Ọgagun ẹṣọ Amotekun ipinlẹ Ondo to tun jẹ alaga awọn ọgagun Amoteukun nilẹ Yoruba, Adetunji Adeleye  lo fidi ọrọ yii mulẹ. Ọgbẹni Adeleye ni eyi ṣe pataki nitori o maa jẹ ko rọrun lati mu awọn ọdaran to ba sa lati ipinlẹ Yoruba kan si omiran. Adeleye to sọrọ niluu Akure fidi rẹ mulẹ pe dida ẹranjẹko awọn ti dinku nipinlẹ Ondo bayii. O ni awọn darandaran ti bẹrẹ si ni sanwo fawọn agbẹ ti wọn ti da ẹran jẹ oko wọn. Ọgagun Amotekun naa ni gbogbo opopona to wa kaakiri ilẹ Yoruba lawọn ẹṣọ Amotekun yoo maa ṣọ bayii. ''A fẹ rii pe iṣẹlẹ adigunjale ati ijinigbe dinku lawọn opopona wa nilẹ kaarọ o jiire.


Insecurity: Amotekun yóò bẹ̀rẹ̀ sí ni káàkiri ibodè nílẹ̀ Yorùbá láti máwọn ọ̀daràn àti ajínigbé- Adetunji adeleye

O ni awọn darandaran ti bẹrẹ si ni sanwo fawọn agbẹ ti wọn ti da ẹran jẹ oko wọn. Ọgagun Amotekun naa ni gbogbo opopona to wa kaakiri ilẹ Yoruba lawọn ẹṣọ Amotekun yoo maa ṣọ bayii. ''A fẹ rii pe iṣẹlẹ adigunjale ati ijinigbe dinku lawọn opopona wa nilẹ kaarọ o jiire. A ti ṣe akiyesi pe awọn ibi ti ọna ti bajẹ tawọn awakọ kii ti lanfaani ti sare ni iṣẹlẹ ijinigbe ti maa n saaba ṣẹlẹ. Bakan naa, a gbọdọ ri wi pe ofin maa dẹran ni gbangba mọ mulẹ kaakiri ilẹ Yoruba. A ti bẹrẹ si ni mu awọn darandaran to ba dẹran jẹ oko awọn eeyan wa.


A ti ṣe akiyesi pe awọn ibi ti ọna ti bajẹ tawọn awakọ kii ti lanfaani ti sare ni iṣẹlẹ ijinigbe ti maa n saaba ṣẹlẹ. Bakan naa, a gbọdọ ri wi pe ofin maa dẹran ni gbangba mọ mulẹ kaakiri ilẹ Yoruba. A ti bẹrẹ si ni mu awọn darandaran to ba dẹran jẹ oko awọn eeyan wa. Darandaran to ba ti dẹran jẹ oko bayii ti di ọdaran.


Darandaran to ba ti dẹran jẹ oko bayii ti di ọdaran.


Ogun Auto Crash Robbers: Ọwọ́ tẹ adigunjalè mẹta nínú ìjàmbá ọkọ̀ ní Ìpínlẹ̀ Ogun

Àwọn afunrasi adigun jalè mẹ́ta kan ní ọwọ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Ogun tẹ̀ lọ́jọ́ Àìkú lẹ́yìn tí wọ́n ni ìjàmbá ọkọ̀. Ìròyìn sọ pé àwọn afurasí náà ń sá lọ pẹ̀lú ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ Toyota Camry tí wọ́n gbà lójú ìbọn lọ́wọ́ ẹnìkan ni ìpínlẹ̀ Ondo. Agbenusọ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Ogun DSP Abimbola Oyeyemi ṣàlàyé ọ̀rọ̀ yìí nínú àtẹ̀jáde kan n'ilu Abeokuta lọ́jọ́ru Nínú àtẹ̀jáde náà, Oyeyemi ni àwọn afurasí náà ń bọ̀ láti Ondo wọ́n sì ń lọ sí ìpínlẹ̀ Eko, ṣùgbọ́n nígbà tí wọ́n dé Ode Remo, nítorí bí wọn ṣe ń wakọ̀ ni ìwàkuwà wọ́n kọlu afárá kan ni ọkọ̀ wọ́n bá tàkìtì. Àtẹ̀jáde náà sọ báyìí pé : Àwọn ènìyàn mẹ́ta tó wà nínú ọkọ̀ náà ló farapa ni onírúurú ọ̀nà tí àwọ́n ọlọ́pàá Ode Remo sì sáré gbé wọn lọ sí ilé ìwòsàn "Ìgbà tí wọ́n wà ní àgọ́ ọlọ́pàá ni ìròyìn tẹ DPO àgọ́ ọlọ́pàá Ode Remo lọ́wọ́ pé wọ́n jí mọ́tò tí wọ́n fi ní ìjàmbá ọkọ̀ lójú ìbọn ni wọ́n gbáà lọ́wọ́ ẹni tó nii. "Bí ọlọ́pàá ṣe gbọ́ èyí ni DPO ni kí wọ́n fi wọ́n sí àhámọ́ nínú ilé ìwòsàn náà. Ẹni tó ní ọkọ̀ náà wá láti ìpínlẹ̀ Ondo, ó sì ṣàlàyé pé àwọn márùn-ún ni àwọn ọ̀daràn náà tí wọ́n sì múra bí ọlọ́pàá, lẹ́yìn náà ni wọ́n wọ́ òun sọ̀kalẹ̀ nínú mọ́tò lójú ìbọn tí wọ́n sì gbé mọ́tò lọ".


Àtẹ̀jáde náà sọ báyìí pé : Àwọn ènìyàn mẹ́ta tó wà nínú ọkọ̀ náà ló farapa ni onírúurú ọ̀nà tí àwọ́n ọlọ́pàá Ode Remo sì sáré gbé wọn lọ sí ilé ìwòsàn "Ìgbà tí wọ́n wà ní àgọ́ ọlọ́pàá ni ìròyìn tẹ DPO àgọ́ ọlọ́pàá Ode Remo lọ́wọ́ pé wọ́n jí mọ́tò tí wọ́n fi ní ìjàmbá ọkọ̀ lójú ìbọn ni wọ́n gbáà lọ́wọ́ ẹni tó nii. "Bí ọlọ́pàá ṣe gbọ́ èyí ni DPO ni kí wọ́n fi wọ́n sí àhámọ́ nínú ilé ìwòsàn náà. Ẹni tó ní ọkọ̀ náà wá láti ìpínlẹ̀ Ondo, ó sì ṣàlàyé pé àwọn márùn-ún ni àwọn ọ̀daràn náà tí wọ́n sì múra bí ọlọ́pàá, lẹ́yìn náà ni wọ́n wọ́ òun sọ̀kalẹ̀ nínú mọ́tò lójú ìbọn tí wọ́n sì gbé mọ́tò lọ". Ọ̀kan nínú àwọn ọ̀daràn náà tó pé ará rẹ̀ ni Emeka John padà kú lásìkò to ń gba ìtọ́jú lọ́wọ́. Àwọn méjì tó kù Sunday Emmanuel àti Idris Ibrahim ni Kọmísọ́nnà ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Ogun Edward Awolowo Ajogún tí ni kí wọn  fi wọ́n sọwọ́ ẹ̀ka CIID kí wọ́n tó gbé wọ́n lọ́ sì ìpínlẹ̀ Ondo láti lọ ṣe ẹjọ́ wọn.


Ọ̀kan nínú àwọn ọ̀daràn náà tó pé ará rẹ̀ ni Emeka John padà kú lásìkò to ń gba ìtọ́jú lọ́wọ́. Àwọn méjì tó kù Sunday Emmanuel àti Idris Ibrahim ni Kọmísọ́nnà ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Ogun Edward Awolowo Ajogún tí ni kí wọn  fi wọ́n sọwọ́ ẹ̀ka CIID kí wọ́n tó gbé wọ́n lọ́ sì ìpínlẹ̀ Ondo láti lọ ṣe ẹjọ́ wọn.


Imeko-Afon Attacks: Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá Ogun ní ìṣẹ̀lẹ̀ náà jọ ti ìdigunjalè

Kaka ki ewe agbọn dẹ lori iwa isekupani ọlọgọọrọ to n lọ nilẹ Yoruba, ko ko ko lo tun n le si. Bi awọn agbofinro si se n ge awọn asekupani yii lọwọ, naa ni wọn tun n bọ oruka, ti wọn si n gba ẹmi alaisẹ laibikita. Ni oru mọju ọjọ Aiku ni iroyin gbalẹ kan pe awọn afurasi darandaran tun ya bo ilu Igangan lagbagbe Ibarapa nipinlẹ Oyo, ti wọn si sekupa eeyan to le ni mọkanla, gẹgẹ bi ọlọpaa ti sọ. Ni idaji ọjọ Aje ana tun ni iroyin miran gbalẹ kan pe awọn ẹni bii yii tun ti morile ilu Imeko-Afon nipinlẹ Ogun, ti wọn si tun gba ẹmi eeyan mẹta. Isẹlẹ naa ni iroyin sọ pe o waye ni oru mọju ọjọ Aje bakan naa, ti ọrọ si di boo lọ, ko yago fun mi. Gẹgẹ bi awọn eeyan kan ti sọ, wọn ni awọn agbebọn to se ọsẹ nilu Igangan, naa ni wọn tun morile ilu Imeko Afon, ti ko jinna si Igangan, lati paniyan.


Ni idaji ọjọ Aje ana tun ni iroyin miran gbalẹ kan pe awọn ẹni bii yii tun ti morile ilu Imeko-Afon nipinlẹ Ogun, ti wọn si tun gba ẹmi eeyan mẹta. Isẹlẹ naa ni iroyin sọ pe o waye ni oru mọju ọjọ Aje bakan naa, ti ọrọ si di boo lọ, ko yago fun mi. Gẹgẹ bi awọn eeyan kan ti sọ, wọn ni awọn agbebọn to se ọsẹ nilu Igangan, naa ni wọn tun morile ilu Imeko Afon, ti ko jinna si Igangan, lati paniyan. Nigba to n fidi isẹlẹ naa mulẹ fun BBC Yoruba, osisẹ kan lara ikọ alaabo alajumọse ni agbegbe Imeko Afon, amọ ti ko fẹ ka darukọ oun ni lootọ ni isekupani naa waye. Osisẹ agbofinro naa ni awọn arọko ti ọpọ eeyan ti n sisẹ agbẹ bii Gbondoko, Ladugba ati Afon, ti wsn wa nijọba ibilẹ Imeko Afon, ni ikslu naa ti waye. O fikun pe awọn ko sun mọju lati ri daju pe ohun gbogbo pada bọ sipo lawọn agbegbe naa.


Nigba to n fidi isẹlẹ naa mulẹ fun BBC Yoruba, osisẹ kan lara ikọ alaabo alajumọse ni agbegbe Imeko Afon, amọ ti ko fẹ ka darukọ oun ni lootọ ni isekupani naa waye. Osisẹ agbofinro naa ni awọn arọko ti ọpọ eeyan ti n sisẹ agbẹ bii Gbondoko, Ladugba ati Afon, ti wsn wa nijọba ibilẹ Imeko Afon, ni ikslu naa ti waye. O fikun pe awọn ko sun mọju lati ri daju pe ohun gbogbo pada bọ sipo lawọn agbegbe naa. O si fidi rẹ mulẹ pe ẹmi mẹta lo ba ikọlu naa lọ lawọn abule naa. "Ẹ wo, gbogbo awọn agbẹ to n sisẹ oko lagbagbe yii ni wọn ti n ko ẹru wọn lati sa kuro nitori ikọlu gbogbo igba to maa n waye nibẹ. Gbogbo agbegbe naa si lo kan gogo bayii, koda, a ko sun mọju."


O si fidi rẹ mulẹ pe ẹmi mẹta lo ba ikọlu naa lọ lawọn abule naa. "Ẹ wo, gbogbo awọn agbẹ to n sisẹ oko lagbagbe yii ni wọn ti n ko ẹru wọn lati sa kuro nitori ikọlu gbogbo igba to maa n waye nibẹ. Gbogbo agbegbe naa si lo kan gogo bayii, koda, a ko sun mọju." Nigba toun naa n fidi isẹlẹ yii mulẹ, osiẹ alarina fun  ileesẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi ni lootọ lo waye amọ kii se ikslu afurasi darandaran. Oyeyemi ni isẹlẹ naa lo jẹ ti awọn adigunjale, nitori wọn ja ọkada gba, ti wọn si ji gbe lọ. "Awọn ti wọn kọlu yii jẹ agbẹ lati orilẹede Benini to maa n wa sisẹ oko lorilẹede Naijiria.


Nigba toun naa n fidi isẹlẹ yii mulẹ, osiẹ alarina fun  ileesẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi ni lootọ lo waye amọ kii se ikslu afurasi darandaran. Oyeyemi ni isẹlẹ naa lo jẹ ti awọn adigunjale, nitori wọn ja ọkada gba, ti wọn si ji gbe lọ. "Awọn ti wọn kọlu yii jẹ agbẹ lati orilẹede Benini to maa n wa sisẹ oko lorilẹede Naijiria. Wọn n gun ọkada lọ, ti wọn si bọ sọwọ awọn eeyan to sẹburu wọn, wsn pa wọn, ti wọn si tun gbe awọn ọkada wọn salọ. A ko mọ boya darandaran ni wọn amọ ikọlu naa fara pẹ isẹlẹ idigunjale nitori wọn ji ọkada gbe lọ. Kii se igba akọkọ ree ti iru isẹlẹ bayii yoo waye ni agbegbe Imeko-Afon, eyi to n mu ẹmi ọpọ eeyan lọ.


Wọn n gun ọkada lọ, ti wọn si bọ sọwọ awọn eeyan to sẹburu wọn, wsn pa wọn, ti wọn si tun gbe awọn ọkada wọn salọ. A ko mọ boya darandaran ni wọn amọ ikọlu naa fara pẹ isẹlẹ idigunjale nitori wọn ji ọkada gbe lọ. Kii se igba akọkọ ree ti iru isẹlẹ bayii yoo waye ni agbegbe Imeko-Afon, eyi to n mu ẹmi ọpọ eeyan lọ.


Ondo rape case: Àwọn ara Ondo lu olè, Emmanuel Joseph tó ń jí ǹkan lọ́wọ́ arúgbó sí ẹsẹ̀ kan ayé, ẹsẹ̀ kan ọ̀run- ọ̀gá ọlọ́pàá Ikoro

Iroyin to gba igboro kan ni Ondo bayii ni pe ẹni ọdun 35 tún fipá bá ìyá ẹni ọdun 80 lòpọ̀ nípìnlẹ̀ Ondo Ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Ondo tí mú ọkùnrin kan, Emmanuel Joseph ẹni ọdún márùnlelọ́gbọn tí wọ́n fẹ̀sùn kan pé ó fipá bá ìyá ọgọ́rin ọdún lòpọ̀ ní Ìpínlẹ̀ Ondo Wọ́n fẹ̀sùn kan Emmanuel pé ó gbà ojú fèrèsé ìyá wọlé lágbègbè Lotogbe ní ìjọba ìbílẹ̀ Ondo West tí ó sì mú àdá dání láti fi halẹ̀ mọ́ ìyá náà tí ó sì bá a sùn. Ìròyìn sọ pé ó kó owó bákan náà ló kọ owó ìyá òun nigba ti iròyìn mìíràn sò pé ẹni a fẹ̀sùn kàn òun wọ inú ilé ìyá bí ẹni tó fẹ́ gba àgbo ni ẹ̀yìnkùlé ilé náà. Ọ̀kan nínú àwọn tó jẹri sí bí ọ̀rọ̀ náà ṣe jẹ́ tó pé ara rẹ̀ ni Julianah Owolabi ṣàlàyé pé ariwo ìyá ni àwọn ènìyàn gbọ́ tí wọn fi já ilẹ̀kùn ìyá wọlé tí wọ́n sì bá ọkùnrin náà ni ìhòòhò. Owolabi ni ẹni a fẹ̀sùn kan yìí kò ṣẹ̀ṣẹ̀ máa mú nǹkan ìjà derùba àwọn ènìyàn ládùúgbò tí yóò sì má jàwọ́n lólè. Ìròyìn tún fi ìdí rẹ̀ mú lé pé àwọn ọmọ ẹni tí ọ̀rọ̀ kàn yìí tí gbé ìyá wọn kúrò ní agbègbè náà nítorí ìtìjú. Ẹni a fẹ̀sùn kan náà bẹ̀ ìyá àgbà náà láti fi ori jí òun nítorí òun ṣẹ̀ṣẹ̀ jáde ní ẹ̀wọ̀n ni.  "


Owolabi ni ẹni a fẹ̀sùn kan yìí kò ṣẹ̀ṣẹ̀ máa mú nǹkan ìjà derùba àwọn ènìyàn ládùúgbò tí yóò sì má jàwọ́n lólè. Ìròyìn tún fi ìdí rẹ̀ mú lé pé àwọn ọmọ ẹni tí ọ̀rọ̀ kàn yìí tí gbé ìyá wọn kúrò ní agbègbè náà nítorí ìtìjú. Ẹni a fẹ̀sùn kan náà bẹ̀ ìyá àgbà náà láti fi ori jí òun nítorí òun ṣẹ̀ṣẹ̀ jáde ní ẹ̀wọ̀n ni.  " Ẹ dárí jì mi, tí nkankan bá ti sọ pé kí n lọ jalè tàbí fi ipá bá ènìyàn lò pọ̀ máa ṣe ni, mo dá ara mi lẹ̀bi fún èyí tí mo se yìí. "Mi o mọ nǹkan tó bá lè mi, wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ fi mí sílé l'Ẹ́wọ̀n ni kí àwọn òṣìṣẹ́ ẹ̀ka idajọ tó lọ fún ìyanṣẹ̀lódì nítorí ìwà burúkú tí mò ń hù yìí. Ó ti pẹ́ tí mo ti ń ṣeé, ẹ jọ̀wọ́ ẹ dáríjìmí.


Ẹ dárí jì mi, tí nkankan bá ti sọ pé kí n lọ jalè tàbí fi ipá bá ènìyàn lò pọ̀ máa ṣe ni, mo dá ara mi lẹ̀bi fún èyí tí mo se yìí. "Mi o mọ nǹkan tó bá lè mi, wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ fi mí sílé l'Ẹ́wọ̀n ni kí àwọn òṣìṣẹ́ ẹ̀ka idajọ tó lọ fún ìyanṣẹ̀lódì nítorí ìwà burúkú tí mò ń hù yìí. Ó ti pẹ́ tí mo ti ń ṣeé, ẹ jọ̀wọ́ ẹ dáríjìmí. Kini Ileeṣẹ ọlọpaa fidiẹ mulẹ fun BBC lori iṣẹlẹ yii? Agbenusọ ọlọ́pàá ni ìpínlẹ̀ Ondo Tee-Leo Ikoro ṣalaye fun BBC pe irọ pata ni pe Ole naa, Emmanuel ba iya agbalagba naa sun. Ikoro ni pe nitootọ ni ole naa maa n ja awọn agbalagba lole to si maa n dẹru ba wọn lati gab nkan lọwọ wọn.


Kini Ileeṣẹ ọlọpaa fidiẹ mulẹ fun BBC lori iṣẹlẹ yii? Agbenusọ ọlọ́pàá ni ìpínlẹ̀ Ondo Tee-Leo Ikoro ṣalaye fun BBC pe irọ pata ni pe Ole naa, Emmanuel ba iya agbalagba naa sun. Ikoro ni pe nitootọ ni ole naa maa n ja awọn agbalagba lole to si maa n dẹru ba wọn lati gab nkan lọwọ wọn. O ni pe nitootọ ni ọwọ awọn eeyan tẹ Ole naa tó si di pe wọn lu Emmanuel naa de bi pe o wa ni ẹsẹ kan aye, ẹsẹ kan ọrun. O ni oun ko nii lọkan lati fipa ba iya arugbo naa sun bikose pe ki oun ja iya naa lole Ọga ỌLọpaa ni pe ikọlu ni ẹsun naa kii ṣe ifipa ba arugbo lo pọ. Ọwọ́ ọlọ́pàá tẹ ẹni ọdún 40 tó fipá bá ìyá ọdún 60 lòpọ̀ ní ìpínlẹ̀ Ogun Ọwọ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Ogun tí tẹ afunrasí kan ẹni ogójì ọdún Adesina Adebowale tó fipá bá ìyá ẹni ọgọ́ta ọdún lòpọ̀.


O ni pe nitootọ ni ọwọ awọn eeyan tẹ Ole naa tó si di pe wọn lu Emmanuel naa de bi pe o wa ni ẹsẹ kan aye, ẹsẹ kan ọrun. O ni oun ko nii lọkan lati fipa ba iya arugbo naa sun bikose pe ki oun ja iya naa lole Ọga ỌLọpaa ni pe ikọlu ni ẹsun naa kii ṣe ifipa ba arugbo lo pọ. Ọwọ́ ọlọ́pàá tẹ ẹni ọdún 40 tó fipá bá ìyá ọdún 60 lòpọ̀ ní ìpínlẹ̀ Ogun Ọwọ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Ogun tí tẹ afunrasí kan ẹni ogójì ọdún Adesina Adebowale tó fipá bá ìyá ẹni ọgọ́ta ọdún lòpọ̀. Agbenusọ ọlọ́pàá Ogun DSP Abimbola Oyeyemi sọ nínú ọ̀rọ̀ rẹ̀ lọ́jọ́ ajé ṣàlàyé pé àwọn lépa ọkùnrin náà lẹ́yìn tí ọmọ ẹni tí ọ̀rọ̀ náà ṣẹlẹ̀ sí mú ẹjọ́ wá sí àgọ́ ọlọ́pàá Idanyin. Gẹ́gẹ́ bi ó ṣe sọ, ó ní ọmọ ẹni tí iṣẹ̀lẹ̀ náà bá sọ pé ní nǹkan bí aago mẹ́rin ìrọ̀lẹ́ ni afunrasí náà  já ìlẹ̀kùn wọ ilé ìyá òun tó sì fi ipá bá lòpọ̀. Lẹ́yìn èyí ni ọlọ́pàá dá àwọn òṣìṣẹ́ rẹ̀ síta láti mú ọ̀daràn náà.


Agbenusọ ọlọ́pàá Ogun DSP Abimbola Oyeyemi sọ nínú ọ̀rọ̀ rẹ̀ lọ́jọ́ ajé ṣàlàyé pé àwọn lépa ọkùnrin náà lẹ́yìn tí ọmọ ẹni tí ọ̀rọ̀ náà ṣẹlẹ̀ sí mú ẹjọ́ wá sí àgọ́ ọlọ́pàá Idanyin. Gẹ́gẹ́ bi ó ṣe sọ, ó ní ọmọ ẹni tí iṣẹ̀lẹ̀ náà bá sọ pé ní nǹkan bí aago mẹ́rin ìrọ̀lẹ́ ni afunrasí náà  já ìlẹ̀kùn wọ ilé ìyá òun tó sì fi ipá bá lòpọ̀. Lẹ́yìn èyí ni ọlọ́pàá dá àwọn òṣìṣẹ́ rẹ̀ síta láti mú ọ̀daràn náà. "wọ́n lépa rẹ̀ wọn sì rí mú, bákan náà ni wọ́n ti tètè gbé ẹni tí ìṣẹ̀lẹ̀ náà ṣẹlẹ̀ sí lọ sí ilé ìwòsàn fún ìtọ́jú. Agbenusọ ọlọ́pàá Ogun DSP Abimbola Oyeyemi " Ọ̀daràn náà jẹ́wọ́ pé lóòótọ́ ni òun hu ìwàbàjẹ́ bẹ́ẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Oyeyemi ṣe sọ. O  tún ṣàlàyé pé Kọmísọ́nà ọlọ́pàá Edward Awolowo Ajogún tí ni kí wọ́n gbé ọ̀daràn náà lọ sí ẹ̀ka CIID fún ìwádìí àti ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ ìgbẹ́jọ́


"wọ́n lépa rẹ̀ wọn sì rí mú, bákan náà ni wọ́n ti tètè gbé ẹni tí ìṣẹ̀lẹ̀ náà ṣẹlẹ̀ sí lọ sí ilé ìwòsàn fún ìtọ́jú. Agbenusọ ọlọ́pàá Ogun DSP Abimbola Oyeyemi " Ọ̀daràn náà jẹ́wọ́ pé lóòótọ́ ni òun hu ìwàbàjẹ́ bẹ́ẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Oyeyemi ṣe sọ. O  tún ṣàlàyé pé Kọmísọ́nà ọlọ́pàá Edward Awolowo Ajogún tí ni kí wọ́n gbé ọ̀daràn náà lọ sí ẹ̀ka CIID fún ìwádìí àti ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ ìgbẹ́jọ́


Local Government Elections: Aṣíwájú Bola Tinubu kò dìbò nínú ìbò ìjọba ìbílẹ̀ tó wáyé l'Eko

Fun igba akọkọ ni nkan bi ọdun mẹwaa sẹyin, Aṣiwaju Bola Tinubu ko kopa ninu eto idibo ijọba ibilẹ to waye nipinlẹ Eko lọjọ Abamẹta,ọjọ kẹrinlelogun oṣu keje, ọdun 2021. Awọn akọroyin rọ lọ si ibudo idibo 047 to wa ni agbegbe Sunday Adigun, Alausa, ni Ikeja nibi ti Tinubu ti maa n dibo. Amọ, iyalẹnu lo jẹ fawọn akọroyin pe wọn ko ri Tinubu ni ibudo idibo lati wa dibo. Paro paro ni ibudo idibo naa da pẹlu ẹtaworo awọn oludibo nibẹ nigba ti BBC Yoruba ṣabẹwo sibẹ. Ni kete tawọn akọroyin gbọ pe Tinubu ko ni jade wa dibo ni wọn kuro ni ibudo idibo naa. Ko si ẹni to mọ idi ti Tinubu ko fi le kopa ninu eto idibo ijọba ibilẹ ipinlẹ Eko to waye, bo tilẹ jẹ pe awọn kan ni Aṣiwaju ko si ni Naijiria lọwọ yii.


Paro paro ni ibudo idibo naa da pẹlu ẹtaworo awọn oludibo nibẹ nigba ti BBC Yoruba ṣabẹwo sibẹ. Ni kete tawọn akọroyin gbọ pe Tinubu ko ni jade wa dibo ni wọn kuro ni ibudo idibo naa. Ko si ẹni to mọ idi ti Tinubu ko fi le kopa ninu eto idibo ijọba ibilẹ ipinlẹ Eko to waye, bo tilẹ jẹ pe awọn kan ni Aṣiwaju ko si ni Naijiria lọwọ yii. Ohun ti a gbọ ni pe ẹgbẹ oṣelu APC lo jawe olubori ni ibudo idibo Tinubu bo tilẹ jẹ pe oun gan ko si nile lati dibo. Ẹwẹ, iroyin kan tun sọ pe gomina ipinlẹ Eko tẹlẹ ri meji, Babatunde Fashola ati Akinwunmi Ambode naa ko dibo ni ibudo idibo idibo wọn. Ètò ìdìbò ìjọba ìbílẹ̀ lọ ní ìrọwọ́-rọsẹ̀ ní ìpínlẹ̀ Ogun- Kọmíṣọ́nnà Kọmiṣọnna fun ọrọ ijọba ibilẹ ati ọrọ oye jijẹ nipinlẹ Ogun, Afolabi Afuape, ti ṣapejuwe eto idibio ibilẹ to waye nibẹ lọjọ Abamẹta gẹgẹ bi eto to lọ wọọrọ wọ.


Ohun ti a gbọ ni pe ẹgbẹ oṣelu APC lo jawe olubori ni ibudo idibo Tinubu bo tilẹ jẹ pe oun gan ko si nile lati dibo. Ẹwẹ, iroyin kan tun sọ pe gomina ipinlẹ Eko tẹlẹ ri meji, Babatunde Fashola ati Akinwunmi Ambode naa ko dibo ni ibudo idibo idibo wọn. Ètò ìdìbò ìjọba ìbílẹ̀ lọ ní ìrọwọ́-rọsẹ̀ ní ìpínlẹ̀ Ogun- Kọmíṣọ́nnà Kọmiṣọnna fun ọrọ ijọba ibilẹ ati ọrọ oye jijẹ nipinlẹ Ogun, Afolabi Afuape, ti ṣapejuwe eto idibio ibilẹ to waye nibẹ lọjọ Abamẹta gẹgẹ bi eto to lọ wọọrọ wọ. Kọmiṣọnna Afuape ni bi o ti yẹ ki eto idibo ri naa ni eto ibo ijọba ibilẹ ipinlẹ Ogun ọjọ Abamẹta ṣe ri. Kọmiṣọnna naa woye pe awọn oludibo to fi mọ awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu alatako lo huwa bi ọmọluabi ni ibudo idibo. Onikaluku lo dibo lai si ija tabi fifi ada le awọn eeyan kaakiri lawọn ibudo idibo.


Kọmiṣọnna Afuape ni bi o ti yẹ ki eto idibo ri naa ni eto ibo ijọba ibilẹ ipinlẹ Ogun ọjọ Abamẹta ṣe ri. Kọmiṣọnna naa woye pe awọn oludibo to fi mọ awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu alatako lo huwa bi ọmọluabi ni ibudo idibo. Onikaluku lo dibo lai si ija tabi fifi ada le awọn eeyan kaakiri lawọn ibudo idibo. ''Imọran mi fawọn ọmọ ipinlẹ Ogun ni lati maa tẹsiwaju ninu ṣiṣe ojuṣe wọn nipa ibo ibo didi. Ti a ko ba dibo, a ko lẹtọọ lati maa bu ijọba to wa lode pe wọn ko ṣe daadaa. Akiyesi ikọ BBC Yoruba nibi eto idibo naa fihan pe awọn oludibo ko tu yaya jade lati dibo kaakiriri ipinlẹ Ogun.


''Imọran mi fawọn ọmọ ipinlẹ Ogun ni lati maa tẹsiwaju ninu ṣiṣe ojuṣe wọn nipa ibo ibo didi. Ti a ko ba dibo, a ko lẹtọọ lati maa bu ijọba to wa lode pe wọn ko ṣe daadaa. Akiyesi ikọ BBC Yoruba nibi eto idibo naa fihan pe awọn oludibo ko tu yaya jade lati dibo kaakiriri ipinlẹ Ogun. Àwọn olùdibò ko jáde dibo ni ipínlẹ̀ Eko, ení tere èjì tere lo n jáde Bí àwọn ènìyàn ìpínlẹ Eko ṣe ń jade lónìí láti dibo yan alága ìjọba ibílẹ̀ tuntun sí ìjọba ìbílẹ̀ ogun àti LCDA métàdílógóijì, olùjábọ̀ ilé iṣẹ́ BBC Yoruba ni àwọn ènìyàn kà jáde láti wa dibo. Ní nǹkan bi aago mẹwaa abọ ti akọròyìn BBC de àwọn Ibudo idibo 004 Opebi ni LCDA  Onigbongbo, kò ti si ètò kan pàtó to n lọ. Ni àwọn ìhà ibòmíràn nibẹ̀, lẹ́yìn ìforúkọ sílẹ̀ wọ́n ni ki àwọn olùdi[bò pàda wá láti dibo bí o tilẹ̀ jẹ́ pé ènìyàn kan péré náà ló ti jáde wá láti dibo Díẹ̀ lára àwọn fótò tó ṣe àfihàn bí nǹkan ṣe n lọ níbi ìdìbò tó n wáyé nílùú Eko rèé.


Àwọn olùdibò ko jáde dibo ni ipínlẹ̀ Eko, ení tere èjì tere lo n jáde Bí àwọn ènìyàn ìpínlẹ Eko ṣe ń jade lónìí láti dibo yan alága ìjọba ibílẹ̀ tuntun sí ìjọba ìbílẹ̀ ogun àti LCDA métàdílógóijì, olùjábọ̀ ilé iṣẹ́ BBC Yoruba ni àwọn ènìyàn kà jáde láti wa dibo. Ní nǹkan bi aago mẹwaa abọ ti akọròyìn BBC de àwọn Ibudo idibo 004 Opebi ni LCDA  Onigbongbo, kò ti si ètò kan pàtó to n lọ. Ni àwọn ìhà ibòmíràn nibẹ̀, lẹ́yìn ìforúkọ sílẹ̀ wọ́n ni ki àwọn olùdi[bò pàda wá láti dibo bí o tilẹ̀ jẹ́ pé ènìyàn kan péré náà ló ti jáde wá láti dibo Díẹ̀ lára àwọn fótò tó ṣe àfihàn bí nǹkan ṣe n lọ níbi ìdìbò tó n wáyé nílùú Eko rèé. Ko sí òlùdibo kankan ni Ibudo idibo Agege 009 Àwọn asoju ẹgbẹ́ òsèlú àti àwọn elétò ìdìbò ti wà ni ìkàlẹ̀ ni ibudo ìdìbò 011 ni agbègbè Ifako, sùgbọ́n ko si olùdibò Ẹ̀wẹ̀, nǹkan yàtọ díẹ̀ ni ìpínlẹ̀ Ogun àwọn oludibò dílẹ̀ jáde fún ìdìbò yan alága sí ìjọba ìbílẹ̀ ogun tó wa níbẹ̀ Àbẹwò ilé iṣẹ́ BBC Yorùbá sí Wọ́ọ̀dù 7 ibudo idibo 003 & 004 nijọba ibílẹ̀ Abeokuta North fi han pé àwọn ètò ìdìbò tí n gbéra sọ níbẹ̀. Awọn apa kan ninu ẹgbẹ oṣelu Peoples Democratic Party (PDP) ni ipinlẹ Ogun ti ni àwọn ko ni kopa ninu eto idibo si ijọba ibilẹ ti yoo waye ni ipinlẹ naa lonii. Ipinu yii ko ṣẹyin idajọ ile ẹjọ to ni ki awọn awọn oṣiṣẹ eleto idibo ti ipinlẹ Ogun (OGSIEC) tẹsiwaju lati maa ba eto idibo lọ.


Ko sí òlùdibo kankan ni Ibudo idibo Agege 009 Àwọn asoju ẹgbẹ́ òsèlú àti àwọn elétò ìdìbò ti wà ni ìkàlẹ̀ ni ibudo ìdìbò 011 ni agbègbè Ifako, sùgbọ́n ko si olùdibò Ẹ̀wẹ̀, nǹkan yàtọ díẹ̀ ni ìpínlẹ̀ Ogun àwọn oludibò dílẹ̀ jáde fún ìdìbò yan alága sí ìjọba ìbílẹ̀ ogun tó wa níbẹ̀ Àbẹwò ilé iṣẹ́ BBC Yorùbá sí Wọ́ọ̀dù 7 ibudo idibo 003 & 004 nijọba ibílẹ̀ Abeokuta North fi han pé àwọn ètò ìdìbò tí n gbéra sọ níbẹ̀. Awọn apa kan ninu ẹgbẹ oṣelu Peoples Democratic Party (PDP) ni ipinlẹ Ogun ti ni àwọn ko ni kopa ninu eto idibo si ijọba ibilẹ ti yoo waye ni ipinlẹ naa lonii. Ipinu yii ko ṣẹyin idajọ ile ẹjọ to ni ki awọn awọn oṣiṣẹ eleto idibo ti ipinlẹ Ogun (OGSIEC) tẹsiwaju lati maa ba eto idibo lọ. Ile ẹjọ giga ni ilu Abeokuta lo pasẹ pe ki OGSIEC tẹsiwaju lati ṣeto idibo lẹyin ti ọkan ninu awọn ọmọ ẹgbẹ naa Oloye Sikirulai Ogundele pe lodi di OGSIEC. Sugbọn, nigba ti ile ẹjọ ka igbẹjọ rẹ, Ogundele ni lootọ ni ile ẹjọ ko jiyan pe oun kọ ni olori ẹgbẹ naa ni ipinlẹ Ogun sugbọn o kọ lati da eto idibo duro. Oloye Ogundele wa pe awọn ọmọ ẹgbé lati ma kopa ninu eto idibo naa.


Ile ẹjọ giga ni ilu Abeokuta lo pasẹ pe ki OGSIEC tẹsiwaju lati ṣeto idibo lẹyin ti ọkan ninu awọn ọmọ ẹgbẹ naa Oloye Sikirulai Ogundele pe lodi di OGSIEC. Sugbọn, nigba ti ile ẹjọ ka igbẹjọ rẹ, Ogundele ni lootọ ni ile ẹjọ ko jiyan pe oun kọ ni olori ẹgbẹ naa ni ipinlẹ Ogun sugbọn o kọ lati da eto idibo duro. Oloye Ogundele wa pe awọn ọmọ ẹgbé lati ma kopa ninu eto idibo naa. Ninu atéjade to fi sita, lo ti sọ pe awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu PDP ko ni kopa ninu eto idibo naa. "Atẹjade naa ka bayii: Gbogbo awọn akopa ninu eto idibo to jẹ ọmọ ẹgbẹ, ti wọn ti se ayẹwo fun lati kopa gẹgẹ bi oludije ninu idibo ijoba ibilẹ labẹ ẹgbẹ PDP. Gbogbo ololufẹ ẹgbẹ ati awọn ti ọrọ kan lati farabalẹ ki wọn si ni igbagbọ ninu idara oun" Sugbọn oloye miiran ninu ẹgbẹ naa ọmọọba Leke Shittu ṣalayhe pe ẹgbẹ oṣeelu PDP yoo kopa ninu idibo naa nitolri pe awọn to ni ikunsinu laarin ọmọ ẹgbẹ ko le maa paṣẹ nnkan ti gbogbo ọmọ ẹgbẹ yoo ṣe.


Ninu atéjade to fi sita, lo ti sọ pe awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu PDP ko ni kopa ninu eto idibo naa. "Atẹjade naa ka bayii: Gbogbo awọn akopa ninu eto idibo to jẹ ọmọ ẹgbẹ, ti wọn ti se ayẹwo fun lati kopa gẹgẹ bi oludije ninu idibo ijoba ibilẹ labẹ ẹgbẹ PDP. Gbogbo ololufẹ ẹgbẹ ati awọn ti ọrọ kan lati farabalẹ ki wọn si ni igbagbọ ninu idara oun" Sugbọn oloye miiran ninu ẹgbẹ naa ọmọọba Leke Shittu ṣalayhe pe ẹgbẹ oṣeelu PDP yoo kopa ninu idibo naa nitolri pe awọn to ni ikunsinu laarin ọmọ ẹgbẹ ko le maa paṣẹ nnkan ti gbogbo ọmọ ẹgbẹ yoo ṣe. O ni OGSIEC ti ṣe nnkan ti o yẹ ki wọn se  nipa ṣiṣe atunto awon ẹgbẹ to yẹ, ti o si rọ awọn ti ko dun mọ lati fọwọwọnu  ki wọn si dibo fun ẹgbẹ wọn. Alaga OGSIEC Babatunde Osibodu, to fidi ẹjọ ti wọn da si igbo naa mulẹ sọ pe gbogbo aaye ti o yẹ ki awọn ẹgbẹ PDP wa, ni wọn wa fun idibo ti yoo waye lonii.


O ni OGSIEC ti ṣe nnkan ti o yẹ ki wọn se  nipa ṣiṣe atunto awon ẹgbẹ to yẹ, ti o si rọ awọn ti ko dun mọ lati fọwọwọnu  ki wọn si dibo fun ẹgbẹ wọn. Alaga OGSIEC Babatunde Osibodu, to fidi ẹjọ ti wọn da si igbo naa mulẹ sọ pe gbogbo aaye ti o yẹ ki awọn ẹgbẹ PDP wa, ni wọn wa fun idibo ti yoo waye lonii.


Travelogue on Abeokuta: Ọmọ ọdún mẹ́ẹ̀dógún yònbó ìbùdó àti èèyàn pàtàkí tó wà ní Abeokuta

Yoruba ni ọmọ ti yoo ba jẹ Asamu, kekere ni yoo ti maa jẹnu samusamu. Asamu ọmọ si la le pe Grace nitori bo se n jẹnu samusamu lati yonbo ilu abinibi rẹ, Abeokuta, to si salaye yekeyeke nipa awọn ibudo pataki to wa nilu naa. Lara awọn ibi manigbagbe ti Grace mẹnuba ni Apata Olumo, Aafin Alake tilẹ Egba, Gbọngan ti wọn fi sami ọgọrun ọdun ti wọn tẹ Abeokuta do ati ile ijọsin onigbagbọ akọkọ to wa nilu naa. Bakan naa ni Grace, tii se ọmọ ọdun mẹẹdogun, tun sọ awọn ibudo igbafẹ atawọn eeyan pataki to jẹ ọmọ bibi ilu Abeokuta. Ko tan sibẹ, ọmọde yii tun sọ nipa itan bi wọn se da ilu naa silẹ ati awọn eeyan jankanjankan to ti se ribiribi fun agbaye, ti wọn jẹ ọmọ bibi ilu Abeokuta. Lara awọn to mẹnuba ni Ọjọgbọn Wole Soyinka, Oloye Olusegun Obasanjo, Fela Anikulapo Kuti, Oloye MKO Abiola, Ernest Sonekan ati bẹẹ bẹẹ lọ.


Bakan naa ni Grace, tii se ọmọ ọdun mẹẹdogun, tun sọ awọn ibudo igbafẹ atawọn eeyan pataki to jẹ ọmọ bibi ilu Abeokuta. Ko tan sibẹ, ọmọde yii tun sọ nipa itan bi wọn se da ilu naa silẹ ati awọn eeyan jankanjankan to ti se ribiribi fun agbaye, ti wọn jẹ ọmọ bibi ilu Abeokuta. Lara awọn to mẹnuba ni Ọjọgbọn Wole Soyinka, Oloye Olusegun Obasanjo, Fela Anikulapo Kuti, Oloye MKO Abiola, Ernest Sonekan ati bẹẹ bẹẹ lọ. Grace wa ke sawọn onile ati alejo pẹlu awọn eeyan lagbaye to n wa ibi igbafẹ ti wọn fẹ lọ, paapaa awọn ọdọ lati wa silu Abeokuta. Koda, o fikun pe wọn yoo ge ahọn jẹ ti wọn ba fi ẹnu kan irẹsi Ọfada ati amala Lafun, tii se ounjẹ ibilẹ wọn nilu Abeokuta.


Grace wa ke sawọn onile ati alejo pẹlu awọn eeyan lagbaye to n wa ibi igbafẹ ti wọn fẹ lọ, paapaa awọn ọdọ lati wa silu Abeokuta. Koda, o fikun pe wọn yoo ge ahọn jẹ ti wọn ba fi ẹnu kan irẹsi Ọfada ati amala Lafun, tii se ounjẹ ibilẹ wọn nilu Abeokuta.


Ogun Cultism: Ọlọ́pàá mú àwọn ọmọ ẹgbẹ́ òkùnkùn mẹ́ta tí wọ́n fi típa mú akẹgbẹ́ wọn wọ ẹgbẹ́

Ilé iṣẹ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Ogun ní àwọn ti mú àwọn ọmọ ẹgbẹ́ òkùnkùn mẹ́ta tí ẹgbẹ́ Viken fún mímú àwọn akẹ́gbẹ́ wọ́n tí kò nífẹ̀ẹ́ sí ẹgbẹ́ òkùnkùn wọ ẹgbẹ́ ní túlàsì. Wọ́n fi ọwọ́ òfin mú àwọn àwọn afurasí náà lẹ́yìn tí Celestin Oyebuchi mú ẹjọ́ lọ sí àgọ́ ọlọ́paàá Igbesa pé àwọn mẹ́ta kan, Omoori a.k.a Tension, Edet Godswill àti Emmanuel Dimgba jí òun gbé. Lẹ́yìn èyí ló ni wọ́n gbé òun lọ sí ilé àkọ́kù kan níbi ti wọ́n ti fi ìyà jẹ ti wọ́n sì mú ni tipa láti darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ wọn. Ó tẹ̀síwájú pé wọ́n fìyà jẹ òun lọ́nà àìtọ́, wan tún fún []oun ni ẹ̀jẹ̀ mu gẹ́gẹ́ bi àmì pé òun ti darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ náà. Lẹ́yìn tó mú ẹjọ́ yìí lọ sọ́dọ̀ àwọn ọlọ́pàá ni DPO Igbesa SP Abayomi Adeniji ran àwọn ọmọ rẹ̀ l;áti lépa àwọn ọdaran náà ti wọ́n sì rí wọn mú ni ìlú Igbesa. Lásìkò ìfọ̀rọ̀wọ́nilẹ́nuwò, àwọn mẹ́ta òun jẹ́wọ́ pé ọmọ ẹgbẹ́ òkùnkùn Vikens ni àwọn àti pé nítorí àwọn ń fẹ́ àwọn ọmọ ẹgbẹ́ láti darapọ mọ́ àwọn ni wọ́n se ji gbé.


Ó tẹ̀síwájú pé wọ́n fìyà jẹ òun lọ́nà àìtọ́, wan tún fún []oun ni ẹ̀jẹ̀ mu gẹ́gẹ́ bi àmì pé òun ti darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ náà. Lẹ́yìn tó mú ẹjọ́ yìí lọ sọ́dọ̀ àwọn ọlọ́pàá ni DPO Igbesa SP Abayomi Adeniji ran àwọn ọmọ rẹ̀ l;áti lépa àwọn ọdaran náà ti wọ́n sì rí wọn mú ni ìlú Igbesa. Lásìkò ìfọ̀rọ̀wọ́nilẹ́nuwò, àwọn mẹ́ta òun jẹ́wọ́ pé ọmọ ẹgbẹ́ òkùnkùn Vikens ni àwọn àti pé nítorí àwọn ń fẹ́ àwọn ọmọ ẹgbẹ́ láti darapọ mọ́ àwọn ni wọ́n se ji gbé. Ẹ̀wẹ̀ Kọmísọnà ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Ogun, Edward Awololwo Ajogun ti ni ki wọ́n gbé ẹja náà lọ sí ẹka to n gbogun ti ẹgbẹ́ òkùnkùn ni ìpínlẹ̀ egun kí wọ́n sì ṣe ìwádìí lẹ́kunrẹ́rẹ́. Bákan náà ni Kọmísọ́nà wá kìlọ̀ fún  àwọn ọmọ ẹgbẹ́ òkùnkùn ni  ìpínlẹ̀ náà pé ọlọ́pàá kò ni sínmi láti máa gbogun ti àwọn  ọmọ ẹgbẹ́ òkùnkùn ni ìpínlẹ̀ náà. O rọ̀ wọ́n láti lọ so ewé agbéjẹ mọ́wọ́ kí ọwọ́ òfin tó tẹ̀ wọ́n.


Ẹ̀wẹ̀ Kọmísọnà ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Ogun, Edward Awololwo Ajogun ti ni ki wọ́n gbé ẹja náà lọ sí ẹka to n gbogun ti ẹgbẹ́ òkùnkùn ni ìpínlẹ̀ egun kí wọ́n sì ṣe ìwádìí lẹ́kunrẹ́rẹ́. Bákan náà ni Kọmísọ́nà wá kìlọ̀ fún  àwọn ọmọ ẹgbẹ́ òkùnkùn ni  ìpínlẹ̀ náà pé ọlọ́pàá kò ni sínmi láti máa gbogun ti àwọn  ọmọ ẹgbẹ́ òkùnkùn ni ìpínlẹ̀ náà. O rọ̀ wọ́n láti lọ so ewé agbéjẹ mọ́wọ́ kí ọwọ́ òfin tó tẹ̀ wọ́n.


Ibadan train station: Ìrìrí àwọn aráàlúu Ibadan nínú ọkọ̀ Reluwé tuntun rèé

Lẹyin ti Aarẹ Muhammadu Buhari ṣe ifilọọlẹ oju irin Reluwe Ibadan si Eko ati ipinlẹ Ogun, igbokegbodo ti gberasọ nibẹ ti awọn araalu si ti n lọ bọ. Ijọba ipinlẹ Oyo ti ṣaaju sọ pe awọn ti n ṣeto lati sọ agbegbe naa, Moniya di gbagede karakata niluu Ibadan. Kọmiṣọna fun iṣẹ ode ati eto irinna ni ipinlẹ naa, Ọjọgbọn Dahud Kehinde Shangodoyin lo sọ bẹẹ ninu ifọrọwerọ kan pẹlu BBC Yoruba. Awọn ero to bọlẹ ninu ọkọ yii ni inu awọn dun si nkan ti ijọba ṣe "torinaa o rọrun ju ka ko si ọkọ lati Ibadan si Eko lọ" A ó sọ ibùdókọ̀ ojú irin ìlú Ibadan di gbàgede káràkátà láìpẹ́ - Ìjọba ìpínlẹ̀ Oyo Àwọn tí a jọ ń se ìjọba ní Nàìjíríà sisẹ́ gba ipò wọn lábẹ́ ìjọba mi ni- Aarẹ Buhari Àjinigbé pa ọmọ méjì wọ́n ji méjì gbé lọ tí wọ́n jẹ́ ọmọ òbí kan ni Ondo, Àjinigbé pa ọmọ méjì wọ́n ji méjì gbé lọ tí wọ́n jẹ́ ọmọ òbí kan ni Ondo, Ti ẹ ba de awọn orilẹ-ede nla nla kaakiri agbaye, e oo ri awọn gbagede karatakata to sun mọ ibudokọ oju irin, iru rẹ ni ijọba Seyi Makinde fẹ ṣe siluu Ibadan. Fun apẹrẹ, ti eeyan ba de ibudokọ naa tan, yoo ri oniruru ọkọ ti yoo gbe lọ si ibikibi to ba n lọ, yala ọkọ aladani ni o tabi ti ijọba. Oniruuru ile itaja ati ounjẹ naa yoo suyọ.


Awọn ero to bọlẹ ninu ọkọ yii ni inu awọn dun si nkan ti ijọba ṣe "torinaa o rọrun ju ka ko si ọkọ lati Ibadan si Eko lọ" A ó sọ ibùdókọ̀ ojú irin ìlú Ibadan di gbàgede káràkátà láìpẹ́ - Ìjọba ìpínlẹ̀ Oyo Àwọn tí a jọ ń se ìjọba ní Nàìjíríà sisẹ́ gba ipò wọn lábẹ́ ìjọba mi ni- Aarẹ Buhari Àjinigbé pa ọmọ méjì wọ́n ji méjì gbé lọ tí wọ́n jẹ́ ọmọ òbí kan ni Ondo, Àjinigbé pa ọmọ méjì wọ́n ji méjì gbé lọ tí wọ́n jẹ́ ọmọ òbí kan ni Ondo, Ti ẹ ba de awọn orilẹ-ede nla nla kaakiri agbaye, e oo ri awọn gbagede karatakata to sun mọ ibudokọ oju irin, iru rẹ ni ijọba Seyi Makinde fẹ ṣe siluu Ibadan. Fun apẹrẹ, ti eeyan ba de ibudokọ naa tan, yoo ri oniruru ọkọ ti yoo gbe lọ si ibikibi to ba n lọ, yala ọkọ aladani ni o tabi ti ijọba. Oniruuru ile itaja ati ounjẹ naa yoo suyọ. Ẹwẹ, awọn araalu to ti bẹrẹ si ni wọ awọn ọkọ reluwee naa lọ ilu mii ba BBC Yoruba sọrọ lori iriri wọn yala o rọrun tabi owo rẹ gọbọi, tabi ko ṣee fiwe awọn ọkọ oju irin aye atijọ. Ṣé Princess lè sọ fáráyé iye ìgbà tó ti bọ́ aṣọ sí ìhòhò níwájú Baba Ijẹsha? -Mọlẹbi baba Ijẹsha gbarata Kí ló fa ikú akẹ́kọ̀ọ́ ẹni ọdún 23 yìí tí ọlópàá ba oku rẹ̀ nílé ìtura?


Ẹwẹ, awọn araalu to ti bẹrẹ si ni wọ awọn ọkọ reluwee naa lọ ilu mii ba BBC Yoruba sọrọ lori iriri wọn yala o rọrun tabi owo rẹ gọbọi, tabi ko ṣee fiwe awọn ọkọ oju irin aye atijọ. Ṣé Princess lè sọ fáráyé iye ìgbà tó ti bọ́ aṣọ sí ìhòhò níwájú Baba Ijẹsha? -Mọlẹbi baba Ijẹsha gbarata Kí ló fa ikú akẹ́kọ̀ọ́ ẹni ọdún 23 yìí tí ọlópàá ba oku rẹ̀ nílé ìtura?


Covid 19 fraud, Dapo Abiodun aid: Wo ǹkan méje tí o kò ma nípa Bidemi Rufai, tó wọ gàu l'Amerika lórí ẹ̀sùn jìbìtì N140m

Wo kókó mẹ́jọ tó yẹ kí o mọ̀ nípa Abidemi Rufai Lọjọ Aje, ọjọ kẹtadinlogun oṣu karun ọdun 2021 yii ni ẹka eto idajọ orilẹ-ede Amẹrika kede pe oun ti gbe oludamọran Gomina Dapo Abiodun ipinlẹ Ogun, Abidemi Rufai lọ si ileẹjọ lori ẹsun lilu jìbìtì $350,000. Ọdun 2020 ni Gomina ipinlẹ Ogun yan Rufai sipo ọkan lara awọn oluranlọwọ rẹ. Ṣugbọn Gomina Abiodun ti jawe gbele ẹ fun Rufai lati igba ti iroyin ọhun ti jade lati Amerika. Wọnyii ni koko mẹjọ ti o yẹ ki o mọ nipa oluranlọwọ gomina ipinlẹ Ogun ti wọn gbe lọ si ileẹjọ lorilẹede Amerika lori ẹsun jibiti owo. 1. Abidemi Rufai fi igba kan dupo sí ile igbimọ aṣoju-ṣofin l'Abuja lẹkun aarin gbungbun Ijebu labẹ asia ẹgbẹ oṣelu APC.


Wọnyii ni koko mẹjọ ti o yẹ ki o mọ nipa oluranlọwọ gomina ipinlẹ Ogun ti wọn gbe lọ si ileẹjọ lorilẹede Amerika lori ẹsun jibiti owo. 1. Abidemi Rufai fi igba kan dupo sí ile igbimọ aṣoju-ṣofin l'Abuja lẹkun aarin gbungbun Ijebu labẹ asia ẹgbẹ oṣelu APC. 2. Ọmọ ọdun mejilelogoji ni Rufai í ṣe, o si n gbe ni agbegbe Lekki niluu Eko 3. Rufai ni iṣẹ kara kata ilẹ ati ile ni oun n ṣe.


2. Ọmọ ọdun mejilelogoji ni Rufai í ṣe, o si n gbe ni agbegbe Lekki niluu Eko 3. Rufai ni iṣẹ kara kata ilẹ ati ile ni oun n ṣe. Ko da, o ni oun ni oludasilẹ ileeṣẹ Omo Mayodele Educational Foundation to maa n ran awọn ti ko rọwọ họri lawujọ lọwọ. 4. Ọjọ Ẹti tii ṣe ọjọ kẹrinla oṣu karun un ọdun 2021 ni wọn mu Rufai lori ẹsun jibiti owo to to ogoje mílíọ̀nù naira, N140m.


Ko da, o ni oun ni oludasilẹ ileeṣẹ Omo Mayodele Educational Foundation to maa n ran awọn ti ko rọwọ họri lawujọ lọwọ. 4. Ọjọ Ẹti tii ṣe ọjọ kẹrinla oṣu karun un ọdun 2021 ni wọn mu Rufai lori ẹsun jibiti owo to to ogoje mílíọ̀nù naira, N140m. 5. Gẹgẹ bí ohun tí ẹka eto idajọ orilẹ-ede Amẹrika sọ, laarin oṣu kẹta sì ikẹjọ ọdun 2020 ni Rufai Lu Jibiti owo naa 6. Rufai lo ọpọ awọn olugbe ilẹ Amerika ni Washington bíi ọgọrun lati lù Jibiti ogoje mílíọ̀nù naira owo to yẹ kó ṣanfaani fáwọn ti covid-19 ti ṣakoba iṣẹ wọn.


5. Gẹgẹ bí ohun tí ẹka eto idajọ orilẹ-ede Amẹrika sọ, laarin oṣu kẹta sì ikẹjọ ọdun 2020 ni Rufai Lu Jibiti owo naa 6. Rufai lo ọpọ awọn olugbe ilẹ Amerika ni Washington bíi ọgọrun lati lù Jibiti ogoje mílíọ̀nù naira owo to yẹ kó ṣanfaani fáwọn ti covid-19 ti ṣakoba iṣẹ wọn. 7. Ọjọ kọkandinlogun oṣu karun ọdun 2021 ni ignẹnọ Rufai bẹrẹ nile ẹjọ. 8.


7. Ọjọ kọkandinlogun oṣu karun ọdun 2021 ni ignẹnọ Rufai bẹrẹ nile ẹjọ. 8. Ti o ba jẹbi awọn ẹsùn tí wọn fi kan an, Rufai le lọ fi aṣọ penpe roko ọba fún ọgbọn ọdun.


Ti o ba jẹbi awọn ẹsùn tí wọn fi kan an, Rufai le lọ fi aṣọ penpe roko ọba fún ọgbọn ọdun.


Chinese Railway workers: Ọṣíṣẹ́ Chinese tó ń ṣe Reluwé mẹ́rin ni àwọn agbébọn jí gbé ní Oogun

Àwọn ènìyàn kan tó jọ àwọ́n jàndúkú àgbénipa ṣe ìkọlù sí ilé àgbẹ̀ kan ti wọ́n pe orúkọ rẹ̀ ní Dele ni ìlú Ajowa Akoko, níjọba ìbílẹ̀ Akoko West, ìpínlẹ̀ Ondo. Wọ́n ji àwọn ọmọ méjì gbé nígbà tí wọ́n pa méjì mííràn nínú àwọn ọmọ ọkùnrin náà. Ìròyìn sọ pé, àwọn ènìyàn náà ti kọ́kọ́ lọ sí ilé ọkùnrin darandaran kan ti orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Yinka Oladotun, ni owúrọ kùtùkùtù ọjọ́ náà tí wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ sí yìbọ̀n sókè ṣùgbọ́n wọn kò rí ààyè wọ ibẹ̀. Ẹni kan ti ọ̀rọ̀ náà sojú rẹ̀ sàlàyé pé ọpọ́lọpẹ́ pé àwọn ọmọogun tètè dé lati da ete wọn ru ti wọ́n sì le wọn lọ lágbègbè náà. "Lẹ́yìn ti wọn kò rí ààyè wọ ilé Yinka ni wọn mórí lé ilé Dele ti wọ́n fi lọ pa àwọn ọmọ rẹ̀ ọkùnrin méjì ti wọ́n sì kó àwọn méjì tókù lọ sí ibi ti ẹnikẹni kò mọ̀"gẹ́gẹ́ bi ẹni náà ṣe sọ. Ẹni náà fi kun pé, ọlọ́pàá, Soja àti àwọn ikọ̀ Amotẹkun lo jọ parapọ báyìí láti wọ igbó Ajowa láti wá àwọn ọ̀daràn náà jáde.


Ẹni kan ti ọ̀rọ̀ náà sojú rẹ̀ sàlàyé pé ọpọ́lọpẹ́ pé àwọn ọmọogun tètè dé lati da ete wọn ru ti wọ́n sì le wọn lọ lágbègbè náà. "Lẹ́yìn ti wọn kò rí ààyè wọ ilé Yinka ni wọn mórí lé ilé Dele ti wọ́n fi lọ pa àwọn ọmọ rẹ̀ ọkùnrin méjì ti wọ́n sì kó àwọn méjì tókù lọ sí ibi ti ẹnikẹni kò mọ̀"gẹ́gẹ́ bi ẹni náà ṣe sọ. Ẹni náà fi kun pé, ọlọ́pàá, Soja àti àwọn ikọ̀ Amotẹkun lo jọ parapọ báyìí láti wọ igbó Ajowa láti wá àwọn ọ̀daràn náà jáde. Agbẹnusọ ọlọ́pàá ní ìpínlẹ̀ Ondo, Tee-Leo Ikoro náà fi ìdí ọ̀rọ̀ yìí múlẹ̀ pé àwọn ẹlẹ́sọ̀ ààbò gbogbo ló ti bẹ̀rẹ̀ sí ni wọ́ àwọn ọmọ méjì tí wọ́n jí gbé. Ẹ̀wẹ̀, ní ìpínlẹ̀ Ogun, wọ́n ti jí àwọn ọmọ Chinese tó jẹ́ òṣìṣẹ́ Reluwe mẹ́rin gbé níbẹ̀. Àwọn yìí ló n sàbójútó ọkọ ojurin Ibadan-Lagos Reluwe ni ojú ọ̀nà Ibadan-Abeokuta.


Agbẹnusọ ọlọ́pàá ní ìpínlẹ̀ Ondo, Tee-Leo Ikoro náà fi ìdí ọ̀rọ̀ yìí múlẹ̀ pé àwọn ẹlẹ́sọ̀ ààbò gbogbo ló ti bẹ̀rẹ̀ sí ni wọ́ àwọn ọmọ méjì tí wọ́n jí gbé. Ẹ̀wẹ̀, ní ìpínlẹ̀ Ogun, wọ́n ti jí àwọn ọmọ Chinese tó jẹ́ òṣìṣẹ́ Reluwe mẹ́rin gbé níbẹ̀. Àwọn yìí ló n sàbójútó ọkọ ojurin Ibadan-Lagos Reluwe ni ojú ọ̀nà Ibadan-Abeokuta. Ṣé Princess lè sọ fáráyé iye ìgbà tó ti bọ́ aṣọ sí ìhòhò níwájú Baba Ijẹsha? -Mọlẹbi baba Ijẹsha gbarata Ẹ jọ̀wọ́ ẹ jẹ́ kí àláfíà jọba lórí orin "Oniduro Mi", ìyá ni Tope Alabi jẹ́ sí mi - Adeyinka Alaṣeyori Ojúbọ irúmọlẹ̀ tó jẹ́ ibùdó ìdìbò àti ìbùdó 740 ayédèrú míì gba ìwọ́gilé INEC Ayédèrú òṣìṣẹ́ ìjọba ni Baba Ijesha fà kalẹ́ ló jẹ́ kó ṣì wà láhámọ́ - Ọlọ́pàá Kí ló fa ikú akẹ́kọ̀ọ́ ẹni ọdún 23 yìí tí ọlópàá ba oku rẹ̀ nílé ìtura? kí wọ́n tó ji wọ́n gbé insìkpẹ́tọ̀ ọlọ́pàá kan tó n sọ wọ́n ni wọ́n yìn níbọ̀n tó si farapa púpọ̀, èyí sì ni wan fi gba ìbọn AK-47 ọwa ọlọ́paàá náà.


Ṣé Princess lè sọ fáráyé iye ìgbà tó ti bọ́ aṣọ sí ìhòhò níwájú Baba Ijẹsha? -Mọlẹbi baba Ijẹsha gbarata Ẹ jọ̀wọ́ ẹ jẹ́ kí àláfíà jọba lórí orin "Oniduro Mi", ìyá ni Tope Alabi jẹ́ sí mi - Adeyinka Alaṣeyori Ojúbọ irúmọlẹ̀ tó jẹ́ ibùdó ìdìbò àti ìbùdó 740 ayédèrú míì gba ìwọ́gilé INEC Ayédèrú òṣìṣẹ́ ìjọba ni Baba Ijesha fà kalẹ́ ló jẹ́ kó ṣì wà láhámọ́ - Ọlọ́pàá Kí ló fa ikú akẹ́kọ̀ọ́ ẹni ọdún 23 yìí tí ọlópàá ba oku rẹ̀ nílé ìtura? kí wọ́n tó ji wọ́n gbé insìkpẹ́tọ̀ ọlọ́pàá kan tó n sọ wọ́n ni wọ́n yìn níbọ̀n tó si farapa púpọ̀, èyí sì ni wan fi gba ìbọn AK-47 ọwa ọlọ́paàá náà. Wọ́n ni àwọn agbébọ̀n yìí to mẹ́jọ ti gbogbo wọn si wọ aṣọ ọ̀lẹ́ ń tẹ̀lé àáfà dúdú  pẹ̀lú ìbọn AK-47 lọ́wọ́, wọ́n ya wọ ibi ti wọ́n ti n ṣiṣẹ́ nilu Adeaga/Alaaga, ìjọba ìbílẹ̀ Odeda nipinlẹ Ogun. Bákan náà àkójọpọ̀ àwọn elétò ààbò ló tí wọ inú ìgbo agbègbè náà láti wá wọn kan. Baálẹ̀ ilú Alaagba tó wà ni ẹnu ibòde ìpínlẹ̀ Oyo àti Ogun olóyè Adekunle Olabamiji fìdí ọ̀rọ̀ náà múlẹ̀ pé ó jọ bí ẹni pé àwọn ajínígbé náà tí n dọdé wọn ni àwọn inú igbó tó wà lágbègbè kí wọ́n tó jí wọn gbé. Olabamiji sàpèjúwe ìṣẹ̀lẹ̀ náà bí èyí ttó báni lójijì tó sì yani lẹ́nu.


Wọ́n ni àwọn agbébọ̀n yìí to mẹ́jọ ti gbogbo wọn si wọ aṣọ ọ̀lẹ́ ń tẹ̀lé àáfà dúdú  pẹ̀lú ìbọn AK-47 lọ́wọ́, wọ́n ya wọ ibi ti wọ́n ti n ṣiṣẹ́ nilu Adeaga/Alaaga, ìjọba ìbílẹ̀ Odeda nipinlẹ Ogun. Bákan náà àkójọpọ̀ àwọn elétò ààbò ló tí wọ inú ìgbo agbègbè náà láti wá wọn kan. Baálẹ̀ ilú Alaagba tó wà ni ẹnu ibòde ìpínlẹ̀ Oyo àti Ogun olóyè Adekunle Olabamiji fìdí ọ̀rọ̀ náà múlẹ̀ pé ó jọ bí ẹni pé àwọn ajínígbé náà tí n dọdé wọn ni àwọn inú igbó tó wà lágbègbè kí wọ́n tó jí wọn gbé. Olabamiji sàpèjúwe ìṣẹ̀lẹ̀ náà bí èyí ttó báni lójijì tó sì yani lẹ́nu. Agbẹnusọ ọlọ́pàá ìpińlẹ̀ Oyo DSP Abimbola Oyeyemi fidi ọrọ náà múlẹ̀ àti pé ọlọ́pàá àti àwọn ọmọ ẹgbẹ́ OPC àti àwọn ọlọ́dẹ ti lọ sínú igbó láti ṣe àwárí wọn.


Agbẹnusọ ọlọ́pàá ìpińlẹ̀ Oyo DSP Abimbola Oyeyemi fidi ọrọ náà múlẹ̀ àti pé ọlọ́pàá àti àwọn ọmọ ẹgbẹ́ OPC àti àwọn ọlọ́dẹ ti lọ sínú igbó láti ṣe àwárí wọn.


Ikorodu cult crisis: A máa gbé Orò síta lọ́jọ́kọ́jọ́ tí ìjà ẹgbẹ́ òkùnkùn bá tún ṣẹlẹ̀- Àwọn Oba ní Ikorodu

Ọ̀pọ̀ awọn ọdọ  to n yọ Ikorodu lẹnu lo ni Baba Isalẹ ninu oṣelu- Oba Lori ikọlu to n waye lojoojumọ ni agbegbe Imọta, Agbowa ati Ibo miran ni Ikorordu lo jẹ ki BBC Yoruba jade lọ wadi ohun ti o n ṣokunfa ilu o fararọ nibẹ. Ninu ifọrọwerọ pẹlu awọn Oba alade ni agbegbe yii ati pẹlu awọn ar ilu ni BBC ti fidiẹ mulẹ pe ọrọ naa ko ṣẹyin emi ni mo ju ẹ, iwọ lo ju mi laarin ẹgbẹ okunkun. Awọn Oba Alade ni ẹkun yii bu ẹnu ẹ̀tẹ́ lu iwa jagidijagan laarin awọn ọdọ naa. Oba Ganiyu Aderibigbe  Jamade 1 sọrọ ilẹ kun lori ona abayọ si iṣoro to n koju eto aabo ni ẹkun yii. Bakan naa  ni Oba Mudashiru Ajibade  to jẹ Ranodu ti Imọta naa sọ ero tirẹ. Wọn ni Ainiṣẹlọwọ lo n yọ ọdọ Ikorodu lẹnu nitori ko si nkan ti ko le lo ọwọ to ba dilẹ.


Oba Ganiyu Aderibigbe  Jamade 1 sọrọ ilẹ kun lori ona abayọ si iṣoro to n koju eto aabo ni ẹkun yii. Bakan naa  ni Oba Mudashiru Ajibade  to jẹ Ranodu ti Imọta naa sọ ero tirẹ. Wọn ni Ainiṣẹlọwọ lo n yọ ọdọ Ikorodu lẹnu nitori ko si nkan ti ko le lo ọwọ to ba dilẹ. Koda, wọn tun ni awọn Oloṣelu naa n fi kun nkan to n ṣẹlẹ nitori pe bi agbofinro ba ti mu awọn ọdọ oni ipanle yii ni wọn lọ n agb wọn silẹ pe 'Boys wa ni wọn". BBC tun ba awọn to ti faragba ninu iṣẹlẹ yii sọrọ ti ẹbi wọn ti ku tabi farapa nibẹ sọrọ. Wọn sọ ohun ti oju wọn n ri ti ọkan ara ilu ko balẹ mọ.


Koda, wọn tun ni awọn Oloṣelu naa n fi kun nkan to n ṣẹlẹ nitori pe bi agbofinro ba ti mu awọn ọdọ oni ipanle yii ni wọn lọ n agb wọn silẹ pe 'Boys wa ni wọn". BBC tun ba awọn to ti faragba ninu iṣẹlẹ yii sọrọ ti ẹbi wọn ti ku tabi farapa nibẹ sọrọ. Wọn sọ ohun ti oju wọn n ri ti ọkan ara ilu ko balẹ mọ.


Olusegun Obasanjo àti Sheikh Gumi ṣe ìpaàdé lórí ètò àbò Naijiria tó mẹ́hẹ l'Abeokuta

Aarẹ Naijiria tẹlẹ, Olusegun Obasanjo ati gbajugbaja ẹlẹsin Musulumi Sheikh Ahmad Gumi ti ke si ijọba apapọ lati ṣe agbekalẹ ile ẹjọ pataki ti yoo maa gbọ ẹjọ awọn janduku, awọn ajinigbe atawọn to n lo ibọn lai gba aṣẹ. Wọn tun sọ pe ki ijọba ṣe atunsẹ igbeaye awọn ọdaran ti wọn ba  ronupiwada, ki wọn si fun wọn ni ẹkọ ati iṣẹ ti wọn yoo maa ṣe dipo iwa ọdaran. Obasanjo ati Gumi lo fi ọrọ naa lede ninu atẹjade ti awọn mejeji buwọlu lẹyin ipade ti wọn ṣe nile Obasanjo to wa niluu Abeokuta. Ninu atẹjade naa to ni koko mọkanlelogun ni wọn tun ti rọ ijọba apapọ lati fi ọrọ eto abo Naijiria to mẹhẹ to ajọ ilẹ Afrika leti iyẹn, ECOWAS. Obasanjo ki Gumi fun akitiyan rẹ lori eto abo loye ọya, bẹẹ naa ni Gumi gbe oṣuba kara fun Aarẹ tẹlẹri ọhun fun awọn ipa to ti sa sẹyin ki Naijiria le dara. Bakan naa ni wọn tun gba ijọba ni imọran lati maa dabo bo awọn amí to ba n fi ọrọ awọn ajanduku naa to ijọba leti, ko si tun maa ṣe iwuri fun wọn.


Ninu atẹjade naa to ni koko mọkanlelogun ni wọn tun ti rọ ijọba apapọ lati fi ọrọ eto abo Naijiria to mẹhẹ to ajọ ilẹ Afrika leti iyẹn, ECOWAS. Obasanjo ki Gumi fun akitiyan rẹ lori eto abo loye ọya, bẹẹ naa ni Gumi gbe oṣuba kara fun Aarẹ tẹlẹri ọhun fun awọn ipa to ti sa sẹyin ki Naijiria le dara. Bakan naa ni wọn tun gba ijọba ni imọran lati maa dabo bo awọn amí to ba n fi ọrọ awọn ajanduku naa to ijọba leti, ko si tun maa ṣe iwuri fun wọn. Lara awọn koko naa ni "ki ijọba maa fi iya to tọ jẹ awọn ọdaju ọdaran, ko ma si fi oju aanu wo gbogbo awọn to n gbe ibọn kiri lai gba aṣẹ to yẹ." "Ki ijọba tun ṣe agbekalẹ awọn ile ẹjọ pataki ti yoo maa gbọ ẹjọ awọn janduku, ajinigbe, awọn to n gba owo itusilẹ lọwọ ẹbi awọn ti wọn ji gbe, atawọn to n gbe ibọn kiri lọna aitọ." Atẹjade naa pari pẹlu imọran pe ojuṣe gbogbo ọmọ Naijiria ni eto abo jẹ.


Lara awọn koko naa ni "ki ijọba maa fi iya to tọ jẹ awọn ọdaju ọdaran, ko ma si fi oju aanu wo gbogbo awọn to n gbe ibọn kiri lai gba aṣẹ to yẹ." "Ki ijọba tun ṣe agbekalẹ awọn ile ẹjọ pataki ti yoo maa gbọ ẹjọ awọn janduku, ajinigbe, awọn to n gba owo itusilẹ lọwọ ẹbi awọn ti wọn ji gbe, atawọn to n gbe ibọn kiri lọna aitọ." Atẹjade naa pari pẹlu imọran pe ojuṣe gbogbo ọmọ Naijiria ni eto abo jẹ. Lẹyin naa lo ni awọn memeji ti fẹnuko lati wa ọna abayọ si eto abo Naijiria to mẹhẹ, ati pe Sheik Gumi ti fi iwe pe Obasanjo lati bẹ ilu Kaduna wo lati tẹsiwaju ninu ijiroro wọn.


Lẹyin naa lo ni awọn memeji ti fẹnuko lati wa ọna abayọ si eto abo Naijiria to mẹhẹ, ati pe Sheik Gumi ti fi iwe pe Obasanjo lati bẹ ilu Kaduna wo lati tẹsiwaju ninu ijiroro wọn.


Sasa market fight: Nǹkan mẹ́ta tí àwọn gómìnà àti Ọba Aládé fẹnukò lé lórí níbi ìpàdé ètò ààbò tó wáyé n'Ibadan

Awọn gomina iwọ-oorun gusu ti pa ohun pọ ti wọn si jọ pinu labẹ akoso ajọ to n mojuto ọrọ aje ni Naijiria pe awọn ni awọn gbudọ maa ṣakoso igbo ati aginju awọn jakejado Naijiria. Awọn gomina iwọ-oorun gusu ati awọn Ọba Alade ṣe ipade pọ ni ilu Ibadan l'ọjọ Abamẹta lati jiroro lori eto aabo, bẹẹ si ni wọn fi ohun ṣọkan lori awọn nnkan pataki mẹta ọtọọtọ. Gomina Rotimi Akeredolu ti ipinlẹ Ondo, to tun jẹ alaga awọn gomina Iwọ-oorun guusu ṣe alaye pe, botilẹ jẹ pe olori awọn oṣiṣẹ fun aarẹ Muhammadu Buhari, Ọjọgbọn Ibrahim Gambari, ọga agba ajọ ọlọpaa, Mohammed Adamu ati adari agba ẹka ileeṣẹ ọtẹlẹmuyẹ orilẹede yii lo ṣe atiwaye ipade naa, awọn mẹtẹẹta ko ni anfani lati wa si ilu Ibadan lati Abuja nitori bi oju ọjọ ṣe ri. O tẹsiwaju pe lẹyin ọrẹyin ni awọn gomina ati awọn Ọba Alade pinnu lati ṣe agbeyẹwo ipo ti eto aabo de duro ni agbegbe yii. Atẹjade ti wọn fi lede lati ọwọ akọwe iroyin fun gomina ipinlẹ Ọyọ, Taiwo Adisa tọka pe gomina Rotimi Akeredolu lo ka awọn nnkan mẹta ti wọn fi ohun ṣọkan le lọri nibi ipade naa. Awọn nnkan mẹta naa ni; 1.


O tẹsiwaju pe lẹyin ọrẹyin ni awọn gomina ati awọn Ọba Alade pinnu lati ṣe agbeyẹwo ipo ti eto aabo de duro ni agbegbe yii. Atẹjade ti wọn fi lede lati ọwọ akọwe iroyin fun gomina ipinlẹ Ọyọ, Taiwo Adisa tọka pe gomina Rotimi Akeredolu lo ka awọn nnkan mẹta ti wọn fi ohun ṣọkan le lọri nibi ipade naa. Awọn nnkan mẹta naa ni; 1. Pe naa fọwọ si ipinnu igbimọ to n ṣe amojuto ọrọ aje orilẹede yii, National Economic Council (NEC), lori amojuto awọn inu igbo ti ẹranko ti n jẹ. 2. Wi pe aabo to nipọn gbọdọ wa ni awọn ẹnu ibode to wọ orilẹede yii.


Pe naa fọwọ si ipinnu igbimọ to n ṣe amojuto ọrọ aje orilẹede yii, National Economic Council (NEC), lori amojuto awọn inu igbo ti ẹranko ti n jẹ. 2. Wi pe aabo to nipọn gbọdọ wa ni awọn ẹnu ibode to wọ orilẹede yii. 3. Ati pe ayẹwo to peye yoo wa lori igbesẹ awọn to n ṣiṣẹ darandaran nita gbangba, bẹẹ si ni awọn ileeṣẹ iroyin yoo ṣe iranlọwọ fun orilẹede yii nipa didẹkun iroyin ofege. Nibi ipade naa to waye ninu gbọngan nla igbalejo to n bẹ ni ofisi gomina ni Agodi, Ibadan, ni a ti ri awọn gomina marun un ọtọọtọ pẹlu olugbalejo wọn tii ṣe gomina Ṣeyi Makinde, gomina Akeredolu ti Ondo, Kayode Fayemi ti Ekiti, Gboyega Oyetola ti Osun ati Dapo Abiodun ti ipinlẹ Ogun.


3. Ati pe ayẹwo to peye yoo wa lori igbesẹ awọn to n ṣiṣẹ darandaran nita gbangba, bẹẹ si ni awọn ileeṣẹ iroyin yoo ṣe iranlọwọ fun orilẹede yii nipa didẹkun iroyin ofege. Nibi ipade naa to waye ninu gbọngan nla igbalejo to n bẹ ni ofisi gomina ni Agodi, Ibadan, ni a ti ri awọn gomina marun un ọtọọtọ pẹlu olugbalejo wọn tii ṣe gomina Ṣeyi Makinde, gomina Akeredolu ti Ondo, Kayode Fayemi ti Ekiti, Gboyega Oyetola ti Osun ati Dapo Abiodun ti ipinlẹ Ogun. Bakan naa ni igbakeji ọga agba ajọ ọlọpaa ni ẹkun Iwọ-oorun gusu, David Folawiyo ati awọn ọga agba ileeṣẹ ologun nipinlẹ Ọyọ ba wọn pejupesẹ sibi ipade naa. Awọn alaga igbimọ lọbalọba ni gbogbo ipinlẹ Iwọ-oorun gusu ati awọn Ọba Alade naa ko gbẹyin. Ninu ọrọ ti o ba awọn oniroyin sọ nibi ipade ọhun, Akeredolu ṣe alaye pe ipade naa waye lojuna ati wa ọna abayọ si iṣoro eto aabo to n ba agbegbe yii finra.


Bakan naa ni igbakeji ọga agba ajọ ọlọpaa ni ẹkun Iwọ-oorun gusu, David Folawiyo ati awọn ọga agba ileeṣẹ ologun nipinlẹ Ọyọ ba wọn pejupesẹ sibi ipade naa. Awọn alaga igbimọ lọbalọba ni gbogbo ipinlẹ Iwọ-oorun gusu ati awọn Ọba Alade naa ko gbẹyin. Ninu ọrọ ti o ba awọn oniroyin sọ nibi ipade ọhun, Akeredolu ṣe alaye pe ipade naa waye lojuna ati wa ọna abayọ si iṣoro eto aabo to n ba agbegbe yii finra. Lara awọn Ọba Alade to kopa nibi ipade naa ni Alaafin Ọyọ, Ọba Lamidi Adeyemi III; Ọọni Ile Ifẹ, Ọba Enitan Ogunwusi; Akarigbo ti Remo, Ọba Babatunde Ajayi; Olugbo Ile Ugbo, Ọba Fredrick Akinruntan; Olubadan ilẹ Ibadan, Ọba Saliu Adetunji, Aje Ogungunnjso 1; ati  Olugbọn ti Orile Igbọn, Ọba Francis Olusola Alao. Kọmisana ajọ ọlọpaa nipinlẹ Ọyọ, Ngozi Onadeko, ati awọn adari ẹṣọ aabo mii naa darapọ mọ wọn nbi ipade naa. Ki lo ti ṣẹle sẹyin?


Lara awọn Ọba Alade to kopa nibi ipade naa ni Alaafin Ọyọ, Ọba Lamidi Adeyemi III; Ọọni Ile Ifẹ, Ọba Enitan Ogunwusi; Akarigbo ti Remo, Ọba Babatunde Ajayi; Olugbo Ile Ugbo, Ọba Fredrick Akinruntan; Olubadan ilẹ Ibadan, Ọba Saliu Adetunji, Aje Ogungunnjso 1; ati  Olugbọn ti Orile Igbọn, Ọba Francis Olusola Alao. Kọmisana ajọ ọlọpaa nipinlẹ Ọyọ, Ngozi Onadeko, ati awọn adari ẹṣọ aabo mii naa darapọ mọ wọn nbi ipade naa. Ki lo ti ṣẹle sẹyin? Awọn Ọba Alade mẹfa ọtọọtọ lati ẹkun Iwọ-oorun gusu orilẹede yii ti gunlẹ si olu ileeṣẹ ijọba ipinlẹ Ọyọ to n bẹ lagbegbe Agodi nilu Ibadan, saaju apẹro lori eto aabo ti yoo waye lonii ọjọ Abamẹta. Yatọ si awọn Ọba Alade yii, awọn gomina marun un ọtọọtọ lati awọn ipinlẹ mii naa ti darapọ mọ gomina Ṣeyi Makinde nibi ipade naa. Awọn alejo naa wa lara ọgọrọ awọn alẹnulọrọ ti yoo kopa nibi ipade eto aabo ti yoo waye nibi gbọngan nla igbalejo to n bẹ ni ọfisi gomina Ṣeyi Makinde.


Awọn Ọba Alade mẹfa ọtọọtọ lati ẹkun Iwọ-oorun gusu orilẹede yii ti gunlẹ si olu ileeṣẹ ijọba ipinlẹ Ọyọ to n bẹ lagbegbe Agodi nilu Ibadan, saaju apẹro lori eto aabo ti yoo waye lonii ọjọ Abamẹta. Yatọ si awọn Ọba Alade yii, awọn gomina marun un ọtọọtọ lati awọn ipinlẹ mii naa ti darapọ mọ gomina Ṣeyi Makinde nibi ipade naa. Awọn alejo naa wa lara ọgọrọ awọn alẹnulọrọ ti yoo kopa nibi ipade eto aabo ti yoo waye nibi gbọngan nla igbalejo to n bẹ ni ọfisi gomina Ṣeyi Makinde. Lara awọn eeyan ti yoo pejupesẹ sibi ipade naa ni olori awọn oṣiṣẹ fun aarẹ Muhammadu Buhari, Ibrahim Gambari. Awọn Ọba Alade to ti wa nikalẹ lasiko ti a ko iroyin yii jọ ni, Ọọni Ile Ife, Oba Adeyeye Ogunwusi; Alaafin Ọyọ, Ọba Lamidi Adeyemi; Olubadan ilẹ Ibadan, Ọba Saliu Adetunji; Akarigbo ti Remọ, Ọba Babatunde Ajayi, Olugbo ilẹ Ugbo, Oba Fredrick Akinruntan ati Olugbọn ti Orile-Igbọn, Ọba Francis. Lara awọn gomina to ti wa nikalẹ ni, Gboyega Oyetola (Osun), Arakunrin Rotimi Akeredolu (Ondo), Kayode Fayemi (Ekiti) ati Dapo Abiodun (Ogun).


Lara awọn eeyan ti yoo pejupesẹ sibi ipade naa ni olori awọn oṣiṣẹ fun aarẹ Muhammadu Buhari, Ibrahim Gambari. Awọn Ọba Alade to ti wa nikalẹ lasiko ti a ko iroyin yii jọ ni, Ọọni Ile Ife, Oba Adeyeye Ogunwusi; Alaafin Ọyọ, Ọba Lamidi Adeyemi; Olubadan ilẹ Ibadan, Ọba Saliu Adetunji; Akarigbo ti Remọ, Ọba Babatunde Ajayi, Olugbo ilẹ Ugbo, Oba Fredrick Akinruntan ati Olugbọn ti Orile-Igbọn, Ọba Francis. Lara awọn gomina to ti wa nikalẹ ni, Gboyega Oyetola (Osun), Arakunrin Rotimi Akeredolu (Ondo), Kayode Fayemi (Ekiti) ati Dapo Abiodun (Ogun). Awọn alejo to yara de ibi ipade naa n reti adari agba ileeṣe ọtẹlẹmuyẹ, Yussuf Mogaji Bichi ati gomina Babajide Sanwo-Olu ti ipinlẹ Eko. Igbimọ lọbalọba nipinlẹ Ọyọ ati awọn aṣoju ijọba naa ko gbẹyin nibi ipade ọhun. Ohun ti a le fi idi rẹ mulẹ ni pe ipade naa ko se lẹyin awọn rogbodiyan to waye lẹnu ọjọ mẹta yii ni ẹkun Iwọ-oorun gusu, paapa julọ ija ẹlẹyamẹya to waye laarin Yoruba ati Hausa ninu ọjọ Ṣaṣa nilu Ibadan lọsẹ to kọja, ninu eleyii ti ọpọlọpọ ẹmi ati dukiya ti ṣofo.


Awọn alejo to yara de ibi ipade naa n reti adari agba ileeṣe ọtẹlẹmuyẹ, Yussuf Mogaji Bichi ati gomina Babajide Sanwo-Olu ti ipinlẹ Eko. Igbimọ lọbalọba nipinlẹ Ọyọ ati awọn aṣoju ijọba naa ko gbẹyin nibi ipade ọhun. Ohun ti a le fi idi rẹ mulẹ ni pe ipade naa ko se lẹyin awọn rogbodiyan to waye lẹnu ọjọ mẹta yii ni ẹkun Iwọ-oorun gusu, paapa julọ ija ẹlẹyamẹya to waye laarin Yoruba ati Hausa ninu ọjọ Ṣaṣa nilu Ibadan lọsẹ to kọja, ninu eleyii ti ọpọlọpọ ẹmi ati dukiya ti ṣofo.


Sarah Dosekun, Obìnrin ẹni ọdún 67 di àwátì lásìkò tó ń lọ sí ìṣọ́ òru ní ìpínlẹ̀ Ogun

Obìnrin ẹni ọdún 67 di àwátì ní ìpínlẹ Ogun lẹ́yìn tó dágbére ìṣọ́ òru nílé. Awọn ẹbi obinrin oniṣowo kan, Sarah Dosekun, ti ko sinu hilahilo bayii ni bi obinrin naa ṣe dede di awati lẹyin to dagbere nile pe oun n lọ si iṣọ oru. Iroyin ni obinrin ọhun wọ ọkọ lati agbegbe Mowe, ni opopna marosẹ Eko si Ibadan  to si dagbere pe oun n lọ si ijọ alaṣọ funfun kan to wa ni agbegbe Ogba, nipinlẹ Eko. Ọmọ obinrin naa, Janet ṣalaye fun awọn akọroyin pe igba ti oun gburo iya kẹyin ni asiko to de ibudokọ Asese, eyii to sun mọ ala ipinlẹ Ogun ati Eko. Gẹgẹ bo ṣe sọ, "O kuro nile ni nnkan bii aago meje kọja iṣẹju mẹẹdogun aṣalẹ lọ si iṣọ oru, nigba to di aago mẹjọ ku iṣẹju diẹ ni wọn pe wa pe awọn ti de Asese, lẹyin naa ni ẹrọ ibaraẹnisọrọ wọn ko lọ mọ ti a ko si gburo wọn mọ titi di akoko yii." Janet  ni: "Auntie mi kan to ti wa nile ijọsin naa ṣaaju wọn tilẹ pe aago wọn titi, bẹẹ si ni ko lọ."


Ọmọ obinrin naa, Janet ṣalaye fun awọn akọroyin pe igba ti oun gburo iya kẹyin ni asiko to de ibudokọ Asese, eyii to sun mọ ala ipinlẹ Ogun ati Eko. Gẹgẹ bo ṣe sọ, "O kuro nile ni nnkan bii aago meje kọja iṣẹju mẹẹdogun aṣalẹ lọ si iṣọ oru, nigba to di aago mẹjọ ku iṣẹju diẹ ni wọn pe wa pe awọn ti de Asese, lẹyin naa ni ẹrọ ibaraẹnisọrọ wọn ko lọ mọ ti a ko si gburo wọn mọ titi di akoko yii." Janet  ni: "Auntie mi kan to ti wa nile ijọsin naa ṣaaju wọn tilẹ pe aago wọn titi, bẹẹ si ni ko lọ." O ni awọn ti lọ fi ọrọ naa to ileeṣẹ ọlọpaa ẹka ti Mowe leti. Janet ni "A lọ si agọ ọlọpaa to wa ni Mowe, wọn ni ka pada wa lẹyin wakati mẹrinlelogun. Lẹyin naa ni a tun lọ si agọ ọlọpaa ti Warewa boya wọn wa lara awọn ti wọn faragba ninu ijamba ọkọ to waye lori afara Long Bridge ṣugbọn pabo ni gbogbo akitiyan wa jasi."


O ni awọn ti lọ fi ọrọ naa to ileeṣẹ ọlọpaa ẹka ti Mowe leti. Janet ni "A lọ si agọ ọlọpaa to wa ni Mowe, wọn ni ka pada wa lẹyin wakati mẹrinlelogun. Lẹyin naa ni a tun lọ si agọ ọlọpaa ti Warewa boya wọn wa lara awọn ti wọn faragba ninu ijamba ọkọ to waye lori afara Long Bridge ṣugbọn pabo ni gbogbo akitiyan wa jasi." Ọmọ obinrin naa fikun pe igbagbọn awọn ẹbi ni pe ko ba ijamba ọkọ lọ, ko si si ẹni kankan to tii kan si awọn pe boya awọn ti ji obinrin ọhun gbe. Nigba ti awọn akọroyin kan si agbenusọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi, o sọ pe awọn ti gbọ nipa iṣẹlẹ ọhun awọn si ti bẹrẹ iwadii. Oyeyemi ni gbogbo ẹka ileeṣẹ awọn ni awọn ti ta lolobo to fi mọ olu ileeṣẹ naa ni Abeokuta, o fi kun pe o ṣeeṣe ki obinrin ọhun ti kuro ni ala ipinlẹ Ogun ko to di pe o poora.


Ọmọ obinrin naa fikun pe igbagbọn awọn ẹbi ni pe ko ba ijamba ọkọ lọ, ko si si ẹni kankan to tii kan si awọn pe boya awọn ti ji obinrin ọhun gbe. Nigba ti awọn akọroyin kan si agbenusọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi, o sọ pe awọn ti gbọ nipa iṣẹlẹ ọhun awọn si ti bẹrẹ iwadii. Oyeyemi ni gbogbo ẹka ileeṣẹ awọn ni awọn ti ta lolobo to fi mọ olu ileeṣẹ naa ni Abeokuta, o fi kun pe o ṣeeṣe ki obinrin ọhun ti kuro ni ala ipinlẹ Ogun ko to di pe o poora.


Fulani herdsmen attack: Ẹ gbọ́ ọ̀rọ̀ láti ẹnu ọba ìlú tí ìṣẹ̀lẹ̀ náà ti wáyé

Awọn janduku kan ti wọn funra si pe wọn jẹ darandaran ti ṣekupa eeyan mẹta o kere tan lagbegbe Agon-Ojodu, ni ijọba ibilẹ Ariwa Yewa, nipinlẹ Ogun. Iṣẹlẹ naa waye lẹyin wakati diẹ ti awọn aṣoju ijọba ipinlẹ naa ṣabẹwo sagbegbe ọhun, paapaa afin ọba Olu Ilaro, Ọba Kehinde Olugbenle, lati jiroro lori eto abo to mẹhẹ. Lara awọn awọn to ṣoju ijọba ipinlẹ Ogun lọ si agbegbe naa ni Kọmiṣọna ọlọpaa ipinlẹ ọhun, Edward Ajagun, kọmiṣọna fun eto iroyin, kọmiṣọna fun ọrọ oye jije, awọn oṣiṣẹ eleto abo ati ileeṣẹ ologun, atawọn eekan miran nipinlẹ Ogun. Gẹgẹ bi ohun ti alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Abimbola Ogunyemi, sọ fun BBC, o ni "ko ju nnkan bii wakati kan ti a kuro nibẹ ti a gbọ iroyin pe wọn tun ti pa awọn eeyan mẹta miran nibẹ." Abimbola sọ pe bo tilẹ jẹ pe ileeṣẹ ọlọpaa ko tii ri ẹnikẹni gbamu gẹgẹ bii afurasi lori isẹlẹ naa, o ni wọn ti ko awọn ọlọpaa kogberegbe lọ si ilu naa lati dabo bo awọn eeyan to wa nibẹ. O ni iwadii wọn fi han pe inu igbo nla kan ni awọn aṣekupani ọhun ti n wa.


Gẹgẹ bi ohun ti alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Abimbola Ogunyemi, sọ fun BBC, o ni "ko ju nnkan bii wakati kan ti a kuro nibẹ ti a gbọ iroyin pe wọn tun ti pa awọn eeyan mẹta miran nibẹ." Abimbola sọ pe bo tilẹ jẹ pe ileeṣẹ ọlọpaa ko tii ri ẹnikẹni gbamu gẹgẹ bii afurasi lori isẹlẹ naa, o ni wọn ti ko awọn ọlọpaa kogberegbe lọ si ilu naa lati dabo bo awọn eeyan to wa nibẹ. O ni iwadii wọn fi han pe inu igbo nla kan ni awọn aṣekupani ọhun ti n wa. Abimbola fi kun pe inu ileeṣẹ ọlọpaa ko dun si iṣẹlẹ iṣekupani to n waye ni ipinlẹ Ogun, ṣugbọn iṣẹ ti n lọwọ lati rẹ. Nigba to n sọrọ lori iṣẹlẹ ọhun, Ọba ilu Iselu, Ọba Akintunde Akinyemi ṣalaye fun BBC pe yatọ si eeyan mẹta ti awọn darandaran naa pa, o ni wọn tun jo ẹnikan mọle. O ṣalaye pe"bi awọn aṣoju ijọba ṣe lọ tan bayii  ni awọn Fulani lọ si Agbon Elere ti wọn si pa eeyan mẹta, wọn lọ si Asa, wọn jo ile gbogbo awọn agbẹ ati adele Asa, wọn tun jo eeyannkan mọle nibẹ."


Abimbola fi kun pe inu ileeṣẹ ọlọpaa ko dun si iṣẹlẹ iṣekupani to n waye ni ipinlẹ Ogun, ṣugbọn iṣẹ ti n lọwọ lati rẹ. Nigba to n sọrọ lori iṣẹlẹ ọhun, Ọba ilu Iselu, Ọba Akintunde Akinyemi ṣalaye fun BBC pe yatọ si eeyan mẹta ti awọn darandaran naa pa, o ni wọn tun jo ẹnikan mọle. O ṣalaye pe"bi awọn aṣoju ijọba ṣe lọ tan bayii  ni awọn Fulani lọ si Agbon Elere ti wọn si pa eeyan mẹta, wọn lọ si Asa, wọn jo ile gbogbo awọn agbẹ ati adele Asa, wọn tun jo eeyannkan mọle nibẹ." Ọba Akintunde sọ pe ọdọdun ni awọn Fulani ọhun maa n pa awọn eeyan agbegbe oun bo tilẹ jẹ pe wọn ko ni dukia kankan nibẹ. O pari ọrọ rẹ pe awọn ko tii ri ọwọ ileeṣẹ ọlọpaa lagbebe ọhun, lẹyin naa lo sọ pe awọn funra wọn yoo gbena woju awọn Fulani ọhun  funra wọn lapẹ ti ijọba ko ba wa wọrọkọ fi ṣ'ada.


Ọba Akintunde sọ pe ọdọdun ni awọn Fulani ọhun maa n pa awọn eeyan agbegbe oun bo tilẹ jẹ pe wọn ko ni dukia kankan nibẹ. O pari ọrọ rẹ pe awọn ko tii ri ọwọ ileeṣẹ ọlọpaa lagbebe ọhun, lẹyin naa lo sọ pe awọn funra wọn yoo gbena woju awọn Fulani ọhun  funra wọn lapẹ ti ijọba ko ba wa wọrọkọ fi ṣ'ada.


Ogun murder: Ganiyu gún ìya ìyàwó rẹ̀ lọ́bẹ pa lọ́sàán àwẹ, ọwọ́ bá tẹ̀ ẹ́

Ọwọ́ ọlọ́pàá tipinlẹ Ogun ti tẹ Ganiyu tó fẹ na pápá bora lẹyìn tó  gùn iya ìyàwó rẹ  lọbẹ pa lọsan àwẹ. Ọwọ palaba arakunrin naa to gun iya iyawo rẹ lọbẹ pa ninu àwẹ segi nipinlẹ Ogun. Ninu atẹjade ti alukoro ọlọpaa Ogun DSP Abímbólá Oyeyemi fi sita, o ni nise ni Opeyemi Adeola Ganiyu gbiyanju lati sa lọ lẹyìn tó gun iya iyawo rẹ arabinrin Abosede Oyewole lọbẹ pa. Ohun tí Pásítọ̀ Leke Adeboye kọ lẹ́yìn ìròyìn ẹ̀gbọ́n rẹ̀, Dare Adeboye tó jáde láyé Ọjọ́ 30 ni wọ́n fẹ́ fi gbé mi pamọ́, ariwo ọmọ ìjọ ló jẹ́ kí wọ́n tú mi sílẹ̀ - Father Mbaka Ṣé o mọ àwọn òrìṣà ìṣẹ̀mbáyé méje tó di ilẹ̀ gbogbo àgbáyé mú? O ni lọjọ Aje ni awọn ri afurasi ẹni ọdun mejidinlọgbọn naa mu. Gẹgẹ bí alaye rẹ, eeyan kan Odunayo Mathew lo mu ẹjọ wa sí agọ ọlọpaa to wa ni Atan Ota pe Ganiyu pa iya iyawo rẹ to ni ko jáwọ lati maa lu iyawo rẹ tii ṣe ọmọ rẹ. Alukoro ọlọpaa ni ẹni tó fẹjọ sun ni gbogbo igba ni afurasi naa maa n lu iyawo bi ọrọ ba fi le pa wọn pọ pẹrẹn, Oyeyemi ni ".


O ni lọjọ Aje ni awọn ri afurasi ẹni ọdun mejidinlọgbọn naa mu. Gẹgẹ bí alaye rẹ, eeyan kan Odunayo Mathew lo mu ẹjọ wa sí agọ ọlọpaa to wa ni Atan Ota pe Ganiyu pa iya iyawo rẹ to ni ko jáwọ lati maa lu iyawo rẹ tii ṣe ọmọ rẹ. Alukoro ọlọpaa ni ẹni tó fẹjọ sun ni gbogbo igba ni afurasi naa maa n lu iyawo bi ọrọ ba fi le pa wọn pọ pẹrẹn, Oyeyemi ni ". Lọjọ tá n wí yìí, o lu iyawo rẹ to sí da ọgbẹ síi lara. Eyi lo mu ki àna rẹ wà kìlọ fún un pe ko ye lu ọmọ oun mọ". "Riri ti Ganiyu yoo ri ana rẹ, nise lo lu u bi ẹni lu bara kí o to gun un lọbẹ".


Lọjọ tá n wí yìí, o lu iyawo rẹ to sí da ọgbẹ síi lara. Eyi lo mu ki àna rẹ wà kìlọ fún un pe ko ye lu ọmọ oun mọ". "Riri ti Ganiyu yoo ri ana rẹ, nise lo lu u bi ẹni lu bara kí o to gun un lọbẹ". Ọwọ́ NDLEA tẹ ìyá ẹni ọdún 80 pẹ̀lú oògùn olóró bíi kokeni, heroin, colorado àti skuchies Ẹ̀sùn gbígbìyànjú láti wọ́lé sí ojú ara ọmọdé pẹ̀lú ìpá àtàwọn ẹ̀sùn mìí tí Baba Ijesha yóò jẹ́ rèéO tẹsiwaju pe ara adugbo sáré gbe e lọ sile iwosan ṣugbọn o pada gbẹmi mi. Gbigbọ ti afurasi naa gbọ pe ana re ti dakẹ, nise lo na papa bora lọ sí Ikorodu ṣugbọn awọn ọlọpaa ọtẹlumuyẹ tọ pinpin rẹ ti ọwọ sí tẹ ẹ laipẹ. Iwadii t'awọn ọlọpaa ṣe fi hàn pé ọmọ ẹgbẹ okunkun ni afurasi naa ati pe o wa lara awọn to dana sun agọ ọlọpaa Atan Ota lasiko ìwọ́de Endsars nibi ti wọn ti pa ọlọpaa kan.


Ọwọ́ NDLEA tẹ ìyá ẹni ọdún 80 pẹ̀lú oògùn olóró bíi kokeni, heroin, colorado àti skuchies Ẹ̀sùn gbígbìyànjú láti wọ́lé sí ojú ara ọmọdé pẹ̀lú ìpá àtàwọn ẹ̀sùn mìí tí Baba Ijesha yóò jẹ́ rèéO tẹsiwaju pe ara adugbo sáré gbe e lọ sile iwosan ṣugbọn o pada gbẹmi mi. Gbigbọ ti afurasi naa gbọ pe ana re ti dakẹ, nise lo na papa bora lọ sí Ikorodu ṣugbọn awọn ọlọpaa ọtẹlumuyẹ tọ pinpin rẹ ti ọwọ sí tẹ ẹ laipẹ. Iwadii t'awọn ọlọpaa ṣe fi hàn pé ọmọ ẹgbẹ okunkun ni afurasi naa ati pe o wa lara awọn to dana sun agọ ọlọpaa Atan Ota lasiko ìwọ́de Endsars nibi ti wọn ti pa ọlọpaa kan.


Kabiyesi Kidnapped: Olorí Oba Imope ní ẹbí kábíyèsí kò ní N200M tíáwọ́n ajínigbé ń béèrè

Oju Ọlọrun laa n wo nitori ipa wa ko ka iye owo ti wọn ni ka mu wa kawọn to le tu Kabiyesi silẹ. Ọrọ ti Olori Omotayo Adesola fọ lesi ree nigba ti akọroyin BBC Yoruba tun pe wọn lori ago lati mọ boya wọn gburo Kabiyesi. Lati ọjọ Abamẹta lawọn ajinigbepawo ti gbe Kabiiyesi ti wọn si ni ki mọlẹbi wọn mu igba miliọnu Naira wa. ''Wọn pe wa laarọ yi ti wọn si ni ṣe a ti ri owo naa. Mo sọ fun wọn pe ko tii pe'' Olori ni iporuru ọkan ti de ba awọn mọlẹbi bayi nitori awọn ko mọ iru ipo ti Kabiyesi wa. Nigba taa beere lọwọ wọn boya wọn ti gburo awọn ọlọpaa lori iṣẹlẹ yi, wọn ni awọn ọlọpaa wa kaakiri ilu ṣugbọn awọn ko le sọ boya wọn ti ri awọn ajinigbe naa.


''Wọn pe wa laarọ yi ti wọn si ni ṣe a ti ri owo naa. Mo sọ fun wọn pe ko tii pe'' Olori ni iporuru ọkan ti de ba awọn mọlẹbi bayi nitori awọn ko mọ iru ipo ti Kabiyesi wa. Nigba taa beere lọwọ wọn boya wọn ti gburo awọn ọlọpaa lori iṣẹlẹ yi, wọn ni awọn ọlọpaa wa kaakiri ilu ṣugbọn awọn ko le sọ boya wọn ti ri awọn ajinigbe naa. Nigba ti BBC Yoruba ba agbẹnusọ ọlọpaa ipinlẹ Ogun Abimbola Oyeyemi sọrọ kẹyin, o ni awọn ikọ ọtẹlẹmuye n gbiyanju lati ṣawari Kabiyesi Lẹnu lọọlọ yi, iwa ijinigbe ti wa gbilẹ ni Naijiria ti ko si fẹ yọ apa kankan lorileede naa silẹ. Olori Omotayo Adesola, Oba Tajudeen Omotayo ilu Imope tawọn afurasi ajinigbe Fulani gbe lọjọ Abamẹta ti rawọ ẹbẹ sawọn ajinigbe naa pe ki wọn fiye denu, ki wọn tu kabiyesi silẹ. Olori Adesola ni ẹbi kabiyesi ko ni igba miliọnu naira tawọn ajinigbepawo n beere fun ki wọn to le tu kabiyesi silẹ.


Nigba ti BBC Yoruba ba agbẹnusọ ọlọpaa ipinlẹ Ogun Abimbola Oyeyemi sọrọ kẹyin, o ni awọn ikọ ọtẹlẹmuye n gbiyanju lati ṣawari Kabiyesi Lẹnu lọọlọ yi, iwa ijinigbe ti wa gbilẹ ni Naijiria ti ko si fẹ yọ apa kankan lorileede naa silẹ. Olori Omotayo Adesola, Oba Tajudeen Omotayo ilu Imope tawọn afurasi ajinigbe Fulani gbe lọjọ Abamẹta ti rawọ ẹbẹ sawọn ajinigbe naa pe ki wọn fiye denu, ki wọn tu kabiyesi silẹ. Olori Adesola ni ẹbi kabiyesi ko ni igba miliọnu naira tawọn ajinigbepawo n beere fun ki wọn to le tu kabiyesi silẹ. Olori ṣalaye fun BBC Yoruba pe awọn ajinigbe naa fi foonu kabiyesi pe lati ba ẹbi sọrọ. ''Awọn ajinigbe naa n sọ ede Pidgin oyinbo pẹlu kabiyesi, ohun ti kabiyesi sọ ni pe ki a lọ wa owo nla wa kawọn ajinigbe le fi wọn silẹ. Nigba ti mo beere pe elo ni ki a lọ wa, kabiyesi ni bii igba miliọnu naira ni o,'' Olori lo sọ bẹẹ.


Olori ṣalaye fun BBC Yoruba pe awọn ajinigbe naa fi foonu kabiyesi pe lati ba ẹbi sọrọ. ''Awọn ajinigbe naa n sọ ede Pidgin oyinbo pẹlu kabiyesi, ohun ti kabiyesi sọ ni pe ki a lọ wa owo nla wa kawọn ajinigbe le fi wọn silẹ. Nigba ti mo beere pe elo ni ki a lọ wa, kabiyesi ni bii igba miliọnu naira ni o,'' Olori lo sọ bẹẹ. Olori ṣalaye pe ''a o lowo kankan o, ki wọn ṣaanu wa, ati pe awọn ọmọ kabiyesi ṣi kere.'' ''Awọn ọlọpaa sọ fun wa pe awọn ajinigbe naa ṣi wa pẹlu kabiyesi ninu igbo lagbegbe Imope, wọn o tii kuro lagbegbe. Koda awọn ajinigbe ọhun yinbọn mọ ọkan lara awọn ọlọde to bẹ sinu igbo ti wọn gbe kabiyesi lọ lẹsẹ.


Olori ṣalaye pe ''a o lowo kankan o, ki wọn ṣaanu wa, ati pe awọn ọmọ kabiyesi ṣi kere.'' ''Awọn ọlọpaa sọ fun wa pe awọn ajinigbe naa ṣi wa pẹlu kabiyesi ninu igbo lagbegbe Imope, wọn o tii kuro lagbegbe. Koda awọn ajinigbe ọhun yinbọn mọ ọkan lara awọn ọlọde to bẹ sinu igbo ti wọn gbe kabiyesi lọ lẹsẹ. Ẹni naa wa nile iwosan nibi to ti n gba itọju lọwọ bayii,'' Olori ṣalaye. Olori naa tun ke pe ijọba ipinlẹ Ogun lati ṣe iranwọ lori ati gba ominira lọwọ awọn ajinigbe. Bakan naa.


Ẹni naa wa nile iwosan nibi to ti n gba itọju lọwọ bayii,'' Olori ṣalaye. Olori naa tun ke pe ijọba ipinlẹ Ogun lati ṣe iranwọ lori ati gba ominira lọwọ awọn ajinigbe. Bakan naa. ọkan lara ẹbi kabiyesi, Jide Abiodun Adebanjo naa rawọn ẹbẹ sawọn janduku ajinigbe naa wi pe ki wọn fi kabiyesi silẹ. Ọgbẹni Adebanjo ni ko si ibi ti ẹbi kabiyesi ti fẹ ri ọgọrun tabi igba miliọnu naira. Ọgbẹni Adebanjo ni ẹbẹ naa ni ẹbi kabiyesi n bẹ pe ki awọn ajinigbe ọhun mu owo naa walẹ.


ọkan lara ẹbi kabiyesi, Jide Abiodun Adebanjo naa rawọn ẹbẹ sawọn janduku ajinigbe naa wi pe ki wọn fi kabiyesi silẹ. Ọgbẹni Adebanjo ni ko si ibi ti ẹbi kabiyesi ti fẹ ri ọgọrun tabi igba miliọnu naira. Ọgbẹni Adebanjo ni ẹbẹ naa ni ẹbi kabiyesi n bẹ pe ki awọn ajinigbe ọhun mu owo naa walẹ. Ajínigbé jí Oba Imope gbé ní Ogun, wọ́n pa olódẹ tó fẹ dóòlà Kábíyèsí, N200M ni wọ́n ń béèrè Awọn ajinigbepawo ti tun ṣoro pẹlu bi wọn ti ṣe ji ọba alade mii gbe nilẹ Yoruba. Lọjọ Abamẹta ni wọn ji Oba Tajudeen Omotayo, Oba tilẹ Imope gbe lagbegbe ijẹbu Igbo ni ipinlẹ Ogun. Ẹkunrẹrẹ iroyin nipa iṣẹlẹ naa ko tii tẹwa lọwọ ṣugbọn awọn to sunmọ oriade naa ni nkan bi ago mọkanla lo gbera kuro laafin la ti lọ si Ijebu Ode ninu ọkọ ayọkẹlẹ rẹ.


Ajínigbé jí Oba Imope gbé ní Ogun, wọ́n pa olódẹ tó fẹ dóòlà Kábíyèsí, N200M ni wọ́n ń béèrè Awọn ajinigbepawo ti tun ṣoro pẹlu bi wọn ti ṣe ji ọba alade mii gbe nilẹ Yoruba. Lọjọ Abamẹta ni wọn ji Oba Tajudeen Omotayo, Oba tilẹ Imope gbe lagbegbe ijẹbu Igbo ni ipinlẹ Ogun. Ẹkunrẹrẹ iroyin nipa iṣẹlẹ naa ko tii tẹwa lọwọ ṣugbọn awọn to sunmọ oriade naa ni nkan bi ago mọkanla lo gbera kuro laafin la ti lọ si Ijebu Ode ninu ọkọ ayọkẹlẹ rẹ. Awọn ajinigbepawo naa la gbọ pe wọn da Ori Ade ọhun lọna ni agbegbe Okeeri ni Imope ti wọn si ji Kabiyesi gbe lọ. Wọn fi ọkọ ti Ọba gbe jade silẹ loju ọna. Mọlẹbi Oba ọhun kan to ba BBC sọrọ ni lẹyin igba tawọn ajinigbe naa gbe ọba sa lọ, wọn kan si iyawo rẹ  lati mu igba miliọnu Naira wa lowo idoola.


Awọn ajinigbepawo naa la gbọ pe wọn da Ori Ade ọhun lọna ni agbegbe Okeeri ni Imope ti wọn si ji Kabiyesi gbe lọ. Wọn fi ọkọ ti Ọba gbe jade silẹ loju ọna. Mọlẹbi Oba ọhun kan to ba BBC sọrọ ni lẹyin igba tawọn ajinigbe naa gbe ọba sa lọ, wọn kan si iyawo rẹ  lati mu igba miliọnu Naira wa lowo idoola. Lẹyin idunadura wọn lawọn yoo gba ọgọrun miliọnu Naira. Bẹẹ la tun gbọ pe awọn ọlọde kan yabo igbo to yi ilu naa ka lati doola Ọba. Ababọ rẹ nipe awọn ajinigbe yi yinbọn pa ọkan lara awọn ọdẹ ọhun.


Lẹyin idunadura wọn lawọn yoo gba ọgọrun miliọnu Naira. Bẹẹ la tun gbọ pe awọn ọlọde kan yabo igbo to yi ilu naa ka lati doola Ọba. Ababọ rẹ nipe awọn ajinigbe yi yinbọn pa ọkan lara awọn ọdẹ ọhun. Titi di ba ṣe n ṣakojọ iroyin yi, wọn ko ti ri ọba naa. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ogun  Ararakunrin Abimbola Oyeyemi fidi iṣẹlẹ yi mulẹ fun BBC to si ni ikọ ọtẹlẹ́muyẹ ọlọpaa ti bẹrẹ iwadii lori ọrọ naa. Nipa ti pe awọn ajinigbe yi pa ọlọde kan Oyeyemi ni oun ko mọ si.


Titi di ba ṣe n ṣakojọ iroyin yi, wọn ko ti ri ọba naa. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ogun  Ararakunrin Abimbola Oyeyemi fidi iṣẹlẹ yi mulẹ fun BBC to si ni ikọ ọtẹlẹ́muyẹ ọlọpaa ti bẹrẹ iwadii lori ọrọ naa. Nipa ti pe awọn ajinigbe yi pa ọlọde kan Oyeyemi ni oun ko mọ si. Bẹẹ naa lo sọ pe awọmn ko ti gburo pe awọn ajinigbe naa beere owo idoola lọdọ mọlẹbi.


Bẹẹ naa lo sọ pe awọmn ko ti gburo pe awọn ajinigbe naa beere owo idoola lọdọ mọlẹbi.


Akute NNPC Fire Incidence 2021: Iná ń jó lọ́wọ́ ní Akute nitòsí Berger báyìí

Awọn panapana ipinlẹ Eko ti de sibẹ ni kopẹ ti awọn ara Akute ranṣẹ pe wọn. Wọn si ti pa ina naa to ṣẹyọ ni Akute ni idaji oni. Àwọn panápaná ti pa iná tó ṣẹ́yọ nídàjí òní nílé epo NNPC ní Akute nitòsí Berger báyìí Iroyin to n tẹ wa lọwọ ni pe ina n jo bayii ni Akute ni ipinlẹ Ogun nitosi Berger. Iná ń jó lọ́wọ́ ní Akute nitòsí Berger báyìí Iroyin to n tẹ wa lọwọ ni pe ina n jo bayii ni Akute ni ipinlẹ Ogun nitosi Berger. Arakunrin Tolu ti iṣẹlẹ naa ṣoju rẹ ṣalaye pe ina naa deede sọ nile epo NNPC to wa lẹgbẹ Ajayi Farm Bus stop ni Akute. O ni ọkọ agbepo kan kan fẹ ja epo sinu agba nile epo naa ni ina deede ṣẹyọ.


Iná ń jó lọ́wọ́ ní Akute nitòsí Berger báyìí Iroyin to n tẹ wa lọwọ ni pe ina n jo bayii ni Akute ni ipinlẹ Ogun nitosi Berger. Arakunrin Tolu ti iṣẹlẹ naa ṣoju rẹ ṣalaye pe ina naa deede sọ nile epo NNPC to wa lẹgbẹ Ajayi Farm Bus stop ni Akute. O ni ọkọ agbepo kan kan fẹ ja epo sinu agba nile epo naa ni ina deede ṣẹyọ. O ni wọn gbiyanju lati fi apa ina Fire Extinguisher pa ina na sugbọn ẹpa ko boro mọ. Ina naa ti ran opo ina ati waya rẹ ti epo rọbi sti ti da sinu gọta ni eyi ti ina naa n gba ran kakiri. Bayii ọpọ awọn eeyan ti n gbiyanju lati pa ina naa lara awọn ile kọọkan ni Akute.


O ni wọn gbiyanju lati fi apa ina Fire Extinguisher pa ina na sugbọn ẹpa ko boro mọ. Ina naa ti ran opo ina ati waya rẹ ti epo rọbi sti ti da sinu gọta ni eyi ti ina naa n gba ran kakiri. Bayii ọpọ awọn eeyan ti n gbiyanju lati pa ina naa lara awọn ile kọọkan ni Akute. Wọn ti n pe awọn panapana bayii ni agbegbe Akute. BBC yoo maa mu gbogbo bo ba ṣe n lọ wa fun un yin loju opo yii


Wọn ti n pe awọn panapana bayii ni agbegbe Akute. BBC yoo maa mu gbogbo bo ba ṣe n lọ wa fun un yin loju opo yii


Sexual abuse: Ọkùnrin méjì dèrò àtìmọ́lé lẹ́yìn tí wọ́n fipá bá ọmọ alábágbé wọn tó jẹ́ ẹni ọdún 16 lòpọ̀

Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun ti fi panpẹ ofin mu ọkunrin meji kan ti wọn fẹsun kan pe wọn gbimọ pọ lati fi ipa ba ọmọ ọdun mẹrindinlogun kan to jẹ ọmọ alabagbe wọn lopọ. Ọwọ tẹ awọn afurasi naa, Anthony John ati Jimoh Idowu lẹyin ti ọmọdebinrin ti wọn fi ipa balopọ fi ọrọ wọn lọ ni agọ ọlọpaa to wa ni Owode-Egba. Ọmọ naa ṣalaye pe oun wa ninu ile pẹlu aburo oun ki awọn ọkunrin meji ọhun to fi ipa wọ oun lọ sinu yara Anthony, iyẹn ni nnkan bii aago meji oru. O sọ siwaju si pe awọn ọkunrin ọhun mọ pe iya oun ti rinrinajo lo fun wọn ni igboya lati ja ilẹkun yara ti oun wa. Gẹgẹ bo ṣe sọ, o ni wọn fi aṣọ bo oun lẹnu ti wọn si ba oun ni ibalopọ leralera. Nigba ti ẹjọ na de iwaju DPO ọlọpaa to wa ni agbegbe Owode-Egba, Ediae Mathew, lọwọ kan naa lo fi awọn ọtẹlẹmuyẹ ṣọwọ si ibi ti ile ti iṣẹlẹ naa ti ṣe, ti ọwọ si tẹ awọn afurasi ọhun.


O sọ siwaju si pe awọn ọkunrin ọhun mọ pe iya oun ti rinrinajo lo fun wọn ni igboya lati ja ilẹkun yara ti oun wa. Gẹgẹ bo ṣe sọ, o ni wọn fi aṣọ bo oun lẹnu ti wọn si ba oun ni ibalopọ leralera. Nigba ti ẹjọ na de iwaju DPO ọlọpaa to wa ni agbegbe Owode-Egba, Ediae Mathew, lọwọ kan naa lo fi awọn ọtẹlẹmuyẹ ṣọwọ si ibi ti ile ti iṣẹlẹ naa ti ṣe, ti ọwọ si tẹ awọn afurasi ọhun. Ninu ifọrọwanilẹnuwo, awọn ọkunrin mejeji jẹwọ pe lootọ ni awọn ba ọmọ naa lopọ pẹlu ipa. Awọn agbofinro ti gbe ọmọdebinrin  naa lọ sile iwosa ijọba to wa ni Owode-Egba fun ayẹwọ ati itọju. Kọmiṣọna ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Edward Ajagun ti paṣẹ pe ki wọn gbe awọn afurasi mejeji lọ si ẹka ileeṣẹ ọlọpaa to n ri si ọrọ awọn ọmọde fun ẹkunrẹrẹ iwadii ki wọn le foju bale ẹjọ.


Ninu ifọrọwanilẹnuwo, awọn ọkunrin mejeji jẹwọ pe lootọ ni awọn ba ọmọ naa lopọ pẹlu ipa. Awọn agbofinro ti gbe ọmọdebinrin  naa lọ sile iwosa ijọba to wa ni Owode-Egba fun ayẹwọ ati itọju. Kọmiṣọna ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Edward Ajagun ti paṣẹ pe ki wọn gbe awọn afurasi mejeji lọ si ẹka ileeṣẹ ọlọpaa to n ri si ọrọ awọn ọmọde fun ẹkunrẹrẹ iwadii ki wọn le foju bale ẹjọ.


Owode-Ketu Killing: Àwọn agbébọn kọlu àwọn àgbẹ̀ ní abúlé Owode-Ketu àti Ijoun nípìnlẹ̀ Ogun

Lọjọbọ ni iroyin jade pe awọn afurasi Fulani daran-daran kọlu awọn olugbe abule Owode-Ketu ati Ijoun, to wa ni ijọba ibilẹ Yewa-North nipinlẹ Ogun. Iroyin naa fi kun un pe eeyan meji ni awọn daran-daran naa pa. A gbọ pe lasiko ti eeyan meji naa, Isiaka Apesin ati Oguntosin Adebayo n lọ si oko wọn, ni awọn daran-daran naa kọlu wọn, ti wọn si pa wọn. Bakan naa ni awọn ti iṣẹlẹ naa ṣoju wọn sọ pe ni kia ti wọn pa awọn ọkunrin naa, ni wọn ya wọ inu abule mejeeji, ti wọn si bẹrẹ si ni i yinbọn lati dẹru ba awọn ara abule. Iṣẹlẹ naa si ti mu ki awọn ileewe, ile itaja ati ileewosan di titi pa ni abule mejeeji. Eyi waye lai pe ọsẹ meji ti awọn janduku kan kọlu abule Eggua ni agbegbe naa, ti iroyin si sọ pe wọn kọlu awọn daran-daran Fulani to n gbe nibẹ. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi sọ pe lootọ ni isẹlẹ naa waye.


Iṣẹlẹ naa si ti mu ki awọn ileewe, ile itaja ati ileewosan di titi pa ni abule mejeeji. Eyi waye lai pe ọsẹ meji ti awọn janduku kan kọlu abule Eggua ni agbegbe naa, ti iroyin si sọ pe wọn kọlu awọn daran-daran Fulani to n gbe nibẹ. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi sọ pe lootọ ni isẹlẹ naa waye. Awọn ileeṣẹ iroyin abẹle si ti sọ pe gomina ipinlẹ Ogun, Dapo Abiodun ti fi ikilọ sita pe ki awọn to n da wahala silẹ ni Owode-Ketu, Eggua, Igan-Alade ati Igbogila lati ṣọra ṣe. Rogbodiyan larin awọn Fulani daran-daran ati agbẹ ko ṣẹṣẹ ma a waye ni Iwọ-oorun Gusu Naijiria. Eyi si lo mu ki ajijagba, Sunday Igboho, bẹrẹ irinajo kaakiri ilẹ Yoruba, lati fi opin si bi awọn afurasi Fulani daran-daran ṣe n kọlu awọn agbẹ.


Awọn ileeṣẹ iroyin abẹle si ti sọ pe gomina ipinlẹ Ogun, Dapo Abiodun ti fi ikilọ sita pe ki awọn to n da wahala silẹ ni Owode-Ketu, Eggua, Igan-Alade ati Igbogila lati ṣọra ṣe. Rogbodiyan larin awọn Fulani daran-daran ati agbẹ ko ṣẹṣẹ ma a waye ni Iwọ-oorun Gusu Naijiria. Eyi si lo mu ki ajijagba, Sunday Igboho, bẹrẹ irinajo kaakiri ilẹ Yoruba, lati fi opin si bi awọn afurasi Fulani daran-daran ṣe n kọlu awọn agbẹ.


Ibarapa Fulani herdsmen attack: Ìdí gaan tí àwọn ìlú Ibarapa ṣe yarí pé àwọn ò fẹ́ Fulani nílùú mọ́ rèé

Niluu ti wọn ti n gbe pọ̀ ni irẹpọ, niluu ti wọn maa n sọrọ ni tubi nnubi, nilu ti Yoruba ti n fọmọ fun ọkọ Fulani, ti wọn si n ṣe wọlẹ wọde... Afi biri to yi, ti iroyin n jade pe ikọlu n waye lọtun losi ni ilu Ibarapa. Awn ti wọn finu tan bẹrẹ si ni da wọn wọn si n tẹ wọn loju mọlẹ kọja ifarada to bẹẹ ti awọn ara ilu ni ki gbogbo Fulani kuro ni ilu fawọn. Ibẹwo BBC si ilu Ibarapa lo wu ọpọlọpọ to farasin lasiko gbogbo laasigbo to waye ni Ibarapa, ipinlẹ Ogun sita. Èyi kọja afẹnusọ to fi mu ki eto Kayeefi BBC Yoruba yan ibẹ lati wu awọn aṣiri ohun to ṣẹlẹ sita.


Sunday Igboho: Mi ò lè ṣe àkọlù sí bàbá mi Alake nítorí wọ́n jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn èèyan tí a kò fọwọ́ rọ́ sẹ́yìn nílẹ̀ Yoruba

Gbajugbaja ajafẹtọ ilẹ Yoruba, Oloye Sunday Adeyẹmọ, ti gbogbo eeyan mọ si "Sunday Igboho" ti ṣalaye pe oun ko le ri awọn agbaagba fin, ki a tọ sọ pe awọn Ọba alade nilẹ Yoruba. Ọrọ yii ni ẹsi ti Igboho fọ lori ẹsun ti awọn eeyan kan fi kan an wi pe o n gbero lati ṣe ikọlu si aafin Alake nilu Abẹokuta. O ni ki ẹnikẹni ma ṣe ṣi oun gbọ nitori ko si ninu aṣa oun lati maa ri awọn agbalagba ati Ọba alade ilẹ Yoruba fin, nitori a ko gbudọ fi ọwọ yẹpẹrẹ mu aṣa ilẹ wa. Ninu atẹjade to fi ranṣẹ si awọn oniroyin lati ọwọ alamọran rẹ lori iroyin, Dapo Salami, Igboho ni, "Emi Sunday Igboho, mi o le ri awọn agbaagba ati Ọba ilẹ Yoruba fin." "Baba ni Alake jẹ si mi, o si jẹ ẹnikan ti mo bu iyi fun gan an. Mi o le ṣe ikọlu si baba mi nitori wọn jẹ ọkan ninu awọn eeyan ti a ko le fi ọwọ rọ sẹyin ninu ẹya Yoruba".


Ninu atẹjade to fi ranṣẹ si awọn oniroyin lati ọwọ alamọran rẹ lori iroyin, Dapo Salami, Igboho ni, "Emi Sunday Igboho, mi o le ri awọn agbaagba ati Ọba ilẹ Yoruba fin." "Baba ni Alake jẹ si mi, o si jẹ ẹnikan ti mo bu iyi fun gan an. Mi o le ṣe ikọlu si baba mi nitori wọn jẹ ọkan ninu awọn eeyan ti a ko le fi ọwọ rọ sẹyin ninu ẹya Yoruba". "Mo si mọ wi pe baba naa yoo ṣe atilẹyin fun wa lati de ibi ilepa wa". Atẹjade naa ṣalaye ni kikun pe ko si otitọ kankan ninu ẹsun ti wọn fi kan oun wi pe Igboho n gbero lati ṣe ikọlu si aafin Alake ti ilẹ Ẹgba, Ọba Adedọtun Arẹmu Gbadebọ. Sunday Igboho rọ gbogbo eeyan lati kọ eti ọgbọin si awọn iroyin to n tọka rẹ wi pe oun n gbero lati ri agbalagba kan tabi Ọba alade fin, nitori ifojusun gbogbo ilẹ Yoruba ni lati da duro.


"Mo si mọ wi pe baba naa yoo ṣe atilẹyin fun wa lati de ibi ilepa wa". Atẹjade naa ṣalaye ni kikun pe ko si otitọ kankan ninu ẹsun ti wọn fi kan oun wi pe Igboho n gbero lati ṣe ikọlu si aafin Alake ti ilẹ Ẹgba, Ọba Adedọtun Arẹmu Gbadebọ. Sunday Igboho rọ gbogbo eeyan lati kọ eti ọgbọin si awọn iroyin to n tọka rẹ wi pe oun n gbero lati ri agbalagba kan tabi Ọba alade fin, nitori ifojusun gbogbo ilẹ Yoruba ni lati da duro. Alake ti ilẹ Egba, Oba Adedokun Aremu Gbadebo Okukenu kẹrin ti fi ọrọ lede pe ohun ti awọn iwe iroyin kan to lorukọ lorilẹede Naijiria n gbe nipa iha ti oun kọ si Sunday Igboho lori ọrọ Oduduwa Republic ko ri bi wọn ṣe n kọ ọ rara. Ninu atẹjade kan ti agbẹnusọ fun Kabiyesi fi sita, Oloye Zents Kunle Sowumi to jẹ Baba Tayese ti ilẹ Egba ṣalaye pe awọn iwe iroyin kan n kọ iroyin kiri pe lasiko ti ẹgbẹ awọn awakọ Naijiria, NTREAN ṣe abẹwo si aafin Ake ni Abeokuta ni oun kẹnu ọrọ si ajafẹtọ ilẹ Yoruba, Sunday igboho lori ọna ti iran n tọ bayii. "Kabiyesi n fẹ lati fi to gbogbo eeyan leti wipe iru ọrọ bayii ko jẹ jade rara nigba ti NTREAN wa bẹ afin mi wo mo si fẹ ki gbogbo ara Egba ati ilẹ Yoruba kọ eti ikun si iru iroyin bayii eyi tawọn iwe iroyin Punch,  Sahara Reporters atawọn mii n gbe".


Alake ti ilẹ Egba, Oba Adedokun Aremu Gbadebo Okukenu kẹrin ti fi ọrọ lede pe ohun ti awọn iwe iroyin kan to lorukọ lorilẹede Naijiria n gbe nipa iha ti oun kọ si Sunday Igboho lori ọrọ Oduduwa Republic ko ri bi wọn ṣe n kọ ọ rara. Ninu atẹjade kan ti agbẹnusọ fun Kabiyesi fi sita, Oloye Zents Kunle Sowumi to jẹ Baba Tayese ti ilẹ Egba ṣalaye pe awọn iwe iroyin kan n kọ iroyin kiri pe lasiko ti ẹgbẹ awọn awakọ Naijiria, NTREAN ṣe abẹwo si aafin Ake ni Abeokuta ni oun kẹnu ọrọ si ajafẹtọ ilẹ Yoruba, Sunday igboho lori ọna ti iran n tọ bayii. "Kabiyesi n fẹ lati fi to gbogbo eeyan leti wipe iru ọrọ bayii ko jẹ jade rara nigba ti NTREAN wa bẹ afin mi wo mo si fẹ ki gbogbo ara Egba ati ilẹ Yoruba kọ eti ikun si iru iroyin bayii eyi tawọn iwe iroyin Punch,  Sahara Reporters atawọn mii n gbe". Kabiyesi ni iṣẹ̀ awọn ọta Egba leyii lori ohun to jẹ pe awọn baba nla baba wọn gan duro fun latayedaye nigba ti Lisabi Agbogbo Akala ja fitafita lati gba ilẹ Egba lọwọ ijọba Oyo. Atẹjade naa ni "bi Kabiyesi ba tilẹ wa fẹ sọrọ si iru nkan to ṣe pataki si imọlara awọn eeyan rẹ, kii ṣe ni iru apejọpọ pẹlu ẹgbẹ awọn awakọ ni yoo ti sọ ọ". O ni Kabiyesi yoo kọkọ tọ awọn igbimọ alaṣẹ ilẹ Egba lọ, awọn Ogboni to fi mọ awọn oriṣa atawọn alalẹ ilẹ gbogbo ni ilana aṣa ilẹ Egba ko to ṣe iru nkan bẹẹ.


Kabiyesi ni iṣẹ̀ awọn ọta Egba leyii lori ohun to jẹ pe awọn baba nla baba wọn gan duro fun latayedaye nigba ti Lisabi Agbogbo Akala ja fitafita lati gba ilẹ Egba lọwọ ijọba Oyo. Atẹjade naa ni "bi Kabiyesi ba tilẹ wa fẹ sọrọ si iru nkan to ṣe pataki si imọlara awọn eeyan rẹ, kii ṣe ni iru apejọpọ pẹlu ẹgbẹ awọn awakọ ni yoo ti sọ ọ". O ni Kabiyesi yoo kọkọ tọ awọn igbimọ alaṣẹ ilẹ Egba lọ, awọn Ogboni to fi mọ awọn oriṣa atawọn alalẹ ilẹ gbogbo ni ilana aṣa ilẹ Egba ko to ṣe iru nkan bẹẹ. Alake ti Egba wa n rọ gbogbo ara Egba nile ati lẹ́yìn odi pe ki wọn mọ ọmọ ẹni ti wọn n ṣe paapaa nipa pe ki wọn ma gbagbe itan wọn ki wọn si kọ eti ọgbọin si awọn alahesọ tabi ileeṣẹ iroyin to ba ri Ọba Alake ti ilẹ Egba fin lọna ti wọn n gba kọ iroyin wọn.


Alake ti Egba wa n rọ gbogbo ara Egba nile ati lẹ́yìn odi pe ki wọn mọ ọmọ ẹni ti wọn n ṣe paapaa nipa pe ki wọn ma gbagbe itan wọn ki wọn si kọ eti ọgbọin si awọn alahesọ tabi ileeṣẹ iroyin to ba ri Ọba Alake ti ilẹ Egba fin lọna ti wọn n gba kọ iroyin wọn.


Odeda Oko Kidnap: Ìyá ọmọ tó sọnù ní ajínigbé ni òun kò gbọdọ̀ sọ iyé owó ìtúsílẹ̀ tí wọn gbà

Wọ́n ti ri ọmọkùnrin, ẹni ọdún mẹtàlá ti  ìròyìn rẹ jáde pé àwọn ajínigbé ji lọ́jọ́ Sátide, lásìkò tí òun àti ìyá rẹ̀ fẹ́ wọle ní ǹkan bi aago mẹ́sàn alẹ́ lagbègbè Obada ni ìpínlẹ̀ Ogun. Nínú ìfọ̀rọ̀wánilẹ̀nu wò ti BBC ṣe pẹ̀lú ẹbi ọmọde yìí, iya rẹ́ ta fi orukọ bo ni asiri sàlàyé pé, gbogbo ẹ̀bẹ̀ tí àwọn bẹ̀ àwọn ajínigbé láti gba ẹgbẹ̀rún lọ́nà ààdọ́ta Náírà, pàbó ló já sí. Ọkan nínú àwọn ẹbi ọmọ náà ṣàlàyé pé, gbogbo ọ̀nà ni àwọn ti wá owó jáde láti rí ṣàjọ, ti àwọn ajínígbé náà sì kìlọ pé, tí owó òn kò bá pé, àwọn yóò gba ẹmi ọmọ wọn. Ìyá ọmọ náà pẹ̀lú sàlàyé pé, nínú àlàyé tí ọmọ òun ṣe nígbà tó délé, ló tí sọ fún àwọn pé, àwọn ajinigbé náà fi ye òun pé, tí àwọn obi òun bá kọ làti gbé owó wá, àwọn yóò máa mú òun lọ, tí àwọn yóò sì kọ ọ bi yóò se máa yìnbọn. Ó ní ọmọ náà ṣàlàyé pé, wọ́n fún òun lónjẹ lásìkò tó tọ́ bó tilẹ̀ jẹ́ pé òun kọ̀ láti jẹ òunjẹ náà, sùgbọ́n gbogbo ǹnkan tí ó n ṣẹlẹ nínú ilé ni òun ń rí ni ibi ti òun wà lọ́dọ̀ àwọn ajínigbe naa. Àwọn ẹbi ọmọ náà ni ìmọ̀ràn ọlọ́pàá lásìkò tí ọ̀rọ̀ yìí ṣẹlẹ̀ ni pé, àwọn kò gbọ̀dọ̀ san owó kankan, pé wọ́n yóò gbé ọmọ náà sílẹ̀.


Ìyá ọmọ náà pẹ̀lú sàlàyé pé, nínú àlàyé tí ọmọ òun ṣe nígbà tó délé, ló tí sọ fún àwọn pé, àwọn ajinigbé náà fi ye òun pé, tí àwọn obi òun bá kọ làti gbé owó wá, àwọn yóò máa mú òun lọ, tí àwọn yóò sì kọ ọ bi yóò se máa yìnbọn. Ó ní ọmọ náà ṣàlàyé pé, wọ́n fún òun lónjẹ lásìkò tó tọ́ bó tilẹ̀ jẹ́ pé òun kọ̀ láti jẹ òunjẹ náà, sùgbọ́n gbogbo ǹnkan tí ó n ṣẹlẹ nínú ilé ni òun ń rí ni ibi ti òun wà lọ́dọ̀ àwọn ajínigbe naa. Àwọn ẹbi ọmọ náà ni ìmọ̀ràn ọlọ́pàá lásìkò tí ọ̀rọ̀ yìí ṣẹlẹ̀ ni pé, àwọn kò gbọ̀dọ̀ san owó kankan, pé wọ́n yóò gbé ọmọ náà sílẹ̀. Sùgbọ́n o ni nígbà ti àwọn ri bi ọ̀rọ̀ náà ṣe n lọ, ni àwọn fí lọ wa owó naa. "Wọ́n ni àwọn ri gbogbo bi a ṣe n bá ọlọ́pàá sọ̀rọ̀ àti iroyin gbogbo, wipe kí a múra sí bóyá a kò fẹ́ rí ọmọ wa mọ́, ìgbà tó dí àná ni wọ́n pada fí ọmọ naa sílẹ̀ pẹlú owó ìtúsílẹ̀". Wọ́n túbọ̀ kìlọ̀ fún wá pé a kò gbọdọ̀ sọ iye owó ìtúsílẹ̀ tí a san."


Sùgbọ́n o ni nígbà ti àwọn ri bi ọ̀rọ̀ náà ṣe n lọ, ni àwọn fí lọ wa owó naa. "Wọ́n ni àwọn ri gbogbo bi a ṣe n bá ọlọ́pàá sọ̀rọ̀ àti iroyin gbogbo, wipe kí a múra sí bóyá a kò fẹ́ rí ọmọ wa mọ́, ìgbà tó dí àná ni wọ́n pada fí ọmọ naa sílẹ̀ pẹlú owó ìtúsílẹ̀". Wọ́n túbọ̀ kìlọ̀ fún wá pé a kò gbọdọ̀ sọ iye owó ìtúsílẹ̀ tí a san." Ìyá ọmọ náà ni àti sọ́ọ̀bù ni àwọn ti dé lálẹ́ ọjọ́ Sátide, ti òun sì ni kí ọmọ náà bọ́ sílẹ̀ nínú ọkọ̀ láti lọ ṣí géètì fún òun láti wọlé. Amọ o ni àwọn agbébọ̀n náà, ti wọn sin awọn dele ti mú ọmọ, ọjọ́ kejì ni wọ́n tó pé láti bèèrè fún owó ìtúsílẹ̀ tii se àádọ́ta míliọ̀nù Nàírà lẹ́yìn ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹ̀bẹ̀, wọ́n já owó naa wá sílẹ̀. Títí dí àsìkò yìí, kò sí ẹni ti a funra sí pé ó le ṣe irú ǹnkan náà, nítòrí míníra àti omi tutu ni mó n tà, tẹ̀kún-tẹkun ni mo fi ń bẹ̀ wọ́n sùgbọ́n wọn kò gbọ́ ẹbẹ, a fi ìgbà tí a san owó.


Ìyá ọmọ náà ni àti sọ́ọ̀bù ni àwọn ti dé lálẹ́ ọjọ́ Sátide, ti òun sì ni kí ọmọ náà bọ́ sílẹ̀ nínú ọkọ̀ láti lọ ṣí géètì fún òun láti wọlé. Amọ o ni àwọn agbébọ̀n náà, ti wọn sin awọn dele ti mú ọmọ, ọjọ́ kejì ni wọ́n tó pé láti bèèrè fún owó ìtúsílẹ̀ tii se àádọ́ta míliọ̀nù Nàírà lẹ́yìn ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹ̀bẹ̀, wọ́n já owó naa wá sílẹ̀. Títí dí àsìkò yìí, kò sí ẹni ti a funra sí pé ó le ṣe irú ǹnkan náà, nítòrí míníra àti omi tutu ni mó n tà, tẹ̀kún-tẹkun ni mo fi ń bẹ̀ wọ́n sùgbọ́n wọn kò gbọ́ ẹbẹ, a fi ìgbà tí a san owó. Ọmọ náà sọ pé méjì nínú àwọn ajinigbe naa ló gbọ́ èdè Yorùbá sùgbọ́n Fulani ni wọ́n, àti pé, gbogbo àwọn tó n wá sí ilé ni òun ń ri lọ́dọ̀ wọ́n lọ́hun, sùgbọ́n òun kò lè sọ̀rọ̀. "Ọmọ náà ni àsìkò tí àwọ́n wà nínú igbó, kí màmá òun tó gbé owó de ni àwọn ajínígbén yìí ti ṣètò ìbn wọ́n kálẹ̀, tí àwọn ọlọ́pàá pẹ̀lú sì jẹ́rìí si pé, ìbọ̀n tó lágbaára ló wà lọ́wọ́ àwọn ọ̀daran náà. Lẹ́yìn ò rẹ̀yin tí a gbé owó sílẹ̀ ni wọ́n fi ọmọ náà sílẹ̀.


Ọmọ náà sọ pé méjì nínú àwọn ajinigbe naa ló gbọ́ èdè Yorùbá sùgbọ́n Fulani ni wọ́n, àti pé, gbogbo àwọn tó n wá sí ilé ni òun ń ri lọ́dọ̀ wọ́n lọ́hun, sùgbọ́n òun kò lè sọ̀rọ̀. "Ọmọ náà ni àsìkò tí àwọ́n wà nínú igbó, kí màmá òun tó gbé owó de ni àwọn ajínígbén yìí ti ṣètò ìbn wọ́n kálẹ̀, tí àwọn ọlọ́pàá pẹ̀lú sì jẹ́rìí si pé, ìbọ̀n tó lágbaára ló wà lọ́wọ́ àwọn ọ̀daran náà. Lẹ́yìn ò rẹ̀yin tí a gbé owó sílẹ̀ ni wọ́n fi ọmọ náà sílẹ̀.


Ogun Amotekun: Dapo Abiodun fa ikọ̀ aláàbò létí láti ṣọ́raṣe lórí ìkọjá àyè

Gomina ipinlẹ Ogun, Ọmọọba Dapo Abiodun ti kilọ fun ikọ Amọtẹkun pe ki wọn tẹ ilẹ jẹjẹ ni ipinlẹ naa. Dapo Abiodun lọ sọrọ yii nibi eto ifilọlẹ ikọ eleto aabo ilẹ Yoruba naa ni ilu Abeokuta, nipinlẹ Ogun. Abiodun ni igbeṣẹ awọn gomina ni iwọ oorun Naijiria, lati da ikọ naa silẹ ni awọn ipinlẹ to wa ni ilẹ Yoruba ni ọdun 2020, ni lati dẹkun iwa ọdaran. O ni awọn ikọ eleeto aabo Amọtẹkun naa gbọdọ ṣiṣẹ papọ pẹlu awọn ẹṣọ alaabo to ku, ki eto aabo le gbooro si. ''Ẹ gbọdọ mọ wi pe abẹ ofin ni ikọ Amọtẹkun wa, ẹ o gaju ofin loo nitori naa ẹ tẹlẹ ofin to rọ mọ eto aabo ni ipinlẹ Ogun'' ''Mọ ni igbagbọ ninu yin lati ṣe iṣẹ yii bii ṣẹ nitori naa e pese aabo fun ẹmi awọn araalu ati Dukia wọn'' Gomina Abiodun ti wa yan Ọjọgbọn Wole Soyinka gẹgẹ bi asaaju ogun pataki (Special Marshal ) fun ikọ Amọtẹkun ni ipinlẹ naa. Ninu ọrọ tirẹ, Ọjọgbọn Soyinka rọ gomina lati maṣe ri ikọ Amọtẹkun gẹgẹ bi awọn to fẹ gba iṣẹ mọ awọn ẹṣọ alaabo miran, to wa ni agbegbe naa lọwọ.


O ni awọn ikọ eleeto aabo Amọtẹkun naa gbọdọ ṣiṣẹ papọ pẹlu awọn ẹṣọ alaabo to ku, ki eto aabo le gbooro si. ''Ẹ gbọdọ mọ wi pe abẹ ofin ni ikọ Amọtẹkun wa, ẹ o gaju ofin loo nitori naa ẹ tẹlẹ ofin to rọ mọ eto aabo ni ipinlẹ Ogun'' ''Mọ ni igbagbọ ninu yin lati ṣe iṣẹ yii bii ṣẹ nitori naa e pese aabo fun ẹmi awọn araalu ati Dukia wọn'' Gomina Abiodun ti wa yan Ọjọgbọn Wole Soyinka gẹgẹ bi asaaju ogun pataki (Special Marshal ) fun ikọ Amọtẹkun ni ipinlẹ naa. Ninu ọrọ tirẹ, Ọjọgbọn Soyinka rọ gomina lati maṣe ri ikọ Amọtẹkun gẹgẹ bi awọn to fẹ gba iṣẹ mọ awọn ẹṣọ alaabo miran, to wa ni agbegbe naa lọwọ. Gomina Abiodun wa rọ awọn araalu lati ṣiṣẹ pọ pẹlu ikọ Amọtẹkun, nipa fifun wọn ni iroyin nipa iwa ọdaran to ba ṣẹlẹ ni agbegbe wọn.z Bakan naa ni gomina ipinlẹ Ogun naa rọ ikọ Amọtẹkun lati maṣe tẹ ẹtọ awọn eniyan mọlẹ lasiko ti wọn ba n ṣiṣẹ wọn.


Gomina Abiodun wa rọ awọn araalu lati ṣiṣẹ pọ pẹlu ikọ Amọtẹkun, nipa fifun wọn ni iroyin nipa iwa ọdaran to ba ṣẹlẹ ni agbegbe wọn.z Bakan naa ni gomina ipinlẹ Ogun naa rọ ikọ Amọtẹkun lati maṣe tẹ ẹtọ awọn eniyan mọlẹ lasiko ti wọn ba n ṣiṣẹ wọn.


Insecurity in Yorubaland: Olugbon ní àwọn ọba ṣetán láti ti olóòtọ́ọ́ oníṣẹ̀ṣé lẹ́yìn lórí ìpèsè àbò

Olugbon ti Orile Igbon ni ẹkun Ogbomoso, Ọba Francis Olusola Alao ti fesi si ọrọ awọn oniṣẹṣe to sọ pe awọn lagbara lati wa ojutu si eto abo to mẹhẹ nilẹ Yoruba. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, Olugbon sọ pe iṣẹsẹ lagba lotitọọ, amọ opurọ lo pọ ninu awọn onisẹse, olootọ aarin wọn ṣọwọn. ''Mi o sọ pe awọn to n sọ otitọ ninu wọn ko si o, amọ bi awọn awọn aafa ati wolii eke ṣe pọ kaakiri, naa lo wa laarin awọn oniṣẹse pẹlu.'' Ọba Olusola Alao ni ọpọ eeyan kan n fẹ ki awọn akọroyin maa gba ọrọ lẹnu wọn lasan ni. ''Ti awọn oniṣẹṣe ba fẹ fi otitọ ṣe e, ti wọn ba le wa ojutu si eto aabo to mẹhẹ nilẹ Yoruba, awa lọbalọba maa ti wọn lẹyin''. Oju gba mi ti fawọn onisẹse to se ayẹta ti Kabiyesi ni ohun to maa n kọ oun lominu nipa ọrọ awọn oniṣẹṣe ni pe awọn to n fi otitọ ṣe e ko pọ rara.


Ọba Olusola Alao ni ọpọ eeyan kan n fẹ ki awọn akọroyin maa gba ọrọ lẹnu wọn lasan ni. ''Ti awọn oniṣẹṣe ba fẹ fi otitọ ṣe e, ti wọn ba le wa ojutu si eto aabo to mẹhẹ nilẹ Yoruba, awa lọbalọba maa ti wọn lẹyin''. Oju gba mi ti fawọn onisẹse to se ayẹta ti Kabiyesi ni ohun to maa n kọ oun lominu nipa ọrọ awọn oniṣẹṣe ni pe awọn to n fi otitọ ṣe e ko pọ rara. Olugbon fi awọn kan to pe ara wọn ni ọmọ ẹgbẹ Agbekoya, ti wọn sọ pe awọn ni oogun ayẹta ibọn ṣe apẹẹrẹ. ''Lẹyin ti wọn pe ọfọ tan si ewurẹ kan lara ni wọn da ibọn bo, ṣugbọn ọta ibọn fa ewurẹ naa ya pẹrẹ pẹrẹ ni. ''Oju gba wọn ti, wọn ni lati maa sọ fun mi pe, awọn ti dan oogun naa wo kawọn to wa,'' Olugbo ṣalaye.


Olugbon fi awọn kan to pe ara wọn ni ọmọ ẹgbẹ Agbekoya, ti wọn sọ pe awọn ni oogun ayẹta ibọn ṣe apẹẹrẹ. ''Lẹyin ti wọn pe ọfọ tan si ewurẹ kan lara ni wọn da ibọn bo, ṣugbọn ọta ibọn fa ewurẹ naa ya pẹrẹ pẹrẹ ni. ''Oju gba wọn ti, wọn ni lati maa sọ fun mi pe, awọn ti dan oogun naa wo kawọn to wa,'' Olugbo ṣalaye. Ẹwẹ, Onpetu Ijeru, Ọba Sunday Oyediran ti sọ pe adura ni ojutu si eto abo to mẹhẹ nilẹ Yoruba ati kaakiri orilẹede Naijiria. Kabiyesi ni ko si ohun ti agbara Ọlọrun ko ka. Onpetu ni ko si ohun to buru nibi ọrọ ti awọn oniṣẹṣe sọ pe awọn lagbara lati wa ojutu si ọrọ eto abo to mẹhẹ nilẹ Yoruba.


Ẹwẹ, Onpetu Ijeru, Ọba Sunday Oyediran ti sọ pe adura ni ojutu si eto abo to mẹhẹ nilẹ Yoruba ati kaakiri orilẹede Naijiria. Kabiyesi ni ko si ohun ti agbara Ọlọrun ko ka. Onpetu ni ko si ohun to buru nibi ọrọ ti awọn oniṣẹṣe sọ pe awọn lagbara lati wa ojutu si ọrọ eto abo to mẹhẹ nilẹ Yoruba. Kabiyesi ni ''ẹni to lagbara ko ni lọ sori redio tabi sọ fawọn akọroyin pe oun lagbara bi awọn oniṣẹṣe ti n ṣe.'' Nipa ọrọ ẹsin tawọn oniṣẹṣe sọ pe o n mu ifasẹyin ba ilẹ Yoruba, Onpetu ni ẹsin lo mu idagbasoke ba ilẹ Yoruba. Kabiyesi ni ẹsin lo mu oriṣiiriṣii nkan amayedẹrun wa si ilẹ Yoruba ati orilẹede Naijiria.


Kabiyesi ni ''ẹni to lagbara ko ni lọ sori redio tabi sọ fawọn akọroyin pe oun lagbara bi awọn oniṣẹṣe ti n ṣe.'' Nipa ọrọ ẹsin tawọn oniṣẹṣe sọ pe o n mu ifasẹyin ba ilẹ Yoruba, Onpetu ni ẹsin lo mu idagbasoke ba ilẹ Yoruba. Kabiyesi ni ẹsin lo mu oriṣiiriṣii nkan amayedẹrun wa si ilẹ Yoruba ati orilẹede Naijiria. A kọ òrìṣà babańlá wa sílẹ̀ ló jẹ́ kí ọ̀daràn darandaran máa pa wá bí ẹ̀fọn - Àwọn Oníṣẹ̀ṣe Ni bayii ti oniruru ẹgbẹ ti n wa ọna abayọ si eto abo to mẹhẹ ni Naijiria, awọn ẹlẹsin ibilẹ ti sọrọ lori igbaradi wọn lati fopin si ipaniyan, ijinigbe ati gbogbo iwa ọdaran nilẹ Yoruba. Lara awọn ipinlẹ ti ọrọ naa kan bii iṣan ọrun ni ipinlẹ Ogun, nibi ti wọn ti n koju iṣoro ija laarin awọn agbẹ atawọn Fulani darandaran, to n fi ibọn AK-47 da maalu. N ṣe lo da bii pe gbogbo bi awọn eeyan ṣe n lọgun inira ti awọn ọdaran Fulani ọhun n fun wọn to, ijọba apapọ ko ka ọrọ naa kun.


A kọ òrìṣà babańlá wa sílẹ̀ ló jẹ́ kí ọ̀daràn darandaran máa pa wá bí ẹ̀fọn - Àwọn Oníṣẹ̀ṣe Ni bayii ti oniruru ẹgbẹ ti n wa ọna abayọ si eto abo to mẹhẹ ni Naijiria, awọn ẹlẹsin ibilẹ ti sọrọ lori igbaradi wọn lati fopin si ipaniyan, ijinigbe ati gbogbo iwa ọdaran nilẹ Yoruba. Lara awọn ipinlẹ ti ọrọ naa kan bii iṣan ọrun ni ipinlẹ Ogun, nibi ti wọn ti n koju iṣoro ija laarin awọn agbẹ atawọn Fulani darandaran, to n fi ibọn AK-47 da maalu. N ṣe lo da bii pe gbogbo bi awọn eeyan ṣe n lọgun inira ti awọn ọdaran Fulani ọhun n fun wọn to, ijọba apapọ ko ka ọrọ naa kun. Eyi lo fa ti oriṣiriṣi ẹgbẹ ati ẹya ni Naijiria fi n sọ pe ti ijọba ko ba le daabo bo wọn, awọn yoo daabo bo ara awọn. Eredi ree ti awọn adari awọn ẹlẹsin ibilẹ nipinlẹ Ogun naa fi sọ pe awọn ní ọna abayọ lọwọ si eto abo naa to mẹhẹ, paapaa nilẹ Yoruba. Nigba to n ba awọn akọroyin sọrọ niluu Abeokuta, Olu Iṣẹṣe ti ipinlẹ Ogun, Ọmọwe Ifarotimi Adifagbola sọ pe oriṣiriṣi awọn oriṣa lo wa ti awọn le ke pe lati daabo bo iran Yoruba.


Eyi lo fa ti oriṣiriṣi ẹgbẹ ati ẹya ni Naijiria fi n sọ pe ti ijọba ko ba le daabo bo wọn, awọn yoo daabo bo ara awọn. Eredi ree ti awọn adari awọn ẹlẹsin ibilẹ nipinlẹ Ogun naa fi sọ pe awọn ní ọna abayọ lọwọ si eto abo naa to mẹhẹ, paapaa nilẹ Yoruba. Nigba to n ba awọn akọroyin sọrọ niluu Abeokuta, Olu Iṣẹṣe ti ipinlẹ Ogun, Ọmọwe Ifarotimi Adifagbola sọ pe oriṣiriṣi awọn oriṣa lo wa ti awọn le ke pe lati daabo bo iran Yoruba. Adifagbola ni o ṣeni laanu pe, awọn ẹlẹsin ibilẹ naa ti ṣina lẹyin ti wọn gbe ara le ẹsin atọhunrinwa, ti wọn si kọ ẹsin awọn babanla wọn silẹ. Gẹgẹ bo ṣe sọ, "awọn to n gbe ẹsin ẹlẹsin lori ti fa wa ṣẹyin gidi gan, a ti kọ awọn oriṣa awọn babanla wa silẹ ọjọ ti pẹ, eyi si lo jẹ ki awọn ọdaran darandaran yii maa pa wa bi ẹni pa ẹfọn." "Bo tilẹ jẹ pe awọn kan n sọ pe a ko si loju ogun, irọ ni o, oju ogun ni a wa.


Adifagbola ni o ṣeni laanu pe, awọn ẹlẹsin ibilẹ naa ti ṣina lẹyin ti wọn gbe ara le ẹsin atọhunrinwa, ti wọn si kọ ẹsin awọn babanla wọn silẹ. Gẹgẹ bo ṣe sọ, "awọn to n gbe ẹsin ẹlẹsin lori ti fa wa ṣẹyin gidi gan, a ti kọ awọn oriṣa awọn babanla wa silẹ ọjọ ti pẹ, eyi si lo jẹ ki awọn ọdaran darandaran yii maa pa wa bi ẹni pa ẹfọn." "Bo tilẹ jẹ pe awọn kan n sọ pe a ko si loju ogun, irọ ni o, oju ogun ni a wa. A si ni lati ke pe awọn oriṣa awọn babanla wa, ti mo si ni igbagbọ pe wọn jẹ wa ni oo." Nigba to n da si ọrọ naa, Ọba Iṣegun ti Obada, Oloye Ololade Sunday ṣalaye pe "ko si ọdaran darandaran kankan ti yoo le da wahala silẹ nilẹ Yoruba ti wọn ba gba  awọn ẹlẹsin ibilẹ laaye lati doju ija kọ wọn." Sunday ni awọn agbegbe ti awọn janduku ọhun le maa dojukọ ni awọn ibi ti wọn ko ti bọwọ fun ẹsin abalaye ati aṣa.


A si ni lati ke pe awọn oriṣa awọn babanla wa, ti mo si ni igbagbọ pe wọn jẹ wa ni oo." Nigba to n da si ọrọ naa, Ọba Iṣegun ti Obada, Oloye Ololade Sunday ṣalaye pe "ko si ọdaran darandaran kankan ti yoo le da wahala silẹ nilẹ Yoruba ti wọn ba gba  awọn ẹlẹsin ibilẹ laaye lati doju ija kọ wọn." Sunday ni awọn agbegbe ti awọn janduku ọhun le maa dojukọ ni awọn ibi ti wọn ko ti bọwọ fun ẹsin abalaye ati aṣa. O ni ko le ṣeeṣe ki Oloye Sunday Igboho maa jijagbara fun ilẹ Yoruba ti ko ba ni agbara iṣẹṣe lọwọ. Ẹwẹ, Ololade pari ọrọ rẹ pe, yoo ṣoro lati ṣe awọn oro kan lai si ifọwọsowọpọ ijọba nibẹ, nitori awọn nikan lo ní aṣẹ lati kede konile-o-gbele lasiko irufẹ oro bẹẹ.


O ni ko le ṣeeṣe ki Oloye Sunday Igboho maa jijagbara fun ilẹ Yoruba ti ko ba ni agbara iṣẹṣe lọwọ. Ẹwẹ, Ololade pari ọrọ rẹ pe, yoo ṣoro lati ṣe awọn oro kan lai si ifọwọsowọpọ ijọba nibẹ, nitori awọn nikan lo ní aṣẹ lati kede konile-o-gbele lasiko irufẹ oro bẹẹ.


Jimoh Odutola: Gbajúmọ̀ olókoòwò tó n sọ àlòkù táyà di tuntun ní Afíríkà

Ọkan pataki ni Jimoh Odutola lara awọn to kọkọ dá ileesẹ silẹ ni Naijiria, ati awọn oníṣòwò to lami-laaka. Ilu Ijebu-Ode ni wọn bi Jimoh si, oun si ni aburo gbajugbaja onisowo to tun jẹ ẹlẹyinju aanu, Oloye Timothy Adeola Odutola. Jimoh ko lọ si ileewe rara, koda ọmọ ọdun mejila lo ti bẹrẹ isẹ aje ni ṣíṣe. O bẹrẹ isẹ gẹgẹ bi ọmọ ọdọ ati ọmọ ikọsẹ lọdọ oníṣòwò maalu, Alhaji Abdul-Kareem Otupa. Àwọn ìtàn mánigbàgbé tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí: Sugbọn, òpin de ba irinajo rẹ nibẹ ni ọdun 1918 nitori ajakalẹ aarun to waye ni agbaye ni ọdun naa. Nigba to pe ọmọ ọdun mẹrindinlogun, o bẹrẹ isẹ aṣọ tita pẹlu Pọun mẹfa, ti ọkọ iya rẹ,  Sanni Bilesanmi, fún.


O bẹrẹ isẹ gẹgẹ bi ọmọ ọdọ ati ọmọ ikọsẹ lọdọ oníṣòwò maalu, Alhaji Abdul-Kareem Otupa. Àwọn ìtàn mánigbàgbé tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí: Sugbọn, òpin de ba irinajo rẹ nibẹ ni ọdun 1918 nitori ajakalẹ aarun to waye ni agbaye ni ọdun naa. Nigba to pe ọmọ ọdun mẹrindinlogun, o bẹrẹ isẹ aṣọ tita pẹlu Pọun mẹfa, ti ọkọ iya rẹ,  Sanni Bilesanmi, fún. Ọkunrin yii ni iya Jimoh fẹ, lẹyin ti baba rẹ di oloogbe. Lọdun 1927, Jimoh tun gba ọna mii yọ nidi okoowo ṣíṣe. O bẹrẹ si ni ṣe owo eto irinna ọkọ.


Ọkunrin yii ni iya Jimoh fẹ, lẹyin ti baba rẹ di oloogbe. Lọdun 1927, Jimoh tun gba ọna mii yọ nidi okoowo ṣíṣe. O bẹrẹ si ni ṣe owo eto irinna ọkọ. Bakan naa, lọdun 1929, o fi owo katakara kòkó kun isẹ rẹ. Ìtàn sọ pe o ṣe àṣeyọrí pupọ nidi isẹ yii, nitori pe otitọ inu lo fi n ṣe okoowo rẹ. Sugbọn ṣa, ifasẹyin kan de ba lasiko ti oun ati ẹ̀gbọ́n rẹ, Adeola Odutola, jọ da òwò pọ.


Bakan naa, lọdun 1929, o fi owo katakara kòkó kun isẹ rẹ. Ìtàn sọ pe o ṣe àṣeyọrí pupọ nidi isẹ yii, nitori pe otitọ inu lo fi n ṣe okoowo rẹ. Sugbọn ṣa, ifasẹyin kan de ba lasiko ti oun ati ẹ̀gbọ́n rẹ, Adeola Odutola, jọ da òwò pọ. Itan sọ pe iya wọn lo fi dandan mu àwọn mejeeji ni ọdun 1932, lati jọ ṣe òwò pọ. Saaju asiko naa, akọwe ile ẹjọ ni Adeola, o si tun n ṣe okoowo keekeeke. O kéré sí Number!


Itan sọ pe iya wọn lo fi dandan mu àwọn mejeeji ni ọdun 1932, lati jọ ṣe òwò pọ. Saaju asiko naa, akọwe ile ẹjọ ni Adeola, o si tun n ṣe okoowo keekeeke. O kéré sí Number! 'Àwa ológún ò fi ara wa wọ́lẹ̀ tó bẹ́ẹ̀ láti máa ṣe alamí lórí irú ẹ Sunday Igboho' Àlàyé rèé lórí bí Gómìnà Ortom Benue ṣé bọ̀ lọ́wọ́ àwọn agbébọn Okoowo karakata èrè oko si ilẹ okeere, aṣọ hihun, ati iwakusa goolu ni wọn n ṣe. Àmọ́, kii dun ko pọ ni ọrọ ajọsepọ wọn jẹ. Lọdun 1948, ajọsepọ wọn fi ori sanpọn, ti wọn si tuka.


'Àwa ológún ò fi ara wa wọ́lẹ̀ tó bẹ́ẹ̀ láti máa ṣe alamí lórí irú ẹ Sunday Igboho' Àlàyé rèé lórí bí Gómìnà Ortom Benue ṣé bọ̀ lọ́wọ́ àwọn agbébọn Okoowo karakata èrè oko si ilẹ okeere, aṣọ hihun, ati iwakusa goolu ni wọn n ṣe. Àmọ́, kii dun ko pọ ni ọrọ ajọsepọ wọn jẹ. Lọdun 1948, ajọsepọ wọn fi ori sanpọn, ti wọn si tuka. Àmọ́, wọn di orogun òwò. Awọn mejeeji lo si pada di alaseyọri ni ọna ti wọn rìn. Lọdun 1950, o da ileesẹ J.


Àmọ́, wọn di orogun òwò. Awọn mejeeji lo si pada di alaseyọri ni ọna ti wọn rìn. Lọdun 1950, o da ileesẹ J. A Odutọla and Company Limited silẹ. Abẹ ileesẹ naa si ni gbogbo okoowo rẹ wa. Lẹyin ọdun mẹrin, o da ileesẹ West African Tyre Retreading and Company Ltd silẹ.


A Odutọla and Company Limited silẹ. Abẹ ileesẹ naa si ni gbogbo okoowo rẹ wa. Lẹyin ọdun mẹrin, o da ileesẹ West African Tyre Retreading and Company Ltd silẹ. Ileesẹ naa ni akọkọ iru rẹ ni ilẹ Africa. Ohun ti ileesẹ naa ma n ṣe ni pe o ma n sọ aloku taya tabi eyi ti ko dara mọ di tuntun. Ileesẹ naa gbooro debi pe ijọba orilẹ-ede Ghana ati Kenya ránṣẹ́ pe Jimoh Odutola, lati wa a da iru rẹ silẹ ni orilẹ-ede wọn.


Ileesẹ naa ni akọkọ iru rẹ ni ilẹ Africa. Ohun ti ileesẹ naa ma n ṣe ni pe o ma n sọ aloku taya tabi eyi ti ko dara mọ di tuntun. Ileesẹ naa gbooro debi pe ijọba orilẹ-ede Ghana ati Kenya ránṣẹ́ pe Jimoh Odutola, lati wa a da iru rẹ silẹ ni orilẹ-ede wọn. Àṣeyọrí Odutola ko tán sibẹ o. Oun kan naa tun ni ẹni akọkọ to da ileesẹ ti wọn ti n ṣe timutimu (foam) onirọba silẹ lọdun 1958, ati eyi ti wọn n fi ike ṣe ni ọdun 1960. Nigba ti yoo fi di ọdun 1951, o ti ṣi ọfiisi kan si ilu Oldham, United Kingdom. Lọdun 1967, o gba iwe ẹri apọnle gẹgẹ bi ọmọ Africa to kọkọ lọ si North Pole.


Àṣeyọrí Odutola ko tán sibẹ o. Oun kan naa tun ni ẹni akọkọ to da ileesẹ ti wọn ti n ṣe timutimu (foam) onirọba silẹ lọdun 1958, ati eyi ti wọn n fi ike ṣe ni ọdun 1960. Nigba ti yoo fi di ọdun 1951, o ti ṣi ọfiisi kan si ilu Oldham, United Kingdom. Lọdun 1967, o gba iwe ẹri apọnle gẹgẹ bi ọmọ Africa to kọkọ lọ si North Pole. Ni ọdun naa bakan naa lo tun di ọmọ Afirika akọkọ to wọ baalu Lufthansa lati ilu Tokyo ni orilẹ-ede Japan, lọ si Alaska lorilẹ-ede America, ati Alaska lọ si Copenhagen. Bo tilẹ jẹ pe Jimoh Odutọla ko kawe, o ri daju pe gbogbo ọmọ mẹrinlelogun to bi kawe debi to wu wọn. Lara awọn ọmọ rẹ ni Ọjọgbọn Ebun Clark, Ọjọgbọn akọkọ ninu imọ ere ori itage ni Nigeria.


Ni ọdun naa bakan naa lo tun di ọmọ Afirika akọkọ to wọ baalu Lufthansa lati ilu Tokyo ni orilẹ-ede Japan, lọ si Alaska lorilẹ-ede America, ati Alaska lọ si Copenhagen. Bo tilẹ jẹ pe Jimoh Odutọla ko kawe, o ri daju pe gbogbo ọmọ mẹrinlelogun to bi kawe debi to wu wọn. Lara awọn ọmọ rẹ ni Ọjọgbọn Ebun Clark, Ọjọgbọn akọkọ ninu imọ ere ori itage ni Nigeria. Oun si ni iyawo gbajugbaja onkọwe, Ọjọgbọn J. P Clark. Ẹlẹyinju aanu ni Alhaji Jimoh Odutọla. O kọ ileewe girama kan ati ile ẹ̀kọ́ Kuraani ní ìlú Ijẹbu-Ode.


Oun si ni iyawo gbajugbaja onkọwe, Ọjọgbọn J. P Clark. Ẹlẹyinju aanu ni Alhaji Jimoh Odutọla. O kọ ileewe girama kan ati ile ẹ̀kọ́ Kuraani ní ìlú Ijẹbu-Ode. Bakan naa lo ṣe ojupopo oni maili mẹsan lati ìlú Irogbo si Iperindo ni Ilesha. Lara oore aritọkasi to tun ṣe ni bo ṣe kọ ibusun igba fun ileesẹ ologun nilu Ibadan lati ṣe atilẹyin fun ijọba Naijiria lasiko ogun Biafra. O pe ẹni ọdun marunlelọgọrun ko to o kú ni ọdun 2010.


Bakan naa lo ṣe ojupopo oni maili mẹsan lati ìlú Irogbo si Iperindo ni Ilesha. Lara oore aritọkasi to tun ṣe ni bo ṣe kọ ibusun igba fun ileesẹ ologun nilu Ibadan lati ṣe atilẹyin fun ijọba Naijiria lasiko ogun Biafra. O pe ẹni ọdun marunlelọgọrun ko to o kú ni ọdun 2010. Titi di oni, orúkọ rẹ ni wọn fi sọ opopona naa kan ni ọjà Ogunpa/Dugbẹ nilu Ibadan. Bakan naa ni ipinlẹ Eko, wọn fi orukọ rẹ sọ adugbo kan ni agbegbe Surulere.


Titi di oni, orúkọ rẹ ni wọn fi sọ opopona naa kan ni ọjà Ogunpa/Dugbẹ nilu Ibadan. Bakan naa ni ipinlẹ Eko, wọn fi orukọ rẹ sọ adugbo kan ni agbegbe Surulere.


Ọkùnrin kan "lu ìyàwó rẹ̀ pa" ní ìpínlẹ̀ Ogun nítorí ó lọ síbi ayẹyẹ ìsọmọlórúkọ

Ọkùnrin kan "lu ìyàwó rẹ̀ pa" nítorí ó lọ síbi ayẹyẹ ìsọmọlórúkọ Awọn ẹbi Nike Opeifa ti fẹsun kan ọkọ rẹ Abayomi pe o lu obinrin naa pa lagbegbe Sango, ni ipinlẹ Ogun to wa ni iwọ oorun guusu Naijiria. Iroyin ni wahala ṣẹyọ lọjọ Isinmi nigba ti Abayomi kọ jale pe Nike ko ni lọ sibi isọmọloruko ẹgbọn rẹ kan, eyii to yẹ ko waye ni agbegbe Ibafo, ni ipinlẹ kan naa. Wọn ni Abayomi gba ki iyawo rẹ lọ ibi ayẹyẹ isọmọlorukọ naa ni igbẹyingbẹyin, ṣugbọn o kọ jale pe ko ni wọ inu ile oun nigba to pada de laarọ ọjọ keji. Ọkan lara awọn mọlẹbi obinrin naa sọ fun awọn akọroyin pe ọkọ rẹ, Abayomi lu Nikẹ ni ilu bara loru mọju, eyii to fa ṣababi iku rẹ. Mọlẹbi rẹ ọhun tun fi kun un pe Abayomi gbe oku  iyawo rẹ naa lọ sile igbokusi ko ti fi iṣẹlẹ ọhun to ẹbi re leti. O ni "Ijẹta ni ẹgbọn mi sọ fun mi pe oun fẹ lọ sibi ayẹyẹ isọmọlorukọ ẹgbọn rẹ agba ni Ibafo, ṣugbọn iya Abayomi ni ko má gba ki oloogbe naa lọ."


Ọkan lara awọn mọlẹbi obinrin naa sọ fun awọn akọroyin pe ọkọ rẹ, Abayomi lu Nikẹ ni ilu bara loru mọju, eyii to fa ṣababi iku rẹ. Mọlẹbi rẹ ọhun tun fi kun un pe Abayomi gbe oku  iyawo rẹ naa lọ sile igbokusi ko ti fi iṣẹlẹ ọhun to ẹbi re leti. O ni "Ijẹta ni ẹgbọn mi sọ fun mi pe oun fẹ lọ sibi ayẹyẹ isọmọlorukọ ẹgbọn rẹ agba ni Ibafo, ṣugbọn iya Abayomi ni ko má gba ki oloogbe naa lọ." "Lẹyin to pada de ṣugbọn ti Abayomi kọ lati jẹ ko wọ inu ile ni iya rẹ da si ọrọ naa… aarọ ọjọ keji ni agbọ pe Nike ti jade laye. Ọkunrin naa tẹsiwaju pe "nigba ti a bi Abayomi lere bi Nike ṣe di alaisi, o ni ṣe lo gbe majele jẹ. O ni "eyii jẹ iyalẹnu nla fun gbogbo ẹbi wa nitori ko gbe majele jẹ lati nnkan bi ọdun mẹta ti wọn ti n ni wahala ninu igbeyawo wọn."


"Lẹyin to pada de ṣugbọn ti Abayomi kọ lati jẹ ko wọ inu ile ni iya rẹ da si ọrọ naa… aarọ ọjọ keji ni agbọ pe Nike ti jade laye. Ọkunrin naa tẹsiwaju pe "nigba ti a bi Abayomi lere bi Nike ṣe di alaisi, o ni ṣe lo gbe majele jẹ. O ni "eyii jẹ iyalẹnu nla fun gbogbo ẹbi wa nitori ko gbe majele jẹ lati nnkan bi ọdun mẹta ti wọn ti n ni wahala ninu igbeyawo wọn." "O gbe oku rẹ lọ ile igbokusi ko to fi to wa leti, bẹẹ lo tun lọ si agọ ọlọpaa pe iyawo oun ti gbẹmi ara rẹ, eyii ti ko ṣeeṣe." Nigba ti awọn akọroyin kan si ileeṣẹ ọlọpaa, agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi ni lootọ ni ọkunrin kan fi to ileeṣẹ naa leti pe iyawo oun gbe majele jẹ. Ṣugbọn o fi kun un pe "awọn ẹbi obinrin naa ti sọ pe ọrọ ko ri bẹẹ, ti wọn si fẹsun kan ọkunrin ọhun pe oun gangan lo ṣekupa iyawo rẹ.


"O gbe oku rẹ lọ ile igbokusi ko to fi to wa leti, bẹẹ lo tun lọ si agọ ọlọpaa pe iyawo oun ti gbẹmi ara rẹ, eyii ti ko ṣeeṣe." Nigba ti awọn akọroyin kan si ileeṣẹ ọlọpaa, agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun, Abimbola Oyeyemi ni lootọ ni ọkunrin kan fi to ileeṣẹ naa leti pe iyawo oun gbe majele jẹ. Ṣugbọn o fi kun un pe "awọn ẹbi obinrin naa ti sọ pe ọrọ ko ri bẹẹ, ti wọn si fẹsun kan ọkunrin ọhun pe oun gangan lo ṣekupa iyawo rẹ. Oyeyemi ni ọkunrin naa ti wa ni ahamọ bayii, iwadii si ti bẹrẹ lati mọ okodoro bi ọrọ naa ṣe jẹ.


Oyeyemi ni ọkunrin naa ti wa ni ahamọ bayii, iwadii si ti bẹrẹ lati mọ okodoro bi ọrọ naa ṣe jẹ.