Alagba Ibrahim Odunmboni to je adari ajo naa, eni ti Ogbeni Kunle Adebiyi, to je okan ninu awon oga agba ileese naa soju fun, dupe lowo Olorun fun ipamo ati aabo re lori gbogbo awon osise ileese ohun, paapaa niu ogbologbo odun to n tan lo naa, bo tie je pe ipenija po. Bee lo dupe lowo ijoba ipinle Eko fun akitiyan won pelu ifowosowopo ti won fun ajo naa lati sise debi to lapeere. Bo ti n ki awon olugbe Eko ku ayeye odun naa, bee lo tun n beere fun atileyin won fun odun tuntun lati le sise ajo naa o ti to ati bo ti ye. Olusoagutan C. E. O. Oluwatomisin ti ijo Christ Apostolic Church, to waasu nibi ayeye naa so pe aanu Olorun lo gbe gbogbo awon osise naa duro ti won fi le ri opin odun naa. Bee lo si tun gba adura fun awon osise ati ileese naa pelu. Abileko Kadiri Folashade to agbenuso ileese naa so pe oniruuru awon orin aladun ti emi ni won fi da awon eeyan laraya nibi ayeye ojo naa.


Ajọ LAWMA ṣayẹyẹ ọdun keresimesi pẹlu idupẹ ọdun

Olusoagutan C. E. O. Oluwatomisin ti ijo Christ Apostolic Church, to waasu nibi ayeye naa so pe aanu Olorun lo gbe gbogbo awon osise naa duro ti won fi le ri opin odun naa. Bee lo si tun gba adura fun awon osise ati ileese naa pelu. Abileko Kadiri Folashade to agbenuso ileese naa so pe oniruuru awon orin aladun ti emi ni won fi da awon eeyan laraya nibi ayeye ojo naa.


Eto isinku Demọla Seriki, ana Eleganza, to ku silẹ Spain n lọ lọwọ

Eto isinku Ambasado Abdur Rasak Ademola Seriki, asoju ijoba ile Naijiria sile Spain to ku sile naa laarin ose yii ti bere ninu mosalaasi to wa ni Eko. Demola Seriki ni oko Wosila, aburo Razaq Akanni Okoya, ti gbogbo eeyan mo si Eleganza. Aago meji osan ni eto adura naa maa bere ninu mosalaasi to wa ni Tinubu, l’Ekoo. Leyin naa ni won maa gbe ara aare re lo si ite oku to wa ni Ikoyi ni aago merin irole. Ojo Tosde to koja yii ni baba naa ku sorile-ede Spain, nibi to ti n soju fun Naijiria. Eni odun metalelogota ni ko too jade laye.


Naira tuntun balẹ sigbooro, ṣugbọn awọn to n ta a ni pati ni wọn n fun

Owó náírà tuntun tí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ṣẹṣẹ ṣé tí ń lọ káàkiri báyìí bí àwọn ile-ifowopamọ ṣé bẹ̀rẹ sí sàn owó tuntun náà fún àwọn oníbáarà wọ́n. Sugbon, ohun taa n gbo ni pe opo awon ti won nilo owo naa ko ri i gba, kiki awon ti won n se pasipaaro owo, tabi ti won n ta owo aganran ni won n ri owo naa ra lowo banki. Se e mo pe ni awon ti won maa n ta owo aganran yii maa n ko o wa si pati lati ta fun awon olode ariya ti won fee nawo loju agbo. Bakan naa ni ko rorun lowo yii fun awon eeyan lati gba owo naa lopo ni banki. Èyí wáyé lẹyìn ọsẹ kẹta tí Ààrẹ Muhammadu Buhari ṣé àfihàn àwọn iwe-owo tuntun níbi ìpàdé tí Ìgbìmọ̀ Aláṣẹ Orílẹ̀-èdè yìí ọlọsẹẹsẹ. Àwọn owó náírà tuntun tí wọ́n ṣẹṣẹ tún ṣé náà wá ní Igba naira N200, Eedegbeta naira N500 àtí Egberun kan N1,000.


Bakan naa ni ko rorun lowo yii fun awon eeyan lati gba owo naa lopo ni banki. Èyí wáyé lẹyìn ọsẹ kẹta tí Ààrẹ Muhammadu Buhari ṣé àfihàn àwọn iwe-owo tuntun níbi ìpàdé tí Ìgbìmọ̀ Aláṣẹ Orílẹ̀-èdè yìí ọlọsẹẹsẹ. Àwọn owó náírà tuntun tí wọ́n ṣẹṣẹ tún ṣé náà wá ní Igba naira N200, Eedegbeta naira N500 àtí Egberun kan N1,000. Àwọn àtúntẹ̀ owó náírà ní a ní ìrètí láti ṣé ìrànlọ́wọ́ làti kò owó kúrò ní ọwọ́ àwọn àrà ìlú pàdà sí ile-ifowopamọ àtí látí dènà ayédèrú rẹ̀. Ilé ifowopamọ àpapọ̀ ti kéde ní Oṣù Kẹwàá pé ilé ifowopamọ tó gá jù yóò gbé àtúntẹ̀ owó náírà náà jáde ní ọjọ́ karundinlogun, Oṣù Kejìlá ọdún 2022, o tún sọ pé wọ́n yóò dẹkùn gbígbà àwọn owó atijọ náà ni ọjọ́ kọkanlelọgbọn, oṣù kínní ọdún 2023. Bó tí jẹ́ pé ọpọlọpọ àwọn ènìyàn tí ṣé àtakò látí ìgbà tí wọ́n ti ṣé ìkéde atí àfihàn rẹ̀, pẹlú àkókò tí tẹlẹ kó ní dì itẹwọgba mọ, Gómìnà ilé ifowopamọ náà, Godwin Emefiele tí sọ pé kò sí ayipada lórí ètò náà


Àwọn àtúntẹ̀ owó náírà ní a ní ìrètí láti ṣé ìrànlọ́wọ́ làti kò owó kúrò ní ọwọ́ àwọn àrà ìlú pàdà sí ile-ifowopamọ àtí látí dènà ayédèrú rẹ̀. Ilé ifowopamọ àpapọ̀ ti kéde ní Oṣù Kẹwàá pé ilé ifowopamọ tó gá jù yóò gbé àtúntẹ̀ owó náírà náà jáde ní ọjọ́ karundinlogun, Oṣù Kejìlá ọdún 2022, o tún sọ pé wọ́n yóò dẹkùn gbígbà àwọn owó atijọ náà ni ọjọ́ kọkanlelọgbọn, oṣù kínní ọdún 2023. Bó tí jẹ́ pé ọpọlọpọ àwọn ènìyàn tí ṣé àtakò látí ìgbà tí wọ́n ti ṣé ìkéde atí àfihàn rẹ̀, pẹlú àkókò tí tẹlẹ kó ní dì itẹwọgba mọ, Gómìnà ilé ifowopamọ náà, Godwin Emefiele tí sọ pé kò sí ayipada lórí ètò náà


Yẹmi Ṣonde, sọrọsọrọ ori redio, figbe bọnu nitori fọto ihoho rẹ to wa nita

Yemi Sonde, alaga ileese igbohunsafefe Yes FM to wa niluu Ibadan, to tun je gbajumo sorosoro, ti kigbe sita nitori foto ihoho re to wa lowo awon kan ti won si fee fi gba owo lowo re. Okunrin gbajumo ori redio naa funra re lo pariwo sita pe se lawon kan n pe oun lati ilu Cote d’Ivoire, ti won si fi foto ihoho oun kan soun lori foonu. “Nnkan ti won n fe ni pe, won fe ki n fi milionu kan ataabo naira ranse sawon, kawon le juwo sile lori foto naa, bii bee ko, won lawon maa fi ranse sori ero ayelujara, iyen intaneeti.” Ohun ti Sonde so funa won oniroyin niyen. Sugbon, okunrin sorosoro naa so pe owo toun n pa kii se lati san iru owo bee yen rara, o loun ko tie niru owo bee lowo rara.


Ademọla Adeleke fẹẹ gbe ẹjọ Oyetọla lọ sọdọ ajọ EFCC

Pelu awuyewuye lori gbese ti gomina ana nipinle Osun, Gboyega Oyetola fi sile fun Gomina Ademola Adeleke, ohun ti Asejere n gbo ni pe o see se ki gomina tuntun yii gbe gomina atijo naa lo siwaju ajo EFCC lati yanju oro naa. Ajo EFCC lo maa n gbogun ti awon to ba se owo ilu basu-basu, paapaa awon gomina tabi awon osise ijoba ti won ba se owo moku-moku. Laarin ose yii ni Adeleke so fun gbogbo awon loba-loba nipinle Osun, ninu ipade to pe, wipe; gbese owo to le ni Aadorin bilionu naira ni Oyetola fi sile fun ijoba oun, eyi si maa je ko nira lati se awon ileri toun ba awon araalu se. O ni, pupo ninu awon gbese ohun ni owo ajemonu awon osise, tawon osisefeyinti, ati owo to ye ki ijoba maa san lori awon eeyan wonyi. Bo tie je pe komisanna fun oro owo ninu ijoba Gboyega Oyetola, Ogbeni Bola Oyebamiji ti so pe owo ti Adeleke n so nipa re pe oga oun je sile, ro funfun balau ni; o ni, ijoba Gomina Rauf Aregbesola lo je gbese naa sile ko too lo. Ohun ti Oyetola so fun awon araalu ni pe bilionu merinla naira loun fi sile fun Adeleke, sugbon Adeleke ni ko sooto ninu oro naa rara, ati pe akapo ijoba, iyen akowe owo ijoba ipinle Osun, lo tu asiri naa sita.


O ni, pupo ninu awon gbese ohun ni owo ajemonu awon osise, tawon osisefeyinti, ati owo to ye ki ijoba maa san lori awon eeyan wonyi. Bo tie je pe komisanna fun oro owo ninu ijoba Gboyega Oyetola, Ogbeni Bola Oyebamiji ti so pe owo ti Adeleke n so nipa re pe oga oun je sile, ro funfun balau ni; o ni, ijoba Gomina Rauf Aregbesola lo je gbese naa sile ko too lo. Ohun ti Oyetola so fun awon araalu ni pe bilionu merinla naira loun fi sile fun Adeleke, sugbon Adeleke ni ko sooto ninu oro naa rara, ati pe akapo ijoba, iyen akowe owo ijoba ipinle Osun, lo tu asiri naa sita. Nida keji, oro awon dukia ijoba ti awon omo Oyetola ji ko lo, paapaa awon ohun amayederun ti won n lo ninu ile, ati ni ile idana, pelu awon oko olowo iyebiye to ye kawon osise ijoba maa lo, ko te gomina onijo naa lorun rara, o ni o di dandan koun rojo naa fun ajo EFCC.


Nida keji, oro awon dukia ijoba ti awon omo Oyetola ji ko lo, paapaa awon ohun amayederun ti won n lo ninu ile, ati ni ile idana, pelu awon oko olowo iyebiye to ye kawon osise ijoba maa lo, ko te gomina onijo naa lorun rara, o ni o di dandan koun rojo naa fun ajo EFCC.


‘Ẹgbẹrun lọna ogoji naira ni mo n pa lojumọ’, ayederu LASTMA jẹwọ

Ayederu osise LASTMA towo awon agbofinro te laarin ose yii ti salaye awon anfaani ti ise eso oju popo naa mu wa fun oun atawon elegbe oun. Ni abe biriiji Lekki to wa ni Eko lowo awon otelemuye to n sise fun ajo LASTMA ti te omokunrin naa toruko re n je David Oluchkwu, eni odun metadinlogbon. Sugbon nigba to n jewo awon anfaani toun atawon elegbe oun ri ninu ise ibi naa, omobibi ipinle Anambra naa so pe egberun lona ogoji naira loun n pa lose, to si tun je pe egberun lona Aadota naira loun maa n gba lowo awon onimoto ti ko ba gba ibi to ye ki won gba.


Peter Obi tun pade Oyedepo ati Jonathan l’Abuja

Oludije fun ipo Aare labe asia egbe oselu Labour, iyen LP, Ogbeni Peter Obi wa ninu awon alejo pataki ti won wa sibi ayeye igbeyawo omo Pasito ijo Dunamis to wa niluu Abuja, iyen Pasito Paul Enenche. Lara awon alejo ti won tun wa sibi igbeyawo omobinrin pasito naa, Deborah, ni Aare Goodluck Jonathan tele nile wa, Bisoobu David Oyedepo, olori ijo Winners Chapel to wa ni Ota. Bee o ba gbagbe, laipe yii ni Obi sepade pelu Jonathan to si tun lo si ijo Oyedepo naa nigba ti won n se ipago Shiloh lowo.


Mama Faṣọyin, Yinka Alaṣeyọri, Laolu Gbenjo dabira nibi ayẹyẹ Keresi nileejọba Eko

Mama Deborah Fasoyin to korin Odun n lo sopin, Yinka Alaseyori, Laolu Gbenjo atawon olorin emi nla nla ni won dabira nibi isin orin emi Keresi ti won se nileejoba ipinle Eko lojo Fraide to koja yii. Gomina Babajide Sanwo-Olu ati aya re, Dokita Ibijoke ni won gbalejo awon olorin emi olokan-o-jokan naa, ti won forin yin Olorun, ti won si tun ran awon alejo leti orn Keresimesi, bi won ti maa n se lodoodun. Ko seni to wa nibi isin ale ojo naa ti ko sodi huke si awon orin emi ti awon olorin emi naa fi n da awon ogunlogo ero to peju sibi isin naa. Nigba to maa ba awon alejo soro, aya gomina, Dokita Ibijoke Sanwo-Olu ro gbogbo olugbe Eko pe ki won loo gba kaadi idibo won, laarin asiko ti ajo INEC ti la kale fun won lati gba a ko too di wolu-kolu. Kiki ohun ti gomina se lojo naa ni lati ka latinu bibeli, iwe Johanu ori Kinni, ese kerinla. Oun naa si dupe lowo awon alejo ti won tu yaaya tu yaaya wa sibi isin ale ojo naa.


Nigba to maa ba awon alejo soro, aya gomina, Dokita Ibijoke Sanwo-Olu ro gbogbo olugbe Eko pe ki won loo gba kaadi idibo won, laarin asiko ti ajo INEC ti la kale fun won lati gba a ko too di wolu-kolu. Kiki ohun ti gomina se lojo naa ni lati ka latinu bibeli, iwe Johanu ori Kinni, ese kerinla. Oun naa si dupe lowo awon alejo ti won tu yaaya tu yaaya wa sibi isin ale ojo naa. Anofiu Elegushi to je komisanna fun oro abele ro awon olugbe Eko ki won lo akoko taa wa yii lati dupe lowo Olorun fun oore to se lodun 2022.


Anofiu Elegushi to je komisanna fun oro abele ro awon olugbe Eko ki won lo akoko taa wa yii lati dupe lowo Olorun fun oore to se lodun 2022.


Ko sọrọ mọ! Messi fitanbale bii agbabọọlu to mọ-ọn gba julọ lagbaaye

Ko si ariyanjiyan mo bayii, Lionel Messi, atamatase omo orile-ede Argentina ti fitanbale gege bii agbaboolu to mo on gba julo lorile-ede aye. O pe ti awuyewuye ti maa n wa laarin awon ololufe awon mejeeji lati mo eni to mo on gba julo lori papa. Bi awon kan ti n dibo fun C Ronaldo, omo orile-ede Portugal, bee lawon mi in n dibo fun Messi tile Argentina. Laarin awon mejeeji yii, orisii ami eye ni won ti jo gba, ipa nla lawon mejeeji si ti ko fun egbe agbaboolu ti won n gba fun, iyen kilobu ti won n gba fun, sugbon ko seni to ti fowo kan ife-eye agbaye ri. Sugbon ninu ifesewonse to waye lale yii laarin orile-ede Argentina ati France, awon mejeeji ti won figagbaga ninu asekagba ifesewonse ti idije ere boolu agbaye to n lo lowo nile Qatar, Argentina lo jawe olubori. Ninu ifesewonse naa, ayo meta meta lawon mejeeji, iyen Argentina ati France gba sawon ara won, ko too di pe won wo penariti.


Laarin awon mejeeji yii, orisii ami eye ni won ti jo gba, ipa nla lawon mejeeji si ti ko fun egbe agbaboolu ti won n gba fun, iyen kilobu ti won n gba fun, sugbon ko seni to ti fowo kan ife-eye agbaye ri. Sugbon ninu ifesewonse to waye lale yii laarin orile-ede Argentina ati France, awon mejeeji ti won figagbaga ninu asekagba ifesewonse ti idije ere boolu agbaye to n lo lowo nile Qatar, Argentina lo jawe olubori. Ninu ifesewonse naa, ayo meta meta lawon mejeeji, iyen Argentina ati France gba sawon ara won, ko too di pe won wo penariti. Inu penariti yii ni Argentina ti fagba han France, ti won si gba ife eye naa. Eyi wa mu ki Messi je agbaboolu to dara julo lagbaaye, o ti ja C Ronaldo atawon yooku re seyin bayii.


Inu penariti yii ni Argentina ti fagba han France, ti won si gba ife eye naa. Eyi wa mu ki Messi je agbaboolu to dara julo lagbaaye, o ti ja C Ronaldo atawon yooku re seyin bayii.


Aje o! Miliọnu mejilelogoji dọla ni Argentina maa fi ṣefajẹ

Pelu bi orile-ede Argentina ti gbegba oroke ti won si gba ife-eye agbaye lale oni nile Qatar, owo tiye re to milionu mejilelogoji dola ni awon nikan maa gba fun bi won ti gba ife-eye naa. Ohun ti Asejere gbo ni pe ninu owo ti awon alakooso idije naa pa wole, to je milionu mejilelaaadorin dola, milionu mejilelogoji ni eni ba gba ife-eye naa maa gba, nigba ti eni to ba sepo keji maa gba ogbon milionu dola. Lona mi in, Oko-o-le-ni-igba bilionu dola ni ile Qatar na lati gbalejo idije ere boolu agbaye yii, bilionu mewaa dola ni won si na lati pese awon papa isere ti won lo, sugbon opo owo naa ni won na lori eto aabo, awon oteeli igbalejo, ati eto igbokegbodo oko won.


Nnkan de! Doyin Okupe rẹwọn he l’Abuja

Ileejo giga kan to filuu Abuja sebugbe ti ju Doyin Okupe sewon. Ewon odun meji ataabo ni adajo ju okunrin omo Iperu Remo naa si. Okupe ni adari igbimo iponlogo oludije fun ipo aare labe asia egbe oselu Labour, Ogbeni Peter Obi. Esun ti ajo to n gbogun ti iwa ibaje nile wa, iyen EFCC, fi kan Okupe ni pe o se owo kan tiye re ni Eedegbeta milionu naira, to lodi sofin ile wa. Adajo Ijeoma Ojukwu, lo sedajo maa, bee lawon ileese meji kan naa foriko ninu wahala naa. Awon naa ni – Value Trust Investment Ltd ati Abrahams Telecoms Ltd. Doyin Okupe ti figbakan je alukoro fun Oloye Olusegun Obasanjo, nigba tiyen je Aare ile wa.


Nnkan de! Doyin Okupe rẹwọn he l’Abuja

Esun ti ajo to n gbogun ti iwa ibaje nile wa, iyen EFCC, fi kan Okupe ni pe o se owo kan tiye re ni Eedegbeta milionu naira, to lodi sofin ile wa. Adajo Ijeoma Ojukwu, lo sedajo maa, bee lawon ileese meji kan naa foriko ninu wahala naa. Awon naa ni – Value Trust Investment Ltd ati Abrahams Telecoms Ltd. Doyin Okupe ti figbakan je alukoro fun Oloye Olusegun Obasanjo, nigba tiyen je Aare ile wa. Bee naa lo si tun ba Omowe Goodluck Jonathan sise, nigba tiyen naa je aare ile wa. O see se ki igbese yii mu ifaseyin ba egbe oselu Labour, ati Peter Obi to n sise fun. Ekunrere n bo lona…


Nnkan de! Doyin Okupe rẹwọn he l’Abuja

Bee naa lo si tun ba Omowe Goodluck Jonathan sise, nigba tiyen naa je aare ile wa. O see se ki igbese yii mu ifaseyin ba egbe oselu Labour, ati Peter Obi to n sise fun. Ekunrere n bo lona…


Ọdun yii o yẹ! Irẹsi Sanwo-Olu ‘Eko Rice’ rapala wọnu ọja l’Ekoo

Iroyin to n te Asejere lowo fihan pe, iresi tileese Iresi to wa niluu Imota n se jade, ti n rapala wonu oja nipinle Eko. Eyi je leyin odun meji ti iresi ijoba ti a mo si Lake Rice ti kuro loja. Bee o ba gbagbe, odun 2016 ni ijoba Akinwunmi Ambode sefilole Lake Rice. Ijoba ipinle Eko ati Kebbi nile Hausa lohun un i won jon sagbateru iresi naa. Ipinle Kebbi gan an ni won ti n ko o wa, sugbon ipinle Eko ni won n ta raisi naa si julo. Ni kete ti Gomina Babajide Sanwo-Olu wole lodun 2019, won ta iresi naa fun awon araalu ni egberun merinla, nigba ti idajo apo je egberun meje, sugbon latigba naa, won ko ta iresi naa sita mo.


Ijoba ipinle Eko ati Kebbi nile Hausa lohun un i won jon sagbateru iresi naa. Ipinle Kebbi gan an ni won ti n ko o wa, sugbon ipinle Eko ni won n ta raisi naa si julo. Ni kete ti Gomina Babajide Sanwo-Olu wole lodun 2019, won ta iresi naa fun awon araalu ni egberun merinla, nigba ti idajo apo je egberun meje, sugbon latigba naa, won ko ta iresi naa sita mo. Latigba ti Sanwo-Olu ti wole lo ti n saitiyan pe ki won pari ileese to n se iresi to wa niluu Imota, legbe Ikorodu jade, bo tie je pe ohun ti gomina so ni pe ileese naa maa pari ise won ko too di opin odun. Ni bayii, ohun taa gbo ni pe awon iresi ti won n se nileese Imota naa ti redi, bi asa awon oloyinbo, o si ku die ki won ko o lo si inu oja fun awon ara Eko lati ma ra. Amo, a ko ti i le so pato, iye ti won maa ta awon raisi naa.


Latigba ti Sanwo-Olu ti wole lo ti n saitiyan pe ki won pari ileese to n se iresi to wa niluu Imota, legbe Ikorodu jade, bo tie je pe ohun ti gomina so ni pe ileese naa maa pari ise won ko too di opin odun. Ni bayii, ohun taa gbo ni pe awon iresi ti won n se nileese Imota naa ti redi, bi asa awon oloyinbo, o si ku die ki won ko o lo si inu oja fun awon ara Eko lati ma ra. Amo, a ko ti i le so pato, iye ti won maa ta awon raisi naa.


2023: Doyin Okupe ti fiṣẹ Peter Obi silẹ

Pelu eto idibo odun 2023 se n kanlekun, adari eto ipolongo Peter Obi, to je oludije fun ipo aare labe asia egbe oselu Labour ti kowe fipo re sile. Bee o ba gbagbe, ana ni ileejo giga kan nile wa niluu Abuja ju Doyin Okupe sewon odun meji ataabo, nitori esun owo kan ti won fi kan an. Sugbon, ileejo tun fun okunrin naa lanfaani ati san owo itanran lai sewon. Milionu metala naira ni won ni ko san, lojuese lokunrin naa si ti san owo ti won ni ko san, ko ma ba a sewon. Amo ni bayii, okunrin naa ni oun ti kowe fipo sile gege bii adari ajo ipolongo ibo fun Peter Obi. Oni lo fi iwe ifise-sile naa ranse si Peter Obi


Awọn ajinigbe ji ọmọleewe mẹrin gbe l’Ondo

Awon omoleewe gbogbonise ipinle Kogi, taa mo si Kogi State Polytechnic ni iroyin kan pe won ti ji gbe lo bayii. Oju ona Akunnu si Ajowa ni Akoko nipinle Ondo nisele naa ti sele. Ojo Fraide ni awon agbebonrin yabo awon omoleewe ohun, ti won si ji won gbe lo. Eyi ti mu ki awon eeyan agbegbe naa wa ninu eru bayii. Oga olopaa agbegbe Ikare, ACP Muri Agboola ti seleri pe oun maa da awon omo oun sinu igbo lati wa awon omo naa jade.


FIDIO: Funkẹ Akindele bẹ awọn ọmọ Ijọ Celestial ki wọn gbadura foun

Gbajumo osere tiata nni, Funke Akindele ti rawo ebe si awon omo ijo Celestial kaakiri agbaye lati ran an lowo pelu adura won. Omo Ijo naa ni Funke Akindele tawon eeyan tun n pe ni Jenifa. Oun naa pelu awon omo ijo ti won lo si olu ijo naa to wa niluu Imeko, nipinle Ogun. Gbogbo opin odun ni won maa korajo si Imeko lati se ipago ijo naa. Bakan naa lo ro awon omo ijo naa ki won tubo sunmo Olorun, ki won si fi t’Olorun se ibi akoko ninu idawole won. Funke to n dije fun ipo igbakeji gomina ipinle Eko labe asia egbe oselu PDP pelu Jide Adediran tun ro awon omo ijo naa ki won maa huwa funfun bi aso ti won n wo sorun.


Ayederu dokita to n ṣiṣẹ abẹ fawọn alaboyun wọ gau!

Owo awon olopaa ti te ayederu dokita kan l’Ondo, ise abe to se fun alaboyun kan lo ko ba a. Eni odun mokanlelogbon ni okunrin naa toruko re n je Olalekan Rabiu, se lo maa n pe ara re ni dokita fawon araalu. Oruko ileewosan re ni Iremide Private Hospital, to wa ni Orita Ojo ni ijoba ibile Odigbo. O pe to ti n se e, sugbon alaboyun kan to fee bimo, to sise abe fun lo tu asiri re. Nigba tawon olopaa n safihan re fawon oniroyin, komisanna olopaa ipinle naa, Oyediran Oyeyemi so pe awon otelemuye lo fowo ofin mu Rabiu. Obinrin alaboyun yii la gbo pe eje n da loju ara re, ni won ba gbe e lo si osibitu ayederu dokita naa. Nigba ti won gbe alaboyun naa debe, ni dokita ba ran ile omo re mo ibi ti ito n gba jade loju ara.


Nigba tawon olopaa n safihan re fawon oniroyin, komisanna olopaa ipinle naa, Oyediran Oyeyemi so pe awon otelemuye lo fowo ofin mu Rabiu. Obinrin alaboyun yii la gbo pe eje n da loju ara re, ni won ba gbe e lo si osibitu ayederu dokita naa. Nigba ti won gbe alaboyun naa debe, ni dokita ba ran ile omo re mo ibi ti ito n gba jade loju ara. Bo tie je pe obinrin yii mori bo ninu asise dokita yii, sibe ojo metadinlogbon ni eje fi da loju ara re.


Bo tie je pe obinrin yii mori bo ninu asise dokita yii, sibe ojo metadinlogbon ni eje fi da loju ara re.


Awọn ọmọ mi meji lo fo ṣanlẹ ku lojiji – Aarẹ Buhari

Aare Muhammadu Buhari ti salaye fun awon alejo re pe leyin ti awon omo oun meji fo sanle ku lojiji, lo mu ki oun da majemu iru iyawo toun gbodo fe. Se e ranti pe Aisha Buhari ko niyawo akoko ti Aare Buhari koko fe. Awon omo meji yii, foniku fola dide ni won, ohun to si fa a ni pe ti toko tiyawo ba ti ni kinni ohun lara, o ti daju pe okan ninu awon omo won gbodo ni kinni naa lara. Eyi si maa mu ki omo naa maa foniku fola dide. Opo iru awon eeyan ti nnkan bayii ba sele si maa n pada ku ni. Nibi ayeye ogorin odun ti awon ore Buhari se fun un lopin ose to koja yii ni Buhari ti salaye ohun to mu ko fe Aisha Buhari, gege bi iyawo keji.


Ajalu ọjọ ọdun! Eeyan mẹta ku sinu ijamba mọto lọna Ibadan

Eeyan meta la gbo pe won ti padanu emi won sinu ijamba moto loju ona Eko si Ibadan lonii ojo odun keresimesi. Ohun taa gbo ni pe aago mefa koja iseju mewaa aaro oni ni isele laabi naa sele ni agbegbe Kara nijoba ibile Obafemi-Owode nipinle Ogun. Ajo eso oju popo, iyen FRSC lo foro naa to awon oniroyin leti lojo Sannde. Awon eeyan mejidinlogun ni won wa ninu oko naa, ere asapajude dereba lo si fa ijamba ohun. Awon kan farapa nigba ti awon meta paadanu emi won loju ese.


Awọn ọdaran dana sun tọkọ-tiyawo mọle l’Abẹokuta, wọn tun ji ọmọ gbe

Ileese olopaa ipinle Ogun ti n sewadii eni to dana sun awon molebi kan niluu Abeokuta. Alagba Kehinde ati Bukola Fatinoye loruko awon molebi naa, agbegbe agboole ijoba to wa ni Ibara niluu Abeokuta ni molebi naa n gbe. Ojo odun gan an ni won dana sun awon molebi naa. Ohun taa gbo ni pe leyin ti awon obayeje naa dana sun awon molebi naa tan, seni won tun ji omokunrin won ati omoodo to wa lodo won gbe sa lo. Seni won so awon molebi naa dele lati soosi ti won ti loo se isin aisun odun moju Sannde. Osise ileefowopamo agba ile wa, CBN ni Alagba Kehinde, nigba ti iyawo re n sie ni ileewe giga ekose awon agbe taa mo si Federal University of Agriculture (FUNNAB), to wa ni Abeokuta.


Ohun taa gbo ni pe leyin ti awon obayeje naa dana sun awon molebi naa tan, seni won tun ji omokunrin won ati omoodo to wa lodo won gbe sa lo. Seni won so awon molebi naa dele lati soosi ti won ti loo se isin aisun odun moju Sannde. Osise ileefowopamo agba ile wa, CBN ni Alagba Kehinde, nigba ti iyawo re n sie ni ileewe giga ekose awon agbe taa mo si Federal University of Agriculture (FUNNAB), to wa ni Abeokuta. Awon kan so pe seni awon odaran naa ju awon omo won sinu odo to wa lojuna Adigbe si Obada l’Abeokuta. Awon olopaa ni, awon ti ri omoodo, sugbon awon ko ti i ri omokunrin won.


Awon kan so pe seni awon odaran naa ju awon omo won sinu odo to wa lojuna Adigbe si Obada l’Abeokuta. Awon olopaa ni, awon ti ri omoodo, sugbon awon ko ti i ri omokunrin won.


Adekaz ṣayẹyẹ ọjọọbi Mercy Aigbe

Kazim Adeoti, oko gbajumo osere tiata nni, Mercy Aigbe n se ayeye ojoobi iyawo re lowo yii. Ojoobi odun marundinlaaadota ni Mercy Aigbe n se. Adeoti sapejuwe iyawo re gege bi iyawo alalubarika, o ni ibukun nla ni omobinrin naa je foun latigba tawon ti jo n fera awon.


Awọn wolii sọ ohun to maa ṣẹlẹ lọdun 2023

Olori ijo Mountain of fire and Miracles Ministries taa mo si MFM, Pasito Daniel Olukoya ti yonda awon asotele ti Olorun fi han an sita, fun todun 2023. Olukoya sapejuwe odun 2023 gege bi odun iku ati ajinde. Nigba to n soro ninu isin aisun odun yii, lo ti ju awon bombu asotele naa. Olukoya ni yoo je odun imupada awon ogo to ti sonu mo awon eeyan lowo, bee la maa feyin awon agberaga gbole. A gbodo gbadura ki ifitegbajoba ati idarudaapo ma sele, bee ni ija omo maa sele lodun naa. Aini ati iyan tun maa po ninu odun naa, sugbon ki awon eeyan gbadura ko ma ba a sele.


Olukoya ni yoo je odun imupada awon ogo to ti sonu mo awon eeyan lowo, bee la maa feyin awon agberaga gbole. A gbodo gbadura ki ifitegbajoba ati idarudaapo ma sele, bee ni ija omo maa sele lodun naa. Aini ati iyan tun maa po ninu odun naa, sugbon ki awon eeyan gbadura ko ma ba a sele. O je odun idajo fun awon jegudujera atawon eeyan ika lorile-ede yii. Opo awon ie akanse nipa ayanmo awon eeyan la maa pari lodun yii. O tun je odun ti awon agberaga ati awon alagbara ti won n dena ise Olorun maa subu lule.


O je odun idajo fun awon jegudujera atawon eeyan ika lorile-ede yii. Opo awon ie akanse nipa ayanmo awon eeyan la maa pari lodun yii. O tun je odun ti awon agberaga ati awon alagbara ti won n dena ise Olorun maa subu lule. Odun idajo lo si maa je fun awon to n mu eje alaise. O je odun ibawi, odun atako, ati odun iyipada fun awon to ba fee se rere ti won si fee te siwaju. O je odun ayo fun awon ti won n woju Oluwa fun omo lati ojo pipe.


Odun idajo lo si maa je fun awon to n mu eje alaise. O je odun ibawi, odun atako, ati odun iyipada fun awon to ba fee se rere ti won si fee te siwaju. O je odun ayo fun awon ti won n woju Oluwa fun omo lati ojo pipe.


Idi ti Baba Adeboye ko ṣe sọ ohun to ri nipa ibo to n bọ

Olori ijo Redeemed Christian Church of God, eyi taa mo si RCCG naa, Pasito Enoch Adejare Adeboye naa ti so awon nnkan to maa sele lodun naa, bo tie je pe baba ko soro nipa ohun to maa sele nipa eto ibo odun yii. Ninu asotele tie, Baba Adeboye ni, odun 2023 je odun alaafia fun gbogbo awon molebi ti won n la rogbpdiyan koja, bee ni gbogbo awon onijangbon ko ni lanfaani ati fa ijangbon lodun yii. Awon ogo kan maa womi lodun yii, bee la gba oro kuro lowo awon kan sowo awon kan. Opo awon anfaani lo tun maa bu jade ninu odun naa. Sugbon baba naa ni, oun ko ni so ohun to maa sele ni Naijiria, nitori oun ko fe ki awon olopaa maa waa hale mo oun gege bi won ti n leri ni orile-ede Ghana. Bee o ba gbagbe, ileese olopaa ile Ghana ti leri pe woli to ba so ohunkohun, tabi asotele kan ti ko dara nipa orile-ede naa, awon maa fowo ofin mu u. Baba Adeboye ni, nitori naa loun ko se fee so ohun to maa sele nipa eto idibo to n bo.


FỌTO: Sanwo-Olu gbalejo awọn ibẹta akọkọ fọdun 2023

Aya gomina ipinle Eko, Dokita Ibijoke Sanwo-Olu ti gbalejo awon omo akoko ti won bi nipinle Eko. Ibeta lawon omo naa. Ileewosan ekose ise oyinbo to wa ni Ikeja, eyi ti a mo si Lagos State University Teaching Hospital (LASUTH) lo ti loo gbalejo awon omo naa.


Fẹmi Fani-Kayọde sọ pe, ofo lọrọ Ọbasanjọ maa ja si lori Tinubu

Femi Fani Kayode, okan ninu awon agbenuso fune to iplongo ibo Asiwaju Bola Ahmed Tinubu ati Kassim Shettima ti soro buruku si Oloye Olusegun Obasanjo. Lanaa ojo Sannde ni Oloye Obasanjo fonte lu Peter Obi, gege bi eni tawon araalu le dibo fun ninu ibo to maa waye ninu osu keji odun yii. Ninu leta naa ti Baba Obasanjo ko sawon odo orile-ede yii, o so pe bo tie je pe ninu Atiku Abubakara, Bola Tinubu ati Peter Obi ti won n du ipo aare orile-ede ko si angeli ninu eyikeyi ninu won, sibe, oun ri i pe Obi nikan lo le gbe orile-ede yii de ibi giga. Baba ni, gege bi eni to ti kose labe oun, to si mose ohun daadaa, yoo dara bi awon odo orile-ede yii ba le dibo yan Obi. Sugbon, oro yii ko dun mo awon Tinubu ati Atiku ninu. Eyi lo mu ki Fani Kayode soro naa pe ofo ni Baba Obasanjo maa mu bo lori oro Tinubu ati eni to fonte lu.


Baba ni, gege bi eni to ti kose labe oun, to si mose ohun daadaa, yoo dara bi awon odo orile-ede yii ba le dibo yan Obi. Sugbon, oro yii ko dun mo awon Tinubu ati Atiku ninu. Eyi lo mu ki Fani Kayode soro naa pe ofo ni Baba Obasanjo maa mu bo lori oro Tinubu ati eni to fonte lu. O lo daju pe Tinubu lo maa jawe olubori ninu ibo to n bo lona naa. Bee o ba gbagbe, awon egbe PDP ati APC naa ti tako ohun ti Obasanjo so naa.


O lo daju pe Tinubu lo maa jawe olubori ninu ibo to n bo lona naa. Bee o ba gbagbe, awon egbe PDP ati APC naa ti tako ohun ti Obasanjo so naa.


Aje o! Ọkada ẹgbẹrun mejidinlogun ataabọ ni wọn gba lọwọ awọn ọlọkada lọdun kan

Awon oko tiye won le ni egberun mejo ataabo ati okada tiye re to egberun mejidinlogun ataabo ni won ti padanu sowo ijoba lodun taa lo koja yii. Alaga ajo to n gbogun ti awon olokada ati moto to n gbe ibi ti ko to taa n pe ni Taskforce, CSP Sola Jejeloye ni won ba awon oniroyin soro yii nipa ojuse ileese won fodun to koja. Opo awon moto ti won fowo ofin mu naa ni awon to n gbe ero nibi ti ko to, paapaa awon to n gba ojuna BRT, ati awon okada ti won n gba ibi ti ko to. Bakan naa ni Jejeloye tun so pe gbogbo awon awako naa ati olokada naa ni won ti gbe lo sile-ejo ti won si n jejo lowo. O tun menuba a pe awon okada to din die ni egberun mejidinlogun ni won ti lo lero mansinni ni Alausa, lodun naa, ko le ba a ko awon yooku logbon.


Ẹbun Ọdun Tuntun: Sanwo-Olu tun yọnda bọọsi marun-un fawọn oṣiṣẹ ijọba

Ijoba ipinle Eko ti ro awon osise pe ki won tubo gbajumo ise ti won yan laayo, ki won si tun tepa mose ohun ninu odun tuntun taa wa ninu re yii. Oro yii ni adari awon osise ijoba nipinle Eko, Ogbeni Hakeem Muri-Okunola ba awon osise so nibi adura odun ti won se lati bere ise odun 2023. Inu gbongan Adeyemi Bero ni Alausa, Ikeja ni ipade adura naa ti waye. Bo tie je pe Muri-Okunola mo riri ise tawon osise ijoba naa n se, sibe, o tun pe fun ifaraenijin won si ise oba nipinle Eko. O ni, o se dandan ki won se atunse ona ti won n gba sise won, nitori awon araalu n reti ohun pupo lati odo won. O dupe lowo won fun aforiti won, paapaa pelu awon ewu to po ninu ise naa ni odun 2022, o gbadura pe Olorun yoo tubo maa saanu fun enikookan won.


Bo tie je pe Muri-Okunola mo riri ise tawon osise ijoba naa n se, sibe, o tun pe fun ifaraenijin won si ise oba nipinle Eko. O ni, o se dandan ki won se atunse ona ti won n gba sise won, nitori awon araalu n reti ohun pupo lati odo won. O dupe lowo won fun aforiti won, paapaa pelu awon ewu to po ninu ise naa ni odun 2022, o gbadura pe Olorun yoo tubo maa saanu fun enikookan won. O ni, yato si owo afikun oni ida ogorun-un ti Gomina Babajide Sanwo-Olu fi kun owo awon osise lopin odun to koja yii, gomina tun ti yonda awon boosi boginni nla marun fun lilo bibo awon osise laaro ati nirole ti won ba n lo sile. Muri-Okunola ni, awon boosi tuntun maraarun yii, yoo mu irorun ba awon osise ti won ko ni boosi to n gbe won wa sibi ise lati adugbo ibi ti won n gbe. Bakan naa lo tun kede re pe ijoba ti fowo si oko tuntun ayokele fun awon oga agba nipele direkito, eyi ti gomina seleri re nigba to sabewo si ogba ileese ijoba losu kewaa, odun to koja.


O ni, yato si owo afikun oni ida ogorun-un ti Gomina Babajide Sanwo-Olu fi kun owo awon osise lopin odun to koja yii, gomina tun ti yonda awon boosi boginni nla marun fun lilo bibo awon osise laaro ati nirole ti won ba n lo sile. Muri-Okunola ni, awon boosi tuntun maraarun yii, yoo mu irorun ba awon osise ti won ko ni boosi to n gbe won wa sibi ise lati adugbo ibi ti won n gbe. Bakan naa lo tun kede re pe ijoba ti fowo si oko tuntun ayokele fun awon oga agba nipele direkito, eyi ti gomina seleri re nigba to sabewo si ogba ileese ijoba losu kewaa, odun to koja. Akowe agba to n sakoso eka oro awon osise ijoba, eyi ti a mo si Public Service Office, PSO, Abileko Sukanmi Oyegbola, naa ro awon osise ki won tubo gbaruku mo ise ti won n se, lati mu aseyori ba eto isejoba Gomina Babajide Sanwo-Olu, o tun ni oun mo daju pe odun igbega lodun yii maa je fun gbogbo osise ijoba. Leyin awon oro wonyi ni won gbadura lona esin Islam ati ti Kristeni fun gbogbo awon osise. Imaamu Rokeeb Adekunle, Yunus Ayinla ati Imam Olorungbebe ni won gbadura esin Islam nigba ti Ojise Olorun Ezekiel Oluwadare, A. Ajayi, Samson Kilanko ati Refureni Bukola Akindele soju fun awon elesin Kristeni.


Akowe agba to n sakoso eka oro awon osise ijoba, eyi ti a mo si Public Service Office, PSO, Abileko Sukanmi Oyegbola, naa ro awon osise ki won tubo gbaruku mo ise ti won n se, lati mu aseyori ba eto isejoba Gomina Babajide Sanwo-Olu, o tun ni oun mo daju pe odun igbega lodun yii maa je fun gbogbo osise ijoba. Leyin awon oro wonyi ni won gbadura lona esin Islam ati ti Kristeni fun gbogbo awon osise. Imaamu Rokeeb Adekunle, Yunus Ayinla ati Imam Olorungbebe ni won gbadura esin Islam nigba ti Ojise Olorun Ezekiel Oluwadare, A. Ajayi, Samson Kilanko ati Refureni Bukola Akindele soju fun awon elesin Kristeni.


Aarẹ Buhari ti fọwọ si iwe iṣuna owo tọdun 2023

Aare Muhammadu Buhari, ti fowo si iwe aba isuna owo ti odun 2023 yii. Aaro oni ni Buhari fowo si iwe aba naa ni ofiisi re ni Aso Rock ni Abuja. Lara awon to wa nibi ifowosiwe ohun ni Igbakeji Aare, Yemi Osinbajo, Adari ileegbimo asofin, Ah-mad Lawan, adari ileegbimo asoju-sofin, Femi Gbajabiamila, atawon omo igbimo alase ile wa. Buhari ni awon ise akanse ti ijoba oun n se lowo lawon maa sare bojuto, ki awon le pari awon ise naa ki saa oun too pari ninu osu karun-un, odun yii.


Ọwọ awọn ọlọpaa Ogun tẹ afurasi to dana sun tọkọ-tiyawo l’Abẹokuta

Owo awon otelemuye olopaa ti te afurasi kan to lowo si didana sun awon toko-tiyawo kan niluu Abeokuta, nipinle Ogun. Osise ileefowopamo CBN naa ati iyawo re to n sise nileewe giga yunifasiti FUNAAB niroyin kan pe awon odaran kan dana sun lojo odun tuntun. Agbenuso ileese olopaa ipinle naa, Abimbola Oyeyemi, so fun awon oniroyin pe owo ti te enikan ti awon furasi, to sekupa Kehinde Fatinoye, ati iyawo re, Bukola. O ni, iwadii si n te siwaju lori isele naa, awon ko si ni sinmi titi awon fi maa pari ise iwadii ohun.


Wasiu Ayinde ṣi otẹẹli tuntun s’Ijẹbu Ode, Ibrahim Chatta naa ra mọto olowo nla

Alaaji Wasiu Ayinde, Mayegun ile Yoruba ti gbogbo eeyan mo si K1 ti si oteeli nla silu re niluu Ijebu Ode. Gbogbo awon ololufe re ni won si ti n ki i ku oriire. Ori ero ayelujara ni Wasiu ti kede sise oteeli olowo nla naa. Mayegun Royal Ranch & Resort lo pe oruko oteeli naa. Bakan naa la tun gbo pe gbajumo osere nni, Ibrahim Chatta naa ti ra moto olowo nla. Awon ololufe tie naa ti n ki i ku oriire.


Olubadan rọ Waheed Kosọkọ loye Mọgaji idile Kosọkọ

Okan ninu awon molebi to di ipo Mogaji mu nile Ibadan, iyen molebi Mogaji Kosoko, Waheed Kosoko, ni Olubadan tile Ibadan, Oba Lekan Balogun ti ro loye Mogaji bayii, won si ni ki okunrin naa ma pe ara re ni Mogaji laelae. Ojo ketadinlogbon, osu to koja yii ni igbimo Olubadan fowo si iwe ase naa. Akowe igbimo ohun, Kamorudeen Liasu, lo fowo siwe to kede iyonipo Mogaji Kosoko naa. Ohun ti Asejere gbo ni pe Otun Olubadan ti okunrin yii soro buruku si, lo mu ki Olubadan gbe igbese ifiyaje naa. Gege bi akowe iroyin Olubadan se fi to awon oniroyin leti, se ni Waheed Kosoko, to je Mogaji fun idile Kosoko, ni agbegbe Agbeni, niluu Ibadan lo awon ede to n takubu ba Otun Balogun ile Ibadan, Oloye Tajudeen Ajibola. Olubadan ni, iwa naa ku die kaato, ko bojumu, o si ye fun ibawi to to, ati to ye.


Ohun ti Asejere gbo ni pe Otun Olubadan ti okunrin yii soro buruku si, lo mu ki Olubadan gbe igbese ifiyaje naa. Gege bi akowe iroyin Olubadan se fi to awon oniroyin leti, se ni Waheed Kosoko, to je Mogaji fun idile Kosoko, ni agbegbe Agbeni, niluu Ibadan lo awon ede to n takubu ba Otun Balogun ile Ibadan, Oloye Tajudeen Ajibola. Olubadan ni, iwa naa ku die kaato, ko bojumu, o si ye fun ibawi to to, ati to ye. Bakan naa la tun gbo pe se ni Waheed Kosoko n pe ara re ni Mogaji ile meji; Mogaji idile Kosoko, ati Mogaji Kosoko ti idile Onilabu, ati pe ojo kesan-an, osu kinni, odun 2017, ni won fi okunrin naa joye ohun. Sugbon, awon akosile to wa lodo Olubadan fihan pe Mogaji idile Kosoko nikan lokunrin naa je, kii se ti molebi Onilabu. Olubadan ni, bi eni n da wahala, rogbodiyan ati ruke-rudo sile ni ohun ti Waheed Kosoko se.


Bakan naa la tun gbo pe se ni Waheed Kosoko n pe ara re ni Mogaji ile meji; Mogaji idile Kosoko, ati Mogaji Kosoko ti idile Onilabu, ati pe ojo kesan-an, osu kinni, odun 2017, ni won fi okunrin naa joye ohun. Sugbon, awon akosile to wa lodo Olubadan fihan pe Mogaji idile Kosoko nikan lokunrin naa je, kii se ti molebi Onilabu. Olubadan ni, bi eni n da wahala, rogbodiyan ati ruke-rudo sile ni ohun ti Waheed Kosoko se. Nitori naa, ninu ipade won to waye lojo kokandinlogun, osu to koja yii, ni won ti pase pe ki won gba oye Mogaji idile Kosoko naa lowo re, kia kia.


Nitori naa, ninu ipade won to waye lojo kokandinlogun, osu to koja yii, ni won ti pase pe ki won gba oye Mogaji idile Kosoko naa lowo re, kia kia.


Dokpesi, oludasilẹ redio Faaji, ti gba ominira latimọle niluu London

Alagba Raymond Dokpesi, baba olowo to ni ileese telifisan AIT, ati ileese redio Faaji ati RayPower, ti gba ominira lodo awon eso to n sakoso wole-wode niluu London. Ojo Sannde ni iroyin kan pe won mu okunrin naa satimole niluu London. Ohun taa gbo ni pe o rinrinajo lo siluu London, kete ti baalu to gbe won si fee bale ni won ke si i pe ko yoju si awon agbofinro ti baalu ba ti bale. Lojuese ni won si ti yo oun nikan bii jiga laarin awon ti won jo wo inu baalu naa, ti won lo n se iforowero fun, leyin ti won ti gba iwe irinna re tan. Asejere gbo pe ko pe ni won yinda okunrin naa pe ko maa lo. Ileese baba naa lo foro naa sita laaro Monde yii pe won ti yonda baba pe ko maa lo.


Lojuese ni won si ti yo oun nikan bii jiga laarin awon ti won jo wo inu baalu naa, ti won lo n se iforowero fun, leyin ti won ti gba iwe irinna re tan. Asejere gbo pe ko pe ni won yinda okunrin naa pe ko maa lo. Ileese baba naa lo foro naa sita laaro Monde yii pe won ti yonda baba pe ko maa lo. Sugbon idi ti won fi mu u pamo lenikan ko mo rara. Abuja lo ti n bo, ko too di pe isele naa sele. Bee o ba gbagbe, Dokpesi wa ninu awon to tele Alaaji Atiku Abubakar lo siluu London, nibi ti awon alase ijoba ile geesi ti fee gbalejo re lola Tusde.


Sugbon idi ti won fi mu u pamo lenikan ko mo rara. Abuja lo ti n bo, ko too di pe isele naa sele. Bee o ba gbagbe, Dokpesi wa ninu awon to tele Alaaji Atiku Abubakar lo siluu London, nibi ti awon alase ijoba ile geesi ti fee gbalejo re lola Tusde. Won fe ki Atiku waa so ohun to fee se fun awon omo Naijriia to ba wole sipo Aare.


Won fe ki Atiku waa so ohun to fee se fun awon omo Naijriia to ba wole sipo Aare.


O ma se o! Iyaale to n lọ ṣọọṣi jabọ lori ọkada, lo ba ku patapata

Ori okada Bajaj ni obinrin naa ti subu, oko re lo is n wa a lo, ko too di pe isele buruku ohun sele. Bo tie je pe ko ti i seni to mo oruko arabinrin naa, sugbon soosi ni oko re n gbe e lo lojo Sannde, ko too di pe o subu lori okada naa, o si gbabe ku. Agbegbe Obantoko l’Abeokuta lo ti sele. Okada kan to n sare bo to fe kolu okada ti oun ati oko re n gun lo ni won yera fun ko too di pe okunrin naa yiwo kuro loju titi, to fi di pe obinrin yii jabo, to si ku. Amo sa, awon eeyan meta ni okunrin olokada naa n gbe, ni ko fi ri okada naa du nigba ti won fee kolu u. Oga agba awon eso to n sakoso oju popo nipinle Ogun, taa mo si Ogun Traffic Compliance and Enforcement Corps (TRACE), Ogbeni Babatunde Akinbiyi, ti foro isele naa mule fawon oniroyin.


Wọn pa eeyan kan l’Ọjọta nibi iwọde OPC ati ẹgbẹ Yoruba

Eeyan kan la gbo pe won ti yinbon pa nibi iwode awon egeb ajijabara ti won n ja fun ominira ile Yoruba ati egbe OPC ni agbegbe Ojota ni Eko. Aaro Monde tawon eeyan n lo sibi ise won ni isele naa sele, to si mu kawon eeyan maa sa koloba koloba kiri. Ogbeni Ben Hundeyin to je agbenuso awon olopaa nipinle Eko, fidi oro naa mule, sugbon o so pe awon olopaa ati awon eso agbofinro OP MESA ti loo pese alaafia si agbegbe naa, sugbon ko so fun won boya eeyan ku ati eeyan sese, gege bawon ti isele naa soju e se so fun wa. Egbe OPC ati ajijagbara ominira ile Yoruba la gbo pe won koju ija sira won ni Ojota ti kinni ohun fi bureke, to si di ohun ti a n gbemi ara eni le lori.


Igbakeji Peter Obi bu sẹkun lori tẹlifiṣan

Ogbeni Yusuf Datti, to je igbakeji oludije fun ipo Aare labe asia egbe oselu Labour Party, Peter Obi bu sekun lanaa lori telifisan Nibi ipade apero ti won pe oun, iyen Datti, ati Peter Obi si, lati waa so ohun ti won fee se fun orile-ede yii ti won ba de ipo aare ni isele naa ti sele. Ileese telifisan Channels lo sagbateru eto ipade apero naa. Awon oludije fun ipo aare ati igbakeji won ni won gbe wa sori eto naa. Kete ti won bere ni atokun eto yii, Seun Okinbaloye, beere lowo Datti pe ki lo ri so si orisii atako ti won n fun un lori ero ayelujara. Nigba ti okunrin to ti je Seneto Kaduna ri naa maa dahun, o ni, oun ko ri iru eyi ri, o ni, ko seni to soro ibi kan si molebi oun ri, afi boun se bere ipolongo yii, tawon eeyan bere si i bu awon molebi oun, paapaa awon iyawo ati omo oun. Okunrin naa ohun to buru jai to si n pa oun lekun ni.


Kete ti won bere ni atokun eto yii, Seun Okinbaloye, beere lowo Datti pe ki lo ri so si orisii atako ti won n fun un lori ero ayelujara. Nigba ti okunrin to ti je Seneto Kaduna ri naa maa dahun, o ni, oun ko ri iru eyi ri, o ni, ko seni to soro ibi kan si molebi oun ri, afi boun se bere ipolongo yii, tawon eeyan bere si i bu awon molebi oun, paapaa awon iyawo ati omo oun. Okunrin naa ohun to buru jai to si n pa oun lekun ni. Bo ti fee te siwaju lati menu le oro naa bayii, lo ba bu sekun. Ko pe naa lo kuro nibi to jokoo si, to si loo nu oju re nu, leyin naa lo si pada waa jokoo sibi ti won ti n sepade naa. Lara ohun ti oun ati Peter Obi so nibi ipade naa ni pe awon seto lati gbogun ti awon jegudujera ti won n fi sobsidi ni awon omo Naijiria lara.


Bo ti fee te siwaju lati menu le oro naa bayii, lo ba bu sekun. Ko pe naa lo kuro nibi to jokoo si, to si loo nu oju re nu, leyin naa lo si pada waa jokoo sibi ti won ti n sepade naa. Lara ohun ti oun ati Peter Obi so nibi ipade naa ni pe awon seto lati gbogun ti awon jegudujera ti won n fi sobsidi ni awon omo Naijiria lara.


O ṣẹlẹ! MC Oluọmọ gba garaaji fun Ṣeun Ẹgbẹgbẹ

Alaaji Musiliu Akinsanya, adari awon onimoto nipinle Eko, ti gbogbo eeyan mo si MC Oluomo ti gba garaaji fun Seun Egbegbe, omokunrin onitiata to sese tewon de. O fee to odun marun un ti Seun Egbegbe lo lewon. Esun ole jija ni won fi kan an, esun naa lo si ran an lo sewon dun marun, ko too di pe won yonda re pe ko maa lo laipe yii. Latigba ti omokunrin naa ti de lawon eeyan ti yera fun un, ti awon ore re ko si sunmo on mo. Eyi lo mu ki MC Oluomo gba a lero lati ran an lowo. Fun awon to mo ohun to wa laarin won, ota ni Egbegbe ati MC Oluomo ko too di pe nnkan yii sele si i. Sugbon, laipe yii ni MC ranse si Egbegbe pe ko wa ri oun, won si jo soro.


Latigba ti omokunrin naa ti de lawon eeyan ti yera fun un, ti awon ore re ko si sunmo on mo. Eyi lo mu ki MC Oluomo gba a lero lati ran an lowo. Fun awon to mo ohun to wa laarin won, ota ni Egbegbe ati MC Oluomo ko too di pe nnkan yii sele si i. Sugbon, laipe yii ni MC ranse si Egbegbe pe ko wa ri oun, won si jo soro. Leyin ti Egbegbe seleri lati je omoluabi, pe oun ko ni huwa palapala mo, ni MC wa seleri ati yonda garaaji kan fun un pe ko maa bojuto. Won ni nitori ko le ba a ri owo mu lo senu ati toju iya re ni MC Oluomo se seranlowo naa fun un.


Leyin ti Egbegbe seleri lati je omoluabi, pe oun ko ni huwa palapala mo, ni MC wa seleri ati yonda garaaji kan fun un pe ko maa bojuto. Won ni nitori ko le ba a ri owo mu lo senu ati toju iya re ni MC Oluomo se seranlowo naa fun un.


Alowonle ati Ado-Igbona gbajọba garaaji l’Ọṣun

Gomina Ademola Adeleke ti ipinle Osun ti gbe ijoba ati akoso awon garaaji to wa nipinle naa fun Wakeel Nurudeen Oluronbi ti gbogbo eeyan mo si Alowonle, ati Oyeniyi Sikiru Ayobami ti gbogbo eeeyan mo si Ado Igbona, lati maa sakoso lo. Ohun ti Asejere gbo ni pe Oluronbi ni yoo maa sakoso awon onimoto, nigba ti Oyeniyi ni lati maa sakoso awon olokada, ati keke marwa gbogbo to wa lawon garaaji nipinle Osun. Alagba Olawale Rasheed to je agbenuso gomina salaye fun awon oniroyin pe, gomina ti yan igbimo ti yoo maa sakoso awon garaaji naa, iyen ni pe igbimo yii ni yoo maa bojuto won, igbimo naa lo si maa da seria fun enikeni to ba tapa sofin. O tun menuba a pe lati le mu ki oro aje ipinle Osun tubo gberu si i nijoba se fee bojuto akoso awon garaaji naa. Bakan naa ni won si tun so pe lati pese ise fun awon ti ko ni, nitori igbese naa yoo fun awon kan ti ko nise lanfaani ise. Lara awon ti won tun wa ninu igbimo amojuto eleni-mokanla naa ni; Asoju komisanna fun ise ode, ati igbokegbodo oko Asoju komisanna fun oro owo Asoju ileese to n gba owo ori Asoju awon akosemose Alhaji Fakorede Rauf Agbejoro Jola Akintola Oloye Olusola Adedokun Rev.


O tun menuba a pe lati le mu ki oro aje ipinle Osun tubo gberu si i nijoba se fee bojuto akoso awon garaaji naa. Bakan naa ni won si tun so pe lati pese ise fun awon ti ko ni, nitori igbese naa yoo fun awon kan ti ko nise lanfaani ise. Lara awon ti won tun wa ninu igbimo amojuto eleni-mokanla naa ni; Asoju komisanna fun ise ode, ati igbokegbodo oko Asoju komisanna fun oro owo Asoju ileese to n gba owo ori Asoju awon akosemose Alhaji Fakorede Rauf Agbejoro Jola Akintola Oloye Olusola Adedokun Rev. Olaleye Edward Onipede Alagba Bamidele Isiaka Ogbeni OyeyemiI Dauda Olamilekan ati Animashaun Adeshina Taofeek Ileese Elchanan Projects and Concepts Limited lo gba ise akosemose fun atunto to ba awon garaaji yii.


Olaleye Edward Onipede Alagba Bamidele Isiaka Ogbeni OyeyemiI Dauda Olamilekan ati Animashaun Adeshina Taofeek Ileese Elchanan Projects and Concepts Limited lo gba ise akosemose fun atunto to ba awon garaaji yii.


Awọn ọlọja fọwọ si saa ẹlẹẹkeji Gomina Abdulrahman Abdulrazaq

Egbe awon oloja ni Oja Oba niluu Ilorin, nipinle Kwara ti seleri atileyin won fun Gomina Abdulrahman Abdulrazaq ti ipinle naa. Alaaja Mariam Elefun, to je Iyaloja Oja-Oba lo saaju gbogbo awon oloja naa. Gbogbo won si so nibi iwode ifowosi ti won se fun gomina naa pe awon setan atileyin fun gomina fun saa elekeeji re nitori awon ise takun-takun to ti se fun awon oloja ati ipinle Kwara lapapo.


Oṣiṣẹ banki meji rẹwọn he, jibiti ATM kaadi ni wọn ṣe

Awon osise banki meji toruko won n je Agbo John Agama ati Edoh Steve, ni won ti ju sewon odun meta gbako. Adajo Mojisola Olajuwon tileejo giga ile wa ni Abuja lo ju won sewon. Jibiti owo tiye re le ni milionu mesan-an naira ni won se. Ajo EFCC lo gbe awon omokunrin naa lo sileejo. Ileefowopamo Access Bank lawon mejeeji yii ti n sise, niluu Makurdi, nipinle Benue, sugbon se ni won lo ogbon jibiti kan lati gbe owo jade akanti onibaara banki kan. Oruko onibaara naa ni Mejuru Chibueze Gospel, se ni won fa milionu mesan-an yii jade ni apo ikowosi re ni banki naa. Ohun to gbe won dewon niyen.


Ajo EFCC lo gbe awon omokunrin naa lo sileejo. Ileefowopamo Access Bank lawon mejeeji yii ti n sise, niluu Makurdi, nipinle Benue, sugbon se ni won lo ogbon jibiti kan lati gbe owo jade akanti onibaara banki kan. Oruko onibaara naa ni Mejuru Chibueze Gospel, se ni won fa milionu mesan-an yii jade ni apo ikowosi re ni banki naa. Ohun to gbe won dewon niyen. Awon mejeeji lawon jebi esun naa, eyi lo mu ki adajo naa ju won sewon odun meta pere, nitori won ko yo ileejo lenu pupo ju.


Awon mejeeji lawon jebi esun naa, eyi lo mu ki adajo naa ju won sewon odun meta pere, nitori won ko yo ileejo lenu pupo ju.


Fọlarin, ọmọ Naijiria to n gbe oogun oloro ha sọwọ awọn ọlọpaa India

Asiri Folarin Azeez, omo Naijiria towo awon olopaa ile India te to n gbe oogun oloro ti tu sita gbangba. Inu ogba ewon won nile India lohun un ni omokunrin naa wa bayii. Ohun taa gbo ni pe o ti le lodun mewaa ti okunrin naa ti se okoowo oogun oloro yii nile India, bee ni won siti fowo ofin mu nigba meji otooto. Odun 2010 ni Folarin de sile India fun ise oro aje, sugbon bo ti bere ise lodun naa lohun un lo sakiyesi pe ise naa ko kaju ilu foun, lo ba bere si i yan ise gbigbe oogun oloro laayo. Omo Naijiria kan to pade nibe lo fa a sinu ise naa. Agbegbe kan ti won n pe ni Undri-Mantarwadi ni won ti mu u ninu moto lojo kesan-an, osu kejila, odun to koja.


Odun 2010 ni Folarin de sile India fun ise oro aje, sugbon bo ti bere ise lodun naa lohun un lo sakiyesi pe ise naa ko kaju ilu foun, lo ba bere si i yan ise gbigbe oogun oloro laayo. Omo Naijiria kan to pade nibe lo fa a sinu ise naa. Agbegbe kan ti won n pe ni Undri-Mantarwadi ni won ti mu u ninu moto lojo kesan-an, osu kejila, odun to koja. Nigba ti won n sewadii ni won ba oogun oloro tiye re fee to kilo meji, tiye owo re le ni milionu meji, owo ile India. Iwadii tun fihan Folarin ati iyawo re ni won jo n sowo naa, omo ile India ni oun ni tie, Lucy ni won pe oruko re. Won ti mu oun naa satimole.


Nigba ti won n sewadii ni won ba oogun oloro tiye re fee to kilo meji, tiye owo re le ni milionu meji, owo ile India. Iwadii tun fihan Folarin ati iyawo re ni won jo n sowo naa, omo ile India ni oun ni tie, Lucy ni won pe oruko re. Won ti mu oun naa satimole.


Wọn n gbe rumọọsi pe Ọọni fẹẹ gbe iyawo keje wọle

Rumoosi to n lo nigbooro lowo yii ni pe Ooni Ile Ife, Oba Enitan Adeyeye Ogunwusi, Ojaja II, ti fee gbe iyawo keje wole. Ohun taa gbo ni pe Ojaja II ti n gbaradi lati tun fe olori tuntun leyin awon mefa to gbe wole lodun to koja. Rekiat ni won pe oruko omobinrin naa. Awon eeyan tun so pe ojo Tusde ni won se mo-mi-n-mo-on loni bonkele. Won ni ile Amerika, ni Missouri ni omobinrin naa n gbe, koda won tun ni ise kan lobinrin naa n se nibe tele, ko too di pe aanfaani ati di olori Ooni yii wole. Bee o ba gbagbe, Ooni ti so tele pe oun ti setan ati feyawo pupo leyin ti Olori Naomi Silekunola ko o sile.


Awon eeyan tun so pe ojo Tusde ni won se mo-mi-n-mo-on loni bonkele. Won ni ile Amerika, ni Missouri ni omobinrin naa n gbe, koda won tun ni ise kan lobinrin naa n se nibe tele, ko too di pe aanfaani ati di olori Ooni yii wole. Bee o ba gbagbe, Ooni ti so tele pe oun ti setan ati feyawo pupo leyin ti Olori Naomi Silekunola ko o sile. Baba naa ya awon eeyan lenu pelu bo se fe awon mefa po lodun to koja, laarin osu meta pere.


Baba naa ya awon eeyan lenu pelu bo se fe awon mefa po lodun to koja, laarin osu meta pere.


O tan! Sanwo-Olu ja awọn ọmọ ẹgbẹ oṣiṣẹ mọ Peter Obi lọwọ l’Ekoo

Gomina Babajide Olusola Sanwo-Olu ti ja awon omo egbe osise mo egbe oselu Labour ati Peter Obi lowo nipinle Eko, bo tie je pe gomina naa seleri pe oun ko ni dojuti awon osise naa. Ana ojo Tosde ni isele naa sele ni ogba ileewe awon olopaa to wa ni Ikeja, l’Ekoo. Ibe ni awon egbe osise taa mo si Labour, iyen NLC ati TUC, seleri atileyin won fun Sanwo-Olu ati oludije fun ipo aare labe asia egbe oselu APC, iyen Asiwaju Bola Tinubu. Alaga egbe NLC, Abioleko Funmilayo Sessi, so pe kawon too se iwode naa fun Sanwo-Olu ati Tinubu, awon ti pa ohun po sokan ninu gbogbo ipade tawon ni, awon si ti so pe Sanwo-Olu lawon maa tele fun saa eleekeji. Gbenga Ekundayo, toun je alaga egbe TUC ni Eko ni tie, so pe gbogbo awon igbese ti Sanwo-Olu ti gbe nipinle yii fihan pe eni to see fise ogun ran ni i se. Sanwo-Olu dupe lowo gbogbo fun atileyin won, bee loun naa si seleri lati ma ja won kule ti won ba le mu ileri won se fun oun.


Gbese ree! Awọn daran-daran ba oko paki Eddy Ọlafẹsọ jẹ l’Ondo

Awon daran-daran ti ba oko Omowe Eddy Olafeso je. Paki ni baba naa gbin sori ile oko naa, ohun taa si gbo ni pe ile ohun po daadaa. Olafeso ni igbakeji alaga egbe oselu PDP tele nile wa. Igbaraoke ni ijoba ibile Ifedore ni ile ohun wa nipinle Ondo. Bee o ba gbagbe, Olafeso ni alakooso eto ipolongo Alaaji Atiku Abubakar nipinle Ondo. Ohun ti baba naa si so fun awon oniroyin ni pe o ku die koun kore oko ni awon daran-daran naa yawo oko oun pelu maalu won.


Igbaraoke ni ijoba ibile Ifedore ni ile ohun wa nipinle Ondo. Bee o ba gbagbe, Olafeso ni alakooso eto ipolongo Alaaji Atiku Abubakar nipinle Ondo. Ohun ti baba naa si so fun awon oniroyin ni pe o ku die koun kore oko ni awon daran-daran naa yawo oko oun pelu maalu won. Baba naa loun bu sekun nigba toun de oko naa, toun ri i pe awon maalu ti je gbogbo paki oun tan pata, ohun to so fun Gomina Rotimi Akeredolu niyen. Milionu mewaa lo loun ti padanu nipa ikolu awon daran-daran yii. Ohun taa gbo ni pe seni awon daran daran yii wu awon paki naa latinu ile fun awon eran maalu won lati je.


Baba naa loun bu sekun nigba toun de oko naa, toun ri i pe awon maalu ti je gbogbo paki oun tan pata, ohun to so fun Gomina Rotimi Akeredolu niyen. Milionu mewaa lo loun ti padanu nipa ikolu awon daran-daran yii. Ohun taa gbo ni pe seni awon daran daran yii wu awon paki naa latinu ile fun awon eran maalu won lati je.


O ṣẹlẹ! Ọmọọdun mẹtadinlogun fun obinrin mẹwaa loyun lẹẹkan naa

Owo awon agbofinro ti te omokunrin eni odun metadinlogun kan, to fun awon omobinrin mewaa loyun sowo kan naa. Noble Uzuchi ni won pe oruko omo naa. Awon olopaa fi to wa leti pe awon afurasi meji lowo ti te, bee lawon omobinrin meji kan naa toruko won n je Favour Bright, eni ogbon odun; ati Peace Alikoi, eni ogoji odun, ni won n sise ibi naa. Ise ibi ti won si n se ni pe won si ileese tawon omobinrin ti n loyun sile. Agbenuso ileese olopaa ipnle Rivers, Grace Iringe-Koko, so pe awon eeyan kan lo ta awon olopaa lolobo. Awon omobinrin mewaa ni won ti mu kuro nileese naa, leyin ti awon olopaa yabo ibe.


Ise ibi ti won si n se ni pe won si ileese tawon omobinrin ti n loyun sile. Agbenuso ileese olopaa ipnle Rivers, Grace Iringe-Koko, so pe awon eeyan kan lo ta awon olopaa lolobo. Awon omobinrin mewaa ni won ti mu kuro nileese naa, leyin ti awon olopaa yabo ibe. Nigba ti won n salaye fun awon olopaa, awon omobinrin ti odaran yii fun loyun jewo pe oun lo ba awon sun, to si fun awon loyun. O ni, bi won ti maa n se fun gbogbo awon omobinmrin ti won ba gbe wa sileese naa niyen. Leyin ti won ba si bimo ohun tan, seni won maa gba awon omo naa lowo won, ti won si maa ta a funa won ti won ba nilo re.


Nigba ti won n salaye fun awon olopaa, awon omobinrin ti odaran yii fun loyun jewo pe oun lo ba awon sun, to si fun awon loyun. O ni, bi won ti maa n se fun gbogbo awon omobinmrin ti won ba gbe wa sileese naa niyen. Leyin ti won ba si bimo ohun tan, seni won maa gba awon omo naa lowo won, ti won si maa ta a funa won ti won ba nilo re. Won maa n ta omo nigba mi in ni idaji milionu naira, ati bee bee lo.


Won maa n ta omo nigba mi in ni idaji milionu naira, ati bee bee lo.


Oju orun ni mo ti riran fiimu Ijakumọ, Toyin Abraham

Toyin Abraham Ajeyemi, omobinrin to n sere tiata, ti irawo re si n tan lowo yii ti salaye pe oju orun ni won ti gbe iran fiimu Ijakumo toun sese gbe jade wa fun oun. Opo awon eeyan ti won nife si ere fiimu ni won ti n kan saara si fiimu naa, won ni ise nla ni Toyin se si fiimu naa, sugbon omobinrin omo ile Auchi, mipinle Edo naa so pe oju orun lawon malaika ti gba fiimu naa wa fun oun. O soro yii nibi eto ori telifisan kan ti a mo si Your View lori TVC, eyi ti won se laaro oni Fraide. Omobinrin naa ni, bo tie je pe opo maa n tako fiimu oun pe ko dara to, o ni kii se pe fiimu naa ko dara, sugbon ohun to sele ni pe iwonba owo toun ri tu jo, loun fi se ere fiimu naa, lo je ko ri bee. Ekunrere ohun ti Toyin ba awon oniroyin so n bo laipe ninu iwe iroyin Asejere.


Gani fipa ba iyaale ile sun niṣoju awọn ọmọ rẹ n’Ilorin

Owo awon agbofinro NSCDC ti te odaran kan to fi tipatipa ba iyaale ile kan sun niwaju awon omo re nipinle Kwara. Ganiyu Yusuf, loruko odaran naa, eni odun metadinlaaadota ni i se, owo awon agbofinro to n daabobo eso ilu taa mo si Nigeria Security and Civil Defence Corps, eka tipinle Kwara lo mu omokunrin naa. Agbenuso ileese agbofinro ohun, Olasunkanmi Ayeni, so pe ojo kinni, osu kefa, odun 2022, ni Ganiyu loo ja awon molebi naa lole, nibi ti won n gbe ni agbegbe Oloje niluu Ilorin. Bo ti debe, lo na awon omo iya naa bi eni maa ku, to si so won mole, ko too di pe o fipa ba iya won sun, nisou won. Leyin eyi lo tun gbe komputa agbeletan ti won n lo ninu ile naa lo ati foonu won. Latigba naa ni won ti n wa Ganiyu, ti won ko ri i ko too di pe won ka a mo ilu kan ti won n pe ni Mokwa nipinle Niger, nile awon Hausa lohun un, ni ojo karun-un, osu yii.


Bo ti debe, lo na awon omo iya naa bi eni maa ku, to si so won mole, ko too di pe o fipa ba iya won sun, nisou won. Leyin eyi lo tun gbe komputa agbeletan ti won n lo ninu ile naa lo ati foonu won. Latigba naa ni won ti n wa Ganiyu, ti won ko ri i ko too di pe won ka a mo ilu kan ti won n pe ni Mokwa nipinle Niger, nile awon Hausa lohun un, ni ojo karun-un, osu yii. Omobibi ilu Abeokuta nipinle Ogun ni Gani, bi won si ti mu u lo ti jewo pe loooto loun sise ibi naa. O ni orule ile naa loun gba wole lojo naa, leyin toun wole tan loun fipa mu iyaale ile naa, ati awon omo re obinrin, sugbon iya won nikan loun fipa ba sun.


Omobibi ilu Abeokuta nipinle Ogun ni Gani, bi won si ti mu u lo ti jewo pe loooto loun sise ibi naa. O ni orule ile naa loun gba wole lojo naa, leyin toun wole tan loun fipa mu iyaale ile naa, ati awon omo re obinrin, sugbon iya won nikan loun fipa ba sun.


Mike Bamiloye tako awọn to n fi owo baba ijẹbu san idamẹwaa ni ṣọọṣi

Gbajumo onifiimu ihinrere nni, Mike Bamiloye ti tako awon ti won n fi owo tete san idamewa ni soosi won. Baba naa ni, iru owo bee ko se itewogba rara, ati pe bi eni fun Olorun ni abetele lasan ni. Ajihinrere to n fiimu fiimu jise Olorun naa so lori ero ayelujara re pe awon okunrin ti won n loo te tete, ti won fi n se idamewa pelu owo ti won ri ninu tete, iru owo bee ko le se itewogba niwaju Olorun rara. “Eyin ro pe e le fi ore bo Olorun loju, ko joo rara, abetele lasan ni, a ko si le fi abetele bo Olorun loju.” Ki leyin ri so si eyi?


Haa! Ọlọpaa to yinbọn ba lọọya l’Ajah sọ f’adajọ pe oun ko jẹbi

Drambi Vandi, okunrin olopaa ti won furasi pe oun lo yinbon pa Bolanle Raheem, looya Ajah, ti loun ko jebi esun naa rara. Aaro oni, ojo Monde ni won gbe okunrin naa wa sileejo to wa ninu ogba Tafawa Balewa Square (TBS) ni Eko. Esun kan pere naa ni won ka si i lese. Leyin ti won ka esun re si i leti, seni olopaa na dahun to so pe oun ko jebi esun naa rara. Bee o ba gbagbe, ojo keresimesi, ojo keedogbon, osu kejila to koja yii ni a gbo pe Drambi Vandi yinbon ba Bolanle Raheem toyun-toyun nigba toun ati oko re n bo lati soosi lojo odun. Lojuese ni oga olopaa patapata, Usman Baba pase pe ki won gbaso lorun Drambi Vandi, ki won si bere iwadii lati gbe e lo sileejo.


Leyin ti won ka esun re si i leti, seni olopaa na dahun to so pe oun ko jebi esun naa rara. Bee o ba gbagbe, ojo keresimesi, ojo keedogbon, osu kejila to koja yii ni a gbo pe Drambi Vandi yinbon ba Bolanle Raheem toyun-toyun nigba toun ati oko re n bo lati soosi lojo odun. Lojuese ni oga olopaa patapata, Usman Baba pase pe ki won gbaso lorun Drambi Vandi, ki won si bere iwadii lati gbe e lo sileejo. Ogbonjo osu kejila ni ijoba ipinle Eko gbe okunrin naa lo sileejo fun esun naa. Amo egbe awon agbejoro ni ko te awon lorun bi awon olopaa ti n se oro okunrin olopaa naa rara.


Ogbonjo osu kejila ni ijoba ipinle Eko gbe okunrin naa lo sileejo fun esun naa. Amo egbe awon agbejoro ni ko te awon lorun bi awon olopaa ti n se oro okunrin olopaa naa rara.


Awọn janduku gun Patience pa l’Akurẹ, wọn tun ge ori ọyan rẹ lọ

Titi di akoko yii ni won si n wa awon odaran ti won sekupa iyaale ile kan niluu Akure, nipinle Ondo. Ko ti i seni to mo eni tawon eeyan naa je rara. Iya olomo merin naa ni won pe oruko re ni Patience. Se ni awon apaayan naa tele e lati agbegbe Oda titi ti won fi tele e de ile re. Hiadiresa, iyen awon ti won n serulosoo ni obinrin naa ni Oja Oba, ko too di pe won gun un yanna-yanna titi to fi gbemi mi. Leyin ti won tun gun un pa tan, ni won tun ge ori oyan re, ti won si sa kuro nibi isele naa.


Se ni awon apaayan naa tele e lati agbegbe Oda titi ti won fi tele e de ile re. Hiadiresa, iyen awon ti won n serulosoo ni obinrin naa ni Oja Oba, ko too di pe won gun un yanna-yanna titi to fi gbemi mi. Leyin ti won tun gun un pa tan, ni won tun ge ori oyan re, ti won si sa kuro nibi isele naa. Awon to mo boro naa se n lo so pe oro owo kan lo maa pa oun ati awon eeyan naa po ko too di pe won se nnkan ti won se naa fun un. Ileese olopaa ipinle naa, paapaa agbenuso won, Funmilayo Odunlami so pe ko ti i seni to waa foro naa to awon olopaa leti.


Awon to mo boro naa se n lo so pe oro owo kan lo maa pa oun ati awon eeyan naa po ko too di pe won se nnkan ti won se naa fun un. Ileese olopaa ipinle naa, paapaa agbenuso won, Funmilayo Odunlami so pe ko ti i seni to waa foro naa to awon olopaa leti.


Awọn baba wa alatẹnujẹ ni Yẹwa lo jẹ ki Yayi lẹnu ọrọ – Akinlade

Igbakeji gomina to n dije labe asia egbe oselu PDP nipinle Ogun, Adekunle Akinlade ti salaye oro pe awon agba ile Yewa ti won n gba owo lowo Seneto Olamilekan Solomon ti gbogbo eeyan mo si Yayi, lo fun un lanfaani ati maa soro to ju enu re lo. Esun ti Yayi fi kan Akinlade ni pe o gba owo abetele ati moto boginni lowo Ladi Adebutu lati se igbakeji re. Sugbon, Akinlade ni, ko sejo lowo Yayi, awon agba ile Yewa lo faaye gba ara Ekiti lati maa wa soro somobibi ile Yewa. Akinlade soro yii nigba to n fesi oro si awon esun ti Yayi fi kan an nigba to loo kampeeni niluu Ipokia to je ilu abinibi Akinlade. Yayi lo n dupo seneto labe asia egbe oselu APC lekun idibo iwo oorun ogun to je ile Yewa. “Ejo ko si lowo Yayi, awon agba ti a dagba si lowo, ti a n wo niwaju, awon ni won ti jejekuje, se ni won n loo to siwaju ile Yayi lati gba owo lowo, ko si mo pe oro oselu Yewa yato pata, a ko ni gba omo Ekiti kan laaye ati waa feru gba nnkan mo wa lowo nile Yewa.” Ohun ti Akinlade so niyen.


Akinlade soro yii nigba to n fesi oro si awon esun ti Yayi fi kan an nigba to loo kampeeni niluu Ipokia to je ilu abinibi Akinlade. Yayi lo n dupo seneto labe asia egbe oselu APC lekun idibo iwo oorun ogun to je ile Yewa. “Ejo ko si lowo Yayi, awon agba ti a dagba si lowo, ti a n wo niwaju, awon ni won ti jejekuje, se ni won n loo to siwaju ile Yayi lati gba owo lowo, ko si mo pe oro oselu Yewa yato pata, a ko ni gba omo Ekiti kan laaye ati waa feru gba nnkan mo wa lowo nile Yewa.” Ohun ti Akinlade so niyen. Lowo yii, Yayi ni seneto to n soju fun ekun idibo iwo oorun Eko ni ileegbimo asofin ni Abuja, sugbon ipinle Ogun lo ti fee dupo bayii ni osu to n bo. Lara awon ileri ti Yayi se fun awon Yewa ni pe oun setan ati se biriiji to maa lo lati Ipokia de Badagry, ki anfaani le wa fun awon ara Ipokia lati lo maa se oro aje won niluu Badagry, ati pe biriiji naa yoo tubo fun ileewe gbogbonise to wa ni Ipokia ni anfaani ati tubo gberu si i. Akinlade ni, ohun ti Yayi ko mo ni pe oun kii se apa bii tie to je osu mefa mefa ni won n paaro oko, nitori owo ijoba to n na. Akinlade ni, o pe toun ti n lo moto to loun gba lowo Ladi Adebutu.


Lowo yii, Yayi ni seneto to n soju fun ekun idibo iwo oorun Eko ni ileegbimo asofin ni Abuja, sugbon ipinle Ogun lo ti fee dupo bayii ni osu to n bo. Lara awon ileri ti Yayi se fun awon Yewa ni pe oun setan ati se biriiji to maa lo lati Ipokia de Badagry, ki anfaani le wa fun awon ara Ipokia lati lo maa se oro aje won niluu Badagry, ati pe biriiji naa yoo tubo fun ileewe gbogbonise to wa ni Ipokia ni anfaani ati tubo gberu si i. Akinlade ni, ohun ti Yayi ko mo ni pe oun kii se apa bii tie to je osu mefa mefa ni won n paaro oko, nitori owo ijoba to n na. Akinlade ni, o pe toun ti n lo moto to loun gba lowo Ladi Adebutu. Akinlade ni ki awon ara Yewa beere lowo Yayi, ohun to ri se si oro boda, iyen enubode ti ijoba apapo ti fun odun meta eyi to ba oro aje gbogbo ile Yewa je. O ni, sebi oun ni alaga to n sakoso oro owo, abe akoso re si ni ileese ijoba to n sakoso oro owo wa l’Abuja, ki lo wa se si i nigba ti ileese naa ni ki won ti enubode pa. O ni, eyi fihan pe okunrin naa ko nife awon ara Yewa rara.


Akinlade ni ki awon ara Yewa beere lowo Yayi, ohun to ri se si oro boda, iyen enubode ti ijoba apapo ti fun odun meta eyi to ba oro aje gbogbo ile Yewa je. O ni, sebi oun ni alaga to n sakoso oro owo, abe akoso re si ni ileese ijoba to n sakoso oro owo wa l’Abuja, ki lo wa se si i nigba ti ileese naa ni ki won ti enubode pa. O ni, eyi fihan pe okunrin naa ko nife awon ara Yewa rara.


Buhari n bọ l’Ekoo laarọ ọjọ Mọnde

Aare Muhammadu Buhari n bo nipinle Eko lojo Aje, Monde ose to n bo. Komisanna fune to iroyin lo foro yii to Asejere leti lonii ojo Fraide. Awon ise akanse kan ni Aare Buhari n bo waa sefilole re, lara won ni ojuna oju irin ti ijoba Eko se, ileese Rice to wa ni Imota, ati bee bee lo. Papako ofurufu lo maa bale si ni ojo Monde naa, ko too di pe o te siwaju lati se awon ise akanse to wa sefilole re. Ekunrere iroyin yii n bo lona.


Wọn ti fẹẹ ran wa lọ s’oko gbese, Tinubu ati Sanwo-Olu lo ja fawa akolẹ – Oriyọmi

Egbe awon to n kole kodoti jakejado ile Yoruba ti fohun kan so pe Asiwaju Bola Ahmed Tinubu, Gomina Babajide Sanwo-Olu ati gbogbo awon oludije fun ipo kan tabi omiiran labe asia egbe oselu APC lawon maa dibo. Aare egbe naa, Alagba David Oriyomi to je adari egbe naa taa mo si Association of Waste Managers of Nigeria ( AWAMN), eyi ti gbogbo eeyan tun mo si PSP lo soro naa loruko egbe nibi eto ti won se lanaa ojo Tosde ni papa isere Mobolaji Johnson to wa ni Onikan l’Ekoo. Bakan naa ni Oriyomi salaye pe awon ti setan ati bere ipolongo ojule-si-ojule lati polongo fun gbogbo awon oludije egbe oselu APC, paapaa eni to n dupo Aare, Asiwaju Bola Ahmed Tinubu, ati Gomina Babajide Sanwo-Olu to fee pada sipo gomina Eko leekeji. Oriyomi ni, bo tie je pe ileese akole ti wa tele, Asiwaju Bola Tinubu lo se atunto ileese naa lodun 1999 nigba to di gomina, asiko naa lo si tun sefilole egbe awon akole-kodoti ti a mo si Waste Managers yii, lati gbajumo isoro idoti to gba igboro kan lasiko naa. O ni, nigba ti ijoba kan dide lati gbogun ti oro aje awon, se ni Asiwaju Tinubu dide lati gba awon sile lowo ijoba naa, awon ileese akole ti won fee to irinwo ni won fee gba ije lenu won lasiko naa, sugbon Tinubu dide lati ja fun awon akole naa. O tun ni, ni bayii, ise naa ti gberu, o ti fe si i kaakiri awon ipinle mesan-an lorile-ede yii, ati nile iwo oorun Afrika paapaa, nitori naa la se fowo si i pe ko di Aare, ki Sanwo-Olu naa si di gomina leekeji.


Oriyomi ni, bo tie je pe ileese akole ti wa tele, Asiwaju Bola Tinubu lo se atunto ileese naa lodun 1999 nigba to di gomina, asiko naa lo si tun sefilole egbe awon akole-kodoti ti a mo si Waste Managers yii, lati gbajumo isoro idoti to gba igboro kan lasiko naa. O ni, nigba ti ijoba kan dide lati gbogun ti oro aje awon, se ni Asiwaju Tinubu dide lati gba awon sile lowo ijoba naa, awon ileese akole ti won fee to irinwo ni won fee gba ije lenu won lasiko naa, sugbon Tinubu dide lati ja fun awon akole naa. O tun ni, ni bayii, ise naa ti gberu, o ti fe si i kaakiri awon ipinle mesan-an lorile-ede yii, ati nile iwo oorun Afrika paapaa, nitori naa la se fowo si i pe ko di Aare, ki Sanwo-Olu naa si di gomina leekeji. Oga agba ileese LAWMA, Alagba Ibrahim Odumboni nibi eto naa tenumo on bi Tinubu se fi ipa rere lele ninu ise akole-kodoti nile wa lodun naa lohun un. Bee lo si dupe lowo aare egbe PSP fun atileyin ti won n se fun gomina ati Asiwaju.


Oga agba ileese LAWMA, Alagba Ibrahim Odumboni nibi eto naa tenumo on bi Tinubu se fi ipa rere lele ninu ise akole-kodoti nile wa lodun naa lohun un. Bee lo si dupe lowo aare egbe PSP fun atileyin ti won n se fun gomina ati Asiwaju.


Gbogbo ẹgbẹ agbegbe idagbasoke to wa l’Ekoo sọ pe Sanwo-Olu lo kan

Awon agbegbe idagbasoke tiye won le ni egberun merin ni won ti fowo si i pe ki Gomina Babajide Sanwo-Olu lo fun saa eleekeji. Bee ni won si tun fowo si i pe ki Asiwaju Bola Ahmed Tinubu naa gba opa ase lowo Aare Muhammadu Buhari losu karun-un Alaga won, Alaaji Azeez Amusat lo soro naa loruko awon egbe naa nibi ayeye ojo agbegbe olodoodun to waye ni gbongan ile-eko awon olopaa to wa ni Ikeja ni Eko. Bee ni Amusat tun ro gbogbo awon omo egbe pe ki won loo gba kaadi alalope won, ki won le dibo fun Tinubu ati Sanwo-Olu. Agbegbe Chief Rotimi Williams to wa ni ijo a ibile Ifako Ijaiye lo sepo kinni, gege bi agbegbe to dangajia julo nipinle Eko, eyi si mu ki won fi boosi boginni nla kan sefa je. Awon yooku to tun gba ebun ni adugbo Hilltop CDA to wa ni Agbado Oke-Odo to se ipo keji, ti adugbo Gateway Zone ni Ikosi Isheri se ipo keta. Agbegbe Ilupeju Community III ni Ojo lo gba ife eye agbegbe igberiko to dara julo.


‘Ọmọ ọkọ ni ẹ’, Buhari kan saara si Sanwo-Olu l’Ekoo

Aare Muhammadu Buhari ti sapejuwe Gomina Babajide Sanwo-Olu gege bi omo oko to se e mu yangan laarin egbe. Buhari soro yii ni ana Monde nigba ti won gbalejo re l’Ekoo. Awon ise akanse meji ni Buhari waa sefilole re lanaa. Awon ise naa ni, ibudoko awon oko oju omi nla to fikale si Lekki, taa mo si Lekki Deep Sea Port, ati Ileese iresi to wa niluu Imota leba Ikorodu taa mo si Imota Rice Mill. Leyin awo nifilole wonyi ni won gbalejo Aare nibi ayeye apeje to waye nileetura Eko Hotels. Ekunrere awon iroyin yii n bo lona


Idajọ kotẹmilọrun jẹ ka mọ pe ireti wa lẹka idajọ – Ọtẹgbẹyẹ

Agbejoro Olubiyi Otegbeye, oludije gomina labe egbe oselu ADC, nipinle Ogun, ti so pe pelu idajo to waye to fi jawe olubori ti tubo je kawon araalu nireti ninu eka eto idajo lorileede yii. Bee lo so pe bi oun atawon oludije omo Ile igbimo asofin jawe olubori ninu ejo kotemilorun to waye ti fihan pe aseyori nla lo je fun gbogbo omo ipinle naa. Okunrin naa soro yii ninu atejade to fi sita leyin to gba idalare nile ejo, O so pe gbogbo omo ipinle Ogun ni aseyori naa wa fun, nitori akoko to lati je ki won kuro ninu inira ojoojumo egbe APC. O so pe awon dupe pe ebe won se itewogba nile ejo kotemilorun.O wa lo akoko naa lati fi gboriyin fun eka eto idajo wa lori bi won se je kawon araalu nireti ninu idajo Otegbeye so pe” O ti han gbangba pe egbe oselu APC to n sejoba ti padanu awon eto to ye lati le je ki araalu dibo yan won wole ni eleekeji, pelu owo ti won na lati fi fa oju awon eeyan mora nitori ibo”. O so pe o se ni laanu pe awon egbe oselu naa ti padanu,won si gbodo murasile lati mo bi won se to lori papa. O tun so pe “Erongba wa fodun merin to n bo ni lati fi tun ipinle Ogun se, ki a si se atunse awon nnkan ti won ti baje.


O so pe awon dupe pe ebe won se itewogba nile ejo kotemilorun.O wa lo akoko naa lati fi gboriyin fun eka eto idajo wa lori bi won se je kawon araalu nireti ninu idajo Otegbeye so pe” O ti han gbangba pe egbe oselu APC to n sejoba ti padanu awon eto to ye lati le je ki araalu dibo yan won wole ni eleekeji, pelu owo ti won na lati fi fa oju awon eeyan mora nitori ibo”. O so pe o se ni laanu pe awon egbe oselu naa ti padanu,won si gbodo murasile lati mo bi won se to lori papa. O tun so pe “Erongba wa fodun merin to n bo ni lati fi tun ipinle Ogun se, ki a si se atunse awon nnkan ti won ti baje. Ijoba ADC yoo pese anfaani fawon eeyan lati le da ogo ipinle yii pada” O waa so pe aseyori tawon se yii ki i se fun egbe won nikan bi ko se fun gbogbo eeyan ipinle Ogun ti won ti n foriti gbogbo inira ti APC mu bawon. Otegbeye waa gba awon araalu lamoran lati gbaradi fun ibo to n bo naa nipa gbigba kaadi ibo alalope nni iyev PVC. Bee lo wa dupe lowo awon iyaloja,omoleewe, onise owo,elegbejegbe atawon to wa ni oke okun fun atileyin won nigba ti igbejo n lo lowo.


Ijoba ADC yoo pese anfaani fawon eeyan lati le da ogo ipinle yii pada” O waa so pe aseyori tawon se yii ki i se fun egbe won nikan bi ko se fun gbogbo eeyan ipinle Ogun ti won ti n foriti gbogbo inira ti APC mu bawon. Otegbeye waa gba awon araalu lamoran lati gbaradi fun ibo to n bo naa nipa gbigba kaadi ibo alalope nni iyev PVC. Bee lo wa dupe lowo awon iyaloja,omoleewe, onise owo,elegbejegbe atawon to wa ni oke okun fun atileyin won nigba ti igbejo n lo lowo.


Gbọngan iṣẹmbaye ati aṣa Yoruba maa di ṣiṣi lonii

Aare Muhammadu Buhari maa si gbongan asa ati isembaye Yoruba ti won pe ni J. Randle Centre for Yoruba Culture lonii. Ifilole ibudo asa Yoruba yii je okan ninu awon ise akanse ti Buhari waa sefilole re l’Ekoo. Bee o ba gbagbe, lanaa Monde ni Buhari sefilole ibudoko oko oju omi nla niluu Lekki ati ileese iresi to wa niluu Imota. Ekunrere awon iroyin yii n bo lona.


Eedi Baba Ijẹṣa! Aarin Iyabọ Ojo ati Princess daru patapata

Ajosepo to wa laarin arewa osere tiata nni Iyabo Ojo ati ore re aderinposonu, Prince Damilola ti forisanpon bayii. Ohun taa gbo ni pe asiri kan ti Iyabo Ojo fi pamo si owo Princess ni omobinrin naa lu sowo awon oniroyin ori ero ayelujara kan. Bee o ba gbagbe, Iyabo wa ninu awon to se atileyin fun Princess lasiko ti won fesun kan Baba Ijesa pe o n ba omo odo Princess sun. Bi awon kan ti n gbiyanju ati da oju oro naa ru, Iyabo yii lo duro ti Princess, to si fi di pe awon olopaa da soro naa ti won fi gbe e dele-ejo ti ileejo si ju Baba Ijesa sewon. Sugbon ni bayii, ija ti sele laarin won. Iyabo si n lo isele naa lati kilo fawon eeyan pe ki won kekoo lara oun, ki won ma gba ija onija, ki won ma si gbe eru eleru sori rara.


Loootọ nigbeyawo mi daru, ṣugbọn emi kii ṣe oni-jagidi-jagan – Wumi Toriọla

Gbajumo osere tiata nni to maa n saaba sere tiata Yoruba, Wumi Toriola, ti kede pe oun ti kuro nile oko oun, awon mejeeji ko si fera mo. Lonii lomobinrin naa so fun awon ololufe re pe o ti le lodun kan bayii toun ti fi okunrin naa sile, sugbon kii se ohun tawon eeyan lero lo fa ipinya naa. Wumi ni, ohun tawon eeyan n so kiri ni pe onijagidi-jagan loun, ati pe oun maa n lu iya oko oun, o ni ko sooto ninu oro rara, ati pe gbogbo awon molebi oun ati awon molebi oko oun tele lo le jeri si oro naa. Emi kii se oniwahala, mi o kii se onijagidijagan rara, awon to n so pe mo maa n lu iya oko mi, iro pata ni won pa mo mi, oro naa ko ri bee rara.


Bo wu wọn ki wọn gbe epo pamọ, ki wọn tun tọju naira, emi ni maa wọle – Tinubu

Asiwaju Bola Ahmed Tinubu, oludije fun ipo aare labe asia egbe oselu APC ti tenumo on pe oun loun maa wole ibo aare to maa waye losu to n bo yii. Nibi to ti loo polongo ibo niluu Abeokuta nipinle Ogun lojo Wesde ni Tinubu ti soro naa. Papa isere MKO to wa ni ipolongo naa ti waye. Opo awon omo Naijiria ni won ko ri epo bentiroo ra, bee lawon ti won ri i ra n ra a ni owongogo. Bakan naa ni ko tun si owo naira tuntun tileese CBN sese se jade, bee ipari osu yii ni won fee gbegile nina owo naira atijo. Ohun to mu ki Tinubu soro yii niyen nibi ipolongo naa niluu Abeokuta.


Opo awon omo Naijiria ni won ko ri epo bentiroo ra, bee lawon ti won ri i ra n ra a ni owongogo. Bakan naa ni ko tun si owo naira tuntun tileese CBN sese se jade, bee ipari osu yii ni won fee gbegile nina owo naira atijo. Ohun to mu ki Tinubu soro yii niyen nibi ipolongo naa niluu Abeokuta. Sugbon, Tinubu ko daruko enikeni nigba to n soro naa, bo tie je awon eeyan mo pe ijoba Aare Muhammadu Buhari lokunrin naa n soro buruku si. Awon ti won wa pelu Tinubu nibi ipolongo naa ni; igbakeji re, Kashim Shetima, gomina Ogun, Dapo Abiodun; Oloye Bisi Akande; Adams Oshiomole ati bee bee lo.


Sugbon, Tinubu ko daruko enikeni nigba to n soro naa, bo tie je awon eeyan mo pe ijoba Aare Muhammadu Buhari lokunrin naa n soro buruku si. Awon ti won wa pelu Tinubu nibi ipolongo naa ni; igbakeji re, Kashim Shetima, gomina Ogun, Dapo Abiodun; Oloye Bisi Akande; Adams Oshiomole ati bee bee lo.


O tan! Ilẹ Amẹrika fofin de awọn oloṣelu to n fa wahala

Ile Amerika ti fofin de awon oloselu ile wa pe kan ti won n fa wahala nitori idibo to n bo lona. Bee ni won si tun so pe awon ko ni faaye gba enikeni to ba fa wahala lasiko ibo naa lati wo ile Amerika, ati pe iru awon eeyan bee ko ni le gba fisa lodo awon rara. Akowe isakoso ile Amerika, Antony Blinken, lo soro yii ninu atejade kan to fi ranse. O ni ile Amerika ti setan ati fofin de iru awon eeyan bee, ati pe awon ti fofin de awon oloselu kan, won ko ni le wa sile Amerika rara. Sugbon okunrin naa ko daruko awon eeyan naa. Amo, okunrin asoju ile Amerika yii so pe ofin yii ko de awon molebi won, kiki awon oloselo to ba se nikan lofin maa de lati wo ile Amerika.


O ni ile Amerika ti setan ati fofin de iru awon eeyan bee, ati pe awon ti fofin de awon oloselu kan, won ko ni le wa sile Amerika rara. Sugbon okunrin naa ko daruko awon eeyan naa. Amo, okunrin asoju ile Amerika yii so pe ofin yii ko de awon molebi won, kiki awon oloselo to ba se nikan lofin maa de lati wo ile Amerika. O ni, “Ile Amerika ti setan ati je ki eto demokiresi fese mule nile Naijiria ati nile Afrika, ati paapaa gbogbo agbaye. Lonii, mo ti kede re pe ati fofin de awon oloselu kan ti won n fa wahala lese nitori ohun ti won n se nipa eto idibo yii.


O ni, “Ile Amerika ti setan ati je ki eto demokiresi fese mule nile Naijiria ati nile Afrika, ati paapaa gbogbo agbaye. Lonii, mo ti kede re pe ati fofin de awon oloselu kan ti won n fa wahala lese nitori ohun ti won n se nipa eto idibo yii.


‘Aawẹ gbigba maa n ba kidinrin ati ẹya ara jẹ, ko daa’

Adari ajo to n sakoso awon ounje jije ati oogun taa n lo nile wa, taa mo si National Agency for Food and Drug Administration and Control (NAFDAC) ti ke si awon omo Naijiria lati sora fun awe gbigba nitori o maa n sakoba fun kindinrin. Ojogbon Mojisola Adeyeye to je adari ajo NAFDAC lo soro yii lojo Tusde nibi ipade awon oniroyin to se niluu Abuja, o so pe aawe gbigba lagbaju maa n sakoba fun kindinrin, fuku ara, atawon eya ara mi in, bee lo si maa n sekupani, eyi ti opo eeyan ti gbabe rorun. O ni, loooto ni awon omo Naijiria maa n gbaawe, ati musulumi ati kristeni, sugbon o pelu ohun to maa n ba kindinrin awon eeyan je. O ni, opo a maa gbaawe ojo mewaa, ogunjo la i mu omi rara, o ni bi eni fiya je kindinrin ni, o si maa n ba eya ara naa je pupo. Iya naa so pe loooto oun maa n gbaawe, sugbon oun maa n se e pelu opolo, nitori kinni ohun gba ogbon ati imo ki kindinrin maa ba a baje.


Ileeṣẹ ọlọpaa paarọ ọga ọlọpaa Eko, Frank Mba naa di ọga ọlọpaa Ogun

Pelu bi eto idibo ile wa se n kanlekun, ileese olopaa ile wa ti paaro awon komisanna olopaa nipinle Eko ati Ogun. Ogbeni Idowu Owohunwa ni won gbe wa sipinle Eko nigba ti won gbe Ogbeni Frank Mba ni won gbe wa sipinle Ogun. Owohunwa gba ise lowo Abiodun Alabi ni Eko nigba ti Frank Mba gba ise lowo Lanre Bankole l’Ogun.


Imaamu Ọyọ, Sheikh Mos’ud Ayinla Adebayọ ti ku o!

Imaamu agba Oyo, Sheikh Mos’ud Ayinla Adebayo ti jade laye. Oloogbe lo saaju awon ti won loo dari eto isinku Alaafin Oyo ana, Oba Lamidi Adeyemi III. Eni odun merindinlogorin ni baba naa ko too jade laye. Oni yii naa ni won maa sin won gege bi Asejere se gbo. Imaamu je onimo, olopolo pipe ati adari elesin nigba aye won. Ohun ti Asejere gbo ni pe baba naa ti n saare ko too di pe o jade laye.


Wahala! Portable ka iyawo ẹ mọ idi agbere

Gbajumo olorin igbalode ti irawo re n tan lowo nni, Habeeb Okikiola, ti gbogbo eeyan mo si Portable ti ka iyawo e mo idi agbere. Ohun taa gbo ni pe se ni omobinrin naa to je iyawo keji n seleri fun okunrin mi in nita pe oun setan ati ran an lowo. Bee lo si tun n so fun iyen pe oun nife re denu denu. A tun gbo pe omobinrin naa to wa ninu oyun lowo yii ti so pe oun ko setan ati se oyun naa, nitori pasito kan ti so fun oun pe koun ma se oyun naa. Laipe yii ni Portable to korin wahala kilo fun awon ololufe re pe ki won sora fun obinrin, nitori wahala obinrun po.


O ṣẹlẹ! Adebutu atawọn agba PDP ki Amosun fun ayẹyẹ ọjọọbi ẹ

Onarebu Ladi Adebutu, oludije fun ipo gomina labe asia egbe oselu PDP atawon agba egbe naa nipinle Ogun nikan ni won ki Ibikunle Amosun, gomina ana nipinle naa fun ti ayeye ojoobi re to se. Ana ojo Wesde yii ni Amosun pe eni odun marundinlaadorin. Ana kan naa lawon omo egbe re, APC gbalejo Asiwaju Bola Ahmed Tinubu niluu Abeokuta, sugbon Amosun ko wa sibi ipolongo naa rara. Akiyesi wa si tun fihan pe ko seni to ki Amosun fun tojoobi ninu gbogbo awon omo egbe APC to wa l’Ogun, kiki awon omo egbe PDP ati ADC nikan ni won ki i ku odun.


Buhari sun ọjọ ti wọn da fun nina ati gbigba owo naira atijọ siwaju

Ileefowopamo agba ile wa, CBN, ti sun ojo ti won da fun nina ati gbigba owo naira atijo siwaju si ojo kewaa, osu keji, odun 2023. Ojo kokanlelogbon, osu yii ni won da tele, sugbon nitori isoro ti opo awon eeyan n ri lati ri owo tuntun naa gba ni won se sun un siwaju. Ohun taa gbo ni pe Aare Muhammadu Buhari pelu ipade to se pelu adari ileefowopamo naa, Godwin Emefiele.


Awọn ọmọleewe giga ni ki Sanwo-Olu maa baṣẹ lọ

Awon omoleewe giga kan ti korajo lati fohun kan so pe ki Gomina Babajide Sanwo-Olu ati igbakeji re, Obafemi Hamzat maa base re lo gege bii gomina ipinle Eko. Gbongan Mobolaji Johnson to wa l’Onikan lawon omoleewe ohun pejo si loo Fraide to koja yii, tilu-tifon ni gbogbo won si fi so pe awon setan ati tele Sanwo-Olu leekan si. Lati ileewe Lagos State University (LASU), University of Lagos (UNILAG), Lagos State University of Science and Technology (LASUTECH), Lagos State University of Education (LASUED), Yaba College of Technology (YABATECH), ati Federal College of Education (Technical), Akoka, ni won wa sibi ipolongo naa. Eni to soro loruko awon omoleewe naa ni alaga egbe awon omoleewe nile wa, NANS, Tolulope Olusesi, lo so pe ki Sanwo-Olu maa sise lo.


Obinrin tori yọ nijamba kọntena to paayan mẹsan-an l’Ojuẹlẹgba ṣi n gbatọju

Obinrin kan soso tori ko yo nibi ijamba kontena to wo paayan lanaa Sannde ni Ojuelegba si n gba itoju lowo nileewosan. Opo awon ti won ri obinrin naa ni won n beere pe bawo lo se se e ti ori ko o yo. Nitori seni kontena ohun wo lu oko korope naa mole. Yato si obinrin yii, gbogbo awon to wa ninu moto korope naa ni won je ipe Olorun lesekese. Ohun taa gbo ni pe seni korope naa n ko ero loju ona nigba ti bureeki kontena naa ja, to si loo kolu u to fi di pe se lo subu le e lori to si pa awon eeyan naa. Awon agba okunrin merin, obinrin meta, omdekunrin kan ati omodebinrin kan ni won padanu emi won sinu ijamba kontena naa.


Adajọ ta idajọ f’Oyetọla, o tun n ṣe bi agbẹnusọ fun APC – PDP Ọṣun

Egbe oselu PDP nipinle Osun ti fesun kan alaga igbimo to gbejo oro ibo gomina to waye l’Osun, iyen Alagba Tertse Kume. Egbe ohun ni adajo naa ti gbabode, oro re si lowo abosi ninu. Bakan naa ni won si so pe awon setan ati fesun okunrin naa kan awon adari won nitori okunrin naa fee doju eto idibo ile wa bole ni. Nitori naa, won gbodo fiya to to je okunrin naa ni egbe naa so. Nigba ti won n ba awon oniroyin soro lopin ose to koja yii, alaga egbe PDP l’Osun, Adekunle Akindele so pe o ti han daju pe gbanjo ni adajo naa ta idajo Oyetola fun un ati fegbe oselu APC, nitori okunrin naa kan foro sile o n pa lapalapa ni. Bee ni Akindele ni seni adajo omo ile Benue naa segbe leyin awon APC to si tun n se agbenuso fun egbe naa.


A gbọdọ le awọn ayederu kuro lẹka ile kikọ ati ilẹ rira l’Ekoo – Benson-Awoyinka

Ileese to n sakoso eto ka ra ile, ile ati oro to ni i se pelu re nipinle Eko, taa mo si Lagos State Real Estate Regulatory Authority-LASRERA ti seleri lati fowosowopo pelu awon alenuloro ti won n sise leka naa, lati fopin si awon ayederu to wa ninu re, ki awon olokoowo ti won fee dawole ise naa le fokanbale se e. Olugbaninimoran fun gominaa lori oro ile igbe, to tun je adari ileese naa, Abileko Toke Benson-Awoyinka, lo soro yii lopin ose to koja nibi ipago awon to n sise oro ile ati ile ni gbongan Eko Hotel ni Victoria Island, l’Ekoo. Benson-Awoyinka ti okan ninu awon oga nileese naa, Abileko Bolanle Asuquo soju fun so pe pelu owo ribiribi to wa leka naa, o di dandan ki afomo toni-toni wa nibe, ki awon kanda inu iresi bee le baa jade kiakia. O ni, bo tie je pe awon ileese nla kan ti won n sowo yii ti forukosile pelu awon ajo to ni i se pelu ise ile kiko ati bee bee lo, sibe o di dandan fun won lati tele awon ofin to romo ile kiko, ati ile rira nipinle Eko. Benson-Awoyinka ni niluu oyinbo, eni ba maa sise leka naa gbodo ni lasensi to ye lati se e, sugbon ni bayii, oniruuru awon eeyan ni won n se e ni Naijiria, ti won ko si bes-begba rara, awon naa ni won si gba awon araalu loju ju. Agbenuso ileese naa Adeoti Sobowale, ninu atijade to fi ranse sileese Asejere so pe ipe nla ni eleyii je fun gbogbo awon alenuloro leka naa ki won dide lati gbogun ti awon ti ko ba tele ofin eka naa.


Awọn to n ta owo naira tuntun ha sọwọ awọn ọtẹlẹmuyẹ

Ileese otelemuye ile wa taa mo si DSS ti mu awon obayeje ti won n sowo owo naira tuntun ti ileefowopamo CBN sese gbe jade. Oni ojo Monde lowo awon otelemuye naa te awon eeyan naa, sugbon a ko mo iye awon towo te. Peter Afunanya, to je agbenuso won lo foro naa to awon oniroyin leti laaro Monde, bee lo si tun fesun kan awon ileese banki kan pe awon naa lowo soro naa.


Ọ̀rọ̀ Ààbò Ẹ̀rọ-ayárabíàṣá ní èdè wa, àwọn Àbá láti ọwọ́ onígbèjà èdè Yorùbá lórí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà

Láti ọwọ́ María Alvarez Malvido àti Adéṣínà Ghani Ayẹni, (Ọmọ Yoòbá), èyí tí í ṣe láti ara iṣẹ́ ìwádìí rẹ̀ (Ọmọ Yoòbá) pẹ̀lú ìfọ̀wọ́sowọ́pọ̀ àkànṣe iṣẹ́ ìwádìí olólùkópa ti Rising Voices tí a pè ní “Àwọn ìhàlé fún àwọn ohun-èlò ìmọ̀-ẹ̀rọ tí ó ní ààbò lórí àwùjọ èdè abínibí àti èdè àdúgbo. “Kò sí ohun tí à ń fi èdè ṣe bí kò ṣe àgbọ́yé lọ, kò sì wá sí èdè kan tí ó lágbára ju èdè mìíìn lọ, ó dá lórí bí àwọn tí wọ́n ń lo èdè un bá ṣe tẹ́wọ́ gbà á, torí pé gbogbo wa pàápàá jù lọ ní ìhà ibi tí a wà yìí, a ti tẹ́wọ́ gba èdè Gẹ̀ẹ́sì, ni ó fi dà bí ẹni wí pé àwọn nǹkan mìíràn wà tí ó jẹ́ wí pé a ò lè ṣe láì lo èdè Gẹ̀ẹ́sì, kò rí bẹ́ẹ̀, a lè lo èdè Yorùbá pẹ̀lú àwọn nǹkan wọ̀nyí. – Abẹ́rẹ́ Gbólóhùn – olùkópa ìwádìí. Èdè Yorùbá jẹ́ ọ̀kan lára àwọn èdè mẹ́tẹ̀ẹ̀ta tí wọ́n ń sọ jùlọ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, èyí tí ó lé ní ọ̀kẹ́ lọ́nà ẹgbẹ̀rún méjì ènìyàn ń sọ káàkiri àgbáyé. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn irinṣẹ́ orí ẹ̀rọ-ayélujára tí ó wà lórí èdè yìí kò tó nǹkan. Báwo ni èyí ṣe ní ipa lórí àǹfààní sí ìwífún fún àwọn elédè Yorùbá tí ó ń ṣàmúlò ẹ̀rọ-ayélujára?


Èdè Yorùbá jẹ́ ọ̀kan lára àwọn èdè mẹ́tẹ̀ẹ̀ta tí wọ́n ń sọ jùlọ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, èyí tí ó lé ní ọ̀kẹ́ lọ́nà ẹgbẹ̀rún méjì ènìyàn ń sọ káàkiri àgbáyé. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn irinṣẹ́ orí ẹ̀rọ-ayélujára tí ó wà lórí èdè yìí kò tó nǹkan. Báwo ni èyí ṣe ní ipa lórí àǹfààní sí ìwífún fún àwọn elédè Yorùbá tí ó ń ṣàmúlò ẹ̀rọ-ayélujára? Ọ̀nà wo ni ó ń gbà mú ìdínkù bá àǹfààní sí ààbò orí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá àti àwọn ohun-èlò ìdáààbòbò ibi-ìkọ̀kọ̀? Ìwọ̀nyí ni díẹ̀ lára àwọn ìbéèrè tí Adéṣínà Ghani Ayẹni, tí àwọn ènìyàn mọ̀ sí Ọmọ Yoòbá, gbéyẹ̀wò nínú àkànṣe iṣẹ́ ìwádìí “Ọ̀rọ̀ Ààbò Ẹ̀rọ-ayárabíàṣá: Àkọsílẹ̀ Àwọn Elédè Yorùbá lórí Ẹ̀rọ-ayélujára.” Ọmọ Yoòbá jẹ́ àjàfẹ́tọ̀ọ́ èdè lórí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá àti olùdásílẹ̀ Yobamoodua Cultural Heritage, àjọ tó ń ṣe akitiyan ìgbéǹde àti ìpamọ́ àwọn ohun àjogúnbá ajẹmáṣà àti ìṣe àwùjọ Yorùbá. Láti nǹkan bíi ọdún mẹ́wàá báyìí, ó ti kópa nínú ọ̀kan-ò-jọ̀kan ètò tí ó ń ṣe ìjíǹde èdè Yorùbá.


Ọ̀nà wo ni ó ń gbà mú ìdínkù bá àǹfààní sí ààbò orí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá àti àwọn ohun-èlò ìdáààbòbò ibi-ìkọ̀kọ̀? Ìwọ̀nyí ni díẹ̀ lára àwọn ìbéèrè tí Adéṣínà Ghani Ayẹni, tí àwọn ènìyàn mọ̀ sí Ọmọ Yoòbá, gbéyẹ̀wò nínú àkànṣe iṣẹ́ ìwádìí “Ọ̀rọ̀ Ààbò Ẹ̀rọ-ayárabíàṣá: Àkọsílẹ̀ Àwọn Elédè Yorùbá lórí Ẹ̀rọ-ayélujára.” Ọmọ Yoòbá jẹ́ àjàfẹ́tọ̀ọ́ èdè lórí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá àti olùdásílẹ̀ Yobamoodua Cultural Heritage, àjọ tó ń ṣe akitiyan ìgbéǹde àti ìpamọ́ àwọn ohun àjogúnbá ajẹmáṣà àti ìṣe àwùjọ Yorùbá. Láti nǹkan bíi ọdún mẹ́wàá báyìí, ó ti kópa nínú ọ̀kan-ò-jọ̀kan ètò tí ó ń ṣe ìjíǹde èdè Yorùbá. Onírúurú àwọn akitiyan wọ̀nyí ni ó ti sún sí orí àwọn gbàgede orí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá bíi ìyípadà àwọn èdè ibùdó-ìtakùn àgbáyé sí èdè mìíràn, ṣíṣe àtinúdá nǹkan sórí ayélujára, ṣíṣe ìtọ́jú àwọn ewì alohùn àwọn Yorùbá sórí ẹ̀rọ-ayélujára àti ìṣẹ̀dá àkójọpamọ́ èdè Yorùbá fún ìlò fún Ẹ̀rọ Ìmọ̀-tí-kìí-ṣe-tẹ̀dá-ọmọ-ènìyàn (AI). “Wọ́n máa ń fi ọwọ́ rọ́ àwọn àwùjọ tí kò sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì sẹ́yìn káàkiri àgbáyé ní àwọn gbàgede orí ẹ̀rọ-ayélujára bẹ́ẹ̀ sì ni àìdọ́gba yìí ti mú onírúurú ìfàsẹ̀yìn bá ìdàgbàsókè ìmọ̀ àwùjọ àti ìmọ̀ ìlò ẹ̀rọ-ayárabíàṣá.” Ó sọ pẹ̀lú ìbéèrè kan: Ǹjẹ́ kín ni yóò ṣẹlẹ̀ nígbà náà sí àwọn aṣàmúlò ẹ̀rọ-ayélujára tí kò gbọ́ èdè Gẹ̀ẹ́sì? Láti mọ̀ síi nípa àwọn ipa àwùjọ ẹ̀rọ-ayárabíàṣá tí àgbékalẹ̀ rẹ̀ dá lórí èdè Gẹ̀ẹ́sì, Ọmọ Yoòbá fi ọ̀rọ̀ wá àwọn ènìyàn mẹ́rin tí wọ́n ń lo èdè Yorùbá lórí àwọn gbàgede orí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá tí ó sì ní ogunlọ́gọ̀ àwọn olólùfẹ́ lẹ́nu wo.


Onírúurú àwọn akitiyan wọ̀nyí ni ó ti sún sí orí àwọn gbàgede orí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá bíi ìyípadà àwọn èdè ibùdó-ìtakùn àgbáyé sí èdè mìíràn, ṣíṣe àtinúdá nǹkan sórí ayélujára, ṣíṣe ìtọ́jú àwọn ewì alohùn àwọn Yorùbá sórí ẹ̀rọ-ayélujára àti ìṣẹ̀dá àkójọpamọ́ èdè Yorùbá fún ìlò fún Ẹ̀rọ Ìmọ̀-tí-kìí-ṣe-tẹ̀dá-ọmọ-ènìyàn (AI). “Wọ́n máa ń fi ọwọ́ rọ́ àwọn àwùjọ tí kò sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì sẹ́yìn káàkiri àgbáyé ní àwọn gbàgede orí ẹ̀rọ-ayélujára bẹ́ẹ̀ sì ni àìdọ́gba yìí ti mú onírúurú ìfàsẹ̀yìn bá ìdàgbàsókè ìmọ̀ àwùjọ àti ìmọ̀ ìlò ẹ̀rọ-ayárabíàṣá.” Ó sọ pẹ̀lú ìbéèrè kan: Ǹjẹ́ kín ni yóò ṣẹlẹ̀ nígbà náà sí àwọn aṣàmúlò ẹ̀rọ-ayélujára tí kò gbọ́ èdè Gẹ̀ẹ́sì? Láti mọ̀ síi nípa àwọn ipa àwùjọ ẹ̀rọ-ayárabíàṣá tí àgbékalẹ̀ rẹ̀ dá lórí èdè Gẹ̀ẹ́sì, Ọmọ Yoòbá fi ọ̀rọ̀ wá àwọn ènìyàn mẹ́rin tí wọ́n ń lo èdè Yorùbá lórí àwọn gbàgede orí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá tí ó sì ní ogunlọ́gọ̀ àwọn olólùfẹ́ lẹ́nu wo. Ọjọ́orí àwọn akópa wọ̀nyí ò ju ẹni ọdún 21 sí 45 lọ, ọkùnrin mẹ́ta àti obìnrin kan. Ó yẹ kí a yán an pé àwọn akópa mẹ́rẹ̀ẹ̀rin nínú ìwádìí náà ní àǹfààní sí ẹ̀rọ-ayélukára-bíi-ajere, bákan náà ni wọ́n ní àǹfààní sí àwọn ohun-èlò ìkọ́nilẹ́kọ̀ọ́, èyí tí kò rí bẹ́ẹ̀ fún gbogbo ènìyàn ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Gbogbo wọn ni ó ń ṣe ìgbélárugẹ èdè lọ́nà kan tàbí òmíràn ṣùgbọ́n ọ̀nà tí wọ́n ń gbà ṣe arugẹ wọ́n ṣọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, àwọn ìrírí wọn sì yàtọ̀ pẹ̀lú: ọ̀kán jẹ́ sọ̀rọ̀sọ̀rọ̀ èdè Yorùbá àti olùkọ́ni, òmíràn jẹ́ ẹlẹ́ṣin àbáláyé Yorùbá (babaláwo) àti onímọ̀ nípa àṣà Yorùbá, ìkẹta jẹ́ akéwì, nígbà tí ẹni tí ó gbẹ̀yìn jẹ́ akéwì. Àwọn ìrírí àti ojú ìwòye wọn pèsè àlàyé tí ó pọ̀ nípa bí àwọn ènìyàn lórí ẹ̀rọ-ayélujára ṣe ń ṣàmúlò àwọn ohun-èlò ìdáààbò àti àwọn ìgbésẹ̀ tí wọ́n ń gbé láti dáàbò bo ibi-ìkọ̀kọ̀ wọn lórí ẹ̀rọ-ayélukára-bíi-ajere.


Ọjọ́orí àwọn akópa wọ̀nyí ò ju ẹni ọdún 21 sí 45 lọ, ọkùnrin mẹ́ta àti obìnrin kan. Ó yẹ kí a yán an pé àwọn akópa mẹ́rẹ̀ẹ̀rin nínú ìwádìí náà ní àǹfààní sí ẹ̀rọ-ayélukára-bíi-ajere, bákan náà ni wọ́n ní àǹfààní sí àwọn ohun-èlò ìkọ́nilẹ́kọ̀ọ́, èyí tí kò rí bẹ́ẹ̀ fún gbogbo ènìyàn ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Gbogbo wọn ni ó ń ṣe ìgbélárugẹ èdè lọ́nà kan tàbí òmíràn ṣùgbọ́n ọ̀nà tí wọ́n ń gbà ṣe arugẹ wọ́n ṣọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, àwọn ìrírí wọn sì yàtọ̀ pẹ̀lú: ọ̀kán jẹ́ sọ̀rọ̀sọ̀rọ̀ èdè Yorùbá àti olùkọ́ni, òmíràn jẹ́ ẹlẹ́ṣin àbáláyé Yorùbá (babaláwo) àti onímọ̀ nípa àṣà Yorùbá, ìkẹta jẹ́ akéwì, nígbà tí ẹni tí ó gbẹ̀yìn jẹ́ akéwì. Àwọn ìrírí àti ojú ìwòye wọn pèsè àlàyé tí ó pọ̀ nípa bí àwọn ènìyàn lórí ẹ̀rọ-ayélujára ṣe ń ṣàmúlò àwọn ohun-èlò ìdáààbò àti àwọn ìgbésẹ̀ tí wọ́n ń gbé láti dáàbò bo ibi-ìkọ̀kọ̀ wọn lórí ẹ̀rọ-ayélukára-bíi-ajere. Àwọn ìbéèrè wọ̀nyí àti ẹ̀kọ́ tí ó sú yọ wá láti ara ìtọpinpin nípa àwọn ohun-àmúlò ẹ̀rọ-ayárabíàṣá ní èdè Yorùbá. Fún ìdí èyí, láti ní òye tí ó jinlẹ̀ nípa pàtàkì ìrìnàjò iṣẹ́ ìwádìí ìmọ̀-ẹ̀dá èdè yìí, ó ṣe pàtàkì kí a kọ́kọ́ wo ọ̀gangan ìṣẹ̀lẹ̀ àti ìtàn an rẹ̀. Èdè Yorùbá Àwùjọ tí ó ń sọ èdè Yorùbá lọ láti gúúsù ìlà-oòrùn orílẹ̀-èdè Nàìjíríà títí dé Ilẹ̀-Olómìnira Benin, Togo, àti àwọn apá kan ní Ghana.


Àwọn ìbéèrè wọ̀nyí àti ẹ̀kọ́ tí ó sú yọ wá láti ara ìtọpinpin nípa àwọn ohun-àmúlò ẹ̀rọ-ayárabíàṣá ní èdè Yorùbá. Fún ìdí èyí, láti ní òye tí ó jinlẹ̀ nípa pàtàkì ìrìnàjò iṣẹ́ ìwádìí ìmọ̀-ẹ̀dá èdè yìí, ó ṣe pàtàkì kí a kọ́kọ́ wo ọ̀gangan ìṣẹ̀lẹ̀ àti ìtàn an rẹ̀. Èdè Yorùbá Àwùjọ tí ó ń sọ èdè Yorùbá lọ láti gúúsù ìlà-oòrùn orílẹ̀-èdè Nàìjíríà títí dé Ilẹ̀-Olómìnira Benin, Togo, àti àwọn apá kan ní Ghana. Gẹ́gẹ́ bí Ọmọ Yoòbá ṣe sọ: “Gẹ́gẹ́ bíi ti ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ọjọ́un, ohùn ẹnu ni ilé ìpamọ́ àṣà Yorùbá, àrọ́bá àti ìtàn àtẹnudẹ́nu ni a fi ń sọ àwọn ogunlọ́gọ̀ ìtàn ìrandíran láti ìran kan dé ìran mìíràn. Ayé ń lọ à ń tọ̀ ọ́, àyípadà dé ní ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ọ̀rúndún kọkàndínlógún nípasẹ̀ iṣẹ́ àwọn Ajíhìnrere Ọmọlẹ́yìn Kríístì (CMS), tí wọ́n wá láti jíhìnrere àti sọ àwọn ènìyàn di ọmọlẹ́yìn Jésù, nítorí náà wọn ní láti ṣe àgbékalẹ̀ ìlànà àkọtọ́ kíkọ èdè Yorùbá sílẹ̀ fún ìrọ̀run iṣẹ́ wọn. Àgbékalẹ̀ àkọtọ́ èdè Yorùbá yìí wáyé ní ọdún 1884 gẹ́gẹ́ bí Bíbélì Yorùbá, iṣẹ́ ìtumọ̀ èdè tí ó bí ìwé atúmọ̀ èdè èyí tí ó ti rí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àtúnṣe, àtúntẹ̀ àti àmúlò lọ́pọ̀ ìgbà láti ọwọ́ onírúurú àwọn ènìyàn tí wọ́n nífẹ̀ẹ èdè.” Àkọsílẹ̀ àti ìgbésẹ̀ ìtàn àtẹ̀yìnwá èdè náà ni ó bí ìlànà àkọtọ́ èdè Yorùbá tí ó dá lórí ẹ̀ka-èdè Ọ̀yọ́, ó sì ti ń di lílò bẹ́ẹ̀ nínú ètò-ẹ̀kọ́ àti àwọn ohun ìgbéròyìnjáde gbogbo.


Gẹ́gẹ́ bí Ọmọ Yoòbá ṣe sọ: “Gẹ́gẹ́ bíi ti ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ọjọ́un, ohùn ẹnu ni ilé ìpamọ́ àṣà Yorùbá, àrọ́bá àti ìtàn àtẹnudẹ́nu ni a fi ń sọ àwọn ogunlọ́gọ̀ ìtàn ìrandíran láti ìran kan dé ìran mìíràn. Ayé ń lọ à ń tọ̀ ọ́, àyípadà dé ní ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ọ̀rúndún kọkàndínlógún nípasẹ̀ iṣẹ́ àwọn Ajíhìnrere Ọmọlẹ́yìn Kríístì (CMS), tí wọ́n wá láti jíhìnrere àti sọ àwọn ènìyàn di ọmọlẹ́yìn Jésù, nítorí náà wọn ní láti ṣe àgbékalẹ̀ ìlànà àkọtọ́ kíkọ èdè Yorùbá sílẹ̀ fún ìrọ̀run iṣẹ́ wọn. Àgbékalẹ̀ àkọtọ́ èdè Yorùbá yìí wáyé ní ọdún 1884 gẹ́gẹ́ bí Bíbélì Yorùbá, iṣẹ́ ìtumọ̀ èdè tí ó bí ìwé atúmọ̀ èdè èyí tí ó ti rí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àtúnṣe, àtúntẹ̀ àti àmúlò lọ́pọ̀ ìgbà láti ọwọ́ onírúurú àwọn ènìyàn tí wọ́n nífẹ̀ẹ èdè.” Àkọsílẹ̀ àti ìgbésẹ̀ ìtàn àtẹ̀yìnwá èdè náà ni ó bí ìlànà àkọtọ́ èdè Yorùbá tí ó dá lórí ẹ̀ka-èdè Ọ̀yọ́, ó sì ti ń di lílò bẹ́ẹ̀ nínú ètò-ẹ̀kọ́ àti àwọn ohun ìgbéròyìnjáde gbogbo. Níkòpẹ́kòpẹ́, gẹ́gẹ́ bí Ọmọ Yoòbá ti ṣe ṣàlàyé nínú iṣẹ́ ìwádìí náà, mímú èdè Yorùbá wá sí ìbámu pẹ̀lú àwọn ohun-èlò orí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá ti gba akitiyan oríṣìíríṣìí àti ọgbọ́n àtinudá ọ̀tun láti àkàta àwọn ọmọ Yorùbá lóríṣìiríṣìi. Ó ṣàlàyé pé: “Bí a bá fi wé èdè Gẹ̀ẹ́sì, títẹ ọ̀rọ̀ ní èdè Yorùbá dà bí iré-ìje tí kò ní òpin fún àwùjọ n tí kò ní òpin fún àwùjọ náà, èyí tí ó mú kí lílo èdè Yorùbá lórí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá ó máa tó nǹkan.” Àwọn ìdíwọ̀ wọ̀nyí tí Ọmọ Yoòbá ṣàpèjúwe bíi iré ìje sísá tí ó túmọ̀ sí àwọn nǹkan ìhàlé àti irinṣẹ́ tí kò tó bíi àwọn pátákó-ìtẹ̀wé ẹ̀rọ-ayárabíàsá àti àwọn pátákó-ìtẹ̀wé elédè-púpọ̀ ti orí ẹ̀rọ-ayélujára bíi SwiftKey, GBoard, Nailangs tàbí KeyMan, èyí tí ó fàyè gba títẹ èdè Yorùbá lórí ẹ̀rọ ayárabíàsá nípa ṣíṣe àmúlò àtẹ̀papọ̀ ọmọ-ọ̀rọ̀ lórí pátákó. Yorùbá àti àwọn ohun-èlò ẹ̀rọ-ayárabíàṣá Ọmọ Yoòbá ṣe ìsọ̀níṣókí àwọn gbàgede tí àwọn olùsọ èdè Yorùbá ń lò láti fi èdè wọn ṣẹ̀dá àti pín ohun kan tàbí òmíràn lórí ẹ̀rọ-ayélujára, bí ìdíwọ́ tilẹ̀ wà fún títẹ èdè Yorùbá àti àwọn ìdènà ní orí gbàgede ẹ̀rọ ayárabíàsá tí ó fún èdè Gẹ̀ẹ́sì ní àǹfààní gẹ́gẹ́ bíi èdè ẹ̀rọ ayárabíàsá láti ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀.


Níkòpẹ́kòpẹ́, gẹ́gẹ́ bí Ọmọ Yoòbá ti ṣe ṣàlàyé nínú iṣẹ́ ìwádìí náà, mímú èdè Yorùbá wá sí ìbámu pẹ̀lú àwọn ohun-èlò orí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá ti gba akitiyan oríṣìíríṣìí àti ọgbọ́n àtinudá ọ̀tun láti àkàta àwọn ọmọ Yorùbá lóríṣìiríṣìi. Ó ṣàlàyé pé: “Bí a bá fi wé èdè Gẹ̀ẹ́sì, títẹ ọ̀rọ̀ ní èdè Yorùbá dà bí iré-ìje tí kò ní òpin fún àwùjọ n tí kò ní òpin fún àwùjọ náà, èyí tí ó mú kí lílo èdè Yorùbá lórí ẹ̀rọ-ayárabíàṣá ó máa tó nǹkan.” Àwọn ìdíwọ̀ wọ̀nyí tí Ọmọ Yoòbá ṣàpèjúwe bíi iré ìje sísá tí ó túmọ̀ sí àwọn nǹkan ìhàlé àti irinṣẹ́ tí kò tó bíi àwọn pátákó-ìtẹ̀wé ẹ̀rọ-ayárabíàsá àti àwọn pátákó-ìtẹ̀wé elédè-púpọ̀ ti orí ẹ̀rọ-ayélujára bíi SwiftKey, GBoard, Nailangs tàbí KeyMan, èyí tí ó fàyè gba títẹ èdè Yorùbá lórí ẹ̀rọ ayárabíàsá nípa ṣíṣe àmúlò àtẹ̀papọ̀ ọmọ-ọ̀rọ̀ lórí pátákó. Yorùbá àti àwọn ohun-èlò ẹ̀rọ-ayárabíàṣá Ọmọ Yoòbá ṣe ìsọ̀níṣókí àwọn gbàgede tí àwọn olùsọ èdè Yorùbá ń lò láti fi èdè wọn ṣẹ̀dá àti pín ohun kan tàbí òmíràn lórí ẹ̀rọ-ayélujára, bí ìdíwọ́ tilẹ̀ wà fún títẹ èdè Yorùbá àti àwọn ìdènà ní orí gbàgede ẹ̀rọ ayárabíàsá tí ó fún èdè Gẹ̀ẹ́sì ní àǹfààní gẹ́gẹ́ bíi èdè ẹ̀rọ ayárabíàsá láti ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀. Wọ́n tún mú òpó àti iṣẹ́ ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ — síbẹ̀síbẹ̀, àwọn ohùn, orin àti ewì wọn ti mú kí àpéròó wáyé ní orí àwọn gbàgede ìbánidọ́rẹ̀ẹ́ àwùjọ kan náà. Gbogbo wọn ni wọ́n sọ ohun tí ó mú wọn yan àwọn ohun-èlò àti àwọn gbàgede orí ìtakùn àgbáyé tí wọ́n ń lò nínú ọ̀kẹ́ àìmọye tó wà. Paríparí, wọ́n jẹ́ kí ó di mímọ̀ wí pé àwọn mọ Facebook àti Instagram lò tinútìta; àwọn mìíràn wà lórí Twitter, YouTube, àti TikTok, nígbà tí àwọn mìíràn ń lo WhatsApp fún ìbáraẹnisọ̀rọ̀.


Wọ́n tún mú òpó àti iṣẹ́ ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ — síbẹ̀síbẹ̀, àwọn ohùn, orin àti ewì wọn ti mú kí àpéròó wáyé ní orí àwọn gbàgede ìbánidọ́rẹ̀ẹ́ àwùjọ kan náà. Gbogbo wọn ni wọ́n sọ ohun tí ó mú wọn yan àwọn ohun-èlò àti àwọn gbàgede orí ìtakùn àgbáyé tí wọ́n ń lò nínú ọ̀kẹ́ àìmọye tó wà. Paríparí, wọ́n jẹ́ kí ó di mímọ̀ wí pé àwọn mọ Facebook àti Instagram lò tinútìta; àwọn mìíràn wà lórí Twitter, YouTube, àti TikTok, nígbà tí àwọn mìíràn ń lo WhatsApp fún ìbáraẹnisọ̀rọ̀. Bí àpẹẹrẹ, ọ̀kán ní òun fẹ́ran láti lo YouTube àti Instagram nítorí ó fún òun láàyè láti gbé àwọn àwòrán-àtohùn sí i tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn yóò sì rí i, nígbà tí òun yan WhatsApp fún ìtàkùrọ̀sọ. Òmíràn yan Facebook, Instagram, Twitter, àti WhatsApp nítorí pé ó ṣàkíyèsí wí pé orí rẹ̀ ni ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn olùfẹ́ rẹ̀ẹ́ wà, ó lè kàn sí àwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀ àti pé wọ́n ní àwọn àbùdá tí ó rọrùn láti lò. Òmíràn ń lo WhatsApp, Facebook, Twitter, àti Tik-tok, gẹ́gẹ́ bí àwọn ohun-èlò tí ó ń mú ṣíṣẹ àgbéjáde orí ẹ̀rọ-ayélujára yá kánkán.


Bí àpẹẹrẹ, ọ̀kán ní òun fẹ́ran láti lo YouTube àti Instagram nítorí ó fún òun láàyè láti gbé àwọn àwòrán-àtohùn sí i tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn yóò sì rí i, nígbà tí òun yan WhatsApp fún ìtàkùrọ̀sọ. Òmíràn yan Facebook, Instagram, Twitter, àti WhatsApp nítorí pé ó ṣàkíyèsí wí pé orí rẹ̀ ni ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn olùfẹ́ rẹ̀ẹ́ wà, ó lè kàn sí àwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀ àti pé wọ́n ní àwọn àbùdá tí ó rọrùn láti lò. Òmíràn ń lo WhatsApp, Facebook, Twitter, àti Tik-tok, gẹ́gẹ́ bí àwọn ohun-èlò tí ó ń mú ṣíṣẹ àgbéjáde orí ẹ̀rọ-ayélujára yá kánkán. Olùkópa kẹ́rin ṣàpèjúwe Facebook gẹ́gẹ́ bíi ààyò rẹ̀ nítorí pé ó máa ń fún un ní àǹfààní láti kàn sí àwọn tí ó ti rí fún ọjọ́ pípẹ̀, tàbí àwọn tí kò bá sọ̀rọ̀ fún ọjọ́ tí ó ti pẹ́. Instagram di ààyò òun nítorí iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bíi aránṣọ, láti ṣe àtẹ̀jáde àwọn aṣọ tí ó rán. TikTok “kàn wà fún eré,” nígbàtí Twitter jẹ́ ibi tí ó ti ń gba àwọn ìròyìn nípa ohun tí ó ń ṣẹlẹ̀ lọ́wọ́lọ́wọ́ àti àwọn ìròyìn yàjóyàjó.


Olùkópa kẹ́rin ṣàpèjúwe Facebook gẹ́gẹ́ bíi ààyò rẹ̀ nítorí pé ó máa ń fún un ní àǹfààní láti kàn sí àwọn tí ó ti rí fún ọjọ́ pípẹ̀, tàbí àwọn tí kò bá sọ̀rọ̀ fún ọjọ́ tí ó ti pẹ́. Instagram di ààyò òun nítorí iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bíi aránṣọ, láti ṣe àtẹ̀jáde àwọn aṣọ tí ó rán. TikTok “kàn wà fún eré,” nígbàtí Twitter jẹ́ ibi tí ó ti ń gba àwọn ìròyìn nípa ohun tí ó ń ṣẹlẹ̀ lọ́wọ́lọ́wọ́ àti àwọn ìròyìn yàjóyàjó. Síwájú sí i, àwọn kan lára àwọn akópa dárúkọ Facebook àti WhatsApp gẹ́gẹ́ bíi àwọn gbàgede níbi tí àwọn ti lè bá àwọn ẹgbẹ́ tí ó rọ̀ mọ́ àwọn akitiyan ìsọjí èdè, gẹ́gẹ́ bíi Nigeria Poet Association, níbi tí wọ́n ti máa ń jíròrò lórí àwọn ọ̀rọ̀ tí ó jẹ mọ́ ewì, iṣẹ́-ọnà àti àṣà. Òmíràn wà nínú àwọn ìsọ̀wọ́ tí ó dá lórí ìgbélárugẹ ohun àjogúnbá àti èdè, àti ọmọ-ẹgbẹ́ Ẹgbẹ́ Akọ́mọlédè àti Àṣà ti Yorùbá, níbi tí wọ́n ti máa ń jíròrò lórí ọ̀rọ̀ tí ó jẹ mọ́ èdè Yorùbá àti ìdàgbàsókè àṣà. Àwọn yòókù wà nínú ẹgbẹ́ sọ̀rọ̀sọ̀rọ̀ akọnilẹ́kọ̀ọ́, tàbí ìsọ̀wọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí ó fẹ́ kàwé gboyè ẹlẹ́ẹ̀kejì nínú èdè Yorùbá ti Ifásitì Ìpínlẹ̀ Èkó, ẹgbẹ́ àwọn akọ̀ròyìn àti eléré ìtàgé ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, RATTAWU, ẹgbẹ́ ìjíròrò nípa ìṣèlú àti àwọn ìsọ̀wọ́ akẹ́kọ̀ọ́ ti abẹ́ Àjọ Àwọn Ọ̀dọ́ oníṣẹ̀ṣe orílẹ̀-èdè Nàìjíríà (National Association of Ìṣẹ̀ṣe Youth).


Síwájú sí i, àwọn kan lára àwọn akópa dárúkọ Facebook àti WhatsApp gẹ́gẹ́ bíi àwọn gbàgede níbi tí àwọn ti lè bá àwọn ẹgbẹ́ tí ó rọ̀ mọ́ àwọn akitiyan ìsọjí èdè, gẹ́gẹ́ bíi Nigeria Poet Association, níbi tí wọ́n ti máa ń jíròrò lórí àwọn ọ̀rọ̀ tí ó jẹ mọ́ ewì, iṣẹ́-ọnà àti àṣà. Òmíràn wà nínú àwọn ìsọ̀wọ́ tí ó dá lórí ìgbélárugẹ ohun àjogúnbá àti èdè, àti ọmọ-ẹgbẹ́ Ẹgbẹ́ Akọ́mọlédè àti Àṣà ti Yorùbá, níbi tí wọ́n ti máa ń jíròrò lórí ọ̀rọ̀ tí ó jẹ mọ́ èdè Yorùbá àti ìdàgbàsókè àṣà. Àwọn yòókù wà nínú ẹgbẹ́ sọ̀rọ̀sọ̀rọ̀ akọnilẹ́kọ̀ọ́, tàbí ìsọ̀wọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí ó fẹ́ kàwé gboyè ẹlẹ́ẹ̀kejì nínú èdè Yorùbá ti Ifásitì Ìpínlẹ̀ Èkó, ẹgbẹ́ àwọn akọ̀ròyìn àti eléré ìtàgé ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, RATTAWU, ẹgbẹ́ ìjíròrò nípa ìṣèlú àti àwọn ìsọ̀wọ́ akẹ́kọ̀ọ́ ti abẹ́ Àjọ Àwọn Ọ̀dọ́ oníṣẹ̀ṣe orílẹ̀-èdè Nàìjíríà (National Association of Ìṣẹ̀ṣe Youth). Nínú àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ajẹmẹ́rọ ayárabíàṣá yìí, kíni àwọn ìlànà tí àwọn ènìyàn wọ̀nyí ń lò láti ṣe àmúlò àwọn gbàgede wọ̀nyí ní ọ̀nà tí ó ní ààbò? Gẹ́gẹ́ bí a ti ṣe rí i nínú iṣẹ́ ìwádìí náà, àwọn ohun-èlò ìṣàkóso ọ̀rọ̀-ìfiwọlé ni ọ̀nà tí ó wọ́pọ̀ tí ó sì ní ààbò jù lọ. Ọ̀kán nínú àwọn olùkópa ṣàlàyé lẹ́kùnúnrẹ́rẹ́ ìlànà lílo ìfẹ̀rílàdìí ọlọ́nàméjì (two step verification) àti àwọn Àsopọ̀ Ìdákọ́ńkọ́ orí Ayélujára (VPNs).