Wo ìlú tí wọ́n ti ń gbé òkú ọba wọn pọ̀n lórí ẹṣin lọ fún ìsìnkú nínú igbó Ọta ìbọn bá Pásítọ̀ tó ń gbàdúrà lórí òkè, ikú dé lójijì Bi o tilẹ jẹ wi pe ọrọ oye jijẹ nilẹ Ibadan kii saba fa gbọnmisi omi o too nitori ato rẹ, sibẹ ti ọtẹ yii fẹ ri bakan pẹlu bi ato tuntun ti gomina ana ni ipinlẹ Ọyọ, Sẹnetọ Abiọla Ajimọbi gbe sita pẹlu fifi awọn oloye ilẹ Ibadan kan jẹ Ọba alade. Lọna ati wa ojutu si awuyewuye naa lo ṣokunfa ipade ti gomina ipinlẹ Ọyọ Ṣeyi Makinde ṣe pẹlu awọn oloye agba nilẹ Ibadan ni ofiisi rẹ to wa lagbegbe Agodi nilu Ibadan lọjọ Satide. Nigba ti ipade naa si fi pari ti awọn Oloye naa jade, Sẹnetọ Ladọja ṣalaye pe gbogbo ariyanjiyan to n waye lori ọrọ naa lo ti jẹ rodo lo ree mumi. O fidi rẹ mulẹ pe ẹnikan kii ba yimiyimi du imi o, ko si ẹni kan to n ba Oloye Lekan Balogun du ipo naa nitori oun ni o kan lori ato oye Ibadan lati jẹ Olubadan tuntun. O ni nisisiyi ti wọn ti pabi-yanbidun ọrọ naa yekeyeke, awọn afọbajẹ yoo bẹrẹ eto gbogbo lọsẹ yii lati fi orukọ Olubadan tuntun ranṣẹ si gomina ipinlẹ Ọyọ fun igbọwọle, ti eto oye gbogbo yoku yoo si lee bẹrẹ ni pẹrẹu. Lara awọn to wa nibi ipade naa ni Ọtun Olubadan, Oloye Lekan Balogun; Osi Olubadan, Oloye Rashidi Ladọja; Ashipa Olubadan, Oloye Eddy Oyewole; Ẹkẹrin Olubadan, Oloye Abiọdun Kọla Daisi.


Olubadan tussle: Osi ilẹ Ibadan, Rashidi Ladoja ní awuyewuye lórí ọ̀rọ̀ oyè Olubadan ti parí, Lekan Balogun yóò joyè láìpẹ́

O fidi rẹ mulẹ pe ẹnikan kii ba yimiyimi du imi o, ko si ẹni kan to n ba Oloye Lekan Balogun du ipo naa nitori oun ni o kan lori ato oye Ibadan lati jẹ Olubadan tuntun. O ni nisisiyi ti wọn ti pabi-yanbidun ọrọ naa yekeyeke, awọn afọbajẹ yoo bẹrẹ eto gbogbo lọsẹ yii lati fi orukọ Olubadan tuntun ranṣẹ si gomina ipinlẹ Ọyọ fun igbọwọle, ti eto oye gbogbo yoku yoo si lee bẹrẹ ni pẹrẹu. Lara awọn to wa nibi ipade naa ni Ọtun Olubadan, Oloye Lekan Balogun; Osi Olubadan, Oloye Rashidi Ladọja; Ashipa Olubadan, Oloye Eddy Oyewole; Ẹkẹrin Olubadan, Oloye Abiọdun Kọla Daisi. Awọn miran to tun wa nibẹ ni Ẹkarun Olubadan, Oloye Amidu Ajibade; Balogun, Oloye Owolabi Olakuleyin; Ọtun Balogun, Oloye Tajudeen Ajibola; Osi Balogun, Oloye Lateef Adebimpe; Ashipa Balogun, Oloye Kolawole Adegbola; Ekerin Balogun, Oloye Bunmi Isioye; Ekarun Balogun, Oloye Dauda Azeez.


Awọn miran to tun wa nibẹ ni Ẹkarun Olubadan, Oloye Amidu Ajibade; Balogun, Oloye Owolabi Olakuleyin; Ọtun Balogun, Oloye Tajudeen Ajibola; Osi Balogun, Oloye Lateef Adebimpe; Ashipa Balogun, Oloye Kolawole Adegbola; Ekerin Balogun, Oloye Bunmi Isioye; Ekarun Balogun, Oloye Dauda Azeez.


Ooni Ile Ife marriage: Mọ̀ síi nípa àwọn Obìnrin tó wà láyé Ooni Ogunwusi Adeyeye ṣáájú Olòrì Naomi SilekunOla

Lati ọjọ kẹtalelogun, oṣu kejila ọdun yii ti Olori Naomi Silekunola aya Oba Adeyeye Ogunwusi to jẹ Ooni ti IleIfe ti kede lori ayelujara pe o toge ni oriṣiriṣi iroyin ti n jade.Olòrì Silekunola Naomi Ogunwusi: Mo ti sún síwájú, mo gbìyànjú pé kí ìgbèyàwó yìí ṣiṣẹ́ ṣùgbọ́n.... Eyi lo jẹ ki BBC Yoruba lọ ṣe iwadii awọn irpyin to n kede ọpọlọpọ obinrin fun Ooni naa pe wọn jẹ aya rẹ yatọ si Olori Naomi. Opọ ninu awọn iroyin naa jẹ ofege nitori ko si akọsilẹ to ṣe e fihan pe nitootọ ni kabiesi Ogunwusi fẹ awọn obinrin mẹwaa naa ti ọpọ n sọ nipa wọn lori ayelujara. Obinrin mẹrin wọnyii nikan ni akosile ojutaye wa nipa wọn ati akoko ti wọn fi wa pẹlu Ojaja keji. Obinrin akọkọ ti igba oju mọ pẹlu Oba Adeyeye Ogunwusi ni arabinrin Omolara Olatubosun. Odọmọde ti ko tii pe ẹni ogun ọdun ni awọn mejeeji lasiko ti wọn jọ n rin papọ ki o to di oyun ti wọn fi bi Ọmọbabinrin Adeola Ogunwusi ni o din diẹ ni ọgbọn ọdun sẹyin. Kí ló ṣẹlẹ̀ tí a fi ń pé ọjọ́ kejì Kérésì ní 'Boxing Day'?


Obinrin akọkọ ti igba oju mọ pẹlu Oba Adeyeye Ogunwusi ni arabinrin Omolara Olatubosun. Odọmọde ti ko tii pe ẹni ogun ọdun ni awọn mejeeji lasiko ti wọn jọ n rin papọ ki o to di oyun ti wọn fi bi Ọmọbabinrin Adeola Ogunwusi ni o din diẹ ni ọgbọn ọdun sẹyin. Kí ló ṣẹlẹ̀ tí a fi ń pé ọjọ́ kejì Kérésì ní 'Boxing Day'? Adebukola Bombata ni obinrin imii to jade ninu aye Oba Ogunwusi ṣaaju ki o to jẹ Oba Ile Ife. Lọdun 2008 ni wọn ṣe igbeyawo ni won jọ gbe papọ ki onikaluku to pin gaari. Bi awọn kan ṣe sọ pe Adebukola fi Ooni Ogunwusi silẹ lọdun 2015 nitori pe ipo Oba naa ko wu u ni àwọn mii ni pe nkan miran lo jẹ ki wọn fi ara wọn silẹ.


Adebukola Bombata ni obinrin imii to jade ninu aye Oba Ogunwusi ṣaaju ki o to jẹ Oba Ile Ife. Lọdun 2008 ni wọn ṣe igbeyawo ni won jọ gbe papọ ki onikaluku to pin gaari. Bi awọn kan ṣe sọ pe Adebukola fi Ooni Ogunwusi silẹ lọdun 2015 nitori pe ipo Oba naa ko wu u ni àwọn mii ni pe nkan miran lo jẹ ki wọn fi ara wọn silẹ. Lọdun 2015 lẹyin ti Ooni gori aleefa itẹ awọn baba nla rẹ ni o gbiyanju iyawo miran. Ooni ko duro nile Yoruba rara lati lọ mu arẹwa to wu Kabiesi. Benin ni ipinlẹ Edo to jẹ ọmọ iya Oodua ni Oba Ogunwusi ti lọ gbe Olori Zainab Otiti Obanor Wuraola.


Lọdun 2015 lẹyin ti Ooni gori aleefa itẹ awọn baba nla rẹ ni o gbiyanju iyawo miran. Ooni ko duro nile Yoruba rara lati lọ mu arẹwa to wu Kabiesi. Benin ni ipinlẹ Edo to jẹ ọmọ iya Oodua ni Oba Ogunwusi ti lọ gbe Olori Zainab Otiti Obanor Wuraola. Igbeyawo naa si wa sopin lọdun 2017. Lọdun 2018 ni Oba Adeyeye Ogunwusi gbe Ajihinrere obinrin Naomi Silekunola lati ipinlẹ Ondo ni iyawo. Oba Oke fi omokunrin lantilanti, Tadenikawo Ogunwusi ta wọn lọrẹ lọdun to kọja.


Igbeyawo naa si wa sopin lọdun 2017. Lọdun 2018 ni Oba Adeyeye Ogunwusi gbe Ajihinrere obinrin Naomi Silekunola lati ipinlẹ Ondo ni iyawo. Oba Oke fi omokunrin lantilanti, Tadenikawo Ogunwusi ta wọn lọrẹ lọdun to kọja. Igbeyawo yii ni Olori Naomi si wa kede lori ayelujara bayii pe oun ti sun siwaju nitori pe oun fẹ gbajumọ ṣiṣe iya ọmọ rẹ Tadenikawo. Ikede yii ni Moses Olafare agbenuso fun Ile Oodua ni Ile Ife sọ fun BBC Yoruba pe wọn ko mọ nkankan nipa rẹ nitori pe Ooni ṣẹ̀ṣẹ̀ fi ẹ̀bùn tuntun ta Olorì Naomi lọ́rẹ tán ní, ìfẹ́ wọn dúró, kò sí ìpínyà- Aàfin Oòdúà


Igbeyawo yii ni Olori Naomi si wa kede lori ayelujara bayii pe oun ti sun siwaju nitori pe oun fẹ gbajumọ ṣiṣe iya ọmọ rẹ Tadenikawo. Ikede yii ni Moses Olafare agbenuso fun Ile Oodua ni Ile Ife sọ fun BBC Yoruba pe wọn ko mọ nkankan nipa rẹ nitori pe Ooni ṣẹ̀ṣẹ̀ fi ẹ̀bùn tuntun ta Olorì Naomi lọ́rẹ tán ní, ìfẹ́ wọn dúró, kò sí ìpínyà- Aàfin Oòdúà


Ooni of Ife: Oba Adeyeye Ogunwusi ṣẹ̀ṣẹ̀ fi ẹ̀bùn tuntun ta Olorì lọ́rẹ tán ní, ìfẹ́ wọn dúró, kò sí ìpínyà- Aàfin Oòdúà

Kii ṣe iroyin tuntun mọ pe Olori Ọọni ile ifẹ kọwe sori ayelujara lọjọbọ nipa igbesẹ rẹ lati sun siwaju lori igbeyawo oun ati Ọọni Ogunwusi.Olòrì Silekunola Naomi Ogunwusi: Mo ti sún síwájú, mo gbìyànjú pé kí ìgbèyàwó yìí ṣiṣẹ́ ṣùgbọ́n.... Amọṣa aafin Ọọni nilu Ile Ifẹ tii ṣe ile Oodua ti sọ pe kosi ohun to jọọ rara. Kabiyesi Ọọni lọwọ ti a n sọrọ ṣi n sọ pe oun ṣi ni ọkọ Olori Ṣilẹkunọla, ko si si oun kan to n jẹ ipinya laarin awọn mejeeji. Ninu ọrọ ti agbẹnusọ fun Kabiyesi Ọọni Adeyẹye Ogunwusi, Oloye Moses Ọlafare ba BBC News Yoruba sọ, o ni bi gbogbo eeyan ṣe ri atẹjade naa lori ayelujara ni Kabiyesi ati aafin ile Oodua naa ṣe rii. Ati pe titi di bi a ṣe n sọrọ yii igbesẹ naa ṣajeji si aafin Ọọni ati itẹ Ooni funrarẹ. Oloye Ọlafare ni eyi ko sọ pe ko lee si awọn ipenija kọọkan laarin wọn o, nitori ko si igbeyawo ti kii ni ipenija tirẹ. "Ipinya ninu igbeyawo kii ṣe  ohun ti eeyan n gbe jade lori ayelujara.


Ati pe titi di bi a ṣe n sọrọ yii igbesẹ naa ṣajeji si aafin Ọọni ati itẹ Ooni funrarẹ. Oloye Ọlafare ni eyi ko sọ pe ko lee si awọn ipenija kọọkan laarin wọn o, nitori ko si igbeyawo ti kii ni ipenija tirẹ. "Ipinya ninu igbeyawo kii ṣe  ohun ti eeyan n gbe jade lori ayelujara. Ko si nnkan to n jẹ ipinya laarin wọn" Agbẹnusọ fun Ọọni Ogunwusi ṣalaye pe titi alẹ ọjọru to ṣaaju Ọjọbọ ti atẹjade naa jade loju opo ayelujara Olori Ṣilẹkunọla, kabiyesi ati olori rẹ ṣi wa papọ ti wọn jọ ṣere. Koda, Olafare ni ọjọru ni kabiyesi fi ẹbun nla yunyun kan taa lọrẹ. Aafin Oodua ni bi a ba n sọrọ ikọsilẹ ninu igbeyawo, ati ọkọ, ati iyawo lo maa jumọ fi ọwọ si pe awọn fẹ pinya Ko si ohun, kii ṣe lilọ polongo lori ayelujara ni.


Ko si nnkan to n jẹ ipinya laarin wọn" Agbẹnusọ fun Ọọni Ogunwusi ṣalaye pe titi alẹ ọjọru to ṣaaju Ọjọbọ ti atẹjade naa jade loju opo ayelujara Olori Ṣilẹkunọla, kabiyesi ati olori rẹ ṣi wa papọ ti wọn jọ ṣere. Koda, Olafare ni ọjọru ni kabiyesi fi ẹbun nla yunyun kan taa lọrẹ. Aafin Oodua ni bi a ba n sọrọ ikọsilẹ ninu igbeyawo, ati ọkọ, ati iyawo lo maa jumọ fi ọwọ si pe awọn fẹ pinya Ko si ohun, kii ṣe lilọ polongo lori ayelujara ni.


Oba Sunday Oladapo: Ṣé lóòtọ́ ni wọ́n rọ Oba Ijeru, Onpetu Sunday Oladapo lóyè?

Onpetu ti Ijeru nipinlẹ Oyo, Oba Sunday Oladapo ti rọ awọn ọmọ ilu naa lati gboju kuro nibi iroyin kan to sọ pe wọn ti rọ oun loye. Ilu Ijeru ko fi bẹẹ jina si Ogbomoso,ni eyi to si jẹ pe abẹ Ogbomoso si ni ilu naa wa ni ipinlẹw Oyo to wa ni Iwo oorun guusu Naijiria. Ninu atẹjade kan to fi sita, eyi to tẹ BBC lọwọ ni Oba Oladapo ti sọ pe ayederu ni iroyin to n lọ lori ayelujara pe wọn ti rọ oun loye. Oba Oladapo sọ pe idajọ ile ẹjọ kan lo mu ki awọn eeyan kan ma a gbe iroyin ọhun. O ni ṣugbọn, abala kan pere ninu idajọ ni wọn n fi sinu iroyin wọn. O ni ko si ẹjọ kankan lori iyansipo oun gẹgẹ bi ọba.


Oba Oladapo sọ pe idajọ ile ẹjọ kan lo mu ki awọn eeyan kan ma a gbe iroyin ọhun. O ni ṣugbọn, abala kan pere ninu idajọ ni wọn n fi sinu iroyin wọn. O ni ko si ẹjọ kankan lori iyansipo oun gẹgẹ bi ọba. "Idajọ ile ẹjọ ti awọn ileeṣẹ iroyin kan fi gbe iroyin wọn jade, lo da lori ede aiyede to waye larin Oba Yesufu Abidoye Mobolade ati Oloye Adeleke Lawal, ati awọn meji miran. Ti wọn si gbe ara wọn lọ si ile ẹjọ giga to wa nilu Ogbomoso. "Koda, ile ẹjọ kotẹmilọrun ti Oba Mobolade pada gbe ẹjọ lọ nilu Ibadan sọ lọdun 1999 pe ọrọ oye ilu ni ọrọ naa, ti ko si dasi. "


"Idajọ ile ẹjọ ti awọn ileeṣẹ iroyin kan fi gbe iroyin wọn jade, lo da lori ede aiyede to waye larin Oba Yesufu Abidoye Mobolade ati Oloye Adeleke Lawal, ati awọn meji miran. Ti wọn si gbe ara wọn lọ si ile ẹjọ giga to wa nilu Ogbomoso. "Koda, ile ẹjọ kotẹmilọrun ti Oba Mobolade pada gbe ẹjọ lọ nilu Ibadan sọ lọdun 1999 pe ọrọ oye ilu ni ọrọ naa, ti ko si dasi. " Oba Oladapo ni awọn meji ti ọrọ naa kan ti ku ṣaaju idajọ ile ẹjọ kotẹmilọrun, ati pe nkan ti wọn n ja si ko ni ohunkohun lati ṣe pẹlu ipo ọba Onpetu ti ilu Ijeru.


Oba Oladapo ni awọn meji ti ọrọ naa kan ti ku ṣaaju idajọ ile ẹjọ kotẹmilọrun, ati pe nkan ti wọn n ja si ko ni ohunkohun lati ṣe pẹlu ipo ọba Onpetu ti ilu Ijeru.


Ẹni bá láyà kó wá wọ̀ọ́! Ta ni Ìgè Àdùbí nílẹ̀ Oodua?

BBC Yorùbá jáde bèèrè irúfẹ́ ọmọ ti Yorùbá n pè ni Ìgè. Orúkọ Amutọrunwa jẹ ọkan lara orukọ ti iran Yoruba maa n sọ ọmọ wọn yatọ si orukọ abísọ, orukọ ẹ̀sìn, orukọ inagijẹ, oriki, orukọ idile ati bẹẹ bẹẹ lọ. Orukọ Amutọrunwa ni eyi to maa n ṣapejuwe ipo ti ọmọ naa wa bi a ṣe bii ni eyi to fihan ohun ti ọmọ naa n ṣe lati ọ̀run ni ikùn iya rẹ wa sile aye. Ilé laawo ki a to sọ ọmọ ni orukọ ni igbagbọ awọn Baba nla iran Yoruba. Ìdí ni yi ti wọn fi n sọ ọmọ ni orukọ lataari iṣẹlẹ to n ṣẹlẹ lagboole, ninu ẹbi, ninu ilu lasiko ti a ba bi ìkókó. Bẹẹ, orukọ ọmọ ni ìjánu ọmọ ni Yoruba kìí fi ṣàà déédé sọ ọmọ lorukọ ki orukọ.


Ilé laawo ki a to sọ ọmọ ni orukọ ni igbagbọ awọn Baba nla iran Yoruba. Ìdí ni yi ti wọn fi n sọ ọmọ ni orukọ lataari iṣẹlẹ to n ṣẹlẹ lagboole, ninu ẹbi, ninu ilu lasiko ti a ba bi ìkókó. Bẹẹ, orukọ ọmọ ni ìjánu ọmọ ni Yoruba kìí fi ṣàà déédé sọ ọmọ lorukọ ki orukọ. Eyi lo fa owe: a sọ ọmọ ni Sódé, o lọ sajo o dé; A sọ ọmọ ni Ṣóbọ̀, o lọ sajo, o bọ̀; A wa sọ ọmọ ni Ṣorinlọ, ko wa pada wa sile mọ! Wọn gba pe orukọ ọmọ lo máa n ro ọmọ. Idahun si ibeere toni: Ige ni ọmọ ti o fi ẹsẹ̀ wa si ayé.


Eyi lo fa owe: a sọ ọmọ ni Sódé, o lọ sajo o dé; A sọ ọmọ ni Ṣóbọ̀, o lọ sajo, o bọ̀; A wa sọ ọmọ ni Ṣorinlọ, ko wa pada wa sile mọ! Wọn gba pe orukọ ọmọ lo máa n ro ọmọ. Idahun si ibeere toni: Ige ni ọmọ ti o fi ẹsẹ̀ wa si ayé. Ori ni ọmọ maa n saaba fi wa si aye ṣugbọn awọn kan maa n fi ẹsẹ wa ti Yoruba n pè ni Ìgè Àdùbí. Ọpọ maa n gba pé ọdaju ọmọ ni wọn nitori ìbí wọn ṣeeṣe lati já si ikú fun iya wọn ti ko ba tete ri itọju to peye lasiko irọbi. Sisọ ogidi ọmọ Yorùbá ni orukọ to ni itumọ kikun jẹ ọkan lara àṣà Yorùbá ti BBC kò fẹ ko parun.


Ori ni ọmọ maa n saaba fi wa si aye ṣugbọn awọn kan maa n fi ẹsẹ wa ti Yoruba n pè ni Ìgè Àdùbí. Ọpọ maa n gba pé ọdaju ọmọ ni wọn nitori ìbí wọn ṣeeṣe lati já si ikú fun iya wọn ti ko ba tete ri itọju to peye lasiko irọbi. Sisọ ogidi ọmọ Yorùbá ni orukọ to ni itumọ kikun jẹ ọkan lara àṣà Yorùbá ti BBC kò fẹ ko parun.


Olubadan throne: Ìdí tí Lekan Balogun ní àwọn ṣetán láti gbé adé ọba kalẹ̀ n'Ibadan

Osi Olubadan ilẹ Ibadan, Oloye Agba Rashidi Ladoja sọ pe opin ti de ba gbogbo rogbodiyan to n waye lori ẹni ti yoo di Olubadan tuntun. Ọjọ Satide ni Ladoja sọ ọrọ yii fun awọn akọroyin lẹyin ipade kan ti awọn ọmọ igbimọ Olubadan sẹ pẹlu gomina Seyi Makinde nile ijọba to wa nilu Ibadan. Oloye Ladoja sọ pe awọn ti fọwọ si yiyan Otun Olubadan, Oloye lekan Balogun gẹgẹ bi Olubadan tuntun. Bakan lo ṣalaye pe awọn oloye agba nilẹ Ibadan ti yanju ede aiyede to n waye laarin wọn. Ṣaaju ni ikunsinu ti n waye lori pe Oloye Lekan Balogun ko nii le jẹ Olubadan tuntun, nitori pe o wa lara awọn oloye ti gomina tẹlẹ nipinlẹ Oyo, Abiola ajimobi fi jẹ ọba nilu Ibadan. Ọjọ Ẹti si ni awọn ọba naa kede pe awọn ti gba lati pada si ipo oloye ti awọn wa tẹlẹ.


Bakan lo ṣalaye pe awọn oloye agba nilẹ Ibadan ti yanju ede aiyede to n waye laarin wọn. Ṣaaju ni ikunsinu ti n waye lori pe Oloye Lekan Balogun ko nii le jẹ Olubadan tuntun, nitori pe o wa lara awọn oloye ti gomina tẹlẹ nipinlẹ Oyo, Abiola ajimobi fi jẹ ọba nilu Ibadan. Ọjọ Ẹti si ni awọn ọba naa kede pe awọn ti gba lati pada si ipo oloye ti awọn wa tẹlẹ. Eyi waye lẹyin ti Gomina Makinde sọ pe ohun nikan ni ọna abayọ si yiyan Oloye Balogun gẹgẹ bi Olubadan tuntun. Ọtun Olubadan to waja Sẹnetọ Lekan Balogun ti sọ pe oun atawọn ẹgbẹ oun ti wọn gbega si ipo Ọba laye ijọba gomina tẹlẹ, oloogbe Abiola Ajimobi yoo pada si ipo ti wọn wa tẹlẹ gẹgẹ bii. Otun Olubadan naa, ti Ade Olubadan kan lo sọ ọrọ ọhun ninu ifọrọwerọ kan pẹlu ileeṣẹ iroyin abẹle Punch.


Eyi waye lẹyin ti Gomina Makinde sọ pe ohun nikan ni ọna abayọ si yiyan Oloye Balogun gẹgẹ bi Olubadan tuntun. Ọtun Olubadan to waja Sẹnetọ Lekan Balogun ti sọ pe oun atawọn ẹgbẹ oun ti wọn gbega si ipo Ọba laye ijọba gomina tẹlẹ, oloogbe Abiola Ajimobi yoo pada si ipo ti wọn wa tẹlẹ gẹgẹ bii. Otun Olubadan naa, ti Ade Olubadan kan lo sọ ọrọ ọhun ninu ifọrọwerọ kan pẹlu ileeṣẹ iroyin abẹle Punch. Ṣaaju ni Makinde ti kọkọ ni ki awọn Oloye naa pada si ipo ti wọn wa tẹlẹ, ki wọn tun pada si bi eto ifinijoye wọn ṣe wa tẹlẹ lọna ati yanju rogbodiyan to n waye lori ẹni ti ade Olubadan kan. Kí ni Saheed Balogun àti Shina Peters wá lọ sí ilé Ààrẹ Buhari l'Àbuja Àjọ NDLEA tanná wòdí Cubana Balogun ni "Imọran gomina Makinde tẹ wa lọrun nitori oun naa loun dari ijọba ipinlẹ wa... ohunkohun to ba fẹ ni a oo ṣe nitori itẹsiwaju ipinlẹ Oyo ati ilu Ibadan lo jẹ logun." Ṣaaju ni awuyewuye ti kọkọ n waye lori ẹtọ Otun Olubadan lati gori itẹ naa lẹyin iku Ọba Adetunji. Asiko ijọba oloogbe Abiola Ajimobi ni wọn gbe awọn oloye naa ga si ipo ọba, ti wọn si bẹrẹ si n de ade, amọ Osi Olubadan, sẹnetọ Rashidi Ladoja , to ti fi igba kan jẹ gomina ipinlẹ naa ri, kọ lati gba igbega ọhun.


Ṣaaju ni Makinde ti kọkọ ni ki awọn Oloye naa pada si ipo ti wọn wa tẹlẹ, ki wọn tun pada si bi eto ifinijoye wọn ṣe wa tẹlẹ lọna ati yanju rogbodiyan to n waye lori ẹni ti ade Olubadan kan. Kí ni Saheed Balogun àti Shina Peters wá lọ sí ilé Ààrẹ Buhari l'Àbuja Àjọ NDLEA tanná wòdí Cubana Balogun ni "Imọran gomina Makinde tẹ wa lọrun nitori oun naa loun dari ijọba ipinlẹ wa... ohunkohun to ba fẹ ni a oo ṣe nitori itẹsiwaju ipinlẹ Oyo ati ilu Ibadan lo jẹ logun." Ṣaaju ni awuyewuye ti kọkọ n waye lori ẹtọ Otun Olubadan lati gori itẹ naa lẹyin iku Ọba Adetunji. Asiko ijọba oloogbe Abiola Ajimobi ni wọn gbe awọn oloye naa ga si ipo ọba, ti wọn si bẹrẹ si n de ade, amọ Osi Olubadan, sẹnetọ Rashidi Ladoja , to ti fi igba kan jẹ gomina ipinlẹ naa ri, kọ lati gba igbega ọhun. Wayi o, lẹyin iku Ọba Adetunji  ni agbẹjọro agba nipinlẹ naa tẹlẹ, Miheal Lana kọ lẹta si gomina Seyi Makinde lati má jẹ ki Otun Olubadan, iyẹn Lekan Balogun, de ipo Olubadan. Lana sọ ninu lẹta naa pe niwọn igba ti awọn Oloye ọhun ti gba ade gẹgẹ bii Ọba, eyii ti Lekan Balogun jẹ ọkan lara wọn, ko bojumu ki wọn de eeyan kan naa lade lẹẹmeji nitori iru rẹ ko tii ṣẹlẹ ri nilẹ Yoruba. Amọ awọn oloye naa fesi pada pe igbega ti ijọba fun awọn ko ni ki ẹnikẹni lara awọn má gori itẹ Olubadan to ba jẹ pe ẹni naa oye tọ si.


Wayi o, lẹyin iku Ọba Adetunji  ni agbẹjọro agba nipinlẹ naa tẹlẹ, Miheal Lana kọ lẹta si gomina Seyi Makinde lati má jẹ ki Otun Olubadan, iyẹn Lekan Balogun, de ipo Olubadan. Lana sọ ninu lẹta naa pe niwọn igba ti awọn Oloye ọhun ti gba ade gẹgẹ bii Ọba, eyii ti Lekan Balogun jẹ ọkan lara wọn, ko bojumu ki wọn de eeyan kan naa lade lẹẹmeji nitori iru rẹ ko tii ṣẹlẹ ri nilẹ Yoruba. Amọ awọn oloye naa fesi pada pe igbega ti ijọba fun awọn ko ni ki ẹnikẹni lara awọn má gori itẹ Olubadan to ba jẹ pe ẹni naa oye tọ si. Wọn gvbe igbesẹ naa nibi ipade kan ti wọn ṣe aafin Olubadan lọjọbọ. Lara awọn to wa nibi ipade naa ni awọn Oooye ti ọrọ naa kan, to fi mọ awọn Mogaji ka. Osi-Balogun, Oloye agba Tajudeen Ajibola sọ fu awọn akọroyin lẹyin ipade naa gbogbo oun ti gomina Seyi Makinde ba n fẹ ni awọn yoo ṣe.


Wọn gvbe igbesẹ naa nibi ipade kan ti wọn ṣe aafin Olubadan lọjọbọ. Lara awọn to wa nibi ipade naa ni awọn Oooye ti ọrọ naa kan, to fi mọ awọn Mogaji ka. Osi-Balogun, Oloye agba Tajudeen Ajibola sọ fu awọn akọroyin lẹyin ipade naa gbogbo oun ti gomina Seyi Makinde ba n fẹ ni awọn yoo ṣe. Wọn fi kun pe Oloye ṣi ni awọn bo tilẹ jẹ pe wọn ti n dade. Ẹwẹ, nigba ti Makinde lọ ṣabẹwo si ẹbi Olubadan to waja, o ni ko tii si irufẹ rogbodiyan bayii ri lori iyansipo Olubadan tuntun. Makinde sọ pe ko si ṣaaju akoko yii nitori ilana ti wa nilẹ tẹlẹ nipa bi wọn ṣe n yan Olubadan mii ti ọkan gbesẹ.


Wọn fi kun pe Oloye ṣi ni awọn bo tilẹ jẹ pe wọn ti n dade. Ẹwẹ, nigba ti Makinde lọ ṣabẹwo si ẹbi Olubadan to waja, o ni ko tii si irufẹ rogbodiyan bayii ri lori iyansipo Olubadan tuntun. Makinde sọ pe ko si ṣaaju akoko yii nitori ilana ti wa nilẹ tẹlẹ nipa bi wọn ṣe n yan Olubadan mii ti ọkan gbesẹ. O ni igbega ti ijọba Ajimobi fun awọn oloye ọhun lo da wahala ọhun silẹ.


O ni igbega ti ijọba Ajimobi fun awọn oloye ọhun lo da wahala ọhun silẹ.


Wukari monarch death: Ẹlẹ́ṣin tó gbé òkú Ọba Wukari pọ̀n wọ inú igbó rèé o! Ó sọ ìrírí rẹ ó sì tún já irọ ìròyìn orí ayélujára nípa rẹ̀

Kii ṣe ni ìjọba ilu Wukari ni aarin gbungbun orileede Naijiria nìkan bi ko ṣe kaakiri orileede ni ó jẹ pe ọrọ to n kùn yumuyumu ju lẹ́nu awọn eeyan ni nkan bíi ọjọ melo kan sẹyin ni ọrọ Ẹlẹ́ṣin kan tó gbe oku ọba ilu rẹ, Ọmọwe Shekarau Angyu Masa-Ibi pọn sẹyin wọ inu igbo Nando lọ lori ẹṣin fun isinku lọjọ Abameta to kọja. Laye taa wa yii? Níbi taye laju de yii? Iru eeyan wo ni ẹlẹ́ṣin yii jẹ? Abi o ti gba owó ẹ̀mí rẹ ni? Ìyàwó Ẹlẹ́ṣìn ìlú Wukari yarí pé láyé òun ò lè gbà kí ọkọ́ òun wọ igbó mọ́ fún ìsìnkú Ọba Eyi ati ọ̀pọ̀lọpọ̀ ibeere lo n fọn jade lẹ́nu awọn ọmọ Naijiria pẹlu bi fọto  àti fidio ohun tí Ẹlẹ́ṣin Sallah Atobe ṣe yii se gba ori ayelujara kan. Ẹni ọdun marundinlogoji ni Sallah Atobe, to ni iyawo, to si ti bí ọmọ mẹta ni Ẹlẹ́ṣin Ọba naa o si ba BBC sọ̀rọ̀ nípa ojúṣe ńlá to tobi ju eyi to ṣe laye rẹ.


Iru eeyan wo ni ẹlẹ́ṣin yii jẹ? Abi o ti gba owó ẹ̀mí rẹ ni? Ìyàwó Ẹlẹ́ṣìn ìlú Wukari yarí pé láyé òun ò lè gbà kí ọkọ́ òun wọ igbó mọ́ fún ìsìnkú Ọba Eyi ati ọ̀pọ̀lọpọ̀ ibeere lo n fọn jade lẹ́nu awọn ọmọ Naijiria pẹlu bi fọto  àti fidio ohun tí Ẹlẹ́ṣin Sallah Atobe ṣe yii se gba ori ayelujara kan. Ẹni ọdun marundinlogoji ni Sallah Atobe, to ni iyawo, to si ti bí ọmọ mẹta ni Ẹlẹ́ṣin Ọba naa o si ba BBC sọ̀rọ̀ nípa ojúṣe ńlá to tobi ju eyi to ṣe laye rẹ. Ọ̀pọ̀ eeyan lo ti n ro o lati òpin ọ̀sẹ̀ pe ki ni yoo sẹlẹ si ẹlẹ́ṣin to wọ igbó lọ pẹlu oku ọba to waja. Ìwádìí òótọ́: Ṣé igi àti pákó ni wọ́n tò sínú ìrẹsì gogoro tí Ààrẹ Buhari ṣe ìfilọlẹ̀ l'Abuja? Tinubu tọrọ àforíjì lórí ọ̀rọ̀ tó sọ lórí káàdì ìdìbò Ẹ má pa ara yín lórí ọ̀rọ̀ mi - Kolawole Ajewole ọkọ Toyin Abraham fohùn léde "O jẹ nkan iyi pe emi ni wọn mu láti ṣe iṣẹ́ gbigbe ọba wá Aku lọ si ibi ti awọn baba nla rẹ wà, ko si si ibẹru kankan lọkan mi pé aburu kankan yoo sẹlẹ si mi".


Ọ̀pọ̀ eeyan lo ti n ro o lati òpin ọ̀sẹ̀ pe ki ni yoo sẹlẹ si ẹlẹ́ṣin to wọ igbó lọ pẹlu oku ọba to waja. Ìwádìí òótọ́: Ṣé igi àti pákó ni wọ́n tò sínú ìrẹsì gogoro tí Ààrẹ Buhari ṣe ìfilọlẹ̀ l'Abuja? Tinubu tọrọ àforíjì lórí ọ̀rọ̀ tó sọ lórí káàdì ìdìbò Ẹ má pa ara yín lórí ọ̀rọ̀ mi - Kolawole Ajewole ọkọ Toyin Abraham fohùn léde "O jẹ nkan iyi pe emi ni wọn mu láti ṣe iṣẹ́ gbigbe ọba wá Aku lọ si ibi ti awọn baba nla rẹ wà, ko si si ibẹru kankan lọkan mi pé aburu kankan yoo sẹlẹ si mi". "Ojúṣe naa kii ṣe fun onibẹru rara àmọ́ bi mo ṣe ń gun ẹṣin naa lọ, ohun to wa lọkan mi ni pe inu igbo ti mo n lọ yii, awọn baba nla baba mi lo wa nibẹ ko si si ohun búburú kankan ti yoo ṣe mi". Atobe Sallah sọ fun BBC. Wo ìlú tí wọ́n ti ń gbé òkú ọba wọn pọ̀n lórí ẹṣin lọ fún ìsìnkú nínú igbó Bo tilẹ̀ jẹ pe àṣà ati iṣẹṣe kò gba Sallah laye lati sọ ohun ti oju rẹ ri to si ṣe ninu igbo Nando, o papa sọ nípa ẹmi aibẹru to gbe wọ àti ibowo to ni fun àṣà gẹgẹ bi ara awọn nkan to ran an lọwọ lati borí.


"Ojúṣe naa kii ṣe fun onibẹru rara àmọ́ bi mo ṣe ń gun ẹṣin naa lọ, ohun to wa lọkan mi ni pe inu igbo ti mo n lọ yii, awọn baba nla baba mi lo wa nibẹ ko si si ohun búburú kankan ti yoo ṣe mi". Atobe Sallah sọ fun BBC. Wo ìlú tí wọ́n ti ń gbé òkú ọba wọn pọ̀n lórí ẹṣin lọ fún ìsìnkú nínú igbó Bo tilẹ̀ jẹ pe àṣà ati iṣẹṣe kò gba Sallah laye lati sọ ohun ti oju rẹ ri to si ṣe ninu igbo Nando, o papa sọ nípa ẹmi aibẹru to gbe wọ àti ibowo to ni fun àṣà gẹgẹ bi ara awọn nkan to ran an lọwọ lati borí. Ẹlẹ́ṣin to ti wá di ẹni iyi bayii to pada de si ilu ni Ọjọ Aje lẹyin to sun oorun alẹ ọjọ meji ninu igbó aginjù ti ṣe ibewo si ibi àṣà wọn fun etutu ìwẹ̀mo ó si ti dantọ lati maa ba igbe ayé rẹ lọ. Gẹgẹ bi ọmọọba Jolly Agbu Masa-Ibi náà ṣe ṣàlàyé fun BBC bákan naa ni ẹlẹ́ṣin Sallah ṣe ni irọ nla ni pé wọn ti san owó mílíọ̀nù márùn-ún náírà fún ẹbi òun toripe wọn ni oun ko ni le pada jáde lati inu igbo naa mọ. "Iyẹn kii ṣe òótọ́, ko sohun to jọ ọrọ N5m tabi owo kankan.


Ẹlẹ́ṣin to ti wá di ẹni iyi bayii to pada de si ilu ni Ọjọ Aje lẹyin to sun oorun alẹ ọjọ meji ninu igbó aginjù ti ṣe ibewo si ibi àṣà wọn fun etutu ìwẹ̀mo ó si ti dantọ lati maa ba igbe ayé rẹ lọ. Gẹgẹ bi ọmọọba Jolly Agbu Masa-Ibi náà ṣe ṣàlàyé fun BBC bákan naa ni ẹlẹ́ṣin Sallah ṣe ni irọ nla ni pé wọn ti san owó mílíọ̀nù márùn-ún náírà fún ẹbi òun toripe wọn ni oun ko ni le pada jáde lati inu igbo naa mọ. "Iyẹn kii ṣe òótọ́, ko sohun to jọ ọrọ N5m tabi owo kankan. Ohun ti mo ṣe láti inu ara mi ni eleyi mo si ṣe pẹlu idunu ni toripe mo bọ̀wọ̀ fún àṣà ìlú mi". "Bó tilẹ̀ jẹ pe nigba ti mo pada de, iyawo mi wa ni ile iwosan tori o ro pe mi o ni pada wa tori èyí, ó dubulẹ aisan amọ ara rẹ ti ya o si ti wa nile bayii ". Lakotan, Sallah ni oun ko gba ohun ti awọn eeyan n sọ pé asiko ti to wayii láti yí àṣà yìí pada nítorí ipenija to lee fa fun ẹlẹ́ṣin naa.


Ohun ti mo ṣe láti inu ara mi ni eleyi mo si ṣe pẹlu idunu ni toripe mo bọ̀wọ̀ fún àṣà ìlú mi". "Bó tilẹ̀ jẹ pe nigba ti mo pada de, iyawo mi wa ni ile iwosan tori o ro pe mi o ni pada wa tori èyí, ó dubulẹ aisan amọ ara rẹ ti ya o si ti wa nile bayii ". Lakotan, Sallah ni oun ko gba ohun ti awọn eeyan n sọ pé asiko ti to wayii láti yí àṣà yìí pada nítorí ipenija to lee fa fun ẹlẹ́ṣin naa. "Àṣà wa ati ajogunba ni eleyii, mi ò sì gba pẹlu awọn eeyan to n sọ pé kí a yìí padà, inú mi dùn sii mo sì fẹ́ kó wá bẹẹ. Ọdun marundinlaadọta ni Ọba ẹni ọdun marunlelogorin to waja ni ilu Wukari lo lórí apere ko to dagbere faye nínú oṣù Kẹwàá ọdún 2020. Ọpọlọpọ ara ilu Wukari lo jẹ ẹ̀yà Jukun.


"Àṣà wa ati ajogunba ni eleyii, mi ò sì gba pẹlu awọn eeyan to n sọ pé kí a yìí padà, inú mi dùn sii mo sì fẹ́ kó wá bẹẹ. Ọdun marundinlaadọta ni Ọba ẹni ọdun marunlelogorin to waja ni ilu Wukari lo lórí apere ko to dagbere faye nínú oṣù Kẹwàá ọdún 2020. Ọpọlọpọ ara ilu Wukari lo jẹ ẹ̀yà Jukun. Àṣà wọn si ni pé ẹlẹ́ṣin yoo sìn olóògbé ọba wọ inú igbó lọ níbi tí wọn yóò ti sinku rẹ ni ìlànà àṣà wọn. Irọ́ ni Tinubu ń pa o, PVC kìí parí iṣẹ́ – INEC Ìjọba Buhari, o gbọdọ̀ san bílíọ̀nù kan náírà(N1bn ) owó gbà máàbínú fún Nnamdi Kanu- Adájọ́ Akẹ́kọ̀ọ́, ìyá rẹ àtàwọn jàndùkú dá bàntẹ́ ìyà fún olùkọ̀ọ́ l'Ogun Wo àwọn kìnìún tó ń ṣe ọ̀fìnkìn lẹ́yìn tí wọ́n kó covid-19 lára àwọn èèyàn Super Eagles Nàìjíríà gún Guinea Bissau ní kẹ́ṣẹ́ pẹ̀lú 2-0 "Wọn ti máa ń yan ẹlẹ́ṣin ti yoo ṣe iṣẹ́ yìí ni ọjọ díẹ̀ ṣáájú ọjọ ìsìnkú lẹyin ti wọn ba ti ba awọn òrìṣà ni gbolohun. Torinaa kii ṣe pe o ni ẹbi kan pato tí wọn fi jíǹkí pé lati kékeré ni ẹni ohun yóò ti mọ isẹ rẹ".


Àṣà wọn si ni pé ẹlẹ́ṣin yoo sìn olóògbé ọba wọ inú igbó lọ níbi tí wọn yóò ti sinku rẹ ni ìlànà àṣà wọn. Irọ́ ni Tinubu ń pa o, PVC kìí parí iṣẹ́ – INEC Ìjọba Buhari, o gbọdọ̀ san bílíọ̀nù kan náírà(N1bn ) owó gbà máàbínú fún Nnamdi Kanu- Adájọ́ Akẹ́kọ̀ọ́, ìyá rẹ àtàwọn jàndùkú dá bàntẹ́ ìyà fún olùkọ̀ọ́ l'Ogun Wo àwọn kìnìún tó ń ṣe ọ̀fìnkìn lẹ́yìn tí wọ́n kó covid-19 lára àwọn èèyàn Super Eagles Nàìjíríà gún Guinea Bissau ní kẹ́ṣẹ́ pẹ̀lú 2-0 "Wọn ti máa ń yan ẹlẹ́ṣin ti yoo ṣe iṣẹ́ yìí ni ọjọ díẹ̀ ṣáájú ọjọ ìsìnkú lẹyin ti wọn ba ti ba awọn òrìṣà ni gbolohun. Torinaa kii ṣe pe o ni ẹbi kan pato tí wọn fi jíǹkí pé lati kékeré ni ẹni ohun yóò ti mọ isẹ rẹ". Gẹgẹ bo ṣe sọ, bí opo èèyàn bá ti ń sìn ẹlẹ́ṣin náà lọ, lọkọ̀ọ̀kan ni wọn yóò padà títí yóò fi dé ibi to jẹ pe ẹlẹ́ṣin nìkan ni yóò dá tesiwaju láti gbé òkú Ọba náà lọ ibùgbé ìkẹyìn rẹ. Sallah ń ṣiṣẹ́ pẹlu ile ẹ̀kọ́ gíga Fáṣítì Wukari ó sì wá pẹlu ẹ̀ka awọn ẹsọ alaabo Fáṣítì náà. Fáṣítì yìí kan náà lo ti kàwé gboyè leyin to parí ilé ẹ̀kọ́ gírámà Wukari.


Gẹgẹ bo ṣe sọ, bí opo èèyàn bá ti ń sìn ẹlẹ́ṣin náà lọ, lọkọ̀ọ̀kan ni wọn yóò padà títí yóò fi dé ibi to jẹ pe ẹlẹ́ṣin nìkan ni yóò dá tesiwaju láti gbé òkú Ọba náà lọ ibùgbé ìkẹyìn rẹ. Sallah ń ṣiṣẹ́ pẹlu ile ẹ̀kọ́ gíga Fáṣítì Wukari ó sì wá pẹlu ẹ̀ka awọn ẹsọ alaabo Fáṣítì náà. Fáṣítì yìí kan náà lo ti kàwé gboyè leyin to parí ilé ẹ̀kọ́ gírámà Wukari. Ó ni òun yóò tesiwaju ninu isẹ oun bí òun ṣe ń ṣe lojoojumo. Bákan náà, òun ni olórí àwọn ọdọ Wukari fun idagbasoke ìlú.


Ó ni òun yóò tesiwaju ninu isẹ oun bí òun ṣe ń ṣe lojoojumo. Bákan náà, òun ni olórí àwọn ọdọ Wukari fun idagbasoke ìlú.


Barber ni ọrọ ti a gbe yẹwo loni

A kaakiri lati mọ oye awọn lori ọrọ Yoruba. A n bi awọn eniyan leere pe ki ni 'barber' ni ede Yoruba?. BBC Yoruba ko fẹ ki ede Yoruba parun ni aṣe n sṣeto Bawo ni iwọ ṣe gbọ Yoruba to? Ọpọ pe aerber ni gẹri-gẹri ati fari-fari ni eyi to jẹ Yoruba asiko yii, ṣugbọn Onigbajamọ gangan ni awọn Yoruba n pe Barber.


2021 round up bizzare stories: Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ abàmì àti Kàyéfì tó wáyé lọ́dún 2021 rèé

Kaakiri agbaye ni ọpọlọpọ Kayefi ti sẹlẹ lọdun 2021 to si jẹ pe wọn wọ inu iroyin ti awọn eeyan n fẹ lati ka tabi wo fidio nipa wọn kiri. BBC Yoruba tọ awọn iroyin Kayeefi kan to ṣẹlẹ ni iha Guusu-Iwọ oorun Naijiria gẹgẹ bo ṣe jẹ pe awọn ilu yoruba lo wa nibẹ. Eyi lo jẹ ka ṣe akojọpọ diẹ lara wọn fun iranti yin: Itajẹsilẹ ni Ibarapa, Igangan, Soka Ni nkan bii oṣu keje ọdun yii, ki ni kan lo ṣẹlẹ to ti fa wahala to wa laarin gbajumọ ajafẹtọ iran Yoruba, Sunday Adeyemo ti ọpọ mọ si Igboho Ooṣa, ao si muu wa si iranti yin. Nigba ti iroyin bẹrẹ si ni gbe e pe ikọ ọtẹlẹmuye ni Naijiria (DSS) ti lọ yabo ile ẹni ti o pe rẹ ni ajijagbara fun awọn ọmọ Yoruba Sunday Adeyemo ti ọpọ mọ si Sunday Igboho. Gẹgẹ bi iroyin ṣe sọ, Sunday Igboho moribọ lọ awọn ikọ DSS sugbọn wọn ko awọn alabaṣiṣẹ pọ rẹ mejila lasiko naa ti wọpn si ko wọn da si ahamọ awọn DSS. Ohun tí CAN fi ṣíde ọdún 2022 fún gbogbo ọmọ Nàìjíríà  nìyí Ilẹ̀ ń j'ẹ̀nìyàn!


Nigba ti iroyin bẹrẹ si ni gbe e pe ikọ ọtẹlẹmuye ni Naijiria (DSS) ti lọ yabo ile ẹni ti o pe rẹ ni ajijagbara fun awọn ọmọ Yoruba Sunday Adeyemo ti ọpọ mọ si Sunday Igboho. Gẹgẹ bi iroyin ṣe sọ, Sunday Igboho moribọ lọ awọn ikọ DSS sugbọn wọn ko awọn alabaṣiṣẹ pọ rẹ mejila lasiko naa ti wọpn si ko wọn da si ahamọ awọn DSS. Ohun tí CAN fi ṣíde ọdún 2022 fún gbogbo ọmọ Nàìjíríà  nìyí Ilẹ̀ ń j'ẹ̀nìyàn! Ka nÍpa àwọn Ìlúmọ̀ọ́ka tó dágbére fáyé ní 2021 Ikú d'óróó! Àjálù ikú míì tún ṣe Pásítọ̀ Taiwo, ọkọ Bimbo Odukoya Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ mánigbàgbé tó wáyé lọdún 2021 Zah Zuu Zeh àtàwọn gbankọgbì àṣà tẹ́ẹ dá sílẹ̀ lọ́dún 2021 Wo àwọn Sẹlẹ́bírítì fíìmù àti Olórin Yorùbá tí ọ̀rọ̀ ìbálòpọ̀ wọ́n àti ìṣẹ̀lẹ̀ míì dàgboro rú lọ́dún 2021 Ṣé o mọ̀ ipò tí ìlú Owo l'Ondo ní ní Ààfin Ile Ife? Ẹ kálọ sí ìlú mi Ogun ayé, ogun ọ̀tá kò ní borí rẹ lọ́dún tuntun - Woli Hezekiah Titi ti ọwọ fi tẹ Sunday Igboho ni orlẹede Cotonou to si wa ni ahamọ wọn titi di asiko ti a ko iroyin yii jọ, awọn ibeere bii eleyii lo n jẹ jade nigba naa ni: Kilo se?


Ka nÍpa àwọn Ìlúmọ̀ọ́ka tó dágbére fáyé ní 2021 Ikú d'óróó! Àjálù ikú míì tún ṣe Pásítọ̀ Taiwo, ọkọ Bimbo Odukoya Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ mánigbàgbé tó wáyé lọdún 2021 Zah Zuu Zeh àtàwọn gbankọgbì àṣà tẹ́ẹ dá sílẹ̀ lọ́dún 2021 Wo àwọn Sẹlẹ́bírítì fíìmù àti Olórin Yorùbá tí ọ̀rọ̀ ìbálòpọ̀ wọ́n àti ìṣẹ̀lẹ̀ míì dàgboro rú lọ́dún 2021 Ṣé o mọ̀ ipò tí ìlú Owo l'Ondo ní ní Ààfin Ile Ife? Ẹ kálọ sí ìlú mi Ogun ayé, ogun ọ̀tá kò ní borí rẹ lọ́dún tuntun - Woli Hezekiah Titi ti ọwọ fi tẹ Sunday Igboho ni orlẹede Cotonou to si wa ni ahamọ wọn titi di asiko ti a ko iroyin yii jọ, awọn ibeere bii eleyii lo n jẹ jade nigba naa ni: Kilo se? kii ṣe ọdaran? Ẹ tu Sunday Igboho silẹ, sugbọ titi di asiko yii Sunday Igboho si wa ni ahamọ ẹwọn orilede Benin. Ọta ìbọn bá ọmọ mi àtọmọ mọ̀lẹ́bí mi lójú mi, ìtara ló ń tá mi lọ́wọ́ tí mọ́tò gbá èmi náà - Aráàlú Ibarapa Ìjọba Oyo bẹ̀rẹ̀ ìtọjú àwọn èèyàn tó farapa nínú ikọlù darandaran ní Ibarapa Sunday Igboho ní òun ṣetán láti dira fáwọn ọ̀dọ́ Ibarapa fún ìpèsè ààbò aráàlú 'Ǹkan tÍ Sunday Igboho Ṣe ní Ibarapa tún ti ṣelẹ̀ ní ìpínlẹ̀ Ogun' Ẹwẹ, ka daa yin pada sibi ti ọrọ ti bẹrẹ; Sunday Igboho to di ilumọọka loni ko fi bẹẹ jẹ ẹni mimọ tẹlẹ koda ko seeyan to mọ ọ kaakiri agbaye nigba naa, o yari si igbesẹ ti awọn Fulani daran-daran bẹrẹ si ni gbe ni ilẹ Yoruba nibi ti wọn ti gba wọn tọwọ tẹsẹ lati maa ba wọn gbe lataye daye amọ ti nkan yi biri ti wọn ni awọn Fulani yii bẹrẹ si ni pa awọn ọmọ Yoruba.


kii ṣe ọdaran? Ẹ tu Sunday Igboho silẹ, sugbọ titi di asiko yii Sunday Igboho si wa ni ahamọ ẹwọn orilede Benin. Ọta ìbọn bá ọmọ mi àtọmọ mọ̀lẹ́bí mi lójú mi, ìtara ló ń tá mi lọ́wọ́ tí mọ́tò gbá èmi náà - Aráàlú Ibarapa Ìjọba Oyo bẹ̀rẹ̀ ìtọjú àwọn èèyàn tó farapa nínú ikọlù darandaran ní Ibarapa Sunday Igboho ní òun ṣetán láti dira fáwọn ọ̀dọ́ Ibarapa fún ìpèsè ààbò aráàlú 'Ǹkan tÍ Sunday Igboho Ṣe ní Ibarapa tún ti ṣelẹ̀ ní ìpínlẹ̀ Ogun' Ẹwẹ, ka daa yin pada sibi ti ọrọ ti bẹrẹ; Sunday Igboho to di ilumọọka loni ko fi bẹẹ jẹ ẹni mimọ tẹlẹ koda ko seeyan to mọ ọ kaakiri agbaye nigba naa, o yari si igbesẹ ti awọn Fulani daran-daran bẹrẹ si ni gbe ni ilẹ Yoruba nibi ti wọn ti gba wọn tọwọ tẹsẹ lati maa ba wọn gbe lataye daye amọ ti nkan yi biri ti wọn ni awọn Fulani yii bẹrẹ si ni pa awọn ọmọ Yoruba. Loun naa ba ko awọn ọdọ jọ ti wọn si bẹrẹ si ni koju awọn Fulani ọhun. Igba to ya ni ija fun aabo yii yi to di ki wọn maa ja fun iyapa ẹya Yoruba kuro lorilẹede Naijiria eyi ti Sunday Igboho si n dari titi di oni. Kayefi ibẹ ni aduru itajẹsilẹ to waye lawọn ilu Yoruba bii Ibarapa, Igangan to fi mọ ilu Sunday Igboho, Igboho ati ile ti o n gbe to wa ni agbegbe Sọka ni Ibadan eyi to si di rẹpẹtẹ gan laarin awọn Yoruba ati pe wọn fẹsun kan pe awọn Fulani naa n ba awọn ọmọ wọn sun.


Loun naa ba ko awọn ọdọ jọ ti wọn si bẹrẹ si ni koju awọn Fulani ọhun. Igba to ya ni ija fun aabo yii yi to di ki wọn maa ja fun iyapa ẹya Yoruba kuro lorilẹede Naijiria eyi ti Sunday Igboho si n dari titi di oni. Kayefi ibẹ ni aduru itajẹsilẹ to waye lawọn ilu Yoruba bii Ibarapa, Igangan to fi mọ ilu Sunday Igboho, Igboho ati ile ti o n gbe to wa ni agbegbe Sọka ni Ibadan eyi to si di rẹpẹtẹ gan laarin awọn Yoruba ati pe wọn fẹsun kan pe awọn Fulani naa n ba awọn ọmọ wọn sun. Ṣé lóòtọ́ọ́ láwọn Fulani tún ṣá aráàlú Igangan méjì ládàá nígbà tí wọ́n ń sùn? Afurasí 51 tó ń pànìyàn, jínigbé ní Oke Ogun àti Ibarapa lọ́wọ́ ọlọ́pàá ti tẹ̀ À kò ní le è máa káwọ́ gbera mọ́ nípa àwọn ìkọlù ìgbà gbogbo nílẹ̀ Yorùbá- Gani Adams Ẹ fọkàn balẹ̀, Wakili ò gbèrò láti ṣe ìkọlù sí Igangan àti Ibarapa lọ́jọ́ Ileya- Ọ̀gá ọlọ́pàá Oyo Wo àwọn ibùdó ìtàn Mánigbàgbé ni Ìbàràpá méjèèje Ni bii oṣu melo sẹyin ni iṣẹlẹ kan bi awada bii Kayefi dede sọ ara rẹ di iroyin to gbalẹ kan lorilẹede Naijiria paapaa julọ laarin awọn ipinlẹ Yoruba. Nigba ti BBC Yoruba de ilu naa ni ootọ gbogbo ohun to ṣẹlẹ hande ti arabinrin aṣe gbọngan lọṣọ kan ṣalaye pe oun lo ni aṣọ ọhun to si jẹ bii aṣọ funfun ọpa ọgọfa to ni oun fọ oun si sa a si ẹyinkunle rẹ.


Ṣé lóòtọ́ọ́ láwọn Fulani tún ṣá aráàlú Igangan méjì ládàá nígbà tí wọ́n ń sùn? Afurasí 51 tó ń pànìyàn, jínigbé ní Oke Ogun àti Ibarapa lọ́wọ́ ọlọ́pàá ti tẹ̀ À kò ní le è máa káwọ́ gbera mọ́ nípa àwọn ìkọlù ìgbà gbogbo nílẹ̀ Yorùbá- Gani Adams Ẹ fọkàn balẹ̀, Wakili ò gbèrò láti ṣe ìkọlù sí Igangan àti Ibarapa lọ́jọ́ Ileya- Ọ̀gá ọlọ́pàá Oyo Wo àwọn ibùdó ìtàn Mánigbàgbé ni Ìbàràpá méjèèje Ni bii oṣu melo sẹyin ni iṣẹlẹ kan bi awada bii Kayefi dede sọ ara rẹ di iroyin to gbalẹ kan lorilẹede Naijiria paapaa julọ laarin awọn ipinlẹ Yoruba. Nigba ti BBC Yoruba de ilu naa ni ootọ gbogbo ohun to ṣẹlẹ hande ti arabinrin aṣe gbọngan lọṣọ kan ṣalaye pe oun lo ni aṣọ ọhun to si jẹ bii aṣọ funfun ọpa ọgọfa to ni oun fọ oun si sa a si ẹyinkunle rẹ. Amọ o ni ko ye oun bi afẹfẹ ṣe le gbe aduru aṣọ to wuwo to bẹẹ yala ni gbigbẹ tabi ni tutu. Arabinrin naa gan gẹgẹ bi ọmọ Yoruba ati ẹlẹsin Kristẹni sọ fun BBC Yoruba pe boya o ni nkan ti Ọlọrun fẹ fi ṣe ni aye oun naa ni. 'Ẹ yé tan ara yín, èmi mo ni aṣọ 120 yard tó jábọ́ lát'ọ̀run táwọn ará Ondo ń ya mọ́ ara wọn lọ́wọ́' Kayefi gidi to ṣẹlẹ korokoro tun leleyii to ṣẹlẹ ni adugbo Sabo ni ilu Oyo ti wn ni igi wo o tun dide pada lẹyin to ti pa awọn eeyna kan. Awọn ara ilu ibẹ sọ fun akọroyin BBC Yoruba pe eeyan mẹrin lo pa. Obìnrin mẹ́rin ni igi Ọdán wó pa ni Oyo kó tó tún dìde padà- Eni tí ìṣẹ̀lẹ̀ náà ṣojú ẹ Bo tilẹ jẹ pe awọn onimọ Sayẹnsi sọ awọn ọrọ kan lodi awọn nkan aṣa ti awọn ọmọ Yoruba n lọ mọ iṣẹlẹ yii lẹsẹ, awọn eeyan kọ lati gbagbọ pe kii ṣe Kayefi.


Amọ o ni ko ye oun bi afẹfẹ ṣe le gbe aduru aṣọ to wuwo to bẹẹ yala ni gbigbẹ tabi ni tutu. Arabinrin naa gan gẹgẹ bi ọmọ Yoruba ati ẹlẹsin Kristẹni sọ fun BBC Yoruba pe boya o ni nkan ti Ọlọrun fẹ fi ṣe ni aye oun naa ni. 'Ẹ yé tan ara yín, èmi mo ni aṣọ 120 yard tó jábọ́ lát'ọ̀run táwọn ará Ondo ń ya mọ́ ara wọn lọ́wọ́' Kayefi gidi to ṣẹlẹ korokoro tun leleyii to ṣẹlẹ ni adugbo Sabo ni ilu Oyo ti wn ni igi wo o tun dide pada lẹyin to ti pa awọn eeyna kan. Awọn ara ilu ibẹ sọ fun akọroyin BBC Yoruba pe eeyan mẹrin lo pa. Obìnrin mẹ́rin ni igi Ọdán wó pa ni Oyo kó tó tún dìde padà- Eni tí ìṣẹ̀lẹ̀ náà ṣojú ẹ Bo tilẹ jẹ pe awọn onimọ Sayẹnsi sọ awọn ọrọ kan lodi awọn nkan aṣa ti awọn ọmọ Yoruba n lọ mọ iṣẹlẹ yii lẹsẹ, awọn eeyan kọ lati gbagbọ pe kii ṣe Kayefi. BBC Yoruba tun rinrinajo lọ si ori oke aramanda kan ni ilu Ilogbo Ekiti ti wọn gbagbọ pe igi alagbara ni igi to wa nibẹ tori iye ori ti ohun nikan da ni. Awọn ara ilu naa ṣalaye fun akọroyin BBC Yoruba pe Ọpẹ Umalẹ tabi Olori yeye gẹgẹ bi wọn ṣe n pe e yi maa n gbọ adura awọn eeyan ti wọn si ni o tun ni eso kan to jẹ ara ọtọ. Igi Ọ̀pẹ abàmì tó dá ní orí 42 l'Ekiti rèé o!


BBC Yoruba tun rinrinajo lọ si ori oke aramanda kan ni ilu Ilogbo Ekiti ti wọn gbagbọ pe igi alagbara ni igi to wa nibẹ tori iye ori ti ohun nikan da ni. Awọn ara ilu naa ṣalaye fun akọroyin BBC Yoruba pe Ọpẹ Umalẹ tabi Olori yeye gẹgẹ bi wọn ṣe n pe e yi maa n gbọ adura awọn eeyan ti wọn si ni o tun ni eso kan to jẹ ara ọtọ. Igi Ọ̀pẹ abàmì tó dá ní orí 42 l'Ekiti rèé o! 'Bí mo ṣe ríi l'orí mi ń dìde fììì fììì'


'Bí mo ṣe ríi l'orí mi ń dìde fììì fììì'


Lekan Balogun next Olubadan: Oloye Agba, Adewolu Ladoja nìkan ló lè sọ bóyá Oloye Lekan Balogun yóò gun orí ìtẹ́ gẹ́gẹ́ bíi Olubadan tuntun

Kii ṣe tuntun mọ pe iroyin ti n lọ kaakiri igboro pe Oloye Agba, Lekan Balogun ni oye Olubadan ilẹ Ibadan kàn Wọ́n ti gbé Olubadan wọ káà ilẹ̀, bí ìsìnkú Ọba Adetunji ṣe lọ nìyí Ṣugbọn bi iroyin naa ṣe n lọ, ni awọn kan tun n sọ pe oye naa ko tọ si i.Ta ni Oloye Lekan Balogun tí aráyé ń pariwo pé òun ni Olubadan ilẹ̀ Ibadan kàn? Amofin kan, Moses Orogade, sọ pe Oloye Agba Adewolu Ladoja nikan lo le sọ boya Oloye Lekan Balogun yoo gun ori itẹ gẹgẹ bi Olubadan tuntun. Ṣaaju ni Amofin kan ti sọ pe Oloye Balogun ko tọ si ipo naa, nitori pe o ti kọkọ de ade kan gẹgẹ bi ọba.Lekan Balogun wà lára ọba 21 tí Ajimobi fi jẹ, ipò Olubadan kò tọ́ sí i - Amòfin kọ̀wé sí Makinde Gomina tẹlẹ nipinlẹ Oyo, Oloogbe Abiola Ajimobi lo fi oun ati ogún eeyan mii jẹ gẹgẹ bi ọba nilu Ibadan lasiko iṣakoso Oba Saliu Adetunji to waja lọjọ Aiku. Gẹgẹ bi oun naa ṣe sọ fun BBC, Amofin Orogade sọ pe aini suuru Oloye Balogun nigba naa lo fẹ ẹ da wahala silẹ bayii ninu oye ọba jijẹ nilẹ Ibadan. O ni ko ṣẹlẹ ri nibi kankan nilẹ Yoruba pe ọba kan gba ade lẹẹmeji. Gẹgẹ bi tito oye ilẹ Ibadan, Oloye Ladoja lo tun kan lẹyin Lekan Balogun.


Gẹgẹ bi oun naa ṣe sọ fun BBC, Amofin Orogade sọ pe aini suuru Oloye Balogun nigba naa lo fẹ ẹ da wahala silẹ bayii ninu oye ọba jijẹ nilẹ Ibadan. O ni ko ṣẹlẹ ri nibi kankan nilẹ Yoruba pe ọba kan gba ade lẹẹmeji. Gẹgẹ bi tito oye ilẹ Ibadan, Oloye Ladoja lo tun kan lẹyin Lekan Balogun. Eyi si lo mu ki amofin Orogade sọ pe Ladoja nikan lo le sọ boya Balogun yoo jẹ Olubadan tuntun tabi ko ni jẹ. O ni "ti Oloye Ladoja ba fi gbe ẹjọ lọ sile ẹjọ pe oun yoo jọba, ko si ọna abayọ fun Balogun. Idi ni pe o ti gba oye ọba jijẹ rẹ lọwọ Gomina ajimobi, ti ko si tun le jẹ ọba miran mọ.


Eyi si lo mu ki amofin Orogade sọ pe Ladoja nikan lo le sọ boya Balogun yoo jẹ Olubadan tuntun tabi ko ni jẹ. O ni "ti Oloye Ladoja ba fi gbe ẹjọ lọ sile ẹjọ pe oun yoo jọba, ko si ọna abayọ fun Balogun. Idi ni pe o ti gba oye ọba jijẹ rẹ lọwọ Gomina ajimobi, ti ko si tun le jẹ ọba miran mọ. "Ṣugbọn ti Ladoja ko ba sọ ohunkohun, ti ko si pe ẹjọ tako iyansipo rẹ, ko sewu." Amofin Orogade ṣalaye pe ọpọlọpọ ọdun sẹyin ni ilana ọba jijẹ nilẹ Ibadan ti wa, ti ko si si iṣoro ri. Lekan Balogun wà lára ọba 21 tí Ajimobi fi jẹ, ipò Olubadan kò tọ́ sí i - Amòfin kọ̀wé sí Makinde Agbẹjọ́rò kan kọ lẹ́tà tako gbígbé adé Olubadan lé Lekan Balogun lórí Agbẹjọro kan to fi ilu Ibadan ṣe ibujoko, Michael Lana ti kọ iwe ẹsun si gomina ipinlẹ Oyo, Seyi Makinde pe ko gbọdọ gbe ade le Oloye Olalekan Balogun lori gẹgẹ bi Olubadan tuntun.


"Ṣugbọn ti Ladoja ko ba sọ ohunkohun, ti ko si pe ẹjọ tako iyansipo rẹ, ko sewu." Amofin Orogade ṣalaye pe ọpọlọpọ ọdun sẹyin ni ilana ọba jijẹ nilẹ Ibadan ti wa, ti ko si si iṣoro ri. Lekan Balogun wà lára ọba 21 tí Ajimobi fi jẹ, ipò Olubadan kò tọ́ sí i - Amòfin kọ̀wé sí Makinde Agbẹjọ́rò kan kọ lẹ́tà tako gbígbé adé Olubadan lé Lekan Balogun lórí Agbẹjọro kan to fi ilu Ibadan ṣe ibujoko, Michael Lana ti kọ iwe ẹsun si gomina ipinlẹ Oyo, Seyi Makinde pe ko gbọdọ gbe ade le Oloye Olalekan Balogun lori gẹgẹ bi Olubadan tuntun. Lati ọjọ ti Olubadan tẹlẹ, Oba Saliu Adetunji ti ku ni iroyin ti n lọ kaakiri ori ayelujara pe Lekan Balogun ni oye kan. Ṣugbọn ninu iwe ẹsun to kọ ni ọjọ Aje, Amofin Lana ṣalaye pe Balogun ati awọn oloye agba miran ti gba ade gẹgẹ bi ọba lasiko isẹjọba gomina tẹlẹ, Oloogbe Abiola Ajimobi. O ni nitori naa ni gomina Makinde ko gbọdọ fi gbe ade miran le lori gẹgẹ bi Olubadan. Amofin Lana sọ pe ko si ninu itan ilẹ Yoruba pe ẹni to ti jẹ ọba tun gba igbega bọ si ipo ọba miran.


Lati ọjọ ti Olubadan tẹlẹ, Oba Saliu Adetunji ti ku ni iroyin ti n lọ kaakiri ori ayelujara pe Lekan Balogun ni oye kan. Ṣugbọn ninu iwe ẹsun to kọ ni ọjọ Aje, Amofin Lana ṣalaye pe Balogun ati awọn oloye agba miran ti gba ade gẹgẹ bi ọba lasiko isẹjọba gomina tẹlẹ, Oloogbe Abiola Ajimobi. O ni nitori naa ni gomina Makinde ko gbọdọ fi gbe ade miran le lori gẹgẹ bi Olubadan. Amofin Lana sọ pe ko si ninu itan ilẹ Yoruba pe ẹni to ti jẹ ọba tun gba igbega bọ si ipo ọba miran. Tẹ o ba gbagbe, ẹ o ranti pe Gomina Ajimobi fi awọn ọba tuntun mọkanlelogun miran jẹ nilu Ibadan lasiko ti Oba Saliu fi wa lori oye. Ọrọ naa fa wahala, debi i pe o di ọrọ ile ẹjọ. Oloye Lekan Balogun si wa lara awọn ọba mọkanlelogun naa.


Tẹ o ba gbagbe, ẹ o ranti pe Gomina Ajimobi fi awọn ọba tuntun mọkanlelogun miran jẹ nilu Ibadan lasiko ti Oba Saliu fi wa lori oye. Ọrọ naa fa wahala, debi i pe o di ọrọ ile ẹjọ. Oloye Lekan Balogun si wa lara awọn ọba mọkanlelogun naa. Koda, lara oun lo fẹ ẹ jẹ olori wọn ninu rogbodiyan ti wọn ba Oba Adetunji fa. Amofin Lana sọ ninu lẹta rẹ pe ko si eyi to tọ si ipo Olubadan ninu awọn ọba mọkanlelogun naa, to fi mọ Lekan Balogun. O ni oun kọ lẹta naa si Makinde nitori wahala ile ẹjọ to le waye lori iyansipo Lekan Balogun.


Koda, lara oun lo fẹ ẹ jẹ olori wọn ninu rogbodiyan ti wọn ba Oba Adetunji fa. Amofin Lana sọ ninu lẹta rẹ pe ko si eyi to tọ si ipo Olubadan ninu awọn ọba mọkanlelogun naa, to fi mọ Lekan Balogun. O ni oun kọ lẹta naa si Makinde nitori wahala ile ẹjọ to le waye lori iyansipo Lekan Balogun. Lana ni "labẹ awọn ofin ifinijoye, ẹni to ti jẹ ọba ko le gun ori itẹ Olubadan. "Niwọn igba ti awọn oloye agba naa ṣi n lo oye ọba, wọn o le gun ori itẹ naa. Gbigbe ade Olubadan le ẹnikẹni ninu wọn lori ko si ba ofin mu."


Lana ni "labẹ awọn ofin ifinijoye, ẹni to ti jẹ ọba ko le gun ori itẹ Olubadan. "Niwọn igba ti awọn oloye agba naa ṣi n lo oye ọba, wọn o le gun ori itẹ naa. Gbigbe ade Olubadan le ẹnikẹni ninu wọn lori ko si ba ofin mu."


Femi Branch on Bobrisky: Femi Branch ní bí àwọn èèyàn ṣe ń fi orí adé wọ́lẹ̀ nílẹ̀ Yorùbá lòun sọ̀rọ̀ lé lórí nípa ohun tó ṣẹlẹ̀ sí Bobrisky nílùú Benin

Gbajumọ oṣere tiata, Femi Branch fariga fun ileeṣẹ iroyin abẹle kan lori ọr ti wọ̀n pe o sọ lori ohun ti oju Bobrisky ilumọọka ọmọ jayejaye kan nilu Eko lẹyin ti wọn ni o tabuku ọba ilẹ Bini. Ọpọ awọn eekan ọmọ ilu Bini ni wọn fariga fun Bobrisky pe ohun to sọ nipa Ọba Benin kọja ẹnu rẹ, awọn ko si fẹ gbọ pe eegun to n baa jẹ orukọ tun ṣẹyọ mọ nilu naa. Ninu fọnran kan to fi sita loju opo Instagram rẹ, Fẹmi Branch koro oju si ileeṣẹ iroyin naa pe irọ patapata ni wọn pa mọ oun ati pe ko si igba kan ti oun sọrọ pe inu oun dun si bi awọn eekan ilu Benin ṣe fọrọ gba agbari Bobrisky. Fẹmi Branch ni oun ti oun sọ ni pe asiko to ki awọn eeyan bẹrẹ si ni gbe aṣa wọn larugẹ paapaa nilẹ kootu oo jiire. Gbajumọ oṣere naa ṣalaye pe oun ti oun sọ ni pe ka ni ilẹ Yoruba leeyan kan ti fi ẹnu sọ isọkusọ si ọbalaye, ko ni si ẹnikẹni ti yoo da iru ẹni bẹẹ lẹkun. Ninu ifọrọwerọ kan ti Fẹmi  Branch ṣe pẹlu ọmọ Naijiria kan to n gbe loke okun, gbajumọ oṣere naa kọminu lori bi awn eeyan maa n dẹyẹsi ede wọn ti wọn si n fi ede oyinbo ṣe olubori ede ti wọn n sọ.


Fẹmi Branch ni oun ti oun sọ ni pe asiko to ki awọn eeyan bẹrẹ si ni gbe aṣa wọn larugẹ paapaa nilẹ kootu oo jiire. Gbajumọ oṣere naa ṣalaye pe oun ti oun sọ ni pe ka ni ilẹ Yoruba leeyan kan ti fi ẹnu sọ isọkusọ si ọbalaye, ko ni si ẹnikẹni ti yoo da iru ẹni bẹẹ lẹkun. Ninu ifọrọwerọ kan ti Fẹmi  Branch ṣe pẹlu ọmọ Naijiria kan to n gbe loke okun, gbajumọ oṣere naa kọminu lori bi awn eeyan maa n dẹyẹsi ede wọn ti wọn si n fi ede oyinbo ṣe olubori ede ti wọn n sọ. O ni bi awọn obi ṣe n tọ awọn ọmọ wọn lati maa gbagbọ pe ede abinibi wọn kii ṣe ohun to dara to. O ni asiko to ki awọn ọmọ Naijiria bẹrẹ si ni ni idunnu ati ifọkanbalẹ to yẹ ninu sisọ ede wọn dipo sisọ ohun gbogbo to jẹ toke okun di oriṣa wọn. Femi Branch tun koro oju si bi awọn akẹgbẹ rẹ to n ṣe sinima Yoruba pẹlu ko tun ṣe n ṣe ohun to tọ nipa sisọ ede Yoruba ninu awọn sinima Yoruba gbogbo.


O ni bi awọn obi ṣe n tọ awọn ọmọ wọn lati maa gbagbọ pe ede abinibi wọn kii ṣe ohun to dara to. O ni asiko to ki awọn ọmọ Naijiria bẹrẹ si ni ni idunnu ati ifọkanbalẹ to yẹ ninu sisọ ede wọn dipo sisọ ohun gbogbo to jẹ toke okun di oriṣa wọn. Femi Branch tun koro oju si bi awọn akẹgbẹ rẹ to n ṣe sinima Yoruba pẹlu ko tun ṣe n ṣe ohun to tọ nipa sisọ ede Yoruba ninu awọn sinima Yoruba gbogbo. O ni pupọ sinima Yoruba lode oni lo jẹ pe ida aadọrin ninu ọgọrun ọrọ ti wọn ba sọ nibẹ ni yoo jẹ ede Oyinbo. Femi ni: "Ko yẹ ko ri bẹẹ. Nṣe lo n da bi ẹni pe gbogbo eeyan lo fẹ ki wọn mọ pe awọn gbọ ede oyinbo.


O ni pupọ sinima Yoruba lode oni lo jẹ pe ida aadọrin ninu ọgọrun ọrọ ti wọn ba sọ nibẹ ni yoo jẹ ede Oyinbo. Femi ni: "Ko yẹ ko ri bẹẹ. Nṣe lo n da bi ẹni pe gbogbo eeyan lo fẹ ki wọn mọ pe awọn gbọ ede oyinbo. O ni idi ti wọn fi n pe e ni sinima Yoruba." O tẹsiwaju ninu fọnran naa to fi sita loju opo Instagram rẹ lọjọ diẹ sẹyin, pe o yẹ ki awọn ọmọ Yoruba o tubọ ri iyi ati ẹyẹ to pọ ninu aṣa wọn. Femi Branch ni: "Mo fẹ s fun awọn oṣere sinima Yoruba, ẹyin akẹgbẹ mi lati tubọ jawe sobi.


O ni idi ti wọn fi n pe e ni sinima Yoruba." O tẹsiwaju ninu fọnran naa to fi sita loju opo Instagram rẹ lọjọ diẹ sẹyin, pe o yẹ ki awọn ọmọ Yoruba o tubọ ri iyi ati ẹyẹ to pọ ninu aṣa wọn. Femi Branch ni: "Mo fẹ s fun awọn oṣere sinima Yoruba, ẹyin akẹgbẹ mi lati tubọ jawe sobi. Gbogbo aṣa sis oyinbo ninu sinima Yoruba yii gbọdọ dawọ duro. Bi ẹ ba fẹ sọ ede oyinbo, ẹ lọ maa ṣe sinima ede oyinbo. Ẹ ṣiwọ sisọ ede Oyinbo ninu awọn sinima Yoruba gbogbo."


Gbogbo aṣa sis oyinbo ninu sinima Yoruba yii gbọdọ dawọ duro. Bi ẹ ba fẹ sọ ede oyinbo, ẹ lọ maa ṣe sinima ede oyinbo. Ẹ ṣiwọ sisọ ede Oyinbo ninu awọn sinima Yoruba gbogbo." O ni awọn olorin lorilẹede Naijiria n gbiyanju ni tiwọn pẹlu bi wọn ṣe n fi ede abinibi ṣe alafibọ ninu orin wọn. O kan sara si wọn fun ṣe koriya fun gbigbe ede larugẹ bi o tilẹ jẹ pe ko fẹ dabi ẹni pe bẹẹ naa lo ri nipa ti aṣa pẹlu ohun ti wọn n fi sita lori fidio wọn. Fẹmi Branch tun sọ ọ ninu fọran miran to gbe jade pe ihuwasi awọn ọbalaye miran bayii ni ilẹ Yoruba n kọ ọpọ lominu to si n mu ọpọlọpọ ẹrẹ ba ede, iṣe ati aṣa Yoruba.


O ni awọn olorin lorilẹede Naijiria n gbiyanju ni tiwọn pẹlu bi wọn ṣe n fi ede abinibi ṣe alafibọ ninu orin wọn. O kan sara si wọn fun ṣe koriya fun gbigbe ede larugẹ bi o tilẹ jẹ pe ko fẹ dabi ẹni pe bẹẹ naa lo ri nipa ti aṣa pẹlu ohun ti wọn n fi sita lori fidio wọn. Fẹmi Branch tun sọ ọ ninu fọran miran to gbe jade pe ihuwasi awọn ọbalaye miran bayii ni ilẹ Yoruba n kọ ọpọ lominu to si n mu ọpọlọpọ ẹrẹ ba ede, iṣe ati aṣa Yoruba. O ni ọpọlọpọ awọn Kabiyesi lo n wa sori ayelujara nisiyi lati maa farahan loju opo awọn eeyankeeyan. Femi ni: Ọpọ igba lo ni oun ti ri awọn ọbalaye to n yọnusọ loju opo awọn obinrin fidijaye gbogbo ti wọn n pe ni 'slay mamas' "Ẹnu maa n yami lọpọ igba ni ti maa tun maa bere pe abi ẹni kan ti fi ipa wọ oju opo Kabiyesi to wa n loo lorukọ wọn ni? O ni lawọn igba kan sẹyin awọn eeyan maa n gbiyanju ati ṣe bi awn ọbalaye ni, ṣugbọn lọwọ yii awọn ọbalaye gan lo wa n ṣe bi eeyan lasan.


O ni ọpọlọpọ awọn Kabiyesi lo n wa sori ayelujara nisiyi lati maa farahan loju opo awọn eeyankeeyan. Femi ni: Ọpọ igba lo ni oun ti ri awọn ọbalaye to n yọnusọ loju opo awọn obinrin fidijaye gbogbo ti wọn n pe ni 'slay mamas' "Ẹnu maa n yami lọpọ igba ni ti maa tun maa bere pe abi ẹni kan ti fi ipa wọ oju opo Kabiyesi to wa n loo lorukọ wọn ni? O ni lawọn igba kan sẹyin awọn eeyan maa n gbiyanju ati ṣe bi awn ọbalaye ni, ṣugbọn lọwọ yii awọn ọbalaye gan lo wa n ṣe bi eeyan lasan.


Akomolede ati Asa: Wo ìdí tí Yorùbá ṣe ń lo Ìjàpá ni olú ẹ̀dá ìtàn Àlọ́ Àpagbé- Oyelowo Olufemi Lawrence

Wo diẹ lara abuda ara Ijapa gẹgẹ bii olu ẹda itan alọ apagbe Yoruba. Iwe Alọ Ijapa apa Kinni ti Ọjọgbọn Adeboye Babalola kọ ni a n gbe yẹwo loni lori eto Akomolede ati Asa lori BBC Yoruba lonii. Ogbeni Lawrence Olufemi Oyelowo lati ile ẹkọ CAC Grammar School ni Ọka, ni ipinlẹ Ondo ni guusu Iwo oorun Naijiria ni olukọ wa to dantọ fun tonii. Kini idi ti Yoruba fi n lo ijapa gẹgẹ bii olu ẹda itan? Kini laarinja ijapa fun ra rẹ? Awọn abuda adamọ wo lo wa lara ijapa?


Kini idi ti Yoruba fi n lo ijapa gẹgẹ bii olu ẹda itan? Kini laarinja ijapa fun ra rẹ? Awọn abuda adamọ wo lo wa lara ijapa? Kini idi ti irisi ijapa fi jẹ afiwe fun Yoruba? Awọn ibeere yii ati omiran ni olukọ wa Oyelowo Olufemi dahun ninu idanilẹkọọ kilaasi toni lori eto Akomolede ati Asa lori ikanni BBC Yoruba. Eto yii n waye pẹlu ajọṣepọ ẹgbẹ onimọ ede Yoruba, YSAN ati apapọ ẹgbẹ Akomolede ni Naijiria.


Kini idi ti irisi ijapa fi jẹ afiwe fun Yoruba? Awọn ibeere yii ati omiran ni olukọ wa Oyelowo Olufemi dahun ninu idanilẹkọọ kilaasi toni lori eto Akomolede ati Asa lori ikanni BBC Yoruba. Eto yii n waye pẹlu ajọṣepọ ẹgbẹ onimọ ede Yoruba, YSAN ati apapọ ẹgbẹ Akomolede ni Naijiria. Ojú sánmọ̀ ní ẹ̀yìn ìjàpá, ilẹ̀ ní aya rẹ̀- Olùkọ́ Oyelowo Agbọnmagbọntan, Agọmagọju ati awọn orukọ miran ni ijapa n jẹ ninu alọ apagbe Yoruba. Olukọ Oyelowo wa mẹnuba awọn ọgbọn ẹwẹ ti ijapa ni to fi n daabo bo ara rẹ lọwọ ewu, ọmọde ati agba. Bakan naa ni a yannana bi Yoruba ṣe n n pa alọ apagbe, awọn ipede to maa n jẹyọ ninu alọ apagbe, iṣẹ ti Yoruba n fi alọ apagbe ṣe.


Ojú sánmọ̀ ní ẹ̀yìn ìjàpá, ilẹ̀ ní aya rẹ̀- Olùkọ́ Oyelowo Agbọnmagbọntan, Agọmagọju ati awọn orukọ miran ni ijapa n jẹ ninu alọ apagbe Yoruba. Olukọ Oyelowo wa mẹnuba awọn ọgbọn ẹwẹ ti ijapa ni to fi n daabo bo ara rẹ lọwọ ewu, ọmọde ati agba. Bakan naa ni a yannana bi Yoruba ṣe n n pa alọ apagbe, awọn ipede to maa n jẹyọ ninu alọ apagbe, iṣẹ ti Yoruba n fi alọ apagbe ṣe. E kọ ẹkọ nipa alọ ijapa nibi....


Bobrisky ní ọ̀rọ̀ àwàdà ni pé kì Ọba Benin wá fẹ́ òun

Gbajugba okunrin to maa n mura bi obirin, Idris Odunẹyẹ ti gbogbo aye mọsi Bobrisky ti tọrọ aforiji lọwọ Ọba ti ilu Benin, Omo N'Oba N'Edo Uku Akpolokpolo, Ewuare keji fun bi oun ṣe sọ wipe ki Ọba naa fi oun ṣe aya. Ninu fọnran kan to fi si ori ẹrọ Instagraqm rẹ lo ti tọrọ afdoriji naa. Bobrisky ṣalaye ninu fidio naa pe ni igba toun gun'lẹ s'ilu Benin ni oun sọ wipe ki Ọba Ewuare wa fẹ oun. Sugbon ọrọ naa fa opọlọpọ awuyewuye ati ifẹonuhan laarin awọn ọmọ bibi ilu Benin ti wọn si bu ẹnu atẹ lu bi Bobrisky ṣe tabuku Ọba wọn. Lẹyin igbesẹ awọn ọmọ bibi ilu Benin ọhun  ni Bobrisky gba ori ẹrọ ayelujara lọ leekan sii lati tọrọ aforiji. O ni alawada ni oun ati wipe oun ma n dapara lọpọlọpọ O parọwa si Ọba Benin lati ma binu nitori awada ni oun fi ọrọ naa ṣe.


Sugbon ọrọ naa fa opọlọpọ awuyewuye ati ifẹonuhan laarin awọn ọmọ bibi ilu Benin ti wọn si bu ẹnu atẹ lu bi Bobrisky ṣe tabuku Ọba wọn. Lẹyin igbesẹ awọn ọmọ bibi ilu Benin ọhun  ni Bobrisky gba ori ẹrọ ayelujara lọ leekan sii lati tọrọ aforiji. O ni alawada ni oun ati wipe oun ma n dapara lọpọlọpọ O parọwa si Ọba Benin lati ma binu nitori awada ni oun fi ọrọ naa ṣe. Ọpọ awọń ololufẹ rẹ lo tin fi erongba wọn lede lori ọrọ ọhun.


Ọpọ awọń ololufẹ rẹ lo tin fi erongba wọn lede lori ọrọ ọhun.


Ìtàn Mánigbàgbé: Òwe ‘aṣọ kò bá Ọ́mọ́yẹ mọ́... kọ́ wa láti máa ní ṣùúrù

Awọn baba nla wa nilẹ Yoruba jẹ ọlọpọlọ pipe, ti ori wọn kun fun ọgbọn ati oye.Oniruuru nlkan si ni wọn fi maa n se akawe ọrọ bii owe, akanlo ede, afiwe ati awọn isẹlẹ miran to kọ ni lọgbọn. Ọkan ninu awọn isẹlẹ to kọ ni lọgbọn, ti wọn sọ di owe, to si di ohun manigbagbe ni itan kan to nii se pẹlu Ọmọyẹ ati ọmọ iya rẹ. Itan naa si lo di owe, ti wọn fi n sọ pe "Asọ ko ba Ọmọyẹ mọ, Ọmọyẹ ti rin ihoho wọja." Niwọn igba to jẹ pe bi ọmọ ko ba ba itan, yoo ba arọba, tii se baba itan, itan Ọmọyẹ yii lo ni ọpọ ọgbọ ati oye ninu, paapa fun itọni awọn ọdọ iwoyi, ti ko si yẹ ka ma mọ itumọ owe naa. Obinrin kan ti wọn pe orukọ rẹ ni Iyalufa lo n gbe ni ilu kan laye atijọ, eyi ti wọn n pe ni Ijaye, obinrin yii ati ọkọ rẹ ti pinya nitori aawọ ti ko ni ojutu, ti onitọun si ti fẹ iyawo miran si agbegbe Ibarapa, ti Iyalufa si n da gbe pẹlu awọn ọmọ rẹ. Iyalufa bi ọmọbinrin meji, ọkan n jẹ Ọmọyẹni nigba ti ekeji si n jẹ Ọmọlufa, ti wọn mu lati ara orukọ iya rẹ.


Niwọn igba to jẹ pe bi ọmọ ko ba ba itan, yoo ba arọba, tii se baba itan, itan Ọmọyẹ yii lo ni ọpọ ọgbọ ati oye ninu, paapa fun itọni awọn ọdọ iwoyi, ti ko si yẹ ka ma mọ itumọ owe naa. Obinrin kan ti wọn pe orukọ rẹ ni Iyalufa lo n gbe ni ilu kan laye atijọ, eyi ti wọn n pe ni Ijaye, obinrin yii ati ọkọ rẹ ti pinya nitori aawọ ti ko ni ojutu, ti onitọun si ti fẹ iyawo miran si agbegbe Ibarapa, ti Iyalufa si n da gbe pẹlu awọn ọmọ rẹ. Iyalufa bi ọmọbinrin meji, ọkan n jẹ Ọmọyẹni nigba ti ekeji si n jẹ Ọmọlufa, ti wọn mu lati ara orukọ iya rẹ. Ọmọyẹni lo jẹ aburo fun Ọmọlufa, agba naa kii si se agba kan to pẹ lọ titi, tori ọdun meji pere ni wọn gba lọwọ ara wọn. Gẹgẹ bii obinrin to n da gbe, Iyalufa n ko ba oju, to si n ko ba imu lati ri daju pe ile aye dun gbe fawọn ọmọ rẹ mejeeji. O fẹ ki wọn lee jẹ oloriire lọjọ ọla, sugbọn gbogbo aayan obinrin yii lo so eso rere lori Ọmọlufa, to si ja si pabo lori Ọmọyẹni.


Ọmọyẹni lo jẹ aburo fun Ọmọlufa, agba naa kii si se agba kan to pẹ lọ titi, tori ọdun meji pere ni wọn gba lọwọ ara wọn. Gẹgẹ bii obinrin to n da gbe, Iyalufa n ko ba oju, to si n ko ba imu lati ri daju pe ile aye dun gbe fawọn ọmọ rẹ mejeeji. O fẹ ki wọn lee jẹ oloriire lọjọ ọla, sugbọn gbogbo aayan obinrin yii lo so eso rere lori Ọmọlufa, to si ja si pabo lori Ọmọyẹni. Ọmọlufa jẹ onirẹlẹ obinrin, o ni itẹriba, to si maa n gba imọran iya rẹ amọ onijagidi jagan ẹda, olori kunkun, alailẹkọ ati onipanle eniyan ni aburo rẹ, to n jẹ Ọmọyẹni, eyi ti apekuru rẹ n jẹ Ọmọyẹ. Bi ọjọ ti n gori ọjọ, ti oṣu n gori oṣu, awọn ọmọbinrin mejeeji yii n dagba, wọn n to oju bọ, ti wọn si to ẹni to n yan isẹ ati okoowo ti wọn yoo se laayo. Ọmọlufa yan iṣẹ agbẹ laayo, to si di agbẹ paraku, to ni oko nla, ti kii si ṣe imẹlẹ, ọwọ rẹ ji sowo, iṣu rẹ n ta, agbado rẹ n yọ ọmọ bọkua-bọkua, to si n fi owo, ounjẹ ati aṣọ kẹ iya wọn.


Ọmọlufa jẹ onirẹlẹ obinrin, o ni itẹriba, to si maa n gba imọran iya rẹ amọ onijagidi jagan ẹda, olori kunkun, alailẹkọ ati onipanle eniyan ni aburo rẹ, to n jẹ Ọmọyẹni, eyi ti apekuru rẹ n jẹ Ọmọyẹ. Bi ọjọ ti n gori ọjọ, ti oṣu n gori oṣu, awọn ọmọbinrin mejeeji yii n dagba, wọn n to oju bọ, ti wọn si to ẹni to n yan isẹ ati okoowo ti wọn yoo se laayo. Ọmọlufa yan iṣẹ agbẹ laayo, to si di agbẹ paraku, to ni oko nla, ti kii si ṣe imẹlẹ, ọwọ rẹ ji sowo, iṣu rẹ n ta, agbado rẹ n yọ ọmọ bọkua-bọkua, to si n fi owo, ounjẹ ati aṣọ kẹ iya wọn. Ṣugbọn Ọmọyẹ, to jẹ aletilapa ọmọ ko kuku yan iṣẹ aayan laayo kan ni pato, ọlẹ, alapa-masisẹ ni, to si n ti ile ọkunrin kan bọ si omiran lai jẹ pe wọn fẹ sile nisu-lọka. Asẹyinwa-aṣẹyinbọ, Ọmọyẹ, to ti balaaga to ẹni ọdun ogun ọdun ri oyun apete he, lo ba loyun oge, kẹtẹkẹtẹ ba ku, ni iso ba pin. Yoruba ni bi eegun ẹni ba jo re, ori a maa ya atọkun rẹ.


Ṣugbọn Ọmọyẹ, to jẹ aletilapa ọmọ ko kuku yan iṣẹ aayan laayo kan ni pato, ọlẹ, alapa-masisẹ ni, to si n ti ile ọkunrin kan bọ si omiran lai jẹ pe wọn fẹ sile nisu-lọka. Asẹyinwa-aṣẹyinbọ, Ọmọyẹ, to ti balaaga to ẹni ọdun ogun ọdun ri oyun apete he, lo ba loyun oge, kẹtẹkẹtẹ ba ku, ni iso ba pin. Yoruba ni bi eegun ẹni ba jo re, ori a maa ya atọkun rẹ. Inu Iyalufa n dun si ọpọ aseyọri Ọmọlufa amọ ibanujẹ nla lo n dori agba rẹ kodo lori ọrọ Ọmọyẹ. Lẹyin osu mẹsan ti Ọmọyẹ ti fi inu se oyun lai ri ẹni gba lọwọ rẹ, o papa fi ẹyin gbe ọmọ pọn, o ru re, to si tun sọ re. Gẹgẹ bii aṣa iran Yoruba, Iyalufa n tọ Ọmọyẹ sọna lori awọn ọna ti yoo gba se abiamọ, ti yoo fi tọju ọmọ rẹ bo se yẹ ati awọn eewọ to rọ mọ itọju ọmọ.


Inu Iyalufa n dun si ọpọ aseyọri Ọmọlufa amọ ibanujẹ nla lo n dori agba rẹ kodo lori ọrọ Ọmọyẹ. Lẹyin osu mẹsan ti Ọmọyẹ ti fi inu se oyun lai ri ẹni gba lọwọ rẹ, o papa fi ẹyin gbe ọmọ pọn, o ru re, to si tun sọ re. Gẹgẹ bii aṣa iran Yoruba, Iyalufa n tọ Ọmọyẹ sọna lori awọn ọna ti yoo gba se abiamọ, ti yoo fi tọju ọmọ rẹ bo se yẹ ati awọn eewọ to rọ mọ itọju ọmọ. Lara awọn eewọ ti Iyalufa ka fun Ọmọyẹ ni pe, iya ko gbọdọ pọn ọmọ rẹ sẹyin, ki ọmọ naa si jabọ lẹyin iya rẹ, bi eyi ba si ri bẹẹ, iya naa gbọdọ sare ni ihoho ọmọluabi wọ inu ọja ni kia-kia,were-were. Bi bẹẹ kọ, ọkọ meje ni yoo ku mọ ọmọ naa lori, eyiun to ba jẹ obinrin, amọ ti ọmọ naa ba jẹ ọkunrin, aya meje ni yoo ku mọ ọmọkunrin naa lori to ba dagba tan. Iyalufa kan sọ eewọ yii, gẹgẹ bi awọn agba atijọ ti maa n se lati dẹru ba awọn majesin, ki wọn ma ba a hu awọn iwa kan ni, ti Ọmọyẹ ko si mọ pe ẹru lasan ni ọrọ naa.


Lara awọn eewọ ti Iyalufa ka fun Ọmọyẹ ni pe, iya ko gbọdọ pọn ọmọ rẹ sẹyin, ki ọmọ naa si jabọ lẹyin iya rẹ, bi eyi ba si ri bẹẹ, iya naa gbọdọ sare ni ihoho ọmọluabi wọ inu ọja ni kia-kia,were-were. Bi bẹẹ kọ, ọkọ meje ni yoo ku mọ ọmọ naa lori, eyiun to ba jẹ obinrin, amọ ti ọmọ naa ba jẹ ọkunrin, aya meje ni yoo ku mọ ọmọkunrin naa lori to ba dagba tan. Iyalufa kan sọ eewọ yii, gẹgẹ bi awọn agba atijọ ti maa n se lati dẹru ba awọn majesin, ki wọn ma ba a hu awọn iwa kan ni, ti Ọmọyẹ ko si mọ pe ẹru lasan ni ọrọ naa. Wọn ni ọrọ agba bi ko sẹ lowurọ, yoo sẹ lọjọ alẹ. Nigba to di ọjọ kan, ṣaa deede ni ọja ti Ọmọyẹ fi pọn ọmọ rẹ sẹyin ba tu lojiji laimọ nibi to ti bẹrẹ mọlẹ, to n fọ asọ. Ọmọ naa jabọ lẹyin Ọmọyẹ, to si fi ori gba ilẹ.


Wọn ni ọrọ agba bi ko sẹ lowurọ, yoo sẹ lọjọ alẹ. Nigba to di ọjọ kan, ṣaa deede ni ọja ti Ọmọyẹ fi pọn ọmọ rẹ sẹyin ba tu lojiji laimọ nibi to ti bẹrẹ mọlẹ, to n fọ asọ. Ọmọ naa jabọ lẹyin Ọmọyẹ, to si fi ori gba ilẹ. Ọmọde yii bu sẹkun, ti ẹkun rẹ si gbalẹ. Igbe ẹkun yii ni Iyalufa gbọ ninu ile to wa, to si sare jade lati wa wo ohun to n sẹlẹ si ọmọ naa. Ọmọyẹ bu sẹkun, to si sọ fun iya rẹ pe Ṣangba ti fọ, ọmọ oun ti jabọ lẹyin oun.


Ọmọde yii bu sẹkun, ti ẹkun rẹ si gbalẹ. Igbe ẹkun yii ni Iyalufa gbọ ninu ile to wa, to si sare jade lati wa wo ohun to n sẹlẹ si ọmọ naa. Ọmọyẹ bu sẹkun, to si sọ fun iya rẹ pe Ṣangba ti fọ, ọmọ oun ti jabọ lẹyin oun. Iya rẹ binu gidigidi si i, to si gba ọmọ naa lọwọ Ọmọyẹ, pe ki oun lọ fi ẹrọ wọ ọ ni gbogbo ara ninu ile, ki ara ma ba a ro ọmọ naa, paapaa ori to fi gbalẹ. Bi Iyalufa ṣe n pẹyinda lati wọnu ile, ni Ọmọyẹ bẹrẹ si ni bọ asọ lara titi to fi wa ni ihooho ọmọluabi, to si ki ere mọlẹ, to n sare lọ sinu ọja to sun mọ adugbo wọn. Bi Iyalufa ti ri ohun ti Ọmọyẹ se yii, lo ranti eewọ ijọsi ti oun ka fun Ọmọyẹ, ipa to lee ni ati ọna abayọ, ni oun naa ba sare mu iro ti Ọmọyẹ bọ silẹ, to si n sare lee lọ si aarin ọja, toun tọmọ lọwọ.


Iya rẹ binu gidigidi si i, to si gba ọmọ naa lọwọ Ọmọyẹ, pe ki oun lọ fi ẹrọ wọ ọ ni gbogbo ara ninu ile, ki ara ma ba a ro ọmọ naa, paapaa ori to fi gbalẹ. Bi Iyalufa ṣe n pẹyinda lati wọnu ile, ni Ọmọyẹ bẹrẹ si ni bọ asọ lara titi to fi wa ni ihooho ọmọluabi, to si ki ere mọlẹ, to n sare lọ sinu ọja to sun mọ adugbo wọn. Bi Iyalufa ti ri ohun ti Ọmọyẹ se yii, lo ranti eewọ ijọsi ti oun ka fun Ọmọyẹ, ipa to lee ni ati ọna abayọ, ni oun naa ba sare mu iro ti Ọmọyẹ bọ silẹ, to si n sare lee lọ si aarin ọja, toun tọmọ lọwọ. Bo ṣe n lo n pariwo pe, "ẹ ba mi mu Ọmọyẹ, ko duro fi aṣọ sara, ẹru lasan ni mo da ba a pẹlu eewọ naa, ẹ jọwọ, ẹ ma jẹ ki Ọmọyẹ rin ihooho wọ ọja." O pẹ diẹ ki Iyalufa to pade ẹnikan to n ti ọja naa bọ, to si beere pe ṣe o ba oun ri Ọmọyẹ lọna ọja ni ihooho, tori oun fẹ fun un lasọ ti yoo fi bo ihooho rẹ ni. Onitọhun se haa, to si da Iyalufa lohun pe, "ASỌ KO BA ỌMỌYẸ MỌ, ỌMỌYẸ TI RIN IHOOHO WỌ ỌJA."


Bo ṣe n lo n pariwo pe, "ẹ ba mi mu Ọmọyẹ, ko duro fi aṣọ sara, ẹru lasan ni mo da ba a pẹlu eewọ naa, ẹ jọwọ, ẹ ma jẹ ki Ọmọyẹ rin ihooho wọ ọja." O pẹ diẹ ki Iyalufa to pade ẹnikan to n ti ọja naa bọ, to si beere pe ṣe o ba oun ri Ọmọyẹ lọna ọja ni ihooho, tori oun fẹ fun un lasọ ti yoo fi bo ihooho rẹ ni. Onitọhun se haa, to si da Iyalufa lohun pe, "ASỌ KO BA ỌMỌYẸ MỌ, ỌMỌYẸ TI RIN IHOOHO WỌ ỌJA." Lati ọjọ naa si ni wọn ti maa n fi isẹlẹ yii pa owe fun ohun to ba ti kọja atunṣe, to ti bọwọ sori, ti ko si ni ojutu mọ.


Lati ọjọ naa si ni wọn ti maa n fi isẹlẹ yii pa owe fun ohun to ba ti kọja atunṣe, to ti bọwọ sori, ti ko si ni ojutu mọ.


Annual Festival Osun: Wàhálà bẹ́ sílẹ̀ níbi ayẹyẹ ọlọ́dọọdún ní ìpínlẹ̀ Osun

Ile iṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Osun ni oun ko le fi idi rẹ mulẹ pe lootọ ni wọn yin ẹnikẹni ni ibọn ni ibi ti wahala ti bẹ silẹ ni agbegbe Igbaye nijọba ibilẹ Odo-Otin nipinlẹ Osun lọjọ Aje. Ṣaaju ni iroyin kan ti n tan ka pe wọn yin ọkunrin kan ni ibọn nibi ayẹyẹ ọlọdọọdun ti o ma  n waye ni agbegbe naa ti awọn ẹgbẹ alatako meji kan si fi ija pẹẹta. Ninu ọrọ rẹ, agbẹnusọ ọlọpaa ni ipinlẹ Osun Yemisi Opalọla ṣalaye fun BBC Yoruba pe lootọ ni ile iṣẹ ọlọpaa gbọ pe idarudapọ waye ni ilu Igbaye ti wọn si pe akiyesi ọlọpaa sii. O fi kun un pe bakan naa ni wọn ran awọn osiṣẹ ọlọpaa lọ si ibi iṣẹlẹ ọhun lati lọ pẹtu si aawọ to n waye nibẹ ṣugbọn titi di asiko yii, ọga ọlọpaa to n moju to agbegbe naa ko tii jabọ pe, wọn yin ẹnikẹni ni ibọn lasiko iṣẹlẹ naa. Sugbọn gẹgẹ bi awọn ti ọrọ naa ṣẹlẹ loju wọn se lasiko ti ayẹyẹ ọlọdọọdun naa n lọ lọwọ ni awọn ẹkan kan nibẹ fẹsun kan pe awọn ko nifé si iru orin ti wọn gbe jade, ti o si gbiyanju lati da orin naa duro. Iroyin sọ pe, awọn ẹgbẹ keji fariga lori igbesẹ yii ti wọn si jọ fi ija pẹẹta.


O fi kun un pe bakan naa ni wọn ran awọn osiṣẹ ọlọpaa lọ si ibi iṣẹlẹ ọhun lati lọ pẹtu si aawọ to n waye nibẹ ṣugbọn titi di asiko yii, ọga ọlọpaa to n moju to agbegbe naa ko tii jabọ pe, wọn yin ẹnikẹni ni ibọn lasiko iṣẹlẹ naa. Sugbọn gẹgẹ bi awọn ti ọrọ naa ṣẹlẹ loju wọn se lasiko ti ayẹyẹ ọlọdọọdun naa n lọ lọwọ ni awọn ẹkan kan nibẹ fẹsun kan pe awọn ko nifé si iru orin ti wọn gbe jade, ti o si gbiyanju lati da orin naa duro. Iroyin sọ pe, awọn ẹgbẹ keji fariga lori igbesẹ yii ti wọn si jọ fi ija pẹẹta. Lasiko ija yii ni wọn ni wọn yin ibọn mọ ọkunrin kan ti wọn ko mọ orukọ rẹ, eyi si lo mu ki gbogbo ara ilu maa sa kijokijo fun aabo ara wọn. Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ mánigbàgbé tó wáyé lọdún 2021 A tún fẹ́ yá N12 Tiriliọ̀nù láti ilẹ́ òkèrè kí gbèsè Nàìjíríà di N50 tiriliọnu- BMO Ìjọba àná lo jẹ Nàìjíríà run di pòlòfo lórúkọ ìgbógun ti ìgbésùmọ̀mí - Malami Gómìnà Fayemi ní alágídí àti oníwàkuwà ni Oshatuyi tó fi ókọ̀ gbá òun tó tún ń pariwo pé gómìnà rán agbófinró láti na òun Ọkan ninu awọn to ba oniroyin sọrọ ti ko si fẹ ki orukọ oun jade ti ṣaaju sọ pe ija oye wa nilẹ ninu ilu naa ṣaaju asiko yii. " Ọrọ ija oye ti o ti wa nilẹ tẹlẹ lo sokunfa iru iṣẹlẹ yii, wọn n ja lori ẹni ti yoo jẹ ọba, wọn yinbọ pa ẹni kan nigba ti awọn miiran fi ara pa pẹlu ọgbẹ ada".


Lasiko ija yii ni wọn ni wọn yin ibọn mọ ọkunrin kan ti wọn ko mọ orukọ rẹ, eyi si lo mu ki gbogbo ara ilu maa sa kijokijo fun aabo ara wọn. Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ mánigbàgbé tó wáyé lọdún 2021 A tún fẹ́ yá N12 Tiriliọ̀nù láti ilẹ́ òkèrè kí gbèsè Nàìjíríà di N50 tiriliọnu- BMO Ìjọba àná lo jẹ Nàìjíríà run di pòlòfo lórúkọ ìgbógun ti ìgbésùmọ̀mí - Malami Gómìnà Fayemi ní alágídí àti oníwàkuwà ni Oshatuyi tó fi ókọ̀ gbá òun tó tún ń pariwo pé gómìnà rán agbófinró láti na òun Ọkan ninu awọn to ba oniroyin sọrọ ti ko si fẹ ki orukọ oun jade ti ṣaaju sọ pe ija oye wa nilẹ ninu ilu naa ṣaaju asiko yii. " Ọrọ ija oye ti o ti wa nilẹ tẹlẹ lo sokunfa iru iṣẹlẹ yii, wọn n ja lori ẹni ti yoo jẹ ọba, wọn yinbọ pa ẹni kan nigba ti awọn miiran fi ara pa pẹlu ọgbẹ ada". Titi di asiko yii, ọlopaaa ni awọn ko le fi idi rẹ mulẹ iye eniyan ti o ku tabi farapa, ṣugbọn awọn ọlọpaa ti lọ sibẹ lati pẹẹtu si aawọ to n waye.


Titi di asiko yii, ọlopaaa ni awọn ko le fi idi rẹ mulẹ iye eniyan ti o ku tabi farapa, ṣugbọn awọn ọlọpaa ti lọ sibẹ lati pẹẹtu si aawọ to n waye.


Olubadan of Ibadan dead: Ààfin Olubadan sọ̀rọ̀ sókè, wọ́n ní àrùn COVID-19 kọ́ ló pa Olubadan, Saliu Adetunji- Adeola Oloko

Ṣe lootọ ni iroyin pe aarun coronavirus lo pa kabiyesi Olubadan, Saliu Akanmu Adetunji to jade laye? Ibeere ti awọn eeyan kan tun n beere niyi lẹyin ti awọn ikanni iroyin kan n gbe e kiri pe arun COVID-19 lo pa ọbalaye naa. Ṣé lóòtọ́ ni pé àrùn COVID-19 ló rán Olubadan, Saliu Adetunji re ìwàlẹ̀ àsà? Amọṣa, aafin Olubadan ti sọrọ sita pe irọ patapata ni ọrọ yii ati pe ọlọjọ lo de fun Kabiyesi Olubadan kii ṣe atipasẹ arun COVID-19 rara. Alagba Adeọla Ọlọkọ ṣalaye fun BBC News Yoruba pe ko si ohun to jọ ọ rara. O ni ileewosan nla UCH nilu Ibadan ni Kabiyesi ti mi eemi igbẹyin ti wọn si gbe e wale.


Amọṣa, aafin Olubadan ti sọrọ sita pe irọ patapata ni ọrọ yii ati pe ọlọjọ lo de fun Kabiyesi Olubadan kii ṣe atipasẹ arun COVID-19 rara. Alagba Adeọla Ọlọkọ ṣalaye fun BBC News Yoruba pe ko si ohun to jọ ọ rara. O ni ileewosan nla UCH nilu Ibadan ni Kabiyesi ti mi eemi igbẹyin ti wọn si gbe e wale. "Bi o ba jẹ pe lootọ ni pe COVID-19 lo pa Kabiyesi, UCH kii ṣe ileewosan kekere ti wọn ko ti ni sọrọ sita, bẹẹni a ko ni lee maa ṣe isin idagbere gbogbo ti a ṣe fun wọn." Bakan naa lo tun ni awọn eeyan kan naa n gbe e kiri pe ọjọ Iṣẹgun to kọja ni kabiyesi Olubadan ti papoda. Agbẹnusọ fun olubadan ṣalaye pe musulumi ododo ni Kabiyesi Saliu Adetunji nigba aye rẹ nitori naa ko si bi wọn ṣe lee fi oku rẹ silẹ lati ọjọ Iṣẹgun laisin.


"Bi o ba jẹ pe lootọ ni pe COVID-19 lo pa Kabiyesi, UCH kii ṣe ileewosan kekere ti wọn ko ti ni sọrọ sita, bẹẹni a ko ni lee maa ṣe isin idagbere gbogbo ti a ṣe fun wọn." Bakan naa lo tun ni awọn eeyan kan naa n gbe e kiri pe ọjọ Iṣẹgun to kọja ni kabiyesi Olubadan ti papoda. Agbẹnusọ fun olubadan ṣalaye pe musulumi ododo ni Kabiyesi Saliu Adetunji nigba aye rẹ nitori naa ko si bi wọn ṣe lee fi oku rẹ silẹ lati ọjọ Iṣẹgun laisin. Agbenuso Aafin wa rọ awọn eeyan, paapaa julọ awọn ọmọ bibi ilẹ Ibadan atawọn ololufẹ Ibadan lati maṣe tẹti si awọn iroyin ofege to n lọ kaakiri.


Agbenuso Aafin wa rọ awọn eeyan, paapaa julọ awọn ọmọ bibi ilẹ Ibadan atawọn ololufẹ Ibadan lati maṣe tẹti si awọn iroyin ofege to n lọ kaakiri.


Yoruba traditional burial rites: Oluwo ṣàtìlẹyìn fún òfin tuntun lórí ìgbésẹ̀ yíyàn àti ṣíṣe ìsìnkú Ọba l'Ogun

Oluwo ti ilu Iwo, Ọba Abdulrosheed Adewale Akanbi, ti gboriyin fun ijọba ipinlẹ Ogun fun bo ṣe faaye gba ilana tuntun lori igbesẹ lati yan Ọba ati ijoye ati igbesẹ isinku wọn bi wọn ba jẹ Ọlọrun nipe. Oluwo tun fi ẹmi imoore han si Awujale ilẹ Ijebu, Ọba Sikiru Kayode Adetona Ogbagba keji ati Akarigbo Remo, Ọba Babatunde Adewale Ajayi Torungbuwa keji, atawọn ori ade mii fun atilẹyin ti wọn ṣe fun ofin tuntun naa. Oluwo lo fi ọrọ naa lede ninu atẹjade kan. O ni ofin tuntun yii yoo daabo bo awọn ori ade to wa lori apere baba wọn lọwọ awọn aṣa atijọ ti ko tọ. Akanbi ni o yẹ ki awọn ipinlẹ mii nilẹ Yoruba gbe irufẹ ofin bẹẹ kalẹ fun itẹsiwaju ati idagbasoke ilu wọn. Gẹgẹ bii ohun to sọ, ofin naa jẹ ọna kan gboogi ti ipinlẹ Ogun fi ṣafihan pe wọn laju, ati pe ohun ti wọn n ṣe ye wọn. Mo gbàgbọ́ nínú Ọlọ́run Mẹ́talọ́kan ló jẹ́ kí n bá Oluwo ti Iwo pé níbi Ọdún Olodumare - Òṣèré Jumoke Odetola Bí Yoruba kò bá yíwà padà, ẹkùn àríwá ní ipò ààrẹ yóò máa lọ - Oluwo Olórùka ti gba òrùka, n kò sí lórí àtẹ mọ́, ẹ má sanwó láti fẹ́ mi - Oluwo figbeta Ẹ má lọgun ‘Oduduwa Nation’ mọ́, Yorùbá ló kàn láti jẹ ààrẹ - Oluwo Ìdí rèé tí ń kò fi máa lo bàálù àdáni - Oluwo Oluwo tun fi akoko naa dupẹ lọwọ awọn ọmọ ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Ogun iran ọjọ iwaju ti wọn ni.


Akanbi ni o yẹ ki awọn ipinlẹ mii nilẹ Yoruba gbe irufẹ ofin bẹẹ kalẹ fun itẹsiwaju ati idagbasoke ilu wọn. Gẹgẹ bii ohun to sọ, ofin naa jẹ ọna kan gboogi ti ipinlẹ Ogun fi ṣafihan pe wọn laju, ati pe ohun ti wọn n ṣe ye wọn. Mo gbàgbọ́ nínú Ọlọ́run Mẹ́talọ́kan ló jẹ́ kí n bá Oluwo ti Iwo pé níbi Ọdún Olodumare - Òṣèré Jumoke Odetola Bí Yoruba kò bá yíwà padà, ẹkùn àríwá ní ipò ààrẹ yóò máa lọ - Oluwo Olórùka ti gba òrùka, n kò sí lórí àtẹ mọ́, ẹ má sanwó láti fẹ́ mi - Oluwo figbeta Ẹ má lọgun ‘Oduduwa Nation’ mọ́, Yorùbá ló kàn láti jẹ ààrẹ - Oluwo Ìdí rèé tí ń kò fi máa lo bàálù àdáni - Oluwo Oluwo tun fi akoko naa dupẹ lọwọ awọn ọmọ ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Ogun iran ọjọ iwaju ti wọn ni. Lara awọn ohun to wa ninu ofin tuntun  naa ni pe yoo jẹ ẹtọ awọn l'Ọba  lati yan iru ilana ti wọn ba fẹ ki wọn fi sin wọn yala ni ilana ẹsin wọn ni tabi tori awọn nkan mii. Awọn lọbalọba to peju nibi ti wọn ti buwọlu ofin tuntun naa ni Olu Ilaro, Akarigbo Remo, Awujale Ijebu, ati bẹẹ beẹ lọ. Ki lo ti ṣẹlẹ sẹyin?


Lara awọn ohun to wa ninu ofin tuntun  naa ni pe yoo jẹ ẹtọ awọn l'Ọba  lati yan iru ilana ti wọn ba fẹ ki wọn fi sin wọn yala ni ilana ẹsin wọn ni tabi tori awọn nkan mii. Awọn lọbalọba to peju nibi ti wọn ti buwọlu ofin tuntun naa ni Olu Ilaro, Akarigbo Remo, Awujale Ijebu, ati bẹẹ beẹ lọ. Ki lo ti ṣẹlẹ sẹyin? Gomina ipinlẹ Ogun, Dapo Abiodun ti tọwọ bọ iwe abadofin kan to faaye gba ilana tuntun lori igbesẹ lati yan Ọba ati ijoye ati igbesẹ isinku wọn bi wọn ba jẹ Ọlọrun nipe. Iwe abadofin naa ni Gomina tọwọ bọ loju awọn to dabaa ofin tuntun naa -  Awujale to jẹ Ori Ade ilẹ Ijebu, Oba Sikiru Adetona; Olu ti ilu Ilaro, Oba Kehinde Olugbenle; Akarigbo ti ilẹ Remo, Oba Babatunde Ajayi. Ẹwẹ, ọkan lara awọn Ọba nla ipinlẹ Ogun ti ko si nibẹ ni Alake ti Egba, Oba Adetoun Gbadebo.


Gomina ipinlẹ Ogun, Dapo Abiodun ti tọwọ bọ iwe abadofin kan to faaye gba ilana tuntun lori igbesẹ lati yan Ọba ati ijoye ati igbesẹ isinku wọn bi wọn ba jẹ Ọlọrun nipe. Iwe abadofin naa ni Gomina tọwọ bọ loju awọn to dabaa ofin tuntun naa -  Awujale to jẹ Ori Ade ilẹ Ijebu, Oba Sikiru Adetona; Olu ti ilu Ilaro, Oba Kehinde Olugbenle; Akarigbo ti ilẹ Remo, Oba Babatunde Ajayi. Ẹwẹ, ọkan lara awọn Ọba nla ipinlẹ Ogun ti ko si nibẹ ni Alake ti Egba, Oba Adetoun Gbadebo. Gomina Dapo Abiodun ni o pọndandan lati boju wo ofin to ti wa nilẹ lati ọjọ yii tori pe ipinlẹ Ogun ko le tẹsiwaju lati maa faaye gba ofin to ti gbo lati aye atijọ to si n ṣe lodi si ẹtọ awọn Ọba yii ati ohun ti ipinlẹ naa duro fun. Ilé alájà tí Ṣọ́ọ̀ṣì Salvation Ministry ń lò dàwó, Ọlọ́pàá ní èèyàn mẹ́ta ní wọ́n rí tó ti kú Iwe abadofin naa lo ni akọle to sọ pe "Abadofin lati faaye gba bibọwọlu ilana yiyan Ọba, ifinijoye ati bi eeyan ṣe n juwe ipo Ọba ati ijoye ni ipinlẹ Ogun. Eyi ni ofin tuntun ọhun gbero lati mu ayipada ba ko lee ba igba mu.


Gomina Dapo Abiodun ni o pọndandan lati boju wo ofin to ti wa nilẹ lati ọjọ yii tori pe ipinlẹ Ogun ko le tẹsiwaju lati maa faaye gba ofin to ti gbo lati aye atijọ to si n ṣe lodi si ẹtọ awọn Ọba yii ati ohun ti ipinlẹ naa duro fun. Ilé alájà tí Ṣọ́ọ̀ṣì Salvation Ministry ń lò dàwó, Ọlọ́pàá ní èèyàn mẹ́ta ní wọ́n rí tó ti kú Iwe abadofin naa lo ni akọle to sọ pe "Abadofin lati faaye gba bibọwọlu ilana yiyan Ọba, ifinijoye ati bi eeyan ṣe n juwe ipo Ọba ati ijoye ni ipinlẹ Ogun. Eyi ni ofin tuntun ọhun gbero lati mu ayipada ba ko lee ba igba mu. Lara ohun to ba ofin naa jade ni pe yoo jẹ ẹtọ awọn l'Ọba l'Ọba lati yan iru ilana ti wọn ba fẹ ki wọn fi sin wọn yala ni ilana ẹsin wọn ni tabi tori awọn nkan mii. Ẹwẹ, iyalẹnu fun ọpọ ni pe awọn Ọba alade kan gan jọ wa pẹlu gomina ni nigba to n buwọlu iwe abadofin yii ti gbogbo wọn si fọwọ sii. Amọṣa awọn oniṣẹṣe ati ẹlẹsin ibilẹ tako ofin yii ti wọn si kede pe ọna ati ti aṣa ilẹ Yoruba wọ inu oko igbagbe lọ.


Lara ohun to ba ofin naa jade ni pe yoo jẹ ẹtọ awọn l'Ọba l'Ọba lati yan iru ilana ti wọn ba fẹ ki wọn fi sin wọn yala ni ilana ẹsin wọn ni tabi tori awọn nkan mii. Ẹwẹ, iyalẹnu fun ọpọ ni pe awọn Ọba alade kan gan jọ wa pẹlu gomina ni nigba to n buwọlu iwe abadofin yii ti gbogbo wọn si fọwọ sii. Amọṣa awọn oniṣẹṣe ati ẹlẹsin ibilẹ tako ofin yii ti wọn si kede pe ọna ati ti aṣa ilẹ Yoruba wọ inu oko igbagbe lọ. Wo ewu tó rọ̀ mọ́ kí wọn sin ọba tó ṣètùtù nílànà ẹ̀sìn Krìsítẹ́nì àti Islam Ìpínlẹ̀ Ogun fẹ́ fi òfin wọ́gilé ìsìnkú ọba lọ́nà ìṣẹ̀mbáyé Wọ́n ti gbé Olubadan wọ káà ilẹ̀, bí ìsìnkú Ọba Adetunji ṣe lọ nìyí Gbàgbé ẹ! Ìjọba kò lè yọwọ nínú fifi ọba jẹ láéláé- Oba Tejuosho Ṣugbọn awọn Kristẹni  ati Musulumi ni awọn faramọ ti wọn si ṣapejuwe igbesẹ naa gẹgẹ bi eyi to dara. Abiodun ni "ara awọn nkan to da yatọ ninu ofin yii ni wipe yatọ fun pe o wa lati mu agbega ba ilana yiyan Ọba ati Oloye, alaye kikun naa ti ofin yii ṣe paapaa fun igba ti Ọba kan ba waja dara".


Wo ewu tó rọ̀ mọ́ kí wọn sin ọba tó ṣètùtù nílànà ẹ̀sìn Krìsítẹ́nì àti Islam Ìpínlẹ̀ Ogun fẹ́ fi òfin wọ́gilé ìsìnkú ọba lọ́nà ìṣẹ̀mbáyé Wọ́n ti gbé Olubadan wọ káà ilẹ̀, bí ìsìnkú Ọba Adetunji ṣe lọ nìyí Gbàgbé ẹ! Ìjọba kò lè yọwọ nínú fifi ọba jẹ láéláé- Oba Tejuosho Ṣugbọn awọn Kristẹni  ati Musulumi ni awọn faramọ ti wọn si ṣapejuwe igbesẹ naa gẹgẹ bi eyi to dara. Abiodun ni "ara awọn nkan to da yatọ ninu ofin yii ni wipe yatọ fun pe o wa lati mu agbega ba ilana yiyan Ọba ati Oloye, alaye kikun naa ti ofin yii ṣe paapaa fun igba ti Ọba kan ba waja dara". Alaye wọn ni wipe ofin yii yoo mu agbega ba eyi to ti wa nilẹ tẹlẹ ninu eyi ti ọpọlọpọ igbagbọ wa nipa bi wọn ṣe maa n sin awọn Kabiyesi. Nibayii, ofin tuntun ni pe awọn mọlẹbi Ọba ati Ijoye lee lẹnu lọrọ lori bi wọn ṣe lee sin oku wọn. O ti faaye gba ki awn idile sọ bi wọn ṣe fẹ ṣe eto isinku lai ṣe ilana ibilẹ tabi iṣṣe kankan.


Alaye wọn ni wipe ofin yii yoo mu agbega ba eyi to ti wa nilẹ tẹlẹ ninu eyi ti ọpọlọpọ igbagbọ wa nipa bi wọn ṣe maa n sin awọn Kabiyesi. Nibayii, ofin tuntun ni pe awọn mọlẹbi Ọba ati Ijoye lee lẹnu lọrọ lori bi wọn ṣe lee sin oku wọn. O ti faaye gba ki awn idile sọ bi wọn ṣe fẹ ṣe eto isinku lai ṣe ilana ibilẹ tabi iṣṣe kankan. O kan sara si Awujale fun akitiyan ati ifarajin rẹ lati ri i daju pe ayẹwo ati atunṣe ofin naa yọri si rere ni ibamu pẹlu alakalẹ ofin Naijiria to si tun gba waju awọn ọmọ ile igbimọ aṣofin kọja toripe ohun tawọn eeyan fẹ mọ abajade rẹ ni. Tinubu hùwà ọdàlẹ̀, Ọlọ́run kó sì ní gbà fún un lórí èròngbà rẹ̀ - Ohanaeze Ndigbo Ààrẹ fìdíhẹ Naijiria tẹ́lẹ̀, Ernest Shonekan ti jáde láyé Irọ́ ńlá! kò sí "Hacker" kankan ò kọlu ẹ̀rọ ayélujára wa o, nọ́mbà yín wà ní ṣẹpẹ́ - Àjọ NIMC Lara awọn tọrọ kan atawọn eekan to wa nibẹ ni agbẹjọro agba to tun jẹ kọmisna fun eto idajọ, Ọgbẹni Oluwsina Ogungbade, adari ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Ogun, Kunle Oluomo, igbakeji adari ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Ogun, Akeem Balogun, akọwe ijọba ipinl Ogun, Ọgbẹni Tokunbo Talabi, Olori awọn oṣiṣẹ ijọba Ogun, Alhaji Afolabi Salisu, olugbaninimọran fun gomina, Ọgbẹni Dapo Okubadejo atawọn ọmọ igbimọ mii.


O kan sara si Awujale fun akitiyan ati ifarajin rẹ lati ri i daju pe ayẹwo ati atunṣe ofin naa yọri si rere ni ibamu pẹlu alakalẹ ofin Naijiria to si tun gba waju awọn ọmọ ile igbimọ aṣofin kọja toripe ohun tawọn eeyan fẹ mọ abajade rẹ ni. Tinubu hùwà ọdàlẹ̀, Ọlọ́run kó sì ní gbà fún un lórí èròngbà rẹ̀ - Ohanaeze Ndigbo Ààrẹ fìdíhẹ Naijiria tẹ́lẹ̀, Ernest Shonekan ti jáde láyé Irọ́ ńlá! kò sí "Hacker" kankan ò kọlu ẹ̀rọ ayélujára wa o, nọ́mbà yín wà ní ṣẹpẹ́ - Àjọ NIMC Lara awọn tọrọ kan atawọn eekan to wa nibẹ ni agbẹjọro agba to tun jẹ kọmisna fun eto idajọ, Ọgbẹni Oluwsina Ogungbade, adari ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Ogun, Kunle Oluomo, igbakeji adari ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Ogun, Akeem Balogun, akọwe ijọba ipinl Ogun, Ọgbẹni Tokunbo Talabi, Olori awọn oṣiṣẹ ijọba Ogun, Alhaji Afolabi Salisu, olugbaninimọran fun gomina, Ọgbẹni Dapo Okubadejo atawọn ọmọ igbimọ mii. Gbogbo awọn wọnyii lo si fọwọ si ayipada ofin to ti aṣa iṣẹṣe lẹyin yii.


Gbogbo awọn wọnyii lo si fọwọ si ayipada ofin to ti aṣa iṣẹṣe lẹyin yii.


Olubadan enthronement: Àwọn àgbà oyè Ibadan fẹnukò láti gbé ẹjọ́ kúrò nílé ẹjọ́

Awọn ọmọ igbimọ oloye agba Ibadan ti gba lati gbe ẹjọ ti wọn pe lori wahala to waye nigba aye Olubadan ana lori ipo awọn oloye to gbade lọwọ gomina tẹlẹ, Abiọla Ajimọbi. Awọn agba oye ilẹ Ibadan naa gbe igbesẹ ọhun nibi ipade wọn to waye laafin Olubadan to wa lagbegbe Ọja'aba nilu Ibadan. Ipinnu wọn tuntun yii ni ọpọ n woye pe yoo tubọ yẹna fun yiyan Olubadan tuntun lẹyin ti wọn ti kọkọ sọ ọ ṣaaju pe Ọtun Olubadan, Oloye Lekan Balogun ni Oye naa sun kan. Ọtun Balogun ilẹ Ibadan, Agba Oye Tajudeen Ajibọla ṣalaye fawọn Oniroyin lẹyin ipade naa pe adehun ti wa laarin awọn ati gomina ipinlẹ Ọyọ lati gbe ẹjọ naa kuro ni ile ẹjọ. O ni ilana gbigbe ẹjọ naa kuro niwaju ile ẹjọ ti bẹrẹ. Ile ẹjọ ti kọkọ sun igbẹjọ lori ẹjọ naa siwaju tẹlẹ di ọjọ kinni  oṣu keji ọdun 2022.


Oluwo of Iwo: Ààrẹ Buhari, ẹ dájọ́ ikú fún gbogbo ẹni tó ń gbé òògùn olóró, agbésùnmọ́mi àti afinisoogun owo

Oluwo ti ilu Iwo, Oba Abdulrosheed Adewale Akanbi, ti rọ ijọba Aarẹ Muhammadu Buhari lati gbe idajọ iku kalẹ fun gbogbo awọn to n gbe oogun oloro, awọn agbesumọmi atawọn to n gbenipa ṣẹṣo. Oluwo ni Naijiria yoo dojuru patapata ti ijọba ko ba gbe idajọ iku naa kalẹ lọna ati dẹkun awọn iwa ibajẹ ọhun. O ni oogun oloro ti awọn agbesumọmi n lo ni ko jẹ ki wọn loju aanu, ati pe nnkan yoo yatọ ti ijọba ba ṣagbekalẹ ofin WAI to wa nilẹ laye iṣejọba Tunde Idiagbon ati Buhari lọdun 1984. Aarin ọdun 1984 si 1985 ni wọn gbe ofin WAI naa kalẹ, eyii to mu ki alaafia wa laarin ilu, gẹgẹ bii ohun  ti Oluwo sọ. Oluwo gbóríyìn fún Awujale, Akarigbo fún àyípadà òfin lórí àṣà àtijọ́ fún yíyàn Ọba, ṣíṣe ìsìnkú Ọba Ayẹyẹ ìwúyè Grand Mufti wáyé ní Iwo, ọ̀pọ̀ adarí ẹ̀sìn Islam péjú Gbẹgẹdẹ fẹ́ gbiná láàrín Oluwo àtàwọn ìgbìmọ̀ Ìmáàmù àti Àlfáà ilẹ̀ Yorùbá, wọ́n ní Oluwo ń kọjá àyè rẹ̀ Ìdí rèé tí ń kò fi máa lo bàálù àdáni - Oluwo Oluwo ni, oogun ti awọn agbesumọmi n lo ti jẹ ki wọn di ọdaju patapata, o si yẹ ki ijọba apapọ gbe idajọ iku kalẹ fun gbogbo awọn to n lọwọ ninu oogun oloro naa. Ninu atẹjade kan to fi ṣọwọ si awọn akọroyin lati ọwọ agbẹnusọ rẹ, Ali Ibrahim, ori ade naa ni ko si ọjọ kan ti kii si iroyin nipa awọn ajinigbe tabi awọn agbesumọmi, eyi ko si ṣẹyin oogun oloro ti wọn n lo.


Aarin ọdun 1984 si 1985 ni wọn gbe ofin WAI naa kalẹ, eyii to mu ki alaafia wa laarin ilu, gẹgẹ bii ohun  ti Oluwo sọ. Oluwo gbóríyìn fún Awujale, Akarigbo fún àyípadà òfin lórí àṣà àtijọ́ fún yíyàn Ọba, ṣíṣe ìsìnkú Ọba Ayẹyẹ ìwúyè Grand Mufti wáyé ní Iwo, ọ̀pọ̀ adarí ẹ̀sìn Islam péjú Gbẹgẹdẹ fẹ́ gbiná láàrín Oluwo àtàwọn ìgbìmọ̀ Ìmáàmù àti Àlfáà ilẹ̀ Yorùbá, wọ́n ní Oluwo ń kọjá àyè rẹ̀ Ìdí rèé tí ń kò fi máa lo bàálù àdáni - Oluwo Oluwo ni, oogun ti awọn agbesumọmi n lo ti jẹ ki wọn di ọdaju patapata, o si yẹ ki ijọba apapọ gbe idajọ iku kalẹ fun gbogbo awọn to n lọwọ ninu oogun oloro naa. Ninu atẹjade kan to fi ṣọwọ si awọn akọroyin lati ọwọ agbẹnusọ rẹ, Ali Ibrahim, ori ade naa ni ko si ọjọ kan ti kii si iroyin nipa awọn ajinigbe tabi awọn agbesumọmi, eyi ko si ṣẹyin oogun oloro ti wọn n lo. Adewale Akanbi sọ pe Buhari gbọdọ pada si ofin oju fun oju to wa nilẹ lọdun 1984 to ba fẹ rẹyin awọn kọlọrọsi to n da omi alaafia Naijiria ru. O ni "Ti janduku kankan ba gba ẹmi eeyan, ni ṣe lo yẹ ki wọn gba ẹmi oun naa pẹlu." "Ko yẹ ki ẹni ti ko loju aanu ri aanu gba."


Adewale Akanbi sọ pe Buhari gbọdọ pada si ofin oju fun oju to wa nilẹ lọdun 1984 to ba fẹ rẹyin awọn kọlọrọsi to n da omi alaafia Naijiria ru. O ni "Ti janduku kankan ba gba ẹmi eeyan, ni ṣe lo yẹ ki wọn gba ẹmi oun naa pẹlu." "Ko yẹ ki ẹni ti ko loju aanu ri aanu gba." Oluwo pari ọrọ rẹ pe ijọba gbọdọ pese awọn ohun amayedẹrun fun awọn araalu nitori ikuna awọn ijọba to kọja lati ṣe awọn ohun to yẹ fun awọn araalu lo sun Naijiria de ibi to wa lonii yi. Iléẹjọ́ ní Abuja tó fi ẹ̀sùn tuntun kan olórí ẹgbẹ́ IPOB, Nnamdi Kanu ti sún ìgbẹ́jọ́  sí oṣù tó ń bọ̀ Wo bí ọ̀rẹ́ mẹ́rin tí wọ́n jígbé ni Ibadan sí Eko ṣe gba òmìnira lẹ́yìn owó ìtúsílẹ̀ láì sí ìrànlọ́wọ́ ọlọ́pàá Wo àwọn kìnìún tó ń ṣe ọ̀fìnkìn lẹ́yìn tí wọ́n kó covid-19 lára àwọn èèyàn


Oluwo pari ọrọ rẹ pe ijọba gbọdọ pese awọn ohun amayedẹrun fun awọn araalu nitori ikuna awọn ijọba to kọja lati ṣe awọn ohun to yẹ fun awọn araalu lo sun Naijiria de ibi to wa lonii yi. Iléẹjọ́ ní Abuja tó fi ẹ̀sùn tuntun kan olórí ẹgbẹ́ IPOB, Nnamdi Kanu ti sún ìgbẹ́jọ́  sí oṣù tó ń bọ̀ Wo bí ọ̀rẹ́ mẹ́rin tí wọ́n jígbé ni Ibadan sí Eko ṣe gba òmìnira lẹ́yìn owó ìtúsílẹ̀ láì sí ìrànlọ́wọ́ ọlọ́pàá Wo àwọn kìnìún tó ń ṣe ọ̀fìnkìn lẹ́yìn tí wọ́n kó covid-19 lára àwọn èèyàn


Aláàfin Oyo, Ọba Adeyemi 51 years on throne: Aláàfin Oyo, Ọba Lamidi Olayiwola Adeyemi lll pé ọdún 51 lórí àpèrè

Gbogbo ètò ló ti tò tí ohun gbogbo sì ti wà sẹpẹ́ níbi gbọ̀ngán tí Aláàfin Oyo, Ọba Lamidi Olayiwola Adeyemi lll, ti ń ṣe ayẹyẹ ọdún mọ́kànléláàdọ́ta lórí àpèrè àwọn baba rẹ̀. Ní ọdún 1971 ni Ọba Lamidi gba ọ̀pá àṣẹ gẹ́gẹ́ bí aláṣẹ ìkejì òrìṣà nílùú Oyo. Báyìí ló ṣe ń lọ níbi ayẹyẹ náà: Gbogbo ilu Oyo lo mi titi pẹlu oniruuru aworan ati ọrọ ayẹsi ti awọn eeyan n fi sita nitori Alaafin Oyo. Aláàfin fúnra rẹ̀, Ọba Lamidi Olayiwola Adeyemi lll náà ti wà ní kàlẹ̀ níbi ayẹyẹ ọ̀hún.


Sunday Igboho: Ifasooto ni "torí mo pe èèyàn tí mo mọ̀ lára àwọn tí wọ́n kó nílé Sunday Igboho lóríi fóònù lásán ni DSS fi wá gbé mi"

"Koda wọn ni emi ni mo n ṣe oogun fun IPOB, mo ni IPOOBU kẹ, mi o gbọ ọ ri". Lootọ iṣẹ awo ni iṣẹ ti Faṣootọ Dada n ṣe gẹgẹ bo ṣe sọ fun BBC Yoruba amọ o ṣì duro lori ẹsẹ rẹ pé oun ko mọ Sunday Igboho ri rara gẹgẹ bi ajọ DSS ṣe wa gbe oun janto ti wọn si bẹrẹ si ni fi iya jẹ ẹ tori ọrọ Igboho. "Mo sọ fun wọn pe mi o mọ Sunday Igboho ri, ori ẹrọ amohunmaworan ni mo ti kọkọ ri i, sibẹ awọn DSS ko gba temi". Ifasooto Dada sọ fun BBC Yoruba pe ajọ DSS ni dandan oun loun n ṣe oogun fun Sunday Igboho tori rẹ si ni awọn ṣe wa gbe e. Wo àwọn Sẹlẹ́bírítì fíìmù àti Olórin Yorùbá tí ọ̀rọ̀ ìbálòpọ̀ wọ́n àti ìṣẹ̀lẹ̀ míì dàgboro rú lọ́dún 2021 Ìròyìn BBC Yorùbá Márùn-ún tí ó mí ìgboro tìtì lọ́dún 2021 Ìgbẹ́ ìdí ni Ajá fẹ́ lọ jẹ, ǹkan ọmọkùnrin olówó rẹ̀ bá wọ̀ọ́ lójú, bí àjá ṣe bù ú jẹ nìyí Bàbá Itunu Babalola ṣàlàyé ìdí tó fi kọ èsì àyẹ̀wò òkú ọmọ rẹ̀ tí Cote d'Ivoire fi ráńṣẹ́ Ẹ jọ̀wọ́ ẹ bá wa gba Sunday Igboho sílẹ̀, agbẹnusọ rẹ̀ Koiki ké bòsí sí ìjọba ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì DSS ní kí n di ológbò bíi Sunday Igboho, ojú mi rí tó ní àhámọ́ DSS l'Abuja- Ifasooto Ifasooto gbòmìnira lẹ́yìn oṣù mẹ́fà látìmọ́lé DSS lórí ẹ̀sùn pé ó ń ṣ'òògùn fún Sunday Igboho Ki ní yóò sẹlẹ̀ sí Àrẹ́mọ Ooni Ile-Ife tí wọ́n bá gbé e kúrò l'Áàfin? Kà nípa ìbẹ̀rẹ̀ ìyàwó Ooni Ife, Olórí Silekunola Moronke Náómì, Wòlíì tó di Ayaba Ile Ife O ṣalaye bi wọn ṣe fi ipe ti o pe lori foonu rẹ to lọ mọ ọkan lara awọn ti ajọ DSS lọ gbe ni ile Sunday Igboho lasan ni o koba oun. O ni ara Ibadan ni Tajudeen ti wọn gbe ni Ibadan ọhun to si ṣalaye bi wọn ṣe mọ ara wọn ati pe igba ti oun gbọ pe wọn gbe e ti wọn si pada tu u silẹ loun ni ki oun pe e ki.


Ifasooto Dada sọ fun BBC Yoruba pe ajọ DSS ni dandan oun loun n ṣe oogun fun Sunday Igboho tori rẹ si ni awọn ṣe wa gbe e. Wo àwọn Sẹlẹ́bírítì fíìmù àti Olórin Yorùbá tí ọ̀rọ̀ ìbálòpọ̀ wọ́n àti ìṣẹ̀lẹ̀ míì dàgboro rú lọ́dún 2021 Ìròyìn BBC Yorùbá Márùn-ún tí ó mí ìgboro tìtì lọ́dún 2021 Ìgbẹ́ ìdí ni Ajá fẹ́ lọ jẹ, ǹkan ọmọkùnrin olówó rẹ̀ bá wọ̀ọ́ lójú, bí àjá ṣe bù ú jẹ nìyí Bàbá Itunu Babalola ṣàlàyé ìdí tó fi kọ èsì àyẹ̀wò òkú ọmọ rẹ̀ tí Cote d'Ivoire fi ráńṣẹ́ Ẹ jọ̀wọ́ ẹ bá wa gba Sunday Igboho sílẹ̀, agbẹnusọ rẹ̀ Koiki ké bòsí sí ìjọba ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì DSS ní kí n di ológbò bíi Sunday Igboho, ojú mi rí tó ní àhámọ́ DSS l'Abuja- Ifasooto Ifasooto gbòmìnira lẹ́yìn oṣù mẹ́fà látìmọ́lé DSS lórí ẹ̀sùn pé ó ń ṣ'òògùn fún Sunday Igboho Ki ní yóò sẹlẹ̀ sí Àrẹ́mọ Ooni Ile-Ife tí wọ́n bá gbé e kúrò l'Áàfin? Kà nípa ìbẹ̀rẹ̀ ìyàwó Ooni Ife, Olórí Silekunola Moronke Náómì, Wòlíì tó di Ayaba Ile Ife O ṣalaye bi wọn ṣe fi ipe ti o pe lori foonu rẹ to lọ mọ ọkan lara awọn ti ajọ DSS lọ gbe ni ile Sunday Igboho lasan ni o koba oun. O ni ara Ibadan ni Tajudeen ti wọn gbe ni Ibadan ọhun to si ṣalaye bi wọn ṣe mọ ara wọn ati pe igba ti oun gbọ pe wọn gbe e ti wọn si pada tu u silẹ loun ni ki oun pe e ki. "Wọn bẹrẹ sin ni pariwo le mi lori pe "Juju man" ni mi pe emi ni mo n ṣe ogun fun awọn ikọ Sunday Igboho". Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ mánigbàgbé tó wáyé lọdún 2021 A tún fẹ́ yá N12 Tiriliọ̀nù láti ilẹ́ òkèrè kí gbèsè Nàìjíríà di N50 tiriliọnu- BMO Ìjọba àná lo jẹ Nàìjíríà run di pòlòfo lórúkọ ìgbógun ti ìgbésùmọ̀mí - Malami Ìyá òṣìṣẹ́fẹ̀yìntì Tíṣà dàwátì bó ṣe lọ ṣàbẹ̀wò sí ọmọ l'Ajegunle, Eko Àwọn ọmọ Nàìjíríà tó lọ sókè òkun ṣì ń padà bọ̀ wá sílé, àwọn òyìnbó gan an máa wá - Olórin Ayewa O ni koda wọn ni oun loun n ṣe ogun fun ikọ IPOB ti Nnamdi Kanu n dari ni ilẹ Igbo. "Wọn ko awọn awọtẹlẹ to ni oogun Yoruba lara jade pe ṣe mo mọ ọ ri, mo ṣalaye fun wọn pe ki wọn to bi mi ni wọn ti ṣe aṣọ naa jade ti mo maa n gbọ nipa ogun agbẹkọya ti wọn ti lo o fi ja.


"Wọn bẹrẹ sin ni pariwo le mi lori pe "Juju man" ni mi pe emi ni mo n ṣe ogun fun awọn ikọ Sunday Igboho". Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ mánigbàgbé tó wáyé lọdún 2021 A tún fẹ́ yá N12 Tiriliọ̀nù láti ilẹ́ òkèrè kí gbèsè Nàìjíríà di N50 tiriliọnu- BMO Ìjọba àná lo jẹ Nàìjíríà run di pòlòfo lórúkọ ìgbógun ti ìgbésùmọ̀mí - Malami Ìyá òṣìṣẹ́fẹ̀yìntì Tíṣà dàwátì bó ṣe lọ ṣàbẹ̀wò sí ọmọ l'Ajegunle, Eko Àwọn ọmọ Nàìjíríà tó lọ sókè òkun ṣì ń padà bọ̀ wá sílé, àwọn òyìnbó gan an máa wá - Olórin Ayewa O ni koda wọn ni oun loun n ṣe ogun fun ikọ IPOB ti Nnamdi Kanu n dari ni ilẹ Igbo. "Wọn ko awọn awọtẹlẹ to ni oogun Yoruba lara jade pe ṣe mo mọ ọ ri, mo ṣalaye fun wọn pe ki wọn to bi mi ni wọn ti ṣe aṣọ naa jade ti mo maa n gbọ nipa ogun agbẹkọya ti wọn ti lo o fi ja. Nigba ti Ifaṣootọ yoo fi pada de ile to dara pọ mọ ẹbi rẹ, pẹlu ayọ ati idunu ni wọn fi yọ mọ ara wọn koda wọn ko le dakẹ ẹkun sisun nibi ti ọrọ naa wọ wọn lara de.


Nigba ti Ifaṣootọ yoo fi pada de ile to dara pọ mọ ẹbi rẹ, pẹlu ayọ ati idunu ni wọn fi yọ mọ ara wọn koda wọn ko le dakẹ ẹkun sisun nibi ti ọrọ naa wọ wọn lara de.


Owo Akure travelogue: Wo ìdí ti Olowo ti ìlú Owo kò ṣe gbudọ̀ jẹ ẹran Ọ̀bọ

Itan sọ pe Olowo to kọkọ jẹ ni ilu Owo ko 'se iṣejọba rẹ ni ibi ti ilu Owo wa gangan lonii. Laye atijọ, itan ti wọn sọ fun BBC Yoruba ni irinajo lọ si Ilu Owo ni pe Awọn ọba igbaani to jẹ ni ilu Owo ni Aafin wọn si ori oke kan to n jẹ Oke Madẹ. Ohun tí CAN fi ṣíde ọdún 2022 fún gbogbo ọmọ Nàìjíríà  nìyí Ogun ayé, ogun ọ̀tá kò ní borí rẹ lọ́dún tuntun - Woli Hezekiah Oba Gbadegesin Ajibade tun ṣalaye pe ninu itan, ẹranko Ọbọ lo tọna fun Ọlọwọ akọkọ pe ibi ni koo gba. Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ abàmì àti Kàyéfì tó wáyé lọ́dún 2021 rèé nínú fídíò Ṣé ẹ tí dé Ua Agbeto rí l'Akure níbi tí ìtọ̀ kìí rùn ẹ báà tọ̀ nígbà 10 mílíọ̀nù? Ìyálé àti ìyàwó bínú di omi gbígbóná àti tútù Ta ni yóò jẹ Ọba dá ìjà sílẹ̀, òjò làásìgbò ń sú ni Iralepo Isinkan nílùú Akure Ikú d'óróó! Àjálù ikú míì tún ṣe Pásítọ̀ Taiwo, ọkọ Bimbo Odukoya "Eyi ni wọn fi n ki awọn ọmọ Ọwọ paapaa julọ Ọlọwọ ni oriki pe "Ọlọwọ ko gbọdọ jẹ ẹran ẹdun".


Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ abàmì àti Kàyéfì tó wáyé lọ́dún 2021 rèé nínú fídíò Ṣé ẹ tí dé Ua Agbeto rí l'Akure níbi tí ìtọ̀ kìí rùn ẹ báà tọ̀ nígbà 10 mílíọ̀nù? Ìyálé àti ìyàwó bínú di omi gbígbóná àti tútù Ta ni yóò jẹ Ọba dá ìjà sílẹ̀, òjò làásìgbò ń sú ni Iralepo Isinkan nílùú Akure Ikú d'óróó! Àjálù ikú míì tún ṣe Pásítọ̀ Taiwo, ọkọ Bimbo Odukoya "Eyi ni wọn fi n ki awọn ọmọ Ọwọ paapaa julọ Ọlọwọ ni oriki pe "Ọlọwọ ko gbọdọ jẹ ẹran ẹdun". Oba Ojugbelu Olowo akọkọ lo tẹ ilu Owo do ni ọpọlọpọ ọdun sẹyin. BBC Yoruba ṣawari ni ilu Owo pẹ Ojugbelu jẹ ọkan lara awọn ọmọ Oduduwa ati pe ilu Ile Ife ni Ojugbelu ti n bọ to fi tẹdo si ibi ti ilu Owo wa lonii yii. Itan ki si ilu Ọwọ nipa iṣẹmbaye ilẹ Yoruba.


Oba Ojugbelu Olowo akọkọ lo tẹ ilu Owo do ni ọpọlọpọ ọdun sẹyin. BBC Yoruba ṣawari ni ilu Owo pẹ Ojugbelu jẹ ọkan lara awọn ọmọ Oduduwa ati pe ilu Ile Ife ni Ojugbelu ti n bọ to fi tẹdo si ibi ti ilu Owo wa lonii yii. Itan ki si ilu Ọwọ nipa iṣẹmbaye ilẹ Yoruba. BBC Yoruba n mu eyi wa fun ikọni ati igbadun ẹyin ololufẹ itan ati aṣa Yoruba. Ilẹ̀ ń j'ẹ̀nìyàn! Ka nÍpa àwọn Ìlúmọ̀ọ́ka tó dágbére fáyé ní 2021 Ìròyìn BBC Yorùbá Márùn-ún tí ó mí ìgboro tìtì lọ́dún 2021 Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ mánigbàgbé tó wáyé lọdún 2021 Kéére o!


BBC Yoruba n mu eyi wa fun ikọni ati igbadun ẹyin ololufẹ itan ati aṣa Yoruba. Ilẹ̀ ń j'ẹ̀nìyàn! Ka nÍpa àwọn Ìlúmọ̀ọ́ka tó dágbére fáyé ní 2021 Ìròyìn BBC Yorùbá Márùn-ún tí ó mí ìgboro tìtì lọ́dún 2021 Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ mánigbàgbé tó wáyé lọdún 2021 Kéére o! Wọ́n ti ṣíṣọ lójú Okú Ọbá Pharaoh ti ilẹ̀ Egypti lórí ayélujára Wo àwọn Sẹlẹ́bírítì fíìmù àti Olórin Yorùbá tí ọ̀rọ̀ ìbálòpọ̀ wọ́n àti ìṣẹ̀lẹ̀ míì dàgboro rú lọ́dún 2021


Wọ́n ti ṣíṣọ lójú Okú Ọbá Pharaoh ti ilẹ̀ Egypti lórí ayélujára Wo àwọn Sẹlẹ́bírítì fíìmù àti Olórin Yorùbá tí ọ̀rọ̀ ìbálòpọ̀ wọ́n àti ìṣẹ̀lẹ̀ míì dàgboro rú lọ́dún 2021


Adeyẹye Ẹnitan Ogunwusi, Ọjaja keji: Ooni Ile Ife fẹ́ gbìyànjú láti gbẹ̀mí ara rẹ̀, àlàyé tó ṣe nípa rẹ̀ nìyí

Bi ọpọ ba ri kabiyesi Ọọni ile Ifẹ, ko fẹrẹ si ẹni to lee roo kan Adeyẹye Ogunwusi, Arole Oodua pe Ọbalaye yii ti figbakan ri gbero ati gba ẹmi ara rẹ. Ki o to de ori oye, Adeyẹye kii se talaka bẹẹni kii ṣe ọlẹ, oniṣowo to gbajumọ to si lamilaaka ni. Nitori naa nigba to mu ẹnu le ọrọ ni gbọngan aṣa MUSON Center nilu Eko, pe awọn asiko kan wa ti ilẹ poyi fun wọn to bẹẹ ti awọn fi pinnu lọkan awọn pe iku ya ju ẹsin lọ. Ọọni Ile Ifẹ, lọfin Adimula Adeyẹye Ẹnitan Ogunwusi, Ọjaja keji ṣalaye pe aye ti su oun ri debi pe oun gbiyanju ati gbẹmi ara oun ṣugbọn ti oun ni lati yiri rẹ wo lẹyin ti oun gbọ awọn orin agbọronu kan. Ọọni ile Ifẹ Adeyẹye Ogunwusi ni orin jẹ ọkan pataki lara awọn opo ti Eleduwa fi gbe iṣẹda eniyan ro. Ọọni Ogunwusi sọ eyi di mimọ lasiko to fi n sọrọ nibi iṣide  ayẹyẹ orin kan nilu Eko. Ninu ọrọ rẹ, Kabiyesi Ọọni ile Ifẹ, Adeyẹye Ogunwusi ni oun ti di odu nla loko akọleta lagbaye lati igba ti oun ti wa ni ọdọ ti awọn eekan gbogbo lawujọ si ti n ba oun duna dura ni gbogbo igba ti aje si ti n bu igba jẹ.


Ọọni Ile Ifẹ, lọfin Adimula Adeyẹye Ẹnitan Ogunwusi, Ọjaja keji ṣalaye pe aye ti su oun ri debi pe oun gbiyanju ati gbẹmi ara oun ṣugbọn ti oun ni lati yiri rẹ wo lẹyin ti oun gbọ awọn orin agbọronu kan. Ọọni ile Ifẹ Adeyẹye Ogunwusi ni orin jẹ ọkan pataki lara awọn opo ti Eleduwa fi gbe iṣẹda eniyan ro. Ọọni Ogunwusi sọ eyi di mimọ lasiko to fi n sọrọ nibi iṣide  ayẹyẹ orin kan nilu Eko. Ninu ọrọ rẹ, Kabiyesi Ọọni ile Ifẹ, Adeyẹye Ogunwusi ni oun ti di odu nla loko akọleta lagbaye lati igba ti oun ti wa ni ọdọ ti awọn eekan gbogbo lawujọ si ti n ba oun duna dura ni gbogbo igba ti aje si ti n bu igba jẹ. Kabiyesi Ogunwusi ni iṣẹlẹ kan lo ṣẹlẹ ti gbogbo nnkan fi dabi eyi to yipo fun oun debi pe oun wo o pe ọna abayọ kan ṣoṣo to ku fun oun ni lati roo pe ki oun gba ọna ọrun lọ nitori o san ki oun ku. "Mo gba owooya loonu biliọnu mẹjọ naira kan ni nnkan bii ọdun mejila sẹyin lati kọ ile alaja gogoro kan ti mo ni lati wo palẹ funra mi nigba ti mo kọ ile naa de aja kẹwaa, gbogbo owo ba wọmi. Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí: Ile aye yi pada ni obiripo fun mi, ọna abayọ kan ṣoṣo ti mo ri funra mi ni lati gba ẹmi ara mi lẹyin eyi.


Kabiyesi Ogunwusi ni iṣẹlẹ kan lo ṣẹlẹ ti gbogbo nnkan fi dabi eyi to yipo fun oun debi pe oun wo o pe ọna abayọ kan ṣoṣo to ku fun oun ni lati roo pe ki oun gba ọna ọrun lọ nitori o san ki oun ku. "Mo gba owooya loonu biliọnu mẹjọ naira kan ni nnkan bii ọdun mejila sẹyin lati kọ ile alaja gogoro kan ti mo ni lati wo palẹ funra mi nigba ti mo kọ ile naa de aja kẹwaa, gbogbo owo ba wọmi. Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí: Ile aye yi pada ni obiripo fun mi, ọna abayọ kan ṣoṣo ti mo ri funra mi ni lati gba ẹmi ara mi lẹyin eyi. Ṣugbọn nigba ti mo gbọ awọn orin agbọronujinlẹ kan lọlọkan-o-jọkan, mo nilo lati tun ero mi pa ki n si ranti ọrọ awọn agba pe 'bi ẹmi ba wa ireti n bẹ" Ọọniriṣa wa ṣalaye siwaju sii pe lati igba yii wa loun ti maa n lo orin gẹgẹbii ohun elo imọkanle lasiko yoowu ti oun ba ti n la awọn ipenija kọja. Alaye Ọọni ifẹ, Ọba Adeyẹye Ogunwusi, Ọjaja keji lori ọrọ orin lẹyin o rẹyin ni pe oun gẹgẹ bi ẹnikan ti mu orin kikọ ati gbigbọ gẹgẹ bi ọna abayọ si idojukọ oun gbogbo. Bakan naa lo ṣeleri pe oun ti pinnu lọkan oun lati igba naa lati gbin idokowo to yẹ sori orin ati iṣẹ ọna lati lee ro awọn ọdọ atawọn to ku diẹ kaato fun lawujọ lagbara lati rọwọ họri.


Ṣugbọn nigba ti mo gbọ awọn orin agbọronujinlẹ kan lọlọkan-o-jọkan, mo nilo lati tun ero mi pa ki n si ranti ọrọ awọn agba pe 'bi ẹmi ba wa ireti n bẹ" Ọọniriṣa wa ṣalaye siwaju sii pe lati igba yii wa loun ti maa n lo orin gẹgẹbii ohun elo imọkanle lasiko yoowu ti oun ba ti n la awọn ipenija kọja. Alaye Ọọni ifẹ, Ọba Adeyẹye Ogunwusi, Ọjaja keji lori ọrọ orin lẹyin o rẹyin ni pe oun gẹgẹ bi ẹnikan ti mu orin kikọ ati gbigbọ gẹgẹ bi ọna abayọ si idojukọ oun gbogbo. Bakan naa lo ṣeleri pe oun ti pinnu lọkan oun lati igba naa lati gbin idokowo to yẹ sori orin ati iṣẹ ọna lati lee ro awọn ọdọ atawọn to ku diẹ kaato fun lawujọ lagbara lati rọwọ họri.


Baba Suwe: Fún ojú lóúnjẹ nípa àwọn gbajúmọ̀ òṣèré tó yọjú síbi ìsìnkú Baba Suwe

Oni, ọjọ karundinlọgbọn, oṣu Kje, ọdun 2021 ni babatude Omidina, ti ọpọ mọ si Baba Suwe wọ kaa ilẹ sun nile rẹ to wa ni Ikorodu, niluu Eko. Awọn ẹbi, ọrẹ, aladugbo, to fi mọ awọn agba oṣere tiata Yoruba lo peju sibi eto isdinku adẹrinpoṣonu naa. Ẹni ọdun mẹtalelọgọt\a ni Baba Suwe ko to dagbere faye lẹyin aisan ranpẹ gẹgẹ bii ohun ti ọkan lara awọn ọmọ rẹ okunri ṣalaye fu BBC.


Alaafin: Lẹ́yìn rògbòdìyàn ààfin Ọyọ, ẹ wo bẹbẹ tí Olorì Badra ń ṣe

Yoruba ni laala to roke, ilẹ lo n bọ, bẹẹ ni aaro kii gbona di alẹ. Eyi la lee fi se apejuwe ọwọ rogbodiyan to n waye ni aafin Ọyọ nipa ọkan lara awọn ayaba Alaafin Ọyọ, Olori Badrat Olaitan Ajoke Adeyemi, eyi to ti lọ silẹ bayii. Bẹẹ ba gbagbe Olori Badrat ni ariwo sọ nigba kan pe wọn lo ni ifẹ ikọkọ pẹlu Ọba Fuji,Wasiu Aynde Marshal. Koda, awọn iroyin kan ti a ko le lee fidi rẹ mulẹ ni Alaafin ti le olori ọhun jade kuro ninu aafin rẹ. Bẹẹ ni awọn eeyan kan n kun kiri pe ilu Eko ni olori Badra wa, to ti bẹrẹ igbe aye tuntun bayii, nitori iriri aye kii ti ni titi, ko ti ni pa, ọgbọn lo fi n kọ ni. Sugbọn lẹyin rogbodiyan to gba ilu kan nipa olori Badra ọhun, BBC Yoruba lee fidi rẹ mulẹ pe, olori naa ti n dabira pada, to si n ba igbe aye rẹ lọ ni wẹlẹmu.


Koda, awọn iroyin kan ti a ko le lee fidi rẹ mulẹ ni Alaafin ti le olori ọhun jade kuro ninu aafin rẹ. Bẹẹ ni awọn eeyan kan n kun kiri pe ilu Eko ni olori Badra wa, to ti bẹrẹ igbe aye tuntun bayii, nitori iriri aye kii ti ni titi, ko ti ni pa, ọgbọn lo fi n kọ ni. Sugbọn lẹyin rogbodiyan to gba ilu kan nipa olori Badra ọhun, BBC Yoruba lee fidi rẹ mulẹ pe, olori naa ti n dabira pada, to si n ba igbe aye rẹ lọ ni wẹlẹmu. Ohun ta si lee sọ nipa awọn bẹbẹ ti olori Badra n dawọle ni pe ayaba naa ti gbajumọ isẹ aje rẹ ju ti tẹlẹ lọ, to si mu okoowo rẹ lọkunkundun. Ni ọpọ oju opo ibanidọrẹ Olori Badra lori ayelujara, koko ohun to jẹ logun ni ipolowo awọn ọja aje rẹ, eyi to foju han pe kii se ẹyọ kan ni. Olori Badra, tii se iya ibeji ni aafin Ọyọ, lo n polowo ọsẹ ati ororo ipara amaradan, agbo to n fa ọrọ kuro ni agọ ara tabi eyi to n se ikun pẹlẹbẹ.


Ohun ta si lee sọ nipa awọn bẹbẹ ti olori Badra n dawọle ni pe ayaba naa ti gbajumọ isẹ aje rẹ ju ti tẹlẹ lọ, to si mu okoowo rẹ lọkunkundun. Ni ọpọ oju opo ibanidọrẹ Olori Badra lori ayelujara, koko ohun to jẹ logun ni ipolowo awọn ọja aje rẹ, eyi to foju han pe kii se ẹyọ kan ni. Olori Badra, tii se iya ibeji ni aafin Ọyọ, lo n polowo ọsẹ ati ororo ipara amaradan, agbo to n fa ọrọ kuro ni agọ ara tabi eyi to n se ikun pẹlẹbẹ. Bakan naa ni Olori Badra tun ti sẹsẹ si sọọbu asọ tita bayii eyi to pe ni Queen Ajoke Closet, bẹẹ lo tun n ba awọn ileesẹ asaraloge miran se ipolowo ọja wọn. Ayaba naa, tii se arẹwa obinrin, ni o ti fi gbogbo rogbodiyan to waye nipa rẹ laipẹ yii se afisẹyin, tii eegun fi asọ, to si n tẹsiwaju nipa aye ati ọrọ aje rẹ. Bi o tilẹ jẹ pe BBC Yoruba ko le sọ pato boya aafin Ọyọ si ni Olori Badra si n gbe abi o ti kuro ninu aafin, gẹgẹ bawọn iroyin kan se n wi kiri.


Bakan naa ni Olori Badra tun ti sẹsẹ si sọọbu asọ tita bayii eyi to pe ni Queen Ajoke Closet, bẹẹ lo tun n ba awọn ileesẹ asaraloge miran se ipolowo ọja wọn. Ayaba naa, tii se arẹwa obinrin, ni o ti fi gbogbo rogbodiyan to waye nipa rẹ laipẹ yii se afisẹyin, tii eegun fi asọ, to si n tẹsiwaju nipa aye ati ọrọ aje rẹ. Bi o tilẹ jẹ pe BBC Yoruba ko le sọ pato boya aafin Ọyọ si ni Olori Badra si n gbe abi o ti kuro ninu aafin, gẹgẹ bawọn iroyin kan se n wi kiri. Amọ ohun to da wa loju ni pe adirẹsi ilu Eko ni awọn ileesẹ aje ayaba naa wa, to si daju pe ilu Eko ni olori naa ti n ri taje se. Koda, adugbo Ikeja ni adirẹsi sọọbu asọ tuntun ti olori naa sẹsẹ fẹ si bayii, osu Kẹwa to n bọ si lo ni sọọbu naa yoo di sisi. Nigba to n kede aseyọri rẹ tuntun naa, olori Badra kọ soju opo Instagram rẹ pe ọjọ ti pẹ ti oun ti n gbaa lero lati si ibudo asọ tita, ti inu oun si dun pe ala oun naa papa wa si imusẹ.


Amọ ohun to da wa loju ni pe adirẹsi ilu Eko ni awọn ileesẹ aje ayaba naa wa, to si daju pe ilu Eko ni olori naa ti n ri taje se. Koda, adugbo Ikeja ni adirẹsi sọọbu asọ tuntun ti olori naa sẹsẹ fẹ si bayii, osu Kẹwa to n bọ si lo ni sọọbu naa yoo di sisi. Nigba to n kede aseyọri rẹ tuntun naa, olori Badra kọ soju opo Instagram rẹ pe ọjọ ti pẹ ti oun ti n gbaa lero lati si ibudo asọ tita, ti inu oun si dun pe ala oun naa papa wa si imusẹ. Sọọbu onibeji, nibi ti wọn yoo ti maa ta asọ ati se ara loge si ni ayaba naa sẹsẹ fẹ si, nibiti wọn yoo ti maa se eekanna, din irun, lu eti, imu ati se irun lọsọ. Ohun to wa nfoju han gbangba ni pe olori Badra ti n mọ ọpọ gbajumọ nilu Eko, paapa lẹnu ọrọ aje rẹ, to si n fi wsn soju opo ayelujara rẹ. Sugbọn eyi to jẹ iyalẹnu ni ajọsepọ to wa laarin ayaba Ọyọ naa ati ilumọọka ọkunrin kan to maa n mura bi obinrin, tọpọ eeyan mọ si Bobrisky.


Sọọbu onibeji, nibi ti wọn yoo ti maa ta asọ ati se ara loge si ni ayaba naa sẹsẹ fẹ si, nibiti wọn yoo ti maa se eekanna, din irun, lu eti, imu ati se irun lọsọ. Ohun to wa nfoju han gbangba ni pe olori Badra ti n mọ ọpọ gbajumọ nilu Eko, paapa lẹnu ọrọ aje rẹ, to si n fi wsn soju opo ayelujara rẹ. Sugbọn eyi to jẹ iyalẹnu ni ajọsepọ to wa laarin ayaba Ọyọ naa ati ilumọọka ọkunrin kan to maa n mura bi obinrin, tọpọ eeyan mọ si Bobrisky. Koda, ninu iwe ifitonileti ti ayaba Badra fisita nipa sọọbu asọ tuntun to fẹ si laipẹ yii, o n kesi awọn ololufẹ rẹ pe ki wọn wa pade oun lọjọ naa nilu Eko, ki wọn si tun wa foju kan Bobrisky, ọkunrin to n mura bii obinrin, ẹni ti oun yoo maa gba lalejo. Ibeere ti ọpọ eeyan si n bi ara wọn ni pe iru ajọsepọ wo lo wa laarin Bobrisky ati ayaba nilu Oyo debi pe yoo maa pe wa sinu ibudo itaja rẹ. Amọ BBC Yoruba wa n fi akoko yii ki iya Ibeji Alaafin ku oriire nipa ileesẹ aje tuntun rẹ, ta si gbadura pe aje yoo maa wọ igba.


Koda, ninu iwe ifitonileti ti ayaba Badra fisita nipa sọọbu asọ tuntun to fẹ si laipẹ yii, o n kesi awọn ololufẹ rẹ pe ki wọn wa pade oun lọjọ naa nilu Eko, ki wọn si tun wa foju kan Bobrisky, ọkunrin to n mura bii obinrin, ẹni ti oun yoo maa gba lalejo. Ibeere ti ọpọ eeyan si n bi ara wọn ni pe iru ajọsepọ wo lo wa laarin Bobrisky ati ayaba nilu Oyo debi pe yoo maa pe wa sinu ibudo itaja rẹ. Amọ BBC Yoruba wa n fi akoko yii ki iya Ibeji Alaafin ku oriire nipa ileesẹ aje tuntun rẹ, ta si gbadura pe aje yoo maa wọ igba.


Alaafin Oyo Oba Lamidi Adeyemi: Kìí ṣe oògùn ìbílẹ̀ ni mo fi ń rántí déètì ọjọ́ àti oṣù lórí

Alaafin ilu Oyo, Oba Lamidi Adeyemi tí sapejuwe iyi to wa ninu bo ṣe ni imọ pé o da bíi idokoowo ni to sì ni ere pupọ ninu. Oba Adeyemi tún jẹ́ ko di mimọ pe oogun tí àwọn èèyàn ro wípé òun n lo to fi jẹ pe ọgbọn orí àti ọpọlọ pọ to bẹẹ ni iye ọjọ orí to wa, bàbà ṣi máa ń rántí nkan perepere, o ni irọ gbaa ni, oun ko lo oògùn kankan. Ori ade yìí mẹ́nu bá ọrọ náà níbi eto ayẹyẹ igbaniwọ ile ẹ̀kọ́ gíga ìkẹrindínlógún Fasiti Lead City ti wọn pe e si gẹgẹ bi alejo pataki to si n sọ̀rọ̀ nípa awọn to n ro wípé Alaafin máa ń lo oogun ìbílẹ̀ lati lee rántí awọn ọjọ, oṣù àti ọdun pàtàkì gẹgẹ bawọn eeyan ṣe woye rẹ pe kii gbagbe irú nkan báyìí. Nigba to n bu ẹnu ẹtẹ lu ọrọ naa, Ọba Adeyemi ni òun maa  n rántí ọjọ tori idokoowo toun ṣe si igbesẹ níní imọ. "Mo mọọmọ ko owó àti akoko lorii mímú imọ mi gbòòrò sii ni tori pe mo fẹ́ di sọ̀rọ̀-sọ̀rọ̀ itagbangba nítorí ipò mi". Bá wo ni òrékelẹ́wà Adedoja tó gbàmì ẹ̀yẹ ''Miss Oyo 2020'' ṣe jẹ́ sí Alaafin?


Nigba to n bu ẹnu ẹtẹ lu ọrọ naa, Ọba Adeyemi ni òun maa  n rántí ọjọ tori idokoowo toun ṣe si igbesẹ níní imọ. "Mo mọọmọ ko owó àti akoko lorii mímú imọ mi gbòòrò sii ni tori pe mo fẹ́ di sọ̀rọ̀-sọ̀rọ̀ itagbangba nítorí ipò mi". Bá wo ni òrékelẹ́wà Adedoja tó gbàmì ẹ̀yẹ ''Miss Oyo 2020'' ṣe jẹ́ sí Alaafin? Alaafin bi ibeji l‘ẹẹmeji lọsẹ kansoso Ẹ̀yin oríadé, tẹ bá fẹ́ mọ ìtàn Yorùbá, ẹ lọ kọ́ lọ́dọ̀ Alaafin - Oluwo Ìdí tí mo fi ń dé fìlà Abetiaja nì gbogbo ìgbà nìyìí - Alaafin Ọba Adeyemi rọ  awọn ọmọ Naijiria lati dokoowo ohun tí wọn ní sinu idagbasoke imọ ati ọgbọn ori wọn. Alaafin ni "nigba ti mo wa ni Fasiti Usman Dan Fodio gẹgẹ bii Ọga Giwa Fáṣítì, mo dá nìkan san owó iléèwé awọn ọmọ ilẹ̀ ẹ̀kọ́ igba láti lọ ṣe imọ ẹ̀kọ́ to ba wu wọn. Too ba ko gbogbo ti apo rẹ síta, too ko lori idagbasoke ọpọlọ rẹ, okoowo to dára gidi nìyẹn".