Adebayọ fi kun idajọ rẹ pe awọn oniduuro naa gbọdọ wa ni ipele owo-oṣu kẹjọ lẹnu iṣẹ ijọba, ki agbefọba si mọ adirẹsi ile ti wọn n gbe daadaa. Ṣugbọn o ni ki wọn kọkọ lọọ fi awọn mẹtẹẹta pamọ sọgba ẹwọn titi digba ti agbẹjọro wọn yoo ri ọna abayọ lori awọn oniduuro ti wọn fẹẹ lo.


Ẹ WOJU Ẹ: ẸNI TO PA TOLULỌPẸ  AFẸRONPILEENI-JAGUN REE O

Ileeṣẹ ologun ofurufu ilẹ wa ti kede, lọṣan-an yii, oruko ẹni to pa Tolulọpẹ Arotile, ọmọbinrin akọkọ to n fi ẹronpileeni jagun nilẹ wa. Ki i ṣe pe wọn darukọ ẹ lasan, Alaroye paapaa ti wa aworan rẹ jade. Aworan ẹ niyi, oruko rẹ si ni Nehemiah Adejoh. Alukoro agba fun ileeṣẹ ologun ofurufu ilẹ wa (Nigeria Air Force), Ibikunle Daramọla, lo kede orukọ̀ ati aworan Adejoh niluu Abuja. Daramọla ni Tolulọpẹ ti mọ awọn ọrẹ rẹ yii nigba ti wọn jọ n lọ si ileewe giramma ti awọn ologun ofurufu to n jẹ Air Force Secondary School to ti yi orukọ pada bayii di Air Force Comprehensive School ni Kaduna. O ni ileewe naa ni wọn jọ lọ.


Alukoro agba fun ileeṣẹ ologun ofurufu ilẹ wa (Nigeria Air Force), Ibikunle Daramọla, lo kede orukọ̀ ati aworan Adejoh niluu Abuja. Daramọla ni Tolulọpẹ ti mọ awọn ọrẹ rẹ yii nigba ti wọn jọ n lọ si ileewe giramma ti awọn ologun ofurufu to n jẹ Air Force Secondary School to ti yi orukọ pada bayii di Air Force Comprehensive School ni Kaduna. O ni ileewe naa ni wọn jọ lọ. Gẹgẹ bi alukoro naa ti wi, niṣe ni Nehemiah Adejoh, Igbẹkẹle Fọlọrunsọ ati Festus Gbayegun n wa mọto Kia Sorento kan bayii lọ, ni wọn ba sare kọja lara Tolulọpẹ nibi ti oun ti n rin lọ lodikeji ni tirẹ. Awọn mẹtẹẹta yii ki i ṣe ọmọ ogun ofurufu o, bẹe ni won ko gbe inu ọgba awọn ologun ofiurufu yii nigba ti wọn fi wa ni Kaduna yii, sifilian ni wọn, ita ni wọn ti n wa sileewe wọn. Ẹni kan ni wọn waa wo ninu ọgba awọn ọmọ ogun yii, Arabinrin Chioma Ugwu, iyawo ologun ofurufu ti wọn n pe ni Chukwuemeka Ugwu, ti oun n gbe ninu ọgba awọn ọmọ ogun yii.


Gẹgẹ bi alukoro naa ti wi, niṣe ni Nehemiah Adejoh, Igbẹkẹle Fọlọrunsọ ati Festus Gbayegun n wa mọto Kia Sorento kan bayii lọ, ni wọn ba sare kọja lara Tolulọpẹ nibi ti oun ti n rin lọ lodikeji ni tirẹ. Awọn mẹtẹẹta yii ki i ṣe ọmọ ogun ofurufu o, bẹe ni won ko gbe inu ọgba awọn ologun ofiurufu yii nigba ti wọn fi wa ni Kaduna yii, sifilian ni wọn, ita ni wọn ti n wa sileewe wọn. Ẹni kan ni wọn waa wo ninu ọgba awọn ọmọ ogun yii, Arabinrin Chioma Ugwu, iyawo ologun ofurufu ti wọn n pe ni Chukwuemeka Ugwu, ti oun n gbe ninu ọgba awọn ọmọ ogun yii. Bi wọn ti kọja lara Tolulọpe ni Adejoh ati awọn to ku da a mọ, ni Adejoh ba ki jia mọto si rifaasi, ki wọn le ba a ko too jade. Nibi to ti n sare rifaassi yii lo ti fi mọto kọlu Tolulọpẹ lati ẹyin, ti mọto naa si ti i ṣubu pẹlu agbara, nibẹ ni Tolu ti fori sọ okuta ti won fi da ọna naa. Yatọ siyẹn, mọto naa tun gun un lori, o si jẹ ko tubọ ṣeṣe si i. Daramọla ni lẹsẹkẹsẹ ni wọn ti sare gbe Tolulọpẹ lọ si ileewosan awọn ọmọ ogun ofurufu ninu ọgba nibẹ, nigba to si di aago marun-un ku iṣẹju mẹẹdogun, Tolulọpe jade laye.


Bi wọn ti kọja lara Tolulọpe ni Adejoh ati awọn to ku da a mọ, ni Adejoh ba ki jia mọto si rifaasi, ki wọn le ba a ko too jade. Nibi to ti n sare rifaassi yii lo ti fi mọto kọlu Tolulọpẹ lati ẹyin, ti mọto naa si ti i ṣubu pẹlu agbara, nibẹ ni Tolu ti fori sọ okuta ti won fi da ọna naa. Yatọ siyẹn, mọto naa tun gun un lori, o si jẹ ko tubọ ṣeṣe si i. Daramọla ni lẹsẹkẹsẹ ni wọn ti sare gbe Tolulọpẹ lọ si ileewosan awọn ọmọ ogun ofurufu ninu ọgba nibẹ, nigba to si di aago marun-un ku iṣẹju mẹẹdogun, Tolulọpe jade laye. Kia ni wọn ti mu awon mẹtẹẹta yii, wọn si ti wọn mọle. Ohun ti wọn kọkọ ṣe fun wọn loju ẹsẹ ni pe wọn ṣe tẹẹsi fun wọn lati tmọ boya wọn ti muti, ṣugbọn ko si oorun ọti lẹnu wọn. Ohun kan ti wọn pada ri ni pe Adejoh to wa mọto yi ko ni lansẹnsi ọkọ wiwa, o kan n wa mọto kiri ni tiẹ ni.


Kia ni wọn ti mu awon mẹtẹẹta yii, wọn si ti wọn mọle. Ohun ti wọn kọkọ ṣe fun wọn loju ẹsẹ ni pe wọn ṣe tẹẹsi fun wọn lati tmọ boya wọn ti muti, ṣugbọn ko si oorun ọti lẹnu wọn. Ohun kan ti wọn pada ri ni pe Adejoh to wa mọto yi ko ni lansẹnsi ọkọ wiwa, o kan n wa mọto kiri ni tiẹ ni. Alukoro awon ologun ofurufu naa sọ pe ẹjo yii ki i ṣe ti awon mọ, ẹjọ ọlọpaa ni, ileeṣe ologun ofurufu si ti taari rẹ si ọdọ wọn, awọn ọlopaa lo ku ti wọn yoo maa ba ẹjọ naa lọ.


Alukoro awon ologun ofurufu naa sọ pe ẹjo yii ki i ṣe ti awon mọ, ẹjọ ọlọpaa ni, ileeṣe ologun ofurufu si ti taari rẹ si ọdọ wọn, awọn ọlopaa lo ku ti wọn yoo maa ba ẹjọ naa lọ.


Ileeṣẹ agunbanirọ fiya jẹ mọkanla ninu wọn to n sa lẹnu iṣẹ

Ọlawale Ajao, Ibadan Yatọ si awọn meji to j’Ọlọrun nipe lasiko ti wọn n ṣiṣẹ sin ilẹ baba wọn lọwọ, mọkanla ninu awọn akẹkọọ-jade nileewe giga ti wọn ṣe ìsìnrúùlú wọn nipinlẹ Ọyọ ni ko le ba awọn ẹgbẹ wọn pari eto naa. Eyi ko ṣẹyin bi awọn NYSC, iyẹn ajọ to n ṣakoso eto ìsìnrúùlú nilẹ yii, ẹka ipinlẹ Ọyọ, ṣe fagi le iṣẹ ti awọn agunbanirọ ọhun ṣe fun odidi ọdun kan ti wọn lo nibi eto ọhun. Pẹlu igbesẹ yii, awọn agunbanirọ mọkọọkanla ọhun ko ni i le pada sile koowa wọn lasiko ti awọn yooku wọn ti pari eto ọlọdun kan ọhun, eyi ti wọn ṣe lati fi ṣiṣẹ sin Naijiria ti i ṣe ilẹ baba wọn. Nigba to n sọrọ nibi ayẹyẹ aṣekagba ìṣí keji, ìsọ̀rí keji awọn agunbanirọ ọdun 2020 yii ti wọn ṣẹṣẹ pari ìsìnrúùlú wọn ni ipinlẹ Ọyọ, Adari ajọ naa, Abilekọ Grace Ogbuogebe, sọ pe niṣe lawọn mọkọọkanla naa maa tun isinruulu wọn ṣe fun odidi ọdun kan. Idi ni pe wọn n sa lẹnu iṣẹ, bẹẹ ni wọn tapa si awọn ofin ati ilana ajọ NYSC mi-in lasiko ti wọn n ṣiṣẹ sin ilẹ baba wọn lọwọ. Awọn akẹkọọ-jade kaakiri awọn ileewe giga ilẹ yii ti wọn jẹ ẹgbẹrun meji ati ẹẹdẹgbẹrun o le meji (2,892) ni wọn kopa ninu eto yii gẹgẹ bi ọga wọn ṣe fidi ẹ mulẹ. Gẹgẹ bo ṣe sọ, ẹẹdẹgbẹjọ ati mẹẹẹdọgbọn (1,525) ninu awọn to ṣẹṣẹ sin ilẹ baba wọn tan yii ni wọn jẹ obinrin.


Nigba to n sọrọ nibi ayẹyẹ aṣekagba ìṣí keji, ìsọ̀rí keji awọn agunbanirọ ọdun 2020 yii ti wọn ṣẹṣẹ pari ìsìnrúùlú wọn ni ipinlẹ Ọyọ, Adari ajọ naa, Abilekọ Grace Ogbuogebe, sọ pe niṣe lawọn mọkọọkanla naa maa tun isinruulu wọn ṣe fun odidi ọdun kan. Idi ni pe wọn n sa lẹnu iṣẹ, bẹẹ ni wọn tapa si awọn ofin ati ilana ajọ NYSC mi-in lasiko ti wọn n ṣiṣẹ sin ilẹ baba wọn lọwọ. Awọn akẹkọọ-jade kaakiri awọn ileewe giga ilẹ yii ti wọn jẹ ẹgbẹrun meji ati ẹẹdẹgbẹrun o le meji (2,892) ni wọn kopa ninu eto yii gẹgẹ bi ọga wọn ṣe fidi ẹ mulẹ. Gẹgẹ bo ṣe sọ, ẹẹdẹgbẹjọ ati mẹẹẹdọgbọn (1,525) ninu awọn to ṣẹṣẹ sin ilẹ baba wọn tan yii ni wọn jẹ obinrin. Ogoji (40) ninu wọn lo si ṣeto isinruulu wọn nílànà jẹ̀lẹ́ńkẹ́. Ninu awọn wọnyi la ti ri awọn alaboyun, awọn to bimọ lasiko eto ọlọdọọdun to pọn dandan naa. O ni eto ọhun ko la ariya lọ lọtẹ yii nitori ajakalẹ arun Korona to wa nita, eyi to n ba gbogbo aye finra.


Ogoji (40) ninu wọn lo si ṣeto isinruulu wọn nílànà jẹ̀lẹ́ńkẹ́. Ninu awọn wọnyi la ti ri awọn alaboyun, awọn to bimọ lasiko eto ọlọdọọdun to pọn dandan naa. O ni eto ọhun ko la ariya lọ lọtẹ yii nitori ajakalẹ arun Korona to wa nita, eyi to n ba gbogbo aye finra. O waa gba awọn akẹkọọ-gboye naa nimọran lati maa ṣamulo gbogbo ẹkọ iwa ifarada, akinkanju ati iwa ọmọluabi ti wọn kọ lasiko ti wọn fi sin ilẹ baba wọn ọhun.


O waa gba awọn akẹkọọ-gboye naa nimọran lati maa ṣamulo gbogbo ẹkọ iwa ifarada, akinkanju ati iwa ọmọluabi ti wọn kọ lasiko ti wọn fi sin ilẹ baba wọn ọhun.


Iru ki waa leleyii! Sherifat n mura idanwo Wayẹẹki lọwọ lo fi binu para ẹ n’Ikorodu

Faith Adebọla Orin wo la fẹẹ kọ si gbẹdu lọrọ da pẹlu bi ibanujẹ ati ọgbẹ ọkan ṣe bo awọn mọlẹbi atawọn aladuugbo ọmọbinrin kan ti wọn porukọ ẹ ni Sherifat Suleiman, to jẹ pe o ku ọjọ meloo kan ko bẹrẹ idanwo Wayẹẹki (WAEC) oniwee mẹwaa rẹ lo binu gbe majele jẹ, to si para ẹ danu. Ọmọ ọdun mọkanlelogun to rẹwa lobinrin lọmọ ọhun, ọdọ ẹgbọn rẹ ọkunrin, Mọliku Sulaimọn, loun atawọn aburo ẹ meji kan n gbe ni Opopona Ọlọrunṣogo Iyewa, adugbo Iṣawo, lagbegbe Ikorodu, nipinlẹ Eko, ṣugbọn baba lo da oun ati Mọliku pọ, wọn ki i ṣe ọmọ iya kan naa. ALAROYE gbọ pe ilokulo bii omi ojo lẹgbọn rẹ ẹni ogoji ọdun yii n lo awọn aburo rẹ, ọpọ igba ni wọn lo si maa n fibinu na Ṣherifat bii ewurẹ, latari pe oun lo dagba ju laarin wọn. Laaarọ ọjọ tiṣẹlẹ yii ṣẹlẹ, wọn ni iyawo Mọliku lo ran oloogbe yii niṣẹ pe ko lọọ ba oun gba burẹdi to n ta wa ni bekiri ti wọn ti n gba burẹdi, igba tọmọ naa si de, o gbe burẹdi naa soke kanta kan ninu ile naa. Ṣugbọn nigba tiyawo Moliku yoo fi yẹ burẹdi wo lọwọ iyalẹta, awọn larinka ajẹ-loju-onile ti ṣere dedii burẹdi, wọn si ti jẹ lara ẹ. Niyawo naa ba binu sọrọ eebu si Ṣherifat, o si fẹjọ rẹ sun ọkọ rẹ, o ni Ṣherifat ni ko tọju burẹdi ọhun daadaa tawọn eku fi raaye debẹ. Tori ọrọ yii ni Mọliku ṣe ki paṣan mọlẹ, ti wọn lo fin ọmọbinrin yii tinu tẹyin, o larungun ọmọ ati ọta aje ni.


Laaarọ ọjọ tiṣẹlẹ yii ṣẹlẹ, wọn ni iyawo Mọliku lo ran oloogbe yii niṣẹ pe ko lọọ ba oun gba burẹdi to n ta wa ni bekiri ti wọn ti n gba burẹdi, igba tọmọ naa si de, o gbe burẹdi naa soke kanta kan ninu ile naa. Ṣugbọn nigba tiyawo Moliku yoo fi yẹ burẹdi wo lọwọ iyalẹta, awọn larinka ajẹ-loju-onile ti ṣere dedii burẹdi, wọn si ti jẹ lara ẹ. Niyawo naa ba binu sọrọ eebu si Ṣherifat, o si fẹjọ rẹ sun ọkọ rẹ, o ni Ṣherifat ni ko tọju burẹdi ọhun daadaa tawọn eku fi raaye debẹ. Tori ọrọ yii ni Mọliku ṣe ki paṣan mọlẹ, ti wọn lo fin ọmọbinrin yii tinu tẹyin, o larungun ọmọ ati ọta aje ni. Boya ijiya ọhun lo dun ọmọbinrin yii to fi fi ookan kun eeji, to ro o pe o san koun kuku ku ju koun maa jiya bii eyi, Ọlọrun lo ye. Bọmọ ọhun si ṣe rowo ra majele Sniper, ẹnikan o le sọ, ṣugbọn ohun ta a ri gbọ ni pe niṣe ni Sherifat tilẹkun yara toun atawọn aburo ẹ n sun si mọri, to si da majele ọhun jẹ, lo ba gbẹmin ara ẹ laaarọ ọjọ Aje ọsẹ to kọja yii. Loootọ la gbọ pe Mọliku sare gbe oloogbe ọhun digbadigba lọ sọsibitu nigba to n pọkaka iku, tawọn dọkita si fẹri ẹ mulẹ pe ẹni ti wọn gbe wa ti dakẹ loju ọna, ṣugbọn ohun to ya awọn tọrọ yii ṣoju wọn lẹnu, to si n mu ki wọn fura si ẹgbọn rẹ yii ni bo ṣe sare palẹ oku ọhun mọ funra rẹ, to si lọọ si in si ilu wọn ni Ijẹbu-Ode lai faaye silẹ pe ki wọn ṣayẹwo rẹ.


Boya ijiya ọhun lo dun ọmọbinrin yii to fi fi ookan kun eeji, to ro o pe o san koun kuku ku ju koun maa jiya bii eyi, Ọlọrun lo ye. Bọmọ ọhun si ṣe rowo ra majele Sniper, ẹnikan o le sọ, ṣugbọn ohun ta a ri gbọ ni pe niṣe ni Sherifat tilẹkun yara toun atawọn aburo ẹ n sun si mọri, to si da majele ọhun jẹ, lo ba gbẹmin ara ẹ laaarọ ọjọ Aje ọsẹ to kọja yii. Loootọ la gbọ pe Mọliku sare gbe oloogbe ọhun digbadigba lọ sọsibitu nigba to n pọkaka iku, tawọn dọkita si fẹri ẹ mulẹ pe ẹni ti wọn gbe wa ti dakẹ loju ọna, ṣugbọn ohun to ya awọn tọrọ yii ṣoju wọn lẹnu, to si n mu ki wọn fura si ẹgbọn rẹ yii ni bo ṣe sare palẹ oku ọhun mọ funra rẹ, to si lọọ si in si ilu wọn ni Ijẹbu-Ode lai faaye silẹ pe ki wọn ṣayẹwo rẹ. Awọn kan n sọ pe nitori oriṣiiriṣii apa ẹgba ati ami bi ọkunrin naa ṣe n ṣe Sherifat atawọn aburo rẹ niṣekuṣe to wa lara ọmọ naa lo fa a ti Moliku ṣe sare palẹ oku ẹ mọ, to si ṣẹnu mẹrẹn. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa, Ọgbẹni Bala Elkana ti fidi iṣẹlẹ yii mulẹ. O ni ẹgbọn oloogbe naa ti wa lakata awọn ọtẹlẹmuyẹ ti wọn n ṣewadii to lọọrin lati mọ hulẹhulẹ ohun to da ẹmi Sherifat legbodo bẹẹ.


Awọn kan n sọ pe nitori oriṣiiriṣii apa ẹgba ati ami bi ọkunrin naa ṣe n ṣe Sherifat atawọn aburo rẹ niṣekuṣe to wa lara ọmọ naa lo fa a ti Moliku ṣe sare palẹ oku ẹ mọ, to si ṣẹnu mẹrẹn. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa, Ọgbẹni Bala Elkana ti fidi iṣẹlẹ yii mulẹ. O ni ẹgbọn oloogbe naa ti wa lakata awọn ọtẹlẹmuyẹ ti wọn n ṣewadii to lọọrin lati mọ hulẹhulẹ ohun to da ẹmi Sherifat legbodo bẹẹ.


O TAN! ARUN KORONA TI MU MINISITA BUHARI O

Ọkan ninu awọn minisita ti wọn n ba Aarẹ Muhamadu Buhari ṣiṣẹ ninu jjọba rẹ yii ti ko arun korona o. Minisita fun ọrọ ilẹ okeere ni, Godfrey Onyeama. Oun funra ẹ lo jẹwọ pe kinni ọhun ti gbe oun. Minisita naa kọ ọ bayii sori ẹrọ ikede twitter rẹ pe: “Mo ṣe tẹẹsi korona (Covid-19) mi lanaa ni gbara ti mo ti ri i pe ọna ọfun mi gbẹ. o si n ṣe bakan. Esi ayẹwo naa ti pada de bayii o, o si ṣe ni laaanu pe mo ti ko kinni ọhun. Bi ọrọ ile aye ti ri naa niyẹn: ko bọ si i nigba kan, ko ma bọ si i nigba kan. Mo ti wa lọna ile adagbe bayii nileewosan kan, pẹlu adura pe n o bọ nibẹ.


Nilẹ Zambia, eeyan mejidinlọgbọn ko Koronafairọọsi ni kilọọbu kan

Oluyinka Soyemi, Ado-Ekiti Ṣe lawọn alaṣẹ liigi ilẹ Zambia to yẹ ko bẹrẹ lọjọ Abamẹta, Satide, ana, sun ifẹsẹwọnsẹ si oni, Sannde, lẹyin tawọn agbabọọlu ati oṣiṣẹ mejidinlọgbọn lati Kilọọbu Forest Rangers ko arun Koronafairọọsi. Forest Rangers to wa nipo kin-in-ni ni liigi ilẹ naa lo yẹ ko figagbaga pẹlu Zanaco ninu ifẹsẹwọnsẹ akọkọ lẹyin ti idaduro ba awọn ifẹsẹwọnsẹ saa yii latari Koronafairọọsi. Gbogbo kilọọbu mejidinlogun to wa ni liigi naa ni wọn ṣayẹwo, ṣugbọn Forest Rangers ni nnkan yiwọ fun nitori eeyan ọgbọn pere ni ko ni Koronafairọọsi ninu awọn agbabọọlu ati oṣiṣẹ mejidinlọgọta. Lọwọlọwọ bayii, awọn to ni arun naa nilẹ Zambia din diẹ ni ẹgbẹrun mẹta, nigba tawọn ọgọfa ti dagbere faye. Nigba ti liigi naa ba bẹrẹ lonii, awọn oluworan yoo lanfaani lati kopa, Zambia ati Tanzania nikan ni wọn si gba eyi laaye. Tẹ o ba gbagbe, Burundi nikan ni orilẹ-ede Afrika ti ko da awọn ifẹsẹwọnsẹ rẹ duro nitori ajakalẹ arun Koronafairọọsi.


Oṣiṣẹ wa to ba gbowo ẹyin atẹni to fun un yoo foju bale-ẹjọ-FRSC

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ajọ ẹṣọ alaabo oju popo (FRSC), ti kede pe eyikeyii ninu awọn oṣiṣẹ awọn to ba gba owo ẹyin pẹlu ẹni to fun un lowo ọhun yoo foju bale-ẹjọ bi aṣiri iwa bẹẹ ba le tu pẹnrẹn. Igbakeji ọga agba ajọ naa to tun jẹ adari ẹkun Eko ati Ogun, Kọmanda Imoh Etuk, lo sọrọ yii nigba to ṣabẹwo si olu ileeṣẹ naa l’Abẹokuta. Ọkunrin naa ṣalaye pe iṣẹ kan gboogi ti ajọ yii wa fun ni pipese aabo ẹmi ati awọn ohun irinsẹ loju popo, nipa bayii, ko si idi kan fun ẹnikẹni ninu awọn oṣiṣẹ awọn lati gba owo abẹtẹlẹ, bẹẹ ni ko yẹ ki awọn to n wakọ tabi ọkada naa fun wọn lowo kankan. O ni nitori ẹ lawọn ṣe maa n da wọn lẹkọọ lọpọ igba, ṣugbọn to ba ṣẹlẹ pẹnrẹn pe oṣiṣẹ kan gbowo ẹyin lọwọ awakọ lẹyin gbogbo idanilẹkọọ ati ẹtọ gbogbo tijọba n ṣe fun wọn, atẹni ti wọn fun lowo atẹni to fun un ni wọn yoo jọ foju ba ile-ẹjọ lati jiya ẹṣẹ wọn. Fun idi eyi, o ni ki ẹnikẹni ninu araalu ma ṣe gbiyanju lati fun awọn oṣiṣe FRSC lowo ẹyin bo ṣe wu ko kere to. Nigba to n kin ọga agba lẹyin, Kọmanda ileeṣẹ naa nipinlẹ Ogun, Ahmed Umar, sọ pe kọmandi FRSC nipinlẹ Ogun yoo tẹsiwaju ninu ojuṣe rẹ lati ri i pe ijamba oju popo dinku si i. O lawọn ko ni i woju ẹnikẹni to ba tapa sawọn ofin to de iṣẹ tawọn n ṣe yii, ẹni to ba ṣẹ yoo jiya labẹ ofin ni.


‘A FẸẸ MỌ IKU TO PA ỌMỌ WA O,’ AWỌN YORUBA KOGI BINU

Ọrọ iku to pa ọmọọbinrin afẹronpileeni-jagun, Tolulọpẹ Arotile, ko ti i tan nilẹ rara, nitori iruju ti ọrọ iku rẹ mu dani. Gbogbo eeyan lo saa n sọ pe ọrọ iku naa ko ye awọn. Ṣe loootọ lọrẹ ẹ fi rifaasi mọto pa a ni? Ṣe kinni ọhun ṣeesi ni? Abi wọn mọ-ọn-mọ pa a ni? Gbogbo ibeere yii wa ninu ohun tawọn Yoruba ipinlẹ Kogi n tori ẹ binu bayii o. Ẹgbẹ awọn ọmọ abinibi Okun (Okun Developmet Association) ni gbogbo alaye ti awọn eeyan ijọba n ṣe lori iku Tolulọpe yii kan n mu inu bi awọn ni, nitori ọrọ naa ko ba ara wọn mu.


Ṣe kinni ọhun ṣeesi ni? Abi wọn mọ-ọn-mọ pa a ni? Gbogbo ibeere yii wa ninu ohun tawọn Yoruba ipinlẹ Kogi n tori ẹ binu bayii o. Ẹgbẹ awọn ọmọ abinibi Okun (Okun Developmet Association) ni gbogbo alaye ti awọn eeyan ijọba n ṣe lori iku Tolulọpe yii kan n mu inu bi awọn ni, nitori ọrọ naa ko ba ara wọn mu. Wọn ni ọtọ ni wọn sọ pe ọmọọleewe ẹlẹgbẹ rẹ kan to ti ri i tipẹ ni inu ẹ dun to sare da mọto rẹ duro, to gbe e si rifaasi, ki mọto naa too kọlu Tolulọpẹ to si pa a. Ọtọ ni iroyin sọ pe awọn ti wọn n wa mọto naa ki i ṣe ọmọleewe ẹ rara, alejo ni wọn ninu ọgba naa. Ọtọ ni wọn sọ pe ẹni ti wọn lo wa mọto yii ko ni lansẹnṣi, ati alaye oriṣiriṣii to ṣoro lati di mu gbogbo. Ẹgbẹ awọn ọmọ Okun yii wa ni ko si ohun ti ijọba apapọ le ṣe ti yoo tẹ awọn lọrun ju ki iwadii to rinlẹ gidi jade lori ọrọ iku yii lọ.


Wọn ni ọtọ ni wọn sọ pe ọmọọleewe ẹlẹgbẹ rẹ kan to ti ri i tipẹ ni inu ẹ dun to sare da mọto rẹ duro, to gbe e si rifaasi, ki mọto naa too kọlu Tolulọpẹ to si pa a. Ọtọ ni iroyin sọ pe awọn ti wọn n wa mọto naa ki i ṣe ọmọleewe ẹ rara, alejo ni wọn ninu ọgba naa. Ọtọ ni wọn sọ pe ẹni ti wọn lo wa mọto yii ko ni lansẹnṣi, ati alaye oriṣiriṣii to ṣoro lati di mu gbogbo. Ẹgbẹ awọn ọmọ Okun yii wa ni ko si ohun ti ijọba apapọ le ṣe ti yoo tẹ awọn lọrun ju ki iwadii to rinlẹ gidi jade lori ọrọ iku yii lọ. Wọn ni ohun ti awon ṣe n sọ bẹẹ ni pe bo tilẹ jẹ ọmọ kekere ni Tolulọpẹ, ipa to fi ẹronpileeni ijagun rẹ ko ninu ogun awọn Boko Haram ati awọn afẹmiṣofo mi-in to n lọ nilẹ Hausa yii ko kere, o si ṣee ṣe ko jẹ pe oju ti wa lara rẹ pe ọga nla kan ni yoo da lọla, ki awọn kan si fẹe di i lọwọ. Ṣugbọn ootọ to wa nidii eyi ko ni i jade sita afi ti ijọba ba ṣe iwadii gidi. Lati ọjọ ti Tolulọpẹ ti ku lawọn eeyan ti n kaaanu, ti wọn si n kẹdun, nitori pe akanda ọmọ kan ni i ṣe, bi wọn ko ba si da ẹmi rẹ legbodo ni, eeyan nla kan ni iba jẹ lorilẹ-ede yii lẹyin ọla.


Wọn ni ohun ti awon ṣe n sọ bẹẹ ni pe bo tilẹ jẹ ọmọ kekere ni Tolulọpẹ, ipa to fi ẹronpileeni ijagun rẹ ko ninu ogun awọn Boko Haram ati awọn afẹmiṣofo mi-in to n lọ nilẹ Hausa yii ko kere, o si ṣee ṣe ko jẹ pe oju ti wa lara rẹ pe ọga nla kan ni yoo da lọla, ki awọn kan si fẹe di i lọwọ. Ṣugbọn ootọ to wa nidii eyi ko ni i jade sita afi ti ijọba ba ṣe iwadii gidi. Lati ọjọ ti Tolulọpẹ ti ku lawọn eeyan ti n kaaanu, ti wọn si n kẹdun, nitori pe akanda ọmọ kan ni i ṣe, bi wọn ko ba si da ẹmi rẹ legbodo ni, eeyan nla kan ni iba jẹ lorilẹ-ede yii lẹyin ọla.


KO SAAYE ỌDUN IBILẸ KANKAN NI GBOGBO EKITI BAYII O

Gbogbo ọdun ibilẹ pata ni wọn ti fi ofin de ni ipinlẹ Ekiti bayii o. Bo ṣe ọdun eegun tabi ti ooṣa yoowu, ko si ẹni to gbodọ ko ero lẹyin, tabi ko gbọngudu gbọngudu ilu kan jade, ki wọn ni awọn n ṣe ọdun oosa awọn. Ko si ohun meji to fa eleyii ju ọrọ arun koronafairọọsi to wa nita bayii lọ. Ijọba ipinlẹ naa funra wọn ni wọn gbe atẹjade yii sita, nibi ti Ọjogbọn Bọlaji Aluko to jẹ alaboojuto agba fun eto imojuto arun Korona yii ti sọ fun gbogbo awọn ọba alaye ati alaṣẹ ilu pe ki wọn fopin si gbogbo ọdun iblẹ yoowu lagbegbe wọn lẹsẹkẹsẹ. Aluko ni titi ti ọdun yii yoo fi pari, ko gbọdọ si ọdun ibilẹ nibi kan nitori ajakalẹ arun naa to n gbilẹ kaakiri si i.


“Ẹ MA JẸ KAWỌN ỌMỌLEEWE WỌLE O, Ẹ JẸ KO D’ỌDUN TO N BỌ”

Ẹgbẹ awon olukọ ni yunifasiti gbogbo nilẹ yii ti wọn n pe ni ASUU ti sọ pe awọn fara mọ igbesẹ ijọba apapọ pe ki awọn ọmọleewe gbogbo ma ti i wọle, lati kawe tabi ṣedanwo oniwee mẹwaa (WAEC) ọdun yii, nitori arun korona to wa lode. Ọjọ kẹrin oṣu kẹjọ to n bọ yii ni idanwo naa iba bẹrẹ, bo ba jẹ awọn ọmọ Naijiria fẹẹ kopa ninu ẹ. Awọn olukọ ileeewe giga julọ yii ni ki awọn ijọba Naijiria farawe awọn orile-ede Afrika mi-in bii Kenya, nibi ti wọn ti ni awọn ko ni i ṣi ileewe awọn titi di ọdun 2021. Wọn ni bi ijọba tiwa naa ba ṣe bẹẹ ko buru rara, nitori yoo fun wọn ni anfaani lati le mura daadaa fun wiwọle awọn ọmọ wọnyi, ti ko fi ni i si bi ajakalẹ arun korona yii yoo ṣe mu wọn. Ileeṣẹ to n ṣeto ẹkọ fun ijọba apapọ ti n pade pẹlu awọn to n ṣeto idanwo WAEC, ọna bi wọn yoo si ti ṣe e ti wọn yoo ṣi awọn ileewe yii pada, ki awọn ọmọ ti wọn fẹẹ ṣedanwo oniwee mẹwaa yii le ri i ṣe ni wọn n ṣe. Ṣugbọn Aarẹ ẹgbẹ awọn olukọ yunifasiti yii, Ọjọgbọn Biọdun Ogunyẹmi, sọ ninu ifọrọwerọ pẹlu awọn oniroyin Sunday Punch pe ko si ijọba gidi kan to fẹran awọn eeyan rẹ ti yoo jẹ ki wọn ṣi ileewe lasiko yii, afi to ba ṣe pe awọn obi ti wọn n pariwo pe ki awọn ọmọ wọn pada sileewe yii le tọwọ bọwe adehun pe ohun yoowu to ba ṣelẹ sawọn ọmọ wọn awọn lawọn fa a, awọn ko si ni i mu ẹnikẹni si i. Ogunyẹmi ni “Ẹyin naa ẹ wo o, Kenya ti ni awọn ko ni i ṣi ileewe awọn titi ọdun to n bo, 2021; ṣe awọn naa ko ni idanwo ti wọn fẹẹ ṣe ni! Ṣugbọn aabo ẹmi lo ja ju.


Ileeṣẹ to n ṣeto ẹkọ fun ijọba apapọ ti n pade pẹlu awọn to n ṣeto idanwo WAEC, ọna bi wọn yoo si ti ṣe e ti wọn yoo ṣi awọn ileewe yii pada, ki awọn ọmọ ti wọn fẹẹ ṣedanwo oniwee mẹwaa yii le ri i ṣe ni wọn n ṣe. Ṣugbọn Aarẹ ẹgbẹ awọn olukọ yunifasiti yii, Ọjọgbọn Biọdun Ogunyẹmi, sọ ninu ifọrọwerọ pẹlu awọn oniroyin Sunday Punch pe ko si ijọba gidi kan to fẹran awọn eeyan rẹ ti yoo jẹ ki wọn ṣi ileewe lasiko yii, afi to ba ṣe pe awọn obi ti wọn n pariwo pe ki awọn ọmọ wọn pada sileewe yii le tọwọ bọwe adehun pe ohun yoowu to ba ṣelẹ sawọn ọmọ wọn awọn lawọn fa a, awọn ko si ni i mu ẹnikẹni si i. Ogunyẹmi ni “Ẹyin naa ẹ wo o, Kenya ti ni awọn ko ni i ṣi ileewe awọn titi ọdun to n bo, 2021; ṣe awọn naa ko ni idanwo ti wọn fẹẹ ṣe ni! Ṣugbọn aabo ẹmi lo ja ju. Bo ba jẹ ka ti ileewe titi ọdun to n bọ ni ko ni i jẹ ka padanu ọpọlọpọ awọn ọmọ wa, deede ni. “Bo ba jẹ iyẹn ni yoo din iku ku lawujọ wa, ko si ohun to buru bi Naijiria ba ṣe bẹẹ. Bi ẹmi ba wa, ireti n bẹ, ẹni to ba wa laye lo n lọ si yunifasiti.


Bo ba jẹ ka ti ileewe titi ọdun to n bọ ni ko ni i jẹ ka padanu ọpọlọpọ awọn ọmọ wa, deede ni. “Bo ba jẹ iyẹn ni yoo din iku ku lawujọ wa, ko si ohun to buru bi Naijiria ba ṣe bẹẹ. Bi ẹmi ba wa, ireti n bẹ, ẹni to ba wa laye lo n lọ si yunifasiti. Ṣe awọn yunifasiti ti wọn fẹe tori ẹ ṣedanwo tiẹ ti i ṣe tan lati bẹrẹ iṣẹ ni!” Bẹẹ ni Ọjọgbọn Ogunyẹmi wi.


Ṣe awọn yunifasiti ti wọn fẹe tori ẹ ṣedanwo tiẹ ti i ṣe tan lati bẹrẹ iṣẹ ni!” Bẹẹ ni Ọjọgbọn Ogunyẹmi wi.


Aṣiṣe nla ni bi mo ṣe fi Agbọọla ṣe igbakeji mi – Akeredolu

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ. Asiṣe nla gbaa lo jẹ fun mi lori bi mo ṣe yan Agboọla Ajayi gẹgẹ bii igbakeji mi lọdun diẹ sẹyin. Eyi atawọn ọrọ aro mi-in lo n jade lẹnu Gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu, niluu Igbẹkẹbọ ti i ṣe ibujokoo ijọba ibilẹ Ẹsẹ-Odo, lọsan-an ọjọ Abamẹta, Satide, ọsẹ yii, lasiko to n polongo fun idibo abẹle ẹgbẹ naa ti yoo waye ni Mọnde, ọjọ Aje, ọsẹ to n bọ. Akeredolu ni, aimọye ọrọ kobakungbe lawọn eeyan kan n sọ si oun lasiko ti oun fi erongba oun han lati mu Ajayi gẹgẹ bii alabaasisẹpọ lọdun naa lọhun-un. Gomina ni oun ro nigba naa pe bi oun ṣe yan ọmọ bibi ilu Kiribo, ti i ṣe ilu iya oun lo n bi awọn eeyan ọhun ninu ti wọn fi ta ko igbesẹ naa, lai mọ pe aṣiyan patapata ni yoo pada jẹ fun oun. Ọkunrin naa ni ohun to dun mọ oun ninu ju ni bi igbakeji oun ṣe waa pada fi iwa rẹ han fun gbogbo aye ri.


Akeredolu ni, aimọye ọrọ kobakungbe lawọn eeyan kan n sọ si oun lasiko ti oun fi erongba oun han lati mu Ajayi gẹgẹ bii alabaasisẹpọ lọdun naa lọhun-un. Gomina ni oun ro nigba naa pe bi oun ṣe yan ọmọ bibi ilu Kiribo, ti i ṣe ilu iya oun lo n bi awọn eeyan ọhun ninu ti wọn fi ta ko igbesẹ naa, lai mọ pe aṣiyan patapata ni yoo pada jẹ fun oun. Ọkunrin naa ni ohun to dun mọ oun ninu ju ni bi igbakeji oun ṣe waa pada fi iwa rẹ han fun gbogbo aye ri. Ṣe eefin ni iwa, ko si ba a ṣe le bo o mọlẹ to ti ko ni i ru jade to ba ya. O rọ awọn eeyan ijọba ibilẹ naa ki wọn ma ṣe foya, nitori pe bi Ajayi ṣe kuro ninu ẹgbẹ APC lọ si PDP ko tu irun kankan lara awọn aṣeyọri ẹgbẹ, o ni ṣe lo tubọ fẹsẹ awọn mulẹ si i.


Ṣe eefin ni iwa, ko si ba a ṣe le bo o mọlẹ to ti ko ni i ru jade to ba ya. O rọ awọn eeyan ijọba ibilẹ naa ki wọn ma ṣe foya, nitori pe bi Ajayi ṣe kuro ninu ẹgbẹ APC lọ si PDP ko tu irun kankan lara awọn aṣeyọri ẹgbẹ, o ni ṣe lo tubọ fẹsẹ awọn mulẹ si i.


Kọmiṣanna eto ẹkọ ti ko si nipinlẹ Ogun n fa wa sẹyin-Ẹgbẹ Akẹkọọ

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Apapọ ẹgbẹ akẹkọọ nipinlẹ Ogun, ‘National Association of Ogun State Students’ (NAOSS), ti fi aidunnu wọn han si bi ijọba Gomina Dapọ Abiọdun ko ṣe ti i yan kọmiṣanna eto ẹkọ latigba ti wọn ti yọ Arabinrin Sidi Ọshọ kuro. Wọn ni ifasẹyin gidi ni eyi jẹ fawọn. Aarẹ ẹgbẹ naa, Kọmureedi Oluwagbemileke Ogunrombi, ati Kọmureedi Tọmiwa Bamgboṣe to jẹ alaga ẹgbẹ akẹkọọ nipinlẹ Ogun, ni wọn jọ fi atẹjade to n kede ẹdun ọkan wọn naa sita l’Ọjọbọ, Tọsidee to kọja. Ninu atẹjade naa ni wọn ti sọ pe ko si ijọba gidi to n fẹ idagbasoke lẹka ẹkọ ti ko ni i yan kọmiṣanna fun abala naa. ‘‘Ẹka ẹkọ gẹgẹ bii abala pataki, yẹ ko ri gbogbo amojuto to nilo gba lọdọ ijọba. Bi ko ṣe si kọmiṣanna ẹkọ yii n ṣakoba fun ẹkọ nipinlẹ yii gan-an.


Ninu atẹjade naa ni wọn ti sọ pe ko si ijọba gidi to n fẹ idagbasoke lẹka ẹkọ ti ko ni i yan kọmiṣanna fun abala naa. ‘‘Ẹka ẹkọ gẹgẹ bii abala pataki, yẹ ko ri gbogbo amojuto to nilo gba lọdọ ijọba. Bi ko ṣe si kọmiṣanna ẹkọ yii n ṣakoba fun ẹkọ nipinlẹ yii gan-an. O ṣe pataki fun Gomina Dapọ Abiọdun lati tete yan kọmiṣanna kan gboogi fun ileeṣẹ eto ẹkọ, eyi ti yoo jẹ ki afojusun ijọba wa si imuṣẹ’’. ‘’Latigba ti wọn ti yọ Ọjọgbọn Sidi Ọshọ kuro nipo ni gomina ti kọ lati yan ẹlomi-in, eyi si n fa ọwọ aago idagbasoke ẹka yii sẹyin.’’ Wọn waa ni bijọba yoo ba yan kọmiṣanna fawọn, purofẹsọ lo gbọdọ jẹ, nitori ipinlẹ Ogun ni awọn ọjọgbọn to pọ gidi. Bakan naa ni wọn fi kun un pe inu awọn ko dun si bijọba ipinlẹ Ogun ko ṣe fi awọn akẹkọọ sinu igbimọ to n ri si ṣiṣi ileewe pada nipinlẹ Ogun.


O ṣe pataki fun Gomina Dapọ Abiọdun lati tete yan kọmiṣanna kan gboogi fun ileeṣẹ eto ẹkọ, eyi ti yoo jẹ ki afojusun ijọba wa si imuṣẹ’’. ‘’Latigba ti wọn ti yọ Ọjọgbọn Sidi Ọshọ kuro nipo ni gomina ti kọ lati yan ẹlomi-in, eyi si n fa ọwọ aago idagbasoke ẹka yii sẹyin.’’ Wọn waa ni bijọba yoo ba yan kọmiṣanna fawọn, purofẹsọ lo gbọdọ jẹ, nitori ipinlẹ Ogun ni awọn ọjọgbọn to pọ gidi. Bakan naa ni wọn fi kun un pe inu awọn ko dun si bijọba ipinlẹ Ogun ko ṣe fi awọn akẹkọọ sinu igbimọ to n ri si ṣiṣi ileewe pada nipinlẹ Ogun. Wọn ni bii igba tijọba n fari lẹyin olori ni igbesẹ ijọba yii, nitori awọn akẹkọọ ti ọrọ naa kan ni ijọba ko fi ẹnikankan ninu wọn si igbimọ rẹ yii. Lati mọ iha ti ijọba kọ sawọn ẹsun yii, akọroyin wa pe Abilekọ Ronkẹ Ṣoyọmbọ, Oludamọran Pataki fun gomina lori ọrọ ẹkọ nipinlẹ Ogun, ṣugbọn obinrin naa sọ pe oun n wa mọto lọwọ. Nigba ta a fi atẹjiṣẹ ranṣẹ si i pe ko sọrọ lori ṣiṣi ileewe nipinlẹ Ogun, obinrin yii ko da esi pada titi ta a fi pari iroyin yii.


Wọn ni bii igba tijọba n fari lẹyin olori ni igbesẹ ijọba yii, nitori awọn akẹkọọ ti ọrọ naa kan ni ijọba ko fi ẹnikankan ninu wọn si igbimọ rẹ yii. Lati mọ iha ti ijọba kọ sawọn ẹsun yii, akọroyin wa pe Abilekọ Ronkẹ Ṣoyọmbọ, Oludamọran Pataki fun gomina lori ọrọ ẹkọ nipinlẹ Ogun, ṣugbọn obinrin naa sọ pe oun n wa mọto lọwọ. Nigba ta a fi atẹjiṣẹ ranṣẹ si i pe ko sọrọ lori ṣiṣi ileewe nipinlẹ Ogun, obinrin yii ko da esi pada titi ta a fi pari iroyin yii.


Korona: Ijọba ko aadọta eeyan nile-ijo taka-sufee n’Ilọrin

Stephen Ajagbe, Ilorin Fun pe wọn tapa sofin to de ṣiṣi ile-ijo lasiko ajakalẹ arun Korona, aadọta eeyan lọwọ tẹ ni idaji ọjọ Abamẹta, Satide, nile itura Kwara Hotels, niluu Ilọrin. Akọwe iroyin gomina to tun jẹ alukoro igbimọ to n gbogun ti arun yii ni Kwara, Rafiu Ajakaye, lo sọrọ naa ninu atẹjade kan to fi ṣọwọ sawọn oniroyin. O ṣalaye pe Alaga igbimọ to n mojuto eto ilera, Medical Advisory Committee, Dokita Fẹmi Ọladiji, lo fi iṣẹlẹ naa to igbimọ yii leti. Dokita Ọladiji ni ni kete tọwọ tẹ wọn lawọn ko wọn si ibudo iyasọtọ to wa ni ipagọ awọn arinrinajo Hajj niluu Ilọrin. O ni igbakeji Gomina, Kayọde Alabi, to jẹ alaga igbimọ Covid-19 lo dari ikọ to lọọ fi pampẹ ọba ko awọn eeyan ọhun nibi ti wọn ti n ṣe faaji lai bikita nipa ofin to wa nita. “Ni nnkan bii aago kan oru, niroyin tẹ wa lọwọ pe awọn kan wa nile-ijo, nibi ti wọn ti n ṣe faaji nile itura Kwara Hotel.


Dokita Ọladiji ni ni kete tọwọ tẹ wọn lawọn ko wọn si ibudo iyasọtọ to wa ni ipagọ awọn arinrinajo Hajj niluu Ilọrin. O ni igbakeji Gomina, Kayọde Alabi, to jẹ alaga igbimọ Covid-19 lo dari ikọ to lọọ fi pampẹ ọba ko awọn eeyan ọhun nibi ti wọn ti n ṣe faaji lai bikita nipa ofin to wa nita. “Ni nnkan bii aago kan oru, niroyin tẹ wa lọwọ pe awọn kan wa nile-ijo, nibi ti wọn ti n ṣe faaji nile itura Kwara Hotel. Nigba ta a debẹ a ba awọn ọkunrin atawọn obinrin rẹpẹtẹ tọjọ ori wọn ko ju ogun si ọgbọn lọ. “Arin oru yii kan naa, ni nnkan bii aago meji, la ko wọn de ibudo naa. A jẹ ki wọn farabalẹ sun mọju, a si gba ohun ta a le fi ṣe ayẹwo Korona lara wọn.


Nigba ta a debẹ a ba awọn ọkunrin atawọn obinrin rẹpẹtẹ tọjọ ori wọn ko ju ogun si ọgbọn lọ. “Arin oru yii kan naa, ni nnkan bii aago meji, la ko wọn de ibudo naa. A jẹ ki wọn farabalẹ sun mọju, a si gba ohun ta a le fi ṣe ayẹwo Korona lara wọn. A maa ṣe ayẹwo wọn lọkọọkan. A tun maa foju wọn bale-ẹjọ ki awọn eeyan le mọ pe ijọba ko ni i faaye gba titapa sofin.” O nijọba yoo gbe igbesẹ to ba yẹ lati ba awọn alakooso ile-itura naa to gba iru nnkan bẹẹ laaye wi.


A maa ṣe ayẹwo wọn lọkọọkan. A tun maa foju wọn bale-ẹjọ ki awọn eeyan le mọ pe ijọba ko ni i faaye gba titapa sofin.” O nijọba yoo gbe igbesẹ to ba yẹ lati ba awọn alakooso ile-itura naa to gba iru nnkan bẹẹ laaye wi.


Haa, awọn ajinigbe ti gbe’yawo atọmọ olori ile-igbimọ aṣofin ipinlẹ Edo tẹlẹ lọ o

Ajalu ti di meji fun wọn ni ipinle Edo bayii o. Wọn ti ji iyawo ati ọmo olori ile-igbimọ aṣofin ibe tẹle, Zakawanu Garuba, gbe lọ. Abuja ni wọn ti n bọ, Binni ni wọn n lọ, nigba tawọn ajinigbe naa da wọn lọna loju ọna Lọkọja si Abuja, ni ipinle Kogi. Ni wọn ba ji iya ati ọmọ naa gbe lọ. Ohun to mu ajalu naa pe meji ni pe olori ile-igbimọ aṣofin tẹlẹ naa sẹṣe ku laaarọ oni yii ni, nigba ti iya ati ọmo si n lọ sibi oku baba wọn yii ni wọn ji wọn gbe. Abuja ni iyawo yii ati ọmo rẹ wa, pẹlu iya wọn agba, ọrọ iku naa lo si jẹ ki gbogbo wọn gbera lẹsẹkẹsẹ ti wọn gbọ, ki wọn le tete dele lati lọọ wo oku baba wọn. Nibẹ lawọn ajinigbe naa ti kọ lu wọn nitosi Okene, ti wọn si gbe iya ati ọmọ wọ inu igbo lọ.


Ohun to mu ajalu naa pe meji ni pe olori ile-igbimọ aṣofin tẹlẹ naa sẹṣe ku laaarọ oni yii ni, nigba ti iya ati ọmo si n lọ sibi oku baba wọn yii ni wọn ji wọn gbe. Abuja ni iyawo yii ati ọmo rẹ wa, pẹlu iya wọn agba, ọrọ iku naa lo si jẹ ki gbogbo wọn gbera lẹsẹkẹsẹ ti wọn gbọ, ki wọn le tete dele lati lọọ wo oku baba wọn. Nibẹ lawọn ajinigbe naa ti kọ lu wọn nitosi Okene, ti wọn si gbe iya ati ọmọ wọ inu igbo lọ. Wọn fi dẹrẹba silẹ, bẹẹ ni wọn fi iyaagba naa silẹ, iyawo olori awọn aṣofin naa pelu ọmo rẹ ni wọn gbe. Ọga ọlọpaa pata fun ipinlẹ Kogi, Ayuba Ede, ni oun ti gbọ ọrọ naa, oun si ti da awọn ọmọ oun sita, ki wọn le le awọn ọdaran naa ba, ki wọn too rin jinna sigboro. Gomina Gaius Obaseki ṣii n daro iku to pa agba oloṣelu adugbo wọn yii lọwọ ni o, afi bi ti iyawo rẹ ati ọmọ ṣe tun yi lu u yii, ko si si ohun meji ti awọn eeyan n sọ nile ijọba Ẹdo bayii ju, ‘Iru ajalu wo wa leyi!’ lọ.


Wọn fi dẹrẹba silẹ, bẹẹ ni wọn fi iyaagba naa silẹ, iyawo olori awọn aṣofin naa pelu ọmo rẹ ni wọn gbe. Ọga ọlọpaa pata fun ipinlẹ Kogi, Ayuba Ede, ni oun ti gbọ ọrọ naa, oun si ti da awọn ọmọ oun sita, ki wọn le le awọn ọdaran naa ba, ki wọn too rin jinna sigboro. Gomina Gaius Obaseki ṣii n daro iku to pa agba oloṣelu adugbo wọn yii lọwọ ni o, afi bi ti iyawo rẹ ati ọmọ ṣe tun yi lu u yii, ko si si ohun meji ti awọn eeyan n sọ nile ijọba Ẹdo bayii ju, ‘Iru ajalu wo wa leyi!’ lọ.


Lẹyin ti Ojo atawọn ọrẹ ẹ fipa ba ọmọ lo pọ tan ni wọn tun fẹẹ ki iya mọlẹ n’Ikarẹ-Akoko

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ. Awọn afurasi mẹrin ti wọn fẹsun ifipabanilopọ kan ni wọn ti n jẹjọ lọwọ nile-ẹjọ Majisreeti to wa l’Oke-Ẹda, niluu Akurẹ. Awọn olujẹjọ ọhun, Ojo Damilọla, Babalọla Bọdunde, Jimoh Fatai ati Saliu Abdul ni wọn fẹsun kan pe wọn fipa ba ọmọbinrin ẹni ọdun mẹẹẹdogun kan lo pọ niluu Ikarẹ-Akoko, lọjọ kẹtadinlọgbọn ati ikejidinlọgbọn, oṣu kẹfa, ọdun ta a wa yii. Bakan naa ni wọn lawọn mẹrẹẹrin tun gbiyanju ati fipa ba iya ọmọdebinrin yii lo pọ ki Ọlọrun too ko o yọ lọwọ wọn. Iwa ti wọn hu yii ni wọn lo ta ko abala ofin okoolugba o din meji (218) ninu iwe ofin ipinlẹ Ondo ti ọdun 2006. Gbogbo awọn olujẹjọ naa ni wọn lawọn ko jẹbi awọn ẹsun ti wọn fi kan wọn.


Bakan naa ni wọn lawọn mẹrẹẹrin tun gbiyanju ati fipa ba iya ọmọdebinrin yii lo pọ ki Ọlọrun too ko o yọ lọwọ wọn. Iwa ti wọn hu yii ni wọn lo ta ko abala ofin okoolugba o din meji (218) ninu iwe ofin ipinlẹ Ondo ti ọdun 2006. Gbogbo awọn olujẹjọ naa ni wọn lawọn ko jẹbi awọn ẹsun ti wọn fi kan wọn. Agbefọba, Taiwo Oniyẹrẹ, ni iyalẹnu nla lo jẹ laaarọ ọjọ igbẹjọ naa pẹlu bi iya ọmọ ti wọn fipa ba lo pọ ṣe yi ohun pada, to si n bẹbẹ fun awọn afurasi ọdaran ọhun. Agbẹjọro fun awọn olujẹjọ, Ọgbẹni J. O. Adewale bẹ adajọ lati yọnda awọn onibaara oun niwọn igba ti iya ọmọ to lọọ fẹjọ sun awọn ọlọpaa ti loun ko ṣẹjọ mọ. Adajọ J. O.


Agbefọba, Taiwo Oniyẹrẹ, ni iyalẹnu nla lo jẹ laaarọ ọjọ igbẹjọ naa pẹlu bi iya ọmọ ti wọn fipa ba lo pọ ṣe yi ohun pada, to si n bẹbẹ fun awọn afurasi ọdaran ọhun. Agbẹjọro fun awọn olujẹjọ, Ọgbẹni J. O. Adewale bẹ adajọ lati yọnda awọn onibaara oun niwọn igba ti iya ọmọ to lọọ fẹjọ sun awọn ọlọpaa ti loun ko ṣẹjọ mọ. Adajọ J. O. A. Adepọju ni kawọn afurasi ọhun ṣi lọọ maa ṣere lọgba ẹwọn Olokuta titi di ọjọ karun-un, oṣu to n bọ yii. O tun pasẹ fawọn ọlọpaa lati fi ojulowo ati ẹda iwe ẹsun naa ṣọwọ si ọfiisi ajọ to n gba adajọ nimọran.


A. Adepọju ni kawọn afurasi ọhun ṣi lọọ maa ṣere lọgba ẹwọn Olokuta titi di ọjọ karun-un, oṣu to n bọ yii. O tun pasẹ fawọn ọlọpaa lati fi ojulowo ati ẹda iwe ẹsun naa ṣọwọ si ọfiisi ajọ to n gba adajọ nimọran.


Ojoojumọ lọkọ mi maa n lu mi nilukilu nitori ibalopọ, mi o fẹ ẹ mọ – Esther

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Kootu kọkọ-kọkọ to wa lagbegbe Oke-Ẹda, l’Akurẹ, ni obinrin ẹni ọdun marundinlogoji kan, Esther Alexander, mu ẹjọ ọkọ rẹ, Ọgbẹni Alexander Isawa, lọ, to si bẹbẹ pe ki adajọ tu ibaṣepọ ọdun mọkanlelogun to wa laarin awọn mejeeji ka. Lara awọn ẹsun ti olupẹjọ ọhun ka si ọkọ rẹ lẹsẹ lasiko to n rojọ ni pe ki i tọju oun atawọn ọmọ mẹrin tawọn bi. O ni owo ara oun loun fi kọle tawọn jọ n gbe, ti oun si tun n da gbọ bukata lori awọn ọmọ. Obinrin oniṣowo ọhun ni eyi to buru ju ninu ọrọ naa ni alubami ti olujẹjọ maa n lu oun nigbakuugba ti oun ba kọ fun un ko ba oun lajọṣepọ. Igba kan wa to ni ọkunrin naa ji ẹgbẹrun lọna ọgọrun-un Naira lara owo ti oun fi n ṣowo, eyi to kuna lati da pada titi di ba a ṣe n sọ yii. Iyaale ile yii ni oun fẹ ki kootu tu awọn ka, ki wọn si paṣẹ fun olujẹjọ ko tete waa ko ẹru rẹ kuro nile oun.


Obinrin oniṣowo ọhun ni eyi to buru ju ninu ọrọ naa ni alubami ti olujẹjọ maa n lu oun nigbakuugba ti oun ba kọ fun un ko ba oun lajọṣepọ. Igba kan wa to ni ọkunrin naa ji ẹgbẹrun lọna ọgọrun-un Naira lara owo ti oun fi n ṣowo, eyi to kuna lati da pada titi di ba a ṣe n sọ yii. Iyaale ile yii ni oun fẹ ki kootu tu awọn ka, ki wọn si paṣẹ fun olujẹjọ ko tete waa ko ẹru rẹ kuro nile oun. Bakan naa lo ni ki adajọ paṣẹ fun un pe o gbọdọ maa san owo ileewe, ounjẹ ati itọju awọn ọmọ rẹ loorekoore. Nigba to n dahun sawọn ibeere ti Agbẹjọro olujẹjọ, Ọgbẹni Ẹ. J. Akhagbenin, beere lọwọ rẹ, Abilekọ Esther ni loootọ lọkunrin naa san owo to to bii ẹgbẹrun marun-un aabọ Naira gẹgẹ bii owo-ori oun ki awọn too fẹra. Ṣugbọn oun ri i pe ko si ifẹ mọ laarin awọn mejeeji loun ṣe wa sile-ẹjọ lati jawee ikọsilẹ fun un.


Bakan naa lo ni ki adajọ paṣẹ fun un pe o gbọdọ maa san owo ileewe, ounjẹ ati itọju awọn ọmọ rẹ loorekoore. Nigba to n dahun sawọn ibeere ti Agbẹjọro olujẹjọ, Ọgbẹni Ẹ. J. Akhagbenin, beere lọwọ rẹ, Abilekọ Esther ni loootọ lọkunrin naa san owo to to bii ẹgbẹrun marun-un aabọ Naira gẹgẹ bii owo-ori oun ki awọn too fẹra. Ṣugbọn oun ri i pe ko si ifẹ mọ laarin awọn mejeeji loun ṣe wa sile-ẹjọ lati jawee ikọsilẹ fun un. Amofin Akande Toyin to jẹ agbẹnusọ fun olupẹjọ rọ kootu lati sun igbẹjọ siwaju ki wọn le fun akọbi tọkọ-taya naa lanfaani lati waa sọ ohun to mọ lori ede-aiyede to n waye laarin awọn obi rẹ. Aarẹ kootu ọhun, Alagba Oluwaṣẹgun Rotiba, rọ awọn mejeeji lati gba awọn ẹbi wọn laaye ki wọn ba wọn yanju ọrọ naa nitunbi inubi, nitori awọn ọmọ wọn. Ọjọ kejidinlogun, oṣu kẹjọ, ọdun ta a wa yii, ni igbẹjọ yoo tun maa tẹsiwaju.


Amofin Akande Toyin to jẹ agbẹnusọ fun olupẹjọ rọ kootu lati sun igbẹjọ siwaju ki wọn le fun akọbi tọkọ-taya naa lanfaani lati waa sọ ohun to mọ lori ede-aiyede to n waye laarin awọn obi rẹ. Aarẹ kootu ọhun, Alagba Oluwaṣẹgun Rotiba, rọ awọn mejeeji lati gba awọn ẹbi wọn laaye ki wọn ba wọn yanju ọrọ naa nitunbi inubi, nitori awọn ọmọ wọn. Ọjọ kejidinlogun, oṣu kẹjọ, ọdun ta a wa yii, ni igbẹjọ yoo tun maa tẹsiwaju.


Awọn oṣiṣẹ ijọba Ekiti fẹẹ ba Fayẹmi k’ẹsẹ bọ ṣokoto ija o

Gbogbo ẹgbẹ awọn oṣịṣẹ patapata ti para pọ ni ipinlẹ Ekiti bayii o, wọn si ni awọn fun Gomina Kayọde Fayẹmi ni ọjọ mẹrinla pere, ti ko ba ṣe ohun ti awọn n fẹ, gbogbo awọn yoo da iṣẹ silẹ, oṣiṣẹ ijọba ẹyọ kan bayii ko si ni i ṣiṣẹ. Ọjọ Abamẹta, Satide, oni yii naa ni wọn ha ipinnu wọn yii fawọn oniroyin ninu atẹjade ti wọn ju sita. Ado-Ekti ni wọn ti ṣepade wọn, wọn si fi ibinu han pe gbogob bi awọn ti kekeeke to pe iya n jẹ awọn oṣiṣẹ Ekiti, niṣe ni Fayẹmi kọ eti ọgbọn-in sawọn, afi bii ẹni pe ko gbọ ede ti awọn n sọ lẹnu ni. Wọn waa ni nibi ti ọrọ de bayii, ko sohun ti awọn le ṣe ju ki awọn jọ ki ẹsẹ bọ ṣokoto kan naa lọ. Gbogbo awọn olori ẹgbẹ oṣiṣṣẹ mẹtẹẹta ipinlẹ naa, ti awọn NLC, TUC ati JNC pẹlu awọn akọwe wọn – Kọlapọ Ọlatunde, Ṣọla Adigun, Kayọde Fatomiluyi, Gbenga Olowoyọ, Kuloogun Lawrence ati Taiwo Akinyẹmi – ni wọn fọwọ si atẹjade ikilọ yii, ti wọn fi sọ pe gbogbo ẹni to ba mọ oju Fayẹmi ko ba awọn kilọ fun un. Awọn oṣiṣẹ yii ni o ya awọn lẹnu kọja aala, iwa ọdalẹ gidi lawọn si ka a si, pe lati ọjọ tijọba Fayẹmi yii ti de, ti kinni naa si n lọ si bii ọdun meji bayii, Gomina naa ko mu ẹyọ kan bayii ṣe ninu gbogbo ibeere awọn oṣiṣẹ Ekiti, o kan n wo awọn bii pe Ọlọrun kọ lo ṣe ẹda awọn ni.


Wọn waa ni nibi ti ọrọ de bayii, ko sohun ti awọn le ṣe ju ki awọn jọ ki ẹsẹ bọ ṣokoto kan naa lọ. Gbogbo awọn olori ẹgbẹ oṣiṣṣẹ mẹtẹẹta ipinlẹ naa, ti awọn NLC, TUC ati JNC pẹlu awọn akọwe wọn – Kọlapọ Ọlatunde, Ṣọla Adigun, Kayọde Fatomiluyi, Gbenga Olowoyọ, Kuloogun Lawrence ati Taiwo Akinyẹmi – ni wọn fọwọ si atẹjade ikilọ yii, ti wọn fi sọ pe gbogbo ẹni to ba mọ oju Fayẹmi ko ba awọn kilọ fun un. Awọn oṣiṣẹ yii ni o ya awọn lẹnu kọja aala, iwa ọdalẹ gidi lawọn si ka a si, pe lati ọjọ tijọba Fayẹmi yii ti de, ti kinni naa si n lọ si bii ọdun meji bayii, Gomina naa ko mu ẹyọ kan bayii ṣe ninu gbogbo ibeere awọn oṣiṣẹ Ekiti, o kan n wo awọn bii pe Ọlọrun kọ lo ṣe ẹda awọn ni. Ṣugbọn, wọn ni, ọrọ naa ti doju ẹ bayii o, bi ọjo mẹrinla ba pe, ti Fayẹmi ko ba ti i wa nnkan kan ṣe, awọn yoo da iṣẹ rẹ lu u laya, awọn yo si jokoo sile awọn.


Ṣugbọn, wọn ni, ọrọ naa ti doju ẹ bayii o, bi ọjo mẹrinla ba pe, ti Fayẹmi ko ba ti i wa nnkan kan ṣe, awọn yoo da iṣẹ rẹ lu u laya, awọn yo si jokoo sile awọn.


O ga o: terela Dangote tun g’ori ọlọkada l’Agọ-Iwoye, o pa a patapata

Laaarọ yii ni. Ere buruku ni wọn ni mọto terela Dangote naa n ba bọ, o n bọ lati inu Agọ-Iwoye, o fẹẹ kọri sọna Ijẹbu-Ode ni. Afi bo ṣe de ibi ikorita abajade-niluu ti ọwọ mọto gbodi mọ ọn lọwọ. N lo ba gori ọlọkada kan to n lọ jẹjẹ tirẹ, bẹẹ lo pa a danu, to si ṣe awọn mẹta mi-in leṣe. N lawọn araalu to wa nitosi ba binu, wọn dana sun terela naa, wọn si mura lati lu dẹrẹba to wa a pa. “O fẹrẹ jẹ pe nnkan mi-in wa lara awọn dẹrẹba ti wọn n wa mọto Dangote kiri, awọn ti wọn fi n ko simẹnti ati awọn nnkan mi-in, iwakuwa wọn ti pọ ju, ere asapajude ni wọn maa n sa bii pe ko si ohun ti ẹnikẹni le fi wọn ṣe. Ohun to si ṣẹle ni Agọ-Iwoye laaarọ yii niyẹn.” Bẹẹ lẹni kan ti ọọ yii sọju rẹ so f’Alaroye.


N lo ba gori ọlọkada kan to n lọ jẹjẹ tirẹ, bẹẹ lo pa a danu, to si ṣe awọn mẹta mi-in leṣe. N lawọn araalu to wa nitosi ba binu, wọn dana sun terela naa, wọn si mura lati lu dẹrẹba to wa a pa. “O fẹrẹ jẹ pe nnkan mi-in wa lara awọn dẹrẹba ti wọn n wa mọto Dangote kiri, awọn ti wọn fi n ko simẹnti ati awọn nnkan mi-in, iwakuwa wọn ti pọ ju, ere asapajude ni wọn maa n sa bii pe ko si ohun ti ẹnikẹni le fi wọn ṣe. Ohun to si ṣẹle ni Agọ-Iwoye laaarọ yii niyẹn.” Bẹẹ lẹni kan ti ọọ yii sọju rẹ so f’Alaroye. Apala ko jiya to ọkunrin to wa terela yii nigba ti awọn araalu ki i mọlẹ nibi to ti fẹẹ maa sa lọ, wọn ko kumọ bo yẹyẹ, wọn n fẹẹ yanju ẹ lẹẹkan koun naa maa tẹ le ọlọkada lọ. Ṣugbọn awọn agbofinro ti wọn wa nitosi ko jẹ, wọn gba a lọwọ wọn, wọn si mu un lọ si agọ ọlọpa Igbẹba ni Ijẹbu-Ode. Alukoro ajọ to n dari ọkọ loju popo lagbegbe naa, Babatunde Akinbiyi, ni ọrọ naa ko ba ti buru to bẹẹ bi ki i baa ṣe ere asaju ti ọkunrin to wa terela naa n sa.


Apala ko jiya to ọkunrin to wa terela yii nigba ti awọn araalu ki i mọlẹ nibi to ti fẹẹ maa sa lọ, wọn ko kumọ bo yẹyẹ, wọn n fẹẹ yanju ẹ lẹẹkan koun naa maa tẹ le ọlọkada lọ. Ṣugbọn awọn agbofinro ti wọn wa nitosi ko jẹ, wọn gba a lọwọ wọn, wọn si mu un lọ si agọ ọlọpa Igbẹba ni Ijẹbu-Ode. Alukoro ajọ to n dari ọkọ loju popo lagbegbe naa, Babatunde Akinbiyi, ni ọrọ naa ko ba ti buru to bẹẹ bi ki i baa ṣe ere asaju ti ọkunrin to wa terela naa n sa. Igba to sare de ikorita ọna Ibadan, to ni ki oun yiwọ jade s’ọna Ijẹbu-Ode ni mọto gba ibomi-in mọ ọn lọwọ, to fi di pe o lọọ pa ẹni ẹlẹni to n gun ọkada Bajaaj rẹ lọ. Wọn ti gbe oku ọkunrin naa lọ si mọṣuari to wa ninu ọsibitu Femtop n’Ijẹbu-ode nibẹ, ti awọn ti wọn fara pa si n gba itọju. Ma jẹ ka rin lọjọ ti ebi yoo pa ọna Ọlọrun; ka ma rin arinfẹsẹsun; ki oloriburuku ma si ko tirẹ ba wa.


Igba to sare de ikorita ọna Ibadan, to ni ki oun yiwọ jade s’ọna Ijẹbu-Ode ni mọto gba ibomi-in mọ ọn lọwọ, to fi di pe o lọọ pa ẹni ẹlẹni to n gun ọkada Bajaaj rẹ lọ. Wọn ti gbe oku ọkunrin naa lọ si mọṣuari to wa ninu ọsibitu Femtop n’Ijẹbu-ode nibẹ, ti awọn ti wọn fara pa si n gba itọju. Ma jẹ ka rin lọjọ ti ebi yoo pa ọna Ọlọrun; ka ma rin arinfẹsẹsun; ki oloriburuku ma si ko tirẹ ba wa.


O ṣẹlẹ! Akeredolu sọrẹnda

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Lẹyin bii ọdun mẹta o le to ti gori aleefa, Gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu, ti yi ohun pada pẹlu bo ṣe gba lati bẹbẹ, ko si ko gbogbo awọn tinu n bi ninu ẹgbẹ APC mọra. Akeredolu sọrọ yii lasiko to n ki alaga igbimọ apẹtusaawọ ẹgbẹ ọhun to tun jẹ gomina ipinlẹ Niger, Abubakar Bello, kaabọ si ọfiisi rẹ to wa ni Alagbaka, niluu Akurẹ, lọsan-an ọjọ Ẹti, Furaidee, ọsẹ yii. Gomina ọhun rọ gbogbo awọn ọmọ ẹgbẹ tinu n bi ki fọwọ wọnu, ki wọn si jọ ṣiṣẹ pọ ko baa le rọrun fun ẹgbẹ APC lati rọwọ mu ninu eto ibo to n bọ lọjọ kẹwaa, osu kẹwaa, ọdun yii. O ni idi ree ti oun fi pinnu ati tọrọ idariji lọwọ gbogbo awọn ti oun ti ṣẹ lati ọdun 2017 toun ti de ori aleefa. Alaga igbimọ olupari ija ọhun ni olori iṣẹ ti awọn asaaju ẹgbẹ gbe le awọn lọwọ ni lati yanju gbogbo ede-aiyede to ba wa laarin awọn ọmọ ẹgbẹ patapata ki ọjọ idibo too pe. O ni igbesẹ yii pọn dandan ti ẹgbẹ APC ba fẹẹ jawe olubori lasiko eto idibo naa.


O ṣẹlẹ! Akeredolu sọrẹnda

O ni idi ree ti oun fi pinnu ati tọrọ idariji lọwọ gbogbo awọn ti oun ti ṣẹ lati ọdun 2017 toun ti de ori aleefa. Alaga igbimọ olupari ija ọhun ni olori iṣẹ ti awọn asaaju ẹgbẹ gbe le awọn lọwọ ni lati yanju gbogbo ede-aiyede to ba wa laarin awọn ọmọ ẹgbẹ patapata ki ọjọ idibo too pe. O ni igbesẹ yii pọn dandan ti ẹgbẹ APC ba fẹẹ jawe olubori lasiko eto idibo naa. Gẹgẹ ba a ṣe gbọ, bii igba meji ọtọọtọ ni Aṣiwaju Bọla Tinubu ti gbe igbesẹ lati pari ija to n waye laarin Akeredolu atawọn agbaagba ẹgbẹ ọhun kan latari magomago ti wọn lo suyọ ninu eto idibo abẹle ti wọn ṣe lọjọ kẹta, oṣu kẹsan-an, ọdun 2016.


O ṣẹlẹ! Akeredolu sọrẹnda

Gẹgẹ ba a ṣe gbọ, bii igba meji ọtọọtọ ni Aṣiwaju Bọla Tinubu ti gbe igbesẹ lati pari ija to n waye laarin Akeredolu atawọn agbaagba ẹgbẹ ọhun kan latari magomago ti wọn lo suyọ ninu eto idibo abẹle ti wọn ṣe lọjọ kẹta, oṣu kẹsan-an, ọdun 2016.


‘Nitori owo ni mo ṣe bẹ ọrẹ mi lori o!’, Moses lo sọ bẹẹ

Afi ki eeyan maa ṣọra ko too finu han fẹni kan. Awọn ọrẹ a maa ṣeku pa ara wọn o. Bo ba ṣe pe Abuchi ko fi foonu rẹ han ọrẹ rẹ, Moses, to si sọ fun un pe ẹgbọn oun lo fowo ile ti oun n ba a kọ niluu awọn ranṣẹ soun lati South Afrika, o ṣee ṣe kọmọọkunrin naa ṣi wa laye o. Ṣugbọn Abuchi sọ fun Moses, o si fi alaati ori foonu rẹ han an, ni Moses ba foju ba nmiliọnu mẹtala, n lo ba fọgbọn tan Abuchi, o si gun un pa ko too bẹ ẹ lori, o si ti nawo naa jinna aki ọwọ awọn ọlọpaa too to o. Bi ọrọ ṣe ṣẹlẹ ni pe ileeṣẹ omi kan ni ilu Auchi ni Moses Moses ti n ṣiṣẹ, o ti kawe jade ni poli, nigba ti ko ri iṣẹ mi-i ṣe lo fi n ba wọn ṣiṣẹ nileeṣe piọ-wọta yii. NIbẹ ni Abuchi ti ba a, oun lo si kọ Abuchi ni bi yoo ti maa lo maṣinni omi naa. Ohun to sọ wọn di korikosun ree. Lọjo kan ni Abuchi sọ fun ọrẹ rẹ pe bọọda oun ti oun n ba kọle siluu awon ṣẹṣẹ fowo ranṣẹ soun ni o, o si fii alaati ori foonu rẹ han an pe ko wo o, miliọnu mẹtala Naira ni. Lẹsẹkẹsẹ ni ero aburu wọ inu Moses, ṣugbọn Abuchi ko mọ nnkan kan. Moses fi ọgbọn tan Abuchi ni ọjọ keji, o si mọ nọmba to n lo lati fi ṣi foonu rẹ, ninu foonu yii naa lo si ti ri nọmba to n lo lati fi gba owo lori kaadi ee-ti-ẹẹmu (ATM) rẹ naa. Nigba ti eleyii ti pe, o tan Abuchi pe ko waa ba oun ṣiṣẹ alẹ lọjọ kan, bi wọn si ti n ṣiṣẹ lọ lo fọgbọn tan an sita, n lo ba gun un lọbẹ latẹyin lẹẹkan naa, ni Abuchi ba ku.


Lọjo kan ni Abuchi sọ fun ọrẹ rẹ pe bọọda oun ti oun n ba kọle siluu awon ṣẹṣẹ fowo ranṣẹ soun ni o, o si fii alaati ori foonu rẹ han an pe ko wo o, miliọnu mẹtala Naira ni. Lẹsẹkẹsẹ ni ero aburu wọ inu Moses, ṣugbọn Abuchi ko mọ nnkan kan. Moses fi ọgbọn tan Abuchi ni ọjọ keji, o si mọ nọmba to n lo lati fi ṣi foonu rẹ, ninu foonu yii naa lo si ti ri nọmba to n lo lati fi gba owo lori kaadi ee-ti-ẹẹmu (ATM) rẹ naa. Nigba ti eleyii ti pe, o tan Abuchi pe ko waa ba oun ṣiṣẹ alẹ lọjọ kan, bi wọn si ti n ṣiṣẹ lọ lo fọgbọn tan an sita, n lo ba gun un lọbẹ latẹyin lẹẹkan naa, ni Abuchi ba ku. Lẹyin to ku, Moses bẹ ẹ lori ki ẹnikẹni ma baa da oku ẹ mọ, o si gbe e lọ sinu igbo nitosi ibi iṣe wọn. N lo ba yọ foonu ati kaadi ATM rẹ. Kia lo ti wa awọn ọrẹ kan ti wọn mọ nipa bi wọn ti n ṣi foonu ati ATM, awọn ni wọn si ran an lọwọ to fi bẹrẹ si i fi kinni naa gbowo.


Lẹyin to ku, Moses bẹ ẹ lori ki ẹnikẹni ma baa da oku ẹ mọ, o si gbe e lọ sinu igbo nitosi ibi iṣe wọn. N lo ba yọ foonu ati kaadi ATM rẹ. Kia lo ti wa awọn ọrẹ kan ti wọn mọ nipa bi wọn ti n ṣi foonu ati ATM, awọn ni wọn si ran an lọwọ to fi bẹrẹ si i fi kinni naa gbowo. O ti gbọwo fun bii oṣu meloo kan, ti awọn araale si ti daamu daamu ti wọn ko ri Abuchi, ki ẹni to fi owo ranṣe si i lati South Africa too kọwe si ọga ọlọpaa pata, niyẹn ba paṣẹ ki wọn wadii ẹ. Banki ti Abuchi n lo ni wọn lọ lati lọọ wo o boya wọn n lo ATM ẹ, nigba ti wọn si ti ri i pe wọn n gbowo nibẹ lẹyin to ti ku tan, wọn bẹre si i ṣa awọn ti wọn ni POS to fi n gbowo naa kaakri, nibẹ ni wọn si ti mu Moses Moses. O kuku jẹwọ. O ni nigba toun jade ti oun ko riṣẹ loun n lọọ ṣiṣẹ ni ileeṣẹ omi, nigba ti oun si ri ọrẹ oun pẹlu iru owo nla bẹẹ, ti oun ko ri iru ẹ ri, oun ro pe anfaani ni eleyii jẹ foun naa lati ni owo toun.


O ti gbọwo fun bii oṣu meloo kan, ti awọn araale si ti daamu daamu ti wọn ko ri Abuchi, ki ẹni to fi owo ranṣe si i lati South Africa too kọwe si ọga ọlọpaa pata, niyẹn ba paṣẹ ki wọn wadii ẹ. Banki ti Abuchi n lo ni wọn lọ lati lọọ wo o boya wọn n lo ATM ẹ, nigba ti wọn si ti ri i pe wọn n gbowo nibẹ lẹyin to ti ku tan, wọn bẹre si i ṣa awọn ti wọn ni POS to fi n gbowo naa kaakri, nibẹ ni wọn si ti mu Moses Moses. O kuku jẹwọ. O ni nigba toun jade ti oun ko riṣẹ loun n lọọ ṣiṣẹ ni ileeṣẹ omi, nigba ti oun si ri ọrẹ oun pẹlu iru owo nla bẹẹ, ti oun ko ri iru ẹ ri, oun ro pe anfaani ni eleyii jẹ foun naa lati ni owo toun. Ọwọ ti tẹ oun atawọn ọrẹ rẹ, wọn yoo si fimu danrin!


Ọwọ ti tẹ oun atawọn ọrẹ rẹ, wọn yoo si fimu danrin!


O MA ṢE O: AWỌN ỌLỌPAA MẸTA KU S’OD0 NILUU ỌYỌ

Awọn ọlọpaa mẹta kan ti ba omi lọ nilu Ọyọ Alaafin o. Wọn ko somi, wọn si ku sibẹ, bẹẹ awọn ọmọọta ni wọn n le lọ. Ibi ori-afara kan ti ọgbara ti gbe lọ ni popo Balogun ni won ti ba re sinu omi naa, wọn ko si ye e, wọn gbabẹ lọ sọrun ni. Iwe iroyin Punch ṣalaye pe ni Atiba Police Station lawọn ọlọpaa naa ti wa, awọn ọmọọta kan ti wọn si maa n mugbo lagbegbe naa ni wọn n le lọ. Bi wọn ti n le wọn lọ ni ọkan ninu awon ọmọọta naa to ti mọ adugbo yii daadaa bẹ sinu odo ọhun, n lawọn ọlọpaa yii ti wọn ro pe nnkan kekere ni ba bẹ tọ ọ, bẹẹ lawọn mẹtẹẹta si ṣe ku sinu omi, ti wọn ko si ri oku ọmọọta kankan ni tiwọn, nitori awọn ti mọ ọna oju odo yii, wọn si ti mọ bi awọn ti le wẹ ẹ ja. Awọn ọlọpaa yii wa wọn de Balogun yiii ni o, wọn si kẹfin awọn ọmọọta naa nibi ti wọn ti n fa igbo wọn. Pii pii pii ni wọn fo bọ silẹ lati inu mọto wọn, ti wọn n pe ọwọ ba awọn ọmọọta yii loni-in.


Bi wọn ti n le wọn lọ ni ọkan ninu awon ọmọọta naa to ti mọ adugbo yii daadaa bẹ sinu odo ọhun, n lawọn ọlọpaa yii ti wọn ro pe nnkan kekere ni ba bẹ tọ ọ, bẹẹ lawọn mẹtẹẹta si ṣe ku sinu omi, ti wọn ko si ri oku ọmọọta kankan ni tiwọn, nitori awọn ti mọ ọna oju odo yii, wọn si ti mọ bi awọn ti le wẹ ẹ ja. Awọn ọlọpaa yii wa wọn de Balogun yiii ni o, wọn si kẹfin awọn ọmọọta naa nibi ti wọn ti n fa igbo wọn. Pii pii pii ni wọn fo bọ silẹ lati inu mọto wọn, ti wọn n pe ọwọ ba awọn ọmọọta yii loni-in. Ṣugbọn awọn ọmọọta ti ri wọn, ni wọn ba fọn danu. N lawọn ọlọpaa paapaa ba gba ya wọn. Aṣe ninu ọgbun ni wọn n tan wọn lọ, nitori loju ibi ti odo naa ti buru ju ni wọn tan wọn gba, bi ọkan ninu wọn si ti bẹ sodo ti awọn ọlọpaa yii tọ ọ, niṣe ni wọn rì sinu ẹrọfọ, nibẹ ni wọn si ti mu omi ku.


Ṣugbọn awọn ọmọọta ti ri wọn, ni wọn ba fọn danu. N lawọn ọlọpaa paapaa ba gba ya wọn. Aṣe ninu ọgbun ni wọn n tan wọn lọ, nitori loju ibi ti odo naa ti buru ju ni wọn tan wọn gba, bi ọkan ninu wọn si ti bẹ sodo ti awọn ọlọpaa yii tọ ọ, niṣe ni wọn rì sinu ẹrọfọ, nibẹ ni wọn si ti mu omi ku. Alukoro awọn ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, Olugbenga Fadeyi, sọ pe ootọ lọrọ naa. O ni olobo lo ta awọn ọlọpaa yii pe awọn ọmọọta naa n fẹe dan palapala kan wo, iyẹn ni wọn ṣe gbera lati tete lọọ ko wọn, afi bi wọn ṣe ku somi. O ni ọwọ awọn ti tẹ awọn ọdaran naa ṣaa o, bi won si gbọn bii aṣarun, wọn yoo jiya ẹṣẹ wọn.


Alukoro awọn ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, Olugbenga Fadeyi, sọ pe ootọ lọrọ naa. O ni olobo lo ta awọn ọlọpaa yii pe awọn ọmọọta naa n fẹe dan palapala kan wo, iyẹn ni wọn ṣe gbera lati tete lọọ ko wọn, afi bi wọn ṣe ku somi. O ni ọwọ awọn ti tẹ awọn ọdaran naa ṣaa o, bi won si gbọn bii aṣarun, wọn yoo jiya ẹṣẹ wọn.


Ẹ woju wọn, awọn ni wọn pa Barakat, ti wọn tun pa alaboyun atawọn mi-in l’Akinyẹle, n’Ibadan

Titi di ba a ṣe n sọ yii ni gbogbo awọn to wa nibi tawọn ọlọpaa ti ṣafihan awọn mẹta kan tọwọ tẹ pe awọn ni wọn ti n paayan l’Akinyẹle, niluu Ibadan, lọrọ naa ṣi n ya lẹnu. Niṣe lawọn eeyan naa, Sunday Adedipẹ, Adedokun Yinusa ati Usman n ka boroboro pe awọn lawọn wa nidii awọn eeyan ti wọn n ṣa ladaa pa l’Akinyẹle, n’Ibadan. Ọkan ninu wọn, Sunday Adedipẹ, jẹwọ pe eeyan meje loun ti pa, ati pe oogun lawọn maa n lo toun ba fẹẹ pa awọn eeyan naa, idi niyi ti wọn ki i fi i ri oun. O ni Adedokun Yinusa lo maa n ran oun niṣẹ lati lọọ pa awọn eeyan naa, lẹyin toun ba si pa wọn tan lo maa fun oun ni ẹẹdẹgbẹta naira, yoo si tun ti pese ounjẹ toun maa jẹ silẹ foun. Ni ọjọ Ẹti, Furaidee, ọsẹ yii, ni Kọmiṣanna ọlọpaa nipinlẹ Ọyọ, Joe Nwachukwu, ṣafihan wọn. Usman ni wọn kọkọ mu.


O ni Adedokun Yinusa lo maa n ran oun niṣẹ lati lọọ pa awọn eeyan naa, lẹyin toun ba si pa wọn tan lo maa fun oun ni ẹẹdẹgbẹta naira, yoo si tun ti pese ounjẹ toun maa jẹ silẹ foun. Ni ọjọ Ẹti, Furaidee, ọsẹ yii, ni Kọmiṣanna ọlọpaa nipinlẹ Ọyọ, Joe Nwachukwu, ṣafihan wọn. Usman ni wọn kọkọ mu. Ohun to si tu u fo ni foonu obinrin alaboyun ti wọn pa ni Abule Ijẹfun ti wọn ba lọwọ rẹ. Oun lo si ṣatọna bi wọn ṣe ri Sunday ati Adedokun mu. Ẹ foju sọna fun ẹkunrẹrẹ ifọrọwerọ ti ALAROYE ṣe pẹlu awọn eeyan naa.


Ohun to si tu u fo ni foonu obinrin alaboyun ti wọn pa ni Abule Ijẹfun ti wọn ba lọwọ rẹ. Oun lo si ṣatọna bi wọn ṣe ri Sunday ati Adedokun mu. Ẹ foju sọna fun ẹkunrẹrẹ ifọrọwerọ ti ALAROYE ṣe pẹlu awọn eeyan naa.


Ipade alaafia awọn oludije sipo gomina ẹgbẹ APC Ondo fori sanpọn

Iyiade Oluṣẹyẹ, Akurẹ Afaimọ ki fa-a-ka-ja-a to n fojoojumọ ṣẹlẹ ninu ẹgbẹ oṣelu APC nipinlẹ Ondo ma ṣe akoba fun ẹgbẹ naa bi awọn oludije naa ko ba gba alaafia laaye. Ni ọjọ Ẹti, Furaide, ni awọn agbaagba ẹgbẹ yii pe ipade kan lati mu ki alaafia jọba laarin awọn oludije naa, ki ẹgbẹ wọn le wa ni iṣọkan ni ipalẹmọ fun eto idibo gomina to maa waye ninu oṣu kẹwaa, ọdun yii. Gomina ipinlẹ Niger, Mallam Sani Bello, lo dari ipade ọhun to waye ni Heritage hotel, niluu Akurẹ. Ṣugbọn marun-un pere ninu awọn oludije naa lo yọju, awọn meje yooku ko ba wọn kopa nibi ipade naa. ALAROYE gbọ pe awọn eeyan naa ko yọju nitori wọn ni wọn ti n gbọ finrin finrin pe o ṣee ṣe ki awọn igbimọ naa ni ki wọn juwọ silẹ fun ẹni kan ninu wọn, ki awọn to ku si ṣatilẹyin fun un. Awọn kan ninu wọn si ti leri pe awọn ko ni i si nibi ipade alaafia kankan pẹlu gomina Akeredolu to n ṣakoso ipinlẹ naa lọwọ, toun naa si fẹẹ dije dupo gomina ọhun lẹẹkeji.


Ṣugbọn marun-un pere ninu awọn oludije naa lo yọju, awọn meje yooku ko ba wọn kopa nibi ipade naa. ALAROYE gbọ pe awọn eeyan naa ko yọju nitori wọn ni wọn ti n gbọ finrin finrin pe o ṣee ṣe ki awọn igbimọ naa ni ki wọn juwọ silẹ fun ẹni kan ninu wọn, ki awọn to ku si ṣatilẹyin fun un. Awọn kan ninu wọn si ti leri pe awọn ko ni i si nibi ipade alaafia kankan pẹlu gomina Akeredolu to n ṣakoso ipinlẹ naa lọwọ, toun naa si fẹẹ dije dupo gomina ọhun lẹẹkeji. Gomina Akeredolu, Sọla Iji, Ifẹ Oyedele, Bukọla Adetula ati Jimi Odimayọ nikan lo yọju sibi ipade naa ninu awọn oludije mejila ti wọn ti ṣayẹwo fun lati kopa ninu eto idibo abẹle ti yoo waye laipẹ.


Gomina Akeredolu, Sọla Iji, Ifẹ Oyedele, Bukọla Adetula ati Jimi Odimayọ nikan lo yọju sibi ipade naa ninu awọn oludije mejila ti wọn ti ṣayẹwo fun lati kopa ninu eto idibo abẹle ti yoo waye laipẹ.


Nitori bi korona ṣe pa ọkan ninu wọn, awọn aṣofin Eko bẹrẹ ayẹwo

Latari aṣẹ tileegbimọ aṣofin Eko pa pa pe ki gbogbo awọn ọmọ ile aṣofin naa, atawọn oṣiṣẹ wọn latoke delẹ lọọ ṣe ayẹwo arun Korona lati mọ ipo ti onikaluku wọn wa, awọn aṣofin ọhun ti n lọ fun ayẹwo wọn lọkọọkan. Igbesẹ yii ni wọn lo pọn dandan latari bi kokoro aṣekupani naa ṣe n ṣọṣẹ nipinlẹ ọhun, leyii to ti yọri si pipadanu awọn aṣofin meji laarin ọsẹ meji aabọ sira wọn. Ọnarebu Temitọpẹ Adewale to n ṣoju agbegbe idibo Ifakọ Ijaye kin-in-ni sọ ninu atẹjade kan pe abajade esi ayẹwo COVID-19 toun ṣe fi han pe oun ko ni arun naa lara. Yatọ si pe awọn aṣofin naa atawọn oṣiṣẹ wọn lọọ ṣayẹwo, AKEDE AGBAYE tun gbọ pe wọn ti paṣẹ pe ki wọn fin kẹmika si gbogbo ọfiisi ati ile awọn aṣofin naa, tori oju lalakan fi n ṣọri, igbesẹ naa si ti bẹrẹ laarin ọsẹ to kọja. Aipẹ yii ni arun buruku naa gbọna ẹburu pa ọkan lara awọn aṣofin ọhun, Ọnarebu Tunde Buraimoh, to n ṣoju agbegbe idibo Kosọfẹ Keji lojiji, ọrẹ timọtimọ si ni Buraimoh pẹlu aṣofin Oloogbe Sẹnetọ Adebayọ Ọshinọwọ ti wọn tun un pe ni Pepperito, to n ṣoju ẹkun idibo Ila-Oorun Eko nileegbimọ aṣofin agba l’Abuja, ẹni tiku yọwọ ẹ lawo lọjọ kẹẹẹdogun, oṣu to kọja, lai ro tẹlẹ. Ababọ ayẹwo iku ọhun ni wọn ni ko ṣẹyin COVID-19 to gbaye kan bayii, eyi si ti da ibẹrubojo sọkan awọn aṣofin atawọn araalu, tori ewu akoran arun buruku naa.


Nibo lẹyin n gbe, nibo lẹyin wa: Nigba t’Abiọla atawọn eeyan rẹ kọju ija si Awolọwọ ni 1979

*Idi abajọ ree o (2) Afi bii ẹni pe awọn eeyan naa ti ni Oloye Ọbafẹmi Awolọwọ sinu tẹlẹ ni. Abi nigba ti eeyan sọrọ loni-in, to ni ẹgbẹ oun, UPN, yoo ṣe daadaa fawọn oṣiṣẹ ijọba, ti awọn agbaagba NPN si sare forikori laarin ara wọn, ti wọn ti MKO Abiọla ṣaaju pe ko da baba naa lohun kia, ko ma jẹ ohun ti agbalagba oloṣelu naa yoo fi ko awọn lọbẹ jẹ niyẹn. N ni Abiọla naa ba pe awọn oniroyin jọ, o ni ki wọn pade oun ni ibi apejẹ ikowojọ kan ti ẹgbẹ awọn, NPN, fẹẹ ṣe n’Ibadan, ki wọn waa gbọ ọrọ ẹnu oun. Ọjọ Jimọ ni Awolọwọ sọrọ pe ẹgbẹ oun yoo fowo kun owo-oṣu yii, ọjọ Satide si ni apejẹ awọn NPN ipinlẹ Ọyọ yii naa bọ si, nibi ti wọn ti fi Abiọla ṣe olukowojo agba ati alejo pataki wọn. Abiọla ko doju ti wọn, nitori nibi apejẹ naa, ẹgbẹrun lọnaa aadọta Naira (N50,000) lo fun wọn lẹsẹkẹsẹ. Owo nla leleyii lọjọ naa lọhun-un, nitori ọjọ kejidinlọgbọn, oṣu kẹrin, ọdun 1979, ni.


Ọjọ Jimọ ni Awolọwọ sọrọ pe ẹgbẹ oun yoo fowo kun owo-oṣu yii, ọjọ Satide si ni apejẹ awọn NPN ipinlẹ Ọyọ yii naa bọ si, nibi ti wọn ti fi Abiọla ṣe olukowojo agba ati alejo pataki wọn. Abiọla ko doju ti wọn, nitori nibi apejẹ naa, ẹgbẹrun lọnaa aadọta Naira (N50,000) lo fun wọn lẹsẹkẹsẹ. Owo nla leleyii lọjọ naa lọhun-un, nitori ọjọ kejidinlọgbọn, oṣu kẹrin, ọdun 1979, ni. Lẹyin ti Abiọla fun wọn lowo tan lo tẹnu bọrọ bii alejo pataki, o fẹẹ ṣalaye ohun ti yoo ṣẹlẹ si ẹgbẹ wọn lọjọ idibo. Gẹgẹ bi ẹni gbogbo ti mọ ninu ọrọ oṣelu, alatako to ba ju ni lọ naa leeyan n sọrọ ẹ ni gbangba, nitori ohun ti yoo fa okiki ba alatako naa niyẹn: wọn aa ni lagbaja sọrọ buruku si Awolọwọ, orukọ Awolọwọ ni yoo si jẹ kawọn eeyan maa wa ẹni to sọrọ buruku si i lọ. O jọ pe ohun ti Abiọla ṣe niyi, nitori kaka ko sọrọ nipa bi ẹgbẹ wọn yoo ṣe wọle tabi eto ti NPN ni fun wọn nilẹ Yoruba, ọrọ ti Awolọwọ ti sọ lati ana lo mu dani, oun naa lo si fi ṣe koko ohun to sọ.


Lẹyin ti Abiọla fun wọn lowo tan lo tẹnu bọrọ bii alejo pataki, o fẹẹ ṣalaye ohun ti yoo ṣẹlẹ si ẹgbẹ wọn lọjọ idibo. Gẹgẹ bi ẹni gbogbo ti mọ ninu ọrọ oṣelu, alatako to ba ju ni lọ naa leeyan n sọrọ ẹ ni gbangba, nitori ohun ti yoo fa okiki ba alatako naa niyẹn: wọn aa ni lagbaja sọrọ buruku si Awolọwọ, orukọ Awolọwọ ni yoo si jẹ kawọn eeyan maa wa ẹni to sọrọ buruku si i lọ. O jọ pe ohun ti Abiọla ṣe niyi, nitori kaka ko sọrọ nipa bi ẹgbẹ wọn yoo ṣe wọle tabi eto ti NPN ni fun wọn nilẹ Yoruba, ọrọ ti Awolọwọ ti sọ lati ana lo mu dani, oun naa lo si fi ṣe koko ohun to sọ. O ni Awolọwọ sọ ni gbangba, nibi ipolongo ẹgbẹ oṣelu rẹ pe oun yoo fun awọn oṣiṣẹ ni ọgọrun-un meji bii owo-oṣu, pe ko si ohun meji to fa iru ọrọ yii ju pe Awolọwọ fẹẹ fun awọn oṣiṣẹ ijọba gbogbo ni abẹtẹlẹ ki wọn le dibo fun un lọ. Abiọla ni lati sọ iru ọrọ ti Awolọwọ sọ yii, o fi han pe baba naa ko nigbagbọ pe awọn eeyan yoo dibo foun, nitori ẹ lo ṣe di pe o n fi ẹkunwo owo-oṣu bẹ wọn, bo tilẹ jẹ pe o mọ pe ohun ti ko ṣee ṣe, ti oun ko si ni i ṣe ni. O ni nigba ti wọn ba ti dibo tan, ti awọn oṣiṣẹ ti rọ lu irọ yii, ti wọn sare tẹle wọn lẹyin, ti wọn wọle, wọn yoo pada waa sọ fun wọn pe eto ọrọ aje ko dara, awọn ko le san iru owo bẹẹ fun oṣiṣẹ kankan.


O ni Awolọwọ sọ ni gbangba, nibi ipolongo ẹgbẹ oṣelu rẹ pe oun yoo fun awọn oṣiṣẹ ni ọgọrun-un meji bii owo-oṣu, pe ko si ohun meji to fa iru ọrọ yii ju pe Awolọwọ fẹẹ fun awọn oṣiṣẹ ijọba gbogbo ni abẹtẹlẹ ki wọn le dibo fun un lọ. Abiọla ni lati sọ iru ọrọ ti Awolọwọ sọ yii, o fi han pe baba naa ko nigbagbọ pe awọn eeyan yoo dibo foun, nitori ẹ lo ṣe di pe o n fi ẹkunwo owo-oṣu bẹ wọn, bo tilẹ jẹ pe o mọ pe ohun ti ko ṣee ṣe, ti oun ko si ni i ṣe ni. O ni nigba ti wọn ba ti dibo tan, ti awọn oṣiṣẹ ti rọ lu irọ yii, ti wọn sare tẹle wọn lẹyin, ti wọn wọle, wọn yoo pada waa sọ fun wọn pe eto ọrọ aje ko dara, awọn ko le san iru owo bẹẹ fun oṣiṣẹ kankan. Ni tootọ, nigba naa, owo-oṣu oṣiṣẹ to kere ju lọ ko wọ ọgọrun-un Naira tan daadaa, lati waa gbe kinni naa lọ si ọgọrun-un meji Naira wuya bẹẹ, ohun ti yoo la ariwo pupọ lọ ni, ko si si oṣiṣẹ ijọba ti yoo gbọ iru rẹ ti ko ni i fẹẹ dibo fun ẹni to ṣe ileri bẹẹ fun wọn. Ohun to jo awọn NPN lara ree, to si mu ibẹru ba wọn, nitori wọn mọ pe ti awọn oṣiṣẹ ba gbọ iru ẹ, wọn yoo fẹẹ sare tẹle Awolọwọ lẹyin, ki wọn le dibo fun un. Abiọla ni bi Awolọwọ ba ti le ri owo naa to san an fawọn oṣiṣẹ loootọ, ko si ohun ti kinni naa yoo mu wa ju iyan gidi lọ.


Ni tootọ, nigba naa, owo-oṣu oṣiṣẹ to kere ju lọ ko wọ ọgọrun-un Naira tan daadaa, lati waa gbe kinni naa lọ si ọgọrun-un meji Naira wuya bẹẹ, ohun ti yoo la ariwo pupọ lọ ni, ko si si oṣiṣẹ ijọba ti yoo gbọ iru rẹ ti ko ni i fẹẹ dibo fun ẹni to ṣe ileri bẹẹ fun wọn. Ohun to jo awọn NPN lara ree, to si mu ibẹru ba wọn, nitori wọn mọ pe ti awọn oṣiṣẹ ba gbọ iru ẹ, wọn yoo fẹẹ sare tẹle Awolọwọ lẹyin, ki wọn le dibo fun un. Abiọla ni bi Awolọwọ ba ti le ri owo naa to san an fawọn oṣiṣẹ loootọ, ko si ohun ti kinni naa yoo mu wa ju iyan gidi lọ. O ni iya ati idaamu ni yoo mu wa fawọn eeyan, aibalẹ-ọkan ti yoo si wa ninu owo naa yoo ju ibalẹ-ọkan tawọn eeyan foju si lọ. O ni iru ẹ ti ṣẹlẹ ri nigba ti ijọba ologun fawọn eeyan ni owo Udoji ni 1974, ti owo lọ tabua lọwọ awọn eeyan, ṣugbọn ti ko si ọja ti wọn yoo fi ra, ti kaluku waa bẹrẹ si i ra irakura jọ, ko si pẹ lẹyin naa ni gbogbo ọja gbowo lori, to lọ soke pata, to jẹ lẹyin ti owo Udoji yii tan lọwọ awọn eeyan, wọn ko lowo lati ra awọn ọja ti wọn n ra lowo pọọku tẹlẹ mọ, owo Udoji ti ba ọja jẹ fun wọn. O ni ohun ti yoo ṣẹlẹ ree bi Awolọwọ ba fi agidi gbe owo kan jade fawọn oṣiṣẹ ijọba.


O ni iya ati idaamu ni yoo mu wa fawọn eeyan, aibalẹ-ọkan ti yoo si wa ninu owo naa yoo ju ibalẹ-ọkan tawọn eeyan foju si lọ. O ni iru ẹ ti ṣẹlẹ ri nigba ti ijọba ologun fawọn eeyan ni owo Udoji ni 1974, ti owo lọ tabua lọwọ awọn eeyan, ṣugbọn ti ko si ọja ti wọn yoo fi ra, ti kaluku waa bẹrẹ si i ra irakura jọ, ko si pẹ lẹyin naa ni gbogbo ọja gbowo lori, to lọ soke pata, to jẹ lẹyin ti owo Udoji yii tan lọwọ awọn eeyan, wọn ko lowo lati ra awọn ọja ti wọn n ra lowo pọọku tẹlẹ mọ, owo Udoji ti ba ọja jẹ fun wọn. O ni ohun ti yoo ṣẹlẹ ree bi Awolọwọ ba fi agidi gbe owo kan jade fawọn oṣiṣẹ ijọba. Abiọla ni Awolọwọ ko le sọ loju awọn kan pe oun fẹran awọn mẹkunnu ju awọn to ku lọ. O ni ko le sọ bẹẹ rara. Alaga ileeṣẹ ITT to ṣe tẹlifoonu yii ni idi ti Awolọwọ ko ṣe le sọ pe oun fẹran awọn mẹkunnu ni pe nigba ti baba naa n ṣejọba, wọn da ileeṣẹ kan silẹ ti wọn pe ni NIPC.


Abiọla ni Awolọwọ ko le sọ loju awọn kan pe oun fẹran awọn mẹkunnu ju awọn to ku lọ. O ni ko le sọ bẹẹ rara. Alaga ileeṣẹ ITT to ṣe tẹlifoonu yii ni idi ti Awolọwọ ko ṣe le sọ pe oun fẹran awọn mẹkunnu ni pe nigba ti baba naa n ṣejọba, wọn da ileeṣẹ kan silẹ ti wọn pe ni NIPC. Ileeṣẹ ijọba Western Region ni, ileeṣẹ naa ni wọn si fi ni awọn ile nla bii Cocoa House, n’Ibadan, Western House, l’Ekoo, Investment House, l’Ekoo, ati Bristol Hotel, ṣugbọn ohun ti awọn eeyan ko mọ ni pe jibiti to pọ ninu gbogbo ohun ti wọn ṣe ati awọn ohun ti wọn ni yii, ko si iru ẹ ni gbogbo Afrika, ko tun si ibi ti iru ẹ ti ṣẹlẹ laarin awọn alawọ-dudu rara. O ni loootọ, Awolọwọ le jade loni-in pe oun ko mọ nipa ẹ, ṣugbọn awọn eeyan ti wọn n sare tẹle e lẹyin yoo tun ero wọn pa, nigba ti wọn ba mọ awọn jibiti to wa nidii gbogbo ohun ti Awolọwọ n sọ pe oun ṣe fun wọn. O ni bawo ni Awolọwọ yoo ṣe jade ti yoo ni oun ko mọ ohun to ṣẹlẹ nigba naa, nigba to jẹ oun lolori ẹgbẹ Action Group to ṣejọba.


Ileeṣẹ ijọba Western Region ni, ileeṣẹ naa ni wọn si fi ni awọn ile nla bii Cocoa House, n’Ibadan, Western House, l’Ekoo, Investment House, l’Ekoo, ati Bristol Hotel, ṣugbọn ohun ti awọn eeyan ko mọ ni pe jibiti to pọ ninu gbogbo ohun ti wọn ṣe ati awọn ohun ti wọn ni yii, ko si iru ẹ ni gbogbo Afrika, ko tun si ibi ti iru ẹ ti ṣẹlẹ laarin awọn alawọ-dudu rara. O ni loootọ, Awolọwọ le jade loni-in pe oun ko mọ nipa ẹ, ṣugbọn awọn eeyan ti wọn n sare tẹle e lẹyin yoo tun ero wọn pa, nigba ti wọn ba mọ awọn jibiti to wa nidii gbogbo ohun ti Awolọwọ n sọ pe oun ṣe fun wọn. O ni bawo ni Awolọwọ yoo ṣe jade ti yoo ni oun ko mọ ohun to ṣẹlẹ nigba naa, nigba to jẹ oun lolori ẹgbẹ Action Group to ṣejọba. Bi Abiọla ti sọ niyi, nigba to si jẹ aarin awọn eeyan tirẹ ti i ṣe olori ẹgbẹ NPN lo wa, niṣe ni kaluku n rẹrin-in a-rin-digbo-lura-wọn. Ohun ti wọn n sọ naa ni pe alaṣeju ni baba naa, ẹni to kapa ẹ lo jade sita yii, yoo foju ẹ ri mabo. Ṣe ko si ohun ti awọn oloṣelu ko le sọ, ko si si ara ti wọn ko le da bi ọti oṣelu ba n pa wọn.


Bi Abiọla ti sọ niyi, nigba to si jẹ aarin awọn eeyan tirẹ ti i ṣe olori ẹgbẹ NPN lo wa, niṣe ni kaluku n rẹrin-in a-rin-digbo-lura-wọn. Ohun ti wọn n sọ naa ni pe alaṣeju ni baba naa, ẹni to kapa ẹ lo jade sita yii, yoo foju ẹ ri mabo. Ṣe ko si ohun ti awọn oloṣelu ko le sọ, ko si si ara ti wọn ko le da bi ọti oṣelu ba n pa wọn. Nigba ti ọrọ naa jade sita pe Abiọla sọ bayii, o sọ bayii, ko jọ pe ọrọ naa fi bẹẹ dun Awolọwọ, boya nitori o mọ pe gbogbo ohun ti ọkunrin naa darukọ pe awọn ṣe nnkan amuyangan ni. Ṣugbọn Awolọwọ mọ ohun to n ṣe Abiọla, o mọ pe ọmọde ni, ṣe Abiọla ko ju ọmọ ogoji ọdun lọ nigba naa, o si ti lọ sile Awolọwọ, nitori ọrẹ Oluwọle ọmọ rẹ ni, bo tilẹ jẹ pe ọrẹ wọn naa ki i ṣe kori-kosun. Awolọwọ mọ pe ko si ohun kan to n ṣe Abiọla ju owo buruku to wa lọwọ rẹ lọ, ko si bi owo bẹẹ yoo ṣe wa lọwọ ọmọde ti ko ni i sọrọ sẹni to ju u lọ.


Nigba ti ọrọ naa jade sita pe Abiọla sọ bayii, o sọ bayii, ko jọ pe ọrọ naa fi bẹẹ dun Awolọwọ, boya nitori o mọ pe gbogbo ohun ti ọkunrin naa darukọ pe awọn ṣe nnkan amuyangan ni. Ṣugbọn Awolọwọ mọ ohun to n ṣe Abiọla, o mọ pe ọmọde ni, ṣe Abiọla ko ju ọmọ ogoji ọdun lọ nigba naa, o si ti lọ sile Awolọwọ, nitori ọrẹ Oluwọle ọmọ rẹ ni, bo tilẹ jẹ pe ọrẹ wọn naa ki i ṣe kori-kosun. Awolọwọ mọ pe ko si ohun kan to n ṣe Abiọla ju owo buruku to wa lọwọ rẹ lọ, ko si bi owo bẹẹ yoo ṣe wa lọwọ ọmọde ti ko ni i sọrọ sẹni to ju u lọ. Ṣugbọn Awolọwọ mọ nnkan mi-in ti awọn to ku ko mọ, o mọ ohun tawọn oloṣelu NPN ko mọ nigba naa rara. O mọ ọna ti Abiọla gba ni owo rẹ, o mọ iru iṣẹ to n ṣe, o mọ ọna tileeṣẹ ITT fi di ileeṣẹ to lowo ju lọ ni Naijiria, ati iṣẹ ti wọn n ṣe gan-an. Nibi yii naa lo si ba wọle, nitori ọjọ keji ti Abiọla sọrọ naa lo ti gba esi ọrọ to sọ.


Ṣugbọn Awolọwọ mọ nnkan mi-in ti awọn to ku ko mọ, o mọ ohun tawọn oloṣelu NPN ko mọ nigba naa rara. O mọ ọna ti Abiọla gba ni owo rẹ, o mọ iru iṣẹ to n ṣe, o mọ ọna tileeṣẹ ITT fi di ileeṣẹ to lowo ju lọ ni Naijiria, ati iṣẹ ti wọn n ṣe gan-an. Nibi yii naa lo si ba wọle, nitori ọjọ keji ti Abiọla sọrọ naa lo ti gba esi ọrọ to sọ. Ṣugbọn Awolọwọ ko bu u o, o kan sọ pe bi UPN ba wọle, awọn yoo wadii iṣẹ tẹlifoonu kan ti ileeṣẹ ITT gba lọwọ ijọba apapọ, iṣẹ ẹlẹgbẹrin miliọnu owo Naira (N800milion), nitori wọn fi iṣẹ naa lu Naijiria ni jibiti ni. O ni bi UPN ba ti wọle, awọn yoo wadii iye ti wọn gba fun iṣẹ naa, ati iru iṣẹ ti wọn ṣe gan-an ti owo fi to bẹẹ, nitori iṣẹ ti ko yẹ ko to ida mẹta iye ti wọn gba lọwọ ijọba Naijiria ni. O ni nigba tawọn ba wadii owo iṣẹ tẹlifoonu ti wọn gba owo rẹ, ti wọn ko ṣe yii, Naijiria yoo mọ ileeṣẹ ole ati awọn ti wọn ja wọn lole ni orilẹ-ede wọn.


Ṣugbọn Awolọwọ ko bu u o, o kan sọ pe bi UPN ba wọle, awọn yoo wadii iṣẹ tẹlifoonu kan ti ileeṣẹ ITT gba lọwọ ijọba apapọ, iṣẹ ẹlẹgbẹrin miliọnu owo Naira (N800milion), nitori wọn fi iṣẹ naa lu Naijiria ni jibiti ni. O ni bi UPN ba ti wọle, awọn yoo wadii iye ti wọn gba fun iṣẹ naa, ati iru iṣẹ ti wọn ṣe gan-an ti owo fi to bẹẹ, nitori iṣẹ ti ko yẹ ko to ida mẹta iye ti wọn gba lọwọ ijọba Naijiria ni. O ni nigba tawọn ba wadii owo iṣẹ tẹlifoonu ti wọn gba owo rẹ, ti wọn ko ṣe yii, Naijiria yoo mọ ileeṣẹ ole ati awọn ti wọn ja wọn lole ni orilẹ-ede wọn. O ni aṣiri bi gbogbo ọrọ iṣẹ tẹlifoonu naa ti jẹ wa lọwọ oun, oun yoo si tu u fawọn ti wọn yoo ṣewadii ẹ to ba ya, wọn yoo le mọ ohun ti wọn yoo doju kọ. O ni bi ITT ba gba iṣẹ ni Naijiria, ko si ohun to buru nibẹ, ṣugbọn eyi ti ko dara ni ki wọn maa gba iru iṣẹ kan naa ni ọgọrun-un Naira ni awọn orilẹ-ede mi-in, ṣugbọn ki wọn de Naijiria, ki wọn ni ẹgbẹrun kan lawọn yoo ṣe e, ki wọb si gba owo naa, ki awọn eeyan pin in mọ ara wọn lọwọ, ki iṣẹ ti wọn tun waa ni wọn ṣe yii ma wulo fun awọn eeyan ni Naijiria. O ni ohun ti ITT n ṣe ree, asiko si ti to ti awọn yoo tudii wọn wo, ki wọn le mọ pe ko si ọbọ kan n’Idere, eyi to wa nibẹ bayii, ife oyinbo lo fi n mẹmu.


O ni aṣiri bi gbogbo ọrọ iṣẹ tẹlifoonu naa ti jẹ wa lọwọ oun, oun yoo si tu u fawọn ti wọn yoo ṣewadii ẹ to ba ya, wọn yoo le mọ ohun ti wọn yoo doju kọ. O ni bi ITT ba gba iṣẹ ni Naijiria, ko si ohun to buru nibẹ, ṣugbọn eyi ti ko dara ni ki wọn maa gba iru iṣẹ kan naa ni ọgọrun-un Naira ni awọn orilẹ-ede mi-in, ṣugbọn ki wọn de Naijiria, ki wọn ni ẹgbẹrun kan lawọn yoo ṣe e, ki wọb si gba owo naa, ki awọn eeyan pin in mọ ara wọn lọwọ, ki iṣẹ ti wọn tun waa ni wọn ṣe yii ma wulo fun awọn eeyan ni Naijiria. O ni ohun ti ITT n ṣe ree, asiko si ti to ti awọn yoo tudii wọn wo, ki wọn le mọ pe ko si ọbọ kan n’Idere, eyi to wa nibẹ bayii, ife oyinbo lo fi n mẹmu. O ni ki ITT ati awọn ti wọn jọ n lu Naijiria ni jibiti fi ọkan ara wọn balẹ o, ijọba UPN n bọ waa ba gbogbo wọn. Ọro ti Awolọwọ sọ yii da nnkan ru, paapaa aṣiri to lo wa lọwọ oun. Ọkan awọn eeyan nla ninu NPN ko balẹ mọ; ọkan awọn olori ijọba ologun pupọ ni ko balẹ, nitori wọn mọ pe ti wọn ba fa gburu lọrọ naa, gburu yoo fa igbo, bi Awolọwọ ba wọle, to ba bẹrẹ iwadii ITT loootọ, ohun ti yoo ti idi kinni naa jade ko ni i rọgbọ.


O ni ki ITT ati awọn ti wọn jọ n lu Naijiria ni jibiti fi ọkan ara wọn balẹ o, ijọba UPN n bọ waa ba gbogbo wọn. Ọro ti Awolọwọ sọ yii da nnkan ru, paapaa aṣiri to lo wa lọwọ oun. Ọkan awọn eeyan nla ninu NPN ko balẹ mọ; ọkan awọn olori ijọba ologun pupọ ni ko balẹ, nitori wọn mọ pe ti wọn ba fa gburu lọrọ naa, gburu yoo fa igbo, bi Awolọwọ ba wọle, to ba bẹrẹ iwadii ITT loootọ, ohun ti yoo ti idi kinni naa jade ko ni i rọgbọ. Ṣugbọn aṣiri wo lo wa lọwọ Awolọwọ nigbanaa, ki lo si de ti ọrọ naa ka awọn oloṣelu NPN at iijọba ologun lara gan-an? Ẹ maa ka a lọ lọsẹ to n bọ.


Ṣugbọn aṣiri wo lo wa lọwọ Awolọwọ nigbanaa, ki lo si de ti ọrọ naa ka awọn oloṣelu NPN at iijọba ologun lara gan-an? Ẹ maa ka a lọ lọsẹ to n bọ.


Eyi ni bawọn aṣaaju Hausa-Fulani ṣe ba Naijiria yii jẹ (9)

Mo n tẹnu mọ ipade ofin ilẹ wa ti wọn ṣe ni ọdun 1950 yii pupọ, nitori mo fẹ kawọn eeyan mọ pe nibẹ ni iṣoro wa ti wa ni, ibẹ lo ti bẹrẹ. Bi a ba le ri ọna pada si idi ijokoo yii, ti a tun ohun to bajẹ lọjọ naa ṣe, Naijiria yoo dara. Lọjo ti wọn ti ko ijokoo ijọba Naijiria kuro l’Ekoo lọ si Abuja, ọjọ naa lawọn Hausa-Fulani ko ti ba Yoruba du Eko mọ, ati awọn Ibo naa. Ṣugbọn ẹ boju wẹyin ki ẹ wo o, awọn ti wọn n pariwo lọjọ kin-in-ni ana pe ti wọn ba fẹẹ fi Eko ṣe olu ilu Naijiria, ko ni i jẹ ti ẹnikẹni ninu Yoruba, Ibo tabi Hausa, ti wọn si fi ẹtan bayii gba Eko lọwọ awa Yoruba, awọn yii kan naa ni wọn ko gba bayii ki ẹnikẹni sọ pe Abuja ki i ṣe ti Hausa. Bo tiẹ jẹ pe wọn ti fi owo ijọba apapọ Naijiria sanwo rẹpẹtẹ fawọn ti wọn ni Abuja lati sọ ọ di ti gbogbo Naijiria, sibẹ, ati kekere ati agba Hausa-Fulani, ko sẹni to gba pe Abuja jẹ ti ẹlomiiran ju tiwọn lọ. Gbogbo ohun tijọba n ṣe sibẹ, bii pe ogun tiwọn ni ni wọn ka a si.


Ṣugbọn ẹ boju wẹyin ki ẹ wo o, awọn ti wọn n pariwo lọjọ kin-in-ni ana pe ti wọn ba fẹẹ fi Eko ṣe olu ilu Naijiria, ko ni i jẹ ti ẹnikẹni ninu Yoruba, Ibo tabi Hausa, ti wọn si fi ẹtan bayii gba Eko lọwọ awa Yoruba, awọn yii kan naa ni wọn ko gba bayii ki ẹnikẹni sọ pe Abuja ki i ṣe ti Hausa. Bo tiẹ jẹ pe wọn ti fi owo ijọba apapọ Naijiria sanwo rẹpẹtẹ fawọn ti wọn ni Abuja lati sọ ọ di ti gbogbo Naijiria, sibẹ, ati kekere ati agba Hausa-Fulani, ko sẹni to gba pe Abuja jẹ ti ẹlomiiran ju tiwọn lọ. Gbogbo ohun tijọba n ṣe sibẹ, bii pe ogun tiwọn ni ni wọn ka a si. Mo sọ fun yin tẹlẹ pe ọrọ ijọba Naijiria yii, ṣokoto agbawọ ni, bi ko fun wọn lọrun ẹsẹ, yoo ṣo wọn leekun, rẹgi lohun ẹni n ba ni mu. Awọn ti wọn n ṣejọba yii ko mọ ojutuu ijọba ti wọn n ṣe. Loootọ ni wọn mọ ọgbọn alumọkọrọyi, arekereke ati ete oṣelu, ṣugbọn ko si ọgbọn tabi imọ eto iṣakoso kan bayii lori wọn.


Mo sọ fun yin tẹlẹ pe ọrọ ijọba Naijiria yii, ṣokoto agbawọ ni, bi ko fun wọn lọrun ẹsẹ, yoo ṣo wọn leekun, rẹgi lohun ẹni n ba ni mu. Awọn ti wọn n ṣejọba yii ko mọ ojutuu ijọba ti wọn n ṣe. Loootọ ni wọn mọ ọgbọn alumọkọrọyi, arekereke ati ete oṣelu, ṣugbọn ko si ọgbọn tabi imọ eto iṣakoso kan bayii lori wọn. Bi wọn ba ni agbara lọwọ, wọn yoo ṣi agbara naa lo titi awọn ti wọn n lo agbara le lori yoo fi maa pariwo pe awọn ko gba mọ; bi wọn gbe wọn si ile-owo, won yoo si sọ ile-owo naa dahoro to jẹ wọn yoo jẹ gbese kẹyin ni. Mo ti sọ fun yin pe ẹni ti yoo da aṣọ fun ni, ti ọrun rẹ ni kẹ ẹ kọkọ wo. Ẹni to ba fẹẹ ṣejọba Naijiria, ẹ kọkọ wo bi tọhun ti ṣe ileeṣẹ toun funra ẹ da silẹ si.


Bi wọn ba ni agbara lọwọ, wọn yoo ṣi agbara naa lo titi awọn ti wọn n lo agbara le lori yoo fi maa pariwo pe awọn ko gba mọ; bi wọn gbe wọn si ile-owo, won yoo si sọ ile-owo naa dahoro to jẹ wọn yoo jẹ gbese kẹyin ni. Mo ti sọ fun yin pe ẹni ti yoo da aṣọ fun ni, ti ọrun rẹ ni kẹ ẹ kọkọ wo. Ẹni to ba fẹẹ ṣejọba Naijiria, ẹ kọkọ wo bi tọhun ti ṣe ileeṣẹ toun funra ẹ da silẹ si. Ileeṣẹ wo lọmọ Hausa kan da silẹ nilẹ yii ri, yatọ si iṣẹ kata-kara, bii ti Dangote, nibi ti wọn yoo ti maa fi agbara ijọba rẹ awọn oniṣowo to ku jẹ. Buhari lo n ṣejọba yii. Njẹ ẹyin ko kiyesi iyatọ to n waye lẹyin ti Abba Kyari ti ku.


Ileeṣẹ wo lọmọ Hausa kan da silẹ nilẹ yii ri, yatọ si iṣẹ kata-kara, bii ti Dangote, nibi ti wọn yoo ti maa fi agbara ijọba rẹ awọn oniṣowo to ku jẹ. Buhari lo n ṣejọba yii. Njẹ ẹyin ko kiyesi iyatọ to n waye lẹyin ti Abba Kyari ti ku. Ẹ ko ti i ri i pe awọn mi-in ti gba agbara. Nigba ti Kyari wa laye, awọn ile-igibimọ aṣofin wa wa nibẹ, wọn ko le sọrọ; awọn minisita ti wọn ni awọn n ba Buhari ṣiṣẹ ko foju ara wọn ri Buhari, sibẹ, wọn ko le sọrọ; Kyari lo n paṣẹ fun wọn, oun lo n gba iṣẹ Buhari ṣe. Ẹni ti yoo ba gbo o lẹnu, yoo dẹ Magu, olori EFCC, si i; kia ni wọn yoo ni iyẹn ti ko owo kan jẹ nigba kan, ọna ẹwọn ni wọn n ran an lọ yẹn.


Ẹ ko ti i ri i pe awọn mi-in ti gba agbara. Nigba ti Kyari wa laye, awọn ile-igibimọ aṣofin wa wa nibẹ, wọn ko le sọrọ; awọn minisita ti wọn ni awọn n ba Buhari ṣiṣẹ ko foju ara wọn ri Buhari, sibẹ, wọn ko le sọrọ; Kyari lo n paṣẹ fun wọn, oun lo n gba iṣẹ Buhari ṣe. Ẹni ti yoo ba gbo o lẹnu, yoo dẹ Magu, olori EFCC, si i; kia ni wọn yoo ni iyẹn ti ko owo kan jẹ nigba kan, ọna ẹwọn ni wọn n ran an lọ yẹn. Nitori pe ole buruku lawọn naa, ti wọ̀n ko si fẹẹ ṣẹwọn, ko si minisita tabi oṣiṣẹ ijọba, tabi oloṣelu kan to jẹ gbin, ohun ti Kyari ba ti ṣe labẹ ge. Bi ẹ ba fẹẹ mọ bi agbara Kyari ti to, ati bo ṣe jẹ loootọ ni Buhari funra ẹ ko mọ ohun to n lọ ninu ijọba ẹ yii, ọrọ Magu yii ni kẹ ẹ fi ṣe akawe. Magu fi ọdun marun-un wa nipo olori EFCC, ipo naa ko si bofin mu.


Nitori pe ole buruku lawọn naa, ti wọ̀n ko si fẹẹ ṣẹwọn, ko si minisita tabi oṣiṣẹ ijọba, tabi oloṣelu kan to jẹ gbin, ohun ti Kyari ba ti ṣe labẹ ge. Bi ẹ ba fẹẹ mọ bi agbara Kyari ti to, ati bo ṣe jẹ loootọ ni Buhari funra ẹ ko mọ ohun to n lọ ninu ijọba ẹ yii, ọrọ Magu yii ni kẹ ẹ fi ṣe akawe. Magu fi ọdun marun-un wa nipo olori EFCC, ipo naa ko si bofin mu. Ọna ti ko fi bofin mu ni pe ẹnikẹni ti Buhari ba fẹẹ yan si iru ipo bayii, dandan ni kawọn aṣofin Naijiria fọwọ si i. Ọjọ kẹsan-an, oṣu kọkanla, ọdun 2015 (09/11/15), ni Buhari yan Magu, tipatipa lo si fi fi orukọ ẹ ranṣẹ ninu oṣu keje, 2016, si awọn aṣofin pe ki wọn ba oun fọwọ si i. Lẹyin oṣu kẹfa to ti yan an bii olori EFCC niyẹn o. Amọ nigba ti awọn aṣofin yẹ iwe oriṣiiriṣii wo nipa Magu yii, wọn lọrọ ẹ ko daa, iwa buruku wa lọwọ ẹ. Ileeeṣe DSS, awọn ọtẹlẹmuyẹ to jẹ tijọba apapọ naa ni wọn kọwe sawọn aṣofin bẹẹ. Ijọba apapọ lo yan Magu, ileeṣẹ to n ṣewadii awọn ọdaran fun ijọba apapọ naa lo sọ pe ẹni ti Buhari fẹe mu yii, ọdaran ni. Bo ba jẹ nibi ti ijọba to lojuti wa, to si jẹ loootọ ni Buhari mọ ohun to n lọ, lẹsẹkẹsẹ ni wọn yoo yọ iru ẹni bẹẹ nipo.


Ọna ti ko fi bofin mu ni pe ẹnikẹni ti Buhari ba fẹẹ yan si iru ipo bayii, dandan ni kawọn aṣofin Naijiria fọwọ si i. Ọjọ kẹsan-an, oṣu kọkanla, ọdun 2015 (09/11/15), ni Buhari yan Magu, tipatipa lo si fi fi orukọ ẹ ranṣẹ ninu oṣu keje, 2016, si awọn aṣofin pe ki wọn ba oun fọwọ si i. Lẹyin oṣu kẹfa to ti yan an bii olori EFCC niyẹn o. Amọ nigba ti awọn aṣofin yẹ iwe oriṣiiriṣii wo nipa Magu yii, wọn lọrọ ẹ ko daa, iwa buruku wa lọwọ ẹ. Ileeeṣe DSS, awọn ọtẹlẹmuyẹ to jẹ tijọba apapọ naa ni wọn kọwe sawọn aṣofin bẹẹ. Ijọba apapọ lo yan Magu, ileeṣẹ to n ṣewadii awọn ọdaran fun ijọba apapọ naa lo sọ pe ẹni ti Buhari fẹe mu yii, ọdaran ni. Bo ba jẹ nibi ti ijọba to lojuti wa, to si jẹ loootọ ni Buhari mọ ohun to n lọ, lẹsẹkẹsẹ ni wọn yoo yọ iru ẹni bẹẹ nipo. Ṣugbọn nitori pe ọwọ Kyari ni agbara wa, to jẹ oun naa lo wa lẹyin Magu, niṣe ni wọn ni Buhari ti sọ pe ko maa ṣe iṣẹ ẹ lọ. Nigba ti ariwo tun pọ pe ki wọn yọ ọkunrin yii, wiwa nibi to wa yẹn ko ba ofin mu, kaka ki Buhari yọ ọ, o tun fi orukọ ẹ ranṣẹ si awọn aṣofin yii kan naa lọjọ kejilelogun, oṣu kin-in-ni, ọdun 2017, awọn aṣofin yii tun lawọn ko le fọwọ si orukọ ẹ nitori awọn DSS ti sọ pe ọdaran ni. Ọjọ kẹẹẹdogun, oṣu kẹta, ọdun 2017, ni wọn ti kọwe bẹẹ si Buhari o, latigba naa si ni Magu ti n ṣe iṣẹ ti ko bofin mu yii lọ.


Ṣugbọn nitori pe ọwọ Kyari ni agbara wa, to jẹ oun naa lo wa lẹyin Magu, niṣe ni wọn ni Buhari ti sọ pe ko maa ṣe iṣẹ ẹ lọ. Nigba ti ariwo tun pọ pe ki wọn yọ ọkunrin yii, wiwa nibi to wa yẹn ko ba ofin mu, kaka ki Buhari yọ ọ, o tun fi orukọ ẹ ranṣẹ si awọn aṣofin yii kan naa lọjọ kejilelogun, oṣu kin-in-ni, ọdun 2017, awọn aṣofin yii tun lawọn ko le fọwọ si orukọ ẹ nitori awọn DSS ti sọ pe ọdaran ni. Ọjọ kẹẹẹdogun, oṣu kẹta, ọdun 2017, ni wọn ti kọwe bẹẹ si Buhari o, latigba naa si ni Magu ti n ṣe iṣẹ ti ko bofin mu yii lọ. Koda bi ko ba jẹ Kyari ku ni, wọn ti tun ṣeto lati fi orukọ ẹ ranṣe sawọn aṣofin tuntun yii ki wọn le fọwọ si i fun wọn. Ẹ waa wo Magu naa to n dẹru ba igba, to n dẹru ba awo, Magu ti Kyari n lo lati ki ori gbogbo oloṣelu sabẹ, Magu ti awọn to yi Buhari ka n lo lati fi dẹru ba Buhari funra ẹ, ẹ wo iye owo ti wọn n ṣẹ mọ ọn lọwọ, ẹ wo aduru ohun toun nikan ti ṣe. Buhari wa laye ko ku, oun si ni olori ijọba.


Koda bi ko ba jẹ Kyari ku ni, wọn ti tun ṣeto lati fi orukọ ẹ ranṣe sawọn aṣofin tuntun yii ki wọn le fọwọ si i fun wọn. Ẹ waa wo Magu naa to n dẹru ba igba, to n dẹru ba awo, Magu ti Kyari n lo lati ki ori gbogbo oloṣelu sabẹ, Magu ti awọn to yi Buhari ka n lo lati fi dẹru ba Buhari funra ẹ, ẹ wo iye owo ti wọn n ṣẹ mọ ọn lọwọ, ẹ wo aduru ohun toun nikan ti ṣe. Buhari wa laye ko ku, oun si ni olori ijọba. O yẹ ka beere lọwo ẹ pe nibo lo wa ti gbogbo eleyii fi n ṣẹlẹ! Ni mo ṣe sọ fun yin pe ootọ ni wọn ni ete oṣelu, laakaye lati ṣejọba dadaa ko si lori wọn. Aburu to ba Naijiria lati inu oṣu kin-in-ni, ọdun 1950 niyi, nigba ti wọn ṣepade, ti awọn ti wọn wa lati ilẹ Hausa taku pe afi ki wọn da Naijiria si meji, ki awọn mu apa kan, ki Yoruba ati Ibo maa ko apa kan to ku lọ.


O yẹ ka beere lọwo ẹ pe nibo lo wa ti gbogbo eleyii fi n ṣẹlẹ! Ni mo ṣe sọ fun yin pe ootọ ni wọn ni ete oṣelu, laakaye lati ṣejọba dadaa ko si lori wọn. Aburu to ba Naijiria lati inu oṣu kin-in-ni, ọdun 1950 niyi, nigba ti wọn ṣepade, ti awọn ti wọn wa lati ilẹ Hausa taku pe afi ki wọn da Naijiria si meji, ki awọn mu apa kan, ki Yoruba ati Ibo maa ko apa kan to ku lọ. Awọn ti wọn ṣiṣẹ lori ofin yii tẹlẹ ti fọwọ si i pe ile-igbimọ aṣofin ti wọn yoo ni ni Naijiria yii, awọn eeyan mẹrinlelaaadọrin (74) lo maa wa nibẹ. Ilẹ Ibo yoo mu eeyan mejilelogun wa; ilẹ Yoruba naa aa mu eeyan mejilelogun wa; ilẹ Hausa yoo si mu ọgbọn eeyan wa. Ṣugbọn nigba ti wọn depade Ibadan yii, awọn ti wọn wa lati ilẹ Hausa lawọn ko ni i gba ni tawọn.


Awọn ti wọn ṣiṣẹ lori ofin yii tẹlẹ ti fọwọ si i pe ile-igbimọ aṣofin ti wọn yoo ni ni Naijiria yii, awọn eeyan mẹrinlelaaadọrin (74) lo maa wa nibẹ. Ilẹ Ibo yoo mu eeyan mejilelogun wa; ilẹ Yoruba naa aa mu eeyan mejilelogun wa; ilẹ Hausa yoo si mu ọgbọn eeyan wa. Ṣugbọn nigba ti wọn depade Ibadan yii, awọn ti wọn wa lati ilẹ Hausa lawọn ko ni i gba ni tawọn. Alavan Ikoku, ọkan ninu awọn aṣoju lati ilẹ Ibo ni abadofin lati fun awọn Hausa ni ijokoo ọgbọn yii ti daa to, bi wọn ba fẹẹ fi ẹmi imoore han; bẹẹ ni Arthur Prest, ọkan ninu awọn ti wọn n ṣoju West lati apa ilẹ Ibinni ni ko tiẹ yẹ ki awọn aṣoju ilẹ Hausa yii sọ ọrọ naa di ariyanjiyan rara. Tafawa Balewa lo kọkọ sọrọ lọdọ wọn, ohun to si wi ni pe awọn eeyan awọn nile ko ni i gba ki awọn mu ohun mi-in wa sile ju idaji ijokoo nile igbimọ aṣofin Naijiria lọ. Muhammaadu Wali lati Borno ni ohun gbogbo loun tilẹ le gba, ṣugbọn pe ki awọn ma gba idaji ijokoo nilẹ Hausa yẹn, oun ko le fọwọ si i. Bẹe Wali yii wa ninu awọn ti wọn gbe abadofin ti wọn n jiroro le lori yii kalẹ o. Ẹẹmaya Borno naa sọ pe ni gbogbo aye ti oun ti n gbọ itan wọn, bi adugbo kan ba ṣe pọ to ni aṣoju to maa wa lati ibẹ ṣe maa pọ to.


Alavan Ikoku, ọkan ninu awọn aṣoju lati ilẹ Ibo ni abadofin lati fun awọn Hausa ni ijokoo ọgbọn yii ti daa to, bi wọn ba fẹẹ fi ẹmi imoore han; bẹẹ ni Arthur Prest, ọkan ninu awọn ti wọn n ṣoju West lati apa ilẹ Ibinni ni ko tiẹ yẹ ki awọn aṣoju ilẹ Hausa yii sọ ọrọ naa di ariyanjiyan rara. Tafawa Balewa lo kọkọ sọrọ lọdọ wọn, ohun to si wi ni pe awọn eeyan awọn nile ko ni i gba ki awọn mu ohun mi-in wa sile ju idaji ijokoo nile igbimọ aṣofin Naijiria lọ. Muhammaadu Wali lati Borno ni ohun gbogbo loun tilẹ le gba, ṣugbọn pe ki awọn ma gba idaji ijokoo nilẹ Hausa yẹn, oun ko le fọwọ si i. Bẹe Wali yii wa ninu awọn ti wọn gbe abadofin ti wọn n jiroro le lori yii kalẹ o. Ẹẹmaya Borno naa sọ pe ni gbogbo aye ti oun ti n gbọ itan wọn, bi adugbo kan ba ṣe pọ to ni aṣoju to maa wa lati ibẹ ṣe maa pọ to. Charles Onyema toun wa lati ilẹ Ibo tilẹ ni, ni toun o, ko si idi kan ti wọn fi gbọdo fun ilẹ Hausa ni ijokoo ọgbọn, ti ilẹ Ibo ati ilẹ Yoruba yoo waa ni ijokoo mejilelogun mejilelogun pere. O ni ko yẹ ki adugbo kan ni aṣoju ju adugbo keji lọ, ohun to dara ju niyẹn, oun naa loun yoo si fara mọ. Ewo ni ti ki ilẹ Hausa ni aṣoju ju awọn to ku lọ!


Charles Onyema toun wa lati ilẹ Ibo tilẹ ni, ni toun o, ko si idi kan ti wọn fi gbọdo fun ilẹ Hausa ni ijokoo ọgbọn, ti ilẹ Ibo ati ilẹ Yoruba yoo waa ni ijokoo mejilelogun mejilelogun pere. O ni ko yẹ ki adugbo kan ni aṣoju ju adugbo keji lọ, ohun to dara ju niyẹn, oun naa loun yoo si fara mọ. Ewo ni ti ki ilẹ Hausa ni aṣoju ju awọn to ku lọ! Ọọni Adesọji Aderẹmi mu iyatọ ba ọrọ yii ṣaa o. Kabiyesi ki awọn igbimọ to ṣiṣẹ lori abadofin naa pe wọn ku iṣẹ gidigidi, ṣugbọn o fi kun ọrọ rẹ pe nitori ki ajọṣepọ to dara le wa, awọn aṣoju lati ilẹ Yoruba, iyẹn West, yoo fara mọ ohun ti awọn aṣoju lati ilẹ Hausa yii n fẹ. Ọba Akran lati Badagry ni ohun to n fa wahala yii ko ju pe iye awọn ọmọ ile-igbimọ aṣofin ti wọn n sọ yii ti kere ju ni, ki awọn kuku fi kun iye wọn, ohun ti yoo dara ju niyẹn. Ṣugbọn ni ti awọn aṣoju lati ilẹ Ibo, wọn ni ko si ohun tawọn Hausa yii le wi, wọn ko ni i ni ju ijokoo ọgbọn lọ nile-igbimọ aṣofin naa, iyẹn ti to wọn.


Ọọni Adesọji Aderẹmi mu iyatọ ba ọrọ yii ṣaa o. Kabiyesi ki awọn igbimọ to ṣiṣẹ lori abadofin naa pe wọn ku iṣẹ gidigidi, ṣugbọn o fi kun ọrọ rẹ pe nitori ki ajọṣepọ to dara le wa, awọn aṣoju lati ilẹ Yoruba, iyẹn West, yoo fara mọ ohun ti awọn aṣoju lati ilẹ Hausa yii n fẹ. Ọba Akran lati Badagry ni ohun to n fa wahala yii ko ju pe iye awọn ọmọ ile-igbimọ aṣofin ti wọn n sọ yii ti kere ju ni, ki awọn kuku fi kun iye wọn, ohun ti yoo dara ju niyẹn. Ṣugbọn ni ti awọn aṣoju lati ilẹ Ibo, wọn ni ko si ohun tawọn Hausa yii le wi, wọn ko ni i ni ju ijokoo ọgbọn lọ nile-igbimọ aṣofin naa, iyẹn ti to wọn. Ọkan ninu awọn aṣoju lati ilẹ Ibo yii, Ernest Egbuna, ni ohun tawọn eeyan lati ilẹ Hausa wọnyi n beere fun ko mọgbọn dani, bẹẹ ni ko sẹni ti yoo gba iru ẹ. O ni bawo ni agbegbe to ku yoo ṣe jẹ mejilelogun mejilelogun, ti ilẹ Hausa nikan yoo waa jẹ ọgbọn. Egbuna ni awọn Hausa yii mọ pe ohun tawọn n beere fun ko daa, awọn eeyan kan ti wọn si fẹ ki ipade naa daru, ti wọn ko fẹ ki wọn ri kinni kan mu jade nibẹ ni wọn n ti awọn aṣoju lati ilẹ Hausa yii. Ohun ti Egbuna n sọ ni pe awọn oyinbo ni wọn wa lẹyin awọn Hausa yii, awọn ni wọn n lo wọn lati sọ ohun ti wọn n sọ, ti wọn si n beere ohun ti ko ni ṣee ṣe.


Ọkan ninu awọn aṣoju lati ilẹ Ibo yii, Ernest Egbuna, ni ohun tawọn eeyan lati ilẹ Hausa wọnyi n beere fun ko mọgbọn dani, bẹẹ ni ko sẹni ti yoo gba iru ẹ. O ni bawo ni agbegbe to ku yoo ṣe jẹ mejilelogun mejilelogun, ti ilẹ Hausa nikan yoo waa jẹ ọgbọn. Egbuna ni awọn Hausa yii mọ pe ohun tawọn n beere fun ko daa, awọn eeyan kan ti wọn si fẹ ki ipade naa daru, ti wọn ko fẹ ki wọn ri kinni kan mu jade nibẹ ni wọn n ti awọn aṣoju lati ilẹ Hausa yii. Ohun ti Egbuna n sọ ni pe awọn oyinbo ni wọn wa lẹyin awọn Hausa yii, awọn ni wọn n lo wọn lati sọ ohun ti wọn n sọ, ti wọn si n beere ohun ti ko ni ṣee ṣe. Oyinbo ko fẹẹ gbejọba silẹ, to ba waa di karangida pe ki wọn gbejọba silẹ, wọn ko fẹẹ gbejọba le awọn to lọgbọn bii tiwọn lọwọ, awọn ti ko lọgbọn eto ijọba kan lori ni wọn fẹẹ fi tipatipa gbe kinni naa fun, ki wọn le maa ri wọn kọnturoolu ni. Nibi yii ni Ọba Zaria igba naa, Jafaaaru Dan Isiyaku, ti binu rangbọndan. Boun ṣe binu ni Ọba Katsina, Usman Nagogo, tẹle e. Wọn ni asiko ti Naijiria maa pin si wẹwẹ lawọn de yii, pe awọn Hausa ko ni i ṣe Naijiria mọ.


Oyinbo ko fẹẹ gbejọba silẹ, to ba waa di karangida pe ki wọn gbejọba silẹ, wọn ko fẹẹ gbejọba le awọn to lọgbọn bii tiwọn lọwọ, awọn ti ko lọgbọn eto ijọba kan lori ni wọn fẹẹ fi tipatipa gbe kinni naa fun, ki wọn le maa ri wọn kọnturoolu ni. Nibi yii ni Ọba Zaria igba naa, Jafaaaru Dan Isiyaku, ti binu rangbọndan. Boun ṣe binu ni Ọba Katsina, Usman Nagogo, tẹle e. Wọn ni asiko ti Naijiria maa pin si wẹwẹ lawọn de yii, pe awọn Hausa ko ni i ṣe Naijiria mọ. Wọn n halẹ mọ awọn eeyan wa, awọn ko si mọ; wọn fẹẹ gba Naijiria lọwọ wọn, wọn ro pe awọn Hausa yii ko mọ ohun ti wọn n ṣe. Ta ni Ọba Zaria yii, ta si n Ọba Katsina, bawo ni tiwọn ti jẹ gan-an? N oo ṣalaye ẹ lọsẹ to n bọ.


Wọn n halẹ mọ awọn eeyan wa, awọn ko si mọ; wọn fẹẹ gba Naijiria lọwọ wọn, wọn ro pe awọn Hausa yii ko mọ ohun ti wọn n ṣe. Ta ni Ọba Zaria yii, ta si n Ọba Katsina, bawo ni tiwọn ti jẹ gan-an? N oo ṣalaye ẹ lọsẹ to n bọ.


N’ILE-IFẸ, WỌN NI JUBIRILA J’IYAWO ONIYAWO GBE TỌMỌTỌMỌ

Wọn ti wọ ọkunrin kan to n jẹ Jubril Anifowoṣe lọ sile-ẹjọ ni Ile-Ifẹ o. Lanaa ode yii ni o. Ẹsun pe o ji iyawo oniyawo gbe tọmọtọmọ lo sọ ọ dero iwaju adajọ majisireeti ipinlẹ Ọṣun naa. Kẹmi, iyawo Dọtun Ẹlufidipẹ, ni wọn ni Jubri ji gbe sa lọ pẹlu awọn ọmọ rẹ meji. Olupẹjọ ijọba, Abdullahi Emannuel, sọ pe alajọgbe ni Jubril ati awọn Ẹlufidipẹ ni ojule kẹẹdogun, Popo Ẹnu-Ọwa ni Ile-Ifẹ, o si mọ pe iyawọ Dọtun ni Kẹmi, a si fi bo ṣe palẹ obinrin naa mọ lọdun 2016 pẹlu awọn ọmọ rẹ. Olupẹjọ naa ni ohun ti Jubril ṣe yii lodi si ofin ipinlẹ Ọṣun ti ọdun 2002, ati pe iwa to le da ilu ru gan-an ni. Jubril naa kuku wa nibẹ ti wọn fi n rojọ yii mọ ọn lẹsẹ, n lo ba dide to loun ko jẹbi ẹsun ijinigbe ti wọn n fi kan oun yii rara. Agbẹjọro rẹ paapaa dide, iyẹn Arabinrin E. O. Lawal, o ni ki wọn tiẹ kọkọ gba beeli onibaara oun yii na, ko too di pe awọn yoo maa ba ẹjọ naa lọ.


Olupẹjọ naa ni ohun ti Jubril ṣe yii lodi si ofin ipinlẹ Ọṣun ti ọdun 2002, ati pe iwa to le da ilu ru gan-an ni. Jubril naa kuku wa nibẹ ti wọn fi n rojọ yii mọ ọn lẹsẹ, n lo ba dide to loun ko jẹbi ẹsun ijinigbe ti wọn n fi kan oun yii rara. Agbẹjọro rẹ paapaa dide, iyẹn Arabinrin E. O. Lawal, o ni ki wọn tiẹ kọkọ gba beeli onibaara oun yii na, ko too di pe awọn yoo maa ba ẹjọ naa lọ. N ni Adajọ A. A. Adebayọ ba gba beeli ọkunrin yii, ṣugbọn yoo ni oniduuro kan ti yoo ni egbẹrun lọna ọgọrun-un Naira, nitori aibaamọ, o si sun igbẹjo naa siwaju di ọgbọnjọ oṣu yii. Pẹlu bi igbẹjọ ọhun ṣe n lọ, ohun ti Jubril saa n tẹnu mọ ni pe, ‘Emi o jiyawo oniyawo gbe ni temi o!’


N ni Adajọ A. A. Adebayọ ba gba beeli ọkunrin yii, ṣugbọn yoo ni oniduuro kan ti yoo ni egbẹrun lọna ọgọrun-un Naira, nitori aibaamọ, o si sun igbẹjo naa siwaju di ọgbọnjọ oṣu yii. Pẹlu bi igbẹjọ ọhun ṣe n lọ, ohun ti Jubril saa n tẹnu mọ ni pe, ‘Emi o jiyawo oniyawo gbe ni temi o!’


Ẹgbọn Tolulọpẹ ti sọrọ o, o ni iku aburo oun ki i ṣoju lasan

Oriṣiiriṣii awuyewuye lo ti n lọ lori iku to pa ọdọmọbinrin kan, Tolulọpẹ Arotile, ẹni to ku nibi ijamba ọkọ kan to ṣẹlẹ ninu ọgba ileewe ọkọ ofurufu to wa niluu Kaduna ni ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ to kọja, lẹni ọdun mẹrinlelogun. Ọmọbinrin yii ni obinrin akọkọ ni Naijiria ti yoo kọṣẹ mọṣẹ nipa wiwa ọkọ ofurufu agbera-paa ti wọn fi n jagun. Ọrẹ rẹ kan ti wọn jọ lọ sileewe ni wọn sọ pe o ri i, ti o si wa mọto pada sẹyin lati ki i, mọto yii ni wọn lo gba ọmọbinrin ọlọpọlọ pipe yii, to si fori la ogiri, to ṣe bẹẹ ku. Ṣugbọn ọpọ eeyan lo ti n sọ pe otitọ kan ṣoṣo to wa ninu ọrọ naa ni pe Tolulọpẹ ti ku, ṣugbọn iru iku ti wọn n sọ pe o pa a yii ko mọyan lori, o si nilo iwadii gidigidi. Ẹgbẹ Afẹnifẹre tilẹ sọ ni tiwọn pe niṣe ni wọn pa ọmọ Yoruba naa nitori idi ti ẹnikẹni ko ti i le sọ. Ẹgbọn rẹ obinrin to wa lọdọ rẹ ki iṣẹlẹ aburu yii too ṣẹlẹ, Damilọla Adegboye, ṣalaye pe adanu nla ni iku aburo oun yii, ibanujẹ ti ko si ṣee fẹnu sọ lo mu ba gbogbo ẹbi.


Ṣugbọn ọpọ eeyan lo ti n sọ pe otitọ kan ṣoṣo to wa ninu ọrọ naa ni pe Tolulọpẹ ti ku, ṣugbọn iru iku ti wọn n sọ pe o pa a yii ko mọyan lori, o si nilo iwadii gidigidi. Ẹgbẹ Afẹnifẹre tilẹ sọ ni tiwọn pe niṣe ni wọn pa ọmọ Yoruba naa nitori idi ti ẹnikẹni ko ti i le sọ. Ẹgbọn rẹ obinrin to wa lọdọ rẹ ki iṣẹlẹ aburu yii too ṣẹlẹ, Damilọla Adegboye, ṣalaye pe adanu nla ni iku aburo oun yii, ibanujẹ ti ko si ṣee fẹnu sọ lo mu ba gbogbo ẹbi. O ni bawo ni pe mọto to n rin pada sẹyin lasan lo kan pa a bẹẹ. Damilọla ni afi ki ileeṣẹ ologun ṣe iwadii ijinlẹ lori iku to pa aburo oun lai tọjọ yii daadaa lati fi da awọn loju pe iku rẹ ko lọwọ ninu rara. Obinrin naa ni awọn jọ wa nile lọjọ iṣẹlẹ yii ni ti ẹnikan fi pe e lori foonu, pẹlu bo si ṣe sọrọ lọjọ naa, o jọ pe ẹnikan to jẹ ọga fun un lẹnu iṣẹ ni, ṣugbọn ara rẹ lọ tikọ ko fẹẹ lọ, oun loun pinnu pe oun yoo gbe e lọ, ti oun si ṣe bẹẹ.


O ni bawo ni pe mọto to n rin pada sẹyin lasan lo kan pa a bẹẹ. Damilọla ni afi ki ileeṣẹ ologun ṣe iwadii ijinlẹ lori iku to pa aburo oun lai tọjọ yii daadaa lati fi da awọn loju pe iku rẹ ko lọwọ ninu rara. Obinrin naa ni awọn jọ wa nile lọjọ iṣẹlẹ yii ni ti ẹnikan fi pe e lori foonu, pẹlu bo si ṣe sọrọ lọjọ naa, o jọ pe ẹnikan to jẹ ọga fun un lẹnu iṣẹ ni, ṣugbọn ara rẹ lọ tikọ ko fẹẹ lọ, oun loun pinnu pe oun yoo gbe e lọ, ti oun si ṣe bẹẹ. O ni ko ju wakati kan si asiko naa ti oun fi n ka a lori ikanni agbọrọkaye kaakiri pe nnkan buruku ti ṣẹlẹ si i. Iya to bi Tolulọpẹ ṣapejuwe rẹ gẹgẹ bii akanda ọmọ to ni ibẹru Ọlọrun. O ni aawẹ ati adura jẹ nnkan to fẹran lati maa ṣe.


O ni ko ju wakati kan si asiko naa ti oun fi n ka a lori ikanni agbọrọkaye kaakiri pe nnkan buruku ti ṣẹlẹ si i. Iya to bi Tolulọpẹ ṣapejuwe rẹ gẹgẹ bii akanda ọmọ to ni ibẹru Ọlọrun. O ni aawẹ ati adura jẹ nnkan to fẹran lati maa ṣe.


O Ṣoju Mi Koro

Fayoṣe ati Magu ọrẹ rẹ, ṣaago n bu’go Bo ba jẹ aaye gba Ayọdele Fayoṣe ni, yoo ti ko ilu jade sita bayii, ti yoo maa jo. Yoo maa jo nitori pe wọn ti mu Magu ni, olori ajọ EFCC to foju rẹ ri mabo. Lati igba ti wọn ti mu ọkunrin yii, ojumọ kan, ọrọ kan, ni Fayoṣe n sọ. Igba kan lo ti kọkọ sọ pe Ọlọrun lo mu un, nigba to si tun ya, o ni ki wọn fi ofin de Magu pe ko gbọdọ lọ sibi kan, ki wọn gba pasipọọtu rẹ, nitori bẹẹ lo ṣe foun naa. Ko tun pẹ lo sọ pe o yẹ ki ọkunrin naa pẹ nitimọle daadaa, eyi to si sọ gbẹyin ni pe Magun ta awọn ile ati ohun-ini mi-in to ba gba lorukọ EFCC fun awọn ọrẹ rẹ ni. Loju Fayoṣe, Ọlọrun ti mu Magu, o si yẹ ki iya gidi jẹ ẹ. Gẹgẹ bii ẹlẹran ara, Fayoṣe gbọdọ ṣe bẹẹ, paapaa nitori ohun ti oju oun naa ri lọdọ awọn EFCC yii ni gẹrẹ to gbejọba silẹ.


O Ṣoju Mi Koro

Igba kan lo ti kọkọ sọ pe Ọlọrun lo mu un, nigba to si tun ya, o ni ki wọn fi ofin de Magu pe ko gbọdọ lọ sibi kan, ki wọn gba pasipọọtu rẹ, nitori bẹẹ lo ṣe foun naa. Ko tun pẹ lo sọ pe o yẹ ki ọkunrin naa pẹ nitimọle daadaa, eyi to si sọ gbẹyin ni pe Magun ta awọn ile ati ohun-ini mi-in to ba gba lorukọ EFCC fun awọn ọrẹ rẹ ni. Loju Fayoṣe, Ọlọrun ti mu Magu, o si yẹ ki iya gidi jẹ ẹ. Gẹgẹ bii ẹlẹran ara, Fayoṣe gbọdọ ṣe bẹẹ, paapaa nitori ohun ti oju oun naa ri lọdọ awọn EFCC yii ni gẹrẹ to gbejọba silẹ. Eyi ti ko mọgbọn dani ni ti awọn ọrẹ rẹ ti wọn bẹrẹ si i ba a jo, ti wọn n ba a yọ, ti wọn n ki i loriki oriṣiiriṣii pe o rẹyin Magu, ẹni to n le e kaakiri. Eyi ti ko mọgbọn dani ninu ọrọ tiwọn ni pe, loootọ, Magu le ni tirẹ lọwọ, ṣugbọn ṣe wọn purọ mọ Fayoṣe ni. Ṣe wọn ko fi ẹronpileeni ko owo lati Abuja wa fun un ni.


O Ṣoju Mi Koro

Eyi ti ko mọgbọn dani ni ti awọn ọrẹ rẹ ti wọn bẹrẹ si i ba a jo, ti wọn n ba a yọ, ti wọn n ki i loriki oriṣiiriṣii pe o rẹyin Magu, ẹni to n le e kaakiri. Eyi ti ko mọgbọn dani ninu ọrọ tiwọn ni pe, loootọ, Magu le ni tirẹ lọwọ, ṣugbọn ṣe wọn purọ mọ Fayoṣe ni. Ṣe wọn ko fi ẹronpileeni ko owo lati Abuja wa fun un ni. Awọn ti wọn gbe owo fun un ti jẹwọ, Musiliu Ọbanikoro ti wọn fowo ran ti sọ bẹẹ, wọn ti ṣewadii ẹ, Fayọṣe ko lo owo ti wọn ko fun un tan, o fi pupọ gbọ bukaata ara tirẹ ni, to n ra ile, to n ra ilẹ kiri. Koda, ko jẹ angẹli ni wọn gbe wa lati ọrun ko waa ṣewadii ọrọ yii, ko si ki tọhun ma ri kinni kan sọ nipa Fayọṣe. Ẹsin alatọsi ko si lọwọ okobo, ole ko gbọdọ maa pe ole lole, ki akowo-ẹgbẹ-jẹ maa bu ọlọpaa pe o n le ọmọ onimọto kaakiri.


O Ṣoju Mi Koro

Awọn ti wọn gbe owo fun un ti jẹwọ, Musiliu Ọbanikoro ti wọn fowo ran ti sọ bẹẹ, wọn ti ṣewadii ẹ, Fayọṣe ko lo owo ti wọn ko fun un tan, o fi pupọ gbọ bukaata ara tirẹ ni, to n ra ile, to n ra ilẹ kiri. Koda, ko jẹ angẹli ni wọn gbe wa lati ọrun ko waa ṣewadii ọrọ yii, ko si ki tọhun ma ri kinni kan sọ nipa Fayọṣe. Ẹsin alatọsi ko si lọwọ okobo, ole ko gbọdọ maa pe ole lole, ki akowo-ẹgbẹ-jẹ maa bu ọlọpaa pe o n le ọmọ onimọto kaakiri. Magu ni tiẹ lọwọ o, ṣugbọn kẹnikẹni yee ki Fayoṣe naa loriki ti ko tọ si i. Nnkan buruku wa lara oun naa o jare! Ẹyin DSS, ẹ ma jẹ ki wọn sinmi o, ẹ tete yaa mu wọn O le ṣoro gan-an ki wọn too ni ki ọlọpaa mu olori ijọba kan, ṣugbọn ko si ohun to buru bi wọn ba mu awọn ọmọ iṣẹ rẹ. Nitori ọrọ ọkunrin ti wọn n pe ni Magu yii ni o. Aṣiri ti tu bayii pe Magu n jale, Magu to n mu awọn ole, oun naa, ogboju ọlọṣa ni.


O Ṣoju Mi Koro

Magu ni tiẹ lọwọ o, ṣugbọn kẹnikẹni yee ki Fayoṣe naa loriki ti ko tọ si i. Nnkan buruku wa lara oun naa o jare! Ẹyin DSS, ẹ ma jẹ ki wọn sinmi o, ẹ tete yaa mu wọn O le ṣoro gan-an ki wọn too ni ki ọlọpaa mu olori ijọba kan, ṣugbọn ko si ohun to buru bi wọn ba mu awọn ọmọ iṣẹ rẹ. Nitori ọrọ ọkunrin ti wọn n pe ni Magu yii ni o. Aṣiri ti tu bayii pe Magu n jale, Magu to n mu awọn ole, oun naa, ogboju ọlọṣa ni. Ṣe ti ile rẹpẹtẹ ti wọn ka mọ oun nikan lọwọ leeyan yoo sọ ni, tabi ti owo buruku ti wọn lo mọ nipa ẹ, tabi ti awọn ile rẹpẹtẹ ti wọn n ṣẹ si i lọrun. Ṣugbọn bi Magu ba gbe gbogbo Naijiria lọ, eeyan ko le ba a wi, awọn ti wọn yan an sipo ni wọn lẹbi. Ohun to ṣẹlẹ yii ta abuku ijọba Buhari pupọ, o si fi ijọba naa han bii ijọba ti ko mọ ohun to n ṣe rara.


O Ṣoju Mi Koro

Ṣe ti ile rẹpẹtẹ ti wọn ka mọ oun nikan lọwọ leeyan yoo sọ ni, tabi ti owo buruku ti wọn lo mọ nipa ẹ, tabi ti awọn ile rẹpẹtẹ ti wọn n ṣẹ si i lọrun. Ṣugbọn bi Magu ba gbe gbogbo Naijiria lọ, eeyan ko le ba a wi, awọn ti wọn yan an sipo ni wọn lẹbi. Ohun to ṣẹlẹ yii ta abuku ijọba Buhari pupọ, o si fi ijọba naa han bii ijọba ti ko mọ ohun to n ṣe rara. Ki wọn too yan eeyan sipo, iwadii gidigidi ni wọn yoo ṣe lori onitọhun, ti wọn yoo mọ boya ẹni to yẹ ki wọn fi siru ipo bẹẹ ni, tabi ẹni ti ko yẹ. Ijọba Buhari naa ṣewadii, awọn ti wọn si ni ki wọn ṣiṣẹ naa ni Magu ki i ṣe ọdẹ to ṣee fi ile ṣọ, yoo ko gbogbo ẹru ile lọ ni. Bakan naa ni awọn aṣofin ilẹ yii labẹ Bukọla Saraki sọ pe Magu ko le ṣe iṣẹ amunifọba yii, nitori ọwọ oun naa ko mọ rara, wọn si yọ orukọ rẹ sẹyin, wọn ni ki Buhari mu orukọ mi-in wa ki awọn fi ọwọ si i. Ṣugbọn olori ijọba wa ati awọn ọmọọṣẹ rẹ ko gba, wọn ni dandan, Magu lawọn fẹ, bo si tilẹ jẹ pe ohun ti wọn n ṣe naa ko ba ofin mu, wọn gbe Magu sori gbogbo ọmọ Naijiria, wọn fi i ṣe olori awọn EFCC.


O Ṣoju Mi Koro

Ki wọn too yan eeyan sipo, iwadii gidigidi ni wọn yoo ṣe lori onitọhun, ti wọn yoo mọ boya ẹni to yẹ ki wọn fi siru ipo bẹẹ ni, tabi ẹni ti ko yẹ. Ijọba Buhari naa ṣewadii, awọn ti wọn si ni ki wọn ṣiṣẹ naa ni Magu ki i ṣe ọdẹ to ṣee fi ile ṣọ, yoo ko gbogbo ẹru ile lọ ni. Bakan naa ni awọn aṣofin ilẹ yii labẹ Bukọla Saraki sọ pe Magu ko le ṣe iṣẹ amunifọba yii, nitori ọwọ oun naa ko mọ rara, wọn si yọ orukọ rẹ sẹyin, wọn ni ki Buhari mu orukọ mi-in wa ki awọn fi ọwọ si i. Ṣugbọn olori ijọba wa ati awọn ọmọọṣẹ rẹ ko gba, wọn ni dandan, Magu lawọn fẹ, bo si tilẹ jẹ pe ohun ti wọn n ṣe naa ko ba ofin mu, wọn gbe Magu sori gbogbo ọmọ Naijiria, wọn fi i ṣe olori awọn EFCC. Nigba ti Magu ti ri awọn ti wọn n ṣejọba apapọ lẹyin rẹ, to si ti mọ pe gbogbo ohun ti oun ba ṣe, aṣegbe ni, nitori awọn ti wọn lagbara ju lọ ninu ijọba lo wa lẹyin oun, oun naa bẹrẹ si i fiya jẹ gbogbo ẹni tọwọ rẹ ba tẹ, o fi awọn ole to n ji owo ko silẹ, awọn alatako ijọba Buhari lo n le kiri, bẹẹ lo si n halẹ mọ awọn ti ko ba le mu, titi dori awọn bii Ọbasanjọ, Abdusalami Abubakar, Danjuma, ati awọn mi-in bẹẹ bẹẹ lọ. Awọn eeyan sọ pe nitori Saraki jẹ ole ni ko ṣe fọwọ si orukọ Magu, bẹẹ ileeṣẹ DSS to jẹ ti ijọba lo ni ki wọn ma gba orukọ Magu wọle. Ṣe ole kuku gbe ori adunrunmọ waye, iyẹn ni ti Saraki, nitori oun naa ti figba kan wa lara awọn akowo-ilu-jẹ, eyi lẹnikẹni ko si ṣe gba oun naa gbọ rara.


O Ṣoju Mi Koro

Nigba ti Magu ti ri awọn ti wọn n ṣejọba apapọ lẹyin rẹ, to si ti mọ pe gbogbo ohun ti oun ba ṣe, aṣegbe ni, nitori awọn ti wọn lagbara ju lọ ninu ijọba lo wa lẹyin oun, oun naa bẹrẹ si i fiya jẹ gbogbo ẹni tọwọ rẹ ba tẹ, o fi awọn ole to n ji owo ko silẹ, awọn alatako ijọba Buhari lo n le kiri, bẹẹ lo si n halẹ mọ awọn ti ko ba le mu, titi dori awọn bii Ọbasanjọ, Abdusalami Abubakar, Danjuma, ati awọn mi-in bẹẹ bẹẹ lọ. Awọn eeyan sọ pe nitori Saraki jẹ ole ni ko ṣe fọwọ si orukọ Magu, bẹẹ ileeṣẹ DSS to jẹ ti ijọba lo ni ki wọn ma gba orukọ Magu wọle. Ṣe ole kuku gbe ori adunrunmọ waye, iyẹn ni ti Saraki, nitori oun naa ti figba kan wa lara awọn akowo-ilu-jẹ, eyi lẹnikẹni ko si ṣe gba oun naa gbọ rara. Ṣugbọn lasiko yii, oun lo jare, awọn ọmọọṣẹ Buhari ti wọn ti Magu lẹyin ni wọn si jẹbi. Bo ba ti waa ri bẹẹ, ohun ti ko ni i boju mu to ni ki Magu maa da jiya rẹ, nitori agbepolaja ko jale, ẹni to ba a gba a silẹ, ole loun naa. O yẹ ki wọn mu awọn ọmọọṣe Buhari naa, nitori yoo ṣoro ki wọn too sọ pe awọn ko mọ nipa gbogbo aburu ti wọn n sọ pe Magu ṣe yii.


O Ṣoju Mi Koro

Ṣugbọn lasiko yii, oun lo jare, awọn ọmọọṣẹ Buhari ti wọn ti Magu lẹyin ni wọn si jẹbi. Bo ba ti waa ri bẹẹ, ohun ti ko ni i boju mu to ni ki Magu maa da jiya rẹ, nitori agbepolaja ko jale, ẹni to ba a gba a silẹ, ole loun naa. O yẹ ki wọn mu awọn ọmọọṣe Buhari naa, nitori yoo ṣoro ki wọn too sọ pe awọn ko mọ nipa gbogbo aburu ti wọn n sọ pe Magu ṣe yii. Bi awọn DSS ba mu awọn naa, ti wọn si ti wọn mọle, ti wọn ba wọn ṣẹjọ, yoo jẹ ikilọ fawọn ọga nile iṣẹ ijọba to ku, ati awọn ti wọn n bọ lẹyin, pe eeyan ki i tori ijẹkujẹ, tabi ojuṣaaju, tẹ oju ofin ilu mọlẹ, bẹẹ leeyan ko gbọdọ gbe sẹyin aṣebajẹ nibi yoowu, koda ko jẹ ọmọọya ẹni ni. Ẹ ma jẹ ki wọn sinmi o, ẹ tete yaa mu wọn. Kin ni maanu pasitọ yii ra nigba wọn na Nigba ti wọn ti mu Magu lawọn eeyan ti wọn mọ ohun to n lọ nile ijọba ti n sọ laarin ara wọn pe ko si ki ọrọ naa ma kan Igbakeji Aarẹ, Pasitọ Yẹmi Oṣinbajo.


O Ṣoju Mi Koro

Bi awọn DSS ba mu awọn naa, ti wọn si ti wọn mọle, ti wọn ba wọn ṣẹjọ, yoo jẹ ikilọ fawọn ọga nile iṣẹ ijọba to ku, ati awọn ti wọn n bọ lẹyin, pe eeyan ki i tori ijẹkujẹ, tabi ojuṣaaju, tẹ oju ofin ilu mọlẹ, bẹẹ leeyan ko gbọdọ gbe sẹyin aṣebajẹ nibi yoowu, koda ko jẹ ọmọọya ẹni ni. Ẹ ma jẹ ki wọn sinmi o, ẹ tete yaa mu wọn. Kin ni maanu pasitọ yii ra nigba wọn na Nigba ti wọn ti mu Magu lawọn eeyan ti wọn mọ ohun to n lọ nile ijọba ti n sọ laarin ara wọn pe ko si ki ọrọ naa ma kan Igbakeji Aarẹ, Pasitọ Yẹmi Oṣinbajo. Ko si pẹ loootọ ti ariwo fi gbode pe Magu ti jẹwọ lọdọ awọn ti wọn n wadii ẹ, o ti sọ niwaju igbimọ pe oun fun Ọsinbajo ni biliọnu mẹrin Naira pe ko fi ṣararindin. Ariwo ọrọ naa di ohun to mu wahala dani, nitori gbogbo ilu lo ti fẹrẹ gba ọrọ naa gbọ tan, ko too di pe Igbakeji-Aarẹ naa gba lọọya, to ni ki wọn ba oun kọwe si ọga ọlọpaa pata, ko mu ẹni to n kọ ikọkukọ kiri nipa oun. Igba naa ni Magu paapaa ṣẹṣẹ kọwe jade pe ko sẹni to darukọ Ọṣinbajo niwaju igbimọ ti oun wa, nitori ko si ohun to pa oun ati ẹ pọ, bẹẹ ni awọn ti wọn n wadii ọrọ lọwọ oun ko darukọ Ọṣinbajo.