Covid 19 vacine updates: America kan sárá si Dókítà Ogbuagbu, ọmọ Nàìjíríà tó ṣàwárí abẹ́rẹ́ àjẹsára COVID-19 àkọ́kọ́

Wo dókítà ọmọ Nàìjíríà tí àgbáyé ń wárí fún nítorí abẹ́rẹ́ àjẹsára COVID-19 Ọjọgbọn imọ nipa iṣegun oyinbo ati ajakalẹ arun ni Dokita Ogbuagu ni ile ẹkọṣẹ iṣegun oyinbo ni Fasiti Yale. Ileeṣẹ aṣoju ijọba Amẹrika lorilẹede Naijiria ti kan sara si Onyema Ogbuagu to jẹ dokita iṣegun oyinbo kan. Eyi ko ṣẹyin bo ṣe jẹ ọmọ bibi orilẹede Naijiria ti o si ṣe iṣẹ takuntakun nipa awari abẹrẹ ajẹsara akọkọ to ogun rẹ ṣe e fi gbari lorilẹede Amẹrika. Ileeṣẹ apogun ni Amẹrika ni, Pfizer kede ṣaaju loṣu kọkanla pe iwadii latara abẹrẹ ajẹsara rẹ fihan pe o n ni eso to dara. Wọn fidiẹ mulẹ pe o le ni ida aadọrun awọn to n lo abẹrẹ ajẹsara naa to n ri iwosan gba lọwọ arun COVID-19 ni America. Oniruuru ọna l'awọn ọmọ Naijiria ti gba ko ipa ninu idagbasoke agbaye. Oṣuba nla ree fun Dokita Onyema Ogbuagbu ni fasiti Yale fun sise iranwọ lati ṣawari abẹrẹ ajẹsara fun arun COVID-19 lorilẹ-ede Amẹrika!"


Wọn fidiẹ mulẹ pe o le ni ida aadọrun awọn to n lo abẹrẹ ajẹsara naa to n ri iwosan gba lọwọ arun COVID-19 ni America. Oniruuru ọna l'awọn ọmọ Naijiria ti gba ko ipa ninu idagbasoke agbaye. Oṣuba nla ree fun Dokita Onyema Ogbuagbu ni fasiti Yale fun sise iranwọ lati ṣawari abẹrẹ ajẹsara fun arun COVID-19 lorilẹ-ede Amẹrika!" Eyi ni ọrọ ti ileeṣẹ aṣoju ijọba orilẹede Amẹrika fi sita loju opo Twitter rẹ lọjọ Aje, ọjọ kẹtalelogun, oṣu kọkanla. Nigba to n sọrọ pẹlu awọn akọroyin leyin ti ileeṣẹ apogun Pfizer kede abajade esi ayẹwo rẹ lori abẹrẹ ajẹsara naa, Dokita Ogbuagbu ni omi ṣi n bẹ laamu ati pe iṣẹ ṣi pọ ni ṣiṣe lati fi da awọn eeyan loju pe ko sewu pẹlu abẹrẹ ajẹsara naa. O ni ileeṣẹ Pfizer ati BioNTech ti wọn pawọpọ gbe abẹrẹ ajẹsara naa jade ti n beere fun iwe aṣẹ latọwọ ijọba orilẹede Amẹrika eleyii ti wọn n reti pe yoo bọ sii titi ipari oṣu kọkanla.


Eyi ni ọrọ ti ileeṣẹ aṣoju ijọba orilẹede Amẹrika fi sita loju opo Twitter rẹ lọjọ Aje, ọjọ kẹtalelogun, oṣu kọkanla. Nigba to n sọrọ pẹlu awọn akọroyin leyin ti ileeṣẹ apogun Pfizer kede abajade esi ayẹwo rẹ lori abẹrẹ ajẹsara naa, Dokita Ogbuagbu ni omi ṣi n bẹ laamu ati pe iṣẹ ṣi pọ ni ṣiṣe lati fi da awọn eeyan loju pe ko sewu pẹlu abẹrẹ ajẹsara naa. O ni ileeṣẹ Pfizer ati BioNTech ti wọn pawọpọ gbe abẹrẹ ajẹsara naa jade ti n beere fun iwe aṣẹ latọwọ ijọba orilẹede Amẹrika eleyii ti wọn n reti pe yoo bọ sii titi ipari oṣu kọkanla. Ireti wọn ni pe wọn yoo lee pese aadọta miliọnu abẹrẹ naa titi opin ọdun 2020 ati biliọnu kan o le ọdunrun miliọnu abẹrẹ naa nigba ti ọdun to n bọ yoo ba fi pari. Moderna, ileeṣẹ apogun miran lorilẹ-ede Amẹrika naa ti kede pe ida mẹrinlelaadọrun atabọ (94.5%) ninu awọn ẹgbẹrun lọna ọgbọn (30,000) to lo abẹrẹ ajẹsara ti wọn lo bọ lọwọ arun COVID-19. O le ni igba awọn abẹrẹ ajẹsara miran ti iwadii lori wọn n lọ kaakiri agbaye lati koju arun COVID-19.


Ireti wọn ni pe wọn yoo lee pese aadọta miliọnu abẹrẹ naa titi opin ọdun 2020 ati biliọnu kan o le ọdunrun miliọnu abẹrẹ naa nigba ti ọdun to n bọ yoo ba fi pari. Moderna, ileeṣẹ apogun miran lorilẹ-ede Amẹrika naa ti kede pe ida mẹrinlelaadọrun atabọ (94.5%) ninu awọn ẹgbẹrun lọna ọgbọn (30,000) to lo abẹrẹ ajẹsara ti wọn lo bọ lọwọ arun COVID-19. O le ni igba awọn abẹrẹ ajẹsara miran ti iwadii lori wọn n lọ kaakiri agbaye lati koju arun COVID-19. Ko din ni miliọnu mọkandinlọgọta eeyan to ti ko ajakalẹ arun COVID-19 lagbaye lati igba ti eegun rẹ ti kọkọ ṣẹyọ. Orilẹ-ede China lo ti jade ni osu kejila, ọdun 2019 ti o si ti ran awọn eeyan to le ni miliọnu kan ati ẹgbẹrun lọna ọdunrun lọ sọrun.


Ko din ni miliọnu mọkandinlọgọta eeyan to ti ko ajakalẹ arun COVID-19 lagbaye lati igba ti eegun rẹ ti kọkọ ṣẹyọ. Orilẹ-ede China lo ti jade ni osu kejila, ọdun 2019 ti o si ti ran awọn eeyan to le ni miliọnu kan ati ẹgbẹrun lọna ọdunrun lọ sọrun.


UK Covid Vaccine: Abẹ́rẹ́ àjẹsára Covid-19 yóò dé sí Nàìjíríà nínú oṣù kíní ọdún 2021

Ìjọba orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí kéde pé abẹ́rẹ́ àjẹsára Covid-19 yóò dé sí Nàìjíríà ni inú oṣù kíní ọdún 2021. Mínísítà tó n rí sí ètò ìlera, Osagie Ehanire lo fìdí ìròyìn náà múlẹ̀ l'Ọjọ́rú lẹ́yìn ìpàdé ìgbìmọ̀ aláṣẹ́ ìjọba tó wáye. Ó ní àwọn onímọ̀ nípa ìṣègún ń ṣiṣẹ́ takuntakun láti le sọ pàtó irú àbẹ́rẹ́ ti yóò dára fún àwọn ọmọ Nàìjíríà, pàápàá jùlọ nítorí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà kò ni amú omítutu tó tuntùn tó ìwọ̀n ọgọ́rin. Ìjọba àpapọ̀ ti kéde ṣáájú pé àwọn ń retí abẹ́rẹ́ tí yóò tó ogún mílíọ̀nù ni ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 2021. Arábìnrin ẹni àádọ̀rún ọdún ló kọ́kọ́ gba abẹ́rẹ́ àjẹsára tí Pfizer ṣe síta Arabinrin ẹni aadọrun ọdun kan ti di ẹni akọkọ ti yoo gba abẹrẹ ajẹsara Covid-19 tuntun ni ilẹ Gẹẹsi. Eyi wa lara eto fifun ọpọ eeyan labẹrẹ yi kaakiri ilẹ naa.


Ìjọba àpapọ̀ ti kéde ṣáájú pé àwọn ń retí abẹ́rẹ́ tí yóò tó ogún mílíọ̀nù ni ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 2021. Arábìnrin ẹni àádọ̀rún ọdún ló kọ́kọ́ gba abẹ́rẹ́ àjẹsára tí Pfizer ṣe síta Arabinrin ẹni aadọrun ọdun kan ti di ẹni akọkọ ti yoo gba abẹrẹ ajẹsara Covid-19 tuntun ni ilẹ Gẹẹsi. Eyi wa lara eto fifun ọpọ eeyan labẹrẹ yi kaakiri ilẹ naa. Margaret Keenan ti yoo pe ọdun mọkanlelaadọrun lọsẹ to n bọ sọ pe ẹbun ọjọ ibi to dunmọ oun ju ni wọn fun oun yi. Ni nkan bi ago mẹfa abọ kọja iṣẹju kan ni o gba abẹrẹ yi, akọkọ abẹrẹ ẹgbẹrun lọna ẹgbẹrin ti ile iṣẹ Pfizer/BioNTech gbe jade. Ireti wa pe miliọnu mẹrin eeyan ni yoo ri  abẹrẹ yi gba nigba toṣu yoo ba fi pari.


Margaret Keenan ti yoo pe ọdun mọkanlelaadọrun lọsẹ to n bọ sọ pe ẹbun ọjọ ibi to dunmọ oun ju ni wọn fun oun yi. Ni nkan bi ago mẹfa abọ kọja iṣẹju kan ni o gba abẹrẹ yi, akọkọ abẹrẹ ẹgbẹrun lọna ẹgbẹrin ti ile iṣẹ Pfizer/BioNTech gbe jade. Ireti wa pe miliọnu mẹrin eeyan ni yoo ri  abẹrẹ yi gba nigba toṣu yoo ba fi pari. Awọn agbalagba tọjọ ori wọn kọja  aadọrun ọdun ati awọn oṣiṣẹ ilera ni yoo kọkọ jẹ anfaani abẹrẹ yi lọna ati daabo bo awọn to wa ninu ewu julọ. Nọọsi agba nileewosan University Hospital Coventry lo fun ni abẹrẹ naa. Ilẹ Gẹẹsi ni orileede akọkọ lagbaye to ti bẹrẹ si ni lo abẹrẹ ajẹsara ti Pifizer pọn lẹyin ti ijọba fontẹ lu lilo rẹ lọsẹ to kọja.


Awọn agbalagba tọjọ ori wọn kọja  aadọrun ọdun ati awọn oṣiṣẹ ilera ni yoo kọkọ jẹ anfaani abẹrẹ yi lọna ati daabo bo awọn to wa ninu ewu julọ. Nọọsi agba nileewosan University Hospital Coventry lo fun ni abẹrẹ naa. Ilẹ Gẹẹsi ni orileede akọkọ lagbaye to ti bẹrẹ si ni lo abẹrẹ ajẹsara ti Pifizer pọn lẹyin ti ijọba fontẹ lu lilo rẹ lọsẹ to kọja. Abẹrẹ naa kii ṣe dandan.Ẹni to ba wu lati gba a ni wọn yoo fun. Awọn onimọ sayẹnsi ti gbe abẹrẹ ajẹsara ti yoo koju arun Coronavirus jade. Ileeṣẹ apoogun Pfizer ati BioNTech lo se abẹrẹ ajẹsara naa jade.


Abẹrẹ naa kii ṣe dandan.Ẹni to ba wu lati gba a ni wọn yoo fun. Awọn onimọ sayẹnsi ti gbe abẹrẹ ajẹsara ti yoo koju arun Coronavirus jade. Ileeṣẹ apoogun Pfizer ati BioNTech lo se abẹrẹ ajẹsara naa jade. Wọn wa sapejuwe ọjọ ti wọn gbe abẹrẹ naa, ti yoo koju arun Coronavirus jade, gẹgẹ bi ọjọ to lamilaaka ni igbe aye awọn onimọ sayẹnsi ati gbogbo ẹda alaaye. Awọn apoogun naa ni awọn ti lo abẹrẹ ajẹsara naa ni ara eniyan bii ẹgbẹrun lọna mẹtalelogoji ni orilẹede mẹfa, ti ko si ni ipalara kankan fun wọn. Ileeṣẹ apoogun naa ni awọn yoo bẹrẹ si ni pese abẹrẹ ajẹsara naa fun iṣẹlẹ pajawiri lati opin osu yii.


Wọn wa sapejuwe ọjọ ti wọn gbe abẹrẹ naa, ti yoo koju arun Coronavirus jade, gẹgẹ bi ọjọ to lamilaaka ni igbe aye awọn onimọ sayẹnsi ati gbogbo ẹda alaaye. Awọn apoogun naa ni awọn ti lo abẹrẹ ajẹsara naa ni ara eniyan bii ẹgbẹrun lọna mẹtalelogoji ni orilẹede mẹfa, ti ko si ni ipalara kankan fun wọn. Ileeṣẹ apoogun naa ni awọn yoo bẹrẹ si ni pese abẹrẹ ajẹsara naa fun iṣẹlẹ pajawiri lati opin osu yii. Awọn onimọ sayẹnsi ti sọ wi pe, abẹrẹ ajẹsara tabi oogun oyinbo to lagbara ni awọn lero wi pe o le koju arun Coronavirus lagbaye. Iwadii abẹrẹ ajẹsara tuntun yii fihan wi pe, awọn eniyan yoo nilo ati ma a gba ni ẹẹmeji laarin ọsẹ mẹta, ki o le ṣiṣẹ daradara lara. Iwadii ti wọn ṣe ni orilẹede Amerika, Germany, Brazil, Argentina, South Africa ati Turkey fihan pe, laarin ọjọ meje ti wọn ba ti gba abẹrẹ ajẹsara keji naa ni arun naa yoo dopin lagọ ara ẹni to ba lo.


Awọn onimọ sayẹnsi ti sọ wi pe, abẹrẹ ajẹsara tabi oogun oyinbo to lagbara ni awọn lero wi pe o le koju arun Coronavirus lagbaye. Iwadii abẹrẹ ajẹsara tuntun yii fihan wi pe, awọn eniyan yoo nilo ati ma a gba ni ẹẹmeji laarin ọsẹ mẹta, ki o le ṣiṣẹ daradara lara. Iwadii ti wọn ṣe ni orilẹede Amerika, Germany, Brazil, Argentina, South Africa ati Turkey fihan pe, laarin ọjọ meje ti wọn ba ti gba abẹrẹ ajẹsara keji naa ni arun naa yoo dopin lagọ ara ẹni to ba lo. O ṣeeṣe ko jẹ pe eniyan perete ni yoo le ri abẹrẹ ajẹsara yii gba ninu ọdun yii. Ileeṣẹ apoogun,Pfizer ati BioNTech ni awọn yoo pese abẹrẹ ajẹsara naa ni ọlọgọọrọ, ki awọn le gbe lọ si ọdọ ijọba lati fi ontẹ lu. Lẹyin ti wọn ba ti fi ontẹ lu abẹrẹ ajẹsara naa, ni wọn ṣẹṣẹ le gbe lọ si awọn orilẹede to wa lagbaye.


O ṣeeṣe ko jẹ pe eniyan perete ni yoo le ri abẹrẹ ajẹsara yii gba ninu ọdun yii. Ileeṣẹ apoogun,Pfizer ati BioNTech ni awọn yoo pese abẹrẹ ajẹsara naa ni ọlọgọọrọ, ki awọn le gbe lọ si ọdọ ijọba lati fi ontẹ lu. Lẹyin ti wọn ba ti fi ontẹ lu abẹrẹ ajẹsara naa, ni wọn ṣẹṣẹ le gbe lọ si awọn orilẹede to wa lagbaye. Bakan naa ni wọn ni awọn yoo pese abẹrẹ ajẹsara miliọnu aadọta ki ọdun yii to pari, ti awọn yoo si pese abẹrẹ ajẹsara biliọnu kan o le ni ọdun to n bọ. Kii ṣe gbogbo eniyan ni yoo ni anfaani si abẹrẹ ajẹsara yii lẹẹkan naa. O ṣeeṣe ko jẹ awọn oṣiṣẹ ni ileewosan ati awọn oṣiṣẹ eto ilera ni yoo kọkọ ni anfaani abẹrẹ ajẹsara yii.


Bakan naa ni wọn ni awọn yoo pese abẹrẹ ajẹsara miliọnu aadọta ki ọdun yii to pari, ti awọn yoo si pese abẹrẹ ajẹsara biliọnu kan o le ni ọdun to n bọ. Kii ṣe gbogbo eniyan ni yoo ni anfaani si abẹrẹ ajẹsara yii lẹẹkan naa. O ṣeeṣe ko jẹ awọn oṣiṣẹ ni ileewosan ati awọn oṣiṣẹ eto ilera ni yoo kọkọ ni anfaani abẹrẹ ajẹsara yii. Bakan naa ni awọn orilẹede kọọkan ni yoo sọ ẹni ti yoo kọkọ ni anfaani si awọn abẹrẹ ajẹsara yii. Amọ, o ṣeeṣe ki Ilẹ Gẹẹsi kọkọ fun awọn agbalagba ati awọn ti wọn tete n ko arun Coronavirus yii nitori ailera ara wọn. Wọn tun fikun wi pe, bii abẹrẹ ajẹsara naa ba ṣe ṣiṣẹ si lara awọn eniyan ni yoo sọ bi wọn yoo ṣe lo si fun awọn eniyan.


Bakan naa ni awọn orilẹede kọọkan ni yoo sọ ẹni ti yoo kọkọ ni anfaani si awọn abẹrẹ ajẹsara yii. Amọ, o ṣeeṣe ki Ilẹ Gẹẹsi kọkọ fun awọn agbalagba ati awọn ti wọn tete n ko arun Coronavirus yii nitori ailera ara wọn. Wọn tun fikun wi pe, bii abẹrẹ ajẹsara naa ba ṣe ṣiṣẹ si lara awọn eniyan ni yoo sọ bi wọn yoo ṣe lo si fun awọn eniyan. Amọ, awọn ọdọ langba ti eroja idena aisan ara wọn ji pepe lo ṣeeṣe ki wọn ma tete ri abẹrẹ ajẹsara naa gba. Awọn ibeere wa lorisirisi ti ko tii si idahun si. Amọ a ko mọ boya abẹrẹ ajẹsara naa yoo dẹna itankalẹ arun naa lati ara eniyan kan si omiran, boya yoo pa kokoro naa ni kiakia, ti ẹni to nii ko si ni lee ko ran ẹlomiran.


Amọ, awọn ọdọ langba ti eroja idena aisan ara wọn ji pepe lo ṣeeṣe ki wọn ma tete ri abẹrẹ ajẹsara naa gba. Awọn ibeere wa lorisirisi ti ko tii si idahun si. Amọ a ko mọ boya abẹrẹ ajẹsara naa yoo dẹna itankalẹ arun naa lati ara eniyan kan si omiran, boya yoo pa kokoro naa ni kiakia, ti ẹni to nii ko si ni lee ko ran ẹlomiran. Ati wipe ibeere ṣi wa lori igba ati akoko ti abẹrẹ ajẹsara naa yoo ṣiṣẹ da lara eniyan, ṣe ọdun kan ni abi oṣu melo? Bakan naa ni ipenija wa lori bi wọn yoo ṣe fun eniyan miliọnu lọna ọgọrin ni abẹrẹ ajẹsara, ti o si ṣe wi pe wọn gbọdọ gbe oogun naa ṣi ibi to ba tutu bii inu yinyin (minus 80C). Iwadii fihan wi pe, oogun naa ko ni aleebu kankan fun ẹni to ba lo o, amọ a ko le sọ wipe otitọ ni lai wẹyin, nitori oogun paracetamol ti ko ni abawọn, naa ni ipenija tirẹ.


Ati wipe ibeere ṣi wa lori igba ati akoko ti abẹrẹ ajẹsara naa yoo ṣiṣẹ da lara eniyan, ṣe ọdun kan ni abi oṣu melo? Bakan naa ni ipenija wa lori bi wọn yoo ṣe fun eniyan miliọnu lọna ọgọrin ni abẹrẹ ajẹsara, ti o si ṣe wi pe wọn gbọdọ gbe oogun naa ṣi ibi to ba tutu bii inu yinyin (minus 80C). Iwadii fihan wi pe, oogun naa ko ni aleebu kankan fun ẹni to ba lo o, amọ a ko le sọ wipe otitọ ni lai wẹyin, nitori oogun paracetamol ti ko ni abawọn, naa ni ipenija tirẹ. Ọpọlọpọ abẹrẹ ajẹsara ni o ṣi wa labẹ ayẹwo ipele kẹta lọwọ, amọ eleyii lo si mu aṣeyọri jade. Ohun ti abẹrẹ ajẹsara naa ṣe ni lati wọ inu isan ara lọ, ti yoo si pese eroja ara 'protein' ti yoo dena arun Coronavirus to fẹ ba sẹẹli ara jẹ. Bakan naa ni abẹrẹ ajẹsara naa yoo tun awọn sẹẹli ara ti arun Coronavirus ti bajẹ ṣe pada.


Ọpọlọpọ abẹrẹ ajẹsara ni o ṣi wa labẹ ayẹwo ipele kẹta lọwọ, amọ eleyii lo si mu aṣeyọri jade. Ohun ti abẹrẹ ajẹsara naa ṣe ni lati wọ inu isan ara lọ, ti yoo si pese eroja ara 'protein' ti yoo dena arun Coronavirus to fẹ ba sẹẹli ara jẹ. Bakan naa ni abẹrẹ ajẹsara naa yoo tun awọn sẹẹli ara ti arun Coronavirus ti bajẹ ṣe pada. Eleyii yoo si mu ara ẹni to ba ni aarun naa ji pepe pada. Kini awọn adari orilede lagbaye sọ nipa abẹrẹ ajẹsara naa? Oluranlọwọ pataki fun ijọba lori eto ilera ni Ilẹ Gẹẹsi, Ọjọgbọn Chris Whitty ni, esi ayẹwo naa ṣe afihan iru agbara ti imọ sayẹnsi ni ati ifọkanbalẹ pe ọdun to n bọ yoo dara lati koju arun Coronavirus.


Eleyii yoo si mu ara ẹni to ba ni aarun naa ji pepe pada. Kini awọn adari orilede lagbaye sọ nipa abẹrẹ ajẹsara naa? Oluranlọwọ pataki fun ijọba lori eto ilera ni Ilẹ Gẹẹsi, Ọjọgbọn Chris Whitty ni, esi ayẹwo naa ṣe afihan iru agbara ti imọ sayẹnsi ni ati ifọkanbalẹ pe ọdun to n bọ yoo dara lati koju arun Coronavirus. Aarẹ ilẹ Amẹrika ti wọn ṣẹṣẹ dibo yan, Joe Biden ni iroyin ayọ ni abẹrẹ ajẹsara naa jẹ fun gbogbo eniyan ni agbaye. ''O di dandan ki a ni igbẹkẹle pe opin aarun Covid-19 ti n sun mọ etile, ti ko si jinna mọ." Olootu ijọba Ilẹ Gẹẹsi sọ wi pe, abajade ayẹwo abẹrẹ ajẹsara naa fihan wi pe yoo koju arun Coronavirus, nitori naa awọn ti bẹrẹ igbesẹ lati ri wi pe awọn arugbo ati awọn ti arun Conavirus n tete mu ni awọn kọkọ fun ni abẹrẹ ajẹsara naa.


Aarẹ ilẹ Amẹrika ti wọn ṣẹṣẹ dibo yan, Joe Biden ni iroyin ayọ ni abẹrẹ ajẹsara naa jẹ fun gbogbo eniyan ni agbaye. ''O di dandan ki a ni igbẹkẹle pe opin aarun Covid-19 ti n sun mọ etile, ti ko si jinna mọ." Olootu ijọba Ilẹ Gẹẹsi sọ wi pe, abajade ayẹwo abẹrẹ ajẹsara naa fihan wi pe yoo koju arun Coronavirus, nitori naa awọn ti bẹrẹ igbesẹ lati ri wi pe awọn arugbo ati awọn ti arun Conavirus n tete mu ni awọn kọkọ fun ni abẹrẹ ajẹsara naa. Awọn onimọ sayẹnsi ni fasiti Oxford naa ni ọkan awọn balẹ nitori aṣeyọri nla lo jẹ fun awọn, ti arun Coronavirus naa ko si ni pẹ lọ si okun igbagbe.


Awọn onimọ sayẹnsi ni fasiti Oxford naa ni ọkan awọn balẹ nitori aṣeyọri nla lo jẹ fun awọn, ti arun Coronavirus naa ko si ni pẹ lọ si okun igbagbe.


Japesa: N kò fẹ́ da àwọn olólùfẹ́ mi láàmú ni mo ṣe ra pósí fún ìpalẹ̀mọ́ ìsìnkú mi

Ẹnu ko gba iroyin lori ayelujara ni ọjọ Satide nigba ti ọdọmọde akọrin kan sadede ra posi ara rẹ. Akọrin ọhun, to gbajumọ bii isana ẹlẹẹta lorilẹede Kenya, lo sadede kede loju opo ibadọrẹ Instagram rẹ pe oun ti ra posi ti wọn yoo fi sin oun, ti oun ba jade laye. Akọrin yii, ti orukọ rẹ n jẹ Phillip Ptaroba Okoyo, ti ọpọ eeyan ni Kenya mọ si Japesa ni oun gbe igbesẹ ọhun ni ipalẹmọ fun eto isinku oun. Papesa kọ soju opo Instagram rẹ pe "Mo sẹsẹ ra posi kan fun isinku ara mi ni, nitori n ko fẹ yọ ẹyin ololufẹ mi lẹnu, ti mo ba ku tan." Bakan naa ni aworan ti Japesa gbe sita naa se afihan rẹ to ba posi ọhun ya fọto, ki aye le ri pe otitọ ni ọrọ rẹ. Ikede yii lo ba awọn ololufẹ rẹ lojiji, ti wọn si n fesi pada fun pe ko sọra se nipa ọrọ ẹnu rẹ nitori ahọn lewu.


Papesa kọ soju opo Instagram rẹ pe "Mo sẹsẹ ra posi kan fun isinku ara mi ni, nitori n ko fẹ yọ ẹyin ololufẹ mi lẹnu, ti mo ba ku tan." Bakan naa ni aworan ti Japesa gbe sita naa se afihan rẹ to ba posi ọhun ya fọto, ki aye le ri pe otitọ ni ọrọ rẹ. Ikede yii lo ba awọn ololufẹ rẹ lojiji, ti wọn si n fesi pada fun pe ko sọra se nipa ọrọ ẹnu rẹ nitori ahọn lewu. Awọn ọpọ lo n kọminu pe ki lo le sẹlẹ, ti ọdọmọde akọrin yoo fi maa ra posi ara rẹ. Sugbọn lero tawọn eeyan miran, posi ti Japesa ra gan jẹ olowo pọọku, ti ko wọn rara, eyi to fara han pe wọn kan n ba sere lori ikede rẹ yii ni. Ẹgbẹ awọn dokita nileewosan agba gbogbo lorilẹede Naijiria, NARD ti kede pe, awọn yoo bẹrẹ iyanṣẹlodi ni Ọjọbọ ọsẹ yii.


Awọn ọpọ lo n kọminu pe ki lo le sẹlẹ, ti ọdọmọde akọrin yoo fi maa ra posi ara rẹ. Sugbọn lero tawọn eeyan miran, posi ti Japesa ra gan jẹ olowo pọọku, ti ko wọn rara, eyi to fara han pe wọn kan n ba sere lori ikede rẹ yii ni. Ẹgbẹ awọn dokita nileewosan agba gbogbo lorilẹede Naijiria, NARD ti kede pe, awọn yoo bẹrẹ iyanṣẹlodi ni Ọjọbọ ọsẹ yii. Nard wa yan pe ayafi ti ijọba apapọ ba gbe igbesẹ kanmọnkia lori ibeere wọn nikan ni ẹrọ iyansẹlodi naa. Igbimọ akoso agba fẹgbẹ awọn dokita, NEC ti buwọlu itẹsiwaju iyanṣẹlodi naa, nibi ipade wọn to waye nileewosan nla apapọ orilẹede Naijiria nilu Abuja. Gẹgẹ bi atẹjade kan ti wọn fi sita lẹyin ipade naa ṣe sọ, ọrọ aisan owo oṣu fun wọn jẹ koko ninu ohun to n fa iyanṣẹlodi naa.


Nard wa yan pe ayafi ti ijọba apapọ ba gbe igbesẹ kanmọnkia lori ibeere wọn nikan ni ẹrọ iyansẹlodi naa. Igbimọ akoso agba fẹgbẹ awọn dokita, NEC ti buwọlu itẹsiwaju iyanṣẹlodi naa, nibi ipade wọn to waye nileewosan nla apapọ orilẹede Naijiria nilu Abuja. Gẹgẹ bi atẹjade kan ti wọn fi sita lẹyin ipade naa ṣe sọ, ọrọ aisan owo oṣu fun wọn jẹ koko ninu ohun to n fa iyanṣẹlodi naa. Wọn ni yatọ si pe ijọba n jẹ awọn dokita naa ni owo oṣu mẹta, ọpọ awọn dokita naa ni wọn tun nkoju ipenija owo oṣu ṣaaju eyi kaakiri awọn ileewosan, paapaajulọ awọn ileewosan nlanla to jẹ tijọba ipinlẹ. Fun apẹrẹ, ọpọlọpọ awọn dokita naa, labẹ eto GIFMIS ni wọn ko tii ri owo oṣu wọn gba fun oṣu mẹrin bayii. Ni ileekọṣẹ iṣegun bii ABSUTJH, ogun oṣu lawọn dokita nibẹ ko tii fi gba owo oṣu bayii, ni ileewosan IMSUT, wọn ko tii gba owo oṣu tiwọn naa pẹlu.


Wọn ni yatọ si pe ijọba n jẹ awọn dokita naa ni owo oṣu mẹta, ọpọ awọn dokita naa ni wọn tun nkoju ipenija owo oṣu ṣaaju eyi kaakiri awọn ileewosan, paapaajulọ awọn ileewosan nlanla to jẹ tijọba ipinlẹ. Fun apẹrẹ, ọpọlọpọ awọn dokita naa, labẹ eto GIFMIS ni wọn ko tii ri owo oṣu wọn gba fun oṣu mẹrin bayii. Ni ileekọṣẹ iṣegun bii ABSUTJH, ogun oṣu lawọn dokita nibẹ ko tii fi gba owo oṣu bayii, ni ileewosan IMSUT, wọn ko tii gba owo oṣu tiwọn naa pẹlu.


Oxford AstraZeneca - Ìjọba àpapọ̀ ní kò séwu nípa abẹ́rẹ́ àjẹsára

Yoruba ni eeyan kii daradara ko ma ku sibi kan, bẹẹ si ni a kii waye, ka ma ni arun kan lara. Bẹẹ lọrọ fẹ ẹ ri pẹlu abẹrẹ ajẹsara Oxford AstraZeneca to wa lati dena arun Coronavirus, eyi ti wọn ti ko wọ orilẹede Naijiria bayii. Lọwọ lọwọ bayii, ko din ni eeyan ẹgbẹrun mẹjọ to ti gba abẹrẹ ajẹsara naa nilẹ wa, gẹgẹ bi igbimọ amusẹya lori arun Coronavirus se wi. Amọ sa, ajọ naa ni ipinlẹ Kogi nikan ni ẹnikẹni ko ti gba abẹrẹ naa nitori bi isẹ atunse se n lọ lọwọ lori ẹrọ amunkan tutu rẹ, ti wsn yoo ko abẹrẹ naa pamọ si. Amọ nibayii, Kọmisana feto ilera nipinlẹ Eko, Akin Abayomi ti sisọ loju rẹ pe awọn ewu kan wa to rọ mọ gbigba abẹrẹ ajẹsara AstraZeneca naa. Dokita Abayomi ni lootọ ko si ohunkohun to se oun ni ọjọ akọkọ ti oun gba abẹrẹ ajẹsara naa amọ lọjọ keji ni ori n fọ oun, ti ara si tun n ro oun pẹlu.


Amọ sa, ajọ naa ni ipinlẹ Kogi nikan ni ẹnikẹni ko ti gba abẹrẹ naa nitori bi isẹ atunse se n lọ lọwọ lori ẹrọ amunkan tutu rẹ, ti wsn yoo ko abẹrẹ naa pamọ si. Amọ nibayii, Kọmisana feto ilera nipinlẹ Eko, Akin Abayomi ti sisọ loju rẹ pe awọn ewu kan wa to rọ mọ gbigba abẹrẹ ajẹsara AstraZeneca naa. Dokita Abayomi ni lootọ ko si ohunkohun to se oun ni ọjọ akọkọ ti oun gba abẹrẹ ajẹsara naa amọ lọjọ keji ni ori n fọ oun, ti ara si tun n ro oun pẹlu. "Lọjọ keji ni otutu n mu mi, ara n ro mi, ti oju ibi ti mo ti gba abẹrẹ naa si n dun mi amọ mo lo oogun ara riro, mo sere idaraya, ti mo si lọ sun. Nigba ti mo taji, se ni ara mi le koko, ti mo si wa daada." Kaakiri agbaye, awọn orilẹede kan ti n fofin de gbigba abẹrẹ ajẹsara naa nitori abajade rẹ lara awọn eeyan kan ti wọn lo n mu ki ẹjẹ wọn di.


"Lọjọ keji ni otutu n mu mi, ara n ro mi, ti oju ibi ti mo ti gba abẹrẹ naa si n dun mi amọ mo lo oogun ara riro, mo sere idaraya, ti mo si lọ sun. Nigba ti mo taji, se ni ara mi le koko, ti mo si wa daada." Kaakiri agbaye, awọn orilẹede kan ti n fofin de gbigba abẹrẹ ajẹsara naa nitori abajade rẹ lara awọn eeyan kan ti wọn lo n mu ki ẹjẹ wọn di. Lọwọ lọwọ, orilẹede Spain, Germany, France, Italy ati Holland naa ti darapọ mọ awọn orilẹede to ti dawọ duro lori fifun awọn eeyan wọn ni abẹrẹ naa. Ohun ti wọn lo sokunfa igbesẹ wọn ọhun ni bi ẹjẹ awọn eeyan kan se n di. Amọ ajọ eleto ilera lagbaye WHO ti kede pe kawọn eeyan mase dẹkun gbigba abẹrẹ ajẹsara naa nitori ko si ewu ninu rẹ.


Lọwọ lọwọ, orilẹede Spain, Germany, France, Italy ati Holland naa ti darapọ mọ awọn orilẹede to ti dawọ duro lori fifun awọn eeyan wọn ni abẹrẹ naa. Ohun ti wọn lo sokunfa igbesẹ wọn ọhun ni bi ẹjẹ awọn eeyan kan se n di. Amọ ajọ eleto ilera lagbaye WHO ti kede pe kawọn eeyan mase dẹkun gbigba abẹrẹ ajẹsara naa nitori ko si ewu ninu rẹ. WHO ni ko si ẹri kankan to daju nipa aleebu ti wọn ni abẹrẹ ajẹsara naa ni, eyi to ni se pẹlu ewu ẹjẹ didi. Nibayii, ijọba apapọ ti fọwọ gbaya fawọn araalu pe ko si ewu kankan nidi gbigba abẹrẹ naa. Dokita Shuaib Faisal, tii se akọwe apapọ fun ajọ eleto ilera alabọde ni Naijiria lo fọwọ gbaya bẹẹ pẹlu afikun pe, tori abẹrẹ ajẹsara Oxford AstraZeneca jẹ olowo pọọku, ko tumọ si pe ko pegede to.


WHO ni ko si ẹri kankan to daju nipa aleebu ti wọn ni abẹrẹ ajẹsara naa ni, eyi to ni se pẹlu ewu ẹjẹ didi. Nibayii, ijọba apapọ ti fọwọ gbaya fawọn araalu pe ko si ewu kankan nidi gbigba abẹrẹ naa. Dokita Shuaib Faisal, tii se akọwe apapọ fun ajọ eleto ilera alabọde ni Naijiria lo fọwọ gbaya bẹẹ pẹlu afikun pe, tori abẹrẹ ajẹsara Oxford AstraZeneca jẹ olowo pọọku, ko tumọ si pe ko pegede to.


Yellow Fever in Nigeria: Àrún ibà pónjú ti pa ènìyàn 172 ni Nàìjíríà - WHO

Ààrùn ibà pónjú tó bẹ́ sílẹ̀ lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà láìpẹ́ yìí tí mú ẹ̀mí ènìyàn méjìléláàdọ́jọ lọ báyìí. Ààrùn yiì tún ti mú ìpèníjà míràn bá ètò ìlera orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tó sì ń tiraka láti bọ́ lọ́wọ́ ààrùn Covid-19 to ti n da gbogbo àgbáyé láàmú láti ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 2020. Àjọ ìsọ̀kan àgbáyé fún ètò ìlera (WHO) sọ pé oníruurú ààrùn ló tí n yọjú láti ìbẹ̀rẹ̀ ajákàll ààrùn Covid-19 ni ìhà àríwá-ìlààoòrùn ilẹ̀ Nàìjíríà. Agbẹnusọ àjọ ìsọkan agbáyé fún ètò ìlera (WHO) Tarik Jasarevic sọ pé láti ọdún 2017, orílẹ̀-èdè Nàìjíríà kò tí jàjàbọ́ lọ́wọ́ ààrùn iba pójú (Yellow Fever). Èyí tó tún ṣẹ̀ṣẹ̀ bẹ̀rẹ̀ yìí fojú hàn nínú oṣù kọkanla ọdún yìí. Kí oṣù kọkànlá ọdún tó parí, ààrun náà ti tan ka ìpínlẹ̀ márún ni Nàìjíríà, Delta, Enugu, Benue, àti Ebonyi.


Agbẹnusọ àjọ ìsọkan agbáyé fún ètò ìlera (WHO) Tarik Jasarevic sọ pé láti ọdún 2017, orílẹ̀-èdè Nàìjíríà kò tí jàjàbọ́ lọ́wọ́ ààrùn iba pójú (Yellow Fever). Èyí tó tún ṣẹ̀ṣẹ̀ bẹ̀rẹ̀ yìí fojú hàn nínú oṣù kọkanla ọdún yìí. Kí oṣù kọkànlá ọdún tó parí, ààrun náà ti tan ka ìpínlẹ̀ márún ni Nàìjíríà, Delta, Enugu, Benue, àti Ebonyi. Ènìyàn ọgbọ̀n lé ẹ̀ẹ̀dẹ́gbẹ̀ta ló ti fojú hàn, tí àyẹ̀wò sì ti fìdí méjìdíláàdọ́ta múlẹ pé wọn ni ààrùn náà. Agbẹnusọ náà sàlàyé pé, ọ̀rọ̀ Covid-19 ni ìjọba Nàìjíríà gbájú mọ́, tí wọ́n ko si ṣe àyẹwò fún àwọn ènìyàn lórí ààrùn ibàpójú. Ó fi kún pé ní báyìí ìpińlẹ̀ mẹ́rìndílógún nínú mẹ́rìndínlógójì ló ti pari ìpolongo abẹ́rẹ́ àjẹsára ààrún ibà pọ́jú.


Ènìyàn ọgbọ̀n lé ẹ̀ẹ̀dẹ́gbẹ̀ta ló ti fojú hàn, tí àyẹ̀wò sì ti fìdí méjìdíláàdọ́ta múlẹ pé wọn ni ààrùn náà. Agbẹnusọ náà sàlàyé pé, ọ̀rọ̀ Covid-19 ni ìjọba Nàìjíríà gbájú mọ́, tí wọ́n ko si ṣe àyẹwò fún àwọn ènìyàn lórí ààrùn ibàpójú. Ó fi kún pé ní báyìí ìpińlẹ̀ mẹ́rìndílógún nínú mẹ́rìndínlógójì ló ti pari ìpolongo abẹ́rẹ́ àjẹsára ààrún ibà pọ́jú. Àwọn ìpínlẹ̀ mẹ́fà míran yóò bẹ̀rl tiwọn ní sáà akọ́kọ́ nínú ọdún 2021. Kó sí ìtọ́jú kan pàtó fún ààrún ibà pójú, ẹfọn sì ló máa n gbée láti ara ẹnikan si ara ẹlòmíràn.


Àwọn ìpínlẹ̀ mẹ́fà míran yóò bẹ̀rl tiwọn ní sáà akọ́kọ́ nínú ọdún 2021. Kó sí ìtọ́jú kan pàtó fún ààrún ibà pójú, ẹfọn sì ló máa n gbée láti ara ẹnikan si ara ẹlòmíràn.


Overweight and pot belly: Wo oríṣìí oúnjẹ márùn ún tó lè dẹ́kun ikùn yíyọ àti ara àsanjù

Njẹ iwọ ominu n kọ ẹ lori bi o ṣe n yọkun tabi bi o ṣe n tobi sii? Wo ọna ti o le gba dẹkun yiyọkun ati titobi sii pẹlu alaye onimọ nipa ounjẹ jijẹ yii. Akọṣẹ-mọṣẹ nipa ounjẹ jijẹ to tun jẹ nọọsi, Adanna Monday ni o ṣe pataki ki onikaluku maa se ounjẹ to ba fẹ jẹ fun ra rẹ. Bakan naa lo sọ pe o yẹ ki eeyan ni gbedeke ounjẹ ti yoo maa jẹ nigba kuu gba. Ninu ọrọ rẹ, ''jijẹ ounjẹ lasiko ati deedee le jẹ ki ara asanju, aisan bii ẹjẹ ruru ati arun itọ ṣuga jina si agọ ara eeyan.'' Isọri ounjẹ marun un ree ti o le jẹ lati maa sanra asanju tabi yọkun 1.


Bakan naa lo sọ pe o yẹ ki eeyan ni gbedeke ounjẹ ti yoo maa jẹ nigba kuu gba. Ninu ọrọ rẹ, ''jijẹ ounjẹ lasiko ati deedee le jẹ ki ara asanju, aisan bii ẹjẹ ruru ati arun itọ ṣuga jina si agọ ara eeyan.'' Isọri ounjẹ marun un ree ti o le jẹ lati maa sanra asanju tabi yọkun 1. Eso Nọọsi Adanna sọ pe jijẹ oriṣiiriṣii eso bii mọngoro, ọsan oronbo atawọn eso mii dara fun ilera agọ ara. O eso bi ''apple'' ati ''strawberries'' jẹ eso aṣara loore ati pe ko ni jẹ ki ọra pọju ninu agọ ara. Adanna ni irufẹ awọn eso yii ni ohun aṣara loore kan ti wọn n pe ni ''fibre'' ninu.


Eso Nọọsi Adanna sọ pe jijẹ oriṣiiriṣii eso bii mọngoro, ọsan oronbo atawọn eso mii dara fun ilera agọ ara. O eso bi ''apple'' ati ''strawberries'' jẹ eso aṣara loore ati pe ko ni jẹ ki ọra pọju ninu agọ ara. Adanna ni irufẹ awọn eso yii ni ohun aṣara loore kan ti wọn n pe ni ''fibre'' ninu. 2. Ẹfọ tabi ewebẹ Nọọsi Adanna ni jijẹ ewe ''pumpkin'' ati amunututu dara fun agọ ara. O ni bi awọn ewe ẹfọ yii ti dudu were were lo jẹ ki o ṣe anfaani fun ara.


2. Ẹfọ tabi ewebẹ Nọọsi Adanna ni jijẹ ewe ''pumpkin'' ati amunututu dara fun agọ ara. O ni bi awọn ewe ẹfọ yii ti dudu were were lo jẹ ki o ṣe anfaani fun ara. Adanna ni iru awọn ewe yii lo maa n kọju ija arun to le ṣuyọ ninu agọ ara. 3. Ẹja ati ẹran adiẹ ''Jijẹ ẹja bi ẹja abori tabi ẹja crocker yoo ṣeranwọ lati maa sanra ju tabi yọkun,''Adanna lo sọ bẹẹ.


Adanna ni iru awọn ewe yii lo maa n kọju ija arun to le ṣuyọ ninu agọ ara. 3. Ẹja ati ẹran adiẹ ''Jijẹ ẹja bi ẹja abori tabi ẹja crocker yoo ṣeranwọ lati maa sanra ju tabi yọkun,''Adanna lo sọ bẹẹ. O fikun ọrọ rẹ pe ẹran adiẹ ati tolotolo naa wulo nitori wọn maa n dena arun ninu ara. Adanna ni irufẹ ẹran bayii ko ni jẹ ki ara sun soju kan naa eyi to le nu eeyan yọkun tabi sanra ju. 4.


O fikun ọrọ rẹ pe ẹran adiẹ ati tolotolo naa wulo nitori wọn maa n dena arun ninu ara. Adanna ni irufẹ ẹran bayii ko ni jẹ ki ara sun soju kan naa eyi to le nu eeyan yọkun tabi sanra ju. 4. Ounjẹ afara lokun Adanna ṣalaye siwaju pe awọn ounjẹ afara lokun bi irẹsi ti eeyan ba kore rẹ ninu oko dara fun ara. O ṣalaye pe iru ounjẹ bẹẹ to fi mọ ananmọ maa n ko ni jẹ ki ọra pọ lara eeyan eleyi to le mu tobi tabi yọkun. 5.


Ounjẹ afara lokun Adanna ṣalaye siwaju pe awọn ounjẹ afara lokun bi irẹsi ti eeyan ba kore rẹ ninu oko dara fun ara. O ṣalaye pe iru ounjẹ bẹẹ to fi mọ ananmọ maa n ko ni jẹ ki ọra pọ lara eeyan eleyi to le mu tobi tabi yọkun. 5. Awọn ounjẹ ọlọra aṣaraloore Awọn ounjẹ bi ẹpa, ororo olifi, ẹja mọnkẹrẹ ati avocado ni ọra to le ṣe ara loore ninu. Adanna ni awọn ounjẹ yii dara fun ọkan ṣugbọn ajẹju wọ ko dara. Akọṣẹ-mọṣẹ nipa ounjẹ ọhun ajẹju awọn ounbjẹ yii le mu ki eeyan sanra ju tabi yọkun.


Awọn ounjẹ ọlọra aṣaraloore Awọn ounjẹ bi ẹpa, ororo olifi, ẹja mọnkẹrẹ ati avocado ni ọra to le ṣe ara loore ninu. Adanna ni awọn ounjẹ yii dara fun ọkan ṣugbọn ajẹju wọ ko dara. Akọṣẹ-mọṣẹ nipa ounjẹ ọhun ajẹju awọn ounbjẹ yii le mu ki eeyan sanra ju tabi yọkun. Lakotan, Adanna rọ awọn eeyan lati maa mu omi to pọ tabi jẹ eso to ni omi ninu daadaa..


Lakotan, Adanna rọ awọn eeyan lati maa mu omi to pọ tabi jẹ eso to ni omi ninu daadaa..


WHO wẹ Nàìjíríà yán kàn-kàn lára àwọn orílẹ̀èdè tí kò lẹ́tọ̀ọ́ sí abẹ́rẹ́ àjẹsára Covid-19

Lọjọ Abamẹta to kọja ni ajọ eleto ilera lagbaye fi alaye sita pe orilẹede Naijiri ko si lara awọn ti awọn gbe ote le pe wọn ko ni ri abẹrẹ ajẹsara arun Covid-19 gba latipasẹ igbimọ COVAX. Naijaria ati awọn orileede mẹjọ miran ni iroyin kọkọ gba ori ayelujara kan pe igbimọ COVAX ti ajọ ilera agbaye WHO gbe kalẹ sọ pe ko ni lanfaani lati ri abẹrẹ ajẹsara Covid-19 gba. Idi ti a gbọ ko ju pe wọn ko ni ipese awọn aaye irinsẹ ti yoo mu ki awọn abẹrẹ ajẹsara yi maa tutu ṣaaju igba ti wọn yoo fi lo wọn. Lati ọdun to kọja ni iroyin ti n jade pe Abẹ́rẹ́ àjẹsára Covid-19 yóò dé sí Nàìjíríà nínú oṣù kíní ọdún 2021 Ajọ WHO ṣagbatẹru gbigbe igbimọ COVAX kalẹ lati pin ọgọọrọ biliọnu abẹrẹ ajẹsara ọhun kaakiri awọn orilẹede mejilelaadọrun to ku diẹ kaato fun ni ti ọrọ owona. Ẹwẹ, aṣoju ajọ eleto ilera lagbaye WHO, Walter Mulombo fi lede nibi ipade oniroyin kan lọjọ kẹfa oṣu keji pe orilẹede mẹrin pere nilẹ Afirika ninu mẹtala ni wọn fi orukọ wọn sara iṣi kini fun abẹrẹ ajẹsara ti Pfizer and bioNtech. O ni ajọ WHO ni ifarajin lati ran gbogbo orilẹede Afirika lọwọ ki wọn lee ri abẹrẹ naa gba.


Lati ọdun to kọja ni iroyin ti n jade pe Abẹ́rẹ́ àjẹsára Covid-19 yóò dé sí Nàìjíríà nínú oṣù kíní ọdún 2021 Ajọ WHO ṣagbatẹru gbigbe igbimọ COVAX kalẹ lati pin ọgọọrọ biliọnu abẹrẹ ajẹsara ọhun kaakiri awọn orilẹede mejilelaadọrun to ku diẹ kaato fun ni ti ọrọ owona. Ẹwẹ, aṣoju ajọ eleto ilera lagbaye WHO, Walter Mulombo fi lede nibi ipade oniroyin kan lọjọ kẹfa oṣu keji pe orilẹede mẹrin pere nilẹ Afirika ninu mẹtala ni wọn fi orukọ wọn sara iṣi kini fun abẹrẹ ajẹsara ti Pfizer and bioNtech. O ni ajọ WHO ni ifarajin lati ran gbogbo orilẹede Afirika lọwọ ki wọn lee ri abẹrẹ naa gba. Lasiko ti adari ajọ naa lẹkun Afrika,Dokita Matshidiso Moeti n ba awọn akọroyin sọrọ loju opo ayelujara ni iwe iroyin Naijiria Punch sọ pe o fi ọrọ yi lede. Lotitọ, Dokita Moeti ni ninu awọn orileede mẹtala to kọwe ranṣẹ lati jẹ anfaani abẹrẹ yi, mẹrin pere lati ilẹ Afrika lo jaweolubori. Ninu alaye to ṣe, Moeti ni awọn ko le foju silẹ ki abẹrẹ ajẹsara yi ṣofo.


Lasiko ti adari ajọ naa lẹkun Afrika,Dokita Matshidiso Moeti n ba awọn akọroyin sọrọ loju opo ayelujara ni iwe iroyin Naijiria Punch sọ pe o fi ọrọ yi lede. Lotitọ, Dokita Moeti ni ninu awọn orileede mẹtala to kọwe ranṣẹ lati jẹ anfaani abẹrẹ yi, mẹrin pere lati ilẹ Afrika lo jaweolubori. Ninu alaye to ṣe, Moeti ni awọn ko le foju silẹ ki abẹrẹ ajẹsara yi ṣofo. O ni "Nkan bi ẹgbẹrun lọna ookolelọọdunrun abẹrẹ ajẹsara Pfizer-BioNTech ni wọn ti ya sọtọ forileede Africa mẹrin - Cape Verde, Rwanda, South Africa ati Tunisia.'' ''Abẹrẹ yi ti gba ontẹ fun lilo pajawiri ṣugbọn awọn orileede yi gbọdọ le fi awọn abẹrẹ yi pamọ saaye amu nkan tutu to kaju osuwọn minus 70 degrees Celsius'' Saaju asiko yi ti ọrọ jẹyọ nipa aaye ti wọn yoo ko awọn abẹrẹ ajẹsara si, ijọba Naijiria ni aaye wa tawọn yoo ko wọn si. Adari ajọ idagbasoke ilera alabọde Naijiria Dokita Faisal Shuaib gẹgẹ bi Punch ti se sọ, ni ko si ootọ ninu iroyin to gbode pe Naijria ko laaye ti yoo ko abẹrẹ Covid-19 si.


O ni "Nkan bi ẹgbẹrun lọna ookolelọọdunrun abẹrẹ ajẹsara Pfizer-BioNTech ni wọn ti ya sọtọ forileede Africa mẹrin - Cape Verde, Rwanda, South Africa ati Tunisia.'' ''Abẹrẹ yi ti gba ontẹ fun lilo pajawiri ṣugbọn awọn orileede yi gbọdọ le fi awọn abẹrẹ yi pamọ saaye amu nkan tutu to kaju osuwọn minus 70 degrees Celsius'' Saaju asiko yi ti ọrọ jẹyọ nipa aaye ti wọn yoo ko awọn abẹrẹ ajẹsara si, ijọba Naijiria ni aaye wa tawọn yoo ko wọn si. Adari ajọ idagbasoke ilera alabọde Naijiria Dokita Faisal Shuaib gẹgẹ bi Punch ti se sọ, ni ko si ootọ ninu iroyin to gbode pe Naijria ko laaye ti yoo ko abẹrẹ Covid-19 si. Ohun tawọn eeyan ro ni pe o yẹ ki Naijiria wa lara awọn orileede i yoo lewaju lati le jẹ anfaani abẹrẹ ajẹsara yi. Lara awọn orileede to wa nilẹ Afrika, Naijiria ni o ṣe ipo kẹfa lori akasọ awọn ti ọwọja aarun yi ti peleke. Only South Africa, Morocco, Tunisia, Egypt and Ethiopia have higher infection rates than Nigeria.


Ohun tawọn eeyan ro ni pe o yẹ ki Naijiria wa lara awọn orileede i yoo lewaju lati le jẹ anfaani abẹrẹ ajẹsara yi. Lara awọn orileede to wa nilẹ Afrika, Naijiria ni o ṣe ipo kẹfa lori akasọ awọn ti ọwọja aarun yi ti peleke. Only South Africa, Morocco, Tunisia, Egypt and Ethiopia have higher infection rates than Nigeria. But Morocco and Egypt have already independently obtained vaccines and begun distribution while South Africa, which has the highest burden of the disease in Africa, has already procured one million doses of the Oxford-AstraZeneca vaccine, produced in India but has yet to begin distribution. Nigeria has, however, received no COVID-19 vaccine even as its rate of infection has continued to surge. Unlike the other vaccines on the market, the BioNTech/Pfizer vaccine, which has the highest WHO rating, is expected to be stored at 70 degrees Celsius which Nigeria could not meet.


But Morocco and Egypt have already independently obtained vaccines and begun distribution while South Africa, which has the highest burden of the disease in Africa, has already procured one million doses of the Oxford-AstraZeneca vaccine, produced in India but has yet to begin distribution. Nigeria has, however, received no COVID-19 vaccine even as its rate of infection has continued to surge. Unlike the other vaccines on the market, the BioNTech/Pfizer vaccine, which has the highest WHO rating, is expected to be stored at 70 degrees Celsius which Nigeria could not meet.


Kwara: Dókítà 66 ló síṣẹ́ abẹ fún àwọn ìbejì tó lẹ̀pọ̀ ní ilé ìwòsàn fasiti Ilorin

Fásitì ìkọni nílùú Ilorin (UITH) ti kede fún gbogbo àye ni Ọjọ́bọ bi wọ́n ṣe ṣe aṣeyọri iṣẹ́ abẹ fún àwọn ibejì tí wọ́n lẹpọ wá sáyé. Nínú ọ̀rọ̀ rẹ Gíwá ilé ìwosan náà ọjọ̀gbọ́n Abdaullah Yussuf fí aṣeyọri náà sọri ìṣẹ́ takuntakun àti ìfarajì àwọn dókítà mẹ́rìndíláádọ́rin tó péjú ṣe iṣẹ abẹ náà. Ó ni bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé, irinṣẹ́ tó wà nínú ilé ìwòsan náà ko kójú òsùwọn tó síbẹ̀ wọ́n ṣe aṣeyọri. Ọjọ̀gbọ́n náà ní ìdí tí ọ̀pọ̀ fi má a ń sá lọ si òkè okun fún ìtọ́ju àti àwọn iṣk abẹ́ báyìí ni pé ọ̀pọ̀ àwọn irinṣẹ tó wà ni Nàìjíríà ló ti gbó. Giwa UITH fi kún pé, oníruuru ẹ̀ka ìṣègùn  mẹ́rìndílógún ni àwọn ti sa àwọn dókítà tí wọ́n ṣiṣẹ́ náà jọ láti ṣe aṣeyọri " Nígbà tí wọ́n gbé àwọn ọmọ náà dé, à kò tilẹ̀ kọ́kọ́ mọ ibi ti wan ti lẹ̀pọ̀ ni pàtó, A kàn gbiyanju láti ṣeranwọ ní, nítori ko si irinṣẹ́ tó yẹ." Bákan náà ni wọ́n dúpẹ lọ́wọ́ àwọn tí wọ́n ṣe ìrànwọ́ láti mú kí iṣẹ́ náà ṣeese pàápà'jùlọ nípa pípèsè owó tí sì fún ọ̀pọ̀ ní ìwúrí láti ṣe iṣẹ́ abẹ náà


Africa Eye: Coronavirus di adákẹ́jà ní Somalia, ikú ọ̀wọ́ọ̀wọ́ ń peléke si

Iwadii BBC Africa Eye balẹ silu Mogadishu, lorilẹede Somalia, nibiti iku ti di meji eepinni lai si iwadi nipa iru iku to n pa wọn. BBC sawari rẹ pe laarin osu mẹrin pere, eeyan to le ni ẹgbẹrun meji lo ti ku iku aimọdi bi o tilẹ jẹ pe akọsilẹ  ijọba ni eeyan ọgọrun ni Coronavirus pa. Bi awọn eeyan si se n ku iku ọwọọwọ yii, sibẹ awọn araalu ko takete sira wọn, ti wsn si ni ibẹru ebi ga ju ti Coronavirus lọ. Dokita meji, ibusun ogun laisi ẹrọ Fẹntilatọ, ni wọn fi n tọju eeyan miliọ̀nu mẹrindinlogun to wa lorilẹede Somalia. Sugbọn iwadii BBC Africa Eye fihan pe arun Coronavirus jẹ ọkan lara iku to n pa awsn eeyan ni Somalia.


Coronavirus Update in Namibia vs elephant: Ṣé òótọ́ ni pé ìgbẹ́ erin le è wo arùn Covid-19 sàn?

Ibeere nla to gab ọkan awọn eeyan orilẹ̀-ede Namibia ni ilel Afrika ni yii Minisita eto ilera orilẹ-ede Namibia, Kalumbi Shangula ti kilọ fun awọn ọmọ orile¬̣-ede naa pe ki wọn sọra fun lilo igbẹ erin fun iwosan arun Covid-19. Ṣaaju ni awọn oniwosan ibilẹ kan ti kọkọ sọ pe igbẹ erin le e koju aisan ọfinkin, ori fifọ ati lati dawọ ẹjẹ to n ṣan lati imu duro ti wọn ba le e gbe igbẹ naa gbona ki wọn si fi imu. Ṣugbọn ko tii si ẹni to tii fi idi igbesẹ naa mulẹ ninu imọ sayẹnsi pe o lagbara lati wo ikọkan ninu awọn aisan ọhun. Shangula ni omi inu n kan oun pe awọn  kọlọrọsi kan le e gba owo lọwọ awọn eeyan fun awọn oogun tabi iwosan ti ko ṣiṣẹ. Lọwọ yii, eeyan 4,464 lo ti lugbadi arun Coronavirus ni Namibia, ti awọn mẹtadinlọgbọn si ti jẹ Ọlọrun nipe. Ọ̀rọ̀ coronavirus to je ajakale arun yii ni awọn oirlẹ-ede kan ti n bọ lọ́wọ́ re ti awọn mii si n ba jagun bayii Titi di asiko yii ni ajọ eleto ilera agbaye WHO ni ko tii si oogu ati abẹrẹ ajẹsara  kan ni pato ti iṣẹ ti pari lori é  to le wo ajakale arun Covid 19 san bayii


School resumption in Nigeria: Ibi ọ̀rọ̀ dé dúró rèé lórí ṣíṣí àwọn ilé ìwé padà ní Naijira àti nílẹ̀ Afrika

Lẹyin oṣu diẹ ti igbele Coronavirus bẹrẹ kaakiri agbaye, awọn ile iwe alakọbẹrẹ ati girama ni Tanzania ti pada bẹrẹ lọjọ Aje, ọjọ kọkandinlọgbọn, oṣu kẹfa, ọdun 2020. Igbesẹ yii lo waye lẹyin ti aarẹ John Magafuli paṣẹ ni nnkan bi oṣẹ diẹ sẹyin pe ki wọn ṣi awọn ile iwe pada. Ijọba ilẹ naa ti gbe ilana kalẹ lori awọn ohun to yẹ ki awọn ile iwe ṣe lati dabo bo awọn akẹkọọ. Tanzania ni orilẹ-ede akọkọ ti yoo ṣilẹkun ile iwe rẹ fun awọn ekẹkọ nilẹ Afrika lẹyin igbele Coronavirus. Ọjọ kẹrin, oṣu karun un, ọdun 2020 ni ilẹ New Guinea ṣilẹkun ile iwe rẹ pada. Ajọ to n risi eto ilera lagbaye, WHO ti fọwọsowọpọ pẹlu ijọba ilẹ naa  fun alakalẹ lori bi abo to peye yoo ṣe wa fun awọn ọmọ ile iwe.


Tanzania ni orilẹ-ede akọkọ ti yoo ṣilẹkun ile iwe rẹ fun awọn ekẹkọ nilẹ Afrika lẹyin igbele Coronavirus. Ọjọ kẹrin, oṣu karun un, ọdun 2020 ni ilẹ New Guinea ṣilẹkun ile iwe rẹ pada. Ajọ to n risi eto ilera lagbaye, WHO ti fọwọsowọpọ pẹlu ijọba ilẹ naa  fun alakalẹ lori bi abo to peye yoo ṣe wa fun awọn ọmọ ile iwe. Awọn irinṣẹ to n ṣayẹwo bi ara eeyan ṣe n gbona si, omi ati ọṣẹ fun ọwọ fifọ atawọn ohun miran ti wa ni sẹpẹ lawọn ile iwe ọhun. Bo tilẹ jẹ pe awọn obi ni ko yẹ ko ri bẹ, ọjọ kẹjọ oṣu Kẹfa ni ijọba South Africa ṣi awọn ile iwe rẹ pada. Ọjọ kinni oṣu kẹfa ọdun 2020 ni awọn akẹkọ to wa ni ipele ikẹyin ni ile iwe alakọbẹrẹ ati girama pada sẹnu ẹkọ wọn ni Cameroon.


Awọn irinṣẹ to n ṣayẹwo bi ara eeyan ṣe n gbona si, omi ati ọṣẹ fun ọwọ fifọ atawọn ohun miran ti wa ni sẹpẹ lawọn ile iwe ọhun. Bo tilẹ jẹ pe awọn obi ni ko yẹ ko ri bẹ, ọjọ kẹjọ oṣu Kẹfa ni ijọba South Africa ṣi awọn ile iwe rẹ pada. Ọjọ kinni oṣu kẹfa ọdun 2020 ni awọn akẹkọ to wa ni ipele ikẹyin ni ile iwe alakọbẹrẹ ati girama pada sẹnu ẹkọ wọn ni Cameroon. Minisita eto ẹkọ ilẹ naa, Pauline Lyonga ni igbesẹ ọhun jẹ ọna lati jẹ ki awọn ọmọ ile iwe má gbagbe awọn ohun ti wọn ti kọ ṣaaju igbele Coronavirus. Orilẹ-ede Ivory Coast wa lara awọn ilẹ ni Afrika to kọkọ ṣi ile iwe rẹ pada. Ọjọ karundinlọgbọn, oṣu karun un, ọdun 2020 ni awọn akẹkọọ pada sẹnu ẹkọ wọn.


Minisita eto ẹkọ ilẹ naa, Pauline Lyonga ni igbesẹ ọhun jẹ ọna lati jẹ ki awọn ọmọ ile iwe má gbagbe awọn ohun ti wọn ti kọ ṣaaju igbele Coronavirus. Orilẹ-ede Ivory Coast wa lara awọn ilẹ ni Afrika to kọkọ ṣi ile iwe rẹ pada. Ọjọ karundinlọgbọn, oṣu karun un, ọdun 2020 ni awọn akẹkọọ pada sẹnu ẹkọ wọn. Aarẹ Macky Sall sun ṣiṣi ile iwe siwaju ni Senegal lẹyin ti awọn olukọ kan lugbadi arun Covid-19. Ṣaaju lo ti kọ sọ pe ọjọ keji ọsu kẹfa ni oun yoo ṣi awọn ile iwe nilẹ naa. Ni ti Aarẹ Yoweri Museveni, o sọ pe oun ko tii ṣetan lati ṣi ile iwe bayii.


Aarẹ Macky Sall sun ṣiṣi ile iwe siwaju ni Senegal lẹyin ti awọn olukọ kan lugbadi arun Covid-19. Ṣaaju lo ti kọ sọ pe ọjọ keji ọsu kẹfa ni oun yoo ṣi awọn ile iwe nilẹ naa. Ni ti Aarẹ Yoweri Museveni, o sọ pe oun ko tii ṣetan lati ṣi ile iwe bayii. O ni ilẹ naa ko ni irinṣẹ ayẹwo to to lati ṣayẹwo Coronavirus, nitori naa, ki ile iwe ṣi wa ni titi pa lọwọ yii. Ṣaaju ni ipinlẹ kan ṣoṣo to ni oun ko tii ni arun Coronavirus ni Naijiria, Cross Rivers ti pinnu lati ṣi awọn ile iwe rẹ lọjọ kẹrindinlogun, oṣu kẹfa, ọdun 2020, ṣugbọn o wọgi le ipinnu naa lẹyin akitiyan ijọba apapọ. Ọkan lara awọn igbimọ aṣẹjọba ipinlẹ naa ṣo pe ijọba ipinlẹ ọhun yi ipinnu ṣiṣi ilwe iwe naa pada nitori ijọba apapọ ko faye gba a. Bakan naa ni awọn ẹgbẹ kan, bi ẹgbẹ awọn dokita sọ pe o lewu lati ṣi awọn ile iwe pada lasiko naa.


O ni ilẹ naa ko ni irinṣẹ ayẹwo to to lati ṣayẹwo Coronavirus, nitori naa, ki ile iwe ṣi wa ni titi pa lọwọ yii. Ṣaaju ni ipinlẹ kan ṣoṣo to ni oun ko tii ni arun Coronavirus ni Naijiria, Cross Rivers ti pinnu lati ṣi awọn ile iwe rẹ lọjọ kẹrindinlogun, oṣu kẹfa, ọdun 2020, ṣugbọn o wọgi le ipinnu naa lẹyin akitiyan ijọba apapọ. Ọkan lara awọn igbimọ aṣẹjọba ipinlẹ naa ṣo pe ijọba ipinlẹ ọhun yi ipinnu ṣiṣi ilwe iwe naa pada nitori ijọba apapọ ko faye gba a. Bakan naa ni awọn ẹgbẹ kan, bi ẹgbẹ awọn dokita sọ pe o lewu lati ṣi awọn ile iwe pada lasiko naa.


Russia Covid 19 Vaccine: Ẹ wo ohun tó yẹ kí ẹ mọ̀ nípa oògùn 'Sputnik V' Russia tó ń wo àrùn Coronavirus

Aarẹ orilẹ-ede Russia, Vladimir Putin ti kede oogun 'Sputnik V' gẹgẹ bi oogun tuntun to n sawotan arun Coronavirus. Lẹyin Oṣu meji ti wọn ṣe ayẹwo oogun naa ni ara eniyan lo gba ontẹ ijọba gẹgẹ bi oogun to n sawotan arun Coronavirus. Aarẹ Putin ni oogun 'Sputnik V' lo ti gba gbogbo ontẹ ijọba lẹyin ọpọlọpọ ayẹwọ ti wọn ṣe, ti o si fihan pe, a jẹ bi ewe ni oogun naa. Orilẹ-ede Russia ri eyi gẹgẹ bi aṣeyori nitori awọn ni wọn kọkọ pese oogun to n se iwosan fun aarun Coronavirus ni agbaye. Ọsẹ to kọja ni ijọba orilẹ-ede Russia fi lede wi pe awọn n pese abẹrẹ ajẹsara ọlọgọọrọ lati koju arun Coronavirus, bẹrẹ lati Oṣu Kẹwaa. Awọn onimọ sayẹnsi ni orilẹ-ede Russia ni ayẹwo ti awọn kọkọ ṣe fun oogun naa fihan pe oogun naa yoo ṣiṣẹ fun arun Coronavirus.


Orilẹ-ede Russia ri eyi gẹgẹ bi aṣeyori nitori awọn ni wọn kọkọ pese oogun to n se iwosan fun aarun Coronavirus ni agbaye. Ọsẹ to kọja ni ijọba orilẹ-ede Russia fi lede wi pe awọn n pese abẹrẹ ajẹsara ọlọgọọrọ lati koju arun Coronavirus, bẹrẹ lati Oṣu Kẹwaa. Awọn onimọ sayẹnsi ni orilẹ-ede Russia ni ayẹwo ti awọn kọkọ ṣe fun oogun naa fihan pe oogun naa yoo ṣiṣẹ fun arun Coronavirus. Ajakalẹ arun ''adenovirus'' ti o maa n sokunfa ikọ hihu ati otutu ni wọn lo lati fi ṣe oogun naa ti yoo mu ki eroja 'immune' ara ko gbokun sii. Amọ, Ajọ Eleto Ilera lagbaye, WHO ni oogun 'Sputnik V' ko i tii si lara awọn oogun arun Coronavirus mẹfa lagbaye, ti wọn ti kọja ipele ikẹta ayẹwo rẹ lara awọn eniyan.


Ajakalẹ arun ''adenovirus'' ti o maa n sokunfa ikọ hihu ati otutu ni wọn lo lati fi ṣe oogun naa ti yoo mu ki eroja 'immune' ara ko gbokun sii. Amọ, Ajọ Eleto Ilera lagbaye, WHO ni oogun 'Sputnik V' ko i tii si lara awọn oogun arun Coronavirus mẹfa lagbaye, ti wọn ti kọja ipele ikẹta ayẹwo rẹ lara awọn eniyan.


Coronavirus: Àlàyé rèé lórí ìdí tí wọn fi dá ìdánwò àbẹ́rẹ́ àjẹsára Oxford University dúró

Àdánwò abẹ́rẹ́ àjẹsára Coronavirus ti AstraZeneca àti Fásitì Oxford ń ṣe lọ́wọ́, ni wọ́n ti dáwọ́ rẹ̀ dúró náà. Ìdí ni pé ọ̀kan lára olùkópa nínú ètò ìdánwò náà ni UK ṣe ṣàìsàn, tí o jọ bi ẹni pé ó jẹyọ lati ara abẹ́rẹ́ ti wọ́n fún -un. AstraZeneca ṣe àfíwé bí wọn 'se dá ìlò abẹ́rẹ́ náà dúró yìí gẹ́gẹ́ bi ǹkan tó tọ́ , tò sì máa ń wáye ni gbogbo ìgbà, pàápàá jùlọ tí àìsàn ti kò ṣee ṣe àpèjúwé rẹ̀ bá ṣelẹ̀. Gbogbo àbájáde abẹ́rẹ́ àjẹsára náà ní àmójútó wà fún ní gbogbo àgbáyé. AstraZeneca-Oxford ní abẹ́rẹ́ àjẹsára to dára jùlọ, nínú gbogbo àwọn n gbiyanju láti ṣe abẹ́rẹ́ àjẹ́sára jákèjádò àgbáyé. Ipele àyẹ̀wò kẹta láti nnkan bi ọ̀sẹ̀ mẹ́ta sẹ́yìn, ti kan ènìyàn tó lé ni ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgbọ̀n ènìyàn láti Amẹrika, UK, Brazil àti South Africa.


Gbogbo àbájáde abẹ́rẹ́ àjẹsára náà ní àmójútó wà fún ní gbogbo àgbáyé. AstraZeneca-Oxford ní abẹ́rẹ́ àjẹsára to dára jùlọ, nínú gbogbo àwọn n gbiyanju láti ṣe abẹ́rẹ́ àjẹ́sára jákèjádò àgbáyé. Ipele àyẹ̀wò kẹta láti nnkan bi ọ̀sẹ̀ mẹ́ta sẹ́yìn, ti kan ènìyàn tó lé ni ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgbọ̀n ènìyàn láti Amẹrika, UK, Brazil àti South Africa. Ipele abẹ́rẹ́ àjẹsára kẹta yìí sába maa n kan àwọn ẹgbẹ̀lẹ́gbẹ̀ ènìyàn, ó sì le to ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún ko tó pari. Ìwé ìròyìn New York Times kede sita pé, àwọn tó fi ara wọ́n sílẹ̀ fún abẹ́ ìdánwo náà ni wọ́n ti ni àrùn transverse myelitis. Èyí ni ààrùn tó maa n dàmú ọ̀pá ẹ̀yin, ó sì tún le yí sí ààrun míràn tó lágbára.


Ipele abẹ́rẹ́ àjẹsára kẹta yìí sába maa n kan àwọn ẹgbẹ̀lẹ́gbẹ̀ ènìyàn, ó sì le to ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún ko tó pari. Ìwé ìròyìn New York Times kede sita pé, àwọn tó fi ara wọ́n sílẹ̀ fún abẹ́ ìdánwo náà ni wọ́n ti ni àrùn transverse myelitis. Èyí ni ààrùn tó maa n dàmú ọ̀pá ẹ̀yin, ó sì tún le yí sí ààrun míràn tó lágbára. Ẹ̀wẹ́, wọ́n kò ti mọ nǹkan to n fa àisàn náà, àwọn olùwádìí aladani naa ti lọ wá ẹ̀dà ọ̀rọ̀ tó ba jẹ́ pé ó jọ mọ́ abẹ́rẹ́ àjẹsára ọ̀hun Bákan ní ààrẹ ilẹ̀ Amerika Donald Trump ti ni, òun fẹ́ kí àbẹ́rẹ́ àjẹsára náà de sí ilẹ̀ Amẹrika kò tó dí ọjọ́ kẹta osù kọkanlá ọdún 2020. Eyi sí ti kó ìpayà bá ọ̀pọ̀ àwọn ọmọ ilẹ̀ Amẹrika pé, ọ̀rọ̀ òṣèlú fẹ́ bórí ilera àwọn ènìyàn, pàápàá jùlọ lórí ọ̀rọ̀ abẹ́rẹ́ àjẹsára náà. Ní ojọ́ Iṣẹgun, ìgbìmọ̀ ẹlẹ́ni mẹ́sàn tó n ṣeto àbẹ́rẹ̀ àjẹsára náà ń fi ọkàn ara ìlú balẹ̀ pé, ìlànà iṣẹ̀ ìṣègùn àti sáyẹnsì kò ni mẹ́hẹ, bí àwọn ṣe ń wá abẹ́rẹ́ ajẹsára fún Covid-19.


Ẹ̀wẹ́, wọ́n kò ti mọ nǹkan to n fa àisàn náà, àwọn olùwádìí aladani naa ti lọ wá ẹ̀dà ọ̀rọ̀ tó ba jẹ́ pé ó jọ mọ́ abẹ́rẹ́ àjẹsára ọ̀hun Bákan ní ààrẹ ilẹ̀ Amerika Donald Trump ti ni, òun fẹ́ kí àbẹ́rẹ́ àjẹsára náà de sí ilẹ̀ Amẹrika kò tó dí ọjọ́ kẹta osù kọkanlá ọdún 2020. Eyi sí ti kó ìpayà bá ọ̀pọ̀ àwọn ọmọ ilẹ̀ Amẹrika pé, ọ̀rọ̀ òṣèlú fẹ́ bórí ilera àwọn ènìyàn, pàápàá jùlọ lórí ọ̀rọ̀ abẹ́rẹ́ àjẹsára náà. Ní ojọ́ Iṣẹgun, ìgbìmọ̀ ẹlẹ́ni mẹ́sàn tó n ṣeto àbẹ́rẹ̀ àjẹsára náà ń fi ọkàn ara ìlú balẹ̀ pé, ìlànà iṣẹ̀ ìṣègùn àti sáyẹnsì kò ni mẹ́hẹ, bí àwọn ṣe ń wá abẹ́rẹ́ ajẹsára fún Covid-19.


International flights resumption: Bàálù ilẹ̀ òkèèrè bà l'Abuja léyìn ìṣéde oṣù márùn ún coronavirus

Lẹyin ti irin ajo ọkọ ofurufu silẹ okeere gberasọ pada ni Naijiria, baalu Ethiopia Airline lo kọkọ ba silu Abuja lati Addis Ababa, Ethiopia. Oṣu marun un gbako ni ko fi si lilọ bibọ ọkọ ofurufu lati ilẹ okeere sí Naijiria ati lati Naijiria sí oke okun nitori iṣede coronavirus. Ni deedee aago kan aabọ kọja iṣẹju marun un ni baalu naa ba l'Abuja lọjọ Aje. Aago mejila ọsan ló yẹ ki baalu naa ba ni Abuja tẹlẹ, amọ awọn ero kan ti ko tete sanwo fun ayẹwo coronavirus ti wọn ba ti de Naijiria lo da a duro. Ẹgbẹrun un mejilelogoji ati aabọ naira(N42,500) lawọn ẹro gbọdọ san gẹgẹ bi owo ayẹwo fun covid-19 ti wọn ba de Naijiria eleyi ti ọpọ wọn koro oju sí. Ọkunrin kan to de lati UK,  Joe Ogwu bu ẹnu atẹ lu sisan owo naa.


Aago mejila ọsan ló yẹ ki baalu naa ba ni Abuja tẹlẹ, amọ awọn ero kan ti ko tete sanwo fun ayẹwo coronavirus ti wọn ba ti de Naijiria lo da a duro. Ẹgbẹrun un mejilelogoji ati aabọ naira(N42,500) lawọn ẹro gbọdọ san gẹgẹ bi owo ayẹwo fun covid-19 ti wọn ba de Naijiria eleyi ti ọpọ wọn koro oju sí. Ọkunrin kan to de lati UK,  Joe Ogwu bu ẹnu atẹ lu sisan owo naa. Ọgbẹni Ogwu sọ pe ọfẹ ní ìjọba UK n ṣe iru ayẹwo bẹẹ fawọn arinrinajo. O ni ohun to buru julọ ni pe ko si ohun kan lati fi ṣe afihan pe awọn ero ti san N42,500 fun ayẹwo naa. Ẹwẹ, ọga agba ileeṣẹ ọkọ ofurufu ni Naijiria (FAAN), Rabiu Yadudu sọ pe lilọ bibọ baalu silẹ okeere to gberasọ pada ni Naijiria tẹ oun lọrun.


Ọgbẹni Ogwu sọ pe ọfẹ ní ìjọba UK n ṣe iru ayẹwo bẹẹ fawọn arinrinajo. O ni ohun to buru julọ ni pe ko si ohun kan lati fi ṣe afihan pe awọn ero ti san N42,500 fun ayẹwo naa. Ẹwẹ, ọga agba ileeṣẹ ọkọ ofurufu ni Naijiria (FAAN), Rabiu Yadudu sọ pe lilọ bibọ baalu silẹ okeere to gberasọ pada ni Naijiria tẹ oun lọrun. Wo àwọn orilẹ́èdè àgbáyé tó ti sí pápákọ̀ òfurufú wọn fún ìrìnàjò Àwọn orílẹ̀èdè to le wọ bàálù lọ lókè òkun Ọpọlọpọ awọn eniyan lo ti n beere igba ti Naijiria yoo si papakọ ofurufu fun irinajo lati orilẹede Naijiria lọ si oke okun. Amọ ọjọ Kẹjọ, oṣu Keje, ọdun 2020 ni wọn si papakọ ofurufu ti ilu Abuja ati Eko fun irinajo labẹle. Awọn arinrinajo ni anfaani lati lo papakọ ofurufu naa, lẹyin to ti wa ni titi pa fun oṣu mẹta lati dẹkun itankalẹ arun Coronavirus.


Wo àwọn orilẹ́èdè àgbáyé tó ti sí pápákọ̀ òfurufú wọn fún ìrìnàjò Àwọn orílẹ̀èdè to le wọ bàálù lọ lókè òkun Ọpọlọpọ awọn eniyan lo ti n beere igba ti Naijiria yoo si papakọ ofurufu fun irinajo lati orilẹede Naijiria lọ si oke okun. Amọ ọjọ Kẹjọ, oṣu Keje, ọdun 2020 ni wọn si papakọ ofurufu ti ilu Abuja ati Eko fun irinajo labẹle. Awọn arinrinajo ni anfaani lati lo papakọ ofurufu naa, lẹyin to ti wa ni titi pa fun oṣu mẹta lati dẹkun itankalẹ arun Coronavirus. Nipa ti irinajo si okeere, adari ajọ irinna ofurufu ni Naijiria, Sam Adurogboye salaye pe, awọn si n duro de abọ awọn eleto ilera ati ajọ amuṣẹya, ti aarẹ Buhari gbekalẹ, lati koju arun Coronavirus. Adurogboye fikun pe, awọn ko tii da ọjọ ti wọn yoo si papakọ ofurufu naa, nitori ọpọlọpọ nnkan lo rọ mọ igbesẹ naa. Adari ajọ irinna ofurufu ni Naijiria, Sam Adurogboye fikun pe, awọn orilẹede miran to si papakọ wọn, lai tẹle ofin to n dẹkun itankalẹ arun Coronavirus, sakiyesi pe arun naa n peleke si.


Nipa ti irinajo si okeere, adari ajọ irinna ofurufu ni Naijiria, Sam Adurogboye salaye pe, awọn si n duro de abọ awọn eleto ilera ati ajọ amuṣẹya, ti aarẹ Buhari gbekalẹ, lati koju arun Coronavirus. Adurogboye fikun pe, awọn ko tii da ọjọ ti wọn yoo si papakọ ofurufu naa, nitori ọpọlọpọ nnkan lo rọ mọ igbesẹ naa. Adari ajọ irinna ofurufu ni Naijiria, Sam Adurogboye fikun pe, awọn orilẹede miran to si papakọ wọn, lai tẹle ofin to n dẹkun itankalẹ arun Coronavirus, sakiyesi pe arun naa n peleke si. Ọjọ Kini, Oṣu Keje ni wọn ṣi papakọ wọn fun awọn arinrinajo lati orilẹede marundinlogun, eleyii ti Canada, Morocco ati Australia wa lara wọn, Amọ wọn ko fun orilẹede Naijiria, Amerika, Brazil ati Russia laaye lati wọle sọdọ wọn. Orilẹede Greece naa si papakọ ofurufu rẹ fun awọn arinrinajo, amọ wọn ko fun orilẹede Amerika, Brazil ati Russia ni anfaani lati wọ ibẹ nitori arun Coronavirus. Orilẹede mejeeji ṣi ibode wọn lẹyin ọpọlọpọ oṣu nitori arun Coronavirus.


Ọjọ Kini, Oṣu Keje ni wọn ṣi papakọ wọn fun awọn arinrinajo lati orilẹede marundinlogun, eleyii ti Canada, Morocco ati Australia wa lara wọn, Amọ wọn ko fun orilẹede Naijiria, Amerika, Brazil ati Russia laaye lati wọle sọdọ wọn. Orilẹede Greece naa si papakọ ofurufu rẹ fun awọn arinrinajo, amọ wọn ko fun orilẹede Amerika, Brazil ati Russia ni anfaani lati wọ ibẹ nitori arun Coronavirus. Orilẹede mejeeji ṣi ibode wọn lẹyin ọpọlọpọ oṣu nitori arun Coronavirus. Jamaica ati awọn orilẹede to wa ni agbegbe Caribbean: Awọn orilẹede bii Antigua, Saint Lucia ati agbegbe U.S. Virgin Island si papakọ ofurufu wọn ni Oṣu Kẹfa. Egypt to ṣi ni ibẹrẹ Oṣu Keje sọ pe awọn eniyan gbọdọ ni iwe eto ilẹra ti wọn yoo fihan awọn oṣiṣẹ ajọ aṣọbọde ni papakọ ofurufu. Minisita fun eto igbafẹ lorilẹede naa sọ wi pe, awọn yoo ṣi gbogbo ile iṣẹ eto igbafẹ lorilẹede naa lati Oṣu Keje, amọ awọn arinrinajo lati Germany nikan lo le wọle.


Jamaica ati awọn orilẹede to wa ni agbegbe Caribbean: Awọn orilẹede bii Antigua, Saint Lucia ati agbegbe U.S. Virgin Island si papakọ ofurufu wọn ni Oṣu Kẹfa. Egypt to ṣi ni ibẹrẹ Oṣu Keje sọ pe awọn eniyan gbọdọ ni iwe eto ilẹra ti wọn yoo fihan awọn oṣiṣẹ ajọ aṣọbọde ni papakọ ofurufu. Minisita fun eto igbafẹ lorilẹede naa sọ wi pe, awọn yoo ṣi gbogbo ile iṣẹ eto igbafẹ lorilẹede naa lati Oṣu Keje, amọ awọn arinrinajo lati Germany nikan lo le wọle. Dubai (UAE) n reti ẹni to ba fẹ wọle si orilẹede wọn lati Ọjọ Keje, Oṣu Keje, lati ri pe wọn mu iwe to fihan pe, wọn ko ni arun Coronavirus dani wa. Dominican Republic fi lede pe awọn arinrinajo gbọdọ ni kaadi eto ilera ti wọn yoo fihan awọn ẹsọ aṣọbode bi wọn ba ṣe n wọ orilẹede wọn lati Ọjọ Keji, Oṣu Keje. Haiti ni ti wọn sọ wi pe, awọn arinrinajo naa gbọdọ ni iwe ilera lati wọ orilẹede wọn, eleyii ti wọn yoo fihan awọn ẹṣọ aṣọbode lati Ọgbọnjọ, Oṣu Kẹfa.


Dubai (UAE) n reti ẹni to ba fẹ wọle si orilẹede wọn lati Ọjọ Keje, Oṣu Keje, lati ri pe wọn mu iwe to fihan pe, wọn ko ni arun Coronavirus dani wa. Dominican Republic fi lede pe awọn arinrinajo gbọdọ ni kaadi eto ilera ti wọn yoo fihan awọn ẹsọ aṣọbode bi wọn ba ṣe n wọ orilẹede wọn lati Ọjọ Keji, Oṣu Keje. Haiti ni ti wọn sọ wi pe, awọn arinrinajo naa gbọdọ ni iwe ilera lati wọ orilẹede wọn, eleyii ti wọn yoo fihan awọn ẹṣọ aṣọbode lati Ọgbọnjọ, Oṣu Kẹfa. Nitori naa ti Naijiria ba fẹ si ibode wọn, wọn gbọdọ ri pe gbogbo eto wa nilẹ lati dẹkun itankalẹ arun Coronavirus. Nibayii ti awọn papakọ ofurufu ilu Eko ati Abuja ti bẹrẹ si ni gbe ero pada, o tọ ki a fi diẹ lara awọn ilana to de irina lawọn papakọ ofurufu yii to ara wa leti. Ilana ti a n sọ wọn yi nii se pẹlu bi awọn arinrinajo yoo ti se ma se nibẹ, ṣaaju ki wọn to wọ inu baalu ati nigba ti wọn ba ti wọ inu rẹ.


Nitori naa ti Naijiria ba fẹ si ibode wọn, wọn gbọdọ ri pe gbogbo eto wa nilẹ lati dẹkun itankalẹ arun Coronavirus. Nibayii ti awọn papakọ ofurufu ilu Eko ati Abuja ti bẹrẹ si ni gbe ero pada, o tọ ki a fi diẹ lara awọn ilana to de irina lawọn papakọ ofurufu yii to ara wa leti. Ilana ti a n sọ wọn yi nii se pẹlu bi awọn arinrinajo yoo ti se ma se nibẹ, ṣaaju ki wọn to wọ inu baalu ati nigba ti wọn ba ti wọ inu rẹ. O kere tan o ni lati de papakọ ofurufu ni wakati mẹta ṣaaju ki baalu rẹ to gbera O ni lati tẹle ilana ijinasiraẹni nipa diduro lori awọn aaye ti wan ti ṣe ami si ti awọn oṣiṣẹ ilera yoo si yẹ bi ara rẹ ti ṣe gbona si Ti ara rẹ ko ba gbona pupọ, wọn ma ni ki o tẹsiwaju lati lo ọṣẹ ifọwọ lẹyin ti wa lọ gba iyọnda lati wọ baalu Ti ara rẹ ba gbona ju bo ti ṣe yẹ lọ, wọn ma da ẹ pada tabi ki wọn fi ọkọ agbe alaarẹ gbe ọ kuro ni kiakia Ri wi pe awọn aaye ti wọn ṣami si ni o duro si Bi o ba ti wọ inu ọkọ ti yoo gbe yin lọ sinu baalu, joko sọtọ si awọn ti ẹ ba jijọ wọ ọkọ Ki ẹ to wọ inu baalu,ri wi pe o jina si ẹni to wa ni iwaju rẹ Ri wi pe ẹni to fẹ wọ baalu ṣaaju rẹ wọle tan ki o to wọle Ninu baalu wọn ko ni fun yin lounjẹ kankan bi tatẹyinwa Ri wi pe o fi aaye ijoko to wa laarin kalẹ laarin iwọ ati ẹlomiiran Wọn yoo fi omi kalẹ si aye ijoko to wa niwaju rẹ ki o ba le muu fun ara rẹ O gbọdọ wọ ibomu lopin igba to ba wa ninu baalu Ti baalu ba ti balẹ,ri wi pe o dide lati gbe ẹru rẹ lẹyin ti ẹni to wa niwaju rẹ ba ti gbe ẹru rẹ sọkalẹ Aaye ibi ti wọn ṣe ami si ni ko gba lati lọ gba ẹru rẹ Duro si oju ibi ti wọn ṣe ami si lati gbe ẹru rẹ Ti o ba ti gbe baagi rẹ tan, to sẹyin awọn to wa niwaju rẹ ki awọn oṣiṣẹ ileeṣẹ ọkọ ofurufu baa le ṣe ayẹwo ẹru rẹ boya iwọ lo ni lootọ. Oni ọjọ kẹjọ, oṣu Keje, ni irinajo oju ofurufu labẹle yoo bẹrẹ pada ni Naijiria. Awọn papakọ ofurufu bi i ti ilu Eko, ati Abuja ni yoo kọkọ bẹrẹ iṣẹ, ko to o kan awọn ilu yooku.


O kere tan o ni lati de papakọ ofurufu ni wakati mẹta ṣaaju ki baalu rẹ to gbera O ni lati tẹle ilana ijinasiraẹni nipa diduro lori awọn aaye ti wan ti ṣe ami si ti awọn oṣiṣẹ ilera yoo si yẹ bi ara rẹ ti ṣe gbona si Ti ara rẹ ko ba gbona pupọ, wọn ma ni ki o tẹsiwaju lati lo ọṣẹ ifọwọ lẹyin ti wa lọ gba iyọnda lati wọ baalu Ti ara rẹ ba gbona ju bo ti ṣe yẹ lọ, wọn ma da ẹ pada tabi ki wọn fi ọkọ agbe alaarẹ gbe ọ kuro ni kiakia Ri wi pe awọn aaye ti wọn ṣami si ni o duro si Bi o ba ti wọ inu ọkọ ti yoo gbe yin lọ sinu baalu, joko sọtọ si awọn ti ẹ ba jijọ wọ ọkọ Ki ẹ to wọ inu baalu,ri wi pe o jina si ẹni to wa ni iwaju rẹ Ri wi pe ẹni to fẹ wọ baalu ṣaaju rẹ wọle tan ki o to wọle Ninu baalu wọn ko ni fun yin lounjẹ kankan bi tatẹyinwa Ri wi pe o fi aaye ijoko to wa laarin kalẹ laarin iwọ ati ẹlomiiran Wọn yoo fi omi kalẹ si aye ijoko to wa niwaju rẹ ki o ba le muu fun ara rẹ O gbọdọ wọ ibomu lopin igba to ba wa ninu baalu Ti baalu ba ti balẹ,ri wi pe o dide lati gbe ẹru rẹ lẹyin ti ẹni to wa niwaju rẹ ba ti gbe ẹru rẹ sọkalẹ Aaye ibi ti wọn ṣe ami si ni ko gba lati lọ gba ẹru rẹ Duro si oju ibi ti wọn ṣe ami si lati gbe ẹru rẹ Ti o ba ti gbe baagi rẹ tan, to sẹyin awọn to wa niwaju rẹ ki awọn oṣiṣẹ ileeṣẹ ọkọ ofurufu baa le ṣe ayẹwo ẹru rẹ boya iwọ lo ni lootọ. Oni ọjọ kẹjọ, oṣu Keje, ni irinajo oju ofurufu labẹle yoo bẹrẹ pada ni Naijiria. Awọn papakọ ofurufu bi i ti ilu Eko, ati Abuja ni yoo kọkọ bẹrẹ iṣẹ, ko to o kan awọn ilu yooku. Ṣugbọn ṣa, abẹwo ti BBC ṣe si papakọ ofurufu ni owurọ kutukutu ọjọ kẹjọ, oṣu Keje, fihan pe, nkan ko lọ leto-leto. Ṣaaju ki awọn papakọ ọkọ ofurufu o to o di ṣiṣi pada, ajọ  to n ṣe amojuto awọn papakọ ni Naijiria, FAAN, kede pe, ki awọn arinrinajo ti pe si papakọ, o kere tan, wakati mẹta ṣaaju akoko ti baalu wọn yoo gbera. Eyi tumọ si pe, ẹni ti yoo ba rinrinajo laago meje owurọ, ti gbọdọ de si papakọ laago mẹrin idaji.


Ṣugbọn ṣa, abẹwo ti BBC ṣe si papakọ ofurufu ni owurọ kutukutu ọjọ kẹjọ, oṣu Keje, fihan pe, nkan ko lọ leto-leto. Ṣaaju ki awọn papakọ ọkọ ofurufu o to o di ṣiṣi pada, ajọ  to n ṣe amojuto awọn papakọ ni Naijiria, FAAN, kede pe, ki awọn arinrinajo ti pe si papakọ, o kere tan, wakati mẹta ṣaaju akoko ti baalu wọn yoo gbera. Eyi tumọ si pe, ẹni ti yoo ba rinrinajo laago meje owurọ, ti gbọdọ de si papakọ laago mẹrin idaji. Aago meje owurọ lo yẹ ki baalu akọkọ o gbera lati ilu Eko si Abuja, ṣugbọn, akọroyin BBC ri i pe, wọn ko ti ẹ ti i ṣe ilẹkun papakọ laago maarun owurọ. Eyi si tumọ si pe, oju titi to wọ inu papakọ ni awọn arinrinajo duro si. Koda, ko yọ awọn ọkọ silẹ.


Aago meje owurọ lo yẹ ki baalu akọkọ o gbera lati ilu Eko si Abuja, ṣugbọn, akọroyin BBC ri i pe, wọn ko ti ẹ ti i ṣe ilẹkun papakọ laago maarun owurọ. Eyi si tumọ si pe, oju titi to wọ inu papakọ ni awọn arinrinajo duro si. Koda, ko yọ awọn ọkọ silẹ. Awọn arinrinajo to ba akọroyin BBC Yoruba sọrọ sọ pe, dide si papakọ ọkọ ofurufu ni wakati mẹta ṣaaju irinajo, ko rọrun. Ọjọ kẹtalelogun, oṣu Kẹta nijọba ti awọn papakọ ọkọ ofurufu ni Naijiria, nitori itankalẹ aarun Covid-19. Ina ti jo dori koko bayii lori ọrọ ajakalẹ arun coronavirus lorilẹede Naijiria, ajọ to n ri si igbokegbodo ọkọ ofurufu, NCAA ti kede pe papakọ ofurufu ilu Eko ati Abuja yoo di titi pa lọna ọjọ Aje, ọjọ kẹtalelogun oṣu kẹta yii.


Awọn arinrinajo to ba akọroyin BBC Yoruba sọrọ sọ pe, dide si papakọ ọkọ ofurufu ni wakati mẹta ṣaaju irinajo, ko rọrun. Ọjọ kẹtalelogun, oṣu Kẹta nijọba ti awọn papakọ ọkọ ofurufu ni Naijiria, nitori itankalẹ aarun Covid-19. Ina ti jo dori koko bayii lori ọrọ ajakalẹ arun coronavirus lorilẹede Naijiria, ajọ to n ri si igbokegbodo ọkọ ofurufu, NCAA ti kede pe papakọ ofurufu ilu Eko ati Abuja yoo di titi pa lọna ọjọ Aje, ọjọ kẹtalelogun oṣu kẹta yii. Oṣu kan gbakako lawọn papakọ ofurufu mejeeji naa yoo fi wa ni titi pa. Mínísita fun ọ̀rọ̀ irinajo ofurufu Hadi Sirika, ti kọkọ sọrọ naa tẹlẹ pe ìjọba yóò gbé papakọ ofurufu mejeeji pa. Ajọ NACAA ni igbesẹ yii jẹ ọkan lara ọna lati dekun itankalẹ arun coronavirus lorilẹede Naijiria. Amọ ajọ naa sọ pe iṣẹlẹ pajawiri tabi iṣẹ pataki nikan lo le mu ki baalu fo tabi ba lawọn papakọ ofurufu naa. Lasiko to n ba awọn akọròyìn, ilé ijọba sọ̀rọ̀, lẹ́yìn ìpàdé pẹlú ààrẹ Buhari, Sirika ni, àwọn yóò dẹkun itankalẹ ajakalẹ ààrun Coronavirus.


Oṣu kan gbakako lawọn papakọ ofurufu mejeeji naa yoo fi wa ni titi pa. Mínísita fun ọ̀rọ̀ irinajo ofurufu Hadi Sirika, ti kọkọ sọrọ naa tẹlẹ pe ìjọba yóò gbé papakọ ofurufu mejeeji pa. Ajọ NACAA ni igbesẹ yii jẹ ọkan lara ọna lati dekun itankalẹ arun coronavirus lorilẹede Naijiria. Amọ ajọ naa sọ pe iṣẹlẹ pajawiri tabi iṣẹ pataki nikan lo le mu ki baalu fo tabi ba lawọn papakọ ofurufu naa. Lasiko to n ba awọn akọròyìn, ilé ijọba sọ̀rọ̀, lẹ́yìn ìpàdé pẹlú ààrẹ Buhari, Sirika ni, àwọn yóò dẹkun itankalẹ ajakalẹ ààrun Coronavirus. Sirika jẹ ọkan lara ọmo igbimọ amúṣẹsẹ lori COVID-19 nigba ti Boss Mustapha to jẹ akọwé ijoba apapọ jẹ́ alaga wọ́n. O ti di eeyan mejilelogun bayii to ti lugbadi arun coronavirus ni Naijiria, amọ ọmọ ilẹ Italy to kọkọ ko arun naa wọ Naijiria ti gbadun bayii, o si ti kuru ni ile iwosan. Ẹ̀wẹ̀ ìjọba ti fi orilẹ̀-èdè Sweden àti Austgria si àra àwọn orilẹ̀-èdè ti wọ́n ti fi ofin de láti ma wọ Naijiria mọ.


Sirika jẹ ọkan lara ọmo igbimọ amúṣẹsẹ lori COVID-19 nigba ti Boss Mustapha to jẹ akọwé ijoba apapọ jẹ́ alaga wọ́n. O ti di eeyan mejilelogun bayii to ti lugbadi arun coronavirus ni Naijiria, amọ ọmọ ilẹ Italy to kọkọ ko arun naa wọ Naijiria ti gbadun bayii, o si ti kuru ni ile iwosan. Ẹ̀wẹ̀ ìjọba ti fi orilẹ̀-èdè Sweden àti Austgria si àra àwọn orilẹ̀-èdè ti wọ́n ti fi ofin de láti ma wọ Naijiria mọ. Ní bayìí, orilẹ̀-èdè mẹẹdogun ni wọ́n ti fi ofin de láti ma wọ Naijira mọ


Ní bayìí, orilẹ̀-èdè mẹẹdogun ni wọ́n ti fi ofin de láti ma wọ Naijira mọ


Coronavirus: Ewu wo làwọn òṣìṣẹ́ elétò ìlèra ń kojú ní Nàìjíríà?

Ṣaaju ni ẹgbẹ oṣiṣẹ awọn dokita oniṣegun oyinbo ti kọkọ gun le iyanṣẹlodi lati fẹhonu han lori aini irinṣẹ to to ati lori owo ti wọn n gba, ṣugbọn awọn to n ṣiṣẹ lawọn ibudo iyasọtọ fun aarun coronavirus n ṣiṣẹ ni ti wọn. Ẹwẹ, minisita eto ilera, Dokita Osagie Ehanire ti sọ pe ijọba ti yanju ọrọ aṣọ idaabobo(PPE) tawọn oṣiṣẹ eleto ilera maa n wọ lẹnu iṣẹ. Iru ewu wo gan an ni o le wu awọn awọn oṣiṣẹ eleto ilera lorilẹede Naijiria? Ẹgbẹ awọn dokita ile ẹkọ iṣegun(NARD) ti kọminu lori bi awọn oṣiṣẹ eleto ilera ti n ko aarun ti ọpọ si n gba ibẹ ku. Ẹgbẹ naa ni dokita mẹwaa lo ti ku bayii. Ajọ eleto ilera lagbaye, WHO ti sọ tẹlẹ pe ọpọ oṣiṣẹ eleto ilera lagbaye lo ti farakasa aarun covid-19.


Ẹgbẹ awọn dokita ile ẹkọ iṣegun(NARD) ti kọminu lori bi awọn oṣiṣẹ eleto ilera ti n ko aarun ti ọpọ si n gba ibẹ ku. Ẹgbẹ naa ni dokita mẹwaa lo ti ku bayii. Ajọ eleto ilera lagbaye, WHO ti sọ tẹlẹ pe ọpọ oṣiṣẹ eleto ilera lagbaye lo ti farakasa aarun covid-19. Ọpọ orillẹede agbaye lo ti kuna lati pese aabo to peye fawọn oṣiṣẹ eleto ilera lẹnu iṣẹ wọn. Ajọ to n to n ri si idagbasoke kaakiri agbaye(CGD) ṣalaye pe o buru jai lawọn orilẹede ti ko rọwọ họri. Ominu n kọ ọpọ eeyan ni Naijiria tori ọpọ gbagbọ pe ko si ẹni to mọ ohun to ṣẹlẹ dunjudunju lori ajakalẹ aarun covid-19.


Ọpọ orillẹede agbaye lo ti kuna lati pese aabo to peye fawọn oṣiṣẹ eleto ilera lẹnu iṣẹ wọn. Ajọ to n to n ri si idagbasoke kaakiri agbaye(CGD) ṣalaye pe o buru jai lawọn orilẹede ti ko rọwọ họri. Ominu n kọ ọpọ eeyan ni Naijiria tori ọpọ gbagbọ pe ko si ẹni to mọ ohun to ṣẹlẹ dunjudunju lori ajakalẹ aarun covid-19. Fun apẹẹrẹ, ọpọ eeyan laagbọ pe o ṣeeṣe ko jẹ pe covid-19 lo pa wọn ṣugbọn ko si ayẹwo fun wọn. Akọsilẹ fihan pe awọn oṣiṣẹ eleto ilera ni Naijiria lo lugbadi aarun coronavirus julọ nilẹ Adulawọ yatọ si orilẹede South Africa. Ṣugbọn idamẹfa awọn to laarun naa ni iroyin n gbe jade, nigba ti ida mọkandinlogun ni awọn eeyan mọ lorilẹede Niger.


Fun apẹẹrẹ, ọpọ eeyan laagbọ pe o ṣeeṣe ko jẹ pe covid-19 lo pa wọn ṣugbọn ko si ayẹwo fun wọn. Akọsilẹ fihan pe awọn oṣiṣẹ eleto ilera ni Naijiria lo lugbadi aarun coronavirus julọ nilẹ Adulawọ yatọ si orilẹede South Africa. Ṣugbọn idamẹfa awọn to laarun naa ni iroyin n gbe jade, nigba ti ida mọkandinlogun ni awọn eeyan mọ lorilẹede Niger. Orilẹede Liberia ati Sierra Leone tun lo kan tawọn oṣiṣẹ eleto ilera tun ti ko aarun covid-19 ju. Ṣugbọn gbogbo awọn orilẹede apa iwọ oorun Afririka yii ni ko ni awọn eeyan to laarun coronavirus to Naijiria. Ẹka eto ilera ni Naijiria ko ri owo na fun ọjọ pipẹ, loorekoore lawọn oṣiṣẹ maa n gun le iyanṣẹlodi fun ẹkunwo.


Orilẹede Liberia ati Sierra Leone tun lo kan tawọn oṣiṣẹ eleto ilera tun ti ko aarun covid-19 ju. Ṣugbọn gbogbo awọn orilẹede apa iwọ oorun Afririka yii ni ko ni awọn eeyan to laarun coronavirus to Naijiria. Ẹka eto ilera ni Naijiria ko ri owo na fun ọjọ pipẹ, loorekoore lawọn oṣiṣẹ maa n gun le iyanṣẹlodi fun ẹkunwo. Ida mẹrin pere owo eto iṣuna lọdun ni ijọba maa n ya sọtọ fun ẹka ilera ni Naijiria. Lọdun 2001, awọn orilẹede to jẹ ọmọ ajọ AU ṣeleri lati maa ya idamẹẹdogun owo eto iṣuna sọtọ lọdọọdun fun ẹka eto ilera. Laipẹ yii ni ijọba orilẹede Naijiria naa ya ida mẹtalelogoji ipin sọtọ fun ẹka eto ilera, papaajulọ nitori ipa ti ajakalẹ aarun covid-19 ni lori ọrọ-aje ati bi ọrọ-aje ebpo rọbi ṣe ri lọja agbaye.


Ida mẹrin pere owo eto iṣuna lọdun ni ijọba maa n ya sọtọ fun ẹka ilera ni Naijiria. Lọdun 2001, awọn orilẹede to jẹ ọmọ ajọ AU ṣeleri lati maa ya idamẹẹdogun owo eto iṣuna sọtọ lọdọọdun fun ẹka eto ilera. Laipẹ yii ni ijọba orilẹede Naijiria naa ya ida mẹtalelogoji ipin sọtọ fun ẹka eto ilera, papaajulọ nitori ipa ti ajakalẹ aarun covid-19 ni lori ọrọ-aje ati bi ọrọ-aje ebpo rọbi ṣe ri lọja agbaye. Onimọ nipa eto ilera, Onyeka Onwuegbunam ọmọ Naijiria to n ṣiṣẹ ni Fasiti ilu London sọ pe ''ko si itọju to peye lawọn ile iwosan ijọba nitori ọda owo na. O ni ile iwosan ko pọ ni Naijiria, awọn eyi to si wa naa, ko dantọ.


Onimọ nipa eto ilera, Onyeka Onwuegbunam ọmọ Naijiria to n ṣiṣẹ ni Fasiti ilu London sọ pe ''ko si itọju to peye lawọn ile iwosan ijọba nitori ọda owo na. O ni ile iwosan ko pọ ni Naijiria, awọn eyi to si wa naa, ko dantọ.


The Church of Beer: Ìnira nlá ni òfin tó dé kátà-kárà ọtí líle lásìkò Covid-19 jẹ́ fún ilé ìjọsìn wà

Orileede South Africa ti bẹrẹ ifilọlẹ ofin to de ọti tita lasiko Covid -19 fun igba ẹlẹẹkeeji. Ijọba South Africa ṣe agbekalẹ ofin to de karakata ọti lilẹ lati mu adinku ba iye awọn eeyan to n lọ si ile iwosan. Agbekalẹ ilana yi ni ipalara awọn ara ilu lọna orisirisi paapa awọn ile itaja to n ta ọti ati awọn ile ounjẹ. Amọ ṣa ọrọ naa ṣeni ni kayeefi bi awọn ile ijọsin kan ti ṣe n kerora lori ofin to tako tita ọti yi nitori pe awọn ko ni ribi jọsin bo ti ṣe yẹ. Ọrọ naa ṣe yin ni haa hun abi? Ile ijọsin kan ti wọn n pe orukọ rẹ ni Ghabola Church to wa ni guusu olu ilu Johannesburg ni awọn ọmọ ijọ bẹẹ ti ni ki ijọba wa nkan ṣe si ofin ma ta ọti yi.


Amọ ṣa ọrọ naa ṣeni ni kayeefi bi awọn ile ijọsin kan ti ṣe n kerora lori ofin to tako tita ọti yi nitori pe awọn ko ni ribi jọsin bo ti ṣe yẹ. Ọrọ naa ṣe yin ni haa hun abi? Ile ijọsin kan ti wọn n pe orukọ rẹ ni Ghabola Church to wa ni guusu olu ilu Johannesburg ni awọn ọmọ ijọ bẹẹ ti ni ki ijọba wa nkan ṣe si ofin ma ta ọti yi. Nile ijọsin taa n wi yi, igbagbọ wọn ni pe mimu ọti lamupara jẹ ọna kan gbogi tawọn fi le ba Ọlọrun sọrọ . Gabola ti wọn fi sọri ile ijọsin naa tunmọ si ọti mimu ni ede SeTswana. Oludasilẹ ile ijọsin naa Pope Tsietsi Makiti salaye fun akọroyin BBC to ṣabẹwo sile ijọsin naa lati mọ bi nkan ṣe n lọ lasiko yi pe ''awọn ko kọ ki ijọba ti awọn mọle titi di igba ti Jesu yoo fi pada wa.''


Nile ijọsin taa n wi yi, igbagbọ wọn ni pe mimu ọti lamupara jẹ ọna kan gbogi tawọn fi le ba Ọlọrun sọrọ . Gabola ti wọn fi sọri ile ijọsin naa tunmọ si ọti mimu ni ede SeTswana. Oludasilẹ ile ijọsin naa Pope Tsietsi Makiti salaye fun akọroyin BBC to ṣabẹwo sile ijọsin naa lati mọ bi nkan ṣe n lọ lasiko yi pe ''awọn ko kọ ki ijọba ti awọn mọle titi di igba ti Jesu yoo fi pada wa.'' Tsietsi to jẹ ẹni ọdun marundinlọgọta ṣalaye pe nkan bi ọdun meji sẹyin lawọn bẹrẹ ile ijọsin awọn. ''Ni ile ijọsin Gabola, o maa gbe ọti rẹ wa ti pasitọ yoo si ba ọ ya si mimọ ki o fi ma ṣe akoba f'ara rẹ'' O ni nigba ti ofin yi si ti bẹrẹ niṣe lawọn ko duro loju kan ṣe ijọsin ki awọn agbofinro ma baa mu awọn. Òfin tí ìjọba fi dé oko-owo ọtí líle lásìkò igbele Coronavirus ni orílẹ̀ èdè South Africa tí mú kí ọ̀pọ̀ ibùsùn làwọn ilé ìwòsàn ṣófo, mú kí àìmọye oko-owo dojú de, tí làásìgbò oselu sì ń peléke si, èyí tó mú kí àwọn ènìyàn nifẹ báyìí sí ọgbin òyìnbó tá mọ si Pineapple.Ṣáájú kí àrùn Coronavirus tó wọlé sí ilẹ̀ South Africa, ó to àwọn èèyàn bíi ẹgbẹ̀rún lọ́nà mẹrinlelọgbọn, tí wọn máa ń gbé wa sáwọn ílè ìwòsàn ni orílẹ̀ èdè náà ni ọṣẹ kan ṣoṣo, ẹyọ tó lọ́wọ́ ọtí líle ninu.Àmọ́ láti ìgbà tí ìjọba tí ṣe ìkéde konile ó gbele láti dènà itankalẹ àrùn Coronavirus ni osu kẹta ọdún, adinku tí bá ìṣẹ̀lẹ̀ náà sì idà méjì nínú mẹta, èyí tíì ṣe ẹgbẹ̀rún méjìlá péré.


Tsietsi to jẹ ẹni ọdun marundinlọgọta ṣalaye pe nkan bi ọdun meji sẹyin lawọn bẹrẹ ile ijọsin awọn. ''Ni ile ijọsin Gabola, o maa gbe ọti rẹ wa ti pasitọ yoo si ba ọ ya si mimọ ki o fi ma ṣe akoba f'ara rẹ'' O ni nigba ti ofin yi si ti bẹrẹ niṣe lawọn ko duro loju kan ṣe ijọsin ki awọn agbofinro ma baa mu awọn. Òfin tí ìjọba fi dé oko-owo ọtí líle lásìkò igbele Coronavirus ni orílẹ̀ èdè South Africa tí mú kí ọ̀pọ̀ ibùsùn làwọn ilé ìwòsàn ṣófo, mú kí àìmọye oko-owo dojú de, tí làásìgbò oselu sì ń peléke si, èyí tó mú kí àwọn ènìyàn nifẹ báyìí sí ọgbin òyìnbó tá mọ si Pineapple.Ṣáájú kí àrùn Coronavirus tó wọlé sí ilẹ̀ South Africa, ó to àwọn èèyàn bíi ẹgbẹ̀rún lọ́nà mẹrinlelọgbọn, tí wọn máa ń gbé wa sáwọn ílè ìwòsàn ni orílẹ̀ èdè náà ni ọṣẹ kan ṣoṣo, ẹyọ tó lọ́wọ́ ọtí líle ninu.Àmọ́ láti ìgbà tí ìjọba tí ṣe ìkéde konile ó gbele láti dènà itankalẹ àrùn Coronavirus ni osu kẹta ọdún, adinku tí bá ìṣẹ̀lẹ̀ náà sì idà méjì nínú mẹta, èyí tíì ṣe ẹgbẹ̀rún méjìlá péré. "Covid-19 yóò nípa burúkú lórí àwọn ọmuti alamupara, bẹ́ẹ̀ si ni nilẹ South Africa, àwọn èèyàn ń gbé ní àgbègbè tó kún fún èrò" Nítorí náà, kata-kara ọtí líle leè mú kí itankalẹ àrùn Covid-19 ni agboolé pọ si, nítorí àwọn èèyàn máa ń ṣe awọmu ni, ó si ṣeé ṣe kí ọwọja ìwà ipá sì abo àti ọmọdé pọ sì" Ọjọgbọn Parry tún ṣe ikilọ.Àmọ́ ń jẹ ó ṣeé ṣe kí wọn tún ṣe àfikún àkókò òfin to de oko-owo ọtí líle, to tí wáyé ṣáájú fún ọ̀sẹ̀ márùn-ún tẹ́lẹ̀, síwájú sí, lẹyin ọgbọnjọ oṣù kẹrin tó yẹ kí òfin náà kasẹ nlẹ?Bẹẹ si ni ọga ọlọ́pàá tí tí ìbínú àwọn èèyàn sókè nígbà tó kéde pé káwọn agbofinro máa lo ọwọ líle àti ọna ti ko bófin mú, fìyà jẹ àwọn èèyàn tó ba tako òfin náà. Minisita fún ọrọ ọlọ́pàá, Bheki Cele, tí ọ̀pọ̀ èèyàn mọ fún sísọ ọ̀rọ̀ kobakungbe àti iwanwara rẹ lórí amusẹ òfin to de ọtí tita, lo sí ti fi ikilọ síta laipẹ yìí pé, àwọn ikọ òun "yóò ba àwọn ohun èlò ti wọn ba fi ń ta ọtí jẹ".Àmọ́ Apiwe Nxusani-Mawela, tí ṣe obinrin àkọ́kọ́ tí yóò dá ileesẹ ipọnti silẹ, to tún jé alaga ẹgbẹ́ àwọn oloko owó ọtí títa ni South Africa ṣàlàyé pé "èyí kò dára rárá", to sì fi ibẹru hàn pé, ó ṣeé ṣe kí oko-owo òun dojú de, tí òfin tó dé kata-kara ọtí líle náà bá tẹsiwaju. O ni "ọpọ èèyàn ti ko ni isẹ lọ́wọ́ lo ń fi ọtí pa ìrònú rẹ, dípò kí wọn lo oogun oloro, tó sì tún daba pé, tí ìjọba bá fi ààyè gba títa ìwọ̀nba ọtí díẹ̀, èyí kò ní jẹ́ kí oko-owo òun dẹnu kọlẹ.


"Covid-19 yóò nípa burúkú lórí àwọn ọmuti alamupara, bẹ́ẹ̀ si ni nilẹ South Africa, àwọn èèyàn ń gbé ní àgbègbè tó kún fún èrò" Nítorí náà, kata-kara ọtí líle leè mú kí itankalẹ àrùn Covid-19 ni agboolé pọ si, nítorí àwọn èèyàn máa ń ṣe awọmu ni, ó si ṣeé ṣe kí ọwọja ìwà ipá sì abo àti ọmọdé pọ sì" Ọjọgbọn Parry tún ṣe ikilọ.Àmọ́ ń jẹ ó ṣeé ṣe kí wọn tún ṣe àfikún àkókò òfin to de oko-owo ọtí líle, to tí wáyé ṣáájú fún ọ̀sẹ̀ márùn-ún tẹ́lẹ̀, síwájú sí, lẹyin ọgbọnjọ oṣù kẹrin tó yẹ kí òfin náà kasẹ nlẹ?Bẹẹ si ni ọga ọlọ́pàá tí tí ìbínú àwọn èèyàn sókè nígbà tó kéde pé káwọn agbofinro máa lo ọwọ líle àti ọna ti ko bófin mú, fìyà jẹ àwọn èèyàn tó ba tako òfin náà. Minisita fún ọrọ ọlọ́pàá, Bheki Cele, tí ọ̀pọ̀ èèyàn mọ fún sísọ ọ̀rọ̀ kobakungbe àti iwanwara rẹ lórí amusẹ òfin to de ọtí tita, lo sí ti fi ikilọ síta laipẹ yìí pé, àwọn ikọ òun "yóò ba àwọn ohun èlò ti wọn ba fi ń ta ọtí jẹ".Àmọ́ Apiwe Nxusani-Mawela, tí ṣe obinrin àkọ́kọ́ tí yóò dá ileesẹ ipọnti silẹ, to tún jé alaga ẹgbẹ́ àwọn oloko owó ọtí títa ni South Africa ṣàlàyé pé "èyí kò dára rárá", to sì fi ibẹru hàn pé, ó ṣeé ṣe kí oko-owo òun dojú de, tí òfin tó dé kata-kara ọtí líle náà bá tẹsiwaju. O ni "ọpọ èèyàn ti ko ni isẹ lọ́wọ́ lo ń fi ọtí pa ìrònú rẹ, dípò kí wọn lo oogun oloro, tó sì tún daba pé, tí ìjọba bá fi ààyè gba títa ìwọ̀nba ọtí díẹ̀, èyí kò ní jẹ́ kí oko-owo òun dẹnu kọlẹ. Bákan náà ni Nick Smith, tíì ṣe ọmọ ilẹ̀ Amẹ́ríkà tó ní ibùdó ipọnti lẹ́yìn odi ìlú Cape Town sọ pé " isẹ tán fún wa nìyẹn"O fikùn pé " òfin tó dé oko-owo ọtí náà tí ṣe àkóbá nla fún àwọn oko-owo alabọde".Ṣùgbọ́n ní báyìí, àwọn èèyàn ti ń lo ọgbin oyinbo pineapple láti fi ṣe ọtí líle nínú ilé. Ọ̀pọ̀ èèyàn sì lo ń wá fídíò kiri lórí ayélujára nípa bí wọn ṣe leè lo pineapple àti ọkà bàbà pẹlu sogomu fi ṣe ọtí líle ni abẹle, tí wọn ń pè ní "Umqombothi".Ikilọ sì ti ń lọ káàkiri pé tí wọn kò bá pèsè ọtí ìbílẹ̀ náà pẹ̀lú imọtoto, a jẹ pe ewu ń bẹ ní oko longẹ.


Bákan náà ni Nick Smith, tíì ṣe ọmọ ilẹ̀ Amẹ́ríkà tó ní ibùdó ipọnti lẹ́yìn odi ìlú Cape Town sọ pé " isẹ tán fún wa nìyẹn"O fikùn pé " òfin tó dé oko-owo ọtí náà tí ṣe àkóbá nla fún àwọn oko-owo alabọde".Ṣùgbọ́n ní báyìí, àwọn èèyàn ti ń lo ọgbin oyinbo pineapple láti fi ṣe ọtí líle nínú ilé. Ọ̀pọ̀ èèyàn sì lo ń wá fídíò kiri lórí ayélujára nípa bí wọn ṣe leè lo pineapple àti ọkà bàbà pẹlu sogomu fi ṣe ọtí líle ni abẹle, tí wọn ń pè ní "Umqombothi".Ikilọ sì ti ń lọ káàkiri pé tí wọn kò bá pèsè ọtí ìbílẹ̀ náà pẹ̀lú imọtoto, a jẹ pe ewu ń bẹ ní oko longẹ.


Coronavirus pandemic update: Wo àwọn orílẹ́-èdè tí kò ní coronavirus lágbàáyé

Ajakalẹ arun coronavirus ti ṣọṣẹ kaakiri orilẹ-ede gbogbo lagbaaye a fi orilẹ-ede mẹwaa kan ti ọwọja rẹ ko de. Wọn ṣi ile itura lorilẹ-ede Palau lọdun 1982 ki irin-ajọ igbafẹ to fẹsẹ rinlẹ, ṣugbọn lati igba naa, ọrọ-aje Palau ti gberasọ. Lọdun 2019, ẹgbẹrun lọna aadọrun arinrin-ajo igbafẹ lo ṣabẹwo si Palau, eyi si jẹ ilọpo marun un gbogbo eeyan to wa nilẹ naa. Koda lọdun 2017, ajọ eleto ẹyawo lagbaaye, IMF sọ pe ẹka eto igbafẹ nikan ko ida ogoji ninu iko ọgunrun un ọrọ-aje orilẹ-ede naa. Ṣugbọn ki ajakakẹ aarun covid-19 to de ni gbogbo eleyi. Orilẹ-ede Palau ti ibode rẹ lati oṣu kẹta ọdun 2020.


Koda lọdun 2017, ajọ eleto ẹyawo lagbaaye, IMF sọ pe ẹka eto igbafẹ nikan ko ida ogoji ninu iko ọgunrun un ọrọ-aje orilẹ-ede naa. Ṣugbọn ki ajakakẹ aarun covid-19 to de ni gbogbo eleyi. Orilẹ-ede Palau ti ibode rẹ lati oṣu kẹta ọdun 2020. Palau jẹ ọkan lara orilẹede mẹwaa ti ko ni akọsilẹ coronavirus kankan lati igba ti aarun naa ti ba gbogbo aye finra(awọn orilẹede to jẹ ọmọ ẹgbẹ ajọ iṣọkan agbaye, UNO la n sọ nibi yatọ si  North Korea ati Turkmenistan). Lootọọ ni pe ko si ẹni to laarun covid-19 nibẹ, ṣugbọn ajakalẹ aarun coronavirus si ṣakoba fun wọn lọpọlọpọ. Gbajugbaja ile itura Palau ti di titi pa lati oṣu kẹta, koda gbogbo ile ounjẹ naa ṣofo Awọn orilẹede ti ko ni akọsilẹ coronavirus ree Palau Okun to wa ni Palau ko ni afiwe kaakiri agbaye, oludari ile itura Palau, Brian Lee lo sọ bẹẹ.


Palau jẹ ọkan lara orilẹede mẹwaa ti ko ni akọsilẹ coronavirus kankan lati igba ti aarun naa ti ba gbogbo aye finra(awọn orilẹede to jẹ ọmọ ẹgbẹ ajọ iṣọkan agbaye, UNO la n sọ nibi yatọ si  North Korea ati Turkmenistan). Lootọọ ni pe ko si ẹni to laarun covid-19 nibẹ, ṣugbọn ajakalẹ aarun coronavirus si ṣakoba fun wọn lọpọlọpọ. Gbajugbaja ile itura Palau ti di titi pa lati oṣu kẹta, koda gbogbo ile ounjẹ naa ṣofo Awọn orilẹede ti ko ni akọsilẹ coronavirus ree Palau Okun to wa ni Palau ko ni afiwe kaakiri agbaye, oludari ile itura Palau, Brian Lee lo sọ bẹẹ. Okun to lawọ rẹsurẹsu lo maa n da Brian lọrun. Gbogbo yara mẹrinlelaadọta to wa nile itura rẹ lawọn alejo maa fẹ n gba tan. Ṣugbọn nnkan ko ṣẹnu 're mọ lati igba ti wọn ti ti ibode pa. Brian ni orilẹede kekere ni Palau, awọn eeyan orilẹede naa kii fẹ gba ile itura Palau.


Okun to lawọ rẹsurẹsu lo maa n da Brian lọrun. Gbogbo yara mẹrinlelaadọta to wa nile itura rẹ lawọn alejo maa fẹ n gba tan. Ṣugbọn nnkan ko ṣẹnu 're mọ lati igba ti wọn ti ti ibode pa. Brian ni orilẹede kekere ni Palau, awọn eeyan orilẹede naa kii fẹ gba ile itura Palau. Ogun oṣiṣẹ lo n ṣiṣẹ nilu itura Palau, ko si ẹni ti wọn da duro ninu wọn. Brian ni ''gbogbo awọn oṣiṣẹ lo ṣi n wa sibi iṣẹ bo tilẹ jẹ ko si alejo kankan. O ni ko rọrun lati maa tun ile itura ṣe fun lai si alejo to n gba a. Brian ni ti oun yoo gbiyanju lati ṣe e fun oṣu mẹfa sii lẹyin naa oun le ti ile itura ọhun pa. Ẹwẹ, aarẹ orilẹede naa kede laipẹ yii pe irin-ajo ọkọ ofurufu yoo bẹrẹ pada lọjọ kinni oṣu kẹsan.


Ogun oṣiṣẹ lo n ṣiṣẹ nilu itura Palau, ko si ẹni ti wọn da duro ninu wọn. Brian ni ''gbogbo awọn oṣiṣẹ lo ṣi n wa sibi iṣẹ bo tilẹ jẹ ko si alejo kankan. O ni ko rọrun lati maa tun ile itura ṣe fun lai si alejo to n gba a. Brian ni ti oun yoo gbiyanju lati ṣe e fun oṣu mẹfa sii lẹyin naa oun le ti ile itura ọhun pa. Ẹwẹ, aarẹ orilẹede naa kede laipẹ yii pe irin-ajo ọkọ ofurufu yoo bẹrẹ pada lọjọ kinni oṣu kẹsan. Marshall Island to wa ni erekusu okun Pacific naa ko ni akọsilẹ aarun covid-19, bo tilẹ jẹ pe coronavirus ṣakoba fun ọrọ-aje ti wọn naa. Awọn arinrin ajo igbafẹ ko lo ṣabẹwo sawọn itura to wa nibẹ lati oṣu kẹta ti wọn ti gbe ibode ti pa. Ẹẹdẹgbẹrin eeyan lo ṣeeṣe ko padanu iṣẹ wọn nitori ajakalẹ aarun covid-19, ọtale lugba o din meji awọn eeyan yii lo n ṣiṣẹ nile itura atawọn ile ounjẹ. Lootọọ ni pe ibode ti wọn ti pe sọ ọpọ di alaini ni Vanautu, ọpọ eeyan ilẹ naa ni ko si fẹ ki wọn ṣi ibode naa pada laipẹ.


Marshall Island to wa ni erekusu okun Pacific naa ko ni akọsilẹ aarun covid-19, bo tilẹ jẹ pe coronavirus ṣakoba fun ọrọ-aje ti wọn naa. Awọn arinrin ajo igbafẹ ko lo ṣabẹwo sawọn itura to wa nibẹ lati oṣu kẹta ti wọn ti gbe ibode ti pa. Ẹẹdẹgbẹrin eeyan lo ṣeeṣe ko padanu iṣẹ wọn nitori ajakalẹ aarun covid-19, ọtale lugba o din meji awọn eeyan yii lo n ṣiṣẹ nile itura atawọn ile ounjẹ. Lootọọ ni pe ibode ti wọn ti pe sọ ọpọ di alaini ni Vanautu, ọpọ eeyan ilẹ naa ni ko si fẹ ki wọn ṣi ibode naa pada laipẹ. Dokita Len Tarivonda to jẹ oludari eto ilera nilẹ naa sọ pe ọpọ ọmọ orilẹede naa tawọn eeyan rẹ ko ju ẹgbẹrun un lọna ọdunrun un lọ ko fẹ ki ijọba ṣi ibode pada. Dokita Tarivonda ni ''ohun ti wọn sọ nipe awọn ko fẹ ko aarun nitori awọn ko pọ tẹlẹ lorilẹede naa, bi bẹẹ kọọ, gbogbo eeyan le ku tan patapata. Ọjọ kinni oṣu kẹsan an ọdun 2020 yii ni ijọba orilẹede Vanuata n gbero lati ṣi ibode rẹ pada.


Dokita Len Tarivonda to jẹ oludari eto ilera nilẹ naa sọ pe ọpọ ọmọ orilẹede naa tawọn eeyan rẹ ko ju ẹgbẹrun un lọna ọdunrun un lọ ko fẹ ki ijọba ṣi ibode pada. Dokita Tarivonda ni ''ohun ti wọn sọ nipe awọn ko fẹ ko aarun nitori awọn ko pọ tẹlẹ lorilẹede naa, bi bẹẹ kọọ, gbogbo eeyan le ku tan patapata. Ọjọ kinni oṣu kẹsan an ọdun 2020 yii ni ijọba orilẹede Vanuata n gbero lati ṣi ibode rẹ pada. Ki lawọn orilẹ-ede ti ko larun covid-19 le ṣe? Ọna abayọ ni kiakia ni pe ki ijọba maa sanwo fawọn oṣiṣẹ atawọn oniṣowo. Ohun miiran ti ijọba tun le ṣe ni ki o ṣeto abẹrẹ ajẹsara fun gbogbo araalu.


Ki lawọn orilẹ-ede ti ko larun covid-19 le ṣe? Ọna abayọ ni kiakia ni pe ki ijọba maa sanwo fawọn oṣiṣẹ atawọn oniṣowo. Ohun miiran ti ijọba tun le ṣe ni ki o ṣeto abẹrẹ ajẹsara fun gbogbo araalu. Oṣiṣẹ ile ifowopamọ Asia, Rommel Rabanal lo sọ bẹẹ, o ni ijọba ni lati ṣeto fun ayẹwo awọn eeyan ki o si ṣeto ibudo iyasọtọ aibaamọ aarun covid-19 le bẹ silẹ. Jonathan Pryke, oludari eto Pacific Island sọ pe oun ko le sọ bo ya kii ṣe titi ibode mawọn alejo lati ilẹ okeere nikan lọna abayọ si ọrọ coronavirus. Amọ, Pryke ṣalaye pe ti wọn ṣi ibode gan an bayii, awọn ọmọ orilẹede Australia ati New Zealand to n maa ṣabẹwo sawọn orilẹede Pacific ko le wa bayii nitori awọn naa ti ti ibode wọn.


Oṣiṣẹ ile ifowopamọ Asia, Rommel Rabanal lo sọ bẹẹ, o ni ijọba ni lati ṣeto fun ayẹwo awọn eeyan ki o si ṣeto ibudo iyasọtọ aibaamọ aarun covid-19 le bẹ silẹ. Jonathan Pryke, oludari eto Pacific Island sọ pe oun ko le sọ bo ya kii ṣe titi ibode mawọn alejo lati ilẹ okeere nikan lọna abayọ si ọrọ coronavirus. Amọ, Pryke ṣalaye pe ti wọn ṣi ibode gan an bayii, awọn ọmọ orilẹede Australia ati New Zealand to n maa ṣabẹwo sawọn orilẹede Pacific ko le wa bayii nitori awọn naa ti ti ibode wọn.


Genotype: Kí làwọn àǹfàni àti ewu tí ẹ̀yà jínótáìpù rẹ le mú bá ìgbé ayé rẹ̀?

Ọpọ eniyan lo n gbe igbe aye wahala nitori aimọkan wọn lori jinitaipu wọn. irufẹ igbesẹ bẹẹ tilẹ tun ti fa ipalara fun ọjọ ọla ọmọ wọn. Eyi ni ohun ti eto laa han mi gbe yẹwo lọtẹ yii.


Ogun state lockdown update: 'Èèyàn 104 tó kó covid-19 ní ílééṣẹ́ kan ní Sagamu fihàn pé ààrùn náà ti wà láwùjọ'

Bi awọn eeyan mẹrinlelọgọrun un ṣe lugbadi aarun coronavirus ni ileeṣẹ kan niluu Sagamu nipinlẹ Ogun fihan pe aarun naa ti wa lawujọ. Nigba ti Kọmiṣọnna eto ilera ipinlẹ Ogun, Dokita Tomi Coker ba BBBC Yoruba sọrọ lo fidi ọrọ naa mulẹ. Kọmiṣọnna eto ilera ṣalaye pe ko si ẹni ti o ni apẹẹrẹ pe o ni aarun covid-19 ninu awọn oṣiṣẹ naa ti wọn lugbadi coronavirus. Kọmiṣọnna ni gbogbo awọn to laarun yii atawọn eeyan ti wọn ni ajọṣepọ lo n gbe ninu ọgbọn ileeṣẹ naa. O ni ọpọ eeyan lo n rin kiri pẹlu aarun coronavirus lai mọ. Dokita Tomi fikun ọrọ rẹ pe ewu to wa bayii ni wi pe awọn eeyan ko tẹle ilana wiwọ ibomu lati dena itankalẹ coronavirus.


Kọmiṣọnna ni gbogbo awọn to laarun yii atawọn eeyan ti wọn ni ajọṣepọ lo n gbe ninu ọgbọn ileeṣẹ naa. O ni ọpọ eeyan lo n rin kiri pẹlu aarun coronavirus lai mọ. Dokita Tomi fikun ọrọ rẹ pe ewu to wa bayii ni wi pe awọn eeyan ko tẹle ilana wiwọ ibomu lati dena itankalẹ coronavirus. Kọmiṣọnna ni aarun yii ko le ṣalai maa maa tan kalẹ si nitori awọn eeyan ko tẹ le ilana itakete si ara ẹni. O ni otitọ ni pe awọn ọlọpaa n gbiyanju lati maa mawọn eeyan ti wọn ko tẹ le ilana ti ijọba la kalẹ lori at i dena itankalẹ aarun covid-19. Ṣugbọn kọmiṣọnna sọ pe o yẹ kawọn eeyan mu ọrọ ilera ara wọn lọkunkun lai jẹ wi pe wọn n fipa mu wọn.


Kọmiṣọnna ni aarun yii ko le ṣalai maa maa tan kalẹ si nitori awọn eeyan ko tẹ le ilana itakete si ara ẹni. O ni otitọ ni pe awọn ọlọpaa n gbiyanju lati maa mawọn eeyan ti wọn ko tẹ le ilana ti ijọba la kalẹ lori at i dena itankalẹ aarun covid-19. Ṣugbọn kọmiṣọnna sọ pe o yẹ kawọn eeyan mu ọrọ ilera ara wọn lọkunkun lai jẹ wi pe wọn n fipa mu wọn. Lori erongba ijọba ipinlẹ Ogun lati ṣi ile ijọsin ati mọṣalaaṣi, kọmisọnna ni ijọba ti ṣepade pẹlu awọn olori ẹsin lori awọn ilana eto aabo lati dena covid-19 ti ile ijọsin ba di ṣiṣi pada.


Lori erongba ijọba ipinlẹ Ogun lati ṣi ile ijọsin ati mọṣalaaṣi, kọmisọnna ni ijọba ti ṣepade pẹlu awọn olori ẹsin lori awọn ilana eto aabo lati dena covid-19 ti ile ijọsin ba di ṣiṣi pada.


Madagascar Covid 19 Update: Àgbo Covid-19 Madagascar kò ṣiṣẹ́, àwọn ènìyàn tí bẹ̀rẹ̀ sí ní kú níbẹ̀

Ileewosan lorilẹ-ede Madagascar ti n tiraka lati tọju awọn alarun Coronavirus nitori arun naa ti peleke si nibẹ. Bi o tile jẹ pe Aarẹ orilẹ-ede Madagascar, Andry Rajoelina n lọgun pe agbo awọn n koju arun Coronavirus, Ajo Eto Ilera Lagbaye (WHO) ti ṣekilọ lori lilo agbo naa nitori ko gba ontẹ ayẹwo finifini. Laarin oṣu kan, iwadii fihan pe iye awọn to ti lugbadi arun naa ti peleke si ni lorilẹ-ede naa. Eniyan ẹgbẹrun lọna mẹtala lo ti lugbadi arun naa, ti eniyan mejilelọgọjọ si ti ku. Amọ bi iye eniyan ṣe n peleke si to ni arun Coronavirus naa ni Aarẹ Andry Rajoelina n sọ wi pe agbo Madagascar yii ni ọna abayọ si arun Coronavirus, ti o si ṣe ifilọlẹ rẹ ni Oṣu Kẹrin. Ileeṣẹ Madagascar Institute of Applied Research ni wọn lo egbogi artemisia, to n koju aisan iba ati awọn egbogi miran lati fi ṣe akojọpọ agbo naa.


Eniyan ẹgbẹrun lọna mẹtala lo ti lugbadi arun naa, ti eniyan mejilelọgọjọ si ti ku. Amọ bi iye eniyan ṣe n peleke si to ni arun Coronavirus naa ni Aarẹ Andry Rajoelina n sọ wi pe agbo Madagascar yii ni ọna abayọ si arun Coronavirus, ti o si ṣe ifilọlẹ rẹ ni Oṣu Kẹrin. Ileeṣẹ Madagascar Institute of Applied Research ni wọn lo egbogi artemisia, to n koju aisan iba ati awọn egbogi miran lati fi ṣe akojọpọ agbo naa. Orilẹede naa ti polongo oogun ohun gẹgẹ bi oogun to n dena to si n ṣewosan fun arun naa, ti wọn si ti fun awọn akẹkọọ to wa nile iwe mu lati bi oṣu mẹrin ṣẹyin. Saaju ninu oṣu yii, aarẹ naa ṣi n pin agbo naa kaakiri pẹlu awọn ohun iranwọ miran bii irẹsi, ororo, suga fun awọn eniyan to wa ni igberiko. Amọ, Ajo Eleto Ilera Lagbaye, WHO ni awọn ṣe agbatẹru fun awọn oogun iwosan ibilẹ, amọ awọn gbọdọ ri ẹri ayẹwo imọ sayẹnsi wi pe awọn agbo yii le e ṣe awotan aarun Coronavirus.


Orilẹede naa ti polongo oogun ohun gẹgẹ bi oogun to n dena to si n ṣewosan fun arun naa, ti wọn si ti fun awọn akẹkọọ to wa nile iwe mu lati bi oṣu mẹrin ṣẹyin. Saaju ninu oṣu yii, aarẹ naa ṣi n pin agbo naa kaakiri pẹlu awọn ohun iranwọ miran bii irẹsi, ororo, suga fun awọn eniyan to wa ni igberiko. Amọ, Ajo Eleto Ilera Lagbaye, WHO ni awọn ṣe agbatẹru fun awọn oogun iwosan ibilẹ, amọ awọn gbọdọ ri ẹri ayẹwo imọ sayẹnsi wi pe awọn agbo yii le e ṣe awotan aarun Coronavirus. Kini o ti ṣẹlẹ sẹyin? Awọn alaṣẹ orilẹ-ede Naijiria ti sọ pe awọn ko ri ẹri tabi aridaju pe àgbo ti orilẹ-ede Madagascar ṣe fun iwosan coronavirus n ṣiṣẹ. Ajọ to wa fun iwadii ijinlẹ ati idagbasoke nipa oogun ni Naijiria, National Institute of Pharmaceutical Research and Development (NIPRD) lo fi ikede naa sita lẹyin iwadii to ṣe lori agbo naa.


Kini o ti ṣẹlẹ sẹyin? Awọn alaṣẹ orilẹ-ede Naijiria ti sọ pe awọn ko ri ẹri tabi aridaju pe àgbo ti orilẹ-ede Madagascar ṣe fun iwosan coronavirus n ṣiṣẹ. Ajọ to wa fun iwadii ijinlẹ ati idagbasoke nipa oogun ni Naijiria, National Institute of Pharmaceutical Research and Development (NIPRD) lo fi ikede naa sita lẹyin iwadii to ṣe lori agbo naa. Ṣugbọn awọn alaṣẹ ajọ NIPRD tun sọ pe iwadii ko pin si ibi kan. Oṣu Karun ni orilẹ-ede Madagascar fi agbo na, Covid-Organics ranṣẹ si Naijiria, ati awọn orilẹ-ede ilẹ Africa kan, ṣugbọn Aarẹ Muhammadu Buhari sọ pe oun ko ni fi ọwọ si lilo agbo naa ni Naijiria titi di igba ti awọn alaṣẹ eto ilera ba buwọlu u. Bo tilẹ jẹ pe ọpọ eeyan lo bu ẹnu atẹ lu ijọba nigba naa pe wọn ko fẹ ẹ ṣe atilẹyin fun akẹgbẹ rẹ nilẹ Africa ni. Bakan naa ni ajọ eto ilera l'agbaye, WHO, sọ pe ko si ẹri pe oogun kankan ti wa fun iwosan Covid-19, lẹyin ti Ewe Artemisia ni eroja gboogi ti wọn fi ṣe agbo naa, ati awọn ewe miran to wa l'orilẹ-ede Madagascar. Olori  ajọ NIPRD, Dokita Obi Adigwe, sọ fun BBC pe "iwadii ti a ṣe fihan pe agbo naa ni agbara lati mu ki eeyan hu ikọ jade, to si tun din iba ku lara awọn ẹranko ti wọn ti dan-an wo.


Ṣugbọn awọn alaṣẹ ajọ NIPRD tun sọ pe iwadii ko pin si ibi kan. Oṣu Karun ni orilẹ-ede Madagascar fi agbo na, Covid-Organics ranṣẹ si Naijiria, ati awọn orilẹ-ede ilẹ Africa kan, ṣugbọn Aarẹ Muhammadu Buhari sọ pe oun ko ni fi ọwọ si lilo agbo naa ni Naijiria titi di igba ti awọn alaṣẹ eto ilera ba buwọlu u. Bo tilẹ jẹ pe ọpọ eeyan lo bu ẹnu atẹ lu ijọba nigba naa pe wọn ko fẹ ẹ ṣe atilẹyin fun akẹgbẹ rẹ nilẹ Africa ni. Bakan naa ni ajọ eto ilera l'agbaye, WHO, sọ pe ko si ẹri pe oogun kankan ti wa fun iwosan Covid-19, lẹyin ti Ewe Artemisia ni eroja gboogi ti wọn fi ṣe agbo naa, ati awọn ewe miran to wa l'orilẹ-ede Madagascar. Olori  ajọ NIPRD, Dokita Obi Adigwe, sọ fun BBC pe "iwadii ti a ṣe fihan pe agbo naa ni agbara lati mu ki eeyan hu ikọ jade, to si tun din iba ku lara awọn ẹranko ti wọn ti dan-an wo. Ṣugbọn o ni NIPRD ti gba ijọba Naijiria nimọran pr ko si ẹri pe àgbo naa le dena tabi wo Covid-19 san. "Ti a ba ni akoko ati awọn nkan to yẹ, o ṣeeṣe ki a ṣi ri arigbamu." O ti le ni ẹgbẹrun mẹtaledinlogoji eeyan ti Covid-19 ti ran ni Naijiria, awọn to le ni ẹgbẹrin si ti ku.


Ṣugbọn o ni NIPRD ti gba ijọba Naijiria nimọran pr ko si ẹri pe àgbo naa le dena tabi wo Covid-19 san. "Ti a ba ni akoko ati awọn nkan to yẹ, o ṣeeṣe ki a ṣi ri arigbamu." O ti le ni ẹgbẹrun mẹtaledinlogoji eeyan ti Covid-19 ti ran ni Naijiria, awọn to le ni ẹgbẹrin si ti ku.


Ogun COVID-19 test: Ìjọba kéde ìlànà tuntun fún ìwọlé àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó fẹ́ ṣe ìdánwò àṣejáde

Ijọba ipinlẹ Ogun ti kede pe, eto ayẹwo arun Coronavirus ti di ọfẹ fawọn akẹkọọ ile ẹkọ girama to fẹ wọle pada. Ijọba gbe igbesẹ ọhun lẹyin idarudapọ to waye laarin awọn obi to ni ọmọ nile ẹkọ girama ati ijọba ipinlẹ Ogun lọjọ Aiku. Bakan naa ni ijọba pasẹ pe ki wọn pin aṣọ iboju ni ọfẹ fun gbogbo akẹkọọ to wa nipinlẹ naa, boya nile ẹkọ ijọba ni tabi ti aladani. Awọn ọrọ yii lo foju han ninu atẹjade kan ti gomina ipinlẹ Ogun, Dapo Abiodun funra rẹ fọwọsi nirọlẹ ọjọ Aje. Gomina Abiodun ni oun kabamọ lori gbogbo idarudapọ to waye lori iṣẹlẹ naa. O ni ipese eto ẹkọ to ye kooro ati igbaye gbadun awọn akẹkọọ ipinlẹ naa lo jẹ ijọba oun l'ogun julọ.O tun han ninu atẹjade naa pe, ayẹwo awọn akẹkọọ lati mọ boya wọn ni arun Coronavirus kii ṣe dandan mọ fawọn akẹkọọjade to fẹ wọle pada sile ẹkọ.


Awọn ọrọ yii lo foju han ninu atẹjade kan ti gomina ipinlẹ Ogun, Dapo Abiodun funra rẹ fọwọsi nirọlẹ ọjọ Aje. Gomina Abiodun ni oun kabamọ lori gbogbo idarudapọ to waye lori iṣẹlẹ naa. O ni ipese eto ẹkọ to ye kooro ati igbaye gbadun awọn akẹkọọ ipinlẹ naa lo jẹ ijọba oun l'ogun julọ.O tun han ninu atẹjade naa pe, ayẹwo awọn akẹkọọ lati mọ boya wọn ni arun Coronavirus kii ṣe dandan mọ fawọn akẹkọọjade to fẹ wọle pada sile ẹkọ. Ni ọjọ Aiku lawọn obi ati alagbatọ ni ipinlẹ Ogun fọn si igboro ilu Abẹokuta lati fi ẹhonu wọn han lori ẹgbẹrun marundinlọgbọn naira ti ijọba ipinlẹ naa kede pe ki awọn akẹkọọ ileewe aladani o san fun ayẹwo kokoro arun COVID-19 ki wọn to lee wọle pada si ileewe. Lati igba ti iroyin naa ti jade sita lo ti n ṣe ọpọlọpọ ni haa-hin nitori idẹyẹsi naa. Bi ọpọlọpọ obi ṣe n pariwo pe bawo lọbọ ṣe ṣori ti inaki o ṣe to fi jẹ wi pe awọn akẹkọọ ileewe aladani ni yoo maa sanwo ayẹwo COVID-19 ki wọn to wọle pada sileewe.


Ni ọjọ Aiku lawọn obi ati alagbatọ ni ipinlẹ Ogun fọn si igboro ilu Abẹokuta lati fi ẹhonu wọn han lori ẹgbẹrun marundinlọgbọn naira ti ijọba ipinlẹ naa kede pe ki awọn akẹkọọ ileewe aladani o san fun ayẹwo kokoro arun COVID-19 ki wọn to lee wọle pada si ileewe. Lati igba ti iroyin naa ti jade sita lo ti n ṣe ọpọlọpọ ni haa-hin nitori idẹyẹsi naa. Bi ọpọlọpọ obi ṣe n pariwo pe bawo lọbọ ṣe ṣori ti inaki o ṣe to fi jẹ wi pe awọn akẹkọọ ileewe aladani ni yoo maa sanwo ayẹwo COVID-19 ki wọn to wọle pada sileewe. Bi o tilẹ jẹ wi pe  ijọba ipinlẹ Ogun ninu atẹjade kan ti olubadamọran fun gomina ipinlẹ Ogun lori ọrọ Ẹkọ alakọbẹrẹ ati girama, arabinrin Ronkẹ Soyọmbọ ṣalaye pe o di dandan fun awọn akẹkọ lati pese iwe ẹri ayẹwo COVID-19 wọn ki wọn to gbawọn si ileewe paapaajulọ awọn to ba wa ni ileegbe lawọn ileewe naa. Bakan naa ni  ijọba ipinlẹ Ogun ni gbogbo awọn ileewe aladani ni lati rii daju pe awọn akẹkọọ wọn ni iwe ẹri yii. Amọṣa loju opo Twitter ajọ to n gbogun ti ajakalẹ arun lorilẹede Naijiria, NCDC to jẹ ajọ kan ṣoṣo to laṣẹ lori eto ayẹwo fun kokoro arun naa, ọfẹ ni wọn kọ pe wọn n ṣe ayẹwo fun kokoro arun naa lorilẹede Naijiria.


Bi o tilẹ jẹ wi pe  ijọba ipinlẹ Ogun ninu atẹjade kan ti olubadamọran fun gomina ipinlẹ Ogun lori ọrọ Ẹkọ alakọbẹrẹ ati girama, arabinrin Ronkẹ Soyọmbọ ṣalaye pe o di dandan fun awọn akẹkọ lati pese iwe ẹri ayẹwo COVID-19 wọn ki wọn to gbawọn si ileewe paapaajulọ awọn to ba wa ni ileegbe lawọn ileewe naa. Bakan naa ni  ijọba ipinlẹ Ogun ni gbogbo awọn ileewe aladani ni lati rii daju pe awọn akẹkọọ wọn ni iwe ẹri yii. Amọṣa loju opo Twitter ajọ to n gbogun ti ajakalẹ arun lorilẹede Naijiria, NCDC to jẹ ajọ kan ṣoṣo to laṣẹ lori eto ayẹwo fun kokoro arun naa, ọfẹ ni wọn kọ pe wọn n ṣe ayẹwo fun kokoro arun naa lorilẹede Naijiria. Ajọ naa ni ko si ibikibi ti wọn ti n fi owo ṣe ayẹwo COVID-19 fun ẹnikẹni lorilẹede Naijiria. Eyi lo mu ki ọpọ maa beere ibi ti ijọba ipinlẹ Ogun ti wa ri ẹdinwo owo ayẹwo kokoro arun COVID-19 ti wọn ni awọn n ṣe ati pe ẹgbẹrun marundinlọgbọn naira ti wọn fẹ maa gba naa, owo ayẹwo ni ibudo wo ni? Amọṣa, ijọba ipinlẹ Ogun ni awọn eleto ilera kan lawọn fẹ lo ati pe awọn ti ba awọn eleto ilera naa sọrọ lati pese ayẹwo ọhun fun wọn ni ẹdinwo.


Ajọ naa ni ko si ibikibi ti wọn ti n fi owo ṣe ayẹwo COVID-19 fun ẹnikẹni lorilẹede Naijiria. Eyi lo mu ki ọpọ maa beere ibi ti ijọba ipinlẹ Ogun ti wa ri ẹdinwo owo ayẹwo kokoro arun COVID-19 ti wọn ni awọn n ṣe ati pe ẹgbẹrun marundinlọgbọn naira ti wọn fẹ maa gba naa, owo ayẹwo ni ibudo wo ni? Amọṣa, ijọba ipinlẹ Ogun ni awọn eleto ilera kan lawọn fẹ lo ati pe awọn ti ba awọn eleto ilera naa sọrọ lati pese ayẹwo ọhun fun wọn ni ẹdinwo. Wayi o, awọn obi ti fariga pe awọn ko ni owo kankan lati san, bakan naa ni awọn ko tilẹ ni iwe ẹri kankan lati fi silẹ. Ninu ọrọ ti wọn ba BBC News Yoruba sọ, awọn obi kan ni awọn ko ni ẹgbẹrun marundinlọgbọn naira lati san, ati pe awọn ko lee gba ki ọmọ awọn la wahala ti ayẹwo naa lee ko ba ironu awọn akẹkọọ. Awọn obi awọn akẹkọ ileewe aladani ni ipinlẹ Ogun ti fariga lori owo ayẹwo fun arun COVID-19 ti ijọba ipinlẹ naa bu fun awọn akẹkọ kọọkan ni sisan ki wọn to lee wọle pada sẹnu ẹkọ wọn ni ọjọ Iṣẹgun ọjọ kẹrin oṣu kẹjọ.


Wayi o, awọn obi ti fariga pe awọn ko ni owo kankan lati san, bakan naa ni awọn ko tilẹ ni iwe ẹri kankan lati fi silẹ. Ninu ọrọ ti wọn ba BBC News Yoruba sọ, awọn obi kan ni awọn ko ni ẹgbẹrun marundinlọgbọn naira lati san, ati pe awọn ko lee gba ki ọmọ awọn la wahala ti ayẹwo naa lee ko ba ironu awọn akẹkọọ. Awọn obi awọn akẹkọ ileewe aladani ni ipinlẹ Ogun ti fariga lori owo ayẹwo fun arun COVID-19 ti ijọba ipinlẹ naa bu fun awọn akẹkọ kọọkan ni sisan ki wọn to lee wọle pada sẹnu ẹkọ wọn ni ọjọ Iṣẹgun ọjọ kẹrin oṣu kẹjọ. Awọn obi awọn akẹkọọ ileewe aladani ọhun ke gbajare sita lasiko iwọde kan ti wọn ṣe ni ilu Abẹokuta lọjọ Aiku nibi ti wọn ti ni ẹgbẹrun marundinlọgbọn naira ti ijọba ni ki awọn akẹkọọ ileewe aladani o san fun ayẹwo kokoro arun COVID-19 ko rọrun rara. Awọn obi naa ti wọn ya bo ileewosan MTR Specialist Hospital nibi ti wọn ti ni ayẹwo naa yoo ti maa waye ni awọn ko gbaradi fun irufẹ owo bẹẹ ni sisan ati pe bawo lọbọ ṣe ṣori ti inaki o ṣe to fi jẹ wi pe awọn akẹkọọ ileewe aladani nikan ni yoo maa san owo ayẹwo nigba ti awọn akẹkọọ ileewe ijọba ko ni san kọbọ fun ayẹwo kokoro arun naa. Wọn tun fi kun un pe ko si idi to fi yẹ ki ijọba kan owo naa ni ipa fun awọn akẹkọọ niwọn igba to jẹ wi pe wọn ti ni ki ileewe kọọkan o maa pese awọn ilana ati ohun elo fun ayẹwo awọn akẹkọọ ṣaaju iwọle wọn.


Awọn obi awọn akẹkọọ ileewe aladani ọhun ke gbajare sita lasiko iwọde kan ti wọn ṣe ni ilu Abẹokuta lọjọ Aiku nibi ti wọn ti ni ẹgbẹrun marundinlọgbọn naira ti ijọba ni ki awọn akẹkọọ ileewe aladani o san fun ayẹwo kokoro arun COVID-19 ko rọrun rara. Awọn obi naa ti wọn ya bo ileewosan MTR Specialist Hospital nibi ti wọn ti ni ayẹwo naa yoo ti maa waye ni awọn ko gbaradi fun irufẹ owo bẹẹ ni sisan ati pe bawo lọbọ ṣe ṣori ti inaki o ṣe to fi jẹ wi pe awọn akẹkọọ ileewe aladani nikan ni yoo maa san owo ayẹwo nigba ti awọn akẹkọọ ileewe ijọba ko ni san kọbọ fun ayẹwo kokoro arun naa. Wọn tun fi kun un pe ko si idi to fi yẹ ki ijọba kan owo naa ni ipa fun awọn akẹkọọ niwọn igba to jẹ wi pe wọn ti ni ki ileewe kọọkan o maa pese awọn ilana ati ohun elo fun ayẹwo awọn akẹkọọ ṣaaju iwọle wọn. Ninu ọrọ to ba awọn oniroyin sọ, igbakeji alaga ẹgbẹ awọn obi ati olukọ PTA ni ipinlẹ Ogun, Alagba Kẹhinde Sanwo ṣalaye fawọn oniroyin pe ko yẹ ki ijọba maa dẹyẹsi awọn akẹkọọ ileewe aladani ati si awọn akẹkọọ ileewe ijọba nitori pe ọmọ ipinlẹ Ogun naa ni gbogbo wọn. Ninu ọrọ tirẹ, oludari eto ilera ni ipinlẹ Ogun, Dokita Olukayọde Soyinka ṣalaye pe ọrọ sisan ẹgbẹrun marundinlọgbọn owo ayẹwo kokoro COVID-19 ṣe ajeji si oun ati pe titi di asiko ti wọn n sọrọ naa, ọfẹ ni ayẹwo kokoro arun COVID-19 ni ipinlẹ Ogun . Ati pe, aṣẹ ti oun gba lọwọ kọmiṣọna ni lati wa nibi ayẹwo naa fun idẹra awọn akẹkọọ to ba wa ṣe ayẹwo nibẹ.


Ninu ọrọ to ba awọn oniroyin sọ, igbakeji alaga ẹgbẹ awọn obi ati olukọ PTA ni ipinlẹ Ogun, Alagba Kẹhinde Sanwo ṣalaye fawọn oniroyin pe ko yẹ ki ijọba maa dẹyẹsi awọn akẹkọọ ileewe aladani ati si awọn akẹkọọ ileewe ijọba nitori pe ọmọ ipinlẹ Ogun naa ni gbogbo wọn. Ninu ọrọ tirẹ, oludari eto ilera ni ipinlẹ Ogun, Dokita Olukayọde Soyinka ṣalaye pe ọrọ sisan ẹgbẹrun marundinlọgbọn owo ayẹwo kokoro COVID-19 ṣe ajeji si oun ati pe titi di asiko ti wọn n sọrọ naa, ọfẹ ni ayẹwo kokoro arun COVID-19 ni ipinlẹ Ogun . Ati pe, aṣẹ ti oun gba lọwọ kọmiṣọna ni lati wa nibi ayẹwo naa fun idẹra awọn akẹkọọ to ba wa ṣe ayẹwo nibẹ.


Polio eradication in nigeria: Orísúnmibáre ni àìsàn 'Polio' tó kọlù mí ní kékeré - Fola

Oni, ọjọ kẹẹdọgbọn, oṣu Kẹjọ, ọdun 2020, ni ajọ eto ilera ni agbaye, World Health Organization, kede pe Naijiria ti bọ patapata lọwọ aisan rọmọ lapa-lẹsẹ, polio. Ẹgbẹẹgbẹrun ọmọ ni aisan naa sọ di arọ ni orilẹ-ede Naijiria, ati kaakiri ilẹ Africa. BBC ba eeyan meji lara wọn to kagbako aisan yii nigba ti wọn wa ni ọmọde sọrọ lori iriri wsn. Ọkan lara wọn, Fola sọ pe oun dagba ba ipa aisan naa ninu ayeoun ni. O sọ pe awọn obi oun sọ fun pe oun ko ju ọmọ ọdun kan lọ nigba ti iṣẹlẹ naa waye. "Iya mi sọ fun mi pe laarin oru ọjọ kan ni mo deede bẹrẹ aisan, ti oun si gbe mi lọ sileewosan.


Ọkan lara wọn, Fola sọ pe oun dagba ba ipa aisan naa ninu ayeoun ni. O sọ pe awọn obi oun sọ fun pe oun ko ju ọmọ ọdun kan lọ nigba ti iṣẹlẹ naa waye. "Iya mi sọ fun mi pe laarin oru ọjọ kan ni mo deede bẹrẹ aisan, ti oun si gbe mi lọ sileewosan. "Ara gbigbona ni nọọsi to wa lẹnu iṣẹ ro pe o n ṣe mi, lo ba fun mi ni abẹrẹ laimọ pe aarun rọmọ lapa, rọmọ lẹsẹ lo wa nidi aisan yẹn (polio) ni. "Mo gbọ pe abẹrẹ yẹn gan-an lo da gbogbo nkan ru, ti mo fi di ẹni ti ko le rin mọ." Arabinrin Fola sọ pe oun dupẹ pe ko gba ju ẹsẹ ọtun oun lọ, nitori pe awọn kan wa ti aarun yii rọ lapa, ẹsẹ, to tun sọ wọn di aditi.


"Ara gbigbona ni nọọsi to wa lẹnu iṣẹ ro pe o n ṣe mi, lo ba fun mi ni abẹrẹ laimọ pe aarun rọmọ lapa, rọmọ lẹsẹ lo wa nidi aisan yẹn (polio) ni. "Mo gbọ pe abẹrẹ yẹn gan-an lo da gbogbo nkan ru, ti mo fi di ẹni ti ko le rin mọ." Arabinrin Fola sọ pe oun dupẹ pe ko gba ju ẹsẹ ọtun oun lọ, nitori pe awọn kan wa ti aarun yii rọ lapa, ẹsẹ, to tun sọ wọn di aditi. "Ẹsẹ mi apa ọtun ni mo ti ni ipenija. Awọn dokita tiẹ sọ fun awọn obi mi pe ẹsẹ naa ko nii dagba ju ti ọmọ ọdun kan lọ, to jẹ ọjọ ori mi lasiko to mu mi." Lori nkan ti aisan naa gba lọwọ rẹ, Arabinrin Fola sọ pe ki oun ṣa dupẹ lọwọ Ọlọrun ti ko fi aaye iyẹn silẹ.


"Ẹsẹ mi apa ọtun ni mo ti ni ipenija. Awọn dokita tiẹ sọ fun awọn obi mi pe ẹsẹ naa ko nii dagba ju ti ọmọ ọdun kan lọ, to jẹ ọjọ ori mi lasiko to mu mi." Lori nkan ti aisan naa gba lọwọ rẹ, Arabinrin Fola sọ pe ki oun ṣa dupẹ lọwọ Ọlọrun ti ko fi aaye iyẹn silẹ. O ni " Mo si dupẹ lọwọ awọn obi mi; mo lọ sileewe, mo ni iwe ẹri to dara, mo niṣẹ gidi lọwọ, mo ti rinrinajo kaakiri agbaye, mo tun n fun awọn eeyan ni nkan ni awujọ. Koda, emi ni Igbakeji Aarẹ  ẹgbẹ Mandela Washington Fellow ni Naijiria, eyi to jẹ pe ileeṣẹ aṣoju America lo n gbọ bukaata wa. Ipa ti aisan naa yoo ni lori igbeaye ẹni to ba mu da lori awọn obi, awujọ ati ọlaju."


O ni " Mo si dupẹ lọwọ awọn obi mi; mo lọ sileewe, mo ni iwe ẹri to dara, mo niṣẹ gidi lọwọ, mo ti rinrinajo kaakiri agbaye, mo tun n fun awọn eeyan ni nkan ni awujọ. Koda, emi ni Igbakeji Aarẹ  ẹgbẹ Mandela Washington Fellow ni Naijiria, eyi to jẹ pe ileeṣẹ aṣoju America lo n gbọ bukaata wa. Ipa ti aisan naa yoo ni lori igbeaye ẹni to ba mu da lori awọn obi, awujọ ati ọlaju." "Mo le sọ pe orisunmibare ni aisan rọpa-rọsẹ jẹ fun mi." Idi ni pe, ti kii ba ṣe ti aisan yii,  mi o ni ronu pe mo fẹ ẹ da ajọ alaanu silẹ. Awọn iriri mi lo sọ mi di alaanu, ati ẹni to n polongo fun awọn to tun ni aisan yii lati ni igboya lati koju gbogbo ipenija wọn.


"Mo le sọ pe orisunmibare ni aisan rọpa-rọsẹ jẹ fun mi." Idi ni pe, ti kii ba ṣe ti aisan yii,  mi o ni ronu pe mo fẹ ẹ da ajọ alaanu silẹ. Awọn iriri mi lo sọ mi di alaanu, ati ẹni to n polongo fun awọn to tun ni aisan yii lati ni igboya lati koju gbogbo ipenija wọn. Nipasẹ ajọ naa ni mo fi ni anfaani lati ma a rinrinajo kaakiri agbaye. Lori ọrọ ọkọ nini ọkọ tabi aya, ipenija kekere kọ ni awọn ti aisan yii ba mu ma n ni, paapa awọn obinrin. Nitori naa, nkan ayọ ni bi ajọ WHO, ṣe kede pe aarun polio ko si ni Naijiria mọ, ati gbogbo Africa.


Nipasẹ ajọ naa ni mo fi ni anfaani lati ma a rinrinajo kaakiri agbaye. Lori ọrọ ọkọ nini ọkọ tabi aya, ipenija kekere kọ ni awọn ti aisan yii ba mu ma n ni, paapa awọn obinrin. Nitori naa, nkan ayọ ni bi ajọ WHO, ṣe kede pe aarun polio ko si ni Naijiria mọ, ati gbogbo Africa. Ọpẹ nla ni, nitori emi ni mo mọ nkan ti oju mi ri, ti eeyan ko le gbadura iru rẹ fun ẹnikẹni. Iṣẹ kekere kọ ni awọn obi ọmọ ti aisan naa ba mu n ṣe. Ẹlomiran tun ni Arabinrin Yemisi Adeoye, to ti pe ẹni ọdun marundinlaadọta bayii.


Ọpẹ nla ni, nitori emi ni mo mọ nkan ti oju mi ri, ti eeyan ko le gbadura iru rẹ fun ẹnikẹni. Iṣẹ kekere kọ ni awọn obi ọmọ ti aisan naa ba mu n ṣe. Ẹlomiran tun ni Arabinrin Yemisi Adeoye, to ti pe ẹni ọdun marundinlaadọta bayii. O sọ fun BBC Yoruba pe 'measles' ti Yoruba n pe ni tita tabi igbona lo mu oun nigba naa, abajade rẹ ni pe o rọ lẹsẹ. "Awọn obi mi sọ fun mi pe lasiko naa, awọn ileewosan gan-an ko mọ nipa itọju rẹ, de bi i pe ti wọn ba fun ọmọ ni abẹrẹ, o npa wọn ni. Eyi kii jẹ ki awọn eeyan gbe ọmọ lọ si ileewosan.


O sọ fun BBC Yoruba pe 'measles' ti Yoruba n pe ni tita tabi igbona lo mu oun nigba naa, abajade rẹ ni pe o rọ lẹsẹ. "Awọn obi mi sọ fun mi pe lasiko naa, awọn ileewosan gan-an ko mọ nipa itọju rẹ, de bi i pe ti wọn ba fun ọmọ ni abẹrẹ, o npa wọn ni. Eyi kii jẹ ki awọn eeyan gbe ọmọ lọ si ileewosan. "Kii ṣe pe ko si ileewosan, ṣugbọn awọn ara igba naa kii fẹ ẹ gbe ọmọ lọ, nitori igbagbọ pe ọmọ ti wọn ba fun ni abẹrẹ yoo ku. Ewe ati egbo ni wọn gbẹkẹle." O fi kun ọrọ rẹ pe awọn obi oun tun sọ pe oun o ti i ju ọmọ ọdun marun un nigba naa.