Yoruba people: Sunday Igboho sọ̀rọ̀ lórí ohun tó kan fún ilẹ̀ Yorùbá lọ́dún 2021

Bi ọpọ pasitọ ati aafa ṣe n sọ asọtẹlẹ lori ohun ti yoo ṣẹlẹ lọdun tuntun ọdun 2021 yii, ajafẹtọ Sunday Adeyemo ti ọpọ mọ si Sunday Ighoho ti sọrọ akin lori ohun to kan fun ilẹ Yoruba. Sunday Ighoho sọrọ yii lori ẹrọ amohunmaworan pẹlu awọn ọdọ kan ti wọn kan si nile rẹ. Ọgbẹni Adeyemo sọrọ o fa komookun rẹ yọ pe ọdun ominira ni ọdun 2021 yii jẹ fun ilẹ Yoruba. Sunday Igboho ni awọn ọdọ lo n jiya ju ni Naijiria, nitori diẹ ni tawọn agbalagba nibẹ. ''Abọwaaba lọrọ awọn agbaagba ilẹ Yoruba, awọn ọdọ lo yẹ ki a ṣe ara wa lọkan,'' ọgbẹni Adeyemo lo sọ bẹẹ. Sunday Ighoho ni o ti wa ninu akọọlẹ pe ọdun ayọ ati ọdun ominira ni ọdun 2021 jẹ fun ilẹ kaarọ o jiire.


Sunday Igboho ni awọn ọdọ lo n jiya ju ni Naijiria, nitori diẹ ni tawọn agbalagba nibẹ. ''Abọwaaba lọrọ awọn agbaagba ilẹ Yoruba, awọn ọdọ lo yẹ ki a ṣe ara wa lọkan,'' ọgbẹni Adeyemo lo sọ bẹẹ. Sunday Ighoho ni o ti wa ninu akọọlẹ pe ọdun ayọ ati ọdun ominira ni ọdun 2021 jẹ fun ilẹ kaarọ o jiire. O ṣalaye oun atawọn mii to fẹ ki Yoruba gbaye gbadun ko ni ohun kan ṣe pẹlu awọn ọlọpaa ati sọja. Sunday Igboho ni ọpọ ọdọ lo ti ka iwe gboye ni ile ẹgọ giga fasiti tan lai ri iṣẹ ṣe. O gbadura pe gbogbo awọn to ba ṣe abosi tabi da ilẹ Yoruba, ilẹ Yoruba yoo da fun wọn.


O ṣalaye oun atawọn mii to fẹ ki Yoruba gbaye gbadun ko ni ohun kan ṣe pẹlu awọn ọlọpaa ati sọja. Sunday Igboho ni ọpọ ọdọ lo ti ka iwe gboye ni ile ẹgọ giga fasiti tan lai ri iṣẹ ṣe. O gbadura pe gbogbo awọn to ba ṣe abosi tabi da ilẹ Yoruba, ilẹ Yoruba yoo da fun wọn. Sunday ṣalaye pe ọpọ lo ro pe oun kan ṣadedee dakẹ lori ọrọ ilẹ Yoruba. Amọ, o sọ pe agbo oun to fẹyin rin, agbara lo lọ mu wa. Ọgbẹni Adeyemo rọ awọn ọdọ pe ki wọn maa ṣojo, ki wọn si mura lati ja fun ẹtọ wọn.


Sunday ṣalaye pe ọpọ lo ro pe oun kan ṣadedee dakẹ lori ọrọ ilẹ Yoruba. Amọ, o sọ pe agbo oun to fẹyin rin, agbara lo lọ mu wa. Ọgbẹni Adeyemo rọ awọn ọdọ pe ki wọn maa ṣojo, ki wọn si mura lati ja fun ẹtọ wọn. O ni awọn ọdọ ti wọn maa n ran lati tako awọn ọdọ ilẹ Yoruba to n beere fun ẹtọ wọn ni ori wọn ko pe.


O ni awọn ọdọ ti wọn maa n ran lati tako awọn ọdọ ilẹ Yoruba to n beere fun ẹtọ wọn ni ori wọn ko pe.


Abeokuta Petrol tanker fire: Gomina Dapo Abiodun gbégilé ọkọ̀ agbépo lórí afárá ní ìpínlẹ̀ Ogun

Gomina ipinlẹ Ogun, Dapo Abiodun ti paṣẹ ki ọkọ agbepo kankan ma gun ori afara mọ nipinlẹ naa. Eyi ko ṣẹyin ọkọ agbepo to gbina ni ilu Abeokuta, ti ẹmi eniyan mẹfa si lọ si iṣẹlẹ naa pẹlu ọpọlọpọ ọkọ to jona raurau. Gomina Abiodun lori Twitter rẹ ba awọn ẹbi ati ara to faragba ninu iṣẹlẹ naa kẹdun. Bakan naa ni o fikun wi pe awọn ti ranṣẹ si awọn to dokita to mọ nipa itọju awọn ti ina ba jo lati wa ranwọlọwọ pẹlu itọju awọn to farapa ninu ijamba ọkọ naa. Tirela naa lo ṣubu lẹyin to ti kọkọ kọlu ọkọ Jeep Lexus kan ko to gbina. Wọn ti ra rọ awọn awakọ pe ki wọn gba ọna miiran yatọ si opopona Kuto Road ati banki GTB.


Bakan naa ni o fikun wi pe awọn ti ranṣẹ si awọn to dokita to mọ nipa itọju awọn ti ina ba jo lati wa ranwọlọwọ pẹlu itọju awọn to farapa ninu ijamba ọkọ naa. Tirela naa lo ṣubu lẹyin to ti kọkọ kọlu ọkọ Jeep Lexus kan ko to gbina. Wọn ti ra rọ awọn awakọ pe ki wọn gba ọna miiran yatọ si opopona Kuto Road ati banki GTB. Niṣe ni ero lọ biba nibi ti ọkọ agbepo naa ti n jona ti wọn si n ṣe idiwọ fawọn oṣiṣẹ panapana. Ọkọ tirela agbepo bẹntiro kan ti gbana lopopona Kuto Road si Okemosan niluu Abeokuta nipinlẹ Ogun. Ọpọ eeyan nin a gbọ pe o farapa nibi iṣẹlẹ naa.


Niṣe ni ero lọ biba nibi ti ọkọ agbepo naa ti n jona ti wọn si n ṣe idiwọ fawọn oṣiṣẹ panapana. Ọkọ tirela agbepo bẹntiro kan ti gbana lopopona Kuto Road si Okemosan niluu Abeokuta nipinlẹ Ogun. Ọpọ eeyan nin a gbọ pe o farapa nibi iṣẹlẹ naa. Awọn panapana si n ja fita fita lati pa ina ọhun. Tirela naa ṣubu lẹyin to ti kọkọ kọlu ọkọ Jeep Lexus kan ko to gbina. Okere tan ọkọ mẹrin ni a gbọ pe o jona raurau nibi iṣẹlẹ naa ti awọn to wa ninu rẹ si sa asala fun ẹmi wọ.


Awọn panapana si n ja fita fita lati pa ina ọhun. Tirela naa ṣubu lẹyin to ti kọkọ kọlu ọkọ Jeep Lexus kan ko to gbina. Okere tan ọkọ mẹrin ni a gbọ pe o jona raurau nibi iṣẹlẹ naa ti awọn to wa ninu rẹ si sa asala fun ẹmi wọ. Wọn ti ra rọ awọn awakọ pe ki wọn gba ọna miiran yatọ si opopona Kuto Road ati banki GTB. Niṣe ni ero lọ biba nibi ti tanka naa ti n jona ti wọn si n ṣe idiwọ fawọn oṣiṣẹ panapana. Adigunjalè 24 tó ń jí epo rọ̀bì la mú ní Ondo- Ikọ̀ ọmọogun orí omi Sunday Igboho fún Fulani Oyo ní gbèǹdéke, Seriki fulani yarí, ọlọ́pàá dá síi... Wo ìpalára ní ọ̀nà mẹ́fà tó lè bá ènìyàn tí kò bá kí ń mu omi mímu tó ìwọn tó yẹ Ọlọ́pàá mẹ́rin kú, ọ̀kan dàwátì níbí ìkọlù tó wáyé ní Birnin-Gwari ní ìpínlẹ̀ Kaduna- Ọga Ọlọ́pàá Ẹbẹ lawọn oṣiṣẹ ileeṣẹ panapana n bẹ awọn ero wi pe ki wọn sun sẹyin ki awọn le ri ina ọhun pa.


Wọn ti ra rọ awọn awakọ pe ki wọn gba ọna miiran yatọ si opopona Kuto Road ati banki GTB. Niṣe ni ero lọ biba nibi ti tanka naa ti n jona ti wọn si n ṣe idiwọ fawọn oṣiṣẹ panapana. Adigunjalè 24 tó ń jí epo rọ̀bì la mú ní Ondo- Ikọ̀ ọmọogun orí omi Sunday Igboho fún Fulani Oyo ní gbèǹdéke, Seriki fulani yarí, ọlọ́pàá dá síi... Wo ìpalára ní ọ̀nà mẹ́fà tó lè bá ènìyàn tí kò bá kí ń mu omi mímu tó ìwọn tó yẹ Ọlọ́pàá mẹ́rin kú, ọ̀kan dàwátì níbí ìkọlù tó wáyé ní Birnin-Gwari ní ìpínlẹ̀ Kaduna- Ọga Ọlọ́pàá Ẹbẹ lawọn oṣiṣẹ ileeṣẹ panapana n bẹ awọn ero wi pe ki wọn sun sẹyin ki awọn le ri ina ọhun pa.


Bolu Akin Olugbade: Ọkọ̀ olówó iyebíye Roll Royce Limousine mẹ́wàá nìkan ni ọlọ́lá yìí gùn nígbà ayé rẹ̀

Ọpọlọpọ ọlọla ati eniyan jankan lo ti n ṣedaro oniṣowo Bolu Akin- Olugbade to ki aye pe o digba o ṣe, nigba ti arun Coronavirus gba ẹmi rẹ. Gomina ipnlẹ Ogun, to fi mọ awọn eekan lawujọ lo ṣedaro rẹ gẹgẹ bi gbajumọ to si tun jẹ eniyan pataki ni awujọ. Bakan naa ni wọn si ba ẹbi ati ara kẹdun lẹyin ti o dakẹ ni ile iwosan to ti n gba itọju arun Covid 19, ki ọlọjọ to de. Ọmọ olowo ati ọlọla ni Bolu Akin-Olugbade, toun naa si sisẹ lati lowo, bi igbesi aye rẹ si se lọ ree. Ọjọ Keji, Oṣu Kẹrin, ọdun 1956 ni wọn bi Akin-Olugbade si idile baba ọlọla ati oniṣowo to tun jẹ Balogun Owu nilu Abeokuta, Babatunde Akin-Olugbade. Bolu lọ si ile iwe Corona ni ilu Eko, lẹyin naa lo tẹsiwaju lọ kọ imọ ofin ni Fasiti kan ni ilu London, ni Ilẹ Gẹẹsi.


Ọmọ olowo ati ọlọla ni Bolu Akin-Olugbade, toun naa si sisẹ lati lowo, bi igbesi aye rẹ si se lọ ree. Ọjọ Keji, Oṣu Kẹrin, ọdun 1956 ni wọn bi Akin-Olugbade si idile baba ọlọla ati oniṣowo to tun jẹ Balogun Owu nilu Abeokuta, Babatunde Akin-Olugbade. Bolu lọ si ile iwe Corona ni ilu Eko, lẹyin naa lo tẹsiwaju lọ kọ imọ ofin ni Fasiti kan ni ilu London, ni Ilẹ Gẹẹsi. Akin-Olugbade tun tẹsiwaju si lati kawe gba oye imọ ofin to de awọn ileeṣẹ ni fasiti California, ni orilẹede Amẹrika. Agbẹjọro ni Akin-Olugbade, to si n ṣe idokowo ninu rira ile ati ile kikọ, epo rọbi, ile ifowopamọsi ati bẹẹ bẹẹ lọ. Titi di ọjọ iku rẹ ni ẹni ọdun mẹrinlelọgọta, oun ni oloye Aarẹ ọna kankanfo ti ilu Owu.


Akin-Olugbade tun tẹsiwaju si lati kawe gba oye imọ ofin to de awọn ileeṣẹ ni fasiti California, ni orilẹede Amẹrika. Agbẹjọro ni Akin-Olugbade, to si n ṣe idokowo ninu rira ile ati ile kikọ, epo rọbi, ile ifowopamọsi ati bẹẹ bẹẹ lọ. Titi di ọjọ iku rẹ ni ẹni ọdun mẹrinlelọgọta, oun ni oloye Aarẹ ọna kankanfo ti ilu Owu. Akin-Olugbade ati iyawo rẹ, Ladun, ti wọn ti fẹ ara wọn fun ogoji ọdun, ni Eledumare fi ọmọ ati ọmọọmọ kẹ. Aarẹ Bolu Akin-Olugbade fẹran ọkọ bọgini nigba aye rẹ, paapaa eleyii ti wọn n pe ni Rolls Royce. Ọdaju ni iku, iku ti kii gba owo tabi dukia afi ẹmi ẹda, ka ni iku n gba owo ni, owo nla ni ko ba gba lati fi ẹmi ọlọla Akin-Olugbade silẹ.


Akin-Olugbade ati iyawo rẹ, Ladun, ti wọn ti fẹ ara wọn fun ogoji ọdun, ni Eledumare fi ọmọ ati ọmọọmọ kẹ. Aarẹ Bolu Akin-Olugbade fẹran ọkọ bọgini nigba aye rẹ, paapaa eleyii ti wọn n pe ni Rolls Royce. Ọdaju ni iku, iku ti kii gba owo tabi dukia afi ẹmi ẹda, ka ni iku n gba owo ni, owo nla ni ko ba gba lati fi ẹmi ọlọla Akin-Olugbade silẹ. Amọ a gbadura pe ki Ọba oke tẹ oloogbe naa si afẹfẹ rere.


Amọ a gbadura pe ki Ọba oke tẹ oloogbe naa si afẹfẹ rere.


Nigeria Customs: Ẹ̀ṣọ́ asọ́bode yìnbọn pa onífàyàwọ́, èèyàn méjì míì farapa nínú ikọlù Ayetoro

Niṣe ni  ibanujẹ gbalẹ kan ni adugbo Kikelọmọ ni ilu Ayetoro ipinlẹ Ogun nibi ti awọn ẹṣọ aṣọbode ti yinbọn pa eeyan kan ti eeyan meji mii si farapa. Iṣẹlẹ yi ti kii ṣe akọkọ iru rẹ waye laarin awọn ẹsọ asọbode ati awọn kan ti wọn fura si pe wọn n  ṣe owo fayawọ lagbegbe naa. Ninu ifọrọwanilẹnuwo pẹlu alukoro ọlọpaa ipinlẹ Ogun, DSP Abimbola Oyeyemi, o fidi ọrọ naa mulẹ pe lootọ ni ikọlu yi waye. Oyeyemi ni awọn gbọ iroyin pe awọn ẹṣọ aṣọbode nilu Ayetoro pa ọkan lara awọn onifayawọ to doju ija kọ wọn tawọn onifayawọ yi naa si ṣe ẹṣọ aṣọbode kan lese. ''Ọga ọlọpaa Ayetoro ati awọn DPO agọ ọlọpaa to wa lagbegbe naa ni Kọmiṣana ti ni ki wọn da alaafia pada si agbegbe naa''. Ninu fọnran fidio kan ti ọkan lara awọn ọmọ ilu Ayetoro to si tun jẹ akọroyin pẹlu ileeṣẹ iroyin NTA,Yemi Akintunde pin soju opo Facebook rẹ, a ri ti awọn eeyan kan n gbe ẹnikan to ṣeṣe ku  ti wọn si n sọ ninu fidio naa pe ọta ibọn lo ba a lẹsẹ.


Oyeyemi ni awọn gbọ iroyin pe awọn ẹṣọ aṣọbode nilu Ayetoro pa ọkan lara awọn onifayawọ to doju ija kọ wọn tawọn onifayawọ yi naa si ṣe ẹṣọ aṣọbode kan lese. ''Ọga ọlọpaa Ayetoro ati awọn DPO agọ ọlọpaa to wa lagbegbe naa ni Kọmiṣana ti ni ki wọn da alaafia pada si agbegbe naa''. Ninu fọnran fidio kan ti ọkan lara awọn ọmọ ilu Ayetoro to si tun jẹ akọroyin pẹlu ileeṣẹ iroyin NTA,Yemi Akintunde pin soju opo Facebook rẹ, a ri ti awọn eeyan kan n gbe ẹnikan to ṣeṣe ku  ti wọn si n sọ ninu fidio naa pe ọta ibọn lo ba a lẹsẹ. BBC Yoruba ba aṣoju ẹkun idibo Imeko Afon/Egbado North Federal Constituency iyẹn aṣofin Jimoh Olaifa sọrọ to si ni lootọ ni iṣẹlẹ ọhun waye. Olaifa ni awọn eeyan oun nile ti n pe lati fi ọrọ naa to oun leti ati pe iru iṣẹlẹ bayi ko ṣẹṣẹ maa waye lagbegbe naa. ''Nigbakigba ti iru nkan bayi ba ṣẹlẹ, lọpọ igba awọn to maa n farapa a maa wa lọna mejeeji.


BBC Yoruba ba aṣoju ẹkun idibo Imeko Afon/Egbado North Federal Constituency iyẹn aṣofin Jimoh Olaifa sọrọ to si ni lootọ ni iṣẹlẹ ọhun waye. Olaifa ni awọn eeyan oun nile ti n pe lati fi ọrọ naa to oun leti ati pe iru iṣẹlẹ bayi ko ṣẹṣẹ maa waye lagbegbe naa. ''Nigbakigba ti iru nkan bayi ba ṣẹlẹ, lọpọ igba awọn to maa n farapa a maa wa lọna mejeeji. Fayawọ nibẹ a maa fẹ gbe ẹru wọn wọle lagbegbe naa ti awọn agbofinro yoo si maa kọ di wọn'' Olaifa ni awọn ti parọwa sawọn ọdọ lagbegbe naa pe ki wọn dẹkun fayawọ ṣugbọn nitori ti ọpọ ko niṣẹ lọwọ, eti ikun ni wọn kọ si arọwa yi. Ayetoro jina si olu ilu ipinlẹ Ogun, Abeokuta ni iwọn kilomita marundinlogoji. O jẹ ọkan lara awọn agbegbe ti iṣẹ fayawọ to gbogo nitori pe ko jina si ibode Naijira ati Benin Republic.


Fayawọ nibẹ a maa fẹ gbe ẹru wọn wọle lagbegbe naa ti awọn agbofinro yoo si maa kọ di wọn'' Olaifa ni awọn ti parọwa sawọn ọdọ lagbegbe naa pe ki wọn dẹkun fayawọ ṣugbọn nitori ti ọpọ ko niṣẹ lọwọ, eti ikun ni wọn kọ si arọwa yi. Ayetoro jina si olu ilu ipinlẹ Ogun, Abeokuta ni iwọn kilomita marundinlogoji. O jẹ ọkan lara awọn agbegbe ti iṣẹ fayawọ to gbogo nitori pe ko jina si ibode Naijira ati Benin Republic. Opopona Abeokuta-Imeko jẹ oju ọna kan ti eeyan yoo gba lati fi ja si Imeko lati Ayetoro. Lẹyin Imekọ eeyan yoo kan Ilara ti ko jina si ala ibode Naijiria si Benin Republic.


Opopona Abeokuta-Imeko jẹ oju ọna kan ti eeyan yoo gba lati fi ja si Imeko lati Ayetoro. Lẹyin Imekọ eeyan yoo kan Ilara ti ko jina si ala ibode Naijiria si Benin Republic.


Adewole Oniluola: Tunde Kelani ni ikú àgbà Àyàn náà tún mú kí ilẹ̀ Yorùbá sọ ohun rere nù

Gbajumọ ayan kan nilẹ Yoruba, to tun n lu ilu fun oloogbe Ayinla Omowura, gbajumọ akọrin Apala, ti jade laye ni alẹ ọjọ Isegun. Ọdun mẹtadinlọgọrun lo lo loke eepẹ, ko to tẹri gbasọ. Deede aago mẹwa owurọ ni gbajumọ onilu naa mi kanlẹ nile rẹ ladugbo Keesi nilu Abeokuta. Oniluola jẹ ipe Ọlọrun lẹyin osu kan ti wọn se ayẹyẹ ọjọ ibi rẹ eyi tawọn eeyan jankanjankan peju si. Nigba to n fidi isẹlẹ iku baba Oniluola mulẹ fun BBC Yoruba,  ilumọọka osere tiata kan, Tunke Kelani  salaye pe aago mẹrin irọlẹ oni Ọjọru ni oloogbe naa yoo wọ kaa ilẹ sun. O ni aarẹ agba lo pa Adewole, ọdun mẹta si lo ku ko pe ọgọrun amọ awọn dupẹ fun Ọlọrun pe o da ẹmi wọn si di akoko yii.


Oniluola jẹ ipe Ọlọrun lẹyin osu kan ti wọn se ayẹyẹ ọjọ ibi rẹ eyi tawọn eeyan jankanjankan peju si. Nigba to n fidi isẹlẹ iku baba Oniluola mulẹ fun BBC Yoruba,  ilumọọka osere tiata kan, Tunke Kelani  salaye pe aago mẹrin irọlẹ oni Ọjọru ni oloogbe naa yoo wọ kaa ilẹ sun. O ni aarẹ agba lo pa Adewole, ọdun mẹta si lo ku ko pe ọgọrun amọ awọn dupẹ fun Ọlọrun pe o da ẹmi wọn si di akoko yii. Tunde Kelani ni ko si ẹni ti ko mọ pe oloogbe naa lo jẹ igi lẹyin ọgba fun ẹgbẹ osere Ayinla Omowura, Oniluola yii si lo ni ẹbun ilu lilu julọ ni agbaye. "Ilu Oniluola ati ajọsepọ rẹ pẹlu Omowura lo jẹ ki Ayinla di ilumọọka, ti awọn mejeeji fi jọ ni okiki papọ. Adewole nikan lo ku ninu awọn ti wọn dijọ wa ninu ẹgbẹ olorin Ayinla Omowura, gbogbo awọn eeyan yoku ti lọ.


Tunde Kelani ni ko si ẹni ti ko mọ pe oloogbe naa lo jẹ igi lẹyin ọgba fun ẹgbẹ osere Ayinla Omowura, Oniluola yii si lo ni ẹbun ilu lilu julọ ni agbaye. "Ilu Oniluola ati ajọsepọ rẹ pẹlu Omowura lo jẹ ki Ayinla di ilumọọka, ti awọn mejeeji fi jọ ni okiki papọ. Adewole nikan lo ku ninu awọn ti wọn dijọ wa ninu ẹgbẹ olorin Ayinla Omowura, gbogbo awọn eeyan yoku ti lọ. Tunde Kelani ni ko tii pe osu kan ti awọn peju se ayẹyẹ ọjọ ibi fun Oniluola, ti awọn ko si mọ pe ọlọjọ ti n sunmọ. Kelani ni "Isẹlẹ yii n powe fun awa ọmọ Yoruba pe nnkan meremere ti Ọlọrun fun awa ọmọ Yoruba ti n lọ diẹdiẹ niyẹn. O ni o se ni laanu pe awa taa wa lẹyin wọn ko wo awokọse awọn agbaagba yii lati le sọ pe nnkan ti awa naa ti gbe se ni eleyi.


Tunde Kelani ni ko tii pe osu kan ti awọn peju se ayẹyẹ ọjọ ibi fun Oniluola, ti awọn ko si mọ pe ọlọjọ ti n sunmọ. Kelani ni "Isẹlẹ yii n powe fun awa ọmọ Yoruba pe nnkan meremere ti Ọlọrun fun awa ọmọ Yoruba ti n lọ diẹdiẹ niyẹn. O ni o se ni laanu pe awa taa wa lẹyin wọn ko wo awokọse awọn agbaagba yii lati le sọ pe nnkan ti awa naa ti gbe se ni eleyi. Bi ere, bi ere awọn eeyan ti Ọlọrun fun ni ẹbun ilu lilu nilẹ Yoruba ti n lọ tan, ko si si awọn eeyan to maa gba ipo wọn." O fikun pe ohun to jẹ ko se ni laanu pe iran Yoruba tun padanu Adewole ree. Bakan naa lo ni iku oloogbe naa ti fi opin si saa igbe aye kan nilẹ Yoruba.


Bi ere, bi ere awọn eeyan ti Ọlọrun fun ni ẹbun ilu lilu nilẹ Yoruba ti n lọ tan, ko si si awọn eeyan to maa gba ipo wọn." O fikun pe ohun to jẹ ko se ni laanu pe iran Yoruba tun padanu Adewole ree. Bakan naa lo ni iku oloogbe naa ti fi opin si saa igbe aye kan nilẹ Yoruba. O wa gbadura pe Ọlọrun yoo dẹ ilẹ fun ẹni re to lọ naa.


O wa gbadura pe Ọlọrun yoo dẹ ilẹ fun ẹni re to lọ naa.


Ogun Police: Àwọn jàǹdùkú kọlu ọlọ́pàá, DPO faragbọta, ọlọ́pàá mẹ́rin di àwátì

Bi awọn to n ṣọ araalu ba di ẹni ti awọn janduku wa bẹrẹ si ni jigbe, kini ki ara yooku wa a ṣe? Ibeere to gba ọkan awọn eeyan nipinlẹ Ogun ree lẹyin ti awọn janduku ji ọlọpaa mẹrin gbe ti wọn si tun yinbọn lu ọga agọ ọlọpaa, DPO, kan. Ṣugbọn ohun taa tun ri gbọ lati ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun, wọn ti ribi doola mẹta ninu awọn ọlọpaa tawọn janduku ji gbe yi. Ladugbo Aba Tuntun, Ijebu Igbo ni ijọba ibilẹ Ijebu North ni  ipinlẹ Ogun niṣẹlẹ yi ti waye. Alukoro ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi lo fi ọrọ yi to awọn akọroyin lati ọjọ Abamẹta. O sọ pe ọlọpaa kan arakunrin Emmanuel Gene lo ṣi yi wa lọdọ awọn ajinigbe yi ati pe awọn ti da ọlọpaa sita lati ṣawari rẹ. Nipa mimu awọn to wa nidi iṣẹlẹ yi, alukoro yi ni afurasi mẹta lawọn ti mu ti wọn si ti n wi tẹnu wọn nipa iṣẹlẹ yi.


Alukoro ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi lo fi ọrọ yi to awọn akọroyin lati ọjọ Abamẹta. O sọ pe ọlọpaa kan arakunrin Emmanuel Gene lo ṣi yi wa lọdọ awọn ajinigbe yi ati pe awọn ti da ọlọpaa sita lati ṣawari rẹ. Nipa mimu awọn to wa nidi iṣẹlẹ yi, alukoro yi ni afurasi mẹta lawọn ti mu ti wọn si ti n wi tẹnu wọn nipa iṣẹlẹ yi. Gẹgẹ bi Oyeyemi ti ṣe sọ, baalẹ abule naa lo fi iwe ranṣẹ si awọn ọlọpaa lati wa ba wọn koju awọn kan ti wọn ni nkan ija lọwọ, ''Ọga ọlọpaa agọ to wa ni Ijebu Igbo lo lewaju pẹlu awọn fijilante lati koju awọn obilẹjẹ yi. Abalọ ababọ, wọn ri awọn ibọn atamatase mẹfa gba, ibọn ẹtu mẹrindinlogun ati ọta'' ''Wọn mu awọn afurasi naa. Nigba ti wọn n gbe wọn lọ si agọ ọlọpaa lawọn janduku kan dawọn lọna ti wọn si ji ọlọpaa mẹrin gbe'' O fi kun un pe: ''Wọn yinbọn lu DPO ti wọn si tu awọn afurasi ti ọlọpaa mu silẹ'' Oyeyemi wa pari ọrọ rẹ pe awọn ti doola ọlọpaa mẹta ti iwadii si n tẹsiwaju lati ṣawari awọn ti o ku.


Gẹgẹ bi Oyeyemi ti ṣe sọ, baalẹ abule naa lo fi iwe ranṣẹ si awọn ọlọpaa lati wa ba wọn koju awọn kan ti wọn ni nkan ija lọwọ, ''Ọga ọlọpaa agọ to wa ni Ijebu Igbo lo lewaju pẹlu awọn fijilante lati koju awọn obilẹjẹ yi. Abalọ ababọ, wọn ri awọn ibọn atamatase mẹfa gba, ibọn ẹtu mẹrindinlogun ati ọta'' ''Wọn mu awọn afurasi naa. Nigba ti wọn n gbe wọn lọ si agọ ọlọpaa lawọn janduku kan dawọn lọna ti wọn si ji ọlọpaa mẹrin gbe'' O fi kun un pe: ''Wọn yinbọn lu DPO ti wọn si tu awọn afurasi ti ọlọpaa mu silẹ'' Oyeyemi wa pari ọrọ rẹ pe awọn ti doola ọlọpaa mẹta ti iwadii si n tẹsiwaju lati ṣawari awọn ti o ku.


Sunday Igboho vs Fulani, Gofundme: ''Ìrọ ní ò, N51.8million kọ́ ní àwọn Naijiria dá fún Sunday Igboho, N4milion ní''

Agbẹnusọ fun Sunday Igboho ti ni lootọ ni awọn ọmọ Naijiria ṣi aṣunwọn owo ''Gofundme'' fun Sunday Igboho; amọ kii ṣe N51.8million. Eyi ko ṣẹyin iroyin to n ja ranyin nilẹ pe awọn ọmọ Naijiria to wa ni ilẹ okeere ti fi iye to le ni miliọnu mọkanlelaadọta naira sinu asunwọn naa bayii. Iroyin ni laarin wakati mẹẹdoguin ti wọn ṣi asunwọn naa ni owo yii ti wọ inu rẹ. Awọn ọmọ Naijiria ti okeere naa n da owo naa lati fi ra ọkọ fun Sunday Igboho lati fi le awọn Fulani darandaran to n pa awọn eniyan kakiri kuro ni ilẹ Yoruba. Maureen Badejọ to ṣe alagbatẹru rẹ ni awọn ri iye owo to to £9, 450 (N4.8m) laarin wakati mejidinlogun. Amọ, Ọkan lara awọn ọmọlẹyin Igboho, to ba BBC Yoruba sọrọ ṣugbọn ti ko fẹ ka da orukọ rẹ ni pe iye owo ti wọn ti kojo ko i tii to iye owo ti awọn eniyan n sọ wi pe awọn ri gba, O fidi ẹ mulẹ pe lootọ ni wọn ṣi apo owo ''Gofundme'' fun Sunday Igboho.


Awọn ọmọ Naijiria ti okeere naa n da owo naa lati fi ra ọkọ fun Sunday Igboho lati fi le awọn Fulani darandaran to n pa awọn eniyan kakiri kuro ni ilẹ Yoruba. Maureen Badejọ to ṣe alagbatẹru rẹ ni awọn ri iye owo to to £9, 450 (N4.8m) laarin wakati mejidinlogun. Amọ, Ọkan lara awọn ọmọlẹyin Igboho, to ba BBC Yoruba sọrọ ṣugbọn ti ko fẹ ka da orukọ rẹ ni pe iye owo ti wọn ti kojo ko i tii to iye owo ti awọn eniyan n sọ wi pe awọn ri gba, O fidi ẹ mulẹ pe lootọ ni wọn ṣi apo owo ''Gofundme'' fun Sunday Igboho. Bakan naa si ni O fikun un pe ẹgbẹ awọn ọmọ Yoruba kan ni ilẹ okeere lo gbẹ igbesẹ naa ti wọn si ti ri miliọnu mẹrin naa laarin wakati mẹẹdogun ti wọn ṣi aṣunwọn owo naa. Laipẹ yii ni Igboho atawọn ọmọlẹyin rẹ gbera lọ si ipinlẹ Ọyọ ati Ogun lati kilọ fawọn Fulani ki wọn so ewe agbejẹ mọwọ bi bẹẹ kọ, wọn o jẹ iyan wọn niṣu. Wọn ni Sunday Igboho gunlẹ si awọn ipinlẹ yii nigba to lọ sibẹ lati kọju ija sawọn janduku Fulani to n huwa ọdaran nibẹ.


Bakan naa si ni O fikun un pe ẹgbẹ awọn ọmọ Yoruba kan ni ilẹ okeere lo gbẹ igbesẹ naa ti wọn si ti ri miliọnu mẹrin naa laarin wakati mẹẹdogun ti wọn ṣi aṣunwọn owo naa. Laipẹ yii ni Igboho atawọn ọmọlẹyin rẹ gbera lọ si ipinlẹ Ọyọ ati Ogun lati kilọ fawọn Fulani ki wọn so ewe agbejẹ mọwọ bi bẹẹ kọ, wọn o jẹ iyan wọn niṣu. Wọn ni Sunday Igboho gunlẹ si awọn ipinlẹ yii nigba to lọ sibẹ lati kọju ija sawọn janduku Fulani to n huwa ọdaran nibẹ. Ohun iroyin to tẹ wa lọwọ sọ pe aarọ ọjọ Aje, ọjọ kinini, oṣu keji ni Igboho fi ilu Ibadan silẹ lọ si ipinlẹ Ogun. Adari egbe Miyetti Allah ni ile Yoruba, Muhammed Kabir Labar ni nkan tÍ Sunday Igboho ṣe ní Ibarapa tún ti ṣelẹ̀ ní ìpínlẹ̀ Ogun. Amọ lara awọn Naijiria ti bu ẹnu atẹ lu igbesẹ Sunday Igboho to fi mọ ọmọ gbajugbaja olorin K1,Dami Ayinde Marshal to sọ oko ọrọ si awọn ọmọ Naijiria to n da owo jọ fun Sunday Igboho.


Ohun iroyin to tẹ wa lọwọ sọ pe aarọ ọjọ Aje, ọjọ kinini, oṣu keji ni Igboho fi ilu Ibadan silẹ lọ si ipinlẹ Ogun. Adari egbe Miyetti Allah ni ile Yoruba, Muhammed Kabir Labar ni nkan tÍ Sunday Igboho ṣe ní Ibarapa tún ti ṣelẹ̀ ní ìpínlẹ̀ Ogun. Amọ lara awọn Naijiria ti bu ẹnu atẹ lu igbesẹ Sunday Igboho to fi mọ ọmọ gbajugbaja olorin K1,Dami Ayinde Marshal to sọ oko ọrọ si awọn ọmọ Naijiria to n da owo jọ fun Sunday Igboho.


Abdullahi, Ẹni ọdún 52 rí ẹ̀wọ̀n he nítorí pé ó jí fóònù méjì gbé ní Abeokuta

Ileẹjọ Majisireti nipinlẹ Ogun ti ran arakunrin ẹni ọdun mejilelaadọta lọ si ẹwọn oṣu mẹta nitori o ji ẹrọ ilewo meji ni ilu Abẹokuta. Lasiko ti o ba wa ni ẹwọn yii ni yoo ma ṣiṣẹ ilu ni agbegbe agọ ọlọpaa Adigbe ni ilu Abẹokuta to jẹ olu ilu ipinlẹ Ogun. Arakunrin Abdullahi ti wọn ko fi adirẹsi rẹ si ita ni Adajọ ni wi pe o jẹbi ẹsun iwa ole. Adajọ Majisreti, Dehinde Dipeolu lo ran arakunrin Abdullahi lọ si ẹwọn naa lẹyin to jẹwọ wi pe lootọ ni oun jale, to si bẹ ileẹjọ wi pe oun ko ni ṣe bẹẹ mọ. Lasiko ti igbẹjọ naa n lọ lọwọ ni agbẹjọrọ Lawrence Olu-Balogun ni Ọjọ Kọkandinlogun, Osu Kini ni arakunrin naa jale ni agbegbe Panseke ni Abeokuta ni ipinlẹ Ogun. Lawrence ni  Abdullahi wọ sọọbu meji ni agbegbe naa ni bi ti wọn ti n ṣiṣẹ ẹrọ kọmputa ati ileeṣẹ ti wọn ti n ran aṣọ ni agbegbe naa.


Adajọ Majisreti, Dehinde Dipeolu lo ran arakunrin Abdullahi lọ si ẹwọn naa lẹyin to jẹwọ wi pe lootọ ni oun jale, to si bẹ ileẹjọ wi pe oun ko ni ṣe bẹẹ mọ. Lasiko ti igbẹjọ naa n lọ lọwọ ni agbẹjọrọ Lawrence Olu-Balogun ni Ọjọ Kọkandinlogun, Osu Kini ni arakunrin naa jale ni agbegbe Panseke ni Abeokuta ni ipinlẹ Ogun. Lawrence ni  Abdullahi wọ sọọbu meji ni agbegbe naa ni bi ti wọn ti n ṣiṣẹ ẹrọ kọmputa ati ileeṣẹ ti wọn ti n ran aṣọ ni agbegbe naa. Lẹyin yo wọle tan lo ba ṣe bi ẹni pe o fẹ ki wọn ba oun ṣe iṣẹ, amọ ohun ini wọn lo ko lọ. ''Abdullahi wọ sọọbu Ogundipe, to si sọ wi pe ohun fẹ ṣe I.D kaadi , amọ nigba ti Ogundipe n ba awọn onibara miran sọrọ lọwọ, lo mu foomu rẹ ti iye owo rẹ jẹ N54,000, to si yọ lọ.'' ''Lẹyin naa lo lọ si sọọbu Arakunrin Olorunmade, to si sọ wi pe oun fẹ ran aṣọ, amọ o ri i wi pe ko si ẹni to kọju si oun, o si ji foonu miran nibẹ ti iye owo rẹ jẹ N42,000'' Adajọ lasiko to n ka idajọ rẹ ni wi pe iwa ole jija tako ofin ipinlẹ Ogun, iyẹn section 390 (9) ti criminal code laws ti ọdun 2006, ni ipinlẹ Ogun.


Lẹyin yo wọle tan lo ba ṣe bi ẹni pe o fẹ ki wọn ba oun ṣe iṣẹ, amọ ohun ini wọn lo ko lọ. ''Abdullahi wọ sọọbu Ogundipe, to si sọ wi pe ohun fẹ ṣe I.D kaadi , amọ nigba ti Ogundipe n ba awọn onibara miran sọrọ lọwọ, lo mu foomu rẹ ti iye owo rẹ jẹ N54,000, to si yọ lọ.'' ''Lẹyin naa lo lọ si sọọbu Arakunrin Olorunmade, to si sọ wi pe oun fẹ ran aṣọ, amọ o ri i wi pe ko si ẹni to kọju si oun, o si ji foonu miran nibẹ ti iye owo rẹ jẹ N42,000'' Adajọ lasiko to n ka idajọ rẹ ni wi pe iwa ole jija tako ofin ipinlẹ Ogun, iyẹn section 390 (9) ti criminal code laws ti ọdun 2006, ni ipinlẹ Ogun. Lẹyin naa lo ni ki ọkunrin to jale naa, Abdullahi ni ko lọ sin ilu fun oṣu mẹta nipa titun ayika ṣe, ko ma gba awọn ibi to dọti ko si maa ko idọti oju popo ni Adigbe.


Lẹyin naa lo ni ki ọkunrin to jale naa, Abdullahi ni ko lọ sin ilu fun oṣu mẹta nipa titun ayika ṣe, ko ma gba awọn ibi to dọti ko si maa ko idọti oju popo ni Adigbe.


Ogun Police: Ọlọ́pàá Ogun rí ₦2m, oògùn olóró ₦10m àti ọ̀pọ̀ ohun ìjà olóró kó níbùba olóògùn olóró

Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ ogun ti ri owo to le ni miliọnu meji abọ naira ati oogun oloro, ti iye rẹ to miliọnu mẹwaa naira lẹyin ti wọn kọlu awọn eeyan kan ti wọn fura si pe wọn n gbe oogun oloro. Kọmiṣọna ọlọpa ipinlẹ naa, Edward Ajogun lo fi ọrọ naa lede nigba to n ṣafihan owo ati oogun ọhun, ni olu ileeṣẹ ọlọpaa to wa ni Eleweran, nilu Abeokuta. Ajogun sọ pe, awọn kọlu agbegbe ti awọn afurasi naa n farapamọ si nile itura Mayas to wa ladugbo Lafenwa, niluu Abeokuta, lẹyin ti awọn kan ta awọn lolobo. O ni awọn ọlọpaa ri awọn owo ati oogun naa, ṣugbọn awọn afurasi ọhun na papa bora. Kọmiṣọna ọlọpaa ṣalaye pe awọn afurasi naa ri aye sa asala nitori awọn fa ṣẹyin lati ṣina ibọn fun wọn, ki awọn ara ilu to wa lagbegbe ọhun ma ba a fara gbọta ibọn. Lara awọn nnkan to ni wọn ri nibẹ ni owo ti iye rẹ jẹ din din ni miliọnu mẹta, ₦2,722,750, aadọfa idi igbo, 110, pali oogun codein aadọta ati pali poogun Rephnol mejila.


O ni awọn ọlọpaa ri awọn owo ati oogun naa, ṣugbọn awọn afurasi ọhun na papa bora. Kọmiṣọna ọlọpaa ṣalaye pe awọn afurasi naa ri aye sa asala nitori awọn fa ṣẹyin lati ṣina ibọn fun wọn, ki awọn ara ilu to wa lagbegbe ọhun ma ba a fara gbọta ibọn. Lara awọn nnkan to ni wọn ri nibẹ ni owo ti iye rẹ jẹ din din ni miliọnu mẹta, ₦2,722,750, aadọfa idi igbo, 110, pali oogun codein aadọta ati pali poogun Rephnol mejila. Ko tan sibẹ, o ni wọn tun ri pali oogun Uniplex Codein, ti iye rẹ to miliọnu mẹwaa naira, pali Pandeen mẹrin, pali emzoline meji, atawọn ohun ija oloro bii aake, ada ati ogun abẹnu gọngọ. Ajagun pari ọrọ rẹ pe, iṣẹ ti bẹrẹ lati ṣawari awọn afurasi naa, to na papa bora laipẹ.


Ko tan sibẹ, o ni wọn tun ri pali oogun Uniplex Codein, ti iye rẹ to miliọnu mẹwaa naira, pali Pandeen mẹrin, pali emzoline meji, atawọn ohun ija oloro bii aake, ada ati ogun abẹnu gọngọ. Ajagun pari ọrọ rẹ pe, iṣẹ ti bẹrẹ lati ṣawari awọn afurasi naa, to na papa bora laipẹ.


Jubril Martins-Kuye: Mínísítà lẹ́ẹ̀méjí, Jubril Martins-Kuye ti jáde láyé

Eekan oloṣelu kan ni ipinlẹ Ogun to tun ti fi igbakan ri jẹ minisita fun karakata ati idaleeṣẹsilẹ lorilẹede Naijiria, Jubril Martin Kuye ti jade laye. Nnkan bii agogo mẹwaa owurọ ọjọ Aiku lo jade laye. Ni ọjọ kẹrindinlogun, oṣu kẹjọ ọdun 1942 ni wọn bi Oloogbe Jubril Martins Kuye ki Aarẹ ana, Goodluck Jonathan to yan an gẹgẹ bii minisita lọjọ kẹfa, oṣu kẹrin, ọdun 2010. Bakan naa lo tun di ipo minisita abẹle fun eto iṣuna labẹ iṣejọba aarẹ Oluṣẹgun Ọbasanjọ titi di ọdun 2003. Ko tii si iroyin kankan to tii jade nipa ohun to ṣokunfa iku rẹ, ṣugbọn iroyin sọ pe ilu rẹ, Agọ Iwoye lo mi eemi ikẹyin sii


Sunday Igboho: 'Ǹkan tÍ Sunday Igboho Ṣe ní Ibarapa tún ti ṣelẹ̀ ní ìpínlẹ̀ Ogun'

Adari egbe Miyetti Allah ni ile Yoruba, Muhammed Kabir Labar nkan tÍ Sunday Igboho Ṣe ní Ibarapa tún ti ṣelẹ̀ ní ìpínlẹ̀ Ogun Kabir Labar  lo so bee fun BBC Yoruba. Labar ni Sunday Igboho dana sun ile Seriki ni agbegbe Ijọba ibilẹ Igbowa, ni ipinlẹ Ogun.


Pavillion Hotel: Ọlọ́pàá Ogun ké pe ẹni tó ni ilé ìtura ọ̀hún láti wá sọ tẹnu rẹ̀ lórí kámẹ́rà tó wà nínú yàrá

Bi awuyewuye ti n lọ lori ile itura Pavillion Hotel suite to gbe ẹrọ kamẹra sinu awọn yara to wa ni ile itura naa, ileeṣẹ ọlọpaa ti ranṣẹ pe ẹni to ni ile itura naa. Ileeṣẹ ọlọpaa ni ko wa sọ tẹnu rẹ idi to ṣe fi kamẹra CCTV sinu yara tawọn alejo n gba. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi ṣalaye pe ilu Eko ni ẹni to ni ile itura naa to wa ni Odogbolu n gbe. Amọ, Ọgbẹni Oyeyemi sọ pe ọga DPO ilu Odogbolu ti sọ fun un pe ko wa sọ idi to ṣe fi kamẹra sinu yara tawọn eeyan n gba. O ni iwadii si n lọ lọwọ lori ẹsun pe ile itura ọhun n ṣe ayọjuran si ohun tawọn alejo ba n ṣe ninu yara ti wọn ba gba. Ọrọ naa bẹrẹ nigba ti alejo kan nile itura naa fi fidio to ya nibẹ lede lori ayelujara ninu eyi to ti ṣalaye pe wọn fi CCTV sinu awọn yara to wa nibẹ eleyi to lodim sofin.


Amọ, Ọgbẹni Oyeyemi sọ pe ọga DPO ilu Odogbolu ti sọ fun un pe ko wa sọ idi to ṣe fi kamẹra sinu yara tawọn eeyan n gba. O ni iwadii si n lọ lọwọ lori ẹsun pe ile itura ọhun n ṣe ayọjuran si ohun tawọn alejo ba n ṣe ninu yara ti wọn ba gba. Ọrọ naa bẹrẹ nigba ti alejo kan nile itura naa fi fidio to ya nibẹ lede lori ayelujara ninu eyi to ti ṣalaye pe wọn fi CCTV sinu awọn yara to wa nibẹ eleyi to lodim sofin. Ọkunrin naa sọ ninu fido ọhun pe ninu yara marun un lawọn ti ri iru kamẹra bẹẹ. O ni awọn kamẹra yii ti maa ka ihoho burọda ati mama oun. Ọrọ yii ti di iṣu ata yan-an yan-an lori ayelujara debi pe awọn ilumọọka naa da si ọrọ naa pe ileeṣẹ ọlọpaa ni lati ṣe iwadii iṣẹlẹ naa.


Ọkunrin naa sọ ninu fido ọhun pe ninu yara marun un lawọn ti ri iru kamẹra bẹẹ. O ni awọn kamẹra yii ti maa ka ihoho burọda ati mama oun. Ọrọ yii ti di iṣu ata yan-an yan-an lori ayelujara debi pe awọn ilumọọka naa da si ọrọ naa pe ileeṣẹ ọlọpaa ni lati ṣe iwadii iṣẹlẹ naa. Ó lódì sí òfin kí ilé ìtura fí 'camera' sí inú yàrá tí àwọn ènìyàn wà- Irukera FCCPC Ijọba orilẹ-ede Naijiria ti ni o lodi si ofin ti awọn eniyan ma tẹlẹ aṣẹ to de asiri awọn eniyan. Ọga Agba ileeṣẹ Federal Competition and Consumer Protection Commission (FCCPC), Babatunde Irukera lo sọ bẹẹ lasiko to n fesi si iṣẹlẹ bi ile itura kan ṣe fi ẹrọ amohunmaworan si inu awọn yara to wa ninu ile itura naa. Irukera ni awọn ọmọ Naijiria ni aṣẹ si aṣiri wọn (Privacy) ti ko si tọna ki ẹnikẹni tu aṣiri wọn sita.


Ó lódì sí òfin kí ilé ìtura fí 'camera' sí inú yàrá tí àwọn ènìyàn wà- Irukera FCCPC Ijọba orilẹ-ede Naijiria ti ni o lodi si ofin ti awọn eniyan ma tẹlẹ aṣẹ to de asiri awọn eniyan. Ọga Agba ileeṣẹ Federal Competition and Consumer Protection Commission (FCCPC), Babatunde Irukera lo sọ bẹẹ lasiko to n fesi si iṣẹlẹ bi ile itura kan ṣe fi ẹrọ amohunmaworan si inu awọn yara to wa ninu ile itura naa. Irukera ni awọn ọmọ Naijiria ni aṣẹ si aṣiri wọn (Privacy) ti ko si tọna ki ẹnikẹni tu aṣiri wọn sita. Amọ, o fikun wi pe o ṣeeṣẹ ki o ni awọn igba kọọkan ti ijọba le tẹ oju ofin yii mọlẹ, amọ ijọba nikan lo laṣẹ lati ṣẹ bẹẹ. Ọga Agba ileeṣẹ Federal Competition and Consumer Protection Commission (FCCPC), Babatunde Irukẹra fikun wi pe iwadii ti bẹrẹ ni pẹrẹwu lori iṣẹlẹ naa. Saaju nigba ti a fi iroyin naa lede ni awọn eniyan ti ṣe lodi sii loju opo BBC Yoruba.


Amọ, o fikun wi pe o ṣeeṣẹ ki o ni awọn igba kọọkan ti ijọba le tẹ oju ofin yii mọlẹ, amọ ijọba nikan lo laṣẹ lati ṣẹ bẹẹ. Ọga Agba ileeṣẹ Federal Competition and Consumer Protection Commission (FCCPC), Babatunde Irukẹra fikun wi pe iwadii ti bẹrẹ ni pẹrẹwu lori iṣẹlẹ naa. Saaju nigba ti a fi iroyin naa lede ni awọn eniyan ti ṣe lodi sii loju opo BBC Yoruba. Koda, awọn ero ti sọ riṣiriṣi nipa eyi ni awọn oju opo ayelujara Ṣé o tọ̀nà kí ilé ìtura máa fi 'Camera' sí iyàrá ìbùsùn àwọn àlejò? Njẹ o tọ ki ile itura fi ''camera'' si iyara ibusun awọn alejo? Awọn alejo ile itura faraya nitori camera ti wọn ri ni iyara ibusun wọn Ile itura kan ni ipinlẹ Ogun ti ko ibinu awọn alejo to wa sun nibẹ nitori bi wọn ti sefi ẹrọ ayaworan si inu iyara ibusun awọn alejo naa.


Koda, awọn ero ti sọ riṣiriṣi nipa eyi ni awọn oju opo ayelujara Ṣé o tọ̀nà kí ilé ìtura máa fi 'Camera' sí iyàrá ìbùsùn àwọn àlejò? Njẹ o tọ ki ile itura fi ''camera'' si iyara ibusun awọn alejo? Awọn alejo ile itura faraya nitori camera ti wọn ri ni iyara ibusun wọn Ile itura kan ni ipinlẹ Ogun ti ko ibinu awọn alejo to wa sun nibẹ nitori bi wọn ti sefi ẹrọ ayaworan si inu iyara ibusun awọn alejo naa. Ninu fọnran fidio kan ti a ri loju opo ayelujara ni akara ọrọ yi ti tu sepo. A ko le fidi ọrọ naa mulẹ lori asiko ti wọn ya fọnran naa tabi ibi ti wọn ti ya fidio yi sugbọn pẹlu ohun ti awọn to wa ninu rẹ n sọ. Nise ni awọn eeyan kan n faraya pẹlu bi ile itura yi ti se fi 'camera' pamọ sinu iyara wọn.


Ninu fọnran fidio kan ti a ri loju opo ayelujara ni akara ọrọ yi ti tu sepo. A ko le fidi ọrọ naa mulẹ lori asiko ti wọn ya fọnran naa tabi ibi ti wọn ti ya fidio yi sugbọn pẹlu ohun ti awọn to wa ninu rẹ n sọ. Nise ni awọn eeyan kan n faraya pẹlu bi ile itura yi ti se fi 'camera' pamọ sinu iyara wọn. Awọn kan n sọ pe ile itura ti wọn ti ya fidio yi wa ni Ayepe ni ijọba ibilẹ Odogbolu., ni ipinlẹ Ogun ni Guusu Iwọ oorun Naijiria. Wọn ko kọ asiko ti wọn ya fidio naa tabi orukọ ẹni to ya a ki wọn to bẹrẹ si ni se alabapin rẹ kaakiri. Kini kan to daju ninu fọnran naa ni pe awọn kan ti wọn jọ ẹni to ni ile itura yi n fidi rẹ mulẹ pe awọn lẹtọ lati fi fidio sinu iyara awọn alejo to wa sibẹ.


Awọn kan n sọ pe ile itura ti wọn ti ya fidio yi wa ni Ayepe ni ijọba ibilẹ Odogbolu., ni ipinlẹ Ogun ni Guusu Iwọ oorun Naijiria. Wọn ko kọ asiko ti wọn ya fidio naa tabi orukọ ẹni to ya a ki wọn to bẹrẹ si ni se alabapin rẹ kaakiri. Kini kan to daju ninu fọnran naa ni pe awọn kan ti wọn jọ ẹni to ni ile itura yi n fidi rẹ mulẹ pe awọn lẹtọ lati fi fidio sinu iyara awọn alejo to wa sibẹ. Koda, a gbọ ninu fidio naa nibi ti arakunrin kan (ẹni to seese ko ni ile itura naa)  ti n sọ pe awọn lẹtọ lati fi ẹrọ kamẹra sinu iyara awọn alejo. Ohun to fa ki awọn eeyan maa gba ọrọ inu fọnran yi bi ẹni gba igba ọti ni pe ọkan lara awọn alejo n faraya pe erọ kamẹra to wa ni ibusun awọn ko bikita asiri bibo fun awọn. Bi ọrọ yi ba fi le de iwaju adajọ, o seese ki wọn fi iya jẹ awọn ti ko bikita lati maa ya awọn eeyan laigba iyọnda lọdọ wọn.


Koda, a gbọ ninu fidio naa nibi ti arakunrin kan (ẹni to seese ko ni ile itura naa)  ti n sọ pe awọn lẹtọ lati fi ẹrọ kamẹra sinu iyara awọn alejo. Ohun to fa ki awọn eeyan maa gba ọrọ inu fọnran yi bi ẹni gba igba ọti ni pe ọkan lara awọn alejo n faraya pe erọ kamẹra to wa ni ibusun awọn ko bikita asiri bibo fun awọn. Bi ọrọ yi ba fi le de iwaju adajọ, o seese ki wọn fi iya jẹ awọn ti ko bikita lati maa ya awọn eeyan laigba iyọnda lọdọ wọn. Titi di bi ase n ko iroyin yi jọ, a ko ri akọsilẹ pe awọn to fi fidio yi sita ti fẹjọ sun awọn ọlọpaa.


Titi di bi ase n ko iroyin yi jọ, a ko ri akọsilẹ pe awọn to fi fidio yi sita ti fẹjọ sun awọn ọlọpaa.


Ogun Stolen Mace: Bí wọ́n ṣe rí ọ̀pá àṣẹ ìpínlẹ̀ Ogun ní Eko rèé

Iroyin ayọ lo de ba awọn ọmọ ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Ogun gẹgẹ bi awọn ọlọpaa ṣe sọ lọjọ Ẹti pe wọn ti ri ọpa aṣẹ ti wọn jigbe pada. Ninu ọrọ ti alukoro ọlọpaa ipinlẹ Eko, Muyiwa Adejobi fi sita, o ni wọn ri ọpa aṣẹ naa ni agbegbe Abule Ado, nipinlẹ Eko. "Ọlọpaa ti wọn pin si agọ wọn to wa ni agbegbe Trade Fair l'Eko ri ọpa aṣẹ naa gba ni nkan bii ago mẹjọ abọ owurọ ọjọ Ẹti, ọjọ kọkanla, oṣu Kejila ọdun 2020, ni agbegbe Abule Ado". Iroyin jade nirọlẹ Ọjọbọ ọsẹ kan naa pe awọn janduku yabo ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Ogun, ti wọn si ji ọpa aṣẹ eyi tii ṣe ami agbara rẹ gbe lọ. Bakan naa ni wọn tun ba ọpọlọpọ nkan jẹ nile aṣofin ọhun. Adejọbi jẹ ko di mimọ pe "awọn ọlọpaa to wa lẹnu iṣẹ ni awọn ara adugbo ta lolobo pe wọn fura pe eeyan kan to n wa ọkọ ayọkẹlẹ Siena Space Wagon ju nkankan danu sinu igbo ti wọn si pada ri nkan naa lo ba di ọpa aṣẹ ile aṣofin ipinlẹ Ogun  ti wọn n wa."


Iroyin jade nirọlẹ Ọjọbọ ọsẹ kan naa pe awọn janduku yabo ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Ogun, ti wọn si ji ọpa aṣẹ eyi tii ṣe ami agbara rẹ gbe lọ. Bakan naa ni wọn tun ba ọpọlọpọ nkan jẹ nile aṣofin ọhun. Adejọbi jẹ ko di mimọ pe "awọn ọlọpaa to wa lẹnu iṣẹ ni awọn ara adugbo ta lolobo pe wọn fura pe eeyan kan to n wa ọkọ ayọkẹlẹ Siena Space Wagon ju nkankan danu sinu igbo ti wọn si pada ri nkan naa lo ba di ọpa aṣẹ ile aṣofin ipinlẹ Ogun  ti wọn n wa." Nibayii wọn ti gbe ọpa aṣẹ naa fun kọmisọna ọlọpaa ipinlẹ Eko, Hakeem Odumosu to ti paṣẹ fun igbakeji kọmisọna ni ẹka ọtẹlẹmuyẹ, Yetunde Longe, lati da abo bo ọpa aṣẹ naa ko si kan si awọn ọlọpaa ipinlẹ Ogun lorii didaa pada. Atẹjade ọhun tun sọ pe Odumosu ṣeleri lati ran ileeṣẹ ọlọpaa Ogun lọwọ ninu ṣiṣewadii iṣẹlẹ to fa sababii riri ọpa aṣẹ ọhun. Ọjọ kẹwaa, oṣu Kejila, ọdun 2020 ni iroyin gbode kan pe awọn janduku kan kọlu ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Ogun, ti wọn si ji ọpa aṣẹ rẹ gbe lọ.


Nibayii wọn ti gbe ọpa aṣẹ naa fun kọmisọna ọlọpaa ipinlẹ Eko, Hakeem Odumosu to ti paṣẹ fun igbakeji kọmisọna ni ẹka ọtẹlẹmuyẹ, Yetunde Longe, lati da abo bo ọpa aṣẹ naa ko si kan si awọn ọlọpaa ipinlẹ Ogun lorii didaa pada. Atẹjade ọhun tun sọ pe Odumosu ṣeleri lati ran ileeṣẹ ọlọpaa Ogun lọwọ ninu ṣiṣewadii iṣẹlẹ to fa sababii riri ọpa aṣẹ ọhun. Ọjọ kẹwaa, oṣu Kejila, ọdun 2020 ni iroyin gbode kan pe awọn janduku kan kọlu ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Ogun, ti wọn si ji ọpa aṣẹ rẹ gbe lọ. Lẹyin iroyin naa ni ọpọ eeyan bẹrẹ si n beere pataki ọpa aṣẹ ninu ile igbimọ aṣofin, ati pe ki lo n tumọ si ti ko ba si ọpa aṣẹ ninu ile igbimọ aṣofin. Idi ree ti BBC Yoruba ṣe kan si ọmọ ile igbimọ aṣofin tẹlẹri ati amofin, Boluwaji Kunlere, to ti figba kan ri ṣoju ẹkun Guusu ipinlẹ Ondo nile igbimọ aṣofin l'Abuja. Kunlere sọ pe ọpa aṣẹ ni ami aṣẹ ninu ile igbimọ aṣofin.


Lẹyin iroyin naa ni ọpọ eeyan bẹrẹ si n beere pataki ọpa aṣẹ ninu ile igbimọ aṣofin, ati pe ki lo n tumọ si ti ko ba si ọpa aṣẹ ninu ile igbimọ aṣofin. Idi ree ti BBC Yoruba ṣe kan si ọmọ ile igbimọ aṣofin tẹlẹri ati amofin, Boluwaji Kunlere, to ti figba kan ri ṣoju ẹkun Guusu ipinlẹ Ondo nile igbimọ aṣofin l'Abuja. Kunlere sọ pe ọpa aṣẹ ni ami aṣẹ ninu ile igbimọ aṣofin. O ni "Gẹgẹ bi aṣa ati ilana eto iṣofin, o jẹ ohun ti wọn gba gẹgẹ bii ami aṣẹ ninu ile naa, o si ni bi wọn ṣe n lo." Amofin naa ṣalaye pe ọpa aṣẹ naa ni yoo ṣaaju abẹnugan ile naa to be fẹ wọ inu ile igbimọ aṣofin naa lọ. Kunlere tun ṣalaye pe ọpa aṣẹ ni ami agbara ninu ile igbimọ aṣọfin.


O ni "Gẹgẹ bi aṣa ati ilana eto iṣofin, o jẹ ohun ti wọn gba gẹgẹ bii ami aṣẹ ninu ile naa, o si ni bi wọn ṣe n lo." Amofin naa ṣalaye pe ọpa aṣẹ naa ni yoo ṣaaju abẹnugan ile naa to be fẹ wọ inu ile igbimọ aṣofin naa lọ. Kunlere tun ṣalaye pe ọpa aṣẹ ni ami agbara ninu ile igbimọ aṣọfin. Bẹẹ lo tun sọ siwaju si pe ọpa aṣẹ naa ni ami atọna ninu ile aṣofin nitori oun ni abẹnugan maa n tẹle wọ inu ile, ati pe lẹyin ti ọpa aṣẹ naa ba ti joko tan ni awọn aṣofin yoo to gba pe ile naa ti joko. O ni ti wọn ba ti gbe ọpa aṣẹ naa sọkalẹ kuro lori aga rẹ, o n tumọ si pe igbimọ ti wa ni ijoko lati sọrọ lori abadofin. Kunlere ni lẹyin ti wọn ba ti da ọpa aṣẹ naa pada si ijoko rẹ ti wọn ṣe fun, o n tumọ si pe abẹnugan ti ṣetan lati jabọ ipade igbimọ naa fun awọn ọmọ ile aṣofin lori abadofin ti wọn n daba le lori.


Bẹẹ lo tun sọ siwaju si pe ọpa aṣẹ naa ni ami atọna ninu ile aṣofin nitori oun ni abẹnugan maa n tẹle wọ inu ile, ati pe lẹyin ti ọpa aṣẹ naa ba ti joko tan ni awọn aṣofin yoo to gba pe ile naa ti joko. O ni ti wọn ba ti gbe ọpa aṣẹ naa sọkalẹ kuro lori aga rẹ, o n tumọ si pe igbimọ ti wa ni ijoko lati sọrọ lori abadofin. Kunlere ni lẹyin ti wọn ba ti da ọpa aṣẹ naa pada si ijoko rẹ ti wọn ṣe fun, o n tumọ si pe abẹnugan ti ṣetan lati jabọ ipade igbimọ naa fun awọn ọmọ ile aṣofin lori abadofin ti wọn n daba le lori. Nigba to n sọrọ lori ọpa aṣẹ ti wọn ji gbe ni ipinlẹ Ogun, Kunlere ni ọpa aṣẹ ti wọn ji gbe ko sọ pe iṣẹ ijọba yoo duro. O ni "ihalẹmọ lasan ni ero pe ijọba yoo doju bolẹ ti wọn ba ti ji ọpa aṣẹ gbe lọ." "Ko si ohun ti yoo ṣẹlẹ ti wọn ba gbe ọpa aṣẹ ile igbimọ aṣofin lọ nitori ko si ibi to wa ninu ofin pe ti wọn ko ba ti ri ọpa aṣẹ, pe ijoko ko ni wa ninu ile aṣofin."


Nigba to n sọrọ lori ọpa aṣẹ ti wọn ji gbe ni ipinlẹ Ogun, Kunlere ni ọpa aṣẹ ti wọn ji gbe ko sọ pe iṣẹ ijọba yoo duro. O ni "ihalẹmọ lasan ni ero pe ijọba yoo doju bolẹ ti wọn ba ti ji ọpa aṣẹ gbe lọ." "Ko si ohun ti yoo ṣẹlẹ ti wọn ba gbe ọpa aṣẹ ile igbimọ aṣofin lọ nitori ko si ibi to wa ninu ofin pe ti wọn ko ba ti ri ọpa aṣẹ, pe ijoko ko ni wa ninu ile aṣofin." O ni aṣa lasan ni ọpa aṣẹ naa, ko si da iṣẹ ijọba duro nitori ile igbimọ naa le lọ wa ọpa aṣẹ miran. Amofin pari ọrọ rẹ pe, gẹgẹ bi aṣa adayeba, ile igbimọ ko pe lai si ọpa aṣẹ, ṣugbọn niwọn igba ti ile naa ba le wa pese ọpa aṣẹ miran, ko ṣe nnkan. Eemọ ti ṣẹlẹ ni ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Ogun gẹgẹ bi awọn afurasi janduku ṣe ya bo ibẹ l'Ọjọbọ ọsẹ.


O ni aṣa lasan ni ọpa aṣẹ naa, ko si da iṣẹ ijọba duro nitori ile igbimọ naa le lọ wa ọpa aṣẹ miran. Amofin pari ọrọ rẹ pe, gẹgẹ bi aṣa adayeba, ile igbimọ ko pe lai si ọpa aṣẹ, ṣugbọn niwọn igba ti ile naa ba le wa pese ọpa aṣẹ miran, ko ṣe nnkan. Eemọ ti ṣẹlẹ ni ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Ogun gẹgẹ bi awọn afurasi janduku ṣe ya bo ibẹ l'Ọjọbọ ọsẹ. A gbọ pe awọn janduku naa ja wọ ọfiisi adari ile, Olakunle Oluomo ti wọn si ji ọpa aṣẹ gbe lọ. Nigba ti awọn akọroyin de ibẹ lati ṣewadii ohun to ṣẹlẹ, awọn oṣiṣẹ alaabo ko jẹ ki wọn wọle, wọn ni latoke wa ni aṣẹ ọhun ti wa. Ẹwẹ, gẹgẹ bi agbẹnusọ ile aṣofin naa ṣe sọ fun awọn oniroyin, wọn ti ri ami idanimọ Coat of Arm to wa lori ọpa aṣẹ naa, ṣugbọn ọpa aṣẹ gangan, wọn o tii ri i. Alukoro Ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi ni awọn ti bẹrẹ iwadii lori bi awọn janduku yii ṣe ri ọna wọle ji ọpa aṣẹ naa gbe.


A gbọ pe awọn janduku naa ja wọ ọfiisi adari ile, Olakunle Oluomo ti wọn si ji ọpa aṣẹ gbe lọ. Nigba ti awọn akọroyin de ibẹ lati ṣewadii ohun to ṣẹlẹ, awọn oṣiṣẹ alaabo ko jẹ ki wọn wọle, wọn ni latoke wa ni aṣẹ ọhun ti wa. Ẹwẹ, gẹgẹ bi agbẹnusọ ile aṣofin naa ṣe sọ fun awọn oniroyin, wọn ti ri ami idanimọ Coat of Arm to wa lori ọpa aṣẹ naa, ṣugbọn ọpa aṣẹ gangan, wọn o tii ri i. Alukoro Ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi ni awọn ti bẹrẹ iwadii lori bi awọn janduku yii ṣe ri ọna wọle ji ọpa aṣẹ naa gbe. Oyeyemi ni awọn yoo fi ọrọ sita lẹkunrẹrẹ nigba ti wọn ba t ri ọpa aṣẹ naa pada lodindi. Adari ile igbimọ aṣoju-ṣofin ipinlẹ Ogun, Olakunle Oluomo ti sọ l'Ọjọbọ wipe aṣofin mẹrin lo wọdi mọ ile igbọnsẹ kan ṣoṣo nile igbimọ aṣofin. Oluomo sọ eyi ni igba diẹ ṣaaju ki gomina ipinlẹ Ogun, Dapo Abiodun to gbe aba eto isuna ọdun 2021 siwaju ile ni ile igbimọ aṣofin wọn to wa ni Oke-Mosan, Abeokuta.


Oyeyemi ni awọn yoo fi ọrọ sita lẹkunrẹrẹ nigba ti wọn ba t ri ọpa aṣẹ naa pada lodindi. Adari ile igbimọ aṣoju-ṣofin ipinlẹ Ogun, Olakunle Oluomo ti sọ l'Ọjọbọ wipe aṣofin mẹrin lo wọdi mọ ile igbọnsẹ kan ṣoṣo nile igbimọ aṣofin. Oluomo sọ eyi ni igba diẹ ṣaaju ki gomina ipinlẹ Ogun, Dapo Abiodun to gbe aba eto isuna ọdun 2021 siwaju ile ni ile igbimọ aṣofin wọn to wa ni Oke-Mosan, Abeokuta. Iroyin sọ pe Oluomo ti sọ ọ̀rọ̀ yii lati ọdun to kọja lasiko ti gomina n gbe aba eto isuna ti ọdun yii siwaju ile ẹjọ. Iroyin tun sọ pe nigba to ka a lara wipe gomina o naani ọrọ ohun amayerọrun yii lẹyin ọdun kan, ṣe lo tun yi ohun rẹ soke to tẹnu mọ ọ pe bi nkan amayerọrun nile aṣofin ṣe n di akurẹtẹ nilo amojuto gidi. Bakan naa ni adari ile tun safihan aworan iru ile igbimọ aṣofin tuntun ti awọn aṣofin ṣe fun gomina.


Iroyin sọ pe Oluomo ti sọ ọ̀rọ̀ yii lati ọdun to kọja lasiko ti gomina n gbe aba eto isuna ti ọdun yii siwaju ile ẹjọ. Iroyin tun sọ pe nigba to ka a lara wipe gomina o naani ọrọ ohun amayerọrun yii lẹyin ọdun kan, ṣe lo tun yi ohun rẹ soke to tẹnu mọ ọ pe bi nkan amayerọrun nile aṣofin ṣe n di akurẹtẹ nilo amojuto gidi. Bakan naa ni adari ile tun safihan aworan iru ile igbimọ aṣofin tuntun ti awọn aṣofin ṣe fun gomina. O ni "ẹ jẹ ki n fi ye bayii pe yatọ fun adari ati igbakeji adari, ko tun si ọmọ ile kankan to ni ibi igbalejo tiwọn ka ma wa sọ ọfiisi". "O buru jai lati maa sọ pe ile igbọnsẹ kan ṣoṣo lawọn họnọrebu mẹrin n pin lo ninu ile igbimọ aṣofin wa". O fi kun un pe koda wọn koi tii san awọn owo ajẹmọnu kọọkan to yẹ ki wọn san fun awọn aṣofin.


O ni "ẹ jẹ ki n fi ye bayii pe yatọ fun adari ati igbakeji adari, ko tun si ọmọ ile kankan to ni ibi igbalejo tiwọn ka ma wa sọ ọfiisi". "O buru jai lati maa sọ pe ile igbọnsẹ kan ṣoṣo lawọn họnọrebu mẹrin n pin lo ninu ile igbimọ aṣofin wa". O fi kun un pe koda wọn koi tii san awọn owo ajẹmọnu kọọkan to yẹ ki wọn san fun awọn aṣofin. Adari ile tun ṣalaye wipe awọn aṣofin o ribi dawọle awọn iṣẹ akanṣe to ṣe gboogi pẹlu bi ọdun yii ṣe n lọ sopin tori owo ti ko jade. O sọ fun gomina Abiodun pe ko "fọwọ si pipese oriṣiriṣi owo ajẹmọnu ti wọn n jẹ awọn aṣofin ati awọn oṣiṣẹ wọn to fi mọ owo fun aga, owo asiko isinmi lẹnu iṣẹ ati owo aṣọ". Nigba ti o fesi, Abiodun gba wipe lootọ ni adari ile sọ ọrọ yii lọdun to kọja o si ṣeleri pe ijọba oun yoo moju to ọrọ yii lọdun to m bọ.


Adari ile tun ṣalaye wipe awọn aṣofin o ribi dawọle awọn iṣẹ akanṣe to ṣe gboogi pẹlu bi ọdun yii ṣe n lọ sopin tori owo ti ko jade. O sọ fun gomina Abiodun pe ko "fọwọ si pipese oriṣiriṣi owo ajẹmọnu ti wọn n jẹ awọn aṣofin ati awọn oṣiṣẹ wọn to fi mọ owo fun aga, owo asiko isinmi lẹnu iṣẹ ati owo aṣọ". Nigba ti o fesi, Abiodun gba wipe lootọ ni adari ile sọ ọrọ yii lọdun to kọja o si ṣeleri pe ijọba oun yoo moju to ọrọ yii lọdun to m bọ.


Ogun iphone theft: Ọkùnrin kan dèrò ẹ̀wọ̀n lẹ́yìn tó jí ẹ̀rọ ìbáraẹnsọ̀rọ̀ tí iye owó rẹ̀ tó ₦950,000

Ọkunrin ẹni ọdun mejilelogun kan ti ri ẹwọn ọdun mẹrin he lẹyin to jẹbi ẹsun ole jija ni ipinlẹ Ogun. Wọn fẹsun kan Ihetuge Ifeanyi pe o ji ẹrọ ibaraẹnisọrọ ti iye owo rẹ to N950,000. Adajọ ile ẹjọ naa, O.L. Oke ni ki ọdaran ọhun lọ fi ẹwọn jura fun ọdun mẹrin gbako lẹyin to jẹwọ pe oun jẹbi ẹsun naa ti wọn kan an. Ṣugbọn Adajọ ọhun fi kun un pe o lee san owo itanra ti iye rẹ to N150,000 dipo ko lọ fi aṣọ penpe roko Ọba. Ọkunrin naa di ẹni to n kawọ pọn rojọ niwaju adajọ lẹyin ti wọn fẹsun ole jija, ile fifọ ati igbimọpọ hu iwa ọdaran kan. Agbofinro to gbe ọrọ naa lọ silẹ ẹjọ, E.O Adaraloye sọ pe Ifeanyi atawọn miran ti wọn ti na papa bora huwa ọdaran naa ni nnkan bi aago mẹta oru ni adugbo Femi Oni, to wa ni opopna Arinko, ni Otta, iyẹn ni ipinlẹ Ogun.


Oke ni ki ọdaran ọhun lọ fi ẹwọn jura fun ọdun mẹrin gbako lẹyin to jẹwọ pe oun jẹbi ẹsun naa ti wọn kan an. Ṣugbọn Adajọ ọhun fi kun un pe o lee san owo itanra ti iye rẹ to N150,000 dipo ko lọ fi aṣọ penpe roko Ọba. Ọkunrin naa di ẹni to n kawọ pọn rojọ niwaju adajọ lẹyin ti wọn fẹsun ole jija, ile fifọ ati igbimọpọ hu iwa ọdaran kan. Agbofinro to gbe ọrọ naa lọ silẹ ẹjọ, E.O Adaraloye sọ pe Ifeanyi atawọn miran ti wọn ti na papa bora huwa ọdaran naa ni nnkan bi aago mẹta oru ni adugbo Femi Oni, to wa ni opopna Arinko, ni Otta, iyẹn ni ipinlẹ Ogun. Adaraloye sọ pe Ifeanyi atawọn ẹmẹwaa rẹ fọ ile ọkunrin kan ti orukọ rẹ n jẹ Olayinka Odunniyi, ti wọn si ji ẹrọ ilewo iPhone atawọn ẹrọ ilewọ olowo gọbọi miran. O ni iwa ti wọn hu lodi si ofin to rọ mọ iwa ọdaran ipinlẹ Ogun ti wọn gbe kalẹ lọdun 2006.


Adaraloye sọ pe Ifeanyi atawọn ẹmẹwaa rẹ fọ ile ọkunrin kan ti orukọ rẹ n jẹ Olayinka Odunniyi, ti wọn si ji ẹrọ ilewo iPhone atawọn ẹrọ ilewọ olowo gọbọi miran. O ni iwa ti wọn hu lodi si ofin to rọ mọ iwa ọdaran ipinlẹ Ogun ti wọn gbe kalẹ lọdun 2006.


Ogun kiliing: Ọmọ olóògbé ní oúnjẹ ni bàbá òun ń jẹ nínú ṣọ́ọ́bù, kí ìbọn tó bàá

"Ọmọ mejidinlogun ni ọkọ wa fi silẹ, ko si ẹni ti yoo ran wa lọwọ." Ọkan lara awọn iyawo ọkunrin ''Panel Beater'' kan, Moses Atanda, ti ọta ibọn osisẹ asọbode, Custom, ṣeesi ba ninu sọọbu rẹ nipinlẹ Ogun, Titilayo Atanda, lo sọ bẹẹ. Ọmọ ''panel beater'' naa, Adeniyi Atanda ni ounjẹ ni baba oun n jẹ lọwọ nigba ti ibọn baa nibi to ti n ṣọọbu rẹ. Iyawo mẹrin ni Ọgbẹni Atanda fi si aye lọ lai ro tẹlẹ. Titilayo ṣalaye fawọn akọroyin pe, ọpọ ninu awọn ọmọ ti oloogbe fi silẹ lọ ni wọn si wa nile iwe, nigba tawọn mii si n wa lẹnu ikọṣẹ. Titilayo sọ pe, oniṣowo pẹpẹpẹ lawọn iyawo ṣugbọn ọkọ awọn naa lo n tọju gbogbo awọn ninu ẹbi.


Iyawo mẹrin ni Ọgbẹni Atanda fi si aye lọ lai ro tẹlẹ. Titilayo ṣalaye fawọn akọroyin pe, ọpọ ninu awọn ọmọ ti oloogbe fi silẹ lọ ni wọn si wa nile iwe, nigba tawọn mii si n wa lẹnu ikọṣẹ. Titilayo sọ pe, oniṣowo pẹpẹpẹ lawọn iyawo ṣugbọn ọkọ awọn naa lo n tọju gbogbo awọn ninu ẹbi. ''A o tiẹ mọ ohun ti a le ṣe, a ko ni ohun kankan, ko si ẹni ti yoo ba wa sanwo ileewe awọn ọmọ ati ipese ounjẹ fun wọn,'' Titilayo lo sọ bẹẹ. Titilayo ni iṣẹ ọkọ rirọ (panel beater) nikan ni ọkọ awọn n ṣe, kii ṣe awọn to maa n ṣe fayawọ ọja wọle lati orilẹede mii wọ Naijiria. Ọkan lara awọn oloogbe naa, Gabriel Atanda sọ fawọn akọroyin pe, oun wa pẹlu baba oun ninu ṣọọbu nigba tawọn ẹṣọ aṣọbode bẹrẹ si ni yinbọn lagbegbe naa.


''A o tiẹ mọ ohun ti a le ṣe, a ko ni ohun kankan, ko si ẹni ti yoo ba wa sanwo ileewe awọn ọmọ ati ipese ounjẹ fun wọn,'' Titilayo lo sọ bẹẹ. Titilayo ni iṣẹ ọkọ rirọ (panel beater) nikan ni ọkọ awọn n ṣe, kii ṣe awọn to maa n ṣe fayawọ ọja wọle lati orilẹede mii wọ Naijiria. Ọkan lara awọn oloogbe naa, Gabriel Atanda sọ fawọn akọroyin pe, oun wa pẹlu baba oun ninu ṣọọbu nigba tawọn ẹṣọ aṣọbode bẹrẹ si ni yinbọn lagbegbe naa. O ni gbogbo igba lawọn aṣọbode ọhun maa n yinbọn lagbegbe naa, ti awọn eeyan yoo si maa wo wọn bi fiimu. Baba mi sọ fun mi atawọn mii pe, ki a sa pamọ sinu ṣọọbu ki ọta ibọn ma baa ṣeesi ba wa. Kete ti mo bọ sinu ṣoọbu tan ni mo rii pe ẹjẹ ti bo bo baba mi, lẹyin ti ibọn awọn aṣọbode ti ba a. O ni awọn gbe baba oun digbadigba lọ si ile iwosan, amọ ọwọ ti bọ sori.


O ni gbogbo igba lawọn aṣọbode ọhun maa n yinbọn lagbegbe naa, ti awọn eeyan yoo si maa wo wọn bi fiimu. Baba mi sọ fun mi atawọn mii pe, ki a sa pamọ sinu ṣọọbu ki ọta ibọn ma baa ṣeesi ba wa. Kete ti mo bọ sinu ṣoọbu tan ni mo rii pe ẹjẹ ti bo bo baba mi, lẹyin ti ibọn awọn aṣọbode ti ba a. O ni awọn gbe baba oun digbadigba lọ si ile iwosan, amọ ọwọ ti bọ sori.


Operation Amotekun: Amotekun dé! Ìgbáradì yóò gbérasọ l'Ekiti lọ́jọ́ Àìkú tó ń bọ̀

Amọtẹkun dee! Ọga ajọ ẹṣọ alaabo Amọtẹkun nipinlẹ Ekiti, Brig. Gen Joe Komolafe ti kede pe awọn to ti forukọ silẹ fun eṣọ naa pe wọn yoo bẹrẹ igbaradi lọjọ Aiku ọjọ kẹtadinlọgbọn oṣu kẹsan an ọdun 2020. Ọgagun Komolafe ni ọdunrun un eeyan le mẹẹdogbọn(325) lo wẹ yan kain-kain ninu awọn igba eeyan le ni ẹgbẹrun mẹta(3,261). O ṣalaye pe fasiti ipinlẹ Ekiti  to wa ni Ifaki-Ekiti ni igbaradi naa yoo ti waye fun ọsẹ mẹta gbako. Ọgagun Komolafe kilọ fawọn ọdaran to wa ni ipinlẹ Ekiti pe ki wọn lọ tọwọ ọmọ wọn bọ aṣọ nitori Amotekun ti gberasọ.


Ọgagun Komolafe ni ọdunrun un eeyan le mẹẹdogbọn(325) lo wẹ yan kain-kain ninu awọn igba eeyan le ni ẹgbẹrun mẹta(3,261). O ṣalaye pe fasiti ipinlẹ Ekiti  to wa ni Ifaki-Ekiti ni igbaradi naa yoo ti waye fun ọsẹ mẹta gbako. Ọgagun Komolafe kilọ fawọn ọdaran to wa ni ipinlẹ Ekiti pe ki wọn lọ tọwọ ọmọ wọn bọ aṣọ nitori Amotekun ti gberasọ. O ni ọgbọnjọ oṣu kẹsan Ọjọru ni ọjọ to kẹyin tawọn to forukọ silẹ naa ni lati de si ibi igbaradi ọhun. Ọgagun Komolafe sọ pe lẹyin igbaradi ni wọn yoo gbe awọn to ti forukọ silẹ kaakiri ipinlẹ Ekiti lati ṣiṣẹ pọ pẹlu awọn oṣiṣẹ eto alaabo mii. A kò lè gbà kí ìjọba àpapọ̀ ṣ'agbátẹrù Amotekun, ìjọba ilẹ̀ Yorùbá yarí Ajọ to n ri idagbasoke awọn ipinlẹ Yoruba (Development Agenda for Western Nigeria Commission), DAWN ti tako ọrọ ti oludamọran Aarẹ Muhammadu Buhari sọ lori ọrọ iroyin, Garba Shehu sọ pe ọga agba ọlọpaa ni yoo sọ bi ìkọ Amotekun yoo ṣe maa ṣiṣẹ.


O ni ọgbọnjọ oṣu kẹsan Ọjọru ni ọjọ to kẹyin tawọn to forukọ silẹ naa ni lati de si ibi igbaradi ọhun. Ọgagun Komolafe sọ pe lẹyin igbaradi ni wọn yoo gbe awọn to ti forukọ silẹ kaakiri ipinlẹ Ekiti lati ṣiṣẹ pọ pẹlu awọn oṣiṣẹ eto alaabo mii. A kò lè gbà kí ìjọba àpapọ̀ ṣ'agbátẹrù Amotekun, ìjọba ilẹ̀ Yorùbá yarí Ajọ to n ri idagbasoke awọn ipinlẹ Yoruba (Development Agenda for Western Nigeria Commission), DAWN ti tako ọrọ ti oludamọran Aarẹ Muhammadu Buhari sọ lori ọrọ iroyin, Garba Shehu sọ pe ọga agba ọlọpaa ni yoo sọ bi ìkọ Amotekun yoo ṣe maa ṣiṣẹ. Shehu ni alakalẹ ọga ọlọpaa ni Naijiria ni ìkọ Amotekun yoo duro le lori. Shehu ṣalaye pe awujọ ni Amotekun yoo ti maa ṣiṣẹ, nitori awọn awujọ yii gan an lo ni Amotekun. Oludamọran Aarẹ ni alakalẹ kan naa ni ọlọpaa agbegbe ti ijọba apapọ fẹ da silẹ laipẹ yoo maa tẹle.


Shehu ni alakalẹ ọga ọlọpaa ni Naijiria ni ìkọ Amotekun yoo duro le lori. Shehu ṣalaye pe awujọ ni Amotekun yoo ti maa ṣiṣẹ, nitori awọn awujọ yii gan an lo ni Amotekun. Oludamọran Aarẹ ni alakalẹ kan naa ni ọlọpaa agbegbe ti ijọba apapọ fẹ da silẹ laipẹ yoo maa tẹle. Amọ, oludari ajọ DAWN to n ri si idagbasoke awọn ipinlẹ Yoruba, Ọmọwe Seye Oyeleye ni ko sọrọ kankan ninu gbogbo ohun ti Garba Shehu sọ kalẹ. Ọmọwe Oyeleye ṣalaye pe ile igbimọ aṣofin mẹfẹẹfa lawọn ipinlẹ Yoruba lọ ṣe agbekalẹ ofin idasilẹ Amotekun. O ni oun ko mọ ohun ti Garba Shehu n sọ pẹlu pe ọga agba ọlọpaa ni yoo ṣagbatẹru bi Amotekun yoo ti maa ṣiṣẹ, ayafi to ba jẹ pe ofin ọga ọlọpaa gaju ofin awọn ipinlẹ Yoruba lọ loku.


Amọ, oludari ajọ DAWN to n ri si idagbasoke awọn ipinlẹ Yoruba, Ọmọwe Seye Oyeleye ni ko sọrọ kankan ninu gbogbo ohun ti Garba Shehu sọ kalẹ. Ọmọwe Oyeleye ṣalaye pe ile igbimọ aṣofin mẹfẹẹfa lawọn ipinlẹ Yoruba lọ ṣe agbekalẹ ofin idasilẹ Amotekun. O ni oun ko mọ ohun ti Garba Shehu n sọ pẹlu pe ọga agba ọlọpaa ni yoo ṣagbatẹru bi Amotekun yoo ti maa ṣiṣẹ, ayafi to ba jẹ pe ofin ọga ọlọpaa gaju ofin awọn ipinlẹ Yoruba lọ loku. Oyeleye ni idasilẹ Amotekun ko le ṣe idiwọ fun eto ọlọpaa agbegbe ti ijọba apapọ fẹ da silẹ. Bakanna ni oludamọran fun Gomina ipinlẹ Ondo lori ọrọ aabo, Alhaji Jimoh Dojumo sọ pe bi Amotekun yoo ṣe maa ṣiṣẹ wa ninu ofin to gbe e kalẹ. Ọgbẹni Dojumo ni ọrọ ti Shehu sọ fihan pe kọ mọ nipa ofin to da ikọ Amotekun silẹ.


Oyeleye ni idasilẹ Amotekun ko le ṣe idiwọ fun eto ọlọpaa agbegbe ti ijọba apapọ fẹ da silẹ. Bakanna ni oludamọran fun Gomina ipinlẹ Ondo lori ọrọ aabo, Alhaji Jimoh Dojumo sọ pe bi Amotekun yoo ṣe maa ṣiṣẹ wa ninu ofin to gbe e kalẹ. Ọgbẹni Dojumo ni ọrọ ti Shehu sọ fihan pe kọ mọ nipa ofin to da ikọ Amotekun silẹ. Dandan ni pe ki ijọba beere lọwọ awọn babalawo lori ọrọ Amọtẹkun, bii bẹẹ kọọ, eto naa ko le kẹsẹjari. Babalawo kan niluu Ibadan, Oloye Idowu Olukunle Adewole, Akọda Awo nijọba ibilẹ Ọna Ara lo kin ọrọ ti Oloye Sunday Adeyemo lẹyin bẹẹ. Sunday Adeyemo, ti ọpọ mọ si Sunday Igboho lo sọ ninu fidio BBC Yoruba pe, awọn to ba fẹ darapọ mọ ikọ Amọtẹkun gbọdọ maa fi Ogun bura.


Dandan ni pe ki ijọba beere lọwọ awọn babalawo lori ọrọ Amọtẹkun, bii bẹẹ kọọ, eto naa ko le kẹsẹjari. Babalawo kan niluu Ibadan, Oloye Idowu Olukunle Adewole, Akọda Awo nijọba ibilẹ Ọna Ara lo kin ọrọ ti Oloye Sunday Adeyemo lẹyin bẹẹ. Sunday Adeyemo, ti ọpọ mọ si Sunday Igboho lo sọ ninu fidio BBC Yoruba pe, awọn to ba fẹ darapọ mọ ikọ Amọtẹkun gbọdọ maa fi Ogun bura. Babalawo Adewole ni fifi Ogun bura wa lara awọn ilana ti awọn to ba fẹ darapọ mọ ikọ Amọtẹkun gbọdọ tẹle gẹgẹ bi Sunday ṣe sọ. Akoda Awo sọ pe, eto to dara ni idasilẹ Amọtẹkun, amọ ko le si aṣeyọri kankan nibẹ, ayafi ti awọn babalawo ba daa si ọrọ naa lati ṣe atọna ijọba. O ni Ifa nikan lo le ṣalaye ọna ti wọn le rin ti wọn ko fi ni kuna, Akoda Awo ni lọdọ awọn babalawo si ni Ifa wa.


Babalawo Adewole ni fifi Ogun bura wa lara awọn ilana ti awọn to ba fẹ darapọ mọ ikọ Amọtẹkun gbọdọ tẹle gẹgẹ bi Sunday ṣe sọ. Akoda Awo sọ pe, eto to dara ni idasilẹ Amọtẹkun, amọ ko le si aṣeyọri kankan nibẹ, ayafi ti awọn babalawo ba daa si ọrọ naa lati ṣe atọna ijọba. O ni Ifa nikan lo le ṣalaye ọna ti wọn le rin ti wọn ko fi ni kuna, Akoda Awo ni lọdọ awọn babalawo si ni Ifa wa. Babalawo Adewole ni awọn babalawo lo mọ itumọ aye, o ni ilana ẹsun musulumi ati kristẹni ko le mu eto naa kẹsẹ jari. ''Iṣẹṣe lagba, iṣẹṣe lo ni ile aye, babalawo nikan lo le ṣe etutu ti ọdalẹ ko fi ni raye wọ arin ikọ Amọtẹkun,'' Akoda Awo lo woye bẹẹ. Ọkan lara awọn agbaagba ilẹ Yoruba Ifayemi Ẹlẹbubọn sọ pe, imọran gidi ni Sunday Adeyemo ti ọpọ mọ si Sunday Igboho gbekalẹ lasiko to ba BBC Yoruba sọrọ, lori ọna lati gbogun ti awọn Fulani to n da eto aabo wa ru lawọn ipinlẹ Yoruba.


Babalawo Adewole ni awọn babalawo lo mọ itumọ aye, o ni ilana ẹsun musulumi ati kristẹni ko le mu eto naa kẹsẹ jari. ''Iṣẹṣe lagba, iṣẹṣe lo ni ile aye, babalawo nikan lo le ṣe etutu ti ọdalẹ ko fi ni raye wọ arin ikọ Amọtẹkun,'' Akoda Awo lo woye bẹẹ. Ọkan lara awọn agbaagba ilẹ Yoruba Ifayemi Ẹlẹbubọn sọ pe, imọran gidi ni Sunday Adeyemo ti ọpọ mọ si Sunday Igboho gbekalẹ lasiko to ba BBC Yoruba sọrọ, lori ọna lati gbogun ti awọn Fulani to n da eto aabo wa ru lawọn ipinlẹ Yoruba. Sunday Igboho ṣalaye pe, oun atawọn eeyan kan ti setan lati lọ koju awọn Fulani, ṣugbọn awọn ọba alaye atawọn agbaagba ilẹ Yoruba gbọdọ fọwọ si pe, awọn lo ran awọn niṣẹ, ki omi maa ba tẹyin wọgbin lẹnu. Nigba to n sọ ero rẹ lori imọran naa, Ẹlẹbubọn ni ọrọ ti Sunday Igboho sọ ṣe pataki nitori ''igi kan ko le dagbo ṣe igbo, aja to ba si lẹni lẹyin ni p'ọbọ, ẹnikan ko le maa ṣe ohun kan, ko maa lawọn eeyan to n ti lẹyin.'' Ẹlẹbubọn ṣalaye pe, ọrọ ti Sunday Igboho sọ yii pe fun apero awọn agbaagba Yoruba nitori ''ti eeyan yoo ba jagun, ọrọ lo n bẹ nidi rẹ, t'eeyan o ba si ni jagun, ọrọ naa ni n bẹ nidi rẹ.''


Sunday Igboho ṣalaye pe, oun atawọn eeyan kan ti setan lati lọ koju awọn Fulani, ṣugbọn awọn ọba alaye atawọn agbaagba ilẹ Yoruba gbọdọ fọwọ si pe, awọn lo ran awọn niṣẹ, ki omi maa ba tẹyin wọgbin lẹnu. Nigba to n sọ ero rẹ lori imọran naa, Ẹlẹbubọn ni ọrọ ti Sunday Igboho sọ ṣe pataki nitori ''igi kan ko le dagbo ṣe igbo, aja to ba si lẹni lẹyin ni p'ọbọ, ẹnikan ko le maa ṣe ohun kan, ko maa lawọn eeyan to n ti lẹyin.'' Ẹlẹbubọn ṣalaye pe, ọrọ ti Sunday Igboho sọ yii pe fun apero awọn agbaagba Yoruba nitori ''ti eeyan yoo ba jagun, ọrọ lo n bẹ nidi rẹ, t'eeyan o ba si ni jagun, ọrọ naa ni n bẹ nidi rẹ.'' O fikun ọrọ rẹ pe, lataye baye ni ajinigbe, ole, agbesunmọmi ati awọn ọdaran mii ti wa, ṣugbọn ilu kọọkan nilẹ kuotu ojiire lo ni nnkan iṣọra ti ogun ko fi ni ja ilu. Ẹlẹbubọn wa ke pe awọn agbaagba ilẹ Yoruba lati ṣatunṣe ''awọn eto ogun ko jalu to wa nilẹ Yoruba kọọkan'', o ni ''ọrọ eto aabo to mẹhẹ ti gba iṣọra ati ifura bayii.'' Agba awo naa ṣalaye pe, ijọba le maa faramọ kawọn ipinlẹ lo ọna ibilẹ lati jagun awọn ajinigbe nitori ko si ninu iwe ofin orilẹede Naijiria, ṣugbọn alatiṣe ni yoo mọ atunṣe ara rẹ.


O fikun ọrọ rẹ pe, lataye baye ni ajinigbe, ole, agbesunmọmi ati awọn ọdaran mii ti wa, ṣugbọn ilu kọọkan nilẹ kuotu ojiire lo ni nnkan iṣọra ti ogun ko fi ni ja ilu. Ẹlẹbubọn wa ke pe awọn agbaagba ilẹ Yoruba lati ṣatunṣe ''awọn eto ogun ko jalu to wa nilẹ Yoruba kọọkan'', o ni ''ọrọ eto aabo to mẹhẹ ti gba iṣọra ati ifura bayii.'' Agba awo naa ṣalaye pe, ijọba le maa faramọ kawọn ipinlẹ lo ọna ibilẹ lati jagun awọn ajinigbe nitori ko si ninu iwe ofin orilẹede Naijiria, ṣugbọn alatiṣe ni yoo mọ atunṣe ara rẹ. Ẹlẹbubọn ni o ṣe pataki ki Yoruba pada si awọn nnkan iṣẹnbaye nitori ẹsin ti gba ọpọlọpọ nnkan danu lọwọ ẹya Yoruba.


Ẹlẹbubọn ni o ṣe pataki ki Yoruba pada si awọn nnkan iṣẹnbaye nitori ẹsin ti gba ọpọlọpọ nnkan danu lọwọ ẹya Yoruba.


Ganiyat tó fi irin gbígbóná àti àdá ya ara ọmọ àbúrò ọkọ rẹ ti dèrò àgọ́ ọlọ́pàá l' Ogun

Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun ni iwadii ti bẹrẹ lati fi arabinrin afunrasi naa jofin. Ọwọ́ ọlọ́pàá tẹ Ganiyat tó ń n fi irin gbigbona ati ada da sẹria fun un. Ọwọ awọn ọlọpaa ni ipinlẹ Ogun ti tẹ abilekọ ẹni ogoji ọdun kan to n fi irin gbigbona ati ada da sẹria fun  ọmọdekunrin ọmọ ọdun mejila kan. ArabinrinArabinrin naa ti wọn pe orukọ rẹ ni  Ganiyat Ganiyu dero agọ ọlọpaa ni ọjọ Aje. Eyi jẹ lẹyin t'awon aladugbo rẹ pariwo sita lọ si agọ ọlọpaa Adatan nilu Abẹokuta pe ọbẹ gbigbona ati ada lo fi n da batani sara ọmọ naa. Atẹjade kan eyi ti alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyẹmi ni ọmọdekunrin naa daku lagọ ọlọpaa lasiko ti wọn fi gbe ẹjọ rẹ wa sibẹ. Atẹjade naa fi kun un pe ọga ọlọpaa to wa lagọ ọlọpaa Adatan lo ko awọn ọtẹlẹmuyẹ lọ si ile obinrin naa ti wọn si fi panpẹ ọba mu.


Eyi jẹ lẹyin t'awon aladugbo rẹ pariwo sita lọ si agọ ọlọpaa Adatan nilu Abẹokuta pe ọbẹ gbigbona ati ada lo fi n da batani sara ọmọ naa. Atẹjade kan eyi ti alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyẹmi ni ọmọdekunrin naa daku lagọ ọlọpaa lasiko ti wọn fi gbe ẹjọ rẹ wa sibẹ. Atẹjade naa fi kun un pe ọga ọlọpaa to wa lagọ ọlọpaa Adatan lo ko awọn ọtẹlẹmuyẹ lọ si ile obinrin naa ti wọn si fi panpẹ ọba mu. O ni arabinrin naa ṣalaye fawọn ọlọpaa pe ọmọ aburo ọkọ oun ni ọmọ naa. Ati pe, ọmọ ọhun si ti n gbe pẹlu oun fun igba pipẹ. O ni airi owo ẹgbẹrun marun un ti oun fi pamọ sinu ile loun fi fi iya jẹ ọmọ naa nitori pe igbagbọ oun nipe ọmọ naa lo mu u. Kọmiṣọnna ọlọpaa ni ipinlẹ Ogun, Edward Awolọwọ Ajogun ti paṣẹ pe ki wọn fa iwadii ọrọ naa si ọwọ awọn ikọ to n ṣe aayan iwa ọdaran sawọn ọmọde (anti-human trafficking and child labour unit).


O ni arabinrin naa ṣalaye fawọn ọlọpaa pe ọmọ aburo ọkọ oun ni ọmọ naa. Ati pe, ọmọ ọhun si ti n gbe pẹlu oun fun igba pipẹ. O ni airi owo ẹgbẹrun marun un ti oun fi pamọ sinu ile loun fi fi iya jẹ ọmọ naa nitori pe igbagbọ oun nipe ọmọ naa lo mu u. Kọmiṣọnna ọlọpaa ni ipinlẹ Ogun, Edward Awolọwọ Ajogun ti paṣẹ pe ki wọn fa iwadii ọrọ naa si ọwọ awọn ikọ to n ṣe aayan iwa ọdaran sawọn ọmọde (anti-human trafficking and child labour unit).


Ogun Killing: Ọmọ ọdún 23 jẹ́wọ́ bó ṣe pa ẹ̀gbọ́n ìyá rẹ́, ẹni ọdún 60 nípinlẹ̀ Ogun

Arakunrin kan ẹni ọdun mẹtalelogun ni iroyin sọ pe o jẹwọ pe oun pa ẹgbọn iya oun to jẹ ẹni ọdun ọgọta lẹyin ti iroyin sọ pe Babalawo dẹru ba a pe oun yoo pe oku naa ko wa gbẹsan lara ẹni to pa a. Ni agbegbe Ipokia ni ipinlẹ Ogun ni a gbọ pe Asogba Dasun ti pa Iyabo Dasun to jẹ ẹgbọn iya rẹ. Alukoro ileeṣẹ Ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi lo fi eyi lede fun awọn oniroyin lọjọ Abamẹta. Gẹgẹ bo ṣe ṣalaye, Oyeyemi ni lẹyin ti arakunrin naa jẹwọ ni awọn fi ọwọ ofin mu u. Oyeyemi ni awọn ọmọ oloogbe meji wa ta wọn lolobo ni agọ ọlọpaa to wa ni Ipokia. "Wọn wa fẹjọ sun ni agọ wa pe lọjọ kejilelogun oṣu kẹjọ lawọn gbọ iroyin iku iya awọn ti lẹni to jẹ pe ko ṣaisan kankan." Wọn tẹsiwaju pe tori awọn ko ro ibi si ẹnikẹni, awọn pinu lati sin in lai sọ ohunkohun fun ọlọpaa. "Ṣugbọn lẹyin isinku ni wọn gbọ finrin finrin pe wọn ri afurasi ọhun to jẹ ọmọ aburo iya awọn ninu ile wọn lọjọ ti iṣẹlẹ yii ṣẹlẹ ko si pẹ to kuro ni wọn kede pe arabinrin ọhun ku".


"Wọn wa fẹjọ sun ni agọ wa pe lọjọ kejilelogun oṣu kẹjọ lawọn gbọ iroyin iku iya awọn ti lẹni to jẹ pe ko ṣaisan kankan." Wọn tẹsiwaju pe tori awọn ko ro ibi si ẹnikẹni, awọn pinu lati sin in lai sọ ohunkohun fun ọlọpaa. "Ṣugbọn lẹyin isinku ni wọn gbọ finrin finrin pe wọn ri afurasi ọhun to jẹ ọmọ aburo iya awọn ninu ile wọn lọjọ ti iṣẹlẹ yii ṣẹlẹ ko si pẹ to kuro ni wọn kede pe arabinrin ọhun ku". Ọrọ yii ti wu ọpọlọpọ ifura jade laarin ilu ti wọn si leri pe awọn yoo tẹsẹ ile bọ ọ nipa gbigbe ẹbọ ti yoo tu aṣiri ẹni yoo wu ko ṣe iru iṣẹ ọhun. Kete ti o gbọ ohun ti ilu fẹ ṣe lori ọrọ yii ni afurasi naa, Dansu Asogba jade sita lati jẹwọ pe oun loun wa nidii ọrọ naa. Oyeyemi ni kete ti awọn gbọ iroyin pe afurasi yii jẹwọ ni ọga ọlọpaa to wa ni ẹkun ti Ipokia, SP Adebayo Hakeem ko awọn ọlọpaa lọ sibẹ lati lọ fi panpẹ ọba mu arakunrin ọhun.


Ọrọ yii ti wu ọpọlọpọ ifura jade laarin ilu ti wọn si leri pe awọn yoo tẹsẹ ile bọ ọ nipa gbigbe ẹbọ ti yoo tu aṣiri ẹni yoo wu ko ṣe iru iṣẹ ọhun. Kete ti o gbọ ohun ti ilu fẹ ṣe lori ọrọ yii ni afurasi naa, Dansu Asogba jade sita lati jẹwọ pe oun loun wa nidii ọrọ naa. Oyeyemi ni kete ti awọn gbọ iroyin pe afurasi yii jẹwọ ni ọga ọlọpaa to wa ni ẹkun ti Ipokia, SP Adebayo Hakeem ko awọn ọlọpaa lọ sibẹ lati lọ fi panpẹ ọba mu arakunrin ọhun. Nigba ti ọwọ ọlọpaa tẹ ẹ, Dansu gba pe oun loun pa oloogbe naa, to si sọ fun ọlọpaa pe idi toun fi ṣe e ni pe oun gbagbọ pe oun lo pa akọbi ọmọ oun ati pe oun lo wa nidii oyun kan to walẹ lara iyawo oun. Oyeyemi fi kun un pe irin ni Dansu fi gba arabinrin naa lọrun eyi to si la iku lọ. Ẹwẹ, kọmisọna ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Edward Ajogun ti paṣẹ pe ki wọn gbe afurasi naa taara lọ si ẹka awọn ọtẹlẹmuyẹ fun iwadii ati idajọ rẹ.


Nigba ti ọwọ ọlọpaa tẹ ẹ, Dansu gba pe oun loun pa oloogbe naa, to si sọ fun ọlọpaa pe idi toun fi ṣe e ni pe oun gbagbọ pe oun lo pa akọbi ọmọ oun ati pe oun lo wa nidii oyun kan to walẹ lara iyawo oun. Oyeyemi fi kun un pe irin ni Dansu fi gba arabinrin naa lọrun eyi to si la iku lọ. Ẹwẹ, kọmisọna ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Edward Ajogun ti paṣẹ pe ki wọn gbe afurasi naa taara lọ si ẹka awọn ọtẹlẹmuyẹ fun iwadii ati idajọ rẹ. Ìyàwó ilé lu ọmọ ọkọ rẹ̀ pa ní ìpínlẹ̀ Ogun Ọkùnrin kan pa ara rẹ̀ sínú ọgbà àjọ TRACE tó n mójútọ ìrìnnà ọkọ̀ nípìnlẹ̀ Ogun


Ìyàwó ilé lu ọmọ ọkọ rẹ̀ pa ní ìpínlẹ̀ Ogun Ọkùnrin kan pa ara rẹ̀ sínú ọgbà àjọ TRACE tó n mójútọ ìrìnnà ọkọ̀ nípìnlẹ̀ Ogun


Amotekun: Toogun ní àwọn sá fún ariwo ni wọ́n ṣe ń ṣàyẹ̀wò fún ọ̀dọ́ 47,000 tó bèèrè iṣẹ́

Alakoso ikọ Amọtẹkun ni ipinlẹ Ọyọ, Ajagunfẹyinti Ajibọla kunle Togun ti ṣalaye pe, aisi iṣẹ fun awọn ọdọ, lo mu ki iye awọn eeyan to forukọ silẹ lati darapọ mọ ikọ Amọtẹkun pọ yanturu. Ninu ọrọ to ba ikọ BBC Yoruba sọ l'Ọjọbọ, nibi ti ayẹwo ti n lọ lọwọ fun awọn to fẹ darapọ mọ ikọ Amọtẹkun ni papa iṣere Lekan Salami nilu Ibadan, ni Toogun ti sisọ loju ọrọ yii. Ajagunfẹyinti naa ni ifilọ ti wọn ṣe ni pe, ẹnikẹni to ba jẹ ọmọ bibi ipinlẹ Ọyọ lọkunrin ati lobinrin laarin ọmọ ọdun mejilelogun de ọmọ ọgọta ọdun, lo ni anfaani lati gba fọọmu fun Amọtẹkun. Togun tẹsiwaju pe "nigba ti fọọmu jade, o wa lori itakun ayelujara fun nnkan bi i ọjọ mẹjọ, wọn si fopin si i. Ṣugbọn ohun ti a ri ni pe, awọn to ti forukọ silẹ ti le ni ẹgbẹrun mẹtadinlaadọta." O ni awọn to forukọ silẹ lọna to tọ ko ju ẹgbẹrun mọkanla lọ, ṣugbọn ariwo maa pọ to ba jẹ pe awọn to ṣe e lọna to tọ nikan, ni wọn fun ni anfani lati ṣe ayẹwọ. Lara awọn ohun amuyẹ ti wọn si n wo ni iriri nipa iṣẹ eto aabo ati ilera to dantọ.


Togun tẹsiwaju pe "nigba ti fọọmu jade, o wa lori itakun ayelujara fun nnkan bi i ọjọ mẹjọ, wọn si fopin si i. Ṣugbọn ohun ti a ri ni pe, awọn to ti forukọ silẹ ti le ni ẹgbẹrun mẹtadinlaadọta." O ni awọn to forukọ silẹ lọna to tọ ko ju ẹgbẹrun mọkanla lọ, ṣugbọn ariwo maa pọ to ba jẹ pe awọn to ṣe e lọna to tọ nikan, ni wọn fun ni anfani lati ṣe ayẹwọ. Lara awọn ohun amuyẹ ti wọn si n wo ni iriri nipa iṣẹ eto aabo ati ilera to dantọ. Alaga ikọ Amọtẹkun nipinlẹ Ọyọ fi kun ọrọ rẹ wi pe, ọgbọn iwe nikan kọ ni Amọtẹkun da le lori. O ni awọn figilante, sọludẹrọ ati awọn ọdẹ to ti n gbogun ti iwa ọdaran lati ẹyin wa, naa yoo lanfani lati darapọ mọ ikọ Amọtẹkun, ti wọn yoo si maa gba owo oṣu labẹ ijọba ipinlẹ Ọyọ. Bakan naa lo sọ wi pe iye owo kan naa kọ ni wọn o fi bẹrẹ fun gbogbo ẹni ti wọn ba gba.


Alaga ikọ Amọtẹkun nipinlẹ Ọyọ fi kun ọrọ rẹ wi pe, ọgbọn iwe nikan kọ ni Amọtẹkun da le lori. O ni awọn figilante, sọludẹrọ ati awọn ọdẹ to ti n gbogun ti iwa ọdaran lati ẹyin wa, naa yoo lanfani lati darapọ mọ ikọ Amọtẹkun, ti wọn yoo si maa gba owo oṣu labẹ ijọba ipinlẹ Ọyọ. Bakan naa lo sọ wi pe iye owo kan naa kọ ni wọn o fi bẹrẹ fun gbogbo ẹni ti wọn ba gba. Ayẹwo to n lọ lọwọ ni yoo sọ ipo ti wọn o gba onikaluku si. O ni bi i ẹgbẹrun meji eeyan pere lo ṣeeṣe ki wọn gba lẹyin gbogbo ayẹwo naa, bo tilẹ jẹ pe ọgọọrọ awọn eeyan lo forukọ silẹ nitori aisi iṣẹ lorilẹede yii. Alaye rẹ ni pe, "O yẹ ki gbogbo aye mọ nisinyii pe ko si iṣẹ.


Ayẹwo to n lọ lọwọ ni yoo sọ ipo ti wọn o gba onikaluku si. O ni bi i ẹgbẹrun meji eeyan pere lo ṣeeṣe ki wọn gba lẹyin gbogbo ayẹwo naa, bo tilẹ jẹ pe ọgọọrọ awọn eeyan lo forukọ silẹ nitori aisi iṣẹ lorilẹede yii. Alaye rẹ ni pe, "O yẹ ki gbogbo aye mọ nisinyii pe ko si iṣẹ. Aye ti iṣẹ ba ti ṣi silẹ, awọn eeyan yoo sa lọ ibẹ ni, idi niyii ti ero fi pọ". Pupọ ninu awọn eeyan to ba wa sọrọ ninu awọn to forukọ silẹ ṣalaye wi pe, ilepa ati ja fun ẹtọ ọmọniyan lo sun wọn de ibi iforukọsilẹ fun ikọ Amọtẹkun. Ati ọmọde ati agba, ati ọkunrin ati obinrin, lo si wa ninu wọn.


Aye ti iṣẹ ba ti ṣi silẹ, awọn eeyan yoo sa lọ ibẹ ni, idi niyii ti ero fi pọ". Pupọ ninu awọn eeyan to ba wa sọrọ ninu awọn to forukọ silẹ ṣalaye wi pe, ilepa ati ja fun ẹtọ ọmọniyan lo sun wọn de ibi iforukọsilẹ fun ikọ Amọtẹkun. Ati ọmọde ati agba, ati ọkunrin ati obinrin, lo si wa ninu wọn. Ayẹwo fun awọn to forukọ silẹ nilu Ibadan yoo waye laarin ọjọ kẹẹsan si ọjọ kẹrinla oṣu kẹẹsan ọdun yii, nigbati awọn ayẹwo to ku jakejado ipinlẹ Ọyọ yoo waye laarin ọjọ kẹẹdogun si ọjọ kọkanlelogun oṣu yii. Orin wo la fẹ kọ si gbẹdun eyi, afi ero ya waa wo o, ni eto igbaniwọle awọn osisẹ fun ikọ Amotekun ba de bayii. Idi ni pe o le ni eeyan ẹgbẹrun lọna mẹtadinlaadọta to yọju lọjọru, nibi eto igbanisisẹ fun ikọ alaabo Amotekun to bẹrẹ.


Ayẹwo fun awọn to forukọ silẹ nilu Ibadan yoo waye laarin ọjọ kẹẹsan si ọjọ kẹrinla oṣu kẹẹsan ọdun yii, nigbati awọn ayẹwo to ku jakejado ipinlẹ Ọyọ yoo waye laarin ọjọ kẹẹdogun si ọjọ kọkanlelogun oṣu yii. Orin wo la fẹ kọ si gbẹdun eyi, afi ero ya waa wo o, ni eto igbaniwọle awọn osisẹ fun ikọ Amotekun ba de bayii. Idi ni pe o le ni eeyan ẹgbẹrun lọna mẹtadinlaadọta to yọju lọjọru, nibi eto igbanisisẹ fun ikọ alaabo Amotekun to bẹrẹ. Bẹẹ lo se ni laanu pe, aaye ẹgbẹrun meji pere lo wa nilẹ ninu ikọ alaabo naa, ti wọn fẹ gba osisẹ si. Lara awọn eeyan to yọju lati gba isẹ naa la ti ri awọn ọmọ ẹgbẹ Agbẹkọya, ọdẹ, Fijilante, ọmọ ẹgbẹ OPC, awọn ọdẹ Soludero atawọn eeyan miran. Bi ojumọ si se n mọ ni deede aago mẹjọ aarọ, ni papa isere idaraya Lekan Salami ti kun babi, nibi ti eto ayẹwo awọn to fẹ di Amotekun ti n waye.


Bẹẹ lo se ni laanu pe, aaye ẹgbẹrun meji pere lo wa nilẹ ninu ikọ alaabo naa, ti wọn fẹ gba osisẹ si. Lara awọn eeyan to yọju lati gba isẹ naa la ti ri awọn ọmọ ẹgbẹ Agbẹkọya, ọdẹ, Fijilante, ọmọ ẹgbẹ OPC, awọn ọdẹ Soludero atawọn eeyan miran. Bi ojumọ si se n mọ ni deede aago mẹjọ aarọ, ni papa isere idaraya Lekan Salami ti kun babi, nibi ti eto ayẹwo awọn to fẹ di Amotekun ti n waye. Lara awọn ohun ti wọn n beere lọwọ ọpọ awọn eeyan naa, ti pupọ wọn ko niwe ẹri iwe ni, iwe iforukọsilẹ wọn, ati kaadi idanimọ wọn. Ko tan sibẹ o, wọn tun n beere iriri ti wọn ni nidi didaabo bo adugbo wọn, ati ipa ti wọn n ko ladugbo si aabo awujọ nijọba ibilẹ wọn. Nigba to n bawọn akọroyin sọrọ, Alaga ikọ Amotekun nipinlẹ Oyo, Ajagunfẹyinti Kunle Togun, sisọ loju rẹ pe awọn yoo finmu finlẹ lati mọ boya awọn eeyan yii ni akọsilẹ iwa ọdaran ri.


Lara awọn ohun ti wọn n beere lọwọ ọpọ awọn eeyan naa, ti pupọ wọn ko niwe ẹri iwe ni, iwe iforukọsilẹ wọn, ati kaadi idanimọ wọn. Ko tan sibẹ o, wọn tun n beere iriri ti wọn ni nidi didaabo bo adugbo wọn, ati ipa ti wọn n ko ladugbo si aabo awujọ nijọba ibilẹ wọn. Nigba to n bawọn akọroyin sọrọ, Alaga ikọ Amotekun nipinlẹ Oyo, Ajagunfẹyinti Kunle Togun, sisọ loju rẹ pe awọn yoo finmu finlẹ lati mọ boya awọn eeyan yii ni akọsilẹ iwa ọdaran ri. O fikun pe, awọn gba ikọ ọtẹlẹmuyẹ DSS atawọn osisẹ aabo ara ẹni, laabo ilu, Civil Defence lati se ayẹwo awọn oludije naa, ki wọn lee yọ eepo kuro lara Alikama. Ikọ Amotekun ko ni gbe ibọn - DAWN commission Ọpọ ibeere to ti n jẹyọ nipa ikọ alaabo fun ẹkun Ila Oorun Naijiria ti a mọ si Amotekun ni Ọgbẹni Seye Oyeleye ṣalaye lẹkunrẹrẹ. Oyeleye to jẹ oludari agba ajọ DAWN Commission to n ṣamojuto ilọsiwaju idagbasoke ọlọjọ  pipẹ ni ẹkun Ila Oorun Naijiria ti wọn tun gbe iṣẹ le lọwọ lori ṣiṣamojuto eto Amotekun ba BBC Yoruba sọ̀rọ̀.


O fikun pe, awọn gba ikọ ọtẹlẹmuyẹ DSS atawọn osisẹ aabo ara ẹni, laabo ilu, Civil Defence lati se ayẹwo awọn oludije naa, ki wọn lee yọ eepo kuro lara Alikama. Ikọ Amotekun ko ni gbe ibọn - DAWN commission Ọpọ ibeere to ti n jẹyọ nipa ikọ alaabo fun ẹkun Ila Oorun Naijiria ti a mọ si Amotekun ni Ọgbẹni Seye Oyeleye ṣalaye lẹkunrẹrẹ. Oyeleye to jẹ oludari agba ajọ DAWN Commission to n ṣamojuto ilọsiwaju idagbasoke ọlọjọ  pipẹ ni ẹkun Ila Oorun Naijiria ti wọn tun gbe iṣẹ le lọwọ lori ṣiṣamojuto eto Amotekun ba BBC Yoruba sọ̀rọ̀. Lori Owo Oṣu Ikọ Amọtẹkun "Bẹẹ ba ri iye owo kan ti awọn eeyan kan n tan kalẹ bii N13,500 abi nkan mii pe ohun ni owo oṣu wọn, irọ nla ni o. Oyeleye ni ijọba ipinlẹ ni yoo maa mojuto sisan owo oṣu wọn, ẹ si mọ pe ilana fun sisan owo oṣu oṣiṣẹ ijọba wa ni Naijiria, ohun ti wọn yoo tẹle niyẹn. O tẹnu mọ ọ pe ko si ipinlẹ kankan ti yoo san owo to kere ju deede iye owo oṣu oṣiṣẹ to kere julọ gẹgẹ bi ilana ijọba. Eto igbanisiṣẹ sínu ikọ Amọtẹkun Oyeleye jẹ ko di mimọ pe lara awọn to n ṣiṣẹ ninu ikọ Amọtẹkun yii wa latara awọn ẹgbẹ alaabo kọọkan to wa nikalẹ tẹlẹ tori gbogbo ipinlẹ lo ni awọn to n mojuto aabo wọn tẹlẹ.


Lori Owo Oṣu Ikọ Amọtẹkun "Bẹẹ ba ri iye owo kan ti awọn eeyan kan n tan kalẹ bii N13,500 abi nkan mii pe ohun ni owo oṣu wọn, irọ nla ni o. Oyeleye ni ijọba ipinlẹ ni yoo maa mojuto sisan owo oṣu wọn, ẹ si mọ pe ilana fun sisan owo oṣu oṣiṣẹ ijọba wa ni Naijiria, ohun ti wọn yoo tẹle niyẹn. O tẹnu mọ ọ pe ko si ipinlẹ kankan ti yoo san owo to kere ju deede iye owo oṣu oṣiṣẹ to kere julọ gẹgẹ bi ilana ijọba. Eto igbanisiṣẹ sínu ikọ Amọtẹkun Oyeleye jẹ ko di mimọ pe lara awọn to n ṣiṣẹ ninu ikọ Amọtẹkun yii wa latara awọn ẹgbẹ alaabo kọọkan to wa nikalẹ tẹlẹ tori gbogbo ipinlẹ lo ni awọn to n mojuto aabo wọn tẹlẹ. Fun apẹẹrẹ, eeyan to n ṣiṣẹ laarin ẹgbẹ Peace Corpse, OPC, ẹgbẹ Fijilante tẹlẹ lo dara pọ mọ Amotẹkun kii ṣe awọn ti ko ni gbongbo kankan ninu iṣẹ aabo tẹlẹ. Nitorinaa, awọn eeyan labẹle ninu awọn ilu naa lo jẹ awọn ti wọn ko jọ lati di ikọ Amọtẹkun niwọn igba ti wọn ba ti ni ikoju osuwọn to yẹ fun didara pọ mọ Amọtẹkun. Gbogbo ipinlẹ lo da ni ikọ Amọtẹkun tirẹ wọn ko si ni re si ti ipinlẹ mii bii ki ọmọ ẹgbẹ Amọtẹkun kan re wa lati ipinlẹ Ondo lọ ṣiṣẹ ni Ekiti.


Fun apẹẹrẹ, eeyan to n ṣiṣẹ laarin ẹgbẹ Peace Corpse, OPC, ẹgbẹ Fijilante tẹlẹ lo dara pọ mọ Amotẹkun kii ṣe awọn ti ko ni gbongbo kankan ninu iṣẹ aabo tẹlẹ. Nitorinaa, awọn eeyan labẹle ninu awọn ilu naa lo jẹ awọn ti wọn ko jọ lati di ikọ Amọtẹkun niwọn igba ti wọn ba ti ni ikoju osuwọn to yẹ fun didara pọ mọ Amọtẹkun. Gbogbo ipinlẹ lo da ni ikọ Amọtẹkun tirẹ wọn ko si ni re si ti ipinlẹ mii bii ki ọmọ ẹgbẹ Amọtẹkun kan re wa lati ipinlẹ Ondo lọ ṣiṣẹ ni Ekiti. Ẹwẹ, ohun to tun mu eto yii dantọ ni pe bi ohunkohun ba ṣẹlẹ ni bii agbegbe aala tabi ibode ipinlẹ Yoruba meji ti iṣẹlẹ kan si waye, ikọ Amọtẹkun ipinlẹ mejeeji lee re sọdọ ara wọn lati jọ ṣiṣẹ papọ tori aala pa wọn pọ. Bakan naa o mẹnu ba ọrọ adari ikọ Amotẹkun pe "ẹ o le ri eeyan kan ko dede jade wa pe oun ni Ọgagun Olori Amọtẹkun fun gbogbo Iwọ Oorun Naijiria". Gẹgẹ bi o ṣe ṣalaye, nkan ti o wa nilẹ ni igbimọ kan to ja gbogbo ipinlẹ mẹfẹẹfa pọ ti adari tabi alamojuto ipinlẹ kọọkan yoo korajọ loṣooṣu lati ṣepade lori ilana iṣiṣẹ ikọ Amọtẹkun.


Ẹwẹ, ohun to tun mu eto yii dantọ ni pe bi ohunkohun ba ṣẹlẹ ni bii agbegbe aala tabi ibode ipinlẹ Yoruba meji ti iṣẹlẹ kan si waye, ikọ Amọtẹkun ipinlẹ mejeeji lee re sọdọ ara wọn lati jọ ṣiṣẹ papọ tori aala pa wọn pọ. Bakan naa o mẹnu ba ọrọ adari ikọ Amotẹkun pe "ẹ o le ri eeyan kan ko dede jade wa pe oun ni Ọgagun Olori Amọtẹkun fun gbogbo Iwọ Oorun Naijiria". Gẹgẹ bi o ṣe ṣalaye, nkan ti o wa nilẹ ni igbimọ kan to ja gbogbo ipinlẹ mẹfẹẹfa pọ ti adari tabi alamojuto ipinlẹ kọọkan yoo korajọ loṣooṣu lati ṣepade lori ilana iṣiṣẹ ikọ Amọtẹkun. Lafikun. oludari agba ajọ DAWN Commission ni kii ṣe eyi ti yoo kasẹ nilẹ kiakia o, o wa lati duro titi ayeraye ni tori pe iye Ọlọpaa to wa ni Naijiria nikan ko to lati ṣe aabo loori gbogbo araalu. O ni iye eeyan to wa lorile-ede Naijira gan an ti pọ si i.


Lafikun. oludari agba ajọ DAWN Commission ni kii ṣe eyi ti yoo kasẹ nilẹ kiakia o, o wa lati duro titi ayeraye ni tori pe iye Ọlọpaa to wa ni Naijiria nikan ko to lati ṣe aabo loori gbogbo araalu. O ni iye eeyan to wa lorile-ede Naijira gan an ti pọ si i. "Amọtẹkun ko ni gbe ibọn, ikọ alaabo sọ́ọ́ ni yoo jẹ ni ipinlẹ" "Iṣẹ Amọtẹkun ati ija ko jọ ara wọn rara o, Amọtẹkun ko ni jagun, ọrọ aabo ni iṣẹ tiwa". Wọn ni ẹrọ ibanisọrọ̀ laarin ara wọn. Oyeleye ni awọn gomina naa ti sọ ọ nibi eto ifilọọlẹ pe Amọtẹkun kii ṣe ọlọpaa tabi sọja o, ọlọpaa ibilẹ lasan ni wọn jẹ Nigba ti akọroyin BBC beere pe ṣebi nigba ti wọn wa ninu ikọ figilante fun apẹẹrẹ wọn maa n gbe ibọn, esi ti o fọ ni wi pe ṣe bi ibọn ṣakabula lasan ti wọn fi n pa ẹran ninu igbo niyẹn.


"Amọtẹkun ko ni gbe ibọn, ikọ alaabo sọ́ọ́ ni yoo jẹ ni ipinlẹ" "Iṣẹ Amọtẹkun ati ija ko jọ ara wọn rara o, Amọtẹkun ko ni jagun, ọrọ aabo ni iṣẹ tiwa". Wọn ni ẹrọ ibanisọrọ̀ laarin ara wọn. Oyeleye ni awọn gomina naa ti sọ ọ nibi eto ifilọọlẹ pe Amọtẹkun kii ṣe ọlọpaa tabi sọja o, ọlọpaa ibilẹ lasan ni wọn jẹ Nigba ti akọroyin BBC beere pe ṣebi nigba ti wọn wa ninu ikọ figilante fun apẹẹrẹ wọn maa n gbe ibọn, esi ti o fọ ni wi pe ṣe bi ibọn ṣakabula lasan ti wọn fi n pa ẹran ninu igbo niyẹn. O ṣe apejuwe pe ọlọpaa lo maa n gbe ibọn, ikọ Amọtẹkun ko ni lo ibọn tabi nkan ijagun. Ọrọ aabo ilu lasan ni wọn yoo maa ri si lati ran awọn Ọlọpaa lọwọ ninu iṣẹ wọn. Lakotan, o ni ki awọn ara ẹkun mii to n sọrọ lodi si agbekalẹ ikọ Amọtẹkun lọ jokoo tori oye ko ye wọn to ni.


O ṣe apejuwe pe ọlọpaa lo maa n gbe ibọn, ikọ Amọtẹkun ko ni lo ibọn tabi nkan ijagun. Ọrọ aabo ilu lasan ni wọn yoo maa ri si lati ran awọn Ọlọpaa lọwọ ninu iṣẹ wọn. Lakotan, o ni ki awọn ara ẹkun mii to n sọrọ lodi si agbekalẹ ikọ Amọtẹkun lọ jokoo tori oye ko ye wọn to ni. O ṣapejuwe Ọlọpaa Hisbah ti Kano ti ẹnikẹni ko le ni ki wọ́n kasẹ rẹ nilẹ bẹẹ si ni o ṣalaye pe awọn Ọlọpaa ibilẹ yii nikan lo le mọ bi ajoji ba wọ ilu. Bi wọn ba si ri iṣẹlẹ to waye loju ọna, loju igbo tabi ninu ilu, to kan iṣẹ ọlọpaa, wọn a fa iṣẹ naa le ọlọpaa lọwọ.


O ṣapejuwe Ọlọpaa Hisbah ti Kano ti ẹnikẹni ko le ni ki wọ́n kasẹ rẹ nilẹ bẹẹ si ni o ṣalaye pe awọn Ọlọpaa ibilẹ yii nikan lo le mọ bi ajoji ba wọ ilu. Bi wọn ba si ri iṣẹlẹ to waye loju ọna, loju igbo tabi ninu ilu, to kan iṣẹ ọlọpaa, wọn a fa iṣẹ naa le ọlọpaa lọwọ.


Spartan in Ogun: Èèyàn márùn-ún ní ọlọ́pàá sọ pé afurasí náà pa léraléra

Afurasi apaayan ati amu oogun oloro to n daomi alaafia ilu Ogere ati Iperu ru ti awọn ọlọpaa ipinlẹ Ogun si ti n wa la gbọ pe wọn ti yinbọn pa bayii. Ọkunrin naa, Feyisola Dosumu to ti na papa bora fun ọjọ melo kan naa ni wọn ti n wa kiri. Iroyin taa gbọ ni wipe apapọ ikọ amuṣẹya alaabo ni agbegbe Ogere nipinlẹ naa lọjọ Iṣẹgun ọsẹ. Ṣaaju, ileesẹ Ọlọpaa ipinlẹ Ogun ti kede pe ọwọ sinkun oun ti ba afurasi apaayan, ọmọ ẹgbẹ okunkun ati amu oogun oloro ti wọn n wa. Orukọ afurasi naa ni Feyisola Dosumu, ti ọpọ eeyan mọ si Spartan, deede aago kan ọ̀san si ni ọwọ awọn ọlọpaa tẹ ẹ. Agbenusọ fun Ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi, ẹni to fidi iṣẹlẹ naa mulẹ tun fikun pe wọn ti gbe afurasi naa lọ si Olu Ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ naa to wa ni adugbo Eleweran. O ti to ọjọ mẹta ti iroyin Spartan ti gbalẹ kan pe awọn ọlọpaa n wa nitori pe wọn fura si pe oun lo n gba ẹmi pupọ nilu Iperu ati Ogeere.


Ṣaaju, ileesẹ Ọlọpaa ipinlẹ Ogun ti kede pe ọwọ sinkun oun ti ba afurasi apaayan, ọmọ ẹgbẹ okunkun ati amu oogun oloro ti wọn n wa. Orukọ afurasi naa ni Feyisola Dosumu, ti ọpọ eeyan mọ si Spartan, deede aago kan ọ̀san si ni ọwọ awọn ọlọpaa tẹ ẹ. Agbenusọ fun Ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi, ẹni to fidi iṣẹlẹ naa mulẹ tun fikun pe wọn ti gbe afurasi naa lọ si Olu Ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ naa to wa ni adugbo Eleweran. O ti to ọjọ mẹta ti iroyin Spartan ti gbalẹ kan pe awọn ọlọpaa n wa nitori pe wọn fura si pe oun lo n gba ẹmi pupọ nilu Iperu ati Ogeere. Ọkùnrin kan pa ara rẹ̀ sínú ọgbà àjọ TRACE tó n mójútọ ìrìnnà ọkọ̀ nípìnlẹ̀ Ogun 'Orísúnmibáre ni àìsàn 'Polio' tó kọlù mí ní kékeré' John Blake wà ní ICU, ọlọ́pàá tó yìnbọn fún un bẹ̀rẹ̀ ìsinmi tipá tipá Koda, ọpọ awọn olugbe agbegbe yii ni wọn ti n fi ile wọn silẹ nitori iku ojiji to n pa wọn. Olugbe kan lagbegbe naa ni lẹyin to ti ran eeyan mẹta sọrun nibẹrẹ ọdun yii, afurasi naa tun pa eeyan meji miran nipari osu keje ọdun yii. Spartan, to kẹkọ jade nile ẹkọ Gbogbo Nse Poly Moshood Abiola to wa nilu Abeokuta, ni wọn lo jẹ igi wọrọkọ tii da ina ru nilu abinibi rẹ Ogere Remo.


Ọkùnrin kan pa ara rẹ̀ sínú ọgbà àjọ TRACE tó n mójútọ ìrìnnà ọkọ̀ nípìnlẹ̀ Ogun 'Orísúnmibáre ni àìsàn 'Polio' tó kọlù mí ní kékeré' John Blake wà ní ICU, ọlọ́pàá tó yìnbọn fún un bẹ̀rẹ̀ ìsinmi tipá tipá Koda, ọpọ awọn olugbe agbegbe yii ni wọn ti n fi ile wọn silẹ nitori iku ojiji to n pa wọn. Olugbe kan lagbegbe naa ni lẹyin to ti ran eeyan mẹta sọrun nibẹrẹ ọdun yii, afurasi naa tun pa eeyan meji miran nipari osu keje ọdun yii. Spartan, to kẹkọ jade nile ẹkọ Gbogbo Nse Poly Moshood Abiola to wa nilu Abeokuta, ni wọn lo jẹ igi wọrọkọ tii da ina ru nilu abinibi rẹ Ogere Remo. Wọn ní kete to wọ ile ẹkọ Gbogbo Nse tan, lo dara pọ mọ awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun, to si tun n mu oogun oloro. Koda, iroyin naa ni wọn ti gbe afurasi apaayan naa lọ tọju nile iwosan alarun ọpọ to wa ni Aro ri, amọ to sa kuro nibẹ pada silu Ogere, to si n ṣe wọn bi ọsẹ ti n ṣe oju. Iroyin naa tun fikun pe ṣe ni Dosumu maa n fọnnu kiri pe oun setan lati pa ọpọlọpọ eeyan lagbegbe naa, eyi to n ko ibẹru-bojo ba ọpọ eeyan nibẹ.


Wọn ní kete to wọ ile ẹkọ Gbogbo Nse tan, lo dara pọ mọ awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun, to si tun n mu oogun oloro. Koda, iroyin naa ni wọn ti gbe afurasi apaayan naa lọ tọju nile iwosan alarun ọpọ to wa ni Aro ri, amọ to sa kuro nibẹ pada silu Ogere, to si n ṣe wọn bi ọsẹ ti n ṣe oju. Iroyin naa tun fikun pe ṣe ni Dosumu maa n fọnnu kiri pe oun setan lati pa ọpọlọpọ eeyan lagbegbe naa, eyi to n ko ibẹru-bojo ba ọpọ eeyan nibẹ.


Iléèṣẹ́ ọlọ́pàá mú ọkùnrin ẹni ọdún 55 tó gé ẹ̀yà ara èèyàn nílẹ̀ ìsìnkú ṣọ́ọ̀ṣì l'Ogun

Awọn ọlọpaa nipinlẹ Ogun ti mu ọkunrin ẹni ọdun marundinlọgọta kan, Yesiru Salisu, ti wọn ba ẹya ara eeyan lọwọ rẹ ni Ijebu-Igbo. Iroyin sọ pe wọn ba agbari eeyan mẹrin, ọwọ meji, ati àgbọn mẹta lọwọ ri. Afurasi naa, ni wọn sọ pe ilẹ isinku Kristiẹni kan to wa ni adugbo Oke-Eri, nilu Ijebu-Igbo, lo ti ge awọn ẹya ara naa lọjọ Aje, pẹlu iranlọwọ ẹnikan, Lekan Bakare, to ti salọ bayii. Gẹgẹ bi iwe iroyin abẹle, The Punch, ṣe sọ, ọwọ tẹ Salisu, lẹyin ti awọn araalu fi ẹjọ sun ni agọ ọlọpaa to wa ni Ago-Iwoye. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi, sọ pe ẹni to lọ fi ẹjọ sun ni oun ri ọkunrin kan to gbe apo dani, ti oun fura si pe ẹru ẹlẹru lo wa ninu rẹ. Ati pe nigba ti wọn beere ọrọ lọwọ rẹ, o ju apo naa silẹ, o si sa wọ inu igbo lọ.


Gẹgẹ bi iwe iroyin abẹle, The Punch, ṣe sọ, ọwọ tẹ Salisu, lẹyin ti awọn araalu fi ẹjọ sun ni agọ ọlọpaa to wa ni Ago-Iwoye. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi, sọ pe ẹni to lọ fi ẹjọ sun ni oun ri ọkunrin kan to gbe apo dani, ti oun fura si pe ẹru ẹlẹru lo wa ninu rẹ. Ati pe nigba ti wọn beere ọrọ lọwọ rẹ, o ju apo naa silẹ, o si sa wọ inu igbo lọ. Eyi lo mu ki awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ lọ si ibẹ, ti wọn si ba awọn ẹya ara eeyan to ti gbẹ ninu apo naa. "Lẹyin naa ni wọn yẹ inu igbo ti afurasi naa sa wọ daadaa, nibi ti ọwọ ti tẹ ẹ. "O si jẹwọ pe ilẹ isinku to wa ni Oke-Eri nilu Ijebu-Igbo, ni oun ati ẹnikan ti ge awọn ẹya ara naa."


Eyi lo mu ki awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ lọ si ibẹ, ti wọn si ba awọn ẹya ara eeyan to ti gbẹ ninu apo naa. "Lẹyin naa ni wọn yẹ inu igbo ti afurasi naa sa wọ daadaa, nibi ti ọwọ ti tẹ ẹ. "O si jẹwọ pe ilẹ isinku to wa ni Oke-Eri nilu Ijebu-Igbo, ni oun ati ẹnikan ti ge awọn ẹya ara naa." Nibayii, iwadii ti n lọ lori ọrọ naa.


Nibayii, iwadii ti n lọ lori ọrọ naa.


Tola Oyediran: Buhari, Makinde, Sanwo-Olu ń ṣèdárò Tola Oyediran ọmọ Obafemi Awolowo tó papòdà

Ọpẹ eekan lagbo oṣelu lo ti n ranṣẹ ibanikẹdun si ẹbi mama Tola Oyediran tii ṣe akọbi obinrin Oloye Obafemi Awolowo to jade laye lọjọ Ẹti. Aburo oloogbe naa, Ọmọwe Tokunbo Dosunmu-Awolowo to ba BBC Yoruba ṣalaye pe ni bii deedee aago mejila ọsan ti mama jẹ Ọlọrun nipe. Ẹwẹ, Aarẹ Muhammadu Buhari ti kẹdun pẹlu idile oloogbe Tola Oyediran. Ninu atẹjade ti oludamọran Aarẹ Buhari lori ọrọ iroyin, Garba Shehu fi sita, Buhari ni ki wọn dupẹ lọwọ Eledua fun igbe aye to daara ti mama gbe nigba to wa laye. Buhari ni oloogbe naa gbiyanju agbara rẹ lati ṣe iranwọ fawọn eeyan to layika rẹ eleyi ti awọn eeyan yoo maa fi ṣe iranti rẹ lọ laelae. Aarẹ gbadura wi pe ki ọlọrun tẹ mama si afẹfẹ rere ki O si tun awọn ẹbi rẹ ninu.


Ninu atẹjade ti oludamọran Aarẹ Buhari lori ọrọ iroyin, Garba Shehu fi sita, Buhari ni ki wọn dupẹ lọwọ Eledua fun igbe aye to daara ti mama gbe nigba to wa laye. Buhari ni oloogbe naa gbiyanju agbara rẹ lati ṣe iranwọ fawọn eeyan to layika rẹ eleyi ti awọn eeyan yoo maa fi ṣe iranti rẹ lọ laelae. Aarẹ gbadura wi pe ki ọlọrun tẹ mama si afẹfẹ rere ki O si tun awọn ẹbi rẹ ninu. Gomina Seyi Makinde ipinlẹ Oyo naa ti ṣapejuwe iku mama Oyediran gẹgẹ bi adanu nla fun orilẹede Naijiria. Ninu iṣẹ ibanikẹdun to fi ṣọwọ si igbimọ alaṣẹ iwe iroyin Tribune, Makinde ni lootọọ ni mama ti ku, ṣugbọn ipa to ni lawujọ ko le parẹ laelae. Bakan naa lo sọ pe awọn eeyan yoo maa ṣe iranti mama Oyediran gẹgẹ bi ẹnikan to tẹ le awọn ilana ti Oloye Awolowo la kalẹ titi to fi ku.


Gomina Seyi Makinde ipinlẹ Oyo naa ti ṣapejuwe iku mama Oyediran gẹgẹ bi adanu nla fun orilẹede Naijiria. Ninu iṣẹ ibanikẹdun to fi ṣọwọ si igbimọ alaṣẹ iwe iroyin Tribune, Makinde ni lootọọ ni mama ti ku, ṣugbọn ipa to ni lawujọ ko le parẹ laelae. Bakan naa lo sọ pe awọn eeyan yoo maa ṣe iranti mama Oyediran gẹgẹ bi ẹnikan to tẹ le awọn ilana ti Oloye Awolowo la kalẹ titi to fi ku. Makinde ko ṣalai ki aburo oloogbe, Dokita Dosunmu-Awolowo ati iyawo igbakeji aarẹ Dolapo Osinbaji pẹlu igbakeji Aarẹ rẹ ku ara fẹraku. Gomina ipinlẹ Eko, Babajide Sanwo-Olu naa ko gbẹyin ninu awọn to n ṣedaro ẹn'ire to lọ. O ni adanu nla ni iku mama Oyediran jẹ fun ẹbi, atawọn ọrẹ rẹ to fi mọ ile iwe iroyin Tribune.


Makinde ko ṣalai ki aburo oloogbe, Dokita Dosunmu-Awolowo ati iyawo igbakeji aarẹ Dolapo Osinbaji pẹlu igbakeji Aarẹ rẹ ku ara fẹraku. Gomina ipinlẹ Eko, Babajide Sanwo-Olu naa ko gbẹyin ninu awọn to n ṣedaro ẹn'ire to lọ. O ni adanu nla ni iku mama Oyediran jẹ fun ẹbi, atawọn ọrẹ rẹ to fi mọ ile iwe iroyin Tribune. Sanwo-Olu ni olori to ṣee fi ọkan tan ni mama nigba aye rẹ ati pe ẹlẹyinju aanu ati onirẹlẹ eniyan ni. Tola Oyediran ọmọ Obafemi Awolowo ti jáde láyé Iku n pa ni, ilẹ n jẹ eeyan. Iroyin to n tẹ wa lọwọ lo sọ pe Tola Oyediran Awolowo ti papoda.


Sanwo-Olu ni olori to ṣee fi ọkan tan ni mama nigba aye rẹ ati pe ẹlẹyinju aanu ati onirẹlẹ eniyan ni. Tola Oyediran ọmọ Obafemi Awolowo ti jáde láyé Iku n pa ni, ilẹ n jẹ eeyan. Iroyin to n tẹ wa lọwọ lo sọ pe Tola Oyediran Awolowo ti papoda. Ọjọ kinni oṣu kejila ọdun 2020 yii ni mama Oyediran to jẹ ọkan ninu awọn ọmọ olootu ijọ iwọ oorun guusu Naijiria nigba kan ri, Oloye Obafemi Awolowo ko ba ṣe ayẹyẹ ọjọ ibi ọgọrin ọdun laye. Oun ni omọ Awowlọwọ to dagba ju ki iku to mu un lọ. Tola si ni alaga igbimọ alaṣẹ iwe iroyin Tribune titi ti o fi faye silẹ.


Ọjọ kinni oṣu kejila ọdun 2020 yii ni mama Oyediran to jẹ ọkan ninu awọn ọmọ olootu ijọ iwọ oorun guusu Naijiria nigba kan ri, Oloye Obafemi Awolowo ko ba ṣe ayẹyẹ ọjọ ibi ọgọrin ọdun laye. Oun ni omọ Awowlọwọ to dagba ju ki iku to mu un lọ. Tola si ni alaga igbimọ alaṣẹ iwe iroyin Tribune titi ti o fi faye silẹ. Dokita Tokunbọ Dosunmu ṣalaye fun BBC pé Arabinrin Tola Oyediran Awolowo ko ṣaarẹ rara ki ọlọjọ to de. O ni nkan bii aago mejila ọsan oni ni alumuntu wọle de were to mu ẹgbọn oun lọ. Bakan naa lo ni ẹbi ṣi wa ninu irora ati iyalẹnu pe ṣe gbogbo ẹ ti pari naa ni yẹn ni asiko yii.


Dokita Tokunbọ Dosunmu ṣalaye fun BBC pé Arabinrin Tola Oyediran Awolowo ko ṣaarẹ rara ki ọlọjọ to de. O ni nkan bii aago mejila ọsan oni ni alumuntu wọle de were to mu ẹgbọn oun lọ. Bakan naa lo ni ẹbi ṣi wa ninu irora ati iyalẹnu pe ṣe gbogbo ẹ ti pari naa ni yẹn ni asiko yii. BBC gbadura pe ki Olorun tu ẹbi ti ọrọ kan naa ninu lasiko yii


BBC gbadura pe ki Olorun tu ẹbi ti ọrọ kan naa ninu lasiko yii


Fashola EndSARS Protest: Fashola rí kámẹ́rà he ní ibùdó ìṣẹ̀lẹ̀ Lekki Tollgate, àwọn ọmọ Nàìjíríà bá figbe ta

Ni ọjọ Aiku ni awọn minisita atawọn gomina kan ṣabẹwo si ilu Eko lati wo bi ọrọ ṣe lọ lasiko iwọde to di gbodonroṣọ nibẹ. Lasiko abẹwo wọn si agbegbe Lekki Tollgate nibi ti wahala ti ṣẹlẹ laṣalẹ ọjọ Iṣẹgun ni minisita fun akanṣe iṣẹ, Babatunde Raji Fashola ṣadede ṣe awari ẹrọ ayaworan, kamẹra kan eleyi ti wọn ni o ṣeeṣe ko jẹ pe awọn eeyan kan lo fi sibẹ ṣaaju iṣẹlẹ naa. Lọgan ti Fashọla to lewaju ikọ ti aarẹ Buhari ran si ipinlẹ Eko lori iṣẹlẹ naa ri kamẹra naa lo fi aṣọ ilewọ kan mu  u ti o si fun gomina ipinlẹ Eko, Babajide Sanwo-Olu fun ayẹwo iwadii. Gẹgẹ bi ohun ti gomina Eko tẹlẹ ri naa sọ, o ṣeeṣe ki o jẹ pe awọn kọlọransi kan ṣaaju iṣẹlẹ to ṣẹ nibẹ lọjọ Iṣẹgun. Ki ni awọn ọmọ Naijiria n sọ? Iṣẹlẹ yii si ti n gbe ọpọlọpọ ariwo sita loju opo ayelujara bii Twitter.


Gẹgẹ bi ohun ti gomina Eko tẹlẹ ri naa sọ, o ṣeeṣe ki o jẹ pe awọn kọlọransi kan ṣaaju iṣẹlẹ to ṣẹ nibẹ lọjọ Iṣẹgun. Ki ni awọn ọmọ Naijiria n sọ? Iṣẹlẹ yii si ti n gbe ọpọlọpọ ariwo sita loju opo ayelujara bii Twitter. Ọpọlọpọ awọn ọmọ Naijiria lo n ja ara jẹ pe ọrs naa fẹ ṣebi eyi to mu ifunra dani. Ẹ jẹ ka wo bi wọn ṣe sọ ọ lọkọọkan, ejeeji. Awọn eeyan kan bii @yjpictures, @Wande_SHO, @lgc_pacman, @iam_ABC12 atawọn miran woye pe ṣe kamẹra naa ni ogun asọ ina di omi ni tabi ayẹta to fi jẹ wipe gbogbo bi wọn ṣe dana sun ibudo igbowo ode naa ina ko kan an rara.


Ọpọlọpọ awọn ọmọ Naijiria lo n ja ara jẹ pe ọrs naa fẹ ṣebi eyi to mu ifunra dani. Ẹ jẹ ka wo bi wọn ṣe sọ ọ lọkọọkan, ejeeji. Awọn eeyan kan bii @yjpictures, @Wande_SHO, @lgc_pacman, @iam_ABC12 atawọn miran woye pe ṣe kamẹra naa ni ogun asọ ina di omi ni tabi ayẹta to fi jẹ wipe gbogbo bi wọn ṣe dana sun ibudo igbowo ode naa ina ko kan an rara. Ẹwẹ, awọn miran n pariwo pe arumọjẹ lasan lawọn ijọba n fẹ fi ọrọ naa ṣe ati pe wọn ti fẹ maa mu araalu ni mugun niyẹn o. Awọn eeyan bii@dami_lanre, @ifebanjo, @Babel411, @Abbey0057 Bakan naa lawọn miran bii @Henry_EI, @alrhemist naa n pariwo lori ayelujara pe ṣe gbogbo iroyin pe awọn oṣiṣẹ ajọ gbalẹ-gbadọti ni ipinlẹ Eko, LAWMA ti gba agbegbe Lekki Tollgate naa ṣaaju abẹwo awọn gomina ọhun ko kan ibi ti ẹrọ ayaworan naa wa ni. Iroyin to n tẹ wa lọwọ bayii lo ni ọkan ninu awọn ọdọ to fara gbọgbẹ ninu ipaniyan Lekki ti jade laye. Gomina ipinlẹ Eko, Babajide Sanwo-Olu lo kede bẹẹ loju opo Twitter rẹ laarọ ọjọbọ.


Ẹwẹ, awọn miran n pariwo pe arumọjẹ lasan lawọn ijọba n fẹ fi ọrọ naa ṣe ati pe wọn ti fẹ maa mu araalu ni mugun niyẹn o. Awọn eeyan bii@dami_lanre, @ifebanjo, @Babel411, @Abbey0057 Bakan naa lawọn miran bii @Henry_EI, @alrhemist naa n pariwo lori ayelujara pe ṣe gbogbo iroyin pe awọn oṣiṣẹ ajọ gbalẹ-gbadọti ni ipinlẹ Eko, LAWMA ti gba agbegbe Lekki Tollgate naa ṣaaju abẹwo awọn gomina ọhun ko kan ibi ti ẹrọ ayaworan naa wa ni. Iroyin to n tẹ wa lọwọ bayii lo ni ọkan ninu awọn ọdọ to fara gbọgbẹ ninu ipaniyan Lekki ti jade laye. Gomina ipinlẹ Eko, Babajide Sanwo-Olu lo kede bẹẹ loju opo Twitter rẹ laarọ ọjọbọ. O ni ori ti ọdọ naa fi sese lo sokunfa iku to paa Gomina Sanwo-Olu wa kẹdun lori isẹlẹ naa, to si ni o ba oun lọkan jẹ. Amọ ko sai fikun pe oun si n tẹsiwaju lori iwadi oun lori isẹlẹ naa. Ilumọọka abẹsẹkubiojo ọmọ Naijiria nii, Anthony Joshua ti dara pọ mọ awọn gbajumọ ati eekanlu jakejado agbaye, to n bẹnu atẹ lu bi awọn ologun ṣe yinbon pa awọn oluwọde ENDSARS ni ilu Eko.


O ni ori ti ọdọ naa fi sese lo sokunfa iku to paa Gomina Sanwo-Olu wa kẹdun lori isẹlẹ naa, to si ni o ba oun lọkan jẹ. Amọ ko sai fikun pe oun si n tẹsiwaju lori iwadi oun lori isẹlẹ naa. Ilumọọka abẹsẹkubiojo ọmọ Naijiria nii, Anthony Joshua ti dara pọ mọ awọn gbajumọ ati eekanlu jakejado agbaye, to n bẹnu atẹ lu bi awọn ologun ṣe yinbon pa awọn oluwọde ENDSARS ni ilu Eko. Lalẹ ọjọ Isẹgun ni ikọlu naa waye lẹyìn ti ijọba kede isede ni Eko, tawọn ologun si pa awọn oluwọde kan ni Lekki, bẹẹ ni ọpọ ọdọ bii ọgbọn fara gbọgbẹ. Nigba to n gbara ta lori isẹlẹ naa loju opo Twitter rẹ, Anthony Joshua ni nnkan ti wa buru gan bayii. O ni ipaniyan to n waye yii pakasọ, to si ṣe eemọ pe "gbogbo nnkan yii n waye nitori awon eeyan fẹ gbe ni alaafia?"


Lalẹ ọjọ Isẹgun ni ikọlu naa waye lẹyìn ti ijọba kede isede ni Eko, tawọn ologun si pa awọn oluwọde kan ni Lekki, bẹẹ ni ọpọ ọdọ bii ọgbọn fara gbọgbẹ. Nigba to n gbara ta lori isẹlẹ naa loju opo Twitter rẹ, Anthony Joshua ni nnkan ti wa buru gan bayii. O ni ipaniyan to n waye yii pakasọ, to si ṣe eemọ pe "gbogbo nnkan yii n waye nitori awon eeyan fẹ gbe ni alaafia?" Joshua wa gba ladura pe, ki eledua jẹ ki alaafia jọba ni Naijiria tii ṣe orileede abinibi oun. O ni oun n wa awọn ile iwosan ti oun le fi ounjẹ ati iranwọ ranṣẹ si, titi ti oun yoo fi le ṣe nkan miran. Yatọ si Joshua, Odion Ighalo to jẹ agbabọọlu Naijiria naa da si ọrọ yii.


Joshua wa gba ladura pe, ki eledua jẹ ki alaafia jọba ni Naijiria tii ṣe orileede abinibi oun. O ni oun n wa awọn ile iwosan ti oun le fi ounjẹ ati iranwọ ranṣẹ si, titi ti oun yoo fi le ṣe nkan miran. Yatọ si Joshua, Odion Ighalo to jẹ agbabọọlu Naijiria naa da si ọrọ yii. Ninu fọnran fidio kan to fi sita loju opo Twitter rẹ, Ighalo ni inu oun bajẹ nitori nnkan to n waye ni Naijiria. O ni lootọ loun kii dá si ọrọ oṣelu ṣugbọn eyi to nsele yii, oun ko le dakẹ. O wa kọju ọrọ rẹ si ijọba Naijiria pe, wọn ko lojuti pẹlu bi wọn ti ṣe doju ibọn kọ awọn oluwọde to n fehonu han.


Ninu fọnran fidio kan to fi sita loju opo Twitter rẹ, Ighalo ni inu oun bajẹ nitori nnkan to n waye ni Naijiria. O ni lootọ loun kii dá si ọrọ oṣelu ṣugbọn eyi to nsele yii, oun ko le dakẹ. O wa kọju ọrọ rẹ si ijọba Naijiria pe, wọn ko lojuti pẹlu bi wọn ti ṣe doju ibọn kọ awọn oluwọde to n fehonu han. Irufẹ ọrọ iporuru ọkan bayii tun waye lati ọdọ Trevor Noah, tii se adẹrinposonu ọmọ ilẹ South Africa ati Kamaru Usman ọmọ Naijiria abẹsẹkubiojo mii to wa nilẹ okere. Loju opo Twitter wọn ati t'awọn mii bíi iyawo aarẹ Amẹrika tẹlẹ, Hillary Clinton niṣe ni wọn n kesi aarẹ Buhari lati dẹkun ipaniyan to n waye. Awọn ọdẹ nipinlẹ Ọṣun ti darapọ mọ awọn oluwọde #EndSARS ni ilu Oṣogbo pẹlu ikilọ fawọn janduku pe ki wọn rin jinna si iwọde naa.


Irufẹ ọrọ iporuru ọkan bayii tun waye lati ọdọ Trevor Noah, tii se adẹrinposonu ọmọ ilẹ South Africa ati Kamaru Usman ọmọ Naijiria abẹsẹkubiojo mii to wa nilẹ okere. Loju opo Twitter wọn ati t'awọn mii bíi iyawo aarẹ Amẹrika tẹlẹ, Hillary Clinton niṣe ni wọn n kesi aarẹ Buhari lati dẹkun ipaniyan to n waye. Awọn ọdẹ nipinlẹ Ọṣun ti darapọ mọ awọn oluwọde #EndSARS ni ilu Oṣogbo pẹlu ikilọ fawọn janduku pe ki wọn rin jinna si iwọde naa. Alaga awọn ọlọdẹ naa labẹ aṣia Hunters Guild of Nigeria, Nurein Hameed koro oju si bi awọn janduku kan ṣe n fi iwọde naa boju lati hu iwa ibi. Ẹgbẹ awọn ọlọdẹ naa wa jẹ ko di mimọ pe awọn ko ni la oju awọn silẹ ki awọn kọlọransi ẹda kan wa fi iwa buruku ọwọ wọn ba oju awọn oluwọde #EndSARS naa ati ohun ribiribi ti wọn n gbe ṣe jẹ. Awọn ẹgbẹ ọlọdẹ naa ni awọn ṣetan lati maa pese abo fun awọn to n wọde naa .


Alaga awọn ọlọdẹ naa labẹ aṣia Hunters Guild of Nigeria, Nurein Hameed koro oju si bi awọn janduku kan ṣe n fi iwọde naa boju lati hu iwa ibi. Ẹgbẹ awọn ọlọdẹ naa wa jẹ ko di mimọ pe awọn ko ni la oju awọn silẹ ki awọn kọlọransi ẹda kan wa fi iwa buruku ọwọ wọn ba oju awọn oluwọde #EndSARS naa ati ohun ribiribi ti wọn n gbe ṣe jẹ. Awọn ẹgbẹ ọlọdẹ naa ni awọn ṣetan lati maa pese abo fun awọn to n wọde naa . Bakan naa ni wọn koro oju si bi awọn eeyan kan ṣe kọlu gomina ipinlẹ naa, Gboyega Oyetọla lopin ọsẹ to ksja, eleyi ti wọn ni o ku diẹ kaa to gidigidi. Lara ẹdun ọkan awọn oluwọde ENDSARS  ni Naijiria ni pe ki ijọba ṣe agbekalẹ igbimọ ti yoo gbọ ẹjọ aṣemáṣe tàwọn oṣiṣẹ SARS ba ṣe si arailu.Imoran yi jẹ atẹwọgba lọdọ ìjọba apapọ koda awọn ipinlẹ kookan nilẹ kaarọ o jiire bi Eko ti gbe igbimọ yi kalẹ. Ninu awọn ti ko ti i ṣe bẹẹ ni ipinlẹ̀ Oyo ati Osun wa ti BBC Yoruba  si gbiyanju lati mọ ohun to n dawọn duro ati bi wọn ti ṣe fẹ gbe gba.


Bakan naa ni wọn koro oju si bi awọn eeyan kan ṣe kọlu gomina ipinlẹ naa, Gboyega Oyetọla lopin ọsẹ to ksja, eleyi ti wọn ni o ku diẹ kaa to gidigidi. Lara ẹdun ọkan awọn oluwọde ENDSARS  ni Naijiria ni pe ki ijọba ṣe agbekalẹ igbimọ ti yoo gbọ ẹjọ aṣemáṣe tàwọn oṣiṣẹ SARS ba ṣe si arailu.Imoran yi jẹ atẹwọgba lọdọ ìjọba apapọ koda awọn ipinlẹ kookan nilẹ kaarọ o jiire bi Eko ti gbe igbimọ yi kalẹ. Ninu awọn ti ko ti i ṣe bẹẹ ni ipinlẹ̀ Oyo ati Osun wa ti BBC Yoruba  si gbiyanju lati mọ ohun to n dawọn duro ati bi wọn ti ṣe fẹ gbe gba. Osun: Agbẹnusọ fun Gomina ipinlẹ Osun, Ismail Omipidan salaye pe erongba lati se agbekalẹ igbimọ yi ko jinna si ọkan Gomina Gboyega Oyetola to n tukọ ipinlẹ̀ Osun. O ni koda Gomina Oyetola mẹnu ba ọrọ yi lọjọ ti awọn janduku ṣe ikọlu si ni Osogbo ati lọjọ keji ọjọ naa lasiko to n ba ara ilu sọrọ lori ẹrọ amóunmáwòrán. "Laarin ọsẹ yi ni Gomina lawọn yoo kede agbekalẹ igbimọ yi.


Osun: Agbẹnusọ fun Gomina ipinlẹ Osun, Ismail Omipidan salaye pe erongba lati se agbekalẹ igbimọ yi ko jinna si ọkan Gomina Gboyega Oyetola to n tukọ ipinlẹ̀ Osun. O ni koda Gomina Oyetola mẹnu ba ọrọ yi lọjọ ti awọn janduku ṣe ikọlu si ni Osogbo ati lọjọ keji ọjọ naa lasiko to n ba ara ilu sọrọ lori ẹrọ amóunmáwòrán. "Laarin ọsẹ yi ni Gomina lawọn yoo kede agbekalẹ igbimọ yi. Ko ni pẹ ẹ mọ"   lalaye to ṣe fun akọroyin wa. Oyo: Laipe ni ijọba ipinlẹ Oyo yoo gbe ti wọn jade naa ni esi ti agbẹnusọ Gomina Seyi Makinde,Taiwo Adisa fọ nigba ti BBC kan si lori ago. O ni awọn ipinlẹ to ti ṣe bẹ ṣaaju kan gbe igbimọ kalẹ ni lai so ni koko ohun ti yoo jẹ ilana ti wọn yoo tẹlẹ.


Ko ni pẹ ẹ mọ"   lalaye to ṣe fun akọroyin wa. Oyo: Laipe ni ijọba ipinlẹ Oyo yoo gbe ti wọn jade naa ni esi ti agbẹnusọ Gomina Seyi Makinde,Taiwo Adisa fọ nigba ti BBC kan si lori ago. O ni awọn ipinlẹ to ti ṣe bẹ ṣaaju kan gbe igbimọ kalẹ ni lai so ni koko ohun ti yoo jẹ ilana ti wọn yoo tẹlẹ. "Oyo kọkọ fẹ gbe ilana kalẹ lori iru isori awọn ti o lẹtọ lati wa sọrọ nipa aṣemase SARS." O salaye pe awọn ko ni fẹ gbe igbimọ kalẹ ti ko wa ni ṣi awọn eeyan ti yoo gbẹjọ wa ba wọn. "A kọkọ gbọdọ ri pe awọn eeyan fi ẹjọ sun ki a to gbe igbimọ ti yoo gbẹjọ yi le'lẹ" O ni lọdọ t'awọn ni Oyo "igbesẹ ni ṣiṣẹ n tẹle lawọn n gbe kii ṣe pe k'awọn maa fo ipele to kan lati bọ si omiran" O ni awọn ko le sọ pe ọjọ bayi pato lawọn yoo ṣe agbekalẹ igbimọ ṣugbọn kọ ni pẹ t'awọn yoo fi ṣe.


"Oyo kọkọ fẹ gbe ilana kalẹ lori iru isori awọn ti o lẹtọ lati wa sọrọ nipa aṣemase SARS." O salaye pe awọn ko ni fẹ gbe igbimọ kalẹ ti ko wa ni ṣi awọn eeyan ti yoo gbẹjọ wa ba wọn. "A kọkọ gbọdọ ri pe awọn eeyan fi ẹjọ sun ki a to gbe igbimọ ti yoo gbẹjọ yi le'lẹ" O ni lọdọ t'awọn ni Oyo "igbesẹ ni ṣiṣẹ n tẹle lawọn n gbe kii ṣe pe k'awọn maa fo ipele to kan lati bọ si omiran" O ni awọn ko le sọ pe ọjọ bayi pato lawọn yoo ṣe agbekalẹ igbimọ ṣugbọn kọ ni pẹ t'awọn yoo fi ṣe. Wo àwọn ìpínlẹ̀ tó ti gbé ìgbìmọ̀ olùwádìí SARS kalẹ̀ fún àwọn ará ìlú: EndSARS panel update: Wo àwọn ìpínlẹ̀ tó ti gbé ìgbìmọ̀ olùwádìí SARS kalẹ̀ fún àwọn ará ìlú Lẹyin ti ijọba apapọ paṣẹ fun awọn ijọba ipinlẹ lati gbe igbimọ ti yoo bojuto ẹka SARS to tuka, pupọ ninu awọn gomina lo ti gbe igbimọ naa kalẹ lawọn ipinlẹ wọn. Lara ojuṣẹ igbimọ naa ni lati ṣe iwadii iwa ifiyajẹni lọna aitọ ti awọn oṣiṣẹ SARS naa wu, ati bi awọn ti ọrọ kan yoo ṣe ri idajọ ododo gba. Lara awọn ipinlẹ to ti gbe igbimọ naa kalẹ ree: Eko Ọjọ kejidinlogun, oṣu Kẹwaa, odun 2020 ni gomina ipinlẹ Eko gbe igbimọ tirẹ kalẹ.


Wo àwọn ìpínlẹ̀ tó ti gbé ìgbìmọ̀ olùwádìí SARS kalẹ̀ fún àwọn ará ìlú: EndSARS panel update: Wo àwọn ìpínlẹ̀ tó ti gbé ìgbìmọ̀ olùwádìí SARS kalẹ̀ fún àwọn ará ìlú Lẹyin ti ijọba apapọ paṣẹ fun awọn ijọba ipinlẹ lati gbe igbimọ ti yoo bojuto ẹka SARS to tuka, pupọ ninu awọn gomina lo ti gbe igbimọ naa kalẹ lawọn ipinlẹ wọn. Lara ojuṣẹ igbimọ naa ni lati ṣe iwadii iwa ifiyajẹni lọna aitọ ti awọn oṣiṣẹ SARS naa wu, ati bi awọn ti ọrọ kan yoo ṣe ri idajọ ododo gba. Lara awọn ipinlẹ to ti gbe igbimọ naa kalẹ ree: Eko Ọjọ kejidinlogun, oṣu Kẹwaa, odun 2020 ni gomina ipinlẹ Eko gbe igbimọ tirẹ kalẹ. Sanwo-Olu ni igbimọ naa wa lati gba ẹri lọwọ ẹnikẹni tabi ẹbi wọn to ba iriri ifiyajẹni lọwọ ọlọpaa SAR. Bakan naa lo tun gbe obitibiti owo kalẹ fun igbimọ naa lati fun gbogbo awọn ti ẹri wọn ba dantọ lori ẹjọ ti wọn ba fi kan agbofinro to ba tasẹ agẹrẹ. Sanow-Olu ni igbimọ ọhun ni aṣẹ lati ke pe ẹnikẹni ninu awọn ti ọrọ naa kan. Ogun Lara awọn iṣẹ ti igbimọ ti ijọba ipinlẹ Ogun gbe kalẹ ni ṣiṣẹ iwadii iwa titẹ ẹtọ ara ilu loju mọlẹ ati ṣiṣẹ agbeyẹwo ẹri awọn ti ọrọ naa kan. Bakan naa ni igbimọ ọhun yoo dabaa iye owo itanran to yẹ ki ijọba ṣan fun ẹnikẹni ti ẹri rẹ ba dantọ.


Sanwo-Olu ni igbimọ naa wa lati gba ẹri lọwọ ẹnikẹni tabi ẹbi wọn to ba iriri ifiyajẹni lọwọ ọlọpaa SAR. Bakan naa lo tun gbe obitibiti owo kalẹ fun igbimọ naa lati fun gbogbo awọn ti ẹri wọn ba dantọ lori ẹjọ ti wọn ba fi kan agbofinro to ba tasẹ agẹrẹ. Sanow-Olu ni igbimọ ọhun ni aṣẹ lati ke pe ẹnikẹni ninu awọn ti ọrọ naa kan. Ogun Lara awọn iṣẹ ti igbimọ ti ijọba ipinlẹ Ogun gbe kalẹ ni ṣiṣẹ iwadii iwa titẹ ẹtọ ara ilu loju mọlẹ ati ṣiṣẹ agbeyẹwo ẹri awọn ti ọrọ naa kan. Bakan naa ni igbimọ ọhun yoo dabaa iye owo itanran to yẹ ki ijọba ṣan fun ẹnikẹni ti ẹri rẹ ba dantọ. Lara awọn to wa ninu igbimọ naa ni ajafẹtọ ọmọniyan, awọn to ti fẹyinti nidii iṣẹ ọlọpaa, aṣoju awọn akẹkọọ, ati bẹẹ bẹẹ lọ. Ondo Ninu atẹjade ti ijọba ipinlẹ Ondo fi lede, igbimọ naa ni oṣu mẹfa pere lati ṣiṣẹ, ko si fi esi iwadii rẹ ṣowọ si ijọba. Ekiti Ni ti ipinlẹ Ekiti, iṣẹ igbimọ naa ni lati gbọ ẹdun ọkan awọn eeyan ilu lori iwa ipa awọn ọlọpaa si awọn ara ilu.


Lara awọn to wa ninu igbimọ naa ni ajafẹtọ ọmọniyan, awọn to ti fẹyinti nidii iṣẹ ọlọpaa, aṣoju awọn akẹkọọ, ati bẹẹ bẹẹ lọ. Ondo Ninu atẹjade ti ijọba ipinlẹ Ondo fi lede, igbimọ naa ni oṣu mẹfa pere lati ṣiṣẹ, ko si fi esi iwadii rẹ ṣowọ si ijọba. Ekiti Ni ti ipinlẹ Ekiti, iṣẹ igbimọ naa ni lati gbọ ẹdun ọkan awọn eeyan ilu lori iwa ipa awọn ọlọpaa si awọn ara ilu. Bakan naa ni igbimọ naa gbọdọ fi esi iwadii wọn sọwọ si ijọba laarin oṣu mẹfa si asiko yii.