Ija nla lo ni ọkunrin to n ṣiṣẹ igi gẹdu ọhun gbe ko iyawo rẹ loju nigba to pada de ti ko ba ounjẹ nilẹ, o ni oun atawọn eeyan kan ba wọn da si ọrọ naa, ti awọn si ba wọn yanju rẹ lai mọ pe ko tan rara ninu rẹ. O ni ọkan ninu awọn ọmọ naa ti ko ti i sun wọra lo n pariwo pe oun ri Ojo to jẹ ọkọ iya awọn nigba to n wọn epo bẹntiroolu si awọn lara ko too sana si i. Ninu ọrọ ti Ọgbẹni Akinfọlarin Liadi to jẹ baba awọn ọmọ naa ba wa sọ, o ni nnkan bii aago mẹrin idaji ni wọn pe oun pe ile ti awọn ọmọ oun n gbe ti n jona. O ni oun ko fi bẹẹ ka ọrọ naa si títi ti ọkan ninu awọn ọmọ oun to n jẹ Bisọla fi pe oun funra rẹ ni nnkan bii aago mẹfa aarọ pe ki oun tete maa bọ nitori pe awọn ti jona. Ọgbẹni Liadi ni iṣẹ awọn to n fi katapila ko igi gẹdu jade lati inu igbo loun n ṣe, o ni aikii gbele oun loun fi gba kawọn ọmọ naa maa gbe lọdọ iya wọn, gbogbo ọjọ Abamẹta, Satide, ti oun ba ti wale lo ni awọn ọmọ naa maa n wa sọdọ oun, ti oun si maa n fun wọn lowo ati ounjẹ. O ni awọn ọmọ marun-un ọhun nikan loun bi laye lọrun, ọkunrin yii ni ṣe loun mọ-ọn ma fẹ iyawo mi-in lati igba ti iya wọn ti funra rẹ kẹru jade nile oun nitori iye ọmọ ti oun bi ti tẹ oun lọrun. Baba ẹni aadọta ọdun ọhun ni oun ti n tu owo jọ tẹlẹ lati waa ra ọkada ti oun fẹẹ maa fi ṣiṣẹ koun le raaye bojuto awọn ọmọ oun ki ajalu buruku naa to waye.


Nitori ounjẹ, Ojo dana sun ọmọ iyawo rẹ marun-un l’Ondo

Ọgbẹni Liadi ni iṣẹ awọn to n fi katapila ko igi gẹdu jade lati inu igbo loun n ṣe, o ni aikii gbele oun loun fi gba kawọn ọmọ naa maa gbe lọdọ iya wọn, gbogbo ọjọ Abamẹta, Satide, ti oun ba ti wale lo ni awọn ọmọ naa maa n wa sọdọ oun, ti oun si maa n fun wọn lowo ati ounjẹ. O ni awọn ọmọ marun-un ọhun nikan loun bi laye lọrun, ọkunrin yii ni ṣe loun mọ-ọn ma fẹ iyawo mi-in lati igba ti iya wọn ti funra rẹ kẹru jade nile oun nitori iye ọmọ ti oun bi ti tẹ oun lọrun. Baba ẹni aadọta ọdun ọhun ni oun ti n tu owo jọ tẹlẹ lati waa ra ọkada ti oun fẹẹ maa fi ṣiṣẹ koun le raaye bojuto awọn ọmọ oun ki ajalu buruku naa to waye. O ni ko sohun meji to dija oun ati iya wọn ju irinkurin ati iṣekuṣe to n ṣe lọ. Awọn meji to ku ninu awọn ọmọ maraarun-un, iyẹn Aanu, ọmọ ọdun mẹsan-an ati Tayọ, ọmọ ọdun meje, to jẹ abikẹyin wọn. O ni awọn mẹta yooku ṣi wa nile-iwosan ijọba apapọ niluu Ọwọ, nibi ti wọn ti n gba itọju.


O ni ko sohun meji to dija oun ati iya wọn ju irinkurin ati iṣekuṣe to n ṣe lọ. Awọn meji to ku ninu awọn ọmọ maraarun-un, iyẹn Aanu, ọmọ ọdun mẹsan-an ati Tayọ, ọmọ ọdun meje, to jẹ abikẹyin wọn. O ni awọn mẹta yooku ṣi wa nile-iwosan ijọba apapọ niluu Ọwọ, nibi ti wọn ti n gba itọju. Meji ninu wọn lo ni wọn wa lẹsẹ-kan -aye, ẹsẹ-kan-ọrun pẹlu afẹfẹ gaasi ti wọn fi n mi. Alukoro Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ondo, Funmilayọ Ọdunlami, ni Ojo ṣi wa nikaawọ awọn, nibi ti awọn ti n fi ọrọ wa a lẹnu wo. O ni ọkunrin naa yoo foju bale-ẹjọ nigba ti iwadii ba pari lori ọro rẹ.


Meji ninu wọn lo ni wọn wa lẹsẹ-kan -aye, ẹsẹ-kan-ọrun pẹlu afẹfẹ gaasi ti wọn fi n mi. Alukoro Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ondo, Funmilayọ Ọdunlami, ni Ojo ṣi wa nikaawọ awọn, nibi ti awọn ti n fi ọrọ wa a lẹnu wo. O ni ọkunrin naa yoo foju bale-ẹjọ nigba ti iwadii ba pari lori ọro rẹ.


LASTMA yoo gbẹsẹ le mọto ero ti ko ba lo ọda ipinlẹ Eko

Monisọla Saka Ajọ to n ri si igbokegbodo loju popo nipinlẹ Eko, LASTMA, ti ki awọn onimọto ero nilọ latari oniruuru ọda ti wọn fi n kun mọto ti wọn fi n na igboro lai tẹle ti ipinlẹ Eko. Agbẹnusọ ajọ naa, Taofiq Adebayọ, to sọrọ yii di mimọ ninu atẹjade to fi lede sọ pe, lojuna ati le tẹle alakalẹ ofin to de awọn to n fi mọto ṣiṣẹ aje nipinlẹ yii, ijọba ti n kilọ lẹẹkan si i pe gbogbo awọn mọto ti wọn n na awọn adugbo kaakiri l’Ekoo gbọdọ ri i daju pe awọn kun ọkọ wọn ni ọda pupa tabi yẹlo, ki wọn si fi dudu tẹẹrẹ si agbedemeji rẹ, bi bẹẹ kọ, ijọba yoo gba mọto naa lọwọ wọn ni. Adebayọ ni, “Ọga agba ajọ LASTMA, Bọlaji Ọreagba, ti ṣekilọ lagbegbe Oshodi, ipinlẹ Eko, lopin ọsẹ to kọja yii, nibẹ lo ti fi to awọn eeyan leti pe ajọ LASTMA yoo bẹrẹ si i fofin de gbogbo awọn mọto ero ti wọn ko kun mọto wọn ni ọda awọn mọto ipinlẹ Eko, bẹrẹ lati ọjọ Aje, Mọnde, ọjọ keje, oṣu Kọkanla, ọdun yii, kaakiri ipinlẹ naa. Ọgbẹni Ọreagba ni ikilọ yii waye lati ri i daju pe awọn onimọto, paapaa ju lọ, awọn to jẹ pe awọn agbegbe kaakiri inu Eko ni wọn n na, tẹle ofin eto irinna ipinlẹ Eko, eyi ti wọn ṣe atunṣe ẹ lọdun 2018, lati le ri i daju pe ko si awọn kolọransi ẹda kankan loju popo, ki aabo to daju si le wa fun ẹmi ati dukia awọn olugbe Eko”. “Bakan naa lo ṣalaye pe, awọn bọọsi keekeeke ti wọn n pe ni ‘Danfo’, to fi mọ ‘Korope’ ni wọn gbọdọ kun ni ọda yẹlo pẹlu ọda dudu tẹẹrẹ laarin meji ẹ, nigba ti awọn bọọsi nla onilẹkun meji yoo lo ọda pupa tijọba fọwọ si. Ọreagba tun ni gbogbo awọn ọkọ ti wọn fun laṣẹ lati maa na agbegbe Victoria Island ati ayika ẹ pẹlu iru ọda ti wọn ti fi lelẹ fun wọn lati lo, gbọdọ lọọ forukọ silẹ lawọn ọọfiisi tijọba ti pese silẹ.


Ọgbẹni Ọreagba ni ikilọ yii waye lati ri i daju pe awọn onimọto, paapaa ju lọ, awọn to jẹ pe awọn agbegbe kaakiri inu Eko ni wọn n na, tẹle ofin eto irinna ipinlẹ Eko, eyi ti wọn ṣe atunṣe ẹ lọdun 2018, lati le ri i daju pe ko si awọn kolọransi ẹda kankan loju popo, ki aabo to daju si le wa fun ẹmi ati dukia awọn olugbe Eko”. “Bakan naa lo ṣalaye pe, awọn bọọsi keekeeke ti wọn n pe ni ‘Danfo’, to fi mọ ‘Korope’ ni wọn gbọdọ kun ni ọda yẹlo pẹlu ọda dudu tẹẹrẹ laarin meji ẹ, nigba ti awọn bọọsi nla onilẹkun meji yoo lo ọda pupa tijọba fọwọ si. Ọreagba tun ni gbogbo awọn ọkọ ti wọn fun laṣẹ lati maa na agbegbe Victoria Island ati ayika ẹ pẹlu iru ọda ti wọn ti fi lelẹ fun wọn lati lo, gbọdọ lọọ forukọ silẹ lawọn ọọfiisi tijọba ti pese silẹ. Ọga agba yii waa rọ gbogbo awọn ọlọkọ ero pata lati tẹle ofin yii fun anfaani ara wọn, nitori wọn ti pa awọn oṣiṣẹ LASTMA laṣẹ lati gba mọto yoowu ti ko ba ni ọda tipinlẹ Eko fọwọ si lara, bẹẹ si ni wọn o ni fi mọto ti wọn ba gba silẹ afi ti wọn ba ṣe ohun to yẹ ni ibamu pẹlu ofin”. Siwaju si i, ọga awọn LASTMA tun sọ pe gbogbo awọn mọto ero ni wọn gbọdọ ni nọmba idanimọ ti wọn fi forukọ silẹ pẹlu awọn iwe tawọn alaṣẹ maa n ja fun wọn lọdọọdun (hackney permit). Bẹẹ lo tun gba awọn mọto to jẹ pe agbegbe kan ni pato ni wọn n na lati ma ṣe tasẹ agẹrẹ kọja aala wọn lọ sibi ti ko yẹ ki mọto wọn na, nitori gbigba ni wọn yoo gba mọto ẹni ti ọwọ ba ba laduugbo ti mọto wọn ki i na, wọn yoo si foju ẹ bale-ẹjọ.


Ọga agba yii waa rọ gbogbo awọn ọlọkọ ero pata lati tẹle ofin yii fun anfaani ara wọn, nitori wọn ti pa awọn oṣiṣẹ LASTMA laṣẹ lati gba mọto yoowu ti ko ba ni ọda tipinlẹ Eko fọwọ si lara, bẹẹ si ni wọn o ni fi mọto ti wọn ba gba silẹ afi ti wọn ba ṣe ohun to yẹ ni ibamu pẹlu ofin”. Siwaju si i, ọga awọn LASTMA tun sọ pe gbogbo awọn mọto ero ni wọn gbọdọ ni nọmba idanimọ ti wọn fi forukọ silẹ pẹlu awọn iwe tawọn alaṣẹ maa n ja fun wọn lọdọọdun (hackney permit). Bẹẹ lo tun gba awọn mọto to jẹ pe agbegbe kan ni pato ni wọn n na lati ma ṣe tasẹ agẹrẹ kọja aala wọn lọ sibi ti ko yẹ ki mọto wọn na, nitori gbigba ni wọn yoo gba mọto ẹni ti ọwọ ba ba laduugbo ti mọto wọn ki i na, wọn yoo si foju ẹ bale-ẹjọ. O tun gba wọn niyanju lati yago fun awọn ofin to ta ko ofin oju popo bii ki wọn paaki ọkọ sibi ti ko tọ, kiko ero tabi jija ero silẹ nibi ti ko yẹ, wiwa ọkọ lai de bẹliiti mọ aya niwaju, wiwakọ nibi pepele tẹsẹ n gba tabi oju ọna tooro ọkọ bọginni BRT, yiyiwọ ọkọ pada nibi ti ko tọ, ki mọto maa fiwa aibikita dina mọ awọn ọkọ to ku, tiyẹn yoo si tibẹ da sun-kẹrẹ-fa-kẹrẹ ọkọ silẹ atawọn iwa irufin mi-in.


O tun gba wọn niyanju lati yago fun awọn ofin to ta ko ofin oju popo bii ki wọn paaki ọkọ sibi ti ko tọ, kiko ero tabi jija ero silẹ nibi ti ko yẹ, wiwa ọkọ lai de bẹliiti mọ aya niwaju, wiwakọ nibi pepele tẹsẹ n gba tabi oju ọna tooro ọkọ bọginni BRT, yiyiwọ ọkọ pada nibi ti ko tọ, ki mọto maa fiwa aibikita dina mọ awọn ọkọ to ku, tiyẹn yoo si tibẹ da sun-kẹrẹ-fa-kẹrẹ ọkọ silẹ atawọn iwa irufin mi-in.


Igbẹjọ Timothy: Lẹyin ọpọlọpọ ọjọ, wọn wọ Adedoyin wa si kootu

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Pẹlu aṣẹ ti Adajọ agba nipinlẹ Ọṣun, Adepele Ojo, pa pe dandan ni ki wọn gbe Oloye Rahmond Adedoyin ti wọn fẹsun kan pe oun atawọn ọmọọṣẹ rẹ lọwọ ninu iku to pa ọkunrin kan to de si otẹẹli wọn, Timothy Adegoke, wa si kootu ni igbẹjọ mi-in, awọn oṣiṣẹ ọgba ẹwọn to wa niluu Ileṣa ti mu aṣẹ yii ṣẹ, wọn gbe ọkunrin naa pẹlu awọn ọmọọṣẹ rẹ wa si ile-ẹjọ giga to wa niluu Oṣogbo, nibi ti igbẹjọ naa ti n lọ lọwọ bayii. Aṣọ funfun bii jalabia ni Adedoyin wọn, to si n tẹyẹnkẹ yẹnkẹ pẹlu ọpa to mu lọwọ bii alaaarẹ. Oun ati awọn ọmọọṣẹ rẹ ni wọn jọọ sọkalẹ ninu ọkọ awọn ẹlẹwọn to ko wọn wa lati ilu Ilẹṣa. Tẹ o ba gbagbe, ọsẹ to kọja ni Adajọ Ojo fa ibinu yọ lori bi wọn ṣe n fi ẹjọ naa falẹ, ti wọn si kọ ti wọn ko gbe Adedoyin wa si kootu ki ẹjọ na le tẹsiwaju. Awijare ti wọn n wi ni pe ara ọkunrin naa ko ya. Ṣugbọn adajọ yii ṣekilọ lasiko igbẹjọ to waye lọsẹ to kọja pe bi wọn ko ba gbe ọkunrin to ni Otẹẹli Hilton, to wa niluu Ileefẹ, nibi ti Timothy Adegoke ku si lọdun to kọja, ọhun wa si kootu ni igbẹjọ ti ọjọ Aje yii, oun yoo fun awọn ọmọọsẹ rẹ ni beeli, bẹẹ loun yoo taari ẹjọ naa si ẹlomi-in, nitori oun ko ni i pẹe fẹyinti lẹnu isẹ.


Tẹ o ba gbagbe, ọsẹ to kọja ni Adajọ Ojo fa ibinu yọ lori bi wọn ṣe n fi ẹjọ naa falẹ, ti wọn si kọ ti wọn ko gbe Adedoyin wa si kootu ki ẹjọ na le tẹsiwaju. Awijare ti wọn n wi ni pe ara ọkunrin naa ko ya. Ṣugbọn adajọ yii ṣekilọ lasiko igbẹjọ to waye lọsẹ to kọja pe bi wọn ko ba gbe ọkunrin to ni Otẹẹli Hilton, to wa niluu Ileefẹ, nibi ti Timothy Adegoke ku si lọdun to kọja, ọhun wa si kootu ni igbẹjọ ti ọjọ Aje yii, oun yoo fun awọn ọmọọsẹ rẹ ni beeli, bẹẹ loun yoo taari ẹjọ naa si ẹlomi-in, nitori oun ko ni i pẹe fẹyinti lẹnu isẹ. Igbẹjọ n lọ lọwọ bayii.


‘Awọn pasitọ kan l’Abuja ni wọn ṣatilẹyin fun Tinubu o, ki i ṣe CAN’

Adewumi Adegoke Ẹgbẹ awọn Onigbagbọ nilẹ Naijiria, iyẹn Christian Association of Nigeria (CAN) ti yọ ara wọn kuro ninu awọn ẹgbẹ kan ti wọn ni wọn ko sẹni to mọ wọn, ti wọn ki i si i ṣe ọmọ ẹgbẹ awọn ti wọn n sọ pe awon ti ṣatilẹyin fun Tinubu lati di aarẹ Naijiria. Ẹgbẹ Onigbagbọ yii ni awọn ko le maa takoto ọrọ pẹlu awọn ẹgbẹ ti ko le foju ara wọn han saye ti wọn n sọ bẹẹ, nitori ohun ti kaluku yoo jẹ lo n wa. Luminous Jannamike to jẹ Oludamọran pataki lori eto iroyin fun aarẹ awọn CAN, Rev. Daniel Okoh, sọ pe ko sẹni to mọ awọn ti wọn n sọ pe awọn n ṣe atilẹyin fawọn kan yii, o ni ko sohun to jọ atilẹyin naa rara pẹlu lọdọ ẹgbẹ awọn Onigbagbọ. O ni niwọn igba ti awọn ko ti le di ẹnikẹni, tabi awọn kan ti wọn pera wọn ni ‘iranṣẹ Ọlọrun’ lọwọ lati ṣe ohun ti wọn ba fẹẹ ṣe, sibẹ, o ni awọn ko le maa takoto ọrọ pẹlu awọn eeyan naa ti wọn ni ẹgbẹ Onigbagbọ lawọn, ṣugbọn ti wọn ki i ṣe ara CAN Ọkunrin naa ni ọrọ ati ipinnu awọn lori eleyii ko ruju, ipinnu awọn naa si ni pe awọn ko fara mọ ki ẹlẹsin kan naa jẹ aarẹ ati igbakeji. O ni ‘‘Ohun ti awa mọ ni pe ko sẹni to mọ awọn ti wọn n sọ yii, wọn ko si si ni abẹ isakoso CAN, niori eyi, awa ko ni ẹjọ kankan lati ba wọn ro.


Daniel Okoh, sọ pe ko sẹni to mọ awọn ti wọn n sọ pe awọn n ṣe atilẹyin fawọn kan yii, o ni ko sohun to jọ atilẹyin naa rara pẹlu lọdọ ẹgbẹ awọn Onigbagbọ. O ni niwọn igba ti awọn ko ti le di ẹnikẹni, tabi awọn kan ti wọn pera wọn ni ‘iranṣẹ Ọlọrun’ lọwọ lati ṣe ohun ti wọn ba fẹẹ ṣe, sibẹ, o ni awọn ko le maa takoto ọrọ pẹlu awọn eeyan naa ti wọn ni ẹgbẹ Onigbagbọ lawọn, ṣugbọn ti wọn ki i ṣe ara CAN Ọkunrin naa ni ọrọ ati ipinnu awọn lori eleyii ko ruju, ipinnu awọn naa si ni pe awọn ko fara mọ ki ẹlẹsin kan naa jẹ aarẹ ati igbakeji. O ni ‘‘Ohun ti awa mọ ni pe ko sẹni to mọ awọn ti wọn n sọ yii, wọn ko si si ni abẹ isakoso CAN, niori eyi, awa ko ni ẹjọ kankan lati ba wọn ro. A o gbọdọ gbagbe pe onikaluku lo ni anfaani si ẹgbẹ to ba fẹ, ko si ṣe ohun to ba fẹ. Awọn eeyan yii ki i ṣe ọmọ ẹgbẹ CAN. Awọn pasitọ ilu Abuja kan ni wọn kora wọn jọ, ti wọn si pinnu lati ṣe atilẹyin fun Tinubu, wọn o ki i ṣe ọmọ ẹgbẹ wa’’.


A o gbọdọ gbagbe pe onikaluku lo ni anfaani si ẹgbẹ to ba fẹ, ko si ṣe ohun to ba fẹ. Awọn eeyan yii ki i ṣe ọmọ ẹgbẹ CAN. Awọn pasitọ ilu Abuja kan ni wọn kora wọn jọ, ti wọn si pinnu lati ṣe atilẹyin fun Tinubu, wọn o ki i ṣe ọmọ ẹgbẹ wa’’. Lọjo Aiku, Sannde, ọsẹ yii ni awọn pasitọ ilu Abuja kan ko ara wọn jọ, ti wọn si fohun ṣọkan pe awọn ṣe atilẹyin fun Tinubu ati Shettima lati di aarẹ ati igbakeji, wọn ni oun gan-an lo ni ohun to pe fun lati ṣe bẹẹ. Ẹgbẹ naa ti wọn pe ara wọn ni Nigerian Coalition of Pastors for Good Leadership, ni wọn ko ara wọn jọ si gbọngan kan, nibi ti awọn alatilẹyin Tinubu ti wọn n pe ni City Boy Movement wa. Ninu ọrọ ti Aarẹ ẹgbẹ naa, Babatunde Oguntimẹhin ati Akọwe wọn, Fraiday Obi, sọ pe ko ni i da ko jẹ pe nitori pe ẹgbẹ APC fa aarẹ ati igbakeji to jẹ Musulumi kalẹ lawọn ṣe maa diju si amuyẹ to daa ti ẹgbẹ naa ni.


Lọjo Aiku, Sannde, ọsẹ yii ni awọn pasitọ ilu Abuja kan ko ara wọn jọ, ti wọn si fohun ṣọkan pe awọn ṣe atilẹyin fun Tinubu ati Shettima lati di aarẹ ati igbakeji, wọn ni oun gan-an lo ni ohun to pe fun lati ṣe bẹẹ. Ẹgbẹ naa ti wọn pe ara wọn ni Nigerian Coalition of Pastors for Good Leadership, ni wọn ko ara wọn jọ si gbọngan kan, nibi ti awọn alatilẹyin Tinubu ti wọn n pe ni City Boy Movement wa. Ninu ọrọ ti Aarẹ ẹgbẹ naa, Babatunde Oguntimẹhin ati Akọwe wọn, Fraiday Obi, sọ pe ko ni i da ko jẹ pe nitori pe ẹgbẹ APC fa aarẹ ati igbakeji to jẹ Musulumi kalẹ lawọn ṣe maa diju si amuyẹ to daa ti ẹgbẹ naa ni. O ni loootọ lawọn fọwọ si i pe ko jẹ pe apa iha Guusu ni aarẹ yoo ti wa, nitori nigba ti saa ijọba yii ba tẹnu bepo, ara Oke-Ọya ni ẹni to wa nibẹ bayii, yoo si ti pari ọdun mẹjọ rẹ. Ni ilana pin-in-re la-a-re, ko tun ni i daa ko jẹ pe ẹni to wa lati agbegbe yii ni yoo tun waa pada sibẹ. A ni anfaani lati yan laarin Aṣiwaju Tinubu ati Peter Obi tawọn mejeeji wa lati apa Guusu, ṣugbọn ni tiwa, Tinubu lawa n ṣe atilẹyin fun.


O ni loootọ lawọn fọwọ si i pe ko jẹ pe apa iha Guusu ni aarẹ yoo ti wa, nitori nigba ti saa ijọba yii ba tẹnu bepo, ara Oke-Ọya ni ẹni to wa nibẹ bayii, yoo si ti pari ọdun mẹjọ rẹ. Ni ilana pin-in-re la-a-re, ko tun ni i daa ko jẹ pe ẹni to wa lati agbegbe yii ni yoo tun waa pada sibẹ. A ni anfaani lati yan laarin Aṣiwaju Tinubu ati Peter Obi tawọn mejeeji wa lati apa Guusu, ṣugbọn ni tiwa, Tinubu lawa n ṣe atilẹyin fun. O ni orileede yii nilo ẹni to ni imọ, to gbọn ṣaṣa, to si ni akikanju lati di aarẹ wa. Bakan naa lo ni awon akitiyan Tinubu loriṣiiriṣii lori ijọba awa-ara-wa ati ifẹ to ni si iṣọkan Naijiria lo jẹ ki awọn feẹ gbaruku ti i.


O ni orileede yii nilo ẹni to ni imọ, to gbọn ṣaṣa, to si ni akikanju lati di aarẹ wa. Bakan naa lo ni awon akitiyan Tinubu loriṣiiriṣii lori ijọba awa-ara-wa ati ifẹ to ni si iṣọkan Naijiria lo jẹ ki awọn feẹ gbaruku ti i.


Awọn alalẹ yoo bi Faṣoranti – MBF

Ẹgbẹ awọn eeyan ipinlẹ to wa ni Aarin Gbungbun orilẹ-ede yii, Middle Belt Forum, ti bu ẹnu atẹ lu Alagba Reuben Faṣoranti ti i ṣe ọkan lara awọn aṣaaju ilẹ Yoruba fun bo ṣe jẹjẹẹ atilẹyin, to si fọwọ si oludije dupo aarẹ lẹgbẹ APC, Aṣiwaju Bọla Tinubu, gẹgẹ bii ẹni ti wọn fara mọ fun ipo aarẹ ọdun to n bọ, wọn ni ilẹ yoo bi i. Latigba ti apa kan ẹgbẹ Afẹnifẹre ti kede atilẹyin wọn fun Tinubu lasiko tọkunrin naa ṣabẹwo sawọn aṣaaju ẹgbẹ ọhun niluu Akurẹ, ipinlẹ Ondo, ni omi alaafia ẹgbẹ naa ti daru, ti nnkan o si fi bẹẹ ṣẹnuure ninu ẹgbẹ wọn mọ. Alagba Faṣoranti atawọn oloye inu ẹgbẹ wọn o tun waa fi mọ nibẹ, niṣe ni wọn tun ju gomina tẹlẹri l’Ekoo ọhun saarin, ti wọn gbọwọ le e lori, ti wọn si n rọjo adura le e lori pe Ọlọrun yoo gbe e depo naa. Ontẹ ti wọn jan Tinubu gẹgẹ bii oludije dupo aarẹ ti wọn lawọn fọwọ si yii lo pada bi Ige, to tun bi Adubi, gẹgẹ bi ẹni to jẹ Olori ẹgbẹ Afẹnifẹre, Alagba Ayọ Adebanjọ, ṣe ko ọrọ naa danu, to si fi ye wọn pe eeyan kan ṣoṣo tawọn fara mọ, tawọn si ti leri lati gbaruku ti ni Peter Obi tinu ẹgbẹ Labour Party, bẹẹ lo fitara sọrọ pe ko si aṣẹ ti Faṣoranti ni lati maa ṣe bii olori ẹgbẹ naa. Nigba to n ba awọn akọroyin Punch, sọrọ lọjọ Aiku, Sannde, ọsẹ yii ni Aarẹ ẹgbẹ awọn eeyan Aarin Gbungbun orilẹ-ede yii, Middle Belt Forum (MBF), Fogu Bitrus, sọ pe, “Ọrọ to ba ni lọkan jẹ gidi gan-an ni, nitori a ti ro pe awọn adari ẹgbẹ awọn ẹya tabi agbegbe kan ti kọja iwa ojuṣaaju nibi ọrọ ibo tabi nnkan to jẹ mọ ẹlẹyamẹya, agaga ninu ọrọ to ba ti wa lati oke tabi tijọba apapọ, mo ro pe iwọnba lo yẹ ki tiwọn mọ ni. “Eeyan ta a n pọnle, ta a si to sipo pataki ni Baba Faṣoranti pẹlu ọjọ ori wọn atawọn nnkan mi-in ta a n wo lara wọn. A mọ pe lati bii ọdun meji sẹyin ni wọn ti kuro nipo gẹgẹ bii olori ẹgbẹ ọhun, Baba Adebanjọ la si mọ gẹgẹ bii olori ẹgbẹ naa lọwọlọwọ bayii.


Awọn alalẹ yoo bi Faṣoranti – MBF

Nigba to n ba awọn akọroyin Punch, sọrọ lọjọ Aiku, Sannde, ọsẹ yii ni Aarẹ ẹgbẹ awọn eeyan Aarin Gbungbun orilẹ-ede yii, Middle Belt Forum (MBF), Fogu Bitrus, sọ pe, “Ọrọ to ba ni lọkan jẹ gidi gan-an ni, nitori a ti ro pe awọn adari ẹgbẹ awọn ẹya tabi agbegbe kan ti kọja iwa ojuṣaaju nibi ọrọ ibo tabi nnkan to jẹ mọ ẹlẹyamẹya, agaga ninu ọrọ to ba ti wa lati oke tabi tijọba apapọ, mo ro pe iwọnba lo yẹ ki tiwọn mọ ni. “Eeyan ta a n pọnle, ta a si to sipo pataki ni Baba Faṣoranti pẹlu ọjọ ori wọn atawọn nnkan mi-in ta a n wo lara wọn. A mọ pe lati bii ọdun meji sẹyin ni wọn ti kuro nipo gẹgẹ bii olori ẹgbẹ ọhun, Baba Adebanjọ la si mọ gẹgẹ bii olori ẹgbẹ naa lọwọlọwọ bayii. Ọrọ buruku to ba ni lọkan jẹ ni bo ṣe waa deede jade to wa ọrọ Ahmed Tinubu mọri, lori eleyii, o da mi loju pe awọn alalẹ yoo binu si i, wọn yoo si bi i, ki i ṣe nitori pe ọtọọtọ loju iwoye wa o, iyẹn gangan kọ nidi. Idi ta a fi ri i bẹẹ ni pe, o maa n ni asiko kan nile aye ẹda, teeyan yoo fọrọ ojuṣaaju ati imọ-tara-ẹni-nikan silẹ, ti yoo si ṣe bii agbalagba lawujọ. Mo fẹ ko tun ọrọ yii da ro daadaa”.


Awọn alalẹ yoo bi Faṣoranti – MBF

Ọrọ buruku to ba ni lọkan jẹ ni bo ṣe waa deede jade to wa ọrọ Ahmed Tinubu mọri, lori eleyii, o da mi loju pe awọn alalẹ yoo binu si i, wọn yoo si bi i, ki i ṣe nitori pe ọtọọtọ loju iwoye wa o, iyẹn gangan kọ nidi. Idi ta a fi ri i bẹẹ ni pe, o maa n ni asiko kan nile aye ẹda, teeyan yoo fọrọ ojuṣaaju ati imọ-tara-ẹni-nikan silẹ, ti yoo si ṣe bii agbalagba lawujọ. Mo fẹ ko tun ọrọ yii da ro daadaa”. Bitrus tẹsiwaju pe oun o ri atilẹyin ati bi Faṣoranti ṣe jan Tinubu lontẹ yii bi irinṣẹ ọwọ awọn oloṣelu lati da aarin ẹgbẹ Afẹnifẹre ru, ki wọn si pin in yẹlẹyẹlẹ, o loun rọ Faṣoranti lati ni arojinlẹ lori boya iwa to hu yẹn le ṣanfaani fawọn ọmọ Naijiria. Nigba ti wọn bi ọkunrin naa leere boya awọn igbimọ ẹgbẹ MBF ti kede erongba wọn lori oludije dupo aarẹ ti wọn n tẹle, o ni, “A ti sọ ero ọkan wa tẹlẹtẹlẹ. Koda gan-an, ko too di pe wọn dibo abẹle lawa ti sọ pe a o ni i gbe sẹyin oludije dupo to ba ti apa Ariwa ilẹ yii wa, tori a gbagbọ pe asiko awọn eeyan apa Guusu niyi.


Awọn alalẹ yoo bi Faṣoranti – MBF

Bitrus tẹsiwaju pe oun o ri atilẹyin ati bi Faṣoranti ṣe jan Tinubu lontẹ yii bi irinṣẹ ọwọ awọn oloṣelu lati da aarin ẹgbẹ Afẹnifẹre ru, ki wọn si pin in yẹlẹyẹlẹ, o loun rọ Faṣoranti lati ni arojinlẹ lori boya iwa to hu yẹn le ṣanfaani fawọn ọmọ Naijiria. Nigba ti wọn bi ọkunrin naa leere boya awọn igbimọ ẹgbẹ MBF ti kede erongba wọn lori oludije dupo aarẹ ti wọn n tẹle, o ni, “A ti sọ ero ọkan wa tẹlẹtẹlẹ. Koda gan-an, ko too di pe wọn dibo abẹle lawa ti sọ pe a o ni i gbe sẹyin oludije dupo to ba ti apa Ariwa ilẹ yii wa, tori a gbagbọ pe asiko awọn eeyan apa Guusu niyi. Bo tilẹ jẹ pe a o bẹnikan ṣ’ọta ninu awọn to fẹẹ dupo aarẹ lati apa Guusu(South) nilẹ yii, Tinubu ti ṣe nnkan ta a ro pe a o le gba laelae. “Nilẹ Naijiria toni to jẹ pe latara ẹṣin Musulumi la ti n rawọn olubi ati ọdaju ẹda bii Boko Haram, awọn Fulani darandaran, awọn agbebọn atawọn ikọ agbesunmọmi mi-in, nitori bẹẹ lọrọ Musulumi meji yẹn o ṣe le waye, a o tiẹ le tẹwọ gba a. Fun idi eyi, ninu ọrọ to wa nilẹ yii o, Tinubu o tilẹ si ninu awọn ta a le ka kun awọn to yẹ ka gba ọrọ wọn yẹwo, tori a gbọdọ wo nnkan ti yoo ṣe orilẹ-ede yii lanfaani, ki i kan ṣe ka fi ifẹ inu, ojuṣaaju tabi imọtara-ẹni-nikan ṣe e”.


Awọn alalẹ yoo bi Faṣoranti – MBF

Bo tilẹ jẹ pe a o bẹnikan ṣ’ọta ninu awọn to fẹẹ dupo aarẹ lati apa Guusu(South) nilẹ yii, Tinubu ti ṣe nnkan ta a ro pe a o le gba laelae. “Nilẹ Naijiria toni to jẹ pe latara ẹṣin Musulumi la ti n rawọn olubi ati ọdaju ẹda bii Boko Haram, awọn Fulani darandaran, awọn agbebọn atawọn ikọ agbesunmọmi mi-in, nitori bẹẹ lọrọ Musulumi meji yẹn o ṣe le waye, a o tiẹ le tẹwọ gba a. Fun idi eyi, ninu ọrọ to wa nilẹ yii o, Tinubu o tilẹ si ninu awọn ta a le ka kun awọn to yẹ ka gba ọrọ wọn yẹwo, tori a gbọdọ wo nnkan ti yoo ṣe orilẹ-ede yii lanfaani, ki i kan ṣe ka fi ifẹ inu, ojuṣaaju tabi imọtara-ẹni-nikan ṣe e”. Bakan naa lẹgbẹ awọn eeyan agbegbe Naija Delta, Pan Niger Delta Forum(PANDEF), ṣalaye pe awọn o ti i fontẹ lu oludije dupo aarẹ ọdun 2023 kankan. Igbimọ ajọ PANDEF ni loootọ lawọn ti ṣepade ranpẹ pẹlu Peter Obi lọjọ kẹtalelogun, oṣu Kẹjọ, ọdun yii, niluu Eko, ṣugbọn awọn yoo ri i daju pe awọn tun ri awọn ondupo aarẹ lati ẹkun Guusu ilẹ yii. Agbẹnusọ ẹgbẹ naa, Ken Robinson, ṣalaye pe, “A o ti i fẹnu ko lori ọrọ Peter Obi, ajọ PANDEF o ti i fọwọ si oludije dupo aarẹ kankan, ohun tawa kan mọ, ta a si jọ pinnu ninu ẹgbẹ wa ni pe lati apa Guusu ni ki aarẹ wa tuntun ti wa.


Awọn alalẹ yoo bi Faṣoranti – MBF

Bakan naa lẹgbẹ awọn eeyan agbegbe Naija Delta, Pan Niger Delta Forum(PANDEF), ṣalaye pe awọn o ti i fontẹ lu oludije dupo aarẹ ọdun 2023 kankan. Igbimọ ajọ PANDEF ni loootọ lawọn ti ṣepade ranpẹ pẹlu Peter Obi lọjọ kẹtalelogun, oṣu Kẹjọ, ọdun yii, niluu Eko, ṣugbọn awọn yoo ri i daju pe awọn tun ri awọn ondupo aarẹ lati ẹkun Guusu ilẹ yii. Agbẹnusọ ẹgbẹ naa, Ken Robinson, ṣalaye pe, “A o ti i fẹnu ko lori ọrọ Peter Obi, ajọ PANDEF o ti i fọwọ si oludije dupo aarẹ kankan, ohun tawa kan mọ, ta a si jọ pinnu ninu ẹgbẹ wa ni pe lati apa Guusu ni ki aarẹ wa tuntun ti wa.


Ki Fọlarin ati Adelabu ma wulẹ fowo wọn ṣofo, Makinde ni yoo wọle-Aladelolu

Ọlawale Ajao, Ibadan Ojiṣẹ Ọlọrun kan, Wolii Modes Aladeolu, ti gba awọn to n dupo gomina ipinlẹ Ọyọ ta ko Ẹnjinnia Ṣeyi Makinde ti i ṣe gomina ipinlẹ naa nimọran lati jawọ ninu erongba naa, ki wọn ma baa fowo ara wọn jona. Wolii Aladeolu, to jẹ Oludasilẹ ijọ Christ Apostolic Church, CAC, to wa laduugbo Ọjọọ, lọna Moniya, n’Ibadan, sọ pe Ọlọrun ti fi han oun pe Makinde ni yoo wọle fun saa keji nipo gomina, gbogbo awọn to n ba a dupo ọhun yoo kan fowo wọn ṣofo lasan ni. Ninu atẹjade to fi ṣọwọ sọfiisi ALAROYE n’Ibadan, eyi to pe akori ẹ ni “Ifihan Oluwa Si Wa ni Ipinlẹ Ọyọ’’, wolii yii sọ pe “Ọlọrun Ọba ajọkẹ aye, aṣakẹ ọrun, Ọlọrun to ni aye ati ọrun, lo ran mi si ẹyin ọba, ijoye, alagbara nipa ti ara ati ninu ẹmi, paapaa ẹyin oloṣelu nipinlẹ Ọyọ pe ki gbogbo wa fọwọsowọpọ lati fun Ọlọla wa, Ẹnjinnia Oluwaṣeyi Abiọdun ọmọ Makinde lanfani lati ṣakoso ijọba yii lẹẹkan si i. “Gbogbo ẹyin olowo, tẹ ẹ lowo lati ṣe ohun to wu yin, mo bẹ yin, ẹ ma ṣe na owo yin lati du ipo gomina ipinlẹ Ọyọ. “Mo mọ pe ẹ gbọn, ẹ si lagbara, ṣugbọn Ọlọrun to pe mi gẹgẹ bii iransẹ Rẹ lo ran mi pe: o tun ku ti Oun fẹẹ lo Ẹnjinnia Oluwaṣeyi Abiọdun Makinde fun. Ẹ jọwọ, ẹ jẹ ka fun Ọlọrun laaye ki O tun lo o lẹẹkan si i”.


“Gbogbo ẹyin olowo, tẹ ẹ lowo lati ṣe ohun to wu yin, mo bẹ yin, ẹ ma ṣe na owo yin lati du ipo gomina ipinlẹ Ọyọ. “Mo mọ pe ẹ gbọn, ẹ si lagbara, ṣugbọn Ọlọrun to pe mi gẹgẹ bii iransẹ Rẹ lo ran mi pe: o tun ku ti Oun fẹẹ lo Ẹnjinnia Oluwaṣeyi Abiọdun Makinde fun. Ẹ jọwọ, ẹ jẹ ka fun Ọlọrun laaye ki O tun lo o lẹẹkan si i”. O ni yatọ si pe Ọlọrun fi han oun pe Makinde ni yoo wọle fun saa keji nipo gomina, awọn aṣeyọri ẹ ni saa akọkọ to n lo lọwọ lori apere ijọba yii ko ṣee fẹnu sọ. Wolii tawọn eeyan tun mọ si Baba Ori-Oke yii fi kun un pe eyi to wu oun lori gẹgẹ bii ẹlẹran ara ninu awọn aṣeyọri gomina yii ni iṣẹ to pese fawọn ọdọ, ati bi ko ṣe jẹ ki awọn oluwaṣẹ ṣẹṣẹ maa fowo gba fọọmu ko too gba wọn siṣẹ. Nigba to n rọ awọn to n ba Ẹnjinnia Makinde dupo gomina ninu idibo ọdun to n bọ lati tun ero wọn pa, Wolii Aladeolu fi kun un pe “bi Ọlọrun ti ran mi naa ni mo ṣe bẹ yin lati fun Ẹnjinnia Makinde laaye lati jiṣẹ ti Ọlọrun Ọga ogo ran an fun ipinlẹ Ọyọ.


O ni yatọ si pe Ọlọrun fi han oun pe Makinde ni yoo wọle fun saa keji nipo gomina, awọn aṣeyọri ẹ ni saa akọkọ to n lo lọwọ lori apere ijọba yii ko ṣee fẹnu sọ. Wolii tawọn eeyan tun mọ si Baba Ori-Oke yii fi kun un pe eyi to wu oun lori gẹgẹ bii ẹlẹran ara ninu awọn aṣeyọri gomina yii ni iṣẹ to pese fawọn ọdọ, ati bi ko ṣe jẹ ki awọn oluwaṣẹ ṣẹṣẹ maa fowo gba fọọmu ko too gba wọn siṣẹ. Nigba to n rọ awọn to n ba Ẹnjinnia Makinde dupo gomina ninu idibo ọdun to n bọ lati tun ero wọn pa, Wolii Aladeolu fi kun un pe “bi Ọlọrun ti ran mi naa ni mo ṣe bẹ yin lati fun Ẹnjinnia Makinde laaye lati jiṣẹ ti Ọlọrun Ọga ogo ran an fun ipinlẹ Ọyọ. “Ẹyin tẹ ẹ fẹẹ dupo nla yii, mo bẹ yin, ẹ ṣe suuru di igba mi-in, iku aitọjọ ko ni i pa yin, aisan ko ni i de yin mọlẹ, ẹ jọwọ, ẹ gba fun Ọlọrun”. Bakan naa lo gba awọn oludibo nimọran lati ma ṣe gbowo lọwọ awọn oloṣelu to ba fi owo lọ wọn lasiko idibo, nitori iru iwa bẹẹ maa n sọ awọn araalu di ẹru awọn oloṣelu ni.


“Ẹyin tẹ ẹ fẹẹ dupo nla yii, mo bẹ yin, ẹ ṣe suuru di igba mi-in, iku aitọjọ ko ni i pa yin, aisan ko ni i de yin mọlẹ, ẹ jọwọ, ẹ gba fun Ọlọrun”. Bakan naa lo gba awọn oludibo nimọran lati ma ṣe gbowo lọwọ awọn oloṣelu to ba fi owo lọ wọn lasiko idibo, nitori iru iwa bẹẹ maa n sọ awọn araalu di ẹru awọn oloṣelu ni.


Wọn ti mu Haruna o, baba afọju toun atọmọ rẹ n gbe oogun oloro

Jọkẹ Amọri Ṣe ọjọ gbogbo ni tole, ọjọ kan bayii ni ti olohun, bẹẹ gẹlẹ lọrọ ri fun awọn ọkunrin oniṣowo egboogi oloro meji kan ti ileeṣẹ to n gbogun ti tita ati lilo oogun oloro nilẹ wa, NDLEA, ti n wa lati ọjọ yii, ti wọn mu ṣikun laipẹ yii. Agbẹnusọ ileeẹẹ naa, Femi Babafẹmi, lo sọ eyi di mimọ ninu atẹjade kan to fi sita fawọn oniroyin lọjọ Aiku, Sannde, ọsẹ yii. O ni ọkan ninu awọn meji yii, Nnebo Christopher, ni wọn ti n wa lori gbigbe oogun kan ti wọn n pe ni Co-codamol ogoji katọọnu, ti piisi oogun naa jẹ ọta le lọọọdunrun, o din mẹrin (360,800). Oogun yii ni wọn lo jẹ adapọ Panadol ati Codeine, to fẹẹ gbe sọda si oke okun ki wọn too ri ẹru naa ni papakọ ofurufu Murtala Muhammed, to wa ni Ikẹja, ninu oṣu Kẹta ọdun yii. Ọjọ kẹta, oṣu Kọkanla yii ni wọn too gba a mu. Bakan naa ni ọwọ wọn tun tẹ ọmọ orileede Niger kan to jẹ afọju ati ọmọ rẹ, Burkar Aruna, ẹni ọdun mejilelaaadọta, ati ọmọ rẹ, Saka Haruna, ẹni ogun ọdun lori gbigbe oogun oloro yii kan naa.


Oogun yii ni wọn lo jẹ adapọ Panadol ati Codeine, to fẹẹ gbe sọda si oke okun ki wọn too ri ẹru naa ni papakọ ofurufu Murtala Muhammed, to wa ni Ikẹja, ninu oṣu Kẹta ọdun yii. Ọjọ kẹta, oṣu Kọkanla yii ni wọn too gba a mu. Bakan naa ni ọwọ wọn tun tẹ ọmọ orileede Niger kan to jẹ afọju ati ọmọ rẹ, Burkar Aruna, ẹni ọdun mejilelaaadọta, ati ọmọ rẹ, Saka Haruna, ẹni ogun ọdun lori gbigbe oogun oloro yii kan naa. Lasiko ti awọn oṣiṣẹ NDLEA to wa loju ọna da wọn duro ni agbegbe kan ti wọn n pe ni Malumfashi, ni oju ọna Zaria, nipinlẹ Katsina, ni wọn ti mu wọn. Nigba ti awọn eeyan naa n lọ si orileede Niger ni wọn ba igbo to to kilogiraamu to le ni ogun (20.5kg) ati giraamu marun-un (5kg) oogun kan ti wọn n pe ni Exol-5 lọwọ wọn.


Lasiko ti awọn oṣiṣẹ NDLEA to wa loju ọna da wọn duro ni agbegbe kan ti wọn n pe ni Malumfashi, ni oju ọna Zaria, nipinlẹ Katsina, ni wọn ti mu wọn. Nigba ti awọn eeyan naa n lọ si orileede Niger ni wọn ba igbo to to kilogiraamu to le ni ogun (20.5kg) ati giraamu marun-un (5kg) oogun kan ti wọn n pe ni Exol-5 lọwọ wọn.


Irọ ni, wọn ko mu Ẹniọla Badmus lori iku ọmọ Davido o!

Faith Adebọla Awuyewuye to n lọ nigboro, paapaa lori ẹrọ ayelujara lasiko yii ni pe awọn ọlọpaa ti mu Ẹniọla Badmus, gbajugbaja oṣere tiata ilẹ wa tawọn eeyan mọ si Wule Bantu, tabi Gbogbo Big Gez, lori iku Ifeanyi, ọmọ ilumọ-ọn-ka olori taka-sufee nni, Davido. Ṣugbọn ko sootọ kankan ninu ọrọ yii, ko sẹni to mu Ẹniọla, ko sẹni to bi i leere ọrọ kankan, tori iku ọmọ naa ko kan an lọwọ lẹsẹ rara. Ọjọ Abamẹta, Satide, ọjọ karun-un, oṣu Kọkanla yii, ni ọrọ naa bẹrẹ si i ja ran-in pe wọn ti mu Ẹniọla Badmus lori iku ọmọ Davido, wọn ni nani to wa lakolo ọlọpaa latari iṣẹlẹ yii ti sọ fawọn ọlọpaa pe Ẹniọla lo pe oun lori aago, ipe naa loun yẹba lati lọọ dahun, toun ko fi mọgba ti Ifeanyi sere lọ sibi odo iluwẹẹ atọwọda, iyẹn swimming pool, to wa layika ile naa, titi ti ewu fi wu ọmọkunrin ọhun. Wọn tun ni Ẹniọla yii kan naa lo kọkọ gbe iroyin ibanujẹ iku ọmọ ọhun sori ikanni Instagiraamu rẹ, wọn leyii lo jẹ kawọn eeyan maa fi eeji kun ẹẹta lori ọrọ naa, tawọn ọlọpaa fi lọọ mu un. Amọ ninu iwadii t’ALAROYE ṣe, ọlọpaa o mu Ẹniọla Badmus. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko, SP Benjamin Hundeyin, to ba akọroyin wa sọrọ lori aago lọjọ Satide sọ pe irọ ni, ko sohun to jọ ọ, awọn o mu oṣere tiata naa rara.


Wọn tun ni Ẹniọla yii kan naa lo kọkọ gbe iroyin ibanujẹ iku ọmọ ọhun sori ikanni Instagiraamu rẹ, wọn leyii lo jẹ kawọn eeyan maa fi eeji kun ẹẹta lori ọrọ naa, tawọn ọlọpaa fi lọọ mu un. Amọ ninu iwadii t’ALAROYE ṣe, ọlọpaa o mu Ẹniọla Badmus. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko, SP Benjamin Hundeyin, to ba akọroyin wa sọrọ lori aago lọjọ Satide sọ pe irọ ni, ko sohun to jọ ọ, awọn o mu oṣere tiata naa rara. Bakan naa ni ẹnikan ti ko fẹ ka darukọ oun, amọ to jẹ ọrẹ timọtimọ pẹlu Ẹniọla sọ pe ko sootọ ninu ọrọ naa, ahesọ ati atamọ-mọ-atamọ ni. O ni ọlọpaa ko mu Ẹniọla Badmus o, ile rẹ lo wa, ko sohun to ṣe e. Ọjọ Satide yii kan naa lawọn ọlọpaa gbe abajade iwadii ti wọn ṣe lori iku ọmọ ọhun, iyẹn iwadii tawọn agbofinro atawọn akọṣẹmọṣẹ iṣegun maa n ṣe si oku ki wọn le mọ’ru iku to pa a, tawọn oyinbo n pe ni autopsy, jade. Ibẹ si ni wọn ti fidi ẹ mulẹ pe niṣe ni Ifeanyi mu omi ku lasiko to ko sinu omi iluwẹẹ to wa ninu ile baba rẹ, ki i ṣe pe boya ẹnikẹni ṣe ohunkohun fun un, bẹẹ ni ejo iku naa ko lọwọ ninu rara.


Bakan naa ni ẹnikan ti ko fẹ ka darukọ oun, amọ to jẹ ọrẹ timọtimọ pẹlu Ẹniọla sọ pe ko sootọ ninu ọrọ naa, ahesọ ati atamọ-mọ-atamọ ni. O ni ọlọpaa ko mu Ẹniọla Badmus o, ile rẹ lo wa, ko sohun to ṣe e. Ọjọ Satide yii kan naa lawọn ọlọpaa gbe abajade iwadii ti wọn ṣe lori iku ọmọ ọhun, iyẹn iwadii tawọn agbofinro atawọn akọṣẹmọṣẹ iṣegun maa n ṣe si oku ki wọn le mọ’ru iku to pa a, tawọn oyinbo n pe ni autopsy, jade. Ibẹ si ni wọn ti fidi ẹ mulẹ pe niṣe ni Ifeanyi mu omi ku lasiko to ko sinu omi iluwẹẹ to wa ninu ile baba rẹ, ki i ṣe pe boya ẹnikẹni ṣe ohunkohun fun un, bẹẹ ni ejo iku naa ko lọwọ ninu rara.


Wolii ṣekilọ: Ohun to lewu ni ti ẹ ba forukọ Ọbasanjọ sori owo ilẹ wa

Wolii ijọ kan ti wọn n pe ni Evangelical Spiritual Church (INRI), Primate Elijah Ayọdele, ti kilọ fun Atiku to n sọ pe ki wọn fi orukọ Ọbasanjọ sori owo ilẹ wa pe ki wọn ma dan an wo rara, o ni ohun to lewu gidigidi ni. Ọkunrin naa ni ohun ti wọn n beere fun yii, ajalu buruku ati ifasẹyin ni yoo mu ba ọrọ-aje ilẹ wa bi wọn ba le fi aworan Ọbasanjọ sori owo ilẹ wa. Ninu ijọ rẹ lo ti sọrọ yii lasiko to n waasu lọjọ Aiku, Sannde, ọsẹ yii, gẹgẹ bin iweeroyin PM news ṣe sọ. Ọkunrin ariran naa ni ki ijọba apapọ ma ṣe da Atiku lohun pẹlu bo ṣe n sọ pe ki wọn fi fọto ati orukọ Ọbasanjọ sori owo ilẹ wa gẹge bi wọn ṣe da Emefiele loun nigba to ni oun yoo paarọ awọ owo ilẹ wa. O ni owo wa yoo bajẹ ju bo ṣe wa yii lọ, inira ati wahala yoo pọ si i ju bi wọn ba le fi orukọ Ọbasanjọ ati aworan rẹ sara owo ilẹ wa. Ọkunrin arina yii bu ẹnu atẹ lu Atiku, o ni nitori oṣelu, ati ki Ọbasanjọ le fẹran rẹ lo fi mu aba yii wa, ṣugbọn pẹlu rẹ, o ni Ọbasanjọ ko le tori ohun to sọ yii fẹran rẹ.


Ọkunrin ariran naa ni ki ijọba apapọ ma ṣe da Atiku lohun pẹlu bo ṣe n sọ pe ki wọn fi fọto ati orukọ Ọbasanjọ sori owo ilẹ wa gẹge bi wọn ṣe da Emefiele loun nigba to ni oun yoo paarọ awọ owo ilẹ wa. O ni owo wa yoo bajẹ ju bo ṣe wa yii lọ, inira ati wahala yoo pọ si i ju bi wọn ba le fi orukọ Ọbasanjọ ati aworan rẹ sara owo ilẹ wa. Ọkunrin arina yii bu ẹnu atẹ lu Atiku, o ni nitori oṣelu, ati ki Ọbasanjọ le fẹran rẹ lo fi mu aba yii wa, ṣugbọn pẹlu rẹ, o ni Ọbasanjọ ko le tori ohun to sọ yii fẹran rẹ. Ayọdele ni, ‘‘Ki lo de ti o n ṣe apọnle Ọbasanjọ, iparun nla ni o n mu ba ara rẹ bi o ṣe n ṣe apọnle rẹ, ko si le tori eyi fẹran rẹ. Ki Buhari ma ṣe gba amọran Atiku lati fi orukọ Ọbassanjọ sori owo wa, nitori ni kete ti aworan Ọbasanjọ ba debi owo wa ni ọrọ-aje wa yoo bajẹ si i. ‘‘Bii ajalu ati iyọnu nla ni ki eeyan fi orukọ Ọbasanjọ sori owo ilẹ wa.


Ayọdele ni, ‘‘Ki lo de ti o n ṣe apọnle Ọbasanjọ, iparun nla ni o n mu ba ara rẹ bi o ṣe n ṣe apọnle rẹ, ko si le tori eyi fẹran rẹ. Ki Buhari ma ṣe gba amọran Atiku lati fi orukọ Ọbassanjọ sori owo wa, nitori ni kete ti aworan Ọbasanjọ ba debi owo wa ni ọrọ-aje wa yoo bajẹ si i. ‘‘Bii ajalu ati iyọnu nla ni ki eeyan fi orukọ Ọbasanjọ sori owo ilẹ wa. Mi o mọ idi ti Atiku fi sọ iru ọrọ bẹẹ, ko yaa tete jade, ko ko ọrọ naa jẹ kiakia. Ṣe o n lo eleyii fun ipolongo ni? Ṣe Ọbasanjọ lo maa jẹ ko wọle ibo ni, ṣe Ọbasanjọ maa jẹ ko yege lasiko ibo ni?


Mi o mọ idi ti Atiku fi sọ iru ọrọ bẹẹ, ko yaa tete jade, ko ko ọrọ naa jẹ kiakia. Ṣe o n lo eleyii fun ipolongo ni? Ṣe Ọbasanjọ lo maa jẹ ko wọle ibo ni, ṣe Ọbasanjọ maa jẹ ko yege lasiko ibo ni? Ṣe eleyii yoo yi ero ọkan Ọbasanjọ nipa rẹ pada ni? Eyi ko le ṣẹlẹ rara, imọran to lodi gbaa ni. ‘‘Ọrọ ti Atiku sọ yii ko weti i gbọ, ko daa, ko si bọ si asiko to daa, nitori ni kete ti orukọ Ọbasanjọ ba wọ ara owo ilẹ wa, inira ati gbese ti ko ni i ṣee san tan ni yoo ba ọrọ aje ilẹ wa, owo Naira yoo si bajẹ patapata.


Ṣe eleyii yoo yi ero ọkan Ọbasanjọ nipa rẹ pada ni? Eyi ko le ṣẹlẹ rara, imọran to lodi gbaa ni. ‘‘Ọrọ ti Atiku sọ yii ko weti i gbọ, ko daa, ko si bọ si asiko to daa, nitori ni kete ti orukọ Ọbasanjọ ba wọ ara owo ilẹ wa, inira ati gbese ti ko ni i ṣee san tan ni yoo ba ọrọ aje ilẹ wa, owo Naira yoo si bajẹ patapata. Atiku ko mọ ohun to n sọ lori eleyii, ko si daa ko maa fi ọrọ-aje ilẹ wa ṣe oṣelu’’. O waa rọ Buhari lati ma tẹti si Atiku gẹgẹ bo ṣe tẹti si Olori Banki ilẹ wa, Godwin Emefiele, lori titun awọn owo ilẹ wa ṣe. O ni eyi ki i ṣe ọna abayọ, bẹẹ ni ko le mu ohunkohun jade.


Atiku ko mọ ohun to n sọ lori eleyii, ko si daa ko maa fi ọrọ-aje ilẹ wa ṣe oṣelu’’. O waa rọ Buhari lati ma tẹti si Atiku gẹgẹ bo ṣe tẹti si Olori Banki ilẹ wa, Godwin Emefiele, lori titun awọn owo ilẹ wa ṣe. O ni eyi ki i ṣe ọna abayọ, bẹẹ ni ko le mu ohunkohun jade. Wolii yii ni Ọlọrun lo yẹ ka gbadura si ko ṣe agbedide ọrọ aje wa. Tẹ o ba gbagbe, laipẹ yii ni oludije funpo aarẹ lorukọ ẹgbẹ PDP, Atiku Abubakar, jade pe o yẹ ki wọn fi oye da aarẹ ilẹ wa tẹlẹ, Oluṣẹgun Ọbasanjọ, lọla, ki wọn si fi orukọ rẹ sara owo ilẹ wa, nitori awọn ilaja ọlọjọ pipẹ ti ẹnikẹni ko ro pe o le ṣee ṣe mọ to waye ni awọn orileede Afrika kan, ṣugbọn ti Ọbasanjọ yanju re, ti alaafia si bẹrẹ si i jọba laarin awọn ti wọn n ja. Ni bii ọsẹ meji sẹyin ni olori banki apapọ ilẹ wa(CBN), Godwin Emefiele, kede pe awọn fẹ ki owo ilẹ wa gbe awọ tuntun wọ, lara idi to fi ni eleyii ṣe pataki ni pe awọn owo to wa nita ti dọti.


Wolii yii ni Ọlọrun lo yẹ ka gbadura si ko ṣe agbedide ọrọ aje wa. Tẹ o ba gbagbe, laipẹ yii ni oludije funpo aarẹ lorukọ ẹgbẹ PDP, Atiku Abubakar, jade pe o yẹ ki wọn fi oye da aarẹ ilẹ wa tẹlẹ, Oluṣẹgun Ọbasanjọ, lọla, ki wọn si fi orukọ rẹ sara owo ilẹ wa, nitori awọn ilaja ọlọjọ pipẹ ti ẹnikẹni ko ro pe o le ṣee ṣe mọ to waye ni awọn orileede Afrika kan, ṣugbọn ti Ọbasanjọ yanju re, ti alaafia si bẹrẹ si i jọba laarin awọn ti wọn n ja. Ni bii ọsẹ meji sẹyin ni olori banki apapọ ilẹ wa(CBN), Godwin Emefiele, kede pe awọn fẹ ki owo ilẹ wa gbe awọ tuntun wọ, lara idi to fi ni eleyii ṣe pataki ni pe awọn owo to wa nita ti dọti. Ọpọ awuyewuye lo ti n waye lori eleyii, ṣugbọn Aarẹ Buhari jade lẹyin ọjọ diẹ ti wọn ti n fa ọrọ naa pe oun ṣe atilẹyin fun igbesẹ naa. Ọjọ kẹẹẹdogun, oṣu Kejila, ni wọn ni owo Naira tuntun yii yoo jade sita.


Ọpọ awuyewuye lo ti n waye lori eleyii, ṣugbọn Aarẹ Buhari jade lẹyin ọjọ diẹ ti wọn ti n fa ọrọ naa pe oun ṣe atilẹyin fun igbesẹ naa. Ọjọ kẹẹẹdogun, oṣu Kejila, ni wọn ni owo Naira tuntun yii yoo jade sita.


Nitori eto aabo, ẹṣọ Amọtẹkun Ondo ati Ọṣun bẹrẹ ajọṣepọ lẹnu aala wọn

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Ẹsọ Amọtẹkun ipinlẹ Ondo ti ṣe ifilọlẹ akanṣe eto kan, eyi ti wọn porukọ rẹ ni Gba’le gba’ko lọjọ Ẹti, Furaide, ọjọ kẹrin, oṣu Kọkanla yii. Ilu Ọwẹna, eyi to wa ni aala ipinlẹ Ondo ati Ọṣun, nijọba Ifẹdọrẹ, ni wọn ti kọkọ ṣe ifilọlẹ eto ọhun, ki wọn too lọọ pari rẹ siluu Akurẹ, ti i ṣe olu-ilu ipinlẹ Ondo, nirọlẹ ọjọ naa. Nigba to n sọrọ nibi eto naa, adari ẹṣọ Amọtẹkun ti ipinlẹ Ondo, Akọgun Adetunji Adelẹyẹ sọ lasiko ninu ifilọlẹ eto naa pe gba’le gba’ko lawọn ti n peṣe aabo to peye fawọn araalu ati arinrin-ajo ni gbogbo igba ti ọdun Keresimesi ati ọdun tuntun ba ti n sun mọle. Alaga awọn adari ẹsọ Amọtẹkun lẹkun Guusu Iwọ-Oorun ọhun ni eeyan to le lọọọdunrun lawọn doola ẹmi wọn lọwọ awọn ajinigbe laarin asiko ti awọn fi ṣeto naa lọdun to kọja, ti awọn si tun ri ọkọ bii ọgọrin gba pada lọwọ awọn ole alọ-kolohun-kigbe. O ni ọdun to kọja kan naa ni ẹsọ Amọtẹkun ipinlẹ Ondo ati Ọṣun jọ bẹrẹ ka lọ-ka bọ lawọn ẹnubode ipinlẹ mejeeji, eyi to yọri si bọwọ ṣe tẹ ọpọlọpọ awọn ajinigbe, adigunjale atawọn ọdaran mi-in. O ni gbogbo awọn oṣiṣẹ Amọtẹkun to wa ni gbogbo ilẹ Yoruba lawọn jọ maa n ṣiṣẹ pọ lati ri i daju pe awọn ọdaran ko rọwọ mu rara lẹkun Guusu Iwọ-Oorun Naijiria.


Alaga awọn adari ẹsọ Amọtẹkun lẹkun Guusu Iwọ-Oorun ọhun ni eeyan to le lọọọdunrun lawọn doola ẹmi wọn lọwọ awọn ajinigbe laarin asiko ti awọn fi ṣeto naa lọdun to kọja, ti awọn si tun ri ọkọ bii ọgọrin gba pada lọwọ awọn ole alọ-kolohun-kigbe. O ni ọdun to kọja kan naa ni ẹsọ Amọtẹkun ipinlẹ Ondo ati Ọṣun jọ bẹrẹ ka lọ-ka bọ lawọn ẹnubode ipinlẹ mejeeji, eyi to yọri si bọwọ ṣe tẹ ọpọlọpọ awọn ajinigbe, adigunjale atawọn ọdaran mi-in. O ni gbogbo awọn oṣiṣẹ Amọtẹkun to wa ni gbogbo ilẹ Yoruba lawọn jọ maa n ṣiṣẹ pọ lati ri i daju pe awọn ọdaran ko rọwọ mu rara lẹkun Guusu Iwọ-Oorun Naijiria. Akọgun Adelẹyẹ ni ko si ani-ani pe oriṣiiriṣii awọn alejo ni wọn maa n ya wọlu lasiko ọdun, ti ọpọ si n lo anfaani ayẹyẹ ọhun lati huwa ọdaran. O ni ohun to jẹ awọn logun ni bi aabo yoo ṣe wa fun awakọ, arinrin-ajo atawọn alejo to ba fẹ waa sọdun nibikibi nipinlẹ Ondo ati Ọṣun, lasiko ọdun to n bọ lọna. O ni ẹnu wo lawọn agbaagba Yoruba fẹẹ maa fi sọ itan fawọn ọmọ wa lẹyin ọla pe awọn tun n san isakọlẹ fawọn ajoji lasan nilẹ baba wọn.


Akọgun Adelẹyẹ ni ko si ani-ani pe oriṣiiriṣii awọn alejo ni wọn maa n ya wọlu lasiko ọdun, ti ọpọ si n lo anfaani ayẹyẹ ọhun lati huwa ọdaran. O ni ohun to jẹ awọn logun ni bi aabo yoo ṣe wa fun awakọ, arinrin-ajo atawọn alejo to ba fẹ waa sọdun nibikibi nipinlẹ Ondo ati Ọṣun, lasiko ọdun to n bọ lọna. O ni ẹnu wo lawọn agbaagba Yoruba fẹẹ maa fi sọ itan fawọn ọmọ wa lẹyin ọla pe awọn tun n san isakọlẹ fawọn ajoji lasan nilẹ baba wọn. Olubadamọran lori ọrọ aabo fun gomina ọhun waa bẹbẹ fun atilẹyin awọn araalu ni gbogbo asiko ti eto naa ba fi waye nitori eti ọba nile eti ọba loko, eeyan ni n jẹ bẹẹ. Bakan naa lo dupẹ lọwọ Gomina Rotimi Akeredolu fun atilẹyin rẹ lati igba ti wọn wọn ti ṣe agbekalẹ ẹsọ Amọtẹkun, o ni ipinnu ati akitiyan Arakunrin lo fun awọn olugbe ipinlẹ Ondo lanfaani lati sun oorun asunwọra, eyi ti ko ri bẹẹ lawọn ipinlẹ mi-in.


Olubadamọran lori ọrọ aabo fun gomina ọhun waa bẹbẹ fun atilẹyin awọn araalu ni gbogbo asiko ti eto naa ba fi waye nitori eti ọba nile eti ọba loko, eeyan ni n jẹ bẹẹ. Bakan naa lo dupẹ lọwọ Gomina Rotimi Akeredolu fun atilẹyin rẹ lati igba ti wọn wọn ti ṣe agbekalẹ ẹsọ Amọtẹkun, o ni ipinnu ati akitiyan Arakunrin lo fun awọn olugbe ipinlẹ Ondo lanfaani lati sun oorun asunwọra, eyi ti ko ri bẹẹ lawọn ipinlẹ mi-in.


Ẹṣọ oju popo lu alaboyun titi toyun fi walẹ lara ẹ l’Akurẹ

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Awọn oṣiṣẹ ẹsọ oju popo kan, Aboluja ati Ọlamigoke, ni wọn lu lalubami niluu Akurẹ, lọjọ Abamẹta, Satide, ọsẹ to kọja, lori ẹsun pe wọn fiya jẹ obinrin arinrin-ajo kan titi toyun fi ja bọ lara rẹ. Ẹnikan to wa nibi iṣẹlẹ naa to sọ fun ALAROYE ṣalaye pe alaboyun ọhun atawọn arinrin-ajo kan ni wọn jọ wa ninu ọkọ akero to n gbe wọn bọ lati Ikeji-Arakeji, lọ si Ọgbẹsẹ, n’ijọba ibilẹ Guusu Akurẹ. Awakọ yii ni wọn da duro nibi ti wọn ti n ṣayẹwo ọkọ loju ọna marosẹ Ileṣa si Ọwọ, ṣugbọn to kọ lati duro loju-ẹsẹ latari ọkọ ajagbe meji ti wọn n sare bọ niwaju. Eyi lo bi awọn oṣiṣẹ ẹṣọ oju popo naa ninu ti wọn fi doju ija kọ ọkunrin naa lẹyin to duro tan, ṣe ni wọn fipa wọ ọ jade ninu ọkọ, ti wọn si n po ẹkọ iya fun un mu. Awọn ero inu ọkọ naa la gbọ pe wọn gbiyanju lati da sọrọ naa pẹlu alaye ti wọn ṣe fun wọn pe aabo ẹmi awọn ti awakọ naa n du ni ko fi duro nigba ti wọn kọkọ da a duro, ṣugbọn ẹyin eti wọn ni gbogbo alaye ọhun n bọ si. Asiko ti wọn n fa ọrọ yii mọ ara wọn lọwọ ni wọn ni ọkan ninu awọn ẹṣọ oju popo ọhun ti obinrin alaboyun naa ṣubu lori iduro to wa, loju kan naa ni wọn lẹjẹ ti bẹrẹ si i da lara rẹ ko too di p’awọn eeyan kan sare gbe e lọ si ọsibitu fun itọju, ti wọn si ni oyun to wa lara rẹ ti bajẹ.


Eyi lo bi awọn oṣiṣẹ ẹṣọ oju popo naa ninu ti wọn fi doju ija kọ ọkunrin naa lẹyin to duro tan, ṣe ni wọn fipa wọ ọ jade ninu ọkọ, ti wọn si n po ẹkọ iya fun un mu. Awọn ero inu ọkọ naa la gbọ pe wọn gbiyanju lati da sọrọ naa pẹlu alaye ti wọn ṣe fun wọn pe aabo ẹmi awọn ti awakọ naa n du ni ko fi duro nigba ti wọn kọkọ da a duro, ṣugbọn ẹyin eti wọn ni gbogbo alaye ọhun n bọ si. Asiko ti wọn n fa ọrọ yii mọ ara wọn lọwọ ni wọn ni ọkan ninu awọn ẹṣọ oju popo ọhun ti obinrin alaboyun naa ṣubu lori iduro to wa, loju kan naa ni wọn lẹjẹ ti bẹrẹ si i da lara rẹ ko too di p’awọn eeyan kan sare gbe e lọ si ọsibitu fun itọju, ti wọn si ni oyun to wa lara rẹ ti bajẹ. Pẹlu ibinu lawọn ọlọkada kan fi ṣuru bo ẹṣọ oju popo naa, ti wọn si lu u bii aṣọ ofi, ko too di pe awọn ọlọpaa de sibẹ. Nigba to n sọrọ lori iṣẹle ọhun, Alukoro fun ẹsọ ojupopo nipinlẹ Ondo, Abilekọ Olujayeọla, ni ahesọ patapata ni pe awọn oṣiṣẹ awọn lu alaboyun titi ti oyun fi bajẹ mọ ọn lara. O ni loootọ ni awakọ naa kọ lati duro nigba ti wọn kọkọ da a duro, awọn oṣiṣẹ mi-in to wa niwaju lo ni wọn pada da a duro, ti wọn ko si jẹ ko raaye sa lọ.


Pẹlu ibinu lawọn ọlọkada kan fi ṣuru bo ẹṣọ oju popo naa, ti wọn si lu u bii aṣọ ofi, ko too di pe awọn ọlọpaa de sibẹ. Nigba to n sọrọ lori iṣẹle ọhun, Alukoro fun ẹsọ ojupopo nipinlẹ Ondo, Abilekọ Olujayeọla, ni ahesọ patapata ni pe awọn oṣiṣẹ awọn lu alaboyun titi ti oyun fi bajẹ mọ ọn lara. O ni loootọ ni awakọ naa kọ lati duro nigba ti wọn kọkọ da a duro, awọn oṣiṣẹ mi-in to wa niwaju lo ni wọn pada da a duro, ti wọn ko si jẹ ko raaye sa lọ. Olujayeọla ni ori lo ko Aboluja yọ lọwọ awakọ naa pẹlu bo ṣe gbiyanju ati fi ọkọ tẹ ẹ pa nibi to ti n tiraka ati da a duro, O ni ko si alaboyun ti wọn ti subu debi ti oyun n bajẹ lara rẹ. Alukoro ọhun ni ori lo ko ọkan ninu awọn oṣiṣẹ awọn, iyẹn Ọlamigoke, yọ lọwọ iku ojiji lọjọ naa latari akọlu tawọn eeyan kan ṣe si i, ti wọn si ṣe e leṣe kawọn agbofinro too de. O ni oun loun sare pe awọn ọlọpaa nigba tọrọ ọhun ti fẹẹ yiwọ, ti wọn si waa gbe awakọ ati ọkọ rẹ lọ si tesan wọn.


Olujayeọla ni ori lo ko Aboluja yọ lọwọ awakọ naa pẹlu bo ṣe gbiyanju ati fi ọkọ tẹ ẹ pa nibi to ti n tiraka ati da a duro, O ni ko si alaboyun ti wọn ti subu debi ti oyun n bajẹ lara rẹ. Alukoro ọhun ni ori lo ko ọkan ninu awọn oṣiṣẹ awọn, iyẹn Ọlamigoke, yọ lọwọ iku ojiji lọjọ naa latari akọlu tawọn eeyan kan ṣe si i, ti wọn si ṣe e leṣe kawọn agbofinro too de. O ni oun loun sare pe awọn ọlọpaa nigba tọrọ ọhun ti fẹẹ yiwọ, ti wọn si waa gbe awakọ ati ọkọ rẹ lọ si tesan wọn.


Ibo 2023: Tinubu ati Atiku gbọdọ ṣayẹwo ilera wọn ati mimu oogun oloro-Melaye

Jọkẹ Amọri Agbẹnusọ fun ikọ ipolongo ẹgbẹ oṣelu PDP, Sẹnetọ Dino Melaye, ti sọ pe afi ki ileeṣẹ to n gbogun ti lilo ati gbigbe egboogi oloro nilẹ wa, NDLEA, ṣayẹwo fun awọn meji to n lewaju ju ninu awọn to fẹẹ dije dupo aarẹ Naijiria, Alaaji Atiku Abukar to fẹẹ dije ninu ẹgbẹ PDP, ati Aṣiwaju Tinubu to fẹẹ dije ninu ẹgbẹ APC, ki wọn si gbe esi ayẹwo naa si gbangba ki aye ri i. O ni eleyii yoo jẹ ki gbogbo aye mọ bi wọn ṣe kun oju oṣuwọn si lati le ṣiṣẹ takuntakun lori ipo ti wọn fẹẹ bọ si yii. Ọkunrin ọmọ bibi ipinlẹ Kogi yii sọrọ naa lasiko to n ba awọn oniroyin sọrọ lọjọ Abamẹta, Satide, ọjọ karun-un, oṣu Kọkanla yii. Melaye ni, ‘‘Mo n pe awọn oludije mejeeji to n lewaju ju lọ ninu eto idibo ọdun to n bọ pe ki wọn fa ara wọn kalẹ fun ilera ara wọn ati ayẹwo boya wọn n mu oogun oloro abi wọn o ki i mu un. Mo n fi asiko yii pe alaga ajọ to n gbogun ti tita ati lilo oogun oloro nilẹ wa, Buba Marwa, lati ṣayẹwo fun awọn oludije mejeeji yii nitori ẹnikẹni ti yoo ba jẹ aarẹ ilẹ wa gbọdọ wẹ ko yan kain-kan-in lori ọrọ lilo oogun oloro, ka si mọ ipo ti ilera rẹ wa. Eleyii ṣe pataki pẹlu bi ilẹ wa ṣe n koju wahala oogun oloro lilo lasiko yii. ‘‘Gbogbo ẹnu ni mo le fi sọ ọ pe ailera Tinubu ko pe to.


Mo n fi asiko yii pe alaga ajọ to n gbogun ti tita ati lilo oogun oloro nilẹ wa, Buba Marwa, lati ṣayẹwo fun awọn oludije mejeeji yii nitori ẹnikẹni ti yoo ba jẹ aarẹ ilẹ wa gbọdọ wẹ ko yan kain-kan-in lori ọrọ lilo oogun oloro, ka si mọ ipo ti ilera rẹ wa. Eleyii ṣe pataki pẹlu bi ilẹ wa ṣe n koju wahala oogun oloro lilo lasiko yii. ‘‘Gbogbo ẹnu ni mo le fi sọ ọ pe ailera Tinubu ko pe to. Mo pe e nija lati ṣe ayẹwo ilera rẹ, ko si gbe e jade. Atiku naa yoo se tirẹ. A fẹẹ mọ boya bo ṣe n sọrọ agbado ati ẹgẹ pẹlu awọn ọdọ ile wa bii aadọta miliọnu to ni ki wọn gba si iṣẹ ṣọja, jẹ ọrọ to sọ lasan tabi afihan pe ilera rẹ ko pe daadaa.


Mo pe e nija lati ṣe ayẹwo ilera rẹ, ko si gbe e jade. Atiku naa yoo se tirẹ. A fẹẹ mọ boya bo ṣe n sọrọ agbado ati ẹgẹ pẹlu awọn ọdọ ile wa bii aadọta miliọnu to ni ki wọn gba si iṣẹ ṣọja, jẹ ọrọ to sọ lasan tabi afihan pe ilera rẹ ko pe daadaa. ‘‘Oluwosan ni ile ijọba ni Aso Rock n wa, ki i ṣe alaaarẹ. Naijiria ko fẹ aarẹ ti yoo tun maa paara London losọọsẹ fun ilera rẹ, eyi ti ko ni i jẹ ko raaye mojuto eto ọrọ-aje ati iṣẹ ilu gbogbo’’. Bẹẹ lo fi kun un pe oludije sipo aarẹ lẹgbẹ oṣelu Labour, Peter Obi paapaa ko ni ohun to pe fun lati jẹ aarẹ ilẹ wa.


‘‘Oluwosan ni ile ijọba ni Aso Rock n wa, ki i ṣe alaaarẹ. Naijiria ko fẹ aarẹ ti yoo tun maa paara London losọọsẹ fun ilera rẹ, eyi ti ko ni i jẹ ko raaye mojuto eto ọrọ-aje ati iṣẹ ilu gbogbo’’. Bẹẹ lo fi kun un pe oludije sipo aarẹ lẹgbẹ oṣelu Labour, Peter Obi paapaa ko ni ohun to pe fun lati jẹ aarẹ ilẹ wa. Bo tilẹ jẹ pe o gboṣuba rabandẹ fun ọkunrin naa fun iṣẹ akin to n ṣe, o ni pẹlu ẹ naa, ipo aarẹ ko ti i kan an. Melaye ni Obi ko ni agbara lati jẹ ki orileede yii wa ni iṣọkan, O ni o jẹ ohun ti ko dara, bi eeyan ba gbe iṣẹ kafinta fun telọ. O yẹ ki awọn ọmọ Naijiria mọ pe ibo yoowu ti wọn ba di fun Obi, APC ni wọn di i fun nitori Obi ko le debẹ.


Bo tilẹ jẹ pe o gboṣuba rabandẹ fun ọkunrin naa fun iṣẹ akin to n ṣe, o ni pẹlu ẹ naa, ipo aarẹ ko ti i kan an. Melaye ni Obi ko ni agbara lati jẹ ki orileede yii wa ni iṣọkan, O ni o jẹ ohun ti ko dara, bi eeyan ba gbe iṣẹ kafinta fun telọ. O yẹ ki awọn ọmọ Naijiria mọ pe ibo yoowu ti wọn ba di fun Obi, APC ni wọn di i fun nitori Obi ko le debẹ. O fi kun un pe ẹnikẹni to ba n polongo ibo fun Obi, Tinubu lo n ṣiṣẹ fun lati di aarẹ ilẹ wa. Bakan naa lo sọko ọrọ si Fẹmi Fani-Kayọde, pẹlu bo ṣe ni eeyan Ọlọrun ti a ran lati waa gba ilẹ wa silẹ ni Tinubu ati igbakeji rẹ, Shettima. O ni ọkunrin na ko mọ ohun to n sọ, ati pem idakeji ohun to ni lọkan lo n sọ jade.


O fi kun un pe ẹnikẹni to ba n polongo ibo fun Obi, Tinubu lo n ṣiṣẹ fun lati di aarẹ ilẹ wa. Bakan naa lo sọko ọrọ si Fẹmi Fani-Kayọde, pẹlu bo ṣe ni eeyan Ọlọrun ti a ran lati waa gba ilẹ wa silẹ ni Tinubu ati igbakeji rẹ, Shettima. O ni ọkunrin na ko mọ ohun to n sọ, ati pem idakeji ohun to ni lọkan lo n sọ jade.


Oyin tu ipolongo ibo APC ka ni Kogi

Monisọla Saka Awọn oyin ti ko sẹni to mọ ibi ti wọn ti tu wa ni wọn doju iwọde ati ipolongo ibo awọn ẹgbẹ oṣelu APC ipinlẹ Kogi bolẹ lọjọ Abamẹta, Satide, ọjọ karun-un, oṣu Kọkanla, ọdun yii. Lagbegbe Ihima, Okene, nipinlẹ ọhun, ni wọn ti ni iwọde naa waye nigboro ilu naa, lati le polongo fun gbogbo awọn oludije dupo lẹgbẹ naa. Gẹgẹ bi ọkan ninu awọn ti wọn n ṣe ipolongo ibo naa ṣe ṣalaye fun akọroyin Saharareporters, o ni, “Jẹẹjẹ wa la n rin laarin igboro ilu Okene fun ipolongo awọn ọmọ ẹgbẹ wa, lojiji lawọn oyin ya wọ aarin wa, wọn n le awọn eeyan wa kiri, wọn si ṣe bẹẹ da ipolongo ibo wa ta a n ṣe ru”. Ilu ti wọn ti ṣe ipopongo yii ni Natasha Hadiza Akpoti Uduaghan, to jẹ oludije dupo Sẹnetọ fun Aarin Gbungbun ipinlẹ Kogi ti wọn ti lọọ ṣe ipolongo yii ti wa. Lọdun 2019, obinrin ọhun lo gbapoti ibo gomina lorukọ ẹgbẹ SDP, toun ati Yahya Bello si jọ ta kanngbọn dupo naa. Ṣugbọn inu ẹgbẹ oṣelu PDP lo wa bayii.


Oyin tu ipolongo ibo APC ka ni Kogi

Ilu ti wọn ti ṣe ipopongo yii ni Natasha Hadiza Akpoti Uduaghan, to jẹ oludije dupo Sẹnetọ fun Aarin Gbungbun ipinlẹ Kogi ti wọn ti lọọ ṣe ipolongo yii ti wa. Lọdun 2019, obinrin ọhun lo gbapoti ibo gomina lorukọ ẹgbẹ SDP, toun ati Yahya Bello si jọ ta kanngbọn dupo naa. Ṣugbọn inu ẹgbẹ oṣelu PDP lo wa bayii. Yahya Bello to jẹ gomina nipinlẹ ọhun ni wọn lo ti kọkọ jade sita sọrọ ri pe gbogbo ọna loun maa fi ri i daju pe gbogbo awọn oludije dupo labẹ ẹgbẹ oṣelu APC nipinlẹ naa lo wọle, bẹẹ lo dunkooko mọ awọn ẹgbẹ alatako pe oun maa fi oju wọn ri mabo nitori ọrọ ibo ọhun. Ṣaaju akoko yii ni gomina ọhun ti ti ile ẹgbẹ awọn PDP nipinlẹ naa pa, lojuna ati le gba ẹgbẹ alatako mọlẹ. Bo tilẹ jẹ pe nnkan o ṣẹnuure laarin APC atẹgbẹ alatako nipinlẹ naa, ko sẹni to le sọ pato ibi tawọn oyin ti ya wa, boya boya boya ni wọn n sọ.


Oyin tu ipolongo ibo APC ka ni Kogi

Yahya Bello to jẹ gomina nipinlẹ ọhun ni wọn lo ti kọkọ jade sita sọrọ ri pe gbogbo ọna loun maa fi ri i daju pe gbogbo awọn oludije dupo labẹ ẹgbẹ oṣelu APC nipinlẹ naa lo wọle, bẹẹ lo dunkooko mọ awọn ẹgbẹ alatako pe oun maa fi oju wọn ri mabo nitori ọrọ ibo ọhun. Ṣaaju akoko yii ni gomina ọhun ti ti ile ẹgbẹ awọn PDP nipinlẹ naa pa, lojuna ati le gba ẹgbẹ alatako mọlẹ. Bo tilẹ jẹ pe nnkan o ṣẹnuure laarin APC atẹgbẹ alatako nipinlẹ naa, ko sẹni to le sọ pato ibi tawọn oyin ti ya wa, boya boya boya ni wọn n sọ.


Nibi ti Tiamiyu ti n ṣiṣẹ ninu kanga lo ti ku sinu ẹ l’Oṣogbo

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Ọkunrin oniṣẹ ọwọ kan, Sikiru Tiamiyu, ẹni ọdun mejidinlogoji, lo mu omi ku ninu kanga kan laaarọ ọjọ Abamẹta, Satide, opin ọsẹ yii, lagbegbe Dada Estate, niluu Oṣogbo. Iṣẹlẹ naa lo da hilahilo ati ipaya silẹ laarin awọn araadugbo yii nitori o jẹ ẹlẹẹkeji iru ẹ laarin ọjọ mẹtadinlogun siraa wọn. ALAROYE gbọ pe ọkunrin oniṣẹ-ọwọ kan ti a ko mọ orukọ rẹ ti kọkọ gan mọ inu kanga naa lasiko to n tun ẹrọ afami (Pumping machine) inu ẹ ṣe lọjọ kọkandinlogun, oṣu Kẹwaa, ọdun yii. Bakan naa leeyan meji mi-in tun fara pa ninu iṣẹlẹ mejeeji yii, ti wọn si n gbatọju lọwọ nileewosan. A gbọ pe bi iṣẹlẹ ti aarọ yii ṣe ṣẹlẹ ni awọn araadugbo ti pe awọn oṣiṣẹ panapana ijọba ipinlẹ Ọṣun. Nigba to n fidi iṣẹlẹ naa mulẹ, Alukoro fun ajọ panapana nipinlẹ Ọṣun, Ibrahim Adekunle, ni oku Tiamiyu ni wọn gbe jade ninu kanga naa, nigba ti wọn gbe ọkunrin keji lọ sileewosan.


Bakan naa leeyan meji mi-in tun fara pa ninu iṣẹlẹ mejeeji yii, ti wọn si n gbatọju lọwọ nileewosan. A gbọ pe bi iṣẹlẹ ti aarọ yii ṣe ṣẹlẹ ni awọn araadugbo ti pe awọn oṣiṣẹ panapana ijọba ipinlẹ Ọṣun. Nigba to n fidi iṣẹlẹ naa mulẹ, Alukoro fun ajọ panapana nipinlẹ Ọṣun, Ibrahim Adekunle, ni oku Tiamiyu ni wọn gbe jade ninu kanga naa, nigba ti wọn gbe ọkunrin keji lọ sileewosan. Adekunle ṣalaye pe, “Loni ọjọ Satide, ọjọ karun-un, oṣu Kọkanla ọdun 2022, awa oṣiṣẹ panapana gba ipe kan lati Zone 5A, Oke Arungbo Community, Dada Estate, niluu Oṣogbo, laago mọkanla ku iṣẹju mẹẹẹdogun aarọ pe awọn ọkunrin meji ha sinu kanga kan nibẹ. “Awọn oṣiṣẹ wa, ti Adegoke Sẹsan (PFS), ko sodi lọ sibẹ. Wọn gbe awọn mejeeji jade, ẹni kan ti ku, wọn si gbe oku rẹ fun awọn ọlọpaa, awọn araadugbo gbe ọkunrin keji lọ sileewosan fun itọju ni tiẹ.


Adekunle ṣalaye pe, “Loni ọjọ Satide, ọjọ karun-un, oṣu Kọkanla ọdun 2022, awa oṣiṣẹ panapana gba ipe kan lati Zone 5A, Oke Arungbo Community, Dada Estate, niluu Oṣogbo, laago mọkanla ku iṣẹju mẹẹẹdogun aarọ pe awọn ọkunrin meji ha sinu kanga kan nibẹ. “Awọn oṣiṣẹ wa, ti Adegoke Sẹsan (PFS), ko sodi lọ sibẹ. Wọn gbe awọn mejeeji jade, ẹni kan ti ku, wọn si gbe oku rẹ fun awọn ọlọpaa, awọn araadugbo gbe ọkunrin keji lọ sileewosan fun itọju ni tiẹ. “Ọgbẹni Sikiru Taiwo Tiamiyu ni ọkunrin to ku, o si n ba wọn tun kanga naa ṣe lọwọ lo pade iku ojiji rẹ. “Bakan naa ni iru iṣẹlẹ naa waye nibi kanga yii kan naa lọjọ kọkandinlogun, oṣu Kẹwaa, ọdun yii. Ṣe ni oniṣẹ ọwọ yẹn n ṣiṣẹ lara ẹrọ ifami kanga naa to fi gan mọna, to si ku lọju-ẹsẹ.


“Ọgbẹni Sikiru Taiwo Tiamiyu ni ọkunrin to ku, o si n ba wọn tun kanga naa ṣe lọwọ lo pade iku ojiji rẹ. “Bakan naa ni iru iṣẹlẹ naa waye nibi kanga yii kan naa lọjọ kọkandinlogun, oṣu Kẹwaa, ọdun yii. Ṣe ni oniṣẹ ọwọ yẹn n ṣiṣẹ lara ẹrọ ifami kanga naa to fi gan mọna, to si ku lọju-ẹsẹ. Awọn araadugbo ni wọn si gbe ọkunrin ti wọn jọ n ṣiṣẹ lọ sileewosan fun itọju lọjọ naa lọhun-un”


Awọn araadugbo ni wọn si gbe ọkunrin ti wọn jọ n ṣiṣẹ lọ sileewosan fun itọju lọjọ naa lọhun-un”


Ẹ forukọ ati fọto Ọbasanjọ sara owo tẹ ẹ fẹẹ paarọ yii o – Atiku

Faith Adebọla Nibikibi ti olori orileede wa tẹlẹri, Oloye Oluṣẹgun Arẹmu Okikiọla Ọbasanjọ, ba wa lasiko yii, ṣinkin ni inu rẹ yoo maa dun, ori rẹ yoo si wu, bo ba gbọ nipa amọran gidi kan ti igbakeji rẹ tti wọn jọ ṣejọba, Atiku Abubakar, gba Aarẹ Muhammadu Buhari ati ijọba rẹ. Ọkunrin naa sọ pe ki wọn forukọ ati fọto ọga oun atijọ naa sara ọkan ninu awọn owo Naira ti wọn fẹẹ paarọ awọ rẹ laipẹ, o ni nnkan iwuri lo maa jẹ fun awọn iran to n bọ lorileede yii lati wo awokọṣe Ọbasanjọ, tori ko si meji igi obi nigbo, o leeyan amuyangan, aṣaaju takun-takun l’Ẹbọra Owu i ṣe, gẹgẹ bawọn eeyan kan ṣe n pe e. Atiku sọrọ yii lọjọ Abamẹta, Satide, ọjọ karun-un, oṣu Kọkanla yii, nigba to n kan saara si Ọbasanjọ fun bo ṣe ṣeto ipade alaafia laarin awọn alagbara aye meji ti wọn ki i rimi ara wọn laatan fọjọ pipẹ, iyẹn ijọba orileede Ethiopia ati ẹgbẹ oṣelu Tigray, ti baba naa si pari ija wọn nitubi-inubi, tawọn alaṣẹ mejeeji fi gba lati jogun-o-mi, ti wọn tun di mọra wọn. O ti le ni ọdun meji sẹyin ti ẹgbẹ oṣelu Tigray Peoples Liberation Front ti wa a ko pẹlu orileede Ethiopia, ti ina ija ogun abẹle si n gbona girigiri niha Ariwa orileede ọhun. Ọpọ ẹmi to ju ẹgbẹrun lọna ọgọrun-un lọ lo ti ba ogun buruku ọhun rin. Ṣugbọn laipẹ yii, ti ajọ Iṣọkan ile Adulawọ, iyẹn Africa Union, yan Ọbasanjọ lati ṣaaju ikọ apẹtu-saawọ kan, lati wa ojuutu si lọgbọlọgbọ naa. Lẹyin ọjọ diẹ ti Ọbasanjọ wọle ijiroro pẹlu ijọba Ethiopia atawọn ẹya to fẹẹ ya lọ naa ni wọn gba lati sinmi agbaja, ti tọtun-tosi wọn si di mọra wọn, ti wọn ya fọto pẹlu Ọbasanjọ, ti wọn si n rẹrin-in alaafia, bo ṣe wa ninu fotọ ati fidio ti wọn gbe jade lẹyin naa.


Ọpọ ẹmi to ju ẹgbẹrun lọna ọgọrun-un lọ lo ti ba ogun buruku ọhun rin. Ṣugbọn laipẹ yii, ti ajọ Iṣọkan ile Adulawọ, iyẹn Africa Union, yan Ọbasanjọ lati ṣaaju ikọ apẹtu-saawọ kan, lati wa ojuutu si lọgbọlọgbọ naa. Lẹyin ọjọ diẹ ti Ọbasanjọ wọle ijiroro pẹlu ijọba Ethiopia atawọn ẹya to fẹẹ ya lọ naa ni wọn gba lati sinmi agbaja, ti tọtun-tosi wọn si di mọra wọn, ti wọn ya fọto pẹlu Ọbasanjọ, ti wọn si n rẹrin-in alaafia, bo ṣe wa ninu fotọ ati fidio ti wọn gbe jade lẹyin naa. Ninu ọrọ iwuri ti Atiku gbe sori ikanni tuita (twitter) rẹ, ọ kọ ọ bayii pe: “Inu mi dun gidigidi, mo si n yayọ iwa akinkanju ati aapọn ọlọla ju lọ, Oloye Oluṣẹgun Ọbasanjọ, lati da alaafia pada sorileede Ethiopia. Ko ya mi lẹnu o. Mo mọ ọga mi daadaa bii ẹni m’owo. Bo ṣe ṣe lorileede Liberia ati Sao Tome and Principe niyẹn nigba ta a fi jọ wa lori aleefa.


Ninu ọrọ iwuri ti Atiku gbe sori ikanni tuita (twitter) rẹ, ọ kọ ọ bayii pe: “Inu mi dun gidigidi, mo si n yayọ iwa akinkanju ati aapọn ọlọla ju lọ, Oloye Oluṣẹgun Ọbasanjọ, lati da alaafia pada sorileede Ethiopia. Ko ya mi lẹnu o. Mo mọ ọga mi daadaa bii ẹni m’owo. Bo ṣe ṣe lorileede Liberia ati Sao Tome and Principe niyẹn nigba ta a fi jọ wa lori aleefa. Ta o ba tiẹ ro awọn nnkan mi-in, Ọbasanjọ to, o si yẹ, lẹni ti wọn n fi ẹbun Oluwa Alaafia agbaye (Nobel Peace Prize) da lọla, ma a darukọ ẹ mọ awọn ti wọn maa fun lẹbun naa tasiko ba to. “Ilẹ Africa ṣoriire lati ni iru agba ọjẹ onṣejọba bii Oloye Ọbasanjọ to fẹran eto ijọba awa-ara-wa daadaa, ọkunrin to yẹ ki orukọ ati aworan rẹ wa lara owo Naira ilẹ wa ti wọn fẹẹ tun pa laro bayii ni, lati le fun awọn iran to n bọ ni iṣiri pe ki wọn lẹmi-in ifara-ẹni-rubọ ati ifẹ orileede ẹni, ati ilẹ adulawọ bii tiẹ. Mo rọ ijọba Buhari lati gba eyi yẹwo.


Ta o ba tiẹ ro awọn nnkan mi-in, Ọbasanjọ to, o si yẹ, lẹni ti wọn n fi ẹbun Oluwa Alaafia agbaye (Nobel Peace Prize) da lọla, ma a darukọ ẹ mọ awọn ti wọn maa fun lẹbun naa tasiko ba to. “Ilẹ Africa ṣoriire lati ni iru agba ọjẹ onṣejọba bii Oloye Ọbasanjọ to fẹran eto ijọba awa-ara-wa daadaa, ọkunrin to yẹ ki orukọ ati aworan rẹ wa lara owo Naira ilẹ wa ti wọn fẹẹ tun pa laro bayii ni, lati le fun awọn iran to n bọ ni iṣiri pe ki wọn lẹmi-in ifara-ẹni-rubọ ati ifẹ orileede ẹni, ati ilẹ adulawọ bii tiẹ. Mo rọ ijọba Buhari lati gba eyi yẹwo. Lorukọ emi ati idile mi, mo ki ọ kuu oriire o, aarẹ Oluṣẹgun Ọbasanjọ, GCFR. Mo dupẹ lọwọ Ọlọrun fun laakaye, ọgbọn ati ọgbọn-inu to fun ẹ, eyi to o n lo lati tukọ Naijiria ati ilẹ Afrika sọna to tọ.” Yatọ si Atiku, oludije funpo aarẹ lẹgbẹ oṣelu All Progressives Congress, APC, Aṣiwaju Bọla Ahmed Tinubu, naa ti gboṣuba sadankata fun Ọbasanjọ, bẹẹ lawọn alaṣẹ orileede ilẹ Africa kan, titi kan ajọ Iṣọkan Agbaye, United Nations, atawọn ọtọkulu kari aye ni wọn n kan saara si i, wọn eegun bii eyin ṣọwọn loootọ, ẹni amuyangan gidi ni baba arugbo naa i ṣe.


Lorukọ emi ati idile mi, mo ki ọ kuu oriire o, aarẹ Oluṣẹgun Ọbasanjọ, GCFR. Mo dupẹ lọwọ Ọlọrun fun laakaye, ọgbọn ati ọgbọn-inu to fun ẹ, eyi to o n lo lati tukọ Naijiria ati ilẹ Afrika sọna to tọ.” Yatọ si Atiku, oludije funpo aarẹ lẹgbẹ oṣelu All Progressives Congress, APC, Aṣiwaju Bọla Ahmed Tinubu, naa ti gboṣuba sadankata fun Ọbasanjọ, bẹẹ lawọn alaṣẹ orileede ilẹ Africa kan, titi kan ajọ Iṣọkan Agbaye, United Nations, atawọn ọtọkulu kari aye ni wọn n kan saara si i, wọn eegun bii eyin ṣọwọn loootọ, ẹni amuyangan gidi ni baba arugbo naa i ṣe.


Awọn ọlọpaa sọ pe loootọ ni, omi lọmọ Davido mu ku

Adewumi Adegoke Abajade iwadii tawọn ọlọpaa ṣe lori iku ọmọ ọkan lara awọn olorin taka-sufee ilẹ wa, David Adeleke ti gboggbo eeyan mọ si Davido ti fidi rẹ mulẹ pe niṣe ni Ifeanyi mu omi ku lasiko to ko sinu omi iluwẹẹ to wa ninu ile baba rẹ, ki iṣe pe boya ẹnikẹni ṣe ohunkohun fun un tabi pe o ku iku to yatọ si eleyii. Abọ iwadii ti awọn agbofinro maa n ṣe si oku to ba ku ki wọn le mọ iru iku to pa a tawọn oyinbo n pe ni autopsy lo fidi eleyii mulẹ. Kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Eko, Benjamin Hundeyin, fidi ẹ mulẹ pẹlu, o ni abọ iwadii oku ọmọ naa ti jade, niṣe lo mu omi ku. Tẹ o ba gbagbe, ọjọ kọkanlelọgbọn, oṣu Kẹwaa, to ṣẹṣẹ pari yii, ni okiki kan pe ọmọ ọdun mẹta naa jade laye. Wọn ni lasiko ti nani ti wọn ni ko maa tọju rẹ lọọ gba ipe ni ọmọkunrin naa lọ sibi odo iluwẹẹ atọwọda to wa ninu ile wọn, ti ko si sẹni to ri i. O ti ku sinu omi naa ki wọn too ṣakiyesi pe inu omi yii lo wa lẹyin bii ogun iṣẹju ti wọn ti n wa a. Eyi lo mu ki awọn agbofinro ko awọn mẹsan-an to wa ninu ile naa to n ba wọn ṣiṣẹ. Lẹyin-o-rẹyin ni wọn da awọn meji duro ninu wọn, iyẹn alase ati nani to n tọju ọmọ yii, ti wọn si ni ki awọn yooku maa lọ.


Tẹ o ba gbagbe, ọjọ kọkanlelọgbọn, oṣu Kẹwaa, to ṣẹṣẹ pari yii, ni okiki kan pe ọmọ ọdun mẹta naa jade laye. Wọn ni lasiko ti nani ti wọn ni ko maa tọju rẹ lọọ gba ipe ni ọmọkunrin naa lọ sibi odo iluwẹẹ atọwọda to wa ninu ile wọn, ti ko si sẹni to ri i. O ti ku sinu omi naa ki wọn too ṣakiyesi pe inu omi yii lo wa lẹyin bii ogun iṣẹju ti wọn ti n wa a. Eyi lo mu ki awọn agbofinro ko awọn mẹsan-an to wa ninu ile naa to n ba wọn ṣiṣẹ. Lẹyin-o-rẹyin ni wọn da awọn meji duro ninu wọn, iyẹn alase ati nani to n tọju ọmọ yii, ti wọn si ni ki awọn yooku maa lọ. Awọn mejeeji ṣi wa lagọọ ọlọpaa di bi a ṣe n sọ yii. Abajade iwadii yii ni yoo si fopin si auyewuye tawọn kan n sọ pe wọn fun ọmọ naa ni nnkan jẹ ni.


Awọn mejeeji ṣi wa lagọọ ọlọpaa di bi a ṣe n sọ yii. Abajade iwadii yii ni yoo si fopin si auyewuye tawọn kan n sọ pe wọn fun ọmọ naa ni nnkan jẹ ni.


Ijọba Alaafin Lamidi  Ọlayiwọla Adeyẹmi  (1971 – 2022) (1)

Wọn gbade kari ọba tuntun, Adeyẹmi Kẹta si ṣeleri pe igba toun yoo tu gbogbo ilu lara Fun ọpọlọpọ oṣu lẹyin ti wọn gbe ade kari Lamidi Ọlayiwọla Atanda Adeyẹmi, to pada di Alaafin tootọ lẹyin gbogbo rogbodiyan to ti kọja lọ, ko si ọmọ Ọyọ kan to gbagbe awọn iṣẹlẹ naa, nitori rẹ lo ṣe jẹ inu ayọ ati idunnu ni gbogbo wọn wa ni ọpọ igba naa, ti wọn si n ṣe ọba wọn yii bii iyawo tuntun. Ta ni yoo ṣe! Ọba ti wọn ti kede rẹ lati ọdun 1968, ti wọn ko si jẹ ki ade de ori ẹ titi di ibẹrẹ ọdun 1971. Ọmọ ọgbọn ọdun lo wa nigba ti wọn kede orukọ rẹ pe oun ni yoo jọba, ṣugbọn ọmọ ọdun mejilelọgbọn lo ti pe nigba ti ade too kan an lori, bi ko si jẹ pe Ọlọrun ti kọ ade naa mọ ọn ni, ko si bi kinni naa yoo ṣe de ori rẹ laelae. Awọn alatako dide, wọn ni ipo naa ko tọ si i, ọrọ naa di tawọn oloṣelu, awọn naa binu titi, wọn si ji ija atijọ dide, ṣugbọn nigbẹyin, aaro kan ki i gbona janjan ko ma rọlẹ, Lamidi Atanda pada waa di Alaafin. Lẹyin ti wọn si ti ṣe ariya tan.


Ọmọ ọgbọn ọdun lo wa nigba ti wọn kede orukọ rẹ pe oun ni yoo jọba, ṣugbọn ọmọ ọdun mejilelọgbọn lo ti pe nigba ti ade too kan an lori, bi ko si jẹ pe Ọlọrun ti kọ ade naa mọ ọn ni, ko si bi kinni naa yoo ṣe de ori rẹ laelae. Awọn alatako dide, wọn ni ipo naa ko tọ si i, ọrọ naa di tawọn oloṣelu, awọn naa binu titi, wọn si ji ija atijọ dide, ṣugbọn nigbẹyin, aaro kan ki i gbona janjan ko ma rọlẹ, Lamidi Atanda pada waa di Alaafin. Lẹyin ti wọn si ti ṣe ariya tan. Alaafin ko jokoo kẹtẹnfẹ, oun naa ni aaya ti bẹ silẹ bẹ sare, pe iṣẹ idagbasoke ilu Ọyọ loun yoo fi bẹrẹ iṣẹ oun. Ṣugbọn iṣẹ idagbasoke kan ko ṣee ṣe nibi ti Ọyọ wa nigba ti Lamidi Adeyẹmi di ọba wọn. Ko si si ohun meji to fa a naa ju ija to wa nilẹ lọ, ija bi wọn ko ṣe gbe ade ka ori Sanda Ladepo ọmọ Ọranlọla, to jẹ ori Layiwọla ni wọn gbe e ka.


Alaafin ko jokoo kẹtẹnfẹ, oun naa ni aaya ti bẹ silẹ bẹ sare, pe iṣẹ idagbasoke ilu Ọyọ loun yoo fi bẹrẹ iṣẹ oun. Ṣugbọn iṣẹ idagbasoke kan ko ṣee ṣe nibi ti Ọyọ wa nigba ti Lamidi Adeyẹmi di ọba wọn. Ko si si ohun meji to fa a naa ju ija to wa nilẹ lọ, ija bi wọn ko ṣe gbe ade ka ori Sanda Ladepo ọmọ Ọranlọla, to jẹ ori Layiwọla ni wọn gbe e ka. Ko si si ohun meji to jẹ ki ija naa tubọ maa le si i naa ju pe awọn oloṣelu ti ti ọwọ bọ ọ, wọn ti ẹsẹ bọ ọ, koda wọn ki gbogbo ara si i. Ija awọn ọmọ ẹgbẹ NCNC ati awọn ọmọ ẹgbẹ Action Group naa ni. Inu gbogbo ọmọ ẹgbẹ Ọlọpẹ ko dun rara si bi ọrọ naa ti pada ja si, koda lẹyin ti ijọba ti fofin ija kootu de wọn, ti wọn si gbe ade kari ọba naa, ija naa ko tan ninu wọn. Wọn n reti pe ohun iyanu kan yoo ṣẹlẹ lojiji, ti yoo fun awọn laaye lati tun pada sidii ẹjọ ti awọn n ṣe bọ.


Ko si si ohun meji to jẹ ki ija naa tubọ maa le si i naa ju pe awọn oloṣelu ti ti ọwọ bọ ọ, wọn ti ẹsẹ bọ ọ, koda wọn ki gbogbo ara si i. Ija awọn ọmọ ẹgbẹ NCNC ati awọn ọmọ ẹgbẹ Action Group naa ni. Inu gbogbo ọmọ ẹgbẹ Ọlọpẹ ko dun rara si bi ọrọ naa ti pada ja si, koda lẹyin ti ijọba ti fofin ija kootu de wọn, ti wọn si gbe ade kari ọba naa, ija naa ko tan ninu wọn. Wọn n reti pe ohun iyanu kan yoo ṣẹlẹ lojiji, ti yoo fun awọn laaye lati tun pada sidii ẹjọ ti awọn n ṣe bọ. Ẹni ti ko ba ni i jẹ ki a jẹun yo, eeyan yoo tete kọ tirẹ mọ ọka ni;’ Alaafin Adeyẹmi mọ eyi, nitori bẹẹ lo ṣe tete mura si irin rẹ ni gbara to ti gbajọba. Ohun to n sọ ni pe oun fẹ ki ija Ọyọ tete pari. O ranṣẹ si awọn ti wọn n ba a ja ti wọn jẹ ọmọ idile kan naa pelu wọn, o ni ọba ti jẹ, ki kaluku gbaruku ti ọba lo ku, ki wọn gbagbe ọrọ ana, ki wọn le ri ẹni ba ṣere.


Ẹni ti ko ba ni i jẹ ki a jẹun yo, eeyan yoo tete kọ tirẹ mọ ọka ni;’ Alaafin Adeyẹmi mọ eyi, nitori bẹẹ lo ṣe tete mura si irin rẹ ni gbara to ti gbajọba. Ohun to n sọ ni pe oun fẹ ki ija Ọyọ tete pari. O ranṣẹ si awọn ti wọn n ba a ja ti wọn jẹ ọmọ idile kan naa pelu wọn, o ni ọba ti jẹ, ki kaluku gbaruku ti ọba lo ku, ki wọn gbagbe ọrọ ana, ki wọn le ri ẹni ba ṣere. Awọn pupọ ni wọn gbọ ipe yii ti wọn wa, awọn mi-in tilẹ ti wa ko too di pe Alaafin jẹ rara, ṣugbọn awọn ti wọn pada wa lẹyin ti ọba ti jẹ ju awọn ti wọn wa tẹlẹ lọ. Ṣugbọn awọn ti ọrọ naa kan gan-an ko wa, Ọranlọla ati baba rẹ ko de aafin, ati awọn diẹ mi-in ti wọn ko gba pe ipo Alaafin ọhun ti bọ lọwọ awọn. Wọn n reti pe kinni kan yoo ṣẹlẹ, awọn oloṣelu si n ki wọn laya pe ijọba mi-in n bọ, wọn ni wọn ko ni i pẹẹ gbe Adeyinka Adebayọ lọ.


Awọn pupọ ni wọn gbọ ipe yii ti wọn wa, awọn mi-in tilẹ ti wa ko too di pe Alaafin jẹ rara, ṣugbọn awọn ti wọn pada wa lẹyin ti ọba ti jẹ ju awọn ti wọn wa tẹlẹ lọ. Ṣugbọn awọn ti ọrọ naa kan gan-an ko wa, Ọranlọla ati baba rẹ ko de aafin, ati awọn diẹ mi-in ti wọn ko gba pe ipo Alaafin ọhun ti bọ lọwọ awọn. Wọn n reti pe kinni kan yoo ṣẹlẹ, awọn oloṣelu si n ki wọn laya pe ijọba mi-in n bọ, wọn ni wọn ko ni i pẹẹ gbe Adeyinka Adebayọ lọ. Wọn ni ti wọn ba ti gbe Adebayọ kuro ti wọn gbe gomina mi-in wa, ẹjọ naa yoo bẹrẹ lakọtun ni. Ohun ti awọn yii ṣe n wi bẹẹ ni pe wọn ti gbọ hunrunhunrun pe ijọba Yakubu Gowon fẹẹ yọ awọn gomina ti wọn ti n lo bọ lati ọjọ yii, pe wọn yoo gbe gomina tuntun si i, ati pe o ṣee ṣe ki awọn gomina tuntun naa yan awọn kọmiṣanna ti wọn maa jẹ ẹni to maa gbọ ọrọ si awọn lẹnu, ti wọn yoo jẹ ki awọn maa ṣe ẹjọ ti awọn n ṣe yẹn lọ, pe ti awọn ba ti n ṣe ẹjọ naa lọ, awọn yoo pada bori ni. Igbagbọ wọn ni pe ti Sanda Ọranlọla ba fi le di Alaafin, abuku ko ni i kan ẹgbẹ awọn ni ilu Ọyọ, ohun ti awọn ba si fẹ ni Alaafin naa yoo maa ṣe.


Wọn ni ti wọn ba ti gbe Adebayọ kuro ti wọn gbe gomina mi-in wa, ẹjọ naa yoo bẹrẹ lakọtun ni. Ohun ti awọn yii ṣe n wi bẹẹ ni pe wọn ti gbọ hunrunhunrun pe ijọba Yakubu Gowon fẹẹ yọ awọn gomina ti wọn ti n lo bọ lati ọjọ yii, pe wọn yoo gbe gomina tuntun si i, ati pe o ṣee ṣe ki awọn gomina tuntun naa yan awọn kọmiṣanna ti wọn maa jẹ ẹni to maa gbọ ọrọ si awọn lẹnu, ti wọn yoo jẹ ki awọn maa ṣe ẹjọ ti awọn n ṣe yẹn lọ, pe ti awọn ba ti n ṣe ẹjọ naa lọ, awọn yoo pada bori ni. Igbagbọ wọn ni pe ti Sanda Ọranlọla ba fi le di Alaafin, abuku ko ni i kan ẹgbẹ awọn ni ilu Ọyọ, ohun ti awọn ba si fẹ ni Alaafin naa yoo maa ṣe. Ṣe ẹgbẹ Action Group; lo fi Bello Gbadegẹṣin Ladigbolu Keji jẹ, wọn si lo ọba naa daadaa lati tubọ fi abuku kan Adeniran Adeyẹmi ti wọn yọ kuro nipo ọba. Ọpọlọpọ igba ni Gbadegẹṣin kọwe si awọn ijọba Western Region igba naa pe Adeniran ti gbe ade ati ọpa aṣẹ lọ, ko si fi awọn nnkan oye ti oun yoo lo bii Alaafin silẹ. Ọrọ yii bi Ige, o bi Adubi nigba naa, ṣugbọn nigbẹyin, lẹyin iwadii awọn akọwe ijọba gbogbo, wọn ri i pe awọn ohun ti Gbadegẹṣin n sọ pe Adeniran lo ko lọ yii, gbogbo ẹ lo wa ninu aafin.


Ṣe ẹgbẹ Action Group; lo fi Bello Gbadegẹṣin Ladigbolu Keji jẹ, wọn si lo ọba naa daadaa lati tubọ fi abuku kan Adeniran Adeyẹmi ti wọn yọ kuro nipo ọba. Ọpọlọpọ igba ni Gbadegẹṣin kọwe si awọn ijọba Western Region igba naa pe Adeniran ti gbe ade ati ọpa aṣẹ lọ, ko si fi awọn nnkan oye ti oun yoo lo bii Alaafin silẹ. Ọrọ yii bi Ige, o bi Adubi nigba naa, ṣugbọn nigbẹyin, lẹyin iwadii awọn akọwe ijọba gbogbo, wọn ri i pe awọn ohun ti Gbadegẹṣin n sọ pe Adeniran lo ko lọ yii, gbogbo ẹ lo wa ninu aafin. Awọn akọwe ijọba igba naa wa lati waa ja ilẹkun loju ọlọpaa ati awọn ọmọ oye mi-in, ki wọn too ṣẹṣẹ waa kẹru to jẹ ti Alaafin Adeniran Adeyẹmi jade, nitori ọba naa ko mu ohunkohun jade niluu Ọyọ nigba to n lọ. Gbogbo bi Gbadegẹṣin si ti n ṣe eleyii ni inu awọn ti wọn n tẹle e n dun, wọn ni bo ti yẹ ko ri fun Adeniran ree, nitori o ti fi oju ẹgbẹ Ọlọpẹ gbolẹ, iya yoowu to ba si jẹ ẹ, ohun to tọ si i ni. Awọn ero to fẹ ti Gbadegẹṣin yii, awọn ọmọ ẹgbẹ Ọlọpẹ ni wọn, awọn ti wọn n jo ijo ayọ pe oju ti ti awọn ẹgbẹ Parapọ, awọn ẹgbẹ NCNC, pe wọn ti rẹyin wọn.


Awọn akọwe ijọba igba naa wa lati waa ja ilẹkun loju ọlọpaa ati awọn ọmọ oye mi-in, ki wọn too ṣẹṣẹ waa kẹru to jẹ ti Alaafin Adeniran Adeyẹmi jade, nitori ọba naa ko mu ohunkohun jade niluu Ọyọ nigba to n lọ. Gbogbo bi Gbadegẹṣin si ti n ṣe eleyii ni inu awọn ti wọn n tẹle e n dun, wọn ni bo ti yẹ ko ri fun Adeniran ree, nitori o ti fi oju ẹgbẹ Ọlọpẹ gbolẹ, iya yoowu to ba si jẹ ẹ, ohun to tọ si i ni. Awọn ero to fẹ ti Gbadegẹṣin yii, awọn ọmọ ẹgbẹ Ọlọpẹ ni wọn, awọn ti wọn n jo ijo ayọ pe oju ti ti awọn ẹgbẹ Parapọ, awọn ẹgbẹ NCNC, pe wọn ti rẹyin wọn. Awọn naa ni wọn wa nidii ọrọ atako Lamidi Adeyẹmi yii, ti wọn si mura si ija naa kankan. Ọrọ naa le ni ilu Ọyọ yii nigba naa to jẹ ọtọọtọ lawọn eeyan n kirun ni Mọṣalaaṣi Jimọ, nitori mọṣalaaṣi apapọ (Central Mosque) meji lo wa, eyi ni pe Lemọmu agba ilu Ọyọ meji lo wa, kaluku si ni baba ninu mọṣalaaaṣi rẹ. Yatọ si eyi, ọna meji ni wọn ti n kirun yidi.


Awọn naa ni wọn wa nidii ọrọ atako Lamidi Adeyẹmi yii, ti wọn si mura si ija naa kankan. Ọrọ naa le ni ilu Ọyọ yii nigba naa to jẹ ọtọọtọ lawọn eeyan n kirun ni Mọṣalaaṣi Jimọ, nitori mọṣalaaṣi apapọ (Central Mosque) meji lo wa, eyi ni pe Lemọmu agba ilu Ọyọ meji lo wa, kaluku si ni baba ninu mọṣalaaaṣi rẹ. Yatọ si eyi, ọna meji ni wọn ti n kirun yidi. Bi ọdun Ileya ba de, tabi ọdun Itunu-aawẹ, Yidi meji ni awọn eeyan naa yoo lọ. Awọn ti wọn jẹ ọmọ ẹgbẹ Ọlọpẹ ati awọn oloṣelu to fara mọ wọn pẹlu awọn eeyan wọn, Yidi ọtọ ni wọn n lọ, awọn ti wọn si jẹ ọmọ Ẹgbẹ NCNC ati parapọ naa, Yidi ọtọ ni wọn n lọ, bẹẹ ọmọ Ọyọ kan naa ni gbogbo wọn. Ọrọ naa le ju bẹẹ lọ o. Bi awọn ọmọde meji ba wa ti wọn fẹran ara wọn, iyẹn wundia ati bọisi, ti wọn si n gbero lati fẹ ara wọn sile bii tọkọ-taya, afi ki awọn baba wọn wa ninu ẹgbẹ oṣelu kan naa o, bi bẹẹ kọ, bi awọn mejeeji ba fi tipa tipa fẹ ara wọn, awọn baba naa yoo lọọ mu ọmọ wọn kuro nile ọkọ ẹ, wọn aa ni ko ṣee ṣe.


Bi ọdun Ileya ba de, tabi ọdun Itunu-aawẹ, Yidi meji ni awọn eeyan naa yoo lọ. Awọn ti wọn jẹ ọmọ ẹgbẹ Ọlọpẹ ati awọn oloṣelu to fara mọ wọn pẹlu awọn eeyan wọn, Yidi ọtọ ni wọn n lọ, awọn ti wọn si jẹ ọmọ Ẹgbẹ NCNC ati parapọ naa, Yidi ọtọ ni wọn n lọ, bẹẹ ọmọ Ọyọ kan naa ni gbogbo wọn. Ọrọ naa le ju bẹẹ lọ o. Bi awọn ọmọde meji ba wa ti wọn fẹran ara wọn, iyẹn wundia ati bọisi, ti wọn si n gbero lati fẹ ara wọn sile bii tọkọ-taya, afi ki awọn baba wọn wa ninu ẹgbẹ oṣelu kan naa o, bi bẹẹ kọ, bi awọn mejeeji ba fi tipa tipa fẹ ara wọn, awọn baba naa yoo lọọ mu ọmọ wọn kuro nile ọkọ ẹ, wọn aa ni ko ṣee ṣe. Ohun to si mu ọrọ naa maa dun awọn eeyan nigba naa ni pe ijọba ologun ti fofin de oṣelu ati gbogbo awọn ẹgbẹ to n ṣe e, ṣugbọn kinni naa ko tan ni Ọyọ, ati ilẹ Yoruba lapapọ, awọn ti wọn wa ninu ẹgbẹ Ọlọpẹ, ti wọn jẹ ọmọlẹyin Awolọwọ ta ku pata, wọn ni awọn ko ni i ba ọmọ ẹgbẹ NCNC to jẹ ti Azikiwe, tabi awọn ti Dẹmo to jẹ ti Akintọla ṣe. Bẹẹ naa lawọn ọmọ ẹgbẹ mejeeji yii naa taku, ohun gbogbo to ba ti jẹ ti ẹni yoowu to ti ṣe ẹgbẹ Ọlọpẹ tẹlẹ ri, wọn yoo jinna si i ni. Ohun to si jẹ ki ija naa le koko laarin ọdun 1970 si 1971 yii ni pe ogun ti pari.


Ohun to si mu ọrọ naa maa dun awọn eeyan nigba naa ni pe ijọba ologun ti fofin de oṣelu ati gbogbo awọn ẹgbẹ to n ṣe e, ṣugbọn kinni naa ko tan ni Ọyọ, ati ilẹ Yoruba lapapọ, awọn ti wọn wa ninu ẹgbẹ Ọlọpẹ, ti wọn jẹ ọmọlẹyin Awolọwọ ta ku pata, wọn ni awọn ko ni i ba ọmọ ẹgbẹ NCNC to jẹ ti Azikiwe, tabi awọn ti Dẹmo to jẹ ti Akintọla ṣe. Bẹẹ naa lawọn ọmọ ẹgbẹ mejeeji yii naa taku, ohun gbogbo to ba ti jẹ ti ẹni yoowu to ti ṣe ẹgbẹ Ọlọpẹ tẹlẹ ri, wọn yoo jinna si i ni. Ohun to si jẹ ki ija naa le koko laarin ọdun 1970 si 1971 yii ni pe ogun ti pari. Ogun Ojukwu ti wọn n ja nigba naa ti pari ninu oṣu Kin-in-ni, ọdun 1970, awọn eeyan yii si ti n fọkan si i pe ọga ologun Yakubu Gowon to n ṣejọba nigba naa ko ni i pẹẹ da ijọba ọhun pada fawọn alagbada. Latigba naa si ni awọn oloṣelu yii si ti n mura silẹ, wọn n reti ọjọ ti wọn yoo fọn fere, ti wọn yoo tun bẹrẹ ere ije wọn. Nitori bẹẹ, wọn ko fẹ ki awọn ti wọn ki i ṣe ara awọn dara pọ mọ awọn, awọn ti wọn jẹ ara wọn nikan ni wọn fẹẹ maa ba ara wọn ṣe.


Ogun Ojukwu ti wọn n ja nigba naa ti pari ninu oṣu Kin-in-ni, ọdun 1970, awọn eeyan yii si ti n fọkan si i pe ọga ologun Yakubu Gowon to n ṣejọba nigba naa ko ni i pẹẹ da ijọba ọhun pada fawọn alagbada. Latigba naa si ni awọn oloṣelu yii si ti n mura silẹ, wọn n reti ọjọ ti wọn yoo fọn fere, ti wọn yoo tun bẹrẹ ere ije wọn. Nitori bẹẹ, wọn ko fẹ ki awọn ti wọn ki i ṣe ara awọn dara pọ mọ awọn, awọn ti wọn jẹ ara wọn nikan ni wọn fẹẹ maa ba ara wọn ṣe. Ọrọ naa gbona kaakiri ilẹ Yoruba, ṣugbọn ipo pataki ti Alaafin di mu ninu ọrọ awọn Yoruba yii jẹ ki nnkan le niluu Ọyọ, awọn ẹgbẹ oṣelu Ọlọpẹ ko fẹ ki Adeyẹmi jọba, awọn Parapọ ati NCNC ko si fẹ ẹlomi-in loye ju Adeyẹmi lọ. Ohun to jẹ ki ọrọ naa le lẹyin ti Adeyẹmi ti jọba ree, ti awọn mi-in si kọ lati gba a bii Alaafin tawọn, wọn ni Alaafin awọn Parapọ ni, wọn ti gbagbe pe ijọba ologun lo ṣe ofin, ti wọn si fagi le ọrọ ẹjọ-pipe, lẹyin ti wọn ti fi ọdun meji aabọ ṣe ẹjọ loriṣiiriṣii, ti ọrọ naa ko ja sibi kan. Ibinu yii wa nilẹ, ko si tan ninu awọn alatako Lamidi Adeyẹmi, wọn n reti iyanu kan ti yoo tun jẹ ki ija naa bẹrẹ, ti wọn yoo si fi le le Adeyẹmi kuro nipo ọba. Iru ọgbọn wo leeyan yoo da si iru ohun to wa nilẹ yii o. Adeyẹmi Alaafin sare pe awọn agbaagba ti wọn le da sọrọ naa jọ, ohun ti wọn si jọ fi ẹnu ko le lori ni pe ki awọn tilẹ kọkọ yanju ija to wa ni mọṣalaṣi na.


Ọrọ naa gbona kaakiri ilẹ Yoruba, ṣugbọn ipo pataki ti Alaafin di mu ninu ọrọ awọn Yoruba yii jẹ ki nnkan le niluu Ọyọ, awọn ẹgbẹ oṣelu Ọlọpẹ ko fẹ ki Adeyẹmi jọba, awọn Parapọ ati NCNC ko si fẹ ẹlomi-in loye ju Adeyẹmi lọ. Ohun to jẹ ki ọrọ naa le lẹyin ti Adeyẹmi ti jọba ree, ti awọn mi-in si kọ lati gba a bii Alaafin tawọn, wọn ni Alaafin awọn Parapọ ni, wọn ti gbagbe pe ijọba ologun lo ṣe ofin, ti wọn si fagi le ọrọ ẹjọ-pipe, lẹyin ti wọn ti fi ọdun meji aabọ ṣe ẹjọ loriṣiiriṣii, ti ọrọ naa ko ja sibi kan. Ibinu yii wa nilẹ, ko si tan ninu awọn alatako Lamidi Adeyẹmi, wọn n reti iyanu kan ti yoo tun jẹ ki ija naa bẹrẹ, ti wọn yoo si fi le le Adeyẹmi kuro nipo ọba. Iru ọgbọn wo leeyan yoo da si iru ohun to wa nilẹ yii o. Adeyẹmi Alaafin sare pe awọn agbaagba ti wọn le da sọrọ naa jọ, ohun ti wọn si jọ fi ẹnu ko le lori ni pe ki awọn tilẹ kọkọ yanju ija to wa ni mọṣalaṣi na. Wọn ni nigba to jẹ ọpọ awọn eeyan yii, Musulumi lo pọ ju ninu wọn, bi ija ba ti le pari ni mọṣalaaṣi , ti awọn janmọ-ọn n kirun papọ, ti wọn n lọ si Yidi kan naa, yoo rọrun lati ba awọn oloṣelu to n lọ si awọn mọṣalaaṣi yii sọrọ. Bi nnkan ṣe wa nigba naa ni pe awọn oloṣelu Dẹmọ ati NCNC n lọ si mọṣalaaṣi kan ni, bẹẹ ni awọn ti ẹgbẹ Ọlọpẹ, n lọ si mọṣalaaṣi mi-in, kaluku n kirun ẹ lọtọọtọ ni. Ipade akọkọ ti Alaafin Adeyẹmi pe lori oye yii ko ṣiṣẹ rara, awọn to yẹ ki wọn wa ko wa, wọn ti gbin oro ara wọn sinu.


Wọn ni nigba to jẹ ọpọ awọn eeyan yii, Musulumi lo pọ ju ninu wọn, bi ija ba ti le pari ni mọṣalaaṣi , ti awọn janmọ-ọn n kirun papọ, ti wọn n lọ si Yidi kan naa, yoo rọrun lati ba awọn oloṣelu to n lọ si awọn mọṣalaaṣi yii sọrọ. Bi nnkan ṣe wa nigba naa ni pe awọn oloṣelu Dẹmọ ati NCNC n lọ si mọṣalaaṣi kan ni, bẹẹ ni awọn ti ẹgbẹ Ọlọpẹ, n lọ si mọṣalaaṣi mi-in, kaluku n kirun ẹ lọtọọtọ ni. Ipade akọkọ ti Alaafin Adeyẹmi pe lori oye yii ko ṣiṣẹ rara, awọn to yẹ ki wọn wa ko wa, wọn ti gbin oro ara wọn sinu. Sibẹ naa, ọba yii tun gbiyanju, ṣugbọn nibi kọọ naa ni, ko jọ pe ija awọn ara mọṣalaaṣi yii yoo pari, nitori awọn oloṣelu ti wọnu wọn ni mọṣalaaṣi naa! Ohun ti Alaafin waa ṣe ni pe o ni afi ki awọn maa woye ọrọ yii o, ki awọn si maa ṣe iṣẹ naa labẹlẹ, ki awọn ti ba gbogbo ọmọ lẹyin awọn lemọọmu yii sọrọ, pe eyi to ba dagba ju lọ ninu awọn lemọọmu yii, lọjọ to ba ti ku gbara, lọjọ naa ni eyi to ba wa laye ninu awọn lemọọmu mejeeji yoo di lemọọmu agba fun gbogbo Ọyọ, ti ko si ni i si ẹlomi-in ti yoo di ipo lemọọmu Ọyọ mu. Ko too digba ti iku yoo pa ẹnikankan ninu wọn ṣaa, Alaafin ti wa ọna pe awọn lemọọmu naa nikọọkan si aafin rẹ, to si ti ba wọn sọrọ pe ki wọn ma jẹ ki awọn oloṣelu da aarin wọn ru o, ki wọn ma jẹ ki oloṣelu gbe wọn ṣẹ Ọlọrun, ki wọn wa gbogbo ọna lati tun ilu Ọyọ ṣe ni.


Sibẹ naa, ọba yii tun gbiyanju, ṣugbọn nibi kọọ naa ni, ko jọ pe ija awọn ara mọṣalaaṣi yii yoo pari, nitori awọn oloṣelu ti wọnu wọn ni mọṣalaaṣi naa! Ohun ti Alaafin waa ṣe ni pe o ni afi ki awọn maa woye ọrọ yii o, ki awọn si maa ṣe iṣẹ naa labẹlẹ, ki awọn ti ba gbogbo ọmọ lẹyin awọn lemọọmu yii sọrọ, pe eyi to ba dagba ju lọ ninu awọn lemọọmu yii, lọjọ to ba ti ku gbara, lọjọ naa ni eyi to ba wa laye ninu awọn lemọọmu mejeeji yoo di lemọọmu agba fun gbogbo Ọyọ, ti ko si ni i si ẹlomi-in ti yoo di ipo lemọọmu Ọyọ mu. Ko too digba ti iku yoo pa ẹnikankan ninu wọn ṣaa, Alaafin ti wa ọna pe awọn lemọọmu naa nikọọkan si aafin rẹ, to si ti ba wọn sọrọ pe ki wọn ma jẹ ki awọn oloṣelu da aarin wọn ru o, ki wọn ma jẹ ki oloṣelu gbe wọn ṣẹ Ọlọrun, ki wọn wa gbogbo ọna lati tun ilu Ọyọ ṣe ni. Ki wọn le mọ pe ọkan naa lawọn, ati pe oun ko ba ẹnikẹni ja, Alaafin Lamidi Adeyẹmi lọ si mọṣalaaṣi mejeeji lati kirun. O kirun ni takọkọ, o si tun lọọ kirun ni tikeji, ko si si ọjọ ti inu awọn ẹlẹsin yii dun ju ọjọ ti Alaafin de ọdọ wọn kirun lọ. Nibi ti wọn ti n ṣe eyi ni ohun ti wọn ti sọ tẹlẹ ti ṣẹlẹ, ọkan ninu awọn lemọọmu naa ku lojiji.


Ki wọn le mọ pe ọkan naa lawọn, ati pe oun ko ba ẹnikẹni ja, Alaafin Lamidi Adeyẹmi lọ si mọṣalaaṣi mejeeji lati kirun. O kirun ni takọkọ, o si tun lọọ kirun ni tikeji, ko si si ọjọ ti inu awọn ẹlẹsin yii dun ju ọjọ ti Alaafin de ọdọ wọn kirun lọ. Nibi ti wọn ti n ṣe eyi ni ohun ti wọn ti sọ tẹlẹ ti ṣẹlẹ, ọkan ninu awọn lemọọmu naa ku lojiji. Kia ni wọn lọọ mu eyi to wa ni Parakoyi wa, wọn ni ko waa maa kirun ni mọṣalaaṣi nla keji, iyẹn mọṣalaaṣi Jimọ. Mọṣalaaṣi Paraoyi yii ni awọn ọmọ ẹgbẹ NCNC wa, kikida wọn lo kunbẹ fọfọ, wọn ki i si i fẹ ẹlomi-in laarin wọn. Nigba ti lemọọmu waa ku ninu mọṣalaaṣi Jimọ yii, wọn ni ki wọn ma fi mọṣalaaṣi ti Parakoyi ṣe Central mosque mọ, ṣugbọn ki lemọọmu wọn waa jẹ lemọọmu agba.


Kia ni wọn lọọ mu eyi to wa ni Parakoyi wa, wọn ni ko waa maa kirun ni mọṣalaaṣi nla keji, iyẹn mọṣalaaṣi Jimọ. Mọṣalaaṣi Paraoyi yii ni awọn ọmọ ẹgbẹ NCNC wa, kikida wọn lo kunbẹ fọfọ, wọn ki i si i fẹ ẹlomi-in laarin wọn. Nigba ti lemọọmu waa ku ninu mọṣalaaṣi Jimọ yii, wọn ni ki wọn ma fi mọṣalaaṣi ti Parakoyi ṣe Central mosque mọ, ṣugbọn ki lemọọmu wọn waa jẹ lemọọmu agba. Nibẹ ni wọn si pari ija naa si, nitori inu awọn ti mọṣalaaṣi Jimọ dun pe mọṣalaaṣi awọn naa lo pada di Central mosque, inu awọn ti Parakoyi naa si dun pe lemọọmu awọn lo pada di lemọọmu agba. Bi ija ti awọn musulumi ti pari ree, ti wọn si bẹrẹ ajọṣe tuntun. Wọn jọ n kirun, wọn si jọ n lọ si Yidi, ohun gbogbo si pada si bo ti yẹ ko ri.


Nibẹ ni wọn si pari ija naa si, nitori inu awọn ti mọṣalaaṣi Jimọ dun pe mọṣalaaṣi awọn naa lo pada di Central mosque, inu awọn ti Parakoyi naa si dun pe lemọọmu awọn lo pada di lemọọmu agba. Bi ija ti awọn musulumi ti pari ree, ti wọn si bẹrẹ ajọṣe tuntun. Wọn jọ n kirun, wọn si jọ n lọ si Yidi, ohun gbogbo si pada si bo ti yẹ ko ri. Ṣugbọn kinni naa ko rọgbọ bẹẹ laarin awọn oloṣelu o, nitori ko i ti i ju oṣu kan lọ nigba ti wọn fi Lamidi Adeyẹmi jẹ Alaafin ti Ladepo Ọranlọla gbe ariwo nla kan jade, to ni awọn kan dẹ tọọgi soun o, ati pe diẹ lo ku ki wọn gba ẹmi oun. O ni niṣe ni awọn tọọgi naa deede ya lu oun bii ogiri alapa, ti wọn si mura lati gba ẹmi oun, ariwo ti wọn si n pa mọ oun lori ni pe ṣe oun loun laya ti oun n daamu ọba, oun loun n daamu Alaafin, ṣ’oun ko si ti i mọ pe o yẹ ki oun jawọ ninu ọrọ naa, oni loun maa lọ ba awọn baba baba oun lọrun. O ni ere buruku loun sa ti oun fi parẹ mọ wọn loju, nibi ti oun si sa wọ, oun farasoko sibẹ ni, oun ko si jade lati aarọ ṣulẹ, titi ti ilẹ ọjọ keji fi mọ, bẹẹ ni oun ko fi omi kan ẹnu oun bayii, nitori oun mọ pe awọn tọọgi naa n wa oun kiri.


Ṣugbọn kinni naa ko rọgbọ bẹẹ laarin awọn oloṣelu o, nitori ko i ti i ju oṣu kan lọ nigba ti wọn fi Lamidi Adeyẹmi jẹ Alaafin ti Ladepo Ọranlọla gbe ariwo nla kan jade, to ni awọn kan dẹ tọọgi soun o, ati pe diẹ lo ku ki wọn gba ẹmi oun. O ni niṣe ni awọn tọọgi naa deede ya lu oun bii ogiri alapa, ti wọn si mura lati gba ẹmi oun, ariwo ti wọn si n pa mọ oun lori ni pe ṣe oun loun laya ti oun n daamu ọba, oun loun n daamu Alaafin, ṣ’oun ko si ti i mọ pe o yẹ ki oun jawọ ninu ọrọ naa, oni loun maa lọ ba awọn baba baba oun lọrun. O ni ere buruku loun sa ti oun fi parẹ mọ wọn loju, nibi ti oun si sa wọ, oun farasoko sibẹ ni, oun ko si jade lati aarọ ṣulẹ, titi ti ilẹ ọjọ keji fi mọ, bẹẹ ni oun ko fi omi kan ẹnu oun bayii, nitori oun mọ pe awọn tọọgi naa n wa oun kiri. O ni bi oun ti raaye loun pariwo yii, ki gbogbo aye gba oun, ki wọn ma jẹ ki wọn fi tọọgi pa oun o. Ewo lo tun ṣẹlẹ yii o. Ariwo tawọn eeyan n pa ree, nitori ohun to tun le fa iru eleyii ko yaayan lẹnu. Kia ni ọrọ naa ti di ohun ti awọn oloṣelu mejeeji fẹẹ maa woju ara wọn si, ti wọn si ti tun mura ija laarin ara wọn. Awọn ọmọ ẹgbẹ Ọlọpẹ ti bẹrẹ ariwo, wọn ni wọn fẹẹ pa Ladepo danu, nitori ko gba fun wọn ki wọn rẹ oun jẹ ni.


O ni bi oun ti raaye loun pariwo yii, ki gbogbo aye gba oun, ki wọn ma jẹ ki wọn fi tọọgi pa oun o. Ewo lo tun ṣẹlẹ yii o. Ariwo tawọn eeyan n pa ree, nitori ohun to tun le fa iru eleyii ko yaayan lẹnu. Kia ni ọrọ naa ti di ohun ti awọn oloṣelu mejeeji fẹẹ maa woju ara wọn si, ti wọn si ti tun mura ija laarin ara wọn. Awọn ọmọ ẹgbẹ Ọlọpẹ ti bẹrẹ ariwo, wọn ni wọn fẹẹ pa Ladepo danu, nitori ko gba fun wọn ki wọn rẹ oun jẹ ni. Wọn ni bi wọn ba pa a, nnkan yoo ṣe, awọn lọọya ti wọn n lo naa si ti bẹrẹ si i sọrọ, wọn ni ohun ti awọn n wi lo ṣẹlẹ yii o, ẹmi onibaara awọn ko de rara, awọn si bẹ ijọba Western Region. Awọn tun kilọ fun wọn pe ti wọn o ba mojuto Ladepo Ọranlọla, ti wọn ba jẹ ki wọn pa a danu bẹẹ nitori pe ko ti i de ipo Alaafin, ọrun ijọba ni oku ọkunrin naa yoo wa o. Bẹẹ ni Ladepo paapaa funra ẹ naa n fọkoko kaakiri, to ni wọn n mura lati pa oun ni o, nitori wọn mọ pe oun ni gbogbo ilu yan bii Alaafin. Lamidi Ọlayiwọla Adeyẹmi ko sọrọ, koda ko gbin, ko sẹni ti yoo gbọ ọrọ kan lẹnu Alaafin.


Wọn ni bi wọn ba pa a, nnkan yoo ṣe, awọn lọọya ti wọn n lo naa si ti bẹrẹ si i sọrọ, wọn ni ohun ti awọn n wi lo ṣẹlẹ yii o, ẹmi onibaara awọn ko de rara, awọn si bẹ ijọba Western Region. Awọn tun kilọ fun wọn pe ti wọn o ba mojuto Ladepo Ọranlọla, ti wọn ba jẹ ki wọn pa a danu bẹẹ nitori pe ko ti i de ipo Alaafin, ọrun ijọba ni oku ọkunrin naa yoo wa o. Bẹẹ ni Ladepo paapaa funra ẹ naa n fọkoko kaakiri, to ni wọn n mura lati pa oun ni o, nitori wọn mọ pe oun ni gbogbo ilu yan bii Alaafin. Lamidi Ọlayiwọla Adeyẹmi ko sọrọ, koda ko gbin, ko sẹni ti yoo gbọ ọrọ kan lẹnu Alaafin. Ọrọ naa ti yatọ si igba ti wọn jọ n du kinni naa mọ ara wọn lọwọ, Alaafin ti wa lori oye, ọrọ ẹnu ẹ, aṣẹ ni. Ṣugbọn awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu NCNC sọrọ, wọn ni awọn mọ iru ohun ti Oranlọla n ṣe yii, wọn ni o kan fẹẹ maa pariwo lasan ki aye le maa gbọ orukọ ẹ ni, o ni ko i ti i gba pe reluwee ti ṣi, o si ti ja oun silẹ, ko si si ọna alumokọrọyi kan ti oun le gba ti oun yoo fi di Alaafin. Wọn ni ki lo de ti ko lọọ ba awọn ọlọpaa, bawo lo ṣe mọ pe ki i ṣe lara awọn eeyan oun ti awọn ti jọ n ditẹ lo yiju pada soun.


Ọrọ naa ti yatọ si igba ti wọn jọ n du kinni naa mọ ara wọn lọwọ, Alaafin ti wa lori oye, ọrọ ẹnu ẹ, aṣẹ ni. Ṣugbọn awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu NCNC sọrọ, wọn ni awọn mọ iru ohun ti Oranlọla n ṣe yii, wọn ni o kan fẹẹ maa pariwo lasan ki aye le maa gbọ orukọ ẹ ni, o ni ko i ti i gba pe reluwee ti ṣi, o si ti ja oun silẹ, ko si si ọna alumokọrọyi kan ti oun le gba ti oun yoo fi di Alaafin. Wọn ni ki lo de ti ko lọọ ba awọn ọlọpaa, bawo lo ṣe mọ pe ki i ṣe lara awọn eeyan oun ti awọn ti jọ n ditẹ lo yiju pada soun. Wọn ni wọn fẹẹ lo ọrọ naa lati ba orukọ Alaafin tuntun jẹ lasan ni, ṣugbọn eyi ko le ṣee ṣe fun wọn. Wọn ni Alaafin eleyii ti jokoo na, ko si kinni kan ti yoo le e lori aga ọba. Bẹẹ ni ọrọ di yẹbẹyẹbẹ, eeyan ko mọ boya loootọ lawọn tọọgi le Ladepo, eeyan ko si mọ boya ọrọ ti awọn alatako wọn sọ ootọ ni pe wọn fẹẹ ba orukọ ọba tuntun jẹ ni.


Wọn ni wọn fẹẹ lo ọrọ naa lati ba orukọ Alaafin tuntun jẹ lasan ni, ṣugbọn eyi ko le ṣee ṣe fun wọn. Wọn ni Alaafin eleyii ti jokoo na, ko si kinni kan ti yoo le e lori aga ọba. Bẹẹ ni ọrọ di yẹbẹyẹbẹ, eeyan ko mọ boya loootọ lawọn tọọgi le Ladepo, eeyan ko si mọ boya ọrọ ti awọn alatako wọn sọ ootọ ni pe wọn fẹẹ ba orukọ ọba tuntun jẹ ni. Ṣugbọn Alaafin ko jẹ ki ọrọ naa relẹ, o ni bi ina ko ba tan laṣọ ni, ẹjẹ ko ni i tan leeekanna, ohun to wa nilẹ naa lo wa nilẹ, afi ki awọn tete yaa mọ bi awọn yoo ṣe pana ẹ ko ma le ju bẹẹ lọ. N lo ba gbe igbimọ awọn agbaagba kan dide, o ni oun fa iṣẹ atunṣe Ọyọ le wọn lọwọ, gbogbo ibi ti ija ba wa, ki wọn pana ẹ kiakia, ki lu Ọyọ le roju, ko si dara lasiko toun.


Ṣugbọn Alaafin ko jẹ ki ọrọ naa relẹ, o ni bi ina ko ba tan laṣọ ni, ẹjẹ ko ni i tan leeekanna, ohun to wa nilẹ naa lo wa nilẹ, afi ki awọn tete yaa mọ bi awọn yoo ṣe pana ẹ ko ma le ju bẹẹ lọ. N lo ba gbe igbimọ awọn agbaagba kan dide, o ni oun fa iṣẹ atunṣe Ọyọ le wọn lọwọ, gbogbo ibi ti ija ba wa, ki wọn pana ẹ kiakia, ki lu Ọyọ le roju, ko si dara lasiko toun.


Ọlọrun ko ti i sọ fun mi boya eto idibo yoo waye lọdun to n bọ tabi bẹẹ kọ- Pasitọ Adeboye

Faith Adebọla, Eko Oludari agba ijọ Ridiimu kari aye, Pasitọ Enoch Adeboye, ti bẹnu atẹ lu bijọba ṣe jẹ ki akude ba owo ilẹ wa, towo naa waa di pọ-n-tọ lẹgbẹẹ awọn owo ilẹ okeere bii tiẹ, o lọrọ naa buru gidi o, tori ni bayii, Naira ti ya yẹyẹ, koda, beba ti wọn fi n tẹ ẹ niye lori ju owo ti wọn kọ sara beba naa lọ. Adeboye sọrọ yii lọjọ Ẹti, Furaide, ọjọ kẹrin, oṣu Kọkanla yii, nigba to n sọ ero rẹ nibi eto ijọsin oloṣooṣu ṣọọṣi RCCG ọhun ti wọn n pe ni Holy Ghost Service, lori bi banki apapọ ilẹ wa, iyẹn Central Bank of Nigeria( CBN) ṣe lawọn fẹẹ paarọ awọn owo Naira kan, wọn lawọn fẹẹ daṣọ tuntun fawọn owo naa, wọn yoo si gbe awọ tuntun wọ laipẹ. Ọga agba banki apapọ naa, Godwin Emefiele, ti kede ṣaaju pe awọn owo ti wọn fẹẹ paarọ awọ wọn ọhun ni ọgọrun-un Naira, (N100), igba Naira (N200), ẹẹdẹgbẹta Naira (N500) ati ẹgbẹrun kan Naira (N1,000), ati pe owo tuntun naa yoo gori atẹ lọjọkẹẹẹdogun, oṣu Kejila, ọdun yii. Ninu ọrọ rẹ, Adeboye ni: “A nilo aanu Ọlọrun o, afi ka maa tọrọ aanu ẹ gidi, tori nnkan to n lọ lorileede yii, ko tiẹ ba laakaye kankan mu pẹẹ. “Owo Naira wa o tiẹ waa niye lori to beba ti wọn fi tẹ ẹ. Ebi apamokuu n pa awọn eeyan, ekukaka ni wọn fi n ri owo to to lati ra burẹdi jẹ, ṣugbọn Mose to jẹ aṣaaju awọn eeyan tiwa ko nironu meji ju bi wọn ṣe fẹẹ pa Naira laro lati fi kun ẹwa ẹ si i lọ. Lero tiwọn, bowo yii o ba tiẹ le ra burẹdi, ka ṣaa ti rẹwa daadaa, lo jẹ wọn logun.


Ninu ọrọ rẹ, Adeboye ni: “A nilo aanu Ọlọrun o, afi ka maa tọrọ aanu ẹ gidi, tori nnkan to n lọ lorileede yii, ko tiẹ ba laakaye kankan mu pẹẹ. “Owo Naira wa o tiẹ waa niye lori to beba ti wọn fi tẹ ẹ. Ebi apamokuu n pa awọn eeyan, ekukaka ni wọn fi n ri owo to to lati ra burẹdi jẹ, ṣugbọn Mose to jẹ aṣaaju awọn eeyan tiwa ko nironu meji ju bi wọn ṣe fẹẹ pa Naira laro lati fi kun ẹwa ẹ si i lọ. Lero tiwọn, bowo yii o ba tiẹ le ra burẹdi, ka ṣaa ti rẹwa daadaa, lo jẹ wọn logun. Ṣe ọgbọn wa ninu iyẹn? Ọlọrun nikan lo le ṣaanu wa ni o.” Tẹ o ba gbagbe, latigba ti wọn ti ṣefilọ pipaarọ owo naa ni Naira ti n fojoojumọ ṣubu yakata lẹgbẹẹ awọn akẹgbẹ rẹ bii dọla ati pọun. Lasiko ta a fi n ko iroyin yii jọ, iye ti wọn n ṣẹ dọla ilẹ Amẹrika si Naira ti ju ọgọrin Naira lọ.


Ṣe ọgbọn wa ninu iyẹn? Ọlọrun nikan lo le ṣaanu wa ni o.” Tẹ o ba gbagbe, latigba ti wọn ti ṣefilọ pipaarọ owo naa ni Naira ti n fojoojumọ ṣubu yakata lẹgbẹẹ awọn akẹgbẹ rẹ bii dọla ati pọun. Lasiko ta a fi n ko iroyin yii jọ, iye ti wọn n ṣẹ dọla ilẹ Amẹrika si Naira ti ju ọgọrin Naira lọ. Bakan naa ni ojiṣẹ Ọlọrun naa ni titi di ba a ṣe n sọ yii, Ọlọrun o ti i fihan oun pato, bẹẹ ni ko sọ foun boya eto idibo gbogbogboo ọdun 2023 maa waye abi ko ni i waye. “Ki i ṣe pe mo fẹẹ dẹruba yin o, mi o si sọ fun yin pe mo mọ nnkan aṣiri kan tẹyin yooku ko mọ, mi o ki i ṣe wolii, pasitọ ni mi, ṣugbọn pasitọ yin ni mo jẹ. A ni lati gbadura gidi.


Bakan naa ni ojiṣẹ Ọlọrun naa ni titi di ba a ṣe n sọ yii, Ọlọrun o ti i fihan oun pato, bẹẹ ni ko sọ foun boya eto idibo gbogbogboo ọdun 2023 maa waye abi ko ni i waye. “Ki i ṣe pe mo fẹẹ dẹruba yin o, mi o si sọ fun yin pe mo mọ nnkan aṣiri kan tẹyin yooku ko mọ, mi o ki i ṣe wolii, pasitọ ni mi, ṣugbọn pasitọ yin ni mo jẹ. A ni lati gbadura gidi. “Ka ṣi maa tẹsiwaju bii pe yoo waye. Ṣugbọn emi Adeboye, tara mi ni mo n sọ o, mi o sọ tẹlomi-in o, Ọlọrun o ti i sọ fun mi pe idibo naa yoo waye. O ṣee ṣe ko sọ ọ fun mi lọla o, mi o mọ, ṣugbọn ni lọwọlọwọ ti mo jokoo siwaju yin yii, Ko ti i sọ ọ fun mi pe eto idibo naa yoo waye lọdun to n bọ abi ko ni i waye.” Bẹẹ ni Pasitọ Adeboye wi o.


“Ka ṣi maa tẹsiwaju bii pe yoo waye. Ṣugbọn emi Adeboye, tara mi ni mo n sọ o, mi o sọ tẹlomi-in o, Ọlọrun o ti i sọ fun mi pe idibo naa yoo waye. O ṣee ṣe ko sọ ọ fun mi lọla o, mi o mọ, ṣugbọn ni lọwọlọwọ ti mo jokoo siwaju yin yii, Ko ti i sọ ọ fun mi pe eto idibo naa yoo waye lọdun to n bọ abi ko ni i waye.” Bẹẹ ni Pasitọ Adeboye wi o.


Lẹyin to gbaṣẹ lọwọ gomina Kwara, Cute Abiọla fiṣẹ ọmọ ogun oju omi silẹ

Jọkẹ Amọri Ọkan ninu awọn adẹrin-in poṣonu ilẹ wa, Abdulgafar Ahmed Abiọla, ti gbogbo eeyan mọ si Cute Abiọla, ti Gomina ipinlẹ Kwara, Abdul Rahman AbdulRazaq, ṣẹṣẹ fi ṣe oludamọran pataki rẹ lori ọrọ to ba jẹ mọ iṣẹ ọna, iyẹn Special Assistant on Creative Industries, ti kọwe fiṣẹ silẹ nibi iṣẹ ọmọ ogun oju omi, Nigerian Navy to ti n ṣiṣẹ. O loun ti fẹyinti bayii, oun ko ṣiṣẹ naa mọ. Ninu lẹta kan to kọ si awọn ọga rẹ ni ileesẹ ologun ọhun, eyi to gbe sori Instagraamu rẹ lo ti kọ ọ bayii pe ‘‘Pẹlu ẹmi imoore ni mo ṣe fi tọkantọkan dupẹ lọwọ ileeṣẹ ọmọ ogun oju omi ilẹ wa, Nigerian Navy, fun anfaani ti ko wọpọ ti wọn fun mi lati ni ikoraro ati ikora ẹni ni ijanu, eyi ti wọn fi se mi jinna daadaa lori iṣẹ ti mo yan laayo, ẹkọ iwa ọmọluabi, awọn iwa ti iṣẹ naa pe fun, ati bẹẹ bẹẹ lọ. Mo le fi gbogbo ẹnu sọ ọ pe mo ni ẹkọ to yẹ ni gbogbo ọna lati le tẹsiwaju lati maa gbe igbe aye to daa, to si wuyi lọjọ iwaju. ‘‘Mo rọ gbogbo ẹyin ololufẹ mi pe kẹ ẹ ba mi dupẹ lọwọ ọga agba patapata fun awọn ọmọ ogun oju omi ilẹ wa, ati gbogbo awọn aṣiwaju mi lẹnu iṣẹ yii ti wọn ko ipa kan tabi omi ninu idagbasoke mi lori iṣẹ ti mo yan laayo yii, paapaa ju lọ bi mo ṣe bu mu ninu omi ọgbọn tiwọn naa lati mu ki erongba mi lati daabo bo, ati lati gbeja orileede mi ṣee ṣe. Anfaani ẹyọ kan yii lati ọdọ ọga ologun yii jọ mi loju, o si fi han bi ileeṣẹ ologun ṣe ni ifẹ lati mu ki erongba awọn oṣiṣẹ wọn ṣee ṣe.


Mo le fi gbogbo ẹnu sọ ọ pe mo ni ẹkọ to yẹ ni gbogbo ọna lati le tẹsiwaju lati maa gbe igbe aye to daa, to si wuyi lọjọ iwaju. ‘‘Mo rọ gbogbo ẹyin ololufẹ mi pe kẹ ẹ ba mi dupẹ lọwọ ọga agba patapata fun awọn ọmọ ogun oju omi ilẹ wa, ati gbogbo awọn aṣiwaju mi lẹnu iṣẹ yii ti wọn ko ipa kan tabi omi ninu idagbasoke mi lori iṣẹ ti mo yan laayo yii, paapaa ju lọ bi mo ṣe bu mu ninu omi ọgbọn tiwọn naa lati mu ki erongba mi lati daabo bo, ati lati gbeja orileede mi ṣee ṣe. Anfaani ẹyọ kan yii lati ọdọ ọga ologun yii jọ mi loju, o si fi han bi ileeṣẹ ologun ṣe ni ifẹ lati mu ki erongba awọn oṣiṣẹ wọn ṣee ṣe. ‘‘Mo ṣi jẹ ọkan ninu awọn mọlẹbi ileeṣẹ ọmọ ogun oju omi, mo si ṣeleri pe n oo maa jẹ aṣoju rere fun ileeṣẹ ologun oju omi ni orileede yii tabi ni oke okun. O jẹ ohun iwuri fun mi lati ṣiṣẹ ni iru ileeṣẹ bii ti ologun oju omi ilẹ wa yii. ‘‘Mo fẹẹ fi tọkantọkan mọ riri gbogbo awọn aṣiwaju mi nidii iṣẹ yii ti wọn jẹ ohun eelo fun aṣeyọri mi.


‘‘Mo ṣi jẹ ọkan ninu awọn mọlẹbi ileeṣẹ ọmọ ogun oju omi, mo si ṣeleri pe n oo maa jẹ aṣoju rere fun ileeṣẹ ologun oju omi ni orileede yii tabi ni oke okun. O jẹ ohun iwuri fun mi lati ṣiṣẹ ni iru ileeṣẹ bii ti ologun oju omi ilẹ wa yii. ‘‘Mo fẹẹ fi tọkantọkan mọ riri gbogbo awọn aṣiwaju mi nidii iṣẹ yii ti wọn jẹ ohun eelo fun aṣeyọri mi. Adura mi ni pe atẹgun ati omi ko ni i kọju ija si yin bi ẹ ṣe n rin lori omi, nitori mo mọ pe titi lae lẹ oo maa jẹ olootitọ. ‘‘Mo dupẹ lọwọ yin o, ileesẹ ologun oju omi ilẹ wa. Gbogbo wa la o jọ tẹsiwaju’’.


Adura mi ni pe atẹgun ati omi ko ni i kọju ija si yin bi ẹ ṣe n rin lori omi, nitori mo mọ pe titi lae lẹ oo maa jẹ olootitọ. ‘‘Mo dupẹ lọwọ yin o, ileesẹ ologun oju omi ilẹ wa. Gbogbo wa la o jọ tẹsiwaju’’. Bi Abdulgafar ti awọn ololufẹ rẹ maa n pe ni Cute Abiọla ṣe kọ ọrọ naa sori ikanni Instagraamu rẹ ree, to fi dupẹ lọwọ awọn ọga rẹ. Bẹẹ lawọn ololufẹ rẹ naa ti n ki i ku oriire, ti wọn ṣi n gbadura fun un pe igbesẹ tuntun to ṣẹṣẹ gbe yii yoo san an si rere, ohun to daa ni yoo mu bọ nibẹ.


Bi Abdulgafar ti awọn ololufẹ rẹ maa n pe ni Cute Abiọla ṣe kọ ọrọ naa sori ikanni Instagraamu rẹ ree, to fi dupẹ lọwọ awọn ọga rẹ. Bẹẹ lawọn ololufẹ rẹ naa ti n ki i ku oriire, ti wọn ṣi n gbadura fun un pe igbesẹ tuntun to ṣẹṣẹ gbe yii yoo san an si rere, ohun to daa ni yoo mu bọ nibẹ.


Nitori ẹya ara oku ti wọn ge lọsibitu, nọọsi meji foju bale-ẹjọ n’Ibadan

Ọlawale Ajao, Ibadan Ọrọ ẹya ara ti wọn ni wọn ji ge lọ lara alaisan kan, Abilekọ Rachael Boluade, ẹni to ku sileewosan aladaani kan ti wọn n pe ni Ibadan Central Hospital, laduugbo Ọṣọṣami, n’Ibadan, ti dẹjọ, awọn ọmọ iya naa ti n ba awọn oṣiṣẹ ileewosan ọhun fa ẹjọ gidi ni kootu. Gẹgẹ b’ALAROYE ṣe gbọ, o ṣe diẹ ti iya agba naa ti n gba itọju nileewosan yii ko too dagbere faye loru ọjọ Abamẹta, Satide ọjọ kọkandinlọgbọn, oṣu Kẹwaa, ọdun 2022 yii, mọju ọjọ Aiku, Sannde, ọjọ keji. Njẹ ki awọn ọmọlooku lọọ gbe oku iya wọn kuro nileewosan yii lọ si mọṣuari, nibi ti wọn maa n tọju awọn oku pamọ si, ki wọn le raaye ṣeto ẹyẹ ikẹyin ati eto isinku iya naa, ni wọn ri i pe wọn ti ṣiṣẹ abẹ si iya wọn lara. Ṣugbọn iṣẹ abẹ eleyii ki i ṣe iru eyi ti awọn akọṣẹmọṣẹ dokita maa n ṣe, awọn ọmọ eriwo ni wọn dọgbọn ge ẹran diẹ nibi agbari, apa ati ibi kọlọfin ara oku naa. Nigba ti ọkan ninu awọn ọmọọlooku debẹ lati gbe oku iya wọn lọ ni nnkan bii aago marun-un idaji ọjọ Aje, Mọnde, lo ri i bi awọn ọmọ aye ti ṣe fọbẹ dara si iya ẹ lorikeerikee ara. Lọgan ni baba naa sọ ọ di ariwo mọ awọn alaṣẹ ọsibitu ọhun lọwọ, ṣugbọn ko sẹni to jẹwọ pe oun mọ nnkan kan nipa iṣẹ abẹ aramọnda naa, n lawọn ẹbi oloogbe ba fi ọlọpaa gbe wọn lọjọ Aje, Mọnde, ọjọ kọkanlelọgbọn, oṣu Kẹwaa, ọdun 2022.


Ṣugbọn iṣẹ abẹ eleyii ki i ṣe iru eyi ti awọn akọṣẹmọṣẹ dokita maa n ṣe, awọn ọmọ eriwo ni wọn dọgbọn ge ẹran diẹ nibi agbari, apa ati ibi kọlọfin ara oku naa. Nigba ti ọkan ninu awọn ọmọọlooku debẹ lati gbe oku iya wọn lọ ni nnkan bii aago marun-un idaji ọjọ Aje, Mọnde, lo ri i bi awọn ọmọ aye ti ṣe fọbẹ dara si iya ẹ lorikeerikee ara. Lọgan ni baba naa sọ ọ di ariwo mọ awọn alaṣẹ ọsibitu ọhun lọwọ, ṣugbọn ko sẹni to jẹwọ pe oun mọ nnkan kan nipa iṣẹ abẹ aramọnda naa, n lawọn ẹbi oloogbe ba fi ọlọpaa gbe wọn lọjọ Aje, Mọnde, ọjọ kọkanlelọgbọn, oṣu Kẹwaa, ọdun 2022. Obinrin ẹni ọdun mẹtadinlọgbọn (27) kan, Muibat Ọlatunji, ati Oluwafunmilayọ Omeh, ẹni ọdun mejilelogun (22), ti awọn mejeeji jẹ nọọsi pẹlu awọn meji mi-in, Bamidele Bamiro, ẹni ọdun mejilelọgbọn (32), to jẹ ọdẹ to n ṣọ ileewosan naa; pẹlu oṣiṣẹ ọsibitu ọhun kan to n jẹ Godwin Omomoh, lawọn ọlọpaa mu gẹgẹ bii afurasi lori ọran naa. Nigba ti wọn n fara han ni kootu lọjọ Ẹti, Furaidee, ọjọ kẹrin, oṣu Kọkanla, ọdun 2022 yii, ẹsun meji ọtọọtọ ni wọn fi kan wọn niwaju adajọ, wọn ni wọn ko bọwọ fun oku eeyan ẹlẹran ara bii tiwọn, bẹẹ ni wọn ṣe oku alaisan to ku sibi iṣẹ wọn ṣakaṣaka, ṣugbọn gbogbo wọn sọ pe awọn ko jẹbi eyikeyii ninu awọn ẹsun naa. Amofin Iyabọ Ọladoyin to jẹ agbẹjọro awọn olupẹjọ sọ niwaju adajọ pe awọn olujẹjọ wọnyi pẹlu awọn eeyan kan ni wọn jọ huwa to lodi sofin naa, ṣugbọn mẹrin ti ọwọ awọn agbofinro tẹ ninu wọn lo n jẹjọ yii, nigba ti awọn yooku ti na papa bora.


Obinrin ẹni ọdun mẹtadinlọgbọn (27) kan, Muibat Ọlatunji, ati Oluwafunmilayọ Omeh, ẹni ọdun mejilelogun (22), ti awọn mejeeji jẹ nọọsi pẹlu awọn meji mi-in, Bamidele Bamiro, ẹni ọdun mejilelọgbọn (32), to jẹ ọdẹ to n ṣọ ileewosan naa; pẹlu oṣiṣẹ ọsibitu ọhun kan to n jẹ Godwin Omomoh, lawọn ọlọpaa mu gẹgẹ bii afurasi lori ọran naa. Nigba ti wọn n fara han ni kootu lọjọ Ẹti, Furaidee, ọjọ kẹrin, oṣu Kọkanla, ọdun 2022 yii, ẹsun meji ọtọọtọ ni wọn fi kan wọn niwaju adajọ, wọn ni wọn ko bọwọ fun oku eeyan ẹlẹran ara bii tiwọn, bẹẹ ni wọn ṣe oku alaisan to ku sibi iṣẹ wọn ṣakaṣaka, ṣugbọn gbogbo wọn sọ pe awọn ko jẹbi eyikeyii ninu awọn ẹsun naa. Amofin Iyabọ Ọladoyin to jẹ agbẹjọro awọn olupẹjọ sọ niwaju adajọ pe awọn olujẹjọ wọnyi pẹlu awọn eeyan kan ni wọn jọ huwa to lodi sofin naa, ṣugbọn mẹrin ti ọwọ awọn agbofinro tẹ ninu wọn lo n jẹjọ yii, nigba ti awọn yooku ti na papa bora. Amofin George Ọlaniyi ti i ṣe agbẹjọro awọn olujẹjọ ja fitafita lati gba beeli awọn onibaara rẹ. Adajọ kootu ọhun, Onidaajọ Emmanuel Idowu, gba beeli ọkọọkan wọn pẹlu ẹgbẹrun lọna igba Naira (₦200,000), ati oniduuro meji, meji ko too sun igbẹjọ naa siwaju.


Amofin George Ọlaniyi ti i ṣe agbẹjọro awọn olujẹjọ ja fitafita lati gba beeli awọn onibaara rẹ. Adajọ kootu ọhun, Onidaajọ Emmanuel Idowu, gba beeli ọkọọkan wọn pẹlu ẹgbẹrun lọna igba Naira (₦200,000), ati oniduuro meji, meji ko too sun igbẹjọ naa siwaju.


Nibi t’ọkunrin yii ti n ba patako ipolongo ẹgbẹ alatako jẹ lo ti gan mọ’na n’Ibadan

Ọlawale Ajao, Ibadan Ṣe idajọ Ọlọrun ni ka pe eyi ni abi afọwọfa? Eyi o wu ko jẹ, iroyin gbigbona to ṣẹlẹ n’Ibadan, lalẹ ọjọ Ẹti, Furaidee, ọjọ karun-un, oṣu Kọkanla, ni tọkunrin kan to j’Ọlọrun ni pe nibi to ti n ba patako ipolongo ibo oloṣelu kan jẹ. Ọkunrin ta o ti i mọ orukọ ẹ titi ta a fi pari akojọ iroyin yii ni ina gbe, to si gan pa mọ’bẹ lasiko to n gbiyanju lati ba patako ipolongo ibo Oloye Bayọ Adelabu ti i ṣe oludije fun ipo gomina labẹ asia ẹgbẹ oṣelu Accord Party jẹ laduugbo Challenge, n’Ibadan. Ẹnikan ti iṣẹlẹ ọhun ṣoju ẹ sọ pe bi ọkunrin baṣejẹ yii ṣe fẹẹ gun ori opo ipolongo ibo giga naa ni wọn ti kilọ fun un lati ma ṣe ba a jẹ, ṣugbọn to kọ ti ko gbọ. O ni “Bo ṣe gun opo yẹn doke tan, lẹẹkan naa la kan ri i to n ja pitipiti. A mọ pe o ti ṣeeṣi fara kan waya ina ni, ina si ti gbe e, ṣugbọn ko sẹni to le sun mọ ọn titi to fi gbẹmi-in mi’’.


Ẹnikan ti iṣẹlẹ ọhun ṣoju ẹ sọ pe bi ọkunrin baṣejẹ yii ṣe fẹẹ gun ori opo ipolongo ibo giga naa ni wọn ti kilọ fun un lati ma ṣe ba a jẹ, ṣugbọn to kọ ti ko gbọ. O ni “Bo ṣe gun opo yẹn doke tan, lẹẹkan naa la kan ri i to n ja pitipiti. A mọ pe o ti ṣeeṣi fara kan waya ina ni, ina si ti gbe e, ṣugbọn ko sẹni to le sun mọ ọn titi to fi gbẹmi-in mi’’. Ọpọ ẹgbẹ oṣelu lo ti fi aidunnu wọn han nipa bi awọn janduku ṣe n ba nnkan ipolongo ibo wọn jẹ. Lara awọn to ti sọrọ soke bẹẹ fawọn oniroyin laipẹ yii ni Oloye Bayọ Adelabu, ẹni to n dupo gomina ipinlẹ Ọyọ lorukọ ẹgbẹ oṣelu Accord; Sẹnetọ Teslin Fọlarin to n dupo gomina lorukọ ẹgbẹ oṣelu APC ati Oloye Olukayọde Popoọla to n dupo naa lorukọ ẹgbẹ oṣelu NNPP. Nigba to n fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, Oloye Bayọ Adelabu sọ pe “wọn ti fi iṣẹlẹ yẹn to wa leti.


Ọpọ ẹgbẹ oṣelu lo ti fi aidunnu wọn han nipa bi awọn janduku ṣe n ba nnkan ipolongo ibo wọn jẹ. Lara awọn to ti sọrọ soke bẹẹ fawọn oniroyin laipẹ yii ni Oloye Bayọ Adelabu, ẹni to n dupo gomina ipinlẹ Ọyọ lorukọ ẹgbẹ oṣelu Accord; Sẹnetọ Teslin Fọlarin to n dupo gomina lorukọ ẹgbẹ oṣelu APC ati Oloye Olukayọde Popoọla to n dupo naa lorukọ ẹgbẹ oṣelu NNPP. Nigba to n fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, Oloye Bayọ Adelabu sọ pe “wọn ti fi iṣẹlẹ yẹn to wa leti. Awọn kan sọ pe ẹni yẹn n ri bii bọọdu yẹn ni, awọn kan sọ pe o n ba a jẹ ni’’. Adelabu, ẹni to sọrọ ọhun nipasẹ Ọgbẹni Bọlaji Tunji, ti i ṣe oludari eto iroyin rẹ, sọ pe “ṣugbọn eyi o wu ko jẹ nibẹ, ibanujẹ ọkan lo jẹ fun wa pe ẹni naa padanu ẹmi ẹ. To ba jẹ pe o n ba a jẹ naa ni, iyẹn o ni ka ro iku ro o bi ko ṣe ka ba a sọrọ tutu pe ko yee hu iru iwa bẹẹ mọ”.


Awọn kan sọ pe ẹni yẹn n ri bii bọọdu yẹn ni, awọn kan sọ pe o n ba a jẹ ni’’. Adelabu, ẹni to sọrọ ọhun nipasẹ Ọgbẹni Bọlaji Tunji, ti i ṣe oludari eto iroyin rẹ, sọ pe “ṣugbọn eyi o wu ko jẹ nibẹ, ibanujẹ ọkan lo jẹ fun wa pe ẹni naa padanu ẹmi ẹ. To ba jẹ pe o n ba a jẹ naa ni, iyẹn o ni ka ro iku ro o bi ko ṣe ka ba a sọrọ tutu pe ko yee hu iru iwa bẹẹ mọ”. O waa gbadura pe ki Ọlọrun dariji ọkunrin naa, ko si tẹ ẹ safẹfẹ rere lode ọrun.


O waa gbadura pe ki Ọlọrun dariji ọkunrin naa, ko si tẹ ẹ safẹfẹ rere lode ọrun.