Ọlọpaa ti mu Okoye to binu de onigbese rẹ mọ’gi bii ẹran iso l’Ebute-Mẹta

Ọpẹlọpẹ awọn ọlọpaa ti wọn tete de ibi iṣẹlẹ ọhun, boya ori iso ni Ọgbẹni Reuben iba dakẹ si, latari bi ọkunrin olowo kan, Oluchi Okoye tawọn eeyan mọ si Paka (Packer), ṣe so o mọlẹ bii ẹran ti wọn fẹẹ pa, o lo jẹ oun ni gbese, oun o si ni i tu u silẹ titi to fi maa san gbese ẹ. Iṣẹlẹ yii waye lọjọ Ẹti, Furaidee yii, l’Ojule kọkandinlọgbọn, Opopona Abẹokuta, lagbegbe Ebute-Mẹta, nipinlẹ Eko, ibẹ ni Ọgbẹni Paka n gbe. Ba a ṣe gbọ, wọn ni loootọ ni Reuben Alozie jẹ Paka lowo, owo naa si pọ tori owo ele ni, gbese ọhun ti ju miliọnu mẹrin aabọ naira (N4.6m), lọ. Paka ṣalaye fawọn ọlọpaa pe gbogbo ọna loun ti ṣan pe ki onigbese yii le san owo oun foun, o loun tiẹ fun un lanfaani lati maa sanwo naa diẹ diẹ, ṣugbọn aroye ni onigbese naa maa n ṣe foun lojoojumọ. O loun ti fẹjọ ẹ sun awọn mọlẹbi ẹ titi, sibẹ oun o gbọ pa, oun o gbọ po lori ọrọ naa, igba to su oun loun fawọn eeyan dọdẹ rẹ, tori o ti bu ọna ile oun diwọ, ki i jẹ si adugbo naa mọ, nigba ti olobo si ta oun ni Tọsidee, ọjọ kẹtalelogun, oṣu yii, pe awọn kan kofiri Reuben, loun ba lọ mu un. Bi Paka ṣe wọ Reuben de agbala ile rẹ, ko ṣe meni ṣe meji, niṣe lo sọ ọkunrin naa di ẹran ti wọn n ta ni Kara, o fokun de e lọwọ ati ẹsẹ mọ awọn igi ti wọn ri mọlẹ lẹyinkule ile naa ni, inu ebutu nibẹ lo so o mọlẹ si, o lo digba toun ba ri owo oun ko too kuro lori iso. Bi Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa Eko ṣe wi, Adekunle Ajiṣebutu ni ori iso ni Reuben wa tilẹ fi mọ, ti ilẹ ọjọ keji tun fi n ṣu lọ, kawọn alaaanu kan ti wọn gbọ nipa iṣẹlẹ naa too sọ fun iyawo Reuben to ti n daamu pe oun o ri ọkọ oun latana, niyawo naa ba lọọ fẹjọ sun ni teṣan ọlọpaa.


O loun ti fẹjọ ẹ sun awọn mọlẹbi ẹ titi, sibẹ oun o gbọ pa, oun o gbọ po lori ọrọ naa, igba to su oun loun fawọn eeyan dọdẹ rẹ, tori o ti bu ọna ile oun diwọ, ki i jẹ si adugbo naa mọ, nigba ti olobo si ta oun ni Tọsidee, ọjọ kẹtalelogun, oṣu yii, pe awọn kan kofiri Reuben, loun ba lọ mu un. Bi Paka ṣe wọ Reuben de agbala ile rẹ, ko ṣe meni ṣe meji, niṣe lo sọ ọkunrin naa di ẹran ti wọn n ta ni Kara, o fokun de e lọwọ ati ẹsẹ mọ awọn igi ti wọn ri mọlẹ lẹyinkule ile naa ni, inu ebutu nibẹ lo so o mọlẹ si, o lo digba toun ba ri owo oun ko too kuro lori iso. Bi Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa Eko ṣe wi, Adekunle Ajiṣebutu ni ori iso ni Reuben wa tilẹ fi mọ, ti ilẹ ọjọ keji tun fi n ṣu lọ, kawọn alaaanu kan ti wọn gbọ nipa iṣẹlẹ naa too sọ fun iyawo Reuben to ti n daamu pe oun o ri ọkọ oun latana, niyawo naa ba lọọ fẹjọ sun ni teṣan ọlọpaa. Awọn ọlọpaa teṣan Denton, lagbegbe Ebute-Mẹta, ni wọn sare debi iṣẹlẹ ọhun, wọn ba Reuben to n ṣẹju pako lori iso to wa, wọn lẹmii ti fẹẹ bọ lẹnu ẹ, wọn si ri olowo rẹ naa to n leri pe dandan loun maa gbowo oun, lawọn ọlọpaa ba tu ọkunrin naa silẹ, ọkan lara wọn lo pọn ọn bii ọmọ ikoko, ti wọn fi sare gbe e lọ sileewosan fun itọju, wọn si fi pampẹ ofin gbe Mista Paka, to sọ eeyan ẹgbẹ ẹ di ewurẹ ori iso tori owo. Ṣe eebu alọ ni t’awun, abọ ni t’ana ẹ, ọpọ awọn aladuugbo tọrọ naa ṣoju wọn ni wọn koro oju siwa ti Paka hu yii, niṣe lawọn eeyan n ṣepe fun un pe ọdaju, alailaaanu ati apaayan ni. Ṣa, wọn ti taari ẹ sọdọ awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ ti wọn n bojuto iwa ọdaran abẹle ni Panti, Yaba, fun iwadii to lọọrin lori iṣẹlẹ naa, ki wọn too mọ igbesẹ to kan.


Awọn ọlọpaa teṣan Denton, lagbegbe Ebute-Mẹta, ni wọn sare debi iṣẹlẹ ọhun, wọn ba Reuben to n ṣẹju pako lori iso to wa, wọn lẹmii ti fẹẹ bọ lẹnu ẹ, wọn si ri olowo rẹ naa to n leri pe dandan loun maa gbowo oun, lawọn ọlọpaa ba tu ọkunrin naa silẹ, ọkan lara wọn lo pọn ọn bii ọmọ ikoko, ti wọn fi sare gbe e lọ sileewosan fun itọju, wọn si fi pampẹ ofin gbe Mista Paka, to sọ eeyan ẹgbẹ ẹ di ewurẹ ori iso tori owo. Ṣe eebu alọ ni t’awun, abọ ni t’ana ẹ, ọpọ awọn aladuugbo tọrọ naa ṣoju wọn ni wọn koro oju siwa ti Paka hu yii, niṣe lawọn eeyan n ṣepe fun un pe ọdaju, alailaaanu ati apaayan ni. Ṣa, wọn ti taari ẹ sọdọ awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ ti wọn n bojuto iwa ọdaran abẹle ni Panti, Yaba, fun iwadii to lọọrin lori iṣẹlẹ naa, ki wọn too mọ igbesẹ to kan.


Lọọya f’ẹṣẹ fọ ekeji ẹ lẹnu niwaju adajọ, l’aṣọ funfun ba kun fun ẹjẹ ni kootu

Faith Adebọla Orin wo la o kọ si gbẹdu lawọn eeyan n beere lori atẹ ayelujara lọwọ yii, lori fidio ati fọto awọn lọọya meji kan, Ọgbẹni John Yuwa ati Kingsley Mukna’an Guruyen, ti wọn binu gbe iwe-ẹjọ onibaara wọn ju ṣegbẹẹ kan ni kootu, ti ọkan si fi ẹṣẹ fọ ekeji ẹ lẹnu titi tẹnu rẹ fi bẹjẹ niwaju adajọ. Kootu Majisreeti kan nipinlẹ Gombe la gbọ pe iṣẹlẹ yii ti waye lọjọ Ẹti, Furaidee, ọsẹ yii. Ẹnikan ti ọrọ naa ṣoju rẹ, Daniẹl Agabi, toun naa n ṣiṣẹ agbẹjọro sọ fawọn oniroyin pe: “Mo mọ bọrọ ṣe jẹ gan-an tori niṣeju mi lo fi ṣẹlẹ, lọọya ti ẹjẹ ṣan si aṣọ ẹ yẹn, a jọ n ṣiṣẹ ni Ṣemba (Chamber) kan naa ni. Lọọya ti ẹnu ẹ bẹjẹ yẹn lo n ro awijare ẹ lọwọ, ki lọọya keji tinu n bi too dide lọọ ba a nibi to wa, to si fun un lẹṣẹẹ lẹnu. Ẹnikeji ẹ o tiẹ da a lohun, o pe awọn ọlọpaa si ohun to ṣẹlẹ ni, awọn ọlọpaa si ti mu un lọ. Loootọ lawọn kan n sọ lori atẹ ayelujara pe awọn mejeeji wọya ija ni, ṣugbọn irọ niyẹn, gbogbo iṣẹlẹ naa lo ṣoju adajọ to n wo ohun to n lọ.” Ohun t’ALAROYE gbọ ni pe awọn lọọya mejeeji yii ni wọn ṣoju fun olupẹjọ ati olujẹjọ ninu igbẹjọ to n lọ lọwọ, ti nọmba iwe ẹsun rẹ jẹ CMCIII/GM/42/2017 laarin Hajiya Ladi Baba Umar ati Bilyaminu Shehu.


Lọọya ti ẹnu ẹ bẹjẹ yẹn lo n ro awijare ẹ lọwọ, ki lọọya keji tinu n bi too dide lọọ ba a nibi to wa, to si fun un lẹṣẹẹ lẹnu. Ẹnikeji ẹ o tiẹ da a lohun, o pe awọn ọlọpaa si ohun to ṣẹlẹ ni, awọn ọlọpaa si ti mu un lọ. Loootọ lawọn kan n sọ lori atẹ ayelujara pe awọn mejeeji wọya ija ni, ṣugbọn irọ niyẹn, gbogbo iṣẹlẹ naa lo ṣoju adajọ to n wo ohun to n lọ.” Ohun t’ALAROYE gbọ ni pe awọn lọọya mejeeji yii ni wọn ṣoju fun olupẹjọ ati olujẹjọ ninu igbẹjọ to n lọ lọwọ, ti nọmba iwe ẹsun rẹ jẹ CMCIII/GM/42/2017 laarin Hajiya Ladi Baba Umar ati Bilyaminu Shehu. Ọgbẹni Guruyẹn lo ṣoju fun olupẹjọ, nigba ti Yuwa ṣoju fun olujẹjọ. Yuwa yii ni wọn lo n fesi ta ko alaye kan ti Guruyẹn ti kọkọ ṣe lori ẹjọ naa, ṣugbọn nigba ti ara Guruyẹn ko gba a mọ, niṣe lo fibinu dide, kaka ti i ba fi tọrọ aaye lọwọ adajọ pe ko ba oun da awijare ẹnikeji duro, ko sọ “ọbjẹkiṣan mai lọọdu” (objection, my Lord) rara, ẹṣẹ lo fi fesi alaye tẹnikeji ẹ n ṣe. Bi Ajọ Akoroyinjọ ilẹ wa ṣe wi, iwadii ti n lọ lori iṣẹlẹ yii.


Ọgbẹni Guruyẹn lo ṣoju fun olupẹjọ, nigba ti Yuwa ṣoju fun olujẹjọ. Yuwa yii ni wọn lo n fesi ta ko alaye kan ti Guruyẹn ti kọkọ ṣe lori ẹjọ naa, ṣugbọn nigba ti ara Guruyẹn ko gba a mọ, niṣe lo fibinu dide, kaka ti i ba fi tọrọ aaye lọwọ adajọ pe ko ba oun da awijare ẹnikeji duro, ko sọ “ọbjẹkiṣan mai lọọdu” (objection, my Lord) rara, ẹṣẹ lo fi fesi alaye tẹnikeji ẹ n ṣe. Bi Ajọ Akoroyinjọ ilẹ wa ṣe wi, iwadii ti n lọ lori iṣẹlẹ yii.


Aja yii ko ro rere kan Ọpẹyẹmi o, ‘kinni’ ẹ lo ge jẹ l’Akungba-Akoko

Faith Adebọla Orukọ lo ro akẹkọọ Fasiti Adekunle Ajasin ti wọn pe ni Ọpẹyẹmi Sadiq yii o, tori orin ọpẹ lo maa wa lẹnu ọmọ ọdun mejidinlogun naa, latari ori to ko o yọ lọwọ aja digbolugi kan to ge e jẹ labẹ, diẹ lo ku ki ‘kinni’ ẹ lọ si i. Iṣẹlẹ yii la gbọ pe o waye laarin ọsẹ to ṣẹṣẹ pari yii ninu ọgba ileewe fasiti ọhun. Ọpẹyẹmi ni koun ṣere lọọ ki ọrẹ oun nile rẹ, Vanilla Villa, laaarọ ọjọ naa ni. Wọn ni bo ṣe ku diẹ ko wọ ile to n lọ naa ni aja ti wọn porukọ ẹ ni Chalie yii pakuuru mọ ọn, to si gbe e wọnlẹ, lo ba feyin bu ṣokoto rẹ so. Nibi t’Ọpẹyẹmi ti n lọgun, to si n sapa lati gba ara ẹ lọwọ aja ọhun ni aja ti bu u jẹ, oke itan rẹ laja naa ge jẹ, eyin aja naa si kan nnkan ọmọkunrin rẹ fẹẹrẹfẹ. A gbọ pe awọn eeyan to n kiyesi ohun to n ṣẹlẹ lọọọkan, atawọn to sare jade nigba ti wọn gbọ ariwo rẹ ati bi aja ọhun ṣe n gbo, ni wọn waa gba a silẹ, ti wọn si le aja ọhun sẹyin. Alukoro ẹgbẹ awọn akẹkọọ ni fasiti ọhun, Oluwafẹmi Adegbeyeni, sọ fun iweeroyin Punch pe loootọ niṣẹlẹ naa waye, ati pe wọn gbe Ọpẹyẹmi lọ sileewosan kan, Inland Specialist Hospital, n’Ikarẹ, ipinlẹ Ondo, nibi to ti n gba itọju pajawiri lọwọ.


Nibi t’Ọpẹyẹmi ti n lọgun, to si n sapa lati gba ara ẹ lọwọ aja ọhun ni aja ti bu u jẹ, oke itan rẹ laja naa ge jẹ, eyin aja naa si kan nnkan ọmọkunrin rẹ fẹẹrẹfẹ. A gbọ pe awọn eeyan to n kiyesi ohun to n ṣẹlẹ lọọọkan, atawọn to sare jade nigba ti wọn gbọ ariwo rẹ ati bi aja ọhun ṣe n gbo, ni wọn waa gba a silẹ, ti wọn si le aja ọhun sẹyin. Alukoro ẹgbẹ awọn akẹkọọ ni fasiti ọhun, Oluwafẹmi Adegbeyeni, sọ fun iweeroyin Punch pe loootọ niṣẹlẹ naa waye, ati pe wọn gbe Ọpẹyẹmi lọ sileewosan kan, Inland Specialist Hospital, n’Ikarẹ, ipinlẹ Ondo, nibi to ti n gba itọju pajawiri lọwọ. O ni eyin aja naa ba nnkan ọmọkunrin ẹ, ṣugbọn ko ṣee leṣe ju, o si ti n gbadun diẹdiẹ. Oluwafẹmi tun fidi ẹ mulẹ pe awọn ọlọpaa ti gbe mọto wọn wa, wọn si ti fi gbe aja digbolugi naa lọ. Wọn ni akẹkọọ ẹni ọdun mẹrinlelogun kan, Abass Ọlagunju, lo ni Chalie, aja naa si ṣẹṣẹ pe ọdun meji aabọ ni, ati pe lati bii ọjọ diẹ sẹyin ni iṣesi aja ọhun ti yatọ, latari bo ṣe n gbo, to si n ṣẹru ba awọn eeyan to n kọja laduugbo naa.


O ni eyin aja naa ba nnkan ọmọkunrin ẹ, ṣugbọn ko ṣee leṣe ju, o si ti n gbadun diẹdiẹ. Oluwafẹmi tun fidi ẹ mulẹ pe awọn ọlọpaa ti gbe mọto wọn wa, wọn si ti fi gbe aja digbolugi naa lọ. Wọn ni akẹkọọ ẹni ọdun mẹrinlelogun kan, Abass Ọlagunju, lo ni Chalie, aja naa si ṣẹṣẹ pe ọdun meji aabọ ni, ati pe lati bii ọjọ diẹ sẹyin ni iṣesi aja ọhun ti yatọ, latari bo ṣe n gbo, to si n ṣẹru ba awọn eeyan to n kọja laduugbo naa. Wọn ni imọ nipa awọn ẹranko ni Abass n kẹkọọ rẹ, o si ti wa nipele aṣekagba nileewe naa.


Wọn ni imọ nipa awọn ẹranko ni Abass n kẹkọọ rẹ, o si ti wa nipele aṣekagba nileewe naa.


Awọn agbebọn ji iya at’ọmọ ẹ meji gbe l’Omu-Aran

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Ọjọ Ẹti, Furaidee, ọṣẹ yii, ni awọn agbebọn ya bo agbegbe ikorita Oko, niluu Omu-Aran, nijọba ibilẹ Irẹpọdun, nipinlẹ Kwara, ti wọn si bẹrẹ si i yinbọn leralera, ki wọn too ji iya ati ọmọ ẹ meji gbe lọ. ALAROYE gbọ pe iya ati awọn ọmọ meji ti wọn jigbe ọhun jẹ iyawo atawọn ọmọ gbajumọ elepo rọbi kan niluu Omu-Aran. Ni nnkan bii aago meje alẹ ọjọ Ẹti, Furaidee, ni wọn ni iṣẹlẹ naa waye, ṣọọbu ni awọn mẹtẹẹta ti wọn ji gbe naa wa ki wọn too ji wọn gbe. Lakooko tawọn ajinigbe naa n rọjo ibọn, ọlọkada kan fara gbọta, wọn si sare gbe e lọ sileewosan kan ti wọn ko darukọ niluu naa. Titi di akoko ta a n ko iroyin yii jọ, awọn agbebọn ọhun ko ti pe mọlẹbi lati beere fun owo itusilẹ.


Awọn ọdọ kan lọọ ṣa alaga ẹgbẹ CAN pa mọle ni Kano

Faith Adebọla Ọpọ eeyan lo ti n bẹnu atẹ lu iku gbigbona tawọn ọdọ kan tinu n bi fi pa Alaga ẹgbẹ awọn ẹlẹsin Kristẹni, Christian Association of Nigeria (CAN), Pasitọ Shaibu, ti wọn ṣa pa mọ ile rẹ nipinlẹ Kano. Ba a ṣe gbọ, ọsan ọjọ Ẹti, Furaidee, ọsẹ yii, niṣẹlẹ naa waye labule Masu, niluu Kano, nipinlẹ Kano kan naa. Pasitọ yii ni Alaga ẹgbẹ CAN, ẹka ti ijọba ibilẹ Sumaila, nipinlẹ Kano. Ko ti i sẹni to le sọ pato ohun to fa akọlu ati itajẹsilẹ yii. Ọkunrin kan, Ọgbẹni Bismark, to sọrọ nipa iṣẹlẹ ọhun sori ikanni ayelujara rẹ sọ pe lati ọsẹ diẹ lawọn ẹlẹsin Musulumi to wa lagbegbe tiṣẹlẹ naa ti waye ti n koro oju si bi ẹsin Kristẹni ṣe n gberu nijọba ibilẹ ati adugbo toloogbe naa wa, wọn ni akitiyan oloogbe yii ko tẹ wọn lọrun. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Kano ti fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, ṣugbọn o ni iwadii ti bẹrẹ lati mọ ohun to ṣokunfa iku oro yii, ki wọn si mọ awọn to wa lẹyin iṣẹlẹ ọhun, ki wọn le fi wọn jofin.


Ko ti i sẹni to le sọ pato ohun to fa akọlu ati itajẹsilẹ yii. Ọkunrin kan, Ọgbẹni Bismark, to sọrọ nipa iṣẹlẹ ọhun sori ikanni ayelujara rẹ sọ pe lati ọsẹ diẹ lawọn ẹlẹsin Musulumi to wa lagbegbe tiṣẹlẹ naa ti waye ti n koro oju si bi ẹsin Kristẹni ṣe n gberu nijọba ibilẹ ati adugbo toloogbe naa wa, wọn ni akitiyan oloogbe yii ko tẹ wọn lọrun. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Kano ti fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, ṣugbọn o ni iwadii ti bẹrẹ lati mọ ohun to ṣokunfa iku oro yii, ki wọn si mọ awọn to wa lẹyin iṣẹlẹ ọhun, ki wọn le fi wọn jofin. Ọpọ araalu to sọrọ lori iṣẹlẹ buruku yii lo kilọ pe iwa aidaa lawọn to ṣe akọlu naa hu, ati pe iru iṣẹlẹ yii le fa ogun ẹsin tijọba ko ba tete gbe igbesẹ to yẹ.


Ọpọ araalu to sọrọ lori iṣẹlẹ buruku yii lo kilọ pe iwa aidaa lawọn to ṣe akọlu naa hu, ati pe iru iṣẹlẹ yii le fa ogun ẹsin tijọba ko ba tete gbe igbesẹ to yẹ.


Azeez ṣa baba agbalagba kan pa, lo ba wọ oku ẹ lọ sinu igbo n’llọrin

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Ọjọ Abamẹta, Satide, opin ọsẹ yii, lọwọ tẹ ọdọmọkunrin kan torukọ rẹ n jẹ Azeez, lagbegbe Oke-Solo. Papakọ ofurufu to wa ni ilu Ilọrin lo pa baba agbalagba kan si, to si wọ oku ẹ lọ sinu igbo. Ni nnkan bii aago mọkanla owurọ ọjọ Abamẹta ni awọn to n gbe ni agbegbe Oke-Solo, kofiri Azeez, ti wọn si ri i to n wọ oku baba agbalagba kan to ṣẹṣẹ pa lọ si inu igbo kan to wa ni agbegbe naa. Ni wọn ba ra a mu, wọn si de e lokun lọwọ ati ẹsẹ, wọn si lu u bii aṣọ ofi. Wọn beere orukọ rẹ, o ni Azeez loun n jẹ, oun si n gbe ni Odo-Ire, niluu Ilọrin. Ṣugbọn ẹnikan to da a mọ sọ pe ki i ṣe Odo-Ire lo n gbe, ẹgbọn rẹ lo rẹnti ile si Odo-Ire.


Ni wọn ba ra a mu, wọn si de e lokun lọwọ ati ẹsẹ, wọn si lu u bii aṣọ ofi. Wọn beere orukọ rẹ, o ni Azeez loun n jẹ, oun si n gbe ni Odo-Ire, niluu Ilọrin. Ṣugbọn ẹnikan to da a mọ sọ pe ki i ṣe Odo-Ire lo n gbe, ẹgbọn rẹ lo rẹnti ile si Odo-Ire. Nigba ti wọn fọrọ wa a lẹnu wo daadaa, o jẹwọ pe ipinlẹ Ọṣun ni oun ti wa, oun si duro sọdọ ẹgbọn oun nitori iṣẹ aburu toun fẹẹ ṣe. Ṣugbọn lilu ti wọn lu u ti pọ debii pe ko le dahun si gbogbo awọn ibeee ti wọn n bi i mọ ni wọn fa a le ileeṣẹ ọlọpaa lọwọ fun ẹkunrẹrẹ iwadii.


Nigba ti wọn fọrọ wa a lẹnu wo daadaa, o jẹwọ pe ipinlẹ Ọṣun ni oun ti wa, oun si duro sọdọ ẹgbọn oun nitori iṣẹ aburu toun fẹẹ ṣe. Ṣugbọn lilu ti wọn lu u ti pọ debii pe ko le dahun si gbogbo awọn ibeee ti wọn n bi i mọ ni wọn fa a le ileeṣẹ ọlọpaa lọwọ fun ẹkunrẹrẹ iwadii.


Wọn ti le Sajẹnti Philipps to pa Mọsurat danu lẹnu iṣẹ ọlọpaa, yoo tun foju bale-ẹjọ

Faith Adebọla, Eko Ṣe ẹ ranti iṣẹlẹ ibanujẹ to waye lalẹ ọjọ Abamẹta, Satide, ọjọ kọkanla, oṣu kẹsan-an, ọdun yii, lagbegbe Ijẹṣatẹdo, ni Surulele, nigba ti ọlọpaa kan, Sajẹnti Samuel Philipps, fibọn da ẹmi ọmọleewe ẹni ọdun mejidinlogun kan, Mọnsurat Ojuade, legbodo? Wọn ti gbaṣọ lọrun ọlọpaa yii, ki i ṣe pe wọn gbaṣọ lọrun ẹ nikan ni, wọn le e danu patapata lẹnu iṣẹ ọlọpaa, wọn si lo maa foju bale-ẹjọ laipẹ. Ba a ṣe gbọ, latigba tiṣẹlẹ naa ti waye ni wọn ti mu Ọgbẹni Philipps, ti wọn fẹsun kan an pe o huwa odoro naa, to yinbọn pa ọmọọlọmọ lai ṣẹ lai ro, wọn si bẹrẹ iwadii abẹle tileeṣẹ ọlọpaa maa n ṣe fawọn oṣiṣẹ wọn to ba lufin, gẹgẹ bii ilana wọn. Abarebabọ iwadii abẹle ọhun, wọn ni ọlọpaa naa ko jẹ lẹni ti wọn n pe ni agbofinro mọ, iwa rẹ ko si ba tileeṣẹ ọlọpaa mu mọ, eyi ni wọn fi disimiisi ẹ, wọn le e danu loju-ẹsẹ. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa, Adekunle Ajiṣebutu sọ pe ijiya ẹṣẹ ọlọpaa ọdaran yii ṣẹṣẹ bẹrẹ ni, tori awọn maa wọ ọ dewaju adajọ laipẹ, ko le fimu kata ofin lori ẹṣẹ nla to da yii.


Eyi ni bi awọn janduku ọlọkada ṣe fibinu fọ ọga ọlọpaa lori l’Ekoo, wọn pa a patapata

Faith Adebọla, Eko Ko sẹni ti yoo ri fọto ọga ọlọpaa, CSP Kazeem Sumọnu Abọnde, ti wọn lawọn ọlọkada kan ṣeku pa l’Ọjọruu, Tọsidee, ọsẹ yii, ti aanu rẹ ko ni i ṣeeyan, pẹlu bi ẹjẹ ṣe wẹ oku rẹ latori delẹ ninu aṣọ ọlọpaa to wọ, ibinu ni wọn fi pa agbofinro naa nipa ika. Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko lawọn ti da awọn ọtẹlẹmuyẹ sigboro, wọn si ti bẹrẹ iwadii labẹlẹ lori iṣẹlẹ buruku to waye naa. Bi Adekunle Ajiṣebutu ṣe sọ f’ALAROYE ninu atẹjade to fi ṣọwọ si wa, o ni oloogbe naa wa lara awọn ti wọn yan lati maa mu awọn ọlọkada ti wọn n rufin irinna l’Ekoo, titi kan awọn ibuba ti wọn ba fura pe awọn adigunjale ati ẹlẹgbẹ okunkun fara pamọ si. Wọn o si ṣẹṣẹ maa ṣiṣẹ ọhun, loorekoore ni, iṣẹ ọba yii ni wọn lọọ ṣe laduugbo Ajao Estate, nijọba ibilẹ Oṣodi/Isọlọ, l’Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii. (((( Ajiṣebutu ni wọn ti mu awọn ọlọkada kan to lufin, wọn gba ọkada wọn, wọn tun mu awọn afurasi ọdaran kan pẹlu. Bi wọn ṣe fẹ maa lọ lawọn janduku kan ti ko ara wọn jọ, wọn ko ibọn, ada, aake atawọn nnkan ija oloro loriṣiiriṣii, wọn si lugọ de awọn agbofinro naa lẹnu geeti Ajao Estate ti wọn fẹẹ gba jade, lawọn janduku naa ba bẹrẹ si i ṣakọlu sawọn ọlọpaa, wọn bẹrẹ ija, yanpọnyanrin si ṣẹlẹ.


Wọn o si ṣẹṣẹ maa ṣiṣẹ ọhun, loorekoore ni, iṣẹ ọba yii ni wọn lọọ ṣe laduugbo Ajao Estate, nijọba ibilẹ Oṣodi/Isọlọ, l’Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii. (((( Ajiṣebutu ni wọn ti mu awọn ọlọkada kan to lufin, wọn gba ọkada wọn, wọn tun mu awọn afurasi ọdaran kan pẹlu. Bi wọn ṣe fẹ maa lọ lawọn janduku kan ti ko ara wọn jọ, wọn ko ibọn, ada, aake atawọn nnkan ija oloro loriṣiiriṣii, wọn si lugọ de awọn agbofinro naa lẹnu geeti Ajao Estate ti wọn fẹẹ gba jade, lawọn janduku naa ba bẹrẹ si i ṣakọlu sawọn ọlọpaa, wọn bẹrẹ ija, yanpọnyanrin si ṣẹlẹ. Ninu rogbodiyan ọhun lawọn agbofinro yooku ti dọgbọn kọja, ti wọn si sa lọ pẹlu ọkọ wọn, ṣugbọn o ṣe ni laaanu pe oloogbe naa to bọ silẹ lati lọọ pẹtu sawọn janduku naa ninu ni wọn gba mu, wọn si bẹrẹ si i la oriṣiiriṣii nnkan ija to wa lọwọ wọn mọ ọn lori titi to fi ku. Wọn tun ṣe awọn ọlọpaa mi-in leṣe, bo tilẹ jẹ pe ori ko wọn yọ, wọn lọsibitu ijọba to wa n’Isọlọ ni CSP Abdullahi Malla, DPO ọlọpaa to n ṣakoso teṣan Ajao Estate atawọn ẹlẹgbẹ rẹ mi-in wa ti wọn ti n gba itọju latari akọlu ọhun. ALAROYE gbọ pe wọn ti gbe oku Oloogbe Abọnde lọ si mọṣuari ileewosan Yaba Mainland Hospital, to wa ni Yaba, fun ayẹwo.


Ninu rogbodiyan ọhun lawọn agbofinro yooku ti dọgbọn kọja, ti wọn si sa lọ pẹlu ọkọ wọn, ṣugbọn o ṣe ni laaanu pe oloogbe naa to bọ silẹ lati lọọ pẹtu sawọn janduku naa ninu ni wọn gba mu, wọn si bẹrẹ si i la oriṣiiriṣii nnkan ija to wa lọwọ wọn mọ ọn lori titi to fi ku. Wọn tun ṣe awọn ọlọpaa mi-in leṣe, bo tilẹ jẹ pe ori ko wọn yọ, wọn lọsibitu ijọba to wa n’Isọlọ ni CSP Abdullahi Malla, DPO ọlọpaa to n ṣakoso teṣan Ajao Estate atawọn ẹlẹgbẹ rẹ mi-in wa ti wọn ti n gba itọju latari akọlu ọhun. ALAROYE gbọ pe wọn ti gbe oku Oloogbe Abọnde lọ si mọṣuari ileewosan Yaba Mainland Hospital, to wa ni Yaba, fun ayẹwo. Kọmiṣanna ọlọpaa Eko, CP Hakeem Odumosu, ti paṣẹ pe kawọn ọtẹlẹmuyẹ bẹrẹ iwadii lori iṣẹlẹ yii, o ni gbogbo awọn to lọwọ ninu iwa ika to gogo yii lawọn maa fi jofin, o si ṣeleri pe iṣẹlẹ yii ko le ko awọn laya jẹ, awọn o ni i kẹrẹ lẹnu ojuṣe awọn lati fọ ilu Eko mọ lọwọ awọn ọdaran to ba kọ lati jawọ.


Kọmiṣanna ọlọpaa Eko, CP Hakeem Odumosu, ti paṣẹ pe kawọn ọtẹlẹmuyẹ bẹrẹ iwadii lori iṣẹlẹ yii, o ni gbogbo awọn to lọwọ ninu iwa ika to gogo yii lawọn maa fi jofin, o si ṣeleri pe iṣẹlẹ yii ko le ko awọn laya jẹ, awọn o ni i kẹrẹ lẹnu ojuṣe awọn lati fọ ilu Eko mọ lọwọ awọn ọdaran to ba kọ lati jawọ.


‘Awọn EFCC mẹẹẹdọgbọn fo fẹnsi wọle mi laarin oru, wọn lawọn ro pe ọmọ ‘Yahoo’ ni mi’

Faith Adebọla, Eko Ori lo ko obinrin oniroyin kan, Abilekọ Nora Okafor, yọ lọwọ iku ojiji latari bawọn ẹṣọ ajọ to n gbogun ti iwa jibiti ati ṣiṣe owo ilu mọkumọku nilẹ wa nni, EFCC, ṣe ya bo ile rẹ lọganjọ oru, awọn ọkunrin firigbọn bii mẹẹẹdọgbọn, wọn da jinnijinni bo awọn olugbe ile naa, wọn ba awọn dukia wọn jẹ, lẹyin eyi ni wọn waa sọ pe awọn ṣi ile ya ni, awọn ọmọ ‘Yahoo’ lawọn n wa kiri. Okafor royin pe: “Aago meji ku iṣẹju mẹrinlelogun geere ni aburo mi ji mi pẹpẹ lori bẹẹdi ti mo sun si, o ni awọn adigunjale ti fẹẹ wọle wa o, wọn ti wa lẹnu geeti, ti wọn n wa ọna lati wọle. Ha, ẹru ba mi. Mo kọkọ ro o pe nitori geeti ati waya ori fẹnsi wa maa n ba ina ẹlẹntiriiki ṣiṣẹ, pe ko le ṣee ṣe fun wọn lati wọle. Aṣe irọ ni, aago meji oru ni mo ri ọkan lara wọn lori fẹnsi, o fi irinṣẹ kan ge okun ina to wa lara waya, lo ba fo wọle, ẹlomi-in tun tẹle e, lẹyin eyi ni wọn bẹrẹ si i fi aake nla kan ja geeti latẹyin ki awọn to ku wọn le wọle, bi wọn ṣe ya bo ile wa niyẹn. Awọn bii mẹẹẹdọgbọn ni, gbogbo wọn lo da aṣọ dudu boju bii tawọn adigunjale, wọn dihamọra pẹlu ibọn lọwọ wọn, wọn tun ko aake, irin atawọn nnkan ija mi-in dani, ọkọ ọlọpọn meji ni wọn gbe wa, aṣọ dudu ni wọn si wọ.


Mo kọkọ ro o pe nitori geeti ati waya ori fẹnsi wa maa n ba ina ẹlẹntiriiki ṣiṣẹ, pe ko le ṣee ṣe fun wọn lati wọle. Aṣe irọ ni, aago meji oru ni mo ri ọkan lara wọn lori fẹnsi, o fi irinṣẹ kan ge okun ina to wa lara waya, lo ba fo wọle, ẹlomi-in tun tẹle e, lẹyin eyi ni wọn bẹrẹ si i fi aake nla kan ja geeti latẹyin ki awọn to ku wọn le wọle, bi wọn ṣe ya bo ile wa niyẹn. Awọn bii mẹẹẹdọgbọn ni, gbogbo wọn lo da aṣọ dudu boju bii tawọn adigunjale, wọn dihamọra pẹlu ibọn lọwọ wọn, wọn tun ko aake, irin atawọn nnkan ija mi-in dani, ọkọ ọlọpọn meji ni wọn gbe wa, aṣọ dudu ni wọn si wọ. Mi o ki i wọṣọ sun, tori naa, mo sare wọ aṣọ tọwọ mi ba. Mo ti n sọ fun ara mi pe ‘mo gbe, wọn maa fipa ba mi lo pọ lonii, wọn si maa ji mọto mi gbe lọ.’ Adigunjale ni gbogbo wa fọkan si pe wọn jẹ. Mo fẹrẹ ma ti i wọṣọ tan ti wọn fi ja wọnu yara mi, ni wọn ba n paṣẹ bii ologun: ‘doju bolẹ, ẹ tan’na, dọbalẹ sibẹ yẹn, foonu ẹ da, kọkọrọ mọto ẹ n kọ, tibi nkọ, tọhun nkọ.’ Mo mu foonu mi fun wọn, mo gbe kọmputa agbeletan mi naa fun wọn, wọn ni ki n fi nọmba aṣiri (pasiwọọdu) mi si i, mo si ṣe bẹẹ pẹlu ojora.


Mi o ki i wọṣọ sun, tori naa, mo sare wọ aṣọ tọwọ mi ba. Mo ti n sọ fun ara mi pe ‘mo gbe, wọn maa fipa ba mi lo pọ lonii, wọn si maa ji mọto mi gbe lọ.’ Adigunjale ni gbogbo wa fọkan si pe wọn jẹ. Mo fẹrẹ ma ti i wọṣọ tan ti wọn fi ja wọnu yara mi, ni wọn ba n paṣẹ bii ologun: ‘doju bolẹ, ẹ tan’na, dọbalẹ sibẹ yẹn, foonu ẹ da, kọkọrọ mọto ẹ n kọ, tibi nkọ, tọhun nkọ.’ Mo mu foonu mi fun wọn, mo gbe kọmputa agbeletan mi naa fun wọn, wọn ni ki n fi nọmba aṣiri (pasiwọọdu) mi si i, mo si ṣe bẹẹ pẹlu ojora. Bi wọn ṣe n tẹ oriṣiiriṣii lori foonu mi ati kọmputa mi lọwọ, mo gbọ ariwo bawọn kan lara wọn ṣe n da abọ ati awo ru ni kiṣinni (kitchen) mi, mo gbọ bi wọn ṣe n fọ awọn awo mi. Gbogbo yara mi ni wọn gbọn yẹbẹyẹbẹ, afi bii ẹni pe abẹrẹ ni wọn n wa. Wọn tun ṣe bakan naa si yara aburo mi, ko sibi ti wọn o fọwọ ba.


Bi wọn ṣe n tẹ oriṣiiriṣii lori foonu mi ati kọmputa mi lọwọ, mo gbọ ariwo bawọn kan lara wọn ṣe n da abọ ati awo ru ni kiṣinni (kitchen) mi, mo gbọ bi wọn ṣe n fọ awọn awo mi. Gbogbo yara mi ni wọn gbọn yẹbẹyẹbẹ, afi bii ẹni pe abẹrẹ ni wọn n wa. Wọn tun ṣe bakan naa si yara aburo mi, ko sibi ti wọn o fọwọ ba. Nigba to ya, wọn ni ki n dide, ki n tẹle awọn lọ sisalẹ ile. Mo ri i pe wọn ti ko awọn alajọgbele mi naa de ibẹ, wọn ti lu aburo mi ọkunrin bii ẹni lu aṣọ ofi. Wọn gbiyanju lati ṣi awọn ọkọ ayọkẹlẹ ti kaluku gbe sinu ọgba.


Nigba to ya, wọn ni ki n dide, ki n tẹle awọn lọ sisalẹ ile. Mo ri i pe wọn ti ko awọn alajọgbele mi naa de ibẹ, wọn ti lu aburo mi ọkunrin bii ẹni lu aṣọ ofi. Wọn gbiyanju lati ṣi awọn ọkọ ayọkẹlẹ ti kaluku gbe sinu ọgba. Ẹnu ya mi nigba ti wọn ṣi aṣọ dudu ti wọn da bori, mo ri i pe ọlọpaa EFCC ni wọn, mo pariwo pe ‘kinla!’ ni ọga wọn ba paṣẹ pe ki n gbẹnu dakẹ. Wọn beere iṣẹ ti kaluku wa n ṣe, ẹmi ni akọroyin ni mi, aburo mi dahun pe dokita loun, ẹlomi-in ni ‘lọọya’ ati bẹẹ bẹẹ lọ, ni ọga wọn ba wo wa titi, o ni ‘a kan fakoko ṣofo wa sibi yii ni ṣa.’ Mo beere pe ki wọn sọ adirẹsi wọn fun wa ki n le waa gba foonu ati kọmputa mi to wa lọwọ wọn, ọga naa ko fesi, o kan bẹrẹ si i da awọn dukia wa pada ni, pẹlu kọmputa ati foonu mi. O ni ka ma binu, awọn ọmọ ‘Yahoo’ kan lawọn n wa kiri.


Ẹnu ya mi nigba ti wọn ṣi aṣọ dudu ti wọn da bori, mo ri i pe ọlọpaa EFCC ni wọn, mo pariwo pe ‘kinla!’ ni ọga wọn ba paṣẹ pe ki n gbẹnu dakẹ. Wọn beere iṣẹ ti kaluku wa n ṣe, ẹmi ni akọroyin ni mi, aburo mi dahun pe dokita loun, ẹlomi-in ni ‘lọọya’ ati bẹẹ bẹẹ lọ, ni ọga wọn ba wo wa titi, o ni ‘a kan fakoko ṣofo wa sibi yii ni ṣa.’ Mo beere pe ki wọn sọ adirẹsi wọn fun wa ki n le waa gba foonu ati kọmputa mi to wa lọwọ wọn, ọga naa ko fesi, o kan bẹrẹ si i da awọn dukia wa pada ni, pẹlu kọmputa ati foonu mi. O ni ka ma binu, awọn ọmọ ‘Yahoo’ kan lawọn n wa kiri. Ṣe bawọn EFCC ṣe n ṣe iṣẹ wọn ree? Bawo ni wọn ṣe de ile wa? Ta lo sọ fun wọn pe ki wọn wa?


Ṣe bawọn EFCC ṣe n ṣe iṣẹ wọn ree? Bawo ni wọn ṣe de ile wa? Ta lo sọ fun wọn pe ki wọn wa? Gbogbo ẹ ko ye mi rara. Ọlọrun lo ni ki mama mi wa wa nibi lasiko naa.” Bẹẹ ni Nora royin ohun toju ẹ ri.


Gbogbo ẹ ko ye mi rara. Ọlọrun lo ni ki mama mi wa wa nibi lasiko naa.” Bẹẹ ni Nora royin ohun toju ẹ ri.


Ẹyin ọdọ, ẹ jinna si lilu jibiti lori ẹrọ ayelujara o-Ijọba Kwara

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Kọmiṣanna to n ri si idagbasoke awọn ọdọ nipinlẹ Kwara, Arabinrin Harriet Adenike Afolabi-Oshatimehin, ti n kọminu pẹlu bi awọn ọdọ ipinlẹ naa ṣe mu ṣiṣe ‘Yahoo’ gẹgẹ bii iṣẹ kan gboogi ti wọn yoo fi tete goke ọla, o waa rọ wọn pe ki wọn takete si irufẹ ero bẹẹ tori pe oko iparun ni. Kọmisanna ọhun gba awọn ọdọ naa nimọran lasiko to n gbalejo awọn asoju ẹgbẹ akẹkọọ lorileede yii, (National Association of Nigerian Students NANS), ẹka tipinlẹ Kwara, eyi ti Aarẹ wọn, Salman Yusuf Isa, ko sodi lọ si ọfiisi rẹ. Nigba to n ba wọn sọrọ, o ni erongba ileeṣẹ to n ri si idagbasoke awọn ọdọ ni ki wọn sawari awọn ọdọ to ṣee mu yangan lawujọ nipa lilo igbesi aye wọn lati maa fi ṣe ohun to ni itumọ, ki wọn si jinna si awọn iwa ọdaran ti i ba ọjọ ọla ẹni jẹ. Afolabi-Oshatimehin waa fi aidunu rẹ han lori bi lilu jibi lori ẹrọ ayelujara ṣe jẹ ohun amuyangan laarin awọn ọdọ lawujọ bayii, ti ileeṣẹ naa si ti gbe eto kalẹ lati maa ṣe ilanilọyẹ fun awọn ọdọ nigba de igba, ki wọn le yi ọkan wọn pada kuro nibi iwa ọdaran ọhun ati ewu to wa nibi jibiti ori ẹrọ ayelujara. O tẹsiwaju pe inu oun dun pe funra ẹgbẹ akẹkọọ naa ni wọn wa si ọfiisi oun, ti wọn si tẹpẹpẹ awọn oniruuru iṣoro ti wọn n dojukọ ninu ẹgbẹ ati ọna abayọ si awọn iṣoro naa, o waa rọ wọn ki wọn jawọ laapọn ti ko yọ nipa titakete si iwa lilu jibiti lori ẹrọ ayelujara ati iwa ọdaran mi-in to fara pẹ ẹ, ki wọn si fọwọsowọpọ pẹlu ijọba lati gbogun ti iwa aitọ ọhun.


Lẹyin oṣu kan aabọ, awọn oṣiṣẹ kootu ipinlẹ Ogun fagi le iyanṣẹlodi

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Iyanṣẹlodi ti awọn oṣiṣẹ kootu ipinlẹ Ogun bẹrẹ lọjọ kọkanla, oṣu kẹjọ, ọdun 2021 yii, ti wa sopin bayii. Ọjọbọ, Tọsidee, ọjọ kẹtalelogun, oṣu kẹsan-an, ni wọn fagi le e lẹyin ipade to waye laarin awọn aṣoju eto idajọ ati ijọba ipinlẹ Ogun. Oke-Mosan nipade ọhun ti waye l’Ọjọbọ, Akọwe ijọba ipinlẹ Ogun, Ọgbẹni Tokunbọ Talabi ati Olori awọn oṣiṣẹ Ogun, Abilekọ Sẹlimọt Ọttun, lo gbalejo Alaga awọn oṣiṣẹ eto idajọ nipinlẹ yii, Tajudeen Ẹdun. Lẹyin ipade naa ni wọn si kede pe iyanṣẹlodi naa ti dopin, ki kaluku pada sẹnu iṣẹ ẹ lọjọ Aje, Mọnde, ọjọ kẹtadinlọgbọn, oṣu kẹsan-an, ọdun 2021. Nigba to n ṣalaye fawọn akọroyin lẹyin ipade naa, Ọgbẹni Ẹdun sọ pe ọpọlọpọ ipade lo ti waye laarin ajọ eleto idajọ ati ijọba ipinlẹ Ogun, ko too di pe awọn pada ri i sọ bayii. “Ọrọ lori owo-oṣu wa tijọba n ge ku la sọ, a ti sọ ohun ti a fẹ, ijọba naa si ti sọ tiwọn, a si ti fẹnu ko, iyanṣẹlodi naa ti dopin” Bẹẹ ni Alaga awọn oṣiṣẹ kootu nipinlẹ Ogun yii wi.


Lẹyin ipade naa ni wọn si kede pe iyanṣẹlodi naa ti dopin, ki kaluku pada sẹnu iṣẹ ẹ lọjọ Aje, Mọnde, ọjọ kẹtadinlọgbọn, oṣu kẹsan-an, ọdun 2021. Nigba to n ṣalaye fawọn akọroyin lẹyin ipade naa, Ọgbẹni Ẹdun sọ pe ọpọlọpọ ipade lo ti waye laarin ajọ eleto idajọ ati ijọba ipinlẹ Ogun, ko too di pe awọn pada ri i sọ bayii. “Ọrọ lori owo-oṣu wa tijọba n ge ku la sọ, a ti sọ ohun ti a fẹ, ijọba naa si ti sọ tiwọn, a si ti fẹnu ko, iyanṣẹlodi naa ti dopin” Bẹẹ ni Alaga awọn oṣiṣẹ kootu nipinlẹ Ogun yii wi. Ẹ oo ranti pe lẹyin ti awọn oṣiṣẹ kootu kaakiri orilẹ-ede yii (JUSUN) wọle iyanṣẹlodi wọn ni ipinlẹ Ogun bẹrẹ tiẹ, latari owo-oṣu wọn ti wọn ni ijọba ko san pe.


Ẹ oo ranti pe lẹyin ti awọn oṣiṣẹ kootu kaakiri orilẹ-ede yii (JUSUN) wọle iyanṣẹlodi wọn ni ipinlẹ Ogun bẹrẹ tiẹ, latari owo-oṣu wọn ti wọn ni ijọba ko san pe.


Ẹ wo bi wọn ṣe mura bii ṣọja, agbebọn to n ṣiṣẹ ajinigbe ni wọn ni Kaduna

Faith Adebọla Iṣẹ ṣọja tootọ leeyan maa kọkọ ro pe awọn mẹtẹẹta tọwọ awọn agbofinro ba yii n ṣe pẹlu bi wọn ṣe ko aṣọ kaki ṣọja sọrun, ti wọn tun de fila ologun si i, ṣugbọn elewu eniyan ni wọn, lara afurasi afẹmiṣofo ti wọn n fooro ẹmi awọn araalu ni Kaduna ni wọn. Orukọ tawọn agbebọn naa lawọn n jẹ ni Adamu Bello, Isiaku Lawal ati Muazu Abubakar. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa apapọ, Ọgbẹni Frank Mba, lo ṣafihan wọn l’Ọjọbọ, Tọsidee yii, niluu Abuja, wọn lawọn ikọ to n gbogun ti iwa idigunjale lo mu wọn laipẹ yii, wọn si patẹ awọn ibọn ti wọn fi n ṣiṣẹẹbi naa siwaju wọn. Nigba tawọn oniroyin n beere ọrọ lọwọ wọn, awọn afurasi ọdaran naa jẹwọ pe awọn wa lara awọn agbebọn to ṣakọlu sileewe Bethel Baptist School, niluu Kaduna, nibi ti wọn ti ji awọn ọmọleewe bii ogoje (140) gbe lọjọ karun-un, oṣu keje, ọdun yii, wọn lawọn mẹẹẹdọgbọn lawọn ṣiṣẹ ọdaju naa. Abubakar, to pe ara ẹ lẹni ọdun mẹtadinlọgbọn sọ pe “awa mẹẹẹdọgbọn la lọọ ṣiṣẹ naa lọjọ yẹn, ọmọleewe mẹrindinlogoje la ji ko, bo tilẹ jẹ pe awọn kan lara wọn sa lọ mọ wa lọwọ lọna. Ẹgbẹrun lọna ọgọrun-un naira lowo ti wọn pin femi ninu owo itusilẹ tawọn ọga wa gba.” Adamu ni tiẹ sọ pe loootọ lawọn yinbọn pa awọn ẹṣọ ọlọdẹ ti wọn n sọ ọgba ileewe ọhun, o nigba ti wọn ko fẹẹ tete mu awọn lọ sibi tawọn ọmọleewe naa n sun si lawọn dana ibọn ya wọn.


Nigba tawọn oniroyin n beere ọrọ lọwọ wọn, awọn afurasi ọdaran naa jẹwọ pe awọn wa lara awọn agbebọn to ṣakọlu sileewe Bethel Baptist School, niluu Kaduna, nibi ti wọn ti ji awọn ọmọleewe bii ogoje (140) gbe lọjọ karun-un, oṣu keje, ọdun yii, wọn lawọn mẹẹẹdọgbọn lawọn ṣiṣẹ ọdaju naa. Abubakar, to pe ara ẹ lẹni ọdun mẹtadinlọgbọn sọ pe “awa mẹẹẹdọgbọn la lọọ ṣiṣẹ naa lọjọ yẹn, ọmọleewe mẹrindinlogoje la ji ko, bo tilẹ jẹ pe awọn kan lara wọn sa lọ mọ wa lọwọ lọna. Ẹgbẹrun lọna ọgọrun-un naira lowo ti wọn pin femi ninu owo itusilẹ tawọn ọga wa gba.” Adamu ni tiẹ sọ pe loootọ lawọn yinbọn pa awọn ẹṣọ ọlọdẹ ti wọn n sọ ọgba ileewe ọhun, o nigba ti wọn ko fẹẹ tete mu awọn lọ sibi tawọn ọmọleewe naa n sun si lawọn dana ibọn ya wọn. Bi Frank Mba ṣe wi, iwadii ṣi n tẹsiwaju lori wọn, o lawọn agbofinro ṣi n ba iṣẹ lọ lati ri awọn agbebọn to ku mu, ki wọn le jere iṣẹ ọwọ wọn.


Bi Frank Mba ṣe wi, iwadii ṣi n tẹsiwaju lori wọn, o lawọn agbofinro ṣi n ba iṣẹ lọ lati ri awọn agbebọn to ku mu, ki wọn le jere iṣẹ ọwọ wọn.


Ọkada okoolenirinwo (420) la gbẹsẹ le laarin ọsẹ kan l’Ekoo, a o si ni i sinmi – Jẹjẹloye

Faith Adebọla, Eko Bawọn ọlọkada to n tẹ ofin irinna ilu Eko loju ba lawọn o ni i gbọ, awọn agbofinro to n mu wọn naa ti lawọn ko ni i gba, wọn ni ṣinkun lawọn yoo maa fọwọ ofin mu wọn, tawọn yoo si maa gbẹsẹ le ọkada ati irinnṣẹ wọn, yatọ si pe awọn ọlọkada bẹẹ maa foju bale-ẹjọ. Igbimọ amuṣẹya tijọba gbe kalẹ lati maa ri iwa irufin awọn ọlọkada naa sọ pe laarin ọsẹ kan pere, ọkada okoolenirinwo (420) ni awọn gba nidii awọn to gun un tabi awọn to ni wọn, tawọn si gbẹsẹ le wọn, latari bawọn ọkada naa ṣe n rin awọn ọna tijọba ti ka leewọ fawọn ọlọkada. Ọga agba Lagos State Environmental and Special Offences Unit (Taskforce), CSP Ṣhọla Jẹjẹloye, sọ l’Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii, pe lọjọ kan ṣoṣo pere, ọjọ kejilelogun, oṣu kẹsan-an yii, ọkada aadọfa lawọn mu, tawọn si gbẹsẹ le fun rirufin irinna tijọba ṣe, bẹẹ awọn ti mu eyi to ju ọọdunrun ọkada lọ lọjọ marun-un sẹyin. Jẹjẹloye ni eyi to pọ ju lọ ninu awọn ọkada naa lọwọ ba ni agbegbe Isọlọ, Ojodu si Berger, Ọjọta, Erekuṣu Eko, Surulere, Festac, Rainbow keji, ati titi marosẹ Sango si Oṣodi. O lo jẹ nnkan iyalẹnu pe bawọn ṣe n fi pampẹ ofin gbe awọn ọlọkada naa to, bẹẹ ni awọn arufin naa n kọti ikun si aṣẹ ijọba si i, ṣugbọn awọn o ni i kaaarẹ lati maa mu wọn. Ọga agba naa parọwa sawọn araalu lati jawọ ninu gigun awọn ọkada loju ọna tijọba ti ka leewọ fun wọn, o ni akoba ni ọpọ ero toju n kan maa n ṣe fawọn ọlọkada naa, awọn ni wọn si tubọ n ki wọn laya lati maa tasẹ agẹrẹ sofin ijọba.


Jẹjẹloye ni eyi to pọ ju lọ ninu awọn ọkada naa lọwọ ba ni agbegbe Isọlọ, Ojodu si Berger, Ọjọta, Erekuṣu Eko, Surulere, Festac, Rainbow keji, ati titi marosẹ Sango si Oṣodi. O lo jẹ nnkan iyalẹnu pe bawọn ṣe n fi pampẹ ofin gbe awọn ọlọkada naa to, bẹẹ ni awọn arufin naa n kọti ikun si aṣẹ ijọba si i, ṣugbọn awọn o ni i kaaarẹ lati maa mu wọn. Ọga agba naa parọwa sawọn araalu lati jawọ ninu gigun awọn ọkada loju ọna tijọba ti ka leewọ fun wọn, o ni akoba ni ọpọ ero toju n kan maa n ṣe fawọn ọlọkada naa, awọn ni wọn si tubọ n ki wọn laya lati maa tasẹ agẹrẹ sofin ijọba. O ni anfaani araalu ni ofin tijọba ṣe wa fun, awọn o si ni i sinmi lati mu aṣẹ ijọba ṣẹ.


O ni anfaani araalu ni ofin tijọba ṣe wa fun, awọn o si ni i sinmi lati mu aṣẹ ijọba ṣẹ.


Ademọla ati Hammed dero ẹwọn, ibọn ni wọn ba lọwọ wọn l’Ekoo

Faith Adebọla, Eko Latoko iroko lọ s’oko irokoto ni irinajo awọn genge meji yii, Lukman Hammed, ẹni ogun ọdun ati Ademọla Adio, ẹni ọdun mọkanlelogun, ile-ẹjọ ti paṣẹ pe ki wọn gba ahamọ ọlọpaa kọja si ọgba ẹwọn Kirikiri, latari bi ẹsun ti wọn fi kan wọn pe ibọn tawọn mejeeji o le ṣalaye bo ṣe jẹ, ni wọn ka mọ wọn lọwọ. Ile-ẹjọ Majisreeti kan to fikalẹ siluu Ikẹja, nipinlẹ Eko, lawọn afurasi ọdaran mejeeji naa ti fara han niwaju adajọ l’Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii. Agbefọba to duro fun olupẹjọ, DSP Kẹhinde Ajayi, salaye nipa ẹsun to gbe awọn olujẹjọ naa de kootu, o ni ọjọ kẹwaa, oṣu kẹta, ọdun yii, ni awo ya mọ awọn mejeeji lori laduugbo Akala Base, Idi-Oro, ni Muṣhin, ipinlẹ Eko, nigba tawọn agbofinro fura pe wọn n bo nnkan kan mọ abẹ aṣọ, bi wọn si ṣe yẹ nnkan naa wo, ibọn pompo agbelẹrọ kan ni wọn ba lọwọ ọkan, ọta ibọn rẹpẹtẹ ti wọn o ti i yin lẹni keji n daṣọ bo lori ni tiẹ, ni wọn ba fi pampẹ ofin gbe wọn. Lahaamọ ọlọpaa ti wọn fi wọn si, Ajayi sọ pe awọn mejeeji ko ri alaye gunmọ kan ṣe lori iṣẹlẹ naa, wọn o si ti i jẹwọ ibi ti wọn ti pade ohun ija oloro ti wọn n ko kiri, ṣugbọn wọn ni wọn jẹwọ pe iṣẹẹbi kan lawọn fẹẹ lọọ ṣe ti wọn fi mu awọn. Ẹsun nini nnkan ija oloro nikaawọ lai gba aṣẹ, igbimọ pọ lati huwa ọdaran ati igbiyanju lati da omi alaafia ilu ru ni wọn fi kan wọn, leyi ti wọn lo tako isọri kọkanlelaaadọta, (51) isọri okoolelọọọdunrun ati mẹwaa abala kẹta (330c) ati isọri okoolenirinwo din mẹsan-an (411) ninu iwe ofin iwa ọdaran tọdun 2015 ti ipinlẹ Eko. Nigba ti wọn bi wọn leere boya wọn jẹbi, awọn afurasi naa lawọn o jẹbi, l’Adajọ A. O. Ajibade ba paṣẹ pe ki wọn taari wọn sọgba ẹwọn Kirikiri, ibẹ ni ki wọn wa titi di ọjọ kẹrin, oṣu kẹwaa, ọdun yii, ti igbẹjọ yoo maa tẹsiwaju lori ọrọ naa.


Ijọba Naijiria n ha dọla fawọn eeyan dudu l’Amẹrika, ki wọn le ṣewọde tako wa lọdọ Ajọ Iṣọkan Agbaye – Banji Akintoye

Faith Adebọla Alaga ẹgbẹ NINAS, iyẹn ẹgbẹ awọn to fẹẹ ya kuro lara Naijiria, Ọjọgbọn Banji Akintoye, ti tu aṣiiri pe niṣe nijọba Naijiria n hawo bii ẹlẹda l’Amẹrika bayii, wọn n fowo naa haaya awọn eeyan dudu l’Amẹrika pe ki wọn ba awọn ṣewọde tako iwọde ti ẹgbẹ NINAS fẹẹ ṣe aṣekagbara rẹ lolu-ileeṣẹ Ajọ Iṣọkan Agbaye lọjọ Ẹti, Furaidee yii. Ọjọgbọn Akintoye sọrọ yii ninu atẹjade kan ti Akọwe ẹgbẹ NINAS to tun jẹ agbẹnusọ baba naa, Ọgbẹni Maxwell Adelẹyẹ, fi lede l’Ọjọbọ, Tọsidee, lori bi nnkan ṣe n lọ si lorileede Amẹrika ti wọn ti n ṣe iwọde lọwọ. Wọn ni inu ibẹrubojo ni Aarẹ Muhammadu Buhari ati ikọ to ko sodi wa si apero agbaye naa wa, paapaa bi ireti ṣe wa pe Aarẹ yoo ba awọn ijokoo awọn olori orileede agbaye naa sọrọ lọjọ Ẹti, bẹẹ ọjọ naa ni ẹgbẹ NINAS fẹẹ ṣe aṣekagba iwọde wọn, ti wọn ti ṣeto pe miliọnu kan eeyan lo maa yan bii ologun, ti wọn yoo si ṣe iwọde wọọrọwọ yika agbala ile naa. Ṣe lati ọjọ kẹrinla ni iwọde naa ti n waye nile ẹgbẹ naa, tawọn oluwọde naa n fi erongba wọn han, ti wọn si n parọwa si Ajọ Iṣọkan Agbaye to n ṣepade kẹrindinlọgọrin wọn lọwọ pe ki wọn ba awọn da si ọrọ Naijiria, ki wọn si ṣatilẹyin fun yiya kuro tawọn gun le ọhun. Ọjọgbọn Akintoye ni niṣe lara n fu ikọ tijọba Naijiria ko wa naa, wọn ni afaimọ ni aṣekagba iwọde ti ẹgbẹ NINAS fẹẹ ṣe ọhun ko ni i mu itiju ati abuku dani fun Aarẹ Buhari lasiko ti yoo maa ba awọn Ajọ Agbaye naa sọrọ, idi eyi ni wọn ṣe n nawo nara lati haaya awọn eeyan ti yoo ṣe iwọde mi-in tako NINAS ti wọn yoo si maa sọrọ rere nipa Aarẹ ati ijọba Naijiria. “Lai ka bi awọn eeyan bii Kinniun yii ṣe n nawo bii ṣekẹrẹ si, ko sọna ti wọn fi maa bori kọlọkọlọ tiwa, tori a wa niṣọkan, abẹ ijọba dẹmokiresi la si wa.


Ṣe lati ọjọ kẹrinla ni iwọde naa ti n waye nile ẹgbẹ naa, tawọn oluwọde naa n fi erongba wọn han, ti wọn si n parọwa si Ajọ Iṣọkan Agbaye to n ṣepade kẹrindinlọgọrin wọn lọwọ pe ki wọn ba awọn da si ọrọ Naijiria, ki wọn si ṣatilẹyin fun yiya kuro tawọn gun le ọhun. Ọjọgbọn Akintoye ni niṣe lara n fu ikọ tijọba Naijiria ko wa naa, wọn ni afaimọ ni aṣekagba iwọde ti ẹgbẹ NINAS fẹẹ ṣe ọhun ko ni i mu itiju ati abuku dani fun Aarẹ Buhari lasiko ti yoo maa ba awọn Ajọ Agbaye naa sọrọ, idi eyi ni wọn ṣe n nawo nara lati haaya awọn eeyan ti yoo ṣe iwọde mi-in tako NINAS ti wọn yoo si maa sọrọ rere nipa Aarẹ ati ijọba Naijiria. “Lai ka bi awọn eeyan bii Kinniun yii ṣe n nawo bii ṣekẹrẹ si, ko sọna ti wọn fi maa bori kọlọkọlọ tiwa, tori a wa niṣọkan, abẹ ijọba dẹmokiresi la si wa. Ọla ni aṣekagba iwọde naa maa waye niluu New York, l’Amẹrika, o si maa laami-laaka gidi, tori ẹ lẹru ṣe n ba ijọba Naijiria. Ọga agba kan nileeṣẹ ijọba Naijiria ati oniroyin kan lati ilu Eko ti wa l’Amẹrika bayii, awọn ni wọn n ṣe kukukẹkẹ kiri lati hawo fawọn eeyan dudu ti wọn ba ri, pe ki wọn le ba wọn ṣe iwọde tako wa, ẹẹdẹgbẹta owo dọla (500 USD) ni wọn ha fun wọn, ki wọn maa pariwo pe ijọba Buhari daa, ti Buhari lawọn fẹ. Ṣugbọn mimi kan ko mi wa nitori iyẹn, a o tiẹ ri tiwọn ro rara.


Ọla ni aṣekagba iwọde naa maa waye niluu New York, l’Amẹrika, o si maa laami-laaka gidi, tori ẹ lẹru ṣe n ba ijọba Naijiria. Ọga agba kan nileeṣẹ ijọba Naijiria ati oniroyin kan lati ilu Eko ti wa l’Amẹrika bayii, awọn ni wọn n ṣe kukukẹkẹ kiri lati hawo fawọn eeyan dudu ti wọn ba ri, pe ki wọn le ba wọn ṣe iwọde tako wa, ẹẹdẹgbẹta owo dọla (500 USD) ni wọn ha fun wọn, ki wọn maa pariwo pe ijọba Buhari daa, ti Buhari lawọn fẹ. Ṣugbọn mimi kan ko mi wa nitori iyẹn, a o tiẹ ri tiwọn ro rara. Ko si ajẹgaba le ni lori kan to le bori awọn eeyan ti wọn nipinnu. Awọn araalu lo ni ijọba, awọn ni wọn si ni agbara, tori eeyan lo ṣe iwe ofin orileede. Ọwọ araalu laṣẹ wa, ibẹ si lawa ti ri agbara tiwa, eeyan la fi bora bii aṣọ.


Ko si ajẹgaba le ni lori kan to le bori awọn eeyan ti wọn nipinnu. Awọn araalu lo ni ijọba, awọn ni wọn si ni agbara, tori eeyan lo ṣe iwe ofin orileede. Ọwọ araalu laṣẹ wa, ibẹ si lawa ti ri agbara tiwa, eeyan la fi bora bii aṣọ. Tori naa, iwọde wa maa jẹ fun anfaani awọn araalu, iwọde alaafia si ni bii tatẹyinwa. A rọ gbogbo ẹyin eeyan wa ni Guusu ati Aarin-Gbungbun Amẹrika ati orileede Canada lati tu yaayaa jade lọpọ rẹpẹtẹ ni ọjọ Ẹti, Furaidee, ọjọ kẹrinlelogun, oṣu kẹsan-an, ọdun 2021 yii, nileeṣẹ Ajọ United Nations, niluu New York, la ti maa ṣe iwọde wa, a fẹẹ taṣiiri niwaju agbaye pe ijọba-Fulani to wa lode yii ti ja ẹtọ ati aṣẹ araalu gba ni Naijiria, niṣe ni wọn n ṣe awa ati dukia wa yankanyankan nilẹ abinibi wa, ajọṣe wa ko rọgbọ, ko si le rọgbọ mọ, a fẹẹ maa lọ.” Bẹẹ latẹjade naa ka lapakan.


Tori naa, iwọde wa maa jẹ fun anfaani awọn araalu, iwọde alaafia si ni bii tatẹyinwa. A rọ gbogbo ẹyin eeyan wa ni Guusu ati Aarin-Gbungbun Amẹrika ati orileede Canada lati tu yaayaa jade lọpọ rẹpẹtẹ ni ọjọ Ẹti, Furaidee, ọjọ kẹrinlelogun, oṣu kẹsan-an, ọdun 2021 yii, nileeṣẹ Ajọ United Nations, niluu New York, la ti maa ṣe iwọde wa, a fẹẹ taṣiiri niwaju agbaye pe ijọba-Fulani to wa lode yii ti ja ẹtọ ati aṣẹ araalu gba ni Naijiria, niṣe ni wọn n ṣe awa ati dukia wa yankanyankan nilẹ abinibi wa, ajọṣe wa ko rọgbọ, ko si le rọgbọ mọ, a fẹẹ maa lọ.” Bẹẹ latẹjade naa ka lapakan.


Ọlọpaa ko lẹtọọ lati beere iwe-ọkọ lọwọ dẹrẹba, ẹ tẹle wọn lọ si teṣan ti wọn ba fẹẹ mu yin – Odumosu

Faith Adebọla, Eko Kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Eko, CP Hakeem Odumosu, ti bẹnu atẹ lu ẹsun tawọn araalu fi kan awọn ọmọọṣẹ rẹ nipinlẹ Eko, o ni oun yoo wadii awọn ẹsun naa, tori awọn ko fun ọlọpaa eyikeyii laṣẹ lati da onimọto duro maa beere iwe ọkọ, o ni iwa to lodi sofin ni. Bakan naa lo sọ pe ẹsun gbigba riba ti wọn fi kan awọn ọlọpaa Eko ki i ṣe ẹbi awọn ọlọpaa naa nikan, bi ọlọpaa ṣe jẹbi iwa ibajẹ naa lawọn araalu to n fun wọn naa lufin ọba. Ninu ifọrọwanilẹnuwo ori redio kan to waye lọsan-an Ọjọbọ, Tọsidee yii, nileeṣẹ STAR FM, l’Ekoo, ni ọga ọlọpaa naa ti ṣalaye ọhun. Ọgbẹni Miṣah to loun n gbe ni Magodo Estate, lo pe lori aago lati beere lọwọ kọmiṣanna boya o lẹtọọ kawọn ọlọpaa maa da ọkọ duro nirona, ki wọn lawọn n beere awọn iwe ọkọ. Odumosu si fesi pe awọn o fun ọlọpaa laṣẹ iru iwa bẹẹ, o ni ohun tawọn ọlọpaa le ṣe lawọn agbegbe pato kan ti wọn yan fun wọn ni lati da ọkọ duro, ki wọn si yẹ inu ọkọ naa wo boya o lẹbọ lẹru, eyi ti wọn n pe ni “Stop and Search”, o ni ki i ṣe gbogbo ọkọ ni wọn gbọdọ da duro tori eyi pẹlu, kidaa awọn ọkọ ti wọn ba fura si ni. “Ta a ba fẹẹ yẹ awọn iwe-ọkọ, iyẹn patikula (particulars) ọkọ, wo, o maa n ni akoko pato ti a maa n ṣe’yẹn, a si ti maa kede ṣaaju fawọn onimọto ki wọn le ko patikula mọto wọn dani, tori ki i ṣe gbogbo igba lonimọto le maa ko awọn iwe ọkọ rẹ kiri, paapaa to ba jẹ orijina, tori ewu awọn ole ati ajinigbe.


Ọgbẹni Miṣah to loun n gbe ni Magodo Estate, lo pe lori aago lati beere lọwọ kọmiṣanna boya o lẹtọọ kawọn ọlọpaa maa da ọkọ duro nirona, ki wọn lawọn n beere awọn iwe ọkọ. Odumosu si fesi pe awọn o fun ọlọpaa laṣẹ iru iwa bẹẹ, o ni ohun tawọn ọlọpaa le ṣe lawọn agbegbe pato kan ti wọn yan fun wọn ni lati da ọkọ duro, ki wọn si yẹ inu ọkọ naa wo boya o lẹbọ lẹru, eyi ti wọn n pe ni “Stop and Search”, o ni ki i ṣe gbogbo ọkọ ni wọn gbọdọ da duro tori eyi pẹlu, kidaa awọn ọkọ ti wọn ba fura si ni. “Ta a ba fẹẹ yẹ awọn iwe-ọkọ, iyẹn patikula (particulars) ọkọ, wo, o maa n ni akoko pato ti a maa n ṣe’yẹn, a si ti maa kede ṣaaju fawọn onimọto ki wọn le ko patikula mọto wọn dani, tori ki i ṣe gbogbo igba lonimọto le maa ko awọn iwe ọkọ rẹ kiri, paapaa to ba jẹ orijina, tori ewu awọn ole ati ajinigbe. O le jẹ ọjọ mẹrin si marun-un pere la maa ṣe e lati mọ boya awọn ọkọ to n rinna niwee to yẹ, ti iwe naa si muna doko. Yatọ siru asiko akanṣe to jẹ gbogbogboo bẹẹ, ko si ọlọpaa to gbọdọ maa beere iwe ọkọ nirona lai nidii,” gẹgẹ bo ṣe wi. “Ni ti gbigba riba, ṣe ẹ mọ pe eeyan o le fi ọwọ kan patẹwọ, o gbọdọ pe meji.


O le jẹ ọjọ mẹrin si marun-un pere la maa ṣe e lati mọ boya awọn ọkọ to n rinna niwee to yẹ, ti iwe naa si muna doko. Yatọ siru asiko akanṣe to jẹ gbogbogboo bẹẹ, ko si ọlọpaa to gbọdọ maa beere iwe ọkọ nirona lai nidii,” gẹgẹ bo ṣe wi. “Ni ti gbigba riba, ṣe ẹ mọ pe eeyan o le fi ọwọ kan patẹwọ, o gbọdọ pe meji. Ti ko ba si ẹni to maa fun wọn ni riba, ko le si ẹni to maa gba a. Tori naa, mo rọ ẹyin onimọto ati araalu lati dẹkun fifi riba lọ awọn agbofinro, o lodi sofin lati ṣe bẹẹ. Lọpọ igba, awọn eeyan funra wọn ni wọn maa n fi riba lọ ọlọpaa, paapaa ti wọn ba lawọn maa mu wọn de teṣan. Mo n sọ fun yin, ẹ tẹle wọn lọ si teṣan ni, ẹ ma fun wọn lowo, gbogbo awọn DPO teṣan la ti fun ni itọni lori ọrọ yii, ko si DPO to maa ti yin mọle lainidii.


Ti ko ba si ẹni to maa fun wọn ni riba, ko le si ẹni to maa gba a. Tori naa, mo rọ ẹyin onimọto ati araalu lati dẹkun fifi riba lọ awọn agbofinro, o lodi sofin lati ṣe bẹẹ. Lọpọ igba, awọn eeyan funra wọn ni wọn maa n fi riba lọ ọlọpaa, paapaa ti wọn ba lawọn maa mu wọn de teṣan. Mo n sọ fun yin, ẹ tẹle wọn lọ si teṣan ni, ẹ ma fun wọn lowo, gbogbo awọn DPO teṣan la ti fun ni itọni lori ọrọ yii, ko si DPO to maa ti yin mọle lainidii. Ṣugbọn nitori awọn eeyan n kanju, tabi wọn ro pe wahala ọlọpaa ti pọ ju, wọn fẹẹ tete lọ, wọn maa maa fi owo kọbẹ lọ wọn, lati fi wọn lọrun silẹ, ko daa bẹẹ rara. Gbogbo igba ta a ba gbọ nipa awọn ọlọpaa to lọwọ siwa ibajẹ l’Ekoo la maa n gbe igbesẹ lori wọn, lati yọ kan-n-da inu irẹsi kuro. A fẹ kẹyin araalu naa ran wa lọwọ ni.”


Ṣugbọn nitori awọn eeyan n kanju, tabi wọn ro pe wahala ọlọpaa ti pọ ju, wọn fẹẹ tete lọ, wọn maa maa fi owo kọbẹ lọ wọn, lati fi wọn lọrun silẹ, ko daa bẹẹ rara. Gbogbo igba ta a ba gbọ nipa awọn ọlọpaa to lọwọ siwa ibajẹ l’Ekoo la maa n gbe igbesẹ lori wọn, lati yọ kan-n-da inu irẹsi kuro. A fẹ kẹyin araalu naa ran wa lọwọ ni.”


Badagry ni mo maa n gbe ẹgboogi oloro gba, igba akọkọ ti mo gba Abuja ni wọn mu mu yii-Eze

Faith Adebọla, Eko Niṣe ni ọkunrin ẹni ọdun mejidinlogoji yii, Okey Eze, n ge ika abamọ jẹ lakolo awọn ẹṣọ NDLEA ti wọn mu un l’Abuja l’Ọjọruu, Wẹsidee yii. Egboogi oloro olowo nla ni wọn lo fẹẹ gbe sọda lọọ ilu oyinbo, lokunrin naa ba ni latọjọ toun ti wa lẹnu iṣẹ buruku yii, wọn o mu oun ri, igba akọkọ toun paarọ ọna ni wọn mu oun yii. Alukoro ileeṣẹ ijọba to n gbogun ti gbigbe, lilo ati ṣiṣe okoowo ẹgboogi oloro nilẹ wa, Ọgbẹni Fẹmi Babafẹmi, lo fi ọrọ yii ṣọwọ s’ALAROYE lọri ẹrọ ayelujara, o ni ọkan lara awọn ero to ba ọkọ baaluu Ethiopia kan de lafurasi ọdaran ọhun i ṣe. Lati orileede Bamako ni baaluu naa ti gbera, o gba Addis-Ababa kọja si Abuja, olu-ilu wa, bawọn ero inu rẹ si ṣe sọkalẹ ni wọn ti n ṣayewo ara wọn ati ẹru wọn, bẹẹ lẹrọ atanilolobo ti wọn fi ṣayẹwo ẹni to ba gbe ẹru ofin bẹrẹ si i han ganranran, eyi lo jẹ ki wọn mọ pe Eze lẹbọ lẹru. Nigba ti wọn ṣayẹwo ẹru ẹ, aṣiri tu, ẹgboogi olori to tẹwọn to kilogiraamu mẹjọ (7.70 kilogramme) ni ọja ofin tafurasi ọdaran naa fi ha para kaakiri awọn baagi arinrin-ajo to n gbe bọ, ni wọn ba fi pampẹ ofin mu un. Wọn lọkunrin naa jẹwọ fawọn ọtẹlẹmuyẹ pe iṣẹ awọn to n lẹ taisi (tiles) mọ ilẹ ile loun kọ, idi iṣẹ naa loun wa tẹnikan fi ja oun si ọna ti egboogi oloro yii, lati ọdun 2019 loun ti n ṣowo naa.


Lati orileede Bamako ni baaluu naa ti gbera, o gba Addis-Ababa kọja si Abuja, olu-ilu wa, bawọn ero inu rẹ si ṣe sọkalẹ ni wọn ti n ṣayewo ara wọn ati ẹru wọn, bẹẹ lẹrọ atanilolobo ti wọn fi ṣayẹwo ẹni to ba gbe ẹru ofin bẹrẹ si i han ganranran, eyi lo jẹ ki wọn mọ pe Eze lẹbọ lẹru. Nigba ti wọn ṣayẹwo ẹru ẹ, aṣiri tu, ẹgboogi olori to tẹwọn to kilogiraamu mẹjọ (7.70 kilogramme) ni ọja ofin tafurasi ọdaran naa fi ha para kaakiri awọn baagi arinrin-ajo to n gbe bọ, ni wọn ba fi pampẹ ofin mu un. Wọn lọkunrin naa jẹwọ fawọn ọtẹlẹmuyẹ pe iṣẹ awọn to n lẹ taisi (tiles) mọ ilẹ ile loun kọ, idi iṣẹ naa loun wa tẹnikan fi ja oun si ọna ti egboogi oloro yii, lati ọdun 2019 loun ti n ṣowo naa. Ọmọ bibi ijọba ibilẹ Oji-River, nipinlẹ Enugu, yii sọ pe ilu Eko loun n gbe, agbegbe Badagry loun maa n gbe egboogi oloro oun gba sọda tẹlẹ, ibẹ loun maa n ba lọ siluu Bamako, orileede Mali toun n gbe, ati pe ẹgbọn oun ti wọn pe oun pe ara rẹ ko ya lo jẹ koun maa sare bọ nile, ẹnikan lo si gbe egboogi oloro yii foun ni Addis Ababa, lorileede Ethiopia, pe koun ta a toun ba de Naijiria, lai mọ pe okun maa gbe aparo oun bayii. Wọn ni idi egboogi to fi lailọọnu di kulubu kulubu jẹ ọtalelọọọdunrun din mẹwaa (350), iye owo rẹ si le ni biliọnu meji naira (N2.3b) ti wọn ba ta a tan. Ṣa, iwadii ṣi n tẹsiwaju lori ọrọ Eze yii, lẹyin iwadii lo maa balẹ sile-ẹjọ.


Ọmọ bibi ijọba ibilẹ Oji-River, nipinlẹ Enugu, yii sọ pe ilu Eko loun n gbe, agbegbe Badagry loun maa n gbe egboogi oloro oun gba sọda tẹlẹ, ibẹ loun maa n ba lọ siluu Bamako, orileede Mali toun n gbe, ati pe ẹgbọn oun ti wọn pe oun pe ara rẹ ko ya lo jẹ koun maa sare bọ nile, ẹnikan lo si gbe egboogi oloro yii foun ni Addis Ababa, lorileede Ethiopia, pe koun ta a toun ba de Naijiria, lai mọ pe okun maa gbe aparo oun bayii. Wọn ni idi egboogi to fi lailọọnu di kulubu kulubu jẹ ọtalelọọọdunrun din mẹwaa (350), iye owo rẹ si le ni biliọnu meji naira (N2.3b) ti wọn ba ta a tan. Ṣa, iwadii ṣi n tẹsiwaju lori ọrọ Eze yii, lẹyin iwadii lo maa balẹ sile-ẹjọ.


Awọn to ṣejọba ṣaaju Buhari lo ko Naijiria soko gbese-Senetọ Adeọla Yayi

Faith Adebọla Bi orileede Naijiria ṣe n luwẹẹ ninu agbami gbese lọwọ yii, ile aṣofin agba ti sọ pe ọrọ naa ki i ṣe ẹbi Aarẹ Muhammadu Buhari rara, wọn ni awọn iṣakoso to ti wa ṣaaju Buhari ni wọn fa a, awọn ni wọn jẹbi gbese kanmọyan to wa lọrun Naijiria. Lasiko tawọn aṣofin agba naa n jiroro lori akọsilẹ aba eto iṣuna ati afojusun ọdun meji tawọn aṣofin naa ṣe, eyi to waye nileegbimọ wọn l’Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii lo sọrọ naa. Olori awọn aṣofin ọhun, Sẹnetọ Ahmed Lawan, lo beere lọwọ Sẹnetọ Solomon Ọlamilekan Adeọla to jẹ alaga igbimọ alabẹ ṣekele lori eto iṣuna owo pe ko sọ ero rẹ lori aroye tawọn ẹlẹgbẹ rẹ n ṣe pe ẹru gbese ati owo yiya yoo ṣakoba fun ọrọ-aje Naijiria ati ọjọ-ọla orileede yii. Sẹnetọ Adeọla fesi pe ko sọgbọn ki ọrọ ẹyawo yii ma waye, o ni awọn to ṣejọba ṣaaju asiko yii lo fa iṣoro naa, ati pe adiẹ ijọba to wa lode yii n laagun gidi, iyẹ ara rẹ ni ko jẹ kawọn eeyan mọ, o ni ijọba Buhari n sapa lati tun nnkan ṣe ni. Ọpọ gbese tijọba Aarẹ Muhammadu Buhari n san pada lo jẹ lati asiko iṣejọba ologun lo ti bẹrẹ, titi de ọdun mẹrindinlogun ti ẹgbẹ oṣelu PDP fi ṣakoso, lasiko awọn Aarẹ Oluṣẹgun Ọbasanjọ, Umaru Musa Yar’Adua ati Goodluck Jonathan. ‘‘Gbese to wa lọrun wa yii ki i ṣe tijọba to wa lode yii, wọn jogun ẹ ni, gbese ajogunba ni.


Sẹnetọ Adeọla fesi pe ko sọgbọn ki ọrọ ẹyawo yii ma waye, o ni awọn to ṣejọba ṣaaju asiko yii lo fa iṣoro naa, ati pe adiẹ ijọba to wa lode yii n laagun gidi, iyẹ ara rẹ ni ko jẹ kawọn eeyan mọ, o ni ijọba Buhari n sapa lati tun nnkan ṣe ni. Ọpọ gbese tijọba Aarẹ Muhammadu Buhari n san pada lo jẹ lati asiko iṣejọba ologun lo ti bẹrẹ, titi de ọdun mẹrindinlogun ti ẹgbẹ oṣelu PDP fi ṣakoso, lasiko awọn Aarẹ Oluṣẹgun Ọbasanjọ, Umaru Musa Yar’Adua ati Goodluck Jonathan. ‘‘Gbese to wa lọrun wa yii ki i ṣe tijọba to wa lode yii, wọn jogun ẹ ni, gbese ajogunba ni. Niwọn igba to si jẹ pe iṣakoso ki i duro, o n lọ lati ọwọ ẹni kan si omi-in ni, bẹẹ naa ni gbese wọnyi n ta atare lati ọwọ iṣakoso kan si omi-in titi to fi kan eyi to wa lode yii,” gẹgẹ bi Yayi ṣe sọ. Ṣaaju eyi lawọn aṣofin kan ti koro oju si bi gbese ṣe n pelemọ si i lọrun Naijiria. Ṣẹnetọ Gabriel Suswam, ọmọ ẹgbẹ PDP lati ipinlẹ Benue beere pe “igba wo gan-an la fẹẹ jawọ ninu ẹyawo aya-i-ya-tan yii, tori ohun tawọn ọmọ Naijiria n beere niyẹn.


Niwọn igba to si jẹ pe iṣakoso ki i duro, o n lọ lati ọwọ ẹni kan si omi-in ni, bẹẹ naa ni gbese wọnyi n ta atare lati ọwọ iṣakoso kan si omi-in titi to fi kan eyi to wa lode yii,” gẹgẹ bi Yayi ṣe sọ. Ṣaaju eyi lawọn aṣofin kan ti koro oju si bi gbese ṣe n pelemọ si i lọrun Naijiria. Ṣẹnetọ Gabriel Suswam, ọmọ ẹgbẹ PDP lati ipinlẹ Benue beere pe “igba wo gan-an la fẹẹ jawọ ninu ẹyawo aya-i-ya-tan yii, tori ohun tawọn ọmọ Naijiria n beere niyẹn. Owo ti a fi n san ele ori gbese ti ga to ida mẹtadinlaaadọrin ninu ọgọrun-un, to tumọ si pe lori ọgọrun-un naira ti Naijiria ba pa wọle, naira mẹtadinlaaadọrin la fi n san ele ori gbese.” Ṣugbọn Sẹnetọ Barau Jibrin, ọmọ ẹgbẹ APC lati ipinlẹ Kano, sọ pe ko sohun to buru ninu awọn ẹyawo wọnyi, o lo ṣe pataki lati yawo ki eto ọrọ-aje le tubọ rugọgọ si i, ki nnkan si le rọgbọ fawọn to fẹẹ ṣowo loriṣiiriṣii nilẹ yii. Nigbẹyin, olori awọn aṣofin naa, Ahmed Lawan, sọ pe loootọ nijọba n yawo lati le pese awọn nnkan amayedẹrun faraalu, sibẹ, o yẹ kawọn tubọ wo gbogbo alakalẹ to we mọ awọn ẹyawo tijọba fẹẹ ṣe yii, fun aridaju pe gbese naa ko ni i mu orileede yii lomi ju bo ṣe yẹ lọ, kawọn too faṣẹ si i. Bakan naa lo ni ko daa bawọn aṣofin ṣe kẹrẹ latẹyinwa lori ojuṣe wọn lati ri i pe ohun ti wọn tori ẹ yawo ni wọn n na an le lori, tori ọpọ igba lo maa n jẹ pe niṣe nijọba n fi owo ata ra iyọ, eyi si ti mu ifasẹyin wa lawọn ipinlẹ ati lapapọ.


Owo ti a fi n san ele ori gbese ti ga to ida mẹtadinlaaadọrin ninu ọgọrun-un, to tumọ si pe lori ọgọrun-un naira ti Naijiria ba pa wọle, naira mẹtadinlaaadọrin la fi n san ele ori gbese.” Ṣugbọn Sẹnetọ Barau Jibrin, ọmọ ẹgbẹ APC lati ipinlẹ Kano, sọ pe ko sohun to buru ninu awọn ẹyawo wọnyi, o lo ṣe pataki lati yawo ki eto ọrọ-aje le tubọ rugọgọ si i, ki nnkan si le rọgbọ fawọn to fẹẹ ṣowo loriṣiiriṣii nilẹ yii. Nigbẹyin, olori awọn aṣofin naa, Ahmed Lawan, sọ pe loootọ nijọba n yawo lati le pese awọn nnkan amayedẹrun faraalu, sibẹ, o yẹ kawọn tubọ wo gbogbo alakalẹ to we mọ awọn ẹyawo tijọba fẹẹ ṣe yii, fun aridaju pe gbese naa ko ni i mu orileede yii lomi ju bo ṣe yẹ lọ, kawọn too faṣẹ si i. Bakan naa lo ni ko daa bawọn aṣofin ṣe kẹrẹ latẹyinwa lori ojuṣe wọn lati ri i pe ohun ti wọn tori ẹ yawo ni wọn n na an le lori, tori ọpọ igba lo maa n jẹ pe niṣe nijọba n fi owo ata ra iyọ, eyi si ti mu ifasẹyin wa lawọn ipinlẹ ati lapapọ.


Ofin ma fẹran jẹko ni gbangba yoo mu iṣẹ wa rọrun ni -Seriki Fulani Ọṣun

Florence Babaṣọla, Osogbo Seriki Fulani nipinlẹ Ọṣun, Babatunde Ibrahim, ti sọ pe lẹyin ti awọn ṣayẹwo ofin to ta ko fifi ẹran jẹko kaakiri, eleyii ti Gomina Oyetọla buwọ lu laipẹ yii, o han gbangba pe ṣe ni yoo tubọ mu ki iṣẹ awọn rọrun. Lẹyin ipade kan ti ọfiisi oludamọran fun gomina lori ilanilọyẹ araalu ṣe pẹlu awọn olori darandaran ati awọn agbẹ nipinlẹ Ọṣun l’Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii, lati ṣalaye ofin tuntun naa fun wọn ni Seriki ti sọrọ yii. O ni nigba ti awọn gbọ ikede nipa ofin naa lẹyin ti gomina buwọ lu u, ṣe ni aya awọn bẹrẹ si i ja, ti awọn si wa ninu ibẹrubojo. O ni ṣugbọn pẹlu alaye kikun, ilanilọyẹ ati idaniloju ti awọn ti ni nipa ofin naa bayii, ko si ibẹru mọ, o ni gbogbo awọn darandaran ni wọn yoo tẹle alakalẹ ofin naa patapata. Gẹgẹ bo ṣe wi, “Inu wa dun fun ipade yii. Ofin yii yoo mu ki iṣẹ wa rọrun.


O ni ṣugbọn pẹlu alaye kikun, ilanilọyẹ ati idaniloju ti awọn ti ni nipa ofin naa bayii, ko si ibẹru mọ, o ni gbogbo awọn darandaran ni wọn yoo tẹle alakalẹ ofin naa patapata. Gẹgẹ bo ṣe wi, “Inu wa dun fun ipade yii. Ofin yii yoo mu ki iṣẹ wa rọrun. A kọkọ ro pe ṣe ni wọn fẹẹ daamu wa pẹlu ofin yẹn. Ibi la bi wa si, ibi la si dagba si. A ko ti i ri iru wahala to n ṣẹlẹ laarin awọn Fulani darandaran ati awọn agbẹ lasiko yii ri.


A kọkọ ro pe ṣe ni wọn fẹẹ daamu wa pẹlu ofin yẹn. Ibi la bi wa si, ibi la si dagba si. A ko ti i ri iru wahala to n ṣẹlẹ laarin awọn Fulani darandaran ati awọn agbẹ lasiko yii ri. “A maa ba awọn eeyan wa sọrọ pe ki wọn dẹkun kiko awọn ẹran wọn kaakiri ẹgbẹ titi tabi kiko wọn jẹ laarin ilu, bẹẹ ni awọn maaluu ko ni i ba nnkan oko jẹ mọ. Funra wa la maa fa ẹnikẹni to ba tasẹ agẹrẹ sofin yii le ijọba lọwọ.” Nigba to n ba awọn darandaran naa sọrọ, Oludamọran pataki fun gomina lori ilanilọyẹ awọn araalu, Ọgbẹni Ọlatunbọsun Oyintiloye, ṣalaye pe lati daabo bo awọn darandaran ati awọn agbẹ nijọba ṣe ṣe agbekalẹ ofin naa. O rọ wọn lati ṣiṣẹ wọn labẹ alakalẹ ofin tuntun to wa nilẹ yii, o si ṣeleri pe iṣejọba Gomina Oyetọla ti ṣetan lati daabo bo ẹtọ gbogbo awọn araalu lọwọ ikọlu lati ibikibi.


“A maa ba awọn eeyan wa sọrọ pe ki wọn dẹkun kiko awọn ẹran wọn kaakiri ẹgbẹ titi tabi kiko wọn jẹ laarin ilu, bẹẹ ni awọn maaluu ko ni i ba nnkan oko jẹ mọ. Funra wa la maa fa ẹnikẹni to ba tasẹ agẹrẹ sofin yii le ijọba lọwọ.” Nigba to n ba awọn darandaran naa sọrọ, Oludamọran pataki fun gomina lori ilanilọyẹ awọn araalu, Ọgbẹni Ọlatunbọsun Oyintiloye, ṣalaye pe lati daabo bo awọn darandaran ati awọn agbẹ nijọba ṣe ṣe agbekalẹ ofin naa. O rọ wọn lati ṣiṣẹ wọn labẹ alakalẹ ofin tuntun to wa nilẹ yii, o si ṣeleri pe iṣejọba Gomina Oyetọla ti ṣetan lati daabo bo ẹtọ gbogbo awọn araalu lọwọ ikọlu lati ibikibi.


Bi a ba darukọ awọn to n ṣonigbọwọ Boko Haram lasiko yii, yoo pa iwadii wa lara- Malami

Adefunkẹ Adebiyi Laipẹ yii ni iroyin jade pe awọn kan ni Naijiria yii lo n ṣatilẹyin fun ikọ aṣekupani nni, Boko Haram, ti kaluku si fẹẹ mọ wọn gẹlẹ. Ṣugbọn Minisita eto idajọ ni Naijiria, Abubakar Malami, ti sọ pe ijọba ko le darukọ awọn onigbọwọ Boko Haram lasiko yii, wọn ko si le foju wọn han, nitori bawọn ba ṣe bẹẹ, yoo pa iwadii awọn lara. Ọjọruu, Wẹsidee, ọjọ kejilelogun, oṣu kẹsan-an yii, ni Malami sọrọ yii niluu New York, gẹgẹ bi atẹjade to ti ọdọ Agbẹnusọ rẹ, Umar Gwandu, jade ṣe wi. Malami sọ pe ijọba apapọ n ṣiṣẹ takuntakun lati fiya jẹ awọn ti wọn n ṣatilẹyin fun ikọ apaayan naa, wọn si n gbiyanju gidi lati ṣẹgun idunkooko mọ ni lorilẹ-ede yii. O fi kun alaye ẹ pe iwadii awọn eeyan to n ran Boko Haram lọwọ naa ti de ibi to lapẹẹrẹ bayii, to ba si to asiko ti ijọba yoo gbe ọrọ jade lori rẹ, wọn yoo fi atẹjade sita. Minisita eto idajọ naa tẹsiwaju pe ohun to ṣe pataki ju naa ni aabo awọn eeyan ilu, ki wọn si ni ifọkanbalẹ.


Malami sọ pe ijọba apapọ n ṣiṣẹ takuntakun lati fiya jẹ awọn ti wọn n ṣatilẹyin fun ikọ apaayan naa, wọn si n gbiyanju gidi lati ṣẹgun idunkooko mọ ni lorilẹ-ede yii. O fi kun alaye ẹ pe iwadii awọn eeyan to n ran Boko Haram lọwọ naa ti de ibi to lapẹẹrẹ bayii, to ba si to asiko ti ijọba yoo gbe ọrọ jade lori rẹ, wọn yoo fi atẹjade sita. Minisita eto idajọ naa tẹsiwaju pe ohun to ṣe pataki ju naa ni aabo awọn eeyan ilu, ki wọn si ni ifọkanbalẹ. O ni ṣugbọn asiko ko ti i to bayii lati ṣiṣọ loju eegun awọn ti wọn n ti Boko Haram lẹyin, ko ma lọọ ṣakoba fun ilọsiwaju iwadii tijọba n ṣe. “ Nipa idunkooko mọ ni ati awọn to n fun wọn lowo lati fi ṣe e, a ti mọ awọn ti wọn ni wọn n kowo fun wọn lati ṣiṣẹ naa, a si ti n di awọn ọna ti wọn n gba kowo fun wọn. Mi o fẹẹ sọ awọn ọrọ kan to le di aṣeyọri ta a n ṣe lori iṣẹlẹ yii lọwọ.” Bẹẹ ni Malami wi, ṣugbọn o ni gbogbo igbesẹ tijọba apapọ n gbe lo wa ni ibamu pẹlu ofin.


O ni ṣugbọn asiko ko ti i to bayii lati ṣiṣọ loju eegun awọn ti wọn n ti Boko Haram lẹyin, ko ma lọọ ṣakoba fun ilọsiwaju iwadii tijọba n ṣe. “ Nipa idunkooko mọ ni ati awọn to n fun wọn lowo lati fi ṣe e, a ti mọ awọn ti wọn ni wọn n kowo fun wọn lati ṣiṣẹ naa, a si ti n di awọn ọna ti wọn n gba kowo fun wọn. Mi o fẹẹ sọ awọn ọrọ kan to le di aṣeyọri ta a n ṣe lori iṣẹlẹ yii lọwọ.” Bẹẹ ni Malami wi, ṣugbọn o ni gbogbo igbesẹ tijọba apapọ n gbe lo wa ni ibamu pẹlu ofin. O waa fi kun alaye naa pe Korona ati iyanṣẹlodi awọn oṣiṣẹ kootu foṣu meji naa wa lara idi ti awọn onigbọwọ Boko Haram ko ṣe ti i foju bale-ẹjọ.


O waa fi kun alaye naa pe Korona ati iyanṣẹlodi awọn oṣiṣẹ kootu foṣu meji naa wa lara idi ti awọn onigbọwọ Boko Haram ko ṣe ti i foju bale-ẹjọ.


Miliọnu lọna ọgbọn lawọn to ji alaboyun atawọn meji mi-in gbe l’Abẹokuta n beere

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Awọn ajinigbe to ji obinrin oloyun oṣu mẹjọ gbe pẹlu awọn meji mi-in loju ọna Igbo-Ọra-Sokoto, nipinlẹ Ogun, lalẹ ọjọ Aiku, Sannde, ọsẹ yii, ti ranṣẹ sawọn ẹbi wọn. Wọn ni miliọnu mẹwaa naira lawọn yoo gba lori ẹnikọọkan kawọn too tu wọn silẹ, apapọ owo naa si jẹ miliọnu lọna ọgbọn naira. Ibi kan ti wọn n pe ni Karigo lawọn ajinigbe ti wọn ni Fulani ni wọn yii ti ya bo awọn marun-un kan lalẹ ọjọ naa, wọn ri mẹta gbe wọgbo lọ, ninu eyi ti alaboyun kan wa ninu wọn. Awọn meji ti wọn ri ọna jajabọ lọwọ wọn lo lọọ fi iṣẹlẹ naa to awọn eeyan leti. Gẹgẹ bawọn eeyan naa ṣe wi, awọn ti wọn ji gbe yii lọọ ṣabẹwo si ọrẹ wọn kan lagbegbe Rounder, l’Abẹokuta, ni. Nigba ti wọn n bọ ti ọna ko daa ni wọn gbe ọkọ wọn sibi kan ti wọn si n fẹsẹ rin.


Awọn meji ti wọn ri ọna jajabọ lọwọ wọn lo lọọ fi iṣẹlẹ naa to awọn eeyan leti. Gẹgẹ bawọn eeyan naa ṣe wi, awọn ti wọn ji gbe yii lọọ ṣabẹwo si ọrẹ wọn kan lagbegbe Rounder, l’Abẹokuta, ni. Nigba ti wọn n bọ ti ọna ko daa ni wọn gbe ọkọ wọn sibi kan ti wọn si n fẹsẹ rin. Nibi ti wọn ti n rin bọ ni awọn Fulani to lugọ ti dena de wọn lọna, ti wọn gbe obinrin meji ati ọkunrin kan wọgbo lọ. Ọkọ oloyun ti wọn ji gbe yii wa ninu awọn meji ti ori ko yọ, ọkunrin kan ti wọn n pe ni Baba Sandra lo ṣikẹta awọn obinrin meji tọwọ ba naa. Oṣiṣe ijọba ni ọkan ninu awọn ti wọn ji gbe yii, ẹni kan si n gba ajọ ninu wọn.


Nibi ti wọn ti n rin bọ ni awọn Fulani to lugọ ti dena de wọn lọna, ti wọn gbe obinrin meji ati ọkunrin kan wọgbo lọ. Ọkọ oloyun ti wọn ji gbe yii wa ninu awọn meji ti ori ko yọ, ọkunrin kan ti wọn n pe ni Baba Sandra lo ṣikẹta awọn obinrin meji tọwọ ba naa. Oṣiṣe ijọba ni ọkan ninu awọn ti wọn ji gbe yii, ẹni kan si n gba ajọ ninu wọn. Lati ọjọ Sannde ti wọn ti gbe wọn lọ yii, ọjọ Iṣẹgun lawọn ajinigbe naa too pe famili awọn ti wọn ji gbe, ti wọn si ni miliọnu mẹwaa naira ni owo itusilẹ ẹnikọọkan. Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ogun, DSP Abimbọla Oyeyẹmi, fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, ṣugbọn o ni awọn ti wọn ji gbe naa lọọ gbadura lori oke ninu igbo ni. Oyeyẹmi sọ pe awọn ọlọpaa ti n kilọ fawọn eeyan tipẹ, pe ki wọn yee sọ ara wọn di ounjẹ ajinigbe pẹlu adura ti wọn n lọọ gba ninu igbo lasiko yii, nigba to jẹ ibuba awọn ajinigbe ninu igbo n ṣe.


Lati ọjọ Sannde ti wọn ti gbe wọn lọ yii, ọjọ Iṣẹgun lawọn ajinigbe naa too pe famili awọn ti wọn ji gbe, ti wọn si ni miliọnu mẹwaa naira ni owo itusilẹ ẹnikọọkan. Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ogun, DSP Abimbọla Oyeyẹmi, fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, ṣugbọn o ni awọn ti wọn ji gbe naa lọọ gbadura lori oke ninu igbo ni. Oyeyẹmi sọ pe awọn ọlọpaa ti n kilọ fawọn eeyan tipẹ, pe ki wọn yee sọ ara wọn di ounjẹ ajinigbe pẹlu adura ti wọn n lọọ gba ninu igbo lasiko yii, nigba to jẹ ibuba awọn ajinigbe ninu igbo n ṣe. Bakan naa lo ni bi mọto eeyan ba bajẹ si agbegbe inu igbo bii eyi, keeyan ma duro sibẹ pe oun n wa iranlọwọ, ki tọhun tete kuro nibẹ ko too di pe awọn oniṣẹ ibi ba a nibẹ ni. Oyeyẹmi sọ pe kọmandi ọlọpaa ko dakẹ lori ọrọ yii, o ni lati alẹ ọjọ Aiku naa lawọn eeyan oun ti n dọdẹ inu igbo yii, ti wọn n wa awọn to ṣiṣẹ ibi ọhun lati le gba awọn ẹni ti wọn ji gbe gbogbo, ki wọn si mu awọn ajingbe naa ṣinkun.


Bakan naa lo ni bi mọto eeyan ba bajẹ si agbegbe inu igbo bii eyi, keeyan ma duro sibẹ pe oun n wa iranlọwọ, ki tọhun tete kuro nibẹ ko too di pe awọn oniṣẹ ibi ba a nibẹ ni. Oyeyẹmi sọ pe kọmandi ọlọpaa ko dakẹ lori ọrọ yii, o ni lati alẹ ọjọ Aiku naa lawọn eeyan oun ti n dọdẹ inu igbo yii, ti wọn n wa awọn to ṣiṣẹ ibi ọhun lati le gba awọn ẹni ti wọn ji gbe gbogbo, ki wọn si mu awọn ajingbe naa ṣinkun.


Awọn oṣiṣẹ-fẹyinti fẹhonu han nipinlẹ Ogun, wọn nijọba n fiya jẹ awọn lọjọ ogbo

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta A ki i ti ọwọ to n dun ni bọ abẹ aṣọ ni awọn baba ati iya agbalagba ti wọn ti ṣiṣẹ sin ijọba ipinlẹ Ogun ti wọn si ti fẹyinti, fi ọrọ wọn ṣe laaarọ Ọjọruu, Wẹsidee, ọjọ kejilelogun, oṣu kẹsan-an yii, wọn ko wo ti ojo to n rọ, wọn ya bo ọfiisi Gomina Dapọ Abiọdun l’Oke-Mosan, nitori owo ifẹyinti ati ajẹmọnu wọn ti wọn ni ijọba ko san. Niṣe lawọn mi-in tẹni silẹ, ti wọn sun le e lori lẹnu geeti ọfiisi ijọba ipinlẹ yii, awọn mi-in ko si tẹ nnkan kan silẹ ti wọn fi jokoo, ti wọn ni lọjọ naa gan-an lawọn yoo yanju iṣoro awọn. Awọn oṣiṣẹ ijọba ti wọn ṣiṣẹ labẹ ijọba ibilẹ lawọn eeyan naa, wọn si ṣalaye pe ẹgbẹrun mẹta naira pere lawọn mi-in ṣi n gba ninu awọn gẹgẹ bii owo ajẹmọnu (pension) loṣu, bẹẹ lawọn mi-in ko ti i ri owo ifẹyinti wọn ti i ṣe gratuity gba lẹyin ọdun rẹpẹtẹ ti wọn ti fẹyinti. Nigba to n sọrọ nipa iye gbese tijọba jẹ wọn, Alaga awọn oṣiṣẹ fẹyinti labẹ ijọba ibilẹ, ‘Local Government Pensioners Association of Nigeria’( LOGPAN), Alagba Sikiru Ayilara, fi aidunnu ṣalaye pe Gomina Dapọ Abiọdun ko mu ileri to ṣe fawọn ṣẹ. O ni ẹgbẹrun mẹta lawọn ẹlomi-in gba lodidi oṣu kan lẹyin ti wọn ti fi ọdun rẹpẹtẹ sinjọba. Ayilara ṣalaye pe miliọnu lọna ẹẹdẹgbẹta naira (500m) tijọba Ogun n san ni kọta kọọkan fawọn oṣiṣẹ-fẹyinti kere pupọ, o ni ko ka nnkan kan. Baba yii sọ pe ọdun mẹrinlelọgbọn ni yoo gba ijọba lati san gbese biliọnu mejidinlaaadọrin(68bn),ọwọ ọdun mẹwaa ti wọn jẹ awọn, bi wọn ba n san ẹẹdẹgbẹta miliọnu ni saa kọọkan bi wọn ṣe n san an yii.


Nigba to n sọrọ nipa iye gbese tijọba jẹ wọn, Alaga awọn oṣiṣẹ fẹyinti labẹ ijọba ibilẹ, ‘Local Government Pensioners Association of Nigeria’( LOGPAN), Alagba Sikiru Ayilara, fi aidunnu ṣalaye pe Gomina Dapọ Abiọdun ko mu ileri to ṣe fawọn ṣẹ. O ni ẹgbẹrun mẹta lawọn ẹlomi-in gba lodidi oṣu kan lẹyin ti wọn ti fi ọdun rẹpẹtẹ sinjọba. Ayilara ṣalaye pe miliọnu lọna ẹẹdẹgbẹta naira (500m) tijọba Ogun n san ni kọta kọọkan fawọn oṣiṣẹ-fẹyinti kere pupọ, o ni ko ka nnkan kan. Baba yii sọ pe ọdun mẹrinlelọgbọn ni yoo gba ijọba lati san gbese biliọnu mejidinlaaadọrin(68bn),ọwọ ọdun mẹwaa ti wọn jẹ awọn, bi wọn ba n san ẹẹdẹgbẹta miliọnu ni saa kọọkan bi wọn ṣe n san an yii. Ta lo si fi da awọn loju pe ẹmi awọn yoo ṣi wa titi digba naa. Bo tilẹ jẹ pe wọn ko jẹ kawọn oṣiṣẹ-fẹyinti naa wọle sinu ọgba ijọba, awọn eeyan naa gbe patako oriṣiiriṣii dani, ninu ẹyi ti wọn kọ akọle si pe, ‘’Gomina Dapọ Abiọdun, tẹle ọrọ baba rẹ ko o tọju awa oṣiṣẹ-fẹyinti, ohun to n ṣẹlẹ yii ko tọ si wa rara, wọn n ta owo ifẹyinti wa fun wa ni’’ ati bẹẹ bẹẹ lọ. Awọn baba ati mama agba yii sọ pe awọn fẹ kijọba fi kun owo ajẹmọnu awọn, ki wọn si ṣafikun si ẹẹdẹgbẹta miliọnu onikọta kan yii, kowo ọhun si maa jẹ sisan lasiko to yẹ.


Ta lo si fi da awọn loju pe ẹmi awọn yoo ṣi wa titi digba naa. Bo tilẹ jẹ pe wọn ko jẹ kawọn oṣiṣẹ-fẹyinti naa wọle sinu ọgba ijọba, awọn eeyan naa gbe patako oriṣiiriṣii dani, ninu ẹyi ti wọn kọ akọle si pe, ‘’Gomina Dapọ Abiọdun, tẹle ọrọ baba rẹ ko o tọju awa oṣiṣẹ-fẹyinti, ohun to n ṣẹlẹ yii ko tọ si wa rara, wọn n ta owo ifẹyinti wa fun wa ni’’ ati bẹẹ bẹẹ lọ. Awọn baba ati mama agba yii sọ pe awọn fẹ kijọba fi kun owo ajẹmọnu awọn, ki wọn si ṣafikun si ẹẹdẹgbẹta miliọnu onikọta kan yii, kowo ọhun si maa jẹ sisan lasiko to yẹ. Wọn tun ni awọn ko fẹ bo ṣe jẹ ileeṣẹ eto iṣuna lo n sanwo awọn, wọn ni kijọba gbe e fun ẹka to n ri si owo ifẹyinti labẹ ijọba ibilẹ. Akọwe ijọba ipinlẹ Ogun, Ọgbẹni Tokunbọ Talabi, to ba awọn eeyan naa sọrọ, rọ wọn pe ki wọn ma binu. O ni omi lo pọ ju ọka lọ funjọba lasiko yii, eleti gbaroye ni Gomina Dapọ Abiọdun, yoo si boju wo ọrọ wọn laipẹ jọjọ.


Wọn tun ni awọn ko fẹ bo ṣe jẹ ileeṣẹ eto iṣuna lo n sanwo awọn, wọn ni kijọba gbe e fun ẹka to n ri si owo ifẹyinti labẹ ijọba ibilẹ. Akọwe ijọba ipinlẹ Ogun, Ọgbẹni Tokunbọ Talabi, to ba awọn eeyan naa sọrọ, rọ wọn pe ki wọn ma binu. O ni omi lo pọ ju ọka lọ funjọba lasiko yii, eleti gbaroye ni Gomina Dapọ Abiọdun, yoo si boju wo ọrọ wọn laipẹ jọjọ.


Ẹsan awọn ẹgbọn mi ti wọn pa ni mo fẹẹ gba ti mo fi yinbọn pa ọmọ Mọdakẹkẹ- Ṣina

Florence Babaṣọla Kọmiṣanna ọlọpaa nipinlẹ Ọṣun, Wale Ọlọkọde, ti ṣafihan awọn afurasi mẹrin ti ọwọ tẹ lori wahala iṣekupani to waye lawọn abule kan niluu Mọdakẹkẹ laipẹ yii. A oo ranti pe eeyan meje lo ku iku airotẹlẹ laarin oṣu karun-un si oju kẹjọ, ọdun yii, lagbegbe abule kan ti wọn n pe ni Alapata, awọn eeyan ilu Mọdakẹkẹ ati Ifẹ ni wọn si n da’ko nibẹ. Diẹ lo ku ki iṣẹlẹ yii da ogun abẹle miiran silẹ laarin ilu Mọdakẹkẹ ati Ifẹ, ṣe lawọn ọdọ ilu mejeeji n naka aleebu sira wọn lori iṣẹlẹ naa, kia ni Ọọni Ifẹ, Ọba Adeyẹye Ogunwusi, atijọba ipinlẹ Ọṣun si n pariwo pe ki awọn araalu mejeeji ṣe ṣuuru nitori aṣiri awọn amookunṣika naa yoo tu. L’Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii, ni Kọmiṣanna Ọlọkọde ṣafihan awọn mẹrin ti ọwọ ti tẹ lori iṣẹlẹ naa, to si sọ pe iṣẹ n lọ lọwọ lati mu awọn yooku. Awọn afurasi naa ni Akingbala Ọlakunle, Owoniyi Ṣẹgun, Daramọla Muideen ati Ṣina Adeyẹmi. Nigba ti Ṣina n ba ALAROYE sọrọ, o ṣalaye pe ọmọ bibi agbegbe Okerewe, niluu Ileefẹ, loun, ati pe iṣẹ agbẹ loun yan laayo.


L’Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii, ni Kọmiṣanna Ọlọkọde ṣafihan awọn mẹrin ti ọwọ ti tẹ lori iṣẹlẹ naa, to si sọ pe iṣẹ n lọ lọwọ lati mu awọn yooku. Awọn afurasi naa ni Akingbala Ọlakunle, Owoniyi Ṣẹgun, Daramọla Muideen ati Ṣina Adeyẹmi. Nigba ti Ṣina n ba ALAROYE sọrọ, o ṣalaye pe ọmọ bibi agbegbe Okerewe, niluu Ileefẹ, loun, ati pe iṣẹ agbẹ loun yan laayo. O ni ọjọ ti pẹ ti wahala abẹnu ti maa n waye laarin awọn eeyan ilu mejeeji labule naa, ati pe ẹgbọn oun ọkunrin mẹta ati obinrin kan ni wọn ti padanu ẹmi wọn sinu iṣẹlẹ naa latẹyinwa. Ṣina sọ siwaju pe nigba ti awọn eeyan ilu Mọdakẹkẹ tun de lọjọ naa ni inu bi oun pẹlu iku awọn ẹgbọn oun, idi si niyẹn toun fi gbe ibọn sakabula, ti oun si yin in soke, lai mọ pe yoo ba ẹni to ba lọjọ naa, ti iyẹn si ku loju-ẹsẹ. Kọmiṣanna ọlọpaa ti waa ṣeleri pe ni kete ti awọn ba ti pari iwadii lori awọn afurasi naa ni wọn yoo foju bale-ẹjọ lati sọ ohun ti wọn mọ nipa iṣẹlẹ iṣekupani naa.


O ni ọjọ ti pẹ ti wahala abẹnu ti maa n waye laarin awọn eeyan ilu mejeeji labule naa, ati pe ẹgbọn oun ọkunrin mẹta ati obinrin kan ni wọn ti padanu ẹmi wọn sinu iṣẹlẹ naa latẹyinwa. Ṣina sọ siwaju pe nigba ti awọn eeyan ilu Mọdakẹkẹ tun de lọjọ naa ni inu bi oun pẹlu iku awọn ẹgbọn oun, idi si niyẹn toun fi gbe ibọn sakabula, ti oun si yin in soke, lai mọ pe yoo ba ẹni to ba lọjọ naa, ti iyẹn si ku loju-ẹsẹ. Kọmiṣanna ọlọpaa ti waa ṣeleri pe ni kete ti awọn ba ti pari iwadii lori awọn afurasi naa ni wọn yoo foju bale-ẹjọ lati sọ ohun ti wọn mọ nipa iṣẹlẹ iṣekupani naa.


O ṣẹlẹ, ọkọ fẹẹ gba miliọnu mẹrin-aabọ dọla lọwọ ale to fun iyawo ẹ loyun

Owo dọla ti ko din ni miliọnu mẹrin aabọ ni ọkunrin kan, Murambiwa Murangariri, ọmọ orilẹ-ede Zimbabwe, n beere bayii lọwọ ọkunrin mi-in torukọ tiẹ n jẹ Tineyi Lavite. Alajọgbe lawọn mejeeji, ṣugbọn Tineyi n ba iyawo ọkunrin akọkọ yii ṣerekere, ere ọhun si di ọmọ ọkunrin lantilanti. Ile-ẹjọ ni Maurambiwa gba lọ lẹyin ti ayẹwo DNA fi han pe ọmọ tiyawo rẹ bi gbẹyin ki i ṣe tiẹ, nibẹ naa lo si ti ni oun yoo gba miliọnu mẹta owo dọla fun itọju ọmọ naa toun ti n ṣe tipẹ,(ọmọ ti dagba bayii). O loun yoo gba miliọnu kan naira owo iyalẹnu ati ṣọọki ti iwa iyawo oun ko ba oun, bẹẹ lo ni idaji miliọnu dọla yoo wa fun idojuti tiyawo naa ko oun si laduugbo, gbogbo rẹ yoo si jẹ miliọnu mẹrin aabọ owo dọla. Gẹgẹ bi Maurambiwa to gbe iyawo rẹ torukọ ẹ n jẹ Chipo Musonza lọ si kootu ṣe ṣalaye, o ni ọdun kẹtadinlọgbọn ree tawọn ti ṣegbeyawo, obinrin naa si bimọ mẹrin foun. Awọn mẹta akọkọ lo jẹ tiẹ ṣa, abigbẹyin wọn to jẹ ọkunrin ki i ṣe ti Maurambiwa gẹgẹ bi DNA ṣe sọ.


O loun yoo gba miliọnu kan naira owo iyalẹnu ati ṣọọki ti iwa iyawo oun ko ba oun, bẹẹ lo ni idaji miliọnu dọla yoo wa fun idojuti tiyawo naa ko oun si laduugbo, gbogbo rẹ yoo si jẹ miliọnu mẹrin aabọ owo dọla. Gẹgẹ bi Maurambiwa to gbe iyawo rẹ torukọ ẹ n jẹ Chipo Musonza lọ si kootu ṣe ṣalaye, o ni ọdun kẹtadinlọgbọn ree tawọn ti ṣegbeyawo, obinrin naa si bimọ mẹrin foun. Awọn mẹta akọkọ lo jẹ tiẹ ṣa, abigbẹyin wọn to jẹ ọkunrin ki i ṣe ti Maurambiwa gẹgẹ bi DNA ṣe sọ. Ọkunrin yii naa ṣalaye fun kootu pe oun ko deede lọọ ṣayẹwo ẹjẹ fun ọmọ abigbẹyin naa, o ni oun ti ka iyawo oun ati ọkunrin tawọn jọ n gbele naa ri ti wọn n ṣe aṣemaṣe. O fi kun alaye ẹ pe kootu ibilẹ niluu awọn ti figba kan paṣẹ fun Tineyi to n ba iyawo oun sun pe ko pese ẹranko meji gẹgẹ bii itanran iwa agbere to n hu naa, ṣugbọn bo ṣe san an tan lo tun tẹsiwaju ninu biba iyawo oun sun lọ. Ibaṣepọ naa ko tilẹ bo rara gẹgẹ bi ọkọ iyawo yii ṣe wi, o ni niṣe ni Tineyi maa n fi oun ṣe yẹyẹ loju awọn eeyan pe oun ko to ọkunrin, nitori ẹ loun ṣe fọ Chipo, iyawo Maurambiwa, lẹnu.


Ọkunrin yii naa ṣalaye fun kootu pe oun ko deede lọọ ṣayẹwo ẹjẹ fun ọmọ abigbẹyin naa, o ni oun ti ka iyawo oun ati ọkunrin tawọn jọ n gbele naa ri ti wọn n ṣe aṣemaṣe. O fi kun alaye ẹ pe kootu ibilẹ niluu awọn ti figba kan paṣẹ fun Tineyi to n ba iyawo oun sun pe ko pese ẹranko meji gẹgẹ bii itanran iwa agbere to n hu naa, ṣugbọn bo ṣe san an tan lo tun tẹsiwaju ninu biba iyawo oun sun lọ. Ibaṣepọ naa ko tilẹ bo rara gẹgẹ bi ọkọ iyawo yii ṣe wi, o ni niṣe ni Tineyi maa n fi oun ṣe yẹyẹ loju awọn eeyan pe oun ko to ọkunrin, nitori ẹ loun ṣe fọ Chipo, iyawo Maurambiwa, lẹnu. Igbeyawo naa ti foriṣanpọn bayii o, owo itanran lo ku ti Maurambiwa n beere lọwọ Tineyi, miliọnu mẹrin aabọ dọla si ni.


Igbeyawo naa ti foriṣanpọn bayii o, owo itanran lo ku ti Maurambiwa n beere lọwọ Tineyi, miliọnu mẹrin aabọ dọla si ni.


Kootu sọ pasitọ sẹwọn gbere nitori ẹsun ipaniyan, ọjọ kẹta lo dagbere faye

Iyalẹnu ni iku pasitọ obinrin kan torukọ ẹ n jẹ Edna Lovely Worleru ṣi n jẹ fawọn eeyan titi dasiko yii, nitori ọjọ kẹta ti ile-ẹjọ ju u sẹwọn gbere lori ẹsun ipaniyan loun naa ku lojiji ni Pọtakọọtu, nipinlẹ Rivers. Ọjọ kẹrindindinlogun, oṣu kẹsan-an yii, ni ile-ẹjọ giga kan nipinlẹ Rivers paṣẹ pe ki obinrin ti ṣọọṣi rẹ wa lagbegbe Rumuche, nijọba ibilẹ Emohua, nipinlẹ Rivers, naa lọọ lo iyoku aye rẹ lẹwọn, nitori iku pasitọ ọkunrin kan torukọ ẹ n jẹ Israel Georgewill, eyi ti wọn ni iya yii mọ nipa ẹ. Gẹgẹ bi alaye kootu naa latẹnu Agbefọba Chidi Ekeh, o ni obinrin kan ti wọn n pe ni Onyema Bright lo ni oun nifẹẹ si pasitọ Israel, oun fẹ ko maa fẹ oun, ṣugbọn pasitọ naa ko wo ọdọ oun rara. Nigba ti ohun ti obinrin yii n fẹ ko bọ si i lo lọọ ba iya adura, Edna Worleru, pe ko ba oun ṣoogun ifẹ si pasitọ naa, ko le ṣe toun. Oogun ifẹ naa ni Edna ṣe fun Bright Onyema, niyẹn ba lọọ lo o fun pasitọ to wu u lati fẹ. Afi bi oogun ifẹ naa ṣe di oogun iku, nitori bi Bright ṣe lo o fun pasitọ bayii, ọkunrin naa jade laye ni. Ohun to gbe Bright ati Pasitọ Edna to ṣoogun fun un de kootu ree lọdun 2012 ti iṣẹlẹ yii waye.


Oogun ifẹ naa ni Edna ṣe fun Bright Onyema, niyẹn ba lọọ lo o fun pasitọ to wu u lati fẹ. Afi bi oogun ifẹ naa ṣe di oogun iku, nitori bi Bright ṣe lo o fun pasitọ bayii, ọkunrin naa jade laye ni. Ohun to gbe Bright ati Pasitọ Edna to ṣoogun fun un de kootu ree lọdun 2012 ti iṣẹlẹ yii waye. Ṣugbọn lọjọ kẹrindinlogun, oṣu kẹsan-an yii, ile-ẹjọ dajọ naa, adajọ si paṣẹ pe ki Bright Onyema to n wa oogun ifẹ kiri, ati Edna Worleru to ṣe e fun un ti wọn fi pa Pasitọ Israel Georgewill lọọ lo igbesi aye wọn yooku lẹwọn. Afi bo ṣe di ọjọ kẹta lẹyin idajọ naa, eyi ti i ṣe ọjọ kejidinlogun, oṣu kẹsan-an, ti pasitọ Edna Worleru ta teru nipaa, wọn ni aisan diẹ bayii lo ṣe e to fi tẹri-gbasọ. Agbenusọ ijọba lori ẹjọ naa waa sọ pe oku ijọba loku Edna, nitori ọdaran ni titi to fi ku.


Ṣugbọn lọjọ kẹrindinlogun, oṣu kẹsan-an yii, ile-ẹjọ dajọ naa, adajọ si paṣẹ pe ki Bright Onyema to n wa oogun ifẹ kiri, ati Edna Worleru to ṣe e fun un ti wọn fi pa Pasitọ Israel Georgewill lọọ lo igbesi aye wọn yooku lẹwọn. Afi bo ṣe di ọjọ kẹta lẹyin idajọ naa, eyi ti i ṣe ọjọ kejidinlogun, oṣu kẹsan-an, ti pasitọ Edna Worleru ta teru nipaa, wọn ni aisan diẹ bayii lo ṣe e to fi tẹri-gbasọ. Agbenusọ ijọba lori ẹjọ naa waa sọ pe oku ijọba loku Edna, nitori ọdaran ni titi to fi ku. O ni o ṣee ṣe kawọn ma gbe oku naa fawọn ẹbi ẹ, ko gba mọṣuari debi ti wọn yoo ti i so ẹwọn mọ saaree rẹ gẹgẹ bii arufin to ku.


O ni o ṣee ṣe kawọn ma gbe oku naa fawọn ẹbi ẹ, ko gba mọṣuari debi ti wọn yoo ti i so ẹwọn mọ saaree rẹ gẹgẹ bii arufin to ku.


Akeredolu fun El-Rufai lesi: Reluwee to ti lọ lẹ n ṣẹwọ si, ifẹranjẹko ni gbangba ti deewọ lọdọ wa

Faith Adebọla Gomina ipinlẹ Ondo, Arakunrin Oluwarotimi Akeredolu, ti fesi si ẹlẹgbẹ rẹ lati ipinlẹ Kaduna, Malam Nasir El-Rufai, ajaabalẹ lesi ọhun, o ni ọrọ ti El-Rufai sọ lori ipinnu awọn gomina ipinlẹ Guusu lati fofin de fifẹranjẹko ni gbangba lawọn ipinlẹ wọn pe ofin ti ko le ṣiṣẹ ni wọn n ṣe, ifakokoṣofo si ni awọn aṣofin to ti ṣofin ọhun, Akeredolu ni reluwee to ti lọ ni El-Rufai n ṣẹwọ si, ofin to ka ifẹranjẹko ni gbangba leewọ maa fẹsẹ rinlẹ ṣinṣin ni gbogbo agbegbe Guusu. Akeredolu ni ọrọ ti ẹlẹgbẹ oun sọ yii lọwọ kan abosi ninu, o ni niṣe lọrọ naa da bii pe Gomina El-Rufai fẹ kawọn janduku agbebọn maa ti ilu odikeji wọ agbegbe Guusu lati bẹrẹ iṣẹẹbi wọn nibẹ, ko si le saaye fun iru nnkan bẹẹ, o lawọn o ni i gba iru ẹ lae. Akeredolu fi esi ọrọ naa ran Kọmiṣanna feto iroyin ati ilanilọyẹ rẹ, Ọgbẹni Donald Ọjọgọ, ninu atẹjade kan to fi lede l’Ọjọbọ, Wẹsidee, ọsẹ yii. Gomina naa ni ẹnikẹni to ba sọ iru ọrọ ti wọn ni El-Rufai sọ yii, o ni lati jẹ pe tọhun wa lara awọn alaidaa ẹda ti wọn fi da awọn boju bii eegun pe ara wọn ni aṣaaju ni. O ni ko si ọgbọn eleepinni ninu bibẹnu atẹ lu ofin to de ifẹranjẹko ni gbangba, ko si si laakaye ninu gigbẹsẹ le iru ofin bẹẹ, tabi ofin to ta ko kiko maaluu kiri lati ẹnubode Ariwa, to fi mọ Kaduna, wọ orileede tabi ilu mi-in ti wọn o ti nifẹẹ siru aṣa bẹẹ. Atẹjade naa ka pe “Mi o ro pe o pọ ju ti mo ba sọ pe awọn eeyan bii Gomina El-Rufai yii wa lara awọn ti ojora ti n mu, ti wọn si n wa bawọn janduku agbebọn ṣe maa fi ọdọ wọn silẹ lọ sibomi-in, paapaa niru asiko yii tawọn ologun n da sẹria iku fawọn ọdaran afẹmiṣofo ti wọn ti gbọrẹgẹjigẹ lagbegbe Oke-Ọya yii.


Gomina naa ni ẹnikẹni to ba sọ iru ọrọ ti wọn ni El-Rufai sọ yii, o ni lati jẹ pe tọhun wa lara awọn alaidaa ẹda ti wọn fi da awọn boju bii eegun pe ara wọn ni aṣaaju ni. O ni ko si ọgbọn eleepinni ninu bibẹnu atẹ lu ofin to de ifẹranjẹko ni gbangba, ko si si laakaye ninu gigbẹsẹ le iru ofin bẹẹ, tabi ofin to ta ko kiko maaluu kiri lati ẹnubode Ariwa, to fi mọ Kaduna, wọ orileede tabi ilu mi-in ti wọn o ti nifẹẹ siru aṣa bẹẹ. Atẹjade naa ka pe “Mi o ro pe o pọ ju ti mo ba sọ pe awọn eeyan bii Gomina El-Rufai yii wa lara awọn ti ojora ti n mu, ti wọn si n wa bawọn janduku agbebọn ṣe maa fi ọdọ wọn silẹ lọ sibomi-in, paapaa niru asiko yii tawọn ologun n da sẹria iku fawọn ọdaran afẹmiṣofo ti wọn ti gbọrẹgẹjigẹ lagbegbe Oke-Ọya yii. Mo fẹẹ tẹnu mọ ọn pe to ba jẹ loootọ ni gomina ipinlẹ Kaduna sọrọ ti wọn lo sọ yii, a jẹ pe idarudapọ ati yanpọnyanrin lọkunrin naa n kọwe si pẹlu bo ṣe loun o nifẹẹ sofin tawa tọrọ kan ṣepinnu le lori yii. Lọrọ mi-in, aboyun ọrọ ni, niṣe ni wọn fẹ ki iru aburu to n ṣẹlẹ lọwọ lapa Oke-Ọya, ti gbogbo afẹdafẹre ẹda n taka ẹ danu yii ṣẹlẹ ni iha Guusu. Ọgbọnkọgbọn buruku ni wọn n da yẹn.


Mo fẹẹ tẹnu mọ ọn pe to ba jẹ loootọ ni gomina ipinlẹ Kaduna sọrọ ti wọn lo sọ yii, a jẹ pe idarudapọ ati yanpọnyanrin lọkunrin naa n kọwe si pẹlu bo ṣe loun o nifẹẹ sofin tawa tọrọ kan ṣepinnu le lori yii. Lọrọ mi-in, aboyun ọrọ ni, niṣe ni wọn fẹ ki iru aburu to n ṣẹlẹ lọwọ lapa Oke-Ọya, ti gbogbo afẹdafẹre ẹda n taka ẹ danu yii ṣẹlẹ ni iha Guusu. Ọgbọnkọgbọn buruku ni wọn n da yẹn. Ẹ jẹ ki n sọ ni gbangba bayii, yẹkinni kan ko le yẹ ofin ma fẹran jẹko, paapaa nipinlẹ Ondo o. Gbogbo ohun to ba gba la maa fun un, tọkan-tara la maa fi daabo bo awọn araalu ipinlẹ Ondo, lai ka ẹya tabi ẹsin kaluku si. Ẹni ti ko ba ṣe nnkan itufu ko ni lati maa ṣọ ẹyinkule, ẹni ba lẹbọ lẹru lo le maa bẹru ofin.” Bẹẹ ni Akeredolu pari ọrọ rẹ. Ọjọ Iṣẹgun, Tusidee ni Gomina ipinlẹ Kaduna, Mallam Nasir El-Rufai, bu ẹnu atẹ lu bawọn gomina ipinlẹ agbegbe Guusu kan ṣe n bọwọ lu ofin to ka fifẹran jẹko leewọ lawọn ipinlẹ kaluku wọn.


Ẹ jẹ ki n sọ ni gbangba bayii, yẹkinni kan ko le yẹ ofin ma fẹran jẹko, paapaa nipinlẹ Ondo o. Gbogbo ohun to ba gba la maa fun un, tọkan-tara la maa fi daabo bo awọn araalu ipinlẹ Ondo, lai ka ẹya tabi ẹsin kaluku si. Ẹni ti ko ba ṣe nnkan itufu ko ni lati maa ṣọ ẹyinkule, ẹni ba lẹbọ lẹru lo le maa bẹru ofin.” Bẹẹ ni Akeredolu pari ọrọ rẹ. Ọjọ Iṣẹgun, Tusidee ni Gomina ipinlẹ Kaduna, Mallam Nasir El-Rufai, bu ẹnu atẹ lu bawọn gomina ipinlẹ agbegbe Guusu kan ṣe n bọwọ lu ofin to ka fifẹran jẹko leewọ lawọn ipinlẹ kaluku wọn. El-Rufai ni ofin ti wọn n gbe kalẹ naa ki i ṣe ofin gidi kan, ofin oloṣelu ni, ọrọ oṣelu ni wọn n fi ṣe, ati pe ofin naa ko le mulẹ rara tori ki i ṣe ofin to le ṣiṣẹ lorileede yii. Olu-ile ẹgbẹ APC l’Abuja ni El-Rufai ti sọrọ naa nigba to n dahun ibeere awọn oniroyin lori ọrọ ọhun, o ni ki i ṣe pe oun ko fara mọ kawọn darandaran wa lojukan, ki wọn kọ ibi ijẹko fun wọn, ṣugbọn iru nnkan bẹẹ maa n gba akoko, ki i ṣe nnkan tijọba maa dide wuya, ti wọn yoo si pari laarin akoko perete, tori bẹẹ ko yẹ kawọn gomina kan fofin de ifẹranjẹko lọsan-an kan oru kan. El-Rufai ni: “Ko ṣanfaani bawọn ṣe n ki ọrọ oṣelu bọ’rọ yii, pẹlu bi wọn ṣe n gbe ofin tawọn funra wọn mọ daadaa pe ko le ṣiṣẹ, kalẹ. Awa gomina apa Oke-Ọya ti forikori lọri ọrọ yii, a si ti ṣe ipinnu lori ẹ. Agbegbe ọdọ wa lawọn darandaran ti n jade lọ, a si ti pinnu lati jẹ ki wọn wa loju kan, ṣugbọn ki i ṣe nnkan ta a le ṣe loru mọju.


El-Rufai ni ofin ti wọn n gbe kalẹ naa ki i ṣe ofin gidi kan, ofin oloṣelu ni, ọrọ oṣelu ni wọn n fi ṣe, ati pe ofin naa ko le mulẹ rara tori ki i ṣe ofin to le ṣiṣẹ lorileede yii. Olu-ile ẹgbẹ APC l’Abuja ni El-Rufai ti sọrọ naa nigba to n dahun ibeere awọn oniroyin lori ọrọ ọhun, o ni ki i ṣe pe oun ko fara mọ kawọn darandaran wa lojukan, ki wọn kọ ibi ijẹko fun wọn, ṣugbọn iru nnkan bẹẹ maa n gba akoko, ki i ṣe nnkan tijọba maa dide wuya, ti wọn yoo si pari laarin akoko perete, tori bẹẹ ko yẹ kawọn gomina kan fofin de ifẹranjẹko lọsan-an kan oru kan. El-Rufai ni: “Ko ṣanfaani bawọn ṣe n ki ọrọ oṣelu bọ’rọ yii, pẹlu bi wọn ṣe n gbe ofin tawọn funra wọn mọ daadaa pe ko le ṣiṣẹ, kalẹ. Awa gomina apa Oke-Ọya ti forikori lọri ọrọ yii, a si ti ṣe ipinnu lori ẹ. Agbegbe ọdọ wa lawọn darandaran ti n jade lọ, a si ti pinnu lati jẹ ki wọn wa loju kan, ṣugbọn ki i ṣe nnkan ta a le ṣe loru mọju. A nilo owo, obitibiti biliọnu naira lo maa na wa. Ibudo ifẹranjẹko kan ṣoṣo pere ni mo n kọ lọwọ nipinlẹ Kaduna to ti n na wa to biliọnu mẹwaa naira yii, bẹẹ iru ẹ bii mẹrinla la ni lati kọ ni kaakiri ipinlẹ Kaduna, ṣe mo ni biliọnu mẹwaa naira lọna mẹrinla lọwọ, abi ẹ mo iye ti iyẹn jẹ ni? Mi o lowo to to bẹẹ?


A nilo owo, obitibiti biliọnu naira lo maa na wa. Ibudo ifẹranjẹko kan ṣoṣo pere ni mo n kọ lọwọ nipinlẹ Kaduna to ti n na wa to biliọnu mẹwaa naira yii, bẹẹ iru ẹ bii mẹrinla la ni lati kọ ni kaakiri ipinlẹ Kaduna, ṣe mo ni biliọnu mẹwaa naira lọna mẹrinla lọwọ, abi ẹ mo iye ti iyẹn jẹ ni? Mi o lowo to to bẹẹ? “A fẹẹ yanju iṣoro ni, ki i ṣe pe a fẹẹ da kun un. Mo si lero pe awọn Fulani darandaran maa gba pe ọna to daa ju leyi ti a n ṣiṣẹ le lori yii, dipo ti wọn aa maa da ẹran kiri inu igbo, ti wọn aa maa lọ maa fi maaluu jẹ ire-oko oloko, tabi ti wahala mi-in aa maa ṣẹlẹ. Ọrọ to gba suuru ati asiko ni o.”


“A fẹẹ yanju iṣoro ni, ki i ṣe pe a fẹẹ da kun un. Mo si lero pe awọn Fulani darandaran maa gba pe ọna to daa ju leyi ti a n ṣiṣẹ le lori yii, dipo ti wọn aa maa da ẹran kiri inu igbo, ti wọn aa maa lọ maa fi maaluu jẹ ire-oko oloko, tabi ti wahala mi-in aa maa ṣẹlẹ. Ọrọ to gba suuru ati asiko ni o.”


Ẹwọn ọdun mejidinlọgbọn ni Joshua n lọ, tori o pa lọọya kan sotẹẹli l’Ekoo

Faith Adebọla, Eko Lẹyin ọdun meji aabọ tigbẹjọ fi waye, ile-ẹjọ ti dajọ ẹwọn fun ọdaran ẹni ọdun mẹtalelogun kan, Joshua Usulor. Ọdun mejidinlọgbọn gbako ni yoo ṣe ni keremọnje, latari bo ṣe jẹbi ẹsun ṣiṣeku pa Abilekọ Feyiṣayọ Obot, agbejọro kan niluu Eko. Ọwurọ Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii, ni idajọ waye lori awọn ẹsun ti wọn fi kan olujẹjọ naa nile-ẹjọ to n gbọ awọn ẹsun akanṣe ati iwa ọdaran abẹle, eyi to fikalẹ siluu Ikẹja, l’Ekoo. Ṣaaju ni Agbefọba, Abilekọ O. A. Bajulaiye-Bishi, ti ṣalaye biṣẹlẹ aburu naa ṣe waye lọjọ kẹrindinlọgbọn, oṣu ki-in-ni, ọdun 2019. O ni iwadii fihan pe owo ati awọn nnkan ẹṣọ oloogbe agbejọro yii l’ọdaran naa fẹẹ ji lọjọ naa to fi yọ wọnu yara ti oloogbe ọhun haaya ninu otẹẹli kan ti wọn forukọ bo laṣiiri.


Ṣaaju ni Agbefọba, Abilekọ O. A. Bajulaiye-Bishi, ti ṣalaye biṣẹlẹ aburu naa ṣe waye lọjọ kẹrindinlọgbọn, oṣu ki-in-ni, ọdun 2019. O ni iwadii fihan pe owo ati awọn nnkan ẹṣọ oloogbe agbejọro yii l’ọdaran naa fẹẹ ji lọjọ naa to fi yọ wọnu yara ti oloogbe ọhun haaya ninu otẹẹli kan ti wọn forukọ bo laṣiiri. Nigba ti obinrin naa taji lojiji lawọn mejeeji wọya ija, wọn lọkunrin ọdaran yii bo oloogbe naa lẹnu tori ko fẹ ko pariwo ole le oun lori, nibẹ lo ti gun un lọbẹ nikun, o si tun ge e lọfun. Wọn ni nigba to ri i pe Feyiṣayọ ti ku ni Joshua ko ẹgbẹrun mẹrindinlọgbọn naira ati awọn goolu oloogbe, lo ba fẹsẹ fẹ ẹ. Agbefọba ni lasiko iwadii, Joshua jẹwọ pe loootọ loun huwa ika naa, o ni oun ko kọkọ ni in lọkan lati pa a, ṣugbọn nigba tobinrin naa fẹẹ maa pariwo le oun lori lo mu koun fi ọbẹ aṣooro kan tọwọ oun ba gun un, to si yọri si iku. Ẹsun apaayan ati idigunjale ni wọn fi kan ọdaran yii ni kootu, eyi ti wọn lo ta ko isọri okoolerugba ati mẹta (223) iwe ofin iwa ọdaran tipinlẹ Eko.


Nigba ti obinrin naa taji lojiji lawọn mejeeji wọya ija, wọn lọkunrin ọdaran yii bo oloogbe naa lẹnu tori ko fẹ ko pariwo ole le oun lori, nibẹ lo ti gun un lọbẹ nikun, o si tun ge e lọfun. Wọn ni nigba to ri i pe Feyiṣayọ ti ku ni Joshua ko ẹgbẹrun mẹrindinlọgbọn naira ati awọn goolu oloogbe, lo ba fẹsẹ fẹ ẹ. Agbefọba ni lasiko iwadii, Joshua jẹwọ pe loootọ loun huwa ika naa, o ni oun ko kọkọ ni in lọkan lati pa a, ṣugbọn nigba tobinrin naa fẹẹ maa pariwo le oun lori lo mu koun fi ọbẹ aṣooro kan tọwọ oun ba gun un, to si yọri si iku. Ẹsun apaayan ati idigunjale ni wọn fi kan ọdaran yii ni kootu, eyi ti wọn lo ta ko isọri okoolerugba ati mẹta (223) iwe ofin iwa ọdaran tipinlẹ Eko. Lẹyin tọkunrin naa ti gba pe oun jẹbi awọn ẹsun yii ni agbẹjọro rẹ, Ọgbẹni Spurgeon Ataene, rawọ ẹbẹ sile-ẹjọ pe ki wọn ṣiju aanu wo onibaara oun, pe igba akọkọ iṣẹlẹ naa leyi, ati pe ọkunrin naa niyawo, o si ti bimọ, o ni ki wọn ma ṣe idajọ rẹ ni ẹwọn fọpawọn, ki iṣoro ati gbọ bukaata ma lọọ pa awọn mọlẹbi lori. Adajọ Oluwatoyin Taiwo sọ pe oun ti gbọ ẹbẹ ojujẹjọ, o ni ẹwọn ọgbọn ọdun tabi ju bẹẹ lọ loun iba wọn fun ọdaran yii, ṣugbọn nitori ẹbẹ rẹ, idajọ oun ni pe ko lọọ faṣọ penpe roko ọba fun ọdun mejidinlọgbọn gbako, ki eyi le jẹ arikọgbọn fawọn ẹlomi-in.


Lẹyin tọkunrin naa ti gba pe oun jẹbi awọn ẹsun yii ni agbẹjọro rẹ, Ọgbẹni Spurgeon Ataene, rawọ ẹbẹ sile-ẹjọ pe ki wọn ṣiju aanu wo onibaara oun, pe igba akọkọ iṣẹlẹ naa leyi, ati pe ọkunrin naa niyawo, o si ti bimọ, o ni ki wọn ma ṣe idajọ rẹ ni ẹwọn fọpawọn, ki iṣoro ati gbọ bukaata ma lọọ pa awọn mọlẹbi lori. Adajọ Oluwatoyin Taiwo sọ pe oun ti gbọ ẹbẹ ojujẹjọ, o ni ẹwọn ọgbọn ọdun tabi ju bẹẹ lọ loun iba wọn fun ọdaran yii, ṣugbọn nitori ẹbẹ rẹ, idajọ oun ni pe ko lọọ faṣọ penpe roko ọba fun ọdun mejidinlọgbọn gbako, ki eyi le jẹ arikọgbọn fawọn ẹlomi-in.


Ẹ wo Jimọh to ṣẹyun fọmọ aburo ẹ lẹẹmeji l’Abẹokuta, o tun ti fun un loyun ẹlẹẹkẹta

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta O pẹ gan-an ti baba yii, Jimọh Mutaliu, ti n ba ọmọ aburo ẹ sun niluu Abẹokuta. Bi ọjọ ori ọmọbinrin naa ko ṣe ju mẹrindinlogun lọ to (16), ẹẹmeji lo ti loyun fun Jimọh, ẹni ọdun mejilelaaadọta (52). Oyun ẹlẹẹkẹta lo tun ni fun ẹgbọn baba rẹ naa bayii ti aṣiri fi tu. Ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọjọ kọkanlelogun, oṣu kẹsan-an yii, ni awọn ọlọpaa teṣan Adatan, l’Abẹokuta, lọọ mu Jimọh, iyẹn lẹyin ti aburo ẹ to jẹ baba ọmọ to fun loyun lọọ ṣalaye fun wọn pe ọmọ oun loyun, nigba toun si beere ẹni to fun un loyun ọhun, niṣe lo ni ẹgbọn oun, Jimọh Mutaliu, ni. Baba ọmọ ti wọn forukọ bo laṣiiri naa tẹsiwaju pe pẹlu iwadii si i, ọmọ oun jẹwọ pe oun ti loyun meji fun baba naa ri, awọn si ti ṣẹ ẹ. Ifisun yii lo jẹ kawọn ọlọpaa lọọ gbe Jimọh, oun si ṣalaye pe ọmọbinrin naa ko parọ mọ oun o, o ni bo ṣe ṣẹlẹ gan-an lo ṣe wi yẹn. Jimọh sọ fawọn ọlọpaa pe o pẹ tawọn ti wa nidii erekere naa, ẹẹmeji loun ti fun ọmọ aburo oun naa loyun, oun si ṣẹ ẹ fun un nipasẹ nọọṣi adugbo kan. Bo ti ṣalaye ẹ naa tan lawọn ọlọpaa ti taari ẹ si ẹka to n gbọ ẹjọ awọn to n ba aye ọmọde jẹ bii eyi, nitori bẹẹ ni CP Edward Ajogun paṣẹ pe ki wọn ṣe.


Ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọjọ kọkanlelogun, oṣu kẹsan-an yii, ni awọn ọlọpaa teṣan Adatan, l’Abẹokuta, lọọ mu Jimọh, iyẹn lẹyin ti aburo ẹ to jẹ baba ọmọ to fun loyun lọọ ṣalaye fun wọn pe ọmọ oun loyun, nigba toun si beere ẹni to fun un loyun ọhun, niṣe lo ni ẹgbọn oun, Jimọh Mutaliu, ni. Baba ọmọ ti wọn forukọ bo laṣiiri naa tẹsiwaju pe pẹlu iwadii si i, ọmọ oun jẹwọ pe oun ti loyun meji fun baba naa ri, awọn si ti ṣẹ ẹ. Ifisun yii lo jẹ kawọn ọlọpaa lọọ gbe Jimọh, oun si ṣalaye pe ọmọbinrin naa ko parọ mọ oun o, o ni bo ṣe ṣẹlẹ gan-an lo ṣe wi yẹn. Jimọh sọ fawọn ọlọpaa pe o pẹ tawọn ti wa nidii erekere naa, ẹẹmeji loun ti fun ọmọ aburo oun naa loyun, oun si ṣẹ ẹ fun un nipasẹ nọọṣi adugbo kan. Bo ti ṣalaye ẹ naa tan lawọn ọlọpaa ti taari ẹ si ẹka to n gbọ ẹjọ awọn to n ba aye ọmọde jẹ bii eyi, nitori bẹẹ ni CP Edward Ajogun paṣẹ pe ki wọn ṣe. Ọga ọlọpaa pata nipinlẹ Ogun yii waa tun kilọ fawọn obi lẹẹkan si i pe ki wọn mura si itọju awọn ọmọbinrin wọn daadaa, ki wọn maa ṣọ wọn lọwọ-lẹsẹ, ki wọn ma sọ pe famili awọn lọkunrin kan. Ajogun sọ pe iwa ibajẹ to n ṣẹlẹ lẹnu ọjọ mẹta yii l’Abẹokuta ko kan famili, baba ti fun ọmọ ẹ loyun, ọkọ ti ba ọmọ iyawo ẹ lo pọ bi ọmọ ọhun ti kere to, ẹgbọn baba lo tun fun ọmọ aburo ẹ loyun yii, lẹyin to ti ṣẹ meji fun un. Fun idi eyi, kọlọmọ kilọ fọmọ lọrọ di bayii, gẹgẹ bi atẹjade to ti ọwọ DSP Abimbọla Oyeyẹmi, Alukoro ọlọpaa Ogun jade ṣe sọ.


Ọga ọlọpaa pata nipinlẹ Ogun yii waa tun kilọ fawọn obi lẹẹkan si i pe ki wọn mura si itọju awọn ọmọbinrin wọn daadaa, ki wọn maa ṣọ wọn lọwọ-lẹsẹ, ki wọn ma sọ pe famili awọn lọkunrin kan. Ajogun sọ pe iwa ibajẹ to n ṣẹlẹ lẹnu ọjọ mẹta yii l’Abẹokuta ko kan famili, baba ti fun ọmọ ẹ loyun, ọkọ ti ba ọmọ iyawo ẹ lo pọ bi ọmọ ọhun ti kere to, ẹgbọn baba lo tun fun ọmọ aburo ẹ loyun yii, lẹyin to ti ṣẹ meji fun un. Fun idi eyi, kọlọmọ kilọ fọmọ lọrọ di bayii, gẹgẹ bi atẹjade to ti ọwọ DSP Abimbọla Oyeyẹmi, Alukoro ọlọpaa Ogun jade ṣe sọ.


Ẹ da Naijiria pada si ipinlẹ mejila tabi ẹkun mẹfa-Jega

Faith Adebọla “O digba ti a ba da a silẹ ti a tun un to, ti a ba ṣe ifọsiwẹwẹ awọn ipinlẹ ati ijọba ibilẹ yẹlẹyẹlẹ ta a ko jọ yii, ti a si yọ ipinlẹ mejila, tabi ẹkun mẹfa jade, igba naa la toO le maa sọrọ ilọsiwaju ati idagbasoke to jọju lorileede wa, igba naa si ni Naijiria le goke agba.” Ọrọ yii lo jade lẹnu alaga tẹlẹ fun ajọ eleto idibo ilẹ wa, INEC, Ọjọgbọn Attahiru Jega niluu Abuja, lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii, nigba to n sọrọ lori bi itẹsiwaju ṣe le ba orileede Naijiria loju ipenija ta a n koju rẹ lasiko yii. Ọjọgbọn naa ni ariwo tawọn eeyan n pa lọtun-un losi kaakiri orileede yii pe awọn fẹ ki atunto waye ko ṣẹyin aidọgba ati irẹjẹ to foju han ninu eto oṣelu ati iṣakoso Naijiria, ati pe ijọba buruku tawọn onṣejọba ti ko kunju oṣuwọn n dari, iṣejọba ti ko peye, iwa imọtara-ẹni-nikan awọn oloṣelu, gbogbo ẹ lo sọ orileede yii di ẹdun arinlẹ to wa yii. Nibi ijiroro ọhun to da lori wiwa ọna abayọ fun Naijiria, Ọjọgbọn Jega sọ pe “ṣaaju ọdun 1966, ẹkun mẹfa pere ni Naijiria pin si, lawọn ọdun 1976 si 1977 si ree, ipinlẹ mejila pere la ni, afi ka pada si ọkan ninu eto mejeeji yii to ba jẹ loootọ la fẹ ki ilọsiwaju ba orileede yii. Bawọn kan ṣe n sọ pe ki wọn tubọ pin orileede yii si ipinlẹ mejilelogoji (42) si i ki i ṣe ero to daa rara, ko tiẹ le ṣee ṣe ni, ẹnu dun i ro’fọ ọrọ lasan ni. Owo ati aayan oṣelu ti iru igbesẹ bẹẹ maa na wa maa pọ ju anfaani to maa mu wa lọ. Bawọn ipinlẹ ba ṣe n pọ si i to, bẹẹ ni eto ọrọ-aje ati ti iṣẹlu wọn maa maa mu ipenija ọtun wa to, bẹẹ la oo si maa ni awọn iha to pọ ju ati iha to kere ju si i, ti kaluku yoo si maa ja fun ẹtọ rẹ.


Bawọn kan ṣe n sọ pe ki wọn tubọ pin orileede yii si ipinlẹ mejilelogoji (42) si i ki i ṣe ero to daa rara, ko tiẹ le ṣee ṣe ni, ẹnu dun i ro’fọ ọrọ lasan ni. Owo ati aayan oṣelu ti iru igbesẹ bẹẹ maa na wa maa pọ ju anfaani to maa mu wa lọ. Bawọn ipinlẹ ba ṣe n pọ si i to, bẹẹ ni eto ọrọ-aje ati ti iṣẹlu wọn maa maa mu ipenija ọtun wa to, bẹẹ la oo si maa ni awọn iha to pọ ju ati iha to kere ju si i, ti kaluku yoo si maa ja fun ẹtọ rẹ. O ni ipade tawọn n ṣe lasiko yii jẹ lati gbe awọn adari tuntun dide kaakiri awọn ipele iṣejọba to wa, yatọ sawọn ta a ti mọ tẹlẹ, ki wọn le wa ojuutu siṣoro to n mu Naijiria lomi yii.


O ni ipade tawọn n ṣe lasiko yii jẹ lati gbe awọn adari tuntun dide kaakiri awọn ipele iṣejọba to wa, yatọ sawọn ta a ti mọ tẹlẹ, ki wọn le wa ojuutu siṣoro to n mu Naijiria lomi yii.


Ẹmia ilu Gaya, Alaaji AbdulKadir, jade laye lẹni aadọrun-un ọdun

Faith Adebọla Lẹyin ọdun mọkanlelọgbọn lori itẹ, ọba alaye onipo ki-in-ni kan nipinlẹ Kano, Ẹmia ilu Gaya, Alaaji Ibrahim AbdulKadir, ti doloogbe lẹni aadọrun-un ọdun. Oluranlọwọ pataki lori ẹrọ ayelujara si Gomina ipinlẹ Kano, Mallam Ibrahim, lo kede iṣẹlẹ yii lori ikanni ayelujara ipinlẹ Kano, lowurọ Ọjọruu, Wẹsidee yii. O ni ilu Gaya ati awọn igberiko rẹ ti Ẹmia naa n ṣakoso le lori jẹ ọkan lara awọn ilu ọlọba nla-nla ti wọn n pe ni ẹmireeti (Emirates) marun-un ti to wa nipinlẹ Kano. Ọdun 1990 ni Oloogbe AbdulKadir gori itẹ, ọdun naa lo gbọpa aṣẹ, lẹyin to ti fi ọpọ ọdun wa nipo Olori agbegbe Kinchi ati Minjibir. Oṣu karun-un, ọdun 2019, ni ijọba to wa lode yii sọ ọ di ọkan lara awọn ọba alaye onipo ki-in-ni.


Mi o ṣẹṣẹ maa paayan, ogoji naira ni mo n ta ori kọọkan fawọn to ba fẹẹ soogun owo – Ọlanrewaju

Faith Adebọla Epe kabiti-kabiti lawọn eeyan n rọjo sori awọn olubi ẹda mẹta kan tawọn ẹṣọ alaabo Amọtẹkun ṣafihan wọn n’Ibadan, nipinlẹ Ọyọ lọjọ Iṣẹgun, Tusidee yii, latari bi awọn afurasi ọdaran naa ṣe jẹwọ iku oro ti wọn fi pa baba arugbo ẹni ọdun mẹtalelaaadọrin kan, Adebisi Adeniyi, wọn bẹ baba naa lori, wọn tun jo ori ọhun nina bii asejẹ. Orukọ awọn ọdaju afurasi ọdaran naa ni Muraina Ismail, Ọlalekan Muyideen ati AbdulRasheed Ọlanrewaju. Bi wọn ṣe jẹwọ fawọn oniroyin lasiko afihan to waye lolu-ile awọn ẹṣọ Amọtẹkun ipinlẹ Ọyọ, eyi to wa laduugbo Dandaro, niluu Ibadan, wọn ni ọjọ Aiku, Sunday to kọja yii, lawọn ji baba arugbo naa gbe loju ọna Amuloko si Akanran, n’Ibadan. Ismail sọ pe Ọlanrewaju lo fẹẹ ṣoogun owo, ẹgbẹrun marundinlogoji lo si ko kalẹ pe kawọn fi ba oun wa ori eeyan toun maa lo lati fi ṣoogun owo ojiji ọhun. O lawọn wa eeyan titi, awọn ko tete ri, ni ọkan lara awọn, Muyideen, ba mu baba arugbo naa wa pe kawọn kuku bẹ ori ẹ ta. O niṣe lawọn kọkọ fi ọbẹ dumbu baba naa bii ẹran, lẹyin naa lawọn waa fi ada ge ori ọhun peu.


Ismail sọ pe Ọlanrewaju lo fẹẹ ṣoogun owo, ẹgbẹrun marundinlogoji lo si ko kalẹ pe kawọn fi ba oun wa ori eeyan toun maa lo lati fi ṣoogun owo ojiji ọhun. O lawọn wa eeyan titi, awọn ko tete ri, ni ọkan lara awọn, Muyideen, ba mu baba arugbo naa wa pe kawọn kuku bẹ ori ẹ ta. O niṣe lawọn kọkọ fi ọbẹ dumbu baba naa bii ẹran, lẹyin naa lawọn waa fi ada ge ori ọhun peu. “Emi ni mo di baba naa lẹsẹ mu, Aafaa Muyideen lo di i lori mu, oun lo si dumbu rẹ, ko too fi ada ge e ja lẹyin ti baba naa ti ku,” Ismail lo jẹwọ bẹẹ. Muyideen ni tiẹ jẹwọ pe kẹkẹ Marwa loun n wa lọ lọjọ toun ri baba naa lẹgbẹẹ ọna, o ni oogun agbẹnugọngọ loun fi ahọn ba, toun fi ba baba naa sọrọ pe ko wọle sinu kẹkẹ oun, baba naa ko si ba oun jiyan, o ṣe bẹẹ ni. O ni bawọn ṣe ge ori naa tan loun ti gbe e fun Ọlanrewaju to fẹẹ lo o, awọn si gbe iyoku ara oloogbe naa sinu apo idọhọ kan, awọn fi aṣọ bẹẹdi di i daadaa, lawọn ba lọọ sin in sẹyinkule ile ti ọkan ninu awọn n gbe loru.


“Emi ni mo di baba naa lẹsẹ mu, Aafaa Muyideen lo di i lori mu, oun lo si dumbu rẹ, ko too fi ada ge e ja lẹyin ti baba naa ti ku,” Ismail lo jẹwọ bẹẹ. Muyideen ni tiẹ jẹwọ pe kẹkẹ Marwa loun n wa lọ lọjọ toun ri baba naa lẹgbẹẹ ọna, o ni oogun agbẹnugọngọ loun fi ahọn ba, toun fi ba baba naa sọrọ pe ko wọle sinu kẹkẹ oun, baba naa ko si ba oun jiyan, o ṣe bẹẹ ni. O ni bawọn ṣe ge ori naa tan loun ti gbe e fun Ọlanrewaju to fẹẹ lo o, awọn si gbe iyoku ara oloogbe naa sinu apo idọhọ kan, awọn fi aṣọ bẹẹdi di i daadaa, lawọn ba lọọ sin in sẹyinkule ile ti ọkan ninu awọn n gbe loru. Muyideen tun jẹwọ pe ọmọ tuntun ki i ṣe akọpa ajẹ foun, o ni oun ti maa n ta ori eeyan fawọn ti wọn ba nilo ẹ tẹlẹ, ẹgbẹrun lọna ogoji naira (N40,000) si ẹgbẹrun lọna ọgọta naira (N60,000) loun maa n ta ori kan. O tun sọ pe obinrin kan to n gbe adugbo naa lo kọsẹ de ibi tawọn sin ageku ara baba arugbo naa si, ara fu u, lo ba ke sawọn agbaagba adugbo naa, ni wọn fi fọrọ naa to awọn ẹṣọ Amọtẹkun leti. Ọlanrewaju ni tiẹ jẹwọ pe loootọ loun fẹẹ ṣoogun owo, oun si sọ fun wọn pe ki wọn ba oun wa ori, ṣugbọn ki i ṣe ori tutu, ori gbigbẹ loun fẹẹ lo, oun o si sọ fun wọn pe ki wọn lọọ paayan foun. O tun ṣalaye pe nigba ti wọn gbe ori oloogbe naa foun pe eyi tawọn ri niyẹn, oun gba a bẹẹ lọwọ wọn, oun si gbe ori naa sinu ikoko apẹ kan, ibẹ lo loun ti sun un deeru.


Muyideen tun jẹwọ pe ọmọ tuntun ki i ṣe akọpa ajẹ foun, o ni oun ti maa n ta ori eeyan fawọn ti wọn ba nilo ẹ tẹlẹ, ẹgbẹrun lọna ogoji naira (N40,000) si ẹgbẹrun lọna ọgọta naira (N60,000) loun maa n ta ori kan. O tun sọ pe obinrin kan to n gbe adugbo naa lo kọsẹ de ibi tawọn sin ageku ara baba arugbo naa si, ara fu u, lo ba ke sawọn agbaagba adugbo naa, ni wọn fi fọrọ naa to awọn ẹṣọ Amọtẹkun leti. Ọlanrewaju ni tiẹ jẹwọ pe loootọ loun fẹẹ ṣoogun owo, oun si sọ fun wọn pe ki wọn ba oun wa ori, ṣugbọn ki i ṣe ori tutu, ori gbigbẹ loun fẹẹ lo, oun o si sọ fun wọn pe ki wọn lọọ paayan foun. O tun ṣalaye pe nigba ti wọn gbe ori oloogbe naa foun pe eyi tawọn ri niyẹn, oun gba a bẹẹ lọwọ wọn, oun si gbe ori naa sinu ikoko apẹ kan, ibẹ lo loun ti sun un deeru. Ọkunrin naa fi ajoku ori baba arugbo ọhun han awọn oniroyin. Ọga agba awọn ẹṣọ Amọtẹkun nipinlẹ Ọyọ sọ pe iwadii ṣi n lọ lori ọrọ yii, ati pe laipẹ lawọn yoo fa awọn olubi ẹda yii le awọn agbofinro lọwọ.


Ọkunrin naa fi ajoku ori baba arugbo ọhun han awọn oniroyin. Ọga agba awọn ẹṣọ Amọtẹkun nipinlẹ Ọyọ sọ pe iwadii ṣi n lọ lori ọrọ yii, ati pe laipẹ lawọn yoo fa awọn olubi ẹda yii le awọn agbofinro lọwọ.


Agbegbe Oke-Ọya ki i ṣe ilẹ akuṣẹẹ rara, a lowo, a lọrọ, ohun ta a ni to wa i jẹ-Baba-Ahmed

Faith Adebọla Awọn agbaagba apa Oke-Ọya ilẹ wa ti sọ pe o ti foju han pe ijọba to wa lode yii ko loye ọrọ atunto to yẹ ki wọn ṣe si eto iṣejọba, iṣuna owo ati iṣelu ilẹ wa, wọn lawọn maa fa ẹni ti yoo le ṣeto atunto kalẹ lọdun 2023. Bakan naa ni wọn sọ pe owo ti wọn n pa wọle labẹnu ni agbegbe Oke-Ọya to lati na fun agbegbe naa, ko pọn dandan kawọn gba lara owo-ori ọja ti wọn n pe ni VAT, eyi to da awuyewuye silẹ lasiko yii. Alukoro ẹgbẹ awọn agbaagba ọhun, Norther Elders Forum (NEF), Dokita Hakeem Baba-Ahmed ni wọn fiṣẹ yii ran, oun lo sọrọ naa lasiko to n sọrọ ninu ifọrọwanilẹnuwo ori tẹlifiṣan ileeṣẹ Arise, lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii. Ṣe ṣaaju ni awuyewuye ti n lọ lori igbesẹ tawọn ipinlẹ kan n gbe lati yọwọ kilanko ijọba apapọ ninu gbigba owo-ori ọja (VAT) lawọn ipinlẹ wọn, ọrọ ọhun to bẹrẹ lati ile-ẹjọ giga kan nipinlẹ Rivers si ti wa nile-ẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun to paṣẹ pe kijọba apapa, ajọ agboowo-ori wọn, FIRS, ati awọn ipinlẹ tọrọ kan si dawọ duro na titi tawọn yoo fi tun ẹjọ naa gbọ, ati ile-ẹjọ to ga ju lọ nilẹ wa l’Abuja, bẹẹ si lawọn gomina mẹtadinlogun iha Guusu ti sọ lọsẹ to kọja pe ki awọn ijọba ipinlẹ maa gbowo naa lawọn fara mọ ni tawọn. Lori ọrọ yii ni Baba-Ahmed n sọrọ le lori to fi ni “ẹ jẹ ka maa wo ohun tawọn ile-ẹjọ maa sọ. Awuyewuye tọrọ yii ti da silẹ paapaa fihan pe o ṣe pataki gidi ka lọọ tun ajọṣe to wa laarin iṣakoko awọn ijọba ilẹ wa wo, o yẹ ka foju ṣunnunkun wo o gidi ni.


Ṣe ṣaaju ni awuyewuye ti n lọ lori igbesẹ tawọn ipinlẹ kan n gbe lati yọwọ kilanko ijọba apapọ ninu gbigba owo-ori ọja (VAT) lawọn ipinlẹ wọn, ọrọ ọhun to bẹrẹ lati ile-ẹjọ giga kan nipinlẹ Rivers si ti wa nile-ẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun to paṣẹ pe kijọba apapa, ajọ agboowo-ori wọn, FIRS, ati awọn ipinlẹ tọrọ kan si dawọ duro na titi tawọn yoo fi tun ẹjọ naa gbọ, ati ile-ẹjọ to ga ju lọ nilẹ wa l’Abuja, bẹẹ si lawọn gomina mẹtadinlogun iha Guusu ti sọ lọsẹ to kọja pe ki awọn ijọba ipinlẹ maa gbowo naa lawọn fara mọ ni tawọn. Lori ọrọ yii ni Baba-Ahmed n sọrọ le lori to fi ni “ẹ jẹ ka maa wo ohun tawọn ile-ẹjọ maa sọ. Awuyewuye tọrọ yii ti da silẹ paapaa fihan pe o ṣe pataki gidi ka lọọ tun ajọṣe to wa laarin iṣakoko awọn ijọba ilẹ wa wo, o yẹ ka foju ṣunnunkun wo o gidi ni. Awa fara mọ atunto, latilẹ la ti n sọ pe kileegbimọ aṣofin apapọ tabi awọn ẹgbẹ tọrọ yii kan gbe igbesẹ lati tun nnkan to lorileede yii. Ti iyẹn o ba ṣee ṣe lasiko yii, a maa wa olori to maa le ṣe e fun wa lọdun 2023, tori ko jọ pe ọrọ atunto ta a n sọ yii ye ijọba Buhari rara. O yẹ ka wo bowo ṣe n wọle ati ba a ṣe n pin in.


Awa fara mọ atunto, latilẹ la ti n sọ pe kileegbimọ aṣofin apapọ tabi awọn ẹgbẹ tọrọ yii kan gbe igbesẹ lati tun nnkan to lorileede yii. Ti iyẹn o ba ṣee ṣe lasiko yii, a maa wa olori to maa le ṣe e fun wa lọdun 2023, tori ko jọ pe ọrọ atunto ta a n sọ yii ye ijọba Buhari rara. O yẹ ka wo bowo ṣe n wọle ati ba a ṣe n pin in. Agbegbe Oke-Ọya ki i ṣe ilẹ akuṣẹẹ rara, a lowo, a lọrọ, ohun ta a ni to wa i jẹ, koda lai si awọn owo biliọnu tawọn ipinlẹ kan n pa lọdọ wọn. Ailowo lọwọ wa ko to nnkan ta a maa sọ d’ẹjọ lorileede yii.” Ọkunrin naa tun ṣalaye pe awuyewuye lori ọrọ owo-ori ọja yii yẹ ko sin awọn onṣelu lapa Oke-Ọya ni gbẹrẹn ipakọ pe ki wọn ji giri lati ro awọn eeyan wọn lagbara si i. O ni ko si anfaani ninu bi eeyan ṣe pọ nilẹ Hausa ṣugbọn ti ọpọ wọn ko rọwọ họri rara. O lo yẹ kawọn gomina naa ti maa ronu ohun ti wọn maa ṣe tile-ẹjọ ba fi gbe sẹyin ipinlẹ Rivers ati Eko lori ọrọ VAT yii.


Agbegbe Oke-Ọya ki i ṣe ilẹ akuṣẹẹ rara, a lowo, a lọrọ, ohun ta a ni to wa i jẹ, koda lai si awọn owo biliọnu tawọn ipinlẹ kan n pa lọdọ wọn. Ailowo lọwọ wa ko to nnkan ta a maa sọ d’ẹjọ lorileede yii.” Ọkunrin naa tun ṣalaye pe awuyewuye lori ọrọ owo-ori ọja yii yẹ ko sin awọn onṣelu lapa Oke-Ọya ni gbẹrẹn ipakọ pe ki wọn ji giri lati ro awọn eeyan wọn lagbara si i. O ni ko si anfaani ninu bi eeyan ṣe pọ nilẹ Hausa ṣugbọn ti ọpọ wọn ko rọwọ họri rara. O lo yẹ kawọn gomina naa ti maa ronu ohun ti wọn maa ṣe tile-ẹjọ ba fi gbe sẹyin ipinlẹ Rivers ati Eko lori ọrọ VAT yii. O ni ọpọ nnkan amuṣọrọ lo wa lagbegbe awọn to yẹ ki wọn ṣiṣẹ le lori. ‘‘Ti a ba ti yanju iṣoro aabo to mẹhẹ yii, pẹlu iranwọ ijọba apapọ, ẹ jẹ ka lọọ bẹrẹ si i palẹ oko mọ, kawọn agbebọn ma raaye sa si mọ, ka pada soko wa. Iṣẹ amuṣọrọ gidi ni iṣẹ agbẹ, a nilẹ, a lomi, a ni nnkan ọsin, a si lawọn nnkan amuṣọrọ abẹlẹ ta a le maa wa kusa rẹ.