Bi a ba wo o, a gba ominira lọdun 1960, aimọye gomina lo ti jẹ. Bẹrẹ lati ọdọ Alaaji Lateef Jakande, ti wọn kọkọ jẹ gomina alagbada, awọn bẹrẹ pẹlu ibi ti wọn ti n dana sun ilẹ, ti wọn n pe ni incinerator, ṣugbọn ko ti i si ero pupọ l’Ekoo nigba yẹn. Nigba Ọgagun Buba Marwa naa debẹ, o pe awọn aladaani jọ, pe ki wọn maa wa ṣiṣẹ kolẹ-kodọti, ibi tẹgbẹ ti n bẹrẹ niyẹn, ṣugbọn ko ti i ni ontẹ ijọba ninu. Ijọba ibilẹ ogun ni Eko ni nigba yẹn, ẹ ma gbagbe pe ofin ilẹ wa fun ijọba ibilẹ lagbara lati ṣakoso ọrọ idọti, ṣugbọn nitori ero to n wọle, apa awọn kansu ko ka a. Nijọba ṣe ṣe ile idalẹsi, taa n pe ni Dump Site. Ṣugbọn eyi to dara ju ni ohun ti wọn n pe ni Sanitary Landfill site, ṣugbọn o wọn, o le na ijọba ni biliọnu mẹwaa naira lati ṣe e, bẹẹ ni wọn si maa gbẹ ilẹ. Ori ilẹ ti wọn gbẹ yii ni wọn maa gbe awọn si, ki omi idọti ma ba a lọ sinu ilẹẹlẹ, omi idọti yii majele ni, nitori ẹ ni wọn ṣe gbọdọ gbe awọn yẹn si i, paapaa nitori omi tawọn eeyan n mu.


Ọpọ awọn araalu kii sanwo ilẹ fawọn akọlẹ-kodọti, wọn gba pe iṣẹ ijọba ni, o si n koba ọrọ aje wa – Oriyọmi

Ijọba ibilẹ ogun ni Eko ni nigba yẹn, ẹ ma gbagbe pe ofin ilẹ wa fun ijọba ibilẹ lagbara lati ṣakoso ọrọ idọti, ṣugbọn nitori ero to n wọle, apa awọn kansu ko ka a. Nijọba ṣe ṣe ile idalẹsi, taa n pe ni Dump Site. Ṣugbọn eyi to dara ju ni ohun ti wọn n pe ni Sanitary Landfill site, ṣugbọn o wọn, o le na ijọba ni biliọnu mẹwaa naira lati ṣe e, bẹẹ ni wọn si maa gbẹ ilẹ. Ori ilẹ ti wọn gbẹ yii ni wọn maa gbe awọn si, ki omi idọti ma ba a lọ sinu ilẹẹlẹ, omi idọti yii majele ni, nitori ẹ ni wọn ṣe gbọdọ gbe awọn yẹn si i, paapaa nitori omi tawọn eeyan n mu. Aṣejere: Njẹ a niru eyi nilẹ wa nibi? Alagba Oriyọmi: Rara o, Akinwunmi Ambọde fẹẹ ṣe e tẹlẹ, ṣugbọn eyi to lọọ ṣe si Epe, ibi lo pada jẹ fun awọn araalu. Ṣe ẹ ranti pe mo sọ fun yin pe omi idọti yii, oro buruku ni, ṣugbọn eti odo loun lọọ ṣe tiẹ si, ewu nla si leyi jẹ fun awọn eeyan ilu yẹn.


Aṣejere: Njẹ a niru eyi nilẹ wa nibi? Alagba Oriyọmi: Rara o, Akinwunmi Ambọde fẹẹ ṣe e tẹlẹ, ṣugbọn eyi to lọọ ṣe si Epe, ibi lo pada jẹ fun awọn araalu. Ṣe ẹ ranti pe mo sọ fun yin pe omi idọti yii, oro buruku ni, ṣugbọn eti odo loun lọọ ṣe tiẹ si, ewu nla si leyi jẹ fun awọn eeyan ilu yẹn. Ẹgbẹ odo ni Ambọde ṣe ilẹ idọti si ni Ẹpẹ, eyi ko si daa. Aṣejere: E o ti i dahun ibeere igba ti ẹ bẹrẹ gan an? Alagba Oriyọmi: Nigba ti Marwa pe aladaani si i, lati maa lọọ dalẹ s’Ọjọta, wọn fi ṣe ẹnikan fun kansu kan, ṣugbọn agbara tiwọn naa ko ka a, agbara kansu gan an ko ka a. Nitori miliọnu mẹwaa naira ni tokunbọ mọto akolẹ, tuntun rẹ n lọ si bii miliọnu marundinlaadọta ati bẹẹ bẹẹ lọ.


Ẹgbẹ odo ni Ambọde ṣe ilẹ idọti si ni Ẹpẹ, eyi ko si daa. Aṣejere: E o ti i dahun ibeere igba ti ẹ bẹrẹ gan an? Alagba Oriyọmi: Nigba ti Marwa pe aladaani si i, lati maa lọọ dalẹ s’Ọjọta, wọn fi ṣe ẹnikan fun kansu kan, ṣugbọn agbara tiwọn naa ko ka a, agbara kansu gan an ko ka a. Nitori miliọnu mẹwaa naira ni tokunbọ mọto akolẹ, tuntun rẹ n lọ si bii miliọnu marundinlaadọta ati bẹẹ bẹẹ lọ. Ẹni ba maa ṣiṣẹ yii gbọdọ ni ọkọ meji. Ṣugbọn nigba ti Bọla Tinubu debẹ, ti wọn ba obitibiti ilẹ, wọn ni ẹnikan fun kansu kan ko to, wọn si gba awọn eeyan si i, n lo fi di pe awọn bii marun un fun kansu kan. Bi wahala yẹn ṣe bẹrẹ si i dinku niyẹn. Ni Tinubu ba bẹrẹ si i sanwo fun wa.


Ẹni ba maa ṣiṣẹ yii gbọdọ ni ọkọ meji. Ṣugbọn nigba ti Bọla Tinubu debẹ, ti wọn ba obitibiti ilẹ, wọn ni ẹnikan fun kansu kan ko to, wọn si gba awọn eeyan si i, n lo fi di pe awọn bii marun un fun kansu kan. Bi wahala yẹn ṣe bẹrẹ si i dinku niyẹn. Ni Tinubu ba bẹrẹ si i sanwo fun wa. Ṣugbọn ṣe lawọn araalu n ri ọrọ ilẹ gẹgẹ bii bukata ijọba, ṣe ẹ ranti pe awọn Hausa lo n ba wa ko o tẹlẹ, to si jẹ pe inu odo ni wọn maa n da ilẹ naa si. Nigba to tun ya, wọn sọ kansu di mẹtadinlọgọta, 57, o tubọ n gbooro si i, nitori naa lawọn ọmọ ẹgbẹ wa ṣe le ni irinwo bayii ti a n kolẹ l’Ekoo, sibẹ naa a ṣi n gbiyanju ni, tori ero pọ l’Ekoo. Nigba to ya la ba wo o pe, a o le da ṣe kinni yii, n la ṣe ni ka kuku sọ ọ dẹgbẹ.


Ṣugbọn ṣe lawọn araalu n ri ọrọ ilẹ gẹgẹ bii bukata ijọba, ṣe ẹ ranti pe awọn Hausa lo n ba wa ko o tẹlẹ, to si jẹ pe inu odo ni wọn maa n da ilẹ naa si. Nigba to tun ya, wọn sọ kansu di mẹtadinlọgọta, 57, o tubọ n gbooro si i, nitori naa lawọn ọmọ ẹgbẹ wa ṣe le ni irinwo bayii ti a n kolẹ l’Ekoo, sibẹ naa a ṣi n gbiyanju ni, tori ero pọ l’Ekoo. Nigba to ya la ba wo o pe, a o le da ṣe kinni yii, n la ṣe ni ka kuku sọ ọ dẹgbẹ. Orukọ ẹgbẹ naa ni Association of Waste Managers of Nigeria. Ibi taa ti n sọrọ yii ni olu ileeṣẹ wa nilẹ yii. Gbogbo awọn akolẹ-kodọti to wa kaakiri orilẹ-ede yii, ibi ti wọn ti bẹrẹ ree.


Orukọ ẹgbẹ naa ni Association of Waste Managers of Nigeria. Ibi taa ti n sọrọ yii ni olu ileeṣẹ wa nilẹ yii. Gbogbo awọn akolẹ-kodọti to wa kaakiri orilẹ-ede yii, ibi ti wọn ti bẹrẹ ree. Ọdun 2008 la forukọ yii silẹ, aimọye awọn eeyan ti wọn ti jẹ adari, ti wọn si ti fẹyinti. Aṣejere: Ipo keloo lẹyin wa bayii? Alagba Oriyọmi: Aarẹ karun un lemi.


Ọdun 2008 la forukọ yii silẹ, aimọye awọn eeyan ti wọn ti jẹ adari, ti wọn si ti fẹyinti. Aṣejere: Ipo keloo lẹyin wa bayii? Alagba Oriyọmi: Aarẹ karun un lemi. Nigba ti Tinubu wa nibẹ ni wọn n sanwo fun wa lati maa ba wọn kolẹ, ṣugbọn nigba ti Babatunde Faṣọla debẹ, lo ba pariwo pe owo ilẹ yii pọ ju funjọba, lo ba ni ki awọn araalu naa maa sanwo ilẹ ti wọn n lo, kijọba si maa fi kun un fun wọn, iyẹn ni sọbsidi. Ni wọn ṣe gba awọn ileeṣẹ adani kan lati maa bojuto o nigba yẹn. Ṣugbọn bayii, awa ileeṣẹ kolẹ-kodọti la n gba owo funra wa.


Nigba ti Tinubu wa nibẹ ni wọn n sanwo fun wa lati maa ba wọn kolẹ, ṣugbọn nigba ti Babatunde Faṣọla debẹ, lo ba pariwo pe owo ilẹ yii pọ ju funjọba, lo ba ni ki awọn araalu naa maa sanwo ilẹ ti wọn n lo, kijọba si maa fi kun un fun wọn, iyẹn ni sọbsidi. Ni wọn ṣe gba awọn ileeṣẹ adani kan lati maa bojuto o nigba yẹn. Ṣugbọn bayii, awa ileeṣẹ kolẹ-kodọti la n gba owo funra wa. Nitori naa lo fi jẹ pe ẹni ba maa ṣiṣẹ yii gbọdọ ni mọto meji, ati ileeṣẹ ti wọn le wa onitọhun si. O si di dandan lati kọ orukọ si ara mọto to fi n kolẹ kiri naa. Ṣugbọn awọ ko kaju ilu o, tori awọn araalu ṣi n wo o pe ijọba lo yẹ ko maa sanwo ilẹ tawọn ba lo, nijọba ṣe n ran awọn ọmọ ẹgbẹ wa lọwọ.


Nitori naa lo fi jẹ pe ẹni ba maa ṣiṣẹ yii gbọdọ ni mọto meji, ati ileeṣẹ ti wọn le wa onitọhun si. O si di dandan lati kọ orukọ si ara mọto to fi n kolẹ kiri naa. Ṣugbọn awọ ko kaju ilu o, tori awọn araalu ṣi n wo o pe ijọba lo yẹ ko maa sanwo ilẹ tawọn ba lo, nijọba ṣe n ran awọn ọmọ ẹgbẹ wa lọwọ. Aṣejere: Iyẹn ni pe gbogbo yin nijọba n fun lowo lati kolẹ? Alagba Oriyọmi: Rara o, awọn akolẹ-kodọti kan wa to jẹ pe ijọba ko fun wọn lowo mọ, awọn lo n gbọ bukata ara wọn, paapaa awọn to n ṣiṣẹ agbegbe Ikoyi, Lekki, VI, ati bẹẹ bẹẹ lọ, awọn to wa ni Alimọṣọ, Ẹpẹ, Ayọbọ ati bẹẹ bẹẹ lọ nikan ni wọn ṣi n gba owo lọwọ ijọba. Aṣejere: Ki wa lawọn ipenija awọn ọmọ ẹgbẹ yin?


Aṣejere: Iyẹn ni pe gbogbo yin nijọba n fun lowo lati kolẹ? Alagba Oriyọmi: Rara o, awọn akolẹ-kodọti kan wa to jẹ pe ijọba ko fun wọn lowo mọ, awọn lo n gbọ bukata ara wọn, paapaa awọn to n ṣiṣẹ agbegbe Ikoyi, Lekki, VI, ati bẹẹ bẹẹ lọ, awọn to wa ni Alimọṣọ, Ẹpẹ, Ayọbọ ati bẹẹ bẹẹ lọ nikan ni wọn ṣi n gba owo lọwọ ijọba. Aṣejere: Ki wa lawọn ipenija awọn ọmọ ẹgbẹ yin? Alagba Oriyọmi: Awọn ipenija taa n ni, ni pe; awọn kan kii fẹẹ sanwo ilẹ wọn, wọn a sọ pe agba ẹgbẹ lawọn, oloṣelu lawọn, ajagunfẹyinti lawọn, awọn mi in a tiẹ sọ pe awọn ti ṣiṣẹ sin ijọba, awọn ti fẹyinti, nitori naa o yẹ kijọba le maa sin awọn. Ijọba gbọdọ kan an nipa fawọn eeyan lati maa sanwo ilẹ ti wọn ba jẹ, a fẹ kijọba da sọrọ yii, ki wọn ma fi toṣelu bọ ọ. Aṣejere: Iṣẹ wo lawọn kansu n ṣe ni tiwọn? Alagba Oriyọmi: O yẹ ki awọn kansu naa dide, ki awọn wole-wole naa dide siṣẹ wọn, ki wọn bẹrẹ si i da sẹria fawọn ti wọn ba lodi sofin yii.


Alagba Oriyọmi: Awọn ipenija taa n ni, ni pe; awọn kan kii fẹẹ sanwo ilẹ wọn, wọn a sọ pe agba ẹgbẹ lawọn, oloṣelu lawọn, ajagunfẹyinti lawọn, awọn mi in a tiẹ sọ pe awọn ti ṣiṣẹ sin ijọba, awọn ti fẹyinti, nitori naa o yẹ kijọba le maa sin awọn. Ijọba gbọdọ kan an nipa fawọn eeyan lati maa sanwo ilẹ ti wọn ba jẹ, a fẹ kijọba da sọrọ yii, ki wọn ma fi toṣelu bọ ọ. Aṣejere: Iṣẹ wo lawọn kansu n ṣe ni tiwọn? Alagba Oriyọmi: O yẹ ki awọn kansu naa dide, ki awọn wole-wole naa dide siṣẹ wọn, ki wọn bẹrẹ si i da sẹria fawọn ti wọn ba lodi sofin yii. Aṣejere: Ki lawọn iṣoro ti ẹ tun maa n ni? Alagba Oriyọmi: Igba mi in awọn eeyan a ti jẹ owo ile silẹ, wọn a wa ko jade nile yẹn, ẹlomii to ko sinu ẹ a sọ pe oun kọ loun jẹ owo ile, ko ni sanwo, lanlọọdu naa ko tun ni fẹẹ sanwo, bẹẹ akolẹ ti kolẹ ni tiẹ, ṣugbọn ko sẹni to fẹẹ sanwo ilẹ yẹn. Aṣejere: Awọn araalu naa n fẹsun kan yin pe ẹyin naa kii wa kolẹ lasiko Alagba Oriyọmi: Idi ni pe nigba to ba ti di pe awọn eeyan ko sanwo nigba to yẹ ki wọn sanwo, bẹẹ niṣe la maa n kọkọ kolẹ oṣu kan si mẹta ki o too di pe a bẹrẹ si i gba owo, nigba taa ba lọọ beere owo lọwọ awọn onile, wọn ko ni sanwo, a o le maa kolẹ fawọn eeyan ti ko sanwo, bẹẹ si la o le maa lo owo awọn ti wọn sanwo fun tawọn ti ko sanwo.


Aṣejere: Ki lawọn iṣoro ti ẹ tun maa n ni? Alagba Oriyọmi: Igba mi in awọn eeyan a ti jẹ owo ile silẹ, wọn a wa ko jade nile yẹn, ẹlomii to ko sinu ẹ a sọ pe oun kọ loun jẹ owo ile, ko ni sanwo, lanlọọdu naa ko tun ni fẹẹ sanwo, bẹẹ akolẹ ti kolẹ ni tiẹ, ṣugbọn ko sẹni to fẹẹ sanwo ilẹ yẹn. Aṣejere: Awọn araalu naa n fẹsun kan yin pe ẹyin naa kii wa kolẹ lasiko Alagba Oriyọmi: Idi ni pe nigba to ba ti di pe awọn eeyan ko sanwo nigba to yẹ ki wọn sanwo, bẹẹ niṣe la maa n kọkọ kolẹ oṣu kan si mẹta ki o too di pe a bẹrẹ si i gba owo, nigba taa ba lọọ beere owo lọwọ awọn onile, wọn ko ni sanwo, a o le maa kolẹ fawọn eeyan ti ko sanwo, bẹẹ si la o le maa lo owo awọn ti wọn sanwo fun tawọn ti ko sanwo. Aṣejere: Bawo lo ṣe rọrun fun yin lati ṣiṣẹ lasiko igbele tọdun to kọja? Alagba Oriyọmi: Ọrọ to n pa awọn akolẹ-kodọti lẹkun lẹ mẹnule yẹn. Arun Korona ṣe tiẹ, awọn ọdọ to ṣewọde naa ṣe tiwọn, gomina wa fun wa lọjọ meji lati ko gbogbo ilẹ to wa l’Ekoo la i gba kọbọ.


Aṣejere: Bawo lo ṣe rọrun fun yin lati ṣiṣẹ lasiko igbele tọdun to kọja? Alagba Oriyọmi: Ọrọ to n pa awọn akolẹ-kodọti lẹkun lẹ mẹnule yẹn. Arun Korona ṣe tiẹ, awọn ọdọ to ṣewọde naa ṣe tiwọn, gomina wa fun wa lọjọ meji lati ko gbogbo ilẹ to wa l’Ekoo la i gba kọbọ. Awọn ọmọ ẹgbẹ wa lo ṣe awọn iṣẹ yẹn, bẹẹ la si tun n ko ilẹ awọn araalu lasiko igbele, ṣugbọn awọn eeyan ko sanwo ilẹ, tori wọn ko jade lọọ ṣiṣẹ, bẹẹ o di dandan ka ṣiṣẹ nitori oorun, banki lọpọ awọn araalu n sanwo si, banki naa ko ṣiṣẹ, nitori naa iṣoro to pọ la koju nigba yẹn, loootọ ni wọn fun wa lawọn ọṣẹ, ibomu ati bẹẹ bẹẹ lọ nigba yẹn, ṣugbọn ko sohun ti a fẹẹ fi we inu. Aṣejere: Ki lohun ti ẹ n ba ijọba sọ lori ọrọ yii? Alagba Oriyọmi: Ijọba wa naa nijọba yii, awa naa si mọ bo ṣe n lọ, a mọ ohun to n ṣẹlẹ, ẹ wo iye banki ti wọn dana sun, ẹ wo awọn bọọsi ati ile ijọba ti wọn dana sun, bi a ba bẹrẹ si i beere owo lọwọ ijọba a jẹ pe a o laanu ni.


Awọn ọmọ ẹgbẹ wa lo ṣe awọn iṣẹ yẹn, bẹẹ la si tun n ko ilẹ awọn araalu lasiko igbele, ṣugbọn awọn eeyan ko sanwo ilẹ, tori wọn ko jade lọọ ṣiṣẹ, bẹẹ o di dandan ka ṣiṣẹ nitori oorun, banki lọpọ awọn araalu n sanwo si, banki naa ko ṣiṣẹ, nitori naa iṣoro to pọ la koju nigba yẹn, loootọ ni wọn fun wa lawọn ọṣẹ, ibomu ati bẹẹ bẹẹ lọ nigba yẹn, ṣugbọn ko sohun ti a fẹẹ fi we inu. Aṣejere: Ki lohun ti ẹ n ba ijọba sọ lori ọrọ yii? Alagba Oriyọmi: Ijọba wa naa nijọba yii, awa naa si mọ bo ṣe n lọ, a mọ ohun to n ṣẹlẹ, ẹ wo iye banki ti wọn dana sun, ẹ wo awọn bọọsi ati ile ijọba ti wọn dana sun, bi a ba bẹrẹ si i beere owo lọwọ ijọba a jẹ pe a o laanu ni. Adura lawa naa n gba pe ki wọn ma dana sun awọn mọto taa fi n kolẹ ni, tori ọpọ lero pe ijọba lo ni awọn mọto yẹn, ko si ri bẹẹ. Aṣejere: Awọn ọkọ yin to n taku soju titi, ki lẹ n ṣe lati maa lo awọn ọkọ to bojumu ṣiṣẹ? Alagba Oriyọmi: Nigba taa lọọ yawo lọwọ banki, taa gba ọfiisi, ra mọto, taa n sanwo oṣu fawọn oṣiṣẹ wa, ṣugbọn to jẹ pe ibi to yẹ ka ti maa ri owo sanwo pada fun banki, awọn yẹn kọ lati sanwo ile wọn, bawo la ṣe fẹẹ sanwo taa ya lọwọ banki?


Adura lawa naa n gba pe ki wọn ma dana sun awọn mọto taa fi n kolẹ ni, tori ọpọ lero pe ijọba lo ni awọn mọto yẹn, ko si ri bẹẹ. Aṣejere: Awọn ọkọ yin to n taku soju titi, ki lẹ n ṣe lati maa lo awọn ọkọ to bojumu ṣiṣẹ? Alagba Oriyọmi: Nigba taa lọọ yawo lọwọ banki, taa gba ọfiisi, ra mọto, taa n sanwo oṣu fawọn oṣiṣẹ wa, ṣugbọn to jẹ pe ibi to yẹ ka ti maa ri owo sanwo pada fun banki, awọn yẹn kọ lati sanwo ile wọn, bawo la ṣe fẹẹ sanwo taa ya lọwọ banki? Ohun ti ọpọ ko mọ ni pe banki lo ya ọpọ awọn ileeṣẹ wọnyi lowo lati ṣe ọrọ aje wọn. Ṣugbọn nigba tawọn eeyan ti wọn ya lowo ko da owo wọn pada nkọ? Ohun to si fa a naa ni pe awọn araalu ko sanwo ilẹ.


Ohun ti ọpọ ko mọ ni pe banki lo ya ọpọ awọn ileeṣẹ wọnyi lowo lati ṣe ọrọ aje wọn. Ṣugbọn nigba tawọn eeyan ti wọn ya lowo ko da owo wọn pada nkọ? Ohun to si fa a naa ni pe awọn araalu ko sanwo ilẹ. Bii biliọnu kan naira lawọn Sterling Bank ti na lori ọrọ iṣẹ owo ilẹ ni Eko yii lasan, wọn si n pe wa, wọn n sọ fun wa pe awọn maa gba ọkọ awọn pada lọwọ awọn akolẹ tori wọn ko sanwo, awọn aṣọ ti wọn fun wa niyẹn, Access bank naa ṣe tiẹ, wọn fun wa laṣọ, wọn kọ orukọ ileeṣẹ ati oṣiṣẹ wọn sara rẹ niyẹn. Mọto ti wọn ra fun wa ti le ni aadọrun, ṣugbọn kani awọn araalu n sanwo daadaa, wọn a tun le ra si i fun wa, nitori naa kijọba ba wa bẹ awọn to n jẹ wa lowo, ki wọn sanwo wa. Aṣejere: Awọn ilẹ oju titi, ta lo lẹtọ ati kolẹ oju titi?


Bii biliọnu kan naira lawọn Sterling Bank ti na lori ọrọ iṣẹ owo ilẹ ni Eko yii lasan, wọn si n pe wa, wọn n sọ fun wa pe awọn maa gba ọkọ awọn pada lọwọ awọn akolẹ tori wọn ko sanwo, awọn aṣọ ti wọn fun wa niyẹn, Access bank naa ṣe tiẹ, wọn fun wa laṣọ, wọn kọ orukọ ileeṣẹ ati oṣiṣẹ wọn sara rẹ niyẹn. Mọto ti wọn ra fun wa ti le ni aadọrun, ṣugbọn kani awọn araalu n sanwo daadaa, wọn a tun le ra si i fun wa, nitori naa kijọba ba wa bẹ awọn to n jẹ wa lowo, ki wọn sanwo wa. Aṣejere: Awọn ilẹ oju titi, ta lo lẹtọ ati kolẹ oju titi? Alagba Oriyọmi: Ohun to ṣeni laanu ni pe kaakiri lawọn eeyan ti n waa ju ilẹ soju awọn titi tẹẹ n wo yẹn, eyi lo fa a ti ajọ lawma fi gbe eto kan dide fun awa akolẹ, wọn fun wa lawọn adugbo lati maa ko ilẹ to ba wa loju titi, awọn ọmọ ẹgbẹ kan wa to jẹ iṣẹ tiwọn niyẹn, ijọba si n sanwo fun wọn, ṣugbọn ẹyin naa mọ pe owo ijọba kii ya, igba mi in oṣu mẹfa; a o ti i ri owo gba. Bẹẹ ni lawma naa n n gbiyanju awọn naa n kolẹ oju titi, awọn naa ni tiwọn ti wọn n ko. Aṣejere: Ki lẹ n ṣe lati wa ojuutu si iṣoro ile-ilẹ ni Eko?


Alagba Oriyọmi: Ohun to ṣeni laanu ni pe kaakiri lawọn eeyan ti n waa ju ilẹ soju awọn titi tẹẹ n wo yẹn, eyi lo fa a ti ajọ lawma fi gbe eto kan dide fun awa akolẹ, wọn fun wa lawọn adugbo lati maa ko ilẹ to ba wa loju titi, awọn ọmọ ẹgbẹ kan wa to jẹ iṣẹ tiwọn niyẹn, ijọba si n sanwo fun wọn, ṣugbọn ẹyin naa mọ pe owo ijọba kii ya, igba mi in oṣu mẹfa; a o ti i ri owo gba. Bẹẹ ni lawma naa n n gbiyanju awọn naa n kolẹ oju titi, awọn naa ni tiwọn ti wọn n ko. Aṣejere: Ki lẹ n ṣe lati wa ojuutu si iṣoro ile-ilẹ ni Eko? Alagba Oriyọmi: Ijọba Gomina Sanwo-Olu ti n ṣiṣẹ lori ẹ, mo jẹ ọmọ igbimọ ti wọn gbe kalẹ lati wa ojuutu si eyi. Tori nigba to ba ya, awọn ile-ilẹ to wa niluu yii ko ni le gba awọn ilẹ wa mọ, ṣugbọn wahala awọn ọdọ to ṣewọde yẹn fa ọwọ aago sẹyin, tori ẹgbẹẹgbẹrun nijọba nilo, fun Badagry, Igando, Ọjọta, Ikorodu, Ẹpẹ Lẹkki, nitori naa kii ṣe iṣẹ kekere. Aṣejere: Ẹni ba fẹẹ darapọ mọ ẹgbẹ yii n kọ?


Alagba Oriyọmi: Ijọba Gomina Sanwo-Olu ti n ṣiṣẹ lori ẹ, mo jẹ ọmọ igbimọ ti wọn gbe kalẹ lati wa ojuutu si eyi. Tori nigba to ba ya, awọn ile-ilẹ to wa niluu yii ko ni le gba awọn ilẹ wa mọ, ṣugbọn wahala awọn ọdọ to ṣewọde yẹn fa ọwọ aago sẹyin, tori ẹgbẹẹgbẹrun nijọba nilo, fun Badagry, Igando, Ọjọta, Ikorodu, Ẹpẹ Lẹkki, nitori naa kii ṣe iṣẹ kekere. Aṣejere: Ẹni ba fẹẹ darapọ mọ ẹgbẹ yii n kọ? Alagba Oriyọmi: Ko kọkọ forukọ ileeṣẹ ẹ silẹ pẹlu ijọba apapọ, lẹyin iyẹn a ra mọto lati maa fi kolẹ, a wa ko lẹta si lawma pe oun fẹẹ ṣiṣẹ akolẹ, ajọ lawma a wo ibi ti aaye wa ti wọn le taari rẹ si lati maa ṣiṣẹ. Aṣejere: Njẹ owo yii tiẹ pe, ṣe owo wa nibẹ? Alagba Oriyọmi: Ko siṣẹ ti ko sowo nibẹ, ko si siṣẹ ti ko le gbeeyan ṣubu, owo wa nibẹ, ṣugbọn ṣe owo n wọle, iyẹn ni ipenija to wa nibẹ.


Alagba Oriyọmi: Ko kọkọ forukọ ileeṣẹ ẹ silẹ pẹlu ijọba apapọ, lẹyin iyẹn a ra mọto lati maa fi kolẹ, a wa ko lẹta si lawma pe oun fẹẹ ṣiṣẹ akolẹ, ajọ lawma a wo ibi ti aaye wa ti wọn le taari rẹ si lati maa ṣiṣẹ. Aṣejere: Njẹ owo yii tiẹ pe, ṣe owo wa nibẹ? Alagba Oriyọmi: Ko siṣẹ ti ko sowo nibẹ, ko si siṣẹ ti ko le gbeeyan ṣubu, owo wa nibẹ, ṣugbọn ṣe owo n wọle, iyẹn ni ipenija to wa nibẹ. Emi naa ti le logun ọdun nibẹ, ti ko ba pe mi, mi o ni sibẹ, awọn eeyan ti n ṣe e tipẹ. Ṣugbọn iba tun dara ju bẹẹ lọ ti ijọba ba dide si i, awọn akolẹ wa kan wa ti wọn n sunkun gidi, paapaa nitori awọn ti wọn ko sanwo ilẹ wọn, paapaa lawọn adugbo bii Ijọra Badia, Ajangbadi, Ajegunle, wọn pọ bẹẹ kaakiri, ti wọn ti lọọ yawo ṣiṣẹ, ẹlomii fẹyinti lẹnu iṣẹ ọba, o da owo ifẹyinti rẹ jọ lati bẹrẹ iṣẹ yii, ṣugbọn awọn eeyan kọ wọn ko sanwo, ṣe lawọn eeyan lo n walẹ, ti wọn n dana sun ilẹ funra wọn, eyi ko si dara. Aṣejere: Ṣe ẹ ti yanju ija yin pẹlu Ambọde?


Emi naa ti le logun ọdun nibẹ, ti ko ba pe mi, mi o ni sibẹ, awọn eeyan ti n ṣe e tipẹ. Ṣugbọn iba tun dara ju bẹẹ lọ ti ijọba ba dide si i, awọn akolẹ wa kan wa ti wọn n sunkun gidi, paapaa nitori awọn ti wọn ko sanwo ilẹ wọn, paapaa lawọn adugbo bii Ijọra Badia, Ajangbadi, Ajegunle, wọn pọ bẹẹ kaakiri, ti wọn ti lọọ yawo ṣiṣẹ, ẹlomii fẹyinti lẹnu iṣẹ ọba, o da owo ifẹyinti rẹ jọ lati bẹrẹ iṣẹ yii, ṣugbọn awọn eeyan kọ wọn ko sanwo, ṣe lawọn eeyan lo n walẹ, ti wọn n dana sun ilẹ funra wọn, eyi ko si dara. Aṣejere: Ṣe ẹ ti yanju ija yin pẹlu Ambọde? Alagba Oriyọmi: Bẹẹ ni, a ti gba ileẹjọ lọ, pe ki wọn fagile ẹjọ ti a pe wọn nigba yẹn, ijọba to wa lode yii n da wa lohun, bo tiẹ jẹ pe omi pọ ju ọka lọ. Ṣugbọn a n pe wọn si akiyesi pe wọn gbọdọ ṣepade pẹlu ẹgbẹ wa, a jọ bẹrẹ ni, awa lẹni akọkọ to tẹwọ gba Sanwo-Olu, bẹẹ Ambọde ṣi wa lori ipo nigba yẹn, ohun to lewu la ṣe nigba naa. A sọ nigba naa pe ọfẹ la maa ko gbogbo awọn ilẹ to wa loju titi lasiko yẹn, a si ṣe bẹẹ, Ọlọrun si gba fun wa.


Alagba Oriyọmi: Bẹẹ ni, a ti gba ileẹjọ lọ, pe ki wọn fagile ẹjọ ti a pe wọn nigba yẹn, ijọba to wa lode yii n da wa lohun, bo tiẹ jẹ pe omi pọ ju ọka lọ. Ṣugbọn a n pe wọn si akiyesi pe wọn gbọdọ ṣepade pẹlu ẹgbẹ wa, a jọ bẹrẹ ni, awa lẹni akọkọ to tẹwọ gba Sanwo-Olu, bẹẹ Ambọde ṣi wa lori ipo nigba yẹn, ohun to lewu la ṣe nigba naa. A sọ nigba naa pe ọfẹ la maa ko gbogbo awọn ilẹ to wa loju titi lasiko yẹn, a si ṣe bẹẹ, Ọlọrun si gba fun wa. Aṣejere: Kin ni Imọran yin fawọn ọmọ ẹgbẹ? Alagba Oriyọmi: Ki wọn ṣe suuru, ohun ti ko to n bọ waa ṣẹku. Wọn ti gbiyanju, ṣugbọn ki wọn ṣe suuru si i, gomina maa wa ri wa, wọn si maa ba wa sọrọ.


Aṣejere: Kin ni Imọran yin fawọn ọmọ ẹgbẹ? Alagba Oriyọmi: Ki wọn ṣe suuru, ohun ti ko to n bọ waa ṣẹku. Wọn ti gbiyanju, ṣugbọn ki wọn ṣe suuru si i, gomina maa wa ri wa, wọn si maa ba wa sọrọ. Gbogbo ẹdun ọkan wa ni wọn maa ṣe fun wa, wọn si maa ba wa da si i.


Gbogbo ẹdun ọkan wa ni wọn maa ṣe fun wa, wọn si maa ba wa da si i.


‘A n bẹ awọn oriade ilẹ Yoruba ki wọn ma ta ilẹ wa fawọn ajeji mọ’

* O pe tawọn daran-daran ti n kọlu awọn agbẹ wa, ṣugbọn Oloye Ifalọla Babalọla Onibode Ogunsanmi ni gomina awọn ẹgbẹ Agbẹkọya ni ilu Eko. Ẹgbẹ to ti wa tipẹ nilẹ Yoruba lẹgbẹ Agbẹkọya, awọn agbẹ ati ọdọ ni wọn n ja fun. Aṣejere ti ba gomina ẹgbẹ naa sọrẹ, ẹka tiluu Eko nipa ọrọ ẹgbẹ wọn, ati nipa eto aabo ilẹ Yoruba to mẹhẹ. Ohun ti wọn ba OLUWATOYIN MATHNUEL sọ ree Aṣejere: Kara o le baba o! Gomina Agbẹkọya: O o, ẹ ṣeun! Aṣejere: Ẹ jẹ ka mọ yin baba Gomina Agbẹkọya: Emi ni Oloye Ifalọla Babalọla Onibode Ogunsanmi.


Ohun ti wọn ba OLUWATOYIN MATHNUEL sọ ree Aṣejere: Kara o le baba o! Gomina Agbẹkọya: O o, ẹ ṣeun! Aṣejere: Ẹ jẹ ka mọ yin baba Gomina Agbẹkọya: Emi ni Oloye Ifalọla Babalọla Onibode Ogunsanmi. Gomina Agbẹkọya tipinlẹ Eko, Oluwo Ifa nla Agbẹkọya agbaye, emi naa tun ni Araba ti Ilu Igando. Ọmọbibi ilu Ondo ni mi, bii aadọta ọdun o le diẹ sẹyin lọjọ ori mi, agbẹ arokobọdunde ni mi, mo si tun jẹ Babalawo pọnbele to difa to si mọ tifun-tẹdọ ọpẹlẹ. Emi ko ni oludasilẹ ẹgbẹ Agbẹkọya!


Gomina Agbẹkọya tipinlẹ Eko, Oluwo Ifa nla Agbẹkọya agbaye, emi naa tun ni Araba ti Ilu Igando. Ọmọbibi ilu Ondo ni mi, bii aadọta ọdun o le diẹ sẹyin lọjọ ori mi, agbẹ arokobọdunde ni mi, mo si tun jẹ Babalawo pọnbele to difa to si mọ tifun-tẹdọ ọpẹlẹ. Emi ko ni oludasilẹ ẹgbẹ Agbẹkọya! Ọdun 1938 ni wọn da ẹgbẹ agbẹkọya silẹ. Agbẹkọya jẹ ikorajọpọ awọn agbẹ ati ọdẹ. Ṣugbọn agbẹkọya gbena woju ijọba igba naa nigba ti wọn ni ki awọn obinrin maa sanwo ori nilẹ Yoruba.


Ọdun 1938 ni wọn da ẹgbẹ agbẹkọya silẹ. Agbẹkọya jẹ ikorajọpọ awọn agbẹ ati ọdẹ. Ṣugbọn agbẹkọya gbena woju ijọba igba naa nigba ti wọn ni ki awọn obinrin maa sanwo ori nilẹ Yoruba. Fun idi eyi, awọn baba nla wa fi aake kọri pe awọn ko le maa sanwo ori ki awọn iyawo awọn naa tun maa san ati pe owo iṣẹ agbẹ, owo koko nijọba fi kọ ile Koko, eyi ti wọn n pe ni Cocoa House, ohun ni wọn fi kọ ileeṣẹ tẹlifiṣan akọkọ ati bẹẹ bẹẹ lọ. Olori awọn agbẹkọya nigba naa ni Oloye Tafa lati ilu Akanran n’Ibada. Ija ajagbara yii de Ogbomọṣọ, Ijẹbu ati kaakiri ilẹ kaarọ-o-o-jiire-, nikẹyin, nijọba gba fun Yoruba nitori wọn ri i pe ọmọ Oodua maa n ba eniyan ja pẹlu gbogbo ohun yoowu to ni ni.


Fun idi eyi, awọn baba nla wa fi aake kọri pe awọn ko le maa sanwo ori ki awọn iyawo awọn naa tun maa san ati pe owo iṣẹ agbẹ, owo koko nijọba fi kọ ile Koko, eyi ti wọn n pe ni Cocoa House, ohun ni wọn fi kọ ileeṣẹ tẹlifiṣan akọkọ ati bẹẹ bẹẹ lọ. Olori awọn agbẹkọya nigba naa ni Oloye Tafa lati ilu Akanran n’Ibada. Ija ajagbara yii de Ogbomọṣọ, Ijẹbu ati kaakiri ilẹ kaarọ-o-o-jiire-, nikẹyin, nijọba gba fun Yoruba nitori wọn ri i pe ọmọ Oodua maa n ba eniyan ja pẹlu gbogbo ohun yoowu to ni ni. Aṣejere: Awọn kan maa n fẹsun kan yin pe, ẹ maa n ko ipaya ba awọn araalu? Gomina Agbẹkọya: Ẹgbẹ agbẹkọya kii ṣe ẹgbẹ ajijagbara ti i ko ipaya ba araalu, bo tilẹ jẹ pe a koriira arinfin ohun irẹjẹ, sibẹ pẹlu gbogbo wahala awọn daran-daran yii, a ti wadii, ati ṣe awọn iwadii to peye, ẹgbẹ agbẹkọya wa ri i pe omi ti fẹẹ tẹyin wọ igbin lẹnu, ogun ti n ja ilẹ Yoruba ṣugbọn a o fura, gbogbo awọn ara wa ni Ketu atawọn Yewa ko le sun ki wọn fori le oṣuka, ṣugbọn ẹgbẹ agbẹkọya fi ọrọ naa ṣe ‘oye lagba n wo’ nitori gbogbo aṣọ ko la n sa loorun! Aṣejere: Eyi tumọ si pe igbesẹ Sunday Igboho gbe laipẹ yii ku diẹ kaato?


Aṣejere: Awọn kan maa n fẹsun kan yin pe, ẹ maa n ko ipaya ba awọn araalu? Gomina Agbẹkọya: Ẹgbẹ agbẹkọya kii ṣe ẹgbẹ ajijagbara ti i ko ipaya ba araalu, bo tilẹ jẹ pe a koriira arinfin ohun irẹjẹ, sibẹ pẹlu gbogbo wahala awọn daran-daran yii, a ti wadii, ati ṣe awọn iwadii to peye, ẹgbẹ agbẹkọya wa ri i pe omi ti fẹẹ tẹyin wọ igbin lẹnu, ogun ti n ja ilẹ Yoruba ṣugbọn a o fura, gbogbo awọn ara wa ni Ketu atawọn Yewa ko le sun ki wọn fori le oṣuka, ṣugbọn ẹgbẹ agbẹkọya fi ọrọ naa ṣe ‘oye lagba n wo’ nitori gbogbo aṣọ ko la n sa loorun! Aṣejere: Eyi tumọ si pe igbesẹ Sunday Igboho gbe laipẹ yii ku diẹ kaato? Gomina Agbẹkọya: Sunday Igboho fi ti ọmọniyanṣe, Agbẹkọya ni iru awọn eniyan bii Sunday Igboho to pọ rẹpẹtẹ, nitori ma fi oko mi yẹna, ọjọ kan laa kọ ọ. Awọn alalẹ lo ti i lẹyin, agbẹkọya ni gbogbo ilẹ Yoruba naa wa lẹyin rẹ! Boya lẹ mọ pe awọn agbẹ ko le ṣiṣẹ ninu oko mọ fun ọpọlọpọ ọdun sẹyin latari ikọlu awọn fulani darandaran. Njẹ ẹ mọ pe pẹlu iwadii ti agbẹkọya ṣe, aimọye ẹgbẹrun agbẹ ni fulani ti pa sinu oko latari maalu dida to n jẹ ere oko, jẹ ẹgẹ, jẹ ohun ọgbin ni gbogbo igba, ti awọn ori ade si n fi ewe mọ lai jẹ ki o han si gbangba.


Gomina Agbẹkọya: Sunday Igboho fi ti ọmọniyanṣe, Agbẹkọya ni iru awọn eniyan bii Sunday Igboho to pọ rẹpẹtẹ, nitori ma fi oko mi yẹna, ọjọ kan laa kọ ọ. Awọn alalẹ lo ti i lẹyin, agbẹkọya ni gbogbo ilẹ Yoruba naa wa lẹyin rẹ! Boya lẹ mọ pe awọn agbẹ ko le ṣiṣẹ ninu oko mọ fun ọpọlọpọ ọdun sẹyin latari ikọlu awọn fulani darandaran. Njẹ ẹ mọ pe pẹlu iwadii ti agbẹkọya ṣe, aimọye ẹgbẹrun agbẹ ni fulani ti pa sinu oko latari maalu dida to n jẹ ere oko, jẹ ẹgẹ, jẹ ohun ọgbin ni gbogbo igba, ti awọn ori ade si n fi ewe mọ lai jẹ ki o han si gbangba. Ẹgbẹ Agbẹkọya faramọ igbesẹ Sunday Igboho bo tilẹ jẹ pe o ti tuba fun Ọọniriṣa fun oju to ya si Arole Oodua, sibẹ a ko faramọ bo ṣe rin Oriade fin! Aṣejere: Njẹ ajọṣepọ wa laarin ẹyin ati awọn agbofinro? Gomina Agbẹkọya: Ajọṣepọ wa, ṣugbọn ko kun to!


Ẹgbẹ Agbẹkọya faramọ igbesẹ Sunday Igboho bo tilẹ jẹ pe o ti tuba fun Ọọniriṣa fun oju to ya si Arole Oodua, sibẹ a ko faramọ bo ṣe rin Oriade fin! Aṣejere: Njẹ ajọṣepọ wa laarin ẹyin ati awọn agbofinro? Gomina Agbẹkọya: Ajọṣepọ wa, ṣugbọn ko kun to! Awọn agbofinro mọ wa, awa naa si mọ wọn daadaa, ti a ba nilo ara wa, a n wa ara wa kan! Aṣejere: Njẹ ẹ ni ajọṣepọ pẹlu ijọba? Gomina Agbẹkọya: Ẹgbẹ to forukọsilẹ pẹlu ijọba apapọ ni Agbẹkọya, orukọ ti wọn n pe wa ni lọdọ ijọba ni; “Agbekoya Association of Nigeria” pẹlu ipejọjọ awọn agbẹ latilẹ Yoruba, Igbo, Hausa, ajọṣepọ ti wa tipẹ, bo tiẹ jẹ pe wọn ko ti awọn agbẹ lẹyin mọ.


Awọn agbofinro mọ wa, awa naa si mọ wọn daadaa, ti a ba nilo ara wa, a n wa ara wa kan! Aṣejere: Njẹ ẹ ni ajọṣepọ pẹlu ijọba? Gomina Agbẹkọya: Ẹgbẹ to forukọsilẹ pẹlu ijọba apapọ ni Agbẹkọya, orukọ ti wọn n pe wa ni lọdọ ijọba ni; “Agbekoya Association of Nigeria” pẹlu ipejọjọ awọn agbẹ latilẹ Yoruba, Igbo, Hausa, ajọṣepọ ti wa tipẹ, bo tiẹ jẹ pe wọn ko ti awọn agbẹ lẹyin mọ. Ijọba n fẹ ki ounjẹ pọ niluu ṣugbọn ko si iranwo kan fawọn agbẹ mọ bii tatijọ nipa fifun awọn agbẹ ni ajilẹ, riran awọn agbẹ lọwọ pẹlu ẹrọ iṣẹ oko igbalode, fifi owo iranwọ dun awọn agbẹ ninu; ṣugbọn ko ri bẹẹ mọ. Ijọba ko ri ti agbẹ ro mọ, bẹẹ iṣẹ agbẹ niṣẹ ilẹ wa, lai si agbẹ, lai si ounjẹ, ko le si orilẹ-ede. Nitori naa kijọba jare jọwọ fowo iranwọ ṣọwọ si awa agbẹ, kijọba gba agbẹ lọwọ fulani ti n fi maaluu ba ere oko jẹ, ki wọn wa nnkan ṣe si eto aabo to o mẹhẹ paapaa julọ fun awa agbẹ ki ounjẹ le san wa bọ!


Ijọba n fẹ ki ounjẹ pọ niluu ṣugbọn ko si iranwo kan fawọn agbẹ mọ bii tatijọ nipa fifun awọn agbẹ ni ajilẹ, riran awọn agbẹ lọwọ pẹlu ẹrọ iṣẹ oko igbalode, fifi owo iranwọ dun awọn agbẹ ninu; ṣugbọn ko ri bẹẹ mọ. Ijọba ko ri ti agbẹ ro mọ, bẹẹ iṣẹ agbẹ niṣẹ ilẹ wa, lai si agbẹ, lai si ounjẹ, ko le si orilẹ-ede. Nitori naa kijọba jare jọwọ fowo iranwọ ṣọwọ si awa agbẹ, kijọba gba agbẹ lọwọ fulani ti n fi maaluu ba ere oko jẹ, ki wọn wa nnkan ṣe si eto aabo to o mẹhẹ paapaa julọ fun awa agbẹ ki ounjẹ le san wa bọ! Aṣejere: Kin ni imọran yin fun awọn oriade lapapọ? Gomina Agbẹkọya: Too! Gẹgẹ bi Oluwo nla Ifa Agbẹkọya ati Araba tiluu Igando, maa fẹ ki awọn Oriade ilẹ Yoruba mọ pe Oriṣa lo ni Ọba, Ọba lo laye, Ọba si ba lori ohun gbogbo ni, ki awọn Oriade gbiyanju jare jọwọ fi tọkan-tara sin ilẹ baba nla wọn, ki wọn ma ta ilẹ wọn fun awọn ajeji, ki wọn ṣatunṣe lori rukerudo to n lọ lọwọ nilẹ Yoruba!


Aṣejere: Kin ni imọran yin fun awọn oriade lapapọ? Gomina Agbẹkọya: Too! Gẹgẹ bi Oluwo nla Ifa Agbẹkọya ati Araba tiluu Igando, maa fẹ ki awọn Oriade ilẹ Yoruba mọ pe Oriṣa lo ni Ọba, Ọba lo laye, Ọba si ba lori ohun gbogbo ni, ki awọn Oriade gbiyanju jare jọwọ fi tọkan-tara sin ilẹ baba nla wọn, ki wọn ma ta ilẹ wọn fun awọn ajeji, ki wọn ṣatunṣe lori rukerudo to n lọ lọwọ nilẹ Yoruba! Aṣejere: Kin ni imọran yin funjọba? Gomina Agbẹkọya: Ijọba n gbiyanju o, ṣugbọn kijọba yee figba kan bọkan ninu nipa ṣiṣe eyi, o le bu wọn lọwọ, alaafia ilu lo ja ju! Aṣejere: Gẹgẹ bi Agbẹkọya, iranwo le n fẹ lọwọ Ijọba?


Aṣejere: Kin ni imọran yin funjọba? Gomina Agbẹkọya: Ijọba n gbiyanju o, ṣugbọn kijọba yee figba kan bọkan ninu nipa ṣiṣe eyi, o le bu wọn lọwọ, alaafia ilu lo ja ju! Aṣejere: Gẹgẹ bi Agbẹkọya, iranwo le n fẹ lọwọ Ijọba? Gomina Agbẹkọya: Kijọba fun awa agbẹ ni ajilẹ(fertilizer)lati mu ki ere oko wa gberu nitori Ọlọrun fun wa nilẹ to dara fun oriṣii ohun ọgbin, kijọba si tun fun awa agbẹ lowo iranwọ lati gberu si i, pẹlu irinṣẹ oko igbalode ki ounjẹ le pọ lorilẹ-ede wa.


Gomina Agbẹkọya: Kijọba fun awa agbẹ ni ajilẹ(fertilizer)lati mu ki ere oko wa gberu nitori Ọlọrun fun wa nilẹ to dara fun oriṣii ohun ọgbin, kijọba si tun fun awa agbẹ lowo iranwọ lati gberu si i, pẹlu irinṣẹ oko igbalode ki ounjẹ le pọ lorilẹ-ede wa.


Nnkan ti Sunday Igboho n ṣe tẹ wa lọrun, ṣugbọn … – Olu Ọde Ibadan

Ọrọ eto aabo lorilẹ-ede yii ti di gbaatu ẹyọ paapaa nilẹ Yoruba, gbogbo ọmọ Oodua lọrọ naa n kọ lominu. Lẹnu ọjọ mẹta yii niroyin gba ode kan nipa ohun to ṣẹlẹ niluu Igangan, ati ipa ti Oloye Sunday Adeyẹmọ ti gbogbo eeyan mọ si Sunday Igboho ko lasiko naa. Eyi la n sọ lọwọ ti tinu ọja Ṣaṣa naa tun ṣẹlẹ laarin, ipinlẹ Ọyọ lawọn iṣẹlẹ mejeeji yii ti ṣẹlẹ. Ohun to mu ki akọroyin wa tọ ọkan ninu awọn eekan ninu eto aabo nipinlẹ Ọyọ, OLOYE KẸHINDE ẸGẸ lọ niyẹn, lati beere ipa ti wọn n ko ninu eto aabo ati ohun ti wọn ri sọrọ naa. Ẹ farabalẹ ki ẹ ka ohun ti AKINTUNDE BASHIR ba Oloye Kehinde Ẹgẹ sọ. Aṣejere: Ẹ jẹ ka mọ orukọ yin, ati orukọ ẹgbẹ yin Olu-Ọdẹ: Orukọ mi ni Oloye Musiliu Kẹhinde Ẹgẹ, emi ni Olu Ọdẹ tilẹ Ibadan, mo si tun je Alaga fun gbogbo ẹgbẹ ọdẹ nipinlẹ Ọyọ.


Ohun to mu ki akọroyin wa tọ ọkan ninu awọn eekan ninu eto aabo nipinlẹ Ọyọ, OLOYE KẸHINDE ẸGẸ lọ niyẹn, lati beere ipa ti wọn n ko ninu eto aabo ati ohun ti wọn ri sọrọ naa. Ẹ farabalẹ ki ẹ ka ohun ti AKINTUNDE BASHIR ba Oloye Kehinde Ẹgẹ sọ. Aṣejere: Ẹ jẹ ka mọ orukọ yin, ati orukọ ẹgbẹ yin Olu-Ọdẹ: Orukọ mi ni Oloye Musiliu Kẹhinde Ẹgẹ, emi ni Olu Ọdẹ tilẹ Ibadan, mo si tun je Alaga fun gbogbo ẹgbẹ ọdẹ nipinlẹ Ọyọ. Aṣejere: Igba wo lẹ ti jẹ adari ẹgbẹ yii? Olu-Ọdẹ: O ti pẹ o, ṣugbọn akitiyan mi gẹgẹ bi olu-ọdẹ ilẹ Ibadan lo sọ mi di alaga gbogbo ọdẹ Ọyọ, ṣugbọn Ọba Saliu Akanmu Adetunji, lo fi mi jẹ olu-ọdẹ tilẹ Ibadan. Aṣejere: Awọn ibo lẹgbẹ ọhun tun wa, awọn ọmọ ẹgbẹ yin si to meloo?


Aṣejere: Igba wo lẹ ti jẹ adari ẹgbẹ yii? Olu-Ọdẹ: O ti pẹ o, ṣugbọn akitiyan mi gẹgẹ bi olu-ọdẹ ilẹ Ibadan lo sọ mi di alaga gbogbo ọdẹ Ọyọ, ṣugbọn Ọba Saliu Akanmu Adetunji, lo fi mi jẹ olu-ọdẹ tilẹ Ibadan. Aṣejere: Awọn ibo lẹgbẹ ọhun tun wa, awọn ọmọ ẹgbẹ yin si to meloo? Olu-Ọdẹ: Ọmọ ẹgbẹ wa wa kaakiri gbogbo ipinlẹ Ọyọ. Ninu ẹgbẹ wa lawọn ẹgbẹ yooku bii Agbẹkọya, OPC, fijilante ati bẹẹ bẹẹ lọ ti ya kuro, ninu ẹgbẹ wa ni wọn wa tẹlẹ laye ija agbẹkọya niluu Ibadan. Olori ọdẹ ilu Ibadan nigba yẹn orukọ rẹ n jẹ Oloye Okesuyi, oun ni olu-ọdẹ ilẹ Ibadan.


Olu-Ọdẹ: Ọmọ ẹgbẹ wa wa kaakiri gbogbo ipinlẹ Ọyọ. Ninu ẹgbẹ wa lawọn ẹgbẹ yooku bii Agbẹkọya, OPC, fijilante ati bẹẹ bẹẹ lọ ti ya kuro, ninu ẹgbẹ wa ni wọn wa tẹlẹ laye ija agbẹkọya niluu Ibadan. Olori ọdẹ ilu Ibadan nigba yẹn orukọ rẹ n jẹ Oloye Okesuyi, oun ni olu-ọdẹ ilẹ Ibadan. Labẹ rẹ ni Tafa Adeoye wa gẹgẹ bi alaga ti akanran. Ọmọ ẹgbẹ wa niluu Ibadan nikan to ẹgbẹrun mọkanla, 11,000, ṣugbọn gbogbo wa nipinlẹ Ọyọ fẹrẹ to ẹgbẹrun mẹtalelogoji. Aṣejere: Ki lohun ti ẹ le sọ nipa wahala awọn darandaran atawọn agbẹ, ẹ la wa lọyẹ?


Labẹ rẹ ni Tafa Adeoye wa gẹgẹ bi alaga ti akanran. Ọmọ ẹgbẹ wa niluu Ibadan nikan to ẹgbẹrun mọkanla, 11,000, ṣugbọn gbogbo wa nipinlẹ Ọyọ fẹrẹ to ẹgbẹrun mẹtalelogoji. Aṣejere: Ki lohun ti ẹ le sọ nipa wahala awọn darandaran atawọn agbẹ, ẹ la wa lọyẹ? Olu-Ọdẹ: Ohun ti wọn ba pe eeyan si leeyan maa n da si, ijọba ko ti ri i pe wahala wa, bi ko ba ṣe bẹẹ wọn yoo ti fọrọ naa lọ wa. Aṣejere: Ki lajọṣepọ to wa laarin ẹyin ati ikọ alaabo Amọtẹkun? Olu-Ọdẹ: Bi ọrọ ti mo sọ lẹẹkan, mo ni ohun ti wọn ba pe eeyan si leeyan maa n da si to maa niyi.


Olu-Ọdẹ: Ohun ti wọn ba pe eeyan si leeyan maa n da si, ijọba ko ti ri i pe wahala wa, bi ko ba ṣe bẹẹ wọn yoo ti fọrọ naa lọ wa. Aṣejere: Ki lajọṣepọ to wa laarin ẹyin ati ikọ alaabo Amọtẹkun? Olu-Ọdẹ: Bi ọrọ ti mo sọ lẹẹkan, mo ni ohun ti wọn ba pe eeyan si leeyan maa n da si to maa niyi. Nipinlẹ Ọyọ, nigba ti wọn fẹẹ da ikọ ẹgbẹ Amọtẹkun silẹ, o yẹ ki wọn pe awa ti eleto aabo, ki wọn gbọ imọran wa, ṣugbọn di bi a ti n baa yin sọrọ yii, wọn ko waa ba wa nijọba ibilẹ tọdọ temi gan-an, wọn ko mu ọmọ ẹgbẹ wa kankan rara, bi a ba ri ara wa nigbooro a maa n ki ara wa o, ko sija rara. Aṣejere: Njẹ ajọṣepọ wa laaarin ẹyin ati Sunday Igboho? Olu-Ọdẹ: Aburo ni daadaa ni, ohun to ṣe ni Igangan; inu gbogbo wa dun si i, ṣugbọn ọrọ ijọba le ri yẹn, bi wọn ko ba pe eeyan si nnkan, wọn o pada fi ibi san oore ti eniyan ba ṣe ẹ ni, ki Sunday fi suuru kun ọrọ ara rẹ, nitori pe ijọba maa n lo eeyan pa ti ni, ọmọ daadaa ni Igboho jẹ fun ilẹ Yoruba.


Nipinlẹ Ọyọ, nigba ti wọn fẹẹ da ikọ ẹgbẹ Amọtẹkun silẹ, o yẹ ki wọn pe awa ti eleto aabo, ki wọn gbọ imọran wa, ṣugbọn di bi a ti n baa yin sọrọ yii, wọn ko waa ba wa nijọba ibilẹ tọdọ temi gan-an, wọn ko mu ọmọ ẹgbẹ wa kankan rara, bi a ba ri ara wa nigbooro a maa n ki ara wa o, ko sija rara. Aṣejere: Njẹ ajọṣepọ wa laaarin ẹyin ati Sunday Igboho? Olu-Ọdẹ: Aburo ni daadaa ni, ohun to ṣe ni Igangan; inu gbogbo wa dun si i, ṣugbọn ọrọ ijọba le ri yẹn, bi wọn ko ba pe eeyan si nnkan, wọn o pada fi ibi san oore ti eniyan ba ṣe ẹ ni, ki Sunday fi suuru kun ọrọ ara rẹ, nitori pe ijọba maa n lo eeyan pa ti ni, ọmọ daadaa ni Igboho jẹ fun ilẹ Yoruba. Aṣejere: Kin ni ajọṣepọ to wa laarin ẹyin ati ijoba Gomina Ṣeyi Makinde nipinlẹ Ọyọ? Olu-Ọdẹ: Ko si ajọṣepọ kan bo ti wu ko mọ, lati igba ti Ṣeyi Makinde ti di gomina, ko seni to pe wa sipade lori eto aabo rara, bẹẹ gbogbo wa la n pe Ṣeyi Makinde ko too di gomina, gbogbo wa lo ko ipa kan tabi meji fun aṣeyọri wọn, ṣugbọn awọn to n gba gomina nimoran ko fẹran gomina rara, paapaa imọran ti wọn n fun gomina lori eto aabo. Bi mo ṣe n ba yin sọrọ yii ati gomina ati awọn amugbalẹgbẹ rẹ, wọn ko pe wa sipade, awa naa si n wo wọn, a jẹ pe wọn le da a ṣe niyẹn.


Aṣejere: Kin ni ajọṣepọ to wa laarin ẹyin ati ijoba Gomina Ṣeyi Makinde nipinlẹ Ọyọ? Olu-Ọdẹ: Ko si ajọṣepọ kan bo ti wu ko mọ, lati igba ti Ṣeyi Makinde ti di gomina, ko seni to pe wa sipade lori eto aabo rara, bẹẹ gbogbo wa la n pe Ṣeyi Makinde ko too di gomina, gbogbo wa lo ko ipa kan tabi meji fun aṣeyọri wọn, ṣugbọn awọn to n gba gomina nimoran ko fẹran gomina rara, paapaa imọran ti wọn n fun gomina lori eto aabo. Bi mo ṣe n ba yin sọrọ yii ati gomina ati awọn amugbalẹgbẹ rẹ, wọn ko pe wa sipade, awa naa si n wo wọn, a jẹ pe wọn le da a ṣe niyẹn. Aṣejere: Ẹ ṣalaye awọn ipenija ti ẹ ni fun wa? Olu-Ọdẹ: Ipenija ti a ni ni pe awa ṣetan lati daabobo gbogbo araalu, ṣugbọn nigba tijọba ko pe wa nkọ? A fẹ kijọba pe wa sọrọ eto aabo, ki wọn ri ipa ti awa naa le ko, kijọba jẹ ki awọn ọmọ wa ṣiṣẹ pọ pẹlu ikọ alabo Amọtẹkun.


Aṣejere: Ẹ ṣalaye awọn ipenija ti ẹ ni fun wa? Olu-Ọdẹ: Ipenija ti a ni ni pe awa ṣetan lati daabobo gbogbo araalu, ṣugbọn nigba tijọba ko pe wa nkọ? A fẹ kijọba pe wa sọrọ eto aabo, ki wọn ri ipa ti awa naa le ko, kijọba jẹ ki awọn ọmọ wa ṣiṣẹ pọ pẹlu ikọ alabo Amọtẹkun. Aṣejere: Njẹ ẹgbẹ yin le daabobo ilẹ Yoruba? Olu-Ọdẹ: Bẹẹ ni, pẹlu atileyin ijọba. Aṣejere: Kin ni imọran yin funjọba atawọn ọmọ ẹgbẹ yin?


Aṣejere: Njẹ ẹgbẹ yin le daabobo ilẹ Yoruba? Olu-Ọdẹ: Bẹẹ ni, pẹlu atileyin ijọba. Aṣejere: Kin ni imọran yin funjọba atawọn ọmọ ẹgbẹ yin? Olu-Ọdẹ: Mo ti sọ imọran mi fun ijọba, ṣugbọn fun awọn ọmọ ẹgbẹ wa, ki wọn ni ifarada, aṣejere la maa ṣe ninu ẹgbẹ yii, e ṣe e pupọ.


Olu-Ọdẹ: Mo ti sọ imọran mi fun ijọba, ṣugbọn fun awọn ọmọ ẹgbẹ wa, ki wọn ni ifarada, aṣejere la maa ṣe ninu ẹgbẹ yii, e ṣe e pupọ.


Babalọja yanju ọrọ to wa nilẹ pẹlu awọn Hausa

Bi ẹyẹ ba ṣe lọ la ṣe maa sọ oko rẹ, iwe tawọn ẹya Hausa kọ ranṣẹ la Kọkọ mojuto toripe ẹnikan kii fi ina sori orule sun, igba wo la bọ ninu ogun abẹlẹ ti Alaaja Taibat to ku si Dubai, ti ọkọ rẹ Alhaji Atanda naa gbogun tiẹ dide ṣugbọn t’Ọlọrun mu wa bori, ewo wa tun ni ogun Hausa laarin ọja bẹẹ onilu to n lu fun iromi wa nisalẹ odo, awa naa mọ bẹẹ ṣugbọn, ṣe o yẹ ki awa ọmọ Yoruba maa jẹ ara wa lẹsẹ, bakan meji lọrọ oye jijẹ, ilẹkẹ ma ja sile ma ja sita ni. Ibi kan ṣaa lo maa ja si. Ṣé a wa le toripe oye babalọja ko ja si baba alaago lọwọ ko waa maa lọ ta ẹsin Hausa ni tete sawọn eeyan rẹ? Kii ṣe pe mo ti i fi idi rẹ mulẹ o, Tayelolu lo sọ fun mi pe oun ri nibi to ti n ba aṣoju awọn Hausa ṣepade pọ nile ijẹun kan to jinna sọja Aṣejere diẹ. Ọrọ naa wa jọ gate ko jọ gate o fẹsẹ mejeeji tiro. Ko pẹ ti Tayelolu sọrọ yii ni lẹta awọn Hausa kan wa lara pe awọn fẹẹ yan baba ati iya ọja fun ẹya awọn naa.


Kii ṣe pe mo ti i fi idi rẹ mulẹ o, Tayelolu lo sọ fun mi pe oun ri nibi to ti n ba aṣoju awọn Hausa ṣepade pọ nile ijẹun kan to jinna sọja Aṣejere diẹ. Ọrọ naa wa jọ gate ko jọ gate o fẹsẹ mejeeji tiro. Ko pẹ ti Tayelolu sọrọ yii ni lẹta awọn Hausa kan wa lara pe awọn fẹẹ yan baba ati iya ọja fun ẹya awọn naa. Ṣé gbogbo nnkan lo leto, Ọlọrun lo fi babalọja tuntun yii kẹ wa lọja wa koda ọgbọn inu lo yẹ ka maa pe Alaaji Ọlọhungbẹbẹ, ṣeni ọkunrin naa sọ pe ki iyalọja ranṣẹ pe aṣoju awọn ẹya Hausa fun ipade. Nigba ti ọkunrin naa de, ko kuku da rin oun atawọn eeyan rẹ mẹfa ni wọn jọ wa ṣugbọn lakọ ni wọn ba awa naa bi ibọn. Gbogbo ẹsẹ awa oloye ẹgbẹ lo pe.


Ṣé gbogbo nnkan lo leto, Ọlọrun lo fi babalọja tuntun yii kẹ wa lọja wa koda ọgbọn inu lo yẹ ka maa pe Alaaji Ọlọhungbẹbẹ, ṣeni ọkunrin naa sọ pe ki iyalọja ranṣẹ pe aṣoju awọn ẹya Hausa fun ipade. Nigba ti ọkunrin naa de, ko kuku da rin oun atawọn eeyan rẹ mẹfa ni wọn jọ wa ṣugbọn lakọ ni wọn ba awa naa bi ibọn. Gbogbo ẹsẹ awa oloye ẹgbẹ lo pe. Lẹyin ti Iyalọja ki wọn kaabo tan ni wọn fi ọrọ si babalọja lẹnu, Alaaji jẹ ki wọn mọ pe, aṣa Yoruba ko fi aaye gba olori meji ni ibi kan ṣoṣo toripe ija ni iru nnkan bẹẹ maa n da silẹ nibi ti agbo meji ba ti mumi ninu koto kan naa, ati pe ki wọn ro awọn nnkan to n ṣẹlẹ lọwọ nipasẹ iwa ọdaju ti awọn ẹya fulani n hu sawọn Yoruba, Alaaji ni iru igbesẹ ti wọn fẹẹ gbe naa le fa ija ẹlẹyamẹya bẹẹ Ifẹ ni Yoruba fi gba wọn mọra lati taja ninu ọja Aṣejere tori naa ki wọn yan ẹnikan ti igbimọ ọja maa fi sinu kọmiti, aṣoju wọn yẹn lo maa jiṣẹ nnkan tawọn alaṣẹ ọja ba fẹẹ ṣe fun wọn. Ọkunrin kan wa laarin awọn Hausa yẹn, alagidi ni, Aliu lorukọ ẹ oun lo kọkọ yari, o ni lasiko yii bi awọn ko ba tiẹ le jẹ iyalọja tabi babalọja, o yẹ kawọn le jẹ igbakeji toripe ẹya awọn ti pọ ninu ọja, ẹ gbọ ta la ri bawi bikoṣe awa Yoruba taa fi aaye gba nnkan ti ko dara, ojoojumọ lawọn kinni asunta naa n ko ara wọn wọle lọgọrun lọgọrun ninu Mọto ata ati maluu ṣugbọn a o bikita bawo ni wọn ko ṣe ni fẹẹ jẹ ọba lawujọ Yoruba ṣugbọn iyẹn tiẹ kọ lọrọ to wa nilẹ bayii bikoṣe lati jẹ ki wọn mọ pe, oko kii jẹ ti baba tọmọ ko ma ni aala. Adisa gbe omi ọrọ naa pari, o koju ija si Aliu pe ko maa fa nnkan ti apa rẹ ko nii ka, Aliu naa fẹẹ ja ṣugbọn aṣoju wọn kilọ, o si gbọ loju ẹsẹ, o wa ku ki Adisa dakẹ ko dakẹ, gbogbo baa ṣe n baa sọ ọ ni egungun rẹ n le si i. Ta lo ran Adisa niṣẹ to n jẹ, ta ni ko mọ pe ṣe lo fẹẹ dọgbọn tun orukọ ara rẹ ṣe.


Lẹyin ti Iyalọja ki wọn kaabo tan ni wọn fi ọrọ si babalọja lẹnu, Alaaji jẹ ki wọn mọ pe, aṣa Yoruba ko fi aaye gba olori meji ni ibi kan ṣoṣo toripe ija ni iru nnkan bẹẹ maa n da silẹ nibi ti agbo meji ba ti mumi ninu koto kan naa, ati pe ki wọn ro awọn nnkan to n ṣẹlẹ lọwọ nipasẹ iwa ọdaju ti awọn ẹya fulani n hu sawọn Yoruba, Alaaji ni iru igbesẹ ti wọn fẹẹ gbe naa le fa ija ẹlẹyamẹya bẹẹ Ifẹ ni Yoruba fi gba wọn mọra lati taja ninu ọja Aṣejere tori naa ki wọn yan ẹnikan ti igbimọ ọja maa fi sinu kọmiti, aṣoju wọn yẹn lo maa jiṣẹ nnkan tawọn alaṣẹ ọja ba fẹẹ ṣe fun wọn. Ọkunrin kan wa laarin awọn Hausa yẹn, alagidi ni, Aliu lorukọ ẹ oun lo kọkọ yari, o ni lasiko yii bi awọn ko ba tiẹ le jẹ iyalọja tabi babalọja, o yẹ kawọn le jẹ igbakeji toripe ẹya awọn ti pọ ninu ọja, ẹ gbọ ta la ri bawi bikoṣe awa Yoruba taa fi aaye gba nnkan ti ko dara, ojoojumọ lawọn kinni asunta naa n ko ara wọn wọle lọgọrun lọgọrun ninu Mọto ata ati maluu ṣugbọn a o bikita bawo ni wọn ko ṣe ni fẹẹ jẹ ọba lawujọ Yoruba ṣugbọn iyẹn tiẹ kọ lọrọ to wa nilẹ bayii bikoṣe lati jẹ ki wọn mọ pe, oko kii jẹ ti baba tọmọ ko ma ni aala. Adisa gbe omi ọrọ naa pari, o koju ija si Aliu pe ko maa fa nnkan ti apa rẹ ko nii ka, Aliu naa fẹẹ ja ṣugbọn aṣoju wọn kilọ, o si gbọ loju ẹsẹ, o wa ku ki Adisa dakẹ ko dakẹ, gbogbo baa ṣe n baa sọ ọ ni egungun rẹ n le si i. Ta lo ran Adisa niṣẹ to n jẹ, ta ni ko mọ pe ṣe lo fẹẹ dọgbọn tun orukọ ara rẹ ṣe. Ọrọ naa ko wọ nigba ti ọmọga pariwo mọ ọn pe ko dakẹ! Wahala nla ma lo ṣẹlẹ, abi ẹ ti gbagbe Ọmọga ni. Ṣebi ọmọọṣẹ Adisa to jẹ ka mọ pe ọga oun n di rikisi pẹlu Alaaji Atanda niyẹn, ko woju ẹ rara o koda Adisa ọwala lo pee, ọrọ naa ko wọ toripe o ba Adisa lojiji, o fẹẹ sọ ija lu Ọmọga ṣugbọn o jọ bi ẹni pe o ranti pe ọmọkunrin naa yoo kan lu oun ni aluki ni, lo ba sọ ọrọ ọhun di ọgbọọgbọn ni agba fi n sa fun maalu ṣugbọn ṣeni awọn ẹya Hausa ro pe Ọmọga n gbeja awọn ni wọn ba bẹ iyalọja pe ko ma binu pe awọn faramọ ọn lati fa ẹnikan ninu awọn kalẹ sinu kọmiti ọja.


Ọrọ naa ko wọ nigba ti ọmọga pariwo mọ ọn pe ko dakẹ! Wahala nla ma lo ṣẹlẹ, abi ẹ ti gbagbe Ọmọga ni. Ṣebi ọmọọṣẹ Adisa to jẹ ka mọ pe ọga oun n di rikisi pẹlu Alaaji Atanda niyẹn, ko woju ẹ rara o koda Adisa ọwala lo pee, ọrọ naa ko wọ toripe o ba Adisa lojiji, o fẹẹ sọ ija lu Ọmọga ṣugbọn o jọ bi ẹni pe o ranti pe ọmọkunrin naa yoo kan lu oun ni aluki ni, lo ba sọ ọrọ ọhun di ọgbọọgbọn ni agba fi n sa fun maalu ṣugbọn ṣeni awọn ẹya Hausa ro pe Ọmọga n gbeja awọn ni wọn ba bẹ iyalọja pe ko ma binu pe awọn faramọ ọn lati fa ẹnikan ninu awọn kalẹ sinu kọmiti ọja. Igbesẹ babalọja yii gbero, ṣe a gbọdọ gbe ọmọ aparo sabẹ ka tun maa gbin ọka, Hausa ninu kọmiti ọja kẹ, ṣugbọn ko sẹni to sọrọ titi tawọn hausa ọhun fi lọ. Bi wọn ṣe lọ tan ni babalọja sọ pe ọrọ di ọrọ awaarawa kọmiti miiran yoo wa; yatọ si eyi to ba ni Hausa ninu, wọn ni ki alaafia le jọba lawọn ṣe mu aba yẹn wa. Ṣé ẹyin naa wa ri i pe babalọja wa tuntun gbọn pupọ.


Igbesẹ babalọja yii gbero, ṣe a gbọdọ gbe ọmọ aparo sabẹ ka tun maa gbin ọka, Hausa ninu kọmiti ọja kẹ, ṣugbọn ko sẹni to sọrọ titi tawọn hausa ọhun fi lọ. Bi wọn ṣe lọ tan ni babalọja sọ pe ọrọ di ọrọ awaarawa kọmiti miiran yoo wa; yatọ si eyi to ba ni Hausa ninu, wọn ni ki alaafia le jọba lawọn ṣe mu aba yẹn wa. Ṣé ẹyin naa wa ri i pe babalọja wa tuntun gbọn pupọ. Titi taa fi ṣepade keji tan, ọkan Adisa ko si lọdọ wa o, ṣe lo kan n min kanlẹ to n gbin bi obinrin to n rọbi to si n sọ pe ‘Emi si Ọmọga, arifin nla’ Ọmọga atawọn Jamiu ti jade nigba naa, ṣe ki wọn le daabo bo wa bi awọn Hausa ba fẹẹ kọja aye wọn siwa la ṣe pe wọn sipade ṣugbọn, o daju pe ija mi in si maa so ni isọ ẹlẹran toripe ẹran lawọn mejeeji jọ n ta, ohun kan to daju ni pe ẹnikan nilati tẹ fun ẹnikan. Àwọn mọto akolẹ ti wa ko ilẹ o, Jamiu ko fi wọn lọkan balẹ rara, ojoojumọ lo n paara ọfiisi wọn koda wọn ni ṣeni wọn bẹẹ leyi to lọ gbẹyin toripe ṣe lo tilẹkun abawọle mọ wọn ti ko jẹ ki wọn lọ sile bọrọ. Wọn ṣa ti ko oorun kuro lọja lọrọ kan ṣugbọn ẹni ti ko ba sanwo akolẹ rogo lọwọ Jamiu toripe o wa lara ẹhonu tawọn akolẹ naa fi han, wọn ni awọn ontaja kii tete sanwo bọrọ ṣugbọn Jamiu ti ni ki wọn ma ṣeyọnu pe owo yoo tete maa tẹ wọn lọwọ.


Titi taa fi ṣepade keji tan, ọkan Adisa ko si lọdọ wa o, ṣe lo kan n min kanlẹ to n gbin bi obinrin to n rọbi to si n sọ pe ‘Emi si Ọmọga, arifin nla’ Ọmọga atawọn Jamiu ti jade nigba naa, ṣe ki wọn le daabo bo wa bi awọn Hausa ba fẹẹ kọja aye wọn siwa la ṣe pe wọn sipade ṣugbọn, o daju pe ija mi in si maa so ni isọ ẹlẹran toripe ẹran lawọn mejeeji jọ n ta, ohun kan to daju ni pe ẹnikan nilati tẹ fun ẹnikan. Àwọn mọto akolẹ ti wa ko ilẹ o, Jamiu ko fi wọn lọkan balẹ rara, ojoojumọ lo n paara ọfiisi wọn koda wọn ni ṣeni wọn bẹẹ leyi to lọ gbẹyin toripe ṣe lo tilẹkun abawọle mọ wọn ti ko jẹ ki wọn lọ sile bọrọ. Wọn ṣa ti ko oorun kuro lọja lọrọ kan ṣugbọn ẹni ti ko ba sanwo akolẹ rogo lọwọ Jamiu toripe o wa lara ẹhonu tawọn akolẹ naa fi han, wọn ni awọn ontaja kii tete sanwo bọrọ ṣugbọn Jamiu ti ni ki wọn ma ṣeyọnu pe owo yoo tete maa tẹ wọn lọwọ. Ọlọrun ma lo yọ wa o ti ko jẹ ki ẹnikan fi agọ jo ọja mọ wa lori. Ki eeyan maa dana lẹgbẹ igi tara rẹ ti gbẹkan ninu ọyẹ yii, o tun ti rojọ lọ si isọ keji, ọpẹlọpẹ awọn majẹobajẹ ti wọn tete pana ọhun, iyẹn lo jẹ ki iyalọja paṣẹ ipajọ pajawiri nisọ kọọkan, idanilẹkọọ lawa kọmiti ọja lọọ ṣe nibẹ. Ọyẹ wa nita o. Ẹ rọra ṣe pẹlu ina, dukia wa ko ni jọna o.


Ọlọrun ma lo yọ wa o ti ko jẹ ki ẹnikan fi agọ jo ọja mọ wa lori. Ki eeyan maa dana lẹgbẹ igi tara rẹ ti gbẹkan ninu ọyẹ yii, o tun ti rojọ lọ si isọ keji, ọpẹlọpẹ awọn majẹobajẹ ti wọn tete pana ọhun, iyẹn lo jẹ ki iyalọja paṣẹ ipajọ pajawiri nisọ kọọkan, idanilẹkọọ lawa kọmiti ọja lọọ ṣe nibẹ. Ọyẹ wa nita o. Ẹ rọra ṣe pẹlu ina, dukia wa ko ni jọna o.


Ẹkọ ti a le ri kọ lara adiẹ

ẸKỌ TI A LE RI KỌ LARA ADIẸ Lati ọwọ Adio Tọmiwa (Agogo Ede) 08060760453 ADIẸ Awon agba bo won ni, “ise eeyan nise eranko”. Kin ni won n gbiyanju lati so fun wa pelu owe yii ni pe; bi awa eda se n lo isemii wa, bee lawon eranko naa lo isemii tiwon laaye ti Olorun fi won si. Lonii , a o se agbeyewo igbesi-aye eranko kan ti won pe ni ADIE. ALAYE NIPA ADIẸ Adie je eran abiye, eyi to maa n ba omo eniyan gbe papo ninu ile. Orisiirisii Adie lo wa, awon adie atowoda wa, eyi ti awon eniyan n da pe ni agiriiki. Bee la ni awon adie ibile lorisiirisii gege bi agbegbe ti won ti wa.


Ẹkọ ti a le ri kọ lara adiẹ

ALAYE NIPA ADIẸ Adie je eran abiye, eyi to maa n ba omo eniyan gbe papo ninu ile. Orisiirisii Adie lo wa, awon adie atowoda wa, eyi ti awon eniyan n da pe ni agiriiki. Bee la ni awon adie ibile lorisiirisii gege bi agbegbe ti won ti wa. Eyi ni pe, eya ati orile-ede kookan lo ni irufe adie ibile tiwon. Fun idi eyi, irufe Adie ti a fee sagbeyewo re lonii, o je eyi ti a n ri ni agbegbe ile Yoruba. Adie maa n ye eyin ni.


Ẹkọ ti a le ri kọ lara adiẹ

Eyi ni pe, eya ati orile-ede kookan lo ni irufe adie ibile tiwon. Fun idi eyi, irufe Adie ti a fee sagbeyewo re lonii, o je eyi ti a n ri ni agbegbe ile Yoruba. Adie maa n ye eyin ni. O le ye eyin gege bi agbara re ba se mo, bere lati eyokan si mejila tabi ju bee lo. Eyo kan ni eyin ti Adie le ye lojo kan. Eyi to tumo si pe, adie ko le ye eyin meji lojo kan. Leyin ti Adie ba ti ye ohun to fee ye, yoo se aba le eyin naa lori. Itumo eyi ni pe, ori eyin to ti ye yii ni yoo maa sun fun odidi ojo mokanlelogun.


Ẹkọ ti a le ri kọ lara adiẹ

O le ye eyin gege bi agbara re ba se mo, bere lati eyokan si mejila tabi ju bee lo. Eyo kan ni eyin ti Adie le ye lojo kan. Eyi to tumo si pe, adie ko le ye eyin meji lojo kan. Leyin ti Adie ba ti ye ohun to fee ye, yoo se aba le eyin naa lori. Itumo eyi ni pe, ori eyin to ti ye yii ni yoo maa sun fun odidi ojo mokanlelogun. Leyin ojo mokanlelogun yii , awon eyin naa yoo ti di omo sinu re, eyi ni Adie yoo wa bo eepo kuro lara re, ti awon omo adie yoo si jade sita. Oruko miiran ti a tun maa n pe omo adie ni oromodie Owe Yoruba kan so pe, oromodie ko mo awodi, iya re lo mo asa. Asa je ota kan gboogi to maa n dojuko adie, nitori pe ije ni awon oromodie je fun asa.


Ẹkọ ti a le ri kọ lara adiẹ

Leyin ojo mokanlelogun yii , awon eyin naa yoo ti di omo sinu re, eyi ni Adie yoo wa bo eepo kuro lara re, ti awon omo adie yoo si jade sita. Oruko miiran ti a tun maa n pe omo adie ni oromodie Owe Yoruba kan so pe, oromodie ko mo awodi, iya re lo mo asa. Asa je ota kan gboogi to maa n dojuko adie, nitori pe ije ni awon oromodie je fun asa. Loju ese ti Adie ba ti so eyin di oromodie, oun ni Adie yoo ti maa fiye re ragabo awon omo re, ki won o ma ba a sere lo si ibi ti asa wa, ati wipe o n se eyi lati daabobo won kuro lowo otutu tabi oye, ati awon nnkan oloro miiran to le fi won se ounje. Lara awon nnkan miiran to tun maa n da emi adie legbodo ni ejo, eku, tabi asin ati bee bee lo. ẸKỌ TI A LE RI KỌ LARA ADIẸ Gege bi owe ti a menuba, ise eniyan nise eranko, ko siro nibe rara, bo tie je pe bi eeyan ba wuwa ti ko dara, won a so pe iwa eranko niru eni bee wu.


Ẹkọ ti a le ri kọ lara adiẹ

Loju ese ti Adie ba ti so eyin di oromodie, oun ni Adie yoo ti maa fiye re ragabo awon omo re, ki won o ma ba a sere lo si ibi ti asa wa, ati wipe o n se eyi lati daabobo won kuro lowo otutu tabi oye, ati awon nnkan oloro miiran to le fi won se ounje. Lara awon nnkan miiran to tun maa n da emi adie legbodo ni ejo, eku, tabi asin ati bee bee lo. ẸKỌ TI A LE RI KỌ LARA ADIẸ Gege bi owe ti a menuba, ise eniyan nise eranko, ko siro nibe rara, bo tie je pe bi eeyan ba wuwa ti ko dara, won a so pe iwa eranko niru eni bee wu. Sugbon ti a ba ni ka foju sunnukun wo o, kii se gbogbo iwa eranko lo buru, awon iwa kan wa ti eranko maa n wu, to ye ki eeyan o sakiyesi lati samulo re. Nitori pe, aimoye eko lo wa lara awon eranko ti eeyan le fi se odiwon aye re, iyen fun eni to ba farabale kiyesi bii awon eranko se n se igbesi aye won. Ẹ jẹ ki a ṣagbeyẹwo awọn ẹranko ti a pe ni ADIẸ yii lẹyọ kọọkan Bi akuko ba fee gun abo adie, yoo le e(sare)ki o to le ri i gun.


Ẹkọ ti a le ri kọ lara adiẹ

Sugbon ti a ba ni ka foju sunnukun wo o, kii se gbogbo iwa eranko lo buru, awon iwa kan wa ti eranko maa n wu, to ye ki eeyan o sakiyesi lati samulo re. Nitori pe, aimoye eko lo wa lara awon eranko ti eeyan le fi se odiwon aye re, iyen fun eni to ba farabale kiyesi bii awon eranko se n se igbesi aye won. Ẹ jẹ ki a ṣagbeyẹwo awọn ẹranko ti a pe ni ADIẸ yii lẹyọ kọọkan Bi akuko ba fee gun abo adie, yoo le e(sare)ki o to le ri i gun. Bo ba ti n di gbogbo igba tawon mejeeji ti n gun ara won, akuko yen ko ni se wahala pupo mo, ti abo naa yoo fi maa gba akuko laaye fun ibalopo. Akawe eyi ni wahala ti odomokunrin n se ko too le di baale lori omidan. Opo wahala lomokunrin n se ki obinrin too je e ni oo!


Ẹkọ ti a le ri kọ lara adiẹ

Bo ba ti n di gbogbo igba tawon mejeeji ti n gun ara won, akuko yen ko ni se wahala pupo mo, ti abo naa yoo fi maa gba akuko laaye fun ibalopo. Akawe eyi ni wahala ti odomokunrin n se ko too le di baale lori omidan. Opo wahala lomokunrin n se ki obinrin too je e ni oo! Nitori naa, eyi n gba omokunrin niyanju lati tepele mo isapa re lasiko to ba n setan lati yan ololufe. Gbogbo wa la mo pe, oogun ta o fi owo se, eyin aaro lo n gbe. Omokunrin to foju wina ko too di oko, yoo mo bo se maa se ike ati ige to ba di ohun tan Bi akuko ba fee gun abo’die, yoo fese tan ile, lati wa ounje fun abo, lati ibe yoo mu u gun.


Ẹkọ ti a le ri kọ lara adiẹ

Nitori naa, eyi n gba omokunrin niyanju lati tepele mo isapa re lasiko to ba n setan lati yan ololufe. Gbogbo wa la mo pe, oogun ta o fi owo se, eyin aaro lo n gbe. Omokunrin to foju wina ko too di oko, yoo mo bo se maa se ike ati ige to ba di ohun tan Bi akuko ba fee gun abo’die, yoo fese tan ile, lati wa ounje fun abo, lati ibe yoo mu u gun. Akawe eyi ni ti owo ati ebun ti odomokunrin maa n bun omidan ti won n fera loju ona. Bee ni awon ebun ti idile odomokunrin maa n ko fun idile odomobinrin , eyi ti a n daa pe ni owo ori iyawo. Adie maa n ye eyin ni, a le fi eyi we oyun ninu alaboyun.


Ẹkọ ti a le ri kọ lara adiẹ

Akawe eyi ni ti owo ati ebun ti odomokunrin maa n bun omidan ti won n fera loju ona. Bee ni awon ebun ti idile odomokunrin maa n ko fun idile odomobinrin , eyi ti a n daa pe ni owo ori iyawo. Adie maa n ye eyin ni, a le fi eyi we oyun ninu alaboyun. Nitori naa , dandan ni ki Obinrin o lo si ipo iloyun ki o too di olomo. Lasiko ti adie ba sese so eyin di omo, abo adie kii ni ibalopo pelu akuko adie. Gbogbo akuko to ba fee sun mo on, yoo maa sa fun won ni.


Ẹkọ ti a le ri kọ lara adiẹ

Nitori naa , dandan ni ki Obinrin o lo si ipo iloyun ki o too di olomo. Lasiko ti adie ba sese so eyin di omo, abo adie kii ni ibalopo pelu akuko adie. Gbogbo akuko to ba fee sun mo on, yoo maa sa fun won ni. Akawe eyi ni a le fi we asiko ti obinrin sese kuro nipo ibi. Tara re tutu, awon ojogbon je ko ye wa pe, ki iru obinrin bee o yera fun ibalopo titi di asiko ti ara re yoo fi mokun. Ti awon omo adie ba wa ni kekere, iya won lo maa n fese tan ile fun won, nitori ese won ko i ti i ran ile lati wa ounje.


Ẹkọ ti a le ri kọ lara adiẹ

Akawe eyi ni a le fi we asiko ti obinrin sese kuro nipo ibi. Tara re tutu, awon ojogbon je ko ye wa pe, ki iru obinrin bee o yera fun ibalopo titi di asiko ti ara re yoo fi mokun. Ti awon omo adie ba wa ni kekere, iya won lo maa n fese tan ile fun won, nitori ese won ko i ti i ran ile lati wa ounje. Oyan lobinrin maa n fun omo re. Adie maa n ragabo omo re lasiko otutu, yoo fiye bo won, ki otutu ma baa mu won. Obinrin rere gbodo setoju to peye fun omo re, paapaa julo lasiko otutu, ko si ri i daju pe omo naa ko sere lo si oju opopona, nitori ijamba ayokele.


Ẹkọ ti a le ri kọ lara adiẹ

Oyan lobinrin maa n fun omo re. Adie maa n ragabo omo re lasiko otutu, yoo fiye bo won, ki otutu ma baa mu won. Obinrin rere gbodo setoju to peye fun omo re, paapaa julo lasiko otutu, ko si ri i daju pe omo naa ko sere lo si oju opopona, nitori ijamba ayokele. Bi omo adie ko ba ti i jeun, ki o yo, iya adie ko ni ti i jeun. A ri awon obi rere to je pe bi omo won ko i ba ti i jeun, awon gan an ko ni i jeun. Bi ounje ba tobi ju nnkan ti oromodie le je, iya adie yoo ba fenu ge e. Obinrin rere gbodo mo irufe ounje ti omo re n mu lo senu.


Ẹkọ ti a le ri kọ lara adiẹ

Bi omo adie ko ba ti i jeun, ki o yo, iya adie ko ni ti i jeun. A ri awon obi rere to je pe bi omo won ko i ba ti i jeun, awon gan an ko ni i jeun. Bi ounje ba tobi ju nnkan ti oromodie le je, iya adie yoo ba fenu ge e. Obinrin rere gbodo mo irufe ounje ti omo re n mu lo senu. Nitori naa, o gbodo ri i daju pe omo oun ko je ounje to le sejamba tabi akoba fun un. Bi omo adie ba se n dagba, bee ni wahala wiwa ounje iya yoo dinku. Awa gege bi eniyan, a gbodo maa fi eko akikanju ko omo wa.


Ẹkọ ti a le ri kọ lara adiẹ

Nitori naa, o gbodo ri i daju pe omo oun ko je ounje to le sejamba tabi akoba fun un. Bi omo adie ba se n dagba, bee ni wahala wiwa ounje iya yoo dinku. Awa gege bi eniyan, a gbodo maa fi eko akikanju ko omo wa. Ki a ko won bi won se n pese nitori ojo ebi. Bo ba di asiko ti adie setan lati bimo miiran, yoo yera die fawon omo isaaju. Lasiko ti abo adie ba fe bere si i ye eyin re, oun pelu akuko ni won a jo wa nibi ti o ma ye eyin naa si.


Ẹkọ ti a le ri kọ lara adiẹ

Ki a ko won bi won se n pese nitori ojo ebi. Bo ba di asiko ti adie setan lati bimo miiran, yoo yera die fawon omo isaaju. Lasiko ti abo adie ba fe bere si i ye eyin re, oun pelu akuko ni won a jo wa nibi ti o ma ye eyin naa si. Bi Adie naa ba si ti bere si i ye, Akuko naa yoo ba mo ibi kan, ibi yii ni akuko naa yoo wa titi di igba to ba ye tan. Eko nla ni eleyii je, awokose gidi si ni pelu, pe ki awon okunrin maa karamasiki awon iyawo won, lasiko iloyun. Bi a ba mu Adie kan lati ibi kan lo si ibomiiran, eyi ti a mu yen yoo je iya lowo awon to ba nibi ti won mu u lo.


Ẹkọ ti a le ri kọ lara adiẹ

Bi Adie naa ba si ti bere si i ye, Akuko naa yoo ba mo ibi kan, ibi yii ni akuko naa yoo wa titi di igba to ba ye tan. Eko nla ni eleyii je, awokose gidi si ni pelu, pe ki awon okunrin maa karamasiki awon iyawo won, lasiko iloyun. Bi a ba mu Adie kan lati ibi kan lo si ibomiiran, eyi ti a mu yen yoo je iya lowo awon to ba nibi ti won mu u lo. Fun apeere, Adie ti a sese mu lo si ibomiiran, awon to ba nibe yoo fiya je e. Eyi lawon ologbon wo ti won fi so pe; won gba owo ile lowo re. Nigba to ba pe, oun naa yoo maa koju ija si won. Won a tubo fiya je e daadaa, won a lu u bii kiku-yiye.


Ẹkọ ti a le ri kọ lara adiẹ

Fun apeere, Adie ti a sese mu lo si ibomiiran, awon to ba nibe yoo fiya je e. Eyi lawon ologbon wo ti won fi so pe; won gba owo ile lowo re. Nigba to ba pe, oun naa yoo maa koju ija si won. Won a tubo fiya je e daadaa, won a lu u bii kiku-yiye. Nigba to ba ya, ti ko ba rewesi lati maa ba won fa wahala, awon naa le sa fun un, ti oun naa yoo pada maa fiya je won titi laelae. Akawe eyi ni bi eeyan ba kuro niluu tabi agbegbe tie, to lo siluu miiran, o maa n nira pupo kii iru eni yen too rowo mu. Bo ti wu ki onitohun gbon tabi l’agbara to, yoo koko di ajeji nibe ni, ti gbogbo nnkan ko ni koko lojuutu si i rara.


Ẹkọ ti a le ri kọ lara adiẹ

Nigba to ba ya, ti ko ba rewesi lati maa ba won fa wahala, awon naa le sa fun un, ti oun naa yoo pada maa fiya je won titi laelae. Akawe eyi ni bi eeyan ba kuro niluu tabi agbegbe tie, to lo siluu miiran, o maa n nira pupo kii iru eni yen too rowo mu. Bo ti wu ki onitohun gbon tabi l’agbara to, yoo koko di ajeji nibe ni, ti gbogbo nnkan ko ni koko lojuutu si i rara. Bi o ba si je idawole kan leeyan sese dawole, bii okoowo tabi ise, o le nira nibere pepe. Sugbon bi eeyan ko ba rewesi, ti ko si peyinda, yoo pada se aseyori nigbeyin. Nitooto, ise eniyan nise eranko.


Ẹkọ ti a le ri kọ lara adiẹ

Bi o ba si je idawole kan leeyan sese dawole, bii okoowo tabi ise, o le nira nibere pepe. Sugbon bi eeyan ko ba rewesi, ti ko si peyinda, yoo pada se aseyori nigbeyin. Nitooto, ise eniyan nise eranko. Kii se gbogbo iwa eranko lo buru. Aimoye eko la le ri ko lara eranko. A o ni ri i ju bayii lo losu yii, ni abala aye eranko.


Ẹkọ ti a le ri kọ lara adiẹ

Kii se gbogbo iwa eranko lo buru. Aimoye eko la le ri ko lara eranko. A o ni ri i ju bayii lo losu yii, ni abala aye eranko. Mo nigbagbo pe e ti ri eko kan tabi meji dimu fun ti osu yii. To ba ri bee, e tun je ki a jo pade losu to n bo.


Ẹkọ ti a le ri kọ lara adiẹ

Mo nigbagbo pe e ti ri eko kan tabi meji dimu fun ti osu yii. To ba ri bee, e tun je ki a jo pade losu to n bo.


Emi o ba Ajobiewe ṣorogun owo o, baba ni wọn jẹ fun mi – Ayọ Ewebiyi

Ọkan pataki ni Ayọ Ewebiyi lawujọ awọn afedeṣewa, obinrin naa gbo lohun, o dantọ bẹẹ ni ko ṣe e fọwọ rọ sẹyin bi ere ba di ere ibilẹ. Laipẹ yii lo ba akọroyin wa sọrọ nipa igbesẹ to sọ ọ di gbajumọ akewi, ẹ kaa bi o ti ṣalaye. Ẹ darukọ yin fun wa lẹkunrẹrẹ Orukọ mi ni Ayọbankalẹ Ewebiyi ti gbogbo eeyan mọ si Iya Oriki. Akewi ni mi, olukọtan ati akọrin ibilẹ. Bawo le ṣe bẹrẹ? Lati ibẹrẹ pẹpẹ naa ni, lati ileewe alakọọbẹrẹ iyẹn pamari lasiko naa la maa n jo ijo ibilẹ loriṣiiriṣii titi taa fi de ileewe girama, latigba naa ni mo ti nifẹẹ si ki n maa fi ere ati ijo ibilẹ da awọn eeyan laraya lai mọ pe ẹbun naa wa ninu mi.


Akewi ni mi, olukọtan ati akọrin ibilẹ. Bawo le ṣe bẹrẹ? Lati ibẹrẹ pẹpẹ naa ni, lati ileewe alakọọbẹrẹ iyẹn pamari lasiko naa la maa n jo ijo ibilẹ loriṣiiriṣii titi taa fi de ileewe girama, latigba naa ni mo ti nifẹẹ si ki n maa fi ere ati ijo ibilẹ da awọn eeyan laraya lai mọ pe ẹbun naa wa ninu mi. Bawo le ṣe wa mọ pe ẹbun naa wa ninu yin? Olukọ mi kan ni Yunifasiti Eko Alagba Ọlalekan Ọduntan ni wọn tete mọ pe mo lẹbun atinuda, wọn sọ fun mi pe ki n tẹramọ ọn toripe ere wa nibẹ lọjọ iwaju. A wa le sọ pe ẹbun naa ji dide latọdọ olukọ yin?


Bawo le ṣe wa mọ pe ẹbun naa wa ninu yin? Olukọ mi kan ni Yunifasiti Eko Alagba Ọlalekan Ọduntan ni wọn tete mọ pe mo lẹbun atinuda, wọn sọ fun mi pe ki n tẹramọ ọn toripe ere wa nibẹ lọjọ iwaju. A wa le sọ pe ẹbun naa ji dide latọdọ olukọ yin? Mo le sọ pe latọdọ awọn obi mi mejeeji ni mo ti kọkọ ni ẹbun naa laifura, baba mi maa n sun ijala nigba ti mama mi maa n kọ orin Ẹgba ṣugbọn lasiko tọwọ wọn ba dilẹ ni wọn maa n sabaa daraya. Gbogbo Orin ati ijala to n tẹnu wọn jáde ni mo n feti kọ to si n wọle si mi lara. Iyẹn ni pe awọn obi yin gan an ni wọn la ọna tẹẹ maa tọ silẹ fun yin?


Mo le sọ pe latọdọ awọn obi mi mejeeji ni mo ti kọkọ ni ẹbun naa laifura, baba mi maa n sun ijala nigba ti mama mi maa n kọ orin Ẹgba ṣugbọn lasiko tọwọ wọn ba dilẹ ni wọn maa n sabaa daraya. Gbogbo Orin ati ijala to n tẹnu wọn jáde ni mo n feti kọ to si n wọle si mi lara. Iyẹn ni pe awọn obi yin gan an ni wọn la ọna tẹẹ maa tọ silẹ fun yin? Ko ri bẹẹ, tori pe iṣẹ nọọsi lawọn fẹẹ ki n ṣe, koda ileewe ẹkọṣẹ nọọsi ni wọn ni ki n lọ ṣugbọn nigba ti mo wọle si Yunifasiti Eko ni mo lọọ kọ nipa imọ nipa iṣẹ tiata ati aṣa tawọn si n ro pe ọmọ awọn ko nii pe di nọọsi lẹyin ọdun diẹ ni mo too jẹwọ fun wọn pe emi o lagbara lati gun abẹrẹ, loju ẹsẹ ni wọn ṣadura fun mi. Nigba to jẹ pe iṣẹ tọkan yin yan laayo niyẹn, ẹ o le dojukọ iṣoro kan nidii rẹ abi? Haa, iṣoro pọ gidi, meloo la fẹẹ ka.


Ko ri bẹẹ, tori pe iṣẹ nọọsi lawọn fẹẹ ki n ṣe, koda ileewe ẹkọṣẹ nọọsi ni wọn ni ki n lọ ṣugbọn nigba ti mo wọle si Yunifasiti Eko ni mo lọọ kọ nipa imọ nipa iṣẹ tiata ati aṣa tawọn si n ro pe ọmọ awọn ko nii pe di nọọsi lẹyin ọdun diẹ ni mo too jẹwọ fun wọn pe emi o lagbara lati gun abẹrẹ, loju ẹsẹ ni wọn ṣadura fun mi. Nigba to jẹ pe iṣẹ tọkan yin yan laayo niyẹn, ẹ o le dojukọ iṣoro kan nidii rẹ abi? Haa, iṣoro pọ gidi, meloo la fẹẹ ka. Iṣoro awọn elenini ode pọ lo ṣua, awọn taa maa n pade lode ere ti wọn kii fi iṣẹ ran nigba mi in ṣugbọn to jẹ pe awọn ni wọn maa jẹ balogun nidii makirofoonu ti wọn maa halẹ mọ wa pe, iṣẹju mẹta pere la fun ẹ. Abi awọn ti wọn gba ojulowo elere paapaa ko ni i fẹ ki alakara mi in din tiẹ. Owo ti wọn na fun yin ni wọn maa foju ka lati daa yin lẹnu duro. Iṣoro pọ ṣugbọn mo dupẹ lọwọ Ọlọrun to n bawa ka pa gbogbo ẹ.


Iṣoro awọn elenini ode pọ lo ṣua, awọn taa maa n pade lode ere ti wọn kii fi iṣẹ ran nigba mi in ṣugbọn to jẹ pe awọn ni wọn maa jẹ balogun nidii makirofoonu ti wọn maa halẹ mọ wa pe, iṣẹju mẹta pere la fun ẹ. Abi awọn ti wọn gba ojulowo elere paapaa ko ni i fẹ ki alakara mi in din tiẹ. Owo ti wọn na fun yin ni wọn maa foju ka lati daa yin lẹnu duro. Iṣoro pọ ṣugbọn mo dupẹ lọwọ Ọlọrun to n bawa ka pa gbogbo ẹ. A jẹ pe, ẹ le yangan pe iṣẹ tee yan laayo pee yin? Mo dupẹ lọwọ Ọlọrun fun aanu ti mo ri gba nidii iṣẹ yii, toripe iyanu ayọ maa n ṣẹlẹ taa si maa n fogo fun ọba Aṣẹda ni gbogbo igba. Aanu ni mo ri gba nidii iṣẹ yii, mi o si ni i kabamọ lagbara Ọlọrun.


A jẹ pe, ẹ le yangan pe iṣẹ tee yan laayo pee yin? Mo dupẹ lọwọ Ọlọrun fun aanu ti mo ri gba nidii iṣẹ yii, toripe iyanu ayọ maa n ṣẹlẹ taa si maa n fogo fun ọba Aṣẹda ni gbogbo igba. Aanu ni mo ri gba nidii iṣẹ yii, mi o si ni i kabamọ lagbara Ọlọrun. Àwọn kan sọ pe Ọọni Ile Ifẹ fun un yin ni mọto, ṣugbọn ẹ ti gbe e pamọ, ṣe e loootọ ni? (Ẹrin..in. )Oriire ni wọn ro mọ mi yẹn o, bi baba wa Ọọni Ile Ifẹ ba fun mi ni mọto ṣeni mo maa fi ayọ gba a.


Àwọn kan sọ pe Ọọni Ile Ifẹ fun un yin ni mọto, ṣugbọn ẹ ti gbe e pamọ, ṣe e loootọ ni? (Ẹrin..in. )Oriire ni wọn ro mọ mi yẹn o, bi baba wa Ọọni Ile Ifẹ ba fun mi ni mọto ṣeni mo maa fi ayọ gba a. A jẹ pe Ọlọrun kọju simi ṣe loore niyẹn, ṣugbọn mi o ni i gbee pamọ o, tori pe emi o ni le bo oore Ọlọrun mọra. Bawo le ṣe le ṣapejuwe akewi agba Alagba Ajobiewe? Baba ni wọn jẹ si mi, olukọ ni wọn jẹ si mi pẹlu koda akanda eeyan ni wọn.


A jẹ pe Ọlọrun kọju simi ṣe loore niyẹn, ṣugbọn mi o ni i gbee pamọ o, tori pe emi o ni le bo oore Ọlọrun mọra. Bawo le ṣe le ṣapejuwe akewi agba Alagba Ajobiewe? Baba ni wọn jẹ si mi, olukọ ni wọn jẹ si mi pẹlu koda akanda eeyan ni wọn. Gbogbo igba ni wọn maa n ṣe iranlọwọ fun awọn ọjẹwẹwẹ akewi lati ṣalaye ohun ti ko ye wọn fun wọn. Ṣé a le pe yin ni orogun owo? Orogun kẹ, tẹgbẹ ni abi bawo?


Gbogbo igba ni wọn maa n ṣe iranlọwọ fun awọn ọjẹwẹwẹ akewi lati ṣalaye ohun ti ko ye wọn fun wọn. Ṣé a le pe yin ni orogun owo? Orogun kẹ, tẹgbẹ ni abi bawo? Baba mi ni Alagba Ajobiewe, ipo baba sọmọ la wa kii ṣe ipo orogun owo. Imọran wo lẹ ni fawọn akewi ti wọn ṣẹṣẹ n gberi? Ko ju ki wọn duro deede, ki wọn maṣe kanju la ọbẹ gbigbona.


Baba mi ni Alagba Ajobiewe, ipo baba sọmọ la wa kii ṣe ipo orogun owo. Imọran wo lẹ ni fawọn akewi ti wọn ṣẹṣẹ n gberi? Ko ju ki wọn duro deede, ki wọn maṣe kanju la ọbẹ gbigbona. Lẹyin onisuuru ni Ọlọrun wa. Bi eeyan ba ti mọ nnkan to n ṣe, to si nigbagbọ ninu rẹ, iṣoro kan ko le gbee kuro nidii ẹ.


Lẹyin onisuuru ni Ọlọrun wa. Bi eeyan ba ti mọ nnkan to n ṣe, to si nigbagbọ ninu rẹ, iṣoro kan ko le gbee kuro nidii ẹ.


Mo maa gbogun ti ẹnikẹni to ba tun da Apapa ru – Sanwo-Olu

Gomina Babajide Sanwo-Olu ti ṣeleri lati gbogun ti ẹnikẹni to ba gbiyanju ati da agbegbe Apapa pada si ẹsẹ aarọ, paapaa lori eto igbokegbọdọ ọkọ laduugbo ọrọ aje naa. O sọrọ yii di mimọ lonii, nigba to lọọ ṣefilọlẹ atunṣe ibudo olobiripo to wa ni Lẹkki 1, 2, ati Abraham Adesanya nipinlẹ naa. Bẹẹ o ba gbagbe, opin ọsẹ to kọja yii ni eto tuntun tijọba ṣẹṣẹ ṣe fun awọn tirela atawọn ọkọ nla nla ti wọn n gbe ọja lati inu ibudokọ oju omi ilẹ wa, iyen Ports to wa ni Apapa, bẹrẹ. Ohun ti eto tuntun naa tumọ si ni pe ọkọ to ba fẹẹ gbe ọja nibudokọ naa gbọdọ kọkọ gba ipe lati inu garaaji ti wọn ti ṣeto silẹ fun wọn, iyẹn ni pe ko ni i si anfaani fun awọn ọlọkọ naa lati maa gbe ọkọ wọn si oju titi, eyi to n mu ki igbe aye nira fun awọn olugbe atawọn to n ṣiṣẹ lagbegbe Apapa. Ṣugbọn nigba ti gomina n sọrọ nibi eto naa, o ni, iṣẹ naa ṣẹṣẹ bẹrẹ ni Apapa ni, ṣugbọn ijọba oun ko ni i fojuure wo ẹnikẹni to ba tun gbiyanju ati gbe ọkọ rẹ soju titi, lati fi di awọn olugbe atawọn to n ṣiṣẹ laduugbo naa lọwọ. “Gbogbo agbara wa la maa fi ba ẹnikẹni to ba tun loun fẹẹ da igbokegbodo ọkọ ni agbegbe Apapa ru, iba jẹ ileeṣẹ nla tabi kekere, iba jẹ oṣiṣẹ ijọba, abi aladaani, iba jẹ ẹgbẹ onimọto, ẹnikẹni to ba tun gbiyanju lati tun da Apapa ru, gbogbo wọn la maa gbogun ti.”


Awọn oṣere ki Bukunmi onitiata ku oriire nitori aworan to gbe sita

Ọpọ awọn oṣere tiata ni wọn ti n ki oṣerebinrin nni, Bukunmi Oluwaṣina ku oriire nigba ti wọn ri aworan oyun ti ọmọbinrin naa gbe sori ẹrọ ayelujara rẹ. Mide Funmi Martins, Jaye Kuti atawọn oṣere jankan mi-in ni wọn ki ọmọbinrin naa ku oriire nitori aworan ọhun. Yatọ si awọn oṣere yii, ọpọ awọn olulufẹ ọmọbinrin naa ni wọn tun n ki i ku oriire ti awọn kan si tun n sọ pe yoo sọ layọ. Bo tiẹ jẹ pe awọn kan sọrọ buruku sọmọbinrin naa pe ko pa aṣiri ohun ti Ọlọrun ṣe fun un mọ, bẹẹ lawọn mi in si tun n kan saara si i. Bẹẹ o ba gbagbe, inu oṣu kẹsan an, ọdun to kọja yii ni ọmọbinrin naa ṣegbeyawo bonkẹlẹ pẹlu ọrẹkunrin rẹ ti wọn ti jọ wa tipẹ. Yatọ sere tiata ti ọmọbinrin naa n ṣe, o tun n bawọn kọrin, bẹẹ lo si tun n ṣe awọn to maa ta aworan rẹ fun awọn to ba fẹẹ ṣe ipolowo ọja, eyi ti wọn n pe ni Modelling lede oyinbo.


Aṣiṣe Ambọde lo jẹ ka gbe Sanwo-Olu jade – Tinubu

Sam Akinrole Aṣaaju ẹgbẹ oṣelu APC, Aṣiwaju Bọla Tinubu ti ṣalaye pe bi ọrọ aje ipinlẹ Eko ṣe n dẹnukọlẹ lawọn ṣe gbe Babajide Sanwo-Olu dide lati wa ṣe gomina ipinlẹ naa, ati pe ọdun 2017 si 2018 lawọn bẹrẹ iṣẹ naa. Bọla Tinubu sọrọ yii nibi ifilọlẹ afara ati oju-ọna tuntun to wa ni agbegbe Pen Cinema niluu Agege nipinlẹ Eko, lonii ọjọ Fraide. Tinubu naa wa ninu awọn laamilaaka to wa sibi ayẹyẹ ifilọlẹ naa lonii. Nigba ti ẹgbẹ n gbaradi lati yan aṣoju ẹgbẹ ninu ibo gomina fun idibo ọdun 2019 ni awọn agba ẹgbẹ APC yan Babajide Sanwo-Olu dipo Akinwunmi Ambọde to wa lori aleefa lasiko naa. Igbesẹ naa fa ọpọ ikunsinu ati ija, ṣugbọn awọn agba ẹgbẹ lasiko naa fi dandan le e pe Ambọde ko ni ṣejọba ẹlẹẹkeji. Aṣiwaju ni, ibi ti ọkọ ipinlẹ Eko n lọ lasiko naa ko ṣee fẹnusọ, ṣugbọn nigba to fi maa di ọdun 2017 si ọdun 2018, nnkan ti fẹ maa bajẹ.


Nigba ti ẹgbẹ n gbaradi lati yan aṣoju ẹgbẹ ninu ibo gomina fun idibo ọdun 2019 ni awọn agba ẹgbẹ APC yan Babajide Sanwo-Olu dipo Akinwunmi Ambọde to wa lori aleefa lasiko naa. Igbesẹ naa fa ọpọ ikunsinu ati ija, ṣugbọn awọn agba ẹgbẹ lasiko naa fi dandan le e pe Ambọde ko ni ṣejọba ẹlẹẹkeji. Aṣiwaju ni, ibi ti ọkọ ipinlẹ Eko n lọ lasiko naa ko ṣee fẹnusọ, ṣugbọn nigba to fi maa di ọdun 2017 si ọdun 2018, nnkan ti fẹ maa bajẹ. O si di dandan lati gbe ẹnikan dide to maa gbe ọkọ ipinlẹ naa lọ si ebute to dara. “Ibi ti nnkan n lọ lasiko naa ko daa rara, n lawọn agbaagba ẹgbẹ ṣe fẹnukọ lati gbe Sanwo-Olu ati Hamzat dide lọdun 2018, ki nnkan ma baa bajẹ patapata. Ohun ti wọn kọkọ n sọ fun wa ni pe ko ni ṣiṣẹ, wọn ni ko kaju ẹ, ṣugbọn a ṣaa fẹyinti i.


O si di dandan lati gbe ẹnikan dide to maa gbe ọkọ ipinlẹ naa lọ si ebute to dara. “Ibi ti nnkan n lọ lasiko naa ko daa rara, n lawọn agbaagba ẹgbẹ ṣe fẹnukọ lati gbe Sanwo-Olu ati Hamzat dide lọdun 2018, ki nnkan ma baa bajẹ patapata. Ohun ti wọn kọkọ n sọ fun wa ni pe ko ni ṣiṣẹ, wọn ni ko kaju ẹ, ṣugbọn a ṣaa fẹyinti i. “Ko jẹ koju tiwa rara, gbogbo wa la ri nnkan to ṣe lasiko ti arun Korona ja rain-rain nipinlẹ naa, ti awọn janduku kan naa tun ba awọn dukia ijọba jẹ, awọn igbesẹ to gbe fihan pe ọkunrin naa kaju ẹ, ko doju tiwa rara.” Tinubu lo sọrọ bẹẹ. Bakan naa ni Tinubu rọ awọn ọdọ ki wọn ma ṣe gba awon janduku laaye ati lo wọn, nitori nibi ti alaafia ba wa ni idagbasoke pupọ le wa, o ni ipinlẹ naa yoo tubọ maa ri si idagbasoke ati alaafia wọn, nigba to ṣeleri pe ijọba yoo tubọ maa ri si eto ẹkọ wọn.


“Ko jẹ koju tiwa rara, gbogbo wa la ri nnkan to ṣe lasiko ti arun Korona ja rain-rain nipinlẹ naa, ti awọn janduku kan naa tun ba awọn dukia ijọba jẹ, awọn igbesẹ to gbe fihan pe ọkunrin naa kaju ẹ, ko doju tiwa rara.” Tinubu lo sọrọ bẹẹ. Bakan naa ni Tinubu rọ awọn ọdọ ki wọn ma ṣe gba awon janduku laaye ati lo wọn, nitori nibi ti alaafia ba wa ni idagbasoke pupọ le wa, o ni ipinlẹ naa yoo tubọ maa ri si idagbasoke ati alaafia wọn, nigba to ṣeleri pe ijọba yoo tubọ maa ri si eto ẹkọ wọn.


Ẹ da muso! Oloye Bọde Mustapha di Osi ilẹ Ẹgba

Lati ọwọ Sam. Akinrole Gbẹgẹdẹ maa gbina lọjọ Abamẹta, Satide to n bọ yii niluu Abẹokuta, ọjọ naa ni Alake ilẹ Ẹgba, Ọba Adedọtun Arẹmu Gbadebo, Okukẹnu IV, maa jawe oye lori Oloye Ọlabọde Akeem Mustapha gẹgẹ bii Osi ilẹ Ẹgba kẹsan-an. Gbajumọ oniṣowo yii ti figba kan jẹ aṣojuṣofin nileegbimọ aṣoju-ṣofin ilẹ wa laarin ọdun 1999 si ọdun 2003, bẹẹ lo si tun jẹ alakooso to munadoko. Inu oṣu kejila ọdun to kọja nijọba ipinlẹ Ogun fọwọ si yiyan Bọde Mustapha sipo naa, pẹlu lẹta kan ti wọn kọ si i lati fi ki i ku oriire lasiko naa. Nitori oye yii gbọdọ lọwọ ijọba ninu, gẹgẹ bo ti wa ninu iwe ofin ilẹ Ẹgba, ati ijọba pe awọn oye kan gbọdọ gba iyọnda ijọba ipinlẹ, ko too di pe wọn fi onitọhun jẹ oye naa. Jagunmolu ilẹ Ẹgba, Oloye Bukọla Ọlọpade sọ fun Aṣejere pe ọpọ awọn laamilaaka lẹka ọrọ aje, oṣelu, ati bẹẹ bẹẹ lọ, ni wọn n reti nibi ifinijoye naa to maa waye lopin ọsẹ yii.


Inu oṣu kejila ọdun to kọja nijọba ipinlẹ Ogun fọwọ si yiyan Bọde Mustapha sipo naa, pẹlu lẹta kan ti wọn kọ si i lati fi ki i ku oriire lasiko naa. Nitori oye yii gbọdọ lọwọ ijọba ninu, gẹgẹ bo ti wa ninu iwe ofin ilẹ Ẹgba, ati ijọba pe awọn oye kan gbọdọ gba iyọnda ijọba ipinlẹ, ko too di pe wọn fi onitọhun jẹ oye naa. Jagunmolu ilẹ Ẹgba, Oloye Bukọla Ọlọpade sọ fun Aṣejere pe ọpọ awọn laamilaaka lẹka ọrọ aje, oṣelu, ati bẹẹ bẹẹ lọ, ni wọn n reti nibi ifinijoye naa to maa waye lopin ọsẹ yii. Bẹẹ lo si ṣapejuwe ifinijoye naa gẹgẹ bii ifisorioye gomina tabi aarẹ orilẹ-ede.


Bẹẹ lo si ṣapejuwe ifinijoye naa gẹgẹ bii ifisorioye gomina tabi aarẹ orilẹ-ede.


Asiko ti to kawọn obinrin maa di ipo aṣaaju mu – Falobi

Lati ọwọ Sam. Akinrole Ẹgbẹ kan ti wọn n pe ni Initiative for Social Impact and Sustainable Development (ISISD) naa ti darapọ mọ gbogbo awọn eeyan kaakiri agbaye lati ba wọn saami ayẹyẹ ayajọ ọjọ awọn obinrin lagbaaye, bẹẹ ni ẹgbẹ naa rọ ijọba lati di alaafo to wa nipo aṣaaju fawọn obinrin nilẹ wa. Funmi Falobi, adari ẹgbẹ naa lo fọrọ yii to Aṣejere leti ninu atẹjade kan ti wọn fi ṣọwọ sileeṣẹ wa. Wọn ni, awọn obinrin n ṣe daadaa lawujọ wa, o si di dandan kijọba mu ko rọrun fun wọn lati tubọ ṣe daadaa ninu ohunkohun tawọn obinrin ba fẹẹ dawọle, paapaa ninu ipo adari. “Gẹgẹ bi awọn aṣaaju kaakiri agbaye atawọn alẹnulọrọ ti n fọwọsowọpọ lati saami ayẹyẹ ayajọ ọjọ awọn obinrin tọdun yii, akole tọdun yii fihan pe asiko ti to lati bojuto ẹtọ awọn obinrin. “Awọn obinrin n ṣe daadaa loootọ, ṣugbọn iṣẹ pọ lati ṣe, paapaa awọn anfaani to wa ni ipo aṣaaju.


Wọn ni, awọn obinrin n ṣe daadaa lawujọ wa, o si di dandan kijọba mu ko rọrun fun wọn lati tubọ ṣe daadaa ninu ohunkohun tawọn obinrin ba fẹẹ dawọle, paapaa ninu ipo adari. “Gẹgẹ bi awọn aṣaaju kaakiri agbaye atawọn alẹnulọrọ ti n fọwọsowọpọ lati saami ayẹyẹ ayajọ ọjọ awọn obinrin tọdun yii, akole tọdun yii fihan pe asiko ti to lati bojuto ẹtọ awọn obinrin. “Awọn obinrin n ṣe daadaa loootọ, ṣugbọn iṣẹ pọ lati ṣe, paapaa awọn anfaani to wa ni ipo aṣaaju. Asiko ti to lat yi ohun gbogbo pada, ka si wa aye fun awọn obinrin naa nipo aṣaaju.” Falobi ni, nigba ti anfaani ba wa fun obinrin lati lo ẹbun wọn, lai si ibẹru, idagbasoke to lọọrin yoo tete tẹ awujọ yẹn lọwọ.


Asiko ti to lat yi ohun gbogbo pada, ka si wa aye fun awọn obinrin naa nipo aṣaaju.” Falobi ni, nigba ti anfaani ba wa fun obinrin lati lo ẹbun wọn, lai si ibẹru, idagbasoke to lọọrin yoo tete tẹ awujọ yẹn lọwọ.


O ṣẹlẹ! Ọwọ tẹ Taiwo Hassan to n gbe oogun oloro

Lati ọwọ Ojuoluwakotimi Oluṣina Ọwọ awọn agbofinro ilẹ wa ti tẹ Taiwo Hassan, gbajugbaja oloogun oloro kan ni papakọ ofurufu ilẹ wa, inu baagi to n gbe bọ latilu oyinbo lọkunrin naa gbe oogun oloro naa si. Papakọ ofurufu ilẹ wa to wa niluu Eko ni ọwọ awọn agbofinro NDLEA ti tẹ ọkunrin naa, pasuu mẹta la gbọ pe ọkunrin yii di awọn kokeeni ọhun si. Ohun taa gbọ ni pe ọjọ Fraide to kọja yii ni ọwọ tẹ ọkunrin naa ni nnkan bii aago kan aabọ ọsan, wọn si lo pẹ to ti maa n gbe kinni ọhun kọja lo ilẹ okeere, ti ko si sẹni to da a lọwọ kọ. Addis-Ababa la gbọ pe o ti n bọ, ṣugbọn Abuja lo ti gbera lọ sibẹ, ṣugbọn iwadii fihan pe ilẹ larubawa lo fẹẹ gbe kinni naa lọ. Alaga ati adari ajọ NDLEA, Ọgagun Buba Marwa ti dupẹ lọwọ awọn ọtẹlẹmuyẹ to mu Taiwo Hassan atawọn ẹmẹwa rẹ, fun ofintoto ti wọn ṣe ti wọn fi ri wọn mu. Bẹẹ lo si tun rọ wọn pe ki wọn tubọ tẹ siwaju ninu iṣẹ wọn.


Ọmọbinrin ẹni ọdun mẹtalelogun fipa ba ọmọọdun mẹrinla lopọ, lo ba royun he

Ọmọbinrin kan, ẹni ọdun mẹtalelogun kan ti royun he, lẹyin to fipa ba ọmọkunrin ẹni ọdun mẹrinla kan lopọ. Ilẹ Amẹrika, nilluu Arkansas niṣẹlẹ ọhun ti waye. Brittni Gray lorukọ ọmọbinrin to fipa baayan lopọ yii, ṣugbọn wọn ti gbe e lọ sileẹjọ lẹyin ti wọn fẹsun ibalopọ naa kan an lọdun to kọja. Inu oṣu keji ọdun to kọja ni wọn kọkọ fọrọ naa to awọn ọlọpaa leti, nigba to si tun di inu oṣu kẹsan an ọdun to kọja, wọn tun ta awọn agbofinro lolobo nipa iwa ti ọmọbinrin naa n hu. Iwadii wọn si fihan pe ọdun o ti le lọdun kan gbako lọmọbinrin naa ti maa n ba awọn ọdọmọde ọkunrin lopọ. Ayẹwo awọn dokita fihan pe ọmọbinrin ọhun ti loyun.


Inu oṣu keji ọdun to kọja ni wọn kọkọ fọrọ naa to awọn ọlọpaa leti, nigba to si tun di inu oṣu kẹsan an ọdun to kọja, wọn tun ta awọn agbofinro lolobo nipa iwa ti ọmọbinrin naa n hu. Iwadii wọn si fihan pe ọdun o ti le lọdun kan gbako lọmọbinrin naa ti maa n ba awọn ọdọmọde ọkunrin lopọ. Ayẹwo awọn dokita fihan pe ọmọbinrin ọhun ti loyun. Ṣugbọn wọn ti gba beeli rẹ pẹlu ẹgbẹrun marun owo dọla. Inu oṣu kẹrin ọdun to n bọ ni wọn tun n reti rẹ nileẹjọ.


Ṣugbọn wọn ti gba beeli rẹ pẹlu ẹgbẹrun marun owo dọla. Inu oṣu kẹrin ọdun to n bọ ni wọn tun n reti rẹ nileẹjọ.


Awọn agba ẹgbẹ fọwọ si Valentine Buraimoh fun saa ẹlẹẹkeji l’Amuwo Ọdọfin

Awọn agba ẹgbẹ oṣelu APC atawọn alẹnulọrọ nijọba ibilẹ Amuwo Ọdọfin ti darapọ mọ awọn to n polongo fun Onimọ-Ẹrọ Valentine Buraimoh lati lọ fun saa ẹlẹẹkeji nipo alaga kansu naa. Nigba ti wọn n ṣefilọlẹ ẹgbẹ kan ti a mọ si Bọla Ahmed Tinubu (BAT) Movement 2023, iyẹn ẹgbẹ to n ri si ipolongo fun ipo aarẹ Aṣiwaju Bọla Tinubu lọdun 2023, ẹka ti Amuwo Ọdọfin; ni awọn agbaagba ẹgbẹ naa ti sọrọ ọhun. Oloye Dapọ Ariyọ, nigba to n sọrọ naa lorukọ awọn agba ẹgbẹ naa sọ pe, awọn wa lẹyin Buraimọ, tawọn ololufẹ rẹ maa n pe ni VOB digbadigba fun saa ẹlẹẹkeji, awọn si ṣetan ati ṣatilẹyin fun un, paapaa nitori awọn laamilaaka iṣẹ to ti ṣe nijọba ibilẹ naa. Ariyọ ni, awọn iṣẹ akanṣe to ti ṣe lẹka ilera, iṣẹ ode, eto ẹkọ, ati idagbasoke ilu kii ṣe ohun teeyan le fọwọ rọ sẹyin. Ninu ọrọ tiẹ, Valentine Oluwaṣeyi Buraimoh sọ pe ọlọpọlọ pipe ni Aṣiwaju Bọla Ahmed Tinubu, o si tun jẹ aṣaaju rere to n gbe awọn ọmọ ẹyin rẹ dide. Oun lo wa lẹyin Aarẹ Muhammadu Buhari to fi gba agbara nigba naa; bẹẹ lo si tun fẹyin ti awọn sẹnetọ, gomina, atawọn ọmọleegbimọ aṣofin, pẹlu awọn minisita, kọmiṣanna ati bẹẹ bẹẹ lọ.


Ariyọ ni, awọn iṣẹ akanṣe to ti ṣe lẹka ilera, iṣẹ ode, eto ẹkọ, ati idagbasoke ilu kii ṣe ohun teeyan le fọwọ rọ sẹyin. Ninu ọrọ tiẹ, Valentine Oluwaṣeyi Buraimoh sọ pe ọlọpọlọ pipe ni Aṣiwaju Bọla Ahmed Tinubu, o si tun jẹ aṣaaju rere to n gbe awọn ọmọ ẹyin rẹ dide. Oun lo wa lẹyin Aarẹ Muhammadu Buhari to fi gba agbara nigba naa; bẹẹ lo si tun fẹyin ti awọn sẹnetọ, gomina, atawọn ọmọleegbimọ aṣofin, pẹlu awọn minisita, kọmiṣanna ati bẹẹ bẹẹ lọ. Lara awọn to wa nibi eto naa ni igbakeji alaga ijọba ibilẹ naa, Ọgbẹni Oluṣẹgun Idris; akọwe ijọba ibilẹ Ṣeyi Ipinlaye; awọn agba ẹgbẹ Alaaji Toyin Yusuf, Ọgbẹni Ṣajọbi, Alaaji Nurudeen Eyifunjowo, Alaaji Dọtun Adegbọla, awọn ẹya Hausa ati Igbo atawọn eeyan nla nla mi in.


Lara awọn to wa nibi eto naa ni igbakeji alaga ijọba ibilẹ naa, Ọgbẹni Oluṣẹgun Idris; akọwe ijọba ibilẹ Ṣeyi Ipinlaye; awọn agba ẹgbẹ Alaaji Toyin Yusuf, Ọgbẹni Ṣajọbi, Alaaji Nurudeen Eyifunjowo, Alaaji Dọtun Adegbọla, awọn ẹya Hausa ati Igbo atawọn eeyan nla nla mi in.


Ọọni da ọgọrun eeyan lokoowo iṣẹ adirẹ

Arole Oduduwa ati Ọọni ile Ifẹ, Ọọni Adeyẹye Ẹnitan Ogunwusi Ọjaja II, ti da ọgọrun un eeyan lokoowo ninu iṣẹ adirẹ. Ọjọ Aje, Mọnde to kọja yii ni Ọọni gbe igbesẹ naa, ọfẹ si ni kinni ọhun ba de fun gbogbo wọn lati ro wọn lagbara. Nigba to n sọrọ nibi ayẹyẹ naa ti wọn ṣe nileeṣẹ Adirẹ African Textile Hub, to wa ni Ifẹ, oludari ileeṣẹ naa Ọmọọbabinrin Ronkẹ Ademiluyi, ṣalaye pe idanilẹkọọ ti wọn ṣe fun awọn eeyan ti wọn ro lagbara naa ni lati jẹ ki awọn anfaani to wa ninu iṣẹ aṣọ di mimọ fun awọn obinrin paapaa awọn ọdọbinrin lati saami ayẹyẹ ayajọ ọjọ awọn obinrin lagbaaye. Bẹẹ o ba gbagbe, lasiko ọdun Aje tọdun yii ni Ọọni ṣefilọlẹ ileeṣẹ adirẹ naa, lati ro awọn ọdọ lagbara, ati lati ṣagbende iṣẹ aṣọ nilẹ wa.


Iyalọja Almaroof, Iya-Ọkọ Funkẹ Akindele tẹlẹ ti ku o!

Alaaja Tayelolu Almaroof, tawọn eeyan pupọ mọ si Iyalọja Almaroof ti jade laye! Mama naa ni iya Ọtunba Kẹhinde Oloyede to jẹ ọkọ gbajumọ onitiata nni, Funkẹ Akindele tẹlẹ. Ana, Ọjọru, Wẹsde ni mama ọhun jade laye, ṣugbọn a gbọ pe ọmọkunrin naa ko si nile nigba iṣẹlẹ naa ṣẹlẹ. Gbajumọ oniṣowo ni Iyalọja Almaroof ko too jade laye, awọn ni Iyalọja Oṣodi akọkọ, bẹẹ ni wọn si tun ti figba kan jẹ kansẹlọ nijọba ibilẹ Muṣin lọdun 1976, agba oloṣelu ni mama naa lasiko naa gẹgẹ bi Aṣejere ti gbọ. Mama Almaroof naa tun jẹ alaga igbimọ iṣakoso ọja nipinle Eko tẹlẹ lati ọdun 1996 si ọdun 1999. Ẹni ọdun mẹtalelaaadọrun, 93, ni mama naa ko too jade laye.


Ijọba gbọdọ ṣe biriiji si Ogolonto, Agric, Ikorodu – Ayangburẹn

… A gbọdọ fọwọ ofin mu awọn to n taja loju titi naa – Adewale Adeṣina Lati ọwọ Sam Akinrole Ayangburẹn tiluu Ikorodu, Ọba Kabiru Adewale Ṣotobi, ti gba ijọba ipinlẹ Eko nimọran lati ṣe afara, iyẹn biriiji tawọn onimọto yoo maa gba ni olobiripo Ikorodu, (Ikorodu Roundabout), ibusọ Ogolonto ati ibusọ Agric. Kabiyesi ni, bo tiẹ jẹ pe awọn iṣẹ oju ọna yii niye lori pupọ, sibẹ yoo mu ki adinku ba sunkẹrẹ fakẹrẹ niluu Ikorodu. O sọ eyi nigba ti kọmiṣanna fun eto igbokegbodo ọkọ nipinlẹ Eko, Ọmọwe Fredric Ọladẹhinde ṣabẹwo si aafin rẹ, lati ba wọn jirooro lori iṣẹ atunṣe ojuọna olobiripo Ikorodu, lati mu din sunkẹrẹ fakẹrẹ agbegbe naa ku. Laipẹ yii ni ijọba ipinlẹ Eko bẹrẹ atunṣe awọn agbegbe kan ti obiripo n da kun sunkẹrẹ fakẹrẹ wọn, awọn bii Allen, Maryland, Lekki, Abraham Adesanya, ati bẹẹ bẹẹ lọ. Iru ohun ti wọn ṣe sawọn agbegbe yii ni wọn fẹẹ ṣe si Ikorodu naa. Ọladẹhinde ni, loootọ erongba ọjọ iwaju fun ijọba ni lati ṣe oju irin ti yoo maa gbe awọn ero lati Ikẹja lọ si Agbọwa, laipẹ.


Laipẹ yii ni ijọba ipinlẹ Eko bẹrẹ atunṣe awọn agbegbe kan ti obiripo n da kun sunkẹrẹ fakẹrẹ wọn, awọn bii Allen, Maryland, Lekki, Abraham Adesanya, ati bẹẹ bẹẹ lọ. Iru ohun ti wọn ṣe sawọn agbegbe yii ni wọn fẹẹ ṣe si Ikorodu naa. Ọladẹhinde ni, loootọ erongba ọjọ iwaju fun ijọba ni lati ṣe oju irin ti yoo maa gbe awọn ero lati Ikẹja lọ si Agbọwa, laipẹ. Ṣugbọn, ijọba ni lati kọkọ ṣatunṣe olobiripo Ikorodu na. Kọmiṣanna ni, oun ti gbọ gbogbo ohun ti kabiyesi sọ nipa afara naa, bẹẹ lawọn a si tun pada lọọ jirooro lori rẹ, lati fi kun awọn iṣẹ tawọn fẹẹ ṣe niluu Ikorodu. O ni, bi eto ọrọ aje yoo ṣe gberu si i lo jẹ Gomina Babajide Sanwo-Olu logun, ati pe bi igbe aye yoo ṣe rọrun fawọn eeyan agbegbe naa.


Ṣugbọn, ijọba ni lati kọkọ ṣatunṣe olobiripo Ikorodu na. Kọmiṣanna ni, oun ti gbọ gbogbo ohun ti kabiyesi sọ nipa afara naa, bẹẹ lawọn a si tun pada lọọ jirooro lori rẹ, lati fi kun awọn iṣẹ tawọn fẹẹ ṣe niluu Ikorodu. O ni, bi eto ọrọ aje yoo ṣe gberu si i lo jẹ Gomina Babajide Sanwo-Olu logun, ati pe bi igbe aye yoo ṣe rọrun fawọn eeyan agbegbe naa. Ọgbẹni Wasiu Adeṣina, alaga ijọba ibilẹ aarin-gbungbun Ikorodu, (Ikorodu Central), sọ pe o di dandan kijọba bẹrẹ si i fọwọ lile mu awọn to n taja loju titi, tori awọn gan an pẹlu ohun to n fa go siloo loju ọna naa.


Ọgbẹni Wasiu Adeṣina, alaga ijọba ibilẹ aarin-gbungbun Ikorodu, (Ikorodu Central), sọ pe o di dandan kijọba bẹrẹ si i fọwọ lile mu awọn to n taja loju titi, tori awọn gan an pẹlu ohun to n fa go siloo loju ọna naa.


Idi ti a fi ṣefilọlẹ akojọpọ iṣẹ iwadii lori awọn ogunlende – Lekan Otufọdunrin

Ẹgbẹ awọn oniroyin kan ti wọn tun jẹ ọmọlẹyin Kristi, eyi ti a mọ si Journalists for Christ International Outreach, Nigeria, ti ṣefilọlẹ akojọpo iwe kan to ṣewadii lori ọrọ awọn ogunlende to wa nilẹ oke ọya lọhun-un. Iwe ohun ni wọn pe akọle rẹ ni Muffled Voices. Iwe yii jẹ akojọpọ iṣẹ iwadii oloṣu-meji tawọn ileeṣẹ iwe iroyin ilẹ wa ko jade. Awọn ileeṣẹ iroyin mẹfa ati ileeṣẹ iroyin ti ori ẹrọ alataagba ni wọn kopa ninu iṣẹ iwadii ọhun. Alagba Lekan Otufọdunrin to jẹ alakooso ẹgbẹ akọroyin ọmọlẹyin Kristi yii sọ pe iṣẹ iwadii naa waye nitori ati ni akọsilẹ atawọn ohun aritọkasi nipa ọrọ awọn ogunlende. Ọkunrin ohun ni ogunlọgọ awọn eeyan logun ti le kuro nile wọn ati lẹnu iṣẹ nipa rogbodiyan to n ṣẹlẹ lawọn adugbo wọn, ati pe pupọ awọn obinrin ati ọmọ wẹwẹ lo pọju ninu awọn ogunlende yii.


Awọn ileeṣẹ iroyin mẹfa ati ileeṣẹ iroyin ti ori ẹrọ alataagba ni wọn kopa ninu iṣẹ iwadii ọhun. Alagba Lekan Otufọdunrin to jẹ alakooso ẹgbẹ akọroyin ọmọlẹyin Kristi yii sọ pe iṣẹ iwadii naa waye nitori ati ni akọsilẹ atawọn ohun aritọkasi nipa ọrọ awọn ogunlende. Ọkunrin ohun ni ogunlọgọ awọn eeyan logun ti le kuro nile wọn ati lẹnu iṣẹ nipa rogbodiyan to n ṣẹlẹ lawọn adugbo wọn, ati pe pupọ awọn obinrin ati ọmọ wẹwẹ lo pọju ninu awọn ogunlende yii. Bakan naa niwadii tun fihan pe ọpọ awọn eeyan yii ni ko lanfaani sawọn ohun amayedẹrun to le mu ki igbe aye rọrun fun wọn nibi ti wọn ti ṣeto fun wọn. Ọpọ wọn ni ko tilẹ ni ibi ti wọn maa ṣe igbọnsẹ si, eyi buru jai. Ohun ti a tun ṣakiyesi gẹgẹ bi Otufọdunrin ṣe sọ ni pe ko si anfaani fawọn oniroyin to yẹ ko gbe ọrọ naa sita faraye gbọ lati ṣiṣẹ wọn.


Bakan naa niwadii tun fihan pe ọpọ awọn eeyan yii ni ko lanfaani sawọn ohun amayedẹrun to le mu ki igbe aye rọrun fun wọn nibi ti wọn ti ṣeto fun wọn. Ọpọ wọn ni ko tilẹ ni ibi ti wọn maa ṣe igbọnsẹ si, eyi buru jai. Ohun ti a tun ṣakiyesi gẹgẹ bi Otufọdunrin ṣe sọ ni pe ko si anfaani fawọn oniroyin to yẹ ko gbe ọrọ naa sita faraye gbọ lati ṣiṣẹ wọn. Ohun ti a gbọ ni pe ẹgbẹ awọn ọmọlẹyin Kristi ti wọn n ṣiṣẹ iroyin lagbaaye, eyi ti wọn pe ni World Association for Christian Communication (WACC), ati ajọ kan ti wọn pe ni Bread for the World pẹlu ẹgbẹ kan naa ti wọn pe ni Waldensian Church’s Otto Per Mille (OPM) ni wọn parapọ ṣagbatẹru iṣẹ iwadii ọhun. Aṣejere gbọ pe iru iṣẹ iwadii yii kan naa n lọ lọwọ, ti wọn si maa ṣefilọlẹ rẹ nilẹ Kenya ati Congo DRC. Nibi ifilọlẹ iwe yii to waye lọjọ karun-un, oṣu kẹjọ, ọdun 2019, ni wọn ti rọ awọn akọroyin lati tubọ fara jin si iṣẹ ti wọn yan laayo, paapaa nipa sisọ ohun to n ṣẹlẹ si awọn ogunlende, iyẹn awọn ti ogun le kuro nile wọn.


Ohun ti a gbọ ni pe ẹgbẹ awọn ọmọlẹyin Kristi ti wọn n ṣiṣẹ iroyin lagbaaye, eyi ti wọn pe ni World Association for Christian Communication (WACC), ati ajọ kan ti wọn pe ni Bread for the World pẹlu ẹgbẹ kan naa ti wọn pe ni Waldensian Church’s Otto Per Mille (OPM) ni wọn parapọ ṣagbatẹru iṣẹ iwadii ọhun. Aṣejere gbọ pe iru iṣẹ iwadii yii kan naa n lọ lọwọ, ti wọn si maa ṣefilọlẹ rẹ nilẹ Kenya ati Congo DRC. Nibi ifilọlẹ iwe yii to waye lọjọ karun-un, oṣu kẹjọ, ọdun 2019, ni wọn ti rọ awọn akọroyin lati tubọ fara jin si iṣẹ ti wọn yan laayo, paapaa nipa sisọ ohun to n ṣẹlẹ si awọn ogunlende, iyẹn awọn ti ogun le kuro nile wọn. Ẹni to ṣagbeyẹwo akojọpọ iwe ọhun ni gbajugbaja onimọ nipa eto ibara-ẹni-sọrọ nileewe giga ti Eko, iyẹn University of Lagos, oun naa ni Ọmọwe Ọlọruntọla Sunday.


Ẹni to ṣagbeyẹwo akojọpọ iwe ọhun ni gbajugbaja onimọ nipa eto ibara-ẹni-sọrọ nileewe giga ti Eko, iyẹn University of Lagos, oun naa ni Ọmọwe Ọlọruntọla Sunday.


Ijiya de fun obi awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun l’Ekoo

Lati ọwọ Sam Akinrole O ti dofin bayii, Gomina Babajide Sanwo-Olu ti fọwọ siwe ofin to fiya jẹ awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun, atawọn obi wọn, eyi ti wọn pe ni Unlawful Societies and Cultism (Prohibition) Bill 2020. Oni, ọjọ Aje, Mọnde ni gomina fọwọ si ofin naa, ni ọfiisi rẹ to wa ni Ikẹja, l’Ekoo. Bẹẹ lo tun fọwọ si awọn abadofin kan naa ti awọn ọmọ ileegbimọ aṣofin gbe wa siwaju rẹ. Bẹẹ o ba gbagbe, ọdun to kọja yii lawọn aṣofin ṣofin ati gbogun ti awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun nipinlẹ Eko, nitori ijamba ti wọn n fa fawọn araalu naa. Ninu ofin tuntun yii, ijiya maa wa fun obi ẹnikẹni ti ọwọ ba tẹ pe o n ṣe ẹgbẹ okunkun. Ekunrẹrẹ ofin naa la o maa fi to o yin leti laipẹ.


Ẹni ba maa ṣiṣẹ pede-pede gbọdọ jẹ ọlọpọlọ pipe – JJ Jabulani

…Emi kii ba wọn da sọrọ oṣelu o Ọjọ kẹẹẹdogun, oṣu kẹsan-an, ọdun 2019 layẹyẹ ifami-ẹyẹ-dani-lọla, awọọdu, ti ajọ Nigeria Media Nite-Out Awards ṣeto fawọn oniroyin to dangajia nilẹ wa waye nileetura Airport Hotel to wa n’Ikẹja, l’Ekoo. Ọpọ awọn ogbontarigi oniroyin atawọn ileeṣẹ iroyin ni wọn fami-ẹyẹ da lọla lọjọ naa. Awọn bii Ọgbẹni Sẹmiu Ọkanlawọn to jẹ akọwe iroyin fun Ọgbẹni Rauf Arẹgbẹṣọla, Ọgbẹni Babajide Kọlade-Otitọju, Ayọdele Ezekiel Ozugbakun Babajide, Ṣeun Ọkinbaloye ati bẹẹ bẹẹ lọ. Bẹẹ lawọn ileeṣẹ iroyin kan naa gba oriṣii ami-ẹyẹ. Ṣugbọn ẹni ti wọn fun lami-ẹyẹ pede-pede ori redio to daganjia julọ ni Ọgbẹni Jọla-Oluwa Afọlabi. Awọn ni olootu gbogbo eto to n jade nileeṣẹ redio Zobi FM, eyi tawọn oloyinbo n pe ni Manager Programmes, ṣugbọn bayii, awọn ni ọga agba patapata nileeṣẹ redio Diamond 88.7 FM, niluu Ilọrin.


Bẹẹ lawọn ileeṣẹ iroyin kan naa gba oriṣii ami-ẹyẹ. Ṣugbọn ẹni ti wọn fun lami-ẹyẹ pede-pede ori redio to daganjia julọ ni Ọgbẹni Jọla-Oluwa Afọlabi. Awọn ni olootu gbogbo eto to n jade nileeṣẹ redio Zobi FM, eyi tawọn oloyinbo n pe ni Manager Programmes, ṣugbọn bayii, awọn ni ọga agba patapata nileeṣẹ redio Diamond 88.7 FM, niluu Ilọrin. Wọn ba adele olootu iwe iroyin AṢEJERE sọrọ nigba naa nipa iṣẹ ti wọn yan laayo, ohun ti wọn ba SINMISỌLA AJADI sọ ree: Kin ni nnkan ti ẹ le sọ nipa iṣẹ pede-pede nilẹ wa yii? Iṣẹ ọpọlọ to le diẹ niṣẹ pede-pede. Fun awọn to ye, iṣẹ to daa julọ ni, ṣugbọn fun awọn ti ko ye, iṣẹ to buru julọ ni.


Wọn ba adele olootu iwe iroyin AṢEJERE sọrọ nigba naa nipa iṣẹ ti wọn yan laayo, ohun ti wọn ba SINMISỌLA AJADI sọ ree: Kin ni nnkan ti ẹ le sọ nipa iṣẹ pede-pede nilẹ wa yii? Iṣẹ ọpọlọ to le diẹ niṣẹ pede-pede. Fun awọn to ye, iṣẹ to daa julọ ni, ṣugbọn fun awọn ti ko ye, iṣẹ to buru julọ ni. A maa n ta kangba laarin ara wa, ṣugbọn pupọ ninu wa ki i saaba ṣiṣẹ iwadii, a ki i fi ọgbọn ọlọgbọn ṣọgbọn, ṣugbọn bo ti wu ko ri naa, a ṣi lawọn eekan ti wọn mọ iṣẹ yii doju, paapaa larin awọn ọmọ kaaarọ-o-o-jiire, ohun to si fa a ni ede wa, nitori ede wa jẹ eyi to rinlẹ, kekere ko niṣẹ pede-pede. Ọgbọn wo lẹ wa n da si ti ijowu kikoro to wa laarin ẹyin pede-pede, bawo le ṣe n ṣe e? Onigbagbọ lemi, mi o ṣe orogun pẹlu ẹnikan, emi ni orogun ara mi, niwọn igba ti mo ba ti n gboju mi soke si Ọlọrun, ko sewu.


A maa n ta kangba laarin ara wa, ṣugbọn pupọ ninu wa ki i saaba ṣiṣẹ iwadii, a ki i fi ọgbọn ọlọgbọn ṣọgbọn, ṣugbọn bo ti wu ko ri naa, a ṣi lawọn eekan ti wọn mọ iṣẹ yii doju, paapaa larin awọn ọmọ kaaarọ-o-o-jiire, ohun to si fa a ni ede wa, nitori ede wa jẹ eyi to rinlẹ, kekere ko niṣẹ pede-pede. Ọgbọn wo lẹ wa n da si ti ijowu kikoro to wa laarin ẹyin pede-pede, bawo le ṣe n ṣe e? Onigbagbọ lemi, mi o ṣe orogun pẹlu ẹnikan, emi ni orogun ara mi, niwọn igba ti mo ba ti n gboju mi soke si Ọlọrun, ko sewu. Mo si n rọ awọn eeyan naa pe ki wọn maa gbe oju wọn soke, ki i ṣe si eeyan kan rara, ṣugbọn Ọlọrun, ka nigbagbọ ninu ẹ. Ibi tẹni kan de lonii, ẹnikan n bọ nibẹ lọla, awọn kan lo wa nibẹ lanaa, emi naa ti lo ọdun mọkandinlogun lẹnu iṣẹ yii, a lawọn to n wo wa, bẹẹ la si tun lawọn ti a n wo niwaju, awọn kan naa n bọ lẹyin ti wọn maa ga ju wa lọ. Ki wa ni imoran yin fawọn to n bọ lẹyin ti wọn n wo yin niwaju? Ki wọn fọkan tan Ọlọrun, ki wọn nigbagbọ ninu Ọlọrun.


Mo si n rọ awọn eeyan naa pe ki wọn maa gbe oju wọn soke, ki i ṣe si eeyan kan rara, ṣugbọn Ọlọrun, ka nigbagbọ ninu ẹ. Ibi tẹni kan de lonii, ẹnikan n bọ nibẹ lọla, awọn kan lo wa nibẹ lanaa, emi naa ti lo ọdun mọkandinlogun lẹnu iṣẹ yii, a lawọn to n wo wa, bẹẹ la si tun lawọn ti a n wo niwaju, awọn kan naa n bọ lẹyin ti wọn maa ga ju wa lọ. Ki wa ni imoran yin fawọn to n bọ lẹyin ti wọn n wo yin niwaju? Ki wọn fọkan tan Ọlọrun, ki wọn nigbagbọ ninu Ọlọrun. Bawo ni awọọdu yii ṣe ri lara yin? Emi o wa sibi lati gba ami-ẹyẹ, mo kan wo o pe ki n ṣere wa, bo ba bọ si i, deede, bi o si bọ si i, deede naa ni, emi kan wo o pe ki n waa ṣere pẹlu awọn eeyan mi to wa lẹka eto iroyin ati igbohunsafẹfẹ, ka jọ kira ka jọ ṣere papọ, koda, fọto ni mo n ya lọwọ ti wọn ti pe mi pe ki n waa gba ami-ẹyẹ ti wọn fun mi. O ya emi lẹnu o, ṣugbọn a dupẹ lọwọ Ọlọrun pe o ri bi Ọlọrun ṣe fẹ ko ri.


Bawo ni awọọdu yii ṣe ri lara yin? Emi o wa sibi lati gba ami-ẹyẹ, mo kan wo o pe ki n ṣere wa, bo ba bọ si i, deede, bi o si bọ si i, deede naa ni, emi kan wo o pe ki n waa ṣere pẹlu awọn eeyan mi to wa lẹka eto iroyin ati igbohunsafẹfẹ, ka jọ kira ka jọ ṣere papọ, koda, fọto ni mo n ya lọwọ ti wọn ti pe mi pe ki n waa gba ami-ẹyẹ ti wọn fun mi. O ya emi lẹnu o, ṣugbọn a dupẹ lọwọ Ọlọrun pe o ri bi Ọlọrun ṣe fẹ ko ri. Gẹgẹ bi ẹni to filu Ilọrin ṣebugbe, ibo ni nnkan de duro nipa iṣejọba Gomina AbdulRahman AbdulRazaq? Emi ki i da sọrọ oṣelu, emi ki i ṣoṣelu o.


Gẹgẹ bi ẹni to filu Ilọrin ṣebugbe, ibo ni nnkan de duro nipa iṣejọba Gomina AbdulRahman AbdulRazaq? Emi ki i da sọrọ oṣelu, emi ki i ṣoṣelu o.


Inu kan ti mo ni s’oyinbo ti mo ba ṣe kara-kata lo sọ mi di ọlọla – Toyin Afọlabi, Iyalaje Jẹnẹra Eko

Aje toun t’Ekoo, toun tidi ẹ yẹbẹ-yẹbẹ. Ẹni taa n sọrọ rẹ yii ni Iyalaje Jẹnẹra fun gbogbo ipinlẹ Eko, awọn ni Oloye Arabinrin Oluwatoyin Baliqis Afọlabi. Gbajumọ oniṣowo ni wọn, o ti le lodun marundinlogoji ti wọn ti wa lẹnu iṣẹ naa, ti a ba n sọ nipa kara-kata aṣọ leesi. Kaakiri agbaye ni wọn ti mọ wọn, tori wọn kii ṣe gbajumọ ilu kan ṣoṣo. Yatọ si iṣẹ ọrọ aje ti iya yin n ṣe, wọn kun fun ọpọlọpọ ọgbọn, imọ ati oye. Ninu amu yii ni wọn ti n bu fun awọn alatilẹyin wọn mu.


Kaakiri agbaye ni wọn ti mọ wọn, tori wọn kii ṣe gbajumọ ilu kan ṣoṣo. Yatọ si iṣẹ ọrọ aje ti iya yin n ṣe, wọn kun fun ọpọlọpọ ọgbọn, imọ ati oye. Ninu amu yii ni wọn ti n bu fun awọn alatilẹyin wọn mu. Laipẹ yii ni wọn gbalejo ikọ AṢEJERE lagbala wọn to wa niluu Ajah, l’Ekoo, nibẹ ni wọn ti ṣalaye aṣiri ọla wọn. Ohun ti wọn ba Adele Olootu, SINMISỌLA AJADI ati OJUOLUWAKOTIMI OLUṢINA sọ ree. Ẹ jẹ ka mọ nipa irin ajo yin ninu ọja ati bi ẹ ṣe bẹrẹ Lọdun 2006 ni mo jẹ Iyalaje ọja Owolowo l’Ekoo, iya to bi mi lo n taja nibẹ, oniṣowo niya to bi mi lọmọ, ohun ti mo si n ba wọn ṣe ni, n lemi naa fi bẹrẹ iṣẹ naa, mo ti wa lẹnu owo yii o ti le lọgbọn ọdun, ka kuku sọ pe ọdun marundinlogoji sẹyin ni mo ti wa lẹnu ẹ, ohun ti mo ba lọwọ iya to bi mi ni, aṣọ leesi ni wọn n ta lasiko naa.


Laipẹ yii ni wọn gbalejo ikọ AṢEJERE lagbala wọn to wa niluu Ajah, l’Ekoo, nibẹ ni wọn ti ṣalaye aṣiri ọla wọn. Ohun ti wọn ba Adele Olootu, SINMISỌLA AJADI ati OJUOLUWAKOTIMI OLUṢINA sọ ree. Ẹ jẹ ka mọ nipa irin ajo yin ninu ọja ati bi ẹ ṣe bẹrẹ Lọdun 2006 ni mo jẹ Iyalaje ọja Owolowo l’Ekoo, iya to bi mi lo n taja nibẹ, oniṣowo niya to bi mi lọmọ, ohun ti mo si n ba wọn ṣe ni, n lemi naa fi bẹrẹ iṣẹ naa, mo ti wa lẹnu owo yii o ti le lọgbọn ọdun, ka kuku sọ pe ọdun marundinlogoji sẹyin ni mo ti wa lẹnu ẹ, ohun ti mo ba lọwọ iya to bi mi ni, aṣọ leesi ni wọn n ta lasiko naa. Nigba wo lẹ wa di Iyalaje Jẹnẹra, ta lo si fi yin jẹ oye naa? Lọdun 2007 ni mo tun jẹ iyalode fun ijọba ibilẹ Isalẹ Eko, lọdọ Mama Abibatu Mọgaji, nigba to tun di ọdun 2011, iya mi; Aṣabi Abibatu Mọgaji, ni wọn tun gba a lero lati fi mi jẹ Iyalaje Jẹnẹra gbogbo Eko. Wọn sọ lọdun naa lọhun-un pe awọn fẹẹ fi ẹni tawọn fẹran julọ joye iyalaje.


Nigba wo lẹ wa di Iyalaje Jẹnẹra, ta lo si fi yin jẹ oye naa? Lọdun 2007 ni mo tun jẹ iyalode fun ijọba ibilẹ Isalẹ Eko, lọdọ Mama Abibatu Mọgaji, nigba to tun di ọdun 2011, iya mi; Aṣabi Abibatu Mọgaji, ni wọn tun gba a lero lati fi mi jẹ Iyalaje Jẹnẹra gbogbo Eko. Wọn sọ lọdun naa lọhun-un pe awọn fẹẹ fi ẹni tawọn fẹran julọ joye iyalaje. Mama ni ọmọ oun ni mi, wọn lọrẹ awọn lo jẹ oye naa tẹlẹ ko too ku, wọn ni ko sẹni to wu awọn ju emi Alaaja Toyin lọ, no nọmba ni wọn n pe onitọhun nigba to wa laye, wọn ni ifẹ tawọn ni sẹni yẹn lawọn ni semi naa, wọn lawọn o ni gba kọbọ lọwọ mi, wọn ni gẹgẹ bi akitiyan awọn ati akitiyan ọkọ mi ninu oṣelu, wọn kan ni ki n lọọ ra mọto kemi naa fi nọmba iyalaje jẹnẹra Eko si. Wọn lawọn kọ lawọn fẹẹ lo mọto yẹn o. Mo joye naa ni 2011, wọn tun kowe fun mi de Chietaincy, iyẹn ọfiisi ijọba to n ṣakoso ọrọ oye nileejọba ni Alausa. Gbogbo nnkan to kan ọja ni wọn n fi to mi leti, mo wa nibẹ o, mi o si nibẹ o, wọn ma fi temi silẹ, bi nnkan ba si ṣẹlẹ ti wọn fẹẹ ṣepade pẹlu awọn ọlọja; i ba ṣe lati ilu oyinbo, wọn ma kọwe si mi, lati Alausa lati da si i. Bẹẹ naa la tun ni igbimọ kan ti wọn yan mi si, ti a maa n pari ija, gbogbo eto to yẹ ni mama maa n ṣe fun mi.


Mama ni ọmọ oun ni mi, wọn lọrẹ awọn lo jẹ oye naa tẹlẹ ko too ku, wọn ni ko sẹni to wu awọn ju emi Alaaja Toyin lọ, no nọmba ni wọn n pe onitọhun nigba to wa laye, wọn ni ifẹ tawọn ni sẹni yẹn lawọn ni semi naa, wọn lawọn o ni gba kọbọ lọwọ mi, wọn ni gẹgẹ bi akitiyan awọn ati akitiyan ọkọ mi ninu oṣelu, wọn kan ni ki n lọọ ra mọto kemi naa fi nọmba iyalaje jẹnẹra Eko si. Wọn lawọn kọ lawọn fẹẹ lo mọto yẹn o. Mo joye naa ni 2011, wọn tun kowe fun mi de Chietaincy, iyẹn ọfiisi ijọba to n ṣakoso ọrọ oye nileejọba ni Alausa. Gbogbo nnkan to kan ọja ni wọn n fi to mi leti, mo wa nibẹ o, mi o si nibẹ o, wọn ma fi temi silẹ, bi nnkan ba si ṣẹlẹ ti wọn fẹẹ ṣepade pẹlu awọn ọlọja; i ba ṣe lati ilu oyinbo, wọn ma kọwe si mi, lati Alausa lati da si i. Bẹẹ naa la tun ni igbimọ kan ti wọn yan mi si, ti a maa n pari ija, gbogbo eto to yẹ ni mama maa n ṣe fun mi. Ki Ọlọrun tubọ ba mi fọrun kẹ Mama Mọgaji. Iyalaje, bawo lẹ ṣe bẹrẹ iṣẹ kara-kata? Iṣẹ ọja jẹ iṣẹ to rọrun.


Ki Ọlọrun tubọ ba mi fọrun kẹ Mama Mọgaji. Iyalaje, bawo lẹ ṣe bẹrẹ iṣẹ kara-kata? Iṣẹ ọja jẹ iṣẹ to rọrun. Nibi to fi gba rọrun ni pe keeyan ni aayo ọkan, keeyan si loootọ. Nitori lasiko temi bẹrẹ iṣẹ owo yii, ilu kan ni mo maa n lọ, ni Austria, ọkunrin kan ni mo n maa n lọọ ba nibẹ, wọn n pe ọkunrin ọhun ni Ewin Aggey, ọkunrin yii le ko ọja to le ni ẹgbẹrun lọna irinwo dọla, iyẹn $400,000, fun mi. Owo kekere ni mo mu dani nigba ti mo bẹrẹ si i lọ o, ṣugbọn oyinbo yẹn ma ko ọja fun mi, a ni ki n lọọ ta a, ti mo ba ti ta a tan ki n kowo wa, bi mo ba ta a tan.


Nibi to fi gba rọrun ni pe keeyan ni aayo ọkan, keeyan si loootọ. Nitori lasiko temi bẹrẹ iṣẹ owo yii, ilu kan ni mo maa n lọ, ni Austria, ọkunrin kan ni mo n maa n lọọ ba nibẹ, wọn n pe ọkunrin ọhun ni Ewin Aggey, ọkunrin yii le ko ọja to le ni ẹgbẹrun lọna irinwo dọla, iyẹn $400,000, fun mi. Owo kekere ni mo mu dani nigba ti mo bẹrẹ si i lọ o, ṣugbọn oyinbo yẹn ma ko ọja fun mi, a ni ki n lọọ ta a, ti mo ba ti ta a tan ki n kowo wa, bi mo ba ta a tan. Oṣooṣu ni mo n lọ siluu oyinbo nigba naa, ki n le lọọ sanwo ki n gba ọja mi-in, lai mọye ọdun ni mo fi ṣe eyi. Gbogbo nnkan ti mo da lonii; ohun ni, ere ti mo ba ri nigba yẹn ni mo fi n de nnkan mi-in silẹ de ọjọ iwaju, de asiko yii. Iya mi maa n sọ pe gbogbo nnkan teeyan ba n ṣe laye ko ma jẹ oogun oloogun mo tiẹ, ko si ni inu kan. Inu kan ti mo ni pẹlu oyinbo lo sọ mi deeyan nla nidii iṣẹ kara-kata, oyinbo naa si wa dọjọ oni, kawọn to ba mọ ọn lọọ beere lọwọ ẹ. Mo n sanwo ẹ fun, Ọlọrun si sọ ere ti mo n ri lara iṣẹ naa di alubarika fun mi.


Oṣooṣu ni mo n lọ siluu oyinbo nigba naa, ki n le lọọ sanwo ki n gba ọja mi-in, lai mọye ọdun ni mo fi ṣe eyi. Gbogbo nnkan ti mo da lonii; ohun ni, ere ti mo ba ri nigba yẹn ni mo fi n de nnkan mi-in silẹ de ọjọ iwaju, de asiko yii. Iya mi maa n sọ pe gbogbo nnkan teeyan ba n ṣe laye ko ma jẹ oogun oloogun mo tiẹ, ko si ni inu kan. Inu kan ti mo ni pẹlu oyinbo lo sọ mi deeyan nla nidii iṣẹ kara-kata, oyinbo naa si wa dọjọ oni, kawọn to ba mọ ọn lọọ beere lọwọ ẹ. Mo n sanwo ẹ fun, Ọlọrun si sọ ere ti mo n ri lara iṣẹ naa di alubarika fun mi. Ilu kan ni mo maa n lọ, ni Austria, ọkunrin kan ni mo n maa n lọọ ba nibẹ, wọn n pe ọkunrin ọhun ni Ewin Aggey, ọkunrin yii le ko ọja to le ni ẹgbẹrun lọna irinwo dọla, iyẹn $400,000, fun mi. Owo kekere ni mo mu dani nigba ti mo bẹrẹ si i lọ o, ṣugbọn oyinbo yẹn ma ko ọja fun mi, a ni ki n lọọ ta a, ti mo ba ti ta a tan ki n kowo wa, bi mo ba ta a tan. Oṣooṣu ni mo n lọ siluu oyinbo nigba naa, ki n le lọọ sanwo ki n gba ọja mi-in, lai mọye ọdun ni mo fi ṣe eyi.


Ilu kan ni mo maa n lọ, ni Austria, ọkunrin kan ni mo n maa n lọọ ba nibẹ, wọn n pe ọkunrin ọhun ni Ewin Aggey, ọkunrin yii le ko ọja to le ni ẹgbẹrun lọna irinwo dọla, iyẹn $400,000, fun mi. Owo kekere ni mo mu dani nigba ti mo bẹrẹ si i lọ o, ṣugbọn oyinbo yẹn ma ko ọja fun mi, a ni ki n lọọ ta a, ti mo ba ti ta a tan ki n kowo wa, bi mo ba ta a tan. Oṣooṣu ni mo n lọ siluu oyinbo nigba naa, ki n le lọọ sanwo ki n gba ọja mi-in, lai mọye ọdun ni mo fi ṣe eyi. Bawo ni iṣẹ ọja lasiko ti ẹ bẹrẹ, bawo si ni lasiko yii? Laye atijo, bi o ba ko kọntena mẹwaa wọle lọjọ kan, yoo ti tan kilẹ too ṣu, ṣugbọn ko ri bẹẹ mọ, ṣugbọn lasiko ti nnkan ba n lọ deede fun wa, ẹ jẹ ka fi owo wa de nnkan mọlẹ, ka ma fi ọwọ mẹwẹẹwa jẹun. A gbọdọ ṣẹ ohun kan ku silẹ nitori ọla, igba ko lọ bi orere.


Bawo ni iṣẹ ọja lasiko ti ẹ bẹrẹ, bawo si ni lasiko yii? Laye atijo, bi o ba ko kọntena mẹwaa wọle lọjọ kan, yoo ti tan kilẹ too ṣu, ṣugbọn ko ri bẹẹ mọ, ṣugbọn lasiko ti nnkan ba n lọ deede fun wa, ẹ jẹ ka fi owo wa de nnkan mọlẹ, ka ma fi ọwọ mẹwẹẹwa jẹun. A gbọdọ ṣẹ ohun kan ku silẹ nitori ọla, igba ko lọ bi orere. Ka ma ba a kabamọ, a gbọdọ kowo lori owo ta a n ṣe, ka ma fi afẹ-aye ṣe gbogbo ẹ. Kin ni imọran yin fun awọn ọlọja atawọn oniṣowo asiko yii? Emi maa n sọ fun awọn ọlọja pe ka ma fi gbogbo owo ọja ṣe afẹ-aye, ka gbajumọ okoowo taa n ṣe. Mo sọ fẹnikan lọjọ kan pe ẹni ba n rakoro kii fa eeyan soke, bo ba gbiyanju ẹ, wọn jọ ma ṣubu ni.


Ka ma ba a kabamọ, a gbọdọ kowo lori owo ta a n ṣe, ka ma fi afẹ-aye ṣe gbogbo ẹ. Kin ni imọran yin fun awọn ọlọja atawọn oniṣowo asiko yii? Emi maa n sọ fun awọn ọlọja pe ka ma fi gbogbo owo ọja ṣe afẹ-aye, ka gbajumọ okoowo taa n ṣe. Mo sọ fẹnikan lọjọ kan pe ẹni ba n rakoro kii fa eeyan soke, bo ba gbiyanju ẹ, wọn jọ ma ṣubu ni. Ki ẹni to n ra ma gbiyanju ati fa ẹni to wa niduro soke. Ki gbogbo ẹni ba n ṣowo gbajumọ iṣẹ ẹ, ko ma gbojule ẹnikẹni, ka ma sọ pe ọrẹ mi raṣọ ẹgbẹrun lọna ọgọrun naira, emi naa gbọdọ ra a, ka wo o pe a gbọdọ rakoro, ka too bẹrẹ si i rin. Ohun ti mo ri ninu iṣẹ owo-ṣiṣe niyẹn, a kii fi owo taa ba ri ninu kara-kata ṣe afẹ-aye o, nitori iṣẹ-owo maa n ni asiko to dara ati asiko to ku diẹ kaato.


Ki ẹni to n ra ma gbiyanju ati fa ẹni to wa niduro soke. Ki gbogbo ẹni ba n ṣowo gbajumọ iṣẹ ẹ, ko ma gbojule ẹnikẹni, ka ma sọ pe ọrẹ mi raṣọ ẹgbẹrun lọna ọgọrun naira, emi naa gbọdọ ra a, ka wo o pe a gbọdọ rakoro, ka too bẹrẹ si i rin. Ohun ti mo ri ninu iṣẹ owo-ṣiṣe niyẹn, a kii fi owo taa ba ri ninu kara-kata ṣe afẹ-aye o, nitori iṣẹ-owo maa n ni asiko to dara ati asiko to ku diẹ kaato. Igba ẹrun ti ẹ mẹnuba yẹn, ọna wo loniṣowo le gba bọ ninu iṣoro igba ẹrun lasiko to ba de? Lasiko ijakulẹ yẹn, ohun teeyan ba ṣe silẹ lo ma a pada bọ waa ba, a gbọdọ pọn omi silẹ de oungbẹ, ka ni afipamọ, ka ma fọwọ mẹwẹẹwa jẹun, ka ma fi ara wa fun afẹ-aye, nnkan di nla n bọ, bo ba ya. Ki lawọn ipenija ti ẹ n ba pade?