Ọbasa ṣatilẹyin fawọn gomina agbegbe Guusu lori bi wọn ṣe fofin de fifi maaluu jẹko

Faith Adebọla, Eko Olori awọn aṣofin ipinlẹ Eko, Ọnarebu Mudashiru Ọbasa, ti sọ pe gbagbaagba loun wa lẹyin awọn gomina ipinlẹ mẹtadinlogun Guusu ilẹ wa lori ipinnu ti wọn ṣe laipẹ yii lati fofin de fifi maaluu jẹko ni gbangba lawọn ipinlẹ wọn, o ni igbesẹ to maa ṣe awọn araalu lanfaani lawọn gomina ọhun gbe. Ọbasa sọ lori ikanni ayelujara rẹ pe ipo ti ọrọ aabo to mẹhẹ lorileede yii wa ti de gongo, o si n ṣẹru baayan, latari bi iṣẹlẹ ijinigbe, ifẹmiṣofo ati idigunjale ṣe waa di iṣẹlẹ ojoojumọ, ti kinni ọhun ko si dawọ duro. Ọbasa ni ilu Eko naa ti n fara gba ninu iṣoro aabo to dẹnu kọlẹ ọhun, tori laipẹ yii lawọn gbọ pe iṣẹlẹ ijinigbe waye lagbegbe Ikẹja, loju ọna Lẹkki si Ẹpẹ, ati lagbegbe Ikorodu, bẹẹ si ni wahala awọn ọmọ ẹlẹgbẹ okunkun ko yee ṣẹlẹ. Aṣofin naa sọ pe: “Mo gboṣuba fawọn gomina Guusu yii, ipinnu ti wọn ṣe lati fofin de fifi maaluu jẹko ni gbangba, ati awọn mi-in ti wọn ka jade ninu atẹjade wọn lẹyin ipade to waye l’Asaba, nipinlẹ Delta, lati koju iṣoro aabo to mẹhẹ fihan pe akin loju ogun ni wọn, ati pe wọn nifẹẹ araalu ti wọn n ṣakoso le lori dọkan. Inu mi dun si bawọn gomina naa ṣe wa niṣọkan, ti wọn si fi igbanu kan ṣoṣo ṣ’ọja lori ọrọ yii, nnkan to daa gidi ni. Awọn gomina yii fihan pe aṣoju to ṣee fọkan tẹ lawọn, wọn si ti fi apẹẹrẹ rere lelẹ fun awọn to ku.


Aṣofin naa sọ pe: “Mo gboṣuba fawọn gomina Guusu yii, ipinnu ti wọn ṣe lati fofin de fifi maaluu jẹko ni gbangba, ati awọn mi-in ti wọn ka jade ninu atẹjade wọn lẹyin ipade to waye l’Asaba, nipinlẹ Delta, lati koju iṣoro aabo to mẹhẹ fihan pe akin loju ogun ni wọn, ati pe wọn nifẹẹ araalu ti wọn n ṣakoso le lori dọkan. Inu mi dun si bawọn gomina naa ṣe wa niṣọkan, ti wọn si fi igbanu kan ṣoṣo ṣ’ọja lori ọrọ yii, nnkan to daa gidi ni. Awọn gomina yii fihan pe aṣoju to ṣee fọkan tẹ lawọn, wọn si ti fi apẹẹrẹ rere lelẹ fun awọn to ku. Ọrọ aabo lorileede yii ti doju ẹ, inu ibẹru lawọn araalu wa, niṣe niṣoro naa si n fẹju kankan si i. Ojulowo lawọn nnkan tawọn gomina yii sọ pe awọn fẹ, ero wọn si ba ti araalu mu pẹlu.” Bẹẹ l’Ọbasa sọ.


Ọrọ aabo lorileede yii ti doju ẹ, inu ibẹru lawọn araalu wa, niṣe niṣoro naa si n fẹju kankan si i. Ojulowo lawọn nnkan tawọn gomina yii sọ pe awọn fẹ, ero wọn si ba ti araalu mu pẹlu.” Bẹẹ l’Ọbasa sọ.


Ọkan pataki lara iran to le ba wa gbogun ti wahala eto aabo lorileede yii ni awọn Fulani-Oluwoo

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Ọba Adewale Akanbi, Oluwoo tilu Iwo, ti ke si awọn Fulani darandaran atawọn Bororo ti wọn n gbe niluu Iwo ati ayika rẹ lati dẹkun kiko maaluu wọn jẹko kaakiri oko oloko. Oluwoo sọrọ yii laafin rẹ lasiko ipade alaafia kan to ṣe pẹlu awọn Fulani darandaran atawọn agbẹ. O ni niwọn igba toun ti gba awọn Fulani naa tọwọtẹsẹ lasiko ti ọpọlọpọ awọn ori-ade n le wọn jade kuro niluu wọn, ko gbọdọ nira fun awọn naa lati gbe igbesẹ ti yoo mu alaafia wa laarin ilu Iwo. Gẹgẹ bi kabiesi ṣe sọ, “Emi mọ pe ọdaran yatọ si iran, ko si iran ti ko ni ọdaran, idi niyẹn ti n ko fi le pe gbogbo awọn Fulani darandaran ni ọdaran, ṣugbọn ẹyin naa gbọdọ gbe igbesẹ ti yoo jẹ kawọn eeyan mọ iyatọ laarin ẹyin atawọn to n da wahala silẹ. “Mo mọ pe ọkan pataki lara iran to le ba wa gbogun ti wahala eto aabo lorileede yii ni iran Fulani, idi ni pe inu igbo lẹ n gbe, ẹ mọ awọn ajeji ti wọn n gba’nu igbo wọnu ilu laarin oru, ẹ mọ aṣiri wọn, ẹ si le fi to awa ori-ade leti nitori awa la sun mọ yin ju. “O ti to asiko bayii ki ẹ jawọ ninu kiko awọn maaluu yin jẹko oloko ka, ko sẹni ti ẹ ba oko rẹ jẹ ti inu rẹ yoo dun, a si n ka awọn eeyan wa lapa ko ni, ẹ ba awọn eeyan yin sọrọ, ko sẹni ti ko le fa wahala.


Gẹgẹ bi kabiesi ṣe sọ, “Emi mọ pe ọdaran yatọ si iran, ko si iran ti ko ni ọdaran, idi niyẹn ti n ko fi le pe gbogbo awọn Fulani darandaran ni ọdaran, ṣugbọn ẹyin naa gbọdọ gbe igbesẹ ti yoo jẹ kawọn eeyan mọ iyatọ laarin ẹyin atawọn to n da wahala silẹ. “Mo mọ pe ọkan pataki lara iran to le ba wa gbogun ti wahala eto aabo lorileede yii ni iran Fulani, idi ni pe inu igbo lẹ n gbe, ẹ mọ awọn ajeji ti wọn n gba’nu igbo wọnu ilu laarin oru, ẹ mọ aṣiri wọn, ẹ si le fi to awa ori-ade leti nitori awa la sun mọ yin ju. “O ti to asiko bayii ki ẹ jawọ ninu kiko awọn maaluu yin jẹko oloko ka, ko sẹni ti ẹ ba oko rẹ jẹ ti inu rẹ yoo dun, a si n ka awọn eeyan wa lapa ko ni, ẹ ba awọn eeyan yin sọrọ, ko sẹni ti ko le fa wahala. “Ko too di pe ijọba maa gbe ofin to lagbara silẹ fun yin, ẹ tete ba ara yin sọrọ, ẹ ko awọn maaluu yin soju kan ṣoṣo, ẹ jẹ kawọn ọmọ yin lọ maa ja koriko wa fun wọn dipo ki wọn lọọ maa ba oko oloko jẹ kaakiri. “Emi o fẹ wahala lorileede yii rara, bẹẹ ni n ko fẹ wahala niluu Iwo, mo ti gba yin nigba ojo, ẹyin naa ẹ gba mi nigba ẹẹrun. Mo ko yin mọra, gbogbo nnkan ti ẹ ba fẹ la maa ṣe fun yin, ẹ ko awọn maluu yin soju kan” Ẹni to ṣoju kọmiṣanna ọlọpaa Ọṣun nibi ipade apero naa, ACP Obbo Ukam, sọ pe alaafia nikan ni ọpakutẹlẹ idagbasoke to ba fẹẹ wa nibikibi, o ni dipo ki awọn araalu maa ṣedajọ lọwọ ara wọn, ki wọn maa fi ẹjọ Fulani darandaran to ba fi ẹran jẹ oko wọn sun ọlọpaa tabi awọn ori-ade.


“Ko too di pe ijọba maa gbe ofin to lagbara silẹ fun yin, ẹ tete ba ara yin sọrọ, ẹ ko awọn maaluu yin soju kan ṣoṣo, ẹ jẹ kawọn ọmọ yin lọ maa ja koriko wa fun wọn dipo ki wọn lọọ maa ba oko oloko jẹ kaakiri. “Emi o fẹ wahala lorileede yii rara, bẹẹ ni n ko fẹ wahala niluu Iwo, mo ti gba yin nigba ojo, ẹyin naa ẹ gba mi nigba ẹẹrun. Mo ko yin mọra, gbogbo nnkan ti ẹ ba fẹ la maa ṣe fun yin, ẹ ko awọn maluu yin soju kan” Ẹni to ṣoju kọmiṣanna ọlọpaa Ọṣun nibi ipade apero naa, ACP Obbo Ukam, sọ pe alaafia nikan ni ọpakutẹlẹ idagbasoke to ba fẹẹ wa nibikibi, o ni dipo ki awọn araalu maa ṣedajọ lọwọ ara wọn, ki wọn maa fi ẹjọ Fulani darandaran to ba fi ẹran jẹ oko wọn sun ọlọpaa tabi awọn ori-ade. Bakan naa ni alaga ipade naa to tun jẹ Kọmiṣanna feto ọgbin nipinlẹ Ọṣun, Ọnarebu Dayọ Adewọle, sọ pe laipẹ nijọba yoo ṣepade pọ pẹlu awọn tọrọ kan lati buwọ lu ohun ti yoo jẹ ijiya fun ẹnikẹni to ba ko maaluu jẹ kaakiri nipinlẹ Ọṣun. Gbogbo awọn ori-ade, awọn Fulani, awọn Bororo, awọn agbẹ atawọn mi-in ti wọn wa nibẹ ni wọn gboriyin fun Ọba Akanbi lori igbesẹ naa, ti wọn si sọ pẹlu idaniloju pe yoo mu ayipada nla ba nnkan niluu Iwo ati agbegbe rẹ.


Bakan naa ni alaga ipade naa to tun jẹ Kọmiṣanna feto ọgbin nipinlẹ Ọṣun, Ọnarebu Dayọ Adewọle, sọ pe laipẹ nijọba yoo ṣepade pọ pẹlu awọn tọrọ kan lati buwọ lu ohun ti yoo jẹ ijiya fun ẹnikẹni to ba ko maaluu jẹ kaakiri nipinlẹ Ọṣun. Gbogbo awọn ori-ade, awọn Fulani, awọn Bororo, awọn agbẹ atawọn mi-in ti wọn wa nibẹ ni wọn gboriyin fun Ọba Akanbi lori igbesẹ naa, ti wọn si sọ pẹlu idaniloju pe yoo mu ayipada nla ba nnkan niluu Iwo ati agbegbe rẹ.


Ifikun-lukun lọna to daa ju lati yanju awọn ipenija to n ba ilẹ wa finra – Sultan Sokoto

Faith Adebọla Olori ẹsin Musulumi nilẹ wa ati Sultan tilu Ṣokoto, Mohammad Sa’ad Abubakar, ti fọwọ sọya pe mimi ni ẹpọn agbo n mi, ko ni i ja bọ rara. O ni awọn ipenija ti Naijiria n koju yii ko le yọri si ogun abẹle rara. Ọjọbọ, Tọsidee, yii, ni ọba alaye onipo ki-in-ni l’Oke-Ọya ọhun sọrọ yii nibi apero kan ti ẹgbẹ awọn ẹlẹsin ni Naijiria (Nigeria Inter-Religious Council, NIREC) ṣe niluu Abuja, olu-ilu ilẹ wa. Sultan ni ko sẹni to ṣetan lati ba ẹnikan jagun lorileede yii, ati pe ifori kori, ifikun lukun loun ṣi mọ gẹgẹ bii ọna to daa ju lọ lati wa iyanju sawọn ipenija oriṣiiriṣii to n ba ilẹ wa finra. O ni: “Awọn eeyan kan ti n sọrọ pe bo ba le dogun ko dogun, wọn logun maa ṣẹlẹ ni Naijiria, mo beere pe ta lo fẹẹ ba ẹnikan jagun? Ninu gbogbo mọlẹbi kọọkan, bawọn Onigbagbọ ṣe wa lawọn ẹlẹsin Musulumi naa wa, ko si idile ti wọn tọpinpin ẹ delẹ ti ko si awọn ẹya mi-in to yatọ nibẹ, ọpọ idile lawọn ọmọ wọn ṣegbeyawo pẹlu ẹya to yatọ si tawọn obi wọn.


Sultan ni ko sẹni to ṣetan lati ba ẹnikan jagun lorileede yii, ati pe ifori kori, ifikun lukun loun ṣi mọ gẹgẹ bii ọna to daa ju lọ lati wa iyanju sawọn ipenija oriṣiiriṣii to n ba ilẹ wa finra. O ni: “Awọn eeyan kan ti n sọrọ pe bo ba le dogun ko dogun, wọn logun maa ṣẹlẹ ni Naijiria, mo beere pe ta lo fẹẹ ba ẹnikan jagun? Ninu gbogbo mọlẹbi kọọkan, bawọn Onigbagbọ ṣe wa lawọn ẹlẹsin Musulumi naa wa, ko si idile ti wọn tọpinpin ẹ delẹ ti ko si awọn ẹya mi-in to yatọ nibẹ, ọpọ idile lawọn ọmọ wọn ṣegbeyawo pẹlu ẹya to yatọ si tawọn obi wọn. Tori naa, ariwo tawọn kan n pa nipa ogun ati ija ko le ṣẹlẹ. Tẹ ẹ ba si wo o, awọn ti ko fẹ kọrọ yii dija lo pọ ju awọn to n pariwo ogun lọ, ọpọ eeyan daadaa to nifẹẹ alaafia, ti wọn si nifẹẹ ọmọlakeji wọn lo ṣi wa, ohun t’Ọlọrun si fọwọ si niyẹn. “Ẹ jẹ ka ṣi jọọ wa pọ, ka si jọ jokoo papọ, ka jọ jiroro iṣoro wa.


Tori naa, ariwo tawọn kan n pa nipa ogun ati ija ko le ṣẹlẹ. Tẹ ẹ ba si wo o, awọn ti ko fẹ kọrọ yii dija lo pọ ju awọn to n pariwo ogun lọ, ọpọ eeyan daadaa to nifẹẹ alaafia, ti wọn si nifẹẹ ọmọlakeji wọn lo ṣi wa, ohun t’Ọlọrun si fọwọ si niyẹn. “Ẹ jẹ ka ṣi jọọ wa pọ, ka si jọ jokoo papọ, ka jọ jiroro iṣoro wa. Emi gbagbọ daadaa ninu keeyan yanju iṣoro nitunbi inubu tori ohun ti ẹsin mi fi kọ mi lati maa ṣe nigba gbogbo niyẹn. Mo gbagbọ pe ọrọ ki i tobi ka f’ọbẹ bu u, bo ti wu kiṣoro kan le to, ta a ba jokoo lati fikun lukun nipa ẹ, o maa yanju, tori ki alaafia le wa lawọn kan fi n jagun, ti a ba si le ri alaafia naa lai jagun, ki la waa fẹ doju ibọn kọ ara wa si.”


Emi gbagbọ daadaa ninu keeyan yanju iṣoro nitunbi inubu tori ohun ti ẹsin mi fi kọ mi lati maa ṣe nigba gbogbo niyẹn. Mo gbagbọ pe ọrọ ki i tobi ka f’ọbẹ bu u, bo ti wu kiṣoro kan le to, ta a ba jokoo lati fikun lukun nipa ẹ, o maa yanju, tori ki alaafia le wa lawọn kan fi n jagun, ti a ba si le ri alaafia naa lai jagun, ki la waa fẹ doju ibọn kọ ara wa si.”


Ki ẹni ti ofin fifi maaluu jẹko ni gbangba ta a ṣe ko ba tẹ lọrun gba ile-ẹjọ lọ-Akeredolu

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu, ti sọ kobakungbe ọrọ si Minisita feto idajọ lorilẹ-ede yii, Amofin Agba Shehu Malami, fun bo ṣe sọrọ ta ko bawọn gomina ẹkun Guusu ṣe kede fífi ofin de kiko ẹran jẹ nita gbangba. Ninu atẹjade kan ti Arakunrin funra rẹ buwọ lu l’Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii, lo ti jẹ ko ye adajọ agba pe iwa omugọ patapata ni bo ṣe n ṣakawe awọn afẹmiṣofo darandaran pẹlu awọn to n ta paati ọkọ ninu ọrọ to sọ ta ko igbesẹ ti awọn gomina ẹkun Guusu gbe. Iru ọrọ tabi afiwe yii lo ni ko yẹ ko jade lẹnu ẹni to pe ara rẹ ni amofin agba. Aketi ni bawo leeyan ṣe fẹẹ maa ṣafiwe awọn oniṣowo paati ti wọn n ṣiṣẹ oojọ wọn lai fi tiwọn pa ẹlomiiran lara atawọn Fulani darandaran to n gbẹmi alaiṣẹ, ti wọn si tun n ba iṣẹ oniṣẹ jẹ? O ni gbogbo awọn gomina to wa ni iha ẹkun Guusu lawọn ti pinnu, bẹẹ lawọn ti ṣetan lati ṣamulo ofin tuntun naa lai si ohunkohun to le di i lọwọ. O ni adajọ agba yii lẹtọọ ati gba ile-ẹjọ lọ ti igbesẹ ti awọn gbe naa ko ba tẹ ẹ lọrun.


Ina gaasi tun jo eeyan meji pa nile Ọbasanjọ, l’Abẹokuta

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Eeyan meji mi-in ni wọn tun ti di oku bayii latari ina gaasi to tun jo wọn pa ninu ọgba Oluṣẹgun Obasanjọ Presidential Library(OOPL), l’Abẹokuta. Nnkan bii aago mọkanla aarọ Ọjọbọ, Tọsidee, ogunjọ, oṣu karun-un yii, ni awọn ọkunrin meji ti wọn jẹ oniṣẹ-ọwọ, n rọ afẹfẹ gaasi sinu ẹrọ amuletutu kan, eyi to wa ninu ‘Marcque Event Centre’ ninu ọgba naa, bi gaasi ọhun ṣe gbina lojiji niyẹn, to jo wọn pa. Ẹ oo ranti pe ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii ni ina gaasi pa eeyan meji ni Conference Hotel, ti i ṣe ti Ọtunba Gbenga Daniel, l’Abẹokuta kan naa, ti eeyan mẹta mi-in si fara pa, iyẹn lẹyin iṣẹlẹ to ṣẹlẹ lọsẹ to kọja, ti ina gaasi pa eeyan mẹfa l’Abẹokuta kan naa. Laarin ọsẹ meji, ko din leeyan meje to ti gbẹmi-in mi bayii l’Abẹokuta, latari gaasi to n bu gbaamu lojiji bi wọn ba ti n fi ṣiṣẹ lọwọ.


Obinrin yii gun ọkọ ẹ pa n’Ijẹbu-Ode nitori to fun obinrin mi-in loyun

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹ́òkúta Ọlanṣile Nasirudeen lorukọ obinrin yii, iyawo kẹrin ni lọọdẹ ọkọ ẹ, ṣugbọn obinrin kan tun ṣẹṣẹ loyun fọkọ naa bayii, eyi ti Lanṣile gbọ nipa ẹ, to si tori ẹ gun ọkọ wọn pa n’Ijẹbu -Ode ti wọn n gbe. Alapata ẹran lọkọ obinrin yii, iṣẹ naa ni Lanṣile funra ẹ n ṣe. Obinrin to fẹẹ diyawo karun-un lọọdẹ ọkọ wọn ni wọn lo wa sódò ẹran laipẹ yii, ni Lanṣile to ti gbọ nipa oyun obinrin naa ba ko o loju. O ni ẹtọ wo lo ni lati lóyún fọkọ oun, aya ko o to bẹẹ, o tun yọju si odo ẹran toun atọkọ oun wa, lọrọ ba dariwo. Iṣẹlẹ to ṣẹlẹ lodo ẹran naa lo tun faja laarin Lanṣile, ẹni ọdun mẹtadinlaaadọta (47), ati ọkọ rẹ to jẹ ẹni ọdun mọkanlelaaadọta (51). Bi Lanṣile ṣe fa ọbẹ yọ niyẹn, lo ba fi gun ọkọ rẹ lẹsẹ osi, ni iṣan ẹsẹ ba ja.


O ni ẹtọ wo lo ni lati lóyún fọkọ oun, aya ko o to bẹẹ, o tun yọju si odo ẹran toun atọkọ oun wa, lọrọ ba dariwo. Iṣẹlẹ to ṣẹlẹ lodo ẹran naa lo tun faja laarin Lanṣile, ẹni ọdun mẹtadinlaaadọta (47), ati ọkọ rẹ to jẹ ẹni ọdun mọkanlelaaadọta (51). Bi Lanṣile ṣe fa ọbẹ yọ niyẹn, lo ba fi gun ọkọ rẹ lẹsẹ osi, ni iṣan ẹsẹ ba ja. Wọn sare gbe ọkunrin naa lọ sọsibitu kan fun itọju pajawiri, awọn yẹn pada ni ki wọn maa gbe e lọ sọsibitu Jẹnẹra Ìjẹ̀bú-Ode. Ṣugbọn nibi ti wọn ti n tọju rẹ lọwọ lo ti dagbere faye, wọn ni ẹjẹ to pọ lo ti danu lara rẹ. Ni wọn ba mu ẹjọ lọ si teṣan ọlọpaa Ìjẹ̀bú-Ode, lawọn ọlọpaa ba lọ sile awọn Lanṣile lati mu un, ṣugbọn o ti sa lọ.


Wọn sare gbe ọkunrin naa lọ sọsibitu kan fun itọju pajawiri, awọn yẹn pada ni ki wọn maa gbe e lọ sọsibitu Jẹnẹra Ìjẹ̀bú-Ode. Ṣugbọn nibi ti wọn ti n tọju rẹ lọwọ lo ti dagbere faye, wọn ni ẹjẹ to pọ lo ti danu lara rẹ. Ni wọn ba mu ẹjọ lọ si teṣan ọlọpaa Ìjẹ̀bú-Ode, lawọn ọlọpaa ba lọ sile awọn Lanṣile lati mu un, ṣugbọn o ti sa lọ. Agbegbe kan ti wọn n pe ni Mobalufọn, n’Ijẹbu –Ode, kan naa ni wọn ti pada ri i mu. Nigba ti wọn beere idi to fi gun ọkọ ẹ lọbẹ, Lanṣile sọ pe ọkunrin naa lo kọkọ gba oun leti, nitori oun kan beere lọwọ iyawo ẹ tuntun naa pe ki lo waa ṣe nisọ awọn si ni. Wọn ti sinku ọkunrin naa nilana ẹsin Islam, lẹyin ti wọn ṣayẹwo oyinbo lati mọ ohun to fa iku rẹ gan-an.


Agbegbe kan ti wọn n pe ni Mobalufọn, n’Ijẹbu –Ode, kan naa ni wọn ti pada ri i mu. Nigba ti wọn beere idi to fi gun ọkọ ẹ lọbẹ, Lanṣile sọ pe ọkunrin naa lo kọkọ gba oun leti, nitori oun kan beere lọwọ iyawo ẹ tuntun naa pe ki lo waa ṣe nisọ awọn si ni. Wọn ti sinku ọkunrin naa nilana ẹsin Islam, lẹyin ti wọn ṣayẹwo oyinbo lati mọ ohun to fa iku rẹ gan-an. Lanṣile naa ti wa lẹka ti wọn ti n gbọ ẹjọ awọn apaayan, iwadii awọn ọlọpaa si n tẹsiwaju lori rẹ gẹgẹ bi DSP Abimbọla Oyeyẹmi, Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ogun, ṣe sọ.


Lanṣile naa ti wa lẹka ti wọn ti n gbọ ẹjọ awọn apaayan, iwadii awọn ọlọpaa si n tẹsiwaju lori rẹ gẹgẹ bi DSP Abimbọla Oyeyẹmi, Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ogun, ṣe sọ.


O ṣẹlẹ, Awọn agbebọn ji adajọ gbe ni kootu

Ọsan gangan ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii, ni Adajọ Kootu Ṣaria kan kagbako awọn ajinigbe. Alaaji Hussaini Samaila ni adajọ naa ti awọn agbebọn-rin ti wọn tun jẹ ajinigbe, gbe sa lọ ninu kootu rẹ to wa nijọba ibilẹ Safana, nipinlẹ Katsina. Abule kan ti wọn n pe ni Bauren Zakat ni kootu naa wa tẹlẹ gẹgẹ bawọn eeyan wọn ṣe wi, wọn ni ṣugbọn wọn ti gbe e lọ sibi kan to n jẹ Safana. Tibọn-tibọn ni wọn ni awọn ajinigbe ọhun ya wọ kootu yii, ni wọn ba ko Adajọ Samaila ni papamọra, wọn si gbe e lọ tefetefe. Ohun ti iṣẹlẹ yii fi ru awọn eeyan loju ni pe, awọn oṣiṣẹ kootu wa lẹnu iyanṣẹlodi lọwọlọwọ, ko sẹni to n lọ si kootu latigba ti wọn ti bẹrẹ iyanṣẹlodi naa. Ohun ti Adajọ Samaila lọọ ṣe ni kootu lọsan-an gangan to bọ sọwọ yii ṣokunkun si gbogbo awọn to gbọ pe wọn gbe e sa lọ ni.


Tibọn-tibọn ni wọn ni awọn ajinigbe ọhun ya wọ kootu yii, ni wọn ba ko Adajọ Samaila ni papamọra, wọn si gbe e lọ tefetefe. Ohun ti iṣẹlẹ yii fi ru awọn eeyan loju ni pe, awọn oṣiṣẹ kootu wa lẹnu iyanṣẹlodi lọwọlọwọ, ko sẹni to n lọ si kootu latigba ti wọn ti bẹrẹ iyanṣẹlodi naa. Ohun ti Adajọ Samaila lọọ ṣe ni kootu lọsan-an gangan to bọ sọwọ yii ṣokunkun si gbogbo awọn to gbọ pe wọn gbe e sa lọ ni. Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Katsina, Gambo Isah, fidi iṣẹlẹ yii mulẹ. O ṣalaye pe nitori aabo ti ko to naa ni wọn ṣe gbe kootu yii kuro nibi to wa tẹlẹ, ti wọn gbe e lọ si Safana. Gambo sọ pe Adajọ Samaila ko beere fọlọpaa tabi ẹṣọ kankan to fi da lọ si kootu, ẹnikẹni ko mọ pe o wa nibẹ.


Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Katsina, Gambo Isah, fidi iṣẹlẹ yii mulẹ. O ṣalaye pe nitori aabo ti ko to naa ni wọn ṣe gbe kootu yii kuro nibi to wa tẹlẹ, ti wọn gbe e lọ si Safana. Gambo sọ pe Adajọ Samaila ko beere fọlọpaa tabi ẹṣọ kankan to fi da lọ si kootu, ẹnikẹni ko mọ pe o wa nibẹ. O fi kun un pe awọn oṣiṣẹ kootu ko ṣiṣẹ lasiko yii paapaa, ohun ti adajọ lọọ ṣe ni kootu ko ye ẹnikan. O ni iwadii ti bẹrẹ ṣa lati ri idi okodoro iṣẹlẹ naa. Titi ta a fi pari iroyin yii, wọn ko ti i gburoo Adajọ Hussaini Samaila, bẹẹ lawọn to ji i gbe ko ti i kan si mọlẹbi rẹ fun owo itusilẹ.


O fi kun un pe awọn oṣiṣẹ kootu ko ṣiṣẹ lasiko yii paapaa, ohun ti adajọ lọọ ṣe ni kootu ko ye ẹnikan. O ni iwadii ti bẹrẹ ṣa lati ri idi okodoro iṣẹlẹ naa. Titi ta a fi pari iroyin yii, wọn ko ti i gburoo Adajọ Hussaini Samaila, bẹẹ lawọn to ji i gbe ko ti i kan si mọlẹbi rẹ fun owo itusilẹ.


Ajọ eleto idibo pariwo: Bi wọn ṣe n kọ lu awọn ileeṣẹ wa yii yoo ṣakoba feto idibo to n bọ o

Faith Adebọla “Laarin ọsẹ mẹta pere ọfiisi ileeṣẹ wa meje ni wọn kọ lu. Wọn dana sun marun-un, wọn si jalẹkun, wọn si ṣe ibẹ baṣubaṣu. Ipinlẹ Abia, Akwa Ibom, Enugu ati Ebonyi lawọn iṣẹlẹ naa ti waye. A o mọ ero ọkan awọn ti wọn wa nidii akọlu wọnyi to fi jẹ ileeṣẹ INEC ni wọn doju sọ lasiko yii. Ṣugbọn ohun to daju ni pe ti iwa basejẹ yii o ba duro, ko sọgbọn ko ma ṣakoba fun awọn eto idibo to n bọ lọna.” Ọjọgbọn Mahmood Yakubu, alaga ajọ INEC (Independent National Electoral Commission), iyẹn ajọ eleto idibo ilẹ wa ṣe sọ l’Ọjọruu, Wẹsidee yii, niluu Abuja, nigba to n sọrọ nipa awọn akọlu to waye si awọn ọfiisi ajọ naa lawọn ipinlẹ kan nilẹ Ibo laipẹ yii. Eyi to kẹyin ninu akọlu naa ni ọfiisi INEC meji ti wọn lawọn ọbayejẹ ẹda kan dana sun lafẹmọju Ọjọruu, Wẹsidee yii, nipinlẹ Ebonyi.


A o mọ ero ọkan awọn ti wọn wa nidii akọlu wọnyi to fi jẹ ileeṣẹ INEC ni wọn doju sọ lasiko yii. Ṣugbọn ohun to daju ni pe ti iwa basejẹ yii o ba duro, ko sọgbọn ko ma ṣakoba fun awọn eto idibo to n bọ lọna.” Ọjọgbọn Mahmood Yakubu, alaga ajọ INEC (Independent National Electoral Commission), iyẹn ajọ eleto idibo ilẹ wa ṣe sọ l’Ọjọruu, Wẹsidee yii, niluu Abuja, nigba to n sọrọ nipa awọn akọlu to waye si awọn ọfiisi ajọ naa lawọn ipinlẹ kan nilẹ Ibo laipẹ yii. Eyi to kẹyin ninu akọlu naa ni ọfiisi INEC meji ti wọn lawọn ọbayejẹ ẹda kan dana sun lafẹmọju Ọjọruu, Wẹsidee yii, nipinlẹ Ebonyi. Ọfiisi INEC to wa nijọba ibilẹ Ariwa Ezza, ateyi to wa nijọba ibilẹ Izzi, niṣẹlẹ naa ti waye. Ṣaaju ni Alukoro ajọ INEC, Ọgbẹni Cornelius Alli, ti fidi iṣẹlẹ yii mulẹ fawọn oniroyin ni Abakaliki, o lawọn janduku to ṣakọlu naa dana sun awọn aga onipako ti wọn fi n dibo, awọn jẹnẹretọ, ati awọn iwe idibo atawọn dukia olowo iyebiye to wa lawọn ọfiisi ọhun. Alaga ajọ INEC ni awọn ti bẹrẹ si i fori kori pẹlu awọn agbofinro lati ṣeto aabo to gbopọn fun ajọ ọhun, ati lati wadii ohun to fa akọlu lemọlemọ ọhun.


Ọfiisi INEC to wa nijọba ibilẹ Ariwa Ezza, ateyi to wa nijọba ibilẹ Izzi, niṣẹlẹ naa ti waye. Ṣaaju ni Alukoro ajọ INEC, Ọgbẹni Cornelius Alli, ti fidi iṣẹlẹ yii mulẹ fawọn oniroyin ni Abakaliki, o lawọn janduku to ṣakọlu naa dana sun awọn aga onipako ti wọn fi n dibo, awọn jẹnẹretọ, ati awọn iwe idibo atawọn dukia olowo iyebiye to wa lawọn ọfiisi ọhun. Alaga ajọ INEC ni awọn ti bẹrẹ si i fori kori pẹlu awọn agbofinro lati ṣeto aabo to gbopọn fun ajọ ọhun, ati lati wadii ohun to fa akọlu lemọlemọ ọhun. O ni yatọ sawọn dukia to ṣegbe, ọpọ awọn oṣiṣẹ ajọ naa ni wọn ti wa ninu ibẹru bayii, eyi si le nipa lori agbara wọn lati ṣe ojuṣe wọn lai si ifoya. O bẹnu atẹ lu iwa basejẹ naa, o si parọwa sawọn araalu lati fọwọ sowọ pọ pẹlu awọn agbofinro, pe ki wọn tete maa ta wọn lolobo ti wọn ba ti kẹẹfin awọn ọbayejẹ ti wọn fẹẹ ṣakọlu si nnkan ini ijọba.


O ni yatọ sawọn dukia to ṣegbe, ọpọ awọn oṣiṣẹ ajọ naa ni wọn ti wa ninu ibẹru bayii, eyi si le nipa lori agbara wọn lati ṣe ojuṣe wọn lai si ifoya. O bẹnu atẹ lu iwa basejẹ naa, o si parọwa sawọn araalu lati fọwọ sowọ pọ pẹlu awọn agbofinro, pe ki wọn tete maa ta wọn lolobo ti wọn ba ti kẹẹfin awọn ọbayejẹ ti wọn fẹẹ ṣakọlu si nnkan ini ijọba.


Ọdọ ọrẹ ni Lukman ti n bọ tawọn agbebọn fi yinbọn pa a ni Kwara

Stephen Ajagbe, Ilorin Ọkunrin kan, Lukman Owolabi, lo pade iku airotẹlẹ lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, lagbegbe Oju-ẹkun, nijọba ibilẹ Iwọ-Oorun Ilọrin, nipinlẹ Kwara. ALAROYE gbọ pe awọn ẹru iku naa lepa Lukman de adugbo rẹ, ṣugbọn nigba ti ẹnikan to n jẹ Gafaru Aladi n gbiyanju lati gba a silẹ loun naa fara gba ọta. Nnkan bii aago mọkanla alẹ lawọn tiṣẹlẹ naa ṣoju wọn sọ pe o ṣẹlẹ. Ko sẹni to mọ pato ohun to da wahala silẹ laarin ọkunrin naa atawọn to waa fi ibọn ka a mọle ọhun. ALAROYE gbọ pe lasiko tiyẹn n pada bọ lati ọdọ ọrẹ rẹ kan to lọọ ki lawọn agbebọn ti wọn fura si pe wọn jẹ agbanipa naa tẹle e debi ti wọn ti yinbọn fun un. Ile akọku kan ni wọn ni Lukman kọkọ fara pamọ si nigba to ri wọn.


Ko sẹni to mọ pato ohun to da wahala silẹ laarin ọkunrin naa atawọn to waa fi ibọn ka a mọle ọhun. ALAROYE gbọ pe lasiko tiyẹn n pada bọ lati ọdọ ọrẹ rẹ kan to lọọ ki lawọn agbebọn ti wọn fura si pe wọn jẹ agbanipa naa tẹle e debi ti wọn ti yinbọn fun un. Ile akọku kan ni wọn ni Lukman kọkọ fara pamọ si nigba to ri wọn. Inu ibẹ gan-an ni wọn pada ka a mọ, ti wọn si pa a si. A gbọ pe wọn ti sinku rẹ nilana Musulumi. Ṣugbọn, nigba ti akọroyin wa kan si Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Kwara, Ajayi Ọkasanmi, o loun ko ti i gbọ nipa iṣẹlẹ naa.


Inu ibẹ gan-an ni wọn pada ka a mọ, ti wọn si pa a si. A gbọ pe wọn ti sinku rẹ nilana Musulumi. Ṣugbọn, nigba ti akọroyin wa kan si Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Kwara, Ajayi Ọkasanmi, o loun ko ti i gbọ nipa iṣẹlẹ naa. O ṣeleri lati ṣewadii.


Ọlọpaa ti mu Marcus, ile onile lo lọọ fọ n’Ikọtun

Faith Adebọla, Eko Boya ọkan awọn olugbe Ikọtun si Igando yoo balẹ diẹ wayi, pẹlu bọwọ awọn agbofinro ṣe tẹ ogbologboo fọlefọle kan, Marcus Ikechukwu, ẹni ọdun mẹrinlelọgbọn ti wọn loun ni ko jẹ kawọn eeyan adugbo naa sun asunwọra, latari bo ṣe n fọle, to si n ji wọn lẹru ko sa lọ. Ọjọ Iṣẹgun, Tusidee to kọja yii, lawọn ọlọpaa ni ọwọ awọn ba ọmọ oru-la-a-ṣika ẹda yii, wọn lo ti pe ti okiki ẹ ti n kan lagbegbe Ikọtun, Igando, ati Surulere, nipinlẹ Eko, awọn ọlọpaa si ti n dọdẹ rẹ, ṣugbọn to jẹ bo ba ku diẹ kọwọ ba a lo n dawati. Wọn ni bi ikun ṣe fẹran ẹpa to bẹẹ lọkunrin ọmọ bibi ipinlẹ Imo to loun n gbe adugbo Karabosowa, lagbegbe Ọjọọ, Alaba, yii fẹran lati maa fọ ilẹkun ṣọọbu awọn ọlọja lọganjọ oru, ti yoo si ko wọn lẹru ati owo sa lọ. Awọn ọlọpaa to n lọ kaakiri ọja Alaba International Market, ni wọn fura si bọọsi Toyota alawọ ewe kan lọjọ Iṣẹgun ọhun, ni wọn ba da a duro lati wo ẹru to wa ninu ẹ. Wọn ni bi wọn ṣe n tu ẹru naa, wọn ba awọn foonu loriṣiiriṣii atawọn dukia mi-in, ẹrọ amunawa (jẹneretọ) nla mẹta ti ko ni ẹri pe oun lo ni wọn, wọn si tun ri ẹrọ ti wọn fi n ge irin ati atawọn nnkan eelo ti wọn fura si pe oun ni lafurasi ọdaran naa fi n ja ṣọọbu oniṣọọbu. Nigba ti wọn yẹ ara ẹ wo, wọn ri i pe o lẹbọ lẹru, ni wọn ba fi pampẹ ofin gbe e. Wọn lọkunrin naa ti jẹwọ ni teṣan wọn pe oun fọ ṣọọbu lọọ ji awọn dukia naa ni, o ni ẹẹkan naa kọ loun ji awọn jẹneretọ mẹtẹẹta o, ati pe ibi toun fẹẹ ta a si loun n ko wọn lọ tọwọ fi ba oun yii. Ṣa, wọn ti fiṣẹlẹ yii to kọmiṣanna ọlọpaa Eko leti, o si ti ni ki wọn taari Marcus sọdọ awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ ni Panti, Yaba.


Awọn ọlọpaa to n lọ kaakiri ọja Alaba International Market, ni wọn fura si bọọsi Toyota alawọ ewe kan lọjọ Iṣẹgun ọhun, ni wọn ba da a duro lati wo ẹru to wa ninu ẹ. Wọn ni bi wọn ṣe n tu ẹru naa, wọn ba awọn foonu loriṣiiriṣii atawọn dukia mi-in, ẹrọ amunawa (jẹneretọ) nla mẹta ti ko ni ẹri pe oun lo ni wọn, wọn si tun ri ẹrọ ti wọn fi n ge irin ati atawọn nnkan eelo ti wọn fura si pe oun ni lafurasi ọdaran naa fi n ja ṣọọbu oniṣọọbu. Nigba ti wọn yẹ ara ẹ wo, wọn ri i pe o lẹbọ lẹru, ni wọn ba fi pampẹ ofin gbe e. Wọn lọkunrin naa ti jẹwọ ni teṣan wọn pe oun fọ ṣọọbu lọọ ji awọn dukia naa ni, o ni ẹẹkan naa kọ loun ji awọn jẹneretọ mẹtẹẹta o, ati pe ibi toun fẹẹ ta a si loun n ko wọn lọ tọwọ fi ba oun yii. Ṣa, wọn ti fiṣẹlẹ yii to kọmiṣanna ọlọpaa Eko leti, o si ti ni ki wọn taari Marcus sọdọ awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ ni Panti, Yaba. Ibẹ lo wa bayii, to n fara balẹ dahun awọn ibeere wọn.


Ibẹ lo wa bayii, to n fara balẹ dahun awọn ibeere wọn.


Awọn ajinigbe ji ondupo alaga kansu gbe ni Ilọrin, miliọnu marun-un ni wọn n beere

Ibrahim Alagunmu, llọrin Awọn ajinigbe ji Iyemọja gbe ni Ilọrin, wọn n beere fun miliọnu marun-un owo itusilẹ Hon. Ọlamilekan Yusuf ti ọpọ eeyan mọ si Iyemọja lawon ajinigbe ti gbe lọ nile rẹ to wa ni Mandi, lagbegbe Okoolowo, niluu Ilọrin, nipinlẹ Kwara. ALAROYE gbọ lẹnu iyawo arakunrin ọhun, Arabinrin Nafisat, ni ni nnkan bii aago mẹsan-an aabọ alẹ ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii, ti ọkọ oun n wọle bọ lati igboro, bo ṣe si geeti tan, njẹ ko gbe ọkọ wọle ni awọn ajinigbe naa ṣe akọlu si i. Iyaale ile yii ni wọn lu ọkọ oun lalubami, wọn si n rọjo ibọn ki wọn too ri ọkọ ohun gbe lọ. Ni bayii, awọn ajinigbe naa to n sọ ede Hausa ti n beere fun miliọnu marun-un naira, owo itusilẹ. Obinrin naa ni Nafisat awọn ti fi ọrọ naa to awọn ọlọpaa leti, wọn si ṣeleri pe awọn yoo gbiyanju agbara awọn lati doola ẹmi arakunrin ọhun


Mọrufu jale l’Ekiti, l’adajọ ba sọ ọ sẹwọn

Ile-ẹjọ alagbeeka kan ti wọn fijokoo ẹ si agọ ọlọpaa nipinlẹ Ekiti ti paṣẹ pe ki Ọgbẹni Azeez Marufu maa lọọ jaye ori ẹ lọgba ẹwọn to wa ni Ado-Ekiti na, latari ẹsun idigunjale ti wọn fi kan an. Bo tilẹ jẹ pe awọn oṣiṣẹ ile-ẹjọ ni ipinlẹ Ekiti wa ninu iyanṣẹlodi lati ọjọ kẹfa, oṣu kẹrin, igbesẹ yii waye pẹlu ifikunluku laarin awọn ọlọpaa ati awọn Majisireeti to wa nipinlẹ naa. Wọn ṣalaye pe awọn ọlọpaa ni ahaamọ awọn ti kun fọfọ fawọn afurasi ọdaran to yẹ kawọn ti foju wọn bale-ẹjọ, ṣugbọn ti ko ṣee ṣe latari iyanṣelodi ọhun, eyi lo mu ki wọn ṣeto igbẹjọ akanṣe si teṣan awọn ọlọpaa ọhun ki awọn afurasi arufin naa le ri idajọ ododo gba. Inu ọgba ẹka ileeṣẹ ọlọpaa to wa l’opopona to lọ si Iyin-Ekiti ni wọn fi ijokoo wọn si, ibẹ si ni igbẹjọ ti waye. Ile-ẹjọ naa, eyi ti Onidaajọ AbdulHamid Lawal ṣe akoso rẹ, paṣẹ pe ki Ọgbẹni Marufu, eni ọgbọn ọdun, naa ṣi wa lọgba ẹwọn na lori ẹsun idigunjale ti wọn fi kan an titi ti wọn yoo fi ri amọran gba latọdọ ajọ to n gba adajọ lamọran (Department of Public Prosecution) DPP. Agbefọba kootu naa, Samson Osubu, sọ pe lọjọ kẹjọ, oṣu karun-un, ọdun yii, ni wọn mu afurasi ọdaran naa pe o ja Ọgbẹni Alakofa Isaac lole ọọdunrun naira, to si fibọn gba ọkada ọkunrin ọhun pẹlu ibọn ilewọ kan to mu dani.


Inu ọgba ẹka ileeṣẹ ọlọpaa to wa l’opopona to lọ si Iyin-Ekiti ni wọn fi ijokoo wọn si, ibẹ si ni igbẹjọ ti waye. Ile-ẹjọ naa, eyi ti Onidaajọ AbdulHamid Lawal ṣe akoso rẹ, paṣẹ pe ki Ọgbẹni Marufu, eni ọgbọn ọdun, naa ṣi wa lọgba ẹwọn na lori ẹsun idigunjale ti wọn fi kan an titi ti wọn yoo fi ri amọran gba latọdọ ajọ to n gba adajọ lamọran (Department of Public Prosecution) DPP. Agbefọba kootu naa, Samson Osubu, sọ pe lọjọ kẹjọ, oṣu karun-un, ọdun yii, ni wọn mu afurasi ọdaran naa pe o ja Ọgbẹni Alakofa Isaac lole ọọdunrun naira, to si fibọn gba ọkada ọkunrin ọhun pẹlu ibọn ilewọ kan to mu dani. Gbogbo ẹsun wọnyi ni agbefọba naa sọ pe o ta ko iwe ofin iwa ọdaran ti ipinlẹ Ekiti n lo, o si tun bẹ ileẹjọ naa pe ki wọn foun laaye diẹ lati ko awọn ẹlẹrii wa sile-ẹjọ, o si rọ ile-ẹjọ naa lati fi afurasi yii pamọ sọgba ẹwọn na. Lọgan ni Adajọ AbdulHamid faṣẹ si ibeere olupẹjọ, o ni ki wọn taari olujẹjọ naa si ọgba ẹwọn Ado-Ekiti titi di ọgbọn ọjọ, oṣu kẹfa, ti igbẹjọ yoo maa tẹsiwaju.


Gbogbo ẹsun wọnyi ni agbefọba naa sọ pe o ta ko iwe ofin iwa ọdaran ti ipinlẹ Ekiti n lo, o si tun bẹ ileẹjọ naa pe ki wọn foun laaye diẹ lati ko awọn ẹlẹrii wa sile-ẹjọ, o si rọ ile-ẹjọ naa lati fi afurasi yii pamọ sọgba ẹwọn na. Lọgan ni Adajọ AbdulHamid faṣẹ si ibeere olupẹjọ, o ni ki wọn taari olujẹjọ naa si ọgba ẹwọn Ado-Ekiti titi di ọgbọn ọjọ, oṣu kẹfa, ti igbẹjọ yoo maa tẹsiwaju.


Moto meji fori sọra wọn lọna Ekiti, leeyan meji ba jona ku patapata

Faith Adebọla Afi k’Ọlọrun ma jẹ ka rin’na lọjọ tebi n pa ọna o, ijamba ina to ṣẹ yọ nigba tawọn bọọsi Toyota Previa meji kan fori sọ ara wọn lọsan-an Ọjọruu, Wẹsidee yii, ni Iyin-Ekiti, nitosi Ado-Ekiti, ti mu ẹmi eeyan meji lọ, ọpọ ero ọkọ naa lo si wa lẹsẹ-kan-aye ẹsẹ-kan-ọrun bayii. ALAROYE ni niṣe lawọn ọkọ Toyota mejeeji ọhun n ba ere buruku bọ loju ọna to jẹ kọju-si-mi-n-kọju-si-ọ ọhun, ojiji si ni wọn yọ si ara wọn ni kọna kan ti ko fi ṣee ṣe fun wọn lati pẹwọ, ni wọn ba fori sọ ara wọn. Ọkan ninu awọn ero ọkọ naa to porukọ ara ẹ ni Taiwo, sọ fawọn oniroyin pe bi ọkọ Toyota Previa yii ṣe takiti sinu igbo lẹgbẹẹ keji ni ina bu gbau, ko si ṣee ṣe fawọn eeyan meji to ṣẹ ku sinu ọkọ naa lati raaye jajabọ, ina naa ka wọn mọ, wọn si jona ku patapata. Taiwo, toun naa fara gbọgbẹ niwọnba ninu iṣẹlẹ naa sọ pe ọpọ ero lo fọn ka sinu igbo bi awọn ọkọ mejeeji ọhun ṣe gbokiti lọtun-un losi. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ekiti, ASP Sunday Abutu, fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, ṣugbọn o lawọn agbofinro to sare lọ sibi iṣẹlẹ naa nigba tawọn gbọ nipa ẹ sọ pe eeyan kan lo jona ku, obinrin si lẹnikan ọhun. O lawọn alaaanu kan to tete de ibi iṣẹlẹ naa gbiyanju lati yọ obinrin naa ninu ina, ṣugbọn ko ṣee ṣe ki ina naa too fẹju kankan mọ wọn.


Taiwo, toun naa fara gbọgbẹ niwọnba ninu iṣẹlẹ naa sọ pe ọpọ ero lo fọn ka sinu igbo bi awọn ọkọ mejeeji ọhun ṣe gbokiti lọtun-un losi. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ekiti, ASP Sunday Abutu, fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, ṣugbọn o lawọn agbofinro to sare lọ sibi iṣẹlẹ naa nigba tawọn gbọ nipa ẹ sọ pe eeyan kan lo jona ku, obinrin si lẹnikan ọhun. O lawọn alaaanu kan to tete de ibi iṣẹlẹ naa gbiyanju lati yọ obinrin naa ninu ina, ṣugbọn ko ṣee ṣe ki ina naa too fẹju kankan mọ wọn. Wọn ni wọn ti ko awọn to fara pa lọ sọsibitu ijọba to wa l’Ado-Ekiti, nibi ti wọn ti n fun wọn ni itọju pajawiri. Abutu rọ awọn onimọto lati maa rọra sare tori emi o laarọ.


Wọn ni wọn ti ko awọn to fara pa lọ sọsibitu ijọba to wa l’Ado-Ekiti, nibi ti wọn ti n fun wọn ni itọju pajawiri. Abutu rọ awọn onimọto lati maa rọra sare tori emi o laarọ.


Awọn agbalẹ ṣewọde l’Ekiti, wọn lowo osu awọn ko too na mọ

Taofeek Surdiq, Ado-Ekiti L’Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii ni ẹgbẹ oṣiṣẹ ti ijọba ipinlẹ Ekiti gba siṣẹ, ti wọn n gba ilẹ niluu Ado-Ekiti, ṣe iwọde ta ko bi ijọba ipinlẹ naa ṣe n fi iya owo oṣu jẹ wọn. Awọn ẹgbe oṣiṣẹ naa ti gbogbo wọn jẹ obinrin, ti wọn ko si din ni ọgọrun wọn sọ pe awọn ṣe iwọde naa lati ke pe ijọba ki wọn fi kun owo oṣu awọn to jẹ ẹgbẹrun marun-un naira. Wọn ni o ti to ki ijọba fi kun owo-oṣu awọn lati ẹgbẹrun marun-un naira si ẹgbẹrun lọna ọgbọn naira, ko le ba ti awọn oṣiṣẹ to ku labẹ ijọba ipinlẹ naa mu. Iwọde naa ni wọn bẹrẹ ni deede aago meje aarọ, lati gbangan Fajuyi to wa niluu Ado-Ekiti, ti wọn si gbe patako oriṣiiriṣii dani. Lara awọn akọle to wa lara patako ọhun ni “Ẹ dawọ sisan owo oṣu kekere fun awa agbalẹ” “Ẹgbẹrun lọna ọgbọn naira ni owo oṣu to kere ju ju lọ fawọn oṣiṣẹ.” ” Gomina Kayọde, jowọ, ma fi wa silẹ.” “Iya n jẹ wa.” “Owo oṣu wa ti kere ju, ẹgbẹrun marun-un naira ko tẹ wa lọrun.” ati bẹẹ bẹẹ lọ. Olori awọn oṣiṣẹ agbalẹ, Titilayo Faweya, ṣalaye pe awon ṣe iwọde naa lati ta ko ipinnu ijọba ati bi iya ṣe n jẹ awọn ọmọ ẹgbẹ awọn.


Iwọde naa ni wọn bẹrẹ ni deede aago meje aarọ, lati gbangan Fajuyi to wa niluu Ado-Ekiti, ti wọn si gbe patako oriṣiiriṣii dani. Lara awọn akọle to wa lara patako ọhun ni “Ẹ dawọ sisan owo oṣu kekere fun awa agbalẹ” “Ẹgbẹrun lọna ọgbọn naira ni owo oṣu to kere ju ju lọ fawọn oṣiṣẹ.” ” Gomina Kayọde, jowọ, ma fi wa silẹ.” “Iya n jẹ wa.” “Owo oṣu wa ti kere ju, ẹgbẹrun marun-un naira ko tẹ wa lọrun.” ati bẹẹ bẹẹ lọ. Olori awọn oṣiṣẹ agbalẹ, Titilayo Faweya, ṣalaye pe awon ṣe iwọde naa lati ta ko ipinnu ijọba ati bi iya ṣe n jẹ awọn ọmọ ẹgbẹ awọn. O ni awọn ọmọ ẹgbẹ oun ti ni suuru latigba ti Gomina Kayọde Fayẹmi ti ṣe ileri fun awọn ni ọdun mẹta sẹyin pe oun yoo fi kun owo oṣu awọn ni kete toun ba ti gun ori aleefa. “Idi pataki ti a fi ṣe iwọde yii, ni pe ijọba ipinlẹ Ekiti n fiya jẹ wa pupọ, ki i ṣe pe awọn ọmọ ẹgbẹ wa n ba ijọba ja, tabi boya a ko fi ọkan ijọba balẹ, ṣugbọn awọn ẹgbẹ wa ti ni suuru to.” “Ẹgbẹrun marun-un naira pere ni owo oṣu wa, ti ẹ ba gbọ iye ti wọn n ta gaari lọja bayii, bawo ni a ṣe fẹẹ fi owo kekere tijọba yii n san fun wa bọ awọn ọmọ wa, awọn to pọ ju lara wa jẹ opo ti ko ni ọkọ sile.” Nigba to n ba awọn agbalẹ naa sọrọ, Kọmiṣanna fun eto ayika nipinlẹ Ekiti, Arabinrin Iyabọ Fakunle, sọ pe gbogbo nnkan ti awọn oṣiṣẹ naa sọ ni oun yoo fi to Gomina Kayọde Fayẹmi leti.


O ni awọn ọmọ ẹgbẹ oun ti ni suuru latigba ti Gomina Kayọde Fayẹmi ti ṣe ileri fun awọn ni ọdun mẹta sẹyin pe oun yoo fi kun owo oṣu awọn ni kete toun ba ti gun ori aleefa. “Idi pataki ti a fi ṣe iwọde yii, ni pe ijọba ipinlẹ Ekiti n fiya jẹ wa pupọ, ki i ṣe pe awọn ọmọ ẹgbẹ wa n ba ijọba ja, tabi boya a ko fi ọkan ijọba balẹ, ṣugbọn awọn ẹgbẹ wa ti ni suuru to.” “Ẹgbẹrun marun-un naira pere ni owo oṣu wa, ti ẹ ba gbọ iye ti wọn n ta gaari lọja bayii, bawo ni a ṣe fẹẹ fi owo kekere tijọba yii n san fun wa bọ awọn ọmọ wa, awọn to pọ ju lara wa jẹ opo ti ko ni ọkọ sile.” Nigba to n ba awọn agbalẹ naa sọrọ, Kọmiṣanna fun eto ayika nipinlẹ Ekiti, Arabinrin Iyabọ Fakunle, sọ pe gbogbo nnkan ti awọn oṣiṣẹ naa sọ ni oun yoo fi to Gomina Kayọde Fayẹmi leti.


Nibi ti Alhaji Beki ti n tọ nile wo pa a si niluu Ilọrin

Stephen Ajagbe, Ilorin Baale ile ẹni ọdun mejilelaaadọta kan, Alhaji Taiye-Hassan Bẹki, lo pade iku ojiji lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, latari bi ile ṣe wo lu u nibi to ti n tọ laduugbo Alanamu, niluu Ilọrin. ALAROYE gbọ pe iṣẹlẹ naa ṣẹlẹ lagboole Bẹki, ti i ṣe ibi ti oloogbe naa n gbe. Ojo nla kan to rọ lọjọ Aje, Mọnde, lawọn eeyan lo fa a ti abala kan lara ogiri ile naa fi wo. Ọkunrin to n ṣiṣẹ Redioniiki ọhun ni wọn lo bọ si ẹyinkule ile rẹ lati ṣẹyọ, nibi to duro si ni ogiri naa ti wo, to si mu gbogbo ile naa balẹ. Wọn ni fun ọpọlọpọ iṣẹju lo fi ha sabẹ ile to wo lulẹ naa, ko too di pe wọn ri i gbe jade. Lai fi akoko ṣofo, awọn mọlẹbi rẹ gbe e lọ silewosan ẹkọṣẹ Fasiti Ilọrin, UITH, ṣugbọn o ṣe ni laaanu pe ẹpa ko pada boro mọ, ọsibitu naa lo dakẹ si.


Ọkunrin to n ṣiṣẹ Redioniiki ọhun ni wọn lo bọ si ẹyinkule ile rẹ lati ṣẹyọ, nibi to duro si ni ogiri naa ti wo, to si mu gbogbo ile naa balẹ. Wọn ni fun ọpọlọpọ iṣẹju lo fi ha sabẹ ile to wo lulẹ naa, ko too di pe wọn ri i gbe jade. Lai fi akoko ṣofo, awọn mọlẹbi rẹ gbe e lọ silewosan ẹkọṣẹ Fasiti Ilọrin, UITH, ṣugbọn o ṣe ni laaanu pe ẹpa ko pada boro mọ, ọsibitu naa lo dakẹ si. Iwadii akọroyin wa fi han pe wọn ti sin oloogbe naa ni ilana Musulumi si itẹ awọn Musulumi to wa niluu Ilọrin.


Iwadii akọroyin wa fi han pe wọn ti sin oloogbe naa ni ilana Musulumi si itẹ awọn Musulumi to wa niluu Ilọrin.


O ma ṣe o, wọn pa ọmọ Lemọọmu ilu Ajaawa sinu igbo

Ọlawale Ajao, Ibadan Gbogbo araalu Ajaawa, nijọba ibilẹ Ogo-Oluwa, nipinlẹ Ọyọ, ni wọn n ṣọfọ lọwọ bayii pẹlu bi awọn ọdaju eeyan kan ṣe pa ọkunrin alapata kan, Amuda Lawal sinu igbo. Ọkunrin ẹni ọdun mẹrinlelogoji to n ṣiṣẹ apata ẹran yii ni wọn pe lọmọ lemọọmu agba ilu Ajaawa. Gẹgẹ b’ALAROYE ṣe gbọ, lọjọ Ẹti, Furaidee, ọjọ kẹrinla, oṣu karun-un, ọdun 2021 yii, ti i ṣe ọjọ keji ọdun Itunu Aawẹ to kọja yii ni wọn pe Lawal lati waa ra maaluu lagbo maaluu kan to gbajumo niluu naa. Ṣugbọn alọ ọkunrin alapata naa ni wọn ri, wọn ko ri abọ rẹ, lati ọjọ naa ni wọn ko ti gburoo ẹ nile, loko ati nibikibi lẹyin odi ko too di pe wọn ri oku ẹ ninu igbo lọsan-an ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii, ti i ṣe ọjọ karun-un ti i wọn pa a. Ninu igbo, lagbegbe ti ọpa epo gba kọja niluu Ajaawa ni wọn ti ri oku ẹ, eyi to ti n jẹra sibi ti wọn pa a si nibẹ. Awọn ọlọpaa ni wọn jẹ ki awọn ẹbi Lawal mọ ipo to wa yii nitori awọn agbofinro lẹni to kọkọ ri oku naa lọọ fiṣẹlẹ ọhun to leti. Tẹ o ba gbagbe, nibikan niluu Ajaawa yii kan naa lawọn ajinigbe ti ji eeyan mẹsan-an gbe lẹẹkan naa ni nnkan bii ọsẹ meji sẹyin.


Lasiko yii, a ko fẹ Sunday Igboho niluu Iṣẹyin –Asẹyin

Asẹyin tilu Isẹyin, Ọba AbduganiyY Salau, ti kilọ fun ọkan ninu awọn ajijagbara ilẹ Yoruba, Sunday Igboho atawọn ẹgbẹ rẹ ti wọn n ja fun Orileede Oodua pe wọn ko gbọdọ gbe ipolongo wọn de ilu Isẹyin lasiko yii. Ninu ọrọ ti Kabiyesi ba akọroyin iwe iroyin Punch sọ lo ti sọrọ naa lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii. Ọba alaye naa ni bi nnkan ṣe ri niluu naa bayii ko faaye gba iru iwọde bẹẹ, o ni o le di ija igboro ti yoo si tun da wahala mi-in silẹ. Eyi ko sẹyin bi awọn aṣọbode ṣe pa eeyan marun-un nigba ti wọn n le awọn onifayawọ lọ lọsẹ to kọja.


Awọn ajinigbe gba ‘taati taosan’ lọwọ ẹbi ẹni ti wọn ji gbe, nigba tawọn yẹn ko ri owo ti wọn beere fun

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Awọn ajinigbe ji ọkunrin ọmọ orilẹ-ede Olominira Benin kan gbe l’Ọjọbọ to kọja yii, loju ọna Matale, Okuta Wẹwẹ, n’Imẹkọ, ipinlẹ Ogun. Ẹgbẹrun lọna igba,(200,000) ni wọn ni kawọn ẹbi ẹ mu wa ki wọn too da a silẹ, ṣugbọn awọn ẹbi ko rowo ọhun san, wọn si dunaa-dura titi, awọn ajinigbe pada ge ọwọ ọhun si ẹgbẹrun lọna ọgbọn naira, taati taosan, iye ti ẹbi san ti wọn fi da eeyan wọn silẹ niyẹn. Ohun ti a gbọ ni pe iṣẹ pẹẹpẹẹpẹ ni ọkunrin ara Benin naa wa lọ si Imẹkọ ti i ṣe aala ilu wọn ati Naijiria, afi bo ṣe bọ sọwọ awọn ajinigbe marun-un kan ti wọn ni Fulani ni wọn. Ni wọn ba gbe e wọgbo lọ. Balogun Imẹkọ Isalẹ, Oloye Ganiu Akinlẹyẹ, to fidi iṣẹlẹ yii mulẹ ṣalaye pe awọn to ji ọkunrin naa gbe tilẹ ti ṣa a ladaa lori, wọn ti da sẹria fun un bi wọn ṣe n beere ẹgbẹrun lọna igba lọwọ rẹ. Ṣugbọn nigba ti wọn kan si awọn ẹbi ẹ ti wọn ro pe yoo kowo wa, niṣe lawọn ẹbi n fọwọ ra ara, wọn ko ni iru owo bẹẹ lọwọ lati fi gba eeyan wọn silẹ.


Ni wọn ba gbe e wọgbo lọ. Balogun Imẹkọ Isalẹ, Oloye Ganiu Akinlẹyẹ, to fidi iṣẹlẹ yii mulẹ ṣalaye pe awọn to ji ọkunrin naa gbe tilẹ ti ṣa a ladaa lori, wọn ti da sẹria fun un bi wọn ṣe n beere ẹgbẹrun lọna igba lọwọ rẹ. Ṣugbọn nigba ti wọn kan si awọn ẹbi ẹ ti wọn ro pe yoo kowo wa, niṣe lawọn ẹbi n fọwọ ra ara, wọn ko ni iru owo bẹẹ lọwọ lati fi gba eeyan wọn silẹ. Nigba to di ọjọ Satide ti awọn ẹbi ko ti i rowo naa ko kalẹ, afi ẹgbẹrun lọna ọgbọn naira ti wọn tu jọ, awọn ajinigbe naa gba a bẹẹ bii igba teeyan n ta ọja fun onibaara, ni wọn ba yọnda ọmọ Benin naa, wọn ja a sẹgbẹẹ ọna lagbegbe Ayedire, labule Eebefun, n’Imẹkọ. Ori rẹ ti wọn ṣa ladaa ṣi wa nibẹ ti ko ti i san, iyẹn lo ṣe jẹ ileewosan lo ṣi wa lasiko ti a n kọ iroyin yii lọwọ, to n gba itọju.


Nigba to di ọjọ Satide ti awọn ẹbi ko ti i rowo naa ko kalẹ, afi ẹgbẹrun lọna ọgbọn naira ti wọn tu jọ, awọn ajinigbe naa gba a bẹẹ bii igba teeyan n ta ọja fun onibaara, ni wọn ba yọnda ọmọ Benin naa, wọn ja a sẹgbẹẹ ọna lagbegbe Ayedire, labule Eebefun, n’Imẹkọ. Ori rẹ ti wọn ṣa ladaa ṣi wa nibẹ ti ko ti i san, iyẹn lo ṣe jẹ ileewosan lo ṣi wa lasiko ti a n kọ iroyin yii lọwọ, to n gba itọju.


Ijọba ipinlẹ Ọyọ yoo bẹrẹ si i fiya jẹ ẹnikeni to ba tun da abẹ fun ọmọbinrin

Ọlawale Ajao, Ibadan Kọmiṣanna fọrọ ofin ati eto idajọ, Ọjọgbọn Oyelọwọ Oyewọ ati ẹgbẹ ẹ lẹka eto ilera, Dokita Bashir Bello, ni wọn sọrọ yii nibi ipolongo ti ajọ Hacey ṣe fawọn adari awujọ atawọn oniroyin niluu Ọyọ lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii pẹlu atilẹyin igbimọ to n gbogun ti ifiya jẹ awọn obinrin ninu ajọ agbaye ta a mọ si United Nations. Dokita Bello, ẹni ti Akọwe agba ileeṣẹ eto ilera ipinlẹ yii, Dokita Ayọọla Adebisi, ṣoju fun, sọ pe “ofin kan ti wa bayii to sọ ọ deewọ fun ẹnikẹni lati maa fiya jẹ awọn obinrin. “Ileeṣẹ to n ri si ọrọ igbaye-gbadun awọn obinrin lo ṣagbatẹru abadofin naa nileegbimọ aṣofin ipinlẹ Ọyọ. Ni kete ti wọn ba ti sọ ọ dofin tan la oo bẹrẹ si i maa lo o lati fiya jẹ awọn to ba n da abẹ fun ọmọbinrin tabi ti wọn n fiya jẹ obinrin. Nigba ti o n ṣapejuwe abẹ dida fọmọbinrin gẹgẹ bii aṣa ti ko b’agba mu mọ laye ta a wa yii, Amofin Azeezat Wẹmimọ Owolabi, ẹni to sọrọ lorukọ kọmiṣanna feto idajọ, rọ gbogbo awọn to ṣi n ṣe bẹẹ lati jawọ nibẹ nitori pe ipalara ti kinni naa n ṣe fun iru awọn ọmọbinrin bẹẹ ko kere, bo si ṣe ṣe n pa wọn lara lo n ṣakoba fun ọjọ iwaju wọn pẹlu. Gẹgẹ bo ṣe sọ, “Ofin ọdun 2020 ti waa to sọ abẹ dida deewọ, ṣugbọn ki i ṣe ibi gbogbo lawọn agbofinro le maa wa ni gbogbo igba.


Ni kete ti wọn ba ti sọ ọ dofin tan la oo bẹrẹ si i maa lo o lati fiya jẹ awọn to ba n da abẹ fun ọmọbinrin tabi ti wọn n fiya jẹ obinrin. Nigba ti o n ṣapejuwe abẹ dida fọmọbinrin gẹgẹ bii aṣa ti ko b’agba mu mọ laye ta a wa yii, Amofin Azeezat Wẹmimọ Owolabi, ẹni to sọrọ lorukọ kọmiṣanna feto idajọ, rọ gbogbo awọn to ṣi n ṣe bẹẹ lati jawọ nibẹ nitori pe ipalara ti kinni naa n ṣe fun iru awọn ọmọbinrin bẹẹ ko kere, bo si ṣe ṣe n pa wọn lara lo n ṣakoba fun ọjọ iwaju wọn pẹlu. Gẹgẹ bo ṣe sọ, “Ofin ọdun 2020 ti waa to sọ abẹ dida deewọ, ṣugbọn ki i ṣe ibi gbogbo lawọn agbofinro le maa wa ni gbogbo igba. Iyẹn lo fi jẹ pe gbogbo eeyan lo ni ipa lati ko pẹlu fifi ẹjọ ẹni to ba dabẹ fọmọ sun awọn agbofinro ki wọn le ṣeto lati fiya to tọ jẹ ẹ nilana ofin. Ninu ọrọ tiẹ, oludari àjọ Hacey to ṣeto ipagọ ọlọjọ mẹta naa, Omidan Rhoda Robinson, sọ pe pataki ipagọ ọhun ni lati da awọn eeyan lẹkọọ lati maa gbogun ti aṣa abẹ dídá fawọn ọmọbinrin. Lara awọn to kopa nibi eto ọhun ni oludari ajọ to n ri si eto itaniji nilẹ yii, National Orientation Agency, Abilekọ Fọlakẹ Ayọọla, ati aṣoju CP Ngozi Onadeko ti i ṣe ọga agba awọn olopa ipinlẹ Ọyọ pẹlu awọn eeyan pataki mi-in.


Iyẹn lo fi jẹ pe gbogbo eeyan lo ni ipa lati ko pẹlu fifi ẹjọ ẹni to ba dabẹ fọmọ sun awọn agbofinro ki wọn le ṣeto lati fiya to tọ jẹ ẹ nilana ofin. Ninu ọrọ tiẹ, oludari àjọ Hacey to ṣeto ipagọ ọlọjọ mẹta naa, Omidan Rhoda Robinson, sọ pe pataki ipagọ ọhun ni lati da awọn eeyan lẹkọọ lati maa gbogun ti aṣa abẹ dídá fawọn ọmọbinrin. Lara awọn to kopa nibi eto ọhun ni oludari ajọ to n ri si eto itaniji nilẹ yii, National Orientation Agency, Abilekọ Fọlakẹ Ayọọla, ati aṣoju CP Ngozi Onadeko ti i ṣe ọga agba awọn olopa ipinlẹ Ọyọ pẹlu awọn eeyan pataki mi-in.


Ko le si alaafia ni Naijiria ti ko ba si idajọ iku fawọn ọdaran – Oluwoo

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Oluwoo tilu Iwo, Ọba Abdulrosheed Adewale Akanbi, ti sọ pe o digba ti ijiya nla ba wa fun ẹnikẹni to ba huwa ọdaran lorileede yii ki gbogbo eeyan too le fẹdọ leri orooro. Nibi apero alaafia kan ti Ọba Akanbi ṣagbekalẹ rẹ laarin awọn Fulani darandaran ilu Iwo atawọn agbẹ lo ti sọ pe gbogbo wahala ti orileede yii n koju ko ṣẹyin bi pupọ ninu awọn ẹlẹṣẹ ṣe maa n lọ lai jiya. O ni tijọba ba bẹrẹ si i fiya to tọ jẹ awọn ọdaran, ti wọn dajọ iku fun ẹni to ba paayan lai fi ti ẹya to ti wa tabi ti ede to n sọ ṣe, ti ajinigbe n gba idajọ iku, ti ẹnikẹni to ba kowo ilu jẹ n gba idajọ tirẹ, nigba naa ni iwa ọdaran yoo dinku patapata lorileede Naijiria. Lati le mu ki eyi rọrun, Oluwoo ke sijọba apapọ lati ṣedasilẹ awọn ọlọpaa agbegbe, iyẹn State Police, o ni ki onikaluku maa ṣọdẹ agbegbe rẹ, ki awọn ọlọpaa ti wọn jẹ ọmọ Yoruba maa ṣọ ilẹ Yoruba, ki awọn to jẹ Ibo maa ṣọ agbegbe wọn, ki awọn Hausa naa maa ṣọ agbegbe wọn ati bẹẹ bẹẹ lọ. O ṣalaye pe nipasẹ eleyii, ko si ọdaran kankan ti yoo nira lati tete da mọ ati lati mọ ibi to ti wa, bẹẹ ni ọwọ ofin yoo si tete maa ba wọn, ti wọn yoo si foju winna ofin. Ọba Adewale ni ijọba gbọdọ ṣetan lati gba ọkẹ aimọye awọn ọdọ si iṣẹ ọlọpaa lati le din wahala eto aabo ku, ki wọn si na owo to to owo le wọn lori nitori ọwọ to ba dilẹ nikan ni eṣu le ri bẹ lọwẹ.


Lati le mu ki eyi rọrun, Oluwoo ke sijọba apapọ lati ṣedasilẹ awọn ọlọpaa agbegbe, iyẹn State Police, o ni ki onikaluku maa ṣọdẹ agbegbe rẹ, ki awọn ọlọpaa ti wọn jẹ ọmọ Yoruba maa ṣọ ilẹ Yoruba, ki awọn to jẹ Ibo maa ṣọ agbegbe wọn, ki awọn Hausa naa maa ṣọ agbegbe wọn ati bẹẹ bẹẹ lọ. O ṣalaye pe nipasẹ eleyii, ko si ọdaran kankan ti yoo nira lati tete da mọ ati lati mọ ibi to ti wa, bẹẹ ni ọwọ ofin yoo si tete maa ba wọn, ti wọn yoo si foju winna ofin. Ọba Adewale ni ijọba gbọdọ ṣetan lati gba ọkẹ aimọye awọn ọdọ si iṣẹ ọlọpaa lati le din wahala eto aabo ku, ki wọn si na owo to to owo le wọn lori nitori ọwọ to ba dilẹ nikan ni eṣu le ri bẹ lọwẹ. Bẹẹ lo gba awọn ọlọpaa nimọran lati maa fi otitọ ṣiṣẹ, nitori ti awọn araalu le bẹrẹ si i ṣedajọ lọwọ ara wọn ti wọn ko ba nigbagbọ kikun ninu awọn ọlọpaa mọ. Bakan naa ni kabiesi pe fun dindin agbara ijọba apapọ ku, ki wọn si ro ijọba ipinlẹ ati tipinlẹ lagbara pẹlu fifun awọn ori-ade ni ojuṣe ninu ofin orileede Naijiria, ki ẹnu wọn le to ọrọ, niwọn igba to jẹ pe awọn ni wọn sun mọ awọn araalu ju.


Bẹẹ lo gba awọn ọlọpaa nimọran lati maa fi otitọ ṣiṣẹ, nitori ti awọn araalu le bẹrẹ si i ṣedajọ lọwọ ara wọn ti wọn ko ba nigbagbọ kikun ninu awọn ọlọpaa mọ. Bakan naa ni kabiesi pe fun dindin agbara ijọba apapọ ku, ki wọn si ro ijọba ipinlẹ ati tipinlẹ lagbara pẹlu fifun awọn ori-ade ni ojuṣe ninu ofin orileede Naijiria, ki ẹnu wọn le to ọrọ, niwọn igba to jẹ pe awọn ni wọn sun mọ awọn araalu ju.


Eeeyan meji ku nibi ija Fulani ati Tapa ni Kwara

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Èèyàn méjì la gbọ́ pé wọ́n gba èkuru jẹ lọ́wọ́ ẹbọra níbi rògbòdìyàn tó wáyé llaarin ẹ̀yà Tápà tawọn eeyan tun mo si Nupe àti ẹ̀yà Fúlàní, tí ọ̀pọ̀ èèyàn sì fara pa yánnayànna níbi ìṣẹ̀lẹ̀ ọ̀hún. Ní nǹkan bii aago mẹ́sàn-án òwúrọ̀ ọjọ́ Ajé, Mọnde, ọjọ́ kẹtàdínlógún, oṣù karùn-ún, ọdún yii, ni gbọ́nmi sí i, omi ò tó o bẹ́ sílẹ̀ laarin àwọn ẹ̀yà méjèèjì ọ̀hún ní abúlé Padà, níjọba ìbílẹ̀ Edu, nípìnlẹ̀ Kwara. ALAROYE gbọ pe èdè àìyedè náà bẹ̀rẹ̀ lẹ́yìn tí àwọn Fúlàní darandaran da maaluu wọ oko ìrẹsì wọn, tí wọ́n sì jẹ gbogbo rẹ̀ níjẹkújẹ. Èyí ló fa a tí wọ́n fi fàáké kọ́rí, wọ́n fi jígà kọ́rùn, wọ́n bá ń pariwo pe awọn ko ni i gba. Alága ẹgbẹ́ àwọn Fúlàní Gaa Allah, nípìnlẹ̀ Kwara, Ali Mohammed Jonwúrọ̀, dárúkọ ọ̀kan lára àwọn tó kú ọ̀hún bíi, Sanda Watanko, to sì sọ pé àwọn tó fara pa tí ń gba ìtọ́jú tó péye ní ilé-ìwòsàn báyìí. Agbẹnusọ ọlọ́pàá ipinlẹ Kwara, Ọgbẹni Ọ̀kasanmi Àjàyí tó fìdi ìṣẹ̀lẹ̀ náà múlẹ̀ niluu Ìlọrin, sọ pé lóòótọ́ ni ìṣẹ̀lẹ̀ náà wáyé, ṣùgbọ́n kò sí ẹnìkankan tó kú nínú ìṣẹ̀lẹ̀ ọ̀hún.


Èyí ló fa a tí wọ́n fi fàáké kọ́rí, wọ́n fi jígà kọ́rùn, wọ́n bá ń pariwo pe awọn ko ni i gba. Alága ẹgbẹ́ àwọn Fúlàní Gaa Allah, nípìnlẹ̀ Kwara, Ali Mohammed Jonwúrọ̀, dárúkọ ọ̀kan lára àwọn tó kú ọ̀hún bíi, Sanda Watanko, to sì sọ pé àwọn tó fara pa tí ń gba ìtọ́jú tó péye ní ilé-ìwòsàn báyìí. Agbẹnusọ ọlọ́pàá ipinlẹ Kwara, Ọgbẹni Ọ̀kasanmi Àjàyí tó fìdi ìṣẹ̀lẹ̀ náà múlẹ̀ niluu Ìlọrin, sọ pé lóòótọ́ ni ìṣẹ̀lẹ̀ náà wáyé, ṣùgbọ́n kò sí ẹnìkankan tó kú nínú ìṣẹ̀lẹ̀ ọ̀hún. Gé̩gé̩ bó ṣe wí “ òòtọ̀ ni àwọn ẹ̀yà Nupe àti ẹ̀yà Fúlàní ń gbé nǹkan gbóná fún ara wọn, ṣùgbọ́n kò sí àkọsílẹ̀ pé ẹnikẹ́ni kú nínú ìṣẹ̀lẹ̀ náà “ Ọ̀kasanmi ni ohun gbogbo tí rodò lọọ mumi, kò sógun mọ́, kò sọ́tẹ̀ mọ́.


Gé̩gé̩ bó ṣe wí “ òòtọ̀ ni àwọn ẹ̀yà Nupe àti ẹ̀yà Fúlàní ń gbé nǹkan gbóná fún ara wọn, ṣùgbọ́n kò sí àkọsílẹ̀ pé ẹnikẹ́ni kú nínú ìṣẹ̀lẹ̀ náà “ Ọ̀kasanmi ni ohun gbogbo tí rodò lọọ mumi, kò sógun mọ́, kò sọ́tẹ̀ mọ́.


Makinde fun mọlẹbi awọn ti aṣọbode yinbọn pa niluu Isẹyin miliọnu kọọkan naira

Ọlawale Ajao, Ibadan Gomina ipinlẹ Ọyọ, Ẹnjinnia Ṣeyi Makinde, ti ṣeleri lati fun mọlẹbi awọn to padanu ẹmi wọn ninu ija to waye laarin awọn onifayawọ atawọn aṣọbode niluu Isẹyin lọsẹ to kọja ni miliọnu kan naira. Lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii, lo sọrọ naa lasiko abẹwo to ṣe si aafin Ọba Abdul Ganiyu Adekunle Salaudeen ti i ṣe Asẹyin tilu Isẹyin fun ipolongo ibo to n bọ lọjọ Abamẹta, Satide, ọsẹ yii. Makinde ṣalaye pe “Bi nnkan ṣe le koko lorileede yii lasiko yii wa lara idi ti iru eyi ṣe waye nitori awọn eeyan ni lati jẹun. “Mo ti ri idile bii marun-un ninu awọn mọlẹbi awọn to padanu ẹmi wọn ninu iṣẹlẹ yẹn. Mo gbadura fun wọn pe Ọlọrun yoo duro ti wọn. Mo si ṣeleri pe gbogbo nnkan ta a ba le ṣe lati dena iru iṣẹlẹ bẹẹ lọjọ iwaju la maa ṣe.


“Mo ti ri idile bii marun-un ninu awọn mọlẹbi awọn to padanu ẹmi wọn ninu iṣẹlẹ yẹn. Mo gbadura fun wọn pe Ọlọrun yoo duro ti wọn. Mo si ṣeleri pe gbogbo nnkan ta a ba le ṣe lati dena iru iṣẹlẹ bẹẹ lọjọ iwaju la maa ṣe. “O wu mi ki awọn eeyan ran awọn ẹbi wọnyi lọwọ. Emi gẹgẹ bii ẹni kan, mo ṣeleri lati fun ẹbi oloogbe kọọkan ni miliọnu kọọkan naira (N1m). Bakan naa ni mo maa yan igbimọ to maa lọọ tu awọn eeyan idile naa ninu lati gbe ibanujẹ kuro lara wọn, ki wọn si bẹrẹ si i gbe igbe aye rere wọn pada gẹgẹ bii tatẹyinwa.” Nigba to n rọ awọn ara ilu Iṣẹgun lati dibo fun awọn to n dije dupo lorukọ ẹgbẹ oṣelu PDP ninu idibo to n bọ lopin ọsẹ yii, Gomina Makinde sọ pe iyẹn ni yoo jẹ ki iṣẹ idagbasoke ilu ti ijọba oun rawọ le lagbegbe naa, bii oju ọna Ibadan si Isẹyin, tẹsiwaju.


“O wu mi ki awọn eeyan ran awọn ẹbi wọnyi lọwọ. Emi gẹgẹ bii ẹni kan, mo ṣeleri lati fun ẹbi oloogbe kọọkan ni miliọnu kọọkan naira (N1m). Bakan naa ni mo maa yan igbimọ to maa lọọ tu awọn eeyan idile naa ninu lati gbe ibanujẹ kuro lara wọn, ki wọn si bẹrẹ si i gbe igbe aye rere wọn pada gẹgẹ bii tatẹyinwa.” Nigba to n rọ awọn ara ilu Iṣẹgun lati dibo fun awọn to n dije dupo lorukọ ẹgbẹ oṣelu PDP ninu idibo to n bọ lopin ọsẹ yii, Gomina Makinde sọ pe iyẹn ni yoo jẹ ki iṣẹ idagbasoke ilu ti ijọba oun rawọ le lagbegbe naa, bii oju ọna Ibadan si Isẹyin, tẹsiwaju. Gomina ṣeleri lati ṣe iru atunṣe ọna to ti Ibadan lọ si Iṣẹyin, ọna to ti Isẹyin lọ siluu Ogbomọṣọ bakan naa titi ọdun 2023. Bẹẹ lo fi da awọn ara Isẹyin loju pe ẹka Fasiti LAUTECH, tilu Ogbomọṣọ, ti oun gbe lọ siluu naa yoo bẹrẹ iṣẹ ki ọdun 2021 ta a wa yii too pari.


Gomina ṣeleri lati ṣe iru atunṣe ọna to ti Ibadan lọ si Iṣẹyin, ọna to ti Isẹyin lọ siluu Ogbomọṣọ bakan naa titi ọdun 2023. Bẹẹ lo fi da awọn ara Isẹyin loju pe ẹka Fasiti LAUTECH, tilu Ogbomọṣọ, ti oun gbe lọ siluu naa yoo bẹrẹ iṣẹ ki ọdun 2021 ta a wa yii too pari.


Wọn mu ọmọọṣẹ Dapọ Abiọdun to lu awọn oyinbo ni jibiti l’Amẹrika

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Iṣẹ ijọba ipinlẹ Ogun ti bọ lọwọ ọkan lara awọn oluranlọwọ pataki fun Gomina Dapọ Abiọdun, iyẹn Abidemi Rufai, ẹni ti wọn fẹsun kan pe o lu jibiti ori ẹrọ ayelujara lorilẹ-ede Amẹrika. Aarọ kutu ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọjọ kejidinlogun, oṣu karun-un yii, ni Gomina Abiọdun paṣẹ pe oun ti da Rufai duro lẹnu iṣẹ naa, yoo ni lati jẹjọ ti wọn fi kan an lorilẹ-ede Amẹrika, ati pe ohun ti wọn sọ pe o ṣe naa ko ni nnkan kan i ṣe pẹlu ijọba oun. Ọjọ Ẹti, Furaidee to kọja yii, ni wọn mu Abidemi Rufai ni papakọ ofurufu JFK, ni New York, wọn lo ji owo ti iye rẹ jẹ ọọdunrun le aadọta dọla (350,000) lori ayelujara. Washington ni wọn lo ti lu jibiti naa. A gbọ pe owo naa jẹ ti ẹka to n ri si iṣẹ aabo ilu ‘Employment Security Department’(ESD). Wọn ni wọn ya owo yii sọtọ lati fun awọn eeyan ti ko niṣẹ lọwọ lasiko ti igbele Korona waye ni.


Washington ni wọn lo ti lu jibiti naa. A gbọ pe owo naa jẹ ti ẹka to n ri si iṣẹ aabo ilu ‘Employment Security Department’(ESD). Wọn ni wọn ya owo yii sọtọ lati fun awọn eeyan ti ko niṣẹ lọwọ lasiko ti igbele Korona waye ni. Ṣugbọn Rufai to n pe ara ẹ ni Sandy Tang, fawọn oyinbo, wọ́ owo naa jade lai foju kan awọn to ni in rara. Lọọya agba kan l’Amẹrika, Tessa M. Gorman, lo fẹsun kan Rufai pe o lo orukọ awọn ẹni ẹlẹni niluu naa, o si fi wọ owo iranwọ jade lakanti ilu. Wọn ni Abidemi Rufai ko ṣẹṣẹ maa hu iwa jibiti ori ayelujara yii o, wọn lo ti ṣe bẹẹ lawọn ilu bii Hawaii, Wyoming, Massachusetts, New York, Pennsylvania ati Montana, to parọ gba owo iranwọ awọn ẹni ẹlẹni.


Ṣugbọn Rufai to n pe ara ẹ ni Sandy Tang, fawọn oyinbo, wọ́ owo naa jade lai foju kan awọn to ni in rara. Lọọya agba kan l’Amẹrika, Tessa M. Gorman, lo fẹsun kan Rufai pe o lo orukọ awọn ẹni ẹlẹni niluu naa, o si fi wọ owo iranwọ jade lakanti ilu. Wọn ni Abidemi Rufai ko ṣẹṣẹ maa hu iwa jibiti ori ayelujara yii o, wọn lo ti ṣe bẹẹ lawọn ilu bii Hawaii, Wyoming, Massachusetts, New York, Pennsylvania ati Montana, to parọ gba owo iranwọ awọn ẹni ẹlẹni. Ọmọ Ijẹbu-Ode, nipinlẹ Ogun, ni Abidemi Rufai, o gbiyanju lati lọ sile-igbimọ aṣoju ṣofin ni 2019 gẹgẹ bii oludije. Oṣu kẹjọ, ọdun 2020, ni Gomina Dapọ Abiọdun yan an gẹgẹ bii oluranlọwọ pataki (Senior Special Assistant). Ṣugbọn bi wọn ṣe mu un fun ẹsun jibiti yii, ijọba Gomina Dapọ Abiọdun sọ ọ di mimọ lati ọfiisi Akọwe iroyin rẹ, Kunle Ṣomọrin, pe awọn ti gba ipo oluranlọwọ pataki naa lọwọ rẹ, ko lọọ jẹjọ ti wọn fi kan an na ki ọrọ ipo rẹ ninu ijọba Ogun too le jẹ sisọ.


Ọmọ Ijẹbu-Ode, nipinlẹ Ogun, ni Abidemi Rufai, o gbiyanju lati lọ sile-igbimọ aṣoju ṣofin ni 2019 gẹgẹ bii oludije. Oṣu kẹjọ, ọdun 2020, ni Gomina Dapọ Abiọdun yan an gẹgẹ bii oluranlọwọ pataki (Senior Special Assistant). Ṣugbọn bi wọn ṣe mu un fun ẹsun jibiti yii, ijọba Gomina Dapọ Abiọdun sọ ọ di mimọ lati ọfiisi Akọwe iroyin rẹ, Kunle Ṣomọrin, pe awọn ti gba ipo oluranlọwọ pataki naa lọwọ rẹ, ko lọọ jẹjọ ti wọn fi kan an na ki ọrọ ipo rẹ ninu ijọba Ogun too le jẹ sisọ. Wọn ni ọtọ ni Rufai Abidemi, ọtọ nijọba ipinlẹ Ogun. Ẹni ọdun mejilelogoji ni Abidemi Rufai.


Wọn ni ọtọ ni Rufai Abidemi, ọtọ nijọba ipinlẹ Ogun. Ẹni ọdun mejilelogoji ni Abidemi Rufai.


Princess, obinrin to fẹsun kan Baba Ijẹṣa, loun nile-ẹjọ yoo pada da lare

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Latari bawọn ọlọpaa ṣe faaye beeli silẹ fun Baba Ijẹṣa, Ọlanrewaju Omiyinka, lọjọ Aje ọsẹ yii, ti wọn ni ko maa lọ sile, obinrin to fẹsun kan an pe o ba ọmọ oun ṣerekere, iyẹn Princess torukọ rẹ gan-an n jẹ Damilọla Adekọya ti sọ pe bo ṣe le wu ki ẹjọ naa ri, oun ni kootu yoo pada da lare. Oju opo ayelujara ni Princess kọ ọrọ kan si leyin itusilẹ Baba Ijẹṣa, ohun to kọ ree.’’Mo maa jare, ki i ṣe lẹsẹkẹsẹ, ṣugbọn ṣaka lo daju’’ O tun fi kun ọrọ rẹ naa pe, ‘‘Ọlọrun fẹran awọn ọmọde. Lodi si iṣekuṣe, lodi si ifipabanilopọ, bi o ba si ri nnkan, sọ ohun to o ri.’’ Ko sohun to mu Princess jade sọrọ ju bawọn ọlọpaa ṣe yọnda Baba Ijẹṣa lọjọ Aje naa lọ, nitori ara ọkunrin naa ti wọn ni ko le to latimọle to ti wa fọjọ pipẹ ni wọn ṣe da a silẹ, lẹyin ti lọọya rẹ, Adeṣina Ogunlana, kede pe ara ọkunrin alawada naa ko ya latimọle, ipo ti ilera rẹ wa lewu. Bi wọn ṣe yọnda Baba Ijẹṣa dun mọ ọpọ eeyan ninu, nitori wọn n sọ pe labẹ ofin, ko yẹ ki wọn ti i mọle pẹ to bẹẹ, nigba to jẹ ẹṣẹ to ṣẹ labẹ ofin ṣee gba beeli rẹ. Bi wọn ṣe waa fi Ijẹṣa silẹ yii lo fa a tawọn eeyan fi n sọ pe nibo ni Iyabọ Ojo, ọrẹ ọlọrọ yoo foju si bayii, ti wọn n sọ pe kinni Princess to fi ọmọbinrin rọgbọdọ dẹ Baba Ijẹṣa naa yoo sọ. Eyi ni Princess ṣe sọ tiẹ, Iyabọ paapaa si ti figba kan sọ pe oun ko mọ pe awọn ọmọ Naijriia ni ko fẹran otitọ, oun ro pe ijọba ni ko sunwọn tẹlẹ ni.


Bi wọn ṣe yọnda Baba Ijẹṣa dun mọ ọpọ eeyan ninu, nitori wọn n sọ pe labẹ ofin, ko yẹ ki wọn ti i mọle pẹ to bẹẹ, nigba to jẹ ẹṣẹ to ṣẹ labẹ ofin ṣee gba beeli rẹ. Bi wọn ṣe waa fi Ijẹṣa silẹ yii lo fa a tawọn eeyan fi n sọ pe nibo ni Iyabọ Ojo, ọrẹ ọlọrọ yoo foju si bayii, ti wọn n sọ pe kinni Princess to fi ọmọbinrin rọgbọdọ dẹ Baba Ijẹṣa naa yoo sọ. Eyi ni Princess ṣe sọ tiẹ, Iyabọ paapaa si ti figba kan sọ pe oun ko mọ pe awọn ọmọ Naijriia ni ko fẹran otitọ, oun ro pe ijọba ni ko sunwọn tẹlẹ ni. Gbara ti ọrọ yii ṣẹlẹ n’Iyabọ sọ eyi, nigba tawọn kan n pe fun gbigba beeli Ijẹṣa, ti Iyabọ si leri nigba naa pe iru ẹ ko ni i waye, to ni to ba kanran ki wọn fi Baba Ijẹṣa silẹ, oun yoo ta ile oun ṣẹjọ yii, ọrọ naa yoo si di intanaṣanna, yoo di ti agbaye ni. Ṣugbọn ọpọ eeyan to da si ohun ti Princess sọ ni tiẹ ni wọn sọ pe ko si are kan ti yoo jẹ. Wọn ni to ba jẹ ọdun keje sẹyin to ni Ijẹṣa ba ọmọ oun sun lo ti sọrọ jade ni, ẹwọn n’Ijẹṣa ko ba ṣi wa titi dasiko yii.


Gbara ti ọrọ yii ṣẹlẹ n’Iyabọ sọ eyi, nigba tawọn kan n pe fun gbigba beeli Ijẹṣa, ti Iyabọ si leri nigba naa pe iru ẹ ko ni i waye, to ni to ba kanran ki wọn fi Baba Ijẹṣa silẹ, oun yoo ta ile oun ṣẹjọ yii, ọrọ naa yoo si di intanaṣanna, yoo di ti agbaye ni. Ṣugbọn ọpọ eeyan to da si ohun ti Princess sọ ni tiẹ ni wọn sọ pe ko si are kan ti yoo jẹ. Wọn ni to ba jẹ ọdun keje sẹyin to ni Ijẹṣa ba ọmọ oun sun lo ti sọrọ jade ni, ẹwọn n’Ijẹṣa ko ba ṣi wa titi dasiko yii. Wọn ni ṣugbọn aisọrọ rẹ nigba naa ti ko ba a patapata, wọn ni afaimọ koun funra rẹ ma jẹjọ ni kootu bayii, nitori o fi ọmọge de ọkunrin ti ko mọ pe wọn n sọ oun, o si kẹ kamẹra si yara pe ko maa ya ohun ti wọn n ṣe.


Wọn ni ṣugbọn aisọrọ rẹ nigba naa ti ko ba a patapata, wọn ni afaimọ koun funra rẹ ma jẹjọ ni kootu bayii, nitori o fi ọmọge de ọkunrin ti ko mọ pe wọn n sọ oun, o si kẹ kamẹra si yara pe ko maa ya ohun ti wọn n ṣe.


Ilẹ Olominira Czech fi irinṣẹ itọju onimiliọnu rẹpẹtẹ ta ipinlẹ Ogun lọrẹ

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Irinṣẹ itọju alaisan to din diẹ ni miliọnu lọna igba naira (194m) ni ilẹ Olomirina Czech fi ta ipinlẹ Ogun lọrẹ lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọjọ kejidinlogun, oṣu karun-un yii, wọn ni ki itọju le rọrun si i ni. Awọn nnkan eelo itọju naa ni: Bẹẹdi yara itọju awọn aisan to lagbara gan-an (ICU) mẹẹẹdogun, maṣinni ti wọn maa n gbe awọn ọmọ ti oṣu wọn ko pe si (Incubator), ẹyọ kan, awọn ibusun ọmọde, ẹrọ amunawa (jẹnẹretọ) ati ẹrọ kan ti wọn fi n tan ina sawọn ọmọ to ba ni aisan ‘Jaundice’(Iba pọnju) lara (Phototherapy machine). Nigba to n ko awọn nnkan eelo yii kalẹ lọfiisi Gomina Dapọ Abiọdun, l’Abẹokuta, Aṣoju Ilẹ Olominira Czech ni Naijiria, Ọgbẹni Marek Skolil, sọ pe nnkan idunnu lo jẹ fun orilẹ-ede awọn lati ran ipinlẹ Ogun lọwọ labala ilera. O ni bi Naijiria to jẹ ilu nla nilẹ Adulawọ ko ṣe ni idagbasoke ko tẹ ijọba awọn lọrun, to jẹ titi de ibi ilera ni iṣoro ti wa fun wọn. Ninu ọrọ Gomina Dapọ Abiọdun, o ni inu oun dun pupọ pe asiko ti ipinlẹ Ogun ati Naijiria lapapọ nilo iranlọwọ awọn eeyan yii ni wọn waa ṣe e. Gomina dupẹ lọwọ ilẹ Czech, o si rọ wọn pe ki wọn ma dawọ iranlọwọ yii duro, ki wọn tun jẹ ko de ẹka imọ ẹrọ ati afẹfẹ. Gomina loun mọ pe ilẹ Czech nimọ pupọ lẹka imọ ẹrọ, iṣẹ ọgbin atawọn nnkan amayedẹrun.


O ni bi Naijiria to jẹ ilu nla nilẹ Adulawọ ko ṣe ni idagbasoke ko tẹ ijọba awọn lọrun, to jẹ titi de ibi ilera ni iṣoro ti wa fun wọn. Ninu ọrọ Gomina Dapọ Abiọdun, o ni inu oun dun pupọ pe asiko ti ipinlẹ Ogun ati Naijiria lapapọ nilo iranlọwọ awọn eeyan yii ni wọn waa ṣe e. Gomina dupẹ lọwọ ilẹ Czech, o si rọ wọn pe ki wọn ma dawọ iranlọwọ yii duro, ki wọn tun jẹ ko de ẹka imọ ẹrọ ati afẹfẹ. Gomina loun mọ pe ilẹ Czech nimọ pupọ lẹka imọ ẹrọ, iṣẹ ọgbin atawọn nnkan amayedẹrun. O ni awọn ẹka toun gẹgẹ bii gomina nigbagbọ pe awọn le jọ ṣiṣẹ pọ ni. O fi kun un pe ọkọ agbokuu-gbe-alaisan (Ambulance) bii mẹfa loun n reti lati gba ki ọsẹ yii too pari, o ni kawọn Czech ma gbagbe ileri wọn lati fun ipinlẹ Ogun lawọn ọkọ yii. Bakan naa ni kọmiṣanna fun eto ilera nipinlẹ Ogun, Dokita Tomi Coker, dupẹ lọwọ awọn to ṣe ipinlẹ Ogun loore yii.


O ni awọn ẹka toun gẹgẹ bii gomina nigbagbọ pe awọn le jọ ṣiṣẹ pọ ni. O fi kun un pe ọkọ agbokuu-gbe-alaisan (Ambulance) bii mẹfa loun n reti lati gba ki ọsẹ yii too pari, o ni kawọn Czech ma gbagbe ileri wọn lati fun ipinlẹ Ogun lawọn ọkọ yii. Bakan naa ni kọmiṣanna fun eto ilera nipinlẹ Ogun, Dokita Tomi Coker, dupẹ lọwọ awọn to ṣe ipinlẹ Ogun loore yii. O ni Ijẹbu-Ifẹ, ọkan ninu awọn ilu ti aṣoju Czech ṣabẹwo si, ni awọn nnkan eelo naa yoo wa.


O ni Ijẹbu-Ifẹ, ọkan ninu awọn ilu ti aṣoju Czech ṣabẹwo si, ni awọn nnkan eelo naa yoo wa.


Gaasi tun paayan meji lotẹẹli gomina l’Abẹokuta

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Yatọ si iṣẹlẹ ina gaasi meji ọtọọtọ to paayan mẹrin l’Abẹokuta lọsẹ to kọja yii, eeyan meji mi-in lo tun dagbere faye lọsan-an ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọjọ kejidinlogun, oṣu karun-un yii, niluu Abẹokuta kan naa. Otẹẹli ti wọn n pe ni Conference Hotel, Oke-Mosan, ni tọtẹ yii ti waye. Alaye ti alaboojuto otẹẹli naa, Ọgbẹni Tunde Ọṣinubi, ṣe lori iṣẹlẹ ina yii ni pe ọkunrin oniṣẹ ọwọ kan lo n jo irin ẹnu ọna abawọle otẹẹli naa, afi lojiji ti ina sọ lati ara agolo ti gaasi wa ninu ẹ (Cylinder). Ọṣinubi sọ pe ina to sọ lati ara gaasi naa lo jo ọkunrin to n jo irin mọra wọn naa, to si pa a. Ina ọhun lo tun pa ẹnikan ti wọn ko ti i mọ bo ṣe jẹ lotẹẹli naa. Maneja otẹẹli fi kun un pe ohun to fa ina yii bawọn ṣe ro ni pe ayederu ni agolo silinda to gbana ọhun. O ni o ṣee ṣe ko jẹ pe gbarọgudu ni, eyi ti agbara rẹ ko to lati gba gaasi sinu, to si gbana lojiji nigba ti iṣẹ n lọ lọwọ.


Ọṣinubi sọ pe ina to sọ lati ara gaasi naa lo jo ọkunrin to n jo irin mọra wọn naa, to si pa a. Ina ọhun lo tun pa ẹnikan ti wọn ko ti i mọ bo ṣe jẹ lotẹẹli naa. Maneja otẹẹli fi kun un pe ohun to fa ina yii bawọn ṣe ro ni pe ayederu ni agolo silinda to gbana ọhun. O ni o ṣee ṣe ko jẹ pe gbarọgudu ni, eyi ti agbara rẹ ko to lati gba gaasi sinu, to si gbana lojiji nigba ti iṣẹ n lọ lọwọ. O kilọ fawọn araalu atawọn oniṣẹ ọwọ lati ṣọra fun gaasi ti wọn n ra lasiko yii, nitori ayederu silinda ti gbode kan. Alaboojuto ọtẹẹli yii ko ṣai ba ẹbi awọn ẹni to padanu ẹmi wọn yii kẹdun, o ni ki i ṣe pe otẹẹli awọn mọ-ọn-mọ ṣe wọn ni ṣuta, ohun ti yoo ṣe ni ko ni i gbọ ni. Otẹẹli nla ni Conference Hotel, gomina tẹlẹ nipinlẹ Ogun, Ọtunba Gbenga Daniel lo si ni in.


O kilọ fawọn araalu atawọn oniṣẹ ọwọ lati ṣọra fun gaasi ti wọn n ra lasiko yii, nitori ayederu silinda ti gbode kan. Alaboojuto ọtẹẹli yii ko ṣai ba ẹbi awọn ẹni to padanu ẹmi wọn yii kẹdun, o ni ki i ṣe pe otẹẹli awọn mọ-ọn-mọ ṣe wọn ni ṣuta, ohun ti yoo ṣe ni ko ni i gbọ ni. Otẹẹli nla ni Conference Hotel, gomina tẹlẹ nipinlẹ Ogun, Ọtunba Gbenga Daniel lo si ni in.


EFCC lọọ jalẹkun ile awọn ọmọ yahoo loru, lawọn yẹn ba kọju ija si wọn l’Ọṣogbo

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Ọrọ di bo o lọ o ya lọna laaarọ ọjọ Iṣẹgun lagbegbe Lameco, kọja si Oke-fia, niluu Oṣogbo, lasiko ti awọn ọmọ Yahoo ti wọn to ọgọrun-un fọn soju titi pẹlu onuruuru nnkan ija lọwọ wọn. Wọn dana sun taya, bẹẹ ni wọn wọ oriṣiiriṣii nnkan soju popo, ti gbogbo awọn onimọto ti wọn n gbe awọn ọmọ lọ sileewe atawọn onikorope si n lọri pada sẹyin. Ohun ti a gbọ ni pe ṣe lawọn ajọ to n gbogun ti jibiti ori ẹrọ ayelujara, Economic and Financial Crimes Commission, lọ sile awọn kan laago kan aabọ oru, ti wọn si jalẹkun wọle. Bi wọn ṣe ja geeti awọn ile kan pẹlu okuta, ni wọn yọ bulọọku ferese awọn kan wọle, ti wọn si n ko wọn sinu mọto, bẹẹ ni wọn gba mọto wọn. Idi niyẹn tawọn ọmọ Yahoo ọhun fi pe ara wọn jọ, ti wọn si lọọ dana soju ọna ti wọn yoo gba kọja. Pẹlu ibọn, igi, ada, okuta ati bẹẹ bẹẹ lọ lawọn ọdọ naa fi koju awọn EFCC.


Bi wọn ṣe ja geeti awọn ile kan pẹlu okuta, ni wọn yọ bulọọku ferese awọn kan wọle, ti wọn si n ko wọn sinu mọto, bẹẹ ni wọn gba mọto wọn. Idi niyẹn tawọn ọmọ Yahoo ọhun fi pe ara wọn jọ, ti wọn si lọọ dana soju ọna ti wọn yoo gba kọja. Pẹlu ibọn, igi, ada, okuta ati bẹẹ bẹẹ lọ lawọn ọdọ naa fi koju awọn EFCC. Nigba tawọn EFCC ri i pe ọrọ naa kọja agbara, wọn fi diẹ silẹ lara awọn mọto ti wọn gba, wọn si sa lọ pẹlu mọto diẹ ti wọn fi gbe awọn ọmọ ti wọn ko. Awọn ọdọ naa pejọ si Freedom Park, ni Old Garage, ariwo ti wọn n pa ni pe kijọba Ọṣun lọọ gba awọn ara wọn ti EFCC ko lọ ti wọn ko ba fẹ wahala nla niluu Oṣogbo. A gbọ pe ijọba ti ran Kọmiṣanna fọrọ ọdọ ati ere idaraya, Yẹmi Lawal, lọ si ọfiisi awọn EFCC lati le wa ojutuu si ọrọ naa.


Nigba tawọn EFCC ri i pe ọrọ naa kọja agbara, wọn fi diẹ silẹ lara awọn mọto ti wọn gba, wọn si sa lọ pẹlu mọto diẹ ti wọn fi gbe awọn ọmọ ti wọn ko. Awọn ọdọ naa pejọ si Freedom Park, ni Old Garage, ariwo ti wọn n pa ni pe kijọba Ọṣun lọọ gba awọn ara wọn ti EFCC ko lọ ti wọn ko ba fẹ wahala nla niluu Oṣogbo. A gbọ pe ijọba ti ran Kọmiṣanna fọrọ ọdọ ati ere idaraya, Yẹmi Lawal, lọ si ọfiisi awọn EFCC lati le wa ojutuu si ọrọ naa.


Awọn ọlọpaa ti fun Baba Ijẹṣa ni beeli

Jide Alabi Ọkan ninu awọn oṣere ilẹ wa, Lanre Omiyinka, ti gbogbo eeyan mọ si Baba Ijẹṣa, to ti wa ni ahamọ awọn ọlọpaa lati bii ọsẹ mẹta sẹyin ti gba ominira bayii pẹlu bi awọn ọlọpaa ṣe fun un ni beeli ni ọjọ Aje, Mọnde, ọṣe yii. Agbẹjọro rẹ, Adeṣina Ogunlana, lo sọ eleyii di mimọ. O ni ni nnkan bii wakati kan sẹyin ni wọn gba beeli rẹ. Ṣugbọn awọn ti n mura bayii lati fọwọ si gbogbo iwe to yẹ lori beeli naa ki ọkunrin naa le maa lọ sile. Nitori ilera rẹ ti wọn ni ko ṣe daadaa ni wọn ni wọn ṣe ni wọn da a silẹ. Tẹ o ba gbagbe, lopin ọsẹ to kọja ni lọọya ọkunrin naa pariwo pe ọkunrin naa ko gbadun mọ, ko le rin daadaa, bẹẹ ni o ti ru hangogo.


Oṣiṣẹ Gomina Fayẹmi ṣubu lulẹ lọfiisi, lo ba ku patapata

Taofeek Surdiq, Ado-Ekiti Bii ere ori itage lọrọ naa ri fun gbogbo awọn oṣiṣẹ to wa lọfiisi gomina nipinlẹ Ekiti lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, nigba ti obinrin kan to jẹ alaga ajọ SUBEB tẹlẹ l’Ekiti, Ọjọgbọn Francisca Aladejana, ṣubu lulẹ ninu ọọfiisi rẹ, to si gbabẹ ku. Gẹgẹ bi awọn oṣiṣẹ ti iṣẹlẹ naa ṣoju wọn ṣe sọ, wọn ni Ọjọgbọn naa to jẹ oludamọran pataki si Gomina ipinlẹ Ekiti, Kayọde Fayẹmi, lori eto Ẹkọ, ni wọn sọ pe o wa ninu ọfiisi ni deede agogo meji ọsan, ṣugbọn o gba ipe kan lori aago rẹ, bo ṣe gba ipe naa tan lo sadeede ṣubu lulẹ. Lọgan ni wọn ni awọn oṣiṣẹ to wa nibi iṣẹlẹ naa si gbe e digbadigba sinu ọkọ, ti wọn gbe e lọ si ileewosan, lẹyin wakati diẹ ni okiki kan pe obinrin naa ti jẹ Ọlọrun nipe. Ṣugbọn diẹ lara awọn oṣiṣẹ ti wọn ba ALAROYE sọrọ lori iku obinrin naa sọ pe ki wọn too gbe e jade ninu ọọfiisi naa ni Purofẹsọ naa ti jade laye. Purofẹsọ naa to ti figba kan jẹ ọga agba ileewe olukoni to wa ni ilu Ikẹrẹ-Ekiti, ko too gba ipo alaga ajọ SUBEB nipinle Ekiti.


Nibi ti Abdullahi ti n fọwọ pa ọmọ ọdun mọkanla lara, to fẹẹ fipa ba a lo pọ, lọwọ ti tẹ ẹ ni Kwara

Stephen Ajagbe, Ilorin Afurasi ẹni ọdun mọkanlelọgbọn, Yusuf Abdullahi, lọwọ ileeṣẹ aabo ẹni laabo ilu, NSCDC, tẹ lagbegbe Gbogbo Giwa, niluu Kaiama, nipinlẹ Kwara, lasiko to n ka mọ ọmọ ọdun mọkanla kan. ALAROYE gbọ pe fiimu ilẹ India kan to wa lori foonu rẹ lo fi foju ọmọ naa mọra, biyẹn ṣe n jokoo ti i to n wo fiimu naa ni Abdullahi bẹrẹ si ni fọwọ pa a lara to si n gbiyanju lati ba a laṣepọ ko too di pe ilẹ mọ ba a. Alukoro ileeṣẹ NSCDC, Babawale Zaid Afọlabi, ṣalaye pe ọjọ Abamẹta, Satide, ọsẹ to kọja yii niṣẹlẹ naa ṣẹlẹ, ni nnkan bii aago mẹwaa aabọ owurọ. O ni ọkan lara awọn oṣiṣẹ awọn to wa ni Kaiama lo ri ọkunrin naa nibi to ti n wọ ọmọ naa mọra to si n ba a ṣere ifẹ. Nigba ti wọn beere lọwọ ẹ ohun to fi wu iru iwa naa, ohun to sọ ni pe iyawo oun ṣẹṣẹ bimọ ni, oun ko le ba a ṣere ifẹ bayii. Afọlabi fi kun un pe alajọgbe ni Abdullahi, iyawo rẹ ati ọmọ mẹta pẹlu awọn obi ọmọbinrin naa. O ni ohun ti Abdullahi sọ ni pe, ọmọbinrin naa lo waa ji oun nibi toun ti n sun, bo si ṣe de lo ni koun mu foonu oun wa, oun si gbe fiimu India kan sita koun too gbe e le e lọwọ. Abdullahi ni oun kan n fọwọ pa a lara ni, oun ko tii gbiyanju lati ba a laṣepọ ko too di pe wọn ri oun.


Afọlabi fi kun un pe alajọgbe ni Abdullahi, iyawo rẹ ati ọmọ mẹta pẹlu awọn obi ọmọbinrin naa. O ni ohun ti Abdullahi sọ ni pe, ọmọbinrin naa lo waa ji oun nibi toun ti n sun, bo si ṣe de lo ni koun mu foonu oun wa, oun si gbe fiimu India kan sita koun too gbe e le e lọwọ. Abdullahi ni oun kan n fọwọ pa a lara ni, oun ko tii gbiyanju lati ba a laṣepọ ko too di pe wọn ri oun. Afọlabi ni awọn ti gbe ọmọde naa lọ silewosan fun ayẹwo lati wadii boya loootọ l’ọkunrin naa ti wọle si i lara tabi bẹẹ kọ. O ni lẹyin iwadii, awọn yoo wọ ọ lọ sile-ẹjọ.


Afọlabi ni awọn ti gbe ọmọde naa lọ silewosan fun ayẹwo lati wadii boya loootọ l’ọkunrin naa ti wọle si i lara tabi bẹẹ kọ. O ni lẹyin iwadii, awọn yoo wọ ọ lọ sile-ẹjọ.


Ẹgbẹ oṣiṣẹ yari l’Ekiti, wọn lawọn o ni i gba ki Fayẹmi ge owo-oṣu awọn ku

Surdiq Taofeek, Ado-Ekiti Ado-Ekiti Apapọ ẹgbẹ oṣiṣẹ nipinlẹ Ekiti ti fi aake kọri pe awọn ko ni i gba ki Gomina ipinlẹ naa, Dokita Kayọde Fayẹmi, ge owo-oṣu awọn ku. Bakan naa ni awọn ẹgbẹ oṣiṣẹ naa tun kọ jalẹ pe awọn ko ni i gba ki ijọba ipinlẹ naa ṣe ayọkuro ninu owo-oṣu tuntun ti o jẹ ẹgbẹrun lọna igba naira ti ijọba ipinlẹ naa ṣẹṣẹ bẹrẹ si i san fun wọn. Bẹ o ba gbagbe, aipẹ yii ni ijọba ipinlẹ naa ba gbogbo awọn ẹgbẹ oṣiṣẹ ipinlẹ naa ṣepade pe ijọba ipinlẹ naa ko ni i le maa san owo kan ti ijọba n san fun awọn ileeṣẹ ijọba ati awọn ajọ kọọkan ti o jẹ ti ijọba ni ipinlẹ naa. Lọjọ ti gomina ba wọn ṣepade naa, gbogbo awọn ajọ to jẹ ti ẹgbẹ oṣiṣẹ ni wọn wa nibẹ. Gbogbo awọn olori oṣiṣẹ to wa nibi ipade naa ni wọn gba si ijọba lẹnu, ti wọn ko si gbe igbesẹ lati ta ko igbese tuntun tijọba gbe yii. Ninu lẹta kan ti olori awọn oṣiṣẹ nipinlẹ naa, Ọgbẹni Kọlapọ Ọlatunde, kọ si gomina, lo ti pa a laṣẹ fun ijọba ipinlẹ naa pe awọn ko ni i gba igbesẹ tuntun ti ijọba ipinlẹ naa fẹẹ gbe.


Lọjọ ti gomina ba wọn ṣepade naa, gbogbo awọn ajọ to jẹ ti ẹgbẹ oṣiṣẹ ni wọn wa nibẹ. Gbogbo awọn olori oṣiṣẹ to wa nibi ipade naa ni wọn gba si ijọba lẹnu, ti wọn ko si gbe igbesẹ lati ta ko igbese tuntun tijọba gbe yii. Ninu lẹta kan ti olori awọn oṣiṣẹ nipinlẹ naa, Ọgbẹni Kọlapọ Ọlatunde, kọ si gomina, lo ti pa a laṣẹ fun ijọba ipinlẹ naa pe awọn ko ni i gba igbesẹ tuntun ti ijọba ipinlẹ naa fẹẹ gbe. Awọn oṣiṣẹ naa tun sọ ninu lẹta naa pe ijọba ko gbọdọ gbe igbesẹ kankan lati ge owo awọn oṣiṣẹ to wa ni akaso kẹtala ati akasọ kẹtadinlogun ti wọn ko ti i maa san owo-oṣu tuntun to jẹ ẹgbẹrun lọna ọgbọn naa fun ku. Wọn ni gbogbo ọgbọn ti ijọba ipinlẹ naa n da lati ge owo-oṣu awọn oṣiṣẹ ku ni aṣiri rẹ ti tu si awọn lọwọ. Wọn ni ti ijọba ba fi le gbe igbesẹ naa, awọn yoo gun le iyanṣẹlodi, nitori awọn ko ni i gba ki ijọba fi owo-oṣu awọn jẹ awọn niya.


Awọn oṣiṣẹ naa tun sọ ninu lẹta naa pe ijọba ko gbọdọ gbe igbesẹ kankan lati ge owo awọn oṣiṣẹ to wa ni akaso kẹtala ati akasọ kẹtadinlogun ti wọn ko ti i maa san owo-oṣu tuntun to jẹ ẹgbẹrun lọna ọgbọn naa fun ku. Wọn ni gbogbo ọgbọn ti ijọba ipinlẹ naa n da lati ge owo-oṣu awọn oṣiṣẹ ku ni aṣiri rẹ ti tu si awọn lọwọ. Wọn ni ti ijọba ba fi le gbe igbesẹ naa, awọn yoo gun le iyanṣẹlodi, nitori awọn ko ni i gba ki ijọba fi owo-oṣu awọn jẹ awọn niya.


Nipa adura gbigba nikan ni Naijiria ko fi ni i lọ soko iparun- Ọṣilẹ

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ọṣilẹ Oke-Ọna Ẹgba, Ọba Adedapọ Tẹjuoṣo, ti rọ awọn eeyan orilẹ-ede yii lati maa gbadura gidi, nitori adura nikan lo le gba Naijiria kuro loko iparun pẹlu awọn iṣoro to n koju awọn eeyan kiri orilẹ-ede yii. Ilu Abẹokuta ni Ọṣilẹ ti sọrọ yii lọjọ Aiku, Sannde ọsẹ yii, lasiko to n ba awọn oniroyin sọrọ nipa ayẹyẹ ọdun kejilelọgbọn to de ori aleefa ọba. Kabiyesi sọ pe, ‘A ti mu’nu bi Ọlọrun pupọ, to bẹẹ to jẹ ko bikita nipa wa mọ, nitori a ti kuna. Ṣugbọn ti a ba le gbiyanju, ti a pada sọdọ Ọlọrun, nnkan yoo daa fun wa pada. ‘’Bi nnkan ṣe n lọ yii, Ọlọrun nikan lo le ran wa lọwọ nipasẹ adura ti a ba n gba si i. A ko tẹle ilana Ọlọrun ninu awọn ohun ti a n ṣe, ohun to n fa iṣoro niyẹn.


Ṣugbọn ti a ba le gbiyanju, ti a pada sọdọ Ọlọrun, nnkan yoo daa fun wa pada. ‘’Bi nnkan ṣe n lọ yii, Ọlọrun nikan lo le ran wa lọwọ nipasẹ adura ti a ba n gba si i. A ko tẹle ilana Ọlọrun ninu awọn ohun ti a n ṣe, ohun to n fa iṣoro niyẹn. Ṣugbọn nipa adura gbigba nikan ni Naijiria ko fi ni i lọ soko iparun’’


Ṣugbọn nipa adura gbigba nikan ni Naijiria ko fi ni i lọ soko iparun’’


Atiku gba awọn gomina nimọran:Ẹ pe ipade apero apapọ funra yin, ẹ ma duro de ijọba apapọ mọ

Faith Adebọla Loju ọna lati wa ojutuu siṣoro eto aabo to mẹhẹ ati awọn ipenija mi-in to n ba orileede yii finra, Alaaji Atiku Abubakar, igbakeji olori orileede wa tẹlẹ, ti sọ fawọn gomina pe niṣe ni ki gbogbo wọn fori kori lati ṣeto apero apapọ kan lati wa iyanju sawọn iṣoro wa, ki wọn ma lawọn n duro de ohun tijọba apapọ fẹẹ ṣe, ki wọn ma si ṣepade naa ni ẹlẹkun-jẹkun. Ninu atẹjade kan to pe akọle rẹ ni: “Naijiria ti daagun, iduro o si mọ,” eyi to fi lede lọjọ Aiku, Sannde yii, lo ti sọrọ lori ero rẹ ati ọna abayọ si iṣoro aabo to gbode kan yii. O ni niṣe ni ki gbogbo gomina ipinlẹ mẹrindinlogoji ilẹ wa fi igbanu kan ṣoṣo ṣe ọja lori ọrọ to delẹ yii, ki wọn si fi ohun kan sọrọ, dipo ti wọn yoo maa ṣẹpade ni ẹlẹkun-jẹkun, tori bii igba teeyan n fi ọwọ kan ṣoṣo patẹwọ ni ti wọn ba gbe apero naa kari ẹlẹkun-jẹkun. Bakan naa lo ni ki wọn ma lawọn n duro de ohun tijọba apapọ fẹẹ ṣe, tabi ki wọn ro pe ijọba apapọ lo yẹ ko pe fun iru apero bẹẹ, tori ijafara lewu gidi nibi ti ọrọ de yii. Atẹjade naa ka lapa kan pe: “Ẹ jẹ ka ta ọgbọn kan si ipenija to dojukọ wa yii. Mo rọ awọn gomina wa lati ma ṣe lawọn n duro de ki Abuja (ijọba apapọ) mu ayipada rere wa mọ, dipo iyẹn, niṣe ni ki wọn tete ṣeto apero iṣọkan apapọ eyi ti gbogbo awọn gomina pata yoo pesẹ si, ti wọn yoo si fikun lukun lori ọna abayọ si awọn ọrọ to takoko to le ṣakoba fun ọjọ ọla orileede wa, titi ti wọn aa fi ri ojuutu si i.


Bakan naa lo ni ki wọn ma lawọn n duro de ohun tijọba apapọ fẹẹ ṣe, tabi ki wọn ro pe ijọba apapọ lo yẹ ko pe fun iru apero bẹẹ, tori ijafara lewu gidi nibi ti ọrọ de yii. Atẹjade naa ka lapa kan pe: “Ẹ jẹ ka ta ọgbọn kan si ipenija to dojukọ wa yii. Mo rọ awọn gomina wa lati ma ṣe lawọn n duro de ki Abuja (ijọba apapọ) mu ayipada rere wa mọ, dipo iyẹn, niṣe ni ki wọn tete ṣeto apero iṣọkan apapọ eyi ti gbogbo awọn gomina pata yoo pesẹ si, ti wọn yoo si fikun lukun lori ọna abayọ si awọn ọrọ to takoko to le ṣakoba fun ọjọ ọla orileede wa, titi ti wọn aa fi ri ojuutu si i. “Ẹ gbagbe nipa ẹgbẹ oṣelu ọtọọtọ ti kaluku yin ti wa o, ẹ gbẹ iyẹn ju sẹgbẹẹ kan, ẹ gbe ọrọ ẹlẹyamẹya naa ju sẹgbẹẹ kan, ẹ ma ki ti ọrọ ẹsin bọ ọ, bo tilẹ jẹ pe ẹ ni lati bọwọ fun ẹsin ti kaluku n ṣe, ṣugbọn ilana to daa ninu ẹsin yẹn ni kẹ ẹ mu lo. Ẹ ṣepade pọ, ẹ ba ara yin sọrọ, ẹ sọ oju abẹ nikoo, ẹ sọ ootọ gidi fun ara yin, kẹ ẹ si wa ojuutu sawọn ipenija wọnyi jade. “Lẹyin naa ni kẹ ẹ pada sawọn ipinlẹ yii lati lọọ ba awọn aṣofin ipinlẹ ati apapọ yin sọrọ, ki wọn le ṣiṣẹ lori awọn ofin to yẹ lati fi gba awọn ojutuu tẹ ẹ wa jade nidii.


“Ẹ gbagbe nipa ẹgbẹ oṣelu ọtọọtọ ti kaluku yin ti wa o, ẹ gbẹ iyẹn ju sẹgbẹẹ kan, ẹ gbe ọrọ ẹlẹyamẹya naa ju sẹgbẹẹ kan, ẹ ma ki ti ọrọ ẹsin bọ ọ, bo tilẹ jẹ pe ẹ ni lati bọwọ fun ẹsin ti kaluku n ṣe, ṣugbọn ilana to daa ninu ẹsin yẹn ni kẹ ẹ mu lo. Ẹ ṣepade pọ, ẹ ba ara yin sọrọ, ẹ sọ oju abẹ nikoo, ẹ sọ ootọ gidi fun ara yin, kẹ ẹ si wa ojuutu sawọn ipenija wọnyi jade. “Lẹyin naa ni kẹ ẹ pada sawọn ipinlẹ yii lati lọọ ba awọn aṣofin ipinlẹ ati apapọ yin sọrọ, ki wọn le ṣiṣẹ lori awọn ofin to yẹ lati fi gba awọn ojutuu tẹ ẹ wa jade nidii. Ọna ta a le gba yọ Naijiria ninu ewu yii niyẹn o. Atiku tun ṣalaye pe bii igba teeyan n duro de oogun awogba-arun si aisan to n ṣe e, dipo ko tete maa lo ogun lọkọọkan ni ọrọ maa jẹ ti awọn gomina ba fẹẹ maa duro de ki ijọba apapọ ṣaaju tabi ki wọn lawọn fẹẹ wo igbesẹ aarẹ na, o ni nnkan yoo ti bajẹ kọja atunṣe, abamọ ki i si ṣaaju ọrọ. O ni iṣoro nla kan ta a ni lọwọlọwọ yii ni pe “orileede yii ti daagun, ki i ṣe pe a daagun lori ọrọ oṣelu ati okoowo nikan ni, a tun daagun si ara wa lẹnikọọkan. Mo ti maa n sọ ọ tipẹ pe iyatọ to wa laarin wa ki i ṣe ọrọ pe ara Ariwa lẹni kan, ara Guusu lẹni keji, ṣugbọn iyatọ laarin keeyan ṣe nnkan to daa ati kẹlomi-in ṣe aburu.


Ọna ta a le gba yọ Naijiria ninu ewu yii niyẹn o. Atiku tun ṣalaye pe bii igba teeyan n duro de oogun awogba-arun si aisan to n ṣe e, dipo ko tete maa lo ogun lọkọọkan ni ọrọ maa jẹ ti awọn gomina ba fẹẹ maa duro de ki ijọba apapọ ṣaaju tabi ki wọn lawọn fẹẹ wo igbesẹ aarẹ na, o ni nnkan yoo ti bajẹ kọja atunṣe, abamọ ki i si ṣaaju ọrọ. O ni iṣoro nla kan ta a ni lọwọlọwọ yii ni pe “orileede yii ti daagun, ki i ṣe pe a daagun lori ọrọ oṣelu ati okoowo nikan ni, a tun daagun si ara wa lẹnikọọkan. Mo ti maa n sọ ọ tipẹ pe iyatọ to wa laarin wa ki i ṣe ọrọ pe ara Ariwa lẹni kan, ara Guusu lẹni keji, ṣugbọn iyatọ laarin keeyan ṣe nnkan to daa ati kẹlomi-in ṣe aburu. Tori naa, niṣe ni kawọn to fẹẹ ṣe rere kora jọ lati le fi han awọn alaidaa pe a pọ ju wọn lọ, rere lo si maa ṣẹgun ibi.” Atiku ni ki i ṣe ba a ṣe maa fọ Naijiria si wẹwẹ lo yẹ ko jẹ wa logun lasiko yii, ṣugbọn ba a ṣe maa pọkan pọ lati wa ojuutu sawọn iṣoro wa. Ta a ba pinnu lati yanju iṣoro wa, a maa yanju ẹ dandan, o si maa ṣe gbogbo wa lanfaani ju ka pin yẹlẹyẹlẹ lọ. O ni aṣiṣe ti a ti maa n ṣe sẹyin ni ka maa ro pe ijọba apapọ lo le yanju iṣoro, a ti gbagbe pe lai si awọn ipinlẹ, ko le seeyan ni Aso Rock, eyi lo fi jẹ pe keeyan too le de Aso Rock bii Aarẹ, lati awọn ipinlẹ ni wọn aa ti dibo to pọ fun onitọhun.


Tori naa, niṣe ni kawọn to fẹẹ ṣe rere kora jọ lati le fi han awọn alaidaa pe a pọ ju wọn lọ, rere lo si maa ṣẹgun ibi.” Atiku ni ki i ṣe ba a ṣe maa fọ Naijiria si wẹwẹ lo yẹ ko jẹ wa logun lasiko yii, ṣugbọn ba a ṣe maa pọkan pọ lati wa ojuutu sawọn iṣoro wa. Ta a ba pinnu lati yanju iṣoro wa, a maa yanju ẹ dandan, o si maa ṣe gbogbo wa lanfaani ju ka pin yẹlẹyẹlẹ lọ. O ni aṣiṣe ti a ti maa n ṣe sẹyin ni ka maa ro pe ijọba apapọ lo le yanju iṣoro, a ti gbagbe pe lai si awọn ipinlẹ, ko le seeyan ni Aso Rock, eyi lo fi jẹ pe keeyan too le de Aso Rock bii Aarẹ, lati awọn ipinlẹ ni wọn aa ti dibo to pọ fun onitọhun. “Awọn gomina wa mọ pe nnkan o rọgbọ ni Naijiria, tori ẹ ni ọkan-o-jọkan ipade ati apero fi n lọ laarin wọn. Ojuṣe ti wọn ni yii naa ni ki wọn lo lati ṣepade papọ, ki wọn si yanju gbogbo ohun to wa nilẹ yii, ki wọn ranti pe ohunkohun to ba ṣẹlẹ si Naijiria, o maa kan ọpọ orileede adulawọ nilẹ Afrika ati lagbaaye pẹlu.”


“Awọn gomina wa mọ pe nnkan o rọgbọ ni Naijiria, tori ẹ ni ọkan-o-jọkan ipade ati apero fi n lọ laarin wọn. Ojuṣe ti wọn ni yii naa ni ki wọn lo lati ṣepade papọ, ki wọn si yanju gbogbo ohun to wa nilẹ yii, ki wọn ranti pe ohunkohun to ba ṣẹlẹ si Naijiria, o maa kan ọpọ orileede adulawọ nilẹ Afrika ati lagbaaye pẹlu.”


Ijinigbe ati gbogbo wahala awọn Fulani gbọdọ dopin nipinlẹ Ogun-OPC

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Bi eeyan ba le ewurẹ ju, ẹran a maa yiju pada ti yoo bu ni jẹ. Eyi lowe ti ẹgbẹ Oodua People’s Congress (OPC) ẹka tipinlẹ Ogun, pa lọsẹ to kọja yii fawọn ajinigbe, agbebọn, afipa-ba-obinrin olobinrin lo pọ atawọn ẹni ibi yooku to n pa ipinlẹ naa lẹkun. Wọn ni o too gẹẹ, OPC ti ji giri bayii, awọn yoo gbena woju awọn ẹni ibi wọnyi, wọn gbọdọ kuro nipinlẹ Ogun raurau ni. Oloye Adeṣina Jimọh, Adari igun OPC ti Iba Gani Adams nipinlẹ Ogun, lo ṣalaye ni kikun ninu atẹjade to fi sọ ohun ti oju awọn eeyan ipinlẹ yii n ri l’Abẹokuta, n’Ijẹbu ati Yewa ti i ṣe ẹkun mẹta ti ipinlẹ Ogun pin si. Oloye Jimọh sọ pe akọsilẹ iye owo to jade lati ọwọ awọn ọmọ ipinlẹ Ogun sọwọ awọn ajinigbe to ji eeyan wọn laarin ọsẹ kan le ni ọgbọn miliọnu. Owo ti ko si, to jẹ ipa lawọn eeyan naa fi ko o silẹ, o ni owo to yẹ ko tun ọrọ aje ṣe to bọ sọwọ awọn apanilẹkun jaye ni.


Oloye Adeṣina Jimọh, Adari igun OPC ti Iba Gani Adams nipinlẹ Ogun, lo ṣalaye ni kikun ninu atẹjade to fi sọ ohun ti oju awọn eeyan ipinlẹ yii n ri l’Abẹokuta, n’Ijẹbu ati Yewa ti i ṣe ẹkun mẹta ti ipinlẹ Ogun pin si. Oloye Jimọh sọ pe akọsilẹ iye owo to jade lati ọwọ awọn ọmọ ipinlẹ Ogun sọwọ awọn ajinigbe to ji eeyan wọn laarin ọsẹ kan le ni ọgbọn miliọnu. Owo ti ko si, to jẹ ipa lawọn eeyan naa fi ko o silẹ, o ni owo to yẹ ko tun ọrọ aje ṣe to bọ sọwọ awọn apanilẹkun jaye ni. Atẹjade naa ṣalaye nipa aisi aabo rara nipinlẹ Ogun, to bẹẹ to jẹ nigba tawọn ọlọpaa pe awọn akọroyin lọjọ karun-un, oṣu karun-un yii, pe ki wọn waa wo awọn ọdaran tawọn mu, ajinigbe ni mẹjọ ninu awọn mẹrindinlogun ọdaran ti wọn ṣafihan wọn. Awọn ti wọn ji Dokita ati nọọsi gbe lọna Abẹokuta si Ayetoto- Imẹkọ, atawọn ti wọn ṣe tiwọn lọna Ijẹbu-Ode s’Ibadan. Ko tun ju ọjọ meji lẹyin tawọn ọlọpaa pepade akọroyin, awọn ajinigbe tun ji eeyan mẹrin mi-in gbe labule Olubọ, ni Yewa.


Atẹjade naa ṣalaye nipa aisi aabo rara nipinlẹ Ogun, to bẹẹ to jẹ nigba tawọn ọlọpaa pe awọn akọroyin lọjọ karun-un, oṣu karun-un yii, pe ki wọn waa wo awọn ọdaran tawọn mu, ajinigbe ni mẹjọ ninu awọn mẹrindinlogun ọdaran ti wọn ṣafihan wọn. Awọn ti wọn ji Dokita ati nọọsi gbe lọna Abẹokuta si Ayetoto- Imẹkọ, atawọn ti wọn ṣe tiwọn lọna Ijẹbu-Ode s’Ibadan. Ko tun ju ọjọ meji lẹyin tawọn ọlọpaa pepade akọroyin, awọn ajinigbe tun ji eeyan mẹrin mi-in gbe labule Olubọ, ni Yewa. Yoruba lawọn ti wọn ji gbe naa, wọn fi Hausa ati Fulani ti wọn jọ wa ninu ọkọ naa silẹ, wọn ko Yoruba wọgbo lọ. Bẹẹ, ẹnikẹni ko ti i ri awọn ti wọn ji gbe naa titi dasiko yii, bi wọn ku ni tabi wọn ye. Nigba to n ṣe atupalẹ iye owo to ti ọwọ awọn ọmọ ipinlẹ Ogun bọ sọwọ awọn ajinigbe to pe ni Fulani yii, Adari OPC Ogun yii sọ pe awọn ẹbi eeyan mẹrin ti wọn kọkọ ji gbe san miliọnu mẹrin aabọ (4.5m) gẹgẹ bawọn ṣe gbọ.


Yoruba lawọn ti wọn ji gbe naa, wọn fi Hausa ati Fulani ti wọn jọ wa ninu ọkọ naa silẹ, wọn ko Yoruba wọgbo lọ. Bẹẹ, ẹnikẹni ko ti i ri awọn ti wọn ji gbe naa titi dasiko yii, bi wọn ku ni tabi wọn ye. Nigba to n ṣe atupalẹ iye owo to ti ọwọ awọn ọmọ ipinlẹ Ogun bọ sọwọ awọn ajinigbe to pe ni Fulani yii, Adari OPC Ogun yii sọ pe awọn ẹbi eeyan mẹrin ti wọn kọkọ ji gbe san miliọnu mẹrin aabọ (4.5m) gẹgẹ bawọn ṣe gbọ. O ni lẹyin ti wọn sanwo naa ni wọn tu wọn silẹ tawọn eeyan gbọ yẹn. Adeṣina ni miliọnu mẹrinlelọgbọn ati ẹgbẹrun lọna ẹẹdẹgbẹta naira (N34. 5 Million) lawọn Fulani darandaran gba lọwọ ẹbi awọn ti wọn ji gbe nipinlẹ Ogun, ninu ijinigbe mẹta ọtọọtọ ti wọn ṣe laarin ọsẹ kan. Lọpọ igba, awọn eeyan ti ko tilẹ da ni miliọnu kan lọwọ lawọn Fulani yii n ji gbe gẹgẹ bi Adeṣina ṣe wi, awọn ọlọja, awọn oṣiṣe ijọba atawọn ọmọ ileewe.


O ni lẹyin ti wọn sanwo naa ni wọn tu wọn silẹ tawọn eeyan gbọ yẹn. Adeṣina ni miliọnu mẹrinlelọgbọn ati ẹgbẹrun lọna ẹẹdẹgbẹta naira (N34. 5 Million) lawọn Fulani darandaran gba lọwọ ẹbi awọn ti wọn ji gbe nipinlẹ Ogun, ninu ijinigbe mẹta ọtọọtọ ti wọn ṣe laarin ọsẹ kan. Lọpọ igba, awọn eeyan ti ko tilẹ da ni miliọnu kan lọwọ lawọn Fulani yii n ji gbe gẹgẹ bi Adeṣina ṣe wi, awọn ọlọja, awọn oṣiṣe ijọba atawọn ọmọ ileewe. Wọn yoo waa ko awọn ẹbi wọn sinu idaamu nla, awọn ẹbi yoo fẹrẹ le yawo lọwọ ọta wọn ki wọn too le gba ẹeyan wọn ti wọn ji gbe silẹ. Ohun to le ju ni pe awọn mi-in yoo kowo kalẹ tan bayii, awọn ajinigbe yoo si tun pa ẹni ti wọn tori ẹ sanwo nla fun wọn. Ṣe bi yoo ṣe waa maa lọ naa ree ti ko ni i si kinni kan ti Yoruba yoo ṣe si i?


Wọn yoo waa ko awọn ẹbi wọn sinu idaamu nla, awọn ẹbi yoo fẹrẹ le yawo lọwọ ọta wọn ki wọn too le gba ẹeyan wọn ti wọn ji gbe silẹ. Ohun to le ju ni pe awọn mi-in yoo kowo kalẹ tan bayii, awọn ajinigbe yoo si tun pa ẹni ti wọn tori ẹ sanwo nla fun wọn. Ṣe bi yoo ṣe waa maa lọ naa ree ti ko ni i si kinni kan ti Yoruba yoo ṣe si i? Olori APC Ogun ni rara. ‘‘A ti ṣetan ogun lati gbeja awọn Yoruba ipinlẹ Ogun. Gbogbo ijinigbe, ifipa-ba-obinrin lo pọ, ipaniyan ati didunkooko mọ ni tawọn Fulani darandaran n ṣe yii gbọdọ dopin bayii.


Olori APC Ogun ni rara. ‘‘A ti ṣetan ogun lati gbeja awọn Yoruba ipinlẹ Ogun. Gbogbo ijinigbe, ifipa-ba-obinrin lo pọ, ipaniyan ati didunkooko mọ ni tawọn Fulani darandaran n ṣe yii gbọdọ dopin bayii. Wọn ti ti OPC kan ogiri bayii, suuru wa ti pin. A o ni nnkan mi-in mọ ti a le ṣe bayii ju ka gbeja ilẹ wa lọ. Gbogbo ọmọ Oodua lọkunrin lobinrin, ina fun ina ni o, ogun fun ogun.’’


Wọn ti ti OPC kan ogiri bayii, suuru wa ti pin. A o ni nnkan mi-in mọ ti a le ṣe bayii ju ka gbeja ilẹ wa lọ. Gbogbo ọmọ Oodua lọkunrin lobinrin, ina fun ina ni o, ogun fun ogun.’’


APC kede ilana ti wọn yoo lo fun ibo eto ijọba ibilẹ l’ Ogun

Adefunkẹ Adebiyi,Abẹokuta Ẹgbẹ APC ipinlẹ Ogun ti sọ ọ di mimọ pe ilana eto idibo mẹta ti i ṣe pipa ẹnu pọ fa oludije kalẹ (Consensus), didibo fun ọmọ ẹgbẹ latọwọ awọn oludibo (Direct primary) ati ilana kẹta to ni i ṣe pẹlu awọn eeyan diẹ ti yoo dibo lorukọ ẹgbẹ (Indirect primary) lawọn yoo tẹle lati fi dibo ijọba ibilẹ to n bọ lọna yii. Akọwe ipolongo ẹgbẹ Onigbalẹ nipinlẹ Ogun, Tunde Ọladunjoye lo sọ eyi di mimọ fawọn akọroyin lopin ọsẹ to kọja nile kan ti wọn n pe ni Presidential Lodge, l’Abẹokuta, nigba ti wọn n ṣepade awọn alẹnulọrọ ninu ẹgbẹ APC Ogun. Ọladunjoye sọ pe ẹgbẹ ti fẹnuko pẹlu awọn olori ẹgbẹ nipa orukọ ati ipo awọn oludije lawọn ijọba ibilẹ kan, lẹyin naa ni wọn yoo lo ilana idibo gbogbo ẹgbẹ tabi tawọn oludije diẹ, iyẹn nibi ti ko ba si ifẹnuko lori oludije wọn. O ṣalaye pe ipade awọn alẹnulọrọ yii waye lati ri i pe ko si oludije to nawo lọna ti ko tọ, bẹẹ lo ni awọn ti yanju iṣoro awọn ibi ti oludije ti pọ ju ipo kan ṣoṣo lọ. Bakan naa lo ni ẹgbẹ to n ṣejọba Ogun lọwọ yii , APC, yoo ri i daju pe ibo yii lọ nirọwọ-rọsẹ lai si magomago. O ni gbangba laṣaa ta ni idibo yii yoo jẹ, ko ni i da bii awọn eyi ti wọn ti n ṣe ni kọrọ tẹlẹ.


O ṣalaye pe ipade awọn alẹnulọrọ yii waye lati ri i pe ko si oludije to nawo lọna ti ko tọ, bẹẹ lo ni awọn ti yanju iṣoro awọn ibi ti oludije ti pọ ju ipo kan ṣoṣo lọ. Bakan naa lo ni ẹgbẹ to n ṣejọba Ogun lọwọ yii , APC, yoo ri i daju pe ibo yii lọ nirọwọ-rọsẹ lai si magomago. O ni gbangba laṣaa ta ni idibo yii yoo jẹ, ko ni i da bii awọn eyi ti wọn ti n ṣe ni kọrọ tẹlẹ. ‘‘Awọn agbaagba ẹgbẹ ti fi da Gomina loju pe ilana fifi ẹnu ko yan ondije dupo ti bẹrẹ. To ba di Ọjọruu,Wẹsidee, wọn yoo mu iwe orukọ awọn ti wọn fẹnu ko le lori lati dije naa wa. A si lero pe awọn ijọba ibilẹ kan yoo fa oludije kan ṣoṣo kalẹ, nigba ti awọn ti wọn ni ju meji tabi mẹta lọ yoo lo ilana idibo ti gbogbo ọmọ ẹgbẹ yoo fi dibo.’’ Bẹẹ ni Ọladunjoye wi.


‘‘Awọn agbaagba ẹgbẹ ti fi da Gomina loju pe ilana fifi ẹnu ko yan ondije dupo ti bẹrẹ. To ba di Ọjọruu,Wẹsidee, wọn yoo mu iwe orukọ awọn ti wọn fẹnu ko le lori lati dije naa wa. A si lero pe awọn ijọba ibilẹ kan yoo fa oludije kan ṣoṣo kalẹ, nigba ti awọn ti wọn ni ju meji tabi mẹta lọ yoo lo ilana idibo ti gbogbo ọmọ ẹgbẹ yoo fi dibo.’’ Bẹẹ ni Ọladunjoye wi.


Oluwo fẹẹ ṣepade apero laarin Fulani darandaran atawọn agbẹ

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Lati le fopin si wahala to n ṣẹlẹ kaakiri orileede Naijiria laarin awọn agbẹ atawọn Fulani darandaran, Oluwoo tilu Iwo, Ọba Adewale Akanbi, ti pepade apero, eleyii ti yoo waye lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii. Ninu atẹjade kan ti Akọwe iroyin Oluwoo, Alli Ibraheem, fi ṣọwọ s’ALAROYElo ti sọ pe eredi ipade apero naa ni lati ri i pe alaafia jọba laarin wọn. O ṣalaye pe inu gbọngan nla inu aafin Oluwoo ni yoo ti waye. Alli ṣalaye pe Kọmiṣanna fọrọ agbẹ l’Ọṣun, Ọgbẹni Adewọle Adedayọ, ni yoo jẹ alaga ipade apero naa, wọn ṣi n reti awọn ori-ade, awọn baalẹ ilu Iwo, awọn agbẹ atawọn Fulani darandaran nibẹ.


Orileede Oduduwa: Tinubu, Gbajabiamila atawọn gomina ilẹ Yoruba fẹẹ ṣepade nla

Faith Adebọla, Eko Pẹlu bi ariwo ipe fun idasilẹ orileede Oduduwa ṣe n roke si i nilẹ Yoruba, ati bi iṣoro eto aabo to mẹhẹ ṣe n gbilẹ si i, awọn gomina ilẹ Yoruba yoo ṣe ipade apero nla kan pẹlu Aṣiwaju Bọla Tinubu ati olori awọn aṣoju-ṣofin, Fẹmi Gbajabiamila, lati fori Ikooko ṣọọdun lori ọrọ ọhun. Gẹgẹ ba a ṣe gbọ, Oloye Bisi Akande to ti figba kan jẹ alagba ẹgbẹ oṣelu APC ati gomina ipinlẹ Ọṣun lo ṣeto ipade nla ọhun. Ọjọ Aiku, Sannde, ọjọ kẹtalelogun, ọsu karun-un, nipade naa maa waye nile ijọba ipinlẹ Eko to wa ni Marina, l’Erekuṣu Eko. Aago meji ọsan ni wọn nipade naa maa bẹrẹ. Lara awọn ti wọn ti kọwe pe lati pesẹ sipade naa ni awọn gomina ipinlẹ Ogun, Eko, Ọṣun, Ondo ati Ekiti. Bakan naa ni awọn eekan eekan nilẹ Yoruba ati alẹnulọrọ lagbo oṣelu wa lara awọn ti wọn n reti nipade naa.


Aago meji ọsan ni wọn nipade naa maa bẹrẹ. Lara awọn ti wọn ti kọwe pe lati pesẹ sipade naa ni awọn gomina ipinlẹ Ogun, Eko, Ọṣun, Ondo ati Ekiti. Bakan naa ni awọn eekan eekan nilẹ Yoruba ati alẹnulọrọ lagbo oṣelu wa lara awọn ti wọn n reti nipade naa. Lara wọn ni Oloye Ṣegun Ọṣọba, Ajagun-fẹyinti Alani Akinrinade, Alagba Pius Akinyẹlurẹ, Ọtunba Niyi Adebayọ ati awọn mi-in. Atẹjade kan ti wọn fi lede lori apero ọhun sọ pe koko pataki ti wọn yoo jiroro nipade naa da lori ọrọ idasilẹ Orileede Oduduwa, eto aabo to mẹhẹ, ati bi ipo oṣelu ṣe ri lorileede wa lasiko yii.


Lara wọn ni Oloye Ṣegun Ọṣọba, Ajagun-fẹyinti Alani Akinrinade, Alagba Pius Akinyẹlurẹ, Ọtunba Niyi Adebayọ ati awọn mi-in. Atẹjade kan ti wọn fi lede lori apero ọhun sọ pe koko pataki ti wọn yoo jiroro nipade naa da lori ọrọ idasilẹ Orileede Oduduwa, eto aabo to mẹhẹ, ati bi ipo oṣelu ṣe ri lorileede wa lasiko yii.


O digba ta a ba ṣe ohun to yẹ ka ṣe ki iṣoro aabo yii too dopin – Babangida

Faith Adebọla Olori orileede yii laye ologun, Ajagun-fẹyinti Ibrahim Babangida, ti sọ ero rẹ lori iṣoro aabo to mẹhẹ to n koju orileede yii lọwọlọwọ, o ni o digba ti ijọba ba ṣe ohun to yẹ ki wọn ṣe ki iṣoro naa too re odo lọọ mu’mi. Ninu ifọrọwanilẹnuwo wo kan to ṣe lede Hausa, lọjọ Aiku, Sannde yii, Babangida ni wahala awọn janduku agbebọn, ajinigbe ati ti Boko Haram ki i ṣe iṣoro ti a ko le bori bi ijọba ba pinnu lati bori ẹ, ti wọn si gbe igbesẹ to yẹ ki wọn gbe. Lara igbesẹ ti Babangida lo pọn dandan funjọba lati gbe ni ki wọn ra awọn nnkan ija igbalode fawọn jagunjagun wa, ki wọn si fun wọn ni idalẹkọọ lori bi wọn ṣe maa lo o. O lawọn ologun wa ko le bori iṣoro aabo pẹlu nnkan ija to wa lọwọ wọn bayii, tori awọn nnkan eelo wọn ko bode mu mọ, ko si kunju oṣuwọn to. Babangida ni: “Bẹẹ ni, awọn ologun wa nilo nnkan ija tuntun, to bode mu. Ṣugbọn wọn tun nilo idalẹkọọ lori bi wọn ṣe maa lo o, ki i ṣe ka kan ko nnkan ija tuntun fun wọn lai mọ lilo ẹ, a gbọdọ kọ wọn ni. A tun gbọdọ fọwọ sowọ pọ pẹlu awọn ologun wa, a gbọdọ wa niṣọkan, ka si ṣatilẹyin fawọn adari wa, ki gbogbo wa ni afojusun kan naa.


Babangida ni: “Bẹẹ ni, awọn ologun wa nilo nnkan ija tuntun, to bode mu. Ṣugbọn wọn tun nilo idalẹkọọ lori bi wọn ṣe maa lo o, ki i ṣe ka kan ko nnkan ija tuntun fun wọn lai mọ lilo ẹ, a gbọdọ kọ wọn ni. A tun gbọdọ fọwọ sowọ pọ pẹlu awọn ologun wa, a gbọdọ wa niṣọkan, ka si ṣatilẹyin fawọn adari wa, ki gbogbo wa ni afojusun kan naa. Laarin awọn adari ati araalu, iṣọkan ati alaafia gbọdọ wa, ti ko ba si, a o le bori awọn ipenija wọnyi. Mo ranti pe ọdun mẹta la fi jagun abẹle, awọn araalu ṣugbaa ijọba lasiko yẹn, ijọba naa si ṣe gbogbo nnkan ti wọn le ṣe, wọn pese nnkan eelo to yẹ, awọn ti wọn jagun yẹn gbagbọ pe iṣọkan orileede yii lo ṣe pataki ju lọ, a si ṣaṣeyọri.” Babangida tun sọ pe loorekoore loun maa n gba ijọba to wa lode yii lamọran, oun ki i pariwo ẹ sita ni. O ni ko sigba toun ki i fun wọn ni iṣiti ati amọran to yẹ, ṣugbọn ọtọ ni ka gbaayan lamọran ọtọ ni konitọhun ṣiṣẹ lori ẹ bo ṣe yẹ.


Laarin awọn adari ati araalu, iṣọkan ati alaafia gbọdọ wa, ti ko ba si, a o le bori awọn ipenija wọnyi. Mo ranti pe ọdun mẹta la fi jagun abẹle, awọn araalu ṣugbaa ijọba lasiko yẹn, ijọba naa si ṣe gbogbo nnkan ti wọn le ṣe, wọn pese nnkan eelo to yẹ, awọn ti wọn jagun yẹn gbagbọ pe iṣọkan orileede yii lo ṣe pataki ju lọ, a si ṣaṣeyọri.” Babangida tun sọ pe loorekoore loun maa n gba ijọba to wa lode yii lamọran, oun ki i pariwo ẹ sita ni. O ni ko sigba toun ki i fun wọn ni iṣiti ati amọran to yẹ, ṣugbọn ọtọ ni ka gbaayan lamọran ọtọ ni konitọhun ṣiṣẹ lori ẹ bo ṣe yẹ. Ṣugbọn ẹgbẹ ajijangbara ilẹ Yoruba nni, Afẹnifẹre ti sọrọ lori amọran ti Badamọsi Babangida loun n gba ijọba apapọ yii, wọn ni fifi akoko ṣofo lo jẹ lati gba Buhari lamọran, tori Aarẹ wa ki i gbamọran, ko si ni i tẹle e. Adari ẹgbẹ naa, Oloye Ayọ Adebanjọ, sọ nirọlẹ ọjọ Aiku pe “Ki lo de ti Babangida n dibọn, ṣe o maa loun o mọ Buhari ni? Afi ti Babangida ba fẹẹ purọ lo ku, ko le sọ pe oun ko mọ pe Aarẹ Babangida ki i tẹle amọran ti wọn ba gba a, tinu ẹ lo maa n ṣe, tori naa, bii ẹni to n pọnmi sinu apẹrẹ lo jẹ lati sọ peeyan n gba ijọba yii lamọran, ifakoko ṣofo lasan ni.”


Ṣugbọn ẹgbẹ ajijangbara ilẹ Yoruba nni, Afẹnifẹre ti sọrọ lori amọran ti Badamọsi Babangida loun n gba ijọba apapọ yii, wọn ni fifi akoko ṣofo lo jẹ lati gba Buhari lamọran, tori Aarẹ wa ki i gbamọran, ko si ni i tẹle e. Adari ẹgbẹ naa, Oloye Ayọ Adebanjọ, sọ nirọlẹ ọjọ Aiku pe “Ki lo de ti Babangida n dibọn, ṣe o maa loun o mọ Buhari ni? Afi ti Babangida ba fẹẹ purọ lo ku, ko le sọ pe oun ko mọ pe Aarẹ Babangida ki i tẹle amọran ti wọn ba gba a, tinu ẹ lo maa n ṣe, tori naa, bii ẹni to n pọnmi sinu apẹrẹ lo jẹ lati sọ peeyan n gba ijọba yii lamọran, ifakoko ṣofo lasan ni.”


Ọpẹ o, wọn ti tu pasitọ Deeper Life ti wọn ji gbe l’Akurẹ silẹ

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Pasitọ ijọ Deeper Life ti wọn ji gbe ninu sọọsi rẹ, Ọtamayọmi Ogedemgbe, ti gba itusilẹ lẹyin bii ọsẹ kan gbako to ti wa ninu igbekun awọn to ji i gbe. Nnkan bii aago mẹsan-an alẹ ku bii isẹju diẹ lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ to kọja, lawọn ajinigbe ọhun lọọ ka Ogedemgbe mọ inu sọọsi ibi to ti n ṣe isin fawọn ọmọ ijọ rẹ lọwọ, tí wọn sì fipa wọ ọ ju sinu ọkọ Toyota Corolla alawọ dudu kan ti wọn gbe wa, eyi ti wọn fi wa olusọaguntan naa lọ sibi tẹnikẹni ko mọ. Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ to kọja, lawọn ajinigbe ọhun kan sawọn ẹbi rẹ, tí wọn sì ni miliọnu lọna ọgbọn naira lawọn yoo gba lọwọ wọn ki awọn too tu ẹni ami ororo naa silẹ. A ko ti i le sọ ní pato boya awọn ẹbi olusọaguntan ọhun sanwo fawọn janduku naa tabi wọn ko san lasiko ta a fi n kọ iroyin yii lọwọ.


O ma waa ga o, awọn agbebọn tun pa ọlọpaa mẹta, wọn dana sun teṣan wọn

Kaka kewe agbọn dẹ, niṣe lo n le koko si i lọrọ iṣẹlẹ itajẹsilẹ, pipa ọlọpaa ati didana sun dukia to n waye lapa Guusu ilẹ wa, wọn lawọn agbebọn naa tun ṣeku pa awọn ọlọpaa mẹta lọsan-an ọjọ Aiku, Sannde yii, ni olu-ileeṣẹ ọlọpaa Nsukwa, nipinlẹ Delta, wọn si dana sun ileeṣẹ naa. Ba a ṣe gbọ, ọsan gangan, ni nnkan bii aago kan, ọjọ Sannde ọhun lawọn janduku rẹpẹtẹ naa ya bo olu-ileeṣẹ ọlọpaa to wa niluu Nsukwa, nijọba ibilẹ Guusu Aniocha, nipinlẹ ọhun. Ẹnikan tiṣẹlẹ ọhun ṣoju rẹ sọ pe ko sẹni to mọ ibi tawọn agbebọn naa gba yọ, ojiji ni wọn de, ariwo gee la kan n gbọ, keeyan si to mọ ohun to ṣẹlẹ, wọn ti da ibọn bolẹ, onikaluku si bẹrẹ si i sa kijokijo. Wọn ni bawọn agbebọn naa ṣe de lawọn ọlọpaa teṣan ọhun ti gbọna ẹyin sa lọ, ṣugbọn awọn ọlọpaa mẹta ti wọn wa niwaju teṣan naa ko raaye sa, lawọn agbebọn naa ba dana ibọn ya wọn, wọn si pa wọn loju ẹsẹ. Wọn lawọn ẹruuku naa tun ko gbogbo ibọn ati ọta to wa ni teṣan naa, wọn ja ilẹkun ahamọ, ṣugbọn ko sẹni to le sọ ohun to ṣẹlẹ si ọdaran kan to wa lahaamọ boya wọn pa a, tabi wọn tu u silẹ ni. Wọn ni fun bii wakati kan ni iro ibọn n dun ni kọṣẹkọṣẹ, ko si sẹni to yẹ awọn eeyan naa lọwọ wo ti wọn fi pari ọṣẹ buruku wọn.


Wọn ni bawọn agbebọn naa ṣe de lawọn ọlọpaa teṣan ọhun ti gbọna ẹyin sa lọ, ṣugbọn awọn ọlọpaa mẹta ti wọn wa niwaju teṣan naa ko raaye sa, lawọn agbebọn naa ba dana ibọn ya wọn, wọn si pa wọn loju ẹsẹ. Wọn lawọn ẹruuku naa tun ko gbogbo ibọn ati ọta to wa ni teṣan naa, wọn ja ilẹkun ahamọ, ṣugbọn ko sẹni to le sọ ohun to ṣẹlẹ si ọdaran kan to wa lahaamọ boya wọn pa a, tabi wọn tu u silẹ ni. Wọn ni fun bii wakati kan ni iro ibọn n dun ni kọṣẹkọṣẹ, ko si sẹni to yẹ awọn eeyan naa lọwọ wo ti wọn fi pari ọṣẹ buruku wọn. Kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Delta, CP Ari Ali, ni oun ti gbọ nipa iṣẹlẹ yii, ṣugbọn oun ko le sọ ohunkohun lori rẹ. Bakan naa ni Ọgbẹni Bright Edafe, Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa Delta ni iwadii ṣi n lọ lọwọ.


Kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Delta, CP Ari Ali, ni oun ti gbọ nipa iṣẹlẹ yii, ṣugbọn oun ko le sọ ohunkohun lori rẹ. Bakan naa ni Ọgbẹni Bright Edafe, Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa Delta ni iwadii ṣi n lọ lọwọ.


Awọn adigunjale pa ọlọdẹ ni Sango, wọn tun gba mọto meji

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ode ro laaarọ kutu Satide, ọjọ kẹẹẹdogun, oṣu karun-un, yii lagbegbe Ipamẹsan, ni Sango. Ikọ adigunjale kan lo ya wọ ile ikẹru-si kan nibẹ, wọn yinbọn pa ọlọdẹ to n ṣọ ile naa, wọn si tun gba mọto ayọkẹlẹ meji lọwọ eeyan meji. Wọn dalẹ ru gidi kọwọ ọlọpaa too tẹ ọkunrin ti ẹ n wo yii, Henry Obe, ọkan lara ikọ apanilẹkun naa ni i ṣe. DSP Abimbọla Oyeyẹmi to fi iṣẹlẹ naa lede ṣalaye pe awọn kan lo pe teṣan ọlọpaa Sango pe awọn adigunjale ti n dan mẹwaa wo n’Ipamẹsan, wọn si ti fọ ile ikẹru-si kan. Nigba tawọn ọlọpaa debẹ ni wọn ri i pe wọn ti ko ẹru to wa nile ikẹru-si naa, lẹyin ti wọn yinbọn fun ọlọdẹ to n ṣọ ibẹ. Awọn eeyan pada gbe ọlọdẹ naa lọ sọsibitu, ṣugbọn niṣe lo dagbere faye. Yatọ si ọlọdẹ ti wọn pa, wọn tun gba mọto Lexus RS 330 ti nọmba ẹ jẹ FKJ 691 FW lọwọ Dosumu Kazeem, wọn si gba Toyota Matrix ti nọmba ẹ jẹ MUS 835 FW lọwọ Ibrahim Lateef.


DSP Abimbọla Oyeyẹmi to fi iṣẹlẹ naa lede ṣalaye pe awọn kan lo pe teṣan ọlọpaa Sango pe awọn adigunjale ti n dan mẹwaa wo n’Ipamẹsan, wọn si ti fọ ile ikẹru-si kan. Nigba tawọn ọlọpaa debẹ ni wọn ri i pe wọn ti ko ẹru to wa nile ikẹru-si naa, lẹyin ti wọn yinbọn fun ọlọdẹ to n ṣọ ibẹ. Awọn eeyan pada gbe ọlọdẹ naa lọ sọsibitu, ṣugbọn niṣe lo dagbere faye. Yatọ si ọlọdẹ ti wọn pa, wọn tun gba mọto Lexus RS 330 ti nọmba ẹ jẹ FKJ 691 FW lọwọ Dosumu Kazeem, wọn si gba Toyota Matrix ti nọmba ẹ jẹ MUS 835 FW lọwọ Ibrahim Lateef. Awọn ọlọpaa le awọn ole yii, ikọ adigunjale naa ko si duro, wọn n sa lọ ni. Nigba ti wọn de Jọju, ti wọn ri i pe awọn ọlọpaa ko pada, ti ko si sọna mi-in mọ, awọn ẹruuku naa duro, wọn doju ija kọ awọn ọlọpaa bi Oyeyẹmi ṣe ṣalaye, wọn si jọ bẹrẹ si i yinbọn sira wọn. Ọwọ ọlọpaa ju tiwọn lọ ni wọn ṣe fi mọto meji ti wọn ja gba naa silẹ, ti wọn sa lọ.


Awọn ọlọpaa le awọn ole yii, ikọ adigunjale naa ko si duro, wọn n sa lọ ni. Nigba ti wọn de Jọju, ti wọn ri i pe awọn ọlọpaa ko pada, ti ko si sọna mi-in mọ, awọn ẹruuku naa duro, wọn doju ija kọ awọn ọlọpaa bi Oyeyẹmi ṣe ṣalaye, wọn si jọ bẹrẹ si i yinbọn sira wọn. Ọwọ ọlọpaa ju tiwọn lọ ni wọn ṣe fi mọto meji ti wọn ja gba naa silẹ, ti wọn sa lọ. Afi Henry Obe yii nikan ni ko ribi sa gba, ti awọn ọlọpaa ri mu ṣinkun. Eyi lawọn ẹru ti awọn ọlọpaa ri gba lọwọ ole kan to ṣẹku yii: Ibọn gigun kan, kọmputa alaagbeletan mọkanlelogoji, ẹrọ ti wọn fi n wo fiimu ninu ile meji, foonu meji, mọto meji ti wọn ja gba yii ati kọmputa mẹta. Ọga ọlọpaa nipinlẹ Ogun, CP Edward Ajogun, ti paṣẹ pe ki wọn gbe eyi tọwọ ba lọ sẹka iwadii, ki wọn si wa awọn yooku rẹ to sa lọ ri.


Afi Henry Obe yii nikan ni ko ribi sa gba, ti awọn ọlọpaa ri mu ṣinkun. Eyi lawọn ẹru ti awọn ọlọpaa ri gba lọwọ ole kan to ṣẹku yii: Ibọn gigun kan, kọmputa alaagbeletan mọkanlelogoji, ẹrọ ti wọn fi n wo fiimu ninu ile meji, foonu meji, mọto meji ti wọn ja gba yii ati kọmputa mẹta. Ọga ọlọpaa nipinlẹ Ogun, CP Edward Ajogun, ti paṣẹ pe ki wọn gbe eyi tọwọ ba lọ sẹka iwadii, ki wọn si wa awọn yooku rẹ to sa lọ ri.


Miyetti Allah parọwa sawọn Fulani darandaran: Ẹ fi ilẹ Yoruba ati Ibo silẹ fun wọn o, ẹ maa bọ nile

Faith Adebọla Ẹgbẹ awọn darandaran onimaaluu ilẹ Hausa, Miyetti Allah Cattle Breeders’ Association of Nigeria (MACBAN), ti rọ gbogbo awọn Fulani darandaran to wa lawọn ipinlẹ mẹtadinlogun iha Guusu ilẹ wa lati fi agbegbe naa silẹ kia. Alaga ẹgbẹ naa, Sadiq Ibrahim Ahmed, lo parọwa naa fawọn darandaran ọmọ ẹgbẹ rẹ lọjọ Abamẹta, Satide yii, o ni ipinnu tawọn gomina ipinlẹ mẹtadinlogun Guusu ilẹ wa ṣe lati fofin de fifi maaluu jẹko ni gbangba lagbegbe wọn ti fihan pe wọn o nifẹẹ awọn Fulani, ko si sohun to yẹ ju ki wọn kuro nibi ti wọn o ti nifẹẹ wọn lọ. O ni: “Ọrọ yii o le, orileede yii maa pin ni. Awọn adari o fẹran araalu mọ. Nigba ti wọn ba lawọn fofin de awọn eeyan kan pe ki wọn ma fi maaluu jẹko ni gbangba, ki lo waa tun ku? Kawọn Fulani kuro nibẹ ni o, tori kaluku lo ti n paṣẹ to ba wu u bayii.


Awọn adari o fẹran araalu mọ. Nigba ti wọn ba lawọn fofin de awọn eeyan kan pe ki wọn ma fi maaluu jẹko ni gbangba, ki lo waa tun ku? Kawọn Fulani kuro nibẹ ni o, tori kaluku lo ti n paṣẹ to ba wu u bayii. Awọn gomina Guusu le paṣẹ to wu wọn, iyẹn o ṣe nnkan kan, ẹ jẹ ki wọn ṣe bo ti wu wọn. To ba wu awọn gomina Ariwa, awọn naa le paṣẹ pawọn o fẹ fifi maaluu jẹko ni gbangba pẹlu. “Ko sẹjọ lọwọ wọn, digẹrẹwu l’Aarẹ ta a ni, o kan wa nibẹ ni, ko mọ ohun to n ṣe.


Awọn gomina Guusu le paṣẹ to wu wọn, iyẹn o ṣe nnkan kan, ẹ jẹ ki wọn ṣe bo ti wu wọn. To ba wu awọn gomina Ariwa, awọn naa le paṣẹ pawọn o fẹ fifi maaluu jẹko ni gbangba pẹlu. “Ko sẹjọ lọwọ wọn, digẹrẹwu l’Aarẹ ta a ni, o kan wa nibẹ ni, ko mọ ohun to n ṣe. Ẹnu ẹ o tọrọ mọ, iyẹn lo fa a to jẹ pe kaluku kan n ṣofin bo ṣe wu u, wọn si n paṣẹ bo ṣe wu wọn lorileede yii. Orileede yii ti n pinya lọ lẹ n ri yẹn o, nigba tawọn kan ba le ko ara wọn jọ sibi kan, ki wọn si lawọn paṣẹ to ta ko ofin ilẹ wa, ki nijọba apapọ n wo, nibo ni wọn wa? Ọkunrin naa ni dipo kawọn gomina Guusu wọnyi gbaju mọ ipenija awọn ọdaran ti wọn n fojoojumọ dana sun dukia lagbegbe wọn, ọrọ ti Fulani darandaran ni wọn n ran mọnu.” O ni ojuutu si iṣoro orileede yii ni ki Aarẹ Buhari bọ sẹgbẹẹ kan bayii, kawọn eeyan le fori kori, ki wọn si ṣeto yiyan aarẹ to maa mu ayipada rere wa lọdun 2023, ki wọn yan aṣaaju to maa mọ ohun to n ṣe, to si maa kaju ẹ.


Ẹnu ẹ o tọrọ mọ, iyẹn lo fa a to jẹ pe kaluku kan n ṣofin bo ṣe wu u, wọn si n paṣẹ bo ṣe wu wọn lorileede yii. Orileede yii ti n pinya lọ lẹ n ri yẹn o, nigba tawọn kan ba le ko ara wọn jọ sibi kan, ki wọn si lawọn paṣẹ to ta ko ofin ilẹ wa, ki nijọba apapọ n wo, nibo ni wọn wa? Ọkunrin naa ni dipo kawọn gomina Guusu wọnyi gbaju mọ ipenija awọn ọdaran ti wọn n fojoojumọ dana sun dukia lagbegbe wọn, ọrọ ti Fulani darandaran ni wọn n ran mọnu.” O ni ojuutu si iṣoro orileede yii ni ki Aarẹ Buhari bọ sẹgbẹẹ kan bayii, kawọn eeyan le fori kori, ki wọn si ṣeto yiyan aarẹ to maa mu ayipada rere wa lọdun 2023, ki wọn yan aṣaaju to maa mọ ohun to n ṣe, to si maa kaju ẹ. “Naijiria gbọdọ yan aṣaaju to lapẹẹrẹ rere, to si ṣetan lati fi ẹmi ẹ rubọ fawọn to n ṣakoso le lori.”