ lọyan ko le fi ẹjẹ silẹ.


Iwọn rẹ ko gbọdọ din ni aadọta kilo bẹẹ ko gbọdọ ju ọgọjọ kilo lọ. Ọjọ ori rẹ gbọdọ jẹ laarin mejidinlogun si mẹrindinlaadọrin (O nii fi ṣe ofin agbegbe kọọkan). Oloyun ati ẹni to n fọmọ lọyan ko le fi ẹjẹ silẹ. O ko gbọdọ ni arun kogboogun. O ko gbọdọ ti ṣe nkan to lewu ni oṣu mejila sẹyin. Fifi ẹjẹ silẹ maa n doola ẹmi


O ko gbọdọ ni arun kogboogun. O ko gbọdọ ti ṣe nkan to lewu ni oṣu mejila sẹyin. Fifi ẹjẹ silẹ maa n doola ẹmi


Àwọn ọmọ Nàìjíríà kan fẹ́ kí ilé ẹjọ́ ó fagilé orúkọ Buhari gẹ́gẹ́ bi olùdíje APC

Awọn ọmọ orilẹ-ede Naijiria mẹta kan ti pe ẹjọ tako Aarẹ Muhammadu Buhari nile ẹjọ to gaju ni Naijiria. Wọn ni pe ko ni iwe ẹri to daju lati fi du ipo aarẹ ninu eto idibo ọdun 2019. Awọn olupẹjọ, Kalu Kalu, Labaran Ismail ati Hassy Kyari El-Keris tọ ile ẹjọ lọ pe ko fagile Buhari gẹgẹ bi oludije nitori iwe ẹri ileewe to lọ. Awọn olupẹjọ sọ pe Buhari parọ ninu ibura to kọ silẹ ninu iwe to fun ajọ eleto idibo INEC lasiko to fi erongba rẹ lati dupo han. Ṣaaju ni ile ẹjọ giga ijọba apapọ nilu Abuja, ati ile ẹjọ kotẹmilọrun ti da ẹjọ wọn nu ninu idajọ kan lọjọ kejila, oṣu Keje, ọdun 2019. Ile ẹjọ ni pe oun ko le gbọ ẹjọ naa nitori pe o ti le ni ọjọ mẹrinla ti ofin la kalẹ lẹyin ti Buhari gbe igbesẹ naa ki wọn o to o gbe ẹjọ wa sile ẹjọ.


Awọn olupẹjọ sọ pe Buhari parọ ninu ibura to kọ silẹ ninu iwe to fun ajọ eleto idibo INEC lasiko to fi erongba rẹ lati dupo han. Ṣaaju ni ile ẹjọ giga ijọba apapọ nilu Abuja, ati ile ẹjọ kotẹmilọrun ti da ẹjọ wọn nu ninu idajọ kan lọjọ kejila, oṣu Keje, ọdun 2019. Ile ẹjọ ni pe oun ko le gbọ ẹjọ naa nitori pe o ti le ni ọjọ mẹrinla ti ofin la kalẹ lẹyin ti Buhari gbe igbesẹ naa ki wọn o to o gbe ẹjọ wa sile ẹjọ. Eyi lo mu ki wọn o gbe ẹjọ lọ siwaju ile ẹjọ to gaju pe ko fagile idajọ ile ẹjọ kotẹmilọrun, ko si gbọ ẹjọ naa lọtun. Lara awọn nkan ti wọn n fẹ ki ile ẹjọ o ṣe ni pe ko dajọ pe Buhari ko sọ otitọ fun ajọ INEC nipa iwe ẹri ileewe to lọ. Bakan naa ni wọn fẹ ki ile ẹjọ o paṣẹ fun ajọ INEC lati yọ orukọ Buhari kuro gẹgẹ bi oludije ẹgbẹ oṣelu All Progressives Congress, APC.


Eyi lo mu ki wọn o gbe ẹjọ lọ siwaju ile ẹjọ to gaju pe ko fagile idajọ ile ẹjọ kotẹmilọrun, ko si gbọ ẹjọ naa lọtun. Lara awọn nkan ti wọn n fẹ ki ile ẹjọ o ṣe ni pe ko dajọ pe Buhari ko sọ otitọ fun ajọ INEC nipa iwe ẹri ileewe to lọ. Bakan naa ni wọn fẹ ki ile ẹjọ o paṣẹ fun ajọ INEC lati yọ orukọ Buhari kuro gẹgẹ bi oludije ẹgbẹ oṣelu All Progressives Congress, APC.


'Àṣìṣe ló mú mi fi ọmọ odó pa ọ̀rẹ́bìnrìn mi'

Ileeṣẹ ọlọpaa ti sọ pe oun yoo gbe Edeh Tochukwu, ọkunrin ẹni ọdun mọkanlelọgbọn, ti wọn fura si pe o pa ọrẹbinrin rẹ, Ijeoma Phyliss, lọ si ile ẹjọ gia ijọba apapọ nilu Abuja. Ajọ ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ IRT mu Ọgbẹni Edeh Tochukwu Christian, fun ẹsun pe o pa ọrẹbinrin rẹ, ẹni dun mọkanlelọgbọn, ni agbegbe Lugbe niluu Abuja. Ninu atẹjade ti ajọ IRT fi sita nilu Abuja sọ pe Tochukwu salọ, lẹyin to pa arabinrin Ijeoma tan, to si tun gbe ọkọ ayọkẹlẹ rẹ, awọn foonu ati awọn dukia rẹ miran salọ. “Ọwọ ọlọpaa IRS tẹ afurasi naa niluu Port Harcourt, nipinlẹ rivers, lọjọ keji, oṣu Kọkanla, ọdun 2022, lẹyin to salọ kuro nibi to pa oloogbe si, to si lọ n gbe pẹlu obinrin mii, to jẹ ololufẹ rẹ tuntun.” Lasiko ti wọn fi oju rẹ han funa araye lọjọ kẹtadinlọgbọn, oṣu Kejila, ọdun 2022, afurasi naa sọ fun awọn akọroyin niluu Abuja pe ọmọ odó ni oun fi gba lẹyin ori “nitori pe o ma n fi iya jẹ oun”. O ni ọpọ igba ni awọn ma n ja, eyi ti awọn n gbiyanju lati yanju, ko to o di pe ija bẹrẹ. Tochukwu sọ fun BBC pe oun ko mọọmọ pa ọrẹbinrin oun, pe aṣiṣe ni.


“Ọwọ ọlọpaa IRS tẹ afurasi naa niluu Port Harcourt, nipinlẹ rivers, lọjọ keji, oṣu Kọkanla, ọdun 2022, lẹyin to salọ kuro nibi to pa oloogbe si, to si lọ n gbe pẹlu obinrin mii, to jẹ ololufẹ rẹ tuntun.” Lasiko ti wọn fi oju rẹ han funa araye lọjọ kẹtadinlọgbọn, oṣu Kejila, ọdun 2022, afurasi naa sọ fun awọn akọroyin niluu Abuja pe ọmọ odó ni oun fi gba lẹyin ori “nitori pe o ma n fi iya jẹ oun”. O ni ọpọ igba ni awọn ma n ja, eyi ti awọn n gbiyanju lati yanju, ko to o di pe ija bẹrẹ. Tochukwu sọ fun BBC pe oun ko mọọmọ pa ọrẹbinrin oun, pe aṣiṣe ni. O ni ori ayelujara Facebook ni oun ti pade Ijeoma, lọdun 2020, ti wọn si di ọrẹ, amọ oun ko ni erongba lati fẹ ẹ. “Asiko ti a mọ ara wa, sunmọ ọjọ ibi rẹ. O pe mi lati wa ba a ṣe ayẹyẹ, nitori pe ko ni ọrẹ pupọ.


O ni ori ayelujara Facebook ni oun ti pade Ijeoma, lọdun 2020, ti wọn si di ọrẹ, amọ oun ko ni erongba lati fẹ ẹ. “Asiko ti a mọ ara wa, sunmọ ọjọ ibi rẹ. O pe mi lati wa ba a ṣe ayẹyẹ, nitori pe ko ni ọrẹ pupọ. Ọjọ naa si ni ọjọ akọkọ ti mo lọ si ile rẹ, lẹyin ti a ṣe faaji tan. “O sọ gbogbo iriri rẹ lọwọ awọn ọkunrin to ti fẹ sẹyin fun mi, ati bo ṣe jẹ pe ko tii fẹ ọkunrin kankan lati bi ọdun mẹjọ sẹyin. “ O ni bakan naa ni oloogbe Ijeoma tun sọ fun oun pe oun nilo ololufẹ ati ọmọ ni kiakia.


Ọjọ naa si ni ọjọ akọkọ ti mo lọ si ile rẹ, lẹyin ti a ṣe faaji tan. “O sọ gbogbo iriri rẹ lọwọ awọn ọkunrin to ti fẹ sẹyin fun mi, ati bo ṣe jẹ pe ko tii fẹ ọkunrin kankan lati bi ọdun mẹjọ sẹyin. “ O ni bakan naa ni oloogbe Ijeoma tun sọ fun oun pe oun nilo ololufẹ ati ọmọ ni kiakia. “Lẹyin ọsẹ meji to sọ awọn nkan yii fun mi, mo pinnu lati bẹrẹ irinajo ifẹ pẹlu rẹ, nitori pe eeyan daada ni, o si n tọju mi.” “Aṣọ ati awọn nkan aṣaraloge to le mu mi rẹwa lo ma n ra fun mi, nitori pe oniṣowo aṣọ ati awọn ẹṣọ ara ni, amọ kii fun mi ni owo.” Ọgbẹni Tochukwu sọ pe lẹyin oṣu diẹ ti wọn bẹrẹ irinajo ifẹ, ni arabinrin Ijeoma bẹrẹ si ni yipada, o n fura si mi, o si tun n lo iwa ipa pẹlu oun. “Mo kọkọ lero pe nitori awọn iriri to ti ni pẹlu ọkunrin tẹlẹ lo fa awọn iwa naa, eyi to mu ki n mu lọ si ọdọ awọn ẹbí mi lati fihan pe oun ni iyawo ti mo fẹ ẹ fẹ. Amọ, igbesẹ mi ko mu adinku ba awọn iwa to n hu si mi.” Tochukwu sọ pe ẹgbẹrun marundinlọgọrin ni owo oṣu oun nibi to ti n ṣe iṣẹ olukọ.


“Lẹyin ọsẹ meji to sọ awọn nkan yii fun mi, mo pinnu lati bẹrẹ irinajo ifẹ pẹlu rẹ, nitori pe eeyan daada ni, o si n tọju mi.” “Aṣọ ati awọn nkan aṣaraloge to le mu mi rẹwa lo ma n ra fun mi, nitori pe oniṣowo aṣọ ati awọn ẹṣọ ara ni, amọ kii fun mi ni owo.” Ọgbẹni Tochukwu sọ pe lẹyin oṣu diẹ ti wọn bẹrẹ irinajo ifẹ, ni arabinrin Ijeoma bẹrẹ si ni yipada, o n fura si mi, o si tun n lo iwa ipa pẹlu oun. “Mo kọkọ lero pe nitori awọn iriri to ti ni pẹlu ọkunrin tẹlẹ lo fa awọn iwa naa, eyi to mu ki n mu lọ si ọdọ awọn ẹbí mi lati fihan pe oun ni iyawo ti mo fẹ ẹ fẹ. Amọ, igbesẹ mi ko mu adinku ba awọn iwa to n hu si mi.” Tochukwu sọ pe ẹgbẹrun marundinlọgọrin ni owo oṣu oun nibi to ti n ṣe iṣẹ olukọ. Wahala nla bẹrẹ ninu irinajo ifẹ wọn, nigba to ni oloogbe Ijeoma n beere fun ẹgbẹrun lọna ọgọrun Naira loṣooṣu lati ma a fi kun owo ounjẹ ati awọn nkan mii nilu ile Ijeoma ti wọn jọ n gbe. “Nigba ti mi o ri owo naa ko silẹ, o sọ mi di iyawo ninu ile. Emi ni mo n tun ile ṣe bi ọmọ ọdọ, o n ri mi fin, o si tun n lo mi ni ilokulo ninu ile.” Arakunrin naa sọ pe awọn ti tu irinajo ifẹ ka, ko to o di ọjọ to pa Ijeoma.


Wahala nla bẹrẹ ninu irinajo ifẹ wọn, nigba to ni oloogbe Ijeoma n beere fun ẹgbẹrun lọna ọgọrun Naira loṣooṣu lati ma a fi kun owo ounjẹ ati awọn nkan mii nilu ile Ijeoma ti wọn jọ n gbe. “Nigba ti mi o ri owo naa ko silẹ, o sọ mi di iyawo ninu ile. Emi ni mo n tun ile ṣe bi ọmọ ọdọ, o n ri mi fin, o si tun n lo mi ni ilokulo ninu ile.” Arakunrin naa sọ pe awọn ti tu irinajo ifẹ ka, ko to o di ọjọ to pa Ijeoma. O ni arabinrin naa lo ranṣẹ pe oun lọjọ kẹtalelogun, oṣu Kẹwaa, ọdun 2022, to si ni ki oun da ọkọ ayọkẹlẹ Toyota Highlander to ra fun oun pada niwọn igba ti oun sọ pe oun ko gbe nile oun mọ. Ọrọ ọkọ ayọkẹlẹ naa lo fa ariyanjiyan laarin wọn ko to o di pe o fi ọmọ odo lu u lori. O ni lẹyin ariyanjiyan, oun wọ yaara keji lati sun ninu ile naa, amọ ṣadeede ni oun ni irora ni ẹgbẹ́ oun lati oju orun, pẹlu nkan ti Ijeoma fi gba.


O ni arabinrin naa lo ranṣẹ pe oun lọjọ kẹtalelogun, oṣu Kẹwaa, ọdun 2022, to si ni ki oun da ọkọ ayọkẹlẹ Toyota Highlander to ra fun oun pada niwọn igba ti oun sọ pe oun ko gbe nile oun mọ. Ọrọ ọkọ ayọkẹlẹ naa lo fa ariyanjiyan laarin wọn ko to o di pe o fi ọmọ odo lu u lori. O ni lẹyin ariyanjiyan, oun wọ yaara keji lati sun ninu ile naa, amọ ṣadeede ni oun ni irora ni ẹgbẹ́ oun lati oju orun, pẹlu nkan ti Ijeoma fi gba. “Bi mo ṣe laju, lo n pariwo pe oun kii ṣe iru obinrin ti mo le yanjẹ, ninu ki n pa oun tabi ki oun pa mi. “Kia, o ti ti ilẹkun inu ile pa, o si fi kọkọrọ pamọ. Ọpọ igba lo fi ọmọ odo naa lu mi, ko to o di pe mo ri i gba lọwọ rẹ.


“Bi mo ṣe laju, lo n pariwo pe oun kii ṣe iru obinrin ti mo le yanjẹ, ninu ki n pa oun tabi ki oun pa mi. “Kia, o ti ti ilẹkun inu ile pa, o si fi kọkọrọ pamọ. Ọpọ igba lo fi ọmọ odo naa lu mi, ko to o di pe mo ri i gba lọwọ rẹ. “Ni nkan bi aago mẹta oru kọja iṣẹju marun-un, ti mo ri ọmọ odo naa gba ni mo fi gba lẹyin ori nitori bi inu ṣe bi mi. O ni inu bo ṣe n sunkun, ni oun raaye gba ọna ẹyinkule jade, ti oun si gbe ọkọ ayọkẹlẹ rẹ nitori ki awọn oṣiṣẹ alaabo agbegbe naa le jẹ ki oun jade. “Bakan naa ni mo ko awọn foonu rẹ, ko ma ba a pe mi.” Awọn ẹbi oloogbe Ijeoma Phillis sọ pe ọjọ kẹrin ni alamojuto ile naa pe ẹgbọn Ijeoma lori foonu, pe awọn ko rii ko jade.


“Ni nkan bi aago mẹta oru kọja iṣẹju marun-un, ti mo ri ọmọ odo naa gba ni mo fi gba lẹyin ori nitori bi inu ṣe bi mi. O ni inu bo ṣe n sunkun, ni oun raaye gba ọna ẹyinkule jade, ti oun si gbe ọkọ ayọkẹlẹ rẹ nitori ki awọn oṣiṣẹ alaabo agbegbe naa le jẹ ki oun jade. “Bakan naa ni mo ko awọn foonu rẹ, ko ma ba a pe mi.” Awọn ẹbi oloogbe Ijeoma Phillis sọ pe ọjọ kẹrin ni alamojuto ile naa pe ẹgbọn Ijeoma lori foonu, pe awọn ko rii ko jade. Eyi mu ki wọn o pe awọn ọlọpaa, to wa lati wọ inu naa nibi ti wọn ti ba oku rẹ ti wọn fi rọọgi bò, to si ti n rùn. Gẹgẹ bi akọsilẹ to wa lori ayelujara Facebook rẹ, Arabinrin Ijeoma gba oye imọ ijinlẹ ninu Sociology ni Fasiti ilu Abuja. Oniṣowo ni, to si ni awọn ile itaja siluu Abuja nibi to ti n ta aṣọ ati awọn nkan iṣaraloge mii.


Eyi mu ki wọn o pe awọn ọlọpaa, to wa lati wọ inu naa nibi ti wọn ti ba oku rẹ ti wọn fi rọọgi bò, to si ti n rùn. Gẹgẹ bi akọsilẹ to wa lori ayelujara Facebook rẹ, Arabinrin Ijeoma gba oye imọ ijinlẹ ninu Sociology ni Fasiti ilu Abuja. Oniṣowo ni, to si ni awọn ile itaja siluu Abuja nibi to ti n ta aṣọ ati awọn nkan iṣaraloge mii.


ASP ọlọ́pàá ọkùnrin lu akẹẹ́gbẹ́ rẹ̀ obìnrin torí ó kọ̀ láti jẹ́ àlè rẹ̀ ní Osun

Ọga Agba ọlọpaa ni Naijiria, Usman Alkali Baba, ti pàṣẹ pe ki iwadii bẹrẹ lori ẹsun pe ọlọpaa ọkùnrin kan lu akẹẹgbẹ rẹ to jẹ obìnrin nitori ọrọ ifẹ nipinlẹ Osun. \n\nAgbẹnusọ ọlọpaa, Muyiwa Adejobi lo fi ikede naa sita ni ọsan Ọjọru. \n\nSaaju ni fidio kan jade si ori ayelujara, ninu eyi ti arábìnrin naa, Bamidele Olorunsogo, ti fẹsun kan Ajayi Matthew, olori ẹka ìwádìí ẹ̀sùn ọdaran ni agọ ọlọpaa to wa n'ilu Ode-Omu, nijọba ibilẹ Ayedaade nipinlẹ Osun, pe o pa oun lára nitori pe oun kọ̀ lati jẹ ọrẹbinrin rẹ. \n\nArabinrin Bamidele sọ pe ọjọ Iṣẹgun, ọjọ Kinni, oṣu Kọkanla, ni iṣẹlẹ naa waye loju àwọn kọnsitebu ọlọpaa meji, ati araalu mewaa.\n\n\nArábìnrin naa sọ pe ọga òun, Ajayi, ba oun sọ ọrọ ifẹ, sugbọn oun kọ̀, nitori pe iyawo ile ni oun. Ninu fidio naa lo ti n sọ pe:\n\n"Kini ẹsẹ mi? O deede n lù mi, o ja mi si ihoho, o pami lara ni àyà ati ọwọ.


\n\nArabinrin Bamidele sọ pe ọjọ Iṣẹgun, ọjọ Kinni, oṣu Kọkanla, ni iṣẹlẹ naa waye loju àwọn kọnsitebu ọlọpaa meji, ati araalu mewaa.\n\n\nArábìnrin naa sọ pe ọga òun, Ajayi, ba oun sọ ọrọ ifẹ, sugbọn oun kọ̀, nitori pe iyawo ile ni oun. Ninu fidio naa lo ti n sọ pe:\n\n"Kini ẹsẹ mi? O deede n lù mi, o ja mi si ihoho, o pami lara ni àyà ati ọwọ. \n\n" Ajayi Matthew sọ pe ki n fẹ́ oun, mo si ni mi o ṣe nitori pe mo ti ṣe igbeyawo. Lẹyin naa lo bẹ̀rẹ̀ si ni parọ mọ mi kaakiri. "\n\n\nBamidele ni DCO Ajayi n sọ fun àwọn eeyan pe àwọn n fẹ́ ara awọn.


\n\n" Ajayi Matthew sọ pe ki n fẹ́ oun, mo si ni mi o ṣe nitori pe mo ti ṣe igbeyawo. Lẹyin naa lo bẹ̀rẹ̀ si ni parọ mọ mi kaakiri. "\n\n\nBamidele ni DCO Ajayi n sọ fun àwọn eeyan pe àwọn n fẹ́ ara awọn. O ni eyi lo bi oun ninu ti ede aiyede fi bẹ̀rẹ̀, deebi pe o lu oun. \nO tun fi ẹ̀sùn kàn pe Ajayi gbiyanju lati yinbọn mọ oun nitori ọrọ naa. Ninu ikede to fi sita ni Ọjọru, agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Osun, Yemisi Opalola sọ pe kọmisanna ọlọpaa ti ba awọn ọlọpaa mejeeji sọ̀rọ̀.


O ni eyi lo bi oun ninu ti ede aiyede fi bẹ̀rẹ̀, deebi pe o lu oun. \nO tun fi ẹ̀sùn kàn pe Ajayi gbiyanju lati yinbọn mọ oun nitori ọrọ naa. Ninu ikede to fi sita ni Ọjọru, agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Osun, Yemisi Opalola sọ pe kọmisanna ọlọpaa ti ba awọn ọlọpaa mejeeji sọ̀rọ̀. \n\n"A ti ri fidio obinrin ọlọpaa, Isipẹtọ Bamidele Olorunsogo, ti ọga rẹ, ASP Matthew Ajayi lu, kọmisanna ọlọpaa si ti fi ọ̀rọ̀ wa awọn mejeeji lẹnu wo. \n\n" O si tun pasẹ pe ki iwadii abẹnu bẹrẹ lori iwa itiju to tako ofin isẹ ọlọpaa, naa. "


\n\n"A ti ri fidio obinrin ọlọpaa, Isipẹtọ Bamidele Olorunsogo, ti ọga rẹ, ASP Matthew Ajayi lu, kọmisanna ọlọpaa si ti fi ọ̀rọ̀ wa awọn mejeeji lẹnu wo. \n\n" O si tun pasẹ pe ki iwadii abẹnu bẹrẹ lori iwa itiju to tako ofin isẹ ọlọpaa, naa. "


Ọlọ́pàá tó fi ipá bá ọmọ àbúrò rẹ̀ lòpọ̀, tún fún un lóyún ti kó sí gbaga Ọlọ́pàá

Ileeṣẹ ọlọpaa ti mu isipẹkitọ ọlọpaa kan, ti wọn fi ẹsun kan pe o fi ipa ba ọmọ aburo rẹ lo pọ, to tun fun un loyun,  nipinlẹ Nasarawa. Ọmọ ọdun mẹẹdogun ni ọmọbinrin naa. Iroyin sọ pe igba pupọ ni ọkunrin ọhun fi ipa ba ọmọbinrin ọhun to n gbe pẹlu oun ati ẹbi rẹ lopọ, ati pe ọmọ naa darapọ mọ ẹbi ọhun lẹyin ti baba rẹ ku. Ẹgbẹ awọn agbẹjọro obinrin ni Naijiria, FIDa, to tu aṣiri iṣẹlẹ naa sọ pe oun yoo ri daju pe gbogbo awọn to lọwọ ninu rẹ lo jẹ iya labẹ ofin. Iroyin to tẹ BBC lọwọ lati olu ileeṣẹ ọlọpaa nilu Lafia, olu ilu ipinlẹ Nasarawa, ni pe ọlọpaa naa to ti wa ni ipo isipẹtọ, n ṣiṣẹ pẹlu ẹka ọtẹlẹmuyẹ. Olori ẹgbẹ FIDA nipinlẹ naa, Amofin Rabi’atu Ibrahim Addra, sọ pe ajọ alaanu kan lo fi iṣẹlẹ naa to waọn leti.


Ẹgbẹ awọn agbẹjọro obinrin ni Naijiria, FIDa, to tu aṣiri iṣẹlẹ naa sọ pe oun yoo ri daju pe gbogbo awọn to lọwọ ninu rẹ lo jẹ iya labẹ ofin. Iroyin to tẹ BBC lọwọ lati olu ileeṣẹ ọlọpaa nilu Lafia, olu ilu ipinlẹ Nasarawa, ni pe ọlọpaa naa to ti wa ni ipo isipẹtọ, n ṣiṣẹ pẹlu ẹka ọtẹlẹmuyẹ. Olori ẹgbẹ FIDA nipinlẹ naa, Amofin Rabi’atu Ibrahim Addra, sọ pe ajọ alaanu kan lo fi iṣẹlẹ naa to waọn leti. Lẹyin ti wọn gbọ nipa iṣẹlẹ ọhun ni wọn gbe ọmọbinrin naa lọ sileewosan, nibi ti esi ayẹwo ti fihan pe o ti loyun oṣu marun-un. O ni awọn sare gbe ọmọbinrin naa lọ silewosan, nibi ti dokita ti fidirẹ mulẹ pe wọn ti kọkọ gbiyanju lati ṣẹ oyun naa, ti ọmọ naa si ti ku sinu iya rẹ. “Gbogbo igbiyanju awọn oṣiṣẹ ileewosan lati gbe oku ọmọ naa jade lo ṣoro, nitori pe o ti bẹrẹ si ni jẹra, to si n rùn jade lati ara ọmọbinrin naa.


Lẹyin ti wọn gbọ nipa iṣẹlẹ ọhun ni wọn gbe ọmọbinrin naa lọ sileewosan, nibi ti esi ayẹwo ti fihan pe o ti loyun oṣu marun-un. O ni awọn sare gbe ọmọbinrin naa lọ silewosan, nibi ti dokita ti fidirẹ mulẹ pe wọn ti kọkọ gbiyanju lati ṣẹ oyun naa, ti ọmọ naa si ti ku sinu iya rẹ. “Gbogbo igbiyanju awọn oṣiṣẹ ileewosan lati gbe oku ọmọ naa jade lo ṣoro, nitori pe o ti bẹrẹ si ni jẹra, to si n rùn jade lati ara ọmọbinrin naa. “Wọn ni lati lo oogun ati abẹrẹ fun ni, ki oku ọmọ naa to jade fun’ra rẹ.” Lẹyin eyi ni wọn bẹrẹ ayẹwo DNA, lati mọ ẹni to fun ni oyun ọhun, ‘nitori pe ọmọbinrin naa n tẹnumọ pe ibatan rẹ ọhun lo fun ni oyun. Agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Nasarawa, DSP Ramhan Nansel sọ pe ọwọ ti tẹ isipẹtọ ọlọpaa, ti awọn si n duro de esi ayẹwo DNA, lati fidi okodoro mulẹ.


“Wọn ni lati lo oogun ati abẹrẹ fun ni, ki oku ọmọ naa to jade fun’ra rẹ.” Lẹyin eyi ni wọn bẹrẹ ayẹwo DNA, lati mọ ẹni to fun ni oyun ọhun, ‘nitori pe ọmọbinrin naa n tẹnumọ pe ibatan rẹ ọhun lo fun ni oyun. Agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Nasarawa, DSP Ramhan Nansel sọ pe ọwọ ti tẹ isipẹtọ ọlọpaa, ti awọn si n duro de esi ayẹwo DNA, lati fidi okodoro mulẹ.


Ob̀inrin yìí pa ọkọ rẹ̀ lẹ́yìn tó ko ìwé nípa ‘How to murder your husband’

Arabinrin Onkowe nipa ifẹ Nancy Crampton Brophy ti jẹbi ẹsun ipaniyan lẹyin to yinbọn pa ọkọ rẹ. Nancy naa ni iwadii fihan pe o ti kọkọ kọ iwe jade nipa bi oun yoo ṣe pa ọkọ naa ninu iwe to pe akọle rẹ ni "How to murder your husband". Oṣu to kọja ni ileẹjọ da ẹjọ pe Crampton Brophy to jẹ ẹni ọdun mọkanlelaadọrin jẹbi ẹsun ipaniyan. Wọn ni ọdun 2018 ni lo pa ọkọ rẹ ti wọn ti jẹ lọkọ laya fun ọdun mẹrindinlọgbọn. O pa ọkọ rẹ nitori ọrọ owo ti won ma a san fun igbayegbadun, life insurance $1.5m (£1.2m), ti ọkọ rẹ ba ku. Ki o to pa ọkọ rẹ naa ni Brophy ti jẹ ilumọọka onkowe to si ti kọ iwe awọn ololufẹ bi  "The Wrong Husband" ati "The Wrong Lover".


Wọn ni ọdun 2018 ni lo pa ọkọ rẹ ti wọn ti jẹ lọkọ laya fun ọdun mẹrindinlọgbọn. O pa ọkọ rẹ nitori ọrọ owo ti won ma a san fun igbayegbadun, life insurance $1.5m (£1.2m), ti ọkọ rẹ ba ku. Ki o to pa ọkọ rẹ naa ni Brophy ti jẹ ilumọọka onkowe to si ti kọ iwe awọn ololufẹ bi  "The Wrong Husband" ati "The Wrong Lover". Ohun to mu ki awọn eniyan maa sọrọ nipa rẹ ni ohun to ti kọ tẹlẹri nipa bi eniyan ṣe le pa ololufẹ rẹ. Bakan naa lo tun sọ pe ko si ẹni ti ko ni lara lati pa eniyan, ti wọn ba gbe ẹmi rẹ gbona, lẹyin naa lo lọ fagile. O tun ṣalaye ọna ti eniyan le gba lati pa ọkọ rẹ, to fi mọ lilo ibọn, ọbẹ ati oogun oloro ati awọn apaniyan bẹẹ bẹẹ lọ.


Ohun to mu ki awọn eniyan maa sọrọ nipa rẹ ni ohun to ti kọ tẹlẹri nipa bi eniyan ṣe le pa ololufẹ rẹ. Bakan naa lo tun sọ pe ko si ẹni ti ko ni lara lati pa eniyan, ti wọn ba gbe ẹmi rẹ gbona, lẹyin naa lo lọ fagile. O tun ṣalaye ọna ti eniyan le gba lati pa ọkọ rẹ, to fi mọ lilo ibọn, ọbẹ ati oogun oloro ati awọn apaniyan bẹẹ bẹẹ lọ. Onkọwe naa ni to ba jẹpe pipa ọkọ oun yoo tun oun silẹ ninu igbekun, nitori naa oun ko ni duro ninu igbekun naa. Adajọ kan ni awọn ko le fi iwe to kọ naa ṣe idajọ rẹ nitori o tipe ki o to ṣẹṣẹ pa ọkọ rẹ naa. Amọ wọn fi idi rẹ mulẹ pe o mọọmọ pa ọkọ rẹ ni, to si ni lọkan lati ṣekupa ọkọ rẹ naa nitori ati danikan na owo gọbọi ti wọn yoo san lẹyin iku ọkọ rẹ.


Onkọwe naa ni to ba jẹpe pipa ọkọ oun yoo tun oun silẹ ninu igbekun, nitori naa oun ko ni duro ninu igbekun naa. Adajọ kan ni awọn ko le fi iwe to kọ naa ṣe idajọ rẹ nitori o tipe ki o to ṣẹṣẹ pa ọkọ rẹ naa. Amọ wọn fi idi rẹ mulẹ pe o mọọmọ pa ọkọ rẹ ni, to si ni lọkan lati ṣekupa ọkọ rẹ naa nitori ati danikan na owo gọbọi ti wọn yoo san lẹyin iku ọkọ rẹ. Obinrin naa ni oun ko jẹbi ẹsun ti wọn fi kan oun nitori oun ko ranti nkankan to ṣẹlẹ ni aarọ ọjọ ti ọkọ rẹ ku naa. Ẹwọn gbere ni wọn da fun arabinrin naa, amọ awọn agbẹjọro rẹ ni awọn yoo lọ si ileẹjọ kotẹmilọrun.


Obinrin naa ni oun ko jẹbi ẹsun ti wọn fi kan oun nitori oun ko ranti nkankan to ṣẹlẹ ni aarọ ọjọ ti ọkọ rẹ ku naa. Ẹwọn gbere ni wọn da fun arabinrin naa, amọ awọn agbẹjọro rẹ ni awọn yoo lọ si ileẹjọ kotẹmilọrun.


Ìwà ipá nínú ìdílé máa ń bí ìgè àti àdùbí ni tó lè já sí ikú- Agbejoro Abiola Abiade

Ọpọ ẹ̀mí ọkọ àti aya ló sọnù ní Naijiria lọdun 2018 látàrí ìwà ipá nínú ìdílé. Amofin Abiade Abiola bá BBC Yorùbá sọrọ lori ìrírí rẹ̀ ninu igbeyawo pẹlu imọran fawọn ènìyàn pé nitootọ ifẹ dara ṣugbọn ko gbọdọ mu iku dani. Kini Agbejoro Abiola tun salaye sii? Ọpọlọpọ iku lo ṣẹlẹ laarin lọkọ laya Lọdun 2018 ni Naijiria ti awọn ololufẹ gun ara wọn pa sinu ilé ni eyi ti ofin ṣi le ya wọn sọtọ ki wọn ṣi wa laye. Amofin Abiade ṣalaye igbesẹ to yẹ ni gbigbe ni kikun fun ikọsilẹ labẹ ofin Naijiria. O sọ pataki igbani-niyanju lọdọ Pasitọ, Imaam ati amofin agba fun lọkọ laya ki wọn le jọ wo ọna abayọ si ija ojoojumọ wọn.


Ọpọlọpọ iku lo ṣẹlẹ laarin lọkọ laya Lọdun 2018 ni Naijiria ti awọn ololufẹ gun ara wọn pa sinu ilé ni eyi ti ofin ṣi le ya wọn sọtọ ki wọn ṣi wa laye. Amofin Abiade ṣalaye igbesẹ to yẹ ni gbigbe ni kikun fun ikọsilẹ labẹ ofin Naijiria. O sọ pataki igbani-niyanju lọdọ Pasitọ, Imaam ati amofin agba fun lọkọ laya ki wọn le jọ wo ọna abayọ si ija ojoojumọ wọn. Lẹyin ti ile ẹjọ ba rii pe igbani-nimọran yii ko bi èso to yẹ ni wọn a ni ki lọkọlaya to n ja yii yẹra funra wọn fun igba diẹ, o pẹ tan, fun ọdun mẹta. Lẹyin yiyẹra funra ẹni fun ọdun mẹta yii ni lọkọ laya ṣẹṣẹ le beere fun ikọsilẹ ni eyi ti agbara wa lọwọ Adajọ lati ṣe tabi ko tun fun wọn ni igbesẹ alaafia miran. Amofin Abiade gba awọn eniyan Naijiria nimọran pe kaka ti ẹmi a fi maa sọnu lọdun tuntun, ko buru ki onikaluku ni imọ lori igbesẹ to yẹ ni gbigbe labẹ ofin Naijiria.


Lẹyin ti ile ẹjọ ba rii pe igbani-nimọran yii ko bi èso to yẹ ni wọn a ni ki lọkọlaya to n ja yii yẹra funra wọn fun igba diẹ, o pẹ tan, fun ọdun mẹta. Lẹyin yiyẹra funra ẹni fun ọdun mẹta yii ni lọkọ laya ṣẹṣẹ le beere fun ikọsilẹ ni eyi ti agbara wa lọwọ Adajọ lati ṣe tabi ko tun fun wọn ni igbesẹ alaafia miran. Amofin Abiade gba awọn eniyan Naijiria nimọran pe kaka ti ẹmi a fi maa sọnu lọdun tuntun, ko buru ki onikaluku ni imọ lori igbesẹ to yẹ ni gbigbe labẹ ofin Naijiria. O ni o sàn ki lọkọlaya yago funra wọn fun igba diẹ ju ki wọn maa gun ara wọn pa sinu ilé lọ.


O ni o sàn ki lọkọlaya yago funra wọn fun igba diẹ ju ki wọn maa gun ara wọn pa sinu ilé lọ.


Baba Ijesha: Ilẹẹjọ́ fagilé ẹ̀bẹ̀ Baba Ijesha tó ní pẹ̀lú ipá ni òun fi kọ ọ̀rọ̀ sílẹ̀ ní àgọ́ ọlọ́pàá

Adajọ ileẹjo giga to wa ni Ikeja to n risi ọrọ ifipabinilopọ, Oluwatoyin Taiwo ti ko ọrọ Olanrewaju James ti ọpọ si Baba Ijesha danu pé òun kọ ni oun kọ gbogbo akọsilẹ ti ọlọpaa beere fun lọjọ ti wọn mu u.Adajọ Taiwo ni ẹ̀rí náà ko to nipa pe wọn na an àti pe ti wọn si fi tipatipa ni ko kọ ọrọ akọsilẹ.Ní ìtẹ̀síwájú igbẹjọ Baba Ijesha lórí ẹsun biba ọmọde lopọ ti wọn fi kan an, afurasi naa tún ti yọjú sílé ẹjọ lónìí lẹ́yìn ti awọn agbẹjọro rẹ̀ pe fun ki adajọ wọgile ọrọ akọsilẹ Ijesha nibi ẹjọ to oṣu to lọ nitori inu ira lo ti kọ ọrọ naa. Èmi àti ọmọ ẹgbẹ́ akọrin wa jọ yó ìfẹ́ ara wa ni - Pásítọ̀ ní òun kò jẹ̀bi ẹ̀sùn ìfipábáni lòpọ̀ Awọn olupẹjọ tun mu ẹlẹri wọn to jẹ ọlọpaa Abigael Onome  wa si ileẹjọ lónìí lati tun wa ro tẹnu rẹ̀ leyii ti ọkan lara awọn agbẹjọrọ Ijesha Kayode Olabiran tun fọrọ wa a lẹnu wo ti awon olupẹjọ si sọ pé ẹlẹri awọn to kẹhin naa ni ọlọpaa ọhun.Ẹwè, nibi ti ẹjọ de duro bayii awọn olupẹjọ ti fi ẹjọ rọ̀ lati ọdọ wọn. Agbẹjọro Olabiran ṣalaye ileẹjọ pada gba oun ti Baba Ijesha kọ silẹ ni agọ ọlọpaa gẹgẹ ọkan lara awọn ẹri ipẹjọ. O ni oun adajọ sọ pe ko si ẹri to daju to le fidi rẹ mulẹ pe wọn lu Baba Ijesha ṣaaju akoko to kọ ọrọ rẹ silẹ. Olabiran ni adajọ tun sọ pe ọmọdebinrin ti wọn fẹsun kan Baba Ijesha pe o fipa ba lopọ gan an lo lu u. Agbẹjọro Olabiran wa fikun ọrọ rẹ pe Baba Ijesha lo ku bayii lati maa mu ẹri ijẹjọ wa ti igbẹjọ ba tun gberasọ lọdun to n bọ. Ileẹjọ sun igbẹjọ naa si ọjọ kẹrindinlọgbọn oṣu tó n bọ ọdun 2022.


6 months baby dies in Lagos: Ọmọ oṣù mẹ́fà tí ìròyìn sọ pé ọ̀gá ìyá rẹ̀ fi ipá gbà nítorí gbèsè nílùú Eko ti padà kú

Ileṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Eko ti mu obinrin kan ati ọkọ rẹ, lori ẹsun pe wọn fi ipa gba ọmọ oṣu marun-un lọwọ ọmọ ọdọ wọn. Eyi waye lẹyin ti iya ọmọde naa, Chinyere Nwafor to jẹ ẹni ọdun mejidinlogun sọ pe ọga oun gba ọmọ lọwọ oun nitori owo ti oun jẹ wọn. Ọjọ Satide si ni awọn ọlọpaa ni agbegbe Ajah, mu tọkọtaya Tina ati Godwin Ogbonnaya, lẹyin ti fidio bi ebi ṣe sọ ọmọ naa di radarada, gba ori ayelujara. Ninu ifọrọwanilẹnuwo kan, Chinyere sọ pe lootọ ni oun gbe oyun wa silu Eko lati abule wọn nipinlẹ Abia. O ni ọkọ Arabinrin Tina lo mu oun wa si Eko pẹlu ileri pe yoo ran oun lọwọ. "Amọ nigba ti mo de Eko, iyawo rẹ bẹrẹ si ni lo mi ni ilokulo, debi pe o ma n ran mi niṣẹ ni aarin oru.


Ninu ifọrọwanilẹnuwo kan, Chinyere sọ pe lootọ ni oun gbe oyun wa silu Eko lati abule wọn nipinlẹ Abia. O ni ọkọ Arabinrin Tina lo mu oun wa si Eko pẹlu ileri pe yoo ran oun lọwọ. "Amọ nigba ti mo de Eko, iyawo rẹ bẹrẹ si ni lo mi ni ilokulo, debi pe o ma n ran mi niṣẹ ni aarin oru. Mi o si fẹran iru nkan bẹẹ." O ni wọn fi ẹsun kan oun pe alori awọn agbero ni adugbo naa n ba oun ni ibalopọ. "Lati igba naa ni wsn ti n sọ pe ma a kuro nile awọn.


Mi o si fẹran iru nkan bẹẹ." O ni wọn fi ẹsun kan oun pe alori awọn agbero ni adugbo naa n ba oun ni ibalopọ. "Lati igba naa ni wsn ti n sọ pe ma a kuro nile awọn. Mo si kuro. "Alaafia ni mo fi ọmọ mi silẹ lọdọ wọn. Nigba ti mo pada wa pe mo fẹ ẹ gbe, wọn ni ki n san gbogbo owo ti awọn na le mi lori nileewosan pada."


Mo si kuro. "Alaafia ni mo fi ọmọ mi silẹ lọdọ wọn. Nigba ti mo pada wa pe mo fẹ ẹ gbe, wọn ni ki n san gbogbo owo ti awọn na le mi lori nileewosan pada." "Igba ti mo pada wa ni mo ba ọmọ mi ni ẹsẹ kan aye, ẹsẹ kan ọrun." A ko fi ipa gba ọmọ lọwọ rẹ Tọkọtaya Ogbonnaya sọ fun awọn akọroyin ni agọ ọlọpaa pe awọn ko fi ipa gba ọmọ lọwọ Chinyere. Ọkọ ni oun fi ọrọ to ileeṣẹ ọlọpaa leti nigba ti awọn fura pe o ti n ṣe iṣẹ aṣẹwo, ti DPO ibẹ si ni ki wọn o sọ fun ileeṣẹ ọlọpaa ti wọn ba ti ko firi rẹ.


"Igba ti mo pada wa ni mo ba ọmọ mi ni ẹsẹ kan aye, ẹsẹ kan ọrun." A ko fi ipa gba ọmọ lọwọ rẹ Tọkọtaya Ogbonnaya sọ fun awọn akọroyin ni agọ ọlọpaa pe awọn ko fi ipa gba ọmọ lọwọ Chinyere. Ọkọ ni oun fi ọrọ to ileeṣẹ ọlọpaa leti nigba ti awọn fura pe o ti n ṣe iṣẹ aṣẹwo, ti DPO ibẹ si ni ki wọn o sọ fun ileeṣẹ ọlọpaa ti wọn ba ti ko firi rẹ. Ọgbẹni Ogbonnaya ni niṣe lo fi ọmọ tuntun naa silẹ si Eko, to ni oun lọ ṣe idanwo nipinlẹ Abia. "Ṣugbọn, irọ ni." Arabinrin Tina sọ pe "ero wa ni pe yoo ma ba wa tọju ọmọ wa.


Ọgbẹni Ogbonnaya ni niṣe lo fi ọmọ tuntun naa silẹ si Eko, to ni oun lọ ṣe idanwo nipinlẹ Abia. "Ṣugbọn, irọ ni." Arabinrin Tina sọ pe "ero wa ni pe yoo ma ba wa tọju ọmọ wa. Lootọ ni mo ri pe o loyun nigba ti a fẹẹ mu ni abule, ṣugbọn o bẹbẹ pe oun yoo tẹle wa, ki aṣiri oyun rẹ ma ba tu si ọwọ awọn abule. "Ko mọ iṣẹ ile kankan ṣe. Awa la tun gba alagbatọ fun ọmọ rẹ, nigba to salọ.


Lootọ ni mo ri pe o loyun nigba ti a fẹẹ mu ni abule, ṣugbọn o bẹbẹ pe oun yoo tẹle wa, ki aṣiri oyun rẹ ma ba tu si ọwọ awọn abule. "Ko mọ iṣẹ ile kankan ṣe. Awa la tun gba alagbatọ fun ọmọ rẹ, nigba to salọ. Asiko naa si ni ọmọ tuntun naa bẹrẹ aarẹ, to fi ri bo sẹ ri. Agbẹnusọ ọlọpaa ipinlẹ Eko, Adekunle Ajisebutu sọ fun BBC Pidgin pe awọn ti n ṣe iwadii iṣẹlẹ naa. Ọmọ oṣù mẹ́fà tí ìròyìn sọ pé ọ̀gá ìyá rẹ̀ fi ipá gbà nítorí gbèsè nílùú Eko ti padà kú Ọmọ oṣu mẹfa kan, Chidubem ti aworan rẹ jade sori ayelujara laipẹ yii, pẹlu iroyin pe ebi ti fẹ lu pa, ti pada ku.


Asiko naa si ni ọmọ tuntun naa bẹrẹ aarẹ, to fi ri bo sẹ ri. Agbẹnusọ ọlọpaa ipinlẹ Eko, Adekunle Ajisebutu sọ fun BBC Pidgin pe awọn ti n ṣe iwadii iṣẹlẹ naa. Ọmọ oṣù mẹ́fà tí ìròyìn sọ pé ọ̀gá ìyá rẹ̀ fi ipá gbà nítorí gbèsè nílùú Eko ti padà kú Ọmọ oṣu mẹfa kan, Chidubem ti aworan rẹ jade sori ayelujara laipẹ yii, pẹlu iroyin pe ebi ti fẹ lu pa, ti pada ku. Iya ọmọ naa to jẹ ẹni ọdun mọkandinlogun, Chinyere lo ke gbajare sita pe ki awọn ọmọ Naijiria dide fun iranlọwọ oun. Ajafẹtọ ọmọniyan kan, Harrison Gwamnishu, ni Chinyere lọ ba, to si sọ fun pe ọga ti oun n ba ṣiṣẹ fi ipa gba ọmọ naa nitori gbese ti oun ko ri san fun. Ọkọ mi ti ń sọ tẹ́lẹ̀ pé òun yóò pa ara òun, àmọ́ ẹbí kò ka ọ̀rọ̀ rẹ̀ sí - Ìyàwó ọkùnrin tó bẹ́ sí odò ọ̀sà Ramon Adedoyin kò gbọdọ̀ kú sí àhámọ́ ọlọ́pàá o, àwọn mọ̀lẹ́bí rẹ̀ fohùn ránṣẹ́ s'ọ́gá ọlọ́pàá Nàìjíríà Omidan tó ń wọ Hijab gba adé arẹwà Miss Nigeria fún ìgbà àkọ́kọ́ Ta ló kán gbajúmọ̀ òṣèré, Nkechi Blessing Sunday lẹ́sẹ̀?


Iya ọmọ naa to jẹ ẹni ọdun mọkandinlogun, Chinyere lo ke gbajare sita pe ki awọn ọmọ Naijiria dide fun iranlọwọ oun. Ajafẹtọ ọmọniyan kan, Harrison Gwamnishu, ni Chinyere lọ ba, to si sọ fun pe ọga ti oun n ba ṣiṣẹ fi ipa gba ọmọ naa nitori gbese ti oun ko ri san fun. Ọkọ mi ti ń sọ tẹ́lẹ̀ pé òun yóò pa ara òun, àmọ́ ẹbí kò ka ọ̀rọ̀ rẹ̀ sí - Ìyàwó ọkùnrin tó bẹ́ sí odò ọ̀sà Ramon Adedoyin kò gbọdọ̀ kú sí àhámọ́ ọlọ́pàá o, àwọn mọ̀lẹ́bí rẹ̀ fohùn ránṣẹ́ s'ọ́gá ọlọ́pàá Nàìjíríà Omidan tó ń wọ Hijab gba adé arẹwà Miss Nigeria fún ìgbà àkọ́kọ́ Ta ló kán gbajúmọ̀ òṣèré, Nkechi Blessing Sunday lẹ́sẹ̀? Àjò kò lè dùn títí... Mò ń padà sí oko lẹ́yìn sáà ìjọba mi - Buhari O ni lasiko diẹ sẹyin, ọga oun ti wọn pe ni Madam Tina, ba oun san owo itọju nileewosan nigba ti oun wa ninu oyun, amọ o fi ipa gba ọmọ naa lọwọ oun nitori pe oun ko ri owo naa da pada. "Oṣu kan gbako ni ọga mi fi gbe ọmọ mi sọdọ nitori mo jẹ lowo. Lẹyin ti a fi ẹjọ sun ni agọ ọlọpaa ati pẹlu iranlọwọ awọn ajafẹtọ, lo to o gbe ọmọ pada fun mi (to si ti fẹ ẹ kú)".


Àjò kò lè dùn títí... Mò ń padà sí oko lẹ́yìn sáà ìjọba mi - Buhari O ni lasiko diẹ sẹyin, ọga oun ti wọn pe ni Madam Tina, ba oun san owo itọju nileewosan nigba ti oun wa ninu oyun, amọ o fi ipa gba ọmọ naa lọwọ oun nitori pe oun ko ri owo naa da pada. "Oṣu kan gbako ni ọga mi fi gbe ọmọ mi sọdọ nitori mo jẹ lowo. Lẹyin ti a fi ẹjọ sun ni agọ ọlọpaa ati pẹlu iranlọwọ awọn ajafẹtọ, lo to o gbe ọmọ pada fun mi (to si ti fẹ ẹ kú)". Aworan ọmọ naa ṣafihan rẹ lori ibusun nileewosan, to si jọ ẹni ti aarẹ n ṣe. Botilẹ jẹ pe a ko mọ iru aarẹ to jẹ, ẹnikan lara awọn to n tọpinpin ẹjọ naa sọ pe awọn dokita ni ebi lo pa ọmọ naa. Arabinrin Chinyere sọ pe ko si nkankan to sẹ ọmọ oun ki ọga oun to o fi ipá gba lọwọ oun nitori gbese.


Aworan ọmọ naa ṣafihan rẹ lori ibusun nileewosan, to si jọ ẹni ti aarẹ n ṣe. Botilẹ jẹ pe a ko mọ iru aarẹ to jẹ, ẹnikan lara awọn to n tọpinpin ẹjọ naa sọ pe awọn dokita ni ebi lo pa ọmọ naa. Arabinrin Chinyere sọ pe ko si nkankan to sẹ ọmọ oun ki ọga oun to o fi ipá gba lọwọ oun nitori gbese. "Nigba ti mo gba ọmọ mi pada lo ti ri bayii." Bakan naa ninu fidio naa ti ajafẹtọ Harrison Gwamnishu ti ba ọga Chinyere sọrọ, arabinrin naa sọ pe oun ti da ọmọ pada. "Nkan ti mo fẹẹ sọ ni pe ki ẹ sọ fun Chinyere ko jẹ ka fi ẹnu ko lori bi yoo ṣe san gbese to jẹ mi.


"Nigba ti mo gba ọmọ mi pada lo ti ri bayii." Bakan naa ninu fidio naa ti ajafẹtọ Harrison Gwamnishu ti ba ọga Chinyere sọrọ, arabinrin naa sọ pe oun ti da ọmọ pada. "Nkan ti mo fẹẹ sọ ni pe ki ẹ sọ fun Chinyere ko jẹ ka fi ẹnu ko lori bi yoo ṣe san gbese to jẹ mi. "Koda ti ko ba le san-an lẹkan, ma a gba diẹdiẹ." O ni lootọ ni oun gba ọmọ naa, ti iya rẹ si jẹ oun lowo. Bakan naa lo sọ pe oun ni oun mu iya ọmọ naa, Chinyere wa silu Eko.


"Koda ti ko ba le san-an lẹkan, ma a gba diẹdiẹ." O ni lootọ ni oun gba ọmọ naa, ti iya rẹ si jẹ oun lowo. Bakan naa lo sọ pe oun ni oun mu iya ọmọ naa, Chinyere wa silu Eko. Gwamnishu sọ pe alẹ ọjọ Ẹti, ọjọ kẹtadinlogun, oṣu Kejila, ni ọmọ naa ku, lẹyin wakati diẹ ti ọrọ naa jade sori ayelujara. Ni bayii, Arakunrin Gwamnishu ni awọn yoo pada fi ọrọ naa to ileeṣẹ ọlọpaa leti, pẹlu igbagbọ pe wọn o fi panpẹ ofin mu arabinrin naa.


Gwamnishu sọ pe alẹ ọjọ Ẹti, ọjọ kẹtadinlogun, oṣu Kejila, ni ọmọ naa ku, lẹyin wakati diẹ ti ọrọ naa jade sori ayelujara. Ni bayii, Arakunrin Gwamnishu ni awọn yoo pada fi ọrọ naa to ileeṣẹ ọlọpaa leti, pẹlu igbagbọ pe wọn o fi panpẹ ofin mu arabinrin naa.


Itunu Babalola's autopsy rejected: Bàbá Itunu kọ èsì àyẹ̀wò òkú ọmọ rẹ̀ tí Cote d'Ivoire fi ráńṣẹ́

"Mo ní kí n lọ dúpẹ́ lọ́wọ́ Abike Dari-Erewa ni àmọ lori esi ayẹwo ti wọn fun mi lati Cote d'Ivoire yii..." 1. Wọn ni Itunu de ọdọ awọn ni ọjọ 13/11/2021, o si ku ni 14/11/2021, nibo lo wa ṣaaju ọjọ yii, to ba jẹ pe o n ṣaisan ni, nibo ni wọn gbe e lọ? 2. Ẹjẹ to n jade ni imu rẹ yatọ si ohun ti wọn n sọ bayii, ki ni nkan to ṣe e nigba naa, ko ye mi 3. Dokita ti mo mọ ni nkan ti wọn kọ pe o pa a, kii ṣe nkan to le tete pa eniyan, mo fẹ ki wọn ṣalaye nkan ti wọn kọ. Wo àwọn Sẹlẹ́bírítì fíìmù àti Olórin Yorùbá tí ọ̀rọ̀ ìbálòpọ̀ wọ́n àti ìṣẹ̀lẹ̀ míì dàgboro lọ́dún 2021 Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ mánigbàgbé tó wáyé lọdún 2021 Ìròyìn BBC Yorùbá Márùn-ún tí ó mí ìgboro tìtì lọ́dún 2021 Idile oloogbe Itunu Babalola ti wọn fi si atimọle lọna aitọ to si pada ku sinu ẹwọn lorilẹede naa ti ni nkan ti wọn kọ sinu esi ayẹwo iku to pa ọmọ wọn, oun ko gba a wọle.


Ẹjẹ to n jade ni imu rẹ yatọ si ohun ti wọn n sọ bayii, ki ni nkan to ṣe e nigba naa, ko ye mi 3. Dokita ti mo mọ ni nkan ti wọn kọ pe o pa a, kii ṣe nkan to le tete pa eniyan, mo fẹ ki wọn ṣalaye nkan ti wọn kọ. Wo àwọn Sẹlẹ́bírítì fíìmù àti Olórin Yorùbá tí ọ̀rọ̀ ìbálòpọ̀ wọ́n àti ìṣẹ̀lẹ̀ míì dàgboro lọ́dún 2021 Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ mánigbàgbé tó wáyé lọdún 2021 Ìròyìn BBC Yorùbá Márùn-ún tí ó mí ìgboro tìtì lọ́dún 2021 Idile oloogbe Itunu Babalola ti wọn fi si atimọle lọna aitọ to si pada ku sinu ẹwọn lorilẹede naa ti ni nkan ti wọn kọ sinu esi ayẹwo iku to pa ọmọ wọn, oun ko gba a wọle. Baba Itunu, Ọgbẹni Abayomi Babalola ṣalaye pe lootọ daadaa ti ileeṣẹ to n boju to ọrọ awọn ọmọ Naijiria to wa nilẹ okere ati adari wọn, Abike Dabiri Erewa n ṣe. "Gbogbo awọn nkan ti wọn ṣe nigba yẹn lo jẹ ki n lọ dupẹ lọwọ Abike Dabiri tori ti ko ba jẹ pe o da si ọrọ isinku pe ki wọn jẹ ki wọn gbe oku rẹ wa sile, ko ba ma rọrun". Baba Itunu ṣalaye pe oun loun beere fun pe oun fẹ ki wọn gbe oku ọmọ oun wa sile ni ki wọn ma sin in si ọhun eyi ti Arabinrin Abike Dabiri si ki ara bọ ko lee di ṣiṣe.


Baba Itunu, Ọgbẹni Abayomi Babalola ṣalaye pe lootọ daadaa ti ileeṣẹ to n boju to ọrọ awọn ọmọ Naijiria to wa nilẹ okere ati adari wọn, Abike Dabiri Erewa n ṣe. "Gbogbo awọn nkan ti wọn ṣe nigba yẹn lo jẹ ki n lọ dupẹ lọwọ Abike Dabiri tori ti ko ba jẹ pe o da si ọrọ isinku pe ki wọn jẹ ki wọn gbe oku rẹ wa sile, ko ba ma rọrun". Baba Itunu ṣalaye pe oun loun beere fun pe oun fẹ ki wọn gbe oku ọmọ oun wa sile ni ki wọn ma sin in si ọhun eyi ti Arabinrin Abike Dabiri si ki ara bọ ko lee di ṣiṣe. Eyi ni Baba Itunu ni oun ba lọ si ile rẹ ti wọn fi wa fun oun ni esi ayẹwo ohun to fa iku Itunu eyi ti wọn fi ṣọwọ lati orilẹede Cote d'Ivoire. Ìgbẹ́ ìdí ni Ajá fẹ́ lọ jẹ, ǹkan ọmọkùnrin olówó rẹ̀ bá wọ̀ọ́ lójú, bí àjá ṣe bù ú jẹ nìyí Ka ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ ohun tó ṣẹlẹ̀ sí Itunu Babalola kó tó di olóògbé tí wọ́n ń fi òkú rẹ̀ ránṣẹ́ sílé... Wo bí ọ̀rọ̀ ikú ọmọbìnrin tó fẹ́ fa àríyànjiyàn láàrín Nàìjíríà àti Ivory Coast ṣe jẹ́ Ìròyìn BBC Yorùbá Márùn-ún tí ó mí ìgboro tìtì lọ́dún 2021 Amọ o ni ootọ ni iroyin taa gbọ pe oun kọ esi naa o si ṣalaye eredi fun BBC Yoruba. "Nkan ti wọn kọ kò rí bẹ́ẹ̀ tori ọtọ ni nkan ti mo gbọ pe o n ṣe e ko to dagbere faye".


Eyi ni Baba Itunu ni oun ba lọ si ile rẹ ti wọn fi wa fun oun ni esi ayẹwo ohun to fa iku Itunu eyi ti wọn fi ṣọwọ lati orilẹede Cote d'Ivoire. Ìgbẹ́ ìdí ni Ajá fẹ́ lọ jẹ, ǹkan ọmọkùnrin olówó rẹ̀ bá wọ̀ọ́ lójú, bí àjá ṣe bù ú jẹ nìyí Ka ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ ohun tó ṣẹlẹ̀ sí Itunu Babalola kó tó di olóògbé tí wọ́n ń fi òkú rẹ̀ ránṣẹ́ sílé... Wo bí ọ̀rọ̀ ikú ọmọbìnrin tó fẹ́ fa àríyànjiyàn láàrín Nàìjíríà àti Ivory Coast ṣe jẹ́ Ìròyìn BBC Yorùbá Márùn-ún tí ó mí ìgboro tìtì lọ́dún 2021 Amọ o ni ootọ ni iroyin taa gbọ pe oun kọ esi naa o si ṣalaye eredi fun BBC Yoruba. "Nkan ti wọn kọ kò rí bẹ́ẹ̀ tori ọtọ ni nkan ti mo gbọ pe o n ṣe e ko to dagbere faye". Ọgbẹni Abayomi ni ede Faranse gan ni wọn fi kọ esi ayẹwo ọhun tori ede ti wọn n sọ ni ilu Cote d'Ivoire niyẹn amọ oun ri eeyan to ṣalaye rẹ fun oun. Bi ẹ ko ba gbagbe, Baba Itunu ṣalaye fun BBC Yoruba pe ko to di pe Itunu ku, oun pe e lori foonu toun si ni oun yoo lọ wo o amọ nkan yipada. "Lẹyin ọjọ diẹ ti mo tun bẹrẹ si ni pe e ati fi ọrọ ranṣẹ ti mi o gbọ esi titi di ọjọ Aje ọsẹ keji ti mo gbọ pe o ti ku ti mo si ri i kaakiri ori ayelujara".