WASSCE: Ìpínlẹ̀ Delta fòfin de olùkọ́ 41 tó ṣe màgòmágó nínú ìdánwò

Ipinlẹ Delta ti fofin de awọn olukọ ile iwe girama mọkanlelogoji ti wọn ṣe magomago ninu idanwo aṣekagba ti wọn ṣẹṣẹ pari. Komisọnna fun eto ẹkọ nipinlẹ Delta, Patrick Ukah lo fi lede bẹẹ ninu atẹjade ti wọn fi lede. Ukah ni ajọ to n risi ọrọ idanwo, Examination Ethics Disciplinary Committee ni ipinlẹ naa ti bẹrẹ igbesẹ lati fi iya tọtọ jẹ awọn olukọ to wu iwa magomago. Awọn olukọ yii ko ni gba igbẹga lẹnu iṣẹ fun ọdun kan, wọn si gbọdọ duro si ibi ti awọn ọmọ ti n ṣe idanwo fun ọdun mẹta. Kọmisọnna naa ni awọn ti gbe igbesẹ lati ri wi pe eleyii wa si imuṣẹ. Bakan naa ni ijọba gbe oriyin fun awọn to ṣe daadaa ninu idanwo naa,paapaa awọn olukọ ti ko fi aaye gba iwa magomago ni agbegbe wọn lasiko idanwo naa.


Awọn olukọ yii ko ni gba igbẹga lẹnu iṣẹ fun ọdun kan, wọn si gbọdọ duro si ibi ti awọn ọmọ ti n ṣe idanwo fun ọdun mẹta. Kọmisọnna naa ni awọn ti gbe igbesẹ lati ri wi pe eleyii wa si imuṣẹ. Bakan naa ni ijọba gbe oriyin fun awọn to ṣe daadaa ninu idanwo naa,paapaa awọn olukọ ti ko fi aaye gba iwa magomago ni agbegbe wọn lasiko idanwo naa. Ọjọ ti pẹ ti Arabinrin Christina Samuel ti ni erongba láti di nọọsi, sugbọn afojusun rẹ ko wa si ìmúṣẹ, nitori pe o yára lọ sile ọkọ. O ti pe ẹni ọdun mejidinlaadọta bayii, to si jẹ pe iṣẹ́ oko lo n ṣe lati gbọ bukaata awọn ọmọ rẹ. Nkan iyalẹnu to wa nibẹ ni pe o darapọ mọ àwọn to n ṣe idanwo WAEC lọwọ lọwọ lati ṣe idanwo, lati le mu afojusun rẹ ṣẹ.


Ọjọ ti pẹ ti Arabinrin Christina Samuel ti ni erongba láti di nọọsi, sugbọn afojusun rẹ ko wa si ìmúṣẹ, nitori pe o yára lọ sile ọkọ. O ti pe ẹni ọdun mejidinlaadọta bayii, to si jẹ pe iṣẹ́ oko lo n ṣe lati gbọ bukaata awọn ọmọ rẹ. Nkan iyalẹnu to wa nibẹ ni pe o darapọ mọ àwọn to n ṣe idanwo WAEC lọwọ lọwọ lati ṣe idanwo, lati le mu afojusun rẹ ṣẹ. Akọbi rẹ wa ni ipele keji ni fasiti to ti n kọ nipa imọ iṣegun oyinbo. Lati bi ọdun kan ni Christina ti n fi owo pamọ, lati le fi orúkọ silẹ fun idanwo, lai wo bukaata awọn ọmọ rẹ mẹtẹẹta. Gẹgẹ bi ọrọ awọn eléde Gẹẹsi to sọ pe "ẹni ti ko ba mura silẹ fun àṣeyọrí, n mura silẹ lati fìdírẹmi."


Akọbi rẹ wa ni ipele keji ni fasiti to ti n kọ nipa imọ iṣegun oyinbo. Lati bi ọdun kan ni Christina ti n fi owo pamọ, lati le fi orúkọ silẹ fun idanwo, lai wo bukaata awọn ọmọ rẹ mẹtẹẹta. Gẹgẹ bi ọrọ awọn eléde Gẹẹsi to sọ pe "ẹni ti ko ba mura silẹ fun àṣeyọrí, n mura silẹ lati fìdírẹmi." Ni ṣe ni Christina pa isẹ oko ti, ko le ri aaye gbajumọ iwe kika, ni imurasilẹ fun idanwo. Lọwọ-lọwọ, oun ati awọn ẹgbẹ́ ọmọ rẹ obinrin lo jọ n joko ṣe idanwo WAEC. Ìbátan rẹ obinrin lo fi ọrọ naa sita lori Instagram, pẹlu aworan anti rẹ ninu aṣọ ileewe.


Ni ṣe ni Christina pa isẹ oko ti, ko le ri aaye gbajumọ iwe kika, ni imurasilẹ fun idanwo. Lọwọ-lọwọ, oun ati awọn ẹgbẹ́ ọmọ rẹ obinrin lo jọ n joko ṣe idanwo WAEC. Ìbátan rẹ obinrin lo fi ọrọ naa sita lori Instagram, pẹlu aworan anti rẹ ninu aṣọ ileewe. O fi kun ọrọ rẹ pe ẹru kọkọ n ba anti òun lati gbe igbesẹ, sugbọn o bori ẹru. O ni nkan to daju ni pe "Christina yoo si di nọọsi, bose lẹni ọgọta ọdun, lẹyin ti awọn ọmọ rẹ ba ti pari ẹ̀kọ́ wọn, ti gbogbo àwọn yoo si le pese owo fun ẹ̀kọ́ rẹ".


O fi kun ọrọ rẹ pe ẹru kọkọ n ba anti òun lati gbe igbesẹ, sugbọn o bori ẹru. O ni nkan to daju ni pe "Christina yoo si di nọọsi, bose lẹni ọgọta ọdun, lẹyin ti awọn ọmọ rẹ ba ti pari ẹ̀kọ́ wọn, ti gbogbo àwọn yoo si le pese owo fun ẹ̀kọ́ rẹ".


Akomolede ati Aṣa lori BBC: Mọ̀ si nípa oríṣìí ẹ̀ka ìsọ̀rí ọ̀rọ̀ àti ìwúlò wọn

BBC Yoruba tun ti de laarọ yii lati la wa lọyẹ nipa ẹkọ ede Yoruba lori eto wa Akọmọlede ati Aṣa. Lọsẹ yii, aya Adeyemo ni yoo maa kọ wa lẹkọọ nipa Isọri ọrọ ninu gbolohun Yoruba ati itumọ rẹ. Bakan naa ni yoo sọ fun wa orisi isọri ọrọ to wa, ba se n lo wọn ati anfaani wọn. Ẹ wa kọ ẹkọ pupọ nipa asa ati ede wa, ko maa baa parun.


JAMB post UTME screening: UNN, MAPOLY, Auchi poly, AKSU àtàwọn míì ti bẹ̀rẹ̀ ìgbésẹ̀ àtiwọlé ní Naijiria

Awọn ileewe giga kọọkan lorilẹ-ede Naijiria ti bẹrẹ si ni ta fọọmu idanwo Post UTME fun awọn akẹkọọ ṣẹṣẹ fẹ wọ ileewe giga. Àjọ tó ń ṣètò ìdánwò àṣe wọlé sí ilé ẹ̀kọ́ gíga, JAMB ṣẹṣẹ kéde pe awọn ileewe to ba fẹ ṣe idanwo Post UTME ko gbọdọ bẹrẹ titi di Ọjọ Keje, Oṣu Kẹsan an, ọdun yii. Ajọ naa ni idi ti awọn fi ṣe alakalẹ naa ni lati ri wi pe awọn akẹkọọ to ṣi n reti esi idanwo asekagba nileewe girama naa oo ni anfaani lati kọ idanwo Post UTME naa. Awọn ileewe to ti bẹrẹ si ni ta fọọmu re e: Ajọ to ṣe eto idanwo aṣewọle si awọn ile ẹ̀kọ́ giga ni Naijiria, JAMB, ti pàṣẹ pe ki eto igbani wọle o bẹrẹ ni ọjọ keje, oṣu Kẹsàn-án. Agbẹnusọ fun ajọ JAMB to ba BBC sọrọ, sọ pe àṣẹ tuntun naa waye lati le fun gbogbo akẹkọọ, to fi mọ awọn to fẹ ẹ lo esi idanwo WAEC tabi NECO ti wọn ko ti i gbà, ni anfaani lati ṣe idanwo Post-UTME, ti awọn ileewe giga ma n ṣe lẹyin idanwo Jamb. Ọjọ Aje ni ajọ JAMB fi ẹnu ko si igbesẹ tuntun yii.


Awọn ileewe to ti bẹrẹ si ni ta fọọmu re e: Ajọ to ṣe eto idanwo aṣewọle si awọn ile ẹ̀kọ́ giga ni Naijiria, JAMB, ti pàṣẹ pe ki eto igbani wọle o bẹrẹ ni ọjọ keje, oṣu Kẹsàn-án. Agbẹnusọ fun ajọ JAMB to ba BBC sọrọ, sọ pe àṣẹ tuntun naa waye lati le fun gbogbo akẹkọọ, to fi mọ awọn to fẹ ẹ lo esi idanwo WAEC tabi NECO ti wọn ko ti i gbà, ni anfaani lati ṣe idanwo Post-UTME, ti awọn ileewe giga ma n ṣe lẹyin idanwo Jamb. Ọjọ Aje ni ajọ JAMB fi ẹnu ko si igbesẹ tuntun yii. Lẹyin ipade ti wọn ṣe pẹlu awọn Ọga Agba Fasiti, Ọga Agba ile ẹ̀kọ́ gbogbo ni ṣe (polytechnic), ati awọn Ọga Agba awọn ile ẹ̀kọ́ gíga to kù. Ọjọ kejilelogun, oṣu Kẹjọ, ọdun 2020 ni ajọ JAMB ti kọkọ dari awọn ile ẹ̀kọ́ giga lati bẹrẹ eto igbani wọle. Agbenusọ fún ajọ JAMB sọ pe "abajade ipade ti a ṣe ni pe eto igbani wọle kankan ko gbọdọ waye ṣaaju ọjọ keje, oṣu Kẹsàn-án si ọjọ kẹrin, oṣu Kẹwàá."


Lẹyin ipade ti wọn ṣe pẹlu awọn Ọga Agba Fasiti, Ọga Agba ile ẹ̀kọ́ gbogbo ni ṣe (polytechnic), ati awọn Ọga Agba awọn ile ẹ̀kọ́ gíga to kù. Ọjọ kejilelogun, oṣu Kẹjọ, ọdun 2020 ni ajọ JAMB ti kọkọ dari awọn ile ẹ̀kọ́ giga lati bẹrẹ eto igbani wọle. Agbenusọ fún ajọ JAMB sọ pe "abajade ipade ti a ṣe ni pe eto igbani wọle kankan ko gbọdọ waye ṣaaju ọjọ keje, oṣu Kẹsàn-án si ọjọ kẹrin, oṣu Kẹwàá." Bakan naa ni eto igbani wọle miran tun gbọdọ bẹrẹ ni ọjọ kẹjọ, oṣu Kọkanla, nitori awọn ti yoo ṣe idanwo NABTEB. O fi kun ọrọ rẹ pe nigba ti yoo ba fi to awọn asiko tuntun ti wọn kede, gbogbo akẹ́kọ̀ọ́ yoo ti gba esi idanwo ti wọn ṣe silẹ. Sugbọn o, awọn ileewe to jẹ pe esi idanwo JAMB nìkan ni wọn fẹ ẹ fi gba awọn akẹ́kọ̀ọ́ wọle si ile ẹ̀kọ́ ti wọn le bẹrẹ igbani wọle, bo tilẹ jẹ pe igbesẹ naa ko ni i pari di oṣu Kọkanla ti ijọba yoo kede pe ki gbogbo eto igbani wọle wa si opin.


Bakan naa ni eto igbani wọle miran tun gbọdọ bẹrẹ ni ọjọ kẹjọ, oṣu Kọkanla, nitori awọn ti yoo ṣe idanwo NABTEB. O fi kun ọrọ rẹ pe nigba ti yoo ba fi to awọn asiko tuntun ti wọn kede, gbogbo akẹ́kọ̀ọ́ yoo ti gba esi idanwo ti wọn ṣe silẹ. Sugbọn o, awọn ileewe to jẹ pe esi idanwo JAMB nìkan ni wọn fẹ ẹ fi gba awọn akẹ́kọ̀ọ́ wọle si ile ẹ̀kọ́ ti wọn le bẹrẹ igbani wọle, bo tilẹ jẹ pe igbesẹ naa ko ni i pari di oṣu Kọkanla ti ijọba yoo kede pe ki gbogbo eto igbani wọle wa si opin. Saaju ni ijọba ti kọkọ sọ eyi ṣugbọn ohun gbogbo ti yipàda, idanwo WAEC di ṣiṣe. Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ bẹ̀ ìjọba láti ṣ'íléèwé fún ìdánwò WAEC, ìpinnu ìjọba ilẹ̀ Yorùbá rèé Ọrọ ṣiṣi ileewe ni orilẹede Naijiria ti fa ariyanjiyan nitori awọn ijọba ko fi ọjọ ti awọn akẹkọọ yoo pada si ileewe lede. Lẹyin ti ijọba apapọ kede pe awọn ileewe girama rẹ ko ni le kopa ninu idanwo aṣejade iwe mẹwaa, WAEC eyi ti yoo bẹrẹ ninu oṣu kẹjọ, ọdun 2020 nitori coronavirus, awọn ipinlẹ Yoruba naa ti sọ ero wọn lori igbesẹ ijọba apapọ.


Saaju ni ijọba ti kọkọ sọ eyi ṣugbọn ohun gbogbo ti yipàda, idanwo WAEC di ṣiṣe. Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ bẹ̀ ìjọba láti ṣ'íléèwé fún ìdánwò WAEC, ìpinnu ìjọba ilẹ̀ Yorùbá rèé Ọrọ ṣiṣi ileewe ni orilẹede Naijiria ti fa ariyanjiyan nitori awọn ijọba ko fi ọjọ ti awọn akẹkọọ yoo pada si ileewe lede. Lẹyin ti ijọba apapọ kede pe awọn ileewe girama rẹ ko ni le kopa ninu idanwo aṣejade iwe mẹwaa, WAEC eyi ti yoo bẹrẹ ninu oṣu kẹjọ, ọdun 2020 nitori coronavirus, awọn ipinlẹ Yoruba naa ti sọ ero wọn lori igbesẹ ijọba apapọ. Minisita fun eto ẹkọ ni Niajiria, Mallam Adamu Adamu ṣalye ninu iwe atẹjade kan to sita pe awọn ipinlẹ lominira lati ṣe ohun to ba wu wọn lori ọrọ naa. Nigba ti o n ba BBC Yoruba sọrọ lori ago, Kọmiṣọnna eto ẹkọ nipinlẹ Osun, Folorunso Oladoyin ṣalaye pe ọrọ ṣiṣi ileewe lasiko yii gba ero nitori ajakalẹ aarun covid-19. Amọ Ọgbẹni Oladoyin fidi rẹ mulẹ pe ijọba ipinlẹ Osun yoo kọwe si ajọ WAEC lati sun idanwo naa siwaju pẹlu ọsẹ meji ki awọn le gbaradi daadaa fun idanwo naa.


Minisita fun eto ẹkọ ni Niajiria, Mallam Adamu Adamu ṣalye ninu iwe atẹjade kan to sita pe awọn ipinlẹ lominira lati ṣe ohun to ba wu wọn lori ọrọ naa. Nigba ti o n ba BBC Yoruba sọrọ lori ago, Kọmiṣọnna eto ẹkọ nipinlẹ Osun, Folorunso Oladoyin ṣalaye pe ọrọ ṣiṣi ileewe lasiko yii gba ero nitori ajakalẹ aarun covid-19. Amọ Ọgbẹni Oladoyin fidi rẹ mulẹ pe ijọba ipinlẹ Osun yoo kọwe si ajọ WAEC lati sun idanwo naa siwaju pẹlu ọsẹ meji ki awọn le gbaradi daadaa fun idanwo naa. O ni ijọba Osun ṣetan lati tẹle gbogbo awọn ilana ti ijọba apapọ la kalẹ lori ṣiṣi ileewe lasiko yii. Ninu ọrọ tiẹ, Kọmiṣọnna eto ẹkọ nipinlẹ Ekiti, Ọgbẹni Foluso Daramola, sọ pe ipinlẹ Ekiti yoo gba kawọn akẹkọọ ṣe idanwo WAEC ṣugbọn eyi yoo da lori igbesẹ awọn ijọba ilẹ Yoruba. Kọmiṣọnna eto ẹkọ l'Ekiti sọ pe gbogbo awọn kọmiṣọnna eto ẹkọ kaakiri ilẹ Yoruba lo ṣepade lọjọ Iṣẹgun lori ọrọ idanwo WAEC.


O ni ijọba Osun ṣetan lati tẹle gbogbo awọn ilana ti ijọba apapọ la kalẹ lori ṣiṣi ileewe lasiko yii. Ninu ọrọ tiẹ, Kọmiṣọnna eto ẹkọ nipinlẹ Ekiti, Ọgbẹni Foluso Daramola, sọ pe ipinlẹ Ekiti yoo gba kawọn akẹkọọ ṣe idanwo WAEC ṣugbọn eyi yoo da lori igbesẹ awọn ijọba ilẹ Yoruba. Kọmiṣọnna eto ẹkọ l'Ekiti sọ pe gbogbo awọn kọmiṣọnna eto ẹkọ kaakiri ilẹ Yoruba lo ṣepade lọjọ Iṣẹgun lori ọrọ idanwo WAEC. O fikun ọrọ rẹ ijọba Ekiti yoo pade kede ipinnu rẹ lori ọrọ naa lẹyin ti gbogbo ipinlẹ Yoruba ba ti fẹnuko tan. Bakan naa lo sọ pe ijọba ti gbaradi lati tẹle gbogbo ilana ti ijọba apapọ la kalẹ lori ṣiṣi ileewe pada lasiko idanwo naa. Ẹwẹ, Toyosi Kolawole ati Tofunmi Bello ti wọn jẹ akẹkọọ naa sọrọ lori ilana ijọba to da lori kikọ idanwo WAEC loṣu kẹjọ ọdun 2020.


O fikun ọrọ rẹ ijọba Ekiti yoo pade kede ipinnu rẹ lori ọrọ naa lẹyin ti gbogbo ipinlẹ Yoruba ba ti fẹnuko tan. Bakan naa lo sọ pe ijọba ti gbaradi lati tẹle gbogbo ilana ti ijọba apapọ la kalẹ lori ṣiṣi ileewe pada lasiko idanwo naa. Ẹwẹ, Toyosi Kolawole ati Tofunmi Bello ti wọn jẹ akẹkọọ naa sọrọ lori ilana ijọba to da lori kikọ idanwo WAEC loṣu kẹjọ ọdun 2020. Tofunmi Bello ni tiẹ sọ pe ọrọ naa ti toju su oun, o ni oun ko tiẹ le kawe mọ nitori oun ko mọ igba ti idanwo naa yo ya. Tofunmi ni o ṣeni laanu pe ijọba n gbaradi fun eto idibo, ṣugbọn ijọba o fẹ kawọn akẹkọọ ṣe idanwo. O ni idanwo ohun to maa buru jai ni ti ijọba ba le sun idanwo WAEC awọn ti ọdun 2021.


Tofunmi Bello ni tiẹ sọ pe ọrọ naa ti toju su oun, o ni oun ko tiẹ le kawe mọ nitori oun ko mọ igba ti idanwo naa yo ya. Tofunmi ni o ṣeni laanu pe ijọba n gbaradi fun eto idibo, ṣugbọn ijọba o fẹ kawọn akẹkọọ ṣe idanwo. O ni idanwo ohun to maa buru jai ni ti ijọba ba le sun idanwo WAEC awọn ti ọdun 2021. Awọn mejeeji naa panu pọ lati bẹ ijọba pe ko ṣi ileewe pada nitori ọjọ iwaju awọn niyẹn. Ìjọba fí ìlànà tuntun lédé lórí àti ṣí iléèwé káàkiri Nàíjíríà láì fí ọjọ́ tí wọn yóò ṣí iléèwé sí bẹ̀ Igbesẹ ijọba lati fi ilana ofin ti awọn olukọ ati akẹkọọ gbọdọ tẹlẹ lai fi ọjọ ti wọn yoo ṣi ileewe lede ti fa ariyanjiyan. Ilana ofin ati ṣi ileewe naa wa ninu atẹjade ti ijọba fi le de ti wọn pe ni 'Guidelines for schools and learning facilities reopening after COVID-19 pandemic closures: Taking responsibility for safe schools and quality learning.'


Awọn mejeeji naa panu pọ lati bẹ ijọba pe ko ṣi ileewe pada nitori ọjọ iwaju awọn niyẹn. Ìjọba fí ìlànà tuntun lédé lórí àti ṣí iléèwé káàkiri Nàíjíríà láì fí ọjọ́ tí wọn yóò ṣí iléèwé sí bẹ̀ Igbesẹ ijọba lati fi ilana ofin ti awọn olukọ ati akẹkọọ gbọdọ tẹlẹ lai fi ọjọ ti wọn yoo ṣi ileewe lede ti fa ariyanjiyan. Ilana ofin ati ṣi ileewe naa wa ninu atẹjade ti ijọba fi le de ti wọn pe ni 'Guidelines for schools and learning facilities reopening after COVID-19 pandemic closures: Taking responsibility for safe schools and quality learning.' Minisita fun eto ẹkọ ni Niajiria, Mallam Adamu Adamu lo buwọlu iwe atẹjade naa. Ilana ofin naa fi lede pe awọn akẹkọọ gbọdọ tẹle ofin ijinasiraẹni pẹlu mita meji ni gbogbo ileewe kaakiri Naijiria. Amọ, wọn fikun pe, ti ko ba ṣeeṣe nitori awọn ọmọ to ni ipenija ẹkọ, ki wọn tẹlẹ gbogbo ofin to ku bi lilo oogun apakoko kaakiri agbeegbe naa, ki wọn si maa fọ ọwọ wọn loore-koore.


Minisita fun eto ẹkọ ni Niajiria, Mallam Adamu Adamu lo buwọlu iwe atẹjade naa. Ilana ofin naa fi lede pe awọn akẹkọọ gbọdọ tẹle ofin ijinasiraẹni pẹlu mita meji ni gbogbo ileewe kaakiri Naijiria. Amọ, wọn fikun pe, ti ko ba ṣeeṣe nitori awọn ọmọ to ni ipenija ẹkọ, ki wọn tẹlẹ gbogbo ofin to ku bi lilo oogun apakoko kaakiri agbeegbe naa, ki wọn si maa fọ ọwọ wọn loore-koore. Wọn fikun wi pe ijọba yoo pese owo fun awọn ileewe lati le fi awọn eto yii lele ni awọn ileewe kaakiri Naijiria lati da abo bo awọn akẹẹkọ lọwọ aarun Coronavirus. Bakan naa ni Minisita fun eto ẹkọ naa fikun pe lilo eto ẹkọ  lori ẹrọ ayelujara naa yoo ṣeranwọ fun awọn eniyan lati koju ipenija itankalẹ arun Coronavirus. Yomi Otubela, to jẹ aarẹ ẹgbẹ naa sọ pe igbesẹ ijọba yoo fun awọn ni itura diẹ kuro ninu inira ti itankalẹ aarun Coronavirus mu ba wọn.


Wọn fikun wi pe ijọba yoo pese owo fun awọn ileewe lati le fi awọn eto yii lele ni awọn ileewe kaakiri Naijiria lati da abo bo awọn akẹẹkọ lọwọ aarun Coronavirus. Bakan naa ni Minisita fun eto ẹkọ naa fikun pe lilo eto ẹkọ  lori ẹrọ ayelujara naa yoo ṣeranwọ fun awọn eniyan lati koju ipenija itankalẹ arun Coronavirus. Yomi Otubela, to jẹ aarẹ ẹgbẹ naa sọ pe igbesẹ ijọba yoo fun awọn ni itura diẹ kuro ninu inira ti itankalẹ aarun Coronavirus mu ba wọn. Oṣu Kẹta, ọdun 2020, ni ijọba ti ti gbogbo ileewe pa. Otubela sọ ninu atẹjade kan to fi ránṣẹ si BBC pe awọn ileewe aladani naa yoo pin ninu 2.3 biliọnu, owo iranwọ ti ijọba kede lọsẹ to kọja. Ẹgbẹ NAPS sọ pe awọn fi ọrọ lọ ijọba apapọ, nipasẹ igbimọ to wa fun fifi ẹsẹ eto ọrọ aje mulẹ ni Naijiria, ti igbimọ alasẹ naa si ti buwọlu u. Igbakeji aare, Yemi Osinbajo, lo n dari igbimọ naa. Ẹwẹ, ile aṣofin agba Naijiria paapa fi si ori itakun agbaye rẹ pe awọn ileewe aladani wà lara awọn ti ijọba yoo ran lọwọ.


Oṣu Kẹta, ọdun 2020, ni ijọba ti ti gbogbo ileewe pa. Otubela sọ ninu atẹjade kan to fi ránṣẹ si BBC pe awọn ileewe aladani naa yoo pin ninu 2.3 biliọnu, owo iranwọ ti ijọba kede lọsẹ to kọja. Ẹgbẹ NAPS sọ pe awọn fi ọrọ lọ ijọba apapọ, nipasẹ igbimọ to wa fun fifi ẹsẹ eto ọrọ aje mulẹ ni Naijiria, ti igbimọ alasẹ naa si ti buwọlu u. Igbakeji aare, Yemi Osinbajo, lo n dari igbimọ naa. Ẹwẹ, ile aṣofin agba Naijiria paapa fi si ori itakun agbaye rẹ pe awọn ileewe aladani wà lara awọn ti ijọba yoo ran lọwọ. Lori iye oṣu ti ijọba yoo ran wọn lọwọ lati san, Ọgbẹni Otubela sọ pe oun ko ti i le sọ, nitori pe ko si ẹni to mọ igba ti Coronavirus yoo to o wa si opin. Bakan naa ni ko le sọ igba ti ijọba yoo bẹrẹ si ni san owo naa, nitori pe eto ṣi n lọ. Ọgbẹ́ni Otubela sọ pe oni ọna ti awọn yoo gba lati mọ àwọn ileewe to jẹ oṣiṣẹ wọn lowo oṣu, nitori pe akọsilẹ wa fun awọn ọmọ ẹgbẹ NAPS.


Lori iye oṣu ti ijọba yoo ran wọn lọwọ lati san, Ọgbẹni Otubela sọ pe oun ko ti i le sọ, nitori pe ko si ẹni to mọ igba ti Coronavirus yoo to o wa si opin. Bakan naa ni ko le sọ igba ti ijọba yoo bẹrẹ si ni san owo naa, nitori pe eto ṣi n lọ. Ọgbẹ́ni Otubela sọ pe oni ọna ti awọn yoo gba lati mọ àwọn ileewe to jẹ oṣiṣẹ wọn lowo oṣu, nitori pe akọsilẹ wa fun awọn ọmọ ẹgbẹ NAPS. Minisita kekere fun eto ẹkọ ni Naijiria, Emeka Nwajiuba, sọ pe orilẹ-ede Naijiria ko ṣetan lati fi ilera awọn ọmọde sinu ewu nitori pe wọn fẹ ẹ ṣi ileewe pada. Ọgbẹni Nwajiuba ti ko sọ pato ọjọ ti awọn ọmọ yoo wọle pada, sọ pe "O di igba ti a ba to o ni idaniloju pe awọn ọmọde le lọ sileewe, pada sile laalafia, lai ko aarun Covid-19 pada sile, la to o ṣetan". Minisita sọ ọrọ yii lasiko ti igbimọ to n mojuto itankalẹ aarun Covid-19 n ba awọn akọroyin sọrọ lọjọru, ọjọ kẹtadinlọgbọn, oṣu Kẹta.


Minisita kekere fun eto ẹkọ ni Naijiria, Emeka Nwajiuba, sọ pe orilẹ-ede Naijiria ko ṣetan lati fi ilera awọn ọmọde sinu ewu nitori pe wọn fẹ ẹ ṣi ileewe pada. Ọgbẹni Nwajiuba ti ko sọ pato ọjọ ti awọn ọmọ yoo wọle pada, sọ pe "O di igba ti a ba to o ni idaniloju pe awọn ọmọde le lọ sileewe, pada sile laalafia, lai ko aarun Covid-19 pada sile, la to o ṣetan". Minisita sọ ọrọ yii lasiko ti igbimọ to n mojuto itankalẹ aarun Covid-19 n ba awọn akọroyin sọrọ lọjọru, ọjọ kẹtadinlọgbọn, oṣu Kẹta. Ọrọ to sọ yii waye gẹgẹ bi esi fun awọn obi kan ni Naijiria, to n beere pe nigba wo ni ijọba yoo ṣi ileewe pada. Ọgbẹni Nwajiuba sọ pe ileeṣẹ eto ẹkọ yoo gbe ilana jade lori bi nkan yoo ṣe lọ, ti awọn akẹkọọ ba pada sileewe. "Fun awọn ileewe girama, awọn akẹkọọ wọn le pada sileewe, lati le pari idanwo wọn, ki wọn o si tun pada lọ ọ joko sile.


Ọrọ to sọ yii waye gẹgẹ bi esi fun awọn obi kan ni Naijiria, to n beere pe nigba wo ni ijọba yoo ṣi ileewe pada. Ọgbẹni Nwajiuba sọ pe ileeṣẹ eto ẹkọ yoo gbe ilana jade lori bi nkan yoo ṣe lọ, ti awọn akẹkọọ ba pada sileewe. "Fun awọn ileewe girama, awọn akẹkọọ wọn le pada sileewe, lati le pari idanwo wọn, ki wọn o si tun pada lọ ọ joko sile. "Bakan naa ni ao mu adinku ba iye akẹkọọ ti yoo wa ni kilaasi kọọkan. Eyi ṣeeṣe ko tumọ si pe eto ẹkọ yoo wa ni owurọ ati ọsan, lati le tẹle ilana titakete siraẹni." Minisita tun sọ pe awọn n gbeero lati fin oogun apakokoro si awọn ileewe ṣaaju iwọle pada.


"Bakan naa ni ao mu adinku ba iye akẹkọọ ti yoo wa ni kilaasi kọọkan. Eyi ṣeeṣe ko tumọ si pe eto ẹkọ yoo wa ni owurọ ati ọsan, lati le tẹle ilana titakete siraẹni." Minisita tun sọ pe awọn n gbeero lati fin oogun apakokoro si awọn ileewe ṣaaju iwọle pada. Ninu ọrọ tiẹ, Alaga igbimọ amuṣẹya fun aarun Covid-19, Boss Mustapha, sọ pe "ki awọn ipinlẹ, ati ijọba ibilẹ o ṣe gbogbo eto to yẹ", ki eto ẹkọ le tete bẹrẹ pada ninu ilera pipe. O sọ pe ijọba "ko ṣetan lati fi awọn ọmọ wa tọrẹ fun aarun yii". Ilé isẹ́ tó n rí sí ètò ẹ̀kọ́ ni Nàìjíríà ni àwọn kò tíì dá ọjọ́ kankan fún ìwọlé ilé ẹ̀kọ́ jákèjádò orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.


Ninu ọrọ tiẹ, Alaga igbimọ amuṣẹya fun aarun Covid-19, Boss Mustapha, sọ pe "ki awọn ipinlẹ, ati ijọba ibilẹ o ṣe gbogbo eto to yẹ", ki eto ẹkọ le tete bẹrẹ pada ninu ilera pipe. O sọ pe ijọba "ko ṣetan lati fi awọn ọmọ wa tọrẹ fun aarun yii". Ilé isẹ́ tó n rí sí ètò ẹ̀kọ́ ni Nàìjíríà ni àwọn kò tíì dá ọjọ́ kankan fún ìwọlé ilé ẹ̀kọ́ jákèjádò orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Agbenusọ ilé isẹ́ náà, Ben Gong ṣàlàyé fún BBC pé àsìkò tí ilé isẹ́ ètò ìlera ba sọ pé kò séwu mọ ni àwọn ilé  ẹ̀kọ́ yóò tó padà di ṣíṣí. Gbogbo ilé ẹ̀kọ́ jákèjádò orílẹ̀ èdè yìí ni ìjọba tìpa láti ilé ẹ̀kọ́ alákọ̀bẹ̀rẹ̀, gírámà títí dé Fáṣítì láti ọjọ́ kẹrindinlọ́gbọ̀n oṣù kẹ̀ta ọdún yìí. Gong ni ojúṣe ilé iṣẹ́ tó ń rí sí ètò ìlera, àjọ tó ń gbógun ti àjà kálẹ̀ ààrùn ni Nàìjíríà (NCDC) àti ìgbìmọ̀ amúṣẹ́ya Covid-19 tí Ààrẹ yàn ni àti pé àwọn ni ọ̀rọ̀ kù sí lọ́wọ́ nítorí àwọn ni wọ́n ń léwéjú lórí ọ̀rọ̀ Coronavirus àwọn sì ló mọ àsìkò tó yẹ láti ṣí àwọn ilé ẹ̀kọ́."


Agbenusọ ilé isẹ́ náà, Ben Gong ṣàlàyé fún BBC pé àsìkò tí ilé isẹ́ ètò ìlera ba sọ pé kò séwu mọ ni àwọn ilé  ẹ̀kọ́ yóò tó padà di ṣíṣí. Gbogbo ilé ẹ̀kọ́ jákèjádò orílẹ̀ èdè yìí ni ìjọba tìpa láti ilé ẹ̀kọ́ alákọ̀bẹ̀rẹ̀, gírámà títí dé Fáṣítì láti ọjọ́ kẹrindinlọ́gbọ̀n oṣù kẹ̀ta ọdún yìí. Gong ni ojúṣe ilé iṣẹ́ tó ń rí sí ètò ìlera, àjọ tó ń gbógun ti àjà kálẹ̀ ààrùn ni Nàìjíríà (NCDC) àti ìgbìmọ̀ amúṣẹ́ya Covid-19 tí Ààrẹ yàn ni àti pé àwọn ni ọ̀rọ̀ kù sí lọ́wọ́ nítorí àwọn ni wọ́n ń léwéjú lórí ọ̀rọ̀ Coronavirus àwọn sì ló mọ àsìkò tó yẹ láti ṣí àwọn ilé ẹ̀kọ́." Ó ní ní kété ti àwọn ba ti mọ àsìkò tí tí ilé ìwé yóò wọlé padà làwọn yoo ti fi àwọn ìlànà tí àwọn ilé ẹ̀kọ́ yóò maa tẹ̀lé síta. Ẹ̀wẹ̀ Kọmísọ́nà fún ètò ẹ̀kọ́ ni Ìpínlẹ̀ Kano Muhammad Sansi Sa'ad sọ fún BBC pé kò tíì sí ìfojúsùn ọjọ́ tí àwọn yóò ṣí ilé ẹ̀kọ́ tó ti wà ní títì pa láti oṣù méjì sẹ́yìn. "ìpàdé ní wọ́n ó ti pinnu àsìkò tí ilé ẹ̀kọ́ yóò wọlé padà àti ìlànà ti àwọn olùkọ́ àti àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò tọ̀ ti wọ́n bá wọlé " Ọ̀pọ̀ àwọn òbí ni Ìpínlẹ̀ Kano lo tí n káyà sókè pé àwọn ọmọ  ti pẹ́ nílé láì lọ sí ilé ìwé àti pé àwọn ilé ìwé péréte lo ń ṣe ìkẹ́kọ̀ọ́ orí ayélujára fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ wọn.


Ó ní ní kété ti àwọn ba ti mọ àsìkò tí tí ilé ìwé yóò wọlé padà làwọn yoo ti fi àwọn ìlànà tí àwọn ilé ẹ̀kọ́ yóò maa tẹ̀lé síta. Ẹ̀wẹ̀ Kọmísọ́nà fún ètò ẹ̀kọ́ ni Ìpínlẹ̀ Kano Muhammad Sansi Sa'ad sọ fún BBC pé kò tíì sí ìfojúsùn ọjọ́ tí àwọn yóò ṣí ilé ẹ̀kọ́ tó ti wà ní títì pa láti oṣù méjì sẹ́yìn. "ìpàdé ní wọ́n ó ti pinnu àsìkò tí ilé ẹ̀kọ́ yóò wọlé padà àti ìlànà ti àwọn olùkọ́ àti àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò tọ̀ ti wọ́n bá wọlé " Ọ̀pọ̀ àwọn òbí ni Ìpínlẹ̀ Kano lo tí n káyà sókè pé àwọn ọmọ  ti pẹ́ nílé láì lọ sí ilé ìwé àti pé àwọn ilé ìwé péréte lo ń ṣe ìkẹ́kọ̀ọ́ orí ayélujára fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ wọn. Nípìnlẹ̀ Rivers Kọmísọ́nà fún ètò ẹ̀kọ́ níbẹ̀ ọ̀jọ̀gbọ́n Kaniye Ebeku sọ fún BBC pé àwọn ò fi ọ̀rọ̀ ẹ̀kọ́ ṣeré rárá ìdí nìyí tí àwọn fi n ṣe ìdánilẹ́kọ̀ọ́ àpapọ̀ lórí redio àti telefísọ̀n fún akẹ́kọ̀ọ́ ipele kẹwàá àti àwọn tó fẹ́ kọ WAEC pẹ̀lú ìgbàgbọ́ pé Covid-19 ò ní pẹ́ kásẹ̀ nílẹ̀. "Ṣùgbọ́n bi ǹkan ṣe ń lọ báyìí à ń wo bí yóò ṣe kan àwọn kíláàsì to ku, èyí sì ni à ń ṣètò lọ́wọ́" "Àwọn nkan míràn ti a tún n ṣe ni láti máa fún àwọn olùkọ́ wa ní ìmọ̀ nípa bí a ṣe n kọ́ akẹ́kọ̀ọ́ ní orí ayélujára àti láti mú kí àyíká ilé ẹ̀kọ́ ṣeé lò, ti gbogbo àwọn ǹkan wọ̀nyí bá ti délẹ̀ a ó jẹ́ kí ará ilú mọ̀. " Ẹ̀wẹ̀, Kọmísọ́nà ṣàlàyé pé àwọn ilé ẹ̀kọ́ gíga n se ìdánilẹ́kọ̀ọ́ orí ayélujára nítorí pé ọ̀pọ̀ kò ní pẹ́ bẹ̀rẹ̀ ìdánwò lórí ayélujára pẹ̀lú.


Nípìnlẹ̀ Rivers Kọmísọ́nà fún ètò ẹ̀kọ́ níbẹ̀ ọ̀jọ̀gbọ́n Kaniye Ebeku sọ fún BBC pé àwọn ò fi ọ̀rọ̀ ẹ̀kọ́ ṣeré rárá ìdí nìyí tí àwọn fi n ṣe ìdánilẹ́kọ̀ọ́ àpapọ̀ lórí redio àti telefísọ̀n fún akẹ́kọ̀ọ́ ipele kẹwàá àti àwọn tó fẹ́ kọ WAEC pẹ̀lú ìgbàgbọ́ pé Covid-19 ò ní pẹ́ kásẹ̀ nílẹ̀. "Ṣùgbọ́n bi ǹkan ṣe ń lọ báyìí à ń wo bí yóò ṣe kan àwọn kíláàsì to ku, èyí sì ni à ń ṣètò lọ́wọ́" "Àwọn nkan míràn ti a tún n ṣe ni láti máa fún àwọn olùkọ́ wa ní ìmọ̀ nípa bí a ṣe n kọ́ akẹ́kọ̀ọ́ ní orí ayélujára àti láti mú kí àyíká ilé ẹ̀kọ́ ṣeé lò, ti gbogbo àwọn ǹkan wọ̀nyí bá ti délẹ̀ a ó jẹ́ kí ará ilú mọ̀. " Ẹ̀wẹ̀, Kọmísọ́nà ṣàlàyé pé àwọn ilé ẹ̀kọ́ gíga n se ìdánilẹ́kọ̀ọ́ orí ayélujára nítorí pé ọ̀pọ̀ kò ní pẹ́ bẹ̀rẹ̀ ìdánwò lórí ayélujára pẹ̀lú. Bákan náà ni Ìpínlẹ̀ Èkó to jẹ́ orírun ààrùn Coronavirus ni Nàìjíríà náà ń ṣe ìdánilẹ́kọ̀ọ́ orí redio àti telefísọ̀n, ṣùgbọ́n wọn ò sọ àsìkò tí ilé ẹ̀kọ́ yóò wọlé.


Bákan náà ni Ìpínlẹ̀ Èkó to jẹ́ orírun ààrùn Coronavirus ni Nàìjíríà náà ń ṣe ìdánilẹ́kọ̀ọ́ orí redio àti telefísọ̀n, ṣùgbọ́n wọn ò sọ àsìkò tí ilé ẹ̀kọ́ yóò wọlé.


Favour Oladele: Bó ṣe kàgbákò ikú gbígbóná lọ́wọ́ ọ̀rẹ́kùnrin rẹ̀- Kayeefi

Ninu fidio to wa loke yii, ẹ o ri pabanbari bi Owolabi Adeẹkọ ṣe fi ọrẹbinrin rẹ ṣe oogun owo fun oun ati iya rẹ. Ṣe ẹ ranti Favour Daley Oladele ni nkan bii ọsẹ diẹ sẹyin ti ọrẹkunrin rẹ Owolabi ati iya rẹ ati Woli rẹ pa ti wọn si ge ẹran ara rẹ fi ṣe asejẹ ki Owolabi ati iya rẹ le di ọlọla laye. Odidi ilu marun un  ni ọrọ to kan iku Favour rọ mọ kaakiri - Eko, Abeokuta, Mowe, Ikoyi Ile, Osogbo. Eko ni ile iwe Favour wa, Fasiti ti ipinlẹ Eko (LASU) nibi to ti n kọ nipa imọ ẹkọ Tiata. Mowe ni Favour n gbe pẹlu awọn obi rẹ, Alagba ati iyaafin Dale David Oladele. Mowe naa ni agọ Ọlọpa ti awọn obi Favour lọ nigba to di pe wọn n wa ọmọ wọn.


Eko ni ile iwe Favour wa, Fasiti ti ipinlẹ Eko (LASU) nibi to ti n kọ nipa imọ ẹkọ Tiata. Mowe ni Favour n gbe pẹlu awọn obi rẹ, Alagba ati iyaafin Dale David Oladele. Mowe naa ni agọ Ọlọpa ti awọn obi Favour lọ nigba to di pe wọn n wa ọmọ wọn. Ikoyi Ile  ni ṣọọṣi Wolii Phillips to jẹ Pasitọ ijọ ti Owolabi ọrẹkunrin Favour mu u lọ wa. Favour dagbere nile pe oun n lọ si ile iwe lati lọ mura ko to bẹrẹ idanwo aṣekagba ni fasiti rẹ, Fasiti ilu Eko ninu imọ ẹkọ Tiata. Oun ati awọn obi rẹ dagbere lai mọ pe ọtọ ni ibi ti o n lọ gẹgẹ bi ọrẹkunri rẹ ṣe ti sọ fun un pe ko wa ba oun ni ilu Ikoyi Ile.


Ikoyi Ile  ni ṣọọṣi Wolii Phillips to jẹ Pasitọ ijọ ti Owolabi ọrẹkunrin Favour mu u lọ wa. Favour dagbere nile pe oun n lọ si ile iwe lati lọ mura ko to bẹrẹ idanwo aṣekagba ni fasiti rẹ, Fasiti ilu Eko ninu imọ ẹkọ Tiata. Oun ati awọn obi rẹ dagbere lai mọ pe ọtọ ni ibi ti o n lọ gẹgẹ bi ọrẹkunri rẹ ṣe ti sọ fun un pe ko wa ba oun ni ilu Ikoyi Ile.


Schools Resumption: Ohun tó yẹ kí o mọ̀ b'áwọn akẹ́kọ̀ọ́ ṣé fẹ́ wọlé padà ní Ogun,Èkó àtàwọn ìpínlẹ̀ míì

Ni ibamu pẹlu aṣẹ ileeṣẹ eto Eko ni ipinlẹ Eko, Ogun ati Kwara awọn akẹkọọ yoo pada sileewe lọjọ Iṣẹgun tii ṣe ọjọ Kẹrin oṣu Kẹjọ ọdun 2020. Ṣaaju ni ijọba apapọ Naijiria naa ti kede pe ki awọn akẹkọọ ti yoo kọ idanwo aṣekagba jakejado Naijiria pada sile ẹkọ ni igbaradi de idanwo wọn. Ninu awọn ipinlẹ ti yoo wọle pada ṣẹnu ẹkọ lọjọ Aje ni ipinlẹ Cross Rivers wa. Ipinlẹ Oyo ti kọkọ fi orukọ silẹ gẹgẹ bi ipinlẹ to bẹrẹ ẹkọ pada loṣu Keje. Ni ipinlẹ Eko ati ipinlẹ Ogun awọn akẹkọọ ti yoo kọ idanwo aṣekagba SSCE ti wọn n wa lati ile ati awọn eyi to n gbe ni ileewe ni wọn ti ni ki wọn pada sẹnu Eko. Awọn eleto ẹko ti kede awọn ilana kan kalẹ fawọn akẹkọọ eyi ti yoo mojuto idaabo wọn lọwọ ajakalẹ arun Covid-19.


Ipinlẹ Oyo ti kọkọ fi orukọ silẹ gẹgẹ bi ipinlẹ to bẹrẹ ẹkọ pada loṣu Keje. Ni ipinlẹ Eko ati ipinlẹ Ogun awọn akẹkọọ ti yoo kọ idanwo aṣekagba SSCE ti wọn n wa lati ile ati awọn eyi to n gbe ni ileewe ni wọn ti ni ki wọn pada sẹnu Eko. Awọn eleto ẹko ti kede awọn ilana kan kalẹ fawọn akẹkọọ eyi ti yoo mojuto idaabo wọn lọwọ ajakalẹ arun Covid-19. Yatọ si lilo ibomu ati fifọ ọwọ wọn ki wọn to wọ kilasi, awọn ipinlẹ bi Ogun ti paṣẹ ki gbogbo awọn akẹkọọ mu iwe ẹri ayẹwo wa to ṣafihan pe wọn ko ni arun Covid-19 lara. Ọrọ owo ayẹwo yi ti n mu iriwisi ọtọọtọ wa paapa ni ipinlẹ Ogun nibi ti awọn obi kan ti n faraya pe owo ayẹwo yi ko rọrun fawọn la ti san. Ninu atẹjade kan, olubadamọran Gomina lori eto ẹkọ alakọbẹrẹ ati ileewe Girama ni ipinlẹ Ogun, arabinbrin Ronke Soyombo ni awọn gbe igbesẹ ayẹwo yi lati dena itankalẹ arun Covid-19.


Yatọ si lilo ibomu ati fifọ ọwọ wọn ki wọn to wọ kilasi, awọn ipinlẹ bi Ogun ti paṣẹ ki gbogbo awọn akẹkọọ mu iwe ẹri ayẹwo wa to ṣafihan pe wọn ko ni arun Covid-19 lara. Ọrọ owo ayẹwo yi ti n mu iriwisi ọtọọtọ wa paapa ni ipinlẹ Ogun nibi ti awọn obi kan ti n faraya pe owo ayẹwo yi ko rọrun fawọn la ti san. Ninu atẹjade kan, olubadamọran Gomina lori eto ẹkọ alakọbẹrẹ ati ileewe Girama ni ipinlẹ Ogun, arabinbrin Ronke Soyombo ni awọn gbe igbesẹ ayẹwo yi lati dena itankalẹ arun Covid-19. O ni awọn ilana to rọ mọ ayewo yi ni pe ijọba ni yoo san owo ayẹwo f'awọn akẹkọọ ileewe ijọba. Ni tawọn ile ẹkọ to ni akẹkọọ to n gbe ileewe ,o  ni o di dandan ki wọn mu esi ayẹwo yi wa. Soyombo sọ pe ijọba yoo ṣe ẹdinwo fawọn akẹkọọ ileewe aladani lori owo ayẹwo yi sugbọn ẹni to ba fẹ ṣe ayẹwo lọwọ ara rẹ ni lati ṣe lawọn aaye ti ajọ to n gbogun ti arun ni Naijiria NCDC buwọlu.


O ni awọn ilana to rọ mọ ayewo yi ni pe ijọba ni yoo san owo ayẹwo f'awọn akẹkọọ ileewe ijọba. Ni tawọn ile ẹkọ to ni akẹkọọ to n gbe ileewe ,o  ni o di dandan ki wọn mu esi ayẹwo yi wa. Soyombo sọ pe ijọba yoo ṣe ẹdinwo fawọn akẹkọọ ileewe aladani lori owo ayẹwo yi sugbọn ẹni to ba fẹ ṣe ayẹwo lọwọ ara rẹ ni lati ṣe lawọn aaye ti ajọ to n gbogun ti arun ni Naijiria NCDC buwọlu. BBC ko ribi fidi mulẹ iye ti owo ayẹwo yi jẹ gaan ṣugbọn awọn obi kan to ba awọn ile iṣẹ iroyin Naijiria sọrọ lori iṣẹlẹ yi ni awọn ko ni le san ẹgbẹrun mẹẹdọgbọn naira ti ijọba fẹ gba fun ayẹwo yi. Awọn ipinlẹ miran bi Enugu,Gombe ati Rivers ko ti kede ọjọ tawọn akẹkọọ wọn yoo wọle ti ọpọ awọn onwoye si n beere pe ṣe awọn ileekọ wọn yi ti gbaradi kalẹ pẹlu gbogbo eto to yẹ ṣaaju iwọle awọn akẹkọọ. Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí: Inú wa kò dùn pé Seyi Makinde ṣílẹ̀kùn iléẹ̀kọ́ padà l'Oyo - Àwọn òbí Awọn obi kan tako bi ijọba Seyi makinde se si ileewe pada nipinlẹ Ọyọ.


BBC ko ribi fidi mulẹ iye ti owo ayẹwo yi jẹ gaan ṣugbọn awọn obi kan to ba awọn ile iṣẹ iroyin Naijiria sọrọ lori iṣẹlẹ yi ni awọn ko ni le san ẹgbẹrun mẹẹdọgbọn naira ti ijọba fẹ gba fun ayẹwo yi. Awọn ipinlẹ miran bi Enugu,Gombe ati Rivers ko ti kede ọjọ tawọn akẹkọọ wọn yoo wọle ti ọpọ awọn onwoye si n beere pe ṣe awọn ileekọ wọn yi ti gbaradi kalẹ pẹlu gbogbo eto to yẹ ṣaaju iwọle awọn akẹkọọ. Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí: Inú wa kò dùn pé Seyi Makinde ṣílẹ̀kùn iléẹ̀kọ́ padà l'Oyo - Àwọn òbí Awọn obi kan tako bi ijọba Seyi makinde se si ileewe pada nipinlẹ Ọyọ. Bi o tilẹ jẹ pe awọn akẹkọọ to wa ni kilaasi akẹkọjade nikan lo wọle pada, sibẹ awọn obin to ba BBC Yoruba sọrọ ni akoko ko ti to lati silẹkun ileewe pada. Awọn obi naa, lasiko ti wọn n ba BBC Yoruba sọrọ ni, ki lo de tawọn akẹkọọ alakọbẹrẹ ati girama fi wọle pada sile iwe, nigba tawọn ẹgbọn wọn to wa ni fasiti ati Poly si wa nile. Awọn Olukọ to ba ikọ iroyin wa sọrọ naa tun salaye gbogbo awọn igbesẹ ti wọn n gbe, lati ri daju  pe awọn akẹkọọ naa tẹle awọn ofin ati ilana to rọ mọ idena arun Coronavirus.


Bi o tilẹ jẹ pe awọn akẹkọọ to wa ni kilaasi akẹkọjade nikan lo wọle pada, sibẹ awọn obin to ba BBC Yoruba sọrọ ni akoko ko ti to lati silẹkun ileewe pada. Awọn obi naa, lasiko ti wọn n ba BBC Yoruba sọrọ ni, ki lo de tawọn akẹkọọ alakọbẹrẹ ati girama fi wọle pada sile iwe, nigba tawọn ẹgbọn wọn to wa ni fasiti ati Poly si wa nile. Awọn Olukọ to ba ikọ iroyin wa sọrọ naa tun salaye gbogbo awọn igbesẹ ti wọn n gbe, lati ri daju  pe awọn akẹkọọ naa tẹle awọn ofin ati ilana to rọ mọ idena arun Coronavirus.


Alleged incest: Ọkùnrin kan dèrò àtìmọ́lé lórí ẹ̀sùn fífi ipá bá ọmọ bíbí inú rẹ̀ méjì lájọṣepọ̀ ní ìlú Akure

Ọkunrin kan, Femi onifade, ti dero atimọle ajọ abo araẹni labo ilu, NSCDC lẹyin ti wọn fẹsun kan an pe o fipa ba awọn ọmọ rẹ obinrin meji lopọ. Iṣẹlẹ naa waye nile ẹni ọdun mejidinlaadọta ọhun lagbegbe Oluwatuyi nilu Akure. Iroyin ni afurasi naa ma n rọ awọn ọmọde ọhun, to jẹ ẹni ọdun mẹfa ati mẹsan an ni ogun ko to gunle iwa buburu naa. Awọn ara adugbo lo figbe ta nigba ti wọn n gbo igbe ọkan lara awọn ọmọ ọhun loru ọganjọ nigba to n ba laṣẹpọ. Lẹyin ti aṣiri rẹ tu tan lo fẹsẹ lọ si afin ọba ilu Akure ki wọn to faa le ajọ NSCDC lọwọ. Iya awọn ọmọ naa sọ fun awọn oniroyin pe awọn ọmọ mejeji sọ fun oun pe ootọ ni baba wọn ma n bawọn lopọ.


Awọn ara adugbo lo figbe ta nigba ti wọn n gbo igbe ọkan lara awọn ọmọ ọhun loru ọganjọ nigba to n ba laṣẹpọ. Lẹyin ti aṣiri rẹ tu tan lo fẹsẹ lọ si afin ọba ilu Akure ki wọn to faa le ajọ NSCDC lọwọ. Iya awọn ọmọ naa sọ fun awọn oniroyin pe awọn ọmọ mejeji sọ fun oun pe ootọ ni baba wọn ma n bawọn lopọ. Agbẹnusọ ajọ NSCDC ipinlẹ Ondo, Femi Omole ni "Ọkunrin naa sẹ pe oun ko mọ ohunkohun nipa iṣẹlẹ naa, ṣugbọn ayẹwo awọn dokita ni ile iwosan ijọba apapọ, FMC fi han pe wọn ti ba awọn ọmọ ọhun lopọ. Omole ni afurasi ọhun yoo foju bale ẹjọ ni kete ti wọn ba ti pari iwadii lori iṣẹlẹ naa. Ni bayii, awọn ọmọ naa ti wa ni ileeṣẹ ijọba ipinlẹ Ondo to n ri si ọrọ awọn obinrin, kọmiṣọna ileeṣẹ naa, Titilayo Adeyemi si ti ṣeleri pe oun yoo tu iṣu de isalẹ ikoko iṣelẹ ọhun.


Agbẹnusọ ajọ NSCDC ipinlẹ Ondo, Femi Omole ni "Ọkunrin naa sẹ pe oun ko mọ ohunkohun nipa iṣẹlẹ naa, ṣugbọn ayẹwo awọn dokita ni ile iwosan ijọba apapọ, FMC fi han pe wọn ti ba awọn ọmọ ọhun lopọ. Omole ni afurasi ọhun yoo foju bale ẹjọ ni kete ti wọn ba ti pari iwadii lori iṣẹlẹ naa. Ni bayii, awọn ọmọ naa ti wa ni ileeṣẹ ijọba ipinlẹ Ondo to n ri si ọrọ awọn obinrin, kọmiṣọna ileeṣẹ naa, Titilayo Adeyemi si ti ṣeleri pe oun yoo tu iṣu de isalẹ ikoko iṣelẹ ọhun. Ológun mú àwọn sọ́jà tó kọ́wọ̀ọ́ fipá bá akẹ́kọ̀ọ́ fásitì AAUA lò pọ̀ Ile iṣẹ olgun Naijiria ni ilu Akure, ipinlẹ Ondo ni awọn ti mu àwọn sọja kan ti wọn fi ẹsun kan pe wọn pawọ pọ fipa ba akẹkọ onipele ikẹta ni fasiti Adekunle Ajasin, Akungba Akoko. Wọn ti kọkọ ni irọ ni iroyin naa ti wọn si gba mọ awọn oniroyin ṣugbọn wọn pada rẹ ara wọn silẹ nigba ti fasiti naa tun funa mọ ọ̀rọ̀ ọhun. Iroyin sọ pe ni Ọjọru ni awọn sja fipa ba akẹkọ ẹka imọ nipa ẹsin ati ẹkọ ilẹ Afirika ni fasiti naa lo pọ ni ibudo ayẹwo awọn ologun to wa ni opopona Ikare Akoko.


Ológun mú àwọn sọ́jà tó kọ́wọ̀ọ́ fipá bá akẹ́kọ̀ọ́ fásitì AAUA lò pọ̀ Ile iṣẹ olgun Naijiria ni ilu Akure, ipinlẹ Ondo ni awọn ti mu àwọn sọja kan ti wọn fi ẹsun kan pe wọn pawọ pọ fipa ba akẹkọ onipele ikẹta ni fasiti Adekunle Ajasin, Akungba Akoko. Wọn ti kọkọ ni irọ ni iroyin naa ti wọn si gba mọ awọn oniroyin ṣugbọn wọn pada rẹ ara wọn silẹ nigba ti fasiti naa tun funa mọ ọ̀rọ̀ ọhun. Iroyin sọ pe ni Ọjọru ni awọn sja fipa ba akẹkọ ẹka imọ nipa ẹsin ati ẹkọ ilẹ Afirika ni fasiti naa lo pọ ni ibudo ayẹwo awọn ologun to wa ni opopona Ikare Akoko. A gbọ pe ṣe ni sọja kan, Lance Corporal mu akẹkọbinrin ọhun ni dandan lati bọ silẹ ninu ọkọ ero kan ti o si paṣẹ pe ki awọn to ku ninu ọkọ maa lọ. Ni wọn ba mu u lọ sinu koto awọn ologun lẹyin ibi ti wn ti n yẹ ọkọ wo wọn si ṣe e yana yana ni ti ibalopọ gẹgẹ bi iroyin ṣe sọ. Lọna rẹ pada sile pẹlu awọn akẹgbẹ rẹ lati ile iwe ni awn sọja yii ti fipa mu u. Ọjọ ẹti ni Ọgagun, Brigade Commander, Zakari Abubakar fi aridaju kan pe wọn ti fi ọwọ ofin mu awọn sja to ṣiṣẹ laabi ọhun wọn si ti bẹrẹ iwadii lori ẹsun naa.


A gbọ pe ṣe ni sọja kan, Lance Corporal mu akẹkọbinrin ọhun ni dandan lati bọ silẹ ninu ọkọ ero kan ti o si paṣẹ pe ki awọn to ku ninu ọkọ maa lọ. Ni wọn ba mu u lọ sinu koto awọn ologun lẹyin ibi ti wn ti n yẹ ọkọ wo wọn si ṣe e yana yana ni ti ibalopọ gẹgẹ bi iroyin ṣe sọ. Lọna rẹ pada sile pẹlu awọn akẹgbẹ rẹ lati ile iwe ni awn sọja yii ti fipa mu u. Ọjọ ẹti ni Ọgagun, Brigade Commander, Zakari Abubakar fi aridaju kan pe wọn ti fi ọwọ ofin mu awọn sja to ṣiṣẹ laabi ọhun wọn si ti bẹrẹ iwadii lori ẹsun naa. Awọn alaṣẹ fasiti AAUA naa ti fesi si eyi pe lootọ iwadii ti n lọ lọwọ lori ẹsun naa. Ẹwẹ wọn ọlọrọ gan ko tii wa fi ẹjọ ọ̀rọ̀ yii sun awọn lọna to tọ lati le gbe igbesẹ. Adari ẹka iroyin ni fasiti AAUA, Victor Akinpelu tẹnu mọ pe ile iwe ti gbe igbesẹ lori iṣẹlẹ na bi o tilẹ jẹ pe "ọmọbinrin naa ko tii wa fi ẹjọ sun awọn alaṣẹ ile iwe lọna to tọ".


Awọn alaṣẹ fasiti AAUA naa ti fesi si eyi pe lootọ iwadii ti n lọ lọwọ lori ẹsun naa. Ẹwẹ wọn ọlọrọ gan ko tii wa fi ẹjọ ọ̀rọ̀ yii sun awọn lọna to tọ lati le gbe igbesẹ. Adari ẹka iroyin ni fasiti AAUA, Victor Akinpelu tẹnu mọ pe ile iwe ti gbe igbesẹ lori iṣẹlẹ na bi o tilẹ jẹ pe "ọmọbinrin naa ko tii wa fi ẹjọ sun awọn alaṣẹ ile iwe lọna to tọ". "Fasiti ti gbe igbimọ kan kalẹ lati ṣewadii iṣẹlẹ ọdun wọn yoo si gbe esi wọn jade laarin ọjọ perete". Victor ni"mo gbagbọ pe lasiko iwadii ti igbimọ ba n ṣe wọn yoo pe ọmọbinrin naa fun ifọrọwanilẹnuwo leyii ti ọpọlọpọ kan mọ gbọyii sọyii lasan nipa iṣẹlẹ naa". Nitori naa, Victor ni abọ iwadii igbimọ ni yoo ṣi aṣọ loju ohun gbogbo to ṣẹlẹ.


"Fasiti ti gbe igbimọ kan kalẹ lati ṣewadii iṣẹlẹ ọdun wọn yoo si gbe esi wọn jade laarin ọjọ perete". Victor ni"mo gbagbọ pe lasiko iwadii ti igbimọ ba n ṣe wọn yoo pe ọmọbinrin naa fun ifọrọwanilẹnuwo leyii ti ọpọlọpọ kan mọ gbọyii sọyii lasan nipa iṣẹlẹ naa". Nitori naa, Victor ni abọ iwadii igbimọ ni yoo ṣi aṣọ loju ohun gbogbo to ṣẹlẹ.


Covid19 Benefit: Àsìkò Coronavirus yìí jẹ́ kí n di télọ̀ tó mọṣẹ́ gidi - Favour

Ko tilẹ to pe ọdun mẹwaa rara ni Favour ti maa n lọ ba awọn obi rẹ pe oun fẹ kọ iṣẹ ranṣọranṣọ. Ṣe awọn agba maa n sọ pe "Ọmọ tí yóò bá ti ṣe ṣámú ṣámú, àti kékére la ti ń mọ̀", Favour Adebayo wa ni ipele keji ileewe girama (JSS 2) ṣugbọn ọgbọn to wa lori rẹ ju ti kilaasi to wa lọ. "Lati kekere ni mo ti maa n ran aṣọ fun bebi mii. Ọjọ́ tí mo sọ fún àwọn òbí mi pé mo fẹ kọ iṣẹ teelọ, wọn ni ki n duro di ọdun mẹwaa". Nigba to pe ọmọ ọdun mẹwaa, wọn ko si kọ si i lẹnu, wọn jẹ ko bẹrẹ iṣẹ to yan laayo - Ṣebi ori lo mọ iṣ aṣela. "Mo nifẹ iṣẹ ranṣọ ranṣọ gaaan".


Ọjọ́ tí mo sọ fún àwọn òbí mi pé mo fẹ kọ iṣẹ teelọ, wọn ni ki n duro di ọdun mẹwaa". Nigba to pe ọmọ ọdun mẹwaa, wọn ko si kọ si i lẹnu, wọn jẹ ko bẹrẹ iṣẹ to yan laayo - Ṣebi ori lo mọ iṣ aṣela. "Mo nifẹ iṣẹ ranṣọ ranṣọ gaaan". Favour ni inu oun dun si anfani toun ni lasiko Covid19 yii. "Inú mi dùn pé Coronavirus jẹ́ kí wọn ti iléèwé pa. Lásìkò Coronavirus yìí, mo ti rán aṣọ púpọ̀ mo dẹ̀ ti pawó gan" Ẹwẹ oun naa gbagbọ pe gbogbo nkan ti eeyan ba n ṣe laye, o gbọdọ fi iwe kun un. "Lọ́jọ́ 'wájú, mo fẹ́ di ǹkan mẹ́ta, dókítà, sọ̀rọ̀sọ̀rọ̀, ránṣọ-ránṣọ".


Favour ni inu oun dun si anfani toun ni lasiko Covid19 yii. "Inú mi dùn pé Coronavirus jẹ́ kí wọn ti iléèwé pa. Lásìkò Coronavirus yìí, mo ti rán aṣọ púpọ̀ mo dẹ̀ ti pawó gan" Ẹwẹ oun naa gbagbọ pe gbogbo nkan ti eeyan ba n ṣe laye, o gbọdọ fi iwe kun un. "Lọ́jọ́ 'wájú, mo fẹ́ di ǹkan mẹ́ta, dókítà, sọ̀rọ̀sọ̀rọ̀, ránṣọ-ránṣọ".


WAEC: ANCOPSS ní òun àti ẹgbẹ́ olùkọ́ yóò ṣèpàdé lọ́jọ́ Ẹti lórí ìpínu ìjọba àpapọ̀

Ẹgbẹ agbarijọpọ awọn ọga ileẹkọ girama jakejado Naijiria (ANCOPSS) kede pe, iyalẹnu nla ni ikede ijọba apapọ jẹ pe awọn akẹkọọ ko ni se idanwo asejade WAEC mọ lọdun 2020. Alaga apapọ ẹgbẹ Ancopss lorilẹede yii, Anselm Izuagie ni haa-hii ni ikede ijọba apapọ naa si jẹ fun awọn, lẹyin ọjọ kan ti minisita feto ẹkọ ti fi ikede ọhun sita. Ancopss ni oun bawọn peju sibi ipade awọn eeyan ti eto ẹkọ gberu lọjọ Isẹgun to kọja, nibi ti gbogbo awọn ti fẹnu ọrọ jona. O ni adehun tawọn se ni pe ki eto idanwo WAEC waye, pẹlu sise awọn ilana eto aabo kan. "Nibi ipade naa la ti se gbogbo agbeyẹwo ati eto aabo fun gbogbo awọn eeyan ti ọrọ kan, ti yoo kopa ninu eto idanwo naa. A si fẹnu ko pe asise kankan ko gbọdọ waye, amọ ni kete ta pẹyinda tan, ni minisita feto ẹkọ sọ nnkan miran sita." Izuagie ni ẹgbẹ Ancopss yoo pada se ipade lọjọ Ẹti pẹlu ẹgbẹ awọn olukọ, NUT, lati se agbeyẹwo gbogbo ọrọ naa, ti wọn yoo si fi ikede wọn sita fun araye.


O ni adehun tawọn se ni pe ki eto idanwo WAEC waye, pẹlu sise awọn ilana eto aabo kan. "Nibi ipade naa la ti se gbogbo agbeyẹwo ati eto aabo fun gbogbo awọn eeyan ti ọrọ kan, ti yoo kopa ninu eto idanwo naa. A si fẹnu ko pe asise kankan ko gbọdọ waye, amọ ni kete ta pẹyinda tan, ni minisita feto ẹkọ sọ nnkan miran sita." Izuagie ni ẹgbẹ Ancopss yoo pada se ipade lọjọ Ẹti pẹlu ẹgbẹ awọn olukọ, NUT, lati se agbeyẹwo gbogbo ọrọ naa, ti wọn yoo si fi ikede wọn sita fun araye. Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe, ijọba apapọ ni awọn ile iwe girama ijọba apapọ, Unity Schools, ko ni kopa ninu idanwo WAEC ọdun yii titi di igba ti o yẹ. Minisita eto ẹkọ, Adamu Adamu lo kede bẹẹ nibi ipade kan to waye lori ayelujara. Lẹyin naa lo gba ajọ WAEC atawọn ijọba ipinlẹ ni imọran lati ma ṣi awọn ile iwe lasiko yii nitori o lewu lati ṣe bẹẹ.


Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe, ijọba apapọ ni awọn ile iwe girama ijọba apapọ, Unity Schools, ko ni kopa ninu idanwo WAEC ọdun yii titi di igba ti o yẹ. Minisita eto ẹkọ, Adamu Adamu lo kede bẹẹ nibi ipade kan to waye lori ayelujara. Lẹyin naa lo gba ajọ WAEC atawọn ijọba ipinlẹ ni imọran lati ma ṣi awọn ile iwe lasiko yii nitori o lewu lati ṣe bẹẹ. Ṣaaju ni alaga igbimọ amuṣẹya to n ri si ọrọ Covid-19 ni Naijiria, PTF, Boss Mustapha ti kọkọ sọ pe ipele awọn akẹkọọ kan yoo pada sẹnu ẹkọ wọn lọna ati gbaradi fun idanwo aṣekagba. PTF ni o ṣe pataki ki awọn ọmọ ile iwe to wa ni ipele kẹta akọkọ ile iwe girama, JSS 3, ati awọn to wa ni ipele kẹta keji, SSS 3 pada sile iwe. Wọn ni akoko naa yoo fun awọn akẹkọo ọhun laaye lati gbaradi fun idanwo to n bọ lọna.


Ṣaaju ni alaga igbimọ amuṣẹya to n ri si ọrọ Covid-19 ni Naijiria, PTF, Boss Mustapha ti kọkọ sọ pe ipele awọn akẹkọọ kan yoo pada sẹnu ẹkọ wọn lọna ati gbaradi fun idanwo aṣekagba. PTF ni o ṣe pataki ki awọn ọmọ ile iwe to wa ni ipele kẹta akọkọ ile iwe girama, JSS 3, ati awọn to wa ni ipele kẹta keji, SSS 3 pada sile iwe. Wọn ni akoko naa yoo fun awọn akẹkọo ọhun laaye lati gbaradi fun idanwo to n bọ lọna. Ṣugbọn Adamu ti sọ pe ko yẹ ko ri bẹ nitori bi ẹni fi ẹmi awọn ekẹkọọ wewu ni ọrọ naa yoo ja si. Adamu pari ọrọ rẹ pe "O lewu lati ṣi ile iwe bayii." Ki lo ti ṣẹlẹ ṣeyin?


Ṣugbọn Adamu ti sọ pe ko yẹ ko ri bẹ nitori bi ẹni fi ẹmi awọn ekẹkọọ wewu ni ọrọ naa yoo ja si. Adamu pari ọrọ rẹ pe "O lewu lati ṣi ile iwe bayii." Ki lo ti ṣẹlẹ ṣeyin? Ijọba apapọ ti kede pe idanwo aṣepari ni ileewe girama, WAEC, yoo bẹrẹ lọjọ kẹrin oṣun Kẹjọ ọdun 2020. Minisita eto ẹkọ, Emeka Nwajiuba lo fi ọrọ naa lede nigba ti igbimọ amuṣẹya ijọba apapọ n jabọ ibi iṣẹ de duro lori ọrọ Covid-19 ni Naijiria. O ni "A ti ṣe iwọn ti a le ṣe pẹlu ajọ WAEC, a dẹ n fi akoko yi sọ fun yin pe idanwo naa yoo bẹrẹ lati ọjọ kẹrin oṣu Kẹjọ titi di ọjọ karun un oṣu kẹsan an ọdun 2020."


Ijọba apapọ ti kede pe idanwo aṣepari ni ileewe girama, WAEC, yoo bẹrẹ lọjọ kẹrin oṣun Kẹjọ ọdun 2020. Minisita eto ẹkọ, Emeka Nwajiuba lo fi ọrọ naa lede nigba ti igbimọ amuṣẹya ijọba apapọ n jabọ ibi iṣẹ de duro lori ọrọ Covid-19 ni Naijiria. O ni "A ti ṣe iwọn ti a le ṣe pẹlu ajọ WAEC, a dẹ n fi akoko yi sọ fun yin pe idanwo naa yoo bẹrẹ lati ọjọ kẹrin oṣu Kẹjọ titi di ọjọ karun un oṣu kẹsan an ọdun 2020." Nwajiuba sọ pe aye oṣu kan wa fun awọn ile iwe atawọn ipinlẹ to ba nifẹ si ṣiṣe idanwo naa lati pese awọn ile iwe wọn silẹ fun idanwo ọhun. Minisita naa sọ pe ileeṣẹ eto ẹkọ yoo pese atẹjade awọn akoko ti idanwo ọhun yoo waye lẹyin ipade pẹlu ajọ NCDC, ẹgbẹ awọn olukọ, NUT, atawọn ajọ miran ti ọrọ kan. Nwajiuba sọ pe idanwo NECO ati NABTEB yoo bẹrẹ ni kete lẹyin ti wọn ba ti pari idanwo WAEC ọhun. Ọdun1952  ni wọn gbe idanwo WAEC kalẹ fun awọn akẹkọ lawọn orilẹ-ede iwọ-oorun ilẹ Afirika ti wọn ti n sọ ede Gẹẹsi.


Nwajiuba sọ pe aye oṣu kan wa fun awọn ile iwe atawọn ipinlẹ to ba nifẹ si ṣiṣe idanwo naa lati pese awọn ile iwe wọn silẹ fun idanwo ọhun. Minisita naa sọ pe ileeṣẹ eto ẹkọ yoo pese atẹjade awọn akoko ti idanwo ọhun yoo waye lẹyin ipade pẹlu ajọ NCDC, ẹgbẹ awọn olukọ, NUT, atawọn ajọ miran ti ọrọ kan. Nwajiuba sọ pe idanwo NECO ati NABTEB yoo bẹrẹ ni kete lẹyin ti wọn ba ti pari idanwo WAEC ọhun. Ọdun1952  ni wọn gbe idanwo WAEC kalẹ fun awọn akẹkọ lawọn orilẹ-ede iwọ-oorun ilẹ Afirika ti wọn ti n sọ ede Gẹẹsi. Ajọ to n ṣe kokari idanwo aṣepari ni ileewe girama, WAEC ti ṣalaye wi pe oun ti ṣetan bayii lati ṣeto idanwo fawọn akẹkọs oniwe mẹwaa lorilẹede Naijiria. Ajọ naa ni oun to wa laarin ajọ naa ati ṣiṣe idanwo fawọn akẹkọọ oniwe mẹwaa lọdun yii ni ilana ti ijọba ba gbe kalẹ ati ṣiṣi awọn ileewe pada. Ni ọjọ aje ni igbimọ amuṣẹya ti ijọba apapọ gbe kalẹ lori arun coronavirus lorilẹede Naijiria, PTF ṣalaye pe awọn ileewe ati ileeṣẹ eto ẹkọ nijọba apapọ gbọdọ joko lati fẹnuko lori ilana ti eto ẹkọ yoo gba bi wọn yoo ba ṣi ileewe pada; paapaa fun awọn akẹkọọ onidanwo aṣejade bii WAEC, NECO ati bẹẹbẹẹ lọ.


Ajọ to n ṣe kokari idanwo aṣepari ni ileewe girama, WAEC ti ṣalaye wi pe oun ti ṣetan bayii lati ṣeto idanwo fawọn akẹkọs oniwe mẹwaa lorilẹede Naijiria. Ajọ naa ni oun to wa laarin ajọ naa ati ṣiṣe idanwo fawọn akẹkọọ oniwe mẹwaa lọdun yii ni ilana ti ijọba ba gbe kalẹ ati ṣiṣi awọn ileewe pada. Ni ọjọ aje ni igbimọ amuṣẹya ti ijọba apapọ gbe kalẹ lori arun coronavirus lorilẹede Naijiria, PTF ṣalaye pe awọn ileewe ati ileeṣẹ eto ẹkọ nijọba apapọ gbọdọ joko lati fẹnuko lori ilana ti eto ẹkọ yoo gba bi wọn yoo ba ṣi ileewe pada; paapaa fun awọn akẹkọọ onidanwo aṣejade bii WAEC, NECO ati bẹẹbẹẹ lọ. Nigba ti alukoro ajọ onidanwo aṣekagba girama, WAEC, Ọgbẹni Damian ba ileeṣẹ BBC News Yoruba sọrọ, o ni ohun ti awọn n reti bayii naa ni awọn ilana ti ijọba apapọ atawọn ijsba ipinlẹ ba fẹnuko le lori. O fi kun un pe bi awọn ileewe ba lee di ṣiṣi pada, aaya bẹẹ lẹ o bẹ s'are ni fun awọn nitori awọn ṣetan lati ṣe idanwo naa ni kete ti wọn ba ti ri ilana gba lati ọdọ ijọba lori ọna ti eto ipada si ileewe yoo gba bayii.


Nigba ti alukoro ajọ onidanwo aṣekagba girama, WAEC, Ọgbẹni Damian ba ileeṣẹ BBC News Yoruba sọrọ, o ni ohun ti awọn n reti bayii naa ni awọn ilana ti ijọba apapọ atawọn ijsba ipinlẹ ba fẹnuko le lori. O fi kun un pe bi awọn ileewe ba lee di ṣiṣi pada, aaya bẹẹ lẹ o bẹ s'are ni fun awọn nitori awọn ṣetan lati ṣe idanwo naa ni kete ti wọn ba ti ri ilana gba lati ọdọ ijọba lori ọna ti eto ipada si ileewe yoo gba bayii.


Sexual harassment bill: Àwọn aṣòfin buwọ́lu ẹ̀wọ̀n ọdún mẹ́rìnlá f'olùkọ́ tó bá fọwọ́ kan akẹ́kọ̀ọ́bìnrin lọ́nà àìtọ́

Ile igbimọ aṣofin agba l'Abuja ti buwọlu ofin to tako fifọwọ kan obinrin lọna aitọ laarin awọn olukọ si akẹkọọ ni Naijiria. Lara ijiya ti awọn aṣofin naa fọwọ si fun ẹnikẹni ti aje ọrọ naa ba ṣi mọ lori ni ẹwọn ọdun marun un si mẹrinla. Awọn asọfin naa mu ofin ọhun lọkunkundun lẹyin iwadii ẹsun ibalopọ ti ileeṣẹ iroyin BBC ṣe, eyi to tu aṣiri awọn olukọ kan ni Fasiti ilu Eko ati Fasiti Ghana. Lara awọn ohun to wa ninu ofin naa ree: 1. Olukọ kankan ko gbọdọ ba akẹkọọ ni ibalopọ tabi ko beere fun ibalopọ lọwọ ọmọ to n kọ nile iwe. 2.


Lara awọn ohun to wa ninu ofin naa ree: 1. Olukọ kankan ko gbọdọ ba akẹkọọ ni ibalopọ tabi ko beere fun ibalopọ lọwọ ọmọ to n kọ nile iwe. 2. Olukọ ko gbọdọ ṣẹruba akẹkọọ nitori o n fẹ lati ba a lopọ. 3. Olukọ ko gbọdọ ran ẹlomiran si akẹkọọ lati ba a lopọ.


Olukọ ko gbọdọ ṣẹruba akẹkọọ nitori o n fẹ lati ba a lopọ. 3. Olukọ ko gbọdọ ran ẹlomiran si akẹkọọ lati ba a lopọ. 4. O ti di eewọ fun olukọ lati gbá ibadi akẹkọo mu, tabi ko dimọ ọ, ko fi ẹnu ko o ni ẹnu tabi ko fi ọwọ kan ara tabi ọyan irufẹ akẹkọọ bẹẹ. 5.


4. O ti di eewọ fun olukọ lati gbá ibadi akẹkọo mu, tabi ko dimọ ọ, ko fi ẹnu ko o ni ẹnu tabi ko fi ọwọ kan ara tabi ọyan irufẹ akẹkọọ bẹẹ. 5. Bakan naa ni olukọ ko gbọdọ fi aworan ihoho rẹ tabi ti ẹlomiran ranṣẹ si akẹkọọ rẹ lori ayelujara tabi nipa ọna miran. 6. Olukọ ko tun gbọdọ dínjú si akẹkọọ, ko gbọdọ súfèé tabi ba a ṣere lọna to la erongba ibalopọ lọ.


Bakan naa ni olukọ ko gbọdọ fi aworan ihoho rẹ tabi ti ẹlomiran ranṣẹ si akẹkọọ rẹ lori ayelujara tabi nipa ọna miran. 6. Olukọ ko tun gbọdọ dínjú si akẹkọọ, ko gbọdọ súfèé tabi ba a ṣere lọna to la erongba ibalopọ lọ. Ki lo kọkọ ṣẹlẹ ki ọrọ yii to di ofin lónìí? Ile igbimọ aṣofin orilede Naijiria yoo ṣe ipade lori abadofin kan ti wọn gbero lati fi ṣe ofin ti yoo lodi si ilọkulọ ibalopọ lawọn ile iwe giga fasiti Naijiria. Abadofin naa yannana ẹwọn ọdun marun un gbako fun olukọ ti ọwọ ofin ba tẹ pe o n fi ilọkulọ ibalopọ lọ akẹkọbinrin tabi ọkunrin.


Ki lo kọkọ ṣẹlẹ ki ọrọ yii to di ofin lónìí? Ile igbimọ aṣofin orilede Naijiria yoo ṣe ipade lori abadofin kan ti wọn gbero lati fi ṣe ofin ti yoo lodi si ilọkulọ ibalopọ lawọn ile iwe giga fasiti Naijiria. Abadofin naa yannana ẹwọn ọdun marun un gbako fun olukọ ti ọwọ ofin ba tẹ pe o n fi ilọkulọ ibalopọ lọ akẹkọbinrin tabi ọkunrin. Wọn ṣe agbekalẹ abadofin yii lẹyin ti ẹka ileeṣ BBC to n tu aṣiri awọn ohun ti ko dara lawujọ, BBC Africa Eye gbe fidio iwadii kan sita. Iwadii yii lo ṣafihan fifi ilọkulọ ibalopọ lọ akẹkọọ ki wọn ba a le fun wọn ni maaki eyi to maa n wa latọdọ awọn olukọ fasiti. Eyi ni igbesẹ ti ile igbimọ aṣofin agba gbe bayii gẹgẹ bi ọna ati mu awọn to ba ru ofin to ni ṣe pẹlu ibalopọ lawọn fasiti orilẹ-ede Naijiria.


Wọn ṣe agbekalẹ abadofin yii lẹyin ti ẹka ileeṣ BBC to n tu aṣiri awọn ohun ti ko dara lawujọ, BBC Africa Eye gbe fidio iwadii kan sita. Iwadii yii lo ṣafihan fifi ilọkulọ ibalopọ lọ akẹkọọ ki wọn ba a le fun wọn ni maaki eyi to maa n wa latọdọ awọn olukọ fasiti. Eyi ni igbesẹ ti ile igbimọ aṣofin agba gbe bayii gẹgẹ bi ọna ati mu awọn to ba ru ofin to ni ṣe pẹlu ibalopọ lawọn fasiti orilẹ-ede Naijiria. Yatọ fun fifi ẹwọn jura, abadofin naa tun sọrọ lile tabi aṣẹ lọ rọọkun nile fun awọn akẹkọọ ti ile ẹjọ ba ri i pe irọ ni ẹsun ti wọn n fi lọ pe olukọ fẹ fipa ba awọn lo pọ. Ẹwẹ, ile igbimọ aṣofin agba ti fi abadofin naa ṣọwọ si igbimọ to tun duro ire lori ọrọ idajọ, ẹtọ ọmọniyan ati ọrọ ofin. Bi abadofin naa ba di gbigba wọle nile igbimọ aṣofin agba ti wọn si fi ṣọwọ si ile igbimọ aṣojuṣofin, ti awọn mejeji ati aarẹ si fọwọ si i ko fi di ofin.


Yatọ fun fifi ẹwọn jura, abadofin naa tun sọrọ lile tabi aṣẹ lọ rọọkun nile fun awọn akẹkọọ ti ile ẹjọ ba ri i pe irọ ni ẹsun ti wọn n fi lọ pe olukọ fẹ fipa ba awọn lo pọ. Ẹwẹ, ile igbimọ aṣofin agba ti fi abadofin naa ṣọwọ si igbimọ to tun duro ire lori ọrọ idajọ, ẹtọ ọmọniyan ati ọrọ ofin. Bi abadofin naa ba di gbigba wọle nile igbimọ aṣofin agba ti wọn si fi ṣọwọ si ile igbimọ aṣojuṣofin, ti awọn mejeji ati aarẹ si fọwọ si i ko fi di ofin. Oṣu kẹwaa ọdun to kọja ni akanṣe iroyin BBC kan jade to tu aṣiri awọn aṣemaṣe ibalopọ to n wa latọwọ awọn olukọ fasiti ni ile iwe giga fasiti meji pataki kan nilẹ Afirika. Aṣiri to tu yii ti mu ki awọn alaṣẹ fasiti mejeeji ni ki awọn olukọ naa lọ rọọkun nile.


Oṣu kẹwaa ọdun to kọja ni akanṣe iroyin BBC kan jade to tu aṣiri awọn aṣemaṣe ibalopọ to n wa latọwọ awọn olukọ fasiti ni ile iwe giga fasiti meji pataki kan nilẹ Afirika. Aṣiri to tu yii ti mu ki awọn alaṣẹ fasiti mejeeji ni ki awọn olukọ naa lọ rọọkun nile.


Ojú ẹni máa là... ọ̀dọ́mọdé tó padà dí dókítà lẹ́yìn ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbìyànjú láyé

Yorùbá ni bi eeyan ba ni suuru ti ko si tete ku, o di dandan ko jẹ ẹran tó ju erin lọ Bí ènìyàn ba sì ni àfojúsùn, o di dandan kí o ṣ'ori Ire, ko bọ kuro lọwọ iṣẹ ati oṣi. Báyìí ni ọ̀rọ̀ irirnajo ọdọmọkunri omo orile-ede South Africa kan ṣe rí, iyẹn Ntando Makhubela. Oriṣiiriṣi iṣẹ agbara ni Ntando ti ṣe ko to pari ẹ si ko maa ṣíṣe gẹ́gẹ́ bí ọmọ tó n ta epo bentiroolu nílé epo to sì ti àti ibẹ̀ di dókítà oníṣègùn òyìnbó. Ntando Mkhubela jẹ ẹni odun mẹẹdọgbọn to fi itan aye rẹ gba awọn ọdọ bii tirẹ ni imọran lori bi o ṣe ta epo títí to fi di dókítà Lati ìgbà to ti sọ itan bí o ṣe rìn irinajo ìgbésí aye rẹ̀ lórí ayélujára ni ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ti n rii gẹ́gẹ́ awokọse rere láwùjọ. Leyin to parí ilé ìwé Gírámà pẹlu awọn maaki to lamilaaka, Makhubela kò ní Ore òfẹ́ láti lọ sí ilé ẹ̀kọ́ Fáṣítì nítorí ìṣòro aisowo. O lọ ilé ẹ̀kọ́ Cyril Clarke lọ́dún 2014 ro si ni àwọn maaki tó ga ju nínú àwọn imo sáyẹ́nsì bí isiro, Physics, Biology, ṣùgbọ́n ko si owó láti lọ sí Fáṣítì.


Ntando Mkhubela jẹ ẹni odun mẹẹdọgbọn to fi itan aye rẹ gba awọn ọdọ bii tirẹ ni imọran lori bi o ṣe ta epo títí to fi di dókítà Lati ìgbà to ti sọ itan bí o ṣe rìn irinajo ìgbésí aye rẹ̀ lórí ayélujára ni ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ti n rii gẹ́gẹ́ awokọse rere láwùjọ. Leyin to parí ilé ìwé Gírámà pẹlu awọn maaki to lamilaaka, Makhubela kò ní Ore òfẹ́ láti lọ sí ilé ẹ̀kọ́ Fáṣítì nítorí ìṣòro aisowo. O lọ ilé ẹ̀kọ́ Cyril Clarke lọ́dún 2014 ro si ni àwọn maaki tó ga ju nínú àwọn imo sáyẹ́nsì bí isiro, Physics, Biology, ṣùgbọ́n ko si owó láti lọ sí Fáṣítì. Ntando bẹ̀rẹ̀ sini ṣíṣe nílé epo, ibẹ ni ẹnìkan ti rii ti o si ri pe ọmọ to ni làákàyè ni. Ṣe ori to ba maa gbe ẹni lo maa n gbe alawo ire ko ẹni, Oluranlọwọ yii lo ba Ntando wa ọ̀nà ètò ẹ̀kọ́ òfẹ́ sí Fáṣítì, èyí lo sì ran an lowo láti kàwé. Láìpẹ́ yìí ni Makhubela yóò bẹ̀rẹ̀ si ní gbé ìgbé ayé to wù ú láti ìbẹ̀rẹ̀ aye rẹ̀, nítorí pé díẹ̀ loku kí wọ́n ṣe ayẹyẹ ìgbà ni wọlé fún un gẹ́gẹ́ bí dókítà onímọ̀ ìṣẹ̀gùn òyìnbó.


Ntando bẹ̀rẹ̀ sini ṣíṣe nílé epo, ibẹ ni ẹnìkan ti rii ti o si ri pe ọmọ to ni làákàyè ni. Ṣe ori to ba maa gbe ẹni lo maa n gbe alawo ire ko ẹni, Oluranlọwọ yii lo ba Ntando wa ọ̀nà ètò ẹ̀kọ́ òfẹ́ sí Fáṣítì, èyí lo sì ran an lowo láti kàwé. Láìpẹ́ yìí ni Makhubela yóò bẹ̀rẹ̀ si ní gbé ìgbé ayé to wù ú láti ìbẹ̀rẹ̀ aye rẹ̀, nítorí pé díẹ̀ loku kí wọ́n ṣe ayẹyẹ ìgbà ni wọlé fún un gẹ́gẹ́ bí dókítà onímọ̀ ìṣẹ̀gùn òyìnbó.


Nigerian schools resumption: ASUU ní kí ìjọba má tíì ṣí àwọn ilé ìwé nítorí Coronavirus

Ẹgbẹ awọn olukọ fasiti ni Naijiria, ASUU ti ke si ijọba apapọ lati gbe agadagodo sẹnu ọna awọn fasiti kaakiri Naijiria titi di ọdun 2021 lọna ati dena itankalẹ arun Covid-19. Igbesẹ yii lo n waye lẹyin ti ijọba apapọ pinnu pe awọn ile iwe Unity Schools ko ni kopa ninu idanwo aṣekagba WAEC to yẹ ko bẹrẹ lọjọ kẹrin oṣu kẹjọ ọdun yii. ASUU ni digbi loun wa lẹyin ipinnu ijọba apapọ lati sun idanwo WAEC ọhun  siwaju. Ṣaaju ni minisita eto ẹkọ, Chuwuemeka Nwajiuba ti sọ pe ijọba ti ṣepade pẹlu ajọ WAEC. Ati pe ajọ naa ti gba lati ṣe ipade pẹlu awọn aṣoju orilẹ-ede mẹrin miran ni Afrika ti wọn ti n ṣe idanwo WAEC lati mu ọjọ mii fun idanwo ọhun. Ninu ifọrọwerọ pẹlu ileeeṣẹ iroyin abele kan, aarẹ ASUU, Ọjọgbọn Biodun Ogunyemi ni o yẹ ki Naijiria kọgbọn lara ilẹ Kenya to tilẹkun awọn ile iwe rẹ titi di ọdun 2021 nitori ilera ara ilu lo jẹ ẹ logun.


Ṣaaju ni minisita eto ẹkọ, Chuwuemeka Nwajiuba ti sọ pe ijọba ti ṣepade pẹlu ajọ WAEC. Ati pe ajọ naa ti gba lati ṣe ipade pẹlu awọn aṣoju orilẹ-ede mẹrin miran ni Afrika ti wọn ti n ṣe idanwo WAEC lati mu ọjọ mii fun idanwo ọhun. Ninu ifọrọwerọ pẹlu ileeeṣẹ iroyin abele kan, aarẹ ASUU, Ọjọgbọn Biodun Ogunyemi ni o yẹ ki Naijiria kọgbọn lara ilẹ Kenya to tilẹkun awọn ile iwe rẹ titi di ọdun 2021 nitori ilera ara ilu lo jẹ ẹ logun. Ogunyemi ni oun ko fẹ fi ẹmi awọn akẹkọọ wewu lo jẹ ki oun gba ijọba nimọran pe ki ile iwe wa ni titi pa lasiko yii. O ni ki Obi ati alagbatọ ma fooya lori eto igbaniwọle sile iwe giga awọn akẹkọọ nitori pe ti asiko ba to, ohun gbogbo a yanju bi o ti yẹ. Ninu atẹjade kan ti ASUU fi lede, o ni ọpọ ile iwe to jẹ ti ijọba ni awọn akẹkọọ rẹ pọ ju kilaasi lọ.


Ogunyemi ni oun ko fẹ fi ẹmi awọn akẹkọọ wewu lo jẹ ki oun gba ijọba nimọran pe ki ile iwe wa ni titi pa lasiko yii. O ni ki Obi ati alagbatọ ma fooya lori eto igbaniwọle sile iwe giga awọn akẹkọọ nitori pe ti asiko ba to, ohun gbogbo a yanju bi o ti yẹ. Ninu atẹjade kan ti ASUU fi lede, o ni ọpọ ile iwe to jẹ ti ijọba ni awọn akẹkọọ rẹ pọ ju kilaasi lọ. Ati pe ọpọ ko ni omi to dara, eyi ti yoo mu ko ṣoro fun awọn akẹkọọ naa lati tẹlẹ ilana ijinasiraẹni ati imọtoto ara ẹni. Aarẹ ASUU ni didun lọsan o so lasiko igabniwọle awọn akẹkọọ ti ohun gbogbo to n run ba tan nilẹ ti awọn ọmọ si wa ni alaafia. Ọpọ ọmọ Naijiria lo ti bẹrẹ si n fi erongba wọn lede lori ayelujara lori ọrọ ti ASUU sọ ọhun.


Ati pe ọpọ ko ni omi to dara, eyi ti yoo mu ko ṣoro fun awọn akẹkọọ naa lati tẹlẹ ilana ijinasiraẹni ati imọtoto ara ẹni. Aarẹ ASUU ni didun lọsan o so lasiko igabniwọle awọn akẹkọọ ti ohun gbogbo to n run ba tan nilẹ ti awọn ọmọ si wa ni alaafia. Ọpọ ọmọ Naijiria lo ti bẹrẹ si n fi erongba wọn lede lori ayelujara lori ọrọ ti ASUU sọ ọhun. Bi awọn kan ṣe n sọ pe odaa bẹ, lawọn miran n sọ pe ko yẹ ko ri bẹẹ nitrori akoko awọn akẹkọọ n lọ lai duro.


Bi awọn kan ṣe n sọ pe odaa bẹ, lawọn miran n sọ pe ko yẹ ko ri bẹẹ nitrori akoko awọn akẹkọọ n lọ lai duro.


U.I Language Centre: Yorùbá ló làṣà àti èdè

Ede Yoruba dùn lẹnu awa ọmọ ilẹ̀ Amẹrika. Ede ati aṣa Yoruba ti di itẹwọgba ni oke okun ni eyi to n mu awọn akẹkọọ oyinbo ilẹ Amerika lati wa kọ nipa rẹ sii ni Naijiria. BBC Yoruba kan si ẹka ibi iṣẹ fun ede Yoruba, Yoruba Language Centre ni ọgba ẹlẹranko Fasiti ni Ibadan lati mọ bi eto ẹkọ ede Yoruba naa ṣe n lọ si. Ojọgbọn Oye Taiwo to n dari ibi iṣẹ naa lọwọlọwọ ṣalaye kikun fun BBC lori irufẹ awọn akẹkọọ to n wa ati pataki eto ẹkọ yii. Diẹ lara awọn akẹkọọ Yoruba oloṣu meji ti BBC ba sọrọ ni Fasiti ti sanmọnti gbe dunlẹ ni Hannah Sawyer, Aminat Sanusi, Fredrick Clement, Damilola Abigeal atawọn mii. Ojọgbọn Oye ṣalaye nipa eto oloṣu meji, mẹta ati mẹsan an nibi ti wọn ti le da duro ti awọn ọmọ oyinbo yii si n fi imọ ede Yoruba jẹun.


Ojọgbọn Oye Taiwo to n dari ibi iṣẹ naa lọwọlọwọ ṣalaye kikun fun BBC lori irufẹ awọn akẹkọọ to n wa ati pataki eto ẹkọ yii. Diẹ lara awọn akẹkọọ Yoruba oloṣu meji ti BBC ba sọrọ ni Fasiti ti sanmọnti gbe dunlẹ ni Hannah Sawyer, Aminat Sanusi, Fredrick Clement, Damilola Abigeal atawọn mii. Ojọgbọn Oye ṣalaye nipa eto oloṣu meji, mẹta ati mẹsan an nibi ti wọn ti le da duro ti awọn ọmọ oyinbo yii si n fi imọ ede Yoruba jẹun. Oludari yii ni lọdọọdun ni ijọba ilẹ Amẹrika n fọmọ wọn ranṣẹ si Fasiti Ibadan lati wa kọ nipa ede ati aṣa Yoruba. Ki ni o wa ṣe awa ọmọ Yoruba gangan ti a ko kọ ọmọ wa sii nipa ede ati aṣa Yoruba? Ipenija ni eyi jẹ fun gbogbo ogidi ọmọ ku-ootu-oojiire-bi?


Oludari yii ni lọdọọdun ni ijọba ilẹ Amẹrika n fọmọ wọn ranṣẹ si Fasiti Ibadan lati wa kọ nipa ede ati aṣa Yoruba. Ki ni o wa ṣe awa ọmọ Yoruba gangan ti a ko kọ ọmọ wa sii nipa ede ati aṣa Yoruba? Ipenija ni eyi jẹ fun gbogbo ogidi ọmọ ku-ootu-oojiire-bi? lati ṣe ohun to yẹ fun idagbasoke ede ati aṣa Yoruba lasiko yii.


lati ṣe ohun to yẹ fun idagbasoke ede ati aṣa Yoruba lasiko yii.


Irokotọla: Báwo ló ṣe rọrùn láti fi àmì sí ọ̀rọ̀ yìí, ‘Irokotọla’?

Asa fifi ami si ori ọrọ ti n lọ si okun igbagbe nilẹ Yoruba, paapaa laarin awọn ọdọ wa lode iwoyi. Idi niyi ti ileesẹ BBC Yoruba se n tiraka lati mase jẹ ki asa naa parun nitori ede Yoruba jẹ ede to ni iro ọrọ. Ninu aayan wa lọsẹ yii lati mọ bi awọn ọmọ Kaarọ Oojire ti gbọ Yoruba si, a ni ki wọn fi ami si ori iro ọrọ ‘Irokotọla', sugbọn ẹnu ko gba iroyin. Ẹtahoro pere si ni awọn eeyan to mọ irufẹ ami to wa lori ọrọ naa, nigba ti awọn eeyan miran sọ di ẹrin keekee. Pabambari rẹ ni ti awọn ọmọ OOdua kan to tun n fi ede oyinbo fi ami si ori ọrọ yii, Kayeefi. O ya, ẹ jẹ ka sere ọwọ, bawo lẹyin se gbọ Yoruba si, ẹ fi ami si ori irokotọla.


Òwe: Kí ni ìtumọ̀ òwe ikú tó ń pa ojúgbà ẹni?

Yoruba ni owe lẹsin ọrọ, bi ọrọ ba sọnu, owe la fi n wa. Amọ o se ni laanu pe ọpọ awọn ọdọ ode iwoyi ni ko mọ awọn owe mọ, ti ọpọ awọn owe abalaye wa si n wọọkun diẹdiẹ. Idi ree ti BBC Yoruba fi lọ saarin awọn ọmọ Kaarọ oo jire lati mọ bi wọn se gbọ Yoruba si, taa si ni ki wọn pari owe ‘Iku to n pa ojugba ẹni...’ O ya, ẹyin naa, ẹ pari rẹ, ka ;ee mọ bi ẹ se gbọ Yoruba si. Idahun ni pe : Iku to n pa ojugba ẹni... Owe nla lo n pa fun ni.


UNIOSUN : Ètò ìgbaniwọlé orí ayélujára fáwọn akẹ́kọ̀ọ́ tuntun ní fásitì UNIOSUN kò dín iyì ilé ẹ̀kọ́ gíga kù fáwọn akẹ́kọ̀ọ́ wa- VC UNIOSUN

Awọn alakoso fatisi ti ipinlẹ Osun, UNIOSUN ti ni awọn ko mọ igba ti ajakalẹ arun Coronavirus yoo pari ni awọn ṣe ṣe ayẹyẹ igbaniwọlẹ Matriculation fun awọn ọmọ ileewe to ṣẹṣẹ wọ ile iwe giga naa. Oludari ile iwe giga UNIOSUN, Ọjọgbọn Labode Popoola lo sọ bẹẹ fun BBC News Yoruba lẹyin ti wọn ṣe ayẹyẹ iwọle naa fun awọn ọmọ ileewe. Ọjọgbọn Popoola ni idi ti awọn fi gbe igbesẹ naa ni wi pe ni ayẹyẹ naa pọn dandan ni awọn ṣe ṣe fun awọn ọmọ ileewe giga naa. O ni ayẹyẹ naa lọ ni irọwọrọṣẹ pẹlu ẹrọ ayelujara to lọ geere lai si idiwọ idena fun ayẹyẹ naa ti awọn ṣe fun wakati mẹta. Oludari ileewe UNIOSUN naa ni iyatọ to wa ni bẹ ni wi pe awọn akẹẹkọ naa ko ri asọ ẹ̀ku, Matric Gown ti wọn ma n wọ ni ọjọ ayẹyẹ naa. Ọjọgbọn Popoola naa wa fikun wi pe ti awọn ba ni anfaani lati ṣe iru rẹ nigba miran, awọn yoo ri wi pe awọn fi asọ ẹku naa sọwọ si wọn ni ibi ti wọn ba wa.


O ni ayẹyẹ naa lọ ni irọwọrọṣẹ pẹlu ẹrọ ayelujara to lọ geere lai si idiwọ idena fun ayẹyẹ naa ti awọn ṣe fun wakati mẹta. Oludari ileewe UNIOSUN naa ni iyatọ to wa ni bẹ ni wi pe awọn akẹẹkọ naa ko ri asọ ẹ̀ku, Matric Gown ti wọn ma n wọ ni ọjọ ayẹyẹ naa. Ọjọgbọn Popoola naa wa fikun wi pe ti awọn ba ni anfaani lati ṣe iru rẹ nigba miran, awọn yoo ri wi pe awọn fi asọ ẹku naa sọwọ si wọn ni ibi ti wọn ba wa. Lori ibeere pe bọya ileewe naa yoo wọle laipẹ, Adari ileewe naa ni awọn akẹẹkọ ti n kẹkọ lori ẹrọ ayelujara fun igba diẹ si isinyii. Bakan naa ni wọn fikun wi pe ti arun Coronavirus yii ko ba kuro nilẹ laipẹ, awọn yoo ṣe idanwọ fun awọn ọmọ naa.


Lori ibeere pe bọya ileewe naa yoo wọle laipẹ, Adari ileewe naa ni awọn akẹẹkọ ti n kẹkọ lori ẹrọ ayelujara fun igba diẹ si isinyii. Bakan naa ni wọn fikun wi pe ti arun Coronavirus yii ko ba kuro nilẹ laipẹ, awọn yoo ṣe idanwọ fun awọn ọmọ naa.


Babcock Sex Video: Láti ìgbà tí fásitì ti lé àkẹ́kọ̀ọ́ náà ló ti dùbúlẹ̀ àìsàn amọ́ ara rẹ́ ti dá

Arabinrin akẹkọọ fasiti Babcock ti fidio ibalopọ rẹ pẹlu ọrẹkunrin rẹ lu sori ayelujara ni ọdun sẹyin yoo lọ kawe si ileẹkọ fasiti loke okun. Eyi ko ṣẹyin bi ileewe giga fasiti kan ni oke okun, ṣe fun arabinrin naa ni anfaani lati kawe lai san owo ileewe. Dokita Ola Bukola to tun jẹ oluranlọwọ rẹ ni Niajiria, lo kede bẹẹ loju opo Twitter rẹ pẹlu afikun bukata ẹkọ rẹ naa ni oke okun ti gbe. Arabinrin naa ni Fasiti Babcock fi ọwọ oṣi juwe ile fun, nitori fọnran kan to lu ayelujara pa, nibi ti ọkunrin kan ti n ba lopọ. Dokita Bukola ni lati igba ti iṣẹlẹ naa ti ṣẹlẹ ni arabinrin naa ti n gba iwosan. Nibayii, Dokita naa ni saka ni ara rẹ da, ti o si tun ṣe daadaa ninu gbogbo idanwo ti o ṣe.


Arabinrin naa ni Fasiti Babcock fi ọwọ oṣi juwe ile fun, nitori fọnran kan to lu ayelujara pa, nibi ti ọkunrin kan ti n ba lopọ. Dokita Bukola ni lati igba ti iṣẹlẹ naa ti ṣẹlẹ ni arabinrin naa ti n gba iwosan. Nibayii, Dokita naa ni saka ni ara rẹ da, ti o si tun ṣe daadaa ninu gbogbo idanwo ti o ṣe. Dokita Brown ni afojusun oun fun arabinrin naa ni ki o yege, ki o si di ẹni nla ni awujọ lọjọ iwaju. O ti kọkọ fi lede ni Osu Kẹfa wi pe gbogbo eto ti n to lati ri wi pe arabinrin naa lọ si ileewe giga lai si idẹyẹsi fun wọn. Nigba naa, o ni aye arabinrin naa ti yipada si rere lati igba ti wọn ti le kuro ni ileewe, to si yege ni ẹkọ rẹ ati ihuwasi rẹ.


Dokita Brown ni afojusun oun fun arabinrin naa ni ki o yege, ki o si di ẹni nla ni awujọ lọjọ iwaju. O ti kọkọ fi lede ni Osu Kẹfa wi pe gbogbo eto ti n to lati ri wi pe arabinrin naa lọ si ileewe giga lai si idẹyẹsi fun wọn. Nigba naa, o ni aye arabinrin naa ti yipada si rere lati igba ti wọn ti le kuro ni ileewe, to si yege ni ẹkọ rẹ ati ihuwasi rẹ. Ọpọ ọmọ Naijiria lo tako igbesẹ fasiti Babcock nigba naa, lori bi wọn ṣe fi ọwọ osi juwe ile fun akẹkọbinrin naa ti wọn n ba lopọ ninu fidio to lu ori ayelujara pa. Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe fasiti Babcock ti fọwọ oṣi juwe ile fun akẹkọọbinrin to wa ninu fọnran to lu ayelujara pa, nibi ti ọkunrin ati obinrin kan ti ni ibalopọ. Agbẹnusọ fun ile iwe naa to ba BBC sọrọ ṣalaye pe, oṣu kẹrin ọdun yii awọn mejeeji ni ibalopọ ṣugbọn kii ṣe ninu ọgba ile iwe naa. Ninu oṣu keji ọdun yii ni ile iwe naa kọkọ le ọkunrin to wa ninu fọnran lọ ile, lẹyin ti wọn fẹsun kan an pe o wu iwa to tapa sofin fasiti naa.


Ọpọ ọmọ Naijiria lo tako igbesẹ fasiti Babcock nigba naa, lori bi wọn ṣe fi ọwọ osi juwe ile fun akẹkọbinrin naa ti wọn n ba lopọ ninu fidio to lu ori ayelujara pa. Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe fasiti Babcock ti fọwọ oṣi juwe ile fun akẹkọọbinrin to wa ninu fọnran to lu ayelujara pa, nibi ti ọkunrin ati obinrin kan ti ni ibalopọ. Agbẹnusọ fun ile iwe naa to ba BBC sọrọ ṣalaye pe, oṣu kẹrin ọdun yii awọn mejeeji ni ibalopọ ṣugbọn kii ṣe ninu ọgba ile iwe naa. Ninu oṣu keji ọdun yii ni ile iwe naa kọkọ le ọkunrin to wa ninu fọnran lọ ile, lẹyin ti wọn fẹsun kan an pe o wu iwa to tapa sofin fasiti naa. Obinrin to wa ninu fidio yii jẹ akẹkọọ ọlọdun kẹta ni ẹka ẹkọ imọ nipa iṣiro owo, Accountancy, ki wọn to sọ fun un pe ko lọ gbele ẹ. Fasiti Babcock ni ọmọkunrin to ba ọ́kẹkọbinrin naa lopọ wa ni ile iwosan kan to ti n gba itọju nitori ogun oloro mimu, nibi ti akẹkọọ binrin naa ti lọ ba. Atẹjade ti fasiti ọhun fi sita tun ṣalaye pe, nigba ti ile iwe naa wa ni isinmi ni akẹkọọbinrin naa lọ ba a nibẹ.


Obinrin to wa ninu fidio yii jẹ akẹkọọ ọlọdun kẹta ni ẹka ẹkọ imọ nipa iṣiro owo, Accountancy, ki wọn to sọ fun un pe ko lọ gbele ẹ. Fasiti Babcock ni ọmọkunrin to ba ọ́kẹkọbinrin naa lopọ wa ni ile iwosan kan to ti n gba itọju nitori ogun oloro mimu, nibi ti akẹkọọ binrin naa ti lọ ba. Atẹjade ti fasiti ọhun fi sita tun ṣalaye pe, nigba ti ile iwe naa wa ni isinmi ni akẹkọọbinrin naa lọ ba a nibẹ.


WASSCE time table 2020: Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ da ìdánwò WAEC rú ni Ghana, wọn gún infijilátọ̀

Ajọ to n ri si idanwo aṣekagba ileewe girama lẹkun Iwọ Oorun Afirika, WAEC, lorilẹ-ede Ghana ti bẹrẹ iwadii lori ohun to mu ki awọn akẹkọọ Bright Senior High, SHS, kọlu awọn to wa ṣakoso idanwo naa nile iwe wọn. O le ni ẹẹdẹgbẹta awọn ọmọ ile iwe to kọ lati kọ idanwo naa, ṣugbọn ti wọn kọju ija si awọn infijilatọ ti ko jẹ ki wọn gbe iwe wọle si gbọgan idanwo. Ọkan lara awọn oluṣakoso idanwo ọhun to ba BBC sọrọ, Jerry Alfred sọ pe awọn ọmọ ile iwe naa ṣe mẹrin leṣe ninu awọn mẹfa to lọ ṣakoso idanwo ọhun nile iwe naa. Jerry ṣlaaye pe: "Ọkan lara awọn infijilatọ naa ka ọkan lara awọn akẹkọọ ọhun to gbiyanju lati gbe iwe wọle, o si fi ẹrọ ibanisọrọ rẹ ka a silẹ, ni wahala ba bẹrẹ." Alfred ṣalaye pe awọn akẹkọọ ọhun gun lara awọn infijilatọ naa ni 'compass' lẹyin ọrun. Nigba ti ìkọlu naa n waye, awọn akẹkọọ tun fọ ẹrọ ibanisọrọ awọn alakoso naa mọlẹ nitori fidio bi wọn ṣe n gbe iwe wọle to wa lori rẹ.


Jerry ṣlaaye pe: "Ọkan lara awọn infijilatọ naa ka ọkan lara awọn akẹkọọ ọhun to gbiyanju lati gbe iwe wọle, o si fi ẹrọ ibanisọrọ rẹ ka a silẹ, ni wahala ba bẹrẹ." Alfred ṣalaye pe awọn akẹkọọ ọhun gun lara awọn infijilatọ naa ni 'compass' lẹyin ọrun. Nigba ti ìkọlu naa n waye, awọn akẹkọọ tun fọ ẹrọ ibanisọrọ awọn alakoso naa mọlẹ nitori fidio bi wọn ṣe n gbe iwe wọle to wa lori rẹ. Alfred fi ẹsun kan adari ile iwe Bright SHS pe o ṣegbe lẹyin awọn ọmọ ile iwe naa lati ṣakọlu si awọn oṣiṣẹ WAEC to wa mojuto idanwo nibẹ. O ni oun kabamọ pe oun jẹ ọmọ orilẹ-ede Ghana, nitori ni ṣe ni oun n ṣe ojuṣe oun lati rii pe ọjọ ọla awọn akẹkọọ naa dara, ṣugbọn ẹmi oun ti wa ninu ewu. Ẹwẹ, ajọ WAEC ti sọ pe oun ti bẹrẹ iwadii lati mọ idi ti awọn ọmọ ile iwe naa ṣe ṣakọlu si awọn eeyan ọhun.


Alfred fi ẹsun kan adari ile iwe Bright SHS pe o ṣegbe lẹyin awọn ọmọ ile iwe naa lati ṣakọlu si awọn oṣiṣẹ WAEC to wa mojuto idanwo nibẹ. O ni oun kabamọ pe oun jẹ ọmọ orilẹ-ede Ghana, nitori ni ṣe ni oun n ṣe ojuṣe oun lati rii pe ọjọ ọla awọn akẹkọọ naa dara, ṣugbọn ẹmi oun ti wa ninu ewu. Ẹwẹ, ajọ WAEC ti sọ pe oun ti bẹrẹ iwadii lati mọ idi ti awọn ọmọ ile iwe naa ṣe ṣakọlu si awọn eeyan ọhun. Bẹẹ naa lo ni oun yoo gbe igbeṣẹ ti ri pe iru nnka nbẹẹ ko waye mọ. Ajọ to n ri si idanwo aṣekagba ileewe girama lẹkun Iwọ Oorun Afirika ti gbe atẹ alakalẹ bi idanwo WAEC yoo ṣe lọ fun ọdun 2020 jade. Ijọba apapọ Naijiria ti ṣaaju kede pe ki awọn akẹkọ to wa ni ipele ikẹkọgboye nileewe girama wọle pada sẹnu ẹkọ wọn lọjọ kẹrin oṣu kẹjọ.


Bẹẹ naa lo ni oun yoo gbe igbeṣẹ ti ri pe iru nnka nbẹẹ ko waye mọ. Ajọ to n ri si idanwo aṣekagba ileewe girama lẹkun Iwọ Oorun Afirika ti gbe atẹ alakalẹ bi idanwo WAEC yoo ṣe lọ fun ọdun 2020 jade. Ijọba apapọ Naijiria ti ṣaaju kede pe ki awọn akẹkọ to wa ni ipele ikẹkọgboye nileewe girama wọle pada sẹnu ẹkọ wọn lọjọ kẹrin oṣu kẹjọ. Bakan naa, wọn kede pe idanwo WASSCE yoo bẹrẹ lọjọ kẹtadinlogun oṣu kẹjọ titi di ọjọ kejila oṣu kẹsan ọdun 2020. Gẹgẹ bi at alakalẹ naa ṣe ri eyi ti ileeṣẹ BBC Yoruba ri, bayii ni gbogbo eto idanwo naa yoo ṣe lọ: Ajọ WAEC wa gba awọn aṣedanwo nimọran pe ki wọn tẹle ofin ati alakalẹ fun idanwo naa nipa yiyọwọ kuro lawo magomago lasiko idanwo ati pe ki wọn tẹle gbogbo ofin to rọ mọ Covid-19 eyi ti awn ibudo idanwo wọn ti fi silẹ.


Bakan naa, wọn kede pe idanwo WASSCE yoo bẹrẹ lọjọ kẹtadinlogun oṣu kẹjọ titi di ọjọ kejila oṣu kẹsan ọdun 2020. Gẹgẹ bi at alakalẹ naa ṣe ri eyi ti ileeṣẹ BBC Yoruba ri, bayii ni gbogbo eto idanwo naa yoo ṣe lọ: Ajọ WAEC wa gba awọn aṣedanwo nimọran pe ki wọn tẹle ofin ati alakalẹ fun idanwo naa nipa yiyọwọ kuro lawo magomago lasiko idanwo ati pe ki wọn tẹle gbogbo ofin to rọ mọ Covid-19 eyi ti awn ibudo idanwo wọn ti fi silẹ.


Lagos lockdown update: Ayodeji Tinubu ní àìsí àǹfàní ẹ̀kọ́ ayélujára t'íjọba ń pariwo fáwọn ọmọdé agbègbè òun lòun fi di olùkọ́ fún wọn

Lasiko igbele to waye nipasẹ ajakalẹ arun coronavirus, oniruuru eto lo yipada lawujọ ninu eyi ti eto ẹkọ wa. Gẹgẹ bi ara ọna lati mojuto awọn iyipada yii lo mu ki ijọba ni ipinlẹ Eko o gbe eto ẹkọ ayelujara ati ti ori afẹfẹ jade. Amọṣa, bi eto naa ṣe loriyin to, ọpọ akẹkọ ni ko lọtọ si nitori aisi anfani ayelujara ati idakureku ina ọba. Eyi lo mu ki Ọgbẹni Tinubu Ayọdeji, ninu itara rẹ lati rii pe awọn ewe agbegbe rẹ ko padanu nitori airi anfani ayelujara naa lo fi da eto ẹkọ jẹle o sinmi silẹ eleyi ti awọn eeyan ti n kan sara si bayii.


Dangote dáa padà fún ìjọba Kogi bó ṣe ti iléèṣẹ́ 'Dangote cement' pa ní Obajana

Ileeṣẹ simẹnti Dangote ti sọ pe lati ọdun 2002, ni oun ti ni ipin idokowo ileeṣẹ simẹnti Obajana, to wa nipinlẹ Kogi. O ni lasiko ti oun dokowo, ijọba to da ileeṣẹ naa silẹ ko tii bẹrẹ si ni ṣe ohunkohun. Awọn alaṣẹ Dangote sọ pe obitibi owo ni awọn ti fi dokoowo si ileeṣẹ simẹnti naa, ti oun si tẹle gbogbo ilana to yẹ ki oun to bẹrẹ ọrọ aje nipinlẹ Kogi. Ọrọ ti ileeṣẹ Dangote sọ yii waye lẹyin ti ijọba ipinlẹ Kogi, ti ileeṣẹ naa pa nitori ẹsun pe ọna alumọkọrọyi lo gba ra awọn ipin idokowo rẹ nibẹ. Ṣugbọn ileeṣẹ yii sọ pe gbogbo igba ni oun n ṣe ojuṣe oun nipa sisan ọpọlọpọ biliọnu Naira ni owo ori, ati titun awọn ilu to wa ni ayika ileeṣẹ naa ṣe. Ọga ileeṣẹ simẹnti Dangote naa, Alhaji Sada Ladan Baki sọ fun BBC pe , ijọba lo ranṣẹ pe awọn lati dokowo nileeṣẹ naa, awọn si ṣe bẹẹ.


Ọrọ ti ileeṣẹ Dangote sọ yii waye lẹyin ti ijọba ipinlẹ Kogi, ti ileeṣẹ naa pa nitori ẹsun pe ọna alumọkọrọyi lo gba ra awọn ipin idokowo rẹ nibẹ. Ṣugbọn ileeṣẹ yii sọ pe gbogbo igba ni oun n ṣe ojuṣe oun nipa sisan ọpọlọpọ biliọnu Naira ni owo ori, ati titun awọn ilu to wa ni ayika ileeṣẹ naa ṣe. Ọga ileeṣẹ simẹnti Dangote naa, Alhaji Sada Ladan Baki sọ fun BBC pe , ijọba lo ranṣẹ pe awọn lati dokowo nileeṣẹ naa, awọn si ṣe bẹẹ. O ni “gbogbo ilana ati ẹtọ to yẹ ka ṣe lati muṣẹ, to fi mọ gbogbo nkan to rọ mọ didokoowo sileeṣẹ naa. “Ṣugbọn a ko mọ idi ti ijọba ipinlẹ Kogi fi gbe igbesẹ lati ti ileeṣẹ naa pa, nitori wọn fura si wa pe magomago wa ninu ba a ṣe ni idokowo sileeṣẹ naa.” Alhaji Ladan Baki ni o ti le ni billiọnu mẹrindinlogun Naira ti awọn ti san ni owo ori, lati igba ti Gomina Yahaya Bello ti de ipo. Ọsẹ to kọja ni ile aṣofin ipinlẹ Kogi ti ileeṣẹ naa pa, pẹlu awijare pe awọn ri iwe ẹsun gba lati ọdọ awọn ilu kan, pe ileeṣẹ Dangote ko tẹle awọn ilana to yẹ nigba to ra ipin idokoowo ileeṣẹ simẹnti Obajana.


O ni “gbogbo ilana ati ẹtọ to yẹ ka ṣe lati muṣẹ, to fi mọ gbogbo nkan to rọ mọ didokoowo sileeṣẹ naa. “Ṣugbọn a ko mọ idi ti ijọba ipinlẹ Kogi fi gbe igbesẹ lati ti ileeṣẹ naa pa, nitori wọn fura si wa pe magomago wa ninu ba a ṣe ni idokowo sileeṣẹ naa.” Alhaji Ladan Baki ni o ti le ni billiọnu mẹrindinlogun Naira ti awọn ti san ni owo ori, lati igba ti Gomina Yahaya Bello ti de ipo. Ọsẹ to kọja ni ile aṣofin ipinlẹ Kogi ti ileeṣẹ naa pa, pẹlu awijare pe awọn ri iwe ẹsun gba lati ọdọ awọn ilu kan, pe ileeṣẹ Dangote ko tẹle awọn ilana to yẹ nigba to ra ipin idokoowo ileeṣẹ simẹnti Obajana. Idi si niyii ti awọn alaṣẹ fi sọ pe ki ileeṣẹ naa ko awọn ẹri bo ṣe gba ileeṣẹ naa wa. Akọwe ikede fun ijọba ipinlẹ Kogi, Mohammed Onogu, sọ pe lati bi ọdun marun-un ni ijọba ti n gbiyanju lati ṣe ipade pẹlu awọn alaṣẹ Dangote, ti oun si tun yan oriṣiriṣi igbimọ lati ṣe agbeyẹwo ilana ti Dangote fi gba ileeṣẹ naa, ati ìdá mẹwaa ipin to jẹ ti ijọba ipinlẹ Kogi. O ni ṣugbọn ileeṣẹ naa kọ lati ko ẹri ranṣẹ.


Idi si niyii ti awọn alaṣẹ fi sọ pe ki ileeṣẹ naa ko awọn ẹri bo ṣe gba ileeṣẹ naa wa. Akọwe ikede fun ijọba ipinlẹ Kogi, Mohammed Onogu, sọ pe lati bi ọdun marun-un ni ijọba ti n gbiyanju lati ṣe ipade pẹlu awọn alaṣẹ Dangote, ti oun si tun yan oriṣiriṣi igbimọ lati ṣe agbeyẹwo ilana ti Dangote fi gba ileeṣẹ naa, ati ìdá mẹwaa ipin to jẹ ti ijọba ipinlẹ Kogi. O ni ṣugbọn ileeṣẹ naa kọ lati ko ẹri ranṣẹ. Ọgbẹni Onogu sọ pe awọn aṣoju ileeṣẹ Dangote sọ nibi ipade ti wọn ba ijọba ṣe nigba naa pe awọn yoo ko awọn iwe akọsilẹ ati ẹri wa, ṣugbọn ko ṣe bẹẹ, bẹẹ ni ko ba ijọba sọ ohunkohun titi di igba ti ile aṣofin ti ileeṣẹ naa pa. Awọn alaṣẹ Dangote sọ pe eero to yabo ileeṣẹ naa to ẹẹdẹgbẹta, ti wọn si dana sun awọn ọkọ simẹnti, wọn ba awọn kan jẹ, wọn si tun ja awọn bọọsi to jẹ ti ileeṣẹ naa gba. Wọn ni niṣe ni awọn fijilante ijọba to wa ti ileeṣẹ naa pa, yinbọn mọ awọn oṣiṣẹ kan, ti wọn si tun gbakoso awọn ọfiisi. Bakan naa ni ileeṣẹ naa sọ pe ko din ni oṣiṣẹ mẹtadinlọgbọn to farapa lasiko ikọlu naa.


Ọgbẹni Onogu sọ pe awọn aṣoju ileeṣẹ Dangote sọ nibi ipade ti wọn ba ijọba ṣe nigba naa pe awọn yoo ko awọn iwe akọsilẹ ati ẹri wa, ṣugbọn ko ṣe bẹẹ, bẹẹ ni ko ba ijọba sọ ohunkohun titi di igba ti ile aṣofin ti ileeṣẹ naa pa. Awọn alaṣẹ Dangote sọ pe eero to yabo ileeṣẹ naa to ẹẹdẹgbẹta, ti wọn si dana sun awọn ọkọ simẹnti, wọn ba awọn kan jẹ, wọn si tun ja awọn bọọsi to jẹ ti ileeṣẹ naa gba. Wọn ni niṣe ni awọn fijilante ijọba to wa ti ileeṣẹ naa pa, yinbọn mọ awọn oṣiṣẹ kan, ti wọn si tun gbakoso awọn ọfiisi. Bakan naa ni ileeṣẹ naa sọ pe ko din ni oṣiṣẹ mẹtadinlọgbọn to farapa lasiko ikọlu naa. Ijọba ipinlẹ Kogi fin ẹsun kan pe awọn alaṣẹ ileeṣẹ Dangote ti sọ ileeṣẹ simẹnti Obajana di ti Dangote, botilẹ jẹ pe adehun to wa laarin rẹ ati ijọba ni pe wọn jọ ni i ni. Kọmisanna fun eto iroyin nipinlẹ naa, Kingsley Fanwo sọ pe irọ patapata ni ileeṣẹ Dangote n pa pe ijọba ta Obajana fun oun. O ni igbimọ oluwadii ti ijọba gbe kalẹ ti gba ijọba niyanju lati wọgile iwe ilẹ meje to fun Dangote.


Ijọba ipinlẹ Kogi fin ẹsun kan pe awọn alaṣẹ ileeṣẹ Dangote ti sọ ileeṣẹ simẹnti Obajana di ti Dangote, botilẹ jẹ pe adehun to wa laarin rẹ ati ijọba ni pe wọn jọ ni i ni. Kọmisanna fun eto iroyin nipinlẹ naa, Kingsley Fanwo sọ pe irọ patapata ni ileeṣẹ Dangote n pa pe ijọba ta Obajana fun oun. O ni igbimọ oluwadii ti ijọba gbe kalẹ ti gba ijọba niyanju lati wọgile iwe ilẹ meje to fun Dangote. Bakan naa ni akọwe ijọba ipinlẹ Kogi sọ pe ijọba ni ẹri lati fihan pe oun ko fi igba kankan ta Obajana Cement fun Dangote. Ọgbẹni Fanwo sọ pe ijọba lo ni awọn iwe ti Dangote fi ya biliọnu mẹtalelọgọta lati kọ ileeṣẹ simẹnti naa. O ni amọ, ko fi igba kankan fun ijọba ni ipin tiẹ lara ere to n wọle lati igba ti ileeṣẹ naa ti bẹrẹ iṣẹ.


Bakan naa ni akọwe ijọba ipinlẹ Kogi sọ pe ijọba ni ẹri lati fihan pe oun ko fi igba kankan ta Obajana Cement fun Dangote. Ọgbẹni Fanwo sọ pe ijọba lo ni awọn iwe ti Dangote fi ya biliọnu mẹtalelọgọta lati kọ ileeṣẹ simẹnti naa. O ni amọ, ko fi igba kankan fun ijọba ni ipin tiẹ lara ere to n wọle lati igba ti ileeṣẹ naa ti bẹrẹ iṣẹ. O ni gbogbo ọna ni ijọba Kogi yoo fi gba ogun ibi awọn eeyan ipinlẹ naa fun wọn lọwọ ẹnikẹni, botiwu ki ẹni naa ga tabi mọ eeyan to. Bakan naa lo sọ pe awọn yoo gba gbogbo owo ori ati ere ti Dangote kọ̀ lati fun ijọba lati ọdun 2002 to ti n lo ileeṣẹ naa. Ẹgbẹ kan, Mass Action Against Corruption, sẹ iwọde nilu Abuja ni ọjọ Iṣẹgun.


O ni gbogbo ọna ni ijọba Kogi yoo fi gba ogun ibi awọn eeyan ipinlẹ naa fun wọn lọwọ ẹnikẹni, botiwu ki ẹni naa ga tabi mọ eeyan to. Bakan naa lo sọ pe awọn yoo gba gbogbo owo ori ati ere ti Dangote kọ̀ lati fun ijọba lati ọdun 2002 to ti n lo ileeṣẹ naa. Ẹgbẹ kan, Mass Action Against Corruption, sẹ iwọde nilu Abuja ni ọjọ Iṣẹgun. Ẹgbẹ naa fi ẹsun kan pe ileeṣẹ Dangote n lo ọrọ aje ipinlẹ Kogi fun anfaani ara rẹ Agbẹnusọ wọn, Cecilia Ikechukwu sọ fun awọn akọroyin pe Alhaji Aliko Dangote, fi ọgbọn jibiti gba ileeṣẹ simẹnti Obajana , lai si ẹri pe o san owo fun ìdá aadọrun (90%) to ra lọwọ ijọba ipinlẹ Kogi. Lọwọlọwọ, ijọba apapọ ti dasi ọrọ naa pẹlu erongba lati pẹtu si igun mejeeji ninu. Amọ Gomina Yahaya Bello sọ pe oun ṣetan lati ni agbọye pẹlu awọn alaṣẹ ileeṣẹ naa ti wọn ba wa fun ipade.


Ẹgbẹ naa fi ẹsun kan pe ileeṣẹ Dangote n lo ọrọ aje ipinlẹ Kogi fun anfaani ara rẹ Agbẹnusọ wọn, Cecilia Ikechukwu sọ fun awọn akọroyin pe Alhaji Aliko Dangote, fi ọgbọn jibiti gba ileeṣẹ simẹnti Obajana , lai si ẹri pe o san owo fun ìdá aadọrun (90%) to ra lọwọ ijọba ipinlẹ Kogi. Lọwọlọwọ, ijọba apapọ ti dasi ọrọ naa pẹlu erongba lati pẹtu si igun mejeeji ninu. Amọ Gomina Yahaya Bello sọ pe oun ṣetan lati ni agbọye pẹlu awọn alaṣẹ ileeṣẹ naa ti wọn ba wa fun ipade. Amọ awọn alaṣẹ Dangote ni awọn ko ni i yi ọrọ awọn pada pe Dangote lo ni ileeṣẹ simẹnti Obajana.


Amọ awọn alaṣẹ Dangote ni awọn ko ni i yi ọrọ awọn pada pe Dangote lo ni ileeṣẹ simẹnti Obajana.


Peter Obi máa fojú ba ilé ẹjọ́ nítorí àwòrán ọmọ tó lò fi ṣe ìpolongo l'Eko- Ajàfẹ́tọ̀ọ́

Eekan agbaṣaga kan, Wale Ojo-Lanre ti pe oludije fun ipo aarẹ lẹgbẹ oṣelu Labour Party, Peter Obi  lẹjọ fun lilo ọmọde jojolo fun ipolongo ibo rẹ nilu Eko. Ọgbẹni Ojo-Lanre tọ ile ẹjọ gbẹbiro kan  to wa lẹkun Ikẹja nilu Eko lọ nibẹ lo si ti pe Obi lẹjọ gẹgẹ bi “Ọmọ Naijiria rere ati ọrẹ abanigbọnyanu” fun ọmọde jojolo naa. Awọn miran to so pọ mọ ẹjọ naa ni ẹgbẹ oṣelu Labour Party, arabinrin Queen to jẹ iya ọmọ naa, ijọba apapọ ati agbẹjọro agba fun orilẹede Naijiria. Agbaṣaga naa n fẹ ki ile ẹjọ paṣẹ ki wọn san aadọta miliọnu naira gẹgẹ bi owo itanran fun titẹ ẹtọ ọmọde jojolo naa mọlẹ. Gẹgẹ bi ọgbẹni Wale-Ojo Lanre ṣe sọ, ohun ti ko bofinmu ni, iwa ifini ṣe iṣe aitọ si ni pẹlu fun oludije ẹgbẹ oṣelu Labour lati l maa fi fido ọmọde jojolo naa si ori ayelujara loju opo Twitter rẹ gẹgẹbi o ṣe ṣe lọjọ keji ọṣu kẹwaa ọdun 2022 ti o si n pee ni “ọmọ akọmọna” ikọ ipolongo oun. O ni iya ọmọde jojolo naa tẹ ofin to de ẹtọ ọmọde mọlẹ ti ọdun 1981 labẹ akoso ajọ iṣọkan agbaye mọlẹ Bakan naa lo tun sọ pe o tako abala ikọkandinlọgbọn ati ikẹtalelọgbọn ofin ẹtọ ọmọde ni ipinlẹ Eko mọlẹ nipa mimu ọmọ naa lọ kopa nibi ipolongo oṣelu eyi to wa fun awọn to ti balaga ni igboro ilu Eko lọjọ kini oṣu kẹwaa ọdun 2022.


Agbaṣaga naa n fẹ ki ile ẹjọ paṣẹ ki wọn san aadọta miliọnu naira gẹgẹ bi owo itanran fun titẹ ẹtọ ọmọde jojolo naa mọlẹ. Gẹgẹ bi ọgbẹni Wale-Ojo Lanre ṣe sọ, ohun ti ko bofinmu ni, iwa ifini ṣe iṣe aitọ si ni pẹlu fun oludije ẹgbẹ oṣelu Labour lati l maa fi fido ọmọde jojolo naa si ori ayelujara loju opo Twitter rẹ gẹgẹbi o ṣe ṣe lọjọ keji ọṣu kẹwaa ọdun 2022 ti o si n pee ni “ọmọ akọmọna” ikọ ipolongo oun. O ni iya ọmọde jojolo naa tẹ ofin to de ẹtọ ọmọde mọlẹ ti ọdun 1981 labẹ akoso ajọ iṣọkan agbaye mọlẹ Bakan naa lo tun sọ pe o tako abala ikọkandinlọgbọn ati ikẹtalelọgbọn ofin ẹtọ ọmọde ni ipinlẹ Eko mọlẹ nipa mimu ọmọ naa lọ kopa nibi ipolongo oṣelu eyi to wa fun awọn to ti balaga ni igboro ilu Eko lọjọ kini oṣu kẹwaa ọdun 2022. “A n fẹ ki ile ẹjọ pa aṣẹ pe ki olujẹjọ kini ati ikeji o pa atẹjade gbogbo to niiṣe pẹlu ọmọdebinrin jojolo yii ti wọn fi si oju opo Tweeter wọn atawọn oju opo ayelujara wọn miran rẹ. “A tun nfẹ ki aṣẹ ile ẹjọ eyi to n kan an nipa fun olujẹjọ kẹrin ati ikarun un lati gba ọmọdebinrin naa kuro lọwọ olujẹjọ kẹta.” Bakan naa lo ni oun yoo tun rọ ile ẹjọ lati paṣẹ pe ki olujẹjọ keji, iyẹn ẹgbẹ oṣelu Labour maṣe kopa ninu eto idibo ọdun 2023 pẹlu bi o fi aye gba lilo mọde jojolo fun ipolongo ibo rẹ. O wa fi kun un pe ki ile ẹjọ kan an nipa fun ijọba apapọ ati agbẹjọro agbalorilẹede Naijiria lati gbe igbesẹ ipẹjọ dide lati lati fi panpẹ ofin mu Peter Obi, ẹgbẹ oṣelu Labour pẹlu iya ọmọ naa ki wọn si fi wọn jofin.


“A n fẹ ki ile ẹjọ pa aṣẹ pe ki olujẹjọ kini ati ikeji o pa atẹjade gbogbo to niiṣe pẹlu ọmọdebinrin jojolo yii ti wọn fi si oju opo Tweeter wọn atawọn oju opo ayelujara wọn miran rẹ. “A tun nfẹ ki aṣẹ ile ẹjọ eyi to n kan an nipa fun olujẹjọ kẹrin ati ikarun un lati gba ọmọdebinrin naa kuro lọwọ olujẹjọ kẹta.” Bakan naa lo ni oun yoo tun rọ ile ẹjọ lati paṣẹ pe ki olujẹjọ keji, iyẹn ẹgbẹ oṣelu Labour maṣe kopa ninu eto idibo ọdun 2023 pẹlu bi o fi aye gba lilo mọde jojolo fun ipolongo ibo rẹ. O wa fi kun un pe ki ile ẹjọ kan an nipa fun ijọba apapọ ati agbẹjọro agbalorilẹede Naijiria lati gbe igbesẹ ipẹjọ dide lati lati fi panpẹ ofin mu Peter Obi, ẹgbẹ oṣelu Labour pẹlu iya ọmọ naa ki wọn si fi wọn jofin. Ni ọjọ kini oṣu kẹwaa ọdun 2022 ni aworan ọmọdebinrin jojolo kan lu ori ayelujara pa nibi iwọde ipolongo ibo ti awọn ololufẹ Peter Obi, oludije fun ipo aarẹ lẹgbẹ oṣelu Labour party kan ṣe nilu Eko. Nigba to di ọjọ keji oṣu kẹwaa kan naa ni oludije fun ipo aarẹ lẹgbẹ oṣelu LP naa tun fi fidio rẹ soju opo Twitter rẹ to si ni ọmọ naa ni yoo jẹ ọmọ akọmọna fun ipolongo oun.


Ni ọjọ kini oṣu kẹwaa ọdun 2022 ni aworan ọmọdebinrin jojolo kan lu ori ayelujara pa nibi iwọde ipolongo ibo ti awọn ololufẹ Peter Obi, oludije fun ipo aarẹ lẹgbẹ oṣelu Labour party kan ṣe nilu Eko. Nigba to di ọjọ keji oṣu kẹwaa kan naa ni oludije fun ipo aarẹ lẹgbẹ oṣelu LP naa tun fi fidio rẹ soju opo Twitter rẹ to si ni ọmọ naa ni yoo jẹ ọmọ akọmọna fun ipolongo oun.


Olórí ẹ̀sìn kankan tó bá sọ àsọtẹ́lẹ̀ ọdún tuntun yóò rugi oyin - Ọlọ́pàá

Ileeṣẹ ọlọpaa lorilẹede Ghana ti ṣe ikilọ fun awọn olori ẹka ẹsin gbogbo ni orilẹede naa, lati dẹkun sisọ awọn asọtẹlẹ ọdun, eleyi to le fa ipaya ati ibẹru fun araalu. Ninu atẹjade kan ti wọn fi sita, ileeṣẹ ọ̀lọpaa ni ẹtọ ati ṣe ẹsin kankan to ba wu ni ko gbọdọ tẹ ẹtọ ẹlomiran naa mọlẹ. Awọn onwoye kan n sọ pe aṣẹ yii ko bofinmu nitori pe o tako ẹtọ ọmọniyan to de ominira lati ṣe ẹsin to ba wu ni. Ẹgbẹlẹgbẹ awọn ọmọlẹyin Kristi lo maa n pejọ pọ lawọn ṣọọṣi lati gbọ awọn asọtẹlẹ fun ọdun tuntun lẹnu awọn pasitọ wọn. Awọn asọtẹlẹ wọnyi si le jẹ ti afojusun ohun rere fun ọdun tuntun tabi ko jẹ eyi to ba ni lọkan jẹ tabi ba ni lẹru gidigidi. Gẹgẹbi ileeṣẹ iroyin abẹle kan lorilẹede Ghana ṣe sọ, ni ọdun to kọja ni aṣẹ ileeṣẹ ọlọpaa yii kọkọ waye lẹyin ti awọn asọtẹlẹ  iku, hilahilo ati rogbodiyan gbode kan lorilẹede naa.


Ẹgbẹlẹgbẹ awọn ọmọlẹyin Kristi lo maa n pejọ pọ lawọn ṣọọṣi lati gbọ awọn asọtẹlẹ fun ọdun tuntun lẹnu awọn pasitọ wọn. Awọn asọtẹlẹ wọnyi si le jẹ ti afojusun ohun rere fun ọdun tuntun tabi ko jẹ eyi to ba ni lọkan jẹ tabi ba ni lẹru gidigidi. Gẹgẹbi ileeṣẹ iroyin abẹle kan lorilẹede Ghana ṣe sọ, ni ọdun to kọja ni aṣẹ ileeṣẹ ọlọpaa yii kọkọ waye lẹyin ti awọn asọtẹlẹ  iku, hilahilo ati rogbodiyan gbode kan lorilẹede naa. Ninu atẹjade kan, ileeṣẹ ọlọpaa kan sara si awọn ẹlẹgbẹjẹgbẹ ẹlẹsin gbogbo fun ajọṣepọ wọn lori rẹ ati bi wọn ṣe n tẹle ilana to ba ofin mu fun fifọnrere asọtẹlẹ wọn. Amọṣa o, amofin kan lorilẹede Ghana, Sammy Darko faake kọri pe aṣẹ ti ko ba ofin mu rara ni aṣẹ ti ọlọpaa gbe kalẹ naa. “Kii tilẹ ṣe ohun ti o yẹ ki a maa gba bi ẹni n gba igba igba ọti tabi to nilo itumọ lati ọdọ ile ẹjọ to ga julọ lorilẹede Ghana.


Ninu atẹjade kan, ileeṣẹ ọlọpaa kan sara si awọn ẹlẹgbẹjẹgbẹ ẹlẹsin gbogbo fun ajọṣepọ wọn lori rẹ ati bi wọn ṣe n tẹle ilana to ba ofin mu fun fifọnrere asọtẹlẹ wọn. Amọṣa o, amofin kan lorilẹede Ghana, Sammy Darko faake kọri pe aṣẹ ti ko ba ofin mu rara ni aṣẹ ti ọlọpaa gbe kalẹ naa. “Kii tilẹ ṣe ohun ti o yẹ ki a maa gba bi ẹni n gba igba igba ọti tabi to nilo itumọ lati ọdọ ile ẹjọ to ga julọ lorilẹede Ghana. Ko si ofin kankan lorilẹede Ghana to fun ọlọpaa ni agbara lati maa ṣe amojuto lori asọtẹlẹ ni orilẹede yii” Amofin Darko fi kun un pe, “ Ominira ẹsin ju ọrọ ‘ominira lati jọsin’ ni sinagọgu, ṣọọṣi tabi mọṣalaṣi kan. O tumọ si pe awọn eeyan ko nilo lati ṣe lodi si ohun ti wọn gbagbọ nitori pe wọn fẹ ṣe ohun ti aṣa tabi ijọba wọn fẹ ayafi ti nnkan bẹẹ ba tako ofin kan ni pato.” Ileeṣẹ ọlọpaa lorilẹede Ghana ni oun ti ya ọjọ kẹtadinlọgbọn sọtọ gẹgẹ bi ọjọ titẹle ilana lamẹtọ lori kikede asọtẹlẹ. Atẹjade ti ileeṣẹ ọlọpaa Ghana tun fi sita naa tun sọ pe, “A ya ọjọ yii sọtọ lati ran gbogbo wa leti lati maa ṣe ẹsin wa ni ibamu pẹlu ofin. Eyi wa lati lee ri pe abo to peye wa ni awujọ lai si ipaya nipasẹ awọn asọtẹlẹ nipa irọdẹdẹ wahala, ewu tabi iku.”


Ko si ofin kankan lorilẹede Ghana to fun ọlọpaa ni agbara lati maa ṣe amojuto lori asọtẹlẹ ni orilẹede yii” Amofin Darko fi kun un pe, “ Ominira ẹsin ju ọrọ ‘ominira lati jọsin’ ni sinagọgu, ṣọọṣi tabi mọṣalaṣi kan. O tumọ si pe awọn eeyan ko nilo lati ṣe lodi si ohun ti wọn gbagbọ nitori pe wọn fẹ ṣe ohun ti aṣa tabi ijọba wọn fẹ ayafi ti nnkan bẹẹ ba tako ofin kan ni pato.” Ileeṣẹ ọlọpaa lorilẹede Ghana ni oun ti ya ọjọ kẹtadinlọgbọn sọtọ gẹgẹ bi ọjọ titẹle ilana lamẹtọ lori kikede asọtẹlẹ. Atẹjade ti ileeṣẹ ọlọpaa Ghana tun fi sita naa tun sọ pe, “A ya ọjọ yii sọtọ lati ran gbogbo wa leti lati maa ṣe ẹsin wa ni ibamu pẹlu ofin. Eyi wa lati lee ri pe abo to peye wa ni awujọ lai si ipaya nipasẹ awọn asọtẹlẹ nipa irọdẹdẹ wahala, ewu tabi iku.”


Eré ìtàgé kọ́ là ń ṣe ní "Justice Court" ní Eko, báyìí ni mo ṣe ń parí ìjà tí wọ́n bá gbé wá - Funmi Asaolu

"Gbogbo nnkan ti mo n ṣe ni ile ẹjọ "Justice Court" bẹrẹ nitoripe a fẹ fi ran awọn araalu lọwọ paapaa awọn ti ko ni owo lati lọ gba agbẹjọro". Bi ẹ ba ti n gbọ nipa ile ẹjọ kan tabi ti ẹ n rii wo lori ayelujara ati ẹrọ amohunmaworan to dabii sinima loju yin pe wọn n da ẹjọ awọn ara adugbo, kii ṣe fiimu o. BBC Yoruba wa ile ẹjọ naa kan a si fi ọrọ wa agbẹjọro Funmi Asaolu ati awọn eeyan to ti gbe ẹjọ lọ sibẹ ri ti wọn n kan sara si bi adajọ Funmi ṣe nu omije awọn nu plu iru ọna ti o gba da ẹjọ ti wọn gbe wa. "Iwa ipa n wa latọdọ iyawo si ọkọ o si n wa latọdọ ọkọ si iyawo, eleyi si lo maa n pọ ju ti wọn maa n gbe wa si ọdọ wa". Oniruuru ni ẹjọ ti awọn araalu maa n gbe wa siwaju adajọ yii ti yoo ya eeyan lẹnu gidi gan pe iru nnkan bayii n ṣẹlẹ. Igba miiran, ẹjọ iwa ipa ninu ile laarin lọkọ laya lẹ o maa wo ti ẹkun yoo maa bọ loju yin. Ẹjọ katakara, owo ile sisan, itọju ọmọ, ibagbepọ laarin awọn ara adugbo kan ati bẹẹ bẹẹ lọ.


Oniruuru ni ẹjọ ti awọn araalu maa n gbe wa siwaju adajọ yii ti yoo ya eeyan lẹnu gidi gan pe iru nnkan bayii n ṣẹlẹ. Igba miiran, ẹjọ iwa ipa ninu ile laarin lọkọ laya lẹ o maa wo ti ẹkun yoo maa bọ loju yin. Ẹjọ katakara, owo ile sisan, itọju ọmọ, ibagbepọ laarin awọn ara adugbo kan ati bẹẹ bẹẹ lọ. Adajọ Funmi tun mẹnu ba alaye ati alakalẹ ofin lorii oniruuru ẹjọ ti awọn mii ti ja tabi lu ara wọn le lori fun apẹrẹ bi ọkunrin ba dede fun obinrin loyun ti wọn ko tii ṣe igbeyawo, gbogbo ẹtọ ti obinrin ati ọmọ inu yoo gba lọwọ ọkunrin naa ni adajọ yii ṣe lalaye. Funmi Asaolu jẹ ko di mimọ pe gbogbo ẹjọ ni awọn maa n ṣe yatọ fun ẹjọ to jẹ ti iwa ọdaran nikan ti awọn kii da si ti awọn yoo si gbe lọ si ibi ti o yẹ ki wọn ti daa "Gbogbo ẹjọ ti a n da pata lo fẹsẹ mulẹ labẹ ofin Naijiria to si jẹ pe bi ẹnikẹni ba rufin, ao muu ko jẹ ijiya to tọ".


Adajọ Funmi tun mẹnu ba alaye ati alakalẹ ofin lorii oniruuru ẹjọ ti awọn mii ti ja tabi lu ara wọn le lori fun apẹrẹ bi ọkunrin ba dede fun obinrin loyun ti wọn ko tii ṣe igbeyawo, gbogbo ẹtọ ti obinrin ati ọmọ inu yoo gba lọwọ ọkunrin naa ni adajọ yii ṣe lalaye. Funmi Asaolu jẹ ko di mimọ pe gbogbo ẹjọ ni awọn maa n ṣe yatọ fun ẹjọ to jẹ ti iwa ọdaran nikan ti awọn kii da si ti awọn yoo si gbe lọ si ibi ti o yẹ ki wọn ti daa "Gbogbo ẹjọ ti a n da pata lo fẹsẹ mulẹ labẹ ofin Naijiria to si jẹ pe bi ẹnikẹni ba rufin, ao muu ko jẹ ijiya to tọ".


A ti parí ìgbésẹ̀ láti gbé gbogbo àwọn ọlọ́pàá àgọ́  Ajah- Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá Eko

Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Eko ti ní gbogbo àwọn ọlọ́pàá tó wà ní àgọ́ ọlọ́pàá Ajah ni àwọn máa gbé kúrò ní àgọ́ náà lọ sí àwọn ibòmíràn. Agbẹnusọ ọlọ́pàá Eko, Benjamin Hundeyin ló fi ọ̀rọ̀ náà múlẹ̀ nínú àtẹ̀jáde kan tó fi sórí Twitter rẹ̀ lọ́jọ́ Ajé ọjọ́ Kejì, oṣù Kìíní ọdún 2023. Hundeyin ní kọmíṣọ́nà ọlọ́pàá Eko, Abiodun Alabi ti buwọ́lù ú pé kí gbogbo àwọn ọlọ́pàá tó wà ní àgọ́ ọlọ́pàá náà kó gbogbo ẹrù wọn kúrò níbẹ̀ tí wọn yóò sì fi àwọn mìíràn pààrọ̀ wọn. Ìgbésẹ̀ yìí kò ṣẹ̀yìn ìpànìyàn tó ń wáyé ní lemọ́lemọ́ látọwọ́ àwọn ọlọ́pàá àgọ́ yìí. Ní ọjọ́ ọdún kérésìmesì ni ọlọ́pàá tó wà ní àgọ́ Ajah, Drambi Vandi ṣekúpa agbẹjọ́rò kan Bolanle Raheem tó wà nínú oyún lásìkò tí Raheem àti àwọn ẹbí rẹ̀ ń bọ̀ láti ilé oúnjẹ kan. Ṣaájú ìgbà náà ni ìròyìn gbòde pé ọlọ́pàá kan ní agbègbè ṣekúpa ọkùnrin kan Gafaru Buraimoh nígbà tí àṣìta ìbọn ọlọ́pàá bà á. Èyí ló mú kí àwọn ènìyàn bẹ̀rẹ̀ sí ní ṣe ìfẹ̀hónúhàn pé iléeṣẹ́ ọlọ́pàá nílò láti wá nǹkan ṣe sí ọ̀rọ̀ àwọn ọlọ́pàá tó wà ní àgọ́ náà kí wọ́n yé fi ojoojúmọ́ pa àwọn ènìyàn. Hundeyin wá ní ìgbésẹ̀ tí iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ń gbé lórí àwọn ọlọ́pàá tó wà ní àgọ́ náà máa bẹ̀rẹ̀ ní àìpẹ́.


Ìgbésẹ̀ yìí kò ṣẹ̀yìn ìpànìyàn tó ń wáyé ní lemọ́lemọ́ látọwọ́ àwọn ọlọ́pàá àgọ́ yìí. Ní ọjọ́ ọdún kérésìmesì ni ọlọ́pàá tó wà ní àgọ́ Ajah, Drambi Vandi ṣekúpa agbẹjọ́rò kan Bolanle Raheem tó wà nínú oyún lásìkò tí Raheem àti àwọn ẹbí rẹ̀ ń bọ̀ láti ilé oúnjẹ kan. Ṣaájú ìgbà náà ni ìròyìn gbòde pé ọlọ́pàá kan ní agbègbè ṣekúpa ọkùnrin kan Gafaru Buraimoh nígbà tí àṣìta ìbọn ọlọ́pàá bà á. Èyí ló mú kí àwọn ènìyàn bẹ̀rẹ̀ sí ní ṣe ìfẹ̀hónúhàn pé iléeṣẹ́ ọlọ́pàá nílò láti wá nǹkan ṣe sí ọ̀rọ̀ àwọn ọlọ́pàá tó wà ní àgọ́ náà kí wọ́n yé fi ojoojúmọ́ pa àwọn ènìyàn. Hundeyin wá ní ìgbésẹ̀ tí iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ń gbé lórí àwọn ọlọ́pàá tó wà ní àgọ́ náà máa bẹ̀rẹ̀ ní àìpẹ́. Bákan náà ló ní DPO àgọ́ ọlọ́pàá Ajah, Adolf Ogwu ti darí rẹ̀ wí pé gbogbo àwọn ilé ìtajà àti àwọn ìpàtẹ tó wà ní iwájú àgọ́ ọlọ́pàá náà ni kí wọ́n wò dànù.


Bákan náà ló ní DPO àgọ́ ọlọ́pàá Ajah, Adolf Ogwu ti darí rẹ̀ wí pé gbogbo àwọn ilé ìtajà àti àwọn ìpàtẹ tó wà ní iwájú àgọ́ ọlọ́pàá náà ni kí wọ́n wò dànù.


Ìgbẹ́jọ́ ikú Timothy Adegoke ti sú mi! Nkan tí màá ṣe nìyíì- Adájọ́

Adajọ ileẹjọ giga ipinle Osun, Adepele Ojo ti bu ẹnu atẹlu bi awọn Agbẹjọro ṣe n fi ìgbẹjọ lori iku akẹkọọ fasiti Obafemi Awolowo Timothy Adegoke lẹyin ti ọkan lara awọn afurasi, Dokita Rahmon Adedoyin  ko lati yọju si ileẹjọ. Onidajọ Ojo ni o tapa sì ofin lẹyin ti oun ti ṣe ileri fun awọn araalu pe igbẹjọ ko ni ju oṣu mẹfa sugbọn o ti ń ju bẹ lọ, tí ko si dun mọ oun nínu rara. "Mo ṣetan lati gbe ẹjọ yii fun Adajọ torí o ṣe ọpọlọpọ idaduro fun mi. "Nkan méjì ni fifalẹ yii le mu jade, boya kí n gbe fun adajọ mìíran to ni ọpọlọpọ ọdun lẹnu isẹ tabi ki n ni kí awọn afurasi ma gba ile wọn wa a jẹjọ. "Mo ní láti wa lati ilẹ Amerika nitori ẹjọ yii." Oludasile ile ìtura àti ọkan lara awọn afurasi meje to jẹjọ lori iku Timothy Adegoke, Dokita Rahmon Adedoyin ko si lara awon afurasi to yọju sì ileẹjọ loni ni ileẹjọ giga ipinle Osun.


"Nkan méjì ni fifalẹ yii le mu jade, boya kí n gbe fun adajọ mìíran to ni ọpọlọpọ ọdun lẹnu isẹ tabi ki n ni kí awọn afurasi ma gba ile wọn wa a jẹjọ. "Mo ní láti wa lati ilẹ Amerika nitori ẹjọ yii." Oludasile ile ìtura àti ọkan lara awọn afurasi meje to jẹjọ lori iku Timothy Adegoke, Dokita Rahmon Adedoyin ko si lara awon afurasi to yọju sì ileẹjọ loni ni ileẹjọ giga ipinle Osun. Dokita Rahmon Adedoyin ni ó kọwe, to beere fun anfaani lati gba itọju lẹyin ti kudiẹkudiẹ de ba ilera rẹ ni ogba ẹwọn. Adajọ sọ pe Rahmon Adedoyin ni lati wa ni ileẹjọ nítorí oun lo waju awọn afurasi naa ninu ẹsun tí wọn fi kan wọn. Agbẹjọro Ita Okon bu ẹnu atẹlu bi Dokita Rahmon Adedoyin ko ṣe wa si ileẹjọ lẹyin ọpọlọpọ oṣu tí wọn fi oju sọna fun idajọ òdodo.


Dokita Rahmon Adedoyin ni ó kọwe, to beere fun anfaani lati gba itọju lẹyin ti kudiẹkudiẹ de ba ilera rẹ ni ogba ẹwọn. Adajọ sọ pe Rahmon Adedoyin ni lati wa ni ileẹjọ nítorí oun lo waju awọn afurasi naa ninu ẹsun tí wọn fi kan wọn. Agbẹjọro Ita Okon bu ẹnu atẹlu bi Dokita Rahmon Adedoyin ko ṣe wa si ileẹjọ lẹyin ọpọlọpọ oṣu tí wọn fi oju sọna fun idajọ òdodo. Agbẹjọro awọn olupẹjọ, Fatima Adeshina, Agbẹjọro to duro fun agbẹjọro àgbà, Femi Falana ni owurọ ni osisẹ ọgba ẹwon kesi oun nípa ìlera ọkan lara awọn afurasi, eyiun Rahmon Adedoyin. Ní bayi, Adajọ Adepele Ojo wa sun igbẹjọ naa si ọjọ keje ati kẹjọ oṣu Kọkanla. Adajo Ojo ni igba ikẹyin re ti oun yoo fi anfani fun awọn agbẹjọro làti ṣe idaduro fun idajọ naa.


Agbẹjọro awọn olupẹjọ, Fatima Adeshina, Agbẹjọro to duro fun agbẹjọro àgbà, Femi Falana ni owurọ ni osisẹ ọgba ẹwon kesi oun nípa ìlera ọkan lara awọn afurasi, eyiun Rahmon Adedoyin. Ní bayi, Adajọ Adepele Ojo wa sun igbẹjọ naa si ọjọ keje ati kẹjọ oṣu Kọkanla. Adajo Ojo ni igba ikẹyin re ti oun yoo fi anfani fun awọn agbẹjọro làti ṣe idaduro fun idajọ naa.


Kíni ìdí tí ìjọba Nàìjíría kìí fí ṣé àmúṣẹ ìdájọ ikú fáwọn ọ̀daràn?

Labẹ ofin Naijiria idaju iku jẹ idajọ ti ile ẹjọ a maa gbe kalẹ lẹyin ti wọn ri pe ọdaran jẹbi ẹsun nla ti ko si ruju pe iru ẹni bẹ jẹbi. Labẹ ofin awọn ẹsẹ taa n wi yi ninu wọn ni ẹsẹ iṣekupaniyan wa,eleyi to ni se pẹlu igbesunmọmi,idigunjale,ijinigbe,ibalopọ akọ sakọ,sisọ ọrọ bu ẹsin tabi Ọlọrun ati awọn ẹsẹ miran. Bẹẹ naa lawọn ẹṣẹ kan labẹ fin ologun bi iditẹgbajọba ati ṣiṣe awọn ijọsin kan lawọn ipinlẹ ti wọn ti n lo ofin Sharia. Labẹ ofin Naijiria, ifayesilẹ to wa fun idajọ iku ni ti iru ẹni naa ba jẹ oloyun. Ni iru aaye bayi, wọn yoo yi idajọ iku yi si ẹwọn gbere. Bakan naa ti wọn ba ri pe ẹni naa ko to ẹni ọdun mejidinlogun nigba to da ẹsẹ yi, wọn yoo yi idajọ iku yi pada si ẹwọn gbere.


Labẹ ofin Naijiria, ifayesilẹ to wa fun idajọ iku ni ti iru ẹni naa ba jẹ oloyun. Ni iru aaye bayi, wọn yoo yi idajọ iku yi si ẹwọn gbere. Bakan naa ti wọn ba ri pe ẹni naa ko to ẹni ọdun mejidinlogun nigba to da ẹsẹ yi, wọn yoo yi idajọ iku yi pada si ẹwọn gbere. Ofin Naijiria la ọna ti wọnfi le gbe idajọ iku kalẹ. Ninu wọn ni yiyẹgi fun ọdran,fifi ẹyin awọn ọdaran ti agba,lilẹko pa ọdaran,ati fifun daran labẹrẹ iku eleyi ti wọn fi kun lọdun 2015. Kingdom Chikezie Collins  to jẹ agbẹjọro ni ilu Port Harcourt ṣalaye pe awọn to niṣe pẹlu idajọ iku ni ile ẹjọ ti yoo sagbekalẹ bi wọn yoo se ṣe idajọ iku naa.


Ofin Naijiria la ọna ti wọnfi le gbe idajọ iku kalẹ. Ninu wọn ni yiyẹgi fun ọdran,fifi ẹyin awọn ọdaran ti agba,lilẹko pa ọdaran,ati fifun daran labẹrẹ iku eleyi ti wọn fi kun lọdun 2015. Kingdom Chikezie Collins  to jẹ agbẹjọro ni ilu Port Harcourt ṣalaye pe awọn to niṣe pẹlu idajọ iku ni ile ẹjọ ti yoo sagbekalẹ bi wọn yoo se ṣe idajọ iku naa. Lẹyin naa lo darukọ Gomina ti yoo buwọ lu aṣẹ pe ki wọn sọ idajọ yi di ododo. Ẹni kẹẹta ni ẹni ti yoo ṣeku pa ọdaran naa. Collins ni ofin ti ṣe tiẹ nipa alakalẹ idajọ iku, eyi to ku ni kawọn ti ofin gbe agbara fun lati se iṣẹ wọn.


Lẹyin naa lo darukọ Gomina ti yoo buwọ lu aṣẹ pe ki wọn sọ idajọ yi di ododo. Ẹni kẹẹta ni ẹni ti yoo ṣeku pa ọdaran naa. Collins ni ofin ti ṣe tiẹ nipa alakalẹ idajọ iku, eyi to ku ni kawọn ti ofin gbe agbara fun lati se iṣẹ wọn. ''To ba jẹ ẹsẹ ti wọn da labẹ ijọba ipinlẹ, Gomina ni yoo buwọlu aṣẹ yi, to ba si jẹ eleyi ti wọn da tako ofin ijọba apapọ bi iditẹgbajọba, aarẹ orileede ni yoo buwọlu asẹ yi bi ti awọn Ogoni 9 ti aarẹ ologun Sani Abacha buwọlu nigba naa lọhun'' A ti sọ ṣaaju tẹlẹ pe ofin ṣe alakalẹ awọn ti yoo ṣe amuṣẹ idajọ iku. Ni Naijiria loni ohun taa n ri ni pe ọpọ eeyan to yẹ ki wọn ti gbe idajọ yi kalẹ lori wọn ṣi wa ni ahamọ ọlọjọgbọọrọ. Lọpọ igba gẹgẹ bi  alaga ẹgbẹ awọn agbẹjọro obinrin ni ipinlẹ Rivers Adata Bio-Briggs  ṣe sọ, ọdọ awọn Gomiona to yẹ ko buwọlu aṣẹ iṣekupani yi ni ọrọ ti n wọ wa.


''To ba jẹ ẹsẹ ti wọn da labẹ ijọba ipinlẹ, Gomina ni yoo buwọlu aṣẹ yi, to ba si jẹ eleyi ti wọn da tako ofin ijọba apapọ bi iditẹgbajọba, aarẹ orileede ni yoo buwọlu asẹ yi bi ti awọn Ogoni 9 ti aarẹ ologun Sani Abacha buwọlu nigba naa lọhun'' A ti sọ ṣaaju tẹlẹ pe ofin ṣe alakalẹ awọn ti yoo ṣe amuṣẹ idajọ iku. Ni Naijiria loni ohun taa n ri ni pe ọpọ eeyan to yẹ ki wọn ti gbe idajọ yi kalẹ lori wọn ṣi wa ni ahamọ ọlọjọgbọọrọ. Lọpọ igba gẹgẹ bi  alaga ẹgbẹ awọn agbẹjọro obinrin ni ipinlẹ Rivers Adata Bio-Briggs  ṣe sọ, ọdọ awọn Gomiona to yẹ ko buwọlu aṣẹ iṣekupani yi ni ọrọ ti n wọ wa. . "Ti ile ẹjọ giga ba gbe idajọ kalẹ,ọdaran lẹtọ lati pe ẹjọ kotẹmilọrun titi de ile ẹjọ giga julọ.Amọ bi wọn ba dajọ iku fun nibẹ, Gomina lo ku ti yoo buwọlu aṣẹ ki wọn ṣeku pa.Bi Gomina ba si kọ ti ko buwọlu lu,wọn yoo maa gbe ọdaran yi kaakiri lati ọgba ẹwọn ni ipinlẹ kan si omiran ni'' O ni ipenija nla leleyi jẹ nitori bi Gomina ko ba buwọlu aṣẹ yi, ko si ẹlomiran to le gba iṣẹ yi ṣe. Bakan naa lo sọ pe ko si awọn oṣiṣẹ to n ṣeku pani mọ taa mọ si ''hangman''.


. "Ti ile ẹjọ giga ba gbe idajọ kalẹ,ọdaran lẹtọ lati pe ẹjọ kotẹmilọrun titi de ile ẹjọ giga julọ.Amọ bi wọn ba dajọ iku fun nibẹ, Gomina lo ku ti yoo buwọlu aṣẹ ki wọn ṣeku pa.Bi Gomina ba si kọ ti ko buwọlu lu,wọn yoo maa gbe ọdaran yi kaakiri lati ọgba ẹwọn ni ipinlẹ kan si omiran ni'' O ni ipenija nla leleyi jẹ nitori bi Gomina ko ba buwọlu aṣẹ yi, ko si ẹlomiran to le gba iṣẹ yi ṣe. Bakan naa lo sọ pe ko si awọn oṣiṣẹ to n ṣeku pani mọ taa mọ si ''hangman''. Wọn ko ri iṣẹ ṣe nitori pe ijọba naa ko buwọlu aṣẹ ki wọn pa eniyan tipẹ. Nigba ijọba ologun Naijiria ni wọn maa n saba gbe idajọ iku kalẹ ti wọn a si maa ṣe amuṣẹ rẹ. Ninu awọn eleyi taa ranti ni idajọ iku fawọn ọdaran ni paapa to maa n waye lawọn bareke ologun tabi ni bar beach ni ipinlẹ Eko.


Wọn ko ri iṣẹ ṣe nitori pe ijọba naa ko buwọlu aṣẹ ki wọn pa eniyan tipẹ. Nigba ijọba ologun Naijiria ni wọn maa n saba gbe idajọ iku kalẹ ti wọn a si maa ṣe amuṣẹ rẹ. Ninu awọn eleyi taa ranti ni idajọ iku fawọn ọdaran ni paapa to maa n waye lawọn bareke ologun tabi ni bar beach ni ipinlẹ Eko. Wọn a tun maa ṣeku pa awọn to ditẹgbajọba ti ọwọ tẹ ni  abẹ ijọb ologun. Eleyi taa ranti to waye ti ijọba ologun ọgagun Sani Abacha gbe kalẹ ni ti ajafẹtọmọniyan ọmọ Niger Delta nii, Ken Saro Wiwa ati awọn mẹjọ miran ti ijọba sọ pe wọn gbimọran ọtẹ lati gbajọba. Iku awọn wọn yi mu ki ọpọ ni Naijiria ati lagbaye bẹnu atẹ lu ijọba Naijiria .


Wọn a tun maa ṣeku pa awọn to ditẹgbajọba ti ọwọ tẹ ni  abẹ ijọb ologun. Eleyi taa ranti to waye ti ijọba ologun ọgagun Sani Abacha gbe kalẹ ni ti ajafẹtọmọniyan ọmọ Niger Delta nii, Ken Saro Wiwa ati awọn mẹjọ miran ti ijọba sọ pe wọn gbimọran ọtẹ lati gbajọba. Iku awọn wọn yi mu ki ọpọ ni Naijiria ati lagbaye bẹnu atẹ lu ijọba Naijiria .


Timothy Adegoke: Nígbà tí máa fi kúrò níbi iṣẹ́, ẹ̀rọ ayàwòrán CCTV ṣì ń ṣiṣẹ́- Adedeji Adesola

Bí ìgbẹ́jọ́ lórí ikú Timothy Adegoke ṣe ń tẹ̀síwájú nílé ẹjọ́ lónìí Adesola Adedeji tí takò ọ̀rọ̀ Adeniyi Aderogba, O ni ẹrọ ayaworan CCTV n ṣiṣẹ́ ni ojo Karùn-ún oṣù konkanla ọdún 2021 Oṣisẹ ile ìtura Hilton Hotel Honour ati ọkan lara awon afurasi to n jẹjọ lori iku Timothy Adegoke akẹkọọ fasiti Obafemi Awolowo, Adedeji Adesola ni pe ẹrọ ayaworan CCTV n ṣiṣẹ́ nígbà tí òun fi maa kuro nibi isẹ ni ojo karun-un oṣù kọkanla ọdun 2021. Adesola ni oun iyalẹnu ni ò jẹ fun oun nigba ti oun padà sí ẹnu iṣẹ ni ojo kesan oṣu kokanla ọdun 2021 tí òun sì rí ẹrọ ayaworan CCTV tí o ti dẹnu kọlẹ. "Ẹrọ ayaworan CCTV ń ṣiṣẹ́ nigba ti maa fi kuro nibi isẹ ojo Karun-un oṣu kokanla ọdun 2021. "Oun iyalẹnu ni o jẹ fun mi nigba ti mo rí ẹrọ tẹlifiṣan plasma to máa n wa nibi tí àwa "receptionist" máa ń duro si ti ko ṣíṣe mọ." "A ó pàdé níbi ìdájọ́ lọ́run" ni ọ̀rọ̀ tí obìnrin tó pa ara l'Eko fi sílẹ̀ fún ẹbí rẹ̀ - Ọlọ́pàá sọ ohun tí wọ́n mọ̀ Àwọn ajínigbé gbé olórí ìjọ Methodist, àlùfáà méjì ní Abia, Ohun tí Ọlọ́pàá ń ṣe rèé 'Ìdí rèé tí mo fi ń sin ẹkùn méjì nínú ilé mí' Ti ẹ o ba gbagbe, ọkan lara awon afurasi naa Adeniyi Aderogba sọ fun Ile ẹjọ́ giga ìpínlẹ̀ Osun labẹ akoso Adájọ́ Adepele Ojo pe ẹrọ ayaworan CCTV tí bajẹ láti igba ti wọn ti ṣe atunse si ile ìtura naa. Aderogba sọ fún ilé ejò pe ki iṣẹlẹ iku Timothy Adegoke akẹkọọ fasiti Obafemi Awolowo to waye ni ẹrọ ayaworan CCTV tí bajẹ.


"Oun iyalẹnu ni o jẹ fun mi nigba ti mo rí ẹrọ tẹlifiṣan plasma to máa n wa nibi tí àwa "receptionist" máa ń duro si ti ko ṣíṣe mọ." "A ó pàdé níbi ìdájọ́ lọ́run" ni ọ̀rọ̀ tí obìnrin tó pa ara l'Eko fi sílẹ̀ fún ẹbí rẹ̀ - Ọlọ́pàá sọ ohun tí wọ́n mọ̀ Àwọn ajínigbé gbé olórí ìjọ Methodist, àlùfáà méjì ní Abia, Ohun tí Ọlọ́pàá ń ṣe rèé 'Ìdí rèé tí mo fi ń sin ẹkùn méjì nínú ilé mí' Ti ẹ o ba gbagbe, ọkan lara awon afurasi naa Adeniyi Aderogba sọ fun Ile ẹjọ́ giga ìpínlẹ̀ Osun labẹ akoso Adájọ́ Adepele Ojo pe ẹrọ ayaworan CCTV tí bajẹ láti igba ti wọn ti ṣe atunse si ile ìtura naa. Aderogba sọ fún ilé ejò pe ki iṣẹlẹ iku Timothy Adegoke akẹkọọ fasiti Obafemi Awolowo to waye ni ẹrọ ayaworan CCTV tí bajẹ. Eyi ni olujẹri keje to n jẹri nipa ohun to mọ nipa iku oloogbe Timothy Adegoke nile ẹjọ giga ilu Osogbo. Ninu fidio ti BBC Yoruba ṣe ni ibẹrẹ igbẹjọ naa lowurọ ọjọ Aje la ti rii ti awọn afurasi to n jẹjọ lori ẹsun naa n wọ inu ile ẹjọ lọ lati lọ wi tẹnu wọn. Awọn to n jẹri ti n sọ bi wọn ṣe gbe oku arakunrin naa lati inu ile itura ọhun lọ si ọna Ede.


Eyi ni olujẹri keje to n jẹri nipa ohun to mọ nipa iku oloogbe Timothy Adegoke nile ẹjọ giga ilu Osogbo. Ninu fidio ti BBC Yoruba ṣe ni ibẹrẹ igbẹjọ naa lowurọ ọjọ Aje la ti rii ti awọn afurasi to n jẹjọ lori ẹsun naa n wọ inu ile ẹjọ lọ lati lọ wi tẹnu wọn. Awọn to n jẹri ti n sọ bi wọn ṣe gbe oku arakunrin naa lati inu ile itura ọhun lọ si ọna Ede. Bakan lara awọn Dokita to ṣe ayẹwo oku toun naa wa ni ile ẹjọ sọ ọrọ kan to jọ mọ pe o ṣeeṣe ki iku Timothy ma ni ọwọ eeyan ninu. Timothy Adegoke jẹ akẹkọ imọ ẹkọ onipele Masters ni Fasiti Obafemi Awolowo to si lọ fun idanwo rẹ ni Ile- Ife lo ṣe gba yara si ile itura Hilton Hotel. Lọsẹ to kọja ni Iléẹjọ́ sún ìgbẹ́jọ́ lórí ikú Timothy Adegoke síwájú, Wo ohun tó fàá.... Awọn mta kan jẹwọ pe awọn lawọn gbe oku rẹ kuro nile itura naa ti wọn si lọ ju oku rẹ si ọna Ede ti wọn si tun ni Raheem ọmọ Ramon lo ni ki awọn ṣe bẹẹ.