Sat Guru sọ pe Alaafin Iku Baba Yeye ko ṣe e pa  ṣugbọn ija n bẹ nita ati pe igboro ko fini lọkan balẹ. O tun sọrọ nipa pataki igba iwaṣẹ ati iṣẹṣe gẹgẹ bii ona abayọ si ija ẹsin. Sat Guru ni pe laye atijọ awọn arugbo wa maa n le ni ọgọrun un lọjọ ori daadaa. Ati pe oun n reti abajade ọrọ pẹlu awọn ọmọoba ni. Ìjà ẹ̀sìn láti ọ̀dọ̀ òyìnbó kò yẹ kó pín wa ní Naàijíríà-Sat Guru Bakan naa ni Sat Guru ni ọwọ́ ikú tó pa Bola Ige náà kò mọ́.


Ó yẹ kí a wádìí ikú tó pa Oba Lamidi Adeyemi, Baba gbọ́dọ̀ padà- Sat Guru Maharaj-ji

Ati pe oun n reti abajade ọrọ pẹlu awọn ọmọoba ni. Ìjà ẹ̀sìn láti ọ̀dọ̀ òyìnbó kò yẹ kó pín wa ní Naàijíríà-Sat Guru Bakan naa ni Sat Guru ni ọwọ́ ikú tó pa Bola Ige náà kò mọ́.


Pásítọ̀, ẹ pèsè ẹ̀rọ CCTV sílé ìjọsìn yín torí ìkọlù agbébọn - Oriade l‘Ogun

Oba Eselu ti ilu Iselu ni ipinlẹ Ogun ti fi iwe ranṣẹ si  olori ẹgbẹ ọmọ lẹyin  Kristi Naijiria,Rev Supo Ayokunle,lori ikọlu sawọn ọmọ lẹyin Kristi ni ile ijọsin St. Francis Catholic Church  Owo nipinlẹ Ondo. Oba Akintunde Akinyemi  ninu iwe naa da laba pe ki aarẹ ẹgbẹ yi kesi awọn ile ijọsin lati ṣamulo ẹrọ kamẹra CCTV lati le fi mọ awọn to ba n wọle tabi jade ninu ile ijọsin wọn ni gbogbo igba. Gẹgẹ bi oriade yi ti ṣe sọ, fidio lati inu ẹrọ CCTV yi yoo jẹ ranwọ fawọn olori ijọ lati le tete kesi awọn agbofinro ti wọn ba nilo iranwọ wọn. Oba y ni CAN tun gbọdọ pa laṣẹ lasẹ fawọn ile ijọsin lati ra awọn irinṣẹ aabo ki wọn si lo irufẹ irinṣẹ naa lati fofin si ipakupa awọn ọmọ ijọ ni ile ijọsin wọn. Kabiyesi to ba kan jẹ lori iṣẹlẹ ikọlu si ile ijọsin naa sọ pe iṣẹlẹ naa buru ''ti gbogbo eeyan si gbọdọ dide ni itako ikọlu si awọn ile ijọsin lati ọwọ awọn agbebọn ti wọn ko mọ'' Eselu tẹnumọ pe ki CAN ma sinmi lati bẹnu atẹ lu pipa ẹnikankan, yala musulumi tabi Kristẹni ni paapa labẹ awawi pe wọn sọrọ odi si ẹsin. O ni iru iwa yi jẹ́ iwa ẹranko ti wọn ko si gbọdọ ba lọwọ awọn eeyan lawujọ ode oni.


Oba y ni CAN tun gbọdọ pa laṣẹ lasẹ fawọn ile ijọsin lati ra awọn irinṣẹ aabo ki wọn si lo irufẹ irinṣẹ naa lati fofin si ipakupa awọn ọmọ ijọ ni ile ijọsin wọn. Kabiyesi to ba kan jẹ lori iṣẹlẹ ikọlu si ile ijọsin naa sọ pe iṣẹlẹ naa buru ''ti gbogbo eeyan si gbọdọ dide ni itako ikọlu si awọn ile ijọsin lati ọwọ awọn agbebọn ti wọn ko mọ'' Eselu tẹnumọ pe ki CAN ma sinmi lati bẹnu atẹ lu pipa ẹnikankan, yala musulumi tabi Kristẹni ni paapa labẹ awawi pe wọn sọrọ odi si ẹsin. O ni iru iwa yi jẹ́ iwa ẹranko ti wọn ko si gbọdọ ba lọwọ awọn eeyan lawujọ ode oni. O tun parọwa si gbogbo ọmọ Naijiria lati ''mu opin ba iwa ẹhanna yi lorileede Naijiria'' ''Ọlọla julọ, o da lootọ pe ki a gbadura,iwe mimọ sọbẹ ṣugbọn a ko tun gbọdọ sun asunpiye gẹgẹ bi iwe mimọ ṣe sọ fun wa''


O tun parọwa si gbogbo ọmọ Naijiria lati ''mu opin ba iwa ẹhanna yi lorileede Naijiria'' ''Ọlọla julọ, o da lootọ pe ki a gbadura,iwe mimọ sọbẹ ṣugbọn a ko tun gbọdọ sun asunpiye gẹgẹ bi iwe mimọ ṣe sọ fun wa''


Fatemi Elebuibon: Àkókò Alaafin, Soun àti Olubadan ti tó ló jẹ kí wọ́n papòdà

Kìí ṣe nǹkan abàmì bí Alaafin, Soun àti Olubadan ṣe papòdà lèralèra - Elebuibon Araba awo ilu Osogbo, Ifayemi Elebuibon ti sọ pe ko si ohun abami kankan ninu ipapoda Alaafin ilu Oyo, Oba Lamidi Adeyemi; Soun ti ilu Ogbomosho, Oba Jimoh Oyewumi, ati Olubadan ti ilu Ibadan, Oba Saliu Adetunji to waye lerelera laarin oṣu marun un sira wọn. Elebuibon ni asiko awọn ori ade naa lo to, ti wọn fi lọ ree darapọ awọn babanla wọn, kii ṣe pe ejo lọwọ ninu. Bawo ni awon Oba Alade yii se pa ipo da? Soun waja ni ọjọ Aiku, ọjọ kejila, oṣu Kejila, ọdun 2021 nigba ti Olubadan waja lọjọ Keji, oṣu Kinni, ti Alaafin si papoda ni ọjọ Ẹti, ọjọ kejilelogun, oṣu Kẹrin, ọdun 2022. Nigba to n sọrọ pẹlu ileeṣẹ iroyin abẹle Punch, Elebuibon ni "Ko si ohun abami to wa nidi ipapoda wọn, akoko wọn lo de, awọn baba nla wọn pe wọn, wọn si jẹ wọn nipe." Nigba to n sọrọ lori alafo ti ipapoda awọn ori naa yoo fi silẹ ni ipinlẹ wọn, Elebuibon sọ pe aye wọn yoo yọ silẹ laarin ilu nitori awọn ojuṣe wọn, to fi mọ awọn ipo ti wọn di mu lawujọ.


Soun waja ni ọjọ Aiku, ọjọ kejila, oṣu Kejila, ọdun 2021 nigba ti Olubadan waja lọjọ Keji, oṣu Kinni, ti Alaafin si papoda ni ọjọ Ẹti, ọjọ kejilelogun, oṣu Kẹrin, ọdun 2022. Nigba to n sọrọ pẹlu ileeṣẹ iroyin abẹle Punch, Elebuibon ni "Ko si ohun abami to wa nidi ipapoda wọn, akoko wọn lo de, awọn baba nla wọn pe wọn, wọn si jẹ wọn nipe." Nigba to n sọrọ lori alafo ti ipapoda awọn ori naa yoo fi silẹ ni ipinlẹ wọn, Elebuibon sọ pe aye wọn yoo yọ silẹ laarin ilu nitori awọn ojuṣe wọn, to fi mọ awọn ipo ti wọn di mu lawujọ. Ni ti oyin to le awọn eeyan kan lere nibi eto isinku Alaafin, Araba awo ilu Osogbo ni kii ṣe nnkan babara, o kan waye bẹẹ ni. O ni "Ẹnikan lo ṣkunfa rẹ, ẹni naa lọ sibi ti awọn oyin ọhun wa o si le wọn  kuro nibẹ, boya o fẹ ṣẹru ba awọn eeyan ni, a ko le sọ." "Ohunkohun tii ba wu ko jẹ, kii ṣe ọwọ awọn alalẹ."


Ni ti oyin to le awọn eeyan kan lere nibi eto isinku Alaafin, Araba awo ilu Osogbo ni kii ṣe nnkan babara, o kan waye bẹẹ ni. O ni "Ẹnikan lo ṣkunfa rẹ, ẹni naa lọ sibi ti awọn oyin ọhun wa o si le wọn  kuro nibẹ, boya o fẹ ṣẹru ba awọn eeyan ni, a ko le sọ." "Ohunkohun tii ba wu ko jẹ, kii ṣe ọwọ awọn alalẹ." Ẹwẹ, ijọba ipinlẹ Ogun ti ba awọn eeyan ilu ̣Oyo kẹdun ipapoda Alaafin to tẹri gbaṣọ. Ẹni ọdun mẹtalelọgọrin ni Iku Babayeye ko to lọ darapọ mọ awọn babanla rẹ.


Ẹwẹ, ijọba ipinlẹ Ogun ti ba awọn eeyan ilu ̣Oyo kẹdun ipapoda Alaafin to tẹri gbaṣọ. Ẹni ọdun mẹtalelọgọrin ni Iku Babayeye ko to lọ darapọ mọ awọn babanla rẹ.


Seyi Makinde tara-pòrò lórí ìkọlù Owo, ó ké sáwọn tọ́rọ̀ ààbò kàn láti yé fọ́wọ́ lẹ́rán lórí ìkọlù agbébọn

Gómìnà ìpínlẹ̀ Oyo, Seyi Makinde náà ti ṣe àbẹ̀wò sí ìlú Owo láti bá àwọn ènìyàn ìlú náà kẹ́dùn lórí ìkọlù tí àwọn agbébọn ṣe tí ilé ìjọsìn St Francis Owaluwa, ìjọba ìbílẹ̀ Owo, ìpínlẹ̀ Ondo. Makinde tó bá ìjọba àti gbogbo àwọn ènìyàn ìpínlẹ̀ Ondo kẹ́dùn lórí ìkọlù náà ní ìjọba gbọ́dọ̀ ri dájú pé wọ́n ṣe ohun gbogbo tó yẹ láti dènà irú ìṣẹ̀lẹ̀ ní ọjọ́ iwájú. Àtẹ̀jáde kan látọwọ́ agbẹnusọ gómìnà Seyi Makinde, Taiwo Adisa ní gómìnà Rotimi Akeredolu àti Mínísítà fọ́rọ̀ abélé, Rauf Aregbesola ló gba Makinde ní àlejò ní ilé ìjọsìn tí àwọn agbébọn ṣe ìkọlù náà sí. Makinde nígbà tó ń bá àwọn ènìyàn tó farapa níbi ìkọlù náà sọ̀rọ̀ ní ilé ìwòsàn Federal Medical Centre, Owo níbi tí wọ́n ti ń gba ìtọ́jú ní ìwà ìgbáṣùmọ̀mí gbọ́dọ̀ jẹ ohun ìtàn ní Nàìjíríà. Ó ní ìṣẹ̀lẹ̀ tó banilọ́kàn jẹ́ gidi ni ìṣẹ̀lẹ̀ náà àti wí pé kò sí ìyàtọ̀ nínú ìkọlù tó wáyé ní Igangan ní ọdún kan sẹ́yìn àti èyí tó wáyé ní ọjọ́ Àìkú yìí. Bákan náà ló rọ gbogbo àwọn alẹ́nulọ́rọ̀ láti yé fọwọ́ lẹ́ràn lórí àwọn ìkọlù aburú tó ń fi ojoojúmọ́ wáyé ni Nàìjíríà.


Makinde nígbà tó ń bá àwọn ènìyàn tó farapa níbi ìkọlù náà sọ̀rọ̀ ní ilé ìwòsàn Federal Medical Centre, Owo níbi tí wọ́n ti ń gba ìtọ́jú ní ìwà ìgbáṣùmọ̀mí gbọ́dọ̀ jẹ ohun ìtàn ní Nàìjíríà. Ó ní ìṣẹ̀lẹ̀ tó banilọ́kàn jẹ́ gidi ni ìṣẹ̀lẹ̀ náà àti wí pé kò sí ìyàtọ̀ nínú ìkọlù tó wáyé ní Igangan ní ọdún kan sẹ́yìn àti èyí tó wáyé ní ọjọ́ Àìkú yìí. Bákan náà ló rọ gbogbo àwọn alẹ́nulọ́rọ̀ láti yé fọwọ́ lẹ́ràn lórí àwọn ìkọlù aburú tó ń fi ojoojúmọ́ wáyé ni Nàìjíríà. Ó fi kun pé bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé kò wu òun láti sọ wí pé ẹ̀yà kan ni ìṣẹ̀lẹ̀ báyìí ń ṣẹlẹ̀ sí jùlọ, òun ní ìgbàgbọ́ náà ni kò ní fẹ́ràn kí irú ìkọlù bẹ́ẹ̀ máa wáyé sí àwọn. Ó ní gbogbo àwọn ẹ̀ṣọ́ ààbò gbọ́dọ̀ jí gìrì sí ojúṣe wọn, kí wọ́n ri dájú pé àwọn nawọ́ gán àwọn oníṣẹ́ láabi yìí, kí wọ́n sì fi wọ́n jófin. Ṣáájú Makinde ti fi ọ̀rọ̀ ìbánikẹ́dùn ráńṣẹ́ sí gómìnà Rotimi Akeredolu ní ọjọ́ Àìkú tí ìṣẹ̀lẹ̀ náà kọ́kọ́ wáyé.


Ó fi kun pé bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé kò wu òun láti sọ wí pé ẹ̀yà kan ni ìṣẹ̀lẹ̀ báyìí ń ṣẹlẹ̀ sí jùlọ, òun ní ìgbàgbọ́ náà ni kò ní fẹ́ràn kí irú ìkọlù bẹ́ẹ̀ máa wáyé sí àwọn. Ó ní gbogbo àwọn ẹ̀ṣọ́ ààbò gbọ́dọ̀ jí gìrì sí ojúṣe wọn, kí wọ́n ri dájú pé àwọn nawọ́ gán àwọn oníṣẹ́ láabi yìí, kí wọ́n sì fi wọ́n jófin. Ṣáájú Makinde ti fi ọ̀rọ̀ ìbánikẹ́dùn ráńṣẹ́ sí gómìnà Rotimi Akeredolu ní ọjọ́ Àìkú tí ìṣẹ̀lẹ̀ náà kọ́kọ́ wáyé. Gómìnà náà gbàdúrà kí Ọlọ́run tẹ́ àwọn tó bá ìṣẹ̀lẹ̀ náà sí afẹfẹ rere kó sì rọ àwọn mọ̀lẹ́bí wọn lójú Gómìnà ìpínlẹ̀ Oyo, Seyi Makinde ti kéde rẹ̀ wí pé ohun tó wà ní àkọọ́lẹ̀ lórí yíyan Aláàfin ìlú Oyo ní ìjọba yóò tẹ̀lé láti fi yan Aláàfin tuntun. Makinde sọ èyí ní ìlú Oyo nbí ọjọ́ Àbámẹ́ta, ọjọ́ Kẹrin, oṣù Kẹfà ọdún 2022 níbi ayẹyẹ ìkẹyìn fún Aláàfin Oyo àná, Ọba Lamidi Olayiwola Adeyemi Kẹta. Ní ọjọ́ Kẹtàlélógún, oṣù Kẹrin, ọdún 2022 ni Ọba Adeyemi lọ darapọ̀ mọ́ àwọn babańlá rẹ̀ lẹ́ni ọdún mẹ́tàlélọ́gọ́rin.


Gómìnà náà gbàdúrà kí Ọlọ́run tẹ́ àwọn tó bá ìṣẹ̀lẹ̀ náà sí afẹfẹ rere kó sì rọ àwọn mọ̀lẹ́bí wọn lójú Gómìnà ìpínlẹ̀ Oyo, Seyi Makinde ti kéde rẹ̀ wí pé ohun tó wà ní àkọọ́lẹ̀ lórí yíyan Aláàfin ìlú Oyo ní ìjọba yóò tẹ̀lé láti fi yan Aláàfin tuntun. Makinde sọ èyí ní ìlú Oyo nbí ọjọ́ Àbámẹ́ta, ọjọ́ Kẹrin, oṣù Kẹfà ọdún 2022 níbi ayẹyẹ ìkẹyìn fún Aláàfin Oyo àná, Ọba Lamidi Olayiwola Adeyemi Kẹta. Ní ọjọ́ Kẹtàlélógún, oṣù Kẹrin, ọdún 2022 ni Ọba Adeyemi lọ darapọ̀ mọ́ àwọn babańlá rẹ̀ lẹ́ni ọdún mẹ́tàlélọ́gọ́rin. Ọdún méjìléláàdọ́ta ní Ọba Adeyemi Kẹta lò lórí àpèrè àwọn babańlá rẹ̀. Òun sì ni Aláàfin tó pẹ́ lórí ipò náà jùlọ Gómìnà Makinde ní Aláàfin tó gbésẹ̀ náà gbé ìgbá ayé tó ṣe é mú yangàn àti pé Ọba ńlá tó mọ tìfun tẹ̀dọ̀ àṣà àti ìṣẹ̀ṣe Yorùbá ni ìlú Oyo pàdánù. Báwo ní wọ́n yó ṣe yan Aláàfin tuntun?


Ọdún méjìléláàdọ́ta ní Ọba Adeyemi Kẹta lò lórí àpèrè àwọn babańlá rẹ̀. Òun sì ni Aláàfin tó pẹ́ lórí ipò náà jùlọ Gómìnà Makinde ní Aláàfin tó gbésẹ̀ náà gbé ìgbá ayé tó ṣe é mú yangàn àti pé Ọba ńlá tó mọ tìfun tẹ̀dọ̀ àṣà àti ìṣẹ̀ṣe Yorùbá ni ìlú Oyo pàdánù. Báwo ní wọ́n yó ṣe yan Aláàfin tuntun? Nígbà tó ń sọ̀rọ̀ lórí bí ìjọba yóó ṣe yan Aláàfin tuntun, Makinde ní àwọn kò ní tàpá sí àkọsílẹ̀ tó ti wà nílẹ̀ lórí bí ipò Aláàfin ṣe máa ń jẹ́ jíjẹ. Ó ní bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn kan ti wá ń bá òun wí pé ọmọ mẹ́tàlá ní Aláàfin àkọ́kọ́ bí àmọ́ àwọn ìran méjì péré ló ti ń jẹ Aláàfin lọ́jọ́ pípẹ́, pé àǹfàní rèé láti fa àwọn yóòkù wọ́lé. “Ohun tí mo máa ń bèrè lọ́wọ́ wọn ní pé ṣe ó wà ní àkọsílẹ̀ bẹ́ẹ̀ ṣùgbọ́n èsì tí wọ́n ń fún mi ni pé ó wà ní àkọsílẹ̀ kan tí wọn kò buwọ́lù.” “Mo sì fún wọn lésì pé ohun tó bá wà ní àkọsílẹ̀ èyí tí wọ́n buwọ́lù nìkan ni a máa tẹ̀lé láti yan Aláàfin tuntun.”


Nígbà tó ń sọ̀rọ̀ lórí bí ìjọba yóó ṣe yan Aláàfin tuntun, Makinde ní àwọn kò ní tàpá sí àkọsílẹ̀ tó ti wà nílẹ̀ lórí bí ipò Aláàfin ṣe máa ń jẹ́ jíjẹ. Ó ní bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn kan ti wá ń bá òun wí pé ọmọ mẹ́tàlá ní Aláàfin àkọ́kọ́ bí àmọ́ àwọn ìran méjì péré ló ti ń jẹ Aláàfin lọ́jọ́ pípẹ́, pé àǹfàní rèé láti fa àwọn yóòkù wọ́lé. “Ohun tí mo máa ń bèrè lọ́wọ́ wọn ní pé ṣe ó wà ní àkọsílẹ̀ bẹ́ẹ̀ ṣùgbọ́n èsì tí wọ́n ń fún mi ni pé ó wà ní àkọsílẹ̀ kan tí wọn kò buwọ́lù.” “Mo sì fún wọn lésì pé ohun tó bá wà ní àkọsílẹ̀ èyí tí wọ́n buwọ́lù nìkan ni a máa tẹ̀lé láti yan Aláàfin tuntun.”


Alaafin Oyo: Wo ohun tí o kò mọ̀ nípa Morenikeji Lasisi, olórí ẹrú tó ti bá Aláàfin mẹ́ta ṣiṣẹ́

Morenikeji Lasisi olori gbogbo eru ni afin oba  Oyo ti sin Oba meta. O ti ń sìn gẹ́gẹ́ bí ẹrú láti ọdún 1945 títí di àkókò yìí Lasisi ti sìn fún ọdún mẹ́tàdínlọ́gọ́rin. Kini a mọ́ nipa Lasisi Morenikeji? Ohun ti BBC ri kojọ nipa Lasisi ni pe baba agba yii ti lè  ni  ẹni ọgọ́fà ọdún bo tilè jẹ  wí pé  a ko tii le fidi ọjọ ori rẹ ni pato mulẹ lasiko ti a n kọ iroyin yii. Sugbon Lasisi ni wọn n pe ni Baba Kekere laafin Oyo. Awọn Alaafin wo ni Lasisi ti ba ṣisẹ ni Aafin Oyo?


Ohun ti BBC ri kojọ nipa Lasisi ni pe baba agba yii ti lè  ni  ẹni ọgọ́fà ọdún bo tilè jẹ  wí pé  a ko tii le fidi ọjọ ori rẹ ni pato mulẹ lasiko ti a n kọ iroyin yii. Sugbon Lasisi ni wọn n pe ni Baba Kekere laafin Oyo. Awọn Alaafin wo ni Lasisi ti ba ṣisẹ ni Aafin Oyo? Baba Kekere Aafin Oyo ni ọpọ maa n pe Lasisi Morenikeji. O ti ba Oba Adeniran Adeyemi keji ṣiṣẹ laarin ọdun 1945 si ọdun 1956 Bakan naa ni Lasisi ba Oba Gbadegeshin Ladigbolu keji ṣiṣẹ laarin ọdun 1956 si ọdun 1968 sise. Leyin naa lo tun jẹ olori gbogbo ẹru ni aafin ni asiko Oba Lamidi Adeyemi keta laarin ọdun 1970 si ọdun 2022.


Baba Kekere Aafin Oyo ni ọpọ maa n pe Lasisi Morenikeji. O ti ba Oba Adeniran Adeyemi keji ṣiṣẹ laarin ọdun 1945 si ọdun 1956 Bakan naa ni Lasisi ba Oba Gbadegeshin Ladigbolu keji ṣiṣẹ laarin ọdun 1956 si ọdun 1968 sise. Leyin naa lo tun jẹ olori gbogbo ẹru ni aafin ni asiko Oba Lamidi Adeyemi keta laarin ọdun 1970 si ọdun 2022. Iru iwa wo ni Lasisi ni l'Aafin Oyo? Lasisi Baba Kekere ni ọpọ ni aafin Oyo sapejuwe gẹgẹ bi oniwa tutu eeyan Opọ sọ pe onirẹle ti awọn olugbe aafin maa n finu tan ni Lasisi jẹ. Ati pe nitori pe kii ṣe ẹni to tobi tabi sanra, ọpọ kii tete mọ nipa rẹ ni eyi to mu orukọ inagijẹ Baba Kekere fun un.


Iru iwa wo ni Lasisi ni l'Aafin Oyo? Lasisi Baba Kekere ni ọpọ ni aafin Oyo sapejuwe gẹgẹ bi oniwa tutu eeyan Opọ sọ pe onirẹle ti awọn olugbe aafin maa n finu tan ni Lasisi jẹ. Ati pe nitori pe kii ṣe ẹni to tobi tabi sanra, ọpọ kii tete mọ nipa rẹ ni eyi to mu orukọ inagijẹ Baba Kekere fun un. Wọn ni Baba kekere kii binu nitori pe o gab pe, agba ti ko binu ni ọmọ rẹ n pọ. Wọn ni pe ko si ẹni to le sọ ọjọ ori Lasisi ni pato ṣugbọn ọpọlọ rẹ kun fun imó itan aafin ati awọn ori ade gbogbo ni Oyo. Iwadii BBC fihan pe Lasisi ti le ni ọgọrun un ọdun.


Wọn ni Baba kekere kii binu nitori pe o gab pe, agba ti ko binu ni ọmọ rẹ n pọ. Wọn ni pe ko si ẹni to le sọ ọjọ ori Lasisi ni pato ṣugbọn ọpọlọ rẹ kun fun imó itan aafin ati awọn ori ade gbogbo ni Oyo. Iwadii BBC fihan pe Lasisi ti le ni ọgọrun un ọdun.


Alaafin stool: Wo ẹni tó ṣeẹṣe pé kí Aláàfin kàn lẹ́yìn ìpapòdà Oba Lamidi Adeyemi

Iwe ofin ẹni ti oye Alaafin kan ti a fẹnuko le lori lọdun 1974 ni ki Ijọba tẹle- Omooba Tijani Atiba. Bi ọmọ ko ba ba itan, o di dandan ko ba arọba to jẹ baba itan. Omooba Tijani Adebayo Olawoyin Atiba to jẹ ọkan pataki lara awọn ọmọ Oba Atiba to jẹ Alaafin Oyo nigba aye rẹ ba BBC sọrọ ni kikun lori ona ti wọn fi n yan alaafin ni ilu Oyo. Baba Agba yii ṣalaye ohun to ṣẹlẹ to fi jẹ pe o to ọdun mẹta leyin ipapoda Alafin mii ki Oba Adeyemi to gab ade nigba naa. Awọn idile wo ni Oye Alaafin kan lasiko yii? Omooba Tijani Olawoyin Atiba ṣalaye kikun nipa awọn idile to n jọba ni Oyo.


Baba Agba yii ṣalaye ohun to ṣẹlẹ to fi jẹ pe o to ọdun mẹta leyin ipapoda Alafin mii ki Oba Adeyemi to gab ade nigba naa. Awọn idile wo ni Oye Alaafin kan lasiko yii? Omooba Tijani Olawoyin Atiba ṣalaye kikun nipa awọn idile to n jọba ni Oyo. Iye awọn to ti jẹ Alaafin sẹyin lati inu idile kọọkan ati awọn ti o kan bayii lati jẹ.


Iye awọn to ti jẹ Alaafin sẹyin lati inu idile kọọkan ati awọn ti o kan bayii lati jẹ.


Alaafin: Ìjọba ìpínlẹ̀ Oyo ní Alaafin tuntun yóù gorí ìtẹ́ láìpẹ́

Ijọba ipinlẹ Oyo ti sọ pe oun yo yan Alaafin Oyo tuntun laipẹ, ki awọn eeyan ilu naa lọ ṣe suru. Gomina ipinlẹ ọhun, Seyin Makinde lo sọ bẹẹ nibi adura ọjọ kẹjọ, fidau, eyii to waye ni iranti Ọba Lamidi Adeyemi Alaafin to papoda. Ti ẹ ko ba gbagbe, ọjọ kejilelogun, oṣu Kẹrin, ọdun 2022 yii ni Alaafin dakẹ nile iwosan ẹkọṣẹ iṣegun ti fasiti Afe Babalola, to wa niluu Ado-Ekiti. Makinde, ti oloye Bayo Lawal, to jẹ kọmiṣọna fun ọrọ ijọba ibilẹ ati oye jijẹ ṣoju fun sọ pe, ijọba ipinlẹ Oyo mọ pe awọn eeyan ilu ọhun ti n reti lati ni Alaafin tuntun. O ni "Awọn eeyan ti n reti lati ni Ọba tuntun amọ a ni lati tẹle awọn ilana to yẹ." "A ṣeleri lati maṣe ṣe magomago kankan pẹlu yiyan Alaafin tuntun, amọ ko ni pẹ, ko si ni jina."


Makinde, ti oloye Bayo Lawal, to jẹ kọmiṣọna fun ọrọ ijọba ibilẹ ati oye jijẹ ṣoju fun sọ pe, ijọba ipinlẹ Oyo mọ pe awọn eeyan ilu ọhun ti n reti lati ni Alaafin tuntun. O ni "Awọn eeyan ti n reti lati ni Ọba tuntun amọ a ni lati tẹle awọn ilana to yẹ." "A ṣeleri lati maṣe ṣe magomago kankan pẹlu yiyan Alaafin tuntun, amọ ko ni pẹ, ko si ni jina." Ṣaaju nibi eto adura naa ni Imaamu Masud Ajokidero ati alufaa Eyitayo Sulola ti kọkọ sọ pe ki awọn eeyan ilu Oyo ṣe ara wọn ni oṣuṣu ọwọ bo ṣe wa tẹlẹ lasiko ti Alaafi Adeyemi wa loke eepẹ. Awọn ojiṣẹ Ọlọrun mejeji ke si awọn afọbajẹ, iyẹn Oyo Mesi, lati tẹle ilana to yẹ lati yan Alaafin tuntun nigba ti asiko ba to, ki wọn ma si ṣe wo ti awọn ti owo wa lọwọ wọn lati fi wọn sori itẹ. Nigba to n sọrọ, Iyalode ilẹ Yoruba, oloye Alaba Lawson juwe Alaafin to waja gẹgẹ bii baba fun gbogbo ọmọ kaarọ oojire, o si jẹ ẹni to maa n ja fun ẹtọ awọn eeyan rẹ.


Ṣaaju nibi eto adura naa ni Imaamu Masud Ajokidero ati alufaa Eyitayo Sulola ti kọkọ sọ pe ki awọn eeyan ilu Oyo ṣe ara wọn ni oṣuṣu ọwọ bo ṣe wa tẹlẹ lasiko ti Alaafi Adeyemi wa loke eepẹ. Awọn ojiṣẹ Ọlọrun mejeji ke si awọn afọbajẹ, iyẹn Oyo Mesi, lati tẹle ilana to yẹ lati yan Alaafin tuntun nigba ti asiko ba to, ki wọn ma si ṣe wo ti awọn ti owo wa lọwọ wọn lati fi wọn sori itẹ. Nigba to n sọrọ, Iyalode ilẹ Yoruba, oloye Alaba Lawson juwe Alaafin to waja gẹgẹ bii baba fun gbogbo ọmọ kaarọ oojire, o si jẹ ẹni to maa n ja fun ẹtọ awọn eeyan rẹ. O ni "Alaafin maa n tẹti si ẹbẹ awọn ọmọ Yoruba ni gbogbo igba, o si jẹ ẹni to mọ itan Yoruba daadaa." "Adura mi ni pe ki Alaafin to n bọ maṣẹ ya kuro ninu awọn ilana to fi lelẹ."


O ni "Alaafin maa n tẹti si ẹbẹ awọn ọmọ Yoruba ni gbogbo igba, o si jẹ ẹni to mọ itan Yoruba daadaa." "Adura mi ni pe ki Alaafin to n bọ maṣẹ ya kuro ninu awọn ilana to fi lelẹ."


Orúkọ ọmọ ni Yorùbá gbà pé ó máa ń ro ọmọ nílẹ̀ Oodua

Kí ede ati àṣà Yoruba ma baa parun ni a ṣe da BBC Yoruba silẹ ni Naijiria. Aina òrósùn ni ọkan ninu awọn orukọ amutórunwa ti ọmọ Yoruba n jẹ bii oriki. Erongba BBC Yoruba ni ki ede, aṣa ati igbagbọ iran Yoruba ma parun ni a ṣe jade lọ beere nipa awọn Aina ki a tun fi rán ara wa leti iru ọmọ to n jẹ Aina. Aina ni ọmọbinrin ti o gbe ibi kọrun wa sile aye nigba ti a bi i. Wọn maa n sọ ọmọkunrin to ba gbe ibi kọrun wa sile aye ni Ojo. Ẹya Ijẹbu ni ipinlẹ Ogun ni guusu Naijiria kii sọ ọmọkunrin wọn ni Ojo. Ati obinrin, ati ọmọ ọkunrin to ba ti gbe ibi kọrun wa saye, Aina ni wọn maa n sọ wọn.


Aina ni ọmọbinrin ti o gbe ibi kọrun wa sile aye nigba ti a bi i. Wọn maa n sọ ọmọkunrin to ba gbe ibi kọrun wa sile aye ni Ojo. Ẹya Ijẹbu ni ipinlẹ Ogun ni guusu Naijiria kii sọ ọmọkunrin wọn ni Ojo. Ati obinrin, ati ọmọ ọkunrin to ba ti gbe ibi kọrun wa saye, Aina ni wọn maa n sọ wọn. Wọn ma n ki awọn Aina pe: "Aina Ogunyunmọla A dá ilá ọkọ re A se ọbẹ̀ ọkọ lọ́tọ̀ Ebi kìí pa ọkọ Aina òrósùn rara Iná dídá kìí ni wọn lára nitori ọkọ....." Ayinla Ọmọwura, orin èébú àti oríyìn lo fi di ọ̀rẹ́ àwọ̀n obìnrin Ẹrí rè é, Sanwo-Olu ṣèlérí lóòtó lórí súnkẹrẹ-fàkẹrẹ Apapa Gani Adams: Iléèṣẹ́ ọlọ́pàá ti kàn sí OPC lórí ètò ààbò Ènìyàn 721 fi ayédèrú ìwé ẹ̀rí gba iṣẹ́ ìjọba àpapọ̀ - ICPC Ọpọ eniyan lo gbagbọ pé awọn Aina maa n ni ìpinnu to ga ti ko rọrun fun ẹlomii lati yipada fun wọn.


Wọn ma n ki awọn Aina pe: "Aina Ogunyunmọla A dá ilá ọkọ re A se ọbẹ̀ ọkọ lọ́tọ̀ Ebi kìí pa ọkọ Aina òrósùn rara Iná dídá kìí ni wọn lára nitori ọkọ....." Ayinla Ọmọwura, orin èébú àti oríyìn lo fi di ọ̀rẹ́ àwọ̀n obìnrin Ẹrí rè é, Sanwo-Olu ṣèlérí lóòtó lórí súnkẹrẹ-fàkẹrẹ Apapa Gani Adams: Iléèṣẹ́ ọlọ́pàá ti kàn sí OPC lórí ètò ààbò Ènìyàn 721 fi ayédèrú ìwé ẹ̀rí gba iṣẹ́ ìjọba àpapọ̀ - ICPC Ọpọ eniyan lo gbagbọ pé awọn Aina maa n ni ìpinnu to ga ti ko rọrun fun ẹlomii lati yipada fun wọn.


Violence against Women: Àlùfáà Joel Olugbenga: Bíbélì kò ní kéèyàn dúró títí ọkọ rẹ̀ yóò fi lù ú pa

Ìwà ipá nínú ilé ti rìn jìnà gẹ́gẹ́ bíi kòkòrò ajẹnirun tó ti ń tú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìdílé ká. Ṣùgbọ́n àwọn onímọ̀ ẹ̀sìn sọ pé ohun àá ṣeé ṣì kù. Oriṣiriṣi nnkan lo n ṣẹlẹ lasiko yii, ni eyi to ti n mu ki a nlu ara ẹni n waye ninu idile. Ni igba miiran, awọn iṣẹlẹ yii maa n ṣokunfa iku ọkọ tabi aya ni asiko yii. BBC Yoruba gbalejo Alagba Joel Olugbenga lati ile ijọsin Redeemed Christian Church of God lati sọrọ lori ohun ti Bibeli sọ lori kikọ ara ẹni silẹ ninu idile. Oluṣọagutan Joel Olugbenga, to jẹ APICP FCT 6 nilu Abuja gba awọn kristiẹni nimọran lori ọrọ ipa ninu idile.


Ni igba miiran, awọn iṣẹlẹ yii maa n ṣokunfa iku ọkọ tabi aya ni asiko yii. BBC Yoruba gbalejo Alagba Joel Olugbenga lati ile ijọsin Redeemed Christian Church of God lati sọrọ lori ohun ti Bibeli sọ lori kikọ ara ẹni silẹ ninu idile. Oluṣọagutan Joel Olugbenga, to jẹ APICP FCT 6 nilu Abuja gba awọn kristiẹni nimọran lori ọrọ ipa ninu idile. O sọju abẹ niko pe igbeyawo ko gbọdọ la ẹmi lọ mọ, ẹ le yẹra funra yin ki alaafia fi jọba.


O sọju abẹ niko pe igbeyawo ko gbọdọ la ẹmi lọ mọ, ẹ le yẹra funra yin ki alaafia fi jọba.


Alaafin Adeyemi: Lára àwọn òrékelẹ́wà ayaba náà ló dẹnu ìfẹ́ kọ Ọba Adeyemi fúnra wọn kí Kabiesi tó wàjà

Ojọ Abameta, ọjọ́ ketalelogun, osu kerin, ọdun 2022 ni Oba Atanda Lamidi Adeyemi kẹta dagbere faye pe o digbose.Wo bí àwọn Alfa ṣe kírun sí Aláàfin lára àti ètò tó kàn láti gbé e wọ káà ilẹ̀ Ni kete ti Alówólódù si ti wọ káà ilẹ̀ ni awọn eeyan ti n beere pe melo ninu awọn orekelewa, ti ọpọ n pe ni 'Oxygen' afẹfẹ ti Oba Olayiwola Atanda fi n mi lo maa ṣe opo ipapoda olowo ori gbogbo wọn? Eyi lo je ki BBC Yoruba se akojopo iroyin nipa awọn 'ẹ̀lẹ̀ Daddy' naa wo. Wo ọ̀nà tí àwọn 'ẹ̀lẹ̀ Daddy' gbà dé ààfin Ọyọ Ni ọjọ mẹta diẹ sẹyin, a mu iroyin kan wa fun un yin, ninu eyi ti Alaafin ti kede nigba aye rẹ pe, oun kii dẹnu kọ obinrin, o wu awọn iyawo oun, ni wọn fẹ oun funra wọn. Bakan naa, laipẹ yii la tun kọ iroyin miran nipa awọn olo, ẹlẹjẹ tutu mẹjọ ti wọn n gbe ẹmi Alaafin tilu Ọyọ Èyí ni àwọn arẹwà ‘ẹ̀lẹ̀ Daddy’, àfẹ́fẹ́ tí Aláàfin fi ń mí  . Awọn ẹlẹ wọnyii lo n gbe ẹmi Ọba Lamidi Olayiwola Adeyemi kẹta ro, ni aafin rẹ lọwọlọwọ. Bawo ni alaafin ṣe n dẹnu ifẹ kọ awọn ọdọmọde arẹwa wọnyii?


Bakan naa, laipẹ yii la tun kọ iroyin miran nipa awọn olo, ẹlẹjẹ tutu mẹjọ ti wọn n gbe ẹmi Alaafin tilu Ọyọ Èyí ni àwọn arẹwà ‘ẹ̀lẹ̀ Daddy’, àfẹ́fẹ́ tí Aláàfin fi ń mí  . Awọn ẹlẹ wọnyii lo n gbe ẹmi Ọba Lamidi Olayiwola Adeyemi kẹta ro, ni aafin rẹ lọwọlọwọ. Bawo ni alaafin ṣe n dẹnu ifẹ kọ awọn ọdọmọde arẹwa wọnyii? Amọ, ọpọ eeyan to ka iroyin naa lo n beere pe, bawo ni Alaafin, ẹni to ti le ni ọdun mọkanlelọgọrin loke eepẹ, se dẹnu ifẹ kọ awọn arẹwa yii? Wọn ni niwọn igba to se pe Alaafin kọ lo dẹnu kọ awọn obinrin naa, bawo ni awọn ẹlẹ Daddy se n de inu aafin lati di olori? Ọna lati wa idahun sawọn ibeere yii lo mu ki BBC Yoruba fi imu finlẹ, lati mọ bi ọpọ awọn ayaba naa se di olori laafin.


Amọ, ọpọ eeyan to ka iroyin naa lo n beere pe, bawo ni Alaafin, ẹni to ti le ni ọdun mọkanlelọgọrin loke eepẹ, se dẹnu ifẹ kọ awọn arẹwa yii? Wọn ni niwọn igba to se pe Alaafin kọ lo dẹnu kọ awọn obinrin naa, bawo ni awọn ẹlẹ Daddy se n de inu aafin lati di olori? Ọna lati wa idahun sawọn ibeere yii lo mu ki BBC Yoruba fi imu finlẹ, lati mọ bi ọpọ awọn ayaba naa se di olori laafin. Gẹgẹ bi iwadii wa ti safihan rẹ, diẹ lara awọn olori yii lo jẹ akẹkọọ nilu Oyọ, ti ifẹ Ọba Adeyemi si gba ọkan wọn. A gbọ pe lati ile ẹkọ ni diẹ lara awọn olori naa ti n pohungbẹ lati di ayaba, ti wọn si n sunmọ awọn eeyan to wa ni aafin Ọyọ. Iroyin naa fi kun un pe, diẹ diẹ imu ẹlẹdẹ wọn wọ ọgba tan, ti wọn raye sunmọ aafin, ti wọn si ni nọmba Kabiyesi lọwọ.


Gẹgẹ bi iwadii wa ti safihan rẹ, diẹ lara awọn olori yii lo jẹ akẹkọọ nilu Oyọ, ti ifẹ Ọba Adeyemi si gba ọkan wọn. A gbọ pe lati ile ẹkọ ni diẹ lara awọn olori naa ti n pohungbẹ lati di ayaba, ti wọn si n sunmọ awọn eeyan to wa ni aafin Ọyọ. Iroyin naa fi kun un pe, diẹ diẹ imu ẹlẹdẹ wọn wọ ọgba tan, ti wọn raye sunmọ aafin, ti wọn si ni nọmba Kabiyesi lọwọ. Asiko ti wọn si ri aaye sunmọ Ọba Adeyemi ni wọn n fi ọrọ ransẹ lori aago pe awọn nifẹ rẹ, to si wu awọn lati di olori laafin rẹ. Niwọn igba to si jẹ pe ọba kii kọ obinrin, agbalagba si maa n gba mọra ni. Idi ree ti Alaafin fi jẹ hoo fun awọn agunlẹyinju obinrin yii, ti wọn si di ayaba ni Aafin Ọyọ.


Asiko ti wọn si ri aaye sunmọ Ọba Adeyemi ni wọn n fi ọrọ ransẹ lori aago pe awọn nifẹ rẹ, to si wu awọn lati di olori laafin rẹ. Niwọn igba to si jẹ pe ọba kii kọ obinrin, agbalagba si maa n gba mọra ni. Idi ree ti Alaafin fi jẹ hoo fun awọn agunlẹyinju obinrin yii, ti wọn si di ayaba ni Aafin Ọyọ. Koda, mẹta ninu awọn olori naa la gbọ pe o wa nile ẹkọ olukọni onipo kinni to wa nilu Ọyọ, ( Emmanuel Alayande College of Education, Oyo) lasiko ti wọn fi ifẹ han si Alaafin pe, awọn fẹ jẹ olori rẹ. Koda, Alaafin funra rẹ gan an sisọ loju rẹ nigba kan pe, oun maa n ran awọn olori yii lọ sile iwe lẹyin ti wọn ba de ọdọ oun tan, ki wọn le tẹsiwaju lẹnu ẹkọ wọn. Bẹẹ si ni diẹ lara awọn ọdọmọde arẹwa olori yii lo ti kẹkọọ jade nile ẹkọ fasiti pẹlu oye imọ ijinlẹ akọkọ.


Koda, mẹta ninu awọn olori naa la gbọ pe o wa nile ẹkọ olukọni onipo kinni to wa nilu Ọyọ, ( Emmanuel Alayande College of Education, Oyo) lasiko ti wọn fi ifẹ han si Alaafin pe, awọn fẹ jẹ olori rẹ. Koda, Alaafin funra rẹ gan an sisọ loju rẹ nigba kan pe, oun maa n ran awọn olori yii lọ sile iwe lẹyin ti wọn ba de ọdọ oun tan, ki wọn le tẹsiwaju lẹnu ẹkọ wọn. Bẹẹ si ni diẹ lara awọn ọdọmọde arẹwa olori yii lo ti kẹkọọ jade nile ẹkọ fasiti pẹlu oye imọ ijinlẹ akọkọ. Ati pe wọn kii pa mọra lati jẹ ki araye mọ pe Ọba Adeyemi lo n se atilẹyin fun awọn Olori rẹ. Nibayi aya ti mọ oju ọkọ, ọkọ naa si ti mọ oju aya, awọn iyawo naa ti bi isun, wọn ti bi iwalẹ fun Alaafin, awọn alarena naa si ti yẹba.


Ati pe wọn kii pa mọra lati jẹ ki araye mọ pe Ọba Adeyemi lo n se atilẹyin fun awọn Olori rẹ. Nibayi aya ti mọ oju ọkọ, ọkọ naa si ti mọ oju aya, awọn iyawo naa ti bi isun, wọn ti bi iwalẹ fun Alaafin, awọn alarena naa si ti yẹba.


Alaafin of Oyo dead: 'Aláàfin ti rí ikú rẹ̀ ṣáájú ọjọ́ tó wàjà, ó sọ̀rọ̀ sílẹ̀ kó tó kú'

Alaafin Adeyemi III ti mọ nipa iku rẹ, ṣaaju ọjọ to ku. Ẹnikan to jẹ ara awọn oṣiṣẹ ni aafin Oyo lo sọ eyi pe, Alaafin sọ fun ara ile rẹ ni ọsẹ meji sẹyin pe, oun ri baba oun loju ala. O si sọ pe ki oun ma a bọ, nitori pe eyi toun ṣe laye ti to. Arabinrin naa to sọ ọrọ yii fun BBC Yoruba ninu ifọrọwanilẹnuwo l'aafin sọ pe "ibẹru gba ọkan gbogbo wa nigba to sọrọ yii fun wa." Arabinrin naa ti ko sọ orukọ rẹ fun akọroyin sọ pe Alaafin Atanda, lọ ọ ba awọn baba rẹ ṣere ni, kii ṣe pe o ku. "Ibi ti ẹru Alaafin Atanda ti ba mi ni pe ọjọ Jakuta, to jẹ ọjọ Sango, ni Alaafin papoda." "Ọdọ lo wa nigba to jọba, o si lo ipo ninu ọla, alaafia, ati ẹmi gigun."


Arabinrin naa ti ko sọ orukọ rẹ fun akọroyin sọ pe Alaafin Atanda, lọ ọ ba awọn baba rẹ ṣere ni, kii ṣe pe o ku. "Ibi ti ẹru Alaafin Atanda ti ba mi ni pe ọjọ Jakuta, to jẹ ọjọ Sango, ni Alaafin papoda." "Ọdọ lo wa nigba to jọba, o si lo ipo ninu ọla, alaafia, ati ẹmi gigun." Orumọju ọjọ Abamẹta, ọjọ kẹtalelogun, oṣu Kẹrin, ni Alaafin Olayiwola Atanda Adeyemi III gbesẹ, lẹyin aisan ranpẹ. Wọn si ti sin oku rẹ si Baara nilu Oyo, nibi to jẹ ilẹ isinku fun awọn alaafin. Alẹ ọjọ Abamẹta si oru ọjọ Aiku, ni isinku naa waye, lẹyin ti awọn Onisango ṣe oro ati etutu fun ninu gbọngan aafin.


Orumọju ọjọ Abamẹta, ọjọ kẹtalelogun, oṣu Kẹrin, ni Alaafin Olayiwola Atanda Adeyemi III gbesẹ, lẹyin aisan ranpẹ. Wọn si ti sin oku rẹ si Baara nilu Oyo, nibi to jẹ ilẹ isinku fun awọn alaafin. Alẹ ọjọ Abamẹta si oru ọjọ Aiku, ni isinku naa waye, lẹyin ti awọn Onisango ṣe oro ati etutu fun ninu gbọngan aafin. Ṣaaju eto isinku naa, awọn alaafa kirun si lara ni ọsan nilana ẹsin Islam. Bakan naa, ni awọn oloro kede konile-o-gbele fun araalu, bẹrẹ lati aago mẹjọ alẹ.


Ṣaaju eto isinku naa, awọn alaafa kirun si lara ni ọsan nilana ẹsin Islam. Bakan naa, ni awọn oloro kede konile-o-gbele fun araalu, bẹrẹ lati aago mẹjọ alẹ.


Oluwo: Aláàfin ni Ọlọ́run lò láti gbé òpó àwọn ọba Yorùbá ró

Oluwo ti ìlú Iwo, Ọba Abdulrasheed Adewale Akanbi ti ṣe àbẹ̀wò baba kẹ́ẹ pẹ́ sí Aláàfin ìlú Oyo, Oba Lamidi Adeyemi Kẹta. Oluwo tó kọ́wọ̀ rìn pẹ̀lú àwọn olóyè rẹ̀ ní àbẹ̀wò náà wà láti fikùnlukùn àti láti bù mu nínú omi ìmọ̀ Aláàfin, ẹni tó júwe bí bàbá tó ṣe fẹ̀yìntì. Ó ní àmù ìmọ̀ Aláàfin tó máa ń fi gbogbo ìgbà kún ló máa ń fà á tí àwọn ènìyàn fi máa ń fẹ́ láti rìn súnmọ́ Aláàfin nígbà gbogbo. "Bàbá tó ṣé pé ní bàbá ni Aláàfin, ó ṣe gbáralé àti láti fọkàntán. A ní àjọṣepọ̀ tó dán mọ́rán, wọ́n fẹ́ràn mi, èmi náà sì fẹ́ràn wọn pẹ̀lú." "Mo wá láti wá fọ̀rọ̀ jomi toro ọ̀rọ̀ pẹ̀lú Aláàfin gẹ́gẹ́ bí ìṣe mi.


"Bàbá tó ṣé pé ní bàbá ni Aláàfin, ó ṣe gbáralé àti láti fọkàntán. A ní àjọṣepọ̀ tó dán mọ́rán, wọ́n fẹ́ràn mi, èmi náà sì fẹ́ràn wọn pẹ̀lú." "Mo wá láti wá fọ̀rọ̀ jomi toro ọ̀rọ̀ pẹ̀lú Aláàfin gẹ́gẹ́ bí ìṣe mi. Oríṣiríṣí èrò la jọ jíròrò lé lórí a sì ṣe àwàdà, Ó wù mí kí n rí wọn pẹ́ dáadáa." Aláàfin ní Ọlọ́run lò láti fi gbé òpó ilẹ̀ Yorùbá dúró Oluwo salaye siwaju si pe Aláàfin ni Ọlọ́run ń lò láti fi gbé òpó àwọn orí adé àti ọrùn ìlẹ̀kẹ̀ dúró ní ilẹ̀ Yorùbá. Oluwo tẹ̀síwájí wí pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ nǹkan ni òun fẹ́ràn lára Aláàfin gẹ́gẹ́ bí ó ṣe jẹ́ olóòótọ́ ènìyàn tó máa ń dúró lórí ọ̀rọ̀ rẹ̀.


Oríṣiríṣí èrò la jọ jíròrò lé lórí a sì ṣe àwàdà, Ó wù mí kí n rí wọn pẹ́ dáadáa." Aláàfin ní Ọlọ́run lò láti fi gbé òpó ilẹ̀ Yorùbá dúró Oluwo salaye siwaju si pe Aláàfin ni Ọlọ́run ń lò láti fi gbé òpó àwọn orí adé àti ọrùn ìlẹ̀kẹ̀ dúró ní ilẹ̀ Yorùbá. Oluwo tẹ̀síwájí wí pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ nǹkan ni òun fẹ́ràn lára Aláàfin gẹ́gẹ́ bí ó ṣe jẹ́ olóòótọ́ ènìyàn tó máa ń dúró lórí ọ̀rọ̀ rẹ̀. Bẹ́ẹ̀ náà ló wí pé òun yóò máa tẹ̀síwájú láti túbọ̀ máa ṣe àbẹ̀wò sí Aláàfin nítorí àǹfàní pọ̀ tí òun yóò jẹ nípa ṣíṣe bẹ́ẹ̀, tó sì gbàdúrà kí Ọlọ́run fi ẹ̀mí gígùn ta Aláàfin lọ́rẹ. Lára àwọn tó bá Oluwo kọ́wọ̀ rìn ni Otunba ìlú Iwo, Olóyè Sikiru Wahab Atanda, Àrẹ̀mọ̀ ìlú Iwo, ọmọọba Adelani Akanbi, Moluberin ìlú Iwo, Mojirin ìlú Iwo, Olóyè Aro ìlú Iwo, Mosalu ìlú Iwo àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.


Bẹ́ẹ̀ náà ló wí pé òun yóò máa tẹ̀síwájú láti túbọ̀ máa ṣe àbẹ̀wò sí Aláàfin nítorí àǹfàní pọ̀ tí òun yóò jẹ nípa ṣíṣe bẹ́ẹ̀, tó sì gbàdúrà kí Ọlọ́run fi ẹ̀mí gígùn ta Aláàfin lọ́rẹ. Lára àwọn tó bá Oluwo kọ́wọ̀ rìn ni Otunba ìlú Iwo, Olóyè Sikiru Wahab Atanda, Àrẹ̀mọ̀ ìlú Iwo, ọmọọba Adelani Akanbi, Moluberin ìlú Iwo, Mojirin ìlú Iwo, Olóyè Aro ìlú Iwo, Mosalu ìlú Iwo àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.


Nigeria movie industry: Àgbà òṣèré, Lere Paimo ní àìgbọràn ló ń da ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn òṣèrè sinimá láàmú

Agba oṣere lagbo tiata ati sinima ni Oloye Lere Paimọ, MFR tiọpọ mọ si 'Ẹda onile ọla', orukọ rẹ ko si lee parun ninu itan sinima ati tiata ni ilẹ Yoruba. Lati inu awọn manigbagbe sinima bii 'Ogbori Ẹlẹmọṣọ' de Aṣiri nla' atawọn sinima miran, ni agba oṣere yii ti fi ara rẹ si aaye manigbagbe lọkan awọn ololufẹ sinima ati igbelarugẹ itan, aṣa ati iṣe Yoruba. Amọṣa, ohun kan wa to n ks agba oṣere yii lominu nipa ipo ti agbo ere sinima ati tiata lorilẹede Naijiria, paapaa julọ ilẹ Yoruba wa bayii. O ba BBC News Yoruba sọ diẹ nipa ọrọ ọhun. Abọ ree ninu ifọrọwanilẹwo yii o.


Alaafin of Oyo: Wo Alàáfin 43 tó jẹ́ láti ìgbà ìwásẹ̀ ṣáajú Lamide Adeyemi tó ṣẹ̀ṣẹ̀ wàjà

Ọjọ Abamẹta, ọjọ kẹtalelogun, oṣu Kẹrin, ni Alaafin Lamidi Olayiwola Adeyemi III waja. Ọdun mejilelaadọta lo lo lori itẹ. Ṣugbọn, ko si bi ao ṣe sọ ọrọ Alaafin Adeyemi tabi itan ilu Oyo, ti a ko nii sọ ni pa awọn baba nla to pilẹ Oyo, to si jọba lati igba atijọ Oranmiyan, to jẹ ọkan lara awọn ọmọ Oduduwa, lo da ilu Oyo silẹ. Oun si ni ọba akọkọ to jẹ. Ogboju jagunjagun ni. Lasiko kan, o rinrinajo pada silu Ile-Ife, to si fi ọmọ rẹ ọkunrin, Ajaka, dele gẹgẹ bi ọba.


Oun si ni ọba akọkọ to jẹ. Ogboju jagunjagun ni. Lasiko kan, o rinrinajo pada silu Ile-Ife, to si fi ọmọ rẹ ọkunrin, Ajaka, dele gẹgẹ bi ọba. Ṣugbọn nigba ti ko tete pada wa, awọn afọbajẹ fi Ajaka jọba. Itan sọ pe nigba ti Oranmiyan pada de, ìró kakaaki, feere ọba, to gbọ ni ẹnu ibode ilu , mu ko pada si Ile-Ife, nibi to ku si. Ibi ti wọn sin oku rẹ si ni ọpa Oranmiyan wa titi di oni ni Ile-Ife.


Ṣugbọn nigba ti ko tete pada wa, awọn afọbajẹ fi Ajaka jọba. Itan sọ pe nigba ti Oranmiyan pada de, ìró kakaaki, feere ọba, to gbọ ni ẹnu ibode ilu , mu ko pada si Ile-Ife, nibi to ku si. Ibi ti wọn sin oku rẹ si ni ọpa Oranmiyan wa titi di oni ni Ile-Ife. Alaafin Ajaka jẹ eeyan jẹ́jẹ́, oniwa tutu. Itan sọ pe ko fẹran ogun jija rara, eyi to mu ki awọn ọba kan ni agbegbe rẹ kogun ja ilu Oyo. Ilu pada rọ ọ loye, wọn si fi aburo rẹ ọkunrin, Sango jọba.


Alaafin Ajaka jẹ eeyan jẹ́jẹ́, oniwa tutu. Itan sọ pe ko fẹran ogun jija rara, eyi to mu ki awọn ọba kan ni agbegbe rẹ kogun ja ilu Oyo. Ilu pada rọ ọ loye, wọn si fi aburo rẹ ọkunrin, Sango jọba. Ajaka salọ si ilu Igboho, nibi to wa fun ọdun meje, ko to o pada silu Oyo lẹyin iku Sango. Jagunjagun ati oninu fufu eniyan ni Sango, to si ni iwa pe ko ma a yọ ina lẹnu lasiko ti inu rẹ ba ru. Eyi mu ki awọn araalu bẹru rẹ pupọ.


Ajaka salọ si ilu Igboho, nibi to wa fun ọdun meje, ko to o pada silu Oyo lẹyin iku Sango. Jagunjagun ati oninu fufu eniyan ni Sango, to si ni iwa pe ko ma a yọ ina lẹnu lasiko ti inu rẹ ba ru. Eyi mu ki awọn araalu bẹru rẹ pupọ. Ọdun meje ni Alafin Sango fi jọba. Ṣugbọn ọdun meje naa kun fun wahala ati ipayinkeke fun araalu Oyo, nitori ọwọ agbara to fi n dari wọn. O mọ ewe ati egbo, o si ma n ṣe oogun pupọ, debi pe o n ranṣẹ pe àrá.


Ọdun meje ni Alafin Sango fi jọba. Ṣugbọn ọdun meje naa kun fun wahala ati ipayinkeke fun araalu Oyo, nitori ọwọ agbara to fi n dari wọn. O mọ ewe ati egbo, o si ma n ṣe oogun pupọ, debi pe o n ranṣẹ pe àrá. Nigba to ya, awọn afọbajẹ sọ fun pe ko fi ipo ọba silẹ, ṣugbọn dipo ko ṣe bẹẹ, Sango pokunso funra rẹ sori igi òrí kan. Lẹyin iku rẹ ni wọn ranṣẹ pe ẹgbọn rẹ, Ajaka, pe ko pada sori itẹ. Ajaka ni Alaafin kan ṣosọ to joye lẹẹmeji. Ọmọ Alaafin Ajaka ni aganju Sola.


Nigba to ya, awọn afọbajẹ sọ fun pe ko fi ipo ọba silẹ, ṣugbọn dipo ko ṣe bẹẹ, Sango pokunso funra rẹ sori igi òrí kan. Lẹyin iku rẹ ni wọn ranṣẹ pe ẹgbọn rẹ, Ajaka, pe ko pada sori itẹ. Ajaka ni Alaafin kan ṣosọ to joye lẹẹmeji. Ọmọ Alaafin Ajaka ni aganju Sola. O si fẹran ko ma a mu awọn ẹranko igbo laaye. Itan ti ẹ sọ pe, o ni aaye amọtẹkun ninu aafin rẹ. Lara awọn nkan ti itan sọ pe o sẹlẹ lasiko ijọba rẹ, ni bi ọmọ rẹ ọkunrin kan sẹ ni ibalopọ pẹlu iyawo rẹ.


O si fẹran ko ma a mu awọn ẹranko igbo laaye. Itan ti ẹ sọ pe, o ni aaye amọtẹkun ninu aafin rẹ. Lara awọn nkan ti itan sọ pe o sẹlẹ lasiko ijọba rẹ, ni bi ọmọ rẹ ọkunrin kan sẹ ni ibalopọ pẹlu iyawo rẹ. Pipa lo si pa ọmọ ọhun. Ọmọ Alaafin Aganju, ni Kori. lasiko ijọba Alaafin Kori, ni wọn da ilu Ede ati Osogbo silẹ.


Pipa lo si pa ọmọ ọhun. Ọmọ Alaafin Aganju, ni Kori. lasiko ijọba Alaafin Kori, ni wọn da ilu Ede ati Osogbo silẹ. A ka ninu itan pe Kori, lo ran Timi lọ si Ede, lati ba awọn Ijẹsha ja. Lẹyin ija naa, ni Timi fi ara rẹ jọba ni Ede, eyi to mu ki oye ọba ilu Ede jẹ Timi. Oba Kori ran Gbonka lati pa ba Timi ja, o si bori rẹ.


A ka ninu itan pe Kori, lo ran Timi lọ si Ede, lati ba awọn Ijẹsha ja. Lẹyin ija naa, ni Timi fi ara rẹ jọba ni Ede, eyi to mu ki oye ọba ilu Ede jẹ Timi. Oba Kori ran Gbonka lati pa ba Timi ja, o si bori rẹ. Nitori ki Gbonka naa ma ba a sọ ara rẹ di alagbara, Oba Kori gbiyanju lati pa a, ṣugbọn igbesẹ rẹ ja si ofo, eyi to mu ko pa ara rẹ. Awọn miran to jẹ lyin Kori ni Oluaso (1401AD), Onigbogi (1490 - 1542), Ofinran (1542 ), Eguguojo (1550 ). Alaafin Orompoto ni obinrin kan ṣoṣo to jẹ alaafin ilu Oyo.


Nitori ki Gbonka naa ma ba a sọ ara rẹ di alagbara, Oba Kori gbiyanju lati pa a, ṣugbọn igbesẹ rẹ ja si ofo, eyi to mu ko pa ara rẹ. Awọn miran to jẹ lyin Kori ni Oluaso (1401AD), Onigbogi (1490 - 1542), Ofinran (1542 ), Eguguojo (1550 ). Alaafin Orompoto ni obinrin kan ṣoṣo to jẹ alaafin ilu Oyo. Aburo lo jẹ fun Alaafin Eguguojo, ṣugbọn o di Alaafin nitori pe ko si ọmọ ọba to jẹ ọkunrin, lati jẹ ọba. Itan ti ẹ sọ pe o ge ọmu rẹ mejeeji, to si ma n wọ aṣọ ọkunrin, ki awọn afọbajẹ, Oyomesi, le tẹwọ gba a. Ogboju jagunjagun ni Orompoto, to si ṣẹgun ni ọpọ ogun ti wọn gbe ti ilu Oyo. Oju ogun Ilayi lo ku si ni ọdun 1562.


Aburo lo jẹ fun Alaafin Eguguojo, ṣugbọn o di Alaafin nitori pe ko si ọmọ ọba to jẹ ọkunrin, lati jẹ ọba. Itan ti ẹ sọ pe o ge ọmu rẹ mejeeji, to si ma n wọ aṣọ ọkunrin, ki awọn afọbajẹ, Oyomesi, le tẹwọ gba a. Ogboju jagunjagun ni Orompoto, to si ṣẹgun ni ọpọ ogun ti wọn gbe ti ilu Oyo. Oju ogun Ilayi lo ku si ni ọdun 1562. Alaafin Ajiboyede - 1562-1570 Abipa  - 1570 - 1588 Obalokun - 1588 - 1599 Ajagbo - 1599 - 1659 Odarawu - 1658 - 1659 Alaafin Karan - 1659 - 1665 Alaafin Jayin - 1665 - 1676 Alaafin Ayibi - 1676 - 1690 Alaafin Osiyago - 1690 - 1692 Alaafin Ojigi - 1728 - 1732 Alaafin Gberu - 1732 - 1738 Alaafin Amuniwaye - 1738 - 1742 Alaafin Onisile - 1742 - 1750. Alaafin Labisi - 1750 (Oun ni Alaafin to lo ọjọ to kere ju lori itẹ. Ọjọ mẹẹdogun pere lo lo.


Alaafin Ajiboyede - 1562-1570 Abipa  - 1570 - 1588 Obalokun - 1588 - 1599 Ajagbo - 1599 - 1659 Odarawu - 1658 - 1659 Alaafin Karan - 1659 - 1665 Alaafin Jayin - 1665 - 1676 Alaafin Ayibi - 1676 - 1690 Alaafin Osiyago - 1690 - 1692 Alaafin Ojigi - 1728 - 1732 Alaafin Gberu - 1732 - 1738 Alaafin Amuniwaye - 1738 - 1742 Alaafin Onisile - 1742 - 1750. Alaafin Labisi - 1750 (Oun ni Alaafin to lo ọjọ to kere ju lori itẹ. Ọjọ mẹẹdogun pere lo lo. Eyi ko ṣẹyin bo ṣe pa ara rẹ. Lootọ ni wọn yan ni ọba, ṣugbọn ko de ade, nitori bi Basorun Gaa, ijoye, to lo ọwọ agbara. Ironu lo mu ki Labisi pa ara rẹ.


Eyi ko ṣẹyin bo ṣe pa ara rẹ. Lootọ ni wọn yan ni ọba, ṣugbọn ko de ade, nitori bi Basorun Gaa, ijoye, to lo ọwọ agbara. Ironu lo mu ki Labisi pa ara rẹ. Alaafin Awonbioju - 1750 (Aadoje ọjọ pere ni oun naa lo lori itẹ. Basorun Gaa to fi jọba, lẹyin Labisi, naa lo ṣekupa a, nitori pe o kọ lati dọbalẹ fun). Alaafin Agboluaje - 1750 - 1770 Alaafin Majeogbe - 1770 - 1772 Alaafin Abiodun - 1772 - 1796 (Oun lo pada ṣẹgun Basorun Gaa ati awọn ọmọ rẹ to ti sọ ara wọn di ẹrujẹjẹ si gbogbo awọn alaafin to jẹ ṣaaju rẹ.


Alaafin Awonbioju - 1750 (Aadoje ọjọ pere ni oun naa lo lori itẹ. Basorun Gaa to fi jọba, lẹyin Labisi, naa lo ṣekupa a, nitori pe o kọ lati dọbalẹ fun). Alaafin Agboluaje - 1750 - 1770 Alaafin Majeogbe - 1770 - 1772 Alaafin Abiodun - 1772 - 1796 (Oun lo pada ṣẹgun Basorun Gaa ati awọn ọmọ rẹ to ti sọ ara wọn di ẹrujẹjẹ si gbogbo awọn alaafin to jẹ ṣaaju rẹ. Ṣugbọn, ọmọ rẹ ọkunrin, Aole, lo pa a pẹlu majele. O si jọba ni ipo rẹ. Alaafrin Aole  Arogangan - 1789 - 1796 Alaafin Adebo - 1796 - 1797 Alaafin Makua - 1797 Alaafin Majeotu - 1801 - 1830 Alaafin Amodo - 1830 - 1833 Alaafin Oluewu - 1833 - 1835 (Labẹ iṣakoso rẹ ni awọn Fulani ṣẹgun Oyo igba iwasẹ, ti wọn si tu ilu naa ka) Alaafin Atiba Olukuewu, to jẹ ọmọ Alaafin Abiodun Adegoolu, lo pada ko ilu Oyo tuntun jọ, ni Agọ-Ọja, to pada di ilu Oyo bayii.


Ṣugbọn, ọmọ rẹ ọkunrin, Aole, lo pa a pẹlu majele. O si jọba ni ipo rẹ. Alaafrin Aole  Arogangan - 1789 - 1796 Alaafin Adebo - 1796 - 1797 Alaafin Makua - 1797 Alaafin Majeotu - 1801 - 1830 Alaafin Amodo - 1830 - 1833 Alaafin Oluewu - 1833 - 1835 (Labẹ iṣakoso rẹ ni awọn Fulani ṣẹgun Oyo igba iwasẹ, ti wọn si tu ilu naa ka) Alaafin Atiba Olukuewu, to jẹ ọmọ Alaafin Abiodun Adegoolu, lo pada ko ilu Oyo tuntun jọ, ni Agọ-Ọja, to pada di ilu Oyo bayii. O jọba laarin ọdun 1837 si 1859. Awọn Alaafin to jẹ lẹyin rẹ ni Alaafin Adelu (1859 - 1875) Alaafin Adeyemi I (1876 - 1905) Alaafin Lawani (1905 - 1911) Alaafin Siyanbola Ọladigbolu I (1911 - 1944) Alaafin Adeniran Adeyemi II (1945 - 1956) Alaafin bello Gbadegesin Oladigbolu II (1956 - 1968) Alaafin Lamidi Olayiwola adeyemi III (1971 - 2022)


O jọba laarin ọdun 1837 si 1859. Awọn Alaafin to jẹ lẹyin rẹ ni Alaafin Adelu (1859 - 1875) Alaafin Adeyemi I (1876 - 1905) Alaafin Lawani (1905 - 1911) Alaafin Siyanbola Ọladigbolu I (1911 - 1944) Alaafin Adeniran Adeyemi II (1945 - 1956) Alaafin bello Gbadegesin Oladigbolu II (1956 - 1968) Alaafin Lamidi Olayiwola adeyemi III (1971 - 2022)


Aláàfin's Death: Ẹ yé fi ìpapòdà àwọn lọ́balọ́ba ìpínlẹ̀ Oyo kọmi lọ́rùn - Gómìnà Seyi Makinde

Gómìnà ìpínlẹ̀ Oyo, Seyi Makinde ti ké gbàǹjarè sí àwọn ènìyàn láti má sọ òun lẹ́nu lórí bí àwọn lọ́balọ́ba pàápàá àwọn Ọba onípò kìíní ṣe ń papòdà ní ìpínlẹ̀ Oyo. Makinde sọ àfọ̀mọ́ ọ̀rọ̀ yìí nígbà tó lọ bá àwọn Oyomesi kẹ́dun lórí ìpapòdà Aláàfin ìlú Oyo tó wàjà lọ́jọ́ Àbámẹ́ta, ọjọ́ kẹtàlélógún, oṣù kẹrin, ọdún 2022. Ní kété tí Aláàfin re ìwàlẹ̀ àṣà ní àwọn ènìyàn pàápàá lórí ẹ̀rọ ayélujára ti ń fi ẹnu kun gómìnà Seyi Makinde wí pé àwọn Ọba ńláńlá ní ìpínlẹ̀ Oyo kàn ń gbésẹ̀ ní ṣíṣẹ̀ n tẹ̀lé. Ọba onípò kìíní mẹ́ta papòdà láàárín oṣù márùn-ún Bí ẹ ò bá gbàgbé, Soun ti ìlú Ogbomoso, Ọba Jimoh Oyewumi ló kọ́kọ́ darapọ̀ àwọn babańlá rẹ̀ lọ́jọ́ Kejìlá, oṣù Kejìlá, ọdún 2021 kí Olubadan náà tó tẹ́rí gbaṣọ ní ọjọ́ Kejì, oṣù kìíní, ọdún 2022 tí Aláàfin sì tún wáyé báyìí. Èyí túmọ̀ sí pé láàárín oṣù márùn-ún péré ní Ọba ńlá mẹ́ta ti lọ ní ìpínlẹ̀ Oyo. Gómìnà wá rọ àwọn ènìyàn láti yé lọ ikú àwọn Ọba alayé náà mọ́ òun lọ́rùn àti wí pé kí gbogbo àwọn Ọba náà ló gbé ayé ire tí wọ́n sì dàgbà kí ọlọ́jọ́ tó dé sí wọn.


Ọba onípò kìíní mẹ́ta papòdà láàárín oṣù márùn-ún Bí ẹ ò bá gbàgbé, Soun ti ìlú Ogbomoso, Ọba Jimoh Oyewumi ló kọ́kọ́ darapọ̀ àwọn babańlá rẹ̀ lọ́jọ́ Kejìlá, oṣù Kejìlá, ọdún 2021 kí Olubadan náà tó tẹ́rí gbaṣọ ní ọjọ́ Kejì, oṣù kìíní, ọdún 2022 tí Aláàfin sì tún wáyé báyìí. Èyí túmọ̀ sí pé láàárín oṣù márùn-ún péré ní Ọba ńlá mẹ́ta ti lọ ní ìpínlẹ̀ Oyo. Gómìnà wá rọ àwọn ènìyàn láti yé lọ ikú àwọn Ọba alayé náà mọ́ òun lọ́rùn àti wí pé kí gbogbo àwọn Ọba náà ló gbé ayé ire tí wọ́n sì dàgbà kí ọlọ́jọ́ tó dé sí wọn. Bákan náà ló sọ àrídájú rẹ̀ wí pé ètò ìsìnkú tó gbé oúnjẹ fẹ́gbẹ́ gba àwo bọ̀ ni ìjọba yóò ṣe fún Aláàfin gẹ́gẹ́ bí àwọn ti ń ṣe látẹ̀yìnwá. Bẹ́ẹ̀ náà ló pàrọwà sí àwọn Oyomesi wí pé kí wọ́n má jẹ̀ ẹ́ kí yíyan ọmọ oyè tí yóò jẹ Aláàfin falẹ̀. Makinde ṣàlàyé wí pé ohun tí Aláàfin Adeyemi tó gbésẹ̀ máa ń fi gbogbo ayé rẹ̀ sọ ni wí pé òun kò fẹ́ kí àpèrè baba òun ṣófo fún ọjọ́ pípẹ́ lẹ́yìn tí òun bá wàjà.


Bákan náà ló sọ àrídájú rẹ̀ wí pé ètò ìsìnkú tó gbé oúnjẹ fẹ́gbẹ́ gba àwo bọ̀ ni ìjọba yóò ṣe fún Aláàfin gẹ́gẹ́ bí àwọn ti ń ṣe látẹ̀yìnwá. Bẹ́ẹ̀ náà ló pàrọwà sí àwọn Oyomesi wí pé kí wọ́n má jẹ̀ ẹ́ kí yíyan ọmọ oyè tí yóò jẹ Aláàfin falẹ̀. Makinde ṣàlàyé wí pé ohun tí Aláàfin Adeyemi tó gbésẹ̀ máa ń fi gbogbo ayé rẹ̀ sọ ni wí pé òun kò fẹ́ kí àpèrè baba òun ṣófo fún ọjọ́ pípẹ́ lẹ́yìn tí òun bá wàjà. Ó fi kun wí pé bó ṣe jẹ́ pé ọdún méjìlélàádọ́ta ni Ọba Adeyemi kẹta lò lórí àpèrè àwọn babańlá rẹ̀ kò dùn mọ́ àwọn wí pé Aláàfin fi wọ́n kalẹ̀ ní àsìkò yìí. Ó ní ipa Aláàfin nínú àṣà àti ìṣẹ̀ṣe Yorùbá kò kéré ní èyí tí yóò ṣòro láti gbàgbé ní kíákíá. Bákan náà ló tẹ̀síwájú wí pé láti ìgbà tí Aláàfin ti re ìwàlẹ̀ àṣà ní àwọn ènìyàn ńlá ti ń pe òun káàkiri gbogbo Nàìjíríà láti báwọn kẹ́dùn ẹni ire tó lọ.


Ó fi kun wí pé bó ṣe jẹ́ pé ọdún méjìlélàádọ́ta ni Ọba Adeyemi kẹta lò lórí àpèrè àwọn babańlá rẹ̀ kò dùn mọ́ àwọn wí pé Aláàfin fi wọ́n kalẹ̀ ní àsìkò yìí. Ó ní ipa Aláàfin nínú àṣà àti ìṣẹ̀ṣe Yorùbá kò kéré ní èyí tí yóò ṣòro láti gbàgbé ní kíákíá. Bákan náà ló tẹ̀síwájú wí pé láti ìgbà tí Aláàfin ti re ìwàlẹ̀ àṣà ní àwọn ènìyàn ńlá ti ń pe òun káàkiri gbogbo Nàìjíríà láti báwọn kẹ́dùn ẹni ire tó lọ. Ó ní èyí túmọ̀ sí pé Aláàfin Adeyemi gbé ìgbé ayé tó ṣe yangàn nígbà tó wà lókè eèpẹ̀.


Ó ní èyí túmọ̀ sí pé Aláàfin Adeyemi gbé ìgbé ayé tó ṣe yangàn nígbà tó wà lókè eèpẹ̀.


South Korea: Èèwọ̀, ẹ kò gbọdọ̀ jẹ ajá mọ́

Ile ẹjọ kan ti pase ki wọn ma pa aja fun ẹran jijẹ mọ̀ ni ilu South Korea. Idajọ̀ naa jẹ ohun to jẹ idunnu fun awọn ajafẹtọ ẹranko. Wọn ni wi pe eyi yoo sọ ẹran aja jijẹ di ohun itan ni ilu naa. Ẹran aja je ounjẹ pataki ni South Korea lati ọjọ pipẹ, ti wọn si maa n jẹ to aja milionu kan lọdọọdun. Saaju asiko idajọ yi, jijẹ ẹran aja ko wọpọ mo ni ilu naa nitori awọn ara ilu naa ti n sọ aja di nkan osin.


Olasimbo Okusanya US Amala seller: Pé mo jẹ́ Alamala kò ní kí n máa múra ìdọ̀tí, ibi tí Amala títà f'Oyinbo gbé mi dé rèé

Ẹni to ba mọ ọna aa gba gidi gan to si tun foju wo ilẹ daadaa, yoo mọ ọna ati mu owo wọle ni ilu oyinbo. Ọmọ bibi ilu Ijebu Arabinrin Olasimbo Okusanya Idowu to jẹ oludari ati alaṣẹ ileeṣẹ Alamala kan ni ilu orilẹede Amẹrika. "Tori pe mo n ta Amala, ko tumọ si ki n mura ni imura idọti, bi eeyan kan o ba fẹ jẹ Amala tẹlẹ̀ gan, to ba ti ri imura mi, Amala yoo wu u jẹ". Olasimbo ninu ifọrọwanilẹnuwo pẹlu BBC Yoruba ṣalaye bi o ṣe maa se oriṣiriṣi ounjẹ ilẹ Afirika to fi n tọ́ awọn eeyan lẹnu wo ni oniruuru ayẹyẹ nilẹ Amẹrika koda ko yọ awọn oyinbo silẹ ti wọn n yọ abọ sọwọ niwaju rẹ lati gba Amala ati Gbẹgiri. 'Àwọn òyìnbó máa ń fẹ́ tọ́ oúnjẹ mi tí wọ́n rí lórí Instagram wò' Ẹwa Agọnyin ni aayo ounjẹ Badagry Wo àwọn oúnjẹ́ tí yóò mú kí omi ọmú pọ̀ si fún ìyálọ́mọ́ Okòòwò márùn ún tí o lè bẹ̀rẹ̀ nínú ilé rẹ̀ Igboho ti dé padà! òòsà dé!


Olasimbo ninu ifọrọwanilẹnuwo pẹlu BBC Yoruba ṣalaye bi o ṣe maa se oriṣiriṣi ounjẹ ilẹ Afirika to fi n tọ́ awọn eeyan lẹnu wo ni oniruuru ayẹyẹ nilẹ Amẹrika koda ko yọ awọn oyinbo silẹ ti wọn n yọ abọ sọwọ niwaju rẹ lati gba Amala ati Gbẹgiri. 'Àwọn òyìnbó máa ń fẹ́ tọ́ oúnjẹ mi tí wọ́n rí lórí Instagram wò' Ẹwa Agọnyin ni aayo ounjẹ Badagry Wo àwọn oúnjẹ́ tí yóò mú kí omi ọmú pọ̀ si fún ìyálọ́mọ́ Okòòwò márùn ún tí o lè bẹ̀rẹ̀ nínú ilé rẹ̀ Igboho ti dé padà! òòsà dé! mi ò sàìsàn! kokoko lára le - Sunday Igboho "Ti mo ba se Amala, mo kọkọ maa n fun awọn eeyan jẹ ni ọfẹ ni amọ igba ti awọn eeyan bẹrẹ si ni sọ fun mi pe ounjẹ ti mo se dun gan ti mi o dẹ ri iṣẹ kankan ṣe tẹlẹ ni mo ba sọ ọ di iṣẹ". Olasimbo Alamala yii ti di ilumọka bayii, kii ṣe tori pe o ni ile ita ounjẹ nikan amọ bo ṣe maa n yọ bi ọjọ pẹlu koko Amala gbigbona ati oriṣiriṣi ọbẹ Yoruba to fi mọ Ẹmu Ogurọ fawọn ọmọ Naijiria to wa loke okun.


mi ò sàìsàn! kokoko lára le - Sunday Igboho "Ti mo ba se Amala, mo kọkọ maa n fun awọn eeyan jẹ ni ọfẹ ni amọ igba ti awọn eeyan bẹrẹ si ni sọ fun mi pe ounjẹ ti mo se dun gan ti mi o dẹ ri iṣẹ kankan ṣe tẹlẹ ni mo ba sọ ọ di iṣẹ". Olasimbo Alamala yii ti di ilumọka bayii, kii ṣe tori pe o ni ile ita ounjẹ nikan amọ bo ṣe maa n yọ bi ọjọ pẹlu koko Amala gbigbona ati oriṣiriṣi ọbẹ Yoruba to fi mọ Ẹmu Ogurọ fawọn ọmọ Naijiria to wa loke okun. Bo ṣe bẹrẹ iṣẹ yii naa kii ṣe pe o dede burẹkẹ, o ṣalaye bi ko ṣe kọkọ ri nkan ṣe nigba to de London ko to fẹ ọkọ rẹ to mu u lọ Amẹrika nibi to ti jẹ oniṣowo nla Alamala bayii. Ẹkùn sọ bí ìròyìn ikú gbajúgbajà olórin ẹ̀mí tó kọ orin 'Ekwueme' ṣe jáde Ọ̀rọ̀ ''Zoning'' ipò ààrẹ ní Naijiria dàbí àgbàlàgba tí wọ́n ń fún ní ''baby Formula'' - Dino Melaye Ọmọ Nàìjíríà àtàwọn orílẹ̀èdè mìí kò ní l'ánfàní láti ra ilé sí Canada mọ́ o! ìdí nìyí


Bo ṣe bẹrẹ iṣẹ yii naa kii ṣe pe o dede burẹkẹ, o ṣalaye bi ko ṣe kọkọ ri nkan ṣe nigba to de London ko to fẹ ọkọ rẹ to mu u lọ Amẹrika nibi to ti jẹ oniṣowo nla Alamala bayii. Ẹkùn sọ bí ìròyìn ikú gbajúgbajà olórin ẹ̀mí tó kọ orin 'Ekwueme' ṣe jáde Ọ̀rọ̀ ''Zoning'' ipò ààrẹ ní Naijiria dàbí àgbàlàgba tí wọ́n ń fún ní ''baby Formula'' - Dino Melaye Ọmọ Nàìjíríà àtàwọn orílẹ̀èdè mìí kò ní l'ánfàní láti ra ilé sí Canada mọ́ o! ìdí nìyí


Alaafin's burial rite: Òrumọ́jú ní ara Oba Lamidi Adeyemi III wọ káà ilẹ̀ lọ bí ìṣe ìran Yorùbá ṣe làá kalẹ̀

Awaye e lọ ko si. Gbogbo ẹ̀dá lo dagbada iku bẹẹ̀l ko si ẹni to ri ti iku se niagb ti ọlọ́jọ́ bá ti de. Ojọ Abameta, ọjọ́ ketalelogun, osu kerin, ọdun 2022 ni Oba Atanda Lamidi Adeyemi kẹta dagbere faye pe o digbose.Kéte ti Baba dákẹ́ ni àṣà àti ìṣẹ̀ṣe ti bẹ̀rẹ̀ l'Áàfin - Ẹ wo ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ ohun tó ń ṣẹlẹ̀ ní Aafin Oyo Lati igba naa si ni eto isinku ipapoda kabiesi ti bẹrẹ ni ilu Oyo nipinle Oyo ni guusu iwo oorun Naijiria.Wo bí àwọn Alfa ṣe kírun sí Aláàfin lára àti ètò tó kàn láti gbé e wọ káà ilẹ̀ Bawo ni eto isinku Kabiesi se lọ? Nígbà tí BBC Yorùbá ṣe àbẹ̀wò sí ààfin ní òwúrọ̀ ọjọ́ Àbámẹ́ta, iwájú ààfin kún fún ọ̀bítíbitì àwọn ènìyàn tí wọ́n wá kẹ́dùn àti láti fìdí òtítọ́ múlẹ̀ lórí ìròyìn wí pé Aláàfin gbésẹ̀. Lara awọn ọrẹ timọtimọ Iku Baba Yeye to duro ṣoju ti wọn tun duro ṣẹyin ni Bisoobu agba Ayo Ladigbolu ati awọn mii. To je olusọ agutan agba pẹlu ijọ Eleto, Methodist Church Nigeria.


Nígbà tí BBC Yorùbá ṣe àbẹ̀wò sí ààfin ní òwúrọ̀ ọjọ́ Àbámẹ́ta, iwájú ààfin kún fún ọ̀bítíbitì àwọn ènìyàn tí wọ́n wá kẹ́dùn àti láti fìdí òtítọ́ múlẹ̀ lórí ìròyìn wí pé Aláàfin gbésẹ̀. Lara awọn ọrẹ timọtimọ Iku Baba Yeye to duro ṣoju ti wọn tun duro ṣẹyin ni Bisoobu agba Ayo Ladigbolu ati awọn mii. To je olusọ agutan agba pẹlu ijọ Eleto, Methodist Church Nigeria. Ni kete ti awọn Alaafa kirun ikẹyin si ara Iku Baba Yeye tan ni irọlẹ naa ni wọn ti bẹrẹ eto to ku. Bawo ni wọn se pari eto isinku Oba Lamidi Adeyemi? Lẹyin ti wọn kirun naa tan ni wọn gbe ara Oba Atanda Adeyemi pada sinu aafin.


Ni kete ti awọn Alaafa kirun ikẹyin si ara Iku Baba Yeye tan ni irọlẹ naa ni wọn ti bẹrẹ eto to ku. Bawo ni wọn se pari eto isinku Oba Lamidi Adeyemi? Lẹyin ti wọn kirun naa tan ni wọn gbe ara Oba Atanda Adeyemi pada sinu aafin. Nibẹ ni won ti dagbere fun gbogbo akoroyin pe eto isinku ti o le hande si ojutaye ti pari. Wọn salaye pe Baràa, agbegbe to to irirn iseju marun un si aafin Alaafin Oyo ni wọn yoo ti pari gbogbo eto to ku. Ìtọ̀sẹ̀ ló ní Oyo.... Yoruba lo ni asa ati ise.


Nibẹ ni won ti dagbere fun gbogbo akoroyin pe eto isinku ti o le hande si ojutaye ti pari. Wọn salaye pe Baràa, agbegbe to to irirn iseju marun un si aafin Alaafin Oyo ni wọn yoo ti pari gbogbo eto to ku. Ìtọ̀sẹ̀ ló ní Oyo.... Yoruba lo ni asa ati ise. Asoju awọn ọmọọba Adeyemi ati awọn alawo ati awọn agbaagbaa majẹkobajẹ lo lọ yanju eto Orò ati awọn Etutu to ku to yẹ ni sise ki ara Oba Adeyemi to le wọ kaa ilẹ lọ. Nkan bii agogo mẹjọ alẹ ọjọ Abameta, ọjọ ketalelogun, osu kerin, ọdun 2022 ni wọn si bẹrẹ awon etutu naa ki iroyin to fi ye wa pe orumọju ni gbogbo eto naa si pari. Won ko gba ajoji tabi alejo kanakan laaye lati ba wọn peju sibi etutu naa.


Asoju awọn ọmọọba Adeyemi ati awọn alawo ati awọn agbaagbaa majẹkobajẹ lo lọ yanju eto Orò ati awọn Etutu to ku to yẹ ni sise ki ara Oba Adeyemi to le wọ kaa ilẹ lọ. Nkan bii agogo mẹjọ alẹ ọjọ Abameta, ọjọ ketalelogun, osu kerin, ọdun 2022 ni wọn si bẹrẹ awon etutu naa ki iroyin to fi ye wa pe orumọju ni gbogbo eto naa si pari. Won ko gba ajoji tabi alejo kanakan laaye lati ba wọn peju sibi etutu naa. Koda, wọn fi ofin de lilo kamẹra, foonu tabi ẹrọ igbohunsilẹ rara lasiko naa. Bayii Oba Atanda Lamidi Adeyemi kẹta ti darapọ mọ́ awọn alaseku ilẹ̀ Yoruba tí ọ̀pọ̀ n gbadura sí pe ki wọn tubọ maa satileyin fun iran Yoruba.


Koda, wọn fi ofin de lilo kamẹra, foonu tabi ẹrọ igbohunsilẹ rara lasiko naa. Bayii Oba Atanda Lamidi Adeyemi kẹta ti darapọ mọ́ awọn alaseku ilẹ̀ Yoruba tí ọ̀pọ̀ n gbadura sí pe ki wọn tubọ maa satileyin fun iran Yoruba.


Oronpotoniyun: Ẹ ka ìtàn ayé Aláàfin obìnrin àkọ́kọ́ tíí ṣe jagun-jagun orí ẹṣin tó mú ọmú kúrò láti jọba

Yoruba maa n sọ pe a ko ri iru eyi ri, a fi n dẹru ba ọlọrọ ni, nitori ko si ohun ti ko sẹlẹ ri nitori ko si ohun tuntun kankan labẹ ọrun. Fun ọpọ eeyan, awọn obinrin kii jọba nilẹ Yoruba, yatọ si awọn ti wọn fi jẹa dle, ti yoo wa nipo oriade naa fun igba diẹ. Koda, ọpọ lo gba pe obinrin ko le de ipo awọn ọba kan bii ti Alaafin tilu Oyo ati Ooni tilu Ile Ife. Àwọn ìtàn mánigbàgbé tí ẹ le è ní ìfẹ̀ sí: Amọ gẹgẹ ba a ti ka ninu itan nipa awọn nkan to ti sẹlẹ siwaju laye atijọ, awọn obinrin kan ti jẹ Alaafin ati Ooni ri, ti ko si gbọdọ jẹ ajeji si wa mọ lode oni. Gẹgẹ ba ti ka itan rẹ lori itakun agbaye ati oju opo Wikipedia, Alaafin akọkọ to jẹ obinrin nilu Oyo ni Aláàfin Ọ̀rọ̀ǹpọ̀tọ̀niyùn. Itan naa ni bi ko ba si ẹsẹ, ẹsẹ kii deede sẹ, bẹẹ si ni bi ko ba ni idi, obinrin kii jẹ Kumolu.


Àwọn ìtàn mánigbàgbé tí ẹ le è ní ìfẹ̀ sí: Amọ gẹgẹ ba a ti ka ninu itan nipa awọn nkan to ti sẹlẹ siwaju laye atijọ, awọn obinrin kan ti jẹ Alaafin ati Ooni ri, ti ko si gbọdọ jẹ ajeji si wa mọ lode oni. Gẹgẹ ba ti ka itan rẹ lori itakun agbaye ati oju opo Wikipedia, Alaafin akọkọ to jẹ obinrin nilu Oyo ni Aláàfin Ọ̀rọ̀ǹpọ̀tọ̀niyùn. Itan naa ni bi ko ba si ẹsẹ, ẹsẹ kii deede sẹ, bẹẹ si ni bi ko ba ni idi, obinrin kii jẹ Kumolu. Aisi ọkunrin mọ to wa lati idile to n jẹ Alaafin lo fa sababi bi Aláàfin Ọ̀rọ̀ǹpọ̀tọ̀niyùn se di ọba lode Ọyọ. Apeja orukọ Alaafin obinrin akọkọ nilu Oyo ni Aláàfin Àjíún Ọ̀rọ̀ǹpọ̀tọ̀niyùn, to si maa n ki ara rẹ ni 'Ajiun, a rí òbò sẹgun ọ̀tẹ̀'. Aláàfin Ọ̀rọ̀ǹpọ̀tọ̀niyùn jẹ Alaafin ilu Oyo laarin ọdun 1554 si 1562, nigba ti ko si ọkunrin mọ ni idile ọba to lee jẹ Alaafin.


Aisi ọkunrin mọ to wa lati idile to n jẹ Alaafin lo fa sababi bi Aláàfin Ọ̀rọ̀ǹpọ̀tọ̀niyùn se di ọba lode Ọyọ. Apeja orukọ Alaafin obinrin akọkọ nilu Oyo ni Aláàfin Àjíún Ọ̀rọ̀ǹpọ̀tọ̀niyùn, to si maa n ki ara rẹ ni 'Ajiun, a rí òbò sẹgun ọ̀tẹ̀'. Aláàfin Ọ̀rọ̀ǹpọ̀tọ̀niyùn jẹ Alaafin ilu Oyo laarin ọdun 1554 si 1562, nigba ti ko si ọkunrin mọ ni idile ọba to lee jẹ Alaafin. Orukọ baba Aláàfin Ọ̀rọ̀ǹpọ̀tọ̀niyùn ni Alaafin Onigbogi, to n gbe ni ilẹ Ibariba, o tẹri gbasọ, ti arole rẹ, Alaafin Ofinran si jọba lẹyin rẹ. Nigba ti Alaafin ofinran wa lori itẹ, ni wọn pinnu lati kuro ni ilẹ Ibariba lọ si Ọyọ, to si ko awọn eeyan rẹ ati awọn aburo rẹ lọwọ. Orukọ awọn aburo rẹ naa ni Ọmọọba Eguguoju, Ọmọọbabinrin Ọ̀rọ̀ǹpọ̀tọ̀niyùn ati Ọmọọba Ajiboyede.


Orukọ baba Aláàfin Ọ̀rọ̀ǹpọ̀tọ̀niyùn ni Alaafin Onigbogi, to n gbe ni ilẹ Ibariba, o tẹri gbasọ, ti arole rẹ, Alaafin Ofinran si jọba lẹyin rẹ. Nigba ti Alaafin ofinran wa lori itẹ, ni wọn pinnu lati kuro ni ilẹ Ibariba lọ si Ọyọ, to si ko awọn eeyan rẹ ati awọn aburo rẹ lọwọ. Orukọ awọn aburo rẹ naa ni Ọmọọba Eguguoju, Ọmọọbabinrin Ọ̀rọ̀ǹpọ̀tọ̀niyùn ati Ọmọọba Ajiboyede. Ki lo de ti Aláàfin obinrin, Ọ̀rọ̀ǹpọ̀tọ̀niyùn, se di Alaafin nilu Oyo? Loju ọna ni ọkan lara olori Alaafin ofinran to loyun ti bi ọmọkunrin kan ti wọn pe orukọ rẹ ni Ọmọọba Tella Abiipa. Loju ọna ni Alaafin Ofinran ti waja, ti Alaafin Oguguoju si gori itẹ lẹyin rẹ, oun lo si lewaju awọn eeyan rẹ de ilu Ọyọ Igboho.


Ki lo de ti Aláàfin obinrin, Ọ̀rọ̀ǹpọ̀tọ̀niyùn, se di Alaafin nilu Oyo? Loju ọna ni ọkan lara olori Alaafin ofinran to loyun ti bi ọmọkunrin kan ti wọn pe orukọ rẹ ni Ọmọọba Tella Abiipa. Loju ọna ni Alaafin Ofinran ti waja, ti Alaafin Oguguoju si gori itẹ lẹyin rẹ, oun lo si lewaju awọn eeyan rẹ de ilu Ọyọ Igboho. Oyo Igboho yii si ni wọn tẹdo si lẹyin irinajo ọlọjọ gbọọrọ, ibẹ naa si Alaafin Oguguoju naa ku si pẹlu. Ọkunrin to kan to yẹ ko jọba ni Ọmọọba Ajiboyede, amọ ọmọde patapata ni, ti ọkunrin miran to tun wa nilẹ, Ọmọọba Tella Abiipa, si wa lọmọ irakoro. Ko wa tun si agbalagba ọkunrin miran ni idile Alaafin to lee gun ori itẹ mọ́ afi obinrin nikan soso.


Oyo Igboho yii si ni wọn tẹdo si lẹyin irinajo ọlọjọ gbọọrọ, ibẹ naa si Alaafin Oguguoju naa ku si pẹlu. Ọkunrin to kan to yẹ ko jọba ni Ọmọọba Ajiboyede, amọ ọmọde patapata ni, ti ọkunrin miran to tun wa nilẹ, Ọmọọba Tella Abiipa, si wa lọmọ irakoro. Ko wa tun si agbalagba ọkunrin miran ni idile Alaafin to lee gun ori itẹ mọ́ afi obinrin nikan soso. Idi ree ti awọn Ọyọmesi, to jẹ Afọbajẹ, fi pinnu lati mase mu ọmọ oye laarin ara wọn. Oyomesi ati Oronpotoniyun gbena woju ara wọn lori ẹni ti yoo jẹ Alaafin: Amọ obinrin kan soso to dagba ni idile ọba, Ọ̀rọ̀ǹpọ̀tọ̀niyùn fi aake kọri, to si ni oun ni oun yoo gun ori itẹ Alaafin Awọn Ọyọmesi naa taku pe eewọ, ko si ninu itan ri pe obinrin jẹ Alaafin, ti wọn si sọ fun Ọ̀rọ̀ǹpọ̀tọ̀niyùn pe ko seese, afi ko jẹ ọkunrin ni yoo jẹ Alaafin Ọ̀rọ̀ǹpọ̀tọ̀niyùn wa seleri fun wọn pe oun yoo fi han wọn pe ọkunrin ni oun, oun kii se obinrin, ati  idi ti oun fi lẹtọ lati jẹ ọba. O ni ki wọn pade oun ni ipebi ni ọjọ keje lati wa ri iran naa wo, to si bẹrẹ si ni wọ Agbada, buba ati sokoto bii ọkunrin lati igba naa lọ.


Idi ree ti awọn Ọyọmesi, to jẹ Afọbajẹ, fi pinnu lati mase mu ọmọ oye laarin ara wọn. Oyomesi ati Oronpotoniyun gbena woju ara wọn lori ẹni ti yoo jẹ Alaafin: Amọ obinrin kan soso to dagba ni idile ọba, Ọ̀rọ̀ǹpọ̀tọ̀niyùn fi aake kọri, to si ni oun ni oun yoo gun ori itẹ Alaafin Awọn Ọyọmesi naa taku pe eewọ, ko si ninu itan ri pe obinrin jẹ Alaafin, ti wọn si sọ fun Ọ̀rọ̀ǹpọ̀tọ̀niyùn pe ko seese, afi ko jẹ ọkunrin ni yoo jẹ Alaafin Ọ̀rọ̀ǹpọ̀tọ̀niyùn wa seleri fun wọn pe oun yoo fi han wọn pe ọkunrin ni oun, oun kii se obinrin, ati  idi ti oun fi lẹtọ lati jẹ ọba. O ni ki wọn pade oun ni ipebi ni ọjọ keje lati wa ri iran naa wo, to si bẹrẹ si ni wọ Agbada, buba ati sokoto bii ọkunrin lati igba naa lọ. Oronpotoniyun mu ọmu kuro laya rẹ, fi nnkan ọkunrin rọpo ti obinrin to wa ni abẹ rẹ: Ni ọjọ keje, ẹnu ya awọn Ọyọmesi ni Ipebi, nigba ti Ọ̀rọ̀ǹpọ̀tọ̀niyùn bọ ara rẹ silẹ fun wọn, ti wọn si ri pe ko si ọmu ni aya rẹ. Bakan naa, wọn ri pe dipo nkan ọmọbinrin, nkan ọkunrin lo wa ni abẹ rẹ. Idi si ree to fi n ki ara rẹ ni 'Ajiun, a rí òbò sẹgun ọtẹ' Kiakia ni wọn dọbalẹ fun, ti wọn si n se ni Kabiesi.


Oronpotoniyun mu ọmu kuro laya rẹ, fi nnkan ọkunrin rọpo ti obinrin to wa ni abẹ rẹ: Ni ọjọ keje, ẹnu ya awọn Ọyọmesi ni Ipebi, nigba ti Ọ̀rọ̀ǹpọ̀tọ̀niyùn bọ ara rẹ silẹ fun wọn, ti wọn si ri pe ko si ọmu ni aya rẹ. Bakan naa, wọn ri pe dipo nkan ọmọbinrin, nkan ọkunrin lo wa ni abẹ rẹ. Idi si ree to fi n ki ara rẹ ni 'Ajiun, a rí òbò sẹgun ọtẹ' Kiakia ni wọn dọbalẹ fun, ti wọn si n se ni Kabiesi. Lẹyin eyi lo jẹ Alaafin ti igba rẹ tuba, tusẹ, to si sẹ oniruuru ogun fun ilu Ọyọ. Oronpotoniyun ni ẹda akọkọ to yipada lati obinrin si ọkunrin, bo se n waye lode oni: Aláàfin Ọ̀rọ̀ǹpọ̀tọ̀niyùn gbowọ ninu lilo ohun ijagun, o jẹ jagunjagun to da musemuse, oun si ni ọbabinrin to sẹgun ogun awọn ẹya Nupe to maa n da Ọyọ laamu laarin ọdun 1555. Ni aye ode oni, ẹkọ nla gidi ni itan igbe aye Alaafin obinrin akọkọ yii yẹ ko kọ wa, eyi to fi han wa pe ko si ohun ti ọkunrin lee se, ti obinrin ko lee se.


Lẹyin eyi lo jẹ Alaafin ti igba rẹ tuba, tusẹ, to si sẹ oniruuru ogun fun ilu Ọyọ. Oronpotoniyun ni ẹda akọkọ to yipada lati obinrin si ọkunrin, bo se n waye lode oni: Aláàfin Ọ̀rọ̀ǹpọ̀tọ̀niyùn gbowọ ninu lilo ohun ijagun, o jẹ jagunjagun to da musemuse, oun si ni ọbabinrin to sẹgun ogun awọn ẹya Nupe to maa n da Ọyọ laamu laarin ọdun 1555. Ni aye ode oni, ẹkọ nla gidi ni itan igbe aye Alaafin obinrin akọkọ yii yẹ ko kọ wa, eyi to fi han wa pe ko si ohun ti ọkunrin lee se, ti obinrin ko lee se. Bakan naa lo fi ye wa pe isẹ́ abẹ́ ko sẹsẹ bẹrẹ, o ti wa lati atetekọse, ti awọn eeyan kan si gba pe Aláàfin Ọ̀rọ̀ǹpọ̀tọ̀niyùn ni ẹda akọkọ to jẹ obinrin, amọ to yipada si ọkunrin, gẹgẹ bawọn eeyan kan se n se lode oni. O wa yẹ ko ye gbogbo wa bayii pe, ka ma se ilakaka pe a ko bi ọkunrin, tabi obinrin nikan la n bi jọ, nitori gbogbo lọmọ, ko si eyi ti ko wulo ninu wọn.


Bakan naa lo fi ye wa pe isẹ́ abẹ́ ko sẹsẹ bẹrẹ, o ti wa lati atetekọse, ti awọn eeyan kan si gba pe Aláàfin Ọ̀rọ̀ǹpọ̀tọ̀niyùn ni ẹda akọkọ to jẹ obinrin, amọ to yipada si ọkunrin, gẹgẹ bawọn eeyan kan se n se lode oni. O wa yẹ ko ye gbogbo wa bayii pe, ka ma se ilakaka pe a ko bi ọkunrin, tabi obinrin nikan la n bi jọ, nitori gbogbo lọmọ, ko si eyi ti ko wulo ninu wọn.


Alaafin of Oyo: Ààrẹ Buhari, Ooni Ile Ife, Obasanjo àtàwọn èèkàn míràn kẹ́dùn Alaafin Oyo tó wàjà

Ni owurọ ọjọ Abamẹta, ọjọ kẹtalelogun oṣu kẹrin ọdun 2023 ni gbogbo ọmọ Ooduwa ji si iroyin ipapoda Alaafin ti ilu Ọyọ, Ọba Ọlayiwọla Lamidi Adeyẹmi Kẹta. Gẹgẹbi iroyin ṣe sọ, alẹ ọjọ Ẹti ni Ọba Adeyẹmi waja. Ni bayii, Ọkọn o jọkan awọn eekan ilẹ Yoruba atorilẹede Naijiria lapapọ ni wọn ti n kẹdun lori iku rẹ. Alaafin Lamidi Adeyẹmi  to waja jẹ ọlọpọlọ pipe to kopa rẹ ninu eto idagbasoke orilẹede NAijiria Aarẹ Muhammadu Buhari tọka si eyi ninu ọrọ ikẹdun rẹ lori ipapoda iku baba yeye O ni idagbasoke ọmọniyan jẹ ohun kan ti Ọba Adeyẹmi ko fi ṣere rara Ninu atẹjade kan ti Amugbalẹgbẹ fun aaarẹ orilẹede Naijiria lori ọrọ iroyin, Ọgbẹni Fẹmi Adesina fi sita, Aarẹ Muhammadu Buhari ni gbogbo ọna ni ọdun mejilelaadọta ti Alaafin Adeyẹmi kẹta fi wa lori itẹ fi yatọ nitori ilepa alaafia ti Ọbalaye naa dimu. "Ọbalaye to lọwọ pupọ ni Alaafin gẹgẹ bi aarẹ orilẹede Naijiria ṣe sọ ti ikopa rẹ ninu awọn ipade apapọ lori ọjọ ọla orilẹede Naijiria maa n mu ọpọ ọrọ ọgbọn dani ti kii sii ṣẹ ẹnu ku lati ṣalaye ọrọ lori iṣọkan ati iṣejọba to mu igbayegbadun araalu dani. Aarẹ Buhari ki igbimọ lọbalọba ipinlẹ Ọyọ, ẹbi Ọba Lamidi, awọn ọrẹ ati ojulumọ rẹ ku ara fẹraku,paapaajulọ ẹka ti ere idaraya nibi to ni ipa rẹ ko ti lee parun laelae.


Alaafin Lamidi Adeyẹmi  to waja jẹ ọlọpọlọ pipe to kopa rẹ ninu eto idagbasoke orilẹede NAijiria Aarẹ Muhammadu Buhari tọka si eyi ninu ọrọ ikẹdun rẹ lori ipapoda iku baba yeye O ni idagbasoke ọmọniyan jẹ ohun kan ti Ọba Adeyẹmi ko fi ṣere rara Ninu atẹjade kan ti Amugbalẹgbẹ fun aaarẹ orilẹede Naijiria lori ọrọ iroyin, Ọgbẹni Fẹmi Adesina fi sita, Aarẹ Muhammadu Buhari ni gbogbo ọna ni ọdun mejilelaadọta ti Alaafin Adeyẹmi kẹta fi wa lori itẹ fi yatọ nitori ilepa alaafia ti Ọbalaye naa dimu. "Ọbalaye to lọwọ pupọ ni Alaafin gẹgẹ bi aarẹ orilẹede Naijiria ṣe sọ ti ikopa rẹ ninu awọn ipade apapọ lori ọjọ ọla orilẹede Naijiria maa n mu ọpọ ọrọ ọgbọn dani ti kii sii ṣẹ ẹnu ku lati ṣalaye ọrọ lori iṣọkan ati iṣejọba to mu igbayegbadun araalu dani. Aarẹ Buhari ki igbimọ lọbalọba ipinlẹ Ọyọ, ẹbi Ọba Lamidi, awọn ọrẹ ati ojulumọ rẹ ku ara fẹraku,paapaajulọ ẹka ti ere idaraya nibi to ni ipa rẹ ko ti lee parun laelae. Ninu ọrọ to fi sita lati kẹdun Alaafin ilu Ọyọ, Ọọni ile ifẹ, Ọba Adeyẹye Ogunwusi Ọjaja Keji ni gbogbo ilẹ Oodua lo padanu eeyan nla pẹlu ipapoda Alaafin Adeyẹmi kẹta. Ọọni Ogunwusi ni Ọbalaye to fẹ alaafia laarin awọn ọmọ Yoruba gbogbo ni Ọba Ọlayiwọla jẹ, gbogbo igba aye rẹ lo si fi jin fun igbeleke aṣa Yoruba. "Igi nla la padanu, Ọba nla to dari Ọyọ lasiko ọlaju wọ idagbasoke igbalode laui pa aṣa ati iṣẹṣe to rọ mọ itẹ ti Alaafin Ọranmiyan kọkọ joko le lori jẹ" Ọba Ogunwusi wa rọ awọn Ọyọmesi lati rii daju pe wọn ko jẹ ki ọlaju to bayejẹ bayii ni ohunkohun pada nipa ilana isinku Alaafin to waja ati yiyan Alaafin tuntun nitori pe ipo Alaafin wuwo pupọ ninu aṣa ati iṣẹṣe Yoruba ju eyi ti wọn lee fi ọwọ gbẹfẹ mu.


Ninu ọrọ to fi sita lati kẹdun Alaafin ilu Ọyọ, Ọọni ile ifẹ, Ọba Adeyẹye Ogunwusi Ọjaja Keji ni gbogbo ilẹ Oodua lo padanu eeyan nla pẹlu ipapoda Alaafin Adeyẹmi kẹta. Ọọni Ogunwusi ni Ọbalaye to fẹ alaafia laarin awọn ọmọ Yoruba gbogbo ni Ọba Ọlayiwọla jẹ, gbogbo igba aye rẹ lo si fi jin fun igbeleke aṣa Yoruba. "Igi nla la padanu, Ọba nla to dari Ọyọ lasiko ọlaju wọ idagbasoke igbalode laui pa aṣa ati iṣẹṣe to rọ mọ itẹ ti Alaafin Ọranmiyan kọkọ joko le lori jẹ" Ọba Ogunwusi wa rọ awọn Ọyọmesi lati rii daju pe wọn ko jẹ ki ọlaju to bayejẹ bayii ni ohunkohun pada nipa ilana isinku Alaafin to waja ati yiyan Alaafin tuntun nitori pe ipo Alaafin wuwo pupọ ninu aṣa ati iṣẹṣe Yoruba ju eyi ti wọn lee fi ọwọ gbẹfẹ mu. Ninu ọrọ ikẹdun to fi sita, Aarẹ Naijiria nigbakan ri, Oluṣẹgun Ọbasanjọ ṣe apejuwe Alaafin Lamidi Ọlayiwọla Adeyẹmi kẹta gẹgẹ bi olupolongo ibarẹ̀pọ ati igbọraẹniye laarin awọn eeyan ibuba rẹ ati kaakiri Naijiria. O ni lasiko ba Adeyẹmi ni ilu Ọyọ yipada di ọtun. O ni ilakaka rẹ fun idagbasoke orilẹede Naijiria lo mu ki wọn fi oye Commander of the Federal Republic da a lọla.


Ninu ọrọ ikẹdun to fi sita, Aarẹ Naijiria nigbakan ri, Oluṣẹgun Ọbasanjọ ṣe apejuwe Alaafin Lamidi Ọlayiwọla Adeyẹmi kẹta gẹgẹ bi olupolongo ibarẹ̀pọ ati igbọraẹniye laarin awọn eeyan ibuba rẹ ati kaakiri Naijiria. O ni lasiko ba Adeyẹmi ni ilu Ọyọ yipada di ọtun. O ni ilakaka rẹ fun idagbasoke orilẹede Naijiria lo mu ki wọn fi oye Commander of the Federal Republic da a lọla. "Gẹgẹ bi ọpọ awọn aṣiwaju nla, alaafin jẹ ohun gbogbo fun gbogbo eeyan," Gomina Seyi Makinde ṣe akawe Ọba Lamidi Adeyẹmi Kẹta gẹgẹ bi aṣiwaju rere, ọbalaye to n ṣe atilẹyin fun mutumuwa ti kii si ye sa ipa gbogbo to yẹ lati rii daju pe ipinlẹ Ọyọ ati Naijiria goke agba. Ninu atẹjade ti agbẹnusọ rẹ, Taiwo Adisa kọ sita, Gomina Makinde woye pe adanu nla ni ipapoda Alaafin Ọyọ jẹ fun ipinlẹ Ọyọ, iran Yoruba ati orilẹede Naijiria. O ni awọn ọrọ imọran ati igbaniniyanju ti Alaafin maa n sọ ko lakawe, eyi to ni eyi to gbẹyin ninu awọn igi nla ti n di igbo mu laarin iran awọn ọbalaye ilẹ Yoruba kan ni Alaafin laarin awọn ọbalaye ti wọn pẹ lori itẹ awọn babanla wọn.


"Gẹgẹ bi ọpọ awọn aṣiwaju nla, alaafin jẹ ohun gbogbo fun gbogbo eeyan," Gomina Seyi Makinde ṣe akawe Ọba Lamidi Adeyẹmi Kẹta gẹgẹ bi aṣiwaju rere, ọbalaye to n ṣe atilẹyin fun mutumuwa ti kii si ye sa ipa gbogbo to yẹ lati rii daju pe ipinlẹ Ọyọ ati Naijiria goke agba. Ninu atẹjade ti agbẹnusọ rẹ, Taiwo Adisa kọ sita, Gomina Makinde woye pe adanu nla ni ipapoda Alaafin Ọyọ jẹ fun ipinlẹ Ọyọ, iran Yoruba ati orilẹede Naijiria. O ni awọn ọrọ imọran ati igbaniniyanju ti Alaafin maa n sọ ko lakawe, eyi to ni eyi to gbẹyin ninu awọn igi nla ti n di igbo mu laarin iran awọn ọbalaye ilẹ Yoruba kan ni Alaafin laarin awọn ọbalaye ti wọn pẹ lori itẹ awọn babanla wọn. Gomina Makinde fi kun un pe bi a ba n sọrọ awọn ọ̀balaye to jẹ ọjọgbọn ninu itan ati ilana ile ọba nilẹ Yoruba, agba ni Alaafin Adeyẹmi jẹ nitori o ti ni iriri to pọ nipa itan Yoruba, oṣelu nilẹ̀ Yoruba pẹlu idagbasoke ilu. Ninu ọrọ tirẹ, Oluwo ti ilu Iwo, Ọba Abdulrasheed Akanbi ti ba awọn ẹbi Alaafin Adeyẹmi kẹdun. Bakan naa lo tun ba awọn Ọyọmesi, ilu Ọyọ, ipinlẹ Ọyọ ati gbogbo Naijiria lapapọ kẹdun.


Gomina Makinde fi kun un pe bi a ba n sọrọ awọn ọ̀balaye to jẹ ọjọgbọn ninu itan ati ilana ile ọba nilẹ Yoruba, agba ni Alaafin Adeyẹmi jẹ nitori o ti ni iriri to pọ nipa itan Yoruba, oṣelu nilẹ̀ Yoruba pẹlu idagbasoke ilu. Ninu ọrọ tirẹ, Oluwo ti ilu Iwo, Ọba Abdulrasheed Akanbi ti ba awọn ẹbi Alaafin Adeyẹmi kẹdun. Bakan naa lo tun ba awọn Ọyọmesi, ilu Ọyọ, ipinlẹ Ọyọ ati gbogbo Naijiria lapapọ kẹdun. Ọba Akanbi ni adanu nla ni iku Alaafin  Adeyẹmi jẹ fun oun, paapaajulọ bi o ti jẹ pe lọsẹ to kọja loun ṣi bẹ baba wo pẹlu adehun ati tun fojurinju loṣu karun. "Ta ni wa lati bi Ọlọrun lẹjọ?"


Ọba Akanbi ni adanu nla ni iku Alaafin  Adeyẹmi jẹ fun oun, paapaajulọ bi o ti jẹ pe lọsẹ to kọja loun ṣi bẹ baba wo pẹlu adehun ati tun fojurinju loṣu karun. "Ta ni wa lati bi Ọlọrun lẹjọ?"


Femi Falana: Ẹ yé fojú ẹ̀sín wo àwọn aláwo, gbogbo ènìyàn ló lẹ́tọ̀ọ́ láti ṣe ẹ̀sìn tó bá wù ú lábẹ́ òfin - Femi Falana

Ogbontarigi Amofin lorileede Naijiria, Amofin Fẹmi Falana ti jẹ ko di mimọ pe gbogbo eeyan lo lẹtọọ lati ṣe ẹsin to ba wuu labẹ ofin, paapaa awọn Onifa to fi mọ Babalawo. Oni, ọjọ Abamẹta, Satide tii ṣe ọjọ kẹsan-an, oṣu kẹrin, ọdun 2022 ni Amofin Falana sọrọ yii niluu Abẹokuta, ipinlẹ Ogun, nibi ifilọlẹ ẹgbẹ Ijọ awọn Onifa niluu Ẹgba, nibi ti gbogbo awọn Babalawo kaakiri ilu Abẹokuta ti peju-pesẹ. Amofin Falana sọ pe ninu abala kejidinlogoji iwe ofin Naijiria, o wa nibẹ wi pe onikaluku lo lẹtọọ labẹ ofin lati ṣe oniruuru ẹsin to ba wuu lai si idiwọ kankan nibẹ. Bakan naa lo tun bu ẹnu atẹ lu bi ile ẹjọ kan nipinlẹ Kano ṣe ju ọmọ ọkunrin kan, Mubarak Bala sẹwọn ọdun mẹrinlelogun nitori ainigbagbọ Ọlọrun, to si ni ko yẹ ki iru nnkan bẹẹ maa ṣẹlẹ. O wa gba gbogbo awọn Babalawo lamọran lati dide ji giri, ki wọn si wa gbogbo ọn ati wọn yoo fi tun orukọ wọn t'awọn eeyan buruku ti bajẹ nipa oogun owo ṣiṣe, to si ni titẹ ipa mọ iṣẹ nikan ni oogun owo to daju, kii ṣe nipa pipaayan lati fi ṣoogun owo. Nibi eto yii ni wọn ti fun gbogbo awọn ọmọ ẹgbẹ naa ni iwe ẹri ati kaadi idanimọ gẹgẹ bi ojulowo ọmọ ẹgbẹ, ti wọn si tun yan igbimọ ẹlẹni meje, iyẹn Task Force ti yoo ṣawari awọn to jẹ ayederu Babalawo, ati igbimọ ẹlẹni mejilelogun, Disciplinary Committee, lati fi iya to tọ jẹ awọn oniwa ibajẹ labẹ ofin.


Bakan naa lo tun bu ẹnu atẹ lu bi ile ẹjọ kan nipinlẹ Kano ṣe ju ọmọ ọkunrin kan, Mubarak Bala sẹwọn ọdun mẹrinlelogun nitori ainigbagbọ Ọlọrun, to si ni ko yẹ ki iru nnkan bẹẹ maa ṣẹlẹ. O wa gba gbogbo awọn Babalawo lamọran lati dide ji giri, ki wọn si wa gbogbo ọn ati wọn yoo fi tun orukọ wọn t'awọn eeyan buruku ti bajẹ nipa oogun owo ṣiṣe, to si ni titẹ ipa mọ iṣẹ nikan ni oogun owo to daju, kii ṣe nipa pipaayan lati fi ṣoogun owo. Nibi eto yii ni wọn ti fun gbogbo awọn ọmọ ẹgbẹ naa ni iwe ẹri ati kaadi idanimọ gẹgẹ bi ojulowo ọmọ ẹgbẹ, ti wọn si tun yan igbimọ ẹlẹni meje, iyẹn Task Force ti yoo ṣawari awọn to jẹ ayederu Babalawo, ati igbimọ ẹlẹni mejilelogun, Disciplinary Committee, lati fi iya to tọ jẹ awọn oniwa ibajẹ labẹ ofin. Ninu ọrọ Amofin Fẹmi Falana, o sọ pe "Ẹgbẹ yin lẹtọọ labẹ ofin, ẹyin ọmọ ẹgbẹ, gbogbo yin lẹ lẹtọọ labẹ ofin lati pejọ ṣe Ifa n'ipinlẹ Ogun ati ni gbogbo Naijiria. Bi awọn Kritẹẹni ṣe wa, lawọn Musulumi naa wa, awọn Babalawo naa wa. Gbogbo yin lẹ lẹtọọ labẹ ofin lati ṣe nnkan ti ẹ fẹẹ ṣe, lati ṣe ipade, lati d'Ifa f'awọn to ba n wa.


Ninu ọrọ Amofin Fẹmi Falana, o sọ pe "Ẹgbẹ yin lẹtọọ labẹ ofin, ẹyin ọmọ ẹgbẹ, gbogbo yin lẹ lẹtọọ labẹ ofin lati pejọ ṣe Ifa n'ipinlẹ Ogun ati ni gbogbo Naijiria. Bi awọn Kritẹẹni ṣe wa, lawọn Musulumi naa wa, awọn Babalawo naa wa. Gbogbo yin lẹ lẹtọọ labẹ ofin lati ṣe nnkan ti ẹ fẹẹ ṣe, lati ṣe ipade, lati d'Ifa f'awọn to ba n wa. Ẹ tete tun orukọ ti awọn ọbayejẹ ti fẹ bajẹ ṣe "Ọpọlọpọ lo wa n'ijọba, to jẹ pe ẹsin mẹtẹẹta ni wọn n ṣe. Awọn to wa n'ijọba ni wọn n gba agbara kaakiri, wọn n lọ sile Babalawo. Ẹsin ti a n ṣe ko ni ki a ma beere aabo, ti a ko ba ti fi pa ọmọ ẹnikankan.


Ẹ tete tun orukọ ti awọn ọbayejẹ ti fẹ bajẹ ṣe "Ọpọlọpọ lo wa n'ijọba, to jẹ pe ẹsin mẹtẹẹta ni wọn n ṣe. Awọn to wa n'ijọba ni wọn n gba agbara kaakiri, wọn n lọ sile Babalawo. Ẹsin ti a n ṣe ko ni ki a ma beere aabo, ti a ko ba ti fi pa ọmọ ẹnikankan. Maa bẹ yin, iṣẹ wa lọwọ yin. Awọn Babalawo ti gba orukọ, mi o ni sọ pe orukọ buruku. "Bi ẹ ba mu awọn danadana, ajinigbe tabi ajinigbe, ti ẹ mu wọn de ile ẹjọ tabi lọdọ awọn ọlọpaa, ti ẹ wa ri onde tabi ifunpa lara wọn, wọn a sọ pe Babalawo lo ṣe e fun wọn ki ọwọ ọlọpaa ma ba a tẹ wọn.


Maa bẹ yin, iṣẹ wa lọwọ yin. Awọn Babalawo ti gba orukọ, mi o ni sọ pe orukọ buruku. "Bi ẹ ba mu awọn danadana, ajinigbe tabi ajinigbe, ti ẹ mu wọn de ile ẹjọ tabi lọdọ awọn ọlọpaa, ti ẹ wa ri onde tabi ifunpa lara wọn, wọn a sọ pe Babalawo lo ṣe e fun wọn ki ọwọ ọlọpaa ma ba a tẹ wọn. Awọn gbọmọgbọmọ tun n lo o lati fi ṣoogun owo, bi ẹ ba beere lọwọ awọn naa, wọn a sọ pe awọn ni Babalawo. "Awọn kan a tiẹ tun ran awọn miran lati lọ paayan wa lati fi ṣoogun ki wọn ma ba a mu wọn. Babalawo naa ni wọn tun maa darukọ.


Awọn gbọmọgbọmọ tun n lo o lati fi ṣoogun owo, bi ẹ ba beere lọwọ awọn naa, wọn a sọ pe awọn ni Babalawo. "Awọn kan a tiẹ tun ran awọn miran lati lọ paayan wa lati fi ṣoogun ki wọn ma ba a mu wọn. Babalawo naa ni wọn tun maa darukọ. Fun idi eyi, ẹ ni iṣẹ pupọ lati ṣe. Iṣẹ ti ẹ si maa ṣe fun ara yin ati fun ilu ni pe ẹgbẹ yin kii ṣe ẹgbẹ apaayan, kii ṣe ẹgbẹ awọn to n ṣe oogun owo. Ẹni to ba n tan ara rẹ jẹ lonii, to sọ pe o digba ti oun ba gba ẹjẹ eeyan ko to lowo, ẹni to yẹ ki wọn fi si ahamọ ni o, ko si foju ba ile-ẹjọ.


Fun idi eyi, ẹ ni iṣẹ pupọ lati ṣe. Iṣẹ ti ẹ si maa ṣe fun ara yin ati fun ilu ni pe ẹgbẹ yin kii ṣe ẹgbẹ apaayan, kii ṣe ẹgbẹ awọn to n ṣe oogun owo. Ẹni to ba n tan ara rẹ jẹ lonii, to sọ pe o digba ti oun ba gba ẹjẹ eeyan ko to lowo, ẹni to yẹ ki wọn fi si ahamọ ni o, ko si foju ba ile-ẹjọ. "Ẹ ma jẹ ki awọn ọmọ ẹgbẹ yin ṣe oogun f'awọn danadana, adigunjale, ajinigbe atawọn to n fẹ ṣe oogun owo, ko si ọna nibẹ. Iṣẹ ọwọ wa nikan lo le fun wa lowo. To ba jẹ pe oogun wa, ko sẹni ti yoo ṣiṣẹ o. Ọpọlọpọ ninu awọn to n ṣoogun owo, aṣọ pupa, aṣọ idọti ni wọn n wọ kaakiri.


"Ẹ ma jẹ ki awọn ọmọ ẹgbẹ yin ṣe oogun f'awọn danadana, adigunjale, ajinigbe atawọn to n fẹ ṣe oogun owo, ko si ọna nibẹ. Iṣẹ ọwọ wa nikan lo le fun wa lowo. To ba jẹ pe oogun wa, ko sẹni ti yoo ṣiṣẹ o. Ọpọlọpọ ninu awọn to n ṣoogun owo, aṣọ pupa, aṣọ idọti ni wọn n wọ kaakiri. To ba jẹ pe lotitọ ni oogun owo wa, ki lo de ti wọn ko ṣee funra wọn. Ẹ ma jẹ ka maa tan ara wa mọ. "Nitori naa, maa fẹ ki awọn ọmọ ẹgbẹ yin bẹrẹ iṣẹ gidigidi, ki orukọ yin ba a le dara.


To ba jẹ pe lotitọ ni oogun owo wa, ki lo de ti wọn ko ṣee funra wọn. Ẹ ma jẹ ka maa tan ara wa mọ. "Nitori naa, maa fẹ ki awọn ọmọ ẹgbẹ yin bẹrẹ iṣẹ gidigidi, ki orukọ yin ba a le dara. Igba yẹn ni ijọba ati awọn araalu maa fẹ bọwọ fun un yin. Inu mi dun nigba ti mo rii yin lonii wi pe ẹ wọ aṣọ gidi. Ẹ ma jẹ kawọn eeyan maa sọ pe awọn ti ko rikanṣekan ni wọn ṣiṣẹ Babalawo.


Igba yẹn ni ijọba ati awọn araalu maa fẹ bọwọ fun un yin. Inu mi dun nigba ti mo rii yin lonii wi pe ẹ wọ aṣọ gidi. Ẹ ma jẹ kawọn eeyan maa sọ pe awọn ti ko rikanṣekan ni wọn ṣiṣẹ Babalawo. Lati oni lọ, fun ẹyin ẹgbẹ Babalawo, ẹ jade sita lati sọ pe ẹgbẹ ti ẹ n ṣe ree. Bi ẹ ba ti n tẹle ofin nilẹ yii, ko si ibẹru kankan fun un yin. "Labẹ ofin, ọmọ orileede Naijiria lẹtọọ lati sin Ọlọrun tabi Olodumare tabi Ifa.


Lati oni lọ, fun ẹyin ẹgbẹ Babalawo, ẹ jade sita lati sọ pe ẹgbẹ ti ẹ n ṣe ree. Bi ẹ ba ti n tẹle ofin nilẹ yii, ko si ibẹru kankan fun un yin. "Labẹ ofin, ọmọ orileede Naijiria lẹtọọ lati sin Ọlọrun tabi Olodumare tabi Ifa. Laipẹ yii, wọn ju ẹnikan sẹwọn ọdun mẹrinlelogun nitori to sọ pe oun ko gba Ọlọrun gbọ, ko si iyẹn labẹ ofin, ko si ohun teeyan ko le ṣe labẹ ofin Naijiria. Abala kejidinlogoji sọ pe ọmọ Naijiria lẹtọọ lati ṣe ẹsin to ba wuu. Eyi to ṣẹlẹ ni Kano yẹn o ba ofin mu.


Laipẹ yii, wọn ju ẹnikan sẹwọn ọdun mẹrinlelogun nitori to sọ pe oun ko gba Ọlọrun gbọ, ko si iyẹn labẹ ofin, ko si ohun teeyan ko le ṣe labẹ ofin Naijiria. Abala kejidinlogoji sọ pe ọmọ Naijiria lẹtọọ lati ṣe ẹsin to ba wuu. Eyi to ṣẹlẹ ni Kano yẹn o ba ofin mu. O tun wa ninu iwe ofin Naijiria wi pe ijọba ko gbọdọ fọwọ si ẹsin kankan. Gbogbo wa la lẹtọọ lati sin Ọlọrun, yala Jesu, Anọbi tabi Ifa to ba wu wa labẹ ofin. "Nitori naa, bi ijọba ba ṣe nnkan fun Kritẹẹni tabi Musulumi, wọn gbọdọ ṣee fun ẹyin naa, kii ṣe Naijiria nikan ni wọn ti n ṣe Babalawo.


O tun wa ninu iwe ofin Naijiria wi pe ijọba ko gbọdọ fọwọ si ẹsin kankan. Gbogbo wa la lẹtọọ lati sin Ọlọrun, yala Jesu, Anọbi tabi Ifa to ba wu wa labẹ ofin. "Nitori naa, bi ijọba ba ṣe nnkan fun Kritẹẹni tabi Musulumi, wọn gbọdọ ṣee fun ẹyin naa, kii ṣe Naijiria nikan ni wọn ti n ṣe Babalawo. Nigba ti mo kọkọ lọ si Cuba, Ifa ni wọn n da nibẹ. Gbogbo awọn oriṣa to ti ku ni Naijiri ko ku ni Cuba ati Brazil. Nibẹ ni mo ti mọ pe Ifa maa n sọrọ, ti awọn eeyan si n gbagbọ.


Nigba ti mo kọkọ lọ si Cuba, Ifa ni wọn n da nibẹ. Gbogbo awọn oriṣa to ti ku ni Naijiri ko ku ni Cuba ati Brazil. Nibẹ ni mo ti mọ pe Ifa maa n sọrọ, ti awọn eeyan si n gbagbọ. Gbogbo awọn Oriṣa yii ni wọn ṣe ere fun. Bi wọn ba n ṣe Oro ni Brazil, gbogbo ilu lo maa jade. "Iṣẹ pọ lọwọ, iṣẹ ti mo si n fun un yin lonii ni pe ki ẹ lọ bẹrẹ bi ẹ ṣe maa tun orukọ yin ṣe, awọn eeyan buburu ti ba orukọ ẹgbẹ yin jẹ.


Gbogbo awọn Oriṣa yii ni wọn ṣe ere fun. Bi wọn ba n ṣe Oro ni Brazil, gbogbo ilu lo maa jade. "Iṣẹ pọ lọwọ, iṣẹ ti mo si n fun un yin lonii ni pe ki ẹ lọ bẹrẹ bi ẹ ṣe maa tun orukọ yin ṣe, awọn eeyan buburu ti ba orukọ ẹgbẹ yin jẹ. Iṣẹ keji si ni pe, ẹ ni lati mọ pe kii ṣe Naijiria nikan ni wọn ti n ṣe ẹgbẹ yin, fun idi eyi, ẹ ni lati mọ ohun to n ṣẹlẹ lẹyin odi, iyẹn gbogbo awọn ibi ti wọn ti n da Ifa." O yẹ ki ẹ maa fi iya jẹ àwọn to ba tako ofin iṣẹ yin - Ileeṣẹ Ọlọpaa ipinlẹ Ogun Ki eeyan to le jẹ Babalawo, mo ro pe o gbọdọ kọ iṣẹ yẹn nibi kan, eeyan ko le ji lọjọ kan, ko sọ pe Babalawo loun, nitori pe eeyan ko le deede ji lọjọ kan lati sọ pe ọlọpaa loun, lai gba ile-ẹkọ ọlọpaa kankan kọja, aṣiri rẹ yoo tu nibi imura rẹ, ti a si maa n fi ọwọ ofin mu iru wọn. Iya to ba si yẹ ko jẹ iru ẹni bẹẹ ni ile-ẹjọ mmaa fi jẹ ẹ. Bi awa ba le maa mu awọn to jẹ ayederu ọlọpaa, ko si ohun to da awọn Babalawo duro lati maa fi ọwọ ofin mu awọn to jẹ ayederu laaarin wọn.


Iṣẹ keji si ni pe, ẹ ni lati mọ pe kii ṣe Naijiria nikan ni wọn ti n ṣe ẹgbẹ yin, fun idi eyi, ẹ ni lati mọ ohun to n ṣẹlẹ lẹyin odi, iyẹn gbogbo awọn ibi ti wọn ti n da Ifa." O yẹ ki ẹ maa fi iya jẹ àwọn to ba tako ofin iṣẹ yin - Ileeṣẹ Ọlọpaa ipinlẹ Ogun Ki eeyan to le jẹ Babalawo, mo ro pe o gbọdọ kọ iṣẹ yẹn nibi kan, eeyan ko le ji lọjọ kan, ko sọ pe Babalawo loun, nitori pe eeyan ko le deede ji lọjọ kan lati sọ pe ọlọpaa loun, lai gba ile-ẹkọ ọlọpaa kankan kọja, aṣiri rẹ yoo tu nibi imura rẹ, ti a si maa n fi ọwọ ofin mu iru wọn. Iya to ba si yẹ ko jẹ iru ẹni bẹẹ ni ile-ẹjọ mmaa fi jẹ ẹ. Bi awa ba le maa mu awọn to jẹ ayederu ọlọpaa, ko si ohun to da awọn Babalawo duro lati maa fi ọwọ ofin mu awọn to jẹ ayederu laaarin wọn. Ẹ pe ẹni to ba pe ara rẹ ni Babalawo lati beere ibi to ti kọ iṣẹ tiẹ, ati Babalawo to kọ ọ niṣẹ. Awọn ayederu yii ni wọn n ba iṣẹ ti ẹ n ṣe jẹ fun un yin. Wọn mọ pe awọn ko lorukọ, ṣugbọn wọn n wa ọn alati ba orukọ olorukọ jẹ lasan ni.


Ẹ pe ẹni to ba pe ara rẹ ni Babalawo lati beere ibi to ti kọ iṣẹ tiẹ, ati Babalawo to kọ ọ niṣẹ. Awọn ayederu yii ni wọn n ba iṣẹ ti ẹ n ṣe jẹ fun un yin. Wọn mọ pe awọn ko lorukọ, ṣugbọn wọn n wa ọn alati ba orukọ olorukọ jẹ lasan ni. Laipẹ yii la ri awọn ọmọ keekeeke ti wọn lawọn fẹẹ ṣoogun owo, wọn lawọn rii lori ẹrọ ayelujara ti fesibuuku ni, a ṣe iwadii, a si ba bẹẹ lotitọ. Bo tilẹ jẹ pe wọn ti gbe kinni naa kuro lori fesibuuku, sibẹ bi aja wọn ba pe ogun ọdun laye, ẹran ogun ni gbogbo wọn nitori pe ọwọ yoo tẹ wọn. Iru awọn wọnyi ni wọn n ba iṣẹ Babalawo jẹ.


Laipẹ yii la ri awọn ọmọ keekeeke ti wọn lawọn fẹẹ ṣoogun owo, wọn lawọn rii lori ẹrọ ayelujara ti fesibuuku ni, a ṣe iwadii, a si ba bẹẹ lotitọ. Bo tilẹ jẹ pe wọn ti gbe kinni naa kuro lori fesibuuku, sibẹ bi aja wọn ba pe ogun ọdun laye, ẹran ogun ni gbogbo wọn nitori pe ọwọ yoo tẹ wọn. Iru awọn wọnyi ni wọn n ba iṣẹ Babalawo jẹ. Eeyan kan le fi gbogbo ẹnu sọ pe oun n bọ lati ọdọ Aafa oun ni, ki ẹlomiran sọ pe oun n bọ lati ọdọ Pasitọ oun ni, ẹ ko le ri eeyan ko sọ pe oun n bọ lati ọdọ Babalawo oun ni. Idi ni pe wọn ti n fi oju eeyan buruku wo gbogbo awọn to jẹ Babalawo ni, ko si yẹ ko ri bẹẹ. Nitori ọlaju ati igbalode la ṣe da ẹgbẹ silẹ Oludasilẹ ẹgbẹ naa, Oloye Ifadimeji Jegbe Biobaku nigba to n sọ idi to fi da ẹgbẹ naa silẹ labẹ ofin sọ pe "Ẹsin Ifa jẹ ẹsin to ti wa lati ọjọ to ti pẹ, ki wọn to o mu awọn ẹsin miran wa.


Eeyan kan le fi gbogbo ẹnu sọ pe oun n bọ lati ọdọ Aafa oun ni, ki ẹlomiran sọ pe oun n bọ lati ọdọ Pasitọ oun ni, ẹ ko le ri eeyan ko sọ pe oun n bọ lati ọdọ Babalawo oun ni. Idi ni pe wọn ti n fi oju eeyan buruku wo gbogbo awọn to jẹ Babalawo ni, ko si yẹ ko ri bẹẹ. Nitori ọlaju ati igbalode la ṣe da ẹgbẹ silẹ Oludasilẹ ẹgbẹ naa, Oloye Ifadimeji Jegbe Biobaku nigba to n sọ idi to fi da ẹgbẹ naa silẹ labẹ ofin sọ pe "Ẹsin Ifa jẹ ẹsin to ti wa lati ọjọ to ti pẹ, ki wọn to o mu awọn ẹsin miran wa. Awọn to tẹ ilu Ẹgba do ti pese ara wọn silẹ nipa imọ lẹka ohun gbogbo. "Awọn ti a ba iṣẹ yii lọwọ wọn ko ronu lati fi ẹgbẹ naa lelẹ labẹ ofin lọdọ ijọba nigba naa. Ṣugbọn awọn ọlaju to n ṣẹlẹ lakoko yii jẹ ka ronu nipa ọn ati ijọba le fi tẹwọ gba wa.


Awọn to tẹ ilu Ẹgba do ti pese ara wọn silẹ nipa imọ lẹka ohun gbogbo. "Awọn ti a ba iṣẹ yii lọwọ wọn ko ronu lati fi ẹgbẹ naa lelẹ labẹ ofin lọdọ ijọba nigba naa. Ṣugbọn awọn ọlaju to n ṣẹlẹ lakoko yii jẹ ka ronu nipa ọn ati ijọba le fi tẹwọ gba wa. "Ọdun 2019 la fi orukọ yii silẹ labẹ ofin nipasẹ ẹni to jẹ Oluwo Onifa Ẹgba lonii, Oloye Ifagbeminiyi Atanda Baoku." O wa rawọ ẹbẹ si gbogbo ọmọ ẹgbẹ naa lati ṣiṣẹ takuntakun gbe orukọ ẹgbẹ naa larugẹ, ki ijọba le fun wọn ni ọlude ti wọn n beere fun lati ọjọ pipẹ. Alake ilẹ Ẹgba, Ọba Adedọtun Arẹmu Gbadebọ; Olubara tilu Ibara, Ọba Jacob Ọmọlade; Alawọ Erin ilu Ẹgba, Oloye Nurudeen Ọlalẹyẹ to jẹ aṣoju awọn Babalawo lọdọ ijọba ipinlẹ Ogun atawọn agba oloye lo wa nibi eto yii.


"Ọdun 2019 la fi orukọ yii silẹ labẹ ofin nipasẹ ẹni to jẹ Oluwo Onifa Ẹgba lonii, Oloye Ifagbeminiyi Atanda Baoku." O wa rawọ ẹbẹ si gbogbo ọmọ ẹgbẹ naa lati ṣiṣẹ takuntakun gbe orukọ ẹgbẹ naa larugẹ, ki ijọba le fun wọn ni ọlude ti wọn n beere fun lati ọjọ pipẹ. Alake ilẹ Ẹgba, Ọba Adedọtun Arẹmu Gbadebọ; Olubara tilu Ibara, Ọba Jacob Ọmọlade; Alawọ Erin ilu Ẹgba, Oloye Nurudeen Ọlalẹyẹ to jẹ aṣoju awọn Babalawo lọdọ ijọba ipinlẹ Ogun atawọn agba oloye lo wa nibi eto yii. Awọn ọga agba ileeṣẹ eleto aabo So Safe, Sifu Difẹnsi, PCRC, Amọtẹkun ati aṣoju ijọba ipinlẹ Ogun lọrọ eto aabo ko gbẹyin nibi eto naa.


Awọn ọga agba ileeṣẹ eleto aabo So Safe, Sifu Difẹnsi, PCRC, Amọtẹkun ati aṣoju ijọba ipinlẹ Ogun lọrọ eto aabo ko gbẹyin nibi eto naa.


Alaafin Oyo: Àwọn onílù mí ló ń tú àṣírí ìkà èèyàn tó bá wọ ààfin mi- Aláàfin

Wo ohun ti Oba Lamidi Adeyemi sọ nipa awọn Oniluu rẹ nigba aye Kabiesi. Ojọ́ Abameta, ọjọ́ kẹtalelogun, oṣu kẹrin ọdun 2022 ni Oba Atanda Lamidi Adeyemi Keta lọ darapọ mọ́ àwọn Babba Nla rẹ̀. Alaafin ilu Oyo, Ọba Lamidi Olayiwola Adeyemi kẹta ti sọ pe, awọn onilu ni afin oun lo maa n ta oun lolobo ti ẹni ibi tabi ọdalẹ ba wọle tọ oun. Alaafin lo sọ ọrọ naa ninu ifọrọwerọ pẹlu ileeṣẹ iroyin abẹle ede Yoruba kan. O ni "Gbogbo eeyan lo mọ pe aafin yii jẹ ibi aṣa ati iṣe, ti ẹ ba ri ti awọn onilu ba n lu ilu wọn ninu aafin, oriṣiriṣi nnkan ni ilu naa n tumọ si." Kabiesi ni, "Fun apẹrẹ, ti eeyan buburu kan tabi ọdalẹ ba bami lalejo ni aafin mi, awọn onilu yoo fi ilu wọn ki mi nilọ, bo tilẹ jẹ pe ẹni naa ko ni mọ oun ti ilu naa n sọ, ṣugbọn o ye mi." Ọba Adeyemi ni "Gẹgẹ bi olori gbogbo awọn Ọba ilẹ Yoruba, mo maa sa ipa mi lati gbe ede, aṣa ati iṣe Yoruba leke, nitori o dabi pe o ti n di ohun igbagbe."


Alaafin lo sọ ọrọ naa ninu ifọrọwerọ pẹlu ileeṣẹ iroyin abẹle ede Yoruba kan. O ni "Gbogbo eeyan lo mọ pe aafin yii jẹ ibi aṣa ati iṣe, ti ẹ ba ri ti awọn onilu ba n lu ilu wọn ninu aafin, oriṣiriṣi nnkan ni ilu naa n tumọ si." Kabiesi ni, "Fun apẹrẹ, ti eeyan buburu kan tabi ọdalẹ ba bami lalejo ni aafin mi, awọn onilu yoo fi ilu wọn ki mi nilọ, bo tilẹ jẹ pe ẹni naa ko ni mọ oun ti ilu naa n sọ, ṣugbọn o ye mi." Ọba Adeyemi ni "Gẹgẹ bi olori gbogbo awọn Ọba ilẹ Yoruba, mo maa sa ipa mi lati gbe ede, aṣa ati iṣe Yoruba leke, nitori o dabi pe o ti n di ohun igbagbe." Kabiesi tẹsiwaju pe "Ti ẹ ba ṣakiyesi, ẹ o ri pe mi o fi ọwọ yẹpẹrẹ mu ọrọ aṣọ wiwọ, bi a ṣe n ki ni ati ede Yoruba." Ọba alaye naa pari ọrọ rẹ pe o yẹ ki awọn ọmọ ilẹ Yoruba ṣe ara wọn ni oṣuṣu ọwọ gẹgẹ bi ọmọ iya kan , ki wọn ma si jẹ ki eto oṣelu oin wọn niya. Lẹyin naa lo ṣeleri pe oun yoo tẹsiwaju lati maa gbe aṣa ati iṣe Yoruba ga, ko ma ba parun.


Kabiesi tẹsiwaju pe "Ti ẹ ba ṣakiyesi, ẹ o ri pe mi o fi ọwọ yẹpẹrẹ mu ọrọ aṣọ wiwọ, bi a ṣe n ki ni ati ede Yoruba." Ọba alaye naa pari ọrọ rẹ pe o yẹ ki awọn ọmọ ilẹ Yoruba ṣe ara wọn ni oṣuṣu ọwọ gẹgẹ bi ọmọ iya kan , ki wọn ma si jẹ ki eto oṣelu oin wọn niya. Lẹyin naa lo ṣeleri pe oun yoo tẹsiwaju lati maa gbe aṣa ati iṣe Yoruba ga, ko ma ba parun.


Ooni Ife's New Princess: Ooni Ogunwusi ní òun nífẹ̀ẹ́ ìyá tó bí ọmọbìnrin náà púpọ̀

"Ọmọọbabinrin Adebunkunmi Adeifẹ pe ọdun kan loni. Ọlọrun ọba yoo fun ọ ni ẹmi gigun lati ṣe rere laye. O n mu mi ranti iya mi to ti jade laye, nitori aworan rẹ lo jẹ. Mo nifẹ rẹ pupọ Mama Adebuks." Ọrọ ikini ku ọjọ ibi yii ti Ọọni ile Ifẹ, Ọba Adeyẹyẹ Ẹniitan Ogunwusi, Ọjaja keji fi ki ọmọdebinrin jojolo kan lori oju opo ayelujara Instagram rẹ. Ilana ti ikinni yii gba, lo ti n mu ki ọpọ ẹnu maa kun Kabiyesi Ọọni Adimula, olori ade gbogbo bayii pe, lẹyin o rẹyin, baba ti fi oju ọkan lara awọn eso rẹ han lati ọdọ obinrin miran.


Mo nifẹ rẹ pupọ Mama Adebuks." Ọrọ ikini ku ọjọ ibi yii ti Ọọni ile Ifẹ, Ọba Adeyẹyẹ Ẹniitan Ogunwusi, Ọjaja keji fi ki ọmọdebinrin jojolo kan lori oju opo ayelujara Instagram rẹ. Ilana ti ikinni yii gba, lo ti n mu ki ọpọ ẹnu maa kun Kabiyesi Ọọni Adimula, olori ade gbogbo bayii pe, lẹyin o rẹyin, baba ti fi oju ọkan lara awọn eso rẹ han lati ọdọ obinrin miran. Bi ẹ ko ba ni gbagbe, ni ipari ọdun to kọja ni Yeyelua ilẹ Yoruba to jẹ olori laafin Oodua, Olori Naomi Silẹkunọla Ogunwusi gba oju opo Instagram lọ, lati ke gbajare sita pe oun n fi Kabiyesi Ọọniriṣa silẹ nitori awọn idi kan tabi omiran. Lara awọn idi ti Olori Naomi ka silẹ nigba naa ni pe Kabiyesi n huwa ṣekuṣẹyẹ nitori pe iyatọ wa ninu iwa to n hu ninu ile ati eyi to n hu ti gbogbo agbaye mọ pẹlu rẹ. Ẹ ma gbagbe pe ṣaaju didori itẹ Ọọni Adimula, ni o ti kọkọ bi ọmọbinrin kan nigba ewe rẹ, ki olori Silẹkunọla to wa bi ọmọkunrin fun un.


Bi ẹ ko ba ni gbagbe, ni ipari ọdun to kọja ni Yeyelua ilẹ Yoruba to jẹ olori laafin Oodua, Olori Naomi Silẹkunọla Ogunwusi gba oju opo Instagram lọ, lati ke gbajare sita pe oun n fi Kabiyesi Ọọniriṣa silẹ nitori awọn idi kan tabi omiran. Lara awọn idi ti Olori Naomi ka silẹ nigba naa ni pe Kabiyesi n huwa ṣekuṣẹyẹ nitori pe iyatọ wa ninu iwa to n hu ninu ile ati eyi to n hu ti gbogbo agbaye mọ pẹlu rẹ. Ẹ ma gbagbe pe ṣaaju didori itẹ Ọọni Adimula, ni o ti kọkọ bi ọmọbinrin kan nigba ewe rẹ, ki olori Silẹkunọla to wa bi ọmọkunrin fun un. Nigba ti BBC yoo tun fimu finlẹ kaakiri ayelujara, a kan lu oju opo @abikejagaban nibi ti ikini ku ọjọ ibi ti jade fun ọmọọbabinrin to pe ọdun kan yii. Abike Jagaban wa kọ ẹkunrẹrẹ orukọ ọmọbabinrin naa, ti wọn pe ni Ọmọọbabinrin Adebunkunmi Adeifẹ Ogunwusi...Ọmọọba Ogunwusi Ọjaja II" Bi o tilẹ jẹ wi pe ko tii si atẹjade kan pato lati ile Oodua, tii ṣe aafin Ile Ifẹ pe Ooni ti fẹ iyawo miran, ọpọ ti woye rẹ pe o ṣeeṣe ki eyi kun ara idi ti Olori Naomi Silẹkunọla Ogunwusi fi digba di agbọn rẹ fi aafin silẹ lẹyin to kede rẹ lori ayelujara.


Nigba ti BBC yoo tun fimu finlẹ kaakiri ayelujara, a kan lu oju opo @abikejagaban nibi ti ikini ku ọjọ ibi ti jade fun ọmọọbabinrin to pe ọdun kan yii. Abike Jagaban wa kọ ẹkunrẹrẹ orukọ ọmọbabinrin naa, ti wọn pe ni Ọmọọbabinrin Adebunkunmi Adeifẹ Ogunwusi...Ọmọọba Ogunwusi Ọjaja II" Bi o tilẹ jẹ wi pe ko tii si atẹjade kan pato lati ile Oodua, tii ṣe aafin Ile Ifẹ pe Ooni ti fẹ iyawo miran, ọpọ ti woye rẹ pe o ṣeeṣe ki eyi kun ara idi ti Olori Naomi Silẹkunọla Ogunwusi fi digba di agbọn rẹ fi aafin silẹ lẹyin to kede rẹ lori ayelujara.


Alaafin Oyo's life and times in picture: Nínú àwòràn, wo ìgbà ayé Alaafin Oyo Ọba Lamidi Adeyemi Atanda

Mọ̀ síí nipa bi Kabiesi Adeyemi se dàgbà ninu aworan nibi.


Oba Lamidi Adeyemi: Aláàfin àkọ́kọ́ tí yóò lo ọdún méjìlélàádọ́ta lórí ìtẹ́

Yoruba ni ori ti yoo dade, ko ni ṣe alai dade, ọrun ti yoo si lo ejigbara ilẹkẹ, ko ni ṣalai lo ó, ibadi ti yoo lo mọsaji, aṣọ ọba to jinna koro koro, ko kuku ni ṣe alai lo. Bẹẹ ni ọrọ Ọba Lamidi Olayiwola Adeyemi kẹta rí,ẹni ti ori gbe de ipo awọn baba rẹ leyin ọpọ ifigagbaga laarin awọn ọmọ oye to le ni mẹwa, ti wọn dìjọ du ipo. Ọjọ nla si ni ọjọ Kẹrinla osu Kinni ọdun 1971 ti atọbatẹlẹ ko to jọba, Lamidi Atanda Olayiwola Adeyemi gori itẹ awọn baba nla rẹ. Gomina ologun nigba naa to ti di oloogbe, Ajagunfẹyinti Robert Adeyinka Adebayo si lo gbe ọpa asẹ le lọwọ gẹgẹ bii Alaafin Ọyọ. Ọmọ ọba ni Lamidi Atanda, baba rẹ si ni Alaafin Adeniran Adeyemi, koda, ọmọ ọmọ ọba tun ni pẹlu nitori baba to bi baba rẹ, Alaafin Alowolodu Adeyemi naa jẹ Alaafin. Amọ sibẹsibẹ, eyi ko ni ki o ma figa gbaga pẹlu awọn ọmọ oye yoku to fẹ jọba nikete ti Alaafin Gbadegesin Ladigbolu keji waja lọdun 1970.


Gomina ologun nigba naa to ti di oloogbe, Ajagunfẹyinti Robert Adeyinka Adebayo si lo gbe ọpa asẹ le lọwọ gẹgẹ bii Alaafin Ọyọ. Ọmọ ọba ni Lamidi Atanda, baba rẹ si ni Alaafin Adeniran Adeyemi, koda, ọmọ ọmọ ọba tun ni pẹlu nitori baba to bi baba rẹ, Alaafin Alowolodu Adeyemi naa jẹ Alaafin. Amọ sibẹsibẹ, eyi ko ni ki o ma figa gbaga pẹlu awọn ọmọ oye yoku to fẹ jọba nikete ti Alaafin Gbadegesin Ladigbolu keji waja lọdun 1970. Àwọn ìtàn mánigbàgbé tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí: Yoruba ni ajise bi Ọyọ laa ri, Ọyọ kii se bi baba ẹni kọọkan, a si lee ni asamọ yii faramọ ninu ilana igbe aye Oba Lamidi Olayiwola Adeyemi Kẹta ba ba wo isesi rẹ lori oye. Oba Adeyemi ko to jọba jẹ osisẹ adojutofo ati akansẹ to dantọ, to si ni iriri ba se n se akoso eyi to wulo pupọ fun lasiko to di ọba alaye. Tẹ ba si fẹ mọ siwaju si nipa itan igbe aye Ọba Adeyemi, ẹ ka itan igbe aye rẹ nibi lati mọ bo se lo aye rẹ ko to jọba ati bo se dori oye.


Àwọn ìtàn mánigbàgbé tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí: Yoruba ni ajise bi Ọyọ laa ri, Ọyọ kii se bi baba ẹni kọọkan, a si lee ni asamọ yii faramọ ninu ilana igbe aye Oba Lamidi Olayiwola Adeyemi Kẹta ba ba wo isesi rẹ lori oye. Oba Adeyemi ko to jọba jẹ osisẹ adojutofo ati akansẹ to dantọ, to si ni iriri ba se n se akoso eyi to wulo pupọ fun lasiko to di ọba alaye. Tẹ ba si fẹ mọ siwaju si nipa itan igbe aye Ọba Adeyemi, ẹ ka itan igbe aye rẹ nibi lati mọ bo se lo aye rẹ ko to jọba ati bo se dori oye. Gẹgẹ ba se mọ pe ipo pataki ni ipo Alaafin ninu itan Yoruba, to si se asaaju ninu odiwọn ipo awọn oriade nilẹ kaarọ Oojire. Ko si si ọba alaye ti yoo ni bawo ni ti Alaafin se jẹ nitori odu nla ni, kii se aimọ fun oloko, ko si si ẹni ti yoo kọ iyan rẹ, ti ko ni fi ewe boo. Ta ba si n sọrọ nipa ọla, iyi ati ẹyẹ, a le sapejuwe  Alaafin Adeyemi bi ọba alade to n fi ọla wu ni, ẹni to jẹ atọbatẹlẹ, ko to jọba.


Gẹgẹ ba se mọ pe ipo pataki ni ipo Alaafin ninu itan Yoruba, to si se asaaju ninu odiwọn ipo awọn oriade nilẹ kaarọ Oojire. Ko si si ọba alaye ti yoo ni bawo ni ti Alaafin se jẹ nitori odu nla ni, kii se aimọ fun oloko, ko si si ẹni ti yoo kọ iyan rẹ, ti ko ni fi ewe boo. Ta ba si n sọrọ nipa ọla, iyi ati ẹyẹ, a le sapejuwe  Alaafin Adeyemi bi ọba alade to n fi ọla wu ni, ẹni to jẹ atọbatẹlẹ, ko to jọba. Ko si yẹ ko ya ẹnikẹni lẹnu pe ọba to lọla, niyi ati ẹyẹ yii lo aadọta ọdun lori oye eyi to mu agbega nla ba agbegbe rẹ. O si yẹ ko ye wa pe ohun aseyọri gbaa ni ki ọba alade kan lo aadọta ọdun lori oye, bẹẹ si ni ko si ni akọsilẹ pe Alaafin kankan lati ẹyin wa lo aadọta ọdun nipo. Amọ ka ba le mọ bi ẹyẹ yii se pọ to fun Ọba Adeyemi gẹgẹ bi Alaafin akọkọ ti yoo lo aadọta ọdun nipo, o yẹ ka woju wẹyin wo iye ọdun ti diẹ lara awọn baba nla rẹ to jẹ Alaafin lo, to fẹ ẹ sun mọ adota ọdun.


Ko si yẹ ko ya ẹnikẹni lẹnu pe ọba to lọla, niyi ati ẹyẹ yii lo aadọta ọdun lori oye eyi to mu agbega nla ba agbegbe rẹ. O si yẹ ko ye wa pe ohun aseyọri gbaa ni ki ọba alade kan lo aadọta ọdun lori oye, bẹẹ si ni ko si ni akọsilẹ pe Alaafin kankan lati ẹyin wa lo aadọta ọdun nipo. Amọ ka ba le mọ bi ẹyẹ yii se pọ to fun Ọba Adeyemi gẹgẹ bi Alaafin akọkọ ti yoo lo aadọta ọdun nipo, o yẹ ka woju wẹyin wo iye ọdun ti diẹ lara awọn baba nla rẹ to jẹ Alaafin lo, to fẹ ẹ sun mọ adota ọdun. Akọsilẹ fi ye wa pe Alaafin to fẹ sunmọ aadọta ọdun lori oye lẹyin Ọba Adeyemi ni Alaafin Siyanbola Ladigbolu to jọba laarin ọdun 1911 si 1944, ẹni to lo ọdun mẹtalelọgbọn nipo. Bakan naa ni Oba Alowolodu Adeyemi Kinni, tii se baba fun baba Oba Adeyemi naa jọba laarin ọdun 1876 si 1905, to si lo ọdun mọkandinlọgbọn lori oye. Oba Atobatele Arugba naa jọba laarin ọdun 1837 si 1859, to si lo ọdun mejilelogun nipo.


Akọsilẹ fi ye wa pe Alaafin to fẹ sunmọ aadọta ọdun lori oye lẹyin Ọba Adeyemi ni Alaafin Siyanbola Ladigbolu to jọba laarin ọdun 1911 si 1944, ẹni to lo ọdun mẹtalelọgbọn nipo. Bakan naa ni Oba Alowolodu Adeyemi Kinni, tii se baba fun baba Oba Adeyemi naa jọba laarin ọdun 1876 si 1905, to si lo ọdun mọkandinlọgbọn lori oye. Oba Atobatele Arugba naa jọba laarin ọdun 1837 si 1859, to si lo ọdun mejilelogun nipo. Bakan naa ni Alaafin Adeniran Adeyemi keji, tii se baba ọba Lamidi Adeyemi, ẹni to jọba laarin ọdun 1945 si 1955, to si lo ọdun mẹwa pere lori oye, ki wọn to yọ nipo. O si daju pe aye ti ẹsin Oba Adeniran Adeyemi ko jẹ, ti wọn fi yọwọ rẹ ninu awo, ni iru idi rẹ, tii se ọmọ rẹ n jẹ lori aleefa. A si le se apejuwe Ọba Lamidi Adeyemi bii oloriire, ti Ọlọrun gba fun, to si ri aanu pupọ gba.


Bakan naa ni Alaafin Adeniran Adeyemi keji, tii se baba ọba Lamidi Adeyemi, ẹni to jọba laarin ọdun 1945 si 1955, to si lo ọdun mẹwa pere lori oye, ki wọn to yọ nipo. O si daju pe aye ti ẹsin Oba Adeniran Adeyemi ko jẹ, ti wọn fi yọwọ rẹ ninu awo, ni iru idi rẹ, tii se ọmọ rẹ n jẹ lori aleefa. A si le se apejuwe Ọba Lamidi Adeyemi bii oloriire, ti Ọlọrun gba fun, to si ri aanu pupọ gba. Kii se pe a sọ asọdun ta ba ni idagbasoke alailẹgbẹ ba ilu Ọyọ lati aadọta ọdun ti Lamidi Adeyemi ti wa lori itẹ bii Alaafin Ọyọ. Awọn ileesẹ nla nla, ileesẹ alabọde atawọn ileesẹ kereje kereje lo ti lalẹ hu nilu Ọyọ lẹyin ti Ọba Adeyemi di Alaafin. Bakan naa ni eto igbayegbadun buyaari si nilu naa, to jẹ ilu to dakẹ jẹjẹ tẹlẹ ki Alaafin yii to debẹ.


Kii se pe a sọ asọdun ta ba ni idagbasoke alailẹgbẹ ba ilu Ọyọ lati aadọta ọdun ti Lamidi Adeyemi ti wa lori itẹ bii Alaafin Ọyọ. Awọn ileesẹ nla nla, ileesẹ alabọde atawọn ileesẹ kereje kereje lo ti lalẹ hu nilu Ọyọ lẹyin ti Ọba Adeyemi di Alaafin. Bakan naa ni eto igbayegbadun buyaari si nilu naa, to jẹ ilu to dakẹ jẹjẹ tẹlẹ ki Alaafin yii to debẹ. Fun awọn onwoye ohun to n lọ lawujọ, alaafin kii fi ọrọ asa sere, ta si le ni o kogiri mọ ojuse rẹ bi ọba alaye lati ri daju pe awọn asa, ise ati ede wa ko lọ sokun igbagbe. Ẹni ti itan ko ba si ye, to ba tọ Alaafin lọ, oye yoo ye kedere nipa ohun to ba fẹ mọ, ti ọba alaye naa si jẹ iwuri fun ọpọ ọmọ Yoruba, paapaa lasiko to ba n hu awọn itan manigbagbe jade. Yatọ si eyi, ipa kekere kọ ni Adeyemi n ko si idagbasoke orilẹede Naijiria, to si maa n kopa ti kii se keremi si awọn ohun to n lọ lorilẹede yii.


Fun awọn onwoye ohun to n lọ lawujọ, alaafin kii fi ọrọ asa sere, ta si le ni o kogiri mọ ojuse rẹ bi ọba alaye lati ri daju pe awọn asa, ise ati ede wa ko lọ sokun igbagbe. Ẹni ti itan ko ba si ye, to ba tọ Alaafin lọ, oye yoo ye kedere nipa ohun to ba fẹ mọ, ti ọba alaye naa si jẹ iwuri fun ọpọ ọmọ Yoruba, paapaa lasiko to ba n hu awọn itan manigbagbe jade. Yatọ si eyi, ipa kekere kọ ni Adeyemi n ko si idagbasoke orilẹede Naijiria, to si maa n kopa ti kii se keremi si awọn ohun to n lọ lorilẹede yii. Bẹẹ ba si gbagbe, ọpọ lẹta ni Alaafin maa n kọ si awọn adari to ba wa nipo boya labẹ ijọba apapọ ni abi lawọn ipinlẹ. O yẹ kẹ ranti lẹta to kọ si aarẹ Muhammadu Buhari lati jẹ ko mọ bi ori se n ta araalu si nipa ọrọ aje to dagun ati eto aabo to mẹhẹ, eyi to lapa rere. Bakan naa ni Alaafin tun da si ọrọ aawọ ija agba to n waye nipinlẹ Ekiti, to si kọ lẹta si gomina ipinlẹ naa, Kayode Fayemi, lati pe akiyesi rẹ si ọrọ naa ati ọna atunse nipa rẹ.


Bẹẹ ba si gbagbe, ọpọ lẹta ni Alaafin maa n kọ si awọn adari to ba wa nipo boya labẹ ijọba apapọ ni abi lawọn ipinlẹ. O yẹ kẹ ranti lẹta to kọ si aarẹ Muhammadu Buhari lati jẹ ko mọ bi ori se n ta araalu si nipa ọrọ aje to dagun ati eto aabo to mẹhẹ, eyi to lapa rere. Bakan naa ni Alaafin tun da si ọrọ aawọ ija agba to n waye nipinlẹ Ekiti, to si kọ lẹta si gomina ipinlẹ naa, Kayode Fayemi, lati pe akiyesi rẹ si ọrọ naa ati ọna atunse nipa rẹ. Tun wẹ, ọpọ awọn gomina oloselu ati ti ologun to ti jẹ nipinlẹ Ọyọ lo mọ ipa ribi ribi ti Alaafin ko lati jẹ ki isejọba wọn se aseyọri. A si le sọ pe Ọba Lamidi Olayiwola Adeyemi ti sisẹ pọ pẹlu awọn gomina to to mọkanlelogun lati ri si idagbasoke ipinlẹ Ọyọ. Awọn gomina ti Alaafin Adeyemiri ibẹrẹ ati opin saa wọn nipo: A le sọ pe Ọba Adeyẹmi ri aye wa ni gbogbo ọna nitori gbogbo ohun ti eeyan maa n gbe ile aye se, ni Alaafin ti se ni aseyọri.


Tun wẹ, ọpọ awọn gomina oloselu ati ti ologun to ti jẹ nipinlẹ Ọyọ lo mọ ipa ribi ribi ti Alaafin ko lati jẹ ki isejọba wọn se aseyọri. A si le sọ pe Ọba Lamidi Olayiwola Adeyemi ti sisẹ pọ pẹlu awọn gomina to to mọkanlelogun lati ri si idagbasoke ipinlẹ Ọyọ. Awọn gomina ti Alaafin Adeyemiri ibẹrẹ ati opin saa wọn nipo: A le sọ pe Ọba Adeyẹmi ri aye wa ni gbogbo ọna nitori gbogbo ohun ti eeyan maa n gbe ile aye se, ni Alaafin ti se ni aseyọri. O ni ẹmi gigun, o ni alaafin, Ọ́ba Adeyemi tun lowo, o lọla, o ni gbajumọ, bakan naa lo n sọla ni agbala rẹ pẹlu awọn orekelẹwa obinrin, to si tun jẹ alayelugba ti awọn ọba ẹgbẹ rẹ n wari fun. BBC Yoruba wa n ba Ọba Lamidi Olayiwola Atanda Adeyemi Alowolodu yọ ayọ aadọta ọdun rẹ lori itẹ, ta si n gbadura pe ade yoo pẹ lori, bata yoo pẹ lẹsẹ, ẹsin ọba yoo si jẹ oko pẹ. Asẹ.


O ni ẹmi gigun, o ni alaafin, Ọ́ba Adeyemi tun lowo, o lọla, o ni gbajumọ, bakan naa lo n sọla ni agbala rẹ pẹlu awọn orekelẹwa obinrin, to si tun jẹ alayelugba ti awọn ọba ẹgbẹ rẹ n wari fun. BBC Yoruba wa n ba Ọba Lamidi Olayiwola Atanda Adeyemi Alowolodu yọ ayọ aadọta ọdun rẹ lori itẹ, ta si n gbadura pe ade yoo pẹ lori, bata yoo pẹ lẹsẹ, ẹsin ọba yoo si jẹ oko pẹ. Asẹ.


Yoruba kings that died recently: Alaafin, àti ọba ilẹ̀ Yorùbá márùn-ún mìí tó wàjà láàrin oṣù márùn-ùn péré

Gbogbo awọn ọmọ ilẹ kaarọ, o jiire, lo ti n sẹ lede lẹyin Alaafin ilu Oyo, to waja, Oba Lamidi Adeyemi. Oru mọju ọjọ Abamẹta, ọjọ kẹtalelogun, oṣu Kẹrin, ọdun 2022, ni Alaafin tẹri gbaṣọ, lẹni ọdun mẹtalelọgọrin. Ṣugbọn ṣaaju iku rẹ, ko din ni ọba alaye marun-un mii lo ti tẹrigbaṣọ laarin oṣu marun-un si asiko yii, ti iku wọn si n ka awọn ọmọ ilẹ Yoruba lara. Alaafin Oyo Oba Lamidi Adeyemi ti wàjà! Wo àwọn ǹkan tí o kò mọ̀ nípa Ọba Lamidi Adeyẹmi, òṣìṣẹ́ adójútòfò àti Abẹ̀ṣẹ́kùbíòjò tó wàjà Soun ti Ogbomoso, Oba Jimoh Oladunni Oyewumi Ọba, Alhaji Dr. Jimoh Oladunni Oyewumi, Ajagungbade Kẹta, rewalẹ aṣa, ni ọjọ aiku, ọjọ Kejila oṣu Kejila ọdun 2021 lẹni ọdun marundinlọgọrun. Ọdun 1926 ni wọn bi Soun si idile Bello Afolabi Oyewumi Ajagungbade II ati Ayaba Seliat Olatundun Oyewumi.


Alaafin Oyo Oba Lamidi Adeyemi ti wàjà! Wo àwọn ǹkan tí o kò mọ̀ nípa Ọba Lamidi Adeyẹmi, òṣìṣẹ́ adójútòfò àti Abẹ̀ṣẹ́kùbíòjò tó wàjà Soun ti Ogbomoso, Oba Jimoh Oladunni Oyewumi Ọba, Alhaji Dr. Jimoh Oladunni Oyewumi, Ajagungbade Kẹta, rewalẹ aṣa, ni ọjọ aiku, ọjọ Kejila oṣu Kejila ọdun 2021 lẹni ọdun marundinlọgọrun. Ọdun 1926 ni wọn bi Soun si idile Bello Afolabi Oyewumi Ajagungbade II ati Ayaba Seliat Olatundun Oyewumi. Oke Padre  ni St Patrick Primary School ni Soun ti ka ile ẹkọ alakọbẹr laarin ọdun 1932-1938. Ni 1938 Soun kawe ni Ogbomosho Peoples Institute to ti wa pada wa di Ogbomosho Grammar School. Soun ko ribi tẹsiwaju nidi ẹkọ rẹ eyi to mu ki o bẹrẹ iṣẹ aṣọ ofi eyi to gbe de awọn ilu bi Ilesa ati ibomiran.


Oke Padre  ni St Patrick Primary School ni Soun ti ka ile ẹkọ alakọbẹr laarin ọdun 1932-1938. Ni 1938 Soun kawe ni Ogbomosho Peoples Institute to ti wa pada wa di Ogbomosho Grammar School. Soun ko ribi tẹsiwaju nidi ẹkọ rẹ eyi to mu ki o bẹrẹ iṣẹ aṣọ ofi eyi to gbe de awọn ilu bi Ilesa ati ibomiran. Soun Ogbomoso da ileeṣẹ tirẹ silẹ to pe orukọ rẹ ni J.O Oyewumi and Co ni ọdun 1967. Ileeṣẹ yi gbooro debi pe Soun pẹka sidi ile tita ati eto inaju to si di gbajugbaja oniṣowo. Ọdun 1973 lo gun ori oye gẹgẹ bi Soun Ogbomoso to si lo ọdun mẹtadinlaadọta lori oye.


Soun Ogbomoso da ileeṣẹ tirẹ silẹ to pe orukọ rẹ ni J.O Oyewumi and Co ni ọdun 1967. Ileeṣẹ yi gbooro debi pe Soun pẹka sidi ile tita ati eto inaju to si di gbajugbaja oniṣowo. Ọdun 1973 lo gun ori oye gẹgẹ bi Soun Ogbomoso to si lo ọdun mẹtadinlaadọta lori oye. Olubadan ti ilẹ Ibadan, Oba Saliu Adetunji Oba Saliu Adetunji ti darapọ mọ awọn Baba nla rẹ ni ajule ọrun, lẹyin to ku si ilewosan aladani kan nilu Ibadan ni owurọ ọjọ Aiku, ọjọ keji, oṣu Kinni, ọdun 2022. Ẹni ọdun mẹtalelaaadọrun ni. Ọjọ kẹrin, oṣu Kẹta, ọdun 2016 ni wọn fi Ọba Adetunji jẹ gẹgẹ bi olubadan kọkanlelogoji.


Olubadan ti ilẹ Ibadan, Oba Saliu Adetunji Oba Saliu Adetunji ti darapọ mọ awọn Baba nla rẹ ni ajule ọrun, lẹyin to ku si ilewosan aladani kan nilu Ibadan ni owurọ ọjọ Aiku, ọjọ keji, oṣu Kinni, ọdun 2022. Ẹni ọdun mẹtalelaaadọrun ni. Ọjọ kẹrin, oṣu Kẹta, ọdun 2016 ni wọn fi Ọba Adetunji jẹ gẹgẹ bi olubadan kọkanlelogoji. Ọjọ kẹrindinlọgbọn, oṣu Kẹjọ, ọdun 1928 ni wọn bi Oloogbe Saliu Akanmu Adetunji ni agboole Adetunji, ni augbo Popoyemoja nilu Ibadan. Gẹgẹ bi eto ọba jijẹ nilẹ Ibadan, ọdun 1976 ni Saliu Akanmu Adetunji di Mogaji agboole Adetunji. Akasọ oye mẹtalogun lo gun ko to o di Olubadan lọdun 2016, lẹyin ti Oba Samuel Odulana waja.


Ọjọ kẹrindinlọgbọn, oṣu Kẹjọ, ọdun 1928 ni wọn bi Oloogbe Saliu Akanmu Adetunji ni agboole Adetunji, ni augbo Popoyemoja nilu Ibadan. Gẹgẹ bi eto ọba jijẹ nilẹ Ibadan, ọdun 1976 ni Saliu Akanmu Adetunji di Mogaji agboole Adetunji. Akasọ oye mẹtalogun lo gun ko to o di Olubadan lọdun 2016, lẹyin ti Oba Samuel Odulana waja. Gbajugbaja oniṣowo to n gbe rẹkọdu orin jade ni Oba Adetunji. Lara awọn olorin to gba ileeṣẹ Omo Aje Records jade ni Dauda Epo Akara, Tatalo Aremu, Amuda Agboluaje, Wasiu Ayinde K1, Jimoh Ayinla Anikura, ati bẹẹ bẹẹ lọ. Olowu ti Owu nipinlẹ Ogun, Oba Olusanya Dosunmu Amororo Keji papoda, ni ọjọ kejila, oṣu Kejila, ọdun 2021, lẹyin aisan ọlọjọ diẹ.


Gbajugbaja oniṣowo to n gbe rẹkọdu orin jade ni Oba Adetunji. Lara awọn olorin to gba ileeṣẹ Omo Aje Records jade ni Dauda Epo Akara, Tatalo Aremu, Amuda Agboluaje, Wasiu Ayinde K1, Jimoh Ayinla Anikura, ati bẹẹ bẹẹ lọ. Olowu ti Owu nipinlẹ Ogun, Oba Olusanya Dosunmu Amororo Keji papoda, ni ọjọ kejila, oṣu Kejila, ọdun 2021, lẹyin aisan ọlọjọ diẹ. Ọdun 2005 ni Oba Dosunmu jẹ ọba, lẹyin ti Oba Adisa Odeleye waja lọdun 2003. Oṣiṣẹ ijọba ni, to si jẹ gbajumọ agbohunsafẹfẹ. Oun lo jẹ olootu gbajugbaja ere agbelewo, Village Headmaster.