Yomi Fabiyi ni “Ootọ ni pe Baba Ijesha n ṣaisan, aarẹ yẹn ti wa lara wọn ko to di pe wọn lọ sinu ahamọ.” “Lẹnu igba ti mo ba wọn sọrọ bii ọsẹ to kọja, bi wọn ṣe n dun… mo ni ki wọn lọ si ile iwosan to wa ninu ibẹ nitori emi ni igbagbọ pe o yẹ ki wọn lẹtọtọọ si itoọju.” “Boya nigba ti wọn lọ, wọn ko ri itọju to peye nibẹ ni wọn ṣe ke gbajare sita, amọ ootọ ni pe agara da wọn.” Fabiyi sọ pe eyii to ju ninu aisan naa ko ṣẹyin ikọlu ti awọn kan ṣe si oṣere naa ninu ile Princess nigba ti wọn kọkọ fẹsun biba ọmọde lopọ kan an. O ni “Eyii to jẹ olori ibẹ ni ibi ti wọn ni wọn ti la igi mọ awọn lori ninu ile Princess.” Gẹgẹ bii ohun ti Fabiyi sọ, o ni Baba Ijesha sọ pe wọn la igi mọ oun lori nile Princess nigba ti wọn fẹsun kan oun, ori naa lo si n yọ lẹnu. Fabiyi pari ọrọ rẹ pe, ọkan lara awọn aburo Baba Ijesha to jẹ dọkita ti n gbiyanju lati yọju si ọgba ẹwọn lati ba awọn alaṣẹ ọrọ lori ipo ilera rẹ ati ọna abayọ. Ọjọ karun un, oṣu Keje, ọdun 2022 yii ni ile ẹjọ ran Baba Ijesha lẹwọn lẹyin to jẹbi mẹrin ninu ẹsun mẹfa ti wọn fi kan, eyii to ni ṣe pẹlu ṣiṣe aṣemaṣe pẹlu ọmọde.


Irú àìsàn wo ló n ṣe Baba Ijesha, tó fi nílò ìtọ́jú pàjáwìrì lọ́gbà ẹ̀wọ̀n?

Ọjọ karun un, oṣu Keje, ọdun 2022 yii ni ile ẹjọ ran Baba Ijesha lẹwọn lẹyin to jẹbi mẹrin ninu ẹsun mẹfa ti wọn fi kan, eyii to ni ṣe pẹlu ṣiṣe aṣemaṣe pẹlu ọmọde.


"Ó ti di ènìyàn mẹ́tà tí ìwádìí ní ọ̀gá dókítà ní Kwara ti pa"

Iroyin to n kaakiri lori ẹrọ ayelujara safihan pe kii ṣe eniyan meji nikan ni Ọga agba dokita ni ipinlẹ Kwara, Adio Adeyẹmi Adebọwale ti ṣekupa. Lẹyin iroyin to jade pe o ti wa ni atimọle ọlọpaa fun ẹsun ṣiṣekupa ọrẹbinrin rẹ, Ifeoluwa ati arabinrin Nọfisat Halidu ti wọn jọ wa ni  ilu Kaiama, ni ipinlẹ Kwara. Ifeoluwa ni wọn ni wọn jọ lọ si ibi igbafẹ, ko to di wi pe o gbẹmi rẹ. Dokita Adeyemi Adebowale ni wọn fi panpẹ ọlọpaa mu pe o gun ọrẹ rẹ ni abẹrẹ pa, to si gbe oku rẹ lọ si inu igbo, ko to gbe ọkọ rẹ salọ. Ọkunrin oni kabukabu naa lo n sisẹ ni ilu Benin, ti orukọ rẹ si n jẹ Emmanuel Agbonvinuesr. Iroyin ni Oṣu Keje, ọdun yii ni awọn mejeeji kọkọ pade, nibi ti dokita naa ti gba ọkunrin naa gẹgẹ bi awakọ rẹ.


Dokita Adeyemi Adebowale ni wọn fi panpẹ ọlọpaa mu pe o gun ọrẹ rẹ ni abẹrẹ pa, to si gbe oku rẹ lọ si inu igbo, ko to gbe ọkọ rẹ salọ. Ọkunrin oni kabukabu naa lo n sisẹ ni ilu Benin, ti orukọ rẹ si n jẹ Emmanuel Agbonvinuesr. Iroyin ni Oṣu Keje, ọdun yii ni awọn mejeeji kọkọ pade, nibi ti dokita naa ti gba ọkunrin naa gẹgẹ bi awakọ rẹ. Alukoro ọlọpaa to fi idi isẹlẹ naa mulẹ, Chidi Nwabuzor ni lẹnu iṣẹ rẹ ni awọn mejeeji ti di ọrẹ timọtimọ. Ni Ọjọ Kẹta, Oṣu Kẹsan, ọdun 2022 ni afurasi naa pada wa si ilu Benin to si pe arakunrin Emmanuel pe ko wa ba oun ni ile itura miran, lati wa gbe lọ si ibi to ba fẹ lọ. Lẹyin naa ni onikabukabu naa gbe kaakiri awọn ibi to fẹ lọ, to si n kigbe ẹṣẹ didun lẹyin naa.


Alukoro ọlọpaa to fi idi isẹlẹ naa mulẹ, Chidi Nwabuzor ni lẹnu iṣẹ rẹ ni awọn mejeeji ti di ọrẹ timọtimọ. Ni Ọjọ Kẹta, Oṣu Kẹsan, ọdun 2022 ni afurasi naa pada wa si ilu Benin to si pe arakunrin Emmanuel pe ko wa ba oun ni ile itura miran, lati wa gbe lọ si ibi to ba fẹ lọ. Lẹyin naa ni onikabukabu naa gbe kaakiri awọn ibi to fẹ lọ, to si n kigbe ẹṣẹ didun lẹyin naa. Dokita ọhun ṣeleri lati ran an lọwọ fun tọju ẹṣẹ naa, to si gun ni abẹrẹ, ti onikabukabu naa si ku lẹṣẹkẹṣẹ. Lọna ati bo iwa buruku rẹ mọlẹ, afurasi naa gbe oku onikabukabu naa sinu ọkọ rẹ, to si lọ juu sinu igbo. Lẹyin naa lo salọ pẹlu ọkọ arakunrin naa.


Dokita ọhun ṣeleri lati ran an lọwọ fun tọju ẹṣẹ naa, to si gun ni abẹrẹ, ti onikabukabu naa si ku lẹṣẹkẹṣẹ. Lọna ati bo iwa buruku rẹ mọlẹ, afurasi naa gbe oku onikabukabu naa sinu ọkọ rẹ, to si lọ juu sinu igbo. Lẹyin naa lo salọ pẹlu ọkọ arakunrin naa. Ileesẹ ọlọpaa no Dokita afurasi apaayan yii sa lọ silu Osogbo, ibi to salọ si ni wọn ti gbaa mu. Bakan naa ni wọn si tun ri ọkọ miran gba lọwọ rẹ, to ti ta fun awọn to n ṣe kara-kata ọkọ. Ninu ọrọ rẹ, Dokita naa bẹbẹ fun idariji ẹṣẹ lọwọ awọn ẹbi ọkunrin onikabukabu naa.


Ileesẹ ọlọpaa no Dokita afurasi apaayan yii sa lọ silu Osogbo, ibi to salọ si ni wọn ti gbaa mu. Bakan naa ni wọn si tun ri ọkọ miran gba lọwọ rẹ, to ti ta fun awọn to n ṣe kara-kata ọkọ. Ninu ọrọ rẹ, Dokita naa bẹbẹ fun idariji ẹṣẹ lọwọ awọn ẹbi ọkunrin onikabukabu naa. ‘’Mi o mọọmọ pa, o ṣeesi waye ni, ọrẹ mi ni arakunrin yii.’’ ‘’Dokita ni mi fun ọpọlọpọ ọdun, ti mo si ti doola ẹmi awọn eniyan fun aimọye ọdun’’ ‘’To ba ni ohun ti mo le ṣe lati da ẹmi rẹ pada, maa ṣe nitori ọrẹ mi ni, ọpọlọpọ igba ni a ma n sọrọ. ‘’Ko si ohun ti mi o le ṣe lati fi da ẹmi rẹ pada, ka ni o ṣeeṣe fun mi lati da emi rẹ pada’’ ‘’Mi o fẹ paa, o seesi ni’’ Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe wọn ti ri oku arabinrin kan, Nofisat Halidu to sọnu nilu Kaiama nipinlẹ Kwara ni ọfiisi dokita iṣegun oyinbo kan, Adio Adeyẹmi Adebọwale ninu saree pajawiri to gbẹ si ọfisi rẹ. Ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Kwara ṣalaye pe Dokita Adio Adeyẹmi Adebọwale ti a n ọrọ rẹ yii wa ni ahamọ awọn ọlọpaa nipinlẹ Edo nibi ti o ti n foju wina ofin fun ṣiṣeku pa ọrẹbinrin rẹ.


‘’Mi o mọọmọ pa, o ṣeesi waye ni, ọrẹ mi ni arakunrin yii.’’ ‘’Dokita ni mi fun ọpọlọpọ ọdun, ti mo si ti doola ẹmi awọn eniyan fun aimọye ọdun’’ ‘’To ba ni ohun ti mo le ṣe lati da ẹmi rẹ pada, maa ṣe nitori ọrẹ mi ni, ọpọlọpọ igba ni a ma n sọrọ. ‘’Ko si ohun ti mi o le ṣe lati fi da ẹmi rẹ pada, ka ni o ṣeeṣe fun mi lati da emi rẹ pada’’ ‘’Mi o fẹ paa, o seesi ni’’ Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe wọn ti ri oku arabinrin kan, Nofisat Halidu to sọnu nilu Kaiama nipinlẹ Kwara ni ọfiisi dokita iṣegun oyinbo kan, Adio Adeyẹmi Adebọwale ninu saree pajawiri to gbẹ si ọfisi rẹ. Ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Kwara ṣalaye pe Dokita Adio Adeyẹmi Adebọwale ti a n ọrọ rẹ yii wa ni ahamọ awọn ọlọpaa nipinlẹ Edo nibi ti o ti n foju wina ofin fun ṣiṣeku pa ọrẹbinrin rẹ. Dokita Adio Ọdẹbọwale jẹwọ fun awọn ọlọpaa ni ipinlẹ Edo  pe oun loun pa ọrẹbinrin oun ti orukọ rẹ n jẹ Ifẹoluwa ti wọn n wa kiri lagbegbe Tanke nilu Ilọrin lọdun 2021. O ni inu igbo kan lagbegbe Alapa nilu Ilọrin kan naa ni oun ju oku rẹ si nibi ti wọn ti rii. Ijẹwọ Dokita Adio yii, ti wọn ni o tun jẹ dokita agba ni ileewosan ijọba to wa nilu Kaiama, lo mu ki kọmiṣọna ọlọpaa nipinlẹ Kwara o pe fun iwadii iroyin sisọnu Nọfisat Halidu niwọn igba to jẹ pe ilu Kaiama yii kan naa ni.


Dokita Adio Ọdẹbọwale jẹwọ fun awọn ọlọpaa ni ipinlẹ Edo  pe oun loun pa ọrẹbinrin oun ti orukọ rẹ n jẹ Ifẹoluwa ti wọn n wa kiri lagbegbe Tanke nilu Ilọrin lọdun 2021. O ni inu igbo kan lagbegbe Alapa nilu Ilọrin kan naa ni oun ju oku rẹ si nibi ti wọn ti rii. Ijẹwọ Dokita Adio yii, ti wọn ni o tun jẹ dokita agba ni ileewosan ijọba to wa nilu Kaiama, lo mu ki kọmiṣọna ọlọpaa nipinlẹ Kwara o pe fun iwadii iroyin sisọnu Nọfisat Halidu niwọn igba to jẹ pe ilu Kaiama yii kan naa ni. Iwadii yii lo mu awọn ọlọpaa lọ si ọfiisi rẹ ti wọn si fi tipatikuuku ja lẹkun rẹ wọle ti wọn si fura si ilẹ inu ọfiisi naa pẹlu ibi kan ti wọn ri oju pe wọn ṣẹṣẹ rẹ nibẹ. Awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ to lọwu ilẹ ọfiisi yii nibi ti wọn ti ri oku arabinrin kan to n jẹra ninu saree pajawiri kan nibẹ. Nigba ti wọn tun tu ọfisi dokita Adio Ọdẹbọwale wo daadaa, wọn tun ba oku arabinrin kan ninu agolo idalẹnusi kan nibẹ.


Iwadii yii lo mu awọn ọlọpaa lọ si ọfiisi rẹ ti wọn si fi tipatikuuku ja lẹkun rẹ wọle ti wọn si fura si ilẹ inu ọfiisi naa pẹlu ibi kan ti wọn ri oju pe wọn ṣẹṣẹ rẹ nibẹ. Awọn ọlọpaa ọtẹlẹmuyẹ to lọwu ilẹ ọfiisi yii nibi ti wọn ti ri oku arabinrin kan to n jẹra ninu saree pajawiri kan nibẹ. Nigba ti wọn tun tu ọfisi dokita Adio Ọdẹbọwale wo daadaa, wọn tun ba oku arabinrin kan ninu agolo idalẹnusi kan nibẹ. Ayẹwo oku inu agolo idalẹnusi yii ni wọn ri pe o jẹ ti arabinrin Nofisatu Halidu ti ọkọ rẹ, Halidu funrarẹ si fidi rẹ mulẹ pe iyawo oun ni. Lara awọn ohun miran ti wọn ti wọn ba ninu ọfiisi rẹ nileewosan nla ti ijọba to wa nilu Kaiama ni ẹrọ ibanisọrọ meji to wa ninu apo ilewọ awọn obinrin naa, apo ilewọ meji, irun igbalode wiigi obinrin kan, iboju kan atawọn pata obinrin. Gẹgẹ bi atẹjade kan ti alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Kwara, Ajayi Okesanmi ṣe sọ, kọmiṣọna ọlọpaa nipinlẹ Kwara ti kan si ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Edo pe ki wọn jọwọ afurasi naa fun awọn nitori pe o ni ibeere pupọ lati dahun lori awọn ohun ti wọn ba ninu ọfiisi rẹ.


Ayẹwo oku inu agolo idalẹnusi yii ni wọn ri pe o jẹ ti arabinrin Nofisatu Halidu ti ọkọ rẹ, Halidu funrarẹ si fidi rẹ mulẹ pe iyawo oun ni. Lara awọn ohun miran ti wọn ti wọn ba ninu ọfiisi rẹ nileewosan nla ti ijọba to wa nilu Kaiama ni ẹrọ ibanisọrọ meji to wa ninu apo ilewọ awọn obinrin naa, apo ilewọ meji, irun igbalode wiigi obinrin kan, iboju kan atawọn pata obinrin. Gẹgẹ bi atẹjade kan ti alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Kwara, Ajayi Okesanmi ṣe sọ, kọmiṣọna ọlọpaa nipinlẹ Kwara ti kan si ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Edo pe ki wọn jọwọ afurasi naa fun awọn nitori pe o ni ibeere pupọ lati dahun lori awọn ohun ti wọn ba ninu ọfiisi rẹ.


Oluwo fi ohùn ránṣẹ́ sí Oyetola lórí ọ̀nà Osogbo-Iwo-Ibadan

Oluwo ti ilu Iwo, Oba Abdulrosheed Adewale Akanbi, Telu Kinni ti ke sawọn oloṣelu lati dẹkun titi ọwọ oṣelu bọ idagbasoke ilu. Oluwo ni iwa bẹẹ maa n fa aago idagbasoke ilu sẹyin ni. Oluwo tun ke si ijọba ipinlẹ Osun lati ṣe atunṣe oju ọna Osogbo si Iwo si Ibadan. Ninu atẹjade kan ti agbẹnusọ rẹ, Alli Ibraheem fi ṣọwọ si fawọn akọroyin ni Oluwo ti sọ ọrọ naa. Gẹgẹ bii Oluwo ti sọ, atunṣe oju ọna ọhun yoo tubọ jẹ ki eto ọrọ aje laarin ipinlẹ Oyo ati Osun burẹkẹ si. Oluwo ni opopona Osogbo-Iwo-Ibadan ni opopona kan ṣoṣo to so ipinlẹ Eko pọ mọ ilu Ibadan ati Osun.


Ninu atẹjade kan ti agbẹnusọ rẹ, Alli Ibraheem fi ṣọwọ si fawọn akọroyin ni Oluwo ti sọ ọrọ naa. Gẹgẹ bii Oluwo ti sọ, atunṣe oju ọna ọhun yoo tubọ jẹ ki eto ọrọ aje laarin ipinlẹ Oyo ati Osun burẹkẹ si. Oluwo ni opopona Osogbo-Iwo-Ibadan ni opopona kan ṣoṣo to so ipinlẹ Eko pọ mọ ilu Ibadan ati Osun. O ni anfani nla si ni opopona naa n ṣe fun Naijiria ati agbegbe to wa. “Bo tilẹ jẹ pe mo gboriyin fun ijọba ipinlẹ Osun ati Oyo fun ibaṣepọ wọn lori opopona ọhun. Amọ mi o fẹ ki wọn fi akoko kankan ṣofo lori atunṣe ọna naa rara.” Oluwo ṣalaye pe atunṣe ọna ọhun yoo ran eto ọrọ aje ipinlẹ Osun lọwọ.


O ni anfani nla si ni opopona naa n ṣe fun Naijiria ati agbegbe to wa. “Bo tilẹ jẹ pe mo gboriyin fun ijọba ipinlẹ Osun ati Oyo fun ibaṣepọ wọn lori opopona ọhun. Amọ mi o fẹ ki wọn fi akoko kankan ṣofo lori atunṣe ọna naa rara.” Oluwo ṣalaye pe atunṣe ọna ọhun yoo ran eto ọrọ aje ipinlẹ Osun lọwọ. O ni eyi yoo si mu aye dẹrun fun awọn araalu to n gba oju ọna naa ni gbogbo igba. Oluwo fikun pe “Ipo ti opopona naa wa ti mu ki ọpọ awọn oniṣowo yẹba fun ipinplẹ Osun. O ni eyi ri bẹẹ nitori bo ṣe so ilu Osogbo-Iwo-Ibadan papọ, ti ko si si ọna miran ti wọn le gba.” “Opopona yii lo so ipinlẹ Osun pọ mọ ọpọ awọn ipinlẹ mii, nitori naa, o yẹ ki awọn to n fẹ ilọsiwaju ilu gbe ọrọ oṣelu ti sẹgbẹ, ki wọn si ṣatunṣe opopona ọhun.” Oluwo pari ọrọ rẹ pe opopona ti ko ba dara, ni awọn ọdaran maa n fi ṣe ibuba.


O ni eyi yoo si mu aye dẹrun fun awọn araalu to n gba oju ọna naa ni gbogbo igba. Oluwo fikun pe “Ipo ti opopona naa wa ti mu ki ọpọ awọn oniṣowo yẹba fun ipinplẹ Osun. O ni eyi ri bẹẹ nitori bo ṣe so ilu Osogbo-Iwo-Ibadan papọ, ti ko si si ọna miran ti wọn le gba.” “Opopona yii lo so ipinlẹ Osun pọ mọ ọpọ awọn ipinlẹ mii, nitori naa, o yẹ ki awọn to n fẹ ilọsiwaju ilu gbe ọrọ oṣelu ti sẹgbẹ, ki wọn si ṣatunṣe opopona ọhun.” Oluwo pari ọrọ rẹ pe opopona ti ko ba dara, ni awọn ọdaran maa n fi ṣe ibuba. Lẹyin naa lo ke si gomina Gboyega Oyetola lati tete wa nnkan ṣe si oju naa, ki inu awọn eeyan ipinlẹ Osun le dun.


Lẹyin naa lo ke si gomina Gboyega Oyetola lati tete wa nnkan ṣe si oju naa, ki inu awọn eeyan ipinlẹ Osun le dun.


To bá ń ta Naira tàbí ra Naira lójú agbo ìnáwó, o ti wọ gàù - CBN

Banki apapọ orilẹede Naijiria, CBN ti bẹrẹ si ni fi ọwọ ṣinku ọlọpaa mu ẹnikẹni to ba n ta owo orilẹede Naijiria, Naira nibi inawo. Bi o tilẹ jẹpe asa to wọpọ ni ki awọn eniyan maa ra owo Naira tuntun nibi ayẹyẹ ni Naijiria, eleyii ti wọn yoo na loju agbo. O kere tan eniyan mẹrinla ni ọwọ tẹ ni ilu Kano nibi ti wọn ti n ṣẹ owo . Orukọ wọn ni Alhaji Ubandi Hotoro, Haruna Yahaya, Rabiu Ibrahim,Ismaila Umar,Nura Aminu,Nasiru Adamu, ati Nazef Lawal. Ajọ eleto aabo DSS ni ọwọ awọn tẹ awọn wọnyii lasiko ayẹyẹ ni ilu Kano, ti awọn si mu eniyan mẹrinla to fi mọ ọbinrin kan. Ẹsun ti wọn fi kan awọn ti ọwọ tẹ yii ni tita ati rira owo lọna aitọ. Adari ikọ NSCDC ni ilu Kano, Adamu Zakari ni wọn ti fi oju awọn eniyan han ki awọn eniyan le kọ ẹkọ lara wọn.


Orukọ wọn ni Alhaji Ubandi Hotoro, Haruna Yahaya, Rabiu Ibrahim,Ismaila Umar,Nura Aminu,Nasiru Adamu, ati Nazef Lawal. Ajọ eleto aabo DSS ni ọwọ awọn tẹ awọn wọnyii lasiko ayẹyẹ ni ilu Kano, ti awọn si mu eniyan mẹrinla to fi mọ ọbinrin kan. Ẹsun ti wọn fi kan awọn ti ọwọ tẹ yii ni tita ati rira owo lọna aitọ. Adari ikọ NSCDC ni ilu Kano, Adamu Zakari ni wọn ti fi oju awọn eniyan han ki awọn eniyan le kọ ẹkọ lara wọn. Wọn ni tita Naira tuntun tako ofin CBN Act, Section 20 to ni ko gbọdọ si tita, rira abi ki wọn gbe igba atẹ owo Naira. Gbogbo owo ti araalu ba fẹ gba gbọdọ jẹ lati banki. Iwadii ti n lọ lọwọ lati mọ bi awọn owo wọnyii ṣe n jade ninu banki ti wọn yoo si fi awọn to ba rufin jofin.


Wọn ni tita Naira tuntun tako ofin CBN Act, Section 20 to ni ko gbọdọ si tita, rira abi ki wọn gbe igba atẹ owo Naira. Gbogbo owo ti araalu ba fẹ gba gbọdọ jẹ lati banki. Iwadii ti n lọ lọwọ lati mọ bi awọn owo wọnyii ṣe n jade ninu banki ti wọn yoo si fi awọn to ba rufin jofin.


Èèyàn mẹsan an pàdánù ẹ̀mi wọn nínú ìwọ́de tako Hijab ní Iran

Ifẹhonuhan to bẹ silẹ lẹyin iku obinrin kan ti gbẹmi eeyan mẹsan-an miiran lorilẹede Iran. Obinrin to ku naa ni awọn agbofinro ti mọle nitori o tapa si ofin to rọ mọ lilo ibori lorilẹede naa. Obinrin naa si lo padanu ẹmi rẹ lẹyin to lo ọjọ mẹta nile wosan. Lara awọn to ti ba iṣẹlẹ naa lọ ni ọmọ ọdun mẹrindinlogun kan , ẹni ti awọn agbofinro yinbọn lu, nigba ti wọn ṣe ikọlu si awọn olufẹhonuhan. Orisirisi fọnran lori ayelujara ṣe afihan bi awọn obinrin to n ṣe ifẹhonuhan ṣe ju anamọ soke, lẹyin ti wọn dana sun awọn ibori wọn. Fọnran naa ṣe afihan bi wọn ṣe pariwo pe “A ki n ṣe anamọ, a fẹ itusilẹ ati ibaradọgba akọ ati abo" Ninu ọrọ rẹ niwaju Ajọ Isọkan Agbaye, Aarẹ Joe Biden ti orilẹede Amẹrika ni awọn wa lẹyin awọn obinrin to n fi ẹhonu han naa ni Iran nitori wọn ja fun ẹtọ wọn ni.


Lara awọn to ti ba iṣẹlẹ naa lọ ni ọmọ ọdun mẹrindinlogun kan , ẹni ti awọn agbofinro yinbọn lu, nigba ti wọn ṣe ikọlu si awọn olufẹhonuhan. Orisirisi fọnran lori ayelujara ṣe afihan bi awọn obinrin to n ṣe ifẹhonuhan ṣe ju anamọ soke, lẹyin ti wọn dana sun awọn ibori wọn. Fọnran naa ṣe afihan bi wọn ṣe pariwo pe “A ki n ṣe anamọ, a fẹ itusilẹ ati ibaradọgba akọ ati abo" Ninu ọrọ rẹ niwaju Ajọ Isọkan Agbaye, Aarẹ Joe Biden ti orilẹede Amẹrika ni awọn wa lẹyin awọn obinrin to n fi ẹhonu han naa ni Iran nitori wọn ja fun ẹtọ wọn ni. O sọrọ yii ni kete ti Aarẹ Iran, Ebrahim Raisi ni ki ajọ agbaye kọ eti ikun si ipe awọn obinrin naa to n ja fun ẹtọ wọn. Ọpọ awọn obinrin lo lewaju ifẹhonuhan ni Iran, ti wọn si n dana sun ibori wọn, ‘Hijab’, lẹyin ti ọkan lara wọn to tapa si ofin ‘Hijab’ padanu ẹmi rẹ. Ifẹhonuhan naa lo ti gbalẹ fun ọjọ marun un bayi, to si ti tan kalẹ kaakiri orilẹede naa.


O sọrọ yii ni kete ti Aarẹ Iran, Ebrahim Raisi ni ki ajọ agbaye kọ eti ikun si ipe awọn obinrin naa to n ja fun ẹtọ wọn. Ọpọ awọn obinrin lo lewaju ifẹhonuhan ni Iran, ti wọn si n dana sun ibori wọn, ‘Hijab’, lẹyin ti ọkan lara wọn to tapa si ofin ‘Hijab’ padanu ẹmi rẹ. Ifẹhonuhan naa lo ti gbalẹ fun ọjọ marun un bayi, to si ti tan kalẹ kaakiri orilẹede naa. Mahsa Amini, obinrin kan ti awọn ọlọpa fi ẹsun kan pe o tapa si ofin to de lilo ibori si lo padanu ẹmi rẹ ni ile wosan lọjọ Ẹti. Amini yii lo ku lẹyin to ti wa ni ẹsẹkan aye ẹsẹkan ọrun (Coma) nile iwosan fun ọjọ mẹta. Ni Sari, ẹkun ariwa ilẹ Tehran, ogunlọgọ awọn obinrin lo tu sita, ti wọn si bẹrẹ si ni dana sun ‘Hijab’ wọn lati fẹhonu han.


Mahsa Amini, obinrin kan ti awọn ọlọpa fi ẹsun kan pe o tapa si ofin to de lilo ibori si lo padanu ẹmi rẹ ni ile wosan lọjọ Ẹti. Amini yii lo ku lẹyin to ti wa ni ẹsẹkan aye ẹsẹkan ọrun (Coma) nile iwosan fun ọjọ mẹta. Ni Sari, ẹkun ariwa ilẹ Tehran, ogunlọgọ awọn obinrin lo tu sita, ti wọn si bẹrẹ si ni dana sun ‘Hijab’ wọn lati fẹhonu han. Amini ni ọwọ awọn ọlọpaa to n risi igbọran araalu tẹ ni olu ilu orilẹede naa lọsẹ to kọja. Wọn si fi ẹsun kan pe o tapa si ofin to rọ mọ pe ki obinrin gbọdọ fi nkan bo ori, apa ati ẹsẹ wọn. Iroyin naa ni awọn ọlọpaa na obinrin naa, to si daku, eyi to mu ko wa ni koma fun ọjọ mẹta.


Amini ni ọwọ awọn ọlọpaa to n risi igbọran araalu tẹ ni olu ilu orilẹede naa lọsẹ to kọja. Wọn si fi ẹsun kan pe o tapa si ofin to rọ mọ pe ki obinrin gbọdọ fi nkan bo ori, apa ati ẹsẹ wọn. Iroyin naa ni awọn ọlọpaa na obinrin naa, to si daku, eyi to mu ko wa ni koma fun ọjọ mẹta. Asoju ajọ United Nation to ri ija fun ẹto ọmọniyan, Nada al-Nashif,  ni Iwadi awọn safihan pe awọn ọlọpaa naa fi kumọ naa Amina. O ni ti wọn si tun gba ori rẹ mọ ọkan lara ọkọ wọn. Awọn ọlọpaa ni awọn ko fi iya jẹ obinrin naa ati pe o kan sadede ni ijakulẹ ọkan rẹ.


Asoju ajọ United Nation to ri ija fun ẹto ọmọniyan, Nada al-Nashif,  ni Iwadi awọn safihan pe awọn ọlọpaa naa fi kumọ naa Amina. O ni ti wọn si tun gba ori rẹ mọ ọkan lara ọkọ wọn. Awọn ọlọpaa ni awọn ko fi iya jẹ obinrin naa ati pe o kan sadede ni ijakulẹ ọkan rẹ. Mọlẹbi Amina ni ilera rẹ wa ni alaafia, ti ko si nkan to mu rara. Amini, ẹni ọdun mejilelogun wa lati Kurdistan ni ẹkun iwọ orun orilẹede Iran. Agbegbe yii si ni eeyan mẹta ti padanu ẹmi wọn lọjọ Aje nigba ti ọlọpaa sina bolẹ fun awọn olufẹhonuhan.


Mọlẹbi Amina ni ilera rẹ wa ni alaafia, ti ko si nkan to mu rara. Amini, ẹni ọdun mejilelogun wa lati Kurdistan ni ẹkun iwọ orun orilẹede Iran. Agbegbe yii si ni eeyan mẹta ti padanu ẹmi wọn lọjọ Aje nigba ti ọlọpaa sina bolẹ fun awọn olufẹhonuhan. Ọkan lara awọn amugbalẹgbẹ adari Ayatollah Ali Khamenei, ti orilẹede Iran sabẹwo si idile ọmọbinrin, to si ṣe ileri pe ẹlẹsẹ kan ko ni lọ la jiya lori iṣẹlẹ naa. MP Jalal Rasidi Koochi wa bu ẹnu atẹlu ihuwasi awọn agbofinro, to si ni wọn kan ko ba awọn araalu si ni lorilẹede Iran. Lẹyin ti ẹsin Islam ri ayipada lọdun 1979, awọn alasẹ lorilẹede Iran gbe ofin kalẹ lori asọ wiwọ awọn obinrin.


Ọkan lara awọn amugbalẹgbẹ adari Ayatollah Ali Khamenei, ti orilẹede Iran sabẹwo si idile ọmọbinrin, to si ṣe ileri pe ẹlẹsẹ kan ko ni lọ la jiya lori iṣẹlẹ naa. MP Jalal Rasidi Koochi wa bu ẹnu atẹlu ihuwasi awọn agbofinro, to si ni wọn kan ko ba awọn araalu si ni lorilẹede Iran. Lẹyin ti ẹsin Islam ri ayipada lọdun 1979, awọn alasẹ lorilẹede Iran gbe ofin kalẹ lori asọ wiwọ awọn obinrin. Wọn ni wọn gbọdọ bo ori wọn, wọn ko si gbọdọ wọ asọ to fun mọra ju ni awujọ. Ẹka ọlọpaa to ri si igbọran "Gasht-e Ershad", ni wọn gbe isẹ naa le lọwọ lati ri pe awọn obinrin tẹle ofin naa. Awọn ọlọpaa ni asẹ lati da obinrin duro lati wo boya o tẹle ofin ati irufẹ asọ ti wọn ba wọ sara.


Wọn ni wọn gbọdọ bo ori wọn, wọn ko si gbọdọ wọ asọ to fun mọra ju ni awujọ. Ẹka ọlọpaa to ri si igbọran "Gasht-e Ershad", ni wọn gbe isẹ naa le lọwọ lati ri pe awọn obinrin tẹle ofin naa. Awọn ọlọpaa ni asẹ lati da obinrin duro lati wo boya o tẹle ofin ati irufẹ asọ ti wọn ba wọ sara. Ijiya ẹsẹ fun ẹni toba tapa si ofin naa ni, owo itanran, lilọ sọgba ẹwọn ati ẹgba jijẹ. Lọdun 2014., awọn obinrin bẹrẹ lati ma ṣe afihan awọn aworan ati fọnran ara wọn ni awujọ nibi ti wọn ti n tapa si ofin naa lati fi ṣe ifẹhonuhan lori ayelujara. Ifẹhonuhan naa ni wọn pe ni   "My Stealthy Freedom".


Ijiya ẹsẹ fun ẹni toba tapa si ofin naa ni, owo itanran, lilọ sọgba ẹwọn ati ẹgba jijẹ. Lọdun 2014., awọn obinrin bẹrẹ lati ma ṣe afihan awọn aworan ati fọnran ara wọn ni awujọ nibi ti wọn ti n tapa si ofin naa lati fi ṣe ifẹhonuhan lori ayelujara. Ifẹhonuhan naa ni wọn pe ni   "My Stealthy Freedom". Lara awọn ifẹhonuhan ti ọpọlọpọ awọn obinrin miran ti se lori lilo ibori ni wọn pe akori rẹ ni "White Wednesdays" ati "Girls of Revolution Street".


Lara awọn ifẹhonuhan ti ọpọlọpọ awọn obinrin miran ti se lori lilo ibori ni wọn pe akori rẹ ni "White Wednesdays" ati "Girls of Revolution Street".


Iran dènà àmúlò àwọn ojú òpò ayélujára torí ìwọ́de, ariwo sọ

Awọn ajijagbara ti n kọminu lori bi ijọba orilẹede Iran se dena lilo oju opo ayelujara lorilẹede naa. Igbesẹ naa lo waye lasiko tawọn obinrin gun le iwọde alagbara lati tako lilo Hijab ni tipa tipa eyi to ti wọ ọjọ keje bayii. Iwọde naa lo waye nitori bi obinrin kan se ku si ahamọ ọlọpaa lori ẹsun pe o tapa si ofin to nii se pẹlu lilo Hijab. Ẹgbẹ NetBlocks, to wa fun sise agbeyẹwo amulo oju opo ayelujara, ni awọn oju opo Instagram ati WhatsApp – tii se oju opo ayelujara meji tawọn eeyan Iran ti maa n kan sira wọn, eyi tijọba Iran fọwọsi, ni wọn tun ti gbegi dina amulo rẹ bayii. Amọ ileesẹ WhatsApp ni oun ti n sisẹ kara lati ri daju pe awọn eeyan orilẹede Iran n ri oju opo naa lo. Aimọye miliọnu awọn eeyan lo n lo oju opo mejeeji ọhun to jẹ tilleesẹ Meta, tawọn eeyan si tẹwọ gba nigba tijọba fi ofin de amulo awọn oju opo ayelujara yoku lọdun diẹ sẹyin.


Ẹgbẹ NetBlocks, to wa fun sise agbeyẹwo amulo oju opo ayelujara, ni awọn oju opo Instagram ati WhatsApp – tii se oju opo ayelujara meji tawọn eeyan Iran ti maa n kan sira wọn, eyi tijọba Iran fọwọsi, ni wọn tun ti gbegi dina amulo rẹ bayii. Amọ ileesẹ WhatsApp ni oun ti n sisẹ kara lati ri daju pe awọn eeyan orilẹede Iran n ri oju opo naa lo. Aimọye miliọnu awọn eeyan lo n lo oju opo mejeeji ọhun to jẹ tilleesẹ Meta, tawọn eeyan si tẹwọ gba nigba tijọba fi ofin de amulo awọn oju opo ayelujara yoku lọdun diẹ sẹyin. Lara awọn oju opo ayelujara tijọba Iran fi ofin de ni Facebook ati Twitter, Telegram, YouTube ati TikTok. Ẹgbẹ NetBlocks ni lootọ ni wọn da oju opo ayelujara pada silẹ Iran lọjọbọ amọ nigba ti yoo fi di ọjọ Ẹti, o tun ti nira lati so ayelujara pọ mọ orilẹede naa. "Wọn ti yọ awọn orilẹede Iran kuro lawọn oju opo ayelujara naa”  Ọga agba to n dari oju opo Instagram,Oloye Adam Mosseri lo kede bẹẹ loju opo ayelujara.


Lara awọn oju opo ayelujara tijọba Iran fi ofin de ni Facebook ati Twitter, Telegram, YouTube ati TikTok. Ẹgbẹ NetBlocks ni lootọ ni wọn da oju opo ayelujara pada silẹ Iran lọjọbọ amọ nigba ti yoo fi di ọjọ Ẹti, o tun ti nira lati so ayelujara pọ mọ orilẹede naa. "Wọn ti yọ awọn orilẹede Iran kuro lawọn oju opo ayelujara naa”  Ọga agba to n dari oju opo Instagram,Oloye Adam Mosseri lo kede bẹẹ loju opo ayelujara. O tun fikun pe "A lero pe wọn yoo tete da ẹtọ awọn eeyan ilẹ Iran lati lo awọn oju opo ayelujara pada ni kiakia”  Amọ awọn eeyan miran n fi ẹsun kan ileesẹ Meta pe o lọwọ ninu bi wọn se yọ awọn eeyan ilẹ Iran sẹyin lati lo oju opo ayelujara. Gbajugbaja akọroyin CNN, Christiane Amanpour ti wọgile ifọrọwerọ pẹlu Aarẹ orilẹede Iran, Ebrahim Raisi. Raisi lo sọ  fun CNN nibi ipade ajọ isọkan agbaye  to waye ni Amẹrika pe oun ko ni kopa ninu ifọrọwerọ naa nitori pe Amanpour ko bo ori rẹ.


O tun fikun pe "A lero pe wọn yoo tete da ẹtọ awọn eeyan ilẹ Iran lati lo awọn oju opo ayelujara pada ni kiakia”  Amọ awọn eeyan miran n fi ẹsun kan ileesẹ Meta pe o lọwọ ninu bi wọn se yọ awọn eeyan ilẹ Iran sẹyin lati lo oju opo ayelujara. Gbajugbaja akọroyin CNN, Christiane Amanpour ti wọgile ifọrọwerọ pẹlu Aarẹ orilẹede Iran, Ebrahim Raisi. Raisi lo sọ  fun CNN nibi ipade ajọ isọkan agbaye  to waye ni Amẹrika pe oun ko ni kopa ninu ifọrọwerọ naa nitori pe Amanpour ko bo ori rẹ. Amanpour ni awọn aarẹ tẹlẹ lorilẹede Iran, ko beere fun nnkan ri nigba ti oun ba wọn sọrọ nipa orilẹede Iran. O ni agbẹnusọ Raisi sọ fun oun pe, idi ti Aarẹ fi gbe igbesẹ naa ni nitori rogbodiayan to n lọ lọwọ lorilẹede naa. Awọn obinrin Iran lo gunle iwọde naa lẹyin ti obinrin kan padanu ẹmi rẹ nitori pe o tapa si ofin lilo ’Hijab’.


Amanpour ni awọn aarẹ tẹlẹ lorilẹede Iran, ko beere fun nnkan ri nigba ti oun ba wọn sọrọ nipa orilẹede Iran. O ni agbẹnusọ Raisi sọ fun oun pe, idi ti Aarẹ fi gbe igbesẹ naa ni nitori rogbodiayan to n lọ lọwọ lorilẹede naa. Awọn obinrin Iran lo gunle iwọde naa lẹyin ti obinrin kan padanu ẹmi rẹ nitori pe o tapa si ofin lilo ’Hijab’. Isẹlẹ naa si lo fa bi awọn obinrin se gunle ifẹhonuhan. Mahsa Amini, ẹni ọdun mejidinlogun ni awọn ọlọpa fi ẹsun kan pe o tapa si ofin to de lilo ibori naa. Iroyin ni awọn ọlọpaa lu obinrinn naa titi o fi bọ si ẹsẹkan aye ẹsẹkan ọrun, to si pada padanu ẹmi rẹ ni ile wosan lọjọ Ẹti ọsẹ to kọja.


Isẹlẹ naa si lo fa bi awọn obinrin se gunle ifẹhonuhan. Mahsa Amini, ẹni ọdun mejidinlogun ni awọn ọlọpa fi ẹsun kan pe o tapa si ofin to de lilo ibori naa. Iroyin ni awọn ọlọpaa lu obinrinn naa titi o fi bọ si ẹsẹkan aye ẹsẹkan ọrun, to si pada padanu ẹmi rẹ ni ile wosan lọjọ Ẹti ọsẹ to kọja. Awọn ọlọpaa ni awọn ko fi iya jẹ obinrin naa ati pe o kan sadede ni ijakulẹ ọkan rẹ. Mọlẹbi Amina ni ilera rẹ wa ni alaafia ki isẹlẹ naa to waye, ti ko si nkan to mu rara. Nibayi eeyan mẹtadinlogun lo ti padanu ẹmi wọn ninu laasigbo iwọde nipa lilo ibori naa.


Awọn ọlọpaa ni awọn ko fi iya jẹ obinrin naa ati pe o kan sadede ni ijakulẹ ọkan rẹ. Mọlẹbi Amina ni ilera rẹ wa ni alaafia ki isẹlẹ naa to waye, ti ko si nkan to mu rara. Nibayi eeyan mẹtadinlogun lo ti padanu ẹmi wọn ninu laasigbo iwọde nipa lilo ibori naa. Ifọrọwerọ naa lo jẹ akọkọ fun Aarẹ Raisi to wa ni lorilẹede Amẹrika, lẹyin to pari ijokoo ajọ isọkan agbaye niluu New York. Nigba to n salaye ohun to waye laarin rẹ ati aarẹ Iran, gbajugbaja akọroyin CNN Christiane Amanpour ni oun setan lati bẹrẹ ifọrọwerọ naa, nigba ti ọkan lara awọn agbẹnusọ Aarẹ sọ fun oun pe ki oun lo bori oun. “Ilu New York la wa, nibi to ti sọ ofin to dirọ mọ lilo bibo ori,” o sọ eleyi lori opo ayelujara Twitter.


Ifọrọwerọ naa lo jẹ akọkọ fun Aarẹ Raisi to wa ni lorilẹede Amẹrika, lẹyin to pari ijokoo ajọ isọkan agbaye niluu New York. Nigba to n salaye ohun to waye laarin rẹ ati aarẹ Iran, gbajugbaja akọroyin CNN Christiane Amanpour ni oun setan lati bẹrẹ ifọrọwerọ naa, nigba ti ọkan lara awọn agbẹnusọ Aarẹ sọ fun oun pe ki oun lo bori oun. “Ilu New York la wa, nibi to ti sọ ofin to dirọ mọ lilo bibo ori,” o sọ eleyi lori opo ayelujara Twitter. O tẹsiwaju pe Aarẹ Raisi jẹ ko pe oun pe ifọrọwerọ naa ko ni waye ti oun ko ba fi nkan bori oun gẹgẹ bi oun apọnle. Amọ o ni oun pẹlu awọn yooku oun ko da wọn lohun. Ọdun to kọja ni wọn yan Aarẹ Raisi gẹgẹ bi aarẹ, to si buwọlu awọn ofin tuntun ninu oṣu kẹjọ.


O tẹsiwaju pe Aarẹ Raisi jẹ ko pe oun pe ifọrọwerọ naa ko ni waye ti oun ko ba fi nkan bori oun gẹgẹ bi oun apọnle. Amọ o ni oun pẹlu awọn yooku oun ko da wọn lohun. Ọdun to kọja ni wọn yan Aarẹ Raisi gẹgẹ bi aarẹ, to si buwọlu awọn ofin tuntun ninu oṣu kẹjọ. Lara awọn ofin tuntun naa ni pe o pese ẹrọ ayaworan lati ma sọ awọn obinrin kaakiri, ti wọn yoo si mu ẹnikẹni ti ko ba fi nkan bori rẹ. Ijiya wa fun ẹnikẹni ti wọn kba ẹfin pe o tapa si ofin lilo ibori naa. Eyi lo fa idi tawọn obinrin lorilẹede naa fi bẹrẹ ifẹhonuhan lẹyin iku Mahsa Amini.


Lara awọn ofin tuntun naa ni pe o pese ẹrọ ayaworan lati ma sọ awọn obinrin kaakiri, ti wọn yoo si mu ẹnikẹni ti ko ba fi nkan bori rẹ. Ijiya wa fun ẹnikẹni ti wọn kba ẹfin pe o tapa si ofin lilo ibori naa. Eyi lo fa idi tawọn obinrin lorilẹede naa fi bẹrẹ ifẹhonuhan lẹyin iku Mahsa Amini.


Ọ̀jọ̀gbọ́n Zainab, to na Ọlọ́pàá-bìnrin tó ń ṣọ́ ọ, dèrò ọgbà ẹ̀wọ̀n

Ileẹjọ majistereeti kan nilu Abuja ti paṣẹ pe ki wọn sọ Ọjọgbọn Zainab Dike si ahamọ ni ọgba ẹwọn to wa ni Suleja. Ọjọ Ẹti ni adajọ gbe idajọ yi kalẹ. Eyi ko ṣẹyin ẹsun ti wọn fi kan an pe o ṣeto bi wọn ṣe lu ọlọpaa obinrin kan ti wọn ni ko maa sọ ọ iyẹn Insipẹktọ Teju Moses. Adajọ kọ lati gba beeli Zainab Dike to si sun igbẹjọ siwaju lati gbọ ẹjọ lori ọrọ naa, di ọjọ Karun un oṣu Kẹwaa ọdun yii. Ṣaaju ni ọga ileeṣẹ ọlọpaa ti paṣẹ pe ki wọn mu ọjọgbọn yi ati ọmọ ọdọ rẹ ti wọn jijọ fẹsun kan pe wọn da bantẹ iya fun ọlọpaa obinrin ti wọn ni ko maa sọ ọ. Eyi waye lẹyin ti fọnran fidio ọlọpaa obinrin yi nibi to ti n kerora ti gbode kan. Ọpọ ọmọ Naijiria lo ti bẹnu atẹ lu iṣẹlẹ yi ti wọn si ni ki adajọ ododo waye lori iṣẹlẹ naa. Ileeṣẹ ọlọpaa ti kede pe ọwọ ti tẹ ọjọgbọn Dike Zainab tii se agbẹjọro ati ajafẹtọ ọmọniyan.


Adajọ kọ lati gba beeli Zainab Dike to si sun igbẹjọ siwaju lati gbọ ẹjọ lori ọrọ naa, di ọjọ Karun un oṣu Kẹwaa ọdun yii. Ṣaaju ni ọga ileeṣẹ ọlọpaa ti paṣẹ pe ki wọn mu ọjọgbọn yi ati ọmọ ọdọ rẹ ti wọn jijọ fẹsun kan pe wọn da bantẹ iya fun ọlọpaa obinrin ti wọn ni ko maa sọ ọ. Eyi waye lẹyin ti fọnran fidio ọlọpaa obinrin yi nibi to ti n kerora ti gbode kan. Ọpọ ọmọ Naijiria lo ti bẹnu atẹ lu iṣẹlẹ yi ti wọn si ni ki adajọ ododo waye lori iṣẹlẹ naa. Ileeṣẹ ọlọpaa ti kede pe ọwọ ti tẹ ọjọgbọn Dike Zainab tii se agbẹjọro ati ajafẹtọ ọmọniyan. Bakan naa lo ni ọwọ ọlọpaa ti tẹ awọn ọmọ ọdọ ọjọgbọn naa mejeeji, Rebecca Enechido, ti wọn si n wa ọkunrin kan to ti sa lọ. Awọn eeyan yii ni ileesẹ ọlọpaa fi ẹsun ifiyajẹni kan, lẹyin ti wọn ṣe ikọlu si obinrin ọlọpaa kan niluu Abuja, Teju Moses, ẹni to n sọ obinrin ọjọgbọn naa. Agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa, Ọmọọba Olumuyiwa Adejobi kede lori ẹrọ ayelujara Twitter pe iwadi ti bẹrẹ, ti wọn si ti ṣetan lati gbe ọjọgbọn naa lọ si ile ẹjọ.


Bakan naa lo ni ọwọ ọlọpaa ti tẹ awọn ọmọ ọdọ ọjọgbọn naa mejeeji, Rebecca Enechido, ti wọn si n wa ọkunrin kan to ti sa lọ. Awọn eeyan yii ni ileesẹ ọlọpaa fi ẹsun ifiyajẹni kan, lẹyin ti wọn ṣe ikọlu si obinrin ọlọpaa kan niluu Abuja, Teju Moses, ẹni to n sọ obinrin ọjọgbọn naa. Agbẹnusọ fun ileeṣẹ ọlọpaa, Ọmọọba Olumuyiwa Adejobi kede lori ẹrọ ayelujara Twitter pe iwadi ti bẹrẹ, ti wọn si ti ṣetan lati gbe ọjọgbọn naa lọ si ile ẹjọ. Adejobi ni inu ileeṣẹ ọlọpaa ko dun si iṣẹlẹ naa, ti awọn si setan lati gbe lọ si ile ẹjọ fun ijiya to tọ lori awọn iwa ibajẹ naa. Ọlọpaa Obinrin , Teju Moses ni Ọjọgbọn Dike Zainab ati awọn miran ṣe ikọlu si lọjọru ni agbeagbe Garki niluu Abuja. Fọnran to tẹ ileeṣẹ BBC lọwọ safihan bi ẹjẹ ṣe bo oju obinrin naa, to si ni Ọjọgbọn Dike Zainab lo lewaju awọn to wa ṣe ikọlu naa.


Adejobi ni inu ileeṣẹ ọlọpaa ko dun si iṣẹlẹ naa, ti awọn si setan lati gbe lọ si ile ẹjọ fun ijiya to tọ lori awọn iwa ibajẹ naa. Ọlọpaa Obinrin , Teju Moses ni Ọjọgbọn Dike Zainab ati awọn miran ṣe ikọlu si lọjọru ni agbeagbe Garki niluu Abuja. Fọnran to tẹ ileeṣẹ BBC lọwọ safihan bi ẹjẹ ṣe bo oju obinrin naa, to si ni Ọjọgbọn Dike Zainab lo lewaju awọn to wa ṣe ikọlu naa. Kọmisana fun ileeṣẹ ọlọpaa ni olu ilu Abuja, Sunday Babaji naa kede pe ọwọ ti tẹ Ọjọgbọn Dike Zainab ati awọn meji yooku lowurọ ọjọbọ niluu Abuja. Ọpọ eeyan ti bu ẹnu atẹlu iwuwasi Ọjọgbọn naa lori ọpọ ayelujara Twitter. @Tunepas, “Ni oun gba ladura pe ki Ọjọgbọn naa jẹ iya labẹ ofin” Ẹlomiiran, @Babiessa, “Ta ni Ọjọgbọn Zainab Dike?


Kọmisana fun ileeṣẹ ọlọpaa ni olu ilu Abuja, Sunday Babaji naa kede pe ọwọ ti tẹ Ọjọgbọn Dike Zainab ati awọn meji yooku lowurọ ọjọbọ niluu Abuja. Ọpọ eeyan ti bu ẹnu atẹlu iwuwasi Ọjọgbọn naa lori ọpọ ayelujara Twitter. @Tunepas, “Ni oun gba ladura pe ki Ọjọgbọn naa jẹ iya labẹ ofin” Ẹlomiiran, @Babiessa, “Ta ni Ọjọgbọn Zainab Dike? Ati pe ki idi ti wọn se fi ọlọpaa ti i, pe ko ma sọ ọ. @yhoccy ni  “O ti yẹ ki Ọjọgbọn Dike Zainab wa ninu sẹkẹsẹkẹ bayii. @DejiAdesogan, “Mo gbo pe Ọjọgbọn Zainab Dike pẹlu awọn ọmọ ọdọ ti wọn ṣe ikọlu si obinrin ọlọpaa naa, ninu fọnran to wa lori ayelujara, ti wa ni ahamọ ọlọpaa bayi.


Ati pe ki idi ti wọn se fi ọlọpaa ti i, pe ko ma sọ ọ. @yhoccy ni  “O ti yẹ ki Ọjọgbọn Dike Zainab wa ninu sẹkẹsẹkẹ bayii. @DejiAdesogan, “Mo gbo pe Ọjọgbọn Zainab Dike pẹlu awọn ọmọ ọdọ ti wọn ṣe ikọlu si obinrin ọlọpaa naa, ninu fọnran to wa lori ayelujara, ti wa ni ahamọ ọlọpaa bayi. Ọga agba fun ileeṣẹ ọlọpaa lorilẹede Naijiria, Usman Alkali Baba ti wa bu ẹnu atẹ lu bi obinrin-ọlọpaa, Teju Moses ṣe ri iya he. Baba, ninu atẹjade ti agbẹnusọ rẹ, Olumuyiwa Adejobi fi ransẹ si awọn akọroyin, pa lasẹ pe ki awọn afurasi mẹtẹte naa si wa ni ahamọ ọlọpaa titi iwadi yoo fi pari. O ni ileeṣẹ ọlọpaa gbọdọ ṣe ohun to yẹ lati ri pe ọwọ tẹ ọkunrin to salọ naa.


Ọga agba fun ileeṣẹ ọlọpaa lorilẹede Naijiria, Usman Alkali Baba ti wa bu ẹnu atẹ lu bi obinrin-ọlọpaa, Teju Moses ṣe ri iya he. Baba, ninu atẹjade ti agbẹnusọ rẹ, Olumuyiwa Adejobi fi ransẹ si awọn akọroyin, pa lasẹ pe ki awọn afurasi mẹtẹte naa si wa ni ahamọ ọlọpaa titi iwadi yoo fi pari. O ni ileeṣẹ ọlọpaa gbọdọ ṣe ohun to yẹ lati ri pe ọwọ tẹ ọkunrin to salọ naa. Bakan naa ni Ọga ọlọpaa ni ko si ibaṣepọ pẹlu afurasi naa ati awọn mọlẹbi oun gẹgẹ bi iroyin kan ṣe n jakiri lori ayelujara. Ọga agba ọlọpaa ni o ya ni lẹni pe irufẹ iwa bayii wa lọwọ ẹni to pe ara ẹ ni ajafẹtọ ọmọniyan. Abilẹkọ kan, Happiness Liberty ti sọ iriri rẹ lọwọ awọn ọlọpaa ipinlẹ Eko fun akọroyin ileesẹ iroyin Sahara Reporters.


Bakan naa ni Ọga ọlọpaa ni ko si ibaṣepọ pẹlu afurasi naa ati awọn mọlẹbi oun gẹgẹ bi iroyin kan ṣe n jakiri lori ayelujara. Ọga agba ọlọpaa ni o ya ni lẹni pe irufẹ iwa bayii wa lọwọ ẹni to pe ara ẹ ni ajafẹtọ ọmọniyan. Abilẹkọ kan, Happiness Liberty ti sọ iriri rẹ lọwọ awọn ọlọpaa ipinlẹ Eko fun akọroyin ileesẹ iroyin Sahara Reporters. Abilekọ naa ni ọjọ mẹrin ni awọn ọlọpaa to wa ni agbegbe Igando, ni ijọba ibilẹ Alimosho ni ipinlẹ Eko fi ti awọn mọle. Koda, o ni atimọle naa ko yọ ọmọ oun mẹrin silẹ, to fi ọmọ oṣu mọkanla. Iwadii ni lẹyin ti awọn ọlọpaa naa fi iya jẹ awọn tan, ni wọn tun gbe awọn lọ sile ẹjọ.


Abilekọ naa ni ọjọ mẹrin ni awọn ọlọpaa to wa ni agbegbe Igando, ni ijọba ibilẹ Alimosho ni ipinlẹ Eko fi ti awọn mọle. Koda, o ni atimọle naa ko yọ ọmọ oun mẹrin silẹ, to fi ọmọ oṣu mọkanla. Iwadii ni lẹyin ti awọn ọlọpaa naa fi iya jẹ awọn tan, ni wọn tun gbe awọn lọ sile ẹjọ. Abilekọ Happiness Liberty ni Ọjọ Aiku, Ọjọ Kọkanla, Oṣu Kẹsan an, ọdun 2022 ni iṣẹlẹ naa waye. O ni Ọlọpaa fi iya jẹ awọn fun ọjọ mẹrin lai jẹun tabi mu omi. Obinrin naa ni lọjọ Isinmi naa ni awọn n bọ lati ile ijọsin, ti ọkada kan si kọlu awọn.


Abilekọ Happiness Liberty ni Ọjọ Aiku, Ọjọ Kọkanla, Oṣu Kẹsan an, ọdun 2022 ni iṣẹlẹ naa waye. O ni Ọlọpaa fi iya jẹ awọn fun ọjọ mẹrin lai jẹun tabi mu omi. Obinrin naa ni lọjọ Isinmi naa ni awọn n bọ lati ile ijọsin, ti ọkada kan si kọlu awọn. O ni lẹyin naa ni ọkọ oun jade lati beere lọwọ ọlọkada naa pe ki lo de to fi kọlu awọn. Amọ Happiness ni kaka ki ọlọkada bẹbẹ, n ṣe lo dunkoko mọ awọn wi pe ṣe awọn mọ iru eniyan ti oun jẹ. Lẹyin naa ni wọn to mọ pe ọlọpaa ni, to n ṣiṣẹ pẹlu agọ ọlọpaa to wa ni adugbo Igando.


O ni lẹyin naa ni ọkọ oun jade lati beere lọwọ ọlọkada naa pe ki lo de to fi kọlu awọn. Amọ Happiness ni kaka ki ọlọkada bẹbẹ, n ṣe lo dunkoko mọ awọn wi pe ṣe awọn mọ iru eniyan ti oun jẹ. Lẹyin naa ni wọn to mọ pe ọlọpaa ni, to n ṣiṣẹ pẹlu agọ ọlọpaa to wa ni adugbo Igando. Ija bẹ silẹ laarin wọn, to si ni ọlọpaa na digbaju bo ọkọ rẹ, nigba naa ni awọn mọlẹbi rẹ to sunmọ tosi dasi. O fikun pe ọlọpaa naa tun fun aburo oun ni igbaju pẹlu ọmọ oṣu mọkanla to gbe sẹyin. Happiness tẹsiwaju ninu alaye rẹ pe ‘’Lẹyin ti wọn na wa tan, ni wọn ko wa lọ si ileeṣẹ ọlọpaa ni Igando.’’ ‘’Lẹyin ti a de agọ ọlọpaa naa ni wọn tun bẹrẹ si ni na wa, ti mọlẹbi kan si subu lulẹ, o daku, ki wọn to ji i pada lẹyin wakati mẹfa.’’ ‘’Nigba naa ni wọn ko ọkọ mi, atawọn ọmọ mi ọdun meje, mẹjọ ati oṣu mọkanla si gbaga lai jẹun fun ọjọ mẹrin.’’ ‘’Lẹyin ọjọ kan ni wọn fun mi laaye lati jade, ko si ẹni ta le pe, ti wọn si fi iya jẹ wa bii ole’’ ‘’Ọjọ Kẹrinla, Oṣu Kẹsan ni wọn ṣẹṣẹ fi wa silẹ ni panpẹ.’’ Bakan naa ni Abilekọ Happiness ni ọlọpaa to da iṣẹlẹ naa silẹ tun dunkoko mọ awọn pe awọn ko gbọdọ sọ fun ẹnikẹni ankan to ṣẹlẹ, ki oju awọn ma baa ri ibi.


Ija bẹ silẹ laarin wọn, to si ni ọlọpaa na digbaju bo ọkọ rẹ, nigba naa ni awọn mọlẹbi rẹ to sunmọ tosi dasi. O fikun pe ọlọpaa naa tun fun aburo oun ni igbaju pẹlu ọmọ oṣu mọkanla to gbe sẹyin. Happiness tẹsiwaju ninu alaye rẹ pe ‘’Lẹyin ti wọn na wa tan, ni wọn ko wa lọ si ileeṣẹ ọlọpaa ni Igando.’’ ‘’Lẹyin ti a de agọ ọlọpaa naa ni wọn tun bẹrẹ si ni na wa, ti mọlẹbi kan si subu lulẹ, o daku, ki wọn to ji i pada lẹyin wakati mẹfa.’’ ‘’Nigba naa ni wọn ko ọkọ mi, atawọn ọmọ mi ọdun meje, mẹjọ ati oṣu mọkanla si gbaga lai jẹun fun ọjọ mẹrin.’’ ‘’Lẹyin ọjọ kan ni wọn fun mi laaye lati jade, ko si ẹni ta le pe, ti wọn si fi iya jẹ wa bii ole’’ ‘’Ọjọ Kẹrinla, Oṣu Kẹsan ni wọn ṣẹṣẹ fi wa silẹ ni panpẹ.’’ Bakan naa ni Abilekọ Happiness ni ọlọpaa to da iṣẹlẹ naa silẹ tun dunkoko mọ awọn pe awọn ko gbọdọ sọ fun ẹnikẹni ankan to ṣẹlẹ, ki oju awọn ma baa ri ibi. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa, Benjamin Hundeyin ti wa fesi si iṣẹlẹ naa loju opo Twitter rẹ. Hundeyin ni awọn mọlẹbi ti wọn fi iya jẹ naa ati awọn ọlọpaa ti wọn darukọ, ti wa ni agọ ọlọpaa bayii. Bakan naa lo fikun un pe ẹka ileeṣẹ ọlọpaa to n ṣewadi, X-Squad ni iwadii ti bẹrẹ lori iṣẹlẹ naa.


Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa, Benjamin Hundeyin ti wa fesi si iṣẹlẹ naa loju opo Twitter rẹ. Hundeyin ni awọn mọlẹbi ti wọn fi iya jẹ naa ati awọn ọlọpaa ti wọn darukọ, ti wa ni agọ ọlọpaa bayii. Bakan naa lo fikun un pe ẹka ileeṣẹ ọlọpaa to n ṣewadi, X-Squad ni iwadii ti bẹrẹ lori iṣẹlẹ naa.


Mo yá $50k fún ìgbáradì ìdíje 2022 World Championships – Tobi Amusan

Tobi Amusan to gba ami ẹyẹ idije ere sisa ọlọgọrun mita (Women 100m hurdles) ti sọ iriri rẹ ati bo ṣe di alami ẹyẹ naa. Amusan, to sọrọ yii lasiko to n ba awọn akọroyin sọrọ, ni oun gba ẹyawo to le ni ẹgbẹrun lọna aadọta Dọla ($50,000) lati ṣe igbaradi fun igbaradi idije ere sisa lagbaye (World Athletics Championship). Ọjọ Iṣẹgun ni wọn ṣe atunṣe si iye akoko to lo lati fi sare nigba akọkọ to lọ sare. Dipo iṣẹju aaya 12s. 06ms ti wọn kọ silẹ fun pe o lo nigba to kọkọ sare naa lati gba ami ẹyẹ, 12s.12ms ni wọn kọ silẹ fun bayii pe o lo lati fi sare naa, lati pari idije agbaye naa. Amusan lo di ọmọ Naijiria akọkọ yoo gba ami ẹyẹ lanti lanti naa, ti aarẹ Buhari si ti fun ni ami ẹyẹ idanimọ.


Dipo iṣẹju aaya 12s. 06ms ti wọn kọ silẹ fun pe o lo nigba to kọkọ sare naa lati gba ami ẹyẹ, 12s.12ms ni wọn kọ silẹ fun bayii pe o lo lati fi sare naa, lati pari idije agbaye naa. Amusan lo di ọmọ Naijiria akọkọ yoo gba ami ẹyẹ lanti lanti naa, ti aarẹ Buhari si ti fun ni ami ẹyẹ idanimọ. Lasiko to n sọrọ nigba igbaradi rẹ, o ni oun ṣiṣẹ takun takun saaju idije naa. Amusan to fakọ yọ ni Oregon lo ni, oun saba ma n farapa nitori ere idaraya ti oun yan laayo. O ni nitori naa ni oun se gba ẹyawo lati ri pe ara oun duro kampe lati wa ni ipo to yẹ fun idije naa.


Lasiko to n sọrọ nigba igbaradi rẹ, o ni oun ṣiṣẹ takun takun saaju idije naa. Amusan to fakọ yọ ni Oregon lo ni, oun saba ma n farapa nitori ere idaraya ti oun yan laayo. O ni nitori naa ni oun se gba ẹyawo lati ri pe ara oun duro kampe lati wa ni ipo to yẹ fun idije naa. "Bẹẹ ni mo n ṣèṣe ni ọpọlọpọ igba, ti mo si mọ pe ilera mi ku diẹ kaato. Ati wa loke tente ninu iṣẹ ti mo yan laayo nilo owo, nitori naa, ni mo se ya owo lati ri pe ilera mi wa nibamu, ki idije to bẹrẹ." Ọṣẹ to kọja ni aarẹ Buhari fun Tobi Amusan ni ami ẹyẹ Officer of the Order of the Niger (OON) ti orilẹede Naijiria.


"Bẹẹ ni mo n ṣèṣe ni ọpọlọpọ igba, ti mo si mọ pe ilera mi ku diẹ kaato. Ati wa loke tente ninu iṣẹ ti mo yan laayo nilo owo, nitori naa, ni mo se ya owo lati ri pe ilera mi wa nibamu, ki idije to bẹrẹ." Ọṣẹ to kọja ni aarẹ Buhari fun Tobi Amusan ni ami ẹyẹ Officer of the Order of the Niger (OON) ti orilẹede Naijiria. Ninu ọrọ rẹ, Amusan ni idunnu ati ayọ lo jẹ fun oun lati ri pe Aarẹ Buhari fun oun ni ami ẹyẹ naa ati pe oun gbe orukọ orilẹede Naijiria ga.


Ninu ọrọ rẹ, Amusan ni idunnu ati ayọ lo jẹ fun oun lati ri pe Aarẹ Buhari fun oun ni ami ẹyẹ naa ati pe oun gbe orukọ orilẹede Naijiria ga.


Amotekun àtàwọn ẹsọ àláàbò míì kò ní kópa nínú ìpolongo ìbò - Ọ̀gá àgbà ọlọ́pàá

Ọga fun ileeṣẹ ọlọpaa ni Naijiria, Usman Alkali Baba ti pasẹ pe ki wọn fi ofin de lilo ikọ ẹsọ alaabo Amọtekun, ESN ati awọn ẹsọ alaabo miiran to jẹ ti ipinlẹ fun iponlogo ti yoo bẹrẹ lọsẹ to n bọ. Baba sọ eleyi nibi ipade kan to ṣe pẹlu awọm adari ileeṣẹ ọlọpaa niluu Abuja. O salaye pe ipinu lati fi ofin de awọn ẹsọ alaabo naa lo wa lati ri pe eto idibo lọdun 2023 lọ ni alaafia kaakiri Naijiria. O wa pasẹ fun awọn kọmisana ọlọpaa lati tẹlẹ ofin naa, ki wọn si ri pe awọn iponlogo ibo awọn ẹgbẹ oṣelu tẹle ilana ti ileeṣẹ ọlọpaa gbe kalẹ. O ni ki awọn kọmisana naa ṣe isẹ wọn bo ṣe yẹ pẹlu ofin ilana ileeṣẹ ọlọpaa tọdun 2022. Bakan naa lo ni ki wọn ri pe eto iponlogo naa ko fa rogbodiyan kaakiri oriléede Naijiria.


O wa pasẹ fun awọn kọmisana ọlọpaa lati tẹlẹ ofin naa, ki wọn si ri pe awọn iponlogo ibo awọn ẹgbẹ oṣelu tẹle ilana ti ileeṣẹ ọlọpaa gbe kalẹ. O ni ki awọn kọmisana naa ṣe isẹ wọn bo ṣe yẹ pẹlu ofin ilana ileeṣẹ ọlọpaa tọdun 2022. Bakan naa lo ni ki wọn ri pe eto iponlogo naa ko fa rogbodiyan kaakiri oriléede Naijiria. “A fi da awọn ọmọ loju pe sisọ ẹmio ati dujia wọn lo jẹ wa logun pupọ. “Eto idibo lọdun 2023 ni yoo jẹ bi idanwo fun wa sugbọn o da mi loju pe ileeṣẹ ọlọpaa orilẹede Naijiria koju osuwọn lati ri pe eto idibo naa lọ ni irọwọrọsẹ. “A fi ọkan yin balẹ nitori ileeṣẹ ọlọpaa ni ifẹ awọn ọmọ orilẹede Naijiria lọkan.


“A fi da awọn ọmọ loju pe sisọ ẹmio ati dujia wọn lo jẹ wa logun pupọ. “Eto idibo lọdun 2023 ni yoo jẹ bi idanwo fun wa sugbọn o da mi loju pe ileeṣẹ ọlọpaa orilẹede Naijiria koju osuwọn lati ri pe eto idibo naa lọ ni irọwọrọsẹ. “A fi ọkan yin balẹ nitori ileeṣẹ ọlọpaa ni ifẹ awọn ọmọ orilẹede Naijiria lọkan. “Nipa bi a ṣe fẹ mu awọn nkan yi wa si imusẹ ni a fifi ofin de lilo awọn ẹsọ Amọtẹkun ati awọn ẹsọ alaabo yooku nitori ofin ko gba wọn laye lati kopa ninu ẹto idibo. Ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Ogun ni awọn ti fi panpẹ ọlọpaa mu ọkunrin marun fun ẹsun ole jija ni ipinlẹ Ogun. Ileeṣẹ ọlọpaa darukọ awọn afurasi adigunjale naa gẹgẹ bi Umar Haruna, Abbah Yahaya,  Muritala Umar, Wale Fadeyi ati Segun Olofinmade.


“Nipa bi a ṣe fẹ mu awọn nkan yi wa si imusẹ ni a fifi ofin de lilo awọn ẹsọ Amọtẹkun ati awọn ẹsọ alaabo yooku nitori ofin ko gba wọn laye lati kopa ninu ẹto idibo. Ileeṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Ogun ni awọn ti fi panpẹ ọlọpaa mu ọkunrin marun fun ẹsun ole jija ni ipinlẹ Ogun. Ileeṣẹ ọlọpaa darukọ awọn afurasi adigunjale naa gẹgẹ bi Umar Haruna, Abbah Yahaya,  Muritala Umar, Wale Fadeyi ati Segun Olofinmade. Ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ogun ni ọwọ tẹ awọn afurasi naa nigba ti awọn gba ipe pajawiri ni agọ ọlọpaa Sango ni oru ganjọ. Ipe pajawiri naa lo ki awọn ọ̀lopaa naa gbera lọ si ileeṣẹ naa ti wọn ti n ta awọn engini ọkọ. Wọn ni awọn adigunjale naa le ni eeyan mẹwaa pẹlu ọkọ Mitsubishi tì wọn gbe naa.


Ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Ogun ni ọwọ tẹ awọn afurasi naa nigba ti awọn gba ipe pajawiri ni agọ ọlọpaa Sango ni oru ganjọ. Ipe pajawiri naa lo ki awọn ọ̀lopaa naa gbera lọ si ileeṣẹ naa ti wọn ti n ta awọn engini ọkọ. Wọn ni awọn adigunjale naa le ni eeyan mẹwaa pẹlu ọkọ Mitsubishi tì wọn gbe naa. Kete ti wọn ri awọn ọlọpaa naa ni wọn salọ amọ ti wọn ri marun un gbamu ninu wọn. Lara awọn ti wọn ri mu naa ni wọn sọ pe adari eto aabo ni ileeṣẹ naa tẹlẹ lo ran wa wa. Adari ẹka aabo naa ni wọn yọ ni iṣẹ ni nkan bi oṣu mẹta ṣẹyin.


Kete ti wọn ri awọn ọlọpaa naa ni wọn salọ amọ ti wọn ri marun un gbamu ninu wọn. Lara awọn ti wọn ri mu naa ni wọn sọ pe adari eto aabo ni ileeṣẹ naa tẹlẹ lo ran wa wa. Adari ẹka aabo naa ni wọn yọ ni iṣẹ ni nkan bi oṣu mẹta ṣẹyin. Bakan naa ni ileeṣẹ ọlọ̀paa ni iwadii ti bẹrẹ ni kikun lori iṣẹlẹ naa, ti wọn si ti bẹrẹ si ni wa adari eleto aabo naa.


Bakan naa ni ileeṣẹ ọlọ̀paa ni iwadii ti bẹrẹ ni kikun lori iṣẹlẹ naa, ti wọn si ti bẹrẹ si ni wa adari eleto aabo naa.


A kò le gba ẹ̀bẹ́ Oyetola láti gbé ìgbìmọ̀ tó ń gbọ́ ẹ̀hónú ìbò Osun wá sí Abuja - Iléẹjọ́ Kòtẹ́milọ́rùn

Ile ẹjọ Kotẹmilọrun to kalẹ silu Abuja ti fi aake kọri lati gba ẹbẹ Gomin ipinlẹ Osun, Adegboyega Oyetola lori igbẹjọ nipa awuyewuye ibo gomina to kọja nipinlẹ naa. Oyetola lo tọ ile ẹjọ Kotẹmilọrun naa pe ko pasẹ ki wọn gbe igbẹjọ igbimọ to n gbọ awuyewuye to suyọ nidi esi ibo gomina to kọja nipinlẹ naa, wa maa joko nilu Abuja. Ọjọ Kẹtalelogun osu kẹjọ ọdun 2022 si ni gomina Oyetola gbe ẹbẹ rẹ naa kalẹ siwaju aarẹ ile ẹjọ Kotẹmilọrun naa,Adajọ M.B Dongban Mensem, lati ipasẹ iwe kan ti agbẹjọro rẹ kọ si. Alaye Oyetola ninu lẹta to fi gbe ẹbẹ naa kalẹ ni pe nitori eto aabo ti ko peye, yoo dara to ki igbimọ to n gbọ ẹhonu ibo naa maa joko gbọ ẹjọ naa nilu Abuja. Amọ nigba to n fesi lori lẹta ọhun, ile ẹjọ kotẹmilọrun naa ni eyi ko ni le seese nitori awọn ileesẹ agbofinro ti leri leka lati pese aabo to yẹ fun igbimọ olugbẹjọ naa. Lẹta kan ti ileẹjọ Kotẹmilọrun naa fi fesi pada ni Akọwe ileẹjọ naa, Bangari Umar fọwọsi, to si fi sọwọ si agbẹjọro fun gomina Oyetola, agba amofin Lateef Fagbemi .


Alaye Oyetola ninu lẹta to fi gbe ẹbẹ naa kalẹ ni pe nitori eto aabo ti ko peye, yoo dara to ki igbimọ to n gbọ ẹhonu ibo naa maa joko gbọ ẹjọ naa nilu Abuja. Amọ nigba to n fesi lori lẹta ọhun, ile ẹjọ kotẹmilọrun naa ni eyi ko ni le seese nitori awọn ileesẹ agbofinro ti leri leka lati pese aabo to yẹ fun igbimọ olugbẹjọ naa. Lẹta kan ti ileẹjọ Kotẹmilọrun naa fi fesi pada ni Akọwe ileẹjọ naa, Bangari Umar fọwọsi, to si fi sọwọ si agbẹjọro fun gomina Oyetola, agba amofin Lateef Fagbemi . Akori lẹta naa lo ni “RE: PETITION NO, EPT/OS/GOV/01/2022, ADEGBOYEGA ISIAKA OYETOLA & ANOR V. INDEPENDENT NATIONAL ELECTORAL COMMISSION & 2 ORS”. Ọjọ Aje, ọjọ Kẹtalelogun osu Kẹsan ọdun 2022 yii si ni ile ẹjọ kotẹmilọrun naa kọ lẹta naa lati fesi pada nipa esi ibo gomina ipinlẹ Osun to waye lọjọ Kẹrindinlogun osu keje ọdun 2022. Ileẹjọ Kotẹmilọrun naa tọkasi pe lẹyin ifikunlukun to yẹ, ati agbeyẹwo ẹbẹ Oyetola, aarẹ ile ẹjọ naa ko ni le buwọlu ẹbẹ rẹ.


Akori lẹta naa lo ni “RE: PETITION NO, EPT/OS/GOV/01/2022, ADEGBOYEGA ISIAKA OYETOLA & ANOR V. INDEPENDENT NATIONAL ELECTORAL COMMISSION & 2 ORS”. Ọjọ Aje, ọjọ Kẹtalelogun osu Kẹsan ọdun 2022 yii si ni ile ẹjọ kotẹmilọrun naa kọ lẹta naa lati fesi pada nipa esi ibo gomina ipinlẹ Osun to waye lọjọ Kẹrindinlogun osu keje ọdun 2022. Ileẹjọ Kotẹmilọrun naa tọkasi pe lẹyin ifikunlukun to yẹ, ati agbeyẹwo ẹbẹ Oyetola, aarẹ ile ẹjọ naa ko ni le buwọlu ẹbẹ rẹ. Aarẹ ile ẹjọ Kotẹmilọrun naa ni “Awọn ileesẹ agbofinro to wa nipinlẹ Osun ti mu da ile ẹjọ yii loju  nipa ifọwọsowọpọ ati atilẹyin wọn lati se amugbooro ipese eto aabo to yẹ fun igbimọ to n gbọ ẹhonu ibo lasiko awọn ijoko rẹ gbogbo.”


Aarẹ ile ẹjọ Kotẹmilọrun naa ni “Awọn ileesẹ agbofinro to wa nipinlẹ Osun ti mu da ile ẹjọ yii loju  nipa ifọwọsowọpọ ati atilẹyin wọn lati se amugbooro ipese eto aabo to yẹ fun igbimọ to n gbọ ẹhonu ibo lasiko awọn ijoko rẹ gbogbo.”


"Buhari, àwọn olùkọ́, ọ̀gá àgbà fásitì kò gbọdọ̀ gbowó oṣù mọ́ torí ìyanṣẹ́lódì ASUU"

Akẹkọọ fasiti kan, Soohemba Aker, ti sọ fun ile ẹjọ giga niluu Abuja pe ko pa lasẹ lati da owo osu Aarẹ ati awọn osisẹ agba miiran labẹ ijọba duro. Akẹkọọ- binrin naa, to jẹ akẹkọọ imọ ofin ni Fasiti ipinlẹ Benue ni o ṣe koko pe ki ileẹjọ da owo oṣu awọn olori duro, lati ofisi Aarẹ lọ si ile gbimọ asọfin. Aker ni gbogbo awọn minisita, ọga agba fasiti, akọwe ijọba, asofin ati ẹgbẹ ASUU ni ko lẹtọ si owo oṣu ti wọn n gba, Akẹkọọ naa, ninu iwe ipẹjọ, FHC/ABJ/CS/1684/2022, ti agbẹjọro rẹ, Ckukwuma Machukwu Ume gbe kalẹ ni iyẹnsẹlodi  ti ẹgbẹ ASUU gun le, n ṣe ọpọlọpọ akoba fun oun ati awọn akẹkọọ mii. O ni erongba oun ati awọn akẹgbẹ oun lati pari eto ẹkọ lọdun 2022 ni ko le wa si imusẹ mọ nitori iyansẹlodi ti ASUU gunle. Aker ni o ti han gbangba pe owo ti oun san fun saa tuntun ni ile ẹkọ oun ni ko wulo mọ, ti ẹgbẹ ASUU ko ba le pada si ẹnu isẹ wọn. Aker ni oun soju gbogbo akẹkọọ  Naijiria ti iyansẹlodi si ti ṣe ọpọlọpọ ijamba fun awọn kaakiri orilẹede Naijiria.


O ni erongba oun ati awọn akẹgbẹ oun lati pari eto ẹkọ lọdun 2022 ni ko le wa si imusẹ mọ nitori iyansẹlodi ti ASUU gunle. Aker ni o ti han gbangba pe owo ti oun san fun saa tuntun ni ile ẹkọ oun ni ko wulo mọ, ti ẹgbẹ ASUU ko ba le pada si ẹnu isẹ wọn. Aker ni oun soju gbogbo akẹkọọ  Naijiria ti iyansẹlodi si ti ṣe ọpọlọpọ ijamba fun awọn kaakiri orilẹede Naijiria. Awọn olujẹjọ ti wọn fiwe pe ni ijọba apapọ, ẹgbẹ ASUU, Aarẹ ile igbimọ asofin, agbẹnugan ile gbimọ asofin kekere, awọn agbẹjọro agba ati minisita eto idajọ. Ni afikun, awọn olujẹjọ yoku ni Agbẹjọro agba fun ipinlẹ kọọkan, Olootu fasiti ti ilẹ Abuja, Gomina Abia, FAAC, RMAFC ati Umar Faruk. Ipẹjọ naa ni wọn ko ti ri adajọ ti yoo lewaju rẹ.


Awọn olujẹjọ ti wọn fiwe pe ni ijọba apapọ, ẹgbẹ ASUU, Aarẹ ile igbimọ asofin, agbẹnugan ile gbimọ asofin kekere, awọn agbẹjọro agba ati minisita eto idajọ. Ni afikun, awọn olujẹjọ yoku ni Agbẹjọro agba fun ipinlẹ kọọkan, Olootu fasiti ti ilẹ Abuja, Gomina Abia, FAAC, RMAFC ati Umar Faruk. Ipẹjọ naa ni wọn ko ti ri adajọ ti yoo lewaju rẹ. Ẹgbẹ awọn olukọ ni fasiti lorilẹede Naijiria, ASUU, ti ni idajọ ti ileẹjọ to n gbọ aawọ osisẹ ati agbanisisẹ gbe kalẹ, ko le tu irun kankan lara oun. Lọjọru ni ileẹjọ naa ni pe ki wọn fi opin si iyansẹlodi ti wọn gun le lati ninu oṣu keji ọdun yii. Amọ ASUU ni idajọ naa ni ko tẹ awọn lọrun, ti awọn si ti setan lati wọ ijọba apapọ lọ ileẹjọ kotẹmilọrun.


Ẹgbẹ awọn olukọ ni fasiti lorilẹede Naijiria, ASUU, ti ni idajọ ti ileẹjọ to n gbọ aawọ osisẹ ati agbanisisẹ gbe kalẹ, ko le tu irun kankan lara oun. Lọjọru ni ileẹjọ naa ni pe ki wọn fi opin si iyansẹlodi ti wọn gun le lati ninu oṣu keji ọdun yii. Amọ ASUU ni idajọ naa ni ko tẹ awọn lọrun, ti awọn si ti setan lati wọ ijọba apapọ lọ ileẹjọ kotẹmilọrun. Alaga ẹgbẹ naa niluu Abuja, Dokita Kasim Umar lo kede bẹẹ nigba to fesi si idajọ ti ile ẹjọ gbe kalẹ. Umar ni awọn igbimọ alasẹ ẹgbẹ ASUU yoo ṣe ipade loni lati mọ ọna ti wọn gbe gba pẹlu ileẹjọ ko tẹmilọrun. Agbẹjọro ẹgbẹ naa, Femi Falana naa ti fidi rẹ mulẹ pe ẹgbẹ ASUU ti gbaradi lati wọ ijọba apapọ rele ile ẹjọ kotẹmolọrun.


Alaga ẹgbẹ naa niluu Abuja, Dokita Kasim Umar lo kede bẹẹ nigba to fesi si idajọ ti ile ẹjọ gbe kalẹ. Umar ni awọn igbimọ alasẹ ẹgbẹ ASUU yoo ṣe ipade loni lati mọ ọna ti wọn gbe gba pẹlu ileẹjọ ko tẹmilọrun. Agbẹjọro ẹgbẹ naa, Femi Falana naa ti fidi rẹ mulẹ pe ẹgbẹ ASUU ti gbaradi lati wọ ijọba apapọ rele ile ẹjọ kotẹmolọrun. Falana ni ẹjọ naa lawọn yoo pe lati tako idajọ ti Ileẹjọ to n gbọ aawọ osisẹ ati agbanisisẹ gbe kalẹ lana. Bakan naa, Olootu fasiti ti ilu Abuja, Ọjọgbọn Ahmed Modibbo Muhammed ti gba ijọba apapọ ni imọran lati fi suuru ba awọn ẹgbẹ olukọ fasiti ṣe. Modeiboo ni asẹ ileẹjọ ko le tan rogbodiyan to wa laarin ijọba apapọ ati ẹgbẹ olukọ fasiti naa.


Falana ni ẹjọ naa lawọn yoo pe lati tako idajọ ti Ileẹjọ to n gbọ aawọ osisẹ ati agbanisisẹ gbe kalẹ lana. Bakan naa, Olootu fasiti ti ilu Abuja, Ọjọgbọn Ahmed Modibbo Muhammed ti gba ijọba apapọ ni imọran lati fi suuru ba awọn ẹgbẹ olukọ fasiti ṣe. Modeiboo ni asẹ ileẹjọ ko le tan rogbodiyan to wa laarin ijọba apapọ ati ẹgbẹ olukọ fasiti naa. O wa rọ awọn igun mejeeji lati ṣe suuru, ki wọn si fi aye gba ibaraẹnisọrọ ni itubi-nubi lori ọna abayo si iyansẹlodi naa. O tẹsiwaju pe ibaraẹnisọrọ ni itubi-nubi nikan lo le tan gbogbo rogbodiyan naa. Ileẹjọ to n gbọ aawọ osisẹ ati agbanisisẹ ti palasẹ fun ẹgbẹ olukọ fasiti lọrilẹede Naijiria, ASUU pe ko fi opin si iyansẹlodi to gun le.


O wa rọ awọn igun mejeeji lati ṣe suuru, ki wọn si fi aye gba ibaraẹnisọrọ ni itubi-nubi lori ọna abayo si iyansẹlodi naa. O tẹsiwaju pe ibaraẹnisọrọ ni itubi-nubi nikan lo le tan gbogbo rogbodiyan naa. Ileẹjọ to n gbọ aawọ osisẹ ati agbanisisẹ ti palasẹ fun ẹgbẹ olukọ fasiti lọrilẹede Naijiria, ASUU pe ko fi opin si iyansẹlodi to gun le. Nigba to n gbe idajọ kalẹ lori ẹjọ ti ijọba apapọ gbe wa si ile ẹjọ naa, Adajọ Polycrap Hamman fi ofin de ASUU lati mase tẹsiwaju pẹlu bo se n wosẹ niran. Hamman ni titi ti igbẹjọ naa yoo fi wa sopin, ASUU gbọdọ maa sisẹ lọ. Adajọ Hamman tun ni ki wọn da ẹjọ naa pada si ọdọ adajọ agba lati yan Adajọ tuntun fun igbẹjọ naa.


Nigba to n gbe idajọ kalẹ lori ẹjọ ti ijọba apapọ gbe wa si ile ẹjọ naa, Adajọ Polycrap Hamman fi ofin de ASUU lati mase tẹsiwaju pẹlu bo se n wosẹ niran. Hamman ni titi ti igbẹjọ naa yoo fi wa sopin, ASUU gbọdọ maa sisẹ lọ. Adajọ Hamman tun ni ki wọn da ẹjọ naa pada si ọdọ adajọ agba lati yan Adajọ tuntun fun igbẹjọ naa. Adajọ naa ni iyanṣelodi ASUU ti ṣe ọpọlọpọ akoba fun awọn akẹkọọ lorilẹede Naijiria. O ni oun gbe idajọ naa kalẹ nitori ihuwasi ASUU ni ko jẹ ki ọpọlọpọ awọn akẹkọọ, ti ko lagbara lati lọ sile ẹkọ adani, mase ni anfaani lati kawe. Agbẹjọro ijọba, James Igwe ninu ọrọ rẹ rọ ileẹjọ lati pasẹ fun ASUU pe ko bẹrẹ isẹ lẹsẹkẹsẹ, ki igbẹjọ naa to wa sopin.


Adajọ naa ni iyanṣelodi ASUU ti ṣe ọpọlọpọ akoba fun awọn akẹkọọ lorilẹede Naijiria. O ni oun gbe idajọ naa kalẹ nitori ihuwasi ASUU ni ko jẹ ki ọpọlọpọ awọn akẹkọọ, ti ko lagbara lati lọ sile ẹkọ adani, mase ni anfaani lati kawe. Agbẹjọro ijọba, James Igwe ninu ọrọ rẹ rọ ileẹjọ lati pasẹ fun ASUU pe ko bẹrẹ isẹ lẹsẹkẹsẹ, ki igbẹjọ naa to wa sopin. O ni ọrọ yii ti fa ọpọlọpọ ifasẹyin ba ilọsiwaju Naijiria nitori bí awọn akẹkọọ ṣe wa nile latinu oṣu kejì.\n\nLAipẹ yii ni ẹgbẹ awọn olukọ fasiti, ASUU kede pe awọn ti ṣe adehun tuntun pẹlu awọn asofin apapọ Naijiria. Awọn ikọ adari ile igbimọ asofin apapọ lo lewaju ipade oni wakati mẹrin, to bi adehun tuntun naa, eyi to waye ni ile gbimọ asofin niluu Abuja lọjọ isẹgun. Adehun naa lo nilo ibuwọlu Aarẹ Muhammadu Buhari, ẹni to rin irinajo lati kopa nibi ijokoo Ajọ isọkan Agbaye niluu New York.


O ni ọrọ yii ti fa ọpọlọpọ ifasẹyin ba ilọsiwaju Naijiria nitori bí awọn akẹkọọ ṣe wa nile latinu oṣu kejì.\n\nLAipẹ yii ni ẹgbẹ awọn olukọ fasiti, ASUU kede pe awọn ti ṣe adehun tuntun pẹlu awọn asofin apapọ Naijiria. Awọn ikọ adari ile igbimọ asofin apapọ lo lewaju ipade oni wakati mẹrin, to bi adehun tuntun naa, eyi to waye ni ile gbimọ asofin niluu Abuja lọjọ isẹgun. Adehun naa lo nilo ibuwọlu Aarẹ Muhammadu Buhari, ẹni to rin irinajo lati kopa nibi ijokoo Ajọ isọkan Agbaye niluu New York. Emmanuel Osodeke lo lewaju fun ẹgbẹ awọn olukọ fasiti, ti minista fun eto ẹkọ, Goodluck Opiah si lewaju fun ijọba apapọ nibi ipade naa.


Emmanuel Osodeke lo lewaju fun ẹgbẹ awọn olukọ fasiti, ti minista fun eto ẹkọ, Goodluck Opiah si lewaju fun ijọba apapọ nibi ipade naa.


Wo ọmọ Nàíjíríà tó ń gbèjà ilẹ̀ Baba rẹ̀ lọ́wọ́ àbùkù àti ìkórira pẹ̀lú ìjìnlẹ̀ ọ̀rọ̀ ẹnu

Owe Yoruba kan lo ni nibi ti n pa ọ wa, ni n o gba ọ wa nitori eeyan meji kii binu iyọ lọja, bi eeyan kan ba tu, eeyan kan yoo. Bi o tilẹ jẹ pe ọpọ ọmọ Naijiria lo n wa bi wọn yoo se sa kuro lorilede yii, paapaa awọn ọdọ amọ ọkunrin kan ree, to ni afori-afọrun, Naijiria ni oun yoo duro ti. Deji Ige nii se onkọwe ati akewi, to si n lo ijinlẹ ede Yoruba ati Gẹẹsi lati tako iwa abuku ati ikorira ti ọpọ ọmọ Naijiria n hu silẹ baba wọn. Nigba to n ba BBC Yorùbá sọ̀rọ̀, Deji Ige salaye idi to se n gbe igbesẹ yii, to se n fi ijinlẹ ede tun oruk ati ayanmọ Naijiria se nile ati lẹyin odi. Gẹgẹ bi Ige ti wi, bi oun tilẹ kuro ni Naijiria, ko seese lati ko gbogbo ẹbi oun tabi ọkan oun kuro nitori tiwa n tiwa, akisa ni ti aatan. Ninu alaye rẹ, Deji Ige ni isẹ ologun lo kọkọ wu oun lati se ni aarọ ọjọ aye oun, ti oun si gbiyanju nigba mẹrin ọtọọtọ amọ ti wọn ko gba oun si isẹ ologun.


Nigba to n ba BBC Yorùbá sọ̀rọ̀, Deji Ige salaye idi to se n gbe igbesẹ yii, to se n fi ijinlẹ ede tun oruk ati ayanmọ Naijiria se nile ati lẹyin odi. Gẹgẹ bi Ige ti wi, bi oun tilẹ kuro ni Naijiria, ko seese lati ko gbogbo ẹbi oun tabi ọkan oun kuro nitori tiwa n tiwa, akisa ni ti aatan. Ninu alaye rẹ, Deji Ige ni isẹ ologun lo kọkọ wu oun lati se ni aarọ ọjọ aye oun, ti oun si gbiyanju nigba mẹrin ọtọọtọ amọ ti wọn ko gba oun si isẹ ologun. O ni idi ree ti oun se mu gege ikọwe oun lati maa se awọn akọsilẹ ọpọ isẹlẹ to n waye lorilẹede yii, boya ire abi ibi. Ige ni lati ipasẹ eyi ni oun ti bẹrẹ si ni sọrọ kaakiri agbaye, boya lori redio ni tabi mohunmaworan, ti ohunsi tun n fi ewi gba a lẹgbẹ. “Ebi lo n ba ọpọ eeyan finra ni Naijiria, ti ọwọn gogo epo si ti di ọmọ Naijiria, ojoojumọ lawọn olukọ fasiti n dasẹ silẹ, tawọn osisẹ ilera si n sa kuro lorilede yii.” Mo n ri awọn isẹlẹ to n waye ni agbegbe mi, idi ree ti ẹnu mi ko fi le dakẹ si ọpọ awọn aidaa to n waye naa.


O ni idi ree ti oun se mu gege ikọwe oun lati maa se awọn akọsilẹ ọpọ isẹlẹ to n waye lorilẹede yii, boya ire abi ibi. Ige ni lati ipasẹ eyi ni oun ti bẹrẹ si ni sọrọ kaakiri agbaye, boya lori redio ni tabi mohunmaworan, ti ohunsi tun n fi ewi gba a lẹgbẹ. “Ebi lo n ba ọpọ eeyan finra ni Naijiria, ti ọwọn gogo epo si ti di ọmọ Naijiria, ojoojumọ lawọn olukọ fasiti n dasẹ silẹ, tawọn osisẹ ilera si n sa kuro lorilede yii.” Mo n ri awọn isẹlẹ to n waye ni agbegbe mi, idi ree ti ẹnu mi ko fi le dakẹ si ọpọ awọn aidaa to n waye naa. Amọ ti mo ba ri ohun to dara nipa Naijiria, ko yẹ ki n dakẹ nitori ba se n ri aidaa, naa la n ri awọn ohun to dara.” O salaye pe oun gbọgbọ pe akọsilẹ oun ni lati di gbajumọ asọrọgbayi nitori oun ko lero pe isẹ miran wa, ti ko ba gbe oun de ibi ti oun de lonii yii. “Ọrọ Naijiria jẹ mi logun, tori ko sibi to dabi ile”


Amọ ti mo ba ri ohun to dara nipa Naijiria, ko yẹ ki n dakẹ nitori ba se n ri aidaa, naa la n ri awọn ohun to dara.” O salaye pe oun gbọgbọ pe akọsilẹ oun ni lati di gbajumọ asọrọgbayi nitori oun ko lero pe isẹ miran wa, ti ko ba gbe oun de ibi ti oun de lonii yii. “Ọrọ Naijiria jẹ mi logun, tori ko sibi to dabi ile”


Baba Ijesha lulẹ̀ nílé ẹjọ́ fún ìgbà kejì

Ile ẹjọ to n gbọ ẹsun ifipabanilopọ niluu Eko ti kọ lati gba beeli oṣere tiata Yoruba, James Olanrewaju Omiyinka, ti ọpọ mọ si Baba Ijesha, ṣaaju ki wọn to bẹrẹ igbẹjọ kotẹmilọrun rẹ. Adajọ Oluwatoyin Taiwo da ipe fun beeli naa nu nitori Baba Ijesha ko ni awọn amuyẹ to tọ lati kunju oṣuwọn fun beeli naa. Nigba to n dajọ lori beeli ọhun, adajọ sọ pe Baba Ijesha gbọdọ ṣe afihan awọn eredi pataki ti wọn fi gbọdọ fun ni beeli naa, eyii ti ko ṣe. O tun ni ko si ẹri pe ọdaran naa ti pe ẹjọ kotẹmilọrun tabi ẹri kankan pe ile ẹjọ yoo fi ẹjọ kotẹmilọrun rẹ falẹ. Gẹgẹ bii iwe ti agbẹjọro rẹ kọ siwaju adajọ, oṣere naa n fẹ ki ile ẹjọ fun oun ni beeli ki oun ma lọ sile lọna ati le pe ẹjọ kotẹmilọrun tako idajọ ẹwọn ọdun marun run ti wọn da fun. Ojọ kẹwaa, oṣu Kẹjọ, ọdun 2022 yii ni agbẹjọro rẹ, Gabriel Olabiran, sọ fun ile ẹjọ pe awọn ti pe igbejọ fun beeli ọdaran naa, ṣaaju ipẹjọ kotẹmilọrun.


O tun ni ko si ẹri pe ọdaran naa ti pe ẹjọ kotẹmilọrun tabi ẹri kankan pe ile ẹjọ yoo fi ẹjọ kotẹmilọrun rẹ falẹ. Gẹgẹ bii iwe ti agbẹjọro rẹ kọ siwaju adajọ, oṣere naa n fẹ ki ile ẹjọ fun oun ni beeli ki oun ma lọ sile lọna ati le pe ẹjọ kotẹmilọrun tako idajọ ẹwọn ọdun marun run ti wọn da fun. Ojọ kẹwaa, oṣu Kẹjọ, ọdun 2022 yii ni agbẹjọro rẹ, Gabriel Olabiran, sọ fun ile ẹjọ pe awọn ti pe igbejọ fun beeli ọdaran naa, ṣaaju ipẹjọ kotẹmilọrun. To n tumọ si pe, Baba Ijesha n fẹ ki wọn fun oun ni beeli ki oun le kuro ninu ọgba ẹwọn lati maa gba ile lọ sile ẹjọ fun igbejọ kotẹmilọrun, kaka ko maa ti inu ọgba ẹwọn lọ sile ẹjọ ọhun fun igbẹjọ kotẹmilọrun naa. Igbesẹ yii lo wa ni ibamu pẹlu abala kẹfa iwe ofin orilẹ-ede Naijiria ti wọn kọ lọdun 1999, ati afikun rẹ ni abala kọkanlelaadọta to waye nile ẹjọ giga kan nilu Eko. Olabiran ni awọn gbe ọrọ naa lọ siwaju ile ẹjọ adajọ Oluwatoyin Taiwo lẹyin to ṣoro fun awọn lati gba ọjọ ipẹjọ nile ẹjọ kotẹmilọrun.


To n tumọ si pe, Baba Ijesha n fẹ ki wọn fun oun ni beeli ki oun le kuro ninu ọgba ẹwọn lati maa gba ile lọ sile ẹjọ fun igbejọ kotẹmilọrun, kaka ko maa ti inu ọgba ẹwọn lọ sile ẹjọ ọhun fun igbẹjọ kotẹmilọrun naa. Igbesẹ yii lo wa ni ibamu pẹlu abala kẹfa iwe ofin orilẹ-ede Naijiria ti wọn kọ lọdun 1999, ati afikun rẹ ni abala kọkanlelaadọta to waye nile ẹjọ giga kan nilu Eko. Olabiran ni awọn gbe ọrọ naa lọ siwaju ile ẹjọ adajọ Oluwatoyin Taiwo lẹyin to ṣoro fun awọn lati gba ọjọ ipẹjọ nile ẹjọ kotẹmilọrun. Amọ agbeọjọro ijọba, Yusuf Sule tako igbesẹ naa pẹlu ipẹjọ tirẹ pe ko si eredi kankan ti ile ẹjọ fi gbọdọ fun Baba Ijesha ni beeli titi ti igbẹjọ kotẹmilọrun rẹ yoo fi bẹrẹ. Ọjọ kẹrinla, oṣu Keje, ọdun 2022 yii ni ile ẹjọ to n gbọ ẹsun ifipanilopọ yii ṣedajọ ẹwọn ọdun maru un fun Baba Ijesha, lẹyin to jẹbi mẹrin ninu ẹsun mẹfa ti wọn kan an, eyii to ni ṣe pẹlu ṣiṣe aṣemaṣe pẹlu ọmọde ti ọjọ ori rẹ ko tii to mejidinlogun. Ninu ifọrọwerọ pẹlu BBC Yoruba lẹyin ti ile ẹjọ kọ lati gba beeli ọdaran naa, agbẹjọro rẹ, Gbariel Olabiran sọ pe oun ṣi ni ireti pe onibara oun yoo bọ ninu ọgba ẹwọn to wa.


Amọ agbeọjọro ijọba, Yusuf Sule tako igbesẹ naa pẹlu ipẹjọ tirẹ pe ko si eredi kankan ti ile ẹjọ fi gbọdọ fun Baba Ijesha ni beeli titi ti igbẹjọ kotẹmilọrun rẹ yoo fi bẹrẹ. Ọjọ kẹrinla, oṣu Keje, ọdun 2022 yii ni ile ẹjọ to n gbọ ẹsun ifipanilopọ yii ṣedajọ ẹwọn ọdun maru un fun Baba Ijesha, lẹyin to jẹbi mẹrin ninu ẹsun mẹfa ti wọn kan an, eyii to ni ṣe pẹlu ṣiṣe aṣemaṣe pẹlu ọmọde ti ọjọ ori rẹ ko tii to mejidinlogun. Ninu ifọrọwerọ pẹlu BBC Yoruba lẹyin ti ile ẹjọ kọ lati gba beeli ọdaran naa, agbẹjọro rẹ, Gbariel Olabiran sọ pe oun ṣi ni ireti pe onibara oun yoo bọ ninu ọgba ẹwọn to wa. O ni “Ẹjọ ti a pe ni pe ki ile ẹjọ tu silẹ ko maa wa lati ile fun igbẹjọ kotẹmilọrun rẹ, amọ ile ko gba aba wa wọlẹ.” “A ti pe ẹjọ nile ẹjọ kotẹmilọrun nile ẹjọ giga, a dẹ mọ wi pe a ni awọn ohun ti ẹjọ wa to fẹsẹ mulẹ ti a fi mọ pe wọn maa fun wa ni ohun ti a n fẹ.”


O ni “Ẹjọ ti a pe ni pe ki ile ẹjọ tu silẹ ko maa wa lati ile fun igbẹjọ kotẹmilọrun rẹ, amọ ile ko gba aba wa wọlẹ.” “A ti pe ẹjọ nile ẹjọ kotẹmilọrun nile ẹjọ giga, a dẹ mọ wi pe a ni awọn ohun ti ẹjọ wa to fẹsẹ mulẹ ti a fi mọ pe wọn maa fun wa ni ohun ti a n fẹ.”


Ẹ má ṣe àṣìṣe láti dìbò yan àwọn apààyàn lọ́dún 2023 – Jonathan

Aarẹ Naijiria tẹlẹ, Goodluck Jonathan ti kilọ fun awọn araalu lati maṣe dibo yan awọn apaayan ninu eto idibo gbogbogbo ti yoo waye lọdun 2023. Jonathan lo sọ ọrọ naa niluu Uyo nibi isin idupẹ ọdun marundinlogoji ti wọn da ipinlẹ naa silẹ. O ni “Lọdun 2023, ẹ ma ṣe aṣiṣe lati dibo yan awọn apaayan sori ipo.” “Awọn ti wọn n ko ibọn, ọbẹ atawọ ohun ija oloro mii nitori oṣelu, ọta araalu ni wọn jẹ.” “Ẹni to ba gbẹmi eeyan lati de ipo oṣelu yoo tẹsiwaju lati maa gbẹmi eeyan lati di ipo naa mu ni.” “Ẹri daju pe lati ile igbimọ aṣofin ipinlẹ, titi de ile igbimọ aṣofin aaab ati gomina, e dibo yan ẹni to tọ ni ipinlẹ Akwa Ibom.” Aarẹ ana ọhun gboriyin fun gomina ipinlẹ naa, Udom Emmanuel, fun akitiyan rẹ lati mu idagbasoke ba ipinlẹ naa. Jonathan sọ pe Emmanuel ti ṣe daadaa lati mu igba itura de ba awọn eeya ipinlẹ rẹ lati ọdun meje to ti wa lori alefa. O ni bo ti tilẹ jẹ pe oṣiṣẹ banki ni gomina ọhun tẹlẹ, ti ọpọ eeyah si lero pe ko ni ṣe daadaa gẹgẹ gomina, amọ o jọ awọn ti ko gbagbọ ninu rẹ loju. Lẹyin naa lo dupẹ lọwọ igbimọ ijọba ipinlẹ ọhun fun atilẹyin wọn fun gomina naa, eyii to mu ko ṣe aṣeyọri.


Wo bí oró àkekèé ṣe le sọ ẹ́ di olówó tabua

Yoruba ni ẹni tí kò bá mọ ibi ti ẹgbẹ́ rẹ̀ ti n là, yóò kan sá ere asaku ni. Ohun tá sì ń wá lọ sí Sokoto, a ṣe e àpò ṣòkòtò wa lo wa. Fún àwa ta n la kàkà láti ṣẹ igi ọlà, ká di olówó gọbọi, ọ̀nà kan rèé ti kò la wàhálà lọ rara láti rí taje ṣe. Bawo ni àkekèé ṣe ń sọ èèyàn di olówó? BBC ṣe abẹwo sileesẹ to ń ṣe àyẹ̀wò kan lórílẹ̀ èdè Turkey, to ń sin àkekèé láti pa owó gọbọi. Àwọn àkekèé yìí ni wọ́n ń sìn, ti wọn si n yọ díẹ̀ lára oro ti àkekèé kọ̀ọ̀kan ni.


Bawo ni àkekèé ṣe ń sọ èèyàn di olówó? BBC ṣe abẹwo sileesẹ to ń ṣe àyẹ̀wò kan lórílẹ̀ èdè Turkey, to ń sin àkekèé láti pa owó gọbọi. Àwọn àkekèé yìí ni wọ́n ń sìn, ti wọn si n yọ díẹ̀ lára oro ti àkekèé kọ̀ọ̀kan ni. Ti wọn ba si ri to lítà kan oro àkekèé, mílíọ̀nù mẹwa dọla ni wọn yoo ta a si orílẹ̀èdè Amẹ́ríkà. Níléeṣẹ́ náà, yàrá tí wọn ti ń gba oro àkekèé lee gba to Hírámù oro àkekèé méjì lojumọ. Àpótí ńlá kan ni awọn òṣìṣẹ́ láàbù n ko awọn àkekèé naa si, ti wọn yoo si maa yọ wọ́n jáde ní ọ̀kọ̀ọ̀kan láti inú àpótí náà.


Ti wọn ba si ri to lítà kan oro àkekèé, mílíọ̀nù mẹwa dọla ni wọn yoo ta a si orílẹ̀èdè Amẹ́ríkà. Níléeṣẹ́ náà, yàrá tí wọn ti ń gba oro àkekèé lee gba to Hírámù oro àkekèé méjì lojumọ. Àpótí ńlá kan ni awọn òṣìṣẹ́ láàbù n ko awọn àkekèé naa si, ti wọn yoo si maa yọ wọ́n jáde ní ọ̀kọ̀ọ̀kan láti inú àpótí náà. Wọn yóò fi ẹmuga meji mu wọn, ẹmuga yoo mu àkekèé náà ni ọrùn, tí ẹmuga kejì yoo si mu ni iru. Asiko yii ni wọn yóò fun oro díẹ̀ jáde lára rẹ sínú síbi kan, kí wọn to da sínú ike. Wọn yoo wa gbe pamọ láti gbe lọ sorilẹ èdè Amẹ́ríkà fún títà.


Wọn yóò fi ẹmuga meji mu wọn, ẹmuga yoo mu àkekèé náà ni ọrùn, tí ẹmuga kejì yoo si mu ni iru. Asiko yii ni wọn yóò fun oro díẹ̀ jáde lára rẹ sínú síbi kan, kí wọn to da sínú ike. Wọn yoo wa gbe pamọ láti gbe lọ sorilẹ èdè Amẹ́ríkà fún títà. Nígbà tó n bá BBC sọ̀rọ̀, ẹni tó ní oko àkekèé náà, Metin Orenler ṣàlàyé pé lọ́wọ́ lọ́wọ́ báyìí, Iléeṣẹ́ náà ni to àkekèé ẹgbẹ̀rún lọ́nà igba. Orenler ni àwọn n sin awọn àkekèé náà nínú oko àwọn, ti wọn si n fun oro ara wọn. O fikùn pé àkekèé kan ní tó oro miligiramu méjì, tí àwọn ba fun oro rẹ tán.


Nígbà tó n bá BBC sọ̀rọ̀, ẹni tó ní oko àkekèé náà, Metin Orenler ṣàlàyé pé lọ́wọ́ lọ́wọ́ báyìí, Iléeṣẹ́ náà ni to àkekèé ẹgbẹ̀rún lọ́nà igba. Orenler ni àwọn n sin awọn àkekèé náà nínú oko àwọn, ti wọn si n fun oro ara wọn. O fikùn pé àkekèé kan ní tó oro miligiramu méjì, tí àwọn ba fun oro rẹ tán. O fikùn pé àwọn ń gba to oro giramu kan lara àkekèé to to ọọdunrun tàbí irínwó. O wa fi idi rẹ̀ mulẹ pe oro àkekèé lítà kan ní àwọn n ta ni mílíọ̀nù mẹ́wàá dọla. Ìwádìí BBC fihan pe oro àkekèé olówó iyebíye yìí ni wọn n lo láti fi ṣe òògùn aporó.


O fikùn pé àwọn ń gba to oro giramu kan lara àkekèé to to ọọdunrun tàbí irínwó. O wa fi idi rẹ̀ mulẹ pe oro àkekèé lítà kan ní àwọn n ta ni mílíọ̀nù mẹ́wàá dọla. Ìwádìí BBC fihan pe oro àkekèé olówó iyebíye yìí ni wọn n lo láti fi ṣe òògùn aporó. \n\n\nBákan náà, wọn tún ń lo oro àkekèé láti fi ṣe òògùn asaraloge. Oro àkekèé yìí naa tun wúlò láti fi pèsè oogun tó ń mú ìrora kú nínú agọ ara eeyan.


\n\n\nBákan náà, wọn tún ń lo oro àkekèé láti fi ṣe òògùn asaraloge. Oro àkekèé yìí naa tun wúlò láti fi pèsè oogun tó ń mú ìrora kú nínú agọ ara eeyan.


"Mo gba ẹ̀kọ́ ọ̀fẹ́ lọ sí Amẹ́ríkà láì lówó lọ́wọ́ tàbí mọ èèyàn pàtàkì"

Yoruba ni iriri lo n jẹ agba, ohun ti agbalagba ba si ri lori ijoko rẹ, bi ọmọde ba gun ori igi, o le maa ri. Idi ree ti BBC Yoruba fi n tọ awọn agba awujọ lọ lati bu mu ninu omi ọgbọn wọn lati ipasẹ iriri ti wọn ti ri nile aye, ni abala eto Iriri agba ta n mu wa fun yin ni ọsọọsẹ. Iriri yii naa si ni wọn yoo fi gba awọn ọdọ nimọran to le tọ wọn sọna lati se ile aye wọn, ki wọn maa ba si ẹsẹ gbe. Yoruba naa lo sa ni agba kii wa lọja, ki ori ọmọde wọ. Ọjọgbọn Oladele Awobuluyi, tii se akọsẹmọsẹ olukọ agba ni ẹka ẹkọ ede, onkọwe ati agba awujọ lo ba BBC Yoruba sọrọ ni abala Iriri agba lọsẹ yii. Lasiko ifọrọwerọ naa si ni agba awujọ ọhun ti mẹnuba awọn anfaani ti orilẹede Naijiria se fun nigba ewe rẹ ati ọna to gba sanjọ pada fun orilẹede yii.


Yoruba naa lo sa ni agba kii wa lọja, ki ori ọmọde wọ. Ọjọgbọn Oladele Awobuluyi, tii se akọsẹmọsẹ olukọ agba ni ẹka ẹkọ ede, onkọwe ati agba awujọ lo ba BBC Yoruba sọrọ ni abala Iriri agba lọsẹ yii. Lasiko ifọrọwerọ naa si ni agba awujọ ọhun ti mẹnuba awọn anfaani ti orilẹede Naijiria se fun nigba ewe rẹ ati ọna to gba sanjọ pada fun orilẹede yii. Amọ ka to sọrọ nipa ifọrọwerọ to waye, ẹ jẹ ka mọ diẹ nipa baba agba Ọjọgbọn Oladele Awobuluyi, Ta ni Ọjọgbọn Oladele Awobuluyi? Ọmọ bibi ilu Okeagbe nijọba ibilẹ iwọ oorun ariwa Akoko ni Ọjọgbọn Oladele Awobuluyi. Ọjọ Kẹtadinlogun osu Keje ọdun 1937 si lo dele aye lẹyin ti iya rẹ ti bi ọpọ abiku.


Amọ ka to sọrọ nipa ifọrọwerọ to waye, ẹ jẹ ka mọ diẹ nipa baba agba Ọjọgbọn Oladele Awobuluyi, Ta ni Ọjọgbọn Oladele Awobuluyi? Ọmọ bibi ilu Okeagbe nijọba ibilẹ iwọ oorun ariwa Akoko ni Ọjọgbọn Oladele Awobuluyi. Ọjọ Kẹtadinlogun osu Keje ọdun 1937 si lo dele aye lẹyin ti iya rẹ ti bi ọpọ abiku. O ni awọn akẹẹgbẹ oun tawọn dijọ n sere lo se iwuri fun oun lati lọ forukọ silẹ nile ẹkọ bi o tilẹ jẹ pe o to ọdun kan lẹyin igba na, ko to le bẹrẹ ẹkọ kikọ. Idi ni pe wọn ni ọwọ rẹ ko to eti nigba naa, ti wọn si ni ko pada lọ sile lati lọ dagba diẹ si, ko to wa bẹrẹ ile ẹkọ. Nigba to n salaye awọn ọna ti orilede Naijiria fi gbe larugẹ lati goke agba, Awobuluyi ni ọdun 1959 ni oun ri ẹkọ ọfẹ ijọba apapọ gba lati lọ kawe ni Amẹrika.


O ni awọn akẹẹgbẹ oun tawọn dijọ n sere lo se iwuri fun oun lati lọ forukọ silẹ nile ẹkọ bi o tilẹ jẹ pe o to ọdun kan lẹyin igba na, ko to le bẹrẹ ẹkọ kikọ. Idi ni pe wọn ni ọwọ rẹ ko to eti nigba naa, ti wọn si ni ko pada lọ sile lati lọ dagba diẹ si, ko to wa bẹrẹ ile ẹkọ. Nigba to n salaye awọn ọna ti orilede Naijiria fi gbe larugẹ lati goke agba, Awobuluyi ni ọdun 1959 ni oun ri ẹkọ ọfẹ ijọba apapọ gba lati lọ kawe ni Amẹrika. “Mo se ọdun meji ati aabọ ni Colorado, ki n to wa lọ si Columbia nilu New York lati kawe gboye si ninu ede Latin. Ijọba apapọ lo ran mi lọ, mo si bẹbẹ pe ki wọn fun mi ni ọdun meji si, ki n le ni iriri isẹ olukọ nile ẹkọ giga. Ijọba gba fun mi, mo si pada sile lọdun 1969.’ Awobuluyi ni oun ko mọ ẹnikẹni ri, ti ijọba apapọ to fun oun ni ẹkọ ọfẹ lati lọ kawe.


“Mo se ọdun meji ati aabọ ni Colorado, ki n to wa lọ si Columbia nilu New York lati kawe gboye si ninu ede Latin. Ijọba apapọ lo ran mi lọ, mo si bẹbẹ pe ki wọn fun mi ni ọdun meji si, ki n le ni iriri isẹ olukọ nile ẹkọ giga. Ijọba gba fun mi, mo si pada sile lọdun 1969.’ Awobuluyi ni oun ko mọ ẹnikẹni ri, ti ijọba apapọ to fun oun ni ẹkọ ọfẹ lati lọ kawe. O ni agbẹ ni awọn obi oun, oore nla si ni ijọba se oun. “N ko tiẹ sopo pe mo fẹ duro silu oyinbo, mo mọ pe ijọba se mi loore, mo si gbọdọ pada wa sile, lati wa se ẹlomiran loore pẹlu imọ ti mo ni. Ko tiẹ ro mi lara rara lati sọ pe mo fẹ pada wa sile nitori pe ile ni abọ sinmi oko, a si tun ni ero lati wa tun orilẹede wa se.


O ni agbẹ ni awọn obi oun, oore nla si ni ijọba se oun. “N ko tiẹ sopo pe mo fẹ duro silu oyinbo, mo mọ pe ijọba se mi loore, mo si gbọdọ pada wa sile, lati wa se ẹlomiran loore pẹlu imọ ti mo ni. Ko tiẹ ro mi lara rara lati sọ pe mo fẹ pada wa sile nitori pe ile ni abọ sinmi oko, a si tun ni ero lati wa tun orilẹede wa se. Kii se emi nikan lo pada wa sile, gbogbo awa ti ijba ran lọ soke okun, la pada wa. Amọ bi ilu wa se ri bayii, lo n mu kawọn to ba lọ soke okun fi aake kọri, lati mase pada wa sile mọ.” Nigba to n salaye pe oun ko se laalaa, ki oun to ri isẹ se, Ọjọgbọn Oladele Awobuluyi fikun pe awọn ileesẹ to fẹ fun awọn nisẹ, maa n duro, ki awọn pari ile kọ ni. “Ko ba jẹ ileesẹ ijọba ni eeyan fẹ ba sisẹ ni tabi ti aladani, ka to pari idanwo, ni wọn yoo ti maa wa fi ọrọ wa wa lẹnu wo.


Kii se emi nikan lo pada wa sile, gbogbo awa ti ijba ran lọ soke okun, la pada wa. Amọ bi ilu wa se ri bayii, lo n mu kawọn to ba lọ soke okun fi aake kọri, lati mase pada wa sile mọ.” Nigba to n salaye pe oun ko se laalaa, ki oun to ri isẹ se, Ọjọgbọn Oladele Awobuluyi fikun pe awọn ileesẹ to fẹ fun awọn nisẹ, maa n duro, ki awọn pari ile kọ ni. “Ko ba jẹ ileesẹ ijọba ni eeyan fẹ ba sisẹ ni tabi ti aladani, ka to pari idanwo, ni wọn yoo ti maa wa fi ọrọ wa wa lẹnu wo. O nilo lati mọ ẹnikẹni ri, ko to fun ọ nisẹ, to ba ti pegede ninu ifọrọwerọ pẹlu wọn.” Ọjọgbọn Awobuluyi tun woye pe inu oun ko dun si bi awọn dokita wa se n sa lọ soke okun. O ni yoo nira fun Naijiria lati gberi nitori awọn to yẹ ko maa fi orilẹede yii yangan, lo n sa lọ yẹn. Bakan naa lo ni a maa jiya si bi ọpọ awọn dokita naa se n sa kuro nilẹ Naijiria nitori pe yoo se akoba fun ẹka ilera wa.


O nilo lati mọ ẹnikẹni ri, ko to fun ọ nisẹ, to ba ti pegede ninu ifọrọwerọ pẹlu wọn.” Ọjọgbọn Awobuluyi tun woye pe inu oun ko dun si bi awọn dokita wa se n sa lọ soke okun. O ni yoo nira fun Naijiria lati gberi nitori awọn to yẹ ko maa fi orilẹede yii yangan, lo n sa lọ yẹn. Bakan naa lo ni a maa jiya si bi ọpọ awọn dokita naa se n sa kuro nilẹ Naijiria nitori pe yoo se akoba fun ẹka ilera wa. O wa rọ ijọba apapọ lati tete mọ pe ojuse oun ni lati setọju awọn ọmọ orilẹede yii nitori eyi nikan lo le dẹkun ba se n sa lọ soke okun. Nigba to n foju abuku wo awọn obi ti ko fẹ ki awọn ọmọ wọn maa sọ ede abinibi, paapaa Yoruba, Awobuluyi ni itanjẹ gbaa ni iwa yii. O ni wọn kan n tan ara wọn jẹ ni nitori awọn isẹ to labuku ni wọn yoo pada se loke okun ti wọn ba sa lọ.


O wa rọ ijọba apapọ lati tete mọ pe ojuse oun ni lati setọju awọn ọmọ orilẹede yii nitori eyi nikan lo le dẹkun ba se n sa lọ soke okun. Nigba to n foju abuku wo awọn obi ti ko fẹ ki awọn ọmọ wọn maa sọ ede abinibi, paapaa Yoruba, Awobuluyi ni itanjẹ gbaa ni iwa yii. O ni wọn kan n tan ara wọn jẹ ni nitori awọn isẹ to labuku ni wọn yoo pada se loke okun ti wọn ba sa lọ. O wa dupẹ lọwọ Ọlọrun fun imọ nipa ede Yoruba to yan laayo, ti Ọlọrun si tete fi ọna han oun. O ni lẹni ọdun marundinlaadọrun, oun si n kọ iwe jade, ti oun si n ronu nipa ohun tuntun ti oun le mu jade nipa ede Yoruba lojoojumọ.


O wa dupẹ lọwọ Ọlọrun fun imọ nipa ede Yoruba to yan laayo, ti Ọlọrun si tete fi ọna han oun. O ni lẹni ọdun marundinlaadọrun, oun si n kọ iwe jade, ti oun si n ronu nipa ohun tuntun ti oun le mu jade nipa ede Yoruba lojoojumọ.


Wo àwọn ọmọ Yorùbá tó ń díje sípò Ààrẹ, ilé aṣòfin àtàwọn obìnrin olùdíje

Àjọ tó ń rí sí ètò ìdìbò ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, INEC ti fi orúkọ àwọn olùdíje sípò òṣèlú tó jẹ́ ti ìjọba àpapọ̀ léde. Nínú àtẹ̀jáde kan tí INEC fi sórí ayélujára Twitter rẹ̀, ni wọ́n ṣe àgbéjáde orúkọ àwọn olùdíje sípò Ààrẹ, igbá-kejì Ààrẹ, àti ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àpapọ̀ nínú ẹgbẹ́ òṣèlú kọ̀ọ̀kan. INEC ní èyí wà ní ìbámu pẹ̀lú ìwé òfin eto ìdìbò ọdún 2022. Wọ́n ní àwọn tí àwọn fi orúkọ wọn síta náà ni ẹgbẹ́ òṣèlú wọn tẹ̀lé ìlànà tó tọ́ lásìkò tí wọ́n ṣe ìdìbò abẹ́nú. Àtẹ̀jáde náà tí Agbẹnusọ INEC, Festus Okoye fi léde ní orúkọ àwọn tó lẹ́tọ̀ọ́ láti díje nìyí. O fikun pe kò sí àyípadà kankan tó lè wáyé lórí rẹ̀ mọ́ àyàfi tí ọ̀kan nínú àwọn olùdíje náà bá ṣe aláìsí.


Wọ́n ní àwọn tí àwọn fi orúkọ wọn síta náà ni ẹgbẹ́ òṣèlú wọn tẹ̀lé ìlànà tó tọ́ lásìkò tí wọ́n ṣe ìdìbò abẹ́nú. Àtẹ̀jáde náà tí Agbẹnusọ INEC, Festus Okoye fi léde ní orúkọ àwọn tó lẹ́tọ̀ọ́ láti díje nìyí. O fikun pe kò sí àyípadà kankan tó lè wáyé lórí rẹ̀ mọ́ àyàfi tí ọ̀kan nínú àwọn olùdíje náà bá ṣe aláìsí. Okoye ní gbogbo ẹgbẹ́ òṣèlú méjìdínlógún tí INEC fọwọ́ sí ni wọ́n fi olùdíje sípò Ààrẹ kalẹ̀. Bákan náà ló ní àwọn olùdíje 1,101 lọ ń díje fún ipò sẹ́nétọ̀ tí àwọn tó ń díje sípò ilé ìgbìmọ̀ aṣojúṣòfin sì jẹ́ 3,122. Nínú àwọn méjìdínlógún tí INEC gbé orúkọ wọn jáde pé wọ́n ń wá ipò Ààrẹ márùn-ún nínú wọn lọ jẹ́ ọmọ Yorùbá.


Okoye ní gbogbo ẹgbẹ́ òṣèlú méjìdínlógún tí INEC fọwọ́ sí ni wọ́n fi olùdíje sípò Ààrẹ kalẹ̀. Bákan náà ló ní àwọn olùdíje 1,101 lọ ń díje fún ipò sẹ́nétọ̀ tí àwọn tó ń díje sípò ilé ìgbìmọ̀ aṣojúṣòfin sì jẹ́ 3,122. Nínú àwọn méjìdínlógún tí INEC gbé orúkọ wọn jáde pé wọ́n ń wá ipò Ààrẹ márùn-ún nínú wọn lọ jẹ́ ọmọ Yorùbá. Àwọn náà ni: Sowore Omoyele Stephen ló ń díje lábẹ́ àsíá ẹgbẹ́ òṣèlú African Action Congress, AAC. Ọmọ bíbí ìlú Ese-Odo ní ìpínlẹ̀ Ondo ni Sowore. Ọdún 1971 sì ni wọ́n bi.


Àwọn náà ni: Sowore Omoyele Stephen ló ń díje lábẹ́ àsíá ẹgbẹ́ òṣèlú African Action Congress, AAC. Ọmọ bíbí ìlú Ese-Odo ní ìpínlẹ̀ Ondo ni Sowore. Ọdún 1971 sì ni wọ́n bi. Sowore jẹ́ ajàfẹ́tọ̀ọ́ ọmọnìyàn, òun sì ni olùdásílẹ̀ Iléeṣẹ́ ìròyìn Sahara Reporter. Ìgbà ìkejì rèé tó ń díje sípò Ààrẹ Nàìjíríà. Ní ọdún 2019 ló kọ́kọ́ díje tó sì fìdí rẹmi sọ́wọ́ Ààrẹ Muhammadu Buhari.


Sowore jẹ́ ajàfẹ́tọ̀ọ́ ọmọnìyàn, òun sì ni olùdásílẹ̀ Iléeṣẹ́ ìròyìn Sahara Reporter. Ìgbà ìkejì rèé tó ń díje sípò Ààrẹ Nàìjíríà. Ní ọdún 2019 ló kọ́kọ́ díje tó sì fìdí rẹmi sọ́wọ́ Ààrẹ Muhammadu Buhari. Asiwaju Bola Ahmed Tinubu náà jẹ́ ọ̀kan lára olùdíje sípò Ààrẹ Nàìjíríà lábẹ́ àsíá ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressives Congress, APC. Gbajúgbajà olóṣèlú ni Tinubu ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà bó ṣe jẹ́ ọ̀kan lára àwọn olùdásílẹ̀ àti adarí àpapọ̀ ẹgbẹ́ òṣèlú APC. Ní ọdún 1952 ni wọn bí Tinubu ní ìpínlẹ̀ Eko.


Asiwaju Bola Ahmed Tinubu náà jẹ́ ọ̀kan lára olùdíje sípò Ààrẹ Nàìjíríà lábẹ́ àsíá ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressives Congress, APC. Gbajúgbajà olóṣèlú ni Tinubu ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà bó ṣe jẹ́ ọ̀kan lára àwọn olùdásílẹ̀ àti adarí àpapọ̀ ẹgbẹ́ òṣèlú APC. Ní ọdún 1952 ni wọn bí Tinubu ní ìpínlẹ̀ Eko. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé Tinubu ṣe gómìnà Ìpínlẹ̀ Eko fún sáà méjì, láàárín ọdún 1999 sí 2007, ìgbà àkọ́kọ́ rèé tó ń wá ipò Ààrẹ Nàìjíríà. Ọmọ bíbí ìpínlẹ̀ Ogun ni Adenuga Sunday Oluwafemi tó ń díje lábẹ́ àsíá ẹgbẹ́ òṣèlú Boot Party, BP. Ọmọ ọdún méjìdínláàdọ́ta ni Adenuga tó sì jẹ́ ògbóǹtarigì oníṣòwò.


Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé Tinubu ṣe gómìnà Ìpínlẹ̀ Eko fún sáà méjì, láàárín ọdún 1999 sí 2007, ìgbà àkọ́kọ́ rèé tó ń wá ipò Ààrẹ Nàìjíríà. Ọmọ bíbí ìpínlẹ̀ Ogun ni Adenuga Sunday Oluwafemi tó ń díje lábẹ́ àsíá ẹgbẹ́ òṣèlú Boot Party, BP. Ọmọ ọdún méjìdínláàdọ́ta ni Adenuga tó sì jẹ́ ògbóǹtarigì oníṣòwò. Ìgbà àkọ́kọ́ nìyí tó ń díje fún ipò Ààrẹ Nàìjíríà. Ọmọ bíbí olóògbé M. K. O. Abiola ni Kola Abiola tó ń díje sípò Ààrẹ Nàìjíríà lábẹ́ àsíá ẹgbẹ́ òṣèlú Peoples Redemption Party, PRP. Ọdún 1962 ni wọ́n bí Kola Abiola tó sì ti pé ọgọ́ta ọdún báyìí.


Ìgbà àkọ́kọ́ nìyí tó ń díje fún ipò Ààrẹ Nàìjíríà. Ọmọ bíbí olóògbé M. K. O. Abiola ni Kola Abiola tó ń díje sípò Ààrẹ Nàìjíríà lábẹ́ àsíá ẹgbẹ́ òṣèlú Peoples Redemption Party, PRP. Ọdún 1962 ni wọ́n bí Kola Abiola tó sì ti pé ọgọ́ta ọdún báyìí. Ìgbà àkọ́kọ́ tó ń díje sípò Ààrẹ Nàìjíríà nìyí. Ọmọ bíbí ìlú Ondo ní ìpínlẹ̀ Ondo ni Adebayo Adewole Ebenezer tó sì jẹ́ ọmọ àádọ́ta ọdún. Agbẹjọ́rò ni Adewole Adebayo tó sì tún jẹ́ olùdásílẹ̀ Iléeṣẹ́ amóhùnmáwòrán KAFTAN TV.


Ìgbà àkọ́kọ́ tó ń díje sípò Ààrẹ Nàìjíríà nìyí. Ọmọ bíbí ìlú Ondo ní ìpínlẹ̀ Ondo ni Adebayo Adewole Ebenezer tó sì jẹ́ ọmọ àádọ́ta ọdún. Agbẹjọ́rò ni Adewole Adebayo tó sì tún jẹ́ olùdásílẹ̀ Iléeṣẹ́ amóhùnmáwòrán KAFTAN TV. Lábẹ́ àsíá ẹgbẹ́ òṣèlú Social Democratic Party, SDP ló ti ń díje. Ìgbà àkọ́kọ́ nìyí tí yóò gbé gbá láti du ipò Ààrẹ Nàìjíríà. Gẹ́gẹ́ bí àtẹ̀jáde tí INEC fi síta ṣe sọ àwọn obìnrin 381 lọ ń wá ipò òṣèlú sí àwọn ipò ijoba àpapọ̀.


Lábẹ́ àsíá ẹgbẹ́ òṣèlú Social Democratic Party, SDP ló ti ń díje. Ìgbà àkọ́kọ́ nìyí tí yóò gbé gbá láti du ipò Ààrẹ Nàìjíríà. Gẹ́gẹ́ bí àtẹ̀jáde tí INEC fi síta ṣe sọ àwọn obìnrin 381 lọ ń wá ipò òṣèlú sí àwọn ipò ijoba àpapọ̀. Nínú àwọn 381 yìí, ẹnìkan péré ló ń wá ipò igbakeji Ààrẹ, ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àpapọ̀ ni àwọn yòókù ń gbèrò láti lọ. Lati ilẹ̀ Yorùbá, awọn ogún ló ń díje sípò sẹ́nétọ̀ tí àwọn àádọ́rin sì ń wá ipò sí ilé ìgbìmọ̀ aṣojúṣòfin.


Nínú àwọn 381 yìí, ẹnìkan péré ló ń wá ipò igbakeji Ààrẹ, ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àpapọ̀ ni àwọn yòókù ń gbèrò láti lọ. Lati ilẹ̀ Yorùbá, awọn ogún ló ń díje sípò sẹ́nétọ̀ tí àwọn àádọ́rin sì ń wá ipò sí ilé ìgbìmọ̀ aṣojúṣòfin.


Aburú ni ‘Muslim-Muslim ticket,’ yóò pa Krìsìtẹ́nì lẹ́nu mọ́ - Babachir Lawal

Akọwe ijọba apapọ nigba kan ri, to tun jẹ ọmọ ẹgbẹ oṣelu APC, Babachir Lawal ti sọ pe ọna ati mu awọn ọmọlẹyin Kristi ni Naijiria lẹru ni bi ẹgbẹ oṣelu APC ṣe fa oludije fun ipo Aarẹ ati igbakeji rẹ to jẹ Musulumi kalẹ. Lawal lo sọ ọrọ naa ninu ifọrowerọ kan pẹlu ileeṣẹ iroyin Arise. Ọrọ naa lo n jade lẹyin wakati diẹ ti ajọ eleto idibo, INEC, kede orukọ gbogbo awọn ti wọn fontẹ lu lati dije du ipo Aarẹ ati ipo aṣofin nile igbimọ aṣofin agba. Ti ẹ ko ba gbagbe, Bola Tinubu, to jẹ ọmọ ilẹ Yoruba ati Musulumi lo ti kọkọ mu Kashim Shettima, to jẹ ọmọ Hausa gẹgẹ igbakeji rẹ, ti oun naa tun jẹ Musulumi. Lawal sọ pe awọn Musulumi ni Ariwa ko faramọ igbesẹ APC lati mu awọn meji to jẹ ẹlẹsin Musulumi kan naa lati dije du ipo Aarẹ. O ni igbesẹ ọhun yoo pa awọn awọn Kristẹni lẹnumọ.


Ti ẹ ko ba gbagbe, Bola Tinubu, to jẹ ọmọ ilẹ Yoruba ati Musulumi lo ti kọkọ mu Kashim Shettima, to jẹ ọmọ Hausa gẹgẹ igbakeji rẹ, ti oun naa tun jẹ Musulumi. Lawal sọ pe awọn Musulumi ni Ariwa ko faramọ igbesẹ APC lati mu awọn meji to jẹ ẹlẹsin Musulumi kan naa lati dije du ipo Aarẹ. O ni igbesẹ ọhun yoo pa awọn awọn Kristẹni lẹnumọ. O ni “Bi awọn oludijee APC mejeeji ṣe jẹ Musulumi jẹ ọna lati tun fa ipinya laarin awọn ọmọ Naijiria, paapaa laarin awọn eeyan Ariwa.” “Awa gẹgẹ bii adari, a n gbiyanju lati mu iṣọkan ni Naijiria, amọ ko to wi ka to fọ, wọn ti mu erongba buburu yii wa.” “Fun awọn ololufẹ alaafia  ati iṣọkan nilẹ yii, paapaa ni Ariwa nibi to ti kan wa gbungbun, igbesẹ ti wọn gbe yii ko gbọdọ ṣe aṣeyọri.”  “A si gbọdọ ri daju pe a  ṣẹgun igbesẹ naa to bẹẹ ti ẹnikẹni ko fi ni gbero iru rẹ mọ nilẹ yii.” Gẹgẹ bii ohun ti Lawal sọ, igbesẹ APC naa jẹ ọna lati mu ọrọ ẹsin wọ eto oṣelu Naijiira, eyii ti ko le so meso rere kankan. Lawal ni ti Aarẹ ati igbakeji rẹ ba je Musulumi, o n tumọ si pe Musulumi nikan ni yoo aa wa ni awọn ipo giga ni Naijiria wọn yoo si yọ ọwọ awọn ọmọlẹyin Kristi kuro lawo ojuṣe wọn ninu idagbasaoke orilẹ-ede. O ṣalaye siwaju sip e awọn Musulumi nikan ni yoo maa ri iṣẹ ijọba ti APC ba ṣe aṣeyọri ninu ki Aarẹ ati igbakeji rẹ jẹ Aarẹ.


O ni “Bi awọn oludijee APC mejeeji ṣe jẹ Musulumi jẹ ọna lati tun fa ipinya laarin awọn ọmọ Naijiria, paapaa laarin awọn eeyan Ariwa.” “Awa gẹgẹ bii adari, a n gbiyanju lati mu iṣọkan ni Naijiria, amọ ko to wi ka to fọ, wọn ti mu erongba buburu yii wa.” “Fun awọn ololufẹ alaafia  ati iṣọkan nilẹ yii, paapaa ni Ariwa nibi to ti kan wa gbungbun, igbesẹ ti wọn gbe yii ko gbọdọ ṣe aṣeyọri.”  “A si gbọdọ ri daju pe a  ṣẹgun igbesẹ naa to bẹẹ ti ẹnikẹni ko fi ni gbero iru rẹ mọ nilẹ yii.” Gẹgẹ bii ohun ti Lawal sọ, igbesẹ APC naa jẹ ọna lati mu ọrọ ẹsin wọ eto oṣelu Naijiira, eyii ti ko le so meso rere kankan. Lawal ni ti Aarẹ ati igbakeji rẹ ba je Musulumi, o n tumọ si pe Musulumi nikan ni yoo aa wa ni awọn ipo giga ni Naijiria wọn yoo si yọ ọwọ awọn ọmọlẹyin Kristi kuro lawo ojuṣe wọn ninu idagbasaoke orilẹ-ede. O ṣalaye siwaju sip e awọn Musulumi nikan ni yoo maa ri iṣẹ ijọba ti APC ba ṣe aṣeyọri ninu ki Aarẹ ati igbakeji rẹ jẹ Aarẹ. O ni igbesẹ lati mu Naijiria di ẹlẹsin Musulumi nikan kii ṣe nipa fifi ipa mu awọn eeyan lọ sinu Mọṣalaṣi, amọ o jẹ igbesẹ fifi awọn Musulumi nikan si ipo giga, kii si ṣe ohun to bojumu, ko si le mu idagbasoke ba Naijiria. Lawal wa ni pẹlu adura ati kaadi idibo PVC lawọn yoo ṣẹgun aa APC lati sọ Naijiria di ẹlẹsin kan naa.


O ni igbesẹ lati mu Naijiria di ẹlẹsin Musulumi nikan kii ṣe nipa fifi ipa mu awọn eeyan lọ sinu Mọṣalaṣi, amọ o jẹ igbesẹ fifi awọn Musulumi nikan si ipo giga, kii si ṣe ohun to bojumu, ko si le mu idagbasoke ba Naijiria. Lawal wa ni pẹlu adura ati kaadi idibo PVC lawọn yoo ṣẹgun aa APC lati sọ Naijiria di ẹlẹsin kan naa.


ASUU Strike: Ìjọba pàrokò ìkìlọ ránṣẹ sẹ́gbẹ́ olùkọ́ fásitì, bó ṣe pẹjọ́ kòtẹ́milọ́rùn

Fakinfa laarin ijọba apapọ Naijiria ati ẹgbẹ oṣiṣẹ fasiti Naijiria ti gba ọna miran yọ bayii. Eyi ko si ṣẹyin bi ẹgbẹ naa ṣe  wọ ijọba lọ si ile ẹjọ kotẹmilọrun ni itako idajọ to ni ki wọn wọle pada sẹnu iṣẹ. Wọn ni idajọ ti ile ẹjọ to n risi ọrọ laarin oṣiṣẹ ati agbanisiṣẹ gbe kalẹ ni Abuja ko ba awọn lara mu. Bẹẹ naa ni ẹgbẹ oṣiṣẹ fidi rẹ mulẹ pe adajọ to gbe idajọ yi kalẹ kuna nipa idajọ to gbe kalẹ nitori ko Agbẹjọro agba to n ṣẹjọ lorukọ ASUU Femi Falana ni awọn rawọ ẹbẹ si ile ẹjọ kotẹmilọrun to wa ni Abuja lati yi idajọ ti o wa nilẹ pada.. Idajọ taa n wi yi leleyi ti ile ẹjọ to n risi ọrọ laarin oṣiṣẹ ati agbanisiṣẹ gbe kalẹ pe ki awọn olukọ pada siṣẹ ki wọn si maa kọ awọn akẹkọọ. Adajọ Polycarp Hamman lo gbe idajọ yi kalẹ lỌjọru to kọja to si ni ki wọn dawọ iyanṣẹlodi duro titi di igba ti ile ẹjọ yoo fi gbọ ẹjọ mii lori ọrọ yi. O ti le ni oṣu meje bayii ti ASUU ti faake kọri pẹlu iyanṣlodi ti ijọba apapọ si wọ wọn lọ ile ẹjọ nigba ti idunadura fori ṣanpọn.


Bẹẹ naa ni ẹgbẹ oṣiṣẹ fidi rẹ mulẹ pe adajọ to gbe idajọ yi kalẹ kuna nipa idajọ to gbe kalẹ nitori ko Agbẹjọro agba to n ṣẹjọ lorukọ ASUU Femi Falana ni awọn rawọ ẹbẹ si ile ẹjọ kotẹmilọrun to wa ni Abuja lati yi idajọ ti o wa nilẹ pada.. Idajọ taa n wi yi leleyi ti ile ẹjọ to n risi ọrọ laarin oṣiṣẹ ati agbanisiṣẹ gbe kalẹ pe ki awọn olukọ pada siṣẹ ki wọn si maa kọ awọn akẹkọọ. Adajọ Polycarp Hamman lo gbe idajọ yi kalẹ lỌjọru to kọja to si ni ki wọn dawọ iyanṣẹlodi duro titi di igba ti ile ẹjọ yoo fi gbọ ẹjọ mii lori ọrọ yi. O ti le ni oṣu meje bayii ti ASUU ti faake kọri pẹlu iyanṣlodi ti ijọba apapọ si wọ wọn lọ ile ẹjọ nigba ti idunadura fori ṣanpọn. Ki ni esi ijọba si ọrọ yi Lati rin jina jina ni esi ijọba apapọ to n waye lori ọrọ bi ASUU ṣe gba ile ẹjọ kotẹmilọrun lọ. Minisita fọrọ oṣiṣẹ Chris Ngige lo si n dawọn lohun lori ọrọ yii pẹlu amọran pe ki wọn bọwọ fun idajọ ile ẹjọ, ki wọn si pada sẹnu iṣẹ. O fesi yi lasiko to n dahun ibeere lọwọ awọn akọroyin ni ilu New York l'Amẹrika nibi ti ipade apero ajọ isọkan agbaye ti n waye.


Ki ni esi ijọba si ọrọ yi Lati rin jina jina ni esi ijọba apapọ to n waye lori ọrọ bi ASUU ṣe gba ile ẹjọ kotẹmilọrun lọ. Minisita fọrọ oṣiṣẹ Chris Ngige lo si n dawọn lohun lori ọrọ yii pẹlu amọran pe ki wọn bọwọ fun idajọ ile ẹjọ, ki wọn si pada sẹnu iṣẹ. O fesi yi lasiko to n dahun ibeere lọwọ awọn akọroyin ni ilu New York l'Amẹrika nibi ti ipade apero ajọ isọkan agbaye ti n waye. O ni ''emi kii ṣe ASUU ṣugbọn agbọye ofin ni pe ti idajọ ile ẹjọ kan ba wa nilẹ, ohun to tọ ni pe ki eeyan tẹle idajọ yi ṣaaju ko to lọ si ile ẹjọ kotẹmilọrun'' ''Tori naa ohun taa lero pe o yẹ ki wọn ṣe ni ki wọn kọkọ pada si kilaasi'' Nigige fi kun pe pipada si kilaasi ko tunmọ si pe awọn ko ni tẹsiwaju idunadura. O ni gbogbo ọna  lawọn yoo maa fi ṣe idunadura ọhun. Ẹgbẹ oṣiṣẹ fasiti ni Naijiria lawọn n ja ki ijọba ṣe imuṣẹ adehun kan ti wọn buwọlu pẹlu ẹgbẹ olukọ fasiti ni ọdun 2009 ati awọn nkan miran.


O ni ''emi kii ṣe ASUU ṣugbọn agbọye ofin ni pe ti idajọ ile ẹjọ kan ba wa nilẹ, ohun to tọ ni pe ki eeyan tẹle idajọ yi ṣaaju ko to lọ si ile ẹjọ kotẹmilọrun'' ''Tori naa ohun taa lero pe o yẹ ki wọn ṣe ni ki wọn kọkọ pada si kilaasi'' Nigige fi kun pe pipada si kilaasi ko tunmọ si pe awọn ko ni tẹsiwaju idunadura. O ni gbogbo ọna  lawọn yoo maa fi ṣe idunadura ọhun. Ẹgbẹ oṣiṣẹ fasiti ni Naijiria lawọn n ja ki ijọba ṣe imuṣẹ adehun kan ti wọn buwọlu pẹlu ẹgbẹ olukọ fasiti ni ọdun 2009 ati awọn nkan miran. Ọkan lara igbegidina ti ko jẹ ki ọrọ ni iyanju ni fifẹnu ko lori ọna ti wọn yoo fi san owo olukọ. Ijọba sọ pe IPPIS lawọn yoo lo amọ ẹgbẹ olukọ ni awọn fẹ ki wọn lo oju ọna mii eleyi tawọn gbe kalẹ ti orukọ rẹ n jẹ University Transparency Accountability Solution (UTAS). Die ree ninu awọn ohun ti ẹgbẹ olukọ lawọn n ja fun ti eleyi to ku si wa ninu iwe adehun ti wọn lawọn fẹ ki ijọba gbera n lẹ ki wọn ṣe amuṣẹ rẹ.


Ọkan lara igbegidina ti ko jẹ ki ọrọ ni iyanju ni fifẹnu ko lori ọna ti wọn yoo fi san owo olukọ. Ijọba sọ pe IPPIS lawọn yoo lo amọ ẹgbẹ olukọ ni awọn fẹ ki wọn lo oju ọna mii eleyi tawọn gbe kalẹ ti orukọ rẹ n jẹ University Transparency Accountability Solution (UTAS). Die ree ninu awọn ohun ti ẹgbẹ olukọ lawọn n ja fun ti eleyi to ku si wa ninu iwe adehun ti wọn lawọn fẹ ki ijọba gbera n lẹ ki wọn ṣe amuṣẹ rẹ.


"Màá kán apá àti ẹsẹ̀ mi, kí n le bọ́ lọ́wọ́ Putin tó ń fi tipá mú wa lọ sójú ogun"

Awọn ọmọ orilẹede Russia ti bẹrẹ si ni sa kuro lorilẹede naa lẹyin ti ijọba kede afikun awọn ọmọ ogun lati lọ koju orilẹede Ukraine. Ogunlọgọ awọn eeyan Russia si ti balẹ si awọn agbegbe igberiko lati igba ti Aarẹ Vladimir Putin ti se ikede naa. Koda, ijọba yoo ṣe idanilẹkọ fun awọn eeyan toto ẹgbẹrun lọna ọọdunrun lati lọ koju orilẹede Ukraine. Pupọ ninu awọn ọkunrin to wa ni ọjọ ori to le darapọ mọ awọn ologun, ni wọn ti bẹrẹ lati ma sa kuro ni agbegbe wọn, ki wn maa baa kopa ninu ogun naa. Ọkunrin kan ti ko darukọ rẹ, sọ fun BBC pe kete bi Aarẹ Putin ti gbe ikede naa jade, ni oun ti mu iwe irinna oun. O ni ti oun ko si idi ẹru kankan dani nitori ọjọ ori oun wa lara awọn ti wọn le ran lọ si oju ogun.


Pupọ ninu awọn ọkunrin to wa ni ọjọ ori to le darapọ mọ awọn ologun, ni wọn ti bẹrẹ lati ma sa kuro ni agbegbe wọn, ki wn maa baa kopa ninu ogun naa. Ọkunrin kan ti ko darukọ rẹ, sọ fun BBC pe kete bi Aarẹ Putin ti gbe ikede naa jade, ni oun ti mu iwe irinna oun. O ni ti oun ko si idi ẹru kankan dani nitori ọjọ ori oun wa lara awọn ti wọn le ran lọ si oju ogun. Awọn osojumikoro to wa nibi isẹlẹ naa ni ọpọlọpọ ọkọ ayọkẹlẹ lo ti wọ awọn igberiko, ti sukẹrẹ fakẹrẹ si gba gbogbo ojo opopona. Fọnran kan safihan bi awọn awakọ ṣe n fi ọkọ silẹ nitori bi ọna ṣe di pa. Orilẹede Georgia ni orilẹede kan to sunmọ ilẹ Russian, ti awọn eeyan si ti sa lọ sibẹ lai nilo iwe irinna. Finland naa wa lara awọn orilẹede ti ọpọ wọn salọ sugbọn wọn nilo iwe irinna lati wọ orilẹede naa.


Awọn osojumikoro to wa nibi isẹlẹ naa ni ọpọlọpọ ọkọ ayọkẹlẹ lo ti wọ awọn igberiko, ti sukẹrẹ fakẹrẹ si gba gbogbo ojo opopona. Fọnran kan safihan bi awọn awakọ ṣe n fi ọkọ silẹ nitori bi ọna ṣe di pa. Orilẹede Georgia ni orilẹede kan to sunmọ ilẹ Russian, ti awọn eeyan si ti sa lọ sibẹ lai nilo iwe irinna. Finland naa wa lara awọn orilẹede ti ọpọ wọn salọ sugbọn wọn nilo iwe irinna lati wọ orilẹede naa. Awọn agbegbe yoku to tun mule ti Russia ni Istanbul, Belgrade tabi Dubia. Awọn ilu wọnyi ni wọn ti fi owo kun owo tikẹẹti wọn ni kete ti Aarẹ Putin ṣe ikede naa. Minisita to wa feto irina lorilẹede Germany, Nancy Faeser, ni orilẹede naa ti ṣetan lati tẹwọ gba awọn ọmọ Russia to ba sa wa si ilu wọn.


Awọn agbegbe yoku to tun mule ti Russia ni Istanbul, Belgrade tabi Dubia. Awọn ilu wọnyi ni wọn ti fi owo kun owo tikẹẹti wọn ni kete ti Aarẹ Putin ṣe ikede naa. Minisita to wa feto irina lorilẹede Germany, Nancy Faeser, ni orilẹede naa ti ṣetan lati tẹwọ gba awọn ọmọ Russia to ba sa wa si ilu wọn. Sugbọn orilẹede Lithuania, Latvia, Estonia ati Czech Republic ni awọn ko ni fun awọn awọn ọmọ Russia ni anfani lati wọ ilu awọn. Ọkunrin kan ẹni ọdun mẹrindinlọgbọn, to jẹ akẹkọọ ati olukọ ni wọn ti pe lati wa darapọ mọ ikọ ologun naa. Ọkunrin naa ti ko darukọ rẹ fun ileeṣẹ BBC, sọ pe ni kete ti Aarẹ Putin pari ikede ni awọn meji kan sabẹwo si oun.


Sugbọn orilẹede Lithuania, Latvia, Estonia ati Czech Republic ni awọn ko ni fun awọn awọn ọmọ Russia ni anfani lati wọ ilu awọn. Ọkunrin kan ẹni ọdun mẹrindinlọgbọn, to jẹ akẹkọọ ati olukọ ni wọn ti pe lati wa darapọ mọ ikọ ologun naa. Ọkunrin naa ti ko darukọ rẹ fun ileeṣẹ BBC, sọ pe ni kete ti Aarẹ Putin pari ikede ni awọn meji kan sabẹwo si oun. O ni wọn si fun ni iwe kan lati tọwọ bọ gẹgẹ bi ọmọ ologun. O ni oun ro pe awọn to ba ni iriri nipa ogun ni wọn maa ransẹ si lati wa ja ogun Ukraine sugbọn eyi ko ri bẹẹ. Ikede naa lo ti fa ọpọlọpọ ifẹhonuhan ni olu ilu Russia, Moscow ati St Peterburg, ti wọn si ti mu eeyan to ju ẹgbẹrun kan lọ si ahamọ.


O ni wọn si fun ni iwe kan lati tọwọ bọ gẹgẹ bi ọmọ ologun. O ni oun ro pe awọn to ba ni iriri nipa ogun ni wọn maa ransẹ si lati wa ja ogun Ukraine sugbọn eyi ko ri bẹẹ. Ikede naa lo ti fa ọpọlọpọ ifẹhonuhan ni olu ilu Russia, Moscow ati St Peterburg, ti wọn si ti mu eeyan to ju ẹgbẹrun kan lọ si ahamọ. Iroyin ni pupọ lara awọn to wa ni ahamọ ni awọn to ti tọwọ bọwe lati lọ soju ile Russia. Aarẹ orilẹede Ukraine, Volodymyr Zelensky ti rọ awọn eeyan Russia lati maṣe gba lati darapọ mọ ikọ ologun lati koju Ukraine. O ni pupọ awọn eeyan ti ba ogun naa lọ.


Iroyin ni pupọ lara awọn to wa ni ahamọ ni awọn to ti tọwọ bọwe lati lọ soju ile Russia. Aarẹ orilẹede Ukraine, Volodymyr Zelensky ti rọ awọn eeyan Russia lati maṣe gba lati darapọ mọ ikọ ologun lati koju Ukraine. O ni pupọ awọn eeyan ti ba ogun naa lọ. “Ẹ fẹ si? Rara? ẹ fẹhonuhan, ẹ salọ tabi ki ẹ farayin kalẹ fun awọn ologun Russia.”


“Ẹ fẹ si? Rara? ẹ fẹhonuhan, ẹ salọ tabi ki ẹ farayin kalẹ fun awọn ologun Russia.”


Àwùjọ àgbàyé, ẹ fìyà tó tọ́ jẹ Russia, kẹ sì fi Putin jófin ìyà ìṣekúpani - Zelensky

Aarẹ orilẹede Ukraine, Volodymyr Zelensky ti pe fun ijiya to tọ fun orilẹede Russia lẹyin ti Aarẹ Putin ni oun ti ṣe afikun awọn ọmọ ogun ẹgbẹrun lọna ọọdunrun lati lọ koju orilẹede Ukraine. Zelensky pe fun ijiya naa nigba to n darapọ mọ ijokoo Ajọ iṣọkan Agbaye níluu New York. Ninu fọran to fi ransẹ si Ajọ Isọkan naa, adari Ukraine pe fun idasilẹ ileẹjọ to risi ogun jija lati gbe awọn ẹsun Russia yẹwo. Aarẹ ni idasilẹ ileẹjọ naa ni yoo ṣe iranwọ lati fi ilu Moscow jofin fun bi wọn ṣe igba isakoso awọn agbegbe kan, ti wọn si tun ṣekupa ọpọlọpọ eeyan. O ṣe agbekale awọn ilana bi afikun omo ogun ati bi wọn yoo ṣe fi iya jẹ Russia ni ita gbangba agbaye. Ninu ọrọ rẹ, Zelensky fi ẹsun kan orilẹede Russia lori bi wọn se da gbogbo laasigbo silẹ pẹlu ogun ti ko lẹsẹ nilẹ.


Aarẹ ni idasilẹ ileẹjọ naa ni yoo ṣe iranwọ lati fi ilu Moscow jofin fun bi wọn ṣe igba isakoso awọn agbegbe kan, ti wọn si tun ṣekupa ọpọlọpọ eeyan. O ṣe agbekale awọn ilana bi afikun omo ogun ati bi wọn yoo ṣe fi iya jẹ Russia ni ita gbangba agbaye. Ninu ọrọ rẹ, Zelensky fi ẹsun kan orilẹede Russia lori bi wọn se da gbogbo laasigbo silẹ pẹlu ogun ti ko lẹsẹ nilẹ. O ni bi Russia ṣe ṣe ikede naa lana ti ṣe afihan pe Aarẹ Vladimir Putin ko nifẹ si isọrọ alaafia laarin orilẹede mejeeji. Zelensky wa bu ẹnu atẹlu idunkoko Russia lati ṣe ikọlu si awọn agbegbe kan lorilẹede Ukraine. O wa rọ awọn orilẹede agbaye lati ma ṣe dẹkun didabo bo awọn ọmọ orilẹede Ukraine, ki awọn orilẹede yooku si bọwọ fun awọn igberiko wọn.


O ni bi Russia ṣe ṣe ikede naa lana ti ṣe afihan pe Aarẹ Vladimir Putin ko nifẹ si isọrọ alaafia laarin orilẹede mejeeji. Zelensky wa bu ẹnu atẹlu idunkoko Russia lati ṣe ikọlu si awọn agbegbe kan lorilẹede Ukraine. O wa rọ awọn orilẹede agbaye lati ma ṣe dẹkun didabo bo awọn ọmọ orilẹede Ukraine, ki awọn orilẹede yooku si bọwọ fun awọn igberiko wọn. Zelensky ni oun dupẹ lọwọ awọn orilẹede agbaye mọkanlelọgun ti wọn dibo pe oun ni anfani lati fi fọran ransẹ si ijokoo naa, ti wọn si fun oun laye lati ma wa si ilu New York. Bakan naa lo sọ oko ọrọ si awọn orilẹede meje papa julọ Russia ti wọn tako bi o ṣe fẹ fi fọran ransẹ si ijokoo Ajọ Isọkan Agbaye. Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe Aarẹ orilẹede Russia, Vladimir Putin ti kede pe awọn ọmọ ogun ẹgbẹrun lọna ọọdunrun ti gbera lati lọ koju orilẹede Ukraine.


Zelensky ni oun dupẹ lọwọ awọn orilẹede agbaye mọkanlelọgun ti wọn dibo pe oun ni anfani lati fi fọran ransẹ si ijokoo naa, ti wọn si fun oun laye lati ma wa si ilu New York. Bakan naa lo sọ oko ọrọ si awọn orilẹede meje papa julọ Russia ti wọn tako bi o ṣe fẹ fi fọran ransẹ si ijokoo Ajọ Isọkan Agbaye. Saaju la ti mu iroyin wa fun yin pe Aarẹ orilẹede Russia, Vladimir Putin ti kede pe awọn ọmọ ogun ẹgbẹrun lọna ọọdunrun ti gbera lati lọ koju orilẹede Ukraine. Putin ṣe ikede naa lori ẹrọ amohunmaworan  ilẹ naa, to si ni awọn ni lati gbe igbesẹ lati dabobo awọn gberiko orilẹede na lọwọ ikọlu. O tẹsiwaju pe awọn orilẹede to lagbara julọ lagbaye ni erongba lati ṣe buburu fun orilẹede Russia, nitori naa ni wọn ṣe purọ mọ oun lati ọjọ pipẹ. Sugbọn o ni nibayii, Russia ni ohun ija lati fesi si gbogbo ọrọ wọn.


Putin ṣe ikede naa lori ẹrọ amohunmaworan  ilẹ naa, to si ni awọn ni lati gbe igbesẹ lati dabobo awọn gberiko orilẹede na lọwọ ikọlu. O tẹsiwaju pe awọn orilẹede to lagbara julọ lagbaye ni erongba lati ṣe buburu fun orilẹede Russia, nitori naa ni wọn ṣe purọ mọ oun lati ọjọ pipẹ. Sugbọn o ni nibayii, Russia ni ohun ija lati fesi si gbogbo ọrọ wọn. “A lo gbogbo ohun ija to wa ni isakoso wa lati daabo bo awọn eeyan wa, ti o si da mi loju pe ẹ ṣe iranlọwọ fun wa.” Akọwe ọmọ ologun nilẹ UK, Ben Wallace ni igbesẹ Putin lati fi awọn ọmọ ogun ransẹ fi koju Ukraine, safihan pe Russia ti padanu ogun naa. Wallace ni Russia ko tii ri aye lati wọle sinu Ukraine lo mu ko tun gbe akọtun igbesẹ yii.. “Putin ati minisita feto abo rẹ ti ran ọpọlọpọ awọn eeyan ilu wọn lọ si ogun aremabọ, “Idunkoko kankan ko le dẹruba Ukraine nitori pe o ti han gbangba pe wọn ti bori ogun naa.” Aarẹ orilẹede Czech Republic, Petr Fiala ni bi orilẹede Russia ṣe kede pe oun ti ko akọtun ologun lọ koju Ukraine safihan pe Russia ti padanu ogun naa. Fiala ni o ṣe koko ki iranlọwọ tubọ dide fun Ukraine ati pe orilẹede Czech Republic ko dẹkun lati maa ṣe iranwọ fun Ukraine.


“A lo gbogbo ohun ija to wa ni isakoso wa lati daabo bo awọn eeyan wa, ti o si da mi loju pe ẹ ṣe iranlọwọ fun wa.” Akọwe ọmọ ologun nilẹ UK, Ben Wallace ni igbesẹ Putin lati fi awọn ọmọ ogun ransẹ fi koju Ukraine, safihan pe Russia ti padanu ogun naa. Wallace ni Russia ko tii ri aye lati wọle sinu Ukraine lo mu ko tun gbe akọtun igbesẹ yii.. “Putin ati minisita feto abo rẹ ti ran ọpọlọpọ awọn eeyan ilu wọn lọ si ogun aremabọ, “Idunkoko kankan ko le dẹruba Ukraine nitori pe o ti han gbangba pe wọn ti bori ogun naa.” Aarẹ orilẹede Czech Republic, Petr Fiala ni bi orilẹede Russia ṣe kede pe oun ti ko akọtun ologun lọ koju Ukraine safihan pe Russia ti padanu ogun naa. Fiala ni o ṣe koko ki iranlọwọ tubọ dide fun Ukraine ati pe orilẹede Czech Republic ko dẹkun lati maa ṣe iranwọ fun Ukraine. Olootu Ijọba Germany, Robert Habeck ni igbesẹ Aarẹ Putin lo buru gidi gan, to si le ṣe akoba fun orilẹede naa. Olootu ijọba orilẹede Holland, Mark Rutte ni ipe Aarẹ Putin safihan pe ẹru ti bẹrẹ si ni maa ba a ọpọlọpọ.


Olootu Ijọba Germany, Robert Habeck ni igbesẹ Aarẹ Putin lo buru gidi gan, to si le ṣe akoba fun orilẹede naa. Olootu ijọba orilẹede Holland, Mark Rutte ni ipe Aarẹ Putin safihan pe ẹru ti bẹrẹ si ni maa ba a ọpọlọpọ.


"Ife ń lọ ṣọ́ọ̀ṣì wọn, mo tàn-án wọ ṣọ́ọ̀ṣì wa, mo fipá ba lòpọ̀, fun lọ́rùn pa"

Ileeṣẹ ọlọpaa nipinlẹ Oyo ti ṣafihan afurasi ẹni ogun ọdun kan, to si ti sọ bi oun ṣe fipa ba ọmọdebinrin kan lopọ, ko to pa a sinu ile ijọsin kan ni Ibadan. Adugbo Olodo ni arakunrin Kolade Tosin ṣalaye fawọn agbofinro pe oun pa arabinrin naa si, tori pe o fun oun ni ayederu passwọọdi foonu to wa lọwọ rẹ. Nigba to n ba awọn akọroyin sọrọ ni olu ileeṣẹ ọlọpaa ladugbo Eleyele ni Ibadan, o ni ọbẹ loun lo lati fi dẹru ba arabinrin naa, ki oun to hu iwa aburu yi. Afurasi yii ṣalaye fawọn akọroyin lasiko afihan rẹ naa, nipa ọna to gba hu iwa aburu yi. Gẹgẹ bo ṣe wi, ''lọjọ Kẹtadinlogun oṣu Kẹsan 2022 ni mo lọ si ile ni nkan bi ago kan ọsan, lẹyin ti mo parọ fun ọga mi pe mo fẹ lọ ṣe igá. Ọga mii si ni ki n ma pẹ pada'' O tẹsiwaju pe ''Mo mu kọkọrọ ile ijọsin lẹyin ti mo de ile tori maami ni wọn maa n tun ile ijọsin ṣe.''


Afurasi yii ṣalaye fawọn akọroyin lasiko afihan rẹ naa, nipa ọna to gba hu iwa aburu yi. Gẹgẹ bo ṣe wi, ''lọjọ Kẹtadinlogun oṣu Kẹsan 2022 ni mo lọ si ile ni nkan bi ago kan ọsan, lẹyin ti mo parọ fun ọga mi pe mo fẹ lọ ṣe igá. Ọga mii si ni ki n ma pẹ pada'' O tẹsiwaju pe ''Mo mu kọkọrọ ile ijọsin lẹyin ti mo de ile tori maami ni wọn maa n tun ile ijọsin ṣe.'' Nigba ti mo de ile ijọsin, mo ko gbogbo aga si ẹgbẹ kan mo si n ṣọ igba ti Ifeoluwa yoo kọja. Bo ṣe kọja ni mo sọ fun pe ko ran mi lọwọ lati to awọn aga, ki o to maa lọ si ile ijọsin tiẹ.'' Lẹyin igba naa ni afurasi yii sọ pe oun fa ọbẹ yọ si Ifeoluwa, "ti mo si sọ fun pe ko ma ṣe pariwo sita'' ''Mo fẹ gba foonu ọwọ rẹ ṣugbọn o bẹrẹ si ni lọ ọbẹ mọ mi lọwọ.


Nigba ti mo de ile ijọsin, mo ko gbogbo aga si ẹgbẹ kan mo si n ṣọ igba ti Ifeoluwa yoo kọja. Bo ṣe kọja ni mo sọ fun pe ko ran mi lọwọ lati to awọn aga, ki o to maa lọ si ile ijọsin tiẹ.'' Lẹyin igba naa ni afurasi yii sọ pe oun fa ọbẹ yọ si Ifeoluwa, "ti mo si sọ fun pe ko ma ṣe pariwo sita'' ''Mo fẹ gba foonu ọwọ rẹ ṣugbọn o bẹrẹ si ni lọ ọbẹ mọ mi lọwọ. Nibẹ lo ti ṣubu to si fi ori gbalẹ nigba to fẹ́ salọ.'' Kolade ṣalaye siwaju fawọn akọroyin bo ti ṣe fipa ba Ifeoluwa lopọ nigba ti o ri pe ko lagbara lati salọ. ''Nigba ti ko lagbara mọ, mo fi ipa ba lopọ.