Orílẹ̀-èdè Spain Yọ “VAT” Kúrò Lórí Oúnjẹ

Orílẹ̀-èdè Spain ń gbé ìgbésẹ̀ àrà ọ̀tun láti yọ owó Orí Kúrò lórí àwọn oúnjẹ tó se kókó bí burẹdi, mílíìkì àti jẹ́kí ọrọ̀ ajé dẹ̀rọ̀ látàrí ogún Russia ni ìlú Ukraine. Aarẹ Pedro Sánchez ló kéde èyí nínú ọ̀rọ̀ òpin ọdún. Ìjọba tún sọ wípé àwọn yóò ge “VAT” Kúrò láti ìdá mẹwàá nínú ọgọ́ọ̀rún. sí márùn un nínú ọgọ́ọ̀rún . Ó sọ pé ètò náà wà láti dáàbòbo àwọn òṣìṣẹ́ tó wà lágbegbe méjì àti àwọn tó ń ṣiṣẹ́ lójú méjèèjì nípasẹ̀ àwọn nkàn tó ń wọ́n gógó kí ayé leè dẹrùn. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Davido Di Olórin Àkọ́kọ́ Ní Nàìjíríà Tó Kọ́kọ́ Gbégbá Orókè Nínú -Ẹ̀rọ Ayélujára Instagram ‘Likes’

Oǹkọrin Afrobeats orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, Davido tún ti ṣe àseyege gẹ́gẹ́ bí olórin àkọ́kọ́ tí àwọn ènìyàn ẹgbẹ̀run kọ́kọ́ tẹ mo fẹ́ràn rẹ̀ ‘Likes’ sórí ẹ̀rọ ayélujára Instagram. Dídé tó padà dé lákọ sórí ẹ̀rọ ayélujára, ó fi àwòrán tó rẹwà ara rẹ̀ àti ìyàwó rẹ̀ Chioma sórí ẹ̀rọ ayélujára eléyìí tó mú kí inú àwọn olólùfẹ́ rẹ̀ dùn jọjọ síi fún ìpadà bọ̀ rẹ̀. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Orílẹ̀-èdè Belarus Sọ Eléré-ìdárayá Òlímpííkìì Herasimenia Sí Ẹ̀wọ̀n

Ilé ẹjọ́ tó kalẹ̀ sí ìlú Minsk ti sọ eléré-ìdárayá àná, awedò, Aliaksandra Herasimenia àti ajajangbara olóṣèlú Alexander Opeykin sì ẹ̀wọ̀n ọdún méjìlá látàrí ìpè tí wọ́n pe láti gbé òté àti ìgbésẹ̀ lé ètò ààbò ìjọba àpapọ Orílẹ̀-èdè Belarus. Belarus ni àwon ọ̀pọ̀ orílè-èdè àti United Nations kò fi ojú rere wò látàrí ìhà burúkú tí wọ́n kọ sí àwọn òṣèlú alátakò, àwọn ènìyàn àti àwọn oníròyìn. Bí Ẹ́mbáássì ilẹ̀ Amẹ́ríkà tó wà ní ìlú Belarus se sọ, ọgọ́fà ààbọ̀ àwọn ẹlẹ́wọ̀n òṣèlú ló wà ní ìlú Belarus. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Orílẹ̀-èdè Gambia Gbá Àwọn Sójà Ológun Mú Lórí Ẹ̀sùn Ìdìtẹ̀gbàjọba

Àwọn ẹ̀ṣọ́ aláàbò ti Orílẹ̀-èdè Gambia ti gbá àwọn ológun méjì mú tí wọ́n funra sí wípé wọ́n lọ́wọ́ nínú Ìdìtẹ̀gbàjọba ààrẹ Adama Barrow lọ́sẹ̀ tó kọjá. Àwọn méjì náà tí wọ́n kò tí dárúkọ wọn ní wón gbámú ní ọjọ́ ajé. Ní ọjọ́ kọkànlélógún oṣù yìí, ìjọba kéde rẹ̀ pé àwọn mú wọn látàrí Ìdìtẹ̀gbàjọba. Àjọ Economic Community of West African States (Ecowas), ti bù ẹnu àtẹ́ lu Iditegbajoba náà. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Ààrẹ Buhari Bù Ẹnu Àtẹ́ Lu Ìsekúpa Arábìnrin Mobọ́lánlé Raheem

Ààrẹ Buhari ti bù ẹnu àtẹ lu ìlùfin àti àìmọ́gbọ́ndání Ìsekúpa, amòfin ti Nigerian Bar Association NBA, Omobólánlé Raheem, ní ọjọ́ kérésìmesì láti ọwọ́ olópàá tó wà lẹ́nu iṣẹ́. Ààrẹ sọ wípé, enu ya oun, òun sì ṣọ̀fọ̀ ẹni tí olópàá pa náà, o pàṣẹ ki ìjọba àwọn olopaa se ìdájọ tó yẹ fún ẹni ibi náà ni kíámọ́sá ti won ti gbe ju sí atimole bayii. “Ní àkókò ìbànújẹ́ yìí, gbogbo omyo orílẹ̀-èdè yìí wà nínú ọ̀fọ̀ àti ìdúrótì àwọn ẹbí olóògbé àti NBA, mo mọ̀ pé ìdájọ́ òdodo yóò di ṣíse” ààrẹ sọ èyí. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Ààrẹ Bùhárí ń ṣètò owó tuntun láti kún owo ìsúná 2023

Ààrẹ Mùhámmádù Bùhárí ti ṣe àgbékalẹ̀ ìwé-òfin owó ìṣúná mìíràn fún ọdún 2022,sí ilé ìgbìmọ̀ aṣojú ṣòfin. Ìwé òfin Owó náà yóò jẹ́ àfikún ìnáwó owó ìsúná ọdún 2023. Agbẹnusọ ilé ìgbìmọ̀ aṣojú ṣòfin ,Aṣofín Fẹ́mi Gbàjàbíàmílà ka ìwé òfin ìbáraẹnisọ̀rọ̀ ààrẹ ní ọjọ́ kọkàndín-lógún,Oṣù kejìlá, ọdún 2022, níbi ìjíròrò tó kún . Ààrẹ tí ó pè fún yíyára àgbéyẹ̀wò àti fífọwọ́sí ìwé òfin Ìsúná 2022,sọ pé tí Ìwé-owó náà bá di òfin,yóò pèsè àtìlẹyìn owó fún ìmúṣẹ ìsúná ìjọ́ba àpapọ̀.


Ìpínlẹ̀ Èkó dá owó padà fún àwọn arìnrìn àjò lọ sílẹ̀ mímọ́ tó ju ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀ta lọ

Ìjọba Ìpínlẹ̀ Èkó ti dá owó padà fún àwọn arìnrìn àjò lọ sílẹ̀ mímọ́ tó ju ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀ta tó san owó sùgbọ́n tí wọn kò le lọ fún ìjọ́sìn náà. Ìjoba nípasẹ̀ ìgbìmọ̀ ìrìn àjò àlàáfíà àwọn Mùsùlùmí, sọ pé àwọn tó fẹ́ rin ìrìn àjò náà san owó láàrin ọdún 2019 àti 2022. A yóò rántí pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn arìnrìn tó forúkọ sílẹ̀ pẹ̀lú ìpínlẹ̀ náà ni kò le ṣe tọdún 2022 àti ti ọdún tó saájú fún ìdí àwọn ìgbésẹ̀ tí ìjọba Saudi Arabia gbé lóríi ṣíse ìjọsìn náà.


Agbẹnusọ ilé-ìgbìmọ̀ aṣojú ṣòfin Ìpínlẹ̀ Tàrábà, Kunini kọ̀wé fipò sílẹ̀

Agbẹnusọ Ilé-ìgbìmọ̀ asojú ṣòfin ìpínlẹ̀ Tàrábà, aṣòfin Joseph Albasu Kunini, ní Ọjọ́ọ́rú ti kọ̀wé fi ipò sílẹ̀. Igbákejì agbẹnusọ ilé Aṣòfin, Hamman Adama Abdullahi, ló ṣe adarí Ìpàdé pàjáwìrì, èyítí ó wáyé ní ìyẹ̀wù ilé ìgbìmọ̀ ní nǹkan bíi agogo mẹ́jọ òwúrọ̀, ní Jalingo,olú-ìlú . Aṣòfin Joseph Albasu Kunini ka lẹ́tà tí Abdullahi firánṣẹ́,pé kíkọ̀wé fipò sílẹ̀ òun dá lórí ìdí tí ó pamọ́ sí òun. Ní báyìí,wọ́n ti búra fún Aṣòfin John Kizito Bonzina, Ọmọ ilé ìgbìmọ̀ tí ó ń ṣojú agbègbè Zing,alága ilé ìgbìmọ̀ lórí ètò-ẹ̀kọ́ tẹ́lẹ̀,tí ó tún jẹ́ ẹlẹ́ẹ̀kẹsàn ún olórí ilé ìgbìmọ̀ gẹ́gẹ́ bíi agbẹnusọ ilé-ìgbìmọ̀ tuntun.


Ààré Buhari ló darí ìpàdé àwọn mínísítà

Aare orilẹ-ede nàìjíríà ló ṣe olórí níbi ìpàdé ti ìgbìmọ̀ aláse ti gbogbogbo tó wáyé ni ile igbimo ti aare orilẹ-ede, ni ilu Abuja. Lara awọn ti wọn wa sibi ipade na ni Igbakeji aarẹ, Ọjogbon Yemi Osinbajo pelu Olori awọn oṣisẹ fun aare, Ọjọgbọn Ibrahim Gambari ati Olori awọn oṣiṣẹ ti gbogbogbo Ọmọwe Folashade Yemi-Esan, Minisita fun Alaye, Lai Mohammed pelu Minisita fun eto owó àti èto orílẹ̀-èdè, Zainab Ahmed ati Adájọ́, Abubakar Malami, pẹlu awọn miiran. Ṣaaju ki ipade na to bẹrẹ ni Aare Buhari ṣe ifilọlẹ ohun elo kan ti wọn pe ni “Eyemark” fun amojuto ati iṣiro awọn iṣẹ akanṣe nla ti ijọba orilẹ-ede. Igbimọ naa tun ṣe ipalọlọ iseju kan fun Minisita fun Aabo orilẹ-ede Naijiria teleri, Ademola Rasaq Seriki, ti o ṣe alaisi ni Ojobo oṣu kejila, pelu ọjọ ori Metalelọgọta (63yrs), Ti oloogbe naa si je Aṣoju orilẹ-ede naijiria si orilẹ-ede sipeeni (Spain) ati aṣoju ti Orilẹ-ede fun Ajọ Irin-ajo Agbaye (WTO). Hamzat Dàmọ́lá


Àìláábò: FCTA ṣí Ọ̀pọ̀lọpọ̀ nípò kúrò ní FCT

Lórí ìgbésẹ̀ láti kojú ìtaláyà àìláàbò àti ìrúkèrúdò agbègbè ní olú-ìlú,Àbújá.Ikọ̀ agbófinjá ti gbógun, tí ó sì da gbogbo àwọn akéréje tí ń dáábòbo àwọn ọdaràn ní agbègbè Dúrumí kinni àti ìkejì ìlú Àbújá wó. Àwọn elétò ààbò láti ẹgbẹ́ ológun pẹ̀lú Ikọ̀ agbófinjá,ní ọjọ́ Ẹtì já wọ agbègbè náà pẹ̀lú Katapílà, tí wọ́n sì da gbogbo àwọn akéréje tí wọ́n fi páánù àti igi lásán kọ́, tí àwọn ọ̀daràn fi ń ṣe ilé wó àti àwọn mìíràn náà tí kò wúlò,tí wọ́n kọ́ síbẹ̀ láì sí pé aláṣẹ kankan fọwọ́si. Ní pàtó, ikọ̀ náà da ilé kan tí ó wà láàrin ọgbà ńlá kan àti búkà gẹdú tí ó wà nínú oko igi,tí ó wà lára ilé àti ọgbà ilé-ìwé alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀, ilé ìlera alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ àti àwọn ilé-ìtajà tó ṣùpọ̀ tí ó jẹ́ ọjà agbẹ̀gbè náà wó.


2023: INEC fọwọ́sowọ́pọ̀ pẹ̀lú àwọn adarí gbogbogbòò,adarí ìbílẹ̀ ní Anambra

Ìgbìmọ̀ olómìnira tó ń rísí ètò ìdìbò Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà (INEC), ti ṣetán láti fọwọ́sowọ́pọ̀ pẹ̀lú àwọn alákòóso ìbílẹ̀ àti àwọn adarí gbogbogbòò (PG’s), ní Ìpínlẹ̀ Anambra láti túnbọ̀ jẹ́ kí àwọn ènìyàn tú yáyá,tú yàyà lásìkò ìdìbò gbogbogbòò. Wọ́n fi ẹsè ìfọwọ́sowọ́pọ̀ náà níbi ìpàdé ọmọ ìlú, ní olú ilé-iṣẹ́ INEC,ní Awka, olú-ìlú Anambra. Ààrẹ,àjọ ẹgbẹ́ ọmọ ìpínlẹ̀ Anambra (ASATU), àringbùngbùn Anambra, Olóyè Oforkansi Ikechukwu, nínú ọ̀rọ̀ rẹ̀ ń fi dá INEC lójú pé àwọn adarí gbogbogbòò(PG’s), yóò sa gbogbo agbára tó wà ní ìkápá wọn láti ríi dájú pé ó ṣàṣeyọrí.


Ìjọba Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ Ṣe ìfilọ́lẹ̀ Ilé Iṣẹ́ Ṣúgà Ti Yòó Máa Pèsè Iṣẹ́ Fún Ẹgbẹ̀rún Mẹwa Ọ̀dọ́

Gómìnà ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, Seyi Makinde ti ṣe ifilole ile iṣẹ tí yóò máa ṣe ṣuga (Brent Sugar Factory), eléyìí tíì ṣe ìkejì iru rẹ ni Òpópónà ọna tó lọ láti Ogbomoso sí ilu Iseyin ní ìpínlè Ọ̀yọ́ ni ẹkùn gúsù iwọ oòrùn orilẹ èdè Nàìjíríà. Makinde, ninu atẹjade tí Amugbalegbe Pàtàkì sí igbákejì gomina, Bayo Lawal fi síta ló sàlàyé wípé ìṣèjọba Gómìnà ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ yóò tẹ síwájú nínu ìpèsè ààbò tó péye fún èmí àti dukia nígbà tí àyíká tó rọrùn fún okòwò láti gberu síi náà ko ní gbẹyin. Gẹgẹ bí atejade ohun ṣe sọ, ilé iṣẹ náà, (Brent Sugar Limited Farm) àti (Sugar Mill) eléyìí to gba ile bíi ọgọfa kilomita (120sq km.) ti wa lára ẹka iṣẹ ọgbin to n pèsè iṣẹ ni ẹkùn gúsù iwọ oòrùn lati bíi ọdún mẹwa seyin, tí ìjọba sí fojú sun wípé yóò lè pèsè iṣẹ fún àwọn ọdọ bíi ẹgbẹrun mẹwa níye ni ònà àti mú adinku bá ìṣòro airise láàrin àwọn òdó. Igbakeji Gómìnà, Bayo Lawal wá sàlàyé wípé, alase àti Olùdarí ilé iṣẹ́ Brent, Martins Akinola jẹ́ gbaju-gbaja oníṣòwò nígbà tí Gómìnà ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ náà sì jé ẹni to nifẹ Ìdàgbàsókè iṣẹ ọgbin tó sì pinnu láti ṣe àwọn ojú ọnà tó tọ fún igbokegbodo ọkọ, eleyii to mu ki Gómìnà ṣe Òpópónà Ọ̀yọ́, Ìbàdàn àti Iseyin, tí o sì tún n ṣiṣẹ lọwọ lórí àtúnṣe Òpópónà tó lọ sí Alága eléyìí tí kò jìnà sí Ibarapa ni ìpínlè Ọ̀yọ́. Lawal wá rawọ ẹbẹ sí ìjoba apapọ láti mójú tó adagun odò Okere (Okere Dam) eléyìí ti ìjọba ti pati láti ọdún 1983, tó sì sàlàyé wípé, adágún odò náà lè wúlò pẹlú idasilẹ ilé iṣẹ́ ṣuga náà.


ti wa lára ẹka iṣẹ ọgbin to n pèsè iṣẹ ni ẹkùn gúsù iwọ oòrùn lati bíi ọdún mẹwa seyin, tí ìjọba sí fojú sun wípé yóò lè pèsè iṣẹ fún àwọn ọdọ bíi ẹgbẹrun mẹwa níye ni ònà àti mú adinku bá ìṣòro airise láàrin àwọn òdó. Igbakeji Gómìnà, Bayo Lawal wá sàlàyé wípé, alase àti Olùdarí ilé iṣẹ́ Brent, Martins Akinola jẹ́ gbaju-gbaja oníṣòwò nígbà tí Gómìnà ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ náà sì jé ẹni to nifẹ Ìdàgbàsókè iṣẹ ọgbin tó sì pinnu láti ṣe àwọn ojú ọnà tó tọ fún igbokegbodo ọkọ, eleyii to mu ki Gómìnà ṣe Òpópónà Ọ̀yọ́, Ìbàdàn àti Iseyin, tí o sì tún n ṣiṣẹ lọwọ lórí àtúnṣe Òpópónà tó lọ sí Alága eléyìí tí kò jìnà sí Ibarapa ni ìpínlè Ọ̀yọ́. Lawal wá rawọ ẹbẹ sí ìjoba apapọ láti mójú tó adagun odò Okere (Okere Dam) eléyìí ti ìjọba ti pati láti ọdún 1983, tó sì sàlàyé wípé, adágún odò náà lè wúlò pẹlú idasilẹ ilé iṣẹ́ ṣuga náà. Nigba ti o lù ile iṣẹ náà l’ogo ẹnu fún irú èròngbà yìí, igbakeji gomina gba awọn èèyàn agbègbè náà níyànjú láti gba rùkù ti ilé iṣẹ́ Brent fún anfààní gbogbo tolori telemu wọn, tó sì ṣèlérí pé ìjọba náà yóò fowosowopo pẹlu ile iṣẹ náà láti ṣe àṣeyọrí. Ṣáájú nigba tí o sọrọ ní aláṣẹ àti Olùdarí ilé Iṣẹ́ Brent, Martins Akinola ti fi ìdùnnú rẹ hàn sí Gómìnà Makinde, Otunba Seye Famojuro, ati akọwe agba fún ẹgbẹ (National Sugar Development Council), Zach Adelabu Adedeji, nígbà tí o gbe osuba kare fún ẹgbẹ náà fún atilẹyin rẹ fún ìdàgbàsókè ile isé ṣuga. Abiola Olowe Ìbàdàn


Nigba ti o lù ile iṣẹ náà l’ogo ẹnu fún irú èròngbà yìí, igbakeji gomina gba awọn èèyàn agbègbè náà níyànjú láti gba rùkù ti ilé iṣẹ́ Brent fún anfààní gbogbo tolori telemu wọn, tó sì ṣèlérí pé ìjọba náà yóò fowosowopo pẹlu ile iṣẹ náà láti ṣe àṣeyọrí. Ṣáájú nigba tí o sọrọ ní aláṣẹ àti Olùdarí ilé Iṣẹ́ Brent, Martins Akinola ti fi ìdùnnú rẹ hàn sí Gómìnà Makinde, Otunba Seye Famojuro, ati akọwe agba fún ẹgbẹ (National Sugar Development Council), Zach Adelabu Adedeji, nígbà tí o gbe osuba kare fún ẹgbẹ náà fún atilẹyin rẹ fún ìdàgbàsókè ile isé ṣuga. Abiola Olowe Ìbàdàn


Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ Ṣe Àbẹ̀wò Sí Ibi Ìjàmbá Iná – Ṣèlérí Mílíọ̀nù Mẹwa Náírà Fún Àwon Tó Pàdánà Ọjà Wọn

Gómìnà ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, Seyi Makinde ti ṣe abẹwo sí àwọn oníṣòwò ti won pàdánù ọjà wọn níbi ìjàmbá iná ọkọ epo robi eléyìí to wáyé ní àgbègbè Apata ni ìlú Ìbàdàn tíì ṣe olú ìlú ìpínlè Ọ̀yọ́ ni ẹkùn gúsù iwọ oòrùn orilẹ èdè Nàìjíríà. Gómìnà Makinde ẹni tó síwájú àwọn ìgbìmò aláṣẹ ìṣèjọba rẹ lati lọ wo ọsẹ ti ijamba náà ṣe àti láti bá àwọn oníṣòwò náà kedun to sì ṣèlérí pé ìṣèjọba òun yóò fi owó tó tó Mílíọ̀nù Mẹwa Náírà se iranwọ fún gbogbo àwọn tó pàdánù ọjà wọn sínú ijamba iná náà. Ninu atejade ti akọwe ìròyìn fún Gómìnà, Taiwo Adisa fi s’ọwọ sí àwọn akoroyin ló sàlàyé wípé owo iranwo Mílíọ̀nù Mẹwa Náírà ti gómìnà ṣèlérí rẹ ni yóò bù òróró ìtura fún àwọn oníṣòwò ohun ni pataki jùlọ ní irú akoko tí ọdún keresimesi sún mọ etile. Makinde wa fi ijamba ina naa wé àdánù nla sugbon to mú da wọn lójú wípé ìjọba yóò ṣe gbogbo ohun tó wà ní ikawo rẹ láti ràn awọn tó f’ara kaasa iṣẹlẹ náà lówó. Abiola Olowe Ìbàdàn


Ààrẹ Buhari Gbé Àbá-dofin Ìnáwó Tuntun Jáde Látí Sé Àtìlẹ́yìn Ìṣúná 2023

Ààrẹ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, Muhammadu Buhari tí fí àdéhùn ètò ìnáwó tuntun lélẹ̀ lọ́dún 2022 sí ilé ìgbìmọ̀ aṣojú ṣòfin. Àbá-dòfin náà ń wà látí pèsè àtìlẹ́yìn fún ìnáwó tí ìṣúná 2023. Agbẹnusọ Femi Gbajabiamila ká àbá-dòfin tí Ààrẹ ní ọjọ́ kọkandinlogun, Oṣù Kejìlá, ọdún 2022, sí àwọn aṣòfin létí. Ààrẹ tó pépé fún iyara ati ibuwọlu àbá-dòfin ìṣìnà 2022 náà. O sí woyé pé nígbà ti wọ́n bá sọ àbá náà dòfin, Ìwé òfin náà yóò pèsè àtìlẹ́yìn owó fún apapo ìṣúná owó tí 2023. O sọ pé o wà ní ìbámu sí àbàlá kejidinlọgọta àtí ikọkandinlọgọta tí òfin 1999 (gẹgẹ bí àtúnṣe).


Ààrẹ tó pépé fún iyara ati ibuwọlu àbá-dòfin ìṣìnà 2022 náà. O sí woyé pé nígbà ti wọ́n bá sọ àbá náà dòfin, Ìwé òfin náà yóò pèsè àtìlẹ́yìn owó fún apapo ìṣúná owó tí 2023. O sọ pé o wà ní ìbámu sí àbàlá kejidinlọgọta àtí ikọkandinlọgọta tí òfin 1999 (gẹgẹ bí àtúnṣe). Lekan Orenuga


Faransé Npè Fún Àwọn ijiroro Láàrín Tùnísíà Àtí IMF

Ilé-iṣẹ́ Àjèjì Ìlú Faransé tí pépé fún ijiroro láàrín àwọn aláṣẹ Tùnísíà àti (International Monetary Fund) IMF pẹ̀lú èrò láti ṣé àdéhùn tún. Ní àárín Oṣù Kẹwàá, IMF tí ṣé àdéhùn pẹ̀lú ìjọba Tùnísíà látí gbà láti máà tí sàn owó 1.9 bílíọ̀nù ní owó dọla Améríkà ní ìpele tó jẹ́ kó bẹ́rẹ́ látí Oṣù Kejìlá ṣé ìrànlọ́wọ́ fún Tùnísíà látí kojú àwọn ìṣòro ọrọ àjé tó ṣé pàtàkì tí ìgbìmọ̀ IMF sí tí fọwọ́sí. Owó yiyá náà ní ìjọba tí gbèrò látí ṣé àtúnṣe ìdánwọ̀ owó oúnjẹ (food and energy) àtí àtúntò tí àwọn ilé-iṣẹ́ tí wọ́n ní àgbàrá. Paris ṣé ìrántí pé o ṣé dandan “láìsí ìdádúró” àwọn àtúnṣe náà ṣé pàtàkì fún ìdúróṣinṣin àti ògo tí orílẹ̀-èdè náà, Anne Legendre ṣé ìdáhùn. Ìròyìn sọ pé ibo ilé aṣòfin ní ọjọ́ Àbámẹ́ta pẹlú ẹrí (90%), òun idojuti fún Ààrẹ Kais Saied, tí àwọn alatako rẹ̀ sí ń pé fún kí Ààrẹ kúrò lórí alefa. Lekan Orenuga


Àjọ Àgbáyé Àwọn Eléré ìdárayá Tí Dínà Mọ́ Àwọn Eléré Kenya Mẹ́ta Kàn

Àwọn eléré ìdárayá mẹ́ta tí Kenya tí ní idinamọ fún àkókò àpapọ̀ ọdún mẹ́jọ lẹ́yìn tí wọ́n kùnà níbí ìdánwò oògùn – doping. Ẹ̀ka Athletics Integrity Unit (AIU) tí fi òfin dé aṣáájú eléré-ìje Alice Jepkemboi Kimutai ati Johnstone Kibet Maiyo fún ọdún mẹ́ta, àtí eléré-ìje Mark Otieno fún ọdún méjì. Otieno, ẹní ọdún mọkandinlọgbọn, kùnà níbí ìdánwò anabolic steroids Methasterone kí o to bērẹ̀ èrè ìje 100m nibi Tokyo Olympics Game. O túmọ sí pé wọ́n kò gbàá láàyè láti dije. Otieno, ló ti gbà ìdíje National Champion 100m ní ìgbá mẹ́ta ọtọtọ, ní òfin náà tí dé láti ọdún tó kọjá tí yóò sì parí ní Oṣù Keje ọdún 2023. Kimutai, ẹní tí o kùnà níbí ìdánwò fún “Male hormone testosterone – bẹ̀rẹ̀ ní ọjọ́ kẹrindilogun Oṣù kọkànlá ọdún yìí.


O túmọ sí pé wọ́n kò gbàá láàyè láti dije. Otieno, ló ti gbà ìdíje National Champion 100m ní ìgbá mẹ́ta ọtọtọ, ní òfin náà tí dé láti ọdún tó kọjá tí yóò sì parí ní Oṣù Keje ọdún 2023. Kimutai, ẹní tí o kùnà níbí ìdánwò fún “Male hormone testosterone – bẹ̀rẹ̀ ní ọjọ́ kẹrindilogun Oṣù kọkànlá ọdún yìí. Idinamọ Maiyo bẹ̀rẹ ní ogunjọ́ oṣù keje fún bí o ṣé kùnà lórí ìdánwò erythropoietin (EPO). Mínísítà fún èrè ìdárayá tí Kenya Ababu Namwamba lẹhinna kéde pé wọ́n ti pinnu láti pé ẹnikẹni tó bá tún kùnà ìdánwò ní ọdaràn “doping” níbí àwọn èrè ìdárayá ní ìgbìyànjú láti mú òpin bá àwọn ọran nínú èrè ìdárayá. Lekan Orenuga


Idinamọ Maiyo bẹ̀rẹ ní ogunjọ́ oṣù keje fún bí o ṣé kùnà lórí ìdánwò erythropoietin (EPO). Mínísítà fún èrè ìdárayá tí Kenya Ababu Namwamba lẹhinna kéde pé wọ́n ti pinnu láti pé ẹnikẹni tó bá tún kùnà ìdánwò ní ọdaràn “doping” níbí àwọn èrè ìdárayá ní ìgbìyànjú láti mú òpin bá àwọn ọran nínú èrè ìdárayá. Lekan Orenuga


US Àtí Iran Fí Iga Gbágà Lori Bí Russia Ṣé Ń Ló Nǹkan Ìjà Ògún Iran

Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà àtí àwọn ọrẹ rẹ̀ pẹlu Iran, Russia àtí àwọn ọrẹ rẹ̀ tí gbó ewúro sì ará wọ́n lójú lórí pé Tehran ń pèsè òún ìjà fún Moscow pẹ̀lú àwọn “dronu” tó ń kọlù orílè-èdè Ukraine – àtí pé AMẸ́RÍKÀ fí ẹsùn kàn Akọ̀wé àgbà UN bi “O ṣé fí ayé gbà Russia làti ṣé irọkẹ̀kẹ” àtí bí o ṣé kùnà Látí ṣé ìwádìí. Aṣojú Iran ní UN Amir Saeid Iravani sọ pé, gbogbo àṣẹ tó kọ̀dìí Iran lábẹ́ UN látí tá òún ìjà ogún tí parí látí Oṣu Kẹwa ọdun 2020 àtí pé Amẹrika àtí àwọn ọrẹ rẹ̀ tó sọ́ pé Tehran nilo látí gbà àṣẹ” kò ní ẹtọ lábẹ́ òfin” iravani tún tẹnumọ pé a kò gbé àwọn “dronu” lọ́ sí Russia fún lílò ní Ukraine, tó sí fí múlẹ̀ pé “àròsọ lásán ní tí kòsí fí ẹ̀ṣẹ múlẹ̀”… ó tèsíwájú pé, kó ṣí ìdí mìíràn tí wọ́n fí ń ṣé èyí jù látí darí àkíyèsí àwọn ènìyàn kúrò ní bí Amẹ́ríkà àtí àwọn ọrẹ rẹ̀ ṣé ńgbé àwọn òun ìjà oloro lọ́ sí Ukraine látí lé mú ìforígbárí náà gùn sí.” Lekan Orenuga


Ẹgbẹ́ Alátakò Ìjọba Liberia Se Ìwọ́de Ní Monrovia

Alátakò Ìjọba Liberia se Ìwọ́de ní ila oòrùn Monrovia. Olùfẹ́hónù hàn ń bèrè fún ìgbésí ayé ìdẹ̀rùn látàrí ohun gbogbo tó le koko lórílẹ̀ èdè náà. Ẹgbẹ́ alátakò ati Collaborating Political Parties (CPP)bù enu àtẹ́ lu ààrẹ George Manneh Weah fún ìdìgbòlù tó se fún ọkàn lára ọmọ ẹgbẹ́ alátakò tó se ìwọ́de Láti ìgbàtí wọ́n ti kéde ìfẹ̀hónúhàn náà ni ìjọba àti àwọn olórí ẹgbẹ́ ti takò ètò náà. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Wọ́n Gba Ààrẹ Tunisia Ni Ìmọràn Láti Kọ̀we Fipò Sílẹ̀ Lẹ́yìn Ìdìbò Ilé Aṣòfin

Àwọn aláṣẹ ti ètò ìdìbò ti orílẹ-èdè Tunisia ti gba ààrẹ ní ìmọràn láti Kọ̀wé fi ipò sílẹ̀ látàrí ìbò sílé aṣòfin tó kéré jojo. Ìjáde àwọn ènìyàn tó dìbò kò tó ìdá mẹ́wàá nínú ọgọ́rùn ún (8.8%). Síbẹ̀síbẹ̀, àwọn aláṣẹ ètò ìdìbò sọ pé ètò náà mọ́, ó kẹ́sẹ járí, kosi pé à ń ta ìbò tàbí ra ìbò ló fàá. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Ààrẹ Bùhárí Se Ayẹyẹ Ọjọ́ Ìbí Ọgọ́rin Ọdún Rẹ̀ Ní Amẹ́ríkà

Ààrẹ Muhammadu Buhari se àmìn ayẹyẹ ọjọ́ ibi ọgọ́rin rẹ̀ ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ní ọjọ́ àbámẹ́ta tó kọjá. Àwọn òsìsẹ́.ti Ẹ́mbásì ti ilẹ̀ Amẹ́ríkà fún ààrẹ ní àkàrà òyìnbó tí àwọ̀ rẹ̀ àti bó ti rí jẹ́ ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Bí ààrẹ ti ń gúnlẹ̀ ní olú ìlú Nàìjíríà, Abùjá láti inú ọkọ̀ òfúrufú tí àkọ́lé rẹ̀ jẹ́- “Nigeria 001” ni àwọn tó ń se ìtójú ààrẹ tún ti kíi káàbọ̀ pẹ̀lú àkàrà òyìnbó míràn láti tún gé fún ayẹyẹ ọjọ́ ìbí rẹ̀. a Ṣáájú àkókò náà ni igbákejì ààrẹ ti kọ àpilẹ̀kọ ọrọ rere ìkíni ọjọ́ ìbí ti ààrẹ fún iṣẹ́ ribiribi rẹ̀ àti adarí tó dára. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


E Máṣe Fi Ìgbéyàwó Yín Wé Ti Ẹlòmírìn- Makinde Gba Lọ́kọ-Láya Níyànjú

Gómìnà ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, Seyi Makinde ti gba gbogbo lọkọ laya níyànjú lati ta kete sí a n ṣe àfiwé ìgbéyàwó nítorí kò sí ìgbéyàwó kan tó dàbí òmíràn. Gómìnà ẹni tí ó sísọ lójú ọrọ yìí ni ilé ìjósìn (Anglican Communion) Church of the Transfiguration, to kalẹ sí àgbègbè Ikolaba, ni ìlú Ìbàdàn tíì ṣe olú ìlú ìpínlè Ọ̀yọ́ ni ẹkùn gúsù iwọ oòrùn orilẹ èdè Nàìjíríà, nibi tí o ti péjú láti bá ìdílé Agbẹjọro Agba Otunba Kunle Kalejaye ṣe ìsìn idupẹ igbeyawo omokunrin rẹ Ilésanmí Oyinlola Kalejaye ati Olayinka tíì ṣe iyawo rẹ. Makinde, ẹni tí o salaye wípé ọpọlọpọ ìgbéyàwó lóde òní ló ti túká nitori pé àwọn lọkọ laya n gbé ìgbéyàwó wọn lori igbelewon àwọn ẹlòmíràn eléyìí tí agbára wọn kò gbé. Gómìnà Makinde nínú ọrọ rẹ jẹ kí o di mímọ pé òun náà ti wa nínú ìrìn àjò loko laya pelu ìyàwó rẹ lati bíi ọdún meedogbon sẹyìn, tó sì sàlàyé pe òun tó ṣe pàtàkì nínú ìgbéyàwó ni ki ọkọ ati ìyàwó nii lọkàn wípé kòsí ìgbéyàwó méjì to jo ara wọn. O wa gba awọn ọkọ ati ìyàwó náà níyànjú láti máṣe afarawe nitori ọpọlọpọ ìdílé ló ti daru latari afarawe. O sì gbàá l’adura ki wọn ni ibagbepo alaseyori, ki Eledua sí ṣe wón ní ọrẹ ara wọn dalẹ Ṣáájú nínú ìwàásù rẹ ni Bisọọbu Joshua Oyinlola ti ilé ìjósìn irelle Ese Odo ni ipinlẹ Ondo ti fi àsìkò náà rawọ ẹbẹ sí ìjoba apapo lati fi eti sí ìbéèrè àwọn ẹgbẹ olukọ ile ẹkọ gíga fasiti (ASUU) ki irú iyanselodi olosu mẹjọ to wáyé tẹlẹ ma baa tun ṣẹlẹ.


Gómìnà Makinde nínú ọrọ rẹ jẹ kí o di mímọ pé òun náà ti wa nínú ìrìn àjò loko laya pelu ìyàwó rẹ lati bíi ọdún meedogbon sẹyìn, tó sì sàlàyé pe òun tó ṣe pàtàkì nínú ìgbéyàwó ni ki ọkọ ati ìyàwó nii lọkàn wípé kòsí ìgbéyàwó méjì to jo ara wọn. O wa gba awọn ọkọ ati ìyàwó náà níyànjú láti máṣe afarawe nitori ọpọlọpọ ìdílé ló ti daru latari afarawe. O sì gbàá l’adura ki wọn ni ibagbepo alaseyori, ki Eledua sí ṣe wón ní ọrẹ ara wọn dalẹ Ṣáájú nínú ìwàásù rẹ ni Bisọọbu Joshua Oyinlola ti ilé ìjósìn irelle Ese Odo ni ipinlẹ Ondo ti fi àsìkò náà rawọ ẹbẹ sí ìjoba apapo lati fi eti sí ìbéèrè àwọn ẹgbẹ olukọ ile ẹkọ gíga fasiti (ASUU) ki irú iyanselodi olosu mẹjọ to wáyé tẹlẹ ma baa tun ṣẹlẹ. Bákan náà ni Bisoọọbu Joshua Oyinlola tun fi àsìkò náà ké sí Gómìnà Seyi Makinde láti ṣe gbogbo ohun to ba wa ni ìkápá rẹ lati mú kí ètò ẹkọ gbera sọ. O wa tun sàlàyé pé bí ọpọlọpọ se n sáré lati lo kàwé ní ilé ẹkọ gíga tí aladani ko fún orilẹ èdè yìí lórúko rere. O wa bẹ ìjọba apapọ lati mu agbega dé bá eto ẹkọ ni orílè èdè Nàìjíríà ko lè fi ẹgbẹ kẹgbẹ pẹlu awọn ile ẹkọ gíga ní oke òkun.


Bákan náà ni Bisoọọbu Joshua Oyinlola tun fi àsìkò náà ké sí Gómìnà Seyi Makinde láti ṣe gbogbo ohun to ba wa ni ìkápá rẹ lati mú kí ètò ẹkọ gbera sọ. O wa tun sàlàyé pé bí ọpọlọpọ se n sáré lati lo kàwé ní ilé ẹkọ gíga tí aladani ko fún orilẹ èdè yìí lórúko rere. O wa bẹ ìjọba apapọ lati mu agbega dé bá eto ẹkọ ni orílè èdè Nàìjíríà ko lè fi ẹgbẹ kẹgbẹ pẹlu awọn ile ẹkọ gíga ní oke òkun. Lara awon to peju síbi ìsìn idupẹ náà ni: Gomina ipinlẹ Oyo, Seyi Makinde; Akọwe Ijoba ipinle Òyó, Olubanwo Adeosun; Oloye Bolaji Ayorinde (SAN); Ọgbẹni Oladipo Olasope (SAN); Ọjọgbọn Femi Osofisan ati aya re (ti won ṣe ọmọ ijọ náà); Ọjọgbọn Elegbede, ati awọn ọjọgbọn ati olùkọ ilé ẹkọ gíga fasiti míràn. Abiola Olowe Ìbàdàn


Lara awon to peju síbi ìsìn idupẹ náà ni: Gomina ipinlẹ Oyo, Seyi Makinde; Akọwe Ijoba ipinle Òyó, Olubanwo Adeosun; Oloye Bolaji Ayorinde (SAN); Ọgbẹni Oladipo Olasope (SAN); Ọjọgbọn Femi Osofisan ati aya re (ti won ṣe ọmọ ijọ náà); Ọjọgbọn Elegbede, ati awọn ọjọgbọn ati olùkọ ilé ẹkọ gíga fasiti míràn. Abiola Olowe Ìbàdàn


Ikọ̀ agbábọ̀ọ̀lù Argentina Gbo omi Ewúro Sójú Ikọ̀ agbábọ̀ọ̀lù France Nínú Ìdíje Àsekágbá Ife Àgbáyé

Ikọ̀ ti Argentina tí Lionel Messi jẹ́ Balógun wọn gbo ewúro sí ojú tí alátakò wọn- France ni àkókò wòmí ki n gba sí ọ – Penalty nínú àsekágbá ìdíje ife àgbáyé ti ó tẹnu bepo lánàá. Balógun ẹgbẹ́ agbábọ́ölù Argentina, Lionel Messi gbé ikọ̀ rẹ̀ dé èbúté ògo lálàá ní ìgbà tí wọn n gbá bọ́ọ̀lù pẹ̀lú orílẹ̀-èdè France lórí pápá pẹ̀lú àmì ayò mẹ́rin sí méjì (4-2) léyìn ìgbà ti wọ́n ti kọkọ gbá bọ́ọ̀lù ọ̀min ayò mẹ́ta sí mẹ́ta (3-3) lẹ́yìn ọgọ́fà ìṣẹ́jú bótilẹ̀jẹ́pé ẹlẹ́sẹ̀ ayò ọmọ France gbá bọ́ọ̀lù onibẹta wọlé Argentina síbẹ ẹ̀pa kò bóró mọ́ ní pápá ìseré Lusail ni Al Daayen, orílẹ̀-èdè Qatar. Ní ìgbà tí wọ́n ńgbá bọ́ọ̀lù wò mí kí n gba sí ọ (Penalty), Mbappe ti Orílẹ̀-èdè France ló kọ́kọ́ gbá ayò àkókò wọlé tí Messi ti Argentina náà sí mi àwọ̀n tirẹ̀. Kinsgley Coman àti Aurelien Tchouameni ti orílẹ̀-èdè France sọ bọ́ọ̀lù tiwọn nù tí agbábọ́ọ̀lù mẹ́ta tí ó kù ti Argentina sì gbá tiwọn wọlé, Montiel ti orílẹ̀-èdè Argentina ló gbá eléyìí tó gbèyìn wọlé ti wọ́n sì gba ife àgbáyé ti ọdún 2022. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Ẹgbẹ́ Òṣèlú PDP Se Ìfilọ́lẹ̀ Ìpolongo Ètò Ìbò Ní Ìpínlẹ̀ Kano

Ẹgbẹ́ òṣèlú PDP se ìfilọ́lẹ̀ Ìpolongo èto Ìbò ní Ìpínlè Kano, ìwọ̀ Oòrùn Àríwá orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí wọn syì gbé àsìá ẹgbẹ́ fún àwọn olùkópa kọ̀ọ̀kan tí wọn ńlọ fún ipò kan tàbí òmíràn nínú ẹgbẹ́ látàrí ìbò ọdún tó n bọ̀ Olùdíje Gómìnà ní ìpínlẹ̀ náà, Sadik Aminu Wali àti Igbákejì rẹ̀, Yusuf Bello Danbatta ni ẹgbẹ́ gbé àsìá fún. Ẹgbẹ tún rántí àwọn mẹ́ta míràn tí wọ́n ńlọ fún ipò Senatọ̀ , àwọn mẹ́rìnlélógún tó n lọ fún ilé asojú àti ogójì tó ń lọ fún ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin Sénétọ̀ tó ń sojú fún àárín gbùngbùn Kano Mallam Ibrahim Shekarau, ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin gba àwọn ọmọ ẹgbẹ́ níyànjú pé kí wọ́n dúró déédé, kí wọ́n sì ṣiṣẹ́ takuntakun fún àṣeyọrí ẹgbe ní ìpínlẹ̀ Kano. Ọpọlọpọ adari ẹgbẹ́ ló péjú pésẹ̀ sí ibi ayẹyẹ náà bíi: Senatọ̀ Bello Hayatu Gwarzo, Igbákejì alága PDP agbègbè iwọ̀ oorun Ariwa, Komisọ́na tẹ́lẹ̀ rí ti àlùmọ́nì omi ní ìpínlẹ̀ Kano, Dr. Yunusa Adamu Dangwani; àti Komisọ́na tẹ́lẹ̀ rí ìròyìn , Prof. Umar Faruq àti ọ̀pọ̀ adari ẹgbẹ́ ní ìpínlẹ̀ Kano. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san Ti


Ìpàdé Àwọn Adarí Ilẹ̀ US-Afrika: Ààrẹ Buhari Padà Sí Àbújá

Ààrẹ Muhammadu Buhari ti dé padà si Àbújá lẹhìn ìpàdé US-Afrika. Nígbà tí ààrẹ balẹ̀ gùdẹ̀ sí pápákọ̀ òfúrufú ti Azikiwe ní Abuja, àwọn wọ̀nyí ni wọ́n wá pàdé rẹ̀: Olórí àwọn ọlọpàá Usman Alkali, Mínísítà fún ipinlẹ̀ fún ìlú Abuja, Ramatu Tijjani àti àwọn olórí ètò ààbò míràn. Olórí orílẹ̀-èdè yìí ti wà ní ìlú Washington DC fún ìpàdé ti ìjọba ilẹ̀ Amẹ́ríkà gbé kalẹ̀ fún àwọn olórí ilẹ̀ Adúláwọ̀. Ààrẹ ilẹ̀ Amẹ́ríkà, Joe Biden, gbóríyìn fún ààrẹ Buhari fún itẹsiwaju ijọba àwarawa ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti ilẹ̀ Adulawo lápapọ̀. Ó rọ àwọn adarí ilẹ̀ Adúláwọ̀ tó ń dìbò ni ọdún tó ń n bọ̀ láti se ìdìbò alálàfíà atti òdodo. Ààrẹ orílẹ̀-èdè yìí wá lo àsìkò náà láti pàrọwà fún àwọn ọmọ ilẹ̀ Amẹ́ríkà tó fẹ́ wá dà okòwò sílẹ̀ láti máa bọ̀ wá ṣe bẹ́ẹ̀ wípé àyíká tó dára, alálàfíà ti wà báyìí fún wọn láti se òwò wọn.


Ààrẹ ilẹ̀ Amẹ́ríkà, Joe Biden, gbóríyìn fún ààrẹ Buhari fún itẹsiwaju ijọba àwarawa ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti ilẹ̀ Adulawo lápapọ̀. Ó rọ àwọn adarí ilẹ̀ Adúláwọ̀ tó ń dìbò ni ọdún tó ń n bọ̀ láti se ìdìbò alálàfíà atti òdodo. Ààrẹ orílẹ̀-èdè yìí wá lo àsìkò náà láti pàrọwà fún àwọn ọmọ ilẹ̀ Amẹ́ríkà tó fẹ́ wá dà okòwò sílẹ̀ láti máa bọ̀ wá ṣe bẹ́ẹ̀ wípé àyíká tó dára, alálàfíà ti wà báyìí fún wọn láti se òwò wọn. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Davido Dá Bírà Níbi Àsekágbá Ife Ẹ̀yẹ Àgbáyé

Gbajúgbajà olórin ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà Davido ti gúnlẹ̀ sí orílẹ̀ èdè Qatar, léyìí tí ó sì yọjú sí ibi àsekágbá ayẹyẹ eré ìdárayá ife ẹ̀yẹ àgbáyé ( FIFA 2022 World Cup). Ó yẹ kí ó ti se eré náà ní ìbẹ̀rẹ̀ eré ìdíje bọ́ọ̀lù aláfẹsẹ̀gbá náà sùgbọ́n kò ní ànfààní láti se bẹ́ẹ̀ látàrí ìsẹ̀lẹ̀ láabi tí ó sẹlẹ̀ síi. Eré ṣíṣe rẹ níbi ayẹyẹ àsekágbá ife ẹ̀yẹ àgbáyé ní ọjọ́ Àìkú (Sunday) ọjọ́ kejìdínlógún osù kejìlá (December, 18) jẹ́ àkọ́kọ́ lẹ́yìn ìgbà tí o pàdánù ọmọ rẹ̀.


Rihanna Fi Fán-án-rán Fídíò Ọmọbíbí Inú Rẹ̀ Léde

Olùgba àmìẹ̀yẹ Rihanna ti fi fán-án-rán àwòrán rẹ̀ kan léde àti ti ọmọdékùnrin rẹ̀, lẹ́yìn tí ọmọ náà pé osù méje. Àwọn olólùfẹ́ rẹ̀ bá a dáwọ̀ọ́ ìdùnnú nígbà tí wọ́n rí fídíò rẹ̀ pẹ̀lú ọmọbíbí inú rẹ̀ ní ọjọ́ kẹtàdínlógún, osù kejìlá ọdún 2022 (December 17, 2022). Rihanna bí ọmọ rẹ ní ọjọ́ kẹtàlá, osù kaàrún, léyìí tí ó sì se àpèjúwe ọmọ náà gẹ́gẹ́ bíi ọmọ olóríirejùlọ, àtipé ọmọ ìdùnnú ni.


Ìpínlẹ̀ Niger Gbé Oríyìn Fún Àwọn Ọmọ Ogun Afẹ́fẹ́ Lórí Ìtúsílẹ̀ Àwọn Ọmọ Orílẹ̀ Èdè China

Ìjọba ìpínlẹ̀ Niger, ní ààrin gbìngbìn arewa orílẹ̀ èdè Nàìjíríà ti dunnú lórí gbígba òmìnira àti títúsílẹ̀ àwọn ọmọ orílẹ̀ èdè China méje (7) lọ́wọ́ àwọn ajínigbé léyìí tí àwọn ọmọ ogun orí afẹ́fẹ́ ilẹ̀ Nàìjíríà ṣe. Alákòsóo fún ààbò abẹ́lé àti ìgbáyégbádùn, Emmanuel Umar ni ó fi ọ̀rọ̀ náà léde, ó sì gbé òsùbà fún àwọn ọmọ ogun (271 NAF Detachment) fún àseyọrí iṣẹ́. Ó tẹ̀ síwájú pé, wọ́n jí àwọn ọmọ orílẹ̀ èdè China méje náà gbé ní Ajata Aboki, ìbílẹ̀ Shiroro ní ìpínlẹ̀ Niger, ní osù kẹfà ọdún 2022 (June 2022).


Adarí Ẹ̀ṣọ́ Aláàbò Orílẹ̀ Èdè Russia ṣe Àbẹ̀wò Sí Àwọn Ọmọ Ogun

Adarí ẹ̀sọ́ aláàbò ti orílẹ̀ èdè Russia, Sergei Shoigu ti se àyẹ̀wò àwọn ọmọ ogun tí wọ́n ń kópa nínú ogun Moscow, ní orílẹ̀ èdè Ukraine. Gẹ́gẹ́ bi adarí ẹ̀sọ́ aláàbò náà se sọ, ó lọ láti se àbẹ̀wò àwọn ọmọ ogun kí iṣẹ́ wọn le è kẹ́sẹ járí. Ó sì báwọn sọ̀rọ̀ akin. Àmọ́sá, kò sí àrídájú àsìkò tí ọ̀gágun náà lọ sí ibẹ̀ sùgbọ́n àtẹ̀jáde kan fi fán-án-rán kan hàn léyìí tí Shoigu wà nínú ọkọ̀ òfurufú pẹ̀lú wíwọ aṣọ ológun.


Orílẹ̀ Èdè North Korea Ju Àdó-olóró láti Ṣe Àgbéyèwò Rẹ̀

Orílẹ̀ èdè North Korea ti ju àdó olóró méjì sí ojú òkun ní ọjọ́ àìkú (Sunday) lójúnà àti rí àrídájú àṣeyọrí lóríi pípèsè àdó olóró náà. Ìròyìn fi yé wa pé, adarí orílẹ̀ èdè náà, Kim Jog Un ni ó se àmójútó àgbéyẹ̀wò àdó olóró náà ní ọjọ́bọ̀ (Thursday) ní ibùdó kan tí wọ́n ti pèsè fún irúfẹ́ àgbéyẹ̀wò bẹ́ẹ̀. Lẹ́yìn àgbéyẹ̀wò náà, àrídájú wà pé àwọn àdó olóró méjéèjì náà le è rìn ìrìn àjò ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀ta kìlómítà (500km) tíí se máìlì ọ̀ọ́dúnrún lé mọ́kànlá (311miles).


Ogunlọ́gọ̀ Ènìyàn Pàdánù Ẹ̀mí Wọn Níbi Ìsẹ̀lẹ̀ Omíyalé Ní Kinshasa

Ọ́ọ́fìsì àjọ àgbáyé fi léde pé, ènìyàn mọ́kàndínláàdọ́sàn-án (169) ti pàdánù ẹ̀mí wọn níbi ìsẹ̀lẹ̀ omíyalé tí ó wáyé ní ìlú Kinshasa, olú ìlú orílẹ̀ èdè Congo. Gẹ́gẹ́ bí àfiléde náà, òjò ńlá náà kó ìpalára bá ènìyàn ẹgbẹ̀rún méjìdínlógójì (38,000) ènìyàn, tí ó sì ba ilé tí ó tó ọ̀ọ́dúnrún (300) jẹ́. Wọ́n ti kéde ìbánikẹ́dùn ọlọ́jọ́ mẹ́ta léyìí tí ó ti bẹ̀rẹ̀ láti Ọjọ́rú (Wednesday).


Gbajúgbajà Ọdẹbìnrin Rí Àgbéga Lórí Ètò Ààbò

Akin obìnrin tí ó jẹ́ ọdẹ, Aisha Bakari ti rí ìyànsípò gẹ́gẹ́ bíi adarí àwọn ọdẹ tí ó gbógun ti ìgbésùmọ̀mí àti ìgbénipa, (Directorate of Hunting and Forestry of the Nigerian Hunter and Forest Security Services, NHFSS). Arábìnrin Bakari tí ìnagijẹ rẹ̀ ń jẹ́ “Sarauniya Baka” ti kó ipa ribiribi níbi ìgbógunti àwọn alákatakítí ikọ̀ “Boko Haram” ní ilà oòrùn Àréwá ( North East) ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Adarí àgbà àjọ HNFSS, ọ̀jọ̀gbọ́n Josua Osatimehin sọ níbi ìfọ̀rọ̀wérọ̀ rẹ̀ pẹ̀lú ikọ̀ agbóhùnsáfẹ́fẹ́ ti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà wípé, àgbéga náà tọ́, ó sì yẹ fún akíkanjú obìnrin náà, fún ìgbìyànjú àti ìlàkààkà rẹ̀ nípa gbígbógun ti àwọn alákatakítí àti agbésùmọ̀mí. Nígbà tí ó ń fi ìdùnnú àti ìdúpẹ́ rẹ̀ léde, arábìnrin Bakari sọ wípé, ìpinnu òun láti ṣe iṣẹ́ náà wá látàrí èrò rẹ̀ fún ìdáàbò bo àwọn obìnrin àti ọmọdé kúrò lọ́wọ́ àwọn ajínigbé. O sì gbé oríyìn fún àwọn ẹ̀ṣọ́ aláàbò fún akitiyan wọn.


Ìjọba ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ Fàyè Gba Ìmọ̀ Ẹ̀rọ Ìgbàlódé Láti Dẹ́kun Ìṣòwò Kúmọkùmọ.

Ìjọba ìpínlẹ̀ ọ̀yọ́ sọ wípé òhun gbà ẹ̀rọ ìgbàlódé láyé láti dẹ́kun ìṣowọ́ kúmọkùmọ ni ìpínlẹ̀ náà, pẹ̀lú ìlànà àgbáyé. Alága fún àjọ tó lawó wọlé ni ìpínlẹ̀ Oyo, ògbéni Adebowale Olufẹ mi Awakan, sọ èyí dí mímọ̀,ni ilu Ibadan, lórí ètò afẹfẹ kàn ni ile-ise asọ̀rọ̀mágbèsì,Aloore ni ìbàdàn. Awakan ni, gbígbà ẹ̀rọ ìgbàlódé láyé, yóò ràn ìjọba lówó láti gbà owó orí wọlé láìsí ìdààmú, yóò sì ṣe idiwọ fún ìṣòwò kúmọkùmọ a sì tún mú irẹpọ réré wà fún ara ìlú àti ìjọba láyì ṣe ìdààmú ló sí ilé ifowopamọ. O gbà àwọn ènìyàn ní iyànjú láti rí wípé wón sàn owó orí wọn dédé, nígbà tí ìjọba náà ó ní kùnà láti fi owó náà ṣe ìtọ́jú ilu ati ohun daradara miran.


Orìlẹ̀ – èdè Russian Tí Pèsè Àbò Tó Péye Sí  Ibi Ìtọjú Ohun Olóró.

Ati se ohun àbò fún ibi ìtọjú ohun èlò ohùn olóró tí Zaparizhzhia èyí tó wà ní agbègbè Ukraine, láti dènà ìjàmbá. Èyí wáyé láti ẹnu ọkan lára òṣìṣẹ́ nípa ìmọ̀ ohùn olóró tí orilẹ́-èdè Russian. Ó ní láti àkókò yíì lọ, àbò tó péye ti wà lórí fún ìjàmbá, sùgbón tó bá yá a o sí silẹ.


Orílẹ̀-èdè Tunisia Yan Àwọn Aṣojú Tuntun

Ni ọjọ àbámẹ́ta ni àwọn ènìyàn orílẹ-èdè Tunisia jáde láti lo dibo Yan aṣoju ìgbìmò aṣòfin tó wón fé. Àga ti ènìyàn ọgọ́rùnlélọ̀góta ni o sí silẹ fún ìdíje, leyin ti ààrẹ Láìsí Saied ṣe àkíyèsí yìí ni ìbẹ̀rẹ̀ ọdún yìí. Àwọn Oludije bi ẹgbẹ́ Islamist inspired Ennahdha,ti rọ àwọn ènìyàn láti kọ etí ikún sí ọrọ àìsótọ́ èyí tó wáyé ni ọdún 2011.


Ọgá pátápátá Fún Ilẹ Ìwé Labour Institute Gbéóríyìn Fún Ààrẹ Buhari.

Ọgá àgbà pátápátá tí ilé ẹkọ Michael Imoudu National institute for labour studies ni ìpínlẹ̀ Ìlọrin ni Kwara,Issa Arẹmu tí ṣe àpẹẹrẹ ààrẹ Muhammadu Buhari gégé bí ààrẹ tó ní ẹran ìfẹ lára eléyìí kò sí irú rẹ ri. Arẹmu sọ èyí nígbà tí ó bá àwọn oníròyìn sọ̀rọ̀ ni ọjọ àìkú ni ìlú ilorin, fún ayẹyẹ ọjọ ìbí ọgọ́rin ọdún tí ààrẹ Muhammadu Buhari,o tun salaye nípa àwọn ìfọkànsí rẹ. Ó ní nípasè èyí orílẹ-èdè Nàìjíríà lọ́ ngbé igbá ọrọ́kè Lágbàáyé nípa ká ṣètò ìjọba.


Ìpínlẹ̀ Anambra Fọwọ́sowọ́pọ̀ Pẹ̀lú Àwọn Oníṣe Aláàdáni Fún Ìdàgbàsókè Iṣẹ́ Ṣíṣe.

Ilé iṣé tó mójú tó ọrọ ìṣe aláàdáni ni ìpínlẹ̀ Anambra, ti ṣe ètò ìpàdé láti mú Ìdàgbàsókè bá ọrọ ìṣe àdáni. Ìpàdé yìí mú àwọn ọgá onísé àdáni wà papọ̀ láti ìjọba ìbílè ọkanlẹlogun ti bẹ ní ìpínlẹ̀ náà, àti àwọn tọrọ kan,ni ilè ìtajà Jerome udoji ti ìbílẹ̀ Awaka. Kọmísọ́nà ọmọwe Obina Ngonadi sọ nínú ọ̀rọ̀ rè níbí ayeye náà, tí àkọlé rẹ jẹ “Ilé iṣé Aláàdáni ọna fún Ìdàgbàsókè”. ẹgbẹ́ náà darapọ̀ pẹ̀lú àwọn oníṣe àdáni yọku áti láti fí ọgbọ́n àti òye ṣe àtúnṣe sí ẹgbẹ́ náà. Ònì eléyìí jẹ́ àfàní láti gbẹ́kẹ̀lẹ́ àwọn tí ọ̀rọ́ kàn kí wọ́n lè fi ọkàn wọ̀n balẹ̀ sí òdò ìjoba ìpínlẹ̀ Anambra fún ìrànlọ́wọ́.


Ìgbákejì Ààrẹ Orílẹ-èdè Nàìjíríà,Ki Ààrẹ Buhari  Ku Ayẹyẹ Ọjọ́ Ìbí Rẹ.

Ìgbákejì ààrẹ ọ̀mọ̀wé Yẹmi Osinbajo àti ìyàwó rẹ Dolapo ti ṣe ìkíni Àṣèyíṣàmọ́dún si ààrẹ Muhammadu Buhari fún ayẹyẹ ọjọ́ ìbí ọgọ́rin ọdún tó ṣe àjọ yọ rẹ lóni. Nínú ọrọ àtẹ́jáde tó ti ọwọ́ igbakeji ààrẹ jade,agbanuso rẹ,Laolu Akande kọ́ sita wípé “Ẹ ku ayẹyẹ Ọgọ́rin Ọdún, Ààrẹ!. Pẹ̀lú isẹ́ takuntakun yìí gẹ́gẹ́ bí, Gómìnà, Mínísítà, ọgá àwọn ọmọ ogun Nàìjíríà àti ààrẹ lẹ́mẹ̀jì fihàn wípé a lè adarí àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà pẹ̀lú, òtítọ́, ìteríba ìfọkànsí. Èmi àti aya mi Dolly, pẹ̀lú gbogbo ìdílè mi, gbàdúrà èmi gigun ati alaafia.


Orílẹ-èdè  Nàìjíríà Tí Ṣe Àdéhùn pẹ̀lú Orílẹ̀-èdè US Lóri Iná Mọ̀nàmọ́ná.

Ìjọba Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti ìjọba Orílẹ̀-èdè US ti bú ọwọ́ lù ìwé Àdéhùn láti ri ẹ̀rọ amúnáwá ẹ̀dẹ́gbẹ̀ta wàásì, ti ba oòrùn ṣíṣe àti ẹgbẹ̀rún méjì ati ẹ̀dẹ́gbẹ̀ta bátìrì. Ìbuwọ́lùwẹ́ náà, èyí tí àwọn ènìyàn jànkàn jànkàn,fi ọwọ́ sí, Adeniyi Adebayo, mínísítà fún òrò ajé àti káràkátà,ati ògbéni Adam cortese, aláṣẹ ilese sun AfricaAmos Hochsteon, ààrẹ Joe Biden. Nínú ọ́rọ́ rẹ̀ ni ọjọ́ ìsegun, ọjọ́ kẹtàlá oṣù Kejìlá ààrẹ Muhammadu Buhari ni, láti rí wípé àní ànfàní sì iná Mọ̀nàmọ́ná, ilé iṣé sun Africa ti se àgbé ka lè àwọn ẹ̀rọ̀ amúnáwà tí ń bá oòrùn ṣíṣe, eléyìí tí kò pani lára nípa owó. Ẹ̀rò amúnáwà yìí ni wón o,ri mọ́lé kakiri ní àwọn ẹ̀ka àwọn ẹkùn ìdìbò mẹ́fẹ̀fà,ti yóò mú ìfọ̀kànbálẹ̀, àlàáfíà, ìmọ́tótó, àti ìrọ̀rùn bá àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ọgbọn mílíọ̀nù.


INEC la ọ̀nà láti dènà ìtàpá sófin ní ìpínlẹ̀Tàrábà

Kọmísọ́nà elétò ìdìbò ìpínlẹ̀ Tàrábà (REC), Alhaji Umar Mukhtar Gajira, lọ́jọ́ Ẹtì,ti sọ pé ìgbìmọ̀ náà ti wọ́nà ọgbọ́n àti ìpèsè ààbò tó dára jù fún ìpínlẹ̀ Tàrábà láti kojú ìrúfin kí ìbò tó bẹ̀rẹ̀,lásìkò ìbò àti lẹ́yìn ìbò. Gajira, tí ó ṣàlàyé èyí ní Ìlú Jalingo, olú ìlú náà lásìkò àpèjọ fún ìjíròrò láàrin ìgbìmọ̀ elétò ààbò lórí ìbò (ICCEES),ó fìdí ẹ̀ múlẹ̀ pé ilé-iṣẹ́ INEC ti ìpínlẹ̀ Tàrábà, ń la ọ̀nà lọ́wọ́lọ́wọ́ báyìí láti lo àwọn elétò ààbò tó tó láti kojú ìtaniláyà tó le wáyé lásìkò ìdìbò ní ìpínlẹ̀ náà. O fikun pe Igbimọ naa tun n ṣe ajọṣepọ ifọwọsowọpọ fun iṣakoso iṣẹlẹ pẹlu gbogbo awọn ile-iṣẹ aabo.


Ẹgbẹ́ ṣe ìdánilẹ́ẹ́kọ́ fún àwọn olùdìbò  lórí lílòdì sí ìwà aburú nínú ìdìbò

Ẹgbẹ́ tó ń mójútó ètò ìdìbò ní Nàìjíríà,àwọn aṣojú ibùdó ìdìbò ní Nàìjíríà, (PUAN),ẹ̀ka ìpínlẹ̀ Anambra,ti ṣàgbékalẹ̀ ìrìnnà ọlọ́jọ́ kan láti ṣe ìdánilékọ̀ọ́ fún Àwọn olùdìbò ní ìpínlẹ̀ náà, lóríi ìdí tí wọ́n ṣe gbọdọ̀ yàgò fún onírúurúú ìwà búburú nínú ìbò gbogbogbòò tó ń bọ̀ ní ọdún 2023. Àkóri irinna naa, eyi ti o waye ni Awka,ipinlẹ Anambra,jẹ ipolongo ‘ma ra,ma ta ibo rẹ’ . PUAN, ẹgbẹ́ tí kìí ṣe tìjọba tí ó forúkọ sílẹ̀ pẹ̀lú Ìgbìmọ̀ tó ń rísí ọ̀rọ̀ ilé-iṣẹ́ (CAC),tí ìgbìmọ̀ olómìnira tó ń mójútó ètò ìdìbò ní Nàìjíríà (INEC),fọwọ́sí gẹ́gẹ́ bí ẹgbẹ́ tó ń mójútó ètò ìdìbò orílẹ̀-èdè.


Ẹgbẹ́ ọmọ ogun Nàìjíríà ṣe ìgbéga fún àwọn òṣìṣẹ́ àgbà mẹ́jìlé-lọ́gọ́fà

Ẹgbẹ́ ọmọ ogun Nàìjíríà ti ṣe àgbéga fún àwọn àgbà òṣìṣẹ́ méjìlé-lọ́gọ́fà lápapọ̀,èyì tí Ìgbìmọ̀ Ẹgbẹ́ Ológun buwọ́lù. Àlàyé kan tó wá láti ọ̀dọ̀ olùdarí,ètò ìbáraẹniṣepọ̀,ajagun Onyema Nwachukwu sọ pé ìgbéga sí àwọn ipò pàtàkì yìí wáyé látàríi ìgbóríyìn fún iṣẹ́ takuntakun wọn fún orílẹ̀-èdè. Ninu iwe igbega naa ti o fọwọ si, ti akọwe ọmọ ogun buwọ lu ti o si fi sita,awọn Brigader General ati Colonel mejile-laadọta bọ si ipo ọga agba gbogbogboo ajagun,ti aadọrin Colonel si gba igbega si ipo Brigadier General.


Àtúntẹ̀ Owó Tuntun Jáde Sí Ìlú

Àwọn owó náírà tuntun tí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí wọ́n ṣẹṣẹ ṣé tí ń lọ káàkiri báyìí bí àwọn ile-ifowopamọ ṣé bẹ̀rẹ sí sàn owó náírà tuntun náà fún àwọn oníbárà wọ́n. Èyí ń wáyé lẹyìn ọsẹ kẹta tí Ààrẹ Muhammadu Buhari ṣé àfihàn àwọn iwe-owo tuntun ní ìpàdé tí Ìgbìmọ̀ Aláṣẹ Orílẹ̀-èdè yìí ọlọsẹẹsẹ. Àwọn owó náírà tuntun tí wọ́n ṣẹṣẹ tún ṣé náà wá ní N200, N500 àtí N1,000. Àwọn àtúntẹ̀ owó náírà ní a ní ìrètí láti ṣé ìrànlọ́wọ́ làti kò owó kúrò ní ọwọ́ àwọn àrà ìlú pàdà sí ile-ifowopamọ àtí látí dènà ayédèrú rẹ̀. Ilé ifowopamọ àpapọ̀ ti kéde ní Oṣù Kẹwàá pé ilé ifowopamọ tó gá jù yóò gbé àtúntẹ̀ owó náírà náà jáde ní ọjọ́ karundinlogun, Oṣù Kejìlá ọdún 2022, o tún sọ pé wọ́n yóò dẹkùn gbígbà àwọn owó atijọ náà ni ọjọ́ kọkanlelọgbọn, oṣù kínní ọdún 2023. Bó tí jẹ́ pé ọpọlọpọ àwọn ènìyàn tí ṣé àtakò látí ìgbà tí wọ́n ti ṣé ìkéde atí àfihàn rẹ̀, pẹlú àkókò tí tẹlẹ kó ní dì itẹwọgba mọ, Gómìnà ilé ifowopamọ náà, Godwin Emefiele tí sọ pé kò sí ayipada lórí ètò náà.


Àtúntẹ̀ Owó Tuntun Jáde Sí Ìlú

Àwọn àtúntẹ̀ owó náírà ní a ní ìrètí láti ṣé ìrànlọ́wọ́ làti kò owó kúrò ní ọwọ́ àwọn àrà ìlú pàdà sí ile-ifowopamọ àtí látí dènà ayédèrú rẹ̀. Ilé ifowopamọ àpapọ̀ ti kéde ní Oṣù Kẹwàá pé ilé ifowopamọ tó gá jù yóò gbé àtúntẹ̀ owó náírà náà jáde ní ọjọ́ karundinlogun, Oṣù Kejìlá ọdún 2022, o tún sọ pé wọ́n yóò dẹkùn gbígbà àwọn owó atijọ náà ni ọjọ́ kọkanlelọgbọn, oṣù kínní ọdún 2023. Bó tí jẹ́ pé ọpọlọpọ àwọn ènìyàn tí ṣé àtakò látí ìgbà tí wọ́n ti ṣé ìkéde atí àfihàn rẹ̀, pẹlú àkókò tí tẹlẹ kó ní dì itẹwọgba mọ, Gómìnà ilé ifowopamọ náà, Godwin Emefiele tí sọ pé kò sí ayipada lórí ètò náà. Lekan Orenuga


Agbẹnusọ ilé Ìgbìmọ̀ Aṣojú-ṣòfin Bànújẹ Lóri Ikú Aṣojú Nàìjíríà

Agbẹnusọ ilé ìgbìmọ̀ aṣojú ṣofin, Fẹmi Gbajabiamila tí fí ìbànújẹ rẹ̀ hàn lórí ikú Aṣojú Nàìjíríà sí Spain, Demola Seriki. Gbajabiamila sọ pé Ambassador Seriki jẹ́ aṣojú ìjọba ìlú òkèèrè tó ṣoju orílẹ̀-èdè Nàìjíríà pẹ̀lú gbogbo àgbàrá rẹ̀. Títí dì ọjọ́ ikú rẹ̀, aṣojú Seriki jẹ́ aṣojú orílẹ̀-èdè Nàìjíríà sí Spain pẹ̀lú ifọwọsi ní igbakugba gẹ́gẹ́ bí Aṣojú fún Nàìjíríà sí Àjọ Aririn Àgbáyé tí United Nations World Tourism. Agbẹnusọ náà ṣé àkíyèsí pé làkókò ìgbésí ayé rẹ̀, Ambassador Seriki fí àrà rẹ̀ jìn orílẹ̀-èdè yíì àti ọmọnìyàn lápapọ̀. Gbajabiamila ránṣẹ ikẹdun sí ìdílé Demola Seriki, àwọn èniyàn àtí ìjọba ìpínlẹ̀ Èkó. O gbàdúrà fún ìsinmi ẹmi olóògbé Ambassador Demola Seriki.


Agbẹnusọ náà ṣé àkíyèsí pé làkókò ìgbésí ayé rẹ̀, Ambassador Seriki fí àrà rẹ̀ jìn orílẹ̀-èdè yíì àti ọmọnìyàn lápapọ̀. Gbajabiamila ránṣẹ ikẹdun sí ìdílé Demola Seriki, àwọn èniyàn àtí ìjọba ìpínlẹ̀ Èkó. O gbàdúrà fún ìsinmi ẹmi olóògbé Ambassador Demola Seriki. Lekan Orenuga


Uefa Àtí Fifa Gbógun Látí Dẹkùn Lìigi Tuntun

Uefa ati Fifa tí gbá àtìlẹ́yìn bí wọ́n ṣé gbógun látí ṣé idiwọ ẹdà lìigi tí a mọ̀ sí European Super League. Nínù ijabọ kàn tí Ilé-ẹjọ́ Ìdájọ́ tí Ìlú Yúrópù ṣé, agbẹnusọ rẹ̀ sọ pé àwọn òfin tí bọ́ọ̀lù afẹsẹgba tí Yúrópù àtí Àgbáyé ló ní ìbámu pẹ̀lú òfin ìdíje EU Athanasios Rantos sọ́ èyí dì mimọ lẹyìn ẹjọ́ ilé-ẹjọ́ kàn ní ìbẹrẹ ọdún yìí tí European Super League ESL àtí àwọn alatilẹyin rẹ̀ A22 mú wà. Ìdájọ́ ìkẹyìn yóò wáyé nípasẹ̀ ọmọ ẹgbẹ́ marundinlogun kàn ní ìgbà òjò tó ń bọ̀. O tí sọ pé Uefa àti Fifa tí ń kọlù òfin ìdíje bí wọ́n ṣé d’ẹru bá àwọn ẹgbẹ́ tó darapọ̀ mọ́ lìigi tuntun. Èrò látí dá lìigi tuntun European Super League ESL fá gbọnmisi-omi-o-to káàkiri Àgbáyé nígbàtí wọ́n kéde rẹ̀ ní Oṣù Kẹrin ọdún 2021. Àwọn ẹgbẹ́ mẹ́fà tó fí orúkọ sílẹ̀ fún lìigi náà – Manchester United, Manchester City, Liverpool, Chelsea, Tottenham àtí Arsenal – wọ́n sì fá ọwọ́ àtìlẹ́yìn nítorí oluworan, àjọ bọ́ọ̀lù àtí pàápà ìjọba.


O tí sọ pé Uefa àti Fifa tí ń kọlù òfin ìdíje bí wọ́n ṣé d’ẹru bá àwọn ẹgbẹ́ tó darapọ̀ mọ́ lìigi tuntun. Èrò látí dá lìigi tuntun European Super League ESL fá gbọnmisi-omi-o-to káàkiri Àgbáyé nígbàtí wọ́n kéde rẹ̀ ní Oṣù Kẹrin ọdún 2021. Àwọn ẹgbẹ́ mẹ́fà tó fí orúkọ sílẹ̀ fún lìigi náà – Manchester United, Manchester City, Liverpool, Chelsea, Tottenham àtí Arsenal – wọ́n sì fá ọwọ́ àtìlẹ́yìn nítorí oluworan, àjọ bọ́ọ̀lù àtí pàápà ìjọba. Sibẹsibẹ, àwọn èrò náà kò tí parẹ́ pátápátá, pẹ̀lú bí Real Madrid, Barcelona àtí Juventus tún ṣé ń tiraka Látí dasilẹ. Lekan Orenuga


Sibẹsibẹ, àwọn èrò náà kò tí parẹ́ pátápátá, pẹ̀lú bí Real Madrid, Barcelona àtí Juventus tún ṣé ń tiraka Látí dasilẹ. Lekan Orenuga


Àwọn Ọmọ Ẹgbẹ́ EU Kàn Kọ̀ Látí Ṣe Àdéhùn Lórí Ijẹniniya Tuntun Fún Orílẹ̀-èdè Russia

Àwọn orílẹ̀-èdè ọmọ ẹgbẹ́ European Union kùnà látí gbà àdéhùn lórí ìjìyà kẹsán fún orílẹ̀-èdè Russia ní ibí ijiroro wọ́n ní Ọjọ́rú, àwọn aṣojú ìjọba sọ bí àwọn Olùdarí EU ṣé ní àpéjọ ní Brussels ní Ọjọ́bọ̀ níbí ìpàdé ìkẹyìn wọ́n tí ọdún yìí. “Awọn orílẹ̀-èdè kàn fi òún ṣọ kàn ní bí ìpàdé náà ní Ọjọ́rú ṣùgbọ́n Poland àtí díẹ̀ nínù àwọn orílẹ̀-èdè mìíràn takò ìgbésẹ náà.” Àwọn ijẹniniya tuntun lórí Ìlú Moscow ní o wáyé nípasẹ̀ “itako lórí bóyá EU yẹ̀ ki o jẹ́ kí irọrun wà fún ọjà òkèèrè tí Russia látí kọjá èbúté ọkọ ojú omi Yúrópù, pàápàá jùlọ nígbàtí àwọn Olùdásílẹ̀ ilé-iṣẹ́ ajilẹ jẹ́ ọbayejẹ.” Díẹ̀ nínù awọ mìíràn n sọ pé ‘Awọn ihamọ náà ń ṣé irọkẹ̀kẹ oúnjẹ’ sí àwọn orílẹ̀-èdè tó ṣẹ̀ṣẹ̀ ń dàgbàsókè. diplomat EU kàn sọ pé Poland àtí àwọn orílẹ̀-èdè Baltic ń sọ fún àwọn orílẹ̀-èdè mìíràn pé wọ́n n tán àrà wọ́n jẹ̀ ní tí wọ́n bá ro pé kí wọ́n fún àwọn ilé ìṣẹ́ ajilẹ Russia ní ìsinmi. Díẹ̀ nínù àwọn orílẹ̀-èdè ọmọ ẹgbẹ́ fẹ́ ìtẹ̀síwájú Ètò Oúnjẹ Àgbáyé látí pèsè ajilẹ fún àwọn orílẹ̀-èdè tó nilo rẹ̀. Lekan Orenuga


Nàìjíríà Ṣí Afárá Niger Kejì Fún Àkókò Kérésìmesì

Afárá Niger Kejì ní wọ́n tí kéde ṣiṣi rẹ̀ sílẹ̀ fún oṣù kàn ní àkókò Kérésìmesì àtí ọdún tuntun. Mínísítà fún iṣẹ́ agbaṣe àtí ilé ilé kíkọ́ ní Nàìjíríà, Ọgbẹni Babatunde Fashola, pàṣẹ ṣiṣi afárá náà láti àgó méjìlá òru ọjọ́ kẹrinla, Oṣù Kejìlá ọdún 2022 sí ọjọ́ karundinlogun Oṣu Kini, ọdun 2023 nígbàtí o ṣé àyẹ̀wò afárá náà fún rírìn ọkọ. Mínísítà náà tọkasi pé ìdí tí Ààrẹ Muhammadu Buhari ṣé ní kí wọ́n parí afárá náà ní látí ṣé idínkù òṣì tó ṣẹlẹ̀ nípasẹ̀ sunkẹrẹ-fakẹrẹ ní ọpọlọpọ wákàtí tó ń wáyé lórí afárá Niger àkọkọ́ nígbà Kérésìmesì. O sọ pé kí àwọn awakọ̀ dẹkùn ìwà aibikita lóri afárá náà nitori aburú ìjàmbá ọkọ. “Àbájáde sunkẹrẹ-fakẹrẹ ọkọ jẹ́ òun tí a ri ní báyìí gẹ́gẹ́ bí òṣì tí kìí ṣé nípasẹ owó, ṣùgbón lílò ọjọ́ méjì sí mẹ́ta níbí ìgbìyànjú látí sọdá afárá yìí jẹ́ òṣì. Ìgbésẹ yìí jẹ́ òun idẹrun fún àwọn ènìyàn látí kọjá lórí afárá náà láàrin iṣẹju díẹ̀,” o sọ.


O sọ pé kí àwọn awakọ̀ dẹkùn ìwà aibikita lóri afárá náà nitori aburú ìjàmbá ọkọ. “Àbájáde sunkẹrẹ-fakẹrẹ ọkọ jẹ́ òun tí a ri ní báyìí gẹ́gẹ́ bí òṣì tí kìí ṣé nípasẹ owó, ṣùgbón lílò ọjọ́ méjì sí mẹ́ta níbí ìgbìyànjú látí sọdá afárá yìí jẹ́ òṣì. Ìgbésẹ yìí jẹ́ òun idẹrun fún àwọn ènìyàn látí kọjá lórí afárá náà láàrin iṣẹju díẹ̀,” o sọ. Nígbàtí ó ń sọ̀rọ̀ lórí bí o ṣé ṣé pàtàkì fún àwọn awakọ̀ látí bọwọ fún òfin ojú popo, Mínísítà náà sọ pé, “ inú Ààrẹ yóò dùn láti ríi pé àwọn awakọ̀ ṣé jẹ́jẹ́ lójú pópó, pàápàá jùlọ ní àkókò Kérésìmesì yìí àti àkókò ọdún tuntun. A kò tíì parí iṣẹ́ lórí afárá yíì, ṣùgbọ́n a yọ sílẹ̀ fún àwọn ènìyàn nítorí sunkẹrẹ-fakẹrẹ ọkọ lórí afárá Niger àkọkọ́. Ní Ọjọ karundinlogun, Oṣù Kíní Ọdún 2023, a yóò ṣé ìyípadà fún àwọn tí n bọ̀ látí ila-oorun sí ìwọ̀-oòrùn.


Nígbàtí ó ń sọ̀rọ̀ lórí bí o ṣé ṣé pàtàkì fún àwọn awakọ̀ látí bọwọ fún òfin ojú popo, Mínísítà náà sọ pé, “ inú Ààrẹ yóò dùn láti ríi pé àwọn awakọ̀ ṣé jẹ́jẹ́ lójú pópó, pàápàá jùlọ ní àkókò Kérésìmesì yìí àti àkókò ọdún tuntun. A kò tíì parí iṣẹ́ lórí afárá yíì, ṣùgbọ́n a yọ sílẹ̀ fún àwọn ènìyàn nítorí sunkẹrẹ-fakẹrẹ ọkọ lórí afárá Niger àkọkọ́. Ní Ọjọ karundinlogun, Oṣù Kíní Ọdún 2023, a yóò ṣé ìyípadà fún àwọn tí n bọ̀ látí ila-oorun sí ìwọ̀-oòrùn. ” Lórí ọrọ owó ibodè, Mínísítà tẹnumọ pé ki wọ́n má sàn owó kánkan fún ẹnikẹ́ni ní gbàgede ibodè náà, nítori pé o wà lọfẹ. Ni apá tirẹ̀, Alàkóso tí Federal Road Safety Corps, Ẹka tí Ìpínlẹ̀ Delta, Ọgbẹni Bassey Esiet, sọ pé àwọn yóò ṣé ìfọwọ́sowọ́pọ̀ pẹ̀lú àwọn ilé-iṣẹ́ agbofinro látí ríi dájú pé igbokegbodo ọkọ ń lọ́ ní irọwọ lẹba afárá Niger àkọkọ́. O sí gbà àwọn awakọ̀ ní iyànjú láti yàgò fún èrè asapajude, kí wọ́n sì bọwọ fún òfin ojú pópó.


” Lórí ọrọ owó ibodè, Mínísítà tẹnumọ pé ki wọ́n má sàn owó kánkan fún ẹnikẹ́ni ní gbàgede ibodè náà, nítori pé o wà lọfẹ. Ni apá tirẹ̀, Alàkóso tí Federal Road Safety Corps, Ẹka tí Ìpínlẹ̀ Delta, Ọgbẹni Bassey Esiet, sọ pé àwọn yóò ṣé ìfọwọ́sowọ́pọ̀ pẹ̀lú àwọn ilé-iṣẹ́ agbofinro látí ríi dájú pé igbokegbodo ọkọ ń lọ́ ní irọwọ lẹba afárá Niger àkọkọ́. O sí gbà àwọn awakọ̀ ní iyànjú láti yàgò fún èrè asapajude, kí wọ́n sì bọwọ fún òfin ojú pópó. Mínísítà náà wá ṣé àyẹwò pẹ̀lú Kọmisana fún Àwọn iṣẹ́ (Awọn opopona ati Ilu), Noel Omodon; Adarí iṣẹ́, Federal Ministry of Works and Housing àtí Onimọ-Ẹrọ fún iṣẹ àgbéṣe, Oluwaseyi Martins; Alakoso ti Federal Road Safety Corps (FRSC) Ẹka Ìpínlẹ̀ Delta, Bassey Esiet, àti àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba àpapọ̀ mìíràn àtí àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba ìpínlẹ̀ mìíràn. Lekan Orenuga


Mínísítà náà wá ṣé àyẹwò pẹ̀lú Kọmisana fún Àwọn iṣẹ́ (Awọn opopona ati Ilu), Noel Omodon; Adarí iṣẹ́, Federal Ministry of Works and Housing àtí Onimọ-Ẹrọ fún iṣẹ àgbéṣe, Oluwaseyi Martins; Alakoso ti Federal Road Safety Corps (FRSC) Ẹka Ìpínlẹ̀ Delta, Bassey Esiet, àti àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba àpapọ̀ mìíràn àtí àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba ìpínlẹ̀ mìíràn. Lekan Orenuga


Ìgbìmọ̀ Àwọn Aláṣẹ Orílẹ̀-èdè Yìí Fọwọ́sí Iṣeduro Bílíọ̀nù Mẹ́sàn Lé Díẹ̀ Fún Àwọn Òṣìṣẹ́ Ìjọba

Ìgbìmọ̀ àwọn aláṣẹ tí Nàìjíríà tí fọwọ́sí ìyè owó bílíọ̀nù Mẹ́sàn àtí díẹ̀ (N9.24b) fún iṣeduro fún àwọn òṣìṣẹ́ ní gbogbo àwọn ilé-iṣẹ́ ìjọba. Mínísítà fún ètò Ìṣúná, ati Ètò Orílẹ-èdè, Iyaafin Zainab Ahmed sọ èyí lẹyìn ìpàdé Ọjọ́rú tí Ìgbìmọ̀ àwọn Aláṣẹ tí Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí ìgbákejì Ààrẹ Yemi Osinbajo dárí rẹ̀. O sọ pé ifọwọsi náà tẹle àkọsílẹ̀ kàn tí Olórí Àwọn Òṣìṣẹ́ Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, Folasade Yemi-Esan gbé kalẹ̀ sí ìpàdé náà. Mínísítà náà fí kùn pé gẹ́gẹ́ bí òfin orílẹ̀-èdè yíì, “ Iṣeduro jẹ́ ìdá ọgbọ̀n nínù ọgọrùn (30%) owó oṣù gbogbo àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba tí o tí kù, ní àwọn òṣìṣẹ́ aṣeduro ń látí sàn fún ẹbí wọ́n. Mínísítà abẹ́lé fún Ìṣúná àti Ètò Orílẹ-èdè, Clem Agba, ṣàlàyé pé ìpàdé Mínísítà fọwọ́sí ètò ìmúlò ààbò àwùjọ tí orílẹ̀-èdè tí tún ṣé látí ọdún 2021 sí 2025, èyí tó jẹ́ àfikún tí 2017 sí 2020. “Ni àtúnyẹwò ètò náà, a ṣé ifọrọwanilẹnuwo ní gbogbo ìpínlẹ̀ látí ló àwọn ìmọ̀ràn látí ọdọ gbogbo àwọn tó níí ṣé pẹ̀lú ìmọ ètò tó munadoko.” Agba tún ṣàlàyé pé Ìgbìmọ̀ Ìdáàbòbò Àwùjọ tí Orílẹ̀-èdè ní látí ṣètò èyí tí Ìgbákejì Ààrẹ yóò ṣé Alága rẹ̀, pẹ̀lú ilé-iṣẹ́ ètò Ìṣúná owó atí Ètò Orílẹ-èdè.


Mínísítà náà fí kùn pé gẹ́gẹ́ bí òfin orílẹ̀-èdè yíì, “ Iṣeduro jẹ́ ìdá ọgbọ̀n nínù ọgọrùn (30%) owó oṣù gbogbo àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba tí o tí kù, ní àwọn òṣìṣẹ́ aṣeduro ń látí sàn fún ẹbí wọ́n. Mínísítà abẹ́lé fún Ìṣúná àti Ètò Orílẹ-èdè, Clem Agba, ṣàlàyé pé ìpàdé Mínísítà fọwọ́sí ètò ìmúlò ààbò àwùjọ tí orílẹ̀-èdè tí tún ṣé látí ọdún 2021 sí 2025, èyí tó jẹ́ àfikún tí 2017 sí 2020. “Ni àtúnyẹwò ètò náà, a ṣé ifọrọwanilẹnuwo ní gbogbo ìpínlẹ̀ látí ló àwọn ìmọ̀ràn látí ọdọ gbogbo àwọn tó níí ṣé pẹ̀lú ìmọ ètò tó munadoko.” Agba tún ṣàlàyé pé Ìgbìmọ̀ Ìdáàbòbò Àwùjọ tí Orílẹ̀-èdè ní látí ṣètò èyí tí Ìgbákejì Ààrẹ yóò ṣé Alága rẹ̀, pẹ̀lú ilé-iṣẹ́ ètò Ìṣúná owó atí Ètò Orílẹ-èdè. Mínísítà tí àwọn òṣìṣẹ́ ati iṣẹ́ àtí Mínísítà fún Ọrọ Ọmọnìyàn, Ìṣàkóso Àjálù àti Ìdàgbàsókè Àwùjọ yóò ṣiṣẹ́ ní Ìgbákejì Alága tí ìgbìmọ̀ yẹn. Lekan Orenuga


Mínísítà tí àwọn òṣìṣẹ́ ati iṣẹ́ àtí Mínísítà fún Ọrọ Ọmọnìyàn, Ìṣàkóso Àjálù àti Ìdàgbàsókè Àwùjọ yóò ṣiṣẹ́ ní Ìgbákejì Alága tí ìgbìmọ̀ yẹn. Lekan Orenuga


Uganda Fí Ẹsùn Kàn Tọkọtaya Ọmọ Amẹ́ríkà Kan Lórí Fífi Ìyà Jẹ̀ Ọmọdé

Àwọn Ọlọ́pàá Uganda sọ pé tọkọtaya ará Amẹ́ríkà kan tí wọ́n fí ẹ̀sùn kàn án ní Uganda pẹ̀lú “ìjìyà gbígbóná janjan” tí ọmọkùnrin ọmọ ọdún mẹ́wàá tí wọ́n ti gbà ṣọmọ. Àwọn ọmọ ọgbọ̀n ọdún lé méjì, ní wọ́n fí ẹ̀sùn kàn ní ọjọ́ Ẹtì tí wọ́n sì mú wọ́n lọ́ sí Ẹ̀wọn Luzira, ilé-ẹ̀wọ̀n ààbò gíga kàn tí Olú-ìlú Kampala. Gẹ́gẹ́ bíí ẹ̀sùn náà, tọkọtaya náà “máa ń fí ìyà jẹ̀ ọmọdé kunrin náà ní igbagbogbo.” Ọmọ náà wà ní ilé àwọn ọmọ tó ní Ìpenija àrà láàrín ọdún 2020 àtí 2022. Àwọn aladugbo ló fí tó àwọn agbofinro létí. Làkókò àbẹwò àwọn ọlọ́pàá sí ilé náà, wọ́n ríi nínú àwòrán CCTV tó fí hàn pé ododo ní ọrọ naa. Ọmọkùnrin náà jẹ́ ọkàn nínú àwọn ọmọ mẹ́tà tí tọkọtaya náà gbà tọ.


Àwọn aladugbo ló fí tó àwọn agbofinro létí. Làkókò àbẹwò àwọn ọlọ́pàá sí ilé náà, wọ́n ríi nínú àwòrán CCTV tó fí hàn pé ododo ní ọrọ naa. Ọmọkùnrin náà jẹ́ ọkàn nínú àwọn ọmọ mẹ́tà tí tọkọtaya náà gbà tọ. Wọ́n jẹ̀ ọkàn nínú àwọn tó yọnda àrà wọ́n látí ṣé iṣẹ ìlú ní Jinja ní Uganda ní ọdún 2017 kí wọ́n tó lọ tẹ̀dó sí Naguru, àgbègbè nlá kán ní Kampala. Ìjọba AMẸ́RÍKÀ tí pàṣẹ ijẹni-nìyá ní ọdún 2020 lòdì sí isọdọmọ àwọn ọmọdé ọmọ Ugandan tí kìí ṣé alaini-baba pẹ̀lú àwọn ìdílé ní Amẹ́ríkà. Lekan Orenuga


Wọ́n jẹ̀ ọkàn nínú àwọn tó yọnda àrà wọ́n látí ṣé iṣẹ ìlú ní Jinja ní Uganda ní ọdún 2017 kí wọ́n tó lọ tẹ̀dó sí Naguru, àgbègbè nlá kán ní Kampala. Ìjọba AMẸ́RÍKÀ tí pàṣẹ ijẹni-nìyá ní ọdún 2020 lòdì sí isọdọmọ àwọn ọmọdé ọmọ Ugandan tí kìí ṣé alaini-baba pẹ̀lú àwọn ìdílé ní Amẹ́ríkà. Lekan Orenuga


Makinde Jẹ̀jẹ́ Láti Ṣe Àtúnṣe Ọ̀nà Ìgbèríko Èrúwà

Gómìnà ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, Seyi Makinde ti fi ọwọ soya fún àwọn ènìyàn agbègbè ìgbèríko Eruwa pé òun yóò ṣe atunse ọna to so Ilu Igangan/Igboora pọ. Makinde ló sọ ọrọ yìí di mímọ lásìkò tó n sọrọ níbi ìpàdé gbongan to wáyé ni Gbongan Ìlú Eruwa ni ìpínlè Ọ̀yọ́ ni ẹkùn Gúsù Iwọ Oòrùn Orilẹ Èdè Nàìjíríà, nibi tí o ti sàlàyé wípé agbase ṣe (Chinese Global Company) tí ìjọba àna labẹ àkóso oloogbe Abiola Ajimobi gbe iṣẹ ọnà náà fún pa iṣẹ náà ti lẹyìn ikú Gómìnà Ajimobi. Makinde wa je ki í di mímọ pé ìṣèjọba òun ti san ida ọgbọn owó asan silẹ fun agbase ṣe láti ṣe àtúnṣe ònà láti Igboora sí Eleko-kan, nígbà tí o tun gbé iṣẹ àtúnṣe ònà Igangan sí Igboora fún agbase ṣe míràn. O tun fi kun alaye re nígbà tí o sọ wípé ìṣèjọba òun mu iṣẹ ọgbin ni okunkundun, eléyìí to mu kí oun ṣèlérí láti ṣe àtúnṣe ònà tó lo sí ìgbèríko Èrùwà ni ònà láti mú kí iṣẹ àgbẹ le gberu síi kí ounjẹ le pọ yanturu ni ìpínlè Ọ̀yọ́. Ṣaaju ìpàdé gbọgán to wáyé ní ìlú Eruwa ni Gómìnà ti ṣí yàrá ikẹkọ (Lecture Theater) to wà ní ilé ẹkọ Gbogbonse Adeseun Ogundoyin. Leyin eyi ni gomina tun se ayẹwo Afara abeyefo to wà ní Òkè ipin; Òpópónà Eruwa Maya ati Òpópónà Ogundoyin.


O tun fi kun alaye re nígbà tí o sọ wípé ìṣèjọba òun mu iṣẹ ọgbin ni okunkundun, eléyìí to mu kí oun ṣèlérí láti ṣe àtúnṣe ònà tó lo sí ìgbèríko Èrùwà ni ònà láti mú kí iṣẹ àgbẹ le gberu síi kí ounjẹ le pọ yanturu ni ìpínlè Ọ̀yọ́. Ṣaaju ìpàdé gbọgán to wáyé ní ìlú Eruwa ni Gómìnà ti ṣí yàrá ikẹkọ (Lecture Theater) to wà ní ilé ẹkọ Gbogbonse Adeseun Ogundoyin. Leyin eyi ni gomina tun se ayẹwo Afara abeyefo to wà ní Òkè ipin; Òpópónà Eruwa Maya ati Òpópónà Ogundoyin. Bákan náà ni àwọn aṣáájú ẹṣin, àwọn olórí ìlú, àwọn oníṣe ọwọ́, àwọn agbe, akékòó àti gbogbo àwọn tí ọrọ náà kàn lu Gómìnà Seyi Makinde l’ogo ẹnu lórí àwọn iṣẹ àkànṣe olokan o j’ọkan ti o ti ṣe ni ẹkùn Ìbàràpá ti wón sì ṣèlérí wípé àwọn yóò tubọ fowosowopo pẹlu ìṣèjọba rẹ̀. Abiola Olowe Ìbàdàn.


Bákan náà ni àwọn aṣáájú ẹṣin, àwọn olórí ìlú, àwọn oníṣe ọwọ́, àwọn agbe, akékòó àti gbogbo àwọn tí ọrọ náà kàn lu Gómìnà Seyi Makinde l’ogo ẹnu lórí àwọn iṣẹ àkànṣe olokan o j’ọkan ti o ti ṣe ni ẹkùn Ìbàràpá ti wón sì ṣèlérí wípé àwọn yóò tubọ fowosowopo pẹlu ìṣèjọba rẹ̀. Abiola Olowe Ìbàdàn.


Ilé Ìgbìmọ̀ Asòfin Káwọ́rọ̀ Lórí Ìsàtúpalẹ̀ Òfin Tí Ó Dínàmọ́ Ìgbéyàwó Akọ-sákọ Àti Abo-sábo

Ilé ìgbìmọ̀ asòfin kékeré ti ìlú Abuja ti ká ọwọ́ rọ̀ lórí ṣíṣe àtúpalẹ̀ òfin tí ó de ìgbéyàwó Akọ-sí-akọ àti Abo-sí-abo. (same sex marriage prohibiton Act, 2013. Ọnẹrébù Muda Lawal ni ó se agbátẹrù òfin náà, eléyìí tí ó yẹ kí ó rí ìtẹ́wọ́gbà ẹlẹ́ẹ̀kejì ní ilé ìgbìmọ̀ asòfin, sùgbọ́n ó rí ìdádúró látàrí àwọn ìmọ̀ràn tí ó wáyé lori rẹ. Ẹni tí ó fi òfin náà léde sọ wípé ìgbéyàwó akọ-sákọ àti abo-sábo lòdì sí àṣà àti ìṣe wa ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, ó sì pè fún kíkorò ojú sí irú àṣà burúkú bẹ́ẹ̀.


Àjọ Ọlọ́pàá Pèsè Ààbò Tí Ó Gbépọn Sí Ọ́ọ́fìsì Àjọ Elétò Ìdìbò Ìpínlẹ̀ Kwara

Igbákejì ọ̀gá àgbà fún ọlọ́pàá, ẹka ẹlẹ́ẹ̀kẹjọ (zone 8) tí ó ń darí ìpínlẹ̀ Kogi àti Kwara, AIG Ọlakunle Asafa ti pàsẹ fún adari àjọ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Kwara CP, Paul Odama láti kó àwọn ẹ̀ṣọ́ aláàbò lọ sí ọ́ọ́fìsì àpapọ̀ elétò ìdìbò ti ìpínlẹ̀ Kwara. Eléyìí wáyé látàrí àkọlù tí àwọn jàǹdùkú ṣe sí gbọ̀ngàn elétò ìdìbò ní àwọn ìpínlẹ̀ kan, tí wọ́n sì ba ọ̀pọ̀lọpọ̀ nǹkan jẹ́ níbẹ̀. Ó pàsẹ náà nígbà tí ó se àbẹ̀wò sí ọ́ọ́fìsì àjọ elétò ìdìbò (INEC) ní ìlú Ilọrin, ìpínlẹ̀ Kwara tí asojú àjọ náà, Mallam Attahiru Madami sì gbà á lálejò. Ọ̀gá ọlọ́pàá náà fi dá àwọn ènìyàn lójú pé, òhun yóò pèsè ààbò tí ó dájú láti pinwọ́ àkọlù sí ọ́ọ́fìsì àjọ elétò ìdìbò àti gbogbo èrò ìjà fún ètò ìdìbò.


Ọ̀fẹ́ Ni Gbígba Nọ́ḿbà Ìdánimọ̀ Fún Ọmọ Nàìjíríà- Àjọ alákòso Fi Léde

Àjọ tí ó wà fún gbígba nọ́ḿbà ìdánimọ̀ ní ilẹ̀ Nàìjíríà, The National Identity Management Commission, NIMC ti ṣe àfirinlẹ̀ pé ọ̀fẹ́ ni fífi orúkọ sílẹ̀ àti gbígba nọ́ḿbà ìdánimọ̀ fún ọmọ Nàìjíríà. Àjọ náà sọ wípé òhun kò ní fi ojú rere wo ẹnikẹ́ni tí ó bá gba owó lọ́wọ́ ẹnikẹni. Nínú àtẹ̀jáde kan tí ọ̀gá agbẹnusọ àjọ náà fi ọwọ́ sí fi hàn pé, àlàyé lórí owó sísan fún àwọn iṣẹ́ míràn ti àjọ náà ń se ti wà lórí ìkànnì ayélujára rẹ̀- www.nimc.gov.ng Àjọ náà tẹ̀ síwájú pé, fífí orúkọ sílẹ, síse àyẹ̀wò àti àlàkalẹ̀ ọ̀nà ń sisẹ́ bí ó ti se yẹ, nítorí pé nọ́ḿbà ìdánimọ̀, National Identification Number, NIMC jẹ́ túláàsì fún jíjẹ ànfààní àlàkalẹ̀ ìjọba. Àjọ náà dúpẹ́ lọ́wọ́ ààrẹ Muhammadu Buhari, Mínísítà fún ètò ìbáráẹnisọ̀rọ̀, ọjọgbọn Isa pantami àti àwọn òsìsẹ́ àjọ náà fún ipa ribiribi wọn fún àseyọrí àjọ náà.


Nàìjíríà Ti Gbáradì Láti Dá Ibùdó Ìmọ̀-ìjìlẹ̀ Àti Ìmọ̀-ẹ̀rọ Sílẹ̀

Mínísítà fún ìmọ̀ ìjìlẹ̀, ìmọ̀ ẹ̀rọ àti ohun àtinúdá ( Minister of Science Technology and Innovaton) Dokita Adeleke Mamora sọ wípé, ibùdó ìmọ̀ ìjìlẹ̀ àti ìmọ̀ ẹ̀rọ se pàtàkì fún ọrọ̀ ajé àti ìfagagbága pẹ̀lú orílẹ̀ èdè àgbáyé nípa ìpèsè ohun èlò. Ó sọ ọ̀rọ̀ yìí ní ìlú Abuja níbi ìdánilẹ́kọ̀ọ́ kan nípa lílo ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì fún ìdàgbàsókè àwùjọ wa. Mínísítà, ẹni tí akọ̀wé àgbà ẹka ìjọba náà, Arábìnrin Monilọla Udoh sojú fún se àfikún pé irúfẹ́ ibùdó bẹ́ẹ̀ ti jẹ́ àseyọrí nla fún àwọn orílẹ̀ èdè àgbáyé tí óti se irúụ rẹ̀. Gẹ́gẹ́ bí àjọ àgbáyé tí ó ń mójú tó ibùdó sáyẹ́ǹsì náà se sọ, ibùdó ìmọ̀ ẹ̀rọ àti ìjìlẹ̀ ní ìrankàn láti pèsè ọrọ̀ sí àwùjọ àti orílẹ̀ èdè, ìpèsè ohun àtinúdá àti ìfagagbága fún ìgbòòrò ọrọ̀ ajé.


Àwọn Ọ̀dọ́ Jẹ́ Ohun Àmúyangàn- Ààrẹ Buhari Fi Ọ̀rọ̀ Léde

Aarẹ Muhammadu Buhari sọ pé àwọn ọ̀dọ́ ni ọ̀la orílẹ̀ èdè wa, àtipé ìjọba fi ọwọ́ bàbàrà mú títán ìsòro wọn. Ó sọ eléyìí ní Washinton DC nígbà tí ó ń kí akọ̀wé àgb̀a ti àjọ Abu Dhabi, Sheik Al-Mahfoudh Bin Bayyah àti igbákejì rẹ̀ káàbọ̀, pẹ̀lú alagba Bob Roberts ti orílẹ̀ èdè America tí wọ́n se àbẹ̀wò síi. Ààrẹ sọ pé, iṣẹ́ àjọ náà fún ìpolongo ìbásepọ̀ láàrin ẹlẹ́sìn-mẹ̀sìn se pàtàkì sí àgbáyé àti sí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Akọ̀wé àgbà àjọ náà sọ pé, àwọn wá láti pe ààre fún fífi àmì ẹ̀yẹ àjọ náà ( Abu Dhabi Foundation) dá a lọ́lá fún àseyọrí rẹ̀ nípa ètò ààbò àti àlàáfíà àwùjọ.


Orílẹ̀ Èdè Nigeria Àti India Gbé Ìgbésẹ̀ Akin Láti Korò Ojú Sí Gbígbé Oògùn Olóró

Ìjọba orílẹ̀ èdè Nigeria àti India ti fi ìmọ̀ sọ̀kan láti gbógun ti gbígbé àti lílò oògùn olóró, àti láti fún àwọn ẹ̀ṣọ́ tí ó ń gbógun ti lílo oògùn olóró náà, Nigeria Drug Law Enforcement Agency, NDLEA ní agbára fún ìkésẹjárí iṣẹ́ wọn. Àfẹnukò náà wáyé lẹ́yìn ìpàdé ọlọ́jọ́ méjì, èyí tí ó wáyé ní New Delhi ní orílẹ̀ èdè India láàrin àwọn ẹ̀ṣọ́ tí ń gbógun ti oògùn olóró ní orílẹ̀ èdè méjéèjì. Àdéhùn wáyé láti ri dájú pé wọ́n pinwọ́ gbígbé oògùn olóró, lẹ́yìn náà wọ́n sì pinnu láti ṣe ìpàdé míràn ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà ní ọdún 2023. Ọ̀gá àgbà àjọ náà, ti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, Ajagun fẹ̀yìntì Brig. Gen. Mohammed Buba Marwa tí ó kó àwọn akẹgbẹ́ rẹ̀ sòdí lọ sí ìpàdé náà sọ pé, ìpàdé náà se pàtàkì léyìí tí yóò sì so èso rere àtipé ìbásepọ̀ náà yóò tẹ̀ síwájú.


Omíyalé Ba Dúkìá Jẹ́ Tí Ọ̀pọ̀ Ènìyàn Sì Pàdánù Ẹ̀mí Ní Orílẹ̀ Èdè DR Congo

Kò dín ní ènìyàn márùn ún dín lọ́gọ́ta (55) tí ó pàdánù ẹ̀mí, ogunlọ́gọ̀ ènìyàn fi ara pa nígbà tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ dúkìá sì sòfò látàrí ẹ̀kún omi nígbà tí òjò ńlá kan rọ̀ ní Kinshana, olú ìlú orílẹ̀ èdè Congo. Gẹ́gẹ́ bí mínísítà Jean Micheal Sama Lukonde se sọ, ìjọba ti ń se akitiyan láti yanjú ìsòro náà pẹ̀lú ìkúnlọ́wọ́ àwọn ará ìlú, sùgbọ́n ẹ̀kún omi náà pọ̀ tí ó sì ba ọ̀pọ̀ dúkìá jẹ́ pẹ̀lú pípàdánù ẹ̀mí àwọn ènìyàn. Akitiyan ńlọ lọ́wọ́ láti se àwárí òkú àwọn ènìyàn. Aarẹ Felix Tshisekedi, ẹni tí ó ń kópa lọ́wọ́ níbi àpérò ilẹ̀ adúláwọ̀ ní ìlú Washinton, orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà ti ráńsẹ́ ìkẹ́dùn rẹ látàrí àwọn tí ó pàdánù ẹ̀mí wọn, ó sì se ìlérí ìgbésẹ̀ ìjọba ní kíákíá láti pinwọ́ ìsòro náà.


Ethiopia Dúpẹ́ Fún Ìpèsè Nkàn Ètò Ìlera Tó Wọlé Wá

Elétò ìlera ní agbègbè Tigray ní ni orílẹ̀-èdè Ethiopia’s ti gbósùbà ràbàndẹ̀ látàrí nkàn ètò ìlera tó wọlé wá sí àgbègbè ibùdó tí ogun yọ lẹ́nu. Eléyìí wá léyìn ìgbọrà ẹni yé tí wọn bù ọwọ́ lù láàrin ìjọba àpapọ àti ọmọ ogun olọ̀tẹ̀. Ẹ̀ka tí elétò ìlera ti ìlú Tigray ti sọ pé “àwọn oògùn tó se koko àti nkàn ètò ìlera ní ó ti wọlé wá sí ìlú Tigray tí wọ́n sì ti pín sí ẹ̀ka ètò ìlera bó ti yẹ lẹ́yìn àdéhùn ìdáwọ́ ogun dúró”. Síbẹ̀síbẹ̀, adarí ọ́fìsì ètò ìlera tí ìlú Tigray Dr. Amanuel sọ wípé ìpèsè nkan èlò ìlera náà kò tíì tó ní agbègbè náà. Ní ọjọ́ ajé, ìjọba àpapọ̀ sọ wípé àwọn n kó ọ̀pọ̀ yanturu ohun èèlò bí oúnjẹ, nkàn tó yàtọ̀ sí oúnjẹ àti nkàn ìlera lọ sí ìlú Tigray ní kété tí wọ́n tẹwọ́ bọ àdéhùn àlàfíà ní ọjọ́ Kejìlá oṣù kọkànlá tó fòpin sí ogun ọlọ́dún méjì ní agbègbè àríwá ìlú náà. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


US Gbé Òté Lórí Ọmọ Ààrẹ Orílẹ̀-èdè Zimbabwe

Améríkà ti gbé òté nípa ti owo lórí àwọn ọmọ ilẹ̀ Zimbabwe mẹ́rin tí ọmọ ààrẹ Zimbabwe, Emmerson Mnangagwa. sí jẹ́ ọ̀kan lára wọn. Ò fi ẹ̀sùn kan ọmọ Ààrẹ náà pé o lẹ̀dí àpò pọ̀ mọ́ onísòwò kan, Kudakwashe Tagwirei, tó wà lábẹ́ òté ilẹ̀ Amẹ́ríkà fún ẹ̀sùn ìwà ìbàjẹ́. Bákannáà, ààrẹ Mnangagwa náà wà lábé òté orílẹ̀-èdè Améríkà. Nínú àkọsílẹ̀ kan, ẹ̀ka tó n risi ọ̀rọ̀ owo, ti rọ̀ ìjọba Zimbabwe láti gbógun ti gbòǹgbò okùnfà ìwà ìbàjẹ́ àti gbogbo àwọn oníwà ìbàjẹ́ tí ó ń ba ìlú jẹ́ fún ìgbádùn ara wọn nìkan ní ni orílẹ̀-èdè náà. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà kọ́ Àwọn Tó Nílò Ìrànlọ́wọ́ Lẹ́kọ̀ọ́ Kí Wọ́n Tó Jáde Níbi Ìpàgọ́

Ọgọ́rùn ún ènìyàn káàkiri orílẹ̀-èdè yìí ni wọn ti gba ẹ̀bùn irinṣẹ́ ìrónilágbára lọ́wọ́ ìjọba orílè-èdè Nàìjíríà. Komisọ́na Ìjọba àpapọ tí orílè-èdè yìí fún àwọn àtìpó àti ogun léndé, Imaan Suleiman-Ibrahim ló pín àwọn ẹ̀bùn wọ̀nyìí fún wọn. Àwọn ènìyàn náà “Persons of Concern” ni àwọn àtìpó, ogun-lendé, àwọn tí wọ́n dá padà láti ibi kan tàbí orílẹ̀-èdè ede kan ṣí òmíràn abbl. Ó sọ wípé, àjọ náà ti jí gìrì sí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ètò láti ri wípé ayé àwọn ènìyàn wọ̀nyi dára. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Àṣeyọrí Aláìlẹ́gbẹ́ Morocco Yóò Ran Bọ́ọ̀lù Gbígbá Ilẹ̀ Adulawọ Lọ́wọ́

Akọ̀wé gbogbo-gbòò ti CAF Mosengo-Omba ti sọ pé àṣeyọrí ńlá ti ẹgbẹ́ agbábọ́ölù Morocco ní Ìdíje ife àgbáyé tó ńlọ lọ́wọ́ yóò fún ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù yókù ní ilẹ̀ Adúláwọ̀ ní ìtara láti lè se dáadáa síi lọ́jọ́ iwájú. Ẹlẹ́sẹ̀ ayò Morocco, Youssef En-Nesyri gbá bọ́ọ̀lù kan dondo ṣí àwọ̀n ní abala àkókò ní pápá ìseré Al Thumama, tí wọ́n ṣì borí ní ayò kan sódo. Ó ṣeéṣe kí ilẹ̀ Adúláwọ̀ máa ní àwọn akópa ní ipele tó kángun sí àsekágbá àti àsekágbá Ìdíje bọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá àgbáyé, Mosengo-Omba sọ bẹẹ. Orílẹ̀-èdè Morocco yóò kojú orílẹ̀-èdè France alátakò wọn ní ipele tó kángun sí àsekágbá ní ọjọ́ Ojọ́rú ní pápá ìseré Al Bayt. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Òfin Tuntun Orílẹ̀-èdè Indonesia Kòleè Jẹ́ Ìṣòro Fún Àwọn Àlejò – Gómìnà Ìlú Bali

Aláṣẹ ìlú Indonesia ní ọ̀sẹ̀ tó kọjá gbé òfin tuntun kan jáde tí kò fàyè gba ìbágbépọ̀ Ọkùnrin àti Obìnrin bí ọkọ àti aya láì se ìgbéyàwó. Ìjọba Ìlú Bali wá fi ọkàn àwọn àlejò balẹ̀ pé àwọn kòní bèrè lọ́wọ́ àwọn ènìyàn bóyá wọ́n ti ṣe ìgbéyàwó tàbí bẹ́ẹ̀ kọ́ nígbà tí wọ́n bá ń se àbẹ̀wò sí ibi ìgbafẹ́, ilé ìgbé abbl, ògbéni Wayan ló sọ bẹ́ẹ̀. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Mínísítà Fún Ilẹ̀ Àjòjì Ti Orílè-èdè France Lọ Sí Orílẹ̀-èdè Ivory Coast Fún Ìfọ̀rọ̀wérọ̀

Mínísítà fún Ilẹ̀ àjòjì ti Orílẹ̀-èdè France, Catherine Colonna ti lọ sí Orílẹ̀-èdè Ivory Coast fún Ìfọ̀rọ̀wérọ̀ pẹ̀lú ààrẹ Alassane Ouattara àti ìjọba rẹ̀ lórí etyo ààbò àti okòwò. Nígbàtí ó ń sọ̀rọ̀ ní olú ìlú náà, Abidjan, Catherine Colonna sọ pé Orílẹ̀-èdè France dúró lórí àdéhùn wọn àtijọ pẹ̀lú orílẹ̀-èdè náà ní gbogbo ọ̀nà. Àwọn jagunjagun ẹgbẹ̀rún ó dín ní ọgọ́rùn-ún ni ó dúró gbágbágbá ní Orílẹ̀-èdè Ivory Coast, Orílẹ̀-èdè France sí jẹ́ ọ̀kan lára àwon olùbádókòwò ńlá ti Orílè-èdè náà. Orílẹ̀-èdè France gbàgbọ́ nínú Orílẹ̀-èdè Ivory Coast fún nkàn àmúyè tí wọ́n ní. Colonna sọ wípé wọ́n ó gbìyànjú láti máà jẹ́kí àwọn ọ̀dọ́ bọ́ sọ́wọ́ àwọn alákatakítí Jihadi nípa pípèsè iṣẹ́ àti nípa pípèsè ìdàgbàsókè fún wọn. Ó tún ṣèlérí láti jẹ́ kí ki ìwé ìrìn-àjò àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yá kíámọ́sá.


Orílẹ̀-èdè France gbàgbọ́ nínú Orílẹ̀-èdè Ivory Coast fún nkàn àmúyè tí wọ́n ní. Colonna sọ wípé wọ́n ó gbìyànjú láti máà jẹ́kí àwọn ọ̀dọ́ bọ́ sọ́wọ́ àwọn alákatakítí Jihadi nípa pípèsè iṣẹ́ àti nípa pípèsè ìdàgbàsókè fún wọn. Ó tún ṣèlérí láti jẹ́ kí ki ìwé ìrìn-àjò àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yá kíámọ́sá. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Orílẹ̀-èdè Slovenia Ń fẹ́ Ìfọwọ́sowọ́pọ̀ Orílẹ̀-èdè Angola Fún Ìgbìmọ̀ Ààbò Ti Àjọ UN

Kókó Ayẹyẹ ti ẹlẹ́ẹ̀kẹ̀wá irú rẹ̀ – 10th summit of the Organization of African, Caribbean and Pacific States, parí ti Ààrẹ Orílẹ̀-èdè Angola tún forile ilu Washington fún ìpàdé miiran. Igbákejì ààrẹ aare ìlú Slovenia náà wà níbí ìpàdé náà ní ìlú Luanda. Nígbà àkọ́kọ́ tí Tanja Fajon’s kọ́kọ́ lọ sí ìlú Angola, olórí ti ẹ̀ka òṣèlú ti ìlú Slovenia sọ̀rọ̀ nípa àjọṣepọ̀ wọn pẹlú ilẹ̀ adúláwọ̀. Kò tí di mímọ̀ bóyá wọn yóò rí ojú rere ti ìfọwọ́sowọ́pọ̀ láti ọ̀dọ̀ àjọ ọmọ ẹgbẹ́ ti Organization of African, Caribbean and Pacific States náà gbà. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Mínísítà Kan Ní Ìpínlẹ̀ Ebonyi Kọ́ Àwọn Obìnrin Àti Ọ̀dọ́ Ni BÍ A Se Ń Tún Omi Se

Sénétọ̀ tó ń n sojú fún àríwá ìpínlẹ̀ Ebonyi ti kọ́ àwọn Obìnrin àti Ọ̀dọ tó lè ní ẹ̀ẹ́dẹ̀gbẹta ni bi a se ńtọ́jú omi àti kàǹga-dẹ̀ro ti Ìgbàlódé ní ọ̀nà òde òní ní agbègbè náà. Senator Egwu sọ èyí fún àwọn oníròyìn níbi ẹ̀kọ́ náà ní ibi ìgbafẹ́ ti Salt Spring Hotel, Abakaliki . Ògbéni Vincent Uguru tó sojú fún sénétọ̀ náà gba àwọn tó jẹ ànfààní ẹ̀kọ́ náà láti lo fún ìdárasíi ti orílẹ̀-èdè yìí àti ara wọn. Nígbà tí ó ń fi ẹ̀mí ìmoore hàn, Dókítà Kinsley Agbo tó ń sojú fún ìjọba ìbílẹ̀ Ohaukwu dúpẹ́ lọ́wọ́ Senatọ̀ Egwu fún ríró àwọn ènìyàn lágbára nípasẹ ètò náà. Alákòso Anambra Imo River Basin Development Authority,. Mr Eze Charles Ikechukwu sọ nítirẹ̀ pé ẹ̀kọ́ náà yóò tún ọrọ̀ ajé ayé olùkópa àti ìpínlẹ̀ náà se lápapọ̀.


Nígbà tí ó ń fi ẹ̀mí ìmoore hàn, Dókítà Kinsley Agbo tó ń sojú fún ìjọba ìbílẹ̀ Ohaukwu dúpẹ́ lọ́wọ́ Senatọ̀ Egwu fún ríró àwọn ènìyàn lágbára nípasẹ ètò náà. Alákòso Anambra Imo River Basin Development Authority,. Mr Eze Charles Ikechukwu sọ nítirẹ̀ pé ẹ̀kọ́ náà yóò tún ọrọ̀ ajé ayé olùkópa àti ìpínlẹ̀ náà se lápapọ̀. Wọ́n wà fi ẹ̀rọ amómi mọ́ lóóló ta òlùkópa kọ̀ọ̀kan lọ́rẹ. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Wọ́n wà fi ẹ̀rọ amómi mọ́ lóóló ta òlùkópa kọ̀ọ̀kan lọ́rẹ. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Ilé Aṣòfin Èkó fọwọ́ sí ìṣúná-owó 2023 Ìpínlẹ̀ Èkó

Ile Igbimọ Aṣofin Ipinlẹ Eko labẹ Oludari Ile, Aṣofin Mudashiru Ọbasa sọ abadofin iṣuna owo Ipinlẹ Eko fun ọdun 2023 di ofin. Abadofin iṣuna owo oni Tirilioonu kan ati Bilionu bii ẹgbẹrin naira (N1,768,014,155,285) ni wọn gba wọle lọjọ Aje, nigba ti Oludari Ile gboriyin fun akitiyan awọn ọmọ ẹgbẹ Ile Aṣofin naa fun iṣẹ takuntakun wọn lori eto iṣuna-owo naa. Atupalẹ iṣuna-owo naa fi han pe, Bilionu lọna meji-din-laadọta le-ẹẹdẹgbẹrin ati milionu diẹ owo naira (N748,096,508,571) jẹ Inawo Onigbadegba (Recurrent Expenditure), nigba ti Tiriliọnu kan le Biliọnu diẹ naira (N1,019,917,646,713) jẹ Inawo Iṣẹ Akanṣe Ilu (Capital Expenditure) fun ibẹrẹ ọdun titi de ipari ọdun 2023. Apapọ nnkan bi miliọnu mẹta le ẹgbẹrin naira (N802,987,206) ni wọn fọwọ si fun Ile-iṣẹ Ijọba to n moju to Eto Ọrọ-aje ati Iṣuna owo Ilu fun Inawo Iṣẹ Akanṣe Ilu, nigba ti wọn fọwọ si Biliọnu kan ati igba miliọnu naira (N1,200,000,000) fun Eto iṣẹ iranlọwọ ati aanu fun awọn ara ilu ninu Ile-iṣẹ Ijọba yii . Aṣofin Ọbasa sọ pe ọwọ ọkunkundun ti awọn ọmọ ẹgbẹ Ile Aṣofin naa fi mu iṣẹ eto iṣuna-owo ilu naa fi han pe wọn nifẹẹ Ipinlẹ Eko, ati pe awọn olugbe ipinlẹ yii yoo si gbadun ijọba yii siwaju, paapaa bi wọn ba dibo fun ẹgbẹ oṣelu All Progressives Congress (APC) ninu eto idibo to n bọ. Ninu oṣu kẹwaa ọdun yii ni Gomina Babajide Sanwo-Olu ti Ipinlẹ Eko ṣe agbekalẹ abadofin eto iṣuna-owo ọdun 2023 yii siwaju Ile Aṣofin yii, nibi ti Aṣofin Ọbasa ti woye pe, gbogbo ohun to ba wa ninu abadofin naa gbọdọ jẹ eyi ti yoo ṣe adinku iṣẹ ati oṣi, ti yoo si mu irọrun ba awọn olugbe ipinlẹ yii.


Gómìnà ìpínlẹ̀ ọ̀yọ́ ti gbóríyìn fún àwọn olùdíje nínú ìdíje eré ìdárayá gbogbogbòò ní Delta, Ọdún 2022.

Gómìnà Ìpínlẹ̀ ọ̀yọ́, Seyi Makinde, ti ki àwọn ọmọ ẹgbẹ ti ìpínlẹ̀ ọ̀yọ́ tó kópa nínú ìdíje eré ìdárayá gbogbogboo ti yóò wáyé ni ìpinlẹ̀ Delta, Ọdún 2022., lóríi iṣẹ takuntakun tí wọn ṣe àti àṣeyọrí níbi ayẹyẹ náà. Gómìnà gbóríyìn fún àwọn ọmọ ẹgbẹ́ ìpínlẹ̀ ọ̀yọ́, ti o gbé igbá orókè nínú àwọn eré ìdárayá oríṣiríṣi, níbi ìparí ìdíje eré ìdárayá gbogbo ti Delta, Ọdún 2022 kọkànlá, àti fún gbígbé àwọn ami-ẹyẹ góòlù àádọta, fadaka mọ́kànléláàdọ̀ta àti idẹ mẹ́jìlélọ́gọ́ta, èyí tó sì mú wọn dé ipò kẹrin nínú ìdíje náà, wọn fi àmì méjì lè ti ọdún tó kọjá ní Edo 2021. Ọláyinká Akíntọ́lá.


Ẹ kú Iṣẹ́ ribiribi ti ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin- Ààrẹ Ilè Ìgbìmọ̀ aṣòfin

Ààrẹ ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, Sẹ́nétọ̀ Ahmed Lawan sọ pé, ìgbìmọ̀ kẹsàn-án ti ṣe àwọn òfin tó fìdí múlẹ̀ jù lọ nílẹ̀ Áfíríkà. Àwọn òfin náà gẹgẹbi ọrọ rẹ pẹ̀lú àwọn aṣòfin epo rọ̀bì, Ilé-iṣẹ́ àti Ofin gbogbogbo ṣiṣe gẹgẹbi Ofin ti o jinlẹ̀ láàrin àwọn mìíràn. Ọláyinká Akíntọ́lá.


Àwọn olùgbé agbègbè Keffi gbóríyìn fún ìjọba àpapọ̀ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà fún iṣẹ́ Òpópónà ìpínlẹ̀ Nasarawa

Àwọn olùgbé agbègbè Keffi ní Ìpínlẹ̀ Nasarawa ẹkùn, ariwa aringbungbun Nàìjíríà ti yìn ìjọba àpapọ̀ fún iyara àti ṣíṣe opopona Keffi-Lafia eyiti o nlọ lọwọlọwọ ti o nireti pe yoo pari ni ibẹrẹ ọdún 2023. Nínú ifọrọwanilẹnuwo pẹ̀lú àwọn oníròyìn, wọ́n sọ pé ilé-iṣẹ́ ikole ti iṣẹ opopona náà, China Harbor Engineering Company (CHEC) kii ṣe iṣẹ didara nikan ṣùgbọ́n o tun n ṣe ìdáhùn si ojuṣe àwùjọ àti ajọṣepọ rẹ sí àwọn ènìyàn. Ọláyinká Akíntọ́lá.


Ìyáàfin Soludo rọ àwọn tó ti forúkọsílẹ̀ fún káàdì ìdìbò pé kí wọ́n lọ gba káàdì ìdìbò wọn

Ìyàwó Gómìnà ìpínlẹ̀ Anambra, Arabinrin Nonye Soludo, ti rọ àwọn olùgbé ìpínlẹ̀ Anambra ti wọn forukọsilẹ fún Káàdì Oludibo láti gba awọn kaadi wọn ni àwọn ilé-iṣẹ́ ti a yan láti le kopa ninu idibo gbogbogbò ọdún 2023. Ìyáàfin Soludo, ti o ṣe ipe náà nínú ọrọ kan ni Awka, olú-ìlú ìpínlẹ̀ náà, ṣàlàyé pe yíya àwòrán ni ìgbésẹ akọkọ, ti ìlànà ìforúkọsílẹ̀ náà jẹ́ ìgbésẹ̀ pàtàkì, ṣugbọn gbígba káàdì ìdìbò jẹ ìgbésẹ̀ pàtàkì jùlọ ti o jẹ ki ènìyàn yege láti dibo. Ọláyinká Akíntọ́lá.


Ààrẹ Buhari gún lẹ̀ sí ilẹ̀ Amẹ́ríkà

Ààrẹ Muhammadu Buhari ti de Washing ton DC fún ìpàdé àwọn olórí ilé Amẹrika àti Áfríkà. O gún lẹ̀ ní àárọ̀ ọjọ́ ajé ní pápá kọ̀ òfurufú Dulles. Ìpàdé ìpele gíga náà wa labẹ àkóso Ààrẹ Amẹrika, Joe Biden, ti o fẹ kí ibaṣepọ wọn pẹlu àwọn orílẹ̀-èdè Áfíríkà gbọ́pọn síi àti bii ìjọba tiwantiwa yóò ṣe jinlẹ̀ ni agbègbè náà. Àwọn òṣìṣẹ́ Nàìjíríà ló gba Ààrẹ Buhari lalejo ní ìlú Amẹrika. Ọláyinká Akíntọ́lá.


Ààrẹ Bùhárí kásẹ̀ ọdún eré ìdárayá ẹlẹ́ẹ̀kọkànlé-lógún nílẹ̀

Ààrẹ Mùhámmádù Bùhárí ti kásẹ̀ ètò ọdún eré ìdárayá ti orílẹ̀-èdè ẹlẹ́ẹ̀kọkànlé-lógún, tí ìsàmísí rẹ̀ jẹ́ Delta 2022, nílẹ̀,tí ìpínlẹ̀ Delta Gba àmì oókànlá-dín-ní-ọ́ta lé ní ẹgbẹ́ta (Wúrà ogúnlé-lọ́ọ̀dúnrún,Igba fàdákà, ọgọ́fà idẹ ). Ẹgbẹ́ Bayelsa gbé ipò kejì pẹ̀lú àmì ẹ́ẹ́tàdínlógójìlé-lọ́ọ̀dúnrún (ééjìlé-láàdóje Wúrà,aárùndín-lọ́gọ́fà fàdàkà,àádọ́rún idẹ),tí ìpínlẹ̀ Ẹdó tó gbé ipò kẹta, gba àmì mọ́kàndínlógójì-lé-lọ́ọ̀dúnrún (Wúrà méjìdín-lọ́gọ́rin,ẹẹ́rinlé-láàdọ́rùn ún fàdákà,ẹétàdín-láàdọ́sàn án idẹ). Lákòkóò tí ó ń kéde ìparí àjọ̀dún náà ní pápá ìṣeré Stephen Keshi, ní Àsàbà, Ààrẹ tí Mínísítà fún ìdàgbàsókè ọ̀dọ́ àti ìdárayá,Sunday Dáre,ṣojú,kí ẹgbẹ́ náà kú oríire fún ìkópa pàtàkì nínú eré náà.


NSF:Ìpínlẹ̀ Ògùn yóò gbàlejò ọdún 2024

Ìpínlẹ̀ Ògùn, tí ó wà ní gúsù-iwọ̀-oòrùn Nàìjíríà, ti gba ojúse láti ṣagbátẹrù ọdún eré ìdárayá ti orílẹ̀-èdè (NSF), ẹlẹ́ẹ̀kejìlé-lógún tí yóò wáyé ní olú-ìlú, Abéòkúta, ní ọdún 2024. Bí ìpínlẹ̀ Ògùn kò bá gbaràdì fún ọdún ìdárayá náà, Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ yóò jẹ́ agbátẹrù fún eré ìdárayá náà. Mínísítà eré ìdárayá, Dáre, ẹnití ó ṣojú fún Ààrẹ Mùhámmádù Bùhárí, ṣọ eléyìí di mímọ̀ lásìkò àṣekágbá ayeyẹ ẹlẹ́ẹ̀kọkànlé-lógún eré ìdárayá náà ní pápá ìṣeré Stephen Keshi,ní Àsàbà, Ìpínlẹ̀ Delta.


Ìdìbò: Ahmadiyya pè àwọn olùdíje olósèlú síbi àpèjọ

Ọ̀kan nínú àwọn àjọ Mùsùlùmí àgbáyé, Ahmadiyya Jama’at ti Nàìjíríà,yóò gba àwọn olùdíje ẹgbẹ́ òṣèlú méjìdín-lógún tí ń du ipò ìjọba láti jùmọ̀ sọ̀rọ̀ àlàáfíà àti ààbò ní orílẹ̀-èdè níbi àpèjọ wọn tó ń bọ̀. Àpèjọ ọdọọdún ẹlẹ́ẹ́kejìdín-láàdọ́rin yìí yóò wáyé ní ọjọ́ kẹtàlé-lógún sí ọjọ́ kẹẹ̀dọ́gbọ̀n,oṣù kejìlá,pẹ̀lú àkọlée ‘ọlọ́run ni Párádísè wa,’ yóò dá lórí ọ̀nà láti dojúkọ ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìtaláyà tó ń kojú orílẹ̀-èdè. Ààrẹ (Amir), Ahmadiyya Mùsùlùmí Jama’at Nàìjíríà, Alhaji Alátóyè Azeez, ṣàlàyé èyí níbi Àpèjọ ìjíròrò tí ó ń bọ̀ lọ́nà tí wọ́n pè ní Jalsa Salana ti Nàìjíríà,ọdún 2022, ní ìlú- Èkó. Alhaji Alátóyè sọ pé ètò ọlọ́jọ́ mẹ́ta náà yóò wáyé lábẹ́ ìṣàkóso olórí agbègbè Mùsùlùmí Ahmadiyya agbàyè, Hazrat Mirza Misroor Ahmad, Khalifatul masih V.


Ìpínlẹ̀ Adamawa : Àwọn olùdíje Gómìnà buwọ́lu ìbáṣepọ̀ àlàáfíà

Mẹ́wàá nínú àwọn olùdíje gómìnà mẹ́ẹ̀dógún ní Ìpínlè Adamawa, àríwá-oòrùn Nàìjíríà, ti buwọ́lu ìwé àdéhùn ìbáṣepọ̀ àlàáfíà bí ìdìbò gbogbogbòò ọdún 2023 ṣe ń bọ̀. Níbi ìfọwọ́sí náà ní Yólà, Olú ìlú,Kọmísọ́nà ètò ìdìbò ti Ìgbìmọ̀ olómìnira ètò ìdìbò fún orílẹ̀-èdè (INEC), Hudu Ari, sọ pé pàtàkì èyí ni láti ri pé ìdìbò lọ nírọwọ́ rọsẹ̀ ní ìpínlẹ̀ náà. Ògbéni Ari wá rọ̀ wọ́n láti yàgò fún àwọn onírúúrú ọ̀rọ̀ ìkóríra àti láti fún àwọn olùdìbò lẹ́kùnrẹ́rẹ́ ẹ̀kọ́ ìdìbò,ìlànà ìdìbò,kí wọ́n sì yàgò fún ìṣìwàwù àwọn ọ̀dọ́ lásìkò ìdìbò.


Gómìnà Anambra pè fún àfọwọ́sowọ́pọ̀  àwọn ilé-iṣẹ́ ààbò

Gómìnà Ìpínlẹ̀ Anambra ní ilà oòrùn Nàìjíríà, Ọ̀jọ̀gbọ́n Chukwuma Charles Soludo ,ti pè fún àtìlẹyìn àwọn òṣìṣẹ́ ààbò gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà láti mú wọn fọkànsí ojúṣe wọn láti máa dáábòbo ẹ̀mí àti dúkìá. Gómìnà Soludo pe ìpè yìí níbi ìfilọ́lẹ̀ àmì ọdún yìí ní ilé Ìjọba,ní Awka, láti bèrẹ̀ ayẹyẹ àyájọ́ ìrántí àwọn ọmọ ológun. Wọ́n ya Ọjọ́ ìrántí àwọn ọmọ ológun sọ́tọ̀ láti ṣàpọ́nlé,ṣàtìlẹyìn àti ṣàkójọ owó níná fún àwọn opó àti ẹb́i àwọn ọmọ ogun tó pàdánù ẹ̀mí wọn lẹ́nu iṣẹ́,tí wọ́n fi taratara tọkàntọkàn sin orílẹ̀-èdè bàbá wọn: ìyẹn àwọn tó wà lẹ́nu iṣẹ́ àti àwọn tó ti fẹ̀yìntì. Ọ̀jọ̀gbọ́n Sólúdò, tí igbákejì rẹ̀ ṣojú,Dókítà Onyekachukwu Ibezim, tọ́ka sí bí àwọn òṣìṣé ààbò ṣe ń gbìyànjú lóríi ìdáábòbò gbogbogbòò,ìdí tí àfọwọ́sowọ́pọ̀ wọn ṣe ṣe pàtàkì.


Amẹ́ríkà pèsè ìjẹniníyà fún ààrẹ Guinea tẹ́lẹ̀

Ìjọba Amẹ́ríkà ti kéde pé òun ti ṣètò ìjẹniníyà lórí ààrẹ Guinea tẹ́lẹ̀, Alfa Condé. Àwọn ìjeniníyà náà níí ṣe pẹ̀lú ìwà-ipá sí àwọn alátakò rẹ̀ saájú kí wọ́n tó fipá yọọ́ níjọba ní ọdún 2021. Ààrẹ Guinea tẹ́lẹ̀ kò ní le fọwọ́ kan àwọn dúkìá rẹ̀ tó wà ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà,gbogbo ìṣẹ rẹ̀ yóò di ti ọ̀daràn. Conde di ààrẹ tí wọ́n dìbò yàn ní ọdún 2010, ṣùgbọ́n lẹ́yìn sáà méj̀i, wọ́n fi ẹ̀sùn kàn án pé ó ń lọ agbára lórí òfin ,léyìí tí ó yọrí sí ìfìyàjẹ àwọn afẹ̀hónúhàn ní ọdún 2020.


Ààrẹ Buhari Gbà Ẹ̀kà Ọ̀dọ́ APC Ní Àlejò Ní Ìlú Daura

Ààrẹ Nàìjíríà, Muhammadu Buhari tí gbà àwọn ọ̀dọ́ ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressive Party, (APC), Ọgbẹni Seyi Tinubu, ọmọ oludije Ààrẹ lábẹ́ àsìá APC, Bola Tinubu ní Daura, Ìpínlẹ̀ Katsina, ariwa-oorun, Nàìjíríà. Ogbeni Seyi Tinubu, ṣé àbẹwò ikẹdun sí Ààrẹ ní ìlú àbínibí rẹ̀ ní Daura, ní ìpínlẹ̀ Katsina látí baa kẹdun lórí ikú ọmọ ìyá rẹ̀ tó kù, Hajia Laraba Dauda. Ọgbẹni Seyi Tinubu ṣé ádùrá fún Ààrẹ àti ebi rẹ̀, bẹẹ ní kì Ọlọrun tún ẹ̀mí olóògbé náà sé. Bákan náà ló tún ṣé àbẹwò ìtùnú sí ẹ̀gbọ́n Ààrẹ, Mallam Mamman Daura, o sí gbàdúrà pé kí Ọlọrun tèsíwájú látí fún ìdílé náà lókun. Ọgbẹni Daura dúpẹ lọ́wọ́ Ogbeni Seyi Tinubu fún ibewo ìtùnú. “O ṣeun púpọ fún wiwà rẹ̀, mo dúpẹ́ lọ́wọ́ yín gan-an ní ọ.” Ogbeni Seyi Tinubu tẹ̀síwájú látí darapọ̀ mọ́ ádùrá ìkẹyìn fún olóògbé náà níbí ipolongo àwọn ọdọ APC.


Bákan náà ló tún ṣé àbẹwò ìtùnú sí ẹ̀gbọ́n Ààrẹ, Mallam Mamman Daura, o sí gbàdúrà pé kí Ọlọrun tèsíwájú látí fún ìdílé náà lókun. Ọgbẹni Daura dúpẹ lọ́wọ́ Ogbeni Seyi Tinubu fún ibewo ìtùnú. “O ṣeun púpọ fún wiwà rẹ̀, mo dúpẹ́ lọ́wọ́ yín gan-an ní ọ.” Ogbeni Seyi Tinubu tẹ̀síwájú látí darapọ̀ mọ́ ádùrá ìkẹyìn fún olóògbé náà níbí ipolongo àwọn ọdọ APC. Ọgbẹni Tinubu ṣí ọfiisi àwọn ọdọ APC ní orúkọ olóògbé náà pẹ̀lú àwọn ẹgbẹ́ ọ̀dọ́ rẹ̀ tó tẹ̀lé. Lekan Orenuga


Ọgbẹni Tinubu ṣí ọfiisi àwọn ọdọ APC ní orúkọ olóògbé náà pẹ̀lú àwọn ẹgbẹ́ ọ̀dọ́ rẹ̀ tó tẹ̀lé. Lekan Orenuga


Ààrẹ Buhari Yóò Darapọ̀ Pẹ̀lú Àwọn Akẹgbẹ Rẹ̀ Ní Orílẹ̀-èdè America

Ààrẹ Muhammadu Buhari yóò lọ sí ìlú Washington ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà lọ́jọ́ Àìkú, ọjọ́ kọkànlá oṣù December láti lọ dára pọ̀ mọ́ àwọn aṣáájú ilẹ̀ Áfíríkà míràn níbi ìpàdé àwọn aṣáájú orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà àti Áfíríkà. Ìpàdé gíga náà èyítí yóò wáyé ní Oṣù Kejìlá ọjọ́ kẹtala sí ọjọ́ karundinlogun (13-15) Ààrẹ Amẹ́ríkà, Joe Biden, tó ní ìrètí látí ṣiṣẹ́ papọ̀ pẹlú àwọn ìjọba Áfíríkà, àwùjọ aráàlú, àtí àwọn ẹgbẹ́ ọmọ àjèjì ní Ìlú Amẹ́ríkà, àti àwọn aladaani. Ìpàdé náà ní a nireti látí ṣé àfihàn ibaṣepọ tí Amẹ́ríkà sí ilẹ̀ Áfíríkà, àti pàtàkì tí àwọn ìbátan AMẸRIKA-AFRICA àtí ìfọwọ́sowọ́pọ̀ ní ìbámu pẹ̀lú Àjọ̀ Àgbáyé. Àpéjọ náà tún ń wá àwọn ọnà síi látí: → Ṣé òún ọrọ ajé tuntun → ìlọsíwájú àlàfíà, ààbò, àtí ìṣèjọba réré → fífi ìjọba tiwantiwa múlẹ̀, ẹtọ ọmọnìyàn àti àwùjọ aráàlú → Ṣi ṣé ìfọwọ́sowọ́pọ̀ lórí àgbègbè, ààbò, ilera àgbáyé; ìṣe oúnjẹ lọpọ → ìdáhùn sí ìdààmú oju-ọjọ → igbelaruge ẹkọ àtí ìlọsíwájú àwọn ọdọ. Ní ọjọ́ àkọkọ, Àárẹ̀ Buhari yóò sọrọ lórí kókó-ọ̀rọ̀: Ibaraẹnisọrọ, àtí Ìyípadà Oju-ọjọ àtí ètò iná. Yóò tún sọrọ nípa àwọn kókó-ọ̀rọ̀ àti pàápà yóò kópa nínú Àpéjọ Ìṣòwò AMẸRIKA-AFIRIKA (USABF) tí Ẹka Ìṣòwò tí AMẸ́RÍKÀ yóò gbalejo rẹ̀ èyítí o dá lórí alekun ìṣòwò àtí Idoko-òwò láàrín Amẹ́ríkà ati àwọn orílẹ̀-èdè Áfíríkà.


Àpéjọ náà tún ń wá àwọn ọnà síi látí: → Ṣé òún ọrọ ajé tuntun → ìlọsíwájú àlàfíà, ààbò, àtí ìṣèjọba réré → fífi ìjọba tiwantiwa múlẹ̀, ẹtọ ọmọnìyàn àti àwùjọ aráàlú → Ṣi ṣé ìfọwọ́sowọ́pọ̀ lórí àgbègbè, ààbò, ilera àgbáyé; ìṣe oúnjẹ lọpọ → ìdáhùn sí ìdààmú oju-ọjọ → igbelaruge ẹkọ àtí ìlọsíwájú àwọn ọdọ. Ní ọjọ́ àkọkọ, Àárẹ̀ Buhari yóò sọrọ lórí kókó-ọ̀rọ̀: Ibaraẹnisọrọ, àtí Ìyípadà Oju-ọjọ àtí ètò iná. Yóò tún sọrọ nípa àwọn kókó-ọ̀rọ̀ àti pàápà yóò kópa nínú Àpéjọ Ìṣòwò AMẸRIKA-AFIRIKA (USABF) tí Ẹka Ìṣòwò tí AMẸ́RÍKÀ yóò gbalejo rẹ̀ èyítí o dá lórí alekun ìṣòwò àtí Idoko-òwò láàrín Amẹ́ríkà ati àwọn orílẹ̀-èdè Áfíríkà. Lẹgbẹ kàn náà, Ìgbìmọ̀ Àjọ tí Áfíríkà yóò gbalejo àwọn aṣojú orílẹ̀-èdè Nàìjíríà sí US-Nigeria Business and Investment Forum Business Roundtable làkókò èyítí àwọn àjọ àtí àwọn ilé-iṣẹ́ Nàìjíríà nireti látí f’ọwọ́ sí àwọn àdéhùn pẹlú àwọn ẹlẹgbẹ wọ́n Amẹ́ríkà. Ààrẹ Buhari yóò tẹlẹ ìrìn-àjò náà Gómìnà Bala Mohammed ati AbdulRahman AbdulRazaq tí Ìpínlẹ̀ Bauchi àtí Kwara, wà nínú àwọn díẹ̀ tí yóò tẹ̀lé Ààrẹ Buhari lọ́ sí ìrìn àjò náà, àwọn Mínísítà kọọkan àti àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba gíga míìràn. Ààrẹ Nàìjíríà ní a nireti pé yóò pàdà sí orílẹ-èdè náà ní ọjọ́ Àìkú, ọjọ́ kejidinlogun Oṣu Kejìlá ọdún yìí.


Lẹgbẹ kàn náà, Ìgbìmọ̀ Àjọ tí Áfíríkà yóò gbalejo àwọn aṣojú orílẹ̀-èdè Nàìjíríà sí US-Nigeria Business and Investment Forum Business Roundtable làkókò èyítí àwọn àjọ àtí àwọn ilé-iṣẹ́ Nàìjíríà nireti látí f’ọwọ́ sí àwọn àdéhùn pẹlú àwọn ẹlẹgbẹ wọ́n Amẹ́ríkà. Ààrẹ Buhari yóò tẹlẹ ìrìn-àjò náà Gómìnà Bala Mohammed ati AbdulRahman AbdulRazaq tí Ìpínlẹ̀ Bauchi àtí Kwara, wà nínú àwọn díẹ̀ tí yóò tẹ̀lé Ààrẹ Buhari lọ́ sí ìrìn àjò náà, àwọn Mínísítà kọọkan àti àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba gíga míìràn. Ààrẹ Nàìjíríà ní a nireti pé yóò pàdà sí orílẹ-èdè náà ní ọjọ́ Àìkú, ọjọ́ kejidinlogun Oṣu Kejìlá ọdún yìí. Lekan Orenuga


Oúnjẹ yóò wà lọ́pọ̀ janturu ní 2023 – ilé-iṣẹ́

Ilé-iṣẹ́ ìjọba àpapọ̀ tó ń rísí ètò Ìdàgbàsókè ilẹ̀ ọ̀gbìn (NALDA),ti ṣàlàyé pé, kò ní sí àìtó oúnjẹ ní orílẹ̀-èdè, tí ó sì tún ń fi dá àwọn ọmọ Nàìjíríà lójú pé eebi kò ní pa wọ́n ní ọdún 2023. Ọmọ ọba Ikonne,Akọ̀wé àgbà/Ọ̀gá àgbà ilé-iṣẹ́ NALDA, ni ó sọ èyí di mímọ̀ lásìkò tí ààrẹ Mùhámmádù Bùhárì ń ṣísọ lójú àṣeyọrí pàtàkii NALDA, fún àwọn akọ̀ròyìn, láàrin ọdún méjì ní Àbújá . Ó tún wá sọ síwájú pé, kò sí ìbẹ̀rù kankan lórí ohun tí àwọn ènìyàn àti àwọn ẹgbẹ́ kan ti ní lọ́kàn àti àsọtẹ́lẹ̀ pé ìyàn yóò mú ní Nàìjíríà lọ́dún 2023. Bákannáà, ó sọ pé lábẹ́ àkóso àkójọpọ̀ NALDA jákèjádò orílẹ̀-èdè,ìkórè oúnjẹ tó tó ti wà nílẹ̀ tí ó sì tún ń lọ lọ́wọ́.


NPFL Pre-Season: Mínísítà Ọdọ Àti Ètò Ìdárayá Kí 3SC Football Club Kú Oríìré

Mínísítà fún àwọn ọdọ àtí èrè ìdárayá, Sunday Dare tí kì 3SC tí ìlú Ìbàdàn fún bí wọ́n ṣé borí nínú ìdíje ìgbabọ́ọ̀lù ṣáájú àsìkò lìigi agbabuta NPFL tí wọ́n pé ní Dozy Mmobuosi Cup. 3SC bórí Enyimba FC tí ìlú Aba 3-2 látí jáwé Olubori nínú Super Four Competition ní ọjọ́ Ẹtì nínú gbangan Mobolaji Johnson Arena, Onikan, Lagos. “Mo fẹ́ k’ọkọ kí àwọn oluṣeto náà kù iṣẹ́ Oríìré fún fífi ìdíje tó péye ṣáájú, níbí tí olubori tí ń gbà Ọgọrùn mílíọ̀nù (N100 million), ipò Kejì 2nd tó gbà Aarundinlọgọrin mílíọ̀nù (N75 million) tí àwọn tó gbà ipò kẹta gbá Àádọ́ta mílíọ̀nù (N50 million), tó jẹ́ ìyàlẹ́nu àtí òríyìn. Inú mí dùn pé a bẹ̀rẹ láti ṣé ìdàgbàsókè ní ìbámu pẹ̀lú déédé bí a tí fí iyesi. “Super Four yìí tọka sí òun tó máa ṣẹlẹ nínú lìigi sáà tintun tó ń bọ̀. Mó ní látí gbà ìgbìmọ̀ Isakoso (IMC) náà ní iyànjú látí tèsíwájú lóri iṣẹ́ takuntakun náà bìí òfin amohunmaworan ti agbelewo àtí pàápà jùlọ ìdíje lìigi náà.” Mínísítà náà sọ.


Inú mí dùn pé a bẹ̀rẹ láti ṣé ìdàgbàsókè ní ìbámu pẹ̀lú déédé bí a tí fí iyesi. “Super Four yìí tọka sí òun tó máa ṣẹlẹ nínú lìigi sáà tintun tó ń bọ̀. Mó ní látí gbà ìgbìmọ̀ Isakoso (IMC) náà ní iyànjú látí tèsíwájú lóri iṣẹ́ takuntakun náà bìí òfin amohunmaworan ti agbelewo àtí pàápà jùlọ ìdíje lìigi náà.” Mínísítà náà sọ. Lekan Orenuga


Angola Gbà Àlejò Àwọn Olórí Orílẹ̀-èdè Lábẹ́ Àsìá OACPS

Angola tí gbalejo àpéjọ OACPS ẹlẹẹkẹwaa irú rẹ̀ (10th Organisation of Africa, Caribbean, and Pacific group of states, OACPS) èyítí o dúró fún àwọn ọkandinlọgọrin (79) orílẹ̀-èdè. Ìròyìn sọ pé ìpàdé náà tó wáyé ní ọjọ́ Ẹtì ní Olú-ìlú Angola tí Luanda ní àpéjọ kẹwàá ìrù rẹ̀ tí àwọn Olùdarí Orílẹ̀-èdè tí OACPS tí ṣé àkọ́kọ́ nínù mẹta tí Angola yóò gbalejo rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Alàkóso ìgbìmọ̀ náà. Àkòrí fún ìpàdé ti ọdún yìí ní “Three Continents, Three Oceans, a Common Destiny: Building a Resilient and Sustainable OACPS” Sibẹsibẹ, Angola pinnu pé o yẹ kó dojukọ àwọn òun tó kọnilominu bìí ìyípadà oju-ọjọ àtí ìṣàkóso tó dára, pẹ̀lú ìkọ ìbàjẹ́. Èyí dùn mọ́ orílẹ̀-èdè Maldives nínù nítorí ipenija tí wọ́n kojú lórí ìyípadà ojú-ọjọ́ Gẹ́gẹ́ bíí ilé ifowopamọ àgbáyé ṣé sọ, “pẹ̀lú ìwòyè, omí òkun yóò kùn sí ní ọgọrùn ìgbà ní ọdún 2100 tó sí lè bò gbogbo ìlú náà mọ́lẹ̀” Orílẹ̀-èdè erékùṣù náà darapọ̀ mọ́ OACPS ní ọdún yìí ṣùgbọ́n o ní ìrètí látí ní ló àtìlẹ́yìn àgbáyé látí kojú irọkẹ̀kẹ náà. Alàkóso European Union, Charles Michel, àti Akọ̀wé Gbogbogbò United Nations, Antonio Guterres ní a n’ireti látí wá sì àpéjọ náà. Ní ìparí, gbogbo àwọn olórí ìlú ní a tí ní ìrètí látí f’ọwọ́ sí ìkéde àpéjọ náà.


Èyí dùn mọ́ orílẹ̀-èdè Maldives nínù nítorí ipenija tí wọ́n kojú lórí ìyípadà ojú-ọjọ́ Gẹ́gẹ́ bíí ilé ifowopamọ àgbáyé ṣé sọ, “pẹ̀lú ìwòyè, omí òkun yóò kùn sí ní ọgọrùn ìgbà ní ọdún 2100 tó sí lè bò gbogbo ìlú náà mọ́lẹ̀” Orílẹ̀-èdè erékùṣù náà darapọ̀ mọ́ OACPS ní ọdún yìí ṣùgbọ́n o ní ìrètí látí ní ló àtìlẹ́yìn àgbáyé látí kojú irọkẹ̀kẹ náà. Alàkóso European Union, Charles Michel, àti Akọ̀wé Gbogbogbò United Nations, Antonio Guterres ní a n’ireti látí wá sì àpéjọ náà. Ní ìparí, gbogbo àwọn olórí ìlú ní a tí ní ìrètí látí f’ọwọ́ sí ìkéde àpéjọ náà. Lekan Orenuga


Delta 2022: Àwọn Olùdarí Ètò Ìdárayá Pàdé Látí Ṣé Ìṣirò Olùgbàlejò

Àwọn ọmọ ẹgbẹ́ Ìgbìmọ̀ ètò àtí ìṣàkóso (MOC) àtí Àwọn Olùdarí èrè ìdárayá látí àwọn ìpínlẹ̀ mẹrindinlogoji (36) àtí tí Olú-ìlú Orílẹ̀-èdè yíi, Abùjá tí pàdé láti ṣé àkíyèsí àwọn àṣeyọrí àtí italaya tó ní làkókò ìdíje 21st National Sports Festival tí yóò parí ní Àbámẹ́ta, ọjọ́ kẹwàá, Oṣù Kejìlá, ọdún 2022 Àpéjọ ibaraẹnisọrọ náà wáyé ní ilé Bọ́ọ̀lù afẹsẹgba tó wà ní Olú-ìlú Ìpínlẹ̀ Delta ní wọ́n yóò ṣé kẹ́yìn ní ibí ìdíje náà tó ń lọ́ lọ́wọ́. Akọ̀wé, MOC àtí Olùdarí, National Sports Festival àti Para Sports Department tí ilé iṣẹ́ àpapọ ọdọ àtí ìdàgbàsókè èrè ìdárayá (Federal Ministry of Youth and Sports Development), Ọgbẹni Peter Nelson sọ pé “Àpéjọ ibaraẹnisọrọ náà jẹ́ ìpàdé tó máa ń wáyé níbí National Sports Festival ní ìgbà gbogbo pẹlú àwọn aṣojú látí ṣé àyẹwò àwọn italaya, àṣeyọrí àtí àwọn iṣẹ́ olojoojumọ ní ìbámu pẹlú àwọn eré àtí ànfàní fún àwọn eléré ìdárayá àti àwọn aṣojú ní gbogbo ìbí èrè ìdárayá.” Akọ̀wé MOC náà sọ síwájú sí wípé gbigbalejo ayẹyẹ èrè ìdárayá tí orílẹ̀-èdè yìí jẹ́ èyí tó dára jù lásìkò yìí àti wípé ọ yẹ̀ kí gbogbo àwọn ololufẹ èrè ìdárayá yín ìjọba ìpínlẹ̀ Delta pàápà jùlọ pẹ̀lú àsìkò kékeré tó wà fún wọ́n látí gbaradi. Bákan náà, Olùdarí Àgbà, Ìgbìmọ̀ àwọn èrè ìdárayá tí Ìpínlẹ̀ Delta, Ọgbẹni Chris Anazia dúpẹ lọwọ́ Mínísítà, ọdọ àti ìdàgbàsókè èrè ìdárayá, Ọgbẹni Sunday Dare, àwọn òṣìṣẹ́ ìṣàkóso àgbà tí Ilé-iṣẹ́ náà àti ìṣàkóso Ààrẹ Muhammadu Buhari ní pàtàkì, fún ànfààní ti wọ́n fí fún ìpínlẹ̀ náà láti gbalejo àwọn eré ìdárayá náà. O pé àwọn eléré ìdárayá láti lò àwọn ànfààní tí ìjọba tí pèsè fún wọ́n látí ṣé ìdàgbàsókè èrè ìdárayá wọ́n lẹyìn ìdíje náà kí wọ́n lè ṣé dáradára pẹ̀lú àwọn ẹlẹgbẹ wọ́n ní àgbáyé. Lekan Orenuga


Àjọ Aládàníi Ṣe Ìgúnpá Fún àwọn Opó Àti Ọmọ Òrukàn

Àjọ aládàníi kan, The Prophet Agbana Foundation ti se ìrànlọ́wọ́ fún àwọn obìnrin opó méjìdínláàdọ́run (88), ọmọ òrukàn àti àwọn aláìní ní ìpínlẹ̀ Kwara. Bolanle Akande, ẹni tí ó jẹ́ alága àjọ náà sàlàyé pé, àjọ náà ní ìfarajì láti máa se ìrànlọ́wọ́ fún àwọn obìnrin opó àti ọmọ òrukàn ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Akande sọ pé, àjọ náà wà fún ìtẹ̀síwájú iṣẹ́ ìrànlọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí adarí rẹ̀ tẹ́lẹ̀ rí olóògbé wolii Agbana, ẹni tí ó fi ẹ̀mí rẹ̀ jìn fún ìrànlọ́wọ́ ọmọnìyàn. Ó sàlàyé síwájú pé òun yóò tẹ̀ síwájú láti máa ran àwọn aláìní lọ́wọ́ . Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn ni ó rí àádọ́ta ẹgbẹ̀rún gbà (50,000), nígbà tí àwọn míràn sì rí ogún ẹgbẹ̀rún gbà (20,000).


Ààrẹ Buhari Korò Ojú Sí Ìfipá Jí Ọmọ Márùn ún Gbé Ní Ìpínlẹ̀ Anambra.

Ààrẹ Muhammadu Buhari ti fi àìdùnnú rẹ̀ hàn látàrí bí wọ́n se fi ipá jí àwọn ọmọ tuntun márùn ún gbé ní ìpínlẹ̀ Anambra, ó sì pàsẹ mímú ìwà jàǹdùkú wá sí òpin ní ìpínlẹ̀ náà ní kíákíá. Ìfipá jínigbé náà wáyé ní ilé ìwòsàn stanley, Nkpologwu ní ìpínlẹ̀ Anambra. Àwọn jáǹdùkú náà kó àwọn ọmọ tuntun náà, wọ́n sì pòórá lọ́gán. Ààrẹ pàsẹ kí àwọn ẹ̀sọ́ aláàbọ̀ wà ní ojú lalákàn fi ń sọ́rí, lójúnà àti dènà irú ìsẹ̀lẹ̀ láabi bẹ́ẹ̀.


NAFDAC Gbé Ẹsẹ̀ Lé Tòmáàtì Tí Ó Tó Mílíọ̀nù Méjì Náírà

Àjọ tí ó ń mójú tó oúnje àti òògùn lílò, National Agency For Food and Drug Administration and Control, NAFDAC ti gbé ẹsẹ̀ lé tòmáàtì eléyìí tí wọn ń tà lọ́nà tí kò bá òfin mu, tí ọ̀pọ̀ nínú rẹ̀ sì ti bàjẹ́, tí ó tó mílíọ̀nù méjì náírà (2m), nígbà tí ó se àyẹ̀wò ọjà sheikh Gumi ní ìpínlẹ̀ Kaduna, orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Akọ̀ròyìn ilé iṣẹ́ ìgbóhùnsáféfẹ́ Nàìjíríà (Voice Of Nigeria) fi léde wípé wọ́n gbé ẹsẹ̀ lé ọjà náà nínú ìbùsọ̀ mérìndínlógún (16 shops) níbi tí páálí tòmáàtì tí ó ti bàjẹ́ tí kò dín ní máàrúndínlọ́gọ́rin (75 cartons) jẹ́ gbígbẹ́sẹ́lé. Igbákejì adarí ní ẹka ìsèwádìí àjọ náà ti ẹka kaduna, Pharm. Tamanuwa sọ wípé wíwọ inú ọjà náà kò sẹ̀yìn bí ìjọba se korò ojú sí kíkó tòmáàtì alágolo wọlé láti òkè òkun láti ọdún 2019. Andrew tẹ̀ síwájú pé, àjọ náà yóò wọ àwọn irúfẹ́ ọjà bẹ́ẹ̀ láti kó àwọn ọjà náà kúrò fún àlàáfíà àwọn ènìyan, ìmúgbòòrò ọrọ̀ ajé àti àwọn ilé iṣẹ́ abẹ́lé.


Olórí Òṣìṣẹ́ Nàìjíríà Pèpè Fún Àlàáfíà Àti Ìfọwọ́sowópọ̀

Adarí òsìsẹ́ ilẹ̀ Nàìjíríà, ọ̀mọ̀wé Fọlashade Yẹmi – Esan CFR ti gba àwọn òsìsẹ́ níyànjú láti mú àlàáfíà, ìfọwọ́sowọ́pọ̀ àti ìfaradà ní ọ̀kúkúdùn, kí orílẹ̀ èdè wa le è dára sí i. Ó fi ọ̀rọ̀ náà léde nígbà tí ó ń si gbọ̀ngàn ilé ìgbafẹ́ àwọn òsìsẹ́ èyí tí wọ́n sọ ní orúkọ rẹ̀, ní ìlú Yola, ìpínlẹ̀ Adamawa. O fi rinlẹ̀ pé, ìjọba àpapọ̀ ń se àtúnṣe irúfẹ́ ilé bẹ́ẹ̀ jákè jádò orílẹ̀ èdè nítorí mímọ rírì àti pàtàkì ipa tí àwọn òsìsẹ́ nko ní àwùjọ wa. Ọmọwe Yemi rọ àwọn tí ọ̀rọ̀ kàn láti se àmójútó gbọ̀ngàn ìgbafẹ́ náà kí ó ba à wúlò fún ohun tí ó wà fún, àtipé yóò jẹ́ ọ̀nà ìpawówọlé fún ìjọba. Ó wá pè fún ìfarajìn àti jíjẹ́ olóòtọ́ọ́ lẹ́nu isẹ́ ìjọba.


Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ọyọ ṣe Ètò Ìrọ̀rùn Fún Ìdàgbàsókè Ọrọ̀ Ajé

Gómìnà ìpínlẹ̀ Ọyọ ti se àfirinlẹ̀ ìpinnu ìjọba rẹ láti jẹ́ kí ìpínlẹ̀ náà gba ètò ọrọ̀ ajé láàyè. Ó fi ọ̀rọ̀ náà léde ní ọ́ọ́fìsì rẹ nígbà tí ó gba àlejò igbákejì alakoso àgbà ti orílẹ̀ èdè Canada, Teshome Nkurumah àti igbákejì alámòjútó ètò ọrọ̀ ajé, Arabinrin Benedicta Emovuon léyìí tí wọ́n se àbẹ̀wò sí ọ́ọ́fìsì rẹ̀. Gómìnà sọ pé ìpínlẹ̀ náà yóò tẹ̀ síwájú nínú ìbásepọ̀ rẹ pẹ̀lú àwọn tí ọ̀rọ̀ kan lórí ìdàgbàsókè ètò ọ̀gbìn láti mu ìgbòòrò bá ọrọ̀ ajé ìpínlẹ̀ náà. Ó fi àrídájú hàn pé ìbásepọ̀ láàrin ìpínlẹ̀ náà pẹ̀lú orílẹ̀ èdè Canada yóò so èso rere.


Ìjọba Àpapọ̀ Gba Oríyìn Lórí Ìlànà Ètò Ìbáraẹnisọ̀rọ̀ Tí Ó Peregedé

Wọ́n ti lu ìjọba àpapọ̀ lọ́gọ ẹnu látàrí ìlàkààkà rẹ̀ láti mú ìgbòòrò bá ẹka ìbáraenisọ̀rọ̀. Wọ́n ju ọwọ́ káre náà níbi ayẹyẹ kan ẹlẹ́ẹ̀kẹwàá irú rẹ tí àjọ kan lórí ètò ìbáraẹnisọ̀rọ̀ àti ọrọ̀ ajé orí ayélujára, (National Council on Communication and Digital Economy) se agbáterù rẹ, èyí tí ó wáyé ní gbọ̀ngàn àpérò ti yunifásitì ìlú Ibadan, ìpínlẹ̀ Ọyọ, ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ọ̀jọ̀gbọ́n Pantami, ẹni tí ó jẹ́ alakoso ètò ibaraẹnisọrọ àti ọrọ̀ ajé orí ayélujára lo ànfààní náà láti fi ìlànà ogún (20) léde, lójúnà àti mú ìgbòòrò bá ọrọ̀ ajé orí ayélujára àti àfojúsùn ìlànà ọrọ̀ ajé ti ọdún 2020 – 2030 àti àfojúsùn ọlọ́dún márùn ún míràn, léyìí ti gbogbo rẹ̀ ti ń so èso rere. Akọ̀wé ìjọba ìpínlẹ̀ Ọyọ, Olubamiwo Adeọsun, ẹni tí o sojú fún Gómìnà yin ìjọba àpapọ̀ láwo fún àfojúsùn pàtàkì náà, nígbà tí ọjọgbọn Pantami dúpẹ́ lọ́wọ́ ìjọba ìpínlẹ̀ Ọyọ àti Olubadan ti ilẹ Ibadan, Alayeluwa Ọmọwe Lekan Ishọla Balogun Aliiwo Okumade II fún ìgbàlálejò rẹ̀, nígbà tí o se àbẹ̀wò sí ààfin ati ọ́ọ́fìsì ìjọba ìpínlẹ̀ Ọyọ.


Àjọ Ọmọ Ogun Gún Àwọn Onìròyìn Ní Kẹ́sẹ́ Fún Ìfiléde Àwọn Ìròyìn lórí Àseyọrí Wọn.

Wọ́n ti rọ àwọn akọ̀ròyìn jákè-jádò orílẹ̀ èdè Nàìjíríà fún ìfiléde ìròyìn lórí àseyọrí àwọn ọmọ ogun àti ipa ribiribi tí wọn ńkó lójúnà àti pèsè ààbò tí ó péye, kí wọ́n sì gbógun ti àwọn ọ̀tá orílẹ̀ èdè láti pinwọ́ ìwà ìbàjẹ̀ wọn. Adarí ààbò ìlú, ọ̀gágun Lucky Irabor ni ó gbà wọ́n ní ìyànjú ní ọjọ́bọ̀ (Thursday) nígbà tí ó kópa níbi àpérò ọlọ́ṣẹ̀-ọ̀ṣẹ̀ irú rẹ ní ọ́ọ́fìsì ààrẹ ní ìlú Abuja. Ọ̀gágun Irabor tún tẹ̀ síwájú pé àjọ ọmọ ogun ti ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àseyọrí pẹ̀lú pípèsè ààbò tí ó péye, ó sì fi àrídájú hàn pé àjọ náà yóò mójú tó iṣẹ́ rẹ láìdá sí ètò òsèlú lójúná àti ṣe àseyọrí níbi ìdìbò àpapọ̀ ọdún 2023. Ó fi àrídájú hàn pé àjọ náà yóò ṣisẹ́ papọ̀ pẹ̀lú àwọn ẹ̀sọ́ aláàbò yókù àti àjọ elétò ìdìbò fún ìkẹ́sẹjárí ètò ìdìbò àpapọ̀ ọdún 2023.


Kòsí Ẹgbẹ́ Agbábọ́ölù Kankan Tó Kéré Mọ́ Ní Ìdíje Ife Àgbáyé, Ààrẹ FIFA Sọ Bẹ́ẹ̀

Ààrẹ FIFA Gianni Infantino gbósùbà fún ipele àkọ́kọ́ tí Ìdíje Ife Àgbáyé ọdún 2022 ní Qatar, nípa sísọ wípé “Kòsí Ẹgbẹ́ Agbábọ́ölù Kankan Tó Kéré Mọ́ Ní Ìdíje náà àti wípé bọọlu aláfẹsẹ̀gbá ti di kárí ayé.” Àwọn Olúborí àtijó bíi Orílẹ̀-èdè Argentina, Spain, Germany àti Brazil ni wón ní ìjákulẹ̀ lúlù ní ipele àkókò, ilẹ̀ Africa, Asia ati North America ni wọ́n ní ipa nínú ipele elẹ́ni mẹ́rìndínlógún pẹ̀lú àwọn alágbára nínú eré bọ́ọ̀lù bíi South America àti Europe tó ti di gbogbo ìgbà. Infantino sọ pé eré bọ́ọ̀lù náà ti fa òpòlọpọ̀ olùwòran bí bílíọ̀nù méjì mọ́ra káà kiri gbogbo àgbáyé. Ó sọ pé inú òun dùn bí àwọn ènìyàn se tú yáyá tú yàyà jáde láti wá wòran eré bọ́ọ̀lù, ó sọ pé òun gbàgbọ́ pé kí eré náà tó parí, iye èrò ìwòran lórí móhùn- máwòràn yóò ti lé ní bílíọ̀nù márùn ún. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


‘Made In Lagos’ Ti Wizkid Gba Àmì Ẹ̀yẹ Ìgbákejì Lórí Àtẹ Billboard

Ògbóǹtarìgì Oǹkọrin Afrobeat ọmọ Nàìjíríà, orin Wizkid ‘Made In Lagos’ ti gba àmì ẹ̀yẹ keji lori àtẹ Billboard ti ọdún 2022 tí ti Burna Boy’s ‘Love, Damini’ náà sì wà nínú àmì ẹ̀yẹ mẹwa àkọkọ. ‘Made In Lagos’ tí wọ́n gbé jáde nínú ọdún 2020 jẹ́ ẹlẹ́ẹ̀kerin tí Wizkid’s gbé jáde. Àwo ‘Made In Lagos’ tẹ̀lé BTS’s ‘Proof’ tó gba àmì ẹ̀yẹ ìkinni lórí àtẹ Billboard ọdún 2022 tí wọ́n tẹ̀ jáde. ‘Made In Lagos’ yìí jẹ́ àkọ́kọ́ irú rẹ̀ tó ń lo ọgọ́rùn ún ọ̀sẹ̀ lórí àtẹ orin àgbáyé tó sì tún gùn jù lọ tó kọjá ti oǹkọrin Fela ‘The Black President’ tíí se àrùn lé lógójì ọ̀ṣẹ̀ orin rẹ́kọ̀dù. Bákannáà láàrin àmì ẹ̀yẹ mẹwàá àkọ́kọ́ lati rí Love, Damini’ ti ọdún 2022 tí Oǹkọrin Burna Boy ti òun náà se ipò kẹsàn án (9th) bótilẹ̀jẹ́pé ó gbée jáde ní oṣù keje. CKay’s 2019 EP ‘CKay pẹ̀lú àwo orin àkókọ́ rẹ̀ tó gbé jáde ‘Love Nwantiti’ parí pẹ̀lú ipò kẹrìnlá lórí àtẹ òpin ọdún.


‘Made In Lagos’ yìí jẹ́ àkọ́kọ́ irú rẹ̀ tó ń lo ọgọ́rùn ún ọ̀sẹ̀ lórí àtẹ orin àgbáyé tó sì tún gùn jù lọ tó kọjá ti oǹkọrin Fela ‘The Black President’ tíí se àrùn lé lógójì ọ̀ṣẹ̀ orin rẹ́kọ̀dù. Bákannáà láàrin àmì ẹ̀yẹ mẹwàá àkọ́kọ́ lati rí Love, Damini’ ti ọdún 2022 tí Oǹkọrin Burna Boy ti òun náà se ipò kẹsàn án (9th) bótilẹ̀jẹ́pé ó gbée jáde ní oṣù keje. CKay’s 2019 EP ‘CKay pẹ̀lú àwo orin àkókọ́ rẹ̀ tó gbé jáde ‘Love Nwantiti’ parí pẹ̀lú ipò kẹrìnlá lórí àtẹ òpin ọdún. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Ogún Ènìyàn Farapa Níbi Ìṣẹ̀lẹ̀ Ọkọ̀ Ojú Irin Ní Orílẹ̀-Èdè Spain

Ọkọ̀ ojú irin tó ń gbé àwọn ènìyàn kọlu ara wọn ní ìlà oòrùn àriwa agbègbè Catalonia ti Orílẹ-èdè Spain ní arọ̀ ọjó ọjọ́rú tí àrùn dín lẹ́gbẹ̀rin ènìyàn sì farapa. Mínísítà fún ètò ìrìnàjò ti Orílẹ-èdè Spain, Raquel Sanchez sọ fún àwọn oníròyìn tó wà níbè pé ìṣẹ̀lẹ̀ náà ṣẹ̀ nígbàtí ọkọ̀ ojú irin kan ńdúró, èkejì ṣẹ̀ṣẹ̀ ń tẹ ìjánu ọkọ̀ láti dúró lọ fàá. ” À ń ṣiṣẹ́ lọ́wọ́ lórí òun tí ó fa ìjàmbá náà síwájú síi, ” ó fi kún. Àwọn oníṣẹ́ elétò pàjáwìrì sọ wípé ènìyàn márùn ùn din lọ́gọ́jọ ló nílò ìtọ́jú ní kíá, mẹ́ta nínú wọn ni wọ́n ti gbé lọ sí ilé ìwòsàn pẹ̀lú ìfarapa díẹ̀. Ìṣẹ̀lẹ̀ náà ti ń wáyé lemọ́lemọ́ ní agbègbè Catalonia tí wón ṣì ti di ẹ̀bi rẹ̀ ru ìjọba. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san.


Abẹ́rẹ́ Èbólà Dé Sí Uganda Fún Ìdánrawò

Orílẹ̀-èdè Uganda ti ri ẹgbẹ̀fà abẹ́rẹ́ Èbólà gba fún ìdánrawò tí Sudan strain ti Èbólà. Ìròyìn rò pé, méjilélógóje ti Sudan strain ti Èbólà ti wà, maírùnléládọ̀ta ènìyàn ti jẹ́ ọlọ́rùn ní ìpè nígbàtí wọ́n ti kéde àjàkálẹ̀ àrùn náà ní oṣù kẹsán án. Kò tí sí àrídájú ògùn kankan tó leè dojúko àrùn náà kò sì kápá rẹ̀ pátápátá. Abéré tó dé náà ni wọn yóò lò fún àwọn ènìyàn tó ti fara kásá tàbí súnmọ́ àwọn ènìyàn tó ti lùgbàdí àrùn náà. Abéré náà ni wọ́n ṣe láti ọwọ́ àjọ Sabin ní Améríkà tí wọ́n ṣì yọ̀ǹnda rẹ̀ fún Orílè-èdè Uganda. Wọ́n dánwò, ó ṣì dára fún ìlò ọmọ ènìyàn.


Abẹ́rẹ́ Èbólà Dé Sí Uganda Fún Ìdánrawò

Abéré tó dé náà ni wọn yóò lò fún àwọn ènìyàn tó ti fara kásá tàbí súnmọ́ àwọn ènìyàn tó ti lùgbàdí àrùn náà. Abéré náà ni wọ́n ṣe láti ọwọ́ àjọ Sabin ní Améríkà tí wọ́n ṣì yọ̀ǹnda rẹ̀ fún Orílè-èdè Uganda. Wọ́n dánwò, ó ṣì dára fún ìlò ọmọ ènìyàn. Kòsí ọ̀tun àwọn ènìyàn míràn tó lùgbàdí àrùn náà ní orílẹ̀-èdè Uganda, àwọn tí wọ́n gbé lọ sí ilé ìwòsan látàrí rẹ̀ ni wọ́n ti dá padà sílé pẹ̀lú àlàáfíà ni ògbónjọ́ oṣù kọkànlá. Àwọn ènìyàn sọ wípé, ìgbà tí àrùn náà lọ tán ni wön ṣẹ̀ṣẹ̀ kó àbẹ́rẹ́ wá, síɓẹ̀síbẹ̀ Mínísítà fún ètò ìlera, Dr. Jane Aceng sọ pé ó se pàtàkì láti ró àwọn ènìyàn lágbára láti dènà onírúurú àìsàn tàbí àrùn tó tún leè jẹyọ lọ́jọ́ iwájú Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Abẹ́rẹ́ Èbólà Dé Sí Uganda Fún Ìdánrawò

Kòsí ọ̀tun àwọn ènìyàn míràn tó lùgbàdí àrùn náà ní orílẹ̀-èdè Uganda, àwọn tí wọ́n gbé lọ sí ilé ìwòsan látàrí rẹ̀ ni wọ́n ti dá padà sílé pẹ̀lú àlàáfíà ni ògbónjọ́ oṣù kọkànlá. Àwọn ènìyàn sọ wípé, ìgbà tí àrùn náà lọ tán ni wön ṣẹ̀ṣẹ̀ kó àbẹ́rẹ́ wá, síɓẹ̀síbẹ̀ Mínísítà fún ètò ìlera, Dr. Jane Aceng sọ pé ó se pàtàkì láti ró àwọn ènìyàn lágbára láti dènà onírúurú àìsàn tàbí àrùn tó tún leè jẹyọ lọ́jọ́ iwájú Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Ẹgbẹ́ Òsèlú NNPP Sẹ́ Àhesọ Ọ̀rọ̀ Pé Wọ́n Darapọ̀ Mọ́ Ẹgbẹ́ Òsèlú People’s Democratic Party

Ẹgbẹ́ Òsèlú New Nigeria People’s Party (NNPP) ti sẹ́ àhesọ ọ̀rọ̀ pé wọ́n ti lọ darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ òsèlú People’s Democratic Party látàrí ìbò ọdún tó ń bọ̀. Ẹgbẹ́ rọ àwọn ènìyàn láti má tẹ́tisílẹ̀ sí kùbákùngbé ọ̀rọ̀ náà wípé kosi nkàn tó jọọ́. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Orílẹ̀-Èdè Nàìjíríà Rí Ọgọ́fà Bílíọ̀nù Dọ́là Gbà Padà Nínú Ìgbésẹ̀ Láti Fòpin Sí Ìwà Òbàyéjé . Mínísítà fún ètò ìròyìn àti ọ̀rọ̀ àṣà, Ọ̀gbẹ́ni Láí Mohammed ti sọ pé ìjọba yìí tí ri Ọgọ́fà bílíọ̀nù dọ́là àti owo ilẹ̀ òkèèrè gba padà láti ọwọ ẹnì kọ̀ọ̀kan, lẹ́gbẹ́ lẹ́gbẹ́, lájo- lájọ òbàyéjé arúfin nínú ìgbésè tuntun láti fi òpin sí ìwà àwọn ọ̀bàyejẹ́ Nínú ìgbésè yìí ni ó ti jẹ́ kó di mímọ̀ pé Orílè-èdè yi ń ṣiṣẹ́ gidigidi láti fi òpin sí ìwà àwọn ọ̀bàlújẹ́ tó ń se owó ìlú kúmọkùmo. Ìgbésẹ̀ tí àwọn ńgbé sí tí n lọ́ọ́rìn síi. Èyí di mímọ̀ nígbà ti wón ń se ẹ̀kẹjọ irú rẹ̀ Onírúurú iṣẹ́ àkànse tí ààrẹ Muhammadu Buhari ti se nígbà tí o gba mínísítà fún àyíká lálejò láti sọ iṣẹ́ ribiribi tí wọ́n ti gbé se ní ọjó ìṣẹ́gun ní ìlú Abùjá. Mínísítà sọ wípé ààrẹ ti fi òǹtẹ̀ lu òfin ìtọpinpin àwọn tó se owó ìlú kúmọkùmo ti ọdún 2022- Proceeds of Crime (Recovery and Management) Bill, 2022,) ní ọjọ́ Kejìlá, ọdún yìí. Ó di mímọ̀ pé ìjọba ti rí owó tótó Ogọ́fà Bílíọ̀nù Dọ́là àti owó míràn nínú àpò ìkówósí ti ẹ̀ka ìbẹ̀rẹ̀ ètò arúfin.


Èyí di mímọ̀ nígbà ti wón ń se ẹ̀kẹjọ irú rẹ̀ Onírúurú iṣẹ́ àkànse tí ààrẹ Muhammadu Buhari ti se nígbà tí o gba mínísítà fún àyíká lálejò láti sọ iṣẹ́ ribiribi tí wọ́n ti gbé se ní ọjó ìṣẹ́gun ní ìlú Abùjá. Mínísítà sọ wípé ààrẹ ti fi òǹtẹ̀ lu òfin ìtọpinpin àwọn tó se owó ìlú kúmọkùmo ti ọdún 2022- Proceeds of Crime (Recovery and Management) Bill, 2022,) ní ọjọ́ Kejìlá, ọdún yìí. Ó di mímọ̀ pé ìjọba ti rí owó tótó Ogọ́fà Bílíọ̀nù Dọ́là àti owó míràn nínú àpò ìkówósí ti ẹ̀ka ìbẹ̀rẹ̀ ètò arúfin. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Orílẹ̀-Èdè Nàìjíríà Ń Tọpinpin Ẹ̀sùn Jìbìtì Tí Wọ́n Fi Kan Àjọ N-Power

Ìjọba orílè-èdè Naijiria ti bẹ̀rẹ̀ ìtọpinpin ẹ̀sùn jìbìtì tí wọ́n fi kan àjọ National Social Investment Programme, NSIP. Mínísítà fún ọ̀rọ̀ nípa ènìyàn, tó ń mójútó ibi àti ìgbe ayé ìdẹ̀rùn, Sadiya Umar Farouq ló kéde rẹ̀ níbi gbọ̀ngàn àwọn oníròyìn ní Abuja. Ẹni tó sojú fún mínísítà, akòwé àgbà Nasir Sani-Gwarzo sọ wípé àjọ náà ti ṣe iṣẹ́ takuntakun láti mú gbogbo àbàwọ́n kúrò kí wọ́n sì tún rí dájú pé nkán tí kò dára kò ṣẹlẹ̀ lọ́jọ́ iwájú. Mínísítà sọ síwájú pé ní ọ̀nà láti ri pé ìṣirò pípé atí ìfọkàntán nínú àjọ N-Power ati National Social Investment Programmes, wọ́n ti jẹ kí ilé ìṣẹ́ ìjọba aláàbò mọ̀ nípa rẹ̀ láti fi ààbò to tọ́ bo gbogbo ẹ̀ka káàkiri gbogbo ìpínlẹ̀ àti Olú ìlú Nàìjíríà, FCT Mínísítà wá pè ìpè fún ìtanilólobó láti ọ̀dọ̀ àwọn ènìyàn tí wọ́n bá rí kùdìẹ̀-kudiẹ nínú ìfilọ́lẹ̀ àjọ National Social Investment programme yìí nípa fífi ìròyìn ránṣẹ́ sí àwọn ẹẹ̀rọ ayélujára àti ìbánisọ̀rọ̀ yìí: Email: npowersupport@nsip.gov.ng, npowerinto@nsip.gov.ng Phone: 0700 CALL NSIP, 070022556747 or 07030859 183- WhatsApp Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Egbẹ́ eré ìdárayá ìpínlẹ̀ Nasarawa gba àmì-ẹ̀yẹ mẹ́tàlá ní bi ayẹyẹ ìdíje eré ìdárayá gbogbogbò

Egbẹ Nasarawa fi ami eye merin káàdí ọjọ kẹfa ninu ayẹyẹ idije ere idaraya gbogbogbo to waye nigba kọkanlelogun, eyi to mu ami ẹyẹ wọn jẹ mẹtala ni Asaba, ipinlẹ Delta, orílẹ̀-èdè Nàíjíríà. Ninu gbígbé irin, Ruth Asuquo to je ọmọ ẹgbe Nasarawa lo gbe irin tó wuwo to mẹrinlelọgọrin to si gba ami ẹyẹ fadaka. Nikete ti wọn gbe irin tan, Joy Obanla gba ami ẹyẹ idẹ ninu ere ija kung-fu awọn obinrin Obanla o yege ninu ipele ti yoo mu de ipari èyí tó jà pẹ̀lú Isohe Idah ti ipinlẹ Edo nitori pe ósẹ̀ pari ija kẹta ni atako pẹlu ija meji to ti ja siwaju, ti ko si fidirẹmi ninu awọn ija wọn yìí. Awọn alakoso si kùnà lati salaye bi wọn se dari ija náà. Hamzat Dàmọ́lá.