Ọgbẹni Ajisafe, ẹni ọdun marunlelọgọta sọ pe iṣẹ bọ lọwọ oun lo jẹ ki oun darapọ mọ iṣẹ ọlọpaa kii ṣe pe o ti ọkan oun wa. Ajisafe ni ọrẹ oun to n ṣiṣẹ ọlọpaa lo gboun ni oun ba pade ni bank kan nibi to ti jẹ ọkan lara awọn ẹṣọ banki ọhun. ASP Ajisafe ni ọrẹ oun yii lo gba oun ni imọran lati gbaṣẹ naa lọdun 1981. ''Ipinlẹ Ondo ni wọn kọkọ gbe mi lọ ki wọn to dami pada si ipinlẹ Eko. Ọdun mọkandinlogun ni mo lo lẹnu iṣẹ ọlọpaa ki n to gboye insipẹkitọ. Nitori ko si nkan mii ti mo le maa ṣe lo jẹ ki n gba iṣẹ ọlọpaa nigba naa, bi bẹẹ kọ, n ko ba ti gbaa.


ASP Olufemi Ajisafe: Ọlọ́pàá tó ti fẹ̀yìn tì ní ọlọ́pàá ẹgbẹ́ mi jú òun sẹ́wọ̀n torí òun kọ̀ láti fún un ní N100,000 owó rìbá

''Ipinlẹ Ondo ni wọn kọkọ gbe mi lọ ki wọn to dami pada si ipinlẹ Eko. Ọdun mọkandinlogun ni mo lo lẹnu iṣẹ ọlọpaa ki n to gboye insipẹkitọ. Nitori ko si nkan mii ti mo le maa ṣe lo jẹ ki n gba iṣẹ ọlọpaa nigba naa, bi bẹẹ kọ, n ko ba ti gbaa. Bo ya n ko ba ti kabaamọọ pe mo ṣiṣẹ ọlọpaa amọ ohun ti wọn fi oju mi ri buru jai. Iṣẹ to dara ni iṣẹ ọlọpaa ti a ba ṣee gẹgẹ bi idanilẹkọọ ti a gba wi pe a gbọdọ sọ otitọ ati pe a ni lati yago fun iwa ajẹbanu. Ṣugbọn nigba ti a bẹrẹ iṣẹ tan, a ri pe lati oke kan ni iwa ibajẹ ninu iṣẹ ọlọpaa ti bẹrẹ.


Bo ya n ko ba ti kabaamọọ pe mo ṣiṣẹ ọlọpaa amọ ohun ti wọn fi oju mi ri buru jai. Iṣẹ to dara ni iṣẹ ọlọpaa ti a ba ṣee gẹgẹ bi idanilẹkọọ ti a gba wi pe a gbọdọ sọ otitọ ati pe a ni lati yago fun iwa ajẹbanu. Ṣugbọn nigba ti a bẹrẹ iṣẹ tan, a ri pe lati oke kan ni iwa ibajẹ ninu iṣẹ ọlọpaa ti bẹrẹ. Awọn ọga ninu iṣẹ ọlọpaa lo maa n ran awọn ọmọlẹyin niṣẹ lati lọ gba owo wa. Awọn kan ninu iṣẹ ọlọpaa gbimọ pọ ju mi si ẹwọn lori ẹṣẹ aimọdi, lẹyin ti mo kọ lati fun wọn ni N100,000 owo riba. Wọn ni awọn awọn kan lo kaadi idanimọ mi lati jale.


Awọn ọga ninu iṣẹ ọlọpaa lo maa n ran awọn ọmọlẹyin niṣẹ lati lọ gba owo wa. Awọn kan ninu iṣẹ ọlọpaa gbimọ pọ ju mi si ẹwọn lori ẹṣẹ aimọdi, lẹyin ti mo kọ lati fun wọn ni N100,000 owo riba. Wọn ni awọn awọn kan lo kaadi idanimọ mi lati jale. Ohun to ṣẹlẹ ni pe kaadi idanimọ mi ti kọkọ sọnu eleyii ti mo si ṣe gbogbo ohun to yẹ ki n ṣe lori rẹ ki n to gba omiran. Lẹyin bi ọdun mẹfa ti iṣẹlẹ yii ṣẹlẹ tan ni wọn lawọn mu awọn ole kan pẹlu kaadi idnimọ mi lọwọ rẹ. Wọn kọ lati fi kaadi han mi ati pe nọmba to wa lori kaadi idanimọ ọhu yatọ si temi, orukọ wa nikan lo papọ.


Ohun to ṣẹlẹ ni pe kaadi idanimọ mi ti kọkọ sọnu eleyii ti mo si ṣe gbogbo ohun to yẹ ki n ṣe lori rẹ ki n to gba omiran. Lẹyin bi ọdun mẹfa ti iṣẹlẹ yii ṣẹlẹ tan ni wọn lawọn mu awọn ole kan pẹlu kaadi idnimọ mi lọwọ rẹ. Wọn kọ lati fi kaadi han mi ati pe nọmba to wa lori kaadi idanimọ ọhu yatọ si temi, orukọ wa nikan lo papọ. Bi ọdun mẹta ni mo fi wa lẹwọn nigba ti ẹjọ yii n lọwọ eleyii ti wọn ko si fun mi ni owo oṣu kankan. Ṣugbọn mo dupẹ lọwọ Ọlọrun pe ori ko mi yọ nigbẹyin gbẹyin,'' ASP Ajisafe lo sọ bẹẹ.


Bi ọdun mẹta ni mo fi wa lẹwọn nigba ti ẹjọ yii n lọwọ eleyii ti wọn ko si fun mi ni owo oṣu kankan. Ṣugbọn mo dupẹ lọwọ Ọlọrun pe ori ko mi yọ nigbẹyin gbẹyin,'' ASP Ajisafe lo sọ bẹẹ.


EFCC uncovers Diezani's loot: Wo iye owó gbọbọi tí EFCC tún ní Diezani jí kó

Ajọ to n gbogun ti iwa jẹgudujẹra ni Naijiria, EFCC tun ti tu aṣiri mii sita nipa awọn owo ati nkan ini ti minisita fun ọrọ epo rọbi nigba kan ri, Diezani Allison-Madueke ko pamọ nigba aye rẹ. Eyi ti wọn ṣẹṣẹ tun gbe jade yii ni wọn ni wọn ri ninu asuwọn owo rẹ ni ile ifowopamọ Fidelity. Ni bayii, Ọlọpaa ti fi ofin mu oludari agba kan tẹlẹri ni ile ifowopamọ ọhun, Nnamdi Okonkwo lori ẹsun naa. Ìjọba fẹ́ ẹ́ lu kọ́mú, góòlù N14bn àti ilé N32bn tó jẹ́ ti mínísítà eporọ̀bì tẹ́lẹ̀, Diezani ní gbàǹjo Góòlù ₦14bn, ilé $80m la rí gbà padà lọ́wọ́ Diezani Alison-Madueke - EFCC Wo àwọn ẹ̀ṣọ́ ara tó tó $40m Diezani Madueke tí ilé ẹjọ́ gbẹ́sẹ̀ lé Bakan naa, Okonkwo to jẹ alaga ile ifowopamọ First Bank Holding atawọn ti ọrọ yii ta ba ti foju wina ofin lori iye owo $153million ati $115million. Nigba to jẹ pe ajọ EFCC lo ri $153 million gba pada, ẹsun eyi to ni ṣe pẹlu $115million to kan ajọ eleto idibo, INEC lori ọrọ gbigba abẹtẹlẹ naa ti wa niwaju oniruuru ile ẹjọ bayii. Lọwọlọwọ, Okonkwo ati Charles Onyedibe ti wa ni ahamọ ajọ EFCC lori ibi ti iye owo $72.8m rá sí.


Ìjọba fẹ́ ẹ́ lu kọ́mú, góòlù N14bn àti ilé N32bn tó jẹ́ ti mínísítà eporọ̀bì tẹ́lẹ̀, Diezani ní gbàǹjo Góòlù ₦14bn, ilé $80m la rí gbà padà lọ́wọ́ Diezani Alison-Madueke - EFCC Wo àwọn ẹ̀ṣọ́ ara tó tó $40m Diezani Madueke tí ilé ẹjọ́ gbẹ́sẹ̀ lé Bakan naa, Okonkwo to jẹ alaga ile ifowopamọ First Bank Holding atawọn ti ọrọ yii ta ba ti foju wina ofin lori iye owo $153million ati $115million. Nigba to jẹ pe ajọ EFCC lo ri $153 million gba pada, ẹsun eyi to ni ṣe pẹlu $115million to kan ajọ eleto idibo, INEC lori ọrọ gbigba abẹtẹlẹ naa ti wa niwaju oniruuru ile ẹjọ bayii. Lọwọlọwọ, Okonkwo ati Charles Onyedibe ti wa ni ahamọ ajọ EFCC lori ibi ti iye owo $72.8m rá sí. Idán oríta nínú ṣọ́ọ̀ṣì Winners Chapel, okùnrin kan kù gììrì mọ́ Bíṣọ́ọ̀bù Oyedepo lórí pẹpẹ ìwàásù Ọwọ́ ọlọ́pàá tẹ ọkọ ìyàwó tó pa ìyàwò rẹ̀ nítorí ogún tó ní 'Àìsàn ibà tí mo kó ní Nàìjíríà ló mú kí wọ́n gé ẹsẹ̀ mi méjèjì àmọ́ mi ò kábàámọ̀' Wo bí ilẹẹjọ́ ṣe yí ẹ̀bẹ̀ Baba Ijesha dànù lórí ẹ̀sùn ìfipábánilòpọ̀ tí wọ́n fi kàn án


Idán oríta nínú ṣọ́ọ̀ṣì Winners Chapel, okùnrin kan kù gììrì mọ́ Bíṣọ́ọ̀bù Oyedepo lórí pẹpẹ ìwàásù Ọwọ́ ọlọ́pàá tẹ ọkọ ìyàwó tó pa ìyàwò rẹ̀ nítorí ogún tó ní 'Àìsàn ibà tí mo kó ní Nàìjíríà ló mú kí wọ́n gé ẹsẹ̀ mi méjèjì àmọ́ mi ò kábàámọ̀' Wo bí ilẹẹjọ́ ṣe yí ẹ̀bẹ̀ Baba Ijesha dànù lórí ẹ̀sùn ìfipábánilòpọ̀ tí wọ́n fi kàn án


EFCC: Yàtọ̀ sí Willie Obiano, wo àwọn gómìnà àná míì tó tó ọgbọ̀n tó kó sí gbaga

Kìí ṣe ohun tuntun ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà pé tí gómìnì kan bá kúrò lórí oyè kí àjọ tó ń gbógunti ìwà àjẹbánú ní orílẹ̀ èdè yìí nawọ́ gán irú gómìnà bẹ́ẹ̀ láti wá wí tẹnu rẹ̀ lórí bí wọ́n bá ṣe ṣe owó nígbà tí wọ́n bá wà lórí oyè. Gómìnà àná ní ìpínlẹ̀ Anambra, Willie Obiano tó fi ipò sílẹ̀ lánàá tí Charles Soludo gba ọ̀pá àṣẹ lọ́wọ́ rẹ̀ ni gómìnà àná tuntun tó ti wọ gbaga àjọ EFCC báyìí lẹ́yìn wákàtí díẹ̀ tó kúrò nípò. Gẹ́gẹ́ bí ìwé òfin orílẹ̀ èdè Nàìjíríà ọdún 1999 ṣe là á kalẹ̀, gómìnà tó bá wà nípò ní ààbò atóbi má ṣèé báwí tabi òfin aṣẹ̀malù, èyí tí wọ́n ń pè ní "immunity". Ohun tí èyí túmọ́ sí ni pé kò sí ẹni tí ó le fi òfin gbé gómìnà tó bá wà lórí oyè, kò sí bí ìwà tí wọ́n bá wù ṣe le tóbi tó. Àwọn gómìnà àná tí EFCC ti gbé: Láti ìgbà tí ìjọba alágbádà tí bẹ̀rẹ̀ ní Nàìjíríà lọ́dún 1999, àwọn gómìnà àná ọgbọ̀n ní àjọ EFCC tí nawọ́ gán fún aṣemáṣe kan tàbí òmíràn, Willie Obiano ló sọ ọ́ di mọ́kànlélọ́gbọ̀n báyìí. Àwọn náà nìyí: Willie Obiano: Ní ọjọ́bọ̀ ọjọ́ kẹtàdínlógún, oṣù kẹta, ọdún 2022 ní àjọ EFCC fi póró òfin gbé gómìnà àná yìí.


Ohun tí èyí túmọ́ sí ni pé kò sí ẹni tí ó le fi òfin gbé gómìnà tó bá wà lórí oyè, kò sí bí ìwà tí wọ́n bá wù ṣe le tóbi tó. Àwọn gómìnà àná tí EFCC ti gbé: Láti ìgbà tí ìjọba alágbádà tí bẹ̀rẹ̀ ní Nàìjíríà lọ́dún 1999, àwọn gómìnà àná ọgbọ̀n ní àjọ EFCC tí nawọ́ gán fún aṣemáṣe kan tàbí òmíràn, Willie Obiano ló sọ ọ́ di mọ́kànlélọ́gbọ̀n báyìí. Àwọn náà nìyí: Willie Obiano: Ní ọjọ́bọ̀ ọjọ́ kẹtàdínlógún, oṣù kẹta, ọdún 2022 ní àjọ EFCC fi póró òfin gbé gómìnà àná yìí. Ní ọjọ́ yìí gan ló gbé ìjọba kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí gómìnà fún Gómìnà Charles Soludo. Àjọ EFCC ní Obiano ti wà lára àwọn tí àwọn fẹ́ gbé ti pé ṣùgbọ́n òfin atóbi má ṣèé báwí tó wà lórí rẹ̀ ni kò jẹ́ kí àwọn ti gbe tipẹ́. Ìròyìn ní àhàmọ́ ní gómìnà yìí sún lọ́jọ́ àkọ́kọ́ tó fi ipò sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí gómìnà bí ó ṣe wà ní àhámọ́ EFCC di ọjọ́ kejì.


Ní ọjọ́ yìí gan ló gbé ìjọba kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí gómìnà fún Gómìnà Charles Soludo. Àjọ EFCC ní Obiano ti wà lára àwọn tí àwọn fẹ́ gbé ti pé ṣùgbọ́n òfin atóbi má ṣèé báwí tó wà lórí rẹ̀ ni kò jẹ́ kí àwọn ti gbe tipẹ́. Ìròyìn ní àhàmọ́ ní gómìnà yìí sún lọ́jọ́ àkọ́kọ́ tó fi ipò sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí gómìnà bí ó ṣe wà ní àhámọ́ EFCC di ọjọ́ kejì. James Ibori: James Ibori ṣe gómìnà ìpínlẹ̀ Delta fún ọdún mẹ́jọ, ìyẹn láàárín ọdún 1999 sí ọdún 2007. Ẹ̀wọ̀n ọdún mẹ́tàlá ni wọ́n sọ Ibori sí fẹ́sùn ṣíṣe mílíọ̀nù mẹ́tàdínlọ́gọ́rin dọ́là nígbà tó wà lórí oyè. Ẹ̀sùn mẹ́wàá ni wọ́n kà sí Ibori lẹ́sẹ̀ ní ilé ẹjọ́ kan ní orílẹ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì.


James Ibori: James Ibori ṣe gómìnà ìpínlẹ̀ Delta fún ọdún mẹ́jọ, ìyẹn láàárín ọdún 1999 sí ọdún 2007. Ẹ̀wọ̀n ọdún mẹ́tàlá ni wọ́n sọ Ibori sí fẹ́sùn ṣíṣe mílíọ̀nù mẹ́tàdínlọ́gọ́rin dọ́là nígbà tó wà lórí oyè. Ẹ̀sùn mẹ́wàá ni wọ́n kà sí Ibori lẹ́sẹ̀ ní ilé ẹjọ́ kan ní orílẹ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì. Ibori sá fún ìgbẹ́jọ́ ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà ṣùgbọ́n ìjọba Dubai nawọ́ gan lọ́dún 2010 tí wọ́n sì fi ráńṣẹ́ sí UK láti lọ kojú ìgbẹ́jọ́ rẹ̀. Rochas Okorocha: Ní ilé ìgbé Rochas Okorocha tó wà ní Garki, Abuja ni àjọ EFCC nawọ́ gán an ní ọjọ́ kẹtàlá, oṣù kẹrin ọdún 2021. Okorocha tó ṣe gómìnà ìpínlẹ̀ Imo láàárín ọdún 2011 sí ọdún 2019 ni wọ́n fi ẹ̀sùn kàn pé ó ṣe owó ìlú kúmọkùmọ nígbà tí ó wà nípò.


Ibori sá fún ìgbẹ́jọ́ ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà ṣùgbọ́n ìjọba Dubai nawọ́ gan lọ́dún 2010 tí wọ́n sì fi ráńṣẹ́ sí UK láti lọ kojú ìgbẹ́jọ́ rẹ̀. Rochas Okorocha: Ní ilé ìgbé Rochas Okorocha tó wà ní Garki, Abuja ni àjọ EFCC nawọ́ gán an ní ọjọ́ kẹtàlá, oṣù kẹrin ọdún 2021. Okorocha tó ṣe gómìnà ìpínlẹ̀ Imo láàárín ọdún 2011 sí ọdún 2019 ni wọ́n fi ẹ̀sùn kàn pé ó ṣe owó ìlú kúmọkùmọ nígbà tí ó wà nípò. Bukola Saraki: Lára àwọn gómìnà àná tí kò móríbọ́ lọ́wọ́ àjọ EFCC ní Bukola Saraki tí ìpínlẹ̀ Kwara. Saraki tó tún jẹ́ Ààrẹ àná ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àpapọ̀ orílẹ̀ èdè yìí kó sí gbaga EFCC fẹ́sùn píparọ́ lórí dákìá kíkéde àti pípa owó ìlú ní póńpó. Ilé ẹjọ́ tó ga jùlọ lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà ní Saraki kò jẹ̀bi ẹ̀sùn tí wọ́n fi kàn án lọ́dún 2018.


Bukola Saraki: Lára àwọn gómìnà àná tí kò móríbọ́ lọ́wọ́ àjọ EFCC ní Bukola Saraki tí ìpínlẹ̀ Kwara. Saraki tó tún jẹ́ Ààrẹ àná ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àpapọ̀ orílẹ̀ èdè yìí kó sí gbaga EFCC fẹ́sùn píparọ́ lórí dákìá kíkéde àti pípa owó ìlú ní póńpó. Ilé ẹjọ́ tó ga jùlọ lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà ní Saraki kò jẹ̀bi ẹ̀sùn tí wọ́n fi kàn án lọ́dún 2018. Orji Uzor Kalu: Gómìnà ìpínlẹ̀ Abia tẹ́lẹ̀ rí yìí rí ẹ̀wọ́n ọdún méjìlá he fẹ́sùn ìwà àjẹbánu. Kalu àti àwọn májì mìíràn ni EFCC fẹ̀sùn kàn pé wọ́n kó owó ìlú láàárín ọdún 1999 àti 2007 tí Kalu fi jẹ́ Gómìnà. Pater Ayodele Fayose: Lẹ́yìn ọjọ́ kan tí Fayose gbe ìjọba kalẹ̀ lọ́dún 2018 ló lọ fa ara rẹ̀ kalẹ̀ fún àjọ EFCC fún ìwádìí lẹ́yìn tí àjọ náà ti káde pé ó wà lára àwọn gámìnà tí àwọn yóò wádìí nígbà tó bá kurò lórí oyè.


Orji Uzor Kalu: Gómìnà ìpínlẹ̀ Abia tẹ́lẹ̀ rí yìí rí ẹ̀wọ́n ọdún méjìlá he fẹ́sùn ìwà àjẹbánu. Kalu àti àwọn májì mìíràn ni EFCC fẹ̀sùn kàn pé wọ́n kó owó ìlú láàárín ọdún 1999 àti 2007 tí Kalu fi jẹ́ Gómìnà. Pater Ayodele Fayose: Lẹ́yìn ọjọ́ kan tí Fayose gbe ìjọba kalẹ̀ lọ́dún 2018 ló lọ fa ara rẹ̀ kalẹ̀ fún àjọ EFCC fún ìwádìí lẹ́yìn tí àjọ náà ti káde pé ó wà lára àwọn gámìnà tí àwọn yóò wádìí nígbà tó bá kurò lórí oyè. Ìgbẹ́ja rẹ̀ ṣì wà nílé ẹjọ́ títí di òní. Àwọn gómìnà mìíràn ni: Ofin to n raga bo awọn gomina naa lori oye ti làá kalẹ̀ láti lè fi àwọn gómínà lára balẹ̀ láti lè gbájúmọ́ ìṣẹ́ ìlú èyí tí wọ́n gbé dání. Fún ìdí èyí, lẹ́yìn tí àwọn gómìnà bá kúrò lórí oye, ní àwọn agbófinró tó le bí àwọn gómìnà naa ni ohunkóhun tí wọ́n bá ṣe lórí allefa.


Ìgbẹ́ja rẹ̀ ṣì wà nílé ẹjọ́ títí di òní. Àwọn gómìnà mìíràn ni: Ofin to n raga bo awọn gomina naa lori oye ti làá kalẹ̀ láti lè fi àwọn gómínà lára balẹ̀ láti lè gbájúmọ́ ìṣẹ́ ìlú èyí tí wọ́n gbé dání. Fún ìdí èyí, lẹ́yìn tí àwọn gómìnà bá kúrò lórí oye, ní àwọn agbófinró tó le bí àwọn gómìnà naa ni ohunkóhun tí wọ́n bá ṣe lórí allefa. Willie Obiano si ní gómínà àná kọkànlélọ́gbọ̀n tí àjọ EFCC yóò fi póró òfin gbé nígbà tí wọ́n bá kúrò lórí oyè,a` fẹ́sùn gbígbé owó ìlú gba oko ibòmíràn tàbí lílò ààyè náà lọ́nà tí kò tọ́.


Willie Obiano si ní gómínà àná kọkànlélọ́gbọ̀n tí àjọ EFCC yóò fi póró òfin gbé nígbà tí wọ́n bá kúrò lórí oyè,a` fẹ́sùn gbígbé owó ìlú gba oko ibòmíràn tàbí lílò ààyè náà lọ́nà tí kò tọ́.


BBC Africa Eye: Ìwádìí tú àṣírí bí ààrẹ orílẹ̀-èdè DR Congo ṣé lú owó aráàlú ní pónpó

Ninu iwadii ti ẹka to n tọ pinpin iṣẹlẹ lawujọ BBC Africa Eye ṣe yi, ọpọ ohun to ṣẹlẹ nipa owo ti aarẹ tẹlẹ lorileede DR Congo Joseph Kabila ko pamọ lo lu sita. Iwadii ọhun ṣafihan bi wọn ṣe fi ọna alumọkọrọyi ko miliọnu dọla pamọ si akoto owo awọn ileeṣẹ to wa ni DR Congo to jẹ ti mọlẹbi ati awọn alajọṣepọ aarẹ yi. Bẹẹ naa si ni iwadii yi tan imọlẹ si awọn idunadura kan ti ko tọna ti a ri pe wọn ṣe lati ileeṣẹ aarẹ lasiko ti Kabila wa ni ori alefaa. Iwadii yi taa jọ ṣepọ pẹlu awọn ile ifowopamọ kan tu ọpọ aṣiri to ṣe pe afi ki eeyan wo fọnran fidio yi ko to le mọ nkan taa n sọ.


Timothy Adegoke: Ètò tí n lọ láti mú ọmọ Adedoyin tí ìròyìn sọ pé ó darí bí wọ́n ṣe sin òkú Timothy ní Hilton Hotel

Àjọ EFCC ní àwọn ọmọ Naijiria yóò gbọ́ nípa àwọn iṣẹ́ ribiribi tí òun n ṣe láìpẹ́ pẹlu bi wọn ṣe tun gun le titu aṣiri gomina kan. Ajọ to n gbogun ti iwa ibajẹ ni Naijiria, EFCC, sọ pe gomina kan ti gba to ọgọta biliọnu Naira kuro ninu apo àsùnwọ̀n ipinlẹ rẹ laarin ọdún mẹfa to ti lo ni ipo. Botilẹ je pe àjọ EFCC ko darukọ gomina naa tabi ipinlẹ rẹ, o ni aarin gbungbun Ariwa Naijiria lo ti wa. EFCC gbé bàbá olówó Obi Cubana Ọká fóó! Oníṣègùn tó gba 250M owó ẹbọ lọ́wọ́ aláìsàn kó sọ́wọ́ EFCC Femi Fani-Kayode ṣàlàyé bí ìrìnàjò rẹ̀ sọ́dọ̀ EFCC ṣe jẹ́ Ninu iwe iroyin atigbadegba àjọ naa ni Ọga Agba wọn Abdulrasheed Bawa ti sọ pe awọn ọmọ Naijiria yoo gbọ ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ laipẹ. O ni àjọ naa n ṣiṣẹ ribiribi labẹnu, paapaa lori igbogun ti jibiti ori ayelujara, iwa ibajẹ laarin awọn oloselu ati ileesẹ ijoba. Eyi to ni gbogbo abajade àwọn iṣẹ́ akọni naa ni àwọn ọmọ Naijiria yoo gbọ nipa rẹ to ba to asiko to yẹ.


Oníṣègùn tó gba 250M owó ẹbọ lọ́wọ́ aláìsàn kó sọ́wọ́ EFCC Femi Fani-Kayode ṣàlàyé bí ìrìnàjò rẹ̀ sọ́dọ̀ EFCC ṣe jẹ́ Ninu iwe iroyin atigbadegba àjọ naa ni Ọga Agba wọn Abdulrasheed Bawa ti sọ pe awọn ọmọ Naijiria yoo gbọ ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ laipẹ. O ni àjọ naa n ṣiṣẹ ribiribi labẹnu, paapaa lori igbogun ti jibiti ori ayelujara, iwa ibajẹ laarin awọn oloselu ati ileesẹ ijoba. Eyi to ni gbogbo abajade àwọn iṣẹ́ akọni naa ni àwọn ọmọ Naijiria yoo gbọ nipa rẹ to ba to asiko to yẹ. Ọgbẹni Bawa sọ pe isẹ kekere kọ ni ẹka iwadii tuntun ti wọn ṣẹṣẹ da silẹ ninu àjọ EFCC n ṣe. Kí ló ṣẹlẹ̀ láàrin Yinka Alaseyori àti Sola Allyson tí Alaseyori ń bẹ̀bẹ̀? Ṣé lóòtọ́ ni ọlọ́pàá Osun fẹ́ fi panpẹ́  mú ọmọ Adedoyin tó ni Hòtẹ́ẹ̀lì tí Timothy Adegoke kú sí?


Ọgbẹni Bawa sọ pe isẹ kekere kọ ni ẹka iwadii tuntun ti wọn ṣẹṣẹ da silẹ ninu àjọ EFCC n ṣe. Kí ló ṣẹlẹ̀ láàrin Yinka Alaseyori àti Sola Allyson tí Alaseyori ń bẹ̀bẹ̀? Ṣé lóòtọ́ ni ọlọ́pàá Osun fẹ́ fi panpẹ́  mú ọmọ Adedoyin tó ni Hòtẹ́ẹ̀lì tí Timothy Adegoke kú sí? Ọ̀rọ̀ ń rùn bọ̀ o Ó di gbéré! NFF fọwọ́ òsì júwe ilé fún Gernot Rohr


Ọ̀rọ̀ ń rùn bọ̀ o Ó di gbéré! NFF fọwọ́ òsì júwe ilé fún Gernot Rohr


Iyabo Ojo and Omo'brish: Kí ló n fa ìjà láàrin ọ̀rẹ́ tímọ́-tímọ́ méjì?

Gbajugbaja oṣerebinrin, Iyabo Ojo sọ pe iya oun ni aisan Schizophrenia, to ni i ṣe pẹlu ilera ọpọlọ, ko to o ku ninu oṣu Kọkanla, ọdun to kọja. Lasiko ti Iyabo ati ọrẹ timọ-timọ, Tosin Abiola, ti ọpọ mọ si Tocyn Omo Brish, n tahun si ara wọn lori ayelujara Instagram ni Iyabo tu asiri naa nipa iya rẹ. Oṣerebinrin naa fi ẹsun kan Tosin pe o fọwọsowọpọ pẹlu oṣiṣẹ oun nigba kan, lati ba aye òun jẹ. Iyabo ni "awọn eeyan kan ma n wa sinu igbesi aye rẹ lati fi ọ ṣe àtẹ̀gùn fun mimu iwa imọtara ẹni nikan wọn ṣẹ. "Wọn a darapọ mọ ọ, wọn a mọ ìwọlé ati ijade rẹ, wọn a si lo ìṣòro rẹ lati fi ba ti ẹ jẹ, sugbọn o, emi kii ṣe ẹni ti wọn le ba ti ẹ jẹ." O ṣalaye pe lootọ ni mama oun ni aisan ọpọlọ, "mo tọju rẹ daadaa, mo si nifẹ rẹ pupọ, sugbọn ọpọlọpọ ọdun ni  ìwọ Tosin ma n fi ọgbọn pe mi ni àwọn orúkọ to tumọ si ẹni to ni aarun ọpọlọ.


Iyabo ni "awọn eeyan kan ma n wa sinu igbesi aye rẹ lati fi ọ ṣe àtẹ̀gùn fun mimu iwa imọtara ẹni nikan wọn ṣẹ. "Wọn a darapọ mọ ọ, wọn a mọ ìwọlé ati ijade rẹ, wọn a si lo ìṣòro rẹ lati fi ba ti ẹ jẹ, sugbọn o, emi kii ṣe ẹni ti wọn le ba ti ẹ jẹ." O ṣalaye pe lootọ ni mama oun ni aisan ọpọlọ, "mo tọju rẹ daadaa, mo si nifẹ rẹ pupọ, sugbọn ọpọlọpọ ọdun ni  ìwọ Tosin ma n fi ọgbọn pe mi ni àwọn orúkọ to tumọ si ẹni to ni aarun ọpọlọ. Mo kilọ fun ọ lori rẹ, nitori mo ni igbagbọ pe o n fi ọgbọn fi iya mi ṣe yẹyẹ ni." Iyabo Ojo sọ pe oun ti ṣetan lati ba ọrẹ òun, Tosin na ọrọ ija naa tan bi owó. O fi ẹsun kan an pe, lati ọsẹ diẹ ni Tosin ti n sọ òkò eebu si oun, nitori pe oun ko faramọ ibasepọ rẹ pẹlu amugbalẹgbẹ oun nigba kan, Gbemi.


Mo kilọ fun ọ lori rẹ, nitori mo ni igbagbọ pe o n fi ọgbọn fi iya mi ṣe yẹyẹ ni." Iyabo Ojo sọ pe oun ti ṣetan lati ba ọrẹ òun, Tosin na ọrọ ija naa tan bi owó. O fi ẹsun kan an pe, lati ọsẹ diẹ ni Tosin ti n sọ òkò eebu si oun, nitori pe oun ko faramọ ibasepọ rẹ pẹlu amugbalẹgbẹ oun nigba kan, Gbemi. "O le pe ara rẹ ni ọrẹ korikosun mi, ko ma a wa ba ọmọ isẹ ti mo mu bi ọmọ, àmọ́ to fẹ ẹ pa okoowo mi run ṣọrẹ. Dandan kọ ni ọrẹ, to ba kọjú ija si mi, ma a kọju ìjà si ẹ." Gbajumọ oṣere tiata, Iyabọ Ojo ti fẹsun ole jija kan ọkan lara awọn oṣiṣẹ rẹ nigbakan ri, Gbeminiyi Adegbọla .


"O le pe ara rẹ ni ọrẹ korikosun mi, ko ma a wa ba ọmọ isẹ ti mo mu bi ọmọ, àmọ́ to fẹ ẹ pa okoowo mi run ṣọrẹ. Dandan kọ ni ọrẹ, to ba kọjú ija si mi, ma a kọju ìjà si ẹ." Gbajumọ oṣere tiata, Iyabọ Ojo ti fẹsun ole jija kan ọkan lara awọn oṣiṣẹ rẹ nigbakan ri, Gbeminiyi Adegbọla . Adegbọla, gẹgẹ bi iroyin abẹle ṣe sọ, ni oludari ileeṣẹ Fepris Limited, ti Iyabọ Ojo da silẹ. Lọjọru ni Adegbọla yii bọ soju opo ayelujara Instagram nibi to ti pariwo Iyabọ Ojo sita pe, o fi ẹsun kan oun pe oun lohun fẹ jẹ ileeṣẹ rẹ run. Adegbọla ni "O sọ pe mo ji ẹ lowo ko, emi ati iwọ naa mọ pe o ko ni kọbọ lọwọ nigba naa, a kan n ṣe ṣekarimi lasan ni.


Adegbọla, gẹgẹ bi iroyin abẹle ṣe sọ, ni oludari ileeṣẹ Fepris Limited, ti Iyabọ Ojo da silẹ. Lọjọru ni Adegbọla yii bọ soju opo ayelujara Instagram nibi to ti pariwo Iyabọ Ojo sita pe, o fi ẹsun kan oun pe oun lohun fẹ jẹ ileeṣẹ rẹ run. Adegbọla ni "O sọ pe mo ji ẹ lowo ko, emi ati iwọ naa mọ pe o ko ni kọbọ lọwọ nigba naa, a kan n ṣe ṣekarimi lasan ni. Mo gbọ pe wọn ni o mu mi gẹgẹ bi ọmọ, ti mo si ba ileesẹ rẹ jẹ? Huumm, ọmọ kẹ, iya kẹ, ọmọ to maa n lu nita gbangba, to si maa n fi se ẹlẹya loju aye. Se ọmọ ti o ko se nnkan daradara fun fun odidi ọdun mẹrinla ti gbogbo wa si mọ nipa bi okoowo yii se lọ, mo si fi gbogbo aye mi sin ọ. O ni mo gbe owo rẹ, iwọ ati emi si mọ lasiko naa pe o ko ni kọbọ lapo, a kan n se Packaging ni, to si ti di awa kan lẹnu pe a ko gbọdọ tu asiri sita, koda, bi inu n bi wa.


Mo gbọ pe wọn ni o mu mi gẹgẹ bi ọmọ, ti mo si ba ileesẹ rẹ jẹ? Huumm, ọmọ kẹ, iya kẹ, ọmọ to maa n lu nita gbangba, to si maa n fi se ẹlẹya loju aye. Se ọmọ ti o ko se nnkan daradara fun fun odidi ọdun mẹrinla ti gbogbo wa si mọ nipa bi okoowo yii se lọ, mo si fi gbogbo aye mi sin ọ. O ni mo gbe owo rẹ, iwọ ati emi si mọ lasiko naa pe o ko ni kọbọ lapo, a kan n se Packaging ni, to si ti di awa kan lẹnu pe a ko gbọdọ tu asiri sita, koda, bi inu n bi wa. Ọlọrun yoo da laarin wa. O ti le ni ọdun mẹta bayii ti ọrọ yii ti waye amọ o ko jẹ ko tan sibẹ, se nnkan mii wa nibẹ, ti o ko sọ ni? Jọọ, fi mi silẹ jare, jẹ ki n gbe aye mi, ko si mu orukọ mi kuro ni ẹnu rẹ."


Ọlọrun yoo da laarin wa. O ti le ni ọdun mẹta bayii ti ọrọ yii ti waye amọ o ko jẹ ko tan sibẹ, se nnkan mii wa nibẹ, ti o ko sọ ni? Jọọ, fi mi silẹ jare, jẹ ki n gbe aye mi, ko si mu orukọ mi kuro ni ẹnu rẹ." Iyabọ Ojo pẹlu bọ sori ayelujara Instagram tirẹ lati fesi si ọrọ Manija rẹ tẹlẹ naa lati fi ẹri ohun ti Adegbọla ji lọwọ rẹ han faye ri. Ninu ọrọ to kọ, Iyabọ Ojo ni Adegbọla n ko owo ileeṣẹ Fespris Limited lọ sinu aṣuwọn ara rẹ, lẹyin to n fun awọn onibara ileeṣẹ naa ni aṣuwọn ifowopamọsi rẹ, dipo ti ileeṣẹ naa. Gẹgẹ bi Iyabọ Ojo ṣe sọ, manija rẹ tẹlẹ naa ko da owo naa pada sinu aṣuwọn ileeṣẹ.


Iyabọ Ojo pẹlu bọ sori ayelujara Instagram tirẹ lati fesi si ọrọ Manija rẹ tẹlẹ naa lati fi ẹri ohun ti Adegbọla ji lọwọ rẹ han faye ri. Ninu ọrọ to kọ, Iyabọ Ojo ni Adegbọla n ko owo ileeṣẹ Fespris Limited lọ sinu aṣuwọn ara rẹ, lẹyin to n fun awọn onibara ileeṣẹ naa ni aṣuwọn ifowopamọsi rẹ, dipo ti ileeṣẹ naa. Gẹgẹ bi Iyabọ Ojo ṣe sọ, manija rẹ tẹlẹ naa ko da owo naa pada sinu aṣuwọn ileeṣẹ. O ni nitori iwa ole to ni Adegbọla n hu si ileeṣẹ oun, ni oun fi ti ẹka ileeṣẹ naa mejeeji to wa lagbegbe Ikẹja nilu Eko pa, ti oun si le awọn oṣiṣẹ ibẹ pẹlu ero pe awọn lo n ja oun lole. O ni nigba ti oun ta gbogbo dukia oun lati fi bẹrẹ ẹka ileeṣẹ naa miran ni agbegbe Lekki Phase 1, ni Manija oun yii tun tẹsiwaju pẹlu jija ileeṣẹ oun lole, ti oun si n lero pe ẹni to ṣee fi ọkan tan ni. Iyabọ Ojo ni oun jami lori ẹjọ naa tẹlẹ nitori pe iya oun ati iya manija oun naa bẹ oun pe ki oun fiye denu, ki oun si jami lori rẹ.


O ni nitori iwa ole to ni Adegbọla n hu si ileeṣẹ oun, ni oun fi ti ẹka ileeṣẹ naa mejeeji to wa lagbegbe Ikẹja nilu Eko pa, ti oun si le awọn oṣiṣẹ ibẹ pẹlu ero pe awọn lo n ja oun lole. O ni nigba ti oun ta gbogbo dukia oun lati fi bẹrẹ ẹka ileeṣẹ naa miran ni agbegbe Lekki Phase 1, ni Manija oun yii tun tẹsiwaju pẹlu jija ileeṣẹ oun lole, ti oun si n lero pe ẹni to ṣee fi ọkan tan ni. Iyabọ Ojo ni oun jami lori ẹjọ naa tẹlẹ nitori pe iya oun ati iya manija oun naa bẹ oun pe ki oun fiye denu, ki oun si jami lori rẹ.


EFCC Raid: Gbájúẹ̀ 56 ni ọwọ́ tẹ̀ ni òtẹ́lì àti àwọn bùba mííràn nípìnlẹ̀ Ogun

Ikọ̀ àjọ tó n gbógunti ìwà ajẹ́bánu ní Nàìjíríà (EFCC), ti mú ènìyàn mẹ́rìndílọ́lọ́ta ni ilé ìtura ìjọba ìpínlẹ̀ ogun kan, Mitros Residence Annex ati àwọn ilé ìtura méjì mííràn ní  ilú Abeokuta. Gẹ́gẹ́ bí ìròyìn ṣe sọ, àwọn já wọ ilé ìtura Mitros Residence Annex, ilé ìtura tó ni yàrá mọ́kàndínlọ́gọ́ta ni gómìnà nà àná ni ìpińlẹ̀ Ogun Ibikunle Amosun kọ́ kí Dapo Abiodun to gbàá. Ìròyìn sọ pé, bí aago mẹ́rin ìdájí ni àwọn EFCC já wọ awọn yàrá ni ilé ìtura náà lọ́jọ́ ajẹ́ tí wọ́n sì mú àwọn tó gbà yàrá tí wọ́n funra sí pé gbájúẹ̀ orí ayélujára niwọn. Àbẹ̀wò àwọn oníròyìn sí ilé ìtura náà lọ́jọ́ ajé ṣe afihàn àwọn tó gba yàra sí ilé ìtura náà si n duro ka ni èjèèjì tí wọ́n sì ǹ sọ nípa ìṣẹ̀lẹ̀ to wáyé. Ní àyíka ilé ìtura náà pẹ̀lú, àwọn oníròyìn àkíyèsí pé, ìdaji ilékun àti àwọn àwo lo ti fọ́ kù sílẹ̀ níbẹ̀. Ọ̀kan nínú àwọn òṣìṣẹ́ ilé ìtura náà ṣàlàyé pé, ọ̀pọ̀ àwọn ọmọ gbájúẹ̀ orí ayélujára náà ló sálọ́ nígbà tí ọwọ́ tẹ àwọn mííràn ti àjọ EFCC gbé  wọn lọ.


Àbẹ̀wò àwọn oníròyìn sí ilé ìtura náà lọ́jọ́ ajé ṣe afihàn àwọn tó gba yàra sí ilé ìtura náà si n duro ka ni èjèèjì tí wọ́n sì ǹ sọ nípa ìṣẹ̀lẹ̀ to wáyé. Ní àyíka ilé ìtura náà pẹ̀lú, àwọn oníròyìn àkíyèsí pé, ìdaji ilékun àti àwọn àwo lo ti fọ́ kù sílẹ̀ níbẹ̀. Ọ̀kan nínú àwọn òṣìṣẹ́ ilé ìtura náà ṣàlàyé pé, ọ̀pọ̀ àwọn ọmọ gbájúẹ̀ orí ayélujára náà ló sálọ́ nígbà tí ọwọ́ tẹ àwọn mííràn ti àjọ EFCC gbé  wọn lọ. Obìnrin kan lára àwọn to wà níbẹ̀ sọ pé, wọ́n kó fóònù mẹ́fà níní yàrá kan lásìkò tí EFCC wá tìbọn-tìbọn ni yàra ti òun wà pẹ̀lú olólùfẹ́ òun. Ọmọbinrin náà ṣàlàyé pé, olólùfẹ́ òun wà lára àwọn tí wan kò rí mú lásìkò náà, sùgbọ́n gbogbo àwọn ohu èlò àti ọkọ̀ rẹ ni wọ́n gbẹ́sẹ̀ lé. "A o tilẹ̀ gbọ́ nǹkankan, afi ìgbà ti wọ́n pa ẹ̀rọ amúná wá ni a tó mọ̀ pé wàhálà ń lọ lọ́wọ́, pàápàá julọ nígbà ti a gbọ́ ẹkún ẹnìkan" " Ẹ ni ti mo wà pẹ̀lú sálọ sùgbọ́n wọ́n ti gbé mótò rẹ̀."


Obìnrin kan lára àwọn to wà níbẹ̀ sọ pé, wọ́n kó fóònù mẹ́fà níní yàrá kan lásìkò tí EFCC wá tìbọn-tìbọn ni yàra ti òun wà pẹ̀lú olólùfẹ́ òun. Ọmọbinrin náà ṣàlàyé pé, olólùfẹ́ òun wà lára àwọn tí wan kò rí mú lásìkò náà, sùgbọ́n gbogbo àwọn ohu èlò àti ọkọ̀ rẹ ni wọ́n gbẹ́sẹ̀ lé. "A o tilẹ̀ gbọ́ nǹkankan, afi ìgbà ti wọ́n pa ẹ̀rọ amúná wá ni a tó mọ̀ pé wàhálà ń lọ lọ́wọ́, pàápàá julọ nígbà ti a gbọ́ ẹkún ẹnìkan" " Ẹ ni ti mo wà pẹ̀lú sálọ sùgbọ́n wọ́n ti gbé mótò rẹ̀." Ẹ̀wẹ̀, olórí ọ̀rọ̀ tó n lọ fún àjọ EFCC, ẹ̀ka ti Ibadan, ọ̀gbẹ́ni Tokunbo Odeniyi fìdí ọ̀rọ̀ náà múlẹ̀. Odeniyin ni " Bẹ́ẹ̀ ni a mú awọn gbájúẹ̀ orí ayélujára kan ni Abeokuta ní olúùlú ìpínlẹ̀ Ogun


Ẹ̀wẹ̀, olórí ọ̀rọ̀ tó n lọ fún àjọ EFCC, ẹ̀ka ti Ibadan, ọ̀gbẹ́ni Tokunbo Odeniyi fìdí ọ̀rọ̀ náà múlẹ̀. Odeniyin ni " Bẹ́ẹ̀ ni a mú awọn gbájúẹ̀ orí ayélujára kan ni Abeokuta ní olúùlú ìpínlẹ̀ Ogun


Pandora Papers: Oyetola ní òun kọ́ ló bá Tinubu ra ile Diezani tó wà ní London

Orin ọwọ mi ma re funfun nẹnẹ ni Gomina  ipinlẹ Osun, Gboyega Oyetola n kọ lori iroyin to gbode pe o wa lara awọn ti wọn fẹsun kan ninu iwe Pandora Papers to jade. Ninu iwe yii lawọn akọroyin oniwadii ijinlẹ ti tu aṣiri ọna alumọkọrọyi tawọn olori ijọba ati awọn mii fi n ko owo ati ọrọ ilu pamọ lọna aitọ. Eyi to kan Oyetola ni pe wọn lo ileeṣẹ rẹ kan lati fi ra ile ti ijọba Naijiria fẹ gbẹsẹ le lara dukia Minisita fepo rọbi Naijiria tẹlẹ Diezani Madueke. Ile ta n wi yii ni agba ọjẹ oṣelu ẹgbẹ APC, Bola Ahmed Tinubu ti n gba alejo awọn eeyan, to fi mọ aarẹ Buhari nilu London. Ninu atẹjade kan to fi sita lati ọwọ agbẹnusọ rẹ, Ismail Omipidan, Oyetola ni oun ko ṣe aburu kankan tabi ra dukia lorukọ ileeṣẹ kan, ti wọn n pe orukọ rẹ ni Aranda Overseas Corporation. ''A ti ri awọn iroyin to jade lẹnu ọjọ mẹta yii lori iwe Pandora to jade eyi to mu ki a fẹ sọ oju abẹ niko'' O ṣe lalaye pe, lọdun 2011 ti oun lọ darapọ mọ oṣelu loun ti fi ipo oludari ileeṣẹ naa silẹ to fi mọ ipin idokowo ti oun ni ninu rẹ.


Ile ta n wi yii ni agba ọjẹ oṣelu ẹgbẹ APC, Bola Ahmed Tinubu ti n gba alejo awọn eeyan, to fi mọ aarẹ Buhari nilu London. Ninu atẹjade kan to fi sita lati ọwọ agbẹnusọ rẹ, Ismail Omipidan, Oyetola ni oun ko ṣe aburu kankan tabi ra dukia lorukọ ileeṣẹ kan, ti wọn n pe orukọ rẹ ni Aranda Overseas Corporation. ''A ti ri awọn iroyin to jade lẹnu ọjọ mẹta yii lori iwe Pandora to jade eyi to mu ki a fẹ sọ oju abẹ niko'' O ṣe lalaye pe, lọdun 2011 ti oun lọ darapọ mọ oṣelu loun ti fi ipo oludari ileeṣẹ naa silẹ to fi mọ ipin idokowo ti oun ni ninu rẹ. Omipidan ni ''Oyetola ko ni nkankan ṣe pẹlu ile ti wọn ni o ra yii tabi arakunrin Aluko to ni debi pe yoo tiẹ ni ajọṣepọ kankan pẹlu rẹ'' ''Lati 2011 titi di wakati yii ti Oyetola ti n ba ijọba ṣiṣẹ gẹgẹ bi olori oṣiṣẹ ijọba ni o ti lajọṣepọ pẹlu ileeṣẹ Global Investment Offshore, ko si le ra ile taa n wi yi tabi ko ni ki eeyan ba oun ra gẹgẹ bi ẹsun ti wọn fi kan an'' Omipidan tẹsiwaju pe Ọlọrun to gbe awọn de ibi tawọn de yii, ko ni da awọn da bukata awọn. Ile ti ọrọ da lori yii ni iwe Pandora tọka si pe agba ọjẹ oloṣelu ẹgbẹ APC nni, Bola Ahmed Tinubu ra lọwọ Aluko, tii se alabaṣe minisita feto ọrọ epo rọbi tẹlẹ, Diezani Madueke.


Omipidan ni ''Oyetola ko ni nkankan ṣe pẹlu ile ti wọn ni o ra yii tabi arakunrin Aluko to ni debi pe yoo tiẹ ni ajọṣepọ kankan pẹlu rẹ'' ''Lati 2011 titi di wakati yii ti Oyetola ti n ba ijọba ṣiṣẹ gẹgẹ bi olori oṣiṣẹ ijọba ni o ti lajọṣepọ pẹlu ileeṣẹ Global Investment Offshore, ko si le ra ile taa n wi yi tabi ko ni ki eeyan ba oun ra gẹgẹ bi ẹsun ti wọn fi kan an'' Omipidan tẹsiwaju pe Ọlọrun to gbe awọn de ibi tawọn de yii, ko ni da awọn da bukata awọn. Ile ti ọrọ da lori yii ni iwe Pandora tọka si pe agba ọjẹ oloṣelu ẹgbẹ APC nni, Bola Ahmed Tinubu ra lọwọ Aluko, tii se alabaṣe minisita feto ọrọ epo rọbi tẹlẹ, Diezani Madueke.


Femi Adesina: Ilé ẹjọ́ ju ẹni tó n gbé àwọ̀ Femi Adesina wọ̀ sí ẹ̀wọ̀n ọdún 28, ó tùn pàdánù dúkìá

Ọ̀gà fi aṣọ ti ẹ silẹ, o n da aṣọ alaṣọ bora. Ọrọ yii gan-an lo ti sọ Alfa kan, Jamiu Isiaka, deero ẹwọn bayii nipinlẹ Kwara, nitori pe o n gbe awọ ẹlomiran wọ. Ọjọ Ọjọbọ ni Onidajọ Mahmud Abdulgafar, ti ile ẹjọ giga ijọba ipinlẹ Kwara dajọ ẹwọn ọdun mejidinlọgbọn fun Isiaka nitori pe o n fi ara rẹ pe Femi Adesina, agbẹnusọ Aarẹ Muhammadu Buhari. Ajọ EFCC lo gbe Alfa naa lọ sile ẹjọ ni ọjọ kẹrinla, oṣu Kẹfa,ọdun 2019, fun ẹsun mẹrin to nii ṣe pẹlu pipe ara rẹ ni ẹlomii, jibiti, ati gbigba owo pẹlu irọ. Wọn fi ẹsun kan Jamiu pe o n fi ara rẹ han gẹgẹ bi Ọgbẹni Femi Adesina, o tun pe ara rẹ ni Ọga Agba ajọ NNPC tẹlẹ, Maikanti Baru, lati lu ọmọ orilẹ-ede South Korea kan, Keun Sig Kim ni jibiti ọgbọn miliọnu Naira. Jamiu sọ fun Sig Kim pe oun yoo baa gba iwe aṣẹ lati le maa ra epo rọbi ni Naijiria.


Ajọ EFCC lo gbe Alfa naa lọ sile ẹjọ ni ọjọ kẹrinla, oṣu Kẹfa,ọdun 2019, fun ẹsun mẹrin to nii ṣe pẹlu pipe ara rẹ ni ẹlomii, jibiti, ati gbigba owo pẹlu irọ. Wọn fi ẹsun kan Jamiu pe o n fi ara rẹ han gẹgẹ bi Ọgbẹni Femi Adesina, o tun pe ara rẹ ni Ọga Agba ajọ NNPC tẹlẹ, Maikanti Baru, lati lu ọmọ orilẹ-ede South Korea kan, Keun Sig Kim ni jibiti ọgbọn miliọnu Naira. Jamiu sọ fun Sig Kim pe oun yoo baa gba iwe aṣẹ lati le maa ra epo rọbi ni Naijiria. Amọ nigba ti wọn n fi ọrọ wa Jamiu lẹnu wo, o ni oun lo owo naa lati fi ṣe etutu fun ọkunrin naa ni. Gẹgẹ bo ṣe sọ, o ni oun fi owo naa ra ẹyẹ igún, awọ eerin, agbari kiniun ati ẹdọ inaki fun etutu naa. EFCC sọ pe ẹsun naa tako ofin iwa jibiti ti ọdun 2006.


Amọ nigba ti wọn n fi ọrọ wa Jamiu lẹnu wo, o ni oun lo owo naa lati fi ṣe etutu fun ọkunrin naa ni. Gẹgẹ bo ṣe sọ, o ni oun fi owo naa ra ẹyẹ igún, awọ eerin, agbari kiniun ati ẹdọ inaki fun etutu naa. EFCC sọ pe ẹsun naa tako ofin iwa jibiti ti ọdun 2006. Alfa Jamiu sọ pe oun ko jẹbi nigba ti wọn kọkọ gbe e lọ sile ẹjọ, amọ ko ri nkankan fi tako awọn ẹsun naa lasiko ti igbẹjọ n waye. Onidajọ Abdulgafar sọ pe gbogbo ẹri ti EFCC ko wa sile ẹjọ fihan pe lootọ ni Jamiu jẹbi ẹsun mẹrin ti wọn fi kan an. Eyi si lo mu ko dajọ ẹwọn ọdun meje fun ikọọkan awọn ẹsun naa.


Alfa Jamiu sọ pe oun ko jẹbi nigba ti wọn kọkọ gbe e lọ sile ẹjọ, amọ ko ri nkankan fi tako awọn ẹsun naa lasiko ti igbẹjọ n waye. Onidajọ Abdulgafar sọ pe gbogbo ẹri ti EFCC ko wa sile ẹjọ fihan pe lootọ ni Jamiu jẹbi ẹsun mẹrin ti wọn fi kan an. Eyi si lo mu ko dajọ ẹwọn ọdun meje fun ikọọkan awọn ẹsun naa. Amọ, yoo ṣe ẹwọn naa papọ ni. Bakan naa ni onidajọ naa tun sọ pe ki ijọba gbẹsẹ le awọn dukia kan ti wọn gba lọwọ Alfa Jamiu, eleyi to fi èrè jibiti naa ra. Lara awọn dukia naa ni ile oni yaara mẹrin kan, ọkọ ayọkẹlẹ Toyota Corolla kan, Plasma TV kan, firisa, ẹrọ amunawa, ẹrọ to n fọ aṣọ ati ẹrọ amuletutu.


Amọ, yoo ṣe ẹwọn naa papọ ni. Bakan naa ni onidajọ naa tun sọ pe ki ijọba gbẹsẹ le awọn dukia kan ti wọn gba lọwọ Alfa Jamiu, eleyi to fi èrè jibiti naa ra. Lara awọn dukia naa ni ile oni yaara mẹrin kan, ọkọ ayọkẹlẹ Toyota Corolla kan, Plasma TV kan, firisa, ẹrọ amunawa, ẹrọ to n fọ aṣọ ati ẹrọ amuletutu.


Pandora Papers: Ìwádìí ìjìnlẹ̀ tú àṣírí ọ̀rọ̀ àwọn alágbára ní àgbáyé

Asiri ti tú pe ẹbí aarẹ orilẹ-ede Kenya, Uhuru Kenyatta, ni awọn ileesẹ ikọkọ ni ilẹ̀ okeere, lati ọpọlọpọ ọdún sẹyin. Ẹbi Kenyatta lo ti n dari orilẹ-ede naa lati igba ti wọn ti gba ominira. Àṣírí to tu yii ko sẹyin àbọ̀ iwadii bonkẹlẹ kan, Pandora Papers - to jẹ asiri nipa akọsilẹ bi miliọnu mejila to tú nípa ọ̀rọ̀ ati okoowo idakọnkọ, ti àwọn olori orile-ede ni agbaye, awọn oloṣelu ati awọn 'billionaire' n ṣe. Agbarijọpọ àwọn akọroyin nilu Washington DC lo wa nidi iwadii naa. O si le ni ẹgbẹ̀ta akọroyin lati orilẹ-ede mẹtadinlọgọfa to wadii awọn ọ̀rọ̀ ti awọn alagbara l'agbaye ko pamọ. Ileesẹ iroyin BBC Panorama ati Guardian lo dari iwadii naa ni orilẹ-ede UK.


Agbarijọpọ àwọn akọroyin nilu Washington DC lo wa nidi iwadii naa. O si le ni ẹgbẹ̀ta akọroyin lati orilẹ-ede mẹtadinlọgọfa to wadii awọn ọ̀rọ̀ ti awọn alagbara l'agbaye ko pamọ. Ileesẹ iroyin BBC Panorama ati Guardian lo dari iwadii naa ni orilẹ-ede UK. Ileesẹ ilẹ okeere mẹtala ni wọn ka mọ́ Ọgbẹni Kenyatta ati mọlẹbi rẹ mẹfa. Àmọ́, wọn ko ti i fesi si ẹsun naa. Awọn idokowo ẹbi Kenyatta ti asiri wọn tu ni ileesẹ kan to ni ìpín idokowo to to ọgbọn miliọnu owo Dọla.


Ileesẹ ilẹ okeere mẹtala ni wọn ka mọ́ Ọgbẹni Kenyatta ati mọlẹbi rẹ mẹfa. Àmọ́, wọn ko ti i fesi si ẹsun naa. Awọn idokowo ẹbi Kenyatta ti asiri wọn tu ni ileesẹ kan to ni ìpín idokowo to to ọgbọn miliọnu owo Dọla. Asiri yii tu nipasẹ akọsilẹ ni ileesẹ amofin ati awọn ileesẹ mii mẹrinla ni Panama, British Virgin Islands, ati awọn ileesẹ mii to n gba owo ori. Owurọ kutu ọjọ Aiku si ni wọn gbe abajade iwadii naa sita nipasẹ International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ), Finance Uncovered, Finance Uncovered, Africa Uncensored ati awọn ileesẹ iroyin mii. Botilẹjẹ pe ko si akọsilẹ nipa iye ọ̀rọ̀ ti ẹbi Kenyatta ni, àmọ́ wọn ni okoowo ni ẹka igbokegbodo ọkọ, eto adojutofo, ile itura, iṣẹ ọgbin, ilẹ, ati ileesẹ iroyin ni Kenya.


Asiri yii tu nipasẹ akọsilẹ ni ileesẹ amofin ati awọn ileesẹ mii mẹrinla ni Panama, British Virgin Islands, ati awọn ileesẹ mii to n gba owo ori. Owurọ kutu ọjọ Aiku si ni wọn gbe abajade iwadii naa sita nipasẹ International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ), Finance Uncovered, Finance Uncovered, Africa Uncensored ati awọn ileesẹ iroyin mii. Botilẹjẹ pe ko si akọsilẹ nipa iye ọ̀rọ̀ ti ẹbi Kenyatta ni, àmọ́ wọn ni okoowo ni ẹka igbokegbodo ọkọ, eto adojutofo, ile itura, iṣẹ ọgbin, ilẹ, ati ileesẹ iroyin ni Kenya. Lọdun 2018, Ọgbẹni Kenyatta sọ fun BBC Hardtalk pe ko si asiri nipa dukia ẹbi oun ti awọn araalu ko mọ Botilẹjẹ pe ko si nkan to buru ninu ki eeyan ni ileesẹ ni ìpamọ́, sugbọn wọn n lo lara awọn ileesẹ naa lati ko owo jẹ, ko owo pamọ silẹ okeere, ati fi boju ki wọn o ma ba a san owo ori. Awọn olori orilẹ-ede miran ti wọn tun dárúkọ wọn ninu Pandora Papers ni Ọba Jordan, Abdullah II, Olootu ijọba ilẹ Gẹẹsi nigba kan, Tony Blair, Aarẹ orilẹ-ede Gabon, Ali Bongo Ondimba, ati Aarẹ orilẹ-ede Congo-Brazzaville, Denis Sassou-Nguesso.


Lọdun 2018, Ọgbẹni Kenyatta sọ fun BBC Hardtalk pe ko si asiri nipa dukia ẹbi oun ti awọn araalu ko mọ Botilẹjẹ pe ko si nkan to buru ninu ki eeyan ni ileesẹ ni ìpamọ́, sugbọn wọn n lo lara awọn ileesẹ naa lati ko owo jẹ, ko owo pamọ silẹ okeere, ati fi boju ki wọn o ma ba a san owo ori. Awọn olori orilẹ-ede miran ti wọn tun dárúkọ wọn ninu Pandora Papers ni Ọba Jordan, Abdullah II, Olootu ijọba ilẹ Gẹẹsi nigba kan, Tony Blair, Aarẹ orilẹ-ede Gabon, Ali Bongo Ondimba, ati Aarẹ orilẹ-ede Congo-Brazzaville, Denis Sassou-Nguesso.


Padora Papers tú àṣírí àwọn olóṣèlú 336 tó ní iléeṣẹ́ àti dúkìá káàkiri àgbáyé

Ko din ni oloṣelu mẹwaa ni Naijiria ti iwe Pandora pappers ti fi ẹsun jẹgudu-jẹra kan nigba ti awọn orilẹ-ede mẹjọ ni Afrika naa fara gba ninu atẹjade iwe naa. Lapapọ, ọọdunrun ati mẹrindinlogoji oloṣelu ni iwe naa fi orukọ wọn lede ninu atẹjade kan ti ajọ awọn akọroyin kan to n ṣe iwadii finifini, International Consortium of Investigative Journalists, fi lede. Pandora Papers yii jẹ iwe kan to tu aṣiri iye dukia to wa ni ikawọ awọn oloṣelu atawọn alẹnulọrọ kan lagbaye. Awọn akọroyin bii ẹgbẹta (600) kaakiri agbaye lo korajọ lati yẹ awọn iwe bii miliọnu mejila lati awọn ile ifowopamọ si kaakiri agbaye wo ki wọn to fi abajade iwadii wọn lede. Wọn ṣawari ibaṣepọ laarin awọn ileeṣẹ bii ẹgbẹrun kan atawọn oloṣelu ti wọn ni awọn lo ni awọn ileeṣẹ naa, lara awọn oloṣelu naa ni awọn olori orilẹ-ede wa. Gẹgẹ bii atẹjade to wa ninu Padora Papers ọhun, awọn oloṣelu to lamilaaka marun un ni Côte d'Ivoire lo ko owo ilu pamọ nilẹ okeere.


Awọn akọroyin bii ẹgbẹta (600) kaakiri agbaye lo korajọ lati yẹ awọn iwe bii miliọnu mejila lati awọn ile ifowopamọ si kaakiri agbaye wo ki wọn to fi abajade iwadii wọn lede. Wọn ṣawari ibaṣepọ laarin awọn ileeṣẹ bii ẹgbẹrun kan atawọn oloṣelu ti wọn ni awọn lo ni awọn ileeṣẹ naa, lara awọn oloṣelu naa ni awọn olori orilẹ-ede wa. Gẹgẹ bii atẹjade to wa ninu Padora Papers ọhun, awọn oloṣelu to lamilaaka marun un ni Côte d'Ivoire lo ko owo ilu pamọ nilẹ okeere. Awọn oloṣelu mẹta lati Ghana ni orukọ wọn wa ninu iwe naa pẹlu. Iwe ọhun tun fi orukọ oloṣelu meji-meji lede lati Chad, Kenya ati Congo Brazzaville nigba ti awọn oloṣelu mẹta lati Garbon  wa nibẹ. Oloṣelu mẹsan an lati orile¬̣-ede Angola lo wa nibẹ, nigba ti Zimbabwe ati South Africa ni meji-meji ti Mozambique si ni ẹyọ kan.


Awọn oloṣelu mẹta lati Ghana ni orukọ wọn wa ninu iwe naa pẹlu. Iwe ọhun tun fi orukọ oloṣelu meji-meji lede lati Chad, Kenya ati Congo Brazzaville nigba ti awọn oloṣelu mẹta lati Garbon  wa nibẹ. Oloṣelu mẹsan an lati orile¬̣-ede Angola lo wa nibẹ, nigba ti Zimbabwe ati South Africa ni meji-meji ti Mozambique si ni ẹyọ kan.


Òhun táa mọ̀ rèé nípa ìròyìn pé EFCC mú ìyàwó Gómìnà Ganduje ìpínlẹ̀ Kano

Hajiya Hafsat Ganduje to jẹ aya gomina ipinlẹ Kano, Abdulahi Ganduje to pada sile. Iroyin naa fidi e mule pe o ti kuro ni ọgba ajọ EFCC to n mojuto iwa ajẹbanu ni Naijiria . Saaju ni okan lara awọn amugbalẹgbé gomina Kano lori ifitonileti lori ayelujara fi lede pe Hajiya Hafsat ti n lọ si agọ EFCC ni Abuja. Iroyin to gba igboro kan ni pe EFCC ti gbe aya gomina naa lalẹ ọjọ Aje. Sugbọn ọkan lara awọn to sunmọ Gomina Ganduje ti ko fẹ ki a darukọ oun sọ fun BBC ni pe ọrọ ko ri bẹẹ. Titi di asiko yii ko sẹni to le sọ nipato ohun ti aya gomina ba bọ lati EFCC s\ugbọn ohun to daju ni pe o lọ sibẹ.


Iroyin to gba igboro kan ni pe EFCC ti gbe aya gomina naa lalẹ ọjọ Aje. Sugbọn ọkan lara awọn to sunmọ Gomina Ganduje ti ko fẹ ki a darukọ oun sọ fun BBC ni pe ọrọ ko ri bẹẹ. Titi di asiko yii ko sẹni to le sọ nipato ohun ti aya gomina ba bọ lati EFCC s\ugbọn ohun to daju ni pe o lọ sibẹ. Iroyin ni pe EFCC ti ranṣẹ pe aya gomina naa lọsẹ meloo kan sẹyin ko wa ṣalaye awọn nakn kọọkan ti ko si lọ. Ṣé lóòótọ́ ní pé EFCC mú ìyàwó Gómìnà Ganduje ìpínlẹ̀ Kano? Ajọ to n gbogun ti iwa ajẹbanu ni Naijiria  EFCC  ti mu iyawo Gomina ipinlẹ Kano,Hajia Hafsat Ganduje lori ẹsun iwa ajẹbanu ti ọmọ rẹ fi kan an.


Iroyin ni pe EFCC ti ranṣẹ pe aya gomina naa lọsẹ meloo kan sẹyin ko wa ṣalaye awọn nakn kọọkan ti ko si lọ. Ṣé lóòótọ́ ní pé EFCC mú ìyàwó Gómìnà Ganduje ìpínlẹ̀ Kano? Ajọ to n gbogun ti iwa ajẹbanu ni Naijiria  EFCC  ti mu iyawo Gomina ipinlẹ Kano,Hajia Hafsat Ganduje lori ẹsun iwa ajẹbanu ti ọmọ rẹ fi kan an. Oṣiṣ ijọba ipinlẹ Kano kan ti o ni ka ma darukọ oun lo fidi ọrọ yi mulẹ fun BBC. O ni awọn oṣiṣẹ EFCC wa si Kano ti wọn si mu ''Gogo'' lọ si Abuja lati lọ dahun si awọn ibeere kan. Amọ o ṣalaye fun BBC pe ifọrọwanilẹnuwo naa ti pari ti wọn si ti da pada sile,. Ifọrọwanilẹnuwo lati ọdọ EFCC yi n waye lẹyin ti iwe iroyin Naijiria ti ṣaaju gbe pe Hajia Hafsat kọ lati dahun si iwe ipe ti EFCC fi ranṣẹ si.


Oṣiṣ ijọba ipinlẹ Kano kan ti o ni ka ma darukọ oun lo fidi ọrọ yi mulẹ fun BBC. O ni awọn oṣiṣẹ EFCC wa si Kano ti wọn si mu ''Gogo'' lọ si Abuja lati lọ dahun si awọn ibeere kan. Amọ o ṣalaye fun BBC pe ifọrọwanilẹnuwo naa ti pari ti wọn si ti da pada sile,. Ifọrọwanilẹnuwo lati ọdọ EFCC yi n waye lẹyin ti iwe iroyin Naijiria ti ṣaaju gbe pe Hajia Hafsat kọ lati dahun si iwe ipe ti EFCC fi ranṣẹ si. Gẹgẹ bi awọn akọroyin ṣe sọ, ọmọ Hafsat,Abdulazeez Ganduje lo fi ẹsun kan iya rẹ lọdọ EFCC  pe ọwọ iya rẹ ko mọ. Ẹwẹ lowurọ ọjọ Iṣẹgun,loludamọran agba kan lori ọrọ ayelujara  fun Gomina Ganduje Abubakar Aminu Ibrahim ṣe afihan aworan Gomina ati iyawo rẹ. Ninu aworan yi to wa loju opo rẹ ni Facebook, o kọkọ kọ sibẹ pe awọn mejeeji n dari lati Abuja lẹyin irinajo.


Gẹgẹ bi awọn akọroyin ṣe sọ, ọmọ Hafsat,Abdulazeez Ganduje lo fi ẹsun kan iya rẹ lọdọ EFCC  pe ọwọ iya rẹ ko mọ. Ẹwẹ lowurọ ọjọ Iṣẹgun,loludamọran agba kan lori ọrọ ayelujara  fun Gomina Ganduje Abubakar Aminu Ibrahim ṣe afihan aworan Gomina ati iyawo rẹ. Ninu aworan yi to wa loju opo rẹ ni Facebook, o kọkọ kọ sibẹ pe awọn mejeeji n dari lati Abuja lẹyin irinajo. Nigba ti yoo fi pẹ diẹ si igba naa lo tun kọ sibẹ pe Gomina ati iyawo rẹ lọ fun ipade kan ni Abuja.


Nigba ti yoo fi pẹ diẹ si igba naa lo tun kọ sibẹ pe Gomina ati iyawo rẹ lọ fun ipade kan ni Abuja.


Obi Cubana: EFCC gbé bàbá olówó lórí ẹ̀sùn pé ó ń gbé owó púpọ̀ rìn, tí kò sì sanwó orí

Ilumọọka olowo kan ati olokoowo, Obinna Iyiegbu, ti ọpọ eeyan mọ si Obi Cubana lo ti kawọ pọnyin ro ẹjọ niwaju awọn osisẹ ajọ EFCC lọjọ Aje. Ẹsun ti wọn fi kan ni pe o n gbe owo tuulu kiri, bakan naa ni wọn ni o tun n sa fun owo ori ni sisan. Ọmọ bibi ipinlẹ Anambra naa to tun jẹ alakoso ile ijo kan lo gunlẹ si ileesẹ Ajọ EFCC ni Jabi, nilu Abuja ni deede aago mejila ọsan Ọjọ Aje. O si wa nibẹ nibi to ti n dahun ibeere tawọn osisẹ EFCC n takoto rẹ si titi di alẹ Ọjọ Aje. Bi o tilẹ jẹ pe awọn ẹsun ti wọn fi kan baba olowo yalumọ naa ko fi bẹẹ rinlẹ, amọ ẹnikan sọ fawọn akọroyin pe gbigbe owo tuulu kiri ati aisan owo ori lawọn ẹsun ti wọn tii fi kan. Bi o tilẹ jẹ pe ajọ EFCC ko tii jade sita wa salaye bi ọrọ naa se jẹ amọ iwadii ni lootọ ni Cubana wa ni akata EFCC. Bẹẹ ba gbagbe, Obi Cubana yii ni ẹnu kun laipẹ yii lasiko to se isinku mama rẹ nilu Oba, nipinlẹ Anambra, to si na owo yawalu, ti aye gbọ, ti ọrun gan si mọ pẹlu.


O si wa nibẹ nibi to ti n dahun ibeere tawọn osisẹ EFCC n takoto rẹ si titi di alẹ Ọjọ Aje. Bi o tilẹ jẹ pe awọn ẹsun ti wọn fi kan baba olowo yalumọ naa ko fi bẹẹ rinlẹ, amọ ẹnikan sọ fawọn akọroyin pe gbigbe owo tuulu kiri ati aisan owo ori lawọn ẹsun ti wọn tii fi kan. Bi o tilẹ jẹ pe ajọ EFCC ko tii jade sita wa salaye bi ọrọ naa se jẹ amọ iwadii ni lootọ ni Cubana wa ni akata EFCC. Bẹẹ ba gbagbe, Obi Cubana yii ni ẹnu kun laipẹ yii lasiko to se isinku mama rẹ nilu Oba, nipinlẹ Anambra, to si na owo yawalu, ti aye gbọ, ti ọrun gan si mọ pẹlu. O pa maalu to le ni igba, gẹgẹ bi iroyin ti sọ, ti ọpọ eeyan si n sọrọ nipa bi owo nla se wọlẹ sibi eto isinku naa nibi ti awọn eekanlu yika Naijiria ati loke okun peju si.


O pa maalu to le ni igba, gẹgẹ bi iroyin ti sọ, ti ọpọ eeyan si n sọrọ nipa bi owo nla se wọlẹ sibi eto isinku naa nibi ti awọn eekanlu yika Naijiria ati loke okun peju si.


Sani Abacha - Bí aṣe ṣe àwárí owó bílíọ̀nù tí olórí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tẹ́lẹ̀rí jí kó

Ni ẹyin ti olori orilede Naijiria nigba kan ri Sanni Abacha ṣe jí ẹgbẹlẹgbẹ biliọnu Nairia owo Naijiria tan lo gbekuru jẹ lọwọ ẹbọra ko to bẹrẹ si ni naa owo to ji. O le lo gun àwọn kan ni kẹsẹ inu lati maa ṣe awari ibi ti owo naa wa fun ọpọlọpọ ọdun Ọkunrin ti wọn bẹ lọwẹ lati se awari owo naa sọ fun akọroyin BBC Clare Spencer bi iṣẹ naa ṣe gbakoso aye oun. Ni oṣu késan ọdun 1999 agbẹjọro ọmọ Swiss naaa Enrico Monfrini gba ipe to yi aye rẹ pada fun ogun ọdun. " O pe mi laarin oru, o bere pe se mo le wa si yara oun nile itura , o ni nkan pataki to fẹ ba mi sọ. Mo ni 'ilẹ ti ṣu sùgbọ́n mo n bọ' Ohun ti mo gbọ ni idakeji foonu lọhun jẹ ti eniyan pataki kan ninu ijọba ni Naijiria. Ọgbẹni Monfrini salaye pe aarẹ Naijiria nigba naa Olusegun Obasanjo lo ran ọkunrin naa wa si Geneva lati wa gbe iṣẹ naa fun , ṣiṣe awari owo ti Abacha ji lasiko to wa nijọba laarin ọdun 1993 titi di igba to ku lọdun 1998.


O pe mi laarin oru, o bere pe se mo le wa si yara oun nile itura , o ni nkan pataki to fẹ ba mi sọ. Mo ni 'ilẹ ti ṣu sùgbọ́n mo n bọ' Ohun ti mo gbọ ni idakeji foonu lọhun jẹ ti eniyan pataki kan ninu ijọba ni Naijiria. Ọgbẹni Monfrini salaye pe aarẹ Naijiria nigba naa Olusegun Obasanjo lo ran ọkunrin naa wa si Geneva lati wa gbe iṣẹ naa fun , ṣiṣe awari owo ti Abacha ji lasiko to wa nijọba laarin ọdun 1993 titi di igba to ku lọdun 1998. Gẹgẹ bi agbẹjọro, ọgbẹni Monfrini ti n ni ajọsepọ ni Naijiria lati ọdun 1980 to n ṣiṣẹ pẹlu awọnm oni Coffee, Cocoa àti awọn nkan miran O ní oun fura pe awọn ti oun ba ṣiṣẹ yii lo tọkan oun si ijọba. " O bere lọwọ mi: 'Se o le ri owo ki o si gbegi dina owo naa ? Se o le wa ọna bi owo yii yoo se pada si Naijiria?'


Gẹgẹ bi agbẹjọro, ọgbẹni Monfrini ti n ni ajọsepọ ni Naijiria lati ọdun 1980 to n ṣiṣẹ pẹlu awọnm oni Coffee, Cocoa àti awọn nkan miran O ní oun fura pe awọn ti oun ba ṣiṣẹ yii lo tọkan oun si ijọba. " O bere lọwọ mi: 'Se o le ri owo ki o si gbegi dina owo naa ? Se o le wa ọna bi owo yii yoo se pada si Naijiria?' " Mo ni: 'bẹẹ ni. 'Sugbọn botilẹ jẹ pe mi o mọ bi iṣẹ naa ṣe lagbara to lasiko naa. Ati pe o ṣe pataki lati mọ nipa rẹ kiakia nitori naa eyi ni mo se."


" Mo ni: 'bẹẹ ni. 'Sugbọn botilẹ jẹ pe mi o mọ bi iṣẹ naa ṣe lagbara to lasiko naa. Ati pe o ṣe pataki lati mọ nipa rẹ kiakia nitori naa eyi ni mo se." Lati bẹrẹ ile iṣẹ ọlọpaa Naijiria fun ni awọn koko nkan to yẹ ki o mọ nipa awọn apo ikowo pamọ ile ifowopamọ Swiss to jọ pe owo ti Abacha ati àwọn isọmọgbe rẹ ji gbe ni Naijiria. Ọgbẹni Monfrini kọ sinu iwe kan to se to pe akọle rẹ ni "Recovering Stolen Assets. O ní àwọn ereefe iwadii ni awọn ọlọpaa gbe jade ninu oṣu kọkanla ọdun 1998 ti wọ sọ pe o le ni Biliọnu kan abọ dọla ni Abacha ji àti awọn ẹmẹwa rẹ ji ko.


Lati bẹrẹ ile iṣẹ ọlọpaa Naijiria fun ni awọn koko nkan to yẹ ki o mọ nipa awọn apo ikowo pamọ ile ifowopamọ Swiss to jọ pe owo ti Abacha ati àwọn isọmọgbe rẹ ji gbe ni Naijiria. Ọgbẹni Monfrini kọ sinu iwe kan to se to pe akọle rẹ ni "Recovering Stolen Assets. O ní àwọn ereefe iwadii ni awọn ọlọpaa gbe jade ninu oṣu kọkanla ọdun 1998 ti wọ sọ pe o le ni Biliọnu kan abọ dọla ni Abacha ji àti awọn ẹmẹwa rẹ ji ko. Ọkan lara ọna ti wọn gba lati ko aduru owo naa pamọ gbénutan, o si tini loju gidi, iwa ainitiju gidi ni. Abacha yoo sọ fun awọn olubadamọran ki wọn bere fun owo ọrọ abo ti ko ni'tumọ. Yoo wa buwolu ẹbẹ owo naa, àwọn olubadamọran naa yoo mu lọ si Banki apapọ Naijiria (CBN) ti wọn yoo si ko owo tabua fun wọn.


Ọkan lara ọna ti wọn gba lati ko aduru owo naa pamọ gbénutan, o si tini loju gidi, iwa ainitiju gidi ni. Abacha yoo sọ fun awọn olubadamọran ki wọn bere fun owo ọrọ abo ti ko ni'tumọ. Yoo wa buwolu ẹbẹ owo naa, àwọn olubadamọran naa yoo mu lọ si Banki apapọ Naijiria (CBN) ti wọn yoo si ko owo tabua fun wọn. Owo yii ni awọn olubadamọran Abacha yoo ko lọ si ile rẹ Koda nigba miran dọla ni wọn maa n gba owo naa ti wọn yoo si fi ọkọ ajagbe ko lọ si ile rẹ gẹ́gẹ́ bi Monfrini se kọ. Ọna kan ree bi Ababcha ati awọn ẹmẹwa rẹ ṣe ko owo Naijiria to pọ to bẹẹ. Awọn ọna miran ni fifun awọn ọrẹ rẹ ni kọngila  ti wọn yoo si bu owo gọbọi lee.


Owo yii ni awọn olubadamọran Abacha yoo ko lọ si ile rẹ Koda nigba miran dọla ni wọn maa n gba owo naa ti wọn yoo si fi ọkọ ajagbe ko lọ si ile rẹ gẹ́gẹ́ bi Monfrini se kọ. Ọna kan ree bi Ababcha ati awọn ẹmẹwa rẹ ṣe ko owo Naijiria to pọ to bẹẹ. Awọn ọna miran ni fifun awọn ọrẹ rẹ ni kọngila  ti wọn yoo si bu owo gọbọi lee. Bakan naa ni wọn ni wọn maa bere owo iyebiye lọwọ awọn ile isẹ to ba fẹ da iṣẹ silẹ ni Naijiria ati aoniruuru owo ẹyin. Bí ǹkan ṣe n lọ rèé fún ọdún mẹ́ta  afi lójiji ti Abacha kú ni ẹni ọdún mẹ́rìnléláádọ́ta ní ọjọ́ kẹjọ oṣù kẹfa ọdún 1998 Bóya ó ti wá ni ààrun ọkan tẹ́lẹ̀ ni o tàbí wan fún ni majele jẹ, ààrín náà kò yénítorí pé kò sí ẹni tó ṣe àyẹwò ikú tó paá. Abacha kú ko tó bẹ̀rẹ̀ sí ni ná owó tó kó pamọ, àwọn àsírí díẹ̀ nípa bnki tó n fowopamọ si ṣerànwọ́. "


Bakan naa ni wọn ni wọn maa bere owo iyebiye lọwọ awọn ile isẹ to ba fẹ da iṣẹ silẹ ni Naijiria ati aoniruuru owo ẹyin. Bí ǹkan ṣe n lọ rèé fún ọdún mẹ́ta  afi lójiji ti Abacha kú ni ẹni ọdún mẹ́rìnléláádọ́ta ní ọjọ́ kẹjọ oṣù kẹfa ọdún 1998 Bóya ó ti wá ni ààrun ọkan tẹ́lẹ̀ ni o tàbí wan fún ni majele jẹ, ààrín náà kò yénítorí pé kò sí ẹni tó ṣe àyẹwò ikú tó paá. Abacha kú ko tó bẹ̀rẹ̀ sí ni ná owó tó kó pamọ, àwọn àsírí díẹ̀ nípa bnki tó n fowopamọ si ṣerànwọ́. " Àwọn iwe ti wọ́n fún mi naka awọn nkankan to ran mi lọwọ fun mi ti mo fi mọ ibi ti awọn owo naa wa, ọrọ yii ni Monfrini sọ. Lẹyin gbogbo asiri to wa lọwọ rẹ yii lo fi lọ ba agbẹjọro agba orilẹede Switzerland, ibẹ̀ si ni ọ̀rọ̀ ti niyanju. Ọgbẹni Monfrini ri alaye ṣe lori ọrọ naa pe ẹbi àti àwọn ọrẹ Abacha pamọ pọ lati ja Naijiria lole ni.


Àwọn iwe ti wọ́n fún mi naka awọn nkankan to ran mi lọwọ fun mi ti mo fi mọ ibi ti awọn owo naa wa, ọrọ yii ni Monfrini sọ. Lẹyin gbogbo asiri to wa lọwọ rẹ yii lo fi lọ ba agbẹjọro agba orilẹede Switzerland, ibẹ̀ si ni ọ̀rọ̀ ti niyanju. Ọgbẹni Monfrini ri alaye ṣe lori ọrọ naa pe ẹbi àti àwọn ọrẹ Abacha pamọ pọ lati ja Naijiria lole ni. Bayiìí ni agbéjọro àgbà orílẹ̀-ede naa ṣe fi ikede sita si gbogbo awọn Banki Switzerland pe ki wọn kede oruko apo ifowopamọ ti wọn si pẹlu orukọ Sani Abacha tabi apejẹ rẹ̀. Laarin wakati mejidinlaadọta ìdámarundinlọgọrun baki lo ti fi orukọ awọn apo owo to jọ ti Abacha ati ẹbi rẹ jade. Eyi si lo sina oniruuru banki miran lagbaye.


Bayiìí ni agbéjọro àgbà orílẹ̀-ede naa ṣe fi ikede sita si gbogbo awọn Banki Switzerland pe ki wọn kede oruko apo ifowopamọ ti wọn si pẹlu orukọ Sani Abacha tabi apejẹ rẹ̀. Laarin wakati mejidinlaadọta ìdámarundinlọgọrun baki lo ti fi orukọ awọn apo owo to jọ ti Abacha ati ẹbi rẹ jade. Eyi si lo sina oniruuru banki miran lagbaye. Bi àwọn Banki yii ṣe n mu iwe ẹri wa, sí ọdọ agbẹjọro agba ni ẹmi naa n ṣe iṣẹ rẹ nitori ko ráye gẹ́gẹ́ bi Monfrini ṣe sọ fun BBC. A ri owo ni Bahams Nassau Cayman Island wa lara awọn ilu miran ti wọn ti ri owo naa.


Bi àwọn Banki yii ṣe n mu iwe ẹri wa, sí ọdọ agbẹjọro agba ni ẹmi naa n ṣe iṣẹ rẹ nitori ko ráye gẹ́gẹ́ bi Monfrini ṣe sọ fun BBC. A ri owo ni Bahams Nassau Cayman Island wa lara awọn ilu miran ti wọn ti ri owo naa.


Security state of Nation: Ọ̀rọ̀ ààbò kìí se èyí tí a lé fí gbèdéké sí- Femi Adesina

Olùbádámọ́ràn pàtàkì fún ààrẹ Muhammadu Buhari, lórí ọ̀rọ̀ tó n lo àti ìpolongo, Femi Adesina tí rọ àwọn ọmọ Nàìjíríà láti tẹ́síwájú nínú sùúrù tí wọ́n ni pẹ̀lú ààrẹ Muhammadu Buhari, pàápaá jùlọ lórí ọ̀rọ̀ àbò tó mẹ́hẹ Adesina sọ ọ̀rọ̀ yìí lásìkò eto kan lórí móhùnmáwòràn Channels lọjọ́ Àìkú. Atọ́kùn ètò bi i pé, ìgbàwo ni kí àwọn penpiypan ni sùúrù dà lórí ọ̀rọ̀ ètò ààbò tó mẹ́hẹ ni Nàìjíríà. Gẹ́gẹ́ bí ó ṣe sọ ọ̀rọ̀ ètò ààbò kìí ṣe èyí tí à ń fi àsìkò lé lórí, àsìkò tó bá tó ni ìyanjú ni, pẹ̀lú ìgbyànjú gbogbo ìgbà. "Sùúrù tí kò lópin ló ṣe pàtàkì, kìí ṣe pé ènìyàn yóò de ipò kan yóò sọ pé sùúrù ti pin." "Ó tẹ̀síwájú pé, àwọn ǹkan wà ti ènìyà kò ni agbára lórí wọ́n, tí ènìyàn kò bá sì yí rí ojútùú ó tímọ̀ sí pé kò sí gbèdéke. Ààré Muhammadu Buhari gbé ìlérí  rẹ̀ le  ǹkan mẹ́ta lásìkò ìdìbò 2015, pé kíkojú ètò ààbò, ìwà àjẹbánu àti mímú ìdàgbàsókè bá ètò ọrọ̀ ajẹ́ ló jẹ òun lógún.


"Sùúrù tí kò lópin ló ṣe pàtàkì, kìí ṣe pé ènìyàn yóò de ipò kan yóò sọ pé sùúrù ti pin." "Ó tẹ̀síwájú pé, àwọn ǹkan wà ti ènìyà kò ni agbára lórí wọ́n, tí ènìyàn kò bá sì yí rí ojútùú ó tímọ̀ sí pé kò sí gbèdéke. Ààré Muhammadu Buhari gbé ìlérí  rẹ̀ le  ǹkan mẹ́ta lásìkò ìdìbò 2015, pé kíkojú ètò ààbò, ìwà àjẹbánu àti mímú ìdàgbàsókè bá ètò ọrọ̀ ajẹ́ ló jẹ òun lógún. Bákan náà ló tún ìlérí náà ṣe lọ́dún 2019, sùgbọ́n lẹ́yìn gbogbo èyí, ètò ààbò kò níyanjú, pàápàá jùlọ ní aríwá orílẹ̀-èdè yìí. Adesina ni sps ìgbà ni Nàìjíríà tí sùgban sùgbọ́n tó tún dìde, nítori náà ó ṣe pàtàkì láti máá wá ìwájú fún ọ̀nà àbáyọ. " Bí ìjọ́bá bá subú, ó ṣe pàtàkì gbà pé òun súbu kí í tọrọ afórijì kí ó sì kọ́ ẹ̀kọ́ nínú àṣìṣe wọ́n.


Bákan náà ló tún ìlérí náà ṣe lọ́dún 2019, sùgbọ́n lẹ́yìn gbogbo èyí, ètò ààbò kò níyanjú, pàápàá jùlọ ní aríwá orílẹ̀-èdè yìí. Adesina ni sps ìgbà ni Nàìjíríà tí sùgban sùgbọ́n tó tún dìde, nítori náà ó ṣe pàtàkì láti máá wá ìwájú fún ọ̀nà àbáyọ. " Bí ìjọ́bá bá subú, ó ṣe pàtàkì gbà pé òun súbu kí í tọrọ afórijì kí ó sì kọ́ ẹ̀kọ́ nínú àṣìṣe wọ́n.


NIN Registration App: Má lu jìbìtì ayélujára, wo bo ṣe le dá ojúlówó àti ẹbu áàpù NIMC mọ̀

Ajọ to n mojuto iroyin nipa kaadi idanimọ awọn ọmọ Naijiria ti kede laipẹ yii pe, ki awọn ọmọ Naijiria tara sasa lọ gba nọ́mba idanimọ NIN wọn ki wọn ba maa padanu opo ibaraẹnisọrọ wọn. Amọ pẹlu ikede yi naa ni wọn fi ọna tawọn eeyan yoo fi le ri nọmba yii, paapa fawọn to ba fẹ so nọmba siimu ibaraẹnisọrọ wọn miran mọ eyi ti wọn fi ṣe iforukọsile NIN. Labẹ anfaani yii, wọn ni ki wọn gba appu NIMC kan ti yoo jẹ ki isopọ awọn siimu mii mọ akọkọ yii rọrun. Ohun to fọwọ kan ni lẹmi ni pe, awọn obilẹjẹ eeyan kan ti n fi ayederu aappu sita lati maa fi se ijamba fawọn ti ko ba mọ. A beere lọwọ onimọ kan nipa igbekalẹ appu orisirisi ti a mọ si app developer. Arakunrin Olamiji Gabriel ba BBC Yoruba sọ pe, nkan ti ijọba Naijiria se ni pe wọn ti so nọmba siimu onikaluku mọ nọmba NIN rẹ.


Ohun to fọwọ kan ni lẹmi ni pe, awọn obilẹjẹ eeyan kan ti n fi ayederu aappu sita lati maa fi se ijamba fawọn ti ko ba mọ. A beere lọwọ onimọ kan nipa igbekalẹ appu orisirisi ti a mọ si app developer. Arakunrin Olamiji Gabriel ba BBC Yoruba sọ pe, nkan ti ijọba Naijiria se ni pe wọn ti so nọmba siimu onikaluku mọ nọmba NIN rẹ. O ni awọn to lọ forukọsilẹ lati gba nọmba NIN laipẹ yii yatọ si awọn to ti ni tẹlẹ, wọn beere nọmba BVN wọn lọwọ wọn ki wọn ba le so awọn nọmba yi papọ. O ni nitori eyi,  bi eeyan ba fẹ download appu NIMC yii, ko ri pe eyi to wa lati ọdọ ijọba lo download bi bẹẹ kọ, awọn alaburu le lo aapu ayederu yii lati fi wọ owo inu akanti wọn, ti wọn yoo si se ipalara fun wọn. ''Gbogbo awọn ti wọn ti lọ download ayederu appu, nkan ti wọn yoo bi wọn ni pe, ki wọn san owo ki wọn baa le ri nọmba NIN wọn.


O ni awọn to lọ forukọsilẹ lati gba nọmba NIN laipẹ yii yatọ si awọn to ti ni tẹlẹ, wọn beere nọmba BVN wọn lọwọ wọn ki wọn ba le so awọn nọmba yi papọ. O ni nitori eyi,  bi eeyan ba fẹ download appu NIMC yii, ko ri pe eyi to wa lati ọdọ ijọba lo download bi bẹẹ kọ, awọn alaburu le lo aapu ayederu yii lati fi wọ owo inu akanti wọn, ti wọn yoo si se ipalara fun wọn. ''Gbogbo awọn ti wọn ti lọ download ayederu appu, nkan ti wọn yoo bi wọn ni pe, ki wọn san owo ki wọn baa le ri nọmba NIN wọn. Ijọba ko si ni ki wọn maa gba owo kankan lati fi gba nọmba yii'' Olamiji tẹsiwaju pe, nitori pupọ awọn eeyan wa ni Naijiria ni kii fẹ se suuru, ẹlomii yoo san owo yii lati le fi tete ri nọmba NIN gba. Ki ni ipalara to le ba ọ, ti o ba gba gbarọgudu aapu? O ni aburu to wa nibẹ kii se ti owo perete ti eeyan ba san, bi kii se pe awọn obilẹjẹ yi le lo ọna eru lati wọ inu akanti eeyan nigba ti wọn ba ti mọ nọmba BVN ati NIN.


Ijọba ko si ni ki wọn maa gba owo kankan lati fi gba nọmba yii'' Olamiji tẹsiwaju pe, nitori pupọ awọn eeyan wa ni Naijiria ni kii fẹ se suuru, ẹlomii yoo san owo yii lati le fi tete ri nọmba NIN gba. Ki ni ipalara to le ba ọ, ti o ba gba gbarọgudu aapu? O ni aburu to wa nibẹ kii se ti owo perete ti eeyan ba san, bi kii se pe awọn obilẹjẹ yi le lo ọna eru lati wọ inu akanti eeyan nigba ti wọn ba ti mọ nọmba BVN ati NIN. O ni wọn yoo dahun awọn ibeere kọọkan ti ile ifowopamọ ba bi wọn, ti yoo le jẹ ki wọn gba owo jade ninu akanti eeyan. ''Ti wọn ba ti le ri ọjọ ibi eeyan, Date of birth tabi BVN eeyan, wọn le fi gba owo ninu akanti eeyan'' ''Se ẹ ri token ti wọn maa fi n sọwọ si ori nọmba foonu ẹni to ba ni akanti, dipo ko lọ si ori foonu yin, ọdọ awọn to se appu ayederu yii ni yoo lọ si. Bi wọn ba ti ni BVN yin, token ati ọjọ ibi yin, ọrọ ti bu se ni yẹn'' Nipa nkan to yẹ ki awọn eeyan wo, ki wọn to le gba ojulowo aapu NIMC, o ni ko si bi eeyan ti se le da wọn mọ yatọ afi ki ijọba apapọ sọ fun awọn ọmọ Naijiria, eyi to jẹ ojulowo tabi ayederu.


O ni wọn yoo dahun awọn ibeere kọọkan ti ile ifowopamọ ba bi wọn, ti yoo le jẹ ki wọn gba owo jade ninu akanti eeyan. ''Ti wọn ba ti le ri ọjọ ibi eeyan, Date of birth tabi BVN eeyan, wọn le fi gba owo ninu akanti eeyan'' ''Se ẹ ri token ti wọn maa fi n sọwọ si ori nọmba foonu ẹni to ba ni akanti, dipo ko lọ si ori foonu yin, ọdọ awọn to se appu ayederu yii ni yoo lọ si. Bi wọn ba ti ni BVN yin, token ati ọjọ ibi yin, ọrọ ti bu se ni yẹn'' Nipa nkan to yẹ ki awọn eeyan wo, ki wọn to le gba ojulowo aapu NIMC, o ni ko si bi eeyan ti se le da wọn mọ yatọ afi ki ijọba apapọ sọ fun awọn ọmọ Naijiria, eyi to jẹ ojulowo tabi ayederu. ''Ayafi ki ijọba jade sita lati fi oju opo ti wọn gangan han araalu, ki wọn si fi ami idanimọ to yatọ fun araalu si oju opo tawọn eeyan mọ wọn si lọna abayọ. Bi bẹẹ kọ awọn obilẹjẹ yii yoo tun se ẹda aapu ti ijọba, ti wọn yoo si maa fi se ijamba fara ilu''.


''Ayafi ki ijọba jade sita lati fi oju opo ti wọn gangan han araalu, ki wọn si fi ami idanimọ to yatọ fun araalu si oju opo tawọn eeyan mọ wọn si lọna abayọ. Bi bẹẹ kọ awọn obilẹjẹ yii yoo tun se ẹda aapu ti ijọba, ti wọn yoo si maa fi se ijamba fara ilu''.


Lagos COVID-19: Ará òkè òkun tó ń wọlé sí Nàíjíríà, Ẹ ṣọ́ra fún gbígba ayédèrú ìwé ẹ̀rí àyẹ̀wò COVID-19

Ijọba ipinlẹ Eko ti pariwo sita pe awọn eeyan kan ti n ta ayederu iwe ẹri ayẹwo Coronavirus ni ipinlẹ naa. Kọmiṣọna feto ilera, Ọjọgbọn Akin Abayọmi ṣalaye pe ọpọlọpọ awọn arinrinajo wọle lati oke okun lo jẹ pe iwe ẹri ayẹwo COVID-19 ti wọn n gbe kiri kii ṣe ojulowo. O ni ijọba ipinlẹ Eko ti n gbe igbesẹ lati rii daju pe ọwọ tẹ awọn eeyan to wa nidi iwa ibajẹ naa. Ọjọgbọn Abayọmi ni ọpọ awọn to n wọle lati ilẹ okeere lo ni ajakalẹ aarun naa, bẹẹ ni iye awọn to nii laarin wọn n pọ si ni. O ni laipẹ ijọba yoo fi panpẹ ofin ko gbogbo awọn to n ra tabi ta ayederu iwe ẹri ayẹwo COVID-19 naa.


Diezani Alison-Madueke: Àwọn aṣòfin àti èrò ìwòran yanu sílẹ̀ torí owó tí EFCC rí gbà padà

Ajọ to n gbogun ti iwa ajẹbanu atawọn iwa ọdaran to jẹ mọ lorilẹede Naijiria, EFCC, ti kede iye apapọ awọn dukia ile, ẹsọ ara ati goolu, ti wọn ri gba lọwọ minisita tẹlẹ fọrọ epo rọbi, Diezani Alison Madueke. Madueke, ẹni to jẹ Minisita laye isejọba Goodluck Jonathan to kọja, ni EFCC ri ẹsọ ara to to biliọnu mẹrinla ati miliọnu lọna ọtalenirinwo naira (₦14.460BN) gba pada lọwọ rẹ. Alaga ajọ EFCC, Abdulrasheed Bawa lo sisọ loju ọrọ yii fun ile asofin tawọn asoju lọjọ Ẹti. Igbimọ tẹẹkoto nile asofin tawọn asoju lo n joko tọpinpin iye apapọ ohun ti ajọ EFCC ri gba pada lọwọ awọn eeyan ti wọn fi ẹsun ajẹbanu kan. Se ni awọn asoju-sofin naa atawọn ero iworan to wa nibi ijoko igbimọ naa la ẹnu silẹ, lai le pade mọ nigba ti wọn gbọ ikede ajọ EFCC naa lori dukia Ẹsọ ara ti wọn gba lọwọ Diezani. Bakan naa ni alaga ajọ EFCC tun sọ fun awọn asoju-sofin naa pe apapọ iye owo awọn ile ti wọn ri gba pada lọwọ Diezani to ọgọrin miliọnu dọla ($80M).


Mí ò gba àbẹ́tẹ́lẹ̀ rí ní ọgbọ̀n ọdún ti mo fi ṣíṣẹ́ ọlọ́pàá- CSP Francis Osagie

Ọ̀gá ọlọ́pàá kan ti kọ̀wé fi iṣẹ́ ọlọ́pàá sílẹ̀ nítorí ǹkan ti ó pè ni ìyànjẹ lẹ́nú iṣẹ́ ọlọ́pàá. CSP Francis Osagie Erhabor, DPO ọlọ́pàá tó wà ní ẹ̀ka 'D' divison Itam ni Uyo tó jẹ́ olúùlú ìpínlẹ̀ Akwa Ibom. Nínú ọ̀rọ̀ rẹ̀ lásìkò tí àwọn ilé iṣẹ́ kan fún ni àmìn ẹ̀yẹ ọlọ́pàá tọ pegedé jùlọ ni Nàìjíríà gẹ́gẹ́ bi àwọn ènìyàn ṣe díbò fun lórí ayélujára, lò ti sọ pé, ní ìwọ̀n ọgbọ̀n ọdún tí òun tí n ṣíṣẹ́ ọlọ́pàá òun kò ti gbà àbẹ̀tẹ́lẹ̀ rí. Erhabor tó ti kọ̀wé fiṣẹ́ ọlọ́pàá sílẹ̀ báyìí sọ pé òun ti kọ mílíọ̀nù 864 owó àbẹ̀tẹ́lẹ̀ rí. Lásìkò tó n ṣe ìfọ̀rọ̀wérọ̀ pẹ̀lú IgereTV , ló fi ẹ̀dùn ọkàn rẹ̀ hàn pé wan yan òun jẹ lẹ́nu iṣẹ́ ọlọ́pàá bi wọ́n ṣe kọ̀ láti fún òun ni ìgbéga ni ẹ̀ẹ̀mẹta ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ pẹ̀lú gbogbo iṣẹ́ akin tí òun ti ṣe. Gẹ́gẹ́ bi ó ṣe sọ; Mo wọ iṣẹ́ ọlọ́pàá gẹ́gẹ́ bi "Cadet inspector" ni ọjọ́ keji , oṣù kẹrin ọdún 1990, mo wà ni ọmọ ọdún mẹ́tàdínlógún nígbà náà.


Erhabor tó ti kọ̀wé fiṣẹ́ ọlọ́pàá sílẹ̀ báyìí sọ pé òun ti kọ mílíọ̀nù 864 owó àbẹ̀tẹ́lẹ̀ rí. Lásìkò tó n ṣe ìfọ̀rọ̀wérọ̀ pẹ̀lú IgereTV , ló fi ẹ̀dùn ọkàn rẹ̀ hàn pé wan yan òun jẹ lẹ́nu iṣẹ́ ọlọ́pàá bi wọ́n ṣe kọ̀ láti fún òun ni ìgbéga ni ẹ̀ẹ̀mẹta ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ pẹ̀lú gbogbo iṣẹ́ akin tí òun ti ṣe. Gẹ́gẹ́ bi ó ṣe sọ; Mo wọ iṣẹ́ ọlọ́pàá gẹ́gẹ́ bi "Cadet inspector" ni ọjọ́ keji , oṣù kẹrin ọdún 1990, mo wà ni ọmọ ọdún mẹ́tàdínlógún nígbà náà. 'Ọ̀pọ̀ àwọn ọgá àgbà ti mó bá lẹ́nu iṣẹ́ lásìkò náà lo sọ fún mi pé, irú mi gan ni wọ́n ń wá lẹ́nu iṣẹ́ ọlọ́pàá. "Mo nífẹ̀ẹ́ orílẹ̀-èdè yìí gan, mo si ri iṣẹ́ ọlọ́pàá gẹ́gẹ́ bi ibi tí mo ti le sin ilú bàbá mi" " Gẹ́gẹ́ bi olùdári àgbàgbè ọ̀pá epo ni ìpínlẹ̀ Edo, mo kọ mo kọ mílíọnù mẹ́fà abọ ọlọ́ṣọ̀ṣẹ̀, owó náà jẹ́ 288mílíọ̀nù ni ọdún kan àti 864 ni ààrín ọdún mẹ́ta tí mo lò níbẹ̀bẹ̀" "Bó tilẹ̀ jẹ́ pé, ọ̀pọ̀ àwọn alábà ṣiṣẹ́ pọ̀ mi ló ń pè mi ni òpònú, sùgbọ́n ò''otọ́ ìbẹ̀ ni pé, bí wọ́n bá tun gbá àdáwò irú rẹ̀ wá ni ọjọ́ míràn, ń o tún bori. "Ibanujẹ ọkàn ló jẹ́ fún mi láti ri àwọn ọmọ tọ wọ iṣẹ́ lẹ́yìn mi tí wan sì n gba ìgbéga, odidi ọgbọ̀n ọdún ni mo fi sòfò"


'Ọ̀pọ̀ àwọn ọgá àgbà ti mó bá lẹ́nu iṣẹ́ lásìkò náà lo sọ fún mi pé, irú mi gan ni wọ́n ń wá lẹ́nu iṣẹ́ ọlọ́pàá. "Mo nífẹ̀ẹ́ orílẹ̀-èdè yìí gan, mo si ri iṣẹ́ ọlọ́pàá gẹ́gẹ́ bi ibi tí mo ti le sin ilú bàbá mi" " Gẹ́gẹ́ bi olùdári àgbàgbè ọ̀pá epo ni ìpínlẹ̀ Edo, mo kọ mo kọ mílíọnù mẹ́fà abọ ọlọ́ṣọ̀ṣẹ̀, owó náà jẹ́ 288mílíọ̀nù ni ọdún kan àti 864 ni ààrín ọdún mẹ́ta tí mo lò níbẹ̀bẹ̀" "Bó tilẹ̀ jẹ́ pé, ọ̀pọ̀ àwọn alábà ṣiṣẹ́ pọ̀ mi ló ń pè mi ni òpònú, sùgbọ́n ò''otọ́ ìbẹ̀ ni pé, bí wọ́n bá tun gbá àdáwò irú rẹ̀ wá ni ọjọ́ míràn, ń o tún bori. "Ibanujẹ ọkàn ló jẹ́ fún mi láti ri àwọn ọmọ tọ wọ iṣẹ́ lẹ́yìn mi tí wan sì n gba ìgbéga, odidi ọgbọ̀n ọdún ni mo fi sòfò"


Access Bank: Babaláwo ní òun yóò t'ọwọ́ Ifá bọ̀ọ́, tí Access Bank kò bá dá owó ìyá òun pádà

Ṣe kii ṣe pe ile ifowopamọ Access bank n fi ori ọka họ imu bayii? Babalawo kan to fi ilu Ibadan ṣe ibugbe, Oluwo Jọgbọdọ Orunmila ti sọ fun ile ifowopamọ naa pe, ti ko ba ẹgbẹrun lọna igba le mẹfa (₦206,000) owo mama oun to yọ pada, titi aago mẹrin irọle ọjọ Ẹti ọjọ kọkanlelogun oṣu kẹjọ yii, oun yoo ti ọwọ Ifa bọ ọ. Oluwo Jọgbọdọ ni ti wọn ba kọ lati ṣe atunṣe, oun atawọn awo mii yoo lọ fi idan han wọn ni ẹka Access bank ti wọn ti yọ owo mama oun. O ṣalaye pe, Ifa lo n ka oun lọwọ ko tẹlẹ lori ọrọ naa, bi bẹẹ kọọ, oun mọ ohun ti oun le ṣe lati wa owo naa rii ni kiakia. L'Ọjọbọ ni Oluwo fun ile ifowopamọ Access Bank ni ọjọ kan pere, lati ṣe awari oṣiṣẹ rẹ to ṣ'okunfa bi ẹgbẹlẹgbẹ owo fi ranṣẹ si mama rẹ ṣe poora, ki wọn si da owo naa pada ni kiakia. Oluwo ṣalaye pe, ẹgbẹrun lọna ọgọsan owo naira loun kọkọ fi ranṣẹ si mama oun lọjọ ibi rẹ laipẹ yii, ki oun to tun ṣe afikun owo naa pẹlu ẹgbẹrun mẹtadinlọgọta mii. Jọgbọdọ Orunmila sọ pe, nigba ti mama oun fẹ gba ninu owo ọhun ni ẹka ile ifowopamọ Access Bank kan ni o bẹrẹ si ni awọn idojukọ kan eleyi ti ko jẹ ko ri owo gba.


L'Ọjọbọ ni Oluwo fun ile ifowopamọ Access Bank ni ọjọ kan pere, lati ṣe awari oṣiṣẹ rẹ to ṣ'okunfa bi ẹgbẹlẹgbẹ owo fi ranṣẹ si mama rẹ ṣe poora, ki wọn si da owo naa pada ni kiakia. Oluwo ṣalaye pe, ẹgbẹrun lọna ọgọsan owo naira loun kọkọ fi ranṣẹ si mama oun lọjọ ibi rẹ laipẹ yii, ki oun to tun ṣe afikun owo naa pẹlu ẹgbẹrun mẹtadinlọgọta mii. Jọgbọdọ Orunmila sọ pe, nigba ti mama oun fẹ gba ninu owo ọhun ni ẹka ile ifowopamọ Access Bank kan ni o bẹrẹ si ni awọn idojukọ kan eleyi ti ko jẹ ko ri owo gba. Oluwo wa gba mọmọ rẹ ni imọran lati lọ sọ ohun to ṣẹlẹ ni ẹka banki naa, mọmọ ko beṣu bẹgba, o lọ sibẹ, nibẹ gan an ni wọn ti sọ fun mama pe kaadi ATM ko ṣiṣẹ daadaa wi pe o nilo omiiran. Oluwo ni lẹyin ti mọmọ gbiyanju lo kaadi ATM tuntun to ṣẹṣẹ gba fi gba owo ni o bẹrẹ sii ri awọn atẹjiṣẹ ajeji pe o ti gba owo, eleyi ti ko si rii bẹẹ. ''Lẹyin naa ni mo sọ fun mọmọ mi lati lọ si ẹka ile ifowopamọ naa lẹẹkan sii pẹlu aburo mi ki wọn si mu ẹri bi banki naa ṣe jawo ninu apo ikowosi rẹ lọwọ,'' Oluwo lo sọ bẹẹ.


Oluwo wa gba mọmọ rẹ ni imọran lati lọ sọ ohun to ṣẹlẹ ni ẹka banki naa, mọmọ ko beṣu bẹgba, o lọ sibẹ, nibẹ gan an ni wọn ti sọ fun mama pe kaadi ATM ko ṣiṣẹ daadaa wi pe o nilo omiiran. Oluwo ni lẹyin ti mọmọ gbiyanju lo kaadi ATM tuntun to ṣẹṣẹ gba fi gba owo ni o bẹrẹ sii ri awọn atẹjiṣẹ ajeji pe o ti gba owo, eleyi ti ko si rii bẹẹ. ''Lẹyin naa ni mo sọ fun mọmọ mi lati lọ si ẹka ile ifowopamọ naa lẹẹkan sii pẹlu aburo mi ki wọn si mu ẹri bi banki naa ṣe jawo ninu apo ikowosi rẹ lọwọ,'' Oluwo lo sọ bẹẹ. Jọgbọdọ Orunmila ni ''ohun ti a ri nipe ileeṣẹ ifowopamọ Access Bank ti yọ ẹgbẹrun lọna o le mẹfa naira ninu apo ikowosi mama mi lasiko ti wọn fun un ni kaadi ATM mii.'' O fikun ọrọ rẹ pe Banki Access tun sọ fun mama oun pe ki o buwọ luwe pe oun lo gba owo naa, bo tilẹ jẹ ko mọ bi eeyan ṣe le gba owo lori aapu to wa lori foonu. Oluwo ni lẹyin naa loun pe ile ifowopamọ Access lati ṣalaye ohun to ṣẹlẹ, ṣugbọn o ni wọn ko tii ṣe ohun kan lori rẹ.


Jọgbọdọ Orunmila ni ''ohun ti a ri nipe ileeṣẹ ifowopamọ Access Bank ti yọ ẹgbẹrun lọna o le mẹfa naira ninu apo ikowosi mama mi lasiko ti wọn fun un ni kaadi ATM mii.'' O fikun ọrọ rẹ pe Banki Access tun sọ fun mama oun pe ki o buwọ luwe pe oun lo gba owo naa, bo tilẹ jẹ ko mọ bi eeyan ṣe le gba owo lori aapu to wa lori foonu. Oluwo ni lẹyin naa loun pe ile ifowopamọ Access lati ṣalaye ohun to ṣẹlẹ, ṣugbọn o ni wọn ko tii ṣe ohun kan lori rẹ. Ẹwẹ, ile ifowopamọ Access Bank pada fesi si ọrọ ti Oluwo fi lede loju opo Twitter rẹ, wọn dupẹ lọwọ rẹ wọn si tọrọ aforijin lori ohun ti oju mama rẹ ti ri. Access Bank beere fun nọmba apo ikowosi mama ati ẹka ileeṣẹ wọn ti iya naa lọ, ki awọn le sẹ iwadii to peye lori ohun to ṣẹlẹ.


Ẹwẹ, ile ifowopamọ Access Bank pada fesi si ọrọ ti Oluwo fi lede loju opo Twitter rẹ, wọn dupẹ lọwọ rẹ wọn si tọrọ aforijin lori ohun ti oju mama rẹ ti ri. Access Bank beere fun nọmba apo ikowosi mama ati ẹka ileeṣẹ wọn ti iya naa lọ, ki awọn le sẹ iwadii to peye lori ohun to ṣẹlẹ.


Ọba Mohammed bin-Salman ti Saudi yọ ọmọ rẹ̀, Fahad, Abdulaaziz àti àbúrò rẹ̀, Ahmed kúrò nípò nítorí ìwà àjẹbánu

Ọba Saudi Arabiajawe lọ rọọkun nile fun minisita to n ri si eto aabo orile-ede naa. Ọpọ awọn adari orílẹ̀ ede ati awọn ọmọ oye meji ni Saudi ni wọn ti kọwe gbele ẹ fun ni Saudi. Ninu iwe ofin Saudi ni Ọba Saudi, Alasẹ Salman ti ni ki ọmọ ọba Fahad bin Turki to jẹ olori ẹṣọ alaabo to tun dari awọn ogun lọ si Yemen pe ko kuro lẹnu iṣẹ rẹ bayii. Oda, ko yọ ọmọ rẹ silẹ. Ọmọ rẹ, Abdulaziz bin Fahad, naa jẹ ọkan lara awọn to yọ kuro nipo gẹgẹ bi igbakeji Gomina. Awọn ọkunrin naa ati awọn mẹrin miran ni wọn n koju iwadii to niṣe pẹlu owo laarin wọn ati ile iṣẹ eto aabo ilu naa.


Oda, ko yọ ọmọ rẹ silẹ. Ọmọ rẹ, Abdulaziz bin Fahad, naa jẹ ọkan lara awọn to yọ kuro nipo gẹgẹ bi igbakeji Gomina. Awọn ọkunrin naa ati awọn mẹrin miran ni wọn n koju iwadii to niṣe pẹlu owo laarin wọn ati ile iṣẹ eto aabo ilu naa. Ọmọ ọba Mohammed bin Salman, to jẹ ọmọ rẹ ni awọn eniyan maa n fi sọrọ nipa ọba Saudi nitori oun lo n se agbatẹru igbogun ti iwa ibajẹninu ijoba baba rẹ. Ẹwẹ, awọn alatako sọ pe bi o ṣe n fi panpẹ ọba mu gbogbo awọn eekan ilu, o n dọgbọn san gbogbo igbo didi ti ko jẹ ko de ori oye lọjọ iwaju ni. Saaju ninu ọdun yii, ni iwe iroyin Wall Street ni, wọn fi panpẹ ọba mu awọn ọmọ ile ọba mẹta, to fi mọ aburo ọba, ọmọ ọba Ahmed bin Abdulaziz ati ati ọmọ oye nigba kan ri, Mohammed bin Nayef.


Ọmọ ọba Mohammed bin Salman, to jẹ ọmọ rẹ ni awọn eniyan maa n fi sọrọ nipa ọba Saudi nitori oun lo n se agbatẹru igbogun ti iwa ibajẹninu ijoba baba rẹ. Ẹwẹ, awọn alatako sọ pe bi o ṣe n fi panpẹ ọba mu gbogbo awọn eekan ilu, o n dọgbọn san gbogbo igbo didi ti ko jẹ ko de ori oye lọjọ iwaju ni. Saaju ninu ọdun yii, ni iwe iroyin Wall Street ni, wọn fi panpẹ ọba mu awọn ọmọ ile ọba mẹta, to fi mọ aburo ọba, ọmọ ọba Ahmed bin Abdulaziz ati ati ọmọ oye nigba kan ri, Mohammed bin Nayef. Eyi to ga julọ to ṣẹlẹ lọdun 2017, ọpọ awọn ọmọ oye, awọn minisita ati awọn olokoowo lo timole si ile itura  Rittz- Calton ni Riyadh. Ọpọ wọn lo pada gba ominira sugbọn lẹyin ti won gba lati sa marundinlaasorin bilionu poun sapo ijoba Saudi ni. Ọmọ ọba Mohammed bin Salman gba oniruuru iyin lọwọ ilẹ okere nigba to jẹjẹ atipade oniruuru ti yoo ba eto ọrọ aje ati igbayegbadun ara ilu nigba to gori oye lọdun 2016.


Eyi to ga julọ to ṣẹlẹ lọdun 2017, ọpọ awọn ọmọ oye, awọn minisita ati awọn olokoowo lo timole si ile itura  Rittz- Calton ni Riyadh. Ọpọ wọn lo pada gba ominira sugbọn lẹyin ti won gba lati sa marundinlaasorin bilionu poun sapo ijoba Saudi ni. Ọmọ ọba Mohammed bin Salman gba oniruuru iyin lọwọ ilẹ okere nigba to jẹjẹ atipade oniruuru ti yoo ba eto ọrọ aje ati igbayegbadun ara ilu nigba to gori oye lọdun 2016. Ẹwẹ, oniruuru esun ni wọn fi kan an to fi mọ iku akọroyin Jamal Khashoggi ni olu ile ișẹ Saudi ni Istanbul lọdun 2018 ati erongba lati pa ọtėlẹmuyẹ Saudi Lan to wa ni Canada. Bakan  naa ni wọn ti naka aleebu si ni ọpọ igba lori idarudapọ to n waye ni Yemen, nibi ti ijọba Saudi ti ran ijọba Yemen lọwọ lati maa tẹ ẹtọ awọn obinrin mọlẹ. Bo tilẹ jẹ pe Ọba Saudi Arabia n fun awọn obinrin ni awọn ẹtọ kan nigba to de, bi i ki obinrin ni anfani lati maa wa ọkọ.


Ẹwẹ, oniruuru esun ni wọn fi kan an to fi mọ iku akọroyin Jamal Khashoggi ni olu ile ișẹ Saudi ni Istanbul lọdun 2018 ati erongba lati pa ọtėlẹmuyẹ Saudi Lan to wa ni Canada. Bakan  naa ni wọn ti naka aleebu si ni ọpọ igba lori idarudapọ to n waye ni Yemen, nibi ti ijọba Saudi ti ran ijọba Yemen lọwọ lati maa tẹ ẹtọ awọn obinrin mọlẹ. Bo tilẹ jẹ pe Ọba Saudi Arabia n fun awọn obinrin ni awọn ẹtọ kan nigba to de, bi i ki obinrin ni anfani lati maa wa ọkọ.


Governor's Pension: Kwara fẹ́ ṣé bí Èkó, ó dẹ́kun sísan owó ìfẹ̀yìntì fáwọ̀n Gọ́mìnà àná àti igbákejì wọn

Ipinlẹ Kwara ti ṣetan lati ba ipinlẹ Eko ko anko, nipa yiyi ofin to ya owo ifẹyinti sọtọ fawọn Gomina tẹlẹ ati igbakeji wọn. Lọjọ Ẹti ni ọrọ yii jẹyọ lati ọdọ Rafiu Ajakaiye, tii se agbẹnusọ fun Gomina Abdulrahaman Abdulrazaq. Ajakaiye ni Gomina yoo fi aba iyipada naa ṣọwọ si awọn aṣofin lọṣẹ to n bọ, lati ṣe ayipada ofin ni kiakia. ''Gomina ti tẹti si ohun tara ilu sọ eyi ti o tako sisan owo ifẹyinti fawọn Gomina ati Igbakeji wọn'' ''Ni ibamu pẹlu adehun ipolongo rẹ, Gomina yoo fi aba yii ṣọwọ si awọn aṣofin fun agbeyẹwo lọsẹ to n bọ'' Bẹẹ naa ni Ajakaiye sọ ninu atẹjade naa pe, Gomina ni ''yoo da ki awọn aṣofin pe ipade apero araalu lati sọ erongba wọn lori ọrọ yii'' O fi kun pe, Gomina Abdulrahman ro pe asiko ti to bayi ki  wọn wọgile ofin naa, ki wọn baa le lo owo ọhun fun idagbasoke ipinlẹ Kwara. Kwara ni ipinlẹ akọkọ to lawọn yoo tẹle ipaṣẹ Eko. Amọ gomina ipinlẹ Delta, Ifeanyi Okowa, ti sọ ṣaaju pe oun ko ni pa ofin yii rẹ nitori Delta kii ṣe Eko.


''Gomina ti tẹti si ohun tara ilu sọ eyi ti o tako sisan owo ifẹyinti fawọn Gomina ati Igbakeji wọn'' ''Ni ibamu pẹlu adehun ipolongo rẹ, Gomina yoo fi aba yii ṣọwọ si awọn aṣofin fun agbeyẹwo lọsẹ to n bọ'' Bẹẹ naa ni Ajakaiye sọ ninu atẹjade naa pe, Gomina ni ''yoo da ki awọn aṣofin pe ipade apero araalu lati sọ erongba wọn lori ọrọ yii'' O fi kun pe, Gomina Abdulrahman ro pe asiko ti to bayi ki  wọn wọgile ofin naa, ki wọn baa le lo owo ọhun fun idagbasoke ipinlẹ Kwara. Kwara ni ipinlẹ akọkọ to lawọn yoo tẹle ipaṣẹ Eko. Amọ gomina ipinlẹ Delta, Ifeanyi Okowa, ti sọ ṣaaju pe oun ko ni pa ofin yii rẹ nitori Delta kii ṣe Eko. Lọpọ awọn ipinlẹ Naijiria ni ofin to bu owo tabua fawọn Gomina ati igbakeji wọn ti wa nilẹ lẹyin ti wọn ba pari saa wọn yala ọdun mẹrin tabi mẹjọ. Asíwájú ẹgbẹ̀ òṣèlú All Progressive Congress (APC) tó tún jẹ́ gómìnà ìpińlẹ̀ Eko nígbà kan rí tí gbóríyìn fún gómìnà ìpińll Eko, Babajide Sanwo-Olu lórí ìgbésẹ̀ túntun tó gùnlé. Lánàá òde yìí ni Gómìnà Babajide Sanwo-Olu sàlàyé pé, òun ń pinu láti kásẹ̀ òfin tó ní kí wan ma san owó ìfẹ̀yìntì fún àwọn gómìnà tó ti jẹ rí àti àwọn ìgbákeji wọ̀n.


Lọpọ awọn ipinlẹ Naijiria ni ofin to bu owo tabua fawọn Gomina ati igbakeji wọn ti wa nilẹ lẹyin ti wọn ba pari saa wọn yala ọdun mẹrin tabi mẹjọ. Asíwájú ẹgbẹ̀ òṣèlú All Progressive Congress (APC) tó tún jẹ́ gómìnà ìpińlẹ̀ Eko nígbà kan rí tí gbóríyìn fún gómìnà ìpińll Eko, Babajide Sanwo-Olu lórí ìgbésẹ̀ túntun tó gùnlé. Lánàá òde yìí ni Gómìnà Babajide Sanwo-Olu sàlàyé pé, òun ń pinu láti kásẹ̀ òfin tó ní kí wan ma san owó ìfẹ̀yìntì fún àwọn gómìnà tó ti jẹ rí àti àwọn ìgbákeji wọ̀n. Lọ́jọ́rú ni Tinubu fi ọ̀rọ̀ náà léde lójú òpó twitter rẹ̀ ló ti kí gómìnà ìpińlẹ̀ Eko ku oríre fún abájá bi ó ṣe ka ìsúnà owó ọdún 2021 ti o pé akọlé rẹ̀ ni títa ìrètí jí. O ní ìgbésẹ̀ gómìnà láti fòpin si owó ìfẹ̀yìnti fún àwọn gómìnà ànà àti igbákejì wọ̀n, ó jẹ́ ìgbésẹ̀ akin tí òun si fi gbogbo ara dúró ti gómìnà lórí ìgbésẹ̀ náà. "Mo rẹọ gbogbo àwọn gómìnà APC tó kù láti gbé irú ìgbésẹ̀ bẹ́ẹ̀" Ìṣúná 2021 yóò ṣíjú ọ̀dọ́ kúrò nínú ìwá Yahoo-Yahoo - Sanwo-Olu Gomina  Babajide Sanwo-Olu ti gbe aba iṣuna oni triliọnu kan Naira le diẹ (₦1.155 Trn) fọdun 2021 kalẹ, niwaju ile aṣofin ipinlẹ Eko.


Lọ́jọ́rú ni Tinubu fi ọ̀rọ̀ náà léde lójú òpó twitter rẹ̀ ló ti kí gómìnà ìpińlẹ̀ Eko ku oríre fún abájá bi ó ṣe ka ìsúnà owó ọdún 2021 ti o pé akọlé rẹ̀ ni títa ìrètí jí. O ní ìgbésẹ̀ gómìnà láti fòpin si owó ìfẹ̀yìnti fún àwọn gómìnà ànà àti igbákejì wọ̀n, ó jẹ́ ìgbésẹ̀ akin tí òun si fi gbogbo ara dúró ti gómìnà lórí ìgbésẹ̀ náà. "Mo rẹọ gbogbo àwọn gómìnà APC tó kù láti gbé irú ìgbésẹ̀ bẹ́ẹ̀" Ìṣúná 2021 yóò ṣíjú ọ̀dọ́ kúrò nínú ìwá Yahoo-Yahoo - Sanwo-Olu Gomina  Babajide Sanwo-Olu ti gbe aba iṣuna oni triliọnu kan Naira le diẹ (₦1.155 Trn) fọdun 2021 kalẹ, niwaju ile aṣofin ipinlẹ Eko. Bakan naa ni Sanwo-Olu fi erongba rẹ han, lati wọgile ofin sisan owo ifẹhinti fawọn Gomina tẹlẹ nipinlẹ Eko ati igbakeji wọn. Lasiko to n sọrọ niwaju awọn aṣofin, Sanwo-Olu ni igbesẹ yii wa ni ibamu pẹlu ipinnu lati mu adinku ba owona ijọba. Ipinlẹ Eko wa lara awọn ipinlẹ Naijiria to fi ofin gbe sisan owo yii lẹyin (Payment of Pension Law 2007) ṣugbọn awọn araalu n lọgun pe owo ti wọn n san fawọn to fi ipo silẹ naa ti pọju.


Bakan naa ni Sanwo-Olu fi erongba rẹ han, lati wọgile ofin sisan owo ifẹhinti fawọn Gomina tẹlẹ nipinlẹ Eko ati igbakeji wọn. Lasiko to n sọrọ niwaju awọn aṣofin, Sanwo-Olu ni igbesẹ yii wa ni ibamu pẹlu ipinnu lati mu adinku ba owona ijọba. Ipinlẹ Eko wa lara awọn ipinlẹ Naijiria to fi ofin gbe sisan owo yii lẹyin (Payment of Pension Law 2007) ṣugbọn awọn araalu n lọgun pe owo ti wọn n san fawọn to fi ipo silẹ naa ti pọju. Aba iṣuna ọdun 2021 ti Sanwo-Olu gbe kalẹ naa, lo pe akori rẹ ni ‘aba iṣuna to sọ ireti ji pada’. Ninu aba naa o ni awọn yoo doju kọ pipese ohun amayedẹrun ati mimu igbe aye rọrun fawọn ọdọ nipa awọn eto orisirisi. Fun idi eyi, o ni awọn yoo ya N9.16 billion sọtọ lati gbe oju awọn ọdọ kuro nibi iwa yahoo yahoo ati iwa ọdaran mi.


Aba iṣuna ọdun 2021 ti Sanwo-Olu gbe kalẹ naa, lo pe akori rẹ ni ‘aba iṣuna to sọ ireti ji pada’. Ninu aba naa o ni awọn yoo doju kọ pipese ohun amayedẹrun ati mimu igbe aye rọrun fawọn ọdọ nipa awọn eto orisirisi. Fun idi eyi, o ni awọn yoo ya N9.16 billion sọtọ lati gbe oju awọn ọdọ kuro nibi iwa yahoo yahoo ati iwa ọdaran mi. Ẹka ọgbin, irina, aabo ati ẹkọ naa ko gbẹyin ninu awọn ti yoo jẹ ninu mudunmudun iṣuna ọdun 2021 yii.


Ẹka ọgbin, irina, aabo ati ẹkọ naa ko gbẹyin ninu awọn ti yoo jẹ ninu mudunmudun iṣuna ọdun 2021 yii.


EFCC: Ìwádìí lórí ẹ̀sùn ìwà jẹgúdújẹrá tí wọ́n fi kan Babatunde Fowler tó jẹ́ àdàrí iléeṣẹ́ FIRS tẹ́lẹ̀

Ileeṣẹ to n gbọ ẹsun iwa ibajẹ, EFCC ti bẹrẹ si ni fi ọrọ wa Ọga Ajọ to n risi owo ori labẹle lorilẹede Naijiria, Babatunde Fowler lẹnu wo. Agbẹnusọ fun Ajọ EFCC, Wilson Uwujaren lo fi idi ọrọ naa mulẹ pe Fowler wa ni ileeṣẹ wọn lọwọlọwọ nibi ti wọn ti n fi ọrọ wa lẹnu wo. Ajọ EFCC fi iwe pe arakunrin Fowler to tun jẹ adari ajọ to n risi ọrọ owo ori labẹle nipinlẹ Eko, ti oun naa si jẹ ipe wọn ni Ọjọ Aje. Amọ, Ajọ EFCC naa ko sọ iru iwadii ti wọn n ṣe, ti wọn fi fi iwe pe e.


Diezani gan an ní Hushmummy tó ń bú àwọn Yahoo boys- Àwọn Ọmọ Naijiria lórí Twitter

Awọn ọmọ Naijria ti bu ẹnu atẹ lu ọrọ ti minisita fun ọrọ epo bẹntirolu ni Naijiria tẹlẹri. Diezani Alison-Madueke sọ nipa ihuwasi awọn gbajuẹ ati Yahoo-yahoo ni awujọ. Diezani Alison-Madueke ni oṣe ni laanu pe awọn oniwa jibiti ni awọn eniyan n gbe larugẹ, ti wọn si n wo gẹgẹ bi awọkọṣe ni Naijiria. Arabinrin naa sọ eyi ninu fidio kan to n ja ranyinranyin lori ayelujara, nibi ti o ti n sọrọ ni ipade ti wọn ṣe fun awọn ọmọbibi ilu Ijaw lori ayelujara. Amọ awọn ọmọ Naijiria to fesi si fidio naa lori Twitter ni iru ọrọ bẹẹ ko tọ si ẹnu Madueke nitori oun jẹjọ iwa ibajẹ lọwọ lorilẹ-ede Naijiria. Wọn ti lẹ pe e ni iya awọn gbajuẹ ati yahoo-yahoo ni Naijiria.


Arabinrin naa sọ eyi ninu fidio kan to n ja ranyinranyin lori ayelujara, nibi ti o ti n sọrọ ni ipade ti wọn ṣe fun awọn ọmọbibi ilu Ijaw lori ayelujara. Amọ awọn ọmọ Naijiria to fesi si fidio naa lori Twitter ni iru ọrọ bẹẹ ko tọ si ẹnu Madueke nitori oun jẹjọ iwa ibajẹ lọwọ lorilẹ-ede Naijiria. Wọn ti lẹ pe e ni iya awọn gbajuẹ ati yahoo-yahoo ni Naijiria. Amọ, awọn eniyan kan gboriyin fun Diezani Alison-Madueke fun ọrọ to sọ tako iwa jibiti lawujọ. Oluranlọwọ fun Aarẹ Buhari lori ọrọ Iroyin, Bashir Ahmad naa wa lara awọn to ni ọrọ to dara ni Diezani sọ, ati wi pe ki awọn eniyan fi i silẹ. Ajọ to n gbogun ti iwa ibajẹ lorilẹ-ede Naijiria EFCC n ṣewadii Minisita tẹlẹri naa, Dieziani Alison-Madueke fun ẹsun iwa ibajẹ ati jẹgudujẹra lasiko to wa ni ipo.


Amọ, awọn eniyan kan gboriyin fun Diezani Alison-Madueke fun ọrọ to sọ tako iwa jibiti lawujọ. Oluranlọwọ fun Aarẹ Buhari lori ọrọ Iroyin, Bashir Ahmad naa wa lara awọn to ni ọrọ to dara ni Diezani sọ, ati wi pe ki awọn eniyan fi i silẹ. Ajọ to n gbogun ti iwa ibajẹ lorilẹ-ede Naijiria EFCC n ṣewadii Minisita tẹlẹri naa, Dieziani Alison-Madueke fun ẹsun iwa ibajẹ ati jẹgudujẹra lasiko to wa ni ipo. Amọ, iroyin ni Olootu ijọba Dominica, Roosevelt Skerrit ti yan Dieziani Alison-Madueke gẹgẹ bi kọmisọnna fun eto oro ajẹ lorilẹ-ede naa, ti wọn si fun un ni iwe igbelu. Iroyin ni eleyii ti fun Dieziani Alison-Madueke ni anfaani lati le bọ lọwọ ajọ EFCC to n ṣewadii rẹ lati igba to ti wa ni ilu London fun ọdun mẹrin bayii.


Amọ, iroyin ni Olootu ijọba Dominica, Roosevelt Skerrit ti yan Dieziani Alison-Madueke gẹgẹ bi kọmisọnna fun eto oro ajẹ lorilẹ-ede naa, ti wọn si fun un ni iwe igbelu. Iroyin ni eleyii ti fun Dieziani Alison-Madueke ni anfaani lati le bọ lọwọ ajọ EFCC to n ṣewadii rẹ lati igba to ti wa ni ilu London fun ọdun mẹrin bayii.


Kenya Covid-19 fund: Aàrẹ pàṣẹ pé kí ìwádìí bẹ̀rẹ̀ lórí àwọn tó lu owó ìtọ́jú aláìsàn ní póńpó

Aarẹ orile-ede Kenya, Uhuru Kenyatta ti paṣẹ ki ileeṣẹ eto ilera ṣe afihan gbogbo iwe to ni i ṣe pẹlu ohun ti wọn ra nipa kikoju ajakalẹ arun Covid-19 ni Kenya. Aarẹ Uhuru Kenyatta gbe igbesẹ yi lẹyin ti ọrọ jẹyọ pe awọn alaṣẹ kan ji ọpọ miliọnu dọla to yẹ ki wọn fi ra nkan eelo itọju arun Covid-19. Lara awọn iwe aṣẹ inawo to ni ki wọn gbe jade leleyi ti ileeṣẹ to n pese eelo itọju alaisan ni Kenya, Kenya Medical Supplies Agency fi ra nkan. Ileeṣẹ yi gan an ni wọn ni magomago ti waye nipa owo to yẹ ki wọn fi ra nkan eloo itọju alarun Covid-19. Lasiko to n ba awọn Gomina ipinlẹ sọrọ ni Aarẹ Uhuru kede ọrọ yi. Uhuru  ni ''Ileeṣẹ ilera gbọdọ ṣe afihan ọna igbowojade ti ko lẹja n bakan ninu jade laarin ọgbọn ọjọ eyi ti gbogbo eeyan yoo ri loju opo ayelujara'' Awọn alaṣẹ ti wọn fi ẹsun yi kan sọ pe awọn ko mọwọ mẹsẹ.


Cow rustlers caught: Ọwọ́ tẹ́ àwọn ọkùnrin mẹ́ta tí wọ́n jí Màálù kó ní Ogbomọṣọ- Àjọ NSCDC

Ajọ aabo ara ẹni laabo ilu ti a mọ si Nigeria Security and Civil Defence Corps (NSCDC) ti mu awọn ọkunrin mẹta ti wọn ji Maalu meji ko ni Ogbomọṣọ ni ipinlẹ Oyo to jẹ Guusu Iwọ oorun Naijiria. Oga gba ajọ NSCDC ni Ibadan, Kọmandanti Iskilu Akinsanya lo fi iroyin yii to awọn akọroyin leti pe awọn ikọ akanṣe aabo lasiko yii ti wọn pe ni Agro Ranger lo gba awọn oniṣẹ ibi naa mu. Akinsanya ṣalaye pe ninu ọja Kara to wa ni ilu Ogbomọsọ ni ọwọ ti tẹ wọn. Orukọ awọn afurasi ti NSCDC fi sita naa ni ẹya Fulani ni awọn mẹtẹẹta ati pe orukọ wọn ni: Aliu Beidu ẹni ogun ọdun to wa lati ipinlẹ Niger, Buba Bello, ẹni ọdun mẹẹdọgbọn to n gbe ni ipinlẹ Kwara ati Shatari Bello ẹni ogun ọdun lati Kwara. Ogbeni Mohammed Bello labule Bolorunduro nijọba ibilẹ Oriire ni Ogbomọṣọ ni wọn lo ni Maalu meji ti awọn oniṣẹ ibi yii ko lọ. Wọn ni awọn Maalu nla meji ti wọn ji ko naa to ẹgbẹrun lọna ẹẹdẹgbẹta ti wọn ba ta wọn (#500, 000) ti wọn ba ta wọn lasiko yii.


Orukọ awọn afurasi ti NSCDC fi sita naa ni ẹya Fulani ni awọn mẹtẹẹta ati pe orukọ wọn ni: Aliu Beidu ẹni ogun ọdun to wa lati ipinlẹ Niger, Buba Bello, ẹni ọdun mẹẹdọgbọn to n gbe ni ipinlẹ Kwara ati Shatari Bello ẹni ogun ọdun lati Kwara. Ogbeni Mohammed Bello labule Bolorunduro nijọba ibilẹ Oriire ni Ogbomọṣọ ni wọn lo ni Maalu meji ti awọn oniṣẹ ibi yii ko lọ. Wọn ni awọn Maalu nla meji ti wọn ji ko naa to ẹgbẹrun lọna ẹẹdẹgbẹta ti wọn ba ta wọn (#500, 000) ti wọn ba ta wọn lasiko yii. Akinsanya ṣalaye pe ọkan ninu wọn (Beidu) lo ranṣẹ pe awọn meji to ku ki wọn to jọ fọwọsowọpọ ji Maalu naa. Bayii, wọn ti ko wọn si gbaga ni Olu ileeṣẹ NSCDC ni Agodi ni ilu Ibadan lẹyin ti ọwọ te wọn ni nkan bii aago meji ọsan ni Ogbomọṣọ. Akinsanya ni wọn yoo foju ba ile ẹjọ ki Adajọ ṣe idajọ to yẹ fun wọn lẹyin ti iwadii ba pari pata ṣugbọn awọn mẹtẹẹta ti jẹwọ pe lootọ lawọn ji Maalu mejeeji.


Akinsanya ṣalaye pe ọkan ninu wọn (Beidu) lo ranṣẹ pe awọn meji to ku ki wọn to jọ fọwọsowọpọ ji Maalu naa. Bayii, wọn ti ko wọn si gbaga ni Olu ileeṣẹ NSCDC ni Agodi ni ilu Ibadan lẹyin ti ọwọ te wọn ni nkan bii aago meji ọsan ni Ogbomọṣọ. Akinsanya ni wọn yoo foju ba ile ẹjọ ki Adajọ ṣe idajọ to yẹ fun wọn lẹyin ti iwadii ba pari pata ṣugbọn awọn mẹtẹẹta ti jẹwọ pe lootọ lawọn ji Maalu mejeeji.


Lai Mohammed: A ti gba 800 bílíọ̀nù padà lọ́wọ́ àwọn tó jíi kó, àwọn 1,400 ti dèrò ẹ̀wọ̀n

Ijọba apapọ ti sọ pe oun ti gba owo to le ni ẹgbẹrin bilọnu naira pada lọwọ awọn to jii ko. Minisita fun eto iroyin at aṣa, Lai Mohammed lo kede bẹẹ nibi ipade awọn akọroyin kan to waye ni ilu Abuja. O fi kun un pe egbeje eeyan lo ti n faṣọ penpe roko ọba bayii lẹyin ti aje iwa ajẹbanmu ṣi mọ wọn lori. O ṣalaye pe "Gẹgẹ bi mo ṣe sọ tẹlẹ, ijọba to wa lode yii n doju ija kọ iwa jẹgudujẹra, a si ni ẹri lati gbe e lẹsẹ." Minisita ọhun tẹ siwaju pe "Ijọba yii ni akọsilẹ awọn egbeje eeyan to wa ni ahamọ, bẹẹ ni a si ti gba owo to le ni ẹgbẹrin bilọnu naira pada, yatọ si awọn ohun ini ti agbẹsẹle." O ni yatọ si gbigba owo ijọba ti awọn eeyan kan lu ni ponpo pada, ijọba to wa lode yii tun n ṣeto iyipada ọkan fun awọn ọmọ Naijiria ki iwa ajẹbanu lee di ohun igbagbe.


O ṣalaye pe "Gẹgẹ bi mo ṣe sọ tẹlẹ, ijọba to wa lode yii n doju ija kọ iwa jẹgudujẹra, a si ni ẹri lati gbe e lẹsẹ." Minisita ọhun tẹ siwaju pe "Ijọba yii ni akọsilẹ awọn egbeje eeyan to wa ni ahamọ, bẹẹ ni a si ti gba owo to le ni ẹgbẹrin bilọnu naira pada, yatọ si awọn ohun ini ti agbẹsẹle." O ni yatọ si gbigba owo ijọba ti awọn eeyan kan lu ni ponpo pada, ijọba to wa lode yii tun n ṣeto iyipada ọkan fun awọn ọmọ Naijiria ki iwa ajẹbanu lee di ohun igbagbe. Lai pari ọrọ rẹ pe ki awọn to n bu ẹnu atẹ lu akitiyan ijọba to wa lode yii ronupiwada, ki wọn si dojukọ aṣeyọri ti ijọba n ṣe lati pana iwa jẹgudujẹra lorilẹ-ede yii.


Lai pari ọrọ rẹ pe ki awọn to n bu ẹnu atẹ lu akitiyan ijọba to wa lode yii ronupiwada, ki wọn si dojukọ aṣeyọri ti ijọba n ṣe lati pana iwa jẹgudujẹra lorilẹ-ede yii.


Atiku FinCEN Files: Atiku ní iró ni pé orílẹ̀èdè Amẹrika ń ṣọ́ wọlé-wọ̀de òun àti ìdílé rẹ̀

Oludije fun ipo aarẹ ninu idibo aarẹ ọdun 2019, Atiku Abubakar ti fesi si iroyin kan to sọ pe ijọba orilẹede Amẹrika ti bẹrẹ si ni wo wọle-wọde rẹ ati iyawo rẹ to fi mọ awọn ẹbi rẹ. Ninu atẹjade kan ti oluranlọwọ lori ọrọ iroyin si Atiku, Paul Ibe buwọlu, wọn ni ko si ohun to jọ bẹẹ. Ibe ṣalaye ninu atẹjade naa pe Atiku ko tapa si ofin kankan yala ni Naijira tabi loke okun, o ni irọ nla lawọn kan n gbe kiri nipa Atiku. Ọgbẹni Ibe sọ ninu atẹjade ọhun pe ijọba ilẹ Amẹrika ko fẹsun ikowo lọ silẹ okere kan Atiku, bakan ni ẹka eto idajọ orilẹede Amẹrika naa ko fi ẹsun kankan kan Atiku. O ni bakan naa lawọn kan gbe irufẹ iroyin yii ṣaaju eto idibo aarẹ ọdun 2019. Ọgbẹni Ibe ni lẹyin naa ni Atiku gba fisa Amẹrika ti o si rinrin ajo lọ si orilẹede naa, ''koda ẹgbẹ ọfiisi ẹka eto idajọ ni ile itura ti Atiku de si wa.''


Ọgbẹni Ibe sọ ninu atẹjade ọhun pe ijọba ilẹ Amẹrika ko fẹsun ikowo lọ silẹ okere kan Atiku, bakan ni ẹka eto idajọ orilẹede Amẹrika naa ko fi ẹsun kankan kan Atiku. O ni bakan naa lawọn kan gbe irufẹ iroyin yii ṣaaju eto idibo aarẹ ọdun 2019. Ọgbẹni Ibe ni lẹyin naa ni Atiku gba fisa Amẹrika ti o si rinrin ajo lọ si orilẹede naa, ''koda ẹgbẹ ọfiisi ẹka eto idajọ ni ile itura ti Atiku de si wa.'' ''Awọn oṣiṣẹ ijọba ilẹ Amẹrika gan an ki Atiku kaabọ nigba to de si Amẹrika,'' Ibe lo sọ bẹẹ. Ọgbẹni Ibe ni awọn to n gbe iroyin ofege naa kiri n ṣe bẹẹ nitori igbesẹ orilẹede Amẹrika to fofin de awọn ọmọ Naijiria kan laipẹ yii lati rinrin ajo lọ si Amẹrika ṣaaju idibo gomina Edo. O ni Atiku pẹlu ẹbi rẹ ko ṣe nkan etufu debi wi pe yoo maa kiyesi ẹkule.


''Awọn oṣiṣẹ ijọba ilẹ Amẹrika gan an ki Atiku kaabọ nigba to de si Amẹrika,'' Ibe lo sọ bẹẹ. Ọgbẹni Ibe ni awọn to n gbe iroyin ofege naa kiri n ṣe bẹẹ nitori igbesẹ orilẹede Amẹrika to fofin de awọn ọmọ Naijiria kan laipẹ yii lati rinrin ajo lọ si Amẹrika ṣaaju idibo gomina Edo. O ni Atiku pẹlu ẹbi rẹ ko ṣe nkan etufu debi wi pe yoo maa kiyesi ẹkule. Orílẹ̀èdè Amẹrika ti bẹ̀rẹ̀ sí ní wo wọlé-wọ̀de Atiku, àwọn ìyàwo rẹ̀ lórí owó tí wọ́n kó lọ sí òkèèrè Iwadii tuntun ti FINCEN gbe jade pẹlu ajọsepọ awọn oniroyin lagbaye fihan bi igbakeji aarẹ lorilẹede Naijiria tẹlẹri, Atiku Abubakar ṣe n ko owo lọ si oke okun. Iwadii yii bẹrẹ pẹlu owo to to $1,018,500 ti Atiku fi ranṣẹ si ile ifowopamọsi, Habib Bank Limited ni ilu New York, lorilẹede Amẹrika. Gẹgẹ bi iroyin ti ileeṣẹ Premium Times to pẹlu awọn ileeṣẹ to ṣe iwadii naa, ni o ti to ọdun mẹjọ ti banki naa ti bẹrẹ si ni wo igbesẹ Atiku pẹlu owo ti wọn fi n ranṣẹ si oke okun.


Orílẹ̀èdè Amẹrika ti bẹ̀rẹ̀ sí ní wo wọlé-wọ̀de Atiku, àwọn ìyàwo rẹ̀ lórí owó tí wọ́n kó lọ sí òkèèrè Iwadii tuntun ti FINCEN gbe jade pẹlu ajọsepọ awọn oniroyin lagbaye fihan bi igbakeji aarẹ lorilẹede Naijiria tẹlẹri, Atiku Abubakar ṣe n ko owo lọ si oke okun. Iwadii yii bẹrẹ pẹlu owo to to $1,018,500 ti Atiku fi ranṣẹ si ile ifowopamọsi, Habib Bank Limited ni ilu New York, lorilẹede Amẹrika. Gẹgẹ bi iroyin ti ileeṣẹ Premium Times to pẹlu awọn ileeṣẹ to ṣe iwadii naa, ni o ti to ọdun mẹjọ ti banki naa ti bẹrẹ si ni wo igbesẹ Atiku pẹlu owo ti wọn fi n ranṣẹ si oke okun. Atiku fi owo ranṣẹ si ilẹ okeere lati ileeṣẹ rẹ, Guernsey Trust Company Nigeria Limited (GTCN)  ati awọn ileeṣẹ miran. Ni ọdun 1999 ti Atiku da igbakeji aarẹ ni Naijiria ni ileeṣẹ naa gberasọ, amọ ọdun 2012 ni wọn ri iwadii pe wọn bẹrẹ si ni fi owo gọbọi ranṣẹ si oke okun. Iwadii naa fi ẹsun kan Atiku wi pe o fi owo to le ni miliọnu mẹwa dọla ( USD 10 million)  ranṣẹ si oke okun labẹ ileeṣẹ GTCN.


Atiku fi owo ranṣẹ si ilẹ okeere lati ileeṣẹ rẹ, Guernsey Trust Company Nigeria Limited (GTCN)  ati awọn ileeṣẹ miran. Ni ọdun 1999 ti Atiku da igbakeji aarẹ ni Naijiria ni ileeṣẹ naa gberasọ, amọ ọdun 2012 ni wọn ri iwadii pe wọn bẹrẹ si ni fi owo gọbọi ranṣẹ si oke okun. Iwadii naa fi ẹsun kan Atiku wi pe o fi owo to le ni miliọnu mẹwa dọla ( USD 10 million)  ranṣẹ si oke okun labẹ ileeṣẹ GTCN. Bakan naa ni Ile Aṣofin Agba ni ilẹ Amẹrika ṣewadii wipe Atiku fi  iye owo to to ogoji miliọnu dọla ilẹ okeere, nigba ti iyawo Atiku kẹrin, Jennifer Douglas fi iye owo to to miliọnu marundinlọgbọn ranṣẹ si ile ifowopamọsi to le ni ọgbọn ni ilẹ okeere. Awọn ti iwadii naa kan ni Atiku Abubakar, Rukaiyatu Atiku Abubakar, Amina Atiku Abubakar, Massimo Del Celo, Uyiekpen Gboyega Giwa-Osagie ati awọn ileeṣẹ Tanjay ati ileeṣẹ GTCN. Giwa-Osagie n koju ẹsun iwa ibajẹ ati ajẹbanu to lẹ ni miliọnu meji dọla owo ile okeere, eleyii ti Ajọ to n gbogun ti iwa ibajẹ,EFCC fi lede wi pe o fi owo naa ra ibo ni ọdun 2019, ti Atiku dibo gẹgẹ bi aarẹ lorilẹede Naijiria, to si kuna.


Bakan naa ni Ile Aṣofin Agba ni ilẹ Amẹrika ṣewadii wipe Atiku fi  iye owo to to ogoji miliọnu dọla ilẹ okeere, nigba ti iyawo Atiku kẹrin, Jennifer Douglas fi iye owo to to miliọnu marundinlọgbọn ranṣẹ si ile ifowopamọsi to le ni ọgbọn ni ilẹ okeere. Awọn ti iwadii naa kan ni Atiku Abubakar, Rukaiyatu Atiku Abubakar, Amina Atiku Abubakar, Massimo Del Celo, Uyiekpen Gboyega Giwa-Osagie ati awọn ileeṣẹ Tanjay ati ileeṣẹ GTCN. Giwa-Osagie n koju ẹsun iwa ibajẹ ati ajẹbanu to lẹ ni miliọnu meji dọla owo ile okeere, eleyii ti Ajọ to n gbogun ti iwa ibajẹ,EFCC fi lede wi pe o fi owo naa ra ibo ni ọdun 2019, ti Atiku dibo gẹgẹ bi aarẹ lorilẹede Naijiria, to si kuna. Bakan naa ni ọdun 2017, ileeṣẹ ofintoto HBLNY ati SAR fi lede wi pe Atiku fi owo ranṣẹ si banki mẹtadinlọgbọn pẹlu iye owo to to $11,140,357 si banki Deutsche Bank Trust Company Americas, DBTCA ni orilẹede Amerika.


Bakan naa ni ọdun 2017, ileeṣẹ ofintoto HBLNY ati SAR fi lede wi pe Atiku fi owo ranṣẹ si banki mẹtadinlọgbọn pẹlu iye owo to to $11,140,357 si banki Deutsche Bank Trust Company Americas, DBTCA ni orilẹede Amerika.


Èèyàn mẹ́tàdínlógún farapa lẹ́yìn ìṣẹ̀lẹ̀ ilẹ̀ rírì ní Croatia

Iṣẹlẹ ilẹ riri to waye ni Zagreb, tii ṣe olu ilu Croatia ti ba ọpọlọpọ ile, ọkọ ati dukia jẹ nilẹ naa. Awọn adoola ẹmi sọ pe ọmọ kekere kan ti wa lẹsẹ kann aye, ẹsẹ kan ọrun lẹyin ti orule kan wo lu ọmọ ọhun lori. Gomina olu ilu naa ti rọ awọn ara ilu lati lọ fara pamọ sile wọn nitori ibẹru Coronavirus to wa nigboro. Wọn ni iṣelẹ ilẹ riri ọhun ni iru rẹ to buru ju ti yoo ṣelẹ si ilu naa lati nnkan bi ọgọrun un ọdun o le diẹ sẹyin. Yatọ si ọmọ kekere ọhun, awọn eeyan mẹrindinlogun mii tun farapa. Ile ẹjọ giga ilu Abuja ti faye gba beeli adari awọn oṣiṣẹ Naijiria tẹlẹ, Winifred Oyo-Ita lẹyin to foju bale ẹjọ lori ẹsun ikowojẹ.


Wọn ni iṣelẹ ilẹ riri ọhun ni iru rẹ to buru ju ti yoo ṣelẹ si ilu naa lati nnkan bi ọgọrun un ọdun o le diẹ sẹyin. Yatọ si ọmọ kekere ọhun, awọn eeyan mẹrindinlogun mii tun farapa. Ile ẹjọ giga ilu Abuja ti faye gba beeli adari awọn oṣiṣẹ Naijiria tẹlẹ, Winifred Oyo-Ita lẹyin to foju bale ẹjọ lori ẹsun ikowojẹ. Wọn fi ẹsun mejidinlogun kan Ita-Oyo niwaju adajọ Taiwo Taiwo pẹlu awọn alabaṣiṣẹ rẹ tẹlẹ, Barba Umar ati Ubong Okon Effiok, ti awọn mẹtẹta si sọ pe wọn kojẹbi ẹsun ti wọn kan wọn. Ninu idajọ rẹ to ṣe, adajọ Tawio gba oniduro Oyo-Ita faye gba beeli pẹlu Oyo-Ita ọgọrun un miliọnu naira, bẹẹ lo si gba oniduro Effiok ati Umar pẹlu aadọta miliọnu naira fun ẹnikankan wọn. Adajọ ọhun wa ni ki awọn memeji pese eeyan to dantọ lati jẹ oniduro fun wọn, bẹẹ lo tuin sọ awọn ohunn miran to yẹ ki wọn ṣe.


Wọn fi ẹsun mejidinlogun kan Ita-Oyo niwaju adajọ Taiwo Taiwo pẹlu awọn alabaṣiṣẹ rẹ tẹlẹ, Barba Umar ati Ubong Okon Effiok, ti awọn mẹtẹta si sọ pe wọn kojẹbi ẹsun ti wọn kan wọn. Ninu idajọ rẹ to ṣe, adajọ Tawio gba oniduro Oyo-Ita faye gba beeli pẹlu Oyo-Ita ọgọrun un miliọnu naira, bẹẹ lo si gba oniduro Effiok ati Umar pẹlu aadọta miliọnu naira fun ẹnikankan wọn. Adajọ ọhun wa ni ki awọn memeji pese eeyan to dantọ lati jẹ oniduro fun wọn, bẹẹ lo tuin sọ awọn ohunn miran to yẹ ki wọn ṣe. Lẹyin eyii lo fa awọn mẹta naa le agbẹjọro wọn lọwọ, to si kan nipa fun wọn lati maa farahan nileeṣẹ ajọ to n gbogun ti iwa ibajẹ, EFCC titi wọn yoo fi san owo beeli naa atawọn nnkan mii to yẹ ki wọn ṣe. Adajọ naa wa kilọ fun wọn pe oun yoo dawọn pada sinu ahamọ ti wọn ba kọ lati ṣe awọn ohun to rọ mọ beeli naa. Loni ni igbẹjọ Olórí òṣìṣẹ́ Nàìjíríà tẹ́lẹ̀, Arabinrin Winnifred Oyo-Ita lati fojú ba ilé ẹjọ́ gíga ní Abuja lónìí lórí ẹ̀sùn ìkówójẹ́.


Lẹyin eyii lo fa awọn mẹta naa le agbẹjọro wọn lọwọ, to si kan nipa fun wọn lati maa farahan nileeṣẹ ajọ to n gbogun ti iwa ibajẹ, EFCC titi wọn yoo fi san owo beeli naa atawọn nnkan mii to yẹ ki wọn ṣe. Adajọ naa wa kilọ fun wọn pe oun yoo dawọn pada sinu ahamọ ti wọn ba kọ lati ṣe awọn ohun to rọ mọ beeli naa. Loni ni igbẹjọ Olórí òṣìṣẹ́ Nàìjíríà tẹ́lẹ̀, Arabinrin Winnifred Oyo-Ita lati fojú ba ilé ẹjọ́ gíga ní Abuja lónìí lórí ẹ̀sùn ìkówójẹ́. Ajọ to n gbogun ti iwa ajẹbanu ni Naijiria, EFCC lo pee lẹjọ lori pe o lu owo ilu ni ponpo lasiko to jẹ adari fun gbogbo oṣiṣẹ Naijiria. O le ni biliọnu mẹta naira ti wọn fẹsun kan Oyo-Ita pe o ṣe kumọkumọ ki wọn to rọọ loye. Ṣaaju ni Arabinrin Winnifred Oyo Ita ti kọkọ gba ile iwosan lọ lẹyin ti wọn gba oniduro nigba igbẹjọ akọkọ lọdun 2019.


Ajọ to n gbogun ti iwa ajẹbanu ni Naijiria, EFCC lo pee lẹjọ lori pe o lu owo ilu ni ponpo lasiko to jẹ adari fun gbogbo oṣiṣẹ Naijiria. O le ni biliọnu mẹta naira ti wọn fẹsun kan Oyo-Ita pe o ṣe kumọkumọ ki wọn to rọọ loye. Ṣaaju ni Arabinrin Winnifred Oyo Ita ti kọkọ gba ile iwosan lọ lẹyin ti wọn gba oniduro nigba igbẹjọ akọkọ lọdun 2019. Ọjọ kẹjọ, oṣu kẹjọ ọdun 2019 ni EFCC kọkọ bẹrẹ si ni fọrọ waa lẹnuwo. Oṣu kẹsan an ọdun 2019 ni Aarẹ Buhari kede pe ki Arabinrin Folasade - Esan gba iṣẹ lọwọ Oyo-Ita


Ọjọ kẹjọ, oṣu kẹjọ ọdun 2019 ni EFCC kọkọ bẹrẹ si ni fọrọ waa lẹnuwo. Oṣu kẹsan an ọdun 2019 ni Aarẹ Buhari kede pe ki Arabinrin Folasade - Esan gba iṣẹ lọwọ Oyo-Ita


Ààrẹ Buhari: Èrò burúkú ni pé owó osù Ilé Ìgbìmọ̀ Asòfin Naijiria pọ̀jù

Aarẹ orilẹede Naijiria ti sọ wi pe, ohun ti ko dara ni ki awọn ọmọ Naijiria ma a ro o ni ọkan wọn pe, awọn aṣofin Naijiria n gbowo ju bi o ti yẹ lọ. Buhari ni aini igbagbọ ninu awọn aṣofin naa, ni ko jẹ kawọn ọmọ Naijiria ri iṣẹ ribiribi ti wọn n ṣe. Lai Mohammed, to n ṣoju aarẹ Buhari lo sọ ọrọ yii ni ibi ifilọlẹ iwe iroyin nile igbimọ Asofin, eleyii ti wọn pe ni The Green Chamber Magazine. O ni wi pe ko si otitọ kankan ninu ọrọ ti awọn eniyan n sọ wi pe, wọn n pin owo  ni ile igbimọ aṣofin lai ṣe iṣẹ to yẹ. Aarẹ Buhari ni aimọ iru iṣẹ kabiti ti wọn n ṣe lo fa aibikita fun awọn asofin naa. Buhari ni iwe iroyin ti wọn ti wọn fẹ ṣe ifilọlẹ rẹ naa, yoo jẹ ki gbogbo aye mọ iru iṣẹ ribiribi ti wọn n ṣe.


O ni wi pe ko si otitọ kankan ninu ọrọ ti awọn eniyan n sọ wi pe, wọn n pin owo  ni ile igbimọ aṣofin lai ṣe iṣẹ to yẹ. Aarẹ Buhari ni aimọ iru iṣẹ kabiti ti wọn n ṣe lo fa aibikita fun awọn asofin naa. Buhari ni iwe iroyin ti wọn ti wọn fẹ ṣe ifilọlẹ rẹ naa, yoo jẹ ki gbogbo aye mọ iru iṣẹ ribiribi ti wọn n ṣe. Ati wi pe, awọn aṣofin naa yoo le sọ iroyin ara wọn lai si magomago lati ọdọ awọn akoroyin, bi o ba ṣe ri, ni wọn a ṣe gbe e si ta. Amọ, alejo pataki nibi ifilọlẹ naa lati orilẹede Kenya, Ọjọgbọn Plo Lumumba beere lọwọ awọn aṣofin naa pe, ṣe wọn n jẹ aṣoju rere fun awọn ọmọ Naijiria abi ti ara wọn ni wọn n ṣe ni ile igbimọ Asofin Naijiria. Ọjọgbọn Plo Lumumba wa rọ wọn ki wọn wo awokọṣe awọn baba nla Naijiria, ti wọn ja fun ominira Naijiria, ki awọn naa sa ipa wọn lati mu idagbasoke ati ilọsiwaju ba orilẹede Naijiria.


Ati wi pe, awọn aṣofin naa yoo le sọ iroyin ara wọn lai si magomago lati ọdọ awọn akoroyin, bi o ba ṣe ri, ni wọn a ṣe gbe e si ta. Amọ, alejo pataki nibi ifilọlẹ naa lati orilẹede Kenya, Ọjọgbọn Plo Lumumba beere lọwọ awọn aṣofin naa pe, ṣe wọn n jẹ aṣoju rere fun awọn ọmọ Naijiria abi ti ara wọn ni wọn n ṣe ni ile igbimọ Asofin Naijiria. Ọjọgbọn Plo Lumumba wa rọ wọn ki wọn wo awokọṣe awọn baba nla Naijiria, ti wọn ja fun ominira Naijiria, ki awọn naa sa ipa wọn lati mu idagbasoke ati ilọsiwaju ba orilẹede Naijiria. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọmọ Naijiria ní ó gbàgbọ́ pé àwọn aṣòfin Naijiria ń gba owó gọbọi ju iṣẹ́ tí wọ́n ń ṣe lọ.


Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọmọ Naijiria ní ó gbàgbọ́ pé àwọn aṣòfin Naijiria ń gba owó gọbọi ju iṣẹ́ tí wọ́n ń ṣe lọ.


Ibrahim Magu, Alága àjọ EFCC yóò gbé ìwé àwíjàre rẹ̀ tọ ìgbìmọ̀ olùwádìí Aàrẹ wò lónìí

Alaga ajọ EFCC to n rọọkun nile lọwọ bayii, Ibrahim Magu yoo tun farahan niwaju igbimọ oluwadii ti aarẹ gbe kalẹ lati gbe awijare rẹ kalẹ lori awọn ẹsun ti wọn fi kan an. Aarẹ Buhari gbe igbimọ naa kalẹ labẹ akoso onidajọ Ayọ Salami. Iṣẹ wọn ni lati wadii iṣẹ ati iṣe Magu gẹgẹ bi alaga ajọ EFCC ati ajọ EFCC gan an pẹlu. Eyi ko ṣeyin bi agbẹjọro agba fun orilẹ-ede Naijiria to tun jẹ minisita feto idajọ, Abubakar Malami, SAN ṣe kọwe ifisun si Aarẹ. Amofin agba, Malami fi awọn ẹsun agbọ-gbọnti kan Magu ninu eyi ti a ti ri ẹsun ṣiṣe owo baṣubaṣu, jiji awọn ẹru ti wọn ri gba ko ti wọn si n ta wọn fawọn ọrẹ ati ojulumọ wọn. Ni Ọjọbọ lo yẹ ko kọkọ ti gbe awijare rẹ kalẹ ṣugbọn ko lee ṣe bẹẹ nitori gẹgẹ bi awọn ileeṣẹ iroyin abẹle ṣe sọ, awọn ọmọ igbimọ naa ko yọju sii rara.


Eyi ko ṣeyin bi agbẹjọro agba fun orilẹ-ede Naijiria to tun jẹ minisita feto idajọ, Abubakar Malami, SAN ṣe kọwe ifisun si Aarẹ. Amofin agba, Malami fi awọn ẹsun agbọ-gbọnti kan Magu ninu eyi ti a ti ri ẹsun ṣiṣe owo baṣubaṣu, jiji awọn ẹru ti wọn ri gba ko ti wọn si n ta wọn fawọn ọrẹ ati ojulumọ wọn. Ni Ọjọbọ lo yẹ ko kọkọ ti gbe awijare rẹ kalẹ ṣugbọn ko lee ṣe bẹẹ nitori gẹgẹ bi awọn ileeṣẹ iroyin abẹle ṣe sọ, awọn ọmọ igbimọ naa ko yọju sii rara. Iroyin to n tẹ wa lọwọ sọ pe, wọn ti da alaga ajọ EFCC, Ibrahim Magu silẹ. Agbẹjọro rẹ, Toyin Ojaomo fi to ileeṣẹ iroyin abẹle kan leti pe Ọgbẹni Magu ko si ni ahamọ  mọ. Ibrahim Magu gba idasilẹ rẹ lẹyin to lo ọjọ mẹwaa ni ahamọ igbimọ oluwadi ti aarẹ gbe kalẹ lati wadi ẹsun kotọ ati iwa magomago ti agbẹjọro agba lorilẹede Naijira, Amofin Abubakar Malami fi kan an.


Iroyin to n tẹ wa lọwọ sọ pe, wọn ti da alaga ajọ EFCC, Ibrahim Magu silẹ. Agbẹjọro rẹ, Toyin Ojaomo fi to ileeṣẹ iroyin abẹle kan leti pe Ọgbẹni Magu ko si ni ahamọ  mọ. Ibrahim Magu gba idasilẹ rẹ lẹyin to lo ọjọ mẹwaa ni ahamọ igbimọ oluwadi ti aarẹ gbe kalẹ lati wadi ẹsun kotọ ati iwa magomago ti agbẹjọro agba lorilẹede Naijira, Amofin Abubakar Malami fi kan an. Ileeṣẹ ọlọpaa ti kọkọ ṣalaye wi pe awọn ko mọ ohunkohun nipa ahamọ ti wọn fi alaga ajọ EFCC ti arẹ Buhari yọ nipo naa. Agbẹnusọ fun aarẹ Buhari, Fẹmi Adesina ṣalaye pe ko si ẹni to tii fi ẹsun ọdaran kan Magu, iwadii lasan lo n waye lori bi nnkan ṣe n lọ si ni ajọ to n gbogun ti iwa jẹgudujẹra lorilẹede Naijiria, EFCC.


Ileeṣẹ ọlọpaa ti kọkọ ṣalaye wi pe awọn ko mọ ohunkohun nipa ahamọ ti wọn fi alaga ajọ EFCC ti arẹ Buhari yọ nipo naa. Agbẹnusọ fun aarẹ Buhari, Fẹmi Adesina ṣalaye pe ko si ẹni to tii fi ẹsun ọdaran kan Magu, iwadii lasan lo n waye lori bi nnkan ṣe n lọ si ni ajọ to n gbogun ti iwa jẹgudujẹra lorilẹede Naijiria, EFCC.


Royal Tussle: Olúbàdàn ní Lekan Balogun nìkan ló ń bá òun jà, àwọn ìjòyè yókù kò sí lẹ́yìn rẹ̀

Kaka ki ewe agbọn dẹ, ko ko ko lo n le si lọrọ aawọn to wa laarin Olubadan ati awọn ijoye rẹ mọkanlelogun, ti wọn ti di ọba bayii. Olubadan tilẹ Ibadan, Oba Saliu Adetunji Aje Ogungunnisọ kinni, ti naka aleebu sawọn ijoye rẹ lori bi wọn se n lo awọn ẹsun ti ko lẹsẹ nlẹ lati fi ba oun lorukọ jẹ, ti wọn si tun n tẹnbẹlu ori apeere toun wa. Atẹjade kan to bọ sọwọ awọn akọroyin lati aafin Olubadan wa n fewe ọmọ mọ awọn araalu leti pe ki wọn yago gede gede fun awọn  iroyin ẹlẹjẹ, eyi to fara pẹ ọrọ ahesọ nile ọti ati eyi to jọ tawọn eeyan ti oogun oloro n da laamu, to lu igboro pa bayii. Atẹjade naa, eyi to n fesi si iwe kan tawọn ọba mọkanlelogun ọhun fisita lọjọ Aje pe ọgbọn miliọnu naira ni Olubadan n ta oye nilẹ Ibadan, wa n leri leka pe Olubadan ti pinnu lati wẹ ara rẹ mọ lọwọ awọn ọrọ abanilorukọjẹ bii eyi. Atẹjade naa, ti amugbalẹgbẹ Olubadan feto iroyin, Adeola Oloko fisita, wa n kesi awọn ijoye Olubadan ọhun lati tọkasi eeyan kan pere, to ra oye nilẹ Ibadan pẹlu ọgbọn miliọnu naira. "Ko ba dara ki wọn tu asiri ibi ti wọn ti san owo naa ati akoko ti wọn san, se banki ni wọn san si ni abi sọwedowo ni wọn fi san tabi wọn fi sọwọ lati ori asunwọn owo kan si omiran?


Atẹjade naa, eyi to n fesi si iwe kan tawọn ọba mọkanlelogun ọhun fisita lọjọ Aje pe ọgbọn miliọnu naira ni Olubadan n ta oye nilẹ Ibadan, wa n leri leka pe Olubadan ti pinnu lati wẹ ara rẹ mọ lọwọ awọn ọrọ abanilorukọjẹ bii eyi. Atẹjade naa, ti amugbalẹgbẹ Olubadan feto iroyin, Adeola Oloko fisita, wa n kesi awọn ijoye Olubadan ọhun lati tọkasi eeyan kan pere, to ra oye nilẹ Ibadan pẹlu ọgbọn miliọnu naira. "Ko ba dara ki wọn tu asiri ibi ti wọn ti san owo naa ati akoko ti wọn san, se banki ni wọn san si ni abi sọwedowo ni wọn fi san tabi wọn fi sọwọ lati ori asunwọn owo kan si omiran? Se owo ilẹ okeere ni owo ọhun ni abi Naira ilẹ wa, ati pe iru oye wo ni onitọun fẹ ki Olubadan fi oun jẹ, to fi n san ieu owo banta banta naa." Atẹjade naa fikun pe, "Ọtun Olubadan, Oloye Lekan Balogun to fẹsun kan ọba alade ọhun lo kuna lati jẹ ki awọn araalu mọ nipa owo oye ti Olubadan gba nigba tawọn agba ijoye wa n dirẹbẹ niwaju ọba naa pe ko di awọn alafo to wa ninu igun oye ilẹ Ibadan lati ori Ọtun Olubadan titi de Jagun." O ni ẹgbẹrun lọna ọgọrun naira pere ti Olubadan maa n gba naa lo gba amọ ti akasọ oye meji ba wa niwaju ẹnito fẹ joye, a jẹ pe ẹgbẹrun lọna igba naira ni onitọun yoo san, to ba si jẹ alafo oye mẹta ni, a jẹ pe ẹgbẹrun lọna ọọdunrun naira ni yoo san.


Se owo ilẹ okeere ni owo ọhun ni abi Naira ilẹ wa, ati pe iru oye wo ni onitọun fẹ ki Olubadan fi oun jẹ, to fi n san ieu owo banta banta naa." Atẹjade naa fikun pe, "Ọtun Olubadan, Oloye Lekan Balogun to fẹsun kan ọba alade ọhun lo kuna lati jẹ ki awọn araalu mọ nipa owo oye ti Olubadan gba nigba tawọn agba ijoye wa n dirẹbẹ niwaju ọba naa pe ko di awọn alafo to wa ninu igun oye ilẹ Ibadan lati ori Ọtun Olubadan titi de Jagun." O ni ẹgbẹrun lọna ọgọrun naira pere ti Olubadan maa n gba naa lo gba amọ ti akasọ oye meji ba wa niwaju ẹnito fẹ joye, a jẹ pe ẹgbẹrun lọna igba naira ni onitọun yoo san, to ba si jẹ alafo oye mẹta ni, a jẹ pe ẹgbẹrun lọna ọọdunrun naira ni yoo san. "Owo yii la maa n san si apo asunwọn igbimọ Olubadan, eyi ti wọn yoo pin si ọna mẹta. Igun kan yoo lọ sọdọ Olubadan, ti igun oye ỌTUN ATI Balogun Olubadan yoo si pin meji to ku." "Bi awọn ijoye se n parọ kiri naa ree lasiko ti Olubadan fi Ajimobi ati aya rẹ joye, ti wọn ni miliọnu lọna aadọta naira ni Olubadan gba lọwọ gomina ana naa, ayafi igba ti onitọun tan imọlẹ si ọrọ naa pe oun ko san kọbọ fun oye ti wọn fi oun jẹ ọhun.