Ọjọ Karun osu Kẹwa ọdun 2020 yii tii ṣe ayajọ ọjọ awọn olukọ lagbaaye ni ijọba apapọ kede akanṣe owo oṣu tuntun fawọn olukọ ni Naijiria. Àkànṣe owó oṣù lá wa olùkọ́ ń fẹ́ yàtọ̀ sí tàwọn òṣìṣẹ́ ìjọba míì - NUT Ọjọ Karun osu Kẹwa ọdọọdun ni ayajọ ọjọ awọn olukọ lorilẹede Naijiria eyi to ko lọjọ Abamẹta. Sugbọn ọjọ naa ko lọ lasan lai jẹ pe awọn olukọ beere ọkan o jọkan  ohun ti wọn n poungbẹ lọwọ ijọba, pataki ibeere wọn si ni agbekalẹ akanse owo osu fun awọn osisẹ. Nigba to n gbẹnu awọn olukọ sọrọ, aarẹ apapọ fun ẹgbẹ awọn olukọ jakejado orilẹede Naijiria lasiko ayajọ ọjọ olukọ naa, Mohammed Nasir Idris salaye pe yoo dara ki akanse owo osu wa fawọn olukọ ki ijọba lee safihan bi awọn olukọ ti se pataki si taa ba wo ọrọ aje ti ko fara rọ yii. "Igbagbọ wa ni pe akanse owo osu fawọn olukọ (TSS) yoo mu ki isẹ olukọ da yatọ, ti yoo si tun fun isẹ olukọ ni idamọ to dara, taa si to si ipo ẹyẹ lawujọ, a wa n rọ ijọba lati tete buwọlu ibeere yii." Idris, lasiko to n sọrọ lori akori ayajọ ọjọ olukọ naa, ti wọn pe ni 'Ọdọ Olukọ ni ọjọ ọla fun isẹ olukọ', tun kesi ijọba apapọ lati tete san owo ida mẹtadinlọgbọn ati aabọ owo ajẹmọnu isẹ fawọn olukọ to wa lawọn ileekọ girama tijọba apapọ, nitori eyi lo ni yoo jẹ ki ori awọn olukọ naa wu lati sisẹ bo se yẹ.


Teachers‘ new salary in Nigeria: Wike ní owó oṣù tuntun fáwọn olùkọ́ tí Buhari kéde yóò dá aáwọ̀ sílẹ̀

Nigba to n gbẹnu awọn olukọ sọrọ, aarẹ apapọ fun ẹgbẹ awọn olukọ jakejado orilẹede Naijiria lasiko ayajọ ọjọ olukọ naa, Mohammed Nasir Idris salaye pe yoo dara ki akanse owo osu wa fawọn olukọ ki ijọba lee safihan bi awọn olukọ ti se pataki si taa ba wo ọrọ aje ti ko fara rọ yii. "Igbagbọ wa ni pe akanse owo osu fawọn olukọ (TSS) yoo mu ki isẹ olukọ da yatọ, ti yoo si tun fun isẹ olukọ ni idamọ to dara, taa si to si ipo ẹyẹ lawujọ, a wa n rọ ijọba lati tete buwọlu ibeere yii." Idris, lasiko to n sọrọ lori akori ayajọ ọjọ olukọ naa, ti wọn pe ni 'Ọdọ Olukọ ni ọjọ ọla fun isẹ olukọ', tun kesi ijọba apapọ lati tete san owo ida mẹtadinlọgbọn ati aabọ owo ajẹmọnu isẹ fawọn olukọ to wa lawọn ileekọ girama tijọba apapọ, nitori eyi lo ni yoo jẹ ki ori awọn olukọ naa wu lati sisẹ bo se yẹ. Wayi o, agbẹjọro agba fun Naijiria Abubakar Malami, to soju fun aarẹ Buhari nibi eto ti wọn fi n sami ayajọ olukọ naa, kede pe ijọba apapọ yoo fọwọ sowọpọ pẹlu ijọba ipinlẹ lati pese eto koriya fawọn olukọ, paapa awọn to wa lagbegbe igberiko. Malami ni yatọ si pe eyi yoo mu kawọn ọdọ setan lati sisẹ olukọ, bakan naa tun ni ijọba yoo seto idanilẹkọ atigbadegba fun wọn.


Wayi o, agbẹjọro agba fun Naijiria Abubakar Malami, to soju fun aarẹ Buhari nibi eto ti wọn fi n sami ayajọ olukọ naa, kede pe ijọba apapọ yoo fọwọ sowọpọ pẹlu ijọba ipinlẹ lati pese eto koriya fawọn olukọ, paapa awọn to wa lagbegbe igberiko. Malami ni yatọ si pe eyi yoo mu kawọn ọdọ setan lati sisẹ olukọ, bakan naa tun ni ijọba yoo seto idanilẹkọ atigbadegba fun wọn.


Akomolede àti Aṣa: Ọ̀rọ̀ Ẹ̀yán ni Bunmi Femi Amao ń kọ́ wa lórí ètò Akọ́mọlédè àti Àṣà lórí BBC Yorùbá

Ẹyan oríṣi meje ló wa ninu girama ede Yoruba. Arabinrin Bunmi aya Femi Amao lati ile iwe Graceland Heights School ni agbegbe Wọfun, Olodo ni ilu Ibadan ni ipinlẹ Oyo ni olukọ wa fun toni. Ọrọ Ẹyan ni koko girama ti an gbe yẹwo loni. Ẹyan Asapejuwe ni o maa n sọ fun wa sii nipa ọrọ orukọ. Eto Akomolede ati Asa yii n waye lati ọwọ BBC Yoruba pẹlu ajọṣepọ ẹgbẹ Onimọ Yoruba YSAN ati apapọ ẹgbẹ Akomolede Naijiria. Oriṣi ẹyan meje to wa ni olukọ Bunmi Femi Amao kọ wa loni.


Ẹyan Asapejuwe ni o maa n sọ fun wa sii nipa ọrọ orukọ. Eto Akomolede ati Asa yii n waye lati ọwọ BBC Yoruba pẹlu ajọṣepọ ẹgbẹ Onimọ Yoruba YSAN ati apapọ ẹgbẹ Akomolede Naijiria. Oriṣi ẹyan meje to wa ni olukọ Bunmi Femi Amao kọ wa loni. Eyan Ajorukọ Ẹyan Aṣapejuwe Eyan Asorukọ Eyan Atọka Aṣafihan Eyan Aṣonka Eyan Arọpo Orukọ Eyan Afarajorukọ Eyan Awẹ gbolohun Afarahe Aṣapejuwe.


Eyan Ajorukọ Ẹyan Aṣapejuwe Eyan Asorukọ Eyan Atọka Aṣafihan Eyan Aṣonka Eyan Arọpo Orukọ Eyan Afarajorukọ Eyan Awẹ gbolohun Afarahe Aṣapejuwe.


Unilag VC: Folasade Ogunsola ni obìnrin àkọ́kọ́ tó jẹ ọ̀gá àgbà fún ibùdó ẹ̀kọ́ṣẹ́ ìṣègùn Fáṣítì Eko

Ọdun 1958 ni wọn bi Ọjọgbọn Folasade Tolulope Ogunsola, ọmọ Mabogunje sile aye. Kekere si ni Folasade ti nifẹ lati maa ṣe bii dokita, ti yoo si maa tọju bebi to n ṣe aisan. Laarin ọdun 1974 si 1982, Folasade kẹkọ dokita nile ẹkọ fasiti Ile Ife to si gba oye imọ ijinlẹ akọkọ nigba to gba oye imọ ijinlẹ keji nile ẹkọ fasiti Eko. Lẹyin naa lo tẹ ọkọ leti lọ si ilẹ Gẹẹsi, to si tun kọ ẹkọ si ni fasiti Wales laarin ọdun 1992 si 1997. Lẹyin to pada wale, Folasade bẹrẹ iṣẹ ni ile ẹkọ ẹkọṣẹ imọ isegun ni fasiti Eko, to si ni igbega de ipo ọga agba ibudo naa. Ọga agba tuntun fun fasiti Eko yii lo ti jẹ oniwadii agba lori kokoro arun HIV, to si tun jẹ alaga igbimọ to n ka ọwọja arun to n ran ko.


Lẹyin naa lo tẹ ọkọ leti lọ si ilẹ Gẹẹsi, to si tun kọ ẹkọ si ni fasiti Wales laarin ọdun 1992 si 1997. Lẹyin to pada wale, Folasade bẹrẹ iṣẹ ni ile ẹkọ ẹkọṣẹ imọ isegun ni fasiti Eko, to si ni igbega de ipo ọga agba ibudo naa. Ọga agba tuntun fun fasiti Eko yii lo ti jẹ oniwadii agba lori kokoro arun HIV, to si tun jẹ alaga igbimọ to n ka ọwọja arun to n ran ko. Bakan naa ni o jẹ igbakeji ọga agba fasiti Eko lọdun 2017, ẹka iṣẹ idagbasoke, ipo yii si lo wa ti wọn fi kede rẹ bii ọga agba fasiti naa. Ki lo ti ṣẹlẹ sẹyin? Iroyin to n tẹ wa lọwọ ni pe awọn alaṣẹ ile iwe giga fasiti Eko, Unilag ti yan giwa tuntun mii lati maa tukọ ile iwe naa.


Bakan naa ni o jẹ igbakeji ọga agba fasiti Eko lọdun 2017, ẹka iṣẹ idagbasoke, ipo yii si lo wa ti wọn fi kede rẹ bii ọga agba fasiti naa. Ki lo ti ṣẹlẹ sẹyin? Iroyin to n tẹ wa lọwọ ni pe awọn alaṣẹ ile iwe giga fasiti Eko, Unilag ti yan giwa tuntun mii lati maa tukọ ile iwe naa. Ọjọgbọn Folashade Ogunsola lo gbegba oroke ninu gbogbo awọn ti wọn dibo yan eyi to waye larin awọn ile igbimọ aṣofin fasiti naa ti wọn fi yan adele. Folashade ni igbakeji ẹka idagbasoke fun giwa to wa nibẹ tẹlẹ, Oluwatoyin Ogundipe. Gẹg bi iroyin ti a gbọ, ninu ibo mẹtadinlaadọsan, Folashade nikan ni ibo marunlelaadoje.


Ọjọgbọn Folashade Ogunsola lo gbegba oroke ninu gbogbo awọn ti wọn dibo yan eyi to waye larin awọn ile igbimọ aṣofin fasiti naa ti wọn fi yan adele. Folashade ni igbakeji ẹka idagbasoke fun giwa to wa nibẹ tẹlẹ, Oluwatoyin Ogundipe. Gẹg bi iroyin ti a gbọ, ninu ibo mẹtadinlaadọsan, Folashade nikan ni ibo marunlelaadoje. Ẹnikeji ti wọn tun foju sun fun ipo kan naa, Ọjọgbọn Ben Ogbojafor ni tirẹ ni ibo mọkanlelọgbọn. Nibi ipade ijoko ile igbimọ aṣofin fasiti naa to waye lọjọ Aje ni wọn ti yan Folashade. Ṣaaju, ọga Agba ileewe fasiti ipinlẹ Eko ti wọn yọ nipo, Oluwatoyin Ogundipe ti gba ileẹjọ lọ lẹyin ti Ajọ amuṣẹya fasiti naa yọ ọkuro nipo.


Ẹnikeji ti wọn tun foju sun fun ipo kan naa, Ọjọgbọn Ben Ogbojafor ni tirẹ ni ibo mọkanlelọgbọn. Nibi ipade ijoko ile igbimọ aṣofin fasiti naa to waye lọjọ Aje ni wọn ti yan Folashade. Ṣaaju, ọga Agba ileewe fasiti ipinlẹ Eko ti wọn yọ nipo, Oluwatoyin Ogundipe ti gba ileẹjọ lọ lẹyin ti Ajọ amuṣẹya fasiti naa yọ ọkuro nipo. Asiko ipade awọn ajọ amuṣẹya ti wọn ṣe ni ileeṣẹ National Universities Commission ni ilu Abuja ni wọn ti yọ Ọjọgbọn Ogundipe nipo gẹgẹbi ọga agba fasiti ilu Eko. Nibayii, Ọjọgbọn naa ti gba agbẹjọrọ agba ni Naijiria, Mike Ozekhome lati lọ ṣoju rẹ ni ileẹjọ. Ninu atẹjade ti Ogundipe kọ si Ozekhome, O ni wọn yọ oun lai tẹlẹ ilana otitọ ati ododo to yẹ ki wọn tẹle lati yọ oun kuro ni ipo.


Asiko ipade awọn ajọ amuṣẹya ti wọn ṣe ni ileeṣẹ National Universities Commission ni ilu Abuja ni wọn ti yọ Ọjọgbọn Ogundipe nipo gẹgẹbi ọga agba fasiti ilu Eko. Nibayii, Ọjọgbọn naa ti gba agbẹjọrọ agba ni Naijiria, Mike Ozekhome lati lọ ṣoju rẹ ni ileẹjọ. Ninu atẹjade ti Ogundipe kọ si Ozekhome, O ni wọn yọ oun lai tẹlẹ ilana otitọ ati ododo to yẹ ki wọn tẹle lati yọ oun kuro ni ipo. Ọjọgbọn Ogundipe ni oun ni atilẹyin awọn oṣiṣẹ ati olukọ fasiti naa, nitori wi pe ọna ti wọn gba fi yọ oun tako ofin to de fasiti lorilẹ-ede Naijiria. Ninu ọrọ rẹ, Ozekhome ni iditẹmọni ni ipade pajawiri ti wọn pe lati yọ Ogundipe kuro nipo. Bakan naa ni Ọjọgbọn Oluwatoyin Ogundipe saaju awọn to n fẹhọnu han lori bi wọn ṣe dede yọ kuro nipo.


Ọjọgbọn Ogundipe ni oun ni atilẹyin awọn oṣiṣẹ ati olukọ fasiti naa, nitori wi pe ọna ti wọn gba fi yọ oun tako ofin to de fasiti lorilẹ-ede Naijiria. Ninu ọrọ rẹ, Ozekhome ni iditẹmọni ni ipade pajawiri ti wọn pe lati yọ Ogundipe kuro nipo. Bakan naa ni Ọjọgbọn Oluwatoyin Ogundipe saaju awọn to n fẹhọnu han lori bi wọn ṣe dede yọ kuro nipo. Ogundipe ni o farahan pẹlu awọn ẹgbẹ oluko NASU, SSANU àti ASUU nibi ti wọn ti n ṣe ifẹhọnu han lati inu ọgba fasiti naa titi de ẹnu abawọle ileewe giga naa. Lasiko ti Ọga agba ileewe naa ti wọn yọ nipo n sọrọ, o ni ọgbọn ọdun niyii ti oun ti n sisẹ ni ileewe naa ni ipo kan tabi omiran, nitori naa wọn ko le dede yọ oun bii jiga. Bakan naa ni alaga ẹgbẹ awọn olukọ fasiti ti ipinlẹ Eko, Dokita Dele Ashiru ni awọn tako bi wọn ṣe yọ Ọjọgbọn Ogundipe nipo, ti awọn si fi igboya tẹle gẹgẹ bi adari wọn.


Ogundipe ni o farahan pẹlu awọn ẹgbẹ oluko NASU, SSANU àti ASUU nibi ti wọn ti n ṣe ifẹhọnu han lati inu ọgba fasiti naa titi de ẹnu abawọle ileewe giga naa. Lasiko ti Ọga agba ileewe naa ti wọn yọ nipo n sọrọ, o ni ọgbọn ọdun niyii ti oun ti n sisẹ ni ileewe naa ni ipo kan tabi omiran, nitori naa wọn ko le dede yọ oun bii jiga. Bakan naa ni alaga ẹgbẹ awọn olukọ fasiti ti ipinlẹ Eko, Dokita Dele Ashiru ni awọn tako bi wọn ṣe yọ Ọjọgbọn Ogundipe nipo, ti awọn si fi igboya tẹle gẹgẹ bi adari wọn. Ó ti tó bi ọja mẹ́ta tí awuyewuye ti ń wáye lóri yíyọ giwa Fásitì Eko Tí ọ̀rọ̀ nááà sì ti dí gbọ́nmísi-omi ò tóo nípa oníruuru ìròyìn tó ń jáde láti ilé iwé ọhun. Nínú ọ̀rọ̀ rẹ̀, Ọ̀jọ̀gbọ́n Folashade Tolulopẹ Ogunsola sàlàye fún BBC pé, wàhálà yìí kìí ṣe ǹkan ti ó ṣẹ̀ṣẹ̀ bẹ̀rẹ̀ ni àná bíkòṣe láti ọjọ́ tó ti pẹ́. Ogunṣola ní láti ọdún tó kọjá ní ọ̀rọ̀ náà ti bẹ̀rẹ̀ láti igba ti Omowe Babalakin to jẹ́ alága ìgbìmọ̀ Kánsù tó ń mójútó ọ̀rọ̀ Fásítì náà ]ati Ogundipe ti n ni kudiẹ-kudié.


Ó ti tó bi ọja mẹ́ta tí awuyewuye ti ń wáye lóri yíyọ giwa Fásitì Eko Tí ọ̀rọ̀ nááà sì ti dí gbọ́nmísi-omi ò tóo nípa oníruuru ìròyìn tó ń jáde láti ilé iwé ọhun. Nínú ọ̀rọ̀ rẹ̀, Ọ̀jọ̀gbọ́n Folashade Tolulopẹ Ogunsola sàlàye fún BBC pé, wàhálà yìí kìí ṣe ǹkan ti ó ṣẹ̀ṣẹ̀ bẹ̀rẹ̀ ni àná bíkòṣe láti ọjọ́ tó ti pẹ́. Ogunṣola ní láti ọdún tó kọjá ní ọ̀rọ̀ náà ti bẹ̀rẹ̀ láti igba ti Omowe Babalakin to jẹ́ alága ìgbìmọ̀ Kánsù tó ń mójútó ọ̀rọ̀ Fásítì náà ]ati Ogundipe ti n ni kudiẹ-kudié. Koda, eyi wa lara idi ti wọn fi wọgile ṣiṣe eto ayẹyẹ ikẹkọọjade fawọn akẹkọọ ni oṣu kẹta ọdun yii. Kini Fasiti UNILAG ri si eto iyọninipo Ogundipe? Ọ̀jọ̀gbọn Ogunṣola ni ọna iyọni nipo naa kudiẹ kaato nitoripe wọn ko téle ilana ofin bi o ṣe yẹ.


Koda, eyi wa lara idi ti wọn fi wọgile ṣiṣe eto ayẹyẹ ikẹkọọjade fawọn akẹkọọ ni oṣu kẹta ọdun yii. Kini Fasiti UNILAG ri si eto iyọninipo Ogundipe? Ọ̀jọ̀gbọn Ogunṣola ni ọna iyọni nipo naa kudiẹ kaato nitoripe wọn ko téle ilana ofin bi o ṣe yẹ. O ni wọn ko fún Ogundipe láàyè láti sọ tẹnu rẹ̀, bákan náà ni wan ko láti tẹ̀lé ìlànà tí o yẹ kí wọ́n tó gbé irú ìgbẹ́sẹ̀ bẹ́ẹ̀ niru iṣẹlẹ fasiti nla bii ti Eko yii. Ó ní àti yíyọ àti kíkéde ẹlòmíràn kò bá ìlànà tó tọ́ mu. Ati pe yiyan tabi kikede Ojogbon Soyombo ko tẹle ilana to yẹ gẹgẹ bii adele Giwa fasiti Eko.


O ni wọn ko fún Ogundipe láàyè láti sọ tẹnu rẹ̀, bákan náà ni wan ko láti tẹ̀lé ìlànà tí o yẹ kí wọ́n tó gbé irú ìgbẹ́sẹ̀ bẹ́ẹ̀ niru iṣẹlẹ fasiti nla bii ti Eko yii. Ó ní àti yíyọ àti kíkéde ẹlòmíràn kò bá ìlànà tó tọ́ mu. Ati pe yiyan tabi kikede Ojogbon Soyombo ko tẹle ilana to yẹ gẹgẹ bii adele Giwa fasiti Eko. Kini o wa n ṣẹlẹ bayii ni fasiti Eko UNILAG? Ní báyìí à ń dúró de ilé iṣẹ ijọba apapọ tó n ri sí ètò ẹ̀ka gíga ni Nàìjíríà lati kede ohun to kan. Ogunṣola ni Awọn ẹgbẹ olukọ ati awọn ti kii ṣe ti olukọ ti kọwe atilẹyin pe iṣẹ Ogundipọ tẹ awọn lọrun ranṣẹ si oke bi o ṣe yẹ lẹyin ọpọlọpọ ipade lati ana. Ati pe, ohun to ṣe pataki julọ ni pe:  à ń reti ki ileeṣẹ ijọba apapọ eto ẹkọ ati ẹgbẹ fasiti Naijiria (NUC) sọrọ lori ohun to n kan laiṣegbe fẹnikan bikoṣe pẹlu ootọ inu.


Kini o wa n ṣẹlẹ bayii ni fasiti Eko UNILAG? Ní báyìí à ń dúró de ilé iṣẹ ijọba apapọ tó n ri sí ètò ẹ̀ka gíga ni Nàìjíríà lati kede ohun to kan. Ogunṣola ni Awọn ẹgbẹ olukọ ati awọn ti kii ṣe ti olukọ ti kọwe atilẹyin pe iṣẹ Ogundipọ tẹ awọn lọrun ranṣẹ si oke bi o ṣe yẹ lẹyin ọpọlọpọ ipade lati ana. Ati pe, ohun to ṣe pataki julọ ni pe:  à ń reti ki ileeṣẹ ijọba apapọ eto ẹkọ ati ẹgbẹ fasiti Naijiria (NUC) sọrọ lori ohun to n kan laiṣegbe fẹnikan bikoṣe pẹlu ootọ inu. O fi idi ẹ mulẹ pe agbara wa lọwọ awọn mejeeji ati pe awọn nikan lo le sọ ǹkan ti wọ́n fẹ́, àti pé àwọn níkan ló lé pasẹ ibi ti ọ̀rọ̀ yóò dúró lé. Ní ti NASU àti ASUU, à ti díbo káre máa bá iṣẹ́ rẹ lọ fún gíwá tó wà níbẹ̀ yìí, nítori náà ẹ̀yìn Ogundipe ni a wà. Adéle gíwá ti wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ yàn ko ti i bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́.


O fi idi ẹ mulẹ pe agbara wa lọwọ awọn mejeeji ati pe awọn nikan lo le sọ ǹkan ti wọ́n fẹ́, àti pé àwọn níkan ló lé pasẹ ibi ti ọ̀rọ̀ yóò dúró lé. Ní ti NASU àti ASUU, à ti díbo káre máa bá iṣẹ́ rẹ lọ fún gíwá tó wà níbẹ̀ yìí, nítori náà ẹ̀yìn Ogundipe ni a wà. Adéle gíwá ti wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ yàn ko ti i bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́. títí di isinyi ti iroyin yii n jade Kini o kọkọ ṣẹlẹ? UNILAG VC: Ọ̀jọ̀gbọ́n Ogundipe ní òun sì ni gíwá UNILAG Giwa fasiti ijọba apapọ to wa niluu Eko, UNILAG, Ọjọgbọn Olawatoyin Ogundipe ti sọ pe iroyin ofege ni iroyin to tan kalẹ kaakiri pe wọn ti yọ oun nipo. Akọwe agba fasiti naa, Ọgbẹni Oladejo Azeez lo fi atẹjade kan sita pe igbimọ alaṣẹ fasiti UNILAG ti yẹ aga mọ Ọjọgbọn Ogundipe nidi.


títí di isinyi ti iroyin yii n jade Kini o kọkọ ṣẹlẹ? UNILAG VC: Ọ̀jọ̀gbọ́n Ogundipe ní òun sì ni gíwá UNILAG Giwa fasiti ijọba apapọ to wa niluu Eko, UNILAG, Ọjọgbọn Olawatoyin Ogundipe ti sọ pe iroyin ofege ni iroyin to tan kalẹ kaakiri pe wọn ti yọ oun nipo. Akọwe agba fasiti naa, Ọgbẹni Oladejo Azeez lo fi atẹjade kan sita pe igbimọ alaṣẹ fasiti UNILAG ti yẹ aga mọ Ọjọgbọn Ogundipe nidi. Ṣugbọn ninu esi rẹ si atẹjade ọhun, Ọjọgbọn Ogundipe sọ pe Ọgbẹni Azeez lo mọ ibi ti o ti ri iroyin to n gbe kaakiri. O ni gidigba loun duro ati wi pe mimi kan lo le mi oun. Ninu atẹjade ti Ọjọgbọn Ogundipe fi ọwọ si fun ra rẹ, o ṣalaye pe ki gbogbo awọn ti ọrọ fasiti UNILAG kan kọ eti ikun si iroyin ofege ọhun.


Ṣugbọn ninu esi rẹ si atẹjade ọhun, Ọjọgbọn Ogundipe sọ pe Ọgbẹni Azeez lo mọ ibi ti o ti ri iroyin to n gbe kaakiri. O ni gidigba loun duro ati wi pe mimi kan lo le mi oun. Ninu atẹjade ti Ọjọgbọn Ogundipe fi ọwọ si fun ra rẹ, o ṣalaye pe ki gbogbo awọn ti ọrọ fasiti UNILAG kan kọ eti ikun si iroyin ofege ọhun. Ọjọgbọn Ogundipe fikun ọrọ rẹ pe alakalẹ wa lati yọ giwa fasiti nipo eleyi ti igbimọ alaṣẹ UNILAG ko tẹle to ba tiẹ jẹ pe lootọ ni wọn ti yọ ọ nipo. Ìgbìmọ̀ aláṣẹ UNILAG yọ gíwá iléewé náà nípò Igbimọ alaṣẹ fasiti ijọba apapọ to wa niluu Eko, UNILAG ti da giwa fasiti naa, Ọjọgbọn Olawatoyin Ogundipe duro lẹnu iṣẹ. Igbimọ naa kede idaduro Ọjọgbọn Ogundipe nibi ipade wọn to waye ọfiisi igbimọ to n mojuto ọrọ awọn fasiti ni Naijiria, NUC niluu Abuja.


Ọjọgbọn Ogundipe fikun ọrọ rẹ pe alakalẹ wa lati yọ giwa fasiti nipo eleyi ti igbimọ alaṣẹ UNILAG ko tẹle to ba tiẹ jẹ pe lootọ ni wọn ti yọ ọ nipo. Ìgbìmọ̀ aláṣẹ UNILAG yọ gíwá iléewé náà nípò Igbimọ alaṣẹ fasiti ijọba apapọ to wa niluu Eko, UNILAG ti da giwa fasiti naa, Ọjọgbọn Olawatoyin Ogundipe duro lẹnu iṣẹ. Igbimọ naa kede idaduro Ọjọgbọn Ogundipe nibi ipade wọn to waye ọfiisi igbimọ to n mojuto ọrọ awọn fasiti ni Naijiria, NUC niluu Abuja. Ọmọ igbimọ meje dibo pe ki wọn yọ Ọjọgbọn Ogundipe nipo, nigba tawọn mẹrin dibo pe ki wọn fi i silẹ. Ọmọ igbimọ daba ni tirẹ pe ki wọn ja ewe gbele ẹ fun Ọjọgbọn naa fun igba diẹ. Ninu atẹjade ti akọwe fasiti naa, Ọgbẹni Oladejo Azeez fi sita, ṣalaye pe igbimọ naa  yọ ọ nipo lori ẹsun aṣẹmaṣe ati iṣowo ileewe kumọkumọ.


Ọmọ igbimọ meje dibo pe ki wọn yọ Ọjọgbọn Ogundipe nipo, nigba tawọn mẹrin dibo pe ki wọn fi i silẹ. Ọmọ igbimọ daba ni tirẹ pe ki wọn ja ewe gbele ẹ fun Ọjọgbọn naa fun igba diẹ. Ninu atẹjade ti akọwe fasiti naa, Ọgbẹni Oladejo Azeez fi sita, ṣalaye pe igbimọ naa  yọ ọ nipo lori ẹsun aṣẹmaṣe ati iṣowo ileewe kumọkumọ. O ni ẹsun aṣilo ọfiisi ni ẹsun mii ti wọn fi kan Ọjọgbọn Ogundipe eyi to jẹ ki wọn da a duro. Ọgbẹni Azeez ṣalaye siwaju sii pe igbesẹ igbimọ alaṣẹ naa wa ni ibamu pẹlu ofin to gbe e kalẹ. Alaga igbimọ naa, Ọmọwe Wale Babalakin lo dari ipade ọhun l'Abuja.


O ni ẹsun aṣilo ọfiisi ni ẹsun mii ti wọn fi kan Ọjọgbọn Ogundipe eyi to jẹ ki wọn da a duro. Ọgbẹni Azeez ṣalaye siwaju sii pe igbesẹ igbimọ alaṣẹ naa wa ni ibamu pẹlu ofin to gbe e kalẹ. Alaga igbimọ naa, Ọmọwe Wale Babalakin lo dari ipade ọhun l'Abuja.


Akomolede Yoruba: Ìtàn ọ̀rẹ́ tó fi ògùn gba ọkọ ọ̀rẹ́ rẹ̀ nílùú òyìnbó rèé

Arabinrin Olaitan Zainab ni olukọ wa lonii, o ṣalaye iru oju ti ọrẹ meji fi wo ọkunrin kan ti wọn pade ti ọkan fi oju tẹmbẹlu rẹ amọ oun gan lo pada n wa lati fa oju rẹ mọra tori owo Ṣe ẹ ranti bi inu kilaasi yin ṣe maa n ri lasiko ti ẹ ba fẹ ka awọn iwe ayọka Yoruba nigba ti ẹ ṣi wa nileewe girama? Bẹẹ gẹlẹ ni Kilaasi Akomolede Yoruba wa yoo ṣe ri lonii ki ẹ lọ wo fidio naa loke fun itan aladun ati akọniloye yii. Iwe ti ajọ eleto idanwo aṣekagba WAEC yan fun awọn akẹkọ aṣedanwo ni Akomolede Yoruba gbe yẹwo lonii ti Akọle rẹ jẹ "Ọ̀rẹ́ mi". Ṣe ẹ mọ pe ẹnu awọn olukọ Yoruba maa n dun fun itan sisọ, bẹẹ gẹlẹ ni olukọ wa Zainab Olaitan ko ṣe ja wa kulẹ rara lonii pẹlu awọn ọrọ afiwe, ọrọ apọnle to n jẹyọ. Koda, ẹkọ ti wọn mu jade nibẹ ko lakawe rara.


Àjọ NIDCOM rọ àwọn òbí láti má ran ọmọ lọ kàwé ni Northern Cyprus mọ́

Àjọ to n ri sí ọ̀rọ̀ ilẹ̀ òkèrè, ti rọ àwọn òbí ni Naijiria láti yé ran àwọn ọmọ wọn láti lọ kàwé ni Àríwá Cyprus mọ́ nítóri ìkú àìnídìí ti àwọn ọmọ Nàìjíríà ń kú níbẹ̀. Àlága àti olùdari àjọ náà àrábìnrin Abike Dabiri-Erewa, ló fi ìkìlọ̀ yìí síta pé ó jẹ ǹkan tó ni èwu gidigidi ní àsìkò yìí láti máa ran àwọn ọmọ láti lọ kàwé ni àgbègbè ọhun. Ó ní ogúnlọ́gọ̀ àwọn ọmọ ni wọ́n ti pa ni àwọn ilé iwé tí ẹnikẹni ko si mọ́ ìdí ikú to pa wọ́n àti pé, kò si ìwádìí kan to kẹ́sẹ jári nínú àwọn tó ti kú. Dabiri-Erewa sàlàyá ọ̀rọ̀ yìí lásìkò ti adájọ́ Aminu Bello, ìyá Ibrahim Khaleel ti wọ́n pa láì nidìí lórílẹ̀-èdè náà kọ́wọ́rín sàbẹ̀wò si ọfíísì rẹ̀. Ó ni ikú Khaleel, tó jẹ́ ọmọ ipele kẹta nínú ẹ̀kọ́ ìmọ̀ ẹ̀rọ lo jẹ́ èyí tó burú jùlọ to ti wáyé lórílẹ̀-èdè náà. Àdari NIDCOM to ka àwọn orúkọ bíi mẹ́ẹ̀dógún nińú èèyàn bi ẹgbẹ̀rún kan ti wọ́n ti pa ní Ariwa Cyprus, àti pé o sọ pe o níra láti ṣe ìwádìí gẹ́gẹ́ bi orílẹ̀-èdè nítorí Turkey níkan lo ri gẹ́gẹ́ bi orilẹ̀-èdè.


Dabiri-Erewa sàlàyá ọ̀rọ̀ yìí lásìkò ti adájọ́ Aminu Bello, ìyá Ibrahim Khaleel ti wọ́n pa láì nidìí lórílẹ̀-èdè náà kọ́wọ́rín sàbẹ̀wò si ọfíísì rẹ̀. Ó ni ikú Khaleel, tó jẹ́ ọmọ ipele kẹta nínú ẹ̀kọ́ ìmọ̀ ẹ̀rọ lo jẹ́ èyí tó burú jùlọ to ti wáyé lórílẹ̀-èdè náà. Àdari NIDCOM to ka àwọn orúkọ bíi mẹ́ẹ̀dógún nińú èèyàn bi ẹgbẹ̀rún kan ti wọ́n ti pa ní Ariwa Cyprus, àti pé o sọ pe o níra láti ṣe ìwádìí gẹ́gẹ́ bi orílẹ̀-èdè nítorí Turkey níkan lo ri gẹ́gẹ́ bi orilẹ̀-èdè. "Ikú Khaleel lo yẹ kó jẹ́ àṣemọ láti dẹ́kun pípa àwọn ọmọ wa níbikíbi lágbàyé pàápàá jùlọ ni Ariwa Cyprus." "kìí ṣe  Ibrahim nìkan, Kennedy Dede ẹni ọdun mejidinlọgbọn Augustine Ngok, Gabriel Sorewei, Osabanjo Owoyale, Augustine Wallace, Stanley Eteno, Hassan Babatunde, Temitayo Adigun, àti  Kubat Abraham jẹ́ díẹ̀ ti a le dárúkọ." "Orílẹ̀-èdè náà kìí ṣe eyí ti àjọ iṣọkan agbáyé rí gẹ́gẹ́ bi orílẹ̀-èdè, kò sì sí orílẹ̀-èdè to rí Ariwa Cyprus bi orilẹ̀-èdè to dá dúró."


"Ikú Khaleel lo yẹ kó jẹ́ àṣemọ láti dẹ́kun pípa àwọn ọmọ wa níbikíbi lágbàyé pàápàá jùlọ ni Ariwa Cyprus." "kìí ṣe  Ibrahim nìkan, Kennedy Dede ẹni ọdun mejidinlọgbọn Augustine Ngok, Gabriel Sorewei, Osabanjo Owoyale, Augustine Wallace, Stanley Eteno, Hassan Babatunde, Temitayo Adigun, àti  Kubat Abraham jẹ́ díẹ̀ ti a le dárúkọ." "Orílẹ̀-èdè náà kìí ṣe eyí ti àjọ iṣọkan agbáyé rí gẹ́gẹ́ bi orílẹ̀-èdè, kò sì sí orílẹ̀-èdè to rí Ariwa Cyprus bi orilẹ̀-èdè to dá dúró." Abike Dabiri fi kún pé ni kété ti àjàkálẹ̀ ààrùn Covid-19 bá ti kásẹ̀ nílẹ, ìjọba yóò ṣe àbẹ̀wò si ibẹ̀ láti le mọ bi ǹkan ṣe ń lọ.


Abike Dabiri fi kún pé ni kété ti àjàkálẹ̀ ààrùn Covid-19 bá ti kásẹ̀ nílẹ, ìjọba yóò ṣe àbẹ̀wò si ibẹ̀ láti le mọ bi ǹkan ṣe ń lọ.


Yoruba Language: Akomolede ati Asa Yoruba tọ̀sẹ̀ yí rèé lẹ́nu olùkọ́ wa

Imọ ede Yoruba ko yọ ẹnikẹni silẹ. Atọmọde atagba lo gbudọ maa gbe aṣa Yoruba larugẹ nibikibi ti a ba wa yala nile ni tabi lẹyin odi. Eto Akọmọlede ati Aṣa Yoruba, ti yoo maa waye lẹẹkan lọsẹ loju opo ikanni BBC Yoruba, yoo maa kọ wa ni ede ati asa wa, ko maa ba parun. Akori ọ̀rọ̀ fun agbeyẹwo loni ni "Apola Ọrọ Orukọ" eyi ti ẹ mọ loyinbo si "Noun Phrase" ati awọn isọri rẹ. Olukọ wa fun toni ni Iyaafin Idowu Peters lati Ogba Junior Grammar School. Ẹ o ni le yin in kuro loju fidio to wu ni lori pẹlu ẹkọ ede Yoruba.


AAUA latest news: Kìí ṣe àkókò yìí ló yẹ kí Akeredolu dín owó ilé ìwé kù, ìbò ló ń fẹ̀ - òbí àti Akẹ́kọ́ọ̀ AAUA

Awọn obi kan ati akẹkọọ fasiti Adekunle Ajasin, AAUA, to wa ni Akungba-Akoko ni ipinlẹ Ondo ti bu ẹnu atẹ lu ijọba ipinlẹ naa lẹyin to ṣadinku iye owo ile iwe ọhun. Awọn obi ati akẹkọọ ọhun ni kii ṣe pe ijọba, labẹ iṣakoso gomina Oluwarotimi Akeredolu, fẹran ara ilu lo jẹ ko din owo ile iwe naa ku, bi ko ṣe ọgbọn alumọkọrọyi lati jẹ ki awọn eeyan dibo fun un fun saa keji. Inu atẹjade kan to fi ṣowọ si awọn oṣiṣẹ ati akẹkọọ ni ijọba ipinlẹ Ondo ti sọ pe oun ti ṣadinku si iye owo ile iwe naa lẹyin ti ọrọ aje dẹnu kọlẹ nitori ọwọja ajakalẹ arun Coronavirus. Ṣugbọn awọn eeyan ti fesi pe eto oṣẹlu ni gbogbo rẹ jẹ, ati pe ko si iyatọ kan gboogi laarin iye owo ti wọn n ṣo tẹlẹ ati eyii ti wọn yọ kuro ninu rẹ. Arabinrin Olayinka Olatunji to jẹ obi sọ fun BBC pe "Ko si obi to fẹ ki ọmọ oun maa jiya lai lọ si ileewe, ṣugbọn iye owo ile iwe ti wọn n san ni AAUA yẹn ti pọ ju." Ni ti iye ti ijọba yọ kuro ninu owo ile ọhun arabinrin naa ni "Ko si iyatọ ninu iye ti ijọba yọ kuro ninu owo ile iwe naa ati iye ti wọn n san tẹlẹ.


Ṣugbọn awọn eeyan ti fesi pe eto oṣẹlu ni gbogbo rẹ jẹ, ati pe ko si iyatọ kan gboogi laarin iye owo ti wọn n ṣo tẹlẹ ati eyii ti wọn yọ kuro ninu rẹ. Arabinrin Olayinka Olatunji to jẹ obi sọ fun BBC pe "Ko si obi to fẹ ki ọmọ oun maa jiya lai lọ si ileewe, ṣugbọn iye owo ile iwe ti wọn n san ni AAUA yẹn ti pọ ju." Ni ti iye ti ijọba yọ kuro ninu owo ile ọhun arabinrin naa ni "Ko si iyatọ ninu iye ti ijọba yọ kuro ninu owo ile iwe naa ati iye ti wọn n san tẹlẹ. O tẹsiwaju pe "Kii ṣe pe Akeredolu fẹran ara ilu to bẹẹ lo jẹ ko din owo ile iwe wọn ku, ṣugbọn o jẹ nitori pe o n fẹ ki wọn dibo gbe oun wọle sipo gomina lẹẹkeji ni." Grace Akinbiyi  to jẹ akẹkọọ ni fasiti naa sọ fun BBC pe ijọba ko tilẹ ṣadinku iye owo ti wọn n san ni ẹka ẹkọ oun. Akinbiyi ni "ko si iyatọ laarin iye owo ti a n sọ tẹlẹ si iye ti wọn ni wọn yọ kuro, fun apẹrẹ, ₦150,000 ni awọn akẹkọọ imọ ofin n san tẹlẹ, iye kan naa ni wọn ṣi maa san bayii, ki wa ni iyatọ to wa nibẹ?"


O tẹsiwaju pe "Kii ṣe pe Akeredolu fẹran ara ilu to bẹẹ lo jẹ ko din owo ile iwe wọn ku, ṣugbọn o jẹ nitori pe o n fẹ ki wọn dibo gbe oun wọle sipo gomina lẹẹkeji ni." Grace Akinbiyi  to jẹ akẹkọọ ni fasiti naa sọ fun BBC pe ijọba ko tilẹ ṣadinku iye owo ti wọn n san ni ẹka ẹkọ oun. Akinbiyi ni "ko si iyatọ laarin iye owo ti a n sọ tẹlẹ si iye ti wọn ni wọn yọ kuro, fun apẹrẹ, ₦150,000 ni awọn akẹkọọ imọ ofin n san tẹlẹ, iye kan naa ni wọn ṣi maa san bayii, ki wa ni iyatọ to wa nibẹ?" O tẹsiwaju pe ti ijọba ba fẹ ṣadinku iye owo ile iwe ni tootọ, ko yẹ ki adinkun naa din ni ida aadọta. Akẹkọọ ọhun pari ọrọ rẹ pe oun ko ni igbagbọ ninu gomina Akeredolu nitori akoko to din owo ile iwe ọhun bo si asiko ti eto idibo sunmọ etile. Ọjọ kẹrindinlọgbọn, oṣu Kẹjọ, ọdun 2020 ni ijọba ipinlẹ Ondo kede adinku owo ile iwe naa pẹlu ẹgbẹrun lọna ogun naira.


O tẹsiwaju pe ti ijọba ba fẹ ṣadinku iye owo ile iwe ni tootọ, ko yẹ ki adinkun naa din ni ida aadọta. Akẹkọọ ọhun pari ọrọ rẹ pe oun ko ni igbagbọ ninu gomina Akeredolu nitori akoko to din owo ile iwe ọhun bo si asiko ti eto idibo sunmọ etile. Ọjọ kẹrindinlọgbọn, oṣu Kẹjọ, ọdun 2020 ni ijọba ipinlẹ Ondo kede adinku owo ile iwe naa pẹlu ẹgbẹrun lọna ogun naira. Gbogbo akititayan ileeṣẹ BBC lati ba ijọba sọrọ lori awuyewuye adinku owo ile iwe ọhun lo ja si pabo. Ọdun 2018 ni ijọba Akeredolu ṣafikun iye owo ile iwe naa, eyii to fa awuyewuye ti awọn akẹkọọ naa si gunle iwọde pe ki ijọba da owo ile iwe naa pada si iye to wa tẹlẹ. Ṣugbọn lẹyin gbogbo iwọde ọhun, ijọba kọ lati ṣe ohun ti wọn n fẹ.


Gbogbo akititayan ileeṣẹ BBC lati ba ijọba sọrọ lori awuyewuye adinku owo ile iwe ọhun lo ja si pabo. Ọdun 2018 ni ijọba Akeredolu ṣafikun iye owo ile iwe naa, eyii to fa awuyewuye ti awọn akẹkọọ naa si gunle iwọde pe ki ijọba da owo ile iwe naa pada si iye to wa tẹlẹ. Ṣugbọn lẹyin gbogbo iwọde ọhun, ijọba kọ lati ṣe ohun ti wọn n fẹ.


2020 WASSCE: Àjọ WAEC sọ pé ìdánwò tó ṣẹ̀ṣẹ̀ parí nàá lọ ní ìrọwọ́-rọsẹ̀

Ajọ to n ṣeto idanwo aṣekagba ileewe girama ni ilẹ Afrika, WAEC ti sọ ọjọ ti yoo gbe esi idanwo ti awọn akẹkọọ ṣẹṣẹ pari, jade. Ọjọ Satide ni awọn akẹkọọ lorilẹ-ede Naijiria, ati awọn mẹrin miran ni iwọ oorun ilẹ Afrika, Ghana, Liberia, Sierra Leone ati Gambia, pari idanwo WAEC ti ọdun 2020. WAEC ni laarin ọjọ marundinlaadota ni awọn yoo gbe esi idanwo naa sita. Iye awọn to kọ̀ idanwo naa le ni miliọnu kan (1,459,463) kaakiri orilẹede Naijiria Adari eto iroyin ni ajọ WAEC, Demianus Ojijeogu, ni laipẹ laijina ni esi idanwo naa yoo jade fun awọn akẹkọọ lati mọ bi wọn se se daradara to ninu idanwo naa. Ojijeogu ni awọn n ṣiṣẹ karakara lati ri wipe esi idanwo naa jade lasiko ti awọn fi to awọn eniyan leti wi pe yoo jade. Lakotan, Ajọ WAEC ni idanwo naa lọ ni irọwọ-rọsẹ kaakiri gbogbo ojuko ti idanwo naa ti waye laisi magomago tabi rogbodiyan kankan.


Iye awọn to kọ̀ idanwo naa le ni miliọnu kan (1,459,463) kaakiri orilẹede Naijiria Adari eto iroyin ni ajọ WAEC, Demianus Ojijeogu, ni laipẹ laijina ni esi idanwo naa yoo jade fun awọn akẹkọọ lati mọ bi wọn se se daradara to ninu idanwo naa. Ojijeogu ni awọn n ṣiṣẹ karakara lati ri wipe esi idanwo naa jade lasiko ti awọn fi to awọn eniyan leti wi pe yoo jade. Lakotan, Ajọ WAEC ni idanwo naa lọ ni irọwọ-rọsẹ kaakiri gbogbo ojuko ti idanwo naa ti waye laisi magomago tabi rogbodiyan kankan. Olori ileesẹ to n seto idanwo asejade nile ẹkọ girama lẹkun iwọ oorun Afirika, WAEC, Ọgbẹni Patrick Areghan ti kede pe ọwọ ajọ ọhun ti tẹ awọn alakoso idanwo kan, to tu asiri idanwo ajọ naa sita. Areghan sisọ loju ọrọ yii lasiko to se abẹwo sawọn ileẹkọ kan ladugbo Yaba nibi ti idanwo WAEC ti n lọ lọwọ, to si rọ awọn akẹkọ ibẹ lati ta kete si sise makaruru lasiko idanwo. Olori ajọ WAEC ni ko bojumu rara ki awọn akẹkọọ maa wa orijo kiri lasiko idanwo, ohun itiju gbaa ni, idi si ree ti oun fi bọ sita lati tọpinpin bi idanwo naa se n lọ si.


Olori ileesẹ to n seto idanwo asejade nile ẹkọ girama lẹkun iwọ oorun Afirika, WAEC, Ọgbẹni Patrick Areghan ti kede pe ọwọ ajọ ọhun ti tẹ awọn alakoso idanwo kan, to tu asiri idanwo ajọ naa sita. Areghan sisọ loju ọrọ yii lasiko to se abẹwo sawọn ileẹkọ kan ladugbo Yaba nibi ti idanwo WAEC ti n lọ lọwọ, to si rọ awọn akẹkọ ibẹ lati ta kete si sise makaruru lasiko idanwo. Olori ajọ WAEC ni ko bojumu rara ki awọn akẹkọọ maa wa orijo kiri lasiko idanwo, ohun itiju gbaa ni, idi si ree ti oun fi bọ sita lati tọpinpin bi idanwo naa se n lọ si. "Ohun to ba ni ninujẹ ni bi awọn alakoso idanwo WAEC to n gba iwe idanwo lọwọ wa, se n lọ si awọn idanwo naa lẹyin ni oju ọlọmọ ko to. Lọjọru, ọwọ tẹ ọkan lara awọn alakoso idanwo ọdalẹ ọhun nipinlẹ Nassarawa, wọn ko mọ pe awa gan ni ọna ta fi kẹẹfin wọn. Bakan naa nipinlẹ Bauchi, ọwọ wa tun tẹ ẹlomiran ninu awọn alakoso idanwo yii, taa ni ki wọn kin wa lẹyin, amọ ti wọn n fi ẹgun sọwọ.


"Ohun to ba ni ninujẹ ni bi awọn alakoso idanwo WAEC to n gba iwe idanwo lọwọ wa, se n lọ si awọn idanwo naa lẹyin ni oju ọlọmọ ko to. Lọjọru, ọwọ tẹ ọkan lara awọn alakoso idanwo ọdalẹ ọhun nipinlẹ Nassarawa, wọn ko mọ pe awa gan ni ọna ta fi kẹẹfin wọn. Bakan naa nipinlẹ Bauchi, ọwọ wa tun tẹ ẹlomiran ninu awọn alakoso idanwo yii, taa ni ki wọn kin wa lẹyin, amọ ti wọn n fi ẹgun sọwọ. Ko tan sibẹ, nipinlẹ Rivers naa, oludije kan tun san iru asọ yii soro, ọwọ wa tun tẹẹ." Ọrọ di iran awo dami ẹnu  loni ni ipinlẹ Gombe nigba ti akẹkọṣedanwo kan to ni arun coronavirus joko ṣe idanwo pẹlu awọn akẹgbẹ rẹ ni ipinlẹ Gombe. Amọṣa ni ibudo itọju awọn alaarun naa lo ti ṣe idanwo ọhun.


Ko tan sibẹ, nipinlẹ Rivers naa, oludije kan tun san iru asọ yii soro, ọwọ wa tun tẹẹ." Ọrọ di iran awo dami ẹnu  loni ni ipinlẹ Gombe nigba ti akẹkọṣedanwo kan to ni arun coronavirus joko ṣe idanwo pẹlu awọn akẹgbẹ rẹ ni ipinlẹ Gombe. Amọṣa ni ibudo itọju awọn alaarun naa lo ti ṣe idanwo ọhun. Gẹgẹ bi atẹjade kan ti ijọba ipinlẹ Gombe fi sita loju opo twitter rẹ, akẹkọo naa ti wọn ko darukọ rẹ joko ṣe idanwo iṣiro ti alamojuto rẹ si duro ninu aṣọ idaabobo lọwọ arun naa. Akẹkọ naa ni a gbọ wi pe o jẹ akẹkọ ileewe girama GSSS Gombe. Ki lo ti kókó sele seyin?


Gẹgẹ bi atẹjade kan ti ijọba ipinlẹ Gombe fi sita loju opo twitter rẹ, akẹkọo naa ti wọn ko darukọ rẹ joko ṣe idanwo iṣiro ti alamojuto rẹ si duro ninu aṣọ idaabobo lọwọ arun naa. Akẹkọ naa ni a gbọ wi pe o jẹ akẹkọ ileewe girama GSSS Gombe. Ki lo ti kókó sele seyin? Ayederu ni iwe idanwo iṣiro WAEC, Mathematics to lu ori ayelujara pa ṣaaju akoko idanwo ọhun lọjọ Aje ọjọ kẹtadinlogun oṣu kẹjọ ọdun yii. Agbẹnusọ fun ajọ WAEC, Demianus Ojijeogu lo fidi ọrọ yii mulẹ fun BBC. Ọgbẹni Ojijeogu ṣalaye pe, awọn eeyan lo fẹ fi iwe idanwo naa lu awọn akẹkọọ ni jibiti.


Ayederu ni iwe idanwo iṣiro WAEC, Mathematics to lu ori ayelujara pa ṣaaju akoko idanwo ọhun lọjọ Aje ọjọ kẹtadinlogun oṣu kẹjọ ọdun yii. Agbẹnusọ fun ajọ WAEC, Demianus Ojijeogu lo fidi ọrọ yii mulẹ fun BBC. Ọgbẹni Ojijeogu ṣalaye pe, awọn eeyan lo fẹ fi iwe idanwo naa lu awọn akẹkọọ ni jibiti. ''Oriṣii mẹta irufẹ iwe idanwo naa ni mo ri fun ra mi, irọ lasan ni gbogbo rẹ,'' Ojijeogu lo sọ bẹẹ. Agbẹnusọ fun ajọ WAEC ni akẹkọọ to ba tẹ le awọn iwe idanwo yii yoo fidi rẹmi ninu idanwo ọhun. O ni ohun ti awọn eeyan to n gbe iwe idanwo naa kiri fẹ se ni lati gba owo lọwọ awọn obi, ti ọmọ wọn wa lara awọn akẹkọọ to fẹ ṣe idanwo naa.


''Oriṣii mẹta irufẹ iwe idanwo naa ni mo ri fun ra mi, irọ lasan ni gbogbo rẹ,'' Ojijeogu lo sọ bẹẹ. Agbẹnusọ fun ajọ WAEC ni akẹkọọ to ba tẹ le awọn iwe idanwo yii yoo fidi rẹmi ninu idanwo ọhun. O ni ohun ti awọn eeyan to n gbe iwe idanwo naa kiri fẹ se ni lati gba owo lọwọ awọn obi, ti ọmọ wọn wa lara awọn akẹkọọ to fẹ ṣe idanwo naa. Ṣé ojúlówó ìwé ìdánwò ìṣìro WAEC tí yóò wáyé lónìí ló lu ayélujára pa bí? Ọjọ pe, ọjọ si ti ko, ti eto idanwo asejade nile ẹkọ girama, WAEC, yoo bẹrẹ, gẹgẹ bi wọn se kede rẹ. Sugbọn lọwọlọwọ bayii, oju opo ayelujara ti kun nipa awọn iwe idanwo Waec, paapaa Isiro, tawọn eeyan kan n pin kiri.


Ṣé ojúlówó ìwé ìdánwò ìṣìro WAEC tí yóò wáyé lónìí ló lu ayélujára pa bí? Ọjọ pe, ọjọ si ti ko, ti eto idanwo asejade nile ẹkọ girama, WAEC, yoo bẹrẹ, gẹgẹ bi wọn se kede rẹ. Sugbọn lọwọlọwọ bayii, oju opo ayelujara ti kun nipa awọn iwe idanwo Waec, paapaa Isiro, tawọn eeyan kan n pin kiri. Gẹgẹ bo se n gbona lọwọ loju opo Twitter, awọn eeyan kan ti n pin iwe idanwo WAEC to wa fun isiro kiri, ti wọn tẹ ọdun 2020 sinu rẹ. Ibeere ti ọpọ eeyan si n beere ni pe se ojulowo iwe idanwo isiro WAEC ree abi ayederu, nibayii ti awọn akẹkọọ yoo joko se idanwo Isiro naa lonii ọjọ Aje. Bakan naa ni awọn eeyan kan n bu ẹnu atẹ lu iru igbesẹ bayii, ti wọn si fẹ mọ idi ti aabo to peye ko se wa fun awọn iwe idanwo to se koko bayii.


Gẹgẹ bo se n gbona lọwọ loju opo Twitter, awọn eeyan kan ti n pin iwe idanwo WAEC to wa fun isiro kiri, ti wọn tẹ ọdun 2020 sinu rẹ. Ibeere ti ọpọ eeyan si n beere ni pe se ojulowo iwe idanwo isiro WAEC ree abi ayederu, nibayii ti awọn akẹkọọ yoo joko se idanwo Isiro naa lonii ọjọ Aje. Bakan naa ni awọn eeyan kan n bu ẹnu atẹ lu iru igbesẹ bayii, ti wọn si fẹ mọ idi ti aabo to peye ko se wa fun awọn iwe idanwo to se koko bayii. Ẹkunrẹrẹ iwadii nipa iroyin naa laa mu wa fun yin laipẹ. Wayi o, bi awọn akẹkọọ oniwe mẹwa si se n gbaradi lati joko se idanwo naa, ni ọkan awọn obi ati olukọ n poruru lori bi idanwo naa yoo se lọ. Bi o tilẹ jẹ pe awọn ijọba ipinlẹ ti kede pe eto ti to ni sẹpẹ nipa idena arun Coronavirus lawọn ibudo ti idanwo yoo ti waye, sibẹ ọkan awsn eeyan kan ko balẹ.


Ẹkunrẹrẹ iwadii nipa iroyin naa laa mu wa fun yin laipẹ. Wayi o, bi awọn akẹkọọ oniwe mẹwa si se n gbaradi lati joko se idanwo naa, ni ọkan awọn obi ati olukọ n poruru lori bi idanwo naa yoo se lọ. Bi o tilẹ jẹ pe awọn ijọba ipinlẹ ti kede pe eto ti to ni sẹpẹ nipa idena arun Coronavirus lawọn ibudo ti idanwo yoo ti waye, sibẹ ọkan awsn eeyan kan ko balẹ. Sugbọn bi idanwo naa ba se n lọ ni BBC Yoruba yoo maa mu iroyin nipa rẹ wa fun yin. Ajọ t'o n risi idanwo lapa iwọ-oorun Afrika (Waec) ti fi ofin de ile ẹkọ Girama mẹtadinlaadọta ni ipinlẹ Kogi, ti wọn f'ẹsun sise agbatẹru magomago lasiko idanwo ajọ naa kan. Kọmisọna f'ọrọ eto ẹkọ ni'pinlẹ Kogi, Rosemary Osikoya ti o fi ọrọ naa lede nigba ti wọn n se ipade awọn oniroyin n'ilu Lokoja lọjọ iṣẹgun, sọ wi pe ajọ WAEC fi lẹta naa ranṣẹ si ile-iṣẹ ijọba ipinlẹ naa. Osikoya wipe awọn ile-iwe Girama ti ijọba ati ti aladani wa ninu awọn ile-iwe ti wọn f'ofin de naa kaariri ipinlẹ Kogi.


Sugbọn bi idanwo naa ba se n lọ ni BBC Yoruba yoo maa mu iroyin nipa rẹ wa fun yin. Ajọ t'o n risi idanwo lapa iwọ-oorun Afrika (Waec) ti fi ofin de ile ẹkọ Girama mẹtadinlaadọta ni ipinlẹ Kogi, ti wọn f'ẹsun sise agbatẹru magomago lasiko idanwo ajọ naa kan. Kọmisọna f'ọrọ eto ẹkọ ni'pinlẹ Kogi, Rosemary Osikoya ti o fi ọrọ naa lede nigba ti wọn n se ipade awọn oniroyin n'ilu Lokoja lọjọ iṣẹgun, sọ wi pe ajọ WAEC fi lẹta naa ranṣẹ si ile-iṣẹ ijọba ipinlẹ naa. Osikoya wipe awọn ile-iwe Girama ti ijọba ati ti aladani wa ninu awọn ile-iwe ti wọn f'ofin de naa kaariri ipinlẹ Kogi. Ninu ọrọ rẹ, o wipe mẹtala ninu awọn ile iwe Girama naa ni aṣemaṣe wọpọ si, ti o si fikun un wipe ijọba ipinlẹ naa yoo fikun ijiya awọn ile ẹkọ bẹẹ. Kọmisọna fun eto ẹkọ wipe, awọn n ṣiṣẹ pọ pẹlu Ajọ awọn Olukọ Lapapọ (National Teachers Institute) lati bawọn kọ ọgọrun olukọ, pẹlu ireti wipe eleyi yoo mu ilọsiwaju ba eto ẹkọ ni ipinlẹ naa.


Ninu ọrọ rẹ, o wipe mẹtala ninu awọn ile iwe Girama naa ni aṣemaṣe wọpọ si, ti o si fikun un wipe ijọba ipinlẹ naa yoo fikun ijiya awọn ile ẹkọ bẹẹ. Kọmisọna fun eto ẹkọ wipe, awọn n ṣiṣẹ pọ pẹlu Ajọ awọn Olukọ Lapapọ (National Teachers Institute) lati bawọn kọ ọgọrun olukọ, pẹlu ireti wipe eleyi yoo mu ilọsiwaju ba eto ẹkọ ni ipinlẹ naa.


The Polytechnic Ibadan: Ẹ̀rọ abẹ́lé tó ń fọ ọwọ́ àti ‘Ventilator’ ló ṣẹ̀ṣẹ̀ gbé jáde

Oriire ti de fun orilẹede Naijiria lati ipasẹ agbekalẹ erọ tuntun meji ti ile ẹkọ gbogbonse Poly Ibadan gbe jade. Ẹrọ akọkọ ni ẹrọ ifọwọ mẹtadọkan, eyi to n tẹ omi ati ọṣẹ sọwọ eeyan fun ra rẹ, ti yoo si tun tẹ afẹfẹ si ọwọ eeyan lẹyin taa ba fọ ọwọ wa tan. Ẹrọ keji ni ẹrọ Ventilator, to n seranwọ lati jẹ ki alaisan lee mi jalẹ daadaa. Nigba to n sọrọ lori idi ti ile ẹkọ Poly Ibadan fi se agbekalẹ awọn ẹrọ mejeeji naa, Alhaji Soladoye Adewole, tii se osisẹ alukoro agba fun ile ẹkọ naa ni ọna lati se ohun ti yoo seranwọ nidi itọju arun Coronavirus lo sokunfa rẹ. Bakan naa lo ni wọn se tun se awọn ẹrọ ọhun lati seranwọ fun araalu ni lasiko ajakalẹ arun Coronavirus yii. Ile ẹkọ Poly Ibadan ni oun ti gbe ẹrọ Ventilator fun ayẹwo nile ẹkọ Poly Ibadan, ti wsn si ni o n sisẹ bo se yẹ.


Nigeria School resumption Update: Bí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ṣe ń wọlé, wo bí o ṣe lè dáàbò bo ọmọ rẹ níléèwé

Awọn ipinlẹ kan lorilẹ-ede Naijiria ti buwọlu ipadasi ileewe f'awon akẹkọọ loṣu kẹsan an lẹyin ti ijọba ti ti awọn ileewe pa losu kẹta nitori ajakalẹ arun COVID-19. Opo awọn ijọba lo ti fowo si ki awọn ileewe alakọbẹrẹ, girama ati ileewe giga o pada si ẹnu iṣẹ ẹkọ. Bi eyi si ti n waye naa ni ajo idagbasoke awọn ọmọde lagbaye UNICEF ti gbe awọn imọran kan kalẹ fawọn obi lori bi wọn ṣe le bori ipaya tawon ọmọ wọn lee fẹ ni nipa iwọle naa ati ajakalearun ọhun. Bakan naa ni ajọ UNICEF tun dahun awọn ibeere kan to n jẹyọ lọkan awọn obi nipa iwole naa. Bi o se lee fi ọkan ọmọ rẹ balẹ lori iwọle: Eyi ṣe pataki nitoripe igbesẹ itakete sira ẹni ṣi lee ṣe ajeji si wọn. Imọran miran fun Obi ati Alagbatọ: Salaye fun wọn nipa awọn igbesẹ idaabobo ti yoo mu ki awon akekọọ ati oluhkọo wa ni alaafia lai si ewu.


Bakan naa ni ajọ UNICEF tun dahun awọn ibeere kan to n jẹyọ lọkan awọn obi nipa iwole naa. Bi o se lee fi ọkan ọmọ rẹ balẹ lori iwọle: Eyi ṣe pataki nitoripe igbesẹ itakete sira ẹni ṣi lee ṣe ajeji si wọn. Imọran miran fun Obi ati Alagbatọ: Salaye fun wọn nipa awọn igbesẹ idaabobo ti yoo mu ki awon akekọọ ati oluhkọo wa ni alaafia lai si ewu. Ma si ṣe gbagbe ati maa tẹẹ mọ wọn leti lati fọ ọwọ wọn pẹlu ọṣẹ ati omi loorekoore. Bi wọn ba fẹ hukọ, ki wọn lo inu igunpa wọn. Si tun ran wọn leti awọn nkan ayọ to wa nibẹ bi wọn ba lọ si ileewe, bi riri awọn ọrẹ wọn, awọn olukọ wọn at'awọnohun tuntun ti wọn yoo lanfani ati kọ nipa rẹ.


Ma si ṣe gbagbe ati maa tẹẹ mọ wọn leti lati fọ ọwọ wọn pẹlu ọṣẹ ati omi loorekoore. Bi wọn ba fẹ hukọ, ki wọn lo inu igunpa wọn. Si tun ran wọn leti awọn nkan ayọ to wa nibẹ bi wọn ba lọ si ileewe, bi riri awọn ọrẹ wọn, awọn olukọ wọn at'awọnohun tuntun ti wọn yoo lanfani ati kọ nipa rẹ. Ọrọ ideyesi naa yoo jẹyọ, nitorinaa, o ṣeese ki awọn adigboluja akẹkọọ kan o maa dide ogun sawọn akẹgbẹ wọn nitori awọn ohun ti wọn ti gbọ nipa COVID-19. O nilo lati salaye fun un pe ajakalẹ arun yii ko mọ ẹnikẹni. Bi ẹnikẹni ba lu wọn nileewe, ki wọn fi to awọn olukọ wọn leti.


Ọrọ ideyesi naa yoo jẹyọ, nitorinaa, o ṣeese ki awọn adigboluja akẹkọọ kan o maa dide ogun sawọn akẹgbẹ wọn nitori awọn ohun ti wọn ti gbọ nipa COVID-19. O nilo lati salaye fun un pe ajakalẹ arun yii ko mọ ẹnikẹni. Bi ẹnikẹni ba lu wọn nileewe, ki wọn fi to awọn olukọ wọn leti. Ọwọ fifọ loorekoore jẹ ọna kan pataki fun didẹkun arun yii ati ririi daju pe alafia to awọn ọmọ wa. O lee kọ lorin akosori, ijo tabi ọna miran to lee mu ko dun mọ awọn ọmọ naa lati fẹ gbọ. Jẹ ki won mọ pe wọn ko lee fi oju ri awọn kokoro arun wọnyi nitori naa ki wọn mojuto imọtito ara wọn.


Ọwọ fifọ loorekoore jẹ ọna kan pataki fun didẹkun arun yii ati ririi daju pe alafia to awọn ọmọ wa. O lee kọ lorin akosori, ijo tabi ọna miran to lee mu ko dun mọ awọn ọmọ naa lati fẹ gbọ. Jẹ ki won mọ pe wọn ko lee fi oju ri awọn kokoro arun wọnyi nitori naa ki wọn mojuto imọtito ara wọn.


Lagos School Building Collapse: Iléèwé míràn tún dàwó ní ìpínlẹ̀ Eko

Ajọ oṣiṣẹ pajawiri nipinlẹ Eko, LASEMA ti kede pe Ileewe kan ti wo ni agbegbe Ile Epo Bus Stop, Iyana Ejigbo ni ipinlẹ Eko. Agbẹnusọ fun ileeṣẹ LASEMA, Nosa Okunbor lo fi lede bẹẹ. Okunbor fikun pe ileewe girama ni ileewe ti iṣẹlẹ naa ti waye. Bakan naa lo dupẹ pe opin ọsẹ ni iṣẹlẹ naa waye, ti ko si si awọn ekẹkọọ ni ileewe lasiko ti iṣẹlẹ naa waye. Ajọ Pajawiri naa kesi awọn oṣiṣẹ rẹ ni agbegbe naa lati tete tara sasa lọ si ibẹ. Ọpọlọpọ ile ibugbe lo ti wo ni ipinlẹ Eko lọpọ igba, to fi mọ awọn ileewe ati ileeṣẹ ati ibugbe.


Bakan naa lo dupẹ pe opin ọsẹ ni iṣẹlẹ naa waye, ti ko si si awọn ekẹkọọ ni ileewe lasiko ti iṣẹlẹ naa waye. Ajọ Pajawiri naa kesi awọn oṣiṣẹ rẹ ni agbegbe naa lati tete tara sasa lọ si ibẹ. Ọpọlọpọ ile ibugbe lo ti wo ni ipinlẹ Eko lọpọ igba, to fi mọ awọn ileewe ati ileeṣẹ ati ibugbe. Ti a ko ba gbagbe, Ọjọ Kọkanlelogun, Oṣu Kẹsan ni ijọba ipinlẹ Eko ni ki awọn ileewe ṣi pada lẹyin oṣu marun un ti wọn ti wa ni ile nitori ajakalẹ arun Coronavirus.


Ti a ko ba gbagbe, Ọjọ Kọkanlelogun, Oṣu Kẹsan ni ijọba ipinlẹ Eko ni ki awọn ileewe ṣi pada lẹyin oṣu marun un ti wọn ti wa ni ile nitori ajakalẹ arun Coronavirus.


N10m suit: Agbẹjọ́rọ̀ ọmọ Nàìjíríà, Ogedi Ogu gbé Fásitì Oxford lọ sílé ẹjọ́ lórí ìtumọ̀ ọ̀rọ̀

Ile ẹjọ giga kan ni ipinlẹ  Eko ti da ẹjọ ti Oxford ti pe tako ipẹjọ oni miliọnu mẹwaa  Naira ti agbẹjọro ọmọ Naijiria Ogedi Ogu pe tako wọn nu. Ogu ninu ějọ to pe niwaju adajọ I.O. Harrison, ti salaye pe itumọ ọrọ ti wọn fun "mortgagee" ati "mortgator ninu iwe atumọ ọrọ Oxford ti ile itẹwe Oxford Press ki se eyi to tẹwọn rara. O ni o jẹ nkan itiju fun oun nigba ti oun kuna gẹgẹ bi agbẹjọro, o si tabuku ba isẹ nigba ti oun gbara le itumọ ọrọ inu "Oxford Dictionary " lati gba alabaṣiṣẹpọ oun ni imoran ni ilana isẹ wọn ti o si ja si pe awọn itumọ naa ko tọna to. O ni alabasisẹ pọ oun lo wa naka si i pe itumọ ti "Oxford Dictionary" kọ kii ṣe eyi to mu itumọ pipe jade ati pe lati igba naa, awọn alajumọ ṣiṣẹ pọ oun kii bere ibere tabi imọran to ba jẹ mọ isẹ lọwọ oun mọ Ogu rọ ile ẹjọ lati sọ fun Fasiti Oxford ati ile itẹwe Oxford lati san miliọnu mẹwaa naira gẹgẹ bi owo itanran ati bibani lorukọ jẹ. Ṣugbọn agbẹjọro fun Oxford, arabinrin Funke Adekoya (SAN)  naa ti kọwe lodi si ipẹjọ naa pe ko ni ẹri to peye ati pe ki ile ẹjọ da ipẹjọ naa nu.


O ni o jẹ nkan itiju fun oun nigba ti oun kuna gẹgẹ bi agbẹjọro, o si tabuku ba isẹ nigba ti oun gbara le itumọ ọrọ inu "Oxford Dictionary " lati gba alabaṣiṣẹpọ oun ni imoran ni ilana isẹ wọn ti o si ja si pe awọn itumọ naa ko tọna to. O ni alabasisẹ pọ oun lo wa naka si i pe itumọ ti "Oxford Dictionary" kọ kii ṣe eyi to mu itumọ pipe jade ati pe lati igba naa, awọn alajumọ ṣiṣẹ pọ oun kii bere ibere tabi imọran to ba jẹ mọ isẹ lọwọ oun mọ Ogu rọ ile ẹjọ lati sọ fun Fasiti Oxford ati ile itẹwe Oxford lati san miliọnu mẹwaa naira gẹgẹ bi owo itanran ati bibani lorukọ jẹ. Ṣugbọn agbẹjọro fun Oxford, arabinrin Funke Adekoya (SAN)  naa ti kọwe lodi si ipẹjọ naa pe ko ni ẹri to peye ati pe ki ile ẹjọ da ipẹjọ naa nu. Adekoya ni Ogu ko tẹle ilana iwe ofin ti "Sheriff and Civil Process Act" ko to kọ iwe ipẹjọ naa. O sapejuwe ipẹjọ naa gẹgẹ bi eyi ti ko ni itumọ kan kan, ohun a n gbe pati si ẹgbẹ kan ni Agbẹjọro agba naa fi kun un pe ile itẹwe Fasiti Oxford, ti o fi kun un bi olujẹjọ keji ko ni ejọ ọ ro rara nitori ẹka lasan ni nile ẹkọ fasiti Oxford, ko le da duro fun ijẹjọ. Ṣugbọn ọgbọn ọjọ, ninu oṣu kẹfa, ọdun 2020,  Adajọ Harrison tako arabinrin Adekoya ni apa ibikan to si da iwe ẹbẹ pe ki ile ẹjọ ma sọrọ lori igbẹjọ naa nu.


Adekoya ni Ogu ko tẹle ilana iwe ofin ti "Sheriff and Civil Process Act" ko to kọ iwe ipẹjọ naa. O sapejuwe ipẹjọ naa gẹgẹ bi eyi ti ko ni itumọ kan kan, ohun a n gbe pati si ẹgbẹ kan ni Agbẹjọro agba naa fi kun un pe ile itẹwe Fasiti Oxford, ti o fi kun un bi olujẹjọ keji ko ni ejọ ọ ro rara nitori ẹka lasan ni nile ẹkọ fasiti Oxford, ko le da duro fun ijẹjọ. Ṣugbọn ọgbọn ọjọ, ninu oṣu kẹfa, ọdun 2020,  Adajọ Harrison tako arabinrin Adekoya ni apa ibikan to si da iwe ẹbẹ pe ki ile ẹjọ ma sọrọ lori igbẹjọ naa nu. Yatọ si ọrọ Adekoya pe ipẹjọ naa mẹhẹ Adajọ Harrison ni ẹjọ naa tọna, o si yanranti, o ba ofin mu, kii si ṣe nkan to yatọ rara si awọn ipẹjọ to ti maa n waye tẹlẹ. Sugbọn Adajọ naa gba pe lootọ ni ẹka ni ile itẹwe Oxford jẹ ko si le duro fun ijẹjọ nitori naa ki wọn yọ kuro ninu igbẹjọ naa.


Yatọ si ọrọ Adekoya pe ipẹjọ naa mẹhẹ Adajọ Harrison ni ẹjọ naa tọna, o si yanranti, o ba ofin mu, kii si ṣe nkan to yatọ rara si awọn ipẹjọ to ti maa n waye tẹlẹ. Sugbọn Adajọ naa gba pe lootọ ni ẹka ni ile itẹwe Oxford jẹ ko si le duro fun ijẹjọ nitori naa ki wọn yọ kuro ninu igbẹjọ naa.


Akomolede ati Aṣa lori BBC: Kí ní ìtúmọ̀ Sílébù àti àmi ohun tó ń fún ni?

Olukọ wa lonii ni Niyi Osunlolu, oun si ni yoo maa kọ wa nipa itumọ silebu. Gẹgẹ bii alaye olukọ, Silebu ni ọrọ tabi ege ọrọ ti eemi le gbe jade lati ẹnu ni ẹẹkan soso laisi isoro kankan. O ni a le ge ọrọ si silebu niye igba ti eemi ba jade. Bakan naa ni olukọ salaye pe, iye igba ta ba ni imọ afẹfẹ latinu ẹdọ fooro wa, lo n sọ iye Silebu to wa ninu ọrọ kan. Alaye olukọ pọ lori Silebu, ẹ wa nnkan fidi le lati kẹkọọ siwaju nipa ege ọrọ, taa mọ si Silebu yii.


Lagos State Assembly: Ó takò òfin kí àwọn obí jẹ̀yà ti ọmọ ba darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ òkùnkùn

Awọn ajafẹtọ ọmọniyan ti bu ẹnu atẹ lu igbesẹ Ile Igbimọ Aṣofin ni ipinlẹ Eko lati buwọlu abadofin ti yoo faaye gba ki awọn obi pin ninu iya ti ọmọ wọn to ba n ṣe ẹgbẹ okunkun yẹ ko jẹ. Eyi ko ṣẹyin bi  abadofin naa ṣe kọja ipele kika kẹta ni ile igbimọ aṣofin ipinlẹ naa. Agbẹnusọ fun Ile Igbimọ Aṣofin nipinlẹ Eko, Mudashiru Obasa to fi idi ẹ mulẹ wi pe lootọ ni wọn n gbe abadofin naa yẹwo. Obasa ni ijọba lo kọkọ gbe abadofin naa wa fun wọn, ki ọmọ ile kan to da a laba pe ki awọn obi ni ipin ninu ijiya to tọ si ọmọ, nitori awọn obi naa kọ lati tọ awọn ọmọ wọn daradara. O ni obi gbọdọ ma a mọ ohun ti ọmọ rẹ ba n ṣe ni gbogbo igba, nitori naa ni wọn gbọdọ pin ninu iya. Kinni ofin sọ lori eyi?


Obasa ni ijọba lo kọkọ gbe abadofin naa wa fun wọn, ki ọmọ ile kan to da a laba pe ki awọn obi ni ipin ninu ijiya to tọ si ọmọ, nitori awọn obi naa kọ lati tọ awọn ọmọ wọn daradara. O ni obi gbọdọ ma a mọ ohun ti ọmọ rẹ ba n ṣe ni gbogbo igba, nitori naa ni wọn gbọdọ pin ninu iya. Kinni ofin sọ lori eyi? Ṣe awọn obi yoo fi iṣẹ silẹ ati gbogbo ohun ti wọn ba n ṣe lọna ati ri i pe wọn bojuto ọmọ? Agbẹjọrọ to tun jẹ ajafẹtọ fun awọn ọmọde, Arabinrin Elizabeth Udeh ni ko si ofin kankan to sagbatẹru igbese ti ijọba ipinlẹ Eko fẹ gbe naa. Udeh ni lọpọ igba, awọn obi kii mọ ohun ti awọn ọmọ wọn n ṣe ni ileewe giga nitori naa wọn ko le e pin ninu iya ẹṣẹ ti ọmọ ba ṣẹ.


Ṣe awọn obi yoo fi iṣẹ silẹ ati gbogbo ohun ti wọn ba n ṣe lọna ati ri i pe wọn bojuto ọmọ? Agbẹjọrọ to tun jẹ ajafẹtọ fun awọn ọmọde, Arabinrin Elizabeth Udeh ni ko si ofin kankan to sagbatẹru igbese ti ijọba ipinlẹ Eko fẹ gbe naa. Udeh ni lọpọ igba, awọn obi kii mọ ohun ti awọn ọmọ wọn n ṣe ni ileewe giga nitori naa wọn ko le e pin ninu iya ẹṣẹ ti ọmọ ba ṣẹ. ‘Awọn ọmọ to wa ni fasiti ti dagba to lati mọ iyatọ laarin iwa rere ati iwa buburu.’ Agbẹjọrọ Elizabeth ni: ‘Ki ni yoo ṣẹlẹ si obi to ba n gbe ni jina rere si ibi ti ọmọ rẹ ti n kẹkọ, ṣe iru awọn obi bẹẹ yoo tun fi oju wina ofin ti awọn ọmọ wọn ba ṣẹ?’. ‘Ṣe awọn obi yoo fi iṣẹ silẹ ati gbogbo ohun ti wọn ba n ṣe lọna ati ri pe wọn bojutọ ọmọ? Amọ, Agbẹjọrọ to tun jẹ ajafẹtọ fun awọn ọmọde naa, Arabinrin Elizabeth Udeh fikun un pe idi ti awọn obi fi le jẹbi ni ti wọn ba kọ lati bojuto ọmọ wọn, Abi ti wọn ba fi ẹjọ ọmọ wọn sun pe wọn hu iwa buruku, amọ ti iya gbe lẹyin ọmọ rẹ lai ṣe iwadii to tọ lori ẹsun naa.


‘Awọn ọmọ to wa ni fasiti ti dagba to lati mọ iyatọ laarin iwa rere ati iwa buburu.’ Agbẹjọrọ Elizabeth ni: ‘Ki ni yoo ṣẹlẹ si obi to ba n gbe ni jina rere si ibi ti ọmọ rẹ ti n kẹkọ, ṣe iru awọn obi bẹẹ yoo tun fi oju wina ofin ti awọn ọmọ wọn ba ṣẹ?’. ‘Ṣe awọn obi yoo fi iṣẹ silẹ ati gbogbo ohun ti wọn ba n ṣe lọna ati ri pe wọn bojutọ ọmọ? Amọ, Agbẹjọrọ to tun jẹ ajafẹtọ fun awọn ọmọde naa, Arabinrin Elizabeth Udeh fikun un pe idi ti awọn obi fi le jẹbi ni ti wọn ba kọ lati bojuto ọmọ wọn, Abi ti wọn ba fi ẹjọ ọmọ wọn sun pe wọn hu iwa buruku, amọ ti iya gbe lẹyin ọmọ rẹ lai ṣe iwadii to tọ lori ẹsun naa. Ti iru eleyii ba ṣẹlẹ, wọn le fi iru awọn obi bẹẹ jofin nitori wọn kọ lati sa ipa wọn fun awọn ọmọ wọn. ‘Ijọba yẹ ki wọn kọ awọn obi ni ọna ti wọn yoo fi tọ ọmọluwabi lawujọ’ Bakan naa ni AgbẹjọroTaiwo Akinlami naa bu ẹnu atẹ lu igbeṣẹ ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Eko naa to n da a laba lati ma a jẹ ki awọn obi pin ninu iya ti o tọsi ọmọ to ba n ṣe ẹgbẹ okunkun. Taiwo Akinlami ni ẹnikẹni to ba ti ju ẹni ọdun mejidinlogun lọ lẹtọ labẹ ofin lati jẹjọ ẹsun ni ile ẹjọ.


Ti iru eleyii ba ṣẹlẹ, wọn le fi iru awọn obi bẹẹ jofin nitori wọn kọ lati sa ipa wọn fun awọn ọmọ wọn. ‘Ijọba yẹ ki wọn kọ awọn obi ni ọna ti wọn yoo fi tọ ọmọluwabi lawujọ’ Bakan naa ni AgbẹjọroTaiwo Akinlami naa bu ẹnu atẹ lu igbeṣẹ ile igbimọ aṣofin ipinlẹ Eko naa to n da a laba lati ma a jẹ ki awọn obi pin ninu iya ti o tọsi ọmọ to ba n ṣe ẹgbẹ okunkun. Taiwo Akinlami ni ẹnikẹni to ba ti ju ẹni ọdun mejidinlogun lọ lẹtọ labẹ ofin lati jẹjọ ẹsun ni ile ẹjọ. Akinlami ni ika to ba ṣẹ naa lo yẹ ki ọba ge, nitori naa ti ko ba ti jẹ obi lo wuwa ibajẹ, obi ko gbọdọ jẹya  ẹsẹ ti ko ṣe. O ni kii ṣe obi nikan lo n tọ ọmọ lawujọ, iṣẹ gbogbo eniyan ni, nitorinaa gbogbo wa lo jẹbi. Ti wọn ba ti mu awọn obi naa, wọn gbọdọ mu awọn Alfa, pasitọ, olukọ ati imaamu pẹlu awọn alabagbe ọmọ to ba ti wu iwa ibajẹ lawujọ tabi darapọ mọ ẹgbẹ okunkun.


Akinlami ni ika to ba ṣẹ naa lo yẹ ki ọba ge, nitori naa ti ko ba ti jẹ obi lo wuwa ibajẹ, obi ko gbọdọ jẹya  ẹsẹ ti ko ṣe. O ni kii ṣe obi nikan lo n tọ ọmọ lawujọ, iṣẹ gbogbo eniyan ni, nitorinaa gbogbo wa lo jẹbi. Ti wọn ba ti mu awọn obi naa, wọn gbọdọ mu awọn Alfa, pasitọ, olukọ ati imaamu pẹlu awọn alabagbe ọmọ to ba ti wu iwa ibajẹ lawujọ tabi darapọ mọ ẹgbẹ okunkun. Bakan naa lo fikun pe ijọba yẹ ki wọn sa ipa wọn fun awọn obi nipa lila wọn lọyẹ nipa bi wọn ṣe le tọ ọmọluwabi lawujọ. O ni jijẹ, mimu, ile ati idagbasoke ọmọ ṣe koko, eleyii ti ijọba kọ lati fi ṣe iranwọ fun awọn obi. Amọ, Agbejọro naa fikun wi pe ari iru awọn obi bẹẹ ti ko bojuto ọmọ wọn, iru awọn yẹn le gba idajọ lọwọ ijọba.


Bakan naa lo fikun pe ijọba yẹ ki wọn sa ipa wọn fun awọn obi nipa lila wọn lọyẹ nipa bi wọn ṣe le tọ ọmọluwabi lawujọ. O ni jijẹ, mimu, ile ati idagbasoke ọmọ ṣe koko, eleyii ti ijọba kọ lati fi ṣe iranwọ fun awọn obi. Amọ, Agbejọro naa fikun wi pe ari iru awọn obi bẹẹ ti ko bojuto ọmọ wọn, iru awọn yẹn le gba idajọ lọwọ ijọba.


Coronavirus Update in Nigeria: 'Ewu ń bẹ pẹ̀lú bí àwọn ọmọ iléèwé ṣe wọlé padà lásìkò àrùn Coronavirus'

Dokita Onimọ nipa eto ilẹra lorilẹede Niajiria ti ni ewu nla ni yoo jẹ fun eto ilẹra ni Naijiria ti ijọba apapọ ba paṣẹ ofin konile-o-gbele ọlọjọ gbọọrọ mii, ti arun Coronavirus ba peleke si ni Naijiria. Alaga ẹka to n risi ajakalẹ arun ni ileewosan ẹkọṣẹ ti ileewe giga fasiti eto ilera ni Naijiria, UNIMED ni ipinlẹ Ondo, Dokita Ayodeji Akinbodewa lọ sọ bẹẹ fun BBC. Dokita Akinbodewa  n sọrọ lori bi awọn eniyan ṣe kọ lati ma ṣe yoju si ileewosan fun ayẹwo nipa arun Coronavirus. Dokita Akinbodewa ni ibanujẹ ọkan ni yoo jẹ fun awọn dokita ni ileewosan kaakiri orilẹede Niajiria nitori iṣẹ yoo wọ wọn lọrun. O ni kii ṣe arun Coronavirus nikan ni Naijiria n koju lọwọlọwọ, awọn aisan bii Lassa Fever, ikọ fere ati arun ti ko gboogun, HIV naa ṣi n ba awọn ọmọ Naijiria finra ju arun Coronavirus lọ. ''Nitori naa ni ijọba, awọn oloṣelu ati awọn adari ijọ gbọdọ fi ọwọ sowọpọ lati rii wi pe awọn eniyan tẹle ofin to rọmọ didẹkun itankalẹ arun Coronavirus ni Naijiria'' ''Ti a ba wo awọn orilẹede miiran lagbaye, ohun ti a ri ni pe ti ijọba ba ti dẹ ofin konile o gbele, ti awọn eniyan si pada si igbeaye wọn tẹlẹ, arun naa ni peleke sii ni, ti o si n mu ọpọlọpọ ẹmi lọ.''


Dokita Akinbodewa ni ibanujẹ ọkan ni yoo jẹ fun awọn dokita ni ileewosan kaakiri orilẹede Niajiria nitori iṣẹ yoo wọ wọn lọrun. O ni kii ṣe arun Coronavirus nikan ni Naijiria n koju lọwọlọwọ, awọn aisan bii Lassa Fever, ikọ fere ati arun ti ko gboogun, HIV naa ṣi n ba awọn ọmọ Naijiria finra ju arun Coronavirus lọ. ''Nitori naa ni ijọba, awọn oloṣelu ati awọn adari ijọ gbọdọ fi ọwọ sowọpọ lati rii wi pe awọn eniyan tẹle ofin to rọmọ didẹkun itankalẹ arun Coronavirus ni Naijiria'' ''Ti a ba wo awọn orilẹede miiran lagbaye, ohun ti a ri ni pe ti ijọba ba ti dẹ ofin konile o gbele, ti awọn eniyan si pada si igbeaye wọn tẹlẹ, arun naa ni peleke sii ni, ti o si n mu ọpọlọpọ ẹmi lọ.'' ''Amọ, yatọ si orilẹede South-Afrika ni ilẹ Afrika, arun yii ko ni ipa lara wa bi akọsilẹ ṣe kọkọ sọ wi pe yoo ri.'' ''Bakan naa ni ida aadọrin awọn eniyan to ni arun Coronavirus ni Naijiria ni ko fi ami han lara wọn, ti ko si ṣe wọn ni ijamba.'' Nitori naa, alaga ẹka to n risi ajakalẹ arun ni ileewosan ẹkọṣẹ ti ileewe giga fasiti eto ilera ni Naijiria, UNIMED, Dokita Ayodeji Akinbodewa naa ni oun ni igbagbọ wi pe bi awọn akẹkọọ ṣe pada si ileewe yii, ko le e ni ipa buburu lori awọn eniyan.


''Amọ, yatọ si orilẹede South-Afrika ni ilẹ Afrika, arun yii ko ni ipa lara wa bi akọsilẹ ṣe kọkọ sọ wi pe yoo ri.'' ''Bakan naa ni ida aadọrin awọn eniyan to ni arun Coronavirus ni Naijiria ni ko fi ami han lara wọn, ti ko si ṣe wọn ni ijamba.'' Nitori naa, alaga ẹka to n risi ajakalẹ arun ni ileewosan ẹkọṣẹ ti ileewe giga fasiti eto ilera ni Naijiria, UNIMED, Dokita Ayodeji Akinbodewa naa ni oun ni igbagbọ wi pe bi awọn akẹkọọ ṣe pada si ileewe yii, ko le e ni ipa buburu lori awọn eniyan. Onimọ nipa eto ọrọ aje ni Niajiria, Bisi Iyaniwura ti ni inu oun bajẹ pẹlu bii ijọba ṣe fun awọn ọmọ ileewe alakọbẹrẹ laaye lati pada si ileewe lasiko arun Coronavirus yii. Iyaniwura ni o lewu nitori wi pe ijọba ko fi ohun gbogbo ti awọn ọmọ naa nilo lati pada si ileewe sibẹ, ki ijọba to paṣẹ ki awọn ọmọ kekeke pada si ileewe. O ni awọn ọmọ ileewe ti oun ri ni agbegbe kan n di mọ ara wọn lai tẹlẹ ofin ijinasiraẹni nitori wi pe o ti pẹ ti wọn ti ri ara wọn gbẹyin.


Onimọ nipa eto ọrọ aje ni Niajiria, Bisi Iyaniwura ti ni inu oun bajẹ pẹlu bii ijọba ṣe fun awọn ọmọ ileewe alakọbẹrẹ laaye lati pada si ileewe lasiko arun Coronavirus yii. Iyaniwura ni o lewu nitori wi pe ijọba ko fi ohun gbogbo ti awọn ọmọ naa nilo lati pada si ileewe sibẹ, ki ijọba to paṣẹ ki awọn ọmọ kekeke pada si ileewe. O ni awọn ọmọ ileewe ti oun ri ni agbegbe kan n di mọ ara wọn lai tẹlẹ ofin ijinasiraẹni nitori wi pe o ti pẹ ti wọn ti ri ara wọn gbẹyin. ''O ṣi dara ti awọn ọmọ girama ati fasiti ba pada si ileewe, amọ o buru jai fun awọn ọmọ ileewe alakọbẹrẹ nitori wọn ko le e tọju ara wọn.'' Nitori naa, o rọ ijọba lati fun awọn ọmọ naa laaye lati jọkọ sile fun oṣu kan si meji lati woye bi arun naa yoo ṣe lọlẹ si, ki wọn to pada si ileewe. Bakan naa lo bu ẹnu atẹ lu igbesẹ ijọba to fi owo kun owo epo ati owo ina lasiko arun Coronavirus ti awọn orilẹede miran n ṣe iranwọ fun awọn araalu.


''O ṣi dara ti awọn ọmọ girama ati fasiti ba pada si ileewe, amọ o buru jai fun awọn ọmọ ileewe alakọbẹrẹ nitori wọn ko le e tọju ara wọn.'' Nitori naa, o rọ ijọba lati fun awọn ọmọ naa laaye lati jọkọ sile fun oṣu kan si meji lati woye bi arun naa yoo ṣe lọlẹ si, ki wọn to pada si ileewe. Bakan naa lo bu ẹnu atẹ lu igbesẹ ijọba to fi owo kun owo epo ati owo ina lasiko arun Coronavirus ti awọn orilẹede miran n ṣe iranwọ fun awọn araalu. O rọ ijọba lati mu gbogbo nkan rọrun fun awọn ọmọ Naijiria lasiko yii, ki wọn ba le tọju ara wọn ati ẹbi wọn. Bakan naa lawọn ile ẹkọ giga nipinlẹ Eko wọle pada. Oṣu mẹfa gbako ni ijọba fi gbe awọn ileewe tipa lẹyin ti ajakalẹ aarun covid-19 bẹ silẹ lorilẹede Naijiria.


O rọ ijọba lati mu gbogbo nkan rọrun fun awọn ọmọ Naijiria lasiko yii, ki wọn ba le tọju ara wọn ati ẹbi wọn. Bakan naa lawọn ile ẹkọ giga nipinlẹ Eko wọle pada. Oṣu mẹfa gbako ni ijọba fi gbe awọn ileewe tipa lẹyin ti ajakalẹ aarun covid-19 bẹ silẹ lorilẹede Naijiria. Awọn akẹkọọ to wọle lọjọ Aje lawọn ileewe alakọbẹrẹ ati girama kan niluu Eko ko pọ rara. Ṣugbọn lawọn ileewe kan, niṣe lawọn akẹkọọ tu yahaya tu yahaya wọle pada sile iwe. Ohun to jẹ iyalẹnu ni pe awọn ogo-wẹẹrẹ ti a mọ si ''Nursery pupils'' ti ijọba paṣẹ pe ki wọn maa tii wọle rara naa wọle pẹlu awọn akẹkọọ ileewe alakọbẹrẹ lawọn ileewe kan niluu Eko.


Awọn akẹkọọ to wọle lọjọ Aje lawọn ileewe alakọbẹrẹ ati girama kan niluu Eko ko pọ rara. Ṣugbọn lawọn ileewe kan, niṣe lawọn akẹkọọ tu yahaya tu yahaya wọle pada sile iwe. Ohun to jẹ iyalẹnu ni pe awọn ogo-wẹẹrẹ ti a mọ si ''Nursery pupils'' ti ijọba paṣẹ pe ki wọn maa tii wọle rara naa wọle pẹlu awọn akẹkọọ ileewe alakọbẹrẹ lawọn ileewe kan niluu Eko. Ohun ti a gbọ ni pe ileewe alakọbẹrẹ ẹgbẹrun le ni mẹtadinlogun(1017) to jẹ ti ijọba ipinlẹ Eko ko tii wọle. Ọpọ ileewe alakọbẹrẹ to jẹ ti aladini naa ko wọle kaakiri ilu Eko. Ilé ìjọsìn lè bẹ̀rẹ̀ ìsìn àárín ọ̀sẹ̀ padà, Mọ́sáláṣí àti Ṣọ́ọ̀ṣì lé gba iye èèyàn tó wù wọ́n ṣùgbọ́n... Ijọba ipinlẹ Eko ti kede pe ki awọn ile ijọsin bẹrẹ isin aarin ọsẹ pada ni ipinlẹ naa.


Ohun ti a gbọ ni pe ileewe alakọbẹrẹ ẹgbẹrun le ni mẹtadinlogun(1017) to jẹ ti ijọba ipinlẹ Eko ko tii wọle. Ọpọ ileewe alakọbẹrẹ to jẹ ti aladini naa ko wọle kaakiri ilu Eko. Ilé ìjọsìn lè bẹ̀rẹ̀ ìsìn àárín ọ̀sẹ̀ padà, Mọ́sáláṣí àti Ṣọ́ọ̀ṣì lé gba iye èèyàn tó wù wọ́n ṣùgbọ́n... Ijọba ipinlẹ Eko ti kede pe ki awọn ile ijọsin bẹrẹ isin aarin ọsẹ pada ni ipinlẹ naa. Bakan naa ni Gomina ipinlẹ Eko, Babajide Sanwo-Olu ti fun awọn Musulumi laaye lati bẹrẹ adura ojoojumọ pada ki iye awọn to fẹ kirun si pọ bi o ba ṣe wu wọn. Sanwo-Olu sọ ọrọ yii lasiko to n kede awọn igbesẹ tuntun ti wọn gbe lati de awọn ofin to de arun Coronavirus ni ipinlẹ Eko. Amọ, gomina Sanwo-Olu rọ awọn eniyan lati tẹle ofin ijinasiraẹni ati fifọ ọwọ loore koore, lọna ati dẹkun itankalẹ arun Coronavirus.


Bakan naa ni Gomina ipinlẹ Eko, Babajide Sanwo-Olu ti fun awọn Musulumi laaye lati bẹrẹ adura ojoojumọ pada ki iye awọn to fẹ kirun si pọ bi o ba ṣe wu wọn. Sanwo-Olu sọ ọrọ yii lasiko to n kede awọn igbesẹ tuntun ti wọn gbe lati de awọn ofin to de arun Coronavirus ni ipinlẹ Eko. Amọ, gomina Sanwo-Olu rọ awọn eniyan lati tẹle ofin ijinasiraẹni ati fifọ ọwọ loore koore, lọna ati dẹkun itankalẹ arun Coronavirus. Oṣu mẹfa sẹyin ni ijọba ti awọn ileewe, ile ijọsin ati awọn ojuko iṣere to fi mọ sinima lọna ati dẹkun arun Coronavirus. Bakan naa ni gomina Sanwo-Olu kede awọn ilana tuntun fun awọn akẹkọọ ti o fẹ wọle pada ni Ọjọ Ajẹ, Ọjọ Kọkanlelogun, Oṣu Kẹsan, ọdun 2020. Iye awọn eniyan to ti lugbadi arun Coronavirus ni Naijiria bayii ti le ni ẹgbẹrun lọna mẹtadinlọgọta.


Oṣu mẹfa sẹyin ni ijọba ti awọn ileewe, ile ijọsin ati awọn ojuko iṣere to fi mọ sinima lọna ati dẹkun arun Coronavirus. Bakan naa ni gomina Sanwo-Olu kede awọn ilana tuntun fun awọn akẹkọọ ti o fẹ wọle pada ni Ọjọ Ajẹ, Ọjọ Kọkanlelogun, Oṣu Kẹsan, ọdun 2020. Iye awọn eniyan to ti lugbadi arun Coronavirus ni Naijiria bayii ti le ni ẹgbẹrun lọna mẹtadinlọgọta. Nigba ti , iye eniyan to ti ni arun Coronavirus ni ipinlẹ Eko kaakiri ti le ni ẹgbẹrun mejidinlogun. Ìjọba ìpínlẹ̀ Eko ti kéde ọjọ́ ìwọ́lé ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ fún àwọn ìpele ẹ̀kọ́ ni ìpíńlẹ̀ yìí. Gómínà ìpínlẹ̀ Eko Babajide Sanwo-Olu kéde ọ̀rọ̀ yìí lọ́sàn ọjọ Abamẹta, nílé ìjọba tó wà ni Marina.


Nigba ti , iye eniyan to ti ni arun Coronavirus ni ipinlẹ Eko kaakiri ti le ni ẹgbẹrun mejidinlogun. Ìjọba ìpínlẹ̀ Eko ti kéde ọjọ́ ìwọ́lé ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ fún àwọn ìpele ẹ̀kọ́ ni ìpíńlẹ̀ yìí. Gómínà ìpínlẹ̀ Eko Babajide Sanwo-Olu kéde ọ̀rọ̀ yìí lọ́sàn ọjọ Abamẹta, nílé ìjọba tó wà ni Marina. Nínú ọ̀rọ̀ rẹ̀, ó ni àlàálẹ̀ oríṣiríṣi ló ti wà fún àwọn ìpele ẹ̀kọ́ ní ìpińlẹ̀ Eko pàápàá jùlọ èyí to níṣe pẹ́lú sí pípéjú ọgbà ilé iwé. Ó ní àwọn àkẹ́kọ̀ọ́ tó wà ni ipele, kẹta àti ìkaarún ní ilé ìwé girama nìkan ni ààyè wà fún láti padà sí ilé ẹ̀kọ́ ni ọjọ́ ajé, ọjọ́ kọkàlélógún, oṣù yìí. Gónìmà ni èyí rí bẹ́ẹ̀ láti lè jẹ́ ki wọ́n gbáradì fún ìdánwò tó ń bọ̀ lọ́nà àti kí àwọn onípele kààrún nílé ẹ̀kọ́ girama ba à lè múrasílẹ̀ fún ipele kẹfa.


Nínú ọ̀rọ̀ rẹ̀, ó ni àlàálẹ̀ oríṣiríṣi ló ti wà fún àwọn ìpele ẹ̀kọ́ ní ìpińlẹ̀ Eko pàápàá jùlọ èyí to níṣe pẹ́lú sí pípéjú ọgbà ilé iwé. Ó ní àwọn àkẹ́kọ̀ọ́ tó wà ni ipele, kẹta àti ìkaarún ní ilé ìwé girama nìkan ni ààyè wà fún láti padà sí ilé ẹ̀kọ́ ni ọjọ́ ajé, ọjọ́ kọkàlélógún, oṣù yìí. Gónìmà ni èyí rí bẹ́ẹ̀ láti lè jẹ́ ki wọ́n gbáradì fún ìdánwò tó ń bọ̀ lọ́nà àti kí àwọn onípele kààrún nílé ẹ̀kọ́ girama ba à lè múrasílẹ̀ fún ipele kẹfa. Sùgbọ́n fún gbogbo àwọn ipele ẹ̀kọ́ tó kù láti ilé iwé alákọ́bẹ̀rẹ̀ titi de àwọn onipele kẹrin nílé iwé girama, ìjọba ni òun yóò kéde lẹ́yìn ti arídáju bá ti wa pé gbogbo ìlàna tó yẹ ló ti wà nílẹ̀. Ẹ̀wẹ́, o ní kí olúkúlùkù pada si àwọn ìlàna orí ayelujara tabi rẹdíò ti wọ́n ń lò tẹ́lẹ̀ láti fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ni ìmọ̀ títí di ìgbà ti ìjọba yóò ṣe ikéde tuntun. Bakan náà ni ìjọba tún kéde pé gbogbo àwọn ilé ọtí àti gbogbo ibi ìtura gbogbo tó fi mọ́ àwọn ilé ijọ àti sinimá níwọ̀n ìgbà ti wọ́n ba ti tẹ̀lé àwọn ìlànà lati dena ìtàkálẹ̀ ààrùn Covid-19.


Sùgbọ́n fún gbogbo àwọn ipele ẹ̀kọ́ tó kù láti ilé iwé alákọ́bẹ̀rẹ̀ titi de àwọn onipele kẹrin nílé iwé girama, ìjọba ni òun yóò kéde lẹ́yìn ti arídáju bá ti wa pé gbogbo ìlàna tó yẹ ló ti wà nílẹ̀. Ẹ̀wẹ́, o ní kí olúkúlùkù pada si àwọn ìlàna orí ayelujara tabi rẹdíò ti wọ́n ń lò tẹ́lẹ̀ láti fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ni ìmọ̀ títí di ìgbà ti ìjọba yóò ṣe ikéde tuntun. Bakan náà ni ìjọba tún kéde pé gbogbo àwọn ilé ọtí àti gbogbo ibi ìtura gbogbo tó fi mọ́ àwọn ilé ijọ àti sinimá níwọ̀n ìgbà ti wọ́n ba ti tẹ̀lé àwọn ìlànà lati dena ìtàkálẹ̀ ààrùn Covid-19. Iye ènìyàn tọ gbọ̀dọ̀ péjú lẹ́ẹ̀kan kò gbọdọ jú ìdá ọgbọ́n lọ́, gbogbo àwọn ilé iṣẹ́ yìí si gbọ̀dọ gba iwé ẹ̀rí lọ́dọ̀ ìjọba ìpínlẹ̀ Eko kí wọn to bẹ̀rẹ̀. Ìjọba Oyo kéde pé láàrín Sept. sí Dec. ni abala kínní sáà ètò ẹ̀kọ́ yóò wáyé Ijọba ipinlẹ Oyo ti kede pe awọn ile ẹkọ rẹ yoo di ṣiṣi pada ni ọjọ kọkanlelogun oṣu kẹsan-an taa wa yii.Atẹjade kan ti kọmisana feto ẹkọ nipinlẹ Oyo, Olasunkanmi Olaleye fi sita lo sisọ loju ọrọ yii. Atẹjade naa ni ọjọ kọkanlelogun oṣu kẹsan-an si ọjọ kejidinlogun oṣu kẹwaa ọdun 2020 ni abala kinni saa eto ẹkọ ọdun 2020 si 2021 yoo bẹrẹ.


Iye ènìyàn tọ gbọ̀dọ̀ péjú lẹ́ẹ̀kan kò gbọdọ jú ìdá ọgbọ́n lọ́, gbogbo àwọn ilé iṣẹ́ yìí si gbọ̀dọ gba iwé ẹ̀rí lọ́dọ̀ ìjọba ìpínlẹ̀ Eko kí wọn to bẹ̀rẹ̀. Ìjọba Oyo kéde pé láàrín Sept. sí Dec. ni abala kínní sáà ètò ẹ̀kọ́ yóò wáyé Ijọba ipinlẹ Oyo ti kede pe awọn ile ẹkọ rẹ yoo di ṣiṣi pada ni ọjọ kọkanlelogun oṣu kẹsan-an taa wa yii.Atẹjade kan ti kọmisana feto ẹkọ nipinlẹ Oyo, Olasunkanmi Olaleye fi sita lo sisọ loju ọrọ yii. Atẹjade naa ni ọjọ kọkanlelogun oṣu kẹsan-an si ọjọ kejidinlogun oṣu kẹwaa ọdun 2020 ni abala kinni saa eto ẹkọ ọdun 2020 si 2021 yoo bẹrẹ. Abala keji saa eto ẹkọ naa yoo bẹrẹ lọjọ kọkanla osu kinni si ọjọ kẹsan-an osu kẹrin ọdun 2021. Abala kẹta eto ẹkọ naa yoo bẹrẹ lọjọ Kẹta osu karun, ti yoo si pari ni ọgbọnjọ osu keje ọdun 2021.Ileesẹ eto ẹkọ wa rọ awọn araalu ati awọn eeyan tọrọ naa gberu lati ṣe akiyesi bi saa eto ẹkọ naa yoo ṣe lọ. Ijọba ipinlẹ Ogun ti kede igbega si kilaasi to kan lai ṣe idannwo fun awọn ọmọ ile iwe alakọbẹrẹ ati girama ipinlẹ naa ni kete ti wọn ba pada ṣenu ẹkọ wọn.


Abala keji saa eto ẹkọ naa yoo bẹrẹ lọjọ kọkanla osu kinni si ọjọ kẹsan-an osu kẹrin ọdun 2021. Abala kẹta eto ẹkọ naa yoo bẹrẹ lọjọ Kẹta osu karun, ti yoo si pari ni ọgbọnjọ osu keje ọdun 2021.Ileesẹ eto ẹkọ wa rọ awọn araalu ati awọn eeyan tọrọ naa gberu lati ṣe akiyesi bi saa eto ẹkọ naa yoo ṣe lọ. Ijọba ipinlẹ Ogun ti kede igbega si kilaasi to kan lai ṣe idannwo fun awọn ọmọ ile iwe alakọbẹrẹ ati girama ipinlẹ naa ni kete ti wọn ba pada ṣenu ẹkọ wọn. Bakan naa lo tun kede ọjọ kọkanlelogun, oṣu Kẹsan an, ọdun 2020 gẹgẹ bi ọjọ ti awọn ile iwe rẹ yoo di ṣiṣi pada. Agbẹnusọ fun gomina ipinlẹ naa, Kunle Somorin lo kede bẹẹ ninu atẹjade kan to fi sọwọ si awọn akọroyin. O ni gomina Dapo Abiodun ti buwọlu ṣiṣi gbogbo ile iwe pada bẹrẹ lati ile iwe alakọbẹrẹ titi de awọn ile ẹkọ giga.


Bakan naa lo tun kede ọjọ kọkanlelogun, oṣu Kẹsan an, ọdun 2020 gẹgẹ bi ọjọ ti awọn ile iwe rẹ yoo di ṣiṣi pada. Agbẹnusọ fun gomina ipinlẹ naa, Kunle Somorin lo kede bẹẹ ninu atẹjade kan to fi sọwọ si awọn akọroyin. O ni gomina Dapo Abiodun ti buwọlu ṣiṣi gbogbo ile iwe pada bẹrẹ lati ile iwe alakọbẹrẹ titi de awọn ile ẹkọ giga. Somorin fi kun pe ijọba ti ṣetan lati ṣi awọn ile iwe naa ni ibamu pẹlu ilana to rọmọ Covid-19. Gẹgẹ bi alakalẹ ṣiṣi ile iwe ọhun ṣe lọ, awọn ọmọ ile iwe alakọbẹrẹ lati ipele kini si ikẹta yoo lọ ile iwe lati aago mẹjọ owurọ si mọkanla, nigba ti awọn to wa ni ipele kẹrin si ikẹfa yoo lọ lati aago mejila ọsan si aago mẹta. Awọn ti ile iwe girama lati ipele kini si ikẹta akọkọ yoo kẹkọọ lati aago mẹjọ si mọkanla owurọ, nigba ti awọn ti ipele kinni si ikẹta keji yoo lọ ile iwe lati aago mejila ọsan si mẹta.


Somorin fi kun pe ijọba ti ṣetan lati ṣi awọn ile iwe naa ni ibamu pẹlu ilana to rọmọ Covid-19. Gẹgẹ bi alakalẹ ṣiṣi ile iwe ọhun ṣe lọ, awọn ọmọ ile iwe alakọbẹrẹ lati ipele kini si ikẹta yoo lọ ile iwe lati aago mẹjọ owurọ si mọkanla, nigba ti awọn to wa ni ipele kẹrin si ikẹfa yoo lọ lati aago mejila ọsan si aago mẹta. Awọn ti ile iwe girama lati ipele kini si ikẹta akọkọ yoo kẹkọọ lati aago mẹjọ si mọkanla owurọ, nigba ti awọn ti ipele kinni si ikẹta keji yoo lọ ile iwe lati aago mejila ọsan si mẹta. Somorin ṣalaye pe awọn to n lọ ile iwe ẹkọṣẹ ọwọ yoo maa kẹkọọ bi wọn ṣe n ṣe tẹlẹ, lati aago mẹjọ owurọ si meji ọsan. Nigba ti awọn akẹkọọ ile iwe giga ni anfani lati ṣi ile iwe pada ni ọjọ kọkanlelogun, oṣu Kẹsan an, ọdun 2020, ṣugbọn igbesẹ naa wa lọwọ awọn adari ile iwe bẹẹ. Ni ti awọn ọmọ ile iwe lati ọmọ ọdun mẹta si marun un, o ni wọn ko lanfaani lati pada sile iwe lasiko yii.


Somorin ṣalaye pe awọn to n lọ ile iwe ẹkọṣẹ ọwọ yoo maa kẹkọọ bi wọn ṣe n ṣe tẹlẹ, lati aago mẹjọ owurọ si meji ọsan. Nigba ti awọn akẹkọọ ile iwe giga ni anfani lati ṣi ile iwe pada ni ọjọ kọkanlelogun, oṣu Kẹsan an, ọdun 2020, ṣugbọn igbesẹ naa wa lọwọ awọn adari ile iwe bẹẹ. Ni ti awọn ọmọ ile iwe lati ọmọ ọdun mẹta si marun un, o ni wọn ko lanfaani lati pada sile iwe lasiko yii. Bo tilẹ je pe awọn akẹkọọ nile iwe girama to wa ni ipele kẹta akọkọ yoo tẹsiwaju si ipele kinni ẹlẹẹkeji lai ṣe idanwo, wọn yoo ṣe idanwo BECE ninu oṣu Kẹwaa ọdun 2020. Ki lo ti ṣẹlẹ sẹyin? Ijọba ipinlẹ Kogi ti kede pe awọn akẹkọọ yoo wọle pada ni Ọjọ Kẹrinla, Oṣu Kẹsan an, ọdun 2020 lai yọ ileẹkọ alakọbẹrẹ, girama ati awọn ileewe giga ipìnlẹ naa.


Bo tilẹ je pe awọn akẹkọọ nile iwe girama to wa ni ipele kẹta akọkọ yoo tẹsiwaju si ipele kinni ẹlẹẹkeji lai ṣe idanwo, wọn yoo ṣe idanwo BECE ninu oṣu Kẹwaa ọdun 2020. Ki lo ti ṣẹlẹ sẹyin? Ijọba ipinlẹ Kogi ti kede pe awọn akẹkọọ yoo wọle pada ni Ọjọ Kẹrinla, Oṣu Kẹsan an, ọdun 2020 lai yọ ileẹkọ alakọbẹrẹ, girama ati awọn ileewe giga ipìnlẹ naa. Kọmisọnna fun eto ẹkọ, imọ sayẹnsi ati imọ ẹrọ nipinlẹ naa,Arakunrin Wemi Jones lo kede rẹ ni ilu Lokoja. Jones ni ijọba ipinlẹ naa kede igbesẹ yii lẹyin ti wọn ṣe ifọrọwerọ pẹlu awọn eniyan ti ọrọ naa kan ni ẹka eto ẹkọ. Jones fikun un  pe idi ti gomina ipinlẹ Kogi, Yahaya Bello ṣe gbe igbesẹ lati ti ileekọ ni Oṣu Kẹta, ọdun 2020 ni tori arun Coronavirus to n ja ranyinranyin kaakiri agbaye.


Kọmisọnna fun eto ẹkọ, imọ sayẹnsi ati imọ ẹrọ nipinlẹ naa,Arakunrin Wemi Jones lo kede rẹ ni ilu Lokoja. Jones ni ijọba ipinlẹ naa kede igbesẹ yii lẹyin ti wọn ṣe ifọrọwerọ pẹlu awọn eniyan ti ọrọ naa kan ni ẹka eto ẹkọ. Jones fikun un  pe idi ti gomina ipinlẹ Kogi, Yahaya Bello ṣe gbe igbesẹ lati ti ileekọ ni Oṣu Kẹta, ọdun 2020 ni tori arun Coronavirus to n ja ranyinranyin kaakiri agbaye. "Lẹyin naa ni awọn tẹlẹ aṣẹ ilẹeṣẹ ijọba to n risi ẹka eto ẹkọ ni  Naijiria, wi pe ki wọn ṣi ileewe alakọbẹrẹ fun awọn to wa ni Primary 6, JSS3 ati  SS3 ni Ọjọ Kẹwaa, Oṣu Kẹjọ, Ọdun 2020. "Ati wi pe lẹyin ipade pẹlu awọn ti ọrọ naa kan ni gomina naa gbe igbesẹ naa pe ki gbogbo awọn akẹkọọ pada si ileewe ni Ọjọ Kẹrinla, Osu Kẹsan an, ọdun 2020 ". Kọmisọnna fun eto ẹkọ naa fikun wi pe idi ti ijọba ipinlẹ Kogi ṣe ni ki awọn akẹkọọ pada si ileẹkọ ni pe awọn ko kabamọ pẹlu awọn akẹkọọ Primary 6, JSS3 ati  SS3 ti wọn ti kọkọ wọle.


"Lẹyin naa ni awọn tẹlẹ aṣẹ ilẹeṣẹ ijọba to n risi ẹka eto ẹkọ ni  Naijiria, wi pe ki wọn ṣi ileewe alakọbẹrẹ fun awọn to wa ni Primary 6, JSS3 ati  SS3 ni Ọjọ Kẹwaa, Oṣu Kẹjọ, Ọdun 2020. "Ati wi pe lẹyin ipade pẹlu awọn ti ọrọ naa kan ni gomina naa gbe igbesẹ naa pe ki gbogbo awọn akẹkọọ pada si ileewe ni Ọjọ Kẹrinla, Osu Kẹsan an, ọdun 2020 ". Kọmisọnna fun eto ẹkọ naa fikun wi pe idi ti ijọba ipinlẹ Kogi ṣe ni ki awọn akẹkọọ pada si ileẹkọ ni pe awọn ko kabamọ pẹlu awọn akẹkọọ Primary 6, JSS3 ati  SS3 ti wọn ti kọkọ wọle. Bakan naa ni ijọba wa rọ awọn adari ileewe lati tẹle ofin ati ilana ti ijọba gbe kalẹ lati le bọ lọwọ arun Coronavirus nipinlẹ naa. Àwọn ìjọba ìpínlẹ̀ kéde ìwọlé fásitì, ASUU àti ìjọba àpapọ̀ ní kí wọ́n ṣọ́ra! Awọn alaṣẹ ijọba apapọ ti fi imọran sita gẹgẹ bi awọn ijọba ipinlẹ kọọkan ṣe ti kede ọjọ ti awọn ileewe yoo wọle.


Bakan naa ni ijọba wa rọ awọn adari ileewe lati tẹle ofin ati ilana ti ijọba gbe kalẹ lati le bọ lọwọ arun Coronavirus nipinlẹ naa. Àwọn ìjọba ìpínlẹ̀ kéde ìwọlé fásitì, ASUU àti ìjọba àpapọ̀ ní kí wọ́n ṣọ́ra! Awọn alaṣẹ ijọba apapọ ti fi imọran sita gẹgẹ bi awọn ijọba ipinlẹ kọọkan ṣe ti kede ọjọ ti awọn ileewe yoo wọle. Ipinlẹ Eko ati Osun ni iha Guusu-Iwọ Oorun ti ni awọn ileewe yoo di ṣiṣi lọjọ kẹrinla ati ikọkanlelogun oṣu kẹsan ọdun 2020. Ijọba apapọ gan ti wa funpe si awọn ijọba ipinlẹ pe ki wọn ṣọra lori bi wọn ṣe fẹ ṣi awọn ileewe tori pe ewu ṣi wa loko longẹ. Boss Mustapha to jẹ akọwe ijọba apapọ to tun jẹ alaga igbimọ amuṣẹya aarẹ lori ọrọ COVID-19 fi ikilọ yii lede lọjọ Aje ni ilu Abuja nibi ipade ikejilelọgọta igbimọ naa.


Ipinlẹ Eko ati Osun ni iha Guusu-Iwọ Oorun ti ni awọn ileewe yoo di ṣiṣi lọjọ kẹrinla ati ikọkanlelogun oṣu kẹsan ọdun 2020. Ijọba apapọ gan ti wa funpe si awọn ijọba ipinlẹ pe ki wọn ṣọra lori bi wọn ṣe fẹ ṣi awọn ileewe tori pe ewu ṣi wa loko longẹ. Boss Mustapha to jẹ akọwe ijọba apapọ to tun jẹ alaga igbimọ amuṣẹya aarẹ lori ọrọ COVID-19 fi ikilọ yii lede lọjọ Aje ni ilu Abuja nibi ipade ikejilelọgọta igbimọ naa. O ni bi orilẹede ṣe n pinu lati ṣi awọn ibi ipejọpọ itagbangba, wọn gbudọ rii pe wọn ṣi n ṣe ohun gbogbo lati bori.Minisita fun eto ilera ni agbara aisan COVID-19 ko re 'bikan o pe o lewu to si n gba ẹmi awọn eniyan. 'Ẹwẹ, ẹgbẹ awọn olukọni fasiti ni Naijiria, ASUU ti kilọ fun awọn ijọba ipinlẹ pe ki wọn ma  ṣe ṣi awọn ile ẹkọ giga lasiko yii. Ẹgbẹ ASUU n fẹ ki ijọba mu suuru titi di igba ti wọn ba lee ri ọna gboogi lati dinwọ aranka aarun Coronavirus ku.


O ni bi orilẹede ṣe n pinu lati ṣi awọn ibi ipejọpọ itagbangba, wọn gbudọ rii pe wọn ṣi n ṣe ohun gbogbo lati bori.Minisita fun eto ilera ni agbara aisan COVID-19 ko re 'bikan o pe o lewu to si n gba ẹmi awọn eniyan. 'Ẹwẹ, ẹgbẹ awọn olukọni fasiti ni Naijiria, ASUU ti kilọ fun awọn ijọba ipinlẹ pe ki wọn ma  ṣe ṣi awọn ile ẹkọ giga lasiko yii. Ẹgbẹ ASUU n fẹ ki ijọba mu suuru titi di igba ti wọn ba lee ri ọna gboogi lati dinwọ aranka aarun Coronavirus ku. Ẹgbẹ naa ni bi nkan ṣe wa lasiko yii, o fẹrẹẹ ma le tii si aaye fun awọn ile iwe giga ijọba lati tẹle ofin ijinasiraẹni. Lọwọlọwọ awọn ọmọ ileewe girama to wa ni kilaasi aṣekagba nikan lo n lọ ileewe kaakiri gbogbo ipinlẹ mẹrindinlogoji Naijiria lati ọjọ kẹrin oṣu kẹjọ ọdun 2020 lati le kọ idanwo wọn bii WAEC ati NECO.Ẹwẹ, minisita abẹle fun eto ẹkọ, Họnọrebu Emeka Nwajiuba sọ pe ijọba apapọ ko tii sọ ọjọ ti awọn ileewe yoo wọle jakejado ṣugbọn ọjọ eyi tawọn ijọba ipinlẹ kede n kọ awọn obi lominu gidi gan. Ijọba ipinlẹ Ọṣun ti kede eto iwọle tuntun fun ṣiṣi awọn ileewe ni ipinlẹ naa pẹlu mimu ọjọ kọkanlelogun oṣu kẹsan ọdun 2020 fun ṣiṣi awọn ileewe nibẹ.


Ẹgbẹ naa ni bi nkan ṣe wa lasiko yii, o fẹrẹẹ ma le tii si aaye fun awọn ile iwe giga ijọba lati tẹle ofin ijinasiraẹni. Lọwọlọwọ awọn ọmọ ileewe girama to wa ni kilaasi aṣekagba nikan lo n lọ ileewe kaakiri gbogbo ipinlẹ mẹrindinlogoji Naijiria lati ọjọ kẹrin oṣu kẹjọ ọdun 2020 lati le kọ idanwo wọn bii WAEC ati NECO.Ẹwẹ, minisita abẹle fun eto ẹkọ, Họnọrebu Emeka Nwajiuba sọ pe ijọba apapọ ko tii sọ ọjọ ti awọn ileewe yoo wọle jakejado ṣugbọn ọjọ eyi tawọn ijọba ipinlẹ kede n kọ awọn obi lominu gidi gan. Ijọba ipinlẹ Ọṣun ti kede eto iwọle tuntun fun ṣiṣi awọn ileewe ni ipinlẹ naa pẹlu mimu ọjọ kọkanlelogun oṣu kẹsan ọdun 2020 fun ṣiṣi awọn ileewe nibẹ. Ninu atẹjade kan ti kọmiṣọnna feto iroyin ati ilanilọyẹ ni ipinlẹ naa, Arabinrin Funkẹ Ẹgbẹmọde fi sita lẹyin ipade igbimọ iṣakoso ijọba ni ipinlẹ naa, ijọba ipinlẹ Ọṣun ṣalaye pe awọn ilana a a tẹle gbogbo yoo ṣi wa nikalẹ fawọn alẹnulọrọ lẹka eto ẹkọ nibẹ ni ibamu pẹlu ilana ti ijọba apapọ ba gbe kalẹ. Pẹlu eyi, ijọba ipinlẹ naa ti kede ọjọ kọkanlelogun, oṣu kẹsan an naa lati pari saa kẹta eto ẹkọ to n lọ lọwọ ki ajakalẹ arun COVID-19 loṣu kẹta ọdun 2020. Ijọba ipinlẹ Ọṣun ni awọn gbe igbesẹ yii lẹyin oniruuru agbeyẹwo lawọn ileewe lati mọ bi igbaradi wọn lati pada si eto ẹkọ kikọ ṣe ja fafa si.


Ninu atẹjade kan ti kọmiṣọnna feto iroyin ati ilanilọyẹ ni ipinlẹ naa, Arabinrin Funkẹ Ẹgbẹmọde fi sita lẹyin ipade igbimọ iṣakoso ijọba ni ipinlẹ naa, ijọba ipinlẹ Ọṣun ṣalaye pe awọn ilana a a tẹle gbogbo yoo ṣi wa nikalẹ fawọn alẹnulọrọ lẹka eto ẹkọ nibẹ ni ibamu pẹlu ilana ti ijọba apapọ ba gbe kalẹ. Pẹlu eyi, ijọba ipinlẹ naa ti kede ọjọ kọkanlelogun, oṣu kẹsan an naa lati pari saa kẹta eto ẹkọ to n lọ lọwọ ki ajakalẹ arun COVID-19 loṣu kẹta ọdun 2020. Ijọba ipinlẹ Ọṣun ni awọn gbe igbesẹ yii lẹyin oniruuru agbeyẹwo lawọn ileewe lati mọ bi igbaradi wọn lati pada si eto ẹkọ kikọ ṣe ja fafa si. Ni ọgbọn ọjọ, oṣu kẹwaa ni saa kẹta to ku yoo pari fun awọn akẹkọọ lati le e lọ fun isinmi ranpẹ eyi ti yoo pari ni ọjọ kẹsan an, oṣu kọkanla, ọdun 2020. Atẹjade naa tun fi kun un pe isinmi ranpẹ miran yoo tun waye bẹrẹ lati ọjọ kẹrinlelogun, oṣu kejila nitori pọpọṣinṣin ọdun ti yoo maa waye nigba naa. Ṣugbọn awọn akẹkọọ yoo pada si ẹnu ẹkọ wọn ọjọ kẹrin oṣu kinni, ọdun 2021 lati pari saa akọkọ eto ẹkọ ọdun 2020/2021 eyi ti yoo pari ni ọjọ kejilelogun, oṣu kinni, ọdun 2021.


Ni ọgbọn ọjọ, oṣu kẹwaa ni saa kẹta to ku yoo pari fun awọn akẹkọọ lati le e lọ fun isinmi ranpẹ eyi ti yoo pari ni ọjọ kẹsan an, oṣu kọkanla, ọdun 2020. Atẹjade naa tun fi kun un pe isinmi ranpẹ miran yoo tun waye bẹrẹ lati ọjọ kẹrinlelogun, oṣu kejila nitori pọpọṣinṣin ọdun ti yoo maa waye nigba naa. Ṣugbọn awọn akẹkọọ yoo pada si ẹnu ẹkọ wọn ọjọ kẹrin oṣu kinni, ọdun 2021 lati pari saa akọkọ eto ẹkọ ọdun 2020/2021 eyi ti yoo pari ni ọjọ kejilelogun, oṣu kinni, ọdun 2021. Amọṣa, ijọba apapọ ti fa awọn ipinlẹ to n gbe igbesẹ lati ṣi awọn ileewe pada leti  pe ẹkọ gbigbona n fẹ suuru. Boss Mustapha to jẹ alaga ikọ amuṣẹya lori ọrọ ajakalẹ arun COVID-19 ni Naijiria ṣalaye lasiko ijiroro igbimọ naa lọjs Aje nilu Abuja pe nnkan lee da bi ẹni pe o ti n lọlẹ lẹnu lọwọlọwọ yii lori ọwọja ajakalẹ arun naa ṣugbọn O ni ẹyẹ ina gbigbona lọrọ arun naa ni Naijiria bayii, O kan fi eeru tutu boju ni. Ni bayii ti awọn eeyan lorilẹ-ede Naijiria, paapaa julọ awọn obi, alagbatọ ati akẹkọọ n ko aya soke lori ibeere ati mọ igba wo gan an lawọn iloro ileewe yoo di ṣiṣi pada fun ẹkọ lorilẹ-ede Naijiria.


Amọṣa, ijọba apapọ ti fa awọn ipinlẹ to n gbe igbesẹ lati ṣi awọn ileewe pada leti  pe ẹkọ gbigbona n fẹ suuru. Boss Mustapha to jẹ alaga ikọ amuṣẹya lori ọrọ ajakalẹ arun COVID-19 ni Naijiria ṣalaye lasiko ijiroro igbimọ naa lọjs Aje nilu Abuja pe nnkan lee da bi ẹni pe o ti n lọlẹ lẹnu lọwọlọwọ yii lori ọwọja ajakalẹ arun naa ṣugbọn O ni ẹyẹ ina gbigbona lọrọ arun naa ni Naijiria bayii, O kan fi eeru tutu boju ni. Ni bayii ti awọn eeyan lorilẹ-ede Naijiria, paapaa julọ awọn obi, alagbatọ ati akẹkọọ n ko aya soke lori ibeere ati mọ igba wo gan an lawọn iloro ileewe yoo di ṣiṣi pada fun ẹkọ lorilẹ-ede Naijiria. Lati oṣu kẹta ọdun 2020 ni ileewe ti wa ni titi pa lorilẹ-ede Naijiria nitori ọwọja ajakalẹ arun COVID-19 to bẹ silẹ kaakiri agbaye. Ni ọsẹ to kọja ni ijọba ipinlẹ Eko kede ni tirẹ pe awọn akẹkọọ ileewe giga gbogbo ni ipinlẹ naa yoo wọle pada sẹnu eto ẹkọ ni ọjọ kẹrinla oṣu kẹsan an nigba ti awọn ileewe alakọbẹrẹ ati girama yoo tẹlee ni ọjọ kọkanlelogun, oṣu kẹsan kan naa. Eyi tubọ mu ki ọpọ akẹkọọ lawọn iipinlẹ yokuu o maa beere pe igba wo ni yoo kan awọn naa pẹlu.


Lati oṣu kẹta ọdun 2020 ni ileewe ti wa ni titi pa lorilẹ-ede Naijiria nitori ọwọja ajakalẹ arun COVID-19 to bẹ silẹ kaakiri agbaye. Ni ọsẹ to kọja ni ijọba ipinlẹ Eko kede ni tirẹ pe awọn akẹkọọ ileewe giga gbogbo ni ipinlẹ naa yoo wọle pada sẹnu eto ẹkọ ni ọjọ kẹrinla oṣu kẹsan an nigba ti awọn ileewe alakọbẹrẹ ati girama yoo tẹlee ni ọjọ kọkanlelogun, oṣu kẹsan kan naa. Eyi tubọ mu ki ọpọ akẹkọọ lawọn iipinlẹ yokuu o maa beere pe igba wo ni yoo kan awọn naa pẹlu. Ninu ifọrọwerọ pẹlu iwe iroyin abẹle kan lorilẹede Naijiria, ipinlẹ Ogun ati Ekiti ti ni awọn ko kanju lati da akẹkọọ pada si ileewe bayii. Ninu ọrọ ti Remmy Hazzan, olubadamọran fun gomina ipinlẹ Ogun lori ọrọ ibanisọrọ ṣalaye fun ileeṣẹ iroyin naa, pe wọn ko tii le wọle. Remmy Hazzan ni aṣẹ ijọba apapọ lawọn tẹle ni ipinlẹ Ogun.


Ninu ifọrọwerọ pẹlu iwe iroyin abẹle kan lorilẹede Naijiria, ipinlẹ Ogun ati Ekiti ti ni awọn ko kanju lati da akẹkọọ pada si ileewe bayii. Ninu ọrọ ti Remmy Hazzan, olubadamọran fun gomina ipinlẹ Ogun lori ọrọ ibanisọrọ ṣalaye fun ileeṣẹ iroyin naa, pe wọn ko tii le wọle. Remmy Hazzan ni aṣẹ ijọba apapọ lawọn tẹle ni ipinlẹ Ogun. Eyi to wa lati ti awọn ileewe pa, o si di igba ti ijọba apapọ ba tun gbe aṣẹ miran jade to tako eyi ki awọn to lee ṣi ileewe pada. Bakan naa ni ẹni to n dari igbimọ amuṣẹya lori ọrọ coronavirus ni ipinlẹ Ekiti Ọjọgbọn Bọlaji Aluko pẹlu sọ pe awọn ko ṣetan lati wo aago alaago sare. O ni awọn yoo kọkọ wo bi nnkan yoo ṣe lọ si lẹyin eto idanwo aṣekagba girama WASSCE ati JSSCE to n lọ lọwọ ba ṣe waye.


Eyi to wa lati ti awọn ileewe pa, o si di igba ti ijọba apapọ ba tun gbe aṣẹ miran jade to tako eyi ki awọn to lee ṣi ileewe pada. Bakan naa ni ẹni to n dari igbimọ amuṣẹya lori ọrọ coronavirus ni ipinlẹ Ekiti Ọjọgbọn Bọlaji Aluko pẹlu sọ pe awọn ko ṣetan lati wo aago alaago sare. O ni awọn yoo kọkọ wo bi nnkan yoo ṣe lọ si lẹyin eto idanwo aṣekagba girama WASSCE ati JSSCE to n lọ lọwọ ba ṣe waye. Ipinlẹ Ogun ati Ekiti nikan kọ lo ni ero yii lori wiwọle pada awọn akẹkọọ. Ipinlẹ Enugu, Katsina, Bauchi, Gombe pẹlu ni awọn ko tii lee ṣe ohun to js bẹẹ lọwọ yii. Wọn ni o di igba ti ọkan ba balẹ lori abo ati alaafia awọn akẹkọọ ki awọn to gbe igbesẹ ati ṣi  ileewe pada.


Ipinlẹ Ogun ati Ekiti nikan kọ lo ni ero yii lori wiwọle pada awọn akẹkọọ. Ipinlẹ Enugu, Katsina, Bauchi, Gombe pẹlu ni awọn ko tii lee ṣe ohun to js bẹẹ lọwọ yii. Wọn ni o di igba ti ọkan ba balẹ lori abo ati alaafia awọn akẹkọọ ki awọn to gbe igbesẹ ati ṣi  ileewe pada. Gomina ipinlẹ Eko, Babajide Sanwo-Olu ti kede pe ọjọ kẹrinla, oṣu Kẹsan an, ọdun 2020 ni gbogbo ileewe giga to wa ni ipinlẹ naa yoo bẹrẹ pada. Gomina Sanwo-Olu sọ eyi di mimọ lasiko to n ba araalu sọrọ lori ibi ti nkan de duro lori aarun coronavirus nipinlẹ naa. Bakan naa ni gomina sọ pe ijọba ti n ṣiṣẹ lori ki awọn ileewe girama, ati alakọbẹrẹ naa le wọle pada, to ba ṣe e ṣe lati ọjọ kọkanlelogun, oṣu Kẹsan-an, ọdun 2020.


Gomina ipinlẹ Eko, Babajide Sanwo-Olu ti kede pe ọjọ kẹrinla, oṣu Kẹsan an, ọdun 2020 ni gbogbo ileewe giga to wa ni ipinlẹ naa yoo bẹrẹ pada. Gomina Sanwo-Olu sọ eyi di mimọ lasiko to n ba araalu sọrọ lori ibi ti nkan de duro lori aarun coronavirus nipinlẹ naa. Bakan naa ni gomina sọ pe ijọba ti n ṣiṣẹ lori ki awọn ileewe girama, ati alakọbẹrẹ naa le wọle pada, to ba ṣe e ṣe lati ọjọ kọkanlelogun, oṣu Kẹsan-an, ọdun 2020. Ọjọ kẹrindinlọgbọn, oṣu Kẹta, ni ijọba Naijiria ti gbe gbogbo ileewe ti pa, nitori itankalẹ aarun coronavirus. Ṣugbọn ṣa, gomina kilọ fun awọn obi, ati alakoso ileewe pe "igba kuugba ni wọn le ṣe atunṣe tabi agbeyẹwo si igbesẹ naa. Bakan naa lo sọ pe awọn ile ti, ile faaji, ati ile ijo yoo ṣi wa ni titi pa. Ṣaaju ni Minista ileeṣẹ ijọba apapọ to n risi eto ẹkọ ni Naijiria ti fi ilana aatẹle sita ṣaaju ki awọn ile ẹkọ to wọle pada.


Ọjọ kẹrindinlọgbọn, oṣu Kẹta, ni ijọba Naijiria ti gbe gbogbo ileewe ti pa, nitori itankalẹ aarun coronavirus. Ṣugbọn ṣa, gomina kilọ fun awọn obi, ati alakoso ileewe pe "igba kuugba ni wọn le ṣe atunṣe tabi agbeyẹwo si igbesẹ naa. Bakan naa lo sọ pe awọn ile ti, ile faaji, ati ile ijo yoo ṣi wa ni titi pa. Ṣaaju ni Minista ileeṣẹ ijọba apapọ to n risi eto ẹkọ ni Naijiria ti fi ilana aatẹle sita ṣaaju ki awọn ile ẹkọ to wọle pada. O ni awọn ilana yii di dandan ki ile iwe to ku le di ṣiṣi fun awọn akẹkọọ to ku lati bẹrẹ kilaasi wọn pada. Sugbọn wọn ko tii sọ ọjọ gangan ni pato ti awọn akẹkọọ maa wọle pada sile iwe wọn. Ṣaaju ni ijọba Naijiria ti ṣi awọn ile ijọsin, eto irinna ọkọ ofurufu nile tai nilẹ okeere ati awọn igbesẹ miran.


O ni awọn ilana yii di dandan ki ile iwe to ku le di ṣiṣi fun awọn akẹkọọ to ku lati bẹrẹ kilaasi wọn pada. Sugbọn wọn ko tii sọ ọjọ gangan ni pato ti awọn akẹkọọ maa wọle pada sile iwe wọn. Ṣaaju ni ijọba Naijiria ti ṣi awọn ile ijọsin, eto irinna ọkọ ofurufu nile tai nilẹ okeere ati awọn igbesẹ miran. Lẹyin ti ajakalẹ arun to n ba gbogbo agbaye finra yii ti di ohun ti ajọ WHO ni ao kọ lati maa baa gbe titi abẹrẹ ajẹsara yoo fi jade ti yoo si gbọ wiwo ni. Ijọba Naijiria ti fi awọn ilana to le jé ki ajajakalẹ arun Covid 19 naa dinku ni titankalẹ ti awọn akẹkọọ ba pada sile iwe bayii: 1) Ile iwe kọọkan gbọdọ kọ Olukọ nipa eto aabo funra wọn ati akẹkọọ ati awọn oṣiṣẹ nile iwe kọọkan. 2) Wọn gbọdọ ṣe agbekalẹ ilana Covid 19 lati tete de ile iwosan tabi ipese ayẹwo ni kia ti ifura ba wa.


Lẹyin ti ajakalẹ arun to n ba gbogbo agbaye finra yii ti di ohun ti ajọ WHO ni ao kọ lati maa baa gbe titi abẹrẹ ajẹsara yoo fi jade ti yoo si gbọ wiwo ni. Ijọba Naijiria ti fi awọn ilana to le jé ki ajajakalẹ arun Covid 19 naa dinku ni titankalẹ ti awọn akẹkọọ ba pada sile iwe bayii: 1) Ile iwe kọọkan gbọdọ kọ Olukọ nipa eto aabo funra wọn ati akẹkọọ ati awọn oṣiṣẹ nile iwe kọọkan. 2) Wọn gbọdọ ṣe agbekalẹ ilana Covid 19 lati tete de ile iwosan tabi ipese ayẹwo ni kia ti ifura ba wa. 3) Ile iwe kọọkan gbọdọ ṣeto ọkọ to n gbe alaisan nipa iṣẹlẹ apajawiri ki wọn si ni oore ọfẹ lati tete ṣe ayéwo lasiko pẹlu itọju pẹlu ajọ NCDC to n risi itankalẹ ajakalẹ arun ni NAijiria. 4) Wọn gbọdọ ni omi to mọ, ọṣẹ ifọwọ sanitaisa, imọtoto nigba gbogbo fun akẹkọọ ati awọn Olukọ. 5) Ki ile iwe din iye akẹkọọ to n wa ni kilaasi kọọkan ku ati ni ile igbe awọn akẹkọọ ati awọn ibudo ijọsin.


3) Ile iwe kọọkan gbọdọ ṣeto ọkọ to n gbe alaisan nipa iṣẹlẹ apajawiri ki wọn si ni oore ọfẹ lati tete ṣe ayéwo lasiko pẹlu itọju pẹlu ajọ NCDC to n risi itankalẹ ajakalẹ arun ni NAijiria. 4) Wọn gbọdọ ni omi to mọ, ọṣẹ ifọwọ sanitaisa, imọtoto nigba gbogbo fun akẹkọọ ati awọn Olukọ. 5) Ki ile iwe din iye akẹkọọ to n wa ni kilaasi kọọkan ku ati ni ile igbe awọn akẹkọọ ati awọn ibudo ijọsin. 6) Ki wọn maa lo gbagede fun awọn eto kọọkan dipo inu iyara ikawe tabi kilaasi. Ki wọn ṣe agbekalẹ igbimọ kan ti yoo maa mojuto ilana aatẹlẹ wọnyii fun ile iwe wọn. Awọn ile iwe gbọdọ ṣeto iwe kika lọna to rọrun fun awọn akẹkọọ ti wọn ko si ni korajọ pọ soju kan. Ki wọn rii pe awọn akékọọ ati Olukọ ati awọn osiṣẹ to ku n tẹlẹ awọn ilana ti ijọba ti la kalẹ naa.


6) Ki wọn maa lo gbagede fun awọn eto kọọkan dipo inu iyara ikawe tabi kilaasi. Ki wọn ṣe agbekalẹ igbimọ kan ti yoo maa mojuto ilana aatẹlẹ wọnyii fun ile iwe wọn. Awọn ile iwe gbọdọ ṣeto iwe kika lọna to rọrun fun awọn akẹkọọ ti wọn ko si ni korajọ pọ soju kan. Ki wọn rii pe awọn akékọọ ati Olukọ ati awọn osiṣẹ to ku n tẹlẹ awọn ilana ti ijọba ti la kalẹ naa. Imọtoto fun gbogbo ẹni to ba n wọle to si n jade ninu ile iwe kọọkan. Awọn ile iwe ti ko ba ni agbra lati pese awọn ilana aatẹle yii ni oore ọfẹ lati ṣi fi awọn akẹkọọ wọn  sile nile obi ati alagbatọ wọn. Ki wọn si maa kọ wọn ni ẹkọ lati ori ayelujara.


Imọtoto fun gbogbo ẹni to ba n wọle to si n jade ninu ile iwe kọọkan. Awọn ile iwe ti ko ba ni agbra lati pese awọn ilana aatẹle yii ni oore ọfẹ lati ṣi fi awọn akẹkọọ wọn  sile nile obi ati alagbatọ wọn. Ki wọn si maa kọ wọn ni ẹkọ lati ori ayelujara. Ki lo ti kọ́kọ́ sẹlẹ̀? Láì san owó oṣù tẹ jẹ wá, kò sọ́rọ̀ kankan - ASUU sọ fún ìjọba ASUU Strike: Àwọn olùkọ́ fásitì ní àmúṣẹ àdéhùn ọdún 2019 làwọn dúró lé lórí Adari ẹgbẹ awọn olukọ nile ẹkọ fasiti nilẹ wa (ASUU), Ọjọgbọn Biodun Ogunyemi ti sọ fun ijọba apapọ ati ti ipinlẹ pe ki wọn san owo oṣu oṣiṣẹ ti wọn gbe ẹsẹ le fun awọn ọmọ ẹgbẹ naa. ASUU ni bi eyi ba waye, yoo fun awọn ni anfaani lati lee joko sọrọ lori awọn nkan to so pọ mọ iyanṣẹlodi to ti bẹrẹ lati ọjọ kẹtalelogun, Oṣu Kẹta, Ọdun yii.


Ki lo ti kọ́kọ́ sẹlẹ̀? Láì san owó oṣù tẹ jẹ wá, kò sọ́rọ̀ kankan - ASUU sọ fún ìjọba ASUU Strike: Àwọn olùkọ́ fásitì ní àmúṣẹ àdéhùn ọdún 2019 làwọn dúró lé lórí Adari ẹgbẹ awọn olukọ nile ẹkọ fasiti nilẹ wa (ASUU), Ọjọgbọn Biodun Ogunyemi ti sọ fun ijọba apapọ ati ti ipinlẹ pe ki wọn san owo oṣu oṣiṣẹ ti wọn gbe ẹsẹ le fun awọn ọmọ ẹgbẹ naa. ASUU ni bi eyi ba waye, yoo fun awọn ni anfaani lati lee joko sọrọ lori awọn nkan to so pọ mọ iyanṣẹlodi to ti bẹrẹ lati ọjọ kẹtalelogun, Oṣu Kẹta, Ọdun yii. Ogunyemi ni owo oṣu marun ni awọn olukọ fasiti ko tii ri gba ati pe, awọn ko ni ṣẹwele iyanṣẹlodi naa ti ijọba apapọ ba kọ lati se amuṣẹ adehun to ṣe pẹlu ASUU ni ọdun 2019. Bakan naa ni ẹgbẹ salaye lọjọ isẹgun pe, ilana sisan owo oṣu awọn oṣiṣẹ fasiti (UTAS) ti wa nilẹ bayii, lati tan imọlẹ si owo oṣu oṣiṣẹ sisan ti ijọba apapọ beere fun. ASUU lo se agbekalẹ UTAS lati duro gẹgẹ bii IPPIS tiẹ, eyi to da gbọmisi-omi-oto silẹ laarin ASUU ati ijọba apapọ.


Ogunyemi ni owo oṣu marun ni awọn olukọ fasiti ko tii ri gba ati pe, awọn ko ni ṣẹwele iyanṣẹlodi naa ti ijọba apapọ ba kọ lati se amuṣẹ adehun to ṣe pẹlu ASUU ni ọdun 2019. Bakan naa ni ẹgbẹ salaye lọjọ isẹgun pe, ilana sisan owo oṣu awọn oṣiṣẹ fasiti (UTAS) ti wa nilẹ bayii, lati tan imọlẹ si owo oṣu oṣiṣẹ sisan ti ijọba apapọ beere fun. ASUU lo se agbekalẹ UTAS lati duro gẹgẹ bii IPPIS tiẹ, eyi to da gbọmisi-omi-oto silẹ laarin ASUU ati ijọba apapọ. Ogunyemi kede pe UTAS ti wa nilẹ lasiko apero kan to waye nilu Abuja, bakan naa lo pe aarẹ Muhammadu Buhari lati da si rogbodiyan to n lọ ni fasiti Eko (UNILAG), ko si se agbekalẹ igbimọ olubẹwo si ile iwe naa. O ni ASUU ko ni sinmi iyanṣẹlodi ti ijọba ko ba ṣe amuṣẹ adehun rẹ ọdun 2019 pẹlu ASUU. O ni owo oṣu marun gbako ni ijọba gbẹsẹ le laisan fawọn oṣiṣẹ fasiti ni Maiduguri, nigba ti Akowe owo Fasiti Michael Opara, si n di owo awọn olukọ ibẹ, nitori wọn kọ lati fi orukọ silẹ fun IPPIS.


Ogunyemi kede pe UTAS ti wa nilẹ lasiko apero kan to waye nilu Abuja, bakan naa lo pe aarẹ Muhammadu Buhari lati da si rogbodiyan to n lọ ni fasiti Eko (UNILAG), ko si se agbekalẹ igbimọ olubẹwo si ile iwe naa. O ni ASUU ko ni sinmi iyanṣẹlodi ti ijọba ko ba ṣe amuṣẹ adehun rẹ ọdun 2019 pẹlu ASUU. O ni owo oṣu marun gbako ni ijọba gbẹsẹ le laisan fawọn oṣiṣẹ fasiti ni Maiduguri, nigba ti Akowe owo Fasiti Michael Opara, si n di owo awọn olukọ ibẹ, nitori wọn kọ lati fi orukọ silẹ fun IPPIS. O wa kilọ pe ASUU ko ni ri aaye fun ẹjọ kankan mọ lori wiwọgile iyanṣẹlodi, ti ijọba ba kọ lati san awọn owo ti wọn jẹ. Ẹgbẹ awọn oṣiṣẹ lorilẹede Naijiria, ASUU ti paṣẹ fun awọn olukọ fasiti lati da iṣẹ silẹ ni igbakugba ti ijọba ba ti kọ, lati san owo oṣu wọn. Alaga ẹgbẹ awọn oṣiṣẹ ni ile ẹkọ fasiti Abeokuta, Adebayo oti sọ fun ile iṣẹ iroyin Punch pe awọn ti fi aṣẹ naa ranṣẹ si awọn ọmọ ẹgbẹ naa.


O wa kilọ pe ASUU ko ni ri aaye fun ẹjọ kankan mọ lori wiwọgile iyanṣẹlodi, ti ijọba ba kọ lati san awọn owo ti wọn jẹ. Ẹgbẹ awọn oṣiṣẹ lorilẹede Naijiria, ASUU ti paṣẹ fun awọn olukọ fasiti lati da iṣẹ silẹ ni igbakugba ti ijọba ba ti kọ, lati san owo oṣu wọn. Alaga ẹgbẹ awọn oṣiṣẹ ni ile ẹkọ fasiti Abeokuta, Adebayo oti sọ fun ile iṣẹ iroyin Punch pe awọn ti fi aṣẹ naa ranṣẹ si awọn ọmọ ẹgbẹ naa. Adebayo ni abajade ipade ẹgbẹ ni wi pe ti ijọba ba kọ lati san owo oṣu awọn kan, gbogbo awọn ni awọn yoo da iṣẹ silẹ. Bakan naa ni wọn fi ẹsun kan awọn oṣiṣẹ ijọba pe wọn lọ gba ẹyin ba ẹbọ jẹ lori eto isanwo oṣiṣẹ eto IPPIS. Eto IPPIS ni ijọba pese lati ma a san owo oṣu oṣiṣẹ lati inu apo isuna kan naa fun owo gbogbo oṣu oṣiṣẹ ijọba, eleyii ti  Asuu ni eto isanwo yii yoo gba aṣẹ to gbe awọn duro lati le daduro lai si afikun ijọba lori eto isuna awọn.


Adebayo ni abajade ipade ẹgbẹ ni wi pe ti ijọba ba kọ lati san owo oṣu awọn kan, gbogbo awọn ni awọn yoo da iṣẹ silẹ. Bakan naa ni wọn fi ẹsun kan awọn oṣiṣẹ ijọba pe wọn lọ gba ẹyin ba ẹbọ jẹ lori eto isanwo oṣiṣẹ eto IPPIS. Eto IPPIS ni ijọba pese lati ma a san owo oṣu oṣiṣẹ lati inu apo isuna kan naa fun owo gbogbo oṣu oṣiṣẹ ijọba, eleyii ti  Asuu ni eto isanwo yii yoo gba aṣẹ to gbe awọn duro lati le daduro lai si afikun ijọba lori eto isuna awọn. Amọ ijọba ni idi ti awọn fi gbe e kalẹ ni lati gbe ogun ti iwa ibajẹ ati jẹgudujẹra to wa ni ẹka oṣiṣẹ ijọba lorilẹede Naijiria. Lẹyin ọpọlọpọ ipade ati akitiyan lati ọdọ ijọba apapọ ati ẹgbẹ oṣiṣẹ ASUU, wọn gba pe ki wọn gbe ajọ UTAS silẹ ti yoo gbogun ti iwa ibajẹ ni eto isuna ile ẹkọ giga, ẹleyii ti ko nilo eto IPPIS. Amọ ẹgbẹ oṣiṣẹ ASUU fi ẹsun kan ijọba pe wọn ko duro lori ọrọ wi pe ki wọn gbe ajọ UTAS yẹmọ, amọ ti ijọba paṣẹ pe oṣiṣẹ ti ko ba si lori eto isuna IPPIS ko ni gba owo Oṣu Kini, ti ọdun 2020 ti o n pari ni ọṣẹ yii.


Amọ ijọba ni idi ti awọn fi gbe e kalẹ ni lati gbe ogun ti iwa ibajẹ ati jẹgudujẹra to wa ni ẹka oṣiṣẹ ijọba lorilẹede Naijiria. Lẹyin ọpọlọpọ ipade ati akitiyan lati ọdọ ijọba apapọ ati ẹgbẹ oṣiṣẹ ASUU, wọn gba pe ki wọn gbe ajọ UTAS silẹ ti yoo gbogun ti iwa ibajẹ ni eto isuna ile ẹkọ giga, ẹleyii ti ko nilo eto IPPIS. Amọ ẹgbẹ oṣiṣẹ ASUU fi ẹsun kan ijọba pe wọn ko duro lori ọrọ wi pe ki wọn gbe ajọ UTAS yẹmọ, amọ ti ijọba paṣẹ pe oṣiṣẹ ti ko ba si lori eto isuna IPPIS ko ni gba owo Oṣu Kini, ti ọdun 2020 ti o n pari ni ọṣẹ yii. Laipẹ yii ni Aarẹ Buhari paṣẹ fun awọn oṣiṣẹ lasiko ti oun ṣe ipade pẹlu wọn lati ri pe wọn yanju ọrọ naa pẹlu minisita fun eto ẹkọ lorilẹede Naijiria, Adamu Adamu.


Laipẹ yii ni Aarẹ Buhari paṣẹ fun awọn oṣiṣẹ lasiko ti oun ṣe ipade pẹlu wọn lati ri pe wọn yanju ọrọ naa pẹlu minisita fun eto ẹkọ lorilẹede Naijiria, Adamu Adamu.


Toyin Atoyebi mechanic: Ẹ wo Toyin, ọmọbinrin ọdún 16 tó ń tún ọ̀kadà àti gẹnẹrátọ̀ ṣe ní

Lati kekere ni mo ti n kọṣẹ lọwọ baba mi- Toyin Ganiyu Atoyebi Akọṣẹmọṣẹ mọkaniiki to n tun ọkada ati generato ṣe ni baba Toyin nigba aye rẹ ki ọlọjọ to de. Toyin Ganiyu Atoyebi to n lọ sile iwe Bishop Smith ni Ilọrin ni ipinlẹ Kwara ni guusu iwọ oorun  Naijiria ṣalaye ohun ti oju rẹ ri to fun BBC. Awọn onibara Toyin naa ba BBC sọrọ wọn ni ọmọluwabi ni to tun ni itẹriba lẹnu iṣẹ ọwọ rẹ. Abimbọla Oluwafẹranmi to jẹ Iya baba Toyin naa sọrọ ilẹ kun lori ipa ribiribi ti Toyin n ko lati pese fun ẹbi rẹ lati igba ti baba rẹ ti ku. Toyin gba awọn  ọdọbinrin bii tirẹ nimọran pe ki wọn ni afojusun lori iṣẹ ti wọn ba n ṣe ati ninu iwe ti wọn n ka ki wọn le sinmi lọjọ ọla.


Coronavirus:: Òògùn ìtura dé fún Covid-19! Ọ̀dọ̀ fásitì jànkàn Oxford ló ti jáde

Oogun arun Coronvirus kan ti wọn fiaridaju han pe o n ṣiṣẹ ti jade lati ile iwe giga fasiti Oxford eyi to si fi han pe ko mu ewu dani rara. Bakan naa wọn jẹ ko di mimọ pe o maa n tọ agọ ara sọna nipa ohun to yẹ ko ṣe ki ara lee ji pepe. Ayẹwo rẹ ti wọn ṣe lara eeyan ẹgbẹrun kan o le mẹtadinlọgọrin fi han pe abẹrẹ naa gbe awọn ajagun inu ara dide toloyinbo n pe ni 'antibodies' ati eroja ara mii fun ijagun (white blood cell) eyi to lee doju ija kọ arun Coronavirus. Ohun to have iwadii yii jade ni Ireti gidi amọ ṣa, o ti ya ju lati mọ boya eyi nikan ti to lati dajọ pe o nṣiṣẹ lati da abo bo ara bẹẹ si ni awọn oogun ayẹwo mii ṣi wa lọna. Orilẹede Amẹrika ti beere lati ra miliọnu lọna ọgọrun oogun naa bayii.


Natalia Mufutau ìyá Yakub, Kamil àti Adam sọ̀rọ̀ lórí bí wọ́n ń sọ èdè mẹ́rin pàpọ

Ede Yoruba, Gẹeṣi, Polish ati Finnish ni awon ọmọ mẹtẹẹta n kọ- Adewumi Waliu Mufutau. Ọpọ àwọn ọmọ Yoruba to wa ni Naijiria ni awọn ọmọ wọn ko gbọ ede Yoruba daadaa ni eyi to ti n kọ awọn onwoye ede lominu lasiko yii. Ṣugbọn inu BBC Yoruba dun lati ṣawari Adewumi Waliu Mufutau ti o jẹ ọmọ bibi ilu Ṣaki ni ipinlẹ Oyo ṣugbọn to fi orilẹ-ede Finland ṣe ibujoko rẹ to si n kọ awọn ọmọ rẹ ni ede Yoruba. Natalia Mufutau to jẹ iya awọn ọmọ yii wa lati orilẹ-ede Poland. O si ṣalaye pe ede mẹrin ni awọn Adam, Kamil ati Yakub ẹgbọn wón le sọ daadaa, iyẹn Yoruba, ede Oyinbo, Polish ati Finish to jẹ ede Finland ti wón n gbe. O tun sọ nipa pataki ki ọmọ ni idanimọ ninu aye ki o le kọ iwa ọmọluwabi bi o ṣe yẹ.


Natalia Mufutau to jẹ iya awọn ọmọ yii wa lati orilẹ-ede Poland. O si ṣalaye pe ede mẹrin ni awọn Adam, Kamil ati Yakub ẹgbọn wón le sọ daadaa, iyẹn Yoruba, ede Oyinbo, Polish ati Finish to jẹ ede Finland ti wón n gbe. O tun sọ nipa pataki ki ọmọ ni idanimọ ninu aye ki o le kọ iwa ọmọluwabi bi o ṣe yẹ. Natalie wa gba awọn obi Yoruba ni imọran lati dide si iṣẹ iya ni pataki lati kọ ọmọ wọn ni aṣa ati iṣe bii ibówọfagba ti o jẹ Yoruba logun ninu iwa ọmọluwabi. O sọrọ nipa ibaṣepọ to wa laarin oun ati awọn ẹbi Mufutau ni Saki ni eyi ti o dara pupọ.


Natalie wa gba awọn obi Yoruba ni imọran lati dide si iṣẹ iya ni pataki lati kọ ọmọ wọn ni aṣa ati iṣe bii ibówọfagba ti o jẹ Yoruba logun ninu iwa ọmọluwabi. O sọrọ nipa ibaṣepọ to wa laarin oun ati awọn ẹbi Mufutau ni Saki ni eyi ti o dara pupọ.


School reopening: Ìjọba ìpínlẹ̀ Rivers kéde ọjọ́ tí àwọn iléèwé yóò wọlé padà

Ìjọba Katsina ní kí àwọn iléèwé ṣì wà ní títìpa nítorí àrùn Coronavirus Ijọba ipinlẹ Katsina ti sọ wi pe ileekọ alakọbẹrẹ ati girama ko tii le wọle pada ni asiko yii ni ipinlẹ naa. Kọmisọnna fun eto ẹkọ nipinlẹ naa, Ọjọgbọn Badamasi Lawal lo sọ bẹẹ pe awọn ṣi n ṣe agbeyẹwo bi eto ẹkọ yoo ṣe ri ni Naijiria lasiko arun Coronavirus yii. Lawal ni idanwo aṣekagba ti wọn ṣẹṣẹ ṣetan yii ni awọn fi wo boya yoo ṣeese ki awọn akẹkọọ pada si ileewe lai lugbadi arun Coronavirus. O ni ileewe ko ni ṣi pada ni ipinlẹ Katsina titi di igba ti ijọba apapọ ba fi ilana tuntun lede pẹlu akoko ati igba ti awọn akẹkọọ le pada lai si ewu. ''Idanwo aṣekagba yii ni awọn fẹ fi mọ boya ko ni si ẹni ti yoo lugbadi arun naa lasiko idanwo to n lọ lọwọ.'' Amọ, inu wa dun wi pe ko si ẹnikankan ninu awọn akẹkọọ ẹgbẹrun lọna mẹfa to ṣe idanwo naa to lugbadi arun Coronavirus.


O ni ileewe ko ni ṣi pada ni ipinlẹ Katsina titi di igba ti ijọba apapọ ba fi ilana tuntun lede pẹlu akoko ati igba ti awọn akẹkọọ le pada lai si ewu. ''Idanwo aṣekagba yii ni awọn fẹ fi mọ boya ko ni si ẹni ti yoo lugbadi arun naa lasiko idanwo to n lọ lọwọ.'' Amọ, inu wa dun wi pe ko si ẹnikankan ninu awọn akẹkọọ ẹgbẹrun lọna mẹfa to ṣe idanwo naa to lugbadi arun Coronavirus. Kọmiṣọnna fun eto ẹkọ naa wa fikun wi pe awọn n ṣe atunṣe awọn ileewe ti ojo arọrọda naa bajẹ ni igbaradi fun awọn akẹkọọ to fẹ wọle pada si ẹnu ẹkọ wọn. Aarẹ Nana Akufo Addo ti orilẹede Ghana lo kede pe ki awọn akẹkọọ onipele keji ati ikaarun ti ileewe Girama ti wọn ti wa nisinmi sile fun ọpọlọpọ oṣu wọle sẹnu ẹkọ wọn pada lọjọ ikarun un, oṣu kẹwaa titi di ọjọ kẹrinla,  oṣu kejila pe ki wọn fi pari saa ẹkọ ti wọn wa ki asiko arun Coronavirus to bẹrẹ. Eyi waye gẹgẹ bi aarẹ Akufo ni ki awọn akẹkọọ ti ileewe jẹleosinmi, alakọbẹrẹ titi de ipele kini ni girama ṣi jokoo sile di inu oṣu kini ọdun 2021.


Kọmiṣọnna fun eto ẹkọ naa wa fikun wi pe awọn n ṣe atunṣe awọn ileewe ti ojo arọrọda naa bajẹ ni igbaradi fun awọn akẹkọọ to fẹ wọle pada si ẹnu ẹkọ wọn. Aarẹ Nana Akufo Addo ti orilẹede Ghana lo kede pe ki awọn akẹkọọ onipele keji ati ikaarun ti ileewe Girama ti wọn ti wa nisinmi sile fun ọpọlọpọ oṣu wọle sẹnu ẹkọ wọn pada lọjọ ikarun un, oṣu kẹwaa titi di ọjọ kẹrinla,  oṣu kejila pe ki wọn fi pari saa ẹkọ ti wọn wa ki asiko arun Coronavirus to bẹrẹ. Eyi waye gẹgẹ bi aarẹ Akufo ni ki awọn akẹkọọ ti ileewe jẹleosinmi, alakọbẹrẹ titi de ipele kini ni girama ṣi jokoo sile di inu oṣu kini ọdun 2021. Ninu ọrọ to sọ lorii ẹrọ amohumaworan lalẹ ọjọ Aiku ni aarẹ Akufo-Addo ti sọ pe igbesẹ yii waye lẹyin ọpọlọpọ gbigba imọran lọdọ awọ tọrọ kan ni ẹka eto ẹkọ. O wa fi awọn alakalẹ wọnyii silẹ pe o ṣe koko ki wọn tẹle e: Ta ni ìyàwó Chadwick Boseman, tó jẹ́ àwòkọ́ṣe rere f'áwọn ọ̀dọ́ Adúláwọ̀? Ìjọba Ghana ṣí iléeṣẹ́ àwọn ọmọ Nàìjíríà padà.


Ninu ọrọ to sọ lorii ẹrọ amohumaworan lalẹ ọjọ Aiku ni aarẹ Akufo-Addo ti sọ pe igbesẹ yii waye lẹyin ọpọlọpọ gbigba imọran lọdọ awọ tọrọ kan ni ẹka eto ẹkọ. O wa fi awọn alakalẹ wọnyii silẹ pe o ṣe koko ki wọn tẹle e: Ta ni ìyàwó Chadwick Boseman, tó jẹ́ àwòkọ́ṣe rere f'áwọn ọ̀dọ́ Adúláwọ̀? Ìjọba Ghana ṣí iléeṣẹ́ àwọn ọmọ Nàìjíríà padà. Ó fún Nàìjíríà l'èsì àwọn ẹ̀sùn tó fi kàn-án Ìdí tí mo fi ń ṣe ayẹyẹ ọjọ́ ìbí 35 lọ́dọọdún rèé- Allwell Ademola Wo ojú Akeem t'Ọlọ́pàá mú pé ó fipá bá ọ̀dọ́mọbìnrin kan sùn létí odò l'Oṣun Yàtọ̀ sí Eko, wo ohun t'áwọn ìpínlẹ̀ meje míràn ń sọ nípa ìwọlé àwọn akẹ́kọ̀ọ́ Aarẹ orilẹede Ghana ni ẹka eto ẹkọ ti ṣe gbogbo eto ti ko ni jẹ ki awọn akẹkọọ padanu nkankan to yẹ pẹlu bi wọn ko ṣe lọ sileewe lọdun yii. Ninu ọrọ rẹ aarẹ Akufo ni laipẹ wọn yoo pinu lorii igba ti awọn ere idaraya yoo bẹrẹ ṣugbọn lọwọlọwọ bayii, awọn ibudo itura bii eti okun, ibi igbafẹ, ile sinima ati ile ijo yoo ṣi di titi pa di igba ti alakoko ba ni o to.


Ó fún Nàìjíríà l'èsì àwọn ẹ̀sùn tó fi kàn-án Ìdí tí mo fi ń ṣe ayẹyẹ ọjọ́ ìbí 35 lọ́dọọdún rèé- Allwell Ademola Wo ojú Akeem t'Ọlọ́pàá mú pé ó fipá bá ọ̀dọ́mọbìnrin kan sùn létí odò l'Oṣun Yàtọ̀ sí Eko, wo ohun t'áwọn ìpínlẹ̀ meje míràn ń sọ nípa ìwọlé àwọn akẹ́kọ̀ọ́ Aarẹ orilẹede Ghana ni ẹka eto ẹkọ ti ṣe gbogbo eto ti ko ni jẹ ki awọn akẹkọọ padanu nkankan to yẹ pẹlu bi wọn ko ṣe lọ sileewe lọdun yii. Ninu ọrọ rẹ aarẹ Akufo ni laipẹ wọn yoo pinu lorii igba ti awọn ere idaraya yoo bẹrẹ ṣugbọn lọwọlọwọ bayii, awọn ibudo itura bii eti okun, ibi igbafẹ, ile sinima ati ile ijo yoo ṣi di titi pa di igba ti alakoko ba ni o to.


Tatoo Teacher: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ ń lá àlá kálàá torí àwòrán ara mi

Bi olukọ ọmọ yin ba ya 'tatoo' sara bi ti ẹni to wa ninu aworan yii, njẹ ọkan yin yoo balẹ bi? Ọgbẹni Sylvain Helaine taa n sọrọ rẹ, jẹ olukọ ni il Faranse, oun si ni ẹni ti tatoo ara rẹ pọ julọ nilẹ naa. Awọn akẹkọọ ileewe alakọbẹrẹ lo n kọ ni kilaasi rẹ, ti ọjọ ori wọn wa laarin ọdun mẹfa soke. Ninu ifọrọwanilẹnuwo, o ni obi akẹkọọ kan ti fẹjọ sun nipa bi oun ti ṣe ya tatoo sara, bo,tilẹ jẹ pe kii ṣe kilasi oun lọmọ naa wa. ''Awọn ti ko mọ mi daada ni wọn maa n foju aburu wo mi'' o sọ fun ileeṣẹ iroyin Reuters. ''Awọn akẹkọọ mi ko ri oun to buru ninu tatoo ti mo ya sara'' Ọgbẹni Helaine, ti inagijẹ rẹ n jẹ "Freaky Hoody", sọ pe nigba ti oun kọ awọn akẹkọọ ileewe kan ni Palaiseau lẹgbẹ Paris lọdun to kọja, ni ọmọ ọdun mẹta kan sọ fawọn obi rẹ pe, n ṣe loun n la ala kala lẹyin to ri oun.


Ninu ifọrọwanilẹnuwo, o ni obi akẹkọọ kan ti fẹjọ sun nipa bi oun ti ṣe ya tatoo sara, bo,tilẹ jẹ pe kii ṣe kilasi oun lọmọ naa wa. ''Awọn ti ko mọ mi daada ni wọn maa n foju aburu wo mi'' o sọ fun ileeṣẹ iroyin Reuters. ''Awọn akẹkọọ mi ko ri oun to buru ninu tatoo ti mo ya sara'' Ọgbẹni Helaine, ti inagijẹ rẹ n jẹ "Freaky Hoody", sọ pe nigba ti oun kọ awọn akẹkọọ ileewe kan ni Palaiseau lẹgbẹ Paris lọdun to kọja, ni ọmọ ọdun mẹta kan sọ fawọn obi rẹ pe, n ṣe loun n la ala kala lẹyin to ri oun. Kia lawọn obi akẹkọọ naa fẹjọ sun awọn alaṣẹ ileẹkọ. O fẹ to oṣu meji lẹyin igba yii, ki wọn to sọ fun un pe ko ni le kọ awọn ọjẹ wẹwẹ akẹkọọ mọ. Helaine ni ọrọ yii fọwọ kan oun lẹmi gan ni.


Kia lawọn obi akẹkọọ naa fẹjọ sun awọn alaṣẹ ileẹkọ. O fẹ to oṣu meji lẹyin igba yii, ki wọn to sọ fun un pe ko ni le kọ awọn ọjẹ wẹwẹ akẹkọọ mọ. Helaine ni ọrọ yii fọwọ kan oun lẹmi gan ni. Helaine ko jẹ ki ọrọ yii ko irẹwẹsi ọkan ba a. O ni tatoo ti oun ya sara a maa jẹ ki oun le kọ awọn mọde ni ẹkọ nini ẹmi ifarajin sawọn eeyan miran. O sọ fun ileeṣẹ amounmaworan BFM TV pe ''Awọn ọmọ to ba ri mi, wọn yoo kọ ẹkọ nipa ki a ma ma foju rena ẹlomiran. Bi wọn ba dagba tan, wẹn ko ni ni ọkan idẹyẹsi, bẹẹ ni wọn ko nifoju abuku wo awọn akanda ẹda'' Ni afojuda, Helaine ni o to wakati ọtaleniirinwo ti oun fi ya awọn tatoo naa sara.


Helaine ko jẹ ki ọrọ yii ko irẹwẹsi ọkan ba a. O ni tatoo ti oun ya sara a maa jẹ ki oun le kọ awọn mọde ni ẹkọ nini ẹmi ifarajin sawọn eeyan miran. O sọ fun ileeṣẹ amounmaworan BFM TV pe ''Awọn ọmọ to ba ri mi, wọn yoo kọ ẹkọ nipa ki a ma ma foju rena ẹlomiran. Bi wọn ba dagba tan, wẹn ko ni ni ọkan idẹyẹsi, bẹẹ ni wọn ko nifoju abuku wo awọn akanda ẹda'' Ni afojuda, Helaine ni o to wakati ọtaleniirinwo ti oun fi ya awọn tatoo naa sara. Ninu rẹ lo ni oun tun ti san owo iyebiye lati ririnajo lọ si Switzerland, lọ ya tatoo si ẹyinju oun. O ni ofin ilẹ Faranse ko faye gba yiya iru tatoo bayi.


Ninu rẹ lo ni oun tun ti san owo iyebiye lati ririnajo lọ si Switzerland, lọ ya tatoo si ẹyinju oun. O ni ofin ilẹ Faranse ko faye gba yiya iru tatoo bayi.