Eyi la gbọ pe awọn eeyan yii na ku ninu owo ti wọn gba lọwọ mọlẹbi awọn eeyan ti wọn ji gbe. Abọlaji, ẹni tawọn ẹgbẹ ẹ mọ si i BJ yii, ati Adewale, ti wọn tun n pe ni Oro, pẹlu awọn mẹta yooku ti wọn ti na papa bora, ni wọn da obinrin kan to n jẹ Atitẹbi Ganiyat lọna loju ọna to ti Fẹlẹlẹ ja sọna Eko s’Ibadan, lasiko ti onitọhun n mu ọmọkunrin rẹ lọ sileewe, ti wọn si ji i gbe tọmọtọmọ lọjọ kejidinlogun, oṣu Kẹjọ, ọdun 2022 yii. Nigba to n fidi iroyin yii mulẹ fawọn oniroyin lorukọ CP Adebọwale Williams ti i ṣe ọga agba awọn ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, Alukoro fun ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ naa, SP Adewale Ọṣifẹṣọ, ṣalaye pe ọna ipinlẹ Ogun lawọn afurasi ajinigbe yii gbe wọn lọ ki wọn too wa ọmọọdun mẹjọ naa gunlẹ sẹgbẹẹ titi niluu Ṣagamu. Inu ọkọ jiipu Toyota Highlander ti iya ẹ fi n gbe e lọ sileewe ni wọn jọwọ ẹ si lẹbaa ọna nibẹ, ti wọn si gbe iya ẹ wọnu igbo lọ. SP Ọṣifẹṣọ sọ pe ṣaaju, iyẹn, l’Ọjọbọ, Tọsidee, ọjọ kọkanlelogun, oṣu Keje, ọdun yii, lawọn afurasi ọdaran yii ti ji iya kan to n jẹ Patience Okafor gbe lasiko ti iya naa n gbe awọn ọmọ ẹ lọ sileewe ni nnkan bii aago mẹjọ aabọ aarọ ọjọ naa. Gẹgẹ bii iṣe awọn afurasi ajinigbe yii, wọn tun wa awọn ọmọ iya naa gunlẹ soju ọna pẹlu ọkọ jiipu ti iya wọn fi n gbe wọn lọ sileewe, wọn si gbe Abilekọ Okafor lọ sinu igbo rere.


Gbese ti mo jẹ ni mo n wa owo rẹ ti mo fi tẹle wọn lọọ jiiyan gbe-Adewale

Inu ọkọ jiipu Toyota Highlander ti iya ẹ fi n gbe e lọ sileewe ni wọn jọwọ ẹ si lẹbaa ọna nibẹ, ti wọn si gbe iya ẹ wọnu igbo lọ. SP Ọṣifẹṣọ sọ pe ṣaaju, iyẹn, l’Ọjọbọ, Tọsidee, ọjọ kọkanlelogun, oṣu Keje, ọdun yii, lawọn afurasi ọdaran yii ti ji iya kan to n jẹ Patience Okafor gbe lasiko ti iya naa n gbe awọn ọmọ ẹ lọ sileewe ni nnkan bii aago mẹjọ aabọ aarọ ọjọ naa. Gẹgẹ bii iṣe awọn afurasi ajinigbe yii, wọn tun wa awọn ọmọ iya naa gunlẹ soju ọna pẹlu ọkọ jiipu ti iya wọn fi n gbe wọn lọ sileewe, wọn si gbe Abilekọ Okafor lọ sinu igbo rere. Ninu ifọrọwerọ ti awọn karanbaani eeyan wọnyi ṣe pẹlu akọroyin wa ni wọn ti ṣalaye bi awọn paapaa ṣe ko ṣọwọ awọn afurasi ọdaran to tun ya ogbologboo ju awọn lọ, to si jẹ pe Ọlọrun lo yọ awọn ti awọn agbebọn agbegbe Niger-Delta naa ko pa awọn sinu omi fun awọn ọọni ati ẹja nla nla inu omi jẹ. Adewale, ẹni ọdun mọkanlelogoji, tawọn ẹlẹgbẹ ẹ tun mọ si Oro, lo ṣalaye iṣẹlẹ naa, o ni “Ọkan ninu wa to n jẹ OJ lo mu mi mọ BJ (Abọlaji). “Eyi kọ nigba akọkọ ti awọn ọlọpaa maa mu mi.


Ninu ifọrọwerọ ti awọn karanbaani eeyan wọnyi ṣe pẹlu akọroyin wa ni wọn ti ṣalaye bi awọn paapaa ṣe ko ṣọwọ awọn afurasi ọdaran to tun ya ogbologboo ju awọn lọ, to si jẹ pe Ọlọrun lo yọ awọn ti awọn agbebọn agbegbe Niger-Delta naa ko pa awọn sinu omi fun awọn ọọni ati ẹja nla nla inu omi jẹ. Adewale, ẹni ọdun mọkanlelogoji, tawọn ẹlẹgbẹ ẹ tun mọ si Oro, lo ṣalaye iṣẹlẹ naa, o ni “Ọkan ninu wa to n jẹ OJ lo mu mi mọ BJ (Abọlaji). “Eyi kọ nigba akọkọ ti awọn ọlọpaa maa mu mi. Ẹsun idigunjale ọkọ ni wọn mu mi fun ni nnkan bii ọdun mẹrin si marun-un sẹyin, ti mo si lo nnkan bii ọdun kan gbako lọgba ẹwọn ko too di pe Ọlọrun, ninu aanu Rẹ, ko mi yọ. ‘‘Emi o mọ nipa ijinigbe tẹlẹ. Awọn BJ yii naa ni wọn kọ mi.


Ẹsun idigunjale ọkọ ni wọn mu mi fun ni nnkan bii ọdun mẹrin si marun-un sẹyin, ti mo si lo nnkan bii ọdun kan gbako lọgba ẹwọn ko too di pe Ọlọrun, ninu aanu Rẹ, ko mi yọ. ‘‘Emi o mọ nipa ijinigbe tẹlẹ. Awọn BJ yii naa ni wọn kọ mi. Ọrẹ mi to n jẹ OJ ninu wa lo mu mi mọ BJ. Ka maa ji eeyan yẹn ti yọ lẹmi temi, koda, mo ti búra nídìí Ogun pe mi o ni i ba wọn ṣe e mọ, gbese nla kan ta a jẹ lo jẹ ki n ba wọn pada sidii ẹ, pe ki n ṣe ẹẹkan pere yẹn lati san an. Ki lo fa gbese?


Ọrẹ mi to n jẹ OJ ninu wa lo mu mi mọ BJ. Ka maa ji eeyan yẹn ti yọ lẹmi temi, koda, mo ti búra nídìí Ogun pe mi o ni i ba wọn ṣe e mọ, gbese nla kan ta a jẹ lo jẹ ki n ba wọn pada sidii ẹ, pe ki n ṣe ẹẹkan pere yẹn lati san an. Ki lo fa gbese? Eeyan mi kan lo pe mi ki n ba oun wa ibọn AK 47. Mo fi ọrọ yẹn lọ BJ, o ba ba mi pe ẹnikan. Ẹni yẹn lo fun wa ni nọmba foonu awọn to fẹẹ ta ibọn niluu Ughelli, nipinlẹ Delta.


Eeyan mi kan lo pe mi ki n ba oun wa ibọn AK 47. Mo fi ọrọ yẹn lọ BJ, o ba ba mi pe ẹnikan. Ẹni yẹn lo fun wa ni nọmba foonu awọn to fẹẹ ta ibọn niluu Ughelli, nipinlẹ Delta. “Emi pẹlu ọrẹ mi, OJ la jọ lọ, ọkọ Toyota Matrix kan ta a ya lọwọ ẹnikan la gbe lọ. Ṣugbọn nnkan ta o lero rara la ba pade ni Ughelli, nitori iya ni wọn fi ki wa kaabọ. Lẹyin ti wọn lu wa tan ni wọn gba gbogbo owo ọwọ wa ati gbogbo owo to wa ninu akanti wa”.


“Emi pẹlu ọrẹ mi, OJ la jọ lọ, ọkọ Toyota Matrix kan ta a ya lọwọ ẹnikan la gbe lọ. Ṣugbọn nnkan ta o lero rara la ba pade ni Ughelli, nitori iya ni wọn fi ki wa kaabọ. Lẹyin ti wọn lu wa tan ni wọn gba gbogbo owo ọwọ wa ati gbogbo owo to wa ninu akanti wa”. Njẹ ki lo de ti awọn to fẹẹ ta ibọn fun wọn ṣe lu wọn, ọkunrin ẹni ọdun mọkanlelogoji yii ṣalaye pe “ọwọ awọn agbebọn agbegbe Niger-Delta la ti fẹẹ lọọ ra ibọn, wọn lẹni to fẹẹ ra ibọn yẹn ti pẹ ju ko too fowo ẹ ranṣẹ sawọn, ati pe awọn fura si wa pe ọlọpaa ni wa, a n dọgbọn lati mu awọn ni. Bi wọn ṣe bẹrẹ si i lu wa niyẹn. ‘‘Lẹyin miliọnu kan ati ẹgbẹrun lọna igba Naira (₦1.2) ti ẹni to fẹẹ ra ibọn fi ranṣẹ si wọn, wọn gba gbogbo owo to wa lọwọ wa.


Njẹ ki lo de ti awọn to fẹẹ ta ibọn fun wọn ṣe lu wọn, ọkunrin ẹni ọdun mọkanlelogoji yii ṣalaye pe “ọwọ awọn agbebọn agbegbe Niger-Delta la ti fẹẹ lọọ ra ibọn, wọn lẹni to fẹẹ ra ibọn yẹn ti pẹ ju ko too fowo ẹ ranṣẹ sawọn, ati pe awọn fura si wa pe ọlọpaa ni wa, a n dọgbọn lati mu awọn ni. Bi wọn ṣe bẹrẹ si i lu wa niyẹn. ‘‘Lẹyin miliọnu kan ati ẹgbẹrun lọna igba Naira (₦1.2) ti ẹni to fẹẹ ra ibọn fi ranṣẹ si wọn, wọn gba gbogbo owo to wa lọwọ wa. Ẹgbẹrun lọna ọtalelẹgbẹta Naira, o din mẹwaa (N650,000) lowo to wa ninu akanti mi lasiko yẹn, awọn eeyan yẹn gba kaadi ti mo fi n gbowo lọwọ mi, wọn si gba gbogbo owo yẹn. Lẹyin naa ni wọn pinnu pe nṣe lawọn maa pa wa. Wọn waa fokun di wa lọwọ atẹsẹ, wọn fẹẹ lọọ gbe wa ju sinu odo ti awọn ọọni pọ si, ki awọn ọọni le fi wa ṣe ounjẹ.


Ẹgbẹrun lọna ọtalelẹgbẹta Naira, o din mẹwaa (N650,000) lowo to wa ninu akanti mi lasiko yẹn, awọn eeyan yẹn gba kaadi ti mo fi n gbowo lọwọ mi, wọn si gba gbogbo owo yẹn. Lẹyin naa ni wọn pinnu pe nṣe lawọn maa pa wa. Wọn waa fokun di wa lọwọ atẹsẹ, wọn fẹẹ lọọ gbe wa ju sinu odo ti awọn ọọni pọ si, ki awọn ọọni le fi wa ṣe ounjẹ. Nigba ti mo ri i pe okun ti wọn fi so mi lọwọ ti dẹ diẹ ni mo sa lọ mọ wọn lọwọ. “Mo dele, mi o le royin nnkan to ṣẹlẹ fun ẹni to ran mi nibọn. Idi ni pe bi mi o ṣe ri ibọn gbe wale, o ro pe niṣe ni mo fẹẹ lu oun ni jibiti.


Nigba ti mo ri i pe okun ti wọn fi so mi lọwọ ti dẹ diẹ ni mo sa lọ mọ wọn lọwọ. “Mo dele, mi o le royin nnkan to ṣẹlẹ fun ẹni to ran mi nibọn. Idi ni pe bi mi o ṣe ri ibọn gbe wale, o ro pe niṣe ni mo fẹẹ lu oun ni jibiti. Ẹni yẹn si ree, eeyan kan to buru gidi gan-an ni. Owo ibọn rẹ naa ni mo n wa ti mo fi ba wọn kopa ninu iṣẹ (ijinigbe) ta a ṣe gbẹyin ti awọn ọlọpaa fi mu wa. Bẹẹ naa ni mo n wa owo ta a maa fi ra mọto ti awọn ọmọ Niger-Delta gba lọwọ wa pada.


Ẹni yẹn si ree, eeyan kan to buru gidi gan-an ni. Owo ibọn rẹ naa ni mo n wa ti mo fi ba wọn kopa ninu iṣẹ (ijinigbe) ta a ṣe gbẹyin ti awọn ọlọpaa fi mu wa. Bẹẹ naa ni mo n wa owo ta a maa fi ra mọto ti awọn ọmọ Niger-Delta gba lọwọ wa pada. Azeez Aleṣe Bakare to jẹ olori ikọ awọn ajinigbe yii. Ọmọ bibi ilu Agọ-Iwoye, nipinlẹ Ogun, ni ṣugbọn orile-ede Ghana lo n gbe tẹlẹ, ọdun 2022 lo ti Ghana de s’Ibadan, to si sọ eeyan jijigbe diṣẹ aṣejẹun tiẹ. Nigba to n royin bi wọn ṣe n ṣiṣẹ laabi wọn ọhun, ọkunrin ẹni ọdun mejidinlogoji yii ṣalaye pe “emi ni mo mu imọran wa laarin awọn eeyan wa pe ki wọn jẹ ka maa ṣiṣẹ yii.


Azeez Aleṣe Bakare to jẹ olori ikọ awọn ajinigbe yii. Ọmọ bibi ilu Agọ-Iwoye, nipinlẹ Ogun, ni ṣugbọn orile-ede Ghana lo n gbe tẹlẹ, ọdun 2022 lo ti Ghana de s’Ibadan, to si sọ eeyan jijigbe diṣẹ aṣejẹun tiẹ. Nigba to n royin bi wọn ṣe n ṣiṣẹ laabi wọn ọhun, ọkunrin ẹni ọdun mejidinlogoji yii ṣalaye pe “emi ni mo mu imọran wa laarin awọn eeyan wa pe ki wọn jẹ ka maa ṣiṣẹ yii. Inu oṣu Kẹta, ọdun yii, naa la bẹrẹ, o si digba marun-un ọtọọtọ ta a ti ji eeyan gbe. “Ko sẹni to kọ mi niṣẹ yii. Ṣugbọn nigbakuugba ti awọn ọlọpaa ba mu awọn ajinigbe, gbogbo ọrọ ti awọn eeyan yẹn ba sọ pata ni mo maa n fara balẹ gbọ.


Inu oṣu Kẹta, ọdun yii, naa la bẹrẹ, o si digba marun-un ọtọọtọ ta a ti ji eeyan gbe. “Ko sẹni to kọ mi niṣẹ yii. Ṣugbọn nigbakuugba ti awọn ọlọpaa ba mu awọn ajinigbe, gbogbo ọrọ ti awọn eeyan yẹn ba sọ pata ni mo maa n fara balẹ gbọ. Ninu awọn alaye ti wọn ba ṣe nipa bi wọn ṣe ji eeyan gbe ni mo ti kọ ẹkọ nipa bi eeyan ṣe le maa ji eeyan gbe pamọ, ti mo si sọ fawọn yooku mi pe ki wọn jẹ ki awa naa maa ṣe e. ‘‘Ọrẹ mi to n jẹ J.K. ni mo pe wa lati Ijẹbu-Ode pe ko waa maa ba wa mojuto awọn to ba wa ninu igbekun wa. Mọto mi la lo lọjọ ta a kọkọ ji eeyan gbe ninu oṣu Kẹta, lọna Iperu, nipinlẹ Ogun. Ọkunrin kan la ji gbe lọjọ yẹn ta a si lọọ tọju ẹ sinu igbo kan niluu Ṣagamu.


Ninu awọn alaye ti wọn ba ṣe nipa bi wọn ṣe ji eeyan gbe ni mo ti kọ ẹkọ nipa bi eeyan ṣe le maa ji eeyan gbe pamọ, ti mo si sọ fawọn yooku mi pe ki wọn jẹ ki awa naa maa ṣe e. ‘‘Ọrẹ mi to n jẹ J.K. ni mo pe wa lati Ijẹbu-Ode pe ko waa maa ba wa mojuto awọn to ba wa ninu igbekun wa. Mọto mi la lo lọjọ ta a kọkọ ji eeyan gbe ninu oṣu Kẹta, lọna Iperu, nipinlẹ Ogun. Ọkunrin kan la ji gbe lọjọ yẹn ta a si lọọ tọju ẹ sinu igbo kan niluu Ṣagamu. ‘‘Emi ati Dagunro la duro ti i ninu igbo laarin ọjọ mẹta to fi wa nigbekun wa. Miliọnu mẹfa Naira (N6m) la gba lọwọ awọn ẹbi ẹ. Emi ni mo maa n gbowo ju awọn yooku lọ nitori emi ni mo n ṣe eyi to pọ ju ninu iṣẹ yẹn. ‘‘Ibọn mejeeji ta a lo nigba yẹn ko ṣiṣẹ daadaa.


‘‘Emi ati Dagunro la duro ti i ninu igbo laarin ọjọ mẹta to fi wa nigbekun wa. Miliọnu mẹfa Naira (N6m) la gba lọwọ awọn ẹbi ẹ. Emi ni mo maa n gbowo ju awọn yooku lọ nitori emi ni mo n ṣe eyi to pọ ju ninu iṣẹ yẹn. ‘‘Ibọn mejeeji ta a lo nigba yẹn ko ṣiṣẹ daadaa. Lẹyin iṣẹ akọkọ yẹn ni OJ ati Oro ra ibọn nla nla gidi kọọkan. Emi o mọ ibọn ọn yin, emi kan maa n gbe ibọn lọwọ lasan ni, Oro lo mọ ọn yin, to maa n yinbọn soke lati dẹruba ẹni ta a ba fẹẹ ji gbe. ‘‘Adugbo Challenge, n’Ibadan, la ti ṣiṣẹ wa ẹlẹẹkeji.


Lẹyin iṣẹ akọkọ yẹn ni OJ ati Oro ra ibọn nla nla gidi kọọkan. Emi o mọ ibọn ọn yin, emi kan maa n gbe ibọn lọwọ lasan ni, Oro lo mọ ọn yin, to maa n yinbọn soke lati dẹruba ẹni ta a ba fẹẹ ji gbe. ‘‘Adugbo Challenge, n’Ibadan, la ti ṣiṣẹ wa ẹlẹẹkeji. Mo ti kọkọ ri ile ọkọ obinrin yẹn, mo si mọ pe eeyan kan to lowo gan-an ni wọn maa jẹ. Niṣe ni mo kọkọ lọ saduugbo yẹn lati fimu finlẹ. Bi mo ṣe maa n ṣe ka too ji eeyan gbe niyẹn lati ṣewadii nipa ẹni ta a ba fẹẹ gbe.


Mo ti kọkọ ri ile ọkọ obinrin yẹn, mo si mọ pe eeyan kan to lowo gan-an ni wọn maa jẹ. Niṣe ni mo kọkọ lọ saduugbo yẹn lati fimu finlẹ. Bi mo ṣe maa n ṣe ka too ji eeyan gbe niyẹn lati ṣewadii nipa ẹni ta a ba fẹẹ gbe. Mo maa n dibọn bii ẹni to n wa ile laduugbo yẹn. Ile ọti kan wa nitosi ile awọn obinrin naa, nile ọti yẹn ni mo wa lọjọ kan ti ọkọ obinrin yẹn fi wa mọto kọja, awọn eeyan waa sọ pe o ṣẹṣẹ ti Amẹrika de ni. Awọn nnkan ti mo ti mọ nipa ara Amẹrika yii lo jẹ ki n sọ fun Oro to jẹ igbakeji mi pe ọkunrin yẹn lẹni to kan ta a maa ji gbe.


Mo maa n dibọn bii ẹni to n wa ile laduugbo yẹn. Ile ọti kan wa nitosi ile awọn obinrin naa, nile ọti yẹn ni mo wa lọjọ kan ti ọkọ obinrin yẹn fi wa mọto kọja, awọn eeyan waa sọ pe o ṣẹṣẹ ti Amẹrika de ni. Awọn nnkan ti mo ti mọ nipa ara Amẹrika yii lo jẹ ki n sọ fun Oro to jẹ igbakeji mi pe ọkunrin yẹn lẹni to kan ta a maa ji gbe. Ṣugbọn lọjọ ta a lọ, a ri i ti obinrin yẹn n gbe awọn ọmọ wọn lọ si sukuu, a si ri i pe eeyan to tutu lawọ daadaa ni. Ba a ṣe kuku pinnu lati ji oun naa gbe niyẹn. Kenny lo ni ọkọ ayọkẹlẹ Lexus ta a gbe lọ.


Ṣugbọn lọjọ ta a lọ, a ri i ti obinrin yẹn n gbe awọn ọmọ wọn lọ si sukuu, a si ri i pe eeyan to tutu lawọ daadaa ni. Ba a ṣe kuku pinnu lati ji oun naa gbe niyẹn. Kenny lo ni ọkọ ayọkẹlẹ Lexus ta a gbe lọ. Ba a ṣe sun mọ obinrin yẹn ni mo na ibọn si i lati dẹruba a. Obinrin yẹn pẹlu ọkunrin kan bayii to ti dagba nikan la gbe sa lọ, a fi awọn ọmọ silẹ ninu mọto wọn nibẹ. Awa maraarun, emi, Oro, OJ, Kenny ati Dagunro la jọ ṣiṣẹ yẹn. ‘‘Ọna Onigaari (lọna Eko) la kọkọ n gbe wọn lọ.


Ba a ṣe sun mọ obinrin yẹn ni mo na ibọn si i lati dẹruba a. Obinrin yẹn pẹlu ọkunrin kan bayii to ti dagba nikan la gbe sa lọ, a fi awọn ọmọ silẹ ninu mọto wọn nibẹ. Awa maraarun, emi, Oro, OJ, Kenny ati Dagunro la jọ ṣiṣẹ yẹn. ‘‘Ọna Onigaari (lọna Eko) la kọkọ n gbe wọn lọ. Nigba ta a ri awọn ọlọpaa lọọọkan la tọọnu pada. Ba a ṣe pe ọrẹ wa kan lori foonu niyẹn pe ko ba wa ṣeto inu igbo kan ta a le tọju awọn ta a ji gbe pamọ si lagbegbe Ẹgbẹda (n’Ibadan). “Ẹni yẹn naa lo ba wa mojuto wọn laarin asiko ti wọn lo ninu igbekun wa.


Nigba ta a ri awọn ọlọpaa lọọọkan la tọọnu pada. Ba a ṣe pe ọrẹ wa kan lori foonu niyẹn pe ko ba wa ṣeto inu igbo kan ta a le tọju awọn ta a ji gbe pamọ si lagbegbe Ẹgbẹda (n’Ibadan). “Ẹni yẹn naa lo ba wa mojuto wọn laarin asiko ti wọn lo ninu igbekun wa. Miliọnu lọna aadọta Naira (N50m) la beere, ṣugbọn miliọnu mẹẹẹdogun Naira (N15m) ni mọlẹbi wọn ri fun wa ka too fi wọn silẹ lọjọ kẹrin”. Nigba to n ṣalaye bo ṣe yan awọn yooku rẹ jẹ lori owo yii, BJ sọ pe “gbogbo igba ti mo ba ti pin owo ni OJ maa n ba mi ja pe owo ti emi mu ti pọ ju, bẹẹ, emi ni mo n ṣe eyi to pọ ju ninu awọn iṣẹ yẹn. Idi niyẹn ti mo ṣe tọju pamọ ninu owo yẹn.


Miliọnu lọna aadọta Naira (N50m) la beere, ṣugbọn miliọnu mẹẹẹdogun Naira (N15m) ni mọlẹbi wọn ri fun wa ka too fi wọn silẹ lọjọ kẹrin”. Nigba to n ṣalaye bo ṣe yan awọn yooku rẹ jẹ lori owo yii, BJ sọ pe “gbogbo igba ti mo ba ti pin owo ni OJ maa n ba mi ja pe owo ti emi mu ti pọ ju, bẹẹ, emi ni mo n ṣe eyi to pọ ju ninu awọn iṣẹ yẹn. Idi niyẹn ti mo ṣe tọju pamọ ninu owo yẹn. Ẹẹmeji ni mo gba owo yẹn. Mo kọkọ gba miliọnu marun-un Naira, mo tọju iyẹn funra mi ko too di pe mo gba miliọnu mẹwaa Naira ti awa maraarun jọ pin”. O ni loootọ lawọn ti fẹẹ pa iṣẹ ajinigbe ti, ṣugbọn gbese ti awọn jẹ nigba ti awọn to fẹẹ ta ibọn fawọn gba mọto lọwọ Oro ati OJ.


Ẹẹmeji ni mo gba owo yẹn. Mo kọkọ gba miliọnu marun-un Naira, mo tọju iyẹn funra mi ko too di pe mo gba miliọnu mẹwaa Naira ti awa maraarun jọ pin”. O ni loootọ lawọn ti fẹẹ pa iṣẹ ajinigbe ti, ṣugbọn gbese ti awọn jẹ nigba ti awọn to fẹẹ ta ibọn fawọn gba mọto lọwọ Oro ati OJ. Eyi lo mu ki ẹni to bẹ awọn nibọn binu gba mọto ayọkẹlẹ oun rọpo owo ibọn rẹ, ati pe owo ti awọn yoo fi san gbese owo ibọn ọhun lawọn n wa ti awọn tun ṣe pinnu lati tun ji ẹni kan gbe lẹẹkan si i. Njẹ bawo lọwọ awọn agbofinro se tẹ ẹ, ọga awọn afurasi ajinigbe yii ṣalaye pe “mo fẹẹ ṣe faaji ninu ẹgbẹrun lọna igba Naira (N200,000) to ṣẹku si mi lọwọ. Mo sọ fun iyawo mi pe mo fẹẹ tirafu, mo waa pe ọrẹbinrin mi pe ko jẹ ka jọ lọọ gbadun ara wa mọju nileetura. Inu yara ta a wa ninu ileetura ni mo ti n gbọ gba!


Eyi lo mu ki ẹni to bẹ awọn nibọn binu gba mọto ayọkẹlẹ oun rọpo owo ibọn rẹ, ati pe owo ti awọn yoo fi san gbese owo ibọn ọhun lawọn n wa ti awọn tun ṣe pinnu lati tun ji ẹni kan gbe lẹẹkan si i. Njẹ bawo lọwọ awọn agbofinro se tẹ ẹ, ọga awọn afurasi ajinigbe yii ṣalaye pe “mo fẹẹ ṣe faaji ninu ẹgbẹrun lọna igba Naira (N200,000) to ṣẹku si mi lọwọ. Mo sọ fun iyawo mi pe mo fẹẹ tirafu, mo waa pe ọrẹbinrin mi pe ko jẹ ka jọ lọọ gbadun ara wa mọju nileetura. Inu yara ta a wa ninu ileetura ni mo ti n gbọ gba! Gba! Gba! lara ilẹkun.


Gba! Gba! lara ilẹkun. Ọkan ninu awọn oṣiṣẹ otẹẹli yẹn ni mo pe e, mo ba sọ fun ọrẹbinrin mi pe ko lọọ ṣilẹkun laimọ pe awọn ọlọpaa ni. Bi awọn ọlọpaa ṣe wọle tọ mi wa ni mo ti mọ pe mo ti rogo. “Nigba ti ọwọ awọn ọlọpaa tẹ mi yii ni mo waa mọ pe iwa ọdaran ko pe, o maa n ba ni lorukọ jẹ ni.


Ọkan ninu awọn oṣiṣẹ otẹẹli yẹn ni mo pe e, mo ba sọ fun ọrẹbinrin mi pe ko lọọ ṣilẹkun laimọ pe awọn ọlọpaa ni. Bi awọn ọlọpaa ṣe wọle tọ mi wa ni mo ti mọ pe mo ti rogo. “Nigba ti ọwọ awọn ọlọpaa tẹ mi yii ni mo waa mọ pe iwa ọdaran ko pe, o maa n ba ni lorukọ jẹ ni. Emi ti ba orukọ idile wa jẹ, nitori mo gbọ pe bi mama mi ṣe gbọ iroyin pe awọn ọlọpaa ti mu bayii ni wọn daku lọ gbọnrangandan. Emi paapaa ti sunkun, sunkun, ninu ahamọ awọn ọlọpaa ti mo wa yii, omi ti gbẹ loju mi patapata.” Inu ahamọ awọn ọlọpaa ọhun naa ni BJ ati Oro ṣi wa titi ta a fi pari akojọ iroyin yii nigba ti iwadii ṣi n tẹsiwaju lori oriṣiiriṣii ẹsun ijinigbe ti wọn fi kan awọn afurasi ọdaran yii.


Emi ti ba orukọ idile wa jẹ, nitori mo gbọ pe bi mama mi ṣe gbọ iroyin pe awọn ọlọpaa ti mu bayii ni wọn daku lọ gbọnrangandan. Emi paapaa ti sunkun, sunkun, ninu ahamọ awọn ọlọpaa ti mo wa yii, omi ti gbẹ loju mi patapata.” Inu ahamọ awọn ọlọpaa ọhun naa ni BJ ati Oro ṣi wa titi ta a fi pari akojọ iroyin yii nigba ti iwadii ṣi n tẹsiwaju lori oriṣiiriṣii ẹsun ijinigbe ti wọn fi kan awọn afurasi ọdaran yii.


O maa se o! Agbara ojo wọ eeyan meje lọ ni Kwara

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin O kere tan, eeyan meje lo ti padanu ẹmi wọn, ti ọpọ dukia si ṣegbe, latari arọọda ojo to waye niluu Patigi, to wa nijọba ibilẹ Patigi, nipinlẹ Kwara. Adari ajọ kan ti wọn n pe ni Hydroelectric Power Producing Areas Development Commission (HYPPADEC), Alaaji Abubakar Yelwa, lo sọ eleyii di mimọ fun awọn oniroyin lọjọ Aiku, Sannde, ọsẹ yii, niluu Patigi, lasiko to n ṣe ifilọlẹ eroja iranwọ to to aadọta miliọnu Naira (50m), fun awọn to lugbadi nibi iṣẹlẹ naa. O ni ẹgbẹrun kan le ni ọọdunrun ile (1, 300), ni agbara ojo ṣe lọṣẹ, eeyan ẹgbẹrun mẹta din igba (2,800), lo fara kaasa, ti omi si tun gbe ọpọlọpọ ere oko lọ niluu Patigi. Lara awọn eroja ti wọn pin fun awọn to fara kaasa ni bẹẹdi, irẹsi, awọn ọṣẹ ifọsọ, ọṣẹ iwẹ ati bẹẹ bẹẹ lọ. Yelwa, waa rọ gbogbo awọn to n gbe ni bebe odo ki wọn tete ko aasa wọn tefe-tefe kuro ni eti odo bayii lati dena irufẹ iṣẹlẹ bẹẹ lọjọ iwaju, tori pe agbara ojo to lagbara gidigidi ṣi n bọ, ti ijọba apapọ si le ma ni agbara lati tẹsiwaju lati ṣe iranwọ fun wọn mọ. O fi kun un pe HYPPADEC, ti fẹẹ ṣe agbatẹru ofin ti yoo fi kun iye kilomita ti awọn eeyan gbọdọ fi takete si odo nigba ti wọn ba fẹẹ kọle lati dena pipadanu ẹmi ati dukia sọwọ odo.


Baba atọmọ pa Gbenga, wọn kun ẹya ara ẹ si wẹwẹ l’Akurẹ

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Lori ẹsun siṣeku pa Gbenga Abiọla, ti wọn si tun ko ẹya ara rẹ pamọ, baba ẹni ọgọta ọdun kan, Alagba Oṣuọlale Falọwọ ati ọmọ rẹ, Ọlaolu Falọwọ, ẹni ogun ọdun, ti n kawọ pọnyin rojọ nile-ẹjọ Majisireeti to wa l’Akurẹ. ALAROYE gbọ pe iṣẹlẹ yii waye labule kan ti wọn n pe ni Kuṣeru, nijọba ibilẹ Odigbo, ninu oṣu Kẹjọ, ọdun ta a wa yii. Ninu alaye ti Ripẹtọ Suleiman Adebayọ ṣe lasiko tawọn afurasi ọdaran mejeeji n fara han nile-ẹjọ, o ni Ọlaolu fẹnu ara rẹ jẹwọ fawọn agbofinro nigba ti wọn n fọrọ wa a lẹnu wo pe loootọ loun pa ọkunrin ẹni ọdun mẹẹẹdọgbọn ọhun lọjọ iṣẹlẹ ọhun. O sọ ninu akọsilẹ rẹ ni tesan pe asiko ti oun lọ sinu igbo kan to wa nitosi abule awọn loun ri Gbenga nibi to sun si, to n sinmi. Bi Oloogbe ọhun ṣe ri i to yọ lọọọkan lo bẹrẹ si i bẹ ẹ lati waa ran oun lọwọ, ṣugbọn dipo ti iba fi ran ọkunrin to ti rẹ naa lọwọ, ṣe lo fa ada yọ, to si kuku ran ẹni ẹlẹni sọrun aremabọ, lẹyin eyi lo tun kun un bii ẹni kun ẹran, to si ko ẹya ara rẹ sinu apo, eyi to lọọ gbe pamọ sile baba rẹ. Nigba ti oorun buruku to n jade lati inu ile wọn fẹẹ di awọn aladuugbo wọn nimu ni wọn lọọ ba awọn olori abule ọhun lati fi ohun ti wọn ṣakiyesi to wọn leti.


O sọ ninu akọsilẹ rẹ ni tesan pe asiko ti oun lọ sinu igbo kan to wa nitosi abule awọn loun ri Gbenga nibi to sun si, to n sinmi. Bi Oloogbe ọhun ṣe ri i to yọ lọọọkan lo bẹrẹ si i bẹ ẹ lati waa ran oun lọwọ, ṣugbọn dipo ti iba fi ran ọkunrin to ti rẹ naa lọwọ, ṣe lo fa ada yọ, to si kuku ran ẹni ẹlẹni sọrun aremabọ, lẹyin eyi lo tun kun un bii ẹni kun ẹran, to si ko ẹya ara rẹ sinu apo, eyi to lọọ gbe pamọ sile baba rẹ. Nigba ti oorun buruku to n jade lati inu ile wọn fẹẹ di awọn aladuugbo wọn nimu ni wọn lọọ ba awọn olori abule ọhun lati fi ohun ti wọn ṣakiyesi to wọn leti. Awọn olori ti wọn lọọ fọrọ lọ foju ara wọn ri ẹru tawọn afurasi ọhun gbe pamọ sile, ni wọn ba sare lọọ fẹjọ awọn mejeeji sun ni teṣan ọlọpaa. Lara awọn ẹsun ti wọn ka si wọn lẹsẹ ni gbigbimọpọ lati paayan, fifi ọwọ kan oku ẹni ẹlẹni lọna aitọ, biba ori, ẹsẹ ati apa ẹnikan ti wọn n pe ni Gbenga Abiọla ni ikawọ wọn, ti wọn ko si ri alaye gidi kan ṣe lori ọrọ naa. Awọn ẹsun ọhun ni agbefọba juwe gẹgẹ bii eyi to lodi, to si tun ni ijiya to lagbara labẹ ofin ipinlẹ Ondo ti ọdun 2006.


Awọn olori ti wọn lọọ fọrọ lọ foju ara wọn ri ẹru tawọn afurasi ọhun gbe pamọ sile, ni wọn ba sare lọọ fẹjọ awọn mejeeji sun ni teṣan ọlọpaa. Lara awọn ẹsun ti wọn ka si wọn lẹsẹ ni gbigbimọpọ lati paayan, fifi ọwọ kan oku ẹni ẹlẹni lọna aitọ, biba ori, ẹsẹ ati apa ẹnikan ti wọn n pe ni Gbenga Abiọla ni ikawọ wọn, ti wọn ko si ri alaye gidi kan ṣe lori ọrọ naa. Awọn ẹsun ọhun ni agbefọba juwe gẹgẹ bii eyi to lodi, to si tun ni ijiya to lagbara labẹ ofin ipinlẹ Ondo ti ọdun 2006. Agbẹnusọ ọhun rọ ile-ẹjọ lati paṣẹ fifi awọn olujẹjọ mejeeji si ọgba ẹwọn titi ti wọn yoo fi ri imọran gba lati ọfiisi ajọ to gba adajọ nimọran. Amofin Joseph Arinju to jẹ agbẹjọro fawọn olujẹjọ ko ta ko aba ọhun. Onidaajọ Temitayọ Owolabi gba ẹbẹ agbefọba wọle pẹlu bo ṣe ṣe ni ki wọn lọọ fi baba ati ọmọ naa pamọ si ọgba ẹwọn Olokuta titi di ọjọ kẹwaa, oṣu kẹwaa, ọdun 2022.


Agbẹnusọ ọhun rọ ile-ẹjọ lati paṣẹ fifi awọn olujẹjọ mejeeji si ọgba ẹwọn titi ti wọn yoo fi ri imọran gba lati ọfiisi ajọ to gba adajọ nimọran. Amofin Joseph Arinju to jẹ agbẹjọro fawọn olujẹjọ ko ta ko aba ọhun. Onidaajọ Temitayọ Owolabi gba ẹbẹ agbefọba wọle pẹlu bo ṣe ṣe ni ki wọn lọọ fi baba ati ọmọ naa pamọ si ọgba ẹwọn Olokuta titi di ọjọ kẹwaa, oṣu kẹwaa, ọdun 2022.


Alaga ijọba ibilẹ Ido lu lọọya lalubami n’Ibadan

Ọlawale Ajao, Ibadan Lẹyin oṣu kan aabọ ti wọn da alaga kansu Ido, nipinlẹ Ọyọ, Ọnarebu Sherif Adeọjọ, duro nitori iwa ibajẹ, wọn lọkunrin naa tun ti huwa ibajẹ mi-in pẹlu bo ṣe lu lọọya kan bii ẹni maa pa a. L’Ọjọbọ, Tọsidee, ọjọ kejilelogun, oṣu Kẹsan-an, ọdun 2022 yii, lalaga kansu to wa lẹnu idaduro yii lu gbajumọ agbẹjọro kan n’Ibadan, Amofin Tolu Fowode, nilukulu nileetura kan ti wọn n pe ni 530 Lounge, laduugbo Oluyọle. Wọn ni ọrọ ti ko to nnkan rara l’Ọnarebu Adeọjọ, ọkan ninu awọn ọmọ bibi inu Alhaji Yekini Adeọjọ, agba ọjẹ oloṣelu ọmọ ẹgbẹ PDP nilẹ yii, sọ dija mọ agbẹjọro naa lọwọ, to si bẹrẹ si i rọjo ikuuku le onitọhun lori. Ẹnikan tiṣẹlẹ ọhun ṣoju ẹ royin pe “Aaye igbalejo awọn eeyan pataki nileetura yẹn la wa nigba yẹn ta a ti n sọrọ, bi Adeọjọ ṣe sọ ọrọ ti ko to nnkan di ibinu mọ Lọọya Toku lọwọ niyẹn. Nigba ta a fi maa mọ nnkan to n ṣẹlẹ, o ti bẹrẹ si i ko ikuuku bo wọn. “Bi awa ta a wa nibẹ ṣe n mu un lo tubọ n ran eegun apa si lọọya. Koda, nibi to ka a lara de, o tun n wa igo kiri lati gun agbẹjọro naa, bo tilẹ jẹ pe o ti muti yo lọjọ yẹn”.


Nigba ta a fi maa mọ nnkan to n ṣẹlẹ, o ti bẹrẹ si i ko ikuuku bo wọn. “Bi awa ta a wa nibẹ ṣe n mu un lo tubọ n ran eegun apa si lọọya. Koda, nibi to ka a lara de, o tun n wa igo kiri lati gun agbẹjọro naa, bo tilẹ jẹ pe o ti muti yo lọjọ yẹn”. Awọn oṣiṣẹ ileetura ohun la gbọ pe wọn gba agbẹjọro naa lọwọ alaga ọmọ ẹgbẹ PDP ijọba ibiilẹ Ido yii, wọn si fi aidunnu wọn han nipa iṣẹlẹ yii. Ninu atẹjade ti ọkan ninu awọn alakooso ileetura yii, Ọgbẹni Ṣeyi Adewale, fi sita, wọn tọrọ aforiji lọwọ awọn onibaara wọn to wa nibẹ lasiko iṣẹlẹ ọhun, bẹẹ ni wọn bẹ Amofin Fowode lati fọwọ wọnu lori iya iwọsi ti alaga kansu naa fi je ẹ. Bo tilẹ jẹ pe akọroyin wa ko ri Adeọjọ ba sọrọ, ohun tọkunrin naa sọ fawọn to ba a sọrọ ni pe ọrọ ko ri bẹẹ, o ni awọn to n gbe iroyin naa kaakiri kan n lo o lati ba oun lorukọ jẹ ni. Tẹ o ba gbagbe, ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọjọ kẹsan-an, oṣu Kẹjọ, ọdun 2022 yii, lawọn kansilọ kansu ọhun kede idaduro alaga naa.


Awọn oṣiṣẹ ileetura ohun la gbọ pe wọn gba agbẹjọro naa lọwọ alaga ọmọ ẹgbẹ PDP ijọba ibiilẹ Ido yii, wọn si fi aidunnu wọn han nipa iṣẹlẹ yii. Ninu atẹjade ti ọkan ninu awọn alakooso ileetura yii, Ọgbẹni Ṣeyi Adewale, fi sita, wọn tọrọ aforiji lọwọ awọn onibaara wọn to wa nibẹ lasiko iṣẹlẹ ọhun, bẹẹ ni wọn bẹ Amofin Fowode lati fọwọ wọnu lori iya iwọsi ti alaga kansu naa fi je ẹ. Bo tilẹ jẹ pe akọroyin wa ko ri Adeọjọ ba sọrọ, ohun tọkunrin naa sọ fawọn to ba a sọrọ ni pe ọrọ ko ri bẹẹ, o ni awọn to n gbe iroyin naa kaakiri kan n lo o lati ba oun lorukọ jẹ ni. Tẹ o ba gbagbe, ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọjọ kẹsan-an, oṣu Kẹjọ, ọdun 2022 yii, lawọn kansilọ kansu ọhun kede idaduro alaga naa. Oriṣiiriṣii ẹsun ni wọn ka si Adeọjọ lẹsẹ, wọn lọkunrin naa ko ni akoyawọ, bẹẹ nijọba rẹ ko ṣiṣẹ idagbasoke ilu to bo ṣe yẹ.


Oriṣiiriṣii ẹsun ni wọn ka si Adeọjọ lẹsẹ, wọn lọkunrin naa ko ni akoyawọ, bẹẹ nijọba rẹ ko ṣiṣẹ idagbasoke ilu to bo ṣe yẹ.


Eedi ree o, Daniel gun ọrẹ ẹ pa nitori ounjẹ

Monisọla Saka Ọmọdekunrin kan, Daniel Akindele, ti dero atimọle bayii lẹyin ti wọn fẹsun kan an pe o ṣeku pa ọrẹ ẹ, Ayọ Bameke, lagbegbe Abbattoir Complex, Agege, nipinlẹ Eko, nitori ounjẹ. ALAROYE gbọ pe ki i ṣe igba akọkọ ree ti Akindele ati Bameke pẹlu awọn ọrẹ wọn to ku maa lọ si complex lati lọọ gba bọọlu, ibi ti wọn maa n lọ ni gbogbo igba ni. Amọ lọjọ ti iṣẹlẹ buburu yii maa ṣẹlẹ, gbara ti wọn de ibi ti wọn ti maa n gba bọọlu ni Bameke sọ fawọn ọrẹ ẹ pe oun fẹẹ lọọ wa ounjẹ ra. Bo ṣe pada de si complex loun ti ki ounjẹ mọlẹ ni tiẹ to n jẹun lọ gẹgẹ bi akọroyin Punch ṣe ṣalaye. Akindele ti ebi ti n pa tẹlẹtẹlẹ naa ba sun mọ ọn, o ni ko jẹ kawọn jọ jẹ ẹ. Ọrọ fun-mi-jẹ mi-o-fun ẹ jẹ yii lo di ariyanjiyan to pada dija laarin awọn ọrẹ mejeeji ọhun. Lasiko ti wọn n ja lọwọ niwaju odo ẹran Harmony Abbattoir Management Services Limited, ni Bameke to ti doloogbe yii ti ki sisọọsi mọlẹ, to fi ṣe Akindele leṣe, nitori pe iyẹn fẹẹ jẹ ounjẹ ẹ lagidi.


Bo ṣe pada de si complex loun ti ki ounjẹ mọlẹ ni tiẹ to n jẹun lọ gẹgẹ bi akọroyin Punch ṣe ṣalaye. Akindele ti ebi ti n pa tẹlẹtẹlẹ naa ba sun mọ ọn, o ni ko jẹ kawọn jọ jẹ ẹ. Ọrọ fun-mi-jẹ mi-o-fun ẹ jẹ yii lo di ariyanjiyan to pada dija laarin awọn ọrẹ mejeeji ọhun. Lasiko ti wọn n ja lọwọ niwaju odo ẹran Harmony Abbattoir Management Services Limited, ni Bameke to ti doloogbe yii ti ki sisọọsi mọlẹ, to fi ṣe Akindele leṣe, nitori pe iyẹn fẹẹ jẹ ounjẹ ẹ lagidi. Gẹgẹ bi alaye ti Ọgbẹni Ṣẹgun Ijaọla to n ṣiṣẹ ọlọdẹ nileeṣẹ tawọn ọmọ yẹn n ja niwaju ẹ ṣe fawọn oniroyin, o ni bi Bameke ṣe fi sisọọsi ya Akindele lọwọ tan ni Akindele raga bo o nitori apa ẹ ka ọmọ tọhun, o si ṣe bẹẹ fi sisọọsi ọhun gun Bameke laya titi tẹmii fi bọ lara ẹ. O ni, “Mẹrin lawọn ọmọ yẹn, ọjọ ori wọn maa wa laarin ọmọ ọdun mẹrinla si mẹẹẹdogun, wọn dẹ jọ maa n wa papọ ni gbogbo igba ni. Ṣugbọn ni nnkan bii aago mọkanla aarọ ọjọ Abamẹta, Satide, yẹn, iwaju Abbattoir ni wọn wa. Ọkan ninu awọn oṣiṣẹ wa lobinrin lo jade sita ninu odo ẹran to fẹẹ lọọ ra nnkan nigba to ri i ti Bameke sun silẹ nibẹ gbalaja lai minra.


Gẹgẹ bi alaye ti Ọgbẹni Ṣẹgun Ijaọla to n ṣiṣẹ ọlọdẹ nileeṣẹ tawọn ọmọ yẹn n ja niwaju ẹ ṣe fawọn oniroyin, o ni bi Bameke ṣe fi sisọọsi ya Akindele lọwọ tan ni Akindele raga bo o nitori apa ẹ ka ọmọ tọhun, o si ṣe bẹẹ fi sisọọsi ọhun gun Bameke laya titi tẹmii fi bọ lara ẹ. O ni, “Mẹrin lawọn ọmọ yẹn, ọjọ ori wọn maa wa laarin ọmọ ọdun mẹrinla si mẹẹẹdogun, wọn dẹ jọ maa n wa papọ ni gbogbo igba ni. Ṣugbọn ni nnkan bii aago mọkanla aarọ ọjọ Abamẹta, Satide, yẹn, iwaju Abbattoir ni wọn wa. Ọkan ninu awọn oṣiṣẹ wa lobinrin lo jade sita ninu odo ẹran to fẹẹ lọọ ra nnkan nigba to ri i ti Bameke sun silẹ nibẹ gbalaja lai minra. Gẹgẹ bi agbalagba, obinrin yẹn rin sun mọ wọn diẹ lati beere ohun to n ṣẹlẹ, lo ba ṣẹwọ si awọn mẹta to ku pe ki wọn sun mọ oun. Nibẹ ni wọn ti ri i pe lapa osi igbaaya ni wọn ti gun Bameke pẹlu sisọọsi ti wọn maa n lo ni ọsibitu. Bi Akindele ṣe ri i pe o daa bii pe Bameke o mi mọ lo fẹẹ sa lọ, ṣugbọn obinrin yẹn tete gba a mu.


Gẹgẹ bi agbalagba, obinrin yẹn rin sun mọ wọn diẹ lati beere ohun to n ṣẹlẹ, lo ba ṣẹwọ si awọn mẹta to ku pe ki wọn sun mọ oun. Nibẹ ni wọn ti ri i pe lapa osi igbaaya ni wọn ti gun Bameke pẹlu sisọọsi ti wọn maa n lo ni ọsibitu. Bi Akindele ṣe ri i pe o daa bii pe Bameke o mi mọ lo fẹẹ sa lọ, ṣugbọn obinrin yẹn tete gba a mu. “Lasiko ti wọn beere bọrọ ṣe jẹ lọwọ ẹ, Akindele jẹwọ pe Bameke lo kọkọ fi sisọọsi ge oun lọwọ, koun naa too gun toun pada lapa osi igbaaya ẹ. ‘‘Loju-ẹsẹ lawọn oṣiṣẹ ileeṣẹ wa sare gbe Bameke digbadigba lọ sile iwosan Merit Hospital, Agege, ṣugbọn awọn dokita sọ pe ọmọ naa ti dakẹ. Wọn ti pada gbe oku ẹ lọ sile igbokuu-pamọ-si”.


“Lasiko ti wọn beere bọrọ ṣe jẹ lọwọ ẹ, Akindele jẹwọ pe Bameke lo kọkọ fi sisọọsi ge oun lọwọ, koun naa too gun toun pada lapa osi igbaaya ẹ. ‘‘Loju-ẹsẹ lawọn oṣiṣẹ ileeṣẹ wa sare gbe Bameke digbadigba lọ sile iwosan Merit Hospital, Agege, ṣugbọn awọn dokita sọ pe ọmọ naa ti dakẹ. Wọn ti pada gbe oku ẹ lọ sile igbokuu-pamọ-si”. Awọn agbofinro ti wọn wa lagbegbe Abbattoir ni wọn fi panpẹ ofin gbe awọn ọrẹ mẹta yooku, amọ lasiko ti wọn n ṣewadii ni wọn da awọn meji to ku silẹ lẹyin ti wọn ti ri okodoro ọrọ pe wọn o mọwọ mẹsẹ ninu ọrọ naa, loju-ẹsẹ ni wọn ti ju Akindele sẹyin kanta, ki wọn too pada taari ẹjọ naa lọ si ẹka ileeṣẹ ọlọpaa to n ṣewadii iwa ọdaran ni Panti, Yaba, nipinlẹ Eko. Agbẹnusọ ọlọpaa nipinlẹ Eko, Benjamin Hundenyin, to fidi ọrọ naa mulẹ ṣalaye pe adajọ kootu Majisireeti Yaba fẹsun ipaniyan kan Akindele lọjọ kẹtala, oṣu Kẹsan-an, ọdun yii, o si pa a laṣẹ pe ki wọn sọ ọmọkunrin naa satimọle.


Awọn agbofinro ti wọn wa lagbegbe Abbattoir ni wọn fi panpẹ ofin gbe awọn ọrẹ mẹta yooku, amọ lasiko ti wọn n ṣewadii ni wọn da awọn meji to ku silẹ lẹyin ti wọn ti ri okodoro ọrọ pe wọn o mọwọ mẹsẹ ninu ọrọ naa, loju-ẹsẹ ni wọn ti ju Akindele sẹyin kanta, ki wọn too pada taari ẹjọ naa lọ si ẹka ileeṣẹ ọlọpaa to n ṣewadii iwa ọdaran ni Panti, Yaba, nipinlẹ Eko. Agbẹnusọ ọlọpaa nipinlẹ Eko, Benjamin Hundenyin, to fidi ọrọ naa mulẹ ṣalaye pe adajọ kootu Majisireeti Yaba fẹsun ipaniyan kan Akindele lọjọ kẹtala, oṣu Kẹsan-an, ọdun yii, o si pa a laṣẹ pe ki wọn sọ ọmọkunrin naa satimọle.


Inu lailọọnu ounjẹ ọmọde lawọn eleyii rọ igbo si

Monisọla Saka Ọwọ ileeṣẹ to n gbogun ti oogun oloro nilẹ yii, NDLEA, ti tẹ awọn agbero inu papakọ ofurufu Murtala Muhammad, Ikẹja, niluu Eko, meji kan lasiko ti wọn fẹẹ gbe igbo sọda soke okun. Agbẹnusọ ajọ naa, Ọgbẹni Fẹmi Babafẹmi, lo sọrọ yii di mimọ ninu atẹjade kan to fi lede lọjọ Aiku, Sannde, ọjọ karundinlọgbọn, oṣu Kẹsan-an, ọdun 2022 yii. Babafẹmi ṣalaye pe inu lailọọnu ti wọn maa n ko ounjẹ awọn ọmọde ti wọn n pe ni Golden Morn si ni wọn tọju ẹru ofin naa si, ti wọn si ko o gba ileeṣẹ Skyway Aviation Handling Company, ibudo awọn SAHCO, ninu papakọ ofurufu naa lọ si Dubai. O ni niṣe ni wọn kẹ ẹru naa kalẹ si ibudo ajọ SAHCO, ki ọkan ninu awọn oṣiṣẹ papakọ ofurufu naa too ko firi ẹ, to si taari ẹ sọdọ awọn ajọ NDLEA. Gẹgẹ bo ṣe sọ, iwadii ti wọn ṣe lọwọ fi tẹ ọkunrin kan torukọ ẹ n jẹ Ọlatunbọsun Abimbọla, ẹni ọdun mẹrinlelọgbọn (34) to lọwọ ninu bi ẹru naa ṣe debẹ. Babafẹmi ni, “Lọjọ Ẹti, Furaidee, lọwọ ba afurasi ọhun to jẹ oṣiṣẹ ileeṣẹ eto irinna Ashadox Logistics Services, ti wọn maa n ba awọn eeyan gbe ẹru ranṣẹ.


O ni niṣe ni wọn kẹ ẹru naa kalẹ si ibudo ajọ SAHCO, ki ọkan ninu awọn oṣiṣẹ papakọ ofurufu naa too ko firi ẹ, to si taari ẹ sọdọ awọn ajọ NDLEA. Gẹgẹ bo ṣe sọ, iwadii ti wọn ṣe lọwọ fi tẹ ọkunrin kan torukọ ẹ n jẹ Ọlatunbọsun Abimbọla, ẹni ọdun mẹrinlelọgbọn (34) to lọwọ ninu bi ẹru naa ṣe debẹ. Babafẹmi ni, “Lọjọ Ẹti, Furaidee, lọwọ ba afurasi ọhun to jẹ oṣiṣẹ ileeṣẹ eto irinna Ashadox Logistics Services, ti wọn maa n ba awọn eeyan gbe ẹru ranṣẹ. Nigba to maa jẹwọ, o ni ki wọn ṣe oun jẹẹjẹ tori ki i ṣe oun loun ran ara oun, aṣẹ ti ọga oun, Oloyede Abiọla, toun n ṣiṣẹ labẹ ẹ pa loun tẹle. Ọrọ ẹnu Abimbọla yii lo mu ki wọn tọpasẹ ọga ẹ yẹn lọ, lọgan ni wọn si ti lọọ gbe e. Ọkunrin ẹni ogoji ọdun to wa lati Iwọ Oorun Ibadan, nipinlẹ Ọyọ, yii ni loootọ loun pa Abimbọla laṣẹ lati gbe ẹru naa sibẹ, ṣugbọn nitori eto aabo to gbopọn tawọn ajọ NDLEA gun le lọwọ bayii loun o ṣe mọ ohun toun le ṣe si i ju ki awọn fi ẹru naa sibẹ dipo ki wọn ka a mọ awọn lọwọ”. Babafẹmi tun ṣalaye siwaju pe kawọn eeyan maa kiye sara nigba gbogbo, tori o ṣee ṣe ki wọn gbe iru ẹru yii fun eeyan lati gbe e jiṣẹ, ti ko ni i mọ, koda mọlẹbi eeyan le gbe e leeyan lọwọ toluwarẹ ko ni i mọ pe wahala lo gbe foun.


Nigba to maa jẹwọ, o ni ki wọn ṣe oun jẹẹjẹ tori ki i ṣe oun loun ran ara oun, aṣẹ ti ọga oun, Oloyede Abiọla, toun n ṣiṣẹ labẹ ẹ pa loun tẹle. Ọrọ ẹnu Abimbọla yii lo mu ki wọn tọpasẹ ọga ẹ yẹn lọ, lọgan ni wọn si ti lọọ gbe e. Ọkunrin ẹni ogoji ọdun to wa lati Iwọ Oorun Ibadan, nipinlẹ Ọyọ, yii ni loootọ loun pa Abimbọla laṣẹ lati gbe ẹru naa sibẹ, ṣugbọn nitori eto aabo to gbopọn tawọn ajọ NDLEA gun le lọwọ bayii loun o ṣe mọ ohun toun le ṣe si i ju ki awọn fi ẹru naa sibẹ dipo ki wọn ka a mọ awọn lọwọ”. Babafẹmi tun ṣalaye siwaju pe kawọn eeyan maa kiye sara nigba gbogbo, tori o ṣee ṣe ki wọn gbe iru ẹru yii fun eeyan lati gbe e jiṣẹ, ti ko ni i mọ, koda mọlẹbi eeyan le gbe e leeyan lọwọ toluwarẹ ko ni i mọ pe wahala lo gbe foun. Ọga agba ajọ NDLEA, Baba Marwa, gboṣuba fun ikọ to n gbogun ti oogun oloro ni papakọ ofurufu Murtala Muhammed, Ikẹja, fun iṣẹ takuntakun ti wọn ṣe. O waa ke pe awọn oṣiṣẹ ajọ NDLEA to ku kaakiri ilẹ Naijiria lati ma ṣe figba kankan tura silẹ ninu ija wọn lati gba orilẹ-ede yii silẹ lọwọ awọn to n gbe oogun oloro atawọn to n lo o.


Ọga agba ajọ NDLEA, Baba Marwa, gboṣuba fun ikọ to n gbogun ti oogun oloro ni papakọ ofurufu Murtala Muhammed, Ikẹja, fun iṣẹ takuntakun ti wọn ṣe. O waa ke pe awọn oṣiṣẹ ajọ NDLEA to ku kaakiri ilẹ Naijiria lati ma ṣe figba kankan tura silẹ ninu ija wọn lati gba orilẹ-ede yii silẹ lọwọ awọn to n gbe oogun oloro atawọn to n lo o.


Pasitọ Fẹmi ati Aafaa Kabiru ni mo maa n ta ẹya ara oku ti mo ba hu fun-Ismaila

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Ismail Adewuyi, ọmọ ọdun mejidinlọgbọn, to ge ori nitẹẹku awọn Musulumi ti wa niluu Ẹdẹ, ti foju bale-ẹjọ Majisreeti ilu naa, adajọ si ti paṣẹ pe ki wọn fi wọn pamọ sakolo ọlọpaa. Ismail lọwọ awọn ọdẹ (Nigeria Hunters and Forest SecurityServices) tẹ lọjọ Abamẹta, Satide, ọjọ kẹtadinlogun, oṣu Kẹsan-an, ọdun yii, lọwọ tẹ Ismail lẹyin to ge ori oku iya kan, to si tun ge apa oku mi-in pẹlu ifun rẹ. Nigba ti wọn mu un de agọ ọlọpaa ẹka to n ṣewadi iwa ọdaran lo jẹwọ pe awọn meji lawọn ṣiṣẹ naa, ṣugbọn ẹni keji oun ti n jẹ KK ti sa lọ. Bakan naa lo darukọ awọn afurasi meji mi-in; Pasitọ Fẹmi ati Aafa Kabiru, o ni awọn yẹn loun maa n ta awọn ẹya ara toun ba ni fun. Lara awọn ẹsun ti Agbefọba, Sunday Adepọju, fi ko wọn wa si kootu ni igbimọ-pọ huwa buburu ati ṣiṣe oku baṣubaṣu, ṣugbọn ko lanfaani lati ka awọn ẹsun naa nitori adajọ Majisreeti naa, B. Adeboye, sọ pe kootu oun ko lagbara lati gbọ awọn ẹsun naa. Adeboye ni ki agbẹjọro awọn ọlọpaa (OC Legal) mu iwe wa nilana ofin lati beere fun aṣẹ lati ko awọn afurasi naa lọ sọgba ẹwọn laarin ọjọ mẹrinla.


Bakan naa lo darukọ awọn afurasi meji mi-in; Pasitọ Fẹmi ati Aafa Kabiru, o ni awọn yẹn loun maa n ta awọn ẹya ara toun ba ni fun. Lara awọn ẹsun ti Agbefọba, Sunday Adepọju, fi ko wọn wa si kootu ni igbimọ-pọ huwa buburu ati ṣiṣe oku baṣubaṣu, ṣugbọn ko lanfaani lati ka awọn ẹsun naa nitori adajọ Majisreeti naa, B. Adeboye, sọ pe kootu oun ko lagbara lati gbọ awọn ẹsun naa. Adeboye ni ki agbẹjọro awọn ọlọpaa (OC Legal) mu iwe wa nilana ofin lati beere fun aṣẹ lati ko awọn afurasi naa lọ sọgba ẹwọn laarin ọjọ mẹrinla. Ko too digba naa, o ni ki wọn ko awọn mẹtẹẹta pada si akolo ọlọpaa ẹka to n ṣewadii iwa ọdaran titi tigbẹẹjọ wọn yoo fi bẹrẹ ni kootu to lagbara lati gbọ ẹjọ wọn. Nigba to n sọrọ lori iṣẹlẹ naa, alaga fun gbogbo Musulumi ilẹ Ẹdẹ, Alhaji Babatunde Ẹlẹsin, ṣalaye pe ki i ṣe igba akọkọ niyi ti iru iṣẹlẹ bẹẹ yoo ṣẹlẹ nitẹẹku naa, ti ko si dun mọ awọn ninu rara. O ni iṣẹ Ọlọrun ni bi ọwọ ṣe tẹ Ismail, ti aṣiri rẹ si tu faraye nitori gbogbo igbiyanju awọn ẹṣọ alaabo tawọn n gba sibẹ lo n ja si pabo latẹyin wa pẹlu bo ṣe jẹ pe ṣe lawọn oniṣẹ ibi naa maa n ṣọ asiko ti awọn alaabo maa n gba iṣẹ lọwọ ara wọn, ti wọn fi maa n raaye wọnu itẹẹku naa.


Ko too digba naa, o ni ki wọn ko awọn mẹtẹẹta pada si akolo ọlọpaa ẹka to n ṣewadii iwa ọdaran titi tigbẹẹjọ wọn yoo fi bẹrẹ ni kootu to lagbara lati gbọ ẹjọ wọn. Nigba to n sọrọ lori iṣẹlẹ naa, alaga fun gbogbo Musulumi ilẹ Ẹdẹ, Alhaji Babatunde Ẹlẹsin, ṣalaye pe ki i ṣe igba akọkọ niyi ti iru iṣẹlẹ bẹẹ yoo ṣẹlẹ nitẹẹku naa, ti ko si dun mọ awọn ninu rara. O ni iṣẹ Ọlọrun ni bi ọwọ ṣe tẹ Ismail, ti aṣiri rẹ si tu faraye nitori gbogbo igbiyanju awọn ẹṣọ alaabo tawọn n gba sibẹ lo n ja si pabo latẹyin wa pẹlu bo ṣe jẹ pe ṣe lawọn oniṣẹ ibi naa maa n ṣọ asiko ti awọn alaabo maa n gba iṣẹ lọwọ ara wọn, ti wọn fi maa n raaye wọnu itẹẹku naa. Alhaji Ẹlẹṣin sọ siwaju pe idajọ ododo lawọn fẹ lori ọrọ naa, o si fi gbogbo ilu lọkan balẹ pe aabo to daju wa fun awọn oku ti wọn ba gbe wa sitẹ naa, nitori eto aabo ibẹ tun ti lagbara si i.


Alhaji Ẹlẹṣin sọ siwaju pe idajọ ododo lawọn fẹ lori ọrọ naa, o si fi gbogbo ilu lọkan balẹ pe aabo to daju wa fun awọn oku ti wọn ba gbe wa sitẹ naa, nitori eto aabo ibẹ tun ti lagbara si i.


”Yẹyẹ ti wọn n fi mi ṣe nitori mi o rọmọ bi lo jẹ ki n lọọ j’ọmọ gbe lọsibitu”

Faith Adebọla Ẹdun ọkan ati omije iya ibeji kan, Bilkisu Alhassan, ti pada di ayọ, nigba ti ọwọ awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ tẹ obinrin to ji ọkan ninu awọn ibeji rẹ gbe ni wọọdu ọsibitu ti wọn tẹ wọn si, ti wọn si ri ọmọ naa gba pada lọwọ rẹ lọjọ kẹfa, o ni ẹsin tawọn eeyan n fi oun ṣe tori ipo agan toun wa lo jẹ koun dọgbọn buruku naa. Ọjọ kọkanlelogun, oṣu Kẹsan-an, ta a wa yii, iyẹn ọjọ kẹjọ ti wọn ti bi awọn ibeji ọhun, ni wọn sọ wọn lorukọ, amọ mama ikoko ṣi wa ninu ara tutu, o n gba itọju lọwọ, ni wọn ba tẹ awọn Taye-Kẹyin ṣitosi rẹ lori bẹẹdi kekere ti wọn, ni ọsibitu ẹkọṣẹ iṣegun fasiti ti Tafawa Balewa University Teaching Hospital. Ko pẹ lẹyin eyi ni obinrin kan de, o mura gẹgẹ bi awọn nọọsi ṣe n mura gẹlẹ, o si ba mama ibeji sọrọ nibi to dubulẹ si pe oun fẹẹ gbe ọkan ninu awọn ibeji naa lọ si wọọdu keji, o lo nilo itọju, dokita lo ni koun gbe e wa, niya ọmọ ba ni ko buru o. Laarin iṣẹju diẹ, obinrin ‘nọọsi aramanda’ yii ti poora bii iso, o si ti gbe ọmọ ọlọmọ lọ. Iya ikoko naa ko tete fura, o ṣi n reti ki nọọsi da ọmọ oun pada, amọ nigba ti iṣẹju n di wakati, tawọn alejo n beere ejirẹ keji lọwọ ẹ, lo ba kesi nọọsi mi-in pe ki wọn ba oun pe nọọsi ẹlẹgbẹ wọn to waa gbe ọmọ oun lọ sọdọ dokita, ibẹ laṣiiri ti tu pe gbọmọgbọmọ lo dibọn bii nọọsi, o si ti gbọmọ lọ. Kia ni wọn ti kan sileeṣẹ ọlọpaa, lawọn ọtẹlẹmuyẹ lati ileeṣẹ DSS ba bẹ sigboro, wọn bẹrẹ si i wa gbogbo awọn ile ti wọn fura pe obinrin to ji ọmọ naa le wa, lati ọọdẹ kan si ikeji ni wọn n lọ kaakiri, ṣugbọn wọn ko ri ẹni to jọ ọ, wọn o si ri ọmọ ọwọ naa. Aṣe bi obinrin yii ti kuro lagbegbe ọsibitu naa, abule wọn, ti wọn n pe ni Dull, nijọba ibilẹ Tafawa Balewa, lo kọri si, ibẹ lo ti lọọ yayọ ọmọ fun wọn pe oun ti bimọ o, ki wọn ba oun yọ.


Iya ikoko naa ko tete fura, o ṣi n reti ki nọọsi da ọmọ oun pada, amọ nigba ti iṣẹju n di wakati, tawọn alejo n beere ejirẹ keji lọwọ ẹ, lo ba kesi nọọsi mi-in pe ki wọn ba oun pe nọọsi ẹlẹgbẹ wọn to waa gbe ọmọ oun lọ sọdọ dokita, ibẹ laṣiiri ti tu pe gbọmọgbọmọ lo dibọn bii nọọsi, o si ti gbọmọ lọ. Kia ni wọn ti kan sileeṣẹ ọlọpaa, lawọn ọtẹlẹmuyẹ lati ileeṣẹ DSS ba bẹ sigboro, wọn bẹrẹ si i wa gbogbo awọn ile ti wọn fura pe obinrin to ji ọmọ naa le wa, lati ọọdẹ kan si ikeji ni wọn n lọ kaakiri, ṣugbọn wọn ko ri ẹni to jọ ọ, wọn o si ri ọmọ ọwọ naa. Aṣe bi obinrin yii ti kuro lagbegbe ọsibitu naa, abule wọn, ti wọn n pe ni Dull, nijọba ibilẹ Tafawa Balewa, lo kọri si, ibẹ lo ti lọọ yayọ ọmọ fun wọn pe oun ti bimọ o, ki wọn ba oun yọ. Ṣugbọn nigba ti ọkọ rẹ de sabule ọhun, wọn lọkunrin naa fariga pe oun o gba, o beere pe igba wo niyawo oun loyun, igba wo lo rọbi toun ko mọ, debi to fi waa di iya ikoko lọsan-an kan oru kan yii. Wọn lo paṣẹ fun iyawo rẹ ọhun pe ko yaa tete lọọ da ọmọ naa pada sibikibi to ba ti ri i, tori oun o le waa ma tọmọ toun o mọbi to ti wa. Ẹnu ọrọ yii ni wọn wa ti wọn fi gbọ pe awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ ti n wa ẹni to ji ọmọ ikoko gbe kiri ilu.


Ṣugbọn nigba ti ọkọ rẹ de sabule ọhun, wọn lọkunrin naa fariga pe oun o gba, o beere pe igba wo niyawo oun loyun, igba wo lo rọbi toun ko mọ, debi to fi waa di iya ikoko lọsan-an kan oru kan yii. Wọn lo paṣẹ fun iyawo rẹ ọhun pe ko yaa tete lọọ da ọmọ naa pada sibikibi to ba ti ri i, tori oun o le waa ma tọmọ toun o mọbi to ti wa. Ẹnu ọrọ yii ni wọn wa ti wọn fi gbọ pe awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ ti n wa ẹni to ji ọmọ ikoko gbe kiri ilu. Awọn ti wọn kẹẹfin obinrin to diya ọlọmọ lojiji yii ni wọn gbẹyin lọọ sọ fawọn ọlọpaa, eyi lo jẹ ki wọn tọpasẹ obinrin naa, ti wọn si i mu pẹlu ikoko ọwọ rẹ ni nnkan bii aago kan oru ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọjọ kẹtadinlọgbọn, oṣu yii. .Lagọọ ọlọpaa, wọn beere bawo lọrọ ṣe jẹ, obinrin naa si jẹwọ pe loootọ loun ko bimọ, oun o tiẹ loyun aarọ dalẹ ri, niṣe loun lọọ ji ọmọ naa gbe lọsibitu. O ni ẹlẹya, eebu ati keeta tawọn ọrẹ oun atawọn mọlẹbi ọkọ oun n ṣe soun latari airọmọbi oun, to jẹ niṣe loun n da ẹkun sun pẹlu ibanujẹ, nigba toun o si lowo lọwọ toun iba fi lọọ gba ọmọ tọ, eyi lo fa a toun fi ṣe ohun toun ṣe naa.


Awọn ti wọn kẹẹfin obinrin to diya ọlọmọ lojiji yii ni wọn gbẹyin lọọ sọ fawọn ọlọpaa, eyi lo jẹ ki wọn tọpasẹ obinrin naa, ti wọn si i mu pẹlu ikoko ọwọ rẹ ni nnkan bii aago kan oru ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọjọ kẹtadinlọgbọn, oṣu yii. .Lagọọ ọlọpaa, wọn beere bawo lọrọ ṣe jẹ, obinrin naa si jẹwọ pe loootọ loun ko bimọ, oun o tiẹ loyun aarọ dalẹ ri, niṣe loun lọọ ji ọmọ naa gbe lọsibitu. O ni ẹlẹya, eebu ati keeta tawọn ọrẹ oun atawọn mọlẹbi ọkọ oun n ṣe soun latari airọmọbi oun, to jẹ niṣe loun n da ẹkun sun pẹlu ibanujẹ, nigba toun o si lowo lọwọ toun iba fi lọọ gba ọmọ tọ, eyi lo fa a toun fi ṣe ohun toun ṣe naa. Nigba ti wọn n fa Ibrahim le awọn obi rẹ lọwọ lọjọ naa, iya ọmọ naa ni o ya oun lẹnu bi obinrin ọhun ṣe ri ọmọ oun ji gbe lọ, tori nigba to waa ba oun, toun si ri aṣọ nọọsi lọrun ẹ, pẹlu bo ṣe n ṣaajo, o lo bi oun leere pe ewo ni Taye, ewo ni Kẹyinde ninu awọn ọmọ naa, oun si fi Taye han an, lo ba nawọ gbe e mọra, o lo da bii ọmọ naa ko ri ọyan mu daadaa, oun fẹẹ fi i han dokita, ki wọn le pese ohun tawọn ọmọde ti ko rọyan mu daadaa. Ọga agba ọsibitu naa, Dokita Haruna Liman, ti fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, o lakolo awọn ọlọpaa lobinrin yii ṣi wa, wọn si ṣi n ba iṣẹ iwadii wọn lọ.


Nigba ti wọn n fa Ibrahim le awọn obi rẹ lọwọ lọjọ naa, iya ọmọ naa ni o ya oun lẹnu bi obinrin ọhun ṣe ri ọmọ oun ji gbe lọ, tori nigba to waa ba oun, toun si ri aṣọ nọọsi lọrun ẹ, pẹlu bo ṣe n ṣaajo, o lo bi oun leere pe ewo ni Taye, ewo ni Kẹyinde ninu awọn ọmọ naa, oun si fi Taye han an, lo ba nawọ gbe e mọra, o lo da bii ọmọ naa ko ri ọyan mu daadaa, oun fẹẹ fi i han dokita, ki wọn le pese ohun tawọn ọmọde ti ko rọyan mu daadaa. Ọga agba ọsibitu naa, Dokita Haruna Liman, ti fidi iṣẹlẹ yii mulẹ, o lakolo awọn ọlọpaa lobinrin yii ṣi wa, wọn si ṣi n ba iṣẹ iwadii wọn lọ.


Awa ọba lo yẹ ki ijọba apapọ fi iṣakoso eto aabo le lọwọ-Oluwoo

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Lati le wa ojutuu si wahala aisi eto aabo to peye lorileede Naijiria, Oluwoo ti ilu Iwo, Ọba Adewale Akanbi, ti ke sijọba apapọ lati gbe iṣakoso eto aabo le awọn ori-ade lọwọ. Ọba Akanbi, ẹni to ṣapejuwe awọn ọba alaye gẹgẹ bii ẹni to mojuleja eto aabo, nitori naa ni wọn ṣe nilo agbara ofin ati owo to pọ lati fi ṣiṣẹ naa. O ṣalaye pe iṣoro aisi eto aabo lorileede yii lọwọlọwọ kuro ni nnkan ti awọn kan a kan maa sọrọ le lori lojoojumọ lai gbe igbesẹ to tọ, ṣe lo si yẹ kijọba apapọ ṣa awọn ọba ti wọn kunju oṣunwọn lati ṣiṣẹ naa takuntakun pẹlu owo. Oluwoo fi kun ọrọ rẹ pe gbogbo awọn oṣiṣẹ alaabo ni wọn maa n wo oju awọn ori-ade to ba ti di ọrọ eto aabo, idi niyi tijọba fi nilo lati fi owo ti igbesẹ naa nilo fun awọn lọbalọba. Gẹgẹ bi Ọba Akanbi ṣe wi, “Ọna kan ṣoṣo lati dẹkun wahala aisi eto aabo ni lati fun awọn ori-ade ni agbara ofin ati owo. Gẹgẹ bii baba fun gbogbo ilu, mo mọ gbogbo kọrọkọndu agbegbe yii.


Oluwoo fi kun ọrọ rẹ pe gbogbo awọn oṣiṣẹ alaabo ni wọn maa n wo oju awọn ori-ade to ba ti di ọrọ eto aabo, idi niyi tijọba fi nilo lati fi owo ti igbesẹ naa nilo fun awọn lọbalọba. Gẹgẹ bi Ọba Akanbi ṣe wi, “Ọna kan ṣoṣo lati dẹkun wahala aisi eto aabo ni lati fun awọn ori-ade ni agbara ofin ati owo. Gẹgẹ bii baba fun gbogbo ilu, mo mọ gbogbo kọrọkọndu agbegbe yii. “Mo ni awọn baalẹ, awọn oloye ati awọn ọmọ ọba kaakiri agbegbe mi. Ti ohunkohun ba ṣẹlẹ nibikibi, mo mọ ẹni ti mo maa pe fun alaye kikun. Ti wahala kankan ba ṣẹlẹ, awọn ti mo yan gbọdọ le mọ ẹni ti a maa mu.


“Mo ni awọn baalẹ, awọn oloye ati awọn ọmọ ọba kaakiri agbegbe mi. Ti ohunkohun ba ṣẹlẹ nibikibi, mo mọ ẹni ti mo maa pe fun alaye kikun. Ti wahala kankan ba ṣẹlẹ, awọn ti mo yan gbọdọ le mọ ẹni ti a maa mu. Ko sẹni to le ṣe mọnamọna nibi. “Mo n rọ ijọba apapọ lati tubọ gbe agbara wọ ẹka awa lọbalọba. Ibi ti ọrọ orileede yii de bayii nilo ka ti ọwọ awa ọba bọ ọ. Ọba to ba mọ nnkan to n ṣe gbọdọ mu ọrọ eto aabo lọkunkundun.


Ko sẹni to le ṣe mọnamọna nibi. “Mo n rọ ijọba apapọ lati tubọ gbe agbara wọ ẹka awa lọbalọba. Ibi ti ọrọ orileede yii de bayii nilo ka ti ọwọ awa ọba bọ ọ. Ọba to ba mọ nnkan to n ṣe gbọdọ mu ọrọ eto aabo lọkunkundun.


Ọyọmesi din orukọ awọn to n dupo Alaafin ku si mẹwaa

Ọlawale Ajao, Ibadan Ọyọmesi, iyẹn awọn afọbajẹ ilu Ọyọ ti din orukọ awọn to n dupo Alaafin ku si mẹwaa. Eyi ko ṣẹyin bi mẹrindinlọgọrin (76) ninu awọn to n dupo ọba naa ṣe fidi-rẹmi ninu ayẹwo ti awọn afọbajẹ ti n ṣe fun wọn lati ọsẹ meji sẹyin, eyi to wa sopin l’Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii. Baṣọrun Ọyọ, Agba-Oye Yusuf Akinade Ayọọla (Ọlayinka Kin-in-ni), to tun jẹ Adele Alaafin lọwọlọwọ bayii, lo fidi iroyin yii mulẹ. Ninu atẹjade ti Ọgbẹni Bọde Durojaiye ti i ṣe alamoojuto eto iroyin fun Alaafin Ọyọ fi ṣọwọ sawọn oniroyin lọjọ Ẹti, Furaidee, ọsẹ yii, Agba-Oye Ayọọla sọ pe “A ti pari ayẹwo fawọn ọmọ oye to n dupo Alaafin. Marundinlaaadọrun (65), ninu awọn mẹrindinlaaadọrun (86), ni wọn fara han fun ayẹwo naa. “Ni bayii to jẹ pe eeyan mẹwaa lo kunju oṣunwọn ninu awọn ọmọ oye, igbesẹ to kan bayii ni lati difa, lati yan ọkan ṣoṣo to maa jẹ Alaafin ninu awọn mẹwẹẹwa.


Ninu atẹjade ti Ọgbẹni Bọde Durojaiye ti i ṣe alamoojuto eto iroyin fun Alaafin Ọyọ fi ṣọwọ sawọn oniroyin lọjọ Ẹti, Furaidee, ọsẹ yii, Agba-Oye Ayọọla sọ pe “A ti pari ayẹwo fawọn ọmọ oye to n dupo Alaafin. Marundinlaaadọrun (65), ninu awọn mẹrindinlaaadọrun (86), ni wọn fara han fun ayẹwo naa. “Ni bayii to jẹ pe eeyan mẹwaa lo kunju oṣunwọn ninu awọn ọmọ oye, igbesẹ to kan bayii ni lati difa, lati yan ọkan ṣoṣo to maa jẹ Alaafin ninu awọn mẹwẹẹwa. “Gbogbo ayẹwo ta a ṣe ọhun ko ṣẹyin ijọba, alaga ijọba ibilẹ Atiba lo ṣoju ijọba ipinlẹ Ọyọ ninu eto ayẹwo maa. Ijọba ipinlẹ Ọyọ naa la si maa pada fi orukọ ẹni ti Ifa ba yan gẹgẹ bii Alaafin tuntun ranṣẹ si”. Nigba to n tako ahesọ iroyin to n ja rainrain kiri pe ẹgbẹrun lọna igba Naira (₦200,000) lawọn Ọyọmesi gba lọwọ ọmọ oye kọọkan lasiko ayẹwo, Agba-Oye Ayọọla rọ awọn to n gbe iru iroyin ẹlẹjẹ bẹẹ kiri lati jawọ nibẹ nitori iru iroyin ibajẹ bẹẹ ko ni anfaani kankan ninu.


“Gbogbo ayẹwo ta a ṣe ọhun ko ṣẹyin ijọba, alaga ijọba ibilẹ Atiba lo ṣoju ijọba ipinlẹ Ọyọ ninu eto ayẹwo maa. Ijọba ipinlẹ Ọyọ naa la si maa pada fi orukọ ẹni ti Ifa ba yan gẹgẹ bii Alaafin tuntun ranṣẹ si”. Nigba to n tako ahesọ iroyin to n ja rainrain kiri pe ẹgbẹrun lọna igba Naira (₦200,000) lawọn Ọyọmesi gba lọwọ ọmọ oye kọọkan lasiko ayẹwo, Agba-Oye Ayọọla rọ awọn to n gbe iru iroyin ẹlẹjẹ bẹẹ kiri lati jawọ nibẹ nitori iru iroyin ibajẹ bẹẹ ko ni anfaani kankan ninu.


Awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun yinbọn pa akẹkọọ Yabatech

Monisọla Saka Niṣe lawọn akẹkọọ ile ẹkọ giga Yabatech, n sa asala fun ẹmi wọn ninu ọgba ileewe ọhun lalẹ Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii, lasiko tawọn kan ya wọ ọgba ileewe naa ni nnkan bii aago mẹwaa, ti wọn si ṣeku pa akẹkọọ kan niwaju Art Complex. Ko sẹni to mọ ohun ti ọmọkunrin naa ṣe fun wọn, bẹẹ lẹnikẹni ko le sọ boya ara wọn ni ẹni ti wọn ṣeku pa yii. Ẹẹmeji ọtọọtọ ni wọn yinbọn si oloogbe ọhun to fi di pe o n jẹrora, to si ṣe bẹẹ dagbere faye. Ẹni ti wọn pa yii ni wọn ni yoo jẹ ẹni keji ti wọn ti pa nigba ti saa eto ẹkọ wọn ti bẹrẹ. Ọkan ninu awọn akẹkọọ tiṣẹlẹ naa ṣoju ẹ, jẹ Tayọ Aina, ṣalaye pe, “Mo n lọ sinu ọgba lati kawe alẹ fun idanwo aṣekagba mi ni mo deede gburoo ibọn, lojiji ni mo gbọ gbii nilẹ, ọkunrin to wa lẹyin mi ni mo ri to ṣubu lulẹ to n japoro. Mi o le sọ nnkan to n ṣẹlẹ ni pato, ohun ti mo ṣaa mọ ni pe awọn ọkunrin bii meji si mẹta kan duro si ọọkan ibi ti mo wa, ibọn wa lọwọ ẹni kan ninu wọn, ṣugbọn mi o mọ boya awọn ni wọn yinbọn pa a. B’emi ṣe fẹsẹ fẹ ẹ niyẹn”.


Ẹni ti wọn pa yii ni wọn ni yoo jẹ ẹni keji ti wọn ti pa nigba ti saa eto ẹkọ wọn ti bẹrẹ. Ọkan ninu awọn akẹkọọ tiṣẹlẹ naa ṣoju ẹ, jẹ Tayọ Aina, ṣalaye pe, “Mo n lọ sinu ọgba lati kawe alẹ fun idanwo aṣekagba mi ni mo deede gburoo ibọn, lojiji ni mo gbọ gbii nilẹ, ọkunrin to wa lẹyin mi ni mo ri to ṣubu lulẹ to n japoro. Mi o le sọ nnkan to n ṣẹlẹ ni pato, ohun ti mo ṣaa mọ ni pe awọn ọkunrin bii meji si mẹta kan duro si ọọkan ibi ti mo wa, ibọn wa lọwọ ẹni kan ninu wọn, ṣugbọn mi o mọ boya awọn ni wọn yinbọn pa a. B’emi ṣe fẹsẹ fẹ ẹ niyẹn”. Akẹkọọ mi-in to pe orukọ ara ẹ ni Mujibat, sọ pe ọrọ ipaniyan ati ibọn yinyin ninu ọgba ileewe awọn ti n pọ lapọju, o si yẹ kawọn alaṣẹ ileewe wa nnkan ṣe si i. O ni ọjọ ti pẹ ti ọrọ ija ati ipaniyan awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun yii ti bẹrẹ. O ni lọjọ ti ayẹyẹ igbaniwọle awọn ku ọla ni wọn paayan kan. Wọn o si ri nnkan kan ṣe si i latọjọ ti nnkan yẹn ti n ṣẹlẹ. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko, Benjamin Hundenyin, fidi iṣẹlẹ naa mulẹ, o kilọ fawọn akẹkọọ lati jawọ ninu ṣiṣe ẹgbẹ okunkun.


Akẹkọọ mi-in to pe orukọ ara ẹ ni Mujibat, sọ pe ọrọ ipaniyan ati ibọn yinyin ninu ọgba ileewe awọn ti n pọ lapọju, o si yẹ kawọn alaṣẹ ileewe wa nnkan ṣe si i. O ni ọjọ ti pẹ ti ọrọ ija ati ipaniyan awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun yii ti bẹrẹ. O ni lọjọ ti ayẹyẹ igbaniwọle awọn ku ọla ni wọn paayan kan. Wọn o si ri nnkan kan ṣe si i latọjọ ti nnkan yẹn ti n ṣẹlẹ. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko, Benjamin Hundenyin, fidi iṣẹlẹ naa mulẹ, o kilọ fawọn akẹkọọ lati jawọ ninu ṣiṣe ẹgbẹ okunkun. O ni ọga ọlọpaa teṣan to wa lagbegbe naa ti yọju sibi iṣẹlẹ ọhun, o si ṣalaye pe loootọ ni wọn pa akẹkọọ kan. O fi kun un pe iwadii ti bẹrẹ bayii, ati pe awọn o ni i jẹ ki eti awọn araalu di si ọrọ naa to ba ṣe n lọ.


O ni ọga ọlọpaa teṣan to wa lagbegbe naa ti yọju sibi iṣẹlẹ ọhun, o si ṣalaye pe loootọ ni wọn pa akẹkọọ kan. O fi kun un pe iwadii ti bẹrẹ bayii, ati pe awọn o ni i jẹ ki eti awọn araalu di si ọrọ naa to ba ṣe n lọ.


O ṣee ṣe ki ẹgbẹ PDP padanu ibo aarẹ ọdun to n bọ – Bọde George

Monisọla Saka Eekan ninu ẹgbẹ oṣelu PDP, Oloye Bọde George, ti ni dugbẹdugbẹ to n fi loke ninu ẹgbẹ awọn yii le ṣokunfa iṣubu ẹgbẹ naa ninu ibo aarẹ to n bọ lọdun 2023. Lasiko to n ba awọn oniroyin sọrọ nibi ipade apero to waye niluu Eko l’Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii lo sọ eyi. Baba naa loun paapaa fọwọ si i pe ki alaga apapọ ẹgbẹ wọn, Iyorchia Ayu, fi ipo rẹ silẹ ki ipolongo eto idibo too bẹrẹ lọjọ kejidinlọgbọn, oṣu Kẹsan-an, ọdun 2022, nitori pe ko yẹ ki Ayu to wa lati apa Ariwa orileede yii dipo naa mu mọ, niwọn igba to ti jẹ pe ọmọ apa ibẹ naa loludije dupo aarẹ ẹgbẹ awọn. Bo ṣe kọ jalẹ lati mu ileri to ṣe nigba to fẹẹ dori ipo ṣẹ fihan pe awọn eeyan apa Guusu ko ja mọ nnkan kan loju wọn niyẹn, wọn ko si ni ipa kankan ti wọn le ko ninu ẹgbẹ naa. O ni, “A o gbọdọ faaye gba irẹjẹ tabi magomago ẹlẹyamẹya tabi ẹsin lati pin wa yẹlẹyẹlẹ. ‘‘Ohun to waa ba ni lọkan jẹ ni pe pẹlu gbogbo nnkan to n ṣẹlẹ ninu ẹgbẹ wa yii, ta o ba tete wa nnkan ṣe si i tabi ka yanju ọrọ awọn eeyan apa Guusu ilẹ yii ti wọn n binu, ti wọn lo da bii pe awọn ki i ṣe ara ẹgbẹ naa mọ nitori gbogbo nnkan ti wọn n gbe gbẹyin awọn kọja, afaimọ ka ma padanu ipo aarẹ lọdun to n bọ.


Bo ṣe kọ jalẹ lati mu ileri to ṣe nigba to fẹẹ dori ipo ṣẹ fihan pe awọn eeyan apa Guusu ko ja mọ nnkan kan loju wọn niyẹn, wọn ko si ni ipa kankan ti wọn le ko ninu ẹgbẹ naa. O ni, “A o gbọdọ faaye gba irẹjẹ tabi magomago ẹlẹyamẹya tabi ẹsin lati pin wa yẹlẹyẹlẹ. ‘‘Ohun to waa ba ni lọkan jẹ ni pe pẹlu gbogbo nnkan to n ṣẹlẹ ninu ẹgbẹ wa yii, ta o ba tete wa nnkan ṣe si i tabi ka yanju ọrọ awọn eeyan apa Guusu ilẹ yii ti wọn n binu, ti wọn lo da bii pe awọn ki i ṣe ara ẹgbẹ naa mọ nitori gbogbo nnkan ti wọn n gbe gbẹyin awọn kọja, afaimọ ka ma padanu ipo aarẹ lọdun to n bọ. “Ta a ba waa lọọ foju pa ọrọ yii rẹ, ta a ko o da si ẹgbẹ kan, a o gbọdọ sọ pe a n reti ibo kankan latọdọ wọn o. Afi ki ẹgbẹ yii tẹle ofin iṣọkan, ori-o-ju-ori, ti wọn fi pilẹ ẹgbẹ naa. Ka faaye gba awọn ẹkun agbegbe kaakiri orilẹ-ede yii ki wọn ko ipa pataki, paapaa ju lọ awọn ipo to ṣe koko ninu ẹgbẹ wa, bi a o ba ṣe eyi, ewu nla ati ẹtẹ la n wawọ si ninu ibo ọdun 2023 to n bọ lọna”. “A gbọdọ jẹ ki wọn mọ pe, ifẹ awọn eeyan ni wọn maa ṣe.


“Ta a ba waa lọọ foju pa ọrọ yii rẹ, ta a ko o da si ẹgbẹ kan, a o gbọdọ sọ pe a n reti ibo kankan latọdọ wọn o. Afi ki ẹgbẹ yii tẹle ofin iṣọkan, ori-o-ju-ori, ti wọn fi pilẹ ẹgbẹ naa. Ka faaye gba awọn ẹkun agbegbe kaakiri orilẹ-ede yii ki wọn ko ipa pataki, paapaa ju lọ awọn ipo to ṣe koko ninu ẹgbẹ wa, bi a o ba ṣe eyi, ewu nla ati ẹtẹ la n wawọ si ninu ibo ọdun 2023 to n bọ lọna”. “A gbọdọ jẹ ki wọn mọ pe, ifẹ awọn eeyan ni wọn maa ṣe. A si gbọdọ pin awọn ipo mẹfa to ga ju lọ lọgbọọgba laarin awọn ẹkun mẹtẹẹta, tori PDP ki i ṣe ileeṣẹ aladaani. A ni lati gbe ipo alaga gbogbogboo wa si ẹkun Guusu orilẹ-ede yii ki ipolongo ibo too bẹrẹ ta a ba fẹẹ jawe olubori ninu ibo apapọ ọdun to n bọ”. Bọde George ni ibi tawọn ti ba ara awọn lonii niyi, nibi ti alaga apapọ ati oludije dupo aarẹ ti jọ wa lati apa ibi kan naa.


A si gbọdọ pin awọn ipo mẹfa to ga ju lọ lọgbọọgba laarin awọn ẹkun mẹtẹẹta, tori PDP ki i ṣe ileeṣẹ aladaani. A ni lati gbe ipo alaga gbogbogboo wa si ẹkun Guusu orilẹ-ede yii ki ipolongo ibo too bẹrẹ ta a ba fẹẹ jawe olubori ninu ibo apapọ ọdun to n bọ”. Bọde George ni ibi tawọn ti ba ara awọn lonii niyi, nibi ti alaga apapọ ati oludije dupo aarẹ ti jọ wa lati apa ibi kan naa.


Iṣẹ ti wọn yan fun INEC lati ṣe labẹ ofin ju agbara wa lọ – Yakubu

Faith Adebọla, Eko Ọga agba ajọ INEC to n ṣe kokaari eto idibo nilẹ wa (Independent Electoral Commission), Ọjọgbọn Mahmood Yakubu, ti sọ pe ipenija nla lọrọ awọn ti wọn n da eto idibo ru, paapaa awọn to n fowo ra ibo, o ni kiru iwa bẹẹ atawọn iwa abeṣe mi-in to n waye lasiko eto idibo too le dẹkun, afi kijọba ro ajọ NIEC lagbara, ki wọn si fofin ti i nidii, ki ajọ naa le maa gbe awọn to lọwọ ninu iwakiwa kawọ pọnyin rojọ, ati pe labẹ ofin ti INEC fi n ṣiṣẹ lọwọlọwọ yii, ẹru to ju agbara ajọ naa lọ ni wọn gbe le e lejika. Mahmood sọrọ yii lasiko to n dahun ibeere tawọn oniroyin bi i nibi apero ọlọjọ mẹta kan ti wọn gbe kalẹ lati ṣatunyẹwo eto idibo sipo gomina to waye nipinlẹ Ekiti ati Ọṣun laipẹ yii, pẹlu erongba lati mọ awọn igbesẹ ti yoo pọn dandan fun wọn lati gbe ki eto idibo ọdun 2023 le tubọ mọyan lori, ko si ṣetẹwọgba faraalu. Ifikun-lukun naa waye lowurọ Ọjọruu, Wẹsidee, ọjọ kẹrinla, oṣu Kẹsan-an yii, ni gbọngan apero Raddison Blu Hotel, to wa n’Ikẹja, nipinlẹ Eko. Mahmood to sọrọ ikini kaabọ lati ṣide apero naa sọ pe gbogbo igba ti INEC ba ti ṣeto idibo lawọn maa n ṣatunyẹwo bi eto idibo naa ba ṣe lọ si, ki wọn le mọ awọn ipenija ati bo ṣe ku diẹ ka-a-to si, tori a ki i mọ ọn rin ki ori ma mi, eyi yoo si jẹ ki awọn wa atunṣe si i. Bẹẹ lawọn yoo wo ibi ti awọn ti ṣe aṣeyọri, ki awọn le tubọ tẹra mọṣẹ lapa ibẹ. Ọga INEC yii ṣalaye fawọn oniroyin pe, “Ohun to le wagbo dẹkun fawọn janduku, atawọn to n ṣe agbodegba fawọn oloṣelu ni kijọba ṣedasilẹ ajọ kan ti yoo maa ṣe kokaari igbokegbodo INEC, ti yoo si tun lagbara lati wọ awọn afurasi arufin idibo lọ sile-ẹjọ, ko si fiya jẹ wọn labẹ ofin, iyẹn National Electoral Offenses Commission and Tribunal. “A ti sọ ọ lọpọ igba pe iṣẹ ti ofin fun INEC laṣẹ lati ṣe ju agbara wa lọ.


Mahmood to sọrọ ikini kaabọ lati ṣide apero naa sọ pe gbogbo igba ti INEC ba ti ṣeto idibo lawọn maa n ṣatunyẹwo bi eto idibo naa ba ṣe lọ si, ki wọn le mọ awọn ipenija ati bo ṣe ku diẹ ka-a-to si, tori a ki i mọ ọn rin ki ori ma mi, eyi yoo si jẹ ki awọn wa atunṣe si i. Bẹẹ lawọn yoo wo ibi ti awọn ti ṣe aṣeyọri, ki awọn le tubọ tẹra mọṣẹ lapa ibẹ. Ọga INEC yii ṣalaye fawọn oniroyin pe, “Ohun to le wagbo dẹkun fawọn janduku, atawọn to n ṣe agbodegba fawọn oloṣelu ni kijọba ṣedasilẹ ajọ kan ti yoo maa ṣe kokaari igbokegbodo INEC, ti yoo si tun lagbara lati wọ awọn afurasi arufin idibo lọ sile-ẹjọ, ko si fiya jẹ wọn labẹ ofin, iyẹn National Electoral Offenses Commission and Tribunal. “A ti sọ ọ lọpọ igba pe iṣẹ ti ofin fun INEC laṣẹ lati ṣe ju agbara wa lọ. Fun apẹẹrẹ, ofin fun INEC laṣẹ lati wọ arufin eto idibo lọ sile-ẹjọ, bẹẹ keeyan too le wọ ẹnikan lọ sile-ẹjọ, tọhun gbọdọ kọkọ ni ẹtọ ati agbara lati faṣẹ ọba mu ni. “INEC ko lọlọpaa tiẹ, a o ni ẹṣọ alaabo to jẹ tiwa, a o si lagbara lati mu afurasi ọdaran funra wa, afi ta a ba ṣẹṣẹ ke sawọn ọlọpaa atawọn agbofinro mi-in. Bo tilẹ jẹ pe ofin fun oluṣekokaari idibo to n lọ lọwọ ni ibudo eto idibo kọọkan laṣẹ lati fofin mu’ni, ṣe asiko ti oluṣekokaari n ka ibo, to n mojuto ọrọ awọn oludibo lọwọ ni yoo maa ṣọ ẹni to fẹẹ fowo ra ibo abi awọn arufin mi-in?


Fun apẹẹrẹ, ofin fun INEC laṣẹ lati wọ arufin eto idibo lọ sile-ẹjọ, bẹẹ keeyan too le wọ ẹnikan lọ sile-ẹjọ, tọhun gbọdọ kọkọ ni ẹtọ ati agbara lati faṣẹ ọba mu ni. “INEC ko lọlọpaa tiẹ, a o ni ẹṣọ alaabo to jẹ tiwa, a o si lagbara lati mu afurasi ọdaran funra wa, afi ta a ba ṣẹṣẹ ke sawọn ọlọpaa atawọn agbofinro mi-in. Bo tilẹ jẹ pe ofin fun oluṣekokaari idibo to n lọ lọwọ ni ibudo eto idibo kọọkan laṣẹ lati fofin mu’ni, ṣe asiko ti oluṣekokaari n ka ibo, to n mojuto ọrọ awọn oludibo lọwọ ni yoo maa ṣọ ẹni to fẹẹ fowo ra ibo abi awọn arufin mi-in? “Ni idakeji, INEC ko ni awọn irinṣẹ iwadii, a o si ni awọn ọtẹlẹmuyẹ ti wọn maa tọpinpin lati ko ẹri jọ, eyi to maa jẹ ka le ro arojare lori afurasi arufin ta a ba wọ lọ sile-ẹjọ, bi iwadii ati ẹri ko ba si fẹsẹ rinlẹ, ile-ẹjọ maa da ẹjọ nu ni. “Ohun mi-in ti mo ti sọ lọpọ igba ni pe nigba mi-in, o le jẹ awọn oṣiṣẹ tiwa gan-an ni wọn maa rufin eto idibo, awọn kan si le gbabọde lara wọn, o maa ṣoro fun INEC lati gbe iru oṣiṣẹ rẹ yii lọ sile-ẹjọ, tori bii igba ti INEC n wọ INEC lọọ si kootu niyẹn jẹ. Ṣugbọn ti iru ajọ akanṣe to n gbọ ẹsun idibo bẹẹ ba wa, yoo ṣee ṣe lati mu ẹnikẹni to ba jẹbi ẹsun idibo, ibaa jẹ oṣiṣẹ wa tabi ẹlomi-in.


“Ni idakeji, INEC ko ni awọn irinṣẹ iwadii, a o si ni awọn ọtẹlẹmuyẹ ti wọn maa tọpinpin lati ko ẹri jọ, eyi to maa jẹ ka le ro arojare lori afurasi arufin ta a ba wọ lọ sile-ẹjọ, bi iwadii ati ẹri ko ba si fẹsẹ rinlẹ, ile-ẹjọ maa da ẹjọ nu ni. “Ohun mi-in ti mo ti sọ lọpọ igba ni pe nigba mi-in, o le jẹ awọn oṣiṣẹ tiwa gan-an ni wọn maa rufin eto idibo, awọn kan si le gbabọde lara wọn, o maa ṣoro fun INEC lati gbe iru oṣiṣẹ rẹ yii lọ sile-ẹjọ, tori bii igba ti INEC n wọ INEC lọọ si kootu niyẹn jẹ. Ṣugbọn ti iru ajọ akanṣe to n gbọ ẹsun idibo bẹẹ ba wa, yoo ṣee ṣe lati mu ẹnikẹni to ba jẹbi ẹsun idibo, ibaa jẹ oṣiṣẹ wa tabi ẹlomi-in. “Eyi to ja ju lọ ninu gbogbo ẹ ni pe, awọn to n ṣonigbọwọ fun iwa irufin eto idibo yii gan-an la gbọdọ ṣawari wọn, ka si fi pampẹ ofin gbe wọn. Janduku to waa ja apoti ibo gba ko si lara awọn to n dije, orukọ ẹ ko si ninu awọn ti wọn fẹẹ dibo fun, ẹnikan lo ra an niṣẹ buruku yẹn, iromi to n jo lori omi loun, onilu ẹ wa nisalẹ odo, a ni lati wa ẹni to ra an niṣẹ kan, ka si ba wọn ṣẹjọ, ki wọn fimu kata ofin. Igba yẹn lawọn olubi maa sunra ki, ti iwa irufin idibo yoo rọlẹ,” gẹgẹ bo ṣe wi.


“Eyi to ja ju lọ ninu gbogbo ẹ ni pe, awọn to n ṣonigbọwọ fun iwa irufin eto idibo yii gan-an la gbọdọ ṣawari wọn, ka si fi pampẹ ofin gbe wọn. Janduku to waa ja apoti ibo gba ko si lara awọn to n dije, orukọ ẹ ko si ninu awọn ti wọn fẹẹ dibo fun, ẹnikan lo ra an niṣẹ buruku yẹn, iromi to n jo lori omi loun, onilu ẹ wa nisalẹ odo, a ni lati wa ẹni to ra an niṣẹ kan, ka si ba wọn ṣẹjọ, ki wọn fimu kata ofin. Igba yẹn lawọn olubi maa sunra ki, ti iwa irufin idibo yoo rọlẹ,” gẹgẹ bo ṣe wi. Awọn kọmiṣanna ajọ ọhun kaakiri ipinlẹ gbogbo atawọn lọgaa-lọgaa lọkunrin lobinrin nileeṣẹ naa, ti iye wọn fẹrẹ to ọgọrun-un, lo pesẹ sibi apero naa. Kọmiṣanna ajọ INEC nipinlẹ Eko, Ọnarebu Oluṣẹgun Agbaje, sọ f’AKEDE AGBAYE ninu ifọrọwerọ ta a ṣe pẹlu rẹ pe lẹyin apero yii, eto ilanilọyẹ to maa tubọ jẹ kawọn araalu ji giri si ojuṣe wọn lasiko eto idibo to n bọ ni 2023 yoo tẹsiwaju, o ni gbogbo ọna ni ajọ INEC n ṣan lati fẹsẹ ijọba demokiresi rinlẹ lorileede yii.


Awọn kọmiṣanna ajọ ọhun kaakiri ipinlẹ gbogbo atawọn lọgaa-lọgaa lọkunrin lobinrin nileeṣẹ naa, ti iye wọn fẹrẹ to ọgọrun-un, lo pesẹ sibi apero naa. Kọmiṣanna ajọ INEC nipinlẹ Eko, Ọnarebu Oluṣẹgun Agbaje, sọ f’AKEDE AGBAYE ninu ifọrọwerọ ta a ṣe pẹlu rẹ pe lẹyin apero yii, eto ilanilọyẹ to maa tubọ jẹ kawọn araalu ji giri si ojuṣe wọn lasiko eto idibo to n bọ ni 2023 yoo tẹsiwaju, o ni gbogbo ọna ni ajọ INEC n ṣan lati fẹsẹ ijọba demokiresi rinlẹ lorileede yii.


Baba Ijẹṣa pẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun, o ni ki wọn foun ni beeli lẹwọn

Faith Adebọla, Eko Ọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ to n bọ yii, ni ile-ẹjọ akanṣe to n gbọ ẹsun ifipa ba ni lọ pọ ati iwa ọdaran abẹle yoo yiri ẹbẹ gbaju-gbaja adẹrin-in poṣonu onitiata ilẹ wa nni, James Ọlanrewaju Omiyinka, tawọn eeyan mọ si Baba Ijẹṣa wo, lati pinnu boya ki wọn fun ọkunrin naa ni beeli, ko le maa tile ẹ waa jẹjọ, tabi ki wọn ṣi se e mọ ẹwọn Kirikiri to wa titi ti igbẹjọ lori ẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun to pe yoo fi pari. Ọjọ naa ni Adajọ Oluwatoyin Taiwo yoo pinnu boya loootọ ni Baba Ijẹṣa kunju oṣuwọn ẹni ti wọn le faaye beeli silẹ fun, lẹyin to ti lo, o kere tan, oṣu meji ninu ẹwọn ọdun marun-un ti wọn da fun un. Lara ohun ti wọn yoo gbe yẹwo ni boya iwe ipẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun rẹ bọ saarin gbedeke ọsẹ mẹta ti ofin la kalẹ fun ẹni to ba fẹẹ pẹjọ ta ko idajọ ile-ẹjọ giga. Wọn yoo tun wo o boya ẹlẹwọn naa ni akọsilẹ rere lọgba ẹwọn, ti ko si ti i fo beeli ri, atawọn nnkan mi-in. Nigba ti ọrọ ipẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun Baba Ijẹṣa jẹ yọ l’Ọjọruu, Wẹsidee, ọjọ kẹẹẹdogun, oṣu Kẹsan-an yii, agbẹjọro Baba Ijẹṣa, Amofin Chukwudi pe akiyesi adajọ si ẹbẹ onibaara rẹ pe kile-ẹjọ ṣaanu oun, o ni ki wọn faaye beeli silẹ fun un, ni ibamu pẹlu isọri kẹfa, ila kẹfa iwe ofin ilẹ wa, ati isọri kọkanlelaaadọta, ofin eto idajọ tile-ẹjọ giga nipinlẹ Eko, eyi to fun adajọ lagbara lati faaye beeli silẹ fun ẹlẹwọn to pẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun. Lọọya naa ṣalaye niwaju adajọ pe, idi pataki tawọn ṣe gbe ẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun ọhun wa siwaju rẹ ko ṣẹyin awọn ipenija kan to jẹ yọ.


Wọn yoo tun wo o boya ẹlẹwọn naa ni akọsilẹ rere lọgba ẹwọn, ti ko si ti i fo beeli ri, atawọn nnkan mi-in. Nigba ti ọrọ ipẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun Baba Ijẹṣa jẹ yọ l’Ọjọruu, Wẹsidee, ọjọ kẹẹẹdogun, oṣu Kẹsan-an yii, agbẹjọro Baba Ijẹṣa, Amofin Chukwudi pe akiyesi adajọ si ẹbẹ onibaara rẹ pe kile-ẹjọ ṣaanu oun, o ni ki wọn faaye beeli silẹ fun un, ni ibamu pẹlu isọri kẹfa, ila kẹfa iwe ofin ilẹ wa, ati isọri kọkanlelaaadọta, ofin eto idajọ tile-ẹjọ giga nipinlẹ Eko, eyi to fun adajọ lagbara lati faaye beeli silẹ fun ẹlẹwọn to pẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun. Lọọya naa ṣalaye niwaju adajọ pe, idi pataki tawọn ṣe gbe ẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun ọhun wa siwaju rẹ ko ṣẹyin awọn ipenija kan to jẹ yọ. O ni lọwọlọwọ yii, nigba tawọn wo kalẹnda ati awọn ẹjọ to wa niwaju kootu ko-tẹ-mi-lọrun daadaa, awọn ẹjọ naa pọ gidi debii pe ti wọn ba tun fi ti Baba Ijẹṣa kun un, ko sigba ti ọdaran naa ko ti ni i pari ẹwọn rẹ ki igbẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun too bẹrẹ, tori ọdun mẹta aabọ pere ni ẹwọn ọdun marun-un ti wọn wọn fun onibaara oun ku si, nibaamu pẹlu onka ati kalẹnda ti wọn n fi n kajọ fawọn ẹlẹwọn. Chukwudi ni ti wọn ba si wo o daadaa, ki wọn beere ọrọ wo lọwọ awọn oṣiṣẹ ọgba ẹwọn, wọn maa jẹ́rìí si pe eeyan daadaa ni Baba Ijẹṣa o, iwa jẹẹjẹẹ lo n hu lẹwọn, ko si da awọn wọda to n ṣọ wọn laamu rara, o lọmọluabi ni lọhun-un. O ni tori ẹ lawọn ṣe rọ ile-ẹjọ naa lati ṣiju aanu wo onibaara oun, ki wọn gba tiẹ ro, ki wọn si ro tọmọluabi mọ ọn lara, ki wọn fun un ni beeli naa.


O ni lọwọlọwọ yii, nigba tawọn wo kalẹnda ati awọn ẹjọ to wa niwaju kootu ko-tẹ-mi-lọrun daadaa, awọn ẹjọ naa pọ gidi debii pe ti wọn ba tun fi ti Baba Ijẹṣa kun un, ko sigba ti ọdaran naa ko ti ni i pari ẹwọn rẹ ki igbẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun too bẹrẹ, tori ọdun mẹta aabọ pere ni ẹwọn ọdun marun-un ti wọn wọn fun onibaara oun ku si, nibaamu pẹlu onka ati kalẹnda ti wọn n fi n kajọ fawọn ẹlẹwọn. Chukwudi ni ti wọn ba si wo o daadaa, ki wọn beere ọrọ wo lọwọ awọn oṣiṣẹ ọgba ẹwọn, wọn maa jẹ́rìí si pe eeyan daadaa ni Baba Ijẹṣa o, iwa jẹẹjẹẹ lo n hu lẹwọn, ko si da awọn wọda to n ṣọ wọn laamu rara, o lọmọluabi ni lọhun-un. O ni tori ẹ lawọn ṣe rọ ile-ẹjọ naa lati ṣiju aanu wo onibaara oun, ki wọn gba tiẹ ro, ki wọn si ro tọmọluabi mọ ọn lara, ki wọn fun un ni beeli naa. Ṣugbọn agbẹjọro fun ijọba fo dide loju-ẹsẹ, Amofin Ọmọwunmi Bajulaiye Bishi, sọ pe oun o gba ohun ti olujẹjọ n sọ lẹnu yẹn, oun o si fara mọ ẹbẹ fun beeli rẹ, o ni ko si ipo pataki, tabi ipenija àkànṣe kan tile-ẹjọ fẹẹ ro mọ ẹlẹwọn naa lara, tori ko rọ lapa, ko si fọ loju, bẹẹ ni ko si akọsilẹ kankan pe aarẹ mu un lẹwọn, ọrọ beeli ti waa jẹ? O ni kile-ẹjọ wọgi le ẹbẹ Baba Ijẹṣa fun beeli, ọgba ẹwọn to wa yẹn naa ni ko ti maa jẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun ẹ, bo tilẹ jẹ pe oun o lodi si ìpéjọ rẹ tuntun yii, o lo lẹtọọ si ipẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun labẹ ofin. Tẹ o ba gbagbe, Ọjọbọ, Tọsidee, ọjọ kẹrinla, oṣu Keje, ọdun yii, lorukọ Ọlanrewaju Omiyinka, wọwe awọn ọdaran afipa ba ni lo pọ nipinlẹ Eko, latari idajọ ile-ẹjọ kan naa yii to da a lẹbi leyin to ti rojọ, tẹnu ẹ ti fẹrẹ bo fun ọdun kan gbako.


Ṣugbọn agbẹjọro fun ijọba fo dide loju-ẹsẹ, Amofin Ọmọwunmi Bajulaiye Bishi, sọ pe oun o gba ohun ti olujẹjọ n sọ lẹnu yẹn, oun o si fara mọ ẹbẹ fun beeli rẹ, o ni ko si ipo pataki, tabi ipenija àkànṣe kan tile-ẹjọ fẹẹ ro mọ ẹlẹwọn naa lara, tori ko rọ lapa, ko si fọ loju, bẹẹ ni ko si akọsilẹ kankan pe aarẹ mu un lẹwọn, ọrọ beeli ti waa jẹ? O ni kile-ẹjọ wọgi le ẹbẹ Baba Ijẹṣa fun beeli, ọgba ẹwọn to wa yẹn naa ni ko ti maa jẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun ẹ, bo tilẹ jẹ pe oun o lodi si ìpéjọ rẹ tuntun yii, o lo lẹtọọ si ipẹjọ ko-tẹ-mi-lọrun labẹ ofin. Tẹ o ba gbagbe, Ọjọbọ, Tọsidee, ọjọ kẹrinla, oṣu Keje, ọdun yii, lorukọ Ọlanrewaju Omiyinka, wọwe awọn ọdaran afipa ba ni lo pọ nipinlẹ Eko, latari idajọ ile-ẹjọ kan naa yii to da a lẹbi leyin to ti rojọ, tẹnu ẹ ti fẹrẹ bo fun ọdun kan gbako. Wọn lẹrii fihan pe loootọ lo huwa ainitiju, iwa iṣekuṣe pẹlu ọmọọdun mẹrinla kan to n gbe ile Damilọla Adekọya tawọn eeyan mọ si Princess, wọn ni ko lọọ fẹwọn jura, ko le kọgbọn. Ṣa, Adajọ Oluwatoyin Taiwo ti ni kawọn olujẹjọ ati olupẹjọ naa pade oun lọjọ Aje, Mọnde, to n bọ yii.


Wọn lẹrii fihan pe loootọ lo huwa ainitiju, iwa iṣekuṣe pẹlu ọmọọdun mẹrinla kan to n gbe ile Damilọla Adekọya tawọn eeyan mọ si Princess, wọn ni ko lọọ fẹwọn jura, ko le kọgbọn. Ṣa, Adajọ Oluwatoyin Taiwo ti ni kawọn olujẹjọ ati olupẹjọ naa pade oun lọjọ Aje, Mọnde, to n bọ yii.


Awọn eeyan ba Akeredolu daro lori iku iya rẹ

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Ọkan-o-jọkan awọn ọrọ ibanikẹdun lawọn eeyan ti n fi ranṣẹ si Gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu, lori iku iya rẹ, Abilekọ Grace Akeredolu, ẹni to ku laaarọ kutukutu Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii lẹni aadọrun ọdun. Gomina Akeredolu lo kọkọ kede iku iya ẹni aadọrin-ọdun ọhun fawọn eeyan ninu atẹjade kan to fi sita lori ikanni Fesibuuku rẹ ni kete ti iṣẹlẹ yii waye. Aketi ninu ọrọ rẹ ni bo tilẹ jẹ pe ọrọ iku iya awọn ba awọn ninu jẹ pupọ, sibẹ, itunu ati ayọ lo jẹ foun atawọn ọmọ iya oun yooku pe ijọba ọrun taara lawọn angẹli gbe e lọ. Arakunrin ni oun gbadura ki Ọlọrun ba awọn tẹ iya awọn si afẹfẹ rere, o si fi da awọn araalu loju pe awọn ko ni i jẹ ki eti wọn di si bi eto isinku iya ti wọn n pe ni Ẹfanjẹliisi naa yoo ṣe lọ laipẹ. Ni kete ti iroyin yii ti jade lawọn eeyan ti bẹrẹ si i ranṣẹ ibanikẹdun si gomina ọhun. Lara awọn to ba a daro ni ẹgbẹ oniroyin, ẹka ti ipinlẹ Ondo, Ọgbẹni Adegoroye Ademọla, minisita fun eto irinna kekere atawọn mi-in.


Akẹkọọ mẹfa la ti ni ki wọn lọọ rọọkun nile lori ẹsun iwa ibajẹ – Ọga Fasiti Ọṣun

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Ọga agba Fasiti Ọṣun, Osun State University, Ọjọgbọn Ọdunayọ Clement Adebọoye, ti sọ pe gbogbo igba lawọn alakooso ileewe naa n ṣe ilanilọyẹ fawọn akẹkọọ lori pataki gbigbe igbe aye ọmọluabi, bẹẹ ni awọn ko fi ọwọ pa eyikeyii to ba huwa ti ko bojumu lara wọn lori rara. Adebọoye ṣalaye pe akẹkọọ mẹfa lawọn ti paṣẹ pe ki wọn lọọ rọọkun nile ni ẹka fasiti naa to wa niluu Ikire, ko baa le jẹ ẹkọ fawọn akẹkọọ to ku. Lasiko to n yannana oniruuru eto ti wọn ti la kalẹ fun ayẹyẹ ikẹkọọ-jade ẹlẹẹkọkanla iru ẹ (11th Convocation) ni Ọjọgbọn Adebọoye ṣalaye pe akẹkọọ ẹgbẹrun meji o le mẹtalelọgbọn (2033) ni wọn yoo kẹkọọ-jade ni Fasiti Ọṣun. Ninu wọn, awọn marunlelogoji ni wọn pari pẹlu First Class Honours, awọn to le ni ẹẹdẹgbẹta ni wọn pari pẹlu Second Class (Upper), awọn ẹgbẹrun kan ati mejila ni wọn pari pẹlu Second Class (Lower), nigba ti akẹkọọ kan ṣoṣo pari pẹlu Paasi lẹyin to ti lo ọpọ ọdun nileewe naa. O ṣalaye pe awọn eeyan meji ti wọn ti laamilaaka lẹnu iṣẹ ti wọn yan laayo ni wọn yoo fi oye da lọla lasiko ayẹyẹ naa, awọn naa si ni Dokita Lawrence Sẹgun Aina to jẹ alaga Oodua Group of Companies nigba kan ati Dokita (Arabinrin) Victoria Adunọla Samson to jẹ oludasilẹ ileepo BOVAS. O fi kun ọrọ rẹ pe fun igba akọkọ, eto kan yoo wa lasiko ayẹyẹ ti yoo waye laarin ọjọ kọkanla, oṣu Kẹsan-an, titi di ọjọ kọkanlelogun, oṣu Kẹsan-an ọhun, eleyii ti wọn pe ni ‘Meet the Vice-Chancellor’ fun awọn akẹkọọ ti wọn yege ju lọ (First Class Awardees).


Ninu wọn, awọn marunlelogoji ni wọn pari pẹlu First Class Honours, awọn to le ni ẹẹdẹgbẹta ni wọn pari pẹlu Second Class (Upper), awọn ẹgbẹrun kan ati mejila ni wọn pari pẹlu Second Class (Lower), nigba ti akẹkọọ kan ṣoṣo pari pẹlu Paasi lẹyin to ti lo ọpọ ọdun nileewe naa. O ṣalaye pe awọn eeyan meji ti wọn ti laamilaaka lẹnu iṣẹ ti wọn yan laayo ni wọn yoo fi oye da lọla lasiko ayẹyẹ naa, awọn naa si ni Dokita Lawrence Sẹgun Aina to jẹ alaga Oodua Group of Companies nigba kan ati Dokita (Arabinrin) Victoria Adunọla Samson to jẹ oludasilẹ ileepo BOVAS. O fi kun ọrọ rẹ pe fun igba akọkọ, eto kan yoo wa lasiko ayẹyẹ ti yoo waye laarin ọjọ kọkanla, oṣu Kẹsan-an, titi di ọjọ kọkanlelogun, oṣu Kẹsan-an ọhun, eleyii ti wọn pe ni ‘Meet the Vice-Chancellor’ fun awọn akẹkọọ ti wọn yege ju lọ (First Class Awardees). Adebọoye sọ pe lara awọn aṣeyọri fasiti naa ti inu oun dun ju lọ le lori ni bi iyipada ṣe ba iwa awọn akẹkọọ nipasẹ idanilẹkọọ oorekoore tawọn n ṣe fun wọn lori ewu to wa nidii lilo oogun oloro, ifipabanilopọ, magomago lasiko idanwo ati didarapọ mọ ẹgbẹ okunkun. Yatọ si ẹkọ iwe, Giwa yii sọ pe oniruuru iṣẹ ọwọ lawọn akẹkọọ ti wọn fẹẹ ṣayẹyẹ ikẹkọọ-jade naa lanfaani si lasiko ti wọn lo nibẹ, pupọ awọn iṣẹ ọwọ naa lawọn yoo ṣafihan wọn lasiko ayẹyẹ naa.


Adebọoye sọ pe lara awọn aṣeyọri fasiti naa ti inu oun dun ju lọ le lori ni bi iyipada ṣe ba iwa awọn akẹkọọ nipasẹ idanilẹkọọ oorekoore tawọn n ṣe fun wọn lori ewu to wa nidii lilo oogun oloro, ifipabanilopọ, magomago lasiko idanwo ati didarapọ mọ ẹgbẹ okunkun. Yatọ si ẹkọ iwe, Giwa yii sọ pe oniruuru iṣẹ ọwọ lawọn akẹkọọ ti wọn fẹẹ ṣayẹyẹ ikẹkọọ-jade naa lanfaani si lasiko ti wọn lo nibẹ, pupọ awọn iṣẹ ọwọ naa lawọn yoo ṣafihan wọn lasiko ayẹyẹ naa.


Ipo Alaafin da wahala silẹ laarin awọn ọmọọba

Ọlawale Ajao, Ibadan Pẹlu bi nnkan ṣe n lọ yii, afaimọ ni eto lati yan Alaafin Ọyọ tuntun ko ni i fori ṣanpọn. Idi ni pe pupọ ninu awọn idile to n dupo ọba naa ni wọn ti sọ pe ki awọn afọbajẹ da eto naa duro. Mẹsan-an ninu idile mọkanla to n dupo Alaafin ni wọn panu-pọ sọrọ naa ninu ipade ti wọn ṣe pẹlu awọn oniroyin niluu Ọyọ lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii. Orukọ awọn idile mẹsẹẹsan ọhun ni Adelabu, Adediran Ẹsẹ Apata, Ọlanitẹ, Adeṣiyan, Adeṣọkan Baba Idọdẹ, Itẹade Abidẹkun, Adeitan, Tẹlla Okitipapa ati Tẹlla Agbojulogun. Nigba to n sọrọ lorukọ awọn idile mẹsẹẹsan-an, Ọmọọba Afọlabi Adeṣina (lati idile Adeitan) fi aidunnu wọn han si igbesẹ ti ijọba ipinlẹ Ọyọ n gbe lori ọrọ eto lati fi ọba tuntun jẹ lode Ọyọ. Gẹgẹ bo ṣe sọ, “Ninu lẹta ti ijọba kọ si awọn afọbajẹ lọjọ kẹsan-an, oṣu Kẹjọ, ọdun yii (2022), ni wọn ti sọ pe ọkan ninu awọn ọmọ oye to jẹ ọmọ idile Agunloye ni ki awọn Ọyọmesi (afọbajẹ) fi jọba.


Orukọ awọn idile mẹsẹẹsan ọhun ni Adelabu, Adediran Ẹsẹ Apata, Ọlanitẹ, Adeṣiyan, Adeṣọkan Baba Idọdẹ, Itẹade Abidẹkun, Adeitan, Tẹlla Okitipapa ati Tẹlla Agbojulogun. Nigba to n sọrọ lorukọ awọn idile mẹsẹẹsan-an, Ọmọọba Afọlabi Adeṣina (lati idile Adeitan) fi aidunnu wọn han si igbesẹ ti ijọba ipinlẹ Ọyọ n gbe lori ọrọ eto lati fi ọba tuntun jẹ lode Ọyọ. Gẹgẹ bo ṣe sọ, “Ninu lẹta ti ijọba kọ si awọn afọbajẹ lọjọ kẹsan-an, oṣu Kẹjọ, ọdun yii (2022), ni wọn ti sọ pe ọkan ninu awọn ọmọ oye to jẹ ọmọ idile Agunloye ni ki awọn Ọyọmesi (afọbajẹ) fi jọba. “Eyi fi han pe ijọba n ṣe ojuṣaaju, wọn n gbe lẹyin idile Agunloye nikan, nigba to jẹ pe idile mẹwaa lo yẹ ki wọn fun lanfaani lati dupo ọba. “O yẹ ki ijọba ni suuru ki awọn ẹjọ to wa ni kootu lori ọrọ oye yii pari tan ki wọn too ṣeto lati fi ọba tuntun jẹ”. Awọn idile mẹsẹẹsan-an yii waa rọ awọn Ọyọmesi, ti wọn jẹ afọbajẹ Ọyọ lati da eto ifọrọwerọ ti wọn n ṣe lọwọ fun awọn ọmọ oye mẹrẹẹrindinlaaadọrun-un (86) ti wọn jẹ kikida idile Agunloye duro titi ti gbogbo wahala to wa nilẹ yii yoo fi yanju.


“Eyi fi han pe ijọba n ṣe ojuṣaaju, wọn n gbe lẹyin idile Agunloye nikan, nigba to jẹ pe idile mẹwaa lo yẹ ki wọn fun lanfaani lati dupo ọba. “O yẹ ki ijọba ni suuru ki awọn ẹjọ to wa ni kootu lori ọrọ oye yii pari tan ki wọn too ṣeto lati fi ọba tuntun jẹ”. Awọn idile mẹsẹẹsan-an yii waa rọ awọn Ọyọmesi, ti wọn jẹ afọbajẹ Ọyọ lati da eto ifọrọwerọ ti wọn n ṣe lọwọ fun awọn ọmọ oye mẹrẹẹrindinlaaadọrun-un (86) ti wọn jẹ kikida idile Agunloye duro titi ti gbogbo wahala to wa nilẹ yii yoo fi yanju.


Awọn adigunjale ya bo ile-ijọsin n’llọrin, wọn ji ọpọlọpọ dukia pasitọ lọ

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin L’Ọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, ni awọn afurasi adigunjale kan ya bo ile pasitọ ile-ijọsin Saint Barnabas Cathedral, Anglican, to wa ni agbegbe Sabo Oke, niluu Ilọrin, nipinlẹ Kwara, ti wọn si ji awọn dukia ọkẹ aimọye miliọnu Naira lọ. ALAROYE gbọ pe ni nnkan bii aago meji aabọ oru ọjọ Aje ni awọn afurasi adigunjale naa gun alupupu wọ agbegbe naa, wọn kọkọ ja geeti abawọle, ti wọn si tun ja ilẹkun meji ki wọn too gun oke alajakeji lọọ ba pasitọ ati mọlẹbi rẹ. Pasitọ Reverend Isaiah Ibikunle Afọlayan, ti wọn kọ lu ile rẹ ọhun sọ pe lasiko ti awọn n sun lọwọ laago meji aabọ oru ni awọn sadeede ri ọkan lara awọn adigunjale naa to wọ yara pẹlu ohun ija oloro, to si sọ pe ti awọn ba pariwo, iku ni. O paṣẹ pe ki awọn doju bolẹ. Pasitọ ni oun beere lọwọ rẹ pe ta ni ọ? Kin ni o n ṣe nibi?


O paṣẹ pe ki awọn doju bolẹ. Pasitọ ni oun beere lọwọ rẹ pe ta ni ọ? Kin ni o n ṣe nibi? Lo ba gbe ẹrọ alagbeelean oun, o si jade. Ọpọlọpọ awọn dukia olowo iyebiye bii ẹrọ alagbeeletan towo rẹ to miliọnu kan le lọọọdunrun Naira (N1.3 million), Amohunmaworan (TV) ati ẹrọ ibanisọrọ rẹ ni wọn ji ko. Afọlayan sọ pe ki i ṣe eeyan kan lo ṣoṣo lo wa, ṣugbọn ẹnikan ṣoṣo lo wọnu yara pẹlu ohun ija oloro.


Lo ba gbe ẹrọ alagbeelean oun, o si jade. Ọpọlọpọ awọn dukia olowo iyebiye bii ẹrọ alagbeeletan towo rẹ to miliọnu kan le lọọọdunrun Naira (N1.3 million), Amohunmaworan (TV) ati ẹrọ ibanisọrọ rẹ ni wọn ji ko. Afọlayan sọ pe ki i ṣe eeyan kan lo ṣoṣo lo wa, ṣugbọn ẹnikan ṣoṣo lo wọnu yara pẹlu ohun ija oloro. O ni awọn ti fi iṣẹlẹ naa to ileesẹ ọlọpaa leti. Pasitọ Taiwo Ajibọla lati agbegbe Sabo-Oke, to ba awọn oniroyin sọrọ sọ pe awọn ọdẹ adugbo ri awọn adigunjale naa ti wọn gbe alupupu wa, ti awọn ọdẹ tan ina si wọn, ki wọn too sa lọ. Tẹ o ba gbagbe, awọn olugbe Sabo-Oke Ilupeju, nijọba ibilẹ Ila Oorun ( Ilọrin East), ipinlẹ Kwara, ni wọn ti n pe fun idasilẹ ẹka ajọ ẹṣọ alaabo sifu difẹnsi lagbegbe naa lati mu ki eto aabo gbopọn nitori aisi eto aabo to n ba awọn eeyan agbegbe naa finra.


O ni awọn ti fi iṣẹlẹ naa to ileesẹ ọlọpaa leti. Pasitọ Taiwo Ajibọla lati agbegbe Sabo-Oke, to ba awọn oniroyin sọrọ sọ pe awọn ọdẹ adugbo ri awọn adigunjale naa ti wọn gbe alupupu wa, ti awọn ọdẹ tan ina si wọn, ki wọn too sa lọ. Tẹ o ba gbagbe, awọn olugbe Sabo-Oke Ilupeju, nijọba ibilẹ Ila Oorun ( Ilọrin East), ipinlẹ Kwara, ni wọn ti n pe fun idasilẹ ẹka ajọ ẹṣọ alaabo sifu difẹnsi lagbegbe naa lati mu ki eto aabo gbopọn nitori aisi eto aabo to n ba awọn eeyan agbegbe naa finra.


Makinde gba Atiku lalejo n’Ibadan, o ni dandan ni ki Ayu fipo silẹ

Ọlawale Ajao, Ibadan Ni nnkan bii aago mejila ku iṣẹju diẹ ni oludije funpo aarẹ lorukọ ẹgbẹ PDP, Alaaji Atiku Abubakar, ati igbakeji rẹ, Ifeanyi Okowa, awọn igbimọ amuṣẹṣe ẹgbẹ naa atawọn lookọlookọ ẹgbẹ ọhun mi-in balẹ sile ijọba ipinlẹ Ọyọ to wa ni Agodi, niluu Ibadan, nibi ti Gomina Ṣeyi Makinde ti gba wọn lalejo. Bi wọn ṣe de naa ni Atiku ati awọn ti wọn kọwọọrin pẹlu rẹ bii awọn ọmọ igbimọ amuṣẹṣe, Gomina ipinlẹ Sokoto, Aminu Tambuwal, Oluṣẹgun Mimiko, Jumọkẹ Akinjide, Dino Melaye, Gomina ipinlẹ Ọṣun ti wọn ṣẹṣẹ dibo yan, Ademọla Adeleke atawọn mi-in wọle ipade bonkelẹ ti ko ju isẹju mẹẹẹdogun lọ. Lara awọn ti wọn tun wa pẹlu rẹ ninu ipade yii ni oludije funpo gomina nipinlẹ Ogun, Ladi Adebutu, Babangida Aliyu Muazu, Alagba Wọle Oyelẹsẹ, oludjie funpo gomina nipinlẹ Ekiti, Eyitayọ Jẹgẹdẹ, Peter Ayọdele Fayoṣe ti i ṣe gomina ipinlẹ Ekiti tẹlẹ. Lẹyin eyi ni gbogbo wọn kọwọọrin lọ si Gbongan Theophilus Ogunlesi to wa ni adojukọ ọsibitu UCH, niluu Ibadan, nibi ti Atiku ti ba awọn aṣoju ẹgbẹ naa sọrọ. Lasiko ipade naa ni Gomina Ṣeyi Makinde sọ pe to ba jẹ pe loootọ ni wọn fẹ ki iṣọkan wa ninu ẹgbẹ naa, ti wọn si fẹẹ tẹle ilana pin-in-re, la-a-re, afi ki alaga ẹgbẹ naa, Iyorchia Ayu fipo alaga to wa naa silẹ. Makinde ni ohun ti awọn ọmọ ẹgbẹ PDP nilẹ Yoruba duro fun ni pe bi wọn yoo ba mu isọkan wa ninu ẹgbẹ naa, o gbọdọ han ninu awọn ti wọn ko sipo oloye ẹgbẹ.


Lẹyin eyi ni gbogbo wọn kọwọọrin lọ si Gbongan Theophilus Ogunlesi to wa ni adojukọ ọsibitu UCH, niluu Ibadan, nibi ti Atiku ti ba awọn aṣoju ẹgbẹ naa sọrọ. Lasiko ipade naa ni Gomina Ṣeyi Makinde sọ pe to ba jẹ pe loootọ ni wọn fẹ ki iṣọkan wa ninu ẹgbẹ naa, ti wọn si fẹẹ tẹle ilana pin-in-re, la-a-re, afi ki alaga ẹgbẹ naa, Iyorchia Ayu fipo alaga to wa naa silẹ. Makinde ni ohun ti awọn ọmọ ẹgbẹ PDP nilẹ Yoruba duro fun ni pe bi wọn yoo ba mu isọkan wa ninu ẹgbẹ naa, o gbọdọ han ninu awọn ti wọn ko sipo oloye ẹgbẹ. O waa rọ Atiku lati pẹtu si alaga ẹgbẹ naa bayii ninu pe ko fi ipo naa silẹ ki oludije lati iha Guusu le bọ si. O ni ohun ti oun atawọn gomina ẹlẹgbẹ oun kan ti n pariwo rẹ niyi, niori igbesẹ yii nikan lo le mu iṣọkan ti wọn n pariwo wa, ti yoo si fi ẹgbẹ naa han bii eyi ti awọn aṣaaju wọn ko fi si agbegbe kan ju ekeji lọ.


O waa rọ Atiku lati pẹtu si alaga ẹgbẹ naa bayii ninu pe ko fi ipo naa silẹ ki oludije lati iha Guusu le bọ si. O ni ohun ti oun atawọn gomina ẹlẹgbẹ oun kan ti n pariwo rẹ niyi, niori igbesẹ yii nikan lo le mu iṣọkan ti wọn n pariwo wa, ti yoo si fi ẹgbẹ naa han bii eyi ti awọn aṣaaju wọn ko fi si agbegbe kan ju ekeji lọ.


Olowu Kuta rawọ ẹbẹ sijọba apapọ lati yanju ọrọ iyanṣẹlodi ASSU kiakia

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Ọba Adekunle Makama Oyelude, Tẹgbosun Kẹta, ti i ṣe Olowu ti ilu Kuta, nipinlẹ Ọṣun, ti rawọ ẹbẹ si ijọba apapọ orileede yii lati wa ojutuu si ọrọ iyanṣẹlodi ti awọn olukọ fasiti gun le lati nnkan bii oṣu meje bayii. Nigba ti Ọba Makama pade agbarijọpọ ẹgbẹ awọn akẹkọọ fasiti ilẹ wa, NANS, nibi ti wọn ti n fẹhonu han lori iyanṣẹlodi ọlọjọ gbọọrọ naa loju ọna marosẹ Eko si Ibadan lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii lo parowa naa. Kabiesi, ẹni to sọkalẹ pẹlu awọn ọba alaye ti wọn jọ kọwọọrin lati ba awọn akẹkọọ naa sọrọ, bẹ wọn lati ṣi awọn agbegbe ti wọn di lojupopo naa, ki awọn arinrin-ajo le raaye kọja. O fi da wọn loju pe oun yoo patẹ ọrọ naa siwaju awọn alaṣẹ lai fi falẹ rara. Ọba Adekunle tun gboṣuba fun awọn ọdọ naa pẹlu bi wọn ṣe bu ọla fun un, bẹẹ lo gboroyin fun awọn agbofinro fun bi wọn ṣe ri i pe ifẹhonu han wọọrọwọ naa ko yọri si wahala. O waa ke si ijọba lati daabo bo awọn ọjọ-ọla orileede yii, ki wọn ma baa di ohun eelo ayalo lati da orileede yii ru.


O fi da wọn loju pe oun yoo patẹ ọrọ naa siwaju awọn alaṣẹ lai fi falẹ rara. Ọba Adekunle tun gboṣuba fun awọn ọdọ naa pẹlu bi wọn ṣe bu ọla fun un, bẹẹ lo gboroyin fun awọn agbofinro fun bi wọn ṣe ri i pe ifẹhonu han wọọrọwọ naa ko yọri si wahala. O waa ke si ijọba lati daabo bo awọn ọjọ-ọla orileede yii, ki wọn ma baa di ohun eelo ayalo lati da orileede yii ru. Ki wọn wa gbogbo ọna lati yanju wahala iyanṣẹlodi naa kiakia.


Ki wọn wa gbogbo ọna lati yanju wahala iyanṣẹlodi naa kiakia.


Lasiko ti wọn fẹẹ gbowo itusilẹ, ẹṣọ alaabo mu awọn ajinigbe meji balẹ ni Kwara

Ibrahim Alagunmu, Ilọrin Ileeṣẹ ọlọpaa pẹlu ifọwọsowọpọ ẹgbẹ fijilante, ni Kwara, ti doola ẹmi iya atọmọ ẹ, Afusat Lawal ati Taofeek Lawal, ti awọn ajinigbe ji gbe lagbegbe Shao, nijọba ibilẹ Moro. Lasiko ti wọn fẹẹ gba wọn silẹ naa ni wọn mu ajinigbe meji balẹ, wọn si ri mọto ayọkẹlẹ Honda kan gba lọwọ wọn. Tẹ o ba gbagbe, awọn agbebọn ọhun lo ya bo ile-igbe oludije dupo ileegbimọ aṣofin ninu ẹgbẹ oselu APC ni Kwara, lẹkun idibo Malete/ Ipayẹ/Oloru, Họnarebu Lawal Ayansọla Saliu, ti wọn si ji iyawo ati ọmọ ẹ, Afusat ati Taofeek, gbe lọ lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, lopopona Oke-Ayẹwu /Shao. Ninu atẹjade kan ti Alukoro ọlọpaa ni Kwara, Ọgbẹni Ọkasanmi Ajayi, fi sita to tẹ ALAROYE lọwọ lo ti sọ pe ileeṣẹ ọlọpaa pẹlu ifọwọsowọpọ ẹgbẹ fijilante ti doola ẹmi iya atọmọ rẹ layọ ati alaafia, ti wọn si ti darapọ mọ mọlẹbi wọn. O tẹsiwaju pe lasiko ti awọn ajinigbe naa fẹẹ gba owo itusilẹ ni awọn ẹṣọ alaabo ati awọn ajinigbe doju ibọn kọra wọn, ti ibọn si n ro lakọ-lakọ. Wọn mu meji balẹ ninu wọn, awọn to ku si sa lọ.


Ninu atẹjade kan ti Alukoro ọlọpaa ni Kwara, Ọgbẹni Ọkasanmi Ajayi, fi sita to tẹ ALAROYE lọwọ lo ti sọ pe ileeṣẹ ọlọpaa pẹlu ifọwọsowọpọ ẹgbẹ fijilante ti doola ẹmi iya atọmọ rẹ layọ ati alaafia, ti wọn si ti darapọ mọ mọlẹbi wọn. O tẹsiwaju pe lasiko ti awọn ajinigbe naa fẹẹ gba owo itusilẹ ni awọn ẹṣọ alaabo ati awọn ajinigbe doju ibọn kọra wọn, ti ibọn si n ro lakọ-lakọ. Wọn mu meji balẹ ninu wọn, awọn to ku si sa lọ. Wọn gbe awọn mejeeji lọ si ileewosan, ṣugbọn ọkan pada ku, ti wọn si ri mọto ayọkẹlẹ Họnda kan gba lọwọ wọn.


Wọn gbe awọn mejeeji lọ si ileewosan, ṣugbọn ọkan pada ku, ti wọn si ri mọto ayọkẹlẹ Họnda kan gba lọwọ wọn.


Ijọba mi ti le awọn afẹmiṣofo danu, a tun pese ohun amayedẹrun faraalu-Buhari

Jọkẹ Amọri Nitori pe gbogbo awọn to yẹ ko sọ ọ ko le sọ ọ, mi o si mọdi ti wọn ṣe kọ lati sọrọ ni mo ṣe n fi gbogbo ẹnu sọ ọ fun yin pe ijọba mi ti ṣe daadaa. Ninu owo ti ko to nnkan ti a n ri naa la ti n gbe nnkan rere ṣe, ti a si n pese awọn ohun amayedẹrun tijọba PDP ti bajẹ lati ọdun 2015 ta a ti gbajọba. Aarẹ ilẹ wa, Muhammadu Buhari lo sọ eleyii di mimọ lasiko to n ba awọn alenulọrọ sọrọ niluu Owerri, nipinlẹ Imo, lasiko abẹwo ọlọjọ kan to ṣe si ipinlẹ naa lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii. Buhari ṣalaye pe oun lu ijọba oun lọgọ ẹnu pẹlu bi wọn ṣe gbogun ti ikọ afẹmiṣofo Boko Haram, ti wọn si ṣi wọn nidii lapa Oke-Ọya ati bi ijọba rẹ ṣe pese awọn ohun amayedẹrun ti ko lẹgbẹ fawọn araalu pẹlu bo ṣe jẹ pe ipo ti ko wojuu ri lawọn ba awọn ohun amayedẹrun gbogbo ti ẹgbẹ oṣelu PDP ti bajẹ lọdun 2015 tawọn gbajọba. Aarẹ Buhari ni alejo pataki ti Gomina ipinlẹ Imo, Hope Uzodimma, fiwe pe lati waa ṣi oju ọna Owerri-Orlu Road, to jẹ abala akọkọ oju ọna Owerri-Okigwe Road ti wọn n kọ lọwọ. Bakan naa lo ṣi ileegbimọ aṣofin ipinlẹ naa ti ijọba ṣẹṣẹ tun kọ.


Buhari ṣalaye pe oun lu ijọba oun lọgọ ẹnu pẹlu bi wọn ṣe gbogun ti ikọ afẹmiṣofo Boko Haram, ti wọn si ṣi wọn nidii lapa Oke-Ọya ati bi ijọba rẹ ṣe pese awọn ohun amayedẹrun ti ko lẹgbẹ fawọn araalu pẹlu bo ṣe jẹ pe ipo ti ko wojuu ri lawọn ba awọn ohun amayedẹrun gbogbo ti ẹgbẹ oṣelu PDP ti bajẹ lọdun 2015 tawọn gbajọba. Aarẹ Buhari ni alejo pataki ti Gomina ipinlẹ Imo, Hope Uzodimma, fiwe pe lati waa ṣi oju ọna Owerri-Orlu Road, to jẹ abala akọkọ oju ọna Owerri-Okigwe Road ti wọn n kọ lọwọ. Bakan naa lo ṣi ileegbimọ aṣofin ipinlẹ naa ti ijọba ṣẹṣẹ tun kọ. Buhari, ẹni ti gbogbo eeyan n wo tiyanu tiyanu pẹlu bi ọkunrin naa ṣe n rin kebekebe nigba to n lọọ ṣi iṣẹ akanṣe naa lu gomina Imo lọgọ ẹnu, o ṣi gboṣuba kare fun un pẹlu bo ṣe jẹ pe igba keji niyi ti yoo fiwe pe e lati waa ṣi awọn iṣẹ akanṣe to ti ṣe. O waa ṣeleri pe ijọba oun ko ni i kaaarẹ nipa pipese mundmundun ijọba awa-ara-wa fawọn araalu lai fi ti ẹgbẹ tabi ipinlẹ ti wọn ti wa ṣe.


Buhari, ẹni ti gbogbo eeyan n wo tiyanu tiyanu pẹlu bi ọkunrin naa ṣe n rin kebekebe nigba to n lọọ ṣi iṣẹ akanṣe naa lu gomina Imo lọgọ ẹnu, o ṣi gboṣuba kare fun un pẹlu bo ṣe jẹ pe igba keji niyi ti yoo fiwe pe e lati waa ṣi awọn iṣẹ akanṣe to ti ṣe. O waa ṣeleri pe ijọba oun ko ni i kaaarẹ nipa pipese mundmundun ijọba awa-ara-wa fawọn araalu lai fi ti ẹgbẹ tabi ipinlẹ ti wọn ti wa ṣe.


Ibo 2023: Ki Musulumi jẹ aarẹ ati igbakeji ẹ ko le ṣiṣẹ – Gumi

Faith Adebọla, Eko Ilumọ-ọn-ka olukọ ẹsin Musulumu lapa Oke-Ọya ilẹ wa, Sheikh Ahmad Abubakar Gumi, ti kede pe ẹtan ati awuruju lasan lawọn oludije funpo aarẹ ati igbakeji aarẹ ti wọn jẹ ẹlẹsin kan naa fẹẹ ṣe faraalu, ẹtan naa ko si le wọle, tori ohun ti Naijiria nilo lasiko eto idibo gbogbogboo lọdun 2023 ni olori to ni iriiri, to si le so awọn eeyan pọ niṣọkan, ki i ṣe adari ti yoo fi ọrọ ẹsin fawọn eeyan loju mọra. Gumi sọrọ yii lọjọ Aje, Mọnde, ọjọ kejila, oṣu Kẹsan-an yii, ninu ifọrọwanilẹnuwo kan to ṣe lọfiisi rẹ lede Hausa. O ni ọrọ to delẹ yii ki i ṣe ọrọ ẹya tabi ti ẹsin, tori aye ọlaju la wa yii, a o si nilo adari ti ko niriiri. Gumi ni: Adari to niriiri, to mọ ohun to n ṣe, ni Naijiria nilo, ki i ṣe eyi to ṣẹṣẹ fẹẹ dije funpo aarẹ. Bi nnkan ṣe ri ni Naijiria lọwọ yii nilo ẹni to le wa ojuutu si i. “Ko tọna bi Tinubu ṣe sọ pe oun lo kan, ọrọ emi lo kan kọ lọrọ to delẹ yii.


Gumi ni: Adari to niriiri, to mọ ohun to n ṣe, ni Naijiria nilo, ki i ṣe eyi to ṣẹṣẹ fẹẹ dije funpo aarẹ. Bi nnkan ṣe ri ni Naijiria lọwọ yii nilo ẹni to le wa ojuutu si i. “Ko tọna bi Tinubu ṣe sọ pe oun lo kan, ọrọ emi lo kan kọ lọrọ to delẹ yii. Ki i ṣe eeyan kan lo maa sọ pe oun lo kan, tori tawọn araalu ba fẹ ẹ ni wọn maa dibo fun un, ti wọn o ba fẹ ẹ, wọn o ni i dibo fun un. Ẹni to mọ eto ilu ni Tinubu loootọ, o si le ṣe e, ṣugbọn ko digba to ba yan Musulumi meji sipo aarẹ ati igbakeji. Gbogbo wa la mọ p’awọn oloṣelu wọnyi n wa ibo ni, ṣẹ ẹ ri ọrọ yiyan Musulumi meji sipo, ẹ jẹ ki n sọ ọ lede Hausa, wayo ni, ẹtan ni.


Ki i ṣe eeyan kan lo maa sọ pe oun lo kan, tori tawọn araalu ba fẹ ẹ ni wọn maa dibo fun un, ti wọn o ba fẹ ẹ, wọn o ni i dibo fun un. Ẹni to mọ eto ilu ni Tinubu loootọ, o si le ṣe e, ṣugbọn ko digba to ba yan Musulumi meji sipo aarẹ ati igbakeji. Gbogbo wa la mọ p’awọn oloṣelu wọnyi n wa ibo ni, ṣẹ ẹ ri ọrọ yiyan Musulumi meji sipo, ẹ jẹ ki n sọ ọ lede Hausa, wayo ni, ẹtan ni. Ki i ṣe ifẹ ẹsin ni wọn ni. Boya o maa ṣiṣẹ tabi ko ni i ṣiṣẹ, ẹ ma jẹ ki n sọ asọtẹlẹ o, ṣugbọn ohun to wa lẹyin Ọfa ju Oje lọ. Ka sododo ọrọ, gbogbo ẹgbẹ oṣelu lo niṣẹ gidi lati ṣe, tori ọrọ aarẹ ẹlẹsin kan naa yii, ami ati apẹẹrẹ lo jẹ, boya apẹẹrẹ ta a le tẹle ni abi ki i ṣe eyi ta a le tẹle, a maa mọ laipẹ.


Ki i ṣe ifẹ ẹsin ni wọn ni. Boya o maa ṣiṣẹ tabi ko ni i ṣiṣẹ, ẹ ma jẹ ki n sọ asọtẹlẹ o, ṣugbọn ohun to wa lẹyin Ọfa ju Oje lọ. Ka sododo ọrọ, gbogbo ẹgbẹ oṣelu lo niṣẹ gidi lati ṣe, tori ọrọ aarẹ ẹlẹsin kan naa yii, ami ati apẹẹrẹ lo jẹ, boya apẹẹrẹ ta a le tẹle ni abi ki i ṣe eyi ta a le tẹle, a maa mọ laipẹ. Ni ti ọrọ Peter Obi, awọn ọdọ to n tẹle e, ẹnu wọn o ko, bẹnu awọn agbalagba naa o ṣe ko. O gbọdọ lọọ bawọn agbaagba sọrọ, awọn ọdọ lo gbara le, iyẹn o dẹ le gbe e debikan, ọrọ oṣelu ki i ṣe ọrọ agbegbe kan. Gumi ṣekilọ pe yiyan oloṣelu ti ko niriiri sipo agbara lo maa n mu ko ṣoro lati ko awọn alajọṣiṣẹ to maa ran an lọwọ jọ. O ran awọn ọmọ Naijiria leti pe odidi oṣu mẹfa ni Aarẹ Muhammadu Buhari lo ko too yan awọn minisita ati oṣiṣẹ ijọba ẹ, tori ko niriiri beeyan ṣe n ṣelu.


Ni ti ọrọ Peter Obi, awọn ọdọ to n tẹle e, ẹnu wọn o ko, bẹnu awọn agbalagba naa o ṣe ko. O gbọdọ lọọ bawọn agbaagba sọrọ, awọn ọdọ lo gbara le, iyẹn o dẹ le gbe e debikan, ọrọ oṣelu ki i ṣe ọrọ agbegbe kan. Gumi ṣekilọ pe yiyan oloṣelu ti ko niriiri sipo agbara lo maa n mu ko ṣoro lati ko awọn alajọṣiṣẹ to maa ran an lọwọ jọ. O ran awọn ọmọ Naijiria leti pe odidi oṣu mẹfa ni Aarẹ Muhammadu Buhari lo ko too yan awọn minisita ati oṣiṣẹ ijọba ẹ, tori ko niriiri beeyan ṣe n ṣelu. Ni ipari ọrọ ẹ, Gumi ni eto aabo to mẹhẹ yii ko le lojuutu ti iwa irẹnijẹ ati ipo oṣi to n ba awọn eeyan finra ko ba yanju. CAPTION


Ni ipari ọrọ ẹ, Gumi ni eto aabo to mẹhẹ yii ko le lojuutu ti iwa irẹnijẹ ati ipo oṣi to n ba awọn eeyan finra ko ba yanju. CAPTION


Ẹya ara ọkọ lawọn eleyii n ji tu ni Surulere tọwọ fi ba wọn

Faith Adebọla, Eko Ẹya ara ọkọ, agaga kinni kan to wa nibi agbari awọn ọkọ ode-oni ti wọn n pe ni Brain box, lawọn afurasi ole mẹrin yii n ji tu l’Ekoo, idi iṣẹẹbi wọn naa si lọwọ ti tẹ wọn. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa Eko, SP Benjamin Hundeyin, to sọrọ yii di mimọ lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, ṣe darukọ wọn, Sodiq Odugbade ati Aliyu Yusufa jẹ ẹni ogun ọdun, Aliaminu Ayinla, ẹni ọdun mọkanlelogun, nigba ti ẹni to kere ju laarin wọn, Ayọmide Ogunṣiyi, jẹ ẹni ọdun mejidinlogun pere. Wọn ni ṣọọbu mẹkaniiki kan to wa lagbegbe Surulere, nipinlẹ Eko, lawọn afurasi yii ti lọọ ji ẹya ara awọn ọkọ mẹsidiisi SUV mẹta tu, wọn tu Brain box awọn ọkọ naa, wọn tun ji oil pump ati awọn ẹya ara mi-in tu, wọn si sọ awọn ọkọ naa di koronfo, bẹẹ awọn kọsitọma mẹkaniiki ọhun ni wọn gbe ọkọ yii wa fun atunṣe. Nigba ti wọn mu wọn, wọn jẹwọ pe loootọ lawọn ṣiṣẹẹbi naa, wọn ni niṣe lawọn ta awọn paati naa fawọn to n ta paati ọkọ, awọn si fowo ẹ ṣara rindin. Alukoro ni wọn ti foju awọn afurasi naa bale-ẹjọ, wọn si rọ wọn da satimọle. O ni iwadii ṣi n tẹsiwaju lori ẹsun ole jija ti wọn fi kan wọn, igbesẹ si n lọ lati wa awọn ti wọn taja ole naa fun lawari.


Ọmọọba ran awọn agbanipa si Kabiyesi Ọja-Ọdan

Gbenga Amọs, Ogun Awọn afurasi ọdaran ọmọ ẹgbẹ okunkun mẹfa tọwọ ba lagbegbe Ọja-Ọdan, nipinlẹ Ogun, ti jẹwọ pe iṣẹ iku ti wọn bẹ awọn lọwẹ ẹ lawọn fẹẹ jẹ fun Kabiyesi, Ọba ilu Gbokoto, wọn ni ọmọ bibi inu baba naa lo bẹ awọn lọwẹ, o si ti sanwo ẹmi bara rẹ fawọn, iyẹn lawọn ṣe fẹẹ yanju ẹ. Orukọ awọn mẹfa tọwọ ba ọhun ni Michael Ayodele, Monday Samuel, Ademola Matthew, Hammed Jelili, Ogundele Ojeh ati Sunkanmi Fadina. Gẹgẹ bii alaye ti Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ogun ṣe ninu atẹjade kan to fi ṣọwọ s’ALAROYE lọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ yii, SP Abimbọla Oyeyẹmi, ni nnkan bii aago mẹrin kọja iṣẹju mẹẹẹdọgbọn, nirọlẹ ọjọ Aiku, Sannde, ọjọ kọkanla, oṣu Kẹsan-an, ta a wa yii, ni ọba alaye naa, G. O. Olukunle, Ọba ilu Gbokoto, tẹ ẹka ileeṣẹ ọlọpaa to wa niluu Ọja-Ọdan, nijọba ibilẹ Ariwa Yewa, laago, ipe pajawiri nipe ọhun, ọba naa ni kawọn ọlọpaa tete dide iranlọwọ, latari bawọn ọmọ ẹgbẹ okunkun kan ṣe n dooyi yi aafin oun ka, o lo jọ pe wọn fẹẹ ṣiṣẹẹbi kan foun ni. Lọgan ti DPO teṣan naa gbọrọ yii loun atawọn ẹmẹwa rẹ ti ta mọra, wọn si lọ saafin naa, wọn ba awọn afurasi apaayan naa loootọ, lọrọ ba di yinbọn si mi ki n yinbọn si ẹ laarin awọn ọlọpaa atawọn afurasi naa. Nikẹyin, ọwọ ba mẹfa ninu wọn, awọn kan lara wọn si sa lọ, bo tilẹ jẹ pe wọn ti fara gbọta. Nigba to de teṣan, awọn apaayan naa jẹwọ pe ọmọ ẹgbẹ okunkun lawọn, Ẹiyẹ ni wọn porukọ ẹgbẹ wọn, wọn lọmọ ọba naa lo waa ba awọn, to ṣalaye pe aawọ kan wa laarin ọba ati Olori ẹ to jẹ mama oun, aawọ naa le gidi, ohun toun si fẹ ni ki awọn ba oun gbẹmi ọba naa, o fawọn lowo, lawọn ṣe lọọ jiṣẹ naa. Awọn ọlọpaa sare wa ọmọọba ti wọn darukọ yii lọ sile to n gbe, ṣugbọn ofo ọjọ keji ọja ni wọn ba, o ti na papa bora.


Nikẹyin, ọwọ ba mẹfa ninu wọn, awọn kan lara wọn si sa lọ, bo tilẹ jẹ pe wọn ti fara gbọta. Nigba to de teṣan, awọn apaayan naa jẹwọ pe ọmọ ẹgbẹ okunkun lawọn, Ẹiyẹ ni wọn porukọ ẹgbẹ wọn, wọn lọmọ ọba naa lo waa ba awọn, to ṣalaye pe aawọ kan wa laarin ọba ati Olori ẹ to jẹ mama oun, aawọ naa le gidi, ohun toun si fẹ ni ki awọn ba oun gbẹmi ọba naa, o fawọn lowo, lawọn ṣe lọọ jiṣẹ naa. Awọn ọlọpaa sare wa ọmọọba ti wọn darukọ yii lọ sile to n gbe, ṣugbọn ofo ọjọ keji ọja ni wọn ba, o ti na papa bora. Lara awọn nnkan ija oloro ti wọn gba lọwọ awọn apaayan ọhun ni ibọn oloju meji kan, katiriiji ọta ibọn ti wọn o ti i yin meji, ateyi ti wọn ti yin kan, ada, ati oogun abẹnu gọngọ. Wọn ni ọkan lara ibọn awọn wa lọwọ ọmọọba to sa lọ ọhun. Kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Ogun ti paṣẹ pe ki wọn fawọn afurasi oniṣẹ iku yii ṣọwọ sẹka awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ to n ri si iwa ọdaran, ki wọn le ṣewadii to lọọrin lori ọrọ yii.


Lara awọn nnkan ija oloro ti wọn gba lọwọ awọn apaayan ọhun ni ibọn oloju meji kan, katiriiji ọta ibọn ti wọn o ti i yin meji, ateyi ti wọn ti yin kan, ada, ati oogun abẹnu gọngọ. Wọn ni ọkan lara ibọn awọn wa lọwọ ọmọọba to sa lọ ọhun. Kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Ogun ti paṣẹ pe ki wọn fawọn afurasi oniṣẹ iku yii ṣọwọ sẹka awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ to n ri si iwa ọdaran, ki wọn le ṣewadii to lọọrin lori ọrọ yii. Bakan naa lo ni awari tobinrin n wa nnkan ọbẹ ni ki wọn fi ti ọmọọba to sa lọ naa ṣe, atawọn ọmọ ẹgbẹ okunkun yooku.


Bakan naa lo ni awari tobinrin n wa nnkan ọbẹ ni ki wọn fi ti ọmọọba to sa lọ naa ṣe, atawọn ọmọ ẹgbẹ okunkun yooku.


Ọwọ tẹ Ifẹdayọ nibi to ti fẹẹ ji ọmọ meji gbe l’Akurẹ

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Ọwọ ẹṣọ Amọtẹkun ipinlẹ Ondo ti tẹ ọkunrin ọlọkada kan, Ifẹdayọ Oluwadunsin, nibi to ti n gbiyanju ati ji awọn ọmọ iya kan naa meji gbe ninu ọkọ iya wọn, Abilekọ Kumuyi l’Akurẹ. Ọkunrin ẹni ọdun mẹtadinlọgbọn ọhun l’ọwọ tẹ lagbegbe ileewe girama Aquinas, l’ọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ to kọja. Gẹgẹ ba a ṣe gbọ, ẹgbẹ ọna ti Abilekọ Kumuyi paaki ọkọ rẹ si pẹlu awọn ọmọ mejeeji ninu rẹ lati sare ra nnkan nitosi ni afurasi ajọmọgbe ọhun ti rapala wọ inu ọkọ ti awọn ọmọ ọhun wa pẹlu erongba ati ji wọn gbe, ko le fi gbowo lọwọ obi wọn. Afurasi ajọmọgbe ọhun ni wọn ti wọ lọ sile-ẹjọ Majisreeti kan to wa lagbegbe Oke-Ẹda, niluu Akurẹ, nibi ti wọn fi ẹsun jiji ọmọ gbe kan an. Ẹsun yii ni agbẹjọro ijọba, O. F. Akeredolu, ni o ta ko abala kẹrin ninu iwe ofin ipinlẹ Ondo ti ọdun 2010, eyi to lodi si iwa ijinigbe. Akeredolu rọ ile-ẹjọ lati pasẹ fifi olujẹjọ pamọ sọgba ẹwọn titi di igba ti wọn yoo fi ri imọran gba lati ọfiisi ajọ to n gba adajọ nimọran.


Afurasi ajọmọgbe ọhun ni wọn ti wọ lọ sile-ẹjọ Majisreeti kan to wa lagbegbe Oke-Ẹda, niluu Akurẹ, nibi ti wọn fi ẹsun jiji ọmọ gbe kan an. Ẹsun yii ni agbẹjọro ijọba, O. F. Akeredolu, ni o ta ko abala kẹrin ninu iwe ofin ipinlẹ Ondo ti ọdun 2010, eyi to lodi si iwa ijinigbe. Akeredolu rọ ile-ẹjọ lati pasẹ fifi olujẹjọ pamọ sọgba ẹwọn titi di igba ti wọn yoo fi ri imọran gba lati ọfiisi ajọ to n gba adajọ nimọran. Agbẹjọro olujẹjọ, Abilekọ O. Adedire, bẹbẹ fun sisun igbẹjọ siwaju ko le lanfaani ati fesi lori awọn ẹbẹ ti agbefọba fi siwaju ile-ẹjọ. Nigba to n gbe ipinnu rẹ kalẹ, Onidaajọ D. S. Sekoni ni ki wọn ṣi fi afurasi ọhun pamọ sọdọ awọn ẹṣọ Amọtẹkun na. Ọjọ kẹrinla, oṣu Kẹwaa ọdun ta a wa yii lo ni igbẹjọ yoo tun maa tẹsiwaju.


Agbẹjọro olujẹjọ, Abilekọ O. Adedire, bẹbẹ fun sisun igbẹjọ siwaju ko le lanfaani ati fesi lori awọn ẹbẹ ti agbefọba fi siwaju ile-ẹjọ. Nigba to n gbe ipinnu rẹ kalẹ, Onidaajọ D. S. Sekoni ni ki wọn ṣi fi afurasi ọhun pamọ sọdọ awọn ẹṣọ Amọtẹkun na. Ọjọ kẹrinla, oṣu Kẹwaa ọdun ta a wa yii lo ni igbẹjọ yoo tun maa tẹsiwaju.


Ikunlẹ abiyamọ o! Fẹnsi ileewe wo pa ọmọde meji l’Amukoko

Faith Adebọla, Eko Awọn ọmọde meji kan, Samat, ọmọọdun mẹsan-an, ati ẹni keji, Saheed, ti wọn ni ko ju ọmọọdun mẹta pere lọ, ti padanu ẹmi wọn nigba ti fẹnsi ileewe aladaani Covenant Point Academy, wo lu wọn mọlẹ l’Ekoo. Iṣẹlẹ yii waye lọjọ Aiku, Sannde, ọjọ kọkanla, oṣu Kẹsan-an yii, l’Opopona Ajọsẹ, lagbegbe Amukoko. Wọn niṣe ni Samat n kọja lọ ni tiẹ, o gba ọna iwaju fẹnsi naa kọja sibi tawọn obi ẹ ran an, nigba ti ẹni keji n ṣere niwaju ọgba naa, tori ṣọọbu mama rẹ wa nitosi ibẹ, ko sẹni to fura pe ajalu kan fẹẹ ṣẹlẹ. Ojiji ni fẹnsi naa ya lulẹ wii, bulọọku nla ti wọn to bii opo to wa lara ogiri naa ṣe kongẹ Samat, oju ẹsẹ lo ku. Wọn lọmọ keji ṣi japoro iku witiwiti, awọn aladuugbo si sare fa a yọ labẹ awoku naa, wọn du ẹmi ẹ boya wọn ṣi le rọgbọn da si i, ṣugbọn ko dele-iwosan to fi dakẹ. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko, Benjamin Hundeyin, to fidi iṣẹlẹ yii mulẹ sọ pe awọn ọlọpaa ti lọ sibi iṣẹlẹ naa, wọn si ti mu oludasilẹ ileewe ọhun.


Ojiji ni fẹnsi naa ya lulẹ wii, bulọọku nla ti wọn to bii opo to wa lara ogiri naa ṣe kongẹ Samat, oju ẹsẹ lo ku. Wọn lọmọ keji ṣi japoro iku witiwiti, awọn aladuugbo si sare fa a yọ labẹ awoku naa, wọn du ẹmi ẹ boya wọn ṣi le rọgbọn da si i, ṣugbọn ko dele-iwosan to fi dakẹ. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko, Benjamin Hundeyin, to fidi iṣẹlẹ yii mulẹ sọ pe awọn ọlọpaa ti lọ sibi iṣẹlẹ naa, wọn si ti mu oludasilẹ ileewe ọhun. Ẹnikan tiṣẹlẹ naa ṣoju ẹ sọ pe “ko si kọnkere tabi pila kankan lara ogiri naa, wọn ko si fi irin saarin ẹ lati fun un lagbara, bulọọku wẹwẹ ni wọn kan mọ leri ara wọn, wọn si dabuu bulọọku lati fi i ṣe opo saarin meji. Ko si nnkan to le di fẹnsi naa mu, eyi lo jẹ ko rọrun lati wo paayan.” A gbọ pe niṣe lawọn obi ọmọọdun mẹsan-an naa bẹrẹ si i wa a kiri nigba ti wọn reti titi, ti ko de bọrọ lati ibi ti wọn ran an lọ, asiko naa ni wọn too gbọ pe ọmọ wọn ti ku sabẹ ẹbiti ọhun. Alukoro ọlọpaa lawọn ti bẹrẹ iwadii lori iṣẹlẹ yii, awọn yoo si tuṣu desalẹ ikoko lati foju awọn to ba jẹbi ọran naa bale-ẹjọ.


Ẹnikan tiṣẹlẹ naa ṣoju ẹ sọ pe “ko si kọnkere tabi pila kankan lara ogiri naa, wọn ko si fi irin saarin ẹ lati fun un lagbara, bulọọku wẹwẹ ni wọn kan mọ leri ara wọn, wọn si dabuu bulọọku lati fi i ṣe opo saarin meji. Ko si nnkan to le di fẹnsi naa mu, eyi lo jẹ ko rọrun lati wo paayan.” A gbọ pe niṣe lawọn obi ọmọọdun mẹsan-an naa bẹrẹ si i wa a kiri nigba ti wọn reti titi, ti ko de bọrọ lati ibi ti wọn ran an lọ, asiko naa ni wọn too gbọ pe ọmọ wọn ti ku sabẹ ẹbiti ọhun. Alukoro ọlọpaa lawọn ti bẹrẹ iwadii lori iṣẹlẹ yii, awọn yoo si tuṣu desalẹ ikoko lati foju awọn to ba jẹbi ọran naa bale-ẹjọ.


Ọlọpaa bẹrẹ iwadii lori ọmọ ọdun mọkandinlogun to pokunso niluu Ileṣa

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọṣun ti bẹrẹ iwadii lori iku ọmọdekunrin ẹni ọdun mọkandinlogun kan, Victor Ọlọnade, to pokunso sẹyinkule ile wọn niluu Ileṣa, nipinlẹ Ọṣun. Victor, ẹni ti wọn pe ni akẹkọọ Ipetu Ijeṣa College of Technology, la gbọ pe o kuro nileewe laaarọ ọjọ Abamẹta, Satide, to kọja, to si pe iya rẹ lori foonu pe ọrọ pataki kan wa. Nigba to dele wọn to wa ni Ojule kọkandinlaaadọta agbegbe Iṣokun, niluu Ileṣa, ko ba iya rẹ ninu ile, ko si ba ẹnikẹni sọrọ tabi fu ẹnikẹni lara ninu awọn alajọgbele wọn titi to fi pokunso pẹlu waya tẹlifoonu ti wọn fi n ṣaṣọ lẹyinkule. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa l’Ọṣun, Yẹmisi Ọpalọla, ṣalaye pe ọkunrin kan, Agboọla Oluṣọla, lo lọọ fi iṣẹlẹ naa to awọn ọlọpaa agbegbe naa leti ni nnkan bii aago meji aabọ ọsan ọjọ Satide naa. Ọpalọla fi kun ọrọ rẹ pe nigba tawọn ọlọpaa debẹ, wọn ba oku Victor lọrun waya, ko si si apa (mark of violence) kankan lara rẹ. O ni awọn ti gbe oku rẹ lọ sile igbokuu-pamọ-si ti ileewosan Wesley Guild, niluu Ileṣa, iwadii si ti bẹrẹ lori iṣẹlẹ abami naa.