Adeleye ṣo siwaju si pe oun ko le sọ boya awọn ajinigbe ọhun ti kan si ẹbi awọn ti wọn ji gbe lati bere fun owo itusilẹ kankan, ṣugbọn awọn ti n ṣiṣẹ takuntakun ninu igbo naa lati ṣawari awọn eeyan ọhun. Lori ipo ti iṣẹ oju ọna naa wa lẹyin ti wọn ji awọn oṣiṣẹ naa gbe tan, Adeleye sọ pe iṣe naa ko duro, nitori ikọ alabo Amotekun ti bẹrẹ si n pese abo to peye fun awọn oṣiṣẹ to ku, wọn si ti pada sẹnu iṣẹ wọn. Iroyin sọ pe ọjọ Iṣẹgun ni wọn ji awọn eeyan naa gbe ni nnkan bii aago mẹfa irọlẹ, iṣẹlẹ ijinigbe ọhun si ti mu ibẹrubojo ba ọpọ olugbe ilu naa. Ẹwẹ, alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ ọhun, Tee-Leo Ikoro sọ pe awọn ti n ṣiṣẹ lati ti daju pe awọn eeyan naa bọ lọwọ awọn ajinigbe naa lai farapa. Iṣẹlẹ ijinigbe naa lo n waye lẹyin ọjọ diẹ ti Ọba Auga, iyẹn Alauga ti ilu Auga-Akoko, Ọba Samuel Agunloye rọ gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu lati fi awọn ẹṣọ alaabo ṣowọ si agbegbe naa nitori eto abo to mẹhẹ. Ṣaaju ni Akeredolu ti kọkọ ṣeleri fun awọn eeyan ọhun pe oun yoo ṣe aṣepari opopona Akunnu si Ikaramu ati Oke Agbe Akoko, eyii to sọ pe awọn ijọba to ṣaaju rẹ ti kọ silẹ lati nnkan bii ọdun mejidinlogun.


Amotekun ìpínlẹ̀ Ondo ti ń wá àwọn òṣìṣẹ́ ojú ọ̀nà mẹ́ta tí wọ́n jí gbé lágbègbè Akoko

Ẹwẹ, alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ ọhun, Tee-Leo Ikoro sọ pe awọn ti n ṣiṣẹ lati ti daju pe awọn eeyan naa bọ lọwọ awọn ajinigbe naa lai farapa. Iṣẹlẹ ijinigbe naa lo n waye lẹyin ọjọ diẹ ti Ọba Auga, iyẹn Alauga ti ilu Auga-Akoko, Ọba Samuel Agunloye rọ gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu lati fi awọn ẹṣọ alaabo ṣowọ si agbegbe naa nitori eto abo to mẹhẹ. Ṣaaju ni Akeredolu ti kọkọ ṣeleri fun awọn eeyan ọhun pe oun yoo ṣe aṣepari opopona Akunnu si Ikaramu ati Oke Agbe Akoko, eyii to sọ pe awọn ijọba to ṣaaju rẹ ti kọ silẹ lati nnkan bii ọdun mejidinlogun.


Amotekun Ondo: Màálù tó bá wọnú oko àgbẹ̀ tó ba ǹkan oko jẹ yóò di títà ní gbàǹjo- ikọ̀ Amotekun

Ikọ ẹsọ alaabo Amotekun ni ọjọ Aiku kede pe ọwọ wọn ti tẹ awọn maalu ojilenigba le mẹwaa kan to ba oko jẹ ni Ipogun Ilaramokin ati ni Owena ti ijọba ibilẹ Ifedore. Bẹẹ naa ni wọn ni awọn mu awọn darandaran meji to n dari awọn maalu wọn yi. Iroyin naa ni oko ti wọn baje to ẹkita ọọdunrun. A ri gbọ pe nkan oko bi ẹgẹ, koko, ọgẹdẹ agbaagba ati agbado wa lara awọn nkan oko ti awọn maalu wọn yi bajẹ. Adari ikọ Amọtẹkun ni Ondo, Oloye Adetunji Adeleye sọ fun awọn akọroyin pe kede ti awọn kẹfin lilọ bibọ awọn darandaran lagbegbe wọnyi lawọn ti da ọmọ ikọ wọn sita. Oloye Adetunji ni: O jẹ iyalẹnu fun wa pe iru ijamba ti awọn maalu wọnyii se soko awọn agbẹ.


A ri gbọ pe nkan oko bi ẹgẹ, koko, ọgẹdẹ agbaagba ati agbado wa lara awọn nkan oko ti awọn maalu wọn yi bajẹ. Adari ikọ Amọtẹkun ni Ondo, Oloye Adetunji Adeleye sọ fun awọn akọroyin pe kede ti awọn kẹfin lilọ bibọ awọn darandaran lagbegbe wọnyi lawọn ti da ọmọ ikọ wọn sita. Oloye Adetunji ni: O jẹ iyalẹnu fun wa pe iru ijamba ti awọn maalu wọnyii se soko awọn agbẹ. Awọn darandaran yii kọkọ doju ija kọ wa sugbọn wọn pada sa lọ. Amọ sa a ribi mu awọn meji ninu wọn pẹlu maalu ti wọn da wọ inu oko oloko''. Adeleye  salaye pe awọn ko ni ba awọn darandaran yi ja lati le ri itanran gba fawọn agbẹ.


Awọn darandaran yii kọkọ doju ija kọ wa sugbọn wọn pada sa lọ. Amọ sa a ribi mu awọn meji ninu wọn pẹlu maalu ti wọn da wọ inu oko oloko''. Adeleye  salaye pe awọn ko ni ba awọn darandaran yi ja lati le ri itanran gba fawọn agbẹ. O ni bẹrẹ lati isin, eyikeyi maalu ti awọn ba ri gba pe wọn fi ba nkan oko jẹ, wọn yoo gbe wọn lọ si ileẹjọ ti wọn yoo si ta wọn ni gbanjo'', ''Ileẹjọ la o gbe wọn lọ taa si lu awọn maalu naa ni gbanjo.Ipinnu ijọba ipinlẹ Ondo ati ikọ Amọtẹkun ree lati wakati ọwọ yi lọ'' Ọkan lara awọn agbẹ ti maalu ba oko rẹ jẹ, Ogbẹni Joseph Adeyemi sọ pe nise lawọn darandaran naa gbe maalu wọn wa lati wa jẹ oko. O ni iru iwa bayi ko sẹsẹ maa waye ati pe ''Lati nkan bi ọdun marun un sẹyin ni wọn ti n se bẹẹ'' Alaga ẹgbẹ Miyetti Allah Alhaji Garba Bello to ba ileesẹ iroyin abẹle Punch sọrọ lori  isẹlẹ yi ni awọn setan lati san owo itanran ati ki wọn si jijọ fọwọsowọpọ pẹlu ijọba. Gẹgẹ bi ohun ti a ri gbọ, wọn ti saaju buwọlu adehun pẹlu ijọba pe awọn darandaran ko ni da maalu wọ inu oko ati pe ti iru rẹ ba waye, wọn yoo san owo itanran.


O ni bẹrẹ lati isin, eyikeyi maalu ti awọn ba ri gba pe wọn fi ba nkan oko jẹ, wọn yoo gbe wọn lọ si ileẹjọ ti wọn yoo si ta wọn ni gbanjo'', ''Ileẹjọ la o gbe wọn lọ taa si lu awọn maalu naa ni gbanjo.Ipinnu ijọba ipinlẹ Ondo ati ikọ Amọtẹkun ree lati wakati ọwọ yi lọ'' Ọkan lara awọn agbẹ ti maalu ba oko rẹ jẹ, Ogbẹni Joseph Adeyemi sọ pe nise lawọn darandaran naa gbe maalu wọn wa lati wa jẹ oko. O ni iru iwa bayi ko sẹsẹ maa waye ati pe ''Lati nkan bi ọdun marun un sẹyin ni wọn ti n se bẹẹ'' Alaga ẹgbẹ Miyetti Allah Alhaji Garba Bello to ba ileesẹ iroyin abẹle Punch sọrọ lori  isẹlẹ yi ni awọn setan lati san owo itanran ati ki wọn si jijọ fọwọsowọpọ pẹlu ijọba. Gẹgẹ bi ohun ti a ri gbọ, wọn ti saaju buwọlu adehun pẹlu ijọba pe awọn darandaran ko ni da maalu wọ inu oko ati pe ti iru rẹ ba waye, wọn yoo san owo itanran.


Sunday Igboho news: Ọjọgbọn Akintoye tahùn sí àwọn Ọba àti gómìnà tó ń tako Oduduwa Republic

"O ya awa gan lẹnu pe Gomina wa kan le laya lati sọ iru ẹ lẹnu rẹ..." Ọjọgbọn Akintoye ni nkan Gomina ipinlẹ Ondo ṣe bi o ṣe fesi si ọrọ Oduduwa Republic jẹ nkan iyalẹnu. Toripe oun gaan lo ni ki wọn maa kọ orin Orilẹede Yoruba lawọn ileewe ati nibi awọn ayẹyẹ ijọba. "A mọ wipe Akeredolu ati Fayemi duro gbọin-gbọin lẹyin wa nigba taa fẹ da Amotekun silẹ torinaa to ba wa sọ eleyii, kii ṣe ohun ti yoo bi awa ninu". Akintoye ni oun mọ Akeredolu daadaa ati pe awọn nkan to n ṣe ye oun daadaa. Ọjọgbọn jẹ ko di mimọ pe ko si bi gomina kan o ṣe ni tẹ si ifẹ ijọba apapọ lẹẹkọkan lati wa oju ire wọn. O ni awọn o le pe Akeredolu ni eeyan buruku rara tori ọmọ awọn ni.


Akintoye ni oun mọ Akeredolu daadaa ati pe awọn nkan to n ṣe ye oun daadaa. Ọjọgbọn jẹ ko di mimọ pe ko si bi gomina kan o ṣe ni tẹ si ifẹ ijọba apapọ lẹẹkọkan lati wa oju ire wọn. O ni awọn o le pe Akeredolu ni eeyan buruku rara tori ọmọ awọn ni. O gboriyin fun gbogbo Ọba Yoruba to gbaruku ti igbesẹ Yoruba Nation amọ lori nkan ti Oluwo sọ, ẹ wo iru ọgbọn ti Ọjọgbọn fi gbe ọrọ Oluwo yọ ninu fidio naa. Ṣé òótọ́ ni pé Yusuf Buhari ń múra láti gbé Ọmọọbabìnrin Zahra Bayero níyàwó? Wo ìdí tí Orílẹ́èdè Germany fi fẹ́ dá ère 530 ìlú Benin tí wọ́n jí padà sí Nàìjíríà Ayọ̀ abara tín-ín tín-ín!


O gboriyin fun gbogbo Ọba Yoruba to gbaruku ti igbesẹ Yoruba Nation amọ lori nkan ti Oluwo sọ, ẹ wo iru ọgbọn ti Ọjọgbọn fi gbe ọrọ Oluwo yọ ninu fidio naa. Ṣé òótọ́ ni pé Yusuf Buhari ń múra láti gbé Ọmọọbabìnrin Zahra Bayero níyàwó? Wo ìdí tí Orílẹ́èdè Germany fi fẹ́ dá ère 530 ìlú Benin tí wọ́n jí padà sí Nàìjíríà Ayọ̀ abara tín-ín tín-ín! Wo àwọn òṣèré tó ti bímọ lọ́dún 2021 tí a wà yìí Àlùwàlá ológbòò Tinubu pẹ̀lú ₦50m tó f'áwọn ará Katsina, ọgbọ́n àti kẹ́ran jẹ nínú ìbò 2023 ni Ṣé lóòtọ́ ni pé Leah Sharibu bímọ ẹlẹ́ẹ̀kejì ní àhámọ́? Àlàyé rèé Ṣé ǹkan ọmọkùnrín rẹ ò ní padà kéré báyìí? Wo tuntun tí onímọ̀ Sáyẹ̀nsì gbéjáde


Wo àwọn òṣèré tó ti bímọ lọ́dún 2021 tí a wà yìí Àlùwàlá ológbòò Tinubu pẹ̀lú ₦50m tó f'áwọn ará Katsina, ọgbọ́n àti kẹ́ran jẹ nínú ìbò 2023 ni Ṣé lóòtọ́ ni pé Leah Sharibu bímọ ẹlẹ́ẹ̀kejì ní àhámọ́? Àlàyé rèé Ṣé ǹkan ọmọkùnrín rẹ ò ní padà kéré báyìí? Wo tuntun tí onímọ̀ Sáyẹ̀nsì gbéjáde


Ondo crime: Happiness tó fọ́gi mọ́ orogún rẹ̀, Blessing Emmanuel lórí tó fi kú l'Ondo ti wà láhámọ́ ọlọ́pàá

Arabinrin Nanko Happiness ni iyale ti Napre Blessing si jẹ iyawo nile arakunrin Emmanuel. Ọrọ kan lo ṣe bi ọrọ laarin awọn tiyale tiyawo mejeeji yi to fa ija laarin wọn Kọmiṣọnna ọlọpaa ni ipinlẹ Ondo, Bọlaji Salami to ṣe afihan arabinrin Happiness pẹlawọn afurasi ọdaran kan lolu ileeṣẹ ọlọpaa ni lu Akurẹ sọrọ ilẹ kun. O ṣalaye pe ọjọ keje oṣu, kẹrin ọdun 2021 ni iṣẹlẹ naa waye lagbegbe Sunshine Garden Estate, Ọda nilu Akurẹ. O fi kun pe Happiness to jẹ iyale yọgi to fi lu iyawo rẹ Blessing lori lasiko ija naa. Igba ti eyi ko tẹẹ lọrun lo ba tun mu ọkọ iroko ti iyawo rẹ naa to sha lori ati ni ara eleyi ti wọn ni o ṣokunfa iku rẹ.


Ondo robbers vs Army attack: Adigunjalẹ̀ kolu sójà ní Ondo, wọ́n yìnbọn lú wọ́n ní àyà àti ní apá

Awọn adigunjalẹ ti ṣekọlu si awọn ikọ ọmọogun nipinlẹ Ondo. Eyi waye lasiko ti awọn ọmọogun naa wa lẹnu iṣẹ ti wọn ni opopona Owo-Ifon, nipinlẹ Ondo. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa,Tee-Leo Ikoro to fi idi ọrọ naa mulẹ ni iṣẹlẹ naa waye ni Ọjọ Eti. ''Ẹnu iṣẹ ni awọn ọmọogun naa wa nigba ti wọn wa ọkọ de ibi ti awọn ole naa ti n ṣọṣẹ'' ''Awọn ole naa yinbọn mọ ọkọ awọn soja naa, ti ibọn si ba ọkan ni aya, ekeji ni apa'' ''Lẹyin yii ni wọn sa lọ sinu igbo, ti wọn si fi awọn eniyan ti wọn n ja lole lọ'' Agbẹnuṣọ ileeṣẹ ọlọpaa naa ni awọn ọmọogun to farapa naa ti wa ni ileewosan ijọba apapọ, Federal Medical Centre, Owo. Sọja ati ọlọpaa kọnsitebu kan to ṣẹṣẹ wọ iṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ondo, David Friday ti wa ni akolo awọn agbofinro bayii lori ẹsun idigunjale. Kọmiṣọnna ọlọpaa ipinlẹ Ondo sọ pe ọlọpaa naa ti kọkọ ji alupupu (ọkada) kan gbe tẹlẹ lago ọlọpaa to ti n ṣiṣẹ.


''Ẹnu iṣẹ ni awọn ọmọogun naa wa nigba ti wọn wa ọkọ de ibi ti awọn ole naa ti n ṣọṣẹ'' ''Awọn ole naa yinbọn mọ ọkọ awọn soja naa, ti ibọn si ba ọkan ni aya, ekeji ni apa'' ''Lẹyin yii ni wọn sa lọ sinu igbo, ti wọn si fi awọn eniyan ti wọn n ja lole lọ'' Agbẹnuṣọ ileeṣẹ ọlọpaa naa ni awọn ọmọogun to farapa naa ti wa ni ileewosan ijọba apapọ, Federal Medical Centre, Owo. Sọja ati ọlọpaa kọnsitebu kan to ṣẹṣẹ wọ iṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ondo, David Friday ti wa ni akolo awọn agbofinro bayii lori ẹsun idigunjale. Kọmiṣọnna ọlọpaa ipinlẹ Ondo sọ pe ọlọpaa naa ti kọkọ ji alupupu (ọkada) kan gbe tẹlẹ lago ọlọpaa to ti n ṣiṣẹ. Agọ ọlọpaa to wa ni Olofin ni ijọba ibilẹ Idanre ipinlẹ Ondo ni Friday ti n ṣiṣẹ ki aje iwa ibajẹ naa to ṣi mọọ lori. Sọja to jẹ ọkan lara wọn afurasi ti wọn fẹsun idigunjale ọhun kan, Innocent Victor n ṣiṣẹ pẹlu barake awọn ologun Naijiria, 32 Artillery Brigade, to wa ni Owena. Ẹsun ti wọn fi kan wọn ni pe wọn di ọbẹ atawọn ohun elo ija mii mọra lorita Ojadale nibi ti wọn ti wọn ṣe ikọlu fawọn eeyan ti wọn si tun ja wọn lole.


Agọ ọlọpaa to wa ni Olofin ni ijọba ibilẹ Idanre ipinlẹ Ondo ni Friday ti n ṣiṣẹ ki aje iwa ibajẹ naa to ṣi mọọ lori. Sọja to jẹ ọkan lara wọn afurasi ti wọn fẹsun idigunjale ọhun kan, Innocent Victor n ṣiṣẹ pẹlu barake awọn ologun Naijiria, 32 Artillery Brigade, to wa ni Owena. Ẹsun ti wọn fi kan wọn ni pe wọn di ọbẹ atawọn ohun elo ija mii mọra lorita Ojadale nibi ti wọn ti wọn ṣe ikọlu fawọn eeyan ti wọn si tun ja wọn lole. Ẹrọ ibanisọrọ Itel ti wọn n ta ni N8500, epo bẹntiro jẹrika ọgbọn ati ẹgbẹrun lọna aadoje lekan(N131,000) ni wọn gba lọwọ wọn. Kọmiṣọnna ọlọpaa ipinlẹ Ondo, Bolaji Salami tun sọ tẹlẹ pe Friday ti kọkọ ji alupupu(ọkada) kan gbe tẹlẹ lago ọlọpaa to ti n ṣiṣẹ. Kọmiṣọnna ọlọpaa ni ẹjọ alupupu ti Friday ji lo n jẹ lọwọ nigba ti wọn gab mu pe o gbimọ pọ pẹlu sọja lati ja awọn eeyan lole pẹlu ọbẹ lọwọ.


Ẹrọ ibanisọrọ Itel ti wọn n ta ni N8500, epo bẹntiro jẹrika ọgbọn ati ẹgbẹrun lọna aadoje lekan(N131,000) ni wọn gba lọwọ wọn. Kọmiṣọnna ọlọpaa ipinlẹ Ondo, Bolaji Salami tun sọ tẹlẹ pe Friday ti kọkọ ji alupupu(ọkada) kan gbe tẹlẹ lago ọlọpaa to ti n ṣiṣẹ. Kọmiṣọnna ọlọpaa ni ẹjọ alupupu ti Friday ji lo n jẹ lọwọ nigba ti wọn gab mu pe o gbimọ pọ pẹlu sọja lati ja awọn eeyan lole pẹlu ọbẹ lọwọ. ''Lara awọn eeyan ti ja lole lo dawọn mọ nigba ti ileeṣẹ ọlọpaa ṣe afihan wọn,'' Ọgbẹni Salami ṣalaye. Ọga ọlọpaa naa ni awọn afurasi ọhun yoo foju ba ileẹjọ ni kete ti iṣẹ iwadii ba ti pari lori wọn. Ẹwẹ, Victor to jẹ sọja ninu awọn afurasi naa ni oun ko jẹbi ẹsun ti wọn kan oun.


''Lara awọn eeyan ti ja lole lo dawọn mọ nigba ti ileeṣẹ ọlọpaa ṣe afihan wọn,'' Ọgbẹni Salami ṣalaye. Ọga ọlọpaa naa ni awọn afurasi ọhun yoo foju ba ileẹjọ ni kete ti iṣẹ iwadii ba ti pari lori wọn. Ẹwẹ, Victor to jẹ sọja ninu awọn afurasi naa ni oun ko jẹbi ẹsun ti wọn kan oun.


Akure incest Momoh Usman case: Láti ẹni ọdún mẹ́tàlà ni Bàbá mi ti ń ba mi sùn- Fatimah Us

Titi di isinyi, O dabi pe ki n pokunso ni- Momoh Usman to n ba ọmọ ẹ sun ni Akure. Baba Fatimah, Momoh Usman lo ti n bẹ gbogbo abiyamọ agbaye lati dari ji oun nitori pe oun ba ọmọ oun obinrin sun. Fatimah Usman to fi fidio kan sita laipẹ lori ayelujara pe o ti su oun. Fatimah ṣalaye fun BBC pe ọmọ ọdun mẹtala ni baba oun ti n ba oun sun pẹlu ipa ninu ile Koda, o ṣalaye bo se kọkọ ṣẹlẹ ni igab akọkọ ninu ile idana ni isalẹ ile wọn. Fatimah mẹnuba ọpọlọpọ idunkooko mọ ni ti baba oun n ṣe fun oun ki oun to sa kuro nile. O n beere fun idajọ ododo bayii ti ọrọ naa ti de ile ẹjọ ni Akure ni ipinlẹ Ondo.


Fatimah ṣalaye fun BBC pe ọmọ ọdun mẹtala ni baba oun ti n ba oun sun pẹlu ipa ninu ile Koda, o ṣalaye bo se kọkọ ṣẹlẹ ni igab akọkọ ninu ile idana ni isalẹ ile wọn. Fatimah mẹnuba ọpọlọpọ idunkooko mọ ni ti baba oun n ṣe fun oun ki oun to sa kuro nile. O n beere fun idajọ ododo bayii ti ọrọ naa ti de ile ẹjọ ni Akure ni ipinlẹ Ondo. Temitope Daniyan to jẹ agbẹnusọ aya gomina Akeredolu naa sọ ipa ti ajọ idabobo ọmọbinrin n ko bayii. Bakan naa ni Agbofinro Tee-Leo Ikoro naa ṣalaye ni kikun igbesẹ ofin lori ọrọ naa.


Temitope Daniyan to jẹ agbẹnusọ aya gomina Akeredolu naa sọ ipa ti ajọ idabobo ọmọbinrin n ko bayii. Bakan naa ni Agbofinro Tee-Leo Ikoro naa ṣalaye ni kikun igbesẹ ofin lori ọrọ naa.


Sunday Igboho: Oba Ogunwusi rọ Igboho láti máṣe dá òfin ṣe lọ́wọ́ ara rẹ̀

Ooni tilu Ile Ifẹ, Oba Adeyeye Enitan Ogunwusi naa ti da si ọrọ Sunday Igboho atibo se lọ fun awọn afurasi ọdaran Fulani ni gbedeke lati ko aasa wọn kuro lagbegbe Ibarapa. Oba Ogunwusi gbe imọran yii kalẹ lasiko to n kopa lori eto ori mohunmaworan kan nilu Eko laarọ Ọjọbọ. Ooni, ẹni to rọ Sunday Igboho lati mase da ofin se lọwọ ara rẹ, tun salaye pe ajijagbara naa ni ẹtọ labẹ ofin lati sọrọ sita lorukọ awọn eeyan ti iya n jẹ. Amọ ọba alaye naa gba Igboho niyanju lati jẹ ki gomina ipinlẹ Oyo atawọn alasẹ yoku se ojuse wọn nidi kikoju ipenija eto aabo to n ba ipinlẹ naa finra. "Ẹ jẹ ka sọ tootọ, Igboho lo n gba ẹnu awọn mẹkunnu sọrọ. O jade sita, gbogbo eeyan si n gbọ ọrọ to sọ amọ imọran mi si gẹgẹ bi ọba alaye ni pe ko sọra se.


Amọ ọba alaye naa gba Igboho niyanju lati jẹ ki gomina ipinlẹ Oyo atawọn alasẹ yoku se ojuse wọn nidi kikoju ipenija eto aabo to n ba ipinlẹ naa finra. "Ẹ jẹ ka sọ tootọ, Igboho lo n gba ẹnu awọn mẹkunnu sọrọ. O jade sita, gbogbo eeyan si n gbọ ọrọ to sọ amọ imọran mi si gẹgẹ bi ọba alaye ni pe ko sọra se. Awọn oloselu le gba ijijagbara yii mọ lọwọ, eyi to le mu ewu dani fun." Ooni tun fikun pe Sunday Igboho ti se daadaa, ti gbogbo eeyan si n kan saara si fun iwa akọni to hu amọ ko gbọdọ maa da ofin se laaye ara rẹ. "A ni gomina nipinlẹ naa, ẹni ti ipese eto aabo to peye gberu julọ, bẹẹ ni aarẹ Buhari ti ransẹ si lati wa foju kan oun.


Awọn oloselu le gba ijijagbara yii mọ lọwọ, eyi to le mu ewu dani fun." Ooni tun fikun pe Sunday Igboho ti se daadaa, ti gbogbo eeyan si n kan saara si fun iwa akọni to hu amọ ko gbọdọ maa da ofin se laaye ara rẹ. "A ni gomina nipinlẹ naa, ẹni ti ipese eto aabo to peye gberu julọ, bẹẹ ni aarẹ Buhari ti ransẹ si lati wa foju kan oun. Nitori naa, o yẹ ki Igboho gba awọn eeyan ti wọn yan sipo asẹ laaye lati se ohun to tọ nitori iwọntunwọnsi ni ohun gbogbo yẹ. Aarẹ Muhammadu Buhari ṣe ipade pọ pẹlu Ooni Ile Ife, Oba Enitan Ogunwusi lori aawọ to n ṣẹlẹ laarin awọn eeyan ilẹ Yoruba at'awọn darandaran. Oluranlọwọ Ooni ṣalaye fawọn akọroyin pe Kabiyesi ṣalaye fun Aarẹ Buhari iha ti awọn lọbalọba ilẹ Yoruba kọ sí ọrọ naa.


Nitori naa, o yẹ ki Igboho gba awọn eeyan ti wọn yan sipo asẹ laaye lati se ohun to tọ nitori iwọntunwọnsi ni ohun gbogbo yẹ. Aarẹ Muhammadu Buhari ṣe ipade pọ pẹlu Ooni Ile Ife, Oba Enitan Ogunwusi lori aawọ to n ṣẹlẹ laarin awọn eeyan ilẹ Yoruba at'awọn darandaran. Oluranlọwọ Ooni ṣalaye fawọn akọroyin pe Kabiyesi ṣalaye fun Aarẹ Buhari iha ti awọn lọbalọba ilẹ Yoruba kọ sí ọrọ naa. Gẹgẹ bi amugbalẹgbẹ Oba Ogunwusi ti ṣalaye fáwọn akọroyin, Ooni sọ fun Buhari nipa ijamba tawon darandaran n ṣe nilẹ Yoruba. Bakan naa ni Kabiyesi tun sọ fun Buhari igbesẹ ti awọn lọbalọba ti gbe lati ri pe alaafia jọba. Ipade miiran yoo tun waye laarin Ọọni ati Aarẹ Buhari.


Gẹgẹ bi amugbalẹgbẹ Oba Ogunwusi ti ṣalaye fáwọn akọroyin, Ooni sọ fun Buhari nipa ijamba tawon darandaran n ṣe nilẹ Yoruba. Bakan naa ni Kabiyesi tun sọ fun Buhari igbesẹ ti awọn lọbalọba ti gbe lati ri pe alaafia jọba. Ipade miiran yoo tun waye laarin Ọọni ati Aarẹ Buhari. Ẹwẹ, Aarẹ Buhari tun ṣepade pọ pẹlu Gomina Seyi Makinde ipinlẹ Oyo ati Gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu lori ọrọ kan naa. Laipẹ yii ni ajijagbara ilẹ Yoruba, Sunday Adeyemo ti ọpọ mọ si Sunday Igboho sọ fawọn Fulani to wa lagbegbe Ibarapa nipinlẹ Oyo pe ki wọn kuro lori ilẹ Oyo lori ẹsun ijinigbe ati ipaniyan. Lẹyin naa ni Igboho toun tero lẹyin rẹ lọ yabo ibugbe awọn Fulani gẹgẹ bi o ṣe sọ eleyi to da rogbodiyan silẹ.


Ẹwẹ, Aarẹ Buhari tun ṣepade pọ pẹlu Gomina Seyi Makinde ipinlẹ Oyo ati Gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu lori ọrọ kan naa. Laipẹ yii ni ajijagbara ilẹ Yoruba, Sunday Adeyemo ti ọpọ mọ si Sunday Igboho sọ fawọn Fulani to wa lagbegbe Ibarapa nipinlẹ Oyo pe ki wọn kuro lori ilẹ Oyo lori ẹsun ijinigbe ati ipaniyan. Lẹyin naa ni Igboho toun tero lẹyin rẹ lọ yabo ibugbe awọn Fulani gẹgẹ bi o ṣe sọ eleyi to da rogbodiyan silẹ. Lẹyin aawọ yii lawọn janduku kan lọ fi ina Si ile Igboho to wa lagbegbe Soka n'Ibadan. Bakan naa, Gomina ipinlẹ Ondo ti fawọn darandaran to wa ninu Igbo ijọba pe ẹnikẹni ti ko ba forukọsilẹ pẹlu ijọba gbọdọ fi igbó naa silẹ laarin ọjọ méje. Ọrọ yii lo mu ki ẹgbẹ awọn Fulani darandaran, Miyetti Allah ṣepade pọ pẹlu awọn gomina ilẹ Yoruba lọjọ Iṣẹgun.


Lẹyin aawọ yii lawọn janduku kan lọ fi ina Si ile Igboho to wa lagbegbe Soka n'Ibadan. Bakan naa, Gomina ipinlẹ Ondo ti fawọn darandaran to wa ninu Igbo ijọba pe ẹnikẹni ti ko ba forukọsilẹ pẹlu ijọba gbọdọ fi igbó naa silẹ laarin ọjọ méje. Ọrọ yii lo mu ki ẹgbẹ awọn Fulani darandaran, Miyetti Allah ṣepade pọ pẹlu awọn gomina ilẹ Yoruba lọjọ Iṣẹgun. Ẹwẹ, Aarẹ Buhari tun ṣe ìpàdé pẹlu awọn olori awọn ileeṣẹ ologun mẹrẹrin to ṣẹṣẹ yan sipo. Olori ologun, Maj-Gen Leo Irabor, olori ọmogun oriilẹ,  Maj-Gen Ibrahim Attahiru, olori ọm'ogun oju omi, R.Admiral A.Z Gambo ati olori ọm'ogun ori afẹfẹ, Air-Vice Marshal I.O Amao, gbogbo wọn lo peju síbi ipade ọhun.


Ẹwẹ, Aarẹ Buhari tun ṣe ìpàdé pẹlu awọn olori awọn ileeṣẹ ologun mẹrẹrin to ṣẹṣẹ yan sipo. Olori ologun, Maj-Gen Leo Irabor, olori ọmogun oriilẹ,  Maj-Gen Ibrahim Attahiru, olori ọm'ogun oju omi, R.Admiral A.Z Gambo ati olori ọm'ogun ori afẹfẹ, Air-Vice Marshal I.O Amao, gbogbo wọn lo peju síbi ipade ọhun.


Ondo killing: Ta ló pa ẹbí olùrànlọ́wọ́ Gómìnà Rotinmi Akeredolu sórí oko rẹ̀ l'Ondo?

Iroyin kan ti n ja rain-rain lori ayelujara pe awọn afurasi Fulani darandaran ti ṣekupa ẹbi oluranlọwọ Gomina Rotinmi Akeredolu ipinlẹ Ondo lori ọrọ iroyin, Gani Muhammed Ajowa sori oko rẹ. Ọgbẹni Dayo Ibiye ni oluranlọwọ Akeredolu sọ loju opo Facebook pe awọn afurasi Fulani ti pa ninu oko rẹ to wa ni Ajowa. O sọ loju opo rẹ bayii pe ''Dayo Ibiye, ọkunrin niọ, ṣugbọn bi wọn ṣe ri ọ mu lo ya mi lẹnu.'' Ṣugbọn Kọmiṣọnna ọlọpaa ipinlẹ Ondo, Bolaji Salami  sọ fun BBC Yoruba pe ko si ẹni to le sọ bo ya awọn Fulani darandaran lo pa Ibiye bayii. Ọgbẹni Salami ṣalaye pe apa wa lara oku oloogbe naa ṣugbọn iwadii n lọ lọwọ lati mọ ohun to ṣe okunfa iku Ọgbẹni Abiye gan an. ''O le jẹ pe ija lo ṣẹlẹ laarin ọkunrin atawọn agbẹ mii, amọ iwadii si lọ lọwọ lori ohun to ṣe okunfa iku ọkunrin gan an,'' ọga ọlọpaa lo sọ bẹẹ.


Ṣugbọn Kọmiṣọnna ọlọpaa ipinlẹ Ondo, Bolaji Salami  sọ fun BBC Yoruba pe ko si ẹni to le sọ bo ya awọn Fulani darandaran lo pa Ibiye bayii. Ọgbẹni Salami ṣalaye pe apa wa lara oku oloogbe naa ṣugbọn iwadii n lọ lọwọ lati mọ ohun to ṣe okunfa iku Ọgbẹni Abiye gan an. ''O le jẹ pe ija lo ṣẹlẹ laarin ọkunrin atawọn agbẹ mii, amọ iwadii si lọ lọwọ lori ohun to ṣe okunfa iku ọkunrin gan an,'' ọga ọlọpaa lo sọ bẹẹ. Ọgbẹni Salami fikun ọrọ rẹ pe iyawo oloogbe naa lo fi to awọn ọlọpaa leti lẹyin ti wọn o ri Abiye ko pada wale lati oko. Ọga ọlọpaa Ondo sọ pe awọn agbofinro ti wa ni agbegbe oko ti iṣẹlẹ ọhun ti ṣẹlẹ, wọn si ti gbe oku ọkunrin naa lọ si ile igboku si.


Ọgbẹni Salami fikun ọrọ rẹ pe iyawo oloogbe naa lo fi to awọn ọlọpaa leti lẹyin ti wọn o ri Abiye ko pada wale lati oko. Ọga ọlọpaa Ondo sọ pe awọn agbofinro ti wa ni agbegbe oko ti iṣẹlẹ ọhun ti ṣẹlẹ, wọn si ti gbe oku ọkunrin naa lọ si ile igboku si.


Ondo Fulani Herdsmen: Àgbẹ̀ mẹ́ta ni àwọn Fulani darandaran tún pa ní Ọ̀wọ̀, nípińlẹ̀ Ondo

Ijọba ipinlẹ Ondo ti fi fi lede pe awọn Fulani darandaran tun ti pa agbẹ mẹta nipinlẹ Ondo. Oluranlọwọ Pataki fun Gomina Akeredolu lori ọrọ awọn agbẹ, Akin Olotu lo fidi ọrọ naa mulẹ. O salaye wi pe awọn agbẹ lo ji ohun lori ibusun loni lati kegbarẹ wi pe awọn darandaran tun ti ṣekọlu si awọn agbẹ to wa ninu igbo ijọba, ni ilu Ọwọ, nipinlẹ Ondo. O fi daju wi pe ẹmi agbẹ mẹta lo ba iṣẹlẹ naa lọ. Amọ agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ondo, Tee-Leo Ikoro ni lootọ ni iṣẹlẹ naa waye, amọ eniyan kan ni wọn pa. Ati wi pe iwadii ti bẹrẹ lori iṣẹlẹ naa, ti awọn ko si le fi idi rẹ mulẹ pe awọn Fulani darandaran ni awọn ọdaran yii.


Isinkan regent: Mo pa màálù, àgùtàn àti àwọn ètùtù míì kí ń tó di Adelé Oba ní Isinkan- Adelé Florence Aladetoyinbo

Inu mi dun pe mo gbeyin Oba to je baba mi- Adele Margret Ifedayo Dandan ni ki Adelé fi orí ìtẹ́ sílẹ̀ ní kété ti ìlú bá ti yan Oba tuntun- Adele Ifedayo. Ilu Isinkan jẹ ọkan lara ilu mẹta to gbe Akurẹ ro nipinlẹ Ondo. BBC Yoruba ṣabẹwo sibẹ lati mọ bi nkan ṣe n lọ lẹyin ti Oba Joseph Olu Ojo ti Iralepo waja lọjọ kẹta, oṣu keji, ọdun 2021. Iyaafin Omonije Margret Ifedayo lo n dele gẹgẹ bi Oda bayii ni ilu Isinkan, ijọba ibilẹ guusu Akurẹ, nipinlẹ Ondo. O salaye nipa bi wọn se n sin oku ọb ato waja lori ijoko rẹ ati awọn igbesẹ to rọ mọọ. Bakan naa ni Adele Margret Ifedayo yii menuba idi ti wọn fi n yan adele nipo naa ki ori apeere ma baa ṣofo.


Iyaafin Omonije Margret Ifedayo lo n dele gẹgẹ bi Oda bayii ni ilu Isinkan, ijọba ibilẹ guusu Akurẹ, nipinlẹ Ondo. O salaye nipa bi wọn se n sin oku ọb ato waja lori ijoko rẹ ati awọn igbesẹ to rọ mọọ. Bakan naa ni Adele Margret Ifedayo yii menuba idi ti wọn fi n yan adele nipo naa ki ori apeere ma baa ṣofo. O sọ nipa arẹmọ obinrin Oba to maa n fi gun Okiti Omolore lasiko ti Oba ba fẹ gba ade ati ipo ti ọmọ akọbi obirin naa n ni lawujo ati ninu eto iṣejọba. Adele Isinku ni lati ọdun 1978 ti baba oun ti joba loun ti mọ pe oun naa a gu  ori itẹ naa ki ẹlẹmi ma gba a. O tun sọ nipa pataki Ifa dida lasiko yiyan ọba tuntun ni Isinkan, ni ijọba ibilẹ guusu Akurẹ nipinlẹ Ondo. O gbadura fun ọgbọn Olorun ati ootọ inu lati dari awọn eeyan naa bi o ti yẹ.


O sọ nipa arẹmọ obinrin Oba to maa n fi gun Okiti Omolore lasiko ti Oba ba fẹ gba ade ati ipo ti ọmọ akọbi obirin naa n ni lawujo ati ninu eto iṣejọba. Adele Isinku ni lati ọdun 1978 ti baba oun ti joba loun ti mọ pe oun naa a gu  ori itẹ naa ki ẹlẹmi ma gba a. O tun sọ nipa pataki Ifa dida lasiko yiyan ọba tuntun ni Isinkan, ni ijọba ibilẹ guusu Akurẹ nipinlẹ Ondo. O gbadura fun ọgbọn Olorun ati ootọ inu lati dari awọn eeyan naa bi o ti yẹ. Iya agba Florence Aladetoyinbo to ti fi igba kan jẹ Adele ni ilu Isinku ni ipinlẹ Ondo na ba BBC soro, ilẹ kun! Iya Adele naa sọrọ nipa eto inu jijẹ adele bii pipa malu kan, agutan kan, titẹ ẹjẹr rẹ mole lẹnu ọna pẹlu ẹsẹ ọtun ati bẹẹ bẹẹ lọ. Mama Florence mẹnuba gbogbo igbesẹ yiyan ọba ati pataki titẹlẹ iṣẹṣẹ nilẹ Yoruba.


Iya agba Florence Aladetoyinbo to ti fi igba kan jẹ Adele ni ilu Isinku ni ipinlẹ Ondo na ba BBC soro, ilẹ kun! Iya Adele naa sọrọ nipa eto inu jijẹ adele bii pipa malu kan, agutan kan, titẹ ẹjẹr rẹ mole lẹnu ọna pẹlu ẹsẹ ọtun ati bẹẹ bẹẹ lọ. Mama Florence mẹnuba gbogbo igbesẹ yiyan ọba ati pataki titẹlẹ iṣẹṣẹ nilẹ Yoruba. Iya naa fi ayọ rẹ han si awọn iṣẹ to ri ṣe yanju laisko to n dele lẹyin ti baba rẹ waja ki ilu Isinkan to yan Ọba miran nigba naa. O ni atubọtan ẹni to ba ṣe ipo adele daadaa maa n dara pẹlu ere to pọ. Ki Olorun yan ọba rere fun awọn eeyan Isinku laipẹ ki ẹmi awọn Adele naa si gun sii.


Iya naa fi ayọ rẹ han si awọn iṣẹ to ri ṣe yanju laisko to n dele lẹyin ti baba rẹ waja ki ilu Isinkan to yan Ọba miran nigba naa. O ni atubọtan ẹni to ba ṣe ipo adele daadaa maa n dara pẹlu ere to pọ. Ki Olorun yan ọba rere fun awọn eeyan Isinku laipẹ ki ẹmi awọn Adele naa si gun sii.


Akure, Ondo fire: Ọkẹ́ àìmọye ilé ń jó lọ́wọ́ ní Oyemetu, àwọn ará adúgbò ń tara

Iroyin to n tẹ wa lọwọ lati ilu Akurẹ nipinlẹ Ondo ni pe awọn ile ti ko lonka ti gbina ni adugbo Oyemetu. Gẹgẹ bi awọn ara adugbo ṣe sọ fun akọroyin BBC Yoruba to n ka gbogbo bi iroyin naa ṣe ṣẹlẹ, awọn ni wọn n bu omi, ọṣẹ, iyẹpẹ ati gbogbo ohun ti ọwọ wọn ba ba lati pa ina naa. "Awọn oṣiṣẹ panapana sa lọ, gbogbo ara mi lo tin gbona lataarọ, mo fẹ lọ sile lọ lo ogun". Ọkan lara awọn ara adugbo to n gbiyanju lati pa ina niyii to mba BBC sọrọ. Sir Shina Peters ní ẹ ṣé, ìjà ti parí lórí ọ̀rọ̀ tó kan ọmọ olóògbé Funmi Martins; Damilare rẹ́rìín músẹ́ láì sọ̀rọ̀ Àwọn ǹkan ti a mọ̀ nípa àbùdá  tuntun tó wà lára iphone 13 Gómìnà ipínlẹ̀ Oyo Ṣeyi Makinde ti pàṣẹ pe ki ọjà Ṣaṣa di ṣíṣí padà Àdó olóró ẹgbẹ́ agbésùnmọ̀mí sekú pa èèyàn mẹ́wàá ní Maiduguri, ọ̀pọ̀ farapa yána yàna Wọn tun sọ fun BBC Yoruba pe ọpẹlọpọ iranwọ ti ọpọlọp n ṣe lo ran awọn lọwọ ti ko fi bọ si ile keji lati eyi to wa laja to kọkọ bẹrẹ si ni jo. "Ile epo wa lẹgbẹ ile yii amọ a dupẹ lọwọ Ọlọrun pe ọpọlọpọ eniyan n ran wa lọwọ ti ko fi re si ile epo yẹn".


Ọkan lara awọn ara adugbo to n gbiyanju lati pa ina niyii to mba BBC sọrọ. Sir Shina Peters ní ẹ ṣé, ìjà ti parí lórí ọ̀rọ̀ tó kan ọmọ olóògbé Funmi Martins; Damilare rẹ́rìín músẹ́ láì sọ̀rọ̀ Àwọn ǹkan ti a mọ̀ nípa àbùdá  tuntun tó wà lára iphone 13 Gómìnà ipínlẹ̀ Oyo Ṣeyi Makinde ti pàṣẹ pe ki ọjà Ṣaṣa di ṣíṣí padà Àdó olóró ẹgbẹ́ agbésùnmọ̀mí sekú pa èèyàn mẹ́wàá ní Maiduguri, ọ̀pọ̀ farapa yána yàna Wọn tun sọ fun BBC Yoruba pe ọpẹlọpọ iranwọ ti ọpọlọp n ṣe lo ran awọn lọwọ ti ko fi bọ si ile keji lati eyi to wa laja to kọkọ bẹrẹ si ni jo. "Ile epo wa lẹgbẹ ile yii amọ a dupẹ lọwọ Ọlọrun pe ọpọlọpọ eniyan n ran wa lọwọ ti ko fi re si ile epo yẹn". Iroyin ti a tun gbọ ni wipe ile iwe alakọbẹrẹ kan wa lara awọn ile to n jo papọ yii amọ nitori eto iburawọle gomina to n lọ lọwọ lonii ni ko jẹ ki awọn ọmọ wa si ileewe tori gomina ti kede ọjọ naa bi ọjọ isinmi.


Iroyin ti a tun gbọ ni wipe ile iwe alakọbẹrẹ kan wa lara awọn ile to n jo papọ yii amọ nitori eto iburawọle gomina to n lọ lọwọ lonii ni ko jẹ ki awọn ọmọ wa si ileewe tori gomina ti kede ọjọ naa bi ọjọ isinmi.


Àwọn ọdẹ àtàwọn ajínigbé rọ òjò ìbọn fúnra wọn ní Akunnu-Akoko, ẹ̀mi ajínigbé kan sọnù

Ajinigbe kan ti dero ọrun lẹyin ti awọn ẹmẹwa rẹ atawọn ọdẹ ilu Akunnu-Akoko doju ibọn kọ ara wọn ni ijọba ibilẹ Ariwa Ila-Oorun Akoko, nipinlẹ Ondo. Iroyin ni eeyan meje to n rinrinajo lọ si oke ọya ni awọn ajinigbe ọhun ji gbe lọ lasiko iṣẹlẹ naa. Ni kete ti iroyin iṣẹlẹ naa tẹ Adele Ọba Akunnu, Ọmọba Tolani Orogun leti, lẹsẹ kan naa ni oun pẹlu awọn ọdẹ ilu atawọn akikanju miran wọ inu igbo lọ tẹle awọn ajinigbe ọhun. Igbesẹ naa so eso rere lẹyin ti wọn pa ọkan lara awọn ajiigbe ọhun, ṣugbọn awọn akẹgbẹ rẹ na papa bora. Gẹgẹ bii iroyin to tẹ wa lọwọ, awọn akinkanju naa doola ẹmi awọn eeyan meje ti awọn ajinigbe naa ti kọkọ gbe lọ. Nigba to n fidi iroyin naa mulẹ, Adele Orogun ṣalaye pe akitiyan awọn ọdẹ naa so eso rere nitori wọn mọ agbegbe ọhun daadaa.


Igbesẹ naa so eso rere lẹyin ti wọn pa ọkan lara awọn ajiigbe ọhun, ṣugbọn awọn akẹgbẹ rẹ na papa bora. Gẹgẹ bii iroyin to tẹ wa lọwọ, awọn akinkanju naa doola ẹmi awọn eeyan meje ti awọn ajinigbe naa ti kọkọ gbe lọ. Nigba to n fidi iroyin naa mulẹ, Adele Orogun ṣalaye pe akitiyan awọn ọdẹ naa so eso rere nitori wọn mọ agbegbe ọhun daadaa. O ni "awọn ọde wọ inu igbo lọ, wọn si doola ẹmi awọn eeyan meje ti wọn ti ji gbe ṣaaju." Lẹyin naa lo kan sara si awọn eeyan fun iṣẹ akin ti wọn ṣe. Ọga ọlọpaa to n ṣakoso agbegbe Ikare Akoko, ACP Razak Rauf ṣalaye pe lootọ ni wọn doola awọn meje ti ajinigbe ti kọkọ gbe lọ, awọn eeyan naa ko si ṣẹṣe rara.


O ni "awọn ọde wọ inu igbo lọ, wọn si doola ẹmi awọn eeyan meje ti wọn ti ji gbe ṣaaju." Lẹyin naa lo kan sara si awọn eeyan fun iṣẹ akin ti wọn ṣe. Ọga ọlọpaa to n ṣakoso agbegbe Ikare Akoko, ACP Razak Rauf ṣalaye pe lootọ ni wọn doola awọn meje ti ajinigbe ti kọkọ gbe lọ, awọn eeyan naa ko si ṣẹṣe rara. Razak ni wọn ti gbe oku ajinigbe to ba iṣẹlẹ naa lọ si ile igbokupamọsi. Alagba kan lagbegbe ọhun, Ade Aboginije ke si ijọba ipinlẹ Ondo lati ṣafinkun iye ẹṣọ alabo to wa lagbegbe naa, paapaa ilu Akunnu to sunmọ ala ipinlẹ Edo ati Kogi. Iroyin ni pupọ awọn agbẹ agbegbe ọhun lo ti fi oko wọn silẹ nitori bi awọn ọdaran daradaran ṣe maa n ji wọn gbe, ti wọn a si maa fi ipa ba iyawo atawọn ọmọ wọn lopọ.


Razak ni wọn ti gbe oku ajinigbe to ba iṣẹlẹ naa lọ si ile igbokupamọsi. Alagba kan lagbegbe ọhun, Ade Aboginije ke si ijọba ipinlẹ Ondo lati ṣafinkun iye ẹṣọ alabo to wa lagbegbe naa, paapaa ilu Akunnu to sunmọ ala ipinlẹ Edo ati Kogi. Iroyin ni pupọ awọn agbẹ agbegbe ọhun lo ti fi oko wọn silẹ nitori bi awọn ọdaran daradaran ṣe maa n ji wọn gbe, ti wọn a si maa fi ipa ba iyawo atawọn ọmọ wọn lopọ.


Regent, youngest king: Ọbalayé tó kéré jùlọ nílẹ̀ Yorùbá, Oloyede Akinghare gbadé nípínlẹ̀ Ondo

Lẹyin ọdun mẹta ti baba rẹ, Adeyẹmọ Adeyẹọba waja, Ọmọọba Oloyede gun ori itẹ gẹgẹ bii Kabiyesi Arujale Ojima ti ilu Okelusẹ ni ijọba ibilẹ Ọsẹ, ni ipinlẹ Ondo. Laarin ọdun 2012 si 2019 ni Ọba Adeyẹmọ Adeyẹọba fi wa lori itẹ ki wọn to gbe ade le ọmọ rẹ ọkunrin, Ọba Oloyede Akinghare keji, to jẹ ọmọ ọdun mẹtadinlogun lori. Gomina Rotimi Akeredolu gbe Ọpa aṣẹ oye fun Ọba Oloyede. Ọba Oloyede Akinghare II ni yoo jẹ Oba karundinlaadọta ti yoo jẹ ni ilu Okelusẹ lẹyin ti awọn to tẹ ilu naa do gbera kuro ni ilu Ifẹ pẹlawọn  akẹgbẹ rẹ to tẹ ilu Ọwọ ati Benin do. Oye idile ni oye ọba ni ilu Okelusẹ akọbi ọmọ ọkunrin ọba to ba wa lori itẹ si ni o maa n joye naa. Oun si ni abigbẹyin baba rẹ nitori o ni awọn ẹgbọn mẹta to jẹ obinrinbi o tilẹ jẹ pe.


Ọba Oloyede Akinghare II ni yoo jẹ Oba karundinlaadọta ti yoo jẹ ni ilu Okelusẹ lẹyin ti awọn to tẹ ilu naa do gbera kuro ni ilu Ifẹ pẹlawọn  akẹgbẹ rẹ to tẹ ilu Ọwọ ati Benin do. Oye idile ni oye ọba ni ilu Okelusẹ akọbi ọmọ ọkunrin ọba to ba wa lori itẹ si ni o maa n joye naa. Oun si ni abigbẹyin baba rẹ nitori o ni awọn ẹgbọn mẹta to jẹ obinrinbi o tilẹ jẹ pe. Ọjọ karundinlogun, oṣu karun, Ọdun 2003 ni wọn bi Kabiyesi Ọba Akinghare, iwe karun un girama lo si wa bayii nillewe kan nilu Arigidi Akoko. Gẹgẹ bi ohun ti awọn onitan n sọ, Kabiyesi Akinghare ni ọba laye ti ọjọ ori rẹ kere julọ ni ilẹ Yoruba.


Ọjọ karundinlogun, oṣu karun, Ọdun 2003 ni wọn bi Kabiyesi Ọba Akinghare, iwe karun un girama lo si wa bayii nillewe kan nilu Arigidi Akoko. Gẹgẹ bi ohun ti awọn onitan n sọ, Kabiyesi Akinghare ni ọba laye ti ọjọ ori rẹ kere julọ ni ilẹ Yoruba.


Shasha violence in Ibadan: Kíni àwọn gómínà láti Àríwá Naijiria sọ lórí ìjà ẹlẹ́yàmẹ̀yà ní Shasha?

Awọn gomina lati ariwa orilẹede Naijiria ni ibanujẹ ọkan lo jẹ fun awọn pẹlu ija ẹlẹyamẹya to waye ni ọja Shasha ni ilu Ibadan, nipinlẹ Oyo. Eyi ko ṣẹyin ayẹwo ti wọn ti ṣe si gomina ipinlẹ Oyo, Seyi Makinde lẹyin ija ẹlẹyamẹya to waye ni ọja Shasha ni ilu Ibadan. Awọn gomina naa lati ariwa Naijiria ni gomina ipinlẹ Niger,Abubakar Sanni Bello, gomina ipinlẹ Zamfara ,Bello Mohammed Matawalle, gomina ipinlẹ Kano, Abdulahi Umar Ganduje ati gomina ipinlẹ Kebbi,Abubakar Atiku Bagudu. Awọn gomina naa ṣe ipade pẹlu Seyi Makinde ni ile ijọba ni agbegbe Agodi, ni ilu Ibadan, nipinlẹ Ọyọ. Ẹmi eniyan kan lọ si iṣẹlẹ naa nibi ti ariyanjiyan ti waye laarin Hausa ati Yoruba, ti ọpọlọpọ dukia si lọ si ikọlu naa. Gomina ipinlẹ Oyo, Seyi Makinde ni oun yoo ri wi pe alaafia jọba nipinlẹ Oyo, ti awọn a si ri wi pe awọn to wuwa ọdaran naa fi oju wina ofin.


Awọn gomina naa ṣe ipade pẹlu Seyi Makinde ni ile ijọba ni agbegbe Agodi, ni ilu Ibadan, nipinlẹ Ọyọ. Ẹmi eniyan kan lọ si iṣẹlẹ naa nibi ti ariyanjiyan ti waye laarin Hausa ati Yoruba, ti ọpọlọpọ dukia si lọ si ikọlu naa. Gomina ipinlẹ Oyo, Seyi Makinde ni oun yoo ri wi pe alaafia jọba nipinlẹ Oyo, ti awọn a si ri wi pe awọn to wuwa ọdaran naa fi oju wina ofin. Leyin ikọlu to waye ni agbegbe Shasha ni ilu Ibadan ni Gomina Rotimi Akeredolu to jẹ alaga awọn gomina ni ipinlẹ ẹkun Iwọ oorun guusu Naijiria ti bẹ awọn ara ilu. Akeredolu parọwa pe ki onikaluku jogun o sinmi lasiko yii. O ni ori bibẹ kọ ni oogun ori fifọ ati pe ki awọn eeyan ma jijangbara tẹ oju ofin mọlẹ nitori ohun to n ṣẹlẹ.


Leyin ikọlu to waye ni agbegbe Shasha ni ilu Ibadan ni Gomina Rotimi Akeredolu to jẹ alaga awọn gomina ni ipinlẹ ẹkun Iwọ oorun guusu Naijiria ti bẹ awọn ara ilu. Akeredolu parọwa pe ki onikaluku jogun o sinmi lasiko yii. O ni ori bibẹ kọ ni oogun ori fifọ ati pe ki awọn eeyan ma jijangbara tẹ oju ofin mọlẹ nitori ohun to n ṣẹlẹ. O parọwa fawọn eeyna pe iṣoro eto aabo yii a dopin laipẹ ni Naijiria ti onikaluku ba fi suuru ṣe. Akeredolu ni ọrọ eto aabo yii ti n beere fun apero ọmọ eriwo gbogbo iran Yoruba ati awọn ẹya to ku ni Naijriia. Gomina ipinlẹ Ondo ni pataki ti amọ iran Yoruba mọ ni pe ifarada, suuru ati iwa akin lasiko to ba yẹ lati gbe igbesẹ to yẹ.


O parọwa fawọn eeyna pe iṣoro eto aabo yii a dopin laipẹ ni Naijiria ti onikaluku ba fi suuru ṣe. Akeredolu ni ọrọ eto aabo yii ti n beere fun apero ọmọ eriwo gbogbo iran Yoruba ati awọn ẹya to ku ni Naijriia. Gomina ipinlẹ Ondo ni pataki ti amọ iran Yoruba mọ ni pe ifarada, suuru ati iwa akin lasiko to ba yẹ lati gbe igbesẹ to yẹ. O ni yiyọ ẹkun kii ṣe nipasẹ ti ojo rara lasiko yii ṣugbọn ọrọ naa gba ero ṣaaju awọn igbesẹ akin to yẹ. Gomina ipinlẹ Ondo lasiko to n sọrọ nipa iṣẹlẹ to ṣẹlẹ ni agbegeb Shasha ni ilu Ibadan lopin ọsẹ yii ni o ba ninujẹ gidi. O ni oun mọ pe Gomina Seyi Makinde to n tukọ ipinlẹ Oyo n gbe igbesẹ to yẹ.


O ni yiyọ ẹkun kii ṣe nipasẹ ti ojo rara lasiko yii ṣugbọn ọrọ naa gba ero ṣaaju awọn igbesẹ akin to yẹ. Gomina ipinlẹ Ondo lasiko to n sọrọ nipa iṣẹlẹ to ṣẹlẹ ni agbegeb Shasha ni ilu Ibadan lopin ọsẹ yii ni o ba ninujẹ gidi. O ni oun mọ pe Gomina Seyi Makinde to n tukọ ipinlẹ Oyo n gbe igbesẹ to yẹ. O ni atilẹyin lo ku fun gomina Makinde lati bori iṣoro yii pẹlu awọn to ku.


O ni atilẹyin lo ku fun gomina Makinde lati bori iṣoro yii pẹlu awọn to ku.


FUTA Deputy registrar's death: Àwọn agbébọn ti yìnbọn pa igbákejì akọ̀wé FUTA

Igbákejì akọ̀wé FUTA jáde láyé lẹ́yìn tí àwọn agbébọn ṣàkọlù si lọ́nà Ilesha. Awọn agbegbọn kan ti yinbọn pa igbakeji akọwe fasiti ìjọba apapọ to wa ni ilu Akure, FUTA, Ọmọwe Amos Arijesuyo, lagbegbe iwaraja, eyii to wa lopopona Akure-Ilesha. Akọlu naa waye sí Arijesuyo to jẹ oṣiṣẹ ni ẹka ti wọn ti máa n gba awọn akẹkọọ nímọ̀ràn nílé ìwé náà lọjọ Àbámẹ́ta. Yatọ sí Ọmọwe yìí, wọn tún yinbọn sí awakọ rẹ àti ọkunrin kan ti wọn ko darukọ. Arijesuyo tun jẹ pasitọ ninu ijọ CAC, ẹka Glory of God, to wa ni waju nile ìwé náà. Ọkan lára àwọn olùṣọ àgùntàn ìjọ ọhun, pasitọ Olu Aladesanmi tó fìdí iṣẹlẹ náà mulẹ fún àwọn akọroyin ni o waye ni nnkan bíi aago marun un si mẹfa irọlẹ ọjọ Sátidé.


Yatọ sí Ọmọwe yìí, wọn tún yinbọn sí awakọ rẹ àti ọkunrin kan ti wọn ko darukọ. Arijesuyo tun jẹ pasitọ ninu ijọ CAC, ẹka Glory of God, to wa ni waju nile ìwé náà. Ọkan lára àwọn olùṣọ àgùntàn ìjọ ọhun, pasitọ Olu Aladesanmi tó fìdí iṣẹlẹ náà mulẹ fún àwọn akọroyin ni o waye ni nnkan bíi aago marun un si mẹfa irọlẹ ọjọ Sátidé. O ni "ori lo ko pasitọ náà ati awakọ rẹ yọ ti wọn ko ba iṣẹlẹ naa lọ, bo tilẹ jẹ pé wọn farapa, wọn ti n gba itọju lọwọ nile ìwòsàn bayii." Ẹwẹ, lẹhin wakati diẹ sí asiko naa ni Arijesuyo jade laye. Nigba ti awọn akọroyin kọkọ kan sí alukoro FUTA, Adegbenro Adebanjo, o ni oun ko tii le fìdí iṣẹlẹ náà múlẹ.


O ni "ori lo ko pasitọ náà ati awakọ rẹ yọ ti wọn ko ba iṣẹlẹ naa lọ, bo tilẹ jẹ pé wọn farapa, wọn ti n gba itọju lọwọ nile ìwòsàn bayii." Ẹwẹ, lẹhin wakati diẹ sí asiko naa ni Arijesuyo jade laye. Nigba ti awọn akọroyin kọkọ kan sí alukoro FUTA, Adegbenro Adebanjo, o ni oun ko tii le fìdí iṣẹlẹ náà múlẹ. Adegbenro sọ pe "n kò tíì le fi idi iṣẹlẹ ọhun mulẹ nitori mi o tii gbọ́ ẹ̀kúnrẹ́rẹ́, ṣugbọn ma a kan si yín laipẹ." Ọpọ àwọn ọmọ ile iwe FUTA ati oṣiṣẹ lo ti n sọrọ nípa ìṣẹlẹ náà.


Adegbenro sọ pe "n kò tíì le fi idi iṣẹlẹ ọhun mulẹ nitori mi o tii gbọ́ ẹ̀kúnrẹ́rẹ́, ṣugbọn ma a kan si yín laipẹ." Ọpọ àwọn ọmọ ile iwe FUTA ati oṣiṣẹ lo ti n sọrọ nípa ìṣẹlẹ náà.


Olupelumi Fagboyegun, Rotimi Akeredolu: Iléẹ́jọ́ ìpínlẹ̀ Ondo ní ìgbẹ́jọ́ ṣì ń lọ lọ́wọ́

Ileẹjọ giga nipinlẹ Ondo ni ibanilorukọjẹ ni o waye pẹlu iroyin to gba ẹrọ ayelujara kan pẹlu arakunrin Olupelumi Fagboyegun. Arakunrin Fagboyegun ni olori ẹka eto idajọ  nipinlẹ Ondo, Olanrewaju Akeredolu to jẹ ibatan oun kọ lati tu oun silẹ lẹyin ti wọn ti oun mọle lori ẹsun pe o fa rogbodiyan ni ile baba rẹ.Ẹ bá mi bẹ olórí ẹ̀ka ètò ìdájọ́ ìpínlẹ̀ Ondo, Olanrewaju Akeredolu kó tú mí sílẹ̀ ní àtìmọ́lé - Ìbátan Akeredolu Ninu atẹjade ti wọn fi lede, Oṣiṣẹ agba ni ileẹjọ giga naa, Abilẹkọ Bolatito Ajibade ni ibanilorukọjẹ ni ọrọ naa ti ko si si otitọ kankan ni bẹ. O ni ko si aridaju nipa ẹsun o fi kan Abilekọ Akeredolu, ati wi pe ileẹjọ ko fi igba kankan fi si ẹwọn ri lati igba ti igbẹjọ rẹ ti bẹrẹ ni Ọjọ Kọkandinlogun, Osu Kẹta, ọdun 2018. Atẹjade naa ni ọjọ ti wọn bẹrẹ igbẹjọ rẹ naa ni wọn gba beeli rẹ, ko to di wi pe wọn tun fi panpẹ ọba mu leekẹji lẹyin to rekọja ofin to de beeli rẹ. Wọn ni titi di asiko yii, igbẹjọ rẹ ṣi n lọ lọwọ, ti wọn si tun pe ẹjọ rẹ ni Ọjọ Kọkanla, Oṣu Keji, Ọdun 2021. Nitori naa wọn kesi awọn eniyan lati jawọ ninu pinpin fidio ibanilorukọjẹ naa kaakiri nitori o rufin lati ma a sọrọ nipa ẹjọ to wa ni ileẹjọ.


Atẹjade naa ni ọjọ ti wọn bẹrẹ igbẹjọ rẹ naa ni wọn gba beeli rẹ, ko to di wi pe wọn tun fi panpẹ ọba mu leekẹji lẹyin to rekọja ofin to de beeli rẹ. Wọn ni titi di asiko yii, igbẹjọ rẹ ṣi n lọ lọwọ, ti wọn si tun pe ẹjọ rẹ ni Ọjọ Kọkanla, Oṣu Keji, Ọdun 2021. Nitori naa wọn kesi awọn eniyan lati jawọ ninu pinpin fidio ibanilorukọjẹ naa kaakiri nitori o rufin lati ma a sọrọ nipa ẹjọ to wa ni ileẹjọ. Bakan naa ni wọn fi da awọn araalu loju wi pe, idajọ otitọ yoo jọba lori iṣẹlẹ naa nitori idajọ ododo ni igbẹkẹlẹ awọn ni ẹka ileẹjọ ipinlẹ Ondo. Lara ẹsun ti arakunrin Fagboyegun fi kan ileẹjọ ipinlẹ Ondo ni pe wọn dena oun lati ri awọn ebi oun to wa ni okeere lati bi ọdun mẹta bayii. Ijọba ipinlẹ Ondo ti dasi ẹsun ti arakunrin Olupelumi Fagboyegun fi kan olori ẹka eto idajọ  nipinlẹ Ondo, Olanrewaju Akeredolu Arakunrin Fagboyegun ni arabinrin naa jẹ ibatan oun ni ati ọdọ baba oun.


Bakan naa ni wọn fi da awọn araalu loju wi pe, idajọ otitọ yoo jọba lori iṣẹlẹ naa nitori idajọ ododo ni igbẹkẹlẹ awọn ni ẹka ileẹjọ ipinlẹ Ondo. Lara ẹsun ti arakunrin Fagboyegun fi kan ileẹjọ ipinlẹ Ondo ni pe wọn dena oun lati ri awọn ebi oun to wa ni okeere lati bi ọdun mẹta bayii. Ijọba ipinlẹ Ondo ti dasi ẹsun ti arakunrin Olupelumi Fagboyegun fi kan olori ẹka eto idajọ  nipinlẹ Ondo, Olanrewaju Akeredolu Arakunrin Fagboyegun ni arabinrin naa jẹ ibatan oun ni ati ọdọ baba oun. O ni Akeredolu fi panpẹ ọba mu oun lati bi ọdun mẹta ṣẹyin lori ẹsun pe oun wa si ile baba oun, ti wọn si ti oun mọle lati igba naa. Olupelumi Fagboyegun ni ẹsun ti wọn fi kan oun ni pe, oun wa si ile baba oun Bakan naa ni o fẹsun kan ijọba ipinlẹ Ondo wi pe wọn ko le ran oun lọwọm nitori oṣelu mọlẹbi ni gomina n ṣe. Ni bayii, gomina ipinlẹ Ondo ti fesi pe kọmisọnna fun eto idajọ nipinlẹ Ondo, Charles Titiloye ti bẹrẹ iwadii lori iṣẹlẹ naa.


O ni Akeredolu fi panpẹ ọba mu oun lati bi ọdun mẹta ṣẹyin lori ẹsun pe oun wa si ile baba oun, ti wọn si ti oun mọle lati igba naa. Olupelumi Fagboyegun ni ẹsun ti wọn fi kan oun ni pe, oun wa si ile baba oun Bakan naa ni o fẹsun kan ijọba ipinlẹ Ondo wi pe wọn ko le ran oun lọwọm nitori oṣelu mọlẹbi ni gomina n ṣe. Ni bayii, gomina ipinlẹ Ondo ti fesi pe kọmisọnna fun eto idajọ nipinlẹ Ondo, Charles Titiloye ti bẹrẹ iwadii lori iṣẹlẹ naa. Bakan naa ni ijọba fikun wi pe awọn yoo ri wi pe eto idajọ ododo gbalekan nipinlẹ Ondo. Nitori awọn gbagbọ wi pe olootọ ko gbọdọ ku si ipo ika gẹgẹ bi ofin ṣe gba laaye.


Bakan naa ni ijọba fikun wi pe awọn yoo ri wi pe eto idajọ ododo gbalekan nipinlẹ Ondo. Nitori awọn gbagbọ wi pe olootọ ko gbọdọ ku si ipo ika gẹgẹ bi ofin ṣe gba laaye.


Ondo Fulani ultimatum: Ìjọba Ondo ní òun kò bẹ̀rù idúnkokò mọ́ni iléeṣẹ́ ààrẹ lórí gbèdéke tó fáwọn darandaran

Ẹru o bodo, ẹni ti yoo wọ odo lominu n kọ. Ijọba ipinlẹ Ondo ti sọ pe oun ko bẹru idunkoko mọni lati ileeṣẹ aarẹ lori ọrọ awọn Fulani darandaran nipinlẹ naa. Ṣaaju akoko yii lọjọ Iṣẹgun ọjọ kọkandinlogun, oṣu kinni, ọdun 2021 yii ni ijọba ipinlẹ Ondo sọ fawọn darandaran to wa ninu igbo ijọba pe ki wọn forukọ silẹ pẹlu ijọba, bii bẹẹ kọ, wọn gbọdọ fi igbo ọba silẹ. Lẹyin naa ni agbẹnusọ fun Aarẹ Muhammadu Buhari, Garba Shehu sọ pe ijọba Ondo ko laṣẹ lati le ẹnikankan kuro lori ilẹ ti wọn ba n gbe nibi kibi ni Naijiria. Ẹwẹ, ajọ Northern Elders' Forum (NEF) naa sọ fawọn Fulani darandaran to wa l'Ondo lati kọ eti ikun si gbedeke ti gomina fun wọn. Ṣugbọn akọwe iroyin fun Gomina Rotimi Akeredolu, Segun Ajiboye sọ fun BBC Yoruba pe idunkoko lati ileeṣẹ aarẹ ko le dẹru ba ijọba ipinlẹ Ondo.


Lẹyin naa ni agbẹnusọ fun Aarẹ Muhammadu Buhari, Garba Shehu sọ pe ijọba Ondo ko laṣẹ lati le ẹnikankan kuro lori ilẹ ti wọn ba n gbe nibi kibi ni Naijiria. Ẹwẹ, ajọ Northern Elders' Forum (NEF) naa sọ fawọn Fulani darandaran to wa l'Ondo lati kọ eti ikun si gbedeke ti gomina fun wọn. Ṣugbọn akọwe iroyin fun Gomina Rotimi Akeredolu, Segun Ajiboye sọ fun BBC Yoruba pe idunkoko lati ileeṣẹ aarẹ ko le dẹru ba ijọba ipinlẹ Ondo. Ọgbẹni Ajiboye sọ pe amofin agba to mọ tifun-tẹdọ ofin ni Gomina Akeredolu, nitori naa ko si ẹnikan to le ṣe ohun to lodi si ofin. Akọwe iroyin fun Gomina Ondo ni ofin lo gbe orilẹede Naijiria ro. O ni aabo eeyan ipinlẹ Ondo lo jẹ ijọba Gomina Akeredolu logun bayii, kii ṣe ipo tabi agbara.


Ọgbẹni Ajiboye sọ pe amofin agba to mọ tifun-tẹdọ ofin ni Gomina Akeredolu, nitori naa ko si ẹnikan to le ṣe ohun to lodi si ofin. Akọwe iroyin fun Gomina Ondo ni ofin lo gbe orilẹede Naijiria ro. O ni aabo eeyan ipinlẹ Ondo lo jẹ ijọba Gomina Akeredolu logun bayii, kii ṣe ipo tabi agbara. O fikun ọrọ rẹ pe akeregbe lo maa juwe ibi a fokun si lọrọ naa maa jẹ lori gbedeke ọjọ meje ti ijọba fawọn darandaran nipinlẹ Ondo. Ẹgbẹ́ Afenifere bu ẹnu ẹ̀tẹ́ lu Aárẹ Buhari lórí gbèńdéke tí Akeredolu fún àwọn darandaran Fulani Ẹgbẹ ọmọ Yoruba, Afenifere  ti bu ẹnu ẹtẹ lu bi ileesẹ aarẹ Naijiria ṣe koro oju si gbedeke ọjọ meje ti ijọba ipinlẹ Ondo fun awọn darandaran Fulani, lati kuro ni gbogbo igbó nlanla nipinlẹ naa. Ninu atẹjade kan ti Akọwe ipolongo ẹgbẹ naa, Yinka Odumakin fi sita l'Ọjọru lo ti sọ pe ohun ti ileesẹ aarẹ sọ yii ko jẹ iyalẹnu, o ni sugbọn àṣẹ Gomina Rotimi Akeredolu ni ẹgbẹ naa faramọ.


O fikun ọrọ rẹ pe akeregbe lo maa juwe ibi a fokun si lọrọ naa maa jẹ lori gbedeke ọjọ meje ti ijọba fawọn darandaran nipinlẹ Ondo. Ẹgbẹ́ Afenifere bu ẹnu ẹ̀tẹ́ lu Aárẹ Buhari lórí gbèńdéke tí Akeredolu fún àwọn darandaran Fulani Ẹgbẹ ọmọ Yoruba, Afenifere  ti bu ẹnu ẹtẹ lu bi ileesẹ aarẹ Naijiria ṣe koro oju si gbedeke ọjọ meje ti ijọba ipinlẹ Ondo fun awọn darandaran Fulani, lati kuro ni gbogbo igbó nlanla nipinlẹ naa. Ninu atẹjade kan ti Akọwe ipolongo ẹgbẹ naa, Yinka Odumakin fi sita l'Ọjọru lo ti sọ pe ohun ti ileesẹ aarẹ sọ yii ko jẹ iyalẹnu, o ni sugbọn àṣẹ Gomina Rotimi Akeredolu ni ẹgbẹ naa faramọ. "Bo ṣe jẹ pe lasiko ti Gomina Akeredolu fun awọn darandaran naa ni gbedeke láti fi ipinlẹ Ondo silẹ, ni ileesẹ aarẹ to o gbọ ohun àwọn ará ipinlẹ Ondo fihan pe ọrọ to ba kan ẹ̀yà Fulani nìkan lo ma n ka ijọba to wa l'ode lára." O ṣalaye pe ipalara to pọ ni awọn ọdaran Fulani ti mu ba ipinlẹ Ondo, ati awọn ìlú ati abule mii nilẹ Yoruba lasiko yii. O ni " ijọba to fẹ ẹ fi ojuṣe rẹ silẹ lai ṣe bi ti ijọba apapọ, ni yoo kawọ gbera lori ọrọ naa".


"Bo ṣe jẹ pe lasiko ti Gomina Akeredolu fun awọn darandaran naa ni gbedeke láti fi ipinlẹ Ondo silẹ, ni ileesẹ aarẹ to o gbọ ohun àwọn ará ipinlẹ Ondo fihan pe ọrọ to ba kan ẹ̀yà Fulani nìkan lo ma n ka ijọba to wa l'ode lára." O ṣalaye pe ipalara to pọ ni awọn ọdaran Fulani ti mu ba ipinlẹ Ondo, ati awọn ìlú ati abule mii nilẹ Yoruba lasiko yii. O ni " ijọba to fẹ ẹ fi ojuṣe rẹ silẹ lai ṣe bi ti ijọba apapọ, ni yoo kawọ gbera lori ọrọ naa". O fikun ọrọ rẹ pe ẹgbẹ Afenifere faramọ erongba ijọba ipinlẹ Ondo lori bo ṣe sọ pe ìhà kò kan mi ni itumọ ọrọ ti agbenusọ Ààrẹ Buhari, Garba Shehu sọ. O kesi gbogbo ọmọ Yoruba tootọ lati ti Gomina Akeredolu lẹyin lori ipinnu rẹ. "Gomina gbọdọ lo gbogbo agbara to wa ninu ofin lati le gbogbo awọn ọdaran kuro ninu awọn igbó  to wa nipinlẹ Ondo. "


O fikun ọrọ rẹ pe ẹgbẹ Afenifere faramọ erongba ijọba ipinlẹ Ondo lori bo ṣe sọ pe ìhà kò kan mi ni itumọ ọrọ ti agbenusọ Ààrẹ Buhari, Garba Shehu sọ. O kesi gbogbo ọmọ Yoruba tootọ lati ti Gomina Akeredolu lẹyin lori ipinnu rẹ. "Gomina gbọdọ lo gbogbo agbara to wa ninu ofin lati le gbogbo awọn ọdaran kuro ninu awọn igbó  to wa nipinlẹ Ondo. " Gbogbo awọn gomina yooku naa si gbọdọ fi alaga wọn ṣe awokọse. " Isọkusọ ni oludamọran fun Aarẹ Muhammadu Buhari, Garba Shehu n sọ lori ọrọ awọn darandaran ti ijọba ipinlẹ Ondo sọ pe ki wọn kuro ninu igbo ijọba ti wọn ko ba ti forukọ silẹ. Shehu to jẹ oludamọran fun Aarẹ Muhammadu Buhari lori ọrọ royin sọ pe aṣẹ ti Gomina Rotimi Akeredolu pa lodi si iwe ofin orilẹede Naijiria.


Gbogbo awọn gomina yooku naa si gbọdọ fi alaga wọn ṣe awokọse. " Isọkusọ ni oludamọran fun Aarẹ Muhammadu Buhari, Garba Shehu n sọ lori ọrọ awọn darandaran ti ijọba ipinlẹ Ondo sọ pe ki wọn kuro ninu igbo ijọba ti wọn ko ba ti forukọ silẹ. Shehu to jẹ oludamọran fun Aarẹ Muhammadu Buhari lori ọrọ royin sọ pe aṣẹ ti Gomina Rotimi Akeredolu pa lodi si iwe ofin orilẹede Naijiria. Shehu ni o kuna fun Gomina Akeredolu lati le awọn darandan to ti n gbe ipinlẹ Ondo ni gbogbo aye wọn kuro ninu igbo ijọba nitori awọn aṣawọ kan to n ṣiṣẹ ibi. Ṣugbọn agbẹjọro ati ajafẹtọ, Jiti Ogunye ni ko si ohun to kan Shehu ninu ọrọ naa. Ati wi pe, ta lo sọ pe Shehu ni agbẹnusọ fun ẹgbẹ awọn darandaran, Miyetti Allah?


Shehu ni o kuna fun Gomina Akeredolu lati le awọn darandan to ti n gbe ipinlẹ Ondo ni gbogbo aye wọn kuro ninu igbo ijọba nitori awọn aṣawọ kan to n ṣiṣẹ ibi. Ṣugbọn agbẹjọro ati ajafẹtọ, Jiti Ogunye ni ko si ohun to kan Shehu ninu ọrọ naa. Ati wi pe, ta lo sọ pe Shehu ni agbẹnusọ fun ẹgbẹ awọn darandaran, Miyetti Allah? Agbẹjọro Ogunye ni ohun ti Akeredolu sọ wa ni ibamu pẹlu iwe ofin orilẹede Naijiria. ''Ojuṣe gomina ni lati pese eto abo to peye fawọn araalu, nitorinaa, ohun to dara ni Akeredolu n ṣe,'' Jiti Ogunye ṣalaye. Ogunye ni ijọba apapọ ko laṣẹ lori ilẹ awọn ipinlẹ ni Naijiria, o ni ilẹ ti ijọba apapọ laṣẹ lori rẹ ko ju ilẹ ilu Abuja tii ṣe olu ilu Naijiria lọ.


Agbẹjọro Ogunye ni ohun ti Akeredolu sọ wa ni ibamu pẹlu iwe ofin orilẹede Naijiria. ''Ojuṣe gomina ni lati pese eto abo to peye fawọn araalu, nitorinaa, ohun to dara ni Akeredolu n ṣe,'' Jiti Ogunye ṣalaye. Ogunye ni ijọba apapọ ko laṣẹ lori ilẹ awọn ipinlẹ ni Naijiria, o ni ilẹ ti ijọba apapọ laṣẹ lori rẹ ko ju ilẹ ilu Abuja tii ṣe olu ilu Naijiria lọ. Ogunye ni ko tiẹ boju mu ki awọn eeyan maa da ẹran ninu igbo ijọba, o ni oun ti igbo ijọba wa fun kọ niyẹn. O ni ọpọ awọn eeyan lawọn daran daran ti da ẹmi wọn legbodo, koda o ni ti ṣẹlẹ si mọlẹbi oun kan ri. Agbẹjọro Ogunye ni ọrọ orilẹede Naijiria nilo asọyepọ lori bawọn eeyan kan ṣe maa n gbe ọrọ ti ko kan wọn sori ju ọlọrọ gan an lọ.


Ogunye ni ko tiẹ boju mu ki awọn eeyan maa da ẹran ninu igbo ijọba, o ni oun ti igbo ijọba wa fun kọ niyẹn. O ni ọpọ awọn eeyan lawọn daran daran ti da ẹmi wọn legbodo, koda o ni ti ṣẹlẹ si mọlẹbi oun kan ri. Agbẹjọro Ogunye ni ọrọ orilẹede Naijiria nilo asọyepọ lori bawọn eeyan kan ṣe maa n gbe ọrọ ti ko kan wọn sori ju ọlọrọ gan an lọ. Darandaran tí kò bá forúkọ sílẹ̀ gbọdọ̀ fi ìgbó ìjọba sílẹ̀ l'Ondo, Akeredolu fèsì sọ́rọ̀ Garba Shehu Ijọba ipinlẹ Ondo ti da ijọba apapọ lohun lẹyin to sọ pe Gomina Rotimi Akeredolu ko laṣẹ lati le awọn darandaran kuro ninu igbo ijọba l'Ondo. Ninu atẹjade ti oludamọran fun Aarẹ Muhammadu Buhari, Garba Shehu fi sita lọjọ Iṣẹgun, o ṣalaye pe igbesẹ naa tapa si ofin orilẹ-ede Naijiria. Shehu ni o kuna fun Gomina Akeredolu lati le awọn darandan to ti n gbe ipinlẹ Ondo ni gbogbo aye wọn kuro ninu igbo ijọba nitori awọn aṣawọ kan to n ṣiṣẹ ibi.


Darandaran tí kò bá forúkọ sílẹ̀ gbọdọ̀ fi ìgbó ìjọba sílẹ̀ l'Ondo, Akeredolu fèsì sọ́rọ̀ Garba Shehu Ijọba ipinlẹ Ondo ti da ijọba apapọ lohun lẹyin to sọ pe Gomina Rotimi Akeredolu ko laṣẹ lati le awọn darandaran kuro ninu igbo ijọba l'Ondo. Ninu atẹjade ti oludamọran fun Aarẹ Muhammadu Buhari, Garba Shehu fi sita lọjọ Iṣẹgun, o ṣalaye pe igbesẹ naa tapa si ofin orilẹ-ede Naijiria. Shehu ni o kuna fun Gomina Akeredolu lati le awọn darandan to ti n gbe ipinlẹ Ondo ni gbogbo aye wọn kuro ninu igbo ijọba nitori awọn aṣawọ kan to n ṣiṣẹ ibi. Oludamọran si aarẹ ni o kuna fawọn ọmọ Naijiria lati maa sọ pe ẹya kan tabi awọn eeyan ipinlẹ kan lo wa nibi iṣẹlẹ ijinigbe ati awọn iwa ọdaran mii. O ni ijọba aarẹ Buhari ṣetan lati rii pe awọn eeyan n tẹle ofin iwe orilẹede Naijiria, eleyi to jẹ ki ijọba sọ fawọn ẹgbẹ awọn musulumi kan to ni ki Biṣọọbu ilu Sokoto Matthew Hassan Kukah wọn ko laṣẹ lati sọ fun un pe ko fi ilu naa silẹ. Ṣugbọn kọmisọnna eto iroyin ipinlẹ Ondo, Donald Ojogo ṣalaye pe ijọba ko ni ki awọn Fulani fi ipinlẹ naa silẹ.


Oludamọran si aarẹ ni o kuna fawọn ọmọ Naijiria lati maa sọ pe ẹya kan tabi awọn eeyan ipinlẹ kan lo wa nibi iṣẹlẹ ijinigbe ati awọn iwa ọdaran mii. O ni ijọba aarẹ Buhari ṣetan lati rii pe awọn eeyan n tẹle ofin iwe orilẹede Naijiria, eleyi to jẹ ki ijọba sọ fawọn ẹgbẹ awọn musulumi kan to ni ki Biṣọọbu ilu Sokoto Matthew Hassan Kukah wọn ko laṣẹ lati sọ fun un pe ko fi ilu naa silẹ. Ṣugbọn kọmisọnna eto iroyin ipinlẹ Ondo, Donald Ojogo ṣalaye pe ijọba ko ni ki awọn Fulani fi ipinlẹ naa silẹ. ''Ohun ti Gomina sọ ni pe awọn darandan to ko ba forukọ silẹ pẹlu ijọba ipinlẹ Ondo gbọdọ fi igbo ijọba silẹ,'' Ojogo ṣalaye. O ni ọrọ ti Shehu sọ dabi ki eeyan maa dakun iṣoro to wa nilẹ tẹlẹ ni eleyi to si ṣakoba fun iṣokan orilẹede Naijiria. Ojogo ni ijọba ipinlẹ Ondo si wa lori ẹsẹ rẹ pe awọn darandran ti ko ba forukọ silẹ gbọdọ kuro ninu igbo ijọba laarin ọjọ meje.


''Ohun ti Gomina sọ ni pe awọn darandan to ko ba forukọ silẹ pẹlu ijọba ipinlẹ Ondo gbọdọ fi igbo ijọba silẹ,'' Ojogo ṣalaye. O ni ọrọ ti Shehu sọ dabi ki eeyan maa dakun iṣoro to wa nilẹ tẹlẹ ni eleyi to si ṣakoba fun iṣokan orilẹede Naijiria. Ojogo ni ijọba ipinlẹ Ondo si wa lori ẹsẹ rẹ pe awọn darandran ti ko ba forukọ silẹ gbọdọ kuro ninu igbo ijọba laarin ọjọ meje. Fulani kìí ṣe ajínigbé! Akeredolu kò ní ká pòórá nínú igbó ìjọba l'Ondo, ohun tí Gómìnà sọ rèé...- Miyetti Allah Alaga ẹgbẹ  awọn Fulani darandaran, Miyetti Allah Cattle Breeders Association (MACBAN) nipinlẹ Ondo, Alhaji Bello Garba ti sọrọ soke lori aṣẹ Gomina akeredolu. O ni pe irọ funfun balau ni iroyin to sọ pe Gomina ipinlẹ Ondo, Oluwarotimi Akeredolu ti awọn Fulani darandaran ni ọjọ meje lati kuro ni igbo ijọba to wa ni ipinlẹ naa.


Fulani kìí ṣe ajínigbé! Akeredolu kò ní ká pòórá nínú igbó ìjọba l'Ondo, ohun tí Gómìnà sọ rèé...- Miyetti Allah Alaga ẹgbẹ  awọn Fulani darandaran, Miyetti Allah Cattle Breeders Association (MACBAN) nipinlẹ Ondo, Alhaji Bello Garba ti sọrọ soke lori aṣẹ Gomina akeredolu. O ni pe irọ funfun balau ni iroyin to sọ pe Gomina ipinlẹ Ondo, Oluwarotimi Akeredolu ti awọn Fulani darandaran ni ọjọ meje lati kuro ni igbo ijọba to wa ni ipinlẹ naa. Alhaji Bello to ba BBC Yoruba sọrọ ṣalaye pe Gomina Akeredolu nifẹ araalu ati alejo ju ko paṣẹ pe ki awọn Fulani kuro l'Ondo. Alaga Miyetti Allah l'Ondo sọ pe oun atawọn ọmọ ẹgbẹ awọn ṣe ipade pọ pẹlu Gomina Akeredolu lọjọ Aje lati bi ago mẹkanla to fi di ago kan ọsan. Ki wa ni Miyetti allah sọ pe Gomina Akeredolu sọ fun awọn?


Alhaji Bello to ba BBC Yoruba sọrọ ṣalaye pe Gomina Akeredolu nifẹ araalu ati alejo ju ko paṣẹ pe ki awọn Fulani kuro l'Ondo. Alaga Miyetti Allah l'Ondo sọ pe oun atawọn ọmọ ẹgbẹ awọn ṣe ipade pọ pẹlu Gomina Akeredolu lọjọ Aje lati bi ago mẹkanla to fi di ago kan ọsan. Ki wa ni Miyetti allah sọ pe Gomina Akeredolu sọ fun awọn? Alhaji Garba ni ''oun ti Gomina sọ ni pe oun ko fẹ ki awọn ọmọ kekeke maa da maalu mọ nipinlẹ Ondo. Gomina tun sọ pe Fulani kankan ko gbọdọ da ẹran ninu igboro mọ. Gomina Akeredolu tun sọ fun wa pe a ko gbọdọ da ẹran ninu igbo ijọba loru mọ.


Alhaji Garba ni ''oun ti Gomina sọ ni pe oun ko fẹ ki awọn ọmọ kekeke maa da maalu mọ nipinlẹ Ondo. Gomina tun sọ pe Fulani kankan ko gbọdọ da ẹran ninu igboro mọ. Gomina Akeredolu tun sọ fun wa pe a ko gbọdọ da ẹran ninu igbo ijọba loru mọ. Akeredolu tun sọ fun wa atawọn agbẹ pe ki a wa lojufo nitori awọn to n fi orukọ Fulani ṣe iṣẹ ibi nipinlẹ Ondo. Gomina tun fun awa Fulani darandaran to ba fẹ ma a ṣiṣẹ ni ipinlẹ Ondo lati fi orukọ wọn silẹ pẹlu awọn alaṣẹ,'' Alaga Miyetti Allah ṣalaye. Alhaji Garba fikun ọrọ rẹ pe awọn eeyan ti maa n ṣaaba sọ pe Fulani lawọn ajinigbe nigba kuu gba ti iṣẹlẹ ijinigbe ba ti ṣẹlẹ.


Akeredolu tun sọ fun wa atawọn agbẹ pe ki a wa lojufo nitori awọn to n fi orukọ Fulani ṣe iṣẹ ibi nipinlẹ Ondo. Gomina tun fun awa Fulani darandaran to ba fẹ ma a ṣiṣẹ ni ipinlẹ Ondo lati fi orukọ wọn silẹ pẹlu awọn alaṣẹ,'' Alaga Miyetti Allah ṣalaye. Alhaji Garba fikun ọrọ rẹ pe awọn eeyan ti maa n ṣaaba sọ pe Fulani lawọn ajinigbe nigba kuu gba ti iṣẹlẹ ijinigbe ba ti ṣẹlẹ. ''Fulani kii ṣe ajnigbe, ẹgbẹ ni awọn ajinigbe, wọn kii ṣe Yoruba, bẹẹ ni wọn kii ṣe Igbo,'' alaga Miyetti Allah lo sọ bẹẹ. O ṣalaye pe eto aabo to mẹhẹ nipinlẹ Ondo ko ṣẹyin bi ipinlẹ naa ṣe ni ibode pẹlu ipinlẹ Edo, Ekiti. Ogun ati Kogi.


''Fulani kii ṣe ajnigbe, ẹgbẹ ni awọn ajinigbe, wọn kii ṣe Yoruba, bẹẹ ni wọn kii ṣe Igbo,'' alaga Miyetti Allah lo sọ bẹẹ. O ṣalaye pe eto aabo to mẹhẹ nipinlẹ Ondo ko ṣẹyin bi ipinlẹ naa ṣe ni ibode pẹlu ipinlẹ Edo, Ekiti. Ogun ati Kogi.


Rufus Giwa Polytechnic murder: Kí ló ṣẹlẹ̀ sí akẹ̀kọ̀ọ́ tí wọ́n ṣá pa?

Rukerudo waye ni ileewe giga Rufus Giwa Polytechnic ni ilu Ọwọ, nipinlẹ Ondo, lẹyin ti iroyin kan pe wọn ṣa akẹkọọ ni ada pa. Alukoro ileewe Rufus Giwa Polytechnic, Samuel Ojo fi idi ọrọ naa mulẹ pe lootọ ni iṣẹlẹ naa waye. Arakunrin Ojo ni iwadii ṣi n lọ lori ohun to ṣekupa ọmọ ileewe naa. O ni lọọto ni iṣẹlẹ naa waye ni asiko ti wọn ṣe idibo fun awọn asoju awọn akẹkọọ ni ileewe naa. Alukoro ileewe naa  ni oun ko lee fi idi rẹ mulẹ pe idibo naa niiṣe pẹlu iṣekupani naa, nitori ko si aridaju iṣẹlẹ ọhun. Amọ, iroyin miran gbe e pe awọn ẹlẹgbẹ okunkun to doju kọ ara wọn lo ṣekupa akẹkọọ naa. Bakan naa ni iroyin naa ni wọn sa akẹkọọ naa pa nitori awọn ikọ rẹ lo wọle ninu idibo sipo asoju ileewe naa.


Alukoro ileewe naa  ni oun ko lee fi idi rẹ mulẹ pe idibo naa niiṣe pẹlu iṣekupani naa, nitori ko si aridaju iṣẹlẹ ọhun. Amọ, iroyin miran gbe e pe awọn ẹlẹgbẹ okunkun to doju kọ ara wọn lo ṣekupa akẹkọọ naa. Bakan naa ni iroyin naa ni wọn sa akẹkọọ naa pa nitori awọn ikọ rẹ lo wọle ninu idibo sipo asoju ileewe naa. Amọ, ileeṣe ọlọpaa ni ipinlẹ naa ni awọn ko i tii le fi idi iṣẹlẹ naa mulẹ titi di asiko yii. Bakan naa ni ileewe naa ko i tii fi atẹjade sita lori iṣẹlẹ naa ati esi idibo awọn akẹkọọ naa.


Amọ, ileeṣe ọlọpaa ni ipinlẹ naa ni awọn ko i tii le fi idi iṣẹlẹ naa mulẹ titi di asiko yii. Bakan naa ni ileewe naa ko i tii fi atẹjade sita lori iṣẹlẹ naa ati esi idibo awọn akẹkọọ naa.


South West Governors-Miyetti Allah meeting: Àṣà dída ẹran níbikíbi di èèwọ̀

Koko mẹwa ti wọn fẹnu ko le lori nibi ipade awọn gomina ati Miyetti Allah Ipade awọn gomina nilẹ Yoruba ati ẹgbẹ awọn darandaran Miyetti Allah ti waye lọjọ Aje, to si ti wa sopin pẹlu. Atẹjade kan ti wọn fisita lẹyin ipade naa, salaye nipa awọn ohun tawọn gomina ilẹ Yoruba ati ẹgbẹ Miyetti Allah fi ẹnu ko le lori. Atẹjade naa ti wọn fi sita nilu Akure nibi ti ipade naa ti waye Dokita Kayode Fayemi, tii se alaga ẹgbẹ awọn gomina lorilẹede Naijiria fọwọsi. Aarẹ ẹgbẹ darandaran Miyetti Allah, Mohammed Kirowa to bawọn to peju sibi ipade to n waye ni ọfiisi Akeredolu lọwọ lọwọ bayii, naa ti sọrọ nipa iwa ika tawọn darandaran n hu. Kirowa lasiko to n ba ipejọpọ awọn ọlọpaa ati gomina ilẹ Yoruba sọrọ sọ pe awọn daran-daran ti pa awọn Fulani naa ri. "Kii ṣe awọn agbẹ nikan ni wọn n pa, wọn n pa awọn Fulani naa, koda, ọpọlọpọ Fulani ni wọn ti ji gbe, ti wọn pa. Gbogbo rẹ si la koro oju si."


Aarẹ ẹgbẹ darandaran Miyetti Allah, Mohammed Kirowa to bawọn to peju sibi ipade to n waye ni ọfiisi Akeredolu lọwọ lọwọ bayii, naa ti sọrọ nipa iwa ika tawọn darandaran n hu. Kirowa lasiko to n ba ipejọpọ awọn ọlọpaa ati gomina ilẹ Yoruba sọrọ sọ pe awọn daran-daran ti pa awọn Fulani naa ri. "Kii ṣe awọn agbẹ nikan ni wọn n pa, wọn n pa awọn Fulani naa, koda, ọpọlọpọ Fulani ni wọn ti ji gbe, ti wọn pa. Gbogbo rẹ si la koro oju si." Bakan naa ni Korowa fikun pe Baba oun ti wa ni ilẹ Yorùbá lati ọdun marunlelọgọrun sẹyin, ilẹ Yoruba si ni wọn fi ori oun sọlẹ si. Ipade apero ti n lọ lọwọ nilu Akure laarin awọn gomina ilẹ Yoruba ati awọn adari ẹgbẹ daran-daran, Miyetti Allah. Ipade naa ko ṣẹyin bi gomina Rotimi Akeredolu ṣe fun awọn afurasi ọdaran daran-daran to n ṣọṣẹ ni inu igbo nipinlẹ Ondo, ni gbedeke lati kuro nibẹ.


Bakan naa ni Korowa fikun pe Baba oun ti wa ni ilẹ Yorùbá lati ọdun marunlelọgọrun sẹyin, ilẹ Yoruba si ni wọn fi ori oun sọlẹ si. Ipade apero ti n lọ lọwọ nilu Akure laarin awọn gomina ilẹ Yoruba ati awọn adari ẹgbẹ daran-daran, Miyetti Allah. Ipade naa ko ṣẹyin bi gomina Rotimi Akeredolu ṣe fun awọn afurasi ọdaran daran-daran to n ṣọṣẹ ni inu igbo nipinlẹ Ondo, ni gbedeke lati kuro nibẹ. Ọjọ Aiku, ọjọ kẹrinlelogun, oṣu Kinni, ọdun 2021, ni gbedeke naa pari. Aṣẹ naa waye nitori bi awọn daran-daran kan ṣe n fi iṣẹ wọn boju ṣiṣẹ ibi, ti wọn n pa eeyan, ji eeyan gbe, digun jale, ti wọn si tun n fipa ba obinrin lopọ. Nigba to n sọrọ nibi ipade naa, Gomina ipinlẹ Ekiti, Kayode Fayemi sọ pe ko si ẹni to fẹ ẹ le awọn Fulani kuro nilẹ Yoruba.


Ọjọ Aiku, ọjọ kẹrinlelogun, oṣu Kinni, ọdun 2021, ni gbedeke naa pari. Aṣẹ naa waye nitori bi awọn daran-daran kan ṣe n fi iṣẹ wọn boju ṣiṣẹ ibi, ti wọn n pa eeyan, ji eeyan gbe, digun jale, ti wọn si tun n fipa ba obinrin lopọ. Nigba to n sọrọ nibi ipade naa, Gomina ipinlẹ Ekiti, Kayode Fayemi sọ pe ko si ẹni to fẹ ẹ le awọn Fulani kuro nilẹ Yoruba. O ni "Ko si ẹni to fẹ ẹ le Fulani jade kuro nilẹ yoruba, ile yin re e . "Awọn ọdaran la fẹ ẹ le jade kuro laarin awọn daran-daran Fulani, kii ṣe lati le awọn Fulani to ti n gbe nibi fun ọpọlọpọ ọdun." Lara awọn to peju sibi ipade naa ni awọn olori ileeṣẹ eto aabo nipinlẹ Ondo, ati awọn ipinlẹ to mu le tii.


O ni "Ko si ẹni to fẹ ẹ le Fulani jade kuro nilẹ yoruba, ile yin re e . "Awọn ọdaran la fẹ ẹ le jade kuro laarin awọn daran-daran Fulani, kii ṣe lati le awọn Fulani to ti n gbe nibi fun ọpọlọpọ ọdun." Lara awọn to peju sibi ipade naa ni awọn olori ileeṣẹ eto aabo nipinlẹ Ondo, ati awọn ipinlẹ to mu le tii. Ṣaaju ipade naa, Gomina Akeredolu, Kayode Fayemi ti ipinlẹ Ekiti, ati akẹẹgbẹ wọn lati ipinlẹ Jigawa, Abubakar Badru pẹlu Abubarka Bagudu ti ipinlẹ Kebbi, ti ṣe ipade ikọkọ kan.


Ṣaaju ipade naa, Gomina Akeredolu, Kayode Fayemi ti ipinlẹ Ekiti, ati akẹẹgbẹ wọn lati ipinlẹ Jigawa, Abubakar Badru pẹlu Abubarka Bagudu ti ipinlẹ Kebbi, ti ṣe ipade ikọkọ kan.


Ondo Doctors strike: Àwọn aláìsàn ń padà lọ sílé lẹ́yìn tí àwọn Dókítà bẹ̀rẹ̀ ìyànṣẹ́lódì ní Ondo

BBC Yoruba ṣabẹwo sawọn ile iwosan ijọba ni ipinlẹ Ondo lati mọ bi nkan ṣe ri lẹyin ti awọn oniṣegun oyinbo bẹrẹ iyanṣelodi. Nigba ti a de UNIMED Teaching hospital i Akure complex, a rii pe awọn alaisan ti n kuro nibẹ lọkọọkan lati wa ọna miran lati wa ojutu si iṣoro wọn. Wọn ni ko si dokita kankan to yọju si wọn lati ṣe itọju wọn tabi ki wọn fun kọ ayẹwo tabi oogun fun awọn alaisan rara. Ni ile iwosan UNIMED yii kan naa ni akọroyin BBC to ṣabẹwo sibẹ ti ri awọn Nọọsi ati awọn mii ti wọn n da alaisan lohun niwọnba ti agbara wọn ba ka. Ni wọọdi iṣẹlẹ ojiji ti wọn pe ni "emergency ward" ni akọroyin BBC de ni awọn Nọọsi ni awọn ti kọwe lọ sile iwosan mii fawọn alaisan ki wọn le lọ gba itọju nile iwosan aladani. Arabinrin Adekunmbi Osakuade, to jẹ adele oludari ẹka naa ṣalaye fun BBC pe iyanṣẹlodi naa ti n so eso ti awọn fi ni ki awọn alaisan maa lọ sile wọn nitori ko si nkan miran ti awọn le ṣe sii.


Ni ile iwosan UNIMED yii kan naa ni akọroyin BBC to ṣabẹwo sibẹ ti ri awọn Nọọsi ati awọn mii ti wọn n da alaisan lohun niwọnba ti agbara wọn ba ka. Ni wọọdi iṣẹlẹ ojiji ti wọn pe ni "emergency ward" ni akọroyin BBC de ni awọn Nọọsi ni awọn ti kọwe lọ sile iwosan mii fawọn alaisan ki wọn le lọ gba itọju nile iwosan aladani. Arabinrin Adekunmbi Osakuade, to jẹ adele oludari ẹka naa ṣalaye fun BBC pe iyanṣẹlodi naa ti n so eso ti awọn fi ni ki awọn alaisan maa lọ sile wọn nitori ko si nkan miran ti awọn le ṣe sii. Kini awọn alaisan ti BBC ba sọrọ sọ? Olukọni, Christianah Borokini ṣalaye pe oun nilati wa sile iwosan naa wa gbe baba oun ti ara rẹ ko ya pada ni. O ni ara baba oun ti n ya diẹ tẹlẹ ki iyanṣẹlodi yii to bẹrẹ.


Kini awọn alaisan ti BBC ba sọrọ sọ? Olukọni, Christianah Borokini ṣalaye pe oun nilati wa sile iwosan naa wa gbe baba oun ti ara rẹ ko ya pada ni. O ni ara baba oun ti n ya diẹ tẹlẹ ki iyanṣẹlodi yii to bẹrẹ. Iwadii fihan akọroyin BBC pe awọn Dokita ti wọn n sanwo ọtọ fun gẹgẹ bii akọṣẹmọṣẹ " Consultant" wa si awọn wọọdi ọmọde ni eyi ti wọn fidi ẹ mulẹ pe wọn yoo ṣiṣẹ ọjọ meji si awọn naa to darapọ mọ iyanṣẹlodi naa. Agba dokita kan ti ko fẹ ki BBc darukọ oun sọ pe ẹru atubọtan iyanṣẹlodi yii n ba oun nitori pe ọpọ ẹmi ni yoo ba a rin nitori ko si itọju to pe ye tabi ti ko si owo lati lọ sile iwosan aladani. O tun menuba iṣoro aisi dokita to to tẹlẹ nitori pe iyanṣelodi awọn olukọ Fasiti ASUU ko je ki awọn dokita tuntun kawe jade nile iwe lati ọdun to kọja lọ yatọ si ti ajakalẹ arun Covid 19.


Iwadii fihan akọroyin BBC pe awọn Dokita ti wọn n sanwo ọtọ fun gẹgẹ bii akọṣẹmọṣẹ " Consultant" wa si awọn wọọdi ọmọde ni eyi ti wọn fidi ẹ mulẹ pe wọn yoo ṣiṣẹ ọjọ meji si awọn naa to darapọ mọ iyanṣẹlodi naa. Agba dokita kan ti ko fẹ ki BBc darukọ oun sọ pe ẹru atubọtan iyanṣẹlodi yii n ba oun nitori pe ọpọ ẹmi ni yoo ba a rin nitori ko si itọju to pe ye tabi ti ko si owo lati lọ sile iwosan aladani. O tun menuba iṣoro aisi dokita to to tẹlẹ nitori pe iyanṣelodi awọn olukọ Fasiti ASUU ko je ki awọn dokita tuntun kawe jade nile iwe lati ọdun to kọja lọ yatọ si ti ajakalẹ arun Covid 19. Ni ile iwosan Mother and Child ti akọroyin BBC Yoruba tun de ni a ti ri ero bo ṣe ma n pọ bii ti tẹlẹ ṣugbọn ko si dokita nikalẹ lati da wọn lohun. Adari ile iwosan naa, Dokita Bankẹ  Oluwafemi ni awọn dokita agba ṣi wa nikalẹ lati da awọn alaisan lohun lonii O ni oun gba pe ipe Olorun ni gbogbo iṣẹ iwosan ti awọn n ṣe ni eyi ti wọn si ti da awọn alaisan lohun loni. Ki lo ti kọkọ́ ṣẹlẹ sẹyin?


Ni ile iwosan Mother and Child ti akọroyin BBC Yoruba tun de ni a ti ri ero bo ṣe ma n pọ bii ti tẹlẹ ṣugbọn ko si dokita nikalẹ lati da wọn lohun. Adari ile iwosan naa, Dokita Bankẹ  Oluwafemi ni awọn dokita agba ṣi wa nikalẹ lati da awọn alaisan lohun lonii O ni oun gba pe ipe Olorun ni gbogbo iṣẹ iwosan ti awọn n ṣe ni eyi ti wọn si ti da awọn alaisan lohun loni. Ki lo ti kọkọ́ ṣẹlẹ sẹyin? Àwọn dókítà Ondo bẹ̀rẹ̀ ìyanṣẹ́lódì ọlọ́jọ́ gbọọrọ Awọn ipinlẹ Ondo ti gúnlè iyanṣẹlodi ọlọjọ pipẹ lori owo oṣu ti ijọba n jẹ wọn at'awọn ajẹmọnu mii. Ọkan lara awọn eekan ninu ẹgbẹ dokita l'Ondo to ba BBC Yoruba sọrọ, Dokita Sanni Oriyomi Ezekiel ṣalaye pe ijọba kọ eti ikun si ikilọ awọn lo je kawon gunle iyanṣẹlodi náà. Dokita Ezekiel ni ijọba n jẹ awọn lowo oṣu lati oṣu kẹfa ọdun 2020 ki wọn to san owo oṣu kẹwaa fawọn.


Àwọn dókítà Ondo bẹ̀rẹ̀ ìyanṣẹ́lódì ọlọ́jọ́ gbọọrọ Awọn ipinlẹ Ondo ti gúnlè iyanṣẹlodi ọlọjọ pipẹ lori owo oṣu ti ijọba n jẹ wọn at'awọn ajẹmọnu mii. Ọkan lara awọn eekan ninu ẹgbẹ dokita l'Ondo to ba BBC Yoruba sọrọ, Dokita Sanni Oriyomi Ezekiel ṣalaye pe ijọba kọ eti ikun si ikilọ awọn lo je kawon gunle iyanṣẹlodi náà. Dokita Ezekiel ni ijọba n jẹ awọn lowo oṣu lati oṣu kẹfa ọdun 2020 ki wọn to san owo oṣu kẹwaa fawọn. O ṣalaye siwaju síi pe ijọba Ondo tun ṣadeedee san idaji ninu owo oṣu kọkanla ọdun 2020 lẹyin ti ẹgbẹ oṣiṣẹ ṣepade pọ pẹlu ijọba. "Amọ awa dokita tako adehun ti ijọba ṣe pẹlu ẹgbẹ oṣiṣẹ nitori awa dokita lẹgbẹ ti wa lọtọ," Dokita Ezekiel ṣalaye. Dokita Ezekiel tun sọ pe ijọba Ondo ko ṣe ohun kan lori owo ajemonu to gba lati maa san fáwọn dokita at'awọn oṣiṣẹ eleto nitori ewu tó hu wọn nibi itọju awọn alarun coronavirus.


O ṣalaye siwaju síi pe ijọba Ondo tun ṣadeedee san idaji ninu owo oṣu kọkanla ọdun 2020 lẹyin ti ẹgbẹ oṣiṣẹ ṣepade pọ pẹlu ijọba. "Amọ awa dokita tako adehun ti ijọba ṣe pẹlu ẹgbẹ oṣiṣẹ nitori awa dokita lẹgbẹ ti wa lọtọ," Dokita Ezekiel ṣalaye. Dokita Ezekiel tun sọ pe ijọba Ondo ko ṣe ohun kan lori owo ajemonu to gba lati maa san fáwọn dokita at'awọn oṣiṣẹ eleto nitori ewu tó hu wọn nibi itọju awọn alarun coronavirus. "Bakan naa, ijọba tun kọ láti gba awọn dokita miiran rọpo awon to ti kọwe fi iṣẹ silẹ eleyii to jẹ ki iṣẹ pọju fun wa," Dokita Ezekiel lo sọ bẹẹ. Dokita naa ni bakan naa ni ko tun si ileegbe to to fawon dokita kaakiri ipinle Ondo. Dokita Ezekiel ni awọn ko  ṣetan lati pada sẹnu iṣẹ, ayafi ti ijọba ba ṣe ojúṣe rẹ lóku.


"Bakan naa, ijọba tun kọ láti gba awọn dokita miiran rọpo awon to ti kọwe fi iṣẹ silẹ eleyii to jẹ ki iṣẹ pọju fun wa," Dokita Ezekiel lo sọ bẹẹ. Dokita naa ni bakan naa ni ko tun si ileegbe to to fawon dokita kaakiri ipinle Ondo. Dokita Ezekiel ni awọn ko  ṣetan lati pada sẹnu iṣẹ, ayafi ti ijọba ba ṣe ojúṣe rẹ lóku.


Rotimi Akeredolu: Oluwarotimi Akeredolu di gómìnà fún ìgbà kejì ní ìpínlẹ̀

Gomina ipinlẹ Ondo, Oluwarotimi Akeredolu ti ṣe ibura lati sin ipinlẹ Ondo ati orilẹede Naijiria. Gomina Akeredolu ṣe ibura naa lasiko ti wọn burawọle fun un gẹgẹ bi gomina ipinlẹ Ondo ni saa keji. Lucky Aiyedatiwa to dije dupo gẹgẹ bi igbakeji Akeredolu naa ni wọn ti bura wọle fun ni igba akọkọ gẹgẹ bi igbakeji gomina. Aiyedatiwa to wa lati iha guusu ipinlẹ Ondo, wa si ini iburawole naa pẹlu omo ati iyawo rẹ. Aiyedatiwa ti fi igba kan jẹ kọmisonna fun Ajọ Niger Delta Commission ni ipinlẹ Ondo, ko to di igbakeji Gomina. Iyawo gomina Akeredolu, Betty Anyanwu, ọmọ ati ọmọọmọ gomina naa lo wa si ibi iburawọle naa.


Aiyedatiwa to wa lati iha guusu ipinlẹ Ondo, wa si ini iburawole naa pẹlu omo ati iyawo rẹ. Aiyedatiwa ti fi igba kan jẹ kọmisonna fun Ajọ Niger Delta Commission ni ipinlẹ Ondo, ko to di igbakeji Gomina. Iyawo gomina Akeredolu, Betty Anyanwu, ọmọ ati ọmọọmọ gomina naa lo wa si ibi iburawọle naa. Awọn gomina to fi mọ ọkan lara awọn adari ni ẹgbẹ oṣelu APC, Asiwaju  Bola Ahmed Tinubu wa nibi iburawọle to waye ni gbagede Dome, ni ilu Akure, nipinlẹ Ondo. Saaju ni gomina ipinlẹ Ondo, Oluwarotimi Akeredolu ti kede isinmi fun awọn oṣiṣẹ loni ọjọ iburawọle rẹ ni ipinlẹ naa. Ọpọlọpọ iṣoro lo n koju ipinle naa, to fi mọ eto aabo to dẹnukọle, ijinigbe ati ija laarin awọn agbẹ ati darandaran to ti mu ọpọ ẹmi ṣofo  nipinlẹ naa.


Awọn gomina to fi mọ ọkan lara awọn adari ni ẹgbẹ oṣelu APC, Asiwaju  Bola Ahmed Tinubu wa nibi iburawọle to waye ni gbagede Dome, ni ilu Akure, nipinlẹ Ondo. Saaju ni gomina ipinlẹ Ondo, Oluwarotimi Akeredolu ti kede isinmi fun awọn oṣiṣẹ loni ọjọ iburawọle rẹ ni ipinlẹ naa. Ọpọlọpọ iṣoro lo n koju ipinle naa, to fi mọ eto aabo to dẹnukọle, ijinigbe ati ija laarin awọn agbẹ ati darandaran to ti mu ọpọ ẹmi ṣofo  nipinlẹ naa.


Akure shooting: Àlááfíà ti padà sí ìlú Akure, ẹnikẹ́ni kò kú - Deji ilu Akure

Kò sí ẹnikẹ́ni tó kú níbi rògbòdìyàn tó wáyé lánàá - Deji ilu Akure Irọlẹ ọjọ Aiku, ọjọ kẹfa, oṣu kejila, ọdun 2020 ni iroyin gbode kan pe yinbọn lu eeyan kan ni Ọja Ọba, eyii to wa ni ilu Akure. Ṣugbọn agbẹnusọ Kabiesi ilu Akure, Oloye Micheal Adeyeye ti sọ pe ẹmi ẹnikẹni ko ba iṣẹlẹ naa lọ. Ṣaaju ni ileeṣẹ iroyin abẹle kan, ti sọ pe ija bẹ silẹ laarin awọn to n tẹle eegun ati awọn oniṣowo to jẹ ẹya Igbo lẹyin ti wọn ni oniṣowo kan gun ẹnikan to n tẹle eegun naa lọbẹ. Iroyin ni iṣẹlẹ yii yọri rogbodiyan to pọ to bẹ, ti awọn kan bẹrẹ si n yinbọn. Wọn ni lẹyin ti awọn agbofinro yọju sagbegbe naa ni alaafia to pada sibẹ. Ọkan lara awọn agbofinro to yọju sibi iṣẹlẹ ọhun sọ fun awọn akọroyin pe awọn ọdọ ilu Akure kora wọn jọ lati ṣakọlu si awọn oniṣowo naa to jẹ Igbo.


Iroyin ni iṣẹlẹ yii yọri rogbodiyan to pọ to bẹ, ti awọn kan bẹrẹ si n yinbọn. Wọn ni lẹyin ti awọn agbofinro yọju sagbegbe naa ni alaafia to pada sibẹ. Ọkan lara awọn agbofinro to yọju sibi iṣẹlẹ ọhun sọ fun awọn akọroyin pe awọn ọdọ ilu Akure kora wọn jọ lati ṣakọlu si awọn oniṣowo naa to jẹ Igbo. Eyi waye lẹyin ti wọn gbọ pe ọkan lara awọn oniṣowo ọhun ti gun ẹnikan to n tẹle eegun lọbẹ. Ẹwẹ, agbẹnusọ Deji ti ilu Akure, Oloye Micheal Adeyeye ti sọ fun awọn akọroyin pe ẹni ti wọn gun lọbe ko ku. Nigba to n sọrọ lorukọ Ọba Ogunlade Aladetoyinbo Aladelusi, Adeyeye ni "mi o gbọ pe ẹnikẹni ku o, wọn gun ọmọ Igbo kan lọbe nigba ti awọn ọdọ kọlu wọn ni Ọdọpetu."


Eyi waye lẹyin ti wọn gbọ pe ọkan lara awọn oniṣowo ọhun ti gun ẹnikan to n tẹle eegun lọbẹ. Ẹwẹ, agbẹnusọ Deji ti ilu Akure, Oloye Micheal Adeyeye ti sọ fun awọn akọroyin pe ẹni ti wọn gun lọbe ko ku. Nigba to n sọrọ lorukọ Ọba Ogunlade Aladetoyinbo Aladelusi, Adeyeye ni "mi o gbọ pe ẹnikẹni ku o, wọn gun ọmọ Igbo kan lọbe nigba ti awọn ọdọ kọlu wọn ni Ọdọpetu." "Wọn ti gbe ọkunrin naa lọ ile iwosan, awọn agbofinro si ti pari aawọ ọhun."


"Wọn ti gbe ọkunrin naa lọ ile iwosan, awọn agbofinro si ti pari aawọ ọhun."


Nigerian Navy Ondo: Ikọ̀ ọmọogun orí omi fi páńpẹ́ mú olè mẹ̀rìnlélógún tó ń jí epo rọ̀bì

Ileeṣẹ ọmọogun oju omi ni okeere tan awọn ti fi panpẹ ọba mu awọn ole mẹrindinlogun nibi ti wọn ti n ji epo rọọbi ji nipinlẹ Ondo. Ileeṣẹ ọmọgun naa ni ikọ Forward Operating Base(FOB) ni Igbokoda lo mu awọn ole naa ni agbegbe ijọba ibilẹ Ilajẹ ni ipinlẹ Ondo. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ondo, Tee-Leo Ikoro lo fi idi ọrọ naa mulẹ. Ọjọ Kẹtala, Oṣu Kini, ọdun 2021 ni awọn fi oju awọn ole naa han kaakiri ipinlẹ Ondo. Wọn ni wọn ri awọn ole naa mu lasiko ti ikọ naa ṣe iṣẹ wọn lasiko awọn oju omi naa. Adari ikọ ọmọogun oju omi naa, Shuaibu Muhammed-Ahmed, ni awọn ọmọogun naa mu ileri wọn ṣẹ lati fi oju awọn aṣebajẹ han ni agbegbe oju omi to wa lorilẹede Naijiria.


Ọjọ Kẹtala, Oṣu Kini, ọdun 2021 ni awọn fi oju awọn ole naa han kaakiri ipinlẹ Ondo. Wọn ni wọn ri awọn ole naa mu lasiko ti ikọ naa ṣe iṣẹ wọn lasiko awọn oju omi naa. Adari ikọ ọmọogun oju omi naa, Shuaibu Muhammed-Ahmed, ni awọn ọmọogun naa mu ileri wọn ṣẹ lati fi oju awọn aṣebajẹ han ni agbegbe oju omi to wa lorilẹede Naijiria. Lara awọn ohun ti wọn rigba pada lọwọ awọn adigunjale naa ni epo rọọbi to le ni lita ẹgbẹrun lọna  igba(150 drums of 250 litres), ohun ifa epo, ati awọn engine nlanla. Bakan naa ni wọn ri ọkọ oju omi gba pada to si kun fun lita to le ni ẹgbẹrun mẹrin. Ileeṣẹ ọmọogun naa wa kesi awọn eniyan lawujọ, paapaa awọn agbegbe to wa ni eti omi lati ri wi pe aabo ẹmi ati dukia jẹ wọn loju.


Lara awọn ohun ti wọn rigba pada lọwọ awọn adigunjale naa ni epo rọọbi to le ni lita ẹgbẹrun lọna  igba(150 drums of 250 litres), ohun ifa epo, ati awọn engine nlanla. Bakan naa ni wọn ri ọkọ oju omi gba pada to si kun fun lita to le ni ẹgbẹrun mẹrin. Ileeṣẹ ọmọogun naa wa kesi awọn eniyan lawujọ, paapaa awọn agbegbe to wa ni eti omi lati ri wi pe aabo ẹmi ati dukia jẹ wọn loju. Wọn fikun un wi pe gbogbo awọn ẹsọ alaabo ni o ti fi ọwọ sowọpọ loti ri wi pe awọn adigunjale ati awọn oniwakiwa miran ko ni ba dukia awọn eniyan ati ọrọ aje orilẹ-ede Naijiria jẹ.


Wọn fikun un wi pe gbogbo awọn ẹsọ alaabo ni o ti fi ọwọ sowọpọ loti ri wi pe awọn adigunjale ati awọn oniwakiwa miran ko ni ba dukia awọn eniyan ati ọrọ aje orilẹ-ede Naijiria jẹ.


Ìròyìn Kàyééfì BBC Yorùbá: Bí Ọba aládé ṣe jàjà bọ́ lọ́wọ́ àwọn afurasí ajínigbé

Lori eto iroyin Kayeefi BBC Yoruba lọsẹ yii, a mu itan nipa bi awọn ajinigbe darandaran ti ṣe fẹ gbiyanju lati ji Ọba Alade gbe nilẹ Yoruba. Kabiyesi onirẹsi ilu Irẹsini ipinlẹ Ondo, Oba David Olajide ni Oba Alade ti a ba sọrọ ti wọn si tu kẹkẹ ọrọ kalẹ nipa bi awọn Fulani darandaran kan ti ṣe n ṣọṣẹ lagbegbe rẹ. Ọrọ awọn darandaran to ti fẹ di ọdaran nilẹ Yoruba jẹ ohun ti o n kọ awọn eeyan lominu. Ẹ wo fidio naa ni ẹkunrẹrẹ ninu fọ́nrán tó wà lókè yìí.


Ondo politics: Ilé ẹjọ́ da ìpèjọ́ pé Akeredolu kọ ló wọlé ìdìbò ìpińlẹ̀ Ondo nù

Ilé ẹjọ́ gíga kan ní ìlú Abuja ti da ẹjọ́ to ní Gómìnà Oluwarotimi Akeredolu kọ́ ló wọlé gẹ́gẹ́ bii gomina lábẹ́ àsíá ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressive Congress (APC) nínú ìdìbò gómìnà tó wáyé nípìnlẹ̀ Ondo. Adajọ́ Okon Abang nínú ìdájọ rẹ̀ lọ́jọ́rú ni ó ti kọ́ja ọjọ́ mẹ́rìnlá kí olùpẹ̀jọ́ to mu ẹjọ́ wá silé ẹjọ́ gẹ́gẹ́ bi abala iwé òfin 285(9) ṣe làá silẹ̀ lórí ẹjọ to bá níṣe pẹ̀lú ìdìbò. Olùpẹjọ́ ni olùdíje dùpò gómìnà míràn lábẹ̀ ẹgbẹ́ òṣèlú APC Nathaniel Adijutelegan tó díje pẹ̀lu Akeredolu lásìkò ìdìbò abẹ́lé láti yan ẹni ti yóò dupò gómìnà nínú ẹgbẹ́ náà. Ó pe ẹgbẹ́ lẹ́jọ́ fún irú ìlànà ti ó tẹ̀lé láti dìbò yan olùdíje dupò gómìnà lábẹ́ àsíà ẹgbẹ́ òṣèlú APC nípìnlẹ̀ Ondo. Abang ni, ìṣẹ̀lẹ̀ náà ti wáye láti ọjọ kẹtàdínlógún, oṣu kèje ọdún 2020 lásìkò tí wọ́n yan gómìnà ìpinlẹ̀ Kogi Yahaya Bello gẹ́gẹ́ bii alága ètò ìdìbò abẹ́lé náà, tí wọ́n sì gbà láti dìbò ní ọ̀nà tí kìí ṣe ìdìbò olójúkorojú, ọjọ́ kéta, oṣù kéjó, ọdún 2020 ni Adojutelegan ṣẹ̀ṣẹ̀ pe ẹjọ́. Bákan náà ni ilé ẹjọ tún fi kún-un pé àwọn ẹsùn míràn tó wà nibẹ̀ kìí ṣe ǹkan ti ó kan ilé ẹjọ́ bíkòṣe ǹkan ti wọ́n yóò lọ yanju láàrin ara wọn ninu ẹgbẹ́, nítori náà ó da ẹjọ́ ọhun sígbó.


Ó pe ẹgbẹ́ lẹ́jọ́ fún irú ìlànà ti ó tẹ̀lé láti dìbò yan olùdíje dupò gómìnà lábẹ́ àsíà ẹgbẹ́ òṣèlú APC nípìnlẹ̀ Ondo. Abang ni, ìṣẹ̀lẹ̀ náà ti wáye láti ọjọ kẹtàdínlógún, oṣu kèje ọdún 2020 lásìkò tí wọ́n yan gómìnà ìpinlẹ̀ Kogi Yahaya Bello gẹ́gẹ́ bii alága ètò ìdìbò abẹ́lé náà, tí wọ́n sì gbà láti dìbò ní ọ̀nà tí kìí ṣe ìdìbò olójúkorojú, ọjọ́ kéta, oṣù kéjó, ọdún 2020 ni Adojutelegan ṣẹ̀ṣẹ̀ pe ẹjọ́. Bákan náà ni ilé ẹjọ tún fi kún-un pé àwọn ẹsùn míràn tó wà nibẹ̀ kìí ṣe ǹkan ti ó kan ilé ẹjọ́ bíkòṣe ǹkan ti wọ́n yóò lọ yanju láàrin ara wọn ninu ẹgbẹ́, nítori náà ó da ẹjọ́ ọhun sígbó. Ohun to kọkọ ṣẹlẹ ti iléẹjọ́ fi fk dájọ́ bóyá Gómìnà Akeredolu yẹ láti du ipò gómìnà ní ìpínlẹ̀ Ondo Nigba ti wọn kọkọ pe ẹjọ naa, o dabii pe ọrọ ko tii tan fun Akeredolu, gomina ipinlẹ Ondo lẹyin ọpọlọpọ ọsẹ ti eto idibo gomina ipinlẹ Ondo ti gbee wọle fun saa keji. Yatọ si pe alatako rẹ lẹgbẹ oṣelu PDP, Eyitayọ Jẹgẹdẹ n pe ẹjọ kotẹmilọrun ta ko o nile ẹjọ bayii lori esi idibo naa, ogun abẹle naa n ba Akeredolu finra pẹlu bii ọkan lara awsn ti wọn jijọ dije fun aṣia ẹgbẹ oṣelu APC fun idibo gomina naa, Ọmọwe Nathaniel Adojutẹlẹgan ti pe e lẹjọ nile ẹjọ giga apapọ kan nilu Abuja pe ọna ti wọn fi yan an lati di aṣia ẹgbẹ naa ko ba ofin mu ati pe o tako ilakalẹ ofin idibo apapọ ilẹẹwa, Electoral Acts tọdun 2010. Ọmọwe Adojutẹlẹgan n fapajanu pe iwe oruks awọn aṣojudibo ti wọn lo lasiko idibo abẹlẹ ẹgbẹ oṣelu naa ti wọn ti yan Akeredolu lati dije lorukọ ẹgbẹ oṣelu naa tako abala ikẹtadinlaadọrun iwe ofin idibo orilẹede Naijiria naa ati iwe ofin ẹgbẹ oṣelu APC.


Ohun to kọkọ ṣẹlẹ ti iléẹjọ́ fi fk dájọ́ bóyá Gómìnà Akeredolu yẹ láti du ipò gómìnà ní ìpínlẹ̀ Ondo Nigba ti wọn kọkọ pe ẹjọ naa, o dabii pe ọrọ ko tii tan fun Akeredolu, gomina ipinlẹ Ondo lẹyin ọpọlọpọ ọsẹ ti eto idibo gomina ipinlẹ Ondo ti gbee wọle fun saa keji. Yatọ si pe alatako rẹ lẹgbẹ oṣelu PDP, Eyitayọ Jẹgẹdẹ n pe ẹjọ kotẹmilọrun ta ko o nile ẹjọ bayii lori esi idibo naa, ogun abẹle naa n ba Akeredolu finra pẹlu bii ọkan lara awsn ti wọn jijọ dije fun aṣia ẹgbẹ oṣelu APC fun idibo gomina naa, Ọmọwe Nathaniel Adojutẹlẹgan ti pe e lẹjọ nile ẹjọ giga apapọ kan nilu Abuja pe ọna ti wọn fi yan an lati di aṣia ẹgbẹ naa ko ba ofin mu ati pe o tako ilakalẹ ofin idibo apapọ ilẹẹwa, Electoral Acts tọdun 2010. Ọmọwe Adojutẹlẹgan n fapajanu pe iwe oruks awọn aṣojudibo ti wọn lo lasiko idibo abẹlẹ ẹgbẹ oṣelu naa ti wọn ti yan Akeredolu lati dije lorukọ ẹgbẹ oṣelu naa tako abala ikẹtadinlaadọrun iwe ofin idibo orilẹede Naijiria naa ati iwe ofin ẹgbẹ oṣelu APC. Loni ọjọ kẹrinla oṣu kejila ọdun 2020 ni onidajọ Okon Abang to n gbọ ẹjọ naa ya sọtọ fun idajọ rẹ. Ni ọjọ kẹta oṣu kẹjọ ọdun 2020 ni idibo abẹnu ẹgbẹ oṣelu APC fun awọn oludije ipo gomina nipinlẹ Ondo waye ti Akeredolu si bori.


Loni ọjọ kẹrinla oṣu kejila ọdun 2020 ni onidajọ Okon Abang to n gbọ ẹjọ naa ya sọtọ fun idajọ rẹ. Ni ọjọ kẹta oṣu kẹjọ ọdun 2020 ni idibo abẹnu ẹgbẹ oṣelu APC fun awọn oludije ipo gomina nipinlẹ Ondo waye ti Akeredolu si bori.


Olufon of Ifon: Ọwọ́ àwọn òṣìṣẹ́ alààbò tẹ àwọn afurasí tó pa Oba Israel Adeusi ní ìpínlẹ̀ Ondo

Ọwọ ti tẹ awọn eeyan kan ti wọn fura si pe wọn lọwọ ninu iku Olufon ti ilu Ifon, ni ipinlẹ Ondo, Oba Israel Adeusi. Iroyin ni ọwọ tẹ awọn afurasi naa lẹyin ti awọn oṣiṣẹ eto abo ya bo inu igbo Ẹgbẹgbẹka, nibi ti wọn gbagbọ pe awọn afura naa farapamọ si. Adari ikọ Amotekun ni ipinlẹ Ondo, Adeleye Olusanyero sọ fun BBC pe "ootọ ni, a ti mu awọn afurasi kan ti a gbagbọ pe wọn lọwọ ninu iku Olufon." Adeleye tẹsiwaju pe "gẹgẹ bi ẹ ṣe mọ pe ile ẹjọ nikan lo le sọ boya eeyan jẹbi ẹsunkẹsun, ṣugbọn ootọ ni pe ọwọ ti tẹ awọn afurasi kan." Adari ikọ Amotekun naa tun ṣalaye pe ikọ ọhun ti doola ẹmi awọn eeyan mẹrin ti awọn afurasi naa ji gbe. Ọsẹ to kọja ni awọn afurasi ajinigbe naa pa Ọba Adeusi ni Elegbaka, lasiko to n pada si ilu rẹ lẹyin ipade igbimọ lọba lọba to lọ fun niluu Akure. Ajọsepọ àwọn ileesẹ alaabo to yabo inu igbo Elegbaka, lẹyin iku ọba naa, lo ṣokùnfà bi ọwọ ṣe tẹ wọn.


Adeleye tẹsiwaju pe "gẹgẹ bi ẹ ṣe mọ pe ile ẹjọ nikan lo le sọ boya eeyan jẹbi ẹsunkẹsun, ṣugbọn ootọ ni pe ọwọ ti tẹ awọn afurasi kan." Adari ikọ Amotekun naa tun ṣalaye pe ikọ ọhun ti doola ẹmi awọn eeyan mẹrin ti awọn afurasi naa ji gbe. Ọsẹ to kọja ni awọn afurasi ajinigbe naa pa Ọba Adeusi ni Elegbaka, lasiko to n pada si ilu rẹ lẹyin ipade igbimọ lọba lọba to lọ fun niluu Akure. Ajọsepọ àwọn ileesẹ alaabo to yabo inu igbo Elegbaka, lẹyin iku ọba naa, lo ṣokùnfà bi ọwọ ṣe tẹ wọn. Lọwọ-lọwọ, o ni iwadii ti n lọ lori awọn afurasi ti ọwọ tẹ.


Lọwọ-lọwọ, o ni iwadii ti n lọ lori awọn afurasi ti ọwọ tẹ.


Olufon ti Ifon Murder: Àwọn agbébọn tó pá Olufon ti Ifon ti ṣe ohun èèwọ̀ ní ilẹ̀ Yoruba

Awọn lọbalọba nipinlẹ Ondo ti ni ohun eewọ ni awọn agbebọn to ba Olufọn ti Ifọn, Oba Isreal Adeusi ṣe lẹyin ti yinbọn pa. Awọn lọbalọba naa sọrọ gba ẹnu alaga awọn lọbalọba nipinlẹ Ondo, Ọba Frederick Akinruntan to jẹ Olugbo ti Ugbo. Oba Akinruntan ṣe apejuwe iṣekupani Oba Adeusi gẹgẹ bi ohun to bani ninu jẹ, ti awọn si tako patapata. Oba Akinruntan ni iṣeeṣe awọn lọbalọba lorilẹede ko di atẹmẹrẹ nitori eto aabo to dẹnukọlẹ lorilẹede Naijiria. Oba Olugbo ti Ugbo wa rọ Gomina Oluwarotimi Akeredolu lati lo gbogbo ohun to wa ni ikawọ rẹ lati gbogun ti awọn aṣekupani ni ipinlẹ Ondo. O rọ Gomina Akeredolu lati pese eto aabo fun awọn lọbalọba lati ri wi pe iru iṣẹlẹ yii ko waye mọ. Oba Akinruntan wa gbadura fun awọn iyawo, ẹbi ati ọrẹ ti Ọba Olufon fi silẹ, wi pe iru ibanujẹ bẹẹ ko ni kangun si wọn mọ.


Oba Olugbo ti Ugbo wa rọ Gomina Oluwarotimi Akeredolu lati lo gbogbo ohun to wa ni ikawọ rẹ lati gbogun ti awọn aṣekupani ni ipinlẹ Ondo. O rọ Gomina Akeredolu lati pese eto aabo fun awọn lọbalọba lati ri wi pe iru iṣẹlẹ yii ko waye mọ. Oba Akinruntan wa gbadura fun awọn iyawo, ẹbi ati ọrẹ ti Ọba Olufon fi silẹ, wi pe iru ibanujẹ bẹẹ ko ni kangun si wọn mọ. Awọn agbebọn yinbọn lu Oba Adeusi ni agbegbe Elegbeka ni opopona Owo-Ifọn ni ipinlẹ Ondo. Amọ, ẹpa ko boro mọ nitori nigba ti yoo fi de ileewosan ijọba ni Owo, Oba ti tẹri gbasọ. Awọn ọbalaye kanrinkanrin meji lorilẹede Naijiria ti bu ẹnu atẹ lu bi ọrọ abo ṣe dẹnukọlẹ lorilẹede Naijiria eyi to ṣokunfa iṣekupa ọbaalaye, Olufọn ti ilu Ifọn-Owo ni ipinlẹ Ondo.


Awọn agbebọn yinbọn lu Oba Adeusi ni agbegbe Elegbeka ni opopona Owo-Ifọn ni ipinlẹ Ondo. Amọ, ẹpa ko boro mọ nitori nigba ti yoo fi de ileewosan ijọba ni Owo, Oba ti tẹri gbasọ. Awọn ọbalaye kanrinkanrin meji lorilẹede Naijiria ti bu ẹnu atẹ lu bi ọrọ abo ṣe dẹnukọlẹ lorilẹede Naijiria eyi to ṣokunfa iṣekupa ọbaalaye, Olufọn ti ilu Ifọn-Owo ni ipinlẹ Ondo. Ọọniriṣa, Alayeluwa Adeyẹye Ogunwusi Ọjaja II ati Sultan ti ilu Sokoto, Sa'ad Abubakar kẹta ṣalaye pe ohun to banininu jẹ gidi ni pe awon avbenipa lee gba ẹmi ọbalaye lorilẹede Naijiria. Nibi idanilẹkọ kan ti wọn fi sọri ayẹyẹ ọdun karun Ọọni Ogunwusi lori itẹ, eyi to waye nilu Ibadan ni wọn ti sọrọ yii. Bakan naa ni wọn tun duro idakẹjẹ iṣẹju kan ni iranti Ọbaalaye naa, kabiyesi Olufọn ti ilu Ifọn-Ọwọ, Ijọba ipinlẹ Ondo ti kẹdun iṣẹlẹ to waye  ni agbegbe Elegbeka, ni oju ọna Ifon si Owo.


Ọọniriṣa, Alayeluwa Adeyẹye Ogunwusi Ọjaja II ati Sultan ti ilu Sokoto, Sa'ad Abubakar kẹta ṣalaye pe ohun to banininu jẹ gidi ni pe awon avbenipa lee gba ẹmi ọbalaye lorilẹede Naijiria. Nibi idanilẹkọ kan ti wọn fi sọri ayẹyẹ ọdun karun Ọọni Ogunwusi lori itẹ, eyi to waye nilu Ibadan ni wọn ti sọrọ yii. Bakan naa ni wọn tun duro idakẹjẹ iṣẹju kan ni iranti Ọbaalaye naa, kabiyesi Olufọn ti ilu Ifọn-Ọwọ, Ijọba ipinlẹ Ondo ti kẹdun iṣẹlẹ to waye  ni agbegbe Elegbeka, ni oju ọna Ifon si Owo. Ninu atẹjade ti Kọmisanna fun eto iroyin ati ilanilọyẹ, Donald Ojogo, fi sita, o fidirẹ iṣẹlẹ sọ pe àràbà nla kan lo wo ninu iṣẹlẹ naa. O ṣapejuwe iṣẹlẹ naa gẹgẹ bi ọgbẹ to wọ to jin, to si jẹ ibanujẹ. Bo tilẹ jẹ pe ijọba ipinlẹ naa "yoo bọwọ fun aṣa ati iṣe ilu naa, ti ko si ni sọ nkankan nipa orukọ àràbà nla to wo nipinlẹ naa", iroyin to n lọ nipe Olufon ti Ifon, Ọba Isreal Adewusi ni awọn afurasi ajinigbe pa. Bakan naa lo ni Gomina Rotimi Akeredolu, ati awọn olori ijọba kan ti ṣe abẹwo si agbegbe naa, lati ba wọn kẹdun.


Ninu atẹjade ti Kọmisanna fun eto iroyin ati ilanilọyẹ, Donald Ojogo, fi sita, o fidirẹ iṣẹlẹ sọ pe àràbà nla kan lo wo ninu iṣẹlẹ naa. O ṣapejuwe iṣẹlẹ naa gẹgẹ bi ọgbẹ to wọ to jin, to si jẹ ibanujẹ. Bo tilẹ jẹ pe ijọba ipinlẹ naa "yoo bọwọ fun aṣa ati iṣe ilu naa, ti ko si ni sọ nkankan nipa orukọ àràbà nla to wo nipinlẹ naa", iroyin to n lọ nipe Olufon ti Ifon, Ọba Isreal Adewusi ni awọn afurasi ajinigbe pa. Bakan naa lo ni Gomina Rotimi Akeredolu, ati awọn olori ijọba kan ti ṣe abẹwo si agbegbe naa, lati ba wọn kẹdun. Ijọba ipinlẹ Ondo sọ pe iṣẹlẹ naa tọka si pe ipenija eto aabo to kọja oju lasan, lo n ba 'wa' finra. "Eyi to si n pe fun igbesẹ to tayọ." Alẹ Ọjọbọ ni iroyin naa jade sori ayelujara.


Ijọba ipinlẹ Ondo sọ pe iṣẹlẹ naa tọka si pe ipenija eto aabo to kọja oju lasan, lo n ba 'wa' finra. "Eyi to si n pe fun igbesẹ to tayọ." Alẹ Ọjọbọ ni iroyin naa jade sori ayelujara. Iroyin sọ pe lasiko ti ọba naa nn pada si ilu rẹ, lẹyin ipade awọn lọba-lsba to lọ fun nilu Akure, ni awọn ajinigbe naa kọlu. A gbọ pe ni agbegbe Elegbeka, ni awọn agbebọn naa ti jade lati inu igbo, ti wọn si yinbọn mọ ọkọ rẹ laimọye igba. Boti lẹ jẹ pe ao ti mọ koko bi ọrọ ṣe jẹ, iroyin sọ pe awọn ajinigbe naa bẹrẹ si ni yinbọn ọkọ rẹ, lati da a duro.


Iroyin sọ pe lasiko ti ọba naa nn pada si ilu rẹ, lẹyin ipade awọn lọba-lsba to lọ fun nilu Akure, ni awọn ajinigbe naa kọlu. A gbọ pe ni agbegbe Elegbeka, ni awọn agbebọn naa ti jade lati inu igbo, ti wọn si yinbọn mọ ọkọ rẹ laimọye igba. Boti lẹ jẹ pe ao ti mọ koko bi ọrọ ṣe jẹ, iroyin sọ pe awọn ajinigbe naa bẹrẹ si ni yinbọn ọkọ rẹ, lati da a duro. Awọn miran sọ pe bi ọkọ Kabiesi ṣe n lọ, ni awọn afurasi ajinigbe naa da ọkọ duro, amọ awakọ rẹ to fura si wọn gbiyanju lati salọ. Eyi si lo mu wọn bẹrẹ si ni yinbọn mọ ọkọ naa. Lara awọn ọta ibọn ti wọn yin lo ba Kabiesi.


Awọn miran sọ pe bi ọkọ Kabiesi ṣe n lọ, ni awọn afurasi ajinigbe naa da ọkọ duro, amọ awakọ rẹ to fura si wọn gbiyanju lati salọ. Eyi si lo mu wọn bẹrẹ si ni yinbọn mọ ọkọ naa. Lara awọn ọta ibọn ti wọn yin lo ba Kabiesi. Wọn gbe e de ileewosan ijọba apapọ to wa nilu Owo, nibi to ti dagbere faye. Ijinigbe jẹ nkan to n waye ni ipinlẹ Ondo, lati bi ọdun diẹ.


Wọn gbe e de ileewosan ijọba apapọ to wa nilu Owo, nibi to ti dagbere faye. Ijinigbe jẹ nkan to n waye ni ipinlẹ Ondo, lati bi ọdun diẹ.


Akure Lady Suicide: A kò ní ṣe ìwádìí kankan lórí òṣìṣẹ́ Shoprite tí wọ́n ló gba ẹ̀mí ara rẹ̀ nílùú Akure-Ọlọ́páà

Ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ondo ti fesi si ọrọ iku arabinrin kan ti wọn sọ pe o gbẹmi ara rẹ ni Akure. Alukoro ọlọpaa Ondo Tee-Leo Ikoro ṣalaye fun BBC pe ''ẹni to ba gbẹmi ara rẹ, ko si iwadi kankan taa le ṣe , ẹni ti ku ti ku ''. Ikoro ni lootọ ni awọn gbọ nipa iṣẹlẹ naa ṣugbọn awọn ko lọ sibẹ lati lọ wo nitori iṣẹlẹ igbẹmi ara ẹni kii ṣe ohun tawọn tun le ṣe iwadi le lori. ''Nkan kekere ni, ko si ẹsẹ kankan ti eeyan ba gbẹmi ara rẹ.Paapa julọ nigba ti ẹnikankan ko ba  fi ọrọ yi to ọlọpaa leti'' O ni Ọlọpaa kii ṣadede ṣe iwadii ẹsun pe eeyan gbẹmi ara rẹ ayafi ti ẹni naa ba gbiyanju ti ko ri ara rẹ pa,. ''Nigba naa lo to wa di ẹsẹ pe o fẹ gbẹmi ti ko lẹtọ lati gba.Bi bẹ kọ, bo ba ku , ko si nkankan taa le ṣe si'' Yatọ si eyi, Ikoro sọ pe ohun ko ro wi pe o gbẹmi ara rẹ ni. Iroyin iku arabinrin yi jẹ eleyi ti awọn eeyan Akure ti n ṣeemọ si lati igba to deti igbọ awọn eeyan.


''Nkan kekere ni, ko si ẹsẹ kankan ti eeyan ba gbẹmi ara rẹ.Paapa julọ nigba ti ẹnikankan ko ba  fi ọrọ yi to ọlọpaa leti'' O ni Ọlọpaa kii ṣadede ṣe iwadii ẹsun pe eeyan gbẹmi ara rẹ ayafi ti ẹni naa ba gbiyanju ti ko ri ara rẹ pa,. ''Nigba naa lo to wa di ẹsẹ pe o fẹ gbẹmi ti ko lẹtọ lati gba.Bi bẹ kọ, bo ba ku , ko si nkankan taa le ṣe si'' Yatọ si eyi, Ikoro sọ pe ohun ko ro wi pe o gbẹmi ara rẹ ni. Iroyin iku arabinrin yi jẹ eleyi ti awọn eeyan Akure ti n ṣeemọ si lati igba to deti igbọ awọn eeyan. Laisun ọjọ ọdun tuntun ni wọn ba oku  Jumoke Kehinde ninu iyara rẹ ladugbo Kajola,opopona Oda ni Akure. Ẹni ọdun mẹtalelogun naa  ti wọn lo jẹ oṣiṣẹ ile itaja Shoprite la gbọ pe wọn da duro lẹnu iṣẹ lọjọ taa n wi yi. BBC gbiyanju lati ba oludari ile itaja Shoprite naa kan sọrọ ṣugbọn o ni oun ko bawọn ṣiṣẹ mọ nitori naa oun ko ni le dahun si ibeere wa.


Laisun ọjọ ọdun tuntun ni wọn ba oku  Jumoke Kehinde ninu iyara rẹ ladugbo Kajola,opopona Oda ni Akure. Ẹni ọdun mẹtalelogun naa  ti wọn lo jẹ oṣiṣẹ ile itaja Shoprite la gbọ pe wọn da duro lẹnu iṣẹ lọjọ taa n wi yi. BBC gbiyanju lati ba oludari ile itaja Shoprite naa kan sọrọ ṣugbọn o ni oun ko bawọn ṣiṣẹ mọ nitori naa oun ko ni le dahun si ibeere wa. Ko ti si aridaju boya lootọ lo mu ogun sniper tawọn kan sọ pe o ṣokunfa iku rẹ. Nitori pe  ileeṣẹ ọlọpaa naa ti ṣe sọ pe awọn ko wulẹ lọ sibẹ lọ ṣe iwadii, ko si ẹni to le sọ pato iru iku to pa Jumoke. A n gbiyanju lati ba awọn mọlẹbi Jumoke sọrọ.


Ko ti si aridaju boya lootọ lo mu ogun sniper tawọn kan sọ pe o ṣokunfa iku rẹ. Nitori pe  ileeṣẹ ọlọpaa naa ti ṣe sọ pe awọn ko wulẹ lọ sibẹ lọ ṣe iwadii, ko si ẹni to le sọ pato iru iku to pa Jumoke. A n gbiyanju lati ba awọn mọlẹbi Jumoke sọrọ. Ni kete ti a ba ri wọn kan si la o mu alaye wa lati ọdọ wọn nipa ohun to le faa ki Jumoke gbẹmi ara rẹ to ba ṣe pe lootọ ni pe o ṣe bẹ.


Ni kete ti a ba ri wọn kan si la o mu alaye wa lati ọdọ wọn nipa ohun to le faa ki Jumoke gbẹmi ara rẹ to ba ṣe pe lootọ ni pe o ṣe bẹ.


Akọ́mọlédè àti Àṣà lórí BBC Yorùbá: Kọ́ síi nípa iṣẹ́ tí oúnjẹ ń ṣe lára níbí

Iyan lounjẹ, ọka loogun, airi rara la n jẹ ẹkọ... Oriṣiriṣi ounjẹ ni Yoruba n jẹ fun idagbasoke ara wọn. Awọn ounjẹ ile Yoruba ni koko ti a n gbe yẹwo lonii lori eto akomolede ati Asa lori BC Yoruba. Arabinrin Stella Adedeji lati ile iwe CAC Grammar school ni ilẹ Olujii ni ipinlẹ Ondo to wa ni iwọ oorun guusu Naijiria ni olukọ wa fun toni. Awọn ire oko ilẹ Yoruba pọ, bẹẹ naa si ni irufẹ ounjẹ ti a le ri lara wọn kọ sisọ. Olukọ wa kọ wa ni kikun nipa oriṣi isọri ounjẹ bii ounjẹ Oniyọ, ounjẹ Ẹlẹran/ Ọlọra, ounjẹ Asemiro, ounjẹ Afaralokun ati ounjẹ amaradan to wa. Wo awọn nkan ti a le fi ẹgẹ, iṣu ati eree ṣe sii nibi.


Awọn ire oko ilẹ Yoruba pọ, bẹẹ naa si ni irufẹ ounjẹ ti a le ri lara wọn kọ sisọ. Olukọ wa kọ wa ni kikun nipa oriṣi isọri ounjẹ bii ounjẹ Oniyọ, ounjẹ Ẹlẹran/ Ọlọra, ounjẹ Asemiro, ounjẹ Afaralokun ati ounjẹ amaradan to wa. Wo awọn nkan ti a le fi ẹgẹ, iṣu ati eree ṣe sii nibi. Pe awọn ọmọ rẹ ki wọn wa kọ e\kọ loni lori eto Akomolede ati Asa lori BBC Yoruba


Pe awọn ọmọ rẹ ki wọn wa kọ e\kọ loni lori eto Akomolede ati Asa lori BBC Yoruba


2nd wave of Covid-19: Sanwo-Olu késí àwọn adarí ẹ̀sìn láti wọ́gilé ìsìn àṣálẹ́ àìsùn ọdún àti ìṣọ́ òòru

Ijọba ipinlẹ Eko ti ke si awọn ṣọọṣi ati Mọṣalaṣi lati wọgile gbogbo iṣọ oru ati isin aṣalẹ ọdun tuntun. Ikede yii lo n wa nitori isin ọlọdọdun to maa n waye lawọn ile ijọsin ṣaaju ọjọ kinni ọdun tuntun. Gomina ipinlẹ naa, Babajide Sanwo-Olu lo fi ikede naa sita lẹyin to jajabọ lọwọ arun Coronavirus nile ijọba to wa ni Marina, ni ilu Eko. O ni awọn yoo kan igbele ti ijọba apapọ gbe kalẹ lati aago mejila oru si aago mẹrin idaji nipa fun awọn eeyan. Sanwo- Olu ṣalaye pe igbesẹ ati kawọ ipadabọ Covid-19 ko ni faye gba awọn ipade ọlọpọ ero, paapaa lasiko pọpọṣinṣin ọdun. O ni "kaakiri agbaye ni asiko ọdun Keresimesi jẹ asiko ti ọpọ ero maa n korajọ, ti awọn miran si maa n rinrinajo, eyii to le ran Coronavirus lọwọ lati ran ọpọ eeyan."


O ni awọn yoo kan igbele ti ijọba apapọ gbe kalẹ lati aago mejila oru si aago mẹrin idaji nipa fun awọn eeyan. Sanwo- Olu ṣalaye pe igbesẹ ati kawọ ipadabọ Covid-19 ko ni faye gba awọn ipade ọlọpọ ero, paapaa lasiko pọpọṣinṣin ọdun. O ni "kaakiri agbaye ni asiko ọdun Keresimesi jẹ asiko ti ọpọ ero maa n korajọ, ti awọn miran si maa n rinrinajo, eyii to le ran Coronavirus lọwọ lati ran ọpọ eeyan." "A ni lati din awọn nnkan bayii ku, ẹ jẹ ka lo asiko Keresimesi ọdun yii lati gbadura s'Ọlọrun." Sanwo-Olu ni ti awọn eeyan ba le pawọpọ pẹlu ijọba lati kapa Covid-19 lasiko ọdun Keresimesi, nnkan ko ni nira lọdun 2021 bo ṣe ri lọdun 2020. Yatọ si itakete siraẹni, Sanwo-Olu tun gba awọn eeyan nimọran lati má rinrinajo ti ko ṣe koko lasiko yii.


"A ni lati din awọn nnkan bayii ku, ẹ jẹ ka lo asiko Keresimesi ọdun yii lati gbadura s'Ọlọrun." Sanwo-Olu ni ti awọn eeyan ba le pawọpọ pẹlu ijọba lati kapa Covid-19 lasiko ọdun Keresimesi, nnkan ko ni nira lọdun 2021 bo ṣe ri lọdun 2020. Yatọ si itakete siraẹni, Sanwo-Olu tun gba awọn eeyan nimọran lati má rinrinajo ti ko ṣe koko lasiko yii. Lẹyin naa lo paṣẹ fun gbogbo ileeṣẹ lati gbe ofin kalẹ pe ẹnikẹni ti ko lo ibomu ko gbọdọ wọle sinu ileeṣẹ wọn. Ijọba ipinlẹ Ogun ti sọ pe ẹnikẹni to ba tapa si ilana tuntun ti awọn gbe kalẹ lati dena ipadabọ arun Covid-19 yoo fi ẹwọn oṣu mẹfa jura. Bakan naa lo tun sọ pe irufẹ ẹni bẹẹ le san owo itanra ti ko din ni ẹgbẹrun lọna ogun naira dipo ko lọ si ọgba ẹwọn.


Lẹyin naa lo paṣẹ fun gbogbo ileeṣẹ lati gbe ofin kalẹ pe ẹnikẹni ti ko lo ibomu ko gbọdọ wọle sinu ileeṣẹ wọn. Ijọba ipinlẹ Ogun ti sọ pe ẹnikẹni to ba tapa si ilana tuntun ti awọn gbe kalẹ lati dena ipadabọ arun Covid-19 yoo fi ẹwọn oṣu mẹfa jura. Bakan naa lo tun sọ pe irufẹ ẹni bẹẹ le san owo itanra ti ko din ni ẹgbẹrun lọna ogun naira dipo ko lọ si ọgba ẹwọn. Kọmiṣọna fun eto ilera ipinlẹ naa, Dokita Tomi Coker lo fi ọrọ naa lede ninu ifọrọwerọ kan pẹlu BBC Yoruba. Ṣaaju ni gomina ipinlẹ ọhun, ọmọ Ọba Dapo Abidun ti kọkọ fofin de gbogbo ohun to jọ mọ ipade ita gbangba, kanifa aarin oju popo ati ode faaji ọlọpọ ero nipinlẹ naa. Abiodun fi kun un pe ero ti yoo wa nile ijọsin loju kan naa ko gbọdọ ju ida aadọta iye ero to yẹ ko wa nibe lọ.


Kọmiṣọna fun eto ilera ipinlẹ naa, Dokita Tomi Coker lo fi ọrọ naa lede ninu ifọrọwerọ kan pẹlu BBC Yoruba. Ṣaaju ni gomina ipinlẹ ọhun, ọmọ Ọba Dapo Abidun ti kọkọ fofin de gbogbo ohun to jọ mọ ipade ita gbangba, kanifa aarin oju popo ati ode faaji ọlọpọ ero nipinlẹ naa. Abiodun fi kun un pe ero ti yoo wa nile ijọsin loju kan naa ko gbọdọ ju ida aadọta iye ero to yẹ ko wa nibe lọ. Nigba to n kin ọrọ gomina ọhun lẹyin, Coker sọ pe "ida aadọta eeyan ni yoo wa ninu ṣoọṣi ti awọn to ku yoo si wa ni ita." Kọmiṣona naa fi kun pe awọn igbimọ amuṣẹwa yoo wa ni igboro lati kan nipa fun awọn ara ilu lati tẹlẹ ilana tuntu  naa. Coker fi kun un pe ile ẹjọ alagbeka yoo wa ni ikalẹ lati gbọ ẹjọ ati lati ṣe idajọ ẹnikẹni ti aje ọrọ naa ba ṣi mọ lori.


Nigba to n kin ọrọ gomina ọhun lẹyin, Coker sọ pe "ida aadọta eeyan ni yoo wa ninu ṣoọṣi ti awọn to ku yoo si wa ni ita." Kọmiṣona naa fi kun pe awọn igbimọ amuṣẹwa yoo wa ni igboro lati kan nipa fun awọn ara ilu lati tẹlẹ ilana tuntu  naa. Coker fi kun un pe ile ẹjọ alagbeka yoo wa ni ikalẹ lati gbọ ẹjọ ati lati ṣe idajọ ẹnikẹni ti aje ọrọ naa ba ṣi mọ lori. Gẹgẹ bo ṣe sọ, "ijọba ko sọ pe ki awọn eeyan ma ṣe isin, ṣugbọn ohun ti ijọba sọ ni pe ki wọn ma jẹ ki iye ero ti yoo wa ninu ile ijọsin wọn ma ju ida aadọta lọ." Coker pari ọọ rẹ pe awọn ti ba awọn adari ẹsin ṣe ipade losi bi eto isin yoo ṣe maa waye, nitori naa awọn olori ẹlẹsin naa mọ gbogbo awọn nnkan to yẹ ki wọn ṣe. Gẹgẹ bi ara ọna lati dẹkun arankalẹ ọwọ keji ajakalẹ arun COVID-19, awọn gomina ipinlẹ Ogun, Ondo ati Ọṣun ti fagile gbogbo ipejọpọ to lee fẹ waye lasiko pọpọṣinṣin ọdun yii.


Gẹgẹ bo ṣe sọ, "ijọba ko sọ pe ki awọn eeyan ma ṣe isin, ṣugbọn ohun ti ijọba sọ ni pe ki wọn ma jẹ ki iye ero ti yoo wa ninu ile ijọsin wọn ma ju ida aadọta lọ." Coker pari ọọ rẹ pe awọn ti ba awọn adari ẹsin ṣe ipade losi bi eto isin yoo ṣe maa waye, nitori naa awọn olori ẹlẹsin naa mọ gbogbo awọn nnkan to yẹ ki wọn ṣe. Gẹgẹ bi ara ọna lati dẹkun arankalẹ ọwọ keji ajakalẹ arun COVID-19, awọn gomina ipinlẹ Ogun, Ondo ati Ọṣun ti fagile gbogbo ipejọpọ to lee fẹ waye lasiko pọpọṣinṣin ọdun yii. Ni tirẹ, Gomina Rotimi Akeredolu ti ipinlẹ Ondo fagile gbogbo ipejọpọ wẹjẹwẹmu ọlọdọọdun eyi ti gomina Akeredolu funrarẹ maa n ṣe agbatẹru rẹ ni ọjọọjọ kẹrindinlọgbọn oṣu kejila. Amugbalẹgbẹ Gomina Akeredolu, Tosin Ogunbọdede salaye ninu atẹjade kan pe igbesẹ naa waye lati fi seranti awọn eekan ọmọ ipinlẹ naa to jade laye laipẹ yii ati lati tẹle awọn ilana igbogun ti aarun COVID-19 ti o tun burẹkẹ si lagbaye bayii. Gomina Akeredolu ko ṣai rọ awọn eeyan ipinlẹ naa lati yọ ayọ ọdun ni iwọntunwọnsi.


Ni tirẹ, Gomina Rotimi Akeredolu ti ipinlẹ Ondo fagile gbogbo ipejọpọ wẹjẹwẹmu ọlọdọọdun eyi ti gomina Akeredolu funrarẹ maa n ṣe agbatẹru rẹ ni ọjọọjọ kẹrindinlọgbọn oṣu kejila. Amugbalẹgbẹ Gomina Akeredolu, Tosin Ogunbọdede salaye ninu atẹjade kan pe igbesẹ naa waye lati fi seranti awọn eekan ọmọ ipinlẹ naa to jade laye laipẹ yii ati lati tẹle awọn ilana igbogun ti aarun COVID-19 ti o tun burẹkẹ si lagbaye bayii. Gomina Akeredolu ko ṣai rọ awọn eeyan ipinlẹ naa lati yọ ayọ ọdun ni iwọntunwọnsi. Bakan naa gomina Gboyega Oyetọla ni ipinlẹ Ọṣun ti wọgilẹ gbogbo ayẹyẹ ọdọ ladugbo si adugbo ti a mọ si Youth Carnival kaakiri ipinlẹ naa. Ẹwẹ, o ni ayẹyẹ kiki wakati wọnu ọdun tuntun ti a mọ si New year countdown ti ijọba ipinlẹ naa maa n ṣe ni aṣalẹ aisun ọdun wọnu ọdun tuntun atawọn ipejọpọ nlanla ko ni lee waye. Akọwe ijọba ipinlẹ Ọṣun, Wọle Oyebamiji ṣalaye pe ilana tuntun ti wa nikalẹ bayi fun awọn egbejẹgbe ati araalu lati tẹle lọna ati dẹkun itankalẹ ajakalẹ aarun naa.


Bakan naa gomina Gboyega Oyetọla ni ipinlẹ Ọṣun ti wọgilẹ gbogbo ayẹyẹ ọdọ ladugbo si adugbo ti a mọ si Youth Carnival kaakiri ipinlẹ naa. Ẹwẹ, o ni ayẹyẹ kiki wakati wọnu ọdun tuntun ti a mọ si New year countdown ti ijọba ipinlẹ naa maa n ṣe ni aṣalẹ aisun ọdun wọnu ọdun tuntun atawọn ipejọpọ nlanla ko ni lee waye. Akọwe ijọba ipinlẹ Ọṣun, Wọle Oyebamiji ṣalaye pe ilana tuntun ti wa nikalẹ bayi fun awọn egbejẹgbe ati araalu lati tẹle lọna ati dẹkun itankalẹ ajakalẹ aarun naa. Lara awọn ilana tuntun naa ni pe iwọnba eeyan perete ni o gbọdọ maa wa ni gbogbo awọn ile ijo, ile itura awọn ile igbafẹ ati ile itaja nlanla ni ipinlẹ naa. Gomina Oyetọla wa rọ awọn eeyan ipinlẹ Ọṣun lati din pọpọsinsin ayẹyẹ, ikomọ, isinku atawọn ayẹyẹ miran ku ki wọn maa baa lugbadi akoran aarun naa. Bakan naa lo ni awọn ileejọsin gbọdọ pada sori ilana ipejọpọ to wa nilẹ tẹlẹlori didena ajakalẹ aarun COVID-19.


Lara awọn ilana tuntun naa ni pe iwọnba eeyan perete ni o gbọdọ maa wa ni gbogbo awọn ile ijo, ile itura awọn ile igbafẹ ati ile itaja nlanla ni ipinlẹ naa. Gomina Oyetọla wa rọ awọn eeyan ipinlẹ Ọṣun lati din pọpọsinsin ayẹyẹ, ikomọ, isinku atawọn ayẹyẹ miran ku ki wọn maa baa lugbadi akoran aarun naa. Bakan naa lo ni awọn ileejọsin gbọdọ pada sori ilana ipejọpọ to wa nilẹ tẹlẹlori didena ajakalẹ aarun COVID-19. Igbesẹ yii n waye lẹyin ti ibudo iwadii aarun ACEGID ni fasiti Redeemers RUN to wa nilu Ede ti firoyin sita laipẹ yii pe afaimọ ki ẹya tuntun kokoro aarun COVID-19 to n ṣọṣẹ lawọn orilẹede kan lagbaye o maa ti wọ ipinlẹ Ọsun.


Igbesẹ yii n waye lẹyin ti ibudo iwadii aarun ACEGID ni fasiti Redeemers RUN to wa nilu Ede ti firoyin sita laipẹ yii pe afaimọ ki ẹya tuntun kokoro aarun COVID-19 to n ṣọṣẹ lawọn orilẹede kan lagbaye o maa ti wọ ipinlẹ Ọsun.


Ondo Heardsmen vs Falae: Ilé iṣẹ́ ọlọ́pàá ìpińlẹ̀ Ondo ni Olóyè Falae kò tí ì mú ẹjọ́ wá si àgọ́ ọlọ́pàá kankan

Ilé iṣẹ́ ọlọ́pàá ìpińlẹ̀ Ondo ti sàlàyé fun BBC pé títí di àsìkò yìí, àwọn kò ti i rí ìwé kankan láti ọ̀dọ Olóyè Olu Falae lórí ìṣẹ̀lẹ̀ pé àwọn darandaran. Lásìkò tí BBC Yoruba bá agbẹnusọ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Ondo, Tee Leo Ikoro sọ̀rọ̀ lọ́san òní ló sàlàyé pé, ìyàlẹ́nu ló jẹ́ láti ka a ninu iwé ìròyìn nípa ǹkan ti ó n ṣẹ̀lẹ̀ ní oko Olu Falae. Ikoro ni gẹ́gẹ́ bi irú ènìyàn ti Olu Falae jẹ́ ni àwùjọ, kìí ṣe òun ni ǹkan yóò sẹlẹ̀ sí ti àwọn ọlọ́pàá yóò wa kọ etí ikún si. O ní àwọn DPO méjì lágbègbè ibi ti oko Olu Falae wa ni òun ti pè láti mọ̀ bóyá wọ́n gbọ́ ohunkóhun nípa pé, àwọn darandaran wọ oko olóye Olu Falae. Nítori náà, ọgá ọlọ́pàá ni ko tii si àkọsílẹ̀ kankan pé wọ́n mú ẹjọ́ wá Àkọwé ìjọba àpapọ̀ nígbàkan rí, Olóyè, Olú Falae ti ke gbàjarè síta lórí bí àwọn Fulani darandaran ṣe n da oko òun láàmú. Falae to jẹ́ ọkan lára àgbà ẹgbẹ́ afẹnifẹ́re sàlàye pé bi wọ́n ṣe n ya bo inú oko òun ni Ilado ni ìjọba ìbílẹ̀ Akure North ní ìpińlẹ̀ Ondo kò bójúmu tó.


O ní àwọn DPO méjì lágbègbè ibi ti oko Olu Falae wa ni òun ti pè láti mọ̀ bóyá wọ́n gbọ́ ohunkóhun nípa pé, àwọn darandaran wọ oko olóye Olu Falae. Nítori náà, ọgá ọlọ́pàá ni ko tii si àkọsílẹ̀ kankan pé wọ́n mú ẹjọ́ wá Àkọwé ìjọba àpapọ̀ nígbàkan rí, Olóyè, Olú Falae ti ke gbàjarè síta lórí bí àwọn Fulani darandaran ṣe n da oko òun láàmú. Falae to jẹ́ ọkan lára àgbà ẹgbẹ́ afẹnifẹ́re sàlàye pé bi wọ́n ṣe n ya bo inú oko òun ni Ilado ni ìjọba ìbílẹ̀ Akure North ní ìpińlẹ̀ Ondo kò bójúmu tó. Nínú lẹ́ta tó kọ sọwọ si àdari ẹ̀ṣọ́ ààbò tí wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ dásílẹ̀ ní ìpińlẹ̀ Ondo, ẹ̀ṣọ́ àbò Amotekun Adeniji Adeleye ni Falae ti rọ wọ́n pé òun kò fẹ́ kí wọ́n jí òun gbe bi ti ọjọ́kọkanlélógún, oṣù kẹsan an, ọdún 2021. Gẹ́gẹ́ bi ó ṣe sọ nínú lẹ́tà náà, òun ti fi ìṣẹ̀lẹ̀ náà tó alága ẹgbẹ́ Meyetti Allah léti, sùgbọ́n síbẹ̀, àwọn daranran náà ba apáan oko òun jẹ́, ti wọ́n si ṣe àwọn òṣìṣẹ́ mẹ́rin lése nínú oko. Lẹ́tà náà kà báyìí pé " láàrín ọ̀ṣẹ̀ díẹ̀ sẹ́yìn àwọn fúlàni darandaran wá sínú oko agbado mi, wọ́n sì jẹ, wọ́n yún tẹ èyí tó kù mọ́lẹ̀.


Nínú lẹ́ta tó kọ sọwọ si àdari ẹ̀ṣọ́ ààbò tí wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ dásílẹ̀ ní ìpińlẹ̀ Ondo, ẹ̀ṣọ́ àbò Amotekun Adeniji Adeleye ni Falae ti rọ wọ́n pé òun kò fẹ́ kí wọ́n jí òun gbe bi ti ọjọ́kọkanlélógún, oṣù kẹsan an, ọdún 2021. Gẹ́gẹ́ bi ó ṣe sọ nínú lẹ́tà náà, òun ti fi ìṣẹ̀lẹ̀ náà tó alága ẹgbẹ́ Meyetti Allah léti, sùgbọ́n síbẹ̀, àwọn daranran náà ba apáan oko òun jẹ́, ti wọ́n si ṣe àwọn òṣìṣẹ́ mẹ́rin lése nínú oko. Lẹ́tà náà kà báyìí pé " láàrín ọ̀ṣẹ̀ díẹ̀ sẹ́yìn àwọn fúlàni darandaran wá sínú oko agbado mi, wọ́n sì jẹ, wọ́n yún tẹ èyí tó kù mọ́lẹ̀. Mó fi ọ̀rọ̀ náà lọ Alhaji Bello alága Meyetti Allah nípìínlẹ̀ Ondo, sùgbọ́n títí di àsìkò yìí kò ṣe nkankan si, láàrín ọjọ́ díẹ̀ sí àsìkò yìí, wọ́n tún lọ si oko èso ti wọ́n sì kó gbogbo àwọn osàn ti a ko silẹ sálọ. Ilé iṣẹ́ ọlọ́pàá rán àwọn ènìyàn rẹ̀, lati lọ lé wọ́n kúrò, sùgbọ́n títí di àsìkò yìí, òròòru ni wọ́n n wa láti ṣe awọn òṣìṣẹ́ mi ni jàmba, já ìlẹ̀kùn wọ́n ti wọ́n sì n ko wọn ni ẹru lọ. "Amotekun, ẹ jọ̀wọ́, ẹgbà mi àti àwọn ǹkan ìní mi, Wọ́n ji mi gbé lọ́dún 2015, mí ò fẹ́ ki wọ́n ji mi gbé lẹ́ẹ̀kan si."