Risikatu, obinrin to ni ẹyinju to yatọ ati ọkọ rẹ so yigi n’Ilọrin

Sẹnkẹ ni inu gbogbo awọn to wa nibi adura igbeyawo ti wọn ṣe fun ọmọbinrin ti oju rẹ yatọ, to tun bi awọn ọmọ ti oju wọn yatọ niluu Ilọrin, Risikat Abdul Azeez ati ọkọ rẹ, Wasiu. Satide opin ọsẹ yii ni awọn aafaa so yigi fun tọkọ-tiyawo naa niluu Ilọrin.


Eeyan mẹta jona ku ninu ijamba ọkọ ni marosẹ Eko s’Ibadan

Yatọ si bi mọto to ba n sare asapajude ṣe maa n gbokiti, ti awọn eeyan yoo padanu ẹmi loju popo, niṣe ni mọto akẹru kan ti ko ni nọmba, ṣugbọn to n sare buruku lọjọ Ẹti, Furaidee, ọsẹ ta a lo tan yii, loju ọna marosẹ Eko s’Ibadan gbina ni tiẹ, eeyan mẹta si jona ku gburugburu loju-ẹsẹ. Agbegbe ileepo Danco ni ijamba naa ti waye ni nnkan bii aago marun-un irọlẹ ku diẹ. Alaye ti Kọmanda Ahmed Umar to jẹ ọga awọn FRSC nipinlẹ Ogun si ṣe ni pe niṣe ni ọkọ akẹru naa n sare ju loju ọna yii, ere naa pọ debii pe o padanu ijanu ẹ, apa awakọ yii ko ka mọto naa mọ, to bẹẹ to jẹ niṣe lo lọọ kọlu tirela kan to n lọ niwaju ẹ. Ṣugbọn bii igba ti ẹyin fori sọ apata ni. Umar sọ pe niṣe ni mọto akero naa gbina lojiji, ti mẹta ninu awọn ọkunrin marun-un to wa nibẹ si jona gburugburu, bẹẹ lẹni kẹrin naa fara kona, bo tilẹ jẹ pe oun ko ku, ọsibitu Ìdèra, ni Ṣagamu, ni wọn gbe e lọ, mọṣuari ibẹ ni wọn ko awọn oku meta naa lọ pelu. Gẹgẹ bi iṣe wọn, ajọ FRSC tun rọ awọn awakọ pe ki wọn yee fi ere sisa ba ohun to dara jẹ? Ki wọn yee fẹmi alaiṣẹ tafala, ki wọn yee fi iṣẹ ọwọ wọn sọ ọpọ ile dahoro nitori iwakuwa wọn


Maaluu mejidinlaaadọrun-un ya wọ oko oloko n’Igangan, wọn ba agbado eeka mẹwaa jẹ

Ọlawale Ajao, Ibadan Ẹkun nikan lo ku ti awọn agbẹ aladaa-nla niluu Igangan, nipinlẹ Ọyọ, ko le maa sun nigba ti maaluu mẹrindinlaaadọrun-un (88) ya wọnu oko wọn, ti wọn si jẹ oko agbado eeka mẹwaa kanlẹ loru ọjọ Abamẹta, Satide, mọju ọjọ Aiku, Sannde, ọsẹ to kọja. Gẹgẹ b’ALAROYE ṣe gbọ, awọn agbẹ yii ni wọn da awọn oko agbado naa sẹgbẹẹ ara wọn. Nnkan bii aago mẹfa irọlẹ ni wọn kuro ninu oko lọjọ Satide, ṣugbọn nigba ti wọn yoo fi pada denu oko laaarọ ọjọ keji ti i ṣe Sannde, maaluu ti fẹẹ fi gbogbo agbado oko wọn jẹ tan, iwọnba ti wọn ko si ri jẹ nibẹ, wọn ti ba gbogbo ẹ jẹ tan pata. Bẹẹ, wọn ko ṣeeṣi ba ọkankan ninu awọn maaluu naa ninu oko yii, gbogbo wọn ti sa lọ patapata pẹlu olowo wọn. Lẹyin ti awọn agbẹ to loko yii fẹjọ sun Serikin Fulani, iyẹn ọba awọn Fulani ilu Igangan, Alhaji Kadir Saliu, lọkunrin naa tọpase awọn maaluu naa lọ lati mu awọn olowo wọn. Lẹyin ọpọlọpọ irin, o ri awọn maaluu naa, ṣugbọn awọn olowo wọn ti na papa bora.


Bẹẹ, wọn ko ṣeeṣi ba ọkankan ninu awọn maaluu naa ninu oko yii, gbogbo wọn ti sa lọ patapata pẹlu olowo wọn. Lẹyin ti awọn agbẹ to loko yii fẹjọ sun Serikin Fulani, iyẹn ọba awọn Fulani ilu Igangan, Alhaji Kadir Saliu, lọkunrin naa tọpase awọn maaluu naa lọ lati mu awọn olowo wọn. Lẹyin ọpọlọpọ irin, o ri awọn maaluu naa, ṣugbọn awọn olowo wọn ti na papa bora. N lo ba ko awọn maaluu naa lọ satimọle lagbala ẹ. Lọjọ kẹta la gbọ pe awọn Fulani to ni awọn maalu naa yọju, ti ọba wọn si da awọn nnkan ọsin wọn pada fun wọn bo tilẹ jẹ pe wọn ko ṣe ojuṣe to yẹ fawọn agbẹ ti wọn ba oko wọn jẹ. Awijare Alhaji Saliu ni pe ko ṣee ṣe fun oun lati ko maaluu mẹrindinlaaadọrun-un (88) sọdọ fun ọjọ pipẹ, nitori ẹ loun ṣe tete yọnda wọn fawọn olowo wọn pe ki wọn lọọ ṣe ojuṣe to ba yẹ fawọn agbẹ ti wọn fẹran jẹ oko wọn.


N lo ba ko awọn maaluu naa lọ satimọle lagbala ẹ. Lọjọ kẹta la gbọ pe awọn Fulani to ni awọn maalu naa yọju, ti ọba wọn si da awọn nnkan ọsin wọn pada fun wọn bo tilẹ jẹ pe wọn ko ṣe ojuṣe to yẹ fawọn agbẹ ti wọn ba oko wọn jẹ. Awijare Alhaji Saliu ni pe ko ṣee ṣe fun oun lati ko maaluu mẹrindinlaaadọrun-un (88) sọdọ fun ọjọ pipẹ, nitori ẹ loun ṣe tete yọnda wọn fawọn olowo wọn pe ki wọn lọọ ṣe ojuṣe to ba yẹ fawọn agbẹ ti wọn fẹran jẹ oko wọn. Ẹgbẹ awọn agbẹ aladaa-nla niluu Igangan ti wọn pe ara wọn ni Igangan Agro Park Investors Association ti waa rọ ijọba ipinlẹ Ọyọ lati wa nnkan ṣe si bi awọn Fulani ṣe n da gbese sawọn agbẹ lọrun lagbegbe naa pẹlu bi wọn ṣe maa n fẹran jẹ oko wọn nigba gbogbo. Alaga ẹgbẹ ọhun, Ọgbẹni Olufẹmi Abioye, sọ pe ọpọ igba ti awọn Fulani ba ko maaluu lọọ jẹ oko oloko yii ni wọn ki i fun oloko ni nnkan gbà-ma-bíínú kankan, to jẹ pe awọn agbẹ ni wọn maa dàyà kọ gbese ti awọn ọlọsin maaluu naa ba da si wọn lọrun. Gẹgẹ bo ṣe sọ, “Nnkan to maa n dun eeyan ju nibẹ ni pe ti awọn Fulani yii ba fi maaluu ba eeyan loko jẹ nigba mi-in, ti oluwa ẹ ba sọrọ, wọn le tun doju ija kọ onitọhun.


Ẹgbẹ awọn agbẹ aladaa-nla niluu Igangan ti wọn pe ara wọn ni Igangan Agro Park Investors Association ti waa rọ ijọba ipinlẹ Ọyọ lati wa nnkan ṣe si bi awọn Fulani ṣe n da gbese sawọn agbẹ lọrun lagbegbe naa pẹlu bi wọn ṣe maa n fẹran jẹ oko wọn nigba gbogbo. Alaga ẹgbẹ ọhun, Ọgbẹni Olufẹmi Abioye, sọ pe ọpọ igba ti awọn Fulani ba ko maaluu lọọ jẹ oko oloko yii ni wọn ki i fun oloko ni nnkan gbà-ma-bíínú kankan, to jẹ pe awọn agbẹ ni wọn maa dàyà kọ gbese ti awọn ọlọsin maaluu naa ba da si wọn lọrun. Gẹgẹ bo ṣe sọ, “Nnkan to maa n dun eeyan ju nibẹ ni pe ti awọn Fulani yii ba fi maaluu ba eeyan loko jẹ nigba mi-in, ti oluwa ẹ ba sọrọ, wọn le tun doju ija kọ onitọhun. Bẹ ẹ ba tun fọlọpaa mu wọn naa, awọn Fulani wọnyi ko ni i ṣe ẹtọ to ba yẹ ki wọn ṣe foloko. “Iyẹn lo ṣe jẹ pe laarin ọdun to kọja yii nikan, iṣiro owo nnkan oko wa ti awọn maalu bajẹ ta a ṣe jẹ miliọnu meji ati ẹgbẹrun lọna irinwo Naira (N2.4m). “Nigba ta a fọrọ yii lọ Seriki Fulani gan-an, o ni iwọnba loun le da si ọrọ awọn Fulani onimaaluu mọ nitori awọn kan wa ninu wọn to jẹ pe ere bi wọn yoo ṣe doju ija kọ eeyan, ti wọn yoo si ṣe oluwa ẹ leṣe ni wọn maa n sa.”


Bẹ ẹ ba tun fọlọpaa mu wọn naa, awọn Fulani wọnyi ko ni i ṣe ẹtọ to ba yẹ ki wọn ṣe foloko. “Iyẹn lo ṣe jẹ pe laarin ọdun to kọja yii nikan, iṣiro owo nnkan oko wa ti awọn maalu bajẹ ta a ṣe jẹ miliọnu meji ati ẹgbẹrun lọna irinwo Naira (N2.4m). “Nigba ta a fọrọ yii lọ Seriki Fulani gan-an, o ni iwọnba loun le da si ọrọ awọn Fulani onimaaluu mọ nitori awọn kan wa ninu wọn to jẹ pe ere bi wọn yoo ṣe doju ija kọ eeyan, ti wọn yoo si ṣe oluwa ẹ leṣe ni wọn maa n sa.”


Oṣu mẹta ni Olumide to lu oyinbo ni jibiti yoo fi gbalẹ titi ati gọta n’Ilọrin

Stephen Ajagbe, Ilorin Ọjọ Ẹti, Furaidee, ọsẹ yii, nile-ẹjọ giga kan to wa niluu Ilọrin paṣẹ ki akẹkọọ ẹni ọdun mẹrinlelogun kan, Salau Olumide, gbalẹ titi, ko si tun fọ gọta fun oṣu mẹta gbako, fẹsun jibiti ori ayelujara. Ajọ to n gbogun tiwa ibajẹ ati ṣiṣe owo ilu baṣubaṣu, EFCC, lo wọ ọdaran naa lọ siwaju Adajọ Sikiru Oyinloye lori ẹsun kan ti wọn fi kan an. Oyinloye ni ọdaran naa yoo gbalẹ Tankẹ, bẹrẹ lati ikorita to wa nileefowopamọ GTB titi de Abule nla furniture, to wa lọna Fasiti Ilọrin, lati ọjọ keje, oṣu kẹsan-an, titi de ọjọ keje, oṣu kejila, ọdun 2020. Olumide to n pe ara rẹ ni Rick Freeman lori ẹrọ ayelujara lati maa fi rẹ awọn eeyan jẹ, paapaa awọn oyinbo. Adajọ tun ni ki ọdaran naa sanwo itanran ẹgbẹrun lọna aadọta naira. Bakan naa lo gbọdọ yọju si ọgba ẹwọn to wa ni Mandala, ki wọn gba orukọ atawọn nnkan mi-in nipa rẹ silẹ nibẹ, to ba kọ lati ṣe bẹẹ, ẹwọn oṣu mẹfa lo maa fi gbara.


Olumide to n pe ara rẹ ni Rick Freeman lori ẹrọ ayelujara lati maa fi rẹ awọn eeyan jẹ, paapaa awọn oyinbo. Adajọ tun ni ki ọdaran naa sanwo itanran ẹgbẹrun lọna aadọta naira. Bakan naa lo gbọdọ yọju si ọgba ẹwọn to wa ni Mandala, ki wọn gba orukọ atawọn nnkan mi-in nipa rẹ silẹ nibẹ, to ba kọ lati ṣe bẹẹ, ẹwọn oṣu mẹfa lo maa fi gbara. O ni awọn alaṣẹ ọgba ẹwọn naa gbọdọ fiwe sọwọ si akọwe agba nile-ẹjọ giga lọjọ keje, oṣu kejila, ọdun yii, lati fidi rẹ mulẹ pe loootọ ni ọdaran naa gbalẹ, to si tun ko gọta. i


O ni awọn alaṣẹ ọgba ẹwọn naa gbọdọ fiwe sọwọ si akọwe agba nile-ẹjọ giga lọjọ keje, oṣu kejila, ọdun yii, lati fidi rẹ mulẹ pe loootọ ni ọdaran naa gbalẹ, to si tun ko gọta. i


Ọpẹ o, awọn ajinigbe ti yọnda awọn dokita ti wọn ji gbe n’Idoani

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Ọga awọn dokita ile-iwosan ijọba to wa n’Idoani, Dokita Olufẹmi Adeogun, atawọn oṣiṣẹ abẹ rẹ meji ti wọn ji gbe loju ọna Iwani, nijọba ibilẹ Ọsẹ, lalẹ ọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ to kọja, lori ti ko yọ lọwọ awọn to ji wọn gbe bayii. ALAROYE gbọ pe awọn mẹtẹẹta ni wọn bọ ninu igbekun awọn ajinigbe lalẹ Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii. Lẹyin bii ọjọ mẹta ti wọn ti ji awọn oṣiṣẹ eleto ilera ọhun gbe lawọn ajinigbe ọhun too kan sawọn ẹbi wọn, ti wọn si ni afi dandan ki wọn san miliọnu mẹwaa Naira, ti wọn ba ṣi fẹẹ ri wọn pada laaye. Wọn ni lẹyin ọpọlọpọ ẹbẹ lawọn ẹruuku ọhun ṣẹṣẹ gba lati din owo naa ku si miliọnu mẹfa pere. Owo yii la gbọ pe wọn n tujọ lọwọ ti iroyin mi-in fi jade laaarọ ọjọ Ẹti, Furaidee, pe wọn ti jajabọ lọwọ awọn oniṣẹẹbi naa lẹyin ọjọ marun-un ti wọn ti wa ni ikawọ wọn. Ohun ti ọkan ninu awọn ẹbi dokita ọhun to b’ALAROYE sọrọ kọ lati fidi rẹ mulẹ ni boya wọn pada sanwo tawọn ajinigbe ọhun n beere fun ki wọn too da wọn silẹ tabi wọn ko san an.


Ife-ẹyẹ idije Afrika poora ni Egypt

Oluyinka Soyemi Ife-ẹyẹ ilẹ Afrika to wa lọwọ Egypt ti poora kuro ni olu-ile ajọ ere bọọlu ilẹ Afrika to wa ni Cairo, nilẹ Egypt. Ṣe ni iroyin naa deede gba ilu kan lonii pe wọn ji ife-eyẹ naa, ṣugbọn Magdi Abdelghani to jẹ ọmọ igbimọ ajọ CAF sọ pe ọdun 2013 lo jona nigba ti ijamba ina kan ṣẹlẹ ni olu-ile ajọ naa. Igbakeji Aarẹ ajọ ere bọọlu Egypt tẹlẹ, Ahmed Shobeir, ti kọkọ kede pe lasiko tawọn fẹẹ kọ ibudo ti gbogbo ife-ẹyẹ Egypt yoo wa lawọn kọkọ mọ pe kọọpu naa ti poora, ati pe lati igba naa lawọn ti n ṣewadii. Nigba kan ni wọn sọ pe Ahmed Hassan to jẹ balogun ikọ agbabọọlu ilẹ naa lo gbe e sile, ọkunrin naa si ni oun ti da a pada, bẹẹ ni wọn tun darukọ awọn mi-in, ṣugbọn awọn yẹn pariwo pe ko si lọwọ awọn. Tẹ o ba gbagbe, ilẹ Egypt lo gba ife-ẹyẹ ilẹ Afrika ju, igba meje ni wọn si ṣoriire naa, bẹrẹ lati ọdun 1957. Nigba ti wọn gba a leralera lọdun 2006, 2008 ati 2010 ni wọn gbe kọọpu ọhun le wọn lọwọ patapata.


Igbakeji ọga ọlọpaa tuntun fun Ẹkun kọkanla bẹrẹ iṣẹ l’Oṣogbo

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Ẹkun kọkanla fun ileeṣẹ ọlọpaa (Zone 11), ti ni ọga tuntun bayii, AIG Sholla David fdc, Psc(+). Ẹkun kọkanla lo n ṣakoso ipinlẹ Ọyọ ati Ọṣun, ọọfiisi wọn si wa lagbegbe Abere, niluu Oṣogbo. Ninu atẹjade kan ti Alukoro ẹkun naa, SP Ayẹni Benjamen, fi ṣọwọ si ALAROYE lo ti ṣalaye pe AIG Sholla ti ṣiṣẹ lawọn ipinlẹ bii Kano, Lagos, Delta, Gombe, Kebbi, Ọyọ, Ogun, Sokoto, Abia ati bẹẹ bẹẹ lọ. Kọmisanna ọlọpaa ni ọkunrin naa nipinlẹ Bayelsa ko too di igbakeji ọga agba patapata ninu oṣu kẹta, ọdun 2019, nigba naa ni wọn gbe e lọ si ile-ẹkọ awọn ọlọpaa (Police Staff College) to wa niluu Jos gẹgẹ bii adari nibẹ.


Awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun mẹtadinlọgọrun-un tọwọ ba l’Ekoo yoo foju ba kootu – Odumosu

Faith Adebọla Kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Eko, Hakeem Odumosu, ti leri pe ko sọna abayọ fawọn ọmọ ẹlẹgbẹ okunkun mẹtadinlọgọrun-un tọwọ tẹ laipẹ yii, o ni dandan ni ki gbogbo wọn kawọ pọnyin rojọ latari ẹgbẹ buruku ti wọn fẹsun kan wọn pe wọn n ṣe. Inu otẹẹli kan ti wọn porukọ ẹ ni Uptown Hill Hotel, to wa ninu Ẹsiteeti Area 1, lagbegbe Mẹiran, nipinlẹ Eko, lọwọ ti ba awọn afurasi ọdaran ọhun ni aago meji ọganjọ oru Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii, nibi ti wọn ti n ṣe pati rẹpẹtẹ lọwọ, wọn lawọn n ṣe eto gbigba ọmọ ẹgbẹ tuntun wọle. Odumosu ṣalaye fun AKEDE AGBAYE pe ẹnikan to fura si bawọn ọmọ naa ṣe n yọ foki foki kiri adugbo, tawọn kan gbe ọkada, tawọn kan bọọlẹ ninu kẹkẹ Marwa, nigba tawọn mi-in fẹsẹ rin, ninu okunkun birimu oru ọhun lo tẹ awọn ọlọpaa laago. Nigba tawọn agbofinro fi maa debẹ, niṣe lawọn afurasi ẹlẹgbẹ okunkun naa pejọ biba sinu gbọngan nla otẹẹli naa ati ibi ti wọn ti n ta ọti, ti wọn dana ariya rẹpẹtẹ. Kọmiṣanna ni awọn afurasi naa kọkọ dibọn pe ayẹyẹ ọjọọbi alaṣepọ lawọn n ṣe, awọn ki i ṣe ẹlẹgbẹ okunkun rara, ṣugbọn nigba ti wọn bẹrẹ si i tu gbogbo otẹẹli ti wọn wa naa wo, ni wọn ri awọn ẹru ofin kan. Lara ẹru ti wọn ba nikaawọ wọn ni apo nla meji ti wọn ko igba ademu ati akufọ igba si loriṣiiriṣii, wọn tun ri apo mi-in ti oku adiyẹ tutu ati oku ẹja tutu kun inu ẹ, bẹẹ ni wọn ko aṣọ idanimọ ẹgbẹ okunkun alawọ yẹlo rẹpẹtẹ, fila bẹntigọọ alawọ yẹlo ati sokoto penpe alawọ kan naa sinu apo irẹsi nla meji kan. Orukọ ti wọn kọ sara awọn ẹwu naa ni: ‘Marllorca/Bucharest’, wọn si kọ ‘Bucharest/Flotila’ sawọn mi-in. Yatọ sawọn ẹru wọnyi, awọn ọlọpaa tun ri iwe kan ti wọn to orukọ awọn ọmọ ẹgbẹ tuntun to ṣẹṣẹ fẹẹ darapọ mọ wọn si, ‘Rẹjista FLT’ ni wọn kọ sẹyin iwe naa, pẹlu aworan amin idanimọ ẹgbẹ okunkun wọn lẹyin ẹ. Wọn ti fi pampẹ ofin gbe gbogbo wọn, bẹẹ ni wọn ko awọn oṣiṣẹ ati alaṣe otẹẹli naa, ṣugbọn Odumosu ni ọtọ ni ẹjọ tiwọn.


Nigba tawọn agbofinro fi maa debẹ, niṣe lawọn afurasi ẹlẹgbẹ okunkun naa pejọ biba sinu gbọngan nla otẹẹli naa ati ibi ti wọn ti n ta ọti, ti wọn dana ariya rẹpẹtẹ. Kọmiṣanna ni awọn afurasi naa kọkọ dibọn pe ayẹyẹ ọjọọbi alaṣepọ lawọn n ṣe, awọn ki i ṣe ẹlẹgbẹ okunkun rara, ṣugbọn nigba ti wọn bẹrẹ si i tu gbogbo otẹẹli ti wọn wa naa wo, ni wọn ri awọn ẹru ofin kan. Lara ẹru ti wọn ba nikaawọ wọn ni apo nla meji ti wọn ko igba ademu ati akufọ igba si loriṣiiriṣii, wọn tun ri apo mi-in ti oku adiyẹ tutu ati oku ẹja tutu kun inu ẹ, bẹẹ ni wọn ko aṣọ idanimọ ẹgbẹ okunkun alawọ yẹlo rẹpẹtẹ, fila bẹntigọọ alawọ yẹlo ati sokoto penpe alawọ kan naa sinu apo irẹsi nla meji kan. Orukọ ti wọn kọ sara awọn ẹwu naa ni: ‘Marllorca/Bucharest’, wọn si kọ ‘Bucharest/Flotila’ sawọn mi-in. Yatọ sawọn ẹru wọnyi, awọn ọlọpaa tun ri iwe kan ti wọn to orukọ awọn ọmọ ẹgbẹ tuntun to ṣẹṣẹ fẹẹ darapọ mọ wọn si, ‘Rẹjista FLT’ ni wọn kọ sẹyin iwe naa, pẹlu aworan amin idanimọ ẹgbẹ okunkun wọn lẹyin ẹ. Wọn ti fi pampẹ ofin gbe gbogbo wọn, bẹẹ ni wọn ko awọn oṣiṣẹ ati alaṣe otẹẹli naa, ṣugbọn Odumosu ni ọtọ ni ẹjọ tiwọn. O ni iwadii ti n lọ lọwọ lori ọrọ ọhun, o si da oun loju pe gbogbo wọn ati ẹsibiiti tawọn ba nikaawọ wọn lo maa fara han niwaju adajọ laipẹ


O ni iwadii ti n lọ lọwọ lori ọrọ ọhun, o si da oun loju pe gbogbo wọn ati ẹsibiiti tawọn ba nikaawọ wọn lo maa fara han niwaju adajọ laipẹ


Sunday Shodipẹ, apaayan Akinyẹle ti foju bale-ẹjọ

Ọlawale Ajao, Ibadan Gbajugbaja afurasi apaayan l’Akinyẹle, n’Ibadan, nni, Sunday Shodipẹ, ti dero ahamọ ọgba ẹwọn bayii. L’Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii ni Onidaajọ Patricia Adetuyibi ti ile-ẹjọ Majisireeti to wa ni Iyaganku, n’Ibadan, paṣẹ pe ki wọn sọ ọ sahaamọ ọgba ẹwọn Abolongo, to wa niluu Ọyọ, lori ẹsun ipaniyan. Bo tilẹ jẹ pe ọpọlọpọ eeyan lẹni ọdun mọkandinlogun yii fẹnu ara ẹ jẹwọ pe oun ti pa nijọba ibilẹ Akinyẹle, n’Ibadan, nitori ọkan ṣoṣo ninu awọn eeyan to pa, iyẹn Abilekọ Funmilayo Oladeji, lọga agba awọn ọlọpaa ipinlẹ Ọyọ, CP Joe Nwachukwu Enwonwu, tori ẹ pe e lẹjọ. Ẹsun kan ṣoṣo ti i ṣe ipaniyan ni wọn ka si olujẹjọ naa lẹsẹ, adajọ ko si fun un lanfaani awijare kankan to fi paṣẹ pe ki wọn fi i pamọ si ahamọ ọgba ẹwọn Abolongo, to wa niluu Ọyọ, titi digba ti igbẹjọ naa yoo tun maa tẹsiwaju. Tẹ o ba gbagbe, ni nnkan bii aago meji aabọ ọjọ kẹtala, oṣu kẹjọ, ọdun 2020 yii, ni Sunday wọle tọ Abilekọ Funmilayọ lọ, to fi gbogbo agbara ṣa obinrin ẹni ọdun marundinlaaadọta (45) naa ni ṣọbiri lori lai mọye igba titi ti iya naa fi dagbere faye sileewosan ti awọn aladuugbo rẹ sare gbe e lọ fun itọju. Ọjọ kẹrindinlọgbọn (26), oṣu kẹwaa, ọdun 2020 yii, nigbejọ naa yoo tun waye ni kootu Majisireeti ọhun kan naa, iyẹn ti ileeṣẹ eto idajọ ijọba ipinlẹ Ọyọ ba fidi ẹ mulẹ pe olujẹjọ ẹsun ipaniyan yii lẹjọ ọ jẹ, nitori wọn ti gbe ẹjọ naa lọ sọdọ ijọba fun itọsọna to yẹ.


Nibi ti ayederu ṣọja kan ti n da awọn eeyan lọna lawọn ọlọpaa yinbọn pa a si n’Ṣagamu

Adefunkẹ Adebiyi,Abẹokuta Eledumare ti ji gba alejo ọkunrin kan lọwọ oru mọju aarọ ọjọ Ẹti, Furaidee, ọjọ kẹrin, oṣu kẹsan-an, ọdun 2020 yii. Ole lọkunrin ọhun n ja lọwọ pẹlu awọn yooku rẹ ti wọn jọ wọṣọ ṣọja loju ọna marosẹ Ṣagamu si Benin, nibẹ lawọn pẹlu awọn ọlọpaa ti wọya ija, tiku fi ka oloogbe naa mọbi to ti n da awọn ero lọna. Awọn ọlọpaa Ijẹbu-Ifẹ ni wọn gba ipe kan ni nnkan bii aago mẹta oru ku iṣẹju mẹẹẹdogun, pe awọn kan ti wọn wọṣọ ologun ilẹ wa ti ya bo ọna ẹspirẹẹsi to lọ lati Ṣagamu si Benin, wọn si n da awọn ero lọna pẹlu ibọn atawọn nnkan ijamba mi-in ti wọn dihamọra ni. Eyi ni DPO teṣan naa, CSP Rapheal Ugbenyo, fi sare ko awọn ikọ rẹ atawọn SARS kan jọ, wọn gba ibẹ lọ loru naa. Bi wọn ṣe debẹ lawọn ayederu sọja ọhun ṣina ibọn bo wọn, Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ogun, DSP Abimbọla Oyeyẹmi, si sọ pe ogun naa le pupọ pẹlu bawọn ole to wọṣọ ṣọja naa ṣe bẹrẹ si i yinbọn sawọn ọlọpaa, tawọn agbofinro naa si n da a pada lai ṣojo. O ni o to ọgbọn iṣẹju ti ogun ọlọpaa atawọn ole naa fi waye.


Eyi ni DPO teṣan naa, CSP Rapheal Ugbenyo, fi sare ko awọn ikọ rẹ atawọn SARS kan jọ, wọn gba ibẹ lọ loru naa. Bi wọn ṣe debẹ lawọn ayederu sọja ọhun ṣina ibọn bo wọn, Alukoro ọlọpaa nipinlẹ Ogun, DSP Abimbọla Oyeyẹmi, si sọ pe ogun naa le pupọ pẹlu bawọn ole to wọṣọ ṣọja naa ṣe bẹrẹ si i yinbọn sawọn ọlọpaa, tawọn agbofinro naa si n da a pada lai ṣojo. O ni o to ọgbọn iṣẹju ti ogun ọlọpaa atawọn ole naa fi waye. Nibi ti wọn ti n fi ọta ibọn ja naa ni ibọn ti ba ọkan ninu awọn ole yii, to si ku lẹsẹkẹsẹ, awọn mi-in ninu wọn naa fara gbọta ninu wọn to jẹ wọn gbe ọta ibọn sa wọgbo lọ ni. Eyi ni CP Edward Ajogun ṣe ni kawọn araalu tabi ileewosan to ba kofiri ẹnikẹni to n gbe ọta ibọn kiri fi to ileeṣẹ ọlọpaa to ba wa nitosi leti. Bakan naa lo kilọ fawọn adigunjale pe ki wọn jinna sipinlẹ Ogun, nitori bi wọn sa wọ iho ilẹ, awọn yoo mu wọn jade.


Nibi ti wọn ti n fi ọta ibọn ja naa ni ibọn ti ba ọkan ninu awọn ole yii, to si ku lẹsẹkẹsẹ, awọn mi-in ninu wọn naa fara gbọta ninu wọn to jẹ wọn gbe ọta ibọn sa wọgbo lọ ni. Eyi ni CP Edward Ajogun ṣe ni kawọn araalu tabi ileewosan to ba kofiri ẹnikẹni to n gbe ọta ibọn kiri fi to ileeṣẹ ọlọpaa to ba wa nitosi leti. Bakan naa lo kilọ fawọn adigunjale pe ki wọn jinna sipinlẹ Ogun, nitori bi wọn sa wọ iho ilẹ, awọn yoo mu wọn jade. Ibọn meji, foonu kan, oogun oriṣiiriṣii pẹlu ina atẹ-tan(Torch light) lawọn ọlọpaa ba nibi ti wọn ti digunjale naa. Wọn ti gbe oku eyi to ku yii si ile igbokuu-si, bẹẹ ni wọn ṣi n wa awọn yooku ti wọn sa lọ.


Ibọn meji, foonu kan, oogun oriṣiiriṣii pẹlu ina atẹ-tan(Torch light) lawọn ọlọpaa ba nibi ti wọn ti digunjale naa. Wọn ti gbe oku eyi to ku yii si ile igbokuu-si, bẹẹ ni wọn ṣi n wa awọn yooku ti wọn sa lọ.


Nitori afikun owo-epo bẹntiroolu ati ina ijọba, awọn eeyan bẹrẹ ifẹhonu han l’Ọṣun

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Agbarijọpọ ẹgbẹ awọn ajafẹtọọ-ọmọniyan, iyẹn Coalition of Civil Societies, tipinlẹ Ọṣun, fọn sojuu titi laaarọ ọjọ Ẹti, Furaidee, opin ọsẹ yii lati fẹhonu han lori afikun owo-epo bẹntiroolu ati owo ina tijọba kede rẹ laipẹ yii. Lati aago meje aarọ ni wọn ti pejọ si Freedom Park, niluu Oṣogbo, pẹlu awọn agbofinro ti wọn duro wamuwamu. Bii aago mẹjọ ṣe kọja ni wọn fọn si titi pẹlu oniruuru orin ati akọle lọwọ pe ki i ṣe ayipada ti Aarẹ Buhari ati ẹgbẹ oṣelu APC ṣeleri fawọn araalu niyi. Ọkan lara awọn adari wọn, Comrade Waheed Saka, sọ pe awọn fun ijọba apapọ ni gbedeke ọjọ marun-un pere lati tun ero rẹ pa lori igbesẹ naa, lai jẹ bẹẹ, awọn yoo bẹrẹ ifẹhonu han ti yoo mi gbogbo ipinlẹ Ọṣun titi. Waheed ṣalaye pe pẹlu nnkan ti oju awọn araalu ri lasiko ajakalẹ arun Korona, ko yẹ kijọba tun gbe ẹru afikun owo epo bẹntiroolu ati owo ina le awọn araalu lori.


Eyi ni bawọn aṣaaju Hausa-Fulani ṣe ba Naijiria yii jẹ (15)

Mo fẹ ki ẹ tun mu ọrọ ti mo fẹẹ sọ yii si ọwọ osi: To ba jẹ bi eto sẹnsọ orilẹ-ede yii ṣe wa naa lo wa, to ba jẹ pe a ko ri eto ikaniyan daadaa kan ṣe, to jẹ ibi ti awọn Hausa-Fulani ti gbe iye awọn ti wọn wa ni Naijiria si lati ọdun 1950 wa naa la ṣi wa, ko si bi orilẹ-ede wa yoo ṣe nilọsiwaju. Nibi eto ikaniyan, nibi ti wọn ti ni awọn Hausa-Fulani pọ ju awa to ku lọ ni Naijiria, nibi ti nnkan ti daru fun wa wa niyi. Bi a ko ba ṣe atunṣe sibẹ yẹn, ko si ibi ti a oo gba ti a oo fi ri atunṣe mi-in si ọrọ ara wa. Ohun kan to fun Hausa lagbara lori gbogbo awa to ku ni Naijiria niyi, awọn naa mọ bẹẹ, nitori ẹ ni wọn ko ṣe ni i ṣeto ikaniyan to yanju nilẹ yii, gbogbo eto sẹnsọ yoowu ti wọn ba ṣe, ojooro ati eru ni wọn yoo fi ṣe e. Laipẹ yii, wọn fi ọkunrin Ibo kan ṣe olori ileeṣẹ eleto ikaniyan yii, ṣugbọn kia ni wọn yọ o danu, ti wọn fi Hausa mi-in si i. Ki lo de ti wọn ṣe bẹẹ! Awọn eeyan yii mọ pe ipilẹ agbara awọn niyẹn, wọn mọ pe bi iyẹn ba ti bọ lọwọ awọn, ko si ohun ti awọn yoo ri ṣe ni Naijiria mọ. Nitori ẹ ni wọn ko ṣe ni i fi Ibo tabi Yoruba si ipo alaga eto ikaniyan yii, wọn ko fẹ ohun ti yoo da ẹru abosi ti awọn ti di lati ọjọ yii nu.


Ohun kan to fun Hausa lagbara lori gbogbo awa to ku ni Naijiria niyi, awọn naa mọ bẹẹ, nitori ẹ ni wọn ko ṣe ni i ṣeto ikaniyan to yanju nilẹ yii, gbogbo eto sẹnsọ yoowu ti wọn ba ṣe, ojooro ati eru ni wọn yoo fi ṣe e. Laipẹ yii, wọn fi ọkunrin Ibo kan ṣe olori ileeṣẹ eleto ikaniyan yii, ṣugbọn kia ni wọn yọ o danu, ti wọn fi Hausa mi-in si i. Ki lo de ti wọn ṣe bẹẹ! Awọn eeyan yii mọ pe ipilẹ agbara awọn niyẹn, wọn mọ pe bi iyẹn ba ti bọ lọwọ awọn, ko si ohun ti awọn yoo ri ṣe ni Naijiria mọ. Nitori ẹ ni wọn ko ṣe ni i fi Ibo tabi Yoruba si ipo alaga eto ikaniyan yii, wọn ko fẹ ohun ti yoo da ẹru abosi ti awọn ti di lati ọjọ yii nu. Awọn ti wọn n ro pe Hausa Fulani ko gbọn, ibi ti wọn yoo ti kiyesi ara niyi. Awọn ti wọn si n ro pe awọn eeyan naa ko mọ ohun ti wọn n ṣe, ati awọn ọmọ ale ti wọn wa laarin awọn ẹya to ku ti wọn n ta awọn eeyan wọn, ti wọn n sọ pe awọn eeyan yii fẹ rere fawọn, ibi ti wọn yoo ti mọ naa ree. Ipo meji pataki lo wa nilẹ yii ti wọn ko ni i fi Yoruba tabi Ibo ṣe olori wọn, iyẹn naa ni ipo olori awọn ṣọja, ati ipo olori awọn ti yoo ṣeto ikaniyan fun wa.


Awọn ti wọn n ro pe Hausa Fulani ko gbọn, ibi ti wọn yoo ti kiyesi ara niyi. Awọn ti wọn si n ro pe awọn eeyan naa ko mọ ohun ti wọn n ṣe, ati awọn ọmọ ale ti wọn wa laarin awọn ẹya to ku ti wọn n ta awọn eeyan wọn, ti wọn n sọ pe awọn eeyan yii fẹ rere fawọn, ibi ti wọn yoo ti mọ naa ree. Ipo meji pataki lo wa nilẹ yii ti wọn ko ni i fi Yoruba tabi Ibo ṣe olori wọn, iyẹn naa ni ipo olori awọn ṣọja, ati ipo olori awọn ti yoo ṣeto ikaniyan fun wa. Fulani tabi Hausa ni wọn yoo fi sibẹ, bi wọn ba si fi ẹlomi-in s i i, ki ẹ ti mọ pe ọkan ninu awọn ẹru wọn ni, ohun ti wọn ba fẹ ni ẹni naa yoo ṣe. Nigba ti wọn ti fi agidi da eto ikaniyan 1962 ru, ti wọn ṣeto ikaniyan mi-in, ti Balewa ati Sardauna fi miliọnu mejọ eeyan kun awọn ara ilẹ Hausa, lati igba naa ni ko ti si ikaniyan ti wọn yoo ṣe ni ilẹ yii ti awọn eeyan naa ko ni i ju awa ẹya to ku lọ. Mo ti sọ ọ fun yin tẹlẹ, eto ikaniyan kọ ni wọn ṣe ti wọn fi ni iye ti wọn ni yii, magomago ati irẹjẹ ti ko si iru rẹ nibi kan ni gbogbo awọn orilẹ-ede Afrika to ku ni.


Fulani tabi Hausa ni wọn yoo fi sibẹ, bi wọn ba si fi ẹlomi-in s i i, ki ẹ ti mọ pe ọkan ninu awọn ẹru wọn ni, ohun ti wọn ba fẹ ni ẹni naa yoo ṣe. Nigba ti wọn ti fi agidi da eto ikaniyan 1962 ru, ti wọn ṣeto ikaniyan mi-in, ti Balewa ati Sardauna fi miliọnu mejọ eeyan kun awọn ara ilẹ Hausa, lati igba naa ni ko ti si ikaniyan ti wọn yoo ṣe ni ilẹ yii ti awọn eeyan naa ko ni i ju awa ẹya to ku lọ. Mo ti sọ ọ fun yin tẹlẹ, eto ikaniyan kọ ni wọn ṣe ti wọn fi ni iye ti wọn ni yii, magomago ati irẹjẹ ti ko si iru rẹ nibi kan ni gbogbo awọn orilẹ-ede Afrika to ku ni. Niwọn igba ti wọn si ti ṣe bẹẹ ti wọn ti mu un jẹ, ti wọn ti fi agidi ni awọn lawọn pọ ju wa lọ, ti wọn si ni awọn aṣofin ti wọn jẹ idaji gbogbo Naijiria, ti wọn n gba idaji ohun gbogbo ti a ba pin nilẹ yii, ko tun si nnkan mi-in ti wọn n ṣe ju bi iru agbara bẹẹ ko ṣe ni i bọ lọwọ awọn lọ. Ọna ti agbara naa ko si fi ni i bọ ni ki wọn ri i pe ko si Ibo tabi Yoruba to gberi ju wọn lọ, ki wọn si ni agbara lori awọn ọmọ ogun gbogbo. Loju awon baba wa yii naa ni wọn ṣe gba olori ileeṣẹ ologun lọwọ wọn, lẹyin ti wọn ti gba agbara ile-igbimọ aṣofin ati tijọba lọwọ wọn.


Niwọn igba ti wọn si ti ṣe bẹẹ ti wọn ti mu un jẹ, ti wọn ti fi agidi ni awọn lawọn pọ ju wa lọ, ti wọn si ni awọn aṣofin ti wọn jẹ idaji gbogbo Naijiria, ti wọn n gba idaji ohun gbogbo ti a ba pin nilẹ yii, ko tun si nnkan mi-in ti wọn n ṣe ju bi iru agbara bẹẹ ko ṣe ni i bọ lọwọ awọn lọ. Ọna ti agbara naa ko si fi ni i bọ ni ki wọn ri i pe ko si Ibo tabi Yoruba to gberi ju wọn lọ, ki wọn si ni agbara lori awọn ọmọ ogun gbogbo. Loju awon baba wa yii naa ni wọn ṣe gba olori ileeṣẹ ologun lọwọ wọn, lẹyin ti wọn ti gba agbara ile-igbimọ aṣofin ati tijọba lọwọ wọn. Agbara ṣọja ti awọn Hausa-Fulani wọn yii tete ri gba lẹyin ti Naijiria gba ominira lo tubọ ba nnkan jẹ, oun lo si sọ awọn eeyan to ku di ọmọlẹyin fun wọn. Awọn eeyan kan maa n ṣe aṣiṣe kan, wọn yoo ni awọn Hausa-Fulani lo ni ṣọja, awọn ni ologun akọkọ. Mo ti sọ fun yin pe eleyii ki i ṣe bẹẹ, o pẹ gan-an ki awọn ọmọ ogun Fulani too dara pọ mọ awọn ọmọ ogun Naijiria.


Agbara ṣọja ti awọn Hausa-Fulani wọn yii tete ri gba lẹyin ti Naijiria gba ominira lo tubọ ba nnkan jẹ, oun lo si sọ awọn eeyan to ku di ọmọlẹyin fun wọn. Awọn eeyan kan maa n ṣe aṣiṣe kan, wọn yoo ni awọn Hausa-Fulani lo ni ṣọja, awọn ni ologun akọkọ. Mo ti sọ fun yin pe eleyii ki i ṣe bẹẹ, o pẹ gan-an ki awọn ọmọ ogun Fulani too dara pọ mọ awọn ọmọ ogun Naijiria. Ohun to fa a ni pe awọn Fulani lati Ṣokoto ko fẹẹ ri awọn oyinbo ti wọn waa ṣejọba ni Naijiria nigba naa. Wọn koriira wọn, nitori wọn ni kereferi ni wọn, nigba to ti jẹ Kristẹni ni wọn. Ikoriira ti wọn ni fun wọn yii ni awọn eeyan agbegbe wọn ko fi si ninu awọn ṣọja akọkọ ni Naijiria, awọn Fulani kọ ni wọn bẹrẹ iṣẹ ṣọja rara.


Ohun to fa a ni pe awọn Fulani lati Ṣokoto ko fẹẹ ri awọn oyinbo ti wọn waa ṣejọba ni Naijiria nigba naa. Wọn koriira wọn, nitori wọn ni kereferi ni wọn, nigba to ti jẹ Kristẹni ni wọn. Ikoriira ti wọn ni fun wọn yii ni awọn eeyan agbegbe wọn ko fi si ninu awọn ṣọja akọkọ ni Naijiria, awọn Fulani kọ ni wọn bẹrẹ iṣẹ ṣọja rara. Titi ti wọn fi kapa awọn Fulani yii ni 1903, gbogbo ero ọkan wọn ni pe awọn lawọn yoo kapa awọn oyinbo ati awọn keferi ti wọn n lo gẹgẹ bii ṣọja wọn. Nigba ti Lord Lugard fẹẹ bẹrẹ si i ṣa awọn ọmọ ogun jọ fun iṣẹ ṣọja rẹ ni 1897, ko duro ni ilẹ Hausa, Lọkọja, nitosi nibi, ni ilẹ Yoruba to wa ni Kogi bayii lo wa, nibẹ lo si ti n ṣa awọn ọmọ ogun rẹ jọ. Awọn ọmọ ogun to kọkọ ri mu ni awọn Agatu ati awọn Garra, awọn lo kọkọ n lo, ati awọn ọmọ ogun Ibadan ti wọn jẹ jagunjagun gidi nigba naa.


Titi ti wọn fi kapa awọn Fulani yii ni 1903, gbogbo ero ọkan wọn ni pe awọn lawọn yoo kapa awọn oyinbo ati awọn keferi ti wọn n lo gẹgẹ bii ṣọja wọn. Nigba ti Lord Lugard fẹẹ bẹrẹ si i ṣa awọn ọmọ ogun jọ fun iṣẹ ṣọja rẹ ni 1897, ko duro ni ilẹ Hausa, Lọkọja, nitosi nibi, ni ilẹ Yoruba to wa ni Kogi bayii lo wa, nibẹ lo si ti n ṣa awọn ọmọ ogun rẹ jọ. Awọn ọmọ ogun to kọkọ ri mu ni awọn Agatu ati awọn Garra, awọn lo kọkọ n lo, ati awọn ọmọ ogun Ibadan ti wọn jẹ jagunjagun gidi nigba naa. Awọn yii ni ṣọja akọkọ ti Naijiria ni, lẹyin naa ni wọn ko awọn Tapa ni Nupe ati igiripa ni Borgu mọ wọn, ko si Fulani tabi Hausa ninu awọn yii, bẹẹ awọn ni Lugard fi bẹrẹ sọja nilẹ, nitori awọn Fulani lawọn ko le ba keferi ṣe, eewọ ni wọn ka a si, ogun Jihaadi lawọn le ja, Fulani lo si gbọdọ je olori awọn. Nigba tawọn ọmọ ogun yii n lọọ gba Ṣokoto, kidaa awọn ọmọ ogun Ibadan ni Lugard ko dani, ọmọ Yoruba ni wọn, ko si ẹya mi-in ninu wọn. Gbogbo eleyii wa ninu akọsilẹ itan igbesi-aye Lord Lugard funra ẹ, ko si aṣiwi tabi aṣisọ ninu rẹ rara.


Awọn yii ni ṣọja akọkọ ti Naijiria ni, lẹyin naa ni wọn ko awọn Tapa ni Nupe ati igiripa ni Borgu mọ wọn, ko si Fulani tabi Hausa ninu awọn yii, bẹẹ awọn ni Lugard fi bẹrẹ sọja nilẹ, nitori awọn Fulani lawọn ko le ba keferi ṣe, eewọ ni wọn ka a si, ogun Jihaadi lawọn le ja, Fulani lo si gbọdọ je olori awọn. Nigba tawọn ọmọ ogun yii n lọọ gba Ṣokoto, kidaa awọn ọmọ ogun Ibadan ni Lugard ko dani, ọmọ Yoruba ni wọn, ko si ẹya mi-in ninu wọn. Gbogbo eleyii wa ninu akọsilẹ itan igbesi-aye Lord Lugard funra ẹ, ko si aṣiwi tabi aṣisọ ninu rẹ rara. Ko too di igba yii, awọn jagunjagun kan wa nilẹ Ibo ati Naija Delta lọdọ awọn Ijaw, awọn ni ileeṣẹ ti wọn n pe ni Royal Niger Company n lọ, ileeṣẹ yii lo ni Naijiria tẹlẹ, awọn ni wọn si ta wa fawọn oyibo alawọ-funfun lati Britain. Ọrọ ọjọ mi-in leyii. Ṣugbọn awọn ileeṣẹ RNC ni wọn n lo awọn ọmọ ogun Ibo diẹ, ọmọ Naija Delta diẹ.


Ko too di igba yii, awọn jagunjagun kan wa nilẹ Ibo ati Naija Delta lọdọ awọn Ijaw, awọn ni ileeṣẹ ti wọn n pe ni Royal Niger Company n lọ, ileeṣẹ yii lo ni Naijiria tẹlẹ, awọn ni wọn si ta wa fawọn oyibo alawọ-funfun lati Britain. Ọrọ ọjọ mi-in leyii. Ṣugbọn awọn ileeṣẹ RNC ni wọn n lo awọn ọmọ ogun Ibo diẹ, ọmọ Naija Delta diẹ. Awọn yii ni wọn n lo bii ọlọpaa, ti wọn si n lo wọn bii jagunjagun ni gbogbo agbegbe naa fun ileeṣẹ yii, nitori ẹ ni ko si ṣe gbọdọ yaayan lẹnu pe nigba ti wọn bẹrẹ ṣọja, awọn yii naa dara pọ mọ wọn. Gbogbo awọn yii, Kristẹni ni wọn, tabi ka sọ pe Kristẹni lawọn Fulani ro wọn si, nitori wọn wa lati Isalẹ-odo-Ọya, wọn ko si ba wọn ṣe. Eyi ni pe ko si awọn Hausa Fulani wọnyi ninu awọn ọmọ ogun Naijiria, afi lẹyin ti awọn ṣọja Lugard wọnyi ṣẹgun wọn ni Ṣokoto, ti wọn ṣẹgun wọn ni Kano, ati awọn ilẹ Hausa to ku gbogbo.


Awọn yii ni wọn n lo bii ọlọpaa, ti wọn si n lo wọn bii jagunjagun ni gbogbo agbegbe naa fun ileeṣẹ yii, nitori ẹ ni ko si ṣe gbọdọ yaayan lẹnu pe nigba ti wọn bẹrẹ ṣọja, awọn yii naa dara pọ mọ wọn. Gbogbo awọn yii, Kristẹni ni wọn, tabi ka sọ pe Kristẹni lawọn Fulani ro wọn si, nitori wọn wa lati Isalẹ-odo-Ọya, wọn ko si ba wọn ṣe. Eyi ni pe ko si awọn Hausa Fulani wọnyi ninu awọn ọmọ ogun Naijiria, afi lẹyin ti awọn ṣọja Lugard wọnyi ṣẹgun wọn ni Ṣokoto, ti wọn ṣẹgun wọn ni Kano, ati awọn ilẹ Hausa to ku gbogbo. Ohun ti wọn n sọ ni pe ogun Anọbi ni awọn n ja, ilakaka lati sọ gbogbo aye di Musulumi lawọn n ṣe, ọta kan ṣoṣo ti awọn si ni ni awọn oyinbo ti wọn n gbe ẹsin Krisitẹni kiri, nitori loju wọn nigba naa, keferi lawọn ẹlẹsin Kristẹni yii, awọn ti awọn n sin ẹsin tiwọn yii ni awọn jẹ onigbagbọ ododo. Nibẹrẹ pẹpẹ, epe ni wọn maa n ṣẹ fun Lugard ati awọn ọmọ ogun rẹ, ti wọn yoo ni o fẹẹ waa le wọn jade ni ibujokoo awọn, o si fẹẹ fi ẹsin tirẹ bori ẹsin awọn. Ko si Fulani to fẹẹ ṣe ṣọja, awọn Hausa naa ko si fẹẹ ṣe.


Ohun ti wọn n sọ ni pe ogun Anọbi ni awọn n ja, ilakaka lati sọ gbogbo aye di Musulumi lawọn n ṣe, ọta kan ṣoṣo ti awọn si ni ni awọn oyinbo ti wọn n gbe ẹsin Krisitẹni kiri, nitori loju wọn nigba naa, keferi lawọn ẹlẹsin Kristẹni yii, awọn ti awọn n sin ẹsin tiwọn yii ni awọn jẹ onigbagbọ ododo. Nibẹrẹ pẹpẹ, epe ni wọn maa n ṣẹ fun Lugard ati awọn ọmọ ogun rẹ, ti wọn yoo ni o fẹẹ waa le wọn jade ni ibujokoo awọn, o si fẹẹ fi ẹsin tirẹ bori ẹsin awọn. Ko si Fulani to fẹẹ ṣe ṣọja, awọn Hausa naa ko si fẹẹ ṣe. Mo fẹ ki ẹ maa fi ọkan ba awọn ọrọ yii lọ o. Ibẹrẹ itan awọn ṣọja wa ni mo n mẹnuba fun yin yii, ki n le fi han yin pe nigba ti a kọkọ bẹrẹ iṣẹ ologun igbalode nibi, ko si awọn Hausa-Fulani yii nibẹ, keferi ni wọn ka awọn ti wọn n ṣe ṣọja oyinbo si lọdọ wọn. Tori bẹẹ, ko gbọdọ ya ẹnikẹni lẹnu pe nigba tawọn ṣọja yii bẹrẹ iṣẹ taara, awọn Ibo atawọn Yoruba ni wọn n jọga nibẹ, awọn ni olori ologun. Ṣugbọn lẹyin ti ijọba bọ sọwọ awọn Balewa, wọn ti ọwọ bọ kinni naa loju, wọn da gbogbo eto to wa nilẹ pata lati wọ iṣẹ ṣọja ru, wọn gbe nnkan mi-in jade, wọn bẹrẹ si i sọ awọn ọmọ wọn di olori awọn ṣọja.


Mo fẹ ki ẹ maa fi ọkan ba awọn ọrọ yii lọ o. Ibẹrẹ itan awọn ṣọja wa ni mo n mẹnuba fun yin yii, ki n le fi han yin pe nigba ti a kọkọ bẹrẹ iṣẹ ologun igbalode nibi, ko si awọn Hausa-Fulani yii nibẹ, keferi ni wọn ka awọn ti wọn n ṣe ṣọja oyinbo si lọdọ wọn. Tori bẹẹ, ko gbọdọ ya ẹnikẹni lẹnu pe nigba tawọn ṣọja yii bẹrẹ iṣẹ taara, awọn Ibo atawọn Yoruba ni wọn n jọga nibẹ, awọn ni olori ologun. Ṣugbọn lẹyin ti ijọba bọ sọwọ awọn Balewa, wọn ti ọwọ bọ kinni naa loju, wọn da gbogbo eto to wa nilẹ pata lati wọ iṣẹ ṣọja ru, wọn gbe nnkan mi-in jade, wọn bẹrẹ si i sọ awọn ọmọ wọn di olori awọn ṣọja. Bo tilẹ jẹ pe ọrọ naa dija, o tun di ariwo, sibẹ, wọn ṣe e ni aṣegbe o. N oo salaye ọna ti wọn gbe e gba fun yii lọsẹ to kọja, ṣugbọn nigba ti wọn ti ri iyẹn naa ṣe ni aṣegbe, lọjọ naa ni gbogbo agbara pata ti kuro lọdọ wa. Ẹ jẹ ka maa ba a bọ.


Bo tilẹ jẹ pe ọrọ naa dija, o tun di ariwo, sibẹ, wọn ṣe e ni aṣegbe o. N oo salaye ọna ti wọn gbe e gba fun yii lọsẹ to kọja, ṣugbọn nigba ti wọn ti ri iyẹn naa ṣe ni aṣegbe, lọjọ naa ni gbogbo agbara pata ti kuro lọdọ wa. Ẹ jẹ ka maa ba a bọ.


Makinde gbẹsẹ lori ofin konilegbele aago mẹwaa alẹ l’Ọyọọ

Lẹyin agbeyẹwo loriṣiiriṣii, ijọba ipinlẹ Eko ti fopin si isede konilegbele aago mẹwaa alẹ to ti wa nipinlẹ naa lati bii oṣu diẹ sẹyin nitori arun Koronafairọọsi to gbode. Gomina ipinlẹ naa, Ẹnjinnia Ṣeyi Makinde, lo sọ ọrọ yii di mimọ nipasẹ Akọwe Iroyin rẹ, Ọgbẹni Taiwo Adisa. Ni Ọjọbọ, Tọsidee, ọsẹ yii ni Adisa fi ikede naa sita, nibi to ti sọ pe ijọba ti fopin si konilegbele alaago mẹsan-an naa lẹyin ayẹwo ati akiyesi loriṣiiriṣii. Ijọba waa rọ awọn araalu lati maa pa gbogbo ofin to rọ mọ arun Korona mọ. Wọn ni nitori pe ijọba fagi le aṣẹ konilegbele yii ko tumọ si pe ko si Korona niluu mọ, awọn araalu ni ki wọn maa fẹṣọ ṣe, ki wọn si pa ofin imọtoto mọ.


Tokunbọ Abiru ni APC fa kalẹ lati dije rọpo “Pẹpẹrito” to ku

Faith Adebọla, Eko Ẹgbẹ oṣelu All Progressive Congress (APC) tipinlẹ Eko ti ṣeto idibo abẹle lati yan ẹni ti yoo dije lorukọ ẹgbẹ naa ninu eto idibo sipo Sẹnetọ fun ẹkun idibo Ila-Oorun Eko ti yoo waye ni ọjọ kọkanlelọgbọn, oṣu kẹwaa, ọdun yii, Ọgbẹni Tokunbọ Abiru ni ẹgbẹ naa fa kalẹ, oun lo jawe olubori ninu eto idibo abẹle ọhun. Ọjọruu, Tọsidee, ọsẹ yii, leto idibo abẹle naa waye ninu ọgba ijọba ibilẹ Ṣomolu, ilana gbangba-laṣa-a-ta si ni wọn lo. Ọnarebu Godbless Diriaari to wa lati Abuja lẹgbẹ fun laṣẹ lati ṣe alaga igbimọ eleto idibo ẹgbẹ fun ti yiyan ọmọ oye ọhun, lo kede pe aropọ ibo ti iye rẹ jẹ ẹgbẹrun mẹrin, okoolelẹgbẹrin o din mẹta (4,837) ni wọn di fun Abiru, o ni ko si oludije mi-in to ba a du ipo ọhun, bẹẹ ni ko si ibo akadanu rara, wọọrọwọ si leto ọhun lọ lai si wahala kankan. Latari eyi, Diriaari kede pe Tokunbọ Abiru lo yawe olubori ninu eto idibo abẹle naa, oun si ni yoo dije labẹ asia ẹgbẹ APC fun ipo Sẹnetọ to ṣi silẹ ọhun. Ṣaaju, awọn meje ni wọn ti kọkọ fi ifẹ ọkan han lati kopa ninu eto idibo abẹle naa, ti Tokunbọ si jẹ ọkan lara wọn. Awọn mẹfa to ku ni Ọgbẹni Ṣẹgun Ogunlewe to ti figba kan jẹ olori awọn oṣiṣẹ ọba ipinlẹ Eko, Ọgbẹni Rotimi Ogunlẹyẹ, kọmiṣanna fun eto sọgbẹ digboro tẹlẹ ri, ati Ọgbẹni Lekan Ogunbanwo, ọga agba ileeṣẹ tẹlifiṣan Eko, LTV, nigba kan. Awọn mẹta to ku ni aṣofin ipinlẹ Eko tẹlẹ, Ọgbẹni Ọlanrewaju Ọdẹsanya, alaga ẹgbẹ Ikorodu-Ọga, Ọgbẹni Oluwaṣẹgun Abiru, ati igbakeji alagba ẹgbẹ APC l’Ekoo, Oloye Kaoli Olusanya.


Latari eyi, Diriaari kede pe Tokunbọ Abiru lo yawe olubori ninu eto idibo abẹle naa, oun si ni yoo dije labẹ asia ẹgbẹ APC fun ipo Sẹnetọ to ṣi silẹ ọhun. Ṣaaju, awọn meje ni wọn ti kọkọ fi ifẹ ọkan han lati kopa ninu eto idibo abẹle naa, ti Tokunbọ si jẹ ọkan lara wọn. Awọn mẹfa to ku ni Ọgbẹni Ṣẹgun Ogunlewe to ti figba kan jẹ olori awọn oṣiṣẹ ọba ipinlẹ Eko, Ọgbẹni Rotimi Ogunlẹyẹ, kọmiṣanna fun eto sọgbẹ digboro tẹlẹ ri, ati Ọgbẹni Lekan Ogunbanwo, ọga agba ileeṣẹ tẹlifiṣan Eko, LTV, nigba kan. Awọn mẹta to ku ni aṣofin ipinlẹ Eko tẹlẹ, Ọgbẹni Ọlanrewaju Ọdẹsanya, alaga ẹgbẹ Ikorodu-Ọga, Ọgbẹni Oluwaṣẹgun Abiru, ati igbakeji alagba ẹgbẹ APC l’Ekoo, Oloye Kaoli Olusanya. Ṣugbọn bo ṣe ku wakati perete ki eto idibo abẹle naa bẹrẹ ni ipade kan waye laarin awọn oludije naa ati awọn aṣofin Eko, ti olori wọn, Mudashiru Ọbasa, ṣaaju wọn. Lẹyin ipade ọhun lawọn oludije mẹwẹẹwa yooku kede pe awọn ko dije mọ, Tokunbọ Abiru lawọn maa tẹle, oun ni kawọn alatilẹyin awọn dibo fun, bẹẹ naa ni Ọbasa sọ pe ẹyin Tokunbọ ni awọn aṣofin Eko duro si digbi. Eyi lo fa a to fi jẹ gbogbo ibo ti wọn ka pata ni wọn ka fun un.


Ṣugbọn bo ṣe ku wakati perete ki eto idibo abẹle naa bẹrẹ ni ipade kan waye laarin awọn oludije naa ati awọn aṣofin Eko, ti olori wọn, Mudashiru Ọbasa, ṣaaju wọn. Lẹyin ipade ọhun lawọn oludije mẹwẹẹwa yooku kede pe awọn ko dije mọ, Tokunbọ Abiru lawọn maa tẹle, oun ni kawọn alatilẹyin awọn dibo fun, bẹẹ naa ni Ọbasa sọ pe ẹyin Tokunbọ ni awọn aṣofin Eko duro si digbi. Eyi lo fa a to fi jẹ gbogbo ibo ti wọn ka pata ni wọn ka fun un. Ọjọ kẹẹẹdọgbọn, oṣu kẹta, ọdun 1964, ni wọn bi Tokunbọ Abiru, ọdun yii lo dẹni ọdun mẹrindinlọgọta. O lọ si Fasiti ipinlẹ Eko, LASU, o si gboye ninu imọ ọrọ-aje (Economics) ko too di ọmọ ẹgbẹ awọn oluṣiro owo ilẹ wa, ICAN. Oun ni kọmiṣanna feto inawo ipinlẹ Eko lasiko ti Babatunde Faṣhọla fi jẹ gomina, o ti figba kan wa lara awọn ọga agba ileefowopamọ First Bank, ko to o bọ sipo ọga agba ileefowopamọ Polaris Bank, ipo ọhun lo si wa titi di ọjọ kẹrinlelogun, oṣu kẹjọ, to kọja yii, nigba to kọwe fipo silẹ lati le dije fun aaye Sẹnetọ to ṣi silẹ ọhun.


Ọjọ kẹẹẹdọgbọn, oṣu kẹta, ọdun 1964, ni wọn bi Tokunbọ Abiru, ọdun yii lo dẹni ọdun mẹrindinlọgọta. O lọ si Fasiti ipinlẹ Eko, LASU, o si gboye ninu imọ ọrọ-aje (Economics) ko too di ọmọ ẹgbẹ awọn oluṣiro owo ilẹ wa, ICAN. Oun ni kọmiṣanna feto inawo ipinlẹ Eko lasiko ti Babatunde Faṣhọla fi jẹ gomina, o ti figba kan wa lara awọn ọga agba ileefowopamọ First Bank, ko to o bọ sipo ọga agba ileefowopamọ Polaris Bank, ipo ọhun lo si wa titi di ọjọ kẹrinlelogun, oṣu kẹjọ, to kọja yii, nigba to kọwe fipo silẹ lati le dije fun aaye Sẹnetọ to ṣi silẹ ọhun. Tẹ o ba gbagbe, Oloogbe Bayọ Ọshinọwọ ti inagijẹ rẹ n jẹ Pẹpẹrito lo wa nipo naa ki iku too yọwọ rẹ lawo lọjọ kẹẹẹdogun, oṣu kẹfa, ọdun yii, latari bo ṣe lugbadi arun aṣekupani Koronafairọọsi.


Tẹ o ba gbagbe, Oloogbe Bayọ Ọshinọwọ ti inagijẹ rẹ n jẹ Pẹpẹrito lo wa nipo naa ki iku too yọwọ rẹ lawo lọjọ kẹẹẹdogun, oṣu kẹfa, ọdun yii, latari bo ṣe lugbadi arun aṣekupani Koronafairọọsi.


Ekiti tun ti padanu ẹni kan sọwọ Korona

Oluyinka Soyemi, Ado-Ekiti Ipinlẹ Ekiti ti padanu ẹnikan sọwọ arun Koronafairọọsi, eyi to sọ iye awọn to ti ku nipasẹ arun naa di marun-un. Lọsan-an yii ni ijọba Ekiti kede iroyin naa, bẹẹ ni wọn ni awọn mẹrin mi-in ti ko arun naa lẹyin ti esi ayẹwo wọn jade nibudo ayẹwọ Korona to wa l’Ado-Ekiti. Bakan naa lawọn mẹrindinlogun kan ṣẹṣẹ gba iwosan, wọn si ti pada sile lẹyin ti wọn fidi ẹ mulẹ pe arun ọhun kuro lara wọn. Ni bayii, eeyan igba-le-mejidinlọgọrin(278) lo ti ko Korona l’Ekiti, ninu eyi ti mẹrinlelaaadọta (54) n gba itọju lọwọ, ti igba-le-mọkandinlogun (219) si ti pada sile


Ohun to fa wahala lasiko ibo ti wọn di ni 1964 niyi o (Ipari)

Ẹgbẹ awọn akẹkọọ ni ile-ẹkọ giga gbogbo ti pariwo sita pe ki awọn ti wọn n ṣejọba Naijiria ma jẹ ki ohun to n ṣẹlẹ lẹyin idibo ti wọn di yii da ogun silẹ, nitori ọrọ naa ti di ohun tẹnikẹni ko le sọ ibi ti yoo pada ja si mọ. Ẹgbẹ awọn akẹkọọ yii, National Union of Nigerian Students gbe iwe jade, wọn ni ko si ohun to yẹ ki ijọba ṣe ju ki wọn gbe igbimọ ti yoo ṣejọba fidi-hẹẹ jade, ki awọn eeyan ti wọn ba yan sibẹ ṣejọba fun oṣu mẹfa, ki wọn ṣeto ibo tuntun, ki wọn si gbe ijọba fun awọn ti wọn ba wọle. Awọn akẹkọọ yunifasiti gbogbo yii ni ibo ti wọn di ni ọgbọn ọjọ oṣu kejila ọdun 1964 yii ki i ṣe ibo to ṣee gbe ẹnikẹni wọle gẹgẹ bii olori ijọba Naijiria, tabi gẹgẹ bii awọn aṣofin, nitori ibo apa kan lasan ni, ẹyẹ ko si le fi apa kan fo. Wọn ni ki olori Naijiria funra rẹ, Ọlọla Nnamdi Azikiwe, bẹrẹ eto kia, ko ko awọn gomina ipinlẹ gbogbo jọ, ki wọn si jọ ṣeto ijọba fidi-hẹẹ yii. Awọn oloṣelu ko fẹẹ gbọ bẹẹ ṣaa, nitori iwe ti Azikiwe kọ sita, ati eyi ti Balewa kọ jade, wọn ko jẹ ki wọn sọrọ naa sita, awọn eeyan gba iwe naa pada lọwọ wọn, wọn ni ki wọn ko o sọwọ pada, ki awọn wa ọna mi-in lati yanju ọrọ yii. Eyi ni pe iwe ti Azikiwe kọ pe oun yoo fi ijọba silẹ, ti oun ko ni i ba wọn ṣe mọ, nitori oun ko le pe Tafawa Balewa pe ko waa ma ṣejọba lọ, nigba ti oun mọ pe ibo ti wọn di ko daa, iwe naa ko ṣiṣẹ mọ, nitori wọn ni ko mu un dani, ko le fi ijọba silẹ bẹẹ, ko jẹki awọn yanju ọrọ naa.


Wọn ni ki olori Naijiria funra rẹ, Ọlọla Nnamdi Azikiwe, bẹrẹ eto kia, ko ko awọn gomina ipinlẹ gbogbo jọ, ki wọn si jọ ṣeto ijọba fidi-hẹẹ yii. Awọn oloṣelu ko fẹẹ gbọ bẹẹ ṣaa, nitori iwe ti Azikiwe kọ sita, ati eyi ti Balewa kọ jade, wọn ko jẹ ki wọn sọrọ naa sita, awọn eeyan gba iwe naa pada lọwọ wọn, wọn ni ki wọn ko o sọwọ pada, ki awọn wa ọna mi-in lati yanju ọrọ yii. Eyi ni pe iwe ti Azikiwe kọ pe oun yoo fi ijọba silẹ, ti oun ko ni i ba wọn ṣe mọ, nitori oun ko le pe Tafawa Balewa pe ko waa ma ṣejọba lọ, nigba ti oun mọ pe ibo ti wọn di ko daa, iwe naa ko ṣiṣẹ mọ, nitori wọn ni ko mu un dani, ko le fi ijọba silẹ bẹẹ, ko jẹki awọn yanju ọrọ naa. Bakan naa ni eyi ti Balewa kọ to fi sọrọ lile, wọn ni ki oun naa gba iwe naa pada, nitori ọrọ inu ẹ ti le ju, nigba ti o ti sọ pe bi Azikiwe ba fẹẹ fi ijọba silẹ ko maa lọ, ẹlomi-in yoo ṣe e. Balewa ti kọwe, o si jọ pe o ti yọnda fun Azikiwe ko fi ijọba silẹ bo ba fẹẹ fi i silẹ, nitori oun ro pe ọpọ n gbe lẹyin awọn eeyan ẹ ti wọn jẹ Ibo ni. Amọ gbogbo ọrọ naa ko ti i niyanju, nitori Azikiwe sa ni oun ko gba, ohun ti oun ṣe ni lati tẹ le ofin. Lasiko yii, gbogbo ohun ti Ọbafẹmi Awolọwọ ti pariwo rẹ fun ọkunrin olori NCNC naa latijọ ṣẹṣẹ waa ye e, iyẹn naa si ni iwa awọn oloṣelu lati ilẹ Hausa.


Bakan naa ni eyi ti Balewa kọ to fi sọrọ lile, wọn ni ki oun naa gba iwe naa pada, nitori ọrọ inu ẹ ti le ju, nigba ti o ti sọ pe bi Azikiwe ba fẹẹ fi ijọba silẹ ko maa lọ, ẹlomi-in yoo ṣe e. Balewa ti kọwe, o si jọ pe o ti yọnda fun Azikiwe ko fi ijọba silẹ bo ba fẹẹ fi i silẹ, nitori oun ro pe ọpọ n gbe lẹyin awọn eeyan ẹ ti wọn jẹ Ibo ni. Amọ gbogbo ọrọ naa ko ti i niyanju, nitori Azikiwe sa ni oun ko gba, ohun ti oun ṣe ni lati tẹ le ofin. Lasiko yii, gbogbo ohun ti Ọbafẹmi Awolọwọ ti pariwo rẹ fun ọkunrin olori NCNC naa latijọ ṣẹṣẹ waa ye e, iyẹn naa si ni iwa awọn oloṣelu lati ilẹ Hausa. Bakan naa awọn oloṣelu ilẹ Ibo duro lẹyin oun naa gbagbaagba, wọn ni ko si ohun ti yoo ṣẹlẹ, bo ba fi le fijọba silẹ, Naijiria yoo daru ni, nitori ko si ẹni ti yoo jẹ ki Balewa naa maa ṣejọba lọ. Ọmọleewe kan tilẹ wa to n jẹ Isaac Boro, oun lo pada fẹẹ fibọn gbajọba ni Naija-Delta ni 1968, ṣugbọn ni asiko rogbodiyan Azikiwe ati Balewa yii, ọmọleewe ni, oun ni olori ẹgbẹ awọn akẹkọọ ni yunifasiti Naijiria, iyẹn University of Nigeria, to wa ni Nzuka. Nigba ti ọrọ naa le tan, oun pe awọn ẹgbẹ akẹkọọ rẹ jọ, wọn si gba ile-ẹjọ lọ, wọn ni ki adajọ yọ Balewa nipo olori ijọba Naijiria kiakia.


Bakan naa awọn oloṣelu ilẹ Ibo duro lẹyin oun naa gbagbaagba, wọn ni ko si ohun ti yoo ṣẹlẹ, bo ba fi le fijọba silẹ, Naijiria yoo daru ni, nitori ko si ẹni ti yoo jẹ ki Balewa naa maa ṣejọba lọ. Ọmọleewe kan tilẹ wa to n jẹ Isaac Boro, oun lo pada fẹẹ fibọn gbajọba ni Naija-Delta ni 1968, ṣugbọn ni asiko rogbodiyan Azikiwe ati Balewa yii, ọmọleewe ni, oun ni olori ẹgbẹ awọn akẹkọọ ni yunifasiti Naijiria, iyẹn University of Nigeria, to wa ni Nzuka. Nigba ti ọrọ naa le tan, oun pe awọn ẹgbẹ akẹkọọ rẹ jọ, wọn si gba ile-ẹjọ lọ, wọn ni ki adajọ yọ Balewa nipo olori ijọba Naijiria kiakia. Loootọ Ọgbẹni Isaac Boro ati Jude Emezie ni wọn pe ẹjọ yii, ṣugbọn orukọ awọn ọmọ ileewe yunifasiti Nzuka ni wọn fi pe e , eyi si jẹ ki ọrọ naa rinlẹ ju bo ti yẹ lọ, ariwo ọrọ naa si gbilẹ, wọn ni wọn fẹẹ yọ Balewa nijọba. Boya ọrọ naa iba ma ti le to bẹẹ ti ki i ba ṣe ilẹ Ibo ni Nzuka, awọn ti wọn si pẹjọ yii naa, Ibo ni wọn ka wọn si. Loju awọn Balewa ati Alaaji Ahmadu Bello ti i ṣe Sardauna, gbogbo ohun to n ṣẹlẹ yii, iṣẹ ọwọ Azikiwe ni, nigba to jẹ oun ni olori awọn Ibo, to si jẹ awọn Ibo nikan ni wọn n pariwo pe ibo ti wọn di naa ko dara, nitori wọn ko kopa ninu rẹ, Michael Okpara ti i ṣe olori ijọba agbegbe naa, to si tun jẹ olori UPGA, ni ko jẹ ki wọn kopa nibẹ.


Loootọ Ọgbẹni Isaac Boro ati Jude Emezie ni wọn pe ẹjọ yii, ṣugbọn orukọ awọn ọmọ ileewe yunifasiti Nzuka ni wọn fi pe e , eyi si jẹ ki ọrọ naa rinlẹ ju bo ti yẹ lọ, ariwo ọrọ naa si gbilẹ, wọn ni wọn fẹẹ yọ Balewa nijọba. Boya ọrọ naa iba ma ti le to bẹẹ ti ki i ba ṣe ilẹ Ibo ni Nzuka, awọn ti wọn si pẹjọ yii naa, Ibo ni wọn ka wọn si. Loju awọn Balewa ati Alaaji Ahmadu Bello ti i ṣe Sardauna, gbogbo ohun to n ṣẹlẹ yii, iṣẹ ọwọ Azikiwe ni, nigba to jẹ oun ni olori awọn Ibo, to si jẹ awọn Ibo nikan ni wọn n pariwo pe ibo ti wọn di naa ko dara, nitori wọn ko kopa ninu rẹ, Michael Okpara ti i ṣe olori ijọba agbegbe naa, to si tun jẹ olori UPGA, ni ko jẹ ki wọn kopa nibẹ. Ohun ti awọn Sardauna ati Balewa n gbe kiri ree, wọn si sọ ija naa di ija laarin awọn Hausa ati Ibo. Eleyii jẹ ki ọrọ naa tubọ fọ loju. Ijọba ẹgbẹ Dẹmọ to wa nilẹ Yoruba naa ko mu ọrọ ọhun rọrun, gbogbo ọna ni wọn wa lati mu nnkan le fun Azikiwe ati awọn Ibo to ku.


Ohun ti awọn Sardauna ati Balewa n gbe kiri ree, wọn si sọ ija naa di ija laarin awọn Hausa ati Ibo. Eleyii jẹ ki ọrọ naa tubọ fọ loju. Ijọba ẹgbẹ Dẹmọ to wa nilẹ Yoruba naa ko mu ọrọ ọhun rọrun, gbogbo ọna ni wọn wa lati mu nnkan le fun Azikiwe ati awọn Ibo to ku. Niwọn igba to ti jẹ alajọṣepọ ni ẹgbẹ Dẹmọ ati ẹgbẹ NPC tawọn Sardauna, bi ẹnikẹni ba doju ija kọ Hausa tabi ẹgbẹ NPC, awọn ọmọ ẹgbẹ Dẹmọ ti olori wọn jẹ Oloye Ladoke Akintọla ti i ṣe olori ijọba Western Region yoo foju onitọhun ri mabo, awọn ni wọn wa ni gbogbo Guusu ilẹ Naijiria ti wọn n gbeja awọn ara Ariwa. Awọn naa ko fẹran Azikiwe, nitori wọn ri i bi ọta fun awọn naa, pe oun ni ko fẹẹ jẹ ki awọn de ibi ti awọn n lọ. Ṣe bi wọn ba wọle ibo, ti NNA, ẹgbẹ alajọṣe pọ yii ba fi le gbajọba, awọn Akintọla ati Sardauna ni wọn yoo jọ maa ṣejọba naa, ẹgbẹ Dẹmọ yoo ri ọwọ mu, yoo si di ẹgbẹ to lẹnu rẹpẹtẹ ninu ijọba apapọ, ko si sẹni ti yoo lagbara to wọn nilẹ Yoruba ati ilẹ Ibo.


Niwọn igba to ti jẹ alajọṣepọ ni ẹgbẹ Dẹmọ ati ẹgbẹ NPC tawọn Sardauna, bi ẹnikẹni ba doju ija kọ Hausa tabi ẹgbẹ NPC, awọn ọmọ ẹgbẹ Dẹmọ ti olori wọn jẹ Oloye Ladoke Akintọla ti i ṣe olori ijọba Western Region yoo foju onitọhun ri mabo, awọn ni wọn wa ni gbogbo Guusu ilẹ Naijiria ti wọn n gbeja awọn ara Ariwa. Awọn naa ko fẹran Azikiwe, nitori wọn ri i bi ọta fun awọn naa, pe oun ni ko fẹẹ jẹ ki awọn de ibi ti awọn n lọ. Ṣe bi wọn ba wọle ibo, ti NNA, ẹgbẹ alajọṣe pọ yii ba fi le gbajọba, awọn Akintọla ati Sardauna ni wọn yoo jọ maa ṣejọba naa, ẹgbẹ Dẹmọ yoo ri ọwọ mu, yoo si di ẹgbẹ to lẹnu rẹpẹtẹ ninu ijọba apapọ, ko si sẹni ti yoo lagbara to wọn nilẹ Yoruba ati ilẹ Ibo. Eyi lo si fa a to jẹ bi awọn ti wọn jẹ majẹ-o-bajẹ ti n wa ọna ẹrọ lati yanju ọrọ naa, awọn Sardauna ati Akintọla nigbagbọ pe ọwọ lile lo ṣee mu Azikiwe, pe ti wọn ba fi ọwọ lile mu un, yoo si sọrẹnda, wọn yoo gbe e kuro nile ijọba pẹlu itiju ni. Ohun ti awọn mura lati ṣe fun Azikiwe ko daa. Awọn Akintọla ni ọpọlọpọ awọn ọmọ Yoruba ti wọn jẹ akọṣẹmọṣẹ, nidi eyi ni wọn ti fi Sardauna lọkan balẹ pe awọn yoo mọ ibi ti awọn yoo ti mu un.


Eyi lo si fa a to jẹ bi awọn ti wọn jẹ majẹ-o-bajẹ ti n wa ọna ẹrọ lati yanju ọrọ naa, awọn Sardauna ati Akintọla nigbagbọ pe ọwọ lile lo ṣee mu Azikiwe, pe ti wọn ba fi ọwọ lile mu un, yoo si sọrẹnda, wọn yoo gbe e kuro nile ijọba pẹlu itiju ni. Ohun ti awọn mura lati ṣe fun Azikiwe ko daa. Awọn Akintọla ni ọpọlọpọ awọn ọmọ Yoruba ti wọn jẹ akọṣẹmọṣẹ, nidi eyi ni wọn ti fi Sardauna lọkan balẹ pe awọn yoo mọ ibi ti awọn yoo ti mu un. Ohun ti Sardauna yoo ṣe ni tirẹ ko ju ko jẹ ki awọn ologun Naijiria ti ṣee ti lọ. Wọn ni ki Sadauna ri i pe awọn ọmọ ologun gbogbo, paapaa awọn ṣọja ti gbaradi, bi ọrọ naa ba fẹẹ di wahala, ki wọn le ko awọn ti wọn ba wa nidi ẹ lọ rau. Ni ti awọn Akintọla nti wọn n fẹẹ lo awọn akọṣẹmọṣẹ, ohun ti wọn yoo ṣe fun Azikiwe ko gba wahala rara, bii ọmọde meji n ṣere ni.


Ohun ti Sardauna yoo ṣe ni tirẹ ko ju ko jẹ ki awọn ologun Naijiria ti ṣee ti lọ. Wọn ni ki Sadauna ri i pe awọn ọmọ ologun gbogbo, paapaa awọn ṣọja ti gbaradi, bi ọrọ naa ba fẹẹ di wahala, ki wọn le ko awọn ti wọn ba wa nidi ẹ lọ rau. Ni ti awọn Akintọla nti wọn n fẹẹ lo awọn akọṣẹmọṣẹ, ohun ti wọn yoo ṣe fun Azikiwe ko gba wahala rara, bii ọmọde meji n ṣere ni. Wọn yoo ka Azikiwe mọ inu ile rẹ, wọn yoo si fi tipa mu un lọ si ọsibitu ni, tabi ki wọn ti i mọ inu ile rẹ, ki wọn ri i pe o ko le ba ẹnikẹni sọrọ, ẹnikẹni ko si ri i. Nigba naa ni wọn yoo sọ fun gbogbo aye pe o ti n ṣe gán-án gàn-àn gán, ori rẹ ti yi, ko mọ ohun to n ṣe mọ. Ohun ti wọn yoo ṣe ṣe bẹẹ ni pe ọna kan naa ti wọn fi le yọ olori Naijiria kuro nipo rẹ ree, afi to ba tun ku. Nigba ti wọn ko si fẹẹ ni oku eeyan lọrun, wọn ko ro iku ro o, wọn kan fẹẹ pa saye ki wọn si gba ijọba naa kuro lọwọ rẹ ni.


Wọn yoo ka Azikiwe mọ inu ile rẹ, wọn yoo si fi tipa mu un lọ si ọsibitu ni, tabi ki wọn ti i mọ inu ile rẹ, ki wọn ri i pe o ko le ba ẹnikẹni sọrọ, ẹnikẹni ko si ri i. Nigba naa ni wọn yoo sọ fun gbogbo aye pe o ti n ṣe gán-án gàn-àn gán, ori rẹ ti yi, ko mọ ohun to n ṣe mọ. Ohun ti wọn yoo ṣe ṣe bẹẹ ni pe ọna kan naa ti wọn fi le yọ olori Naijiria kuro nipo rẹ ree, afi to ba tun ku. Nigba ti wọn ko si fẹẹ ni oku eeyan lọrun, wọn ko ro iku ro o, wọn kan fẹẹ pa saye ki wọn si gba ijọba naa kuro lọwọ rẹ ni. Eto ti awọn n ṣe niyi, awọn Akintọla ati awọn ọmọ Yoruba mi-in ti wọn jẹ oniṣegun oyinbo, ati awọn agbẹjọro ni wọn jọ n ṣe ọrọ naa ni ọrọ awo, ọpọ eeyan ko si mọ si i rara, ohun ti wọn n reti ni ki wọn bẹ Azikiwe ko ma gbọ, ko sa maa ṣe agidi rẹ lọ, nigba naa ni wọn yoo jade si i lojiji, ko si too mọ bi yoo ti jẹ, ọrọ naa yoo ti mu un lomi. Ọrọ naa ta si Azikiwe leti, ṣe bi awo ṣe n lu ni awo n jo, awọn Ibo ẹgbẹ rẹ ti wọn jẹ awọn ti wọn sun mọ awọn Yoruba oloṣelu gbọ kinni naa, wọn si ni ko ṣọra, bii bẹẹ kọ, ohun ti wọn fẹẹ ṣe fu un ko daa. Ni paapaa julọ, awọn olori ologun gbogbo ko yee paara ile Tafawa Balewa, wọn ko si de ọdọ Azikiwe rara, oun naa si mọ pe eleyi lewu foun.


Eto ti awọn n ṣe niyi, awọn Akintọla ati awọn ọmọ Yoruba mi-in ti wọn jẹ oniṣegun oyinbo, ati awọn agbẹjọro ni wọn jọ n ṣe ọrọ naa ni ọrọ awo, ọpọ eeyan ko si mọ si i rara, ohun ti wọn n reti ni ki wọn bẹ Azikiwe ko ma gbọ, ko sa maa ṣe agidi rẹ lọ, nigba naa ni wọn yoo jade si i lojiji, ko si too mọ bi yoo ti jẹ, ọrọ naa yoo ti mu un lomi. Ọrọ naa ta si Azikiwe leti, ṣe bi awo ṣe n lu ni awo n jo, awọn Ibo ẹgbẹ rẹ ti wọn jẹ awọn ti wọn sun mọ awọn Yoruba oloṣelu gbọ kinni naa, wọn si ni ko ṣọra, bii bẹẹ kọ, ohun ti wọn fẹẹ ṣe fu un ko daa. Ni paapaa julọ, awọn olori ologun gbogbo ko yee paara ile Tafawa Balewa, wọn ko si de ọdọ Azikiwe rara, oun naa si mọ pe eleyi lewu foun. Bakan naa, awọn ṣọja ti yi ile oun naa po, wọn ni wọn n ṣọ ọ ni, bẹẹ ni ki i ṣe pe oun lo beere pe ki awọn ṣọja waa ṣọ oun, o kan ri wọn lojiji ni. Awọn Balewa ni ki wọn le waa daabobo o nitori wahala to n lọ yii ni, ṣugbọn oun naa mọ pe ki i ṣe idaabobo kan ni wọn ba wa, wọn fẹẹ mu oun bi ọrọ naa ba le ju bẹẹ lọ ni. Pẹlu gbogbo eleyii, ti Azikiwe funra ẹ si ri i pe awọn eeyan yii ti yi oun po, ti oun ko ni ọna ti oun le ba yọ lọwọ wọn, o ju ọwọ silẹ, nigba ti wọn si pada wa pe ki wọn yanju ọrọ naa, o ni oun ti gbọ, o si ti gba si wọn lẹnu.


Bakan naa, awọn ṣọja ti yi ile oun naa po, wọn ni wọn n ṣọ ọ ni, bẹẹ ni ki i ṣe pe oun lo beere pe ki awọn ṣọja waa ṣọ oun, o kan ri wọn lojiji ni. Awọn Balewa ni ki wọn le waa daabobo o nitori wahala to n lọ yii ni, ṣugbọn oun naa mọ pe ki i ṣe idaabobo kan ni wọn ba wa, wọn fẹẹ mu oun bi ọrọ naa ba le ju bẹẹ lọ ni. Pẹlu gbogbo eleyii, ti Azikiwe funra ẹ si ri i pe awọn eeyan yii ti yi oun po, ti oun ko ni ọna ti oun le ba yọ lọwọ wọn, o ju ọwọ silẹ, nigba ti wọn si pada wa pe ki wọn yanju ọrọ naa, o ni oun ti gbọ, o si ti gba si wọn lẹnu. Bẹẹ ni ọrọ ibo naa pari, Azikiwe si fi agbara tipatipa pe Tafawa Balewa ko wa maa ba ijọba rẹ lọ. Ni ọsẹ kan leyin ti wọn ti dibo ni eyi ṣẹlẹ, ọrọ naa si jẹ nnkan ibanujẹ fun ọpọ ọmọ Naijiria kari-kari.


Bẹẹ ni ọrọ ibo naa pari, Azikiwe si fi agbara tipatipa pe Tafawa Balewa ko wa maa ba ijọba rẹ lọ. Ni ọsẹ kan leyin ti wọn ti dibo ni eyi ṣẹlẹ, ọrọ naa si jẹ nnkan ibanujẹ fun ọpọ ọmọ Naijiria kari-kari.


Muyiwa Adejọbi di agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa Eko

Ọga ọlopaa patapata, Muhammed Adam, ti yan Ọmọọba Muyiwa Adejobi gẹgẹ bii agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko. Eyi ni pe gbogbo ohun to ba ṣẹlẹ lọdọ awọn ọlọpaa, tabi laarin awọn araalu pẹlu ọlọpaa, lẹnu Adejọbi lẹ o ti gbọ ọ. Adejọbi ki i ṣe ọgbẹri nidii ise igbẹnusọ yii, nitori iṣẹ to n ṣe fawọn ọlọpaa ipinlẹ Ogun lati ọdun 2008 titi di 2016 ni. Kọmiṣanna ọlọpaa to pada di igbakeji ọga agba pata, Abdul Majid Ali, lo mu un kuro ni ipinlẹ Ogun nigba ti wọn gbe oun ga, to si mu un lọ si ilu Eko ni Zone 2. Nibi yii naa lo ti ṣiṣẹ fun ọpọ igba, ko too tun tẹ le ọga yii lọ si Abuja nigba ti wọn gbe e lọ sọhun-un. Igbakeji ọga ọlọpaa patapata yii, Ali, naa lo ba ṣiṣẹ titi ti tọhun fi fẹyin ti, ko too wa di pe wọn ni ki Adejọbi maa bọ lEkoo ko wa ṣe agbẹnusọ wọn. Ọmọọba Adejọbi kawe ni yunfasiti Ibadan, o si gba oye nibẹ, bẹẹ lo kawe lAmerika, to tun lọ si awọn idanilekọọ loriṣiriṣi, toun naa si di ọkan ninu awọn ọga nidii iṣẹ naa.


Nibi yii naa lo ti ṣiṣẹ fun ọpọ igba, ko too tun tẹ le ọga yii lọ si Abuja nigba ti wọn gbe e lọ sọhun-un. Igbakeji ọga ọlọpaa patapata yii, Ali, naa lo ba ṣiṣẹ titi ti tọhun fi fẹyin ti, ko too wa di pe wọn ni ki Adejọbi maa bọ lEkoo ko wa ṣe agbẹnusọ wọn. Ọmọọba Adejọbi kawe ni yunfasiti Ibadan, o si gba oye nibẹ, bẹẹ lo kawe lAmerika, to tun lọ si awọn idanilekọọ loriṣiriṣi, toun naa si di ọkan ninu awọn ọga nidii iṣẹ naa. Ọmọọba ilu Owu ti ipinlẹ Ọṣun ni, ọpọlọpọ ilu lo si ti ṣiṣẹ kari Naijiria. O daju pe iriri nla lo n gbe bọ lEkoo yii, tori iṣẹ to mọ ọn ṣe lo n bọ waa ṣe.


Ọmọọba ilu Owu ti ipinlẹ Ọṣun ni, ọpọlọpọ ilu lo si ti ṣiṣẹ kari Naijiria. O daju pe iriri nla lo n gbe bọ lEkoo yii, tori iṣẹ to mọ ọn ṣe lo n bọ waa ṣe.


Eeyan meji ku, mẹrin fara pa, ninu ijamba ọkọ l’Anthony

Faith Adebọla, Eko O kere tan, eeyan meji lo doloogbe, tawọn mẹfa mi-in si wa lẹsẹkan aye ẹsẹ kan ọrun ninu ijamba ọkọ kan to waye lagbegbe Anthony, loju ọna marosẹ Mile 12 si Oṣodi lanaa, Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii. Gẹgẹ ba a ṣe gbọ, ọkọ tipa meji, bọọsi akero kan ati ọkọ tanka ti epo disu kun inu rẹ tẹmutẹmu kan lo fori sọ ara wọn nibi iṣẹlẹ ọhun. Nọmba ọkan lara awọn tipa naa ni OGUN AKM-714-ZT, awọn mẹta yooku ko ni nọmba, tabi ki nọmba wọn ti ja sọnu latari jamba naa. Ninu alaye kan ti ọga agba ajọ to n ri si iṣẹlẹ pajawiri nipinlẹ Eko, LASEMA, Dokita Olufẹmi Oke-Ọṣanyintolu, ṣe, o ni iwadii awọn ti fihan pe ere asapajude ati wiwa ọkọ niwakuwa lo ṣokunfa ijamba yii. Olufẹmi ni ijamba naa ha awọn eeyan to wa ninu ọkọ akero naa mọ, igbe oro ati ariwo idaro wọn lawọn n gbọ kikankikan nigba tawọn oṣiṣẹ ajọ LASEMA debẹ, ko si sọna lati yọ wọn. Niṣe ni wọn ṣẹṣẹ lọọ gbe katakata ajọ naa lati fi doola ẹmi awọn to ha sinu iṣẹlẹ ọhun, ki wọn too ri mẹfa yọ laaye, bo tilẹ jẹ pe wọn ti fara gbọgbẹ loriṣiiriṣii.


Ninu alaye kan ti ọga agba ajọ to n ri si iṣẹlẹ pajawiri nipinlẹ Eko, LASEMA, Dokita Olufẹmi Oke-Ọṣanyintolu, ṣe, o ni iwadii awọn ti fihan pe ere asapajude ati wiwa ọkọ niwakuwa lo ṣokunfa ijamba yii. Olufẹmi ni ijamba naa ha awọn eeyan to wa ninu ọkọ akero naa mọ, igbe oro ati ariwo idaro wọn lawọn n gbọ kikankikan nigba tawọn oṣiṣẹ ajọ LASEMA debẹ, ko si sọna lati yọ wọn. Niṣe ni wọn ṣẹṣẹ lọọ gbe katakata ajọ naa lati fi doola ẹmi awọn to ha sinu iṣẹlẹ ọhun, ki wọn too ri mẹfa yọ laaye, bo tilẹ jẹ pe wọn ti fara gbọgbẹ loriṣiiriṣii. Ṣugbọn awọn obinrin agbalagba meji kan ko rọgbọn da si i, wọn ti doloogbe, wọn si ti ko oku wọn lọ si mọṣuari nileewosan ijọba to wa lagbegbe ibẹ.


Ṣugbọn awọn obinrin agbalagba meji kan ko rọgbọn da si i, wọn ti doloogbe, wọn si ti ko oku wọn lọ si mọṣuari nileewosan ijọba to wa lagbegbe ibẹ.


Nitori awọn adigunjale to wọle, ọlọpaa ti mu awọn oṣiṣẹ kan nile MKO Abiọla

Kọmiṣanna ọlọpaa ipinlẹ Eko, Hakeem Odumosu, ti kede pe iwadii nla n lọ lori ọrọ awọn adigunjale kan ti wọn wọ ile oloogbe Moshood Kaṣimawo Abiọla loru mọju ana, ti wọn si ko awọn nnka olowo iyebiye lọ. Ọga ọlọpaa yii pata funra rẹ lo lọ sile awọn Abiọla lati foju ara rẹ ri ohun to ṣẹle nibẹ gan-an. Nibẹ ni wọn ti ṣalaye fun un pe ọna inu irà kànáà kan to wa lẹyin ile awọn Abiọla lawọn adigunjale naa ba wọle, nitori niṣe ni wọn da ogiri fẹnsi lu, ti wọn si faya fa bii ejo wọ inu ile wọn. Nigba ti awọn kan wọ inu ile, awọn mi-in duro sita lati maa ṣọna fun wọn. Awọn mẹta ni wọn wọle, ẹni kan naa lo si mu ibọn dani ninu wọn. Odumosu ni, bi iku ile ko pani, tode ko le paayan, o ṣee ṣe ki ọrọ naa ni ọwọ awọn araale ninu.


Nigba ti awọn kan wọ inu ile, awọn mi-in duro sita lati maa ṣọna fun wọn. Awọn mẹta ni wọn wọle, ẹni kan naa lo si mu ibọn dani ninu wọn. Odumosu ni, bi iku ile ko pani, tode ko le paayan, o ṣee ṣe ki ọrọ naa ni ọwọ awọn araale ninu. Boya ni ko jẹ eyi ni wọn fi ko awọn bii mẹta kan ninu awọn ọṣiṣẹ ile Abiọla yii, ti wọn ni wọn fura si wọn pe irin wọn ko mọ, wọn yoo tori ẹ fọrọ wa wọn lẹnu wo, ki wọn le mọ bi wọn mọ nipa iṣẹlẹ naa tabi wọn ko mọ. Tundun, Ọkan ninu awọn ọmọ Abiọla, sọ pe nigba tawọn ole naa de, gbogbo ile ni wọn bẹre si i tu, ti wọn n wa oriṣiriṣi nnkan ti wọn le ji lọ. Nigbẹyin, awọn ole naa ko awọn ohun-ini bii goollu olowo nla ati ọpọlọpọ owo rẹpẹtẹ lọ, bo tilẹ jẹ pe wọn ko ṣe ẹnikẹni leṣe.


Boya ni ko jẹ eyi ni wọn fi ko awọn bii mẹta kan ninu awọn ọṣiṣẹ ile Abiọla yii, ti wọn ni wọn fura si wọn pe irin wọn ko mọ, wọn yoo tori ẹ fọrọ wa wọn lẹnu wo, ki wọn le mọ bi wọn mọ nipa iṣẹlẹ naa tabi wọn ko mọ. Tundun, Ọkan ninu awọn ọmọ Abiọla, sọ pe nigba tawọn ole naa de, gbogbo ile ni wọn bẹre si i tu, ti wọn n wa oriṣiriṣi nnkan ti wọn le ji lọ. Nigbẹyin, awọn ole naa ko awọn ohun-ini bii goollu olowo nla ati ọpọlọpọ owo rẹpẹtẹ lọ, bo tilẹ jẹ pe wọn ko ṣe ẹnikẹni leṣe.


Nitori owo epo mọto, awọn ọmọ Naijiria binu si Buhari

Oko ọrọ ati ọrọ ibinu loriṣiriṣii lawọn ọmọ Naijiria n fi ranṣẹ si olori orilẹ-ede yii, Aarẹ Muhammadu Buhari ati ijọba rẹ, nitori bi wọn ṣe tun fi kun owo epo mọto lojiji. Lanaa ode yii ni iroyin jade lati ọdọ awọn elepo bẹntiroolu pe Naira mọkanlelaadọjọ (151) lawọn yoo maa ta lita epo kan, yatọ si ogoje ti wọn n ta a tẹlẹ. Ṣugbọn awọn alagbata ti wọn n gbe epo naa kiri sọ pe kò pé awọn lati ta a ni iye naa, awọn yoo owo fi gbigbe ati irinna kun un, afaimọ si ni owo lita epo kan ko ni i sun mọ ọgọjọ Naira (N160). Ohun to n bi awọn ọmọ Naijiria ninu ree, nitori ọrọ naa ba wọn lojiji, wọn ko si ronu pe ijọba Buhari yoo tun ṣe bayii rara. Ẹgbẹ awọn oṣiṣẹ ilẹ wa paapaa ti sọrọ, wọn ni ijọba yii n foju tẹmbẹlu awọn ọmọ Naijiria, wọn n foju di wọn, wọn n ro pe wọn ko le ṣe nnkan kan, bẹẹ ti wọn ba sun kan ogiri, wọn yoo ṣe mẹwaa fun wọn. Awọn apapọ ẹgbe oṣẹlu naa sọrọ, wọn ni lasiko ti gbogbo orilẹ-ede agbaye n wa ọna lati din iṣoro ati inira ti ọrọ ajakalẹ-arun Korona ko ba wọn ku, niṣe ni ijọba tiwa n wa ọna lati tubọ maa ni awọn eeyan tiwọn lara.


Ohun to n bi awọn ọmọ Naijiria ninu ree, nitori ọrọ naa ba wọn lojiji, wọn ko si ronu pe ijọba Buhari yoo tun ṣe bayii rara. Ẹgbẹ awọn oṣiṣẹ ilẹ wa paapaa ti sọrọ, wọn ni ijọba yii n foju tẹmbẹlu awọn ọmọ Naijiria, wọn n foju di wọn, wọn n ro pe wọn ko le ṣe nnkan kan, bẹẹ ti wọn ba sun kan ogiri, wọn yoo ṣe mẹwaa fun wọn. Awọn apapọ ẹgbe oṣẹlu naa sọrọ, wọn ni lasiko ti gbogbo orilẹ-ede agbaye n wa ọna lati din iṣoro ati inira ti ọrọ ajakalẹ-arun Korona ko ba wọn ku, niṣe ni ijọba tiwa n wa ọna lati tubọ maa ni awọn eeyan tiwọn lara. Ohun to n dun awọn mi-in ju ni pe wọn ranti asiko ti awọn Buhari n ṣe ipolongo ibo lọdun 2015, ariwo ti wọn n pa ni pe owo ti wọn n ta epo bẹntiroolu nigba naa ti pọ ju, lara ohun ti awọn yoo si kọkọ ṣe ni gbara ti awọn ba wọle ni lati ri i pe awọn din owo epo naa ku. Ṣugbọn lati igba ti wọn ti wọle, oke ni ẹmu i ru si ni, nitori Naira mẹtadinlaadọrun-un (N87) ni wọn n ta epo yii laye Jonathan, lati ọjọ ti Buhari si ti gbajọba, kinni ọhun ko wa silẹ ri, ojoojmọ lo n lọ soke si i.


Ohun to n dun awọn mi-in ju ni pe wọn ranti asiko ti awọn Buhari n ṣe ipolongo ibo lọdun 2015, ariwo ti wọn n pa ni pe owo ti wọn n ta epo bẹntiroolu nigba naa ti pọ ju, lara ohun ti awọn yoo si kọkọ ṣe ni gbara ti awọn ba wọle ni lati ri i pe awọn din owo epo naa ku. Ṣugbọn lati igba ti wọn ti wọle, oke ni ẹmu i ru si ni, nitori Naira mẹtadinlaadọrun-un (N87) ni wọn n ta epo yii laye Jonathan, lati ọjọ ti Buhari si ti gbajọba, kinni ọhun ko wa silẹ ri, ojoojmọ lo n lọ soke si i.


Oyetọla ni ki wọn da awọn ileewe pada si bi wọn ṣe wa tẹlẹ l’Ọṣun

Florence Babaṣọla, Oṣogbo Atẹjade kan lati ileeṣẹ eto ẹkọ ipinlẹ Ọṣun ti kede pe ni kete tawọn akẹkọọ ba ti wọle lọjọ kọkanlelogun, oṣu yii, ni awọn akẹkọọ yoo pada sileewe ti wọn wa tẹlẹ ki wọn too da wọn pọ mọ ileewe mi-in lasiko iṣejọba Arẹgbẹṣọla, bẹẹ lonikaluku yoo bẹrẹ si i lo aṣọ ileewe ti wọn n lo tẹlẹ, yatọ si aṣọ ẹgbẹjọda ti gbogbo akẹkọọ n lo nipinlẹ Ọṣun. Dokita T. T. Adeagbo to fọwọ si i sọ fun gbogbo awọn ọga-agba ileewe alakọọbẹrẹ ati girama pe ni kiakia ni ki aṣẹ naa fẹsẹ mulẹ nileewe ẹnikọọkan wọn ti wọn ba ti wọle pada. Nigba tiṣejọba Ọgbẹni Rauf Arẹgbẹṣọla mu atunṣe ba eto-ẹkọ nipinlẹ Ọṣun lọdun 2013, ariwo gba gbogbo ilu kan, ọpọlọpọ lo ri igbesẹ naa bii inilara nla fun awọn obi ati akẹkọọ. Ohun ti Arẹgbẹṣọla n sọ nigba naa ni pe oun fẹ ki eto-ẹkọ ipinlẹ Ọṣun da bii ti ilẹ okeere, o ni ki awọn akẹkọọ maa lo aṣọ ileewe kan naa, ki ilana si kuro ni 6-3-3-4 to wa tẹlẹ si 4-5-3-4. O ko awọn ileewe to jẹ obinrin nikan papọ mọ awọn ileewe to ni ọkunrin, bẹẹ lo pa awọn ileewe kan rẹ, to si ko gbogbo akẹkọọ wọn lọ sawọn ileewe mi-in. O ko awọn ileewe to jẹ tawọn ileejọsin pọ mọ awọn ara wọn, bẹẹ lawọn akẹkọọ n rin bii maili mẹfa ki wọn too de ileewe tuntun tijọba ko wọn lọ.


Ohun ti Arẹgbẹṣọla n sọ nigba naa ni pe oun fẹ ki eto-ẹkọ ipinlẹ Ọṣun da bii ti ilẹ okeere, o ni ki awọn akẹkọọ maa lo aṣọ ileewe kan naa, ki ilana si kuro ni 6-3-3-4 to wa tẹlẹ si 4-5-3-4. O ko awọn ileewe to jẹ obinrin nikan papọ mọ awọn ileewe to ni ọkunrin, bẹẹ lo pa awọn ileewe kan rẹ, to si ko gbogbo akẹkọọ wọn lọ sawọn ileewe mi-in. O ko awọn ileewe to jẹ tawọn ileejọsin pọ mọ awọn ara wọn, bẹẹ lawọn akẹkọọ n rin bii maili mẹfa ki wọn too de ileewe tuntun tijọba ko wọn lọ. Bi wahala naa ṣe le to, Gomina Arẹgbẹṣọla duro lori ipinnu rẹ, o de fila ma wo bẹ, ṣugbọn ko ju oṣu meji lọ ti awọn akẹkọọ bẹrẹ si i fa wahala laarin ara wọn. Awọn to jẹ pe wọn ko lobinrin lọdọ tẹlẹ, atawọn ti ọkunrin ko si lara wọn bẹrẹ ija, wọn n lọ lati ileewe kan lati da wahala silẹ nileewe keji, nigba to si jẹ pe aṣọ-ileewe kan naa ni wọn n wọ, ko ṣee ṣe fawọn ọlọpaa lati da wọn mọ. Arẹgbẹṣọla tun pin kọmputa alagbeeka ti wọn pe orukọ rẹ ni Ọpọn-Imọ fun awọn akẹkọọ, ṣugbọn dipo kawọn ọmọ yii fi maa kọ ẹkọ to wa ninu ẹ, fiimu atawọn nnkan mi-in ni wọn n fi i ṣe.


Bi wahala naa ṣe le to, Gomina Arẹgbẹṣọla duro lori ipinnu rẹ, o de fila ma wo bẹ, ṣugbọn ko ju oṣu meji lọ ti awọn akẹkọọ bẹrẹ si i fa wahala laarin ara wọn. Awọn to jẹ pe wọn ko lobinrin lọdọ tẹlẹ, atawọn ti ọkunrin ko si lara wọn bẹrẹ ija, wọn n lọ lati ileewe kan lati da wahala silẹ nileewe keji, nigba to si jẹ pe aṣọ-ileewe kan naa ni wọn n wọ, ko ṣee ṣe fawọn ọlọpaa lati da wọn mọ. Arẹgbẹṣọla tun pin kọmputa alagbeeka ti wọn pe orukọ rẹ ni Ọpọn-Imọ fun awọn akẹkọọ, ṣugbọn dipo kawọn ọmọ yii fi maa kọ ẹkọ to wa ninu ẹ, fiimu atawọn nnkan mi-in ni wọn n fi i ṣe. Lẹyin ti ọdun mẹjọ iṣejọba Arẹgbẹsọla pari, ti Alhaji Isiaka Gboyega Oyetola gba ọpa-aṣẹ, o kede pe awọn araalu sọ oniruuru nnkan nipa eto-ẹkọ ipinlẹ Ọṣun lasiko toun n lọ kaakiri lati ki wọn fun bi wọn ṣe fi ibo wọn gbe oun wọle, nitori naa, o gbe igbimọ kan kalẹ, eleyii ti Ọjọgbọn Olu-Aina jẹ alaga fun lati gbe igbesẹ lori rẹ. Lọjọ keji, oṣu kẹta, ọdun yii, ni Kọmiṣanna feto iroyin nipinlẹ Ọṣun, Funkẹ Ẹgbẹmọde, sọ fawọn oniroyin pe ijọba ti fọwọ si awọn aba kan to wa ninu abajade igbimọ naa. Lara awọn aba naa ni pe kijọba da awọn ileewe pada si bi wọn ṣe wa tẹlẹ, ki wọn maa jẹ orukọ wọn, ki wọn si maa lo aṣọ-ileewe wọn.


Lẹyin ti ọdun mẹjọ iṣejọba Arẹgbẹsọla pari, ti Alhaji Isiaka Gboyega Oyetola gba ọpa-aṣẹ, o kede pe awọn araalu sọ oniruuru nnkan nipa eto-ẹkọ ipinlẹ Ọṣun lasiko toun n lọ kaakiri lati ki wọn fun bi wọn ṣe fi ibo wọn gbe oun wọle, nitori naa, o gbe igbimọ kan kalẹ, eleyii ti Ọjọgbọn Olu-Aina jẹ alaga fun lati gbe igbesẹ lori rẹ. Lọjọ keji, oṣu kẹta, ọdun yii, ni Kọmiṣanna feto iroyin nipinlẹ Ọṣun, Funkẹ Ẹgbẹmọde, sọ fawọn oniroyin pe ijọba ti fọwọ si awọn aba kan to wa ninu abajade igbimọ naa. Lara awọn aba naa ni pe kijọba da awọn ileewe pada si bi wọn ṣe wa tẹlẹ, ki wọn maa jẹ orukọ wọn, ki wọn si maa lo aṣọ-ileewe wọn. Ni ti Ọpọn-Imọ, Ẹgbẹmọde ṣalaye pe ijọba yoo tun awọn akude to wa ninu rẹ ṣe, wọn yoo si ko o jade lọtun nitori pe o wulo pupọ ti amojuto ba wa lori ọna ti awọn akẹkọọ n gba lo o. Awada lawọn araalu kọkọ pe ọrọ naa, wọn n beere pe ṣebi Oyetọla wa lara awọn igbimọ iṣejọba Arẹgbẹṣọla ti wọn gbe igbesẹ yẹn nigba naa, bawo ni yoo ṣe waa rọrun fun un lati yi awọn nnkan ti ọga rẹ igba yẹn ṣe pada. Ṣugbọn pẹlu ikede yii, orin ti yipada, ilu naa si ti yipada lori eto ẹkọ l’Ọṣun, inu ọpọ awọn eeyan ipinlẹ naa lo si dun si eleyii.


Ni ti Ọpọn-Imọ, Ẹgbẹmọde ṣalaye pe ijọba yoo tun awọn akude to wa ninu rẹ ṣe, wọn yoo si ko o jade lọtun nitori pe o wulo pupọ ti amojuto ba wa lori ọna ti awọn akẹkọọ n gba lo o. Awada lawọn araalu kọkọ pe ọrọ naa, wọn n beere pe ṣebi Oyetọla wa lara awọn igbimọ iṣejọba Arẹgbẹṣọla ti wọn gbe igbesẹ yẹn nigba naa, bawo ni yoo ṣe waa rọrun fun un lati yi awọn nnkan ti ọga rẹ igba yẹn ṣe pada. Ṣugbọn pẹlu ikede yii, orin ti yipada, ilu naa si ti yipada lori eto ẹkọ l’Ọṣun, inu ọpọ awọn eeyan ipinlẹ naa lo si dun si eleyii.


Nitori akọlu awọn tọọgi, apapọ ẹgbẹ oṣelu rawọ ẹbẹ si Buhari l’Ondo

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ. Apapọ awọn ẹgbẹ oṣelu lorilẹ-ede yii (CNPP), ti rawọ ẹbẹ si Aarẹ Muhammadu Buhari lati tete wa nnkan ṣe lori ọrọ akọlu to n waye lati ọwọ awọn ẹgbẹ APC ipinlẹ Ondo latari eto idibo to n bọ lọjọ kẹwaa, oṣu kẹwaa, ọdun ta a wa yii. Alaga ẹgbẹ naa nipinlẹ Ondo, Ọgbẹni Rotimi Bọboye, to gba ẹnu wọn sọrọ ninu ipade awọn oniroyin kan to waye l’Akurẹ lọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii, sọ pe gbogbo rogbodiyan oṣelu to n waye kaakiri ipinlẹ naa ko sẹyin ẹgbẹ APC. O ni kekere ni rogbodiyan to waye lasiko eto idibo ijọba ibilẹ to kọja yoo jẹ lara eyi to ṣee ṣe ko ṣẹlẹ lasiko eto ibo gomina. Ọpọ awọn ọmọ ẹgbẹ ADC niluu Ondo ati SDP Idanre ti wọn ṣe leṣe lo ni wọn ṣi wa lẹsẹ-kan-aye, ẹsẹ-kan-ọrun nile-iwosan ti wọn ti n gba itọju. Lẹyin eto idibo yii lo ni Isaac Kekemeke to jẹ alaga ana fẹgbẹ APC nipinlẹ Ondo tun ko awọn eeyan kan jọ, to si n sọ fun wọn nipa erongba wọn lati da wahala silẹ lọjọ idibo.


O ni kekere ni rogbodiyan to waye lasiko eto idibo ijọba ibilẹ to kọja yoo jẹ lara eyi to ṣee ṣe ko ṣẹlẹ lasiko eto ibo gomina. Ọpọ awọn ọmọ ẹgbẹ ADC niluu Ondo ati SDP Idanre ti wọn ṣe leṣe lo ni wọn ṣi wa lẹsẹ-kan-aye, ẹsẹ-kan-ọrun nile-iwosan ti wọn ti n gba itọju. Lẹyin eto idibo yii lo ni Isaac Kekemeke to jẹ alaga ana fẹgbẹ APC nipinlẹ Ondo tun ko awọn eeyan kan jọ, to si n sọ fun wọn nipa erongba wọn lati da wahala silẹ lọjọ idibo. O fi kun un pe ọsẹ to kọja yii lawọn tọọgi APC tun lọọ ṣe akọlu mi-in sawọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu ZLP nibi ti wọn ti n ṣepade lọwọ l’Akungba-Akoko. Ohun to ni o ya awọn lẹnu ju ni bo ṣe jẹ pe awọn to lọọ fẹjọ sun ni tesan gan-an lawọn ọlọpaa tun mu, ti wọn si ti wọn mọle, ti wọn fi awọn to yẹ ki wọn mu silẹ ti wọn n rin kiri bo ṣe wu wọn. Ọgbẹni Bọboye ni awọn asaaju ẹgbẹ oṣelu bii ogoji ni awọn pinnu lati ko ara wọn jọ lọjọ naa lati bẹ Aarẹ Buhari ko tete ba ẹgbẹ APC sọrọ nibi ti wọn ti n gbọ kọrọ yii too di ogun ati wahala tapa ko ni i ka mọ bii tọdun 1983.


O fi kun un pe ọsẹ to kọja yii lawọn tọọgi APC tun lọọ ṣe akọlu mi-in sawọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu ZLP nibi ti wọn ti n ṣepade lọwọ l’Akungba-Akoko. Ohun to ni o ya awọn lẹnu ju ni bo ṣe jẹ pe awọn to lọọ fẹjọ sun ni tesan gan-an lawọn ọlọpaa tun mu, ti wọn si ti wọn mọle, ti wọn fi awọn to yẹ ki wọn mu silẹ ti wọn n rin kiri bo ṣe wu wọn. Ọgbẹni Bọboye ni awọn asaaju ẹgbẹ oṣelu bii ogoji ni awọn pinnu lati ko ara wọn jọ lọjọ naa lati bẹ Aarẹ Buhari ko tete ba ẹgbẹ APC sọrọ nibi ti wọn ti n gbọ kọrọ yii too di ogun ati wahala tapa ko ni i ka mọ bii tọdun 1983. Alaga ẹgbẹ ZLP nipinlẹ Ondo, Joseph Akinlaja, ni bo tilẹ jẹ pe awọn ko ba wọn kopa ninu eto idibo ijọba ibilẹ to kọja, sibẹ ọpọlọpọ awọn ọmọ ẹgbẹ awọn lawọn tọọgi fọwọ ba, ti wọn si ṣe wọn leṣe yanna yanna.


Alaga ẹgbẹ ZLP nipinlẹ Ondo, Joseph Akinlaja, ni bo tilẹ jẹ pe awọn ko ba wọn kopa ninu eto idibo ijọba ibilẹ to kọja, sibẹ ọpọlọpọ awọn ọmọ ẹgbẹ awọn lawọn tọọgi fọwọ ba, ti wọn si ṣe wọn leṣe yanna yanna.


Ijọba ti tun fi kun owo epo bẹntiroolu o!

Oluyinka Soyemi Lẹyin ti ijọba apapọ kede afikun owo epo si naira mọkanlelaaadọjọ (151.56) fun awọn onileepo, ẹgbẹ awọn to n ta epo bẹntiroolu ti kede pe naira mejilelọgọjọ (N162) lawọn yoo maa ta a. Lonii ni ọga ileeṣẹ Petroleum Products Marketing Company (IPMAN) to jẹ ọkan lara awọn ẹka ileeṣẹ epo ilẹ yii (NNPC), D. O Abalaka, kede pe afikun gun owo tawọn onileepo yoo maa gbe epo lọdọ awọn. Eyi lo jẹ ki alaga IPMAN, ẹka tilẹ Yoruba, Alhaji ‘Dele Tajudeen, kede pe naira mejilelọgọjọ lawọn yoo maa ta a bayii. O ni awọn ọmọ ẹgbẹ naa ti woye iye ti wọn yoo san lori gẹnẹretọ ti wọn yoo maa lo nileepo, iyẹ ti wọn yoo maa gbe epo lati idubo ti wọn ti n ta a atawọn owo ti wọn yoo san fawọn alaṣẹ, eyi lo si fa iye tawọn fẹẹ maa ta a lati asiko yii.


Ayederu iwe-ẹri ni Ajayi Agboọla Ajayi fun ajọ eleto idibo– Emodamori

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Gbajugbaja agbẹjọro kan to filu Akurẹ ṣebugbe, Amofin Fẹmi Emmanuel Emodamori, ti fun ajọ eleto idibo lorilẹ-ede yii lọjọ meje pere lati fi awọn iwe-ẹri ti igbakeji Gomina, Ọnarebu Agboọla Ajayi, fẹẹ fi dije ninu eto idibo to n bọ lọjọ kẹwaa, oṣu kẹwaa, ọdun ta a wa yii sita. Ninu lẹta gigun kan ti ọga awọn agbẹjọro yii kọ si ajọ naa lo ti fi ye wọn pe, ohun to lodi sofin patapata ni bi wọn ko ṣe lẹ iwe-ẹri awọn oludije mọ orukọ ti wọn fi sita lọjọ kọkanlelogun, osu kẹjọ, ọdun ta a wa yii. Emodamori ni ibeere oun wa ni ibamu pẹlu alakalẹ ofin Naijiria, o ni gbogbo igbesẹ to yẹ labẹ ofin loun ti gbe lori awọn ohun ti oun n beere lọwọ ajọ eleto idibo. Amofin yii ni oun ni idaniloju pe ayederu iwe-ẹri ni Ajayi to jẹ oludije ẹgbẹ ZLP fun ajọ eleto idibo. O ni iyalẹnu lo jẹ pẹlu bo ṣe jẹ iwe-ẹri oniwee mẹwaa nikan lọkunrin naa fi silẹ pẹlu ariwo to n pa fawọn eeyan pe oun kẹkọọ-jade lẹka imọ ofin ni Fasiti Igbinedion. O ni oṣu kẹrin si ikarun-un ọdun 2004 ni Ajayi sọ pe oun kẹkọọ jade nileewe girama kan to wa ni Mobọlọrunduro, ṣugbọn to jẹ pe laarin asiko yii, (ọdun 2003 si 2004) lo fi jẹ alaga afunsọ nijọba ibilẹ Ẹṣẹ-Odo.


Amofin yii ni oun ni idaniloju pe ayederu iwe-ẹri ni Ajayi to jẹ oludije ẹgbẹ ZLP fun ajọ eleto idibo. O ni iyalẹnu lo jẹ pẹlu bo ṣe jẹ iwe-ẹri oniwee mẹwaa nikan lọkunrin naa fi silẹ pẹlu ariwo to n pa fawọn eeyan pe oun kẹkọọ-jade lẹka imọ ofin ni Fasiti Igbinedion. O ni oṣu kẹrin si ikarun-un ọdun 2004 ni Ajayi sọ pe oun kẹkọọ jade nileewe girama kan to wa ni Mobọlọrunduro, ṣugbọn to jẹ pe laarin asiko yii, (ọdun 2003 si 2004) lo fi jẹ alaga afunsọ nijọba ibilẹ Ẹṣẹ-Odo. Aarin ọdun 2004 si 2007 lo ni wọn tun dibo yan an gẹgẹ bii alaga ijọba ibilẹ naa, leyii ti ko fi ṣee ṣe fun un ko wa nile-iwe girama gẹgẹ bii akẹkọọ lasiko kan naa. O ni irọ mi-in ti Ajayi tun pa ni ọdun kan to ni oun tun lọọ lo nileewe awọn aṣofin, to si ni wọn fun oun ni iwe-ẹri ‘mo yege’ lọdun 2010, ṣugbọn to jẹ pe aarin ọdun 2007 si 2011 lo fi wa nile-igbimọ aṣoju-ṣofin l’Abuja, nibi ti wọn dibo yan an si lati ṣoju awọn eeyan ijọba ibilẹ Ilajẹ ati Ẹsẹ-Odo. Emadamori ni niwọn igba ti orukọ Ajayi ti wa ninu awọn oludije ti ajọ eleto idibo fi sita lọjọ kọkanlelogun, oṣu kẹjọ, ọdun 2020, o ni ẹnikẹni lo lẹtọọ labẹ ofin lati beere fun awọn iwe-ẹri to fẹẹ fi dije sipo gomina to n poungbẹ fun.


Aarin ọdun 2004 si 2007 lo ni wọn tun dibo yan an gẹgẹ bii alaga ijọba ibilẹ naa, leyii ti ko fi ṣee ṣe fun un ko wa nile-iwe girama gẹgẹ bii akẹkọọ lasiko kan naa. O ni irọ mi-in ti Ajayi tun pa ni ọdun kan to ni oun tun lọọ lo nileewe awọn aṣofin, to si ni wọn fun oun ni iwe-ẹri ‘mo yege’ lọdun 2010, ṣugbọn to jẹ pe aarin ọdun 2007 si 2011 lo fi wa nile-igbimọ aṣoju-ṣofin l’Abuja, nibi ti wọn dibo yan an si lati ṣoju awọn eeyan ijọba ibilẹ Ilajẹ ati Ẹsẹ-Odo. Emadamori ni niwọn igba ti orukọ Ajayi ti wa ninu awọn oludije ti ajọ eleto idibo fi sita lọjọ kọkanlelogun, oṣu kẹjọ, ọdun 2020, o ni ẹnikẹni lo lẹtọọ labẹ ofin lati beere fun awọn iwe-ẹri to fẹẹ fi dije sipo gomina to n poungbẹ fun. Agbẹjọro yii ni oun ṣetan ati wọ ajọ eleto idibo lọ sile-ẹjọ lẹyin ọjọ meje naa ti wọn ba fi kuna ati gbe igbesẹ lori ohun ti oun n beere fun. Ọsẹ bii meji sẹyin lawuyewuye ti n suyọ lori ọrọ iwe-ẹri oniwee mẹwaa ti igbakeji gomina ọhun fi silẹ lọdọ ajọ eleto idibo dipo ti iba fi fun wọn ni iwe-ẹri awọn amofin to sọ pe oun ni. Oludamọran agba rẹ lori ọrọ iroyin, Allen Ṣoworẹ, da awọn alatako yii lohun nigba naa pe ọga oun ko nilo ati fi iwe-ẹri fasiti rẹ silẹ niwọn igba to jẹ pe ti oniwee mẹwaa pere ni wọn n beere fun nibi to ti fẹẹ dije.


Agbẹjọro yii ni oun ṣetan ati wọ ajọ eleto idibo lọ sile-ẹjọ lẹyin ọjọ meje naa ti wọn ba fi kuna ati gbe igbesẹ lori ohun ti oun n beere fun. Ọsẹ bii meji sẹyin lawuyewuye ti n suyọ lori ọrọ iwe-ẹri oniwee mẹwaa ti igbakeji gomina ọhun fi silẹ lọdọ ajọ eleto idibo dipo ti iba fi fun wọn ni iwe-ẹri awọn amofin to sọ pe oun ni. Oludamọran agba rẹ lori ọrọ iroyin, Allen Ṣoworẹ, da awọn alatako yii lohun nigba naa pe ọga oun ko nilo ati fi iwe-ẹri fasiti rẹ silẹ niwọn igba to jẹ pe ti oniwee mẹwaa pere ni wọn n beere fun nibi to ti fẹẹ dije.


Owo ọlọpaa tẹ Abọlaji atọrẹ ẹ ti wọn faṣọ ṣọja jale l’Oṣogbo

Idowu Akinrẹmi, Ikire Ọjọ Iṣẹgun, Tusidee, ọsẹ yii, lọwọ ileeṣẹ ọlọpaa tẹ Gabriel Abọlaji, ẹni ọdun mẹrindinlogoji (35), pẹlu Samuel Mathew, ẹni ogun ọdun (20), ti wọn si ti wọ wọn lọ si ile-ẹjọ Majisireeti to wa niluu Oṣogbo lori ẹsun idigunjale ati wiwọ aṣọ ṣọja lọna aitọ. Agbegbe Old Garage, niluu Oṣogbo, lọwọ ti tẹ wọn pẹlu aṣọ ṣọja. Agbefọba to ko wọn wa si kootu, Ọgbẹni Elisha Oluṣẹgun ṣalaye pe ọwọ tẹ awọn mejeeji ọhun lọjọ kẹrindinlogun, oṣu kẹjọ, ọdun yii, nibi ti wọn ti fẹẹ digunjale pẹlu aṣọ ṣọja. Nigba ti wọn beere lọwọ awọn olujẹjọ boya wọn jẹbi tabi wọn ko jẹbi, wọn ni awọn jẹbi. Adajọ Abayọmi Ajala faaye beeli silẹ fun ẹnikọọkan wọn pẹlu ẹgbẹrun lọna ọgọrun-un naira pẹlu oniduuro kọọkan. Wọn ti sun igbẹjo miiran si ọjọ kọkandinlọgbọn, oṣu kẹsan-an ta a wa yii.


Bashiru fẹẹ fi sisọọsi tu ifun dokita to gbẹbi iyawo ẹ n’Ilọrin

Stephen Ajagbe,Ilọrin Ọjọruu, Wẹsidee, ọsẹ yii, nile-ẹjọ ibilẹ kan to wa niluu Ilọrin gbe baale ile kan, Baṣhiru Abdullahi, sahaamọ ọgba ẹwọn. Ẹsun ti wọn fi kan an ni pe o dunkooko mọ ẹmi, Ibrahim Adedo, dokita to n tọju iyawo rẹ. Bashiru ni wọn lo yọ sisọọsi si dokita naa ninu ọfiisi rẹ, to si n halẹ lati fi gun un pa, nitori ẹgbẹrun marundinlọgọrin naira, #75,000, ti wọn ni ko san fun iṣẹ-abẹ iyawo rẹ. Agbẹjọro ijọba, Nyang Ndifilike, ṣalaye fun ile-ẹjọ pe lẹyin ti olujẹjọ naa muti yo tan, o gba ọọfiisi dokita naa lọ lati lọọ halẹ mọ ọn. Nyang ni ẹgbẹrun lọna ogun naira ni Bashiru ri san ninu owo ti wọn ni ko lọọ wa lati fi gbẹbi iyawo rẹ nipa iṣẹ-abẹ. Ṣugbọn ọkunrin naa ni wọn gbọdọ yọnda iyawo oun lai ti i sanwo tan.


Agbẹjọro ijọba, Nyang Ndifilike, ṣalaye fun ile-ẹjọ pe lẹyin ti olujẹjọ naa muti yo tan, o gba ọọfiisi dokita naa lọ lati lọọ halẹ mọ ọn. Nyang ni ẹgbẹrun lọna ogun naira ni Bashiru ri san ninu owo ti wọn ni ko lọọ wa lati fi gbẹbi iyawo rẹ nipa iṣẹ-abẹ. Ṣugbọn ọkunrin naa ni wọn gbọdọ yọnda iyawo oun lai ti i sanwo tan. O ni iwadii ṣi n tẹsiwaju lori ẹsun ti wọn fi kan an. O rọ ile-ẹjọ lati gbe e sahaamọ titi ti iwadii to n lọ yoo fi dopin. Adajọ Abdulrasak Abdulganiyu kọ lati gba oniduuro olujẹjọ naa.


O ni iwadii ṣi n tẹsiwaju lori ẹsun ti wọn fi kan an. O rọ ile-ẹjọ lati gbe e sahaamọ titi ti iwadii to n lọ yoo fi dopin. Adajọ Abdulrasak Abdulganiyu kọ lati gba oniduuro olujẹjọ naa. O ni ko ṣi wa ni ọgba ẹwọn to wa ni Mandala titi di ọjọ kẹrin, oṣu kẹsan-an, ọdun yii.


O ni ko ṣi wa ni ọgba ẹwọn to wa ni Mandala titi di ọjọ kẹrin, oṣu kẹsan-an, ọdun yii.


Wọn ṣi n wa Dokita Adeogun atawọn osiṣẹ rẹ meji ti wọn ji gbe n’Idoani

Oluṣẹyẹ Iyiade, Akurẹ Titi di ba a ṣe n sọ yii ni wọn ṣi n wa ọga awọn dokita ile-iwosan ijọba to wa n’Idoani, Dokita Olufẹmi Adeogun, atawọn meji mi-in ti wọn ji gbe lalẹ ọjọ Aje, Mọnde, ọsẹ ta a wa yii. Awọn ajinigbe naa la gbọ pe wọn da ọkọ tawọn eeyan ọhun wa ninu rẹ duro lasiko ti wọn de ibi ti ọna ti bajẹ lagbegbe Iwani/Idoani, ti wọn si fipa ji awọn mẹtẹẹta gbe sa lọ. Ori lo ko awakọ to gbe awọn oṣiṣẹ yii lọjọ naa pẹlu bawọn oniṣẹẹbi ọhun ṣe yinbọn lu u nibi to ti n gbiyanju ati sa mọ wọn lọwọ. Ọkunrin yii ṣi wa nileewosan kan to ti n gba itọju ni gbogbo asiko ta a fi n kọ iroyin yii lọwọ. Alukoro ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ondo, Tee-Leo Ikoro, ni igbesẹ ti bẹrẹ lori bi awọn ti wọn ji gbe ọhun yoo ṣe di riri pada laipẹ rara.


Nurudeen to pa iya atawọn ọmọọmọ rẹ n’Iniṣa foju bale-ẹjọ

Florence Babaṣọla Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Ọṣun ti gbe Lukman Tijani Ọpẹyẹmi, ẹni ti ọwọ tẹ lori ẹsun pe o pa obinrin kan, ọmọ-ọmọ rẹ ati ọmọ-aburo rẹ niluu Iniṣa, lọ sile-ẹjọ. Lukman, ẹni ọdun mẹrinlelogun, ni wọn sọ pe o lọ si ile Arabinrin Sarah Oyediran laago mọkanla alẹ ọjọ kọkanlelogun, oṣu keje, ọdun yii, to si fi ọbẹ gun oun ati awọn ọmọ meji; Adeniran Toyin ati Onifade Favour pa Agbefọba to gbe Lukman lọ sile-ẹjọ Majisreeti ilu Okuku, nijọba ibilẹ Okuku, ASP Mustapha Tajudeen, ṣalaye pe Lukman tun ji ATM ileefowopamọ Wema to jẹ ti Ọgbẹni Tunde Solomon Oyediran, to si gba ẹgbẹrun lọna ọọdunrun-un naira (#300,000.00) ninu ẹ ko too di pe ọwọ tẹ ẹ. Ẹsun meje ni agbefọba ka si Lukman lẹsẹ, lara wọn ni ẹsun idigunjale, ole-jija, ipaniyan, igbiyanju lati sa kuro lakolo ọlọpaa, biba awọn nnkan ọlọpaa jẹ. O ni iwa to hu naa nijiya labẹ abala okoolelọọọdunrun-un o din ẹyọ kan (319) ati ọtalenirinwo o din mọkanla ofin iwa ọdaran tipinlẹ Ọṣun n lo. Adajọ Majisreeti naa, O.B. Adediwura, paṣẹ pe ki wọn lọọ fi Lukman sọgba ẹwọn ilu Ileṣa titi di ọjọ kọkanlelogun, oṣu kẹsan-an, ti igbẹjọ yoo tun waye lori ọrọ rẹ. Adediwura sọ pe ki agbefọba ṣe ẹda iwe ipẹjọ naa, ko si mu un lọ si ẹka DPP nileeṣẹ eto-idajọ ipinlẹ Ọṣun.


Awọn afurasi ọmọ ẹgbẹ okunkun marun-un dero ẹwọn l’Ekiti

Oluyinka Soyemi, Ado-Ekiti Ọgba ẹwọn to wa niluu Ado-Ekiti, lawọn afurasi marun-un tẹ ẹ n wo yii wa lọwọlọwọ lẹyin ti wọn foju bale-ẹjọ lori ẹsun ṣiṣe ọmọ ẹgbẹ okunkun, oṣu yii si ni igbẹjọ wọn yoo bẹrẹ ni pẹrẹwu. Irin-ajo Sanni Mohammed (ẹni ọdun mọkandinlogun), Fagbẹhingbe Ayọdeji (ẹni ogun ọdun) Ojo Ademọla (ẹni ọdun mẹtadinlọgbọn), Fatuki Tosin (ẹni ọdun mejidinlọgbọn) ati Arowoṣẹgbẹ Okiki (ẹni ogun ọdun) sọgba ẹwọn bẹrẹ lọjọ kẹsan-an, oṣu to kọja, nigba tọwọ ọlọpaa tẹ wọn niluu Ikẹrẹ-Ekiti. Gẹgẹ bi alaye tawọn ọlọpaa ṣe fun akọroyin wa, awọn araalu lo sọ nipa awọn eeyan ọhun ti ikọ agbofinro kan fi lọọ ka wọn mọ ibi ti wọn ti n ṣeto igbaniwọle lọwọ. Lasiko ti wọn fọrọ wa wọn lẹnu wo ni wọn jẹwọ pe ọmọ ẹgbẹ okunkun AIYE lawọn. Awọn ọlọpaa ni ọkan ninu wọn, Sanni ti inagijẹ rẹ n jẹ Tom-Tom, tilẹ ti ṣẹwọn ri fun ẹsun kan naa, iyẹn ni bii ọdun kan sẹyin. Nigba ti akọroyin wa lanfaani lati ba Sanni sọrọ, ọmọkunrin naa ni loootọ loun jẹ ọmọ ẹgbẹ okunkun, ṣugbọn oun ṣẹṣẹ darapọ mọ wọn ni, iyẹn lọdun to kọja, bẹẹ loun ko mọ awọn ọmọ ẹgbẹ mi-in ju awọn ti wọn mu pẹlu oun yii.


Lasiko ti wọn fọrọ wa wọn lẹnu wo ni wọn jẹwọ pe ọmọ ẹgbẹ okunkun AIYE lawọn. Awọn ọlọpaa ni ọkan ninu wọn, Sanni ti inagijẹ rẹ n jẹ Tom-Tom, tilẹ ti ṣẹwọn ri fun ẹsun kan naa, iyẹn ni bii ọdun kan sẹyin. Nigba ti akọroyin wa lanfaani lati ba Sanni sọrọ, ọmọkunrin naa ni loootọ loun jẹ ọmọ ẹgbẹ okunkun, ṣugbọn oun ṣẹṣẹ darapọ mọ wọn ni, iyẹn lọdun to kọja, bẹẹ loun ko mọ awọn ọmọ ẹgbẹ mi-in ju awọn ti wọn mu pẹlu oun yii. O ni ile ọti kan niluu Ikẹrẹ-Ekiti ni wọn ti waa ko awọn, ki i ṣe ibi tawọn ti n ṣe igbaniwọle, ati pe aṣọ alawọ yẹlo to wa lọrun awọn yii ni ẹnikan to n ṣe ọjọọbi ni kawọn wọ waa ṣe faaji nibẹ. Bo tilẹ jẹ pe oun lawọn ọlọpaa sọ pe o ṣee ṣe ko jẹ ọga awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun naa, Sanni ni awọn ni ọga kan tawọn n pe ni Fẹla, ilu Akurẹ, nipinlẹ Ondo, lo si n gbe. Bakan naa ni ko jiyan nipa ẹwọn ti wọn lo ṣe ri, o ni ko si irọ ninu iyẹn, ṣugbọn oun ki i ṣe ọmọ ẹgbẹ okunkun to n paayan tabi da wahala silẹ.


O ni ile ọti kan niluu Ikẹrẹ-Ekiti ni wọn ti waa ko awọn, ki i ṣe ibi tawọn ti n ṣe igbaniwọle, ati pe aṣọ alawọ yẹlo to wa lọrun awọn yii ni ẹnikan to n ṣe ọjọọbi ni kawọn wọ waa ṣe faaji nibẹ. Bo tilẹ jẹ pe oun lawọn ọlọpaa sọ pe o ṣee ṣe ko jẹ ọga awọn ọmọ ẹgbẹ okunkun naa, Sanni ni awọn ni ọga kan tawọn n pe ni Fẹla, ilu Akurẹ, nipinlẹ Ondo, lo si n gbe. Bakan naa ni ko jiyan nipa ẹwọn ti wọn lo ṣe ri, o ni ko si irọ ninu iyẹn, ṣugbọn oun ki i ṣe ọmọ ẹgbẹ okunkun to n paayan tabi da wahala silẹ. Nigba tawọn afurasi naa foju bale-ẹjọ Majisreeti-agba to wa niluu Ado-Ekiti, Inspẹkitọ Bankọle Ọlasunkanmi fidi ẹ mulẹ pe lẹyin tawọn ọlọpaa mu wọn ni wọn ba aake nile ọkan ninu wọn, eyi ti wọn fi n ṣiṣẹ ibi, ati pe awọn eeyan naa ti jẹwọ pe loootọ lawọn n ṣe ẹgbẹ okunkun. O waa ni ki kootu naa fi wọn pamọ sọgba ẹwọn, ki ẹka to n ṣegbẹjọ araalu (DPP) le tan imọlẹ sọrọ wọn pẹlu bi wọn ṣe jẹbi abala kẹrin ofin to ta ko ṣiṣe ẹgbẹ okunkun, eyi tijọba ṣagbekalẹ lọdun 2017. Nitori bi ẹjọ wọn ṣe ri, akọwe kootu ko beere lọwọ wọn boya wọn jare tabi jẹbi, Majisreeti-agba Adedayọ Oyebanji si paṣẹ pe ki wọn maa lọ sọgba ẹwọn na.


Nigba tawọn afurasi naa foju bale-ẹjọ Majisreeti-agba to wa niluu Ado-Ekiti, Inspẹkitọ Bankọle Ọlasunkanmi fidi ẹ mulẹ pe lẹyin tawọn ọlọpaa mu wọn ni wọn ba aake nile ọkan ninu wọn, eyi ti wọn fi n ṣiṣẹ ibi, ati pe awọn eeyan naa ti jẹwọ pe loootọ lawọn n ṣe ẹgbẹ okunkun. O waa ni ki kootu naa fi wọn pamọ sọgba ẹwọn, ki ẹka to n ṣegbẹjọ araalu (DPP) le tan imọlẹ sọrọ wọn pẹlu bi wọn ṣe jẹbi abala kẹrin ofin to ta ko ṣiṣe ẹgbẹ okunkun, eyi tijọba ṣagbekalẹ lọdun 2017. Nitori bi ẹjọ wọn ṣe ri, akọwe kootu ko beere lọwọ wọn boya wọn jare tabi jẹbi, Majisreeti-agba Adedayọ Oyebanji si paṣẹ pe ki wọn maa lọ sọgba ẹwọn na. Ọjọ kẹsan-an, oṣu yii, nigbẹjọ wọn yoo bẹrẹ.


Ọjọ kẹsan-an, oṣu yii, nigbẹjọ wọn yoo bẹrẹ.


Ọrọ ilẹ ti yanju, ẹ ba mi gbadura ki Ọlọrun falubarika si i

Ẹ wo o, ki ire Ọlọrun ma jinna si gbogbo wa. Gbogbo ohun ti a n wa yii, gbogbo ohun ti a n le kiri laye yii, ko to Ọlọrun i ṣe laarin iṣẹju kan. Yoo si ṣe e, yoo si yanju ẹ, yoo si maa ya ọlọrọ funra ẹ lẹnu. Ọlọrun Ọba nikan lo le ṣe iru ẹ, ko si ẹda aye ti i ṣe iru ẹ fun ni. Bi mo ba n sọ iru ọrọ yii, afi kẹ ẹ gba mi gbọ, nitori ohun to ṣẹlẹ si mi ni mo n sọ yii, loju wa nibi yii naa si ni, lori bi nnkan ṣe le to yii naa si ni. Bi ki i ba si i ṣe pe o ṣẹlẹ si emi naa, bo ba jẹ ẹnikan lo sọ ọ, mo maa maa wo o ni, nitori o ṣoroo gbagbọ gan-an ni. Nigba ti mo de ṣọọbu, Sinkafi ko ti i de, ṣugbọn ọkan Safu ko balẹ, o si han loju ẹ pe inu ẹ ko dun.


Bi mo ba n sọ iru ọrọ yii, afi kẹ ẹ gba mi gbọ, nitori ohun to ṣẹlẹ si mi ni mo n sọ yii, loju wa nibi yii naa si ni, lori bi nnkan ṣe le to yii naa si ni. Bi ki i ba si i ṣe pe o ṣẹlẹ si emi naa, bo ba jẹ ẹnikan lo sọ ọ, mo maa maa wo o ni, nitori o ṣoroo gbagbọ gan-an ni. Nigba ti mo de ṣọọbu, Sinkafi ko ti i de, ṣugbọn ọkan Safu ko balẹ, o si han loju ẹ pe inu ẹ ko dun. Mo kọkọ ro pe nnkan mi-in lo n ṣe e ni, afi nigba ti mo beere, ti mo ni ki lo de, ki lo n ṣe e. Lo ba ni ọrọ irẹsi yii naa ni, nigba ti a ko ti i ri awọn ti wọn yoo ko irẹsi fun wa, bawo la ṣe waa fẹẹ ṣe. Ni mo ba rẹrin-in musẹ, mo ni ṣebi oun lo ti sọ fun mi tẹlẹ pe Ọlọrun maa ṣe gbogbo ẹ ni aṣeyọri, o ni bẹẹ ni. Mo ni, “Ẹn ẹn, Ọlọrun ti ṣe e!” Ni mo ba ṣalaye fun un bo ṣe jẹ Alaaji Ṣinkafi to wa lọ si Tinkan, l’Apapa, ti ko ri funra ẹ lo pe mi o. Mo ṣalaye fun un pe bo ṣe kuro lọdọ mi yẹn, bẹẹ ni ipe Alaaji yẹn wọle.


Mo kọkọ ro pe nnkan mi-in lo n ṣe e ni, afi nigba ti mo beere, ti mo ni ki lo de, ki lo n ṣe e. Lo ba ni ọrọ irẹsi yii naa ni, nigba ti a ko ti i ri awọn ti wọn yoo ko irẹsi fun wa, bawo la ṣe waa fẹẹ ṣe. Ni mo ba rẹrin-in musẹ, mo ni ṣebi oun lo ti sọ fun mi tẹlẹ pe Ọlọrun maa ṣe gbogbo ẹ ni aṣeyọri, o ni bẹẹ ni. Mo ni, “Ẹn ẹn, Ọlọrun ti ṣe e!” Ni mo ba ṣalaye fun un bo ṣe jẹ Alaaji Ṣinkafi to wa lọ si Tinkan, l’Apapa, ti ko ri funra ẹ lo pe mi o. Mo ṣalaye fun un pe bo ṣe kuro lọdọ mi yẹn, bẹẹ ni ipe Alaaji yẹn wọle. O ni ki lo waa sọ fun mi. Mo ni o n wa mi ni, koda o n ba mi ja ni. O ni ki lo de to n ba mi ja.


O ni ki lo waa sọ fun mi. Mo ni o n wa mi ni, koda o n ba mi ja ni. O ni ki lo de to n ba mi ja. Mo ni o n ba mi ja pe oun ti ni irẹsi lati ọjọ yii, irẹsi awọn ti wa lori omi tipẹ, emi o ba oun da si i, n o fẹẹ gba ọja tabi ki n ba oun wa awọn to maa waa ko o, pe mo waa fi oun silẹ lati ọjọ yii wa. Niṣe ni Safu pariwo, ‘Alau akbar, Alau akbar!’ Lo ba n jẹnu wuyẹwuyẹ lo n ke awọn kewu kan. Emi naa mi o mọgba ti mo bẹrẹ si i rawọ si Ọlọrun Ọba. Mo n dupẹ naa ni.


Mo ni o n ba mi ja pe oun ti ni irẹsi lati ọjọ yii, irẹsi awọn ti wa lori omi tipẹ, emi o ba oun da si i, n o fẹẹ gba ọja tabi ki n ba oun wa awọn to maa waa ko o, pe mo waa fi oun silẹ lati ọjọ yii wa. Niṣe ni Safu pariwo, ‘Alau akbar, Alau akbar!’ Lo ba n jẹnu wuyẹwuyẹ lo n ke awọn kewu kan. Emi naa mi o mọgba ti mo bẹrẹ si i rawọ si Ọlọrun Ọba. Mo n dupẹ naa ni. Kia ni Safu ti bẹrẹ si i palẹmọ, to n tun ibi to ti tun ṣe tẹlẹ ṣe. Gbogbo eyi ti a n ṣe yii, a ko ti i pari ẹ nigba ti mọto kan duro sita, pikọọbu tuntun ni, kiakia ni Alaaji Ṣinkafi bọ silẹ niwaju ẹ, ni mo ba n sọ fun Safu pe ẹni ti a n wi niyẹn o. Safu ni ọkunrin ọhun ṣe waa dudu bii eedu bayii, to tun kuru, pẹlu ikun kẹrẹbẹtẹ, ni mo ba sọ fun un pe ko rọra sọrọ o, Ṣinkafi gbọ Yoruba taataataa o. Kia lo ti yaa yi oju ẹ si tẹrin, to fi ọyaya pade Alaaji onirẹsi yii. Nigba tiyẹn wọle naa, ija nla lo tun gbe ko mi.


Kia ni Safu ti bẹrẹ si i palẹmọ, to n tun ibi to ti tun ṣe tẹlẹ ṣe. Gbogbo eyi ti a n ṣe yii, a ko ti i pari ẹ nigba ti mọto kan duro sita, pikọọbu tuntun ni, kiakia ni Alaaji Ṣinkafi bọ silẹ niwaju ẹ, ni mo ba n sọ fun Safu pe ẹni ti a n wi niyẹn o. Safu ni ọkunrin ọhun ṣe waa dudu bii eedu bayii, to tun kuru, pẹlu ikun kẹrẹbẹtẹ, ni mo ba sọ fun un pe ko rọra sọrọ o, Ṣinkafi gbọ Yoruba taataataa o. Kia lo ti yaa yi oju ẹ si tẹrin, to fi ọyaya pade Alaaji onirẹsi yii. Nigba tiyẹn wọle naa, ija nla lo tun gbe ko mi. ‘Alaaja, ẹ ko ṣe daadaa fun mi rara! Baa ṣau walai!” Mo ṣalaye fun un pe ki i ṣe bẹẹ, mo ni ọja ni ko ta, ati ọrọ ogun onikorona yii. O ni o ye oun, ṣugbọn awọn ti fẹẹ jẹ gbese bayii, ki n mọ bi a ṣe maa waa ko o ni.


‘Alaaja, ẹ ko ṣe daadaa fun mi rara! Baa ṣau walai!” Mo ṣalaye fun un pe ki i ṣe bẹẹ, mo ni ọja ni ko ta, ati ọrọ ogun onikorona yii. O ni o ye oun, ṣugbọn awọn ti fẹẹ jẹ gbese bayii, ki n mọ bi a ṣe maa waa ko o ni. Ni mo ba pe Safu si i, mo ni eelo lawọn eeyan n ṣe irẹsi bayii lọja, Safu ni ẹgbẹrun mẹwaa naira ma ni, tipatipa lawọn fi n ti ẹgbẹrun mọkanla ti i mọ wọn lọrun. Mo fẹẹ pariwo pe ‘Safuuuuuu, aye ẹ ree!’ Abi bawo leeyan ṣe n moju owo to bayii. Irẹsi to ti pe ni bii ẹgbẹrun lọna ọgbọn fun awọn ti wọn fẹẹ ra a, to wa n sọ pe ẹgbẹrun mẹwaa si mọkanla fawọn toun fẹẹ ra a lọwọ ẹ. Ṣugbọn iyanu to wa nibẹ ni pe Alaaji Ṣinkafi ni ọrọ emi ati oun ko ni wahala ninu.


Ni mo ba pe Safu si i, mo ni eelo lawọn eeyan n ṣe irẹsi bayii lọja, Safu ni ẹgbẹrun mẹwaa naira ma ni, tipatipa lawọn fi n ti ẹgbẹrun mọkanla ti i mọ wọn lọrun. Mo fẹẹ pariwo pe ‘Safuuuuuu, aye ẹ ree!’ Abi bawo leeyan ṣe n moju owo to bayii. Irẹsi to ti pe ni bii ẹgbẹrun lọna ọgbọn fun awọn ti wọn fẹẹ ra a, to wa n sọ pe ẹgbẹrun mẹwaa si mọkanla fawọn toun fẹẹ ra a lọwọ ẹ. Ṣugbọn iyanu to wa nibẹ ni pe Alaaji Ṣinkafi ni ọrọ emi ati oun ko ni wahala ninu. Alaaji ni ko gba iye ti Safu pe e yẹn, koda ko jẹ olokuta ti wọn ko fẹ rara to jẹ kiki panti, ṣugbọn iye to ba dara ni ki n ra a lọwọ awọn, ki n ṣaa waa maa ko o kuro nibẹ. Bi mo ṣe ni ko maa lọ niyẹn. Bo ba ti di lọla, mo maa ran tirela si i. Inu ẹ ti dun ju, a lo tun fun Safu lowo, faifu taosan.


Alaaji ni ko gba iye ti Safu pe e yẹn, koda ko jẹ olokuta ti wọn ko fẹ rara to jẹ kiki panti, ṣugbọn iye to ba dara ni ki n ra a lọwọ awọn, ki n ṣaa waa maa ko o kuro nibẹ. Bi mo ṣe ni ko maa lọ niyẹn. Bo ba ti di lọla, mo maa ran tirela si i. Inu ẹ ti dun ju, a lo tun fun Safu lowo, faifu taosan. O ni ki n ṣaa maa kọ iye apo irẹsi ti a ba ko silẹ, oun maa waa gbowo to ba ya. Bi mo ṣe pe awọn araabi yii ree, iyẹn awọn onirẹsi, mo ni ki wọn ṣeto tirela ranṣẹ, pe ọja wọn ti wa nilẹ. Wọn ni tireeni lawọn fẹẹ fi ko o, ki awa ṣaa ti ba awọn ko o de Ido, o pari niyẹn.


O ni ki n ṣaa maa kọ iye apo irẹsi ti a ba ko silẹ, oun maa waa gbowo to ba ya. Bi mo ṣe pe awọn araabi yii ree, iyẹn awọn onirẹsi, mo ni ki wọn ṣeto tirela ranṣẹ, pe ọja wọn ti wa nilẹ. Wọn ni tireeni lawọn fẹẹ fi ko o, ki awa ṣaa ti ba awọn ko o de Ido, o pari niyẹn. Mo ni ko si owo mọto ninu owo ta a gba o, wọn ni awọn mọ. Pe awọn maa ṣẹ owo mọto mọ owo fun mi, wọn ni awọn ti beere, wọn ni tirela kan to maa n loodu simẹnti kun lati Apapa de Ido, pe ẹgbẹrun lọna ọgọfa ni wọn n gba. Mo fẹẹ pariwo, ṣugbọn nigba to jẹ awọn funra wọn ni wọn sọ bẹẹ, Ọlọrun lo mọ awọn ti wọn jọ n ṣe to sọ iyẹn fun wọn.


Mo ni ko si owo mọto ninu owo ta a gba o, wọn ni awọn mọ. Pe awọn maa ṣẹ owo mọto mọ owo fun mi, wọn ni awọn ti beere, wọn ni tirela kan to maa n loodu simẹnti kun lati Apapa de Ido, pe ẹgbẹrun lọna ọgọfa ni wọn n gba. Mo fẹẹ pariwo, ṣugbọn nigba to jẹ awọn funra wọn ni wọn sọ bẹẹ, Ọlọrun lo mọ awọn ti wọn jọ n ṣe to sọ iyẹn fun wọn. Alaaji Ṣinkafi ni mo pe pe ko wa awọn tirela ti a n lo, ko si ti de Apapa to ti maa n pade wa, ko ti ṣeto bii ogun tirela ti wọn le ko irẹsi de Ido lẹẹkan. Ti mo ba sọ fun yin pe ohun ti a fi gbogbo ọsẹ to lọ lọhun-un yẹn ṣe niyẹn nkọ! Nigba ti awọn ọrẹ mi to n ra irẹsi gbọ pe tirela ogun lo loodu lẹẹkan, ti wọn ko irẹsi wa si Ido, niṣe ni wọn tun fi owo mi-in ranṣẹ sinu akaunti mi.


Alaaji Ṣinkafi ni mo pe pe ko wa awọn tirela ti a n lo, ko si ti de Apapa to ti maa n pade wa, ko ti ṣeto bii ogun tirela ti wọn le ko irẹsi de Ido lẹẹkan. Ti mo ba sọ fun yin pe ohun ti a fi gbogbo ọsẹ to lọ lọhun-un yẹn ṣe niyẹn nkọ! Nigba ti awọn ọrẹ mi to n ra irẹsi gbọ pe tirela ogun lo loodu lẹẹkan, ti wọn ko irẹsi wa si Ido, niṣe ni wọn tun fi owo mi-in ranṣẹ sinu akaunti mi. Emi o kuku tiẹ mọ, nitori n ko ri alaati, wọn ni nẹtiwọọku ko daa, afi nigba ti wọn pe mi ti mo lọọ wo o, mo ri i pe wọn ti fi owo irẹsi mi-in ranṣẹ, wọn san balansi eyi ti wọn ra tẹlẹ, wọn si fi ọpọlọpọ owo ti wọn ni owo tirela si i. Owo ti wọn n san lori tirela yii gan-an tooyan ṣe nnkan rere, ka ma ti i sọ owo ti irẹsi funra ẹ, bẹẹ ni wọn tun n sọ pe awọn tun maa fẹ iye apo irẹsi ti awọn ra yẹn si i. Owo naa pọ ju. Ohun to jẹ ki n rẹrin-in de ọfiisi lọọya mi ree, emi ati Sẹki ati Safu, aago mẹrin irọlẹ ko ti i lu ti awa fi debẹ, nitori asiko ti wọn fi ipade naa si niyẹn. Ṣugbọn bo tilẹ jẹ pe aago naa ko ti i lu, awọn eeyan yẹn ti de sọdọ lọọya, ko sẹni kan to ṣẹku ninu wọn.


Emi o kuku tiẹ mọ, nitori n ko ri alaati, wọn ni nẹtiwọọku ko daa, afi nigba ti wọn pe mi ti mo lọọ wo o, mo ri i pe wọn ti fi owo irẹsi mi-in ranṣẹ, wọn san balansi eyi ti wọn ra tẹlẹ, wọn si fi ọpọlọpọ owo ti wọn ni owo tirela si i. Owo ti wọn n san lori tirela yii gan-an tooyan ṣe nnkan rere, ka ma ti i sọ owo ti irẹsi funra ẹ, bẹẹ ni wọn tun n sọ pe awọn tun maa fẹ iye apo irẹsi ti awọn ra yẹn si i. Owo naa pọ ju. Ohun to jẹ ki n rẹrin-in de ọfiisi lọọya mi ree, emi ati Sẹki ati Safu, aago mẹrin irọlẹ ko ti i lu ti awa fi debẹ, nitori asiko ti wọn fi ipade naa si niyẹn. Ṣugbọn bo tilẹ jẹ pe aago naa ko ti i lu, awọn eeyan yẹn ti de sọdọ lọọya, ko sẹni kan to ṣẹku ninu wọn. Nitori ẹ lo ṣe jẹ nigba ti wọn ni mo de bayii, niṣe ni awọn lọọya yẹn sare waa pade mi, ti wọn fi mi si yara ọtọ. Wọn ni ki n jokoo, pe awọn maa lọọ sanwo fun wọn, ki n kọ ṣẹẹki, awọn maa gbawee waa ba mi lẹyin ti a ba ti ṣe gbogbo eto, lẹyin naa la maa too maa rira wa. Bi awa ṣe fun wọn ni ṣẹẹki ti wọn lọ niyẹn.


Nitori ẹ lo ṣe jẹ nigba ti wọn ni mo de bayii, niṣe ni awọn lọọya yẹn sare waa pade mi, ti wọn fi mi si yara ọtọ. Wọn ni ki n jokoo, pe awọn maa lọọ sanwo fun wọn, ki n kọ ṣẹẹki, awọn maa gbawee waa ba mi lẹyin ti a ba ti ṣe gbogbo eto, lẹyin naa la maa too maa rira wa. Bi awa ṣe fun wọn ni ṣẹẹki ti wọn lọ niyẹn. Ko pẹ ni wọn gbe iwe de, bi wọn ṣe gbe iwe de, a ri i pe wọn ti sain sibẹ, n lemi naa ba sain ati awọn ọmọ mi. Lẹyin iyẹn ni wọn tun lọ, wọn ṣẹṣẹ waa pada waa pe mi nigba to ya. Awọn araabi yẹn ko le gba oju wọn gbọ nigba ti wọn ri i pe emi ni.


Ko pẹ ni wọn gbe iwe de, bi wọn ṣe gbe iwe de, a ri i pe wọn ti sain sibẹ, n lemi naa ba sain ati awọn ọmọ mi. Lẹyin iyẹn ni wọn tun lọ, wọn ṣẹṣẹ waa pada waa pe mi nigba to ya. Awọn araabi yẹn ko le gba oju wọn gbọ nigba ti wọn ri i pe emi ni. “Iya Biọla! Iya Biọla! Haa, Iya Biọla!” Bi wọn ṣe n pariwo niyẹn.


“Iya Biọla! Iya Biọla! Haa, Iya Biọla!” Bi wọn ṣe n pariwo niyẹn. Emi naa yaa kunlẹ fun wọn, gbogbo wọn ni mo ki tọyaya-tọyaya. Wọn ya fọto wa, wọn fidio wa, ni gbogbo ẹ ba pari. Lawọn iya yẹn ati awọn baba wọn ba ṣeṣe waa bẹrẹ.


Emi naa yaa kunlẹ fun wọn, gbogbo wọn ni mo ki tọyaya-tọyaya. Wọn ya fọto wa, wọn fidio wa, ni gbogbo ẹ ba pari. Lawọn iya yẹn ati awọn baba wọn ba ṣeṣe waa bẹrẹ. Wọn ni owo ilẹ baba awọn lawọn gba yẹn, ṣugbọn awọn fẹẹ gbowo ti Iya Biọla, nitori eeyan awọn ni, ọmọ awọn ni, ẹgbọn awọn ni, aburo awọn ni. Ni mo ba ni ki Safu ba mi gbe baagi, ni mo ba yọ idi kan ẹgbẹrun lọna ọgọrun-un, ni mo ba gbe e le wọn lọwọ. Kẹ ẹ waa maa gbọ ariwo, kẹẹ waa maa gbọ adura, adua n rọ bii ojo lẹnu wọn ni.


Wọn ni owo ilẹ baba awọn lawọn gba yẹn, ṣugbọn awọn fẹẹ gbowo ti Iya Biọla, nitori eeyan awọn ni, ọmọ awọn ni, ẹgbọn awọn ni, aburo awọn ni. Ni mo ba ni ki Safu ba mi gbe baagi, ni mo ba yọ idi kan ẹgbẹrun lọna ọgọrun-un, ni mo ba gbe e le wọn lọwọ. Kẹ ẹ waa maa gbọ ariwo, kẹẹ waa maa gbọ adura, adua n rọ bii ojo lẹnu wọn ni. Inu emi naa dun gan-an, nitori mo ri i pe tidunnu-tidunnu ni gbogbo wọn fi tuka nijọ yẹn. Bi mo ṣe ra ilẹ ṣọọbu mi l’Oṣodi ree o.


Inu emi naa dun gan-an, nitori mo ri i pe tidunnu-tidunnu ni gbogbo wọn fi tuka nijọ yẹn. Bi mo ṣe ra ilẹ ṣọọbu mi l’Oṣodi ree o.


Ki lo n ṣẹlẹ: Ijọba Buhari fẹẹ gba Amọtẹkun lọwọ awọn Yoruba!

Ọpọ eeyan ni ko ka ọrọ naa si, ṣugbọn nigba ti wọn ranti pe ọrọ ti ọlọgbọn ba sọ, ẹnu aṣiwere leeyan ti n gbọ ọ, ni gbogbo won ṣe dide, ti wọn si ni ala ti ko ni i le ṣẹ ni o, ohun ti ko ṣee ṣe lọkunrin naa fẹnu ara rẹ sọ. Ọkunrin to maa n kede ọrọ gbogbo to ba ti ẹnu Aarẹ Muhamamdu Buhari jade ni, Garba Shehu lorukọ ẹ, oun naa lo si sọrọ kan to ko gbogbo aye lọkan soke gan-an. ALAROYE gbọ pe lati bii ọjọ mẹta kan ni inu awọn eeyan yii ko ti dun si ohun to ṣẹlẹ ni Ondo lọjọ kọkanla, oṣu kẹjọ, to kọja yii, lọjọ ti wọn fi ikọ Amọtẹkun lọlẹ nibẹ. Bi Gomina, Arakunrin Rotimi Akeredolu, ti mura lọjọ naa bii ọga ologun, ti wọn si da aṣọ ologun ara ọtọ fun awọn ọmọ Amọtẹkun, ti oun si mura bii ọga agba pata fun wọn ko dun mọ ọpọ awọn eeyan to n ba Buhari ṣiṣẹ, bẹẹ ni kinni naa ko si dun mọ awọn agba Fulani kan ninu rara. Lati ọjọ yii ni wọn ti n sọrọ Amọtẹkun ni ileeṣẹ Aarẹ, ti wọn n sọ ọ ni ayika ibi ti awọn agba Hausa-Fulani wa, ohun ti wọn si n wi naa ni pe ijọba gbọdọ ri i pe Amọtẹkun yii ko ṣiṣẹ, tabi ki wọn gbe e si abẹ awọn ọlọpaa patapata. Ko si ẹni to mọ bi wọn yoo ti sọrọ yii jade, afi ni ọsẹ to kọja yii ti Garba Sheu lọ si ori eto tẹlifiṣan kan, to si sọ ọ ni gbangba nibẹ pe Amọtẹkun ti awọn gomina ilẹ Yoruba n pariwo wọnyi, ko si ibi ti wọn yoo ti ṣiṣẹ ju abẹ ọlọpaa ijọba apapọ lọ.


Bi Gomina, Arakunrin Rotimi Akeredolu, ti mura lọjọ naa bii ọga ologun, ti wọn si da aṣọ ologun ara ọtọ fun awọn ọmọ Amọtẹkun, ti oun si mura bii ọga agba pata fun wọn ko dun mọ ọpọ awọn eeyan to n ba Buhari ṣiṣẹ, bẹẹ ni kinni naa ko si dun mọ awọn agba Fulani kan ninu rara. Lati ọjọ yii ni wọn ti n sọrọ Amọtẹkun ni ileeṣẹ Aarẹ, ti wọn n sọ ọ ni ayika ibi ti awọn agba Hausa-Fulani wa, ohun ti wọn si n wi naa ni pe ijọba gbọdọ ri i pe Amọtẹkun yii ko ṣiṣẹ, tabi ki wọn gbe e si abẹ awọn ọlọpaa patapata. Ko si ẹni to mọ bi wọn yoo ti sọrọ yii jade, afi ni ọsẹ to kọja yii ti Garba Sheu lọ si ori eto tẹlifiṣan kan, to si sọ ọ ni gbangba nibẹ pe Amọtẹkun ti awọn gomina ilẹ Yoruba n pariwo wọnyi, ko si ibi ti wọn yoo ti ṣiṣẹ ju abẹ ọlọpaa ijọba apapọ lọ. Ọkunrin to n ba Aarẹ ṣiṣe yii ni ofin ti wa, ohun ti ofin si sọ ni pe iru ikọ awọn ẹṣọ bayii ko le da duro, wọn yoo wa labẹ ọlọpaa ni, ọlọpaa ni yoo si maa ṣeto gbogbo ti wọn ba fẹ fun wọn. Garba Shehu ni ọga ọlọpaa pata ni yoo maa dari eto gbogbo ati ilana gbogbo ti Amọtẹkun ba fẹẹ tọ, nitori oun nikan lo ni agbara lori eto aabo abẹle, nigba to jẹ iṣẹ ọlọpaa ni. Ohun to fi han pe ọrọ naa ki i ṣe ọrọ Garba Shehu nikan ni pe ni bii ọjọ mẹrin si igba ti oun yoo sọrọ yii, iyẹn ni ọjọ kọkanlelogun, oṣu kẹjọ, to pari yii, Ọgagun Agba Muhammadu Buhari gbe owo nla kalẹ, biliọnu mẹtala, o ni ki wọn tete fi gbe eto olọpaa ibilẹ kalẹ, ki awọn ọlọpaa ibilẹ naa si bẹrẹ iṣẹ kiakia.


Ọkunrin to n ba Aarẹ ṣiṣe yii ni ofin ti wa, ohun ti ofin si sọ ni pe iru ikọ awọn ẹṣọ bayii ko le da duro, wọn yoo wa labẹ ọlọpaa ni, ọlọpaa ni yoo si maa ṣeto gbogbo ti wọn ba fẹ fun wọn. Garba Shehu ni ọga ọlọpaa pata ni yoo maa dari eto gbogbo ati ilana gbogbo ti Amọtẹkun ba fẹẹ tọ, nitori oun nikan lo ni agbara lori eto aabo abẹle, nigba to jẹ iṣẹ ọlọpaa ni. Ohun to fi han pe ọrọ naa ki i ṣe ọrọ Garba Shehu nikan ni pe ni bii ọjọ mẹrin si igba ti oun yoo sọrọ yii, iyẹn ni ọjọ kọkanlelogun, oṣu kẹjọ, to pari yii, Ọgagun Agba Muhammadu Buhari gbe owo nla kalẹ, biliọnu mẹtala, o ni ki wọn tete fi gbe eto olọpaa ibilẹ kalẹ, ki awọn ọlọpaa ibilẹ naa si bẹrẹ iṣẹ kiakia. Lati igba ti ijọba ti kede pe oun fẹẹ ṣeto ọlọpaa ibilẹ yii ni awọn eeyan ti binu, ti wọn n sọ pe ọtẹ lasan ni ijọba fẹẹ fi ọrọ awọn ọlọpaa naa ṣe. Idi ni pe fun ọpọlọpọ ọdun ti awọn janduku, awọn ajinigbe ati awọn ọdaran mi-in, paapaa awọn Fulani onimaaluu fi n yọ gbogbo agbegbe ilẹ Yoruba lẹnu, ijọba apapọ yi oju wọn si ẹgbẹ kan ni, wọn ko si ṣe bii ẹni to mọ ohun to n lọ rara. Awọn eeyan reti ki ijọba Buhari sọrọ, wọn ko sọrọ.


Lati igba ti ijọba ti kede pe oun fẹẹ ṣeto ọlọpaa ibilẹ yii ni awọn eeyan ti binu, ti wọn n sọ pe ọtẹ lasan ni ijọba fẹẹ fi ọrọ awọn ọlọpaa naa ṣe. Idi ni pe fun ọpọlọpọ ọdun ti awọn janduku, awọn ajinigbe ati awọn ọdaran mi-in, paapaa awọn Fulani onimaaluu fi n yọ gbogbo agbegbe ilẹ Yoruba lẹnu, ijọba apapọ yi oju wọn si ẹgbẹ kan ni, wọn ko si ṣe bii ẹni to mọ ohun to n lọ rara. Awọn eeyan reti ki ijọba Buhari sọrọ, wọn ko sọrọ. Wọn dakẹ rọrọ bi awọn Fulani onimaaluu yii ti sọ ara wọn di nnkan mi-in laarin awọn ọmọ Yoruba pata. Ṣugbọn ni gbara ti awọn gomina ilẹ Yoruba pade, ti wọn ni awọn ko le jẹ ki awọn Fulani onimaaluu ati awọn ọdaran tawọn ko mọ maa waa ṣe ijamba fawọn eeyan awọn, ti wọn ni awọn yoo da Amọtẹkun silẹ fun ẹṣọ ati aabo ilẹ Yoruba, kia ni ijọba apapọ naa jade pẹlu eto tuntun ti wọn pe ni ‘Ọlọpaa Ibilẹ’, bi eeyan ba si ti gbọ gbogbo ohun ti wọn ni awọn ọlọpaa ibilẹ yii yoo maa ṣe, ati bi wọn yoo ṣe maa gba awọn eeyan sinu rẹ, yoo ti mọ pe nitori Amọtẹkun ni wọn ṣe sare fẹẹ ko wọn jade, ko jọ pe ijọba ni eto naa lọkan tẹlẹ. Wọn ko ti i bẹrẹ eto naa paapaa ti wọn ti ni gbogbo awọn ẹgbẹ tabi ajọ to ba n ṣe iṣẹ ẹṣọ, iyẹn awọn ikọ bii ti Amọtẹkun yii, wọn yoo jọ maa ṣiṣẹ pọ pẹlu awọn ọlọpaa ibilẹ yii ni.