Ọjọgbọn Fọlaṣade Ogunṣọla di obinrin akọkọ ti yoo di Adele ọga agba Fasiti Eko

Faith Adebọla, Eko Ọjọgbọn Fọlaṣade Tolulọpẹ Ogunṣọla ti jawe olubori ninu ibo ti igbimọ alakooso Fasiti Eko, UNILAG, di lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii lati yan ẹni ti yoo jẹ adele ọga agba (Acting Vice-Chacellor) ileewe naa, wọn si ti bura fun un lẹyẹ-o-sọka. Igba akọkọ ree ti obinrin yoo di ipo ọga agba UNILAG mu. Nibi ipade pataki kan to waye lọjọ ọhun nibaamu pẹlu aṣẹ ti Aarẹ Muhammadu Buhari pa ninu lẹta kan to kọ si igbimọ naa lori fa-a-ka-ja-a ti iyansipo adele ọga agba Ọjọgbọn Ṣoyọmbọ mu dani lo fa igbesẹ tuntun ti wọn fi yan akọni obinrin yii. Gẹgẹ bi ALAROYE ṣe gbọ, awọn igbimọ alaakoso yunifasiti naa ti wọn n pe ni Senate ni wọn pepade, ti awọn Purofẹsọ mẹtadinlaaadọsan-an si pesẹ sibi ipade naa. Lẹyin ijiroro, wọn dabaa ẹni meji lara wọn fun aaye to ṣi ṣilẹ ọhun, Abilekọ Fọlasade Ogunṣọla ati Ọjọgbọn Ben Ogbolafor. Eyi lo mu ki wọn dibo, ti Abilekọ Ọgunṣọla si ni ibo marundinlaaadoje, nigba ti ẹni keji rẹ ni ibo mọkanlelọgbọn pere.


Gẹgẹ bi ALAROYE ṣe gbọ, awọn igbimọ alaakoso yunifasiti naa ti wọn n pe ni Senate ni wọn pepade, ti awọn Purofẹsọ mẹtadinlaaadọsan-an si pesẹ sibi ipade naa. Lẹyin ijiroro, wọn dabaa ẹni meji lara wọn fun aaye to ṣi ṣilẹ ọhun, Abilekọ Fọlasade Ogunṣọla ati Ọjọgbọn Ben Ogbolafor. Eyi lo mu ki wọn dibo, ti Abilekọ Ọgunṣọla si ni ibo marundinlaaadoje, nigba ti ẹni keji rẹ ni ibo mọkanlelọgbọn pere. Alaga igbimọ alakooso naa, Ọjọgbọn Chioma Agomo, lo kede esi ibo, o si fidi ẹ mulẹ pe Abilekọ Ogunṣọla lo yege. Ṣaaju iyansipo rẹ yii, Ogunsọla ni igbakeji ọga agba (Deputy Vice-Chancellor) ni ẹka iṣẹ idagbasoke fasiti ọhun, lati ọdun 2017 lo si ti wa nipo naa. Ọdun 1958 ni wọn bi adele ọga agba tuntun yii, ọjọgbọn ninu ẹkọ nipa ilana iṣegun awọn kokoro aifoju ri (Professor of Medical Microbiology), oun ni obinrin akọkọ ti yoo wa nipo ọga agba kọlẹẹji ẹkọ nipa iṣegun fasiti ọhun (University College of Medicine), Idi-Araba, l’Ekoo.


Alaga igbimọ alakooso naa, Ọjọgbọn Chioma Agomo, lo kede esi ibo, o si fidi ẹ mulẹ pe Abilekọ Ogunṣọla lo yege. Ṣaaju iyansipo rẹ yii, Ogunsọla ni igbakeji ọga agba (Deputy Vice-Chancellor) ni ẹka iṣẹ idagbasoke fasiti ọhun, lati ọdun 2017 lo si ti wa nipo naa. Ọdun 1958 ni wọn bi adele ọga agba tuntun yii, ọjọgbọn ninu ẹkọ nipa ilana iṣegun awọn kokoro aifoju ri (Professor of Medical Microbiology), oun ni obinrin akọkọ ti yoo wa nipo ọga agba kọlẹẹji ẹkọ nipa iṣegun fasiti ọhun (University College of Medicine), Idi-Araba, l’Ekoo. Ọpọ iwadii imọ ijinlẹ lori didena awọn arun aṣekupani bii HIV, AIDS ati bẹẹ bẹẹ lọ lo ti ṣe. Ṣaaju ni gbọnmi-si-i omi-o-to ti waye lori iyọkuro ati iyansipo ọga agba fasiti ọhun, lẹyii to mu ki Aarẹ Buhari paṣẹ pe ki Alaga igbimọ apaṣẹ fasiti naa, Ọjọgbọn Wale Babalakin, ṣi yẹba diẹ na. Bakan naa ni wọn ni ki ọga agba ti wọn yọ nipo naa, Ọjọgbọn Oluwatoyin Ogundipẹ, ati ẹni tawọn igbimọ apaṣẹ naa lawọn yan rọpo, Ọjọgbọn Theophilus Ṣoyọmbọ, ṣi wa ibi kan jokoo si titi ti igbimọ oluwadii ti Aarẹ gbe kalẹ lati tu iṣu desalẹ ikoko ohun to n fa aigbọra-ẹni-ye to waye naa yoo fi jabọ iṣẹ wọn.


Ọpọ iwadii imọ ijinlẹ lori didena awọn arun aṣekupani bii HIV, AIDS ati bẹẹ bẹẹ lọ lo ti ṣe. Ṣaaju ni gbọnmi-si-i omi-o-to ti waye lori iyọkuro ati iyansipo ọga agba fasiti ọhun, lẹyii to mu ki Aarẹ Buhari paṣẹ pe ki Alaga igbimọ apaṣẹ fasiti naa, Ọjọgbọn Wale Babalakin, ṣi yẹba diẹ na. Bakan naa ni wọn ni ki ọga agba ti wọn yọ nipo naa, Ọjọgbọn Oluwatoyin Ogundipẹ, ati ẹni tawọn igbimọ apaṣẹ naa lawọn yan rọpo, Ọjọgbọn Theophilus Ṣoyọmbọ, ṣi wa ibi kan jokoo si titi ti igbimọ oluwadii ti Aarẹ gbe kalẹ lati tu iṣu desalẹ ikoko ohun to n fa aigbọra-ẹni-ye to waye naa yoo fi jabọ iṣẹ wọn. Ireti wa pe iyansipo yii yoo mu ki omi alaafia fasiti to ti n daru tẹlẹ bẹrẹ si i toro bayii. CAPTION


Ireti wa pe iyansipo yii yoo mu ki omi alaafia fasiti to ti n daru tẹlẹ bẹrẹ si i toro bayii. CAPTION


Kọmiṣanna feto Ilera l’Ekoo, Akin Abayọmi, ti ni Korona

Faith Adebọla, Eko Owe Yoruba kan lo sọ pe ‘Oju ti oniṣegun t’ọmọ ẹ ku lọsan-an, ṣe ewe ni yoo ni oun ko ri ja ni, abi egbo ni yoo ni oun ko ri wa’ Eyi gan-an lo ṣẹ mọ Kọmiṣanna feto Ilera nipinlẹ Eko, Ọjọgbọn Akin Abayọmi, toun naa ti ni arun Korona bayii. Abajade esi ayẹwo ti wọn ṣe fun ọkunrin naa fihan pe o ti fara kaaṣa arun aṣekupani Koronafairọọsi. Kọmiṣanna feto iroyin ati ọgbọn-inu, Gbenga Ọmọtọshọ, lo kede ọrọ yii lori ikanni agbọrọkaye ẹyẹnkọrin (tuita) rẹ laaarọ ọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, o ni esi ayẹwo Koro ti wọn ṣe fun Purofẹsọ Abayọmi lopin ọsẹ fi han pe o ti lugbadi arun ọhun. Ṣugbọn awọn oṣiṣẹ itọju ilera ti n tọju rẹ bayii. Ọmọtọshọ ni nibaamu pẹlu alakalẹ ijọba lori arun yii, Ọjọgbọn Abayọmi maa lọ fara pamọ, o maa wa ni iyasọtọ fun ọjọ mẹrinla gbako, bẹrẹ lati oni, ṣugbọn eyi ko sọ pe ko ma ṣe awọn iṣẹ rẹ, o kan jẹ pe ibi iyasọtọ naa lo ti maa maa ṣe e ni, yoo si maa ṣe awọn mi-in lori ẹrọ ayelujara, tori oun ṣi ni igbakeji awọn to n mojuto arun Korona nipinlẹ Eko, yatọ si ojuṣe rẹ gẹgẹ bii kọmiṣanna feto ilera nipinlẹ ọhun. Tẹ o ba gbagbe, latigba ti arun Korona ti bẹ silẹ ni Naijiria, to si jẹ ilu Eko ni ayẹwo ti fi ọkunrin oyinbo ara Italy to ko arun ọhun wọlu han lọjọ kẹtadinlọgbọn, oṣu keji, ọdun yii, ni Kọmiṣanna Abayọmi mi ti n paara ibudo itọju awọn to lugbadi arun ọhun, to n ṣabẹwo si wọn, ti wọn si n ṣe ọpọ akitiyan lati dẹkun arankalẹ rẹ.


Arun Korona tun pa eeyan meji ni Kwara, ijọba ibilẹ mọkanla lo ti tan de

Stephen Ajagbe, Ilọrin Eeyan meji mi-in ni arun Korona tun gbẹmin wọn mọjumọ ọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, bo ti ṣe tan ka ijọba ibilẹ mọkanla ninu mẹrindinlogun to wa nipinlẹ Kwara. Lapapọ, awọn marundinlọgbọn ni wọn ti padanu ẹmi wọn lati igba ti arun naa ti wọ Kwara. Awọn marun-un mi-in tun lugbadi arun naa lọjọ Aiku, Sannde, ọsẹ yii, bẹẹ lawọn alaisan mẹjọ gba iyọnda lati gba ile wọn lọ. Atẹjade kan ti Alukoro igbimọ to n mojuto arun naa, Rafiu Ajakaye, gbe sita ṣalaye pe eeyan ọgọrun ati mọkanlelaaadọrin, 171, lo ṣi ni arun naa, wọn wa nibudo tijọba ya sọtọ fun itọju wọn. Bakan naa, awọn ijọba ibilẹ mọkanla ti ajakalẹ arun naa ti tan de ni: Ilọrin South, Ilọrin West, Ilọrin East, Offa, Ifẹlodun, Asa, Ẹdu, Oke-Ẹrọ, Irẹpọdun, Moro ati Ọyun.


Sunday to n pawọn eeyan l’Akinyẹle  ti jẹwọ o: Eyi ni bi mo ṣe sa mawọn ọlọpaa lọwọ n’Ibadan

Ọlawale Ajao, Ibadan Gbajugbaja afurasi ọdaran to wa loju ọpọn bayii, Sunday Shodipẹ, ẹni ti gbogbo aye mọ gẹgẹ bii ẹni to n pa awọn eeyan nipakupa nijọba ibilẹ Akinyẹle, n’Ibadan, ti ṣalaye ọna to gba sa lọ mọ awọn ọlọpaa lọwọ ninu ahamọ ti wọn fi i pamọ si. Sunday, ọmọọdun ọdun mọkandinlogun yii, lo fẹnu ara ̣ẹ jẹwọ pe oun loun pa awọn eeyan ti wọn pa nipakupa lagbegbe Akinyẹle, n’Ibadan, ati pe ṣọ́bìrì loun fi maa n ṣa wọn lori titi ti wọn yoo fi japoro lọ sọrun aremabọ. Ninu oṣu keje, ọdun 2020 yii, lọwọ awọn agbofinro kọkọ tẹ ẹ, ti ile-ẹjọ si paṣẹ pe ki wọn tọju ẹ sinu ahamọ wọn nigba ti wọn pe e lẹjọ ipaniyan si kootu Majisireeti n’Ibadan. Ṣugbọn lọjọ kọkanla, oṣu kẹjọ, ọdun 2020 yii, iyẹn ọjọ Iṣẹgun, Tusidee to kọja, lafurasi ọdaran yii sa kuro latimọle. Ọpọ araalu niṣẹlẹ yii ru loju, afi nigba ti Sunday funra rẹ ṣalaye bo ṣe rin in fawọn ọlọpaa to n fọrọ wa a lẹnu wo n’Ibadan lẹyin tọwọ wọn tẹ ẹ pada laaạrọ ọjọ Aiku, ọsẹ yii. Adugbo Bodija, n’Ibadan, ni wọn ti ri i mu ni nnkan bii aago mẹwaa aabọ aarọ gẹgẹ bi Agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, SP Olugbenga Fadeyi, ṣe fidi ẹ mulẹ fakọroyin wa.


Ṣugbọn lọjọ kọkanla, oṣu kẹjọ, ọdun 2020 yii, iyẹn ọjọ Iṣẹgun, Tusidee to kọja, lafurasi ọdaran yii sa kuro latimọle. Ọpọ araalu niṣẹlẹ yii ru loju, afi nigba ti Sunday funra rẹ ṣalaye bo ṣe rin in fawọn ọlọpaa to n fọrọ wa a lẹnu wo n’Ibadan lẹyin tọwọ wọn tẹ ẹ pada laaạrọ ọjọ Aiku, ọsẹ yii. Adugbo Bodija, n’Ibadan, ni wọn ti ri i mu ni nnkan bii aago mẹwaa aabọ aarọ gẹgẹ bi Agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, SP Olugbenga Fadeyi, ṣe fidi ẹ mulẹ fakọroyin wa. Nigba to n jẹwọ bo ṣe sa jade kuro latimọle awọn ọlọpaa, ọmọkunrin eni ọdun mọkandinogun yii sọ pe nigba ti ọkan ninu ọlọpaa to wa ni teṣan lasiko naa fun oun lanfaani lati lọọ wẹ loun sa mọ wọn lọwọ. O ṣalaye pe “Nigba ti obinrin DPO ti wọn ṣẹṣẹ gbe de teṣan yẹn sọ fun ọlọpaa to n jẹ Funṣọ pe ki wọn jẹ ki n wẹ ni mo gun ori tanki omi lọ, ti mo si gbabẹ bẹ si odi keji fẹnsi lasiko ti mo ri i pe Funṣọ n ba ẹnikan sọrọ lọwọ, ti ko si fọkan sọdọ temi mọ. “Awọn to n gbe adugbo yẹn ri mi nigba ti mo fo fẹnsi jade, ṣugbọn wọn ko sọ nnkan kan.” Sisa ti ogboju afurasi apaayan yii sa kuro lahaamọ awọn agbofinro lo mu ki ọga agba ọlọpaa nilẹ yii, IGP Muhammed Adamu, sare fi ikọ awọn ọlọpaa to nimọ ijinlẹ nipa bi wọn ṣe n wa ọdaran to ba fara sin ranṣẹ si ipinlẹ Ọyọ lati wa ọmọkunrin afurasi ọdaran naa jade kia, ti ọga agba ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, CP Joe Nwachukwu, si tun kede ẹbun ẹgbẹrun lọna ẹẹdẹgbẹta Naira (N500,000) fun ẹnikẹni to ba le ran awọn ọlọpaa lọwọ lati ri ri ẹruuku naa mu pada.


Nigba to n jẹwọ bo ṣe sa jade kuro latimọle awọn ọlọpaa, ọmọkunrin eni ọdun mọkandinogun yii sọ pe nigba ti ọkan ninu ọlọpaa to wa ni teṣan lasiko naa fun oun lanfaani lati lọọ wẹ loun sa mọ wọn lọwọ. O ṣalaye pe “Nigba ti obinrin DPO ti wọn ṣẹṣẹ gbe de teṣan yẹn sọ fun ọlọpaa to n jẹ Funṣọ pe ki wọn jẹ ki n wẹ ni mo gun ori tanki omi lọ, ti mo si gbabẹ bẹ si odi keji fẹnsi lasiko ti mo ri i pe Funṣọ n ba ẹnikan sọrọ lọwọ, ti ko si fọkan sọdọ temi mọ. “Awọn to n gbe adugbo yẹn ri mi nigba ti mo fo fẹnsi jade, ṣugbọn wọn ko sọ nnkan kan.” Sisa ti ogboju afurasi apaayan yii sa kuro lahaamọ awọn agbofinro lo mu ki ọga agba ọlọpaa nilẹ yii, IGP Muhammed Adamu, sare fi ikọ awọn ọlọpaa to nimọ ijinlẹ nipa bi wọn ṣe n wa ọdaran to ba fara sin ranṣẹ si ipinlẹ Ọyọ lati wa ọmọkunrin afurasi ọdaran naa jade kia, ti ọga agba ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, CP Joe Nwachukwu, si tun kede ẹbun ẹgbẹrun lọna ẹẹdẹgbẹta Naira (N500,000) fun ẹnikẹni to ba le ran awọn ọlọpaa lọwọ lati ri ri ẹruuku naa mu pada. Riri ti wọn pada ri Sunday mu lọjọ Aiku lo fi ọkan awọn olugbe ijọba ibilẹ Akinyẹle balẹ, ti awọn adari agbegbe naa si gboṣuba fun awọn agbofinro fun iṣẹ takuntakun ti wọn ṣe lati ri i pe ọrọ naa ri bi wọn ṣe fẹ. Wọn ni latigba ti awọn ti gbọ pe ọmọkunrin naa sa jade latimọle lọkan awọn nitori awọn ko mọ igba ti jagunlabi yoo tun pada wa sagbegbe awọn lati tun bẹrẹ si i maa paayan gẹgẹ bii iṣe ẹ. Lara awọn adari ijọba ibilẹ kinyẹle to fi idunnu wọn han si aṣeyọri awọn ọlọpaa yii ni Oniroko tilu Iroko, Ọba Ọlasunkanmi Abioye Ọpẹọla, Baalẹ Amusa Akinade Ajani ti i ṣe Baalẹ Ṣaṣa ati Ọnarebu ati Ọnarebu Taoreed Jimoh ti ṣe alaga afunṣọ ijọba ibilẹ Akinyẹle.


Riri ti wọn pada ri Sunday mu lọjọ Aiku lo fi ọkan awọn olugbe ijọba ibilẹ Akinyẹle balẹ, ti awọn adari agbegbe naa si gboṣuba fun awọn agbofinro fun iṣẹ takuntakun ti wọn ṣe lati ri i pe ọrọ naa ri bi wọn ṣe fẹ. Wọn ni latigba ti awọn ti gbọ pe ọmọkunrin naa sa jade latimọle lọkan awọn nitori awọn ko mọ igba ti jagunlabi yoo tun pada wa sagbegbe awọn lati tun bẹrẹ si i maa paayan gẹgẹ bii iṣe ẹ. Lara awọn adari ijọba ibilẹ kinyẹle to fi idunnu wọn han si aṣeyọri awọn ọlọpaa yii ni Oniroko tilu Iroko, Ọba Ọlasunkanmi Abioye Ọpẹọla, Baalẹ Amusa Akinade Ajani ti i ṣe Baalẹ Ṣaṣa ati Ọnarebu ati Ọnarebu Taoreed Jimoh ti ṣe alaga afunṣọ ijọba ibilẹ Akinyẹle.


Ẹwọn n run nimu Ọmọlade, iya onirẹsi lo lu ni jibiti owo nla n’Ileefẹ

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Apo irẹsi ọgọrun-un ni wọn ni Oyetoro Ọmọlade gba lọwọ Alhaja Eluwọle Sẹrifat lọja tuntun Odo-Ogbe, niluu Ileefẹ, lai sanwo, idi niyi to fi dero ile-ẹjọ Majisreeti lọsẹ to kọja. Nnkan bii aago kan ọsan ọjọ kẹwaa, oṣu kẹfa, ọdun yii, ni Ọmọlade, ẹni ọdun mẹtalelogoji, lọọ gba irẹsi naa, eleyii ti owo rẹ le ni miliọnu meji naira (#2,050,000.00). Gẹgẹ bi agbefọba to n ṣe ẹjọ naa ṣe sọ, adehun ọjọ marun-un pere lo wa laarin Ọmọlade ati Alhaja Eluwọle pe yoo fi sanwo irẹsi yii, ṣugbọn ṣe ni olujẹjọ kuna lati mu adehun aarin wọn ṣẹ. O ni ṣe lo sọ owo irẹsi yẹn di tiẹ, eleyii to nijiya labẹ ipin irinwo o din mẹtadindinlogun (383) ati okoolenirinwo o din ẹyọ kan (419) abala ikẹrinlelọgbọn ofin iwa ọdaran tipinlẹ Ọṣun. Lẹyin ti olujẹjọ sọ pe oun ko jẹbi ẹsun meji ti wọn fi kan an ni agbẹjọro rẹ, Ademọla Adeyẹmọ, rọ ile-ẹjọ lati fun un ni beeli pẹlu irọrun. Ninu idajọ rẹ, Majisreeti A.A. Ayẹni faaye beeli silẹ fun olujẹjọ pẹlu ẹgbẹrun lọna ẹẹdẹgbẹta naira ati oniduuro meji ni iye kan naa.


O ni ṣe lo sọ owo irẹsi yẹn di tiẹ, eleyii to nijiya labẹ ipin irinwo o din mẹtadindinlogun (383) ati okoolenirinwo o din ẹyọ kan (419) abala ikẹrinlelọgbọn ofin iwa ọdaran tipinlẹ Ọṣun. Lẹyin ti olujẹjọ sọ pe oun ko jẹbi ẹsun meji ti wọn fi kan an ni agbẹjọro rẹ, Ademọla Adeyẹmọ, rọ ile-ẹjọ lati fun un ni beeli pẹlu irọrun. Ninu idajọ rẹ, Majisreeti A.A. Ayẹni faaye beeli silẹ fun olujẹjọ pẹlu ẹgbẹrun lọna ẹẹdẹgbẹta naira ati oniduuro meji ni iye kan naa. Lẹyin naa lo sun igbẹjọ si ọjọ kẹrinlelogun, oṣu kẹsan-an, ọdun yii. Ninu iroyin mi-in, awọn ọlọpaa ti wọ ọmọkunrin ẹni ọdun mẹẹẹdọgbọn kan, Felix Iyokegh, lọ si kootu, ọjọ kẹtala, oṣu kẹjọ, ọdun yii, lo ji owo ni otẹẹli to ti n ṣiṣẹ gẹgẹ bii manija. Agbefọba to n ṣe ẹjọ naa, Inspẹkitọ Emmanuel Abdullahi, ṣalaye fun kootu pe ṣe ni wọn gba Felix gẹgẹ bii manija nileetura ACJAP Guest House, to wa lagbegbe Mokuro, niluu Ileefẹ.


Lẹyin naa lo sun igbẹjọ si ọjọ kẹrinlelogun, oṣu kẹsan-an, ọdun yii. Ninu iroyin mi-in, awọn ọlọpaa ti wọ ọmọkunrin ẹni ọdun mẹẹẹdọgbọn kan, Felix Iyokegh, lọ si kootu, ọjọ kẹtala, oṣu kẹjọ, ọdun yii, lo ji owo ni otẹẹli to ti n ṣiṣẹ gẹgẹ bii manija. Agbefọba to n ṣe ẹjọ naa, Inspẹkitọ Emmanuel Abdullahi, ṣalaye fun kootu pe ṣe ni wọn gba Felix gẹgẹ bii manija nileetura ACJAP Guest House, to wa lagbegbe Mokuro, niluu Ileefẹ. Ṣugbọn ṣe lo ji ẹgbẹrun lọna aadoje naira (#130,000) to jẹ ti Ọgbẹni Taiwo Awoṣeemọ lọjọ naa, eleyii to nijiya labẹ ofin iwa ọdaran tipinlẹ Ọṣun n lo. Agbẹjọro rẹ, Barisita Okoh Wonder, ṣeleri pe ti ile-ẹjọ ba le fun un ni beeli, yoo fi awọn oniduuro ti wọn lorukọ silẹ, bẹẹ ni ko ni i sa lọ fun igbẹjọ. Majisreeti A.


Ṣugbọn ṣe lo ji ẹgbẹrun lọna aadoje naira (#130,000) to jẹ ti Ọgbẹni Taiwo Awoṣeemọ lọjọ naa, eleyii to nijiya labẹ ofin iwa ọdaran tipinlẹ Ọṣun n lo. Agbẹjọro rẹ, Barisita Okoh Wonder, ṣeleri pe ti ile-ẹjọ ba le fun un ni beeli, yoo fi awọn oniduuro ti wọn lorukọ silẹ, bẹẹ ni ko ni i sa lọ fun igbẹjọ. Majisreeti A. A. Ayẹni fun Felix ni beeli pẹlu ẹgbẹrun lọna ọgọrun-un naira ati oniduuro meji ni iye kan naa. Lẹyin naa lo sun igbẹjọ si ọjọ kẹrinlelogun, oṣu kẹsan-an, ọdun yii.


A. Ayẹni fun Felix ni beeli pẹlu ẹgbẹrun lọna ọgọrun-un naira ati oniduuro meji ni iye kan naa. Lẹyin naa lo sun igbẹjọ si ọjọ kẹrinlelogun, oṣu kẹsan-an, ọdun yii.


Ijọba fẹẹ ka iye awọn eeyan to talaka ju lọ l’Ekoo

Faith Adebọla, Eko Ọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii ni eto kika iye eeyan ti oṣi ati iṣẹ n ba finra loju paali jake-jado origun mẹrẹẹrin ipinlẹ Eko maa bẹrẹ. Igbesẹ yii maa waye lati leṣẹẹ-lugbẹ lakọtun nipinlẹ naa. Kọmiṣanna feto ọrọ aje ati iṣunna owo (Economic Planning and Budget) nipinlẹ Eko, Sam Egube, lo sọ eyi di mimọ lọjọ Abamẹta, Satide, to kọja yii, ninu atẹjade kan ti Akọwe agba lọfiisi rẹ fi sode lorukọ ijọba ipinlẹ Eko. O ni igbesẹ yii pọn dandan lati le mọ ipo ti eeyan kọọkan wa ni ti ọrọ aje, iṣuna owo, airina ati airilo, kijọba si le pinnu eto to maa ba ipo olululuku mu lati le gbọn oṣi ati iṣẹ danu lawujọ wa. O lawọn oṣiṣẹ ajọ oluṣiro ipinlẹ Eko (Lagos Bereau of Statistics) yoo bẹrẹ si i lọ kaakiri ojule kọọkan lawọn ijọba ibilẹ ati kansu mẹtadinlaaadọta to wa l’Ekoo, lati wọọdu kan si ekeji, lati beere awọn ibeere ti wọn ti ṣeto sinu iwe ọwọ wọn. O ni ọjọ mẹẹẹdọgbọn gbako ni wọn yoo fi ṣewadii ọhun, ojoojumọ si ni, bẹrẹ lati ọjọ kẹrinlelologun, oṣu yii.


O ni igbesẹ yii pọn dandan lati le mọ ipo ti eeyan kọọkan wa ni ti ọrọ aje, iṣuna owo, airina ati airilo, kijọba si le pinnu eto to maa ba ipo olululuku mu lati le gbọn oṣi ati iṣẹ danu lawujọ wa. O lawọn oṣiṣẹ ajọ oluṣiro ipinlẹ Eko (Lagos Bereau of Statistics) yoo bẹrẹ si i lọ kaakiri ojule kọọkan lawọn ijọba ibilẹ ati kansu mẹtadinlaaadọta to wa l’Ekoo, lati wọọdu kan si ekeji, lati beere awọn ibeere ti wọn ti ṣeto sinu iwe ọwọ wọn. O ni ọjọ mẹẹẹdọgbọn gbako ni wọn yoo fi ṣewadii ọhun, ojoojumọ si ni, bẹrẹ lati ọjọ kẹrinlelologun, oṣu yii. O ṣalaye pe lẹyin ti iwadii ati onka yii ba ti pari ni wọn yoo ṣeṣiro lati mọ awọn ohun tijọba yoo ṣe sawọn agbegbe, wọọdu atijọba ibilẹ kọọkan ti yoo tubọ mu ọrọ aje rugọgọ si i fawọn eeyan, ti yoo si din iṣẹ oun oṣi ku. Wọn waa rọ awọn olugbe ipinlẹ Eko lati fọwọ sowọ pọ nigba tawọn oṣiṣẹ ajọ naa ba de ọdọ wọn, ki wọn si fi suuru ati ootọ inu dahun awọn ibeere wọn, ki wọn le jẹ anfaani ijọba awa-ara-awa lọjọ iwaju


O ṣalaye pe lẹyin ti iwadii ati onka yii ba ti pari ni wọn yoo ṣeṣiro lati mọ awọn ohun tijọba yoo ṣe sawọn agbegbe, wọọdu atijọba ibilẹ kọọkan ti yoo tubọ mu ọrọ aje rugọgọ si i fawọn eeyan, ti yoo si din iṣẹ oun oṣi ku. Wọn waa rọ awọn olugbe ipinlẹ Eko lati fọwọ sowọ pọ nigba tawọn oṣiṣẹ ajọ naa ba de ọdọ wọn, ki wọn si fi suuru ati ootọ inu dahun awọn ibeere wọn, ki wọn le jẹ anfaani ijọba awa-ara-awa lọjọ iwaju


Ọpẹ o, awọn ọlọpaa ti ri Sunday to n paayan l’Akinyẹle to sa lọ n’Ibadan mu

Ọlawale Ajao, Ibadan Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ọyọ, Olugbenga Fadeyi, ti fidi rẹ mulẹ pe ọwọ ti pada tẹ Sunday Shodipẹ, ọmọkunrin to maa n pa awọn eeyan l’Akinyẹle to sa lọ lagọọ ọlọpaa ni ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọjọ kọkanla, oṣu yii. Ọga ọlọpaa naa ni ọrọ yii ko ni ariyajijyan ninu, ọwọ awọn ti tẹ ẹ. Ṣugbọn ko ti i ṣalaye bi wọn ṣe ri ọmọkunrin naa mu ati ọna ti wọn gba mu un. Ẹ maa tẹti leko fun iroyin nipa eleyii.


Ọwọ ti ba ‘Stubborn’, ogbologboo ọmọ ẹgbẹ okunkun n’Ilaro

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta O pẹ tawọn ọlọpaa ipinlẹ Ogun ti n wa Dare Ojugbele tawọn eeyan n pe ni ‘Stubborn’, n’Ilaro. Koda, orukọ ẹ ti wa ninu iwe awọn ọdaran tijọba n wa, ko too di pe o bọ sọwọ awọn agbofinro logunjọ, oṣu kẹjọ yii. Ni nnkan bii aago mejila ọsan ọjọ naa ni DPO Ilaro, CSP Ọlayẹmi Jacob, ẹni to n wọde pẹlu awọn ikọ rẹ lọna Idọgọ, ṣadeede ri Stubborn ti wọn ti n wa tipẹ lori ọkada, bi wọn ṣe da ọkada naa duro niyẹn. Wọn yẹ ara ẹ wo loju-ẹsẹ, ibọn ilewọ kan lawọn ọlọpaa sọ pe awọn ri lapo ẹ pẹlu ọta ibọn ti wọn ko ti i yin, awọn nnkan ija mi-in pẹlu awọn oogun to fi n ṣagbara naa si tun wa lapo ẹ gẹgẹ bi wọn ṣe wi. Dare Ojugbele ti wọn ni agbegbe Itawaya, n’Ilaro, lo ti wa, jẹwọ fawọn ọlọpaa pe ọmọ ẹgbẹ okunkun Ẹiyẹ loun. Wọn lo jẹwọ pe gbogbo rogbodiyan ẹgbẹ okunkun to n waye n’Ilaro ati agbegbe rẹ ko ṣẹyin oun atawọn ẹgbẹ oun.


Wọn yẹ ara ẹ wo loju-ẹsẹ, ibọn ilewọ kan lawọn ọlọpaa sọ pe awọn ri lapo ẹ pẹlu ọta ibọn ti wọn ko ti i yin, awọn nnkan ija mi-in pẹlu awọn oogun to fi n ṣagbara naa si tun wa lapo ẹ gẹgẹ bi wọn ṣe wi. Dare Ojugbele ti wọn ni agbegbe Itawaya, n’Ilaro, lo ti wa, jẹwọ fawọn ọlọpaa pe ọmọ ẹgbẹ okunkun Ẹiyẹ loun. Wọn lo jẹwọ pe gbogbo rogbodiyan ẹgbẹ okunkun to n waye n’Ilaro ati agbegbe rẹ ko ṣẹyin oun atawọn ẹgbẹ oun. Nigba to n paṣẹ pe ki wọn gbe Stubborn lọ sẹka itọpinpin lọdọ awọn ọlọpaa, CP Edward Ajogun tun sọ pe aaye ṣi wa fun ọmọ ẹgbẹ okunkun yoowu to ba fẹẹ kọ ẹgbẹ naa silẹ lati wa bayii, nitori ijọba yoo ṣe aforiji fun wọn, wọn yoo sọ wọn di ọmọ gidi. Ṣugbọn ẹni to ba kọ lati ṣe bẹẹ yoo da ara rẹ lẹbi tọwọ ba pada tẹ ẹ, nitori tọhun yoo jiya bii ẹran oriso pẹlu ofin ni.


Nigba to n paṣẹ pe ki wọn gbe Stubborn lọ sẹka itọpinpin lọdọ awọn ọlọpaa, CP Edward Ajogun tun sọ pe aaye ṣi wa fun ọmọ ẹgbẹ okunkun yoowu to ba fẹẹ kọ ẹgbẹ naa silẹ lati wa bayii, nitori ijọba yoo ṣe aforiji fun wọn, wọn yoo sọ wọn di ọmọ gidi. Ṣugbọn ẹni to ba kọ lati ṣe bẹẹ yoo da ara rẹ lẹbi tọwọ ba pada tẹ ẹ, nitori tọhun yoo jiya bii ẹran oriso pẹlu ofin ni.


Ideye darapọ mọ Goztepe ilẹ Turkey

Oluyinka Soyemi Agbabọọlu ilẹ Naijiria, Brown Ideye, ti darapọ mọ ẹgbẹ agbabọọlu Goztepe ilẹ Turkey. Gẹgẹ bi awọn alaṣẹ kilọọbu naa ṣe sọ, iwe adehun ọlọdun meji ni agbabọọlu ẹni ọdun mọkanlelọgbọn ọhun tọwọ bọ. Turkey ni orilẹ-ede kẹsan-an ti Ideye yoo ti gba bọọlu, ilẹ Naijiria lo si ti bẹrẹ ko too lọ Switzerland, France, Ukraine, England, Greece, Spain ati China. Lati ọdun 2007 lo ti n gba bọọlu fun Naijiria, Flying Eagles lo ti bẹrẹ ko too wọ Super Eagles.


Awọn ọlọpaa ti mu un o: Emmanuel to n fi igbẹ jẹ burẹdi nIbadan

Ọlawale Ajao, Ibadan Bi ko je awọn ọlọpaa ti wọn tete debẹ ni, afaimọ lawọn ara adugbo ko ni lu ọkunrin Ibo kan ti wọn n pe ni Emmanuel Egbu pa niluu Ibadan lanaa yii. Wọn ba a to n fi igbẹ awọn ọmọ keekeekee jẹ burẹdi ninu ọja Sanngo ni. Bẹẹ ni ki i ṣe pe ara rẹ ko ya, nnkan kan ko ṣe e, ni wọn ṣe fura si i pe oogun owo lo fẹẹ fi kinni naa ṣe. Egbu yii lọpọ eeyan mọ bii ẹni mowo gẹgẹ bii oniṣowo ipara atawọn nnkan ìṣaralóge obinrin bii wiigi ati ṣampu. Bii igba ti awọn alaisan ba n lọ sọdọ dokita fun itọju lawọn eeyan maa n lọ sọdọ ẹ fun imọran lori iru ipara to yẹ ki wọn lo, to si maa n sọ eyi to maa ba ẹnikọọkan wọn lara mu fun. Ṣugbọn ko sẹni to mọgba ti ọkunnrin yii dọgbọn ṣa awọn igbọnsẹ ti awọn ọmọ keekeeke ti wọn jẹ awọn ọmọ oniṣowo ẹgbẹ ẹ ya ninu ọra ti awọn iya wọn ko won si, afi nigḅa to bẹrẹ si i fi kinni naa jẹ burẹdi ninu ọja Sango nibẹ ni nnkan bii aago mẹrin irọlẹ ana yii (ọjọ Abamẹta, Satide).


Egbu yii lọpọ eeyan mọ bii ẹni mowo gẹgẹ bii oniṣowo ipara atawọn nnkan ìṣaralóge obinrin bii wiigi ati ṣampu. Bii igba ti awọn alaisan ba n lọ sọdọ dokita fun itọju lawọn eeyan maa n lọ sọdọ ẹ fun imọran lori iru ipara to yẹ ki wọn lo, to si maa n sọ eyi to maa ba ẹnikọọkan wọn lara mu fun. Ṣugbọn ko sẹni to mọgba ti ọkunnrin yii dọgbọn ṣa awọn igbọnsẹ ti awọn ọmọ keekeeke ti wọn jẹ awọn ọmọ oniṣowo ẹgbẹ ẹ ya ninu ọra ti awọn iya wọn ko won si, afi nigḅa to bẹrẹ si i fi kinni naa jẹ burẹdi ninu ọja Sango nibẹ ni nnkan bii aago mẹrin irọlẹ ana yii (ọjọ Abamẹta, Satide). Ẹnikan to lọọ raja ni Sango lasiko iṣẹlẹ yii ṣalaye fakọroyin wa pe ọkan ninu awọn ontaja ẹgbẹ ẹ lo ka a mọ, ti Egbu si bẹ onitọhun pe oun yoo fun un ni miliọnu meji Naira bo ba le bo oun laṣiiri ti ko sọrọ naa fẹnikan. Ṣugbọn onitọhun ko gba, bi iyẹn si ṣe figbe ta lawọn eeyan ti pe le wọn lori. Ọpọ ninu awọn onibaara rẹ paapaa to gbọ agbọsọgbanu iroyin yii ni wọn sare lọ sibẹ lọọ foju lounjẹ.


Ẹnikan to lọọ raja ni Sango lasiko iṣẹlẹ yii ṣalaye fakọroyin wa pe ọkan ninu awọn ontaja ẹgbẹ ẹ lo ka a mọ, ti Egbu si bẹ onitọhun pe oun yoo fun un ni miliọnu meji Naira bo ba le bo oun laṣiiri ti ko sọrọ naa fẹnikan. Ṣugbọn onitọhun ko gba, bi iyẹn si ṣe figbe ta lawọn eeyan ti pe le wọn lori. Ọpọ ninu awọn onibaara rẹ paapaa to gbọ agbọsọgbanu iroyin yii ni wọn sare lọ sibẹ lọọ foju lounjẹ. Awọn to mọ nipa iru nnkan bẹẹ sọ pe oogun owo lọkunrin Ibo yii fi kinni ọhun ṣe. Idi ree tawọn eeyan ṣe mura lati ko apola igi bo o ko le jẹwọ ohun to fẹẹ fi ẹgbin to ti inu ara awọn ọmọọlọmọ jade ṣe. Ṣugbọn awọn agbofinro to tete debẹ ko gba fun wọn lati ṣe bẹẹ, ṣe teṣan ọlọpaa Sango ko jinna sibẹ rara.


Awọn to mọ nipa iru nnkan bẹẹ sọ pe oogun owo lọkunrin Ibo yii fi kinni ọhun ṣe. Idi ree tawọn eeyan ṣe mura lati ko apola igi bo o ko le jẹwọ ohun to fẹẹ fi ẹgbin to ti inu ara awọn ọmọọlọmọ jade ṣe. Ṣugbọn awọn agbofinro to tete debẹ ko gba fun wọn lati ṣe bẹẹ, ṣe teṣan ọlọpaa Sango ko jinna sibẹ rara. Agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, SP Olugbenga Fadeyi, fidi ẹ mulẹ pe awọn ọlọpaa Sango ni wọn mu Egbu lọ si teṣan wọn. Gẹgẹ bo ṣe sọ, “Awọn eeyan ka a mọbi to ti n palẹ awọn igbọnsẹ mọ nibikan ninu ọja. Wọn fa a le awọn ọlọpaa teṣan Sango lọwọ.


Agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, SP Olugbenga Fadeyi, fidi ẹ mulẹ pe awọn ọlọpaa Sango ni wọn mu Egbu lọ si teṣan wọn. Gẹgẹ bo ṣe sọ, “Awọn eeyan ka a mọbi to ti n palẹ awọn igbọnsẹ mọ nibikan ninu ọja. Wọn fa a le awọn ọlọpaa teṣan Sango lọwọ. Nibẹ lo maa gba de CID, ni Iyaganku, iyẹn ẹka to n ṣewadii iwa ọdaran nileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ.”


Nibẹ lo maa gba de CID, ni Iyaganku, iyẹn ẹka to n ṣewadii iwa ọdaran nileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ.”


Iyawo Buhari ti de lati Dubai, o ni diẹ lo ku ki ẹronpileeni awọn ja bọ

Iyawo Aarẹ orilẹ-ede yii, Aisha Buhari, ti de lati ilẹ Dubai to lọ o. Ọsẹ bii mẹta sẹyin ni wọn gbe obinrin naa lọ si Dubai, ti wọn ni ọrun buruku kan n dun un. Oriṣiriṣi awuyewuye lo tun jade sita lẹyin to lọ tan, nitori awọn kan fidi ẹ mule pe ki i se pe ara rẹ ko ya, o lọ si Dubai lati lọọ ra nnkan iyawo fun ọmọ rẹ ni. Ṣugbọn lanaa ode yii, nigba ti obinrin naa de, o ni loootọ ni ara oun ko ya, itọju naa loun si ba lọ si Dubai. O dupẹ lọwọ gbogbo ọmọ Naijiria ti wọn gbadura foun nigba ti oun ko si nile yii, o si gba awọn dokita ti wọn ni ọsibitu nimọran pe ki wọn tun ọsibitu wọn ṣe bii ti igbalode, ti awọn eeyan ko fi ni i maa lọ siluu oyinbo fun itọju mọ. Aisha ni nigba it awọn n bọ, Ọlọrun lo yọ awọn o, nitori diẹ lo ku ki ẹronpileeni awọn ja bọ. O ni niṣe ni atẹgun lile naa de loju ọrun, to si n fi ẹronpileeni awọn logbologbo, ṣugbọn awọn ọmọ ogun ofurufu ilẹ wa ti wọn wa ẹronmpileeni naa lo gbogbo ọgbọn ati agbara wọn lati ri i pe awọn ko ja bọ, ti wọn si gbe ọkọ ofurufu naa jade ninu iji buruku to ko si.


O dupẹ lọwọ gbogbo ọmọ Naijiria ti wọn gbadura foun nigba ti oun ko si nile yii, o si gba awọn dokita ti wọn ni ọsibitu nimọran pe ki wọn tun ọsibitu wọn ṣe bii ti igbalode, ti awọn eeyan ko fi ni i maa lọ siluu oyinbo fun itọju mọ. Aisha ni nigba it awọn n bọ, Ọlọrun lo yọ awọn o, nitori diẹ lo ku ki ẹronpileeni awọn ja bọ. O ni niṣe ni atẹgun lile naa de loju ọrun, to si n fi ẹronpileeni awọn logbologbo, ṣugbọn awọn ọmọ ogun ofurufu ilẹ wa ti wọn wa ẹronmpileeni naa lo gbogbo ọgbọn ati agbara wọn lati ri i pe awọn ko ja bọ, ti wọn si gbe ọkọ ofurufu naa jade ninu iji buruku to ko si. O ni oun dupẹ lọwọ wọn o, nitori bi ko si tiwọn ni, eyi ti a n wi yii kọ la ba maa wi o.


O ni oun dupẹ lọwọ wọn o, nitori bi ko si tiwọn ni, eyi ti a n wi yii kọ la ba maa wi o.


Lẹyin ọsẹ meji tawọn meji ku, kọntena tun ja bọ lu eeyan meji ni Ijeṣha

Faith Adebọla Ko ti i pe oṣu kan ti awọn meji kan ku lojiji pẹlu bi kọntena ṣe ja lu ọkọ ti wọn wa ninu rẹ lori. Iru iṣẹlẹ buruku yii naa lo tun waye pẹlu bi kọntena mi-in tun ṣe ja bọ lẹyin ọkọ tirela ti wọn so o mọ, to si ti ran awọn obinrin meji kan lọ sọrun apapandodo lagbegbe Ijẹsha, loju ọna marosẹ Oṣodi si Apapa, nipinlẹ Eko. Nnkan bii aago mọkanla alẹ ọjọ Ẹti, Furaidee, to kọja yii, niṣẹlẹ naa waye nibudoko Odo Olowu. Ọga agba ajọ to n ri si iṣẹlẹ pajawiri l’Ekoo (LASEMA), Dokita Olufẹmi Ọkẹ-Ọsanyintolu ṣalaye pe ọkọ ajagbe naa ṣadeede padanu bireeki rẹ lojiji ni, ori ere lo si wa, bo ṣe di pe o lọọ fori sọ ọkọ ajagbe mi-in ti wọn paaki sẹbaa ọna tẹlẹ niyẹn, ni kọntena to wa lẹyin rẹ ba re bọ. Olufẹmi ni ẹsẹkẹsẹ lawọn obinrin agbalagba meji ti doloogbe, tori kongẹ ori wọn ni kinni ọhun ja bọ le, bẹẹ lawakọ tirela naa ko raaye jade niwaju ọkọ, afigba tawọn oṣiṣẹ ajọ LASEMA naa de ti wọn ṣa ilẹkun ọkọ naa lo too le jade, o si ti fara pa yannayanna. O ni titi di ba a ṣe n sọ yii, ko ti i si mọlẹbi awọn oloogbe naa to yọju, awọn ko si mọ orukọ tabi adirẹsi wọn, ṣugbọn awọn oṣiṣẹ ajọ eleto ilera alagbeeka, SHEMU, ti gbe oku wọn lọ si mọṣuari ileewosan ijọba to wa nitosi, bẹẹ ni awakọ naa wa nibi to ti n gba itọju pajawiri lọwọ.


Ọga agba ajọ to n ri si iṣẹlẹ pajawiri l’Ekoo (LASEMA), Dokita Olufẹmi Ọkẹ-Ọsanyintolu ṣalaye pe ọkọ ajagbe naa ṣadeede padanu bireeki rẹ lojiji ni, ori ere lo si wa, bo ṣe di pe o lọọ fori sọ ọkọ ajagbe mi-in ti wọn paaki sẹbaa ọna tẹlẹ niyẹn, ni kọntena to wa lẹyin rẹ ba re bọ. Olufẹmi ni ẹsẹkẹsẹ lawọn obinrin agbalagba meji ti doloogbe, tori kongẹ ori wọn ni kinni ọhun ja bọ le, bẹẹ lawakọ tirela naa ko raaye jade niwaju ọkọ, afigba tawọn oṣiṣẹ ajọ LASEMA naa de ti wọn ṣa ilẹkun ọkọ naa lo too le jade, o si ti fara pa yannayanna. O ni titi di ba a ṣe n sọ yii, ko ti i si mọlẹbi awọn oloogbe naa to yọju, awọn ko si mọ orukọ tabi adirẹsi wọn, ṣugbọn awọn oṣiṣẹ ajọ eleto ilera alagbeeka, SHEMU, ti gbe oku wọn lọ si mọṣuari ileewosan ijọba to wa nitosi, bẹẹ ni awakọ naa wa nibi to ti n gba itọju pajawiri lọwọ. Tẹ o ba gbagbe, iru ijamba yii kan naa waye lọjọ kẹrindinlọgbọn, oṣu keje, to kọja yii, nigba ti tirela kan lọọ kọlu bọọsi akero kan, ti kọntena ẹyin tirela naa si ja bọ lu bọọsi ọhun mọlẹ. Eeyan meji, Omidan Chidinma Ajoku ẹni ọdun mẹtadinlọgbọn ati Chima Nnaekpe, ẹni ọdun mọkandinlọgbọn, tawọn mejeeji jẹ oṣiṣẹ ajọ to n ri si papakọ ofurufu ilẹ wa, (Federal Airports Authority of Nigeria, FAAN), lo dagbere faye loju ẹsẹ, ti ẹni kẹta si ku si ọsibitu lẹyin ọjọ meji, yatọ si ọpọ to fara gbọgbẹ loriṣiiriṣii. Ọsẹ kan lẹyin iyẹn, lọjọ kin-in-ni, oṣu yii, lagbegbe Ilasamaja, loju ọna marosẹ Apapa si Oṣodi yii kan naa ni kọntena mi-in tun ti re bọ lori ere lẹyin tirela to gbe e, eeyan meji niyẹn naa tun sọ doloogbe lai ro tẹlẹ.


Tẹ o ba gbagbe, iru ijamba yii kan naa waye lọjọ kẹrindinlọgbọn, oṣu keje, to kọja yii, nigba ti tirela kan lọọ kọlu bọọsi akero kan, ti kọntena ẹyin tirela naa si ja bọ lu bọọsi ọhun mọlẹ. Eeyan meji, Omidan Chidinma Ajoku ẹni ọdun mẹtadinlọgbọn ati Chima Nnaekpe, ẹni ọdun mọkandinlọgbọn, tawọn mejeeji jẹ oṣiṣẹ ajọ to n ri si papakọ ofurufu ilẹ wa, (Federal Airports Authority of Nigeria, FAAN), lo dagbere faye loju ẹsẹ, ti ẹni kẹta si ku si ọsibitu lẹyin ọjọ meji, yatọ si ọpọ to fara gbọgbẹ loriṣiiriṣii. Ọsẹ kan lẹyin iyẹn, lọjọ kin-in-ni, oṣu yii, lagbegbe Ilasamaja, loju ọna marosẹ Apapa si Oṣodi yii kan naa ni kọntena mi-in tun ti re bọ lori ere lẹyin tirela to gbe e, eeyan meji niyẹn naa tun sọ doloogbe lai ro tẹlẹ. Ọjọ kejidinlogun, oṣu yii, ni Kọmiṣanna ọga ọlọpaa ipinlẹ Eko, Hakeem Odumosu, kede pe awọn ti fi pampẹ ofin gbe awakọ ati ẹni to ni tirela to pa awọn oṣiṣẹ FAAN meji naa, awọn yoo si ba wọn ṣẹjọ gẹgẹ bi Gomina Eko, Babajide Sanwo-Olu, ṣe ṣeleri fawọn mọlẹbi oloogbe naa nigba to ṣabẹwo ibanikẹdun si wọn.


Ọjọ kejidinlogun, oṣu yii, ni Kọmiṣanna ọga ọlọpaa ipinlẹ Eko, Hakeem Odumosu, kede pe awọn ti fi pampẹ ofin gbe awakọ ati ẹni to ni tirela to pa awọn oṣiṣẹ FAAN meji naa, awọn yoo si ba wọn ṣẹjọ gẹgẹ bi Gomina Eko, Babajide Sanwo-Olu, ṣe ṣeleri fawọn mọlẹbi oloogbe naa nigba to ṣabẹwo ibanikẹdun si wọn.


Aye le o! Ọmọ ọdun mẹrindinlogun ji pata obinrin mẹrinla l’Ayetoro

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Adeniyi Muhammed lorukọ ọmọdekunrin ti ẹ n wo yii, ọmọ ọdun mẹindinlogun ni. Niṣe lo wọle obinrin kan, Amudalat Ọpalẹyẹ, niluu Ayetoro, lọjọ kejidinlogun, oṣu kẹjọ yii, o si ji pata iyẹn mu ko too jade nibẹ. Idaji kutu, laago mẹfa aarọ, lo wọle ji pata ọhun gẹgẹ bi Amudalat ṣe wi. O ni nibi to ti n yọ jade loun ti ri i pẹlu pata oun. Eyi lobinrin naa ṣe lọọ fẹjọ sun ni teṣan ọlọpaa Ayetoro. Awọn ọlọpaa mu ọmọdekunrin yii, afi bi wọn ṣe de ibi to n gbe ti wọn tun ba pata awọn obinrin mi-in nibẹ, nigba ti wọn si ka iye awọn pata naa, wọn jẹ mẹrinla, bẹẹ, gbogbo ẹ ni wọn ti wọ, ki i ṣe pata tuntun.


O ni nibi to ti n yọ jade loun ti ri i pẹlu pata oun. Eyi lobinrin naa ṣe lọọ fẹjọ sun ni teṣan ọlọpaa Ayetoro. Awọn ọlọpaa mu ọmọdekunrin yii, afi bi wọn ṣe de ibi to n gbe ti wọn tun ba pata awọn obinrin mi-in nibẹ, nigba ti wọn si ka iye awọn pata naa, wọn jẹ mẹrinla, bẹẹ, gbogbo ẹ ni wọn ti wọ, ki i ṣe pata tuntun. Nigba naa ni Muhammed ni ki wọn ṣe oun jẹẹjẹ, o ni ẹnikan lo gbe iṣẹ pata jiji ka naa foun pẹlu ileri pe oun yoo foun lowo boun ba ti n ri i ji. Iṣẹ ti bẹrẹ bayii lati mọ ẹni naa to ran an niṣẹ ọhun gẹgẹ bi Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ogun, DSP Abimbọla Oyeyẹmi ṣe sọ. Ko too digba naa ṣa, CP Edward Ajogun ti paṣẹ pe ki wọn mu ọmọde yii lọ sẹka itọpinpin (SCIID)


Nigba naa ni Muhammed ni ki wọn ṣe oun jẹẹjẹ, o ni ẹnikan lo gbe iṣẹ pata jiji ka naa foun pẹlu ileri pe oun yoo foun lowo boun ba ti n ri i ji. Iṣẹ ti bẹrẹ bayii lati mọ ẹni naa to ran an niṣẹ ọhun gẹgẹ bi Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ogun, DSP Abimbọla Oyeyẹmi ṣe sọ. Ko too digba naa ṣa, CP Edward Ajogun ti paṣẹ pe ki wọn mu ọmọde yii lọ sẹka itọpinpin (SCIID)


Korona tun pa elomi-in l’Ekiti

Oluyinka Soyemi, Ado-Ekiti Ijọba ipinlẹ Ekiti ti kede pe arun Koronafairọọsi ti pa ẹni kan nipinlẹ naa lẹyin bii ọsẹ kan ti iru ẹ waye gbẹyin. Oloogbe naa la gbọ pe arun naa wọ lara kọja agbara awọn oniṣegun, oun si ni ẹni kẹrin tiru ẹ ṣelẹ si nipinlẹ naa. Bakan naa ni Ekiti tun ni eeyan mẹwaa mi-in to ko arun naa, eyi tọ sọ iye awọn to n gba itọju lọwọ di mejilelọgọrun-un (102). Gẹgẹ bii akọsilẹ, gbogbo awọn to ti ko arun Korona l’Ekiti jẹ igba-le-mẹrindinlogun (216).


O ṣẹlẹ, awọn kan ti lọọ ta ilẹ ooṣa n’Ibadan o

Ọlawale Ajao, Ibadan Iwure ati etutu lawọn ẹlẹsin abilẹ n’Ibadan n fi gbogbo igba ṣe bayii lati pẹtu si awọn alálẹ̀ ilẹ Ibadan ninu pẹlu bi awọn ọmọ abulẹṣowo ṣe ta ilẹ ooṣa to jẹ ti gbogbo ọmọ ilu naa. Ibi kan laduugbo Àwọ́tàn, lagbegbe Apẹtẹ, n’Ibadan, nibi ti Lágelú, ẹni to tẹ ilu Ibadan do wọlẹ si ni wọn n pe nilẹ ooṣa yii. Lẹyin ipapoda baba nla awọn ọmọ Ibadan yii lawọn agbaagba ilu ya ibẹ sọtọ gẹgẹ bii ilẹ ọ̀wọ̀, eyi ti gbogbo ọmọ Ibadan mọ si Ojúbọ Lágelú, to si jẹ pe lọdọọdun ni wọn maa n lọ sibẹ lati wure fun alaafia ati idagbasoke ilu nla yii. Ilẹ ọhun ni wọn lawọn ajagungbalẹ̀ n’Ibadan ti ta yii. Bi wọn ba ta a fẹni to mọ nipa aṣa atiṣe ilẹ Ibadan, ṣe iba san, ọmọ Ibo ni wọn talẹ̀ ooṣa ọhun fun, iyẹn si ti n kọle nla kan sibẹ lọwọ bayii. L’Ọjọbọ, Tọsidee, to kọja, nigba tawọn oniṣẹṣe lọ si ojubọ yii fun eto Ayajọ Iṣẹṣe to maa n waye lọdọọdun l’Ojubọ Lagelu, ṣugbọn si iyalẹnu wọn, ile nla kan ti lalẹ hu nile oriṣa naa.


Ilẹ ọhun ni wọn lawọn ajagungbalẹ̀ n’Ibadan ti ta yii. Bi wọn ba ta a fẹni to mọ nipa aṣa atiṣe ilẹ Ibadan, ṣe iba san, ọmọ Ibo ni wọn talẹ̀ ooṣa ọhun fun, iyẹn si ti n kọle nla kan sibẹ lọwọ bayii. L’Ọjọbọ, Tọsidee, to kọja, nigba tawọn oniṣẹṣe lọ si ojubọ yii fun eto Ayajọ Iṣẹṣe to maa n waye lọdọọdun l’Ojubọ Lagelu, ṣugbọn si iyalẹnu wọn, ile nla kan ti lalẹ hu nile oriṣa naa. Eyi lo mu ki awọn agbaagba idile Lagelu rawọ ẹbẹ si Olubadan ilẹ Ibadan, Ọba Saliu Akanmu Adetunji, ati igbimọ awọn agbaagba ilẹ Ibadan lati wa nnkan ṣe sọrọ awọn to maa n talẹ onilẹ n’Ibadan wọnyi. Lara awọn to ba awọn oniroyin sọrọ yii gẹgẹ bii adari idile Lagelu ni Mọgaji idile naa, Oloye Lamidi Tiamiyu; agbẹnusọ fun idile Lagelu, Ọgbẹni Lukman Babalọla, ẹni tawọn eeyan tun mọ si Ita Ẹgẹ ati Oloye Bamidele Ẹlẹrẹ Ogunjẹngbọran Ṣiyanmade to jẹ abọrẹ ojubọ Lagelu. Oloye Ṣiyanmade ti i ṣe, abọrẹ Ojubọ Lagelu ṣapejuwe iṣẹlẹ yii gẹgẹ bii iwọsi nla ati ẹgbin oniyọrọ fun ilu Ibadan, pẹlu bo ṣe jẹ pe ọga awọn ajagungbalẹ yii, ẹni ti ki i tun un ṣe ọmọ Ibadan, tun lori laya, o tun gba ki ẹni to ta ilẹ yii fun kọrukọ ẹ gadagba gadagba si ara pako pelebe kan lẹgbẹẹ ilẹ naa.


Eyi lo mu ki awọn agbaagba idile Lagelu rawọ ẹbẹ si Olubadan ilẹ Ibadan, Ọba Saliu Akanmu Adetunji, ati igbimọ awọn agbaagba ilẹ Ibadan lati wa nnkan ṣe sọrọ awọn to maa n talẹ onilẹ n’Ibadan wọnyi. Lara awọn to ba awọn oniroyin sọrọ yii gẹgẹ bii adari idile Lagelu ni Mọgaji idile naa, Oloye Lamidi Tiamiyu; agbẹnusọ fun idile Lagelu, Ọgbẹni Lukman Babalọla, ẹni tawọn eeyan tun mọ si Ita Ẹgẹ ati Oloye Bamidele Ẹlẹrẹ Ogunjẹngbọran Ṣiyanmade to jẹ abọrẹ ojubọ Lagelu. Oloye Ṣiyanmade ti i ṣe, abọrẹ Ojubọ Lagelu ṣapejuwe iṣẹlẹ yii gẹgẹ bii iwọsi nla ati ẹgbin oniyọrọ fun ilu Ibadan, pẹlu bo ṣe jẹ pe ọga awọn ajagungbalẹ yii, ẹni ti ki i tun un ṣe ọmọ Ibadan, tun lori laya, o tun gba ki ẹni to ta ilẹ yii fun kọrukọ ẹ gadagba gadagba si ara pako pelebe kan lẹgbẹẹ ilẹ naa. O waa rọ Ọba Adetunji lati kilọ fun olori awọn talẹ̀talẹ̀ Ibadan yii, ẹni ta a forukọ bo laṣiiri, lati ṣọra ẹ gidigidi, bi ko ba fẹẹ fori gbe ẹru ti ko ni i le rori gbe.


O waa rọ Ọba Adetunji lati kilọ fun olori awọn talẹ̀talẹ̀ Ibadan yii, ẹni ta a forukọ bo laṣiiri, lati ṣọra ẹ gidigidi, bi ko ba fẹẹ fori gbe ẹru ti ko ni i le rori gbe.


Nibi ti Iya Maria ti n ṣaajo ọmọ ati ọmọọmọ ẹ tawọn ajinigbe fẹẹ gbe ni wọn ti yinbọn pa a n’Ijohun

Adefunkẹ Adebiyi,Abẹokuta Ara ọmọ to ta iya kan ti wọn n pe ni Iya Maria, lagbegbe Ijohun, ni Yewa, lo ran an sọrun lọjọ Ẹti, Furaidee, to kọja yii. Awọn ajinigbe mẹrin lo fẹẹ gbe Maria, ẹni ọgbọn ọdun ati ọmọ ẹ to pọn sẹyin lọ. Bi Iya Maria ṣe bẹrẹ si i pe awọn eeyan pe ki wọn waa ran oun lọwọ ni awọn agbebọn naa yinbọn fun un, to si ku lẹsẹkẹsẹ. Awọn fijilante ti wọn n pe ni So-Safe, ẹka ti Ketu, ni iṣẹlẹ naa ṣoju wọn. Aago mejila oru ku iṣẹju mẹẹẹdogun ni wọn ni awọn ajinigbe mẹrin naa de lori ọkada Bajaj meji, bi wọn ṣe sọkalẹ ni wọn wọle awọn Iya Maria, ti wọn si gbe Maria ati ọmọ rẹ tiyẹn n tọ lọwọ lọ. Eyi ni Iya Maria ri to fi fariwo bọnu, n lawọn ajinigbe naa ba fibọn ranṣẹ latẹyin si iya yii, obinrin naa si ku lẹsẹkẹsẹ.


Awọn fijilante ti wọn n pe ni So-Safe, ẹka ti Ketu, ni iṣẹlẹ naa ṣoju wọn. Aago mejila oru ku iṣẹju mẹẹẹdogun ni wọn ni awọn ajinigbe mẹrin naa de lori ọkada Bajaj meji, bi wọn ṣe sọkalẹ ni wọn wọle awọn Iya Maria, ti wọn si gbe Maria ati ọmọ rẹ tiyẹn n tọ lọwọ lọ. Eyi ni Iya Maria ri to fi fariwo bọnu, n lawọn ajinigbe naa ba fibọn ranṣẹ latẹyin si iya yii, obinrin naa si ku lẹsẹkẹsẹ. Ọpẹlọpẹ ikọ So-Safe ti wọn gba ya awọn ajinigbe naa ni wọn gba Maria ati ọmọ rẹ kalẹ lọwọ wọn. Mẹta ninu awọn ajinigbe yii sa lọ gẹgẹ bi Alukoro So-Safe, Mọruf Yusuf, ṣe sọ. O ni ṣugbọn ọwọ ba ọkan ninu wọn torukọ ẹ n jẹ Jimọh Fayẹmi.


Ọpẹlọpẹ ikọ So-Safe ti wọn gba ya awọn ajinigbe naa ni wọn gba Maria ati ọmọ rẹ kalẹ lọwọ wọn. Mẹta ninu awọn ajinigbe yii sa lọ gẹgẹ bi Alukoro So-Safe, Mọruf Yusuf, ṣe sọ. O ni ṣugbọn ọwọ ba ọkan ninu wọn torukọ ẹ n jẹ Jimọh Fayẹmi. Ibọn ṣakabula mẹta ati ọkada meji ti wọn gbe wa ni awọn So-Safe sọ pe awọn ri gba lọwọ Jimọh tọwọ ba naa. Ẹka ileeṣẹ ọlọpaa to wa ni Eegua, ni wọn lawọn fa Jimọh ati awọn ohun tawọn gba lọwọ ẹ naa le lọwọ fun itẹsiwaju iwadii ati gbigbe e lọ si kootu. Bẹẹ ni wọn ni iṣẹ n lọ lori ati ri awọn mẹta yooku to sa lọ ninu awọn ajinigbe naa mu.


Ibọn ṣakabula mẹta ati ọkada meji ti wọn gbe wa ni awọn So-Safe sọ pe awọn ri gba lọwọ Jimọh tọwọ ba naa. Ẹka ileeṣẹ ọlọpaa to wa ni Eegua, ni wọn lawọn fa Jimọh ati awọn ohun tawọn gba lọwọ ẹ naa le lọwọ fun itẹsiwaju iwadii ati gbigbe e lọ si kootu. Bẹẹ ni wọn ni iṣẹ n lọ lori ati ri awọn mẹta yooku to sa lọ ninu awọn ajinigbe naa mu.


Nitori ọdun iṣẹmbaye ti wọn fẹẹ ṣe, Deji ti gbogbo ọja pa l’Akurẹ fun ọjọ meji

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ. Deji tilu Akurẹ, Ọba Aladetoyinbo Aladelusi, ti paṣẹ pe ki gbogbo ọja atawọn ṣọọbu to wa nigboro ilu Akurẹ wa ni titi pa fun odidi ọjọ meji latari ọdun Aheregbe ati Amọle ti wọn fẹẹ ṣe. Michael Adeyẹye to jẹ akọwe iroyin fun Deji lo sọ eyi di mimọ ninu atẹjade kan to fi sọwọ s’ALAROYE laaarọ ọjọ Ẹti, Furaidee, ọsẹ to kọja. O ni aṣẹ yii waye ni ibamu pẹlu aṣa ati iṣẹdalẹ ilu Akurẹ, eyi ti wọn maa n ṣe lọdọọdun. O ni gẹgẹ bi ohun tawọn agbaagba ilu fẹnu ko le lori, ọjọ Aje, Mọnde, ọjọ kẹrinlelogun, oṣu kẹjọ, ati Ọjọruu, Wẹsidee, ọjọ kẹsan-an, oṣu to n bọ yii, ni wọn fi awọn ọdun mejeeji yii si. Adeyẹye ni ko ni i si ọja tita tabi rira nibikibi kaakiri ilu Akurẹ gẹgẹ bo ṣe maa n ri tẹlẹ lasiko ti wọn ba n ṣayẹyẹ ọdun mejeeji.


O ni aṣẹ yii waye ni ibamu pẹlu aṣa ati iṣẹdalẹ ilu Akurẹ, eyi ti wọn maa n ṣe lọdọọdun. O ni gẹgẹ bi ohun tawọn agbaagba ilu fẹnu ko le lori, ọjọ Aje, Mọnde, ọjọ kẹrinlelogun, oṣu kẹjọ, ati Ọjọruu, Wẹsidee, ọjọ kẹsan-an, oṣu to n bọ yii, ni wọn fi awọn ọdun mejeeji yii si. Adeyẹye ni ko ni i si ọja tita tabi rira nibikibi kaakiri ilu Akurẹ gẹgẹ bo ṣe maa n ri tẹlẹ lasiko ti wọn ba n ṣayẹyẹ ọdun mejeeji. Yatọ si awọn ọlọja ti wọn ko gbọdọ patẹ ọja nibikibi, o ni aṣẹ naa ko di igbokegbodo awọn ọkọ ati lilọ-bibọ awọn eeyan lọwọ.


Yatọ si awọn ọlọja ti wọn ko gbọdọ patẹ ọja nibikibi, o ni aṣẹ naa ko di igbokegbodo awọn ọkọ ati lilọ-bibọ awọn eeyan lọwọ.


Awọn janduku ya wọ teṣan ọlọpaa n’Ibadan, wọn yinbọn pa kọburu kan

Ọlawale Ajao, Ibadan Aṣa fi òròmọdìẹ silẹ, àkùkọ atawọn àgbébọ̀ adiẹ nla nla lo ku to ń gbé n’Ibadan bayii pẹlu bi awọn janduku ṣe fi awọn alailagbara silẹ, to jẹ pe awọn ọlọpaa ni wọn n lọọ yinbọn pa bayii. Ni nnkan bii aago mẹsan-an ọjọ Ẹti, Furaidee, ọjọ kọkanlelogun, oṣu kẹjọ, ọdun 2020 yii, niṣẹlẹ kayeefi ọhun waye, nigba ti awọn janduku agbebọn kan lọọ ka awọn agbofinro mọ agọ ọlọpaa to wa laduugbo Ikọlaba, n’Ibadan, ti wọn si yinbọn pa ọlọpaa kan, omi-in si fara pa yannayanna. Gẹgẹ bi awọn olugbe adugbo ọhun ṣe sọ, bi awọn ẹruuku ọhun ṣe de iwaju teṣan naa ni wọn bẹrẹ si i yinbọn leralera, ti awọn ọlọpaa to wa lẹnu iṣẹ lasiko naa si bẹrẹ si i sa asala fun ẹmi wọn nitori ti iṣẹlẹ ọhun ba wọn lojiji. Amọ ṣa, ori ko ṣe bẹẹ ko ọkan ninu awọn kọburu ọlọpaa teṣan naa to n jẹ Dada Christopher yọ pẹlu bi ibọn ṣe ba a, to si j’Ọlọrun nipe loju ẹsẹ. Bẹẹ ni ripẹtọ ọlọpaa kan fara pa. Titi ta a fi pari akojọpọ iroyin yii, ẹnikẹni ko ti i mọ awọn ogboju ọdaran to huwa òdóró wọnyi ati idi ti wọn ṣe huwa ika naa. Ṣugbọn agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, SP Olugbenga Fadeyi, ti sọ pe ki i ṣe agọ ọlọpaa lawọn ọdaran naa kọ lu, wọn kan yinbọn mọ awọn agbofinro meji kan niwaju agọ ọlọpaa ọhun ni.


Amọ ṣa, ori ko ṣe bẹẹ ko ọkan ninu awọn kọburu ọlọpaa teṣan naa to n jẹ Dada Christopher yọ pẹlu bi ibọn ṣe ba a, to si j’Ọlọrun nipe loju ẹsẹ. Bẹẹ ni ripẹtọ ọlọpaa kan fara pa. Titi ta a fi pari akojọpọ iroyin yii, ẹnikẹni ko ti i mọ awọn ogboju ọdaran to huwa òdóró wọnyi ati idi ti wọn ṣe huwa ika naa. Ṣugbọn agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, SP Olugbenga Fadeyi, ti sọ pe ki i ṣe agọ ọlọpaa lawọn ọdaran naa kọ lu, wọn kan yinbọn mọ awọn agbofinro meji kan niwaju agọ ọlọpaa ọhun ni. Ninu atẹjade to fi ṣọwọ sawọn oniroyin n’Ibadan laaarọ ọjọ Abamẹta, Satide, SP Fadeyi ṣalaye pe “ki i ṣe teṣan ọlọpaa lawọn janduku kọ lu. Awọn ọlọpaa teṣan Ikọlaba ni wọn duro siwaju teṣan yẹn nigba ti awọn ọmọ iṣọta wọnyẹn wa mọto kọja mọ wọn lara, ti wọn si yinbọn fun wọn lati inu mọto yẹn lai duro. “Eyi to jẹ kọburu ninu awọn ọlọpaa yẹn ku.


Ninu atẹjade to fi ṣọwọ sawọn oniroyin n’Ibadan laaarọ ọjọ Abamẹta, Satide, SP Fadeyi ṣalaye pe “ki i ṣe teṣan ọlọpaa lawọn janduku kọ lu. Awọn ọlọpaa teṣan Ikọlaba ni wọn duro siwaju teṣan yẹn nigba ti awọn ọmọ iṣọta wọnyẹn wa mọto kọja mọ wọn lara, ti wọn si yinbọn fun wọn lati inu mọto yẹn lai duro. “Eyi to jẹ kọburu ninu awọn ọlọpaa yẹn ku. Eyi ripẹtọ to fara pa ṣi n gbatọju nileewosan titi di ba a ṣe n wi yii.” Agbẹnusọ awọn agbofinro yii sọ pe bi ọga agba awọn ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, CP Joe Nwachukwu Enwonwu, ṣe gbọ nipa iṣẹlẹ yii lo ti ran awọn ikọ ọlọpaa loriṣiiriṣii jade lati ṣawari awọn ọdaran naa.


Eyi ripẹtọ to fara pa ṣi n gbatọju nileewosan titi di ba a ṣe n wi yii.” Agbẹnusọ awọn agbofinro yii sọ pe bi ọga agba awọn ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, CP Joe Nwachukwu Enwonwu, ṣe gbọ nipa iṣẹlẹ yii lo ti ran awọn ikọ ọlọpaa loriṣiiriṣii jade lati ṣawari awọn ọdaran naa.


Eeyan marun-un ku ni marosẹ Eko s’Ibadan, ere asapajude lo fa a

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ni nnkan bii aago mẹsan-aabọ aarọ Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii, leeyan marun-un (ọkunrin meji, obinrin mẹta), doloogbe lagbegbe Inter-Change, iyẹn loju ọna marosẹ Eko s’Ibadan, nigba ti awọn mọto mẹta kọlu ara wọn. Awọn mọto ọhun gẹgẹ bi Alukoro TRACE, Babatunde Akinbiyi, ṣe sọ f’ALAROYE ni :Mazda kan to jẹ bọọsi akero, tanka kan ati tirela. O ṣalaye pe ọkọ bọọsi ti nọmba ẹ jẹ GGE 296 DC lo n sare asapajude, to fẹẹ ya awọn yooku silẹ, nibi ti ijamba ti waye niyẹn. Ibadan ni bọọsi akero yii n lọ, bẹẹ naa si ni ọkọ tanka keji. Nibi to ti fẹẹ ya tirela to wa niwaju ẹ lo ti lari mọ ọkọ mi-in to n bọ lati Ibadan. Tanka naa gba a sabẹ tirela ko too ti i wọnu igbo, nigba ti wọn yoo si fi wo awọn eeyan to wa nibẹ, marun-un ti ku ninu awọn mẹjọ.


Ibadan ni bọọsi akero yii n lọ, bẹẹ naa si ni ọkọ tanka keji. Nibi to ti fẹẹ ya tirela to wa niwaju ẹ lo ti lari mọ ọkọ mi-in to n bọ lati Ibadan. Tanka naa gba a sabẹ tirela ko too ti i wọnu igbo, nigba ti wọn yoo si fi wo awọn eeyan to wa nibẹ, marun-un ti ku ninu awọn mẹjọ. Awakọ to wa tanka naa sa lọ ni tiẹ nigba to ri ohun to ṣẹlẹ, eyi to wa tirela wa lọsibitu Idẹra, ni Ṣagamu, to n gbatọju lọwọ, bẹẹ ni wọn gbe oku awọn to doloogbe naa lọ si mọṣuari ọsibitu kan naa. Bi ajọ TRACE ṣe ba ẹbi awọn to doloogbe kẹdun, bẹẹ naa ni wọn n kilọ fawọn awakọ pe ki wọn yee sare loju popo, nitori ẹmi alaiṣẹ to n sọnu yii ṣe n pọ ju


Awakọ to wa tanka naa sa lọ ni tiẹ nigba to ri ohun to ṣẹlẹ, eyi to wa tirela wa lọsibitu Idẹra, ni Ṣagamu, to n gbatọju lọwọ, bẹẹ ni wọn gbe oku awọn to doloogbe naa lọ si mọṣuari ọsibitu kan naa. Bi ajọ TRACE ṣe ba ẹbi awọn to doloogbe kẹdun, bẹẹ naa ni wọn n kilọ fawọn awakọ pe ki wọn yee sare loju popo, nitori ẹmi alaiṣẹ to n sọnu yii ṣe n pọ ju


Wọn ni Isaac mu nnkan ọmọkunrin Ṣeyi l’Ọta, ni ‘kinni’ ẹ ko ba ṣiṣẹ mọ

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Titi di asiko ti a n kọ iroyin yii, nnkan ọmọkunrin Ṣeyi Azeez, ẹni ọdun marundinlogoji (35) to n gbe ni Ọta, nipinlẹ Ogun, ko ti i ṣiṣẹ. Niṣe lo dẹnukọlẹ ti ọkunrin naa ko si le ṣe bii ọkunrin. Ẹnikan ti wọn jọ n gbele ti wọn pe orukọ ẹ ni Isaac Adetunji ni awọn ọlọpaa sọ pe o ko ba Ṣeyi, nitori alaye ti wọn ni Ṣeyi ṣe fawọn lọjọ keji, oṣu kẹjọ, to waa fẹjọ sun ni teṣan Onipaanu ni pe jẹẹjẹ oun loun fẹẹ lọọ ra ọṣẹ iwe lọjọ naa, boun ṣe pade Isaac lọna to ni oun riran soun niyẹn. O ni Isaac sọ pe ẹnikan yoo foun (Ṣeyi) ni majele jẹ, afi boun ba le sare ṣe awọn etutu kan. Ẹyin tutu atawọn eroja mi-in ni Isaac sọ pe ki Ṣeyi lọọ ra wa kawọn sare fi ṣe iṣẹ iṣẹgun fun un, nitori bi ko ba tete ṣe bẹẹ, ewu nla ni. Eyi ni Ṣeyi loun lọọ ra kiakia, nitori oun gba iran ti Isaac ri soun gbọ. O ni boun ṣe ra ẹyin naa de ni Isaac se e lori ina pẹlu awọn nnkan mi-in, o si gbe e foun pe koun jẹ ẹ. Ṣeyi sọ pe boun ṣe jẹ asejẹ naa tan loun sun lọ fọnfọn.


O ni Isaac sọ pe ẹnikan yoo foun (Ṣeyi) ni majele jẹ, afi boun ba le sare ṣe awọn etutu kan. Ẹyin tutu atawọn eroja mi-in ni Isaac sọ pe ki Ṣeyi lọọ ra wa kawọn sare fi ṣe iṣẹ iṣẹgun fun un, nitori bi ko ba tete ṣe bẹẹ, ewu nla ni. Eyi ni Ṣeyi loun lọọ ra kiakia, nitori oun gba iran ti Isaac ri soun gbọ. O ni boun ṣe ra ẹyin naa de ni Isaac se e lori ina pẹlu awọn nnkan mi-in, o si gbe e foun pe koun jẹ ẹ. Ṣeyi sọ pe boun ṣe jẹ asejẹ naa tan loun sun lọ fọnfọn. Asiko to sun naa ni Isaac bẹrẹ si i fi nnkan ọmọkunrin ẹ ṣere gẹgẹ bo ṣe wi, o fọwọ pa a titi tiyẹn fi da nnkan ọmọkunrin sara. Atọ to da sara naa ni Isaac fi nnkan nu, to si tọju ẹ, nigba ti Ṣeyi yoo si fi ji loju oorun, kinni ẹ ko ṣiṣẹ mọ, niṣe lo rọ bii eweko tina mu, bi ọrọ ṣe di ariwo niyẹn. Wọn fa a de teṣan ọlọpaa, awọn agbofinro si sọ pe awọn dokita lo le sọ boya nnkan ti ṣe kinni Ṣeyi ni ko fi dide.


Asiko to sun naa ni Isaac bẹrẹ si i fi nnkan ọmọkunrin ẹ ṣere gẹgẹ bo ṣe wi, o fọwọ pa a titi tiyẹn fi da nnkan ọmọkunrin sara. Atọ to da sara naa ni Isaac fi nnkan nu, to si tọju ẹ, nigba ti Ṣeyi yoo si fi ji loju oorun, kinni ẹ ko ṣiṣẹ mọ, niṣe lo rọ bii eweko tina mu, bi ọrọ ṣe di ariwo niyẹn. Wọn fa a de teṣan ọlọpaa, awọn agbofinro si sọ pe awọn dokita lo le sọ boya nnkan ti ṣe kinni Ṣeyi ni ko fi dide. Wọn ṣayẹwo fun un lati mọ boya kinni naa ṣi wa daadaa, ṣugbọn ayẹwo oyinbo fidi ẹ mulẹ pe nnkan ọmọkunrin Ṣeyi ko ṣiṣẹ mọ, iṣoro kan ti ba a. Eyi lo fa a tawọn ọlọpaa fi tọju Isaac sahaamọ, ibẹ lo ṣi wa titi ta a fi pari akojọpọ iroyin yii. CP Edward Ajogun ti paṣẹ pe ki wọn gbe e lọ si kootu fun igbẹjọ lori ẹsun kinni onikinni ti wọn ni oun lo mu un ọhun.


Wọn ṣayẹwo fun un lati mọ boya kinni naa ṣi wa daadaa, ṣugbọn ayẹwo oyinbo fidi ẹ mulẹ pe nnkan ọmọkunrin Ṣeyi ko ṣiṣẹ mọ, iṣoro kan ti ba a. Eyi lo fa a tawọn ọlọpaa fi tọju Isaac sahaamọ, ibẹ lo ṣi wa titi ta a fi pari akojọpọ iroyin yii. CP Edward Ajogun ti paṣẹ pe ki wọn gbe e lọ si kootu fun igbẹjọ lori ẹsun kinni onikinni ti wọn ni oun lo mu un ọhun.


Aluchi ran ole si araale ẹ ni Lusada, miliọnu mẹta aabọ ni wọn gbe lọ

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ni Eleweeran, l’Abẹokuta, lawọn ọlọpaa ti ṣafihan ọkunrin kan, Aluchi Emmanuel, pẹlu ẹni keji rẹ, Mark Okoro. Ẹnikan ti oun ati Aluchi jọ n gbele ni Lusada, l’Ado-Odo Ọta, tiyẹn n fi ẹrọ POS ṣiṣẹ ni afurasi yii ran awọn ole si, bawọn iyẹn ṣe fibọn gba miliọnu mẹta ataabọ naira (3.5m) lọwọ ọkunrin to n fi POS ṣiṣẹ aje naa niyẹn. Nigba to n ṣalaye bo ṣe ṣẹlẹ f’AKEDE AGBAYE, Aluchi sọ pe owo wa lọwọ araale oun naa daadaa, nitori oun maa n ri i bawọn eeyan ṣe maa n waa gbowo nla lọwọ ẹ, ti wọn ki i lọ si banki mọ bo ti wu kowo ọhun pọ to. O ni o wu oun naa koun lowo lọwọ bẹẹ, ko si sọna toun yoo gbe e gba, ohun to jẹ koun pe Mark, ọrẹ oun ati ẹni kẹta awọn to ti sa lọ bayii niyẹn. O loun sọ fun wọn pe ki wọn waa ja araale oun yii lole, bi wọn ba ti rowo gba lọwọ ẹ, awọn yoo jọ pin in. Eyi ni Mark ati ẹni keji ẹ ṣe lọ sile awọn Aluchi lọsẹ mẹta sẹyin, wọn yọ ibọn si ọkunrin naa, wọn si gba miliọnu mẹta aabọ lọwọ ẹ, bẹẹ ni wọn ko awọn ẹrọ POS tiyẹn fi n ṣiṣẹ lọ.


O ni o wu oun naa koun lowo lọwọ bẹẹ, ko si sọna toun yoo gbe e gba, ohun to jẹ koun pe Mark, ọrẹ oun ati ẹni kẹta awọn to ti sa lọ bayii niyẹn. O loun sọ fun wọn pe ki wọn waa ja araale oun yii lole, bi wọn ba ti rowo gba lọwọ ẹ, awọn yoo jọ pin in. Eyi ni Mark ati ẹni keji ẹ ṣe lọ sile awọn Aluchi lọsẹ mẹta sẹyin, wọn yọ ibọn si ọkunrin naa, wọn si gba miliọnu mẹta aabọ lọwọ ẹ, bẹẹ ni wọn ko awọn ẹrọ POS tiyẹn fi n ṣiṣẹ lọ. Wọn ti ṣiṣẹ ọhun tan nirọrun gẹgẹ bi Aluchi ṣe wi, ko sẹni to fura si i. O loun gan-an loun tiẹ fi ọkada oun gbe ọkunrin ti wọn ja lole naa lọ sibi ti wọn ti ri awọn ẹrọ POS rẹ, ninu igbo. O loun sọ fun un pe oun yoo ran an lọwọ lati ri gbogbo ohun ti wọn gba lọwọ ẹ yẹn pada, eyi ni ko jẹ ki wọn fura soun pe oun gan-an ni baba isalẹ awọn meji to waa jale naa. Ṣugbọn nigba ti aṣiri yoo tu, oju opo Fesibuuku ti Aluchi n lo, lo ko ba a. Fọto Mark, ẹni to gbe ibọn si ọkunrin naa lori nigba ti wọn n gbowo lọwọ ẹ niyẹn ri loju opo Aluchi.


Wọn ti ṣiṣẹ ọhun tan nirọrun gẹgẹ bi Aluchi ṣe wi, ko sẹni to fura si i. O loun gan-an loun tiẹ fi ọkada oun gbe ọkunrin ti wọn ja lole naa lọ sibi ti wọn ti ri awọn ẹrọ POS rẹ, ninu igbo. O loun sọ fun un pe oun yoo ran an lọwọ lati ri gbogbo ohun ti wọn gba lọwọ ẹ yẹn pada, eyi ni ko jẹ ki wọn fura soun pe oun gan-an ni baba isalẹ awọn meji to waa jale naa. Ṣugbọn nigba ti aṣiri yoo tu, oju opo Fesibuuku ti Aluchi n lo, lo ko ba a. Fọto Mark, ẹni to gbe ibọn si ọkunrin naa lori nigba ti wọn n gbowo lọwọ ẹ niyẹn ri loju opo Aluchi. Bo ṣe ri i lo da a mọ pe ọkan ninu awọn to ja oun lole ree, bo ṣe lọọ fi akiyesi to ṣe naa to awọn ọlọpaa leti niyẹn. Awọn ọlọpaa waa gbe Aluchi nile, wọn si fọrọ wa a lẹnu wo titi to fi jẹwọ pe oun loun ran Mark Okoro ati ẹni keji ẹ wa lati ja araale oun lole. Ẹni kẹta wọn naa lawọn ọlọpaa ṣi n wa bayii, wọn ti Aluchi ati Mark mọ gbaga lọdọ awọn SARS, wọn yoo si de kootu laipẹ.


Bo ṣe ri i lo da a mọ pe ọkan ninu awọn to ja oun lole ree, bo ṣe lọọ fi akiyesi to ṣe naa to awọn ọlọpaa leti niyẹn. Awọn ọlọpaa waa gbe Aluchi nile, wọn si fọrọ wa a lẹnu wo titi to fi jẹwọ pe oun loun ran Mark Okoro ati ẹni keji ẹ wa lati ja araale oun lole. Ẹni kẹta wọn naa lawọn ọlọpaa ṣi n wa bayii, wọn ti Aluchi ati Mark mọ gbaga lọdọ awọn SARS, wọn yoo si de kootu laipẹ.


Nitori ipolongo to ṣe fun Fayẹmi, awọn aṣofin fun alaga ijọba ibilẹ Ikẹrẹ niwee gbele-ẹ

Oluyinka Soyemi, Ado-Ekiti Ile-igbimọ aṣofin ipinlẹ Ekiti ti fun alaga ijọba ibilẹ Ikẹrẹ, Ọnarebu Fẹmi Ayọdele, niwee gbele-ẹ lẹyin ọjọ diẹ to polongo atilẹyin fun iyansipo Gomina Kayọde Fayẹmi gẹgẹ bii aarẹ ilẹ yii lọdun 2020. Ayọdele lo gbe igbesẹ naa pẹlu awọn iwe ipolongo to gbe sori intanẹẹti, eyi to ti da wahala silẹ laarin awọn ọmọ ẹgbẹ ati lagbo oṣelu kaakiri ilẹ yii. Ṣaaju loun funra ẹ ti sọ pe oun ṣe ipolongo naa lati fi atilẹyin han fun Fayẹmi, ẹni tawọn kan ro pe oun ko fẹran, ati pe ootọ inu loun fi ṣe e. Ṣugbọn latigba tọrọ naa ti di wahala lo ti dakẹ, ko si ba ẹnikẹni sọrọ lori rogbodiyan ọhun mọ. Bakan naa ni Fayẹmi kede pe oun ko mọ nnkan kan nipa igbesẹ ọhun, bẹẹ ni inu oun ko dun si i nitori o da nnkan toun ko reti silẹ. O ni ọrọ idagbasoke Ekiti lo jẹ oun logun lasiko yii, ki i ṣe ibo 2023. Lonii ni ile igbimọ aṣofin labẹ idari abẹnugan wọn, Ọnarebu Funminiyi Afuyẹ, sọ pe ki Ayọdele lọọ sinmi nile titi ti iwadii yoo fi pari lori iwa to hu, eyi to lodi sọfin.


Bakan naa ni Fayẹmi kede pe oun ko mọ nnkan kan nipa igbesẹ ọhun, bẹẹ ni inu oun ko dun si i nitori o da nnkan toun ko reti silẹ. O ni ọrọ idagbasoke Ekiti lo jẹ oun logun lasiko yii, ki i ṣe ibo 2023. Lonii ni ile igbimọ aṣofin labẹ idari abẹnugan wọn, Ọnarebu Funminiyi Afuyẹ, sọ pe ki Ayọdele lọọ sinmi nile titi ti iwadii yoo fi pari lori iwa to hu, eyi to lodi sọfin. Olori ọmọ ile to pọ ju, Ọnarebu Gboyega Aribiṣogan, lo gbe aba naa kalẹ, bẹẹ ni Ọnarebu Tajudeen Akingbolu kin in lẹyin, bẹẹ lawọn mi-in sọ pe abuku gbaa ni nnkan ti alaga ọhun ṣe jẹ fun Fayẹmi. Ile naa waa gbe iṣẹ iwadii ijinlẹ fun igbimọ to n ri si ijọba ibilẹ ati oye jijẹ, wọn yoo si jabọ laarin ọsẹ kan.


Olori ọmọ ile to pọ ju, Ọnarebu Gboyega Aribiṣogan, lo gbe aba naa kalẹ, bẹẹ ni Ọnarebu Tajudeen Akingbolu kin in lẹyin, bẹẹ lawọn mi-in sọ pe abuku gbaa ni nnkan ti alaga ọhun ṣe jẹ fun Fayẹmi. Ile naa waa gbe iṣẹ iwadii ijinlẹ fun igbimọ to n ri si ijọba ibilẹ ati oye jijẹ, wọn yoo si jabọ laarin ọsẹ kan.


Eyi ni bawọn aṣaaju Hausa-Fulani ṣe ba Naijiria yii jẹ (13)

Gẹgẹ bii ileri ti mo ṣe lori ọrọ ti a n ba bọ latẹyin, mo sọ pe n oo sọ iye awọn eeyan ti wọn wa niluu nla kọọkan ni Naijiria laarin ọdun 1952 si 1953 fun yin. Ohun ti mo ṣe fẹẹ fi ẹsẹ eleyii mulẹ ni pe eto ikaniyan naa tu aṣiri ti awọn eeyan yii bo, o si fi magomago ti awọn oyinbo ati awọn aṣaaju Fulani ṣe fun awa Yoruba ati awọn Ibo han. Ohun ti wọn sọ ni 1950 nibi ipade ni pe awọn pọ ju gbogbo eeyan to ku lọ, nitori ẹ ni wọn ṣe fun wọn ni idaji Naijiria, ti wọn ni nile-igbimọ aṣofin ati nidii ohun gbogbo, Hausa-Fulani yoo kọkọ mu idaji ki awọn ẹya to ku too maa mu. Ṣugbọn nigba ti wọn ka awọn eeyan ti wọn wa ni awọn ilu nla ati agbegbe wọn kaakiri ni ọdun 1952 si 1953, eto ikaniyan naa fi han pe irọ gbuu lọrọ naa, koda awọn eeyan yii ko sun mọ ohun ti wọn n wi rara, wọn kan rẹ awọn to ku jẹ ni. Lati ọdun 1911, ko si igba kan ti wọn kaayan ni Naijiria ti ki i ṣe ilu Ibadan ni yoo han pe ero pọ si ju lọ. Nigba ti wọn ka ti 1952 si 1953 yii, ero to wa ni ilu Ibadan nikan jẹ ẹgbẹrun lọna ọtalenirinwo o din diẹ (459,196).


Ṣugbọn nigba ti wọn ka awọn eeyan ti wọn wa ni awọn ilu nla ati agbegbe wọn kaakiri ni ọdun 1952 si 1953, eto ikaniyan naa fi han pe irọ gbuu lọrọ naa, koda awọn eeyan yii ko sun mọ ohun ti wọn n wi rara, wọn kan rẹ awọn to ku jẹ ni. Lati ọdun 1911, ko si igba kan ti wọn kaayan ni Naijiria ti ki i ṣe ilu Ibadan ni yoo han pe ero pọ si ju lọ. Nigba ti wọn ka ti 1952 si 1953 yii, ero to wa ni ilu Ibadan nikan jẹ ẹgbẹrun lọna ọtalenirinwo o din diẹ (459,196). Bi wọn ti ṣe n pariwo pe Kano tobi to nigba naa, ti wọn n ni Kano lo tobi ju lọ ni ilẹ Hausa, gbogbo awọn ti wọn ka nibẹ ko ju ẹgbẹrun lọna aadoje (130,173) lọ. Itumọ eyi ni pe ninu Ibadan nikan, eeyan yoo yọ ilu Kano mẹta, gẹgẹ bii iye awọn eeyan ti wọn wa nibẹ ni 1952. Koda, Kano meji leeyan yoo yọ ninu awọn ara Eko igba naa, nitori ẹgbẹrun lọna ọtalenirinwo ati meje o tun le (267,407) lawọn eeyan Eko igba naa.


Bi wọn ti ṣe n pariwo pe Kano tobi to nigba naa, ti wọn n ni Kano lo tobi ju lọ ni ilẹ Hausa, gbogbo awọn ti wọn ka nibẹ ko ju ẹgbẹrun lọna aadoje (130,173) lọ. Itumọ eyi ni pe ninu Ibadan nikan, eeyan yoo yọ ilu Kano mẹta, gẹgẹ bii iye awọn eeyan ti wọn wa nibẹ ni 1952. Koda, Kano meji leeyan yoo yọ ninu awọn ara Eko igba naa, nitori ẹgbẹrun lọna ọtalenirinwo ati meje o tun le (267,407) lawọn eeyan Eko igba naa. Bẹẹ Eko ti wọn ka nigba naa yii ko de gbogbo apa Agege, Ikọtun Idimu, Ọjọ, Okoko, ati awọn ilu ti wọn wọnu bẹẹ lọ, awọn ilu Eko to wa ni gbangba nikan ni wọn ka. Ogbọmọṣọ ni ero tun pọ si ju lọ, lẹyin Ibadan ati Eko, nitori ẹgbẹrun lọna ogoje o din diẹ (139,345) lawọn ti wọn ka nibẹ. Lẹyin Ogbomọṣọ lo kan Oṣogbo, awọn eeyan ti wọn ka iye wọn lọhun-un lasiko naa si jẹ ẹgbẹrun lọna mẹtalelọgọfa o din diẹ (122,728).


Bẹẹ Eko ti wọn ka nigba naa yii ko de gbogbo apa Agege, Ikọtun Idimu, Ọjọ, Okoko, ati awọn ilu ti wọn wọnu bẹẹ lọ, awọn ilu Eko to wa ni gbangba nikan ni wọn ka. Ogbọmọṣọ ni ero tun pọ si ju lọ, lẹyin Ibadan ati Eko, nitori ẹgbẹrun lọna ogoje o din diẹ (139,345) lawọn ti wọn ka nibẹ. Lẹyin Ogbomọṣọ lo kan Oṣogbo, awọn eeyan ti wọn ka iye wọn lọhun-un lasiko naa si jẹ ẹgbẹrun lọna mẹtalelọgọfa o din diẹ (122,728). Bi ero ti pọ ni Oṣogbo naa ni wọn pọ ni Ile-Ifẹ, nitori ero ẹgbẹrun lọna mọkanlelaaadọfa o din diẹ (110,790) ni wọn ka ni Ifẹ lasiko yẹn. Awọn eeyan ti wọn wa ni ilu Iwo paapaa ju awọn ti wọn wa ni Abẹokuta lọ. Ẹgbẹrun lọna ọgọrun-un to le eeyan mẹfa pere (100,006) lawọn ti wọn kan ni ilu Iwo, nigba ti awọn ara Abẹokuta lọdun 1952 ti wọn ka wọn ko ju ẹgbẹrun lọna mẹrinlelọgọrin ataabọ (84,451) lọ.


Bi ero ti pọ ni Oṣogbo naa ni wọn pọ ni Ile-Ifẹ, nitori ero ẹgbẹrun lọna mọkanlelaaadọfa o din diẹ (110,790) ni wọn ka ni Ifẹ lasiko yẹn. Awọn eeyan ti wọn wa ni ilu Iwo paapaa ju awọn ti wọn wa ni Abẹokuta lọ. Ẹgbẹrun lọna ọgọrun-un to le eeyan mẹfa pere (100,006) lawọn ti wọn kan ni ilu Iwo, nigba ti awọn ara Abẹokuta lọdun 1952 ti wọn ka wọn ko ju ẹgbẹrun lọna mẹrinlelọgọrin ataabọ (84,451) lọ. Iye ẹgbẹrun kan naa awọn eeyan ni wọn wa ni Ileṣa pẹlu Ọyọ, wọn kan ju ara wọn lọ diẹdiẹ ni. Nigba ti awọn ti Ọyọ jẹ ẹgbẹrun mejilelaaadọrin ati mẹtalelaaadoje (72,133), awọn ti wọn ka ni Ileṣa jẹ ẹgbẹrun mejilelaaadọrin ati mọkandinlọgbọn eeyan pere (72,029). Ni gbogbo awọn ilu ilẹ Yoruba ti mo n darukọ wọnyi, ti a ba ti yọwọ Kano ti mo sọ ṣaaju nikan kuro, ko si ibi kankan tabi ilu kan, ti awọn eeyan ibẹ to ti awọn ilu ilẹ Yoruba ti mo sọ iye wọn yii.


Iye ẹgbẹrun kan naa awọn eeyan ni wọn wa ni Ileṣa pẹlu Ọyọ, wọn kan ju ara wọn lọ diẹdiẹ ni. Nigba ti awọn ti Ọyọ jẹ ẹgbẹrun mejilelaaadọrin ati mẹtalelaaadoje (72,133), awọn ti wọn ka ni Ileṣa jẹ ẹgbẹrun mejilelaaadọrin ati mọkandinlọgbọn eeyan pere (72,029). Ni gbogbo awọn ilu ilẹ Yoruba ti mo n darukọ wọnyi, ti a ba ti yọwọ Kano ti mo sọ ṣaaju nikan kuro, ko si ibi kankan tabi ilu kan, ti awọn eeyan ibẹ to ti awọn ilu ilẹ Yoruba ti mo sọ iye wọn yii. Bi a ba ti yọ Kano kuro, Maiduguri lo tẹle e, ẹgbẹrun marundinlọgọta o din diẹ (54,646) lawọn ti wọn wa nibẹ, nigba ti awọn ti wọn wa ni Zaria lasiko yii jẹ ẹgbẹrun mẹrinlelaaadọta din rebete (53,974). Ẹgbẹrun mẹtalelaaadọta o din diẹ (52,672) lawọn eeyan ti wọn ka pe wọn wa ni Katsina, awọn ti wọn si wa ni Ṣokoto ko ju ẹgbẹrun mejidinlaaadọta o din diẹ (47,643) lọ. Ninu awọn ilu to tun lero ni ilẹ Hausa nigba naa, Ilọrin lo tẹle awọn ti mo ti sọ wọnyi, gbogbo eeyan lo si mọ pe ilẹ Yoruba ni ilu Ilọrin, awọn Yoruba lo wa nibẹ, wọn ki i ṣe Fulani tabi Hausa, wọn gba ibẹ lọwọ wa fun irẹnijẹ lasan ni.


Bi a ba ti yọ Kano kuro, Maiduguri lo tẹle e, ẹgbẹrun marundinlọgọta o din diẹ (54,646) lawọn ti wọn wa nibẹ, nigba ti awọn ti wọn wa ni Zaria lasiko yii jẹ ẹgbẹrun mẹrinlelaaadọta din rebete (53,974). Ẹgbẹrun mẹtalelaaadọta o din diẹ (52,672) lawọn eeyan ti wọn ka pe wọn wa ni Katsina, awọn ti wọn si wa ni Ṣokoto ko ju ẹgbẹrun mejidinlaaadọta o din diẹ (47,643) lọ. Ninu awọn ilu to tun lero ni ilẹ Hausa nigba naa, Ilọrin lo tẹle awọn ti mo ti sọ wọnyi, gbogbo eeyan lo si mọ pe ilẹ Yoruba ni ilu Ilọrin, awọn Yoruba lo wa nibẹ, wọn ki i ṣe Fulani tabi Hausa, wọn gba ibẹ lọwọ wa fun irẹnijẹ lasan ni. Ẹgbẹrun mọkanlelogoji o din ṣin-un (40,994) lawọn ti wọn ka niluu Ilọrin. Ero to wa ni Kaduna ko to ti ilu Isẹyin. Ẹgbẹrun mọkandinlogoji o din (40,794) lawọn ti wọn wa ni Kaduna yii, bẹẹ aadọta ẹgbẹrun din diẹ (49,690) lawọn ti wọn wa ni Isẹyin nigba yẹn.


Ẹgbẹrun mọkanlelogoji o din ṣin-un (40,994) lawọn ti wọn ka niluu Ilọrin. Ero to wa ni Kaduna ko to ti ilu Isẹyin. Ẹgbẹrun mọkandinlogoji o din (40,794) lawọn ti wọn wa ni Kaduna yii, bẹẹ aadọta ẹgbẹrun din diẹ (49,690) lawọn ti wọn wa ni Isẹyin nigba yẹn. Ero to wa ni Jos naa ko to awọn ti wọn wa ni ilu Ẹdẹ. Ẹgbẹrun lọna mejidinlogoji ataabọ (38,527) lawọn ti wọn wa ni Jos, bẹẹ ero to wa ni Ẹdẹ lasiko yii, ẹgbẹrun marundinlaaadọta o din diẹ (44,808) ni. Gbogbo eyi fi han pe ni 1952, ko si ilu kankan ni ilẹ Hausa ti ero to wa nibẹ ju ti Ibadan, Eko, tabi Ogbomọṣọ lọ.


Ero to wa ni Jos naa ko to awọn ti wọn wa ni ilu Ẹdẹ. Ẹgbẹrun lọna mejidinlogoji ataabọ (38,527) lawọn ti wọn wa ni Jos, bẹẹ ero to wa ni Ẹdẹ lasiko yii, ẹgbẹrun marundinlaaadọta o din diẹ (44,808) ni. Gbogbo eyi fi han pe ni 1952, ko si ilu kankan ni ilẹ Hausa ti ero to wa nibẹ ju ti Ibadan, Eko, tabi Ogbomọṣọ lọ. Wọn ju wọn lọ fii-fii, bo tilẹ jẹ pe eto ikọle tiwa yatọ si tiwọn. Awa maa n kọle papọ ni, awọn ni wọn maa n kọle kan sibi, to jẹ o le fẹrẹ rin maili kan ki o too tun ri ile mi-in. Bi wọn ba kọ abule kan ti gbogbo orule to wa nibẹ ko ju mẹwaa lọ si ibi yii, o le rin to maili ọgbọn ki o too tun kan abule mi-in, orule ibẹ naa si le ma ju mẹwaa lọ.


Wọn ju wọn lọ fii-fii, bo tilẹ jẹ pe eto ikọle tiwa yatọ si tiwọn. Awa maa n kọle papọ ni, awọn ni wọn maa n kọle kan sibi, to jẹ o le fẹrẹ rin maili kan ki o too tun ri ile mi-in. Bi wọn ba kọ abule kan ti gbogbo orule to wa nibẹ ko ju mẹwaa lọ si ibi yii, o le rin to maili ọgbọn ki o too tun kan abule mi-in, orule ibẹ naa si le ma ju mẹwaa lọ. Iyatọ to wa laarin wa naa niyẹn, awọn ni ilẹ, ilẹ to pọ, ṣugbọn ko si eeyan bii tiwa. Ohun to fa eleyii ko si le. Ki ẹgbọn waa agba, Richard Akinjide, too ku, lẹyin ti awọn Hausa-Fulani yii ti lo o lo o titi lati ba nnkan jẹ fun Yoruba, oun funra ẹ lo ṣalaye pe awọn Hausa-Fulani ko pọ ju wa lọ.


Iyatọ to wa laarin wa naa niyẹn, awọn ni ilẹ, ilẹ to pọ, ṣugbọn ko si eeyan bii tiwa. Ohun to fa eleyii ko si le. Ki ẹgbọn waa agba, Richard Akinjide, too ku, lẹyin ti awọn Hausa-Fulani yii ti lo o lo o titi lati ba nnkan jẹ fun Yoruba, oun funra ẹ lo ṣalaye pe awọn Hausa-Fulani ko pọ ju wa lọ. O ni gbogbo ohun ti wọn ni ko ju ilẹ lọ, wọn ko leeyan. O ni bo ṣe ri bẹẹ ni pe nibi gbogbo to ba jẹ aṣalẹ, ti ko si omi, awọn eeyan ibẹ ki i pọ to ti awọn agbegbe ti wọn ba jẹ ilẹ omi, ti igbo si pọ daadaa. Ko si igbo ni ilẹ Hausa, papa lo pọ nibẹ, idi ti awọn Fulani wọn si fi maa n da maaluu kiri ree, nitori wọn n wa ibi ti maaluu wọn yoo ti maa ri omi mu.


O ni gbogbo ohun ti wọn ni ko ju ilẹ lọ, wọn ko leeyan. O ni bo ṣe ri bẹẹ ni pe nibi gbogbo to ba jẹ aṣalẹ, ti ko si omi, awọn eeyan ibẹ ki i pọ to ti awọn agbegbe ti wọn ba jẹ ilẹ omi, ti igbo si pọ daadaa. Ko si igbo ni ilẹ Hausa, papa lo pọ nibẹ, idi ti awọn Fulani wọn si fi maa n da maaluu kiri ree, nitori wọn n wa ibi ti maaluu wọn yoo ti maa ri omi mu. Akinjide sọ nigba naa pe Naijiria tiwa yii nikan ni ibi ti awọn eeyan ti wọn n gbe ni aṣalẹ (bii ilẹ Hausa yii) ti pọ ju awọn eeyan ti wọn n gbe ni ilẹ omi, ilẹ ọlọraa ti igbo ati omi pọ si lọ. Ohun ti awọn oyinbo ṣe fun wa niyi. Magomago ti awọn Hausa-Fulani wọnyi si ṣe fun wa niyẹn.


Akinjide sọ nigba naa pe Naijiria tiwa yii nikan ni ibi ti awọn eeyan ti wọn n gbe ni aṣalẹ (bii ilẹ Hausa yii) ti pọ ju awọn eeyan ti wọn n gbe ni ilẹ omi, ilẹ ọlọraa ti igbo ati omi pọ si lọ. Ohun ti awọn oyinbo ṣe fun wa niyi. Magomago ti awọn Hausa-Fulani wọnyi si ṣe fun wa niyẹn. Awọn oyinbo lo kọ wọn ni ọgbọn buruku yii, ohun ti wọn si fi kọ wọn naa ni pe ki wọn ma jẹ ki awọn ti wọn n ṣeto ikaniyan wọ awọn ile to wa ni igberiko, awọn abule keekeeke. Nitori ẹ, ti wọn ba de abule kan, ti ile meji pere wa nibẹ, boya ọkunrin kan to n sin maaluu ati iyawo rẹ, boya gbogbo awọn ti wọn wa nibẹ ko pe ogun, wọn yoo ni awọn to n kaayan yii ko le wọ inu ile awọn, nitori Musulumi lawọn, keferi si ni awọn to fẹẹ waa ka awọn yii, wọn yoo ni awọn yoo ba wọn ka awọn eeyan awọn. Bi wọn ba jade si wọn, awọn ti wọn ko pe ogun yii yoo ni ọgọrun-un meji lawọn.


Awọn oyinbo lo kọ wọn ni ọgbọn buruku yii, ohun ti wọn si fi kọ wọn naa ni pe ki wọn ma jẹ ki awọn ti wọn n ṣeto ikaniyan wọ awọn ile to wa ni igberiko, awọn abule keekeeke. Nitori ẹ, ti wọn ba de abule kan, ti ile meji pere wa nibẹ, boya ọkunrin kan to n sin maaluu ati iyawo rẹ, boya gbogbo awọn ti wọn wa nibẹ ko pe ogun, wọn yoo ni awọn to n kaayan yii ko le wọ inu ile awọn, nitori Musulumi lawọn, keferi si ni awọn to fẹẹ waa ka awọn yii, wọn yoo ni awọn yoo ba wọn ka awọn eeyan awọn. Bi wọn ba jade si wọn, awọn ti wọn ko pe ogun yii yoo ni ọgọrun-un meji lawọn. Ohun ti awọn ti wọn lọ sibẹ yoo si kọ silẹ fun wọn naa ree, nibi ti wọn ti n ri nọmba rẹpẹtẹ yii ree. Bẹẹ ni ki i ṣe pe wọn deede ṣe eyi, asọtẹlẹ ti wọn ti sọ fun wọn ni. Awọn oyinbo yii ti sọ fun awọn Sardauna pe wọn ni lati ri i pe awọn eeyan ọdọ wọn pọ ju ti ilẹ Yoruba ati ilẹ Ibo lọ, bi wọn ba fẹẹ maa jẹ olori fun wọn o. Nitori ẹ, ojule si ojule, ati mọṣalaaṣi si mọṣalaasi lawọn eeyan yii n kede kiri fawọn eeyan wọn pe ki wọn ma jẹ ki ẹnikẹni wọ ile wọn lati ka wọn, awọn ni ki wọn maa sọ iye awọn eeyan ti wọn ba wa lọdọ wọn, ki wọn si ri i pe awọn bu mọ iye awọn eeyan naa daadaa.


Ohun ti awọn ti wọn lọ sibẹ yoo si kọ silẹ fun wọn naa ree, nibi ti wọn ti n ri nọmba rẹpẹtẹ yii ree. Bẹẹ ni ki i ṣe pe wọn deede ṣe eyi, asọtẹlẹ ti wọn ti sọ fun wọn ni. Awọn oyinbo yii ti sọ fun awọn Sardauna pe wọn ni lati ri i pe awọn eeyan ọdọ wọn pọ ju ti ilẹ Yoruba ati ilẹ Ibo lọ, bi wọn ba fẹẹ maa jẹ olori fun wọn o. Nitori ẹ, ojule si ojule, ati mọṣalaaṣi si mọṣalaasi lawọn eeyan yii n kede kiri fawọn eeyan wọn pe ki wọn ma jẹ ki ẹnikẹni wọ ile wọn lati ka wọn, awọn ni ki wọn maa sọ iye awọn eeyan ti wọn ba wa lọdọ wọn, ki wọn si ri i pe awọn bu mọ iye awọn eeyan naa daadaa. Wọn sọ fun wọn pe aṣiri ọrọ naa ko le tu, bi wọn ko ba ti jẹ ki awọn ti wọn n ṣe eto ikaniyan yii wọ inu ile wọn. Nigba to si jẹ awọn oyinbo ti wọn kọ wọn ni ọgbọn buruku yii naa ni wọn yoo pada waa fọwọ si iye awọn eeyan ti wọn ba ni wọn ka nibẹ, awọn ni wọn n din iye eeyan to wa nilẹ Yoruba ati ilẹ Ibo ku, ti wọn yoo si ni awọn ilẹ Hausa lo pọ ju. Idi kan naa ti wọn si fi n ṣe eyi ni lati le maa ko owo ilẹ Ibo ati ilẹ Yoruba fi tun awọn ilu ilẹ Hausa ṣe.


Wọn sọ fun wọn pe aṣiri ọrọ naa ko le tu, bi wọn ko ba ti jẹ ki awọn ti wọn n ṣe eto ikaniyan yii wọ inu ile wọn. Nigba to si jẹ awọn oyinbo ti wọn kọ wọn ni ọgbọn buruku yii naa ni wọn yoo pada waa fọwọ si iye awọn eeyan ti wọn ba ni wọn ka nibẹ, awọn ni wọn n din iye eeyan to wa nilẹ Yoruba ati ilẹ Ibo ku, ti wọn yoo si ni awọn ilẹ Hausa lo pọ ju. Idi kan naa ti wọn si fi n ṣe eyi ni lati le maa ko owo ilẹ Ibo ati ilẹ Yoruba fi tun awọn ilu ilẹ Hausa ṣe. Lati igba ti Naijiria yii ti bẹrẹ ni wọn ti n ṣe bẹẹ fun wa, ohun to si n fa wahala fun wa ree, ajaga ti awọn oyinbo ati awọn Fulani wọnyi ti fi si wa lọrun lati ibẹrẹ ọjọ aye wa ni. Ni 1962, awọn Awolọwọ ri kinni yii, wọn si gbiyanju lati yi i pada. Ṣugbọn ibi to yọri si ko daa.


Lati igba ti Naijiria yii ti bẹrẹ ni wọn ti n ṣe bẹẹ fun wa, ohun to si n fa wahala fun wa ree, ajaga ti awọn oyinbo ati awọn Fulani wọnyi ti fi si wa lọrun lati ibẹrẹ ọjọ aye wa ni. Ni 1962, awọn Awolọwọ ri kinni yii, wọn si gbiyanju lati yi i pada. Ṣugbọn ibi to yọri si ko daa. N oo ṣalaye eleyii siwaju si i lọsẹ to n bọ.


N oo ṣalaye eleyii siwaju si i lọsẹ to n bọ.


Eeyan mẹrinla mi-in tun ko Korona ni Ọsibitu Ọlabisi Ọnabanjọ, ni wọn ba ti ẹka ayẹwo ibẹ pa

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Awọn alaṣẹ Ọsibitu Ọlabisi Ọnabanjọ (OOUTH), ni Ṣagamu, ti tilẹkun ẹka to n ṣayẹwo ẹjẹ atawọn nnkan mi-in nibẹ pa latari beeyan mẹrinla mi-in ṣe tun lugbadi arun Korona lẹka naa. Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii, ni awọn mẹrinla yii ṣayẹwo Korona, iyẹn ninu awọn oṣiṣẹ mẹrindinlogun yooku to wa nibẹ, esi ayẹwo naa si fi han pe awọn mẹrinla ọhun ti ni Korona, bo tilẹ jẹ pe apẹẹrẹ rẹ ko han lara wọn. Ni bayii, eeyan mẹrinlelọgbọn lo ti ni arun naa lẹka yii. Kọmiṣanna eto ilera nipinlẹ Ogun, Dokita Tomi Coker, fidi ẹka ayẹwo OOUTH ti wọn ti pa yii mulẹ, o ni ọsẹ meji ni yoo fi wa ni titi. Bẹẹ ni wọn ti ya awọn to lugbadi arun naa sọtọ laaye itọju.


Ọwọ tẹ wọn o: awọn to n fi ọkada ja foonu gba nIlọrin

Stephen Ajagbe, Ilọrin Ọwọ palaba awọn ọdaran meji, Adam Taofeek ati Alabẹrẹ Adam, ti wọn maa n fi ọkada ja foonu gba lọwọ awọn araalu ti segi lagbegbe Danialu, niluu Ilọrin. Ileeṣẹ ọlọpaa, F’ Division, lo mu awọn mejeeji lasiko ti wọn ja foonu gba lọwọ ẹni kan ti wọn si gbiyanju lati sa lọ. Alukoro ọlọpaa, Ajayi Ọkasanmi, to fidi ẹ mulẹ ṣalaye pe ko si ọlọkada kankan to ku nibi iṣẹlẹ naa. O ni kawọn araalu ma gbọ ahesọ tawọn kan n gbe kiri pe Hausa ọlọkada kan padanu ẹmi rẹ. Awọn ọlokada le awọn ọdaran naa ti wọn ti mu iṣẹ jija foonu gba ni ibaada lati Danialu titi de Tankẹ ni. Akọroyin wa gbọ pe nigba tawọn ọdaran yii ri i pe ero ya bo wọn, ati nitori ẹru pe o ṣee ṣe ki wọn lu awọn pa, kiakia ni wọn sare jọwọ ara wọn fawọn ọlọpaa to wa ni Tankẹ.


O ni kawọn araalu ma gbọ ahesọ tawọn kan n gbe kiri pe Hausa ọlọkada kan padanu ẹmi rẹ. Awọn ọlokada le awọn ọdaran naa ti wọn ti mu iṣẹ jija foonu gba ni ibaada lati Danialu titi de Tankẹ ni. Akọroyin wa gbọ pe nigba tawọn ọdaran yii ri i pe ero ya bo wọn, ati nitori ẹru pe o ṣee ṣe ki wọn lu awọn pa, kiakia ni wọn sare jọwọ ara wọn fawọn ọlọpaa to wa ni Tankẹ. Awọn ọlọpaa yii lo ko wọn lọ sẹka to n gbogun ti iṣẹlẹ idigunjale ti wọn n pe ni SARS.


Awọn ọlọpaa yii lo ko wọn lọ sẹka to n gbogun ti iṣẹlẹ idigunjale ti wọn n pe ni SARS.


Ẹgbẹ awọn oṣiṣẹ-binrin Eko fẹhonu han lori iwa ifipabanilopọ

Faith Adebọla Ẹgbẹ awọn oṣiṣẹ-binrin lorileede yii, ẹka ti Eko (Trade Union Congress Women Commission, Lagos State) ṣe iwọde wọọrọwọ lonii, Ọjọbọ, Tọsidee, ta ko iwa ifipabanilopọ ti wọn lo ti di lemọlemọ nipinlẹ Eko ati kari orileede Naijiria. Oriṣiiriṣii akọle ni wọn gbe dani wa sileegbimọ aṣofin Eko, nibi ti aṣofin Ọnarebu Victor Oluṣẹgun Akande, Ọnarebu Ọlayiwọla Ọlawale ati Ọnarebu Nureni Akinsanya ti tẹti si aroye wọn lorukọ olori wọn, Ọnarebu Mudaṣiru Ọbasa. Alaga ẹgbẹ naa, Abilekọ Oyejide, ṣalaye pe bo tilẹ jẹ pe ofin ti wa nilẹ to ta ko iwa buruku ọhun, sibẹ, awọn fẹ kawọn aṣofin tubọ ro ofin ọhun lagbara debi ti yoo ti ṣoro fẹnikẹni to bu huwa ifipa ba ni lo pọ lati jajabọ, ki igbẹjọ ati idajọ ẹsun ifipa ba ni lo pọ maa tete waye, ki akọsilẹ awọn to ba lọwọ ninu iwa naa lati ipinlẹ kan si omi-in wa larọọwọto debii pe yoo ṣoro fẹni to huwa aidaa naa nipinlẹ kan lati lọọ fori pamọ sipinlẹ mi-in. Lara akọle tawọn olufẹhonu han naa gbe dani ni: “Ẹ yee ṣe awa obinrin baṣubaṣu,” “Obinrin ki i ṣe nnkan iṣere ọmọde,” “O to gẹẹ! Ifipa ba ni lo pọ to gẹẹ”. Aṣofin Akande to jẹ alaga igbimọ alabẹ-ṣekele lori eto idajọ, ẹtọ ọmọniyan ati ẹsun to kan araalu gboriyin fun iwa akin ati ọna jẹẹjẹ ti wọn fi ṣe iwọde wọn, o ni awọn atunṣẹ kan ti n lọ lọwọ lori ofin to kan iwa ifipa ba ni lo pọ nipinlẹ Eko.


Lara akọle tawọn olufẹhonu han naa gbe dani ni: “Ẹ yee ṣe awa obinrin baṣubaṣu,” “Obinrin ki i ṣe nnkan iṣere ọmọde,” “O to gẹẹ! Ifipa ba ni lo pọ to gẹẹ”. Aṣofin Akande to jẹ alaga igbimọ alabẹ-ṣekele lori eto idajọ, ẹtọ ọmọniyan ati ẹsun to kan araalu gboriyin fun iwa akin ati ọna jẹẹjẹ ti wọn fi ṣe iwọde wọn, o ni awọn atunṣẹ kan ti n lọ lọwọ lori ofin to kan iwa ifipa ba ni lo pọ nipinlẹ Eko. Obinrin yii ṣalaye pe awọn aṣofin yoo ṣagbeyẹwo lẹta wọn, wọn yoo si wo bi wọn ṣe le kọ awọn ibeere ati ẹdun ọkan wọn mọ abadofin ti wọn n siṣẹ lori lọwọ, ati pe awọn yoo tubọ jara mọṣẹ lori ati mu ofin naa wa soju taye laipẹ. CATIONS (Awọn fidio ati fọto)


Obinrin yii ṣalaye pe awọn aṣofin yoo ṣagbeyẹwo lẹta wọn, wọn yoo si wo bi wọn ṣe le kọ awọn ibeere ati ẹdun ọkan wọn mọ abadofin ti wọn n siṣẹ lori lọwọ, ati pe awọn yoo tubọ jara mọṣẹ lori ati mu ofin naa wa soju taye laipẹ. CATIONS (Awọn fidio ati fọto)


Nibo lẹyin n gbe, nibo lẹyin wa: Nigba t’Abiọla atawọn eeyan rẹ kọju ija si Awolọwọ ni 1979 (7)

*Idi abajọ ree o Bo ba ṣe pe ko si nnkan kan nibẹ tẹlẹ, ti wọn ba gbe ọga tuntun wa sibi iṣẹ eeyan, inu oluwarẹ yoo maa dun, yoo si maa reti nnkan ayọ ti yoo jade nibẹ ni. Ṣugbọn lati gbe Birigedia Muritala Muhammed wa si ileeṣẹ eleto ibanisọrọ gẹgẹ bii Kọmiṣanna (minisita) ibẹ ki i ṣe ohun ti yoo tẹ Theophilus Akindele lọrun, nitori awọn mejeeji ti jọ pade lẹẹmeji, ija ni wọn fi tuka, ohun kan naa to si n fa ija wọn ni ọrọ ileeṣẹ ITT, ileeṣẹ to n ta awọn ohun eelo ibanisọrọ lagbaaye, ti wọn si ni ẹka wọn ni Naijiria, nibi ti Moshood Abiọla ti jẹ olori wọn. Ṣugbọn gbogbo agbara, ọwọ ijọba lo wa, ijọba lo ni ileeṣẹ eto ibanisọrọ, ẹni yoowu ti wọn ba fẹ ni wọn si le fi ṣe minisita ibẹ, ti ko si ohun ti oṣiṣẹ kan yoo ṣe. Oṣiṣẹ ijọba lasan ni Akindele, ko si le di ijọba ologun lọwọ ki wọn ma fi Muritala ṣe kọmiṣanna nileeṣẹ wọn. Oun naa mọ pe ọrọ ọhun yoo le diẹ, nitori o mọ pe Muritala ki i ṣe ẹni kan ti i fẹ ki ẹnikẹni beere aṣẹ ti oun ba pa, tabi ko ma tẹle aṣẹ naa, boya aṣẹ ọhun daa tabi ko daa. Akindele si ree, bi wọn yoo pa a bayii, yoo taku pe afi ti oun ba wi ti ẹnu oun ni.


Oṣiṣẹ ijọba lasan ni Akindele, ko si le di ijọba ologun lọwọ ki wọn ma fi Muritala ṣe kọmiṣanna nileeṣẹ wọn. Oun naa mọ pe ọrọ ọhun yoo le diẹ, nitori o mọ pe Muritala ki i ṣe ẹni kan ti i fẹ ki ẹnikẹni beere aṣẹ ti oun ba pa, tabi ko ma tẹle aṣẹ naa, boya aṣẹ ọhun daa tabi ko daa. Akindele si ree, bi wọn yoo pa a bayii, yoo taku pe afi ti oun ba wi ti ẹnu oun ni. Igba wo ni ija ko waa ni i de. Ko si ohun to le ja oṣiṣẹ ijọba kan laya ju ki wọn waa fi ọta tabi alatako rẹ ṣe ọga fun un lẹnu iṣẹ naa lọ. Ohun to ṣẹlẹ si Akindele gan-an niyẹn.


Igba wo ni ija ko waa ni i de. Ko si ohun to le ja oṣiṣẹ ijọba kan laya ju ki wọn waa fi ọta tabi alatako rẹ ṣe ọga fun un lẹnu iṣẹ naa lọ. Ohun to ṣẹlẹ si Akindele gan-an niyẹn. Ki oju ma ribi, ẹsẹ ni oogun rẹ, ko ma di pe ọrọ yoo di wahala soun lọrun, o yaa sare ko ẹru rẹ niluu oyinbo to wa, o n gba ile lọ lẹlẹẹlẹ. Ṣugbọn nnkan mi-in ti ko ro n duro de e. Bo ṣe de inu ẹronpileeni ti yoo gbe e wale bayii, pẹki-n-rẹki loun ati ọrẹ rẹ kan jọ ṣe, iyẹn Jide Ọṣuntokun. Njẹ ki wọn kira bi wọn ti maa n ṣe ki wọn si dapaara, oju ti yoo ta kan-an bayii lẹgbẹẹ Ọṣuntokun, Muritala lo wa nibẹ, to jokoo tepọn.


Ki oju ma ribi, ẹsẹ ni oogun rẹ, ko ma di pe ọrọ yoo di wahala soun lọrun, o yaa sare ko ẹru rẹ niluu oyinbo to wa, o n gba ile lọ lẹlẹẹlẹ. Ṣugbọn nnkan mi-in ti ko ro n duro de e. Bo ṣe de inu ẹronpileeni ti yoo gbe e wale bayii, pẹki-n-rẹki loun ati ọrẹ rẹ kan jọ ṣe, iyẹn Jide Ọṣuntokun. Njẹ ki wọn kira bi wọn ti maa n ṣe ki wọn si dapaara, oju ti yoo ta kan-an bayii lẹgbẹẹ Ọṣuntokun, Muritala lo wa nibẹ, to jokoo tepọn. Eyi ni pe Muritala ati Ọṣuntokun ni wọn jọ jokoo lori aga ẹlẹni-meji to wa ninu eronpileeni, bo tilẹ jẹ pe Muritala ko wọ aṣọ ologun. Lẹgbẹẹ wọn ọtun, lori aga ẹlẹni-meji mi-in, nibẹ ni aaye ti Akindele wa, eyi ni pe wọn jọ fẹgbẹ kan ẹgbẹ ninu ẹronpileeni naa ni. Ni gbara ti Akindele ri Muritala lo ki i daadaa, o yọ mọ ọn, o si ki i ku oriire ipo tuntun ti wọn ṣẹṣẹ yan an si.


Eyi ni pe Muritala ati Ọṣuntokun ni wọn jọ jokoo lori aga ẹlẹni-meji to wa ninu eronpileeni, bo tilẹ jẹ pe Muritala ko wọ aṣọ ologun. Lẹgbẹẹ wọn ọtun, lori aga ẹlẹni-meji mi-in, nibẹ ni aaye ti Akindele wa, eyi ni pe wọn jọ fẹgbẹ kan ẹgbẹ ninu ẹronpileeni naa ni. Ni gbara ti Akindele ri Muritala lo ki i daadaa, o yọ mọ ọn, o si ki i ku oriire ipo tuntun ti wọn ṣẹṣẹ yan an si. Ṣugbọn Muritala kan fi imu da a lohun ni, o si dorikodo sibẹ, o n ka iwe rẹ to n ka lọ. Akindele tubọ waa ri i wayi pe bi oun ti n ro ọrọ naa lọkan gan-an lo ri, Muritala yoo ba oun mu nnkan nilẹ nigba to ba debi iṣẹ. Bẹẹ naa lo si ri nigba ti Muritala wọ iṣẹ gẹgẹ bii minisita fun ileeṣẹ eto ibanisọrọ lọjọ Aje, Mọnde, to tẹle e. Muritala ko jẹ ki ẹnikẹni mọ pe oun ti wọle, o kan de laaarọ naa ni, o si gba ọfiisi rẹ lọ.


Ṣugbọn Muritala kan fi imu da a lohun ni, o si dorikodo sibẹ, o n ka iwe rẹ to n ka lọ. Akindele tubọ waa ri i wayi pe bi oun ti n ro ọrọ naa lọkan gan-an lo ri, Muritala yoo ba oun mu nnkan nilẹ nigba to ba debi iṣẹ. Bẹẹ naa lo si ri nigba ti Muritala wọ iṣẹ gẹgẹ bii minisita fun ileeṣẹ eto ibanisọrọ lọjọ Aje, Mọnde, to tẹle e. Muritala ko jẹ ki ẹnikẹni mọ pe oun ti wọle, o kan de laaarọ naa ni, o si gba ọfiisi rẹ lọ. Nibẹ lo ti ranṣẹ si akọwe agba ileeṣẹ naa. Nigba naa, bi wọn ba ti mu minisita, akọwe agba ni yoo kan, ṣugbọn awọn ileeṣẹ mi-in wa ti wọn yoo ni akọwe agba meji tabi mẹta, ti ipo wọn yoo jọ jẹ bakan naa, ṣugbọn ti orukọ wọn yoo yatọ sira. Ipo ti Akindele wa, bii ti akọwe agba naa ni, ṣugbọn adari agba (Director General) ni wọn n pe oun.


Nibẹ lo ti ranṣẹ si akọwe agba ileeṣẹ naa. Nigba naa, bi wọn ba ti mu minisita, akọwe agba ni yoo kan, ṣugbọn awọn ileeṣẹ mi-in wa ti wọn yoo ni akọwe agba meji tabi mẹta, ti ipo wọn yoo jọ jẹ bakan naa, ṣugbọn ti orukọ wọn yoo yatọ sira. Ipo ti Akindele wa, bii ti akọwe agba naa ni, ṣugbọn adari agba (Director General) ni wọn n pe oun. Oun loun jẹ akọṣẹmọṣẹ to mọ nipa oṣiṣẹ gbogbo ni ileeṣẹ ibanisọrọ, akọwe agba lo mọ nipa eto iwe ati ti awọn oṣiṣẹ ijọba to n ṣiṣẹ nibẹ. Bi minisita kan yoo ba ṣe ohunkohun, awọn ọga mejeeji yii ni yoo mọ si i. To ba tiẹ jẹ lori eto ibanisọrọ ati irinsẹ ni, akọwe-agba le ma mọ, ṣugbọn adari agba ti i ṣe Akindele gbọdọ mọ ohun yoowu ti wọn ba fẹẹ ṣe nitori iṣẹ tirẹ niyẹn.


Oun loun jẹ akọṣẹmọṣẹ to mọ nipa oṣiṣẹ gbogbo ni ileeṣẹ ibanisọrọ, akọwe agba lo mọ nipa eto iwe ati ti awọn oṣiṣẹ ijọba to n ṣiṣẹ nibẹ. Bi minisita kan yoo ba ṣe ohunkohun, awọn ọga mejeeji yii ni yoo mọ si i. To ba tiẹ jẹ lori eto ibanisọrọ ati irinsẹ ni, akọwe-agba le ma mọ, ṣugbọn adari agba ti i ṣe Akindele gbọdọ mọ ohun yoowu ti wọn ba fẹẹ ṣe nitori iṣẹ tirẹ niyẹn. Awọn darẹkitọ loriṣiiriṣii lo wa labẹ Akindele, ṣugbọn oun lọga fun gbogbo wọn, ko si si ohun ti ẹnikẹni yoo ṣe, tabi gbọdọ ṣe lẹyin rẹ. Ṣugbọn ni gbara ti Muritala n bọ, ko pe Akindele rara sipade, ko tilẹ sọ fun un pe oun ti de. Kaka bẹẹ, o pe akọwe agba, o si sọ fun akọwe agba ki o pe awọn darẹkitọ mẹrẹẹrin ti wọn wa ni abẹ Akindele, ki wọn waa ba oun ṣepade.


Awọn darẹkitọ loriṣiiriṣii lo wa labẹ Akindele, ṣugbọn oun lọga fun gbogbo wọn, ko si si ohun ti ẹnikẹni yoo ṣe, tabi gbọdọ ṣe lẹyin rẹ. Ṣugbọn ni gbara ti Muritala n bọ, ko pe Akindele rara sipade, ko tilẹ sọ fun un pe oun ti de. Kaka bẹẹ, o pe akọwe agba, o si sọ fun akọwe agba ki o pe awọn darẹkitọ mẹrẹẹrin ti wọn wa ni abẹ Akindele, ki wọn waa ba oun ṣepade. Bẹẹ ni gbogbo ọjọ Mọnde yii, Akindele a maa ṣe ipade pẹlu awọn darẹkitọ rẹ mẹrẹẹrin, nitori ọjọ naa ni wọn yoo pin gbogbo iṣẹ ti wọn fẹẹ ṣe fun ọsẹ naa, ti wọn yoo si ṣe ayẹwo awọn eyi ti wọn ti ṣe lọsẹ to kọja. Akindele jokoo, o n reti awọn darẹkitọ rẹ ki wọn waa ba oun ṣepade, oun ko mọ pe Muritala ti pe wọn sọdọ, o n ṣepade pẹlu wọn. Nigba to pẹ ni akọwe agba yọju si ọọfiisi Akindele, lo ba ni minisita ti wa lori ijokoo ẹ, o fẹẹ ri i. Ni Akindele ba gba ọọfiisi Muritala lọ, ẹnu si ya a nigba to ba gbogbo awọn darẹkitọ to ti n reti ni ọọfiisi rẹ lọdọ ọkunrin ṣọja naa, ti wọn jọ n dọwẹẹkẹ.


Bẹẹ ni gbogbo ọjọ Mọnde yii, Akindele a maa ṣe ipade pẹlu awọn darẹkitọ rẹ mẹrẹẹrin, nitori ọjọ naa ni wọn yoo pin gbogbo iṣẹ ti wọn fẹẹ ṣe fun ọsẹ naa, ti wọn yoo si ṣe ayẹwo awọn eyi ti wọn ti ṣe lọsẹ to kọja. Akindele jokoo, o n reti awọn darẹkitọ rẹ ki wọn waa ba oun ṣepade, oun ko mọ pe Muritala ti pe wọn sọdọ, o n ṣepade pẹlu wọn. Nigba to pẹ ni akọwe agba yọju si ọọfiisi Akindele, lo ba ni minisita ti wa lori ijokoo ẹ, o fẹẹ ri i. Ni Akindele ba gba ọọfiisi Muritala lọ, ẹnu si ya a nigba to ba gbogbo awọn darẹkitọ to ti n reti ni ọọfiisi rẹ lọdọ ọkunrin ṣọja naa, ti wọn jọ n dọwẹẹkẹ. Inu bi i pupọ, nitori ohun to ṣẹlẹ naa ko ba ofin iṣẹ ọba mu: Minisita ko lẹtọọ lati pe awọn ọmọọṣẹ ọga agba lẹyin rẹ, koda, ko lẹtọọ lati ba wọn ṣepade kankan lai jẹ pe ọga agba yii mọ si i. Akindele ko si mọ si ipade naa, ẹyin ẹ ni Muritala ti pe awọn darẹkitọ to jẹ abẹ oun Akindele ni wọn wa. Ohun to fa ibinu rẹ gan-an ree, nitori o ni oun ko ri iru rẹ ri lati ọjọ ti oun ti wa lẹnu iṣẹ ijọba. Ṣugbọn o gbe ibinu naa mi, o si bẹrẹ si i sọrọ lati ki Muritala kaabọ si ileeṣẹ wọn.


Inu bi i pupọ, nitori ohun to ṣẹlẹ naa ko ba ofin iṣẹ ọba mu: Minisita ko lẹtọọ lati pe awọn ọmọọṣẹ ọga agba lẹyin rẹ, koda, ko lẹtọọ lati ba wọn ṣepade kankan lai jẹ pe ọga agba yii mọ si i. Akindele ko si mọ si ipade naa, ẹyin ẹ ni Muritala ti pe awọn darẹkitọ to jẹ abẹ oun Akindele ni wọn wa. Ohun to fa ibinu rẹ gan-an ree, nitori o ni oun ko ri iru rẹ ri lati ọjọ ti oun ti wa lẹnu iṣẹ ijọba. Ṣugbọn o gbe ibinu naa mi, o si bẹrẹ si i sọrọ lati ki Muritala kaabọ si ileeṣẹ wọn. “Ẹ kaarọ, Ọlọla julọ. Inu mi dun pupọ lati ki yin kaabọ si ileeṣẹ eleto ibanisọrọ, P and T (Posts and Telecommunications) nibi ti mo ti jẹ olori wọn. Mo ri i pe ẹyin funra yin ti fi ọrọ jomitoro ọrọ pẹlu awọn oṣiṣẹ abẹ mi, ati ….” Nibi yi lọkunrin naa sọrọ de ti Muritala fi da a mọ ọn lẹnu, pẹlu ifiniwọlẹ si ni.


“Ẹ kaarọ, Ọlọla julọ. Inu mi dun pupọ lati ki yin kaabọ si ileeṣẹ eleto ibanisọrọ, P and T (Posts and Telecommunications) nibi ti mo ti jẹ olori wọn. Mo ri i pe ẹyin funra yin ti fi ọrọ jomitoro ọrọ pẹlu awọn oṣiṣẹ abẹ mi, ati ….” Nibi yi lọkunrin naa sọrọ de ti Muritala fi da a mọ ọn lẹnu, pẹlu ifiniwọlẹ si ni. O ni: “Ma wulẹ ro ẹjo wẹwẹ kan fun wa mọ. Mo ti ṣepade pẹlu awọn olori ẹka gbogbo nileeṣẹ yii, ohun ti mo si le sọ ni pe mo lero pe gbogbo yin pata lẹ ti gbọ bayii pe wọn ti yan mi ni minisita fun ileeṣẹ yii. Mo fẹẹ sọ ọ ni asọye pe niwọn igba ti mo ba ṣi wa lori aga yii o, mi o ni i fẹ ki ẹnikẹni di mi lọwọ, tabi ko yi awọn aṣẹ ti mo ba pa pada.


O ni: “Ma wulẹ ro ẹjo wẹwẹ kan fun wa mọ. Mo ti ṣepade pẹlu awọn olori ẹka gbogbo nileeṣẹ yii, ohun ti mo si le sọ ni pe mo lero pe gbogbo yin pata lẹ ti gbọ bayii pe wọn ti yan mi ni minisita fun ileeṣẹ yii. Mo fẹẹ sọ ọ ni asọye pe niwọn igba ti mo ba ṣi wa lori aga yii o, mi o ni i fẹ ki ẹnikẹni di mi lọwọ, tabi ko yi awọn aṣẹ ti mo ba pa pada. Aṣẹ yoowu ti mo pa, ti mo ba ti fi ranṣẹ si ẹni ti ọrọ kan, tabi si gbogbo yin lapapọ, loju ẹsẹ lẹ gbọdọ ṣe ohun ti mo ba ni kẹ ẹ ṣe naa. Mo ti gbọ ti wọn ti n sọ ọ kaakiri pe ẹni kan wa nileeṣẹ yii to n ri ara ẹ bii alagba pata nibi, to jẹ oun lo maa n paṣẹ, to si maa n ro pe gbogbo aṣẹ oun ofin ni, ẹnikan ko gbọdọ yẹ ẹ wo, ki tọhun mọ bayii pe oun ko si ni ipo lati paṣẹ mọ, aṣẹ ti emi ba pa nikan ni oun naa gbọdọ tẹle pẹlu awọn to ku ẹ. Ohun ti mo ṣi fẹẹ sọ bayii niyẹn, ẹ maa lọ!” Akindele ki i ṣe ẹni ti eeyan yoo sọ bẹẹ fun ti ko ni i sọrọ, ti yoo kan maa lọ loootọ. Bo ṣe tun fẹẹ sọrọ ni Muritala ni oun ko fẹ ọrọ kankan mọ, ṣugbọn Akindele fi ohun gooro sọrọ, ko si dakẹ mọ.


Aṣẹ yoowu ti mo pa, ti mo ba ti fi ranṣẹ si ẹni ti ọrọ kan, tabi si gbogbo yin lapapọ, loju ẹsẹ lẹ gbọdọ ṣe ohun ti mo ba ni kẹ ẹ ṣe naa. Mo ti gbọ ti wọn ti n sọ ọ kaakiri pe ẹni kan wa nileeṣẹ yii to n ri ara ẹ bii alagba pata nibi, to jẹ oun lo maa n paṣẹ, to si maa n ro pe gbogbo aṣẹ oun ofin ni, ẹnikan ko gbọdọ yẹ ẹ wo, ki tọhun mọ bayii pe oun ko si ni ipo lati paṣẹ mọ, aṣẹ ti emi ba pa nikan ni oun naa gbọdọ tẹle pẹlu awọn to ku ẹ. Ohun ti mo ṣi fẹẹ sọ bayii niyẹn, ẹ maa lọ!” Akindele ki i ṣe ẹni ti eeyan yoo sọ bẹẹ fun ti ko ni i sọrọ, ti yoo kan maa lọ loootọ. Bo ṣe tun fẹẹ sọrọ ni Muritala ni oun ko fẹ ọrọ kankan mọ, ṣugbọn Akindele fi ohun gooro sọrọ, ko si dakẹ mọ. “Bi a ṣe gba yin lalejo loni-in yii, ati bi ẹ ṣe sọ awọn ohun ti ẹ fẹ fun wa, ko ni i boju mu ki awa naa ma fesi, iwa ifiniwọlẹ ni yoo jẹ. Mo fẹẹ sọ fun yin pe gbogbo ọna lawa naa yoo fi ṣe iṣẹ yoowu ti ẹ ba ti gbe fun wa, emi ti mo si jẹ ọga agba n ṣeleri bayii pe niwọn igba ti ẹ ba ti kọ ofin tabi aṣẹ kan sinu iwe pe ka ṣe bẹẹ, loju ẹsẹ ni n oo ni ki wọn ṣe e. Nipa ti pe gbogbo ohun ti ẹ ba fẹ la gbọdọ tẹle, bẹẹ naa ni yoo ri, ṣugbọn iru itẹle bẹẹ ko ni i jẹ bii ti omugọ, tabi ti ẹrú. Ojuṣe temi nibi ni lati gba yin nimọran lori ohun yoowu ti ẹ ba fẹẹ ṣe, ṣugbọn iyẹn ko sọ emi tabi ẹnikẹni ninu awọn darẹkitọ wọnyi di ẹru, alajọṣiṣẹpọ yin la jẹ!” Inu ti n bi Muritala ni gbogbo akoko yii, ṣugbọn inu ti bi Akindele naa, Muritala si mọ pe oun ko le da a duro mọ.


“Bi a ṣe gba yin lalejo loni-in yii, ati bi ẹ ṣe sọ awọn ohun ti ẹ fẹ fun wa, ko ni i boju mu ki awa naa ma fesi, iwa ifiniwọlẹ ni yoo jẹ. Mo fẹẹ sọ fun yin pe gbogbo ọna lawa naa yoo fi ṣe iṣẹ yoowu ti ẹ ba ti gbe fun wa, emi ti mo si jẹ ọga agba n ṣeleri bayii pe niwọn igba ti ẹ ba ti kọ ofin tabi aṣẹ kan sinu iwe pe ka ṣe bẹẹ, loju ẹsẹ ni n oo ni ki wọn ṣe e. Nipa ti pe gbogbo ohun ti ẹ ba fẹ la gbọdọ tẹle, bẹẹ naa ni yoo ri, ṣugbọn iru itẹle bẹẹ ko ni i jẹ bii ti omugọ, tabi ti ẹrú. Ojuṣe temi nibi ni lati gba yin nimọran lori ohun yoowu ti ẹ ba fẹẹ ṣe, ṣugbọn iyẹn ko sọ emi tabi ẹnikẹni ninu awọn darẹkitọ wọnyi di ẹru, alajọṣiṣẹpọ yin la jẹ!” Inu ti n bi Muritala ni gbogbo akoko yii, ṣugbọn inu ti bi Akindele naa, Muritala si mọ pe oun ko le da a duro mọ. Akindele naa o si duro, o n ba ọrọ rẹ lọ ni: “Eyi ti mo tun fẹẹ sọ ni pe ko dara pe ki ẹ pe awọn darẹkitọ mi lati wa ba yin ṣepade lẹyin mi, ofin iṣẹ ijọba ko gba bẹẹ rara, ipade yoowu ti ẹ ba fẹẹ ni pẹlu awọn darekitọ mi, afi ki n ti gbọ, ki n si pe wọn funra mi lati jọ wa nibẹ, ki i ṣe ki i ẹ pe wọn sipade kan lẹyin mi …” Inu bi Muritala pata wayi, o si lọgun sọrọ: “Oju gbogbo wa ni iyẹn maa ṣe! Bo ba ṣe wu mi ni mo le pe wọn, ẹni yoowu to ba wu mi ni mo le pe, koda ko jẹ mẹsenja!” Bo ti sọ bẹẹ lo ni ki wọn maa lọ. Bẹẹ ni ipade akọkọ ti Muritala ati Akindele tun ni gẹge bii ọga agba ati oludamọran rẹ tun pari si ija.


Akindele naa o si duro, o n ba ọrọ rẹ lọ ni: “Eyi ti mo tun fẹẹ sọ ni pe ko dara pe ki ẹ pe awọn darẹkitọ mi lati wa ba yin ṣepade lẹyin mi, ofin iṣẹ ijọba ko gba bẹẹ rara, ipade yoowu ti ẹ ba fẹẹ ni pẹlu awọn darekitọ mi, afi ki n ti gbọ, ki n si pe wọn funra mi lati jọ wa nibẹ, ki i ṣe ki i ẹ pe wọn sipade kan lẹyin mi …” Inu bi Muritala pata wayi, o si lọgun sọrọ: “Oju gbogbo wa ni iyẹn maa ṣe! Bo ba ṣe wu mi ni mo le pe wọn, ẹni yoowu to ba wu mi ni mo le pe, koda ko jẹ mẹsenja!” Bo ti sọ bẹẹ lo ni ki wọn maa lọ. Bẹẹ ni ipade akọkọ ti Muritala ati Akindele tun ni gẹge bii ọga agba ati oludamọran rẹ tun pari si ija. Gbogbo eleyii naa ko si jẹ nitori ohun meji, nitori ITT, ileeṣẹ awọn Abiọla ni.


Gbogbo eleyii naa ko si jẹ nitori ohun meji, nitori ITT, ileeṣẹ awọn Abiọla ni.


Obinrin to ba bimọ nipinlẹ Ọyọ, oṣu mẹfa ni yoo maa lo nile, ijọba ti fẹẹ fọwọ si i

Bi ijọba ipinlẹ Ọyọ ba fi le mu ileri rẹ ṣẹ, a jẹ pe awọn to ba ṣẹṣẹ bimọ nipinlẹ naa ti bọ saye niyẹn, nitori pe oṣu mẹfa ni awọn iyalọmọ naa yoo maa lo nile ki wọn too pada sẹnu iṣẹ. Kọmiṣanna fun ọrọ awọn obinrin nipinle Ọyọ, Arabinrin Faosat Sanni, lo sọrọ naa l’Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii, nibi ipade ọlọjọ meji kan ti ẹgbẹ awọn akọroyin obinrin (NAWOJ), ẹka ti ipinlẹ Ọyọ, ṣe ni Aderọgba Hall, ni Gbongan awọn Akọroyin to wa ni Iyaganku, niluu Ibadan, eyi ti akori rẹ jẹ ‘Ẹ daabo bo awọn Iyalọmọ.’ Sanni ni afikun asiko igbele awọn obinrin lẹyin ti wọn ba bimọ yii ṣe pataki nitori yoo fun wọn ni anfaani lati tọju ikoko naa daadaa, awọn paapaa yoo si le tọju ara wọn. O ni gbogbo atilẹyin to yẹ ni ijọba Ṣeyi Makinde n fun awọn obinrin nipinlẹ naa lati ṣe amojuto to daa fun wọn. O fi kun un pe latilẹ ni ijọba ti n daabo bo awọn obinrin ati ọmọ wẹwẹ, ti wọn n kọ wọn lẹkọọ, ti wọn si n ṣe iranlọwọ lọlọkan-o-jọkan fun wọn. Bẹẹ lo ni awọn n mojuto wọn lati ri i pe ẹnikẹni ko lo awọn obinrin ati ọmọde nilokulo, awọn si n pese iranlọwọ owo fun awọn ti wọn nilo rẹ ninu wọn. Bakan naa ni Alaga to n ri si ọrọ awọn obinrin ati idagbasoke awujọ nileegbimọ aṣofin, Ọnarebu Wumi Ọladeji, sọ pe ipa kekere kọ ni awọn aṣofin n ko lori itọju awọn ọmọde atawọn obinrin.


O fi kun un pe latilẹ ni ijọba ti n daabo bo awọn obinrin ati ọmọ wẹwẹ, ti wọn n kọ wọn lẹkọọ, ti wọn si n ṣe iranlọwọ lọlọkan-o-jọkan fun wọn. Bẹẹ lo ni awọn n mojuto wọn lati ri i pe ẹnikẹni ko lo awọn obinrin ati ọmọde nilokulo, awọn si n pese iranlọwọ owo fun awọn ti wọn nilo rẹ ninu wọn. Bakan naa ni Alaga to n ri si ọrọ awọn obinrin ati idagbasoke awujọ nileegbimọ aṣofin, Ọnarebu Wumi Ọladeji, sọ pe ipa kekere kọ ni awọn aṣofin n ko lori itọju awọn ọmọde atawọn obinrin. O ni gbogbo eto awọn lo fi ti awọn obinrin atawọn ọmọde ṣe lati fun wọn ni itọju to yẹ. Bakan naa lo ni oriṣiiriṣii ofin lawọn ti ṣe lati mojuto ọrọ awọn ọmọde ati obinrin. Ati pe ileegbimọ aṣofin Ọyọ lo kọkọ sọ ofin to n ja fun ẹtọ awọn ọmọde di ti ipinlẹ lọdun 2006.


O ni gbogbo eto awọn lo fi ti awọn obinrin atawọn ọmọde ṣe lati fun wọn ni itọju to yẹ. Bakan naa lo ni oriṣiiriṣii ofin lawọn ti ṣe lati mojuto ọrọ awọn ọmọde ati obinrin. Ati pe ileegbimọ aṣofin Ọyọ lo kọkọ sọ ofin to n ja fun ẹtọ awọn ọmọde di ti ipinlẹ lọdun 2006. Sanni ni oriṣiiriṣii ofin to wa fun didaabo bo awọn obinrin lawọn n ṣiṣẹ le lori nileegbimọ aṣofin lọwọ. Kọmiṣanna fun eto Iroyin Aṣa ati Igbafẹ nipinlẹ Ọyọ, Dokita Wasiu Ọlatubọsun, to ṣide eto naa sọ pe gbogbo agbara ni ipinlẹ Ọyọ n ṣa lati din iya to n jẹ awọn obinrin ku, ati lati jẹ ki wọn gbe igbesi aye to rọrun. O waa rọ awọn iyalọmọ lati kun fun adura, ki wọn si ṣatilẹyin to yẹ fun awọn ọkọ wọn bi wọn ṣe n lakaka lati goke agba lẹnu iṣẹ ti wọn yan laayo.


Sanni ni oriṣiiriṣii ofin to wa fun didaabo bo awọn obinrin lawọn n ṣiṣẹ le lori nileegbimọ aṣofin lọwọ. Kọmiṣanna fun eto Iroyin Aṣa ati Igbafẹ nipinlẹ Ọyọ, Dokita Wasiu Ọlatubọsun, to ṣide eto naa sọ pe gbogbo agbara ni ipinlẹ Ọyọ n ṣa lati din iya to n jẹ awọn obinrin ku, ati lati jẹ ki wọn gbe igbesi aye to rọrun. O waa rọ awọn iyalọmọ lati kun fun adura, ki wọn si ṣatilẹyin to yẹ fun awọn ọkọ wọn bi wọn ṣe n lakaka lati goke agba lẹnu iṣẹ ti wọn yan laayo.


Ẹni to ba le ri Sunday apaayan to sa nitimọle Ibadan, ẹẹdẹgbẹta ẹgbẹrun Naira lawọn ọlọpaa yoo fun un, nọmba yii ni kẹ́ẹ pe

Awọn ọlopaa ipinle Ọyọ ti kede ni ọsan oni yii pe ẹnikẹni to ba le ṣe ọna, tabi to ta awọn agbofinro lolobo, ti wọn fi le ri Sunday Ṣodipẹ to n paayan ni Akinyẹle ni Ibadan mu, ẹẹdẹgbẹta ẹgbẹrun Naira (N500,000) ni ileeṣe ọlọpaa yoo fun tọhun, gẹgẹ bii owo imoore. Ọsan yii ni kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ naa, Joe Nwachukwu Enwonwu, ṣe ileri naa funra rẹ nIbadan, ki kalulku le mọ pe ọrọ naa ki i ṣe ṣereṣere. Ọmọ ọdun mokandinlogun ni Sunday, wọn si ṣẹṣẹ mu un laipẹ yii, ti wọn fi i han gbogbo aye, lọjọ kẹtadinlogun oṣu keje to kọja yii, pe ogbologboo apaayan-jẹun ni. Lati igba naa lo ti wa ni itimọle lọdọ awon ọlọpaa o, afi bo ṣe di ọjọ kọkanla oṣu kẹjọ yii to sa mọ wọn lọwọ. Lati igba naa ni wọn ti n wa a ti wọn ko ri i. Nidii eyi ni ọga ọlọpa pata ni ipinlẹ naa ṣe paṣẹ bayii, pe ki wọn wa Sunday, ki wọn si mu un, ati pe ẹnikeni to ba ran ọlopaa lọwọ lori eyi, owo gidi ni yoo gba lọwọ awọn. Agbẹnusọ awọn ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, Fadeyi Olugbenga, to fọn ọrọ naa sita sọ pe bi ẹni kan ba ti ko firi ohun kan, ko pe aago awọn ọlọpaa yii : 08035632410, tabi 07066003536, lẹsẹkẹsẹ lawọn yoo d alohun, ti won yo si kan an lara.


Lati igba naa lo ti wa ni itimọle lọdọ awon ọlọpaa o, afi bo ṣe di ọjọ kọkanla oṣu kẹjọ yii to sa mọ wọn lọwọ. Lati igba naa ni wọn ti n wa a ti wọn ko ri i. Nidii eyi ni ọga ọlọpa pata ni ipinlẹ naa ṣe paṣẹ bayii, pe ki wọn wa Sunday, ki wọn si mu un, ati pe ẹnikeni to ba ran ọlopaa lọwọ lori eyi, owo gidi ni yoo gba lọwọ awọn. Agbẹnusọ awọn ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, Fadeyi Olugbenga, to fọn ọrọ naa sita sọ pe bi ẹni kan ba ti ko firi ohun kan, ko pe aago awọn ọlọpaa yii : 08035632410, tabi 07066003536, lẹsẹkẹsẹ lawọn yoo d alohun, ti won yo si kan an lara. Iṣẹ ti bẹrẹ naa ree, gbogbo ẹni to ba roye Sunday ko tete sọ fawọn ọlọpaa o.


Iṣẹ ti bẹrẹ naa ree, gbogbo ẹni to ba roye Sunday ko tete sọ fawọn ọlọpaa o.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Isiaka Akintọla, ori ọkẹrẹ koko lawo, ba a wi fọmọ ẹni a gbọ Nigba ti bata kan ba n ro larooju, bata naa ṣetan ti yoo ya ni. O pẹ ti O-ṣoju-mi-koro pẹlu awọn agba ilẹ Yoruba mi-in ti n kilọ fun Purofẹsọ Ishaq Akintọla ti Yunifasiti LASU pe ko ṣọra rẹ gidi nidii awọn ọrọ to maa n sọ, ati bo ṣe n mu gbogbo nnkan le koko lọna ti ki i ṣe aṣa ti Yoruba, to si tun jinna si bi awọn agbaagba ti a ba nidii ẹsin Islam yii ṣe n ṣe e. Gbogbo ero ati iṣe Akintọla, bii igba to fẹẹ da ogun ẹsin silẹ, tabi bii igba to n fẹ ki wahala kan ṣẹlẹ laarin awọn Musulumi ati awọn Kristẹni ni Naijiria yii ni. Bi wọn gbe kinni kan dide ti yoo ṣe ilu lanfaani, bi Akintọla ko ba ni yoo ba ẹsin oun jẹ, o le ni wọn ko fi awọn Musulumi sinu ẹ. Nigba ti wọn da Amọtẹkun silẹ nilẹ Yoruba nibi, ọtọ ni oriṣiiriṣii ọrọ ti ko nitumọ to n ti ẹnu ọkunrin naa jade. Bi awọn Hausa ba gbe wahala tiwọn de, ti wọn n ja ija ti ko mu ọpọlọ dani, ti wọn n fi ẹsin boju lati ṣebajẹ, Akintọla ni yoo jade ti yoo ni bi wọn ti n ṣe e gan-an lawọn onibajẹ naa n ṣe e yii. Bi Amẹrika ba gbogun ti awọn afẹmiṣofo nibi kan, Akintọla le ni ọna ti wọn gbe kinni naa gba ko daa, yoo di Islaam lọwọ, o si ti ba ọrọ naa debii pe o ti di ẹlẹtẹẹ loju ọpọ eeyan. Ṣugbọn gbogbo eyi ti a ti n ba bọ lati ẹyin, o daa, o dun titi.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Bi awọn Hausa ba gbe wahala tiwọn de, ti wọn n ja ija ti ko mu ọpọlọ dani, ti wọn n fi ẹsin boju lati ṣebajẹ, Akintọla ni yoo jade ti yoo ni bi wọn ti n ṣe e gan-an lawọn onibajẹ naa n ṣe e yii. Bi Amẹrika ba gbogun ti awọn afẹmiṣofo nibi kan, Akintọla le ni ọna ti wọn gbe kinni naa gba ko daa, yoo di Islaam lọwọ, o si ti ba ọrọ naa debii pe o ti di ẹlẹtẹẹ loju ọpọ eeyan. Ṣugbọn gbogbo eyi ti a ti n ba bọ lati ẹyin, o daa, o dun titi. Ṣugbọn eyi to fi ọwọ ara rẹ fa yii, boun naa ba bọ nibẹ, yoo mọ pe iwọnba leeyan n tori ati lorukọ, tabi pe ki aye mọọyan, ko maa sọ ọrọ ti ko nitumọ kiri. Wọn ni Akintọla ati ẹgbẹ rẹ gbowo lọwọ awọn ọmọ ogun afẹmiṣofo, nigba ti ọrọ yoo si fọ loju, awọn ti wọn sọ bẹẹ ki i ṣe Naijiria, awọn ara ilẹ Afrika mi-in ni. Eyi tumọ si pe ki i ṣe awọn ara Naijiria nikan ni Akintọla yoo ṣe alaye fun, yoo ṣe alaye naa kari Afrika, yoo ṣe niluu oyinbo, koda, yoo ṣe e lọdọ awọn Larubawa ti ẹsin ti wa, bi wọn ba si gba a mu nibi kan, afaimọ ko ma pẹ nibẹ kanrin.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Ṣugbọn eyi to fi ọwọ ara rẹ fa yii, boun naa ba bọ nibẹ, yoo mọ pe iwọnba leeyan n tori ati lorukọ, tabi pe ki aye mọọyan, ko maa sọ ọrọ ti ko nitumọ kiri. Wọn ni Akintọla ati ẹgbẹ rẹ gbowo lọwọ awọn ọmọ ogun afẹmiṣofo, nigba ti ọrọ yoo si fọ loju, awọn ti wọn sọ bẹẹ ki i ṣe Naijiria, awọn ara ilẹ Afrika mi-in ni. Eyi tumọ si pe ki i ṣe awọn ara Naijiria nikan ni Akintọla yoo ṣe alaye fun, yoo ṣe alaye naa kari Afrika, yoo ṣe niluu oyinbo, koda, yoo ṣe e lọdọ awọn Larubawa ti ẹsin ti wa, bi wọn ba si gba a mu nibi kan, afaimọ ko ma pẹ nibẹ kanrin. Ko sẹni to gbadura eleyii fun Ishaq Akintọla, ṣugbọn ki oun naa fi ọwọ sibi ti ọwọ n gbe, ko ma ro pe awọn ọrọ ti oun n sọ yii yoo fun oun ni orukọ rere nibi kan, tabi yoo sọ oun di olori Musulumi ilẹ Yoruba, yoo kan fẹnu ko ba ara rẹ ni. Ọrọ yii ti n kọja ibi to yẹ o, ẹyin famili, ẹ pepade, kẹ ẹ ba Ishaq Akintọla sọrọ, ọna to n gba yii ko daa, o lewu pupọ fun oun alara. Ki lo wa n ṣelẹ si wọn ni Yunifasiti Eko yii o Nigba ti nnkan ṣi dara nilẹ yii, ko sibi ti nnkan daadaa ti n waye ju inu ọgba yunifasiti lọ, nitori nibẹ ni wọn ti n kọ awọn aṣaaju ọla, ibẹ ni ile imọ, ibẹ si ni awọn ọjọgbọn aye ati onimimọ pin si.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Ko sẹni to gbadura eleyii fun Ishaq Akintọla, ṣugbọn ki oun naa fi ọwọ sibi ti ọwọ n gbe, ko ma ro pe awọn ọrọ ti oun n sọ yii yoo fun oun ni orukọ rere nibi kan, tabi yoo sọ oun di olori Musulumi ilẹ Yoruba, yoo kan fẹnu ko ba ara rẹ ni. Ọrọ yii ti n kọja ibi to yẹ o, ẹyin famili, ẹ pepade, kẹ ẹ ba Ishaq Akintọla sọrọ, ọna to n gba yii ko daa, o lewu pupọ fun oun alara. Ki lo wa n ṣelẹ si wọn ni Yunifasiti Eko yii o Nigba ti nnkan ṣi dara nilẹ yii, ko sibi ti nnkan daadaa ti n waye ju inu ọgba yunifasiti lọ, nitori nibẹ ni wọn ti n kọ awọn aṣaaju ọla, ibẹ ni ile imọ, ibẹ si ni awọn ọjọgbọn aye ati onimimọ pin si. Ṣugbọn loni-in yii, nnkan ko ri bii ti atijọ mọ, iwa ibajẹ ti n jade lati awọn yunifasiti wa, ko si yaayan lẹnu pe iwa ibajẹ kun ibi gbogbo to ku, boya nile ijọba ni o, tabi nidii iṣẹ ijọba. Wahala ṣẹlẹ ni Yunifasiti Eko lọsẹ to kọja, wọn si le Olori yunifasiti naa, Purofẹsọ Oluwatoyin Ogundipẹ, kuro nipo, wọn ni ko maa lọ sile. Ni wọn ba fi ẹlomiiran rọpo rẹ.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Ṣugbọn loni-in yii, nnkan ko ri bii ti atijọ mọ, iwa ibajẹ ti n jade lati awọn yunifasiti wa, ko si yaayan lẹnu pe iwa ibajẹ kun ibi gbogbo to ku, boya nile ijọba ni o, tabi nidii iṣẹ ijọba. Wahala ṣẹlẹ ni Yunifasiti Eko lọsẹ to kọja, wọn si le Olori yunifasiti naa, Purofẹsọ Oluwatoyin Ogundipẹ, kuro nipo, wọn ni ko maa lọ sile. Ni wọn ba fi ẹlomiiran rọpo rẹ. Ọpọ eeyan ni wọn dide ti wọn bẹrẹ ija, awọn mi-in n sọ pe ko yẹ ki wọn le ọga agba naa lọ. Awọn kan sare pade, wọn ni awọn igbimọ adari yunifasiti yii, ọga agba ti wọn si le lọ yii naa ni olori wọn, wọn lawọn ko ni i gba. Kin ni wọn waa fẹẹ sọ, nigba to jẹ ara wọn ni ẹni ti wọn le lọ, oun si ni olori wọn.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Ọpọ eeyan ni wọn dide ti wọn bẹrẹ ija, awọn mi-in n sọ pe ko yẹ ki wọn le ọga agba naa lọ. Awọn kan sare pade, wọn ni awọn igbimọ adari yunifasiti yii, ọga agba ti wọn si le lọ yii naa ni olori wọn, wọn lawọn ko ni i gba. Kin ni wọn waa fẹẹ sọ, nigba to jẹ ara wọn ni ẹni ti wọn le lọ, oun si ni olori wọn. Ẹgbẹ awọn olukọ agba ni awọn yunifasiti to ku naa binu, wọn sare kọwe, wọn ni awọn ko ni i gba. Koda, awọn tiṣa kan naa jade, wọn tẹle Ogundipẹ, wọn jọ n wọ inu ọgba kiri, wọn ni ko sẹni to le yọ ọ. Ṣugbọn nigba tawọn ti wọn gba Ogundipẹ sẹnu iṣẹ jade, ti wọn ni nitori pe o n kowo jẹ lawọn ṣe le e lọ, pe o n ko owo yunifaisti jẹ ni, a ko ti i gbọ kinni kan lẹnu awọn olugbeja ojiji yii mọ. Dokita Wale Babalakin ti i ṣe olori igbimọ apaṣẹ fun yunifasiti yii, awọn ti wọn gba Ogundipẹ siṣẹ, ti wọn si le e lọ ni ko si bojuboju kan ninu ọrọ yii, pe Ogundipẹ n kowo jẹ lawọn ṣe le e lọ.


O ṣoju mi koro (Apa Keji)

Ẹgbẹ awọn olukọ agba ni awọn yunifasiti to ku naa binu, wọn sare kọwe, wọn ni awọn ko ni i gba. Koda, awọn tiṣa kan naa jade, wọn tẹle Ogundipẹ, wọn jọ n wọ inu ọgba kiri, wọn ni ko sẹni to le yọ ọ. Ṣugbọn nigba tawọn ti wọn gba Ogundipẹ sẹnu iṣẹ jade, ti wọn ni nitori pe o n kowo jẹ lawọn ṣe le e lọ, pe o n ko owo yunifaisti jẹ ni, a ko ti i gbọ kinni kan lẹnu awọn olugbeja ojiji yii mọ. Dokita Wale Babalakin ti i ṣe olori igbimọ apaṣẹ fun yunifasiti yii, awọn ti wọn gba Ogundipẹ siṣẹ, ti wọn si le e lọ ni ko si bojuboju kan ninu ọrọ yii, pe Ogundipẹ n kowo jẹ lawọn ṣe le e lọ. O ni Ogundipẹ fi miliọnu mọkandinlaaadọta (N49 million) tun ile to ni oun n gbe ṣe, ki i ṣe pe o kọ ile tuntun o. Nigba ti akapo ileewe naa fẹẹ maa jampata, o fun oun naa ni miliọnu mọkanlelogoji ki oun naa fi tun ile tirẹ naa ṣe, ni akapo ba yaa sinmi. Lọọya nla ni Babalakin, eeyan to si lorukọ niluu ni, ko jẹ jade si gbangba lati waa sọ iru ọrọ nla bayii bi ki baa ṣe ododo. Wọn waa ni wọn pe Ogundipẹ ko waa ṣalaye awọn nnkan wọnyi, kaka bẹẹ, o bẹrẹ si i ni ko sẹni to le paṣẹ le oun lori, ohun to ba wu oun loun yoo ṣe.