‘Mo gbo ti o gba ipe lori ẹrọ ilewọ rẹ, pẹlu bi o ṣe sọrọ, o fihan pe ọga rẹ kan lo pe e lati wa si ile igbe awọn ajagun(Airforce base). ‘Amọ, Tolulope rora lati dide, ni mo ṣe pinnu lati gbe e lọ si ibẹ.’ ‘Wakati kan lẹyin rẹ ni mọ gbọ pe nkan buruku ti ṣẹlẹ si. ’ ‘Mi o le gbagbọ pe ẹni ti mo gbe lọ ni wakati kan ṣẹyin ti ku.’ Bakan naa ni iya Tolulope ṣe apẹjuwe ọmọ rẹ gẹgẹ bi ẹni ti o fẹran lati gbadura ati awe. Yoruba ni bi ọrọ ba ru ni loju, a bi ilẹ leere ni. Eyi si lo mu ki awọn eeyan kan maa pe fun iwadi lori iku to pa obinrin ologun akọkọ ti yoo wa baalu ni Naijiria, Tolulope Arotile. Aarọ Ọjọru ni ariwo ta pe ọkọ ọrẹ Tolulope kan lo sadede kọ lu ọmọbinrin naa, nigba to n tara lati ki i. Amọ nigba ti wọn n tara lori iku ọmọbinrin naa, akọwe fun ẹgbẹ Afenifere, Yinka Odumakin pẹlu Aarẹ ọna Kakanfo ilẹ Yoruba, Gani Adams ati ẹgbẹ onkọwe to jẹ ajafẹtọ ẹni, Huriwa ni ọrọ iku Tolulope naa mu ifura lọwọ.


Tolulope Arotile death: Afurasí tó wa ọkọ̀ pa Tolulope Arotile ti ń jẹ́jọ́ ẹ̀sùn ìgbìmọ̀pọ̀ ṣekúpani

Yoruba ni bi ọrọ ba ru ni loju, a bi ilẹ leere ni. Eyi si lo mu ki awọn eeyan kan maa pe fun iwadi lori iku to pa obinrin ologun akọkọ ti yoo wa baalu ni Naijiria, Tolulope Arotile. Aarọ Ọjọru ni ariwo ta pe ọkọ ọrẹ Tolulope kan lo sadede kọ lu ọmọbinrin naa, nigba to n tara lati ki i. Amọ nigba ti wọn n tara lori iku ọmọbinrin naa, akọwe fun ẹgbẹ Afenifere, Yinka Odumakin pẹlu Aarẹ ọna Kakanfo ilẹ Yoruba, Gani Adams ati ẹgbẹ onkọwe to jẹ ajafẹtọ ẹni, Huriwa ni ọrọ iku Tolulope naa mu ifura lọwọ. Atẹjade kan ti ẹgbẹ Afenifere fisita ni awọn alaye ti wọn n ṣe nipa iku to pa awakọ baalu ologun naa tako ara wọn, to si nilo ẹkunrẹrẹ iwadii. "Ki lo de to jẹ pe ẹnikan ti iṣẹlẹ naa soju rẹ lo tu asiri pe ọrẹ rẹ atijọ kan lo fi ọkọ kọlu ọmọbìnrin naa, amọ tile iṣẹ ologun ofurufu kan kede iku rẹ lasan, lai salaye ọna to gba ku fun araye." Aarẹ Gani Adams, ninu atẹjade kan to fisita lati ba mọlẹbi Arotile kẹdun, wa kesi gbogbo awujọ agbaye lati tanna wadi ohun to ṣe okunfa iku ojiji fun obinrin naa nitori o mu ifura lọwọ. "


Atẹjade kan ti ẹgbẹ Afenifere fisita ni awọn alaye ti wọn n ṣe nipa iku to pa awakọ baalu ologun naa tako ara wọn, to si nilo ẹkunrẹrẹ iwadii. "Ki lo de to jẹ pe ẹnikan ti iṣẹlẹ naa soju rẹ lo tu asiri pe ọrẹ rẹ atijọ kan lo fi ọkọ kọlu ọmọbìnrin naa, amọ tile iṣẹ ologun ofurufu kan kede iku rẹ lasan, lai salaye ọna to gba ku fun araye." Aarẹ Gani Adams, ninu atẹjade kan to fisita lati ba mọlẹbi Arotile kẹdun, wa kesi gbogbo awujọ agbaye lati tanna wadi ohun to ṣe okunfa iku ojiji fun obinrin naa nitori o mu ifura lọwọ. " Bawo ni ọkọ to n fi ẹyin rin yoo kan ṣe pa ọmọ ologo bayii ninu ọgba ologun? Ta lo wa ọkọ ọhun? Ki ni orukọ rẹ, nibo si ni onitọun wa lọwọ lọwọ?"


Bawo ni ọkọ to n fi ẹyin rin yoo kan ṣe pa ọmọ ologo bayii ninu ọgba ologun? Ta lo wa ọkọ ọhun? Ki ni orukọ rẹ, nibo si ni onitọun wa lọwọ lọwọ?" Aarẹ Gani Adams ni ọpọ ibeere lo n ru jade lati ipasẹ iku ojiji to pa Arotile, ti ko tii si idahun fun rara. Ẹgbẹ onkọwe ajafẹtọ ẹni HURIWA n tiẹ n kesi ile asofin apapọ ilẹ wa lati tọpinpin awọn iṣẹlẹ to rọ mọ iku Tolulope Arotile. Huriwa ni bii igba ti wọn n pa Aalọ lasan ni wọn ṣe tu ọfọ iku akọni obinrin naa, eyi ti ko tẹ ọpọ ọmọ Naijiria lọrun.


Aarẹ Gani Adams ni ọpọ ibeere lo n ru jade lati ipasẹ iku ojiji to pa Arotile, ti ko tii si idahun fun rara. Ẹgbẹ onkọwe ajafẹtọ ẹni HURIWA n tiẹ n kesi ile asofin apapọ ilẹ wa lati tọpinpin awọn iṣẹlẹ to rọ mọ iku Tolulope Arotile. Huriwa ni bii igba ti wọn n pa Aalọ lasan ni wọn ṣe tu ọfọ iku akọni obinrin naa, eyi ti ko tẹ ọpọ ọmọ Naijiria lọrun. Gbogbo awọn eeyan yii wa ba mọlẹbi Tolulope kẹdun, ti wọn si gbadura pe Ọba oke yoo fun wọn ni ọkan akin lati gba adanu nla naa mọra. Tolulope Arotile: Ẹ wo ọgbọ́n tí wọ́n lò láti túfọ̀ ikú Tolu fún bàbá àti ìyá rẹ̀ 'Lẹ́yìn wákàtí mẹ́rin tí mo bá Tolulope sọ̀rọ̀ ni mo gbọ́ pé ó ti wà ní ilé ìgbókùú sí' Awọn obi ọmọ ogun oju ofurufu Naijiria to kú laipẹ yii, Tolulope Arotile, ti sọ pe iku rẹ ju ibanujẹ lọ fun awọn. "Ní kékere, Tolulope rí ọkọ̀ bàálù kékeré kan ó sì sọ fún mi pé lọ́jọ́ kan, òun á wa bàálù yẹn mo si ṣe Amin nla".


Gbogbo awọn eeyan yii wa ba mọlẹbi Tolulope kẹdun, ti wọn si gbadura pe Ọba oke yoo fun wọn ni ọkan akin lati gba adanu nla naa mọra. Tolulope Arotile: Ẹ wo ọgbọ́n tí wọ́n lò láti túfọ̀ ikú Tolu fún bàbá àti ìyá rẹ̀ 'Lẹ́yìn wákàtí mẹ́rin tí mo bá Tolulope sọ̀rọ̀ ni mo gbọ́ pé ó ti wà ní ilé ìgbókùú sí' Awọn obi ọmọ ogun oju ofurufu Naijiria to kú laipẹ yii, Tolulope Arotile, ti sọ pe iku rẹ ju ibanujẹ lọ fun awọn. "Ní kékere, Tolulope rí ọkọ̀ bàálù kékeré kan ó sì sọ fún mi pé lọ́jọ́ kan, òun á wa bàálù yẹn mo si ṣe Amin nla". Lasiko to n ba àwọn akọroyin sọrọ, baba rẹ, Onimọ ẹ̀rọ Akintunde Arotile, sọ pe oun ba ọmọ òun sọrọ ni ọsan ọjọ to kú, ki oun to pada gbọ iroyin ikú rẹ. "Mo pe e ni nkan bi aago kan ọsan ọjọ naa lati ki i, nitori pe o ṣẹṣẹ dee lati ipinlẹ Katsina pada si Kaduna, nibi ti wọn ti lọ kọjú ija si awọn agbebọn ni. Amojuẹrọ Arotilẹ ni ọdọ akọbi ọmọ awọn obinrin ni Tolulope n gbe Ni Kaduna.


Lasiko to n ba àwọn akọroyin sọrọ, baba rẹ, Onimọ ẹ̀rọ Akintunde Arotile, sọ pe oun ba ọmọ òun sọrọ ni ọsan ọjọ to kú, ki oun to pada gbọ iroyin ikú rẹ. "Mo pe e ni nkan bi aago kan ọsan ọjọ naa lati ki i, nitori pe o ṣẹṣẹ dee lati ipinlẹ Katsina pada si Kaduna, nibi ti wọn ti lọ kọjú ija si awọn agbebọn ni. Amojuẹrọ Arotilẹ ni ọdọ akọbi ọmọ awọn obinrin ni Tolulope n gbe Ni Kaduna. "O sọ fun mi pe oun n sinmi lọwọ, ṣugbọn iyalẹnu lo jẹ fun mi pe o ti di eero mọsuari nigba ti yoo fi di aago marun irọlẹ." Ni nkan bii ago marun, eeyan kan pe mi pe ṣe mo ti gburo rẹ, mo si ni bẹẹ ni, lo ba ni ki n tun un pe mo si ṣe bẹẹ ṣugbọn mi o gbọ esi". "Mo ba pe awọn akẹgbẹ rẹ lẹnu iṣẹ, gbogbo wọn n sọkun - kii lode, wọn o dahun, ẹkun ni wọn n sun.


"O sọ fun mi pe oun n sinmi lọwọ, ṣugbọn iyalẹnu lo jẹ fun mi pe o ti di eero mọsuari nigba ti yoo fi di aago marun irọlẹ." Ni nkan bii ago marun, eeyan kan pe mi pe ṣe mo ti gburo rẹ, mo si ni bẹẹ ni, lo ba ni ki n tun un pe mo si ṣe bẹẹ ṣugbọn mi o gbọ esi". "Mo ba pe awọn akẹgbẹ rẹ lẹnu iṣẹ, gbogbo wọn n sọkun - kii lode, wọn o dahun, ẹkun ni wọn n sun. Mo ba tun pe ọga wọn lẹnu iṣẹ...Haaa! "O sọ fun mi pe ọmọ mi ti wa ni Mọ́ṣúárì" Baba rẹ ṣe apejuwe rẹ gẹgẹ bi ọlọpọlọ pipe ati akikanju ọmọ, to si jẹ pe lati igba to wa ni èwe lo ti ni afojusun lati di ọmọ ogun oju ofurufu. "Mo ni lati wa ọkọ funraami lati Abuja lọ si Lokoja lati lọ sọ fun iya rẹ tori iru ọr yii ko ṣee sọ  lorii foonu".


Mo ba tun pe ọga wọn lẹnu iṣẹ...Haaa! "O sọ fun mi pe ọmọ mi ti wa ni Mọ́ṣúárì" Baba rẹ ṣe apejuwe rẹ gẹgẹ bi ọlọpọlọ pipe ati akikanju ọmọ, to si jẹ pe lati igba to wa ni èwe lo ti ni afojusun lati di ọmọ ogun oju ofurufu. "Mo ni lati wa ọkọ funraami lati Abuja lọ si Lokoja lati lọ sọ fun iya rẹ tori iru ọr yii ko ṣee sọ  lorii foonu". Baba Tolu ni nigba ti oun de ile, iya rẹ lọ gbadura lori oke. 'Ọkọ̀ ọ̀rẹ́ àtijọ́ rẹ̀ kan tó fẹ́ tàdímẹ́yìn láti kì í, ló kọ lù ú tó pa á' 'Tolu rín ẹ̀rín múṣẹ́ kí ẹ̀mí tó bọ́ lára rẹ̀' Ọmọluabi ni Tolu, ẹni to sun mọ Ọlọrun lo jẹ, ọmọ to mu inu obi, ara, ọrẹ ati gbogbo eeyan dun si ni o jẹ. Ọrẹ awakọ ofurufu jagun to padanu ẹmi rẹ ninu ijamba niluu Kaduna lo sọ bẹẹ nipa ọmọ ọdun mẹrinlelogun to di oloogbe.


Baba Tolu ni nigba ti oun de ile, iya rẹ lọ gbadura lori oke. 'Ọkọ̀ ọ̀rẹ́ àtijọ́ rẹ̀ kan tó fẹ́ tàdímẹ́yìn láti kì í, ló kọ lù ú tó pa á' 'Tolu rín ẹ̀rín múṣẹ́ kí ẹ̀mí tó bọ́ lára rẹ̀' Ọmọluabi ni Tolu, ẹni to sun mọ Ọlọrun lo jẹ, ọmọ to mu inu obi, ara, ọrẹ ati gbogbo eeyan dun si ni o jẹ. Ọrẹ awakọ ofurufu jagun to padanu ẹmi rẹ ninu ijamba niluu Kaduna lo sọ bẹẹ nipa ọmọ ọdun mẹrinlelogun to di oloogbe. Ọrẹ Tolu to sọ fun BBC Yoruba pe oun ko fẹ darukọ oun ṣalaye pe ọrẹ Tolu nileewe girama lo ri i loju titi, nibi ti ọrẹ rẹ ọun ti n rifaasi sẹyin pẹlu ọkọ lo ti kọlu Tolu. Wọn gbe Tolu digbadigba lọ si ile iwosan ṣugbọn ọwọ ti bọ sori, ẹlẹmi ti gba a. Ọrẹ Tolu sọ pe, ti a ba sọrọ iwe mimọ, Tolu ko gba ipo mii ri yatọ si ipo kinni. O ni ko si ohun ti ẹnikan le ṣe mọ bayii ju ki wọn maa adupẹ lọwọ Ọlọrun lọ nitori igbe aye ti Tolu gbe.


Ọrẹ Tolu to sọ fun BBC Yoruba pe oun ko fẹ darukọ oun ṣalaye pe ọrẹ Tolu nileewe girama lo ri i loju titi, nibi ti ọrẹ rẹ ọun ti n rifaasi sẹyin pẹlu ọkọ lo ti kọlu Tolu. Wọn gbe Tolu digbadigba lọ si ile iwosan ṣugbọn ọwọ ti bọ sori, ẹlẹmi ti gba a. Ọrẹ Tolu sọ pe, ti a ba sọrọ iwe mimọ, Tolu ko gba ipo mii ri yatọ si ipo kinni. O ni ko si ohun ti ẹnikan le ṣe mọ bayii ju ki wọn maa adupẹ lọwọ Ọlọrun lọ nitori igbe aye ti Tolu gbe. Ọrẹ Tolu ni kii gbohun soke ti o ba ẹnikẹni n sọrọ, jẹjẹ rẹ ni o maa n lọ. O fikun ọrọ rẹ pe Tolu ko banu jẹ nigba to fẹ ku, o ni ẹrin wa loju Tolu nigba ti o dakẹ. 'Mo máa ń ta sí Tolu pé "ọjọ́ wo ni wàá tó gà'- Musa,  Ọ̀rẹ́ àti kékeré 'Mó sábà maa ń fi Tolu ṣe yẹ̀yẹ́ nítori bi ó ṣe kúrú' Ọ̀kàn nínú àwọn ọ̀rẹ́ Tolu ti wọ́n jọ lọ si ilé iwé ti wọ́n si tún jọ kọ ẹ̀kọ́ ojú omi ni ilé iṣẹ́ ọmọogun afẹ́fẹ́  Muhammed Musa ló sàlàyé fun BBC pé ǹkan ìbànújẹ́ gbáà ni ikú tó Tolu jẹ́.


Ọrẹ Tolu ni kii gbohun soke ti o ba ẹnikẹni n sọrọ, jẹjẹ rẹ ni o maa n lọ. O fikun ọrọ rẹ pe Tolu ko banu jẹ nigba to fẹ ku, o ni ẹrin wa loju Tolu nigba ti o dakẹ. 'Mo máa ń ta sí Tolu pé "ọjọ́ wo ni wàá tó gà'- Musa,  Ọ̀rẹ́ àti kékeré 'Mó sábà maa ń fi Tolu ṣe yẹ̀yẹ́ nítori bi ó ṣe kúrú' Ọ̀kàn nínú àwọn ọ̀rẹ́ Tolu ti wọ́n jọ lọ si ilé iwé ti wọ́n si tún jọ kọ ẹ̀kọ́ ojú omi ni ilé iṣẹ́ ọmọogun afẹ́fẹ́  Muhammed Musa ló sàlàyé fun BBC pé ǹkan ìbànújẹ́ gbáà ni ikú tó Tolu jẹ́. O ní ọjọ́ ìwájú rẹ̀ nínú iṣẹ́ ọmọ ogun dára gidi sùgbọ́n ikú ṣi lọ́wọ́ iṣẹ́.. Ilé iwé kan náà ni Musa àti Tolu jọ lọ, ìyẹn ilé iwé alákọbẹ̀rẹ̀ Nigeria Airforce ní ìlú Kaduna ti wọn sì ti n ṣe ọ̀rẹ́ láti ìgbà náà titi wọ́n fi dàgbà, Tolu gbà láti ṣe iṣẹ́ ọmọ ogun ofurufu nígbà ti Musa lọ fún ìmọ̀ ẹ̀kọ́ Chemistry ni fasiti Uthman Dan fodio ni Sokoto, ṣùgbọ́n ọ̀rẹ́ wan kò yà títí di ọjọ́ ikú. Ènìyàn 33,616 ló ti lùgbàdì ààrùn Coronavirus ní àpapọ̀ ní Nàíjíríà " Ikú Tolu jẹ́ ìbànújẹ́ ọkàn fún mi, o ní ọjọ́ iwáju tó dára nínú iṣẹ́ tó yàn láàyò, ó jẹ́ ọmọ tó ṣe ṣamu-ṣámú láti ìgbà tí a ti wà nílé ìwé alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀. ó ni àfojúsùn, ó sì níwà. "


O ní ọjọ́ ìwájú rẹ̀ nínú iṣẹ́ ọmọ ogun dára gidi sùgbọ́n ikú ṣi lọ́wọ́ iṣẹ́.. Ilé iwé kan náà ni Musa àti Tolu jọ lọ, ìyẹn ilé iwé alákọbẹ̀rẹ̀ Nigeria Airforce ní ìlú Kaduna ti wọn sì ti n ṣe ọ̀rẹ́ láti ìgbà náà titi wọ́n fi dàgbà, Tolu gbà láti ṣe iṣẹ́ ọmọ ogun ofurufu nígbà ti Musa lọ fún ìmọ̀ ẹ̀kọ́ Chemistry ni fasiti Uthman Dan fodio ni Sokoto, ṣùgbọ́n ọ̀rẹ́ wan kò yà títí di ọjọ́ ikú. Ènìyàn 33,616 ló ti lùgbàdì ààrùn Coronavirus ní àpapọ̀ ní Nàíjíríà " Ikú Tolu jẹ́ ìbànújẹ́ ọkàn fún mi, o ní ọjọ́ iwáju tó dára nínú iṣẹ́ tó yàn láàyò, ó jẹ́ ọmọ tó ṣe ṣamu-ṣámú láti ìgbà tí a ti wà nílé ìwé alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀. ó ni àfojúsùn, ó sì níwà. " Mó máá ń fi bí o ṣe kúrú ṣe yẹ̀yẹ́, ní àìpẹ́ yìí ti a fi àtẹ̀jíṣẹ́ rànṣẹ́ si ara wa, mo ṣì fí ṣe yẹ̀yẹ́ pé ṣe o ti ga síi, o fi fèsì pé dúró di ìgbà ti o bá rí mi." Músá ni ọ̀rọ̀ ti àwọn sọ kẹ́yìn ni ìgbà tí òun kọ apìlẹ kan nípa ààrùn Coronavirus ni Kano ti Tolu si fẹesi si ǹkan ti òun kọ. O ní lati ìgbà ti àwọn ti wà ní ilé ìwé alákọbẹ̀rẹ̀ ni Tolu ti fi hàn pé òun fẹ́ràn iṣẹ́ ọmọogun ojú òfurufú, ti ó si lọ si girama ọmọ ojú òfurufú bákan náà" Musa gbadúrà pé ki ọlọrun dẹlẹ̀ fún Tolu ki o sì ran ẹbí rẹ̀ lọ́wọ́ ni àsìkò ìnira yìí.


Mó máá ń fi bí o ṣe kúrú ṣe yẹ̀yẹ́, ní àìpẹ́ yìí ti a fi àtẹ̀jíṣẹ́ rànṣẹ́ si ara wa, mo ṣì fí ṣe yẹ̀yẹ́ pé ṣe o ti ga síi, o fi fèsì pé dúró di ìgbà ti o bá rí mi." Músá ni ọ̀rọ̀ ti àwọn sọ kẹ́yìn ni ìgbà tí òun kọ apìlẹ kan nípa ààrùn Coronavirus ni Kano ti Tolu si fẹesi si ǹkan ti òun kọ. O ní lati ìgbà ti àwọn ti wà ní ilé ìwé alákọbẹ̀rẹ̀ ni Tolu ti fi hàn pé òun fẹ́ràn iṣẹ́ ọmọogun ojú òfurufú, ti ó si lọ si girama ọmọ ojú òfurufú bákan náà" Musa gbadúrà pé ki ọlọrun dẹlẹ̀ fún Tolu ki o sì ran ẹbí rẹ̀ lọ́wọ́ ni àsìkò ìnira yìí. Ohun táa wádìí nípa Tolulope Arotile, Ajagun-wakọ̀ òfurufú tó d'olóògbé lẹ́ni ọdún 24 O fẹrẹẹ sunmọ oru ọjọ iṣẹgun ọjọ kẹrinla oṣu keje ọdun 2020 ti ileeṣẹ ogun oju ofurufu Naijiria tufọ iku ọdọbinrin Tolulope Arotile. Fun gbogbo ileeṣẹ ogun ofurufu Naijiria, iku to wọ ni lara, kan ni leegun ni iru iku to mu Ajagun-wakọ ofurufu Tolulope lo. Ohun mẹwaa taa mọ nipa oloogbe naa ree: Bí ẹgbẹ́ One Million Boys ṣe bẹ̀rẹ̀ rèé àti ọṣẹ́ tó ṣe n'Ibadan Sotitobire: Ẹlẹ́rìí mẹ́rìn ló tẹ̀lé Alfa Babatunde wá síwájú ilé ẹjọ́ lonìí Ikọ Ọmọogun orilẹede Naijiria lo fi lede pe ijamba ọkọ to waye ninu ile igbe awọn ikọ ọmọogun Naijiria lo ṣekupa a. Ninu atẹjade ti wọn fi lede ni Adari ikọ ọmọogun ofurufu Naijiria, Ọgagun Sadique Abubakar ni iku arabinrin naa jẹ manigbagbe.


Ohun táa wádìí nípa Tolulope Arotile, Ajagun-wakọ̀ òfurufú tó d'olóògbé lẹ́ni ọdún 24 O fẹrẹẹ sunmọ oru ọjọ iṣẹgun ọjọ kẹrinla oṣu keje ọdun 2020 ti ileeṣẹ ogun oju ofurufu Naijiria tufọ iku ọdọbinrin Tolulope Arotile. Fun gbogbo ileeṣẹ ogun ofurufu Naijiria, iku to wọ ni lara, kan ni leegun ni iru iku to mu Ajagun-wakọ ofurufu Tolulope lo. Ohun mẹwaa taa mọ nipa oloogbe naa ree: Bí ẹgbẹ́ One Million Boys ṣe bẹ̀rẹ̀ rèé àti ọṣẹ́ tó ṣe n'Ibadan Sotitobire: Ẹlẹ́rìí mẹ́rìn ló tẹ̀lé Alfa Babatunde wá síwájú ilé ẹjọ́ lonìí Ikọ Ọmọogun orilẹede Naijiria lo fi lede pe ijamba ọkọ to waye ninu ile igbe awọn ikọ ọmọogun Naijiria lo ṣekupa a. Ninu atẹjade ti wọn fi lede ni Adari ikọ ọmọogun ofurufu Naijiria, Ọgagun Sadique Abubakar ni iku arabinrin naa jẹ manigbagbe. Wọn fikun pe ori ti o fi gba lasiko ti ijamba ọkọ naa waye lo fa iku rẹ. Arotile ti o wa lati agbegbe Iffe ni ijọba ibilẹ Ijumu ni ipinlẹ Kogi, lo ṣẹṣẹ pari akanṣe ẹkọ to lọ kọ ni Starlite International Training Academy, ni South Africa. Amọ, ko i tii pe ọdun kan ti o gba Ami ẹyẹ akọkọ gẹgẹ bi Ajagun obinrin akọkọ ti ikọ ọmọgun Naijiria, ti o fi fi aye silẹ.


Wọn fikun pe ori ti o fi gba lasiko ti ijamba ọkọ naa waye lo fa iku rẹ. Arotile ti o wa lati agbegbe Iffe ni ijọba ibilẹ Ijumu ni ipinlẹ Kogi, lo ṣẹṣẹ pari akanṣe ẹkọ to lọ kọ ni Starlite International Training Academy, ni South Africa. Amọ, ko i tii pe ọdun kan ti o gba Ami ẹyẹ akọkọ gẹgẹ bi Ajagun obinrin akọkọ ti ikọ ọmọgun Naijiria, ti o fi fi aye silẹ. Iroyin to n ja rain lori ayelujara ni pe o ṣeeṣe ki awọn ọmọogun ikọ Naijiria to le ni ọọdunrunlelaadọta(350) kọ iwe fi ipo wọn silẹ. Iroyin naa ni aisan owo oṣu wọn deede ati aisi ohun ijagun fun awọn ọmọ ọmọgun naa wa lara idi ti wọn fi fẹ fi iṣẹ silẹ. Ajafẹtọ ọmọniyan ati onimọ ijinlẹ nipa ik Boko Haram, Bulama Bukarti sọ fun BBC pe awọn ọmọogun miran tilẹ wa ni ibẹ ti wọn fẹ fi oju ogun silẹ, amọ ti wọn ko tii gba fun wọn.


Iroyin to n ja rain lori ayelujara ni pe o ṣeeṣe ki awọn ọmọogun ikọ Naijiria to le ni ọọdunrunlelaadọta(350) kọ iwe fi ipo wọn silẹ. Iroyin naa ni aisan owo oṣu wọn deede ati aisi ohun ijagun fun awọn ọmọ ọmọgun naa wa lara idi ti wọn fi fẹ fi iṣẹ silẹ. Ajafẹtọ ọmọniyan ati onimọ ijinlẹ nipa ik Boko Haram, Bulama Bukarti sọ fun BBC pe awọn ọmọogun miran tilẹ wa ni ibẹ ti wọn fẹ fi oju ogun silẹ, amọ ti wọn ko tii gba fun wọn. Amọ, Ikọ ọmọogun orilẹede Naijiria fi si oju opo Twitter wọn wi pe ko si otitọ ninu iroyin to sọ wi pe awọn ọmọogun naa ti fi ipo silẹ. Ki o to di asiko yii, iroyin sọ wi pe adari ikọ awọn ọmọogun Naijiria kii jẹ ki awọn ọmọogun Naijiria fẹyinti lai ti to asiko. Igba miran, wọn ni wọn ma n fi ẹsun kan wọn pe wọn n ṣe ojo ni oju ogun, abi wọn fẹ tu aṣiri ikọ ọmọogun Naijiria.


Amọ, Ikọ ọmọogun orilẹede Naijiria fi si oju opo Twitter wọn wi pe ko si otitọ ninu iroyin to sọ wi pe awọn ọmọogun naa ti fi ipo silẹ. Ki o to di asiko yii, iroyin sọ wi pe adari ikọ awọn ọmọogun Naijiria kii jẹ ki awọn ọmọogun Naijiria fẹyinti lai ti to asiko. Igba miran, wọn ni wọn ma n fi ẹsun kan wọn pe wọn n ṣe ojo ni oju ogun, abi wọn fẹ tu aṣiri ikọ ọmọogun Naijiria. Ẹwẹ, niṣe lawọn ọm Naijiria to fi mọ awọn to n gbe lẹyin awọn ologun yii fun gbogbo ohun ti wọn n la kọja tu sori ayelujara lati wu aworan iwe ti ileeṣ ologun fi sita fun orukọ awn to fẹ fi silẹ. Ni ọpọ igba ni ikọ ọmọogun Naijiria ma n fi lede wi pe awọn  ti ṣẹgun ikọ Boko Haram ti awọn si ti rẹyin wọn. Amọ, ikọ Boko Haram naa ṣi n ṣọṣẹ ti wọn si n pa awọn araalu ati awọn ọmọgun Naijiria.


Ẹwẹ, niṣe lawọn ọm Naijiria to fi mọ awọn to n gbe lẹyin awọn ologun yii fun gbogbo ohun ti wọn n la kọja tu sori ayelujara lati wu aworan iwe ti ileeṣ ologun fi sita fun orukọ awn to fẹ fi silẹ. Ni ọpọ igba ni ikọ ọmọogun Naijiria ma n fi lede wi pe awọn  ti ṣẹgun ikọ Boko Haram ti awọn si ti rẹyin wọn. Amọ, ikọ Boko Haram naa ṣi n ṣọṣẹ ti wọn si n pa awọn araalu ati awọn ọmọgun Naijiria. Ni ọsẹ to kọja, ọmọogun ikọ Naijiria to le ni ọgbọn ni awọn ikọ agbesunmọmi Boko Haram fi ẹmi wọn sọfo, lẹyin ti wọn wa sigun ba wọn ni ibi ti wọn wa.


Ni ọsẹ to kọja, ọmọogun ikọ Naijiria to le ni ọgbọn ni awọn ikọ agbesunmọmi Boko Haram fi ẹmi wọn sọfo, lẹyin ti wọn wa sigun ba wọn ni ibi ti wọn wa.


Kogi FMC: Àwọn Jàndùkú kó àwọn àkọsilẹ̀ ilé ìwòsàn, ẹ̀rọ kọ̀mpútà ati fóónù àwọn dókìtà lọ

Ìròyìn sọ pé àwọn jàndùkú yabo ilé ìwòsàn ìjọba àpapọ̀ FMC to wa nílùú Lokoja, ìpínlẹ̀ Kogi, ti wọ́n sì kó gbogbo àwọn àkọsilẹ̀ ilé ìwòsàn, àwọn kọ̀mpútà ati fọ́ọ̀nù àwọn dókìtà lọ. Sáájú ní àwọn dókítà ti pè fún ìpàdé oníròyìn láti lówùrọ̀ òní, láti bèèrè fún ibùdó àyẹ̀wò ní ìpínlẹ̀ Kogi. Bákan náà ni àwọn òṣìṣẹ́ fẹ́ sọ èrò wọ́n lóri ìpèníjà ti àwọn òṣìṣẹ́ ilé ìwòsàn náà ń kojú lásìkò ààrùn Covid-19 yìí. Ọ̀kan lára òṣìṣẹ́ ilé ìwòsàn náà to ba BBC Yoruba sọrọ labẹ asọ ni ariwo àwọn oṣiṣẹ́ ni òun gbọ́, lásìkò ti òún pè láti báwọn sọ̀rọ̀ lórí ìpàdé ti ó yẹ kó wáye lówùrọ̀ òní. Osisẹ Alukoro fun ilé ìwòsàn náà, ọgbẹ́ni Abdullahi fìdí rẹ̀ múlẹ̀ fún BBC Yoruba pé, lóòtọ́ ni ìṣèlẹ̀ náà wáyé. Deede aago mẹjọ owurọ la gbọ̀ pe awọn janduku ọhun ya bo ile iwosan ijọba naa, wọn n yin ibọn soke laibikita, ti wọ́n si dẹru ba awọn alaisan to wa nibẹ.


Ọ̀kan lára òṣìṣẹ́ ilé ìwòsàn náà to ba BBC Yoruba sọrọ labẹ asọ ni ariwo àwọn oṣiṣẹ́ ni òun gbọ́, lásìkò ti òún pè láti báwọn sọ̀rọ̀ lórí ìpàdé ti ó yẹ kó wáye lówùrọ̀ òní. Osisẹ Alukoro fun ilé ìwòsàn náà, ọgbẹ́ni Abdullahi fìdí rẹ̀ múlẹ̀ fún BBC Yoruba pé, lóòtọ́ ni ìṣèlẹ̀ náà wáyé. Deede aago mẹjọ owurọ la gbọ̀ pe awọn janduku ọhun ya bo ile iwosan ijọba naa, wọn n yin ibọn soke laibikita, ti wọ́n si dẹru ba awọn alaisan to wa nibẹ. Ọ̀kan nínú àwọn òṣìṣẹ́ ilé ìwòsàn náà fí ìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé gbogb àwọn òṣìṣẹ̀ ilé ìwòsàn náà ti lọ silé bótill jẹ́ pé àwọn aláìsàn pọ̀ lórí àkéte àìsàn tó lágbára. Òṣìṣẹ́ náà sàlàyé pé àwọn ti ni ìṣòrò pẹ̀lú gómínà ìpínlẹ̀ Kogi s''ajú àsìkò yìí pé, ilé ìwòsàn FMC ti ń gbẹ̀yìn gbẹbọ jẹ́ fúu ìjọba lórí ọpé kò sí ààrùn Covid-19 ni ìpínlẹ̀ Kogi. O ní gbogbo ìgbà ni àwọn ènìyàn ń wá ti ǹkan tó n ṣe wọ́n sì jọ mọ́ ààrùn Covid-19 sùgbọ́n kò sí ẹrọ àyẹwó àti pé ni ọ̀pọ̀ ìgbà ni àwọn máa n dari wọ́n lọ si ilú Abuja.


Ọ̀kan nínú àwọn òṣìṣẹ́ ilé ìwòsàn náà fí ìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé gbogb àwọn òṣìṣẹ̀ ilé ìwòsàn náà ti lọ silé bótill jẹ́ pé àwọn aláìsàn pọ̀ lórí àkéte àìsàn tó lágbára. Òṣìṣẹ́ náà sàlàyé pé àwọn ti ni ìṣòrò pẹ̀lú gómínà ìpínlẹ̀ Kogi s''ajú àsìkò yìí pé, ilé ìwòsàn FMC ti ń gbẹ̀yìn gbẹbọ jẹ́ fúu ìjọba lórí ọpé kò sí ààrùn Covid-19 ni ìpínlẹ̀ Kogi. O ní gbogbo ìgbà ni àwọn ènìyàn ń wá ti ǹkan tó n ṣe wọ́n sì jọ mọ́ ààrùn Covid-19 sùgbọ́n kò sí ẹrọ àyẹwó àti pé ni ọ̀pọ̀ ìgbà ni àwọn máa n dari wọ́n lọ si ilú Abuja. Ìjọba tún paá láṣẹ pé kí ilé ìwòsàn náà má dari àwọn ènìyàn sí ilé ìwòsàn Abuja mọ́ láì gba àṣẹ láti ọ̀dọ̀ ìjọba ìpínlẹ̀ Kogi, Lẹ́yìn èyí ọ̀pọ̀ àwọn ti FMC fi sọ́wọ́ si Abuja ló ní ààrùn náà. Láìpẹ́ yìí ọ̀kan nínú òṣìṣẹ́ ilé ìwòsàn FMC náà kú nípa ààrùn Coronavirus, èyí sì ló fàá ti ọ̀pọ̀ àwọn òṣìṣẹ́ ṣe fẹ́ ṣe ìpàdé láti  sọ ẹ̀dùn ọkàn wọ́n fú ìjọba. Ẹ̀wẹ̀, àtẹjáde ti ìjọba ìpínlẹ̀ Kogi fisíta sàlàyé pé àwọn ẹbi aláìsàn kan níle ìwòsàn náà ti wọ́n kọ̀ láti tójú, dé bi pé o wá bí ọmọ sí ẹnu ọ̀nà ilé ìwòsàn náà.


Ìjọba tún paá láṣẹ pé kí ilé ìwòsàn náà má dari àwọn ènìyàn sí ilé ìwòsàn Abuja mọ́ láì gba àṣẹ láti ọ̀dọ̀ ìjọba ìpínlẹ̀ Kogi, Lẹ́yìn èyí ọ̀pọ̀ àwọn ti FMC fi sọ́wọ́ si Abuja ló ní ààrùn náà. Láìpẹ́ yìí ọ̀kan nínú òṣìṣẹ́ ilé ìwòsàn FMC náà kú nípa ààrùn Coronavirus, èyí sì ló fàá ti ọ̀pọ̀ àwọn òṣìṣẹ́ ṣe fẹ́ ṣe ìpàdé láti  sọ ẹ̀dùn ọkàn wọ́n fú ìjọba. Ẹ̀wẹ̀, àtẹjáde ti ìjọba ìpínlẹ̀ Kogi fisíta sàlàyé pé àwọn ẹbi aláìsàn kan níle ìwòsàn náà ti wọ́n kọ̀ láti tójú, dé bi pé o wá bí ọmọ sí ẹnu ọ̀nà ilé ìwòsàn náà. Nítori náà, wàhálà tó ṣẹlẹ̀ lówùrọ̀ yìí wáyé nítori pé àwọn afẹhónúhàn náà jẹ́ ẹbí àwọn aláìsàn ti àwọn aláṣẹ́ ilé ìwòsàn FMC kọ̀ láti tójú.


Nítori náà, wàhálà tó ṣẹlẹ̀ lówùrọ̀ yìí wáyé nítori pé àwọn afẹhónúhàn náà jẹ́ ẹbí àwọn aláìsàn ti àwọn aláṣẹ́ ilé ìwòsàn FMC kọ̀ láti tójú.


Nigeria Army: Bàbá Adamu tó jẹ́ ọmọ ogun Nàìjíríà tó dàgbà jùlọ jáláìsí

Lọdun 1918 ni wọn bi Adama Aduku labule Abejukolo-Ife ni ijọba ibilẹ Omaha ni ipinlẹ Kogi ni aarin gbungubn Naijiria. Odun 1945 ni Aduku darapọ mọ iṣẹ ologun ni Naijiria to si ja ọpọlọpọ ogun ati ipese iṣẹ aabo gẹgẹ bii ọmọ ogun ilẹ Naijiria tootọ. Lọjọ kọkanlelọgbọn, oṣu kejila, ọdun 2018 ni igbakeji aarẹ daa lọla. Ojọgbọn Yemi Osinbajo ni o gbe ami ẹyẹ ti ileeṣẹ ologun Naijiria fi daa lọla fun un nibi ayẹyẹ Nigeria Army Day Celebration (NADCEL). Ileeṣẹ ologun ati alaabo ilu lo kede iku akinkanju Aduku naa lori ayelujara lọjọ kinni, oṣu kinni, ọdun 2020. Lasiko ti Baba Aduku sọrọ lẹyin to gba ami ẹyẹ o kare ti ileeṣẹ ologun fun un lo sọ pe ara oun ṣi le daadaa koda lori ibusun paapaa ni eyi to pa ọpọ lérin in nigba naa.


Ojọgbọn Yemi Osinbajo ni o gbe ami ẹyẹ ti ileeṣẹ ologun Naijiria fi daa lọla fun un nibi ayẹyẹ Nigeria Army Day Celebration (NADCEL). Ileeṣẹ ologun ati alaabo ilu lo kede iku akinkanju Aduku naa lori ayelujara lọjọ kinni, oṣu kinni, ọdun 2020. Lasiko ti Baba Aduku sọrọ lẹyin to gba ami ẹyẹ o kare ti ileeṣẹ ologun fun un lo sọ pe ara oun ṣi le daadaa koda lori ibusun paapaa ni eyi to pa ọpọ lérin in nigba naa. Aduku nigba aye rẹ sọ fawọn akọroyin pe oun ko deede darapọ mọ awọn ologun Naijiria. O ni oun fẹ maa gbeja awọn eeyan ni nitori pe ọkunrin kan oloye kan ni abule ohun nigba naa. O ṣalaye pe bi oun ṣe n bọ lati oko nirọlẹ ọjọ kan ni ọmọkunrin kan ti ko to mi ṣin aiya fun olori abule wa.


Aduku nigba aye rẹ sọ fawọn akọroyin pe oun ko deede darapọ mọ awọn ologun Naijiria. O ni oun fẹ maa gbeja awọn eeyan ni nitori pe ọkunrin kan oloye kan ni abule ohun nigba naa. O ṣalaye pe bi oun ṣe n bọ lati oko nirọlẹ ọjọ kan ni ọmọkunrin kan ti ko to mi ṣin aiya fun olori abule wa. Aduku ni ọmọkunrin naa ni iwadii fihan pe ọmọ ogun ni ati pe Salikawa lorukọ rẹ. O ni o na olori abule nitori pe ko baa gbe ẹru rẹ lọ sile to to maili mẹwaa sira wọn. Eyi lo jẹ ki oun pinnu lati di ọmọ ogun nitori aṣaaju ijóba labule wọn ni ko si nkan ti ẹnikéni le ṣe fun sọja naa nitori pe aye ajẹrọrun ni awọn ọmọ ogun n jẹ nigba naa.


Aduku ni ọmọkunrin naa ni iwadii fihan pe ọmọ ogun ni ati pe Salikawa lorukọ rẹ. O ni o na olori abule nitori pe ko baa gbe ẹru rẹ lọ sile to to maili mẹwaa sira wọn. Eyi lo jẹ ki oun pinnu lati di ọmọ ogun nitori aṣaaju ijóba labule wọn ni ko si nkan ti ẹnikéni le ṣe fun sọja naa nitori pe aye ajẹrọrun ni awọn ọmọ ogun n jẹ nigba naa. Baba Aduku ni koko to mu ohun foriti gbogbo ẹkọ ati ijiya lẹnu ikọṣẹ ṣọja ni ireti pe ti oun ba ṣetan, oun a gbẹsan ni abule. O ni oun nii lọkan lati pada si abule ti ṣọja Salikawa n gbe nigba naa lati da seri aiya fun un nitori pe o yẹyẹ olori abule oun.


Baba Aduku ni koko to mu ohun foriti gbogbo ẹkọ ati ijiya lẹnu ikọṣẹ ṣọja ni ireti pe ti oun ba ṣetan, oun a gbẹsan ni abule. O ni oun nii lọkan lati pada si abule ti ṣọja Salikawa n gbe nigba naa lati da seri aiya fun un nitori pe o yẹyẹ olori abule oun.


Kogi àti Bayelsa: Primate Ayodele sọ àsọtẹ́lẹ̀

Ohun to maa ṣẹlẹ ni mo sọ- Primate Ayodele Oluṣoagutan Ayodele Babatunde to jẹ oludasilẹ ijọ INRI Evangelical Spiritual Church ti a si mọ ọ fun ọpọlọpọ asọtẹlẹ lorilẹ-ede Naijiria sọrọ lori abajade idibo ipinlẹ Kogi ati Bayelsa ni nkan bii oṣu kan sẹyin pe'...


Kogi àti Bayelsa: Irọ́ ni pé wọ́n sèkọlù sí Gómìnà Seyi Makinde - Ọlọ́pàá Kogi

Kọmisọnna Ọlọpaa ni ipinlẹ Kogi, Hakeem Busari ti ni irọ ni pe wọn se ikọlu si Gomina ipinlẹ oyo, Seyi Makinde ni ilu Lokoja. Busari fi idi ọrọ yii mulẹ lasiko to n ba ikọ BBC sọrọ lori ẹrọ ipanisọrọ rẹ. O ni ko si otitọ kankan ninu ọrọ to n kaakiri naa. Seyi Makinde ni Alága ẹgbẹ́ òsèlú PDP fún ètò ìdìbò sípò gómìnà tí yóò wáyé ní Ọjọ Kẹrindinlogun, Osu Kọkanla, odun 2019. Awọn agbebọn ti wọn fi oju wọn pamọ ti yabo ile itura ti gomina ipinlẹ Ọyọ, Seyi Makinde wa ni Ilu Lokoja saaju idibo sipo gomina. Gomina Makinde ni Alaga fun eto idibo sipo gomina ti yoo waye ni ipinlẹ Kogi ni Ọjọ Kẹrindinlogun, Osu Kokanla, ọdun 2019.


Seyi Makinde ni Alága ẹgbẹ́ òsèlú PDP fún ètò ìdìbò sípò gómìnà tí yóò wáyé ní Ọjọ Kẹrindinlogun, Osu Kọkanla, odun 2019. Awọn agbebọn ti wọn fi oju wọn pamọ ti yabo ile itura ti gomina ipinlẹ Ọyọ, Seyi Makinde wa ni Ilu Lokoja saaju idibo sipo gomina. Gomina Makinde ni Alaga fun eto idibo sipo gomina ti yoo waye ni ipinlẹ Kogi ni Ọjọ Kẹrindinlogun, Osu Kokanla, ọdun 2019. Ninu atẹjade ti akowe fun eto iroyin gomina Makinde, Taiwo Adisa sọ wi pe awọn agbẹbọn naa sekọlu si ile itura naa, ti awọn kan si tun gun ọgba naa ni ọsan Ọjọbọ. Amọ, awọn eleto aabo gomina ati ara agbeegbe naa da ikọlu naa duro, ti gomina si wa ni alaafia. Ipinlẹ Kogi jẹ  eyi ti wọn n pe ni Confluence state nitori pe olu ilu rẹ, Lokoja ni odo Benue ati Niger wa papọ.


Ninu atẹjade ti akowe fun eto iroyin gomina Makinde, Taiwo Adisa sọ wi pe awọn agbẹbọn naa sekọlu si ile itura naa, ti awọn kan si tun gun ọgba naa ni ọsan Ọjọbọ. Amọ, awọn eleto aabo gomina ati ara agbeegbe naa da ikọlu naa duro, ti gomina si wa ni alaafia. Ipinlẹ Kogi jẹ  eyi ti wọn n pe ni Confluence state nitori pe olu ilu rẹ, Lokoja ni odo Benue ati Niger wa papọ. Aarin gbungbun Naijiria ni ipinlẹ Kogi wa, iṣẹ agbẹ ni pataki iṣẹ wọn. Ẹya Ebira, Igala àti Okun ni o pọju nibẹ pẹlu ijọba ibilẹ mọkanlelogun. Ipinlẹ Bayelsa jẹ ọkan lara awọn ipinlẹ ni guusu Naijiria ti a da silẹ lọdun 1996.


Aarin gbungbun Naijiria ni ipinlẹ Kogi wa, iṣẹ agbẹ ni pataki iṣẹ wọn. Ẹya Ebira, Igala àti Okun ni o pọju nibẹ pẹlu ijọba ibilẹ mọkanlelogun. Ipinlẹ Bayelsa jẹ ọkan lara awọn ipinlẹ ni guusu Naijiria ti a da silẹ lọdun 1996. Yenogoa ni olu ilu Bayelsa. Ijaw ni ede ti wọn n sọ julọ nibẹ. Ijọba ibilẹ mẹjọ pere ni wọn ni ni Bayelsa.


Yenogoa ni olu ilu Bayelsa. Ijaw ni ede ti wọn n sọ julọ nibẹ. Ijọba ibilẹ mẹjọ pere ni wọn ni ni Bayelsa. Ipolongo idibo ọdun 2015 bẹrẹ lọjọ kẹrinlelogun, oṣu keje, ọdun 2015 ni eyi to pari lọjọ kọkandinlogun, oṣu kọkanla ọdun 2015. Lọjọ Kejilelogun, oṣu kọkanla ni ajọ eleto idibo Naijiria, INEC kede esi idibo nini ijọba ibilẹ mọkanlelogun ni Kogi pẹlu ero pe o ṣeeṣe ki iṣẹlẹ ija wa. Eyi lo mu ki wọn ran awọn ọmọ ogun pupọ lọ sibẹ lẹyin idibo to gbe oludije APC ati PDP jade lọpọlọpọ.


Ipolongo idibo ọdun 2015 bẹrẹ lọjọ kẹrinlelogun, oṣu keje, ọdun 2015 ni eyi to pari lọjọ kọkandinlogun, oṣu kọkanla ọdun 2015. Lọjọ Kejilelogun, oṣu kọkanla ni ajọ eleto idibo Naijiria, INEC kede esi idibo nini ijọba ibilẹ mọkanlelogun ni Kogi pẹlu ero pe o ṣeeṣe ki iṣẹlẹ ija wa. Eyi lo mu ki wọn ran awọn ọmọ ogun pupọ lọ sibẹ lẹyin idibo to gbe oludije APC ati PDP jade lọpọlọpọ. Omọọba Abubakar Audu ti APC ni INEC kede 240, 867 fun nigba ti Captain Wada Idris to jẹ gomina tẹlẹ ni PDP ni 199, 514 nipo keji. Ogbeni Emmanuel Kucha to jẹ adari eleto idibo lasiko naa fun ipinlẹ Kogi sọ pe idibo naa ko kẹsẹ jari bo ṣe yẹ nitori pe ibo 41, 353 lo wa laarin awọn mejeeji bẹẹ ibo 49, 953 ni wọn wọgile ni eyi to fi jẹ pe ibo ibuso idibo mọkanlelaadọrun un ni wọn ṣi nilo. Ojọ karun un, oṣu kejila, ọdun 2015 ni wọn ṣatundi ibo naa kaakiri ijọba ibile mejidinlogun kaakiri ipinle Kogi.


Omọọba Abubakar Audu ti APC ni INEC kede 240, 867 fun nigba ti Captain Wada Idris to jẹ gomina tẹlẹ ni PDP ni 199, 514 nipo keji. Ogbeni Emmanuel Kucha to jẹ adari eleto idibo lasiko naa fun ipinlẹ Kogi sọ pe idibo naa ko kẹsẹ jari bo ṣe yẹ nitori pe ibo 41, 353 lo wa laarin awọn mejeeji bẹẹ ibo 49, 953 ni wọn wọgile ni eyi to fi jẹ pe ibo ibuso idibo mọkanlelaadọrun un ni wọn ṣi nilo. Ojọ karun un, oṣu kejila, ọdun 2015 ni wọn ṣatundi ibo naa kaakiri ijọba ibile mejidinlogun kaakiri ipinle Kogi. Leyin eyi ni ọgbẹni Kucha kede esi pe APC ni 6, 885 ibo ti apapọ ibo APC fi jẹ 247, 752. Nigba ti PDP ni 5, 363 ninu atundi ibo mọ eyi to wa nilẹ to fi jẹ 204, 877 ibo lapapọ. Lẹyin iku Abubakar Audu to dupo labẹ APC ni APC fa Yahaya Bello kalẹ ti wọn si kede Yahaya Bello lọjọ kejilelogun, oṣu kọkanla.


Leyin eyi ni ọgbẹni Kucha kede esi pe APC ni 6, 885 ibo ti apapọ ibo APC fi jẹ 247, 752. Nigba ti PDP ni 5, 363 ninu atundi ibo mọ eyi to wa nilẹ to fi jẹ 204, 877 ibo lapapọ. Lẹyin iku Abubakar Audu to dupo labẹ APC ni APC fa Yahaya Bello kalẹ ti wọn si kede Yahaya Bello lọjọ kejilelogun, oṣu kọkanla. APC ni wọn gbee fun Yahaya Bello tori oun lo ṣe ipo keji Audu laisko idibo abẹlẹ ninu ẹgbẹ APC. Eyi lo sọ asiko idibo ipinlẹ Kogi di adá tatọ sawọn ipinlẹ guusu ati aarin gbungubn to ku.


APC ni wọn gbee fun Yahaya Bello tori oun lo ṣe ipo keji Audu laisko idibo abẹlẹ ninu ẹgbẹ APC. Eyi lo sọ asiko idibo ipinlẹ Kogi di adá tatọ sawọn ipinlẹ guusu ati aarin gbungubn to ku.


Kogi election: Kò sí aàyè fún ìbò rírà àti títà ni Kogi àti Bayelsa- IGP

Oga agba awọn ọlọpaa ni Naijiria, Mohammed Adamu lo fi ọrọ yii sita pe ko ni si aaye fun magomago kankan lasiko eto idibo to m bọ yii. O ni oun n kilọ fawọn to ba n gbero lati fa wahala kankan lasiko idibo sipo gomina to m bọ lọna ni ipinlẹ Kogi ati Bayelsa. Ọjọ kẹrindinlogun, oṣu kọkanla ti a wa yii ni eto idibo naa yoo waye. Adamu sọrọ yii lasiko ipade apapọ fawọn to maa ṣiṣẹ lasiko idibo naa ni olu ileeṣẹ ajọ eleto idibo INEC ni Abuja. Adamu Mohammed ni ọwọ ofin yoo mu ẹnikẹni to ba n gbiyanju lati ta tabi ra ibo gomina ni ipinlẹ mejeeji ti idibo ti m bọ lọna. Lasiko idibo apapọ ni Naijiria to waye loṣu keji ọdun yii ni INEC ti ni awọn ri iṣoro yii ni awọn ipinlẹ kan ni eyi ti wọn ti ṣiṣẹ gbogun ti bayii.


Adamu sọrọ yii lasiko ipade apapọ fawọn to maa ṣiṣẹ lasiko idibo naa ni olu ileeṣẹ ajọ eleto idibo INEC ni Abuja. Adamu Mohammed ni ọwọ ofin yoo mu ẹnikẹni to ba n gbiyanju lati ta tabi ra ibo gomina ni ipinlẹ mejeeji ti idibo ti m bọ lọna. Lasiko idibo apapọ ni Naijiria to waye loṣu keji ọdun yii ni INEC ti ni awọn ri iṣoro yii ni awọn ipinlẹ kan ni eyi ti wọn ti ṣiṣẹ gbogun ti bayii. Elomii to tun wa nibi ipade gbogboogbo fawọn oṣiṣẹ ti ọrọ kan naa ni Ojọgbon Mahmood Yakubu to jẹ ọga agba fun ajọ eleto idibo ni Naijiria. Mahmood Yakubu ni awọn ipinlẹ mejeeji lo ti n ri iṣẹlẹ awọn to n niwa ipa nibi ti aya awọn mii ti fẹ maa ja. O ni awọn iwadii wa ti foju awọn agbegbe to ṣeeṣẹ ki wahala wa han wa ni eyi ti a ti n siṣẹ le lori bayii.


Elomii to tun wa nibi ipade gbogboogbo fawọn oṣiṣẹ ti ọrọ kan naa ni Ojọgbon Mahmood Yakubu to jẹ ọga agba fun ajọ eleto idibo ni Naijiria. Mahmood Yakubu ni awọn ipinlẹ mejeeji lo ti n ri iṣẹlẹ awọn to n niwa ipa nibi ti aya awọn mii ti fẹ maa ja. O ni awọn iwadii wa ti foju awọn agbegbe to ṣeeṣẹ ki wahala wa han wa ni eyi ti a ti n siṣẹ le lori bayii. Ati pe , a ti kẹkọọ siwaju lẹyin idibo oṣu keji ọdun yii ni eyi ti a fi ni idaniloju pe a maa ṣe iṣẹ to dara ju tatẹyinwa lọ. Adamu ṣalaye pe ọlọpaa mọkanlelogoji le ni ẹgbẹrun mọkanlelọgbọn lo maa ṣiṣẹ ni ipinlẹ Bayelsa. Nigba ti igba le ni ẹgbẹrun marundinlogoji agbofinro a ṣiṣẹ ni ipinlẹ Kogi lasiko idibo naa.


Ati pe , a ti kẹkọọ siwaju lẹyin idibo oṣu keji ọdun yii ni eyi ti a fi ni idaniloju pe a maa ṣe iṣẹ to dara ju tatẹyinwa lọ. Adamu ṣalaye pe ọlọpaa mọkanlelogoji le ni ẹgbẹrun mọkanlelọgbọn lo maa ṣiṣẹ ni ipinlẹ Bayelsa. Nigba ti igba le ni ẹgbẹrun marundinlogoji agbofinro a ṣiṣẹ ni ipinlẹ Kogi lasiko idibo naa. Adamu ni awọn agbofinro ti ṣetan lati pese aabo to peye fawọn oṣiṣẹ ajọ eleto idibo ati awọn oludibo ninu ipinlẹ mejeeji. O ni oun gbe igbesẹ yii lataari ki awọn to maa kopa ninu eto idibo naa le ṣe oun to yẹ lasiko laisi magomago ni. Bakan naa ni awọn agbofinro a pese eto aabo fawọn oṣiṣẹ ijọba ibilẹ to maa ṣiṣẹ lasiko idibo naa ati ni ibudo banki Naijiria ati olu ile iṣẹ INEC lawon ipinlẹ mejeeji


Adamu ni awọn agbofinro ti ṣetan lati pese aabo to peye fawọn oṣiṣẹ ajọ eleto idibo ati awọn oludibo ninu ipinlẹ mejeeji. O ni oun gbe igbesẹ yii lataari ki awọn to maa kopa ninu eto idibo naa le ṣe oun to yẹ lasiko laisi magomago ni. Bakan naa ni awọn agbofinro a pese eto aabo fawọn oṣiṣẹ ijọba ibilẹ to maa ṣiṣẹ lasiko idibo naa ati ni ibudo banki Naijiria ati olu ile iṣẹ INEC lawon ipinlẹ mejeeji


Dino Melaye: Àyà mi kò já lórí ìdájọ́ ẹjọ́ kòtẹ́milọ́rùn yìí rárá

Agbẹnusọ fún Dino Melaye ti sọ pé àyà Sẹnetọ ọ̀hún kó já lórí ẹjọ́ kòtẹ́milọ́rùn tó pè lòdì sí ìdajọ́ ìgbìmọ̀ tó ń gbẹ́sùn ìdìbò. Dino Melaye ti sọ pe ẹru ko ba odo oun, lori ẹjọ kotẹmilọrun to pe tako idajọ to da ibo rẹ sile igbimọ aṣofin agba ni iwọ oorun ipinlẹ Kogi nu. Samuel Gideon tó jẹ́ àgbénusọ fun Dino Melaye to wọle idibo sipo sẹnetọ fun ẹkun aarin gbungbun ipinlẹ Kogi ṣalaye pé ẹru ko bodo Dino. Nigba ti Gideon n ba BBC sọrọ lori ọrọ Adajọ Abubakar Datti Yahaya to dari eto igbẹjọ ọhun nile ẹjọ kotẹmilọrun lẹyin igbẹjọ lo sọ ọrọ yii. AdajọYahaya ni ile ẹjọ yoo kan si Dino Melaye ati Adeyẹmi Smart to ba jẹ ni ti Dino ni "Ọkan ọmọ Ọlọrun balẹ." Gideon sọ pe "A mọ pe Dino lo wọle ninu idibo naa, fun idi eyii, aya Dino ko ja."


Nigba ti Gideon n ba BBC sọrọ lori ọrọ Adajọ Abubakar Datti Yahaya to dari eto igbẹjọ ọhun nile ẹjọ kotẹmilọrun lẹyin igbẹjọ lo sọ ọrọ yii. AdajọYahaya ni ile ẹjọ yoo kan si Dino Melaye ati Adeyẹmi Smart to ba jẹ ni ti Dino ni "Ọkan ọmọ Ọlọrun balẹ." Gideon sọ pe "A mọ pe Dino lo wọle ninu idibo naa, fun idi eyii, aya Dino ko ja." O tẹsiwaju pe "Ti wọn ba tun ibo naa di nigba ẹgbẹrun meji, Dino lo maa wọle." Gideon ṣalaye pe ipinnu Dino ni lati mu idagbasoke wa si ipinlẹ Kogi, lori awọn ohun amayedẹrun bi ọna to ja geere, omi ati ina ijọba. Ṣaaju ni Dino ti gba ile ẹjọ kotẹmilọrun lọ, lẹyin ti ile ẹjọ to n gbẹsun idibo da ibo rẹ nu, to si kede Smart Adeyemi gẹgẹ bi ojulowo ẹni to jawe olubori ninu idibo naa.


O tẹsiwaju pe "Ti wọn ba tun ibo naa di nigba ẹgbẹrun meji, Dino lo maa wọle." Gideon ṣalaye pe ipinnu Dino ni lati mu idagbasoke wa si ipinlẹ Kogi, lori awọn ohun amayedẹrun bi ọna to ja geere, omi ati ina ijọba. Ṣaaju ni Dino ti gba ile ẹjọ kotẹmilọrun lọ, lẹyin ti ile ẹjọ to n gbẹsun idibo da ibo rẹ nu, to si kede Smart Adeyemi gẹgẹ bi ojulowo ẹni to jawe olubori ninu idibo naa. Sugbọn ile ẹjọ kotẹmilọrun to wa l'Abuja ti ni oun yoo ṣe idajọ laipẹ. Abubakar Datti Yahaya to n risi ipẹjọ naa kede pe, oun yoo fi to awọn ti ọrọ naa kan ti asiko ba to. Idakeji ti idajọ Adajọ naa le ja si yatọ si pe ki o kede ọkan ninu awọn oludije mejeeji ni pe ki Adajọ kede pe ki wọn tun ibo ẹkun yii di lẹẹkeji ki idaniloju ẹni to yege le wa.


Sugbọn ile ẹjọ kotẹmilọrun to wa l'Abuja ti ni oun yoo ṣe idajọ laipẹ. Abubakar Datti Yahaya to n risi ipẹjọ naa kede pe, oun yoo fi to awọn ti ọrọ naa kan ti asiko ba to. Idakeji ti idajọ Adajọ naa le ja si yatọ si pe ki o kede ọkan ninu awọn oludije mejeeji ni pe ki Adajọ kede pe ki wọn tun ibo ẹkun yii di lẹẹkeji ki idaniloju ẹni to yege le wa.


NEMA: Ǹkan méje ló ń fa omíyale ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà

Ọdọọdun ni òjò arọọda maa n waye ni orilẹ-ede Naijiria, ti ọpọlọpọ ile to wa leti omi si ma n faragba ninu isẹlẹ omiyale. Ni ọdun 2019 yii, awọn eniyan to ti papoda ninu isẹlẹ omiyale to igba eniyan, ti ọgọọrọ si ti di alairile gbe. Ajọ to n risi ọrọ ìsẹlẹ pajawiri ni Naijiria, NEMA, ni o ṣeeṣe ki iye awọn to faragba ninu isẹlẹ naa ti peleke sii pẹlu bi wọn ṣe kede ipinlẹ Niger, Kogi, Anambra ati Delta gẹgẹ bi ipinlẹ to faragba julo. Orilẹ-ede Naijiria lo ni odo meji to tobi julọ ni agbaye. River Niger to wa ni Iwọ-oorun ariwa ati River Benue tó n ṣan wa lati Ila oorun Cameroon. Ajọ to n risi wiwo oju ọjọ, NIMET sọ pe ojo arọọrọda ọdọọdun maa n fa omiyale, agbara ya sọọbu.


Orilẹ-ede Naijiria lo ni odo meji to tobi julọ ni agbaye. River Niger to wa ni Iwọ-oorun ariwa ati River Benue tó n ṣan wa lati Ila oorun Cameroon. Ajọ to n risi wiwo oju ọjọ, NIMET sọ pe ojo arọọrọda ọdọọdun maa n fa omiyale, agbara ya sọọbu. Nkan miran to tun n fa omiyale ni isoro awọn adagun odo dáàmù pẹlu bi ojo arọọrọda se n jẹki awọn adagun odo to n mu ina ijọba wa fun awọn eniyan bii Kainji, Jebba ati Shiroro ru soke. Bi awọn eniyan ṣe n kọ ile si oju omi naa jẹ ọkan lara awọn ohun to n fa ijamba omiyale nitori oju omi ko fẹ to lati jẹ ki omi raye kọja. Ilu Lokoja jẹ ọkan lara awọn agbegbe to n lugbadi omiyale nitori aarin gbungun ọdọ River Benue ati Niger lo wa.


Nkan miran to tun n fa omiyale ni isoro awọn adagun odo dáàmù pẹlu bi ojo arọọrọda se n jẹki awọn adagun odo to n mu ina ijọba wa fun awọn eniyan bii Kainji, Jebba ati Shiroro ru soke. Bi awọn eniyan ṣe n kọ ile si oju omi naa jẹ ọkan lara awọn ohun to n fa ijamba omiyale nitori oju omi ko fẹ to lati jẹ ki omi raye kọja. Ilu Lokoja jẹ ọkan lara awọn agbegbe to n lugbadi omiyale nitori aarin gbungun ọdọ River Benue ati Niger lo wa. Bakan naa ni kikọ ile si awọn agbegbe ti ọdọ wa naa le fa ijamba omiyale ati agbara ya sọọbu. Awọn elomiran a tun ma a da idoti si oju omi ati panti si oju odo, eyi ti o fa ki odo máa dagun ati ẹkun omi. Osisẹ Ajọ to n risi ọrọ pajawiri naa, Hussaini Ibrahim, ni bi awọn eniyan se n bẹ igi ni igbo naa n se okunfa omiyale nitori igi maa n gba omi sara, sugbon awọn olugbe orilẹ-ede Naijria ma n bẹ igi ni igbo lati fi dana tabi ta a lati fi ko ile.


Bakan naa ni kikọ ile si awọn agbegbe ti ọdọ wa naa le fa ijamba omiyale ati agbara ya sọọbu. Awọn elomiran a tun ma a da idoti si oju omi ati panti si oju odo, eyi ti o fa ki odo máa dagun ati ẹkun omi. Osisẹ Ajọ to n risi ọrọ pajawiri naa, Hussaini Ibrahim, ni bi awọn eniyan se n bẹ igi ni igbo naa n se okunfa omiyale nitori igi maa n gba omi sara, sugbon awọn olugbe orilẹ-ede Naijria ma n bẹ igi ni igbo lati fi dana tabi ta a lati fi ko ile. Ọna abayọ to jẹ gboogi si ọrọ omiyale lorilẹ-ede Naijria ni ki ajo to n risi ile kikọ máa bojuto ọna igbalode ti awọn eniyan n gba fi kọ ile, ki wọn dawọ lati maa ko ile si oju agbara tabi eti odo. Bakan naa, ijọba Naijria gbọdọ fọwọsowọpọ pẹlu awọn orilẹ-ede to wa layika wọn, lati le fi aye gba ki omi o lo bi o se yẹ, ki awọn adagunodo maṣe ru soke ju bi o ti yẹ lọ. Amọ, awọn onimọ nipa oju ọjọ ti wi pe ojo arọọrọda ni se pẹlu bi oju ọjọ se n yipada (climate change).


Ọna abayọ to jẹ gboogi si ọrọ omiyale lorilẹ-ede Naijria ni ki ajo to n risi ile kikọ máa bojuto ọna igbalode ti awọn eniyan n gba fi kọ ile, ki wọn dawọ lati maa ko ile si oju agbara tabi eti odo. Bakan naa, ijọba Naijria gbọdọ fọwọsowọpọ pẹlu awọn orilẹ-ede to wa layika wọn, lati le fi aye gba ki omi o lo bi o se yẹ, ki awọn adagunodo maṣe ru soke ju bi o ti yẹ lọ. Amọ, awọn onimọ nipa oju ọjọ ti wi pe ojo arọọrọda ni se pẹlu bi oju ọjọ se n yipada (climate change).


Kogi Fraca: Àwọn ẹni àìrí kan ló já iná ilé mi ní ilé Ijọba.

Ẹkọ ko ṣoju mimu fun ẹni ti o jẹ igbakeji gomina ipinlẹ Kogi, Simon Achuba nigba ti wọn gba awọn ọlọọpa kuro lẹyin rẹ. Achuba ni o ti ni ede aiyede pẹlu gomina ipinlẹ naa lati bii oṣu meji sẹyin ki awọn aṣofin Ile Igbimọ Ipinlẹ naa to yọ bii ẹni yọ jiga. Ninu ọrọ rẹ, Achuba ṣalaye pe gbogbo ọlọpaa to yẹ ki o maa ṣọ oun ni wọn ti gba kuro lẹyin rẹ ti wọn si ju u si korofo. Achuba wi pe, lẹyin eyi ni wọn tun yọ waya ti o gbe ina wọle si ile oun ti wọn si sọ gbogbo ile si okunkun. O tẹsiwaju ninu ọrọ to ba awọn akọroyin sọ pe, lẹyin ti wọn ja ina naa tan, ni oun tun tẹsiwaju lati tan ẹrọ amuna wa. Ṣugbọn awọn kan bii Ọlọpaa tun mu ẹnikan wa lati ge waya ti o mu ina wa si inu ẹrọ amunatan naa ti wọn si wa sọ oun si inu okunkun patapata.


Achuba wi pe, lẹyin eyi ni wọn tun yọ waya ti o gbe ina wọle si ile oun ti wọn si sọ gbogbo ile si okunkun. O tẹsiwaju ninu ọrọ to ba awọn akọroyin sọ pe, lẹyin ti wọn ja ina naa tan, ni oun tun tẹsiwaju lati tan ẹrọ amuna wa. Ṣugbọn awọn kan bii Ọlọpaa tun mu ẹnikan wa lati ge waya ti o mu ina wa si inu ẹrọ amunatan naa ti wọn si wa sọ oun si inu okunkun patapata. O wa n ke gbajare sita bayii pe, ẹmi oun ko de rara ti ewu n la si rọ mọ iru iwa bayii. O wa ni ohun ti wọn ṣe yii lodi si ofin ti o si jẹ ohun itiju patapata si ipinlẹ Kogi ati orilẹede yii lapapọ ti o si le doju ti eto Ijọba awa arawa. Ni bayii, o ti wa sọ pe oun yoo gba ile ẹjọ lọ lati beere fun idajọ ododo lori awọn iwa tani yoo mumi ti Gomina n hu.


O wa n ke gbajare sita bayii pe, ẹmi oun ko de rara ti ewu n la si rọ mọ iru iwa bayii. O wa ni ohun ti wọn ṣe yii lodi si ofin ti o si jẹ ohun itiju patapata si ipinlẹ Kogi ati orilẹede yii lapapọ ti o si le doju ti eto Ijọba awa arawa. Ni bayii, o ti wa sọ pe oun yoo gba ile ẹjọ lọ lati beere fun idajọ ododo lori awọn iwa tani yoo mumi ti Gomina n hu. Ni bayii, ẹni ti o jẹ igbakeji tuntun fun Gomina naa ni Edward Onoja ti wọn si ti bura wọle fun gẹgẹ bi ẹni ti yoo jẹ olukopa pẹlu gomina ninu idibo to n bọ.


Ni bayii, ẹni ti o jẹ igbakeji tuntun fun Gomina naa ni Edward Onoja ti wọn si ti bura wọle fun gẹgẹ bi ẹni ti yoo jẹ olukopa pẹlu gomina ninu idibo to n bọ.


Kogi 2019 Election: Olùdíje 24 ni yóò kópa ní ìdìbò Kogí

Ẹgbẹ oselu APC ati PDP lo jẹ gboogi ninu ẹgbẹ oselu mẹrinlelogun to n kopa ninu idibo sipo gomina ni ipinlẹ Kogi. Ajọ ọlọpaa lorilẹ-ede Naijiria ti ko awọn ọlọpaa to to 35,000 sita lati rii wi pe eto aabo to peye wa fun idibo naa ni oni ọjọ kẹrindinlogun, Oṣu Kọkanla, ọdun 2019. Gomina ipinlẹ Kogi, Yahaya Bello lati inu ẹgbẹ oselu APC naa n kopa ninu idibo sipo gomina naa. Bello ni gomina to kere julọ lorilẹ-ede Naijiria. Idibo yii ni yoo fihan boya awọn eniyan fẹran rẹ nitori ọpọlọpọ igba ni awọn eniyan ti bu ẹnu atẹ lu aisan owo oṣu awọn osisẹ ni ipinlẹ naa. Ninu awọn to n dije dupo ọhun ni Musa Wada lati ẹgbẹ oselu PDP ti o tẹle ipase ẹgbọn rẹ, Idris Wada.


Bello ni gomina to kere julọ lorilẹ-ede Naijiria. Idibo yii ni yoo fihan boya awọn eniyan fẹran rẹ nitori ọpọlọpọ igba ni awọn eniyan ti bu ẹnu atẹ lu aisan owo oṣu awọn osisẹ ni ipinlẹ naa. Ninu awọn to n dije dupo ọhun ni Musa Wada lati ẹgbẹ oselu PDP ti o tẹle ipase ẹgbọn rẹ, Idris Wada. Musa lasiko ipolongo rẹ so wi pe, ti wọn ba dibo fun oun, oun yoo san gbogbo owo osu osisẹ ti wọn jẹ wọn ati gbogbo owo ajẹmọnu awọn osisẹ. Natasha Akpoti to jẹ ẹni ọdun mọkandinlogoji to n dije dupo labẹ ẹgbẹ oselu SDP, ko fi pamọ wi pe oun ko gba ti gomina Yahaya Bello naa. Bi o tilẹ jẹpe Dino Melaye ko dije dupo nitori o kuna ni idibo abẹle, ọpọlọpọ eniyan ni oun tẹle lori opo ikansiraẹni Twitter rẹ.


Musa lasiko ipolongo rẹ so wi pe, ti wọn ba dibo fun oun, oun yoo san gbogbo owo osu osisẹ ti wọn jẹ wọn ati gbogbo owo ajẹmọnu awọn osisẹ. Natasha Akpoti to jẹ ẹni ọdun mọkandinlogoji to n dije dupo labẹ ẹgbẹ oselu SDP, ko fi pamọ wi pe oun ko gba ti gomina Yahaya Bello naa. Bi o tilẹ jẹpe Dino Melaye ko dije dupo nitori o kuna ni idibo abẹle, ọpọlọpọ eniyan ni oun tẹle lori opo ikansiraẹni Twitter rẹ.


Kogi Election: Dino Melaye náà pariwo pé àwọn apanìyàn ti gbòde ní ìbò ku ọ̀la

Nibayii ti eto idibo gomina ni ipinlẹ Kogi ku wakati mẹrinlelogun ko bẹrẹ, oniruuru ariwo ni awọn oloselu kan ti n fi sita nipa ihuwasi awọn janduku to gboke. Obinrin kansoso to jẹ oludije fun ibo gomina ti yoo waye lọjs Satide nipinlẹ Kogi, to tun n soju ẹgbẹ oselu SDP, Natasha Akpoti ti ke gbajare fun araye pe oun n bẹru ẹmi oun. Idi ni pe wọn lu obinrin yii bi ẹni lu bara ni olu ileesẹ ajọ INEC nibi ipade kan ti alaga apapọ fun ajọ naa pe, ti ọgọọrọ awọn ọlọpa si wa, ti wọn ko si ri janduku kankan to sisẹ naa mu sahamọ. Nigba to n ba BBC sọrọ, Akpoti ni lẹyin ti wọn na oun tan ni wsn tun ti ina bọ ibujoko ẹgbẹ oselu SDP to wa nilu Lọkọja, ti wọn si jo kanlẹ. "Bi mo se fẹ wọnu ibudo ipade naa, lawsn ọkunrin kan bẹrẹ si tabuku mi, ti wọn si n pe mi ni asẹwo, koda, wọn na mi, ti wọn si ti mi lulẹ ni igba meji niwaju awọn ọlọpa atawọn agbofinro, ti ko si si ẹni to sọ ohunkohun ninu wọn." "Ni bayii, wọn ti n dunkoko mọ mi pe awọn yoo gbẹmi mi tabi ki wọn ji mi gbe, ti kii si se oni ni awọn eeyan ti n jalaisi nitori oselu lorilẹede Naijiria sugbọn n ko ni jawọ nitori idunkoko wọn."


Nigba to n ba BBC sọrọ, Akpoti ni lẹyin ti wọn na oun tan ni wsn tun ti ina bọ ibujoko ẹgbẹ oselu SDP to wa nilu Lọkọja, ti wọn si jo kanlẹ. "Bi mo se fẹ wọnu ibudo ipade naa, lawsn ọkunrin kan bẹrẹ si tabuku mi, ti wọn si n pe mi ni asẹwo, koda, wọn na mi, ti wọn si ti mi lulẹ ni igba meji niwaju awọn ọlọpa atawọn agbofinro, ti ko si si ẹni to sọ ohunkohun ninu wọn." "Ni bayii, wọn ti n dunkoko mọ mi pe awọn yoo gbẹmi mi tabi ki wọn ji mi gbe, ti kii si se oni ni awọn eeyan ti n jalaisi nitori oselu lorilẹede Naijiria sugbọn n ko ni jawọ nitori idunkoko wọn." Bakan naa, sẹnetọ Dino Melaye ti fi igbe bọnu loju opo Twitter rẹ pe awọn janduku kan ti n dunkoko mọ ẹmi oun ati tawọn mọlẹbi oun. Koda o se afihan ọpọ ohun ti ọta ibọn ba ninu ile aburo rẹ to ni awọn janduku wa ka mọle amọ ori lo ko yọ ti ko ba ibẹ lọ.


Bakan naa, sẹnetọ Dino Melaye ti fi igbe bọnu loju opo Twitter rẹ pe awọn janduku kan ti n dunkoko mọ ẹmi oun ati tawọn mọlẹbi oun. Koda o se afihan ọpọ ohun ti ọta ibọn ba ninu ile aburo rẹ to ni awọn janduku wa ka mọle amọ ori lo ko yọ ti ko ba ibẹ lọ.


INEC: Bí olóṣelú ṣe náwó lásìkò ìbò ló kàn wá, kìí ṣe pínpín èròjà oúnjẹ

Ajọ eleto idibo nilẹ wa ti kede pe ohun ti wọn ba fi Ẹlẹmọsọ toun sọ, ni oun maa n sọ, nitori naa, isẹ toun kọ ni lati tọpintọpin awọn eroja tawọn oloselu ba n pin fawọn araalu lasiko ipolongo ibo, lati fa oju wọn mọra. Inec ni iwa pinpin iyọ, irẹsi, gaari atawọn eroja ounjẹ miran lasiko ipolongo ibo kii se ara isẹ awọn, idi ree ti awọn se n gboju kuro nibẹ. Olori ẹka eto ilanilọyẹ fawọn oludibo ati ipolongo fun araalu labẹ ajọ eleto idibo nipinlẹ Bayelsa, Wilfred Ifogah lo sọ bẹẹ lasiko to n fesi si ẹsun naa, ti wọn fi kan awọn oloselu kan. Oludari agba fun ikọ kan to n tọpinpin eto idibo yika ilẹ Afirika, YIAGA, Samson Itodo lo salaye fun Inec pe ni ọkọọkan ijọba ibilẹ to wa nipinlẹ Kogi ati ni Bayelsa, ti ibo gomina yoo ti waye laipẹ yii ni wọn ti n pin awọn eroja ounjẹ lati fa oju awọn oludibo mọra. Itodo ni "Ajọ Inec yẹ ko se agbekalẹ eto kan nifọwọkọwọ pẹlu awọn oloselu nipinlẹ kọọkan lati ri daju pe adinku ba asa fifi owo ra ibo ati tita kaadi idibo to fi mọ oniruuru iwa aidaa miran to nii se pẹlu fifa oju awọn oludibo mọra." Nigba to n fesi lori awọn ẹsun naa, Ifogar salaye pe "Ajọ Inec kii tọpinpin iru iwa bayii bii pinpin iyọ, irẹsi atawọn ohun miran lasiko ipolongo ibo lati ra ibo amọ awọn oloselu yii maa n fiwe pe wa lati wa tọpinpin ihuwasi wọn lasiko ipolongo ibo wọn, bakan naa si la n tọpinpin inawo wọn." Ifogar fikun pe ẹka kan wa labẹ ajọ Inec to n ri si eto idibo, itọpinpin awọn ẹgbẹ oselu ati fifi imu finlẹ nipa owo ti wọn ba na lasiko ipolongo ibo, eyi ti wọn ti n se lasiko ti ipolongo ibo ti bẹrk nipinlẹ Kogi ati Bayelsa.


Kogi Prison: Kò sí ẹ̀mí kankan tó nù, a sì tí rí lára àwọn tó fẹsẹ̀ fẹ́ ẹ

Awọn alaṣẹ ọgba ẹwọn agbegbe Koton-karfe ni ipinlẹ Kogi ti ẹkun omi ti ṣọṣẹ ni awọn ti ri lara awọn ẹlẹwọn to sa lọ pada ko si si ẹmi kankan to nu. Latari ẹkun omi yii lawọn ẹlẹwọn fi fẹsẹ fẹ ẹ nigba ti wọn rii pe ogiri ibi ti wọn ko wọn pamọ si ti ya. Ninu ọrọ ti ọgbẹni OF Enobore fọwọ si lorukọ ileeṣẹ naa, oludari agba ile iṣẹ to n ṣamojuto awọn ọgba ẹwọn ni Naijiria, Ja'afaru Ahmed paṣẹ pe ki wọn ko awọn ẹlẹwọn naa lọ sibomii kiakia. Mọjumọ ọjọ Aje yii ni ojo naa ṣakoba fun odi ti wọn mọ yika ọgba ẹwọn ọhun, tawọn ẹlẹwọn si fẹsẹ fẹ. Lasiko ti iṣẹlẹ yii waye, iye ẹlẹwọn ti ọgba ẹwọn yii ni jẹ ọtalerugba o din mẹta. Torinaa, nigba ti awọn to sa lọ lo anfani ẹkun omi to ya ogiri sa lọ, awọn marunlelọgọrun duro sinu ọgba lai sa lọ.


Mọjumọ ọjọ Aje yii ni ojo naa ṣakoba fun odi ti wọn mọ yika ọgba ẹwọn ọhun, tawọn ẹlẹwọn si fẹsẹ fẹ. Lasiko ti iṣẹlẹ yii waye, iye ẹlẹwọn ti ọgba ẹwọn yii ni jẹ ọtalerugba o din mẹta. Torinaa, nigba ti awọn to sa lọ lo anfani ẹkun omi to ya ogiri sa lọ, awọn marunlelọgọrun duro sinu ọgba lai sa lọ. "Ni bayii, a ti ri mẹẹdọgbọn pada ninu awọn to sa lọ o ṣi ku marundinlọgọrun sita ti a o tii mọ ibi ti wọn wa". Gbogbo akitiyan ijọba ipinlẹ Kogi atawọn oṣiṣẹ alaabo gbogbo kaakiri Naijiria to fi mọ awọn figilante ibilẹ lo n ṣeranwọ fun ẹka aabo yii lati ṣawari awọn ti wọn ko tii ri. Oludari agba ile iṣẹ to n ṣamojuto awọn ọgba ẹwọn ni Naijiria ti wa fọrọ sita si awọn araalu lati dakun pese ọrọ to ba wulo ti wn ba ri to lee muṣẹ ya lati ri awn to sa lọ yii pada.Ojo arọọrọda to ya ogiri ọgba ẹwọn nilu Koton Karfe nipinlẹ Kogi, ti mu ki awọn ẹlẹwọn aadọjọ salọ mọ awọn ọga ẹlẹwọn lọwọ.


"Ni bayii, a ti ri mẹẹdọgbọn pada ninu awọn to sa lọ o ṣi ku marundinlọgọrun sita ti a o tii mọ ibi ti wọn wa". Gbogbo akitiyan ijọba ipinlẹ Kogi atawọn oṣiṣẹ alaabo gbogbo kaakiri Naijiria to fi mọ awọn figilante ibilẹ lo n ṣeranwọ fun ẹka aabo yii lati ṣawari awọn ti wọn ko tii ri. Oludari agba ile iṣẹ to n ṣamojuto awọn ọgba ẹwọn ni Naijiria ti wa fọrọ sita si awọn araalu lati dakun pese ọrọ to ba wulo ti wn ba ri to lee muṣẹ ya lati ri awn to sa lọ yii pada.Ojo arọọrọda to ya ogiri ọgba ẹwọn nilu Koton Karfe nipinlẹ Kogi, ti mu ki awọn ẹlẹwọn aadọjọ salọ mọ awọn ọga ẹlẹwọn lọwọ. Gẹgẹ bi ohun ti a gbọ lati ẹnu alukoro ọlọpaa ni ipinlẹ Kogi, ikọ awọn oṣiṣẹ ọgba ẹwọn naa ati awọn ajọ ori lalakanfinsọri lo dijọ n wa awọn ẹlẹwọn to na papa bora yii. Ile isẹ akoroyinjọ ni Naijiria (NAN) sọ pe, ọga agba fun ile iṣẹ to n sakoso awọn ọgba ẹwọn ni Naijiria, ọgbẹni Jafar Ahmed lo fidi iṣẹlẹ yii mulẹ fawọn akọroyin nilu Koton Karfe. Ahmed sọ pe awọn ẹlẹwọn okoolenigba ati mẹjọ lo wa ni ọgba naa nigba ti ẹkun omi naa ya wọ ibẹ.


Gẹgẹ bi ohun ti a gbọ lati ẹnu alukoro ọlọpaa ni ipinlẹ Kogi, ikọ awọn oṣiṣẹ ọgba ẹwọn naa ati awọn ajọ ori lalakanfinsọri lo dijọ n wa awọn ẹlẹwọn to na papa bora yii. Ile isẹ akoroyinjọ ni Naijiria (NAN) sọ pe, ọga agba fun ile iṣẹ to n sakoso awọn ọgba ẹwọn ni Naijiria, ọgbẹni Jafar Ahmed lo fidi iṣẹlẹ yii mulẹ fawọn akọroyin nilu Koton Karfe. Ahmed sọ pe awọn ẹlẹwọn okoolenigba ati mẹjọ lo wa ni ọgba naa nigba ti ẹkun omi naa ya wọ ibẹ. O tẹsiwaju pe, lọwọlọwọ ọgba ẹwọn naa ko ti ṣe gbe pada, tori naa, wọn ti gbe awọn ẹlẹwọn ibẹ lọ si ibomiran titi ti omi yoo fi gbẹ nibẹ. Ipenija ẹkun omi kii ṣe ohun tuntun lagbegbe Koton Karfe, to sun mọ ilu Lokoja nibi ti odo Benue ati Niger ti pade. Loṣu Kẹfa ọdun to lọ, o le ni ọgọsan ẹlẹwọn ti awọn agbebọn tu silẹ ni ọgba ẹwọn Koton Karfe yii kanna.


O tẹsiwaju pe, lọwọlọwọ ọgba ẹwọn naa ko ti ṣe gbe pada, tori naa, wọn ti gbe awọn ẹlẹwọn ibẹ lọ si ibomiran titi ti omi yoo fi gbẹ nibẹ. Ipenija ẹkun omi kii ṣe ohun tuntun lagbegbe Koton Karfe, to sun mọ ilu Lokoja nibi ti odo Benue ati Niger ti pade. Loṣu Kẹfa ọdun to lọ, o le ni ọgọsan ẹlẹwọn ti awọn agbebọn tu silẹ ni ọgba ẹwọn Koton Karfe yii kanna. Oluranlọwọ si Gomina ipinlẹ Kogi lori ọrọ aabo, Jerry Omadara naa sọ pe, o le ni ọgbọn awọn ẹlẹwọn to salọ ti awọn ti ri mu pada. Ko ti si iroyin nipa ibi ti awọn ẹlẹwọn to ku wa tabi boya ọwọ ti tẹ wọn.


Oluranlọwọ si Gomina ipinlẹ Kogi lori ọrọ aabo, Jerry Omadara naa sọ pe, o le ni ọgbọn awọn ẹlẹwọn to salọ ti awọn ti ri mu pada. Ko ti si iroyin nipa ibi ti awọn ẹlẹwọn to ku wa tabi boya ọwọ ti tẹ wọn.


Kogi Assembly: Igbákejì gómìnà, Simon Achuba dèrò ilé lọ́jọ́ Ẹti

Gomina ipinlẹ Kogi ni aarin gbungbun Naijiria ti kede Edwin Onoja to jẹ olori ile ijoba rẹ tẹlẹ gẹgẹ bii igbakeji rẹ tuntun tile ba fọwọ sii. Yahaya Bello se ikede yii lẹyin ti awọn ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Kogi ti yọ Simon Achuba lana pe ko lọ rọọkun nile Ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin ìpínlẹ̀ Kogi júwe ilé fún ìgbákejì Gómìnà. Edwin Onoja ni igbakeji ti gomina Yahaya Bello yan tẹlẹ bi igbakeji rẹ ninu idibo ipinlẹ Kogi to n bọ lọna loṣu to m bọ Yahaya Bello lẹ́ẹ̀kan síi ni APC ṣe ní ìdìbò abẹ́lé ní Kogi. Ṣaaju laarọ oni ni Simon Achuba ti awọn ọmọ ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Kogi yọ nipo lọjọ Eti, ọjọ kejidinlogun, oṣu kẹwaa ti sọ pe ọna ti wọn fi yọ oun ko tọna. Amofin Jibrin Okutepa (SAN) to jẹ agbẹjọro Simon ni awọn ọmó ile igbimọ ko lo yan Simon sipo, ati pe agbara wọn ko to yọ onibara oun nipo. O ni oun ṣi ni igbakeji gomina laisko yii nipinlẹ Kogi titi idajọ yoo fi waye lori igbẹjọ naa to ṣi wa nile ẹjọ.


Ṣaaju laarọ oni ni Simon Achuba ti awọn ọmọ ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Kogi yọ nipo lọjọ Eti, ọjọ kejidinlogun, oṣu kẹwaa ti sọ pe ọna ti wọn fi yọ oun ko tọna. Amofin Jibrin Okutepa (SAN) to jẹ agbẹjọro Simon ni awọn ọmó ile igbimọ ko lo yan Simon sipo, ati pe agbara wọn ko to yọ onibara oun nipo. O ni oun ṣi ni igbakeji gomina laisko yii nipinlẹ Kogi titi idajọ yoo fi waye lori igbẹjọ naa to ṣi wa nile ẹjọ. Simon ni ile ẹjọ lo ṣi maa yanju ọrọ ipinlẹ Kogi. Koda, Jibrin fidiẹ mulẹ pe Simon ko jẹbi gbogbo ẹsun ti wọn fi kan an nile igbimọ aṣofin rara. Honọrebu Hassan Abdulahi to jẹ olori ile lo kede iyọkuro Simon ninu ile.


Simon ni ile ẹjọ lo ṣi maa yanju ọrọ ipinlẹ Kogi. Koda, Jibrin fidiẹ mulẹ pe Simon ko jẹbi gbogbo ẹsun ti wọn fi kan an nile igbimọ aṣofin rara. Honọrebu Hassan Abdulahi to jẹ olori ile lo kede iyọkuro Simon ninu ile. Hassan lo n ṣoju ẹkun Ajaokuta nile igbimọ aṣofin tipinlẹ Kogi. Lọjọ kẹrindinlogun, oṣu kọkanla ni eto idibo lati yan gomina yoo waye nipinlẹ Kogi. Kini o ti ṣẹlẹ tẹlẹ?


Hassan lo n ṣoju ẹkun Ajaokuta nile igbimọ aṣofin tipinlẹ Kogi. Lọjọ kẹrindinlogun, oṣu kọkanla ni eto idibo lati yan gomina yoo waye nipinlẹ Kogi. Kini o ti ṣẹlẹ tẹlẹ? Ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin ìpínlẹ̀ Kogi júwe ilé fún ìgbákejì Gómìnà Igbakeji gomina ipinlẹ Kogi, Simon Achuba ti ṣaa dEede dero ile lọjọ Ẹti ọsẹ. Ọgbẹni Achuba di ẹni ti ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Kogi rọ loye lọjọ kejidinlogun, oṣu kẹwaa. Ṣaaju igbesẹ yii ni iroyin ti tan kalẹ pe Ó ṣeéṣe kí ìpínlẹ̀ Kogi ní igbákejì gómìnà tuntun láìpẹ́.


Ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin ìpínlẹ̀ Kogi júwe ilé fún ìgbákejì Gómìnà Igbakeji gomina ipinlẹ Kogi, Simon Achuba ti ṣaa dEede dero ile lọjọ Ẹti ọsẹ. Ọgbẹni Achuba di ẹni ti ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Kogi rọ loye lọjọ kejidinlogun, oṣu kẹwaa. Ṣaaju igbesẹ yii ni iroyin ti tan kalẹ pe Ó ṣeéṣe kí ìpínlẹ̀ Kogi ní igbákejì gómìnà tuntun láìpẹ́. Adari ẹgbẹ to pọ ju nile lo fọrọ̀ yii lede fun awọn oniroyin nita ile igbimọ aṣofin naa. Ko pẹ ti ile aṣofin gba esi latọdọ igbimọ aṣewadii ti adajọ agba ipinlẹ Kogi, Nasir Ajanah gbe kalẹ ni wọn gbe igbesẹ naa. Aṣofin Hassan Bello Abdullahi ni gbogbo aṣofin ile lo pawọpọ fọwọ si esi igbimọ aṣewadii naa ti wn si rọ igbakeji gomina loye.


Adari ẹgbẹ to pọ ju nile lo fọrọ̀ yii lede fun awọn oniroyin nita ile igbimọ aṣofin naa. Ko pẹ ti ile aṣofin gba esi latọdọ igbimọ aṣewadii ti adajọ agba ipinlẹ Kogi, Nasir Ajanah gbe kalẹ ni wọn gbe igbesẹ naa. Aṣofin Hassan Bello Abdullahi ni gbogbo aṣofin ile lo pawọpọ fọwọ si esi igbimọ aṣewadii naa ti wn si rọ igbakeji gomina loye. Adari ile, Mathew Kolawole tẹwọ gba abọ iwadii lọjọ Ẹti lẹyin rẹ si ni gbogbo ọmọ ile wọnu ipade atilẹkun mọri ṣe lati jiroro lori ohun to wa ninu abọ naa. Igbimọ aṣewadii ka ẹsun ṣiṣe mọku mọku mọ igbakeji gomina lẹsẹ. Ṣaaju ni Achuba ti fi ẹsun kan gomina Yahaya Bello pe o ha owo oṣu oun ati owo fun iṣẹ ṣiṣe m'ọwọ lati ọdun 2017.


Adari ile, Mathew Kolawole tẹwọ gba abọ iwadii lọjọ Ẹti lẹyin rẹ si ni gbogbo ọmọ ile wọnu ipade atilẹkun mọri ṣe lati jiroro lori ohun to wa ninu abọ naa. Igbimọ aṣewadii ka ẹsun ṣiṣe mọku mọku mọ igbakeji gomina lẹsẹ. Ṣaaju ni Achuba ti fi ẹsun kan gomina Yahaya Bello pe o ha owo oṣu oun ati owo fun iṣẹ ṣiṣe m'ọwọ lati ọdun 2017. Ṣugbọn ijọba ipinlẹ naa bu ẹnu atẹ lu ẹsun rẹ niwaju igbim aṣewadii pe kii ṣe ootọ.


Ṣugbọn ijọba ipinlẹ naa bu ẹnu atẹ lu ẹsun rẹ niwaju igbim aṣewadii pe kii ṣe ootọ.


Dino Melaye: Bí mo tilẹ̀ fìdí rẹmi, mo f'ọpẹ́ fún Ọlọ́run

Aṣofin orilẹede Naijiria, Sẹnetọ Dino Melaye ti fidi rẹmi nile ẹjọ lori ibo to gbe e wọle gẹgẹ bii sẹnetọ to n ṣoju ẹkun Iwọ Oorun ipinlẹ Kogi. Dino Melaye funrarẹ fi iroyin yii sita loju opo Twitter rẹ pe, oun fidi rẹmi o ṣugbọn ninu ohun gbogbo, ọpẹ ni fun ọlọrun to bẹrẹ ohun gbogbo ti yoo si yọri rẹ. Melaye ni oludije labẹ asia ẹgbẹ oṣelu Peoples Democratic Party (PDP) ti wọn kede rẹ gẹgẹ bi ẹni to jawe olubori ninu idibo oṣu keji ọdun 2019. Ẹwẹ, ṣe ni oludije Smart Adeyemi to wa ni ẹgbẹ alatako, All Progressives Congress (APC) fun ipo kan naa pe jijawe olubori rẹ nija nile ẹjọ. Awọn ẹsun ti Smart fi kan Dino da lori ohun mẹta iyẹn ṣegeṣege eto idibo, nini ibo to koja iye to yẹ ati aitẹle ofin eto idibo. Nitorinaa awọn adajọ gba ipẹjọ Smart wọn si pe fun atundi ibo.


Ẹwẹ, ṣe ni oludije Smart Adeyemi to wa ni ẹgbẹ alatako, All Progressives Congress (APC) fun ipo kan naa pe jijawe olubori rẹ nija nile ẹjọ. Awọn ẹsun ti Smart fi kan Dino da lori ohun mẹta iyẹn ṣegeṣege eto idibo, nini ibo to koja iye to yẹ ati aitẹle ofin eto idibo. Nitorinaa awọn adajọ gba ipẹjọ Smart wọn si pe fun atundi ibo. Ninu eyi ni Sẹnetọ Dino Melaye ti kede pe oun fidi rẹmi bayii. Ṣugbọn o kasẹ ọrọ nilẹ pe Ọlọrun to bẹrẹ ohun gbogbo na ni yoo ṣe aṣepe rẹ.


Ninu eyi ni Sẹnetọ Dino Melaye ti kede pe oun fidi rẹmi bayii. Ṣugbọn o kasẹ ọrọ nilẹ pe Ọlọrun to bẹrẹ ohun gbogbo na ni yoo ṣe aṣepe rẹ.


Kogi àti Bayelsa: Èsì tó jáde láti ìpínlẹ̀ Kogi

Ìròyìn tó ń tẹ̀ wa lọ́wọ́lọ́wọ́ ní wí pé àjọ INEC ìpínlẹ̀ Kogi ti bẹ̀rẹ̀ si ni kédé èsì ìdìbò gómìnà ti ìjọba ìbílẹ̀ tó kù ṣáájú kíkéde ẹni tó jáwé olúborí. Bo ṣe ń jáde rèé. Àjọ INEC so ìbò kíkà ní ìpínlẹ̀ Kogi rọ̀ dí aago mẹ́sàn án àárọ̀ ọjọ́ Ajé A n se akojọpọ ẹkunrẹrẹ iroyin yajoyajo lọwọ, a o maa gbe ẹkunrẹrẹ iroyin naa sori atẹ iroyin wa laipẹ. Ẹ jọwọ, ẹ tun oju opo iroyin yi yẹwo, ki ẹ lee ri ẹkunrẹrẹ iroyin ọtun laipẹ.


Kogi elections: Ilé ẹjọ́ ní ẹgbẹ́ AA kùnà ìlànà INEC fún ìbò gómìnà ní Kogi, Bayelsa

Ile ẹjọ giga apapọ kan nilu Abuja ti paṣẹ pe ẹgbẹ oṣelu Action Alliance (AA) ko lẹtọ lati fa oludije silẹ fun eto idibo sipo gomina ni ipinlẹ Kogi ati Bayelsa. Adajọ Inyang Ekwo to gbe idajọ naa kalẹ ni ẹgbẹ oṣelu AA ko tẹle awọn alakalẹ ajọ eleto idibo INEC, lori fifi orukọ oludije silẹ fun eto idibo naa, ti yoo waye lọjọ kẹrindinlogun oṣu kọkanla ọdun 2019. Ileẹjọ naa ni ilana ti ajọ INEC fi sita ni pe ki orukọ gbogbo awọn oludije to ti wọle sikawọ ajọ naa, o pẹ ju, agogo mẹfa irọlẹ ọjọ kẹsan oṣu kẹsan ọdun 2019. Adajọ Ekwo ni nitori idi eyi, ẹjọ ti awọn oludije ẹgbẹ oṣelu naa fun ipinlẹ Bayelsa ati Kogi, Ebi Peretiemo ati Samuel Alfa pawọ pọ pe ko lẹsẹ n lẹ. Ekwo fikun pe, awọn oludije mejeeji ko lee fi ẹri mulẹ pe lootọ ni awọn wa ni olu ileeṣẹ ajọ INEC lọjọ naa ati pe oṣiṣẹ ajọ naa lo kọ lati gba iwe iforukọsilẹ wọn, gẹgẹ bi wọn ṣe sọ.


Kogi Crisis: Abaribe ní ìpìlẹ̀ Nàíjíríà ń mì pẹ̀lú ìwà ọ̀yájú sí ofìn ní Kogi

Adajọ agba nipinlẹ Kogi, Adajọ Nadir Ajana ti bura fun Edward Onoja gẹgẹ bii igbakeji gomina tuntun fun ipinlẹ Kogi. Igbesẹ yii waye lẹyin ti ile asofin ti se ayẹwo tan fun igbakeji gomina tuntun naa. Lasiko ayẹyẹ ibura naa, olori ile asofin ni Kogi, Matthew Kolawole sapejuwe iyansipo Onoja gẹgẹ bii ere jijẹ olootọ ati olufọkansin si gomina lasiko to fi jẹ olori awọn osisẹ lọọfisi gomina. O wa rọ igbakeji gomina tuntun naa lati maa tubọ tẹle oju ọna otitọ ati isẹ asekara eyi to mu de ipo giga ọhun. Ọjọ Ẹti to kọja ni ile asofin ipinlẹ Kogi yọ Simon Achuba gẹgẹ bii igbakeji gomina nipinlẹ naa lẹyin ti igbimọ oluwadi to tanna wadi rẹ jabọ pe ko ni ẹsẹ kankan lọrun. Wayi o, olori ọmọ ẹgbẹ oselu to kere julọ nile asofin agba ilẹ wa, Senatọ Eyinnaya Abaribe ti kesi aarẹ Muhammadu Buhari lati dasi ọna to lodi sofin ti wọn gba yọ igbakeji gomina nipinlẹ Kogi.


O wa rọ igbakeji gomina tuntun naa lati maa tubọ tẹle oju ọna otitọ ati isẹ asekara eyi to mu de ipo giga ọhun. Ọjọ Ẹti to kọja ni ile asofin ipinlẹ Kogi yọ Simon Achuba gẹgẹ bii igbakeji gomina nipinlẹ naa lẹyin ti igbimọ oluwadi to tanna wadi rẹ jabọ pe ko ni ẹsẹ kankan lọrun. Wayi o, olori ọmọ ẹgbẹ oselu to kere julọ nile asofin agba ilẹ wa, Senatọ Eyinnaya Abaribe ti kesi aarẹ Muhammadu Buhari lati dasi ọna to lodi sofin ti wọn gba yọ igbakeji gomina nipinlẹ Kogi. Atẹjade kan ti Abaribe fisita nilu Abuja ni eyi ti jẹyọ pẹlu afikun pe, niwọn igba tijọba ipinlẹ Kogi ti kuna lati daabo bo ofin ilẹ wa, o yẹ ki aarẹ Buhari da si ọrọ naa lai fi ti ẹgbẹ oselu se. Abaribe ni pẹlu iwa ọyaju tile asofin ipinlẹ Kogi hu si ofin ilẹ wa naa, a jẹ pe ipilẹ orilẹede Naijiria n mi ree.


Atẹjade kan ti Abaribe fisita nilu Abuja ni eyi ti jẹyọ pẹlu afikun pe, niwọn igba tijọba ipinlẹ Kogi ti kuna lati daabo bo ofin ilẹ wa, o yẹ ki aarẹ Buhari da si ọrọ naa lai fi ti ẹgbẹ oselu se. Abaribe ni pẹlu iwa ọyaju tile asofin ipinlẹ Kogi hu si ofin ilẹ wa naa, a jẹ pe ipilẹ orilẹede Naijiria n mi ree.


Kogi Loan: Owó àkànṣe ìṣẹ́ ìjọba àpapọ̀ tíjọ́ba Kogi ṣe la fẹ́ dá padà

Aarẹ Buhari ti kọ lẹta si ile aṣofin agba lati beere owo to le ni biliọnu mẹwa naira fun ipinlẹ Kogi. Ninu lẹta kan to kọ si aarẹ ile aṣofin agba Ahmad Lawan, Aarẹ Buhari ni oun fẹ san owo naa fun ijọba ipinlẹ Kogi, ko lee san owo oṣu to jẹ labẹle. Buhari ṣalaye fun awọn aṣofin agba pe gbese owo awọn akanṣe iṣẹ to jẹ ti ijọba apapọ, eleyii ti ijọba ipinlẹ Kogi na owo le lori ni oun fẹ fi owo naa san. Amọṣa, aarẹ ile aṣofin agba ti fa lẹta naa le igbimọ tẹẹkoto lori ọrọ gbese abẹle ati toke okun fun amojuto to ba yẹ ki o si jiṣẹ pada fun ile naa ni ọsẹ meji. Ipinlẹ Kogi yoo wọ inu agbami eto idibo gomina ni oṣu kọkanla pẹlu oniruuru iroyin nipa gbese ti wọn ni ijọba jẹ oṣiṣẹ nibẹ.


Kogi 2019: Àwọn ará ìlú sọ̀rọ̀ lórí ìrètí wọn lọ́wọ́ Yahaya Bello

Owo oṣu oṣiṣẹ lasiko ati ọrọ awọn olọja ṣe koko ni a n fẹ - ara ilu Kogi Lẹyin idibo ọjọ satide, ọjọ kerindinlogun. oṣu kọkanla ọdun yii ni ajọ eleto idibo INEC kede pe Yahahya Bello lo wọle lẹẹkan sii ni ipinlẹ Kogi. Awọn eniyan ipinlẹ Kogi ṣalaye ni kikun ohun ti wọn n reti lọwọ gomina tuntun, Yahaya Bello ni ipadabọ rẹ lẹẹkeji yii.


KogiDecides2019: Àjọ Ìsọ̀kan Yúròòpù àti Amẹ́ríkà bẹnu ẹ̀tẹ́ lu ìdìbò Kogi àti Bayelsa

Ajọ iṣọkan ilẹ Yuroopu ati ijọba orile-ede Amẹrika ti bẹnu atẹ lu bi eto idibo Gomina ni ipinlẹ Kogi ati Bayelsa ti ṣe lọ. Awọn mejeeji ninu atẹjade kan ti wọn fi sita sọ pe o ku diẹ kaato bi iwa janduku, makaruru ati ibo rira ti ṣe gbode lasiko idibo naa. Awọn aṣoju to woye eto idibo naa sọ pe ohun toju awọn ri lasiko idibo naa kọja afẹnusọ. Wọn ni: ''A gbọ nipa awọn to ku ninu idibo naa ti awọn oṣiṣẹ ajọ eleto idibo miran si di awati. Gbogbo awọn to farakaasa iṣẹlẹ naa la ba mọlẹbi wọn kẹdun'' Wọn kan sara si awọn oludibo to kopa ninu idibo mejeeji to waye lọjọ Abamẹta to kọja. Bakan naa ni wọn kesi awọn alẹnulọrọ paapa julọ awọn ẹgbẹ oṣelu lati pẹtu sawọn eeyan wọn ki awọn ẹka ijọba si ri pe wọn tọ pinpin awọn to lọwọ ninu iwa ibajẹ lasiko idibo naa.


Wọn ni: ''A gbọ nipa awọn to ku ninu idibo naa ti awọn oṣiṣẹ ajọ eleto idibo miran si di awati. Gbogbo awọn to farakaasa iṣẹlẹ naa la ba mọlẹbi wọn kẹdun'' Wọn kan sara si awọn oludibo to kopa ninu idibo mejeeji to waye lọjọ Abamẹta to kọja. Bakan naa ni wọn kesi awọn alẹnulọrọ paapa julọ awọn ẹgbẹ oṣelu lati pẹtu sawọn eeyan wọn ki awọn ẹka ijọba si ri pe wọn tọ pinpin awọn to lọwọ ninu iwa ibajẹ lasiko idibo naa. Lasiko idibo Kogi ati Bayelsa,awọn onwoye eto idibo ke gbajare lori bi awọn janduku ti ṣe n gbe apoti idibo ti wọn si n ra ibo. O kere tan eeyan mẹta ni iroyin sọ pe o ku ninu idibo Kogi ti wọn si ni awọn oṣiṣẹ ajọ eleto idibo wa lara wọn.


Lasiko idibo Kogi ati Bayelsa,awọn onwoye eto idibo ke gbajare lori bi awọn janduku ti ṣe n gbe apoti idibo ti wọn si n ra ibo. O kere tan eeyan mẹta ni iroyin sọ pe o ku ninu idibo Kogi ti wọn si ni awọn oṣiṣẹ ajọ eleto idibo wa lara wọn.


Kókó ìròyìn t'òní: Awuyewuye Dino Melaye, iléeṣẹ́ ológun lórí ìkọlù Màìdúgùri

Eyi ni awọn akojọpọ iroyin ti toni. Dino Melaye yóò f'ojú balé ẹjọ̀ Ileeṣẹ ọlọpa ni ipinlẹ Kogi sọ pe oun yoo gbẹ ọmọ ile igbimọ aṣofin Dino Melaye ati awọn afurasi ọdanran mẹrin lọ sile-ẹjọ giga ni Lokoja, Ipinle Kogi ni ọjọ kẹ̀wa oṣu karun ọ̀dun yii. Awon afunrasi mefa naa fẹsun kan Senato Dino Melaye wipe oun loun ran wọn ni iṣẹ lati fa ijangbọn ni ipinlẹ naa ṣaaju idibo apaapọ ọdun 2019. Ológun Naijiria: Ènìyàn 28 ló kú nínú ìkọlù Boko Haram Ilé isẹ́ ológun ti orílẹ̀èdè Naijiria ti sọ wí pé ènìyàn méjìdínlọ́gbọ̀n ló pàdánù ẹ̀mì wọn nínú ìkọlù àwọn ẹsinòkọkú Boko Haram sí agbèègbè ìlà oòrùn Maiduguri, ní ìpínlẹ̀ Borno.                                                                                ọmọogun Naijiria ló kọjú ìjà sí áwọn ẹsinòkọkú náà, tí wọ́n sì dènà àwọn Boko Haram náà láti agbègbè tí àwọn ènìyàn pọ̀ sí. Ẹ ka ekunrẹrẹ rẹ ni bii Fidio wa fun t'oni Badagry: Ojú ọ̀nà àrèmabọ̀ fáwọn ẹrú tó ń lọ sókè òkun


Kò sí ẹni tó lè yọ mi nípò Sẹnetọ -Dino Melaye

Igbẹjọ to n gbọ ẹjọ ẹsun idibo lo ṣẹṣẹ gbe idajọ rẹ sita bayii. Senetọ Dino Melaye ni ajọ INEC kede pe o wọle idibo ti o waye lọṣu keji ọdun yii nibi to ti dije lati ṣoju ẹkun iwọ oorun ipinlẹ Kogi. Ẹgbẹ oṣelu PDP ni Dino Melaye ba dije to si ti jawe olubori ninu idibo naa to ti tun lọ bẹrẹ iṣẹ nile igbimọ aṣofin agba ni Abuja. Dino Melaye lo ti kọkọ ṣoju ẹkun yii pẹlu oriṣiriṣi iṣẹlẹ ṣeyin. Adajọ ile ẹjọ igbẹjọ idibo Naijiria ti ni ki wọn lọ tun ibo naa di ni ẹkun iwọ oorun ipinlẹ Kogi. Senetọ Dino Melaye ti ni ki awọn eniyan oun lọ fi ọkan balẹ.


Dino Melaye lo ti kọkọ ṣoju ẹkun yii pẹlu oriṣiriṣi iṣẹlẹ ṣeyin. Adajọ ile ẹjọ igbẹjọ idibo Naijiria ti ni ki wọn lọ tun ibo naa di ni ẹkun iwọ oorun ipinlẹ Kogi. Senetọ Dino Melaye ti ni ki awọn eniyan oun lọ fi ọkan balẹ. O ni ko sẹni to le yọ oun nipo rara nitori pe awọn to ni ifẹ oun lo dibo yan oun wọle. Senetọ Dino Melaye ni oun n lọ si ile ẹjọ kotẹmilọrun lati gba idajọ to yẹ. O ni tootọ ni idibo miran maa waye nipinlẹ Kogi nitori oun yoo di gomina ti Kogi n reti.


O ni ko sẹni to le yọ oun nipo rara nitori pe awọn to ni ifẹ oun lo dibo yan oun wọle. Senetọ Dino Melaye ni oun n lọ si ile ẹjọ kotẹmilọrun lati gba idajọ to yẹ. O ni tootọ ni idibo miran maa waye nipinlẹ Kogi nitori oun yoo di gomina ti Kogi n reti. Dino  Melaye ni ẹru ko ba odo oun rara lori ipo aṣojuṣofin oun ni abuja. Igbẹjọ yii waye ni Lọkoja to jẹ olu ilu ipinlẹ Kogi nibi ti oludije ipo sẹnetọ fun ẹgbẹ APC, Senetọ Smart Adeyẹmi ti pe ẹjọ kotemilorun. Loṣu kẹrin ni Adeyẹmi Smart pe ẹjọ naa pe oun lo bori ninu idibo fun ipo aṣojuṣofin ẹkun yii.


Dino  Melaye ni ẹru ko ba odo oun rara lori ipo aṣojuṣofin oun ni abuja. Igbẹjọ yii waye ni Lọkoja to jẹ olu ilu ipinlẹ Kogi nibi ti oludije ipo sẹnetọ fun ẹgbẹ APC, Senetọ Smart Adeyẹmi ti pe ẹjọ kotemilorun. Loṣu kẹrin ni Adeyẹmi Smart pe ẹjọ naa pe oun lo bori ninu idibo fun ipo aṣojuṣofin ẹkun yii. Oṣu kọkanla ọdun yii ni ajọ eleto idibo INEC ni eto idibo gomina nipinlẹ Kogi yoo waye. Dino Melaye ni oun lo maa rẹrin igbẹyin lori gbogbo iṣẹlẹ yii.


Oṣu kọkanla ọdun yii ni ajọ eleto idibo INEC ni eto idibo gomina nipinlẹ Kogi yoo waye. Dino Melaye ni oun lo maa rẹrin igbẹyin lori gbogbo iṣẹlẹ yii.


Yinka Ayefele ṣe ìṣirò owó tí Dino ná ní ìsìnkú ìyá rẹ̀

A o kuku ki n fa ori lẹyin olori ni Yoruba wi. Yinka Ayefele ti eto isinku iya Sẹnetọ Dino Melaye ṣoju rẹ koro gẹgẹ elere to kọrin nibi eto naa dahun si ọrọ to n tan kalẹ pe ṣe ni Dino n nawo bi ọmọ Darosa koda ti ile iṣẹ ọlọpaa ti ni awọn yoo ṣewadi rẹ. Ṣaaju, Ile iṣẹ ọlọpaa sọ pe awọn yoo ṣe iwadi fọnran naa to ṣafihan bi Sẹnẹtọ Dino Melaye ti n fi owo mọ olorin Yinka Ayefẹlẹ lori loju agbo. Igbakeji alukoro fun ile iṣẹ ọlọpaa Naijiria, Ọgbẹni Adeniran Aremu to ba BBC Yoruba sọrọ ṣalaye pe ile iṣẹ ọlọpaa yoo gbe igbesẹ to ba yẹ lẹyin to pari iṣẹ iwadi lori fọnran ọhun. Ẹwẹ niwọn igba to ṣe pe ọkan lara awọn ọlọrọ ninu eyi gan ni Yinka Ayefele funra rẹ, BBC Yoruba kan si i latiṣalaye ọrọ. Awọn Iroyin mii ti ẹ le nifẹ sii


Dino: Àwòrán Omo Agege tí Dino fi síta ń fa àríyànjiyàn

Sẹnetọ Dino Melaye ti n gba ọpọlọpọ idahun si aworan ati ọ̀rọ̀ to fi sita nipa Sẹnetọ Omo Agege. Dino to n ṣoju ẹkun idibo Iwọ Oorun ipinlẹ Kogi nile igbimọ aṣofin agba sọ oko ọrọ si Omo Agege to jẹ igbakeji adari ile aṣofin agba. Loju opo Instagram ni Dino ti fi aworan ati ọrọ to pe akọle rẹ ni "nigba to ba n ba ole aji ọpa aṣẹ ṣiṣẹ". Lo ba fi aworan ibi ti Sẹnetọ Omo Agege ti n jade bọ ti yoo si gba ọna ibi ti akọwe ile ti gbe ọpa aṣẹ dání. O kọ ọ̀rọ ikilọ pé ki akọwe "fi ọwọ mejeeji rẹ gba ọpa aṣẹ mu daadaa o, mi o fọkan tan Omo Agege ole yii o". Lo ba tun kọ esi latẹ́nu akọwe ile pe "Haha Ọga, ẹ ma ṣeyọnu, mo ti di i mu daadaa".


Lo ba fi aworan ibi ti Sẹnetọ Omo Agege ti n jade bọ ti yoo si gba ọna ibi ti akọwe ile ti gbe ọpa aṣẹ dání. O kọ ọ̀rọ ikilọ pé ki akọwe "fi ọwọ mejeeji rẹ gba ọpa aṣẹ mu daadaa o, mi o fọkan tan Omo Agege ole yii o". Lo ba tun kọ esi latẹ́nu akọwe ile pe "Haha Ọga, ẹ ma ṣeyọnu, mo ti di i mu daadaa". Eyi ti wu ọpọlọpọ ọrọ sita latọdọ awọn ọmọ Naijiria. Bi awọn kan ṣe ni Dino ko bọwọ fawọn to wa nipo, ti awọn kan n gbe lẹyin ọrọ rẹ, bẹ lawọn miiran n sọ pe Iru iwa bẹ ta abuku si i gẹgẹ bi aṣofin agba Naijiria.


Eyi ti wu ọpọlọpọ ọrọ sita latọdọ awọn ọmọ Naijiria. Bi awọn kan ṣe ni Dino ko bọwọ fawọn to wa nipo, ti awọn kan n gbe lẹyin ọrọ rẹ, bẹ lawọn miiran n sọ pe Iru iwa bẹ ta abuku si i gẹgẹ bi aṣofin agba Naijiria.


PDP Kogi Primaries: Tá ní àwọn ọmọ ẹgbẹ́ yóò gbé áṣíà gómìnà ìpínlẹ̀ Kogi lè lọ́wọ́?

Eewọ, mo kọ lati jawọ ninu idije yii - Dino Bi awọn eniyan ṣe n foju sọna fun eto idibo lati mọ ẹni ti yoo jade dupo gomina ipinlẹ Kogi labẹ asia PDP ṣe n sunmọ ni iroyin kan jade pe Dino ti kuro ninu awọn oludije. Dino Melaye ọkan pataki lara awọn to n dije dupo gomina naa ti ni ahesọ lasan ni pe oun ti yọwọ ninu idije naa. Dino ti ni irọ nla ni eyi nitori pe aja kii jẹ obi, oun ko le yọ kuro bii ọmọ ọwọ̀ ninu idije naa. Diẹ lo ku ti idibo abẹle ẹgbẹ oṣelu People's Democratic Party nipinlẹ Kogi yoo waye. Idibo naa ni yoo ṣe atọna oludije ẹgbẹ ti yoo kopa ninu idibo gomina ti yoo waye lọjọ kọkanlelogun, oṣu Kọkanla, ọdun 2019. Idije naa yoo pakasọ ti awọn onwoye si ti ni ko ti le si ẹnikan to le fọwọ sọya pe oun ni igba naa yoo ja mọ lọwọ.


Diẹ lo ku ti idibo abẹle ẹgbẹ oṣelu People's Democratic Party nipinlẹ Kogi yoo waye. Idibo naa ni yoo ṣe atọna oludije ẹgbẹ ti yoo kopa ninu idibo gomina ti yoo waye lọjọ kọkanlelogun, oṣu Kọkanla, ọdun 2019. Idije naa yoo pakasọ ti awọn onwoye si ti ni ko ti le si ẹnikan to le fọwọ sọya pe oun ni igba naa yoo ja mọ lọwọ. Oludije mẹtala ni yoo kopa ninu idibo abẹle naa ti a si ri ninu wọn gomina nigba kan ri nipinlẹ Kogi, Ibrahim Wada ati gbajugbaja oloṣelu Sẹnẹtọ Dino Melaye. Awọn oludije mọkanla miran ni wọn yoo jijọ figagbaga. Grace Adejoh nikan ni oludije obinrin to wa lara wọn.


Oludije mẹtala ni yoo kopa ninu idibo abẹle naa ti a si ri ninu wọn gomina nigba kan ri nipinlẹ Kogi, Ibrahim Wada ati gbajugbaja oloṣelu Sẹnẹtọ Dino Melaye. Awọn oludije mọkanla miran ni wọn yoo jijọ figagbaga. Grace Adejoh nikan ni oludije obinrin to wa lara wọn. Ipa ẹlẹyamẹya ninu idibo Kogi Oṣelu ipinlẹ Kogi lati igba iwasẹ jẹ eleyi ti ẹya ma n ko ipa ribiribi ninu rẹ. Bakan naa si ni ipinlẹ naa ko ti i yan obinrin sipo Gomina ri lati igba ti wọn ti ṣe idasilẹ rẹ. Lara awọn ẹya to wa nipinlẹ naa la ti ri ẹya Igala to saaba maa n dipo gomina mu ti awọn ẹya to ku a si maa di ipo igbakeji gomina tabi omiran to ba bọ si wọn lọwọ mu.


Ipa ẹlẹyamẹya ninu idibo Kogi Oṣelu ipinlẹ Kogi lati igba iwasẹ jẹ eleyi ti ẹya ma n ko ipa ribiribi ninu rẹ. Bakan naa si ni ipinlẹ naa ko ti i yan obinrin sipo Gomina ri lati igba ti wọn ti ṣe idasilẹ rẹ. Lara awọn ẹya to wa nipinlẹ naa la ti ri ẹya Igala to saaba maa n dipo gomina mu ti awọn ẹya to ku a si maa di ipo igbakeji gomina tabi omiran to ba bọ si wọn lọwọ mu. Gomina Yahaya Bello ti ẹgbẹ APC ni gomina ẹya Ebira akọkọ ti yoo de ipo naa ti ko si jọ wi pe o fẹ fi ipo naa silẹ bayi. Ibrahim Wada to ti jẹ Gomina tẹlẹri jẹ ẹya Igala lati Dekina ti o si fidirẹmi lọwọ Abubakar Audu ẹgbẹ PDP ninu idibo gomina to kọja. Iku lo yọ ọwọ Audu lawo ti Yahaya Bello fi jẹ gomina gẹgẹ bi ẹni toṣe ipo keji ninu idibo abẹle ẹgbẹ.


Gomina Yahaya Bello ti ẹgbẹ APC ni gomina ẹya Ebira akọkọ ti yoo de ipo naa ti ko si jọ wi pe o fẹ fi ipo naa silẹ bayi. Ibrahim Wada to ti jẹ Gomina tẹlẹri jẹ ẹya Igala lati Dekina ti o si fidirẹmi lọwọ Abubakar Audu ẹgbẹ PDP ninu idibo gomina to kọja. Iku lo yọ ọwọ Audu lawo ti Yahaya Bello fi jẹ gomina gẹgẹ bi ẹni toṣe ipo keji ninu idibo abẹle ẹgbẹ. Dino Melaye naa wa lara awọn ti o n lewaju lati ri asia ẹgbẹ PDP gba fun ipo gomina ti awọn kan si ni o ṣeeṣe ki o ri i gba. Dino Melaye ni Sẹnẹtọ to n ṣoju Kabba/Bunu/Ijumu ni  iwọ orun ipinlẹ Kogi ni ile aṣofin agba lọwọlọwọ. BBC Yoruba yoo maa mu gbogbo nkan to n ṣẹlẹ nibẹ wa si etigbọ yin:


Dino Melaye naa wa lara awọn ti o n lewaju lati ri asia ẹgbẹ PDP gba fun ipo gomina ti awọn kan si ni o ṣeeṣe ki o ri i gba. Dino Melaye ni Sẹnẹtọ to n ṣoju Kabba/Bunu/Ijumu ni  iwọ orun ipinlẹ Kogi ni ile aṣofin agba lọwọlọwọ. BBC Yoruba yoo maa mu gbogbo nkan to n ṣẹlẹ nibẹ wa si etigbọ yin:


APC Kogi Primaries: Yahaya Bello la àwọn olùdíje mẹ́sàn án mọ́lẹ̀ fún àṣíá gómìnà ìpínlẹ̀ Kogi

Gomina Yahaya Bello lawọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu APC ni ipinlẹ Kogi tun gbe aṣia ẹgbẹ oṣelu naa le lọwọ. Oun ni wọn fun lati fi dije ipo gomina lasiko idibo ti yoo waye loṣu kọkanla ọdun yii. Ibo ẹgbẹrun mẹta ati ọdunrin o le mọkandinlaadọrin ni Yahaya fi bori awọn oludije mẹsan miran ti wọn jọ sa ere ije naa eyi to waye nilu Lọkọja. Gẹgẹ bii gomina Abubakar Badaru ti ipinlẹ Jigawa to ṣe alaga eto idibo naa ṣe sọ, Ọgbẹni Babatunde Irukera lo gbe ipo keji pẹlu ibo mọkandinlaadọfa ti Hassan Bewa si ṣe ipo kẹta pẹlu ibo mẹrinlelogoji. Ibo mẹwaa pere ni Yahaya Audu ni ti Sanni Abdullahi ni tirẹ si ni meje. Ọjọ kẹrindinlogun, oṣu kọkanla, ọdun 2019 ni eto idibo si ipo gomina ni ipinlẹ Kogi yoo waye.


Dino Melaye: Ilé iṣẹ́ ọlọ́pàá yóò ṣèwádìí fídíò tí Dino ti ń náwó fún olórin kan

Ile iṣẹ ọlọpaa sọ pe awọn yoo ṣe iwadii fọnran kan to ṣafihan bi Sẹnẹtọ Dino Melaye ti n fi owo mọ olorin gbajugbaja kan lori loju agbo. Igbakeji alukoro fun ile iṣẹ ọlọpaa Naijiria, Ọgbẹni Adeniran Aremu to ba BBC Yoruba sọrọ ṣalaye pe ile iṣẹ ọlọpaa yoo gbe igbesẹ to ba yẹ lẹyin to ba pari iṣẹ iwadi lori fọnran ọhun. Ọgbẹni Aremu sọ pe o ṣe pataki lati wo fọnran finifini nitori ọpọ eeyan lo n fi ọgbọn alumọnkọrọi gbe fidio jade lori ayelujara. O fikun ọrọ rẹ pe ile iṣẹ ọlọpaa yoo ṣa ipa rẹ lati mọ orisun fidio ti Sẹnẹtọ Dino Melaye ti nanwo loju agbo naa. Bọndu owo nla lo wa lọwọ Ọgbẹni Dino ninu eyi ti o ti n na olorin lowo nibi inanwo oku iya rẹ nipinlẹ Kogi ninu fidio naa Ẹwẹ, ọjọ Abamẹta to kọ ja ni ọkan lara awọn ọga agba nile ifowopamọ Naijiria (CBN), Isaac Okorafor sọ pe ile ifowopamọ naa ti ṣetan lati fọwọ ofin mu ẹnikẹni to ba n ba owo naira jẹ nipa fifi ṣe imọri loju agbo.


Dino Melaye, olùdíje sípò kẹẹ̀ta lábẹ́ àsìá PDP tó gba fọ́ọ̀mù ipò Gómìnà Kogi

Ilumọka oloṣelu ọmọ ipinlẹ Kogi, Senatọ Dino Melaye ti darapọ mọ awọn to n dije dupo Gomina ni ipinlẹ naa. O gbe igbesẹ yii pẹlu gbigba fọọmu idije lolu ile iṣẹ ẹgbẹ oṣelu PDP l'Abuja. Dino Melaye to jẹ Sẹnẹto to n ṣoju ẹkun idibo iwọ oorun Kogi ni oludije kẹta labẹ asia PDP ti yoo gba fọọmu. Miliọnu mọkanlelogun Nairia ni awọn oludije to fẹ du ipo Gomina labẹ asia ẹgbẹ naa n san lati gba fọọmu ọhun. Lasiko to n gba fọọmu naa, Dino Melaye ni o da oun loju pe oun yoo jẹ Gomina Kogi ni oṣu Kọkanla ọdun yii lẹyin ti idibo ba waye. Bakanna lo fọwọ sọya pe oun yoo gba awọn eeyan Kogi kuro lọwọ ijọba amunisin eleyi to ṣe apejuwe rẹ gẹgẹ bi Farao tabi Nebukadinesari to n fi iya jẹ awọn ọmọ Isrẹli ninu Bibeli.


Miliọnu mọkanlelogun Nairia ni awọn oludije to fẹ du ipo Gomina labẹ asia ẹgbẹ naa n san lati gba fọọmu ọhun. Lasiko to n gba fọọmu naa, Dino Melaye ni o da oun loju pe oun yoo jẹ Gomina Kogi ni oṣu Kọkanla ọdun yii lẹyin ti idibo ba waye. Bakanna lo fọwọ sọya pe oun yoo gba awọn eeyan Kogi kuro lọwọ ijọba amunisin eleyi to ṣe apejuwe rẹ gẹgẹ bi Farao tabi Nebukadinesari to n fi iya jẹ awọn ọmọ Isrẹli ninu Bibeli. Yatọ si Dino Melaye, oludije miiran labẹ asia ẹgbẹ oṣelu PDP,Abubakar Suleiman naa gba fọọmu lati dije dupo ninu idibo Gomina ti yoo waye lọjọ Kẹrindinlogun oṣu Kọkanla.


Yatọ si Dino Melaye, oludije miiran labẹ asia ẹgbẹ oṣelu PDP,Abubakar Suleiman naa gba fọọmu lati dije dupo ninu idibo Gomina ti yoo waye lọjọ Kẹrindinlogun oṣu Kọkanla.


Bayelsa, Kogi Election: APC ní yóò jáwe olúbori

Olóri ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressives Congress lórilẹ̀-èdè Nàìjíríà Asiwaju Bola Ahmed Tinubu ní ẹgbẹ́ òṣèlú APC ni yóò fẹ̀yìn gbogbo ẹgb míràn janlẹ̀ nínú ìdìbò gómǹà ti yóò wáyé ni Bayelsa àti Kogi. Lóri pe boya gomina Kogi Yahaya Bello ṣe dáradára ni ìpínlẹ̀ Kogi ni sáà tó n lò lọ yìí, Tinubu ni tí kò ba sí ìhà tó ń fapajánu, èyí tumọ si pe kò si ijọba àwa àrawa. "O pọ́ndandan kí a tẹti si ariwo ọja nítori pe oniruuru eso ló wà nibẹ̀ bẹ́ẹ̀ náà lo ṣe ri pé ẹka oniruuru ni o wa ninu ọja, sùgbọ́n ẹgbẹ́ oní ìgbalẹ̀ yóò sọ ara rẹ̀ dí òṣùṣù ọwọ̀ láti gbá gbogbo ìdọti àti ẹyin wá dànù èyi si ni à ó lò lati jáwe olú bori"


Nike Davies-Okundaye: Àṣírí tó wà nídìí ìmúra mi

"... bí a ò bá dé adé, adé tèmi lẹ rí yẹn o!". Arabinrin Nike Davies-Okundaye kii ṣe ọmọde rara ninu iṣẹ to yan laayo ati gẹgẹ bi agbaṣa ga ọmọ orilẹede Naijiria. Ọmọ ilu Ogidi Ijumu ni ipinlẹ Kogi nii ṣe. Oniruuru oye ni wọn ti fi da a lọla latari ko maa gbe aṣa ibilẹ ga, lara rẹ ni Yeye Agbaṣaga. Iṣẹ ọna ati yiya aworan to yan laayo ko ba a mọ lorilẹede Naijiria nikan, ṣe lo ti gbe e pade awọn ọlọla to si ti mu u rinrinajo kaakiri agbaye. Iṣẹ ti iya-iya-iya rẹ kọ ọ ni ti wọn si fi le e lọwọ ni ti oun naa ko si jẹ ko parun.


Oniruuru oye ni wọn ti fi da a lọla latari ko maa gbe aṣa ibilẹ ga, lara rẹ ni Yeye Agbaṣaga. Iṣẹ ọna ati yiya aworan to yan laayo ko ba a mọ lorilẹede Naijiria nikan, ṣe lo ti gbe e pade awọn ọlọla to si ti mu u rinrinajo kaakiri agbaye. Iṣẹ ti iya-iya-iya rẹ kọ ọ ni ti wọn si fi le e lọwọ ni ti oun naa ko si jẹ ko parun. Gẹgẹ bi Mama Nike Davies ṣe ṣi ni loju lori iru iṣẹ yii, o ni "o lere lori ṣugbọn wahala rẹ pọ".


Gẹgẹ bi Mama Nike Davies ṣe ṣi ni loju lori iru iṣẹ yii, o ni "o lere lori ṣugbọn wahala rẹ pọ".


PDP Kogi Primary: PDP yóò yan olùdíje tí yóò gbé àsíá ẹgbẹ́ fún ipò gómìnà

Eniyan meje ninu awọn mẹrindinlogun to n dije dupo ninu idibo abẹle ẹgbẹ oselu PDP, saaju idibo sipo gomina ni ipinlẹ Kogi, ti fi ipo silẹ. Ninu atẹjade ti wọn fi lede, ọkan ninu awọn agbẹnusọ fun ẹgbẹ oselu PDP, Gabriel Aduku sọ wi pe, awọn mẹjo naa fi ipo silẹ fun Gomina ipinlẹ naa tẹlẹri, Idris Wada to n dije dupo ninu idibo abẹle naa. Aduku ni awọn oludije naa gbe igbesẹ ọhun lẹyin ti wọn se ipade apero nibi ti wọn ti gba awọn eniyan ni iyanju pe, ko pọn dandan ki gbogbo wọn dije dupo ninu idibo abẹle. Wọn wa rọ wọn lati mu oludije kan gboogi ti yoo le soju won ninu idibo si ipo gomina naa. Sẹnetọ to n soju ẹkun idibo iwọ oorun ipinlẹ Kogi nile Asofin Agba, Sẹnetọ Dino Melaye wa lara awọn to n dije dupo gẹgẹ bii ẹni ti yoo gbe asia ẹgbẹ oselu PDP ni idibo sipo gomina to n bọ. Nibayii, gbogbo eto lo di doju ọgbagade ninu ẹgbẹ oselu PDP bayii fun eto idibo abẹnu naa to n waye loni ọjọ Isẹgun.


Wọn wa rọ wọn lati mu oludije kan gboogi ti yoo le soju won ninu idibo si ipo gomina naa. Sẹnetọ to n soju ẹkun idibo iwọ oorun ipinlẹ Kogi nile Asofin Agba, Sẹnetọ Dino Melaye wa lara awọn to n dije dupo gẹgẹ bii ẹni ti yoo gbe asia ẹgbẹ oselu PDP ni idibo sipo gomina to n bọ. Nibayii, gbogbo eto lo di doju ọgbagade ninu ẹgbẹ oselu PDP bayii fun eto idibo abẹnu naa to n waye loni ọjọ Isẹgun. Oludije to ba si moke ninu awọn oludije PDP yii ni yoo koju gomina ipinlẹ Kogi, Yahaya Bello lati ẹgbẹ oselu APC, ninu idibo gomina ti yoo waye ni Ọjọ Kẹrindinlogun, Osu Kọkanla, ọdun 2019.


Oludije to ba si moke ninu awọn oludije PDP yii ni yoo koju gomina ipinlẹ Kogi, Yahaya Bello lati ẹgbẹ oselu APC, ninu idibo gomina ti yoo waye ni Ọjọ Kẹrindinlogun, Osu Kọkanla, ọdun 2019.


Àwọn agbébọn jí alága ẹgbẹ́ òsèlú PDP gbé ní Kogi

Àwọn agbebon tí wón wo aṣọ ọmọ iṣẹ́ ológun ni a gbọ́ pé, wón ti jí alága ẹgbẹ́ òṣèlú PDP tí ìjọba ìbílè Okene, Ogbeni Musa Adelabu, gbé lọ ni dédé agogo kan òru ọjọ́ ìsimi.Nígbà tí ó ń fi ọ̀rọ̀ náà lédè, alága ẹgbẹ́ òṣèlú náà ni ìpínlè Kogi, Sam Uhuotu, sọ wí pé, Ìpínlẹ̀ Kogi, tí di ẹru jeje fún olùgbé ìpínlè náà. Ó te siwaju pé, àwọn agbebon náà wo aṣọ ológun nígbà tí ṣe akọlù sí ilé ẹ rè ni dédé aago kan òru ọjọ́ ìsimiÓ  fi kun pé, akọlù sí ọmọ  ẹgbẹ́ òṣèlú PDP ní ìpínlè náà fẹ́ àbójútó látàrí bíi àwọn agbebon tí wón ń wọṣọ ológun láti ṣe irú ìṣe láabi náà ń wọ́pọ̀ sii.Uhuotu ṣàlàyé wí pé, títí di àsìkò tí a ń sọ̀rọ̀ yìí, kò sí eni tí ó mọ, ibi tí alága náà wọlé sí.Àmọ́ ṣáá o, alukoro àjọ olopaa ní ìpínlè náà, Williams Aya, sọ wí pé, kò tí ì sí eni tí ó mú ẹ̀sùn íjini gbé bẹ́ẹ̀ tó wọn létí.


Christmas: Ẹni ti ọdun ba ti bá láyé yẹ kó dúpẹ́

Odun keresimesi wọle de wẹre Ẹni ti ọdun ba ti ba laye ni ko ṣọpẹ ni awọn agba ilẹ Yoruba maa n wi. BBC Yoruba ki gbogbo ọmọ lẹyin Kristi ku oriire ọdun Keresi ti o wọle de wẹrẹ yii pe, pataki ìbí Jesu a wa si imuṣẹ lori koowa. Oriṣiriṣi orin ni ede oniruuru ni awọn eeyan fi maa n kọ orin Keresimesi kaakiri agbaye. BBC Yoruba jade ni ki awọn eniyan kọ orin keresi to wu wọn, E wo bi ohun awọn eeyan ṣe n ja geere ti wọn n ṣajọyọ ìbí Jesu! Takọtabo lo n yọ ayọ Olugbala ti a bi fun wa nitori alaafia awa ẹda


Ọkùnrin kan ṣekúpa ìyá ìyàwó rẹ̀ lẹ́yìn tí ìyá ká níbi tó ti ń ba àbúrò ìyàwó rẹ̀ sún

Ọwọ ọlọpaa ipinlẹ Eko ti tẹ ọkunrin kan, ẹni ọdun mejidinlogoji fun ẹsun pe o ṣekupa iya iyawo rẹ ati ẹlomiran to ri igba to ṣe isẹ ibi naa ni agbegbe Akodo nipinlẹ Eko. Ọkunrin ọhun ni iya iyawo rẹ ri nibi to ti n ba aburo iyawo rẹ, ọmọ ọdun mẹrinla sun, eyi lo sokunfa idi to gba ẹmi obinrin naa. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Eko, Benjamin Hundeyin lo kede isẹlẹ naa lori opo ayelujara rẹ, Twitter ni Ọjọ Satide. Gẹgẹ bii Hundeyin ṣe salaye, o ni kete ti ọkunrin naa ri pe Iya iyawo ọhun ti ri oun nibi to ti n ba aburo iyawo rẹ ni ibalopọ lo gbemi rẹ, to si tun pa ẹlomiiran to ri nigba to ṣekupa iya iyawo rẹ. “Ni agbegbe kan ni Akodo, ọkunrin kan, ẹni ọdun mejidinlogoji ṣekupa iya iyawo rẹ, to si tun ṣekupa ẹlomiiran to ri nigba to ṣe isẹ ọhun. “O ti wa ni ahamọ wa bayii.


Gẹgẹ bii Hundeyin ṣe salaye, o ni kete ti ọkunrin naa ri pe Iya iyawo ọhun ti ri oun nibi to ti n ba aburo iyawo rẹ ni ibalopọ lo gbemi rẹ, to si tun pa ẹlomiiran to ri nigba to ṣekupa iya iyawo rẹ. “Ni agbegbe kan ni Akodo, ọkunrin kan, ẹni ọdun mejidinlogoji ṣekupa iya iyawo rẹ, to si tun ṣekupa ẹlomiiran to ri nigba to ṣe isẹ ọhun. “O ti wa ni ahamọ wa bayii. Iwadi ti fihan pe o gbe igbesẹ naa lẹyin to ri pe iya iyawo ti ri oun nibi to ti n ba aburo iyawo, ẹni ọdun mẹrinla sun. “Ẹjọ naa ni a ti gbe lọ ileeṣẹ ọlọpaa to n risi iwa ọdaran lati tẹsiwaju ninu iwadii.”


Iwadi ti fihan pe o gbe igbesẹ naa lẹyin to ri pe iya iyawo ti ri oun nibi to ti n ba aburo iyawo, ẹni ọdun mẹrinla sun. “Ẹjọ naa ni a ti gbe lọ ileeṣẹ ọlọpaa to n risi iwa ọdaran lati tẹsiwaju ninu iwadii.”


Ọkùnrin kan gún ìyàwó rẹ̀ pa nítorí omi ní ìpínlẹ̀ Eko

Ọkunrin kan, Lawrence Itape ni o ti ṣekupa iyawo rẹ lẹyin ti ariyanjiyan waye laarin wọn nitori omi ni agbegbe Ajah ni nipinlẹ Eko. Itape, ẹni mọkandinlaadọta ni o fi ọbẹ gun iyawo naa titi to fi gbe ẹmi mi lẹyin ti rogbodiyan waye laarin nitori bi lilo omi ṣe safẹrẹ ni agbegbe ọhun. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko, Benjamin Hundeyin ni kete ti awọn gbọ iroyin ni ikọ ileeṣẹ ọlọpaa gbera lọ si agbegbe naa lati bẹrẹ iwadii. Hundeyin, ẹni to fi idi isẹlẹ naa mulẹ ni ọwọ ti tẹ ọkunrin naa pẹlu ọbẹ to fi sisẹ ibi naa fun iyawo rẹ. Bakan lo ni awọn ti gbe oku iyawo lọ si ile oku, Mainland General Hospital, to wa ni Yaba fun ayẹwo ati awọn iwadii miiran. “Lori iṣẹlẹ naa, a ti gbe afurasi naa lọ si ika ileeṣẹ ọlọpaa ni Panti ni Yaba fun iwadii.


Hundeyin, ẹni to fi idi isẹlẹ naa mulẹ ni ọwọ ti tẹ ọkunrin naa pẹlu ọbẹ to fi sisẹ ibi naa fun iyawo rẹ. Bakan lo ni awọn ti gbe oku iyawo lọ si ile oku, Mainland General Hospital, to wa ni Yaba fun ayẹwo ati awọn iwadii miiran. “Lori iṣẹlẹ naa, a ti gbe afurasi naa lọ si ika ileeṣẹ ọlọpaa ni Panti ni Yaba fun iwadii. “Oku iyawo naa ti wa ni ile oku Mainland General Hospital fun ayẹwo ati awọn iwadi orisirisi.”


“Oku iyawo naa ti wa ni ile oku Mainland General Hospital fun ayẹwo ati awọn iwadi orisirisi.”


Àlàyé rèé lórí fọ́nrán fídíò tó ṣàfihàn ẹ̀kun omi lórí afárá Thirdmainland

A tun de pẹlu atupalẹ iroyin ofege to n ja rain lawujọ. Lonii, a ṣe iwadii lori iroyin kan nipa ẹkun omi lori afara ThirdMainland nilu Eko. Iroyin yi jẹyọ latara fido iṣẹju aaya mẹtala  kan to gbode ti ẹka to n tọpinpin iroyin ofege BBC sọ pe eeyan kan pin loju opo Twitter ni ago mẹjọ kọja iṣẹju mẹẹdogun lalẹ ọjọ Kọkanlelogun oṣu Kẹwaa 2021. Ninu fidio naa, eeyan naa ya fọnran yi lati inu ọkọ lori afara Thridmainland eyi to jẹ ko dabi pe ẹkun omi waye. Ki wa lo de tawọn eeyan fi ṣalabapin fidok yi? Ko sẹyin ipenija ẹkun omi ti awọn ipinlẹ Naijiria to wa leti bebe omi odo ọya n koju.


Ninu fidio naa, eeyan naa ya fọnran yi lati inu ọkọ lori afara Thridmainland eyi to jẹ ko dabi pe ẹkun omi waye. Ki wa lo de tawọn eeyan fi ṣalabapin fidok yi? Ko sẹyin ipenija ẹkun omi ti awọn ipinlẹ Naijiria to wa leti bebe omi odo ọya n koju. O to eeyan ẹgbẹta  ti ẹkun omi yi ti mu ẹmi wọn lọ ti ọpọ dukia si ṣofo. Adẹrinposonu nii Williams Uchemba naa fi ọrọ sita pẹlu fidio afra yi pe omi ọsa ti kun de ẹnu afara naa. Bakan naa ni ọrọ ti eeyan kan fi ṣọwọ ni Facebook n fi ọwọ sọya pe aworan kan laipẹ yi fihan pe ''omi ọsa ti fẹ ẹ kunde eti afara naa'' Ọrọ ti awọn eeyan yi kọ ko fi ẹri kankan ṣọwọ tohun ti pe wọn n fẹsun kan pe omi ti fẹrẹ kan afara loke.


O to eeyan ẹgbẹta  ti ẹkun omi yi ti mu ẹmi wọn lọ ti ọpọ dukia si ṣofo. Adẹrinposonu nii Williams Uchemba naa fi ọrọ sita pẹlu fidio afra yi pe omi ọsa ti kun de ẹnu afara naa. Bakan naa ni ọrọ ti eeyan kan fi ṣọwọ ni Facebook n fi ọwọ sọya pe aworan kan laipẹ yi fihan pe ''omi ọsa ti fẹ ẹ kunde eti afara naa'' Ọrọ ti awọn eeyan yi kọ ko fi ẹri kankan ṣọwọ tohun ti pe wọn n fẹsun kan pe omi ti fẹrẹ kan afara loke. Ẹwẹ, iwadii taa ṣe fihan pe eti bebe afara ni isalẹ ni omi yi de. Atupalẹ aworan yi taa tun ṣe fihan pe kii ṣe aworan to ṣẹṣẹ jade bi kii ṣe pe o ti jade tipẹ ninu iroyin kan lati ọdun 2020 to ni nkan ṣe pẹlu afara Third Mainland yi. Ikọ BBC to n ṣatupalẹ iroyin ẹlẹjẹ ṣabẹwo taa si rin kọja lori ati labẹ afara yi ti o si han si wa pe omi ko ti kọja isalẹ afara naa.


Ẹwẹ, iwadii taa ṣe fihan pe eti bebe afara ni isalẹ ni omi yi de. Atupalẹ aworan yi taa tun ṣe fihan pe kii ṣe aworan to ṣẹṣẹ jade bi kii ṣe pe o ti jade tipẹ ninu iroyin kan lati ọdun 2020 to ni nkan ṣe pẹlu afara Third Mainland yi. Ikọ BBC to n ṣatupalẹ iroyin ẹlẹjẹ ṣabẹwo taa si rin kọja lori ati labẹ afara yi ti o si han si wa pe omi ko ti kọja isalẹ afara naa. Awọn aworan taa fi si isalẹ yi jẹ eleyi taa ya ni ọjọ Kẹrindinlọgbọn oṣu Kẹwaa 2022 ni nkan bi ago mẹwaa owurọ. O ṣafihan kedere bi afara naa ti ṣe ri. Iroyin ẹlẹje yi ja ọpọ eeyan laya loju opo ayelujara ti wọn si bẹrẹ si ni paya lori ẹkun omi to n bọ.


Awọn aworan taa fi si isalẹ yi jẹ eleyi taa ya ni ọjọ Kẹrindinlọgbọn oṣu Kẹwaa 2022 ni nkan bi ago mẹwaa owurọ. O ṣafihan kedere bi afara naa ti ṣe ri. Iroyin ẹlẹje yi ja ọpọ eeyan laya loju opo ayelujara ti wọn si bẹrẹ si ni paya lori ẹkun omi to n bọ. Kọmiṣana Ileeṣẹ ton risi ọrọ ayika nipinlẹ Eko Tunji Bello sọ pe ki awn eeyan apa kan ni Eko maa palẹmọ ẹkun omi toi si ni ki wọn kiyesara. Ṣaaju ni ijọba kede pe ẹkun omi le waye paap fawọn ton gbe lẹgbẹ odo Ogun. Awọn agbegbe yi kii ṣe alejo ẹkun omi lọdọọdun.


Kọmiṣana Ileeṣẹ ton risi ọrọ ayika nipinlẹ Eko Tunji Bello sọ pe ki awn eeyan apa kan ni Eko maa palẹmọ ẹkun omi toi si ni ki wọn kiyesara. Ṣaaju ni ijọba kede pe ẹkun omi le waye paap fawọn ton gbe lẹgbẹ odo Ogun. Awọn agbegbe yi kii ṣe alejo ẹkun omi lọdọọdun.


Ọkọ̀ tí kò bá ti kun ọdà àwọ ọkọ̀ akérò yóò bẹ̀rẹ̀ sí ní wọ gbaga òfin l'Eko - LASTMA

Ko si aye fun awọn awakọ ero ti ko kun ọkọ wọn ni ọda awọn pupa ati awọ yẹlo pẹlu ile dudu meji tẹẹrẹ lara rẹ gẹgẹ bi ijọba ipinlẹ Eko ṣe laa silẹ mọ loju popo ni ipinlẹ Eko. Ọga agba ajọ igbokegbodo ọkọ nipinlẹ Eko LASTMA, Ọgbeni Bolaji Ọrẹag a sọ pe ìjọba ti ṣetan lati maa gbẹsẹ le irufẹ awọn ọkọ ti ko kun ọda wọnyii loju popo nipinlẹ Eko. Orẹagba fi kun un pe igbesẹ yii ko ni eredi meji ju ọna lati rii daju pe awọn ọkọ akero gbogbo nipinlẹ Eko tẹlẹ ilana ati aṣẹ ti de lilọ bibọ ọkọ. Ọga agba ajọ LASTMA naa tun ṣalaye pe awọn ẹṣọ agbofinro ijọba yoo bẹrẹ si ní ṣíṣe lori igbesẹ yii lati ọjọ Aje ọjọ keje oṣu kọkanla ọdun 2022 kaakiri ipinlẹ Eko. Oga LASTMA ni ikilọ naa waye lati rii daju pe awọn ọlọkọ ero ni ipinlẹ Eko tẹ le ilana ofin ti wa nilẹ lori atunṣe irinna ọkọ Lagos State Transport Sector Reform Law, 2018 lati lee da alaafia pada si oju popo ati lati daabo bo ẹmi ati dukia araalu. O salaye pe gbogbo awọn ọkọ Danfo ati korope Lo gbọdọ kun ọda awọ yẹlo pẹlu ila dudu tẹẹrẹ meji, nigba ti awon ọkọ akero nlanla gbọdọ kun ọda awọ pupa ti ijọba fọwọsi.


Ọga agba ajọ LASTMA naa tun ṣalaye pe awọn ẹṣọ agbofinro ijọba yoo bẹrẹ si ní ṣíṣe lori igbesẹ yii lati ọjọ Aje ọjọ keje oṣu kọkanla ọdun 2022 kaakiri ipinlẹ Eko. Oga LASTMA ni ikilọ naa waye lati rii daju pe awọn ọlọkọ ero ni ipinlẹ Eko tẹ le ilana ofin ti wa nilẹ lori atunṣe irinna ọkọ Lagos State Transport Sector Reform Law, 2018 lati lee da alaafia pada si oju popo ati lati daabo bo ẹmi ati dukia araalu. O salaye pe gbogbo awọn ọkọ Danfo ati korope Lo gbọdọ kun ọda awọ yẹlo pẹlu ila dudu tẹẹrẹ meji, nigba ti awon ọkọ akero nlanla gbọdọ kun ọda awọ pupa ti ijọba fọwọsi. O ni aṣẹ ti jade si gbogbo awọn ẹṣọ agbofinro LASTMA lati bẹrẹ si ni fi panpẹ ofin gbe gbogbo ọkọ to ba tapa si ofin yii, bẹẹni ọkọ tọwọ ba tẹ yoo wa ni gbaga ajọ naa titi di igba ti ọlọkọ naa ba ṣe ohun to tọ.


O ni aṣẹ ti jade si gbogbo awọn ẹṣọ agbofinro LASTMA lati bẹrẹ si ni fi panpẹ ofin gbe gbogbo ọkọ to ba tapa si ofin yii, bẹẹni ọkọ tọwọ ba tẹ yoo wa ni gbaga ajọ naa titi di igba ti ọlọkọ naa ba ṣe ohun to tọ.


Ìjàmbá iná sọ ní Ọ́fíìsì WAEC l’Eko

Iroyin to n tẹ wa lọwọlọwọ sọ pe ijamba ina ṣẹlẹ ni ile iṣẹ to n boju to idanwo aṣekagba ile ẹkọ giga, West African Examination Council (WAEC). Awọn iroyin kan sọ pe awọn oṣiṣẹ afara jọ panapana kan ti wa nibẹ amọ a ko mọ aridaju eleyi. Bakan naa ni awọn oniroyin to ba diẹ lara awọn oṣiṣẹ ileeṣẹ naa sọrọ jabọ pe o da bii pe mọnamọna ẹlẹtiriiki lo ‘sokunfa ijamba ina ọhun. “A saba maa n wọ iṣẹ ni ago meje abọ owurọ amọ nigba ti a wa ninu ọfiisi la dede rii ti ina kan bugbamu”. Ko tii si aridaju iroyin kankan boya awọn eeyan farapa tabi dukia bajẹ titi di asiko ti a ko iroyin yii jọ. A o maa mu ẹkunrẹrẹ wa fun yin bo ba ṣe n lọ.


N5mílíọ̀nù ni Chidinma wọ́ kúrò ní àsùwọ̀n owó Usifo Ataga lọ́jọ́ tó kú – Óṣojúmikòró

Chidinma Ojukwu to jẹ olori afurasi ninu iṣẹlẹ iku ọga ileeṣẹ Tẹlifisan Super TV, Usifo Ataga ji owo miliọnu marun kuro ninu apo asuwọn owo oloogbe naa ni ọjọ ti wọn fẹsun kan pe o pa a. Eyi ni ohun ti ọkan lara awọn ti iṣẹlẹ naa ṣoju wọn sọ nibi igbẹjọ to waye ni Ọjọbọ ọsẹ nile ẹjọ giga ilu Eko. Eeyan to to wa jẹri naa, DSP Bamidele sọ pe Chidinma tun wọ ọpọlọpọ owo mii latinu asuwọn owo Ataga to wa ni Banki Access ati GTB. Nigba ti wọn wo akọsilẹ rẹ lawọn Banki mejeji, to si fi wn han nile ẹjọ, o fikun un pe bi awọn ṣe n ṣe iwadii lawọn ke si awọn banki ọhun pe ki wọn fi akọsilẹ owo rẹ ranṣẹ. Nigba ti wọn fi wo iwe akọsilẹ naa, wọn rii pe lati ọjọ Kẹrindinlogun titi di ọjọ Kọ̀kandinlogun oṣu Kẹfa ni afurasi Chidinma ti bẹrẹ si ni ṣe akoso asuwọn owo oloogbe Ataga. O ti n fi ra data sori foonu rẹ nitori o da bii pe oun lo mu foonu arakunrin naa dani. O ti gba iye owo N20,026.88 nigba mẹta ni ọjọ Kẹrindinlogun, nigba to tun di ọjọ Kẹtadinlogun o gba N20,026.88 nigba marun.


Nigba ti wọn fi wo iwe akọsilẹ naa, wọn rii pe lati ọjọ Kẹrindinlogun titi di ọjọ Kọ̀kandinlogun oṣu Kẹfa ni afurasi Chidinma ti bẹrẹ si ni ṣe akoso asuwọn owo oloogbe Ataga. O ti n fi ra data sori foonu rẹ nitori o da bii pe oun lo mu foonu arakunrin naa dani. O ti gba iye owo N20,026.88 nigba mẹta ni ọjọ Kẹrindinlogun, nigba to tun di ọjọ Kẹtadinlogun o gba N20,026.88 nigba marun. Ni ọjọ Kejidinlogun, o gba N110,000 ati nigba to ya,o tun gba N20,026.88 nigba mẹrin. Lọjọ Kọkandinlogun, o gba N20,026.88 nigba marun. Akọroyin BBC jabọ gẹlẹ bo ṣe gbọ ọ nile ẹjọ pe nipasẹ USSD lo fi gba awọn owo yii lori foonu oloogbe, o sọ bẹẹ funra rẹ.


Ni ọjọ Kejidinlogun, o gba N110,000 ati nigba to ya,o tun gba N20,026.88 nigba mẹrin. Lọjọ Kọkandinlogun, o gba N20,026.88 nigba marun. Akọroyin BBC jabọ gẹlẹ bo ṣe gbọ ọ nile ẹjọ pe nipasẹ USSD lo fi gba awọn owo yii lori foonu oloogbe, o sọ bẹẹ funra rẹ. O ti tẹsiwaju ninu Akọsilẹ oloogbe pe ni ọjọ Kẹẹdogun gan lo wọ miliọnu marun Nairia latinu asuwọn owo Ataga sinu asuwọn owo mii. DSP Bamidele tun sọ pe ọpọlọpọ owo lo gba latinu asuwọn owo GTB sinu awọn asuwọn owo mii ati ileeṣẹ kaakiri. Bakan naa ni ẹni to jẹri yii gbe awọn iwe akọsilẹ ọhun fun awọn agbẹjọro afurasi gẹgẹ bi ẹri.


O ti tẹsiwaju ninu Akọsilẹ oloogbe pe ni ọjọ Kẹẹdogun gan lo wọ miliọnu marun Nairia latinu asuwọn owo Ataga sinu asuwọn owo mii. DSP Bamidele tun sọ pe ọpọlọpọ owo lo gba latinu asuwọn owo GTB sinu awọn asuwọn owo mii ati ileeṣẹ kaakiri. Bakan naa ni ẹni to jẹri yii gbe awọn iwe akọsilẹ ọhun fun awọn agbẹjọro afurasi gẹgẹ bi ẹri. Ẹwẹ, agbẹjọro afurasi, Onwuka Egwu pe akọsilẹ naa nija wipe awọn alaṣẹ gba awọn akọsilẹ naa nipasẹ ipa ati nini eeyan lara. O wa ni ki ile ẹjọ ṣe agbekalẹ ilana ti wọn lee lo fi ṣagbeyẹwo bi akọsilẹ naa ṣe jẹ gangan. Adajọ agba gba awọn akọsilẹ naa gẹgẹ bi ẹri keji ati ikẹta.


Ẹwẹ, agbẹjọro afurasi, Onwuka Egwu pe akọsilẹ naa nija wipe awọn alaṣẹ gba awọn akọsilẹ naa nipasẹ ipa ati nini eeyan lara. O wa ni ki ile ẹjọ ṣe agbekalẹ ilana ti wọn lee lo fi ṣagbeyẹwo bi akọsilẹ naa ṣe jẹ gangan. Adajọ agba gba awọn akọsilẹ naa gẹgẹ bi ẹri keji ati ikẹta. Adajọ Yetunde Adesanya wa sun igbẹjọ naa siwaju di ọjọ Kẹjọ Oṣu Kẹrinla. Latigba ti wọn ti fi ofin mu afurasi yii ni ile ẹjọ ti pe eeyan mẹsan ọtọọtọ lati wa jẹri.


Adajọ Yetunde Adesanya wa sun igbẹjọ naa siwaju di ọjọ Kẹjọ Oṣu Kẹrinla. Latigba ti wọn ti fi ofin mu afurasi yii ni ile ẹjọ ti pe eeyan mẹsan ọtọọtọ lati wa jẹri.


Wo àwọn ànfàání tí ìlú yóò jẹ lára 'Airport' tí Eko gba àṣẹ láti kọ́ sí Lekki

Gomina ipinlẹ Eko, Babajide Sanwo-Olu ti ri iwe aṣẹ gba lati kọ papakọ ofurufu si agbegbe Lekki ni ipinlẹ naa. Nibi ipade apero ọrọ aje kan, Ehingbeti Lagos Economic summit, to waye nipinlẹ Eko, ni minisita Naijiria fun irinajo oju ofurufu, Hadi Sirika, ti fun Gomina ni iwe aṣẹ naa. Sirika sọ pe papakọ ofurufu naa yoo so Naijiria pọ mọ awọn orilẹ-ede agbaye , ti yoo si tun ṣi ilẹkun ibaṣepọ ọrọ aje silẹ fun ipinlẹ Eko. Minisita naa sọ pe papakọ tuntun naa yoo mu adinku ba bi eero to n lo papakọ Murtala Muhammed ṣe ma n pọ ju. Bakan naa lo sọ pe ipinlẹ Eko ni gbogbo nkan to mu ko nilo papakọ ofurufu mii. Ọjọ diẹ sẹyin ni oludamọran fun Gomina Sanwo-Olu lori ajọṣepọ ijọba ati awọn ileeṣẹ aladani, Ope George, sọ pe ọdun 2023 ni ireti wa pe kikọ papakọ naa yoo bẹrẹ.


Minisita naa sọ pe papakọ tuntun naa yoo mu adinku ba bi eero to n lo papakọ Murtala Muhammed ṣe ma n pọ ju. Bakan naa lo sọ pe ipinlẹ Eko ni gbogbo nkan to mu ko nilo papakọ ofurufu mii. Ọjọ diẹ sẹyin ni oludamọran fun Gomina Sanwo-Olu lori ajọṣepọ ijọba ati awọn ileeṣẹ aladani, Ope George, sọ pe ọdun 2023 ni ireti wa pe kikọ papakọ naa yoo bẹrẹ. O ni ori ẹgbẹrun mẹta aabọ eeka ilẹ ni wọn o kọ papakọ ọkọ ofurufu naa si ni agbegbe Lekki. Bakan naa ni Ọgbẹni George sọ pe gbogbo eto bi papakọ naa yoo ṣe ri, ati awọn ilana irinajo ofurufu ti wa nilẹ. “Ijiroro si ti n waye lori ọba ti ao gba ri owo fun kikọ rẹ pẹlu ati awọn nkan mii.” Ireti wa pe ko ni i din ni miliọnu marun-un eeyan ti yoo ma a lo papakọ ọkọ ofurufu naa ni ọdọọdun.


O ni ori ẹgbẹrun mẹta aabọ eeka ilẹ ni wọn o kọ papakọ ọkọ ofurufu naa si ni agbegbe Lekki. Bakan naa ni Ọgbẹni George sọ pe gbogbo eto bi papakọ naa yoo ṣe ri, ati awọn ilana irinajo ofurufu ti wa nilẹ. “Ijiroro si ti n waye lori ọba ti ao gba ri owo fun kikọ rẹ pẹlu ati awọn nkan mii.” Ireti wa pe ko ni i din ni miliọnu marun-un eeyan ti yoo ma a lo papakọ ọkọ ofurufu naa ni ọdọọdun. Ninu ọrọ tiẹ naa, Gomina Sanwo-Olu sọ pe pẹlu ajọṣepọ ijọba apapọ ni awọn pinnu iṣẹ akanṣe naa. Pẹlu ajọṣepọ awọn oludokowo nile ati nilẹ okeere si ni wọn fẹ kọ papakọ ọkọ ofurufu tuntun naa.


Ninu ọrọ tiẹ naa, Gomina Sanwo-Olu sọ pe pẹlu ajọṣepọ ijọba apapọ ni awọn pinnu iṣẹ akanṣe naa. Pẹlu ajọṣepọ awọn oludokowo nile ati nilẹ okeere si ni wọn fẹ kọ papakọ ọkọ ofurufu tuntun naa.


Ìjọba Sanwo-Olu ṣe àgbékalẹ̀ ètò adójútòfò ìlera f'áwọn àgbààgbà òṣèré tíátà Yorùbá

Gomina ipinlẹ Eko Babajide Sanwo-Olu ti kede eto idojutofo ilera fawọn agbaagba oṣere tiata Yoruba. O fidi ọrọ yi mulẹ loju opo rẹ ni Facebook nibi ti o ti ṣalaye pe ijọba gbe igbesẹ yi lati ṣeto ti yoo fawọn oṣere yi lanfaani ilera to peye bi wọn ba dagba darugbo. Asiko apejẹ kan ti o tio gba awọn oṣere tiata Yoruba ni Lagos House Marina si ni eto yi ti waye. Atẹjade kan ti agbẹnusọ Gomian Gboyega Akosile naa fi sita tubọ tan imọlẹ si igbesẹ yi ati idi ti Sanwo-Olu fi ṣe agbekalẹ rẹ lasiko yi. O ni ''Sanwo-Olu yoo san owo idojutofo ilera yi fawọn oṣere tiata ni paapa awọn to n koju ipenija ilera ti ko si si owo ti wọn yoo fi tọju ara wọn.Awọn oṣere yi ti kopa ribiribi ninuidagbasoke ipinlẹ Eko' Ijọba Sanwo-olu ko sọ pato bi wọn yoo ṣe gbe eto yi gba amọ o ni ohun to fọwọ kan ni lẹmi ni pe pupọ awọn oṣere yi lo maa n tọrọ owo lati figbo bukata ilera wọn bi wọn ba ti dagba. Ko paro lori ọrọ yi nitori loju opo BBC Yoruba gaa n awa naa ti ṣe ifọrọwanilẹnuwo pẹlu awọn agbaagba oṣere to koju ipenija ilera ti wọn ko si ri owo fi tọju ara wọn.


Atẹjade kan ti agbẹnusọ Gomian Gboyega Akosile naa fi sita tubọ tan imọlẹ si igbesẹ yi ati idi ti Sanwo-Olu fi ṣe agbekalẹ rẹ lasiko yi. O ni ''Sanwo-Olu yoo san owo idojutofo ilera yi fawọn oṣere tiata ni paapa awọn to n koju ipenija ilera ti ko si si owo ti wọn yoo fi tọju ara wọn.Awọn oṣere yi ti kopa ribiribi ninuidagbasoke ipinlẹ Eko' Ijọba Sanwo-olu ko sọ pato bi wọn yoo ṣe gbe eto yi gba amọ o ni ohun to fọwọ kan ni lẹmi ni pe pupọ awọn oṣere yi lo maa n tọrọ owo lati figbo bukata ilera wọn bi wọn ba ti dagba. Ko paro lori ọrọ yi nitori loju opo BBC Yoruba gaa n awa naa ti ṣe ifọrọwanilẹnuwo pẹlu awọn agbaagba oṣere to koju ipenija ilera ti wọn ko si ri owo fi tọju ara wọn. Ọrọ yi le debi pe ọkan ninu awọn oṣere yi Foluke Daramola ṣe agbekalẹ ajọ ẹlẹyinjuaanu ti ofi n ṣe iranwọ fawọn oṣere tiata to dagba ti ilera ṣi n dawọn laamu. Ninu igbiyanju rẹ nigba naa lawọn eeyan ti mọ nipa ipenija to n koju  oṣere tiata adẹrinposonu bi Kayode Odumosu tawọn eeyan mọ si Pa Kasumu. Irufẹ ipenija ilera naa lo ba Babatunde Omidina,Baba Suwe ni igba aye rẹ ki BBC Yoruba kan si ọkan lara awọn agbaagba oṣere tiata Adebayo Salami to peju sibi apejẹ ti ikede yi ti waye.


Ọrọ yi le debi pe ọkan ninu awọn oṣere yi Foluke Daramola ṣe agbekalẹ ajọ ẹlẹyinjuaanu ti ofi n ṣe iranwọ fawọn oṣere tiata to dagba ti ilera ṣi n dawọn laamu. Ninu igbiyanju rẹ nigba naa lawọn eeyan ti mọ nipa ipenija to n koju  oṣere tiata adẹrinposonu bi Kayode Odumosu tawọn eeyan mọ si Pa Kasumu. Irufẹ ipenija ilera naa lo ba Babatunde Omidina,Baba Suwe ni igba aye rẹ ki BBC Yoruba kan si ọkan lara awọn agbaagba oṣere tiata Adebayo Salami to peju sibi apejẹ ti ikede yi ti waye. A beere lọwọ rẹ pe ṣe kii ṣe ijọba kan fẹ lo asiko oṣelu yi lati fi wa oju rere awọn oṣere lo fi kede eto yi. Ninu esi rẹ, Adebayo Salami sọ pe oun ni igbagbọ pe ijọba ipinlẹ Eko yoo mu ileri yi ṣe ati pe ohun to dun mọ awọn oṣere agbaagba ni igbesẹ yi jẹ. ''Ijọba yi a maa mu ileri to ba ṣe ṣẹ fawọn araalu.


A beere lọwọ rẹ pe ṣe kii ṣe ijọba kan fẹ lo asiko oṣelu yi lati fi wa oju rere awọn oṣere lo fi kede eto yi. Ninu esi rẹ, Adebayo Salami sọ pe oun ni igbagbọ pe ijọba ipinlẹ Eko yoo mu ileri yi ṣe ati pe ohun to dun mọ awọn oṣere agbaagba ni igbesẹ yi jẹ. ''Ijọba yi a maa mu ileri to ba ṣe ṣẹ fawọn araalu. A ni igbagbọ pe eyi ko ni yatọ si tatẹyinwa ninu awọn eto to ṣe fawa oṣere tiata'' O fidi ọrọ mulẹ pe ṣaaju ijọba Sanwo-Olu ṣe agbekalẹ owo iranwọ biliọnu kan Naira fawọn oṣere lasiko Covid-19 ti awọn si ri anfaani ṣe nibi owo yi.


A ni igbagbọ pe eyi ko ni yatọ si tatẹyinwa ninu awọn eto to ṣe fawa oṣere tiata'' O fidi ọrọ mulẹ pe ṣaaju ijọba Sanwo-Olu ṣe agbekalẹ owo iranwọ biliọnu kan Naira fawọn oṣere lasiko Covid-19 ti awọn si ri anfaani ṣe nibi owo yi.