Arakunrin Gboyega Awoyinka naa ni wọn fi si ẹwọn fun ẹsun fifi ipa ba obinrin aparapa, Rhoda Adeboye lopọ ninu oko koko. Agbegbe Kajola ni Ojurin, ilu Ọrẹ, ni ijọba ibilẹ Odigbo, ni ipinlẹ Ondo. Amọ lasiko ti afẹsunkan naa n sọrọ ni ileẹjọ lo ni wi pe oun ko jẹbi ẹsun ti wọn fi kan oun. Ọlọpaa to gbe afurasi naa lọ si ileẹjọ, Inspector Jimmy Amuda rọ ileẹjọ lati fun oun ni aaye ki wọn gbe ẹjọ naa lọ si ọfisi to n gbọ ẹjọ awọn araalu, Director of Public Prosecutions (DPP) lori ọna lati tẹsiwaju lori igbẹjọ naa. Adajọ Magisireti B.A.Ikusika ti fi ẹni ti wọn fẹsun kan naa si ẹwọn ni ilu Okitipupa titi ti Ajọ DPP naa yoo fi fi imọran wọn lori igbẹjọ naa lede. Magsireti naa ti sun igbẹjọ di Ọgbọnjọ, Osu Kẹsan an ,ọdun 2022.


Pásítọ̀ bá akọrin ìjọ, ọmọ ọdún mẹ́rìnlà sùn, ẹ̀jẹ̀ kò dá lẹ́yìn oṣù mọ́kànlá

Ọlọpaa to gbe afurasi naa lọ si ileẹjọ, Inspector Jimmy Amuda rọ ileẹjọ lati fun oun ni aaye ki wọn gbe ẹjọ naa lọ si ọfisi to n gbọ ẹjọ awọn araalu, Director of Public Prosecutions (DPP) lori ọna lati tẹsiwaju lori igbẹjọ naa. Adajọ Magisireti B.A.Ikusika ti fi ẹni ti wọn fẹsun kan naa si ẹwọn ni ilu Okitipupa titi ti Ajọ DPP naa yoo fi fi imọran wọn lori igbẹjọ naa lede. Magsireti naa ti sun igbẹjọ di Ọgbọnjọ, Osu Kẹsan an ,ọdun 2022.


Kí ló dé táwọn èèyàn kan fi ń ro ikú ro Kemi Afolabi?

Gbajugbaja oṣerebinrin Kemi Afolabi ti bọ si ori ayelujara lati fesi si iroyin kan to n ja kiri pe o ti ku. Kemi Afolabi ni irpyin ẹlẹjẹ ni iroyin naa nitori oun wa  laye ati laaye. Osere tiata naa ni iroyin naa ba oun ninu jẹ lọpọlọpọ, to si ni oun ko ni ku, bi ko ṣe yiye. Nigba to n fesi lori ayelujara, Kemi Afolabi ni lori awọn opo ayelujara Youtube ati Facebook, ni awọn oniroyin kan ti kọ iroyin pe oun ti jade laye. “Kemi Afolabi ko ni ku, bi ko ṣe yiye lagbara Ọlọrun nitori o fẹ jẹri si isẹ Ọlọrun. “Ẹnikẹni to ba ro iku si Kemi Afolabi ni yoo rọpo nitori gbogbo erongba wọn lori Kemi Afolabi ko ni wa si imusẹ.” Ni ibẹrẹ ọdun yii lori eto ori ayelujara kan pẹlu gbajumọ sọrọsọrọ Chude Jideonwo, ni Kemi Afolabi ti sisọ loju pabanbari aisan to n ṣe e gangan.


Nigba to n fesi lori ayelujara, Kemi Afolabi ni lori awọn opo ayelujara Youtube ati Facebook, ni awọn oniroyin kan ti kọ iroyin pe oun ti jade laye. “Kemi Afolabi ko ni ku, bi ko ṣe yiye lagbara Ọlọrun nitori o fẹ jẹri si isẹ Ọlọrun. “Ẹnikẹni to ba ro iku si Kemi Afolabi ni yoo rọpo nitori gbogbo erongba wọn lori Kemi Afolabi ko ni wa si imusẹ.” Ni ibẹrẹ ọdun yii lori eto ori ayelujara kan pẹlu gbajumọ sọrọsọrọ Chude Jideonwo, ni Kemi Afolabi ti sisọ loju pabanbari aisan to n ṣe e gangan. Aisan yii si lo ni oun ti n de mọra lati ọjọ pipẹ. Pẹlu omije loju, Kemi Afolabi kẹnu bọ ọrọ lori ohun to n la kọja, ti ko sọ faraye tẹlẹ. Gẹgẹ bo ṣe sọ, Afolabi sọ pe ọkan lara awọn dokita rẹ ti sọ fun oun pe ọdun marun lo ku fun oun, lati lo loke eepẹ.


Aisan yii si lo ni oun ti n de mọra lati ọjọ pipẹ. Pẹlu omije loju, Kemi Afolabi kẹnu bọ ọrọ lori ohun to n la kọja, ti ko sọ faraye tẹlẹ. Gẹgẹ bo ṣe sọ, Afolabi sọ pe ọkan lara awọn dokita rẹ ti sọ fun oun pe ọdun marun lo ku fun oun, lati lo loke eepẹ. Koda o fi kun un pe, dokita ọhun ṣee lalaye pe ki oun gbiyanju lati ri daju pe oun n wa pẹlu awọn eeyan oun. Paapaa awọn eeyan to fẹran oun, ki oun le gbe o kere tan, ọdun marun laye". Gbajumọ osere tiata ni Kemi Afolabi Adedipe.


Koda o fi kun un pe, dokita ọhun ṣee lalaye pe ki oun gbiyanju lati ri daju pe oun n wa pẹlu awọn eeyan oun. Paapaa awọn eeyan to fẹran oun, ki oun le gbe o kere tan, ọdun marun laye". Gbajumọ osere tiata ni Kemi Afolabi Adedipe. Ọjọ kejidinlgbọn osu Kerin ọdun 1980 ni wọn bi gbajumọ osere tiata naa. Ọmọ bibi ipinlẹ Ogun nii se. Laipẹ yii lo kede pe oun ni arun to n ba isan ara ja, ti wọn n pe ni Lupus.


Ọjọ kejidinlgbọn osu Kerin ọdun 1980 ni wọn bi gbajumọ osere tiata naa. Ọmọ bibi ipinlẹ Ogun nii se. Laipẹ yii lo kede pe oun ni arun to n ba isan ara ja, ti wọn n pe ni Lupus. O ni dokita sọ fun oun pe oun ko ni pẹku. Amọ o ti lọ silẹ Amrika bayii lati gba itọju nitori aisan naa. Ọmọbinrin kan soso ni Kemi Afolabi bi ninu igbeyawo rẹ


O ni dokita sọ fun oun pe oun ko ni pẹku. Amọ o ti lọ silẹ Amrika bayii lati gba itọju nitori aisan naa. Ọmọbinrin kan soso ni Kemi Afolabi bi ninu igbeyawo rẹ


Ọmọọba àná mẹ́ta ya bo ààfin Awó láti fi àdá àti òògùn rọ ọba tuntun lóyé

Se ni ọrọ da bi ere ori itage nigba ti awọn eeyan mẹta kan ya bo aafin Aláwó tìlú Awó, pẹlu ada ati oogun ibilẹ lati yọ ọba tuntun loye. Awọn eeyan mẹtẹẹta naa ni wọn lo jẹ ọọmọọba to gbesẹ nilu ọhun, ti wọn si fẹ fi tipa rọ ọba tuntun to jẹ lẹyin baba wọn loye. Orukọ Alawo tuntun naa ni Oba Abdulrasaq Adegboye, ẹni to gori itẹ lọjọ kẹtala osu Kẹsan ọdun 2021, eyiun ọdun kan sẹyin. Orukọ awọn afurasi adaluru naa ni Adebayo Akinsilo, tii se ẹni ogoji ọdun, nigba ti ẹnikeji jẹ Oloyede  Babatunde, to jẹ ẹni ọdun mrindinlọgọta. Ẹnikẹta ti wọn fi ẹsun idaluru kan ni Oloyede Habib, tii se ẹni ọdun mejidinlọgbọn. Ọjọ Ẹti, ọjọ kẹrindinlgbọn osu Kẹjọ ọdun 2022 yii si ni isẹlẹ ikọlu si aafin Alawo naa waye.


Orukọ awọn afurasi adaluru naa ni Adebayo Akinsilo, tii se ẹni ogoji ọdun, nigba ti ẹnikeji jẹ Oloyede  Babatunde, to jẹ ẹni ọdun mrindinlọgọta. Ẹnikẹta ti wọn fi ẹsun idaluru kan ni Oloyede Habib, tii se ẹni ọdun mejidinlọgbọn. Ọjọ Ẹti, ọjọ kẹrindinlgbọn osu Kẹjọ ọdun 2022 yii si ni isẹlẹ ikọlu si aafin Alawo naa waye. Ileesẹ ọlọpaa ipinlẹ Osun ti wa wọ awọn eeyan naa l sile ẹjọ lori isẹlẹ yii. Alawo ti ìlú Awo, Oba Abdulrasaq Adegboye ti wa ṣàlàyé bí àwọn afurasi jàǹdùkú naa ṣe ya wọ ààfin rẹ. O ni wọn wa pẹ̀lú òògùn ibilẹ àti àwọn nǹkan ìjà ogun láti gba àkóso ìlú náà ní ọwọ́ oun ni.


Ileesẹ ọlọpaa ipinlẹ Osun ti wa wọ awọn eeyan naa l sile ẹjọ lori isẹlẹ yii. Alawo ti ìlú Awo, Oba Abdulrasaq Adegboye ti wa ṣàlàyé bí àwọn afurasi jàǹdùkú naa ṣe ya wọ ààfin rẹ. O ni wọn wa pẹ̀lú òògùn ibilẹ àti àwọn nǹkan ìjà ogun láti gba àkóso ìlú náà ní ọwọ́ oun ni. Nígbà tí BBC News Yorùbá kàn sí Ọba Adegboye, Kábíèsí ṣàlàyé pé àwọn afurasí tí wọ́n wá ṣe ìkọlù sí ààfin, ti kọ́kọ́ gba iléeṣẹ́ rédíò kan lọ ní ìlú Osogbo. Ọba Adegboye ní lórí rédíò náà ni wọ́n ti kọ́kọ́ ń dúnkokò mọ́ òun pé tí òun kò bá kúrò lórí oyè, àwọn máa da ìlú rú mọ́ òun lórí lọ́jọ́ Ẹtì. O ni wọn fi ẹsun kan oun pe oun ko  lẹ́tọ̀ọ́ sí ori itẹ Alawo tí òun wà naa.


Nígbà tí BBC News Yorùbá kàn sí Ọba Adegboye, Kábíèsí ṣàlàyé pé àwọn afurasí tí wọ́n wá ṣe ìkọlù sí ààfin, ti kọ́kọ́ gba iléeṣẹ́ rédíò kan lọ ní ìlú Osogbo. Ọba Adegboye ní lórí rédíò náà ni wọ́n ti kọ́kọ́ ń dúnkokò mọ́ òun pé tí òun kò bá kúrò lórí oyè, àwọn máa da ìlú rú mọ́ òun lórí lọ́jọ́ Ẹtì. O ni wọn fi ẹsun kan oun pe oun ko  lẹ́tọ̀ọ́ sí ori itẹ Alawo tí òun wà naa. Ó ní wọ́n tún sọ wí pé òun kò gbọdọ̀ lọ sí mọ́ṣáláṣì láti lọ kí ìrun Jímọ̀ bíbẹ́ẹ̀kọ́ àwọn ma wá da ìlú rú mọ́ òun lórí. Ó ní irọ́ ni òun kọ́kọ́ pè é idunkooko yii àfi bó ṣe di ọjọ́ Ẹtì, tí òun rí àwọn ènìyàn bíi méje tó kó kùmọ̀, òògùn àti àdá, tí wọ́n ya wá sí ààfin. Kábíyèsí ní èyí ló jẹ́ ki òun pe àwọn agbófinró láti fi òfin gbé wọn, tí wọ́n sì fojú ba ilé ẹjọ́.


Ó ní wọ́n tún sọ wí pé òun kò gbọdọ̀ lọ sí mọ́ṣáláṣì láti lọ kí ìrun Jímọ̀ bíbẹ́ẹ̀kọ́ àwọn ma wá da ìlú rú mọ́ òun lórí. Ó ní irọ́ ni òun kọ́kọ́ pè é idunkooko yii àfi bó ṣe di ọjọ́ Ẹtì, tí òun rí àwọn ènìyàn bíi méje tó kó kùmọ̀, òògùn àti àdá, tí wọ́n ya wá sí ààfin. Kábíyèsí ní èyí ló jẹ́ ki òun pe àwọn agbófinró láti fi òfin gbé wọn, tí wọ́n sì fojú ba ilé ẹjọ́. "Tí mo bá jẹ́ kí àwọn ará ìlú ya bò wọ́n nígbà tí wọ́n wá, orúkọ ọba náà ni wọ́n ma ma pa, ni mo ṣe pe àwọn ọlọ́pàá láti fi ọwọ́ ìjọba tọ̀ ọ́." "Ìjọba ti ń bá wa ti ọwọ́ òfin bọ̀ ọ́, gbogbo àwọn jàǹdùkú tí wọ́n ń da ìlú rú ti ń kawọ́ rojọ́ lọ́dọ̀ ìjọba." Ọba Adegboye tún tẹ̀síwájú wí pé, àwọn ọmọ Ọba àná to gbèsẹ̀, tí òun fi dé àpèrè àwọn babańlá òun, ló kó àwọn jàǹdùkú láti wá ṣe ìkọlù sí ààfin oun.


"Tí mo bá jẹ́ kí àwọn ará ìlú ya bò wọ́n nígbà tí wọ́n wá, orúkọ ọba náà ni wọ́n ma ma pa, ni mo ṣe pe àwọn ọlọ́pàá láti fi ọwọ́ ìjọba tọ̀ ọ́." "Ìjọba ti ń bá wa ti ọwọ́ òfin bọ̀ ọ́, gbogbo àwọn jàǹdùkú tí wọ́n ń da ìlú rú ti ń kawọ́ rojọ́ lọ́dọ̀ ìjọba." Ọba Adegboye tún tẹ̀síwájú wí pé, àwọn ọmọ Ọba àná to gbèsẹ̀, tí òun fi dé àpèrè àwọn babańlá òun, ló kó àwọn jàǹdùkú láti wá ṣe ìkọlù sí ààfin oun. O ni nítorí wí pé wọ́n fẹ́ kí àna wọn jẹ ọba, ni wọn fi gbe igbesẹ naa. Alawo ní mẹ́ta lára àwọn méje to wá ṣe ìkọlù náà ló jẹ́ ọmọ ọba àná, tí wọ́n ń fi apá jánú lórí ìyànsípò òun. Ọba náà fi kun pé, àwọn mẹ́jọ ni àwọn ọlọ́pàá nawọ́ gán lori isẹlẹ naa.


O ni nítorí wí pé wọ́n fẹ́ kí àna wọn jẹ ọba, ni wọn fi gbe igbesẹ naa. Alawo ní mẹ́ta lára àwọn méje to wá ṣe ìkọlù náà ló jẹ́ ọmọ ọba àná, tí wọ́n ń fi apá jánú lórí ìyànsípò òun. Ọba náà fi kun pé, àwọn mẹ́jọ ni àwọn ọlọ́pàá nawọ́ gán lori isẹlẹ naa. Sùgbọ́n nígbà tí ẹ̀bẹ̀ pọ̀ látọ̀dọ̀ àwọn àgbààgbà àti èèkàn ìlú, ni òun ní kí wọ́n fi àwọn márùn-ún sílẹ̀ nínú wọn. Nígbà tó ń sọ̀rọ̀ wí pé bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn tí wọ́n wà ṣe ìkọlù sí ààfin náà hu ìwà tí kò tọ́, síbẹ̀ ọmọ ìlú náà ni wọ́n. Ọba Adegboye ní ìpàdé tí ń lọ lọ́wọ́ láti ri wí pé àwọn afurasí náà tọwọ́ bọ ìwé láti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé, àwọn kò ní dán irú aṣọ irú bẹ̀ẹ̀ ṣorò mọ́.


Sùgbọ́n nígbà tí ẹ̀bẹ̀ pọ̀ látọ̀dọ̀ àwọn àgbààgbà àti èèkàn ìlú, ni òun ní kí wọ́n fi àwọn márùn-ún sílẹ̀ nínú wọn. Nígbà tó ń sọ̀rọ̀ wí pé bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn tí wọ́n wà ṣe ìkọlù sí ààfin náà hu ìwà tí kò tọ́, síbẹ̀ ọmọ ìlú náà ni wọ́n. Ọba Adegboye ní ìpàdé tí ń lọ lọ́wọ́ láti ri wí pé àwọn afurasí náà tọwọ́ bọ ìwé láti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé, àwọn kò ní dán irú aṣọ irú bẹ̀ẹ̀ ṣorò mọ́. Àti pé gbogbo àwọn ẹjọ́ lórí wí pé bàbá àwọn tó gbẹ́sẹ̀ kúrò lórí oyè ló kọ́ ààfin èyí tó wà ní ilé ẹjọ́ àti àwọn nnkan mìíràn, ni wọ́n wọ́gilé. Alawo fikun pe ní kété tí wọ́n bá ti ṣe èyí, ní ó ṣeéṣe kí àwọn tú wọn sílẹ̀ láti máa bá ìgbésí ayé wọn lọ tàbí gbé ìgbésẹ̀ tó yẹ lórí ọ̀rọ̀ wọn. Bákan náà ló ní òun kò ní kí wọ́n má fi ẹ̀dùn ọkàn wọn hàn ṣùgbọ́n kí wọ́n ṣe é lọ́nà ẹ̀tọ́ nípa lílọ sí ilé ẹjọ́ láti fi ẹ̀hónú wọn hàn.


Àti pé gbogbo àwọn ẹjọ́ lórí wí pé bàbá àwọn tó gbẹ́sẹ̀ kúrò lórí oyè ló kọ́ ààfin èyí tó wà ní ilé ẹjọ́ àti àwọn nnkan mìíràn, ni wọ́n wọ́gilé. Alawo fikun pe ní kété tí wọ́n bá ti ṣe èyí, ní ó ṣeéṣe kí àwọn tú wọn sílẹ̀ láti máa bá ìgbésí ayé wọn lọ tàbí gbé ìgbésẹ̀ tó yẹ lórí ọ̀rọ̀ wọn. Bákan náà ló ní òun kò ní kí wọ́n má fi ẹ̀dùn ọkàn wọn hàn ṣùgbọ́n kí wọ́n ṣe é lọ́nà ẹ̀tọ́ nípa lílọ sí ilé ẹjọ́ láti fi ẹ̀hónú wọn hàn. Oluwo tí ìlú Iwo, Ọba Abdulrasheed Akanbi Telu Kinni, naa tí bù ẹnu àtẹ́ lu bí àwọn kan ṣe lọ ṣe ìkọlù sí ààfin Alawo ti ìlú Awo. Ọba Akanbi ní ìwà náà burú jáì nítorí lásìkò yìí, ìjọba ló ń fi ọba jẹ. O ni tí ẹnikẹ́ni bá sì ní ìkùnsínú nípa ìyànsípò ọba kan, ọ̀dọ́ ìjọba ló yẹ kí ẹni náà ti lọ ṣe ìfẹ̀hónúhàn.


Oluwo tí ìlú Iwo, Ọba Abdulrasheed Akanbi Telu Kinni, naa tí bù ẹnu àtẹ́ lu bí àwọn kan ṣe lọ ṣe ìkọlù sí ààfin Alawo ti ìlú Awo. Ọba Akanbi ní ìwà náà burú jáì nítorí lásìkò yìí, ìjọba ló ń fi ọba jẹ. O ni tí ẹnikẹ́ni bá sì ní ìkùnsínú nípa ìyànsípò ọba kan, ọ̀dọ́ ìjọba ló yẹ kí ẹni náà ti lọ ṣe ìfẹ̀hónúhàn. Oluwo ní ìwà tí àwọn tó lọ yabo ààfin Alawo náà hù èyí tó lòdì sí òfin, ló yẹ kí gbogbo àwọn tó lọ́wọ́ nínú rẹ̀ fojú winá òfin. Ó fi kun pé gbogbo àwọn tó bá du ipò ọba gbọ́dọ̀ gbà wí pé ẹnikẹ́ni tó bá ti já mọ́ lọ́wọ́ ní Ọlọ́run yàn. O si woye pe se lo yẹ kí gbogbo wọn gbárùkù tì ọba tuntun naa láti lè jẹ́ kó rí ìjọba rẹ ṣe.


Oluwo ní ìwà tí àwọn tó lọ yabo ààfin Alawo náà hù èyí tó lòdì sí òfin, ló yẹ kí gbogbo àwọn tó lọ́wọ́ nínú rẹ̀ fojú winá òfin. Ó fi kun pé gbogbo àwọn tó bá du ipò ọba gbọ́dọ̀ gbà wí pé ẹnikẹ́ni tó bá ti já mọ́ lọ́wọ́ ní Ọlọ́run yàn. O si woye pe se lo yẹ kí gbogbo wọn gbárùkù tì ọba tuntun naa láti lè jẹ́ kó rí ìjọba rẹ ṣe. Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Osun ti wa wọ́ àwọn mẹẹta naa lọ sí ilé ẹjọ́ Májísíréètì ìlú Osogbo. Ẹ̀sùn ṣíṣe ìkọlù sí ààfin Alawo ti ìlú Awo, Ọba Abdulrazaq Adegboyega si ni wọn fi kan wọn. Olùpejọ́ fún iléeṣẹ́ ọlọ́pàá, John Idoko sọ fún ilé ẹjọ́ wí pé ìwà tí àwọn afurasí náà hù lòdì sí òfin ìpínlẹ Osun.


Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Osun ti wa wọ́ àwọn mẹẹta naa lọ sí ilé ẹjọ́ Májísíréètì ìlú Osogbo. Ẹ̀sùn ṣíṣe ìkọlù sí ààfin Alawo ti ìlú Awo, Ọba Abdulrazaq Adegboyega si ni wọn fi kan wọn. Olùpejọ́ fún iléeṣẹ́ ọlọ́pàá, John Idoko sọ fún ilé ẹjọ́ wí pé ìwà tí àwọn afurasí náà hù lòdì sí òfin ìpínlẹ Osun. Àwọn afurasí náà ti ní àwọn kò jẹ̀bi ẹ̀sùn tí wọ́n fi kan àwọn. Ẹ̀wẹ̀, Adájọ́ Adeyemoye Adeyeba gba béèlì àwọn mẹ́tẹ̀ẹ̀ta pẹ̀lú mílíọ̀nù méjì náírà ẹnìkọ̀ọ̀kan. Adájọ́ Adeyeba wá sún ìgbẹ́jọ́ síwájú ọjọ́ Kejìlá, oṣù Kẹwàá ọdun 2022.


Àwọn afurasí náà ti ní àwọn kò jẹ̀bi ẹ̀sùn tí wọ́n fi kan àwọn. Ẹ̀wẹ̀, Adájọ́ Adeyemoye Adeyeba gba béèlì àwọn mẹ́tẹ̀ẹ̀ta pẹ̀lú mílíọ̀nù méjì náírà ẹnìkọ̀ọ̀kan. Adájọ́ Adeyeba wá sún ìgbẹ́jọ́ síwájú ọjọ́ Kejìlá, oṣù Kẹwàá ọdun 2022.


Àṣeyọrí Atiku ló ń ṣẹ̀rù ba Tinubu ló fi ń dojú kọ ọ́ – PDP fèsì

Ẹgbẹ oṣelu PDP ti sọ pe aseyọri oludije ẹgbẹ oṣelu awọn, Atiku Abubakar lo n ṣeru ba ẹgbẹ oṣelu APC ati oludije rẹ, Asiwaju Bola Ahmed Tinubu. Agbẹnusọ ẹgbẹ oṣelu PDP, Debo Ologunagba lo sọ eleyii di mimọ ninu atẹsita to gbe sori ayelujara. O ni Tinubu ko koju osuwọn to lati di aarẹ ati pe ẹgbẹ APC ti kogba wọle nitori gbogbo lasigbo ti wọn ko ba orilẹede Naijiria. Ologunagba ni ẹgbẹ oṣelu PDP wa ni isọkan, ti isẹ si n lọ lọwọ lati gba orilẹede Naijiria lọwọ PDP. “Ohun iyalẹnu lo jẹ fun awọn ọmọ orilẹede Naijiria bi oludije sipo aarẹ fẹgbẹ APC, Asiwaju Bola Ahmed Tinubu se gbiyanju lati fi oju pa asise ẹgbẹ rẹ, to si kọju si ẹgbẹ oṣelu PDP ati Atiku Abubakar. “Gbogbo awọn ọrọ yii lo tu asiri Tinubu gẹgẹ ẹni ti ko mọ nkan to yẹ, ti aseyọri oludije PDP ati Atiku Abubakar si n sẹru ba a saaju idibo ọdun 2023.


Ologunagba ni ẹgbẹ oṣelu PDP wa ni isọkan, ti isẹ si n lọ lọwọ lati gba orilẹede Naijiria lọwọ PDP. “Ohun iyalẹnu lo jẹ fun awọn ọmọ orilẹede Naijiria bi oludije sipo aarẹ fẹgbẹ APC, Asiwaju Bola Ahmed Tinubu se gbiyanju lati fi oju pa asise ẹgbẹ rẹ, to si kọju si ẹgbẹ oṣelu PDP ati Atiku Abubakar. “Gbogbo awọn ọrọ yii lo tu asiri Tinubu gẹgẹ ẹni ti ko mọ nkan to yẹ, ti aseyọri oludije PDP ati Atiku Abubakar si n sẹru ba a saaju idibo ọdun 2023. “Ẹgbẹ oṣelu APC ti ku tipẹ ti PDP si wa laye, fun idi eyi, ọrọ Tinubu ni ko ye. PDP  wa ni isọkan ti a si gbajumọ bi orilẹede Naijiria yoo ṣe ri itusilẹ gba lọwọ ẹgbẹ oṣelu APC.” Saaju ni oludije ẹgbẹ oṣelu All Progressives Congress, Asiwaju Bola Ahmed Tinubu ti se apejuwe ẹgbẹ oselu rẹ, APC gẹgẹ bi ẹgbẹ to ni ọgbọn lori lati tu ọkọ ati lati peṣe ọna abayọ si gbogbo iṣoro orilẹede Naijiria. Tinubu sọ eleyii ni ilu Abuja nigba ti wọn ṣe afihan awọn nkan ipolongo lati bẹrẹ ipolongo ile si ile, ti awọn adari ile aṣofin lati ariwa orilẹede yii gbe kale ni ọjọ Satide.


“Ẹgbẹ oṣelu APC ti ku tipẹ ti PDP si wa laye, fun idi eyi, ọrọ Tinubu ni ko ye. PDP  wa ni isọkan ti a si gbajumọ bi orilẹede Naijiria yoo ṣe ri itusilẹ gba lọwọ ẹgbẹ oṣelu APC.” Saaju ni oludije ẹgbẹ oṣelu All Progressives Congress, Asiwaju Bola Ahmed Tinubu ti se apejuwe ẹgbẹ oselu rẹ, APC gẹgẹ bi ẹgbẹ to ni ọgbọn lori lati tu ọkọ ati lati peṣe ọna abayọ si gbogbo iṣoro orilẹede Naijiria. Tinubu sọ eleyii ni ilu Abuja nigba ti wọn ṣe afihan awọn nkan ipolongo lati bẹrẹ ipolongo ile si ile, ti awọn adari ile aṣofin lati ariwa orilẹede yii gbe kale ni ọjọ Satide. O ni ẹgbẹ oselu APC ni agbara lati mu ilọsiwaju ba orilẹede Naijiria ati awọn araalu pẹlu. “Ẹgbẹ oselu oni ilọsiwaju ni wa. A fẹ ẹkọ to yanranti fun awọn ọmọ wa, ilọsiwaju Naijiria lati bi nkan ọgbin ati awọn akanṣe isẹ ti yoo mu itẹsiwaju ba orilẹede Naijiria.


O ni ẹgbẹ oselu APC ni agbara lati mu ilọsiwaju ba orilẹede Naijiria ati awọn araalu pẹlu. “Ẹgbẹ oselu oni ilọsiwaju ni wa. A fẹ ẹkọ to yanranti fun awọn ọmọ wa, ilọsiwaju Naijiria lati bi nkan ọgbin ati awọn akanṣe isẹ ti yoo mu itẹsiwaju ba orilẹede Naijiria. “O da wa loju, a ni nkan ti a le fi mu wa si imusẹ. A ti pinnu lati ṣe awọn nkan wọnyii.” Oludije naa wa tẹsiwaju pe ẹgbẹ People’s Democratic Party  ko ki n ṣe  isoro fun APC ati pe ko yẹ ki awọn maa fi omijomitoro ọrọ pẹlu ẹgbẹ oselu naa. “A wa ko ni maa ba wọn wijọ nitori a ni ọgbọn ori ju wọn lọ.


“O da wa loju, a ni nkan ti a le fi mu wa si imusẹ. A ti pinnu lati ṣe awọn nkan wọnyii.” Oludije naa wa tẹsiwaju pe ẹgbẹ People’s Democratic Party  ko ki n ṣe  isoro fun APC ati pe ko yẹ ki awọn maa fi omijomitoro ọrọ pẹlu ẹgbẹ oselu naa. “A wa ko ni maa ba wọn wijọ nitori a ni ọgbọn ori ju wọn lọ. A gbọn, a loye. A yatọ si wọn. “Wọn ni ọdun mẹrindinlogun lati ṣejọba sugbọn wọn gbagbe gbogbo ohun to ye ki wọn ṣe fun awọn araalu'' O wa rọ ẹgbẹ oṣelu PDP lati tete gba pe awọn padanu eto idibo lọdun 2023.


A gbọn, a loye. A yatọ si wọn. “Wọn ni ọdun mẹrindinlogun lati ṣejọba sugbọn wọn gbagbe gbogbo ohun to ye ki wọn ṣe fun awọn araalu'' O wa rọ ẹgbẹ oṣelu PDP lati tete gba pe awọn padanu eto idibo lọdun 2023.


Lady Driver: Obìnrin awakọ̀ èrò ní òun fẹ́ figa-gbága pẹ̀lú ọkùnrin lòun ṣe ń wa dáńfó

Yoruba ni oun ti ọkunrin le se, obinrin gan le se dara ju ọkunrin lọ. Eyi gan lo mu ki obinrin kan to n wa ọkọ ero danfo nigboro Eko, Yetunde Amole Muhammed, fi gba idi isẹ awakọ ero danfo lọ. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, Yetunde ni ọkọ oun gan kọkọ n beere pe bawo ni oun se fẹ se e amọ o ni oun mọ pe obinrin bi ọkunrin ni oun. Obinrin awakọ danfo naa ni ero ọpọ ọkunrin ni pe awọn obinrin ko le se ọpọ isẹ ti awọn n se, eyi ti ko ri bẹẹ rara. Àwọn iròyin iṣẹ́ akọ táwọn obìnrin ń ṣe tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí: Bakan naa lo salaye pe o ti to ọdun mẹfa si meje ti oun ti wa nidi isẹ awakọ ero naa, kẹkẹ maruwa si ni oun fi kọkọ bẹrẹ. O ni oun tun bọ si ori wiwa ọkọ korope, ki oun to wa bọ sori wiwa ọkọ Danfo.


Obinrin awakọ danfo naa ni ero ọpọ ọkunrin ni pe awọn obinrin ko le se ọpọ isẹ ti awọn n se, eyi ti ko ri bẹẹ rara. Àwọn iròyin iṣẹ́ akọ táwọn obìnrin ń ṣe tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí: Bakan naa lo salaye pe o ti to ọdun mẹfa si meje ti oun ti wa nidi isẹ awakọ ero naa, kẹkẹ maruwa si ni oun fi kọkọ bẹrẹ. O ni oun tun bọ si ori wiwa ọkọ korope, ki oun to wa bọ sori wiwa ọkọ Danfo. Ninu ifọrọwerọ rẹ pẹlu BBC Yoruba, Yetunde sọ ọpọ ipenija to n ba pade lọdọ awọn ọkunrin ti wọn dijọ n sisẹ ni gareeji danfo. Obinrin awakọ ero naa ni se ni awọn ọkunrin maa n pe oun ni asẹwo nitori pe oun n ba wọn sisẹ awakọ ero. Koda, o ni ọkan ninu wọn gan sọ fun oun pe oun ko le fi ara mọ pe ki obinrin maa figa gbaga pẹlu oun lẹnu isẹ naa.


Ninu ifọrọwerọ rẹ pẹlu BBC Yoruba, Yetunde sọ ọpọ ipenija to n ba pade lọdọ awọn ọkunrin ti wọn dijọ n sisẹ ni gareeji danfo. Obinrin awakọ ero naa ni se ni awọn ọkunrin maa n pe oun ni asẹwo nitori pe oun n ba wọn sisẹ awakọ ero. Koda, o ni ọkan ninu wọn gan sọ fun oun pe oun ko le fi ara mọ pe ki obinrin maa figa gbaga pẹlu oun lẹnu isẹ naa. Awọn miran ninu wọn gan maa n fẹ ti mi sinu gọta nitori pe mo jẹ obinrin to n wa danfo loju popo. Amọ mo maa n jẹ ki wọn mọ pe ọpọlọ ti wọn fi gba asẹ iwe irinna, naa ni emi naa lo lati gba ti emi. Bakan naa ni awọn ero ọkọ maa n sọrọ sakasaka si mi amọ o yẹ ko ye wọn pe kii se gbogbo onidanfo lo jẹ alaimọkan tabi ọmuti” Yetunde ni ero awọn ọkunrin naa ni pe ki ile idana lo yẹ ki obinrin wa, kii se ko wa maa se awọn isẹ tawọn ọkunrin n se.


Awọn miran ninu wọn gan maa n fẹ ti mi sinu gọta nitori pe mo jẹ obinrin to n wa danfo loju popo. Amọ mo maa n jẹ ki wọn mọ pe ọpọlọ ti wọn fi gba asẹ iwe irinna, naa ni emi naa lo lati gba ti emi. Bakan naa ni awọn ero ọkọ maa n sọrọ sakasaka si mi amọ o yẹ ko ye wọn pe kii se gbogbo onidanfo lo jẹ alaimọkan tabi ọmuti” Yetunde ni ero awọn ọkunrin naa ni pe ki ile idana lo yẹ ki obinrin wa, kii se ko wa maa se awọn isẹ tawọn ọkunrin n se. Nigba to n salaye awọn aseyori rẹ nidi isẹ awakọ danfo to yan laayo, Yetunde ni oun n ran ọkọ oun lwọ lati gbọ bukata to ba suyọ lori awọn ọmọ awọn. O ni oun tun n ran ọkọ oun lọwọ lati sanwo ile, ti oun si tun n ko ọpọ ipa ribiribi ni awujọ ti oun wa nitori ọkọ nikan ko le da gbọ bukata lori idile. Bakan naa lo sọ pe oun ti ra ilẹ, ti oun si tun ti n kọ ile sori rẹ, eyi ti oun gbagbọ pe yoo pari laipẹ.


Nigba to n salaye awọn aseyori rẹ nidi isẹ awakọ danfo to yan laayo, Yetunde ni oun n ran ọkọ oun lwọ lati gbọ bukata to ba suyọ lori awọn ọmọ awọn. O ni oun tun n ran ọkọ oun lọwọ lati sanwo ile, ti oun si tun n ko ọpọ ipa ribiribi ni awujọ ti oun wa nitori ọkọ nikan ko le da gbọ bukata lori idile. Bakan naa lo sọ pe oun ti ra ilẹ, ti oun si tun ti n kọ ile sori rẹ, eyi ti oun gbagbọ pe yoo pari laipẹ. Obinrin awakọ danfo naa ni awọn akẹkọọ mejidinlọgbọn ni oun maa n gbe lọ sile ẹkọ ni araarọ. O fikun pe oun tun maa n gbe awọn ero mii lọ sibi isẹ, to si ni oun se ọpọ aseyọri pupọ nidi wiwa ọkọ danfo ti oun yan laayo. Yetunde Amole Muhammed wa gba awọn obinrin nimọran pe ọkunrin ko le da gbogbo isẹ ile se.


Obinrin awakọ danfo naa ni awọn akẹkọọ mejidinlọgbọn ni oun maa n gbe lọ sile ẹkọ ni araarọ. O fikun pe oun tun maa n gbe awọn ero mii lọ sibi isẹ, to si ni oun se ọpọ aseyọri pupọ nidi wiwa ọkọ danfo ti oun yan laayo. Yetunde Amole Muhammed wa gba awọn obinrin nimọran pe ọkunrin ko le da gbogbo isẹ ile se. O ni o yẹ ki obinrin fi ọwọ sowọpọ pẹlu ọkọ rẹ ni lati gbọ bukata to ba wa ninu ile. Yetunde ni “Gbogbo obinrin ti kii ba sisẹ owo, amọ ti wọn n joko sile ki ọkọ mu owo wale, lo yẹ ki wọn tun ero wọn pa. Se lo yẹ ki wọn lọ wa isẹ se, wọn lee maa ta omi inu ọra, sisẹ sise bata tabi se ọsẹ lati pawo wọle.


O ni o yẹ ki obinrin fi ọwọ sowọpọ pẹlu ọkọ rẹ ni lati gbọ bukata to ba wa ninu ile. Yetunde ni “Gbogbo obinrin ti kii ba sisẹ owo, amọ ti wọn n joko sile ki ọkọ mu owo wale, lo yẹ ki wọn tun ero wọn pa. Se lo yẹ ki wọn lọ wa isẹ se, wọn lee maa ta omi inu ọra, sisẹ sise bata tabi se ọsẹ lati pawo wọle. Emi tẹ n wo yii gan, mo tun n se ọsẹ ti wọn fi n fọ mọto fun awọn to n fọ ọkọ.”


Emi tẹ n wo yii gan, mo tun n se ọsẹ ti wọn fi n fọ mọto fun awọn to n fọ ọkọ.”


Aya ààrẹ àná rí ẹ̀wọ̀n ọdún mẹ́wàá he lẹ́yìn ọjọ́ díẹ̀ tọ̀kọ rẹ̀ lọ sẹ́wọ̀n ọdún méjìla

Ile ẹjọ ti ju iyawo olootu ijọba orilẹ-ede Malaysia nigba kan, Najib Razak, si ẹwọn ọdun mẹwaa fun ikọọkan ẹsun mẹta ti wọn fi kan an. Ile ẹjọ fidirẹ mulẹ pe Rosmah Mansor jẹbi bibeere fun owo ẹyin, to si tun gba owo ẹyin lọwọ ileeṣẹ kan ki wọn le ri iṣẹ agbaṣe ti owo rẹ to 1.25bn Ringgit ($279m, Ile ẹjọ giga naa sọ pe ẹẹkan naa ni yoo ṣe ẹwọn mẹtẹẹta. Idajọ naa waye lẹyin ọjọ diẹ ti wọn dajọ ẹwọn ọdun mejila fun ọkọ rẹ nitori iwa ibajẹ. Arabinrin Mansor, to jẹ ẹni aadọrin ọdun gbajumọ fun lilo awọn nkan ati ẹṣọ ara olowo iyebiye nigba ti ọkọ rẹ fi wa ni ipo. Lọdun 2018 ti awọn ọlọpaa orilẹ-ede Malaysia yabo awọn ile oun ati ọkọ rẹ, wọn ri ẹ̀gbà ọrun kan ti wọn fi goolu ati dayamondi ṣe eyi ti owo rẹ jẹ $ 1.6m, ade ori obinrin mẹrinla, ati 272 baagi alafẹ Hermes. Rosmah ni oun ko jẹbi ẹsun naa, to ṣi sọ fun adajọ to ju si ẹwọn, Onidajọ Zaini Mazlan, pe ibanujẹ ni nkan to ṣẹlẹ nile ẹjọ jẹ fun oun.


Arabinrin Mansor, to jẹ ẹni aadọrin ọdun gbajumọ fun lilo awọn nkan ati ẹṣọ ara olowo iyebiye nigba ti ọkọ rẹ fi wa ni ipo. Lọdun 2018 ti awọn ọlọpaa orilẹ-ede Malaysia yabo awọn ile oun ati ọkọ rẹ, wọn ri ẹ̀gbà ọrun kan ti wọn fi goolu ati dayamondi ṣe eyi ti owo rẹ jẹ $ 1.6m, ade ori obinrin mẹrinla, ati 272 baagi alafẹ Hermes. Rosmah ni oun ko jẹbi ẹsun naa, to ṣi sọ fun adajọ to ju si ẹwọn, Onidajọ Zaini Mazlan, pe ibanujẹ ni nkan to ṣẹlẹ nile ẹjọ jẹ fun oun. Pẹlu omije loju ni Rosmah fi sọ eyi fun adajọ lẹyin ti igbẹjọ pari, gẹgẹ bu ileeṣẹ iroyin Reuters ṣe sọ. “Ko si ẹnikẹni to ri mi pe mo gba owo, ko si ẹni to ri pe mo n ka owo... sugbọn to ba jẹ pe nkan ti ile ẹjọ fẹ niyii, mo fi gbogbo rẹ le Ọlọrun lọwọ.” Yatọ si ẹwọn, ile ẹjọ tun ni ko san 970m owo ringgit. Ẹsun mẹtadinlogun miran tun wa ti Rosmah n koju lori aisan owo ori ati kiko owo lọ silẹ okeere lọna aitọ.


Pẹlu omije loju ni Rosmah fi sọ eyi fun adajọ lẹyin ti igbẹjọ pari, gẹgẹ bu ileeṣẹ iroyin Reuters ṣe sọ. “Ko si ẹnikẹni to ri mi pe mo gba owo, ko si ẹni to ri pe mo n ka owo... sugbọn to ba jẹ pe nkan ti ile ẹjọ fẹ niyii, mo fi gbogbo rẹ le Ọlọrun lọwọ.” Yatọ si ẹwọn, ile ẹjọ tun ni ko san 970m owo ringgit. Ẹsun mẹtadinlogun miran tun wa ti Rosmah n koju lori aisan owo ori ati kiko owo lọ silẹ okeere lọna aitọ. O ni oun ko jẹbi awọn ẹsun naa. Awọn to rojọ tako Rosmah nile ẹjọ sọ pe o beere fun 187.5m ringgit owo ẹ́yìn, to si gba 6.5m, lọwọ ọga ileeṣẹ kan to gba iṣẹ agbaṣe fun ipese ina Solar. Ṣaaju lo ti sọ pe amugbalẹgbẹ oun kan ati awọn oṣiṣẹ ijọba kan to mọ nipa iṣẹ agbaṣe naa lo parọ ẹsun naa mọ oun, ṣugbọn adajọ sọ pe awijare rẹ ko lẹsẹ nilẹ rara.


O ni oun ko jẹbi awọn ẹsun naa. Awọn to rojọ tako Rosmah nile ẹjọ sọ pe o beere fun 187.5m ringgit owo ẹ́yìn, to si gba 6.5m, lọwọ ọga ileeṣẹ kan to gba iṣẹ agbaṣe fun ipese ina Solar. Ṣaaju lo ti sọ pe amugbalẹgbẹ oun kan ati awọn oṣiṣẹ ijọba kan to mọ nipa iṣẹ agbaṣe naa lo parọ ẹsun naa mọ oun, ṣugbọn adajọ sọ pe awijare rẹ ko lẹsẹ nilẹ rara. Agbarijọpọ ẹgbẹ araalu kan gboriyin fun idajọ naa, ti wọn si ṣapejuwe rẹ gẹgẹ bi idajọ ododo fun awọn eniyan Malaysia. Agbẹnusọ ẹgbẹ naa, Mandeep Singh, sọ fun BBC pe lootọ ni Rosmah le pe ẹjọ kotẹmilọrun, ṣugbọn ireti awọn ni pe yoo papa darapọ mọ ọkọ rẹ ni ẹwọn. Ko ti i daju igba ti Rosmah yoo bẹrẹ ẹwọn rẹ, nitori pe o ti ri iwe aṣẹ gba lati ma bẹrẹ titi idajọ yoo fi waye lori ẹjọ kotẹmilọrun to pe.


Agbarijọpọ ẹgbẹ araalu kan gboriyin fun idajọ naa, ti wọn si ṣapejuwe rẹ gẹgẹ bi idajọ ododo fun awọn eniyan Malaysia. Agbẹnusọ ẹgbẹ naa, Mandeep Singh, sọ fun BBC pe lootọ ni Rosmah le pe ẹjọ kotẹmilọrun, ṣugbọn ireti awọn ni pe yoo papa darapọ mọ ọkọ rẹ ni ẹwọn. Ko ti i daju igba ti Rosmah yoo bẹrẹ ẹwọn rẹ, nitori pe o ti ri iwe aṣẹ gba lati ma bẹrẹ titi idajọ yoo fi waye lori ẹjọ kotẹmilọrun to pe.


Ṣé lóòótọ́ ni ẹkùn gúúsù Nàìjíríà ń san N25,000, tí àríwá ń san N10,000 fún ìwé ìrìnnà?

Àwọn ọmọ Naijiria kan lawọn oju opo ayelujara ti bẹ̀rẹ̀ sí ní bu ẹnu àtẹ́ lu àjọ to n ri si wọle wọle ero lorilẹede yii (Immigration) lori iyapa owo iwe irinna lati ẹkun guusu si ariwa. Ìròyìn kan tó ń lọ lórí ayélujára lo ni iyé owó tí àwọn tó bá fẹ́ gba ìwé ìrìnnà ní apá gúúsù Naijiria pọ̀ gidi gan ju ti apá àríwá lọ. Ní òwúrọ̀ ọjọ́bọ̀ ni àwọn èèyàn kan lórí ìkànnì Twitter, figbe bọ nipa iyapa owo iwe irinna naa, ti wọn si n ju ibeere ransẹ si ileesẹ Immigration. Awọn ọmọ Naijiria naa lo n beere pe kí ló dé tí owó tó wà lórí ẹ̀rọ ayélujára fún gbigba iwe irinna lẹkun guusu Naiiria se pọ pupọ ju iye ti awọn eeyan lẹkun ariwa n san lọ. Wọn ni ìpínlẹ̀ bíi Ekiti, Eko, Ebonyi, Bayelsa, Ogun àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ, ni owo gbigba iwe irina wọn pọ̀ ju owo ti wọn fi n gba iwe irinna ni Adamawa, Sokoto, Kaduna àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Amọ ileesẹ Immigration ti wa fesi lori ọrọ yii fawọn eeyan to n beere iyapa owo naa.


Awọn ọmọ Naijiria naa lo n beere pe kí ló dé tí owó tó wà lórí ẹ̀rọ ayélujára fún gbigba iwe irinna lẹkun guusu Naiiria se pọ pupọ ju iye ti awọn eeyan lẹkun ariwa n san lọ. Wọn ni ìpínlẹ̀ bíi Ekiti, Eko, Ebonyi, Bayelsa, Ogun àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ, ni owo gbigba iwe irina wọn pọ̀ ju owo ti wọn fi n gba iwe irinna ni Adamawa, Sokoto, Kaduna àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Amọ ileesẹ Immigration ti wa fesi lori ọrọ yii fawọn eeyan to n beere iyapa owo naa. Ninu atẹjade kan ti ileesẹ Immigration fisita loju opo Twitter rẹ, ni idahun naa ti jade. Ileesẹ naa ni irọ́ tó jìnà sí òótọ́ ni pé ìyàtọ̀ wà láàárín owó ti àwọn ènìyàn tó wà ní apá Gúúsù àti Àríwá ń san fún ìwé ìrìnnà yàtọ̀ síra. Wọ́n ní ẹgbẹ̀rún mẹ́ẹ̀dọ́gbọ̀n ló ń gbé wá fún ẹni tó bá ti wá láti apá gúúsù ṣùgbọ́n tí iye yìí yàtọ̀ gédégédé sí ẹgbẹ̀rún mẹ́wàá náírà to ń gbé wá fun ẹni tó bá wá láti apá àríwá.


Ninu atẹjade kan ti ileesẹ Immigration fisita loju opo Twitter rẹ, ni idahun naa ti jade. Ileesẹ naa ni irọ́ tó jìnà sí òótọ́ ni pé ìyàtọ̀ wà láàárín owó ti àwọn ènìyàn tó wà ní apá Gúúsù àti Àríwá ń san fún ìwé ìrìnnà yàtọ̀ síra. Wọ́n ní ẹgbẹ̀rún mẹ́ẹ̀dọ́gbọ̀n ló ń gbé wá fún ẹni tó bá ti wá láti apá gúúsù ṣùgbọ́n tí iye yìí yàtọ̀ gédégédé sí ẹgbẹ̀rún mẹ́wàá náírà to ń gbé wá fun ẹni tó bá wá láti apá àríwá. Ẹ̀wẹ̀, àjọ Immigration nígbà tó ń fèsì sí àwọn ẹ̀sùn yìí ni ọ̀rọ̀ kò ríbẹ̀ rárá nítorí iye kan náà ni gbogbo ènìyàn ń san láti ìpínlẹ̀ kan sí ìkejì fún owó ìwé ìrìnnà àgbáyé. Àtẹ̀jáde tí Immigration fi léde náà ló wà lórí ẹ̀rọ ayélujára Twitter rẹ̀ níbi tí wọ́n ti ṣàlàyé òun tó fà á tí àwọn ìyàtọ̀ náà fi ń wáyé lórí owó tó wà lórí ayélujára. Wọ́n ní ipele ìmọ̀ ẹ̀rọ méjì ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ ni àwọn ń lo láti fi gbé ìwé ìrìnnà jáde ṣùgbọ́n ìyẹn kò túmọ̀ sí wí pé owó tí àwọn tó wà ní apá gúúsù ma san ma yàtọ̀ sí iye tí àwọn tó wà ní àríwá yóò sa.


Ẹ̀wẹ̀, àjọ Immigration nígbà tó ń fèsì sí àwọn ẹ̀sùn yìí ni ọ̀rọ̀ kò ríbẹ̀ rárá nítorí iye kan náà ni gbogbo ènìyàn ń san láti ìpínlẹ̀ kan sí ìkejì fún owó ìwé ìrìnnà àgbáyé. Àtẹ̀jáde tí Immigration fi léde náà ló wà lórí ẹ̀rọ ayélujára Twitter rẹ̀ níbi tí wọ́n ti ṣàlàyé òun tó fà á tí àwọn ìyàtọ̀ náà fi ń wáyé lórí owó tó wà lórí ayélujára. Wọ́n ní ipele ìmọ̀ ẹ̀rọ méjì ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ ni àwọn ń lo láti fi gbé ìwé ìrìnnà jáde ṣùgbọ́n ìyẹn kò túmọ̀ sí wí pé owó tí àwọn tó wà ní apá gúúsù ma san ma yàtọ̀ sí iye tí àwọn tó wà ní àríwá yóò sa. Ó ní lọ́dún 2019 ni àjọ náà ṣe ìfilọ́lẹ̀ ìmọ̀ ẹ̀rọ tuntun lórí ṣíṣe ìwé ìrìnnà lórí ayélujára, èyí tó jẹ́ àlékún ìmọ̀ sí èyí tí àwọn ń lò tẹ́lẹ̀ láti ọdún 2007. Ó ní ìmọ̀ ẹ̀rọ tuntun yìí ló bí ṣíṣe ìwé ìrìnnà olójú ìwé méjìlélọ́gbọ̀n fún ọdún márùn-ún ní ẹgbẹ̀rún mẹ́ẹ̀dọ́gbọ̀n (N25,000), tí ojú ìwé mẹ́rìnlélọ́gọ́ta fún ọdún márùn-ún jẹ́ ẹgbẹ̀rún márùndínlógójì (N35,000) fún ọdún márùn-ún àti ẹgbẹ̀rún lọ́nà àádọ́rin (N70,000) fún ọdún mẹ́wàá. Ó ní bí àwọn ṣe bẹ̀rẹ̀ sí ní lo ìmọ̀ ẹ̀rọ tuntun yìí àwọn ẹ̀ka ilé iṣẹ́ àwọn ti Ikoyi, FESTAC, Abuja, Alausa, Port Harcourt, Kano àti Gwagwalada ti bẹ̀rẹ̀ sí ní ṣe àmúlò wọn.


Ó ní lọ́dún 2019 ni àjọ náà ṣe ìfilọ́lẹ̀ ìmọ̀ ẹ̀rọ tuntun lórí ṣíṣe ìwé ìrìnnà lórí ayélujára, èyí tó jẹ́ àlékún ìmọ̀ sí èyí tí àwọn ń lò tẹ́lẹ̀ láti ọdún 2007. Ó ní ìmọ̀ ẹ̀rọ tuntun yìí ló bí ṣíṣe ìwé ìrìnnà olójú ìwé méjìlélọ́gbọ̀n fún ọdún márùn-ún ní ẹgbẹ̀rún mẹ́ẹ̀dọ́gbọ̀n (N25,000), tí ojú ìwé mẹ́rìnlélọ́gọ́ta fún ọdún márùn-ún jẹ́ ẹgbẹ̀rún márùndínlógójì (N35,000) fún ọdún márùn-ún àti ẹgbẹ̀rún lọ́nà àádọ́rin (N70,000) fún ọdún mẹ́wàá. Ó ní bí àwọn ṣe bẹ̀rẹ̀ sí ní lo ìmọ̀ ẹ̀rọ tuntun yìí àwọn ẹ̀ka ilé iṣẹ́ àwọn ti Ikoyi, FESTAC, Abuja, Alausa, Port Harcourt, Kano àti Gwagwalada ti bẹ̀rẹ̀ sí ní ṣe àmúlò wọn. Àtẹ̀jáde náà fi kun pé ìdí tí ìyàtọ̀ tí owó náà ń gbé wá fi yàtọ̀ ní pé àwọn ìpínlẹ̀ tó kù kò ì tíì máa lo ìmọ̀ ẹ̀rọ tuntun yìí tí ìgbésẹ̀ sì ti ń lọ lọ́wọ́ láti gbé àwọn náà sórí rẹ̀. Bákan náà ló ṣàlàyé pé ní ti ìmọ̀ ẹ̀rọ tí àwọn ń ṣàmúlò tẹ́lẹ̀, ìyàtọ̀ máa ń wà nínú owó tí àwọn ènìyàn yóò san bí ọjọ́ orí wọn bá ṣe pọ̀ sí tàbí irúfẹ́ ìwé ìrìnnà tí wọ́n bá fẹ́ gbà. Àmọ́ èyí tí àwọn ń lò báyìí kò ya ẹnikẹ́ni sọ́tọ̀ nítorí iye kan náà ni gbogbo ènìyàn ni àǹfàní láti san fún ìwé ìrìnnà tó bá fẹ́ gbà káàkiri gbogbo Nàìjíríà.


Àtẹ̀jáde náà fi kun pé ìdí tí ìyàtọ̀ tí owó náà ń gbé wá fi yàtọ̀ ní pé àwọn ìpínlẹ̀ tó kù kò ì tíì máa lo ìmọ̀ ẹ̀rọ tuntun yìí tí ìgbésẹ̀ sì ti ń lọ lọ́wọ́ láti gbé àwọn náà sórí rẹ̀. Bákan náà ló ṣàlàyé pé ní ti ìmọ̀ ẹ̀rọ tí àwọn ń ṣàmúlò tẹ́lẹ̀, ìyàtọ̀ máa ń wà nínú owó tí àwọn ènìyàn yóò san bí ọjọ́ orí wọn bá ṣe pọ̀ sí tàbí irúfẹ́ ìwé ìrìnnà tí wọ́n bá fẹ́ gbà. Àmọ́ èyí tí àwọn ń lò báyìí kò ya ẹnikẹ́ni sọ́tọ̀ nítorí iye kan náà ni gbogbo ènìyàn ni àǹfàní láti san fún ìwé ìrìnnà tó bá fẹ́ gbà káàkiri gbogbo Nàìjíríà. Ó wá rọ gbogbo àwọn tó ń gbé ìròyìn náà kiri lórí ayélujára láti jáwọ́ nínú gbígbé ìròyìn ẹlẹ́jẹ̀ èyí tí wọn kò mọ ìdí rẹ̀.


Ó wá rọ gbogbo àwọn tó ń gbé ìròyìn náà kiri lórí ayélujára láti jáwọ́ nínú gbígbé ìròyìn ẹlẹ́jẹ̀ èyí tí wọn kò mọ ìdí rẹ̀.


Wo iṣẹ́ ọ̀nà tí wọn ń lo ìṣó bíi 74,000 láti yà

Oniruuru isẹ ọna aworan yiya lo wa, eyi ti awọn eeyan maa n lo awọn eroja to wọpọ ya. Awọn isẹ ọna aworan ti wọn fi awọn eroja bii aro ta mọ si ink, pẹnsu, irin ati pako ya si wọpọ ni awujọ wa. Amọ aramọnda gbaa ni ọtun isẹ ọna aworan iya kan to tun de awujọ wa bayii. Ìṣó ta fi n kan ile si ni wọn n lo bii eroja lati fi ya aworan naa. Koda, BBC Yoruba se alapade ọkunrin kan, Odunayo Fapounda, to n lo iso lati fi ya aworan nilu Akurẹ, tii se olu ilu ipinlẹ Ondo. Kii se isẹ tabi airikansekan lo mu ki n maa fi iso ya aworan isẹ ọna - Fapounda Nigba to n ba wa sọrọ, Fapounda ni kii se isẹ tabi airikansekan lo mu ki n maa fi iso ya aworan isẹ ọna.


Ìṣó ta fi n kan ile si ni wọn n lo bii eroja lati fi ya aworan naa. Koda, BBC Yoruba se alapade ọkunrin kan, Odunayo Fapounda, to n lo iso lati fi ya aworan nilu Akurẹ, tii se olu ilu ipinlẹ Ondo. Kii se isẹ tabi airikansekan lo mu ki n maa fi iso ya aworan isẹ ọna - Fapounda Nigba to n ba wa sọrọ, Fapounda ni kii se isẹ tabi airikansekan lo mu ki n maa fi iso ya aworan isẹ ọna. O wa fi ọwọ gbaya pe yoo nira fun oun lati fi isẹ ọna ti wọn n fi iso naa ya silẹ, nitori ifẹ nla ti oun ni si isẹ ọna naa. Fapounda, tii se akẹkọjade fasiti, salaye pe ni ọdun marun gbako ni oun fi kọ isẹ ọna naa, ti oun si nifẹ isẹ naa gidigidi. Nigba to n mẹnuba ọpọ ipenija to wa ninu isẹ ọna lilo iso lati fi ya aworan, Fapounda ni lara ipenija naa ni ki awọn seesi gba iso mọ ara wọn lọwọ.


O wa fi ọwọ gbaya pe yoo nira fun oun lati fi isẹ ọna ti wọn n fi iso naa ya silẹ, nitori ifẹ nla ti oun ni si isẹ ọna naa. Fapounda, tii se akẹkọjade fasiti, salaye pe ni ọdun marun gbako ni oun fi kọ isẹ ọna naa, ti oun si nifẹ isẹ naa gidigidi. Nigba to n mẹnuba ọpọ ipenija to wa ninu isẹ ọna lilo iso lati fi ya aworan, Fapounda ni lara ipenija naa ni ki awọn seesi gba iso mọ ara wọn lọwọ. O fikun pe isẹ ọna naa tun maa n gba akoko pupọ lati se, to si tun maa n nira pupọ lati se atunse si awọn asise ti awọn ba se lori aworan kan. O fikun pe awọn aworan to ba jẹ olowo nla lo saba maa n gba akoko awọn. Fapounda ni o le gba awọn bii ọsẹ kan si osu meji abọ, ki awọn to le pari yiya aworan isẹ ọna kan. O ni akoko ti awọn yoo lo si wa lọwọ bi owo aworan ba se wọn si. O tun ni owo tawọn fi n pese eroja fun aworan ti wọn fi iso ya yii wọn pupọ ju awọn aworan isẹ ọna yoku lọ.


O fikun pe isẹ ọna naa tun maa n gba akoko pupọ lati se, to si tun maa n nira pupọ lati se atunse si awọn asise ti awọn ba se lori aworan kan. O fikun pe awọn aworan to ba jẹ olowo nla lo saba maa n gba akoko awọn. Fapounda ni o le gba awọn bii ọsẹ kan si osu meji abọ, ki awọn to le pari yiya aworan isẹ ọna kan. O ni akoko ti awọn yoo lo si wa lọwọ bi owo aworan ba se wọn si. O tun ni owo tawọn fi n pese eroja fun aworan ti wọn fi iso ya yii wọn pupọ ju awọn aworan isẹ ọna yoku lọ. ‘A le lo iso 35,000, 50,000 titi de 70,000 lati fi ya aworan kan’ Onisẹ ọna iso naa si tẹsiwaju pe aworan kan le gba to lilo iso to pọ, bẹrẹ lati iso  ẹgbẹrun marundinlogoji, ẹgbẹrun lọna aadọta titi de iso ẹgbrun lọna aadọrin. Bakan naa lo ni awọn eeyan maa n fi ẹnu yẹpẹrẹ tabuku aworan oniso, ti ọpọ awọn eeyan ti awọn ba si ya aworan wọn, ni kii mọ riri rẹ. O ni owo tasọrẹ ni iru awọn eeyan yii ma n ko le isẹ naa lori eyi to mu ki ọpọ eeyan maa lero pe isẹ naa ko le mu ki awọn la nile aye.


‘A le lo iso 35,000, 50,000 titi de 70,000 lati fi ya aworan kan’ Onisẹ ọna iso naa si tẹsiwaju pe aworan kan le gba to lilo iso to pọ, bẹrẹ lati iso  ẹgbẹrun marundinlogoji, ẹgbẹrun lọna aadọta titi de iso ẹgbrun lọna aadọrin. Bakan naa lo ni awọn eeyan maa n fi ẹnu yẹpẹrẹ tabuku aworan oniso, ti ọpọ awọn eeyan ti awọn ba si ya aworan wọn, ni kii mọ riri rẹ. O ni owo tasọrẹ ni iru awọn eeyan yii ma n ko le isẹ naa lori eyi to mu ki ọpọ eeyan maa lero pe isẹ naa ko le mu ki awọn la nile aye.


"Arọ kan dìde rìn, nígbà tí à ń lé wèrè kúrò nílùú"

Ọrọ di awada kẹri-kẹri, a fi bi ere ori itaga nigba ti ‘arọ’ dide rin, ti were si ri iwosan, lasiko ti awọn oṣiṣẹ ajọ to n mojuto ayika nipinlẹ Imo yawọ igboro. Laipẹ yii ni ijọba ipinlẹ naa bẹrẹ si ni ko awọn were kuro ni aarin ilu, paapaa nilu Owerii, to jẹ olu ilu ipinlẹ naa. Oludari ajọ ọrọ ayika, Nkem Frank Nzenwodo, sọ fun BBC pe ọpọlọpọ eeyan ti awọn ro pe were ni nigboro ilu Owerri, ni kii ṣe alarun ọpọlọ rara. O ni pupọ ninu awọn eeyan ọhun lo ti ẹ tun ṣe bi arọ ati afọju, amọ to jẹ pe ko si nkankan to sẹ wọn ni agọ ara. “Eyi to ti ẹ ya mi lẹnu ni ti were kan ti a fẹ gbe. Ṣugbọn ba ṣe n gbiyanju lati gbe, ni ẹni kan to jẹ arọ to wa lori kẹkẹ dide pẹlu ẹsẹ rẹ mejeeji, to si gbiyanju lati salọ.


O ni pupọ ninu awọn eeyan ọhun lo ti ẹ tun ṣe bi arọ ati afọju, amọ to jẹ pe ko si nkankan to sẹ wọn ni agọ ara. “Eyi to ti ẹ ya mi lẹnu ni ti were kan ti a fẹ gbe. Ṣugbọn ba ṣe n gbiyanju lati gbe, ni ẹni kan to jẹ arọ to wa lori kẹkẹ dide pẹlu ẹsẹ rẹ mejeeji, to si gbiyanju lati salọ. “Igba yẹn ni mo ro o pe, ah! Nkan n ṣẹlẹ laye.” Ọgbẹni Nzenwodo tẹsiwaju ninu ọrọ rẹ pe, iwadii ajọ naa fihan pe ọpọlọpọ awọn eeyan ti araalu ro pe were ni wọn, lo jẹ adigunjale nilu Owerri. O ni awọn ba ibọn ati baagi ogun oloro lọwọ awọn eeyan naa nigba ti awọn n le wọ̀n.


“Igba yẹn ni mo ro o pe, ah! Nkan n ṣẹlẹ laye.” Ọgbẹni Nzenwodo tẹsiwaju ninu ọrọ rẹ pe, iwadii ajọ naa fihan pe ọpọlọpọ awọn eeyan ti araalu ro pe were ni wọn, lo jẹ adigunjale nilu Owerri. O ni awọn ba ibọn ati baagi ogun oloro lọwọ awọn eeyan naa nigba ti awọn n le wọ̀n. Bakan naa lo sọ pe diẹ lara awọn eeyan naa to juwe ilu ti wọn ti wa ni awọn ti pe ẹbi wọn lati wa a mu wọn.


Bakan naa lo sọ pe diẹ lara awọn eeyan naa to juwe ilu ti wọn ti wa ni awọn ti pe ẹbi wọn lati wa a mu wọn.


Àwọn ọ̀dọ́ Eruwa fẹ́ ṣe ẹyẹ fún Timothy Adegoke

Ẹgbẹ to n se kokari ami ẹyẹ fawọn ọdọ niluu Eruwa ti kede pe wọn yoo fi ami ẹyẹ da oloogbe Timothy Adegoke lọla nibi ayẹyẹ kan ti yoo waye lọj Aiku. Ninu atẹjade kan ti ẹgbẹ naa, Eruwa Youths Award (EYA) fi ransẹ si BBC Yoruba ni iroyin naa ti jẹyọ. Ẹgbẹ ọdọ naa ni awọn fi ami ẹyẹ da oloogbe naa lọla nitori ipa ribiribi to ti ko si idagbasoke ilu naa. Bakan naa ni wn ni ami ẹyẹ ọhun tọ si Timothy Adegoke nitori pe ọna ti iku rẹ gba waye dun awọn de egungun. Ọjọ kọkanla oṣu kẹsan, ọdun 2022 ni ayẹyẹ naa yoo waye ninu gbọngan kan nilu Eruwa. Timothy Adegoke, to jẹ akẹkọọ to n gba imọ kun imọ nile ẹkọ fasiti Obafemi Awolowo (OAU) lo ku lọjọ karun un oṣu kọkanla ọdun 2021.


Bakan naa ni wn ni ami ẹyẹ ọhun tọ si Timothy Adegoke nitori pe ọna ti iku rẹ gba waye dun awọn de egungun. Ọjọ kọkanla oṣu kẹsan, ọdun 2022 ni ayẹyẹ naa yoo waye ninu gbọngan kan nilu Eruwa. Timothy Adegoke, to jẹ akẹkọọ to n gba imọ kun imọ nile ẹkọ fasiti Obafemi Awolowo (OAU) lo ku lọjọ karun un oṣu kọkanla ọdun 2021. Iku oloogbe naa waye lasiko to rinrin ajo lati Abuja lọ si Ile Ife lati ṣe idanwo MBA ni fasiti OAU. Ile itura Hilton, ti oloogbe naa wa kẹyin, kawọn bi rẹ to kede pe o di pe di awati. Lẹyin ọ rẹyin, oku Timothy ni wọn pada ri pada lagbegbe kan nilu Ile Ife.


Iku oloogbe naa waye lasiko to rinrin ajo lati Abuja lọ si Ile Ife lati ṣe idanwo MBA ni fasiti OAU. Ile itura Hilton, ti oloogbe naa wa kẹyin, kawọn bi rẹ to kede pe o di pe di awati. Lẹyin ọ rẹyin, oku Timothy ni wọn pada ri pada lagbegbe kan nilu Ile Ife. Lẹyin naa ni awọn ọlọpaa mu oludasilẹ ile itura Hilton hotel, Ramon Adedoyin at'awọn afurasi mẹfa mii. Igbẹjọ iku Timothy Adegoke yii si lo n tẹsiwaju lọwọ nile ẹjọ giga ti ipinlẹ Osun.


Lẹyin naa ni awọn ọlọpaa mu oludasilẹ ile itura Hilton hotel, Ramon Adedoyin at'awọn afurasi mẹfa mii. Igbẹjọ iku Timothy Adegoke yii si lo n tẹsiwaju lọwọ nile ẹjọ giga ti ipinlẹ Osun.


Ọmọ onílé márùn-ún yìnbọn mọ́ ọlọ́pàá l‘Eko, iléẹjọ́ fi wọ́n pamọ́ sọ́gbà ẹ̀wọ̀n

Igbimọ amusẹya to n gbógun ti fifi tipátipá gba ilẹ ni ipinlẹ Eko ti mu eniyan marun-un lori ẹsun fifi tipa tikuuku gba ilẹ lọna aitọ. Alaga igbimọ amusẹya naa, Shola Jejeloye ṣalaye pe awọn afurasí  naa, ninu ẹ̀yi ti obinrin wa lara wọn, ni wọn maa n daamu awọn agbegbe bi Sangotedo, Lakowe, Abijo atawọn agbegbe mii ni aadugbo Ibeju Lekki. Jejeloye ṣalaye pe ọpọ igba ni awọn kilọ fun awọn ti wọn pe ni "ọmọ-onilẹ " láti dẹ́kun iwa ọwọ́ wọn. Alaga igbimọ amusya ọhun ni bi o tilẹ jẹ pe wọn yinbọn lu awọn ọlọ́paa, sugbọn agbara awọn ọlọ́paa bori wọn. Lara awọn eroja ti ileesẹ ọlọpaa ri gba lọwọ awọn afurasi naa ni ìbọn, ada, oogun abẹnu gọngọ ati awọn ohun ija oloro mii. Jejeloye wa rọ awọn olugbe ipinlẹ Eko lati dẹkùn sisan owo aitọ, ki wọn sì fi ẹjọ́ awọn ọmọ onílẹ tó ikọ agbofinro leti.


Alaga igbimọ amusya ọhun ni bi o tilẹ jẹ pe wọn yinbọn lu awọn ọlọ́paa, sugbọn agbara awọn ọlọ́paa bori wọn. Lara awọn eroja ti ileesẹ ọlọpaa ri gba lọwọ awọn afurasi naa ni ìbọn, ada, oogun abẹnu gọngọ ati awọn ohun ija oloro mii. Jejeloye wa rọ awọn olugbe ipinlẹ Eko lati dẹkùn sisan owo aitọ, ki wọn sì fi ẹjọ́ awọn ọmọ onílẹ tó ikọ agbofinro leti. Awọn afurasí  marun-un naa ti fi oju ba ile ẹjọ́, tì ile ẹjọ si pasẹ pe ki wọn fi wn pamọ si àtìmọ́lé nilu Badagry.


Awọn afurasí  marun-un naa ti fi oju ba ile ẹjọ́, tì ile ẹjọ si pasẹ pe ki wọn fi wn pamọ si àtìmọ́lé nilu Badagry.


Sex Denial: Wo àwọn ìwà to ń hù tí olólùfẹ́ rẹ fi lè fi ìbálòpọ̀ jẹ ọ́ níyà

Ni orilẹede Naijiria, ọpọ ibasepọ tabi igbeyawo lo n fori sanpọn nitori ọrọ ibalopọ. Ninu ọpọ idile ti ayọ wa tẹlẹ, ni irufẹ ayọ bẹẹ ti dinku nitori awọn idi kan ti wọn ko le ṣalaye fun araye. Lọpọ igba lo jẹ pe ko si idi miran ti ede aiyede fi n waye laarin ololufẹ, paapaa laarin lọkọ-laya, bikoṣe nipa aisi ibalopọ deede tabi ibalopọ ti ko tẹ ọkọ tabi aya lọrun. Onkọwe kan nipa ibalopọ laarin tọkọtaya, Tammy Nelson sọ fun iwe iroyin Punch pe o ṣeeṣe ki eeyan wa ninu ibanujẹ, ti ẹnikeji rẹ ba n fi ibalopọ jẹ niya. Nelson sọ siwaju si pe irufẹ ipo bayii lo jẹ ki ọkọ tabi aya irufẹ ẹni bẹẹ maa lero pe ololufẹ wọn ti ni oju miran sita. Ṣugbọn ki lo le fa ki ọkọ tabi aya maa fi ibalopọ dun ẹnikeji wọn?


Onkọwe kan nipa ibalopọ laarin tọkọtaya, Tammy Nelson sọ fun iwe iroyin Punch pe o ṣeeṣe ki eeyan wa ninu ibanujẹ, ti ẹnikeji rẹ ba n fi ibalopọ jẹ niya. Nelson sọ siwaju si pe irufẹ ipo bayii lo jẹ ki ọkọ tabi aya irufẹ ẹni bẹẹ maa lero pe ololufẹ wọn ti ni oju miran sita. Ṣugbọn ki lo le fa ki ọkọ tabi aya maa fi ibalopọ dun ẹnikeji wọn? Ninu iwadii kan ti ọmọwe naa ṣe, o mẹnuba awọn idi meje ti ololufẹ ẹni le fi maa fi ibalopọ dun ni, awọn idi naa ree: Ija ojojumọ ati oniruru ariyanjiyan le ṣakoba fun ibalopọ laarin ọkọ tabi aya. Gẹgẹ bi Nelson ṣe sọ, ololufẹ rẹ le ni ọ sinu eyi to le mu ko ma fẹ ni ibalopọ pẹlu rẹ lasiko ti ija naa ba ṣi n lọ lọwọ. Ni iru akoko bayii, Nelson gba tọkọ-taya niyanju lati pari aawọ to ba wa laarin wọn, ki wọn to gbiyanju lati ni ibalopọ kankan.


Ninu iwadii kan ti ọmọwe naa ṣe, o mẹnuba awọn idi meje ti ololufẹ ẹni le fi maa fi ibalopọ dun ni, awọn idi naa ree: Ija ojojumọ ati oniruru ariyanjiyan le ṣakoba fun ibalopọ laarin ọkọ tabi aya. Gẹgẹ bi Nelson ṣe sọ, ololufẹ rẹ le ni ọ sinu eyi to le mu ko ma fẹ ni ibalopọ pẹlu rẹ lasiko ti ija naa ba ṣi n lọ lọwọ. Ni iru akoko bayii, Nelson gba tọkọ-taya niyanju lati pari aawọ to ba wa laarin wọn, ki wọn to gbiyanju lati ni ibalopọ kankan. Ko rọrun lati jẹ eeyan nile aye, ẹnikẹni ti ko ba fẹ ṣe ẹru ẹgbẹ rẹ gbọdọ mura si iṣẹ, oju bọrọ ko si ṣe gba ọmọ lọwọ ekurọ. Wahala jijẹ-mimu le mu ki ibalopọ maa run si awọn ẹlomiran. Fun apẹrẹ, ẹni to n gbe ni ilu Eko to ti lo ọpọ wakati ninu sunkẹrẹ-fakẹrẹ ọkọ, le ma fẹ ṣe ere ifẹ pẹlu ololufẹ rẹ lẹyin to ba ti de ile tan.


Ko rọrun lati jẹ eeyan nile aye, ẹnikẹni ti ko ba fẹ ṣe ẹru ẹgbẹ rẹ gbọdọ mura si iṣẹ, oju bọrọ ko si ṣe gba ọmọ lọwọ ekurọ. Wahala jijẹ-mimu le mu ki ibalopọ maa run si awọn ẹlomiran. Fun apẹrẹ, ẹni to n gbe ni ilu Eko to ti lo ọpọ wakati ninu sunkẹrẹ-fakẹrẹ ọkọ, le ma fẹ ṣe ere ifẹ pẹlu ololufẹ rẹ lẹyin to ba ti de ile tan. Onimọ nipa ibalopọ kan ni ipinlẹ Eko, Chinwe Adeniyi sọ pe o ṣeeṣe ki ololufẹ ẹni kọ ibalopọ lẹyin ti eeyan ba ti bẹrẹ si n hu awọn iwa kan ti ko tẹẹ lọrun. Chinwe ni "Fun apẹrẹ, ti eeyan ba dede di alara kikan, ololufẹ irufẹ ẹni le maa sa fun to ba ti to akoko ibalopọ." Awọn onimọ sọ pe ibi ti ibalopọ ti bẹrẹ ni ifẹnukonu, fifi ọwọ kan ara ọkọ tabi aya, ati bẹẹ lọ.


Onimọ nipa ibalopọ kan ni ipinlẹ Eko, Chinwe Adeniyi sọ pe o ṣeeṣe ki ololufẹ ẹni kọ ibalopọ lẹyin ti eeyan ba ti bẹrẹ si n hu awọn iwa kan ti ko tẹẹ lọrun. Chinwe ni "Fun apẹrẹ, ti eeyan ba dede di alara kikan, ololufẹ irufẹ ẹni le maa sa fun to ba ti to akoko ibalopọ." Awọn onimọ sọ pe ibi ti ibalopọ ti bẹrẹ ni ifẹnukonu, fifi ọwọ kan ara ọkọ tabi aya, ati bẹẹ lọ. Gẹgẹ bi ohun ti Nelson sọ "Awọn nnkan kekeke bii ki ololufẹ fi ọwọ kan ara wọn, ki wọn di ọwọ ara mu lawujọ, ati bẹẹ lọ le tunbọ jẹ ki ifẹ wọn gbilẹ si, yoo si mu ki ibalopọ rọrun." Onkọwe kan to tun jẹ onimọ nipa ibalopọ nilẹ Amẹrika, Dawn Michael ni ibalopọ ko gbọdọ jẹ ohun ti eeyan yoo maa ṣe loju kan soso, ni ipo kan ati gẹgẹ bii aṣa adayeba ti laa kalẹ. O ni tọkọtaya gbọdọ mu ara ọtọ wọ inu ibalopọ wọn ko le ni ina ninu, ki wọn to le gbadun rẹ daadaa.


Gẹgẹ bi ohun ti Nelson sọ "Awọn nnkan kekeke bii ki ololufẹ fi ọwọ kan ara wọn, ki wọn di ọwọ ara mu lawujọ, ati bẹẹ lọ le tunbọ jẹ ki ifẹ wọn gbilẹ si, yoo si mu ki ibalopọ rọrun." Onkọwe kan to tun jẹ onimọ nipa ibalopọ nilẹ Amẹrika, Dawn Michael ni ibalopọ ko gbọdọ jẹ ohun ti eeyan yoo maa ṣe loju kan soso, ni ipo kan ati gẹgẹ bii aṣa adayeba ti laa kalẹ. O ni tọkọtaya gbọdọ mu ara ọtọ wọ inu ibalopọ wọn ko le ni ina ninu, ki wọn to le gbadun rẹ daadaa. Dokita naa ni ti tọkọ-taya ba kọ lati ṣe eyii, o le tete sun eyikeyi ninu wọn, ki wọn si maa sunra ki fun ololufẹ wọn. Oriṣiriṣi ireti lo ṣeeṣe ko waye ṣaaju ibalopọ, ti awọn ireti yii ba ti pọ ju, paapaa fun ọkunrin, o ṣeeṣe ki irufẹ ọkunrin bẹẹ ma le ṣe to bo ṣe lero tabi bo ṣe yẹ. Nelson ni ti eeyan ba ti n ro bi oun yoo ṣe ṣe daadaa ninu ibalopọ, o ṣeeṣe ki irufẹ ẹni bẹẹ ja ololufẹ rẹ kulẹ.


Dokita naa ni ti tọkọ-taya ba kọ lati ṣe eyii, o le tete sun eyikeyi ninu wọn, ki wọn si maa sunra ki fun ololufẹ wọn. Oriṣiriṣi ireti lo ṣeeṣe ko waye ṣaaju ibalopọ, ti awọn ireti yii ba ti pọ ju, paapaa fun ọkunrin, o ṣeeṣe ki irufẹ ọkunrin bẹẹ ma le ṣe to bo ṣe lero tabi bo ṣe yẹ. Nelson ni ti eeyan ba ti n ro bi oun yoo ṣe ṣe daadaa ninu ibalopọ, o ṣeeṣe ki irufẹ ẹni bẹẹ ja ololufẹ rẹ kulẹ. Awọn onimọ nipa ibalopọ, William Masters ati Virginia Johnson sọ pe eeyan ko nilo lati maa ṣaniyan nipa ibalopọ, o kan ni lati ni ifẹ si ibalopọ nikan ni. Kii ṣe gbogbo eeyan lo nifẹ ibalopọ, awọn miran fẹran ibalopọ bi ounjẹ, bẹẹ si ni awọn miran kọbi ara si. Bi awọn kan ṣe le ni ibalopọ ojojumọ lawọn mii le wa fun ọpọ ọjọ, ọsẹ tabi lai ni ibalopọ, eyii to le fa iṣoro ninu ile fun tọkọ-taya.


Awọn onimọ nipa ibalopọ, William Masters ati Virginia Johnson sọ pe eeyan ko nilo lati maa ṣaniyan nipa ibalopọ, o kan ni lati ni ifẹ si ibalopọ nikan ni. Kii ṣe gbogbo eeyan lo nifẹ ibalopọ, awọn miran fẹran ibalopọ bi ounjẹ, bẹẹ si ni awọn miran kọbi ara si. Bi awọn kan ṣe le ni ibalopọ ojojumọ lawọn mii le wa fun ọpọ ọjọ, ọsẹ tabi lai ni ibalopọ, eyii to le fa iṣoro ninu ile fun tọkọ-taya. Fun irufẹ awọn ti ko kundun ibalopọ bayii, awọn onimọ sọ pe ki wọn maa sun daadaa, ki awọn jẹ awọn oujẹ to le ṣe ara loore ki wọn si tun maa ṣe ere idaraya dede lọna ati ṣẹgun idojukọ naa.


Fun irufẹ awọn ti ko kundun ibalopọ bayii, awọn onimọ sọ pe ki wọn maa sun daadaa, ki awọn jẹ awọn oujẹ to le ṣe ara loore ki wọn si tun maa ṣe ere idaraya dede lọna ati ṣẹgun idojukọ naa.


Rúkèrúdò ẹgbẹ́ òṣèlú PDP l‘Osun tún búrẹ́kẹ́ si

Ẹgbẹ oṣelu PDP nipinlẹ Osun ti fi ọwọ osi juwe ile fun oludiije sipo gomina, to ba Ademola Adeleke du ipo naa, Dotun Babayemi. Ẹsun ti wọn fi kan Babayemi, ti wọn fi yọ ninu ẹgbẹ naa ni pe o n ṣiṣẹ lodi si ẹgbẹ oṣelu ọhun. Nibi ipade awọn akọroyin kan niluu Osogbo, akọwe ẹgbẹ naa lati wọọdu keji niluniluu Gbongan, Ogunleye Bukayo, lo kede igbesẹ naa. Ogunleye ni awọn iwa ti Babayemi n hu, n doju ti ẹgbẹ naa, ati pe o tun n ba orukọ ilu awọn jẹ. O ni awọn gbe igbesẹ lati yọ oludije sipo gomina naa kuro ninu ẹgbẹ ọhun gẹgẹ bii ofin ẹgbẹ naa ṣe sọ, abala ofin kejidinlọgọta, ẹsẹ kinni rẹ. Wayi o, awọn adari ẹgbẹ oṣelu PDP ni ipinlẹ Osun ti fi ontẹ lu iyọnipo Babayemi.


Ogunleye ni awọn iwa ti Babayemi n hu, n doju ti ẹgbẹ naa, ati pe o tun n ba orukọ ilu awọn jẹ. O ni awọn gbe igbesẹ lati yọ oludije sipo gomina naa kuro ninu ẹgbẹ ọhun gẹgẹ bii ofin ẹgbẹ naa ṣe sọ, abala ofin kejidinlọgọta, ẹsẹ kinni rẹ. Wayi o, awọn adari ẹgbẹ oṣelu PDP ni ipinlẹ Osun ti fi ontẹ lu iyọnipo Babayemi. Ninu atẹjade kan ti alaga fidihẹ ẹgbẹ ọhun nipinlẹ Osun, Adekunle Akindele fi lede ni eyi ti jẹyọ. Akindele ni igbesẹ ti ẹka ẹgbẹ naa, to wa ni ijọba ibilẹ Ayedaade gbe, wa ni ibamu pẹlu ofin ẹgbẹ naa. Atẹjade ọhun tun sọko ọrọ si alaga ẹgbẹ oṣelu APC nipinlẹ Osun, Gboyega Falodun, fun bo ṣe maa n da si ọrọ awọn.


Ninu atẹjade kan ti alaga fidihẹ ẹgbẹ ọhun nipinlẹ Osun, Adekunle Akindele fi lede ni eyi ti jẹyọ. Akindele ni igbesẹ ti ẹka ẹgbẹ naa, to wa ni ijọba ibilẹ Ayedaade gbe, wa ni ibamu pẹlu ofin ẹgbẹ naa. Atẹjade ọhun tun sọko ọrọ si alaga ẹgbẹ oṣelu APC nipinlẹ Osun, Gboyega Falodun, fun bo ṣe maa n da si ọrọ awọn. PDP ni bi Falodun ṣe n da si ọrọ Babayemi n fi han pe igbesẹ ti awọn gbe lati yọ Babayemi ninu ẹgbẹ kii ṣe aṣiṣe. Lẹyin naa ni PDP ni ẹnikẹni ninu ẹgbẹ ọhun to ba ṣisẹ lodi si ẹgbẹ yoo jẹ iyan rẹ niṣu. Ẹwẹ, Dotun Babayemi ti fesi si iyọnipo rẹ.


PDP ni bi Falodun ṣe n da si ọrọ Babayemi n fi han pe igbesẹ ti awọn gbe lati yọ Babayemi ninu ẹgbẹ kii ṣe aṣiṣe. Lẹyin naa ni PDP ni ẹnikẹni ninu ẹgbẹ ọhun to ba ṣisẹ lodi si ẹgbẹ yoo jẹ iyan rẹ niṣu. Ẹwẹ, Dotun Babayemi ti fesi si iyọnipo rẹ. Agbẹnusọ Babayemi, Kayode Oladejo sọ pe awọn to yọ Babayemi nipo ko mọ ohun ti wọn n ṣe. O ni “Gbogbo awọn to ṣe ohun ti wọn pe ni iyọnipo Omooba Dotun Bbabayemi kuro ninu ẹgbẹ PDP, ko mọ nnkankan nipa ofin to so ẹgbẹ wa ro.” “Oniyẹyẹ ni awọn ati gbogbo awọn to ran wọn niṣẹ lati yọ Babayemi nipo, nitori ẹni ti araalu fẹran ni Babayemi.” Ti ẹ ko ba gbabe, Babayemi ti kọkọ gbe ẹgbẹ oṣelu naa lọ sile ẹjọ pe Sẹnetọ Ademola Adeleke ko kunju oṣuwọn, to lati du ipo gomina ninu ẹgbẹ ọhun.


Agbẹnusọ Babayemi, Kayode Oladejo sọ pe awọn to yọ Babayemi nipo ko mọ ohun ti wọn n ṣe. O ni “Gbogbo awọn to ṣe ohun ti wọn pe ni iyọnipo Omooba Dotun Bbabayemi kuro ninu ẹgbẹ PDP, ko mọ nnkankan nipa ofin to so ẹgbẹ wa ro.” “Oniyẹyẹ ni awọn ati gbogbo awọn to ran wọn niṣẹ lati yọ Babayemi nipo, nitori ẹni ti araalu fẹran ni Babayemi.” Ti ẹ ko ba gbabe, Babayemi ti kọkọ gbe ẹgbẹ oṣelu naa lọ sile ẹjọ pe Sẹnetọ Ademola Adeleke ko kunju oṣuwọn, to lati du ipo gomina ninu ẹgbẹ ọhun.


Òṣìṣẹ́ ‘Civil Defence’ gbá mí létí, ẹ̀jẹ̀ ń yọ lẹ́nu mi - Ayefele

Gbajumọ akọrin Tungba nni, Oloye Yinka Ayefele ni iroyin gbode lori rẹ laarọ ọjọru pe osisẹ agbofinro kan na a. Bakan naa ni iroyin naa ni ọkunrin agbofinro naa tun ga ibọn lati pa oun. Ọna lati fidi otitọ iroyin naa mulẹ lo mu ka kan si ẹni ti ọrọ naa kan, Yinka Ayefele. Nigba to n ṣalaye fun BBC News Yoruba bi isẹlẹ naa se waye, Ayefele ni lootọ ni isẹlẹ naa waye.. O si sọ bi oṣiṣẹ agbofinro NSCDC naa ṣe gba oun ni ẹ̀ṣẹ́, lasiko toun lọ si ode ere ni ilu Iloro-Ekiti, nipinlẹ Ekiti. Yinka Ayefẹlẹ ṣalaye pe isẹlẹ naa waye bi oun ṣe pari ere tan, ti oun fẹ maa lọ, ni oun wa, gẹgẹ bi iṣe oun, lati fun awọn eeyan ni owo, paapaajulọ awọn agbofinro. “Mo ti fun gbogbo awọn olori awọn osisẹ alaabo to wa nibẹ lowo tan, titi kan awọn ẹṣọ ‘bouncers’ ati awọn ọmọ ita area boys. Bi mo ṣe fẹ maa jade, ẹ si mọ pe ko si bi ẹ ṣe fun awọn areas boys yẹn lowo , to lee kari.


Yinka Ayefẹlẹ ṣalaye pe isẹlẹ naa waye bi oun ṣe pari ere tan, ti oun fẹ maa lọ, ni oun wa, gẹgẹ bi iṣe oun, lati fun awọn eeyan ni owo, paapaajulọ awọn agbofinro. “Mo ti fun gbogbo awọn olori awọn osisẹ alaabo to wa nibẹ lowo tan, titi kan awọn ẹṣọ ‘bouncers’ ati awọn ọmọ ita area boys. Bi mo ṣe fẹ maa jade, ẹ si mọ pe ko si bi ẹ ṣe fun awọn areas boys yẹn lowo , to lee kari. Se ni mo ma n sọ owo soke ki ẹnikẹni to ba le rii mu, ko muu." Ayefele ni ẹgbẹrun lọna ogoji naira toun fẹ da soke yii, ni oun ko dani lasiko ti oun fẹ jade nibi ode ere naa. Ayefẹlẹ ni bi oun ṣe tẹ gilaasi ọkọ oun wa silẹ bayii, ni agbofinro Civil Defence naa ṣadede ki ọwọ bọ inu ọkọ oun, lati ja owo naa gba mọ oun lọwọ.


Se ni mo ma n sọ owo soke ki ẹnikẹni to ba le rii mu, ko muu." Ayefele ni ẹgbẹrun lọna ogoji naira toun fẹ da soke yii, ni oun ko dani lasiko ti oun fẹ jade nibi ode ere naa. Ayefẹlẹ ni bi oun ṣe tẹ gilaasi ọkọ oun wa silẹ bayii, ni agbofinro Civil Defence naa ṣadede ki ọwọ bọ inu ọkọ oun, lati ja owo naa gba mọ oun lọwọ. “Bi mo ṣe sọ pe ki lo fẹ fa gbogbo iyẹn? Ṣebi emi funra mi ni mo duro, lo ba sọ ẹṣẹ si mi lẹnu. Mo wa sọ fun awọn ọmọ mi to wa ninu mọto pe wọn ko gbọdọ jẹ ko lọ.


“Bi mo ṣe sọ pe ki lo fẹ fa gbogbo iyẹn? Ṣebi emi funra mi ni mo duro, lo ba sọ ẹṣẹ si mi lẹnu. Mo wa sọ fun awọn ọmọ mi to wa ninu mọto pe wọn ko gbọdọ jẹ ko lọ. A gbọdọ mọ ọfiisi wọn. Bo ṣe kẹ ibọn niyẹn to bọ siwaju mọto pe oun yoo yinbọn fun ẹnikẹni to ba sun mọ oun.” Ayefẹlẹ ni gbogbo ẹnu oun n ṣẹjẹ pẹlu ẹṣẹ ti oṣiṣẹ sifu difẹnsi naa fun oun, to bẹẹ gẹ ti oun fi nilo lati lọ si ile iwosan lalẹ ọjọ naa, nigba ti oun de ilu Ado Ekiti. Amọ ṣa, gbajumọ olorin naa ni ọga agba ajọ sifu difẹnsi nipinlẹ Ekiti ti wa ba oun ni owurọ ọjọ keji ti iṣẹlẹ naa ṣẹlẹ lati bẹ oun.


A gbọdọ mọ ọfiisi wọn. Bo ṣe kẹ ibọn niyẹn to bọ siwaju mọto pe oun yoo yinbọn fun ẹnikẹni to ba sun mọ oun.” Ayefẹlẹ ni gbogbo ẹnu oun n ṣẹjẹ pẹlu ẹṣẹ ti oṣiṣẹ sifu difẹnsi naa fun oun, to bẹẹ gẹ ti oun fi nilo lati lọ si ile iwosan lalẹ ọjọ naa, nigba ti oun de ilu Ado Ekiti. Amọ ṣa, gbajumọ olorin naa ni ọga agba ajọ sifu difẹnsi nipinlẹ Ekiti ti wa ba oun ni owurọ ọjọ keji ti iṣẹlẹ naa ṣẹlẹ lati bẹ oun. O ni oun si ti jami lori sisọrọ naa sita fun ẹnikẹni, ki o to di pe awọn akọroyin to wa nibi ti iṣẹlẹ naa ti waye gbe iroyin naa sita. O ni wọn se bẹẹ nitori pe inu wọn ko dun si iṣẹlẹ naa. “Mi o sọ fun ẹnikẹni nitori mi o fẹ ki awọn eeyan maa wo pe ṣe Ayefẹlẹ nikan naa ni nigba gbogbo.


O ni oun si ti jami lori sisọrọ naa sita fun ẹnikẹni, ki o to di pe awọn akọroyin to wa nibi ti iṣẹlẹ naa ti waye gbe iroyin naa sita. O ni wọn se bẹẹ nitori pe inu wọn ko dun si iṣẹlẹ naa. “Mi o sọ fun ẹnikẹni nitori mi o fẹ ki awọn eeyan maa wo pe ṣe Ayefẹlẹ nikan naa ni nigba gbogbo. Mi o jẹ ki wọn gbọ nile gan. Koda gbogbo awọn ọmọ mi ti wọn gbọ iroyin naa lori ayelujara ni wọn n beere pe Ọga, nnkan bayii ṣẹlẹ mo dẹ dakẹ. Ọtọ ni eti ti ẹlomiran yoo fi gbọ ọ. Wọn le maa sọ pe Ayefẹlẹ fẹ salọ, ko fẹ fun wọn lowo ni.


Mi o jẹ ki wọn gbọ nile gan. Koda gbogbo awọn ọmọ mi ti wọn gbọ iroyin naa lori ayelujara ni wọn n beere pe Ọga, nnkan bayii ṣẹlẹ mo dẹ dakẹ. Ọtọ ni eti ti ẹlomiran yoo fi gbọ ọ. Wọn le maa sọ pe Ayefẹlẹ fẹ salọ, ko fẹ fun wọn lowo ni. Eyi lo jẹ ki n fa a si kootu Ọlọrun.” Oludasilẹ ileeṣẹ agbohunsafẹfẹ naa ṣalaye pe, oun ti fi ọrọ naa to agbẹjọro oun leti nitori ọjọ iwaju. O fi kun un pe oun si jẹ ko di mimọ fun un pe, bi ohunkohun ba jẹyọ lọjọ iwaju, oun yoo maa mọ ohun to kan ni igbesẹ lati gbe. “Ko nilo ki eeyan maa gbe ẹnikẹni lọ sile ẹjọ lori rẹ.


Eyi lo jẹ ki n fa a si kootu Ọlọrun.” Oludasilẹ ileeṣẹ agbohunsafẹfẹ naa ṣalaye pe, oun ti fi ọrọ naa to agbẹjọro oun leti nitori ọjọ iwaju. O fi kun un pe oun si jẹ ko di mimọ fun un pe, bi ohunkohun ba jẹyọ lọjọ iwaju, oun yoo maa mọ ohun to kan ni igbesẹ lati gbe. “Ko nilo ki eeyan maa gbe ẹnikẹni lọ sile ẹjọ lori rẹ. Osisẹ naa nikan lo da ṣe nnkan yii. Ẹru kan lo maa n mu ni bu igba ẹru. Awọn ọga rẹ ko ran an ni iṣẹ to jẹ yẹn.


Osisẹ naa nikan lo da ṣe nnkan yii. Ẹru kan lo maa n mu ni bu igba ẹru. Awọn ọga rẹ ko ran an ni iṣẹ to jẹ yẹn. Awọn akẹgbẹ rẹ gan ko mọ pe o hu iwa yii.”


Awọn akẹgbẹ rẹ gan ko mọ pe o hu iwa yii.”


Wo iye ìgbà tí ìjọba àpapọ̀ tí yáwó lábẹ́ àkóso Buhari

Ní ọdún 2015 nígbà tí Ààrẹ Muhammadu Buhari yóò fi gba àkóso lọ́wọ́ ìjọba àná, $7.35 bn ni gbèsè ilẹ̀ òkèrè jẹ́. Sùgbọ́n nigba tó ma fi di oṣù kejìlá ọdún 2016 , gbèsè náà ti di $7.84 bn. Ní ìpárí ọdún 2017, gbèsè náà padà sí bílíọ̀nù 7.35 dọ́là ṣùgbọ́n tó ma fi di oṣù Kejìlá ọdún 2018 gbèsè náà ti di $21. 04 bn. Ní ọdún 2019 ló di $23.11 bn tó sì tún fò di $28.57 bn ní ọdún 2020. Níbò ni Nàìjíríà ń lọ lórí ọ̀rọ̀ gbèsè ni ohun tí àwọn ènìyàn ń bèèrè báyìí.


04 bn. Ní ọdún 2019 ló di $23.11 bn tó sì tún fò di $28.57 bn ní ọdún 2020. Níbò ni Nàìjíríà ń lọ lórí ọ̀rọ̀ gbèsè ni ohun tí àwọn ènìyàn ń bèèrè báyìí. Ìjọba Nàìjíríà ti kéde wí pé ní òun yóò yá tírílíọ̀nù mọ́kànlá náírà ní ọdún tó ń bọ̀. Bákan náà ni wọ́n ní ó ṣeéṣe kí àwọn tún ta àwọn ohun ìní orílẹ̀ ede yìí kan láti lè rí pwó fi ṣe àwọn iṣẹ́ tó wà nínú àbá ìsúná ọdún 2023. Mínísítà fún ètò ìsúná Nàìjíríà, Zainab Ahmed ló kéde ọ̀rọ̀ yìí ní ọjọ́ Ajé ọjọ́ Kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù Kẹjọ ọdun 2022 nígbà tó ń ṣe àtúpalẹ̀ bí wọ́n yóò ṣe ná owó fún ọdún méjì láti ọdún 2023 sí 2025.


Ìjọba Nàìjíríà ti kéde wí pé ní òun yóò yá tírílíọ̀nù mọ́kànlá náírà ní ọdún tó ń bọ̀. Bákan náà ni wọ́n ní ó ṣeéṣe kí àwọn tún ta àwọn ohun ìní orílẹ̀ ede yìí kan láti lè rí pwó fi ṣe àwọn iṣẹ́ tó wà nínú àbá ìsúná ọdún 2023. Mínísítà fún ètò ìsúná Nàìjíríà, Zainab Ahmed ló kéde ọ̀rọ̀ yìí ní ọjọ́ Ajé ọjọ́ Kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù Kẹjọ ọdun 2022 nígbà tó ń ṣe àtúpalẹ̀ bí wọ́n yóò ṣe ná owó fún ọdún méjì láti ọdún 2023 sí 2025. Ahmed ṣàlàyé pé tí Nàìjíríà bá sì ń ṣe ìrànwọ́ orí epo bẹntiróòlù fún gbogbo ọdún 2023, owó tí Nàìjíríà ma nílò láti le mú kí wọ́n ṣe àmúṣẹ àwọn ohun tó wà lórí àbá ìsúná jẹ́ tírílíọ̀nù mẹ́tàlá dín díẹ̀. Ó fi kun pé tí ìjọba bá mú àdínkù bá ìgbà tí wọ́n yóò ṣe ìrànwọ́ orí epo bẹntiróòlù di ìbẹ̀rẹ̀ ọdún di àárín ọdún owó tí ìjọba ma nílò jẹ́ tírílíọ̀nù mọ́kànlá lé díẹ̀. Ó síwájú pé owó ìrànwọ́ tí ìjọba ń ṣe lórí epo bẹntiróòlù yóò tírílíọ̀nù mẹ́ta lé ọwọ́ mẹ́ta ní ọdún tó ń bọ̀.


Ahmed ṣàlàyé pé tí Nàìjíríà bá sì ń ṣe ìrànwọ́ orí epo bẹntiróòlù fún gbogbo ọdún 2023, owó tí Nàìjíríà ma nílò láti le mú kí wọ́n ṣe àmúṣẹ àwọn ohun tó wà lórí àbá ìsúná jẹ́ tírílíọ̀nù mẹ́tàlá dín díẹ̀. Ó fi kun pé tí ìjọba bá mú àdínkù bá ìgbà tí wọ́n yóò ṣe ìrànwọ́ orí epo bẹntiróòlù di ìbẹ̀rẹ̀ ọdún di àárín ọdún owó tí ìjọba ma nílò jẹ́ tírílíọ̀nù mọ́kànlá lé díẹ̀. Ó síwájú pé owó ìrànwọ́ tí ìjọba ń ṣe lórí epo bẹntiróòlù yóò tírílíọ̀nù mẹ́ta lé ọwọ́ mẹ́ta ní ọdún tó ń bọ̀. Ní kété tí ìjọba ti kéde wí pé àwọn nílò láti yá owó mìíràn ni àwọn ọmọ Nàìjíríà ti fi igbé bọnu lórí ayélujára wí pé ṣe gbèsè kọ́ ni yóò pa Nàìjíríà run báyìí. Àwọn ènìyàn ní ní ṣe ló yẹ kí ìjọba wá ọ̀nà l;ati tán gbogbo ìṣòro tó ń kojú orílẹ̀ èdè Nàìjíríà dípò yíyá owó ní gbogbo ìgbà láìsí ohun tí wọn yóò fi hàn fun. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ènìyàn ló ń sọ wí pé ṣe èyí kìí ọ̀nà láti tún fi ìwà àjẹbánu tó ń fi ojoojúmọ́ gbokùn si ní Nàìjíríà.


Ní kété tí ìjọba ti kéde wí pé àwọn nílò láti yá owó mìíràn ni àwọn ọmọ Nàìjíríà ti fi igbé bọnu lórí ayélujára wí pé ṣe gbèsè kọ́ ni yóò pa Nàìjíríà run báyìí. Àwọn ènìyàn ní ní ṣe ló yẹ kí ìjọba wá ọ̀nà l;ati tán gbogbo ìṣòro tó ń kojú orílẹ̀ èdè Nàìjíríà dípò yíyá owó ní gbogbo ìgbà láìsí ohun tí wọn yóò fi hàn fun. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ènìyàn ló ń sọ wí pé ṣe èyí kìí ọ̀nà láti tún fi ìwà àjẹbánu tó ń fi ojoojúmọ́ gbokùn si ní Nàìjíríà. Bákan náà ni àwọn mìíràn ní ìgbésẹ̀ yìí yóò túnbọ̀ mú kí owó náírà já kulẹ̀ sí ní ọjà àgbáyé.


Bákan náà ni àwọn mìíràn ní ìgbésẹ̀ yìí yóò túnbọ̀ mú kí owó náírà já kulẹ̀ sí ní ọjà àgbáyé.


Ó dídì ọjọ́ méjì ní mó fí jẹ́yá fẹsùn pé mo ní Ajẹ́ - Amarachi

Arabinrin Amarachi Okechi ti salaye ohun ti oju rẹ ri lẹyin ti wọn fẹsun pe o ni ajẹ ni agbegbe Umueghu ni Ipinlẹ Abia. Awọn eeyan to wa nibi iṣẹlẹ naa ni okun ni wọn fi de obinrin naa, ti wọn si wọ lọ sínu ọja nibi ti wọn ti da sẹria fun. Nigba ti Okechi ba BBC  sọrọ, o nipe iyawo aburo ọkọ oun, Arabinrin Patience Obinna lo fẹsun kan oun ati pe oun lọwọ ninu lasigbo to sẹlẹ si awọn ọmọ rẹ ati bi ọkọ rẹ ṣe ku. O ni kete ti awọn araalu gbọ sì iṣẹlẹ naa, ni wọn mori le ile alawo nibi ti wọn ti fìdi ẹ mule pe, ajẹ ni oun. “Wọn fẹsun kan an pe ajẹ ni mi, wọn wa si ile mi, wọn lu mi fun odidi ọjọ meji. “Nigba ti wọn tu ile, wọn ko ri nkankan.


O ni kete ti awọn araalu gbọ sì iṣẹlẹ naa, ni wọn mori le ile alawo nibi ti wọn ti fìdi ẹ mule pe, ajẹ ni oun. “Wọn fẹsun kan an pe ajẹ ni mi, wọn wa si ile mi, wọn lu mi fun odidi ọjọ meji. “Nigba ti wọn tu ile, wọn ko ri nkankan. “Awọn agbagba ilu wa nibẹ ati awọn obinrin ilu, sugbọn wọn kuna lati gbami silẹ lọwọ awọn eeyan to lumi.” Ọmọ Amarachi Okechi, Arabinrin Onyinyechi ni ọpọlọpe igbe oun to de ọdọ iyawo gomina ipinlẹ Abia, awọn ọdọ naa ti pinnu lati fi lulu pa iya oun nitori ẹsẹ ti ko mọ di. Pẹlu omije o wa rọ ijọba lati fi sinku ofin awọn ọdọ to ṣeṣe ibi naa nitori isẹlẹ na ti jẹ ki awọn eeyan pe iya oun ni ajẹ. “Lọwọ bayi, a ti sa kuro ni agbegbe naa nitori bi wọn ṣe ba orukọ iya mi jẹ.''


“Awọn agbagba ilu wa nibẹ ati awọn obinrin ilu, sugbọn wọn kuna lati gbami silẹ lọwọ awọn eeyan to lumi.” Ọmọ Amarachi Okechi, Arabinrin Onyinyechi ni ọpọlọpe igbe oun to de ọdọ iyawo gomina ipinlẹ Abia, awọn ọdọ naa ti pinnu lati fi lulu pa iya oun nitori ẹsẹ ti ko mọ di. Pẹlu omije o wa rọ ijọba lati fi sinku ofin awọn ọdọ to ṣeṣe ibi naa nitori isẹlẹ na ti jẹ ki awọn eeyan pe iya oun ni ajẹ. “Lọwọ bayi, a ti sa kuro ni agbegbe naa nitori bi wọn ṣe ba orukọ iya mi jẹ.'' “Wọn  fẹ le gbẹmi iya mi lọwọ lulu. Wọn gbe wọn ju silẹ mọjumọ sinu ọja pẹlu bi wọn ṣe de wọn lokun.'' “Lọjọ kẹji, wọn tun tẹsiwaju nibi lulu ti wọn si ni ki iya mi mu wọn lọ sibi to ti ṣe ogun ika si ọmọ aburo baba mi.''


“Wọn  fẹ le gbẹmi iya mi lọwọ lulu. Wọn gbe wọn ju silẹ mọjumọ sinu ọja pẹlu bi wọn ṣe de wọn lokun.'' “Lọjọ kẹji, wọn tun tẹsiwaju nibi lulu ti wọn si ni ki iya mi mu wọn lọ sibi to ti ṣe ogun ika si ọmọ aburo baba mi.'' “Sugbọn iya mi ni oun ko mọ ile alawo kankan nitori ile ijọsin ni wón ti n jọsim fun Ọlọrun.'' “Ipinlẹ Eko ni mo wa ti mo si n fi owo ransẹ lati san gbese nitori lẹyin ti wọn bẹrẹ lulu yii, awọn ti iya mi jẹ lowo yari pe wọn gbọdọ san owo ti wọn jẹ wọn'' “Owo ti mo fi ransẹ jẹ ẹgbẹrun lọna ọgọrin naira sugbọn awọn ọdọ yii si kọ lati jẹ ki awọn ti iyawo ran wa si agbegbe naa gbe iya mi lọ.'' “Won ni iya mi gbọdọ fun wọn ni ọti ati ogogoro lati mu.” Eze Amaegbuato ti ilu Nkpa, Christopher Chibuike Izuo ba BBC News sọrọ, o ni oun iyalẹnu lo jẹ fun awọn oloye ilu nitori awọn ko mọ nipa isẹlẹ naa.


“Sugbọn iya mi ni oun ko mọ ile alawo kankan nitori ile ijọsin ni wón ti n jọsim fun Ọlọrun.'' “Ipinlẹ Eko ni mo wa ti mo si n fi owo ransẹ lati san gbese nitori lẹyin ti wọn bẹrẹ lulu yii, awọn ti iya mi jẹ lowo yari pe wọn gbọdọ san owo ti wọn jẹ wọn'' “Owo ti mo fi ransẹ jẹ ẹgbẹrun lọna ọgọrin naira sugbọn awọn ọdọ yii si kọ lati jẹ ki awọn ti iyawo ran wa si agbegbe naa gbe iya mi lọ.'' “Won ni iya mi gbọdọ fun wọn ni ọti ati ogogoro lati mu.” Eze Amaegbuato ti ilu Nkpa, Christopher Chibuike Izuo ba BBC News sọrọ, o ni oun iyalẹnu lo jẹ fun awọn oloye ilu nitori awọn ko mọ nipa isẹlẹ naa. Izuo ni ilu alaafia ni Nkpa ni bi agbegbe Umueghu ti isẹlẹ naa ti waye wa. O ni oun ti igba ipe lati ọdọ gomina ati awọn olopaa lori isẹlẹ . “Awọn ọdọ ni awọn ko ara wọn jọ lati wu iwa labi yii nitori wọn ko fi to awọo olori ilu leti nipa erongba wọn Obinrin kan tí orukọ rẹ jẹ Amarachi Okechi, ni awọn eeyan agbegbe Umueghu ni Ipinlẹ Abia, lu ni alubami lẹyin ti ọkan lara awọn mọlẹbi rẹ fẹsun kan pe o ni ajẹ.


Izuo ni ilu alaafia ni Nkpa ni bi agbegbe Umueghu ti isẹlẹ naa ti waye wa. O ni oun ti igba ipe lati ọdọ gomina ati awọn olopaa lori isẹlẹ . “Awọn ọdọ ni awọn ko ara wọn jọ lati wu iwa labi yii nitori wọn ko fi to awọo olori ilu leti nipa erongba wọn Obinrin kan tí orukọ rẹ jẹ Amarachi Okechi, ni awọn eeyan agbegbe Umueghu ni Ipinlẹ Abia, lu ni alubami lẹyin ti ọkan lara awọn mọlẹbi rẹ fẹsun kan pe o ni ajẹ. Awọn eeyan to wa nibi iṣẹlẹ naa ni okun ni wọn fi de obinrin naa, ti wọn si wọ lọ sínu ọja nibi ti wọn ti da sẹria fun. Iroyin ti a gbọ nipe iyawo aburo ọkọ arbinrin lo fẹsun kan ń pe, o lọwọ ninu lasigbo to sẹlẹ si ọmọ oun. Iroyin naa ni, kete tawọn araalu gbọ sì iṣẹlẹ naa, ni wọn mori le ile alawo níbi ti wọn ti fìdí ẹ mule pe, ajẹ ni Amarachi Okechi.


Awọn eeyan to wa nibi iṣẹlẹ naa ni okun ni wọn fi de obinrin naa, ti wọn si wọ lọ sínu ọja nibi ti wọn ti da sẹria fun. Iroyin ti a gbọ nipe iyawo aburo ọkọ arbinrin lo fẹsun kan ń pe, o lọwọ ninu lasigbo to sẹlẹ si ọmọ oun. Iroyin naa ni, kete tawọn araalu gbọ sì iṣẹlẹ naa, ni wọn mori le ile alawo níbi ti wọn ti fìdí ẹ mule pe, ajẹ ni Amarachi Okechi. Kete ti alawo kede pe ajẹ ni arabinrin naa, ni awọn eeyan fi tipatipa mu  lọ síbi tí wọn ti lu ni alubami. Awọn araalu naa ni wọn ko fun ẹnìkẹni ni anfani lati gba obinrin naa silẹ, tí wọn sì tun gbe bí wọn ṣe na si ori ayelujara. Ileeṣẹ BBC  kan sì ọmọ Amarachi Okechi, tí orukọ rẹ jẹ Onyinye Okechi, tí o si ni pe Iyawo ẹgbọn oun lo fẹsun ajẹ kan iya oun.


Kete ti alawo kede pe ajẹ ni arabinrin naa, ni awọn eeyan fi tipatipa mu  lọ síbi tí wọn ti lu ni alubami. Awọn araalu naa ni wọn ko fun ẹnìkẹni ni anfani lati gba obinrin naa silẹ, tí wọn sì tun gbe bí wọn ṣe na si ori ayelujara. Ileeṣẹ BBC  kan sì ọmọ Amarachi Okechi, tí orukọ rẹ jẹ Onyinye Okechi, tí o si ni pe Iyawo ẹgbọn oun lo fẹsun ajẹ kan iya oun. O ni "Iyawo ẹgbọn mi to jẹ opo lo ni iya mi lo pa ọkọ oun." "Nigba ti ọmọ rẹ ṣe aarẹ, o ni iya mi lo wa nidi rẹ. "Ṣugbọn iya mi ni oun ko mọ nkankan nípa iṣẹlẹ naa ati pe ko gbe ọmọ rẹ lọ si ile iwosan.


O ni "Iyawo ẹgbọn mi to jẹ opo lo ni iya mi lo pa ọkọ oun." "Nigba ti ọmọ rẹ ṣe aarẹ, o ni iya mi lo wa nidi rẹ. "Ṣugbọn iya mi ni oun ko mọ nkankan nípa iṣẹlẹ naa ati pe ko gbe ọmọ rẹ lọ si ile iwosan. "Ṣugbọn o kuna lati ṣe bẹẹ, tí ó sì bẹrẹ si ni ma ro kaakiri pe ajẹ ni iya mi. "Eyi bí iya mi ninu, to fẹjọ sun awọn olori ilu. "Onyinye tẹsiwaju pe awọn olori ilu pe alawo lati se iwadi lori ẹsun tí wọn fi kan, o sì ransẹ pe iya mi.


"Ṣugbọn o kuna lati ṣe bẹẹ, tí ó sì bẹrẹ si ni ma ro kaakiri pe ajẹ ni iya mi. "Eyi bí iya mi ninu, to fẹjọ sun awọn olori ilu. "Onyinye tẹsiwaju pe awọn olori ilu pe alawo lati se iwadi lori ẹsun tí wọn fi kan, o sì ransẹ pe iya mi. O ni oun ko faramọ sugbon iya oun ni igbati inu oun mọ, ko ni si nkankan. "Nigba ti wọn de ọdọ alawo,  o ni ajẹ ni iya mi, ti wọn si bẹrẹ si ni ma a lu u. " Wọn lọ ile wa, wọn de iya mi lokun, wọn ni ti ko ba jẹwọ, awọn ko ni fi silẹ."


O ni oun ko faramọ sugbon iya oun ni igbati inu oun mọ, ko ni si nkankan. "Nigba ti wọn de ọdọ alawo,  o ni ajẹ ni iya mi, ti wọn si bẹrẹ si ni ma a lu u. " Wọn lọ ile wa, wọn de iya mi lokun, wọn ni ti ko ba jẹwọ, awọn ko ni fi silẹ." Bakan naa ni iyawo gomina ipinlẹ Abia, Nkechi Ikpeazu tí bu ẹnu atẹ lu iṣẹlẹ naa lẹyin ti o sure lati dola ẹmi arabinrin naa. Bakan naa lo ni ki wọn gbe obinrin ọhun lọ sile iwosan. Ikpeazu ni ìwà naa lo buru, tori wọn mọọmọ fi iya jẹ obinrin naa ni.


Bakan naa ni iyawo gomina ipinlẹ Abia, Nkechi Ikpeazu tí bu ẹnu atẹ lu iṣẹlẹ naa lẹyin ti o sure lati dola ẹmi arabinrin naa. Bakan naa lo ni ki wọn gbe obinrin ọhun lọ sile iwosan. Ikpeazu ni ìwà naa lo buru, tori wọn mọọmọ fi iya jẹ obinrin naa ni.


Ìjọba Eko pàṣẹ kí ọlọ́pàá mú agbaṣẹ́ṣe tó ń kọ́ ilé alájà méje tó dàwó

Ijọba ipinlẹ Eko ti paṣẹ ki wọn fi ṣikun ofin mu alagbaṣe, to fi mọ awọn oṣiṣẹ to n kọ ile alaja meje kan to to dawo lagbegbe Lekki lọjọ Aiku. Kọmiṣọna to n ri si ile kikọ ati ato ilu nipinlẹ Eko, Idris Salako lo kede bẹẹ lasiko to bẹ ile naa wo ninu atẹjade kan. Salako ni awọn to n ṣisẹ ile ọhun ko tẹle ofin to rọ mọ ile kikọ nipinlẹ Eko, wọn si gbọdọ foju wina ofin. O ni “Ki eeyan to kọ ile, o gbọdọ gba aṣẹ lọwọ awọn ileeṣẹ ijọba to yẹ, ko si kọ ile naa gẹgẹ bii alakalẹ iwe aṣẹ to gba.” Salako ni iwadii ti bẹrẹ lori ile naa to dawo lati mọ eredi ohun to jẹ ki ile ọhun wo lulẹ. Atẹjade naa ni “Awọn ọlọpaa ti n wa agbaṣẹṣe to n kọ ile naa ati gbogbo awọn to lọwọ ninu rẹ bii ayaworan ile, awọn mọlemọle to fi mọ amojuẹrọ.” O ni ijọba ipinlẹ Eko yoo ri daju pe awọn agbaṣẹṣe ile bẹrẹ si n tẹle gbogbo ofin to rọ mọ ile kikọ ki irufẹ iṣẹlẹ bẹẹ ma baa waye mọ. Lẹyin naa lo ke si awọn eeyan ipinlẹ Eko lati fọwọsowọpọ pẹlu ijọba lori ile kikọ nipinlẹ naa fun anfani gbogbo mutumuwa. Ki lo ti ṣẹlẹ ṣaaju?


Atẹjade naa ni “Awọn ọlọpaa ti n wa agbaṣẹṣe to n kọ ile naa ati gbogbo awọn to lọwọ ninu rẹ bii ayaworan ile, awọn mọlemọle to fi mọ amojuẹrọ.” O ni ijọba ipinlẹ Eko yoo ri daju pe awọn agbaṣẹṣe ile bẹrẹ si n tẹle gbogbo ofin to rọ mọ ile kikọ ki irufẹ iṣẹlẹ bẹẹ ma baa waye mọ. Lẹyin naa lo ke si awọn eeyan ipinlẹ Eko lati fọwọsowọpọ pẹlu ijọba lori ile kikọ nipinlẹ naa fun anfani gbogbo mutumuwa. Ki lo ti ṣẹlẹ ṣaaju? Eeyan mẹfa ti ha sabẹ ile alaja meje kan to dawo lagbegbe Sand field, to wa ni Lekki, nillu Eko. Awọn adoola ẹmi ti wa nibi ti isẹlẹ naa ti waye lasiko ti a n ko iroyin yii jọ. Ninu atẹjade kan ti ajọ to n ri si iṣẹlẹ pajawiri ni Naijiria, NEMA, fi ṣọwọ si awọn akọroyin, wọn ni awọn ti ri oku eeyan meji yọ labẹ ile naa.


Eeyan mẹfa ti ha sabẹ ile alaja meje kan to dawo lagbegbe Sand field, to wa ni Lekki, nillu Eko. Awọn adoola ẹmi ti wa nibi ti isẹlẹ naa ti waye lasiko ti a n ko iroyin yii jọ. Ninu atẹjade kan ti ajọ to n ri si iṣẹlẹ pajawiri ni Naijiria, NEMA, fi ṣọwọ si awọn akọroyin, wọn ni awọn ti ri oku eeyan meji yọ labẹ ile naa. Atẹjade ọhun ni “Ile alaja meje kan ti dawo ni adugbo Oba Idowu lẹba ile iwosan Avi Maria, lagbegbe ibudokọ Sand Field, ni Lekki.” “A gbọ pe eeyan mẹfa lo ha sabẹ ile naa, awọn oṣiṣẹ ajọ to n ri si iṣẹlẹ pajawiri l’Eko, LASEMA ati ọlọpaa ti wa nibẹ.” “A ti ri oku eeyan meji yọ.” Ọga agba ajọ LASEMA, Olufemi Oke-Osanyintolu sọ pe ni kete ti awọn gba ipe pajawiri lori iṣẹlẹ naa lawọn ko awọn akọṣẹmọṣẹ adoola ẹmi lọ sibe. O ni “Nigab ti a de ibẹ, a ba ile alaja meje naa ti wọn  kọ lọwọ to ti dawo, a si gbọ pe awọn eeyan mẹfa lo ha sabẹ rẹ.” Oke-Osanyintolu ni iṣẹ ti  lọ lọwọ lati doola awọn eeyan to ha sabẹ ile ọhu to dawo.


Atẹjade ọhun ni “Ile alaja meje kan ti dawo ni adugbo Oba Idowu lẹba ile iwosan Avi Maria, lagbegbe ibudokọ Sand Field, ni Lekki.” “A gbọ pe eeyan mẹfa lo ha sabẹ ile naa, awọn oṣiṣẹ ajọ to n ri si iṣẹlẹ pajawiri l’Eko, LASEMA ati ọlọpaa ti wa nibẹ.” “A ti ri oku eeyan meji yọ.” Ọga agba ajọ LASEMA, Olufemi Oke-Osanyintolu sọ pe ni kete ti awọn gba ipe pajawiri lori iṣẹlẹ naa lawọn ko awọn akọṣẹmọṣẹ adoola ẹmi lọ sibe. O ni “Nigab ti a de ibẹ, a ba ile alaja meje naa ti wọn  kọ lọwọ to ti dawo, a si gbọ pe awọn eeyan mẹfa lo ha sabẹ rẹ.” Oke-Osanyintolu ni iṣẹ ti  lọ lọwọ lati doola awọn eeyan to ha sabẹ ile ọhu to dawo.


Wọ́n lẹ̀ mí lókò nígboro torí àwòrán ìhòhò mi tó lu sórí ayélujára - Òṣeré tíátà

Oṣere tiata kan ni ẹkun ariwa, lagbo Kannywood, Safiya Yusuf, ti awọn eeyan ariwa Naijiria mọ sì 'Safara'u,' ti sọrọ lori riri rẹ lẹyin ti aworan ihoho rẹ bọ sì orí ayelujara. Safiya ni odidi oṣu mẹta ni oun lo ninu ile lẹyin ti foran naa  bọsi ori ayelujara. Safiya lo di ilumọọka lẹyin to kopa ninu ere sinima Kwana Casa 'in'. Ninu ifọrọwerọ rẹ pẹlu BBC News, Safiya salaye pe oun ti gba ìsinmi lẹnu isẹ tiata, lati ni asiko fun isẹ orin tí oun yan layo. O tẹsiwaju pe lẹyin iṣẹlẹ naa ni ọpọlọpọ eeyan bẹrẹ si bu oun, ti wọn ba ti pade oun níbi kibi. "Igba ti fọnran ihoho mi bọ sorí ayelujara jẹ igba manigbagbe ninu igbesi aye mi nítorí mo lo oṣu mẹta ninu ile lai fi oju gaani ilẹkun abawọle wa.


Ninu ifọrọwerọ rẹ pẹlu BBC News, Safiya salaye pe oun ti gba ìsinmi lẹnu isẹ tiata, lati ni asiko fun isẹ orin tí oun yan layo. O tẹsiwaju pe lẹyin iṣẹlẹ naa ni ọpọlọpọ eeyan bẹrẹ si bu oun, ti wọn ba ti pade oun níbi kibi. "Igba ti fọnran ihoho mi bọ sorí ayelujara jẹ igba manigbagbe ninu igbesi aye mi nítorí mo lo oṣu mẹta ninu ile lai fi oju gaani ilẹkun abawọle wa. Mo kan wa ninu ile." "Nigba ti mo wa ṣe ọkan akin lati bọ sita, ọpọlọpọ eeyan lo bẹrẹ si n ma bu mi, koda mo ranti ẹni kan to lẹ mi ni oko. "Safiya tẹ siwaju pe ti ko ba ṣe ọpẹlopẹ awọn mọlẹbi oun ti wọn duro ti oun, omi o ba pọju ọka lọ.


Mo kan wa ninu ile." "Nigba ti mo wa ṣe ọkan akin lati bọ sita, ọpọlọpọ eeyan lo bẹrẹ si n ma bu mi, koda mo ranti ẹni kan to lẹ mi ni oko. "Safiya tẹ siwaju pe ti ko ba ṣe ọpẹlopẹ awọn mọlẹbi oun ti wọn duro ti oun, omi o ba pọju ọka lọ. "Mo dupẹ gan-an lọwọ awọn mọlẹbi mi nítorí pe awọn ni wọn ran mi lọwọ nigba isoro lati bọ ninu rogbodiyan naa. Awọn ẹgbọn mi, awọn obi mi ati gbogbo mọlẹbi pata ni wọn duro timi.” Safiya ni ko si nkan ti o jọ mọ pe wọn le oun kuro lawujọ awọn oṣere tiata, ó ni fura oun ni oun gba ìsinmi fun igba diẹ. Safiya sọrọ imura pe lọpọ igba, ko wu oun lati ma wọ asọ ibile nítorí pe wọn ko fi kọ oun lati kekere.


"Mo dupẹ gan-an lọwọ awọn mọlẹbi mi nítorí pe awọn ni wọn ran mi lọwọ nigba isoro lati bọ ninu rogbodiyan naa. Awọn ẹgbọn mi, awọn obi mi ati gbogbo mọlẹbi pata ni wọn duro timi.” Safiya ni ko si nkan ti o jọ mọ pe wọn le oun kuro lawujọ awọn oṣere tiata, ó ni fura oun ni oun gba ìsinmi fun igba diẹ. Safiya sọrọ imura pe lọpọ igba, ko wu oun lati ma wọ asọ ibile nítorí pe wọn ko fi kọ oun lati kekere. O ni imura asa oyinbo lo mọ oun lara julọ. Safiya tun salaye idi to fi jẹ pe awọn ọkunrin nìkan ni oun ba kọrin papọ. O ni kii ṣe wipe oun ko fẹ ba obinrin kọrin sugbọn oun ko ti rí obìnrin ti yoo ba oun kọrin papọ bayii.


O ni imura asa oyinbo lo mọ oun lara julọ. Safiya tun salaye idi to fi jẹ pe awọn ọkunrin nìkan ni oun ba kọrin papọ. O ni kii ṣe wipe oun ko fẹ ba obinrin kọrin sugbọn oun ko ti rí obìnrin ti yoo ba oun kọrin papọ bayii. "Emi ko ti rí obìnrin tí ma ba kọrin, nítorí rẹ ni lo fi jẹ pe ọkùnrin nikan ni mo n ba kọrin. "Alaye miran ni wipe pupọ lara awọn tí a jọ dagba lo jẹ ọkùnrin, emi nkan ni obìnrin. Nítorí rẹ ni ko fi jẹ ohun iyalenu fun mi."


"Emi ko ti rí obìnrin tí ma ba kọrin, nítorí rẹ ni lo fi jẹ pe ọkùnrin nikan ni mo n ba kọrin. "Alaye miran ni wipe pupọ lara awọn tí a jọ dagba lo jẹ ọkùnrin, emi nkan ni obìnrin. Nítorí rẹ ni ko fi jẹ ohun iyalenu fun mi."


Wo ìgbésẹ̀ tí iléeṣẹ́ Civil Defence ń gbé lórí ìkọlù sí Yinka Ayefele

Ajọ alaabo Civil Defence (NSCDC) tí n gbe igbesẹ lori ikọlu ti ọkan lara awọn osisẹ ajọ naa se si gbajumọ akọrin Tungba nni, Yinka Ayefele. Ileesẹ Civil Defence naa  lo ti wa tọrọ aforijin lọwọ akọrin Tungba nni, Yinka Ayefele Bakan naa nileesẹ NSCDC tun kede pe oun ti bẹrẹ iwadi lori bi ọkan lara awọn osisẹ ajọ naa se kọlu gbajugbaja akọrin naa. Saaju la ti mu ẹkunrẹrẹ iroyin wa fun yin nipa bi isẹlẹ naa se waye lati ẹnu Yinka Ayefẹlẹ funra rẹ. Isẹlẹ naa si ni Ayefele sọ pe o waye nilu Iloro Ekiti lasiko to lọ sere fun alariya kan. Ajọ NSCDC tí wa bu ẹnu atẹ lu iṣẹlẹ naa, to si salaye pe oun tí bẹrẹ iwadi lori osisẹ rẹ to lọwọ ninu ikọlu naa. Ninu atẹjade tí agbẹnusọ fajọ NSCDC, Olusola Odumosu, fi ransẹ si awọn akọroyin lọjọbọ, o ní irufẹ iwa naa ni ajọ ọhun lodi si pupọ. O ni ajọ naa ko ni fi aye silẹ fun osisẹ kankan lati se awọn araalu ni ìṣekúṣe.


Isẹlẹ naa si ni Ayefele sọ pe o waye nilu Iloro Ekiti lasiko to lọ sere fun alariya kan. Ajọ NSCDC tí wa bu ẹnu atẹ lu iṣẹlẹ naa, to si salaye pe oun tí bẹrẹ iwadi lori osisẹ rẹ to lọwọ ninu ikọlu naa. Ninu atẹjade tí agbẹnusọ fajọ NSCDC, Olusola Odumosu, fi ransẹ si awọn akọroyin lọjọbọ, o ní irufẹ iwa naa ni ajọ ọhun lodi si pupọ. O ni ajọ naa ko ni fi aye silẹ fun osisẹ kankan lati se awọn araalu ni ìṣekúṣe. Odumosu wa ni ajọ NSCDC tọrọ aforijin lọwọ Dokita Yinka Ayefele ati awọn alátilẹyin wọn ati pe awọn ti bẹrẹ iwadi lori iṣẹlẹ naa. O ni Ọga agba ajọ NSCDC tí pa lasẹ pe ki awọn ṣe awari osisẹ agbofinro naa, kí wọn si fi ransẹ sì ìlu Abuja fun ijiya to tọ. "Ajọ NSCDC labẹ alaga Dokita Ahmed Abubakar Audi lodi si irufẹ iwa ọdaran to lese ijamba sì ẹmi ati dukia awọn ọmọ Orilẹede Naijiria.


Odumosu wa ni ajọ NSCDC tọrọ aforijin lọwọ Dokita Yinka Ayefele ati awọn alátilẹyin wọn ati pe awọn ti bẹrẹ iwadi lori iṣẹlẹ naa. O ni Ọga agba ajọ NSCDC tí pa lasẹ pe ki awọn ṣe awari osisẹ agbofinro naa, kí wọn si fi ransẹ sì ìlu Abuja fun ijiya to tọ. "Ajọ NSCDC labẹ alaga Dokita Ahmed Abubakar Audi lodi si irufẹ iwa ọdaran to lese ijamba sì ẹmi ati dukia awọn ọmọ Orilẹede Naijiria. "A ko fi aye silẹ fun irufẹ iwa yíi nítorí ko ba ofin mu." Ọga agba NSCDC tí palasẹ kí wọn ṣe afihan awọn osisẹ agbofinro to lọwọ ninu ikọlu naa, kí wọn si wọn si wa silu Abuja fun ijiya to tọ." Yinka Ayefẹlẹ ṣalaye  fun BBC Yoruba pe isẹlẹ naa waye bi oun ṣe pari ere tan, ti oun fẹ maa lọ.


"A ko fi aye silẹ fun irufẹ iwa yíi nítorí ko ba ofin mu." Ọga agba NSCDC tí palasẹ kí wọn ṣe afihan awọn osisẹ agbofinro to lọwọ ninu ikọlu naa, kí wọn si wọn si wa silu Abuja fun ijiya to tọ." Yinka Ayefẹlẹ ṣalaye  fun BBC Yoruba pe isẹlẹ naa waye bi oun ṣe pari ere tan, ti oun fẹ maa lọ. O ni gẹgẹ bi iṣe oun, oun duro lati fun awọn eeyan ni owo, paapaajulọ awọn agbofinro. Ayefele ni ẹgbẹrun lọna ogoji naira toun fẹ da soke yii, ni oun ko dani lasiko ti oun fẹ jade nibi ode ere naa. Ayefẹlẹ ni bi oun ṣe tẹ gilaasi ọkọ oun wa silẹ bayii, ni agbofinro Civil Defence naa ṣadede ki ọwọ bọ inu ọkọ oun, lati ja owo naa gba mọ oun lọwọ.


O ni gẹgẹ bi iṣe oun, oun duro lati fun awọn eeyan ni owo, paapaajulọ awọn agbofinro. Ayefele ni ẹgbẹrun lọna ogoji naira toun fẹ da soke yii, ni oun ko dani lasiko ti oun fẹ jade nibi ode ere naa. Ayefẹlẹ ni bi oun ṣe tẹ gilaasi ọkọ oun wa silẹ bayii, ni agbofinro Civil Defence naa ṣadede ki ọwọ bọ inu ọkọ oun, lati ja owo naa gba mọ oun lọwọ. “Bi mo ṣe sọ pe ki lo fẹ fa gbogbo iyẹn? Ṣebi emi funra mi ni mo duro, lo ba sọ ẹṣẹ si mi lẹnu. Mo wa sọ fun awọn ọmọ mi to wa ninu mọto pe wọn ko gbọdọ jẹ ko lọ.A gbọdọ mọ ọfiisi wọn.


“Bi mo ṣe sọ pe ki lo fẹ fa gbogbo iyẹn? Ṣebi emi funra mi ni mo duro, lo ba sọ ẹṣẹ si mi lẹnu. Mo wa sọ fun awọn ọmọ mi to wa ninu mọto pe wọn ko gbọdọ jẹ ko lọ.A gbọdọ mọ ọfiisi wọn. Bo ṣe kẹ ibọn niyẹn to bọ siwaju mọto pe oun yoo yinbọn fun ẹnikẹni to ba sun mọ oun.” Ọpọ ọmọ Naijiria si lo ti n fi apa janu lori isẹlẹ yii.


Bo ṣe kẹ ibọn niyẹn to bọ siwaju mọto pe oun yoo yinbọn fun ẹnikẹni to ba sun mọ oun.” Ọpọ ọmọ Naijiria si lo ti n fi apa janu lori isẹlẹ yii.


Mó fẹ́ fi owó ọkọ̀ ìyá mi tí mo fẹ́ tà, ta tẹ́tẹ́ ni - Afurasí

Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Eko ti nawọ́ gán ọmọ ọdún mẹ́ẹ̀dọ́gbọ̀n kan, Samuel Owolabi fẹ́sùn wí pé ó fẹ́ ta ọkọ̀ ìyá rẹ̀. Ṣaájú ni agbẹnusọ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Eko Benjamin Hundeyin ti kọ́kọ́ fi ìròyìn náà sórí ẹ̀rọ ayélujára Twitter rẹ̀ lọ́jọ̀ Ìṣẹ́gun, ọgbọ̀n ọjọ́ oṣù Kẹjọ ọdún 2022 nípa ọmọkùnrin náà. Nínú àtẹ̀jáde tí Hundeyin fi léde ló ti ṣàlàyé ní kíkún bí Owolabi ṣe gbé ọkọ̀ ìyá rẹ̀ láti ìlú Ibadan láti wá tà ní ìpínlẹ̀ Eko. Hundeyin ṣàláyé wí pé Owolabi ni àkọ́bí ọmọ tí ìyá rẹ̀ bí nínú ọmọ mẹ́ta tí ìyá náà bí. Ó ní agbègbè Ijora Badiya ní ìpínlẹ̀ Eko ni ọwọ́ àwọn ọlọ́pàá ti tẹ̀ Owolabi nígbà tí ọkọ̀ tó gbé wá tà láti Ibadan dédé yọnu lójijì. Ó fi kun pé ni òwúrọ̀ kùtùkùtù ọjọ́ Àìkú ni Owolabi fi ìlú Ibadan sílẹ̀ láti wá ta ọkọ̀ náà sí ìpínlẹ̀ Eko láì gba àṣẹ lọ́wọ́ ìyá rẹ̀ tàbí ẹnikẹ́ni.


Hundeyin ṣàláyé wí pé Owolabi ni àkọ́bí ọmọ tí ìyá rẹ̀ bí nínú ọmọ mẹ́ta tí ìyá náà bí. Ó ní agbègbè Ijora Badiya ní ìpínlẹ̀ Eko ni ọwọ́ àwọn ọlọ́pàá ti tẹ̀ Owolabi nígbà tí ọkọ̀ tó gbé wá tà láti Ibadan dédé yọnu lójijì. Ó fi kun pé ni òwúrọ̀ kùtùkùtù ọjọ́ Àìkú ni Owolabi fi ìlú Ibadan sílẹ̀ láti wá ta ọkọ̀ náà sí ìpínlẹ̀ Eko láì gba àṣẹ lọ́wọ́ ìyá rẹ̀ tàbí ẹnikẹ́ni. Agbẹnusọ ọlọ́pàá ní nǹkan bí aago mẹ́sàn-án òwúrọ̀ ni ọkọ̀ náà dédé yọnu ní agbègbè Ijora Badiya tí Owolabi sì sáré lọ pe àwọn tí yóò ba wọ ọkọ̀ náà kúrò lójú pópó. Hundeyin tẹ̀síwájú pé nígbà tí awakọ̀ tó wá Owolabi wọ ọkọ̀ kúrò lójú lọ sí inú Ijora Badiya wí pé ara rẹ̀ kò lélẹ̀ pẹ̀lú bí ó ṣe ń wòyín wọ̀hún ni awakọ̀ náà kàn sí àgọ́ ọlọ́pàá Ijora Badiya. Awakọ̀ náà ni òun fura sí Owolabi wí pé ọwọ́ rẹ̀ kò mọ́ pẹ̀lú ọkọ̀ tí òun ba wọ́ kúrò ní títì ni òun ṣe fi tó wọ́n létí.


Agbẹnusọ ọlọ́pàá ní nǹkan bí aago mẹ́sàn-án òwúrọ̀ ni ọkọ̀ náà dédé yọnu ní agbègbè Ijora Badiya tí Owolabi sì sáré lọ pe àwọn tí yóò ba wọ ọkọ̀ náà kúrò lójú pópó. Hundeyin tẹ̀síwájú pé nígbà tí awakọ̀ tó wá Owolabi wọ ọkọ̀ kúrò lójú lọ sí inú Ijora Badiya wí pé ara rẹ̀ kò lélẹ̀ pẹ̀lú bí ó ṣe ń wòyín wọ̀hún ni awakọ̀ náà kàn sí àgọ́ ọlọ́pàá Ijora Badiya. Awakọ̀ náà ni òun fura sí Owolabi wí pé ọwọ́ rẹ̀ kò mọ́ pẹ̀lú ọkọ̀ tí òun ba wọ́ kúrò ní títì ni òun ṣe fi tó wọ́n létí. Ó ní lẹ́sẹ̀ kan ni àwọn ọlọ́pàá Ijora Badiya kán sí ọ̀nà láti nawọ́ gán Owolabi àti ọkọ̀ tí wọ́n sì kó àwọn méjéèjì lọ sí àgọ́ ọlọ́pàá. “Bí àwọn ọlọ́pàá ṣe ti mu Owolabi ló jẹ́wọ́ wí pé ọkọ̀ ìyá òun ni ọkọ̀ náà ní Ibadan tí òun gbé wá sí ìpínlẹ̀ Eko láti wá tà.” “Àwọn ọlọ́pàá ló wá pe ìyá Owolabi láti bèèrè bóyá ó mọ ibi tí ọmọ rẹ̀ àti ọkọ̀ rẹ̀ wà ṣùgbọ́n tó ní òun kò nǹkankan nípa bó ṣe rin ìrìnàjò dé Eko.” Bákan náà ni Hundeyin tún ṣàlàyé pé ìyá ọmọ náà ni òun kò fun láṣẹ láti ta ọkọ̀ òun tí àwọn ọlọ́pàá sì ránṣẹ́ sí láti wá gba ọkọ̀ rẹ̀ ní Eko. Nígbà tí Owolabi ń ṣàlàyé òun tó fẹ́ fi owó tó bá rí níbi títa ọkọ̀ náà ṣe, ó ní òun fẹ́ fi ta tẹ́tẹ́ Baba-Ijebu.


Ó ní lẹ́sẹ̀ kan ni àwọn ọlọ́pàá Ijora Badiya kán sí ọ̀nà láti nawọ́ gán Owolabi àti ọkọ̀ tí wọ́n sì kó àwọn méjéèjì lọ sí àgọ́ ọlọ́pàá. “Bí àwọn ọlọ́pàá ṣe ti mu Owolabi ló jẹ́wọ́ wí pé ọkọ̀ ìyá òun ni ọkọ̀ náà ní Ibadan tí òun gbé wá sí ìpínlẹ̀ Eko láti wá tà.” “Àwọn ọlọ́pàá ló wá pe ìyá Owolabi láti bèèrè bóyá ó mọ ibi tí ọmọ rẹ̀ àti ọkọ̀ rẹ̀ wà ṣùgbọ́n tó ní òun kò nǹkankan nípa bó ṣe rin ìrìnàjò dé Eko.” Bákan náà ni Hundeyin tún ṣàlàyé pé ìyá ọmọ náà ni òun kò fun láṣẹ láti ta ọkọ̀ òun tí àwọn ọlọ́pàá sì ránṣẹ́ sí láti wá gba ọkọ̀ rẹ̀ ní Eko. Nígbà tí Owolabi ń ṣàlàyé òun tó fẹ́ fi owó tó bá rí níbi títa ọkọ̀ náà ṣe, ó ní òun fẹ́ fi ta tẹ́tẹ́ Baba-Ijebu. Ó ní òun ti kọ́kọ́ jí owó tó tó ẹgbẹ̀rún lọ́nà ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀ta náírà láti ta tẹ́tẹ́ náà tí òun kò sì jẹ rí. Hundeyin ní ìwádìí ń tẹ̀síwájú lórí ìṣẹ̀lẹ̀ náà. Bii awọn ọjọ mii ni ọjọ Aje, ọjọ kejilelogun, oṣu Kẹjọ, ọdun 2022 yii ri loju Akeem Adebisi nigba to ji kuro nile rẹ laarọ kutu, ṣugbọn ko mọ pe ọjọ naa ni oun yoo ri aye mọ.


Ó ní òun ti kọ́kọ́ jí owó tó tó ẹgbẹ̀rún lọ́nà ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀ta náírà láti ta tẹ́tẹ́ náà tí òun kò sì jẹ rí. Hundeyin ní ìwádìí ń tẹ̀síwájú lórí ìṣẹ̀lẹ̀ náà. Bii awọn ọjọ mii ni ọjọ Aje, ọjọ kejilelogun, oṣu Kẹjọ, ọdun 2022 yii ri loju Akeem Adebisi nigba to ji kuro nile rẹ laarọ kutu, ṣugbọn ko mọ pe ọjọ naa ni oun yoo ri aye mọ. Akeem, ẹni ọdun mẹẹdọgbọn naa wa lara awọn ti yoo ṣe oro lọjọ naa, o si wa lara awọn to kede pe oro yoo jade. Koda, oun funra rẹ gan lo n lu aago ikilọ fun eeyan adugbo pe wọn ko gbọdọ jade lalẹ ọjọ naa nitori pe oro fẹ jade. Amọ alẹ ọjọ ti oro yii jade gan ni oun funra rẹ fi aye silẹ.


Akeem, ẹni ọdun mẹẹdọgbọn naa wa lara awọn ti yoo ṣe oro lọjọ naa, o si wa lara awọn to kede pe oro yoo jade. Koda, oun funra rẹ gan lo n lu aago ikilọ fun eeyan adugbo pe wọn ko gbọdọ jade lalẹ ọjọ naa nitori pe oro fẹ jade. Amọ alẹ ọjọ ti oro yii jade gan ni oun funra rẹ fi aye silẹ. Awọn eeyan ti iṣẹlẹ naa ṣoju wọn, amọ ti wọn ko fẹ ki BBC kede orukọ wọn ṣalaye fun wa pe, bi wọn ṣe n gbe oro naa lọ ladugbo Oko Oba ni wọn ṣakiyesi pe isin iṣọ oru kan n waye ninu ṣọọṣi kan ladugbo naa. Wọn ni ijọ naa kii ṣe aimọ, ọpọ awọn to si wa ladugbo naa lo mọ pe wọn maa n ṣe iṣọ oru lemọlemọ. Bi iṣọ oru naa ṣe n lọ, awọn ọmọ ijọ kan wa niwaju ile ijọsin ọhun nitori aye ti ko to ninu ile ijọsin naa.


Awọn eeyan ti iṣẹlẹ naa ṣoju wọn, amọ ti wọn ko fẹ ki BBC kede orukọ wọn ṣalaye fun wa pe, bi wọn ṣe n gbe oro naa lọ ladugbo Oko Oba ni wọn ṣakiyesi pe isin iṣọ oru kan n waye ninu ṣọọṣi kan ladugbo naa. Wọn ni ijọ naa kii ṣe aimọ, ọpọ awọn to si wa ladugbo naa lo mọ pe wọn maa n ṣe iṣọ oru lemọlemọ. Bi iṣọ oru naa ṣe n lọ, awọn ọmọ ijọ kan wa niwaju ile ijọsin ọhun nitori aye ti ko to ninu ile ijọsin naa. Baale adugbo ọhun, Oloye Razak Alamude ni awọn to n gbe oro sọ fun awọn ọmọ ijọ ki wọn wọle sinu ṣọọṣi amọ wọn kọ jalẹ. Ibi ti fa ki n fa naa ti n lọ lọwọ ni ọrọ di iṣu ata yan yan, ti wọn si kọju ija si ara wọn. Baale Alamude sọ pe “Ohun to fa ija laarin awọn ọmọ ijọ ati awọn to n gbe oro niyẹn o.” “Agbọn atawọn nnkan mii ni wọn sọ lu Adebisi to fi ṣubu lulẹ.


Baale adugbo ọhun, Oloye Razak Alamude ni awọn to n gbe oro sọ fun awọn ọmọ ijọ ki wọn wọle sinu ṣọọṣi amọ wọn kọ jalẹ. Ibi ti fa ki n fa naa ti n lọ lọwọ ni ọrọ di iṣu ata yan yan, ti wọn si kọju ija si ara wọn. Baale Alamude sọ pe “Ohun to fa ija laarin awọn ọmọ ijọ ati awọn to n gbe oro niyẹn o.” “Agbọn atawọn nnkan mii ni wọn sọ lu Adebisi to fi ṣubu lulẹ. Oru  ni iṣẹlẹ naa waye, to ba jẹ pe ọsan gangan ni boya yoo gbiyanju lati doola ara rẹ. Ile iwosan marun un ọtọtọ ni a gbe ọkunrin naa lọ, ti wọn si kọ ọ ki wọn to ni ki a maa lọ si ile iwosan LUTH. Sugbọn a ko ti de ibẹ to fi dakẹ.” Wasiu Adebisi, to jẹ baba oloogbe naa ti sọ peAkeem yii lo n gbọ bukata idile awọn lati igba ti iyawo oun ti dagbere faye ni nnkan bii ọdun mẹsan sẹyin.


Oru  ni iṣẹlẹ naa waye, to ba jẹ pe ọsan gangan ni boya yoo gbiyanju lati doola ara rẹ. Ile iwosan marun un ọtọtọ ni a gbe ọkunrin naa lọ, ti wọn si kọ ọ ki wọn to ni ki a maa lọ si ile iwosan LUTH. Sugbọn a ko ti de ibẹ to fi dakẹ.” Wasiu Adebisi, to jẹ baba oloogbe naa ti sọ peAkeem yii lo n gbọ bukata idile awọn lati igba ti iyawo oun ti dagbere faye ni nnkan bii ọdun mẹsan sẹyin. O ni “Akeem ni ọmọ mi kẹta, iṣẹ aranṣọ lo si n ṣe.” “Ọmọ daadaa ni, gbogbo eeyan lo si fẹran rẹ ladugbo, ṣugbọn ohun ti mo fẹ bayii ni idajọ ododo lori iku rẹ.” Lasiko ti akọroyin BBC Yoruba ṣabẹwo sile ijọsin naa, o ṣakiyesi pe ile ijọsin ọhun ko tobi rara, ko si le gba ọpọ ero. Lara awọn nnkan ta tun foju ganni ni afọku igo, afọku agbọn ati ẹjẹ ninu ile ijọsin ọhun. Ẹwẹ, ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko ni iwadii ti bẹrẹ lori iṣẹlẹ naa, koda awọn ti fi ṣikun ofin mu oludasilẹ ile ijọsin naa, Wolii obinrin Mercy Noka, to fi mọ awọn eeyan mẹsan an miran.


O ni “Akeem ni ọmọ mi kẹta, iṣẹ aranṣọ lo si n ṣe.” “Ọmọ daadaa ni, gbogbo eeyan lo si fẹran rẹ ladugbo, ṣugbọn ohun ti mo fẹ bayii ni idajọ ododo lori iku rẹ.” Lasiko ti akọroyin BBC Yoruba ṣabẹwo sile ijọsin naa, o ṣakiyesi pe ile ijọsin ọhun ko tobi rara, ko si le gba ọpọ ero. Lara awọn nnkan ta tun foju ganni ni afọku igo, afọku agbọn ati ẹjẹ ninu ile ijọsin ọhun. Ẹwẹ, ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko ni iwadii ti bẹrẹ lori iṣẹlẹ naa, koda awọn ti fi ṣikun ofin mu oludasilẹ ile ijọsin naa, Wolii obinrin Mercy Noka, to fi mọ awọn eeyan mẹsan an miran.


Ọlọ́pàá yìnbọn pa olùfẹ̀hónúhàn 19 ní Madagascar, 21 farapa yánayàna

O kere tan, eeyan mọkandinlogun lo ti ku, nigba ti awọn mọkanlelogun mii farapa yanayana lẹyin ti awọn ọlọpaa ṣina ibọn bolẹ fun awọn oluwọde ni Madagascar. Awọn eeyan naa n ṣe ifẹhonunan lori bi awọn eeyan kan ṣe ji ọmọ kekere kan to jẹ afin gbe lọ. Ileeṣẹ ọlọpaa ni awọn to farapa ti wa nile iwosan nibi ti wọn ti n gba itọju lọwọ. Ileeṣẹ iroyin AFP jabọ pe awọn olufẹhonuhan kan ti iye wọn to nnkan bii ẹẹdẹgbẹta pẹlu ada lọwọ wọn gbiyanju lati wọ agọ ọlọpaa ti wọn ko awọn afurasi mẹrin to ji ọmọ naa gbe si ki ọrọ ọhun to di iṣu ata yanyan. Adari ileeṣẹ ọlọpaa, Andry Rakotondrazaka, sọ fun awọn akọroyin pe awọn ọlọpaa ko jẹbi bi wọn ṣe dana ibọn ya awọn olufẹhonuhan naa nitori wọn lẹtọ labẹ ofin lati daabo ara wọn lọwọ ewu. Ijọba ti gbe iwadii dide lati wa okodoro iṣẹlẹ naa.


Ileeṣẹ iroyin AFP jabọ pe awọn olufẹhonuhan kan ti iye wọn to nnkan bii ẹẹdẹgbẹta pẹlu ada lọwọ wọn gbiyanju lati wọ agọ ọlọpaa ti wọn ko awọn afurasi mẹrin to ji ọmọ naa gbe si ki ọrọ ọhun to di iṣu ata yanyan. Adari ileeṣẹ ọlọpaa, Andry Rakotondrazaka, sọ fun awọn akọroyin pe awọn ọlọpaa ko jẹbi bi wọn ṣe dana ibọn ya awọn olufẹhonuhan naa nitori wọn lẹtọ labẹ ofin lati daabo ara wọn lọwọ ewu. Ijọba ti gbe iwadii dide lati wa okodoro iṣẹlẹ naa. Titi di asiko ti a ko iroyin yii jọ, ko sẹni to le sọ irufẹ ipo ti ọmọ afin naa wa, amọ ijọba ni awọn janduku ti ṣekupa iya rẹ. Kii ṣe igba akọkọ ree ti awọn eeyan yoo ji afin gbe ni ilẹ adulawọ nitori igbagbọ pe ẹya ara wọn wa lara awọn ohun elo ti wọn fi n pelo oogun owo.


Titi di asiko ti a ko iroyin yii jọ, ko sẹni to le sọ irufẹ ipo ti ọmọ afin naa wa, amọ ijọba ni awọn janduku ti ṣekupa iya rẹ. Kii ṣe igba akọkọ ree ti awọn eeyan yoo ji afin gbe ni ilẹ adulawọ nitori igbagbọ pe ẹya ara wọn wa lara awọn ohun elo ti wọn fi n pelo oogun owo.


Ìgbìmọ̀ tó gbọ́ awuyewuye ìbò ààrẹ ní Kenya bẹ̀rẹ̀ ìjọ́kòó

Ileẹjọ giga lorilẹede Kenya tí bẹrẹ agbeyẹwo awọn awuyewuye to nii se pẹlu agbeyẹwo esi ìdibo aarẹ. Adajọ agba lorilede Kenya, Martha Koome, to lewaju igbẹjọ ọhun, ti wọgile ẹhonu meji, to si gba meje wọle. Adajọ naa ni awọn ẹsun meji to wọgile naa lo fara pẹ meje to ku nitori ẹhonu kannaa ni wọn tọkasi ninu wọn, ti wọn si tun n bẹbẹ fun awijare to jọra. Bakan naa nile ẹjọ ọhun tun kọ lati tẹwọ gba iwe ẹbẹ mẹta to fi mọ ẹbẹ William Ruto eyi to n beere pe ki mase faaye gba ẹgbẹ awọn agbẹjọro lorilẹede Kenya laaye lori igbẹjọ naa. Ile ẹjọ to n gbọ awuyewuye ibo ni Kenya ti se agbekalẹ koko mẹsan ti yoo fi sepinnu lori idajọ rẹ ti yoo gbe kalẹ lọjọ Karun osu Kẹsan to n bọ. Aba mẹsan ni ileẹjọ tẹwọ gba lọsẹ to kọja, eyi to n pe fun pe ki wọn da esi ìdibo to gbe William Ruto wọle danu.


Bakan naa nile ẹjọ ọhun tun kọ lati tẹwọ gba iwe ẹbẹ mẹta to fi mọ ẹbẹ William Ruto eyi to n beere pe ki mase faaye gba ẹgbẹ awọn agbẹjọro lorilẹede Kenya laaye lori igbẹjọ naa. Ile ẹjọ to n gbọ awuyewuye ibo ni Kenya ti se agbekalẹ koko mẹsan ti yoo fi sepinnu lori idajọ rẹ ti yoo gbe kalẹ lọjọ Karun osu Kẹsan to n bọ. Aba mẹsan ni ileẹjọ tẹwọ gba lọsẹ to kọja, eyi to n pe fun pe ki wọn da esi ìdibo to gbe William Ruto wọle danu. Agbeyẹwo esi ibo naa ni yoo ṣe iwadi lori awọn aba ohun, ti ileẹjọ yoo si kede ipinnu laipẹ. Lara awọn agbeyẹwo ti wọn yoo ṣe ní boya alaga fun ajọ eleto ìdibo, Wafula Chebukati tapa si ofin gẹgẹ bi o ṣe kede Ruto pe oun lo borí eto ìdibo. Bakan naa ni ileẹjọ yoo ṣe agbeyẹwo awọn igun meji ti wọn kọwe ransẹ, igun kan bẹrẹ pe ki wọn esi ìdibo danu tí awọn miiran si n pe fun pe ki ileẹjọ fi ofin kede esi ìdibo pe o lọ ní alaafia.


Agbeyẹwo esi ibo naa ni yoo ṣe iwadi lori awọn aba ohun, ti ileẹjọ yoo si kede ipinnu laipẹ. Lara awọn agbeyẹwo ti wọn yoo ṣe ní boya alaga fun ajọ eleto ìdibo, Wafula Chebukati tapa si ofin gẹgẹ bi o ṣe kede Ruto pe oun lo borí eto ìdibo. Bakan naa ni ileẹjọ yoo ṣe agbeyẹwo awọn igun meji ti wọn kọwe ransẹ, igun kan bẹrẹ pe ki wọn esi ìdibo danu tí awọn miiran si n pe fun pe ki ileẹjọ fi ofin kede esi ìdibo pe o lọ ní alaafia. Adajọ meje ni yoo dari agbeyẹwo lori awọn aba lori esi ìdibo to waye lọjọ kẹsan oṣu kẹjọ. Awọn adajọ naa ni jinroro lori awọn aba naa ki wọn to kede lori Igbẹjọ naa. William Ruto naa fi atẹransẹ sì ileẹjọ, to si n pe fun pe ki wọn osisẹ ajọ eleto ìdibo to wa lara awọn buwọlu iwẹ tí alakato rẹ fi pe lẹjọ.


Adajọ meje ni yoo dari agbeyẹwo lori awọn aba lori esi ìdibo to waye lọjọ kẹsan oṣu kẹjọ. Awọn adajọ naa ni jinroro lori awọn aba naa ki wọn to kede lori Igbẹjọ naa. William Ruto naa fi atẹransẹ sì ileẹjọ, to si n pe fun pe ki wọn osisẹ ajọ eleto ìdibo to wa lara awọn buwọlu iwẹ tí alakato rẹ fi pe lẹjọ. Awọn yoo pinnu boya ki wọn tun ibo naa ka gẹgẹ bii Odinga ṣe pe fun. Agbeyẹwo naa ni yoo se riri awọn eeyan Orilẹede Kenya lori ẹrọ momaworan lati fun wọn ní anfani lati bi Igbẹjọ naa ṣe lọ. Odinga ní ko tẹwọ gba esi ìdibo, tí ó sì bu ẹnu atẹlu bi ikede naa ṣe waye.


Awọn yoo pinnu boya ki wọn tun ibo naa ka gẹgẹ bii Odinga ṣe pe fun. Agbeyẹwo naa ni yoo se riri awọn eeyan Orilẹede Kenya lori ẹrọ momaworan lati fun wọn ní anfani lati bi Igbẹjọ naa ṣe lọ. Odinga ní ko tẹwọ gba esi ìdibo, tí ó sì bu ẹnu atẹlu bi ikede naa ṣe waye. O ni rogbodiyan bẹẹ silẹ laarin awọn ajọ eleto ìdibo ati bi alage ajọ eleto ìdibo ṣe kuna lati salaye bí o ṣe de ìparí ibo. Alaga ajọ eleto ìdibo,Wafula Chebukati kede William Ruto gẹgẹ bii aarẹ tuntun pẹlu ibo toto milọnu meje ati ẹgbẹrun kan tí Odinga sí ní milọnu mẹfa ati ẹgbẹrun mẹsan ibo. Awọn alaṣẹ ni Ghana ti n ṣe iwadii lẹyin ti kiniun fa ọkunrin kan ya pẹrẹpẹrẹ to si ku u, ni ọgba ẹranko kan to wa nilu Accra, olu ilu orilẹ-ede naa.


O ni rogbodiyan bẹẹ silẹ laarin awọn ajọ eleto ìdibo ati bi alage ajọ eleto ìdibo ṣe kuna lati salaye bí o ṣe de ìparí ibo. Alaga ajọ eleto ìdibo,Wafula Chebukati kede William Ruto gẹgẹ bii aarẹ tuntun pẹlu ibo toto milọnu meje ati ẹgbẹrun kan tí Odinga sí ní milọnu mẹfa ati ẹgbẹrun mẹsan ibo. Awọn alaṣẹ ni Ghana ti n ṣe iwadii lẹyin ti kiniun fa ọkunrin kan ya pẹrẹpẹrẹ to si ku u, ni ọgba ẹranko kan to wa nilu Accra, olu ilu orilẹ-ede naa. Arakunrin naa ti wọn ko tii dagba pupọ, ku nitori ọgbẹ ti eyin kiniun da si lara lọjọ Aiku. Iroyin sọ pe ọkunrin naa fo odi ọgba ẹranko naa wọle ni, ko to o bọ sọwọ kiniun. Amọ awọn alaṣẹ ọgba naa sọ pe awọn fura si ọkunrin naa pe o ṣeeṣe ko jẹ awọn ọmọ kiniun meji kan, ti iru wọn ko wọpọ lo fẹ ẹ jigbe.


Arakunrin naa ti wọn ko tii dagba pupọ, ku nitori ọgbẹ ti eyin kiniun da si lara lọjọ Aiku. Iroyin sọ pe ọkunrin naa fo odi ọgba ẹranko naa wọle ni, ko to o bọ sọwọ kiniun. Amọ awọn alaṣẹ ọgba naa sọ pe awọn fura si ọkunrin naa pe o ṣeeṣe ko jẹ awọn ọmọ kiniun meji kan, ti iru wọn ko wọpọ lo fẹ ẹ jigbe. Oṣu Kọkanla, ọdun to kọja ni wọn bi awọn ọmọ kiniun naaa ti awọ wọn jẹ funfun. Lati igba naa si ni oju ọpọ ti wa lara wọn. Ọpọlọpọ awọn arinrinajo igbafẹ si lo ma n wa sibẹ lati wa a wo wọn.


Oṣu Kọkanla, ọdun to kọja ni wọn bi awọn ọmọ kiniun naaa ti awọ wọn jẹ funfun. Lati igba naa si ni oju ọpọ ti wa lara wọn. Ọpọlọpọ awọn arinrinajo igbafẹ si lo ma n wa sibẹ lati wa a wo wọn. Abo kiniun kan ati akọ kiniun kan, pẹlu awọn ọmọ wọn mejeeji ọhun, lo jọ wa ninu ile ti wọn kọ fun wọn nigba ti iṣẹlẹ naa waye. Igbakeji minisita fun ọrọ ilẹ ati awọn nkan alumọni, Benito Owusu Bio, sọ fun awọn akọroyin pe “awọn kiniun naa ni ọmọ, nitori naa ni wọn fi ma n ro pe o gbiyanju lati ko awọn ọmọ naa ni, to ba sunmọ ibugbe wọn ju boṣe yẹ lọ”. Awọn alaṣẹ sọ pe odi to ga to ẹsẹ bata mẹwaa, ni arakunrin to ti di oloogbe naa kọkọ fo wọ inu ọgba ẹranko naa, ko tun to o fo odi miran to ga to ẹsẹ bata ogún wọ ibi ti awọn kiniun naa wa.


Abo kiniun kan ati akọ kiniun kan, pẹlu awọn ọmọ wọn mejeeji ọhun, lo jọ wa ninu ile ti wọn kọ fun wọn nigba ti iṣẹlẹ naa waye. Igbakeji minisita fun ọrọ ilẹ ati awọn nkan alumọni, Benito Owusu Bio, sọ fun awọn akọroyin pe “awọn kiniun naa ni ọmọ, nitori naa ni wọn fi ma n ro pe o gbiyanju lati ko awọn ọmọ naa ni, to ba sunmọ ibugbe wọn ju boṣe yẹ lọ”. Awọn alaṣẹ sọ pe odi to ga to ẹsẹ bata mẹwaa, ni arakunrin to ti di oloogbe naa kọkọ fo wọ inu ọgba ẹranko naa, ko tun to o fo odi miran to ga to ẹsẹ bata ogún wọ ibi ti awọn kiniun naa wa. Awọn ọlọpaa si ti bẹrẹ iwadii nkan to le jẹ erongba ọkan oloogbe naa, ati nakn to fa bi kiniun ṣe kọlu u. Bakan naa ni wọn ti ti ọgba ẹranko naa, Accra Zoo, pa fun asiko diẹ nitori iṣẹlẹ buruku naa, ti wọn si tun ti gbe oku ọkunrin naa lọ si mọṣuari.


Awọn ọlọpaa si ti bẹrẹ iwadii nkan to le jẹ erongba ọkan oloogbe naa, ati nakn to fa bi kiniun ṣe kọlu u. Bakan naa ni wọn ti ti ọgba ẹranko naa, Accra Zoo, pa fun asiko diẹ nitori iṣẹlẹ buruku naa, ti wọn si tun ti gbe oku ọkunrin naa lọ si mọṣuari.


Ìdí rèé tí mo fi gba agbẹjọ́rò 48 láti kojú Oyetola nílé ẹjọ́ - Adeleke

Gomina tuntun ti wọn dibo yan nipinlẹ Osun, Ademola Adeleke, ti gba agbẹjọro ti ko din ni mejidinlaadọta, lati ṣoju rẹ niwaju igbimọ to n gbọ awọn ẹsun to ṣuyọ lẹyin idibo. Gomina lọwọlọwọ, Gboyega Oyetola, lo pe ẹjọ siwaju igbimọ naa nitori esi idibo gomina to waye ni ọjọ kẹrindinlogun, oṣu Keje, ko tẹẹ lọrun. Agbẹnusọ fun igbimọ oluṣakoso eto iponlongo fun Sẹnetọ Adeleke, Ọgbẹni Kolapo Alimi, sọ fun BBC pe awọn gba iye agbẹjọro to pọ bẹẹ nitori pe ọna mẹta ni ẹjọ ti Oyetola pe. O ni ajọ INEC ni olujẹjọ akọkọ, ẹgbẹ PDP jẹ ikeji, gomina tuntun, Ademola Adeleke si jẹ olujẹjọ kẹta. Ọgbẹni Alimi sọ pe nitori naa ni awọn ṣe gba awọn agbẹjọro to pọ, ninu eyi ti agba agbẹjọro mẹjọ (Senior Advocate of Nigeria, SAN), wa fun amojuto to peye. “Ninu iru ipẹjọ bayii, a mọ pe iṣẹ yoo pọ, to fi mọ oriṣiriṣi ẹri ati awọn iwe akọsilẹ.


O ni ajọ INEC ni olujẹjọ akọkọ, ẹgbẹ PDP jẹ ikeji, gomina tuntun, Ademola Adeleke si jẹ olujẹjọ kẹta. Ọgbẹni Alimi sọ pe nitori naa ni awọn ṣe gba awọn agbẹjọro to pọ, ninu eyi ti agba agbẹjọro mẹjọ (Senior Advocate of Nigeria, SAN), wa fun amojuto to peye. “Ninu iru ipẹjọ bayii, a mọ pe iṣẹ yoo pọ, to fi mọ oriṣiriṣi ẹri ati awọn iwe akọsilẹ. Diẹ lara awọn agbẹjọro naa yoo ma a mojuto igbẹjọ kọọkan, awọn miran yoo mojuto ọrọ awọn ẹlẹri, ti awọn kan yoo si mojuto igbẹjọ gan-an-gan. Alimi sọ pe bi ẹni pe agbẹjọro mẹẹdogun ni awọn gba fun igbẹjọ kọọkan, ti apapọ wọn si jẹ mejidinlaadọta. Ṣaaju ni ẹgbẹ PDP sọ niwaju igbimọ eto idibo naa pe ko da ẹjọ ti Gomina Oyetola pe nù, nitori pe ni gbogbo ọna ni oludije PDP, Adeleke, fi bori ninu idibo naa.


Diẹ lara awọn agbẹjọro naa yoo ma a mojuto igbẹjọ kọọkan, awọn miran yoo mojuto ọrọ awọn ẹlẹri, ti awọn kan yoo si mojuto igbẹjọ gan-an-gan. Alimi sọ pe bi ẹni pe agbẹjọro mẹẹdogun ni awọn gba fun igbẹjọ kọọkan, ti apapọ wọn si jẹ mejidinlaadọta. Ṣaaju ni ẹgbẹ PDP sọ niwaju igbimọ eto idibo naa pe ko da ẹjọ ti Gomina Oyetola pe nù, nitori pe ni gbogbo ọna ni oludije PDP, Adeleke, fi bori ninu idibo naa. Akojọpọ ibo 403, 271 ni Ademola Adeleke ni, ti Gomina Oyetola si ni 375,027.


Akojọpọ ibo 403, 271 ni Ademola Adeleke ni, ti Gomina Oyetola si ni 375,027.


Olaiya Igwe: Ilà ójú mi, ló wà lójú ìyá MC Oluomo, ọ̀gá àti àbúrò mi ni – Olaiya Igwe

Ta ba se ni loore, ọpẹ la n du nitori ẹni ta se loore, ti ko dupẹ, bii igba ti ọlọṣa ko ni lẹru lọ ni. Eyi ni alaye gbajumọ osere tiata, Alhaji Lukman Ebun Oloyede, ti ọpọ eeyan mọ si Olaiya Igwe,  to fi n yira nilẹ lasiko ti o gba ẹbun ọkọ bọginni kan. Alaga pata fun igbimọ to n se akoso ibudokọ ero nipinlẹ Eko, Alhaji Musiliu Akinsaya, ti ọpọ mọ si MC Oluomo lo fi mọto naa ta Olaiya Igwe lọrẹ. Ayajọ ọjọ ibi rẹ si ni MC Oluomo gbe mọto naa fun lairotẹlẹ, to si wo lulẹ lojiji, to n yi nilẹ lori oore kanka naa. Ọpọ eeyan to wo fidio to jade sori ayelujara lori bo se n yi nilẹ nigba to gba kọkọrọ mọto naa, lo n bu ẹnu atẹ lu osere tiata yii pe o fi agba ara rẹ wọlẹ. Ẹnu pọ to kun Olaiya Igwe lori igbesẹ naa, idi si ree ti BBC Yoruba fi kan si lati mọ iha to k si eebu yii ati idi to se n yi nilẹ fun ẹni to j aburo si. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, gbajumọ osere, akọtan ati agbe sinima jade naa ni titi lai lo yoo maa dupẹ oore fun awọn eeyan to ba se oun loore.


Ọpọ eeyan to wo fidio to jade sori ayelujara lori bo se n yi nilẹ nigba to gba kọkọrọ mọto naa, lo n bu ẹnu atẹ lu osere tiata yii pe o fi agba ara rẹ wọlẹ. Ẹnu pọ to kun Olaiya Igwe lori igbesẹ naa, idi si ree ti BBC Yoruba fi kan si lati mọ iha to k si eebu yii ati idi to se n yi nilẹ fun ẹni to j aburo si. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, gbajumọ osere, akọtan ati agbe sinima jade naa ni titi lai lo yoo maa dupẹ oore fun awọn eeyan to ba se oun loore. O ni oun ti lo ọpọlọpọ ọkọ ayọkẹlẹ ri, titi dori ọkọ Navigator amọ ọkọ eleyi jẹ ẹbun ti oun ko reti rẹ, to si ba oun lojiji pẹlu. Olaiya, ẹni to salaye bi isẹlẹ naa se waye tun woye pe awọn eeyan to loye tabi mọ Ọlọrun lo n bu oun pe oun yira nilẹ lori oore ojiji, ti oun ko ro tẹlẹ. Olaiya Igwe tẹsiwaju pe ẹbun ọkọ naa ba oun lojiji debi pe oun fẹ daku lọjọ ti MC Oluomo fun oun ni mọto naa.


O ni oun ti lo ọpọlọpọ ọkọ ayọkẹlẹ ri, titi dori ọkọ Navigator amọ ọkọ eleyi jẹ ẹbun ti oun ko reti rẹ, to si ba oun lojiji pẹlu. Olaiya, ẹni to salaye bi isẹlẹ naa se waye tun woye pe awọn eeyan to loye tabi mọ Ọlọrun lo n bu oun pe oun yira nilẹ lori oore ojiji, ti oun ko ro tẹlẹ. Olaiya Igwe tẹsiwaju pe ẹbun ọkọ naa ba oun lojiji debi pe oun fẹ daku lọjọ ti MC Oluomo fun oun ni mọto naa. “Boya ti mo ba tiẹ ti daku lọjọ naa ni, ẹgba ni awọn to n bu mi ko ba fi na mi pe mo daku. N ko ni jawọ lati maa dupẹ oore lọwọ ẹni to ba se mi loore, mo rababa, mo si yira fun Ọlọrun ni nitori eeyan kankan ko ni ga ju Ọlọrun to da lọ.” Nigba to n salaye iru ajọsepọ to wa laarin oun ati MC Oluomo, gbajumọ osere tiata naa ni ọmọ bibi ilu Abeokuta ni iya eekan ẹgbẹ awakọ naa, to tun jẹ ilu oun. “Ila to wa loju mi yii, lo wa loju iya MC Oluomo nigba to wa laye, Abeokuta ni emi ati iya naa ti wa, aburo ni MC Oluomo jẹ si mi.