Wọn ba ọmọ ẹ ta a forukọ bo laṣiiri naa, wọn si beere ọrọ lọwọ rẹ. Ọmọ ọhun jẹwọ fun wọn pe loootọ ni baba n ba oun lo pọ, ko si ṣẹṣẹ maa ṣe bẹẹ paapaa. O ni kekere loun wa to ti n ṣe ‘kinni’ foun, oun lo si gba ibale oun. Ọmọbinrin yii fi kun un pe baba oun ni ti awo ọrọ naa ba fi lu latọdọ oun, oun aa foju oun ri mabo. Eyi lo ni ko jẹ koun sọrọ naa fẹnikẹni, afigba ti aṣiri ọrọ naa tu pẹlu bi oyun ṣe wọ ọ. Gbogbo ọna lo ni baba naa ti wa lati ṣẹyun naa pẹlu bo ṣe gbe oun lọ sọdọ kẹmiisi (chemist) pe ko ba oun yọ ọ sọnu, wọn si loogun foun, l’Ọlọrun lo yọ ẹmi oun. Awọn ọlọpaa ti mu ọmọbinrin naa lọ sileewosan Mirabel Center, fun ayẹwo, wọn si dọdẹ Kanu titi tọwọ fi to o, igba ti wọn si bi i leere ọrọ, o ni ko sirọ nibẹ, bọrọ ṣe ri lọmọ oun sọ yẹn.


Kayeefi nla leleyii o!  Baba fun ọmọ bibi inu ẹ ẹ loyun n’Ikorodu

Ọmọbinrin yii fi kun un pe baba oun ni ti awo ọrọ naa ba fi lu latọdọ oun, oun aa foju oun ri mabo. Eyi lo ni ko jẹ koun sọrọ naa fẹnikẹni, afigba ti aṣiri ọrọ naa tu pẹlu bi oyun ṣe wọ ọ. Gbogbo ọna lo ni baba naa ti wa lati ṣẹyun naa pẹlu bo ṣe gbe oun lọ sọdọ kẹmiisi (chemist) pe ko ba oun yọ ọ sọnu, wọn si loogun foun, l’Ọlọrun lo yọ ẹmi oun. Awọn ọlọpaa ti mu ọmọbinrin naa lọ sileewosan Mirabel Center, fun ayẹwo, wọn si dọdẹ Kanu titi tọwọ fi to o, igba ti wọn si bi i leere ọrọ, o ni ko sirọ nibẹ, bọrọ ṣe ri lọmọ oun sọ yẹn. Wọn ti fi baba naa ṣọwọ si ẹka ileeṣẹ ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ (CID) ni Panti, Yaba, fun iwadii, ki wọn too taari ẹ sile-ẹjọ gẹgẹ bi Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko, Bala Elkana, ṣe wi. Bakan naa lọwọ ọlọpaa teṣan Bariga tun tẹ ẹni ọdun mẹtalelọgbọn kan, Chibuike Kalu, ti wọn fẹsun kan pe o fipa laṣepọ pẹlu ọmọ ọdun mẹrinla kan ni Bariga. Awọn obi ọmọbinrin ọhun lo mu ẹjọ Chibuike wa si tẹṣan, lawọn ọlọpaa ba lọọ fi pampẹ ofin gbe e l’Opopona Amodu, to n gbe.


Wọn ti fi baba naa ṣọwọ si ẹka ileeṣẹ ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ (CID) ni Panti, Yaba, fun iwadii, ki wọn too taari ẹ sile-ẹjọ gẹgẹ bi Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko, Bala Elkana, ṣe wi. Bakan naa lọwọ ọlọpaa teṣan Bariga tun tẹ ẹni ọdun mẹtalelọgbọn kan, Chibuike Kalu, ti wọn fẹsun kan pe o fipa laṣepọ pẹlu ọmọ ọdun mẹrinla kan ni Bariga. Awọn obi ọmọbinrin ọhun lo mu ẹjọ Chibuike wa si tẹṣan, lawọn ọlọpaa ba lọọ fi pampẹ ofin gbe e l’Opopona Amodu, to n gbe. Wọn ni Chibuike ti jẹwọ pe loootọ loun huwa ọdarun ọhun, ṣugbọn o bẹbẹ pe ki wọn ṣaanu oun. ALAROYE gbọ pe wọn ti gbe ọmọbinrin naa lọ fun ayẹwo ati itọju lọsibitu kan n’Ikẹja, wọn si ti n to iwe ẹsun afurasi yii papọ lati taari ẹ siwaju adajọ lọsẹ yii. Bẹẹ lobinrin kan tọjọ ori ẹ ko le ju ọdun marundinlogoji lọ kegbajare lọ si teṣan ọlọpaa Aguda pe ọmọọṣẹ oun, to n ba oun taja ni ṣọọbu, Chinedu Obi, ẹni ọdun mẹrindinlọgbọn, ti fipa ba ọkan ninu awọn ibeji oun ti ko ju ọdun mejila lọ laṣepọ.


Wọn ni Chibuike ti jẹwọ pe loootọ loun huwa ọdarun ọhun, ṣugbọn o bẹbẹ pe ki wọn ṣaanu oun. ALAROYE gbọ pe wọn ti gbe ọmọbinrin naa lọ fun ayẹwo ati itọju lọsibitu kan n’Ikẹja, wọn si ti n to iwe ẹsun afurasi yii papọ lati taari ẹ siwaju adajọ lọsẹ yii. Bẹẹ lobinrin kan tọjọ ori ẹ ko le ju ọdun marundinlogoji lọ kegbajare lọ si teṣan ọlọpaa Aguda pe ọmọọṣẹ oun, to n ba oun taja ni ṣọọbu, Chinedu Obi, ẹni ọdun mẹrindinlọgbọn, ti fipa ba ọkan ninu awọn ibeji oun ti ko ju ọdun mejila lọ laṣepọ. Mama ibeji ọhun sọ pe niṣe loun fi awọn ibeji ọhun sọ ọmọkunrin naa nigba toun fẹẹ lọọ ra ọja lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọṣe to kọja lọhun-un. Lo ba fọgbọn tan ọkan ninu wọn si kọrọ yara kan ninu ile ti wọn n gbe, o si fipa ba a lo pọ. Obinrin yii ni iwadii oun fi han pe lati ọdun to kọja lo ti n fipa ba ọkan lara awọn ẹjirẹ naa sun.


Mama ibeji ọhun sọ pe niṣe loun fi awọn ibeji ọhun sọ ọmọkunrin naa nigba toun fẹẹ lọọ ra ọja lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọṣe to kọja lọhun-un. Lo ba fọgbọn tan ọkan ninu wọn si kọrọ yara kan ninu ile ti wọn n gbe, o si fipa ba a lo pọ. Obinrin yii ni iwadii oun fi han pe lati ọdun to kọja lo ti n fipa ba ọkan lara awọn ẹjirẹ naa sun. Bala Elkana ti ṣe alukoro ọlọpaa sọ f’ALAROYE ninu atẹjade kan pe wọn ti mu Chinedu, oun naa jẹwọ pe loootọ loun ṣe ọmọ ọga oun baṣubaṣu. O ni latọdun 2019 loun ti n ṣe e, niṣe loun si halẹ mọ ọn pe ko gbọdọ tu aṣiri ọrọ naa sita, ati pe oun fẹẹ fẹ ẹ niyawo to ba ya ni. O ti wa lakata awọn ọlọpaa to n wadii ọrọ to ba jẹ mọ biba ọmọde ṣeṣekuṣe, o si ṣee ṣe ko balẹ sile-ẹjọ laipẹ.


Bala Elkana ti ṣe alukoro ọlọpaa sọ f’ALAROYE ninu atẹjade kan pe wọn ti mu Chinedu, oun naa jẹwọ pe loootọ loun ṣe ọmọ ọga oun baṣubaṣu. O ni latọdun 2019 loun ti n ṣe e, niṣe loun si halẹ mọ ọn pe ko gbọdọ tu aṣiri ọrọ naa sita, ati pe oun fẹẹ fẹ ẹ niyawo to ba ya ni. O ti wa lakata awọn ọlọpaa to n wadii ọrọ to ba jẹ mọ biba ọmọde ṣeṣekuṣe, o si ṣee ṣe ko balẹ sile-ẹjọ laipẹ.


Ibo 1979 ku si dẹdẹ, n lawọn adigunjale ba ko girigiri ba awọn oloṣelu atijọba Ọbasanjọ (Ipari)

Ariwo, ‘yaa-fun-un yaa-fun-un’ motọ ọlọpaa lawọn eeyan to wa nile-ẹjọ giga n’Ikẹja kọkọ gbọ. Bi wọn ti gbọ ọ ni wọn dẹ eti wọn silẹ, bẹẹ lariwo fere ọlọpaa naa n sun mọ wọn si i. Oju lo n kan wọn! Ẹni ti a n gbeyawo bọ waa ba ni wọn, ko yẹ ki wọn maa garun rara, nitori ọdọ wọn kuku ni mọto awọn ọlọpaa naa n bọ, awọn lo si fẹẹ ja ẹru to n ko bọ gan-an fun. Ẹru wo lawọn ọlọpaa yii wa n ko bọ? Awọn adigunjale mẹfa ti wọn fẹẹ dajọ wọn nijọ naa ni. Awọn adigunjale mẹfa ti wọn fibọn ja ọgọrin ẹgbẹrun (N80,000) owo ileeṣẹ Boulos gba, ti wọn pa ọlọpaa meji, ti wọn si ṣe ọkan leṣe rẹkẹrẹkẹ ninu wọn.


Ẹru wo lawọn ọlọpaa yii wa n ko bọ? Awọn adigunjale mẹfa ti wọn fẹẹ dajọ wọn nijọ naa ni. Awọn adigunjale mẹfa ti wọn fibọn ja ọgọrin ẹgbẹrun (N80,000) owo ileeṣẹ Boulos gba, ti wọn pa ọlọpaa meji, ti wọn si ṣe ọkan leṣe rẹkẹrẹkẹ ninu wọn. Kaluku ti gbọroyin pe ọjọ naa ni wọn fẹẹ dajọ wọn, ko si sẹni to fẹ ki kinni naa ṣeyin oun. Lọdọ igbimọ to n gbọ ẹjọ awọn adigunjale ni Ikẹja ni wọn yoo ti yanju ọrọ ọhun, Adajọ E. A. Hotonu si ni adajọ wọn. Lẹẹkan naa ni ariwo ‘yaa-fun-un yaa-fun-un naa wọ inu ọgba ile-ẹjọ giga yii ni deede aago mẹsan-an kọja ogun iṣẹju, lọjọ kẹẹẹdogun, oṣu karun-un, ọdun 1979.


Kaluku ti gbọroyin pe ọjọ naa ni wọn fẹẹ dajọ wọn, ko si sẹni to fẹ ki kinni naa ṣeyin oun. Lọdọ igbimọ to n gbọ ẹjọ awọn adigunjale ni Ikẹja ni wọn yoo ti yanju ọrọ ọhun, Adajọ E. A. Hotonu si ni adajọ wọn. Lẹẹkan naa ni ariwo ‘yaa-fun-un yaa-fun-un naa wọ inu ọgba ile-ẹjọ giga yii ni deede aago mẹsan-an kọja ogun iṣẹju, lọjọ kẹẹẹdogun, oṣu karun-un, ọdun 1979. N lawọn ọlọpaa mẹrin ti wọn gun motosaikulu mẹrin ba kọkọ gun alupupu wọn naa wọle, ti wọn mura bii ẹni to n tẹle olori ijọba lọ sibi kan. Iyatọ to kan wa nibẹ ni pe ki i ṣe olori ijọba ni wọn n tẹle lọjọ yii, mọto Bulaaki-Maria (Black Maria), mọto ti wọn fi n ko awọn ọdaran kiri, ni wọn ṣaaju, bi awọn ọlọpaa alalupupu mẹrẹẹrin si ti wọle, bẹẹ ni mọto naa yọ lẹyin wọn, agbarigo ni, o dudu kirimu! Igba naa lawọn ọlọpaa, lọọya, oniroyin atawọn ero iworan bẹrẹ si i sare girigiri lọ sinu kootu ti wọn ti fẹẹ gbọ ẹjọ yii, wọn n wa ibujokoo to dara funra wọn. Oju awo lawo fi i gbọbẹ, wọn ko fẹ kẹnikan royin ohun to ba ṣẹlẹ nibẹ fun wọn, wọn fẹẹ foju ara wọn ri i. Nigba naa, nita, mọto agbarigo naa ti rọ tikẹtikẹ, o si ti duro, n lawọn ọlọpaa ti wọn ti wa nitosi nibẹ ba yi i po.


N lawọn ọlọpaa mẹrin ti wọn gun motosaikulu mẹrin ba kọkọ gun alupupu wọn naa wọle, ti wọn mura bii ẹni to n tẹle olori ijọba lọ sibi kan. Iyatọ to kan wa nibẹ ni pe ki i ṣe olori ijọba ni wọn n tẹle lọjọ yii, mọto Bulaaki-Maria (Black Maria), mọto ti wọn fi n ko awọn ọdaran kiri, ni wọn ṣaaju, bi awọn ọlọpaa alalupupu mẹrẹẹrin si ti wọle, bẹẹ ni mọto naa yọ lẹyin wọn, agbarigo ni, o dudu kirimu! Igba naa lawọn ọlọpaa, lọọya, oniroyin atawọn ero iworan bẹrẹ si i sare girigiri lọ sinu kootu ti wọn ti fẹẹ gbọ ẹjọ yii, wọn n wa ibujokoo to dara funra wọn. Oju awo lawo fi i gbọbẹ, wọn ko fẹ kẹnikan royin ohun to ba ṣẹlẹ nibẹ fun wọn, wọn fẹẹ foju ara wọn ri i. Nigba naa, nita, mọto agbarigo naa ti rọ tikẹtikẹ, o si ti duro, n lawọn ọlọpaa ti wọn ti wa nitosi nibẹ ba yi i po. Awọn ọlọpaa lasan kọ lawọn eleyii, awọn ti oju wọn le koko ni, wọn wọ bata konko, wọn de fila irin sori wọn, ibọn to wa lọwọ wọn gun jalami, ko sẹnikan to jẹ sun mọ wọn. Ninu awọn ọlọpaa yii, awọn kan gbe kinni kan ti wọn n pe n maṣinni-gan-an-nu dani, wọn ni ibọn ti i fọ ile, ti i fọ ogiri ni, wọn lo le pa bii ogun si ọgbọn eeyan lẹẹkan, yoo kan maa rẹ wọn bii ẹni rẹla ni. Lẹyin ti awọn ọlọpaa naa ti duro kaakiri, ti wọn si mura ija bẹẹ ni wọn too silẹkun mọto agbarigo yii, nigba naa ni awọn ero inu rẹ bẹrẹ si i bọ silẹ nikọọkan.


Awọn ọlọpaa lasan kọ lawọn eleyii, awọn ti oju wọn le koko ni, wọn wọ bata konko, wọn de fila irin sori wọn, ibọn to wa lọwọ wọn gun jalami, ko sẹnikan to jẹ sun mọ wọn. Ninu awọn ọlọpaa yii, awọn kan gbe kinni kan ti wọn n pe n maṣinni-gan-an-nu dani, wọn ni ibọn ti i fọ ile, ti i fọ ogiri ni, wọn lo le pa bii ogun si ọgbọn eeyan lẹẹkan, yoo kan maa rẹ wọn bii ẹni rẹla ni. Lẹyin ti awọn ọlọpaa naa ti duro kaakiri, ti wọn si mura ija bẹẹ ni wọn too silẹkun mọto agbarigo yii, nigba naa ni awọn ero inu rẹ bẹrẹ si i bọ silẹ nikọọkan. Ṣugbọn wahala igo lasan lọrọ awọn ọlọpaa ti wọn n fidi fọgba yii jọ loju awọn eeyan, nitori nigba ti awọn ti wọn n reti yii bọ silẹ, wọn ri i pe adiẹ ti kọọli ti gbe ni wọn, ko si ifun ninu wọn. Bi wọn ti bọ silẹ lawọn eeyan ri wọn, wọn ko le rin daadaa rara, nitori niṣe ni wọn da bii alaaarẹ, wọn si ti ru hangogo, wọn waa n mi lẹgẹlẹgẹ. Yatọ si eyi, wọn ti de wọn ni ṣẹkẹṣẹkẹ lọwọ, wọn de wọn ni ṣẹkẹṣẹkẹ lẹsẹ, eyi to tumọ si pe bi agidi kan ba tilẹ wa ninu wọn, tabi ti ẹmi ija kan ba n gbe wọn ninu, ko si ọwọ tabi ẹsẹ ti wọn yoo fi ṣe’yẹn.


Ṣugbọn wahala igo lasan lọrọ awọn ọlọpaa ti wọn n fidi fọgba yii jọ loju awọn eeyan, nitori nigba ti awọn ti wọn n reti yii bọ silẹ, wọn ri i pe adiẹ ti kọọli ti gbe ni wọn, ko si ifun ninu wọn. Bi wọn ti bọ silẹ lawọn eeyan ri wọn, wọn ko le rin daadaa rara, nitori niṣe ni wọn da bii alaaarẹ, wọn si ti ru hangogo, wọn waa n mi lẹgẹlẹgẹ. Yatọ si eyi, wọn ti de wọn ni ṣẹkẹṣẹkẹ lọwọ, wọn de wọn ni ṣẹkẹṣẹkẹ lẹsẹ, eyi to tumọ si pe bi agidi kan ba tilẹ wa ninu wọn, tabi ti ẹmi ija kan ba n gbe wọn ninu, ko si ọwọ tabi ẹsẹ ti wọn yoo fi ṣe’yẹn. Eeyan ko tilẹ le mọ pe itosi nibi, ni Adeniji Adele, ti wọn ti wọn mọle si, ni wọn ti n ko wọn bọ, eeyan yoo ro pe lati apa ọna ilẹ Hausa ni. Niṣe ni wọn fara balẹ gẹgẹ bii ọwọ onijangbọn ẹda ti i fara balẹ fun ankọọbu. Wọn ko le rin taara, niṣe ni wọn n kasẹ iyawo, nitori ọkọọkan ni wọn le gbe ẹsẹ, ẹni to ba gbiyanju lati gbe ẹsẹ ni meji meji yoo ṣubu ni.


Eeyan ko tilẹ le mọ pe itosi nibi, ni Adeniji Adele, ti wọn ti wọn mọle si, ni wọn ti n ko wọn bọ, eeyan yoo ro pe lati apa ọna ilẹ Hausa ni. Niṣe ni wọn fara balẹ gẹgẹ bii ọwọ onijangbọn ẹda ti i fara balẹ fun ankọọbu. Wọn ko le rin taara, niṣe ni wọn n kasẹ iyawo, nitori ọkọọkan ni wọn le gbe ẹsẹ, ẹni to ba gbiyanju lati gbe ẹsẹ ni meji meji yoo ṣubu ni. Bẹẹ ni wọn wọ turuturu dewaju adajọ, Adajọ Hotonu ati awọn eeyan rẹ. Bi wọn ti n wọle lawọn ero ti wọn wa nibẹ n wo wọn, ṣugbọn ko sẹni to le gbin, ohun gbogbo pa lọlọ ni. Alaye ko pọ mọ, nigba ti awọn mẹfẹẹfa kuku ti rojọ tẹlẹ, ti olupẹjọ si ti fi idi ẹjọ tirẹ naa mulẹ, to jẹ ki wọn dajọ nikan lo ku fun wọn.


Bẹẹ ni wọn wọ turuturu dewaju adajọ, Adajọ Hotonu ati awọn eeyan rẹ. Bi wọn ti n wọle lawọn ero ti wọn wa nibẹ n wo wọn, ṣugbọn ko sẹni to le gbin, ohun gbogbo pa lọlọ ni. Alaye ko pọ mọ, nigba ti awọn mẹfẹẹfa kuku ti rojọ tẹlẹ, ti olupẹjọ si ti fi idi ẹjọ tirẹ naa mulẹ, to jẹ ki wọn dajọ nikan lo ku fun wọn. Nelson Diefor ti i ṣe olori wọn duro, o dorikodo; Youperre Dakoru to jẹ atamatase wọn naa n wo baibai, okun ti mu aparo lẹsẹ poo. William Ogbolu to jẹ lebura mọ pe oun naa ti taja oun debi to lapẹẹrẹ, bẹẹ si ni Johnson Ibekwe to jẹ kuku ati iranṣẹ nileeṣe Boulos ti wọn ti ji wọn lowo yii mọ pe oun ti ṣe iṣẹ iranṣẹ daran, ko si jọ pe oun yoo tun ṣe iṣẹ iranṣẹ fẹnikan ni ileeṣẹ gidi kan ni Naijiria yii mọ. Ọlọpaa Mopol to wa laarin wọn, Lawrence Edemirukevu, lo n jẹka, abi kin ni ọlọpaa Moba n wa laarin awọn adigunjale, nigba to ni iṣẹ rẹ to n ṣe lọwọ.


Nelson Diefor ti i ṣe olori wọn duro, o dorikodo; Youperre Dakoru to jẹ atamatase wọn naa n wo baibai, okun ti mu aparo lẹsẹ poo. William Ogbolu to jẹ lebura mọ pe oun naa ti taja oun debi to lapẹẹrẹ, bẹẹ si ni Johnson Ibekwe to jẹ kuku ati iranṣẹ nileeṣe Boulos ti wọn ti ji wọn lowo yii mọ pe oun ti ṣe iṣẹ iranṣẹ daran, ko si jọ pe oun yoo tun ṣe iṣẹ iranṣẹ fẹnikan ni ileeṣẹ gidi kan ni Naijiria yii mọ. Ọlọpaa Mopol to wa laarin wọn, Lawrence Edemirukevu, lo n jẹka, abi kin ni ọlọpaa Moba n wa laarin awọn adigunjale, nigba to ni iṣẹ rẹ to n ṣe lọwọ. Oun naa dorikodo ni o, to n ṣẹju pako bii maalu rọbẹ, oun ati William Douglas, toun naa ni oniṣowo worobo loun, ọja pẹẹpẹẹpẹ lo n ta. Olupẹjọ ijọba, Adekunle Ilọri, to fidi ẹjọ gbogbo mulẹ wa nibẹ nigba ti Adajọ Hotonu bẹrẹ idajọ rẹ, ohun to si kọkọ ṣe ni lati ṣalaye awọn eeyan meji kan ninu awọn adigunjale naa, o ni awọn gan-an leṣu beleke, awọn ni wọn wa nidii ohun gbogbo. Ẹni akọkọ ni Nelson Diefor, ẹni ti oun funra ẹ ti jẹwọ pe oun lolori wọn.


Oun naa dorikodo ni o, to n ṣẹju pako bii maalu rọbẹ, oun ati William Douglas, toun naa ni oniṣowo worobo loun, ọja pẹẹpẹẹpẹ lo n ta. Olupẹjọ ijọba, Adekunle Ilọri, to fidi ẹjọ gbogbo mulẹ wa nibẹ nigba ti Adajọ Hotonu bẹrẹ idajọ rẹ, ohun to si kọkọ ṣe ni lati ṣalaye awọn eeyan meji kan ninu awọn adigunjale naa, o ni awọn gan-an leṣu beleke, awọn ni wọn wa nidii ohun gbogbo. Ẹni akọkọ ni Nelson Diefor, ẹni ti oun funra ẹ ti jẹwọ pe oun lolori wọn. Adajọ ni ọrọ rẹ dun oun gan-an, nitori ki i ṣe oun lo yẹ ki wọn ba ni iru ipo bẹẹ, bẹẹ ni ko gbọdọ jẹ oun ni wọn yoo ka awọn iwa buruku bẹẹ mọ lọwọ. Idi ni pe Katikiisi ni baba Nelson yii. Ni ipinlẹ Rivers, ni Kamabim, ni wọn ti bi i. O kawe nibẹ, o kawe nilẹ Ibo, l’Owerri, ko too waa maa kawe ni Onikẹẹ, Yabba, l’Ekoo.


Adajọ ni ọrọ rẹ dun oun gan-an, nitori ki i ṣe oun lo yẹ ki wọn ba ni iru ipo bẹẹ, bẹẹ ni ko gbọdọ jẹ oun ni wọn yoo ka awọn iwa buruku bẹẹ mọ lọwọ. Idi ni pe Katikiisi ni baba Nelson yii. Ni ipinlẹ Rivers, ni Kamabim, ni wọn ti bi i. O kawe nibẹ, o kawe nilẹ Ibo, l’Owerri, ko too waa maa kawe ni Onikẹẹ, Yabba, l’Ekoo. Iwe mẹsan-an lo kawe ẹ de to fi ni oun o ka mọ lọdun 1966, lo ba wọṣẹ nileeṣẹ Port Authority, bi ogun abẹle si ti fẹẹ bẹrẹ lo gba ṣọja lọ, wọn si jọ jagun abẹle ni, afi bo ṣe yi biri to waa pada di adigunjale. Adajọ sọrọ Youpelle Dakoru naa, o ni ọdaju apaayan gan-an ni, oun ko si ri iru ẹni bẹẹ ri. O ni tirẹ naa buru nitori ọmọ ọlọpaa loun, ọga ọlọpaa ni baba rẹ, ohun to si jẹ ko jẹ ọgba awọn ọlọpaa ni Ọbalende, l’Ekoo, ni wọn bi i si niyẹn, bo tilẹ jẹ ni Yenagoa, nipinlẹ Rivers, lawọn naa ti wa.


Iwe mẹsan-an lo kawe ẹ de to fi ni oun o ka mọ lọdun 1966, lo ba wọṣẹ nileeṣẹ Port Authority, bi ogun abẹle si ti fẹẹ bẹrẹ lo gba ṣọja lọ, wọn si jọ jagun abẹle ni, afi bo ṣe yi biri to waa pada di adigunjale. Adajọ sọrọ Youpelle Dakoru naa, o ni ọdaju apaayan gan-an ni, oun ko si ri iru ẹni bẹẹ ri. O ni tirẹ naa buru nitori ọmọ ọlọpaa loun, ọga ọlọpaa ni baba rẹ, ohun to si jẹ ko jẹ ọgba awọn ọlọpaa ni Ọbalende, l’Ekoo, ni wọn bi i si niyẹn, bo tilẹ jẹ ni Yenagoa, nipinlẹ Rivers, lawọn naa ti wa. O kawe l’Ekoo, Ibadan lo si ti kawe mẹwaa jade ki ogun abẹle too de, toun naa si kọri si ṣọja. Oun naa ba wọn jagun abẹle, afi bo ṣe kuro loju ogun to n waa paayan kiri igboro lati gba owo ọwọ wọn. Ibinu eyi ni adajọ ko ṣe wo wọn loju, afi lẹẹkan naa to kọju si wọn, gbolohun kan naa lo si wi jade, o ni, ‘Wọn yoo yinbọn pa yin ni, afi ẹni kan ṣoṣo ninu yin ni yoo ṣẹwọn ọdun mẹẹẹdogun!’ Ọlọpaa moba yẹn nikan ni wọn ni yoo ṣẹwọn, idi si ni pe ko ba wọn lọ soko ole naa, wọn ni ọta ibọn lo fun wọn, ko si mọ ohun ti wọn fẹẹ fi i ṣe.


O kawe l’Ekoo, Ibadan lo si ti kawe mẹwaa jade ki ogun abẹle too de, toun naa si kọri si ṣọja. Oun naa ba wọn jagun abẹle, afi bo ṣe kuro loju ogun to n waa paayan kiri igboro lati gba owo ọwọ wọn. Ibinu eyi ni adajọ ko ṣe wo wọn loju, afi lẹẹkan naa to kọju si wọn, gbolohun kan naa lo si wi jade, o ni, ‘Wọn yoo yinbọn pa yin ni, afi ẹni kan ṣoṣo ninu yin ni yoo ṣẹwọn ọdun mẹẹẹdogun!’ Ọlọpaa moba yẹn nikan ni wọn ni yoo ṣẹwọn, idi si ni pe ko ba wọn lọ soko ole naa, wọn ni ọta ibọn lo fun wọn, ko si mọ ohun ti wọn fẹẹ fi i ṣe. Bayii ni wọn dajọ iku awọn marun-un, ti wọn si ni ki wọn tete yinbọn pa gbogbo wọn. Aye ijọba ologun igba naa ko si ni sunmẹ-sunmẹ ninu, paapaapa ni wọn yoo ṣe gbogbo ohun ti wọn ba fẹẹ ṣe. Iyẹn lo ṣe jẹ pe ọjọ kẹrin ti wọn dajọ iku yii naa ni wọn ti mu wọn lọọ pa, ọjọ Satide to tẹle e ni, ọjọ kọkandinlogun, oṣu karun-un, ọdun 1979.


Bayii ni wọn dajọ iku awọn marun-un, ti wọn si ni ki wọn tete yinbọn pa gbogbo wọn. Aye ijọba ologun igba naa ko si ni sunmẹ-sunmẹ ninu, paapaapa ni wọn yoo ṣe gbogbo ohun ti wọn ba fẹẹ ṣe. Iyẹn lo ṣe jẹ pe ọjọ kẹrin ti wọn dajọ iku yii naa ni wọn ti mu wọn lọọ pa, ọjọ Satide to tẹle e ni, ọjọ kọkandinlogun, oṣu karun-un, ọdun 1979. Bawọn ero ṣe mọ pe wọn yoo pa wọn lọjọ naa ko yeeyan, nitori pitimu ni wọn pe seti okun. Koda, awọn eeyan wa lati awọn ipinlẹ mi-in ti wọn waa woran awọn adigunjale ti okiki wọn lalu ja. Bo tilẹ jẹ pe aago mẹsan-an aarọ ni wọn fi pipa wọn si, lati bii aago meje lawọn eeyan ti kunbẹ, ero ko si dakẹ titi ti wọn fi ko awọn ole naa de, ti wọn de wọn mọ agba, ti wọn si kẹyin wọn sokun.


Bawọn ero ṣe mọ pe wọn yoo pa wọn lọjọ naa ko yeeyan, nitori pitimu ni wọn pe seti okun. Koda, awọn eeyan wa lati awọn ipinlẹ mi-in ti wọn waa woran awọn adigunjale ti okiki wọn lalu ja. Bo tilẹ jẹ pe aago mẹsan-an aarọ ni wọn fi pipa wọn si, lati bii aago meje lawọn eeyan ti kunbẹ, ero ko si dakẹ titi ti wọn fi ko awọn ole naa de, ti wọn de wọn mọ agba, ti wọn si kẹyin wọn sokun. Lẹyin naa ni awọn ṣọja to lọwọọwọ, ti wọn feesi awọn adigunjale naa nikọọkan. N lọga wọn ba peṣẹ fun wọn, ‘fayaaa!’ Bẹẹ ni ina ibọn dahun lọ ‘karakaka’, n lawọn adigunjale naa ba dorikodo, ọta ibọn fa wọn ya pẹrẹpẹrẹ. Bẹẹ lopin de sawọn adigunjale to ja ọgọrin ẹgbẹrun gba lẹẹkan, ko si tun si ẹjọ ole ti wọn ṣe lasiko naa, lati igba ti wọn ti ṣe ẹjọ Oyenusi, to tun la ariwo lọ ju ẹjọ awọn Dakoru yii lọ.


Lẹyin naa ni awọn ṣọja to lọwọọwọ, ti wọn feesi awọn adigunjale naa nikọọkan. N lọga wọn ba peṣẹ fun wọn, ‘fayaaa!’ Bẹẹ ni ina ibọn dahun lọ ‘karakaka’, n lawọn adigunjale naa ba dorikodo, ọta ibọn fa wọn ya pẹrẹpẹrẹ. Bẹẹ lopin de sawọn adigunjale to ja ọgọrin ẹgbẹrun gba lẹẹkan, ko si tun si ẹjọ ole ti wọn ṣe lasiko naa, lati igba ti wọn ti ṣe ẹjọ Oyenusi, to tun la ariwo lọ ju ẹjọ awọn Dakoru yii lọ. Ọkan awọn ijọba Ọbasanjọ pada balẹ, awọn oloṣelu naa fi ẹdọ lori oronro, wọn si n ba kanmpeeni wọn lọ, wọn n wa oloṣelu ti yoo gbajọba lọwọ Ọbasanjọ nibẹrẹ oṣu kẹwaa, 1979.


Ọkan awọn ijọba Ọbasanjọ pada balẹ, awọn oloṣelu naa fi ẹdọ lori oronro, wọn si n ba kanmpeeni wọn lọ, wọn n wa oloṣelu ti yoo gbajọba lọwọ Ọbasanjọ nibẹrẹ oṣu kẹwaa, 1979.


O Soju Mi Koro

Alagbara lanaa da: Oshiomhole to fẹẹ gbẹsan Nigba ti Ọlọrun ba fun ni lagbara, ko si ohun to dara bii ka mọ pe Ọlọrun lo fun ni lagbara naa, o si le gba a nigbakugba to ba fẹ. Ohun ti eyi fi dara ni pe bi a ba ti n ranti ọrọ naa bayii, yoo ṣoro lati ṣi agbara ọhun lo, bi a ko ba si ṣi agbara lo, agbara ti Ọlọrun fun ni ki i bọ lọwọ ẹni. Bi eniyan ba ranti Adams Oshiomole, alaga ẹgbe oṣelu APC tẹlẹ, yoo mọ pe iṣoro gidi ni fun ẹda lati gun oke, ṣugbọn laarin ka diju ka la a, tọhun le ja bọ lori oke giga naa, ti yoo si ba ara rẹ nilẹ patapata. Lọsẹ to kọja lọhun-un, Oshiomole ni alaga APC, pẹlu agbara nla lọwọ rẹ, ti awọn gomina bii ogun si n wari foun nikan; awọn ọlọpaa oriṣiiriṣii lẹyin rẹ, aṣẹ to ba si fẹ lo n pa. Ṣugbọn nitori o ṣi agbara naa lo, kia lo ja bọ lati ori oke giga. Oun lo fi gomina to wa lori oye ni ipinlẹ Edo jẹ, oun lo mọ bi Obaseki ti di gomina. Ṣugbọn ko pẹ ti ija fi de laarin wọn, o si da bii pe ẹni to fi sipo naa ko mọ oore, tabi pe tọhun fẹẹ da a. N loun naa ba binu rangbọndan, to ni oun yoo ri i pe gomina naa ko pada sori oye mọ, n lo ba wa gbogbo ọna lati ri i pe ẹgbẹ APC rẹ ko fa ọkunrin naa kalẹ, wọn ni sabukeeti to gba nileewe ko daa.


O Soju Mi Koro

Lọsẹ to kọja lọhun-un, Oshiomole ni alaga APC, pẹlu agbara nla lọwọ rẹ, ti awọn gomina bii ogun si n wari foun nikan; awọn ọlọpaa oriṣiiriṣii lẹyin rẹ, aṣẹ to ba si fẹ lo n pa. Ṣugbọn nitori o ṣi agbara naa lo, kia lo ja bọ lati ori oke giga. Oun lo fi gomina to wa lori oye ni ipinlẹ Edo jẹ, oun lo mọ bi Obaseki ti di gomina. Ṣugbọn ko pẹ ti ija fi de laarin wọn, o si da bii pe ẹni to fi sipo naa ko mọ oore, tabi pe tọhun fẹẹ da a. N loun naa ba binu rangbọndan, to ni oun yoo ri i pe gomina naa ko pada sori oye mọ, n lo ba wa gbogbo ọna lati ri i pe ẹgbẹ APC rẹ ko fa ọkunrin naa kalẹ, wọn ni sabukeeti to gba nileewe ko daa. Bẹẹ, Oshiomhole funra ẹ lo n mu ọkunrin yii kiri lọdun mẹrin sẹyin, to n sọ fawọn ara Edo pe o mọwe, ori ẹ fẹrẹ da lu. Bi agbalagba ba pade ọmọ to ti n dọbalẹ ki i tẹlẹ loju ọna, ti ọmọ naa duro tandi, to si mura lati bu agbalagba naa ko ba a ja, agba to ba gbọn yẹ ko mọ pe o ni ohun ti ọmọde naa gboju le, o yẹ ko mọ pe o ni awọn alafẹyinti kan. Oshiomhole ko fura, ko mọ pe o yẹ ki oun fi ija fun Ọlọrun ja, ki oun jẹ ki Ọlọrun ba oun gbẹsan lara ẹni to ba dalẹ tabi ṣe aidaa oun. Kaka bẹẹ, o bọ ẹwu silẹ, o ni awọn yoo jọ na an tan bii owo ni.


O Soju Mi Koro

Bẹẹ, Oshiomhole funra ẹ lo n mu ọkunrin yii kiri lọdun mẹrin sẹyin, to n sọ fawọn ara Edo pe o mọwe, ori ẹ fẹrẹ da lu. Bi agbalagba ba pade ọmọ to ti n dọbalẹ ki i tẹlẹ loju ọna, ti ọmọ naa duro tandi, to si mura lati bu agbalagba naa ko ba a ja, agba to ba gbọn yẹ ko mọ pe o ni ohun ti ọmọde naa gboju le, o yẹ ko mọ pe o ni awọn alafẹyinti kan. Oshiomhole ko fura, ko mọ pe o yẹ ki oun fi ija fun Ọlọrun ja, ki oun jẹ ki Ọlọrun ba oun gbẹsan lara ẹni to ba dalẹ tabi ṣe aidaa oun. Kaka bẹẹ, o bọ ẹwu silẹ, o ni awọn yoo jọ na an tan bii owo ni. N lawọn alatilẹyin Obaseki ba jade. Eyi to ku, iregbe, wọn yọ Oshiomole nipo, Obaseki si ba ẹgbe PDP lọ. Ko si awawi kan nibẹ, ainisuuru, lagbaja-ṣẹ-mi-n-o-gbẹsan, lo ko ba Oshiomhole, ṣiṣi agbara lo lo ja a bọ nipo giga taye gbe e si.


O Soju Mi Koro

N lawọn alatilẹyin Obaseki ba jade. Eyi to ku, iregbe, wọn yọ Oshiomole nipo, Obaseki si ba ẹgbe PDP lọ. Ko si awawi kan nibẹ, ainisuuru, lagbaja-ṣẹ-mi-n-o-gbẹsan, lo ko ba Oshiomhole, ṣiṣi agbara lo lo ja a bọ nipo giga taye gbe e si. Eyi to buru ni pe ko tun ni i ri iru anfaani bẹẹ mọ lae, iyẹn lo ṣe yẹ ki gbogbo ẹni ba wa nipo fura. Ṣugbọn ọrọ awọn oloṣelu Naijiria ki i ri bẹẹ, wọn yoo ro pe lẹyin ti Ọlọrun da awọn tan, ko tun da ẹlomi-in mọ ni. Wọn yoo maa tẹlẹ hobahoba, wọn yoo maa mi họọ-họọ-họọ, awọn ẹni ti ko jẹ kinni kan ti wọn yoo maa pe ara wọn ni mejila.


O Soju Mi Koro

Eyi to buru ni pe ko tun ni i ri iru anfaani bẹẹ mọ lae, iyẹn lo ṣe yẹ ki gbogbo ẹni ba wa nipo fura. Ṣugbọn ọrọ awọn oloṣelu Naijiria ki i ri bẹẹ, wọn yoo ro pe lẹyin ti Ọlọrun da awọn tan, ko tun da ẹlomi-in mọ ni. Wọn yoo maa tẹlẹ hobahoba, wọn yoo maa mi họọ-họọ-họọ, awọn ẹni ti ko jẹ kinni kan ti wọn yoo maa pe ara wọn ni mejila. O n pẹ ko too bajẹ fun gbogbo oloṣelu agberaga; awọn ti wọn n nawo araalu, ti wọn si tun n jẹ gaba le wọn lori, awọn oniranu gbogbo! Afaimọ lọkunrin Kogi yii ko ni i di alapata Ti ẹ ba fẹẹ mọ oloṣelu alainikan-an-ṣe, tabi alaimọkan, Kogi ni ki ẹ maa lọ taara. Idi ni pe gomina to wa nibẹ, alaimọkan ti ko ni i gba pe oun ko mọkan ni.


O Soju Mi Koro

O n pẹ ko too bajẹ fun gbogbo oloṣelu agberaga; awọn ti wọn n nawo araalu, ti wọn si tun n jẹ gaba le wọn lori, awọn oniranu gbogbo! Afaimọ lọkunrin Kogi yii ko ni i di alapata Ti ẹ ba fẹẹ mọ oloṣelu alainikan-an-ṣe, tabi alaimọkan, Kogi ni ki ẹ maa lọ taara. Idi ni pe gomina to wa nibẹ, alaimọkan ti ko ni i gba pe oun ko mọkan ni. Idi niyẹn ti awọn ẹgbẹ oṣelu tabi ijọba wa ko ṣe n dara, nitori ọpọ awọn eeyan ti wọn wa nipo gomina tabi ipo alaṣẹ yii, ki i ṣe pe wọn ni igbaradi kan fun iṣẹ ti wọn waa ṣe yii, pupọ ninu wọn ko mọ idi ti wọn fi wa nibẹ, wọn ko mọ iṣẹ ti wọn waa ṣe. Ẹni kan ni yoo ti wọn si i pe ki wọn lọọ ṣe gomina, oun yoo nawo ẹ, oun yoo si lo agbara oun. Ki i ṣe pe ẹni ti wọn ti siwaju yii ni agbara tabi imọ kan, ko lero lati di gomina paapaa, ko si mọ ohun to fẹẹ ṣe to ba debẹ.


O Soju Mi Koro

Idi niyẹn ti awọn ẹgbẹ oṣelu tabi ijọba wa ko ṣe n dara, nitori ọpọ awọn eeyan ti wọn wa nipo gomina tabi ipo alaṣẹ yii, ki i ṣe pe wọn ni igbaradi kan fun iṣẹ ti wọn waa ṣe yii, pupọ ninu wọn ko mọ idi ti wọn fi wa nibẹ, wọn ko mọ iṣẹ ti wọn waa ṣe. Ẹni kan ni yoo ti wọn si i pe ki wọn lọọ ṣe gomina, oun yoo nawo ẹ, oun yoo si lo agbara oun. Ki i ṣe pe ẹni ti wọn ti siwaju yii ni agbara tabi imọ kan, ko lero lati di gomina paapaa, ko si mọ ohun to fẹẹ ṣe to ba debẹ. Ti ẹ ba wo gomina Kogi yii finnifinni, iyẹn Yahaya Bello, ẹ o ri i pe awọn ti wọn ko mọ ohun ti wọn n ṣe nile ijọba, tabi itumọ ijọba ni. Oṣelu nikan ni wọn mọ, ohun ti wọn si mọ nidii oṣelu ko ju ki wọn maa ladii, ki wọn maa gbọn tẹle aṣaaju kan, ki wọn maa sọrọ didun si i leti, ki wọn maa tan an, ki iyẹn le ro pe wọn fẹran oun. Ni Kogi, nigba ti Koronafairọọsi yii bẹrẹ, Bello bẹre si i sọ fun gbogbo aye pe ko si Korona lọdọ oun, wọn fẹẹ fawọn taja lasan ni, awọn o si ni i gba.


O Soju Mi Koro

Ti ẹ ba wo gomina Kogi yii finnifinni, iyẹn Yahaya Bello, ẹ o ri i pe awọn ti wọn ko mọ ohun ti wọn n ṣe nile ijọba, tabi itumọ ijọba ni. Oṣelu nikan ni wọn mọ, ohun ti wọn si mọ nidii oṣelu ko ju ki wọn maa ladii, ki wọn maa gbọn tẹle aṣaaju kan, ki wọn maa sọrọ didun si i leti, ki wọn maa tan an, ki iyẹn le ro pe wọn fẹran oun. Ni Kogi, nigba ti Koronafairọọsi yii bẹrẹ, Bello bẹre si i sọ fun gbogbo aye pe ko si Korona lọdọ oun, wọn fẹẹ fawọn taja lasan ni, awọn o si ni i gba. Ni bayii, ọpọlọpọ eeyan ti n ku ni Kogi, ẹni to si ku gbẹyin to di ariwo yii, Nasir Ajanah, Adajọ agba ipinlẹ naa ni. Ki oun too ku, Olori adajọ ile-ẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun ibilẹ, Ibrahim Shaibu Atadoga, naa ti ku. Awọn eeyan to lorukọ niyẹn o, awọn to ku ti ko lorukọ ko ṣee ka tan o. Ṣugbọn ko ma di pe ẹnikẹni yoo bu Bello, o jade, o ni oun ti pari iṣẹ, awọn gomina ẹgbẹ PDP mẹwaa lo n bọ ninu ẹgbẹ APC tawọn.


O Soju Mi Koro

Ni bayii, ọpọlọpọ eeyan ti n ku ni Kogi, ẹni to si ku gbẹyin to di ariwo yii, Nasir Ajanah, Adajọ agba ipinlẹ naa ni. Ki oun too ku, Olori adajọ ile-ẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun ibilẹ, Ibrahim Shaibu Atadoga, naa ti ku. Awọn eeyan to lorukọ niyẹn o, awọn to ku ti ko lorukọ ko ṣee ka tan o. Ṣugbọn ko ma di pe ẹnikẹni yoo bu Bello, o jade, o ni oun ti pari iṣẹ, awọn gomina ẹgbẹ PDP mẹwaa lo n bọ ninu ẹgbẹ APC tawọn. Irọ lo n pa o, oun naa mọ pe irọ loun n pa. Ṣugbọn ohun ti yoo fi tan awọn ọga rẹ to yẹ ki wọn bu u pe o sọ ara rẹ di alapata, o n pa awọn ara Kogi bii ẹni pẹran niyẹn. Kaka ki wọn bu u, wọn yoo maa rẹrin-in si i, wọn yoo maa faye awọn eeyan ta kaiti ni. Ṣugbọn ta ni yoo ba Bello sọrọ, ko ma fiku Korona pa awọn ara Kogi o. Ṣe bo yẹ kawọn oloṣelu Naijiria fi ti Ajimọbi yii ṣarikọgbọn ni Nigba ti awọn oloṣelu ba n ṣe girigira kiri, Ọlọrun nikan lo mọ ibi ti laakaye wọn maa n gba lọ.


O Soju Mi Koro

Irọ lo n pa o, oun naa mọ pe irọ loun n pa. Ṣugbọn ohun ti yoo fi tan awọn ọga rẹ to yẹ ki wọn bu u pe o sọ ara rẹ di alapata, o n pa awọn ara Kogi bii ẹni pẹran niyẹn. Kaka ki wọn bu u, wọn yoo maa rẹrin-in si i, wọn yoo maa faye awọn eeyan ta kaiti ni. Ṣugbọn ta ni yoo ba Bello sọrọ, ko ma fiku Korona pa awọn ara Kogi o. Ṣe bo yẹ kawọn oloṣelu Naijiria fi ti Ajimọbi yii ṣarikọgbọn ni Nigba ti awọn oloṣelu ba n ṣe girigira kiri, Ọlọrun nikan lo mọ ibi ti laakaye wọn maa n gba lọ. Pupọ ninu wọn maa n ṣe bii ẹni ti ko ni i ku lae mọ ni o. Ẹmi ti ko ni i di ọla, yoo si maa da oṣu mẹfa, wọn yoo maa da ọdun mẹrin, pe ti lagbaja ba ṣejọba ẹ tan, lagbaja mi-in lawọn yoo tun fi sibẹ. Nigba ti eeyan ba ri Ajimọbi ninu fidio nigba ti aawẹ Ramadan n pari lọ, nibi toun ati awọn ẹbi rẹ ti n tunu, ati bo ṣe n fi gbogbo ara ṣere, ko sẹni ti yoo ro iku ro o lọdun mẹẹẹdogun sasiko yii, ṣugbọn bo ti wu Olọrun ni i ṣọla rẹ. Ko si ẹni to n ba ti awọn eeyan ti wọn ba lorukọ jẹ niluu, paapaa awọn oloṣelu yii jẹ, ju awọn ti wọn sun mọ wọn lọ.


O Soju Mi Koro

Pupọ ninu wọn maa n ṣe bii ẹni ti ko ni i ku lae mọ ni o. Ẹmi ti ko ni i di ọla, yoo si maa da oṣu mẹfa, wọn yoo maa da ọdun mẹrin, pe ti lagbaja ba ṣejọba ẹ tan, lagbaja mi-in lawọn yoo tun fi sibẹ. Nigba ti eeyan ba ri Ajimọbi ninu fidio nigba ti aawẹ Ramadan n pari lọ, nibi toun ati awọn ẹbi rẹ ti n tunu, ati bo ṣe n fi gbogbo ara ṣere, ko sẹni ti yoo ro iku ro o lọdun mẹẹẹdogun sasiko yii, ṣugbọn bo ti wu Olọrun ni i ṣọla rẹ. Ko si ẹni to n ba ti awọn eeyan ti wọn ba lorukọ jẹ niluu, paapaa awọn oloṣelu yii jẹ, ju awọn ti wọn sun mọ wọn lọ. Awọn yii ki i sọ ootọ fun wọn, irọ oriṣiiriṣii ni wọn yoo si maa ba wọn pa faraalu. Awọn eeyan Ajimọbi gbe fidio jade, fidio atijọ, wọn ni tuntun ni, wọn lo ti gbadun, wọn ni ko sohun to n ṣe e mọ, wọn ni yoo gba ipo rẹ gẹgẹ bii adele alaga APC laipẹ. Ṣe nitori Ajimọbi lawọn eeyan yii ṣe n ṣe bayii tabi nitori ijẹkujẹ tiwọn.


O Soju Mi Koro

Awọn yii ki i sọ ootọ fun wọn, irọ oriṣiiriṣii ni wọn yoo si maa ba wọn pa faraalu. Awọn eeyan Ajimọbi gbe fidio jade, fidio atijọ, wọn ni tuntun ni, wọn lo ti gbadun, wọn ni ko sohun to n ṣe e mọ, wọn ni yoo gba ipo rẹ gẹgẹ bii adele alaga APC laipẹ. Ṣe nitori Ajimọbi lawọn eeyan yii ṣe n ṣe bayii tabi nitori ijẹkujẹ tiwọn. Ọkẹrẹ gori iroko bayii, oju ọdẹ da, wọn ti fi aimọkan ati eke pẹlu irọ pipa wọn din apọnle ara oku ọrun ku. Bẹẹ awọn naa yoo si ku o, wọn yoo si gbẹsan aburu wọn. Ki awọn oloṣelu wo ti Ajimọbi yii, ki wọn mọ pe giragira ti wọn n ba kiri yii ko debi kan bọ, ẹsẹ mẹfa lopin wọn.


O Soju Mi Koro

Ọkẹrẹ gori iroko bayii, oju ọdẹ da, wọn ti fi aimọkan ati eke pẹlu irọ pipa wọn din apọnle ara oku ọrun ku. Bẹẹ awọn naa yoo si ku o, wọn yoo si gbẹsan aburu wọn. Ki awọn oloṣelu wo ti Ajimọbi yii, ki wọn mọ pe giragira ti wọn n ba kiri yii ko debi kan bọ, ẹsẹ mẹfa lopin wọn. Wọn si fẹ wọn kọ, wọn yoo ju wọn si saree gbẹyin naa ni. Ajimọbi ti lọ, ko si sẹni kan ti yoo ri i mọ, afi loju ala nikan. Ki Ọlọrun dẹlẹ fun un, ko fori aṣiṣe rẹ gbogbo ji i, ki gbogbo ohun to fi saye ma si ṣe bajẹ lẹyin to ti lọ.


O Soju Mi Koro

Wọn si fẹ wọn kọ, wọn yoo ju wọn si saree gbẹyin naa ni. Ajimọbi ti lọ, ko si sẹni kan ti yoo ri i mọ, afi loju ala nikan. Ki Ọlọrun dẹlẹ fun un, ko fori aṣiṣe rẹ gbogbo ji i, ki gbogbo ohun to fi saye ma si ṣe bajẹ lẹyin to ti lọ.


Eyi ni bi aarẹ ẹgbẹ Rotaract Club ilu Iwo ṣe ku nibi to ti n gba bọọlu

Florence Babaṣọla, Osogbo Bii ala lọrọ naa ṣi n jẹ loju gbogbo awọn eeyan ilu Iwo, paapaa ju lọ, awọn ọmọ ẹgbẹ Rotaract Club, ko sẹni to gbagbọ pe ẹni ti wọn ri lai ti i pe wakati kan le ṣe bẹẹ dero ọrun alakeji. Lati ọdun kan sẹyin ni Shuaib Iṣọla ti n ko ẹgbẹ Rotaract ilu Iwo (Rotaract Club of Iwo Community Based) jẹ gẹgẹ bii aarẹ, ọjọ Aiku, Sannde, ijẹta, gan-an lo si ti wa ninu alakalẹ pe yoo gbe ipo fun aarẹ mi-in, ṣugbọn lọjọ naa ni iku wọle, to si mu un lọ. Gbogbo eto lo ti pari lori nnkan ti wọn fẹẹ ṣe, eleyii to yẹ ko waye ni Iris Club House, Oke-Odo, ilu Iwo, ṣugbọn gẹgẹ bii ọdọkunrin, Shuaib sọ pe oun fẹẹ lọ o gba bọọlu, gẹgẹ bii iṣe rẹ, pẹlu awọn ẹgbẹ rẹ lori papa iṣere ileewe St Mary’s Grammar School, niluu Iwo, ki eto ọhun too bẹrẹ. Ko pẹ ti wọn bẹrẹ bọọlu ni nnkan bii aago mẹwaa aarọ ọjọ naa ni ede-aiyede bẹrẹ laarin Ahmed, to n gbe lagbegbe Atanda ati Shuaib Iṣọla, lojiji ni ọrọ naa si di ija nla. Ahmed gba Shuaib lẹṣẹẹ, ṣe niyẹn mu ẹyin lọ silẹ, lọrọ ba di bo o lọ o yago, awọn ti wọn jẹ agba nibẹ ni wọn ṣugbaa Shuaib, wọn si gbe e lọ sileewosan Jẹnẹra, niluu Iwo. Ṣugbọn ẹpa ko boro mọ, ileewosan ni wọn ti sọ fun wọn pe Shuaib ti jade laye, bẹẹ ni ariwo ẹkun sọ ninu ile wọn, ti gbogbo awọn ọmọ ẹgbẹ Rotaract ilu Iwo, ti wọn n pe ara wọn ni Rota Empire, si bara jẹ gidigidi.


Ko pẹ ti wọn bẹrẹ bọọlu ni nnkan bii aago mẹwaa aarọ ọjọ naa ni ede-aiyede bẹrẹ laarin Ahmed, to n gbe lagbegbe Atanda ati Shuaib Iṣọla, lojiji ni ọrọ naa si di ija nla. Ahmed gba Shuaib lẹṣẹẹ, ṣe niyẹn mu ẹyin lọ silẹ, lọrọ ba di bo o lọ o yago, awọn ti wọn jẹ agba nibẹ ni wọn ṣugbaa Shuaib, wọn si gbe e lọ sileewosan Jẹnẹra, niluu Iwo. Ṣugbọn ẹpa ko boro mọ, ileewosan ni wọn ti sọ fun wọn pe Shuaib ti jade laye, bẹẹ ni ariwo ẹkun sọ ninu ile wọn, ti gbogbo awọn ọmọ ẹgbẹ Rotaract ilu Iwo, ti wọn n pe ara wọn ni Rota Empire, si bara jẹ gidigidi. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọṣun, Yẹmisi Ọpalọla, fidi iṣẹlẹ naa mulẹ. O ni bo tilẹ jẹ pe awọn mọlẹbi Shuaib ti gbe oku rẹ lọ sile, ti wọn si kọ jalẹ pe awọn ko le yọnda oku rẹ fun ayẹwo kankan, sibẹ, awọn ti mu Ahmed. Ọpalọla ni Ahmed yoo ran awọn ọlọpaa lọwọ lori iwadii wọn nipa iṣẹlẹ naa.


Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọṣun, Yẹmisi Ọpalọla, fidi iṣẹlẹ naa mulẹ. O ni bo tilẹ jẹ pe awọn mọlẹbi Shuaib ti gbe oku rẹ lọ sile, ti wọn si kọ jalẹ pe awọn ko le yọnda oku rẹ fun ayẹwo kankan, sibẹ, awọn ti mu Ahmed. Ọpalọla ni Ahmed yoo ran awọn ọlọpaa lọwọ lori iwadii wọn nipa iṣẹlẹ naa. Oniruuru nnkan lawọn ọmọ ẹgbẹ Rotaract n kọ sori ẹrọ ayelujara feesibuuku Shuaib. Gbogbo wọn ni wọn ṣapejuwe rẹ gẹgẹ bii ẹni to niwa agba, to si maa n fi gbogbo igba wa ire ọmọ ẹgbẹ.


Oniruuru nnkan lawọn ọmọ ẹgbẹ Rotaract n kọ sori ẹrọ ayelujara feesibuuku Shuaib. Gbogbo wọn ni wọn ṣapejuwe rẹ gẹgẹ bii ẹni to niwa agba, to si maa n fi gbogbo igba wa ire ọmọ ẹgbẹ.


Wọn ṣi n wa awọn arinrinajo mẹjọ ti wọn ji gbe ni Akoko

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Titi di ba a ṣe n sọ yii lawọn agbofinro atawọn ẹṣọ alaabo lẹlẹka-jẹka ṣi n wa awọn arinrinajo kan ti wọn lawọn agbebọn ji gbe lagbegbe Akoko lọjọ Ẹti, Furaidee, ọsẹ to kọja. ALAROYE gbọ pe awọn arinrinajo ọhun ti wọn to bii mẹsan-an ni wọn n bọ lati ilu Abuja lasiko ti iṣẹlẹ yii waye. Agbegbe Iṣua, laarin Ifira-Akoko si Ido-Ani, ni wọn lawọn Fulani ti fabọn yọ si wọn, ti wọn da wọn duro, ti wọn si fipa ko mẹjọ ninu wọn wọnu igbo lọ nigba ti ẹni kan yooku raaye sa mọ wọn lọwọ. Awọn afurasi ajinigbe naa ti kan sawọn ẹbi awọn arinrinajo ọhun, ọgọrun-un miliọnu Naira ni wọn si n n beere fun lọwọ ẹni kọọkan wọn ki wọn too le tu wọn silẹ. Ọga ọlọpaa teṣan Iṣua-Akoko, Ọgbẹni Olowoyọ Akinbọde, ni awọn ẹsọ alaabo pẹlu ìranlọwọ awọn fijilante ti bẹrẹ wiwa gbogbo inu aginju to wa lagbegbe naa, boya awọn ṣi le ri awọn ti wọn ji gbe naa gba pada lasiko. O ni ọkọ Toyota Sienna to n gbe awọn arinrinajo naa bọ lati Abuja nikan lawọn ba nigba ti awọn kọkọ ṣabẹwo sibi iṣẹlẹ naa, ti oun si ti paṣẹ pe ki wọn gbe bọọsi ọhun lọ si teṣan wọn.


Awọn afurasi ajinigbe naa ti kan sawọn ẹbi awọn arinrinajo ọhun, ọgọrun-un miliọnu Naira ni wọn si n n beere fun lọwọ ẹni kọọkan wọn ki wọn too le tu wọn silẹ. Ọga ọlọpaa teṣan Iṣua-Akoko, Ọgbẹni Olowoyọ Akinbọde, ni awọn ẹsọ alaabo pẹlu ìranlọwọ awọn fijilante ti bẹrẹ wiwa gbogbo inu aginju to wa lagbegbe naa, boya awọn ṣi le ri awọn ti wọn ji gbe naa gba pada lasiko. O ni ọkọ Toyota Sienna to n gbe awọn arinrinajo naa bọ lati Abuja nikan lawọn ba nigba ti awọn kọkọ ṣabẹwo sibi iṣẹlẹ naa, ti oun si ti paṣẹ pe ki wọn gbe bọọsi ọhun lọ si teṣan wọn. Olowoyọ rọ awọn eeyan agbegbe naa lati fọwọsowọpọ pẹlu awọn ọlọpaa, ki ọwọ le tete tẹ awọn oniṣẹẹbi naa, ki wọn si doola ẹmi awọn ẹni ẹlẹni ti wọn fi sahaamọ wọn. Alaga afun-un-sọ nijọba ibilẹ Guusu Ila-Oorun Akoko, Ọgbẹni Yọmi Babatunde, fi ẹdun ọkan rẹ han lori iṣẹlẹ ọhun, o ni awọn araalu kan ti yọnda ara wọn lati dara pọ mọ awọn ẹṣọ alaabo to fẹẹ lọọ doola ẹmi awọn arinrinajo naa ninu igbo ti wọn ko wọn pamọ si. O waa dupẹ lọwọ awọn ẹṣọ alaabo ipinlẹ Ondo fun iṣẹ ribiribi ti wọn n ṣe ki alaafia le jọba ni gbogbo agbegbe Akoko.


Olowoyọ rọ awọn eeyan agbegbe naa lati fọwọsowọpọ pẹlu awọn ọlọpaa, ki ọwọ le tete tẹ awọn oniṣẹẹbi naa, ki wọn si doola ẹmi awọn ẹni ẹlẹni ti wọn fi sahaamọ wọn. Alaga afun-un-sọ nijọba ibilẹ Guusu Ila-Oorun Akoko, Ọgbẹni Yọmi Babatunde, fi ẹdun ọkan rẹ han lori iṣẹlẹ ọhun, o ni awọn araalu kan ti yọnda ara wọn lati dara pọ mọ awọn ẹṣọ alaabo to fẹẹ lọọ doola ẹmi awọn arinrinajo naa ninu igbo ti wọn ko wọn pamọ si. O waa dupẹ lọwọ awọn ẹṣọ alaabo ipinlẹ Ondo fun iṣẹ ribiribi ti wọn n ṣe ki alaafia le jọba ni gbogbo agbegbe Akoko. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ondo, Tee-Leo Ikoro, fidi iṣẹlẹ naa mulẹ, o ni awọn ti gbiyanju ati ri ẹni kan gba pada ninu awọn ti wọn ji gbe. O fi kun un pe akitiyan awọn ọlọpaa ṣi n tẹsiwaju lati ri awọn yooku gba pada laaye.


Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ondo, Tee-Leo Ikoro, fidi iṣẹlẹ naa mulẹ, o ni awọn ti gbiyanju ati ri ẹni kan gba pada ninu awọn ti wọn ji gbe. O fi kun un pe akitiyan awọn ọlọpaa ṣi n tẹsiwaju lati ri awọn yooku gba pada laaye.


Okpara n lọọ ri Awolọwọ lẹwọn ni Calabar, o fẹẹ lọọ fẹjọ Akintọla ati awọn ọrẹ rẹ sun nibẹ ni

Ni Ọjọbọ, Alamisi, ọjọ kọkandinlogun, oṣu kọkanla, 1964, wọn ju Mark Ogbod sẹwọn ọdun kan niluu Owerri, nilẹ Ibo lọhun-un ti wọn n pe ni Eastern Region nigba naa. Ẹwọn oṣelu lọkunrin naa lọọ ṣe. Idi si ni pe wọn ti n wa a tipẹ, oun nikan lọmọ ile-igbimọ aṣofin ilẹ Ibo yii to jẹ ọmọ ẹgbẹ NPC, ẹgbẹ awọn Sardauna lati ilẹ Hausa. Bawo ni ẹgbẹ awọn Hausa yoo ṣe rọwọ mu nilẹ Ibo; bawo ni ọmọ Ibo kan ko ṣe ni i ri ẹgbẹ mi-in ṣe ju ẹgbẹ wọn nilẹ Hausa lọ. Nigba toun naa yoo si ko si wọn lọwọ, wọn ba kaadi idibo ojilelẹgbẹta-din-mẹfa (634) lọwọ rẹ, n lawọn yẹn ba sọ pe kaadi to fẹẹ fi ṣojooro nibi ibo to n bọ ni. Mark Ogbodo ni ki i ṣe bẹẹ, awọn kan ti ko mọwe ni wọn ko kaadi naa waa foun pe ki oun fọna han wọn nidii ẹ. Adajọ loun o gba, o lo da oun loju pe o fẹẹ lo kaadi naa fun ojooro ni.


Bawo ni ẹgbẹ awọn Hausa yoo ṣe rọwọ mu nilẹ Ibo; bawo ni ọmọ Ibo kan ko ṣe ni i ri ẹgbẹ mi-in ṣe ju ẹgbẹ wọn nilẹ Hausa lọ. Nigba toun naa yoo si ko si wọn lọwọ, wọn ba kaadi idibo ojilelẹgbẹta-din-mẹfa (634) lọwọ rẹ, n lawọn yẹn ba sọ pe kaadi to fẹẹ fi ṣojooro nibi ibo to n bọ ni. Mark Ogbodo ni ki i ṣe bẹẹ, awọn kan ti ko mọwe ni wọn ko kaadi naa waa foun pe ki oun fọna han wọn nidii ẹ. Adajọ loun o gba, o lo da oun loju pe o fẹẹ lo kaadi naa fun ojooro ni. Ni wọn ba la a mẹwọn. Oun nikan ko lo n lọ sẹwọn bẹẹ, bi awọn ẹgbẹ oṣelu mẹtẹẹta ti wọn lagbara ju nigba naa ṣe n sọ awọn alatako wọn sẹwọn ati atimọle niyẹn. Ẹgbẹ NPC lo lagbara nilẹ Hausa, Dẹmọ lo lagbara nilẹ Yoruba, NCNC lo si jẹ apaṣẹ nilẹ Ibo.


Ni wọn ba la a mẹwọn. Oun nikan ko lo n lọ sẹwọn bẹẹ, bi awọn ẹgbẹ oṣelu mẹtẹẹta ti wọn lagbara ju nigba naa ṣe n sọ awọn alatako wọn sẹwọn ati atimọle niyẹn. Ẹgbẹ NPC lo lagbara nilẹ Hausa, Dẹmọ lo lagbara nilẹ Yoruba, NCNC lo si jẹ apaṣẹ nilẹ Ibo. Gbogbo wọn ni wọn ko si fẹ alatako kan ni agbegbe wọn, eyi lo ṣe jẹ bi ibo ti n sun mọle ni wọn n rọ awọn eeyan da satimọle, tabi sẹwọn, lai woju wọn. Ni ọjọ kẹrin ti wọn sọ Ogbodo sẹwọn nilẹ Ibo, awọn mejidinlọgbọn aṣaaju UPGA ni awọn ọlọpaa Western Region mu ni ilu Ọta ati Atan. Ẹṣẹ kan naa ni wọn ṣẹ nibi mejeeji, wọn ni wọn waa wo iwe iforukọsilẹ lati da wahala silẹ nibẹ ni.


Gbogbo wọn ni wọn ko si fẹ alatako kan ni agbegbe wọn, eyi lo ṣe jẹ bi ibo ti n sun mọle ni wọn n rọ awọn eeyan da satimọle, tabi sẹwọn, lai woju wọn. Ni ọjọ kẹrin ti wọn sọ Ogbodo sẹwọn nilẹ Ibo, awọn mejidinlọgbọn aṣaaju UPGA ni awọn ọlọpaa Western Region mu ni ilu Ọta ati Atan. Ẹṣẹ kan naa ni wọn ṣẹ nibi mejeeji, wọn ni wọn waa wo iwe iforukọsilẹ lati da wahala silẹ nibẹ ni. Bẹẹ ohun ti awọn yẹn n wi ni pe ọpọlọpọ orukọ to wa ninu awọn iwe naa ki i ṣe orukọ awọn eeyan ti wọn n gbe adugbo tawọn, Ọlọrun lo mọ ibi ti wọn ti ko wọn wa, bẹẹ orukọ tawọn gan-an ko si ninu iwe. Ni ọgbọnjọ, oṣu kọkanla, 1964 yii, kan naa, wọn ju awọn aṣaaju ẹgbẹ UPGA mẹta sẹwọn ni Abẹokuta. Ẹni akọkọ ninu wọn ni Fọlọrunṣọ Ọyalọwọ.


Bẹẹ ohun ti awọn yẹn n wi ni pe ọpọlọpọ orukọ to wa ninu awọn iwe naa ki i ṣe orukọ awọn eeyan ti wọn n gbe adugbo tawọn, Ọlọrun lo mọ ibi ti wọn ti ko wọn wa, bẹẹ orukọ tawọn gan-an ko si ninu iwe. Ni ọgbọnjọ, oṣu kọkanla, 1964 yii, kan naa, wọn ju awọn aṣaaju ẹgbẹ UPGA mẹta sẹwọn ni Abẹokuta. Ẹni akọkọ ninu wọn ni Fọlọrunṣọ Ọyalọwọ. Ọmọ ẹgbẹ AG ni, o si ti figba kan jẹ aṣaaju ile-igbimọ aṣofin Western Region. Oun atawọn mẹji mi-in ni wọn ju sẹwọn, wọn ni wọn n ṣepade lai gbaṣẹ. Awọn tọhun lawọn ko ṣepade, ọrọ lasan lawọn n sọ; awọn ọlọpaa to mu wọn ni aaye ko si fun iru adurosọrọ bẹẹ lasiko naa, nitori wọn ko le bura pe ki i ṣe ọrọ oṣelu lawọn n sọ.


Ọmọ ẹgbẹ AG ni, o si ti figba kan jẹ aṣaaju ile-igbimọ aṣofin Western Region. Oun atawọn mẹji mi-in ni wọn ju sẹwọn, wọn ni wọn n ṣepade lai gbaṣẹ. Awọn tọhun lawọn ko ṣepade, ọrọ lasan lawọn n sọ; awọn ọlọpaa to mu wọn ni aaye ko si fun iru adurosọrọ bẹẹ lasiko naa, nitori wọn ko le bura pe ki i ṣe ọrọ oṣelu lawọn n sọ. Lọjọ yii kan naa ni wọn wọ awọn mẹta mi-in lọ sile-ẹjọ ni Ebute-Mẹta, l’Ekoo, ohun ti wọn tori ẹ wọ wọn bẹẹ ni pe wọn ni wọn n rin nitosi ile Alaaji Tijani, ẹni to fẹẹ du ipo lasiko ibo naa lorukọ ẹgbẹ Dẹmọ. Bi nnkan ti ri lasiko yii ree, ko si ọmọ ẹgbẹ Action Group, NCNC, tabi UPGA to gbọdọ ta felefele nilẹ Yoruba: bi ọwọ Dẹmọ ba to o, ẹwọn lo n lọ. Ohun ti wọn si ṣe n ṣe bayii ni pe ẹru n ba olori ẹgbẹ naa gan-an, iyẹn Oloye Ladoke Akintọla.


Lọjọ yii kan naa ni wọn wọ awọn mẹta mi-in lọ sile-ẹjọ ni Ebute-Mẹta, l’Ekoo, ohun ti wọn tori ẹ wọ wọn bẹẹ ni pe wọn ni wọn n rin nitosi ile Alaaji Tijani, ẹni to fẹẹ du ipo lasiko ibo naa lorukọ ẹgbẹ Dẹmọ. Bi nnkan ti ri lasiko yii ree, ko si ọmọ ẹgbẹ Action Group, NCNC, tabi UPGA to gbọdọ ta felefele nilẹ Yoruba: bi ọwọ Dẹmọ ba to o, ẹwọn lo n lọ. Ohun ti wọn si ṣe n ṣe bayii ni pe ẹru n ba olori ẹgbẹ naa gan-an, iyẹn Oloye Ladoke Akintọla. Bi ẹgbẹ Dẹmọ ba ja kulẹ, ti ẹgbẹ alajọṣepọ awọn ati NPC ti wọn jọ n jẹ NNA ko ba wọle, to ba jẹ UPGA to jẹ ẹgbẹ alajọṣepọ AG ati NCNC lo wọle ibo awọn aṣofin naa, ti ijọba si di tiwọn, omi gbẹ leyin ẹja fun Akintọla niyi, ohun buruku yoo si maa ja lu ara wọn fun un ni. Awọn UPGA tilẹ ti n leri: KIngsley Mbadiwe, ọkan pataki ninu awọn aṣaaju UPGA, ni ti Ọlọrun ba le ba awọn ṣe e, lẹsẹkẹsẹ ti awọn ba ti wọle lawọn yoo tu ile-igbimọ aṣofin West ka, ti awọn yoo si ṣeto ibo tuntun fun wọn, nitori ibo ti wọn n lo lọwọlọwọ bẹẹ ki i ṣe ibo to dara, ibo ti asiko rẹ ti pari ni, o yẹ ki wọn ti dibo mi-in, ki wọn le mọ bi Akintọla lero leyin tabi ko ni. Mbadiwe yii ni lojoojumọ ni Akintọla n ti awọn UPGA mọle, ṣugbọn asiko ẹsan ti sun mọle fun un, ijọba yoo bọ lọwọ rẹ laipẹ jọjọ.


Bi ẹgbẹ Dẹmọ ba ja kulẹ, ti ẹgbẹ alajọṣepọ awọn ati NPC ti wọn jọ n jẹ NNA ko ba wọle, to ba jẹ UPGA to jẹ ẹgbẹ alajọṣepọ AG ati NCNC lo wọle ibo awọn aṣofin naa, ti ijọba si di tiwọn, omi gbẹ leyin ẹja fun Akintọla niyi, ohun buruku yoo si maa ja lu ara wọn fun un ni. Awọn UPGA tilẹ ti n leri: KIngsley Mbadiwe, ọkan pataki ninu awọn aṣaaju UPGA, ni ti Ọlọrun ba le ba awọn ṣe e, lẹsẹkẹsẹ ti awọn ba ti wọle lawọn yoo tu ile-igbimọ aṣofin West ka, ti awọn yoo si ṣeto ibo tuntun fun wọn, nitori ibo ti wọn n lo lọwọlọwọ bẹẹ ki i ṣe ibo to dara, ibo ti asiko rẹ ti pari ni, o yẹ ki wọn ti dibo mi-in, ki wọn le mọ bi Akintọla lero leyin tabi ko ni. Mbadiwe yii ni lojoojumọ ni Akintọla n ti awọn UPGA mọle, ṣugbọn asiko ẹsan ti sun mọle fun un, ijọba yoo bọ lọwọ rẹ laipẹ jọjọ. Eeyan ko ni i gbọ iru eleyii ko ma mura si ọrọ ara rẹ, ohun to jẹ ki Akintọla ati ẹgbẹ Dẹmọ rẹ ṣi maa fi gbogbo ara ja niyi. Ni ọjọ kẹrin, oṣu kejila, 1964, awọn ẹgbẹ Action Group fi ẹdun ọkan sọrọ, wọn ni ohun ti awọn n wi gan-an lo delẹ yii, wọn ni ijọba Akintọla ti sọ ilẹ Yoruba di ilu to n sinru fawọn ara ilẹ Hausa. Ẹgbẹ naa ni gbogbo ere ati iwa ti Akintọla n hu bayii ni bi yoo ti tẹ awọn aṣaaju ilẹ Hausa lọrun, ti wọn yoo le duro ti i lati le ṣeru idibo to n bọ naa.


Eeyan ko ni i gbọ iru eleyii ko ma mura si ọrọ ara rẹ, ohun to jẹ ki Akintọla ati ẹgbẹ Dẹmọ rẹ ṣi maa fi gbogbo ara ja niyi. Ni ọjọ kẹrin, oṣu kejila, 1964, awọn ẹgbẹ Action Group fi ẹdun ọkan sọrọ, wọn ni ohun ti awọn n wi gan-an lo delẹ yii, wọn ni ijọba Akintọla ti sọ ilẹ Yoruba di ilu to n sinru fawọn ara ilẹ Hausa. Ẹgbẹ naa ni gbogbo ere ati iwa ti Akintọla n hu bayii ni bi yoo ti tẹ awọn aṣaaju ilẹ Hausa lọrun, ti wọn yoo le duro ti i lati le ṣeru idibo to n bọ naa. AG ni Akintọla mọ iwa awọn, nigba to jẹ ọkan ninu awọn aṣaaju awọn loun naa tẹlẹ. O mọ iwa awọn pe iwa ka maa rẹ mẹkunnu jẹ, ka maa gba lọwọ talaka lati fi tọju awọn olowo ati alapamaṣiṣẹ ọmọọba ti awọn Hausa n hu lọdọ wọn lọhun-un ni ko jẹ ki awọn ba Sardauna atawọn eeyan rẹ ṣe, ṣugbọn iwa naa ni Akintọla gba mọra bayii, koda, oun naa ti n ṣe bii wọn. Awọn AG ni Akintọla fẹẹ ta Yoruba fun awọn Hausa ni, awọn ko si ni i gba fun un.


AG ni Akintọla mọ iwa awọn, nigba to jẹ ọkan ninu awọn aṣaaju awọn loun naa tẹlẹ. O mọ iwa awọn pe iwa ka maa rẹ mẹkunnu jẹ, ka maa gba lọwọ talaka lati fi tọju awọn olowo ati alapamaṣiṣẹ ọmọọba ti awọn Hausa n hu lọdọ wọn lọhun-un ni ko jẹ ki awọn ba Sardauna atawọn eeyan rẹ ṣe, ṣugbọn iwa naa ni Akintọla gba mọra bayii, koda, oun naa ti n ṣe bii wọn. Awọn AG ni Akintọla fẹẹ ta Yoruba fun awọn Hausa ni, awọn ko si ni i gba fun un. Ọrọ naa ka Akintọla lara, nitori o mọ pe bii igba ti wọn fẹẹ ba toun jẹ nilẹ Yoruba ni. Ọjọ keji lo ti jade, to si kede pe oun naa mọ o, oun mọ pe gbogbo awọn aṣaaju AG ni wọn koriira oun. Laarin Ọja Oje, n’Ibadan, lo ti n sọ ọ. O ni ko sohun meji ti wọn fi koriira oun ju pe oun sọ fun wọn pe ko yẹ ko jẹ ẹya kan ṣoṣo (Ijẹbu) pere ni yoo maa ko gbogbo ọrọ ilẹ Yoruba si apo ara wọn.


Ọrọ naa ka Akintọla lara, nitori o mọ pe bii igba ti wọn fẹẹ ba toun jẹ nilẹ Yoruba ni. Ọjọ keji lo ti jade, to si kede pe oun naa mọ o, oun mọ pe gbogbo awọn aṣaaju AG ni wọn koriira oun. Laarin Ọja Oje, n’Ibadan, lo ti n sọ ọ. O ni ko sohun meji ti wọn fi koriira oun ju pe oun sọ fun wọn pe ko yẹ ko jẹ ẹya kan ṣoṣo (Ijẹbu) pere ni yoo maa ko gbogbo ọrọ ilẹ Yoruba si apo ara wọn. O ni awọn eeyan mẹrin pere ti wọn jẹ Ijẹbu ni wọn n ko owo awọn agbẹ gbogbo ilẹ Yoruba sapo, pe ohun ti oun wi to dija ree, ti wọn ni ki oun mu ori wa, ki oun fi ọrun silẹ, idi ti wọn ko si fi fẹran oun niyẹn. Loootọ lawọn ọmọ Dẹmọ n pariwo, ti wọn n fo soke, bi Akintọla ti n sọrọ rẹ, ṣugbọn ọpọlọpọ wọn naa lo mọ pe ọrọ naa ki i ṣe ododo, ipolongo oṣelu lasan ni. Ọrọ naa ko yọ awọn oniroyin paapaa silẹ, bi oniroyin kan ba gbe iroyin ti ko mọdi daadaa jade, ẹsẹkẹsẹ ni wọn yoo gbe e. Ohun to ṣẹlẹ si ọkan ninu olotuu iwe iroyin Azikiwe funra ẹ ree, iyẹn West African Pilot.


O ni awọn eeyan mẹrin pere ti wọn jẹ Ijẹbu ni wọn n ko owo awọn agbẹ gbogbo ilẹ Yoruba sapo, pe ohun ti oun wi to dija ree, ti wọn ni ki oun mu ori wa, ki oun fi ọrun silẹ, idi ti wọn ko si fi fẹran oun niyẹn. Loootọ lawọn ọmọ Dẹmọ n pariwo, ti wọn n fo soke, bi Akintọla ti n sọrọ rẹ, ṣugbọn ọpọlọpọ wọn naa lo mọ pe ọrọ naa ki i ṣe ododo, ipolongo oṣelu lasan ni. Ọrọ naa ko yọ awọn oniroyin paapaa silẹ, bi oniroyin kan ba gbe iroyin ti ko mọdi daadaa jade, ẹsẹkẹsẹ ni wọn yoo gbe e. Ohun to ṣẹlẹ si ọkan ninu olotuu iwe iroyin Azikiwe funra ẹ ree, iyẹn West African Pilot. Wọn mu olootu yii, Herbert Unegbu, l’Ekoo, wọn ni iwe iroyin rẹ gbe iroyin kan jade, nibi ti ẹni kan ti sọrọ pe, ‘Ẹ dibo fun UPGA ki Awolọwọ le jade lẹwọn.’ Wọn ni iru iroyin bẹẹ ki i ṣe ohun to yẹ ki beba rẹ gbe jade. Kia lawọn ọlọpaa ti ṣu u rugudu, nigba ti yoo si ba ara rẹ, ninu ọgba ẹwọn ni. Bẹe naa lawọn tọọgi ẹgbẹ Dẹmọ lu ẹni kan pa ni Sango-Ọta.


Wọn mu olootu yii, Herbert Unegbu, l’Ekoo, wọn ni iwe iroyin rẹ gbe iroyin kan jade, nibi ti ẹni kan ti sọrọ pe, ‘Ẹ dibo fun UPGA ki Awolọwọ le jade lẹwọn.’ Wọn ni iru iroyin bẹẹ ki i ṣe ohun to yẹ ki beba rẹ gbe jade. Kia lawọn ọlọpaa ti ṣu u rugudu, nigba ti yoo si ba ara rẹ, ninu ọgba ẹwọn ni. Bẹe naa lawọn tọọgi ẹgbẹ Dẹmọ lu ẹni kan pa ni Sango-Ọta. Amuda Anjọrin ni, wọn ni UPGA lo n ṣe. Ko jọ pe wọn fẹẹ lu u pa, o jọ pe wọn kan fẹẹ fi lilu naa halẹ mọ ọn ni. Ṣugbon wọn ti lu u ju debii pe nigba ti yoo fi de ọsibitu, o ti ku pata.


Amuda Anjọrin ni, wọn ni UPGA lo n ṣe. Ko jọ pe wọn fẹẹ lu u pa, o jọ pe wọn kan fẹẹ fi lilu naa halẹ mọ ọn ni. Ṣugbon wọn ti lu u ju debii pe nigba ti yoo fi de ọsibitu, o ti ku pata. Awọn ti wọn si waa lu u ti fẹsẹ fẹ ẹ. Pẹlu gbogbo ẹ naa ni wọn dajọ idibo ọhun gan-an, wọn ni ọjọ kọkanlelọgbọn, oṣu kejia, 1964, ni wọn yoo dibo naa, nigba naa ni wọn si tu ile-igbimọ aṣofin ka, ti wọn ni ki kaluku gba ile ẹ lọ, ko si ile-igbimọ mọ, o tun di igba ti wọn ba dibo fun awọn aṣofin tuntun. Michael Okpara, olori NCNC to tun jẹ olori UPGA, ni oun yoo tun ṣe kampeeni kaakiri West, ki wọn le mọ idi ti gbogbo wọn yoo fi jade dibo. Alaaji Dauda Adegbenro, olori ẹgbẹ AG, ti i ṣe igbakeji Okpara ninu UPGA loun naa yoo de awọn ilu kan. Kia lawọn Demọ ti mura ija, wọn gbe kọọfiu kalẹ ni Ogbomọsọ, wọn ni konile gbele, o loju ibi ti Okpara ati Adegbenro le de ni West; ẹni ba kọja aala rẹ, kele yoo gbe e. Ọrọ yii n bọrọ mi-in, kinni naa ka Okpara lara.


Awọn ti wọn si waa lu u ti fẹsẹ fẹ ẹ. Pẹlu gbogbo ẹ naa ni wọn dajọ idibo ọhun gan-an, wọn ni ọjọ kọkanlelọgbọn, oṣu kejia, 1964, ni wọn yoo dibo naa, nigba naa ni wọn si tu ile-igbimọ aṣofin ka, ti wọn ni ki kaluku gba ile ẹ lọ, ko si ile-igbimọ mọ, o tun di igba ti wọn ba dibo fun awọn aṣofin tuntun. Michael Okpara, olori NCNC to tun jẹ olori UPGA, ni oun yoo tun ṣe kampeeni kaakiri West, ki wọn le mọ idi ti gbogbo wọn yoo fi jade dibo. Alaaji Dauda Adegbenro, olori ẹgbẹ AG, ti i ṣe igbakeji Okpara ninu UPGA loun naa yoo de awọn ilu kan. Kia lawọn Demọ ti mura ija, wọn gbe kọọfiu kalẹ ni Ogbomọsọ, wọn ni konile gbele, o loju ibi ti Okpara ati Adegbenro le de ni West; ẹni ba kọja aala rẹ, kele yoo gbe e. Ọrọ yii n bọrọ mi-in, kinni naa ka Okpara lara. Lo ba ni oun n lọ si Calabar, lọgba ẹwọn ti Ọbafẹmi Awolọwọ wa, ki oun lọọ fi ẹjọ Akintọla atawọn ọrẹ rẹ sun aṣaaju awọn naa, ko le fawọn nimọran lori ohun ti awọn yoo ṣe. N l’Okpara ba kọri si Calabar.


Lo ba ni oun n lọ si Calabar, lọgba ẹwọn ti Ọbafẹmi Awolọwọ wa, ki oun lọọ fi ẹjọ Akintọla atawọn ọrẹ rẹ sun aṣaaju awọn naa, ko le fawọn nimọran lori ohun ti awọn yoo ṣe. N l’Okpara ba kọri si Calabar.


Safu ni Iya Dele at’Anti Sikira fẹẹ gbooru ara ninu ojo ni

Ọjọ keji ni mo too le ṣalaye ohun to ṣẹlẹ nile fun Safu. Nigba ta a de ṣọọbu ni mo ṣalaye fun un. Mo ti kọkọ ro pe boya ki n ma wi fun un, mo tun tun un ro pe ko daa. Ọlọrọ abi eti didi ni, oun ko mọ gbogbo ohun to ṣẹlẹ pata, bẹẹ igba ti emi tun dele, iya mi tun tu pẹrẹpẹrẹ awọn ohun to ṣelẹ lẹyin ti mo ti lọ tan fun mi. Wọn ni gbẹgẹdẹ gbina, pe kekere lemi ri ti mo ro pe mo ri nnkan. Wọn rọra n sọrọ fun mi ni o. Ninu yara ni mo ti lọọ ba wọn, wọn ko si fẹ kẹni to ba n kọja lọ nita gbọ.


Ọlọrọ abi eti didi ni, oun ko mọ gbogbo ohun to ṣẹlẹ pata, bẹẹ igba ti emi tun dele, iya mi tun tu pẹrẹpẹrẹ awọn ohun to ṣelẹ lẹyin ti mo ti lọ tan fun mi. Wọn ni gbẹgẹdẹ gbina, pe kekere lemi ri ti mo ro pe mo ri nnkan. Wọn rọra n sọrọ fun mi ni o. Ninu yara ni mo ti lọọ ba wọn, wọn ko si fẹ kẹni to ba n kọja lọ nita gbọ. Ni wọn ba n yọ sọ fun mi, wọn ni ki n ṣe bii ẹni pe n o gbọ ni o. Ṣugbọn mọ gbọdọ sọ fun Safu. O ṣa yẹ ki n ṣalaye fun un idi ti mo fi pẹ ki n too de ṣọọbu, nigba to jẹ emi ni mo ni ko maa niṣo, n ko ni i pẹẹ de. Emi gan-an kọ ni mo tiẹ bẹrẹ ọrọ ọhun, oun lo bẹrẹ ẹ, lẹyin to ti sọ bi wọn ti ṣe gbogbo iṣẹ wọn si lanaa fun mi.


Ni wọn ba n yọ sọ fun mi, wọn ni ki n ṣe bii ẹni pe n o gbọ ni o. Ṣugbọn mọ gbọdọ sọ fun Safu. O ṣa yẹ ki n ṣalaye fun un idi ti mo fi pẹ ki n too de ṣọọbu, nigba to jẹ emi ni mo ni ko maa niṣo, n ko ni i pẹẹ de. Emi gan-an kọ ni mo tiẹ bẹrẹ ọrọ ọhun, oun lo bẹrẹ ẹ, lẹyin to ti sọ bi wọn ti ṣe gbogbo iṣẹ wọn si lanaa fun mi. Ọmọ alaje lọmọ yẹn sẹ, gbogbo bo ṣe n royin ohun to ṣẹlẹ, mo kan n wo ẹnu ẹ ni. Awọn apo irẹsi kan, ati miliiki alagolo, pẹlu ọṣẹ ta a ti ko silẹ lati ọjọ yii, awọn kan si wa si ṣọọbu, wọn si fẹrẹ ra gbogbo ẹ tan pata. Ẹgbẹrun lọna irinwo, fọọ handirẹẹdi ni Safu pa lọjọ akọkọ to lọ si ṣọọbu.


Ọmọ alaje lọmọ yẹn sẹ, gbogbo bo ṣe n royin ohun to ṣẹlẹ, mo kan n wo ẹnu ẹ ni. Awọn apo irẹsi kan, ati miliiki alagolo, pẹlu ọṣẹ ta a ti ko silẹ lati ọjọ yii, awọn kan si wa si ṣọọbu, wọn si fẹrẹ ra gbogbo ẹ tan pata. Ẹgbẹrun lọna irinwo, fọọ handirẹẹdi ni Safu pa lọjọ akọkọ to lọ si ṣọọbu. O ni bi kafinta ṣe ṣe paanu to ṣi danu tan lawọn gba sọọbu, ti oun si ni ki awọn ọmọ bẹrẹ iṣẹ, ki wọn ko gbogbo ọja sita. Nibi ti wọn ti n to ṣọọbu lawọn eeyan naa ti de, ti wọn ni wọn n ra ọja naa lọ silẹ Hausa. O ni Hausa ni wọn, ṣugbọn wọn gbọ Yoruba.


O ni bi kafinta ṣe ṣe paanu to ṣi danu tan lawọn gba sọọbu, ti oun si ni ki awọn ọmọ bẹrẹ iṣẹ, ki wọn ko gbogbo ọja sita. Nibi ti wọn ti n to ṣọọbu lawọn eeyan naa ti de, ti wọn ni wọn n ra ọja naa lọ silẹ Hausa. O ni Hausa ni wọn, ṣugbọn wọn gbọ Yoruba. Pe bi oun ṣe duro ti wọn niyẹn, ni wọn ba ta apo irẹsi ta a ṣi n wa ẹni si ni ogun ẹgbẹrun fun wọn lẹgbẹrun mẹẹẹdọgbọn, to tun ni inu wọn dun lati ko o. Mo ni ki lo de, iye ta a ra a ma kọ niyẹn, ere yẹn ti pọ ju. O ni ṣe emi o mọ pe ta a ba tun fẹẹ ra bayii, owo ti a maa ra maa pọ ju ti tẹlẹ lọ ni. Nigba to sọ bẹẹ, niṣe ni mo mi kanlẹ, nitori ootọ lo sọ, Ọlọrun lo mọ iye ti awa naa yoo tun gba a bayii ti wọn ba fẹẹ ko o wa.


Pe bi oun ṣe duro ti wọn niyẹn, ni wọn ba ta apo irẹsi ta a ṣi n wa ẹni si ni ogun ẹgbẹrun fun wọn lẹgbẹrun mẹẹẹdọgbọn, to tun ni inu wọn dun lati ko o. Mo ni ki lo de, iye ta a ra a ma kọ niyẹn, ere yẹn ti pọ ju. O ni ṣe emi o mọ pe ta a ba tun fẹẹ ra bayii, owo ti a maa ra maa pọ ju ti tẹlẹ lọ ni. Nigba to sọ bẹẹ, niṣe ni mo mi kanlẹ, nitori ootọ lo sọ, Ọlọrun lo mọ iye ti awa naa yoo tun gba a bayii ti wọn ba fẹẹ ko o wa. Mo ni bawo ni wọn ṣe loodu ẹ. O ni awọn jọ loodu ẹ ni, pe Raṣida ati Abbey n wo oun ni nigba ti oun n ba wọn gbe e, abi nigba ti wọn o tete ri awọn mọla to le ba wọn loodu ẹ, to si jẹ awọn mẹta lawọn naa, ti wọn wa n gbe e funra wọn, ṣe koun maa wo wọn ni. O ni inu mọla to lẹru naa dun debii pe ẹgbẹrun marun-un lo foun. Inu emi naa dun si i, mo si mọ pe n oo fun un lowo gidi.


Mo ni bawo ni wọn ṣe loodu ẹ. O ni awọn jọ loodu ẹ ni, pe Raṣida ati Abbey n wo oun ni nigba ti oun n ba wọn gbe e, abi nigba ti wọn o tete ri awọn mọla to le ba wọn loodu ẹ, to si jẹ awọn mẹta lawọn naa, ti wọn wa n gbe e funra wọn, ṣe koun maa wo wọn ni. O ni inu mọla to lẹru naa dun debii pe ẹgbẹrun marun-un lo foun. Inu emi naa dun si i, mo si mọ pe n oo fun un lowo gidi. O mọ ọrọ aje i ṣe pupọ. Bi ọrọ ti ri niyẹn, awọn ọmọ ti wọn ti wa lọdọ mi lati ọjọ yii, awọn o le ba wọn fọwọ kun apo irẹsi, ti mo ba wa nibẹ ni, wọn maa ma ṣoju aye, to ba waa ya, wọn aa ni o fẹran ẹni kan ju ẹni kan lọ. Funra wọn naa kuku tiẹ sọ fun mi, Abbey ni emi o duro ki emi waa woran, ki n waa wo Anti Safu ti wọn wa apo irẹsi maya bii ọkunrin, ni Raṣida naa ni, ‘agbara wa lara mọmi yẹn o.’ Inu bi mi nigba ti Safu ni oun fun wọn ni ẹgbẹrun kọọkan, mo ni ki lo fun wọn si, ṣe wọn ba a gbe nibẹ ni, abi iru aye palapala wo niyẹn.


O mọ ọrọ aje i ṣe pupọ. Bi ọrọ ti ri niyẹn, awọn ọmọ ti wọn ti wa lọdọ mi lati ọjọ yii, awọn o le ba wọn fọwọ kun apo irẹsi, ti mo ba wa nibẹ ni, wọn maa ma ṣoju aye, to ba waa ya, wọn aa ni o fẹran ẹni kan ju ẹni kan lọ. Funra wọn naa kuku tiẹ sọ fun mi, Abbey ni emi o duro ki emi waa woran, ki n waa wo Anti Safu ti wọn wa apo irẹsi maya bii ọkunrin, ni Raṣida naa ni, ‘agbara wa lara mọmi yẹn o.’ Inu bi mi nigba ti Safu ni oun fun wọn ni ẹgbẹrun kọọkan, mo ni ki lo fun wọn si, ṣe wọn ba a gbe nibẹ ni, abi iru aye palapala wo niyẹn. Awọn onibajẹ omọ. Iyẹn tun jẹ ki n ranti pe emi naa maa fun un lowo daadaa. Mo mọ pe igba ti a ba dele ni mo too maa fun un, ko ni i jẹ ṣọọbu, n o ni i jẹ kawọn oniranu ọmọ wọnyẹn mọ ohun to n lọ.


Awọn onibajẹ omọ. Iyẹn tun jẹ ki n ranti pe emi naa maa fun un lowo daadaa. Mo mọ pe igba ti a ba dele ni mo too maa fun un, ko ni i jẹ ṣọọbu, n o ni i jẹ kawọn oniranu ọmọ wọnyẹn mọ ohun to n lọ. Awọn ti ọlẹ ti fọ lori! Ẹgbẹrun marun-un marun-un to le lori apo kọọkan yẹn, ẹgbẹrun meji aabọ ni tiẹ nibẹ, apo mọkanla ti wọn si ra yẹn, owo tiẹ jẹ ẹgbẹrun metadinlọgbọn ataabọ. O digba ti n ba ko o fun un ki n too ṣalaye bo ṣe jẹ fun un, koun naa le mọ pe gbogbo ohun ti ẹda ba ṣe lo lere, ko si le mọ iru iya tuntun to ni, pe n ki i ṣe alajẹpa, tabi ẹni ti owo ka lara ju ẹmi ẹ lọ.


Awọn ti ọlẹ ti fọ lori! Ẹgbẹrun marun-un marun-un to le lori apo kọọkan yẹn, ẹgbẹrun meji aabọ ni tiẹ nibẹ, apo mọkanla ti wọn si ra yẹn, owo tiẹ jẹ ẹgbẹrun metadinlọgbọn ataabọ. O digba ti n ba ko o fun un ki n too ṣalaye bo ṣe jẹ fun un, koun naa le mọ pe gbogbo ohun ti ẹda ba ṣe lo lere, ko si le mọ iru iya tuntun to ni, pe n ki i ṣe alajẹpa, tabi ẹni ti owo ka lara ju ẹmi ẹ lọ. Igba ti a sọ eleyii tan lo ba kunlẹ, lo ni ki n ma binu o, oun fẹẹ beere ọrọ kan lọwọ mi ni. Mo ni ki lo de, o ni ṣe bi Alaaji ti maa n han-an-run rẹpẹtẹ lẹẹkọọkan bi wọn ba sun niyẹn, nitori iṣọwọ-han-an-run wọn lanaa buru pupọ debii pe aya oun n ja, nitori wọn o han-an-run bẹẹ ri lati igba ti oun ti de. O loun fẹẹ sare waa pe mi ko ma jẹ nnkan kan n ṣe wọn ni.


Igba ti a sọ eleyii tan lo ba kunlẹ, lo ni ki n ma binu o, oun fẹẹ beere ọrọ kan lọwọ mi ni. Mo ni ki lo de, o ni ṣe bi Alaaji ti maa n han-an-run rẹpẹtẹ lẹẹkọọkan bi wọn ba sun niyẹn, nitori iṣọwọ-han-an-run wọn lanaa buru pupọ debii pe aya oun n ja, nitori wọn o han-an-run bẹẹ ri lati igba ti oun ti de. O loun fẹẹ sare waa pe mi ko ma jẹ nnkan kan n ṣe wọn ni. Mo ni ko ma da ọkọ ẹ lohun, pe awọn iṣẹ to ṣe lanaa lo fa ihan-an-run. Lo ba sare dide, lo wọ ijokoo mọ mi lẹgbẹẹ. Eke lọmọ Safu yii naa fẹe ya.


Mo ni ko ma da ọkọ ẹ lohun, pe awọn iṣẹ to ṣe lanaa lo fa ihan-an-run. Lo ba sare dide, lo wọ ijokoo mọ mi lẹgbẹẹ. Eke lọmọ Safu yii naa fẹe ya. Ni mo ba ṣalaye oun to n ṣẹlẹ ki emi too kuro nile fun un. Lo ba n rẹrin-in, o ni, ‘Awọn iya fẹẹ gbooru ara ninu ojo niyẹn o!’ N o mọgba temi naa rẹrin-in, mo ṣẹṣẹ waa ṣalaye eyi ti iya mi sọ fun mi pe nigba ti emi jade, ti Alaaji ko tete jade nibi to wa, ni Iya Dele ba bẹrẹ si i gbalẹkun, nigba ti ko ṣiwọ l’Aunti Sikira ba fibinu jade, ni wọn ba n pariwo mọ ara wọn. Nigba ti ọrọ fẹẹ dija ni Alaaji ba sa jade.


Ni mo ba ṣalaye oun to n ṣẹlẹ ki emi too kuro nile fun un. Lo ba n rẹrin-in, o ni, ‘Awọn iya fẹẹ gbooru ara ninu ojo niyẹn o!’ N o mọgba temi naa rẹrin-in, mo ṣẹṣẹ waa ṣalaye eyi ti iya mi sọ fun mi pe nigba ti emi jade, ti Alaaji ko tete jade nibi to wa, ni Iya Dele ba bẹrẹ si i gbalẹkun, nigba ti ko ṣiwọ l’Aunti Sikira ba fibinu jade, ni wọn ba n pariwo mọ ara wọn. Nigba ti ọrọ fẹẹ dija ni Alaaji ba sa jade. Njẹ ko sa wọ inu palọ ẹ, bi Iya Dele ṣe gan an lọwọ niyẹn, lo ba n wọ ọ lọ tuurutu sinu yara tiẹ, ni Aunti Sikira ba n fi i rẹrin-in, wọn lo n sọ pe, ‘Ẹ jẹ ma ṣera yin leṣe iya, ajẹku mi lẹ n lọọ jẹ yẹn. Mo yọnda fun yin, ẹ jọ lọọ gbadun ara yin!’ Ni Safu ba ni, ‘Mọmi yẹn o ma daa o, igbadun wo lo wa ninu iyẹn, lẹni to ti lo pa!’ Ni mo ba ni abi oun Safu funra ẹ n wa nnkan lalẹ ana ni. Lo ba rẹrin-in, o ni, ‘Iya mi, mo ti sọ fun yin pe ẹyin lemi jọ.


Njẹ ko sa wọ inu palọ ẹ, bi Iya Dele ṣe gan an lọwọ niyẹn, lo ba n wọ ọ lọ tuurutu sinu yara tiẹ, ni Aunti Sikira ba n fi i rẹrin-in, wọn lo n sọ pe, ‘Ẹ jẹ ma ṣera yin leṣe iya, ajẹku mi lẹ n lọọ jẹ yẹn. Mo yọnda fun yin, ẹ jọ lọọ gbadun ara yin!’ Ni Safu ba ni, ‘Mọmi yẹn o ma daa o, igbadun wo lo wa ninu iyẹn, lẹni to ti lo pa!’ Ni mo ba ni abi oun Safu funra ẹ n wa nnkan lalẹ ana ni. Lo ba rẹrin-in, o ni, ‘Iya mi, mo ti sọ fun yin pe ẹyin lemi jọ. Iṣẹ aje lemi n wa. Emi o kundun kinni ọhun, kọkunrin kan o maa waa gbooyan mọlẹ bii kẹmi o fẹẹ bọ, beeyan ba n ṣe kinni ọhun ju, oluwarẹ yoo kan darugbo ọsan-an-gan ni!’ Mo ni iwọ o si fẹẹ darugbo?’ Lo ba fo dide, o ni, ‘Darugbo kẹ! ṣe iya mi ti mo jọ yii darugbo ni, ẹyin tẹ ẹ ri bii sii-sistin!’ Ni Safu ba foyinbo pari ọrọ o. Mo ti gbagbe!


Iṣẹ aje lemi n wa. Emi o kundun kinni ọhun, kọkunrin kan o maa waa gbooyan mọlẹ bii kẹmi o fẹẹ bọ, beeyan ba n ṣe kinni ọhun ju, oluwarẹ yoo kan darugbo ọsan-an-gan ni!’ Mo ni iwọ o si fẹẹ darugbo?’ Lo ba fo dide, o ni, ‘Darugbo kẹ! ṣe iya mi ti mo jọ yii darugbo ni, ẹyin tẹ ẹ ri bii sii-sistin!’ Ni Safu ba foyinbo pari ọrọ o. Mo ti gbagbe! A tun lọọ wo Iya Tọmiwa o. Wọn ko ti i yọ kinni lẹsẹ ẹ, o wa nibi ti wọn ka a rọ si. Dokita ti mo tiẹ ba sọrọ ko fọkan mi balẹ, o loun o ti i le sọ, ko ma jẹ awọn maa ge ẹsẹ yẹn ni o. Ojoojumọ ni Sẹki n lọ sibẹ, ṣugbọn ọkọ wọn, Dele, ko jade o. Wọn lo ni yoo maa yọ oun lẹnu bi oun ba jade si i ni, ko ni i jẹ ki oun gbadun ni iṣẹju kan bayii. Abiru awọn ọkunrin wo lo wa lode bayii.


A tun lọọ wo Iya Tọmiwa o. Wọn ko ti i yọ kinni lẹsẹ ẹ, o wa nibi ti wọn ka a rọ si. Dokita ti mo tiẹ ba sọrọ ko fọkan mi balẹ, o loun o ti i le sọ, ko ma jẹ awọn maa ge ẹsẹ yẹn ni o. Ojoojumọ ni Sẹki n lọ sibẹ, ṣugbọn ọkọ wọn, Dele, ko jade o. Wọn lo ni yoo maa yọ oun lẹnu bi oun ba jade si i ni, ko ni i jẹ ki oun gbadun ni iṣẹju kan bayii. Abiru awọn ọkunrin wo lo wa lode bayii. Ẹyin naa, ẹ ṣaa maa ba mi gbadura fun Iya Tọmiwa, Ọlọrun ma jẹ ki wọn ge e lẹsẹ o!


Ẹyin naa, ẹ ṣaa maa ba mi gbadura fun Iya Tọmiwa, Ọlọrun ma jẹ ki wọn ge e lẹsẹ o!


Nwakali gba bọọlu fun kilọọbu lẹyin ọdun kan

Oluyinka Soyemi Lẹyin ọdun kan ati oṣu mẹta ti balogun ikọ agbabọọlu Golden Eaglets ilẹ Naijiria tẹlẹ, Kelechi Nwakali, ti gba bọọlu fun kilọọbu gbẹyin, o ti kopa ninu ifẹsẹwọnsẹ akọkọ fun Huesca, ilẹ Spain, bayii. Eyi waye l’Ọjọbọ, Tọsidee, to kọja, nibi ti kilọọbu naa ti jiya ami-ayo kan si meji lọwọ Mirandes. Ọjọ kẹtadinlogun, oṣu kẹta, ọdun to kọja, ni agbabọọlu ẹni ọdun mejilelogun ọhun gba bọọlu fun kilọọbu gbẹyin, iyẹn lasiko to wa ni FC Porto B, ilẹ Portugal. Lati igba to ti balẹ ni Huesca loṣu kẹsan-an, ọdun to kọja, lo ti n gbiyanju lati gba bọọlu ṣugbọn ti nnkan ko bọ si i. Ni bayii ti Nwakali ti bẹrẹ bọọlu ni Huesca, ireti wa pe yoo lanfaani lati kopa fun kilọọbu naa daadaa. Diamond Foobal Academy ni Nwakali ti kẹkọọ nipa bọọlu ko too lanfaani lati lọ si idije bọọlu ọjẹ-wẹwẹ agbaye lọdun 2015, nibi to ti gba awọọdu agbabọọlu to ṣe daadaa ju. Okiki yii lo jẹ ko dara pọ mọ Arsenal, ilẹ England, bẹẹ lawọn yẹn ta a fun kilọọbu mẹrin ọtọọtọ nilẹ Netherlands ati Portugal ki Huesca too ra a patapata lọdun to kọja.


Lati igba to ti balẹ ni Huesca loṣu kẹsan-an, ọdun to kọja, lo ti n gbiyanju lati gba bọọlu ṣugbọn ti nnkan ko bọ si i. Ni bayii ti Nwakali ti bẹrẹ bọọlu ni Huesca, ireti wa pe yoo lanfaani lati kopa fun kilọọbu naa daadaa. Diamond Foobal Academy ni Nwakali ti kẹkọọ nipa bọọlu ko too lanfaani lati lọ si idije bọọlu ọjẹ-wẹwẹ agbaye lọdun 2015, nibi to ti gba awọọdu agbabọọlu to ṣe daadaa ju. Okiki yii lo jẹ ko dara pọ mọ Arsenal, ilẹ England, bẹẹ lawọn yẹn ta a fun kilọọbu mẹrin ọtọọtọ nilẹ Netherlands ati Portugal ki Huesca too ra a patapata lọdun to kọja. Idije agbaye ọjẹ-wẹwẹ ọdun 2013 lo ti kọkọ fẹẹ kopa ki anfaani naa too bọ, lati ọdun 2015 lo si ti n ṣe bẹbẹ fun Naijiria lagbo Golden Eagles ati Flying Eagles ko too bọ si Super Eagles.


Idije agbaye ọjẹ-wẹwẹ ọdun 2013 lo ti kọkọ fẹẹ kopa ki anfaani naa too bọ, lati ọdun 2015 lo si ti n ṣe bẹbẹ fun Naijiria lagbo Golden Eagles ati Flying Eagles ko too bọ si Super Eagles.


Ọwọ ọlọpaa ti tẹ mẹta ninu awọn adigunjale to yinbọn pa Afaa Jamiu l’Ondo

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Ọwọ ọlọpaa ti tẹ awọn afurasi mẹta kan lori Afaa kan ti wọn yinbọn pa laduugbo Yaba, niluu Ondo, laarin ọsẹ to kọja. Nnkan bii aago mẹjọ aarọ ọjọ Isẹgun,Tusidee, ọsẹ to kọja, ni wọn lawọn adigunjale mẹta kan gun ọkada wa si agbegbe ọhun pẹlu erongba ati waa ja ọmọbinrin oni POS kan lole. Owo lọmọbinrin naa kọkọ ro pe wọn waa san nigba ti wọn wọle sinu sọọbu rẹ, ṣugbọn ni kete to ti mọ erongba wọn lo ti sa jade, to si n pariwo ‘ole,ole’ kawọn eeyan le mọ iru alejo to gba. Kiakia lawọn araadugbo ti sare jade, ti olukuluku wọn si fa igi atawọn nnkan mi-in ti wọn ri yọ lati fi doju ija kọ awọn adigunjale ọhun. Eyi ni wọn lo ṣokunfa bi ọkan ninu awọn adigunjale naa ṣe fa ibọn yọ, to si yin in lu Aafaa Jamiu Rasheed, ẹni ọdun mejilelọgbọn. Iṣẹ awọn to n ge gilaasi Alumako la gbọ pe oloogbe naa n ṣe nigba to wa laye, ṣọọbu rẹ si fẹgbẹkẹgbẹ pẹlu ti ọmọbinrin ti wọn fẹẹ waa ja lole yii ni.


Kiakia lawọn araadugbo ti sare jade, ti olukuluku wọn si fa igi atawọn nnkan mi-in ti wọn ri yọ lati fi doju ija kọ awọn adigunjale ọhun. Eyi ni wọn lo ṣokunfa bi ọkan ninu awọn adigunjale naa ṣe fa ibọn yọ, to si yin in lu Aafaa Jamiu Rasheed, ẹni ọdun mejilelọgbọn. Iṣẹ awọn to n ge gilaasi Alumako la gbọ pe oloogbe naa n ṣe nigba to wa laye, ṣọọbu rẹ si fẹgbẹkẹgbẹ pẹlu ti ọmọbinrin ti wọn fẹẹ waa ja lole yii ni. Loju ẹsẹ lawọn eeyan tisẹlẹ ọhun ṣoju wọn ti lọọ fọrọ naa to wọn leti ni tesan Yaba, ti wọn si fi da wọn loju pe awọn mọ ọkada ti wọn waa fi ṣiṣẹ ibi naa daadaa ti awọn ba ri i. Ọlọkada ọhun, Ọlagunju Taiwo, to jẹ ọmọ bibi ilu Ondo lọwọ awọn ọlọpaa kọkọ tẹ lagbegbe Yaba lọjọ keji isẹlẹ naa. Oun lo mu wọn lọ sile ti afurasi keji, Ilusanmi Moses, n gbe laduugbo Ayefẹrere, Okelisa, niluu Ondo. Moses ati ẹgbọn rẹ obinrin kan to gbiyanju ati gbe e pamọ fawọn ọlọpaa ni wọn jọ fi panpẹ ofin gbe lọjọ naa, ti wọn si ko gbogbo wọn lọ si tesan fun ifọrọwanilẹnuwo.


Loju ẹsẹ lawọn eeyan tisẹlẹ ọhun ṣoju wọn ti lọọ fọrọ naa to wọn leti ni tesan Yaba, ti wọn si fi da wọn loju pe awọn mọ ọkada ti wọn waa fi ṣiṣẹ ibi naa daadaa ti awọn ba ri i. Ọlọkada ọhun, Ọlagunju Taiwo, to jẹ ọmọ bibi ilu Ondo lọwọ awọn ọlọpaa kọkọ tẹ lagbegbe Yaba lọjọ keji isẹlẹ naa. Oun lo mu wọn lọ sile ti afurasi keji, Ilusanmi Moses, n gbe laduugbo Ayefẹrere, Okelisa, niluu Ondo. Moses ati ẹgbọn rẹ obinrin kan to gbiyanju ati gbe e pamọ fawọn ọlọpaa ni wọn jọ fi panpẹ ofin gbe lọjọ naa, ti wọn si ko gbogbo wọn lọ si tesan fun ifọrọwanilẹnuwo. Olori ikọ awọn adigunjale ọhun, ThankGod Friday, ẹni tawọn eeyan tun mọ si Emeka ni wọn mu kẹyin. Awọn ẹmẹwa rẹ tọwọ kọkọ tẹ ni wọn ṣeto bi wọn ṣe ri oun naa mu laduugbo Ọlaniyan, Yaba, niluu Ondo. ALAROYE gbọ lati ẹnu ọlọpaa kan pe ko ti i pẹ rara tawọn afurasi mẹtẹẹta ṣẹṣẹ de lati ọgba ẹwọn ti wọn wa lati bii ọdun diẹ sẹyin lori ẹsun idigunjale.


Olori ikọ awọn adigunjale ọhun, ThankGod Friday, ẹni tawọn eeyan tun mọ si Emeka ni wọn mu kẹyin. Awọn ẹmẹwa rẹ tọwọ kọkọ tẹ ni wọn ṣeto bi wọn ṣe ri oun naa mu laduugbo Ọlaniyan, Yaba, niluu Ondo. ALAROYE gbọ lati ẹnu ọlọpaa kan pe ko ti i pẹ rara tawọn afurasi mẹtẹẹta ṣẹṣẹ de lati ọgba ẹwọn ti wọn wa lati bii ọdun diẹ sẹyin lori ẹsun idigunjale. O ni inu ọgba ẹwọn lawọn mẹtẹeta ti pade, ti ọwọ wọn si wọ ọwọ ninu isẹ adigunjale ti wọn yan laayo. Emeka ni wọn lo pada jẹwọ, to si ni oun gan-an lẹni to yinbọn to ṣeku pa Afaa Jamiu lọjọ naa, wọn lo sọ fawọn ọlọpaa pe aṣiṣe patapata lọrọ ibọn to ba ọkunrin naa jẹ nitori ṣe loun fẹẹ yin in si aarin awọn eeyan lati le wọn sẹyin diẹ ki awọn fi rọna sa lọ. Alukoro ileesẹ ọlọpaa ipinlẹ Ondo, Tee-Leo Ikoro, fidi isẹlẹ yii mulẹ fun wa lasiko to n ba wa sọrọ lori ago.


O ni inu ọgba ẹwọn lawọn mẹtẹeta ti pade, ti ọwọ wọn si wọ ọwọ ninu isẹ adigunjale ti wọn yan laayo. Emeka ni wọn lo pada jẹwọ, to si ni oun gan-an lẹni to yinbọn to ṣeku pa Afaa Jamiu lọjọ naa, wọn lo sọ fawọn ọlọpaa pe aṣiṣe patapata lọrọ ibọn to ba ọkunrin naa jẹ nitori ṣe loun fẹẹ yin in si aarin awọn eeyan lati le wọn sẹyin diẹ ki awọn fi rọna sa lọ. Alukoro ileesẹ ọlọpaa ipinlẹ Ondo, Tee-Leo Ikoro, fidi isẹlẹ yii mulẹ fun wa lasiko to n ba wa sọrọ lori ago. O ni loootọ lọwọ ti tẹ awọn afurasi mẹta lori ọrọ iku Afaa Jamiu, iwadii iṣẹlẹ naa si n tẹsiwaju. O fi kun un pe o ṣee ṣe kawọn afurasi naa foju bale-ẹjọ lẹyin ti awọn ọlọpaa ba pari iwadii wọn.


O ni loootọ lọwọ ti tẹ awọn afurasi mẹta lori ọrọ iku Afaa Jamiu, iwadii iṣẹlẹ naa si n tẹsiwaju. O fi kun un pe o ṣee ṣe kawọn afurasi naa foju bale-ẹjọ lẹyin ti awọn ọlọpaa ba pari iwadii wọn.