“Boya ti mo ba tiẹ ti daku lọjọ naa ni, ẹgba ni awọn to n bu mi ko ba fi na mi pe mo daku. N ko ni jawọ lati maa dupẹ oore lọwọ ẹni to ba se mi loore, mo rababa, mo si yira fun Ọlọrun ni nitori eeyan kankan ko ni ga ju Ọlọrun to da lọ.” Nigba to n salaye iru ajọsepọ to wa laarin oun ati MC Oluomo, gbajumọ osere tiata naa ni ọmọ bibi ilu Abeokuta ni iya eekan ẹgbẹ awakọ naa, to tun jẹ ilu oun. “Ila to wa loju mi yii, lo wa loju iya MC Oluomo nigba to wa laye, Abeokuta ni emi ati iya naa ti wa, aburo ni MC Oluomo jẹ si mi. Ọga ati Kabiyesi ni mo maa n pe nitori ipo ti Ọlọrun gbe si nitori Ọlọrun gan ni ka maa se apọnle ẹni ti oun na gbega. Bakana naa, agbegbe Ajao ni emi ati MC dijọ n gbe, ẹ ba fi mi silẹ, ki lọrun se bo se fẹ se fun mi.” Olaiya wa pari ọrọ r pe ọpọ eeyan lo pe oun lori foonu lati ki oun ku oriire ẹbun ọjọ ibi naa, ti wọn ko si tabuku bi oun se yira nilẹ. O wa yan pe awọn ‘ero’ lo n bu oun lori ayelujara nitori awọn ‘eeyan’ ti pe oun lati ki oun ku oriire.


Olaiya Igwe: Ilà ójú mi, ló wà lójú ìyá MC Oluomo, ọ̀gá àti àbúrò mi ni – Olaiya Igwe

Ọga ati Kabiyesi ni mo maa n pe nitori ipo ti Ọlọrun gbe si nitori Ọlọrun gan ni ka maa se apọnle ẹni ti oun na gbega. Bakana naa, agbegbe Ajao ni emi ati MC dijọ n gbe, ẹ ba fi mi silẹ, ki lọrun se bo se fẹ se fun mi.” Olaiya wa pari ọrọ r pe ọpọ eeyan lo pe oun lori foonu lati ki oun ku oriire ẹbun ọjọ ibi naa, ti wọn ko si tabuku bi oun se yira nilẹ. O wa yan pe awọn ‘ero’ lo n bu oun lori ayelujara nitori awọn ‘eeyan’ ti pe oun lati ki oun ku oriire.


Lahanmi: Kí ló fa èlé owó orí ọjà, ipa rẹ̀ lórí ìdílé, ẹ̀bí ta ni àti ọ̀nà àbáyọ

Bi ebi ba ti kuro ninu isẹ, isẹ buse ni Yoruba n wi amọ ibeere ti ọpọ eeyan n beere ni pe igba wo ni isẹ yoo buse ni Naijiria nitori ebi ko dawọ duro. Ebi ko si lee dawọ duro nitori awọn owo eroja to gbẹnu soke nilẹ wa, paapaa awọn eroja ounjẹ. Eyi lo mu ki eto wa ọlọsọọsẹ, Laahanmi fi boju wo awọn ipo ti owo eroja wa nilẹ yii, ki lo se okunfa ọwọn gogo wọn ati ọna abayọ. Bakan naa la tun wo ipa ti ọwọn gogo ọja ati ounj ti n ni lori awọn ọmọ Naijiria ati idagbasoke wa. Eto Laahanmi se iwadi lati mọ odiwọn ipo ti ele ori ọja wa ni Naijiria, ggẹ bi awọn onimọ iwadi nipa ọrọ aje ti sọ. A ri ka pe ida mọkandinlogun ati aabọ ni ele to ba owo eroja nilẹ Naijiria ta ba wo akọsilẹ ajọ to n ri si idiyele owo eroja ọja nil wa.


Bakan naa la tun wo ipa ti ọwọn gogo ọja ati ounj ti n ni lori awọn ọmọ Naijiria ati idagbasoke wa. Eto Laahanmi se iwadi lati mọ odiwọn ipo ti ele ori ọja wa ni Naijiria, ggẹ bi awọn onimọ iwadi nipa ọrọ aje ti sọ. A ri ka pe ida mọkandinlogun ati aabọ ni ele to ba owo eroja nilẹ Naijiria ta ba wo akọsilẹ ajọ to n ri si idiyele owo eroja ọja nil wa. Bakan naa ni ajọ naa fikun pe o ti to ọdun mẹtadinlogun sẹyin ti ele ọja ti waye kẹyin bayiii lorilẹede Naijiria. Gẹgẹ bi Laahanmi ti se iwadi rẹ, a ri pe aifararọ eto aabo to n ba wa finra lorilede yii wa lara ohun kan gboogi to n se okunfa ele owo ounjẹ lorilẹede yii. Ko sibi ti nnkan ti fara rọ lẹka eto aabo lorilede yii, eyi to mu ki jinni jinni maa de bawọn agbẹ lati lọ sinu oko wọn nitori awọn agbebọn ati ajinigbe.


Bakan naa ni ajọ naa fikun pe o ti to ọdun mẹtadinlogun sẹyin ti ele ọja ti waye kẹyin bayiii lorilẹede Naijiria. Gẹgẹ bi Laahanmi ti se iwadi rẹ, a ri pe aifararọ eto aabo to n ba wa finra lorilede yii wa lara ohun kan gboogi to n se okunfa ele owo ounjẹ lorilẹede yii. Ko sibi ti nnkan ti fara rọ lẹka eto aabo lorilede yii, eyi to mu ki jinni jinni maa de bawọn agbẹ lati lọ sinu oko wọn nitori awọn agbebọn ati ajinigbe. Bakan naa ni pasipaarọ owo naira il wa si ti ilẹ okeere ko rẹrin rara nitori agbara owo Naira ilẹ wa ti mẹhẹ ju. Eyi lo si mu ki owo awn ọja ta n ko wle lati oke okun maa gbe owo gege sori. Tunwẹ, ọpọ ọdọ ni ko setan lati kopa ninu isẹ ọgbin, ti ounjẹ yoo fi sun wa bọ, to si jẹ pe awọn agbẹwa to n pese ounj ni ọpọ wọn ti darugbo patapata.


Bakan naa ni pasipaarọ owo naira il wa si ti ilẹ okeere ko rẹrin rara nitori agbara owo Naira ilẹ wa ti mẹhẹ ju. Eyi lo si mu ki owo awn ọja ta n ko wle lati oke okun maa gbe owo gege sori. Tunwẹ, ọpọ ọdọ ni ko setan lati kopa ninu isẹ ọgbin, ti ounjẹ yoo fi sun wa bọ, to si jẹ pe awọn agbẹwa to n pese ounj ni ọpọ wọn ti darugbo patapata. Akaakatan ni awọn ipa ti ọwọn gogo ọja yii n ni lori idile wa, to si kọja sisọ. Gẹgẹ bi Laahanmi ti wi, se ni iwa ikanra gba inu ẹbi kọọkan kan, nitori aisi owo lati ra ounjẹ, iwọnba owo ti wọn si ni ko le ra ọpọ ohun ti wn fẹ. Koda, aimọye iroyin lo ti sọ nipa bi ọkọ se n pa aya rẹ nitori owo ounjẹ tasọrẹ, ti aya naa si n se ọkọ lese nitori aile pese ounjẹ oojọ sinu ile.


Akaakatan ni awọn ipa ti ọwọn gogo ọja yii n ni lori idile wa, to si kọja sisọ. Gẹgẹ bi Laahanmi ti wi, se ni iwa ikanra gba inu ẹbi kọọkan kan, nitori aisi owo lati ra ounjẹ, iwọnba owo ti wọn si ni ko le ra ọpọ ohun ti wn fẹ. Koda, aimọye iroyin lo ti sọ nipa bi ọkọ se n pa aya rẹ nitori owo ounjẹ tasọrẹ, ti aya naa si n se ọkọ lese nitori aile pese ounjẹ oojọ sinu ile. Iwa idigunjale, ijinigbe gba owo atawọn iw aibi miran wa n lekeeka si lawujọ wa nitori ọrọ aje to dẹnu kọl ati ọwọn gogo ounjẹ oojọ. Ninu alaye Laahanmi, se lo y ki ijọba tete wa wọrọkọ fi sada lati pese aabo to peye si Naijiria eyi ti yoo se iwuri fun ọpọ ọmọ orilede yii lati pada soko. Bakan naa lo yẹ ka wa ọna ti pasipaarọ owo naira ilẹ wa yoo fi lowura si, ti yoo si le ta kangbọn plu awn owo il okeere eyi ti yoo mu adinku ba owo awọn ọja to n wọle lati oke okun.


Iwa idigunjale, ijinigbe gba owo atawọn iw aibi miran wa n lekeeka si lawujọ wa nitori ọrọ aje to dẹnu kọl ati ọwọn gogo ounjẹ oojọ. Ninu alaye Laahanmi, se lo y ki ijọba tete wa wọrọkọ fi sada lati pese aabo to peye si Naijiria eyi ti yoo se iwuri fun ọpọ ọmọ orilede yii lati pada soko. Bakan naa lo yẹ ka wa ọna ti pasipaarọ owo naira ilẹ wa yoo fi lowura si, ti yoo si le ta kangbọn plu awn owo il okeere eyi ti yoo mu adinku ba owo awọn ọja to n wọle lati oke okun. Tun wẹ, gbogbo wa lo yẹ ka maa gbin eroja ounjẹ, ka da oko, paapaa si agbala wa, ka le ri ọwọ mu lọ sẹnu. Laahanmi tun daba pe o y ki ijọba se iwuri fun awọn ọdọ lati sisẹ ọgbin, ko si tun fi awn eeyan to nimọ nipa ọrọ aje si ẹka naa. Lakotan, eto toni tun daba pe awọn ọjọgbọn ni ẹka ọrọ aje gbọdọ gunle awọn isẹ iwadiii, ti yoo mu ki ọrọ aje orilẹede yii tun gbe pẹẹli si.


Tun wẹ, gbogbo wa lo yẹ ka maa gbin eroja ounjẹ, ka da oko, paapaa si agbala wa, ka le ri ọwọ mu lọ sẹnu. Laahanmi tun daba pe o y ki ijọba se iwuri fun awọn ọdọ lati sisẹ ọgbin, ko si tun fi awn eeyan to nimọ nipa ọrọ aje si ẹka naa. Lakotan, eto toni tun daba pe awọn ọjọgbọn ni ẹka ọrọ aje gbọdọ gunle awọn isẹ iwadiii, ti yoo mu ki ọrọ aje orilẹede yii tun gbe pẹẹli si.


Bí Gómìnà Sanwo-Olu ṣé dúró sókè òkun lẹ́yìn tí ilé dàwó ṣáfihàn pé kó nífẹ́ Ìlú – Jandor

Oludije sipo gomina labẹ asia ẹgbẹ PDP, Azeez Olajide Adeniran, ti ọpọ eeyan mọ si Jandor, ti bu ẹnu atẹ lu ihuwasi Gomina Eko, Babajide Sanwo-Olu lori iṣẹlẹ ile alaja meje to wo ni agbegbe oniru, Lekki ni Eko. Adeniran ninu atẹsita kan to gbe si oju opo ayelujara Twitter rẹ ni, to ba jẹ pe ijọba ipinlẹ Eko tẹle ileri to ṣe lọdun 2021, lẹyin ti ile kan dawo, irufẹ iṣẹlẹ naa ko tun ni waye. O ni o ṣe ni laanu pe awọn ko le beere ibeere lọwọ gomina ipinlẹ Eko nitori o kọ lati wa silẹ Naijiria, lẹyin ti o gbọ nipa iṣẹlẹ naa. “A ko le beere ibeere lọwọ gomina ti a dibo yan, ẹni ti o ti gbọ nipa iṣẹlẹ naa ati iwadi ijẹkujẹ to fa ki ile dawo. Amọ Sanwo-Olu kọ lati wa si orilẹede Naijiria , to si duro si orilẹede Amẹrika lati ma pin ami ẹyẹ. Iwa iṣejọba ẹgbẹ oṣelu APC ti a ni nipinlẹ Eko ti safihan pe awọn to n ṣejọba ko mọ isẹ wọn nisẹ.


“A ko le beere ibeere lọwọ gomina ti a dibo yan, ẹni ti o ti gbọ nipa iṣẹlẹ naa ati iwadi ijẹkujẹ to fa ki ile dawo. Amọ Sanwo-Olu kọ lati wa si orilẹede Naijiria , to si duro si orilẹede Amẹrika lati ma pin ami ẹyẹ. Iwa iṣejọba ẹgbẹ oṣelu APC ti a ni nipinlẹ Eko ti safihan pe awọn to n ṣejọba ko mọ isẹ wọn nisẹ. O fikun pe wọn ko bikita nipa awọn eeyan ipinlẹ Eko." “Bi ẹgbẹ oṣelu yii ṣe n ṣe ijọba lo gbe wa de ibi ti a wa loni nipinlẹ Eko, nibi ti a ko ti bikita nipa ẹmi awọn araalu. Eyi lo si n se akoba fun ọjọ ọla ipinlẹ Eko nitori àrè ti wọn fẹ ri loni.


O fikun pe wọn ko bikita nipa awọn eeyan ipinlẹ Eko." “Bi ẹgbẹ oṣelu yii ṣe n ṣe ijọba lo gbe wa de ibi ti a wa loni nipinlẹ Eko, nibi ti a ko ti bikita nipa ẹmi awọn araalu. Eyi lo si n se akoba fun ọjọ ọla ipinlẹ Eko nitori àrè ti wọn fẹ ri loni. Adeniran wa bawọn mọlẹbi awọn to ba iṣẹlẹ naa lọ ati awọn to farapa kẹdun, to si ni ki Ọlọrun mu wọn duro lasiko yii. Wayi o, agbẹnusọ fẹgbẹ oṣelu APC nipinlẹ Eko, Seye Oladeji ti fesi si ọrọ naa, to si sapejuwe iwa oludije sipo gomina fẹgbẹ PDP gẹgẹ bi iwa ọmọde. “Ijọba ipinlẹ Eko kii dẹkun lati ṣe iwadi lori irufẹ iṣẹlẹ bayii ati lati gbe igbesẹ to yẹ lati fi dena rẹ nitori ọjọ ọla.


Adeniran wa bawọn mọlẹbi awọn to ba iṣẹlẹ naa lọ ati awọn to farapa kẹdun, to si ni ki Ọlọrun mu wọn duro lasiko yii. Wayi o, agbẹnusọ fẹgbẹ oṣelu APC nipinlẹ Eko, Seye Oladeji ti fesi si ọrọ naa, to si sapejuwe iwa oludije sipo gomina fẹgbẹ PDP gẹgẹ bi iwa ọmọde. “Ijọba ipinlẹ Eko kii dẹkun lati ṣe iwadi lori irufẹ iṣẹlẹ bayii ati lati gbe igbesẹ to yẹ lati fi dena rẹ nitori ọjọ ọla. A mọ pe awọn kọrọlọsi ẹda kan wa ninu isejọba, ti wọn fẹ da iṣejọba APC ru nipinlẹ Eko, sugbọn Ijọba Sanwo-Olu ko ni fun awọn anfani. “Ọrọ to ti ẹnu oludije sipo gomina labẹ asia ẹgbẹ oṣelu PDP jade lori iku awọn eeyan yen nitori ọrọ oṣelu, ni ko bojumu rara. Irọrun awọn olugbe ipinlẹ Eko lo jẹ ijọba logun, a si daabo bo ẹmi ati dukia awọn olugbe naa, ti ko si ni dawọ duro.


A mọ pe awọn kọrọlọsi ẹda kan wa ninu isejọba, ti wọn fẹ da iṣejọba APC ru nipinlẹ Eko, sugbọn Ijọba Sanwo-Olu ko ni fun awọn anfani. “Ọrọ to ti ẹnu oludije sipo gomina labẹ asia ẹgbẹ oṣelu PDP jade lori iku awọn eeyan yen nitori ọrọ oṣelu, ni ko bojumu rara. Irọrun awọn olugbe ipinlẹ Eko lo jẹ ijọba logun, a si daabo bo ẹmi ati dukia awọn olugbe naa, ti ko si ni dawọ duro. Ọkan lara eekan ninu ẹgbẹ oṣelu PDP, Oloye Bode George ti ni alaga ẹgbẹ oṣelu naa, Ayu Iyorcha gbọdọ kọwe fi ipo rẹ silẹ, to ba fẹ ilọsiwaju ẹgbẹ. Bakan naa lo ni ti Ayu ba fẹ aseyọri PDP ninu eto idibo ọdun 2023, se lo yẹ ko kọwe fipo silẹ. Bode George salaye fun BBC  pe eto ati ilana ti awọn oludasilẹ ẹgbẹ oṣelu PDP gbe kalẹ, ko fi aye gba pe ki oludije ati alaga ẹgbẹ wa lati ẹkun ijọba kannaa.


Ọkan lara eekan ninu ẹgbẹ oṣelu PDP, Oloye Bode George ti ni alaga ẹgbẹ oṣelu naa, Ayu Iyorcha gbọdọ kọwe fi ipo rẹ silẹ, to ba fẹ ilọsiwaju ẹgbẹ. Bakan naa lo ni ti Ayu ba fẹ aseyọri PDP ninu eto idibo ọdun 2023, se lo yẹ ko kọwe fipo silẹ. Bode George salaye fun BBC  pe eto ati ilana ti awọn oludasilẹ ẹgbẹ oṣelu PDP gbe kalẹ, ko fi aye gba pe ki oludije ati alaga ẹgbẹ wa lati ẹkun ijọba kannaa. “Awọn to da ẹgbẹ oṣelu PDP silẹ wa lati ẹkun gbogbo lorilẹede Naijiria, a ni Oloye Bola Ige, Alex Ekwueme, Jim Nwobodo ati awọn miiran. Wọn pin iṣejọba ẹgbẹ naa si mẹfa lati ri pe alaafia jọba ninu ẹgbẹ oselu naa. “A gbe ẹgbẹ yii kalẹ lọna ti ẹkun ijọba kọọkan yoo fi ni ẹtọ ninu ipo mẹfa to lagbara ni Naijiria, lati ori oludije aarẹ si alaga ẹgbẹ."


“Awọn to da ẹgbẹ oṣelu PDP silẹ wa lati ẹkun gbogbo lorilẹede Naijiria, a ni Oloye Bola Ige, Alex Ekwueme, Jim Nwobodo ati awọn miiran. Wọn pin iṣejọba ẹgbẹ naa si mẹfa lati ri pe alaafia jọba ninu ẹgbẹ oselu naa. “A gbe ẹgbẹ yii kalẹ lọna ti ẹkun ijọba kọọkan yoo fi ni ẹtọ ninu ipo mẹfa to lagbara ni Naijiria, lati ori oludije aarẹ si alaga ẹgbẹ." O ni ọkan gboogi to fa rogbodiyan lọwọlọwọ bayi ni bi atunto ṣe ba ilana iṣejọba ẹgbẹ oṣelu PDP. O ni nipaapa julọ ifigagbaga to waye laarin Gomina ipinlẹ Rivers, Nyesom Wike ati Oludije sipo aarẹ, Atiku Abubakar. Bode George tẹsiwaju pe “Ilana ẹgbẹ PDP ni pe ẹkun ijọba kọọkan lo ni ẹtọ si ipo ninu ẹgbẹ naa.


O ni ọkan gboogi to fa rogbodiyan lọwọlọwọ bayi ni bi atunto ṣe ba ilana iṣejọba ẹgbẹ oṣelu PDP. O ni nipaapa julọ ifigagbaga to waye laarin Gomina ipinlẹ Rivers, Nyesom Wike ati Oludije sipo aarẹ, Atiku Abubakar. Bode George tẹsiwaju pe “Ilana ẹgbẹ PDP ni pe ẹkun ijọba kọọkan lo ni ẹtọ si ipo ninu ẹgbẹ naa. Sugbọn ni bayii, a ni Oludije sipo aarẹ, Atiku Abubakar ati Ayu Iyorcha, ti wọn dijọ wa lati apa ariwa Naijiria . “Eyi gan lo fa awuyewuye ninu ẹgbẹ oṣelu PDP, ti a si gbọdọ bu omi pa a. “Ẹkun ariwa nikan ko da bori eto idibo, wọn lilo iranwọ awọn eeyan lati apa miiran .


Sugbọn ni bayii, a ni Oludije sipo aarẹ, Atiku Abubakar ati Ayu Iyorcha, ti wọn dijọ wa lati apa ariwa Naijiria . “Eyi gan lo fa awuyewuye ninu ẹgbẹ oṣelu PDP, ti a si gbọdọ bu omi pa a. “Ẹkun ariwa nikan ko da bori eto idibo, wọn lilo iranwọ awọn eeyan lati apa miiran . “Ni bayii, ki ni a fẹ sọ fun awọn eeyan wa ni apa guusu, papa julọ guusu iwọ oorun lati ninu ẹgbẹ oṣelu PDP. Ipo wo la fẹ sọ pe o kan awọn eeyan wa lẹkun guusu ninu eto iselu PDP. Ibeere yii ni Bode George n bi awọn asaaju ẹgbẹ oselu PDP?


“Ni bayii, ki ni a fẹ sọ fun awọn eeyan wa ni apa guusu, papa julọ guusu iwọ oorun lati ninu ẹgbẹ oṣelu PDP. Ipo wo la fẹ sọ pe o kan awọn eeyan wa lẹkun guusu ninu eto iselu PDP. Ibeere yii ni Bode George n bi awọn asaaju ẹgbẹ oselu PDP? “Wọn ki a ni suuru, ka jẹ ki ibo pari, bawo ni mo se fẹ ṣọ fun awọn eeyan pe wọn ni ka ni suuru?” Oloye Bode George ni ẹgbẹ oṣelu naa ni lati ṣe ohun to tọ, ti oun si ni igbagbọ pe yoo se bẹẹ. George ni PDP ni awọn olori pipe laarin wọn lati yanju aawọ naa. Alaga ẹgbẹ PDP ni Naijiria, Iyorchia Ayu ti ni ohun ìbanujẹ lo jẹ pe awọn kan fẹ ki oun kọwe fipo silẹ gẹgẹ bii alaga.


“Wọn ki a ni suuru, ka jẹ ki ibo pari, bawo ni mo se fẹ ṣọ fun awọn eeyan pe wọn ni ka ni suuru?” Oloye Bode George ni ẹgbẹ oṣelu naa ni lati ṣe ohun to tọ, ti oun si ni igbagbọ pe yoo se bẹẹ. George ni PDP ni awọn olori pipe laarin wọn lati yanju aawọ naa. Alaga ẹgbẹ PDP ni Naijiria, Iyorchia Ayu ti ni ohun ìbanujẹ lo jẹ pe awọn kan fẹ ki oun kọwe fipo silẹ gẹgẹ bii alaga. Ayu ni pupọ lara awọn to ni erongba naa ni wọn jẹ ọmọ kekere tí wọn ko ni agbọye lori erongba ẹgbẹ PDP. Ninu ifọrọwerọ rẹ pẹlu BBC News, Ayu, ẹni to ti fi igba kan jẹ sẹnetọ ri, ni awọn ọmọ ẹgbẹ oselu PDP dibo yan oun lori ilana ti ẹgbẹ naa gbe kalẹ. O ni ti ẹgbẹ oselu PDP yoo ba tìẹ ṣe ìdibo abele lati yan awọn adari wọn, awọn oludije sipo aarẹ ko ni anfani lati dupo naa.


Ayu ni pupọ lara awọn to ni erongba naa ni wọn jẹ ọmọ kekere tí wọn ko ni agbọye lori erongba ẹgbẹ PDP. Ninu ifọrọwerọ rẹ pẹlu BBC News, Ayu, ẹni to ti fi igba kan jẹ sẹnetọ ri, ni awọn ọmọ ẹgbẹ oselu PDP dibo yan oun lori ilana ti ẹgbẹ naa gbe kalẹ. O ni ti ẹgbẹ oselu PDP yoo ba tìẹ ṣe ìdibo abele lati yan awọn adari wọn, awọn oludije sipo aarẹ ko ni anfani lati dupo naa. Ọpọlọpọ awuyewuye lo tí n waye lẹyin idibo abẹnu ẹgbẹ oselu PDP larin ẹgbẹ ati oludije sipo aarẹ to lulẹ, eyiu Nyesom Wike. Wike ni wọn fẹsun kan pe ko ṣe atilẹyin fun oludije sipo aarẹ labẹ asia ẹgbẹ oselu PDP, Atiku Abubakar fun eto ìdibo ọdun 2023. Wike wa fesi pe ti PDP ba fẹ ki oun satilẹyin fún Atiku Abubakar, alaga ẹgbẹ,  Iyorchia Ayu, ẹni to wa lati ẹkun ariwa pẹlu Atiku, gbọdọ kọwe fipo silẹ.


Ọpọlọpọ awuyewuye lo tí n waye lẹyin idibo abẹnu ẹgbẹ oselu PDP larin ẹgbẹ ati oludije sipo aarẹ to lulẹ, eyiu Nyesom Wike. Wike ni wọn fẹsun kan pe ko ṣe atilẹyin fun oludije sipo aarẹ labẹ asia ẹgbẹ oselu PDP, Atiku Abubakar fun eto ìdibo ọdun 2023. Wike wa fesi pe ti PDP ba fẹ ki oun satilẹyin fún Atiku Abubakar, alaga ẹgbẹ,  Iyorchia Ayu, ẹni to wa lati ẹkun ariwa pẹlu Atiku, gbọdọ kọwe fipo silẹ. Nigba to n fesi lori ọrọ naa, Ayu ni oun ko níbi lọ nítorí wọn yan oun gẹgẹ bii alaga pẹlu ilana ati ofin ẹgbẹ oselu PDP ni. O ni fun idi eyi, oun ko ni kọwe fipo silẹ nitori pe awọn kan n beere pe ki oun se bẹẹ. " Wọn dibo yan mi gẹgẹ bi alage ẹgbẹ oselu PDP fun ọdun mẹjọ, ti n ko ti lo ọdun kan. "Ọrọ Atiku ati ìdibo abẹnu ko ni nkan ṣe pẹlu ibo alaga ẹgbẹ oselu PDP. "


Nigba to n fesi lori ọrọ naa, Ayu ni oun ko níbi lọ nítorí wọn yan oun gẹgẹ bii alaga pẹlu ilana ati ofin ẹgbẹ oselu PDP ni. O ni fun idi eyi, oun ko ni kọwe fipo silẹ nitori pe awọn kan n beere pe ki oun se bẹẹ. " Wọn dibo yan mi gẹgẹ bi alage ẹgbẹ oselu PDP fun ọdun mẹjọ, ti n ko ti lo ọdun kan. "Ọrọ Atiku ati ìdibo abẹnu ko ni nkan ṣe pẹlu ibo alaga ẹgbẹ oselu PDP. " N ko sẹ, bí ilọsiwaju  ẹgbẹ oselu PDP yoo ṣe waye ni o jẹ mi logun. Ariwo ọja lásán ni. "Mo mọ pe nko jí owo ẹgbẹ, n ko ṣẹ ẹsẹ kankan, fun idi eyi ń ko ni nkankan lati sọ."


N ko sẹ, bí ilọsiwaju  ẹgbẹ oselu PDP yoo ṣe waye ni o jẹ mi logun. Ariwo ọja lásán ni. "Mo mọ pe nko jí owo ẹgbẹ, n ko ṣẹ ẹsẹ kankan, fun idi eyi ń ko ni nkankan lati sọ." Bakan naa ni Ayu tẹsiwaju pe awuyewuye to wa laarin oludije sipo aarẹ labẹ PDP, Atiku Abubakar ati Gomina Ipinle Rivers ko le ṣe idiwọ fun aseyọri ẹgbẹ. Ayu ni wọn ti da ẹgbẹ oselu PDP silẹ kí awọn ọmọde to darapọ mọ wọn nítorí wọn ko mọ nípa gbogbo alakọja ẹgbẹ oselu naa. "Nigba ti a bẹrẹ irinajo ẹgbẹ oselu PDP, a ko ri awọn ọmọde yii.


Bakan naa ni Ayu tẹsiwaju pe awuyewuye to wa laarin oludije sipo aarẹ labẹ PDP, Atiku Abubakar ati Gomina Ipinle Rivers ko le ṣe idiwọ fun aseyọri ẹgbẹ. Ayu ni wọn ti da ẹgbẹ oselu PDP silẹ kí awọn ọmọde to darapọ mọ wọn nítorí wọn ko mọ nípa gbogbo alakọja ẹgbẹ oselu naa. "Nigba ti a bẹrẹ irinajo ẹgbẹ oselu PDP, a ko ri awọn ọmọde yii. Ọmọde ni wọn nítorí wọn ko mọ nípa bí a se da PDP silẹ ati idi ti a fi dasilẹ, fun idi eyi, a ko ni fun wọn ni anfani lati da ẹgbẹ ru."


Ọmọde ni wọn nítorí wọn ko mọ nípa bí a se da PDP silẹ ati idi ti a fi dasilẹ, fun idi eyi, a ko ni fun wọn ni anfani lati da ẹgbẹ ru."


Àlàyé rèé lórí ìdí tí mo fi dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ òṣèlú - Dele Odule

Gbajúgbajà àgbà ọ̀jẹ̀ òṣèré tíátà, Dele Odule ti ṣàlàyé ìdí tó fi darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ òṣèlú. Dele Odule salaye pe ẹgbẹ́ òṣèlú tí òun darapọ̀ mọ wa láti mú ìdágbàsókè bá ìlú, ìpínlẹ̀ òun àti pàápàá eré tíátà. Agba osere naa sisọ loju ọrọ yii lasiko to ba BBC Yoruba sọrọ lori idi to fi darapọ mọ ẹgbẹ oselu PDP nipinlẹ Ogun. Ó ní ìdí rẹ̀ gan nìyí tí òun fi lọ darapọ̀ mọ́ òṣèlú ní ẹsẹ̀ kùkú níbi tí òun yoo ti le kó ipa tó lòòrìn sí ìgbé ayé àwọn ènìyàn. Ó tẹ̀síwájú wí pé àìsí níbẹ̀ ni àìbáwọn dásí ni ọ̀rọ̀ ọ̀hún jẹ́ nítorí tí ènìyàn kò bá máa kópa nínú òṣèlú kò ní ní àǹfàní láti dá sí àwọn tó bá yẹ ní ṣíṣe nípa àwùjọ tó. Odule ní ó pọn dandan láti tọ́ àwọn tó wà nípò òṣèlú sọ́nà lórí àwọn ìgbésẹ̀ tó yẹ kí wọ́n gbé kí ìlú le fi dára ju bó ṣe wà lọ.


Ó ní ìdí rẹ̀ gan nìyí tí òun fi lọ darapọ̀ mọ́ òṣèlú ní ẹsẹ̀ kùkú níbi tí òun yoo ti le kó ipa tó lòòrìn sí ìgbé ayé àwọn ènìyàn. Ó tẹ̀síwájú wí pé àìsí níbẹ̀ ni àìbáwọn dásí ni ọ̀rọ̀ ọ̀hún jẹ́ nítorí tí ènìyàn kò bá máa kópa nínú òṣèlú kò ní ní àǹfàní láti dá sí àwọn tó bá yẹ ní ṣíṣe nípa àwùjọ tó. Odule ní ó pọn dandan láti tọ́ àwọn tó wà nípò òṣèlú sọ́nà lórí àwọn ìgbésẹ̀ tó yẹ kí wọ́n gbé kí ìlú le fi dára ju bó ṣe wà lọ. Bákan náà ló ní eré tíátà àti eré ìdárayá lápapọ̀ kún ìdí rẹ̀ gan tí òun fi gbégbá láti darapọ̀ mọ́ òṣèlú. Ó fi kun pé ìdí tí òun fi darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ òṣèlú Peoples Democratic Party, PDP gan ni wí pé gbogbo àwọn tí wọ́n ń wá ìlọsíwájú eré ìdárayá ní ìpínlẹ̀ Ogun, ẹgbẹ́ PDP ni wọ́n wà. Odule ní ká ní wí pé òun ní agbára láti dá ẹgbẹ́ òṣèlú sílẹ̀ dípò kí òun darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ PDP, òun yóò ṣe bẹ́ẹ̀ àmọ́ ipá òun kò lè ka.


Bákan náà ló ní eré tíátà àti eré ìdárayá lápapọ̀ kún ìdí rẹ̀ gan tí òun fi gbégbá láti darapọ̀ mọ́ òṣèlú. Ó fi kun pé ìdí tí òun fi darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ òṣèlú Peoples Democratic Party, PDP gan ni wí pé gbogbo àwọn tí wọ́n ń wá ìlọsíwájú eré ìdárayá ní ìpínlẹ̀ Ogun, ẹgbẹ́ PDP ni wọ́n wà. Odule ní ká ní wí pé òun ní agbára láti dá ẹgbẹ́ òṣèlú sílẹ̀ dípò kí òun darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ PDP, òun yóò ṣe bẹ́ẹ̀ àmọ́ ipá òun kò lè ka. “Ti mi ò bá darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ òṣèlú kankan mo kàn ma pariwo lásan láti ìta láti bèrè fún òun tí a bá fẹ́ ni.” Dele Odule tún làá mọ̀lẹ́ pé, kìí ṣe nítorí owó tàbí láti wá ipò kankan ni òun ṣe gbégbá òṣèlú ní àsìkò yìí. Ó ní níbi tí ọjọ́ orí òun dé báyìí, òun kò nílò owó ẹníkẹ́ni láti ṣe òṣèlú nítorí gbogbo òun tí ènìyàn fi ń gbé ayé se, ni òun ti rí ní ìdí iṣẹ́ tíátà. “Mi ò gbowó lọ́wọ́ ẹnikẹ́ni, mi ò dẹ̀ darapọ̀ mọ́ òṣèlú nítorí kí ẹnikẹ́ni le fún mi ní owó.” Odule sọ síwájú pé, ìwà òun kò lè yípadà sí ohun tí àwọn ènìyàn mọ̀, kí òun tó darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ òṣèlú.


“Ti mi ò bá darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ òṣèlú kankan mo kàn ma pariwo lásan láti ìta láti bèrè fún òun tí a bá fẹ́ ni.” Dele Odule tún làá mọ̀lẹ́ pé, kìí ṣe nítorí owó tàbí láti wá ipò kankan ni òun ṣe gbégbá òṣèlú ní àsìkò yìí. Ó ní níbi tí ọjọ́ orí òun dé báyìí, òun kò nílò owó ẹníkẹ́ni láti ṣe òṣèlú nítorí gbogbo òun tí ènìyàn fi ń gbé ayé se, ni òun ti rí ní ìdí iṣẹ́ tíátà. “Mi ò gbowó lọ́wọ́ ẹnikẹ́ni, mi ò dẹ̀ darapọ̀ mọ́ òṣèlú nítorí kí ẹnikẹ́ni le fún mi ní owó.” Odule sọ síwájú pé, ìwà òun kò lè yípadà sí ohun tí àwọn ènìyàn mọ̀, kí òun tó darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ òṣèlú. Ó ní lára ohun tí òun gbàgbọ́ nínú rẹ̀, tí ènìyàn fi lè ṣe àṣeyege nídìí òṣèlú, ni fífi òótọ́ inú ṣe òṣèlú. Ó fi kun pé òun ti ṣétan láti fi òótọ́ inú ṣe òṣèlú láì fi ẹ̀tàn ṣe rárá. Àgbà òṣèré náà ní lára òun tí òun yóò gbájúmọ́ ni láti máa ṣe ìtọ́sọ́nà fún àwọn tó wà nípò .


Ó ní lára ohun tí òun gbàgbọ́ nínú rẹ̀, tí ènìyàn fi lè ṣe àṣeyege nídìí òṣèlú, ni fífi òótọ́ inú ṣe òṣèlú. Ó fi kun pé òun ti ṣétan láti fi òótọ́ inú ṣe òṣèlú láì fi ẹ̀tàn ṣe rárá. Àgbà òṣèré náà ní lára òun tí òun yóò gbájúmọ́ ni láti máa ṣe ìtọ́sọ́nà fún àwọn tó wà nípò . Bẹ́ẹ̀ náà ló ní tí àwọn nǹkan tí wọ́n bá ń ṣe nínú ẹgbẹ́ kò bá tẹ́ òun lọ́rùn, òun yóò máa pe àkíyèsí àwọn tó bá wà nípò agbára si. “Àmọ́ tí wọ́n kò bá gbọ́ sí mi lẹ́nu lẹ́sẹ̀ kan, ni máa fi ẹgbẹ́ náà sílẹ̀. Dele Odule ní tí ọ̀kan nínú àwọn iṣẹ́ tí òun yàn láàyò bá ma pa èkejì lára, òun ṣetán láti fi ọ̀kan sílẹ̀ fún ọ̀kan.


Bẹ́ẹ̀ náà ló ní tí àwọn nǹkan tí wọ́n bá ń ṣe nínú ẹgbẹ́ kò bá tẹ́ òun lọ́rùn, òun yóò máa pe àkíyèsí àwọn tó bá wà nípò agbára si. “Àmọ́ tí wọ́n kò bá gbọ́ sí mi lẹ́nu lẹ́sẹ̀ kan, ni máa fi ẹgbẹ́ náà sílẹ̀. Dele Odule ní tí ọ̀kan nínú àwọn iṣẹ́ tí òun yàn láàyò bá ma pa èkejì lára, òun ṣetán láti fi ọ̀kan sílẹ̀ fún ọ̀kan. Ó ní nígbà tí kìí ṣe owó ló ń gbé òun ṣe òṣèlú, kò sí ohun tó ní kí òun má kúrò nínú ẹgbẹ́ náà, tí òun bá ri wí pé ó ti fẹ́ máa tàbùkù òun, pàápàá lọ́dọ̀ àwọn olólùfẹ́ òun. “Tí mo bá dé ibẹ̀, tí mo bá sọ tèmi gẹ́gẹ́ bí ọmọ ẹgbẹ́ yẹn, tí wọ̀n kò bá gbọ́, mà á dẹ̀ kúrò níbẹ̀.” “Ṣùgbọ́n ayé maa mọ̀ wí pé mó sọ tèmi gẹ́gẹ́ bí ọmọ ẹgbẹ́ báyìí nígbà tí mo darapọ̀ mọ́.” Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe gbajugbaja oṣere tiata, Dele Odule, lọjọ isẹgun darapọ mọ ẹgbẹ oselu People's Democratic Party ni Ipinlẹ Ogun. Isẹlẹ yìí waye níbi ayẹyẹ ẹgbẹ oselu naa to waye niluu Ìjẹ̀bú-Ode ni Ipinlẹ Ogun.


Ó ní nígbà tí kìí ṣe owó ló ń gbé òun ṣe òṣèlú, kò sí ohun tó ní kí òun má kúrò nínú ẹgbẹ́ náà, tí òun bá ri wí pé ó ti fẹ́ máa tàbùkù òun, pàápàá lọ́dọ̀ àwọn olólùfẹ́ òun. “Tí mo bá dé ibẹ̀, tí mo bá sọ tèmi gẹ́gẹ́ bí ọmọ ẹgbẹ́ yẹn, tí wọ̀n kò bá gbọ́, mà á dẹ̀ kúrò níbẹ̀.” “Ṣùgbọ́n ayé maa mọ̀ wí pé mó sọ tèmi gẹ́gẹ́ bí ọmọ ẹgbẹ́ báyìí nígbà tí mo darapọ̀ mọ́.” Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe gbajugbaja oṣere tiata, Dele Odule, lọjọ isẹgun darapọ mọ ẹgbẹ oselu People's Democratic Party ni Ipinlẹ Ogun. Isẹlẹ yìí waye níbi ayẹyẹ ẹgbẹ oselu naa to waye niluu Ìjẹ̀bú-Ode ni Ipinlẹ Ogun. Alaga ẹgbẹ oselu PDP nipinlẹ Ogun, Sikirulahi Ogundele ati oludije sipo gomina labẹ asia ẹgbẹ oselu PDP, Hon Ladi Adebutu lo tẹwọ gbajugbaja osere tiata naa Bakan naa ni igbakeji oludije sipo gomina nipinlẹ Ogun labẹ asia PDP, Adekunle Akinlade pẹlu ogunlọgọ ọmọ ẹgbẹ naa ko gbẹyin nibi ayẹyẹ naa. Odule, ẹni to jẹ ọmọ bibi ìlu Oro ni Ipinlẹ Ogun, ni oun setan lati ṣe atilẹyin fun ẹgbẹ oselu PDP lati ri pe wọn borí eto ìdibo ti yoo waye lọdun 2023. O ni ni papajulọ, eto ìdibo gomina ipinlẹ Ogun.


Alaga ẹgbẹ oselu PDP nipinlẹ Ogun, Sikirulahi Ogundele ati oludije sipo gomina labẹ asia ẹgbẹ oselu PDP, Hon Ladi Adebutu lo tẹwọ gbajugbaja osere tiata naa Bakan naa ni igbakeji oludije sipo gomina nipinlẹ Ogun labẹ asia PDP, Adekunle Akinlade pẹlu ogunlọgọ ọmọ ẹgbẹ naa ko gbẹyin nibi ayẹyẹ naa. Odule, ẹni to jẹ ọmọ bibi ìlu Oro ni Ipinlẹ Ogun, ni oun setan lati ṣe atilẹyin fun ẹgbẹ oselu PDP lati ri pe wọn borí eto ìdibo ti yoo waye lọdun 2023. O ni ni papajulọ, eto ìdibo gomina ipinlẹ Ogun. Lori opo ayelujara Instagram rẹ, Oludije sipo gomina labẹ asia ẹgbẹ oselu PDP, Hon Ladi Adebutu ni inu awọn dun pupọ lati kí Dele Odule kabọ sinu ẹgbẹ oselu People's Democratic Party ni Ipinlẹ Ogun. "Loni mo darapọ alaga ẹgbẹ oselu PDP lati kí ọmọ ipinlẹ rere Dele Odule  kabọ sinu ẹgbẹ oselu People's Democratic Party."


Lori opo ayelujara Instagram rẹ, Oludije sipo gomina labẹ asia ẹgbẹ oselu PDP, Hon Ladi Adebutu ni inu awọn dun pupọ lati kí Dele Odule kabọ sinu ẹgbẹ oselu People's Democratic Party ni Ipinlẹ Ogun. "Loni mo darapọ alaga ẹgbẹ oselu PDP lati kí ọmọ ipinlẹ rere Dele Odule  kabọ sinu ẹgbẹ oselu People's Democratic Party."


Wo ọ̀pọ̀ èèkàn NURTW tó kú láìtọ́jọ́ láàrin ọdún kan

Ni ọjọ Aiku ni iroyin jade pe awọn janduku kan ti ṣa alaga awọn ọlọkọ ero ni ibudokọero Mile 12, Sulaimon Ọnaọlapọ ti ọpọ mọ si ‘Arikuyẹri’ pa. Iroyin yii ti fa ọpọ ikayasoke ati hilahilo lawọn agbegbe kan nilu Eko. Sugbọn gẹgẹbi ọpọ ṣe mọ, igba yii kọ ni akọkọ ti wahala ọlọkọ ero yoo di eyi ti yoo ran awọn eekan ẹgbẹ naa lọ si ọrun alakeji. Laarin ọdun kan sẹyin awọn aṣiwaju ẹgbẹ yii, ti rogbodiyan awakọ ero ti ran sọrun alakeji kii ṣe ẹyọ kan tabi meji. Eyi lo mu ki BBC Yoruba se atupalẹ ati akojọpọ awọn aṣiwaju ẹgbẹ awakọ ero to ti ku laitọjọ laarin ọdun kan sẹyin. Eeyan kan ku nilu Akurẹ lasiko rogbodiyan laarin awọn ọmọ ẹgbẹ awakọ ero NURTW nipinlẹ naa. Wahala naa waye lagbegbe Ọja ọba ni opopona Ọba Adeṣida.


Eyi lo mu ki BBC Yoruba se atupalẹ ati akojọpọ awọn aṣiwaju ẹgbẹ awakọ ero to ti ku laitọjọ laarin ọdun kan sẹyin. Eeyan kan ku nilu Akurẹ lasiko rogbodiyan laarin awọn ọmọ ẹgbẹ awakọ ero NURTW nipinlẹ naa. Wahala naa waye lagbegbe Ọja ọba ni opopona Ọba Adeṣida. Ademọla Adegboyegun ni wọn pe orukọ oloogbe naa, ẹni ti wọn yinbọn fun un gẹgẹ bi iroyin ṣe sọ, lagbegbe Old Garage nilu Akurẹ. Samuel Kayọde ti ọpọ mọ si Epokinkin, lo jẹ igbakeji Alaga ẹgbẹ awakọ ero ni ipinlẹ Eko. Agbegbe Agboju nipinlẹ Eko ni wọn pa a si lasiko to wa nibi eto ipolongo ẹgbẹ oṣelu APC kan. Awọn alaṣẹ ẹgbẹ awakọ ero nipinlẹ Eko sọ pe, n ṣe lo n gbiyanju lati daabo bo oloṣelu kan, Wale Yusuf lasiko ti wọn fi pa a. Awọn agbebọn kan yinbọn pa ọkan lara awọn korikosun alaga ẹgbẹ awakọ ero nipinlẹ Ọṣun ti ọpọ mọ si Spanal.


Ademọla Adegboyegun ni wọn pe orukọ oloogbe naa, ẹni ti wọn yinbọn fun un gẹgẹ bi iroyin ṣe sọ, lagbegbe Old Garage nilu Akurẹ. Samuel Kayọde ti ọpọ mọ si Epokinkin, lo jẹ igbakeji Alaga ẹgbẹ awakọ ero ni ipinlẹ Eko. Agbegbe Agboju nipinlẹ Eko ni wọn pa a si lasiko to wa nibi eto ipolongo ẹgbẹ oṣelu APC kan. Awọn alaṣẹ ẹgbẹ awakọ ero nipinlẹ Eko sọ pe, n ṣe lo n gbiyanju lati daabo bo oloṣelu kan, Wale Yusuf lasiko ti wọn fi pa a. Awọn agbebọn kan yinbọn pa ọkan lara awọn korikosun alaga ẹgbẹ awakọ ero nipinlẹ Ọṣun ti ọpọ mọ si Spanal. Agbegbe oke ijẹtu ni gareji Ilesha nilu Osogbo ni wọn ti pa oun pẹlu ọmọ rẹ obinrin, ọmọ ọdun meje. Lẹyin wakati diẹ ti iyawo rẹ bimọ tuntun ni iroyin sọ pe iṣẹlẹ yii waye. Ali Kazeem, alaga ẹgbẹ ọlọkọ ero NURTW nilu Apomu dagbere fun aye ni ogunjọ oṣu kẹjọ ọdun 2022.


Agbegbe oke ijẹtu ni gareji Ilesha nilu Osogbo ni wọn ti pa oun pẹlu ọmọ rẹ obinrin, ọmọ ọdun meje. Lẹyin wakati diẹ ti iyawo rẹ bimọ tuntun ni iroyin sọ pe iṣẹlẹ yii waye. Ali Kazeem, alaga ẹgbẹ ọlọkọ ero NURTW nilu Apomu dagbere fun aye ni ogunjọ oṣu kẹjọ ọdun 2022. Awọn agbebọn kan lo yinbọn fun un lagbegbe Oke- Alfa nilu Apomu. Iroyin sọ pe awọn to pa a wa ninu ọkọ meji kan ti wọn si tẹ le ọkọ rẹ to jẹ ọkọ ayọkẹlẹ Toyota corola pẹlu nọmba APM 203AA de ibi ti wọn ti dabu rẹ ti wọn si wọ ọ sita ninu ọkọ ti wọ ṣaa laṣapa ni nnkan bii agogo mẹjọ si mẹsan alẹ jọ naa.


Awọn agbebọn kan lo yinbọn fun un lagbegbe Oke- Alfa nilu Apomu. Iroyin sọ pe awọn to pa a wa ninu ọkọ meji kan ti wọn si tẹ le ọkọ rẹ to jẹ ọkọ ayọkẹlẹ Toyota corola pẹlu nọmba APM 203AA de ibi ti wọn ti dabu rẹ ti wọn si wọ ọ sita ninu ọkọ ti wọ ṣaa laṣapa ni nnkan bii agogo mẹjọ si mẹsan alẹ jọ naa.


Sunday Igboho kéde ìgbésẹ̀ tó kàn lẹ́yìn ìdájọ́ iléẹjọ́ Kòtẹ́milọ́rùn

Eekan ajafẹtọ ọmọ Yoruba to tun jẹ aṣiwaju ipe fun idasilẹ orilẹede Yoruba, Oloye Sunday Igboho ti sọ pe oun yoo gba ile ẹjọ to ga julọ ni Naijiria lọ lati pe ẹjọ kotẹmilọrun. Igbesẹ naa lo da lori idajọ ti ile ẹjọ kotẹmilọrun gbe kalẹ eyi to fi wọgile ogun billiọnu naira tile ẹjọ giga ipinlẹ Oyo pasẹ fun ileesẹ agbofinro DSS lati san fun. Owo ọhun ni owo gba ma binu lori awọn dukia Sunday Igboho, ti awọn osisẹ DSS to ya bo ile rẹ nilu Ibadan bajẹ. Adajọ Muslim Hassan, lo ka idajọ ile ẹjọ kotẹmilọrun lọjọ Isẹgun lori ẹjọ ti DSS ati agbẹjọro agba Naijiria pe tako idajọ ile ẹjọ giga ipinlẹ Ọyọ naa. Onidajọ Hassan ni lootọ loun gba pe wọn ba ile Sunday Igboho jẹ, ti wọn si pa eniyan. Amọṣa, o ni ko si odiwọn ti ile ẹjọ naa lo lati fi bu iye owo naa fun un.


Adajọ Muslim Hassan, lo ka idajọ ile ẹjọ kotẹmilọrun lọjọ Isẹgun lori ẹjọ ti DSS ati agbẹjọro agba Naijiria pe tako idajọ ile ẹjọ giga ipinlẹ Ọyọ naa. Onidajọ Hassan ni lootọ loun gba pe wọn ba ile Sunday Igboho jẹ, ti wọn si pa eniyan. Amọṣa, o ni ko si odiwọn ti ile ẹjọ naa lo lati fi bu iye owo naa fun un. Bẹẹ lo ni ko si ẹri iwadi ayewo oku lati sọ pe awọn agbofinro DSS lo pa awọn meji ti wọn pa nibẹ. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, agbẹjọro fun Sunday Igboho, amofin agba, Yomi Alliyu SAN woye pe idajọ ẹlẹyamẹya ti ko lorukọ miran ju idajọ beriberi lọ. Amofin agba Yọmi Alliyu ṣalaye pe adajọ sọ pe “lootọ oun rii pe wọn ba nnkan jẹ nile Sunday ṣugbọn ko lẹtọ si owo kankan.


Bẹẹ lo ni ko si ẹri iwadi ayewo oku lati sọ pe awọn agbofinro DSS lo pa awọn meji ti wọn pa nibẹ. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, agbẹjọro fun Sunday Igboho, amofin agba, Yomi Alliyu SAN woye pe idajọ ẹlẹyamẹya ti ko lorukọ miran ju idajọ beriberi lọ. Amofin agba Yọmi Alliyu ṣalaye pe adajọ sọ pe “lootọ oun rii pe wọn ba nnkan jẹ nile Sunday ṣugbọn ko lẹtọ si owo kankan. Ṣe ori bibẹ logun ori fifọ ni? Bi awọn ọlọpaa ba fẹ mu eeyan, ṣe agogo kan oru ni wọn maa n mu u? Adajọ naa tun ni Sunday Igboho ko mu ẹri ayẹwo oku wọn wa nipa awọn eeyan ti wọn pa nibẹ.


Ṣe ori bibẹ logun ori fifọ ni? Bi awọn ọlọpaa ba fẹ mu eeyan, ṣe agogo kan oru ni wọn maa n mu u? Adajọ naa tun ni Sunday Igboho ko mu ẹri ayẹwo oku wọn wa nipa awọn eeyan ti wọn pa nibẹ. Se ayẹwo oku ti wọn ti gbe lọ. Ta lo fẹ ṣe ayẹwo oku nigba ti oku yẹn ṣi wa lọwọ DSS di aarọ yii? DSS ko si ṣẹ pe awọn ko gbe awọn oku naa lọ.” Amofin agba naa ṣalaye pe idajọ ‘o gbẹjọ apa kan, dakan si ni’.


Se ayẹwo oku ti wọn ti gbe lọ. Ta lo fẹ ṣe ayẹwo oku nigba ti oku yẹn ṣi wa lọwọ DSS di aarọ yii? DSS ko si ṣẹ pe awọn ko gbe awọn oku naa lọ.” Amofin agba naa ṣalaye pe idajọ ‘o gbẹjọ apa kan, dakan si ni’. “Idajọ ẹlẹyamẹya ni. Emi o sọ nipa ede tabi ẹya, bi ko ṣe idẹyẹsi.” Amofin agba Yọmi Alliyu SAN ṣalaye pe idajọ naa ko ba Oloye Sunday Igboho lojiji rara. O ni o ti pẹ ti igun agbẹjọro fun Igboho ti n ri iha ti awọn adajọ to gbọ ẹjọ naa kọ sii.


“Idajọ ẹlẹyamẹya ni. Emi o sọ nipa ede tabi ẹya, bi ko ṣe idẹyẹsi.” Amofin agba Yọmi Alliyu SAN ṣalaye pe idajọ naa ko ba Oloye Sunday Igboho lojiji rara. O ni o ti pẹ ti igun agbẹjọro fun Igboho ti n ri iha ti awọn adajọ to gbọ ẹjọ naa kọ sii. “Adajọ naa ni oun faramọ koko ipẹjọ kotẹmilọrun ti wọn pe, amọ nigba to si n sọrọ, ohun ti awọn wọnyẹn sọ, ni oun naa n sọ sita, ko ka esi tiwa. Afi bi pe awa gan ko tilẹ sọrọ nibẹ rara. Ṣe awa o wa sile ẹjọ ni?"


“Adajọ naa ni oun faramọ koko ipẹjọ kotẹmilọrun ti wọn pe, amọ nigba to si n sọrọ, ohun ti awọn wọnyẹn sọ, ni oun naa n sọ sita, ko ka esi tiwa. Afi bi pe awa gan ko tilẹ sọrọ nibẹ rara. Ṣe awa o wa sile ẹjọ ni?" Yomi Alliyu ni idajọ naa ko jọ awọn loju, oun si ti ṣe sọ fun adajọ naa pe tiẹ lo sọ yẹn. O wa sọ yanya pe Sunday Igboho yoo tun gbe ẹjọ naa lọ sọdọ awọn adajọ to tun ga ju u lọ fun idajọ ododo. Amofin Alliyu tun sọrọ lori awọn ọmọlẹyin ẹgbẹ to n pe fun Yoruba Nation kan, ti wọn n kọkọ fẹ wọde lati fi ẹhonu han lori idajọ naa lọjọ Iṣẹgun.


Yomi Alliyu ni idajọ naa ko jọ awọn loju, oun si ti ṣe sọ fun adajọ naa pe tiẹ lo sọ yẹn. O wa sọ yanya pe Sunday Igboho yoo tun gbe ẹjọ naa lọ sọdọ awọn adajọ to tun ga ju u lọ fun idajọ ododo. Amofin Alliyu tun sọrọ lori awọn ọmọlẹyin ẹgbẹ to n pe fun Yoruba Nation kan, ti wọn n kọkọ fẹ wọde lati fi ẹhonu han lori idajọ naa lọjọ Iṣẹgun. Agba amofin naa ṣalaye pe oun ti ba amofin wọn sọrọ pe ko ko wọn ni ijanu nitori pe Yoruba kii ṣe onijagidijagan. O ni ko si igba kankan ti Sunday Igboho fi ọrọ jagidjagan tabi rogbodiyan ṣeto ipe to n pe fun idasilẹ orilẹede Yoruba. Nitori naa, o ni ko si ẹnikẹni to gbọdọ fi rogbodiyan kun ọrọ rẹ.


Agba amofin naa ṣalaye pe oun ti ba amofin wọn sọrọ pe ko ko wọn ni ijanu nitori pe Yoruba kii ṣe onijagidijagan. O ni ko si igba kankan ti Sunday Igboho fi ọrọ jagidjagan tabi rogbodiyan ṣeto ipe to n pe fun idasilẹ orilẹede Yoruba. Nitori naa, o ni ko si ẹnikẹni to gbọdọ fi rogbodiyan kun ọrọ rẹ. “Gbogbo ibọn ti wọn ni awọn ri ni ile rẹ, a fi to ile ẹjọ leti nigba naa pe ibọn yii wọn ti lo o lọdun marun un sẹyin ni. DSS ko dẹ jiyan rẹ pe ibọn yii, awọn lọ kaa nibi kan ni, kii ṣe ile Sunday Igboho lawọn ti rii.” O ni iran Yoruba kii pa ara wọn tabi ṣa ara wọn lọgbẹ nitori iran ọlọpọlọ pipe ni Yoruba jẹ. Sunday Igboho ko si lo ilana rogbodiyan tabi yọ ada- y’ọbẹ lati fi yanju ọrọ tire.


“Gbogbo ibọn ti wọn ni awọn ri ni ile rẹ, a fi to ile ẹjọ leti nigba naa pe ibọn yii wọn ti lo o lọdun marun un sẹyin ni. DSS ko dẹ jiyan rẹ pe ibọn yii, awọn lọ kaa nibi kan ni, kii ṣe ile Sunday Igboho lawọn ti rii.” O ni iran Yoruba kii pa ara wọn tabi ṣa ara wọn lọgbẹ nitori iran ọlọpọlọ pipe ni Yoruba jẹ. Sunday Igboho ko si lo ilana rogbodiyan tabi yọ ada- y’ọbẹ lati fi yanju ọrọ tire.


Tẹ bá sún mi kan ògiri, màá yà kú ni dípò kí... - Olori Silekunola

Olori Naomi Silekunola Ogunwusi, ti o tun jẹ iyawo fun Ooni tí ilé ife, Oba Adeyeye Ogunwusi, ti paroko ọrọ sita lori awọn ilakọja rẹ ninu igbeyawo. Olori Ogunwusi ninu ọrọ rẹ ni ti wọn ba hu awọn ohun to ti kọja lọ sita, ti wọn si sun oun kan ogiri, oun yoo ya padanu ẹmi oun ni dipo ki ..., ti ko si pari ọrọ rẹ. Olori Naomi Silekunola lo kọ awọn ọrọ yii soju opo ayelujara Instagram rẹ, to si bu ẹnu atẹ lu bi isejọba Naijiria ṣe kuna lati daabo bo awọn obinrin. Olori naa tun koro oju si bawọn obìnrin ko ṣe ni anfani si nkan ti o sapejuwe gẹgẹ bi ẹtọ ọmọniyan. "Ko yẹ ki wọn maa se ẹlẹya tabi dẹru ba obinrin kankan. Ki obinrin kuro nile ọkọ nitori iwa ipa ati ọyaju ko yẹ ko gba ẹtọ ati ọ̀wọ̀ to ni bii obinrin ati ọmọniyan.” Olori Naomi wa mẹnuba isẹlẹ kan to waye si igbakeji Kọmisana ọlọpaa ni ẹkun kẹtadinlogun (Zone 17) ileesẹ ọlọpaa nilu Akure.


Olori naa tun koro oju si bawọn obìnrin ko ṣe ni anfani si nkan ti o sapejuwe gẹgẹ bi ẹtọ ọmọniyan. "Ko yẹ ki wọn maa se ẹlẹya tabi dẹru ba obinrin kankan. Ki obinrin kuro nile ọkọ nitori iwa ipa ati ọyaju ko yẹ ko gba ẹtọ ati ọ̀wọ̀ to ni bii obinrin ati ọmọniyan.” Olori Naomi wa mẹnuba isẹlẹ kan to waye si igbakeji Kọmisana ọlọpaa ni ẹkun kẹtadinlogun (Zone 17) ileesẹ ọlọpaa nilu Akure. Isẹlẹ naa to fi se apẹẹrẹ iwa ipa ninu igbeyawo lo sọ pe o jẹ fidi ẹri mul pe ilana isejọba ti kuna nidi didaabo bo ẹtọ awọn obinrin. Olori Naomi wa n beere pe se iha ti wọn kọ si iwa yii tumọ si pe bi obinrin kan ba kuro ninu igbeyawo, o yẹ ko lọ ku ni? O wa seleri pe oun yoo mu ẹkunrẹrẹ iroyin wa nipa awọn iriri oun lori ọrọ naa.


Isẹlẹ naa to fi se apẹẹrẹ iwa ipa ninu igbeyawo lo sọ pe o jẹ fidi ẹri mul pe ilana isejọba ti kuna nidi didaabo bo ẹtọ awọn obinrin. Olori Naomi wa n beere pe se iha ti wọn kọ si iwa yii tumọ si pe bi obinrin kan ba kuro ninu igbeyawo, o yẹ ko lọ ku ni? O wa seleri pe oun yoo mu ẹkunrẹrẹ iroyin wa nipa awọn iriri oun lori ọrọ naa. Ọpọ eeyan to ka ohun ti Olori Silekunola kọ yii, ti pupọ ninu wọn si jẹ obinrin lo n gbarata lori iriri rẹ ninu igbeyawo. Bakan naa ni wọn n kan saara si pe akọni ni, to si ni igboya lati sọrọ sita lori iriri rẹ́. Ọpọ awọn eeyan yii naa si lo gba pe ko yẹ ki obinrin joko sinu iwa ipa, ilokulo ati ipaya nile ọkọ, se lo yẹ ki wọn jade kuro nibẹ.


Ọpọ eeyan to ka ohun ti Olori Silekunola kọ yii, ti pupọ ninu wọn si jẹ obinrin lo n gbarata lori iriri rẹ ninu igbeyawo. Bakan naa ni wọn n kan saara si pe akọni ni, to si ni igboya lati sọrọ sita lori iriri rẹ́. Ọpọ awọn eeyan yii naa si lo gba pe ko yẹ ki obinrin joko sinu iwa ipa, ilokulo ati ipaya nile ọkọ, se lo yẹ ki wọn jade kuro nibẹ. Amọ ọkan lara awọn eeyan to sọrọ naa jẹ aburo Olori Silekunola, to si fesi lori oun ti ẹgbọn rẹ kọ. Simi Oluwaseyi, lero rẹ ni ko yẹ kí obìnrin kankan doju kọ gbogbo ila kaka ti olori naa ti lakọja nile ọkọ. Simi ni “ Ko si obinrin kankan to yẹ ki wọn hu ida kan ninu ọgọrun ohun to la kọja si, tabi to n la kọja lọwọ.


Amọ ọkan lara awọn eeyan to sọrọ naa jẹ aburo Olori Silekunola, to si fesi lori oun ti ẹgbọn rẹ kọ. Simi Oluwaseyi, lero rẹ ni ko yẹ kí obìnrin kankan doju kọ gbogbo ila kaka ti olori naa ti lakọja nile ọkọ. Simi ni “ Ko si obinrin kankan to yẹ ki wọn hu ida kan ninu ọgọrun ohun to la kọja si, tabi to n la kọja lọwọ. O tiẹ gbiyanju lati ni ifarada pupọ, o si ti yẹ ko to gẹẹ bayii, asiko ti to ta ji aja to n sun. o wa rọ olori naa pe asiko ti to lati sọrọ síta. Olori Silekunola Ogunwusi wa fesi pada pe ajinde pada oun naa yoo buru pupọ nitori ti wọn sun oun kan ogiri, oun yoo ya ku ni dipo... O wa dupẹ lọwọ Simi atawọn ololufẹ rẹ yoku pe wọn duro ti oun gbọin gbọin lasiko ti oju ogun le, o ni wọn ko mọ oun to n lọ amọ sibẹ, Ọlọrun yoo jẹ olododo di oun.


O tiẹ gbiyanju lati ni ifarada pupọ, o si ti yẹ ko to gẹẹ bayii, asiko ti to ta ji aja to n sun. o wa rọ olori naa pe asiko ti to lati sọrọ síta. Olori Silekunola Ogunwusi wa fesi pada pe ajinde pada oun naa yoo buru pupọ nitori ti wọn sun oun kan ogiri, oun yoo ya ku ni dipo... O wa dupẹ lọwọ Simi atawọn ololufẹ rẹ yoku pe wọn duro ti oun gbọin gbọin lasiko ti oju ogun le, o ni wọn ko mọ oun to n lọ amọ sibẹ, Ọlọrun yoo jẹ olododo di oun. Ọdun 2018 ni Ooni Ile Ife, ọba Enitan Adeyeye Ogunwusi gbe Olori Naomi Silekunola niyawo lẹyin ti igbeyawo rẹ pelu Olori Zeynab daru. Igbeyawo naa si seso ọmọkunrin kan soso, eyiun Ọmọọba Tadenikawo Ogunwusi. Ọmọ bibi ilu Akure, nipinlẹ Ondo ni Naomi Silekunola,tii se ajihinrere, to si jẹ iyawo kẹta fun Ooni Ile Ife.


Ọdun 2018 ni Ooni Ile Ife, ọba Enitan Adeyeye Ogunwusi gbe Olori Naomi Silekunola niyawo lẹyin ti igbeyawo rẹ pelu Olori Zeynab daru. Igbeyawo naa si seso ọmọkunrin kan soso, eyiun Ọmọọba Tadenikawo Ogunwusi. Ọmọ bibi ilu Akure, nipinlẹ Ondo ni Naomi Silekunola,tii se ajihinrere, to si jẹ iyawo kẹta fun Ooni Ile Ife. Ọdun mẹta gbako ni Ooni ati Olori naa lo papọ, ki igbeyawo naa to ni ijakulẹ. Ọjọ Kẹtalelogun osu Kejila ọdun 2021 ni Olori Silekunola kede loju opo Instagram rẹ pe oun ti kuro ni aafin oodua nile Ife, ti oun si ti kuro ninu igbeyawo oun. Olori naa ko salaye ohun to se okunfa ipinu rẹ ju pe oun n lọ, ti ikede naa si ba ọpọ eeyan lojiji.


Ọdun mẹta gbako ni Ooni ati Olori naa lo papọ, ki igbeyawo naa to ni ijakulẹ. Ọjọ Kẹtalelogun osu Kejila ọdun 2021 ni Olori Silekunola kede loju opo Instagram rẹ pe oun ti kuro ni aafin oodua nile Ife, ti oun si ti kuro ninu igbeyawo oun. Olori naa ko salaye ohun to se okunfa ipinu rẹ ju pe oun n lọ, ti ikede naa si ba ọpọ eeyan lojiji.


Eji Gbadero: Ó pa Raji Oba nítorí ilẹ̀ nìjọba bá yẹgi fún un

Yoruba ni aye ko tọ lọ bii orere, igba ko si tọ lọ bii ọpa ìbọn, gbogbo alagbara aye si lo yẹ ko rọra ṣe nitori ilẹ n yọ. Ni ojumọ toni to mọ yii, ọpọ alagbara aye lo wa, ti wọn n jẹ aye familete ki n tutọ, wọn ni awọn lo ni oni, lai mọ ẹni ti yoo ni ọla, ti wọn si n jẹ aye ọlọba. Boya ọlọkọ ero ni ẹ ni, abi ọmọ onilẹ, baba isalẹ oloselu ni ẹ ni abi agba janduku, ẹ ko ṣe fi igbe aye awọn alagbara aye to ti kọja lọ kọgbọn ati atubọtan wọn. Ọkan lara awọn ajunilọ, tii fi ọwọ ọla gba ni loju ni ọkunrin kan nilu Eko, ti ọpọ eeyan mọ si Eji Gbadero. O lowo, o lọla, to si gbajumọ ni saa ọdun 1970 wa soke, bi igbe aye ati iku rẹ si ṣe lọ ree, gẹgẹ bi a ṣe ka a ninu awọn oniruuru akọsilẹ to wa lawọn oju opo itakun agbaye. Àwọn ìtàn Mánigbàgbé tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí: Jimoh Isola Adeyemi ni orukọ abisọ ọkunrin ta n sọrọ rẹ yii, ti awọn inagijẹ rẹ si n jẹ Eji Gbadero, Kiniun baba Moradewun ati Kiniun Mushin, ṣe orukọ to ba wu ọmọ nii jẹ lẹyin odi.


Ọkan lara awọn ajunilọ, tii fi ọwọ ọla gba ni loju ni ọkunrin kan nilu Eko, ti ọpọ eeyan mọ si Eji Gbadero. O lowo, o lọla, to si gbajumọ ni saa ọdun 1970 wa soke, bi igbe aye ati iku rẹ si ṣe lọ ree, gẹgẹ bi a ṣe ka a ninu awọn oniruuru akọsilẹ to wa lawọn oju opo itakun agbaye. Àwọn ìtàn Mánigbàgbé tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí: Jimoh Isola Adeyemi ni orukọ abisọ ọkunrin ta n sọrọ rẹ yii, ti awọn inagijẹ rẹ si n jẹ Eji Gbadero, Kiniun baba Moradewun ati Kiniun Mushin, ṣe orukọ to ba wu ọmọ nii jẹ lẹyin odi. Adugbo Ọja Ọba nilu Ibadan, tii ṣe olu ilu ipinlẹ Oyo tii se Eji Gbadero ti wa silu Eko, ọdọmọde si lo ti tẹle aburo baba rẹ wa gbe ni Eko, o kọ iṣẹ ọwọ, to si da Ileesẹ tiẹ naa silẹ to n ṣe èsó. Eji Gbadero lowo lọwọ, o gbajumọ, ọmọ jaye-jaye ni, laarin ọdun 1960 si 1970 ni okiki rẹ lọ soke. Eko kan, Gbadero kan ni, lọtun losi si ni awọn olorin maa n ki i, koda, Ebenezer Obey ati Yusuf Olatunji gan wa lara awọn olorin to kii.


Adugbo Ọja Ọba nilu Ibadan, tii ṣe olu ilu ipinlẹ Oyo tii se Eji Gbadero ti wa silu Eko, ọdọmọde si lo ti tẹle aburo baba rẹ wa gbe ni Eko, o kọ iṣẹ ọwọ, to si da Ileesẹ tiẹ naa silẹ to n ṣe èsó. Eji Gbadero lowo lọwọ, o gbajumọ, ọmọ jaye-jaye ni, laarin ọdun 1960 si 1970 ni okiki rẹ lọ soke. Eko kan, Gbadero kan ni, lọtun losi si ni awọn olorin maa n ki i, koda, Ebenezer Obey ati Yusuf Olatunji gan wa lara awọn olorin to kii. Gbogbo eleyi si lo n fidi rẹ mulẹ nipa bi Ejigbadero ṣe jẹ ilumọọka si laye igba naa. Niwọn igba to jẹ pe ọna kan ko wọ ọja, owo to n ri nidi èsó tita ko to na mọ fun Eji Gbadero, ó bẹrẹ si ta ilẹ, ra ilẹ, o n ta ile, ra ile. Ko si si ẹni to lee gbe ina wo oju Kiniun baba Moradewun, ko ma ge ika jẹ ni igbẹyin.


Gbogbo eleyi si lo n fidi rẹ mulẹ nipa bi Ejigbadero ṣe jẹ ilumọọka si laye igba naa. Niwọn igba to jẹ pe ọna kan ko wọ ọja, owo to n ri nidi èsó tita ko to na mọ fun Eji Gbadero, ó bẹrẹ si ta ilẹ, ra ilẹ, o n ta ile, ra ile. Ko si si ẹni to lee gbe ina wo oju Kiniun baba Moradewun, ko ma ge ika jẹ ni igbẹyin. Eji Gbadero ni olugbeja ẹni ti wọn ba gba ilẹ rẹ, tabi ẹni to fẹ fi tipa gba ilẹ lọwọ ẹlomiran, to fi mọ ipese aabo to peye fun awọn ilẹ ti ẹnikẹni ko le e gba, to si di ọrẹ ọlọpaa. Koda, gbogbo ẹka agbofinro, awọn adajọ ati awọn Agbẹjọro ni ọrẹ Eji Gbadero nitori ojoojumọ ni wọn n gbe lọ sile ẹjọ. Awọn eeyan yii si lo n se iranwọ fun Ejigbadero lati mọ ẹsẹ ofin ti yoo sọ fun Agbẹjọro rẹ pe ko fi daabo bo oun nile ẹjọ, lai jẹ pe o lọ sile ẹkọ nipa ofin.


Eji Gbadero ni olugbeja ẹni ti wọn ba gba ilẹ rẹ, tabi ẹni to fẹ fi tipa gba ilẹ lọwọ ẹlomiran, to fi mọ ipese aabo to peye fun awọn ilẹ ti ẹnikẹni ko le e gba, to si di ọrẹ ọlọpaa. Koda, gbogbo ẹka agbofinro, awọn adajọ ati awọn Agbẹjọro ni ọrẹ Eji Gbadero nitori ojoojumọ ni wọn n gbe lọ sile ẹjọ. Awọn eeyan yii si lo n se iranwọ fun Ejigbadero lati mọ ẹsẹ ofin ti yoo sọ fun Agbẹjọro rẹ pe ko fi daabo bo oun nile ẹjọ, lai jẹ pe o lọ sile ẹkọ nipa ofin. Kiniun baba Moradewun n jaye ọlọba, kii ba ẹbi bọ nile ẹjọ afi are, ọrọ ti owo ba ṣe ti ni ọrọ Gbadero, ilẹ ni yoo gbe, koda, a le e pe Gbadero ni ofin funra rẹ. Eji Gbadero fioa gba ilẹ onilẹ, wahala de: Ni ọjọ kan lọdun 1975, Eji Gbadero ati awọn ọmọ ẹyin rẹ lọ san ilẹ nla kan to gbooro ni agbegbe Alumoso, ibẹ ko si tii laju nigba naa, inu abule ni. Ilẹ ti wọn san ọhun wa, o si kun fun koko ati obi.


Kiniun baba Moradewun n jaye ọlọba, kii ba ẹbi bọ nile ẹjọ afi are, ọrọ ti owo ba ṣe ti ni ọrọ Gbadero, ilẹ ni yoo gbe, koda, a le e pe Gbadero ni ofin funra rẹ. Eji Gbadero fioa gba ilẹ onilẹ, wahala de: Ni ọjọ kan lọdun 1975, Eji Gbadero ati awọn ọmọ ẹyin rẹ lọ san ilẹ nla kan to gbooro ni agbegbe Alumoso, ibẹ ko si tii laju nigba naa, inu abule ni. Ilẹ ti wọn san ọhun wa, o si kun fun koko ati obi. Ni kete ti awọn ara abule naa si ri pe ọrọ aje awọn ni awọn kan n bajẹ yii, wọn ba kọju si Gbadero lati beere pe ki lo de, ti oun naa si da wọn lohun pe lati ọdun 1970 ni oun ti ra ilẹ naa pamọ. Ṣe ni awọn ara abule yii la ẹnu sílẹ lai lee pa de mọ, nitori o han daju pe irọ ni Gbadero n pa. Bẹẹ ni wọn n beere lọwọ rẹ pe, eelo lo ra ilẹ ọhun, lọwọ ta lo ti ra a, awọn eeyan wo ni ẹlẹri rẹ, ta si lo san owo ilẹ naa fun? Ṣugbọn kaka ki Eji fun wọn lesi, yiyan lo n yan kiri lori ilẹ naa, ti awọn ara abule naa ko si jẹ ki wọn tẹsiwaju lati san ilẹ ọhun mọ, Bẹẹ ni Gbadero ati awọn ọmọ ẹyin rẹ yi ẹsẹ pada, wọn kuro nibẹ, ti awọn ara abule si n pariwo le lori, bo ṣe n lọ.


Ni kete ti awọn ara abule naa si ri pe ọrọ aje awọn ni awọn kan n bajẹ yii, wọn ba kọju si Gbadero lati beere pe ki lo de, ti oun naa si da wọn lohun pe lati ọdun 1970 ni oun ti ra ilẹ naa pamọ. Ṣe ni awọn ara abule yii la ẹnu sílẹ lai lee pa de mọ, nitori o han daju pe irọ ni Gbadero n pa. Bẹẹ ni wọn n beere lọwọ rẹ pe, eelo lo ra ilẹ ọhun, lọwọ ta lo ti ra a, awọn eeyan wo ni ẹlẹri rẹ, ta si lo san owo ilẹ naa fun? Ṣugbọn kaka ki Eji fun wọn lesi, yiyan lo n yan kiri lori ilẹ naa, ti awọn ara abule naa ko si jẹ ki wọn tẹsiwaju lati san ilẹ ọhun mọ, Bẹẹ ni Gbadero ati awọn ọmọ ẹyin rẹ yi ẹsẹ pada, wọn kuro nibẹ, ti awọn ara abule si n pariwo le lori, bo ṣe n lọ. Ṣugbọn agbo to fi ẹyin rin lọ, agbara lo lọ mu wa ni ọrọ Eji Gbadero, bẹẹ ni ko si igi kigi ti igbin rẹ tẹnu mọ, ti ko ni mu gun, ko si si ilẹ ti Gbadero ba nifẹ si, ti ko ni gba ni tipatipa. Awọn ara abule yii mọ pe Gbadero yoo pada wa, kiakia ni wọn si lọ fi ẹjọ rẹ sun ni agọ ọlọpaa to wa ni Agege. Bi wọn si de n de ibẹ, naa ni Gbadero yọ lẹyin wọn, ti oun naa wa fi ẹjọ sun ọlọpaa.


Ṣugbọn agbo to fi ẹyin rin lọ, agbara lo lọ mu wa ni ọrọ Eji Gbadero, bẹẹ ni ko si igi kigi ti igbin rẹ tẹnu mọ, ti ko ni mu gun, ko si si ilẹ ti Gbadero ba nifẹ si, ti ko ni gba ni tipatipa. Awọn ara abule yii mọ pe Gbadero yoo pada wa, kiakia ni wọn si lọ fi ẹjọ rẹ sun ni agọ ọlọpaa to wa ni Agege. Bi wọn si de n de ibẹ, naa ni Gbadero yọ lẹyin wọn, ti oun naa wa fi ẹjọ sun ọlọpaa. Amọ gbogbo igbiyanju awọn agbofinro lati yanju ọrọ yii ni pẹlẹ putu lo ja si pabo. Ọkan lara awọn ara abule naa ni arakunrin kan ti wọn n pe ni Raji Oba, o mọ ọrọ sọ, to si laya bii Kinihun, ko bẹru Eji Gbadero rara, to si sọ bẹẹ loju rẹ. Lọjọ kan ni Ejigbadero lọ si abule naa, to si wa ile Raji Oba kan amọ aya onitọun, to n jẹ Sabitu, lo kọkọ ri nigba to n bọ.


Amọ gbogbo igbiyanju awọn agbofinro lati yanju ọrọ yii ni pẹlẹ putu lo ja si pabo. Ọkan lara awọn ara abule naa ni arakunrin kan ti wọn n pe ni Raji Oba, o mọ ọrọ sọ, to si laya bii Kinihun, ko bẹru Eji Gbadero rara, to si sọ bẹẹ loju rẹ. Lọjọ kan ni Ejigbadero lọ si abule naa, to si wa ile Raji Oba kan amọ aya onitọun, to n jẹ Sabitu, lo kọkọ ri nigba to n bọ. Sabitu sare lọ sọ fun ọkọ rẹ pe oun ma kofiri Gbadero ni aarin abule ni alẹ yii, ti ẹnu si ya onitọhun pe ki lo n wa nibẹ lọwọ alẹ. Amọ bi wọn ṣe dakẹ, ti Sabitu wọle lọ, ni Gbadero yọ si Raji, to si da ìbọn bo o ni orí, bi iyawo Raji si ṣe sare bọ sita, lo ri akọyinsi Eji Gbadero ati awọn ọmọ ẹyin rẹ ti wọn n sa wọnu igbo lọ. Sabitu ri pe Gbadero wọ sokoto ati ẹwu oloyinbo, to si mu ìbọn dani.


Sabitu sare lọ sọ fun ọkọ rẹ pe oun ma kofiri Gbadero ni aarin abule ni alẹ yii, ti ẹnu si ya onitọhun pe ki lo n wa nibẹ lọwọ alẹ. Amọ bi wọn ṣe dakẹ, ti Sabitu wọle lọ, ni Gbadero yọ si Raji, to si da ìbọn bo o ni orí, bi iyawo Raji si ṣe sare bọ sita, lo ri akọyinsi Eji Gbadero ati awọn ọmọ ẹyin rẹ ti wọn n sa wọnu igbo lọ. Sabitu ri pe Gbadero wọ sokoto ati ẹwu oloyinbo, to si mu ìbọn dani. Oun si lo kẹyin awọn eeyan to n sa lọ naa, ti Sabitu si n pariwo pe "Eji Gbadero mo ri ẹ o, ara abule, Eji Gbadero ti pa mi lọkọ ó." Ni ọjọ  ti isẹlẹ yii waye gan ni Ejigbadero n se ikomọ ọmọ rẹ kan, eyi to fi ile pọn ọti, fi ọna ro ọka fun. Eji Gbadero wa loju agbo ayẹyẹ ikomọ rẹ, to si n ba ọpọ eeyan ya fọto loju agbo, asiko yii si ni awọn ara abule lọ sọ fun awọn ọlọpaa Alimoso pe Eji Gbadero ti pa Raji Oba.


Oun si lo kẹyin awọn eeyan to n sa lọ naa, ti Sabitu si n pariwo pe "Eji Gbadero mo ri ẹ o, ara abule, Eji Gbadero ti pa mi lọkọ ó." Ni ọjọ  ti isẹlẹ yii waye gan ni Ejigbadero n se ikomọ ọmọ rẹ kan, eyi to fi ile pọn ọti, fi ọna ro ọka fun. Eji Gbadero wa loju agbo ayẹyẹ ikomọ rẹ, to si n ba ọpọ eeyan ya fọto loju agbo, asiko yii si ni awọn ara abule lọ sọ fun awọn ọlọpaa Alimoso pe Eji Gbadero ti pa Raji Oba. Oju agbo si ni awọn ọlọpaa ti lọ mu pe ko yọju si agọ awọn, ti gbogbo alejo to wa nibi ikomọ naa si n gba ẹri Gbadero jẹ pe ko jade lọ sibi kankan lọjọ naa. Igbẹjọ bẹrẹ, awọn ẹlẹri bii orisi mẹta jade lati abule Alimoso, ti wọn si jẹri pe gbangba ni awọn ri Gbadero lọjọ naa ni abule wọn pẹlu ọkọ Pijo 504 rẹ. Koda wọn ni oun ati awọn gende to ko so sẹyin wa sibẹ ni, ti meji ninu wọn si ni awọn ri ìbọn lọwọ rẹ.


Oju agbo si ni awọn ọlọpaa ti lọ mu pe ko yọju si agọ awọn, ti gbogbo alejo to wa nibi ikomọ naa si n gba ẹri Gbadero jẹ pe ko jade lọ sibi kankan lọjọ naa. Igbẹjọ bẹrẹ, awọn ẹlẹri bii orisi mẹta jade lati abule Alimoso, ti wọn si jẹri pe gbangba ni awọn ri Gbadero lọjọ naa ni abule wọn pẹlu ọkọ Pijo 504 rẹ. Koda wọn ni oun ati awọn gende to ko so sẹyin wa sibẹ ni, ti meji ninu wọn si ni awọn ri ìbọn lọwọ rẹ. Ṣugbọn awọn ẹlẹrii Eji Gbadero naa tako wọn pe inu ile ni olujẹjọ naa wa, to n tọju awọn alejo rẹ níbi ayẹyẹ ikomọ jade rẹ. Amọ bi irọ ba lọ titi fun ogun ọdun, ọjọ kan ṣoṣo ni otitọ yoo ba a. Bẹẹ ni ọrọ ri pẹlu ẹjọ Eji Gbadero. Ọpẹlọpẹ ọdẹ alẹ kan ni Ileesẹ Gbadero, to wa lara awọn ẹlẹrii, to tan imọlẹ si idi ọrọ yii.


Ṣugbọn awọn ẹlẹrii Eji Gbadero naa tako wọn pe inu ile ni olujẹjọ naa wa, to n tọju awọn alejo rẹ níbi ayẹyẹ ikomọ jade rẹ. Amọ bi irọ ba lọ titi fun ogun ọdun, ọjọ kan ṣoṣo ni otitọ yoo ba a. Bẹẹ ni ọrọ ri pẹlu ẹjọ Eji Gbadero. Ọpẹlọpẹ ọdẹ alẹ kan ni Ileesẹ Gbadero, to wa lara awọn ẹlẹrii, to tan imọlẹ si idi ọrọ yii. Kehinde Yekini ni orúkọ ọdẹ alẹ naa, to si jẹri pe Eji Gbadero wa si Ileesẹ rẹ ni alẹ ọjọ kejilelogun, oṣu kẹjọ, ọdun 1975 naa. Lẹyin naa lo morile Alimoso pẹlu Modina, Osadebey, Isiaka, Bakare, Wahab Oduntan ati Lukman, ti wọn si tun pada si Ileesẹ naa ni aago mẹsan alẹ. Yekini fikun pe nigba ti wọn pada de lati Alimoso, Gbadero fa ìbọn yọ lati abẹ sokoto rẹ, to sì sọ fun oun pe oun Eji Gbadero ti pa ọkùnrin ti Kehinde kọ lati pa. Adajọ ni ki wọn lọ yẹgi fun Ejigbadero, ti ẹmi yoo fi bọ lara rẹ: Adajọ ri idi okodoro ọrọ, to si dajọ pe Eji Gbadero jẹbi ẹsun iditẹ lati pa eniyan ati ipaniyan, to si ni ki wọn lọ yẹgi fun, titi ti ẹmi yoo fi bọ lara rẹ.


Kehinde Yekini ni orúkọ ọdẹ alẹ naa, to si jẹri pe Eji Gbadero wa si Ileesẹ rẹ ni alẹ ọjọ kejilelogun, oṣu kẹjọ, ọdun 1975 naa. Lẹyin naa lo morile Alimoso pẹlu Modina, Osadebey, Isiaka, Bakare, Wahab Oduntan ati Lukman, ti wọn si tun pada si Ileesẹ naa ni aago mẹsan alẹ. Yekini fikun pe nigba ti wọn pada de lati Alimoso, Gbadero fa ìbọn yọ lati abẹ sokoto rẹ, to sì sọ fun oun pe oun Eji Gbadero ti pa ọkùnrin ti Kehinde kọ lati pa. Adajọ ni ki wọn lọ yẹgi fun Ejigbadero, ti ẹmi yoo fi bọ lara rẹ: Adajọ ri idi okodoro ọrọ, to si dajọ pe Eji Gbadero jẹbi ẹsun iditẹ lati pa eniyan ati ipaniyan, to si ni ki wọn lọ yẹgi fun, titi ti ẹmi yoo fi bọ lara rẹ. Gbadero pe ẹjọ kotẹmilọrun, ti awọn adajọ mẹta to gbọ ẹjọ naa si gba pe ko jẹbi ẹsun iditẹ lati pa eeyan amọ o jẹbi ẹsun ipaniyan. Gbadero tun gba ile ẹjọ to ga julọ ni Naijiria lọ lọdun 1977, ti wọn si fa ẹjọ ọhun wọ ọjọ kẹrindinlọgbọn oṣu Kẹwa ọdun 1978, nigba ti idajọ waye pe lootọ ni Eji Gbadero jẹbi ẹsun ipaniyan. Nigba to di ọdun 1979, eyiun ọdun mẹrin lẹyin ti Gbadero pa Raji Oba, ijoba yẹ igi fun oun naa, ti Kiniun baba Moradewun si dagbere fun aye pe o digbose.


Gbadero pe ẹjọ kotẹmilọrun, ti awọn adajọ mẹta to gbọ ẹjọ naa si gba pe ko jẹbi ẹsun iditẹ lati pa eeyan amọ o jẹbi ẹsun ipaniyan. Gbadero tun gba ile ẹjọ to ga julọ ni Naijiria lọ lọdun 1977, ti wọn si fa ẹjọ ọhun wọ ọjọ kẹrindinlọgbọn oṣu Kẹwa ọdun 1978, nigba ti idajọ waye pe lootọ ni Eji Gbadero jẹbi ẹsun ipaniyan. Nigba to di ọdun 1979, eyiun ọdun mẹrin lẹyin ti Gbadero pa Raji Oba, ijoba yẹ igi fun oun naa, ti Kiniun baba Moradewun si dagbere fun aye pe o digbose.


Ṣé lóòtọ́ọ́ ní ẹ̀ṣọ́ aláàbò fún Ademola Adeleke jẹ́wọ́ pé òun pa èèyàn kan ní Ede?

Iroyin kan ti n ja rain lori ayelujara pe ẹsọ alaabo gomina tilu dibo yan nipinlẹ Osun, Ademola Adeleke ti jẹwọ ẹsun ipaniyan. Afurasí naa, CSP Omoyele Adekunle ni iroyin naa salaye pe o jẹwọ pe oun ni oun pa ọkan lara awọn eeyan ti wọn pa laipẹ yii nilu Ede. Bẹẹ ba gbagbe, laipẹ yii ni BBC Yoruba mu iroyin kan wa fun yin pe eeyan meji, Abideen ati Kafayat Olalekan, ti oun loyun sinu ni tiẹ ku. Awọn eeyan naa, ti wọn wa lati idile kan soso, si la gbọ pe wọn yinbọn pa tori aawọ oselu to waye nilu Ede, eyi to kan asofin to n soju ẹgbẹ oselu to kere julọ nile asofin ipinlẹ Osun. Gẹgẹ bi iroyin lawọn oju opo ayelujara naa ti wi, lasiko ti ẹka ọtẹlẹmuyẹ ti ileesẹ ọlpaa ko sodi, n se iwadi ipaniyan naa ni Omoyele jẹwọ bẹẹ. Wọn ni afurasi akọkọ lori isẹlẹ yii ni Omoyele, ti wọn si fi ọrọ wa lẹnu wo lori isẹlẹ naa nitori oun lo lewaju ikọ alaabo ti wọn lo pa awọn eeyan naa.


Awọn eeyan naa, ti wọn wa lati idile kan soso, si la gbọ pe wọn yinbọn pa tori aawọ oselu to waye nilu Ede, eyi to kan asofin to n soju ẹgbẹ oselu to kere julọ nile asofin ipinlẹ Osun. Gẹgẹ bi iroyin lawọn oju opo ayelujara naa ti wi, lasiko ti ẹka ọtẹlẹmuyẹ ti ileesẹ ọlpaa ko sodi, n se iwadi ipaniyan naa ni Omoyele jẹwọ bẹẹ. Wọn ni afurasi akọkọ lori isẹlẹ yii ni Omoyele, ti wọn si fi ọrọ wa lẹnu wo lori isẹlẹ naa nitori oun lo lewaju ikọ alaabo ti wọn lo pa awọn eeyan naa. Ninu ifọrọwanilẹnuwo naa si ni iroyin naa ni Omoyele ti jẹwọ pe lootọ ni oun pa eeyan kan laarin awọn eeyan meji to ku lasiko rogbodiyan naa. Ọna lati fi idi otitọ mulẹ nipa iroyin to n ja rainrain nilẹ naa lo mu ki BBC Yoruba kan si ileesẹ ọlọpaa nilu Abuja, lati wadii ohun gbogbo daju. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, agbẹnusọ fun ileesẹ ọlọpaa pata nilẹ wa, Olumuyiwa Adejobi, ni irọ to jinna sootọ ni iroyin naa.


Ninu ifọrọwanilẹnuwo naa si ni iroyin naa ni Omoyele ti jẹwọ pe lootọ ni oun pa eeyan kan laarin awọn eeyan meji to ku lasiko rogbodiyan naa. Ọna lati fi idi otitọ mulẹ nipa iroyin to n ja rainrain nilẹ naa lo mu ki BBC Yoruba kan si ileesẹ ọlọpaa nilu Abuja, lati wadii ohun gbogbo daju. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, agbẹnusọ fun ileesẹ ọlọpaa pata nilẹ wa, Olumuyiwa Adejobi, ni irọ to jinna sootọ ni iroyin naa. Adejobi ni abọ iwadii ileesẹ ọlọpaa apapọ lori isẹlẹ naa ni wọn ti fi sọwọ si ọgba agba ọlọpaa pata, ko si tii lu sita. O wa koro oju si bi awọn eeyan se n gbe ahesọ ọrọ kiri nipa abọ iwadii naa, eyi ti ko tii han si araye. Bẹẹ ba gbagbe, BBC Yoruba ti mu iroyin wa fun yin nipa laasigbo oselu to waye ni bii osu kan sẹyin nilu Ede.


Adejobi ni abọ iwadii ileesẹ ọlọpaa apapọ lori isẹlẹ naa ni wọn ti fi sọwọ si ọgba agba ọlọpaa pata, ko si tii lu sita. O wa koro oju si bi awọn eeyan se n gbe ahesọ ọrọ kiri nipa abọ iwadii naa, eyi ti ko tii han si araye. Bẹẹ ba gbagbe, BBC Yoruba ti mu iroyin wa fun yin nipa laasigbo oselu to waye ni bii osu kan sẹyin nilu Ede. Isẹlẹ naa lo waye lẹyin ti oludije gomina fun gb oselu PDP, Ademola Adeleke jawe olubori ninu eto idibo naa. Wahala naa lo su yọ nitori aawọ owo pinpin to bẹ sil laarin awọn ọdọ ninu ẹgbẹ oselu PDP ati olori ọmọ ẹgbẹ oselu to kere julọ nile asofin ipinlẹ naa, Asofin Kofoworola. Awọn ọdọ naa lo fi ẹsun kan asofin Kofoworola pe ko fi owo ti wọn fi ran si awọn jisẹ, ti laasigbo si bẹ silẹ, eyi to mu ki awọn ọlọpaa wa da si ọrọ naa.


Isẹlẹ naa lo waye lẹyin ti oludije gomina fun gb oselu PDP, Ademola Adeleke jawe olubori ninu eto idibo naa. Wahala naa lo su yọ nitori aawọ owo pinpin to bẹ sil laarin awọn ọdọ ninu ẹgbẹ oselu PDP ati olori ọmọ ẹgbẹ oselu to kere julọ nile asofin ipinlẹ naa, Asofin Kofoworola. Awọn ọdọ naa lo fi ẹsun kan asofin Kofoworola pe ko fi owo ti wọn fi ran si awọn jisẹ, ti laasigbo si bẹ silẹ, eyi to mu ki awọn ọlọpaa wa da si ọrọ naa. Lẹyin o rẹyin, ẹmi eeyan meji ti bọ sinu laasigbo naa, orukọ wọn si ni Abideen Olalekan ati Kafayat Olalekan, ti wọn wa latinu ẹbi kan soso. Bakan naa ni aawọ yii fọnna soju debi pe wọn sun ile Alhaja Silifatu Olalekan, tii se iya Abideen ati iya ọkọ Kafayat. Laasigbo naa lo tun mu ki wọn tun sun ile awọn obi asofin Kofoworola, ti wọn ko si tun mọ ibi ti baba asofin naa wa.


Lẹyin o rẹyin, ẹmi eeyan meji ti bọ sinu laasigbo naa, orukọ wọn si ni Abideen Olalekan ati Kafayat Olalekan, ti wọn wa latinu ẹbi kan soso. Bakan naa ni aawọ yii fọnna soju debi pe wọn sun ile Alhaja Silifatu Olalekan, tii se iya Abideen ati iya ọkọ Kafayat. Laasigbo naa lo tun mu ki wọn tun sun ile awọn obi asofin Kofoworola, ti wọn ko si tun mọ ibi ti baba asofin naa wa.


"Àna mi, ọmọ rẹ̀ méjì ló kú pẹ̀lú ọkọ́ ìyàwó tuntun àtàwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀ lọ́jọ́ kejì ìgbéyàwó"

Iṣẹlẹ ìbanujẹ ni iṣẹlẹ to sẹlẹ si awọn eeyan Obollo-Eke, Udenu ati Aka-Utara ni agbegbe Adani ni ìjọba ibilẹ Uwani ni Ipinlẹ Enugu. Abule yii ni eeyan mẹfa ti padanu ẹmi wọn níbi ayẹyẹ igbeyawo kan. Lara awọn to padanu ẹmi wọn ní ọkọ ìyàwó to ṣe ajọyọ lọjọ naa, ti orukọ rẹ jẹ Obinna Dieke. Iyawo rẹ, Nebechi sì wa nile wosan níbi to ti ń gba itọju pẹlu awọn mẹjọ miiran. Obinna Dieke lo wa lati Makudi niipinlẹ Benue, to jẹ onisowo, ko to jẹ Ọlọhun nipe. Aburo oloogbe, Chinedu Dieke, ẹni to ba BBC  sọrọ ni àna òun, Joseph Ogbonna pẹlu ọmọ rẹ meji lo ba isele lọ. Chinedu tẹsiwaju pe aburo oun lobinrin Goodness ati iya awọn wa nile iwosan, níbi tí wọn ti gba itọju.


Obinna Dieke lo wa lati Makudi niipinlẹ Benue, to jẹ onisowo, ko to jẹ Ọlọhun nipe. Aburo oloogbe, Chinedu Dieke, ẹni to ba BBC  sọrọ ni àna òun, Joseph Ogbonna pẹlu ọmọ rẹ meji lo ba isele lọ. Chinedu tẹsiwaju pe aburo oun lobinrin Goodness ati iya awọn wa nile iwosan, níbi tí wọn ti gba itọju. Ósejumikoro lati abule Adani ni oun fura pe wọn fi majele sì oúnjẹ awọn mọlẹbi naa sugbọn iwadi si n lọwọ. Kọmisona Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Enugu, Ahmed Ammani tí pa a lasẹ pe ki iwadi bẹrẹ lori iṣẹlẹ naa.\nNinu atẹsita kan ti agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa fi sọwọ sì awọn akọroyin, Daniel Ndukwe ni Kọmisona rọ awọn araalu lati fọwọsowọpọ pẹlu ìjọba lori iwadi wọn nipa iṣẹlẹ naa.\nKọmisona ni awọn ti bẹrẹ iwadi ni kete tí awọn gbọ nipa iṣẹlẹ naa. Kò dín ní ènìyàn mẹ́fà tí wọ́n pàdánù ẹ̀mí wọn lẹ́yìn tí wọ́n kópa níbi ayẹyẹ ìgbéyàwó kan ní ìlú Akutara, agbègbè Adani ní ìjọba ìbílẹ̀ Uzo-Uwani, ìpínlẹ̀ Enugu.


Ósejumikoro lati abule Adani ni oun fura pe wọn fi majele sì oúnjẹ awọn mọlẹbi naa sugbọn iwadi si n lọwọ. Kọmisona Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Enugu, Ahmed Ammani tí pa a lasẹ pe ki iwadi bẹrẹ lori iṣẹlẹ naa.\nNinu atẹsita kan ti agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa fi sọwọ sì awọn akọroyin, Daniel Ndukwe ni Kọmisona rọ awọn araalu lati fọwọsowọpọ pẹlu ìjọba lori iwadi wọn nipa iṣẹlẹ naa.\nKọmisona ni awọn ti bẹrẹ iwadi ni kete tí awọn gbọ nipa iṣẹlẹ naa. Kò dín ní ènìyàn mẹ́fà tí wọ́n pàdánù ẹ̀mí wọn lẹ́yìn tí wọ́n kópa níbi ayẹyẹ ìgbéyàwó kan ní ìlú Akutara, agbègbè Adani ní ìjọba ìbílẹ̀ Uzo-Uwani, ìpínlẹ̀ Enugu. Lára àwọn tó pàdánù ẹ̀mí wọn náà ni ọkọ ìyàwó gangan, Obinna Dike ẹni ọdún mọ́kànlélọ́gbọ̀n, tí àwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀ tẹ̀lé lọ sí ibi ayẹyẹ ìgbéyàwó ọ̀hún. Ọ̀pọ́ àwọn eeyan mìíràn ló sì tún wà ní ilé ìwòsàn báyìí níbi tí wọ́n ti ń gba ìtọ́jú lọ́wọ́. Lára àwọn mẹ́jọ mìíràn tí wọ́n ń gba ìtọ́jú ní ilé ìwòsàn ni ìyàwó gan -an fúnra rẹ̀.


Lára àwọn tó pàdánù ẹ̀mí wọn náà ni ọkọ ìyàwó gangan, Obinna Dike ẹni ọdún mọ́kànlélọ́gbọ̀n, tí àwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀ tẹ̀lé lọ sí ibi ayẹyẹ ìgbéyàwó ọ̀hún. Ọ̀pọ́ àwọn eeyan mìíràn ló sì tún wà ní ilé ìwòsàn báyìí níbi tí wọ́n ti ń gba ìtọ́jú lọ́wọ́. Lára àwọn mẹ́jọ mìíràn tí wọ́n ń gba ìtọ́jú ní ilé ìwòsàn ni ìyàwó gan -an fúnra rẹ̀. Gẹ́gẹ́ bí ohun tí agbẹnusọ iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Enugu, Daniel Ndukwe fi tó àwọn akọ̀ròyìn létí, ó ní lọ́jọ́ Ẹtì, ọjọ́ Kẹrìndínlọ́gbọ̀n, oṣù Kẹjọ̀ ni ìgbéyàwó ní ìlànà ìbílẹ̀ wáyé kí ìṣẹ̀lẹ̀ láabi náà tó ṣẹlẹ̀. Ndukwe ní lẹ́yìn ìgbéyàwó náà ni ọkọ ìyàwó àti àwọn ènìyàn rẹ̀ padà sí Adani láti túbọ̀ tẹ̀síwájú pẹ̀lú ayẹyẹ wọn. Ó ní nígbà tí ó di òwúrọ̀ ọjọ́ kejì tí wọn kò rí kí ọkọ ìyàwó àti àwọn ènìyàn rẹ̀ márùn-ún jáde kúrò nínú yàrá tí wọ́n sùn, ni àwọn ara ilé já ilẹ̀kùn wọlé.


Gẹ́gẹ́ bí ohun tí agbẹnusọ iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Enugu, Daniel Ndukwe fi tó àwọn akọ̀ròyìn létí, ó ní lọ́jọ́ Ẹtì, ọjọ́ Kẹrìndínlọ́gbọ̀n, oṣù Kẹjọ̀ ni ìgbéyàwó ní ìlànà ìbílẹ̀ wáyé kí ìṣẹ̀lẹ̀ láabi náà tó ṣẹlẹ̀. Ndukwe ní lẹ́yìn ìgbéyàwó náà ni ọkọ ìyàwó àti àwọn ènìyàn rẹ̀ padà sí Adani láti túbọ̀ tẹ̀síwájú pẹ̀lú ayẹyẹ wọn. Ó ní nígbà tí ó di òwúrọ̀ ọjọ́ kejì tí wọn kò rí kí ọkọ ìyàwó àti àwọn ènìyàn rẹ̀ márùn-ún jáde kúrò nínú yàrá tí wọ́n sùn, ni àwọn ara ilé já ilẹ̀kùn wọlé. Ó ṣàlàyé wí pé nígbà tí wọ́n fi ma já ilẹ̀kùn wọlé ni wọ́n bá àwọn ènìyàn ọ̀hún níbi tí wọ́n ti ń pọ̀kàkà ikú, tí wọ́n sì ń pọ nǹkan funfun jáde lẹ́nu. Ndukwe fi kun pé nígbà tí wọ́n fi máa gbé àwọn ènìyàn mẹ́fẹ́ẹ̀fà naa dé ilé ìwòsàn, wọ́n ti jẹ́ Ọlọ́run nípè. Ó ní wọ́n ti wà ní yàrá ìgbóòkúsí fún àyẹ̀wò àti ìwádìí tó péye.


Ó ṣàlàyé wí pé nígbà tí wọ́n fi ma já ilẹ̀kùn wọlé ni wọ́n bá àwọn ènìyàn ọ̀hún níbi tí wọ́n ti ń pọ̀kàkà ikú, tí wọ́n sì ń pọ nǹkan funfun jáde lẹ́nu. Ndukwe fi kun pé nígbà tí wọ́n fi máa gbé àwọn ènìyàn mẹ́fẹ́ẹ̀fà naa dé ilé ìwòsàn, wọ́n ti jẹ́ Ọlọ́run nípè. Ó ní wọ́n ti wà ní yàrá ìgbóòkúsí fún àyẹ̀wò àti ìwádìí tó péye. Bákan náà ló ní àwọn tó wà ní ilé ìwòsàn ti ń gba ìtọ́jú, tí ara wọn sì ti ń balẹ̀. Ó fi kun pé Kọmíṣọ́nà ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Enugu, Ahmed Ammani ti pè fún ìwádìí tó péye láti fi ìdí ohun tó ṣẹlẹ̀ gan-an múlẹ̀. Nígbà tó ń bá àwọn ẹbí olóògbé kẹdùn, ó rọ àwọn ènìyàn ìlú náà láti fi ẹ̀sọ̀ ṣe, kí wọ́n sì ran àwọn ọlọ́pàá lọ́wọ́ lórí ìwádìí wọn.


Bákan náà ló ní àwọn tó wà ní ilé ìwòsàn ti ń gba ìtọ́jú, tí ara wọn sì ti ń balẹ̀. Ó fi kun pé Kọmíṣọ́nà ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Enugu, Ahmed Ammani ti pè fún ìwádìí tó péye láti fi ìdí ohun tó ṣẹlẹ̀ gan-an múlẹ̀. Nígbà tó ń bá àwọn ẹbí olóògbé kẹdùn, ó rọ àwọn ènìyàn ìlú náà láti fi ẹ̀sọ̀ ṣe, kí wọ́n sì ran àwọn ọlọ́pàá lọ́wọ́ lórí ìwádìí wọn.


Kí ní ọba Irele l‘Ondo ṣe, tí Akeredolu fi ní kí ọlọ́pàá lọ gbe?

Gomina ipinlẹ Ondo, Oluwarotimi Akeredolu ti paṣẹ fun kọmisọna ọlọpaa, Oyediran Oyeyemi, lati fi panpẹ ọba mu Olofun ti Irele, Ọba Oloworiyibi  Ademola Idowu. Ijọba ibilẹ Irele ni ipinlẹ Ondo ni Ọba naa jọba le lori. Gomina Akeredolu ni Ọba Oloworiyibi ṣe ju ara rẹ lọ, ti oun ko si fi ọwọ si iṣejọba naa tabi fun ẹnikẹni ni ipo Olofun ti ilu Irele. Oṣu to kọja ni Ọba Ademola naa gori itẹ baba rẹ gẹgẹ bi ọba. Amọ awọn kan fi aidunnu wọn han, ti wọn si kọ lẹta ranṣẹ si ijọba wipe magomago wa ni ọna to gba de ade ọba. Ninu lẹta ti gomina kọ si ileeṣẹ ọlọpaa naa lo ti ṣapejuwe bi ọba naa ṣe jẹ gẹgẹ bi aimọ ala ẹni ati ọna ti ko ba ofin mu.


Oṣu to kọja ni Ọba Ademola naa gori itẹ baba rẹ gẹgẹ bi ọba. Amọ awọn kan fi aidunnu wọn han, ti wọn si kọ lẹta ranṣẹ si ijọba wipe magomago wa ni ọna to gba de ade ọba. Ninu lẹta ti gomina kọ si ileeṣẹ ọlọpaa naa lo ti ṣapejuwe bi ọba naa ṣe jẹ gẹgẹ bi aimọ ala ẹni ati ọna ti ko ba ofin mu. Gomina Akeredolu ni iyansipo rẹ le da rudurudu silẹ ni agbegbe naa, ti ohun to ti n dara nibẹ tẹlẹ si le tu ka.


Gomina Akeredolu ni iyansipo rẹ le da rudurudu silẹ ni agbegbe naa, ti ohun to ti n dara nibẹ tẹlẹ si le tu ka.


Rògbòdìyàn Iraq fẹjú si, àdó olóró àti ìbọn ń dún lákọlákọ

Ko din ni eeyan mẹtalelogun ti wọn pa bayii nibi ija igboro to n waye ni olu ilu orilẹ-ede Iraq, Baghdad, lẹyin ti oloṣelu kan ni oun ko ṣe oṣelu mọ. Niṣe ni iro ibọn ati nkan abugbamu n dun lakọlakọ lasiko ti awọn alatilẹyin olori ijọ ẹlẹsin Islam, Shia. Moqtada al-Sadr, yabo ile ijọba. Awọn agbofinro ti kede pe ọpọlọpọ eeyan lo tun farapa. Ṣugbọn Ọgbẹni Sadr ti paṣẹ fun awọn alatilẹyin naa, lati kuro niwaju ile aṣofin ti wọn wa, nibi ti wọn ti n ṣe iwọde fun ọpọlọpọ ọsẹ. Lati ọdun 2021 ni nkan ko ti fararọ ni Iraq nitori eto idibo ti wọn ko ṣe yọri.


Awọn agbofinro ti kede pe ọpọlọpọ eeyan lo tun farapa. Ṣugbọn Ọgbẹni Sadr ti paṣẹ fun awọn alatilẹyin naa, lati kuro niwaju ile aṣofin ti wọn wa, nibi ti wọn ti n ṣe iwọde fun ọpọlọpọ ọsẹ. Lati ọdun 2021 ni nkan ko ti fararọ ni Iraq nitori eto idibo ti wọn ko ṣe yọri. Igun Ọgbẹni Sadr lo ni aṣofin to pọ julọ ninu idibo oṣu Kẹwaa ọdun to kọja, ṣugbọn wọn kuna lati fẹnuko pẹlu igun keji to tun ni aṣofin to pọ, lori idasilẹ ijọba tuntun. Sadr, ni owurọ ọjọ Iṣẹgun, rawọ ẹbẹ si awọn eniyan orilẹ-ede Iraq, fun rogbodiyan naa , to si paṣẹ fun awọn alatilẹyin rẹ pe ki wọn dawọ iwọde wọn duro. “Igbesẹ yii ti kuro ni eyi ta fi n wa ayipada, nitori pe o ti sọ ilana alaafia nu.


Igun Ọgbẹni Sadr lo ni aṣofin to pọ julọ ninu idibo oṣu Kẹwaa ọdun to kọja, ṣugbọn wọn kuna lati fẹnuko pẹlu igun keji to tun ni aṣofin to pọ, lori idasilẹ ijọba tuntun. Sadr, ni owurọ ọjọ Iṣẹgun, rawọ ẹbẹ si awọn eniyan orilẹ-ede Iraq, fun rogbodiyan naa , to si paṣẹ fun awọn alatilẹyin rẹ pe ki wọn dawọ iwọde wọn duro. “Igbesẹ yii ti kuro ni eyi ta fi n wa ayipada, nitori pe o ti sọ ilana alaafia nu. “Eewọ ni lati ta ẹjẹ awọn ọmọ Iraq silẹ.” Lẹyin to sọ ọrọ yii lori amohunmaworan ni awọn ologun gbẹsẹ kuro lori ofin isede ti wọn fi sita lọjọ Aje. O ti le ni ogun ọdun ti Moqtada al-Sadr, ẹni ọdun mejidinlaadọta, ti jẹ gbajugbaja ati oloṣelu ni Iraq. Ikọ ọmọ ogun agbebọn rẹ, Mehdi Army to pada sọ orukọ rẹ ni Peace Brigades, , si wa lara awọn to doju ija kọ America ati awọn ọmọ ogun Iraq tuntun, lẹyin ogun to waye lọdun 2003 to gba ijọba danu lọwọ Saddam Hussein.


“Eewọ ni lati ta ẹjẹ awọn ọmọ Iraq silẹ.” Lẹyin to sọ ọrọ yii lori amohunmaworan ni awọn ologun gbẹsẹ kuro lori ofin isede ti wọn fi sita lọjọ Aje. O ti le ni ogun ọdun ti Moqtada al-Sadr, ẹni ọdun mejidinlaadọta, ti jẹ gbajugbaja ati oloṣelu ni Iraq. Ikọ ọmọ ogun agbebọn rẹ, Mehdi Army to pada sọ orukọ rẹ ni Peace Brigades, , si wa lara awọn to doju ija kọ America ati awọn ọmọ ogun Iraq tuntun, lẹyin ogun to waye lọdun 2003 to gba ijọba danu lọwọ Saddam Hussein. Olotu ijọba ilẹ Iraq ti wa bẹbẹ pe ki alaafia jọba pada. Oru mọju tun ni ija oju popo tun bẹrẹ nigba tawọn onija ọhun bẹrẹ si yinbọn lakọlakọ, ija yii si lo tii buru julọ ninu laasigbo to tii waye ri lorilede Iraq. Awọn agbofinro ni wahala naa lo bẹrẹ laarin awọn agbofinro alaafia to n se atilẹyin fun Sadr atawọn ikọ ọmọ ogun orilẹede naa.


Olotu ijọba ilẹ Iraq ti wa bẹbẹ pe ki alaafia jọba pada. Oru mọju tun ni ija oju popo tun bẹrẹ nigba tawọn onija ọhun bẹrẹ si yinbọn lakọlakọ, ija yii si lo tii buru julọ ninu laasigbo to tii waye ri lorilede Iraq. Awọn agbofinro ni wahala naa lo bẹrẹ laarin awọn agbofinro alaafia to n se atilẹyin fun Sadr atawọn ikọ ọmọ ogun orilẹede naa. Awọn fọnran fidio to si gba ori ayelujara kan lo n se afihan awọn agbofinro alaafia naa, ti wọn n lo awọn ohun ija oloro, to fi mọ ado oloro pẹlu. Orilede Iran, tii se orilẹede alamuleti Iraq, ti wa ti awọn nu bode rẹ pa nitori laasigbo naa, ti orilẹede Kuwait si ti paroko ransẹ sawọn ọmọ orilẹede rẹ, lati kuro ni Iraq kiakia. Awọn osisẹ eleto ilera ti wa kede pe eeyan mẹẹdogun to n se atilẹyin fun Sadr ni wọn ti yinbọn pa ninu wahala naa, ti o kere ta, eeyan ọtalelọọdunrun o din mẹwa (350) si fi ara pa yannayanna.


Awọn fọnran fidio to si gba ori ayelujara kan lo n se afihan awọn agbofinro alaafia naa, ti wọn n lo awọn ohun ija oloro, to fi mọ ado oloro pẹlu. Orilede Iran, tii se orilẹede alamuleti Iraq, ti wa ti awọn nu bode rẹ pa nitori laasigbo naa, ti orilẹede Kuwait si ti paroko ransẹ sawọn ọmọ orilẹede rẹ, lati kuro ni Iraq kiakia. Awọn osisẹ eleto ilera ti wa kede pe eeyan mẹẹdogun to n se atilẹyin fun Sadr ni wọn ti yinbọn pa ninu wahala naa, ti o kere ta, eeyan ọtalelọọdunrun o din mẹwa (350) si fi ara pa yannayanna. Wayi o, agbẹnusọ fun akọwe apapọ fun ajọ isọkan orilẹede agbaye, UN, Antonio Guterres ti kede pe ominu n kọ oun lori awọn isẹlẹ to n waye ni Iraq. O wa bẹbẹ pe ki wọn tete gbe igbesẹ lati pinwọ rogbodiyan naa, ko to fẹju ju bayii lọ.


Wayi o, agbẹnusọ fun akọwe apapọ fun ajọ isọkan orilẹede agbaye, UN, Antonio Guterres ti kede pe ominu n kọ oun lori awọn isẹlẹ to n waye ni Iraq. O wa bẹbẹ pe ki wọn tete gbe igbesẹ lati pinwọ rogbodiyan naa, ko to fẹju ju bayii lọ.


N kò ní kọyán olùdíje kankan kéré lásìkò ìbò, mo kórira ìrẹ́jẹ - Buhari

Aarẹ Muhammadu Buhari ti ni oun ko ni fi aye gba oludije kankan lati fi ọwọ ọla  gba awọn oludije yoku loju tabi lo dukia adani rẹ fi rẹ́ ẹnikẹni jẹ saaju ibo 2023. Buhari ni nibayii to ku oṣu mẹfa tí idibo yoo waye, awọn ọmọ orílẹ̀èdè yii yoo mọ rírí isejọba rẹ. Ninu atẹjade kan tí agbẹnusọ aarẹ, Femi Adeshina fisita fawọn akọroyin ni Aarẹ ti sisọ loju ọrọ yii nigba to n gba alejo awọn gomina niluu Abuja. Aarẹ ni gẹgẹ bi ibo awọn araalu ṣe fọhun ninu eto ìdibo gomina ni Ipinlẹ Anambra, Ekiti ati Osun. Bẹẹ naa ni yoo ṣe waye ninu eto ìdibo lọdun 2023. Aarẹ Buhari tẹsiwaju pe isejọba oun yoo fun gbogbo ẹgbẹ oselu ni anfani, tí oun ko si ni kọyan oludije kankan kere lati fi ṣafihan pe ìjọba oun lodi sì irẹjẹ.


Aarẹ ni gẹgẹ bi ibo awọn araalu ṣe fọhun ninu eto ìdibo gomina ni Ipinlẹ Anambra, Ekiti ati Osun. Bẹẹ naa ni yoo ṣe waye ninu eto ìdibo lọdun 2023. Aarẹ Buhari tẹsiwaju pe isejọba oun yoo fun gbogbo ẹgbẹ oselu ni anfani, tí oun ko si ni kọyan oludije kankan kere lati fi ṣafihan pe ìjọba oun lodi sì irẹjẹ. Buhari sọ siwaju pe "Mo fẹ ki gbogbo ọmọ orílẹede Naijiria mọ pe a ni ibọwọ fun wọn. Ti a ba si fẹ ki wọn mọ bẹẹ, ani lati fun wọn ní anfani lati yan ẹgbẹ oselu to ba wu wọn. Gbogbo wa la ri nnkan to waye ni Ipinlẹ Osun, Ekiti ati Anambra, eyi to fun mi ni igbagbọ pe aseyọri tí ń de ba isejọba wa. "


Buhari sọ siwaju pe "Mo fẹ ki gbogbo ọmọ orílẹede Naijiria mọ pe a ni ibọwọ fun wọn. Ti a ba si fẹ ki wọn mọ bẹẹ, ani lati fun wọn ní anfani lati yan ẹgbẹ oselu to ba wu wọn. Gbogbo wa la ri nnkan to waye ni Ipinlẹ Osun, Ekiti ati Anambra, eyi to fun mi ni igbagbọ pe aseyọri tí ń de ba isejọba wa. " A ko ni gba fun ẹnikẹni lati lo ọwọ agbara fun awọn ọmọ orilẹede Naijiria. Laarin oṣu mẹfa, awọn ọmọ Orilẹede yii yoo mọ rírí isejọba ẹgbẹ oselu APC.


A ko ni gba fun ẹnikẹni lati lo ọwọ agbara fun awọn ọmọ orilẹede Naijiria. Laarin oṣu mẹfa, awọn ọmọ Orilẹede yii yoo mọ rírí isejọba ẹgbẹ oselu APC.


Ọwọ́ ọlọ́pàá tẹ afurasí tó jí tírélà ìrẹsì gbé ní Ibadan

Kele ofin ti gbe afurasi ẹni ọdun mẹtadinlogun kan ti wọn pe orukọ rẹ ni Jolly Iyoha lori ẹsun wi pe o lẹdi apo pọ pẹlu awọn eeyan kan lati ja ọkọ ajagbe to n ko irẹsi lọ si ilu Akurẹ, ipinlẹ Ondo gba.\n\nIleeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ lo ṣe afihan awọn afurasi ti wọn nawọ gan ni olu ileeṣẹ ọlọpaa to n bẹ ni agbegbe Ẹlẹyẹle niluu Ibadan. Alukoro ileesẹ ọlọpaa n'ipinlẹ Ọyọ, Adewale Oṣifẹṣọ ṣe alaye fun awọn oniroyin wi pe iroyin to ọlọpaa leti nipa awọn ẹgbẹ ọdaran kan, ti wọn maa n ja ọkọ nla gba. ti wọn si n dari awọn ọkọ naa lọ si ibomii.\n\nEleyii lo si mu ki ileeṣẹ ọlọpaa bẹrẹ iṣẹ iwadii titi ti wọn fi ni anfani lati ṣe awari ọkan ninu wọn. Lẹyin ti kele ofin gbe Jolly Iyoha, wọn ba apo irẹsi aadoje(130) ti iye owo rẹ le Milliọnu mẹrin naira (#4,680,000) ninu ọkọ ajagbe ti wọn ja gba.\n\nAlekun iṣẹ iwadii fi idi rẹ mulẹ wi pe, ilu Akurẹ ni ọkọ ajagbe naa n ko ẹru lọ lati ipinlẹ Kano, ki awọn ọdaran naa to jaa gba. Bakan naa ni afurasi ti wọn mu ṣe alaye wi pe awọn ti n gbero lati lọ ta awọn irẹsi naa ni ilu Okene n'ipinlẹ Kogi.\n\nAgbegbe Alakia ni wọn ti mu afurasi naa niluu Ibadan ti o si ti jẹwọ lori ẹsun ti wọn fi kan an. Lọwọlọwọ bayii, ileeṣẹ ọlọpaa n gbọ tẹnu rẹ gẹgẹ bi iṣẹ iwadii ṣe n tẹsiwaju.


Á júwe ilé fún Niyi Akintola tó bá tẹ̀síwájú láti ṣiṣẹ́ tako wá - APC l‘Oyo

Ẹgbẹ oṣelu APC ni ipinlẹ Oyo ti ni oun yoo yọ Oloye Niyi Akintola bii jiga kuro ninu ẹgbẹ naa lori ẹsun pe o n sọrọ kobakungbe nipa ẹgbẹ ọhun. APC ni awọn ọrọ ti Akintola sọ lori ẹrọ redio kan lopin ọsẹ, pe ki awọn alatilẹyin oun dibo fun PDP ko bojumu. Ninu atẹjade kan ti alaga wọọdu kẹsan an ni ijọba ibilẹ Ido, Ismail Babatunde fi lede, ni eyi ti jẹyọ. Babatunde ni Akintola n ṣiṣẹ lodi si ẹgbẹ lẹyin to ke si awọn alatilẹyin rẹ lati dibo fun ẹgbẹ alatako ninu eto idibo to n bọ. O ni “Ṣiṣe iṣẹ lodi si ẹgbẹ atawọn ọrọ kobakungbe ti Akintola n sọ ti to lati sọ pe ki a yọ kuro ninu ẹgbẹ, sibẹsibẹ, a ko ni ṣe bẹẹ, amọ a oo kilọ fun ko tun iwa rẹ ṣe.” “Ṣugbọn ti Akintola ko ba jawọ ninu ṣiṣe iṣẹ lodi si ẹgbẹ, ko si ohun miran ti a oo ṣe ju pe ki a gbe igbesẹ lati yọ ninu ẹgbẹ naa ko to tu ẹgbẹ ọhun ka.” Ẹwẹ, ẹgbẹ kan, Oyo Kajola Group, OKG, ti gboriyin fun awọn alatilẹyin Akintola fun bi wọn ṣe fi ẹgbẹ oṣelu APC silẹ lati darapọ mọ PDP, paapaa lagbegbe oke Ogun. Gẹgẹ bii ohun ti ẹgbẹ naa sọ, Akintola ti fi ara rẹ han gẹgẹ bii oloṣelu to mọ ohun to n ṣe  bi ko ṣe fi ọrọ sabẹ ahọn sọ nipa APC.


Babatunde ni Akintola n ṣiṣẹ lodi si ẹgbẹ lẹyin to ke si awọn alatilẹyin rẹ lati dibo fun ẹgbẹ alatako ninu eto idibo to n bọ. O ni “Ṣiṣe iṣẹ lodi si ẹgbẹ atawọn ọrọ kobakungbe ti Akintola n sọ ti to lati sọ pe ki a yọ kuro ninu ẹgbẹ, sibẹsibẹ, a ko ni ṣe bẹẹ, amọ a oo kilọ fun ko tun iwa rẹ ṣe.” “Ṣugbọn ti Akintola ko ba jawọ ninu ṣiṣe iṣẹ lodi si ẹgbẹ, ko si ohun miran ti a oo ṣe ju pe ki a gbe igbesẹ lati yọ ninu ẹgbẹ naa ko to tu ẹgbẹ ọhun ka.” Ẹwẹ, ẹgbẹ kan, Oyo Kajola Group, OKG, ti gboriyin fun awọn alatilẹyin Akintola fun bi wọn ṣe fi ẹgbẹ oṣelu APC silẹ lati darapọ mọ PDP, paapaa lagbegbe oke Ogun. Gẹgẹ bii ohun ti ẹgbẹ naa sọ, Akintola ti fi ara rẹ han gẹgẹ bii oloṣelu to mọ ohun to n ṣe  bi ko ṣe fi ọrọ sabẹ ahọn sọ nipa APC. Ninu atẹjade kan ti OKG fi lede, eyii ti adari rẹ, Adebayo Ayandele buwọlu, wọn ni ko ya awọn lẹnu pe awọn eeyan kan n dunkoko mọ Akintola nitori pe wọn korira otitọ. OKG ni irẹwẹsi ti de ba ẹgbẹ oṣelu APC, bi awọn alatilẹyin  Akintola ṣe fi ẹgbẹ naa silẹ lati darapọ mọ PDP, o si ti fun PDP lagbara si. Wọn ni ariwo ẹnu lasan ni APC n pa lori awọn nnkan ti Akintola sọ lori redio kan lopin ọsẹ, ati pe opin ti n de ba ẹgbẹ oṣelu ọhun ni ipinlẹ Oyo.


Ninu atẹjade kan ti OKG fi lede, eyii ti adari rẹ, Adebayo Ayandele buwọlu, wọn ni ko ya awọn lẹnu pe awọn eeyan kan n dunkoko mọ Akintola nitori pe wọn korira otitọ. OKG ni irẹwẹsi ti de ba ẹgbẹ oṣelu APC, bi awọn alatilẹyin  Akintola ṣe fi ẹgbẹ naa silẹ lati darapọ mọ PDP, o si ti fun PDP lagbara si. Wọn ni ariwo ẹnu lasan ni APC n pa lori awọn nnkan ti Akintola sọ lori redio kan lopin ọsẹ, ati pe opin ti n de ba ẹgbẹ oṣelu ọhun ni ipinlẹ Oyo. Lẹyin naa ni wọn rọ Akintola lati maṣe tẹti si ohunkohun ti ẹgbẹ alatako ba n sọ nipa rẹ. Amọ wọn ni ko fọwọsowọpọ pẹlu awọn ọmọ ipinlẹ Oyo lati ṣiṣẹ ki gomina Seyi Makinde le wọle lẹẹkeji. Wayi o, Amofin agba Niyi Akintọla SAN, tii se eekan kan lẹgbẹ oṣelu APC, ti fesi sawọn ẹsun ti alaga wọọdu kan ni APC fi kan-an.


Lẹyin naa ni wọn rọ Akintola lati maṣe tẹti si ohunkohun ti ẹgbẹ alatako ba n sọ nipa rẹ. Amọ wọn ni ko fọwọsowọpọ pẹlu awọn ọmọ ipinlẹ Oyo lati ṣiṣẹ ki gomina Seyi Makinde le wọle lẹẹkeji. Wayi o, Amofin agba Niyi Akintọla SAN, tii se eekan kan lẹgbẹ oṣelu APC, ti fesi sawọn ẹsun ti alaga wọọdu kan ni APC fi kan-an. Akintola, lasiko to n ba BBC Yoruba sọrọ ni oun ti gbe alaga wọọdu Iddo naa,  Ismail Babatunde, lọ sile ẹjọ. Alaga naa lo ni o fọwọsi iwe ti awọn kan lẹgbẹ oṣelu APC kọ pe ki wọn yọ oun kuro lẹgbẹ oṣelu naa. Akintola ni ẹsun ibanilorukọjẹ ni oun fi kan alaga APC ni wọọdu naa, ti oun si n beere fun biliọnu kan naira owo itanran.


Akintola, lasiko to n ba BBC Yoruba sọrọ ni oun ti gbe alaga wọọdu Iddo naa,  Ismail Babatunde, lọ sile ẹjọ. Alaga naa lo ni o fọwọsi iwe ti awọn kan lẹgbẹ oṣelu APC kọ pe ki wọn yọ oun kuro lẹgbẹ oṣelu naa. Akintola ni ẹsun ibanilorukọjẹ ni oun fi kan alaga APC ni wọọdu naa, ti oun si n beere fun biliọnu kan naira owo itanran. Akintola sisọ loju ọrọ yii lasiko to n ba BBC News Yoruba sọrọ lori rukerudo to n waye lẹgbẹ oṣelu APC ni ipinlẹ Ọyọ. Oludije tẹlẹ sipo gomina nipinlẹ Oyo naa lo n fesi si iroyin kan  to ni awọn kan lẹgbẹ oṣelu APC ti gbe igbesẹ pe ki wọn yọ ọ lẹgbẹ oṣelu naa. Akintọla, tii se agba amofin (SAN) ṣalaye pe ko si ẹnikẹni to le e yọ oun lẹgbẹ oṣelu APC nitori pe oun n sọ ootọ inu oun jade.


Akintola sisọ loju ọrọ yii lasiko to n ba BBC News Yoruba sọrọ lori rukerudo to n waye lẹgbẹ oṣelu APC ni ipinlẹ Ọyọ. Oludije tẹlẹ sipo gomina nipinlẹ Oyo naa lo n fesi si iroyin kan  to ni awọn kan lẹgbẹ oṣelu APC ti gbe igbesẹ pe ki wọn yọ ọ lẹgbẹ oṣelu naa. Akintọla, tii se agba amofin (SAN) ṣalaye pe ko si ẹnikẹni to le e yọ oun lẹgbẹ oṣelu APC nitori pe oun n sọ ootọ inu oun jade. Amofin Akintola, nigba to n sọrọ pe awọn eekan ẹgbẹ APC nipinlẹ Ọyọ ti bẹ oun lori lẹta ibanilorukọjẹ naa, O ni baalẹ agbegbe Ọmi Adio gan an ti da si ọrọ naa lati bẹ oun. Agba oselu naa sisọ loju rẹ pe osisẹ kafinta ni alaga wọọdu to tọwọ bọ iwe naa ko si mọọ kọ tabi mọọ ka. “Ko le ka nnkan to tọwọ bọ iwe fun.


Amofin Akintola, nigba to n sọrọ pe awọn eekan ẹgbẹ APC nipinlẹ Ọyọ ti bẹ oun lori lẹta ibanilorukọjẹ naa, O ni baalẹ agbegbe Ọmi Adio gan an ti da si ọrọ naa lati bẹ oun. Agba oselu naa sisọ loju rẹ pe osisẹ kafinta ni alaga wọọdu to tọwọ bọ iwe naa ko si mọọ kọ tabi mọọ ka. “Ko le ka nnkan to tọwọ bọ iwe fun. Ismaila lẹni to tọwọ bọ iwe naa. Ko tilẹ lee ka a. A ṣẹṣẹ fun un ni iwe ipẹjọ ẹsun ibanilorukọjẹ ni, ti owo itanran ti a beere fun si jẹ biliọnu kan naira.” Amofin Niyi Akintọla SAN tun ṣalaye pe nibi ti ọrọ de duro ninu ẹgbẹ oṣelu APC nipinlẹ Ọyọ bayii, o daju, oun si lee fi ọwọ rẹ sọya pe ẹgbẹ oṣelu naa yoo fidi rẹmi ni idibo gomina lọdun 2023.


Ismaila lẹni to tọwọ bọ iwe naa. Ko tilẹ lee ka a. A ṣẹṣẹ fun un ni iwe ipẹjọ ẹsun ibanilorukọjẹ ni, ti owo itanran ti a beere fun si jẹ biliọnu kan naira.” Amofin Niyi Akintọla SAN tun ṣalaye pe nibi ti ọrọ de duro ninu ẹgbẹ oṣelu APC nipinlẹ Ọyọ bayii, o daju, oun si lee fi ọwọ rẹ sọya pe ẹgbẹ oṣelu naa yoo fidi rẹmi ni idibo gomina lọdun 2023. Eekan agbẹjọro naa, to ti lewaju igbẹjọ to gbe ọpọlọpọ gomina ati awọn oloṣelu miran de ipo iṣejọba lorilẹede Naijiria sọ pe, oun ko bẹru boya ẹnikẹni fẹ le oun kuro lẹgbẹ APC nitori ko si ere kan ti oun jẹ nibẹ, nigba ti wọn ko le oun gan. O ni ohun to ṣi n mu ki oun atawọn oloṣelu onilana itẹsiwaju ‘Progressives’ kan  ṣi duro sinu APC nipinlẹ Ọyọ, ko ju lati ṣe iṣẹ ati atilẹyin fun Aṣiwaju Bọla Ahmed Tinubu, to n dije fun ipo aarẹ lọ. Amofin Akintola ni gbogbo awọn lawọn mọ daju pe oludije fun ipo gomina ti ẹgbẹ oṣelu APC fa kalẹ, iyẹn Sẹnetọ Teslim Fọlarin, ko lee bori nibi idibo naa, ‘koda ko le ṣe ipo kẹta’.


Eekan agbẹjọro naa, to ti lewaju igbẹjọ to gbe ọpọlọpọ gomina ati awọn oloṣelu miran de ipo iṣejọba lorilẹede Naijiria sọ pe, oun ko bẹru boya ẹnikẹni fẹ le oun kuro lẹgbẹ APC nitori ko si ere kan ti oun jẹ nibẹ, nigba ti wọn ko le oun gan. O ni ohun to ṣi n mu ki oun atawọn oloṣelu onilana itẹsiwaju ‘Progressives’ kan  ṣi duro sinu APC nipinlẹ Ọyọ, ko ju lati ṣe iṣẹ ati atilẹyin fun Aṣiwaju Bọla Ahmed Tinubu, to n dije fun ipo aarẹ lọ. Amofin Akintola ni gbogbo awọn lawọn mọ daju pe oludije fun ipo gomina ti ẹgbẹ oṣelu APC fa kalẹ, iyẹn Sẹnetọ Teslim Fọlarin, ko lee bori nibi idibo naa, ‘koda ko le ṣe ipo kẹta’. O ni gbogbo awọn oludije lẹgbẹ oṣelu naa ni wọn n ni ikunsinu si Sẹnetọ Fọlarin. O ni ẹgbẹ oṣelu APC nipinlẹ̀ Ọyọ ti di ti iru wa- ogiri wa, ogiri wa, to bẹẹ gẹ to fi jẹ pe gbogbo awọn to gbe ẹgbẹ ro, ti wa di epo ẹgusi ti wọn ko fẹ ji ri mọ. Bakan naa lo ni igbesẹ awọn eeyan kan lati gba ẹgbẹ oṣelu miran lọ lati lee ri ọna ati gba tikẹti idije wa lara koko afẹnuko ti awọn ọmọ ẹgbẹ naa to n fapa janu fẹnu ko si.


O ni gbogbo awọn oludije lẹgbẹ oṣelu naa ni wọn n ni ikunsinu si Sẹnetọ Fọlarin. O ni ẹgbẹ oṣelu APC nipinlẹ̀ Ọyọ ti di ti iru wa- ogiri wa, ogiri wa, to bẹẹ gẹ to fi jẹ pe gbogbo awọn to gbe ẹgbẹ ro, ti wa di epo ẹgusi ti wọn ko fẹ ji ri mọ. Bakan naa lo ni igbesẹ awọn eeyan kan lati gba ẹgbẹ oṣelu miran lọ lati lee ri ọna ati gba tikẹti idije wa lara koko afẹnuko ti awọn ọmọ ẹgbẹ naa to n fapa janu fẹnu ko si. Amofin Akintọla ni koko afẹnuko kẹfa leyi, alaga ẹgbẹ oṣelu APC ni ijọba ibilẹ Saki-West, Họnọrebu Nathaniel Akano lo si fi sinu afẹnuko wọn pe ‘idalu ni iṣelu o. O ni ibikibi ti olukaluku oloselu ba ti maa ri tikẹti idije, ni ko lọ gba lọ’.


Amofin Akintọla ni koko afẹnuko kẹfa leyi, alaga ẹgbẹ oṣelu APC ni ijọba ibilẹ Saki-West, Họnọrebu Nathaniel Akano lo si fi sinu afẹnuko wọn pe ‘idalu ni iṣelu o. O ni ibikibi ti olukaluku oloselu ba ti maa ri tikẹti idije, ni ko lọ gba lọ’.


"Yóò tó ọjọ́ méjì tí Tobi àti Arewa ti kú, kí ọlọ́pàá tó wá gbé òkú wọn"

Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ilé ẹ̀kọ́ gíga fásitì ìpínlẹ̀ KWASU, ti ṣàlàyé ohun tí wọ́n mọ̀ nípa ohun tó ṣẹlẹ̀ sí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ méjì tí wọ́n ṣàdédé bá òkú wọn nínú yàrá. Orukọ awọn akẹkọọ naa ni Tobiloba Daniel àti Arewa Abayomi . BBC News Yorùbá kàn sí ilé ẹ̀kọ́ gíga Fásitì Kwara tó wà ní Malete láti fìdí ohun tó ṣẹlẹ̀ sí àwọn akẹ́kọ̀ọ́  náà múlẹ̀. Ní ìgbà tí a dé Jamlat Hostel ní agbègbè Sàfàrí ní ìlú Malete, níbi tí wọ́n ti bá òkú àwọn akẹ́kọ̀ọ́ nínú yàrá, ọ̀pọ́lọpọ̀ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ọ̀hún ni kò sí nílé níítorí ìdánwò tí wọ́n ń ṣe lọ́wọ́. Ọ̀kan lára àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó ń gbé nínú ilé tí wọ́n ti bá òkú àwọn akẹ́kọ̀ọ́ náà, Boluwatife Ali ṣàlàyé pé nínú yàrá ni òun wà, tí òun ṣàdédé gbọ́ tí wọ́n ń já ilẹ̀kùn yàrá kan. Boluwatife ní nígbà tí òun jáde láti mọ́ ohun tí ó ń ṣẹlẹ̀ ni òun ri wí pé àwọn ọlọ́pàá ló ń já ilẹ̀kùn yàrá àwọn akẹ́kọ̀ọ́ náà. “Nígbà tí mà á fi súnmọ́ ibẹ̀, ni mo bẹ̀rẹ̀ sí ní gbọ́ òórùn, ni mo ri wí pé àwọn méjéèjì tó ń gbé ibẹ̀ ló ti kú.” “Kò sí ẹni tó le ṣàlàyé pé báyìí ni nǹkan tó ṣẹlẹ̀ nítorí a ò mọ̀ nǹkankan, a kàn ṣá à gbọ́ wí pé wọ́n ti kú ni.” “Ní àárọ̀ ọjọ́bọ̀ tí àwọn ọlọ́pàá dé, tí wọ́n tó já ilẹ̀kùn ni a tó gbọ́ òórùn léyìí tó túmọ sí pé ó ṣeéṣe kí wọ́n ti kú sínú fún bí ọjọ́ méjì tí àwa kò mọ nǹkankan” Ẹlòmíràn tí òun náà tún bá àwọn ikọ̀ ìròyìn wa sọ̀rọ̀, Adejọyan Hakeem ní lásìkò ìdánwò báyìí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ló máa ń kó kúrò ní ilé wọn láti lọ kàwé nínú ọgbà ilé ẹ̀kọ́ tàbí lọ́dọ̀ ọ̀rẹ́ wọn tó bá súnmọ́ ìtòsí ọgbà ilé ẹ̀kọ́ wọn.


Ní ìgbà tí a dé Jamlat Hostel ní agbègbè Sàfàrí ní ìlú Malete, níbi tí wọ́n ti bá òkú àwọn akẹ́kọ̀ọ́ nínú yàrá, ọ̀pọ́lọpọ̀ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ọ̀hún ni kò sí nílé níítorí ìdánwò tí wọ́n ń ṣe lọ́wọ́. Ọ̀kan lára àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó ń gbé nínú ilé tí wọ́n ti bá òkú àwọn akẹ́kọ̀ọ́ náà, Boluwatife Ali ṣàlàyé pé nínú yàrá ni òun wà, tí òun ṣàdédé gbọ́ tí wọ́n ń já ilẹ̀kùn yàrá kan. Boluwatife ní nígbà tí òun jáde láti mọ́ ohun tí ó ń ṣẹlẹ̀ ni òun ri wí pé àwọn ọlọ́pàá ló ń já ilẹ̀kùn yàrá àwọn akẹ́kọ̀ọ́ náà. “Nígbà tí mà á fi súnmọ́ ibẹ̀, ni mo bẹ̀rẹ̀ sí ní gbọ́ òórùn, ni mo ri wí pé àwọn méjéèjì tó ń gbé ibẹ̀ ló ti kú.” “Kò sí ẹni tó le ṣàlàyé pé báyìí ni nǹkan tó ṣẹlẹ̀ nítorí a ò mọ̀ nǹkankan, a kàn ṣá à gbọ́ wí pé wọ́n ti kú ni.” “Ní àárọ̀ ọjọ́bọ̀ tí àwọn ọlọ́pàá dé, tí wọ́n tó já ilẹ̀kùn ni a tó gbọ́ òórùn léyìí tó túmọ sí pé ó ṣeéṣe kí wọ́n ti kú sínú fún bí ọjọ́ méjì tí àwa kò mọ nǹkankan” Ẹlòmíràn tí òun náà tún bá àwọn ikọ̀ ìròyìn wa sọ̀rọ̀, Adejọyan Hakeem ní lásìkò ìdánwò báyìí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ló máa ń kó kúrò ní ilé wọn láti lọ kàwé nínú ọgbà ilé ẹ̀kọ́ tàbí lọ́dọ̀ ọ̀rẹ́ wọn tó bá súnmọ́ ìtòsí ọgbà ilé ẹ̀kọ́ wọn. Hakeem ní inú ọgbà ilé ẹ̀kọ́ KWASU níbi tí òun ti lọ ṣe ìdánwò ní òwúrọ̀ ọjọ́bọ̀, ọjọ́ Kẹẹ̀dógbọ̀n, oṣù Kẹjọ ni ìròyìn kan òun lára wí pé àwọn ọlọ́pàá wà nínú ọgbà ilé àwọn. Ó ní àwọn tí àwọn jọ ń gbélé ló pe òun pé àwọn wà ní àgọ́ ọlọ́pàá nítorí ìròyìn ikú àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ọ̀hún. Nígbà tó ń sọ̀rọ̀ nípa ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn olóògbé náà pẹ̀lú àwọn ará ilé yóòkù, ó ní òun ní ìgbàgbọ́ wí pé ọmọbìnrin náà ló gba ilé ṣùgbọ́n àwọn máa ń rí ọkùnrin náà papọ̀ mọ ní gbogbo igbà.


Hakeem ní inú ọgbà ilé ẹ̀kọ́ KWASU níbi tí òun ti lọ ṣe ìdánwò ní òwúrọ̀ ọjọ́bọ̀, ọjọ́ Kẹẹ̀dógbọ̀n, oṣù Kẹjọ ni ìròyìn kan òun lára wí pé àwọn ọlọ́pàá wà nínú ọgbà ilé àwọn. Ó ní àwọn tí àwọn jọ ń gbélé ló pe òun pé àwọn wà ní àgọ́ ọlọ́pàá nítorí ìròyìn ikú àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ọ̀hún. Nígbà tó ń sọ̀rọ̀ nípa ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn olóògbé náà pẹ̀lú àwọn ará ilé yóòkù, ó ní òun ní ìgbàgbọ́ wí pé ọmọbìnrin náà ló gba ilé ṣùgbọ́n àwọn máa ń rí ọkùnrin náà papọ̀ mọ ní gbogbo igbà. Ó fi kun pé wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ kó wọlé ní ìpín kejì sáà tí àwọn wà yìí ni kò ṣe sí ìbáṣepọ̀ tó lọ bẹ́ẹ̀ láàárín wọn àti àwọn ará ilé yòókù. Nígbà tí ikọ̀ BBC News Yorùbá tún kàn sí Agbẹnusọ ilé ẹ̀kọ́ KWASU, Dókítà Saeedat Aliyu, ó ní àwọn ẹ̀ṣọ́ aláàbò ilé ẹ̀kọ́ ọ̀hún ti bẹ̀rẹ̀ ìwádìí láti ṣàwàrí àwọn ohun tí wọn mọ̀ nípa àwọn akẹ́kọ̀ọ́ náà. Aliyu ni bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé òun ti gbọ́ sí ọ̀rọ̀ náà, òun kò lè sọ ní pàtó wí pé nǹkan báyìí ló ṣẹlẹ̀ àmọ́ iṣẹ ti ń lọ lọ́wọ́ lórí rẹ̀.


Ó fi kun pé wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ kó wọlé ní ìpín kejì sáà tí àwọn wà yìí ni kò ṣe sí ìbáṣepọ̀ tó lọ bẹ́ẹ̀ láàárín wọn àti àwọn ará ilé yòókù. Nígbà tí ikọ̀ BBC News Yorùbá tún kàn sí Agbẹnusọ ilé ẹ̀kọ́ KWASU, Dókítà Saeedat Aliyu, ó ní àwọn ẹ̀ṣọ́ aláàbò ilé ẹ̀kọ́ ọ̀hún ti bẹ̀rẹ̀ ìwádìí láti ṣàwàrí àwọn ohun tí wọn mọ̀ nípa àwọn akẹ́kọ̀ọ́ náà. Aliyu ni bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé òun ti gbọ́ sí ọ̀rọ̀ náà, òun kò lè sọ ní pàtó wí pé nǹkan báyìí ló ṣẹlẹ̀ àmọ́ iṣẹ ti ń lọ lọ́wọ́ lórí rẹ̀. Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Kwara ní nígbà tí àwọn ọ̀rẹ́ àwọn olóògbé ri wí [‘e àwọn kò rí àwọn akẹgbẹ́ wọn ní ilé ẹ̀kọ́ ni wọ́n wá gfi tó àgọ́ ọlọ́pàá létí. Agbẹnusọ ọlọpàá Kwara, Ajayi Okasanmi ní àwọn ọ̀rẹ́ tí wọ́n wá wọn lọ sí ilé ló rí wí pé àwọn ènìyàn wà nínú yàrá náà nígbà tí wọ́n yọjú láti ojú fèrèsé. Okasanmi ní nígbà náà ni àwọn lọ fi ọ̀rọ̀ náà tó àwọn aláṣẹ ilé ẹ̀kọ́ ọ̀hún létí kí wọ́n tó lọ gbé òkú wọn.


Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Kwara ní nígbà tí àwọn ọ̀rẹ́ àwọn olóògbé ri wí [‘e àwọn kò rí àwọn akẹgbẹ́ wọn ní ilé ẹ̀kọ́ ni wọ́n wá gfi tó àgọ́ ọlọ́pàá létí. Agbẹnusọ ọlọpàá Kwara, Ajayi Okasanmi ní àwọn ọ̀rẹ́ tí wọ́n wá wọn lọ sí ilé ló rí wí pé àwọn ènìyàn wà nínú yàrá náà nígbà tí wọ́n yọjú láti ojú fèrèsé. Okasanmi ní nígbà náà ni àwọn lọ fi ọ̀rọ̀ náà tó àwọn aláṣẹ ilé ẹ̀kọ́ ọ̀hún létí kí wọ́n tó lọ gbé òkú wọn. Bákan náà ló fìdí rẹ̀ múlẹ̀ wí pé ìwádìí ń lọ lọ́wọ́ láti fìdí ìṣẹ̀lẹ̀ náà múlẹ̀ láìpẹ́. Gbogbo abiyamọ ayé, gbogbo wàhálà wa lórí àwọn ọmọ wa kò ní já sí asán. Kí ni ohun tó ṣokùnfà ikú àwọn akẹ́kọ̀ọ́ méjì ilé ẹ̀kọ́ gíga fásitì ìpínlẹ̀ Kwara, KWASU ni adugbo Malete nilu Ilorin?


Bákan náà ló fìdí rẹ̀ múlẹ̀ wí pé ìwádìí ń lọ lọ́wọ́ láti fìdí ìṣẹ̀lẹ̀ náà múlẹ̀ láìpẹ́. Gbogbo abiyamọ ayé, gbogbo wàhálà wa lórí àwọn ọmọ wa kò ní já sí asán. Kí ni ohun tó ṣokùnfà ikú àwọn akẹ́kọ̀ọ́ méjì ilé ẹ̀kọ́ gíga fásitì ìpínlẹ̀ Kwara, KWASU ni adugbo Malete nilu Ilorin? Awọn akẹkọọ naa ní wọ́n ṣàdédé bá òkú wọn nínú ilé ni, ìbéèrè yii si lo gba ẹnu àwọn ènìyàn. Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ náà tí wọ́n wà ní ìpele kejì eto ẹkọ wọn ni orúkọ wọn ń jẹ́ Tobiloba Daniel àti Arewa Abayomi. Ìròyìn ní Daniel àti Abayomi jẹ́ ọ̀rẹ́kùnrin àti ọ̀rẹ́bìnrin tí wọ́n jọ ń ṣe wọléwọ̀de.


Awọn akẹkọọ naa ní wọ́n ṣàdédé bá òkú wọn nínú ilé ni, ìbéèrè yii si lo gba ẹnu àwọn ènìyàn. Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ náà tí wọ́n wà ní ìpele kejì eto ẹkọ wọn ni orúkọ wọn ń jẹ́ Tobiloba Daniel àti Arewa Abayomi. Ìròyìn ní Daniel àti Abayomi jẹ́ ọ̀rẹ́kùnrin àti ọ̀rẹ́bìnrin tí wọ́n jọ ń ṣe wọléwọ̀de. Daniel àti Abayomi ń kàwé ní ìgbáradì fún ìdánwò wọn nínú ọgbà ilé ẹ̀kọ́ ọ̀hún kí wọ́n tó pinnu láti ma lọ sí ilé ìgbé wọn, èyí tó wà ní ìta ilé ẹ̀kọ́ náà. Ẹ̀wẹ̀, nígbà tí àwọn ọ̀rẹ́ wọn kò rí wọn láti wá fún ìdánwò tí wọ́n gbáradì fún ní ọjọ́ kejì, tí wọn kò sì tún rí wọ́n nínú ọgbà ilé ẹ̀kọ́ náà fún ọjọ́ méjì, ló mú ki wọn maa kọminú lórí ìdí tí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ náà kò farahàn fún ìdánwò. Nígbà tí wọ́n wá wọn nínú ọgbà tí wọ́n kò rí wọn, ni wọ́n wá rò ó láti wá wọn lọ sí ilé wọn.


Daniel àti Abayomi ń kàwé ní ìgbáradì fún ìdánwò wọn nínú ọgbà ilé ẹ̀kọ́ ọ̀hún kí wọ́n tó pinnu láti ma lọ sí ilé ìgbé wọn, èyí tó wà ní ìta ilé ẹ̀kọ́ náà. Ẹ̀wẹ̀, nígbà tí àwọn ọ̀rẹ́ wọn kò rí wọn láti wá fún ìdánwò tí wọ́n gbáradì fún ní ọjọ́ kejì, tí wọn kò sì tún rí wọ́n nínú ọgbà ilé ẹ̀kọ́ náà fún ọjọ́ méjì, ló mú ki wọn maa kọminú lórí ìdí tí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ náà kò farahàn fún ìdánwò. Nígbà tí wọ́n wá wọn nínú ọgbà tí wọ́n kò rí wọn, ni wọ́n wá rò ó láti wá wọn lọ sí ilé wọn. Nígbà tí wọ́n dé ilé wọn ni wọ́n bá òkú àwọn méjéèjì lórí ìbùsùn níhòhò. Akẹ́kọ̀ọ́ kan tó bá àwọn akọ̀ròyìn sọ̀rọ̀ ní àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó jẹ́ ọ̀rẹ́ Daniel àti Abayomi tí wọ́n rí òkú àwọn wọ́n, fi ọ̀rọ̀ náà tó àwọn aláṣẹ ilé ẹ̀kọ́ náà létí ní kíákíá. Nígbà tó ń fìdí ìṣẹ̀lẹ̀ náà múlẹ̀, Agbẹnusọ ilé ẹ̀kọ́ KWASU, Dókítà Saeedat Aliyu ní àwọn ẹ̀ṣọ́ aláàbò ilé ẹ̀kọ́ ọ̀hún ti bẹ̀rẹ̀ ìwádìí láti ṣàwàrí àwọn ohun tí wọn mọ̀ nípa àwọn akẹ́kọ̀ọ́ náà.


Nígbà tí wọ́n dé ilé wọn ni wọ́n bá òkú àwọn méjéèjì lórí ìbùsùn níhòhò. Akẹ́kọ̀ọ́ kan tó bá àwọn akọ̀ròyìn sọ̀rọ̀ ní àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó jẹ́ ọ̀rẹ́ Daniel àti Abayomi tí wọ́n rí òkú àwọn wọ́n, fi ọ̀rọ̀ náà tó àwọn aláṣẹ ilé ẹ̀kọ́ náà létí ní kíákíá. Nígbà tó ń fìdí ìṣẹ̀lẹ̀ náà múlẹ̀, Agbẹnusọ ilé ẹ̀kọ́ KWASU, Dókítà Saeedat Aliyu ní àwọn ẹ̀ṣọ́ aláàbò ilé ẹ̀kọ́ ọ̀hún ti bẹ̀rẹ̀ ìwádìí láti ṣàwàrí àwọn ohun tí wọn mọ̀ nípa àwọn akẹ́kọ̀ọ́ náà. Aliyu ni bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé òun ti gbọ́ sí ọ̀rọ̀ náà, òun kò lè sọ ní pàtó wí pé nǹkan báyìí ló ṣẹlẹ̀ àmọ́ iṣẹ ti ń lọ lọ́wọ́ lórí rẹ̀. Bákan náà ni agbẹnusọ iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Kwara, Ajayi Okasanmi ní àwọn ti gbọ́ sí ọ̀rọ́ ọ̀hún. O ni iṣẹ́ sì ti bẹ̀rẹ̀ láti mọ ohun tó ṣokùnfà ikú àwọn akẹ́kọ̀ọ́ náà.


Aliyu ni bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé òun ti gbọ́ sí ọ̀rọ̀ náà, òun kò lè sọ ní pàtó wí pé nǹkan báyìí ló ṣẹlẹ̀ àmọ́ iṣẹ ti ń lọ lọ́wọ́ lórí rẹ̀. Bákan náà ni agbẹnusọ iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Kwara, Ajayi Okasanmi ní àwọn ti gbọ́ sí ọ̀rọ́ ọ̀hún. O ni iṣẹ́ sì ti bẹ̀rẹ̀ láti mọ ohun tó ṣokùnfà ikú àwọn akẹ́kọ̀ọ́ náà. Okasanmi ní nígbà tí àwọn ọ̀rẹ́ wọ́n bá òkú àwọn akẹ́kọ̀ọ́ náà nínú ilé ni wọ́n lọ fi ọ̀rọ̀ náà tó àgọ́ ọlọ́pàá létí. Ó ní àwọn ọlọ́pàá ló gbé òkú àwọn akẹ́kọ̀ọ́ náà kúrò nínú yàrá, tí wọ́n sì ti gbe wọn lọ sí ilé ìgbóòkúpamọ́ sí fún àyẹ̀wò. Ó fi kun pé àwọn ma ṣe àyẹ̀wò láti mọ ohun tó ṣokùnfà ikú àwọn ọ̀dọ́ náà.


Okasanmi ní nígbà tí àwọn ọ̀rẹ́ wọ́n bá òkú àwọn akẹ́kọ̀ọ́ náà nínú ilé ni wọ́n lọ fi ọ̀rọ̀ náà tó àgọ́ ọlọ́pàá létí. Ó ní àwọn ọlọ́pàá ló gbé òkú àwọn akẹ́kọ̀ọ́ náà kúrò nínú yàrá, tí wọ́n sì ti gbe wọn lọ sí ilé ìgbóòkúpamọ́ sí fún àyẹ̀wò. Ó fi kun pé àwọn ma ṣe àyẹ̀wò láti mọ ohun tó ṣokùnfà ikú àwọn ọ̀dọ́ náà.


Wọ́n ṣá alága ẹgbẹ́ ọlọ́kọ̀ èrò pa l‘Eko lásìkò táwọn jàǹdùkú fẹ́ gbàkóso gáréèjì ọkọ̀

Rogbodiyan bẹ sil nilu Eko lọjọ Aiku ana, ti ọrs naa si di ni ti ori yọ, o dile. Wahala naa lo waye lati ọdọ awọn ọmọ ẹgbẹ ọlọkọ ero ti wọn fẹ gba akoso gareeji ọkọ to wa ni agbegbe Mile 12 nilu Eko. Wahala ati gba akoso gareeji naa lo mu ki awọn ọmọ ẹgbẹ ti inu n bi maa yinbọn soke lakọlakọ lasiko isẹlẹ naa, bakan naa ni wọn tun n sa ada pẹlu. Lasiko rogbodiyan yii, ẹmi eekan kan lara awọn ọmọ ẹgbẹ ọlọkọ ero, tii tun se alakoso gareeji ọkọ naa, Sulaimon Onaolapo ba isẹlẹ naa lọ. Onaolapo, ti inajigẹ rẹ n jẹ Arikuyeri, la gbọ pe wọn sa yanna-yanna pẹlu ada, ti awọn janduku apaniyan naa si sa lọ. Arikuyeri yii ni wọn lo jẹ alatilẹyin alaga tẹlẹ fun ẹgbẹ awakọ NURTW ni Eko, Alhaji Musiliu Akinsanya, ti ọpọ eeyan n pe ni MC Oluomo Alukoro ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Eko, Benjamin Hundeyin ti wa fidi isẹlẹ naa mulẹ, to si ni alaafia ti n pada jọba lagbegbe naa.


Lasiko rogbodiyan yii, ẹmi eekan kan lara awọn ọmọ ẹgbẹ ọlọkọ ero, tii tun se alakoso gareeji ọkọ naa, Sulaimon Onaolapo ba isẹlẹ naa lọ. Onaolapo, ti inajigẹ rẹ n jẹ Arikuyeri, la gbọ pe wọn sa yanna-yanna pẹlu ada, ti awọn janduku apaniyan naa si sa lọ. Arikuyeri yii ni wọn lo jẹ alatilẹyin alaga tẹlẹ fun ẹgbẹ awakọ NURTW ni Eko, Alhaji Musiliu Akinsanya, ti ọpọ eeyan n pe ni MC Oluomo Alukoro ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Eko, Benjamin Hundeyin ti wa fidi isẹlẹ naa mulẹ, to si ni alaafia ti n pada jọba lagbegbe naa. Bakan naa ni awọn ikọ digboluja tileesẹ ọlọpaa nilu Eko, ti wọn n pe ni Rapid Response Squad naa fidi isẹlẹ ọhun mulẹ loju opo Twitter rẹ. Ikọ RRS ni ohun gbogbo ti pada bọ sipo ni Mile 12, tawọn eeyan si n rin bo se yẹ.


Bakan naa ni awọn ikọ digboluja tileesẹ ọlọpaa nilu Eko, ti wọn n pe ni Rapid Response Squad naa fidi isẹlẹ ọhun mulẹ loju opo Twitter rẹ. Ikọ RRS ni ohun gbogbo ti pada bọ sipo ni Mile 12, tawọn eeyan si n rin bo se yẹ.


Àbúrò Fayose kó rí ajínigbé kankan, ìròyìn ìbẹ̀rù ló fi f'ọkọ̀ rẹ̀ kọlu nǹkan - Ọlọ́pàá

Ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Osun ti ṣalaye pe, Isaac Fayose aburo gomina ana ni ipinlẹ Ekiti, Ayọdele Fayoṣe ti ṣalaye otitiọ ọrọ nipa ohun to ṣẹlẹ gan. Islẹ naa lo waye lasiko irinajo rẹ lopopona maros Gbongan si Ife eyi to fi soju opo ayelujara rẹ. Isaac Fayose sọ pe awọn afurasi ajinigbe kọlu ohun atawọn eeyan kan lagbegbe Gbọngan nipinlẹ Ọṣun. Amọ atẹjade kan ti alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ  Ọṣun, Yemisi Opalola, fi sita sọ pe, lakọkọ naa, ko si ẹnikẹni to fi iroyin ikọlu kankan to ọlọpaa ipinlẹ naa leti. O tun ni bẹẹ ni kii ṣe Gbọngan ni ibi ti arakunrin naa juwe pe iṣẹlẹ naa ti waye. Atẹjade naa ni aburo gomina ana naa ko le sọ ni asọdaju pe iṣẹlẹ ijinigbe kankan waye lasiko irinajo rẹ.


Amọ atẹjade kan ti alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ  Ọṣun, Yemisi Opalola, fi sita sọ pe, lakọkọ naa, ko si ẹnikẹni to fi iroyin ikọlu kankan to ọlọpaa ipinlẹ naa leti. O tun ni bẹẹ ni kii ṣe Gbọngan ni ibi ti arakunrin naa juwe pe iṣẹlẹ naa ti waye. Atẹjade naa ni aburo gomina ana naa ko le sọ ni asọdaju pe iṣẹlẹ ijinigbe kankan waye lasiko irinajo rẹ. O ni irokuku ojo lo gbọ to fi da omi inu agbada nu nipa isẹlẹ ajinigbe naa. “Nigba to de agbegbe kan lẹyin ikọja odo Aṣejirẹ, ni ati maa dojukọ Ibadan lẹnu irinajo rẹ naa lati Ekiti si ilu Eko. O ri awọn arinrinajo kan ti wọn n yi ori ọkọ wọn pada fun ibẹru ikọlu awọn ti wọn ro pe wọn jẹ adigunjale.


O ni irokuku ojo lo gbọ to fi da omi inu agbada nu nipa isẹlẹ ajinigbe naa. “Nigba to de agbegbe kan lẹyin ikọja odo Aṣejirẹ, ni ati maa dojukọ Ibadan lẹnu irinajo rẹ naa lati Ekiti si ilu Eko. O ri awọn arinrinajo kan ti wọn n yi ori ọkọ wọn pada fun ibẹru ikọlu awọn ti wọn ro pe wọn jẹ adigunjale. Nibi ti oun pẹlu ti n gbero ati yi ori ọkọ rẹ pada lo ni ijamba ọrọ ranpẹ kan ti waye.” Ileeṣẹ ọlọpaa Osun ni Isaac Fayose funrarẹ ko fi oju ri awọn to n pe ni ajinigbe, bẹẹ ni ko si ẹnikẹni to fi ara ṣeṣe tabi ti wọn ji gbe. Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe awọn agbebọn ti kọlu Isaac Fayose, to jẹ aburo gomina ipinlẹ Ekiti nigba kan ri, Ayọ Fayoṣe. Gẹgẹ bi akọsilẹ to fi si oju opo ayelujara rẹ gbogbo, Ọgbẹni Isaac Fayoṣe ṣalaye pe agbegbe ilu Gbongan ni ipinlẹ Ọṣun lopopona marosẹ, ibadan si Ifẹ ni ikọlu naa ti waye.


Nibi ti oun pẹlu ti n gbero ati yi ori ọkọ rẹ pada lo ni ijamba ọrọ ranpẹ kan ti waye.” Ileeṣẹ ọlọpaa Osun ni Isaac Fayose funrarẹ ko fi oju ri awọn to n pe ni ajinigbe, bẹẹ ni ko si ẹnikẹni to fi ara ṣeṣe tabi ti wọn ji gbe. Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe awọn agbebọn ti kọlu Isaac Fayose, to jẹ aburo gomina ipinlẹ Ekiti nigba kan ri, Ayọ Fayoṣe. Gẹgẹ bi akọsilẹ to fi si oju opo ayelujara rẹ gbogbo, Ọgbẹni Isaac Fayoṣe ṣalaye pe agbegbe ilu Gbongan ni ipinlẹ Ọṣun lopopona marosẹ, ibadan si Ifẹ ni ikọlu naa ti waye. O ṣalaye wi pe lootọ ko si ẹnikẹni to padanu ẹmi rẹ lasiko ikọlu awọn agbebọn naa amọ wọn ji ọpọ awọn arinrinajo gbe lasiko ikọlu naa. Gẹgẹ bi aworan to fi si oju opo Instagram rẹ, ọkọ ayọkẹlẹ rẹ bajẹ pupọ pẹlu bi o ṣe ni awọn agbebọn naa ṣe ikọlu si ọkọ rẹ. Ninu ọrọ rẹ, alukoro fun ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Ọṣun SP Yẹmisi Ọpalọla ṣalaye pe ko si iroyin nipa isẹlẹ naa niwaju ileeṣẹ ọlọpaa.


O ṣalaye wi pe lootọ ko si ẹnikẹni to padanu ẹmi rẹ lasiko ikọlu awọn agbebọn naa amọ wọn ji ọpọ awọn arinrinajo gbe lasiko ikọlu naa. Gẹgẹ bi aworan to fi si oju opo Instagram rẹ, ọkọ ayọkẹlẹ rẹ bajẹ pupọ pẹlu bi o ṣe ni awọn agbebọn naa ṣe ikọlu si ọkọ rẹ. Ninu ọrọ rẹ, alukoro fun ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Ọṣun SP Yẹmisi Ọpalọla ṣalaye pe ko si iroyin nipa isẹlẹ naa niwaju ileeṣẹ ọlọpaa. Opalola ni Isaac Fayose ko fi ọrọ naa to awọn ọlọpaa leti. “Mo ti ba ọga ọlọpaa agbegbe ilu Gbọngan sọrọ o si ni pe ko si ẹnikẹni to fi iroyin iṣẹlẹ bẹẹ to awọn ọlọpaa leti.” Amọṣa alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ọṣun ni awọn ti bẹrẹ iwadii lati mọ ohun to ṣẹlẹ gan. O ni ọgbẹni Fayoṣe ko fi iroyin ohun to ṣẹlẹ yii to awọn ọlọpaa leti, ori ayelujara lo gbe ẹjọ lọ.


Opalola ni Isaac Fayose ko fi ọrọ naa to awọn ọlọpaa leti. “Mo ti ba ọga ọlọpaa agbegbe ilu Gbọngan sọrọ o si ni pe ko si ẹnikẹni to fi iroyin iṣẹlẹ bẹẹ to awọn ọlọpaa leti.” Amọṣa alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ọṣun ni awọn ti bẹrẹ iwadii lati mọ ohun to ṣẹlẹ gan. O ni ọgbẹni Fayoṣe ko fi iroyin ohun to ṣẹlẹ yii to awọn ọlọpaa leti, ori ayelujara lo gbe ẹjọ lọ. “Awa (Ọlọpaa) kii ṣe ẹmi ti yoo lee mọ ohun to n ṣẹlẹ nibi gbogbo ati nigba gbogbo. Oju opo Facebook kii ṣe agọ ọlọpaa. A nilo lati ṣi fi ọrọ wa aburo Fayose lẹnuwo nipa iṣẹlẹ naa.


“Awa (Ọlọpaa) kii ṣe ẹmi ti yoo lee mọ ohun to n ṣẹlẹ nibi gbogbo ati nigba gbogbo. Oju opo Facebook kii ṣe agọ ọlọpaa. A nilo lati ṣi fi ọrọ wa aburo Fayose lẹnuwo nipa iṣẹlẹ naa. Idi ni pe ọpọ ibeere la nilo lati bii ṣugbọn ti a ko ni le maa bi loju opo Facebook rẹ.”


Idi ni pe ọpọ ibeere la nilo lati bii ṣugbọn ti a ko ni le maa bi loju opo Facebook rẹ.”


Kí ló dé tí àwọn èèyàn ṣe ń fi orúkọ Ibrahim Chatta gbowó lórí ayélujára?

Gbajúgbajà òṣèré tíátà nnì Ibrahim Chatta ti rọ gbogbo àwọn tó ń lo àwòrán rẹ̀ lórí ayélujára láti máa fi tọrọ owó, pé kí wọ́n jáwọ́ nínú ìwà bẹ́ẹ̀. Èyí kò ṣẹ̀yìn bí àwòrán Ibrahim Chatta tó ṣàfihàn wí pé ó ní ìjàmbá iná, tí ara rẹ̀ sì bó yánnayànna ṣe gba orí ayélujára lẹ́nu ọjọ́ mẹ́ta yìí. Àwòrán yìí ló ṣokùnfá bí àwọn ènìyàn se ń gbé ìròyìn kiri wí pé Chatta ní ìjàmbá iná tó sì farapa gidigidi. Wọ́n ní ìfarapa yìí mu kó nílò owó tabua láti fi tọjú ara rẹ̀ lọ́wọ́ àìlera tó ń ba fínra yìí. Ìdí nìyí tí àwọn kan sì ti bẹ̀rẹ̀ sí ní gbé àwòrán yìí sórí ayélujára, tí wọ́n sì ń pè fún ìrànlọ́wọ́ fún Chatta láti fi tọ́jú ara rẹ̀. Ẹ̀wẹ̀, nínú fọ́nrán kan tí ibileojogbon fi léde lórí ẹ̀rọ ayélujára Instagram rẹ̀, ni Chatta ti sọ àfọ̀mọ́ ọ̀rọ̀ pé kokoko lara ọta òun le.


Wọ́n ní ìfarapa yìí mu kó nílò owó tabua láti fi tọjú ara rẹ̀ lọ́wọ́ àìlera tó ń ba fínra yìí. Ìdí nìyí tí àwọn kan sì ti bẹ̀rẹ̀ sí ní gbé àwòrán yìí sórí ayélujára, tí wọ́n sì ń pè fún ìrànlọ́wọ́ fún Chatta láti fi tọ́jú ara rẹ̀. Ẹ̀wẹ̀, nínú fọ́nrán kan tí ibileojogbon fi léde lórí ẹ̀rọ ayélujára Instagram rẹ̀, ni Chatta ti sọ àfọ̀mọ́ ọ̀rọ̀ pé kokoko lara ọta òun le. o ni òun kò ní ìjàmbá iná kankan. Ibrahim Chatta ní láyọ̀ àti àláfíà ni òun wà àti wí pé òun kò ní ìjàmbá ọkọ̀ tàbí iná kankan. Bákan náà ló ní òun kò sí ní ilé ìwòsàn tàbí lórí ìdùbúlẹ̀ àìsàn kankan.


o ni òun kò ní ìjàmbá iná kankan. Ibrahim Chatta ní láyọ̀ àti àláfíà ni òun wà àti wí pé òun kò ní ìjàmbá ọkọ̀ tàbí iná kankan. Bákan náà ló ní òun kò sí ní ilé ìwòsàn tàbí lórí ìdùbúlẹ̀ àìsàn kankan. Chatta ní òun ṣe fọ́nrán fidio náà láti fi ìdí òótọ́ múlẹ̀ wí pé kò sí nǹkankan tó ń bá òun fínra. O ni àwòràn tí àwọn ènìyàn ń gbé kiri náà jẹ́ èyí tí òun fúnra lára òun gbé sí orí ẹ̀rọ Instagram òun. Ó ní oko eré ni ayàwòrán kan, Hakeem Effects ti dárà sí òun lára pẹ̀lú àwọn ohun èlò eré láti lè jẹ́ kó dàbí òótọ́.


Chatta ní òun ṣe fọ́nrán fidio náà láti fi ìdí òótọ́ múlẹ̀ wí pé kò sí nǹkankan tó ń bá òun fínra. O ni àwòràn tí àwọn ènìyàn ń gbé kiri náà jẹ́ èyí tí òun fúnra lára òun gbé sí orí ẹ̀rọ Instagram òun. Ó ní oko eré ni ayàwòrán kan, Hakeem Effects ti dárà sí òun lára pẹ̀lú àwọn ohun èlò eré láti lè jẹ́ kó dàbí òótọ́. Ó wá dúpẹ́ lọ́wọ́ àwọn olólùfẹ́ rẹ̀ tí wọ́n ń kàn sí láti mọ́ ohun tó ṣẹlẹ̀ si gangan àti pé inú òun dún fún ìfẹ́ tí àwọn ènìyàn ń fi han òun. Chatta tún fi àsìkò náà jáwé ìkìlọ̀ fún àwọn ènìyàn tí wọ́n ń gbé àwòrán náà láti fi tọrọ owó fún ìtọ́jú òun láti jáwọ́ nínú ìwà bẹ́ẹ̀. Ó ní àwọn mìíràn tilẹ̀ tún ń kọ ọ́ sórí ayélujára wí pé olódì òun ti pàdánù ẹ̀mí rẹ̀.