Ó fi kun pé láti alẹ́ ọjọ́bọ̀ ni iṣẹ́ ti bẹ̀rẹ̀ fún Tinubu. Bákan náà ni agbẹnusọ ikọ̀ ìpolongo fún ipò Ààrẹ Tinubu nínú ẹgbẹ́ òṣèlú APC, Bayo Onanuga ní kò dá òun lójú bóyá ọjọ́ kẹwàá oṣù yìí tí àwọn fẹ́ ṣe ìfilọ́lẹ̀ ìpolongo wọn yoo waye. Onanuga ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ iṣẹ́ ló ti wà nílẹ́ fún Tinubu bo ṣe ti padà dé sí Nàìjíríà. Nínú ọ̀rọ̀ tirẹ̀, gómìnà ìpínlẹ̀ Eko, Babajide Sanwo-Olu ní Tinubu yóò mú ìgbé ayé rọrùn fún gbogbo ènìyàn tó bá di Ààrẹ Nàìjíríà. Sanwo-Olu ní gbogbo ìpèníjà tó ń kojú àwọn ọ̀dọ́ àti àwọn obìnrin ni Tinubu yóò wá ojútùú sí. Ó ní àyípadà tí yóò sọ ìgbé ayé àwọn ènìyàn di ọ̀tun ni Tinubu yóò pèsè tó bá di Ààrẹ Nàìjíríà.


"Ohun tí yóò ṣẹlẹ̀ rèé bí Tinubu ṣe padà dé láti pàwọn ọ̀tá lẹ́nu mọ́"

Nínú ọ̀rọ̀ tirẹ̀, gómìnà ìpínlẹ̀ Eko, Babajide Sanwo-Olu ní Tinubu yóò mú ìgbé ayé rọrùn fún gbogbo ènìyàn tó bá di Ààrẹ Nàìjíríà. Sanwo-Olu ní gbogbo ìpèníjà tó ń kojú àwọn ọ̀dọ́ àti àwọn obìnrin ni Tinubu yóò wá ojútùú sí. Ó ní àyípadà tí yóò sọ ìgbé ayé àwọn ènìyàn di ọ̀tun ni Tinubu yóò pèsè tó bá di Ààrẹ Nàìjíríà. Festus Keyamo, to n gbẹnusọ fun igbimọ ipolongo oludije sipo Aarẹ ninu ẹgbẹ oṣelu APC, Bola Tinubu ti sọ pe oun ko mọ mi ibi ti Tinubu wa. Keyamo lo sọ ọrọ naa ninu ifọrọwerọ kan pẹlu ileeṣẹ iroyin Channels. O ni oun ko gbagbọ pe aisan lo mu ki eekan oloṣelu naa rinrinajo to lọ.


Festus Keyamo, to n gbẹnusọ fun igbimọ ipolongo oludije sipo Aarẹ ninu ẹgbẹ oṣelu APC, Bola Tinubu ti sọ pe oun ko mọ mi ibi ti Tinubu wa. Keyamo lo sọ ọrọ naa ninu ifọrọwerọ kan pẹlu ileeṣẹ iroyin Channels. O ni oun ko gbagbọ pe aisan lo mu ki eekan oloṣelu naa rinrinajo to lọ. Agbẹjọro ọhun ni awọn oni mọnafiki lo n mọọmọ jẹ ọrọ ibi ti Tinubu wa lẹnu nitori ibo ọdun to n bọ.\n\nGẹgẹ bii ohun to sọ, ariwo Tinubu nikna ni wọn maa n pa amọ wọn ko sọ ohunlohun nipa oludije ninu ẹgbẹ oṣelu PDP, Atiku Abubakar, nigba ti oun naa lọ siluu dubai. O ni “Oludije wa ko si ni Naijiria lọwọ yii, mi o si le sọ ibi to wa, amọ mo mọ pe o maa pada si Naijiria laipẹ bo tilẹ jẹ pe mi o le sọ akoko ti yoo pada wa.” “Kii ṣe aisan lo gbe Tinubu kuro ni Naijria, mi ọ mọ nnkankan nipa iyẹn, bakan naa, irọ nla ni pe ara Tinubu ti ko ya ni ko tii jẹ ka bẹrẹ ipolongo.” Nigba to n dahun ibere lori fidio Tinubu to fa ori ayelujara ya laipẹ yii, nibi to ti n wa kẹkẹ, Keyamo ni iṣe Tinubu ni lati maa wa kẹkẹ, kii ṣe pe o lo fidio naa lati fidi rẹ mulẹ pe oludije naa wa laaye. Keyamo ni “Awọn to sunmọ Tinubu mọ pe o fẹran lati maa gun kẹkẹ... a ko ṣe ohunkohun nitori ẹgbẹ alatako.” “Gbogbon wa la mọ pe oludije ninu ẹgbẹ oṣelu PDP, Atiku Abubakar maa n lọ si Dubai ni gbogbo igba, mi o tii ri ki ileeṣẹ iroyin kankan maa ṣe iwadii ohun to n lọ ṣe nibẹ.” “Igbakugba ti Atiku ba rinrinajo, ko si ẹni to maa n ranti rẹ ayafi to ba pada si Naijiria.


Agbẹjọro ọhun ni awọn oni mọnafiki lo n mọọmọ jẹ ọrọ ibi ti Tinubu wa lẹnu nitori ibo ọdun to n bọ.\n\nGẹgẹ bii ohun to sọ, ariwo Tinubu nikna ni wọn maa n pa amọ wọn ko sọ ohunlohun nipa oludije ninu ẹgbẹ oṣelu PDP, Atiku Abubakar, nigba ti oun naa lọ siluu dubai. O ni “Oludije wa ko si ni Naijiria lọwọ yii, mi o si le sọ ibi to wa, amọ mo mọ pe o maa pada si Naijiria laipẹ bo tilẹ jẹ pe mi o le sọ akoko ti yoo pada wa.” “Kii ṣe aisan lo gbe Tinubu kuro ni Naijria, mi ọ mọ nnkankan nipa iyẹn, bakan naa, irọ nla ni pe ara Tinubu ti ko ya ni ko tii jẹ ka bẹrẹ ipolongo.” Nigba to n dahun ibere lori fidio Tinubu to fa ori ayelujara ya laipẹ yii, nibi to ti n wa kẹkẹ, Keyamo ni iṣe Tinubu ni lati maa wa kẹkẹ, kii ṣe pe o lo fidio naa lati fidi rẹ mulẹ pe oludije naa wa laaye. Keyamo ni “Awọn to sunmọ Tinubu mọ pe o fẹran lati maa gun kẹkẹ... a ko ṣe ohunkohun nitori ẹgbẹ alatako.” “Gbogbon wa la mọ pe oludije ninu ẹgbẹ oṣelu PDP, Atiku Abubakar maa n lọ si Dubai ni gbogbo igba, mi o tii ri ki ileeṣẹ iroyin kankan maa ṣe iwadii ohun to n lọ ṣe nibẹ.” “Igbakugba ti Atiku ba rinrinajo, ko si ẹni to maa n ranti rẹ ayafi to ba pada si Naijiria. Wọn mọ pe Tinubu to gbangba sun lọyẹ, ohun lo jẹ ki wọn maa tẹnumọ ọrọ rẹ ni gbogbo igba.”


Wọn mọ pe Tinubu to gbangba sun lọyẹ, ohun lo jẹ ki wọn maa tẹnumọ ọrọ rẹ ni gbogbo igba.”


Àlàyé rèé lórí ìdí tí MC Oluomo ṣe sún ìwóde ‘’5 milion March’’ fún Tinubu síwájú

Alaga igbimọ to n ṣe àkóso awọn ibudokọ nipinlẹ Eko, Alhaji Musiliu Akinsanya ti gbogbo eniyan mọ si MC Oluomo, ti kede pe oun ti sun iwọde ti oun fẹ ṣe fun ìpolongo ibo fun Tinubu siwaju. Iwọde naa lo pe ni iwọde oni miliọnu marun eeyan eyi to wa lati ṣe atilẹyin fun oludije sipo aarẹ lẹgbẹ oṣelu APC, Bola Ahmed Tinubu ati igbakeji rẹ, Kazeem Shettima. Saju ni Mc Oluomo ti kede pe iwọde naa yoo waye ni Ọjọ Kẹsan an, Oṣu Kẹwaa, ọdun 2022. Papa isẹre Teslim Balogun ni agbegbe Surulere, nipinlẹ Eko, si lo ti kede saaju pe iwọde naa yoo ti waye. Ni oju opo Instagram rẹ ni MC Oluomo ti kede igbeṣẹ ati sun iwọde naa siwaju. Ninu ikede naa lo ti ni awọn yoo jẹ ki awọn eniyan mọ igba ti iwọde naa yoo waye laipẹ.


Papa isẹre Teslim Balogun ni agbegbe Surulere, nipinlẹ Eko, si lo ti kede saaju pe iwọde naa yoo ti waye. Ni oju opo Instagram rẹ ni MC Oluomo ti kede igbeṣẹ ati sun iwọde naa siwaju. Ninu ikede naa lo ti ni awọn yoo jẹ ki awọn eniyan mọ igba ti iwọde naa yoo waye laipẹ. O ni idi ti awọn fi wọgile iwọde naa ni pe ipolongo idibo ẹgbẹ oṣelu APC yoo gbẹrasọ ni ọjọ kẹwaa, osu kẹwaa ti awọn ni lọkan lati ṣe iwọde tẹlẹ. Bakan naa ni lo fikun un pe oun yoo fi ọjọ tuntun ti iwọde naa yoo waye sita fun awọn araalu. MC Oluomo wa dupẹ lọwọ awọn ololufẹ ati alatilẹyin rẹ fun igbọraẹniye wọn lori ayipada naa.


O ni idi ti awọn fi wọgile iwọde naa ni pe ipolongo idibo ẹgbẹ oṣelu APC yoo gbẹrasọ ni ọjọ kẹwaa, osu kẹwaa ti awọn ni lọkan lati ṣe iwọde tẹlẹ. Bakan naa ni lo fikun un pe oun yoo fi ọjọ tuntun ti iwọde naa yoo waye sita fun awọn araalu. MC Oluomo wa dupẹ lọwọ awọn ololufẹ ati alatilẹyin rẹ fun igbọraẹniye wọn lori ayipada naa. Bakan naa lo tun tọrọ aforiji lọwọ awọn ti wọn ti n reti iwọde naa pe ko waye ni ọjọ ti wọn fi si tẹlẹ. Ki lo ti ṣẹlẹ ṣaaju? Ẹgbẹ oṣelu APC ti sọ pe awọn adari ẹgbẹ oselu naa ti yanju ọrọ lori aawọ to n ṣẹlẹ lori yiyan awọn ti yoo jẹ ọmọ igbimọ ipolongo oludije ipo aarẹ wọn Bola Tinubu.


Bakan naa lo tun tọrọ aforiji lọwọ awọn ti wọn ti n reti iwọde naa pe ko waye ni ọjọ ti wọn fi si tẹlẹ. Ki lo ti ṣẹlẹ ṣaaju? Ẹgbẹ oṣelu APC ti sọ pe awọn adari ẹgbẹ oselu naa ti yanju ọrọ lori aawọ to n ṣẹlẹ lori yiyan awọn ti yoo jẹ ọmọ igbimọ ipolongo oludije ipo aarẹ wọn Bola Tinubu. Ni nkan bi ọjọ meloo kan sẹyin ni orukọ awọn kan jade gẹgẹ bi awọn ti yoo jẹ ọmọ igbimọ ipolongo Tinubu ti eleyi ko si dun mọ awọn Gomina ẹgbẹ naa ninu. Gẹgẹ baa ṣe gbọ awọn Gomina ko dunnu si pe o ko iyan wọn kere nipa yiyan awọn to wa ninu igbimọ ti wọn si ni awọn eeyan ti wọn ko si ninu igbimọ naa. Ipade ti wọn ti yanju ọrọ yi waye lonii nibi ti olori awọn Gomina ẹgbẹ naa Gomina ipinlẹ Plateau Simon Lalong lewaju nibi ipade ti wọn ṣe pẹlu alaga ẹgbẹ APC Adamu Abdullahi.


Ni nkan bi ọjọ meloo kan sẹyin ni orukọ awọn kan jade gẹgẹ bi awọn ti yoo jẹ ọmọ igbimọ ipolongo Tinubu ti eleyi ko si dun mọ awọn Gomina ẹgbẹ naa ninu. Gẹgẹ baa ṣe gbọ awọn Gomina ko dunnu si pe o ko iyan wọn kere nipa yiyan awọn to wa ninu igbimọ ti wọn si ni awọn eeyan ti wọn ko si ninu igbimọ naa. Ipade ti wọn ti yanju ọrọ yi waye lonii nibi ti olori awọn Gomina ẹgbẹ naa Gomina ipinlẹ Plateau Simon Lalong lewaju nibi ipade ti wọn ṣe pẹlu alaga ẹgbẹ APC Adamu Abdullahi. Iroyin taa gbọ ni pe ipade yi gba ọpọ wakati ṣugbọn aṣẹyinwa aṣẹyinbọ awọn ọmọ igbimọ alaṣẹ ẹgbẹ APC ati awọn aṣaaju igbimọ ipolongo Tinubu to fi mọ awọn Gomina sọ pe awọn ti yanju ọrọ naa. Alaga ẹgbẹ awọn Gomina APC Lalong ati Gomina ipinlẹ Kebbi Atiku Bagudu sọ fun BBC pe ko si wahala mọ: ''aṣiṣe waye, aṣiṣe naa si ni pe ọkan lara awọn to n ba ẹgbẹ ṣiṣe gbe iwe orukọ awọn ọmọ igbimọ ipolongo jade ko to di pe iṣẹ pari lori rẹ''.Ẹ mọ pe wọn ni lati ko orukọ yi jọ ki wọn to gbe jade.A ti yanju ọrọ yi,Kii ṣe ede aiyede kan to lagbara.'' Lori ifarajin wọn lati tubọ pawọpọ ṣiṣẹ fun iyansipo Bola Tinubu awọn Gomina naa sọ pe''''A fi ifarajin wa lelẹ ati atilẹyin wa fun ẹgbẹ wa awọn olori rẹ ati oludije ipo aarẹ labẹ asia ẹgbẹ wa, Bola Ahmed Tinubu'' Orukọ eeyan irinwo le mejilelogun lo wa ninu iwe orukọ awọn ọmọ igbimọ ipolongo ibo Bola Tinubu to jade sita laipẹ yi loju opo ẹgbẹ oṣelu APC ni Twitter.


Iroyin taa gbọ ni pe ipade yi gba ọpọ wakati ṣugbọn aṣẹyinwa aṣẹyinbọ awọn ọmọ igbimọ alaṣẹ ẹgbẹ APC ati awọn aṣaaju igbimọ ipolongo Tinubu to fi mọ awọn Gomina sọ pe awọn ti yanju ọrọ naa. Alaga ẹgbẹ awọn Gomina APC Lalong ati Gomina ipinlẹ Kebbi Atiku Bagudu sọ fun BBC pe ko si wahala mọ: ''aṣiṣe waye, aṣiṣe naa si ni pe ọkan lara awọn to n ba ẹgbẹ ṣiṣe gbe iwe orukọ awọn ọmọ igbimọ ipolongo jade ko to di pe iṣẹ pari lori rẹ''.Ẹ mọ pe wọn ni lati ko orukọ yi jọ ki wọn to gbe jade.A ti yanju ọrọ yi,Kii ṣe ede aiyede kan to lagbara.'' Lori ifarajin wọn lati tubọ pawọpọ ṣiṣẹ fun iyansipo Bola Tinubu awọn Gomina naa sọ pe''''A fi ifarajin wa lelẹ ati atilẹyin wa fun ẹgbẹ wa awọn olori rẹ ati oludije ipo aarẹ labẹ asia ẹgbẹ wa, Bola Ahmed Tinubu'' Orukọ eeyan irinwo le mejilelogun lo wa ninu iwe orukọ awọn ọmọ igbimọ ipolongo ibo Bola Tinubu to jade sita laipẹ yi loju opo ẹgbẹ oṣelu APC ni Twitter. Ko pẹ si igba ti orukọ yi jade lawọn ikunsinu kọọkan bẹrẹ si ni gbori tawọn ọmọ ẹgbẹ kan si sọ pe orukọ awọn eeyan ti wọn ko si ninu igbimọ ipolongo yi. Ko daju boya wọn yoo fi kun awọn to wa lori igbimọ yi ni tabi wọn yoo yọ orukọ awọn kan kuro. Amọ bayi ti awọn alẹnulọrọ ẹgbẹ ti ṣe ipade lori rẹ, o ṣeeṣe ki a ri iwe mi ko jade eleyi ti yoo fi ti gbogbo awọn ti ọrọ kan ṣe ninu igbimọ ipolongo Tinubu.


Ko pẹ si igba ti orukọ yi jade lawọn ikunsinu kọọkan bẹrẹ si ni gbori tawọn ọmọ ẹgbẹ kan si sọ pe orukọ awọn eeyan ti wọn ko si ninu igbimọ ipolongo yi. Ko daju boya wọn yoo fi kun awọn to wa lori igbimọ yi ni tabi wọn yoo yọ orukọ awọn kan kuro. Amọ bayi ti awọn alẹnulọrọ ẹgbẹ ti ṣe ipade lori rẹ, o ṣeeṣe ki a ri iwe mi ko jade eleyi ti yoo fi ti gbogbo awọn ti ọrọ kan ṣe ninu igbimọ ipolongo Tinubu. Ajọ eleto idibo Naijiria ti kede ibẹrẹ ipolongo idibo ọdun 2023 ṣugbọn a n gbọ pe ọjọ Kẹwaa oṣu Kẹwaa ni wọn yoo ṣe ifilọlẹ igbimọ ipolongo ibo Tinuba ati Shettima ti wọn jijọ n dije dupo labẹ asia APC.


Ajọ eleto idibo Naijiria ti kede ibẹrẹ ipolongo idibo ọdun 2023 ṣugbọn a n gbọ pe ọjọ Kẹwaa oṣu Kẹwaa ni wọn yoo ṣe ifilọlẹ igbimọ ipolongo ibo Tinuba ati Shettima ti wọn jijọ n dije dupo labẹ asia APC.


Ọ̀pọ̀ òkú sùn bí ajínigbé ṣe fi ìbọn da ọkọ̀ ojú omi nù torí báwọn èèyàn ṣe sá mọ́ wọn lọ́wọ́

Kò dín ní obìnrin méjìdínlógún tó fi mọ́ àwọn ọmọdé tó pàdánù ẹ̀mí wọn sínú ìjàm̀bá ọkọ̀ ojú omi. Iwadi BBC fihan pe àwọn ajínigbé ló dojú ìjà kọ àwọn ènìyàn náà ní ìpínlẹ̀ Zamfara, tí wọ́n sì ṣíná ìbọn bolẹ̀, kí ọkọ̀ ojú omi náà tó dànù. Àwọn eeyan méjìdínlógún ọ̀hún ló wà lára àwọn ará ìlú tí wọ́n ń gbìyànjú láti sá kúrò ní Birnin Wajje, ní agbègbè Bukkuyum níbi tí àwọn ajínigbé ti lọ ṣe ìkọlù. Nígbà tí ará ìlú náà kan ń bá ikọ̀ ìròyìn BBC sọ̀rọ̀, ó ní ènìyàn mẹ́fà ni àwọn ajínigbé náà pa, tí wọ́n sì jí àwọn méje mìíràn gbé lọ. Ó ní lẹ́yìn náà ni wọ́n tún ṣíná ìbọn bo ọkọ̀ ojú omi méjì èyí tí àwọn ará ìlú kan gbé, láti fi kúrò lọ́wọ́ ajínigbé náà. Ó fi kun ìbon yínyìn náà ló fà á tí ọkọ̀ ojú omi náà fi dànù tí àwọn ènìyàn méjìdínlógún ọ̀hún sì pàdánù ẹ̀mí wọn.


Nígbà tí ará ìlú náà kan ń bá ikọ̀ ìròyìn BBC sọ̀rọ̀, ó ní ènìyàn mẹ́fà ni àwọn ajínigbé náà pa, tí wọ́n sì jí àwọn méje mìíràn gbé lọ. Ó ní lẹ́yìn náà ni wọ́n tún ṣíná ìbọn bo ọkọ̀ ojú omi méjì èyí tí àwọn ará ìlú kan gbé, láti fi kúrò lọ́wọ́ ajínigbé náà. Ó fi kun ìbon yínyìn náà ló fà á tí ọkọ̀ ojú omi náà fi dànù tí àwọn ènìyàn méjìdínlógún ọ̀hún sì pàdánù ẹ̀mí wọn. Bákan náà ló ní yàtọ̀ sí àwọn tí wọ́n ti ṣe kòńgẹ́ ọlọ́jọ́ wọn, ó ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn ni àwọn kò mọ ibi tí wọ́n wà báyìí. Agbẹnusọ Ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Zamfara náà fìdí ìṣẹ̀lẹ̀ náà múlẹ̀ ṣùgbọ́n kò sọ pàtó iye eniyan tó bá ìṣẹ̀lẹ̀ náà lọ. Àwọn ajínigbé náà tún ṣe ìkọlù sí ìlú Dargaje tó wà ní ẹgbẹ́ ìlú náà tí wọ́n sì jí ènìyàn mẹ́rìndínlógún gbé níbẹ̀ náà.


Bákan náà ló ní yàtọ̀ sí àwọn tí wọ́n ti ṣe kòńgẹ́ ọlọ́jọ́ wọn, ó ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn ni àwọn kò mọ ibi tí wọ́n wà báyìí. Agbẹnusọ Ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Zamfara náà fìdí ìṣẹ̀lẹ̀ náà múlẹ̀ ṣùgbọ́n kò sọ pàtó iye eniyan tó bá ìṣẹ̀lẹ̀ náà lọ. Àwọn ajínigbé náà tún ṣe ìkọlù sí ìlú Dargaje tó wà ní ẹgbẹ́ ìlú náà tí wọ́n sì jí ènìyàn mẹ́rìndínlógún gbé níbẹ̀ náà. Ìpínlẹ̀ Zamfara jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìpínlẹ̀ tó ń kojú ìpèníjà ààbò ní Nàìjíríà níbi tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìpànìyàn àti ìjínigbé ti ń wáyé. O kere tan, eeyan marundinlọgbọn ti jade laye nibi ijamba ọkọ kan to waye niluu Uttarakhand, ni India. Ijọba orilẹ-ede naa sọ pe nnkan bii ogoji eeyan lo wa ninu ọkọ akero naa lasiko to ya bara kuro loju ọna, to si wọ igbo lọ.


Ìpínlẹ̀ Zamfara jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìpínlẹ̀ tó ń kojú ìpèníjà ààbò ní Nàìjíríà níbi tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìpànìyàn àti ìjínigbé ti ń wáyé. O kere tan, eeyan marundinlọgbọn ti jade laye nibi ijamba ọkọ kan to waye niluu Uttarakhand, ni India. Ijọba orilẹ-ede naa sọ pe nnkan bii ogoji eeyan lo wa ninu ọkọ akero naa lasiko to ya bara kuro loju ọna, to si wọ igbo lọ. Eeyan mọkanlelogun ni wọn ti ri yọ bayii laaye ninu ibi ti ọkọ naa ha si lẹyin ti ikọ awọn adoola ẹmi ṣiṣe lorumọju. Olootu ijọba India, Narendra Modi sọ ninu atẹjade kan loju opo Twitter rẹ pe awọn ba ẹbi awọn to ba iṣẹlẹ naa lọ kẹdun. Iroyin ni, ibi ayẹyẹ igbeyawo kan ni awọn ero ọkọ ọhun ti n bọ ki iṣẹlẹ laabi naa to waye.


Eeyan mọkanlelogun ni wọn ti ri yọ bayii laaye ninu ibi ti ọkọ naa ha si lẹyin ti ikọ awọn adoola ẹmi ṣiṣe lorumọju. Olootu ijọba India, Narendra Modi sọ ninu atẹjade kan loju opo Twitter rẹ pe awọn ba ẹbi awọn to ba iṣẹlẹ naa lọ kẹdun. Iroyin ni, ibi ayẹyẹ igbeyawo kan ni awọn ero ọkọ ọhun ti n bọ ki iṣẹlẹ laabi naa to waye. Ko si ẹni to mọ ohun to ṣokunfa ijamba naa, amọ awọn alaṣẹ ni iwadii ti bẹrẹ lori rẹ. Awọn aworan to jade lati ibi ti ijamba naa ti waye ṣafihan ibi ti ọkọ akero naa wa lẹgbẹ oke nla kan, ti awọn adoola ẹmi si n gbiyanju lati doola awọn to wa nibẹ. Awọn onimọ ti sọ pe ọpọ awakọ ni India ni kii n kọbi ara si abo awọn ẹlomiran to n lo oju popo.


Ko si ẹni to mọ ohun to ṣokunfa ijamba naa, amọ awọn alaṣẹ ni iwadii ti bẹrẹ lori rẹ. Awọn aworan to jade lati ibi ti ijamba naa ti waye ṣafihan ibi ti ọkọ akero naa wa lẹgbẹ oke nla kan, ti awọn adoola ẹmi si n gbiyanju lati doola awọn to wa nibẹ. Awọn onimọ ti sọ pe ọpọ awakọ ni India ni kii n kọbi ara si abo awọn ẹlomiran to n lo oju popo. Bẹẹ si ni ko din ni ẹgbẹrun lọna ọgọrun eeyan to n ku lọdọdun latari iwuwasi awọn awakọ ni India, to fi mọ oju popo ti ko dara. Ọkọ akero bọọsi wọnpọ ni India amọ ọpọ awọn awakọ lo maa n ko ju iye ero ti ọkọ naa le gba lọ, bẹẹ si ni ọpọ wọn kii kọbi ara si ofin to rọ mọ lilo oju popo.


Bẹẹ si ni ko din ni ẹgbẹrun lọna ọgọrun eeyan to n ku lọdọdun latari iwuwasi awọn awakọ ni India, to fi mọ oju popo ti ko dara. Ọkọ akero bọọsi wọnpọ ni India amọ ọpọ awọn awakọ lo maa n ko ju iye ero ti ọkọ naa le gba lọ, bẹẹ si ni ọpọ wọn kii kọbi ara si ofin to rọ mọ lilo oju popo.


INEC kéde orúkọ olóṣèlú 11,077 tí yóò díje du ipò gómìnà àti ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin ìpínlẹ̀ lọ́dún tó ń bọ̀

Ajọ to n ri si eto idibo ni Naijiria, INEC, ti kede orukọ awọn oloṣelu ti yoo dije du oniruru ipo ninu eto idibo ọdun to nbọ. INEC ni apapọ ẹgbẹ oṣelu mejidinlogun lo fi ọrukọ oludije mẹtadinlogojilelẹgbẹrin (837) kalẹ gẹgẹ bii awọn to fẹ dije du ipo gomina ni ipinlẹ mejidinlọgbọn kaakiri Naijiria. Bakan naa ni INEC tun ni ẹgbẹrun mẹwaa le ni ojilenigba (10,240) oloṣelu lo n dije du ipo nile igbimọ aṣofin lawọn ipinlẹ ti eto idibo naa yoo ti waye. Alaga ajọ ọhun, Mahmood Yakubu ni awọn ti ṣetan lati ṣe ohun gbogbo to yẹ ki eto idibo naa le lọ irọrun. Amọ o ni awọn yoo nilọ atilẹyin gbogbo awọn ti ọrọ naa kan lati jẹ ko ṣeeṣe. O ni “Ti ẹ ko ba gbabe, nnkan bii ọsẹ melokan sẹyin ni a kede orukọ gbogbo awọn to fẹ dije du ipo Aarẹ ati ile igbimọ aṣofin l’Abuja.” “Lonii, a oo kede gbogbo orukọ awọn ti yoo dije du ipo gomina ati ile igbimọ aṣofin ipinlẹ ni gbogbo awọn ọọfisi wa.” “Lọwọ yii, a ti ṣe eto mẹsan an ninu mẹrinla ti a la kalẹ ṣaaju eto idibo ọdun 2023.” Lara awọn to wa nibi ipade naa ni awọn agbofinro atawọn ajọ mii, to fi mọ awọn ajọ aladani ti ọrọ kan nipa eto idibo ni Naijiria.


Onítíàtà, ẹ tún ààrọ̀ yín ṣe, kẹ́ yé tọ̀rọ̀ owó kiri tí àìsàn bá dé lọ́jọ́ alẹ́ - Toyin Aṣẹ́wó tó re Mecca

Gbajumọ osere tiata lobinrin, Yeye Oluwatoyin Adegbola, ti ọpọ eeyan mọ si Toyin Asẹwo to re Mecca ti foju abuku wo asa kawọn onitiata maa tọrọ owo lasiko aisan. Adegbola, ẹni to gbalejo BBC Yoruba sọrọ ni ẹkunrẹrẹ nipa itan aye rẹ, ibi to ba igbe aye rẹ de ati isẹ tiata lapapọ. Nigba to n tara poro lori asa to gbode kan, nibi ti wọn ti maa n tọrọ owo fawọn osere tiata to ba n saisan, Adegbola ni eyi ko bojumu rara. Gbajumọ osere naa wa woye pe se lo yẹ kawọn osere tiata se ọmọ ti wọn ba bi ni iwọn eku ni iwọn itẹ, ki wọn ma si da omi ju iyẹfun lọ. O woye pe bi eeyan ko ba tọju ọmọ lasiko to wa ni opepe, tabi to bimọ ju eyi ti agbara rẹ le tọju lọ, awọn ọmọ naa le ma yege lati tọju onitọun lọjọ alẹ. Bakan naa lo gba awọn osere tiata lọkunrin nimọran pe ki wọn yee fẹ ọpọ iyawo lasiko ti okiki wọn ba n tan, nitori alaafia wọn lọjọ alẹ.


Gbajumọ osere naa wa woye pe se lo yẹ kawọn osere tiata se ọmọ ti wọn ba bi ni iwọn eku ni iwọn itẹ, ki wọn ma si da omi ju iyẹfun lọ. O woye pe bi eeyan ko ba tọju ọmọ lasiko to wa ni opepe, tabi to bimọ ju eyi ti agbara rẹ le tọju lọ, awọn ọmọ naa le ma yege lati tọju onitọun lọjọ alẹ. Bakan naa lo gba awọn osere tiata lọkunrin nimọran pe ki wọn yee fẹ ọpọ iyawo lasiko ti okiki wọn ba n tan, nitori alaafia wọn lọjọ alẹ. Adegbola wa woye pe asa ki awọn osere tiata maa bọ sori ayelujara lati tọrọ owo lasiko ti aisan ba de lọjọ alẹ lọwọ awọn ololufẹ wọn kii se iwa to bojumu. O ni gbogbo eeyan lo ni ohun to n la kọja, bi igba ti eeyan si n si anfaani to ni lo ni, tawọn onitiata to n saisan ba n tọrọ owo lọwọ awọn ololufẹ wọn. O fikun pe kii se awọn osere tiata nikan ni osisẹ mto wa lawujọ, bẹẹ si ni awọn agbaagba miran naa n se aisan lai jẹ pe wọn wa sojutaye lati bẹbẹ fun owo.


Adegbola wa woye pe asa ki awọn osere tiata maa bọ sori ayelujara lati tọrọ owo lasiko ti aisan ba de lọjọ alẹ lọwọ awọn ololufẹ wọn kii se iwa to bojumu. O ni gbogbo eeyan lo ni ohun to n la kọja, bi igba ti eeyan si n si anfaani to ni lo ni, tawọn onitiata to n saisan ba n tọrọ owo lọwọ awọn ololufẹ wọn. O fikun pe kii se awọn osere tiata nikan ni osisẹ mto wa lawujọ, bẹẹ si ni awọn agbaagba miran naa n se aisan lai jẹ pe wọn wa sojutaye lati bẹbẹ fun owo. Asẹwo to re Mecca wa rọ awọn akẹẹgbẹ rẹ lagbo tiata lati maa pọn omi silẹ de oungbẹ nitori ọjọ alẹ, ki wọn si jawọ ninu sise agbe lasiko ti aisan ba de lọjọ alẹ.


Asẹwo to re Mecca wa rọ awọn akẹẹgbẹ rẹ lagbo tiata lati maa pọn omi silẹ de oungbẹ nitori ọjọ alẹ, ki wọn si jawọ ninu sise agbe lasiko ti aisan ba de lọjọ alẹ.


Ilé ẹjọ́ kótẹ́milọ́rùn dàbá ọ̀nà àbáyọ sí aáwọ̀ ASUU àti ìjọba,gbọ ohun tí wọn sọ

Ile ẹjọ kotẹmilọrun to fi Abuja se ibujoko ti da aba elyi to ṣeeṣe ki o wa ojutu si aawọn to n waye laatrin ẹgbẹ olukọ fasiti Naijiria ati ijọba apapọ. Aba n aa ti wọn gbe kalẹ ĺỌjọru ni pe ki wọn lọ fi tibu n nubi yanju ọrọ to wa laarin wọn lalae fi ti ile ẹjọ ṣe. Ile ẹjọ gbe ọrọ yi kalẹ lasiko to n gbẹjọ kotẹmilọrun ti ẹgbẹ olukọ gbe wa ni itako aṣẹ ile ẹjọ to n pẹtu saawọ laarin oṣiṣẹ ati agbanisiṣẹ eleyio to ni ki ASUU pada sẹnu iṣẹ. Lọjọ Kọkanlelogun oṣu Kẹsan ni ile ẹjọ yi gbe idajọ naa kalẹ ṣugbọn ASUU ni awọn ko faramọ eyi to mu ki wọn gba ile ẹjọ kotẹmilọrun lọ. Agbẹjọro agba to n ṣoju ASUU Femi Falana ati James Igwe to jẹ agbẹjọro agba ijọba ni peju sile ẹjọ. Lati ọjọ Kẹrinla oṣu Keji ni ẹgbẹ ASUU ti gunle iyanṣẹlodi .


Lọjọ Kọkanlelogun oṣu Kẹsan ni ile ẹjọ yi gbe idajọ naa kalẹ ṣugbọn ASUU ni awọn ko faramọ eyi to mu ki wọn gba ile ẹjọ kotẹmilọrun lọ. Agbẹjọro agba to n ṣoju ASUU Femi Falana ati James Igwe to jẹ agbẹjọro agba ijọba ni peju sile ẹjọ. Lati ọjọ Kẹrinla oṣu Keji ni ẹgbẹ ASUU ti gunle iyanṣẹlodi . Losu kẹjọ ọdun yi ni ASUU kede iyanṣẹlodi patapata ti wọn si sọ pe ijọba ko ya si ohun tawọn n beere. Lara nkan ti wọn lawọn fẹ ni pe ki ijọba ṣeto ti yoo mu iṣẹ ẹkọ gunrege si, ki wọn mu atunṣe ba awọn ile ẹkọ fasiti ijọba ki wọn si fun awọn alakoso fasiti laaye lati da ọrọ araawọn yanju. Ọrọ gbogbo lori owo, eleyi naa jẹyọ ninu nkan to n fa ede aiyede laarin ijọba ati ẹgbẹ awọn olukọ fasiti yi.


Losu kẹjọ ọdun yi ni ASUU kede iyanṣẹlodi patapata ti wọn si sọ pe ijọba ko ya si ohun tawọn n beere. Lara nkan ti wọn lawọn fẹ ni pe ki ijọba ṣeto ti yoo mu iṣẹ ẹkọ gunrege si, ki wọn mu atunṣe ba awọn ile ẹkọ fasiti ijọba ki wọn si fun awọn alakoso fasiti laaye lati da ọrọ araawọn yanju. Ọrọ gbogbo lori owo, eleyi naa jẹyọ ninu nkan to n fa ede aiyede laarin ijọba ati ẹgbẹ awọn olukọ fasiti yi. Ẹgbẹ́ àwọn olùkọ́ ilé ẹ̀kọ́ gíga Fásitì tuntun tí wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ dá sílẹ̀ lára ASUU, CONUA, ti sọ pe àwọn ni ọ̀nà àrà ọ̀tọ̀ láti wá ojútùú sí gbogbo àwọn ìpèníjà tó ń kojú àwọn ilé ẹ̀kọ́ gíga Fásitì Nàìjíríà. Wọ́n ní èyí kò yọ ìyanṣẹ́lódì tí ASUU máa ń gùnlé ní gbogbo ìgbà sílẹ̀. Alókòso CONUA, Niyi Sunmonu lọ sọ èyí nígbà tó ń bá àwọn akọ̀ròyìn sọ̀rọ̀.


Ẹgbẹ́ àwọn olùkọ́ ilé ẹ̀kọ́ gíga Fásitì tuntun tí wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ dá sílẹ̀ lára ASUU, CONUA, ti sọ pe àwọn ni ọ̀nà àrà ọ̀tọ̀ láti wá ojútùú sí gbogbo àwọn ìpèníjà tó ń kojú àwọn ilé ẹ̀kọ́ gíga Fásitì Nàìjíríà. Wọ́n ní èyí kò yọ ìyanṣẹ́lódì tí ASUU máa ń gùnlé ní gbogbo ìgbà sílẹ̀. Alókòso CONUA, Niyi Sunmonu lọ sọ èyí nígbà tó ń bá àwọn akọ̀ròyìn sọ̀rọ̀. Sunmonu ní níṣe ló yẹ kí àwọn ilé ẹ̀kọ́ gíga Fásitì máa jà fún wíwà ní òmìnira ara wọn dípò àwọn nǹkan tí wọ́n ń jà fún báyìí. Ó ní láti ogójì ọdún sẹ́yìn ni ASUU tí máa ń yanṣẹ́lódì láti fi bèrè fún ẹ̀tọ́ wọn lọ́wọ́ ìjọba tí èyí kìí sì so èso rere. "Lábẹ́ onírúurú ìjọba yálà tí ológun ni tàbí alágbádá ohun tí wọ́n máa ń ṣe ní títọwọ́ bọ ìwé àdéhùn tí wọn kò ní múṣẹ."


Sunmonu ní níṣe ló yẹ kí àwọn ilé ẹ̀kọ́ gíga Fásitì máa jà fún wíwà ní òmìnira ara wọn dípò àwọn nǹkan tí wọ́n ń jà fún báyìí. Ó ní láti ogójì ọdún sẹ́yìn ni ASUU tí máa ń yanṣẹ́lódì láti fi bèrè fún ẹ̀tọ́ wọn lọ́wọ́ ìjọba tí èyí kìí sì so èso rere. "Lábẹ́ onírúurú ìjọba yálà tí ológun ni tàbí alágbádá ohun tí wọ́n máa ń ṣe ní títọwọ́ bọ ìwé àdéhùn tí wọn kò ní múṣẹ." "Ohun tí àwa rò ni wí pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbà tí ASUU àti ìjọba àpapọ̀ bá tọwọ́bọ ìwé àdéhùn ló máa ń jẹ́ nǹkan pàjáwìrì nítorí náà ni ọ̀pọ̀ àdéhùn náà kìí jẹ́ mímúṣẹ." Sunmonu ṣe àfikún rẹ̀ pé ohun tí àwọn rò ni pé ó yẹ kí ìjíròrò tí máa wáyé fún ọjọ́ pípẹ́ dípò bí ìyanṣẹ́lódì ṣe máa ń wáyé ní gbogbo ìgbà. Ó tẹ̀síwájú pé ohun tí àwọn yóò ṣe yàtọ̀ ni pé ìjíròrò ni àwọn yóò máa ṣe ní gbogbo ìgbà tí kò fi ní dàbí wí pé àwọn ń mú ìjọba ní tipátipá láti ṣe tàwọn Ẹ ó rántí pé a ti mú ìròyìn wá ṣáájú pé Ijọba apapọ fọ ẹgbẹ awọn olukọ fasiti lorilẹede Naijiria, ASUU ka si mẹta bayii lẹyin to fun ẹgbẹ olukọ fasiti meji ni iwe ẹri ẹgbẹ oṣiṣẹ lọjọ Iṣẹgun.


"Ohun tí àwa rò ni wí pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbà tí ASUU àti ìjọba àpapọ̀ bá tọwọ́bọ ìwé àdéhùn ló máa ń jẹ́ nǹkan pàjáwìrì nítorí náà ni ọ̀pọ̀ àdéhùn náà kìí jẹ́ mímúṣẹ." Sunmonu ṣe àfikún rẹ̀ pé ohun tí àwọn rò ni pé ó yẹ kí ìjíròrò tí máa wáyé fún ọjọ́ pípẹ́ dípò bí ìyanṣẹ́lódì ṣe máa ń wáyé ní gbogbo ìgbà. Ó tẹ̀síwájú pé ohun tí àwọn yóò ṣe yàtọ̀ ni pé ìjíròrò ni àwọn yóò máa ṣe ní gbogbo ìgbà tí kò fi ní dàbí wí pé àwọn ń mú ìjọba ní tipátipá láti ṣe tàwọn Ẹ ó rántí pé a ti mú ìròyìn wá ṣáájú pé Ijọba apapọ fọ ẹgbẹ awọn olukọ fasiti lorilẹede Naijiria, ASUU ka si mẹta bayii lẹyin to fun ẹgbẹ olukọ fasiti meji ni iwe ẹri ẹgbẹ oṣiṣẹ lọjọ Iṣẹgun. Awọn ẹgbẹ olukọ meji tuntun ti ijọba apapọ ṣẹṣẹ buwọlu bayii ni ẹgbẹ awọn olukọ ẹka imọ iṣegun oyinbo nileẹkọ giga fasiti, NAMDA ati ẹgbẹ olukọ fasiti CONUA. Minisita fọrọ iṣẹ ati ijafafa ọwọ iṣẹ, Chris Ngige ṣalaye pe ẹgbẹ olukọni fasiti mejeeji yii yoo wa ni ifẹgbẹkẹgbẹ pẹlu ẹgbẹolukọ fasiti ASUU ni. Lati bii oṣu mẹjọ bayii ni ẹgbẹ olukọ fasiti, ASUU ti lẹnu iyanṣẹlodi, eyi ti wọn gun le lọjọ kẹrinla oṣu keji ọdun 2022 lati fi ẹhonu wọn han lori ajẹẹlẹ owo ajẹmọnu ati lati beere fun eto igbayegbadun lọwọ ijọba apapọ.


Awọn ẹgbẹ olukọ meji tuntun ti ijọba apapọ ṣẹṣẹ buwọlu bayii ni ẹgbẹ awọn olukọ ẹka imọ iṣegun oyinbo nileẹkọ giga fasiti, NAMDA ati ẹgbẹ olukọ fasiti CONUA. Minisita fọrọ iṣẹ ati ijafafa ọwọ iṣẹ, Chris Ngige ṣalaye pe ẹgbẹ olukọni fasiti mejeeji yii yoo wa ni ifẹgbẹkẹgbẹ pẹlu ẹgbẹolukọ fasiti ASUU ni. Lati bii oṣu mẹjọ bayii ni ẹgbẹ olukọ fasiti, ASUU ti lẹnu iyanṣẹlodi, eyi ti wọn gun le lọjọ kẹrinla oṣu keji ọdun 2022 lati fi ẹhonu wọn han lori ajẹẹlẹ owo ajẹmọnu ati lati beere fun eto igbayegbadun lọwọ ijọba apapọ.


Ewé sunko, Ọmọọdẹ yìnbọn pa àbúrò rẹ̀ níbi tí wọ́n ti ń dán ayẹta wò!

Ọmọ ọdẹ kanni ilu Dutse Gogo nitosi Kaiama nipinlẹ Kwara ti yinbọn pa aburo rẹ lasiko ti wọn n dan ogun ayẹta ti baba wọn ṣẹṣẹ ṣe wo. Ọmọ ọdẹ naa ti orukọ rẹ n jẹ Abubakar Abubakar pẹlu baba rẹ ati aburo rẹ ti orukọ rẹ n jẹ Yusuf Abubakar gbiyanju lati dan ogun ayẹta naa wo lọjọ Aiku, ki ọrọ to ba ibomiran yọ, ni ewe ba sunko. Atẹjade kan ti ileesẹ ọlọpaa nipinlẹ Kwara fi sita ṣalaye pe nnkan bii ọwọ alẹ ọjọ Aiku ni isẹlẹ naa waye, lẹyin eyi ni iroyin de agọ ọlọpaa to wa ni Kaiama. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Kwara, Ajayi Ọkasanmi ṣalaye pe ọmọ ọdun mejila ni aburo ọmọ ọdẹ ti wọn dan ogun ayẹta wo lara rẹ naa. Ileeṣẹ ọlọpaa ni awọn ti bẹrẹ iwadii lori ọrọ naa, awọn si ti da awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ sigboro lati wa ẹgbọn ọmọdekunrin naa, ti wọn sọ pe o ti na papa bora bayii ri. “Iṣẹlẹ naa waye lẹyin ti wọn ti dira wọn pẹlu ogun ayẹta naa, eyi ọmọ to jẹ ẹgbọn gbe ibọn ṣakabula baba rẹ sita, o si yin in lu aburo rẹ.


Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Kwara, Ajayi Ọkasanmi ṣalaye pe ọmọ ọdun mejila ni aburo ọmọ ọdẹ ti wọn dan ogun ayẹta wo lara rẹ naa. Ileeṣẹ ọlọpaa ni awọn ti bẹrẹ iwadii lori ọrọ naa, awọn si ti da awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ sigboro lati wa ẹgbọn ọmọdekunrin naa, ti wọn sọ pe o ti na papa bora bayii ri. “Iṣẹlẹ naa waye lẹyin ti wọn ti dira wọn pẹlu ogun ayẹta naa, eyi ọmọ to jẹ ẹgbọn gbe ibọn ṣakabula baba rẹ sita, o si yin in lu aburo rẹ. Ewe sunko, Yusuf Abubakar, ọmọdekunrin ẹni ọdun mejila fara gbọta, o si ku lẹsẹkẹsẹ.”


Ewe sunko, Yusuf Abubakar, ọmọdekunrin ẹni ọdun mejila fara gbọta, o si ku lẹsẹkẹsẹ.”


Àdó olóró North Korea fò gba Japan kọjá, aráàlú fẹsẹ̀ fẹ

Orilẹ-ede North Korea ti yin ado oloro misaili kan, eyii to fo gba orilẹ-ede Japan kọja. Awọn onimọ nipa ohun to n lọ kakiri agbaye sọ pe igbesẹ naa jẹ ọna lati mọọmọ tọ ija orilẹ-ede Japan ati Amẹrika ni. Misaili naa lo fo fun nnkan bii ẹgbẹrun mẹrin abọ kilomita ko to lọ ja sinu agbami okun Pacific Ocean. Igba akọkọ ree ti misaili North Korea yoo fo gba orilẹ-ede Japan kọja lati ọdun 2017. Lasiko ti misaili naa n fo, ijọba Japan kede fun awọn ọmọ orilẹ-ede rẹ lati lọ wa ibi ti wọn yoo fara pamọ si nitori wọn ko mọ ibi ti ado oloro naa le balẹ si. Ṣaaju ni ajọ iṣọkan agbaye, UN, ti kọkọ fofin de North Korea pe ko gbọdọ gbọ iṣẹ ohun ija oloro bii ti misaili naa wo.


Igba akọkọ ree ti misaili North Korea yoo fo gba orilẹ-ede Japan kọja lati ọdun 2017. Lasiko ti misaili naa n fo, ijọba Japan kede fun awọn ọmọ orilẹ-ede rẹ lati lọ wa ibi ti wọn yoo fara pamọ si nitori wọn ko mọ ibi ti ado oloro naa le balẹ si. Ṣaaju ni ajọ iṣọkan agbaye, UN, ti kọkọ fofin de North Korea pe ko gbọdọ gbọ iṣẹ ohun ija oloro bii ti misaili naa wo. Ọpọ orilẹ-ede to ni ohun ija oloro bẹẹ ni ki n gbọ iṣẹ rẹ wo nitori awọn orilẹ-ede to yi wọn ka le ri bi igba ti wọn ba n kọju ogun si wọn. Ọpọ eeyan ni Ariwa Japan bii Kokkaido ati Aomori  ni wọn gbọ iro misaili naa bo ṣe n fo kọja. Bẹẹ ni wọn n gba oniruru atẹjiṣẹ pe ki wọn lọ wa ibi sa pamọ si tabi ki wọn maa lọ si aja ilẹ fun abo ara wọn.


Ọpọ orilẹ-ede to ni ohun ija oloro bẹẹ ni ki n gbọ iṣẹ rẹ wo nitori awọn orilẹ-ede to yi wọn ka le ri bi igba ti wọn ba n kọju ogun si wọn. Ọpọ eeyan ni Ariwa Japan bii Kokkaido ati Aomori  ni wọn gbọ iro misaili naa bo ṣe n fo kọja. Bẹẹ ni wọn n gba oniruru atẹjiṣẹ pe ki wọn lọ wa ibi sa pamọ si tabi ki wọn maa lọ si aja ilẹ fun abo ara wọn. Ọkan lara awọn olugbe Aomoro, Kazuko Ebina sọ fun ileeṣẹ iroyin Asahi Shimbun pe ẹru ba oun gidi nitori ibi ti ado oloro le balẹ si. O ni “Ẹru bami, nitori ti misaili naa ba fi le balẹ, rogbodiyan nla ni yoo jẹ fun orilẹ-ede wa.” Lẹyinorẹyin, ijọba ilẹ naa ni inu agbami okun Pacific Ocean ni ado oloro naa balẹ si, eyii to jina rere si Japan, ẹnikẹni ko si farapa. Ẹwẹ, Aarẹ North Korea, Kim Jong-un ti sọ pe, ẹru orilẹ-ede kankan ko ba oun ti ogun ba ṣẹlẹ, paapaa pẹlu Amẹrika, nitori ohun ija ogun wa nilẹ digbi.


Ọkan lara awọn olugbe Aomoro, Kazuko Ebina sọ fun ileeṣẹ iroyin Asahi Shimbun pe ẹru ba oun gidi nitori ibi ti ado oloro le balẹ si. O ni “Ẹru bami, nitori ti misaili naa ba fi le balẹ, rogbodiyan nla ni yoo jẹ fun orilẹ-ede wa.” Lẹyinorẹyin, ijọba ilẹ naa ni inu agbami okun Pacific Ocean ni ado oloro naa balẹ si, eyii to jina rere si Japan, ẹnikẹni ko si farapa. Ẹwẹ, Aarẹ North Korea, Kim Jong-un ti sọ pe, ẹru orilẹ-ede kankan ko ba oun ti ogun ba ṣẹlẹ, paapaa pẹlu Amẹrika, nitori ohun ija ogun wa nilẹ digbi.


Ilé tó dàwó ń sọ̀kò, òpó ilé sì yẹ̀, kílé tó wó lulẹ̀ láago méjì òru - Óṣojúmìikòró

Ile alaja mẹta kan ti dawo niluu Ibadan, nibi ti awọn ọja ati dukia ti iye rẹ to ọpọlọpọ miliọnu naira ti ṣofo. Agbegbe Ashi, ni Bodija, ni iṣẹlẹ laabi naa ti waye ni afẹmọju ọjọ Aje. Akọroyin BBC Yoruba to ṣabẹwo si adugbo naa jabọ pe nnkan bii aago meji oru ni ile naa dawo. Ọkan lara awọn eeyan adugbo ti ile naa ti waye, to tun jẹ ẹṣọ alaabo nibẹ, Olusegun Adeagbo, ṣalaye fun BBC Yoruba pe nnkan bii aago mẹwa alẹ ni ile naa bẹrẹ si ni ṣapẹrẹ pe o fẹ dawo. O ni “Nnkan bii aago mẹwaa lo bẹrẹ, mo kọkọ ri ti òpó to gbe ile naa ro bẹrẹ si ni sọko, mo wa ro pe awọn ọlọpaa lo wa.” “Mo tan ina wo oke, mo wa ri pe opo to gbe ile naa ro n ṣi, mo wa lọ ji ẹṣọ to n ṣo ile naa nitori kii ṣe ilegbe ni.” “Bi mo ṣe ji ẹṣọ naa tan ni ile ọhun wo.” Adeagbo sọ pe ọja ti iye rẹ to ẹgbẹlẹgbẹ miliọnu naira ni wọn n ta nibẹ. Gẹgẹ bii ohun to sọ, gbogbo nnkan to wa ninu ile naa lo bajẹ tan yanyan.


Ọkan lara awọn eeyan adugbo ti ile naa ti waye, to tun jẹ ẹṣọ alaabo nibẹ, Olusegun Adeagbo, ṣalaye fun BBC Yoruba pe nnkan bii aago mẹwa alẹ ni ile naa bẹrẹ si ni ṣapẹrẹ pe o fẹ dawo. O ni “Nnkan bii aago mẹwaa lo bẹrẹ, mo kọkọ ri ti òpó to gbe ile naa ro bẹrẹ si ni sọko, mo wa ro pe awọn ọlọpaa lo wa.” “Mo tan ina wo oke, mo wa ri pe opo to gbe ile naa ro n ṣi, mo wa lọ ji ẹṣọ to n ṣo ile naa nitori kii ṣe ilegbe ni.” “Bi mo ṣe ji ẹṣọ naa tan ni ile ọhun wo.” Adeagbo sọ pe ọja ti iye rẹ to ẹgbẹlẹgbẹ miliọnu naira ni wọn n ta nibẹ. Gẹgẹ bii ohun to sọ, gbogbo nnkan to wa ninu ile naa lo bajẹ tan yanyan. O ni “Nnkan to bajẹ ninu ile naa yoo to ọgọrun miliọnu naira.” Iya agba kan to n gbe lẹba ile naa, Sherifat Lateef, ṣalaye fun BBC Yoruba pe bi ọrọ ṣe jẹ gan ni Adeagbo sọ ṣaaju. O ni ṣọọbu, ọọfisi ati ile itaja igbalode lo wa nibẹ. Lara awọn nnkan ti iya agba ọhun sọ pe wọn n ta ninu ile ọhun ni oogun oyinbo, nnkan awọn oloyun atawọn ọmọde, ile itaja igbalode, ọọfisi ati bẹẹ bẹẹ lọ.


O ni “Nnkan to bajẹ ninu ile naa yoo to ọgọrun miliọnu naira.” Iya agba kan to n gbe lẹba ile naa, Sherifat Lateef, ṣalaye fun BBC Yoruba pe bi ọrọ ṣe jẹ gan ni Adeagbo sọ ṣaaju. O ni ṣọọbu, ọọfisi ati ile itaja igbalode lo wa nibẹ. Lara awọn nnkan ti iya agba ọhun sọ pe wọn n ta ninu ile ọhun ni oogun oyinbo, nnkan awọn oloyun atawọn ọmọde, ile itaja igbalode, ọọfisi ati bẹẹ bẹẹ lọ. Yatọ sawọn dukia ati ọja to ba iṣẹlẹ naa lọ, ile ọhun tun wo lu ọkọ ayọkẹlẹ kan to wa lẹba rẹ mọlẹ. Amọ ko si ẹmi ẹnikankan to ba iṣẹlẹ ọhun lọ. Titi di akoko ti a n ko iroyin yii jọ, ko si ẹni to le sọ ohun to mu ki ile naa dawo.


Yatọ sawọn dukia ati ọja to ba iṣẹlẹ naa lọ, ile ọhun tun wo lu ọkọ ayọkẹlẹ kan to wa lẹba rẹ mọlẹ. Amọ ko si ẹmi ẹnikankan to ba iṣẹlẹ ọhun lọ. Titi di akoko ti a n ko iroyin yii jọ, ko si ẹni to le sọ ohun to mu ki ile naa dawo.


Inú mi kò dùn bí aráàlú ṣe dáná sun darandaran méjì – El-Rufai

Gomina ipinlẹ Kaduna, Nasir El-Rufai, ti bu ẹnu atẹ lu bi awọn araalu ṣe pa awọn darandaran meji ni ijọba ibilẹ Birnin-Gwari, ni ipinlẹ naa. Kọmiṣọna to n ri si eto abo labẹle, Samuel Aruwan sọ fun awọn akọroyin pe ṣe ni awọn araalu naa fi agidi mu awọn darandaran naa. O ni isẹlẹ yii lo waye lẹyin ti wọn fẹsun kan wọn pe wọn lọwọ ninu igbesumọmi, ti wọn si gba ẹmi wọn. O ni “Wọn ṣekupa awọn darandaran naa, wọn si tun dana sun wọn, bo tilẹ jẹ pe ko si ẹri aridaju pe wọn lọwọ ninu awọn ẹsun ti wọn fi kan wọn ọhun.” Gomina El-Rufai ni inu oun bajẹ bi awọn araalu ṣe pa awọn darandaran naa. El-Rufai wa parọwa si awọn mọlẹbi awọn oloogbe ọhun lati ni suuru, o si ke si awọn agbofinro lati bẹrẹ iwadii ni lori iṣẹlẹ naa ni kankan. Kọmiṣọna naa sọ pe inu gomina El-Rufai ko dun rara si bi wọn ṣe pa awọn darandaran meji ọhun.


O ni “Wọn ṣekupa awọn darandaran naa, wọn si tun dana sun wọn, bo tilẹ jẹ pe ko si ẹri aridaju pe wọn lọwọ ninu awọn ẹsun ti wọn fi kan wọn ọhun.” Gomina El-Rufai ni inu oun bajẹ bi awọn araalu ṣe pa awọn darandaran naa. El-Rufai wa parọwa si awọn mọlẹbi awọn oloogbe ọhun lati ni suuru, o si ke si awọn agbofinro lati bẹrẹ iwadii ni lori iṣẹlẹ naa ni kankan. Kọmiṣọna naa sọ pe inu gomina El-Rufai ko dun rara si bi wọn ṣe pa awọn darandaran meji ọhun. O ni “Gomina El-Rufai koro oju si iṣẹlẹ naa, o si parọwa pe ki araalu maṣe maa da ofin ṣe lọwọ ara wọn, ti wọn ba mu awọn afurasi.” “Gomina ti parọwa si awọn mọlẹbi awọn to ba iṣẹlẹ naa lọ pe ki wọn ṣe suuru, o si ti ke si awọn agbofinro lati bẹrẹ iwadii.” “Gomina tun ti paṣẹ fun ileeṣẹ to n ri si eto abo abẹle lati fọwọsowọpọ pẹlu ileeṣẹ ọmọ ogun, to fi mọ awọn ọlọpaa ati DSS lati jiroro pẹlu awọn ẹbi awọn oloogbe lọna ati dena irufẹ ikọlu bẹẹ lọjọ iwaju. O fi kun pe ijọba ti kilọ fun awọn araalu lati jawọ ninu irufẹ iwa bẹẹ. Aruwan pari ọrọ rẹ pe ijọba ipinlẹ Kaduna ko ni gba ki awọn araalu maa dajọ iku fun awọn afurasi lai fa awọn afurasi bẹẹ le ileeṣẹ ọlọpaa lọwọ.


O ni “Gomina El-Rufai koro oju si iṣẹlẹ naa, o si parọwa pe ki araalu maṣe maa da ofin ṣe lọwọ ara wọn, ti wọn ba mu awọn afurasi.” “Gomina ti parọwa si awọn mọlẹbi awọn to ba iṣẹlẹ naa lọ pe ki wọn ṣe suuru, o si ti ke si awọn agbofinro lati bẹrẹ iwadii.” “Gomina tun ti paṣẹ fun ileeṣẹ to n ri si eto abo abẹle lati fọwọsowọpọ pẹlu ileeṣẹ ọmọ ogun, to fi mọ awọn ọlọpaa ati DSS lati jiroro pẹlu awọn ẹbi awọn oloogbe lọna ati dena irufẹ ikọlu bẹẹ lọjọ iwaju. O fi kun pe ijọba ti kilọ fun awọn araalu lati jawọ ninu irufẹ iwa bẹẹ. Aruwan pari ọrọ rẹ pe ijọba ipinlẹ Kaduna ko ni gba ki awọn araalu maa dajọ iku fun awọn afurasi lai fa awọn afurasi bẹẹ le ileeṣẹ ọlọpaa lọwọ.


Èèyàn mẹ́ta, ọkọ̀ méjìlá àti ọ̀pọ̀ ṣọ́ọ́bù jóná tán bí táńkà epo ṣe gbiná ní Sango-Ota

Eeyan mẹta ti padanu ẹmi wọn, nigba ti ọkọ mejila jona guru-guru lasiko ti ọkọ agbepo tanka kan ṣubu lulẹ lagbegbe Toll Gate to wa ni Sango-Ota, ni opopona ilu Eko si Abeokuta. Eeyan mẹta mii tun farapa ninu iṣẹlẹ naa to waye ni afẹmọju Ọjọbọ. Akọroyin BBC Yoruba to lọ sibi ti iṣẹlẹ naa,  jabọ pe yatọ si awọn ọkọ to jona, ina naa tun kan awọn ṣọọbu kan lagbegbe ọhun. Ninu atẹjade kan ti agbẹnusọ ileeṣẹ ijọba apapọ to n ri si irinna aabo loju popo, FRSC, Florence Okpe fi ṣọwọ si awọn akọroyin, o ni nnkan bii aago kan oru ni ọkọ naa ṣubu, ti ina si sọ lara rẹ. O ni “Nnkan bii aago kan oru ni ọkọ agbepo kan, ti epo wa niu rẹ ṣubu loju ọna marosẹ Abeokuta si Eko, ti epo to wa ninu rẹ si danu, eyii to mu ko gbina.” “Ni kete ti iṣẹlẹ ọhun waye ni wọn ke si awọn oṣiṣẹ panapana, ti awọn naa si lọ sibẹ.” “Nigba ti yoo fi di aago mẹrin kọja iṣẹju marun un idaji, ọkọ mejila lo ti jona guruguru.” Atẹjade naa sọ pe ọkọ akero nla mẹta, kẹkẹ Maruwa mẹrin, alupupu mẹta, bọọsi akero danfo kan ati tanka epo kan lo ba iṣẹlẹ ọhun lọ. O ṣalaye siwaju si pe eeyan mẹta lo farapa nibi iṣẹlẹ naa, ti wọn si ti wa nile iwosan ijọba to wa niluu Ota bayii, nibi ti wọn ti n gba itọju.


Ninu atẹjade kan ti agbẹnusọ ileeṣẹ ijọba apapọ to n ri si irinna aabo loju popo, FRSC, Florence Okpe fi ṣọwọ si awọn akọroyin, o ni nnkan bii aago kan oru ni ọkọ naa ṣubu, ti ina si sọ lara rẹ. O ni “Nnkan bii aago kan oru ni ọkọ agbepo kan, ti epo wa niu rẹ ṣubu loju ọna marosẹ Abeokuta si Eko, ti epo to wa ninu rẹ si danu, eyii to mu ko gbina.” “Ni kete ti iṣẹlẹ ọhun waye ni wọn ke si awọn oṣiṣẹ panapana, ti awọn naa si lọ sibẹ.” “Nigba ti yoo fi di aago mẹrin kọja iṣẹju marun un idaji, ọkọ mejila lo ti jona guruguru.” Atẹjade naa sọ pe ọkọ akero nla mẹta, kẹkẹ Maruwa mẹrin, alupupu mẹta, bọọsi akero danfo kan ati tanka epo kan lo ba iṣẹlẹ ọhun lọ. O ṣalaye siwaju si pe eeyan mẹta lo farapa nibi iṣẹlẹ naa, ti wọn si ti wa nile iwosan ijọba to wa niluu Ota bayii, nibi ti wọn ti n gba itọju. Awọn to farapa naa jẹ ọkunrin meji ati obinrin kan. Amọ oku eeyan mẹta ti wọn ti jona kọja mimọ ni wọn ti gbe kuro nibẹ.


Awọn to farapa naa jẹ ọkunrin meji ati obinrin kan. Amọ oku eeyan mẹta ti wọn ti jona kọja mimọ ni wọn ti gbe kuro nibẹ.


Ifá ti mọ ẹni tí yóò jẹ ààrẹ Naìjíríà pẹ̀lú iyì àti ìdùnnú - Àdìmúlà Ila Orangun

Awọn agba lo ni ohun to ba ruju, ka bi ilẹ leere, lara awọn ta si tun le bi leere ni Ifa Ẹlẹri ipin, atun ori ẹni ti ko sunwọn se. Laipẹ yii si ni awọn Onisẹse nilu Ila Orangun se ọdun Ifa, idi si ree ti BBC Yoruba fi tọ wọn lọ lati beere nipa bi eto idibo ọdun 2023 yoo se lọ. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, , Agẹsin Adimula ti Ila Orangun to tun jẹ igbakeji aarẹ fawọn ẹlẹsin ibilẹ nipinlẹ Osun, Oloye Fagbenle Adedayo sọrọ ilẹ kun. Ninu ọrọ rẹ, oloye Fagbele Adedayo ni awọn ko beere lọwọ Ifa nipa oludije aarẹ ti yoo wọle tabi ta ni ko ni wọle amọ ohun ti Ifa sọ ni pe gẹgẹ bii Babalawo, ko sẹni ti kii se ọmọ awọn. O ni awọn ni awọn bi gbogbo awọn oloselu, wọn kan n jade sita ni, bi kii ba si se pe aye yipada, awọn araalu bẹ wọn nisẹ ni. O ni wọn si gbọdọ jiyin isẹ iriju wọn pada nitori bo se yẹ ki ọrọ oselu ri niyẹn.


Ninu ọrọ rẹ, oloye Fagbele Adedayo ni awọn ko beere lọwọ Ifa nipa oludije aarẹ ti yoo wọle tabi ta ni ko ni wọle amọ ohun ti Ifa sọ ni pe gẹgẹ bii Babalawo, ko sẹni ti kii se ọmọ awọn. O ni awọn ni awọn bi gbogbo awọn oloselu, wọn kan n jade sita ni, bi kii ba si se pe aye yipada, awọn araalu bẹ wọn nisẹ ni. O ni wọn si gbọdọ jiyin isẹ iriju wọn pada nitori bo se yẹ ki ọrọ oselu ri niyẹn. Fagbenle ni idi ree to se jẹ pe Babalawo to ba gbọn se gbọdọ fi ara rẹ sipo baba nitori o bi ọmọ to pọ lai yan ọkan nipọsin. Fagbenle tẹsiwaju pe ohun ti babalawo gbọdọ se ni pe ko gbadura pe ẹni ti yoo bọ sibẹ, ti gbogbo nnka yoo fi dara, ni pe ko bọ sibẹ. “Ifa wa ni awọn oloselu ko gbọdọ se ọkanjuwa lori ibo to n bọ nitori ẹni to ba se bẹẹ, yoo pada di ero ẹyin.


Fagbenle ni idi ree to se jẹ pe Babalawo to ba gbọn se gbọdọ fi ara rẹ sipo baba nitori o bi ọmọ to pọ lai yan ọkan nipọsin. Fagbenle tẹsiwaju pe ohun ti babalawo gbọdọ se ni pe ko gbadura pe ẹni ti yoo bọ sibẹ, ti gbogbo nnka yoo fi dara, ni pe ko bọ sibẹ. “Ifa wa ni awọn oloselu ko gbọdọ se ọkanjuwa lori ibo to n bọ nitori ẹni to ba se bẹẹ, yoo pada di ero ẹyin. Iyẹn ni mo fẹ ki gbogbo awọn oloselu wa gbe dani, ki wọn ma se nnkan eewọ nitori nnkan eewọ ni ka maa yan ara wa jẹ. Nnkan eewọ ni pe ki wọn ma fun Taye ni ohun to ba tọ si tabi ko ma se ododo ninu isẹ ilu ti wọn ba gbe le lọwọ. Nnkan eewọ naa si ni ki wọn maa se egbe sẹyin awọn eeyan kan tabi ki wọn maa se ika nibi to yẹ ki wọn ti se rere nitori pe awọn eeyan to wa nibẹ kii se ọmọ ẹgbẹ wọn.


Iyẹn ni mo fẹ ki gbogbo awọn oloselu wa gbe dani, ki wọn ma se nnkan eewọ nitori nnkan eewọ ni ka maa yan ara wa jẹ. Nnkan eewọ ni pe ki wọn ma fun Taye ni ohun to ba tọ si tabi ko ma se ododo ninu isẹ ilu ti wọn ba gbe le lọwọ. Nnkan eewọ naa si ni ki wọn maa se egbe sẹyin awọn eeyan kan tabi ki wọn maa se ika nibi to yẹ ki wọn ti se rere nitori pe awọn eeyan to wa nibẹ kii se ọmọ ẹgbẹ wọn. Wọn ko gbọdọ maa mu wọn lọ sẹwọn, tabi jo ile wọn tabi fi titi jẹ ile wọn,ara nnkan eewọ ni. Ko si si ẹni ti yoo jẹ eewọ, ti ko ni ba eewọ rẹ nibẹ, eewọ naa pada jẹ oun atawọn ọmọ rẹ niyẹn.” Nigba to n salaye fun BBC Yoruba nipa awọn nnkan miran ti Ifa sọ, Oloye Fagbenle Adedayo ni ohun Ikeji ti Ifa sọ ni pe ẹni ti yoo ba jẹ oye ilu ko gbọdọ pa eeyan tabi lo agidi. “Ifa si ni ẹni ti yoo de ibẹ pẹlu Iyi, idunnu ati ẹyẹ ni yoo fi de ibẹ.


Wọn ko gbọdọ maa mu wọn lọ sẹwọn, tabi jo ile wọn tabi fi titi jẹ ile wọn,ara nnkan eewọ ni. Ko si si ẹni ti yoo jẹ eewọ, ti ko ni ba eewọ rẹ nibẹ, eewọ naa pada jẹ oun atawọn ọmọ rẹ niyẹn.” Nigba to n salaye fun BBC Yoruba nipa awọn nnkan miran ti Ifa sọ, Oloye Fagbenle Adedayo ni ohun Ikeji ti Ifa sọ ni pe ẹni ti yoo ba jẹ oye ilu ko gbọdọ pa eeyan tabi lo agidi. “Ifa si ni ẹni ti yoo de ibẹ pẹlu Iyi, idunnu ati ẹyẹ ni yoo fi de ibẹ. Ifa ti mọ onitọun amọ awa ko tii le sọ gẹgẹ bii baba gbogbo wọn." Oloye Fagbenle wa gba awọn to n du ipo aarẹ nimọran pe ki wọn fi suuru si nitori ẹbi kan soso ni gbogbo wa, ko sibi ta fẹ lọ mọ, a ti di ọmọ Naijiria. O ni o yẹ ki wọn jẹ ka fi ọpọlọ si, ka si fi ọpọlọ to o nitori ifa nikan ni ko mọ tara rẹ nikan.


Ifa ti mọ onitọun amọ awa ko tii le sọ gẹgẹ bii baba gbogbo wọn." Oloye Fagbenle wa gba awọn to n du ipo aarẹ nimọran pe ki wọn fi suuru si nitori ẹbi kan soso ni gbogbo wa, ko sibi ta fẹ lọ mọ, a ti di ọmọ Naijiria. O ni o yẹ ki wọn jẹ ka fi ọpọlọ si, ka si fi ọpọlọ to o nitori ifa nikan ni ko mọ tara rẹ nikan. Fagbenle ni Ifa kii sọ pe ẹlẹsin kan ni oun ko le ba se nitori naa, ki wọn j ka fi ika to ba tọ simu, ka fi re imu, ta ba si fi ọrọ ẹsin ati ti ẹya bọ oselu, Najiria yoo dara.


Fagbenle ni Ifa kii sọ pe ẹlẹsin kan ni oun ko le ba se nitori naa, ki wọn j ka fi ika to ba tọ simu, ka fi re imu, ta ba si fi ọrọ ẹsin ati ti ẹya bọ oselu, Najiria yoo dara.


Mọ̀lẹ́bi mẹ́rin fi ẹ̀gẹ́ tí wọn fi ṣe Fùfú kù, ro láfún jẹ, ikú bá dé

Awọn mọlẹbi mẹrin ninu idile kan ti ku lẹyin ti wọn jẹ amala ni ijọba ibilẹ Mopa Muro, ni ipinlẹ Kogi. Arakunrin naa ti wọn pe orukọ rẹ ni Pa Motilewa, iyawo rẹ, ọmọbinrin rẹ meji ati ibatan rẹ kan ni wọn jẹ amala ti nkan si daru. Iwadii ni ẹgẹ ti wọn fi ṣe fufu ku, ni wn sọ di Láfún lati fi ro amala ti wọn jẹ, ki ara to bẹrẹ si ni wọn ni oru. Awọn ti iṣẹlẹ naa ṣoju wọn ni oru ni iṣẹlẹ naa bẹrẹ, ti awọn eniyan si gbiyanju lati tọju wọn. Amọ ọmọ to kere ju ninu ile naa ku ni Ọjọ Ẹti, ti mọlẹbi wọn naa tun gbẹmi mi ki wọn to tun gbe wọn lọ si ileewosan miran ni Egbe. Bakan naa ni ọmọbinrin agba ti wọn pe orukọ rẹ ni Mosun ku ni Ọjọ Aiku, ki baba wọn naa to ku ni ọmọ kan naa.


Awọn ti iṣẹlẹ naa ṣoju wọn ni oru ni iṣẹlẹ naa bẹrẹ, ti awọn eniyan si gbiyanju lati tọju wọn. Amọ ọmọ to kere ju ninu ile naa ku ni Ọjọ Ẹti, ti mọlẹbi wọn naa tun gbẹmi mi ki wọn to tun gbe wọn lọ si ileewosan miran ni Egbe. Bakan naa ni ọmọbinrin agba ti wọn pe orukọ rẹ ni Mosun ku ni Ọjọ Aiku, ki baba wọn naa to ku ni ọmọ kan naa. Iya ile ti wọn pe orukọ rẹ ni Molomo nikan lo ṣi wa laye, ti awọn dokita si n tiraka lati doola ẹmi rẹ. Amọ titi di asiko yii, wọn ko tii le sọ boya amala ọhun ti wọn jẹ lo ṣekupa wọn. Bakan naa ni kọmiṣọnna fun eto iroyin nipinlẹ Kogi ti ṣabẹwo ibanikẹdun si aafin ọba Elulu, ti ijọba ibilẹ Mopa lati ṣoju gomina Yahaya Bello.


Iya ile ti wọn pe orukọ rẹ ni Molomo nikan lo ṣi wa laye, ti awọn dokita si n tiraka lati doola ẹmi rẹ. Amọ titi di asiko yii, wọn ko tii le sọ boya amala ọhun ti wọn jẹ lo ṣekupa wọn. Bakan naa ni kọmiṣọnna fun eto iroyin nipinlẹ Kogi ti ṣabẹwo ibanikẹdun si aafin ọba Elulu, ti ijọba ibilẹ Mopa lati ṣoju gomina Yahaya Bello. Kọmiṣọnna naa ni iṣẹlẹ naa jẹ ibanujẹ ọkan fun gomina naa, ti yoo si sa gbogbo ipa rẹ lati ri pe iwadii otitọ waye lori iṣẹlẹ naa. Bakan naa ni gomina ti paṣẹ ki ẹka eto aabo ati ilera ri pe iwadii naa sọ koko ohun to ṣekupa mọlẹbi naa.


Kọmiṣọnna naa ni iṣẹlẹ naa jẹ ibanujẹ ọkan fun gomina naa, ti yoo si sa gbogbo ipa rẹ lati ri pe iwadii otitọ waye lori iṣẹlẹ naa. Bakan naa ni gomina ti paṣẹ ki ẹka eto aabo ati ilera ri pe iwadii naa sọ koko ohun to ṣekupa mọlẹbi naa.


N kò gbà pé omi ló wọ́ ọmọ mi lọ, wọ́n pa á ni - Bàbá Daniel

Adura ti obi maa n gba ni pe ko ma fi ọwọ rẹ gbe ọmọ sin tabi ki ọmọ rẹ mase rn arinra. Amọ isẹlẹ kan to waye ni adugbo Wakajaye nilu Ibadan, nigba ti ọmọ ọdun mẹwa di awati, ko to di pe wọn ri oku rẹ lẹyin ọjọ kẹrin, ti gba omi loju awọn obi rẹ. Nigba ti BBC se abẹwo si adugbo naa, nibi ti wọn ti ri oku ọmọ ọhun, se la ri ero rẹpẹtẹ to pe sibẹ lati wo oku ọmọ naa, to ti n run. Bi o tilẹ jẹ pe ko si ẹnikẹni to le sọ bi oku naa se de oju agbara ti wọn ti ri amọ baba ọmọ naa ni wọn sẹsẹ gbe oku naa sọ sadugbo ọhun ni. Nigba to n fi tomije-tomije salaye bi isẹlẹ naa se waye, Michael Ayoola, tii se baba Daniel ni ile ẹkọ ni ọmọ oun lọ, ti ko si pada wale mọ. O ni gbogbo iyanju awọn lati se awari rẹ lo ja si pabo, ti ile ẹkọ rẹ si n sọ oniruuru ọna ti ọmọ naa gba rin.


Bi o tilẹ jẹ pe ko si ẹnikẹni to le sọ bi oku naa se de oju agbara ti wọn ti ri amọ baba ọmọ naa ni wọn sẹsẹ gbe oku naa sọ sadugbo ọhun ni. Nigba to n fi tomije-tomije salaye bi isẹlẹ naa se waye, Michael Ayoola, tii se baba Daniel ni ile ẹkọ ni ọmọ oun lọ, ti ko si pada wale mọ. O ni gbogbo iyanju awọn lati se awari rẹ lo ja si pabo, ti ile ẹkọ rẹ si n sọ oniruuru ọna ti ọmọ naa gba rin. O ni wọn kọkọ sọ fun awọn pe Tisa kan lo ran nisẹ, nigba to ya, wọn tun sọ fun awọn pe oun ati akẹkọọ mẹrin kan ni wọn dijọ ran nisẹ. O fikun pe lọjọ ti awọn ẹbi oun digun lọ ba awọn ọga ile ẹkọ naa, ni awọn ri oku rẹ lọwọ irọlẹ. “Ẹjẹ ti gbẹ lara iya Daniel, ko le rin, ko si le sọrọ, o wa lori aisan lati ọjọ ti ọmọ rẹ ti sọnu” Nigba to n salaye ohun ti oju wọn ti ri lati igba ti Daniel ti di awati, baba oloogbe naa ni iya ọmọ naa ni ẹjẹ ti gbẹ lara rẹ.


O ni wọn kọkọ sọ fun awọn pe Tisa kan lo ran nisẹ, nigba to ya, wọn tun sọ fun awọn pe oun ati akẹkọọ mẹrin kan ni wọn dijọ ran nisẹ. O fikun pe lọjọ ti awọn ẹbi oun digun lọ ba awọn ọga ile ẹkọ naa, ni awọn ri oku rẹ lọwọ irọlẹ. “Ẹjẹ ti gbẹ lara iya Daniel, ko le rin, ko si le sọrọ, o wa lori aisan lati ọjọ ti ọmọ rẹ ti sọnu” Nigba to n salaye ohun ti oju wọn ti ri lati igba ti Daniel ti di awati, baba oloogbe naa ni iya ọmọ naa ni ẹjẹ ti gbẹ lara rẹ. O ni lati ọjọ ti wọn ti n wa Daniel ni iya rẹ ti dubulẹ aisan, laile le sọrọ tabi rin nitori aarẹ ọmọ to mu. Baba Daniel fikun pe awọn eeyan kan lo pe oun pe wọn ti ri oku ọmọ naa loju agbara, pe agbara lo wọ lọ. Amọ o ni wọn pa ọmọ oun ni, ti awọn eeyan kan si sọ fun oun pe awọn eeyan mẹrin kan lo gbe Daniel lọ.


O ni lati ọjọ ti wọn ti n wa Daniel ni iya rẹ ti dubulẹ aisan, laile le sọrọ tabi rin nitori aarẹ ọmọ to mu. Baba Daniel fikun pe awọn eeyan kan lo pe oun pe wọn ti ri oku ọmọ naa loju agbara, pe agbara lo wọ lọ. Amọ o ni wọn pa ọmọ oun ni, ti awọn eeyan kan si sọ fun oun pe awọn eeyan mẹrin kan lo gbe Daniel lọ. Baba Daniel tun salaye pe oju gọta kan nibi tawọn ti gba kọja tẹlẹ, ni wọn ha oku ọmọ oun mọ, eyi to kere pupọ lati gba oku rẹ. O ni awọn to pa ọmọ naa mọọmọ ha oku rẹ soju agbara naa ni, o si nira fun awn pupọ lati fa oku ọmọ naa jade loju agbara kekere naa. Bakan naa lo wa n kọminu pe bawo ni agbara se maa gbe odidi ọmọ lọ, ti agbara naa ko si gbe bata ẹsẹ rẹ ati apo iwe iwe rẹ lọ?


Baba Daniel tun salaye pe oju gọta kan nibi tawọn ti gba kọja tẹlẹ, ni wọn ha oku ọmọ oun mọ, eyi to kere pupọ lati gba oku rẹ. O ni awọn to pa ọmọ naa mọọmọ ha oku rẹ soju agbara naa ni, o si nira fun awn pupọ lati fa oku ọmọ naa jade loju agbara kekere naa. Bakan naa lo wa n kọminu pe bawo ni agbara se maa gbe odidi ọmọ lọ, ti agbara naa ko si gbe bata ẹsẹ rẹ ati apo iwe iwe rẹ lọ? Baba Daniel, ẹni to n sọkun kikoro nitori iku ọmọ rẹ naa wa n rawọ ẹbẹ sawọn agbofinro ati ijọba lati ba oun se awari awọn olubi ẹda to da ẹmi ọmọ oun legbodo. Michael Ayoola ni oun n fẹ idajọ ododo lori isẹlẹ naa nitori ewu nla gidi ni eyi jẹ, ti ko si sẹni to le sọ ẹni ti iru isẹlẹ lee kan lọjọ ọla. Ẹgbọn Daniel ati alabagbele wọn to ba BBC Yoruba sọrọ naa jẹri si pe ọmọ daadaa ni Daniel Ayoola, kii rin irinkurin, to si niwa irẹlẹ ati ọyaya.


Baba Daniel, ẹni to n sọkun kikoro nitori iku ọmọ rẹ naa wa n rawọ ẹbẹ sawọn agbofinro ati ijọba lati ba oun se awari awọn olubi ẹda to da ẹmi ọmọ oun legbodo. Michael Ayoola ni oun n fẹ idajọ ododo lori isẹlẹ naa nitori ewu nla gidi ni eyi jẹ, ti ko si sẹni to le sọ ẹni ti iru isẹlẹ lee kan lọjọ ọla. Ẹgbọn Daniel ati alabagbele wọn to ba BBC Yoruba sọrọ naa jẹri si pe ọmọ daadaa ni Daniel Ayoola, kii rin irinkurin, to si niwa irẹlẹ ati ọyaya.


Ìjọ Kátólíkì gbé Mbaka kúrò lórí ìjọ, àwọn ọmọ ìjọ fárígá

Awọn ọmọ ijọ Adoration Ministry nilu Enugu nipinlẹ Enugu ti ṣafihan atilẹyin wọn fun olori ijọ naa Fadá Ejike Mbaka, ti ijọ Katolikii Enugu gbe kuro lori ijọ naa. Ifẹ́honuhan yii waye ninu ọgba ile ijọsin naa, ti awọn ọmọlẹyin Mbaka si ni igbesẹ ti Bisọọbu ijọ Katoliki Enugu, Callistus Onaga gbe ko tẹ awọn lọrun. Pupọ ninu wọn lo ja ewe lọwọ, ti wọn si kọrin atilẹyin wọ inu ọgba ile ijọsin Fr Mbaka. Orin muso muso, a ko ni gba ni o gbafẹfẹ kan amọ ki lohun to mu ki wọn ṣe iru atilẹyin yi fun olori wọn? Ki si ni ẹsẹ Fada Mbaka ti wọn fi yọ nipo gẹgẹ adari ijọ Adoration Ministries? Bi ẹ ba ti n fọkan ba ọrọ ijọ Adoration Ministries bọ, ẹ o ranti pe oṣu mẹta sẹyin ni Biṣọọbu Onaga ti paṣẹ pe ki wọn ti ile ijọsin naa pa. Eyi ko si sẹyin awọn ọrọ kan to sọ pe adari ijọ naa Fr Ejike Mbaka sọ.


Orin muso muso, a ko ni gba ni o gbafẹfẹ kan amọ ki lohun to mu ki wọn ṣe iru atilẹyin yi fun olori wọn? Ki si ni ẹsẹ Fada Mbaka ti wọn fi yọ nipo gẹgẹ adari ijọ Adoration Ministries? Bi ẹ ba ti n fọkan ba ọrọ ijọ Adoration Ministries bọ, ẹ o ranti pe oṣu mẹta sẹyin ni Biṣọọbu Onaga ti paṣẹ pe ki wọn ti ile ijọsin naa pa. Eyi ko si sẹyin awọn ọrọ kan to sọ pe adari ijọ naa Fr Ejike Mbaka sọ. Lọjọ Ẹti to kọja ni wọn ni ki wọn ṣi ile ijọsin naa pada. Sugbọn iyalẹnu lo jẹ fawọn ọmọ ijọ Mbaka, nigba ti wọn gbọ pe Biṣọọbu Onaga ti yan Fr Anthony Amadi pe ko rọpo Mbaka. Yatọ si yiyọ ati irọpọ Mbaka yii, Biṣọọbu Onaga naa tun gbe awọn ilana tuntun kan kalẹ nipa ijọsin ninu ijọ naa.


Lọjọ Ẹti to kọja ni wọn ni ki wọn ṣi ile ijọsin naa pada. Sugbọn iyalẹnu lo jẹ fawọn ọmọ ijọ Mbaka, nigba ti wọn gbọ pe Biṣọọbu Onaga ti yan Fr Anthony Amadi pe ko rọpo Mbaka. Yatọ si yiyọ ati irọpọ Mbaka yii, Biṣọọbu Onaga naa tun gbe awọn ilana tuntun kan kalẹ nipa ijọsin ninu ijọ naa. Lara awọn ilana tuntun ti Bisọọbu agba fun ijọ Katoliki Enugu gbe kalẹ fun ijọsin ninu ijọ Adoration Ministries ree: Ko sẹni to mọ igba ti Mbaka yoo pada de lati irinajo yii tabi iye ọjọ ti yoo fi lọ. Awọn ofin ati ilana tuntun yi lo n mu ki awọn alatilẹyin Mbaka maa faraya. Fada Mbaka ko ṣẹṣẹ maa koju ipenija iru nkan bayi.


Lara awọn ilana tuntun ti Bisọọbu agba fun ijọ Katoliki Enugu gbe kalẹ fun ijọsin ninu ijọ Adoration Ministries ree: Ko sẹni to mọ igba ti Mbaka yoo pada de lati irinajo yii tabi iye ọjọ ti yoo fi lọ. Awọn ofin ati ilana tuntun yi lo n mu ki awọn alatilẹyin Mbaka maa faraya. Fada Mbaka ko ṣẹṣẹ maa koju ipenija iru nkan bayi. Losu Kẹfa ọdun 2022 ni Biṣọọbu Callistus paṣẹ pe ki ijọsin kankan mase waye ni ile ijọsin Adoration ti awọn ọmọ ijọ Mbaka si ṣe iwọde tako aṣẹ yi. Lasiko iwọde yii, wọn sọ orisirisi ọrọ nipa Biṣọọbu Onaga, ti wọn si ni kii se Biṣọọbu tawọn. Koda wọn se iwọde kaakiri Enugu ni, ti wọn si sọ pe awọn n wa Biṣọọbu Onaga nibikibi to ba wa.


Losu Kẹfa ọdun 2022 ni Biṣọọbu Callistus paṣẹ pe ki ijọsin kankan mase waye ni ile ijọsin Adoration ti awọn ọmọ ijọ Mbaka si ṣe iwọde tako aṣẹ yi. Lasiko iwọde yii, wọn sọ orisirisi ọrọ nipa Biṣọọbu Onaga, ti wọn si ni kii se Biṣọọbu tawọn. Koda wọn se iwọde kaakiri Enugu ni, ti wọn si sọ pe awọn n wa Biṣọọbu Onaga nibikibi to ba wa. Nigba naa lọhun, n ṣe ni iroyin gbode pe awọn kan ti ji Mbaka gbe tawọn mii si ni Onaga lo wa nidi ijinigbe naa. Wọn ba ọpọ nkan jẹ ni ile Biṣọọbu ati ni ile ijọsin Holy Ghost Cathedral Enugu. Mbaka pada yọju si wọn, to si pẹtu si wọn pe Biṣọọbu lo pa oun laṣẹ lati foju pamọ titi di igba toun yoo fi mọ ọrọ sọ daadaa.


Nigba naa lọhun, n ṣe ni iroyin gbode pe awọn kan ti ji Mbaka gbe tawọn mii si ni Onaga lo wa nidi ijinigbe naa. Wọn ba ọpọ nkan jẹ ni ile Biṣọọbu ati ni ile ijọsin Holy Ghost Cathedral Enugu. Mbaka pada yọju si wọn, to si pẹtu si wọn pe Biṣọọbu lo pa oun laṣẹ lati foju pamọ titi di igba toun yoo fi mọ ọrọ sọ daadaa.


Kanu kò gbọdọ̀ kú sí pańpẹ́ DSS – Ozekhome kọ̀wé sí Buhari

Mike Ozekhome to jẹ agbẹjọrọ fun Nnamdi Kanu to jẹ adari ikọ Biafra ti kọ we ranṣẹ si aarẹ Buhari lati fi Kanu silẹ ni panpẹ ni kiakia. Ninu iwe ipẹjọ̀ to fi lede ni agbẹjọrọ naa ti ni ki Aarẹ Buhari paṣẹ fun adari eto idajọ ni Naijiria lati lo aṣẹ rẹ, ‘’Nolle Prosequi’’ labẹ ofin ọdun 1999, ki wọn fi jọwọ Kanu ko lọ ni alaafia. Gẹgẹ bi ọrọ rẹ, o kesi aarẹ Buhari pe igbesẹ naa yoo jẹ ọna abayọ si bi wọn ṣe ti Kanu mọ inu atimọle, laibikita ilera ara rẹ, ati iru agbegbe ti wọn fi pamọ si. Agbẹjọro rẹ to sọ bi iṣẹlẹ ṣe bẹrẹ ni Kanu n jẹ ẹjọ lọwọ ni ileẹjọ giga ni Naijiria, nigba naa lọhun, ti wọn si gba beeli rẹ,  amọ awọn ikọ ọmọogun ilẹ Naijiria ṣe ikọlu si ile rẹ, to si mu sa asala fun ẹmi rẹ. ‘’Igbeṣẹ awọn ọmọogun naa fihan pe ijọba fẹ pa Kanu, eyi to si mu ki o gbera lọ si ilu London lati lọ ṣe atipo nibẹ.’’ ''Lati ibẹ lo ti lọ si Kenya, ki awọn ikọ ọtẹlẹmuyẹ Naijiria pẹlu ajọṣe ilẹ Kenya fi panpẹ mu ni jọ Kẹrindinlọgbọn, Oṣu Kẹjọ, ọdun 2021, ti wọn si jigbe pẹlu ijiya fun ọjọ mẹjọ, ki wọn to gbe wa si Naijiria.’’ ''Eleyii tapa si eto idajọ ni Naijiria, Kenya ati Ilẹ Gẹẹsi ti awọn itapa si ofin yii ti waye.'' ‘’Ni Kenya ni wọn ti fi iya jẹ Kanu, ti wọn ko si mọ ibi to wa fun odindi ọjọ mẹjọ pẹlu ajọṣepọ laarin ẹka eto aabo ni Naijiria ati Kenya.''


Agbẹjọro rẹ to sọ bi iṣẹlẹ ṣe bẹrẹ ni Kanu n jẹ ẹjọ lọwọ ni ileẹjọ giga ni Naijiria, nigba naa lọhun, ti wọn si gba beeli rẹ,  amọ awọn ikọ ọmọogun ilẹ Naijiria ṣe ikọlu si ile rẹ, to si mu sa asala fun ẹmi rẹ. ‘’Igbeṣẹ awọn ọmọogun naa fihan pe ijọba fẹ pa Kanu, eyi to si mu ki o gbera lọ si ilu London lati lọ ṣe atipo nibẹ.’’ ''Lati ibẹ lo ti lọ si Kenya, ki awọn ikọ ọtẹlẹmuyẹ Naijiria pẹlu ajọṣe ilẹ Kenya fi panpẹ mu ni jọ Kẹrindinlọgbọn, Oṣu Kẹjọ, ọdun 2021, ti wọn si jigbe pẹlu ijiya fun ọjọ mẹjọ, ki wọn to gbe wa si Naijiria.’’ ''Eleyii tapa si eto idajọ ni Naijiria, Kenya ati Ilẹ Gẹẹsi ti awọn itapa si ofin yii ti waye.'' ‘’Ni Kenya ni wọn ti fi iya jẹ Kanu, ti wọn ko si mọ ibi to wa fun odindi ọjọ mẹjọ pẹlu ajọṣepọ laarin ẹka eto aabo ni Naijiria ati Kenya.'' Ozekhome wa rọ ijọba Naijiria lati tu silẹ ni igbekun nitori o tapa si ẹtọ rẹ gẹgẹ bi ẹniyan. Bakan naa ni agbẹjoro naa ni orilẹede Kenya kọ lati sọ ti ẹnu wọn lori ipa ti wọn ko lati gbe Kanu wa si Naijiria.


Ozekhome wa rọ ijọba Naijiria lati tu silẹ ni igbekun nitori o tapa si ẹtọ rẹ gẹgẹ bi ẹniyan. Bakan naa ni agbẹjoro naa ni orilẹede Kenya kọ lati sọ ti ẹnu wọn lori ipa ti wọn ko lati gbe Kanu wa si Naijiria.


Ọlọ́pàá , APC tako ara wọn lórí ìkọlù níbi ìpolongo Tinubu

Awuyewuye ti n waye laarin ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Oyo ati ẹgbẹ oṣelu APC lori ohun to ṣẹlẹ nibi iwọde ipolongo idibo APC to waye ni ilu Ibadan. Ileeṣẹ ọlọpaa ni ikọlu to waye si arakunrin kan to wọ aṣọ ẹgbẹ oṣelu APC ko ṣẹlẹ nibi ipolongo idibo naa, agbegbe miran ni awọn ole janduku ti ṣekọlu si ọkunrin kan. Bakan naa ni adari awọn awakọ ni ilu Ibadan, Auxiliary ti wọn fẹsun kan pe oun lo wa nidi ikọlu naa ni irọ ni ẹgbẹ oṣelu APC pa mọ oun. Amọ ninu ọrọ rẹ, Oludije fun ipo gomina lẹgbẹ osẹlu APC, Teslim Folarin to dari iwọde fun Asiwaju Bola Tinubu naa ni, ko si otitọ ninu ọrọ ti ileeṣẹ ọlọpaa sọ. Ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Oyo ni iwadii ti awọn ṣe fi idi rẹ mulẹ pe ko si ikọlu to waye si awọn oluwọde fun Tinubu ni ilu Ibadan lasiko iwọde wọn. Ileeṣẹ ọlọpaa ni iwadii awọn ni arakunrin Chukwuemeka Okoro ko si nibi iwọde naa nigba ti wọn yinbọn fun, ati wi pe o ṣalaye bi iṣẹlẹ naa ṣe waye fun wọn. Ninu ọrọ rẹ, wọn ni Okoro salaye bi awọn ole janduku ṣe wọnu ọkọ to n gbe oun lọ si ibi iwọde naa, ti wọn si gbe oun lọ si agbegbe ti oun ko mọ.


Ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Oyo ni iwadii ti awọn ṣe fi idi rẹ mulẹ pe ko si ikọlu to waye si awọn oluwọde fun Tinubu ni ilu Ibadan lasiko iwọde wọn. Ileeṣẹ ọlọpaa ni iwadii awọn ni arakunrin Chukwuemeka Okoro ko si nibi iwọde naa nigba ti wọn yinbọn fun, ati wi pe o ṣalaye bi iṣẹlẹ naa ṣe waye fun wọn. Ninu ọrọ rẹ, wọn ni Okoro salaye bi awọn ole janduku ṣe wọnu ọkọ to n gbe oun lọ si ibi iwọde naa, ti wọn si gbe oun lọ si agbegbe ti oun ko mọ. Okoro ni awọn ole ọhun gba ọkada oun, ti wọn si yinbọnm fun oun. O ni awọn ole naa dibọn bi ẹni pe wọn fẹ sanwo gun ọkada oun lati lọ si ibi iwọde ọhun to waye ni Oke-Ado ni Ibadan. O ni oun naa wọ aṣọ APC ti adari APC lobinrin nipinlẹ Oyo sọ, Adora Ngozi Chukwu to fẹ ran oun lọwọ.


Okoro ni awọn ole ọhun gba ọkada oun, ti wọn si yinbọnm fun oun. O ni awọn ole naa dibọn bi ẹni pe wọn fẹ sanwo gun ọkada oun lati lọ si ibi iwọde ọhun to waye ni Oke-Ado ni Ibadan. O ni oun naa wọ aṣọ APC ti adari APC lobinrin nipinlẹ Oyo sọ, Adora Ngozi Chukwu to fẹ ran oun lọwọ. ‘’Awọn ole meji naa wọ ọkada mi amọ nitori mi o mọ ọna ni Ibadan nitori alejo ni mi, ni wọn ṣe ni wọn yoo mu mi mọ ọna.’’ Amọ aarin awọn ole ni wọn mu mi lọ, ti wọn si na mi gidigidi, asiko ti mo gbiyanju lati sa asala fun ẹmi mi, ni wọn yin ibọn fun mi.’’ Awọn ara adugbo ti wọn doola ẹmi ni ni wọn gbe mi lọ si ileewosan labele  nibi ti wọn ti yọ ọpọlọpọ ọta ibọn ni ẹṣẹ mi.’’ ‘’Nibẹ ni mo ti pe arabinrin Ngozi ti wọn si gbe mi lọ si ileewosan fun itọju amọ mi o tii sọ fun Folarin Teslim oun to ṣẹlẹ gan gan si mi, amọ maa fi to ni eti.’’ Bakan naa ni ileeṣẹ ọlọpaa ni awọn pese aabo to peye lasiko iwọde naa nitori naa ko si ohun to jọ ikọlu nibi iwọde ọhun. Amọ ẹgbẹ osẹlu APC nipinlẹ Ọyọ ti rọ ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ naa lati ṣe iwadii wọn finifini lori iṣẹlẹ to waye nibi iwọde ọlọgọọrọ naa. Teslim Folarin to dari iwọde naa ni awọn ko di ẹbi ru ọlọpaa amọ ki wọn ma ṣatilẹyin fun awọn to fẹ da omi alaafia ilu ru saaju ati lasiko idibo gbogboogbo ti yoo waye ni ọdun 2023.


‘’Awọn ole meji naa wọ ọkada mi amọ nitori mi o mọ ọna ni Ibadan nitori alejo ni mi, ni wọn ṣe ni wọn yoo mu mi mọ ọna.’’ Amọ aarin awọn ole ni wọn mu mi lọ, ti wọn si na mi gidigidi, asiko ti mo gbiyanju lati sa asala fun ẹmi mi, ni wọn yin ibọn fun mi.’’ Awọn ara adugbo ti wọn doola ẹmi ni ni wọn gbe mi lọ si ileewosan labele  nibi ti wọn ti yọ ọpọlọpọ ọta ibọn ni ẹṣẹ mi.’’ ‘’Nibẹ ni mo ti pe arabinrin Ngozi ti wọn si gbe mi lọ si ileewosan fun itọju amọ mi o tii sọ fun Folarin Teslim oun to ṣẹlẹ gan gan si mi, amọ maa fi to ni eti.’’ Bakan naa ni ileeṣẹ ọlọpaa ni awọn pese aabo to peye lasiko iwọde naa nitori naa ko si ohun to jọ ikọlu nibi iwọde ọhun. Amọ ẹgbẹ osẹlu APC nipinlẹ Ọyọ ti rọ ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ naa lati ṣe iwadii wọn finifini lori iṣẹlẹ to waye nibi iwọde ọlọgọọrọ naa. Teslim Folarin to dari iwọde naa ni awọn ko di ẹbi ru ọlọpaa amọ ki wọn ma ṣatilẹyin fun awọn to fẹ da omi alaafia ilu ru saaju ati lasiko idibo gbogboogbo ti yoo waye ni ọdun 2023. Folarin ni kii ṣe awọn adigunjale lo ṣe kọlu si iwọde wọn amọ awọn alatilẹyin ẹgbẹ oṣelu APC ti Auxiliary ṣe adari fun lo ṣekọlu si wọn. O fikun un pe  Arakunrin Emeka Okoro ti wọn ṣekọlu si n ṣagbatẹru awọn alatilẹyin Tinubu tii kii sẹ ọmọ ilu amọ ti wọn wa lati okeere. Elomiran ti wọn tun ṣekọlu si ni arakunrin Tayo Oyelola, ti wọn si sa ni ada nibi iwọde naa Awọn miran ti wọn tun ṣekọlu si ni  Mukaila Lawal, Usman Adebayo, Emmanuel Akinbode ati Ridwan Gberu.


Folarin ni kii ṣe awọn adigunjale lo ṣe kọlu si iwọde wọn amọ awọn alatilẹyin ẹgbẹ oṣelu APC ti Auxiliary ṣe adari fun lo ṣekọlu si wọn. O fikun un pe  Arakunrin Emeka Okoro ti wọn ṣekọlu si n ṣagbatẹru awọn alatilẹyin Tinubu tii kii sẹ ọmọ ilu amọ ti wọn wa lati okeere. Elomiran ti wọn tun ṣekọlu si ni arakunrin Tayo Oyelola, ti wọn si sa ni ada nibi iwọde naa Awọn miran ti wọn tun ṣekọlu si ni  Mukaila Lawal, Usman Adebayo, Emmanuel Akinbode ati Ridwan Gberu. Lai fa ọrọgun, a ni aworan ati fidio to ṣafihan bi ikọlu naa ṣe waye, ti awọn ọmọlẹyin wa si ri Auxiliary nibi ikọlu naa A n rọ ọlọpaa lati mu eto aabo lọkunkundun saaju idibo gbogboogbo ti yoo waye ni ọdun to n bọ. Bakan naa ni a n kesi awọn ẹṣọ alaabo miran toku lati ṣewadii finifini ki wọn si fi awọn to ṣe ikọlu naa jofin Nitori kii ṣe igba akọkọ ni yii ti awọn to n ṣekọlu yii ti ma n da wahala silẹ ṣaaju idibo, ti wọn si maa ṣekọlu si awọn to ba ti tako ẹgbẹ oṣelu wọn. Lẹyin ti ẹgbẹ oṣelu APC ṣe iwọde ipolongo lọjọ Iṣẹgun kaakiri awọn agbegbe kan ni ilu Ibadan, iroyin ti jade latọdọ awọn ololufẹ oludije fun ipo gomina lẹgbẹ oṣelu naa, Sẹnetọ Teslim Fọlarin.


Lai fa ọrọgun, a ni aworan ati fidio to ṣafihan bi ikọlu naa ṣe waye, ti awọn ọmọlẹyin wa si ri Auxiliary nibi ikọlu naa A n rọ ọlọpaa lati mu eto aabo lọkunkundun saaju idibo gbogboogbo ti yoo waye ni ọdun to n bọ. Bakan naa ni a n kesi awọn ẹṣọ alaabo miran toku lati ṣewadii finifini ki wọn si fi awọn to ṣe ikọlu naa jofin Nitori kii ṣe igba akọkọ ni yii ti awọn to n ṣekọlu yii ti ma n da wahala silẹ ṣaaju idibo, ti wọn si maa ṣekọlu si awọn to ba ti tako ẹgbẹ oṣelu wọn. Lẹyin ti ẹgbẹ oṣelu APC ṣe iwọde ipolongo lọjọ Iṣẹgun kaakiri awọn agbegbe kan ni ilu Ibadan, iroyin ti jade latọdọ awọn ololufẹ oludije fun ipo gomina lẹgbẹ oṣelu naa, Sẹnetọ Teslim Fọlarin. Folarin ni awọn janduku kan kọlu awọn oluwọde naa lasiko ti wọn fi n wọde ipolongo ibo fun Asiwaju Bola Tinubu, tii se oludije sipo aarẹ fẹgb oselu APC. Iroyin sọ pe ọkọ lawọn janduku naa gun de ọdọ awọn oluwọde naa, ki wọn to kọlu wọn lọjọ Isẹgun ti iwọde naa waye nilu Ibadan. Amọ ṣa, Teslim Fọlarin ti na ika si ọdọ gomina ipinlẹ Ọyọ, Seyi Makinde pẹlu aṣiwaju ẹgbẹ alakoso gareeji ọkọ nipinlẹ naa, PMS, Alhaji Mukaila Lamidi ti ọpọ mọ si Auxilliary.


Folarin ni awọn janduku kan kọlu awọn oluwọde naa lasiko ti wọn fi n wọde ipolongo ibo fun Asiwaju Bola Tinubu, tii se oludije sipo aarẹ fẹgb oselu APC. Iroyin sọ pe ọkọ lawọn janduku naa gun de ọdọ awọn oluwọde naa, ki wọn to kọlu wọn lọjọ Isẹgun ti iwọde naa waye nilu Ibadan. Amọ ṣa, Teslim Fọlarin ti na ika si ọdọ gomina ipinlẹ Ọyọ, Seyi Makinde pẹlu aṣiwaju ẹgbẹ alakoso gareeji ọkọ nipinlẹ naa, PMS, Alhaji Mukaila Lamidi ti ọpọ mọ si Auxilliary. O ni awọn mejeeji yii lo duro gẹgẹ bi iromi to lu fun awọn janduku naa. Ninu atẹjade kan eyi to fi sita lọsan ọjọ Iṣẹgun, Teslim Flarin ni awọn ololufẹ oun lo fara ṣeṣe lasiko ikọlu naa. O ni ohun to ku diẹ kaato leyi ati pe iwa ipa to lee da omi alaafia ni awọn ọmọ ọlọkọ ero PMS naa hu.


O ni awọn mejeeji yii lo duro gẹgẹ bi iromi to lu fun awọn janduku naa. Ninu atẹjade kan eyi to fi sita lọsan ọjọ Iṣẹgun, Teslim Flarin ni awọn ololufẹ oun lo fara ṣeṣe lasiko ikọlu naa. O ni ohun to ku diẹ kaato leyi ati pe iwa ipa to lee da omi alaafia ni awọn ọmọ ọlọkọ ero PMS naa hu. O ni lati ẹyin ni awọn janduku naa ti kọlu awọn ero to n wọde ọhun bi o tilẹ jẹ wi pe iwaju lohun wa. “Auxilliary gangan lo ṣiwaju awọn janduku naa lagbegbe iyana Labiran ni ati maa lọ si ọna Ọja Oje nilu Ibadan.” Amọṣa, alukoro fun ajọ PMS nipinlẹ Ọyọ, Ẹmiọla Jẹlili ti sọ pe irọ funfun balau ni ẹsun ti wọn fi n kan ẹgbẹ naa. Ajọ PMS ni ara ọna lati ta epo si aṣọ ala alaga ajọ naa ni.


O ni lati ẹyin ni awọn janduku naa ti kọlu awọn ero to n wọde ọhun bi o tilẹ jẹ wi pe iwaju lohun wa. “Auxilliary gangan lo ṣiwaju awọn janduku naa lagbegbe iyana Labiran ni ati maa lọ si ọna Ọja Oje nilu Ibadan.” Amọṣa, alukoro fun ajọ PMS nipinlẹ Ọyọ, Ẹmiọla Jẹlili ti sọ pe irọ funfun balau ni ẹsun ti wọn fi n kan ẹgbẹ naa. Ajọ PMS ni ara ọna lati ta epo si aṣọ ala alaga ajọ naa ni. “O ti di iwa ati iṣe ẹgbẹ oṣelu APC nipinlẹ Ọyọ lati maa da orukọ Auxilliary nigbakugba ti wọn ba ti jade lati saa le e ba a lorukọ jẹ. O ni alaafia ilu lajọ naa wa fun ati wi pe bi eto akoso ọkọ akero nipinlẹ Ọyọ yoo ṣe kẹsẹjari lawọn n lepa bayii kii ṣe ọrọ wahala abẹnu to n waye lẹgbẹ oṣelu APC. Ipinlẹ Ọyọ ni oludije fun ipo aarẹ Naijiria lẹgbẹ oṣelu APC, Aṣiwaju Bola Ahmed Tinubu, ti mu ọrọ akọmọna rẹ “Emi lo kan” APC, Asiwaju Bola Ahmed Tinubu nipinlẹ Ọyọ.


“O ti di iwa ati iṣe ẹgbẹ oṣelu APC nipinlẹ Ọyọ lati maa da orukọ Auxilliary nigbakugba ti wọn ba ti jade lati saa le e ba a lorukọ jẹ. O ni alaafia ilu lajọ naa wa fun ati wi pe bi eto akoso ọkọ akero nipinlẹ Ọyọ yoo ṣe kẹsẹjari lawọn n lepa bayii kii ṣe ọrọ wahala abẹnu to n waye lẹgbẹ oṣelu APC. Ipinlẹ Ọyọ ni oludije fun ipo aarẹ Naijiria lẹgbẹ oṣelu APC, Aṣiwaju Bola Ahmed Tinubu, ti mu ọrọ akọmọna rẹ “Emi lo kan” APC, Asiwaju Bola Ahmed Tinubu nipinlẹ Ọyọ. Alaga ẹgbẹ oṣelu APC nipinlẹ Ọyọ, Isaac Ajiboye Ọmọdewu lo sọ eyi lasiko ti awọn ọmọ ẹgbẹ naa kan sewọde lati polongo ibo fun ipo aarẹ fẹgbẹ oṣelu APC, Asiwaju Bola Ahmed Tinubu nipinlẹ Ọyọ. Iwọde ipolongo alaafia naa to waye ni owurọ ọjọ Iṣẹgun bẹrẹ niwaju olu ile ẹgbẹ APC nipinlẹ Ọyọ. Iwọde naa si lo gbe wọn de agbegbe Oke-Ado, Ibadan eyi to tun fun awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu naa lanfani lati ṣe igbọwọle itagbangba fun awọn oludije ti ẹgbẹ oṣelu APC fa kalẹ lawọn ipo oṣelu gbogbo to wa fun didu lasiko eto idibo apapọ to n bọ lọdun 2023.


Alaga ẹgbẹ oṣelu APC nipinlẹ Ọyọ, Isaac Ajiboye Ọmọdewu lo sọ eyi lasiko ti awọn ọmọ ẹgbẹ naa kan sewọde lati polongo ibo fun ipo aarẹ fẹgbẹ oṣelu APC, Asiwaju Bola Ahmed Tinubu nipinlẹ Ọyọ. Iwọde ipolongo alaafia naa to waye ni owurọ ọjọ Iṣẹgun bẹrẹ niwaju olu ile ẹgbẹ APC nipinlẹ Ọyọ. Iwọde naa si lo gbe wọn de agbegbe Oke-Ado, Ibadan eyi to tun fun awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu naa lanfani lati ṣe igbọwọle itagbangba fun awọn oludije ti ẹgbẹ oṣelu APC fa kalẹ lawọn ipo oṣelu gbogbo to wa fun didu lasiko eto idibo apapọ to n bọ lọdun 2023. Bi o tilẹ jẹ wi pe aifarahan awọn eekan ẹgbẹ oṣelu naa kan nibi iwọde ipolongo naa ṣi n tọka si ina aawọ to n jo laarin ẹgbẹ naa, sibẹ awọn eekan oloselu kan yọju. Lara wọn ni oludije fun ipo gomina ipinlẹ Ọyọ labẹ aṣia ẹgbẹ oṣelu APC, Sẹnetọ Teslim Fọlarin, Sarafadeen Ali, Fatai Buari, Akin Alabi ati Lamiju Akala. Ọmọdewu ni oludije sipo gomina nipinlẹ naa, Teslim Fọlarin lo kọkọ bẹrẹ aṣa lilo akọmọna “Tessy lo kan”.


Bi o tilẹ jẹ wi pe aifarahan awọn eekan ẹgbẹ oṣelu naa kan nibi iwọde ipolongo naa ṣi n tọka si ina aawọ to n jo laarin ẹgbẹ naa, sibẹ awọn eekan oloselu kan yọju. Lara wọn ni oludije fun ipo gomina ipinlẹ Ọyọ labẹ aṣia ẹgbẹ oṣelu APC, Sẹnetọ Teslim Fọlarin, Sarafadeen Ali, Fatai Buari, Akin Alabi ati Lamiju Akala. Ọmọdewu ni oludije sipo gomina nipinlẹ naa, Teslim Fọlarin lo kọkọ bẹrẹ aṣa lilo akọmọna “Tessy lo kan”. O ni eleyi to ni o di ilumọọka pẹlu Aṣiwaju Bọla Tinubu bayii, amọ o ni ọdọ awọn ni ipinlẹ Ọyọ ni Tinubu ti ya ọrọ naa lo. Ninu ọrọ tirẹ, Teslim Fọlarin to n dije fun ipo gomina nipinlẹ Ọyọ rọ awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu naa, lati tubọ tẹmpẹlẹ mọ wiwaasu ihinrere nipa ẹgbẹ oṣelu naa fun awọn oludibo. Gẹgẹ bi o ṣe sọ, ko si ẹni to lee halẹ mọ APC mọ ni ipinlẹ Ọyọ.


O ni eleyi to ni o di ilumọọka pẹlu Aṣiwaju Bọla Tinubu bayii, amọ o ni ọdọ awọn ni ipinlẹ Ọyọ ni Tinubu ti ya ọrọ naa lo. Ninu ọrọ tirẹ, Teslim Fọlarin to n dije fun ipo gomina nipinlẹ Ọyọ rọ awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu naa, lati tubọ tẹmpẹlẹ mọ wiwaasu ihinrere nipa ẹgbẹ oṣelu naa fun awọn oludibo. Gẹgẹ bi o ṣe sọ, ko si ẹni to lee halẹ mọ APC mọ ni ipinlẹ Ọyọ. Awon Alátìlẹyìn náà to gbé àwọn káàdì pẹ̀lú oríṣiríṣi àkọlé bíi: “Awa lokan”;  "Jagaban lokan";  "Tessy lokan", "Dibo fun  Tinubu" ati  bẹẹ bẹẹ lọ. Alaga ẹgbẹ oselu APC ni ipinle Oyo, Isaac Omodewu ninu ọrọ rẹ ṣalaye pe Asiwaju Bola Ahmed Tinubu yoo ri gbogbo ibo ipinlẹ lẹkunrẹrẹ.


Awon Alátìlẹyìn náà to gbé àwọn káàdì pẹ̀lú oríṣiríṣi àkọlé bíi: “Awa lokan”;  "Jagaban lokan";  "Tessy lokan", "Dibo fun  Tinubu" ati  bẹẹ bẹẹ lọ. Alaga ẹgbẹ oselu APC ni ipinle Oyo, Isaac Omodewu ninu ọrọ rẹ ṣalaye pe Asiwaju Bola Ahmed Tinubu yoo ri gbogbo ibo ipinlẹ lẹkunrẹrẹ.


Ikọ̀ ọ̀tẹlẹ̀múyẹ́ Amẹrika, FBI, ló gbé òkú àbúrò mi lọ sin lọ́dọ̀ wọn - Ayorinde Owolabi

Ayorinde Owolabi, to jẹ ẹgbọn Olugbenga Owolabi ti awọn afurasi darandaran kan ji gbe, ti wọn tun ṣekupa niluu Ogbomoso ti fidi rẹ mulẹ pe wọn ti sin oku rẹ. Ayọrinde, lasiko to n ba BBC Yoruba sọrọ sọ pe ijọba Amẹrika funra rẹ lo gbe oku oloogbe naa lọ lati sin. Ṣaaju ni awọn afurasi darandaran naa ti kọkọ ji oloogbe naa ati oṣiṣẹ rẹ kan, Racheal Opadele gbe niluu Ogbomoso, ki wọn to gbẹmi rẹ. Ọjọ kẹta, oṣu Kẹsan an ni wọn ṣekupa ọkunrin naa, to fi mọ ọlọkada to gbe awọn ẹbi rẹ lọ gbe owo fawọn ajinigbe naa. Olugbenga, to jẹ ọmọ onilu nilẹ Amẹrika lo da ile itura kan silẹ niluu Ogbomoso, ki iṣẹlẹ laabi naa to ṣẹlẹ. Ayorinde Owolabi ṣalaye fun BBC Yoruba pe opin ọsẹ to kọja ni wọn sin oku ọkunrin ọhun niluu Maryland, l’Amẹrika.


Ọjọ kẹta, oṣu Kẹsan an ni wọn ṣekupa ọkunrin naa, to fi mọ ọlọkada to gbe awọn ẹbi rẹ lọ gbe owo fawọn ajinigbe naa. Olugbenga, to jẹ ọmọ onilu nilẹ Amẹrika lo da ile itura kan silẹ niluu Ogbomoso, ki iṣẹlẹ laabi naa to ṣẹlẹ. Ayorinde Owolabi ṣalaye fun BBC Yoruba pe opin ọsẹ to kọja ni wọn sin oku ọkunrin ọhun niluu Maryland, l’Amẹrika. O ṣalaye pe ijọba Amẹrika lo sọ pe ki wọn gbe oku ọkunrin naa wa fun iwadii ni kikun, nipa ohun to ṣokunfa iku rẹ ati fun aabo awọn mọlẹbi rẹ. O ni “Kii ṣe pe tori pe o jẹ ọmọ onilẹ lọhun, ni wọn ṣe ni ki wọn gbe oku rẹ lọ.” “Wọn sọ fun mi pe ti a ba ni ki a sin oku naa nibi, ti awọn ọmọ rẹ atawọn ọrẹ wọn wa sile, ti awọn ajinigbe yẹn ba tun wa ji wọn gbe nkọ?.” Ayorinde tẹsiwaju pe “Wọn ni wọn maa fun mi ni ‘assylum’ amọ mo ni mi o fẹ, pe iran Yoruba ni ki wọn yọ ninu ọfin.” “Mo dẹ ba baba Akintoye sọrọ, ati Sunday Igboho, wọn dẹ ni ki a gba ki wọn gbe oku rẹ lọ.” Ayorinde ṣalaye siwaju si pe awọn akọsẹmọṣẹ oniṣegun lati ilẹ Amẹrika lo ṣe ayẹwo oku oloogbe naa. O ni wọn yẹ oku na wo niluu Ogbomoso, lẹyin naa ni wọn gbe lọ sile iwosan kan niluu Deleware, nibi ti wọn tun ti ṣe ayẹwo mii.


O ṣalaye pe ijọba Amẹrika lo sọ pe ki wọn gbe oku ọkunrin naa wa fun iwadii ni kikun, nipa ohun to ṣokunfa iku rẹ ati fun aabo awọn mọlẹbi rẹ. O ni “Kii ṣe pe tori pe o jẹ ọmọ onilẹ lọhun, ni wọn ṣe ni ki wọn gbe oku rẹ lọ.” “Wọn sọ fun mi pe ti a ba ni ki a sin oku naa nibi, ti awọn ọmọ rẹ atawọn ọrẹ wọn wa sile, ti awọn ajinigbe yẹn ba tun wa ji wọn gbe nkọ?.” Ayorinde tẹsiwaju pe “Wọn ni wọn maa fun mi ni ‘assylum’ amọ mo ni mi o fẹ, pe iran Yoruba ni ki wọn yọ ninu ọfin.” “Mo dẹ ba baba Akintoye sọrọ, ati Sunday Igboho, wọn dẹ ni ki a gba ki wọn gbe oku rẹ lọ.” Ayorinde ṣalaye siwaju si pe awọn akọsẹmọṣẹ oniṣegun lati ilẹ Amẹrika lo ṣe ayẹwo oku oloogbe naa. O ni wọn yẹ oku na wo niluu Ogbomoso, lẹyin naa ni wọn gbe lọ sile iwosan kan niluu Deleware, nibi ti wọn tun ti ṣe ayẹwo mii. Ọkunrin naa ni ijọba Amẹrika fi da awọn loju pe awọn afurasi ajinigbe lo ṣe ikọlu naa, amọ ijọba Naijiria ko tii ṣe ohunkohun nipa rẹ. Ọjọ kinni, oṣu Kẹwaa, ọdun 2022 yii ni wọn sin oku oloogbe naa nile ijọsin Trinity Life Church, to wa ni Maryland, l’Amẹrika.


Ọkunrin naa ni ijọba Amẹrika fi da awọn loju pe awọn afurasi ajinigbe lo ṣe ikọlu naa, amọ ijọba Naijiria ko tii ṣe ohunkohun nipa rẹ. Ọjọ kinni, oṣu Kẹwaa, ọdun 2022 yii ni wọn sin oku oloogbe naa nile ijọsin Trinity Life Church, to wa ni Maryland, l’Amẹrika.


Ẹ̀rí ọkàn ń yọ mí lẹ́nu ni mo ṣe fa ara mi fún ọlọ́pàá lẹ́yìn tí mo jí ₦600,135 ní ṣọ́ọ̀ṣì - Afurasí

Ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ekiti ti fi da awọn olugbe ipinlẹ naa loju pe eto aabo tó péye wa fún wọn, ti wọn sì tún kilọ fun awọn ti wọn ni erongba iwa ọdaran lati lọ kuro ni ipinlẹ naa. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ekiti Sunday Abutu lo ṣe ìkìlọ naa lọjọ abamẹta niluu Ado Ekiti lasiko ti o n se afihan awọn afurasi ọdaran kan ti wọn mu ni ipinlẹ naa. Awọn afurasí ọdaràn bii ogun pẹlu orisirisi eroja ti wọn ji ni ile iṣẹ ọlọpa ipinlẹ Ekiti fihan awọn akọroyin. Ọkan lára wọn ni Opeyemi Adeniji ti o jẹ ọmọ ọdun mẹtalelọgbọn ti o ti fi igba kan ri je oṣiṣẹ alaabo ni ile ijọsin ori-oke Joseph Ayo Babalola, Ikeji Arakeji ni ipinlẹ Osun. Lẹhin ikọwefiselẹ rẹ ni Oṣu Kẹta ọdun 2022, o gbe ìgbésẹ láti lò ji àwọn owo ọrẹ ti awọn eniyan ti dá sí ilé ìjọsìn ori-oke Joseph Ayo Babalola, Ikeji Arakeji ni ipinlẹ Osun. Èròngbà Opeyemi Adeniyi lati lo já ole ni ile ijọsin náà saseyọri, ti o ji owo to to ẹgbẹrun lọna ẹgbẹta, ati naira marundinlogoje Ṣugbọn àwọn òṣìṣẹ́ ọlọpa ẹba oju ona mu u ni opopona ogotun Ekiti.


Ọkan lára wọn ni Opeyemi Adeniji ti o jẹ ọmọ ọdun mẹtalelọgbọn ti o ti fi igba kan ri je oṣiṣẹ alaabo ni ile ijọsin ori-oke Joseph Ayo Babalola, Ikeji Arakeji ni ipinlẹ Osun. Lẹhin ikọwefiselẹ rẹ ni Oṣu Kẹta ọdun 2022, o gbe ìgbésẹ láti lò ji àwọn owo ọrẹ ti awọn eniyan ti dá sí ilé ìjọsìn ori-oke Joseph Ayo Babalola, Ikeji Arakeji ni ipinlẹ Osun. Èròngbà Opeyemi Adeniyi lati lo já ole ni ile ijọsin náà saseyọri, ti o ji owo to to ẹgbẹrun lọna ẹgbẹta, ati naira marundinlogoje Ṣugbọn àwọn òṣìṣẹ́ ọlọpa ẹba oju ona mu u ni opopona ogotun Ekiti. Ọpẹ́yẹmí so fun akọroyin BBC Yoruba pé oun lọ ya Okada ọrẹ oun lati rin irin ajo iṣẹ ibí náà ni. O fikun pe emi inu oun ni ko jẹ ki ohun gbádùn leyin t'ohun kọjá àwọn ọlọpa ẹba oju ọna, t'ohun sí padà lọ bá wọn pe oun fe da owo ile ijọsin t'ohun jigbe pada. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Ekiti Sunday Abutu, ti o ṣe afihan Opeyemi Adeniyi pẹlu awọn ọdaràn mokandinlogun míràn, wa rawọ ẹbe sí àwọn ará ìlú lati maa fi awọn iroyin to wulo ṣe iranlọwọ fún ile iṣẹ oloopa lati sisẹ wọn dáadáa.


Ọpẹ́yẹmí so fun akọroyin BBC Yoruba pé oun lọ ya Okada ọrẹ oun lati rin irin ajo iṣẹ ibí náà ni. O fikun pe emi inu oun ni ko jẹ ki ohun gbádùn leyin t'ohun kọjá àwọn ọlọpa ẹba oju ọna, t'ohun sí padà lọ bá wọn pe oun fe da owo ile ijọsin t'ohun jigbe pada. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Ekiti Sunday Abutu, ti o ṣe afihan Opeyemi Adeniyi pẹlu awọn ọdaràn mokandinlogun míràn, wa rawọ ẹbe sí àwọn ará ìlú lati maa fi awọn iroyin to wulo ṣe iranlọwọ fún ile iṣẹ oloopa lati sisẹ wọn dáadáa. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ni Opeyemi ati awọn afurasi ọdaràn to ku, ni wọn yoo kò lọ sí ilé ẹjọ laipẹ.


Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ni Opeyemi ati awọn afurasi ọdaràn to ku, ni wọn yoo kò lọ sí ilé ẹjọ laipẹ.


Àṣìrì fọ́nrán ohùn àkásílẹ̀ nípa ìtàkurọ̀sọ láàrin aṣọ́lé tí Usifo kú sí àti Chidinma tú nílé ẹ̀jọ́

Chidinma Ojukwu, obinrin ti wọn fẹsun kan pe o ṣeku pa Usifo Ataga, ọga agba ileeṣẹ Super TV, yoo tun foju ba ile ẹjọ loni nitẹsiwaju igbẹjọ naa. Losu Kẹrin ọdun 2021 ni awọn ọlọpaa mu Chidinma, aburo rẹ obinrin, Chioma Egbuchu ati Adedapo Quadri pe wọn lọwọ ninu iku Usifo. Ojukwu ati Quadri n koju ẹsun onigun mẹjọ to da lori lilẹdi apo pọ, igunni lọbẹ, ipaniyan, ole jija to fi mọ ṣiṣe agbekalẹ ayederu iwe ẹri ile ifowopamọ. Niwaju ile ẹjọ giga ipinlẹ Eko to wa ni TBS ni wọn ti n kawọ pọnyin rojọ. Ẹni kẹẹta ti wọn fẹsun kan iyẹn Chioma n koju ẹsun ẹlẹẹkẹsan, tii ṣe jiji ẹrọ ibaraẹnisọrọ iPhone 7 arakunrin Usifo. Ni ojule kọkandinlogun, opopona Adewale Oshin ni Lekki Phase 1 ni ẹsun ipaniyan ti wọn fi kan wọn yii, ti waye.


Niwaju ile ẹjọ giga ipinlẹ Eko to wa ni TBS ni wọn ti n kawọ pọnyin rojọ. Ẹni kẹẹta ti wọn fẹsun kan iyẹn Chioma n koju ẹsun ẹlẹẹkẹsan, tii ṣe jiji ẹrọ ibaraẹnisọrọ iPhone 7 arakunrin Usifo. Ni ojule kọkandinlogun, opopona Adewale Oshin ni Lekki Phase 1 ni ẹsun ipaniyan ti wọn fi kan wọn yii, ti waye. Lati igba ti igbẹjọ ti bẹrẹ, awọn ẹlẹri kan ti yọju sile ẹjọ lori ọrọ yi. Ninu wọn ni ẹni to ni ile ti arakunrin Usifo ati Chidinmma Ojukwu jijọ sun si, ki isẹlẹ iṣekupani Usifo to waye.\n\n\nBẹẹ lawọn oṣiṣẹ ile ifowopamọ, awọn oniwaadi ọlọpaa ati asọle ile ti iṣẹlẹ ipaniyan naa ti waye yọju lati wi tẹnu wọn. Nigba ti igbẹjọ yii naa waye ni ọjọ Iṣẹgun, ọjọ Kẹrin oṣu Kẹwaa ọdun 2022, ile ẹjọ gba fọnran ohun lori foonu to waye laarin Chidinma ati aṣọ́le ile ti wọn pa Usifo si.


Lati igba ti igbẹjọ ti bẹrẹ, awọn ẹlẹri kan ti yọju sile ẹjọ lori ọrọ yi. Ninu wọn ni ẹni to ni ile ti arakunrin Usifo ati Chidinmma Ojukwu jijọ sun si, ki isẹlẹ iṣekupani Usifo to waye.\n\n\nBẹẹ lawọn oṣiṣẹ ile ifowopamọ, awọn oniwaadi ọlọpaa ati asọle ile ti iṣẹlẹ ipaniyan naa ti waye yọju lati wi tẹnu wọn. Nigba ti igbẹjọ yii naa waye ni ọjọ Iṣẹgun, ọjọ Kẹrin oṣu Kẹwaa ọdun 2022, ile ẹjọ gba fọnran ohun lori foonu to waye laarin Chidinma ati aṣọ́le ile ti wọn pa Usifo si. Abubakar Mohammed, tii se asọle naa si lo ka fọnka ohun itakurọsọ to waye laarin Chindima ati tiẹ silẹ lọjọ ti isẹlẹ ipaniyan naa waye. Ninu ọrọ ti wọn gba silẹ laarin awọn mejeeji naa ,aṣọle ọhun n bi Chidinma nibeere lori ẹrọ foonu rẹ, to si n da lohun. Fọnran naa lo safihan igba ti Chidinma n beere pe ''ṣe ọkọ̀ rẹ wa nilẹ?''


Abubakar Mohammed, tii se asọle naa si lo ka fọnka ohun itakurọsọ to waye laarin Chindima ati tiẹ silẹ lọjọ ti isẹlẹ ipaniyan naa waye. Ninu ọrọ ti wọn gba silẹ laarin awọn mejeeji naa ,aṣọle ọhun n bi Chidinma nibeere lori ẹrọ foonu rẹ, to si n da lohun. Fọnran naa lo safihan igba ti Chidinma n beere pe ''ṣe ọkọ̀ rẹ wa nilẹ?'' ti Mohammed si da lohun pada pe ''ọkọ wo?'' Chidinma tun sọ pe ọkọ Range Rover, ọkọ ọga mi, Range Rover'' Ile ẹjọ tun gbọ nibi ti Mohammed ti n beere lọwọ olujẹjọ akọkọ naa pe, ki lo de ti ko fi ti pada wa lati alẹ ọjọ Iṣẹgun to kuro? Idahun ti Chidinma si fọ lesi si ni pe ''Mo lọ si ipade ni'' Nigba ti Mohammed beere nipa Usifo boya o ṣi wa laye, Chidinma sọ pe o wa laye.


ti Mohammed si da lohun pada pe ''ọkọ wo?'' Chidinma tun sọ pe ọkọ Range Rover, ọkọ ọga mi, Range Rover'' Ile ẹjọ tun gbọ nibi ti Mohammed ti n beere lọwọ olujẹjọ akọkọ naa pe, ki lo de ti ko fi ti pada wa lati alẹ ọjọ Iṣẹgun to kuro? Idahun ti Chidinma si fọ lesi si ni pe ''Mo lọ si ipade ni'' Nigba ti Mohammed beere nipa Usifo boya o ṣi wa laye, Chidinma sọ pe o wa laye. Adajọ Yetunde Adesanya gba ọrọ ori foonu yii wọle gẹgẹ bi ẹri to si sun igbẹjọ naa di Ọjọbọ oni. Michael Usifo Ataga ti n dari ileeṣẹ kan Super Network Limited lati ọdun 2014 titi di igba ti iroyin iku rẹ gbode. Gẹgẹ bi ọrọ to kọ soju opo rẹ ni LinkedIn ileeṣẹ rẹ yi n pese ere idaraya loju opo yelujara ni agbegbe Ikoyi ti wọn ni ọfisi si.


Adajọ Yetunde Adesanya gba ọrọ ori foonu yii wọle gẹgẹ bi ẹri to si sun igbẹjọ naa di Ọjọbọ oni. Michael Usifo Ataga ti n dari ileeṣẹ kan Super Network Limited lati ọdun 2014 titi di igba ti iroyin iku rẹ gbode. Gẹgẹ bi ọrọ to kọ soju opo rẹ ni LinkedIn ileeṣẹ rẹ yi n pese ere idaraya loju opo yelujara ni agbegbe Ikoyi ti wọn ni ọfisi si. Usifo ni iyawo ati awọn ọmọ ti iroyin sọ pe ilu Abuja ni wọn n gbe. Fasiti Benin ni Utaga ti kẹkọ jade laarin ọdun 1988 si 1995. Ẹni aadọta ọdun nii ṣe.


Usifo ni iyawo ati awọn ọmọ ti iroyin sọ pe ilu Abuja ni wọn n gbe. Fasiti Benin ni Utaga ti kẹkọ jade laarin ọdun 1988 si 1995. Ẹni aadọta ọdun nii ṣe. Wọn ti sin oku rẹ lati ọgbọnjọ oṣu Keje ọdun 2021. Akẹkọọ fasiti Eko to wa ni ipele kẹta ni Chidinma Adaora Ojukwu jẹ. A gbọ pe akẹkọọ nipa imọ ibaraẹnisọrọ nii ṣe.


Wọn ti sin oku rẹ lati ọgbọnjọ oṣu Keje ọdun 2021. Akẹkọọ fasiti Eko to wa ni ipele kẹta ni Chidinma Adaora Ojukwu jẹ. A gbọ pe akẹkọọ nipa imọ ibaraẹnisọrọ nii ṣe. Adugbo alagomeji ni o n gbe pẹlu awọn obi rẹ ni Yaba. Ọmọ bibi ipinlẹ Abia ni Chidinma jẹ gẹgẹ bi ohun to sọ fawọn akọroyin. Agbẹnusọ fasiti Eko ni lootọ ni Chidinma jẹ akẹkọọ awọn.


Adugbo alagomeji ni o n gbe pẹlu awọn obi rẹ ni Yaba. Ọmọ bibi ipinlẹ Abia ni Chidinma jẹ gẹgẹ bi ohun to sọ fawọn akọroyin. Agbẹnusọ fasiti Eko ni lootọ ni Chidinma jẹ akẹkọọ awọn.


Ṣé lóòótọ́ ní ayẹta Yorùbá wà, àwọn wo ló le lò ó, kí ni èèwọ̀ rẹ̀ àti ìdí tó fi lè kùnà?

Ọjọ Aje, ọjọ kẹta, oṣu Kẹwaa, ọdun 2022 yii ni ileeṣe ọlọpaa ipinlẹ Kwara sọ ninu atẹjade kan pe ọmọde kan yinbọn pa aburo rẹ to jẹ ọmọ ọdun mejila, lasiko ti wọn n dan ayẹta wo. Ninu atẹjade ti agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ni Kwara, Okasanmi Ajayi fi lede, o ni ọlọdẹ ni baba awọn ọmọ naa. O ni lẹyin ti ibọn ọhun dun lara aburo, ni ayẹta naa kọṣẹ, eyi to mu ẹmi ọmọ ọdun mejila naa lọ lẹsẹkẹsẹ. Okesanmi fi kun pe baba awọn ọmọ naa ti fẹsẹ fẹ bayii, amọ iwadii ti bẹrẹ. Idi ree ti BBC Yoruba fi kan si awọn babalawo atawọn onimọ nipa iṣẹṣe ilẹ Yoruba, lati mọ boya lootọ ni ayẹta wa. Irufẹ awọn eeyan wo lo le pese ayẹta fun eeyan, èèwọ wo ló dènà rẹ̀, ọjọ́ ori wo la ti le lo ati idi pataki ti ayẹta fi le kọṣẹ.


Okesanmi fi kun pe baba awọn ọmọ naa ti fẹsẹ fẹ bayii, amọ iwadii ti bẹrẹ. Idi ree ti BBC Yoruba fi kan si awọn babalawo atawọn onimọ nipa iṣẹṣe ilẹ Yoruba, lati mọ boya lootọ ni ayẹta wa. Irufẹ awọn eeyan wo lo le pese ayẹta fun eeyan, èèwọ wo ló dènà rẹ̀, ọjọ́ ori wo la ti le lo ati idi pataki ti ayẹta fi le kọṣẹ. Ohun ti wọn sọ ree. Nigba ti BBC Yoruba kan si babalawo kan, Idowu Olukunle Adewole, ni lootọ ni ayẹta to gbona wa nilẹ Yoruba. Amọ o ni awọn eeyan ti fi ẹsin ati ọlaju fi ọwọ rọ ayẹta sẹyin ni.


Ohun ti wọn sọ ree. Nigba ti BBC Yoruba kan si babalawo kan, Idowu Olukunle Adewole, ni lootọ ni ayẹta to gbona wa nilẹ Yoruba. Amọ o ni awọn eeyan ti fi ẹsin ati ọlaju fi ọwọ rọ ayẹta sẹyin ni. Adewole, to tun jẹ Akoda Awo fun ijọba ibile Ọna Ara niluu Ibadan ṣalaye pe, lati aye lailai ni ayẹta ti wa, to si n jẹ bii idan. BBC Yoruba tun kan si Ọba Ogboni Igba Iwase niluu Ile Ife, iyẹn Oyelade Adeyinka Adisa Arifanlajogun, oun naa dahun pe lootọ ni ayẹta wa nilẹ Yoruba. O ni “Ayẹta gidi wa nilẹ Yoruba... wipe ko si ayẹta nilẹ Yoruba, ẹ jẹ ka tu danu, ayafi ẹni ti ko ba jogun ba a lọwọ awọn babanla rẹ.” Nipa bi eeyan ṣe le dan ayẹta wo, babalawo Adewole sọ pe omugọ lo maa n ṣe ayẹta tan, ti yoo dan wo lara ọmọ eeyan.


Adewole, to tun jẹ Akoda Awo fun ijọba ibile Ọna Ara niluu Ibadan ṣalaye pe, lati aye lailai ni ayẹta ti wa, to si n jẹ bii idan. BBC Yoruba tun kan si Ọba Ogboni Igba Iwase niluu Ile Ife, iyẹn Oyelade Adeyinka Adisa Arifanlajogun, oun naa dahun pe lootọ ni ayẹta wa nilẹ Yoruba. O ni “Ayẹta gidi wa nilẹ Yoruba... wipe ko si ayẹta nilẹ Yoruba, ẹ jẹ ka tu danu, ayafi ẹni ti ko ba jogun ba a lọwọ awọn babanla rẹ.” Nipa bi eeyan ṣe le dan ayẹta wo, babalawo Adewole sọ pe omugọ lo maa n ṣe ayẹta tan, ti yoo dan wo lara ọmọ eeyan. O ni “Ẹni to ṣe ayẹta tan, to gbe kọ aburo rẹ lọrun lati dan wo, ori rẹ ko pe, ṣe ko ri igi oko nilẹ ti yoo gbe kọ lati yinbọn lu?” “Ẹni ibi ni ẹni naa... ara nnkan bii igi tabi ẹranko lo yẹ ko ti dan an wo, to ba ti ṣisẹ, o n tumọ si pe ayẹta naa jẹ niyẹn. Aṣiṣe nla lo ṣe lati dan ayẹta wo lara eeyan.” Ọba Ogboni sọ pe “Ki eeyan to le dan ayẹta wo, o yẹ ko fi si ẹran lara fun bii ọjọ mẹta, lẹyin ọjọ kẹta, eeyan le lọ yin oriṣiriṣi ibọn si lara.” Babalawo Adewole ni “Awọn babanla, atawọn mii ti wọn nbẹ, ti wọn ni iriri lo le peelo ayẹta. O wa fikun pe o tun ni iwa ti irufẹ ẹni bẹẹ yoo maa wu ki wọn to gbe ogun le lọ lọwọ.” Nigba ti Ọba Ogboni Igba Iwase nile Ife sọrọ, o ni ẹnikan ṣáá, ko kan le e maa peelo ayẹta.


O ni “Ẹni to ṣe ayẹta tan, to gbe kọ aburo rẹ lọrun lati dan wo, ori rẹ ko pe, ṣe ko ri igi oko nilẹ ti yoo gbe kọ lati yinbọn lu?” “Ẹni ibi ni ẹni naa... ara nnkan bii igi tabi ẹranko lo yẹ ko ti dan an wo, to ba ti ṣisẹ, o n tumọ si pe ayẹta naa jẹ niyẹn. Aṣiṣe nla lo ṣe lati dan ayẹta wo lara eeyan.” Ọba Ogboni sọ pe “Ki eeyan to le dan ayẹta wo, o yẹ ko fi si ẹran lara fun bii ọjọ mẹta, lẹyin ọjọ kẹta, eeyan le lọ yin oriṣiriṣi ibọn si lara.” Babalawo Adewole ni “Awọn babanla, atawọn mii ti wọn nbẹ, ti wọn ni iriri lo le peelo ayẹta. O wa fikun pe o tun ni iwa ti irufẹ ẹni bẹẹ yoo maa wu ki wọn to gbe ogun le lọ lọwọ.” Nigba ti Ọba Ogboni Igba Iwase nile Ife sọrọ, o ni ẹnikan ṣáá, ko kan le e maa peelo ayẹta. Gẹgẹ bii ohun to sọ, ti eeyan ba tilẹ ri iwe oogun ti awọn babanla rẹ ti kọ silẹ, o yẹ ko gbe iwe naa tọ awọn agbagba lọ fun iwadii ni kikun, ko le mọ bi wọn ṣe n lo o. O ni “Awọn nnkan mii wa ninu elo ayẹta to jẹ pe ti eeyan ba lọ ka lori igi, irufẹ ẹni bẹẹ kọ gbọdọ fẹsẹ kan ilẹ, bi bẹẹ kọ, ayẹta ọhun yoo kọ iṣẹ.” Ọba Ogboni Arifanlajogun ni ti ayẹta ba kọṣẹ, o ṣeeṣe ki eeyan ṣe eewọ rẹ ni. O ṣalaye pe “Gbogbo oogun ti a ni laye lo ni eewọ tirẹ, fun apẹrẹ, ti eeyan ba pari iṣẹ tan. Ti wọn si sọ fun pe ko gbọdọ ni ibalopọ fun ọjọ mẹtalelogun, to si lọ ni ibalopọ, irufẹ oogun bẹẹ maa bajẹ ni.” “To ba jẹ pe a n tẹlẹ awọn eewọ yẹn ni, a ko ni ní gbogbo iṣoro ti a n ni laye ode oni.” Ni ti Babalawo Adewole, o ni ayẹta ti ewe rẹ ko ba pe ko le ṣiṣẹ.


Gẹgẹ bii ohun to sọ, ti eeyan ba tilẹ ri iwe oogun ti awọn babanla rẹ ti kọ silẹ, o yẹ ko gbe iwe naa tọ awọn agbagba lọ fun iwadii ni kikun, ko le mọ bi wọn ṣe n lo o. O ni “Awọn nnkan mii wa ninu elo ayẹta to jẹ pe ti eeyan ba lọ ka lori igi, irufẹ ẹni bẹẹ kọ gbọdọ fẹsẹ kan ilẹ, bi bẹẹ kọ, ayẹta ọhun yoo kọ iṣẹ.” Ọba Ogboni Arifanlajogun ni ti ayẹta ba kọṣẹ, o ṣeeṣe ki eeyan ṣe eewọ rẹ ni. O ṣalaye pe “Gbogbo oogun ti a ni laye lo ni eewọ tirẹ, fun apẹrẹ, ti eeyan ba pari iṣẹ tan. Ti wọn si sọ fun pe ko gbọdọ ni ibalopọ fun ọjọ mẹtalelogun, to si lọ ni ibalopọ, irufẹ oogun bẹẹ maa bajẹ ni.” “To ba jẹ pe a n tẹlẹ awọn eewọ yẹn ni, a ko ni ní gbogbo iṣoro ti a n ni laye ode oni.” Ni ti Babalawo Adewole, o ni ayẹta ti ewe rẹ ko ba pe ko le ṣiṣẹ. O ni “Ti ewe ba pe, kii fi eeyan pe ọmọ kekere, ti ọmọ kekere ba gbe dani yoo jẹ fun.” Adewole pari ọrọ rẹ pari tọmọde-tagba lo le lo ayẹta niwọn igba ti ewe rẹ ba ti pe. Bẹẹ naa ni Ọba Ogboni Igba Iwase ni eeyan le gbe ayẹta fun ọmọ rẹ, paapaa laye ode oni ti wọn n ji awọn eeyan gbe yii. Amọ o yan pe mimọ eewọ irufẹ oogun bẹẹ ṣe pataki.


O ni “Ti ewe ba pe, kii fi eeyan pe ọmọ kekere, ti ọmọ kekere ba gbe dani yoo jẹ fun.” Adewole pari ọrọ rẹ pari tọmọde-tagba lo le lo ayẹta niwọn igba ti ewe rẹ ba ti pe. Bẹẹ naa ni Ọba Ogboni Igba Iwase ni eeyan le gbe ayẹta fun ọmọ rẹ, paapaa laye ode oni ti wọn n ji awọn eeyan gbe yii. Amọ o yan pe mimọ eewọ irufẹ oogun bẹẹ ṣe pataki.


'Àwọn tó pa Bamise nínú BRT ba ojú ara àbúrò mi jẹ́ yánkan-yànkan'

Ẹgbọn ọdọbirin ti wọn ni awakọ BRT ṣekupa l’Eko, iyẹn Oluwabamise Ayanwola, ti sọ fun ile ẹjọ to n gbọ ẹsun naa pe wọn ti ba oju ara oloogbe naa jẹ lasiko ti awọn ọlọpaa yoo fi ṣawari oku rẹ. Ibatan rẹ ọhun, Abegunde Ayanwola lo sọ ọrọ naa lasiko to wa jẹri niwaju ile ẹjọ tako awakọ BRT ti wọn ni o pa ọdọbirin naa, Andrew Nice Ominikoron. Andrew Nice yii ni wọn fẹsun kan pe o ba oloogbe naa lopọ pẹlu ipa, to tun gba ẹmi rẹ lẹyin naa. O tun n koju ẹsun ibalopọ ero ọkọ mii, iyẹn Maryjane Odezelu. O ni ọjọ kẹtadinlọgbọn, oṣu Keji, ọdun 2022 yii ni Bamise kuro nile lati ṣabẹwo si ọkan lara awọn ẹgbọn rẹ, amọ ko de ibi to n lọ, eyii lo mu ki wọn bẹrẹ si n wa. Ọkan lara awọn ọrẹ Bamise lo ṣalaye fun awọn mọlẹbi rẹ pe o n ba oun sọrọ jolu opo WhatsApp pe oun wọ inu ọkọ ero BTR, amọ pe ẹru n ba oun ninu ọkọ ero naa nitori awọn nnkan ti oun fura si lẹyin ti gbogbo awọn ero ọkọ naa ti  sọto si ku oun nikan sinu rẹ pẹlu awakọ.


O tun n koju ẹsun ibalopọ ero ọkọ mii, iyẹn Maryjane Odezelu. O ni ọjọ kẹtadinlọgbọn, oṣu Keji, ọdun 2022 yii ni Bamise kuro nile lati ṣabẹwo si ọkan lara awọn ẹgbọn rẹ, amọ ko de ibi to n lọ, eyii lo mu ki wọn bẹrẹ si n wa. Ọkan lara awọn ọrẹ Bamise lo ṣalaye fun awọn mọlẹbi rẹ pe o n ba oun sọrọ jolu opo WhatsApp pe oun wọ inu ọkọ ero BTR, amọ pe ẹru n ba oun ninu ọkọ ero naa nitori awọn nnkan ti oun fura si lẹyin ti gbogbo awọn ero ọkọ naa ti  sọto si ku oun nikan sinu rẹ pẹlu awakọ. Abegunde ṣalaye pe Bamise ati ọrẹ rẹ ọhun fi ohun ranṣẹ si ara wọn lori WhatsApp, eredi ree ti ileeṣẹ ọlọpaa fi lọ ṣe ọfintoto bi oloogbe naa ṣe rin ni ileeṣẹ to n bojuto BRT l’Eko. O fi kun pe ileeṣẹ BRT bere aṣẹ lati ọwọ ileeṣẹ ọlọpaa ki wọn to fun awọn laṣẹ lati wo aworan ori CCTV inu BRT naa. Gẹgẹ bii ohun ti Abegunde sọ, awọn ọlọpaa fi ọwọ yẹpẹrẹ mu ọrọ naa, eyii to mu ki a wọn kọ lẹta si ọọfisi ileeṣẹ to n ṣakoso BRT l’Eko, LAMATA ati ile igbimọ aṣofin ipinlẹ ọhun.


Abegunde ṣalaye pe Bamise ati ọrẹ rẹ ọhun fi ohun ranṣẹ si ara wọn lori WhatsApp, eredi ree ti ileeṣẹ ọlọpaa fi lọ ṣe ọfintoto bi oloogbe naa ṣe rin ni ileeṣẹ to n bojuto BRT l’Eko. O fi kun pe ileeṣẹ BRT bere aṣẹ lati ọwọ ileeṣẹ ọlọpaa ki wọn to fun awọn laṣẹ lati wo aworan ori CCTV inu BRT naa. Gẹgẹ bii ohun ti Abegunde sọ, awọn ọlọpaa fi ọwọ yẹpẹrẹ mu ọrọ naa, eyii to mu ki a wọn kọ lẹta si ọọfisi ileeṣẹ to n ṣakoso BRT l’Eko, LAMATA ati ile igbimọ aṣofin ipinlẹ ọhun. O ni lẹyin oniruru igbinyaju ni wọn ri oku aburo oun nile igbokusi kan lọjọ keje, oṣu Kẹta, lẹyin ti ẹnikan dari awọn si agọ ọlọpaa to wa ni Ebute Ero. Nigba ti agbẹjọro afurasi bere lọwọ ẹgbọn Bamise ohun to n gbiyanju lati sọ nigba to sọ pe wọn ti ba oju ara oloogbe naa jẹ. Pẹlu omije loju, o ni “’Virgin’ ni ọmọ naa, ti awọn ọkunrin bii meji si mẹta si ba lopọ, ṣe ẹ fẹ ki n maa ṣalaye bi oju ara rẹ sẹ ri ni?


O ni lẹyin oniruru igbinyaju ni wọn ri oku aburo oun nile igbokusi kan lọjọ keje, oṣu Kẹta, lẹyin ti ẹnikan dari awọn si agọ ọlọpaa to wa ni Ebute Ero. Nigba ti agbẹjọro afurasi bere lọwọ ẹgbọn Bamise ohun to n gbiyanju lati sọ nigba to sọ pe wọn ti ba oju ara oloogbe naa jẹ. Pẹlu omije loju, o ni “’Virgin’ ni ọmọ naa, ti awọn ọkunrin bii meji si mẹta si ba lopọ, ṣe ẹ fẹ ki n maa ṣalaye bi oju ara rẹ sẹ ri ni? Rara o! Mi o le ṣalaye.” Ṣaaju ni agbẹjọro afurasi, Ọgbẹni Omotubora tọrọ afọriji lọwọ adajọ pe oun pẹ de ile ẹjọ naa ni ijoko to waye kẹyin, o ni sunkẹrẹ-fakerẹ ọkọ to maa n waye lagbegbe Ikorodu lo ṣokunfa rẹ. Adajọ Sherifat Sonaike wa fun lesi pe oun ti fun ẹlomiran ni ipo rẹ.


Rara o! Mi o le ṣalaye.” Ṣaaju ni agbẹjọro afurasi, Ọgbẹni Omotubora tọrọ afọriji lọwọ adajọ pe oun pẹ de ile ẹjọ naa ni ijoko to waye kẹyin, o ni sunkẹrẹ-fakerẹ ọkọ to maa n waye lagbegbe Ikorodu lo ṣokunfa rẹ. Adajọ Sherifat Sonaike wa fun lesi pe oun ti fun ẹlomiran ni ipo rẹ. O kere tan, agbẹjọro naa ti kuna lati yọju si ijoko marun un ọtọtọ. Adajọ sọ fun pe irufẹ iwa bẹẹ tumọ si pe  ko bọwọ fun ile ẹjọ, lẹyin naa lo sun igbẹjọ naa si ọjọ karundinlọgbọn ati ọjọ kọkanlelọgbọn, oṣu Kẹwa, ọdun 2022.


O kere tan, agbẹjọro naa ti kuna lati yọju si ijoko marun un ọtọtọ. Adajọ sọ fun pe irufẹ iwa bẹẹ tumọ si pe  ko bọwọ fun ile ẹjọ, lẹyin naa lo sun igbẹjọ naa si ọjọ karundinlọgbọn ati ọjọ kọkanlelọgbọn, oṣu Kẹwa, ọdun 2022.


'Ikú yá ju ẹ̀sín lọ ni mo ṣe dáná sun ara mi'

Ní ọjọ́ Ẹtì, ọjọ́ kẹtàlélógún, oṣù Kẹsàn-án ni ìròyìn ọkùnrin kan tó fẹ́ gba ẹ̀mí ara rẹ̀ gba ìgboro. Orúkọ ọkùnrin náà Muritala Afolabi tó jẹ́ ẹni ọgbọ̀n ọdún. Ìròyìn ní ọkùnrin náà ṣàdédé gbé epo bẹntiróòlù tó sì dáà sí gbogbo ara rẹ̀ kó tó ṣáná si ara rẹ̀. Èyí ló mú kí BBC News Yorùbá kàn sí ọkùnrin náà ní ilé ìwòsàn tó wà ní ìlú Iree ní ìpínlẹ̀ Osun láti fìdí ohun tó ṣẹlẹ̀ gangan múlẹ̀. Nígbà tó ń ṣàlàyé ohun tó mu ṣe ìpinu láti pa ara rẹ̀, Afolabi ní nígbà tí òun jókòó tí òun ro ìgbésí ayé òun ló mú kí òun pinnu pé ikú yá ju ẹ̀sín lọ. Tí kò bá ti si ọjà báyìí ni gbogbo nǹkan máa ń sú mi Afolabi tó ní iṣẹ́ àwọn tó máa ń fẹ́ táyà ni òun ń ṣe ṣàlàyé tí òun bá ti wà ní ṣọ́ọ̀bù tí alájé kò sì wá ni ìrònú òun máa ń pọ̀ si tó sì máa ń fa èròkerò sí òun lọ́kàn.


Èyí ló mú kí BBC News Yorùbá kàn sí ọkùnrin náà ní ilé ìwòsàn tó wà ní ìlú Iree ní ìpínlẹ̀ Osun láti fìdí ohun tó ṣẹlẹ̀ gangan múlẹ̀. Nígbà tó ń ṣàlàyé ohun tó mu ṣe ìpinu láti pa ara rẹ̀, Afolabi ní nígbà tí òun jókòó tí òun ro ìgbésí ayé òun ló mú kí òun pinnu pé ikú yá ju ẹ̀sín lọ. Tí kò bá ti si ọjà báyìí ni gbogbo nǹkan máa ń sú mi Afolabi tó ní iṣẹ́ àwọn tó máa ń fẹ́ táyà ni òun ń ṣe ṣàlàyé tí òun bá ti wà ní ṣọ́ọ̀bù tí alájé kò sì wá ni ìrònú òun máa ń pọ̀ si tó sì máa ń fa èròkerò sí òun lọ́kàn. Ó ní ìdí nìyí tí òun fi lọ ra epo bẹntiróòlù tí òun sì lọ sí inú igbó kan láti lọ dáná sun ara òun. “Fúnra mi náà ni mo lọ ra epo ní ilé epo, kìí ṣe àárín ìgboro ni mo ti ṣe é, inú igbó kan báyìí ni mo lọ.” “Mo wá da epo náà sára, tí mo sì ṣáná si.” Afolabi ṣàlàyé pé àwọn ènìyàn tó rí òun níbi tí òun ti ń jóná ni wọ́n sáré dìgbàdìgbà láti dóòlà ẹ̀mí òun. Ó ní àwọn ènìyàn náà ló sáré pa iná náà kí wọ́n tó gbé òun lọ sí ilé ìwòsàn.


Ó ní ìdí nìyí tí òun fi lọ ra epo bẹntiróòlù tí òun sì lọ sí inú igbó kan láti lọ dáná sun ara òun. “Fúnra mi náà ni mo lọ ra epo ní ilé epo, kìí ṣe àárín ìgboro ni mo ti ṣe é, inú igbó kan báyìí ni mo lọ.” “Mo wá da epo náà sára, tí mo sì ṣáná si.” Afolabi ṣàlàyé pé àwọn ènìyàn tó rí òun níbi tí òun ti ń jóná ni wọ́n sáré dìgbàdìgbà láti dóòlà ẹ̀mí òun. Ó ní àwọn ènìyàn náà ló sáré pa iná náà kí wọ́n tó gbé òun lọ sí ilé ìwòsàn. Afolabi ní kìí ṣe wí pé òun jẹ ènìyàn lówó tàbí wà nínú okùn gbèsè kan, ó ní ìyàwó tí Ọlọ́run jogún fún òun ni àgbélèbú tó ń da ìgbésí ayé òun láàmú. Ó ní èpè ni ìyàwó òun máa ń gbé òun ṣẹ́ ní ojoojúmọ́. Ó ṣàlàyé pé ní kété ti àwọn bá ti jí ní òwùrọ́ báyìí ni ìyàwó òun yóò ti gbégbá èpè bọnu tí kò sì ní fi ọ̀kan pe méjì fún òun.


Afolabi ní kìí ṣe wí pé òun jẹ ènìyàn lówó tàbí wà nínú okùn gbèsè kan, ó ní ìyàwó tí Ọlọ́run jogún fún òun ni àgbélèbú tó ń da ìgbésí ayé òun láàmú. Ó ní èpè ni ìyàwó òun máa ń gbé òun ṣẹ́ ní ojoojúmọ́. Ó ṣàlàyé pé ní kété ti àwọn bá ti jí ní òwùrọ́ báyìí ni ìyàwó òun yóò ti gbégbá èpè bọnu tí kò sì ní fi ọ̀kan pe méjì fún òun. “Tí mo bá ki káàárọ̀ báyìí, èpè ló ma fi dámi lóhùn.” “Nínú oṣù Keje náà ni a fẹ́ ara wa àmọ́ èpè ló fi ń bámi gbé láti ìgbà tó ti kó wọlé mi kódà a ò tíì bímọ kankan.” “Tí mo bá sọ̀rọ̀ ẹyọ̀kan, èpè mẹ́wàá ló ma fi dámi lóhùn, ó sì ti mọ lára.” Afolabi tẹ̀síwájú pé nítorí èpè tí ìyàwó máa ń gbé òun ṣẹ́ ló ṣokùnfà tí òun kìí fí sunlé ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbà. Bákan náà ló ní òun ti lọ fi sun àwọn mọ̀lẹ́bí ṣùgbọ́n kò sí ìyàtọ̀ kankan. Nígbà tí akọ̀ròyìn BBC Yorùbá ń bèèrè lọ́wọ́ Afolabi wí pé kí ló dé tí kò fi fọ̀rọ̀ rẹ̀ lọ àwọn ènìyàn kó tó gbèrò láti gbẹ̀mí lọ́rùn ara rẹ̀, ó ní òun ṣe bẹ́ẹ̀.


“Tí mo bá ki káàárọ̀ báyìí, èpè ló ma fi dámi lóhùn.” “Nínú oṣù Keje náà ni a fẹ́ ara wa àmọ́ èpè ló fi ń bámi gbé láti ìgbà tó ti kó wọlé mi kódà a ò tíì bímọ kankan.” “Tí mo bá sọ̀rọ̀ ẹyọ̀kan, èpè mẹ́wàá ló ma fi dámi lóhùn, ó sì ti mọ lára.” Afolabi tẹ̀síwájú pé nítorí èpè tí ìyàwó máa ń gbé òun ṣẹ́ ló ṣokùnfà tí òun kìí fí sunlé ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbà. Bákan náà ló ní òun ti lọ fi sun àwọn mọ̀lẹ́bí ṣùgbọ́n kò sí ìyàtọ̀ kankan. Nígbà tí akọ̀ròyìn BBC Yorùbá ń bèèrè lọ́wọ́ Afolabi wí pé kí ló dé tí kò fi fọ̀rọ̀ rẹ̀ lọ àwọn ènìyàn kó tó gbèrò láti gbẹ̀mí lọ́rùn ara rẹ̀, ó ní òun ṣe bẹ́ẹ̀. Ó ní gbogbo àwọn tí òun sọ fún ni wọ́n gba òun nímọ̀ràn láti má ṣe bẹ́ẹ̀. “Nígbà tí mo fẹ́ lọ ṣe gangan mi ò sọ fún ẹnìkankan mọ́.” Ó fi kun pé ara òun ti ń balẹ̀ tí òun sì ti ń rí ìtọ́jú gbà ní ilé ìwòsàn tí òun wà. Ọkunrin ẹni ọgbọn ọdun kan, Muritala Afolabi ti farapa lẹyin to dana sun ara rẹ nipinlẹ Osun.


Ó ní gbogbo àwọn tí òun sọ fún ni wọ́n gba òun nímọ̀ràn láti má ṣe bẹ́ẹ̀. “Nígbà tí mo fẹ́ lọ ṣe gangan mi ò sọ fún ẹnìkankan mọ́.” Ó fi kun pé ara òun ti ń balẹ̀ tí òun sì ti ń rí ìtọ́jú gbà ní ilé ìwòsàn tí òun wà. Ọkunrin ẹni ọgbọn ọdun kan, Muritala Afolabi ti farapa lẹyin to dana sun ara rẹ nipinlẹ Osun. Amọ awọn eeyan kan tete doola rẹ, ti wọn si gbe digbadigba lọ sile iwosan kan niluu Iree, nibi to ti n gba itọju. Nigba to n ba ileeṣẹ iroyin abẹle Punch sọrọ lori ibusun aisan to wa,gni Afolabi ni oun gbe igbesẹ lati pa ara oun nitori bi iyawo oun ko ṣe fi oun ni ọkan balẹ. Gẹgẹ bii oun to sọ, inu oṣu Keje, ọdun 2022 ni wọn ṣe igbeyawo, amọ ojojumọ ni iyawo rẹ naa maa n gbe ṣepe, to si ma n sọ awọn ọrọ kobakungbe si.


Amọ awọn eeyan kan tete doola rẹ, ti wọn si gbe digbadigba lọ sile iwosan kan niluu Iree, nibi to ti n gba itọju. Nigba to n ba ileeṣẹ iroyin abẹle Punch sọrọ lori ibusun aisan to wa,gni Afolabi ni oun gbe igbesẹ lati pa ara oun nitori bi iyawo oun ko ṣe fi oun ni ọkan balẹ. Gẹgẹ bii oun to sọ, inu oṣu Keje, ọdun 2022 ni wọn ṣe igbeyawo, amọ ojojumọ ni iyawo rẹ naa maa n gbe ṣepe, to si ma n sọ awọn ọrọ kobakungbe si. O ni “Mo kan pinnu lati fopin si gbogbo rẹ naa ni.” “Mo lọ sile epo, mo ra epo bẹtiro, mo si lọ sinu igbo to wa ni ẹyin ile ẹkọ Baptist High School, ni Iree, lati dana sun ara mi.” “Mo ronu nipa gbogbo ohun ti mo n la kọja, mo si pinnu lati pa ara mi. “Ko si owo lọwọ mi, iyawo mi si maa n gbe mi ṣepe lojojumọ lo jẹ ki n sọ ireti nu, bẹẹ, inu oṣu Keje ọdun yii ni a ṣe igbeyawo.” O tẹsiwaju pe “Lẹyin ti mo dana si ara mi tan lawọn eeyan kan sara wa sibi ti mo wa lati doola mi, ti wọn si gbe mi wa sile iwosan yii.” Nigba ti awọn akọroyin kan si iyawo ọkunrin ọhun, Ifedolapo, o ni irọ ni pe oun maa n gbe ṣepe. Obinrin naa ni “Mi o mọ eredi to ṣe lọ dana sun ara rẹ.” “Emi ni iyawo rẹ lootọ amọ mi o tii bi ọmọ fun.” A ṣi n gbiyanju lati ba tọkọtaya naa, ati ẹbi wọn sọrọ.


O ni “Mo kan pinnu lati fopin si gbogbo rẹ naa ni.” “Mo lọ sile epo, mo ra epo bẹtiro, mo si lọ sinu igbo to wa ni ẹyin ile ẹkọ Baptist High School, ni Iree, lati dana sun ara mi.” “Mo ronu nipa gbogbo ohun ti mo n la kọja, mo si pinnu lati pa ara mi. “Ko si owo lọwọ mi, iyawo mi si maa n gbe mi ṣepe lojojumọ lo jẹ ki n sọ ireti nu, bẹẹ, inu oṣu Keje ọdun yii ni a ṣe igbeyawo.” O tẹsiwaju pe “Lẹyin ti mo dana si ara mi tan lawọn eeyan kan sara wa sibi ti mo wa lati doola mi, ti wọn si gbe mi wa sile iwosan yii.” Nigba ti awọn akọroyin kan si iyawo ọkunrin ọhun, Ifedolapo, o ni irọ ni pe oun maa n gbe ṣepe. Obinrin naa ni “Mi o mọ eredi to ṣe lọ dana sun ara rẹ.” “Emi ni iyawo rẹ lootọ amọ mi o tii bi ọmọ fun.” A ṣi n gbiyanju lati ba tọkọtaya naa, ati ẹbi wọn sọrọ. Ẹ tẹti leko. Ti ẹ ko ba gbagbe, inu ọdun yii naa ni obinrin kan, Ifeoluwa Bamidele, dana sun ọkọ rẹ lori ẹsun pe oloogbe naa n yan ale nipinlẹ Osun yii kan naa. Iroyin ni afurasi naa tan ẹrọ amunawa ‘generator’ lasiko to dana sun ọkọ rẹ Bamidele lori ibusun ki ariwo ẹrọ naa ma ba jẹ ki awọn eeyan gbọ igbe rẹ lati doola ẹmi rẹ.


Ẹ tẹti leko. Ti ẹ ko ba gbagbe, inu ọdun yii naa ni obinrin kan, Ifeoluwa Bamidele, dana sun ọkọ rẹ lori ẹsun pe oloogbe naa n yan ale nipinlẹ Osun yii kan naa. Iroyin ni afurasi naa tan ẹrọ amunawa ‘generator’ lasiko to dana sun ọkọ rẹ Bamidele lori ibusun ki ariwo ẹrọ naa ma ba jẹ ki awọn eeyan gbọ igbe rẹ lati doola ẹmi rẹ. Amọ lẹyinorẹyin ti iroyin kan Ifeoluwa lara pe ọkọ rẹ Bamidele ti ku, ti awọn agbofinro si n wa kiri, loun naa ba gbe oogun jẹ, to si gba ibẹ jẹ Ọlọrun nipe.


Amọ lẹyinorẹyin ti iroyin kan Ifeoluwa lara pe ọkọ rẹ Bamidele ti ku, ti awọn agbofinro si n wa kiri, loun naa ba gbe oogun jẹ, to si gba ibẹ jẹ Ọlọrun nipe.


Buhari, ìhàlẹ̀ lásán ni ìdúnkòkò rẹ̀, a kò padà sí kíláàsì – ASUU yarí

Ẹgbẹ awọn olukọ fasiti ni Naijiria, ASUU ti seleri pe iyanṣẹlodi yoo tẹsiwaju titi ti ijọba yoo fi wa ọna abayọ si ọrọ yii. Aarẹ ẹgbẹ ASUU, Emmanuel Osodeke lo sọ bẹẹ lẹyin ti aarẹ Buhari kesi  ẹgbẹ naa lati fopin si iyanṣẹlodi wọn , ki wọn si pada si ẹnu iṣẹ wọn. Amọ̀ Osodeke, ninu lẹta to kọ sawọn olukọ, ni awọn ko ni da idunkoko ijọba lohun ayafi ti wọn ba dahun si ibeere wọn, ki wọn si san owo oṣu awọn oṣiṣẹ. Bakan naa lo ni awọn ko tapa si aṣẹ ileẹjọ to ni ki awọn wọle pada nitori awọn ti gba ileẹjọ kotẹmilọrun lọ. O ni nitori awọn ti lọ si ileẹjọ kotẹmilọrun naa, awọn le boju wẹyin mọ lori iyanṣelodi naa. ‘’Iyanṣelodi yii ti fẹrẹ pe oṣu mẹjọ, ti mo si dupẹ lọwọ awọn oṣiṣẹ ti wọn ko wẹyin bi o tilẹ jẹpẹ ijọba kọ lati san owo oṣu fun wa mọ.’’ ‘’A ti fi ye ijọba pe awa kii ṣe atẹmẹrẹ ti wọn le ṣe baṣubaṣu tabi ti wọn le dunkoko mọ.’’ ‘’Eleyii ti mu ki eso rere maa jade, ti ijọba si n gbiyanju lati ba wa sọrọ.’’ Laarin ọṣẹ meji, a ti jijoro pẹlu adari ile aṣojuṣofin, Femi Gbajabiamila.


Bakan naa lo ni awọn ko tapa si aṣẹ ileẹjọ to ni ki awọn wọle pada nitori awọn ti gba ileẹjọ kotẹmilọrun lọ. O ni nitori awọn ti lọ si ileẹjọ kotẹmilọrun naa, awọn le boju wẹyin mọ lori iyanṣelodi naa. ‘’Iyanṣelodi yii ti fẹrẹ pe oṣu mẹjọ, ti mo si dupẹ lọwọ awọn oṣiṣẹ ti wọn ko wẹyin bi o tilẹ jẹpẹ ijọba kọ lati san owo oṣu fun wa mọ.’’ ‘’A ti fi ye ijọba pe awa kii ṣe atẹmẹrẹ ti wọn le ṣe baṣubaṣu tabi ti wọn le dunkoko mọ.’’ ‘’Eleyii ti mu ki eso rere maa jade, ti ijọba si n gbiyanju lati ba wa sọrọ.’’ Laarin ọṣẹ meji, a ti jijoro pẹlu adari ile aṣojuṣofin, Femi Gbajabiamila. Igbagbọ wa si ni pe Aarẹ Buhari yoo da wa lohun ni kiakia ti wọn ba ti gbe adehun naa de ọdọ rẹ. Bakan naa lo fikun un pe inu awọn ko dun pe awọn akẹkọọ wa ni ile lai ṣe nkankan. Ẹgbẹ ASUU wa rọ gbogbo awọn ti ọrọ kan lati sa ipa wọn lati fi opin si iyanṣelodi naa lai fi iya jẹ awọn olukọ bakan naa.