Fọ́nrán náà ló ti ń tàn ká orí ẹ̀rọ WhatsApp. Kí ni ó wà nínú fọ́nrán yìí? Ohun tó wà nínú fọ́nrán tó tẹ BBC News Yorùbá lọ́wọ́ ṣàfihàn ibi tí OPC ti dá àwọn ènìyàn kan dùbúlẹ̀ tí wọ́n sì ń ṣàyẹ̀wò ọkọ̀ ńlá akẹ́rù kan. Nínú ọkọ̀ náà la ti rí ọkùnrin kan tó ń tú ẹru tí ẹ̀ṣọ́ OPC sì dúró tìí láti mọ ohun tó wà nínú ẹrù tó ń tú. Bákan náà la rí àwọn ènìyàn tí wọ́n wà ní ìdùbúlẹ̀ tí ẹ̀ṣọ́ màáràn sì dúró tì wọ́n ṣùgbọ́n a kò le fìdí rẹ̀ múlẹ̀ bóyá wọ́n bá ohun ijà ogun tàbí nǹkan olóró nínú ọkọ̀ ńlá náà. Àwọn ọ̀dọ́ tó ń sọ̀rọ̀ lábẹ́lẹ́ nínú fọ́nrán ọ̀hún ni àwọn kò ní fún àwọn Fulani náà ní ààyè láti wá ṣọṣẹ́ tàbí wùwà láabi gẹ́gẹ́ bó ṣe wáyé ní ìlú Owo láìpẹ́ yìí. Wọ́n ní kò ní sí ààyè fún àwọn oníṣẹ́ ibi láti gba ìlú Ikere Ekiti kọjá débi tí wọn yóò rí ààyè dúró nínú rẹ̀.


Ọmọọba ní èmi náà, mo sì lẹ́tọ̀ọ́ láti jẹ Aláàfin - Bíṣọ́ọ̀bù Ladigbolu

Bákan náà la rí àwọn ènìyàn tí wọ́n wà ní ìdùbúlẹ̀ tí ẹ̀ṣọ́ màáràn sì dúró tì wọ́n ṣùgbọ́n a kò le fìdí rẹ̀ múlẹ̀ bóyá wọ́n bá ohun ijà ogun tàbí nǹkan olóró nínú ọkọ̀ ńlá náà. Àwọn ọ̀dọ́ tó ń sọ̀rọ̀ lábẹ́lẹ́ nínú fọ́nrán ọ̀hún ni àwọn kò ní fún àwọn Fulani náà ní ààyè láti wá ṣọṣẹ́ tàbí wùwà láabi gẹ́gẹ́ bó ṣe wáyé ní ìlú Owo láìpẹ́ yìí. Wọ́n ní kò ní sí ààyè fún àwọn oníṣẹ́ ibi láti gba ìlú Ikere Ekiti kọjá débi tí wọn yóò rí ààyè dúró nínú rẹ̀. Kí ni iléeṣẹ́ ọlọ́pàá sọ? Àtẹ̀jáde tí iléeṣẹ́ ọlọ́pàá fi léde lórí ẹ̀rọ Twitter ní ọjọ́ Kẹjọ, oṣù Kẹfà ọdún 2022 fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé lóòótọ́ ni àwọn ọ̀dọ́ kan dá àwọn ènìyàn kn tó fẹ́ ya wọ ìlú Ikere Ekiti lọ́jọ́ Keje, oṣù Kẹfà, ọdún 2022. Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ní àwọn ènìyàn náà kò ju ogun lọ lòdì sí bí àwọn ènìyàn ṣe ń gbe kiri pé wọ́n kún inú ọkọ̀ ńlá akẹ́rù méjì.


Kí ni iléeṣẹ́ ọlọ́pàá sọ? Àtẹ̀jáde tí iléeṣẹ́ ọlọ́pàá fi léde lórí ẹ̀rọ Twitter ní ọjọ́ Kẹjọ, oṣù Kẹfà ọdún 2022 fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé lóòótọ́ ni àwọn ọ̀dọ́ kan dá àwọn ènìyàn kn tó fẹ́ ya wọ ìlú Ikere Ekiti lọ́jọ́ Keje, oṣù Kẹfà, ọdún 2022. Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ní àwọn ènìyàn náà kò ju ogun lọ lòdì sí bí àwọn ènìyàn ṣe ń gbe kiri pé wọ́n kún inú ọkọ̀ ńlá akẹ́rù méjì. Àtẹ̀jáde náà ni àwọn ọ̀dọ́ ọ̀hún wá fi ọ̀rọ̀ náà tó iléeṣẹ́ ọlọ́pàá létí tí àwọn sì jí gìrì sí ojúṣe àwọn nípa ṣíṣe àyẹ̀wò àwọn ọkùnrin ọ̀hún àti wọn. “Gbogbo ọkọ̀ wọn la gbọ̀n yẹbẹyẹbẹ àmọ́ a ò bá ohun ìjà kankan tàbí ohun tó le kóbá ènìyàn nínú rẹ̀.” Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ní àwọn ri dájú pé àwọn sin àwọn Fulani náà kúrò nínú Ikere Ekiti ṣùgbọ́n kìí ṣe wí pé àwọn bá ohun ìjà ogun kankan lọ́wọ́ wọn gẹ́gẹ́ bó ṣe gba orí ayélujára. Bẹ́ẹ̀ ni wọ́n ní àwọn Fulani náà ni kìí ṣe ìlú Ikere Ekiti gan ni àwọn ń lọ, àwọn kàn ń kọjá ni.


Àtẹ̀jáde náà ni àwọn ọ̀dọ́ ọ̀hún wá fi ọ̀rọ̀ náà tó iléeṣẹ́ ọlọ́pàá létí tí àwọn sì jí gìrì sí ojúṣe àwọn nípa ṣíṣe àyẹ̀wò àwọn ọkùnrin ọ̀hún àti wọn. “Gbogbo ọkọ̀ wọn la gbọ̀n yẹbẹyẹbẹ àmọ́ a ò bá ohun ìjà kankan tàbí ohun tó le kóbá ènìyàn nínú rẹ̀.” Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ní àwọn ri dájú pé àwọn sin àwọn Fulani náà kúrò nínú Ikere Ekiti ṣùgbọ́n kìí ṣe wí pé àwọn bá ohun ìjà ogun kankan lọ́wọ́ wọn gẹ́gẹ́ bó ṣe gba orí ayélujára. Bẹ́ẹ̀ ni wọ́n ní àwọn Fulani náà ni kìí ṣe ìlú Ikere Ekiti gan ni àwọn ń lọ, àwọn kàn ń kọjá ni.


Àwọn ‘olè ọ̀lẹ’ ló wà ní ìdí ìkọlù Ọ̀wọ̀ - Ààrẹ Buhari

Aarẹ Muhammadu Buhari ti fi da awọn ọmọ Naijiria loju pe awọn to ṣekọlu si ile ijọsin ni ilu Owo ko ni lọ lai jiya. Buhari to ṣe apejuwe wọn gẹgẹ bi ole ni alaini oye ni wọn. O sọ ọrọ  yi ninu atẹjade ti agbẹnusọ rẹ, Garba Shehu fi sita lori bi eto aabo to mẹhẹ ṣe gbinlẹ si to ni Naijiria. ‘Gẹgẹ bi ọlẹ ti wọn jẹ, wọn yoo jiya ẹṣẹ wọn, ti wọn yoo si foju wina ofin. ‘’Mo fi n da yin loju pe gbogbo agbara awọn ileeṣẹ agbonfinro ati ti ọtẹlẹmuyẹ ni Naijiria lo n ṣiṣẹ papọ lati mu awọn aṣebi wọn yii.’’ ‘’Fun igba yii, ki gbogbo ọmọ Naijiria sowọpọ fun adura to fi mọ Musulumi ati Kristẹni’’ ‘’Ẹ jẹ ka gbadura fun awọn ẹbi ti wọn ṣekupa yii ki oju le ti awọn ika eniyan ọhun’ O kere tan eniyan ogoji lo padanu ẹmi wọn lasiko ti awọn agbebọn ṣe ikọlu si ile ijọsin Aguda lasiko isin Ayajọ Ọjọ Pentecost. Saaju ni ijọba Naijiria ti ni awọn ikọ ọmọogun ISWAP lo wa ni idi ikọlu naa amọ gomina ipinlẹ Ondo ni ko si aridaju to jọ bẹẹ.


‘Gẹgẹ bi ọlẹ ti wọn jẹ, wọn yoo jiya ẹṣẹ wọn, ti wọn yoo si foju wina ofin. ‘’Mo fi n da yin loju pe gbogbo agbara awọn ileeṣẹ agbonfinro ati ti ọtẹlẹmuyẹ ni Naijiria lo n ṣiṣẹ papọ lati mu awọn aṣebi wọn yii.’’ ‘’Fun igba yii, ki gbogbo ọmọ Naijiria sowọpọ fun adura to fi mọ Musulumi ati Kristẹni’’ ‘’Ẹ jẹ ka gbadura fun awọn ẹbi ti wọn ṣekupa yii ki oju le ti awọn ika eniyan ọhun’ O kere tan eniyan ogoji lo padanu ẹmi wọn lasiko ti awọn agbebọn ṣe ikọlu si ile ijọsin Aguda lasiko isin Ayajọ Ọjọ Pentecost. Saaju ni ijọba Naijiria ti ni awọn ikọ ọmọogun ISWAP lo wa ni idi ikọlu naa amọ gomina ipinlẹ Ondo ni ko si aridaju to jọ bẹẹ. Titi di asiko yii, wọn ko i tii mu ẹnikẹni to lọwọ ninu iṣẹlẹ laabi naa.


Titi di asiko yii, wọn ko i tii mu ẹnikẹni to lọwọ ninu iṣẹlẹ laabi naa.


Ọlọ́kadà pa ènìyàn kan l’Eko, àwọn ọ̀dọ́ jó ọ̀pọ̀ ọ̀kadà níná

Rògbòdìyàn bẹ́ sílẹ̀ ní ilé ìgbé ẹ́sítèètì Jakande ní agbègbè Oke Afa, Isheri, ìpínlẹ̀ Eko lẹ́yìn ọlọ́kadà gbá ọkùrin kan, tí onítọ̀hún sì jẹ́ Ọlọ́run nípè. Ọlọ́kadà náà tí wọ́n kò tíì mọ orúkọ rẹ̀ títí di àsìkò tí à ń kó ìròyìn yìí jọ, ló gba ọ̀nà tí kìí ṣe tirẹ̀, tó sì lọ yà pa ọkùnrin ọ̀hún níbi tó dúró sí ní ẹ̀bá títì ní ìkóríta First Junction. Àwọn ti ọ̀rọ̀ náà ṣojú wọn ní kò pẹ́ tí ọlọ́kadà yìí kọlu ẹni náà, ló gbé ẹ̀mí mì. Èyí ló bí àwọn ọ̀dọ́ àdúgbò náà nínú tí wọ́n sì gbèrò láti gbẹ̀san ikú ọkùnrin náà lára ọlọ́kadà tí wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ sí ní lù ú. Níbi tí wọ́n ti ń  lù ú lọ́wọ́ ní àwọn ọlọ́pàá kan gbà á kalẹ̀ lọ́wọ́ wọn ṣùgbọ́n àwọn ọ̀dọ́ náà gba ọ̀kadà rẹ̀ kalẹ̀ àti gbogbo ọ̀kadà tó bá kọjá ní àsìkò náà láti fi ẹ̀hónú wọn hàn lórí ìṣẹ̀lẹ̀ láabi tó wáyé náà. Nígbà tí àwọn ọlọ́pàá gbé ọlọ́kadà tí àwọn ọ̀dọ́ náà ti lù ní àlùbami lọ sí ilé ìwòsàn ní àwọn ọ̀dọ́ ọ́hún bẹ̀rẹ̀ sí ní jo gbogbo àwọn ọ̀kadà tí wọ́n ti gba kalẹ̀. Ọ̀pọ̀ àwọn ọlọ́kadà tí àwọn ènìyàn yìí ń gbà ló fi ọ̀kadà wọn kalẹ̀ nítorí ìbẹ̀rùbojo pé kí wọ́n má ba à lu àwọn pa tàbí jó àwọn náà níná.


Èyí ló bí àwọn ọ̀dọ́ àdúgbò náà nínú tí wọ́n sì gbèrò láti gbẹ̀san ikú ọkùnrin náà lára ọlọ́kadà tí wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ sí ní lù ú. Níbi tí wọ́n ti ń  lù ú lọ́wọ́ ní àwọn ọlọ́pàá kan gbà á kalẹ̀ lọ́wọ́ wọn ṣùgbọ́n àwọn ọ̀dọ́ náà gba ọ̀kadà rẹ̀ kalẹ̀ àti gbogbo ọ̀kadà tó bá kọjá ní àsìkò náà láti fi ẹ̀hónú wọn hàn lórí ìṣẹ̀lẹ̀ láabi tó wáyé náà. Nígbà tí àwọn ọlọ́pàá gbé ọlọ́kadà tí àwọn ọ̀dọ́ náà ti lù ní àlùbami lọ sí ilé ìwòsàn ní àwọn ọ̀dọ́ ọ́hún bẹ̀rẹ̀ sí ní jo gbogbo àwọn ọ̀kadà tí wọ́n ti gba kalẹ̀. Ọ̀pọ̀ àwọn ọlọ́kadà tí àwọn ènìyàn yìí ń gbà ló fi ọ̀kadà wọn kalẹ̀ nítorí ìbẹ̀rùbojo pé kí wọ́n má ba à lu àwọn pa tàbí jó àwọn náà níná. Lára àwọn ará àdúgbò náà tó bá àwọn akọ̀ròyìn sọ̀rọ̀ ní inú ìbẹ̀rùbojo ni àwọn wà báyìí nítorí àwọn kò ohun tí àwọn tó ni ọ̀kadà, èyí ọ̀pọ̀ wọn jẹ́ ará òkè ọya  le ṣe fún àwọn. Wọ́n ní lóòótọ́ ni pé àwọn ọlọ́kadà náà ti máa ń gba òpópónà márosẹ̀  náà kọjá tipẹ́tipẹ́, wọn kìí tẹ̀lé òfin ètò ìrìnnà bó ti yẹ. Wọ́n fi kun pe ọ̀nà tí kìí ṣe ti wọ́n ni wọ́n máa ń gbà ní gbogbo ìgbà, tí wọ́n sì máa ń díná mọ́ àwọn tó ni ọ̀nà gan.


Lára àwọn ará àdúgbò náà tó bá àwọn akọ̀ròyìn sọ̀rọ̀ ní inú ìbẹ̀rùbojo ni àwọn wà báyìí nítorí àwọn kò ohun tí àwọn tó ni ọ̀kadà, èyí ọ̀pọ̀ wọn jẹ́ ará òkè ọya  le ṣe fún àwọn. Wọ́n ní lóòótọ́ ni pé àwọn ọlọ́kadà náà ti máa ń gba òpópónà márosẹ̀  náà kọjá tipẹ́tipẹ́, wọn kìí tẹ̀lé òfin ètò ìrìnnà bó ti yẹ. Wọ́n fi kun pe ọ̀nà tí kìí ṣe ti wọ́n ni wọ́n máa ń gbà ní gbogbo ìgbà, tí wọ́n sì máa ń díná mọ́ àwọn tó ni ọ̀nà gan. Bákan náà ni wọ́n fi kun pé kò ní ọgbọ̀n ọ̀kadà tí àwọn ọ̀dọ́ náà gbà lọ́wọ́ àwọn Aboki tó ń gun ọ̀kadà tí wọ́n sì jó gbogbo rẹ̀ níná ráúráú. Ààrẹ ẹgbẹ́ àwọn onílé ní ilé ìgbá náà, Fatai Oloko ní iléeṣẹ́ ọlọ́pàá àti igbákejì aága ìjọba ìbílẹ̀ Ejigbo ti ń ṣiṣẹ́ takuntakun láti ri dájú pé àwọn ọlọ́kadà náà kò ṣe ìkọlù sí àwọn ènìyàn agbègbè náà padà. Ọlọpaa koro oju si iwa ipanle tawọn ọdọ hu sawọn ọlọkada: Agbẹnusọ iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Eko, Benjamin Hundeyin bu ẹnu àtẹ́ lu bí àwọn ọ̀dọ́ àdúgbò náà ṣe gbẹ̀san ohun tó ṣẹlẹ̀ ní ọwọ́ ara wọn.


Bákan náà ni wọ́n fi kun pé kò ní ọgbọ̀n ọ̀kadà tí àwọn ọ̀dọ́ náà gbà lọ́wọ́ àwọn Aboki tó ń gun ọ̀kadà tí wọ́n sì jó gbogbo rẹ̀ níná ráúráú. Ààrẹ ẹgbẹ́ àwọn onílé ní ilé ìgbá náà, Fatai Oloko ní iléeṣẹ́ ọlọ́pàá àti igbákejì aága ìjọba ìbílẹ̀ Ejigbo ti ń ṣiṣẹ́ takuntakun láti ri dájú pé àwọn ọlọ́kadà náà kò ṣe ìkọlù sí àwọn ènìyàn agbègbè náà padà. Ọlọpaa koro oju si iwa ipanle tawọn ọdọ hu sawọn ọlọkada: Agbẹnusọ iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Eko, Benjamin Hundeyin bu ẹnu àtẹ́ lu bí àwọn ọ̀dọ́ àdúgbò náà ṣe gbẹ̀san ohun tó ṣẹlẹ̀ ní ọwọ́ ara wọn. Hundeyin ní ohun gbogbo ti padà bọ̀ sípò ní agbègbè ọ̀hún tí àwọn sì ń ṣiṣẹ́ láti ri dájú pé irúfẹ́ ìṣẹ̀lẹ̀ bẹ́ẹ̀ kò wáyé mọ́. Bákan náà ló sọ wí pé iléeṣẹ́ ọlọ́pàá kò fi àyè gba kí ènìyàn máa gbẹ̀san lọ́wọ́ ara wọn àti pé ẹnikẹ́ni tí àwọn bá mu fún ìwà bẹ́ẹ̀ yóò fojú wíná òfin. Ko din ni eeyan mẹfa ti awọn agbebọn pa nilu Ondo, nipinlẹ Ondo lọjọru.


Hundeyin ní ohun gbogbo ti padà bọ̀ sípò ní agbègbè ọ̀hún tí àwọn sì ń ṣiṣẹ́ láti ri dájú pé irúfẹ́ ìṣẹ̀lẹ̀ bẹ́ẹ̀ kò wáyé mọ́. Bákan náà ló sọ wí pé iléeṣẹ́ ọlọ́pàá kò fi àyè gba kí ènìyàn máa gbẹ̀san lọ́wọ́ ara wọn àti pé ẹnikẹ́ni tí àwọn bá mu fún ìwà bẹ́ẹ̀ yóò fojú wíná òfin. Ko din ni eeyan mẹfa ti awọn agbebọn pa nilu Ondo, nipinlẹ Ondo lọjọru. Iṣẹlẹ naa waye lẹyin ọjọ mẹta ti awọn agbebọn pa ogoji eeyan nibi ikọlu ile ijọsin kan nilu Owo, lọjọ Aiku. Iroyin to jade sori ayelujara sọ pe awọn eeyan kan lo kọlu agbegbe ibi ti awọn ẹya Hausa n gbe, nilu Ondo loru Ọjọru. Ṣugbọn agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ naa, Funmilayo Odunlami sọ ninu atẹjade kan pe awọn adigunjale lo pa awọn eeyan naa.


Iṣẹlẹ naa waye lẹyin ọjọ mẹta ti awọn agbebọn pa ogoji eeyan nibi ikọlu ile ijọsin kan nilu Owo, lọjọ Aiku. Iroyin to jade sori ayelujara sọ pe awọn eeyan kan lo kọlu agbegbe ibi ti awọn ẹya Hausa n gbe, nilu Ondo loru Ọjọru. Ṣugbọn agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ naa, Funmilayo Odunlami sọ ninu atẹjade kan pe awọn adigunjale lo pa awọn eeyan naa. Odunlami ni ayederu ni iroyin to sọ pe awọn eeyan kan kọlu awọn Hausa, lati gbẹsan ikọlu to waye ni Owo. “Ni oru ọjọru, awọn adigunjale kan gbiyanju lati ja ọkọ akẹru J5 kan to ko alubọsa ati anọmọ, lati ilu Zaria, nipinlẹ Kaduna, to si n lọ si Ore. “Amọ o duro ni Ondo lati sinmi. Nibi to duro si ni awọn adigunjale ti kọlu wọn ni nkan bi aago kan kọja iṣẹju mẹwaa loru, ti wọn si yinbọn pa awakọ.” Arabinrin Odunlami ṣalaye pe wọn yinbọn mọ ọmọ-iṣẹ awakọ naa, amọ o raaye salọ pẹlu ọgbẹ ọta ibọn.


Odunlami ni ayederu ni iroyin to sọ pe awọn eeyan kan kọlu awọn Hausa, lati gbẹsan ikọlu to waye ni Owo. “Ni oru ọjọru, awọn adigunjale kan gbiyanju lati ja ọkọ akẹru J5 kan to ko alubọsa ati anọmọ, lati ilu Zaria, nipinlẹ Kaduna, to si n lọ si Ore. “Amọ o duro ni Ondo lati sinmi. Nibi to duro si ni awọn adigunjale ti kọlu wọn ni nkan bi aago kan kọja iṣẹju mẹwaa loru, ti wọn si yinbọn pa awakọ.” Arabinrin Odunlami ṣalaye pe wọn yinbọn mọ ọmọ-iṣẹ awakọ naa, amọ o raaye salọ pẹlu ọgbẹ ọta ibọn. Bakan naa lo sọ pe aṣita ibọn tun ba ọlọkada kan, eero to gbe sẹyin, ati ẹnikan to n kọja lọ. Ọjọ Aiku, ọjọ karun-un, oṣu Kẹfa, ọdun 2022, ni awọn agbebọn ti ẹnikan ko mọ yabo ile ijọsin St. Francis Catholic Church, nilu Owo, ti wọn si yinbọn mọ awọn olujọsin. Awọn alaṣẹ sọ pe ogoji eeyan lo ti ku bayii nipasẹ isẹlẹ naa, ti ọpọ si n gba itọju nileewosan.


Bakan naa lo sọ pe aṣita ibọn tun ba ọlọkada kan, eero to gbe sẹyin, ati ẹnikan to n kọja lọ. Ọjọ Aiku, ọjọ karun-un, oṣu Kẹfa, ọdun 2022, ni awọn agbebọn ti ẹnikan ko mọ yabo ile ijọsin St. Francis Catholic Church, nilu Owo, ti wọn si yinbọn mọ awọn olujọsin. Awọn alaṣẹ sọ pe ogoji eeyan lo ti ku bayii nipasẹ isẹlẹ naa, ti ọpọ si n gba itọju nileewosan. Gomina Rotimi Akeredolu sọ pe iṣẹlẹ naa jẹ eyi to jani laya, ti oun ko si nireti iru rẹ rara. “Iṣẹlẹ yii ba mi lojiji. Ṣugbọn ju gbogbo rẹ lọ, ao lo gbogbo nkan to wa ni ikapa wa, lati mu awọn to ṣe ikọlu yii.


Gomina Rotimi Akeredolu sọ pe iṣẹlẹ naa jẹ eyi to jani laya, ti oun ko si nireti iru rẹ rara. “Iṣẹlẹ yii ba mi lojiji. Ṣugbọn ju gbogbo rẹ lọ, ao lo gbogbo nkan to wa ni ikapa wa, lati mu awọn to ṣe ikọlu yii. Ikọlu yii mu iporuru ọkan ba ọpọ ọmọ Naijriia nile ati nilẹ okeere. Ti ọpọ si b pariwo pe ki ijọba tete wa nkan sẹ si iṣoro eto aabo to mẹhẹ ni Naijiria.


Ikọlu yii mu iporuru ọkan ba ọpọ ọmọ Naijriia nile ati nilẹ okeere. Ti ọpọ si b pariwo pe ki ijọba tete wa nkan sẹ si iṣoro eto aabo to mẹhẹ ni Naijiria.


Wo àwọn tí ẹnu ń kùn pé yóò jẹ́ igbákejì Tinubu fún ìbò ààrẹ 2023?

Nibayi ti ẹgbẹ oselu APC ti dibo yan Bola Ahmed Tinubu lati gbe asia ẹgbẹ naa feto ibo aarẹ lọdun 2023, ohun to kan bayii ni lati mọ ẹni ti yoo ba dije papọ bii igbakeji rẹ. Osu Keji ọdun 2023 ni eto idibo aarẹ yoo waye gẹgẹ bi akọsilẹ ti ajọ eleto idibo, INEC gbe sita. O si di dandan bayii pe ki ẹgbẹ oselu APC fi orukọ oludije fun ipo igbakeji aarẹ sọwọ pẹlu orukọ Tinubu, ki gbedeke ti INEC gbe kalẹ to pari. Bawo ni ẹgbẹ oselu kan se n yan igbakeji aarẹ? Ọpọlọpọ nnkan ni ẹgbẹ oselu kan maa n se agbeyẹwo rẹ, ko to pinnu lori ẹni ti yoo yan gẹgẹ bi igbakeji aarẹ ti yoo soju ẹgbẹ naa. Ipinnu lati yan igbakeji aarẹ kii si se ohun ti ẹnikansoso le da se nitori awọn ti ọrọ ẹgbẹ oselu naa gberu yoo jiroro laarin ara wọn na, ki wọn to se ipinnnu naa.


Bawo ni ẹgbẹ oselu kan se n yan igbakeji aarẹ? Ọpọlọpọ nnkan ni ẹgbẹ oselu kan maa n se agbeyẹwo rẹ, ko to pinnu lori ẹni ti yoo yan gẹgẹ bi igbakeji aarẹ ti yoo soju ẹgbẹ naa. Ipinnu lati yan igbakeji aarẹ kii si se ohun ti ẹnikansoso le da se nitori awọn ti ọrọ ẹgbẹ oselu naa gberu yoo jiroro laarin ara wọn na, ki wọn to se ipinnnu naa. Sani Salihu, tii se onwoye nipa ọrọ oselu fun BBC salaye pe isoro nla ni yoo koju ẹgbẹ oselu APC ati Tinubu funra rẹ nidi erongba lati yan igbakeji rẹ. “Yoo nira pupọ fun ẹgbẹ oselu APC lati fẹnu ko lori ẹni ti yoo se igbakeji aarẹ, isoro naa si le pọ fun wọn ju ti ẹgbẹ PDP lọ. Idi ni pe ẹgbẹ PDP lee yan igbakeji aarẹ ni ẹkun meji to ku, eyiun ẹkun ila oorun guusu ati iwọ oorun guusu.


Sani Salihu, tii se onwoye nipa ọrọ oselu fun BBC salaye pe isoro nla ni yoo koju ẹgbẹ oselu APC ati Tinubu funra rẹ nidi erongba lati yan igbakeji rẹ. “Yoo nira pupọ fun ẹgbẹ oselu APC lati fẹnu ko lori ẹni ti yoo se igbakeji aarẹ, isoro naa si le pọ fun wọn ju ti ẹgbẹ PDP lọ. Idi ni pe ẹgbẹ PDP lee yan igbakeji aarẹ ni ẹkun meji to ku, eyiun ẹkun ila oorun guusu ati iwọ oorun guusu. Idi ni pe Atiku Abubakar to jẹ oludije PDP fun ipo aarẹ ti wa lati ẹkun ariwa. Amọ fun APC, ẹkun mẹta lo wa nlẹ fun APC lati yan oludije fun ipo igbakeji aarẹ, eyiun ẹkun aarin gbugbun, ila oorun ati iwọ oorun ariwa Naijiria.” Agbeyẹwo yiyan awọn oludije to jẹ ẹlẹsin kannaa fun ipo aarẹ ati igbakeji rẹ: Salihu tun salaye awọn igbesẹ miran ti awọn ẹgbẹ oselu maa n yiiri wo, ki wọn to kede ẹni kan bii oludije fun ipo igbakeji aarẹ. “Ohun miran ti wọn yoo tun gbeyẹwo ni tito oludije fun ipo aarẹ ati igbakeji rẹ ti wọn jẹ ẹlẹsin kan soso papọ lati dije.


Idi ni pe Atiku Abubakar to jẹ oludije PDP fun ipo aarẹ ti wa lati ẹkun ariwa. Amọ fun APC, ẹkun mẹta lo wa nlẹ fun APC lati yan oludije fun ipo igbakeji aarẹ, eyiun ẹkun aarin gbugbun, ila oorun ati iwọ oorun ariwa Naijiria.” Agbeyẹwo yiyan awọn oludije to jẹ ẹlẹsin kannaa fun ipo aarẹ ati igbakeji rẹ: Salihu tun salaye awọn igbesẹ miran ti awọn ẹgbẹ oselu maa n yiiri wo, ki wọn to kede ẹni kan bii oludije fun ipo igbakeji aarẹ. “Ohun miran ti wọn yoo tun gbeyẹwo ni tito oludije fun ipo aarẹ ati igbakeji rẹ ti wọn jẹ ẹlẹsin kan soso papọ lati dije. Fun APC ati PDP, wọn yoo fẹ yago fun jijẹ ki oludije fun ipo aarẹ ati igbakeji rẹ dijọ jẹ musulumi eyi ti yoo mu ki awn eeyan kan mase tọ si ipo naa. Bakan naa ni wọn yoo tun se agbeyẹwo awọn ilana kan bii ẹkun ti oludije fun igbakeji aarẹ naa yoo ti wa, agbegbe to ti wa ati ipa to n ko si aseyọri ẹgbẹ oselu naa. Wọn yoo tun wo boya onitọun nifẹ lati gba ipo naa atawọn ilana miran ko to di pe wọn kede ipinnu wọn lori ẹni ti wọn fẹ yan sipo naa.” Awọn eeyan to seese ki wọn daba wọn lati se igbakeji aarẹ fun Tinubu: Simon Lalong: Lalong ni gomina ipinlẹ Plateaun to n se saa keji lọwọ, to si tun jẹ alaga ẹgbẹ awọn gomina lati ẹkun ariwa.


Fun APC ati PDP, wọn yoo fẹ yago fun jijẹ ki oludije fun ipo aarẹ ati igbakeji rẹ dijọ jẹ musulumi eyi ti yoo mu ki awn eeyan kan mase tọ si ipo naa. Bakan naa ni wọn yoo tun se agbeyẹwo awọn ilana kan bii ẹkun ti oludije fun igbakeji aarẹ naa yoo ti wa, agbegbe to ti wa ati ipa to n ko si aseyọri ẹgbẹ oselu naa. Wọn yoo tun wo boya onitọun nifẹ lati gba ipo naa atawọn ilana miran ko to di pe wọn kede ipinnu wọn lori ẹni ti wọn fẹ yan sipo naa.” Awọn eeyan to seese ki wọn daba wọn lati se igbakeji aarẹ fun Tinubu: Simon Lalong: Lalong ni gomina ipinlẹ Plateaun to n se saa keji lọwọ, to si tun jẹ alaga ẹgbẹ awọn gomina lati ẹkun ariwa. Ẹkun aarin gbungbun ariwa Naijria lo si ti wa, to si ti n lo ọdun keje lọ lori aleefa. Ẹni ọdun marundinlọgọta ni gomina naa tii se agbẹjọro, to si ti gba tikẹẹti lati dije sipo ile asofin agba nipinlẹ rẹ. Idi ti awọn eeyan si se n pariwo orukọ rẹ fun ipo igbakeji Tinubu ni pe eekan nla ni ninu ẹgbẹ oselu APC.


Ẹkun aarin gbungbun ariwa Naijria lo si ti wa, to si ti n lo ọdun keje lọ lori aleefa. Ẹni ọdun marundinlọgọta ni gomina naa tii se agbẹjọro, to si ti gba tikẹẹti lati dije sipo ile asofin agba nipinlẹ rẹ. Idi ti awọn eeyan si se n pariwo orukọ rẹ fun ipo igbakeji Tinubu ni pe eekan nla ni ninu ẹgbẹ oselu APC. Yatọ si eyi, ọmọlẹyin Kristi ni Lalong eyi to mu ko yẹ bii igbakeji aarẹ niwọn igba ti Tinubu jẹ musulumi. George Akume: Gomina ana ni George Akume nipinlẹ Benue to wa ni aarin gbungbun ariwa Naijiria, to si tun jẹ eekanlu miran ti awọn eeyan n jẹ orukọ rẹ lẹnu fun ipo igbakeji aarẹ. Lẹyin to ti lo ọdun mẹjọ bii gomina ipinlẹ Benue, lo tun yege ibo sile asofin agba ldun 2011.


Yatọ si eyi, ọmọlẹyin Kristi ni Lalong eyi to mu ko yẹ bii igbakeji aarẹ niwọn igba ti Tinubu jẹ musulumi. George Akume: Gomina ana ni George Akume nipinlẹ Benue to wa ni aarin gbungbun ariwa Naijiria, to si tun jẹ eekanlu miran ti awọn eeyan n jẹ orukọ rẹ lẹnu fun ipo igbakeji aarẹ. Lẹyin to ti lo ọdun mẹjọ bii gomina ipinlẹ Benue, lo tun yege ibo sile asofin agba ldun 2011. Lọwọ lọwọ bayii, oun ni minisita fun akanse isẹ ati ọrọ ẹka kan si ekeji, koda o du ipo alaga ẹgbẹ APC, ko to ja mọ Adamu Abdullahi lọwọ. Gẹgẹ bi Lalong, oun naa jẹ eekan nla lati ẹkun arin gbungbun ariwa, ti yoo si seranwọ fun ẹgbẹ oselu APC lati ri ọpọ ibo mu. Nasir El-Rufai: Oun ni gomina fun ipinlẹ Kaduna to ti se saa meji lori aleefa.


Lọwọ lọwọ bayii, oun ni minisita fun akanse isẹ ati ọrọ ẹka kan si ekeji, koda o du ipo alaga ẹgbẹ APC, ko to ja mọ Adamu Abdullahi lọwọ. Gẹgẹ bi Lalong, oun naa jẹ eekan nla lati ẹkun arin gbungbun ariwa, ti yoo si seranwọ fun ẹgbẹ oselu APC lati ri ọpọ ibo mu. Nasir El-Rufai: Oun ni gomina fun ipinlẹ Kaduna to ti se saa meji lori aleefa. Oun naa lagbara ninu ẹgbẹ oselu APC amọ musulumi ni. Eyi si le mu ko nira lati yan sipo oludije fun igbakeji aarẹ Tinubu. Babagana Zulum: Gomina ipinlẹ Borno lẹkun ariwa ni Babagana Zulum, o si tun fẹ dije fun keji bii gomina.


Oun naa lagbara ninu ẹgbẹ oselu APC amọ musulumi ni. Eyi si le mu ko nira lati yan sipo oludije fun igbakeji aarẹ Tinubu. Babagana Zulum: Gomina ipinlẹ Borno lẹkun ariwa ni Babagana Zulum, o si tun fẹ dije fun keji bii gomina. Amọ awọn onwoye kan n daba pe pẹlu agbara ti Zulum ni lagbo oselu APC, o seese ko mu ayipada rere ba esi ibo aarẹ to ba di oludije fun igbakeji aarẹ. Zulum tii se amofin lo gba ipo lyin gomina Kassim Shettima ldun 2019, to si jẹ gbajumọ oloselu yika Naijiria. Ẹkun ila oorun ariwa Naijiria lo ti wa gẹgẹ bii Atiku Abubakar, tawọn onwoye si gbagbọ pe to ba ti oludije fun ipo igbakeji aarẹ ninu APC, yoo din agbara ti Atiku ni lẹkun naa ku lasiko ibo ọdun to n bọ.


Amọ awọn onwoye kan n daba pe pẹlu agbara ti Zulum ni lagbo oselu APC, o seese ko mu ayipada rere ba esi ibo aarẹ to ba di oludije fun igbakeji aarẹ. Zulum tii se amofin lo gba ipo lyin gomina Kassim Shettima ldun 2019, to si jẹ gbajumọ oloselu yika Naijiria. Ẹkun ila oorun ariwa Naijiria lo ti wa gẹgẹ bii Atiku Abubakar, tawọn onwoye si gbagbọ pe to ba ti oludije fun ipo igbakeji aarẹ ninu APC, yoo din agbara ti Atiku ni lẹkun naa ku lasiko ibo ọdun to n bọ. Amọ sugbọn kan to wa nidi ọrọ Zulum, to fi le mu ko nira lati gba ipo igbekeji aarẹ ninu APC ni pe musulumi ni gg bii Tinubu.


Amọ sugbọn kan to wa nidi ọrọ Zulum, to fi le mu ko nira lati gba ipo igbekeji aarẹ ninu APC ni pe musulumi ni gg bii Tinubu.


South West Security: Wo kókó tí wọ́n fẹnukò lé lórí níbi ìpàdé àwọn  Gómìnà Yorùbá

Awọn Gomina lati Guusu Iwọ oorun Naijiria ti fẹnuko lati gbe awọn igbesẹ ti yoo mu ki eto aabo kajuẹ si ni agbegbe wọn. Ipinnu yi waye lẹyin ipade kan ti wọn ṣe eleyi ti wọn pe ni kopẹ kopẹ ikọlu awọn agbebọn si ile ijọsin St Francis Catholic Church, Owaluwa , Owo. Atẹjade ti wọn fi sita mẹnu ba awọn ipinnu meloo kan eleyi ti wọn ni yoo mu iyipada ba eto ọrọ aabo lawọn ipinlẹ kaarọ o jiire. Yatọ si pe wọn bẹnu atẹ lu ikọlu si ile ijọsin yi, wọn ni kawọn ipinlẹ Yoruba ya ọjọ mẹta idaro sọtọ ni iranti awọn to ba iṣẹlẹ aburu yi lọ. Ìpàdé yìí sọ̀rọ̀ lórí wíwa ọ̀kadà àti ìgbésẹ̀ àwọn Gomina láti fòfin de irú ìsesí de báyìí kí ètò aàbọ ará ìlú lé dára síi. Iye ọjọ ti wọn ya sọtọ yi yoo ma kun eleyi ti ipinlẹ Ondo ti ṣaaju kede nidaro awọn to ba iṣẹlẹ naa lọ.


Yatọ si pe wọn bẹnu atẹ lu ikọlu si ile ijọsin yi, wọn ni kawọn ipinlẹ Yoruba ya ọjọ mẹta idaro sọtọ ni iranti awọn to ba iṣẹlẹ aburu yi lọ. Ìpàdé yìí sọ̀rọ̀ lórí wíwa ọ̀kadà àti ìgbésẹ̀ àwọn Gomina láti fòfin de irú ìsesí de báyìí kí ètò aàbọ ará ìlú lé dára síi. Iye ọjọ ti wọn ya sọtọ yi yoo ma kun eleyi ti ipinlẹ Ondo ti ṣaaju kede nidaro awọn to ba iṣẹlẹ naa lọ. O ti to ọjọ mẹta ti awọn Gomina ṣe iru ipade eleyi ti wọn ṣe yi botilẹ jẹ wi pe wọn ti ni igbimọ to n risi ọrọ aabo lawọn ipinlẹ Yoruba. Ipade yi lara awọn abajade wọn ti wa ni pinnu pe ki wọn tun ipade igbimọ aabo mi ṣe ki wọn si foju sunnumkun wo ọrọ to niṣe pẹlu ipese aabo. Ni paapa wọn ni igbimọ naa yo ṣe agbekalẹ iwadii eleyi ti yoo sọ nipa lilo alupupu taa mọ si ọkada lawọn ipinlẹ Yoruba.


O ti to ọjọ mẹta ti awọn Gomina ṣe iru ipade eleyi ti wọn ṣe yi botilẹ jẹ wi pe wọn ti ni igbimọ to n risi ọrọ aabo lawọn ipinlẹ Yoruba. Ipade yi lara awọn abajade wọn ti wa ni pinnu pe ki wọn tun ipade igbimọ aabo mi ṣe ki wọn si foju sunnumkun wo ọrọ to niṣe pẹlu ipese aabo. Ni paapa wọn ni igbimọ naa yo ṣe agbekalẹ iwadii eleyi ti yoo sọ nipa lilo alupupu taa mọ si ọkada lawọn ipinlẹ Yoruba. Ọrọ alupupu yi jẹ eleyi ti awọn to n ṣe eto aabo maa n mẹnu ba lọpọ igba. Wọn a si maa sọ pe lilo ọkada n ṣe akoba fun alaafia ati aabo ilu. Ipinlẹ Eko to jẹ ọkan lara awọn ipinlẹ ilẹ Yoruba fofin de lilo ọkada lawọn aaye kan ni ipinlẹ naa laipẹ yi.


Ọrọ alupupu yi jẹ eleyi ti awọn to n ṣe eto aabo maa n mẹnu ba lọpọ igba. Wọn a si maa sọ pe lilo ọkada n ṣe akoba fun alaafia ati aabo ilu. Ipinlẹ Eko to jẹ ọkan lara awọn ipinlẹ ilẹ Yoruba fofin de lilo ọkada lawọn aaye kan ni ipinlẹ naa laipẹ yi. Eyi ko si sẹyin bi awọn to n lo alupupu fi ṣọrọ aje kan ti ṣe n da omi alaafia ilu ru. Awọn Gomina lawọn yoo ṣayẹwo ọrọ ikunsinu araalu lori ọrọ awọn to n gbalẹ to fi mọ awọn ajoji ti wọn ko damọ to n wọ ilẹ Yoruba. Lori eleyi, wọn lawọn yoo tẹra mọ kikesi awọn ileeṣẹ alaabo lori titọ pinpin awọn to n wa lati tẹdo silẹ Yoruba yi.


Eyi ko si sẹyin bi awọn to n lo alupupu fi ṣọrọ aje kan ti ṣe n da omi alaafia ilu ru. Awọn Gomina lawọn yoo ṣayẹwo ọrọ ikunsinu araalu lori ọrọ awọn to n gbalẹ to fi mọ awọn ajoji ti wọn ko damọ to n wọ ilẹ Yoruba. Lori eleyi, wọn lawọn yoo tẹra mọ kikesi awọn ileeṣẹ alaabo lori titọ pinpin awọn to n wa lati tẹdo silẹ Yoruba yi. Bakan naa ni wọn lan yo ṣiṣẹ pọ pẹlu awọn ileeṣe alaabo lati pese abbo to peye faraalu ju ti tẹlẹ lọ. Ẹwẹ wọn ni ipade mii tawọn yoo ba ṣe ko ni jẹ loju opo ayelujara bi kii ṣe pe awọn yoo foju koju ṣe ipade naa ni. Ninu awọn Gomina to peju ṣe iapde yi ni Gomina Rotimi Akeredolu ipinlẹ Ondo, Dapo Abiodun Ogun, Kayode Fayemi Ekiti, Babajide Sanwo-Olu Eko ati Gboyega Oyetola ipinlẹ Osun.


Bakan naa ni wọn lan yo ṣiṣẹ pọ pẹlu awọn ileeṣe alaabo lati pese abbo to peye faraalu ju ti tẹlẹ lọ. Ẹwẹ wọn ni ipade mii tawọn yoo ba ṣe ko ni jẹ loju opo ayelujara bi kii ṣe pe awọn yoo foju koju ṣe ipade naa ni. Ninu awọn Gomina to peju ṣe iapde yi ni Gomina Rotimi Akeredolu ipinlẹ Ondo, Dapo Abiodun Ogun, Kayode Fayemi Ekiti, Babajide Sanwo-Olu Eko ati Gboyega Oyetola ipinlẹ Osun.


Àwọn afurasí ajínigbé bẹ́ orí kánsélọ̀ tó lọ dóòlà ará ìlú rẹ̀ tí wọ́n jígbé

Inu ifoya ni awọn olùgbé ilu Owupa ati Orokam, to wa ni ìjọba ibilẹ Ogbadigbo, nipinlẹ Benue, lẹyin ti awọn afurasi ajinigbe pa kanselọ kan ati ibatan rẹ. Iroyin sọ pe kanselọ naa, Paul Ojile, ati ibatan rẹ ọhun, darapọ mọ awọn ọdẹ ati fijilante ni àwọn ilu mejeeji, lati doola awọn eeyan kan ti wọn jigbe lọjọru. Àwọn ti iṣẹlẹ naa soju wọn sọ fún àwọn akọroyin pe eeyan meji ni wọn kọ́kọ́ jigbe n'ilu Orokam. Eyi lo mu ki kanselọ naa ati ibatan rẹ darapọ mọ awọn fijilante, ati awọn òṣìṣẹ́ alaabo mii, lati wa àwọn eniyan naa lọ, nitori pe ọdẹ ni oun naa. Ọgbọnjọ, oṣu Kẹrin, ọdun 2022, ni wọn dibo yan Ọgbẹni Paul Ojile si ipo kanselọ ni ẹkún idibo Orokam Kẹta, to si n duro de ọjọ ti wọn o bura wọlé fun wọn, ki wọn o to o pa oun ati ibatan rẹ. \n\n\nAlaga ìjọba ibilẹ Ogbadigbo, Samuel Onu, sọ fun iwe iroyin Punch pe ṣàadédé ni awọn yooku ri i pe kanselọ naa ati ibatan rẹ ti di awati laarin wọn.


Eyi lo mu ki kanselọ naa ati ibatan rẹ darapọ mọ awọn fijilante, ati awọn òṣìṣẹ́ alaabo mii, lati wa àwọn eniyan naa lọ, nitori pe ọdẹ ni oun naa. Ọgbọnjọ, oṣu Kẹrin, ọdun 2022, ni wọn dibo yan Ọgbẹni Paul Ojile si ipo kanselọ ni ẹkún idibo Orokam Kẹta, to si n duro de ọjọ ti wọn o bura wọlé fun wọn, ki wọn o to o pa oun ati ibatan rẹ. \n\n\nAlaga ìjọba ibilẹ Ogbadigbo, Samuel Onu, sọ fun iwe iroyin Punch pe ṣàadédé ni awọn yooku ri i pe kanselọ naa ati ibatan rẹ ti di awati laarin wọn. Lẹyin ti wọn doola ẹnikan lara awọn ti ajinigbe gbe lọ, ti wọn si tun mu meji lara awọn ajinigbe naa. Alaga naa sọ pe ọpọ igba ni àwọn ajinigbe ti gbe eeyan ni ilu Owupa ati Orokam, lẹ́nu ọjọ́ mẹta yii. "Eeyan to wọn jigbe n'ilu Orokam, nibi ti kanselọ naa n gbe lo mu ko tẹle awọn oṣiṣẹ alaabo wọ inu aginjù, lati doola àwọn ti wọn jigbe.


Lẹyin ti wọn doola ẹnikan lara awọn ti ajinigbe gbe lọ, ti wọn si tun mu meji lara awọn ajinigbe naa. Alaga naa sọ pe ọpọ igba ni àwọn ajinigbe ti gbe eeyan ni ilu Owupa ati Orokam, lẹ́nu ọjọ́ mẹta yii. "Eeyan to wọn jigbe n'ilu Orokam, nibi ti kanselọ naa n gbe lo mu ko tẹle awọn oṣiṣẹ alaabo wọ inu aginjù, lati doola àwọn ti wọn jigbe. "Igba ti wọn n pada bọ lọjọbọ, ni àwọn ti wọn jọ lọ ṣakiyesi pe awọn mejeeji ti di awati. Amọ nigba ti wọn o fi padà wọ inu igbo lati wa wọn ní ọjọ Ẹti, oku wọn ní wọn ri, ti wọn ti bẹ ori wọn." O ni wọn ti ko àwọn afurasi mejeeji ti ọwọ tẹ lọ si ilu Makurdi.


"Igba ti wọn n pada bọ lọjọbọ, ni àwọn ti wọn jọ lọ ṣakiyesi pe awọn mejeeji ti di awati. Amọ nigba ti wọn o fi padà wọ inu igbo lati wa wọn ní ọjọ Ẹti, oku wọn ní wọn ri, ti wọn ti bẹ ori wọn." O ni wọn ti ko àwọn afurasi mejeeji ti ọwọ tẹ lọ si ilu Makurdi. Iṣẹlẹ naa mu ki awọn ọdọ ilu mejeeji ṣe iwọde, ti wọn si di oju ọna marosẹ ni agbegbe naa. \n\n\nTiti di asiko yii, ileeṣẹ ọlọpaa ko tii sọ ohunkohun nipa isẹlẹ naa.


Iṣẹlẹ naa mu ki awọn ọdọ ilu mejeeji ṣe iwọde, ti wọn si di oju ọna marosẹ ni agbegbe naa. \n\n\nTiti di asiko yii, ileeṣẹ ọlọpaa ko tii sọ ohunkohun nipa isẹlẹ naa.


Àwọn agbébọn tún ṣèkọlù sí ilé ìjọ́sìn ní Kaduna, pa àwọn ènìyàn, jí ọ̀pọ̀ gbé lọ

Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ní ìpínlẹ̀ Kaduna ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé àwọn agbébọn tún ṣe ìkọlù sí àwọn ilé ìjọ́sìn méjì àtí àwọn ní ọjọ́ Àìkú ọjọ́ Kọkàndínlógún, oṣù Kẹfà, ọdún 2022 ní ìpínlẹ̀ náà. Yàtọ̀ sí àwọn tí àwọn agbébọn náà ṣekúpa, ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn tí a kò tíì le fi iye wọn múlẹ̀ ní àsìkò tí à ń kó ìròyìn yìí jọ ni wọ́n jí gbé. Agbẹnusọ iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Kaduna, Mohammed Jalige nígbà tó ń ṣàlàyé ohun tó ṣẹlẹ̀ fún BBC ní ọ̀kadà ni àwọn agbébọn náà fi ya wọ àwọn ìlú tí wọ́n ti ṣọṣẹ́. Ní ìlú Ungwan Fada ni wọ́n ti bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ láabi wọn kí wọ́n tó bọ́ sí Ungwan Turawa, Ungwan Makama àti Rubu. Ní ìlú Rubu ni àwọn agbébọn náà ti ṣèkọlù sí àwọn olùjọ́sìn ní ilé ìjọ́sìn ìjọ Onítẹ̀bọmi Maranatha àti ìjọ Àgùdà St Moses. Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ní ènìyàn mẹ́ta ló bá ìṣẹ̀lẹ̀ náà lọ tí wọ́n sì tún dárúkọ àwọn mìíràn tó farapa nínú ìkọlù ọ̀hún.


Ní ìlú Ungwan Fada ni wọ́n ti bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ láabi wọn kí wọ́n tó bọ́ sí Ungwan Turawa, Ungwan Makama àti Rubu. Ní ìlú Rubu ni àwọn agbébọn náà ti ṣèkọlù sí àwọn olùjọ́sìn ní ilé ìjọ́sìn ìjọ Onítẹ̀bọmi Maranatha àti ìjọ Àgùdà St Moses. Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ní ènìyàn mẹ́ta ló bá ìṣẹ̀lẹ̀ náà lọ tí wọ́n sì tún dárúkọ àwọn mìíràn tó farapa nínú ìkọlù ọ̀hún. Bákan náà ni wọ́n já àwọn ṣọ́ọ̀bù, tí wọ́n sì jí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ohun ìní gbé lọ. Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ní àwọn kò ì tíì le sọ pé àwọn kan ní pàtó ló ṣe ìkọlù náà àmọ́ ìwádìí ń lọ lọ́wọ́ láti ṣàwárí àwọn tó ṣọṣẹ́ náà. Ilé ìjọ́sìn Àgùdà náà fìdí ìṣẹ̀lẹ̀ náà múlẹ̀ àmọ́ adarí ẹ̀ka ìròyìn ìjọ náà ní àwọn yóò tó fi ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ ohun tó ṣẹlẹ̀ léde láìpẹ́.


Bákan náà ni wọ́n já àwọn ṣọ́ọ̀bù, tí wọ́n sì jí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ohun ìní gbé lọ. Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ní àwọn kò ì tíì le sọ pé àwọn kan ní pàtó ló ṣe ìkọlù náà àmọ́ ìwádìí ń lọ lọ́wọ́ láti ṣàwárí àwọn tó ṣọṣẹ́ náà. Ilé ìjọ́sìn Àgùdà náà fìdí ìṣẹ̀lẹ̀ náà múlẹ̀ àmọ́ adarí ẹ̀ka ìròyìn ìjọ náà ní àwọn yóò tó fi ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ ohun tó ṣẹlẹ̀ léde láìpẹ́. Ìṣẹ̀lẹ̀ láabi yìí ń wáyé lẹ́yìn ọjọ́ méjì tí ìjọba ìpínlẹ̀ Ondo ṣètò ìsìnkú ọlọ́pọ̀ èrò fún àwọn ènìyàn ogójì ènìyàn tó pàdánù ẹ̀mí wọn níbi ìkọlù tí àwọn agbébọn ṣe sí ilé ìjọ́sìn Àgùdà St Francis, ìlú Owo ní ọjọ́ Karùn-ún, oṣù Kẹfà. Ìkọlù tí àná yìí ni ìgbà karùn-ún tí àwọn àgbébọn yóò ṣe ìkọlù sí ilé ìjọ́sìn ní ìpínlẹ̀ Kaduna láàárín ọdún 2021 sí àsìkò yìí. Nínú oṣù Kọkànlá, ọdún 2021, àwọn agbébọn jí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn olùjọ́sìn gbé ní ilé ìjọ́sìn Onítẹ̀bọmi Emmanuel tó wà ní Kakau Daji, ìjọba ìbílẹ̀ Chikun gbé lọ lásìkò tí wọ́n ń jọ́sìn lọ́wọ́.


Ìṣẹ̀lẹ̀ láabi yìí ń wáyé lẹ́yìn ọjọ́ méjì tí ìjọba ìpínlẹ̀ Ondo ṣètò ìsìnkú ọlọ́pọ̀ èrò fún àwọn ènìyàn ogójì ènìyàn tó pàdánù ẹ̀mí wọn níbi ìkọlù tí àwọn agbébọn ṣe sí ilé ìjọ́sìn Àgùdà St Francis, ìlú Owo ní ọjọ́ Karùn-ún, oṣù Kẹfà. Ìkọlù tí àná yìí ni ìgbà karùn-ún tí àwọn àgbébọn yóò ṣe ìkọlù sí ilé ìjọ́sìn ní ìpínlẹ̀ Kaduna láàárín ọdún 2021 sí àsìkò yìí. Nínú oṣù Kọkànlá, ọdún 2021, àwọn agbébọn jí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn olùjọ́sìn gbé ní ilé ìjọ́sìn Onítẹ̀bọmi Emmanuel tó wà ní Kakau Daji, ìjọba ìbílẹ̀ Chikun gbé lọ lásìkò tí wọ́n ń jọ́sìn lọ́wọ́. Lára àwọn tó lùgbàdì ìṣẹ̀lẹ̀ yìí gẹ́gẹ́ bí iléeṣẹ́ ọlọ́pàá fi léde ni báálẹ̀ Ungwan Fada, Peter Madaki, Elisha Ezekiel, tó jẹ́ olùgbé Ungwan Fada àti Ali Zamani tó jẹ́ olórí àwọn ọ̀dọ́ ní Rubu. Obìnrin kan tí a kò mọ orúkọ rẹ̀ àti Aniro Mai ló farapa nínú ìkọlù náà. Adelé gómìnà ní ìpínlẹ̀ Kaduna, Hadiza Sabuwa Balarabe ti kọminú lórí ìkọlù tí àwọn agbébọn ṣe sí àwọn ìlú àti ilé ìjọ́sìn náà.


Lára àwọn tó lùgbàdì ìṣẹ̀lẹ̀ yìí gẹ́gẹ́ bí iléeṣẹ́ ọlọ́pàá fi léde ni báálẹ̀ Ungwan Fada, Peter Madaki, Elisha Ezekiel, tó jẹ́ olùgbé Ungwan Fada àti Ali Zamani tó jẹ́ olórí àwọn ọ̀dọ́ ní Rubu. Obìnrin kan tí a kò mọ orúkọ rẹ̀ àti Aniro Mai ló farapa nínú ìkọlù náà. Adelé gómìnà ní ìpínlẹ̀ Kaduna, Hadiza Sabuwa Balarabe ti kọminú lórí ìkọlù tí àwọn agbébọn ṣe sí àwọn ìlú àti ilé ìjọ́sìn náà. Bákan náà ló bá ẹ̀bí àwọn ènìyàn tó bá ìṣẹ̀lẹ̀ náà lọ kẹ́dùn, tó sì gbàdúrà kí Ọlọ́run tẹ́ àwọn to ti lọ náà sí afẹ́fẹ́ rere. Kọmíṣọ́nà fétò ààbò lábẹ́nú, Samuel Aruwan ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ agbègbè ní ìjọba ìbílẹ̀ Kajuru ni ìkọlù náà ti wáyé. Bákan náà ló ní àwọn ẹ̀ṣọ́ ààbò ti wà káàkiri gbogbo agbègbè náà láti dènà irúfẹ́ ìkọlù yìí.


Bákan náà ló bá ẹ̀bí àwọn ènìyàn tó bá ìṣẹ̀lẹ̀ náà lọ kẹ́dùn, tó sì gbàdúrà kí Ọlọ́run tẹ́ àwọn to ti lọ náà sí afẹ́fẹ́ rere. Kọmíṣọ́nà fétò ààbò lábẹ́nú, Samuel Aruwan ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ agbègbè ní ìjọba ìbílẹ̀ Kajuru ni ìkọlù náà ti wáyé. Bákan náà ló ní àwọn ẹ̀ṣọ́ ààbò ti wà káàkiri gbogbo agbègbè náà láti dènà irúfẹ́ ìkọlù yìí.


Àwa ò mọ̀ nípa afurasí tí Amotekun mú nípa ìkọlù ṣọ́ọ̀ṣì nílùú Ọ̀wọ̀ - Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá Ondo

Ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Ondo ti tẹnumọ pe awọn ko mọ ohunkohun nipa awọn afurasi to kọlu ijọ Aguda St. Thomas nilu Ọwọ nipinlẹ Ondo, ti iroyin sọ pe wọn wa lahamọ awọn ikọ Amọtẹkun ni ipinlẹ naa. Ni Ọjọbọ ni ọga agba ikọ Amọtẹkun nipinlẹ ondo kede pe ọwọ awọn ti tẹ awọn afurasi kan ti wọn wa lara awọn agbebọn to kọlu ile ijọsin kan ni ilu Ọwọ ti wọn si pa awọn olujọsin ti ko din ni ogoji nibẹ. Ninu ọrọ to ba awọn oniroyin sọ, Akọgun Adelẹyẹ ṣalaye pe koda ọkọ ti wọn fi sa asala kuro nibi iṣẹlẹ naa lọjọ naa wa ni ikawọ awọn ni ikọ Amọtẹkun. Amọṣa nigba ti o ba BBC News Yoruba sọrọ lori ẹrọ ibanisọrọ, alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Ondo, SP Ọdunlami Ibukun ṣalaye pe ileeṣẹ ọlọpaa ko mọ ohunkohun ni pa mimu ẹnikẹni tabi afurasi kankan fun ikọlu naa. Nigba ti a tun beere boya awọn oṣiṣẹ ikọ Amọtẹkun ti kan si  wọn lori ọrọ naa tabi fi awọn afurasi ti wọn mu naa ṣọwọ si wọn, SP Ọdunlami ni ko si ohun to jọ rara. Ajọ alaabo Amọtẹkun ni ipinlẹ Ondo ti fi idi rẹ mulẹ pe ọwọ awọn ti tẹ awọn afurasi kan ti wọn furasi pe wọn lọwọ ninu ikọlu ati ipaniyan to waye nileejọsin ijọ Aguda kan nilu Ọwọ nipinlẹ Ondo.


Amọṣa nigba ti o ba BBC News Yoruba sọrọ lori ẹrọ ibanisọrọ, alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Ondo, SP Ọdunlami Ibukun ṣalaye pe ileeṣẹ ọlọpaa ko mọ ohunkohun ni pa mimu ẹnikẹni tabi afurasi kankan fun ikọlu naa. Nigba ti a tun beere boya awọn oṣiṣẹ ikọ Amọtẹkun ti kan si  wọn lori ọrọ naa tabi fi awọn afurasi ti wọn mu naa ṣọwọ si wọn, SP Ọdunlami ni ko si ohun to jọ rara. Ajọ alaabo Amọtẹkun ni ipinlẹ Ondo ti fi idi rẹ mulẹ pe ọwọ awọn ti tẹ awọn afurasi kan ti wọn furasi pe wọn lọwọ ninu ikọlu ati ipaniyan to waye nileejọsin ijọ Aguda kan nilu Ọwọ nipinlẹ Ondo. Alaga ajọ alaabo Amọtẹkun ni ipinlẹ Ondo, Agba Oye Adelẹyẹ Adekunle Olusanyero ṣalaye fun BBC News Yoruba pe awọn mu awọn afurasi mọkanleloaadọrin kan, ṣugbọn lara wọn lawọn afurasi to lọwọ ninu ikọlu naa wa. Ni ọjọ karun un oṣu kẹjọ ọdun 2022 lawọn agbebọn kan kọlu ijọ Aguda St. Thomas Catholic Church nilu Owo nibi ti wọn ti pa awọn eeyan ti ko din ni ogoji ninu eyi ti ọmọde mẹrin wa. Ni Ọjọbọ lajọ agbofinro Amọtẹkun fi oju awọn afurasi naa han fun araye ri bi o tilẹ jẹ pe ko sọ ni pato iye awọn afurasi mọkanlelaadọrin naa to lọwọ si ikọlu to waye nilu Ọwọ.


Alaga ajọ alaabo Amọtẹkun ni ipinlẹ Ondo, Agba Oye Adelẹyẹ Adekunle Olusanyero ṣalaye fun BBC News Yoruba pe awọn mu awọn afurasi mọkanleloaadọrin kan, ṣugbọn lara wọn lawọn afurasi to lọwọ ninu ikọlu naa wa. Ni ọjọ karun un oṣu kẹjọ ọdun 2022 lawọn agbebọn kan kọlu ijọ Aguda St. Thomas Catholic Church nilu Owo nibi ti wọn ti pa awọn eeyan ti ko din ni ogoji ninu eyi ti ọmọde mẹrin wa. Ni Ọjọbọ lajọ agbofinro Amọtẹkun fi oju awọn afurasi naa han fun araye ri bi o tilẹ jẹ pe ko sọ ni pato iye awọn afurasi mọkanlelaadọrin naa to lọwọ si ikọlu to waye nilu Ọwọ. Nigba ti BBC beere lati mọ awọn ohun ti wọn ri ti wọn fi gba pe awọn eeyan naa lọwọ si ipaniyan to waye ni ilu Ọwọ, Agba Oye Adelẹyẹ Adekunle Olusanyero ṣalaye pe ọkọ ti awọn agbebọn naa fi ṣọṣẹ naa wa lagọ Amọtẹkun bayii nilu Akurẹ lẹyin ti awọn oṣiṣẹ Amọtẹkun rii nibi ti awọn afurasi naa fi pamọ si ninu igbe. Kọmanda agba fun Amọtẹkun nipinlẹ Ondo, Akọgun Adeleyẹ Adetunji to ṣe afihan awọn afurasi naa ni ikọ Amọtẹkun ti bẹrẹ si ni ti ori bọ gbogbo awọn igbo nla gbogbo to wa lawọn agbegbe aala ilẹ ipinlẹ Ondo pẹlawọn ipinlẹ miran lati lee ṣawari gbogbo awọn oniṣẹ ibi to wa nibẹ lẹyẹ o ṣọka. Ẹwẹ, awọn afunrasi ọun ni ko si lara awọn ti won fi oju wọn lede toripe ẹṣẹ tiwọn yatọ si ti awọn mọkanlelaadọrin ti wọn fihan awọn akọroyin.


Nigba ti BBC beere lati mọ awọn ohun ti wọn ri ti wọn fi gba pe awọn eeyan naa lọwọ si ipaniyan to waye ni ilu Ọwọ, Agba Oye Adelẹyẹ Adekunle Olusanyero ṣalaye pe ọkọ ti awọn agbebọn naa fi ṣọṣẹ naa wa lagọ Amọtẹkun bayii nilu Akurẹ lẹyin ti awọn oṣiṣẹ Amọtẹkun rii nibi ti awọn afurasi naa fi pamọ si ninu igbe. Kọmanda agba fun Amọtẹkun nipinlẹ Ondo, Akọgun Adeleyẹ Adetunji to ṣe afihan awọn afurasi naa ni ikọ Amọtẹkun ti bẹrẹ si ni ti ori bọ gbogbo awọn igbo nla gbogbo to wa lawọn agbegbe aala ilẹ ipinlẹ Ondo pẹlawọn ipinlẹ miran lati lee ṣawari gbogbo awọn oniṣẹ ibi to wa nibẹ lẹyẹ o ṣọka. Ẹwẹ, awọn afunrasi ọun ni ko si lara awọn ti won fi oju wọn lede toripe ẹṣẹ tiwọn yatọ si ti awọn mọkanlelaadọrin ti wọn fihan awọn akọroyin. Adeleye ni ko sọ iye awọn ti wọn ti mu nipa akọlu naa ati ohun ti wọn mọ nipa awọn afunrasi ọun. O fikun pe iwadi kikun n lọ lori ọrọ naa ati pe wọn yoo bun awọn araalu gbọ ti akoko ọrọ ba to. Nigba ti BBC News Yoruba beere ọrọ yii lọwọ ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ondo, alukoror ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ naa ni awọn ko mọ ohunkohun nipa iṣẹlẹ naa ati pe awọn kọ lo gbe atẹjade naa sita.


Adeleye ni ko sọ iye awọn ti wọn ti mu nipa akọlu naa ati ohun ti wọn mọ nipa awọn afunrasi ọun. O fikun pe iwadi kikun n lọ lori ọrọ naa ati pe wọn yoo bun awọn araalu gbọ ti akoko ọrọ ba to. Nigba ti BBC News Yoruba beere ọrọ yii lọwọ ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ondo, alukoror ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ naa ni awọn ko mọ ohunkohun nipa iṣẹlẹ naa ati pe awọn kọ lo gbe atẹjade naa sita.


Ọlọ́pàá ṣàlàyé lórí ìbẹ̀rù pé agbébọn fẹ́ ṣe ìkọlù sí àdúgbò kan l'Eko

Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Eko ti jiyàn ìròyìn kan tó ń lọ lórí ayélujára WhatsApp wí pé àwọn kan ti ń gbèrò láti ṣe ìkọlù sí ẹ́sítèètì Muhammadu Buhari tó wà ní agbègbè Badagry, ìpínlẹ̀ Eko. Agbẹnusọ iléeṣẹ́ ọlọ́pàá Benjamin Hundeyin nínú àtẹ̀jáde kan tó fi síta ní ọjọ́rú, ọjọ́ Kẹjọ, oṣù Kẹfà, ọdún 2022 ní ìròyìn òfégè ni ìròyìn náà. Hundeyin ní àwọn kan ló ń lo ìròyìn náà láti fi dá inú fu aya fu sílẹ̀ sọ́kàn àwọn ènìyàn. Ó ní iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ti gbọ́ sí ìròyìn tó ń lọ lórí WhatsApp wí pé àwón Fulani kan ti wà ní ẹ́sítèètì Muhammadu Buhari, Agemowo, Badagry láti ṣe ìkọlù ńlá sí agbègbè náà. Ó fi dá àwọn ènìyàn lójú wí pé kò sí òótọ́ kan ṣoṣo nínú ìròyìn náà àti pé ètò ààbò tó gbópọn wà fún àwọn ènìyàn agbègbè náà. Ó fi kun pé àgọ́ ọlọ́pàá kan wà ní ìtòsí ẹ́sítèètì náà, tí wọ́n sì ti gbáradì láti kojú ẹnikẹ́ ni tó bá gbèrò láti da omi àláfíà àdúgbò náà rú.


Ó ní iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ti gbọ́ sí ìròyìn tó ń lọ lórí WhatsApp wí pé àwón Fulani kan ti wà ní ẹ́sítèètì Muhammadu Buhari, Agemowo, Badagry láti ṣe ìkọlù ńlá sí agbègbè náà. Ó fi dá àwọn ènìyàn lójú wí pé kò sí òótọ́ kan ṣoṣo nínú ìròyìn náà àti pé ètò ààbò tó gbópọn wà fún àwọn ènìyàn agbègbè náà. Ó fi kun pé àgọ́ ọlọ́pàá kan wà ní ìtòsí ẹ́sítèètì náà, tí wọ́n sì ti gbáradì láti kojú ẹnikẹ́ ni tó bá gbèrò láti da omi àláfíà àdúgbò náà rú. Bákan náà ló ní àwọn ọlọ́pàá ti lọ ṣe àbẹ̀wò sí gbogbo àyíká agbègbè láti fìdí èyí tó ń jẹ́ múlẹ̀ lórí ìròyìn tí àwọn ènìyàn ń gbé lórí ayélujára. Hundeyin sọ síwájú pé Kọmíṣọ́nà ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Eko Abiodun Alabi ti ń bá àwọn àjọ ẹ̀ṣọ́ ààbò mìíràn jíròrò lórí bí ètò ààbò yóò ṣe kẹ́sẹ járí ní ìpínlẹ̀ Eko àti agbègbè rẹ̀. Ileeṣẹ Ọlọpaa Adamawa ti fi ṣinkun ofin mu ọkunrin ẹni ọdun mejidinlogun kan ti wọn fi ẹsun kan pe o pa arabinrin ẹni ọdun mẹrindinlogoji ati ọmọ rẹ, ọmọ ọdun kan ni agbegbe ijọba ibilẹ Lamurde, ipinlẹ Adamawa.


Bákan náà ló ní àwọn ọlọ́pàá ti lọ ṣe àbẹ̀wò sí gbogbo àyíká agbègbè láti fìdí èyí tó ń jẹ́ múlẹ̀ lórí ìròyìn tí àwọn ènìyàn ń gbé lórí ayélujára. Hundeyin sọ síwájú pé Kọmíṣọ́nà ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Eko Abiodun Alabi ti ń bá àwọn àjọ ẹ̀ṣọ́ ààbò mìíràn jíròrò lórí bí ètò ààbò yóò ṣe kẹ́sẹ járí ní ìpínlẹ̀ Eko àti agbègbè rẹ̀. Ileeṣẹ Ọlọpaa Adamawa ti fi ṣinkun ofin mu ọkunrin ẹni ọdun mejidinlogun kan ti wọn fi ẹsun kan pe o pa arabinrin ẹni ọdun mẹrindinlogoji ati ọmọ rẹ, ọmọ ọdun kan ni agbegbe ijọba ibilẹ Lamurde, ipinlẹ Adamawa. Ati afurasi naa Volamu Kalbes, ati arabinrin ọhun Talatu Usman jọ n gbe ni ilu Sabon Layi ni ijọba ibilẹ Lamurde. Ninu atẹjade ti agbẹnusọ ileeṣẹ Ọlọpaa, SP Suleiman Yahaya Nguroje fọwọ si, wọn fẹsun kan pe afurasi naa ṣe ikọlu si arabinrin ọhun leti odo nibi ti oun ati ọmọ rẹ ti lọ wẹ. O ni obinrin ọhun vi agbara kọ lati jẹ ki oun fipa baa lopọ amọ agbara rẹ ko ka oun toun si kapa rẹ to wa tẹ ẹ ri sinu omi ninu eyi to ti mu omi yo to si ku.


Ati afurasi naa Volamu Kalbes, ati arabinrin ọhun Talatu Usman jọ n gbe ni ilu Sabon Layi ni ijọba ibilẹ Lamurde. Ninu atẹjade ti agbẹnusọ ileeṣẹ Ọlọpaa, SP Suleiman Yahaya Nguroje fọwọ si, wọn fẹsun kan pe afurasi naa ṣe ikọlu si arabinrin ọhun leti odo nibi ti oun ati ọmọ rẹ ti lọ wẹ. O ni obinrin ọhun vi agbara kọ lati jẹ ki oun fipa baa lopọ amọ agbara rẹ ko ka oun toun si kapa rẹ to wa tẹ ẹ ri sinu omi ninu eyi to ti mu omi yo to si ku. Ko tan sibẹ o, afi bi afiṣe, agbẹnusọ ọlọpaa tun sọ ninu atẹjade naa pe wọn fẹsun kan pe afurasi ọhun tun gbe ọmọ ọdun kan arabinrin naa to ti n sọkun o si lọ ri oun naa bọ inu odo titi ti ẹmi fi bọ lara rẹ. Nitori idi eyi ni awọn ọlọpaa agbegbe naa lọ fofin mu afurasi ọhun lẹyin ti wọn gbọ iroyin iṣẹlẹ ọhun lẹnu ọkọ rẹ, Alhaji Usman Abdul to n ṣọfọ iku aya ati ọmọ rẹ lọwọ. Komisọna Ọlọpaa ipinlẹ Adamaw, CP S.K.


Ko tan sibẹ o, afi bi afiṣe, agbẹnusọ ọlọpaa tun sọ ninu atẹjade naa pe wọn fẹsun kan pe afurasi ọhun tun gbe ọmọ ọdun kan arabinrin naa to ti n sọkun o si lọ ri oun naa bọ inu odo titi ti ẹmi fi bọ lara rẹ. Nitori idi eyi ni awọn ọlọpaa agbegbe naa lọ fofin mu afurasi ọhun lẹyin ti wọn gbọ iroyin iṣẹlẹ ọhun lẹnu ọkọ rẹ, Alhaji Usman Abdul to n ṣọfọ iku aya ati ọmọ rẹ lọwọ. Komisọna Ọlọpaa ipinlẹ Adamaw, CP S.K. Akande ti paṣẹ pe ki iwadii bẹrẹ ati pe ki igbakeji Kọmisọna to wa nidi akoso awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ gba akoso iwadii iṣẹlẹ naa. Iṣẹlẹ yii fẹ da bii iṣẹlẹ iku arainrin Bamiṣe Ayanwola ni ipinlẹ Eko ti wọn fẹsun kan pe awakọ BRT kan fipa baa lopọ to si pa a sinu ọkọ lasiko ti obinrin naa n wọ ọkọ pada lọ ile lati ibi iṣẹ. Igbẹjọ afurasi naa, Andrew Nice ṣi n lọ lọwọ gẹgẹ bi awọn ẹbi Bamise ṣe n pe fun idajọ ododo.


Akande ti paṣẹ pe ki iwadii bẹrẹ ati pe ki igbakeji Kọmisọna to wa nidi akoso awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ gba akoso iwadii iṣẹlẹ naa. Iṣẹlẹ yii fẹ da bii iṣẹlẹ iku arainrin Bamiṣe Ayanwola ni ipinlẹ Eko ti wọn fẹsun kan pe awakọ BRT kan fipa baa lopọ to si pa a sinu ọkọ lasiko ti obinrin naa n wọ ọkọ pada lọ ile lati ibi iṣẹ. Igbẹjọ afurasi naa, Andrew Nice ṣi n lọ lọwọ gẹgẹ bi awọn ẹbi Bamise ṣe n pe fun idajọ ododo. Bakan naa ni ipinlẹ Kano afurasi marun lo ti wa lọgba ẹwọn bayii lori ẹsun lilọwọ ninu ẹsun iku ọmọ ọdun marun kan, Hanifa. Ariwo idajọ fun Hanifa gba ori ayelujara kan nigba naa pẹlu aworan rẹ to tan ka ati lẹyin ti awọn ọlọpaa ri oku Hanifa ni Kano.\nIroyin ni awọn afurasi naa ji ọmọ ọdun marun ọhun gbe lasiko to n pada lọ ile lati ile Keu. Lafikun ninu oṣu kini ọdun 2022, awọn ọkunrin ọdọ langba mẹrin kan pa ọrẹbinrin ọkan lara wọn lori ẹsun pe wọn fẹ fi ṣe oogun owo ni ipinlẹ Ogun.


Bakan naa ni ipinlẹ Kano afurasi marun lo ti wa lọgba ẹwọn bayii lori ẹsun lilọwọ ninu ẹsun iku ọmọ ọdun marun kan, Hanifa. Ariwo idajọ fun Hanifa gba ori ayelujara kan nigba naa pẹlu aworan rẹ to tan ka ati lẹyin ti awọn ọlọpaa ri oku Hanifa ni Kano.\nIroyin ni awọn afurasi naa ji ọmọ ọdun marun ọhun gbe lasiko to n pada lọ ile lati ile Keu. Lafikun ninu oṣu kini ọdun 2022, awọn ọkunrin ọdọ langba mẹrin kan pa ọrẹbinrin ọkan lara wọn lori ẹsun pe wọn fẹ fi ṣe oogun owo ni ipinlẹ Ogun. Ọlọpaa ipinlẹ Ogun ni awọn ọkunrin naa jẹwọ pe ori obinrin naa lo wa ninu koko ibilẹ ti wọn jo ti wọn si ṣapejuwe bi wọn ṣe rii pa. Ọrọ wọn ti wa niwaju ile ẹjọ bayii ti awọn afurasi naa si wa ni ọgba ẹwọn.


Ọlọpaa ipinlẹ Ogun ni awọn ọkunrin naa jẹwọ pe ori obinrin naa lo wa ninu koko ibilẹ ti wọn jo ti wọn si ṣapejuwe bi wọn ṣe rii pa. Ọrọ wọn ti wa niwaju ile ẹjọ bayii ti awọn afurasi naa si wa ni ọgba ẹwọn.


Àrokò ibi àti ẹ̀rù fún Akeredolu pẹ̀lú Yorùbá ni agbébọn fi ìkọlù Ọwọ ṣe – Soyinka

Ọjọgbon ati Onkọwe, Wọle Soyinka ti ṣapejuwe ikọlu to waye ni ilu Ọwọ gẹgẹ bi aroko iṣẹ ibi si gomina ipinlẹ Ondo, Oluwarotimi Akeredolu ati gbogbo awọn ọmọ Yoruba. Soyinka sọ eleyii lasiko to n ṣabẹwo ibanikẹdun si gomina ipinlẹ Ondo, Oluwarotimi Akeredolu. O ni ikọlu si Ile Ijọsin St. Francis Catholic Church, Ọwọ,nipinlẹ Ondo n paroko ibi ranṣẹ si gomina Akeredolu nitori bi o ṣe n duro lai wẹyin  fun ominira awọn eniyan rẹ labẹle. ‘’Gomina Akeredolu gangan ni wọn ranṣẹ ibi naa si, ko si ani-ani nipa eleyii’’ ‘’Kii ṣe ikọlu to ṣadede waye, iranṣẹ ni wọn fi ṣe, a si ti gbọ wọn daadaa.’’ ‘’Nitori naa ni mo ṣe wa nibi lati jẹ ki gomina naa mọ wi pe a gbọ iṣẹ ti wọn ran si wa daradara, lai wẹyin.’’ ‘’A ti gbọ iṣẹ wọn, nitori naa ni mo ṣe wa ba gomina naa kẹdun nitori oun ni wọn lo lati ran iṣẹ naa si wa.’’ Akeredolu ni wọn ro pe wọn le da ipaya si awọn eniyan lọkan amọ ko si ohun to jọ bẹẹ nitori ni bayii ni wọn yoo tun tẹsiwaju lati ma a bu ẹnu atẹ lu gbogbo iwa ibajẹ ti wọn ṣe. Ogoji eniyan lo ku ninu iṣẹlẹ ikọlu naa, ti eniyan to le ni aadọta si farapa.


Ẹ fura o! Ilé aṣòfin ké gbàǹjarè sí iléeṣẹ́ ológun lórí àwọn agbéṣùmọ̀mí tó ń kọ ibùdó sí Kwara àti Niger

Ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà ní Nàìjíríà ti ké gbàǹjarè sí iléeṣẹ́ ológun láti tètè wá wọ̀rọ̀kọ̀ fi ṣàdá lórí bí àwọn agbéṣùmọ̀mí ṣe ti ń fi àwọn ìjọba ìbílẹ̀ mẹ́ta ní ìpínlẹ̀ Kwara àti Niger ṣe ibùjókòó. Ìfẹnukò ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà láti tètè ta iléeṣẹ́ ológun ní olobó lórí ìpèníjà ààbò ní agbègbè omi odò Kainji kò ṣẹ̀yìn àbá kan tó dá lórí bí àìsí ètò ààbò ní agbègbè ṣe jẹ́ ìpèníjà ńlá fún àwọn ìjọba ìbílẹ̀ Kaiama, Baruten àti Borgu ní ìpínlẹ̀ Kwara àti Niger. Níbi ìjíròrò ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin ní ọjọ́ Ìṣẹ́gun, ọjọ́ Kọkànlélógún, oṣù Kẹfà ní àwọn ọmọ ilé ti pe àkíyèsí iléeṣẹ́ ológun wí pé àwọn agbébọn ti ni ibùdó ní àwọn ìlú tó wà ní agbègbè odò Kainji. Ìjíròrò ọ̀hún wáyé nígbà tí aṣòfin tó ń ṣojú ẹkùn àríwá Kwara, Sadiq Suleiman Umar tẹ́ pẹpẹ àbá lórí ọ̀rọ̀ náà síwájú ilé tí Aliyu Sabi Abdullahi láti ìpínlẹ̀ Niger náà sì kin lẹ́yìn. Sadiq ní àwọn agbébọn àti àwọn agbéṣùmọ̀má ọ̀hún ti ni bùba ní àwọn ìlú bíi Kaiama, Karonzi-Yashikira ní ìpínlẹ̀ Kwara àti ìlú Wawa àti Babana ní ìpínlẹ̀ Niger tí èyí sì jẹ́ ewu ńlá fún àwọn ènìyàn tó ń gbé agbègbè náà. Ó ní inú fu, àyà fu ni àwọn ènìyàn agbègbè náà fi ń gbé báyìí nítorí ìbẹ̀rùbojo pé kí wọ́n má pa àwọn tàbí jí àwọn gbé lọ.


Ìjíròrò ọ̀hún wáyé nígbà tí aṣòfin tó ń ṣojú ẹkùn àríwá Kwara, Sadiq Suleiman Umar tẹ́ pẹpẹ àbá lórí ọ̀rọ̀ náà síwájú ilé tí Aliyu Sabi Abdullahi láti ìpínlẹ̀ Niger náà sì kin lẹ́yìn. Sadiq ní àwọn agbébọn àti àwọn agbéṣùmọ̀má ọ̀hún ti ni bùba ní àwọn ìlú bíi Kaiama, Karonzi-Yashikira ní ìpínlẹ̀ Kwara àti ìlú Wawa àti Babana ní ìpínlẹ̀ Niger tí èyí sì jẹ́ ewu ńlá fún àwọn ènìyàn tó ń gbé agbègbè náà. Ó ní inú fu, àyà fu ni àwọn ènìyàn agbègbè náà fi ń gbé báyìí nítorí ìbẹ̀rùbojo pé kí wọ́n má pa àwọn tàbí jí àwọn gbé lọ. Ó ní gbogbo inú igbó kìjikìji tí ìjọba ṣàgbékalẹ̀ láti wà gẹ́gẹ́ bí ohun ìnàjú fún àwọn ènìyàn ni àwọn agbébọn ti sọ di ilé báyìí láti máa fi wùwà aburú wọn. Ó fi kun pé gbogbo àwọn aṣọ́gbó tó wà ní níbẹ̀ tẹ́lẹ̀ ni agbára wọn kò ka mọ́ nítorí wọ́n ti pàdánù gbogbo igbó náà sọ́wọ́ àwọn ajínigbé. Sadiq tẹ̀síwájú pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn tó ń gbé ní agbègbè yìí ló jẹ́ àgbẹ̀ pọ́ńbélé, tí wọn kò sì le ṣe iṣẹ́ oòjọ́ wọn mọ́ nítorí ìdúnkokò àwọn ọ̀daràn tó ti yí wọn ká.


Ó ní gbogbo inú igbó kìjikìji tí ìjọba ṣàgbékalẹ̀ láti wà gẹ́gẹ́ bí ohun ìnàjú fún àwọn ènìyàn ni àwọn agbébọn ti sọ di ilé báyìí láti máa fi wùwà aburú wọn. Ó fi kun pé gbogbo àwọn aṣọ́gbó tó wà ní níbẹ̀ tẹ́lẹ̀ ni agbára wọn kò ka mọ́ nítorí wọ́n ti pàdánù gbogbo igbó náà sọ́wọ́ àwọn ajínigbé. Sadiq tẹ̀síwájú pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn tó ń gbé ní agbègbè yìí ló jẹ́ àgbẹ̀ pọ́ńbélé, tí wọn kò sì le ṣe iṣẹ́ oòjọ́ wọn mọ́ nítorí ìdúnkokò àwọn ọ̀daràn tó ti yí wọn ká. Bákan náà ló ní ọ̀pọ̀ wọn ló ti ń fi ìlú wọn sílẹ̀ láti sálọ sí ìgboro tí èyí sì lè fa kí àlékún bá ọ̀wọ́n gógó oúnjẹ. “Àwọn mìíràn ti ẹ̀ ti ń fún àwọn ọ̀daràn náà lówó bíi ìṣákọ́lẹ̀ kí wọ́n le máa rí ìlú wọn ní àláfíà.” Ó tún ṣèrántí pé ní ọdún 2008 ni àwọn agbébọn kọ́kọ́ ṣe ]ikọlù sí àwọn fijilanté ní agbègbè náà àti pé ní ọdún 2022 yìí nìkan ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìjínigbé ló ti wáyé ní àwọn ìlú bíi Nanu, Nuku, Woro àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Ó fi kun pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn tí wọ́n jí gbé náló pàdánù ẹ̀mí wọn tí àwọn tí wọ́n sì tú sílẹ̀ san owó iyebíye kí wọ́n tó gba ìtúsílẹ̀.


Bákan náà ló ní ọ̀pọ̀ wọn ló ti ń fi ìlú wọn sílẹ̀ láti sálọ sí ìgboro tí èyí sì lè fa kí àlékún bá ọ̀wọ́n gógó oúnjẹ. “Àwọn mìíràn ti ẹ̀ ti ń fún àwọn ọ̀daràn náà lówó bíi ìṣákọ́lẹ̀ kí wọ́n le máa rí ìlú wọn ní àláfíà.” Ó tún ṣèrántí pé ní ọdún 2008 ni àwọn agbébọn kọ́kọ́ ṣe ]ikọlù sí àwọn fijilanté ní agbègbè náà àti pé ní ọdún 2022 yìí nìkan ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìjínigbé ló ti wáyé ní àwọn ìlú bíi Nanu, Nuku, Woro àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Ó fi kun pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn tí wọ́n jí gbé náló pàdánù ẹ̀mí wọn tí àwọn tí wọ́n sì tú sílẹ̀ san owó iyebíye kí wọ́n tó gba ìtúsílẹ̀. Ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin wá rọ ìgbìmọ̀ tó ń mójútó ètò ààbò láti ṣiṣẹ́ pẹ̀lú iléeṣẹ́ ológun kí wọ́n le dá ikọ̀ “Forward Operation Base” kalẹ̀ sí àwọn agbègbè náà. Bákan náà ni wọ́n rọ àjọ tó ń mójútó ìṣẹ̀lẹ̀ pàjáwìrì, NEMA, láti fi ohun èlò ránṣẹ́ sí àwọn tó ti lùgbàdì ìkọlù àwọn ọ̀daràn náà.


Ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin wá rọ ìgbìmọ̀ tó ń mójútó ètò ààbò láti ṣiṣẹ́ pẹ̀lú iléeṣẹ́ ológun kí wọ́n le dá ikọ̀ “Forward Operation Base” kalẹ̀ sí àwọn agbègbè náà. Bákan náà ni wọ́n rọ àjọ tó ń mójútó ìṣẹ̀lẹ̀ pàjáwìrì, NEMA, láti fi ohun èlò ránṣẹ́ sí àwọn tó ti lùgbàdì ìkọlù àwọn ọ̀daràn náà.


“Ìkùnà ìjọba àpapọ̀ àti ẹ̀ṣọ́ aláàbò ló fá ìkọlù agbébọn ní Owo”

Ẹgbẹ apapọ isọkan ilu Owo ati ibasepọ ijọba ibilẹ Ose ni ipinlẹ Ondo, ti kesi ijọba apapọ lati tẹra mọ ipese aabo to peye fawọn ara ìlú. Ẹgbẹ naa ni eyi se pataki, ni pápá julọ, ipese aabo ní ipinlẹ Òndó lẹyin iṣẹlẹ isekupani tí o wáyé laipẹ ni ìlú Ọwọ. Asoju ẹgbẹ ọhun, Oloye Akinboro Ariwajoye wa tọka sì ikuna ìjọba apapọ ati awọn ikọ ẹṣọ alaabo láti tètè kẹfin awọn agbebọn náà ṣáájú iṣẹlẹ ọhun. Akinboro, ninu ọrọ rẹ ṣe àkàwé bi wọn se gbẹmi ọba Adeusi, tii se Olufon ti ilé ifon ní òpópónà Owo si Ifon lọdun méjì sẹ́yìn àti awọn ọpọlọpọ iwa ijinigbe mii ní agbègbè náà. Ẹgbẹ apapọ isọkan ilu Owo ati ibasepọ ijọba ibilẹ Ose ni ipinlẹ Ondo wa rọ ìjọba láti fí agbára kún ikọ Amotekun lati kọjú awọn iṣẹlẹ bíi eleyii ní yajoyajo. Lara awọn eeyan pataki ti o wa ní ibì ìpàdé oniroyin ọhun ni Amofin agba Adesuyi Olateru ati Olajumoke Anifowose, to ti fi igbakan jẹ Amofin agba ni ipinlẹ Òndó.


Akinboro, ninu ọrọ rẹ ṣe àkàwé bi wọn se gbẹmi ọba Adeusi, tii se Olufon ti ilé ifon ní òpópónà Owo si Ifon lọdun méjì sẹ́yìn àti awọn ọpọlọpọ iwa ijinigbe mii ní agbègbè náà. Ẹgbẹ apapọ isọkan ilu Owo ati ibasepọ ijọba ibilẹ Ose ni ipinlẹ Ondo wa rọ ìjọba láti fí agbára kún ikọ Amotekun lati kọjú awọn iṣẹlẹ bíi eleyii ní yajoyajo. Lara awọn eeyan pataki ti o wa ní ibì ìpàdé oniroyin ọhun ni Amofin agba Adesuyi Olateru ati Olajumoke Anifowose, to ti fi igbakan jẹ Amofin agba ni ipinlẹ Òndó. Anifowose ninu ọrọ rẹ, rọ ìjọba àpapọ̀ lati pese ohùn ìjà ìgbàlódé fún awon ikọ ọlọpaa láti kojú awọn agbesunmọmi. Awọn ọmọ ita sẹ ikọlu si ile iwọsan Fasiti Osun State Teaching Hospital niluu Osogbo latari bi ile wọsan naa se ko lati gbe oku okan lara wọn to jade laye lẹyin ti ibon ba sile. Eeyan meji ni iroyin ni o jade laye latari bi awọn ita se fa rogbodiyan laarin ara wọn lojo isẹgun ose yii Okan lara wọn ti ibon ba nibi iṣẹlẹ rogbodiyan naa ni wọn gbe lọ si ile wọsan fasiti Osun State University, ti o si jade laye ni be.


Anifowose ninu ọrọ rẹ, rọ ìjọba àpapọ̀ lati pese ohùn ìjà ìgbàlódé fún awon ikọ ọlọpaa láti kojú awọn agbesunmọmi. Awọn ọmọ ita sẹ ikọlu si ile iwọsan Fasiti Osun State Teaching Hospital niluu Osogbo latari bi ile wọsan naa se ko lati gbe oku okan lara wọn to jade laye lẹyin ti ibon ba sile. Eeyan meji ni iroyin ni o jade laye latari bi awọn ita se fa rogbodiyan laarin ara wọn lojo isẹgun ose yii Okan lara wọn ti ibon ba nibi iṣẹlẹ rogbodiyan naa ni wọn gbe lọ si ile wọsan fasiti Osun State University, ti o si jade laye ni be. Lẹyin iku arakurin naa ni awọn ọmọ ita yabo ile wọsan pẹlu okada lati gbe oku arakurin naa. Sugbọn awọn eleto ilera ile wọsan naa si koo lati gbe oku naa sile nitori awọn ayewo ati akolẹ ti wọn si gbinyaju lati se fun oloogbe naa . Eyi ni ko ba awọn ọmọ ita naa lara mu ti wọn si fẹ tipa tikuku ya wo ile wọsan naa pẹlu awọn ohun ija lorisirisi.


Lẹyin iku arakurin naa ni awọn ọmọ ita yabo ile wọsan pẹlu okada lati gbe oku arakurin naa. Sugbọn awọn eleto ilera ile wọsan naa si koo lati gbe oku naa sile nitori awọn ayewo ati akolẹ ti wọn si gbinyaju lati se fun oloogbe naa . Eyi ni ko ba awọn ọmọ ita naa lara mu ti wọn si fẹ tipa tikuku ya wo ile wọsan naa pẹlu awọn ohun ija lorisirisi. Oseojumikoro kan to ba awọn akoroyin sọrọ ni pẹ “Pẹlu ohun ija ni wọn fẹ fi ja ilekun abawole ile wọsan. “Ada, aake, ọbẹẹ ati ọpọlọpọ ogun ni o wa lọwọ awọn ọmo ita naa. “wọn leri pẹ ti wọn ba “Kete ti a ri wọn ni ọpọlọpọ wa ati nurse, dokita ati awọn osise ile wọsan ba isẹ wa sọrọ ki awọn olopaa to de”  Alaga fun awọn  onigbanimoran ni ile wọsan, Babatunde Afolabi fi idi iṣẹlẹ naa mule sugbọn o ni alafia ti pada si ile wọsan, ti wọn si yan ọrọ naa pẹlu awọn ọmọ ita naa lati gbe oku naa lọ fun ẹto isinku.


Oseojumikoro kan to ba awọn akoroyin sọrọ ni pẹ “Pẹlu ohun ija ni wọn fẹ fi ja ilekun abawole ile wọsan. “Ada, aake, ọbẹẹ ati ọpọlọpọ ogun ni o wa lọwọ awọn ọmo ita naa. “wọn leri pẹ ti wọn ba “Kete ti a ri wọn ni ọpọlọpọ wa ati nurse, dokita ati awọn osise ile wọsan ba isẹ wa sọrọ ki awọn olopaa to de”  Alaga fun awọn  onigbanimoran ni ile wọsan, Babatunde Afolabi fi idi iṣẹlẹ naa mule sugbọn o ni alafia ti pada si ile wọsan, ti wọn si yan ọrọ naa pẹlu awọn ọmọ ita naa lati gbe oku naa lọ fun ẹto isinku.


Àwọn gómìnà ilẹ̀ Yoruba kéde ọ̀fọ̀ ọlọ́jọ́ mẹ́ta lẹ́yìn ìkọlù tó mú ẹ̀mi èèyàn 40 lọ nílùú Owo

Lọna ati fi ifẹ han si awọn eeyan ipinlẹ Ondo lẹyin ikọlu to waye nile ijọsin St Francis Catholic Church, Owo, awon gomina ilẹ Yoruba ti kede ọjọ mẹta lati fi ṣọfọ awọn eeyan to ba iṣẹlẹ naa lọ. Ibanikẹdun naa yoo bẹrẹ lati ọjọ Aje, ọjọ kẹtala, oṣu Kẹfa, si ọjọ karundinlogun, oṣu Kẹfa, ọdun 2022 yii. Gẹgẹ bii ohun ti wọn sọ, asia orilẹ-ede Naijiria ni gbogbo ọọfisi ijọba ipinlẹ Ekiti ati lawọn agbegbe to lamilaaka yoo wa ni aarin fun gbogbo ọjọ mẹta ti wọn fẹ fi ṣọfọ naa. Lẹyin ikọlu naa lawọn gomina ipinlẹ Ondo, Ogun, Oyo, Osun, Eko ati Ekiti ṣe ipade pajawiri kan lori eto abo lawọn ipinlẹ wọn. Ninu atẹjade kan lẹyin ipade ọhunh, awọn gomina naa fẹnuko pe asiko ti to fun awọn lati ṣe gbogbo ohun to yẹ lati fopin si iṣẹ awọn agbesumọmi lagbegba awọn. Atẹjade naa ni “A ti pinnu nibi ipade ti a ṣe lati ṣe awọn ohun to yẹ lati daabo bo awọn eeyan ati dukia awọn ti a n ṣe ijọba le lori.” “A ti wa fẹnuko lati ṣe afikun bi a ṣe n ṣọ ayika ati agbegbe wa lati ṣawari awọn atọhunrinwa to n gbe laarin wa amọ ti a ko da mọ.” “Awọn gomina naa, gẹgẹ bii ẹṣọ alabo akọkọ ni ipinlẹ wọn ti fẹnuko lati ṣe iranlọwọ to yẹ fun awọn agbofinro lagbege wọn fun abo to peye.” “Bẹẹ naa ni wọn tun sọrọ lori bi awọn ọlọkada ti ṣe gba gbogbo oju popo ati bi wọn yoo ṣe yanju wahala awọn ọlọkada ọhun.” O kere tan, ẹmi ogoji eeyan lo sọnu ninu ikọlu naa to waye lọjọ Aiku, ọjọ karun un, oṣu Kẹfa ti a wa yii.


Lẹyin ikọlu naa lawọn gomina ipinlẹ Ondo, Ogun, Oyo, Osun, Eko ati Ekiti ṣe ipade pajawiri kan lori eto abo lawọn ipinlẹ wọn. Ninu atẹjade kan lẹyin ipade ọhunh, awọn gomina naa fẹnuko pe asiko ti to fun awọn lati ṣe gbogbo ohun to yẹ lati fopin si iṣẹ awọn agbesumọmi lagbegba awọn. Atẹjade naa ni “A ti pinnu nibi ipade ti a ṣe lati ṣe awọn ohun to yẹ lati daabo bo awọn eeyan ati dukia awọn ti a n ṣe ijọba le lori.” “A ti wa fẹnuko lati ṣe afikun bi a ṣe n ṣọ ayika ati agbegbe wa lati ṣawari awọn atọhunrinwa to n gbe laarin wa amọ ti a ko da mọ.” “Awọn gomina naa, gẹgẹ bii ẹṣọ alabo akọkọ ni ipinlẹ wọn ti fẹnuko lati ṣe iranlọwọ to yẹ fun awọn agbofinro lagbege wọn fun abo to peye.” “Bẹẹ naa ni wọn tun sọrọ lori bi awọn ọlọkada ti ṣe gba gbogbo oju popo ati bi wọn yoo ṣe yanju wahala awọn ọlọkada ọhun.” O kere tan, ẹmi ogoji eeyan lo sọnu ninu ikọlu naa to waye lọjọ Aiku, ọjọ karun un, oṣu Kẹfa ti a wa yii. Ọpọ awọn ọmọ orilẹ-ede naijiria, to fi mọ awọn eekan mii kaakiri agbaye lo ti bu ẹnu atẹ lu ikọlu naa si awọn olujọsin. Amọ titi di asiko yii, ko si ẹgbẹ kankan to tii sọ pe awọn lo wa nidi ikọlu naa bo tilẹ jẹ pe ijọba apapọ Naiiiria ni awọn ọmọ ẹgbẹ agbesumọmi ISWAP lo ṣe iṣẹ laabi naa.


Ọpọ awọn ọmọ orilẹ-ede naijiria, to fi mọ awọn eekan mii kaakiri agbaye lo ti bu ẹnu atẹ lu ikọlu naa si awọn olujọsin. Amọ titi di asiko yii, ko si ẹgbẹ kankan to tii sọ pe awọn lo wa nidi ikọlu naa bo tilẹ jẹ pe ijọba apapọ Naiiiria ni awọn ọmọ ẹgbẹ agbesumọmi ISWAP lo ṣe iṣẹ laabi naa.


Ajínigbé rélùweè Kaduna tún t'u èrò míì sílẹ̀ nínú àwọn tó wà ní àhámọ́

Awọn agbebọn ajinigbe to ji ero ọkọ reluwee gbe nilu Kaduna ti tu diẹ silẹ ninu awọn to wa ni ahamọ wọn lọjọ Abamẹta. A gbọ pe awọn ajinigbe yi kọ lati mu adehun wọn ti wọn ṣe tẹlẹ lati tu gbogbo obinrin to wa ni igbekun wọn silẹ. Gẹgẹ bi oludasilẹ ile iṣẹ iwe iroyin Desert Herald,Malam Tukur Mamu to jẹ ẹni to n duna dura laarin ijọba ati awọn ajinigbe yi  ṣe sọ, obinrin mẹfa ati ọkunrin marun un ni wọn tu silẹ lẹyin ọpọ idunadura. Ọkan lara awọn mọlẹbi ti wọn tu eeyan wọn silẹ fidi ọrọ mulẹ fun BBC pe wọn ti tu ẹbi awọn to jẹ ọkunrin silẹ. Lọjọ Aje ọjọ Kejidinlọgbọn, oṣu Kẹta ọdun yi lawọn ajinigbe kọlu ọkọ reluwee to n gbe ero bọ lati Abuja si Kaduna. Eeyan meje lo padanu ẹmi wọn ninu ikọlu yi ti ọpọ si farapa.


Ọkan lara awọn mọlẹbi ti wọn tu eeyan wọn silẹ fidi ọrọ mulẹ fun BBC pe wọn ti tu ẹbi awọn to jẹ ọkunrin silẹ. Lọjọ Aje ọjọ Kejidinlọgbọn, oṣu Kẹta ọdun yi lawọn ajinigbe kọlu ọkọ reluwee to n gbe ero bọ lati Abuja si Kaduna. Eeyan meje lo padanu ẹmi wọn ninu ikọlu yi ti ọpọ si farapa. Wọn ji pupọ ninu awọn ero naa gbe salọ . Ohun ti ijọba Naijiria sọ si ni pe ikọ agbesunmọmi ISWAP pẹlu awọn janduku kan ni wọn gbimọran pọ gbe awọn eeyan wọnyi. Awọn ti o mọ binkan ṣe n lọ lori iṣẹlẹ yi sọ fun ẹni to n duna dura laarin ijọba ati awọn ajinigbe yi pe awọn ajinigbe ti mu adinku ba iye awọn eeyan ti wọn ṣadehun fun ijọba pe awọn yoo tu silẹ.


Wọn ji pupọ ninu awọn ero naa gbe salọ . Ohun ti ijọba Naijiria sọ si ni pe ikọ agbesunmọmi ISWAP pẹlu awọn janduku kan ni wọn gbimọran pọ gbe awọn eeyan wọnyi. Awọn ti o mọ binkan ṣe n lọ lori iṣẹlẹ yi sọ fun ẹni to n duna dura laarin ijọba ati awọn ajinigbe yi pe awọn ajinigbe ti mu adinku ba iye awọn eeyan ti wọn ṣadehun fun ijọba pe awọn yoo tu silẹ. O ni bayi, wọn ti la awọn ofin nkan ti wọn fẹ silẹ fun ijọba. Gẹgẹ baa ṣe gbọ lẹnu eeyan kan to ni ki wọn ma darukọ oun, ''wọn ko tu awọn eeyan kan silẹ nitori ailera ara wọn.'' Malam Tukur Mamu to jẹ ẹni to n duna dura laarin awọn ajinigbe ati ijọba sọ pe ''Adehun tẹlẹ ni pe ki wọn  tu gbogbo awọn obinrin to wa ni ahamọ silẹ ti wọn yoo si tẹsiwaju pẹlu idunadura lori awọn to ku.Ṣugbọn wọn mu adinku ba iye eeyan ti wọn tu silẹ nitori ijọba lawọn fẹ ki wọn tu awọn to rẹ tabi to farapa pupọ silẹ'' Awọn ajinigbe naa gẹgẹ baa ṣe gbọ tiu wa ni awọn yoo tu awọn eeyan miran ti ijọba beere yi silẹ lopin igba ti wn ba tu awn ọmọ ti wọn naa to wa ni ahamọ awọn ọmọ ogun ti ọjọ ori wọn ko si to ogun ọdun.


O ni bayi, wọn ti la awọn ofin nkan ti wọn fẹ silẹ fun ijọba. Gẹgẹ baa ṣe gbọ lẹnu eeyan kan to ni ki wọn ma darukọ oun, ''wọn ko tu awọn eeyan kan silẹ nitori ailera ara wọn.'' Malam Tukur Mamu to jẹ ẹni to n duna dura laarin awọn ajinigbe ati ijọba sọ pe ''Adehun tẹlẹ ni pe ki wọn  tu gbogbo awọn obinrin to wa ni ahamọ silẹ ti wọn yoo si tẹsiwaju pẹlu idunadura lori awọn to ku.Ṣugbọn wọn mu adinku ba iye eeyan ti wọn tu silẹ nitori ijọba lawọn fẹ ki wọn tu awọn to rẹ tabi to farapa pupọ silẹ'' Awọn ajinigbe naa gẹgẹ baa ṣe gbọ tiu wa ni awọn yoo tu awọn eeyan miran ti ijọba beere yi silẹ lopin igba ti wn ba tu awn ọmọ ti wọn naa to wa ni ahamọ awọn ọmọ ogun ti ọjọ ori wọn ko si to ogun ọdun. ''Iroyin to tẹwa lọwọ sọ pe ẹni to n duna dura sọ pe oun s fun awọn ajinigbe yi pe ijọba ko ni faramọ eyi tori naa wọn yoo ni lati tu lara awọn to wa ni ahamọ wọn silẹ ni.'' Ni bayi a tun gbọ pe Malm Tukur Mamu ko sọ boya ijọba Naijiria ti tu awọn ọmọ tawọn ajinigbe yi beere silẹ .


''Iroyin to tẹwa lọwọ sọ pe ẹni to n duna dura sọ pe oun s fun awọn ajinigbe yi pe ijọba ko ni faramọ eyi tori naa wọn yoo ni lati tu lara awọn to wa ni ahamọ wọn silẹ ni.'' Ni bayi a tun gbọ pe Malm Tukur Mamu ko sọ boya ijọba Naijiria ti tu awọn ọmọ tawọn ajinigbe yi beere silẹ .


Bíṣọ́ọ̀bù, ìyàwó àti àwakò rí ìtúsílẹ̀ gbà kúrò lọ́wọ́ àwọn agbébọn

Bisọọbu ti ijo Anglican ẹkun Jebba nipinlẹ Kwara, Rt Rev Aderogba Adeyinka pẹlu iyawo ati awako ti ri itusile lọwọ awọn ajinigbe lẹyin ti awọn agbebon naa ji wón lojo aiku ose yii. Aderogba ni wọn gbe oun, iyawo ati awakọ rẹ sa agbako awọn ajinigbe agbebon naa lọ lopopona Oyo si Ogbomoso. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Oyo, Adewale Osifeso lo fidi iroyin naa mulẹ fun awọn akọroyin ni ana ode yii. O ni kete ti iṣẹlẹ naa sẹlẹ ni ileeṣẹ olopaa ipinlẹ Oyo ti bere iwadi, ti wọn si fi ọpọlọpọ awọn ọmọ ogun olopaa ransẹ si agbegbe naa lati ri pẹ awọn tọkọyaya pẹlu awako wọn ri itusile. Osifeso tẹsiwaju ni iwadi fihan pẹ awọn ajinigbe agbebon naa ti tele awọn molebi naa lati igba ti ọko ti yoonu ni agbegbe Yewa ni ipinlẹ Ogun Ni ipari oro Osifeso, “ iwadi lo lati ri pe ọwo tẹ awọn ajinigbe agbebon naa fun idajọ to yẹ labe ofin orilede Naijiria Awọn agbebọn ti ji Biṣọọbu ijọ Anglican kan, Rev Oluwaseun Aderogba gbe lọ ni ipinlẹ Oyo. Aderogba, to jẹ Biṣọọbu ẹkun Jebba nipinlẹ Kwara ni wọn gbe oun, iyawo ati awakọ rẹ lọ lopopona Oyo si Ogbomoso.


O ni kete ti iṣẹlẹ naa sẹlẹ ni ileeṣẹ olopaa ipinlẹ Oyo ti bere iwadi, ti wọn si fi ọpọlọpọ awọn ọmọ ogun olopaa ransẹ si agbegbe naa lati ri pẹ awọn tọkọyaya pẹlu awako wọn ri itusile. Osifeso tẹsiwaju ni iwadi fihan pẹ awọn ajinigbe agbebon naa ti tele awọn molebi naa lati igba ti ọko ti yoonu ni agbegbe Yewa ni ipinlẹ Ogun Ni ipari oro Osifeso, “ iwadi lo lati ri pe ọwo tẹ awọn ajinigbe agbebon naa fun idajọ to yẹ labe ofin orilede Naijiria Awọn agbebọn ti ji Biṣọọbu ijọ Anglican kan, Rev Oluwaseun Aderogba gbe lọ ni ipinlẹ Oyo. Aderogba, to jẹ Biṣọọbu ẹkun Jebba nipinlẹ Kwara ni wọn gbe oun, iyawo ati awakọ rẹ lọ lopopona Oyo si Ogbomoso. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Oyo, Adewale Osifeso lo fidi iroyin naa mulẹ fun awọn akọroyin. O ni alufaa kan, Rev Adekunle Adeluwa lo kọkọ fi ọrọ naa to ileeṣẹ ọlọpaa leti ni agọ ọlọpaa to wa ni Atiba. Gẹgẹ bii ohun to sọ, iwadii awọn fi han pe ọkọ Biṣọọbu naa taku lasiko to n rinriajo lati ilu Yewa, nipilẹ Ogun si Jebba, ni ipinlẹ Kwara.


Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Oyo, Adewale Osifeso lo fidi iroyin naa mulẹ fun awọn akọroyin. O ni alufaa kan, Rev Adekunle Adeluwa lo kọkọ fi ọrọ naa to ileeṣẹ ọlọpaa leti ni agọ ọlọpaa to wa ni Atiba. Gẹgẹ bii ohun to sọ, iwadii awọn fi han pe ọkọ Biṣọọbu naa taku lasiko to n rinriajo lati ilu Yewa, nipilẹ Ogun si Jebba, ni ipinlẹ Kwara. O fikun pe awọn ti dari ọga ọlọpaa to wa lagbegbe naa lati bẹrẹ iṣẹ lori bi wọn ṣe doola awọn eeyan ọhun. O ni “ Awọn oṣiṣẹ akọṣẹmọṣẹ ẹka to n gbogun ti ijinigbe ati igbesunmọmi, to fi mọ awọn ọdẹ ati fijilante ti bẹrẹ iṣẹ lari doola awọn eeyan naa.” “Ẹwẹ, ẹka SCID tun ti n ṣiṣẹ lati ri daju pe wọn doola awọn eeyan naa lai ni ipalara kankan.” Agbẹnusọ ọlọpaa naa pari ọrọ rẹ pẹlu arọwa si awọn araalu lati tete maa ke si awọn ọlọpaa ti wọn ba kofiri awọn ti wọn ba funra si gẹgẹ bii ọdaran lagbegbe wọn. O ni “A fẹ ki awọn araalu lọ fi ọkan balẹ nitori a oo daabo bo wọn, ki wọn ma si gbagbe lati maa fi ọrọ to wa leti ni gbogbo igba ti wọn ba kofiri awọn ọdaran layika wọn.”


O fikun pe awọn ti dari ọga ọlọpaa to wa lagbegbe naa lati bẹrẹ iṣẹ lori bi wọn ṣe doola awọn eeyan ọhun. O ni “ Awọn oṣiṣẹ akọṣẹmọṣẹ ẹka to n gbogun ti ijinigbe ati igbesunmọmi, to fi mọ awọn ọdẹ ati fijilante ti bẹrẹ iṣẹ lari doola awọn eeyan naa.” “Ẹwẹ, ẹka SCID tun ti n ṣiṣẹ lati ri daju pe wọn doola awọn eeyan naa lai ni ipalara kankan.” Agbẹnusọ ọlọpaa naa pari ọrọ rẹ pẹlu arọwa si awọn araalu lati tete maa ke si awọn ọlọpaa ti wọn ba kofiri awọn ti wọn ba funra si gẹgẹ bii ọdaran lagbegbe wọn. O ni “A fẹ ki awọn araalu lọ fi ọkan balẹ nitori a oo daabo bo wọn, ki wọn ma si gbagbe lati maa fi ọrọ to wa leti ni gbogbo igba ti wọn ba kofiri awọn ọdaran layika wọn.”


A kò ní ṣe ayẹyẹ ọdún June 12 nítorí ìkọlù tó wáyé nílùú Owo - Akeredolu

Ijọba ipinlẹ Ondo ti wọgile ayẹyẹ ọdun “June 12” ti ọdun 2022 nitori ikọlu awọn agbesumọmi si ile ijọsin St Francis Catholic Church niluu Owo. Gomina ipinlẹ naa, Rotimi Akeredolu lo kede ọrọ naa loju opo ayelujara Facebook ati Twitter rẹ. O ni “A ti wọgile ayẹyẹ iranti June 12 ti ọdun yii lati bọwọ fun awọn ti ẹmi wọn sọnu nibi ikọlu to waye ni ijọ Aguda St Francis, to wa niluu Owo, nipinlẹ Ondo.” “A gbe igbesẹ lati wọgile ayẹyẹ naa ki awọn eeyan ipinlẹ Ondo le ri ọna ati ṣedaro awọn mọlẹbi wọn ti wọn ba iṣẹlẹ naa lọ.” Ẹwẹ, Akeredolu ti kọkọ bu ẹnu atẹ lu ijọba apapọ lẹyin ti wọn kede pe awọn ọmọ ẹgbẹ agbesumọmi ISWAP lo wa nidi ikọlu naa. O ni ko bojumu to bi ijọba apapọ ṣe di ẹbi ikọlu naa le ISWAP lori lai fi ẹri to munadoko kin ọrọ naa nidii. Ninu atẹjade kan ti agbẹnusọ Akeredolu, Richard Olatunde fi lede, o ni awọn ọmọ ẹgbẹ agbesumọmi ọhun yoo ti sọrọ soke to be jẹ pe lootọ awọn lo wa nidi ikọlu ọhun. Gomina naa ni “Mi o gba ọrọ naa wọle pe ISWAP lo kọlu ilu Owo nitori ISWAP kii dakẹ lẹyin ti wọn ba ṣe ikọlu tan.” “To ba jẹ pe lootọ ISWAP lo ṣe ikọlu si Owo, wọn yoo ti funrere ohun ti wọn ṣe fun araye gbọ.” “A ko tii mọ awọn to ṣiṣẹ ibi naa, amọ awọn agbofinro wa ti n tọpinpin awọn to ṣisẹ laabi naa.” Gẹgẹ bii ohun ti Akeredolu sọ, Naijiria nilo ọlọpaa agbegbe ki eto abo rẹ le munadoko.


O ni ko bojumu to bi ijọba apapọ ṣe di ẹbi ikọlu naa le ISWAP lori lai fi ẹri to munadoko kin ọrọ naa nidii. Ninu atẹjade kan ti agbẹnusọ Akeredolu, Richard Olatunde fi lede, o ni awọn ọmọ ẹgbẹ agbesumọmi ọhun yoo ti sọrọ soke to be jẹ pe lootọ awọn lo wa nidi ikọlu ọhun. Gomina naa ni “Mi o gba ọrọ naa wọle pe ISWAP lo kọlu ilu Owo nitori ISWAP kii dakẹ lẹyin ti wọn ba ṣe ikọlu tan.” “To ba jẹ pe lootọ ISWAP lo ṣe ikọlu si Owo, wọn yoo ti funrere ohun ti wọn ṣe fun araye gbọ.” “A ko tii mọ awọn to ṣiṣẹ ibi naa, amọ awọn agbofinro wa ti n tọpinpin awọn to ṣisẹ laabi naa.” Gẹgẹ bii ohun ti Akeredolu sọ, Naijiria nilo ọlọpaa agbegbe ki eto abo rẹ le munadoko. O pari ọrọ rẹ pe oun n gbiiyanju lati tan iṣoro eto abo pẹlu ikọ Amotekun amọ o loju ibi ti Amotekun le ṣe iṣe de nitori wọn ko ni awọn ohun ija ogun igbalode.


O pari ọrọ rẹ pe oun n gbiiyanju lati tan iṣoro eto abo pẹlu ikọ Amotekun amọ o loju ibi ti Amotekun le ṣe iṣe de nitori wọn ko ni awọn ohun ija ogun igbalode.


Wo ojú díẹ̀ lára àwọn tó kú nínú ìkọlù ṣọ́ọ̀ṣì Owo àti ìròyìn nípa wọn

Ọjọ buruku esu gbomi mu ati ọjọ manigbagbe ni ọjọ Aiku, ọjọ Karun osu kẹfa ọdun 2022 jẹ nilu Owo, ipinlẹ Ondo, ilẹ Yoruba, Naijiria ati lawujọ agbaye lapapọ. Idi ni pe ọjọ yii gan ni awọnn agbebọn  kan ya bo ijọ aguda St Francis nilu Owo, ti wn si seku pa eeyan to to ogoji nigba ti ọpọlọpọ miran fara pa. Awọn osisẹ agbofinro ati awọn eeyan ti isẹlẹ naa soju wọn salaye pe ado iku ni awọn agbebọn naa yin, ki wọn to wọ inu sọọsi naa, ti wọn si n yinbọn mọ awọn olujọsin. Isẹlẹ yii lo da omi tutu si ọkan ọpọ eeyan, idi si ree ti BBC fi se akojọpọ iroyin nipa diẹ lara awọn eeyan to fori sọta isẹlẹ naa. Caroline Agboola: Lara awọn obinrin to ku ninu ikọlu naa ni mama Caroline Agboola ti ọpọ eeyan mọ si Mama Alakara. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, ọmọ ọmọ mama naa ni awọn dijọ lọ sile ijọsin lọjọ naa ni. Amọ o ni oun lọ sa pamọ si ile iyagbẹ awọn alufa to wa lẹba ppẹ nigba tawọn agbebọn de.


Caroline Agboola: Lara awọn obinrin to ku ninu ikọlu naa ni mama Caroline Agboola ti ọpọ eeyan mọ si Mama Alakara. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, ọmọ ọmọ mama naa ni awọn dijọ lọ sile ijọsin lọjọ naa ni. Amọ o ni oun lọ sa pamọ si ile iyagbẹ awọn alufa to wa lẹba ppẹ nigba tawọn agbebọn de. Nigba ti ikọlu naa si pari, ti oun jade, ni oun ri oku mama agba oun nilẹ, to ti dagbere faye. Veginus Nwani: Veginus Nwani ati ọmọ rẹ obinrin kekere, Chidiogo ni wọn dijọ ku sinu ikọlu naa. Bi o tilẹ jẹ pe akọbi baba naa to jẹ ọkunrin wa nile ijọsin naa lasiko ti isẹlẹ yii n waye amọ ohunkohun ko se e rara.


Nigba ti ikọlu naa si pari, ti oun jade, ni oun ri oku mama agba oun nilẹ, to ti dagbere faye. Veginus Nwani: Veginus Nwani ati ọmọ rẹ obinrin kekere, Chidiogo ni wọn dijọ ku sinu ikọlu naa. Bi o tilẹ jẹ pe akọbi baba naa to jẹ ọkunrin wa nile ijọsin naa lasiko ti isẹlẹ yii n waye amọ ohunkohun ko se e rara. Ni kete ti ikọlu naa waye, awọn eeyan ti isẹlẹ ọhun soju wọn sọ fun BBC pe se ni akọbi Veginus gbe aburo rẹ digbadigba re ile iwosan fun itọju. Sugbọn wọn ni o se ni laanu pe ẹpa ko boro mọ, ọmọdebinrin naa ti tẹri gbasọ. Chidiogo Nwani: Chidiogo, tii se ọmọdebinrin ni oun ati baba rẹ, Veginus Nwani dijọ lọ jọsin lọjọ ikọlu agbebọn naa.


Ni kete ti ikọlu naa waye, awọn eeyan ti isẹlẹ ọhun soju wọn sọ fun BBC pe se ni akọbi Veginus gbe aburo rẹ digbadigba re ile iwosan fun itọju. Sugbọn wọn ni o se ni laanu pe ẹpa ko boro mọ, ọmọdebinrin naa ti tẹri gbasọ. Chidiogo Nwani: Chidiogo, tii se ọmọdebinrin ni oun ati baba rẹ, Veginus Nwani dijọ lọ jọsin lọjọ ikọlu agbebọn naa. Awọn mejeeji si lo jẹ Ọlọrun nipa lasiko isẹlẹ naa. Umunna: Bakan naa, Umunna ati ọmọdekunrin rẹ ni ọta ibọn ba lasiko ikọlu agbebọn naa. Lẹyin ikọlu naa si ni wọn ri oku Umunna to da ara rẹ bo ọmọ rẹ mọlẹ, tawọn mejeeji si wa ninu agbara ẹjẹ.


Awọn mejeeji si lo jẹ Ọlọrun nipa lasiko isẹlẹ naa. Umunna: Bakan naa, Umunna ati ọmọdekunrin rẹ ni ọta ibọn ba lasiko ikọlu agbebọn naa. Lẹyin ikọlu naa si ni wọn ri oku Umunna to da ara rẹ bo ọmọ rẹ mọlẹ, tawọn mejeeji si wa ninu agbara ẹjẹ. Awọn ti isẹlẹ naa soju wn ni ọkunrin naa n tiraka lati daabo bo ọmọ rẹ lọwọ ọta ibọn lo se bo o mọlẹ. Amọ awọn mejeeji ni wọn dijọ dagbere faye. Awọn eroja to n lo ina ọba si ni Umunna n ta nilu Owo nibi to ti jade laye.


Awọn ti isẹlẹ naa soju wn ni ọkunrin naa n tiraka lati daabo bo ọmọ rẹ lọwọ ọta ibọn lo se bo o mọlẹ. Amọ awọn mejeeji ni wọn dijọ dagbere faye. Awọn eroja to n lo ina ọba si ni Umunna n ta nilu Owo nibi to ti jade laye. Ozurumba Bridget: Mama Brifget Ozurumba naa ba isẹlẹ ikọlu agbebọn naa rin. Oun ati ọmọ rẹ ọkunrin si ni wn dijọ lọ sile ijọsin lọjọ naa nigba ti isẹlẹ naa waye. Bi o tilẹ jẹ pe mama yii ati ọmọ rẹ naa ni ọta ibọn dijọ ba, amọ ọkunrin naa si wa nile iwosan nibi to ti n gba itọju lọwọ.


Ozurumba Bridget: Mama Brifget Ozurumba naa ba isẹlẹ ikọlu agbebọn naa rin. Oun ati ọmọ rẹ ọkunrin si ni wn dijọ lọ sile ijọsin lọjọ naa nigba ti isẹlẹ naa waye. Bi o tilẹ jẹ pe mama yii ati ọmọ rẹ naa ni ọta ibọn dijọ ba, amọ ọkunrin naa si wa nile iwosan nibi to ti n gba itọju lọwọ. Mama ati baba Onuoha: Tọkọ tiyawo ni mama ati baba Onuoha, tawọn mejeeji si jade laye lasiko ikọlu naa. Ọgbẹ ọta ibọn ti wọn gba sara lo se iku pa wọn lasiko ikọlu naa. Bakan naa ni awọn tọkọtaya yii lọsile ijọsin naa pẹlu ọmọ wọn amọ ko si ohunkohun to se ọmọ naa.


Mama ati baba Onuoha: Tọkọ tiyawo ni mama ati baba Onuoha, tawọn mejeeji si jade laye lasiko ikọlu naa. Ọgbẹ ọta ibọn ti wọn gba sara lo se iku pa wọn lasiko ikọlu naa. Bakan naa ni awọn tọkọtaya yii lọsile ijọsin naa pẹlu ọmọ wọn amọ ko si ohunkohun to se ọmọ naa. Asọgba ni baba Onuoha ko to jade laye nigba ti iyawo rẹ n ta ọja pẹ pẹ pẹ.


Asọgba ni baba Onuoha ko to jade laye nigba ti iyawo rẹ n ta ọja pẹ pẹ pẹ.


Báyìí ni àwọn agbébọn ṣe bẹ́ orí gbajúgbajà oníṣòwò ní Anambra

Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé àwọn agbébọn ti bẹ́ gbajúgbajà oníṣòwò ní ìpínlẹ̀ Anambra, Nelson Achukwu lórí. Achukwu ló ti fìgbà kan rí jẹ́ aṣòfin láti ìjọba ìbílẹ̀ Gúúsù Nnewi. Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ní bí oṣù díẹ̀ sẹ́yìn ni àwọn agbébọn ti kọ́kọ́ jí Achukwu gbé fẹ́sùn wí pé ó ń tú àṣírí àwọn fún iléeṣẹ́ ológun. Lẹ́yìn ọ̀sẹ̀ díẹ̀ tó lò ní àhámọ́ àwọn ajínigbé náà ni wọ́n tu u sílẹ̀. Agbẹnusọ iléeṣẹ́ ọlọ́pàá, Ikenga Tochukwu ní ọjọ́ Kẹsàn-án, oṣù Kẹfà, ọdún 2022 ni àwọn agbébọn tún lọ ká Achukwu mọ́lé rẹ̀ tó wà ní Mkpor ní nǹkan bí aago mẹ́wàá kọjá ìṣẹ̀jú mẹ́ẹ̀dógún. Tochukwu ní ààlà Uke àti Ukpor ni àwọn ti rí òkú Achukwu.


Lẹ́yìn ọ̀sẹ̀ díẹ̀ tó lò ní àhámọ́ àwọn ajínigbé náà ni wọ́n tu u sílẹ̀. Agbẹnusọ iléeṣẹ́ ọlọ́pàá, Ikenga Tochukwu ní ọjọ́ Kẹsàn-án, oṣù Kẹfà, ọdún 2022 ni àwọn agbébọn tún lọ ká Achukwu mọ́lé rẹ̀ tó wà ní Mkpor ní nǹkan bí aago mẹ́wàá kọjá ìṣẹ̀jú mẹ́ẹ̀dógún. Tochukwu ní ààlà Uke àti Ukpor ni àwọn ti rí òkú Achukwu. Ó ní ìwádìí àwọn ń tẹ̀síwájú láti fojú àwọn aṣebi tó ṣekúpa Achukwu hàn tí wọ́n yóò sì fojú winá òfin. Ètò ààbò ní ìpínlẹ̀ Anambra ti ń kọ àwọn ènìyàn pàápàá bí ìpànìyàn àwọn tó lórukọ ṣe ti ń wáyé léraléra ní ìpínlẹ̀ Anambra. Nínú oṣù Karùn-ún, ọdún 2022 ni àwọn agbébọn ṣekúpa ọmọ ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin ìpínlẹ̀ Anambra, Okechukwu Okoye lẹ́yìn tí wọ́n ji gbé.


Ó ní ìwádìí àwọn ń tẹ̀síwájú láti fojú àwọn aṣebi tó ṣekúpa Achukwu hàn tí wọ́n yóò sì fojú winá òfin. Ètò ààbò ní ìpínlẹ̀ Anambra ti ń kọ àwọn ènìyàn pàápàá bí ìpànìyàn àwọn tó lórukọ ṣe ti ń wáyé léraléra ní ìpínlẹ̀ Anambra. Nínú oṣù Karùn-ún, ọdún 2022 ni àwọn agbébọn ṣekúpa ọmọ ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin ìpínlẹ̀ Anambra, Okechukwu Okoye lẹ́yìn tí wọ́n ji gbé. Òun àti àwọn abẹ́ṣinkáwọ́ rẹ̀ kan, Cyril Chiegboka ni wọ́n pa. Nelson Emeka Achukwu jẹ́ ọmọ bíbí Ukpor ní ìjọba ìbílẹ̀ Gúúsù Nnewi  tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ mọ̀ sí Ogbatulenyi. Agbẹjọ́rò àti olóṣèlú ni pẹ̀lú. Ní ọdún 2003 ló jáwé olúborí gẹ́gẹ́ bí ọmọ ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin ní ìpínlẹ̀ Anambra.


Òun àti àwọn abẹ́ṣinkáwọ́ rẹ̀ kan, Cyril Chiegboka ni wọ́n pa. Nelson Emeka Achukwu jẹ́ ọmọ bíbí Ukpor ní ìjọba ìbílẹ̀ Gúúsù Nnewi  tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ mọ̀ sí Ogbatulenyi. Agbẹjọ́rò àti olóṣèlú ni pẹ̀lú. Ní ọdún 2003 ló jáwé olúborí gẹ́gẹ́ bí ọmọ ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin ní ìpínlẹ̀ Anambra.


A kò mọ ohunkóhun pé wọ́n mú afurasí  lórí ìkọlù agbébọn ní Owo - ọlọ́pàá

Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Ondo ti ní àwọn ò mọ nǹkankan nípa ìròyìn pé wọ́n ti náwọ́ gán àwọn afurasí  agbébọn tó ṣe ìkọlù sí ilé ìjọsìn Aguda St Francis, Owaluwa, Owo, ìpínlẹ̀ Ondo. Nínú fọ́nrán kan tó gba orí ayélujára kan ni Olowo ti ìlú Owo, Ọba Gbadegesin Ajibade Ogunoye ti kéde fún àwọn ará ìlú Owo pé ọwọ́ ti tẹ awọn agbébọn tó wá ṣe ìkọlù náà. Ọba Ogunoye ṣísọ lójú ọ̀rọ̀ ọ̀hún nígbà tí àwọn ará ìlú ṣe ìwọ́de lọ sí ààfin Ọba náà lórí ìkọlù tó mú ẹ̀mí àwọn tó tó ogójì lọ. Ẹ ó rántí pé ni ọjọ́ Àìkú, ọjọ́ Karùn-ún, oṣù Kẹfà ni àwọn agbébọn yawọ ilé ìjọsìn Aguda St Francis tó wà ní Owaluwa, ìlú Owo, ìpínlẹ̀ Ondo. Kọmíṣọ́nà ètò ìlera ìjọba ìpínlẹ̀ Ondo ní ènìyàn mẹ́tàdínláàdóje ló forí ṣọta ìkọlù náà ṣùgbọ́n àwọn ogójì ló pàdánù ẹ̀mí wọn. Nígbà tí BBC News Yorùbá kàn sí agbẹnusọ iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Ondo, Ibukun Odunlami ní àwọn ò mọ́ nǹkankan nípa ìròyìn tó jọ bẹ́ẹ̀.


Ẹ ó rántí pé ni ọjọ́ Àìkú, ọjọ́ Karùn-ún, oṣù Kẹfà ni àwọn agbébọn yawọ ilé ìjọsìn Aguda St Francis tó wà ní Owaluwa, ìlú Owo, ìpínlẹ̀ Ondo. Kọmíṣọ́nà ètò ìlera ìjọba ìpínlẹ̀ Ondo ní ènìyàn mẹ́tàdínláàdóje ló forí ṣọta ìkọlù náà ṣùgbọ́n àwọn ogójì ló pàdánù ẹ̀mí wọn. Nígbà tí BBC News Yorùbá kàn sí agbẹnusọ iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Ondo, Ibukun Odunlami ní àwọn ò mọ́ nǹkankan nípa ìròyìn tó jọ bẹ́ẹ̀. “Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ò mọ nǹkankan nípa rẹ̀ o, a ò ní ìròyìn tó jọ bẹ́ẹ̀.” Nígbà tó ń sọ̀rọ̀ lórí ohun tí iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ń ṣe láti lè tètè rii pé àwọn tó ṣiṣẹ́ náà kò sí páńpẹ́ òfin, Odunlami ní ìwádìí ti ń lọ lábẹ́lẹ̀. Olowo tilu Owo, Ọba Gbadegesin Ajibade Ogunoye ti kede fun awọn araalu Owo pe ọwọ ti tẹ awọn agbebn to wa se ikọlu si sọọsi aguda nilu naa. Ọba Ogunoye sisọ loju ọrọ yii ninu fidio kan to gba ori ayelujara kan eyi to waye lasiko ti awọn araalu se iwọde lọ si aafin rẹ lati tako ikọlu agbebọn naa.


“Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ò mọ nǹkankan nípa rẹ̀ o, a ò ní ìròyìn tó jọ bẹ́ẹ̀.” Nígbà tó ń sọ̀rọ̀ lórí ohun tí iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ń ṣe láti lè tètè rii pé àwọn tó ṣiṣẹ́ náà kò sí páńpẹ́ òfin, Odunlami ní ìwádìí ti ń lọ lábẹ́lẹ̀. Olowo tilu Owo, Ọba Gbadegesin Ajibade Ogunoye ti kede fun awọn araalu Owo pe ọwọ ti tẹ awọn agbebn to wa se ikọlu si sọọsi aguda nilu naa. Ọba Ogunoye sisọ loju ọrọ yii ninu fidio kan to gba ori ayelujara kan eyi to waye lasiko ti awọn araalu se iwọde lọ si aafin rẹ lati tako ikọlu agbebọn naa. Ninu fidio naa ni Olowo ti salaye fawọn oluwọde naa ni ede Owo pe awọn ọmọ Owo kii se ọlẹ amọ akinkanju ni wọn. “A ti se gudugudu meje ati yaya mẹfa lati ri pe ogun ko ja ilu Owo, to si jẹ pe gomina Akeredolu, ilu yii lo ti wa. Owo ni akikanju, ẹ ka lọ ni suuru, ohun ti mo fẹ sọ fun yin ni pe awọn to sisẹ ibi naa, wọn ti ri wọn mu.” Ikede naa lo dun mọ awọn araalu ninu, ti wn si pariwo nla ni kete ti wọn gbọ ikede naa.


Ninu fidio naa ni Olowo ti salaye fawọn oluwọde naa ni ede Owo pe awọn ọmọ Owo kii se ọlẹ amọ akinkanju ni wọn. “A ti se gudugudu meje ati yaya mẹfa lati ri pe ogun ko ja ilu Owo, to si jẹ pe gomina Akeredolu, ilu yii lo ti wa. Owo ni akikanju, ẹ ka lọ ni suuru, ohun ti mo fẹ sọ fun yin ni pe awọn to sisẹ ibi naa, wọn ti ri wọn mu.” Ikede naa lo dun mọ awọn araalu ninu, ti wn si pariwo nla ni kete ti wọn gbọ ikede naa. Bẹẹ ba gbagbe, ọjọ buruku ni ọjọ Aiku, ọjọ karun osu kẹwa nilẹ wa nigba ti awn agbebọn kan ya bo ile ijọsin Katoliki St Francis nilu naa, ti wọn si pa eeyan to to ogoji. Bakan naa ni ọpọ eeyan to le ni ọgbọn fi ara gba ọgbẹ gidi ninu ikọlu ọhun eyi ti ọpọ eeyan nilẹ wa n koro oju si. Wayi o, ẹgbẹ Afenifere nilẹ Yoruba ti se abẹwo ibanikẹdun si awọn eeyan ilu Owo lori ikọlu awọn agbebọn to waye lọjọ nilu naa lọjọ Aiku.


Bẹẹ ba gbagbe, ọjọ buruku ni ọjọ Aiku, ọjọ karun osu kẹwa nilẹ wa nigba ti awn agbebọn kan ya bo ile ijọsin Katoliki St Francis nilu naa, ti wọn si pa eeyan to to ogoji. Bakan naa ni ọpọ eeyan to le ni ọgbọn fi ara gba ọgbẹ gidi ninu ikọlu ọhun eyi ti ọpọ eeyan nilẹ wa n koro oju si. Wayi o, ẹgbẹ Afenifere nilẹ Yoruba ti se abẹwo ibanikẹdun si awọn eeyan ilu Owo lori ikọlu awọn agbebọn to waye lọjọ nilu naa lọjọ Aiku. Ikede kan ti alagba Ayo Adebanjo fisita loju opo Twitter rẹ lo sisọ loju eleyi. Ikede naa ni ẹgbẹ Afenifere lasiko abẹwo wn naa se ago laafin si Olowo tilu Owo lati ba kẹdun lori isẹlẹ laabi naa. Ẹgbẹ naa tun n tẹnu mọ ibeere rẹ pe ilana atunto orilẹede yii nikan ni awn n fẹ eyi ti yoo fi idi Naijiria mulẹ bi orilede alajọsepọ.


Ikede kan ti alagba Ayo Adebanjo fisita loju opo Twitter rẹ lo sisọ loju eleyi. Ikede naa ni ẹgbẹ Afenifere lasiko abẹwo wn naa se ago laafin si Olowo tilu Owo lati ba kẹdun lori isẹlẹ laabi naa. Ẹgbẹ naa tun n tẹnu mọ ibeere rẹ pe ilana atunto orilẹede yii nikan ni awn n fẹ eyi ti yoo fi idi Naijiria mulẹ bi orilede alajọsepọ. Awọn alaṣẹ orilẹede Naijiria ti ni awọn fura pe awọn gbẹ alakatakiti Islami State West Africa lo ṣe ikọlu aburu to waye ni ijọ Aguda St. Francis ti ilu Owo eyi to waye ni ọjọ Aiku to kọja nibi ti eeyan ogoji ti dero ọrun ti ọpọlọpọ si fara ya yanayana. Minisita fun ọrọ abẹnu, Ọgbẹni Rauf Aregbesola lo fi eyi lede nilu Abuja nigba to n ba awọn akọroyin sọrọ lẹyin ipade kan nipa aabo ilu eyi ti aarẹ Muhammadu Buhari dari nile aarẹ. Bakan naa ni Aregbesola ti ni awọn oṣiṣẹ alaabo ti gba aṣẹ lọwọ ijọba lati wa awọn oniṣẹ ibi naa kan. Bakan naa, Ọga agba awọn ọlọpaa Usman Alkali Baba sọ pe awọn ti kẹfin iru ọwọ awọn to ṣe ikọlu naa, bo tilẹ jẹ pe ko tii si ẹni ti wọn mu amọ o ni awọn si ti n foju sun lati mu wọn.


Awọn alaṣẹ orilẹede Naijiria ti ni awọn fura pe awọn gbẹ alakatakiti Islami State West Africa lo ṣe ikọlu aburu to waye ni ijọ Aguda St. Francis ti ilu Owo eyi to waye ni ọjọ Aiku to kọja nibi ti eeyan ogoji ti dero ọrun ti ọpọlọpọ si fara ya yanayana. Minisita fun ọrọ abẹnu, Ọgbẹni Rauf Aregbesola lo fi eyi lede nilu Abuja nigba to n ba awọn akọroyin sọrọ lẹyin ipade kan nipa aabo ilu eyi ti aarẹ Muhammadu Buhari dari nile aarẹ. Bakan naa ni Aregbesola ti ni awọn oṣiṣẹ alaabo ti gba aṣẹ lọwọ ijọba lati wa awọn oniṣẹ ibi naa kan. Bakan naa, Ọga agba awọn ọlọpaa Usman Alkali Baba sọ pe awọn ti kẹfin iru ọwọ awọn to ṣe ikọlu naa, bo tilẹ jẹ pe ko tii si ẹni ti wọn mu amọ o ni awọn si ti n foju sun lati mu wọn. Gomina Rotimi Akeredolu ti ipinlẹ Ondo naa ti kede pe eeyan mẹtadinlaadoje lapapọ lo faragba nibi iṣẹlẹ naa to si ni eeyan mọkanlelọgọta lo n gba iwosan lọwọ nileewosan ti wọn si tun ti da eeyan mẹrindinlọgbọn silẹ lati lọ sile. Eyi ni yoo jẹ igba akọkọ ti awọn alaṣẹ Naijiria yoo da ẹbi iru ikọlu yii ru ẹgbẹ kan. Bi o ba si wa di pe ootọ ni, ohun ni yoo jẹ igba akọkọ ti awọn ologun IS yoo ṣekọlu si iha Guusu Naijiria eyi to n ṣafihan pe iṣẹ ibi wọn ti n fẹ loju sii. Tẹlẹ, apa Ariwa Naijiria ni ẹgbẹ yii ti maa n ṣọṣẹ ti wọn si ti gba ẹmi ọpọlọpọ latẹyin wa ni aarin gbungbun ipinlẹ Kogi naa eyi to pa ala ibode pọ pẹlu ipinlẹ Ondo nibi ti ikọlu ti ijọ Katoliiki yii ti waye laipẹ.


Gomina Rotimi Akeredolu ti ipinlẹ Ondo naa ti kede pe eeyan mẹtadinlaadoje lapapọ lo faragba nibi iṣẹlẹ naa to si ni eeyan mọkanlelọgọta lo n gba iwosan lọwọ nileewosan ti wọn si tun ti da eeyan mẹrindinlọgbọn silẹ lati lọ sile. Eyi ni yoo jẹ igba akọkọ ti awọn alaṣẹ Naijiria yoo da ẹbi iru ikọlu yii ru ẹgbẹ kan. Bi o ba si wa di pe ootọ ni, ohun ni yoo jẹ igba akọkọ ti awọn ologun IS yoo ṣekọlu si iha Guusu Naijiria eyi to n ṣafihan pe iṣẹ ibi wọn ti n fẹ loju sii. Tẹlẹ, apa Ariwa Naijiria ni ẹgbẹ yii ti maa n ṣọṣẹ ti wọn si ti gba ẹmi ọpọlọpọ latẹyin wa ni aarin gbungbun ipinlẹ Kogi naa eyi to pa ala ibode pọ pẹlu ipinlẹ Ondo nibi ti ikọlu ti ijọ Katoliiki yii ti waye laipẹ. Titi di asiko yii, ẹgbẹ Islamic State ko tii sọ ọrọ kankan.


Titi di asiko yii, ẹgbẹ Islamic State ko tii sọ ọrọ kankan.


Gunmen kidnap priests: Àwọn agbébọn jí fadá ìjọ Kátólíkì méjì gbé ní Katsina

Awọn agbebọn ti ji oluṣọagutan ijọ Aguda meji gbe lẹkun iwọ oorun gusu Naijiria. Awọn fada mejeeji naa pẹlawọn eeyan meji miran to wa pẹlu wọn ni wọn ji gbe gẹgẹ bi awọn alaṣẹ ijọ Aguda to wa ni Sokoto ṣe sọ fun BBC. Ni oru idaji Ọjọru ni awn agbebọn ji alufaa meji naa pẹlawọn alejo wọn- arakunrin kan ati aburo rẹ- gbe ni ijọ Aguda St. Patrick Catholic Church, nijọba ibilẹ Kafur nipinlẹ Katsina to wa labẹ akoso daosisi ijọ Aguda Sokoto. Atẹjade kan ti oludari eto ipolongo ati ibanisọrọ ni daosisi ijọ Aguda lẹkun Sokoto, Ẹniọwọ Chris Ọmọtọshọ fi sita ṣalaye bi awọn ajinigbe naa ṣe kọlu ile ijọsin Aguda St. Patrick Catholic Church, ti wọn si ji awọn fada naa gbe lọ. "Ni nnkan bii agogo mejila oru oni ọjọ karundinlọgbọn oṣu karun un ọdun 2022, awọn agbebọn fi tipa wọ ile oluṣọagutan ni ijọ Aguda St. Patrick Catholic Church, ni Gidan Maikambo, nijọba ibilẹ Kafur nipinlẹ Katsina. "Wọn ji oluṣọaguntan ijọ naa ati igba keji rẹ Ẹni ọwọ Stephen Ojapa, MSP ati Oliver Okpara pẹlu ọmọdekunrin kan ati ọmọdebinrin kan ninu ile naa."


Atẹjade kan ti oludari eto ipolongo ati ibanisọrọ ni daosisi ijọ Aguda lẹkun Sokoto, Ẹniọwọ Chris Ọmọtọshọ fi sita ṣalaye bi awọn ajinigbe naa ṣe kọlu ile ijọsin Aguda St. Patrick Catholic Church, ti wọn si ji awọn fada naa gbe lọ. "Ni nnkan bii agogo mejila oru oni ọjọ karundinlọgbọn oṣu karun un ọdun 2022, awọn agbebọn fi tipa wọ ile oluṣọagutan ni ijọ Aguda St. Patrick Catholic Church, ni Gidan Maikambo, nijọba ibilẹ Kafur nipinlẹ Katsina. "Wọn ji oluṣọaguntan ijọ naa ati igba keji rẹ Ẹni ọwọ Stephen Ojapa, MSP ati Oliver Okpara pẹlu ọmọdekunrin kan ati ọmọdebinrin kan ninu ile naa." Ni bi a ṣe n sọrọ yii, ko tii si iroyin kankan nipa ibi ti awọn mẹrin naa wa tabi ohun ti awọn to ji wọn gbe n fẹ. Ẹniọwọ Matthew Hassan Kukah ni Biṣọbu agba daosisi ijọ Aguda lẹkun Sokoto, labẹ ẹkun naa si ni awọn ijọ Aguda ni ipinlẹ  Kebbi, Zamfara, Sokoto ati Katsina ti iṣẹlẹ naa ti waye wa. Ẹniọwọ Ọmọtọshọ sọ fun BBC pe inu ileto kan ni ijọ Aguda naa wa, bẹẹni awọn ọdọ atawọn agbofinro kan ti bẹrẹ si ni wa wọn.


Ni bi a ṣe n sọrọ yii, ko tii si iroyin kankan nipa ibi ti awọn mẹrin naa wa tabi ohun ti awọn to ji wọn gbe n fẹ. Ẹniọwọ Matthew Hassan Kukah ni Biṣọbu agba daosisi ijọ Aguda lẹkun Sokoto, labẹ ẹkun naa si ni awọn ijọ Aguda ni ipinlẹ  Kebbi, Zamfara, Sokoto ati Katsina ti iṣẹlẹ naa ti waye wa. Ẹniọwọ Ọmọtọshọ sọ fun BBC pe inu ileto kan ni ijọ Aguda naa wa, bẹẹni awọn ọdọ atawọn agbofinro kan ti bẹrẹ si ni wa wọn. O ni wọn ti fi ọrọ naa to ileeṣẹ ọlọpaa leti. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Katsina, SP Gambo Isah ṣalaye pe lootọ ni wọn ji awọn mẹrin naa gbe. O ni iwadii ti bẹrẹ lori rẹ.


O ni wọn ti fi ọrọ naa to ileeṣẹ ọlọpaa leti. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Katsina, SP Gambo Isah ṣalaye pe lootọ ni wọn ji awọn mẹrin naa gbe. O ni iwadii ti bẹrẹ lori rẹ.


Owo Church Attack:Okú mẹ́fà, ogún aláyè tó farapá ni wọ́n kó wá sí iléèwòsàn FMC Owo - Ọ̀gá àgbà FMC

Dokita Ahmed Adeagbo, to jẹ oludari agba fun ileewosan ijọba, Federal Medical Centre, sọ fun BBC pe oku eeyan mẹfa ni wọn gbe de ileewosan naa. Yatọ si awọn yii, o ni eeyan bi ogún ni wọn gbe wa to ti farapa. Ileewosan FMC, Owo, ni ọkan lara awọn ileewosan ti wọn gbe awọn to farapa nibi ikọlu ti awọn agbebọn ṣe si ile ijọsin Aguda kan nilu naa. O tun sọ pe eeyan marun-un ni wọn sare gbe wọn yaara iṣẹ abẹ. “Ọgbẹ ọta ibọn ati bi i pe nkan jo eeyan ni ara, lo wa lara awọn ti wọn gbe wa sileewosan FMC.” Bakan naa lo sọ pe awọn ọmọde naa wa lara wọn. 'Kò sí àlùfàá tí wọ́n jígbé níbi ìkọlù sí ṣọ́ọ́ṣì ní Owo' Awọn olori ijọ Aguda nipinlẹ Ondo, ti koro oju si ipaniyan to waye ni ẹka ile ijọsin naa kan nilu Owo, nipinlẹ Ondo, lọjọ Aiku.


O tun sọ pe eeyan marun-un ni wọn sare gbe wọn yaara iṣẹ abẹ. “Ọgbẹ ọta ibọn ati bi i pe nkan jo eeyan ni ara, lo wa lara awọn ti wọn gbe wa sileewosan FMC.” Bakan naa lo sọ pe awọn ọmọde naa wa lara wọn. 'Kò sí àlùfàá tí wọ́n jígbé níbi ìkọlù sí ṣọ́ọ́ṣì ní Owo' Awọn olori ijọ Aguda nipinlẹ Ondo, ti koro oju si ipaniyan to waye ni ẹka ile ijọsin naa kan nilu Owo, nipinlẹ Ondo, lọjọ Aiku. Ninu atẹjade ti akọwe ikede ile ijọsin naa fi sita, Alufaa Augustine Ikwu, sọ pe ibanujẹ nla gba a ni iṣẹlẹ naa jẹ fun  ijọ. O ni gbogbo awọn alufa ati bisọọpu to wa ninu ijọ St. Francis Catholic church, ti iṣẹlẹ naa ti waye lo wa ni alaafia. O sọ eyi gẹgẹ bi esi si iroyin kan to n lọ lori ayelujara pe awọn agbebọn naa ji lara awọn alufaa gbe lọ.


Ninu atẹjade ti akọwe ikede ile ijọsin naa fi sita, Alufaa Augustine Ikwu, sọ pe ibanujẹ nla gba a ni iṣẹlẹ naa jẹ fun  ijọ. O ni gbogbo awọn alufa ati bisọọpu to wa ninu ijọ St. Francis Catholic church, ti iṣẹlẹ naa ti waye lo wa ni alaafia. O sọ eyi gẹgẹ bi esi si iroyin kan to n lọ lori ayelujara pe awọn agbebọn naa ji lara awọn alufaa gbe lọ. Ọ̀fọ̀ ayérayé n dúró de àwọn tó kọlu ilé ìjọsìn ní Owo - Buhari Aarẹ Muhammadu Buhari ti bu ẹnu atẹ lu ikọlu ti awọn agbebọn ṣe si ile ijọsin Aguda kan nipinlẹ Ondo lọjọ Aiku, ọjọ karun-un, oṣu Kẹfa, ọdun 2022. Ninu atẹjade ti agbẹnusọ rẹ, Femi Adesina fi sita lori ayelujara Facebook, ni Buhari ti sọ pe awọn ẹlẹmi okunkun nikan lo le ṣe iru iṣẹ buruku bẹẹ. “Aarẹ sọ pe ọ̀fọ̀ ayeraye lo n duro de awọn to sẹ ikọlu ọhun, ni aye ati ni ọrun.” O ni orilẹ-ede Naijiria ko nii fi aaye silẹ fun awọn oniṣẹ okunkun, lati bori imọlẹ rẹ.


Ọ̀fọ̀ ayérayé n dúró de àwọn tó kọlu ilé ìjọsìn ní Owo - Buhari Aarẹ Muhammadu Buhari ti bu ẹnu atẹ lu ikọlu ti awọn agbebọn ṣe si ile ijọsin Aguda kan nipinlẹ Ondo lọjọ Aiku, ọjọ karun-un, oṣu Kẹfa, ọdun 2022. Ninu atẹjade ti agbẹnusọ rẹ, Femi Adesina fi sita lori ayelujara Facebook, ni Buhari ti sọ pe awọn ẹlẹmi okunkun nikan lo le ṣe iru iṣẹ buruku bẹẹ. “Aarẹ sọ pe ọ̀fọ̀ ayeraye lo n duro de awọn to sẹ ikọlu ọhun, ni aye ati ni ọrun.” O ni orilẹ-ede Naijiria ko nii fi aaye silẹ fun awọn oniṣẹ okunkun, lati bori imọlẹ rẹ. Gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu, ti koro oju si ikọlu to waye nile ijọsin kan nilu Owo lowurọ ọjọ Aiku. Iroyin sọ pe isin ọjọ isinmi ṣẹṣẹ pari ni, nigba ti awọn agbebọn ti ẹnikẹni ko mọ yabo ile ijọsin ọhun, ti wọn si n yinbọ mọ awọn olujọsin. Gomina Akeredolu sọ pe iṣẹlẹ naa jẹ eyi to jani laya, ti oun ko si nireti iru rẹ rara.


Gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu, ti koro oju si ikọlu to waye nile ijọsin kan nilu Owo lowurọ ọjọ Aiku. Iroyin sọ pe isin ọjọ isinmi ṣẹṣẹ pari ni, nigba ti awọn agbebọn ti ẹnikẹni ko mọ yabo ile ijọsin ọhun, ti wọn si n yinbọ mọ awọn olujọsin. Gomina Akeredolu sọ pe iṣẹlẹ naa jẹ eyi to jani laya, ti oun ko si nireti iru rẹ rara. “Iṣẹlẹ yii ba mi lojiji. Ṣugbọn ju gbogbo rẹ lọ, ao lo gbogbo nkan to wa ni ikapa wa, lati mu awọn to ṣe ikọlu yii. “Mo ba awọn eniyan mi nilu Owo kẹdun, paapaa mọlẹbi awọn to ku, ati ijọ Aguda.” Akeredolu rọ awọn eniyan ilu Owo, lati ma gbeja ara wọn, ki wọn o si ma a kiyesara.


“Iṣẹlẹ yii ba mi lojiji. Ṣugbọn ju gbogbo rẹ lọ, ao lo gbogbo nkan to wa ni ikapa wa, lati mu awọn to ṣe ikọlu yii. “Mo ba awọn eniyan mi nilu Owo kẹdun, paapaa mọlẹbi awọn to ku, ati ijọ Aguda.” Akeredolu rọ awọn eniyan ilu Owo, lati ma gbeja ara wọn, ki wọn o si ma a kiyesara. O ni oun ti ba awọn olori ileeṣẹ eto aabo sọrọ, idaniloju si ti wa pe awọn alaabo yoo da alaafia pada silu Owo. Ọpọ eeyan, to fi mọ awọn ọmọde ati obinrin, lo ku, to si farapa nibi iṣẹlẹ naa. Iroyin to n jade lati ilu Owo, nipinlẹ Ondo sọ pe ọpọ eeyan lo ku ninu agbara ẹjẹ ninu ile ijọsin Aguda kan lowurọ ọjọ Aiku.


O ni oun ti ba awọn olori ileeṣẹ eto aabo sọrọ, idaniloju si ti wa pe awọn alaabo yoo da alaafia pada silu Owo. Ọpọ eeyan, to fi mọ awọn ọmọde ati obinrin, lo ku, to si farapa nibi iṣẹlẹ naa. Iroyin to n jade lati ilu Owo, nipinlẹ Ondo sọ pe ọpọ eeyan lo ku ninu agbara ẹjẹ ninu ile ijọsin Aguda kan lowurọ ọjọ Aiku. Gẹgẹ bi a ṣe gbọ, isin owurọ ọjọ isinmi n lọ lọwọ ninu ijọ naa, St. Francis Catholic Church, Owaluwa, Owo, ni awọn agbebọn yabo ṣọọṣi naa ti wọn si ṣina ibọn bo awọn olujọsin. Nkan ti akọroyin BBC Yoruba fojuri Akọroyin BBC to lọ sibi iṣẹlẹ naa jabọ pe, awọn ti iṣẹlẹ naa ṣoju wọn sọ pe awọn afurasi darandaran lo kọlu ile ijọsin naa. O ni oun paapaa fi oju ri ẹjẹ rẹpẹtẹ ati oku eeyan ninu ile ijọsin naa.


Gẹgẹ bi a ṣe gbọ, isin owurọ ọjọ isinmi n lọ lọwọ ninu ijọ naa, St. Francis Catholic Church, Owaluwa, Owo, ni awọn agbebọn yabo ṣọọṣi naa ti wọn si ṣina ibọn bo awọn olujọsin. Nkan ti akọroyin BBC Yoruba fojuri Akọroyin BBC to lọ sibi iṣẹlẹ naa jabọ pe, awọn ti iṣẹlẹ naa ṣoju wọn sọ pe awọn afurasi darandaran lo kọlu ile ijọsin naa. O ni oun paapaa fi oju ri ẹjẹ rẹpẹtẹ ati oku eeyan ninu ile ijọsin naa. Awọn eeyan naa tun sọ pe wọn ti gbe awọn oku kan lọ si mọṣuari, ati awọn eeyan kan lọ si ileewosan ṣaaju ko to o de ibẹ Akọwe ẹgbẹ ọdọ ninu ijọ naa, sọ fun BBC pe, alufaa ti ṣe oore-ọfẹ ipari isin, ti awọn eeyan si fẹ ma a jade. “Ọkunrin kan to n ta nkan ẹlẹrindodo ni ẹnu ọna ṣọọṣi naa ni wọn kọkọ yinbọn mọ. “Bi a ṣe rii nkan to ṣẹlẹ, a sare ti ilẹkun lati daabo bo gbogbo wa.


Awọn eeyan naa tun sọ pe wọn ti gbe awọn oku kan lọ si mọṣuari, ati awọn eeyan kan lọ si ileewosan ṣaaju ko to o de ibẹ Akọwe ẹgbẹ ọdọ ninu ijọ naa, sọ fun BBC pe, alufaa ti ṣe oore-ọfẹ ipari isin, ti awọn eeyan si fẹ ma a jade. “Ọkunrin kan to n ta nkan ẹlẹrindodo ni ẹnu ọna ṣọọṣi naa ni wọn kọkọ yinbọn mọ. “Bi a ṣe rii nkan to ṣẹlẹ, a sare ti ilẹkun lati daabo bo gbogbo wa. Lẹyin asiko diẹ, a ro pe iṣẹlẹ naa ti rọlẹ, a si ni ki awọn eniyan ma a lọ. “Sadeede ni awọn eeyan kan yawọ inu ṣọọṣi, ti wọn si ju nkan abugbamu ‘dynamite’, ki wọn o to bẹrẹ sini yinbọn mọ awọn olujọsin.


Lẹyin asiko diẹ, a ro pe iṣẹlẹ naa ti rọlẹ, a si ni ki awọn eniyan ma a lọ. “Sadeede ni awọn eeyan kan yawọ inu ṣọọṣi, ti wọn si ju nkan abugbamu ‘dynamite’, ki wọn o to bẹrẹ sini yinbọn mọ awọn olujọsin.


Rivers church stampede: Èèyàn 31 kú lẹ́yìn tí wọ́n tẹ wọ́n pa níbi tí ilé ìjọsìn ti ń pín oúnjẹ ọ̀fẹ́ ní Port Harcourt

Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Rivers ti sọ pe eeyan mọkanlelọgbọn lo jade laye lasiko ti wọn tẹ wọ pa lẹyin wọdu-wọdu to waye nibi ti ijọ kan ti n ṣeto ita gbangba niluu Port Harcourt. Ijọ naa, Kings Assembly, ke si awọn araalu lati yọju sibi eto na, nibi ti wọn yoo ti gba ounjẹ ọfẹ atawọn ẹbun mii. Agbegbe GRA, ni Port Harcourt ni ile ijọsin naa wa, amọ gbọgan Port Harcourt Polo Club ni eto  naa ti waye lati faye gba ọpọ ero ti yoo yọju sibẹ. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ naa, Grace Iringe-Koko, sọ pe ṣe ni ṣọọṣi naa n gbiyanju lati bukun awọn alaini lawujọ ki iṣẹlẹ laabi naa to waye. Iringe-Koko ni ''Eeyan mọkanlelọgbọn lo ba iṣẹlẹ naa lọ nigba ti wọn tẹ ara wọn mọlẹ nibi ti ijọ kan ti n fun awọn araalu ni ounjẹ ọfẹ.'' ''Nnkan bii aago mẹsan an aarọ ni wọn fẹ bẹrẹ eto naa amọ awọn eeeyan fi wọdu-wọdu wọ gbọgan ọhun.''


Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ naa, Grace Iringe-Koko, sọ pe ṣe ni ṣọọṣi naa n gbiyanju lati bukun awọn alaini lawujọ ki iṣẹlẹ laabi naa to waye. Iringe-Koko ni ''Eeyan mọkanlelọgbọn lo ba iṣẹlẹ naa lọ nigba ti wọn tẹ ara wọn mọlẹ nibi ti ijọ kan ti n fun awọn araalu ni ounjẹ ọfẹ.'' ''Nnkan bii aago mẹsan an aarọ ni wọn fẹ bẹrẹ eto naa amọ awọn eeeyan fi wọdu-wọdu wọ gbọgan ọhun.'' ''Eyii lo mu ki ọpọ ero sare wọ ibẹ lọ, ti wọn si tẹ awọn kan pa.'' Alukoro ọlọpaa naa tẹsiwaju pe ''Gẹgẹ bii ohun ti  mọ, ṣe ni ijọ naa ṣeto ounjẹ atawọn ẹbun ọfẹ mii fun awọn ti ko rọwọ họri luwujọ.'' O fi kun pe awọn ti bẹrẹ iwadii lati mọ ohun gan pato to fa iṣẹlẹ laabi naa.''


''Eyii lo mu ki ọpọ ero sare wọ ibẹ lọ, ti wọn si tẹ awọn kan pa.'' Alukoro ọlọpaa naa tẹsiwaju pe ''Gẹgẹ bii ohun ti  mọ, ṣe ni ijọ naa ṣeto ounjẹ atawọn ẹbun ọfẹ mii fun awọn ti ko rọwọ họri luwujọ.'' O fi kun pe awọn ti bẹrẹ iwadii lati mọ ohun gan pato to fa iṣẹlẹ laabi naa.''


Soun Ogbomoso: Ọkùnrin kan kọlu Ààfin Soun, ó ba dúkìá jẹ́

Ọkunrin ẹni ọgbọn ọdun kan, Bukola Adediji, ti ọpọ mọ si Ajanlekoko ti ṣekọlu si aafin Soun ti ilu Ogbomoso, nibi to ti ba awọn dukia kan jẹ. Iroyin ni okunrin naa, to ni arun ọpọlọ fi ẹṣẹ yọ eyin meji lẹnu ọkan lara awọn oloye to gbiyanju lati dẹkun rẹ lasiko ikọlu ọhun. Akọwe aafin Ṣoun, Toyin Ajamu lo fidi iroyin naa mulẹ fun BBC Yoruba. Gẹgẹ bii ohun to sọ, kii ṣe igba akọkọ ree ri okunrin naa yoo kọlu aafin Soun. O ni o ni kọkọ kọlu aafin naa lọdun to kọja ti wọn fi ṣikun ofin mu ki wọn to gbe lọ sile iwaosan awọn alarun ọpọlọ. O ni "Igba ti wọn mu, awọn mọlẹbi rẹ wa, wọn si gbe lọ sile iwosan awọn alaarun ọpọlọ."


Gẹgẹ bii ohun to sọ, kii ṣe igba akọkọ ree ri okunrin naa yoo kọlu aafin Soun. O ni o ni kọkọ kọlu aafin naa lọdun to kọja ti wọn fi ṣikun ofin mu ki wọn to gbe lọ sile iwaosan awọn alarun ọpọlọ. O ni "Igba ti wọn mu, awọn mọlẹbi rẹ wa, wọn si gbe lọ sile iwosan awọn alaarun ọpọlọ." Nigba ti wọn ge de ibẹ ni a ṣawari pe o ni kaadi nibẹ, to n tumọ si pe kii ṣe ajoji nile iwosan ọhun." Gẹgẹ bii ohun ti a gbọ, Adediji, to n gbe ni apa iha Ariwa Naijiria tẹlẹ wa si Ogbomoso lẹyin ti o bẹrẹ si n ṣaarẹ ọpọlọ. Ọgbẹni Ajamu sọ pe okunrin naa ko ji ade ọba lọ laafin gẹgẹ bii iroyin ti awọn eeyan kan n gbe kiri.


Nigba ti wọn ge de ibẹ ni a ṣawari pe o ni kaadi nibẹ, to n tumọ si pe kii ṣe ajoji nile iwosan ọhun." Gẹgẹ bii ohun ti a gbọ, Adediji, to n gbe ni apa iha Ariwa Naijiria tẹlẹ wa si Ogbomoso lẹyin ti o bẹrẹ si n ṣaarẹ ọpọlọ. Ọgbẹni Ajamu sọ pe okunrin naa ko ji ade ọba lọ laafin gẹgẹ bii iroyin ti awọn eeyan kan n gbe kiri. O fi kun pe okunrin ọhun kii ṣe mọlẹbi ọba, kii si si ṣe ọmọ ọba. O ni "Ko wa lati ile ọba kankan." "O ti kọkọ gbiyanju irufẹ nnkan bayii ri amọ wọn gbe kuro lafin lọ si ile iwosan ẹkọṣẹ iṣegun Bowen nitori o farapa lasiko naa."


O fi kun pe okunrin ọhun kii ṣe mọlẹbi ọba, kii si si ṣe ọmọ ọba. O ni "Ko wa lati ile ọba kankan." "O ti kọkọ gbiyanju irufẹ nnkan bayii ri amọ wọn gbe kuro lafin lọ si ile iwosan ẹkọṣẹ iṣegun Bowen nitori o farapa lasiko naa." "Ibẹ ni wọn ti ṣawari pe onibara wọn ni." Lẹyin naa lo ni ki awọn araalu ma naani iroyin to ni okunrin naa ji ade ọba gbe lọ.


"Ibẹ ni wọn ti ṣawari pe onibara wọn ni." Lẹyin naa lo ni ki awọn araalu ma naani iroyin to ni okunrin naa ji ade ọba gbe lọ.


Nnamdi Kanu: Ilé ẹjọ́ wọ́gilé àfikún ẹjọ́ tí ìjọba àpapọ̀ pè tako olórí IPOB

Ile ẹjọ giga to n gbọ ẹsun ti ijọba apapọ fi kan adari ẹgbẹ IPOB, Nnamdi Kanu, ti da ẹsun mẹfa ti ijọba apapọ fi kun ẹsun afurasi naa nu lọjọru. Adajọ Binta Nyako wọgille ẹjọ naa lẹyin ti ijọba apapaọ sọ pe oun ko ṣe afikun ẹjọ naa mọ. Igbesẹ ijọba yi lo n waye lẹyin ti olori ikọ agbẹjọro Kanu, Mike Ozekhome sọ fun adajọ pe ikọ olupẹjọ n mọọmọ fa ẹṣe ẹjọ naa nilẹ latari bo ṣe n ṣe afiku ẹjọ gan to gbe wa siwaju rẹ lakọkọ. Ozekhome sọ fun ile ẹjọ ọhun pe igba keje ree ti ikọ olupẹjo yoo ṣe afikun ẹjọ to pe tako onibara oun. Lẹyin naa ni adajọ Nyako gba ẹbẹ agbẹjọro naa wọle, to si sọ pe Kanu ko le tii fesi si afikun ẹjọ tuntun naa lọwọ yii nitori o nilo lati ka iwe ẹjọ naa ko le ni oye ẹsun to wa ninu rẹ. Ileẹjọ ko gba beeli Nnamdi Kanu lasiko igbẹjọ rẹ to waye lẹyin ti agbẹjọro rẹ beere fun ki wọn gba beeli rẹ.


Ozekhome sọ fun ile ẹjọ ọhun pe igba keje ree ti ikọ olupẹjo yoo ṣe afikun ẹjọ to pe tako onibara oun. Lẹyin naa ni adajọ Nyako gba ẹbẹ agbẹjọro naa wọle, to si sọ pe Kanu ko le tii fesi si afikun ẹjọ tuntun naa lọwọ yii nitori o nilo lati ka iwe ẹjọ naa ko le ni oye ẹsun to wa ninu rẹ. Ileẹjọ ko gba beeli Nnamdi Kanu lasiko igbẹjọ rẹ to waye lẹyin ti agbẹjọro rẹ beere fun ki wọn gba beeli rẹ. Agbẹjọro rẹ, Mike Ozekhome ni lai ṣe pe ileẹjọ dajọ pe eniyan jẹbi ẹsun ti wọn fi kan an, ko yẹ ko wa ni atimọle. Bakan naa loni ki ileejọ ranti pe afi igba ti wọn ba dajọ pe o jẹbi, ko ni ẹsẹ kankan lọrun. Amọ Shuaibu Labaran to jẹ agbẹjọro ijọba rọ ileẹjọ ko da ibeere fun beeli naa nu.


Agbẹjọro rẹ, Mike Ozekhome ni lai ṣe pe ileẹjọ dajọ pe eniyan jẹbi ẹsun ti wọn fi kan an, ko yẹ ko wa ni atimọle. Bakan naa loni ki ileejọ ranti pe afi igba ti wọn ba dajọ pe o jẹbi, ko ni ẹsẹ kankan lọrun. Amọ Shuaibu Labaran to jẹ agbẹjọro ijọba rọ ileẹjọ ko da ibeere fun beeli naa nu. Ki lo ti ṣẹlẹ ṣaaju? Igbẹjọ adari ikọ IPOB tẹsiwaju loni ni ileẹjọ giga ti ijọba apapọ ni ilu Abuja. Agbẹjọro rẹ, Binta Nyako ti sun igbẹjọ naa siwaju di Ọjọ Kejidinlogun ati Ikẹrindinlọgbọn, Oṣu yii lati gbe yẹwo boya wọn le e gba beeli rẹ.


Ki lo ti ṣẹlẹ ṣaaju? Igbẹjọ adari ikọ IPOB tẹsiwaju loni ni ileẹjọ giga ti ijọba apapọ ni ilu Abuja. Agbẹjọro rẹ, Binta Nyako ti sun igbẹjọ naa siwaju di Ọjọ Kejidinlogun ati Ikẹrindinlọgbọn, Oṣu yii lati gbe yẹwo boya wọn le e gba beeli rẹ. Adari ikọ IPOB naa n koju ẹsun iwa iditẹgbajọba ati iwa igbesunmọmi. Nnamdi Kanu naa ni wọn fi si ahamọ ikọ ọtẹlẹmuyẹ DSS ni Naijiria lati Oṣu Kẹfa, ọdun 2021.


Adari ikọ IPOB naa n koju ẹsun iwa iditẹgbajọba ati iwa igbesunmọmi. Nnamdi Kanu naa ni wọn fi si ahamọ ikọ ọtẹlẹmuyẹ DSS ni Naijiria lati Oṣu Kẹfa, ọdun 2021.


Deborah Samuel Killed in Sokoto: Àwon ìròyìn òfégè nípa ikú Deborah ní Sokoto rèé ati ìkọlù sí Bishop Kukah

Ọpọlọpọ iroyin ofege lo ti ṣuyọ lẹyin iku arabinrin Deborah to jẹ ọmọ akẹkọọ ipele keji ni ileẹkọ imọ eto ẹkọ ti Shehu Shagari College of Education ni Sokoto ni Ọjọ Kejila, Oṣu Karun un, ọdun 2022. Arabinrin Deborah ọhun ni wọn pa lẹyin ẹsun pe o sọ ọrọ odi si Muhammed. Akojọpọ awọn iroyin ofege to waye naa ni BBC ṣewadii ti wọn si salaye rẹ si ibi; Ohun akọkọ to kọkọ ṣẹlẹ lẹyin iṣẹlẹ naa lori ayelujara ni bi awọn Musulumi kan ati Kristẹni kan ṣe n tahun si ara wọn pẹlu ẹsun pe awọn ẹlẹsin Musulumi ni wọn n ṣe alakatakiti julọ. Lẹyin naa ni ọpọlọpọ aworan, fidio ati atẹjade ti ko jẹ otitọ bẹrẹ si ni jade lori ẹrọ ayelujara. Awọn iroyin ofege yii ti mu ki awọn eniyan maa kede pe iyapa ni ọna abayọ si ọrọ Naijiria. Àwọn Mùsùlùmí tó ṣekúpa Deborah nítori ọ̀rọ̀ ẹ̀sìn kò ní wọ párádísè - Sheikh Gumi Àwọn ọlọ́kadà dáná sun 'Sound engineer' l'Eko lẹ́yìn àríyànjiyàn lórí ₦100 Mo ti túbá lọ́wọ́ Asiwaju, àmọ́ ìdí gaan tí mo fi kọ̀wé fipo sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí adarí ìpolongo ìbò Tinubu rèé Emeka Fans Page lori ẹrọ idọrẹ Facebook lo kọkọ fi fidio lede pe ifẹhọnuhan ti bẹ silẹ ni Sokoto, to si ni wọn ti pa gbogbo awọn Kristẹni to wa nibẹ.