Iwadii ALAROYE fi han pe wahala naa bẹrẹ lẹyin ti imaamu agba tẹlẹ fun ilu naa ku, lẹyin oṣu diẹ ti wọn kede imaamu mi-in loun naa tun ku, bẹẹ lẹlomi-in to tun jẹ lẹyin onitọhun naa jade laye lojiji. Lasiko ti Eesa ilu naa tẹlẹ, Oloye Enoch Ajiboso, n ba wọn yanju wahala naa laafin Oluniṣa tilu Iniṣa loṣu kejila, ọdun to kọja, loun naa ṣubu lulẹ, to si gbabẹ ku. Loṣu kin-in-ni, ọdun yii, lawọn abala kan yan imaamu agba tuntun, nigba ti abala keji tun fi ẹlomi-in jẹ, latigba naa ni wọn si ti ni imaamu agba meji niluu naa, ti onikalulu si n ṣe tiẹ lọtọọtọ. Lati le dena wahala to le ṣẹlẹ ni Yidi lọjọ ayẹyẹ ọdun Itunu aawẹ la gbọ pe o mu kijọba kede pe kẹnikankan ninu wọn ma ṣe lọ si Yidi titi ti wọn yoo fi yanju ọrọ naa.


Nitori bi imaamu meji ṣe ku tẹle’ra wọn, ijọba Ọṣun ti mọṣalaaṣi ilu Iniṣa pa

Lati le dena wahala to le ṣẹlẹ ni Yidi lọjọ ayẹyẹ ọdun Itunu aawẹ la gbọ pe o mu kijọba kede pe kẹnikankan ninu wọn ma ṣe lọ si Yidi titi ti wọn yoo fi yanju ọrọ naa.


Awọn Fulani tun ya wọ Ikọtun, ni Kwara, lawọn araalu ba le wọn pada

Stephen Ajagbe, Ilorin Ileeṣẹ aabo ẹni laabo ilu, NSCDC, ẹka tipinlẹ Kwara, ti ṣawari ibudo kan tawọn Fulani darandaran ti wọn wọ ilu wa laarin oru tẹdo si niluu Ikọtun, nipinlẹ Kwara. ALAROYE gbọ pe ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọjọ kọkanla, oṣu karun-un, lawọn araalu ṣadeede ri awọn Fulani ọhun pẹlu ọpọlọpọ ẹru ti wọn ru wa, nibi ti wọn gunlẹ si. Alukoro NSCDC, Babawale Zaid Afọlabi, sọ pe ilu Ikọtun lo ta ajọ naa lolobo nipa awọn ajeji ti wọn ṣadeede ri ti wọn n ya wọnu ilu wọn wa naa. O ni lai fi akoko ṣofo, Kabiyesi Olukọtun pe awọn ọdẹ, fijilante ilu atawọn ẹṣọ alaabo; ọlọpaa, NSCDC, DSS, si ipade pajawiri lati wa ọna bi wọn ṣe maa le awọn Fulani naa pada sibi ti wọn ti wa. Afọlabi ni nigba tawọn beere ohun ti wọn n wa, idahun wọn ni pe ilu Kaiama, nipinlẹ Kwara, lawọn ti wa, ibatan awọn kan to n jẹ Tambaya lawọn waa ba lati jọ maa gbe papọ ati ̀lati maa ṣiṣẹ oko. O ni lẹyin ipade naa ilu ni awọn ko fẹ wọn lọdọ awọn, ni wọn ba paṣẹ pe ki wọn pada sibi ti wọn ti n bọ ki ilẹ ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, too ṣu.


L’Ekiti wọn gbe ọmọ tuntun jojolo sinu ile akọku

Taofeek Surdiq Ado-Ekiti Kayeefi nla lo jẹ fun gbogbo awọn eeyan to wa adugbo Moferere, niluu Ado-Ekiti, pẹlu bi wọn ṣe ṣadeede ba ọmọ tuntun jojolo kan ninu ile akọku kan ni ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii. Niṣe ni wọn ba ikoko ọhun nibi to ti n ju apa ati ẹsẹ, lori ọra dudu kan ti wọn tẹ ẹ si pẹlu iwọ ati ibi ọmọ naa ninu agbara ẹjẹ. Awọn araadugbo naa ṣalaye fun ALAROYE pe ni deede aago mẹjọ aarọ ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, yii ni ọkunrin kan to jẹ araadugbo naa n kọja lọ, to si ri ọmọde jojolo naa nibi ti wọn tẹ ẹ si, to si n kigbe soke lẹẹkọọkan. Ọkunrin yii ni igbe ọmọ yii lo mu ki oun ya wo inu ile naa, boun si ṣe ri ọmọ yii loun kigbe pe awọn araadugbo. Ariwo ọkunrin yii lawọn eeyan naa gbọ ti gbogbo wọn fi sare jade, ti wọn si n rọ lọ sinu ile naa ti apa kan rẹ ti wo lulẹ. Epe buruku lawọn to ri ọmọ yii n ṣẹ le ọdaju abiyamọ to gbe e sibẹ lori.


Ọkunrin yii ni igbe ọmọ yii lo mu ki oun ya wo inu ile naa, boun si ṣe ri ọmọ yii loun kigbe pe awọn araadugbo. Ariwo ọkunrin yii lawọn eeyan naa gbọ ti gbogbo wọn fi sare jade, ti wọn si n rọ lọ sinu ile naa ti apa kan rẹ ti wo lulẹ. Epe buruku lawọn to ri ọmọ yii n ṣẹ le ọdaju abiyamọ to gbe e sibẹ lori. Awọn araadugbo yii lo gbe ọmọ ọhun, ti wọn si lọọ fi ohun to ṣẹlẹ to awọn ọlọpaa leti. Obinrin kan to ni ile iwosan aladaani kan laduugbo naa lo gbe ọmọ yii lọ si ọsibitu rẹ, ti wọn si tọju rẹ. Ọsibitu yii ni awọn ọlọpaa ti ba a. Awọn agbofinro lo pada gbe ọmọ jojolo yii lọ si ile awọn alailobii kan to wa niluu Iyin-Ekiti, nijọba ibilẹ Irẹpọdun/Ifẹlodun.


Awọn araadugbo yii lo gbe ọmọ ọhun, ti wọn si lọọ fi ohun to ṣẹlẹ to awọn ọlọpaa leti. Obinrin kan to ni ile iwosan aladaani kan laduugbo naa lo gbe ọmọ yii lọ si ọsibitu rẹ, ti wọn si tọju rẹ. Ọsibitu yii ni awọn ọlọpaa ti ba a. Awọn agbofinro lo pada gbe ọmọ jojolo yii lọ si ile awọn alailobii kan to wa niluu Iyin-Ekiti, nijọba ibilẹ Irẹpọdun/Ifẹlodun. Nigba to n sọrọ lori iṣẹlẹ yii, ọga ọlọpaa kan to wa ni Ọlọgẹdẹ, ni agbegbe ọhun, juwe iṣẹlẹ naa gẹgẹ bii ohun to buru gbaa, o fi kun un pe ni kete ti wọn fi iṣẹlẹ naa to oun leti loun ti ran awọn ikọ agbofinro kan lọ si agbegbe naa, ti wọn si ti gbe ọmọ tuntun jojolo naa lọ si ile awọn ọmọ alailobii lẹyin to ti gba itọju to peye tan nileewosan aladaani kan to wa ni agbegbe naa. Ninu ọrọ tiẹ, Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ekiti, Ọgbẹni Sunday Abutu, sọ pe ileeṣẹ awọn ti bẹrẹ iwadii lori ọrọ naa, ati pe awọn ti tun gbe igbimọ kan dide lati wa obi ọmọde jojolo naa kan.


Nigba to n sọrọ lori iṣẹlẹ yii, ọga ọlọpaa kan to wa ni Ọlọgẹdẹ, ni agbegbe ọhun, juwe iṣẹlẹ naa gẹgẹ bii ohun to buru gbaa, o fi kun un pe ni kete ti wọn fi iṣẹlẹ naa to oun leti loun ti ran awọn ikọ agbofinro kan lọ si agbegbe naa, ti wọn si ti gbe ọmọ tuntun jojolo naa lọ si ile awọn ọmọ alailobii lẹyin to ti gba itọju to peye tan nileewosan aladaani kan to wa ni agbegbe naa. Ninu ọrọ tiẹ, Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ekiti, Ọgbẹni Sunday Abutu, sọ pe ileeṣẹ awọn ti bẹrẹ iwadii lori ọrọ naa, ati pe awọn ti tun gbe igbimọ kan dide lati wa obi ọmọde jojolo naa kan.


Ẹ ma da awọn to sọ pe ijọba ṣofin konilegbele lohun o – Lai Muhammed

Faith Adebọla Ọpọ eeyan lo ti n kọminu si bijọba apapọ ṣe sọ wọn sinu okunkun lori aṣẹ konilegbele ti wọn ṣẹṣẹ pa yii, ṣugbọn Minisita feto iroyin nilẹ wa, Alaaji Lai Mohammed, ti sọ pe kawọn araalu ma kọbiara si aṣẹ naa, o ni ki i ṣe ohun tijọba sọ gẹlẹ niyẹn. Ninu fidio kan to n ja ranyin lori atẹ ayelujara, Lai Mohammed sọ fawọn oniroyin niluu Abuja lalẹ ọjọ Aje, Mọnde, pe awọn to sọrọ nipa aṣẹ konilegbele ti wọn nijọba apapọ ṣẹṣẹ pa naa ti sọrọ kọja ohun tijọba sọ. Ṣaaju, lọjọ Aje kan naa, ni Oluṣekokaari ọrọ pajawiri lori arun Korona, Ọgbẹni Mukhtar Mohammed, kede niluu Abuja pe lati ọjọ Tusidee, ofin konilegbele yoo wa lẹnu iṣẹ laarin aago mejila oru si aago mẹrin idaji. Bakan naa lo ni ijọba ti paṣẹ pe kawọn ile kilọọbu, ile jiimu (gyms), gbọngan ariya, atawọn ibi igbafẹ tero maa n pọ si wa ni titi lasiko yii na, ki ijọba fi wo bi itankalẹ arun yii ṣe n lọ si nilẹ wa ati kari aye. O ni awọn ileejọsin gbogbo, ibaa jẹ ṣọọṣi tabi mọṣalaaṣi ko gbọdo gba ju idaji iye ero ti wọn ti maa n gba tẹlẹ lọ, bẹẹ ni ko gbọdọ si ikorajọ eeyan to ju aadọta lọ nibikibi. Ṣugbọn ọrọ ti Lai Mohammed sọ yii ti n mu kawọn eeyan fibinu fesi loriṣiiriṣii, wọn ni ṣe nijọba fẹẹ maa da awọn riboribo ni, ati pe ko si iṣọkan ninu awọn alaṣẹ pẹlu bi ikede ọtọọtọ ṣe n waye latọdọ ijọba apapọ.


Wọn ba oku ọmọkunrin kan ninu kilaasi ileewe alakọọbẹrẹ l’Ekiti

Taofeek Surdiq, Ado-Ekiti Iyalẹnu nla lo jẹ fun ọpọ eeyan ti wọn sadeede to gbọ nipa bi wọn ṣe ba oku ọmọdekunrin kan ninu agbara ẹjẹ nihooho ninu kilaasi ileewe Saint Peter’s Anglican Primary School, to wa ni adugbo Igirigiri, ni agbegbe Odo-Ado, ni ilu Ado-Ekiti. Okunrin ti ko sẹni to ti i mọ mọlẹbi rẹ yii ni wọn sadeede ba oku rẹ ninu kilaasi kan nileewe naa gẹgẹ bi akọroyin wa ṣe gbọ. Awọn araadugbo ti ile-iwe ọhun wa ti wọn ba ALAROYE sọrọ ṣalaye pe ni kutukutu aarọ ọjọ naa, ni deede agogo meje aabọ ti awọn ọmọleewe ọhun de kilaasi ni wọn sadeede pariwo pe awọn ri oku ọmọdekunrin kan ninu kilaasi awọn. Kia ni awọn araadugbo naa jade sita lati wo oku ọmọkunrin naa. Oku ọkunrin yii ni wọn sọ pe o wa nihooho ninu agbara ẹjẹ. A gbọ pe loju-ẹsẹ ni ọga agba ileewe naa ti lọọ fi iṣẹlẹ ọhun to awọn ọlọpaa leti.


Kia ni awọn araadugbo naa jade sita lati wo oku ọmọkunrin naa. Oku ọkunrin yii ni wọn sọ pe o wa nihooho ninu agbara ẹjẹ. A gbọ pe loju-ẹsẹ ni ọga agba ileewe naa ti lọọ fi iṣẹlẹ ọhun to awọn ọlọpaa leti. Lẹyin iṣẹju diẹ lawọn ọlọpaa waa gbe oku ọmọkunrin naa kuro ninu ileewe yii. Nigba ti ALAROYE de agbegbe ileewe naa lẹyin wakati diẹ ti iṣẹlẹ naa ti ṣẹlẹ, ọgọọrọ awọn araadugbo naa la ri ti wọn duro ni meji-meji, ti wọn si n sọ nipa iku ọmọdekunrin ti ẹnikẹni ko ti i mọ ọhun. Ọmọkunrin kan to ba wa sọrọ, Ajayi Ogunsusi, sọ pe sadeede loun gbọ ariwo awọn ọmọleewe naa, eleyii ti o fa a ti oun fi jade sita lati waa wo ohun to ṣẹlẹ.


Lẹyin iṣẹju diẹ lawọn ọlọpaa waa gbe oku ọmọkunrin naa kuro ninu ileewe yii. Nigba ti ALAROYE de agbegbe ileewe naa lẹyin wakati diẹ ti iṣẹlẹ naa ti ṣẹlẹ, ọgọọrọ awọn araadugbo naa la ri ti wọn duro ni meji-meji, ti wọn si n sọ nipa iku ọmọdekunrin ti ẹnikẹni ko ti i mọ ọhun. Ọmọkunrin kan to ba wa sọrọ, Ajayi Ogunsusi, sọ pe sadeede loun gbọ ariwo awọn ọmọleewe naa, eleyii ti o fa a ti oun fi jade sita lati waa wo ohun to ṣẹlẹ. Ọkunrin yii ni bo tilẹ jẹ pe ile oun sun mọ ileewe naa, sibẹ, oun ko gburoo ibọn, o ni o ni lati jẹ pe wọn gbe oku ọmọdekunrin naa si ileewe yii lẹyin ti wọn ti pa a tan nibi kan ni, o ni ki i ṣe ara agbegbe awọn rara. Iku rẹ ti da jinnijinni silẹ laarin oluko ati awọn ọmọleewe naa. Nigba ti ALAROYE de ọfiisi oga agba ileewe naa, wọn ni o ti wa lọdọ awọn ọlọpaa, awọn olukọ to ku ni awọn ko le sọ ohunkohun nipa iṣẹlẹ naa nitori pe ọga awọn ko fun awọn laṣẹ lati sọrọ lori iṣẹlẹ ọhun.


Ọkunrin yii ni bo tilẹ jẹ pe ile oun sun mọ ileewe naa, sibẹ, oun ko gburoo ibọn, o ni o ni lati jẹ pe wọn gbe oku ọmọdekunrin naa si ileewe yii lẹyin ti wọn ti pa a tan nibi kan ni, o ni ki i ṣe ara agbegbe awọn rara. Iku rẹ ti da jinnijinni silẹ laarin oluko ati awọn ọmọleewe naa. Nigba ti ALAROYE de ọfiisi oga agba ileewe naa, wọn ni o ti wa lọdọ awọn ọlọpaa, awọn olukọ to ku ni awọn ko le sọ ohunkohun nipa iṣẹlẹ naa nitori pe ọga awọn ko fun awọn laṣẹ lati sọrọ lori iṣẹlẹ ọhun. Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ekiti, Ọgbẹni Sunday Abutu, fidi iṣẹlẹ naa mulẹ, o sọ pe ọga ileewe naa lo fi iṣẹlẹ ọhun to awọn ọlọpaa to wa ni adugbo naa leti. O fi kun un pe wọn ti gbe oku ọmọdekunrin naa lọ si ile igbokuu-si titi ti iwadii yoo fi pari lori ọrọ naa.


Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ekiti, Ọgbẹni Sunday Abutu, fidi iṣẹlẹ naa mulẹ, o sọ pe ọga ileewe naa lo fi iṣẹlẹ ọhun to awọn ọlọpaa to wa ni adugbo naa leti. O fi kun un pe wọn ti gbe oku ọmọdekunrin naa lọ si ile igbokuu-si titi ti iwadii yoo fi pari lori ọrọ naa.


Ọmọ ọdun mẹtala lawọn eleyii ji gbe l’Ado -Ado, ni wọn ba n beere idaji miliọnu naira

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ikọ ajinigbe lawọn gende mẹrin yii, orukọ wọn ni Adeleke Ayọtunde, Adekunle Basit, John Nelson ati Abey Fagbẹmi. Niṣe ni wọn ji ọmọbinrin kan to jẹ ọmọ ọdun mẹtala gbe l’Ado-Odo Ọta, ni wọn ba n beere fun idaji miliọnu owo idasilẹ. Adejunwọn Ọdunawo ni baba ọmọ ti wọn ji gbe. Oun lo lọọ fẹjọ sun ni teṣan ọlọpaa Onipaanu, l’Ọta, pe ọmọ oun, Susan Ọdunowo, di awati lọjọ kẹfa, oṣu karun-un yii, nigba ti iya rẹ ran an niṣẹ ni nnkan bii aago mẹfa aabọ irọlẹ ọjọ naa, bi ko ṣe pada sile mọ niyẹn. O ni bawọn ṣe n daamu lati ri Susan loun gba ipe kan ti ẹni naa sọ pe boun ba ṣi fẹẹ ri ọmọ oun laaye, afi koun fi ẹgbẹrun lọna ẹẹdẹgbẹta ti i ṣe idaji miliọnu nairaa ranṣẹ. Ai jẹ bẹẹ, koun gbagbe nipa riri Susan mọ laye.


Oun lo lọọ fẹjọ sun ni teṣan ọlọpaa Onipaanu, l’Ọta, pe ọmọ oun, Susan Ọdunowo, di awati lọjọ kẹfa, oṣu karun-un yii, nigba ti iya rẹ ran an niṣẹ ni nnkan bii aago mẹfa aabọ irọlẹ ọjọ naa, bi ko ṣe pada sile mọ niyẹn. O ni bawọn ṣe n daamu lati ri Susan loun gba ipe kan ti ẹni naa sọ pe boun ba ṣi fẹẹ ri ọmọ oun laaye, afi koun fi ẹgbẹrun lọna ẹẹdẹgbẹta ti i ṣe idaji miliọnu nairaa ranṣẹ. Ai jẹ bẹẹ, koun gbagbe nipa riri Susan mọ laye. Nigba to di ọjọ kẹta iṣẹlẹ yii, awọn ọlọpaa to ṣiṣẹ ọtẹlẹmuyẹ ri ọkan lara awọn ajinigbe naa mu lagbegbe Sẹlẹ, l’Ọta. Mimu ti wọn mu un lo ṣatọna bi wọn ṣe tun ri awọn meji mi-in mu, ileeṣẹ kan ni wọn ti mu wọn. Lẹyin ti wọn mu awọn mẹta yii ni aṣiri tu pe yara Adekunle Basit, ẹni kẹrin wọn ni wọn tọju ọmọ ti wọn ji gbe si, bawọn ọlọpaa ṣe lọ sibẹ ti wọn tu ọmọ naa silẹ lai farapa niyẹn, ti wọn si mu Basit naa.


Nigba to di ọjọ kẹta iṣẹlẹ yii, awọn ọlọpaa to ṣiṣẹ ọtẹlẹmuyẹ ri ọkan lara awọn ajinigbe naa mu lagbegbe Sẹlẹ, l’Ọta. Mimu ti wọn mu un lo ṣatọna bi wọn ṣe tun ri awọn meji mi-in mu, ileeṣẹ kan ni wọn ti mu wọn. Lẹyin ti wọn mu awọn mẹta yii ni aṣiri tu pe yara Adekunle Basit, ẹni kẹrin wọn ni wọn tọju ọmọ ti wọn ji gbe si, bawọn ọlọpaa ṣe lọ sibẹ ti wọn tu ọmọ naa silẹ lai farapa niyẹn, ti wọn si mu Basit naa. Wọn ti fa Susan le awọn obi rẹ lọwọ, awọn ajinigbe si ti wa lẹka to n tọpinpin iwa ijinigbe. Awọn ọlọpaa waa kilọ, pe karaalu maa tẹle awọn amọran iṣọraẹni tawọn n fi sita, nitori ijinigbe to gbode kan.


Wọn ti fa Susan le awọn obi rẹ lọwọ, awọn ajinigbe si ti wa lẹka to n tọpinpin iwa ijinigbe. Awọn ọlọpaa waa kilọ, pe karaalu maa tẹle awọn amọran iṣọraẹni tawọn n fi sita, nitori ijinigbe to gbode kan.


Olumide pera ẹ loṣere tiata, ṣugbọn gbaju-ẹ gidi loun atọrẹ ẹ n ṣe n’Ibadan

Faith Adebọla Ọkunrin kan, Olumide Ọlajide, to sọ pe ọkan lara awọn oṣere onitiata ilẹ wa loun, wa lara awọn afurasi ọdaran tileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ ṣafihan wọn lọjọ Aje, Mọnde yii, ẹsun lilu awọn eeyan ni jibiti owo ninu akaunti banki wọn ni wọn fi kan an. Awọn meji ni wọn fẹsun kan pe wọn jọ n ṣiṣẹ buruku ọhun, Wẹmimọ Adeyanju lorukọ ẹni keji, wọn ṣafihan oun naa, wọn nileewe poli kan loun ti n kawe, ipele giga HND lo si wa. Gẹgẹ bawọn ọlọpaa ṣe ṣalaye, wọn ni niṣe lawọn ọdaran yii maa n lọ sọdọ awọn to jẹ oniṣowo, wọn aa ṣa awọn ọja ti wọn fẹẹ ra ninu igba wọn, wọn yoo si sọ fun wọn pe niṣe lawọn maa fowo ṣọwọ si wọn latori ẹrọ tabi foonu awọn, eyi tawọn eleebo n pe ni Bank transfer. Wọn ni bi ọlọja naa ba ti gba, awọn afurasi yii maa ni ko fawọn ni nọmba akaunti rẹ ati orukọ banki tawọn maa fowo ṣọwọ si. Ti wọn ba ti tẹ koodu (code) to yẹ, wọn maa ri ohun gbogbo nipa ọlọja yẹn lori foonu wọn. Olumide fẹnu ara ẹ sọ fawọn oniroyin pe gbara tawọn ba ti mọ nọmba akanti ati banki ati orukọ onitọhun, oju-ẹsẹ loun maa wa ọkan ninu awọn atẹjiṣẹ ti banki naa ti fi ranṣẹ sonibaara wọn ri, awọn maa yi awọn nnkan kan pada ninu atẹjiṣẹ naa ko le jọ bii pe banki yẹn lo ṣẹṣẹ fi i ranṣẹ, o si maa ba owo to ba transifaa mu, ki tọhun too fura, wọn ti palẹ ọja mọ, wọn ti bẹsẹ wọn sọrọ.


Wọn ni bi ọlọja naa ba ti gba, awọn afurasi yii maa ni ko fawọn ni nọmba akaunti rẹ ati orukọ banki tawọn maa fowo ṣọwọ si. Ti wọn ba ti tẹ koodu (code) to yẹ, wọn maa ri ohun gbogbo nipa ọlọja yẹn lori foonu wọn. Olumide fẹnu ara ẹ sọ fawọn oniroyin pe gbara tawọn ba ti mọ nọmba akanti ati banki ati orukọ onitọhun, oju-ẹsẹ loun maa wa ọkan ninu awọn atẹjiṣẹ ti banki naa ti fi ranṣẹ sonibaara wọn ri, awọn maa yi awọn nnkan kan pada ninu atẹjiṣẹ naa ko le jọ bii pe banki yẹn lo ṣẹṣẹ fi i ranṣẹ, o si maa ba owo to ba transifaa mu, ki tọhun too fura, wọn ti palẹ ọja mọ, wọn ti bẹsẹ wọn sọrọ. Lọjọ tọwọ palaba wọn segi, Wẹmimọ ni “obinrin kan tawọn ti ṣe kinni naa fun ri, ṣugbọn tawọn o ranti ẹ mọ lo ri awọn ninu ṣọọbu kan tawọn ti fẹẹ lu jibiti ọhun, lobinrin naa ba wo oju wa ninu fọto Wasaapu wa to wa lori foonu ẹ, niṣe lo pariwo nigba to ri i pe fọto naa jọra, bọwọ ṣe tẹ wa niyẹn.” Awọn ọlọpaa ni ogbologboo onijibiti ni Olumide yii, wọn ni ẹrọ kan (app) wa lori foonu ẹ to maa n pese atẹjiṣẹ banki eyikeyii ti wọn ba fẹẹ lo, to si maa jọra gẹlẹ bii atẹjiṣẹ ojulowo. Wọn ni iwadii ṣi n tẹsiwaju lori ọrọ wọn.


Lọjọ tọwọ palaba wọn segi, Wẹmimọ ni “obinrin kan tawọn ti ṣe kinni naa fun ri, ṣugbọn tawọn o ranti ẹ mọ lo ri awọn ninu ṣọọbu kan tawọn ti fẹẹ lu jibiti ọhun, lobinrin naa ba wo oju wa ninu fọto Wasaapu wa to wa lori foonu ẹ, niṣe lo pariwo nigba to ri i pe fọto naa jọra, bọwọ ṣe tẹ wa niyẹn.” Awọn ọlọpaa ni ogbologboo onijibiti ni Olumide yii, wọn ni ẹrọ kan (app) wa lori foonu ẹ to maa n pese atẹjiṣẹ banki eyikeyii ti wọn ba fẹẹ lo, to si maa jọra gẹlẹ bii atẹjiṣẹ ojulowo. Wọn ni iwadii ṣi n tẹsiwaju lori ọrọ wọn.


Awọn wọda ni wọn n ṣe agbodegba fawọn ẹlẹwọn ti wọn fi n sa lọ – Arẹgbẹṣọla

Faith Adebọla Bi iṣẹlẹ jijalẹkun ọgba ẹwọn tawọn ẹlẹwọn si n raaye sa lọ ṣe n ṣẹlẹ lemọlẹmọ lorileede yii, Minisita fun ọrọ abẹle, Ọgbẹni Rauf Arẹgbẹṣọla, ti sọ pe lọpọ igba, awọn kan lara awọn wọda ti wọn n ṣọ awọn ẹlẹwọn yii lo wa nidii ọrọ ọhun. Arẹgbẹṣọla ni bi ina ko ba l’awo, ko le jo goke odo, o ni awọn agbofinro ti wọn yan lati mojuto awọn ẹlẹwọn naa ni wọn n gbabọde fun ijọba, iwadii ti wọn ṣe si ti fi han bẹẹ. Nibi ayẹyẹ ti wọn ṣe lati ki Ọga agba tuntun lẹka amojuto ọgba ẹwọn, Ọgbẹni Haliru Nababa, tijọba ṣẹṣẹ yan sipo, ni minisita ti sọrọ ọhun niluu Abuja, lọjọ Aje, Mọnde yii. Lara iwa to lodi sofin to lawọn wọda naa n hu ni ki wọn maa ba awọn ẹlẹwọn mu egboogi oloro wọle, ki wọn maa mu awọn kan jade lọọ wẹ nibi tijọba o fọwọ si, tabi ki wọn yọnda fun wọn lati kora jọ laarin ara wọn lai si amojuto. O ni awọn igbesẹ yii lo n ṣi ọna silẹ fawọn ẹlẹwọn lati raaye jalẹkun sa lọ, eyi si lewu pupọ fun awujọ wa. O sọ fun ọga agba tuntun naa pe “ẹ gbọdọ wa awọn agbẹyin-bẹbọjẹ wọda to n lọwọ siru iwa aidaa bẹẹ lawaakan, kẹ ẹ si firu wọn jofin.


Lara iwa to lodi sofin to lawọn wọda naa n hu ni ki wọn maa ba awọn ẹlẹwọn mu egboogi oloro wọle, ki wọn maa mu awọn kan jade lọọ wẹ nibi tijọba o fọwọ si, tabi ki wọn yọnda fun wọn lati kora jọ laarin ara wọn lai si amojuto. O ni awọn igbesẹ yii lo n ṣi ọna silẹ fawọn ẹlẹwọn lati raaye jalẹkun sa lọ, eyi si lewu pupọ fun awujọ wa. O sọ fun ọga agba tuntun naa pe “ẹ gbọdọ wa awọn agbẹyin-bẹbọjẹ wọda to n lọwọ siru iwa aidaa bẹẹ lawaakan, kẹ ẹ si firu wọn jofin. Ko gbọdọ saaye fun awọn alaiṣootọ oṣiṣẹ ọba layiika ọgba ẹwọn. Yatọ si tawọn wọda to sọ yii, Arẹgbẹṣọla ni ọpọ awọn ẹgbẹkẹgbẹ ti ko bofin mu lo wa kaakiri orileede yii, ti awọn kan lara awọn ọmọ ẹgbẹ ọhun si ti wa lahaamọ ọgba ẹwọn. Eyi tun maa n mu ki ẹlẹgbẹkẹgbẹ naa wa gbogbo ọna lati jalẹkun ọgba ẹwọn, ki wọn le tu ọmọ ẹgbẹ wọn silẹ.


Ko gbọdọ saaye fun awọn alaiṣootọ oṣiṣẹ ọba layiika ọgba ẹwọn. Yatọ si tawọn wọda to sọ yii, Arẹgbẹṣọla ni ọpọ awọn ẹgbẹkẹgbẹ ti ko bofin mu lo wa kaakiri orileede yii, ti awọn kan lara awọn ọmọ ẹgbẹ ọhun si ti wa lahaamọ ọgba ẹwọn. Eyi tun maa n mu ki ẹlẹgbẹkẹgbẹ naa wa gbogbo ọna lati jalẹkun ọgba ẹwọn, ki wọn le tu ọmọ ẹgbẹ wọn silẹ. O ni awọn nnkan ija oloro gidi maa n wa lọwọ awọn ọdaran naa, wọn si maa n bori awọn wọda nigba ti wọn ba gbe wahala wọn de. Arẹgbẹṣọla ni gbogbo ọna nijọba maa ṣan lati ri i pe iwa a n jalẹkun ẹwọn di nnkan atijọ lorileede yii.


O ni awọn nnkan ija oloro gidi maa n wa lọwọ awọn ọdaran naa, wọn si maa n bori awọn wọda nigba ti wọn ba gbe wahala wọn de. Arẹgbẹṣọla ni gbogbo ọna nijọba maa ṣan lati ri i pe iwa a n jalẹkun ẹwọn di nnkan atijọ lorileede yii.


Awọn agbebọn ji pasitọ ijọ Deeper Life gbe ninu sọọsi rẹ l’Akurẹ

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Pasitọ ijọ Deeper Life kan, Ọtamayọmi Ogedemgbe, lawọn ajinigbe kan tun ji gbe ninu ṣọọsi rẹ to wa niluu Irẹṣẹ, nitosi Akurẹ, lalẹ ọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii. Awọn agbebọn ọhun la gbọ pe wọn ya bo ṣọọsi ni nnkan bii aago mẹsan-an ku iṣẹju mẹtalelogun alẹ ọjọ naa, ti wọn si fipa wọ Pasitọ Ogedemgbe sinu ọkọ Toyota Corolla dudu kan ti wọn gbe wa loju awọn ọmọ ijọ. Ọkan ninu awọn ọmọ ijọ pasitọ náà tó bá awọn oniroyin sọrọ ni, o ku diẹ kí aago marun-un irọlẹ lu ni olusọaguntan naa ti de ni imurasilẹ fun eto isin ẹkọ Bibeli tí wọn maa n ṣe ni gbogbo ọjọ Aje, Mọnde, ọsọọṣẹ. O ni ṣe lo da bii ẹni pe awọn ajinigbe ọhun ti n dọdẹ pasitọ awọn tẹlẹ nitori pe oun nikan ni wọn ji gbe laarin gbogbo awọn ti wọn wa ninu ṣọọsi lasiko ti eto ijọsin n lọ lọwọ.


Iwa oju dudu ni ki Fulani maa da maaluu kaakiri igboro, opin gbọdọ de ba a-Oluwoo

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Bi gbogbo nnkan ba lọ bi wọn ṣe ṣeto rẹ, ọjọ kejidinlogun, oṣu yii, ni ipade pataki kan yoo waye laafin Oluwo ilẹ Iwo, Ọna AbdulRasheed Adewale Akanbi. Ohun ti ipade naa da le lori ni lati wa alaafia laarin awọn agbẹ to wa niluu Iwo ati awọn darandaran. Nigba ti kabiyesi n ba ALAROYE sọrọ lori foonu lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, ọba alaye naa ṣalaye pe oun ti ranṣe si awọn agbẹ jake-jado ilu Iwo, bẹẹ loun ti ranṣẹ si awọn Fulani to wa nibẹ paapaa, awọn mejeeji yoo si jọ jokoo apero laafin oun, nibi ti ajọsọ ọrọ yoo ti waye lori bi awọn darandaran naa yoo ti maa ṣiṣe wọn ti ko fi ni i si gbọnmi-si-i omi-o-to-o laarin awọn mejeeji. Kabiyesi ni pẹlu bi ohun gbogbo ti polukurumusu lasiko yii, ti gbogbo ilu si n pariwo, o ni ọna abayọ si iṣoro awọn agbẹ ati awọn Fulani lo yẹ ka wa, ki i ṣe ka maa pariwo pe ki a le awọn eeyan naa danu. Ọba Oluwoo ni awọn Fulani to ti wa laarin wa tipẹ yii ki i ṣe ọdaran, o ni wọn ti wa niluu Iwo lati aye awọn baba nla awọn ni, ti wọn si n gbe igbesi aye wọn, ti ko si si wahala kankan. O ni agboole kan wa ti wọn n pe ni ile Hausa titi doni niluu Iwo, nitori awọn eeyan naa lo n gbebẹ nigba naa.


Kabiyesi ni pẹlu bi ohun gbogbo ti polukurumusu lasiko yii, ti gbogbo ilu si n pariwo, o ni ọna abayọ si iṣoro awọn agbẹ ati awọn Fulani lo yẹ ka wa, ki i ṣe ka maa pariwo pe ki a le awọn eeyan naa danu. Ọba Oluwoo ni awọn Fulani to ti wa laarin wa tipẹ yii ki i ṣe ọdaran, o ni wọn ti wa niluu Iwo lati aye awọn baba nla awọn ni, ti wọn si n gbe igbesi aye wọn, ti ko si si wahala kankan. O ni agboole kan wa ti wọn n pe ni ile Hausa titi doni niluu Iwo, nitori awọn eeyan naa lo n gbebẹ nigba naa. O fi kun un pe awọn baba nla awọn lo gba awọn Fulani yii lalejo nigba naa, nitori awọn ni wọn n kọ wọn ni keu, ko si si wahala kankan pẹlu wọn nigba ti a n sọ yii. Ọba Akanbi ni awọn ti wọn n jiiyan gbe, ti wọn n da wahala si ilu, ki i ṣe awọn Fulani ta a n ri ni agbegbe wa yii, o ni ọpọ awọn to n ṣiṣẹ buruku naa lo jẹ ọmọ ogun Gadaffi to ti figba kan jẹ olori ilẹ Lybya, nitori oun lo maa n ko awọn eeyan naa jọ kaakiri ilu ati orileede, to maa n lo wọn fun ogun, ṣugbọn nigba ti ọkunrin naa ku tan lawọn eeyan naa fọn kaakiri ilẹ Afrika pẹlu awọn ohun eelo ija oloro buruku lọwọ wọ, awọn ni wọn si n da araalu laamu. Oluwoo ni akoba nla ni awọn eeyan naa n ṣe fun awọn Fulani to jẹ ojulowo ti wọn ki i si i ṣe onijagidijagan nitori niṣe ni wọn maa n dunkooko mọ awọn naa, ti wọn si maa n kọju ija si wọn.


O fi kun un pe awọn baba nla awọn lo gba awọn Fulani yii lalejo nigba naa, nitori awọn ni wọn n kọ wọn ni keu, ko si si wahala kankan pẹlu wọn nigba ti a n sọ yii. Ọba Akanbi ni awọn ti wọn n jiiyan gbe, ti wọn n da wahala si ilu, ki i ṣe awọn Fulani ta a n ri ni agbegbe wa yii, o ni ọpọ awọn to n ṣiṣẹ buruku naa lo jẹ ọmọ ogun Gadaffi to ti figba kan jẹ olori ilẹ Lybya, nitori oun lo maa n ko awọn eeyan naa jọ kaakiri ilu ati orileede, to maa n lo wọn fun ogun, ṣugbọn nigba ti ọkunrin naa ku tan lawọn eeyan naa fọn kaakiri ilẹ Afrika pẹlu awọn ohun eelo ija oloro buruku lọwọ wọ, awọn ni wọn si n da araalu laamu. Oluwoo ni akoba nla ni awọn eeyan naa n ṣe fun awọn Fulani to jẹ ojulowo ti wọn ki i si i ṣe onijagidijagan nitori niṣe ni wọn maa n dunkooko mọ awọn naa, ti wọn si maa n kọju ija si wọn. Kabiyesi ni gbogbo wa ko le sun ka kọri sibi kan naa lori ọrọ awọn Fulani to n paayan, ti wọn si n fi maaluu jẹ oko awọn agbẹ yii. Eyi lo mu ki oun ṣeto ipade pataki kan laarin awọn agbẹ ilu naa. O ni igbesẹ ti awọn fẹẹ gbe ni pe awọn yoo ṣeto idanilẹkọọ fawọn Fulani naa.


Kabiyesi ni gbogbo wa ko le sun ka kọri sibi kan naa lori ọrọ awọn Fulani to n paayan, ti wọn si n fi maaluu jẹ oko awọn agbẹ yii. Eyi lo mu ki oun ṣeto ipade pataki kan laarin awọn agbẹ ilu naa. O ni igbesẹ ti awọn fẹẹ gbe ni pe awọn yoo ṣeto idanilẹkọọ fawọn Fulani naa. Bo ba jẹ pe ọgọrun-un ni gbogbo wọn, eto ti awọn yoo ṣe ni pe aadọta ninu wọn yoo wa ni gaa, ti wọn yoo duro ti maaluu wọn, awọn aadọta yooku yoo jade lati wa koriko ti awọn eeyan naa yoo jẹ. O ni aye ti laju ju ki awọn Fulani maa ko maaluu kaakiri ilu, ki wọn ni awọn fi n jẹko, Oluwoo ni aṣa oju dudu ti ko bojumu rara ni, o si yẹ ki opin de ba eleyii. O ni awọn yoo wo bi igbesẹ naa yoo ṣe ṣiṣẹ fun oṣu mẹta akọkọ, awọn yoo si ṣe ayipada to ba tun yẹ lẹyin eleyii.


Bo ba jẹ pe ọgọrun-un ni gbogbo wọn, eto ti awọn yoo ṣe ni pe aadọta ninu wọn yoo wa ni gaa, ti wọn yoo duro ti maaluu wọn, awọn aadọta yooku yoo jade lati wa koriko ti awọn eeyan naa yoo jẹ. O ni aye ti laju ju ki awọn Fulani maa ko maaluu kaakiri ilu, ki wọn ni awọn fi n jẹko, Oluwoo ni aṣa oju dudu ti ko bojumu rara ni, o si yẹ ki opin de ba eleyii. O ni awọn yoo wo bi igbesẹ naa yoo ṣe ṣiṣẹ fun oṣu mẹta akọkọ, awọn yoo si ṣe ayipada to ba tun yẹ lẹyin eleyii. Ọba Akanbi ni pẹlu igbesẹ yii, ko ni i si Fulani to gbọdọ maa da maaluu kiri tabi ko fi jẹ oko oloko. O ni ẹni ti awọn ba ti gba mu, awọn maa gbẹsẹ le awọn maaluu rẹ, awọn aa si ko o lọ si tọlọpaa, lẹyin naa lawọn maa ko o wa si aafin. Bi iru ẹni bẹẹ ko ba si sanwo itanran, ko ni i ko maaluu naa kuro.


Ọba Akanbi ni pẹlu igbesẹ yii, ko ni i si Fulani to gbọdọ maa da maaluu kiri tabi ko fi jẹ oko oloko. O ni ẹni ti awọn ba ti gba mu, awọn maa gbẹsẹ le awọn maaluu rẹ, awọn aa si ko o lọ si tọlọpaa, lẹyin naa lawọn maa ko o wa si aafin. Bi iru ẹni bẹẹ ko ba si sanwo itanran, ko ni i ko maaluu naa kuro. Bakan naa lo sọ pe ofin ti wa niluu Iwo, Fulani to ba fi maaluu jẹ oko gbọdọ sanwo ohun ti ẹran rẹ ba jẹ fun awọn agbẹ, wọn si n ṣe bẹẹ bi oun ti n sọrọ yii. O ni ipade ti yoo waye lọjọ kejidinlogun yii yoo fun awọn Fulani to ti wa niluu tele ati agbẹ lanfaani lati le maa gbe pọ lai si wahala kankan.


Bakan naa lo sọ pe ofin ti wa niluu Iwo, Fulani to ba fi maaluu jẹ oko gbọdọ sanwo ohun ti ẹran rẹ ba jẹ fun awọn agbẹ, wọn si n ṣe bẹẹ bi oun ti n sọrọ yii. O ni ipade ti yoo waye lọjọ kejidinlogun yii yoo fun awọn Fulani to ti wa niluu tele ati agbẹ lanfaani lati le maa gbe pọ lai si wahala kankan.


A n ṣọ awọn to fẹẹ da orileede Oodua ati Biafra silẹ lọwọ lẹsẹ ni l’Ekoo – Odumosu

Faith Adebọla, Eko CP Hakeem Odumosu, Kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Eko, ti sọrọ nipa bawọn eeyan kan ṣe n pariwo pe gbogbo ohun to ba gba lawọn maa fun un, awọn maa ya kuro lara Naijiria, awọn maa da Orileede Oodua ati Orileede Biafra silẹ, o ni toju tiyẹ laparo ileeṣẹ ọlọpa fi n ṣọ awọn eeyan ọhun. Odumosu ni ko sohun to buru feeyan lati sọ ifẹ ọkan rẹ, ṣugbọn ileeṣẹ ọlọpaa ko ni i kawọ gbera maa woran pẹlu bawọn ẹgbẹ kan ti wọn leri iyapa ọhun ṣe sọ pe to ba pe fun kawọn da omi alaafia ilu ru, awọn yoo ṣe bẹẹ. Nibi ipade akanṣe kan ti Gomina Babajide Sanwo-Olu tipinlẹ Eko pe lori eto aabo ipinlẹ ọhun, eyi ti wọn ṣe laaarọ ọjọ Aje, Mọnde ọsẹ yii ni Alausa, Ikẹja, ni Odumosu ti sọrọ naa. Kọmiṣanna ọhun ni, iwadii tawọn ṣe ti fihan pe nnkan bii ẹlẹgbẹjẹgbẹ mẹrinlelogun lawọn ti sami si kaakiri ipinlẹ ọhun ti wọn n ṣagbatẹru yiya kuro lara Naijiria, awọn si n ṣọ wọn loju mejeeji ni. “Ileeṣẹ ọlọpaa Eko ti gbọ nipa awọn ẹgbẹ kan ti wọn n leri lati da wahala silẹ niluu Eko latari erongba wọn pe ki ẹya kan tabi agbegbe kan ya kuro lara Naijiria. A ti n ṣọ wọn lọwọ lẹsẹ, gbogbo igbesẹ wọn la n ṣọ pẹkipẹki, a o si ni i faaye gba igbokegbodo idaluru eyikeyii.


Kọmiṣanna ọhun ni, iwadii tawọn ṣe ti fihan pe nnkan bii ẹlẹgbẹjẹgbẹ mẹrinlelogun lawọn ti sami si kaakiri ipinlẹ ọhun ti wọn n ṣagbatẹru yiya kuro lara Naijiria, awọn si n ṣọ wọn loju mejeeji ni. “Ileeṣẹ ọlọpaa Eko ti gbọ nipa awọn ẹgbẹ kan ti wọn n leri lati da wahala silẹ niluu Eko latari erongba wọn pe ki ẹya kan tabi agbegbe kan ya kuro lara Naijiria. A ti n ṣọ wọn lọwọ lẹsẹ, gbogbo igbesẹ wọn la n ṣọ pẹkipẹki, a o si ni i faaye gba igbokegbodo idaluru eyikeyii. “A rọ awọn araalu lati tete ta awọn agbofinro lolobo gbara ti wọn ba ti ri nnkan ajeji tabi awọn eeyan ti irin wọn mu ifura dani layiika wọn, ẹ jẹ ka pinnu pe gbogbo ohun ta a ba ri la maa sọ.” Apero naa, eyi ti gomina ipinlẹ Eko, igbakeji rẹ, awọn lọgaa lọgaa nileeṣẹ ologun, awọn ẹṣọ alaabo aladaani ati tijọba, atawọn araalu kan, pesẹ si, dabaa, wọn si fẹnu ko pe kijọba bẹrẹ si i gbẹsẹ le awọn ile pako, ile akọku, awoku, otẹẹli, ile aṣẹwo atawọn ọkọ ti wọn ti pa ti tawọn janduku, ẹlẹgbẹ okunkun atawọn adigunjale fi n ṣe ibuba wọn l’Ekoo, ki wọn si ba awọn to ni irufẹ ile bẹẹ ṣẹjọ. Wọn ni kijọba bẹrẹ si i wọ awọn mọto to ti bajẹ, tabi ti wọn pa ti kuro lawọn adugbo tawọn eeyan n gbe nipinlẹ Eko.


“A rọ awọn araalu lati tete ta awọn agbofinro lolobo gbara ti wọn ba ti ri nnkan ajeji tabi awọn eeyan ti irin wọn mu ifura dani layiika wọn, ẹ jẹ ka pinnu pe gbogbo ohun ta a ba ri la maa sọ.” Apero naa, eyi ti gomina ipinlẹ Eko, igbakeji rẹ, awọn lọgaa lọgaa nileeṣẹ ologun, awọn ẹṣọ alaabo aladaani ati tijọba, atawọn araalu kan, pesẹ si, dabaa, wọn si fẹnu ko pe kijọba bẹrẹ si i gbẹsẹ le awọn ile pako, ile akọku, awoku, otẹẹli, ile aṣẹwo atawọn ọkọ ti wọn ti pa ti tawọn janduku, ẹlẹgbẹ okunkun atawọn adigunjale fi n ṣe ibuba wọn l’Ekoo, ki wọn si ba awọn to ni irufẹ ile bẹẹ ṣẹjọ. Wọn ni kijọba bẹrẹ si i wọ awọn mọto to ti bajẹ, tabi ti wọn pa ti kuro lawọn adugbo tawọn eeyan n gbe nipinlẹ Eko.


Ẹ ma sọ Yidi di agbo oṣelu lasiko ọdun o, ileeṣẹ ọlọpaa ṣekilọ ni Kwara

Stephen Ajagbe, Ilorin Bawọn Musulumi jake-jado orilẹ-ede Naijiria ati lagbaaye ṣe n mura ọdun Itunu aawẹ, ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Kwara ti ṣekilọ fawọn oloṣelu atawọn alatilẹyin wọn, to fi mọ awọn to fẹẹ lo anfaani naa lati da ilu ru, lati ma sọ ibudo ikirun Yidi di agbo oṣelu. Ọga ọlọpaa ipinlẹ naa, Mohammed Lawal Bagega, lo ṣekilọ naa ninu atẹjade kan ti Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa, Ọgbẹni Ajayi Ọkasanmi, gbe sita lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii. Bagega ki gbogbo Musulumi ku agbaja aawẹ Ramadan, o fi da wọn loju pe ileeṣẹ ọlọpaa yoo pese aabo to peye fun wọn lasiko ayẹyẹ ọdun naa. Bẹẹ lo ni awọn agbofinro yoo fiya to ba tọ jẹ ẹnikẹni to ba lọwọ ninu iwa dida ilu ru, paapaa awọn kan to n gbero lati fa wahala ni Yidi lọjọ ọdun. Ileeṣẹ yii ti waa gbe awọn ofin kan jade lati ka awọn to n gbero bẹẹ lọwọ ko. Lara awọn ofin naa ni pe ko gbọdọ si omi inu ọra tawọn eeyan mọ si piọ-wọta nibi ti wọn ti maa kirun, nitori pe wọn ti pese omi ti wọn fi maa ṣe aluwala sibẹ.


Bẹẹ lo ni awọn agbofinro yoo fiya to ba tọ jẹ ẹnikẹni to ba lọwọ ninu iwa dida ilu ru, paapaa awọn kan to n gbero lati fa wahala ni Yidi lọjọ ọdun. Ileeṣẹ yii ti waa gbe awọn ofin kan jade lati ka awọn to n gbero bẹẹ lọwọ ko. Lara awọn ofin naa ni pe ko gbọdọ si omi inu ọra tawọn eeyan mọ si piọ-wọta nibi ti wọn ti maa kirun, nitori pe wọn ti pese omi ti wọn fi maa ṣe aluwala sibẹ. Yatọ si eyi, ọlọpaa tun fofin de kikan sara sawọn oloṣelu tabi pipolongo ẹgbẹ oṣelu kan nibudo naa. Bakan naa, o ṣekilọ fawọn awakọ ero lati ṣọra ṣe, ki wọn si maa ro tawọn to n fẹsẹ rin mọ tiwọn. Ileeṣẹ ọlọpaa waa ni araalu le pe sori awọn nọmba yii, 08126275046 ; 07032069501, ti wọn ba kẹẹfin awọn afurasi oniwa ọdaran tabi ti irin wọn ko mọ.


Yatọ si eyi, ọlọpaa tun fofin de kikan sara sawọn oloṣelu tabi pipolongo ẹgbẹ oṣelu kan nibudo naa. Bakan naa, o ṣekilọ fawọn awakọ ero lati ṣọra ṣe, ki wọn si maa ro tawọn to n fẹsẹ rin mọ tiwọn. Ileeṣẹ ọlọpaa waa ni araalu le pe sori awọn nọmba yii, 08126275046 ; 07032069501, ti wọn ba kẹẹfin awọn afurasi oniwa ọdaran tabi ti irin wọn ko mọ.


Makinde pese ileeyagbẹ alagbeeka, o ni ẹni ba tun ṣegbọnsẹ sẹgbẹẹ titi yoo jiya

Ọlawale Ajao, Ibadan Lati le fopin si bi awọn ara ipinlẹ Ọyọ ṣe maa n ṣegbọnsẹ si aarin igboro kaakiri, paapaa ju lọ nigboro Ibadan ti idọti pọ si ju lọ, ijọba ipinlẹ naa ti pese awọn ileegbọnsẹ alagbeeka si awọn aaye pataki ni ipinlẹ naa. Kọmiṣanna feto amojuto ọrọ ayika nipinlẹ Ọyọ, Dokita Abdullateef Oyeleke, lo kede igbesẹ naa faye gbọ nigba to n ba awọn oniroyin sọrọ n’Ibadan. O ni lara ọna ti awọn eeyan n gba fi ẹgbin ba igboro jẹ ni bi awọn arinrin-ajo ṣe maa n ṣegbọnsẹ sibikibi ti wọn ba ti le ri nnkan fi boju, tabi ribi fara pamọ si, ati pe idi ree to fi jẹ pe awọn aaye ti ọpọ eeyan maa n gba kọja daadaa ni wọn yoo kọkọ ṣe awọn iṣi akọkọ ileegbọnse wọnyi si. Ọkunrin dokita naa sọ pe lara awọn akanṣe iṣẹ ti Gomina Makinde fẹẹ fi ṣami ọdun keji rẹ lori aleefa nipese awọn ileegbọnsẹ wọnyi jẹ. Gẹgẹ bo ṣe sọ, “Aadọta (50) ileegbọnsẹ alagbeeka lo ti wa nilẹ bayii. Aarin ọja, garaaji atawọn aaye to ṣe pataki kaakiri igboro lawọn ilu nla nla la maa gbe wọn si.


Ọkunrin dokita naa sọ pe lara awọn akanṣe iṣẹ ti Gomina Makinde fẹẹ fi ṣami ọdun keji rẹ lori aleefa nipese awọn ileegbọnsẹ wọnyi jẹ. Gẹgẹ bo ṣe sọ, “Aadọta (50) ileegbọnsẹ alagbeeka lo ti wa nilẹ bayii. Aarin ọja, garaaji atawọn aaye to ṣe pataki kaakiri igboro lawọn ilu nla nla la maa gbe wọn si. “Pẹlu akanṣe iṣẹ yii, o ti deewọ fun ẹnikẹni lati maa ṣegbọnsẹ si aarin igboro bayii. Awọn aṣoju ijọba yoo si maa lọ kaakiri lati maa mu ẹnikẹni to ba tun ṣegbọnsẹ si ilẹẹlẹ fun ijiya to lagbara bayii.” O fi kun un pe laipẹ si asiko yii nijọba yoo gba awọn ọdọ kan ṣiṣẹ. Ohun ti wọn yoo si maa ṣe ni lati maa ṣamulo awọn igbọnsẹ ti awọn eeyan ba ṣe sinu ileegbọnse igbalode wọnyi fún ipese awọn nnkan mi-in ti yoo tun wulo fawọn eeyan láwùjọ.


“Pẹlu akanṣe iṣẹ yii, o ti deewọ fun ẹnikẹni lati maa ṣegbọnsẹ si aarin igboro bayii. Awọn aṣoju ijọba yoo si maa lọ kaakiri lati maa mu ẹnikẹni to ba tun ṣegbọnsẹ si ilẹẹlẹ fun ijiya to lagbara bayii.” O fi kun un pe laipẹ si asiko yii nijọba yoo gba awọn ọdọ kan ṣiṣẹ. Ohun ti wọn yoo si maa ṣe ni lati maa ṣamulo awọn igbọnsẹ ti awọn eeyan ba ṣe sinu ileegbọnse igbalode wọnyi fún ipese awọn nnkan mi-in ti yoo tun wulo fawọn eeyan láwùjọ.


O ṣẹlẹ, wọn lawọn adigunjale fọle ni Aso Rock

Faith Adebọla Wahala aabo to mẹhẹ lorileede yii ti gbọna mi-in yọ lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii pẹlu bawọn afurasi adigunjale lọọ fọle Olori awọn oṣiṣẹ ọba nileeṣẹ Aarẹ, Ọjọgbọn Ibrahim Gambari, niluu Abuja. Ile tọkunrin naa n gbe lo wa ni opopona keji si ile ijọba apapọ, iyẹn Aso Rock Presidential Villa, ni Abuja, olu-ilu ilẹ wa. Wọn lawọn afurasi adigunjale naa gba ọna ẹyin wọnu ile Gambari, wọn si da ọpọlọpọ nnkan ru ninu ile naa, wọn tun wọ awọn yara kan nibẹ, a gbọ pe owo ti wọn o ti i sọ iye ẹ ati awọn dukia mi-in ni wọn ji ko lọ. Oluranlọwọ pataki fun Aarẹ lori eto iroyin, Mallam Garba Shehu, fidi iṣẹlẹ yii mulẹ. O sọ lori atẹ ayelujara, ikanni abẹyẹfo (tuita) rẹ pe loootọ lawọn kan gbiyanju lati fọle Gambari laaarọ ọjọ Aje yii, ṣugbọn o ni wọn o ri ẹru ko, bo tilẹ jẹ pe wọn wọle ohun. Garba, ti ile rẹ ko fi bẹẹ jinna si ti Gambari lopopona kan naa sọ pe awọn agbofinro ti bẹrẹ iwadii lẹkun-unrẹrẹ lori iṣẹlẹ yii, ati pe ko si idi fawọn araalu lati ko ọkan soke lori iṣẹlẹ ọhun.


Ipinlẹ Kano lawọn Hausa yii ti waa jale n’Ilọrin, lọwọ NSCDC ba tẹ wọn

Stephen Ajagbe, Ilorin Afurasi mẹta; Muhammed Zaharadeen, ọmọ ọdun mẹẹẹdọgbọn, Abubakar Sanni, ọmọ ọdun mejidinlogun ati Shamusudeen Abdullahi, ẹni ọdun mẹtalelogun, ti ko sọwọ ajọ NSCDC nipinlẹ Kwara, fẹsun idigunjale. Awọn mẹtẹẹta ti wọn wa lati abule kan naa, Jermawa, nijọba ibilẹ Bukure, nipinlẹ Kano, lokete boru mọ wọn lọwọ lasiko ti wọn lọọ ji waya ina atawọn pọmbu omi gbe. Alukoro ileeṣẹ NSCDC, Babawale Zaid Afọlabi, ṣalaye pe ileeṣẹ to n ta oogun oyinbo, Peace Pharmaceutical Company, to wa lẹyin gbọngan nla Stella Ọbasanjọ, lọna Ọffa Garage, niluu Ilọrin, ni wọn lọọ ja lole. O ni ni nnkan bii aago mẹwaa alẹ ọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, lọwọ ba wọn nigba ti wọn ko ẹrọ jẹnẹratọ atawọn nnkan mi-in. Awọn afurasi naa ti jẹwọ pe loootọ lawọn jẹbi ẹsun naa. Alukoro ni laipẹ ni wọn yoo foju bale-ẹjọ.


Asiri baba to n ba iyawo ọmọ ẹ laṣepọ tu ni Ṣaki lo ba sa lọ

Olu-Theo Omolohun, Oke-Ogun Ṣe ọjọ gbogbo ni tole, ọjọ kan ni to toloun, aṣiri baba ọkọ kan, Ọgbẹni Rahmọni Abubakar, to n fọbẹ ẹyin jẹ ọmọ bibi inu rẹ niṣu ti pada tu sita, wọn ka baba agbalagba naa mọ ibi to ti n ṣe kinni fun iyawo ọmọ rẹ, Rofiat Ayinkẹ, ni otẹẹli ni Ṣaki. Ọgbẹni Quazim Abubakar, ẹni ọdun mẹrinlelọgbọn, to loun n ṣiṣẹ awakọ tanka epo lo sọrọ nipa iṣẹlẹ yii f’ALAROYE, o ni oun lọrọ naa ṣẹlẹ si, iyawo oun ni baba to bi oun lọọ n ba laṣepọ, Ọlọrun si ti fi awọn mejeeji foun mu. Quazim ni oun ko tete fura si wọle wọde ọkunrin yii ati iyawo oun Rofiat Ayinkẹ, ọmọ ọdun mẹtalelogun, latari pe iyawo naa ti bimọ mẹrin foun, ibeji wa ninu awọn ọmọ ọhun, oun o si le ronu pe iru nnkan bẹẹ le maa waye laarin iyawo oun ati baba oun. Ba a ṣe gbọ, Rọfiat ni wọn lo ti kọkọ figba kan gbe ẹjọ ọkọ rẹ lọ sileeṣẹ to n ri si ọrọ awọn ọmọ orukan (Welfare) pe ki wọn ba oun gba awọn ọmọ mẹrẹẹrin to wa laarin oun ati ọkọ oun, ki oun maa da nikan tọju wọn tori oun o nifẹẹ ọkọ oun mọ, o fẹsun kan ọkọ naa pe ko ki i tọju awọn ọmọ, ko si ṣetan lati gbọ bukaata idile naa gẹgẹ bii ọkọ gidi. Aṣe lara idi ti Rọfiat fi fẹẹ kọ ọkọ ẹ ni ajọṣe to ti wa laarin oun ati baba ọkọ, wọn ni kinni baba ọkọ ẹ lo dun mọ ọn. Ọjọruu, Wẹsidee yii, ni ọrọ bẹyin yọ nigba ti Quazim yọju si ọfiisi awọn Welfare, to lọọ fẹjọ iyawo rẹ sun.


Ba a ṣe gbọ, Rọfiat ni wọn lo ti kọkọ figba kan gbe ẹjọ ọkọ rẹ lọ sileeṣẹ to n ri si ọrọ awọn ọmọ orukan (Welfare) pe ki wọn ba oun gba awọn ọmọ mẹrẹẹrin to wa laarin oun ati ọkọ oun, ki oun maa da nikan tọju wọn tori oun o nifẹẹ ọkọ oun mọ, o fẹsun kan ọkọ naa pe ko ki i tọju awọn ọmọ, ko si ṣetan lati gbọ bukaata idile naa gẹgẹ bii ọkọ gidi. Aṣe lara idi ti Rọfiat fi fẹẹ kọ ọkọ ẹ ni ajọṣe to ti wa laarin oun ati baba ọkọ, wọn ni kinni baba ọkọ ẹ lo dun mọ ọn. Ọjọruu, Wẹsidee yii, ni ọrọ bẹyin yọ nigba ti Quazim yọju si ọfiisi awọn Welfare, to lọọ fẹjọ iyawo rẹ sun. Kootu ni Quazim kọkọ fẹẹ lọ, ṣugbọn iyanṣẹlodi to n lọ lọwọ lawọn ile-ẹjọ ko jẹ ki eyi ṣee ṣe. Wọn ni nigba ti ọkọọyawo yii debẹ, o loun fẹẹ ja iwe fun iyawo oun, oun o fẹ ẹ mọ, oun o si le pari ija pẹlu ẹ tori aṣiri ẹ ti tu soun lọwọ. Gẹgẹ bo ṣe ṣalaye, o ni igba kan wa toun o niṣẹ lọwọ, ko si sowo lọwọ oun, ṣugbọn iyawo oun ko mọ ọn foun, asiko yii gan-an lo n fojoojumọ beere owo lọwọ oun fun oriṣiiriṣii nnkan, toun ba si fesi pe ko sowo, yoo fabinu yọ ni.


Kootu ni Quazim kọkọ fẹẹ lọ, ṣugbọn iyanṣẹlodi to n lọ lọwọ lawọn ile-ẹjọ ko jẹ ki eyi ṣee ṣe. Wọn ni nigba ti ọkọọyawo yii debẹ, o loun fẹẹ ja iwe fun iyawo oun, oun o fẹ ẹ mọ, oun o si le pari ija pẹlu ẹ tori aṣiri ẹ ti tu soun lọwọ. Gẹgẹ bo ṣe ṣalaye, o ni igba kan wa toun o niṣẹ lọwọ, ko si sowo lọwọ oun, ṣugbọn iyawo oun ko mọ ọn foun, asiko yii gan-an lo n fojoojumọ beere owo lọwọ oun fun oriṣiiriṣii nnkan, toun ba si fesi pe ko sowo, yoo fabinu yọ ni. Ṣugbọn iyalẹnu lo n jẹ foun biyawo oun ṣe n rowo ṣe irun ati awọn ẹṣọ meremere to n lo lasiko naa, eyi to mu ki ara fu oun. Quazim ni lọjọ kan loun kọsẹ gbọ itakurọsọ to waye laarin baba oun ati iyawo oun lori foonu, ninu ọrọ ti wọn n sọ naa lo ti foju han pe ajọṣepọ ti wa laarin wọn, tori niṣe ni wọn fun ara wọn ni adehun lati pade ni Tuwoyin Hotel, kawọn jọ ṣe faaji. O ni otẹẹli ti wọn pada gbe ara wọn lọ loun ka wọn mọ.


Ṣugbọn iyalẹnu lo n jẹ foun biyawo oun ṣe n rowo ṣe irun ati awọn ẹṣọ meremere to n lo lasiko naa, eyi to mu ki ara fu oun. Quazim ni lọjọ kan loun kọsẹ gbọ itakurọsọ to waye laarin baba oun ati iyawo oun lori foonu, ninu ọrọ ti wọn n sọ naa lo ti foju han pe ajọṣepọ ti wa laarin wọn, tori niṣe ni wọn fun ara wọn ni adehun lati pade ni Tuwoyin Hotel, kawọn jọ ṣe faaji. O ni otẹẹli ti wọn pada gbe ara wọn lọ loun ka wọn mọ. Nigba ti ọrọ di ariwo laṣiiri tu pe awọn mejeeji ko ṣẹṣẹ maa ba ara wọn lo pọ, awọn eeyan si jẹrii si i pe oriṣiiriṣii otẹẹli to wa lagbegbe Ṣaki ni wọn ti n pade. Bi akara ṣe tu sepo ni iyawo ọhun, Rọfiat, bu sẹkun, o ni ki wọn ba oun bẹ ọkọ oun, pe iṣẹ eṣu ni. O loun o fẹẹ kọ ọkunrin naa silẹ.


Nigba ti ọrọ di ariwo laṣiiri tu pe awọn mejeeji ko ṣẹṣẹ maa ba ara wọn lo pọ, awọn eeyan si jẹrii si i pe oriṣiiriṣii otẹẹli to wa lagbegbe Ṣaki ni wọn ti n pade. Bi akara ṣe tu sepo ni iyawo ọhun, Rọfiat, bu sẹkun, o ni ki wọn ba oun bẹ ọkọ oun, pe iṣẹ eṣu ni. O loun o fẹẹ kọ ọkunrin naa silẹ. Ṣugbọn ọkọ ti fariga pe oun ko tun le gba ki obinrin naa wa labẹ orule oun mọ. Bẹẹ ni baba ọkọ to huwa ainitiju naa ti sa lọ, awọn agbofinro ṣi lawọn n wa a.


Ṣugbọn ọkọ ti fariga pe oun ko tun le gba ki obinrin naa wa labẹ orule oun mọ. Bẹẹ ni baba ọkọ to huwa ainitiju naa ti sa lọ, awọn agbofinro ṣi lawọn n wa a.


Ijọba kede Ọjọruu ati Ọjọbọ gẹgẹ bii isinmi ọdun Itunu aawẹ

Ijọba apapọ ti kede Ọjọbọ, Wẹsidee, ọjọ kejila, ati Tọsidee, ọjọ kẹtala, oṣu yii, gẹgẹ bii ọlide lati sami ayẹyẹ ọdun Itunu aawẹ (Eid-el-Fitri). Atejade kan lati ileese to n ri si oro abele lo fi eyi lede lojo Aje, Monde, ose yii pe ojo mejeeji yii wa fun awon elesin Musulumi lati fi sinmi leyin aawe osu kan ti won gba. A ki gbogbo awọn ololufẹ ALAROYE ati AKEDE AGBAYE pe Ọlọrun yoo fun wọn ni ẹsan aawẹ.


Tori Korona, ijọba apapọ tun da ofin konilegbele pada

Faith Adebọla Pẹlu bi arun Koronafairọọsi tun ṣe n lagbara si i lawọn orileede agbaye kan lẹnu ọjọ mẹta yii, ijọba apapọ ti kede pe bẹrẹ lati oru ọjọ Iṣẹgun, Tusidee yii, ofin konilegbele ti tun bẹrẹ jake-jado orileede yii. Oluṣekokaari ọrọ pajawiri lori arun Korona, Ọgbẹni Mukhtar Mohammed, lo sọ ọrọ yii di mimọ lọjọ Aje, Mọnde yii, niluu Abuja, nigba to n sọ ibi ti iṣẹ de lori arun buruku ọhun fawọn oniroyin l’Abuja. O ni lati ọjọ Tusidee, ofin konilegbele yoo wa lẹnu iṣẹ laarin aago mejila oru si aago mẹrin idaji. Bakan naa lo ni ijọba ti paṣẹ pe kawọn ile faaji, ile ti won ti n sere idaraya (gyms), gbọngan ariya, atawọn ibi igbafẹ tero maa n pọ si wa ni titi pa lasiko yii na, ki ijọba fi wo bi itankalẹ arun yii ṣe n lọ si nilẹ wa ati kari aye. Awọn ileejọsin gbogbo, ibaa jẹ ṣọọṣi tabi mọṣalaṣi ko gbọdo gba ju idaji iye ero ti wọn ti maa n gba tẹlẹ lọ. O ni ijọba ko ni i fojuure wo ẹnikẹni to ba tapa sawọn aṣẹ yii, kawọn eeyan si ranti pe ofin Korona ṣi wa nilẹ pẹlu awọn ijiya ti wọn to sabẹ ẹṣẹ kọọkan.


Bakan naa lo ni ijọba ti paṣẹ pe kawọn ile faaji, ile ti won ti n sere idaraya (gyms), gbọngan ariya, atawọn ibi igbafẹ tero maa n pọ si wa ni titi pa lasiko yii na, ki ijọba fi wo bi itankalẹ arun yii ṣe n lọ si nilẹ wa ati kari aye. Awọn ileejọsin gbogbo, ibaa jẹ ṣọọṣi tabi mọṣalaṣi ko gbọdo gba ju idaji iye ero ti wọn ti maa n gba tẹlẹ lọ. O ni ijọba ko ni i fojuure wo ẹnikẹni to ba tapa sawọn aṣẹ yii, kawọn eeyan si ranti pe ofin Korona ṣi wa nilẹ pẹlu awọn ijiya ti wọn to sabẹ ẹṣẹ kọọkan. Amọ ṣa o, awọn ti ọrọ wọn jẹ mọ akanṣe iṣẹ bii awọn oniroyin, awọn onitọju iṣegun atawọn agbofinro lanfaani lari jade fun iṣẹ wọn, bo tilẹ jẹ pe awọn naa gbọdọ pa awọn alakalẹ to rọ mọ arun Korona yii mọ.


Amọ ṣa o, awọn ti ọrọ wọn jẹ mọ akanṣe iṣẹ bii awọn oniroyin, awọn onitọju iṣegun atawọn agbofinro lanfaani lari jade fun iṣẹ wọn, bo tilẹ jẹ pe awọn naa gbọdọ pa awọn alakalẹ to rọ mọ arun Korona yii mọ.


Pelu bi eto ọrọ-aje ṣe denukọlẹ, ijọba mi ko ni i gbaṣẹ lọwọ oṣiṣẹ kankan- Akeredolu

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Lasiko to n sinu aawẹ pẹlu awọn Musulumi lalẹ ọjọ Aiku, Sannde ọsẹ yii, ni gbọngan asa igbalode Doomu, to wa loju ọna Igbatoro, niluu Akurẹ, ni Gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu, ti sọ pe oun ko ṣetan lati gba iṣẹ lọwọ eyikeyii ninu awọn oṣiṣẹ ijọba latari eto ọrọ aje orilẹ-ede to n saisan lọwọ. Arakunrin ni loootọ la ti ri awọn ipinlẹ bii Kaduna to gba iṣẹ lọwọ ọgọọrọ awọn oṣiṣẹ, nigba tawọn mi-in kọ jalẹ lati maa san ẹgbẹrun mejidinlogun to jẹ owo awọn oṣiṣẹ to kere ju lọ, ṣugbọn ti oun ko ṣetan ati ṣe bẹẹ ni toun. O ni ẹbẹ loun n bẹ awọn oṣiṣẹ ki wọn tubọ mu suuru fun ijọba laarin asiko yii ti nnkan ko fi bẹẹ rọgbọ feto ọrọ aje ipinlẹ Ondo nitori pe gbogbo ẹtọ wọn ko ni i sai tẹ wọn lọwọ nigbakuugba ti nnkan ba ti n ṣenuure. Lati bii oṣu mẹfa sẹyin lọkan-o-jọkan ede aiyede ti n suyọ laarin ijọba ati ẹgbẹ oṣiṣẹ ipinlẹ naa latari bi wọn ko ṣe rowo osu wọn san deedee mọ bii ti atẹyinwa. Ẹkọọkan tijọba ba si tun fẹẹ sanwo, aabọ owo-osu ni wọn n ri san, eyi lo si ṣokunfa bawọn oṣiṣẹ eto ilera, awọn dokita atawọn nọọsi ṣe bẹrẹ iyansẹlodi ọlọjọ gbọọrọ loṣu bii meji sẹyin. Ko ti i ju bii ọsẹ meji lọ sasiko yii nigba ti wọn ṣẹṣẹ pada ṣẹnu iṣẹ wọn.


Lati bii oṣu mẹfa sẹyin lọkan-o-jọkan ede aiyede ti n suyọ laarin ijọba ati ẹgbẹ oṣiṣẹ ipinlẹ naa latari bi wọn ko ṣe rowo osu wọn san deedee mọ bii ti atẹyinwa. Ẹkọọkan tijọba ba si tun fẹẹ sanwo, aabọ owo-osu ni wọn n ri san, eyi lo si ṣokunfa bawọn oṣiṣẹ eto ilera, awọn dokita atawọn nọọsi ṣe bẹrẹ iyansẹlodi ọlọjọ gbọọrọ loṣu bii meji sẹyin. Ko ti i ju bii ọsẹ meji lọ sasiko yii nigba ti wọn ṣẹṣẹ pada ṣẹnu iṣẹ wọn. Wahala mi-in tun fẹẹ su yọ laarin ijọba atawọn ẹgbẹ oṣiṣẹ lọsẹ to kọja yii pẹlu bi wọn ṣe fẹẹ san ida ọgọta fawọn oṣiṣẹ gẹgẹ bii owo-oṣu keji, eyi ti ẹgbẹ awọn nọọsi yari kanlẹ pe awọn ko ni i gba lọwọ ijọba.


Wahala mi-in tun fẹẹ su yọ laarin ijọba atawọn ẹgbẹ oṣiṣẹ lọsẹ to kọja yii pẹlu bi wọn ṣe fẹẹ san ida ọgọta fawọn oṣiṣẹ gẹgẹ bii owo-oṣu keji, eyi ti ẹgbẹ awọn nọọsi yari kanlẹ pe awọn ko ni i gba lọwọ ijọba.


O ma ṣe o, ọkọ akoyọyọ tẹ ọlọkada meji pa l’Akurẹ

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Awọn meji ni wọn pade iku ojiji lọjọ Aiku, Sannde ọsẹ yii, pẹlu bi ọlọkada kan ṣe ṣeesi ko sabẹ ọkọ akoyọyọ kan nibi to bajẹ si lagbegbe High Court, niluu Akurẹ. Gẹgẹ ba a ṣe gbọ, ọlọkada ọhun nikan ni wọn lo kọkọ ku loju-ẹsẹ tiṣẹlẹ yii waye nigba ti ero to gbe ku si ileewosan tawọn alaaanu kan sare gbe e lọ lẹyin ti ijamba naa waye. Diẹ lo ku ki rogbodiyan bẹ silẹ latari iṣẹlẹ ọhun pẹlu bawọn janduku kan ṣe binu dana sun ọkọ akoyọyọ naa mọ ibi to bajẹ si. Eyi lo ṣokunfa bawọn ọmọ ẹgbẹ awakọ akoyọyọ ẹka tilu Akurẹ naa ṣe sare ko ara wọn jọ lati fẹhonu han ta ko bi wọn ṣe dana sun ọkọ naa. Oludamọran fun gomina lori ọrọ aabo, Ọgbẹni Jimoh Dojumọ to tete ko awọn ẹsọ alaabo kan sodi lọ síbi iṣẹlẹ naa lo pana wahala ti i ba suyọ lọjọ ta a n sọrọ rẹ yii. Ninu ọrọ Dojumọ lasiko to n pẹtu sọkan awọn ọmọ ẹgbẹ awakọ ọhun, o rọ wọn lati mu suuru fun ijọba nitori pe o dandan ki awọn ṣawari gbogbo awọn to lọwọ si bi wọn ṣe sun ọkọ tipa naa nina, ki wọn si waa foju wina ofin.


Amotẹkun ti mu awọn Fulani to fipa ba awọn obinrin ti wọn ji gbe lo pọ l’Akurẹ

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Awọn ajinigbe mẹrin kan lọwọ ẹsọ Amọtẹkun ipinlẹ Ondo tẹ niluu Akurẹ lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ ta a wa yii. ALAROYE gbo pe Alakooso wọn nipinlẹ Ondo, Oloye Adetunji Adelẹyẹ, ni lọjọ Ẹti, Furaidee, ọsẹ to kọja, lawọn ti n tọpasẹ awọn ajinigbe ọhun lẹyin ti wọn ji awọn eeyan kan gbe lagbegbe Pepele, nitosi Ọda, nijọba ibilẹ Gusu Akurẹ. O ni ojo nla to rọ lọjọ naa lawọn oniṣẹẹbi naa fi boju ti wọn fi raaye ji awọn eeyan ọhun gbe. Oloye Adelẹyẹ ni awọn fidi rẹ mulẹ ninu iwadii awọn pe awọn janduku ọhun ti fipa ba diẹ ninu awọn ti wọn ji gbe naa lo pọ ki awọn oṣiṣẹ Amọtẹkun too ri wọn gba pada. O ni gbogbo awọn ti wọn ji gbe lawọn ti ri gba pada ati pe iwadii ṣi n tẹsiwaju lori iṣẹlẹ ọhun.


Ole meji ku soju ija ni Ṣagamu, awọn ọlọpaa lo yinbọn fun wọn

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Lọjọ Aiku, Sannde, ọsẹ yii, lawọn ole meji kan ku ni lairo tẹlẹ. Ibọn lawọn ọlọpaa fi pa wọn, ni Interchange, Ṣagamu, nipinlẹ Ogun, nigba ti wọn n pitu ọwọ wọn lọwọ, tọrọ waa dija laarin ole ati ọlọpaa. Alẹ, ni nnkan bii aago mẹsan-an ọjọ Sannde, ọjọ kẹsan-an, oṣu yii, ni ipe kan de ọdọ DPO teṣan Ṣagamu, pe idigunjale kan n lọ lọwọ ni Ṣagamu Interchange, ati pe gbogbo awọn eeyan ti awọn ole naa n da lọna ni wọn ti ṣe leṣe buruku, ti wọn ṣa wọn ladaa. CSP Okiki Agunbiade, DPO ẹkun naa ko awọn ọmọọṣẹ rẹ sodi, wọn gba Interchange lọ. Bi wọn ṣe debẹ ni wọn ba awọn ole yii ti wọn n kọ lu ẹnikan ti wọn pe orukọ ẹ ni Agba Enoch, bo ṣe di pe awọn ọlọpaa kọju ija si wọn niyẹn, lawọn naa ba n da a pada. Lẹyin ibọn laulau naa, ole meji ṣubu loju ija, wọn ba ogun ọlọpaa lọ, awọn yooku naa fara gbọta, wọn gbe ọta ibọn sa lọ.


CSP Okiki Agunbiade, DPO ẹkun naa ko awọn ọmọọṣẹ rẹ sodi, wọn gba Interchange lọ. Bi wọn ṣe debẹ ni wọn ba awọn ole yii ti wọn n kọ lu ẹnikan ti wọn pe orukọ ẹ ni Agba Enoch, bo ṣe di pe awọn ọlọpaa kọju ija si wọn niyẹn, lawọn naa ba n da a pada. Lẹyin ibọn laulau naa, ole meji ṣubu loju ija, wọn ba ogun ọlọpaa lọ, awọn yooku naa fara gbọta, wọn gbe ọta ibọn sa lọ. Ọkunrin kan ti wọn ti ṣa ladaa yanna-yanna, Adekunle Adewale, lawọn ọlọpaa sare gbe lọ sileewosan gẹgẹ bi Alukoro ọlọpaa Ogun ṣe wi, o si wa nibẹ to n gbatọju lọwọ. Awọn nnkan tawọn ọlọpaa gba lọwọ wọn ni foonu mẹta, ibọn kan, irinṣẹ ti wọn fi n gẹrun, kaadi ATM mẹta ati ada kan ti ẹjẹ ti rẹ gidi. CP Edward Ajogun, Ọga ọlọpaa Ogun, gboṣuba fawọn ọlọpaa to ṣiṣẹ naa.


Ọkunrin kan ti wọn ti ṣa ladaa yanna-yanna, Adekunle Adewale, lawọn ọlọpaa sare gbe lọ sileewosan gẹgẹ bi Alukoro ọlọpaa Ogun ṣe wi, o si wa nibẹ to n gbatọju lọwọ. Awọn nnkan tawọn ọlọpaa gba lọwọ wọn ni foonu mẹta, ibọn kan, irinṣẹ ti wọn fi n gẹrun, kaadi ATM mẹta ati ada kan ti ẹjẹ ti rẹ gidi. CP Edward Ajogun, Ọga ọlọpaa Ogun, gboṣuba fawọn ọlọpaa to ṣiṣẹ naa. O ni ki wọn ri i daju pe wọn ri awọn to sa lọ mu, kawọn ileewosan naa si ta ọlọpaa lolobo ti wọn ba ri ẹni to gbe ọgbẹ ibọn wa sọsibitu.


O ni ki wọn ri i daju pe wọn ri awọn to sa lọ mu, kawọn ileewosan naa si ta ọlọpaa lolobo ti wọn ba ri ẹni to gbe ọgbẹ ibọn wa sọsibitu.


Naijiria o le wa niṣọkan labẹ ijọba Buhari yii – Wọle Ṣoyinka

Faith Adebọla, Eko Ogbontarigi onkọwe to dantọ ni, Ọjọgbọn Wọle Ṣoyinka, ti sọ pe ko si ireti fun iṣọkan orileede yii labẹ ijọba Mohammadu Buhari to wa lode yii, tori gbogbo anfaani to le mu ka wa niṣọkan la ti sọnu. Ṣoyinka ni bii igba teeyan n yin agbado sẹyin igba ni tẹnikan ba n sọrọ nipa iṣọkan labẹ iṣakoso Buhari yii, pẹlu ohun to n ṣẹlẹ lọwọlọwọ lorileede yii, niṣe ni Naijiria tubọ n sun mọ ikorita ipinya ati ituka ju wiwa niṣọkan lọ. O loun o si ti i ri ẹni to le da iṣọkan pada sorileede yii lọjọ iwaju. Ilu Abuja ni Purofẹsọ naa ti sọrọ ọhun nibi ayẹyẹ afihan awọn iwe meji kan to ṣẹṣẹ kọ to pe akọle rẹ ni Chronicles of the Happiest People on Earth, ati ekeji, Trumpism in Academe, eyi to waye lọjọ Abamẹta, Satide to kọja yii. Gomina ipinlẹ Imo tẹlẹ, Rochas Okorocha, lo bi Ṣoyinka leere pe ṣe o ṣi le kọ iwe kan to maa ṣakopọ gbogbo ohun to n ṣẹlẹ ni Naijiria, to si maa mu kawọn eeyan nifẹẹ Naijiria, ki wọn si wa niṣokan. Nigba to n dahun ibeere naa, Ṣoyinka ni: “Ki n ma purọ, nibi ti ọrọ orileede yii ba mi lọkan jẹ de, mi o ki i ka awọn iweeroyin ojoojumọ ilẹ wa mọ, tori awọn iroyin to maa n kun oju iwe akọkọ wọn le mu mu keeyan sorikọ, ki tọhun si di alaaarẹ.


Ilu Abuja ni Purofẹsọ naa ti sọrọ ọhun nibi ayẹyẹ afihan awọn iwe meji kan to ṣẹṣẹ kọ to pe akọle rẹ ni Chronicles of the Happiest People on Earth, ati ekeji, Trumpism in Academe, eyi to waye lọjọ Abamẹta, Satide to kọja yii. Gomina ipinlẹ Imo tẹlẹ, Rochas Okorocha, lo bi Ṣoyinka leere pe ṣe o ṣi le kọ iwe kan to maa ṣakopọ gbogbo ohun to n ṣẹlẹ ni Naijiria, to si maa mu kawọn eeyan nifẹẹ Naijiria, ki wọn si wa niṣokan. Nigba to n dahun ibeere naa, Ṣoyinka ni: “Ki n ma purọ, nibi ti ọrọ orileede yii ba mi lọkan jẹ de, mi o ki i ka awọn iweeroyin ojoojumọ ilẹ wa mọ, tori awọn iroyin to maa n kun oju iwe akọkọ wọn le mu mu keeyan sorikọ, ki tọhun si di alaaarẹ. Awọn iroyin buruku, iṣẹlẹ gbankọgbi ati ajalu loriṣiiriṣii lojoojumọ ni. “Bawo ni iṣọkan ṣe fẹẹ wa pẹlu awọn iṣẹlẹ wọnyi, orileede yii ti feeli, emi o gbagbọ pe iṣọkan le waye labẹ ijọba to wa lode yii. “A lawọn asiko to yẹ ka ti tubọ mu korileede yii wa niṣọkan, ṣugbọn a sọ anfaani naa nu.


Awọn iroyin buruku, iṣẹlẹ gbankọgbi ati ajalu loriṣiiriṣii lojoojumọ ni. “Bawo ni iṣọkan ṣe fẹẹ wa pẹlu awọn iṣẹlẹ wọnyi, orileede yii ti feeli, emi o gbagbọ pe iṣọkan le waye labẹ ijọba to wa lode yii. “A lawọn asiko to yẹ ka ti tubọ mu korileede yii wa niṣọkan, ṣugbọn a sọ anfaani naa nu. Ni bayii, ẹmi iṣọkan, ironu iṣọkan ati isapa lati wa niṣọkan ko si ninu ọpọ eeyan mọ. “Fun apẹẹrẹ, ko le sohun meji to maa wa lọkan awọn eeyan to kun ibudo ogun-le-n-de ti wọn wa kaakiri apa Oke-Ọya ju ki wọn ri ẹni gbẹsan wọn lara awọn agbebọnrin to sọ wọn di alainilelori lọ, ọrọ mi-in o le wọ wọn leti ju ki wọn ri idajọ ododo gba lọ. Bẹẹ orileede yii o le ni iṣọkan, ka sootọ, ti ko ba si idajọ ododo ati itanran.” Ṣoyinka ni, gẹgẹ bii ẹnikan, ko wu oun pe ki orileede yii fọ si wẹwẹ, ṣugbọn ni idakeji, o lodi si ofin ijọba lati maa sọ pe isọkan orileede yii ki i ṣe ohun ta a le dunaa dura ẹ, o ni iṣọkan ki i ṣe tipatipa loju ohun to n ṣẹlẹ yii o.


Ni bayii, ẹmi iṣọkan, ironu iṣọkan ati isapa lati wa niṣọkan ko si ninu ọpọ eeyan mọ. “Fun apẹẹrẹ, ko le sohun meji to maa wa lọkan awọn eeyan to kun ibudo ogun-le-n-de ti wọn wa kaakiri apa Oke-Ọya ju ki wọn ri ẹni gbẹsan wọn lara awọn agbebọnrin to sọ wọn di alainilelori lọ, ọrọ mi-in o le wọ wọn leti ju ki wọn ri idajọ ododo gba lọ. Bẹẹ orileede yii o le ni iṣọkan, ka sootọ, ti ko ba si idajọ ododo ati itanran.” Ṣoyinka ni, gẹgẹ bii ẹnikan, ko wu oun pe ki orileede yii fọ si wẹwẹ, ṣugbọn ni idakeji, o lodi si ofin ijọba lati maa sọ pe isọkan orileede yii ki i ṣe ohun ta a le dunaa dura ẹ, o ni iṣọkan ki i ṣe tipatipa loju ohun to n ṣẹlẹ yii o.


Awọn ọba Amosun yari fun igbimọ Oloye Kemta, wọn lawọn o ki i ṣe baalẹ, Tẹjuoṣo naa loun ṣi ni Olu Orile-Kemta

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Latari bi igbimọ Oloye Kemta(Kemta Council Of Chiefs) nipinlẹ Ogun, ṣe ni awọn ti yọ Ọba Adetokunbọ Tẹjuoṣo nipo baalẹ tawọn fi i jẹ, ti wọn tun ni awọn baalẹ marundinlọgọrin ti Sẹnetọ Ibikunle Amosun sọ di ọba lọdun 2019 ki i ṣe ọba, awọn tọrọ naa kan ti koro oju si bi wọn ṣe pe wọn ni baalẹ, wọn lọba alade lawọn. Ṣe igbimọ oloye ni Kemta ti fi atẹjade sita lọsẹ to kọja, ninu eyi ti wọn ti ni awọn ti yọ Tẹjuoṣo, baalẹ Adabọnyin, l’Orile-Kemta, nipo baalẹ, bẹẹ ni kẹnikẹni ma ṣe pe e lọba tabi Olu Orile Kemta to n pe ara ẹ, nitori baalẹ lawọn fi i jẹ ki Amosun too sọ oun atawọn yooku rẹ dọba lọdun 2019. Awọn oloye Kemta fi kun un pe ijọba Gomina Dapọ Abiọdun gbe igbimọ oluwadii iyansipo awọn ọba naa kalẹ, wọn si ri i pe ọna ti wọn gba yan wọn ko tọna, ijọba si paṣẹ pe ki wọn pada sipo baalẹ, ki wọn yee pe ara wọn lọba mọ. Nigba to n sọrọ lori ohun tawọn Kemta fi sita yii, ọkan ninu awọn ọba ti Amosun yan naa, Ọba Tanimọwo Fọlarin, Olu Ijẹbu Muṣin to tun jẹ akọwe awọn ọba marundinlọgọrin naa, sọ lorukọ awọn ọba yooku pe awọn ko ba ma sọrọ, to ba jẹ ti Adabọnyin tawọn ọlọpaa mu nitori ẹsun jibiti nikan ni. Wọn ni ṣugbọn bawọn oloye Kemta ṣe n pe awọn ni baalẹ lẹyin tawọn ti di ọba ko ṣee dakẹ si, ohun to jẹ kawọn fesi niyẹn. Ọba Tanimọwo ti sọ pe ọjọ kẹtala, oṣu karun-un, ọdun 2019, ni Amosun ti sọ awọn di ọba, tawọn kuro nipo baalẹ.


Nigba to n sọrọ lori ohun tawọn Kemta fi sita yii, ọkan ninu awọn ọba ti Amosun yan naa, Ọba Tanimọwo Fọlarin, Olu Ijẹbu Muṣin to tun jẹ akọwe awọn ọba marundinlọgọrin naa, sọ lorukọ awọn ọba yooku pe awọn ko ba ma sọrọ, to ba jẹ ti Adabọnyin tawọn ọlọpaa mu nitori ẹsun jibiti nikan ni. Wọn ni ṣugbọn bawọn oloye Kemta ṣe n pe awọn ni baalẹ lẹyin tawọn ti di ọba ko ṣee dakẹ si, ohun to jẹ kawọn fesi niyẹn. Ọba Tanimọwo ti sọ pe ọjọ kẹtala, oṣu karun-un, ọdun 2019, ni Amosun ti sọ awọn di ọba, tawọn kuro nipo baalẹ. Wọn ni ọjọ kẹfa, oṣu keji, ọdun 2020, ni kootu paṣẹ pe ki ọrọ wa bo ṣe wa tẹlẹ (status quo), eyi to tumọ si pe bo ṣe wa latigba tawọn ti jọba, titi digba ti kootu yoo fi gbe idajọ mi-in jade. Wọn ni ko tumọ si pe kawọn pada sipo baalẹ. ALAROYE pe Tẹjuoṣo ti wọn lawọn yọ loye, lori foonu laaarọ ọjọ Aje, Mọnde, ojọ kẹwaa, oṣu karun-un yii, lati gbọ ero rẹ nipa iyọnipo naa, bayii lọkunrin naa wi.


Wọn ni ọjọ kẹfa, oṣu keji, ọdun 2020, ni kootu paṣẹ pe ki ọrọ wa bo ṣe wa tẹlẹ (status quo), eyi to tumọ si pe bo ṣe wa latigba tawọn ti jọba, titi digba ti kootu yoo fi gbe idajọ mi-in jade. Wọn ni ko tumọ si pe kawọn pada sipo baalẹ. ALAROYE pe Tẹjuoṣo ti wọn lawọn yọ loye, lori foonu laaarọ ọjọ Aje, Mọnde, ojọ kẹwaa, oṣu karun-un yii, lati gbọ ero rẹ nipa iyọnipo naa, bayii lọkunrin naa wi. ‘’ Aimọkan lo n da wọn laaamu, nibo ni wọn ti lagbara lati yọ mi loye, nigba tijọba ti gbe ote le wọn lati ọdun 2017, pe ki wọn ma da si ọrọ ọba ati yiyan baalẹ mọ nipinlẹ Ogun, emi dẹ jọba ni 2019. ‘’Awọn kọ ni wọn fi mi jọba o, awọn dẹ kọ ni wọn fi mi jẹ baalẹ. Ogboni ni wọn, ile Ogboni la mọ wọn si, ko si nnkan to n jẹ Traditional Council kankan nibi kan. ‘’ Emi ṣi ni Olu Orile Kemta, Adabọnyin, ẹnikan ko yọ mi loye’’ Nipa ibi ti ẹsun jibiti ibasun ti wọn fi kan an de duro, Adetokunbọ ṣalaye pe ko sohun to n jẹ ẹsun jibiti lọrọ oun.


‘’ Aimọkan lo n da wọn laaamu, nibo ni wọn ti lagbara lati yọ mi loye, nigba tijọba ti gbe ote le wọn lati ọdun 2017, pe ki wọn ma da si ọrọ ọba ati yiyan baalẹ mọ nipinlẹ Ogun, emi dẹ jọba ni 2019. ‘’Awọn kọ ni wọn fi mi jọba o, awọn dẹ kọ ni wọn fi mi jẹ baalẹ. Ogboni ni wọn, ile Ogboni la mọ wọn si, ko si nnkan to n jẹ Traditional Council kankan nibi kan. ‘’ Emi ṣi ni Olu Orile Kemta, Adabọnyin, ẹnikan ko yọ mi loye’’ Nipa ibi ti ẹsun jibiti ibasun ti wọn fi kan an de duro, Adetokunbọ ṣalaye pe ko sohun to n jẹ ẹsun jibiti lọrọ oun. O ni awọn kan ni wọn bẹrẹ ọtẹ naa lati tabuku oun lawujọ, ati lati jẹ koun dakẹ lori Ilẹ Olominira Yoruba toun n polongo ẹ kiri.


O ni awọn kan ni wọn bẹrẹ ọtẹ naa lati tabuku oun lawujọ, ati lati jẹ koun dakẹ lori Ilẹ Olominira Yoruba toun n polongo ẹ kiri.


Mi o bu Pasitọ Adeboye o, awọn alabosi lo n sọsọkusọ kiri – Sunday Igboho

Faith Adebọla Ilu-mọ-ọn-ka ajijagbara ilẹ Yoruba nni, Sunday Adeyẹmi, ti inagijẹ rẹ n jẹ Sunday Igboho ti ṣalaye pe irọ lawọn eeyan n pa mọ oun pe oun sọrọ si gbajugbaja ojiṣẹ Ọlọrun ati adari ijọ Ridiimu, Pasitọ Enoch Adejare Adeboye, o ni awọn alabosi ni wọn n sọsọkusọ kiri, ko sohun to jọ bẹẹ. Ninu fidio kan ti Sunday Igboho ṣe ni Koiki Media lọjọ Aiku, Sannde yii, o ni oun ti gbọ gbogbo awuyewuye to n lọ nigboro lori ọro ọhun, o si ya oun lẹnu pe awọn kan le fẹẹ maa lo ọrọ toun sọ ṣaaju lati da ija silẹ. O ni: “Ọta Yoruba lawọn to n sọrọkọrọ yii, wọn si n tan ara wọn ni. Wọn ni mo bu Baba Adeboye, irọ ni o, emi o bu baba yẹn o. Baba wa ni wọn, mi o jẹ bu wọn. Kristẹni ni mi. Ka ni mo jẹ Musulumi ni, wọn iba ni boya mo fẹẹ ki ọrọ ẹsin bọ ọ ni, ṣugbọn Kristẹni ni mi, kin ni mo fẹẹ maa bu Baba Adeboye fun.


Wọn ni mo bu Baba Adeboye, irọ ni o, emi o bu baba yẹn o. Baba wa ni wọn, mi o jẹ bu wọn. Kristẹni ni mi. Ka ni mo jẹ Musulumi ni, wọn iba ni boya mo fẹẹ ki ọrọ ẹsin bọ ọ ni, ṣugbọn Kristẹni ni mi, kin ni mo fẹẹ maa bu Baba Adeboye fun. “Ẹni ba lọọ wo fidio yẹn maa ri i pe alaye ọrọ ni mo ṣe pe ọrọ Yoruba Nation, ko si tọrọ ẹsin nibẹ, a o si fi ti ẹlẹyamẹya ṣe. Awọn oloṣelu, awọn agbalaga ati awọn alagbara ilẹ Yoruba to yẹ ki wọn dide lati ran wa lọwọ, ti wọn dẹ ri i bi iya ṣe n jẹ wa, ti agbara si wa lọwọ wọn, ṣugbọn ti wọn o ṣaanu ilẹ Yoruba ni mo n ba wi, mo si ṣepe gidi fun wọn, tori wọn o laaanu wa, ki i ṣe Baba Adeboye rara. “Baba wa ni Baba Adeboye, loootọ mi o mọ wọn ri, awọn naa o si mọ mi ri, ohun to si ṣẹlẹ ni ti iku ọmọ wọn, eeyan ki i fi iku yọ ẹda laye, tori gbogbo wa la maa ku.


“Ẹni ba lọọ wo fidio yẹn maa ri i pe alaye ọrọ ni mo ṣe pe ọrọ Yoruba Nation, ko si tọrọ ẹsin nibẹ, a o si fi ti ẹlẹyamẹya ṣe. Awọn oloṣelu, awọn agbalaga ati awọn alagbara ilẹ Yoruba to yẹ ki wọn dide lati ran wa lọwọ, ti wọn dẹ ri i bi iya ṣe n jẹ wa, ti agbara si wa lọwọ wọn, ṣugbọn ti wọn o ṣaanu ilẹ Yoruba ni mo n ba wi, mo si ṣepe gidi fun wọn, tori wọn o laaanu wa, ki i ṣe Baba Adeboye rara. “Baba wa ni Baba Adeboye, loootọ mi o mọ wọn ri, awọn naa o si mọ mi ri, ohun to si ṣẹlẹ ni ti iku ọmọ wọn, eeyan ki i fi iku yọ ẹda laye, tori gbogbo wa la maa ku. Ṣe inu mi waa dun si ọmọ wọn to ku ni, abi to ba wa laye, ṣe oun naa ko ni i ni ipa to maa ko ni. Ko si sẹni ti o ni i ku. Emi o bu Baba Adeboye o, awọn alabosi ni wọn n sọsọkusọ o.


Ṣe inu mi waa dun si ọmọ wọn to ku ni, abi to ba wa laye, ṣe oun naa ko ni i ni ipa to maa ko ni. Ko si sẹni ti o ni i ku. Emi o bu Baba Adeboye o, awọn alabosi ni wọn n sọsọkusọ o. “K’Ọlọrun ṣaforiji fun gbogbo wa, ki Ọlọrun si tẹ oloogbe si afẹfẹ rere, ki Ọlọrun si tubọ lọra ẹmi Baba Adeboye. Baba Adeboye funra wọn ti wo fidio yẹn, wọn mọ pe mi o bu awọn. Emi mọ idi tawọn eeyan kan fi n gbe fidio yẹn lati fi sọ ọrọ buruku.


“K’Ọlọrun ṣaforiji fun gbogbo wa, ki Ọlọrun si tẹ oloogbe si afẹfẹ rere, ki Ọlọrun si tubọ lọra ẹmi Baba Adeboye. Baba Adeboye funra wọn ti wo fidio yẹn, wọn mọ pe mi o bu awọn. Emi mọ idi tawọn eeyan kan fi n gbe fidio yẹn lati fi sọ ọrọ buruku. K’Ọlọrun dariji awọn to n gbe ọrọ ti o ri bẹẹ kiri.”


K’Ọlọrun dariji awọn to n gbe ọrọ ti o ri bẹẹ kiri.”


Aṣegbe o si fẹnikẹni to ba pa Fulani, tọhun maa san gbese ẹ dandan ni – Gomina El-Rufai

Faith Adebọla Gomina ipinlẹ Kaduna, Mallam Nasir El-Rufai, ti sọ pe dandan ni kawọn Fulani gbẹsan lara ẹnikẹni to ba rẹ wọn jẹ tabi ṣe wọn ni ṣuta, tori ẹya naa ko ṣee rẹ jẹ keeyan si ṣe e gbe. O ni ṣugbọn to ba jẹ pe ile-ẹjọ lo fiya jẹ wọn nitori ẹṣẹ ti wọn ṣẹ, awọn Fulani maa n gba, wọn ki i gbẹsan. L’Ọjọbọ, Tọsidee, to kọja yii, nibi apero ori atẹ ayelujara kan ti ẹgbẹ African Leadership gbe kalẹ ni gomina ọhun ti sọrọ yii gẹgẹ bii alejo pataki. Ọrọ kan ti wọn lo sọ lọdun 2012 lori ikanni tuita (tweeter) ẹ pe “ẹnikẹni, boya o jẹ ṣọja tabi ki i ṣe bẹẹ, to ba pa Fulani, niṣe lo da bii igba ti tọhun lọọ yawo ni banki, dandan ni ko da owo naa pada lọjọ kan, bo ti wu ko pẹ to” ni wọn ni ki El-Rufai tanmọlẹ si ohun to ni lọkan. O fesi pe: “Ti Fulani ba ku loju ogun, iyẹn yatọ. Ti wọn ba mu Fulani fun iwa ọdaran kan to hu, tawọn alaṣẹ si dajọ ẹ, ko sẹjọ ninu iyẹn.


Ọrọ kan ti wọn lo sọ lọdun 2012 lori ikanni tuita (tweeter) ẹ pe “ẹnikẹni, boya o jẹ ṣọja tabi ki i ṣe bẹẹ, to ba pa Fulani, niṣe lo da bii igba ti tọhun lọọ yawo ni banki, dandan ni ko da owo naa pada lọjọ kan, bo ti wu ko pẹ to” ni wọn ni ki El-Rufai tanmọlẹ si ohun to ni lọkan. O fesi pe: “Ti Fulani ba ku loju ogun, iyẹn yatọ. Ti wọn ba mu Fulani fun iwa ọdaran kan to hu, tawọn alaṣẹ si dajọ ẹ, ko sẹjọ ninu iyẹn. Ṣugbọn ohun ti Fulani o le gbagbe lae ni ti ẹnikan ba mọ-ọn-mọ fiya jẹ wọn lai nidii, tabi pa wọn, tijọba o si ṣe nnkan kan nipa ẹ. Fulani o ni i gbagbe o, ko si ni i dariji, o maa pada waa gbẹsan lara onitọhun ni, o pẹ o ya. “Tori naa, ẹ gbọ mi ye o, ki i ṣe pe Fulani o le gbagbe ọrọ, ṣugbọn ti ọrọ naa ba lọwọ kan irẹjẹ ninu tabi ifiyajẹni lọna odi, ti ko si si idajọ ododo, ọrọ to yatọ pata ni, ẹsan maa waye dandan ni.


Ṣugbọn ohun ti Fulani o le gbagbe lae ni ti ẹnikan ba mọ-ọn-mọ fiya jẹ wọn lai nidii, tabi pa wọn, tijọba o si ṣe nnkan kan nipa ẹ. Fulani o ni i gbagbe o, ko si ni i dariji, o maa pada waa gbẹsan lara onitọhun ni, o pẹ o ya. “Tori naa, ẹ gbọ mi ye o, ki i ṣe pe Fulani o le gbagbe ọrọ, ṣugbọn ti ọrọ naa ba lọwọ kan irẹjẹ ninu tabi ifiyajẹni lọna odi, ti ko si si idajọ ododo, ọrọ to yatọ pata ni, ẹsan maa waye dandan ni.


Awọn Fulani darandaran kọ lu agbẹ meji ninu oko l’Ẹrinle

Stephen Ajagbe, Ilorin Awọn agbẹ meji; Joseph Goje ati Nathaniel Goje, ti wọn fi ilu Ọyan, nipinlẹ Ọṣun, ṣebugbe, ṣugbọn ti wọn n da oko labule Afọyin, niluu Ẹrinle, nipinlẹ Kwara, lawọn Fulani darandaran kan ṣe akọlu si lọjọ Abamẹta, Satidee, ọsẹ to kọja. ALAROYE gbọ pe iṣẹlẹ naa ṣẹlẹ ni nnkan bii aago mẹfa irọlẹ lasiko tawọn mejeeji wa ninu oko wọn. Iwadii fi han pe awọn darandaran naa ti wọn ko ju mẹta lọ, gbe ada ati igi lọwọ, wọn si dari awọn maaluu wọn wọlu oko agbado awọn agbẹ naa. Nigba tawọn yẹn fẹẹ ta ko wọn ni wọn fa ada yọ si wọn. Bi wọn ṣe n ya bo awọn mejeeji niyẹn pẹlu igi ati ada ti wọn da bo wọn. Ṣugbọn ọkan lara awọn agbẹ naa mori bọ, oun lo sa lọ ke si awọn araalu, eyi lo mu kawọn darandaran naa sa lọ.


Nigba tawọn yẹn fẹẹ ta ko wọn ni wọn fa ada yọ si wọn. Bi wọn ṣe n ya bo awọn mejeeji niyẹn pẹlu igi ati ada ti wọn da bo wọn. Ṣugbọn ọkan lara awọn agbẹ naa mori bọ, oun lo sa lọ ke si awọn araalu, eyi lo mu kawọn darandaran naa sa lọ. Iṣẹlẹ ọhun ti waa da ẹru sọkan awọn agbẹ naa bayii, wọn ni oko ko ṣee lọ mọ, nitori pe o ṣee ṣe kawọn darandaran naa tun pada waa ka wọn mọnu oko wọn. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Kwara, Ajayi Ọkasanmi, ni wọn ko ti i fi iṣẹlẹ to awọn leti.


Iṣẹlẹ ọhun ti waa da ẹru sọkan awọn agbẹ naa bayii, wọn ni oko ko ṣee lọ mọ, nitori pe o ṣee ṣe kawọn darandaran naa tun pada waa ka wọn mọnu oko wọn. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Kwara, Ajayi Ọkasanmi, ni wọn ko ti i fi iṣẹlẹ to awọn leti.


Sunday Igboho yari: A maa bẹrẹ si i wọgbo lọọ ba awọn Fulani kaakiri ilẹ Yoruba

Faith Adebọla Gbajugbaja ajijagbara ilẹ Yoruba nni, Sunday Adeyẹmọ, ti gbogbo eeyan mọ si Sunday Igboho, ti kede pe nibi tọrọ aabo to mẹhẹ lorileede yii de duro bayii, bẹrẹ lati ọjọ Aje, Mọnde yii, oun atawọn eeyan oun yoo bẹrẹ si i wọgbo lọọ ba awọn janduku agbebọn, awọn ajinigbe atawọn Fulani darandaran nibikibi ti wọn ba sa pamọ si. Ninu fidio kan to fi lede, nibi ti amugbalẹgbẹẹ ati agbẹnusọrọ rẹ, Ọgbẹni Ọlayọmi Koiki, ti fọrọ wa a lẹnu wo, Sunday Igboho ni asiko ti to wayi lati da iwa ọdaran awọn Fulani agbebọnrin duro nilẹ Yoruba. O ni, “Awọn eeyan ni ki n ma sọrọ pupọ mọ ni mo fi dakẹ tẹlẹ, ki i ṣe ti ojo. Ṣugbọn ni bayii, emi funra mi gan-an ni mo maa wọgbo lọọ ba awọn Fulani atawọn janduku agbebọn lati ọjọ Mọnde yii lọ. Iṣẹ ti bẹrẹ bayii. Ko sọrọ bandiiti (bandits) mọ, ko si pe ẹnikan n gbegi dina, tabi jiiyan gbe mọ.


Ṣugbọn ni bayii, emi funra mi gan-an ni mo maa wọgbo lọọ ba awọn Fulani atawọn janduku agbebọn lati ọjọ Mọnde yii lọ. Iṣẹ ti bẹrẹ bayii. Ko sọrọ bandiiti (bandits) mọ, ko si pe ẹnikan n gbegi dina, tabi jiiyan gbe mọ. Ọkunrin naa leri pe gbogbo nnkan ija awọn agbebọn naa lawọn maa gba lọwọ wọn tabi kawọn sọ ọ di otubantẹ mọ wọn lọwọ. “Gbogbo inu igbo ilẹ Yoruba la maa fẹ atẹgun si, gbogbo ibi tawọn kọlọransi naa ba wa ni wọn ti maa jade wa, a maa jẹwọ Yoruba fun wọn.”


Ọkunrin naa leri pe gbogbo nnkan ija awọn agbebọn naa lawọn maa gba lọwọ wọn tabi kawọn sọ ọ di otubantẹ mọ wọn lọwọ. “Gbogbo inu igbo ilẹ Yoruba la maa fẹ atẹgun si, gbogbo ibi tawọn kọlọransi naa ba wa ni wọn ti maa jade wa, a maa jẹwọ Yoruba fun wọn.”


Wọn ti ju wolii to wọn lọfinda sara Kayọde tina fi jo o pa ni ṣọọṣi Sẹlẹ satimọle

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Lẹyin iku ojiji to pa ọkunrin kan, Kayọde Badru, to ṣẹṣẹ ti Dubai de, ti ina abẹla jo o pa ni ṣọọṣi Sẹle, Imọlẹ Parish, l’Alagbado, Eko, wọn ti ju wolii to wọn lọfinda si i lara satimọlẹ, iyẹn Wolii Felix Alebioṣu.(Ebony). Yatọ si Wolii Felix, awọn mi-in tiṣẹle naa ṣoju wọn ti wa lahaamọ ọlọpaa ni Panti pẹlu,wọn n ṣalaye ohun ti wọn mọ nipa iṣẹlẹ aburu naa. Bẹẹ la gbọ pe awọn mi-in ti sa lọ. Eeyan nla ni Oloogbe Kayọde Badru nipinlẹ Eko ati lorilẹ-ede Dubai, Dubai naa lo ti de si Naijiria laipẹ yii. Awọn ọmọ ijọ Sẹlẹ to ran lọwọ ninu ẹkọ wọn (O ran wọn lọ si Academy For Innovative Art and Technology) (ACIATECH) lo waa ba ṣajọyọ ni Ṣọọṣi Imọle Parish to wa ni Nureni Yusuf, l’Alagbado. Isin ọpẹ ni wọn lo n ṣe lọjọ naa ti i ṣe ọjọ Mọnde, ọjọ kẹta, oṣu karun-un yii, ninu ṣọọṣi naa.


Eeyan nla ni Oloogbe Kayọde Badru nipinlẹ Eko ati lorilẹ-ede Dubai, Dubai naa lo ti de si Naijiria laipẹ yii. Awọn ọmọ ijọ Sẹlẹ to ran lọwọ ninu ẹkọ wọn (O ran wọn lọ si Academy For Innovative Art and Technology) (ACIATECH) lo waa ba ṣajọyọ ni Ṣọọṣi Imọle Parish to wa ni Nureni Yusuf, l’Alagbado. Isin ọpẹ ni wọn lo n ṣe lọjọ naa ti i ṣe ọjọ Mọnde, ọjọ kẹta, oṣu karun-un yii, ninu ṣọọṣi naa. Abẹla meje lo mu dani, bẹẹ lo kunlẹ saarin awọn wolii Sẹlẹ to fẹẹ gbadura fun un. A gbọ pe Wolii Alebioṣu ti wọn tun n pe ni Ebony, lo wọn lọfinda si i lara. Bi nnkan ṣe yiwọ lojiji niyẹn, ti lọfinda ti wọn da si i lara mu ina abẹla maa jo ju, ina naa si n jo Kayọde, nnkan si ṣe!


Abẹla meje lo mu dani, bẹẹ lo kunlẹ saarin awọn wolii Sẹlẹ to fẹẹ gbadura fun un. A gbọ pe Wolii Alebioṣu ti wọn tun n pe ni Ebony, lo wọn lọfinda si i lara. Bi nnkan ṣe yiwọ lojiji niyẹn, ti lọfinda ti wọn da si i lara mu ina abẹla maa jo ju, ina naa si n jo Kayọde, nnkan si ṣe! Ẹnikan ninu awọn ọmọ ijọ naa to ni iṣẹlẹ yii ṣoju oun ṣalaye pe ina naa ko jo Oloogbe yii pupọ ti wọn fi bomi pa a. O ni ẹsẹkẹsẹ ni wọn si gbe e lọ sileewosan Jẹnẹra to wa ni Gbagada, lẹka ibi ti wọn ti n tọju awọn tina ba jo. O lo wa nibẹ lọjọ keji, iyatọ diẹ si wa lara ẹ, nitori alaafia ba a. Afi bo ṣe di lọjọ kẹta iṣẹlẹ naa ti ọkunrin olowo Dubai naa jade laye. Ẹlomi-in to tun sọ sọrọ yii sọ pe iku to pa Kayọde Badru yii lọwọ kan abosi ninu.


Ẹnikan ninu awọn ọmọ ijọ naa to ni iṣẹlẹ yii ṣoju oun ṣalaye pe ina naa ko jo Oloogbe yii pupọ ti wọn fi bomi pa a. O ni ẹsẹkẹsẹ ni wọn si gbe e lọ sileewosan Jẹnẹra to wa ni Gbagada, lẹka ibi ti wọn ti n tọju awọn tina ba jo. O lo wa nibẹ lọjọ keji, iyatọ diẹ si wa lara ẹ, nitori alaafia ba a. Afi bo ṣe di lọjọ kẹta iṣẹlẹ naa ti ọkunrin olowo Dubai naa jade laye. Ẹlomi-in to tun sọ sọrọ yii sọ pe iku to pa Kayọde Badru yii lọwọ kan abosi ninu. O ni ṣugbọn oju Oluwa lo to ohun ti eeyan ko ri. Wọn tilẹ ni Oloogbe naa funra ẹ sọrọ nigba to wa lọsibitu, wọn lo ni ṣe boun yoo ṣe pari aye oun ree, bẹẹ, inu ire lo gbe oun de Naijiria, oun ko mọ pe bi yoo ti ri ree. Ṣugboọ ohun ti ọpọ eeyan n sọ lori iṣẹlẹ naa ju ni pe ko si ọwọ aye kankan nibẹ, wọn ni lọfinda tawọn Sẹlẹ n lo ni eroja to le mu ki ina gba lojiji ninu.


O ni ṣugbọn oju Oluwa lo to ohun ti eeyan ko ri. Wọn tilẹ ni Oloogbe naa funra ẹ sọrọ nigba to wa lọsibitu, wọn lo ni ṣe boun yoo ṣe pari aye oun ree, bẹẹ, inu ire lo gbe oun de Naijiria, oun ko mọ pe bi yoo ti ri ree. Ṣugboọ ohun ti ọpọ eeyan n sọ lori iṣẹlẹ naa ju ni pe ko si ọwọ aye kankan nibẹ, wọn ni lọfinda tawọn Sẹlẹ n lo ni eroja to le mu ki ina gba lojiji ninu. Wọn ni bii igba teeyan n ṣana lẹgbẹẹ bẹntiroolu lawọn lọfinda mi-in ri. Wọn ni lọfinda lo pe ina abẹla mọra, to si tun jẹ pe aṣọ sutana fẹlẹfẹlẹ ni Oloogbe wọ, wọn ni ohun to jẹ ko gbina niyẹn. Awọn olori ijọ Sẹlẹ paapaa ti fi atẹjade sita lori iṣẹlẹ yii, eyi ti wọn fi sita lọjọ Satide, ọjọ kẹjọ, oṣu karun-un yii.


Wọn ni bii igba teeyan n ṣana lẹgbẹẹ bẹntiroolu lawọn lọfinda mi-in ri. Wọn ni lọfinda lo pe ina abẹla mọra, to si tun jẹ pe aṣọ sutana fẹlẹfẹlẹ ni Oloogbe wọ, wọn ni ohun to jẹ ko gbina niyẹn. Awọn olori ijọ Sẹlẹ paapaa ti fi atẹjade sita lori iṣẹlẹ yii, eyi ti wọn fi sita lọjọ Satide, ọjọ kẹjọ, oṣu karun-un yii. Ohun ti atẹjade naa sọ ni pe kawọn wolii maa fi omi la lọfinda ki wọn too wọn ọn siiyan lara, nitori ina abẹla. Atẹjade ti AVSE Stephen Adeniyi fọwọ si lorukọ Ẹni-ọwọ Emmanuel Mobiyina Oshoffa, ṣalaye pe lilo lọfinda lai fi omi la a ki i ṣe aṣa Sẹlẹ, Baba Oshoffa to da ijọ naa silẹ ko si kọ ẹnikẹni niru ẹ, wọn ni aṣa ajeji ni. Wọn ni ẹka Sẹlẹ to ba lodi sofin yii ni yoo da nikan ro ẹjọ ẹ bi wahala ba de, iyẹn eyikeyii ijọ naa tabi pasitọ to ba tun n lo lọfinda lai fi omi lu u lati asiko yii lọ.


Ohun ti atẹjade naa sọ ni pe kawọn wolii maa fi omi la lọfinda ki wọn too wọn ọn siiyan lara, nitori ina abẹla. Atẹjade ti AVSE Stephen Adeniyi fọwọ si lorukọ Ẹni-ọwọ Emmanuel Mobiyina Oshoffa, ṣalaye pe lilo lọfinda lai fi omi la a ki i ṣe aṣa Sẹlẹ, Baba Oshoffa to da ijọ naa silẹ ko si kọ ẹnikẹni niru ẹ, wọn ni aṣa ajeji ni. Wọn ni ẹka Sẹlẹ to ba lodi sofin yii ni yoo da nikan ro ẹjọ ẹ bi wahala ba de, iyẹn eyikeyii ijọ naa tabi pasitọ to ba tun n lo lọfinda lai fi omi lu u lati asiko yii lọ.


Awọn alailaaanu ọmọ Naijiria kan lo fẹẹ doju ijọba mi de

Faith Adebọla Aarẹ orileede yii, Ajagun-fẹyinti Muhammadu Buhari, ti sọ pe o ṣi n ya oun lẹnu bawọn ọbayejẹ ẹda kan ṣe pinnu lati wo ijọba mọ oun lori, o ni awọn alailaaanu ọmọ Naijiria kan lo wa nidii ọrọ yii. Buhari sọrọ yii nigba to n gba abajade ipade ẹlẹẹkẹfa ti igbimọ to n gba Aarẹ nimọran lori ọrọ-aje (Presidential Economic Advisory Council) eyi ti Ọjọgbọn Doyin Salami ṣe alaga rẹ lọjọ Abamẹta yii, nile ijọba, l’Abuja. Buhari ni o jọ oun loju gidi pe gbogbo aṣẹ ati gbedeke ti ijọba apapọ ba gbe kalẹ lawọn kan ti pinnu lati ta ko. O ni pẹlu isapa ijọba oun lati ma ṣe jẹ ki ẹru ofin wọlu, leyi to mu kawọn tilẹkun awọn ẹnubode ilẹ wa fun eyi to ju ọdun kan lọ, sibẹ awọn ọmọ orileede yii kan ṣi wa gbogbo ọna alumọkọrọyi lati maa ṣe fayawọ awọn ọja ti ko bofin mu naa niṣo. “Awọn eeyan kan ya ọdaju, wọn o laaanu orileede yii rara. A tilẹkun awọn ẹnubode wa lati din fayawọ epo rọbi, ibọn ati nnkan ija oloro, awọn ẹru ti ko bofin mu, ku.


O ni pẹlu isapa ijọba oun lati ma ṣe jẹ ki ẹru ofin wọlu, leyi to mu kawọn tilẹkun awọn ẹnubode ilẹ wa fun eyi to ju ọdun kan lọ, sibẹ awọn ọmọ orileede yii kan ṣi wa gbogbo ọna alumọkọrọyi lati maa ṣe fayawọ awọn ọja ti ko bofin mu naa niṣo. “Awọn eeyan kan ya ọdaju, wọn o laaanu orileede yii rara. A tilẹkun awọn ẹnubode wa lati din fayawọ epo rọbi, ibọn ati nnkan ija oloro, awọn ẹru ti ko bofin mu, ku. Ẹyin igba naa ni ọga agba ileeṣẹ kọsitọọmu pe mi pe awọn ti mu awọn tanka epo bẹntiroolu bii ogoji kan ti wọn n ṣe fayawọ epo rọbi wọlu. Mo ni ki wọn ta epo naa, ki wọn ta awọn tanka ọhun, ki wọn si ko owo ẹ sapo ijọba. Laarin ẹ naa ni wọn n ko ibọn ati nnkan ija oloro wọle, ti wọn n fi ọkada ati mọto ko irẹsi wọlu.


Ẹyin igba naa ni ọga agba ileeṣẹ kọsitọọmu pe mi pe awọn ti mu awọn tanka epo bẹntiroolu bii ogoji kan ti wọn n ṣe fayawọ epo rọbi wọlu. Mo ni ki wọn ta epo naa, ki wọn ta awọn tanka ọhun, ki wọn si ko owo ẹ sapo ijọba. Laarin ẹ naa ni wọn n ko ibọn ati nnkan ija oloro wọle, ti wọn n fi ọkada ati mọto ko irẹsi wọlu. “Mo paṣẹ pe ki wọn yinbọn pa ẹnikẹni ti wọn ba ri ibọn AK-47 lọwọ ẹ lai gbaṣẹ loju-ẹsẹ, sibẹ, kiko ibọn wọlu o dawọ duro. O yẹ kawọn eeyan le laaanu orileede wọn.” Aarẹ Buhari tun sọ pe afi ta a ba pada sidii iṣẹ agbẹ la maa too le kapa ọrọ-aje to n ṣojojo lasiko yii. O ni ‘imọ ijinlẹ ti n gba agbara lọwọ epo rọbi, ṣugbọn Ọlọrun ba wa ṣe e ti a ni afẹfẹ gaasi lọpọ yanturu, a ni ilẹ ọlọraa to ṣee ṣọgbin, a o si ti i lo o debikan.” Aarẹ Buhari ṣeleri pe ijọba apapọ maa tubọ gbaju mọ iṣe ọgbin ati ipese ounjẹ lọna igbalode lati le fun awọn araalu niṣiiri ki wọn pada sẹnu iṣẹ agbẹ.


“Mo paṣẹ pe ki wọn yinbọn pa ẹnikẹni ti wọn ba ri ibọn AK-47 lọwọ ẹ lai gbaṣẹ loju-ẹsẹ, sibẹ, kiko ibọn wọlu o dawọ duro. O yẹ kawọn eeyan le laaanu orileede wọn.” Aarẹ Buhari tun sọ pe afi ta a ba pada sidii iṣẹ agbẹ la maa too le kapa ọrọ-aje to n ṣojojo lasiko yii. O ni ‘imọ ijinlẹ ti n gba agbara lọwọ epo rọbi, ṣugbọn Ọlọrun ba wa ṣe e ti a ni afẹfẹ gaasi lọpọ yanturu, a ni ilẹ ọlọraa to ṣee ṣọgbin, a o si ti i lo o debikan.” Aarẹ Buhari ṣeleri pe ijọba apapọ maa tubọ gbaju mọ iṣe ọgbin ati ipese ounjẹ lọna igbalode lati le fun awọn araalu niṣiiri ki wọn pada sẹnu iṣẹ agbẹ. Oluranlọwọ pataki fun Aarẹ lori eto iroyin, Fẹmi Adeṣina, lo gbẹnu Aarẹ sọrọ nibi ipade naa.


Oluranlọwọ pataki fun Aarẹ lori eto iroyin, Fẹmi Adeṣina, lo gbẹnu Aarẹ sọrọ nibi ipade naa.


‘Ọro eto aabo to mẹhẹ ki i ṣẹjọ ijọba Buhari’

Faith Adebọla Minisita feto igbokegbodo ọkọ, Rotimi Amaechi, ti gbeja ijọba to wa lode yii lori iṣoro eto aabo to dẹnu kọlẹ lorileede yii, o ni ki i ṣe ẹbi Aarẹ Muhammadu Buhari rara, ki i si i ṣe ẹbi ẹgbẹ oṣelu APC, o lawọn to ti ṣakoso ki APC too de ni wọn fa iṣoro ọhun. Amaechi ni ko tọna rara lati sọ pe ijọba to wa lode yii lo fa awọn janduku agbebọn ti wọn ṣọṣẹ kaakiri, o lawọn ti wọn ti ṣolori sẹyin la gbọdọ dẹbi ru, tori awọn ni wọn ṣe ohun alumọọni orileede yii baṣubaṣu tẹlẹ. Lọjọ Ẹti, Furaidee yii, nigba to n sọrọ nibi ti wọn ti n ṣi ofiisi tuntun ti wọn kọ fun ajọ awọn to n kẹru gba ori omi (Nigerian Shippers Council), ẹka ti Aarin-Gbungbun Ariwa, niluu Jos, nipinlẹ Plateau, lo sọrọ ọhun. O ni ọkan lara idi tawọn fi n ṣi ọfiisi tuntun naa ni lati din iwa janduku, ifẹmiṣofo ati iṣoro aisi aabo ku, tori ti ko ba si iṣẹ fawọn eeyan, iwa ọdaran ko le dinku. O ni: “Idi ti iwa ọdaran fi wa ni pe awọn olowo ti wọn tukọ ọrọ-aje orileede yii sẹyin fọpọlọpọ ọdun, niṣe ni wọn ṣe e baṣubaṣu. Emi o mọ idi tawọn ọmọ Naijiria fi n sọrọ bii ẹni pe ijọba tiwa yii ni akọkọ.


O ni ọkan lara idi tawọn fi n ṣi ọfiisi tuntun naa ni lati din iwa janduku, ifẹmiṣofo ati iṣoro aisi aabo ku, tori ti ko ba si iṣẹ fawọn eeyan, iwa ọdaran ko le dinku. O ni: “Idi ti iwa ọdaran fi wa ni pe awọn olowo ti wọn tukọ ọrọ-aje orileede yii sẹyin fọpọlọpọ ọdun, niṣe ni wọn ṣe e baṣubaṣu. Emi o mọ idi tawọn ọmọ Naijiria fi n sọrọ bii ẹni pe ijọba tiwa yii ni akọkọ. Ki awa too de, ṣebi awọn ijọba kan ti wa. To ba jẹ pe wọn bojuto ọrọ-aje daadaa, ti wọn si da iṣẹ silẹ ni, a o ni i maa sọrọ aabo to mẹhẹ ati iwa awọn janduku agbebọn lasiko yii. Mo maa n sọ ọ lọpọ igba fawọn eeyan pe tawọn ọlọrọ ko ba jẹ kawọn mẹkunnu ri oorun sun wọra, awọn mẹkunnu naa o ni i jẹ kawọn naa sun asun-han-an-run rara.


Ki awa too de, ṣebi awọn ijọba kan ti wa. To ba jẹ pe wọn bojuto ọrọ-aje daadaa, ti wọn si da iṣẹ silẹ ni, a o ni i maa sọrọ aabo to mẹhẹ ati iwa awọn janduku agbebọn lasiko yii. Mo maa n sọ ọ lọpọ igba fawọn eeyan pe tawọn ọlọrọ ko ba jẹ kawọn mẹkunnu ri oorun sun wọra, awọn mẹkunnu naa o ni i jẹ kawọn naa sun asun-han-an-run rara. Gbogbo wa la jọ maa laju silẹ ta a o maa ba ara wa ja. Amaechi ni owe amukun-un ti ẹru rẹ wọ ni ọrọ Naijiria yii, atilẹ ni ẹru naa ti wọ wa, ki i ṣe ọrọ ijọba to wa lori aleefa yii.


Gbogbo wa la jọ maa laju silẹ ta a o maa ba ara wa ja. Amaechi ni owe amukun-un ti ẹru rẹ wọ ni ọrọ Naijiria yii, atilẹ ni ẹru naa ti wọ wa, ki i ṣe ọrọ ijọba to wa lori aleefa yii.


Nitori ominira Yoruba: Wọn nijọba Naijiria ti n kọ lu awọn ẹbi Ọjọgbọn Banji Akintoye

Adefunkẹ Adebiyi,Abẹokuta Ẹgbẹ Ilana Ọmọ Oodua (IOO), iyẹn ọkan ninu awọn ẹgbẹ to n pe fun idasilẹ Orilẹ-ede Olominira Yoruba ti kegbajare nipa ẹbi olori ẹgbẹ naa, Ọjọgbọn Banji Akintoye. Wọn ni awọn kan ninu ijọba Naijiria ti bẹrẹ si i kọ lu awọn ẹbi baba naa bayii, nitori ati da a lẹkun lori ijangbara Yoruba to mu ni koko. Ẹgbẹ yii sọ pe ọkan lara awọn iyawo ọmọ Ọjọgbọn Akintoye, ẹni ti wọn fi orukọ bo laṣiiri, bọ lọwọ awọn to fẹẹ pa a lalẹ ọjọ Abamẹta, Satide, nile rẹ lagbegbe Agbor, nipinlẹ Delta, to n gbe. Wọn fẹẹ pa a ni, ori lo ko o yọ. Ninu atẹjade kan ti Ẹgbẹ Ilana Ọmọ Oodua fi sita lati ọwọ Akọwe iroyin wọn, Maxwell Adelẹyẹ, ni wọn ti ṣalaye pe niṣe lawọn kan lọọ sọ ina si ile mọlẹbi Akintoye laarin ọsẹ, ti dukia to to miliọnu lọna aadọrin (70m) si ṣegbe sinu ina. Wọn fi kun un pe odo ẹja onimiliọnu iyebiye ti wọn ṣe sinu ile naa bajẹ pẹlu, nigba ti awọn ẹja nla nla to wa nibẹ ṣegbe sinu ina ọhun.


Wọn fẹẹ pa a ni, ori lo ko o yọ. Ninu atẹjade kan ti Ẹgbẹ Ilana Ọmọ Oodua fi sita lati ọwọ Akọwe iroyin wọn, Maxwell Adelẹyẹ, ni wọn ti ṣalaye pe niṣe lawọn kan lọọ sọ ina si ile mọlẹbi Akintoye laarin ọsẹ, ti dukia to to miliọnu lọna aadọrin (70m) si ṣegbe sinu ina. Wọn fi kun un pe odo ẹja onimiliọnu iyebiye ti wọn ṣe sinu ile naa bajẹ pẹlu, nigba ti awọn ẹja nla nla to wa nibẹ ṣegbe sinu ina ọhun. Wọn tẹsiwaju pe awọn iranṣẹ ijọba to n lepa ẹmi awọn eeyan Akintoye kiri yii tun dọdẹ ọkan ninu awọn ẹbi naa to jẹ ọkan ninu awọn aṣofin ilẹ yii ri, wọn ni wọn ṣaa n wa ọna ti wọn yoo fi ṣi wọn lọwọ nidii ijangbara Yoruba yii. Ṣugbọn ẹgbẹ IOO lawọn ko ni i pada sẹyin, aṣeye lawọn yoo ṣe ti ilẹ Olominira Yoruba yii. ‘‘A n sọ fun gbogbo ọmọ Yoruba nile ati lẹyin odi pe awọn iranṣẹ ijọba Naijiria ti bẹrẹ igbesẹ eṣu lati da olori wa, Ọjọgbọn Banji Akintoye, lẹkun lori ọrọ ijangbara Yoruba, niṣe ni wọn n dọdẹ awọn ẹbi wọn kiri.


Wọn tẹsiwaju pe awọn iranṣẹ ijọba to n lepa ẹmi awọn eeyan Akintoye kiri yii tun dọdẹ ọkan ninu awọn ẹbi naa to jẹ ọkan ninu awọn aṣofin ilẹ yii ri, wọn ni wọn ṣaa n wa ọna ti wọn yoo fi ṣi wọn lọwọ nidii ijangbara Yoruba yii. Ṣugbọn ẹgbẹ IOO lawọn ko ni i pada sẹyin, aṣeye lawọn yoo ṣe ti ilẹ Olominira Yoruba yii. ‘‘A n sọ fun gbogbo ọmọ Yoruba nile ati lẹyin odi pe awọn iranṣẹ ijọba Naijiria ti bẹrẹ igbesẹ eṣu lati da olori wa, Ọjọgbọn Banji Akintoye, lẹkun lori ọrọ ijangbara Yoruba, niṣe ni wọn n dọdẹ awọn ẹbi wọn kiri. ‘‘Ọsẹ diẹ sẹyin lo ti bẹrẹ, a o kan sọ ọ sita ko ma baa tun da kun ipaya to ti wa nilẹ tẹlẹ ni, o di dandan fun wa lati sọrọ bayii la ṣe sọ ọ jade. ‘‘Awa ti Ilana Ọmọ Oodua n fi asiko yii sọ fun gbogbo ọmọ Yoruba, pe bi ohunkohun ba ṣẹlẹ si olori wa, Alana, Ọjọgbọn Banji Akintoye, tabi si ẹnikẹni ninu ẹbi rẹ, ijọba Naijiria la maa mu o. ‘‘Nigba tawọn apaayan yii pa ọmọ ọkan lara awọn aṣaaju ilẹ Yoruba, wọn kan foju awọn afurasi rẹ han lasan ni, ko sohun to ṣẹlẹ latigba naa mọ.


‘‘Ọsẹ diẹ sẹyin lo ti bẹrẹ, a o kan sọ ọ sita ko ma baa tun da kun ipaya to ti wa nilẹ tẹlẹ ni, o di dandan fun wa lati sọrọ bayii la ṣe sọ ọ jade. ‘‘Awa ti Ilana Ọmọ Oodua n fi asiko yii sọ fun gbogbo ọmọ Yoruba, pe bi ohunkohun ba ṣẹlẹ si olori wa, Alana, Ọjọgbọn Banji Akintoye, tabi si ẹnikẹni ninu ẹbi rẹ, ijọba Naijiria la maa mu o. ‘‘Nigba tawọn apaayan yii pa ọmọ ọkan lara awọn aṣaaju ilẹ Yoruba, wọn kan foju awọn afurasi rẹ han lasan ni, ko sohun to ṣẹlẹ latigba naa mọ. ‘‘Iroyin aburu ta a ni fawọn iranṣẹ Eṣu yii ni pe ẹru ko ni i ba wa, wọn ko si ni i ko wa laya jẹ. Arọni o wale, Onikoyi o sinmi ogun ni.


‘‘Iroyin aburu ta a ni fawọn iranṣẹ Eṣu yii ni pe ẹru ko ni i ba wa, wọn ko si ni i ko wa laya jẹ. Arọni o wale, Onikoyi o sinmi ogun ni.


Akwa Ibom lawọn ọmọbinrin keekeeke yii waa ṣiṣẹ aṣẹwo l’Ogun

Adefunkẹ Adebiyi, Abẹokuta Ko din ni mejilelogun (22) awọn ọmọdebinrin ti awọn ọlọpaa ipinlẹ Ogun ri ko lotẹẹli Kolab, n’Itele-Ọta, lọjọ keje, oṣu karun-un yii, ti i ṣe ọjọ Ẹti. Iṣẹ aṣẹwo ni wọn n ṣe nibẹ, ipinlẹ Akwa Ibom, ni Uyo, ni wọn ti waa n ṣaṣẹwo l’Ogun. Olobo lo ta awọn ọlọpaa ti ACP Muhideen Obe, Eeria Kọmanda Ọta, fi ko awọn ikọ rẹ lọ si otẹẹli naa. Nigba ti wọn debẹ, awọn ọmọbinrin tọjọ ori wọn bẹrẹ lati mẹwaa si mẹrinla ni wọn ba nibẹ rẹpẹtẹ ni nnkan bii aago mẹjọ alẹ tawọn ọlọpaa naa debẹ. Nigba ti wọn fọrọ wa wọn lẹnu wo, awọn ọmọde oloṣo naa ṣalaye pe wọn fi ọrọ didun tan awọn lati awọn abule awọn ni Akwa Ibom ni. Wọn ni awọn to mu awọn wa sipinlẹ Ogun sọ pe iṣẹ lawọn fẹẹ waa ṣe nibi, awọn iṣẹ bii abanitaja nile itaja igbalode (Supermarkets) ati nile faaji (restaurants) ni wọn ni awọn n bọ waa ṣe nipinlẹ Ogun.


Nigba ti wọn debẹ, awọn ọmọbinrin tọjọ ori wọn bẹrẹ lati mẹwaa si mẹrinla ni wọn ba nibẹ rẹpẹtẹ ni nnkan bii aago mẹjọ alẹ tawọn ọlọpaa naa debẹ. Nigba ti wọn fọrọ wa wọn lẹnu wo, awọn ọmọde oloṣo naa ṣalaye pe wọn fi ọrọ didun tan awọn lati awọn abule awọn ni Akwa Ibom ni. Wọn ni awọn to mu awọn wa sipinlẹ Ogun sọ pe iṣẹ lawọn fẹẹ waa ṣe nibi, awọn iṣẹ bii abanitaja nile itaja igbalode (Supermarkets) ati nile faaji (restaurants) ni wọn ni awọn n bọ waa ṣe nipinlẹ Ogun. Afi bawọn ṣe balẹ tan to jẹ otẹẹli lawọn ba ara awọn fun iṣẹ aṣẹwo. Wọn fi kun alaye wọn pe ko si foonu lọwọ awọn mọ, awọn to ko awọn wa ti gba a, eyi ko jẹ ko ṣee ṣe lati pe awọn eeyan awọn labule pe iṣẹ aṣẹwo ni wọn n fi awọn ṣe bayii o. Ṣa, wọn ti mu maneja otẹẹli naa, ọkunrin kan ti wọn pe orukọ ẹ ni Isaac Ogbaji, ẹni ọdun mẹtelelọgbọn. Bakan naa ni CP Edward Ajogun ti paṣẹ pe ki ẹka to n ri si ọrọ mọlẹbi ni Kọmandi Ọta maa ba ẹjo naa lọ.


Afi bawọn ṣe balẹ tan to jẹ otẹẹli lawọn ba ara awọn fun iṣẹ aṣẹwo. Wọn fi kun alaye wọn pe ko si foonu lọwọ awọn mọ, awọn to ko awọn wa ti gba a, eyi ko jẹ ko ṣee ṣe lati pe awọn eeyan awọn labule pe iṣẹ aṣẹwo ni wọn n fi awọn ṣe bayii o. Ṣa, wọn ti mu maneja otẹẹli naa, ọkunrin kan ti wọn pe orukọ ẹ ni Isaac Ogbaji, ẹni ọdun mẹtelelọgbọn. Bakan naa ni CP Edward Ajogun ti paṣẹ pe ki ẹka to n ri si ọrọ mọlẹbi ni Kọmandi Ọta maa ba ẹjo naa lọ. O ni ki wọn wa awọn to ko awọn ọmọde naa ri, ki wọn si mu wọn ṣikun lati jiya labẹ ofin.


O ni ki wọn wa awọn to ko awọn ọmọde naa ri, ki wọn si mu wọn ṣikun lati jiya labẹ ofin.


Awọn akẹkọọ ileewe Kaduna ti wọn ṣẹṣẹ tu silẹ lawọn ko wẹ fun odidi oṣu meji

“Awọn agbebọn wọnyi nilo adura gidi, adura nikan ni ka maa gba ki Ọlọrun fọwọ tọ ọkan wọn. Ni temi, mo ti dariji wọn fun ohun ti wọn foju wa ri o, ṣugbọn mi o le gbagbe laye mi. Bii igba teeyan wa ni ọrun apaadi ni. Koda mi o gbadura ẹ fu ọta mi.” Ọrọ yii ni Zakariya Magaji, ọkan lara awọn akẹkọọ-binrin to wa lara awọn mẹtadinlọgbọn ti wọn ṣẹṣẹ da silẹ kuro lahaamọ awọn agbebọn to ji wọn gbe nileewe wọn nipinlẹ Kaduna sọ. Nigba ti wọn bi i pe bawo lọhun ṣe ri, niṣe lọmọbinrin naa bu sẹkun gbarada, o loun o mọ pe oun tun le foju oun ri awọn obi oun mọ laye. Ṣe, ọjọ mẹrindinlọgọta gbako (oṣu meji o din diẹ) lawọn ọmọde wọnyi fi wa ni bebe iku, tawọn agbebọn naa n foju wọn rare, ti wọn si n fi oriṣiiriṣii iya jẹ wọn.


Koda mi o gbadura ẹ fu ọta mi.” Ọrọ yii ni Zakariya Magaji, ọkan lara awọn akẹkọọ-binrin to wa lara awọn mẹtadinlọgbọn ti wọn ṣẹṣẹ da silẹ kuro lahaamọ awọn agbebọn to ji wọn gbe nileewe wọn nipinlẹ Kaduna sọ. Nigba ti wọn bi i pe bawo lọhun ṣe ri, niṣe lọmọbinrin naa bu sẹkun gbarada, o loun o mọ pe oun tun le foju oun ri awọn obi oun mọ laye. Ṣe, ọjọ mẹrindinlọgọta gbako (oṣu meji o din diẹ) lawọn ọmọde wọnyi fi wa ni bebe iku, tawọn agbebọn naa n foju wọn rare, ti wọn si n fi oriṣiiriṣii iya jẹ wọn. Nnkan bii aago mẹsan-an aabọ alẹ Ọjọbọ, Tọsidee, ọjọ kọkanla, oṣu kẹta, ọdun yii, lawọn janduku agbebọn naa ya bo ọgba ileewe wọn, Federal College of Forestry and Mechanisation, to wa lagbegbe Afaka, niluu Kaduna, ti wọn si ji akẹkọọ mọkandinlogoji (39) lọ, lọkunrin lobinrin. Meji ninu wọn raaye sa mọ wọn lọwọ, awọn agbebọn naa kọkọ da awọn marun-un silẹ lẹyin ọjọ diẹ, wọn si tun fawọn marun-un mi-in silẹ lẹyin naa, lo ba ku awọn mẹtadinlọgbọn ti wọn ṣẹṣẹ tu silẹ l’Ọjọbọ, Wẹsidee, ọjọ karun-un, oṣu karun-un, ta a wa yii. Iku ti o ba paayan, to ba ṣi ni ni fila, o tọpẹ lọrọ awọn ọmọ ọhun.


Nnkan bii aago mẹsan-an aabọ alẹ Ọjọbọ, Tọsidee, ọjọ kọkanla, oṣu kẹta, ọdun yii, lawọn janduku agbebọn naa ya bo ọgba ileewe wọn, Federal College of Forestry and Mechanisation, to wa lagbegbe Afaka, niluu Kaduna, ti wọn si ji akẹkọọ mọkandinlogoji (39) lọ, lọkunrin lobinrin. Meji ninu wọn raaye sa mọ wọn lọwọ, awọn agbebọn naa kọkọ da awọn marun-un silẹ lẹyin ọjọ diẹ, wọn si tun fawọn marun-un mi-in silẹ lẹyin naa, lo ba ku awọn mẹtadinlọgbọn ti wọn ṣẹṣẹ tu silẹ l’Ọjọbọ, Wẹsidee, ọjọ karun-un, oṣu karun-un, ta a wa yii. Iku ti o ba paayan, to ba ṣi ni ni fila, o tọpẹ lọrọ awọn ọmọ ọhun. Niṣe ni omije n pe omije ran niṣẹ nigba tawọn akẹkọọ naa n royin ohun toju wọn ri fawọn obi wọn, awọn oṣiṣẹ ijọba ati awọn oniroyin ninu ọgba ileewe wọn ti wọn da wọn pada si lẹyin ti wọn ti kọkọ lọọ gba itọju pajawiri ni ọsibitu ijọba. Akẹkọọ-binrin kan, Sarah Sunday, sọ pe iya buruku lawọn jẹ ninu aginju ti wọn ko awọn lọ ọhun, wọn febi pa awọn, awọn si rin irin arin-wọdii, oriṣiiriṣii nnkan lawọn foju wina ẹ. O ni ko sẹni to fomi kan ara ninu awọn ni gbogbo asiko naa. “Wọn n bu wa, wọn lu wa, ṣugbọn a dupẹ pe wọn o fibalopọ lọ wa.


Niṣe ni omije n pe omije ran niṣẹ nigba tawọn akẹkọọ naa n royin ohun toju wọn ri fawọn obi wọn, awọn oṣiṣẹ ijọba ati awọn oniroyin ninu ọgba ileewe wọn ti wọn da wọn pada si lẹyin ti wọn ti kọkọ lọọ gba itọju pajawiri ni ọsibitu ijọba. Akẹkọọ-binrin kan, Sarah Sunday, sọ pe iya buruku lawọn jẹ ninu aginju ti wọn ko awọn lọ ọhun, wọn febi pa awọn, awọn si rin irin arin-wọdii, oriṣiiriṣii nnkan lawọn foju wina ẹ. O ni ko sẹni to fomi kan ara ninu awọn ni gbogbo asiko naa. “Wọn n bu wa, wọn lu wa, ṣugbọn a dupẹ pe wọn o fibalopọ lọ wa. Ọjọ akọkọ ta a debẹ ni wọn ti lu wa ni kumọ, ti wọn si ṣe fidio bi wọn ṣe n lu wa.” Sarah tun ṣalaye siwaju si i pe: “Awọn bọisi aarin wa ni wọn maa n lọọ pọn omi wa ka le fi gbọnjẹ. Tuwo pẹlu miyan kuka (ọbẹ ila) la n jẹ ju. Ẹẹkan ṣoṣo pere ni wọn se irẹsi fun wa, a si jẹ spaghetti lẹẹkan pẹlu” Nigba ti wọn beere boya awọn ajinigbe naa maa n fi wọn silẹ lati lọọ ṣe opureṣọn mi-in, Sarah ni ‘bẹẹ ni, ṣugbọn wọn maa fi awọn kan lara ẹṣọ wọn ti wa, ko sigba ti wọn fi awa nikan silẹ patapata.


Ọjọ akọkọ ta a debẹ ni wọn ti lu wa ni kumọ, ti wọn si ṣe fidio bi wọn ṣe n lu wa.” Sarah tun ṣalaye siwaju si i pe: “Awọn bọisi aarin wa ni wọn maa n lọọ pọn omi wa ka le fi gbọnjẹ. Tuwo pẹlu miyan kuka (ọbẹ ila) la n jẹ ju. Ẹẹkan ṣoṣo pere ni wọn se irẹsi fun wa, a si jẹ spaghetti lẹẹkan pẹlu” Nigba ti wọn beere boya awọn ajinigbe naa maa n fi wọn silẹ lati lọọ ṣe opureṣọn mi-in, Sarah ni ‘bẹẹ ni, ṣugbọn wọn maa fi awọn kan lara ẹṣọ wọn ti wa, ko sigba ti wọn fi awa nikan silẹ patapata. Koda, ti awọn ọkunrin aarin wa ba fẹẹ lọọ pọnmi, awọn agbebọn kan maa fibọn AK-47 sin wọn lọ sin wọn pada ni. ‘Yatọ si pe a ko ri omi wẹ, gbangba ita la maa n wa ninu ojo, ninu oorun. Wọn kọ ahere jakujaku kan sibẹ, ṣugbọn ko si bi ojo o ṣe ni i pa wa labẹ ahere naa, gbalasa ita naa la n sun lalẹ.” Akẹkọọ-binrin mi-in, Pamela Ibrahim ni awọn janduku agbebọn naa sọ fawọn pe ijọba lawọn n ba ja, ki i ṣe awọn obi wa, awọn si ti pinnu lati han ipinlẹ Kaduna leemọ.


Koda, ti awọn ọkunrin aarin wa ba fẹẹ lọọ pọnmi, awọn agbebọn kan maa fibọn AK-47 sin wọn lọ sin wọn pada ni. ‘Yatọ si pe a ko ri omi wẹ, gbangba ita la maa n wa ninu ojo, ninu oorun. Wọn kọ ahere jakujaku kan sibẹ, ṣugbọn ko si bi ojo o ṣe ni i pa wa labẹ ahere naa, gbalasa ita naa la n sun lalẹ.” Akẹkọọ-binrin mi-in, Pamela Ibrahim ni awọn janduku agbebọn naa sọ fawọn pe ijọba lawọn n ba ja, ki i ṣe awọn obi wa, awọn si ti pinnu lati han ipinlẹ Kaduna leemọ. “Ki wọn too tu wa silẹ, awọn ajinigbe naa sọ fun wa pe awọn o ni nnkan kan lodi si wa (awa akẹkọọ) o. Wọn nitori awọn fẹ kijọba waa sẹtuu (settle) awọn lawọn ṣe ji wa gbe, ati pe awọn naa fẹẹ kawe kawọn niṣẹ gidi lọwọ, kawọn si nile lori bii tawọn ọmọ Naijiria yooku, tijọba o ba si ṣe nnkan tawọn fẹ, awọn maa maa yọ Kaduna lẹnu ni. Ede Fulani ati Hausa ni wọn n sọ pọn-ọn-ran-pọn. Pamẹla ni ẹnikan wa to dagba daadaa laarin awọn agbebọn naa, baba yii ni ki i jẹ ki wọn fọwọ kan wa tabi ba wa ṣeṣekuṣe.


“Ki wọn too tu wa silẹ, awọn ajinigbe naa sọ fun wa pe awọn o ni nnkan kan lodi si wa (awa akẹkọọ) o. Wọn nitori awọn fẹ kijọba waa sẹtuu (settle) awọn lawọn ṣe ji wa gbe, ati pe awọn naa fẹẹ kawe kawọn niṣẹ gidi lọwọ, kawọn si nile lori bii tawọn ọmọ Naijiria yooku, tijọba o ba si ṣe nnkan tawọn fẹ, awọn maa maa yọ Kaduna lẹnu ni. Ede Fulani ati Hausa ni wọn n sọ pọn-ọn-ran-pọn. Pamẹla ni ẹnikan wa to dagba daadaa laarin awọn agbebọn naa, baba yii ni ki i jẹ ki wọn fọwọ kan wa tabi ba wa ṣeṣekuṣe. Ti wọn ba ti ri i pe baba yii o si nitosi, niṣe ni wọn maa n lu wa, wọn a si maa ṣepe fun wa. Yoruba bọ, wọn ni ọmọ ẹni ku san ju ọmọ ẹni sọnu lọ, bawọn akẹkọọ yii ṣe n fomije sọ ipo ti wọn ba ara wọn lọdọ awọn ajinigbe yii, bẹẹ ni nnkan naa ko rọgbọ fawọn obi wọn ti wọn ṣadeede wa ọmọ wọn ti, ti wọn si mọ pe ohunkohun lo le ṣẹlẹ si wọn. Ọkan lara awọn obi naa, Ọgbẹni Ibrahim Hassan ni inu oun dun gan-an, oun si dupẹ lọwọ Allah pe oun tun foju ri ọmọ oun laaye, o ni ẹgbọn ẹ ti dajọ igbeyawo sọna ki iṣẹlẹ buruku naa to ṣẹlẹ.


Ti wọn ba ti ri i pe baba yii o si nitosi, niṣe ni wọn maa n lu wa, wọn a si maa ṣepe fun wa. Yoruba bọ, wọn ni ọmọ ẹni ku san ju ọmọ ẹni sọnu lọ, bawọn akẹkọọ yii ṣe n fomije sọ ipo ti wọn ba ara wọn lọdọ awọn ajinigbe yii, bẹẹ ni nnkan naa ko rọgbọ fawọn obi wọn ti wọn ṣadeede wa ọmọ wọn ti, ti wọn si mọ pe ohunkohun lo le ṣẹlẹ si wọn. Ọkan lara awọn obi naa, Ọgbẹni Ibrahim Hassan ni inu oun dun gan-an, oun si dupẹ lọwọ Allah pe oun tun foju ri ọmọ oun laaye, o ni ẹgbọn ẹ ti dajọ igbeyawo sọna ki iṣẹlẹ buruku naa to ṣẹlẹ. “Ọkan mi poruuru gidi ni, mi o mọ eyi to kan fun mi lati ṣe. Ṣe ki n fi odidi ọmọ silẹ ki n maa ṣayẹyẹ igbeyawo ni, abi ki n ba ayẹyẹ igbeyawo ta a ti dajọ ẹ sọna jẹ ni. Ọlọrun ni mo kan n ke pe lojoojumọ, aye su mi patapata.


“Ọkan mi poruuru gidi ni, mi o mọ eyi to kan fun mi lati ṣe. Ṣe ki n fi odidi ọmọ silẹ ki n maa ṣayẹyẹ igbeyawo ni, abi ki n ba ayẹyẹ igbeyawo ta a ti dajọ ẹ sọna jẹ ni. Ọlọrun ni mo kan n ke pe lojoojumọ, aye su mi patapata. “Ohun to tiẹ waa fọ gbogbo ẹ loju ni igba ti a gbọ pe wọn ti pa awọn kan lara awọn akẹkọọ Fasiti Greenfield ti wọn ji gbe lẹyin ti awọn ọmọ wa yii, ha, mo ni boya ni mo tun maa le foju kan ọmọ mi mọ o, omije bo mi, mo sunkun bii ọmọde ni, o ju ki wọn na mi lẹgba lọ. Ọla (Satide) yii ni igbeyawo ẹgbọn ẹ ni Zaria, ẹ o ri i pe ayọ mi di meji ni bayii. Ni ti Ọgbẹni Friday Sanni, meji lawọn ọmọ ẹ to n kẹkọọ nileewe naa, awọn mejeeji si ni wọn ji ko, ti wọn ṣẹṣẹ tu silẹ yii.


“Ohun to tiẹ waa fọ gbogbo ẹ loju ni igba ti a gbọ pe wọn ti pa awọn kan lara awọn akẹkọọ Fasiti Greenfield ti wọn ji gbe lẹyin ti awọn ọmọ wa yii, ha, mo ni boya ni mo tun maa le foju kan ọmọ mi mọ o, omije bo mi, mo sunkun bii ọmọde ni, o ju ki wọn na mi lẹgba lọ. Ọla (Satide) yii ni igbeyawo ẹgbọn ẹ ni Zaria, ẹ o ri i pe ayọ mi di meji ni bayii. Ni ti Ọgbẹni Friday Sanni, meji lawọn ọmọ ẹ to n kẹkọọ nileewe naa, awọn mejeeji si ni wọn ji ko, ti wọn ṣẹṣẹ tu silẹ yii. O ni ni toun o, afi toun ba ri i pe aabo to peye ti wa fawọn akẹkọọ naa nikan loun maa too gba kawọn ọmọ oun pada kawe nibẹ.


O ni ni toun o, afi toun ba ri i pe aabo to peye ti wa fawọn akẹkọọ naa nikan loun maa too gba kawọn ọmọ oun pada kawe nibẹ.


Awọn ajinigbe pa iya agbalagba ti wọn ji gbe ni Benue, Ọṣun ti wọn sa wa lọwọ ti tẹ wọn

Florence Babaṣọla Ọwọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Oṣun ti tẹ awọn ajinigbe mẹjọ labule Ọmọ-Ijeṣa. Ọjọ keje, oṣu karun-un ọdun yii lọwọ tẹ wọn lẹyin ti wọn ji iya agbalagba kan, Akiishi Catherine, gbe nipinlẹ Benue. Awọn tọwọ ba ọhun ni Orikashima David, ẹni ọdun mejilelogun, Teryange Demenogo, ẹni ọdun mejilelogun, Terngu Tortindi, ẹni ọdun marundinlọgbọn, Anawuese Akough, ẹni ọdun mọkandinlogun, Mbalumulum Kaorga, ẹni ọdun mejidinlogun, Comfort Terdoo, ẹni ọdun mejilelogun, Micheal Msendoo, ẹni ọdun mọkandinlogun ati Aondoaseer Terver, ẹni ọdun mọkanlelogun. Gẹgẹ bi Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa l’Ọṣun, SP Yẹmisi Ọpalọla, ṣe ṣalaye, ẹya Tivs, nipinlẹ Benue, lawọn mẹjẹẹjọ, lẹyin ti wọn si ji iya naa, ẹni ọdun marunlelọgọta gbe, wọn pa a sinu igbo nibẹ, wọn sa wa sipinlẹ Ọṣun ki ọwọ awọn agbofinro ma baa tẹ wọn. Nigba ti wọn de Ọmọ-Ijeṣa, wọn bẹrẹ si i dunaadura pẹlu awọn mọlẹbi iya naa lori owo ti wọn yoo gba lati tu u silẹ lai jẹ ki wọn fura pe wọn ti pa a. Asiko yii ni ọwọ kan ọwọ, ti aṣiri si tu pe ipinlẹ Ọṣun ni wọn wa, idi si niyẹn ti kọmiṣanna ọlọpaa l’Ọṣun, Wale Ọlọkọde, fi ko awọn ikọ to ṣiṣẹ naa sodi funra rẹ, ti wọn si lọọ ru wọn jade nibi ti wọn sa pamọ si. Ọpalọla sọ siwaju pe awọn eeyan naa jẹwọ pe o ti di eeyan mẹta tawọn pa ni iru ọna kan naa nipinlẹ Benue.


Gẹgẹ bi Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa l’Ọṣun, SP Yẹmisi Ọpalọla, ṣe ṣalaye, ẹya Tivs, nipinlẹ Benue, lawọn mẹjẹẹjọ, lẹyin ti wọn si ji iya naa, ẹni ọdun marunlelọgọta gbe, wọn pa a sinu igbo nibẹ, wọn sa wa sipinlẹ Ọṣun ki ọwọ awọn agbofinro ma baa tẹ wọn. Nigba ti wọn de Ọmọ-Ijeṣa, wọn bẹrẹ si i dunaadura pẹlu awọn mọlẹbi iya naa lori owo ti wọn yoo gba lati tu u silẹ lai jẹ ki wọn fura pe wọn ti pa a. Asiko yii ni ọwọ kan ọwọ, ti aṣiri si tu pe ipinlẹ Ọṣun ni wọn wa, idi si niyẹn ti kọmiṣanna ọlọpaa l’Ọṣun, Wale Ọlọkọde, fi ko awọn ikọ to ṣiṣẹ naa sodi funra rẹ, ti wọn si lọọ ru wọn jade nibi ti wọn sa pamọ si. Ọpalọla sọ siwaju pe awọn eeyan naa jẹwọ pe o ti di eeyan mẹta tawọn pa ni iru ọna kan naa nipinlẹ Benue. O ni tiwadii ba ti pari lawọn yoo fa wọn le awọn ọlọpaa ipinlẹ Benue lọwọ. Kọmiṣanna ọlọpaa gboṣuba fun awọn ọmọọṣẹ rẹ lori akitiyan wọn, o si tun fi da awọn eeyan ipinlẹ Ọṣun loju pe ko ni i si ibikankan lati farapamọ si fun awọn ọdaran niwọn igba tawọn araalu ba ti fọwọsowọpọ pẹlu awọn ọlọpaa. Nitori rogbodiyan to waye lawọn apa ibi kan nipinlẹ Ondo, awọn afurasi bii ogun ti wa lahaamọ ọlọpaa.


O ni tiwadii ba ti pari lawọn yoo fa wọn le awọn ọlọpaa ipinlẹ Benue lọwọ. Kọmiṣanna ọlọpaa gboṣuba fun awọn ọmọọṣẹ rẹ lori akitiyan wọn, o si tun fi da awọn eeyan ipinlẹ Ọṣun loju pe ko ni i si ibikankan lati farapamọ si fun awọn ọdaran niwọn igba tawọn araalu ba ti fọwọsowọpọ pẹlu awọn ọlọpaa. Nitori rogbodiyan to waye lawọn apa ibi kan nipinlẹ Ondo, awọn afurasi bii ogun ti wa lahaamọ ọlọpaa.


Nitori rogbodiyan to waye lawọn ibi kan l’Ondo, afurasi bii ogun ti wa lahaamọ ọlọpaa

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Awọn afurasi janduku bii ogun lọwọ awọn ọlọpaa ti tẹ latari ipa ti wọn ko ninu rogbodiyan to bẹ silẹ lori ọrọ ija oye to waye niluu Ikarẹ Akoko ati wahala to su yọ laarin awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun ati OPC, ẹka tilu Ọwọ. Kọmisanna ọlọpaa ipinlẹ Ondo, Ọgbẹni Bọlaji Salami, lo sọrọ yii lasiko to n fawọn oniroyin labọ abẹwo to ṣe si awọn agbegbe ti wahala ti waye niluu Ikarẹ Akoko ati Ọwọ lọjọ Ẹti, Furaidee, to kọja. O ni gbogbo awọn tọwọ tẹ ọhun lo ṣi wa lọdọ awọn, ti awọn si n fọrọ wa wọn lẹnu wo lọwọ. O ni awọn ti pinnu ati ko awọn afurasi naa lọ sile-ẹjọ ni kete ti iyansẹlodi awọn oṣiṣẹ ileeṣẹ eto idajọ ba ti pari. Kọmisanna ọhun ni ẹnikẹni ti iwadii awọn ba ti fidi rẹ mulẹ pe o lọwọ ninu rogbodiyan to waye lawọn ilu mejeeji ko ni i lọ lai jiya.


Kootu ju iyawo to n wo foonu ọkọ ẹ lai gbaṣẹ sẹwọn oṣu mẹta

Fun bo ṣe maa n ji foonu ọkọ ẹ wo lalaalẹ nigba ti ọkunrin naa ba sun tan lai gba aṣẹ lọwọ rẹ, ti yoo maa ka awọn atẹjiṣẹ to wa nibẹ, ile-ẹjọ ti sọ obinrin kan ti wọn forukọ bo laṣiiri sẹwọn oṣu mẹta lorilẹ-ede Dubai. Ọkọ obinrin naa lo pe e lẹjọ lẹyin ti aṣiri iyawo yii tu si i lọwọ. Niṣe lọkọ ṣalaye fun kootu pe boun ba ti sun tan, iyawo oun yoo si ki foonu oun mọlẹ, yoo maa ka awọn atẹjiṣẹ to wa nibẹ, yoo maa wo fọto, yoo si tun maa ji data oun sori foonu tiẹ. Ki i ṣe pe obinrin naa n ka awọn atẹjiṣẹ naa lasan o, ọkọ sọ pe yoo tun taari gbogbo ẹ sori foonu tiẹ, yoo waa maa ka a nigba toun ko ba si nibẹ. Bẹẹ, ki i gba aṣẹ lọwọ oun to fi n huwa yii, eyi to lodi sofin United Arab Emirate, Dubai, ti wọn n gbe. Nigba to n ṣalaye ara ẹ ni kootu naa to wa ni Ras Al Khaimah, iyawo sọ pe oun fura sọkọ oun pe o n yan ale ni.


Ki i ṣe pe obinrin naa n ka awọn atẹjiṣẹ naa lasan o, ọkọ sọ pe yoo tun taari gbogbo ẹ sori foonu tiẹ, yoo waa maa ka a nigba toun ko ba si nibẹ. Bẹẹ, ki i gba aṣẹ lọwọ oun to fi n huwa yii, eyi to lodi sofin United Arab Emirate, Dubai, ti wọn n gbe. Nigba to n ṣalaye ara ẹ ni kootu naa to wa ni Ras Al Khaimah, iyawo sọ pe oun fura sọkọ oun pe o n yan ale ni. O ni nitori ẹ loun ṣe n dọgbọn wo foonu ẹ to ba sun tan, nitori oun ko fẹẹ mu un laaabọ, oun fẹẹ ri okodoro ọrọ naa ni. Ṣugbọn kootu ran an leti pe labẹ bo ṣe wu ko ri, ofin ti wa pe lọkọ-laya ko gbọdọ wo foonu ara wọn lai gba aṣẹ. Fun eyi to ṣe yii, wọn ni iyawo naa ti lufin ilu awọn, n ni wọn ba ran an lewọn oṣu mẹta.


O ni nitori ẹ loun ṣe n dọgbọn wo foonu ẹ to ba sun tan, nitori oun ko fẹẹ mu un laaabọ, oun fẹẹ ri okodoro ọrọ naa ni. Ṣugbọn kootu ran an leti pe labẹ bo ṣe wu ko ri, ofin ti wa pe lọkọ-laya ko gbọdọ wo foonu ara wọn lai gba aṣẹ. Fun eyi to ṣe yii, wọn ni iyawo naa ti lufin ilu awọn, n ni wọn ba ran an lewọn oṣu mẹta.


Latari rogbodiyan to waye l’Ọwọ, ẹgbẹ OPC kọwe sileeṣẹ ọlọpaa Ondo

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Ẹgbẹ OPC, ẹka tipinlẹ Ondo, ti fẹhonu han lori bawọn ọmọ ẹgbẹ okunkun kan ṣe n pa awọn ọmọ ẹgbẹ wọn nipakupa niluu Ọwọ ati agbegbe rẹ. Ninu lẹta kan ti wọn kọ si Kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Ondo, Ọgbẹni Bọlaji Salami, l’Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ to kọja, ni wọn ti fẹdun ọkan wọn han lori itu tawọn ọmọ ẹgbẹ okunkun Ẹiyẹ n pa niluu Ọwọ ati agbegbe rẹ. Alaye ti wọn ṣe sinu iwe ti wọn kọ ni pe ni kete ti eto idibo gomina to waye lọjọ kẹwaa, oṣu kẹwaa, ọdun 2020, ti pari lawọn ọmọ ẹgbẹ okunkun yii ti tun ko ara wọn jọ, ti wọn si n doju ija kọ gbogbo awọn ti wọn ri bii alatako lasiko eto idibo naa. Gbogbo iwa janduku tawọn ọmọ ẹgbẹ okunkun yii n hu ni wọn lo lọwọ ọkan ninu awọn amugbalẹgbẹẹ gomina to jẹ ọmọ bibi ilu ọhun ninu. Ninu alaye ti wọn ṣe siwaju, ọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ to kọja, ni wọn lawọn janduku ọhun lọọ ka ọkan ninu awọn ọmọ ẹgbẹ OPC, Ọla, mọle, ti wọn si pa a nipakupa. Wọn ni awọn kọkọ fi iṣẹlẹ ọhun to awọn ọlọpaa ilu Ọwọ leti ki awọn too bẹrẹ igbesẹ lori bi oku ẹni ti wọn pa naa yoo ṣe di sisin lọjọ keji ti i ṣe ọjọ Iṣẹgun, Tusidee.


Gbogbo iwa janduku tawọn ọmọ ẹgbẹ okunkun yii n hu ni wọn lo lọwọ ọkan ninu awọn amugbalẹgbẹẹ gomina to jẹ ọmọ bibi ilu ọhun ninu. Ninu alaye ti wọn ṣe siwaju, ọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ to kọja, ni wọn lawọn janduku ọhun lọọ ka ọkan ninu awọn ọmọ ẹgbẹ OPC, Ọla, mọle, ti wọn si pa a nipakupa. Wọn ni awọn kọkọ fi iṣẹlẹ ọhun to awọn ọlọpaa ilu Ọwọ leti ki awọn too bẹrẹ igbesẹ lori bi oku ẹni ti wọn pa naa yoo ṣe di sisin lọjọ keji ti i ṣe ọjọ Iṣẹgun, Tusidee. Ẹgbẹ OPC ni ibi tawọn ti n sinku oloogbe naa lọwọ lawọn ọmọ ẹgbẹ okunkun yii tun ti waa kọ lu awọn, ti wọn si ran eeyan mẹfa sọrun ọsan gangan, wọn dana sun ile meji lagbegbe Idasen ati Ijẹbu Ọwọ, bẹẹ ni wọn tun jo olu ile ẹgbẹ wọn to wa nijọba ibilẹ Ọwọ. Wọn ni ọpọlọpọ awọn oloye ẹgbẹ awọn ni wọn ti sa kuro niluu nitori pe titi di asiko yii lawọn ọmọ ẹgbẹ okunkun naa ṣi n rin kiri pẹlu ọkan-o-jọkan awọn nnkan ija oloro lọwọ wọn, ti ko si sẹni to da wọn lẹkun. Awọn ọmọ ẹgbẹ OPC waa rọ kọmisanna ọlọpaa láti tètè wa nnkan ṣe sọrọ naa nitori pe ọga awọn ìyẹn Iba Gani Adams, lo ṣi n ka awọn lọwọ ko ti awọn ko fi ti i maa gbẹsan iku awọn eeyan awọn ti wọn pa. Bakan naa ni wọn rọ Gomina Rotimi Akeredolu lati tete kílọ fun amugbalẹgbẹẹ rẹ to n da omi alaafia ilu Ọwọ ru ki ọrọ naa too bọwọ sori patapata.