Irọ́ ni ìròyìn tí àwọn oníròyìn tẹ̀ jáde lórí gbígba ààyè Ilé-iṣẹ́ elétò ìrìnà – FCDA

Aláṣẹ FCDA, ti yọ ara rẹ kúrò nínú àtẹ̀jade lórí Ìwé Ìròyìn Punch tí o sọ fún Akọwe Aláṣẹ lórí gbígba àwọn ààyè ilé-iṣẹ́ àjèjì kan ní ìlú Abuja. FCDA nínú àtẹ̀jade kan ti alakoso Ibaraẹnisọrọ fún gbogbo ènìyàn, Richard Nduul fọwọ́ sí, sọ pé ko si akoko kan ti wọn kede pe àwọn gba àwọn ààyè ti o jẹ ti ilé-iṣẹ́ àwọn tó n ṣe iwe irina ni Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà pada. Nduul ti o n ṣe àlàyé lórí àwọn asọye ti akọ̀wé Aláṣẹ ti ile-ibẹwẹ ṣe lakoko ifọrọwanilẹnuwo òpin ọdún lórí àwọn iṣẹ ṣiṣe ti àjọ ti o wáyé ni ọjọ kẹtalelogun, Ọjọ́bọ̀ Oṣù kọkànlá, ọdún 2022, tẹjumọ pé ES ko sọ rara pe o gba ilẹ̀ Ghana, Malaysia àti Thailand pada, o tẹnumọ pe àwọn èròngbà yìí kò sí lára atẹjade rẹ̀. Ọláyinká Akíntọ́lá.


Àwọn Obìnrin UN ti darapọ̀ mọ́ àwọn Adarí Ẹlẹ́sìn láti gbógun ti Ìwa lílu Obìnrin

Àwọn Obinrin UN n ṣe àjọṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn ọn aṣáájú ẹlẹsin Ìbílẹ̀, Kiriyó àti Musulumi orílẹ̀-èdè Nàìjíríà lórí àwọn òfin Àṣà láti fòfin sí Iwa-ipa. Àwọn alabaṣepọ ti pejọ sí ìlú Abuja fún idanilẹkọ imudara imọ, ọlọjọ meji láti ṣe àgbékalẹ̀ ètò ti a le fi dá ìwà ipá sí àwọn Obirin dúró ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ọláyinká Akíntọ́lá.


Igbákejì Ààrẹ orílẹ̀-èdè Argentina ti rí ẹ̀wọ̀n ọdún mẹ́fà he lórí Ìwà jìbìtì

Igbákejì Ààrẹ Argentina, Cristina Fernandez de Kirchner, ti fi ẹ̀wọ̀n ọdún mẹfa gbara àti pé ko ni ẹtọ mọ láti du ipò kankan tabi dání ọfisi ìta gbangba lẹ́yìn ti o jẹbi ni ilé ẹjọ pé òtítọ lo ji biliọnu kan dọ́là Fernandez de Kirchner, ti o ṣiṣẹ gẹgẹ bi ààrẹ fún ìgbà méjì láàrin ọdún 2007 àti ọdún 2015 dojukọ àwọn ẹsun ìwà Jibiti. Ọláyinká Akíntọ́lá.


Ìyàwó Ààrẹ pè fún ètò ìmúlò láti fòpin sí yíyàsọ́tọ̀ pẹ̀lú ìwà-ipá

Ìyàwó ààrẹ Nàìjíríà ti pè àwọn tọ́rọ̀ kàn láti túnbọ̀ tẹramọ́ akitiyan wọn lórí ìfòpinsí yíyàsọ́tọ̀ pèlú ìwà-ipá nípa lílo àwọn ìmúlò tótọ́ àti ọgbọ́n. Aisha Buhari sọ èyì níbi àpèjọ ọdọọdún ẹlẹ́ẹ̀kẹta ti ẹgbẹ́ àwọn ìyàwó gómìnà,tí àkọlé rẹ̀ jẹ́“ ipolongo,ìṣèṣirò àti iṣé,ìfaragbà pàjáwìrì láti kojú ìfipá bánilòpọ̀ àti ìyàsọ́tọ̀ pẹ̀lú ipá “ní Àbújá, olú-ìlú. Gẹ́gẹ́ bí ìyááfin àkọ́kọ́ ṣe sọ, àwọn aya gómìnà yẹ kí wọ́n túnbọ̀ fẹsẹ̀ ìfọkànsí wọn múlẹ̀ láti fòpin sí ìyàsọ́tọ̀ pẹ̀lú ipá ní orílẹ̀-èdè. Ó wá gbóríyìn fún ẹgbẹ́ àwọn ìyàwó gómìnà Nàìjíríà fún àjọṣepọ̀ wọn láti ri dájú pé ìṣọ́ àti ààbò tó dájú wà fún àwọn arábìnrin àti ọmọ bìnrin lórí ìbálòpọ̀ pẹ̀lú ipá àti ìyàsọ́tọ̀ pẹ̀lú ìwà-ipá.


Ààrẹ Bùhárí ṣe ìfilọ́lẹ̀ ibùdó ẹ̀ka ìmọ̀ ìjìnlẹ̀ àti Ìmọ̀-ẹ̀rọ

Ààrẹ Nàìjíríà, Mùhámmádù Bùhárí ti kéde pé ilé-iṣẹ́ fún Ìmọ̀-ìjìnlẹ̀ àti irinṣẹ́ ìmọ̀ ẹrọ (NASENI), yóò jẹ́ àṣesílẹ̀ pàtàkì tí ìjọba òun yóò fi sílẹ̀ fún ìjọba tó ń bọ̀ ní ọdún 2023. Nígbà tí ó ń sọ̀rọ̀ ní ọjọ́ Ìṣégun, níbi ìfilọ́lẹ̀ ibùdó ìmọ̀ ẹ̀rọ àti ìyípadà ti Mùhámmádù Bùhárí ní olú ilé-iṣẹ́ NASENI,ní Àbújá,ààrẹ sọ wípé ilé-iṣé náà,lákòókò tòun yóò jẹ́ ilé ìpèsè ìmọ̀ ẹ̀rọ àti ìyípadà fún ìlọsíwájú orílẹ̀-èdè. Ààrẹ Bùhárí tún jẹ́rìsí ìpinnu ìṣàkóso rẹ̀ láti yí àìṣedéédéé NASENI padà sí dáradára. Aarẹ Buhari tun fi idunnu rẹ han fun bi NASENI ti n nilọsiwaju lori eto ọgbin,ina,ati eto imọ ẹrọ tiwantiwa iṣakoso yii nipasẹ agbara-ẹrọ,ati awọn ẹrọ iṣiṣẹ.


NYSC pè fún Ìṣọ̀kan ọmọ ẹgbẹ́

Ẹgbẹ́ Àgùnbánirọ̀, NYSC, ti gba àwọn ọmọ ẹgbẹ́ ipele C, ẹ̀ka ìkejì,ọdún 2022, tí ó ṣẹ̀ṣẹ̀ fẹ́ darapọ̀ mọ́ wọn láti ṣàgbélárugẹ ìṣọ̀kan àti àjọṣepọ̀ Nàìjíríà. Aṣojú olùdarí gbogbogbòò, NYSC, Ìyáàfin Christy Uba, sọ èyí lákòókò tí ó ń bá àwọn àgùnbánirọ̀ tuntun àti àwọn òṣìṣẹ́ àjọ náà sọ̀rọ̀ lórí ayélujára. Ìyáàfin Uba, rọ̀ wọ́n láti ṣiṣẹ́ bí aṣojú rere ilé-ìwé wọn,ẹbí wọn,àti ti NYSC. Ó sọ pé, ìkóraẹni níjàánu, ìṣòòtọ́, ìfọkànsí, àti ìwà rere mìíràn yẹ kí ó jẹ́ àwòkọ́ṣe lásìkò ìsìnjọba wọn.


Ààrẹ Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà rọ àjọ ECOWAS fún àtúnṣe lórí ìtaláyà tí ń kojú agbègbè

Ààrẹ Muhammadu Buhari ti Nàìjíríà ti rọ Àjọ tó ń rísí ètò ọrọ̀-ajé Iwọ̀-oòrùn Áfíríkà, (ECOWAS), láti ṣàtúnṣe lórí àwọn ìtaláyà tí ń kojú agbègbè Ẹkùn Iwọ̀-oòrùn Àfìrìkà. Ààrẹ Bùhárí pe ìpè yìí lákòókò ìpàdé ẹlẹ́ẹ̀kejìlé-lọ́gọ́ta àwọn olórí ìjọba ní Àbújá, olú-ìlú Nàìjíríà. Ó sọ pé ìpàdé ọdún yìí jẹ́ ẹlẹ́ẹ̀kẹjọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, lábẹ́ ìṣàkóso òun láti ọdún 2015, tí òun ń gbàlejò rẹ̀.


Èmi Yóò Gbé Ìjọba Sílẹ̀ Lọ́dún Tó Ń bọ̀ – Ààrẹ Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà Ṣé Ìdánilójú Fún Àwọn Àrà Ìlú

Ààrẹ Muhammadu Buhari ní ọjọ́ Ajé tún ṣé àdéhùn rẹ̀ láti gbé ìjọba lé ẹní tí wọ́n bá fí ibo Yan gẹ́gẹ́ bí ààrẹ lọ́wọ́ ní ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù karùn-ún ọdún tó ń bọ̀, ó sọ pé àsìkò rẹ̀ yóò dópin lọ́jọ́ yẹn ní ìbámu pẹ̀lú àwọn ìlànà òfin orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Nínú ọrọ kékeré kàn sí Ọgbẹni Shakib Ben Musa, Mínísítà fún ètò ẹ̀kọ́ orílẹ̀-èdè, ilé-ìwé àwọn ọjẹ wẹ́wẹ́ àti èrè ìdárayá tí orílẹ̀-èdè Morocco tó ṣé àbẹwò sí Ilé ijọba gẹ́gẹ́ bí Aṣojú pàtàkì tí Ọba Mohammed VI, Ààrẹ Buhari sọ pé àkókó rẹ̀ lórí aleefa yóò parí pẹ̀lú ifakalẹ tí Ààrẹ titun ní oṣù kàrún ọdún tí ń bọ̀. O ní sibẹsibẹ, òún yóó ká ifiranṣẹ náà, òún yóò sì dáhùn ní ìbámu pẹlú ibaṣepọ àti ìdánilójú lórí ìtèsíwájú ìfẹ láàrín àwọn orílẹ̀-èdè méjèèjì. Ọgbẹni Moha Ou Ali Tagma, aṣojú àwọn olùgbé tí Ìlú Moroccan ní Nàìjíríà pẹlú Aṣojú pàtàkì tún sọ fún Ààrẹ pé ọrẹ àti ìṣọ̀kan tí Ọba, ìjọba àti àwọn ènìyàn Morocco yóó wà pẹ̀lú àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Lekan Orenuga


ECOWAS béèrè Ìtusílẹ̀ Àwọn Ọmọ-ogun Ivory Coast Lọ́wọ́ Mali

Àwọn Olùdarí tí Orílẹ̀-èdè Ìwọ̀-oòrùn Áfíríkà tó pàdé ní olú-ìlú orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ní ọjọ́ Àìkú béèrè pé kí ìjọba Mali tú àwọn ọmọ ogún mérin dín làádọ́ta orílẹ̀-èdè Ivory Coast tó wà ní ìgbèkùn wọ́n láti Oṣù Keje sílẹ̀ tàbí kojú àwọn ìpenija àwọn ìjọba Ìwọ̀-oòrùn Áfíríkà. “A béèrè lọ́wọ́ àwọn aláṣẹ Mali látí tú àwọn ọmọ ogún Ivory Coast sílẹ̀, o pẹ́ jú Ọjọ́ kíní Oṣù Kíní, Ọdun 2023,” Omar Touray, Alága tí ẹgbẹ́ náà sọ fún àwọn oníròyìn. Tó bá kùnà, ECOWAS yóò gbé àwọn ìjìyà oriṣiríṣi kò wọ́n lójú, ọkàn nínú àwọn aṣojú Ìwọ̀-oòrùn Áfíríkà sọ ní abẹ́ aṣọ. Touray tún sọ pé ECOWAS ní ẹtọ látí ṣé ìjìyà tòótọ́ tí àwọn ọmọ-ogun náà kò bá gbà òmìnira pàdà nì ọjọ́ kíní Oṣù Kíní ọdún tó ń bọ̀. Ààrẹ Togo Faure Gnassingbé, tó wà laarin Mali ati Ivory Coast lórí aawọ yìí, yóò lọ sí Mali látí “béèrè” ìtusílẹ̀ àwọn ọmọ-ogun náà, aṣojú kàn ṣàfikún. Mali tí ń bá Côte d’Ivoire ati ECOWAS jà látí ìgbà tó tí mú àwọn ọmọ ogún Ivorian láti ọjọ́ kẹwàá Oṣù Keje nígbàtí wọ́n dé Bamako tí wọ́n sì fi Mẹta nínú wọ́n sílẹ̀.


Touray tún sọ pé ECOWAS ní ẹtọ látí ṣé ìjìyà tòótọ́ tí àwọn ọmọ-ogun náà kò bá gbà òmìnira pàdà nì ọjọ́ kíní Oṣù Kíní ọdún tó ń bọ̀. Ààrẹ Togo Faure Gnassingbé, tó wà laarin Mali ati Ivory Coast lórí aawọ yìí, yóò lọ sí Mali látí “béèrè” ìtusílẹ̀ àwọn ọmọ-ogun náà, aṣojú kàn ṣàfikún. Mali tí ń bá Côte d’Ivoire ati ECOWAS jà látí ìgbà tó tí mú àwọn ọmọ ogún Ivorian láti ọjọ́ kẹwàá Oṣù Keje nígbàtí wọ́n dé Bamako tí wọ́n sì fi Mẹta nínú wọ́n sílẹ̀. Côte d’Ivoire àti UN sọ pé àwọn ọmọ-ogun wọ̀nyí ló wà látí kópa nínú ètò ààbò tí orílẹ̀-èdè Germany ń ṣé ní Mali. Ṣùgbọ́n Bamako sọ pé àwọn kà wọ́n mọ “Ẹsìn o kọ̀ kù” tó wá láti dá ojú ààbò ìlú àwọn rú. Lekan Orenuga


Côte d’Ivoire àti UN sọ pé àwọn ọmọ-ogun wọ̀nyí ló wà látí kópa nínú ètò ààbò tí orílẹ̀-èdè Germany ń ṣé ní Mali. Ṣùgbọ́n Bamako sọ pé àwọn kà wọ́n mọ “Ẹsìn o kọ̀ kù” tó wá láti dá ojú ààbò ìlú àwọn rú. Lekan Orenuga


Ukraine Bú Ẹnu Àtẹ Lú Ìmọràn Macron Látí Ṣé Ìlérí Ààbò Fún Russia

Ukraine àti àwọn ẹlẹgbẹ rẹ (Baltic) tí bú ẹnu àtẹ lú ìmọràn Ààrẹ Faranse Emmanuel Macron pé kí àwọn aláṣẹ ìwọ̀-oòrùn ṣé ìdánilójú ààbò fún Russia láti gba látí parí ogún ní Ukraine. Macron, dá àbá náà nínú ifọrọwanilẹnuwo pẹ̀lú ilé-iṣẹ́ amohunmaworan kan TV Faranse TF1, sọ pé Yúrópù nilo láti ṣètò ààbò kí wọ́n sì ronú sí “bí wọ́n yóò ṣé parọwa fún Russia nígbà tí àwọn bá pàdà sí orí tábìlì ọnà abayọ kúrò nínú ogún” Olùrànlọwọ Ààrẹ Ukarain kàn, Mykhailo Podolyak sọ lórí Twitter rẹ̀ ní ọjọ́ Àìkú, pé àgbáyé ló nilo ìdánilójú ààbò lọ́wọ́ Russia, kìí ṣé ní Idakeji ẹ̀wẹ̀. Alàkóso Àgbà Finland tẹlẹ rí Alexander Stubb sọ pé òun kò gbà ọrọ Ààrẹ Faransé náà wọlé lórí Twitter rẹ̀. “Russia nilo àkókó látí ṣé ìdánilójú pé kò ní kọlù Orílẹ̀-èdè mìíràn ní àyíká rẹ̀.” Macron àti Zelenskiy tí ṣé àwọn ijiroro lóòrèkóòrè làkókò ogún tó tí tó oṣù mẹ́sàn. Zelenskiy dúpẹ́ lọ́wọ́ Ààrẹ Faransé fún ìgbìyànjú látí wà ojútùú sí rògbòdìyàn náà ṣùgbọ́n kò gbà ìmọràn Macron náà. Lẹ́yìn ọpọlọpọ ijiroro nínú ogún náà láàrín Kyiv àtí Moscow, kò tíì sí pàdé látí fí òpin sí ogún náà fún ọpọlọpọ oṣù.


“Russia nilo àkókó látí ṣé ìdánilójú pé kò ní kọlù Orílẹ̀-èdè mìíràn ní àyíká rẹ̀.” Macron àti Zelenskiy tí ṣé àwọn ijiroro lóòrèkóòrè làkókò ogún tó tí tó oṣù mẹ́sàn. Zelenskiy dúpẹ́ lọ́wọ́ Ààrẹ Faransé fún ìgbìyànjú látí wà ojútùú sí rògbòdìyàn náà ṣùgbọ́n kò gbà ìmọràn Macron náà. Lẹ́yìn ọpọlọpọ ijiroro nínú ogún náà láàrín Kyiv àtí Moscow, kò tíì sí pàdé látí fí òpin sí ogún náà fún ọpọlọpọ oṣù. Kyiv sọ pé àwọn yóò ijiroro àlàfíà pẹ̀lú Moscow lẹyìn tó bá dá ọwọ́ ogun dúró, tó sí kúrò lórí àwọn ilẹ̀ Ukraine tó tí fí ipá gbà. Lekan Orenuga


Kyiv sọ pé àwọn yóò ijiroro àlàfíà pẹ̀lú Moscow lẹyìn tó bá dá ọwọ́ ogun dúró, tó sí kúrò lórí àwọn ilẹ̀ Ukraine tó tí fí ipá gbà. Lekan Orenuga


Ààrẹ Buhari Bálẹ̀ Sí Ìpínlẹ̀ Sokoto

Ààrẹ Muhammadu Buhari tí dé sí ìpínlẹ̀ Sokoto fún àbẹwò ọlọjọ kàn lẹ́nu iṣẹ́ Ààrẹ náà ní Gómìnà Ìpínlẹ̀ náà Aminu Tambuwal, kí káàbọ̀ ní pápákọ̀ òfurufú Abubakar Sa’ad III tí ìlú Sokoto ní nkán bí àgó mẹ́wàá òwúrọ̀ (10.40 GMT). Ààrẹ tèsíwájú látí ṣé àbẹwò sí ààfin Sultan tí Sokoto, ìyẹn Olóyè Abubakar Sa’ad III. Ní kété lẹyìn náà ní yóò jẹ́ àlejò pàtàkì níbí Àpéjọ Àwọn Òṣìṣẹ́ Ọmọ Ògún tí ọdún yìí, èyí tí yóò ṣíṣọ̀ lójú éégun rẹ̀. Àwọn ẹlẹṣọ ààbò tí wá ní sẹ́pẹ́ ní olú-ìlú ìpínlẹ̀ náà tí àwọn tí yóò kópa nínú àpéjọ náà jẹ́ Ọ̀gá nínú àwọn ẹṣọ ọmọ ogún Nàìjíríà. Àpéjọ náà ní a ní ìrètí látí pèsè ayé fún àwọn òṣìṣẹ́ ààbò látí ṣé àtúnyẹwò àwọn ìlànà wọ́n àti pàápà àwọn ìmọ tuntun ní ogún látí kojú ipaniyan lọ́nà tó lòdì sí òfin àti àwọn italaya ààbò mìíràn. Ààrẹ Buhari yóò padà sí Abuja loni náà.


NSF: Ìpínlẹ̀ Delta Lo Ń Léwàjú Tí Ìpínlẹ̀ Ogun Sí Ń Tọ Lẹ́yìn

Ayẹyẹ èrè ìdárayá tí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà òní ọdún ikọkanlelogun ìrù rẹ̀ (21st), tá pé ní Delta 2022, ló ń tẹ̀ síwájú bí ìpínlẹ̀ Delta tí ń gbégbá orókè lórí tábìlì àmì ẹyẹ, nígbàtí ìpínlẹ̀ Ogun àti Ọyọ ńlẹ̀lé lẹyìn lóri akasọ náà. Ìpínlẹ̀ Delta lo fakọyọ jùlọ níbí ayẹyẹ aṣe kẹyin tí o sí tún ti ń léwájú lórí tábìlì àmì ẹyẹ, látí ibẹrẹ ìdíje náà. Èyí ló ń farahàn bí àwọn ìpínlẹ̀ bí Ábíá, Bayelsa, Edo tí ṣé tí ń sápá takuntakun níbí ìdíje naa Tábìlì àmì ẹyẹ yìí ni a gbà kalẹ̀ nibi ìdíje náà ní ọjọ kẹrin oṣù Kejìlá,ọdún 2022 ni déédé agogo Marun-un irọlẹ. Lekan Orenuga


Adiro Ìdáná Tuntun Tí Ilẹ̀ Kenya Gbà Àmì Ẹyẹ $1.2M

Olùdásílẹ̀ Adiro ìdáná tuntun “Mukuru Clean” ní orílẹ̀-èdè Kenya Charlot Magayi, gbá ẹbùn owó mílíọ̀nù Kàn lé díẹ̀ dọla lọ́wọ́ Ọmọ Ọba Ilẹ̀ Gèésì William ní ìdíje “Earthshot Prize Award.” Àwọn adiro Mukuru náà ní àgbà lérò pé yóò jẹ́ itẹwọgbà lọ́wọ́ àwọn Obìnrin ìlú Kenya àtí Áfíríkà lapapọ. Ìwádìí fi hàn pé, bílíọ̀nù kàn dín làádọ́ta ènìyàn ní ìhà isalẹ aṣálẹ ni Áfíríkà “sub-Saharan Africa” ló gbéra lé lílo ìgi tàbi èédú fún ìdáná tí o sí ṣeéṣe kó lé ní bílíọ̀nù kàn ní ọdún 2050 Charlot Magayi, ọmọ ọdún mọkandinlọgbọn (29), bẹ̀rẹ iṣẹ́ àkànṣe náà ní ọdún 2017 ní Mukuru kwa Njenga. “Èròngbà rẹ̀ ní pàtàkì ní pé yóò ṣé adinku àwọn tí wọ́n lò èpò òyìnbó, ìgi tàbí èédú fí dáná ni orílẹ̀-èdè náà.” Adiro náà tún jẹ́ olówó pọọku tí ìyè rẹ̀ kojú dọla mẹwàá ($10) lọ. Lekan Orenuga


Ààrẹ Buhari Fi Ìpìlẹ̀ Ọ́ọ́fìsì Àpapọ̀ ECOWAS Lélẹ̀ Ní Ìlú Abuja

Ààrẹ Buhari ti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà ti ṣe ìfilọ́lẹ̀ ìpìlẹ̀ ọ́ọ́fìsì àpapọ̀ àjọ ECOWAS ní ìlú Abuja, olú ìlú orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ààrẹ, ẹni tí ààrẹ Umaro Embalo ti orílẹ̀ èdè Guinea Bussau ati ààrẹ Julius Mada Bio ti orílẹ̀ èdè Sierra Leone kọwọrin pẹ̀lú rẹ̀ sọ wipe, píparí gbọ̀ngàn náà yóò mú ìsọ̀kan ba àjọ ECOWAS. Ìjọba orílẹ̀ èdè China ni ó fi gbọ̀ngàn náà ta àjọ ECOWAS lọ́rẹ, ti wọn yóò sì máa pè é ní “Àmúyẹ ìwọ̀ oòrùn Africa” ( Eye of West Africa). Ìrètí wà pé isé náà yóò parí ní osù kejì ọdún 2025 ( February, 2025).


Gómìnà Ìpínlẹ̀ Niger Fún Emir Kagara Ní Ọ̀pá Àṣẹ

Gómìnà ìpínlẹ̀ Niger, ní ààrin gbìngbìn Arewa orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, Abubakar Sanni Bello ti fún Emir Kagara ẹlẹ́ẹ̀kejì, Mallam Ahmed Garba Gunna Attahiru II ti ìlú Kagara, ìjọba ìbílẹ̀ Rafi ní ọ̀pá àṣẹ. Níbi ayẹyẹ náà, gómìnà fi àrídájú hàn pé gbogbo àwọn tí ó sá kúrò ní ibùgbé wọn látàrí ìdààmú àwọn agbésùmọ̀mí yóò padá sí ibùgbé wọn ní àlàáfíà. Gomina kí Emir àti alága ìjọba ìbílẹ̀ náà fún iṣẹ́ takun-takun wọn láti rí i dájú pé àlàáfíà jọba ní ìbílẹ̀ náà, ó sì gba àwọn aráìlú níyànjú láti fi ọwọ́sowọ́pọ̀ pẹ̀lú Emir fún àkóso tí o yanjú. Emir Kagara nínú ọ̀rọ̀ rẹ se àdéhùn láti jẹ́ adarí tí ó dára, ó sì kí Gómìnà fún ìyànsípò rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí i Emir tuntun.


Àfẹnukò Ti Wà Lórí Ọ̀rọ̀ Àlàáfíà Láàrin Orílẹ̀ Èdè Colombia Àti Àwọn Ọmọ Ogun Ọlọ̀tẹ̀

Ààrẹ orílẹ̀ èdè Colombia, Gustaro Petro sọ wípé ọ̀rọ̀ àlàáfíà tí ó ń lọ láàrin ìjọba orílẹ̀ èdè náà àti àwọn ọmọ ogun ọlọ̀tẹ̀, The Left wing National Liberation Army (ELM) ti so èso rere. Ààrẹ Petro sọ wípé àfenukò ti wà láàrin ikọ̀ méjéèjì láti ri dájú pé ààbò tí ó péye wà fún àwọn ènìyàn tí rògbòdìyàn lé kúrò ní àgbègbè wọn àtipé wọ́n gbọdọ̀ padà sí ibùgbé wọn ní àlàáfíà. Ó fi ọ̀rọ̀ náà léde nígbà tí ó se àbẹ̀wò sí Antioquia. Ó tẹ̀ síwájú pé, ikọ̀ méjéèjì kò ì tí ì ki idà bọ àkọ̀ nígbà tí ogun sì ń tẹ̀ síwájú, sùgbọ́n láìpẹ́ òpin yóò dé bá wàhálà náà.


Àrọwà Ti Wá Láti Sọ́ra Fún Àwọn Oníjìbìtì Lórí ọ̀rọ̀ Ìdókoòwò

Àjọ tí ìjọba àpapọ̀ gbèrò láti dá sílẹ̀ fún ìdókoòwò ti ké gbàjarè, ó sì se ìkìlọ̀ láti máse ṣe àmúlò ìkànnì kan lórí ayélujára, National start Up Investment Fund-NISF. Ọ̀nà náà jẹ́ ìgbésẹ̀ jìbìtì láti ja àwọn ènìyàn lólè, pẹ̀lú gbígba ìròyìn nípa wọn láti ló ó fún ìwà ọ̀daràn míràn. Ó sàlàyé síwájú pé, ìjọba àpapọ̀, ilé ìfowópamọ́ fún ilé iṣẹ́ ( Bank of industry), Ilé ìfowópamọ́ fún ìdàgbàsókè ilẹ̀ adúláwọ̀ (African Development Bank) kò fi ọwọ́ sí ètò náà rárá. Ìrètí wà pé ètò ìjọba àpapọ̀ láti pèsè owó fún ìdókoòwò yóò gbéra sọ láìpẹ́ àtipé wọn yóò fi ọ̀rọ̀ náà léde kété tí ètò náà bá ti bẹ̀rẹ̀. Wọ́n rọ mùtúmùwà láti sọ́ra fún àwọn oníjìbìtì ẹ̀dá ki wọn ma baà pàdánù dúkìá wọn.


Orílẹ̀ Èdè Ukraine Fi Ìyà Jẹ Àwọn Adarí Ilé Ìjọsìn Moscow

Orílẹ̀ èdè Ukraine ti fún àwọn alàgbà ìjọ wẹ́wàá (10) ní ìjẹníyà látàrí fífura síwọn pẹ̀lú níní ìbásepọ̀ pẹ̀lú ilé ìjọsìn (Church) Moscow. Ìgbésẹ̀ náà wáyé látàrí bí àwọn adarí ìjọ mẹwa náà se ń ṣe àtìlẹyìn fún orílẹ̀ èdè Russia. Adarí àjọ ẹ̀sọ́ aláàbò orílẹ̀ èdè Ukraine ni ó fi ẹ̀sùn kàn bẹ́ẹ̀. Ìjẹníyà náà yóò wà fún ọdún márùn-ún, nígbà tí yóò gbé ẹsẹ̀ lé dúkìá àwọn tí wọ́n fi ẹ̀sùn kàn, tí wọn kò sì ní le è kó nǹkan jáde lọ sí orílẹ̀ èdè míràn, àtipé wọn kò ní ní ànfààní láti ní tàbí ra ilẹ̀ ní orílẹ̀ èdè Ukraine.


Argentina Gbo Ewúro Sí Ausrtalia Lójú Pẹ̀lú Àmì Ayò Méjì Sí Òdo

Gbajúgbajà agbábọ́ọ̀lù ọmọ Argentina, Lionel Messi fa akọ yọ nígbà tí ikọ̀ agbábọ́ọ̀lù náà kojú akẹgbẹ́ rẹ láti orílẹ̀ èdè Australia níbi bọ́ọ̀lù ife ẹ̀yẹ àgbáyé. Bí o tìlẹ́ jé pé Australia náà jẹ àmì ayò kan, sùgbọ́n kíkùnà rẹ̀ láti jáwé olúborí ti fún ikọ̀ agbábọ́ọ̀lù Argentina ní ànfààní láti kojú òsùwọ̀n fún kíkojú akẹgbẹ́ rẹ̀ ní orílẹ̀ èdè Netherlands ní ọjọ́ iwájú. Atamọ́tàsé agbábọ́ọ̀lù ọmọ Argentina, Lionel Messi fa akọ yọ tí ó sì gba bọ́ọlu sínu àwọ̀n lẹ́yìn ìsẹ́jú máàrúndílógójì tí eré ìdárayá náà bẹ̀rẹ̀ tí ariwo sì ta ní pápá àdárayá Ahmad Bin Ali. Lẹ́yìn ìséjú mẹ́tàdílọ́gọ́ta ni Julian alvavez tí ó jẹ́ ọmọ agbábọ́ọ̀lù Argentina jẹ àmì ayò kejì, èyí ló mú kí ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù náà jáwé olúborí. Àmì ayò tí Messi jẹ ni ó jẹ́ ẹlẹ́ẹ̀kẹta irú rẹ níbi ife ẹ̀yẹ àgbáyé tí ó ń lọ lọ́wọ́ ní orílẹ̀ èdè Qatar, tí ó sì jẹ àmì ayò ẹlẹ́ẹ̀kẹkẹ̀sán tí ó ti jẹ́ ni àgbáyé.


Ọkọ̀ Ọjú Irin Òpópónà Abuja Sí Kaduna Yóò Bẹ̀rẹ̀ Iṣẹ́ Ní Pẹrẹwu

Àjọ tí ó ń mójú tó ọkọ̀ ojú irin ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, The Nigeria Railway Corporation (NRC) ti fi léde wípé, ọkọ̀ ojú irin ti òpópónà Abuja si Kaduna yóò bẹ̀rẹ̀ isẹ́ padà ní ọjọ́ ajé, ọjọ́ kaàrún, osù kejìlá, ọdún 2022. (5th December, 2022) Ìjọba àpapọ̀ pàsẹ ìgbésẹ̀ isẹ́ bíbẹ̀rẹ̀ náà láti ọwọ́ ẹka tí ó ń mójú tó ìgbòkè gbodò ìrìn àjò ọkọ̀, tí ósì fi àwọn àsìkò tí ọkọ̀ náà yóò máa rìn léde. Wọ́n fi àrídájú hàn pé ààbò tí ó péye ti wà fún àwọn èrò ọkọ̀ náà àtipé kí olúkúlùkù tẹ̀lé àlàkalẹ̀ òfin ìrìnàjò ọkọ̀ ojú irin náà kí wọ́n le è rí ànfààní ètò náà.


Flying Eagles Lu City FC Abuja Bí Ẹni Lu Aṣọ Ofi Ni Ayo Márùn ún Sí Odo(5-0) Tí Àyúbà Sì Dá Bírà.

Àyúbà Francis àti Abdulraman agbábọ́ọ̀lù ẹnìkejì rẹ̀ jọ se bẹbẹ lórí pápá nìgbà tí ikọ̀ wọn fi ìyà tó gbúpọn je alátakò wọn láti ìbẹ̀rẹ̀ eré títí dópin. Ní nkàn bí ìsẹ́jú mẹ́wàá àkọ́kọ́, Flying Eagles ti ju èkíní síí nípasẹ̀ wòmí kí n gba ṣí ọ(Penalty). Èkejì tún wọlé láti ẹsẹ̀ agbábọ́ọ̀lù náà ti wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ rà wá láti Nasarawa United, Ayuba Francis nígbàtí èkejì rẹ̀ Alex Nwoya gbá bọ́ọ̀lù náà síi. Orí ló tún kó Asọ́lé City FC yọ kí ìkẹta má tún wọlé láti ọ̀dò ògbóǹtarìgì agbábọ́ọ̀lù náà lẹ́yìn ìsẹ́jú méjì tó ṣẹ̀ṣẹ̀ gbà ọ̀kan wọlé. Àyúbà Francis bẹ̀rẹ̀ bọ́ọ̀lù gbígbá rẹ̀ pẹ̀lú Iko Allah Boys ni Kaduna kó tó lọ se àgbàse ní sáà tó kọjá ní FC one rocket ni ilu Uyo. Ó jẹ́ agbábọ́ọ̀lù tó dára fún NPFL ati Orílè-èdè yìí.


Orí ló tún kó Asọ́lé City FC yọ kí ìkẹta má tún wọlé láti ọ̀dò ògbóǹtarìgì agbábọ́ọ̀lù náà lẹ́yìn ìsẹ́jú méjì tó ṣẹ̀ṣẹ̀ gbà ọ̀kan wọlé. Àyúbà Francis bẹ̀rẹ̀ bọ́ọ̀lù gbígbá rẹ̀ pẹ̀lú Iko Allah Boys ni Kaduna kó tó lọ se àgbàse ní sáà tó kọjá ní FC one rocket ni ilu Uyo. Ó jẹ́ agbábọ́ọ̀lù tó dára fún NPFL ati Orílè-èdè yìí. Flying Eagles paí ìdíje náà pẹ̀lú ayò márùn ùn sí òdo. Nàìjíríà ti sọ ayo mẹ́wàá sí àwọ̀n báyìí tí bóòlù kankan kò sì tí wọlé Nàìjíríà nínú ìdíje méjì. Ó jẹ́ ìbẹ̀rẹ̀ tó dára fún agbábọ́ọ̀lù ilẹ wa, pàápàá tún ìmúrasílẹ̀ AFCON ọdún tó n bọ̀.


Flying Eagles paí ìdíje náà pẹ̀lú ayò márùn ùn sí òdo. Nàìjíríà ti sọ ayo mẹ́wàá sí àwọ̀n báyìí tí bóòlù kankan kò sì tí wọlé Nàìjíríà nínú ìdíje méjì. Ó jẹ́ ìbẹ̀rẹ̀ tó dára fún agbábọ́ọ̀lù ilẹ wa, pàápàá tún ìmúrasílẹ̀ AFCON ọdún tó n bọ̀. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Uganda: Àjọ WHO Ń Retí Abẹ́rẹ́ Èbólà Fún Ìdánwò

Abẹ́rẹ́ Ebola yóò dé sí Uganda laipẹ. Olórí àjọ WHO Africa ti pàjàwìrì sọ wípé ìgbésẹ nlọ lọ́wọ́. Láti ìgbà tí àrùn náà ti bù jáde ní ogúnjọ́ oṣù kẹsán, kòkòrò náà ti tàn káàkiri orílè-èdè náà tí ó sì ti fa ọwọ́ ètò ẹ̀kọ́ sẹ́yìn, ó ṣì ti dé olú ìlú náà, Kampala. Ènìyàn márùn dín lọ́gọ́ta ti kú gégébí àjọ Centers for Disease Control and Prevention se sọ. Láti ìgbà ti àrùn náà ti sú yọ bí òsùmàrè, àwọn agbéra pá tó ń ta Ìjọba lólobó ni wọ́n ti gbé kalẹ̀ tí wọ́n ṣì ń ṣiṣẹ́ wọn lóòrèkóòrè. Ní ìbẹ̀rẹ̀ oṣù Kewàá, Olórí àjọ World Health Organization(WHO) ti kéde ìfilọ́lẹ̀ ìdánwò abẹ́rẹ́ Èbólà láti dojúkọ Sudan strain ti Èbólà tó súyọ ní orílè-èdè Uganda.


Ènìyàn márùn dín lọ́gọ́ta ti kú gégébí àjọ Centers for Disease Control and Prevention se sọ. Láti ìgbà ti àrùn náà ti sú yọ bí òsùmàrè, àwọn agbéra pá tó ń ta Ìjọba lólobó ni wọ́n ti gbé kalẹ̀ tí wọ́n ṣì ń ṣiṣẹ́ wọn lóòrèkóòrè. Ní ìbẹ̀rẹ̀ oṣù Kewàá, Olórí àjọ World Health Organization(WHO) ti kéde ìfilọ́lẹ̀ ìdánwò abẹ́rẹ́ Èbólà láti dojúkọ Sudan strain ti Èbólà tó súyọ ní orílè-èdè Uganda. Mínísítà ètò ìlera sọpé, orílè èdè Uganda ń borí ipènijà náà. Èbólà ń tàn ká nípasẹ̀ omi ara, ìfarahàn rẹ̀ bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ibà, èbíbì, ẹ̀jẹ̀ jíjàade lára àti ìgbẹ́ orìn. Bí àjọ WHO se sọ, ìtànkálẹ̀ àrùn náà parí nígbàtí kò sí ọ̀tun ìsúyọ àrùn náà mọ́ ní ọjọ́ meéjìlélọ́gbọ̀n léraléra, ẹ̀ẹ̀méjì ti àrùn náà n gbaradi.


Mínísítà ètò ìlera sọpé, orílè èdè Uganda ń borí ipènijà náà. Èbólà ń tàn ká nípasẹ̀ omi ara, ìfarahàn rẹ̀ bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ibà, èbíbì, ẹ̀jẹ̀ jíjàade lára àti ìgbẹ́ orìn. Bí àjọ WHO se sọ, ìtànkálẹ̀ àrùn náà parí nígbàtí kò sí ọ̀tun ìsúyọ àrùn náà mọ́ ní ọjọ́ meéjìlélọ́gbọ̀n léraléra, ẹ̀ẹ̀méjì ti àrùn náà n gbaradi. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Àjọ Kan kọ́ Olùdókòwò Ọ̀gbìn Tòmátì Ní Ẹ̀kọ́ Ní Ìpínlẹ̀ Òǹdó

Ní ọ̀nà láti fi òpin ṣí àdánù lẹ́yìn ìkórè oko àti ọ̀nà láti jẹ́ kí owó lórí irè oko pọ̀ síi láàrin àwọn àgbẹ̀ ọ̀gbìn Tòmátì, Àádọta àgbẹ ti gba ìdánilékọ̀ọ́ láti ọwọ́ àjọ National Horticultural Research Institute (NIHORT). Ní àkókò ìdánilékọ̀ọ́ náà ti aṣòfin tó ńsojú Akure South/North Federal Constituency , ọ̀gbẹ́ni Alade Lawanson, se kòkárí rẹ̀, Olùdarí NIHORT, Dr. Mohammed Àtàndá sọ pé ìgbésẹ náà yóò ro ètò ọrọ̀ ajé lágbára àti ìdàgbàsókè ohun gbogbo tí wọ́n fi Tòmátì se. Alákóso ètò nípa ìwádìí, Dr. Olagorite Adetula, Atanda náà sọ bákannáà. Ó jẹ́ kó di mímọ̀ pé, ẹ̀kọ́ náà yóò fún ìjọba lágbára láti ní ọ̀nà ètò ọrọ̀ ajé míràn, yóò jẹ́ kí wọn tún dojúkọ ètò ọ̀gbìn gégébí ọ̀nà kan gbógì, ó jẹ́ kó di mímọ̀ pé tí àwọn akǒpa bá mú ẹ̀kọ́ náà lò, ìpàdánù irè oko kòní sí mọ́. Bí o tilè jé pé orílẹ̀-èdè ede yìí jé ẹ̀kerìnlá nínú ìpèsè Tòmátì láàgbáyé, èkejì ní ilẹ̀ Adúláwọ̀, Nàìjíríà ṣì tún jẹ́ asàgbéwọlé ketàlá Tòmátì láàgbáyé ati ìkẹta ní ilẹ̀ Adúláwọ̀ látàrí ìpamọ́ rẹ̀. Onímọ̀ Sáyẹ́nsì kan ní NIHORT, Dr. Joel Akinfasoye fi kún pé ìwúlò Tomati pò jojo fún àpẹẹrẹ, wọ́n leè lọ̀ọ́ lúbúlúbú sí Ketchup,tẹ pọ̀rọ̀(paste), tàbí ìlò ní gbígbẹ (dried), Juisi (juice) àti wáínì(wine).


Ó jẹ́ kó di mímọ̀ pé, ẹ̀kọ́ náà yóò fún ìjọba lágbára láti ní ọ̀nà ètò ọrọ̀ ajé míràn, yóò jẹ́ kí wọn tún dojúkọ ètò ọ̀gbìn gégébí ọ̀nà kan gbógì, ó jẹ́ kó di mímọ̀ pé tí àwọn akǒpa bá mú ẹ̀kọ́ náà lò, ìpàdánù irè oko kòní sí mọ́. Bí o tilè jé pé orílẹ̀-èdè ede yìí jé ẹ̀kerìnlá nínú ìpèsè Tòmátì láàgbáyé, èkejì ní ilẹ̀ Adúláwọ̀, Nàìjíríà ṣì tún jẹ́ asàgbéwọlé ketàlá Tòmátì láàgbáyé ati ìkẹta ní ilẹ̀ Adúláwọ̀ látàrí ìpamọ́ rẹ̀. Onímọ̀ Sáyẹ́nsì kan ní NIHORT, Dr. Joel Akinfasoye fi kún pé ìwúlò Tomati pò jojo fún àpẹẹrẹ, wọ́n leè lọ̀ọ́ lúbúlúbú sí Ketchup,tẹ pọ̀rọ̀(paste), tàbí ìlò ní gbígbẹ (dried), Juisi (juice) àti wáínì(wine). Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Olóyè Pàtàkì Kan Nínú Ẹgbẹ́ Òṣèlú Labour Pè Fún Ìdájọ́ Òdodo Látàrí Adarí Àwọn Obìnrin Tí Wọ́n Sekú Pa.

Alakoso tó jọ mọ́ ètò ẹ̀sìn nínú ẹgbẹ́ Labour /CBBN Ambassador Polycarp Gankon ti pè fún mímú asekúpa olórí àwọn obìnrin ẹgbẹ́ Labour, Mrs Victoria Chintex, ní wàràǹsesà ní Manchok, agbègbè ìjọba ìbílẹ̀ Kaura, Ìpínlẹ̀ Kàdúnâ. Ó tàbùkù bá ikú Obìnrin náà tó wáyé ní ọjó kejìdínlọ́gbọ̀n. oṣù kọkànlá ọdún, 2022. Ó pè fún àwọn agbófinró láti mú àwọn òbàyéjé náà ni kíá mọ́sá. Gankon se àpèjúwe ikú Arábìnrin Victoria náà gẹ́gẹ́ bí olóṣèlú tó ti kópa tó joọú fún idàgbàsókè ipinlẹ Kàdúnâ. Ó sọ síwájú pé orí ló kó ọkọ olóògbé náà yọ, tó wá di ẹni tó n tọ́jú Ògbẹ́ ìbọn tó fara kó níbi ìsẹ̀lẹ̀ náà.


Ó pè fún àwọn agbófinró láti mú àwọn òbàyéjé náà ni kíá mọ́sá. Gankon se àpèjúwe ikú Arábìnrin Victoria náà gẹ́gẹ́ bí olóṣèlú tó ti kópa tó joọú fún idàgbàsókè ipinlẹ Kàdúnâ. Ó sọ síwájú pé orí ló kó ọkọ olóògbé náà yọ, tó wá di ẹni tó n tọ́jú Ògbẹ́ ìbọn tó fara kó níbi ìsẹ̀lẹ̀ náà. Ó sọ pé ìwà ìgbanipa gbàá ni sí olórí àwọn obìnrin ẹgbẹ́ Labour. . Ó kẹ́dùn pẹ̀lú ìdílé olóògbé náà, àwọn ènìyàn Manchok, agbègbè ìjọba ìbílẹ̀ Kaura, Ìpínlè Kaduna, egbe Labour àti gbogbo ènìyàn ìpínlè Kaduna lórí ikú Arábìnrin Victoria Chintex.


Ó sọ pé ìwà ìgbanipa gbàá ni sí olórí àwọn obìnrin ẹgbẹ́ Labour. . Ó kẹ́dùn pẹ̀lú ìdílé olóògbé náà, àwọn ènìyàn Manchok, agbègbè ìjọba ìbílẹ̀ Kaura, Ìpínlè Kaduna, egbe Labour àti gbogbo ènìyàn ìpínlè Kaduna lórí ikú Arábìnrin Victoria Chintex. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Tinúbú Yóò Se Isẹ́ Pọ̀ Pẹ̀lú Ẹ̀yà Ìwọ̀ Oòrùn Àríwá Fún Ìtẹ̀síwájú

Ìyàwó Oludije Ipò Ààrẹ ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressives Congress (APC), Sénétọ̀ Olúrẹ̀mí Tinúbú ti ṣèlérí pé ọkọ òun yóò ṣe iṣẹ́ pọ̀ pẹlú ẹ̀yà Ìwọ̀ Oòrùn Àríwá, yóò ṣì tún bá àìní wọn pàdé tí wọ́n bá yàn án sí ipò ààrẹ ní ọdún 2023. i Sénétọ̀ Olúrẹ̀mí se ìlérí yi níbi ìpolongo ìbò ààrẹ Ìwọ̀ oòrùn Àríwá ti Tinubu/Shettima ti àwọn Obìnrin tó wáyé ní gbọ̀ngàn ti People’s Square, ìlú Katsina ní Ìpínlè Katsina . Ó gba àwọn Obìnrin àti ọ̀dọ́ níyànjú láti dìbò fún ẹgbẹ́ òṣèlú APC ní ìbò tó ń bọ̀. Senato Tinubu àti Hajiya Nana Shettima,, Ìyàwó Olùdíje igbákejì ààrẹ ti ẹgbẹ òṣèlú APC jẹ ko di mímọ pé wọn ní lọkàn láti fi igbe aye awọn eniyan náà se àkọkọ tí wọ́n ba yan oko won sì ipo. Àwọn tó wà níbí ìpolongo náà ni Hajiya Nana Shettima, Ìyàwó Olùdíje igbákejì ààrẹ ti ẹgbẹ òṣèlú APC, Mínísítà fún ètò owo, Zainab Shamsuna Ahmed; iyawo Gómìnà ìpínlẹ̀ Kebbi àti alakoso àti olupòlongo ìwọ̀ oòrùn ti Àríwá Tinubu/Shettima ti àwọn obinrin, Dr. Zainab Shinkafi-Bagudu; àti ìyàwó àwọn Gómìnà ìpínlẹ̀ Katsina, Kano, Kaduna, Jigawa, Zamfara àti Èkó ló péjú, pesẹ̀. Zahra Buhari-Indimi àti Hanan Buhari, ọmọ ààrẹ orílè-èdè yìí náà wà nibe. Nígbàtí wọ́n dé Ìlú Kastina, wọ́n ṣe àbẹ̀wò ọlọ́lá lọ kí Emir ti ilu Katsina, ọba ọlọlá Alhaji Abdulmunini Kabir Usman àti Gomina Ìpínlè náà, Aminu Bello Masari.


Àwọn tó wà níbí ìpolongo náà ni Hajiya Nana Shettima, Ìyàwó Olùdíje igbákejì ààrẹ ti ẹgbẹ òṣèlú APC, Mínísítà fún ètò owo, Zainab Shamsuna Ahmed; iyawo Gómìnà ìpínlẹ̀ Kebbi àti alakoso àti olupòlongo ìwọ̀ oòrùn ti Àríwá Tinubu/Shettima ti àwọn obinrin, Dr. Zainab Shinkafi-Bagudu; àti ìyàwó àwọn Gómìnà ìpínlẹ̀ Katsina, Kano, Kaduna, Jigawa, Zamfara àti Èkó ló péjú, pesẹ̀. Zahra Buhari-Indimi àti Hanan Buhari, ọmọ ààrẹ orílè-èdè yìí náà wà nibe. Nígbàtí wọ́n dé Ìlú Kastina, wọ́n ṣe àbẹ̀wò ọlọ́lá lọ kí Emir ti ilu Katsina, ọba ọlọlá Alhaji Abdulmunini Kabir Usman àti Gomina Ìpínlè náà, Aminu Bello Masari. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Ẹ̀yin ọmọ Nàìjíríà, Ẹ gbìyànjú kẹ́ẹ tọwọ́ ọmọ yín bọsọ nínú ìdìbò ọdún 2023

Àjọ ti kii ṣe ti ìjọba, ‘Ẹgbẹ́ ẹmù wọn ní kékeré’ ti ké pe àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà láti ṣiṣẹ́ papọ̀ fún àṣeyọrí Orílẹ̀-èdè, wọn ní kí wọn yàgò fún iwa-ipa, ki wọn sì dibo fún àwọn olùdíje ti o yẹ. Ẹgbẹ́ náà ṣẹ ìkéde yìí nínú àtẹ̀jade kan tí wọn fi han àwọn oníròyìn ní Awka, Olú ìlú ìpínlẹ̀ Anambra. Olùdarí Aláṣẹ ti Ẹgbẹ́ náà, Ọ̀gbẹ́ni Nonso Orakwe, sọ pe iwa-ipa ti pọ si ni orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti pàápàá jùlọ ẹkùn gúúsù Ìlà-oòrùn ti o jẹ orisun rògbòdìyàn ti ọ sí bá ní lẹ́rù. Ọláyinká Akíntọ́lá.


Ìrántí àwọn Ológun: Mínísítà fún Olú ìlú Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà se ìlérí láti rán àwọn ọmọ ológun lọ́wọ́

Mínísítà fún, Olú ìlú Orílẹ̀-èdè (FCT), Malam Muhammad Musa Bello, ti ṣe ileri láti tẹ̀síwájú atilẹyin ti Ẹgbẹ Olú ìlú Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ṣe, láti ṣe ìrànlọ́wọ́ fún àwọn opó àti àwọn ọmọ àwọn akíkanjú orílẹ̀-èdè ti o ti ṣubu. Mínísítà náà ṣe àdéhùn náà ní Ọjọ́bọ̀, nígbàtí o gba aṣojú àwọn oluṣeto fún olùgbé oun ẹ̀ṣọ́ nípasẹ̀ Alaga gbogbogbo àwọn ológun Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà Ọgagun. A.M Jibril lórí ibẹwo sí FCTA láti ṣe ọṣọ fún Mínísítà pẹ̀lú ẹ̀ṣọ́ ọjọ ìrántí àwọn Ológun. Ọláyinká Akíntọ́lá.


Ẹ dákun, Ẹ má ṣe lọ́wọ́ sí ríra Ìbò – Àjọ EFCC

Ṣaaju idibo gbogboogbo ti ọdún 2023, àjọ ti o gbogun ti ile-iṣẹ àti ṣíṣe owó ìlú kumọkumọ ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà (EFCC), ti ṣe idaniloju pe gbogbo àwọn ti n ṣiṣẹ lati máa ra àwọn oludibo nipasẹ fífi owó tí kò tọ rà wọ́n ni ọwọ òfin yóò bà. Alága Ìgbìmọ̀ náà, Abdulrasheed Bawa lo sọ eyi lásìkò idanilẹkọ lórí Ìròyìn Àwọn Ìwà ọdaran ti ajọ to n gbogun ti iwa jibiti ṣeto, fun àwọn oníròyìn ní ìpínlẹ̀ Kano, ẹkun Àríwá Ìwò Oòrùn orílẹ̀-èdè Nàìjíríà O sọ pe àjọ náà n ṣiṣẹ ní ìfọwọ́sowọ́pọ̀ pẹ̀lú Ìgbìmọ̀ elétò ìdìbò ti Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà (INEC) àti àwọn ti ọrọ kan láti ríi dájú pé òfin ìdìbò tuntun àti òtítọ́ wà ní ìdúróṣinṣin. Ọláyinká Akíntọ́lá.


Ìgbìmọ̀ ìpolongo ẹgbẹ́ PDP pè fún àtìlẹyìn ará ìlú

Olùdarí-Gbogbogbòò,Ìgbìmọ̀ Ìpolongo fún ẹgbẹ́ PDP ní Ìpínlẹ̀ Nasarawa, Ọ̀gbẹ́ni Labaran Maku, ti rọ gbogbo àwọn olólùfẹ́ ẹgbé náà láti tú yáyá tú yàyà láti dìbò fún gbogbo àwọn olùdíje ẹgbẹ́ PDP ,fún ipò kan tàbí ìkejì. Maku pe ìpè yìí lákòkòò àpèjọ ìpolongo ipò gómìnà, ní agbègbè ìjọba ìbílẹ̀ Wamba. Olùdarí gbogbogbòò náà tí ó jẹ́ mínísítà fún ètò ìbáraẹnisọ̀rọ̀ àti Àṣà tẹ́lẹ̀, ní ìrètí pé PDP yóò gba ipò ìjọba ní ọdún 2023. Ó wá pè àwọn ènìyàn Ìpínlẹ̀ Nasarawa láti ṣe ìpinnu nípa dídìbò fún àwọn olùdíje PDP.


Igbákejì olórí ìjọba Namibia, Netumbo Nandi-Ndaitwah ti súnmọ́ láti di ààrẹ bìnrin àkọ́kọ́ gúsù iwọ̀ oòrùn orílẹ̀-èdè. Ẹgbẹ́ òṣèlú tó ń ṣàkóso lọ́wọ́ báyìí ti yan Nandi-Ndaitwah gẹ́gẹ́ bí igbákejì ààrẹ Rẹ̀,eléyìí tí ó jẹ́ kí ó jẹ́ aṣiwájú láti sojú ẹgbẹ́ náà, nínú ìdìbò orílẹ̀-èdè ọdún 2024. Ọmọ ààdọ́rin ọdún náà, ṣẹ́gun alákòóso ìjọba, Saara Kuugongelwa-Amadhila àti Mínísítà Àyíká, Pohamba Shifeta, nínú ìdíje náà láti bọ́sí ipò kejì ní àkójọpọ̀ iwọ̀ oòrùn Áfíríkà. Ààrẹ Hage Geingob, tí yóò parí ìṣàkóso rẹ̀ báyìí,ti kọ̀ jálẹ̀ láti yan ẹni tí yóò rọ́pò rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àwọn iṣaájú rẹ̀ ti ṣe. Namibia yan olùdíje ààrẹ bìnrin ní ìgbà àkọ́kọ́ fún ọdún 2024


Ìpínlẹ̀ Edo Ṣé Ìfilọ́lẹ̀ Ọ̀gbin Ìgbà Ẹẹ̀rún 2022 Wọn Pín Ohun-Èlò Ìbomirin

Ìjọba Ipinlẹ Edo tí ṣé ifilọlẹ ogbin Ẹẹ̀rún 2022, wọ́n sì tún pín Ohùn-Èlò Ibòmírín fún àwọn Agbẹ tí wọ́n le ni Ẹẹdẹgbẹ̀tá láti jẹ kí oúnjẹ pọ yanturu kárí ọdún. FADAMA EDO ni ó ṣé agbatẹru ifilọlẹ yìí labẹ́ èéto NG-CARES láti dojú tí ìṣẹ ati lati ṣe koriya fun ìkórè Ọgbin. Kọmiṣọna jẹ́ kó di mímọ pé àwọn ní àwọn èéto oríṣirìṣi bí ESOPP tí wọn ń fọ Epo-Pupa, àti wí pé ìjọba ń ṣe àwọn ohùn mèremère yii láti mú ìṣẹ Ọgbin lọkun kúndùn. Olubunmi Adeyẹmọ.


Ààrẹ rọ àwọn òsìṣẹ́ ilé-iṣẹ́ láti ní ẹ̀rí ọkàn

Ààrẹ Muhammadu Buhari ti rọ àwọn òṣìṣẹ́ ilé-iṣẹ́ láti ní ẹ̀rí ọkàn àti ìwà òtítọ̀ níbikíbi tí wọ́n bá ti bá ara wọn. Ó tún ṣàlàyé pé òun kò nífẹ̀ẹ́ sí bí àwọn ọ̀gá ilé-isé ṣe ń fàyègba ìwà ìbàjẹ́ ní ìjọba ìbílẹ̀,tí èyí sì ń ṣe ìdíwọ́ fún ìdàgbàsókè ní àwọn ìgbèríko. Ààrẹ tọ́kasí èyí ní Ọjọ́bọ̀ níbi ayẹyẹ àjọsọ̀rọ̀ àwọn àgbà ọmọ ẹgbẹ́ (SEC), ẹlẹ́ẹ̀kẹrìnlé-lógójì (2022), ti Ilé-iṣẹ́ ìjọba àpapọ̀ fún ìmúlò àti Àwọn iṣẹ́ Ìmọ̀,NIPSS, Kuru,ní Ìpínlẹ̀ Plateau. Ó sọ ìrírí ara rẹ̀ lórí gbígbógun ti ìwà ìbàjẹ́ nínú ìṣàkóso ìjọba ìbílẹ̀ lẹ́yìn tí ó ṣe àgbékalẹ̀ ìjábọ̀ NIPSS SEC 44.


Ọkọ Ojú-irin Níwọ̀nbá Láti Dín Sun-Kẹrẹ-Fa-Kẹrẹ Kú Lágbègbè Nyanyan-Maraba

Gómìnà Nasarawa Abdullahi Sule, so pé ìjọba yóò pèsè Ọkọ oju-irin Alabọdé láti Àpò, Abùjá sì Keffi, Nasarawa láti din sun-kẹrẹ-fa-kẹrẹ kú ní òpópónà to ja geere. Sule jẹ kí eleyi di mímọ níbi ìpolongo ìdìbò Ẹ̀gbẹ APC ni ìjọba Ipinlẹ Kàrún. Gómìnà ni òhun àti CCECC ní wọ́n jọ ń gbìmọ láti dojú kọ ìṣòro ìgbòkègbodò Ọkọ tí àwọn tí wọn ń gbé ní agbègbè yìí lọ sí Abùjá. Alaga gbogboogbo àwọn Obìnrin tí APC gbóríyìn fún Sule fún akitiyan rẹ lórí Ìlera àti Ààbò, Sísan Owó Oṣù Oṣiṣẹ lasiko àti jíjẹ ẹniti o kó àwọn àgbègbè rẹ mọ́ra. Olubunmi Adeyẹmọ.


Ọjọ́ àyájọ́ Ààrùn Kògbóógùn Éédì: Ìpínlẹ̀ Gombe ń ṣàlékún àyẹ̀wò àwọn olóyún ní agbègbè

Ìjọba Ìpínlẹ̀ Gombe sọ pé òun ń tẹ̀síwájú lórí àyẹ̀wò àwọn olóyún lágbègbè àti ìpolongo ní àwọn agbègbè ìgbèríko. Kọmíṣọ́nà Ìpínlẹ̀ Gombe fún ètò Ìlera, Dókítà Habu Dahiru, ṣàlàyé lákòókò tí ó ń ṣe ìsàmìsí àyájọ̀ ààrùn kògbóógùn É́édì, ọdún 2022,pé wọn yóò túnbọ̀ mú kíkojú kíkó ààrùn éédì láti ara ìyá sí ọmọ, ní ọ̀kúnkúndùn,nípa líla ọ̀nà láti mójútó ààrun náà láàrin àwọn ọ̀dọ́ àti àwọn tó ṣẹ̀ ń di ọ̀dọ́,dídásí lílòdì sí àbùkù àti yíya àwọn ènìyàn tí ó ní ààrùn kògbóógùn náà sọ́tọ̀. Ó sọ pé Ìpínlẹ̀ Gombe ń ṣàseyọrí lórí kíkojú ààrùn náà, pẹ̀lú ìlọsiwájú lórí ìdènà, ìtọ́jú, àti àmójútó àwọn aláísàn náà .


Gómìnà Ìpínlẹ̀ Kogi ṣàgbékalẹ̀ ìsúná 2023 fún Ilé Ìgbìmọ̀.

Gómìnà Ìpínlè Kogi,agbègbè àríwá gbùngbùn Nàìjíríà,Alhaji Yahaya Bello, ti ṣàgbékalẹ̀ ìsúná iye owó tó ju àádọ́ọ́sàn án bílíọ́nù Náírà lọ, síwájú ilé-ìgbìmọ̀ aṣòfin ìpínlẹ̀ Kogi. Wọ́n ṣe àgbékalẹ̀ Ìsúná tí àkọlé rẹ̀ jẹ́ “ìsúná ìyípadà” ní ilé Agbọ̀rọ̀sọ,ibi tí wọ́n ń lò fún ilé ìpàdé fún ìgbà díẹ̀ fún àwọn aṣòfin lẹ́yìn ìgbà tí iná jó ibùjókòọ́ ilé-ìpàdé wọn láìpẹ́. Gómìnà Bello kéde pé ìsúná 2023 fi bílíọ́nù mẹ́rin Náírà ju ti ọdún 2022 lọ,pé ìsúná náà ní owó àtúnná oókànlé-lọ́gọ́ọ́rún bílíọ́nù Náírà, tí owó tó wà nílẹ̀ sì jẹ́ àádọ́rin bílíọ́nù Náírà.


Ààrẹ Buhari Ṣ’ọfọ Olórí Àwọn Chinese Nígbà-Kán-Rí

Ààrẹ Muhammadu Buhari sọ pé ikú Olórí Òṣèlú Communist nígbà kàn rí, Jiang Zemin ọmọ ọdún mẹ́rindínlọgọ́rùn-ún “jẹ òfo ńlá aláìlẹ́gbẹ fún Orilẹ-ede náà” Buhari ni “Akọni yìí ni ó rán China lọ́wọ́ láti darapọ mọ WTO.” Ààrẹ tún jẹ kò di mímọ pé “Jiang Zemin jẹ Olofin, Amoye àti Akíkanjú tí ó lọ́wọ́ sí Ìṣípo padà ìjọba ni àlàáfíà lati ọwọ Hong Kong sí China ni Oṣù keje ọdún 1997 lẹ́yìn ọdún mẹ́rin dín láàádọ̀jọ tí aláwọ̀ funfun tí ń darí wọ́n.” Olubunmi Adeyẹmọ.


Ìjọba Nàìjíríà Yóò Ríi Dájú Pé Àwọn Àgbẹ̀ Ní Àǹfààní Sí Okòwò Àti Ọjà Tó Yanrantí

Ìjọba Nàìjíríà sọ pé àwọn Agbẹ Ìgbèríko yóò ní àǹfààní sì Ọjà RAAMP fún kára káta lórí èrè oko wọ́n láti jẹ́ kí ìgbé ayé dẹrùn fún wọn àti láti dẹkùn òfo lórí ìkórè wọ́n. “Àǹfààní pọ ni janturu fún wọn, pápá jùlọ lórí ohunkóhun tí ó jọmọ okowo àgbẹ” Ìṣẹ Àkànṣe RAAMP tí wá ní ìpínlẹ mọkàndínlógún- Abia, Akwa-Ibom, Bauchi, Ebonyi, Ekiti, Gombe, Kogi, Katsina, Kaduna, Kano, Kebbi, Kwara, Ogun, Ondo, Oyo, Osun, Niger, Plateau àti Sokoto. Olubunmi Adeyẹmọ.


Orílẹ̀-èdè Canada Bu Ẹnu Àtẹ́ Lu Ìyannijẹ Lóri Ìfẹ̀hónúhàn lóri Kíkápáa Covid Ní China

Ààrẹ Canada Justin Trudeau bù ẹnu atẹ lù Ìyànnìjẹ lórí Ìfẹ̀honúhàn lórí Kíkàpa Covid-19 ní China wí pé wọ́n gbọ́dọ̀ fún olúkúlùkù ní àǹfààní àti ẹ̀tọ́ láti fi Ẹhonu wọ́n han. Minisita Ilẹ̀ Okere ni olúkúlùkù ní ẹ̀tọ́ àti àyè láti fi Ẹhonu hàn, ṣùgbọ́n wón gbọ́dọ̀ ṣé ohùn gbógbo labẹ́ òfin, nítorí ìlú ti kó s’ofin ẹṣẹ̀ ko sí. Hugh Yu, tí ó kópa ní pápá Tiananmen ní ọ́dùn 1989 tí ó ń gbé ní Canada báyìí, wa nínú oní gbọ́nwọ̀ tí Toronto. O rọ ìjọba Canada láti takò ìgbésẹ China. Olubunmi Adeyẹmọ.


Minisita Ní Nàìjíríà Yóò Ríi Owó tótó Bílíọ̀nù Méjìdínlógún Náírà Nínú Ìfìmọ̀ṣọ̀kan Akáà

Minisita Ọgbin ati Ìdàgbàsókè Ìgbèríko, Dọkítà Mohammad Abubakar jẹ́ kó di mímọ pé Nàìjíríà yóò jèrè ti ótó Bílíọ̀nù Méjìdínlógún Náírà lórí Akáà mọkàndínlógún àládání pẹ̀lú Ìfìmọ̀ṣọ̀kan wá. Minisita Ní ìjọba fìmọ̀ṣọ̀kan láti jẹ́ ki àwọn Agbẹ ni àǹfààní láti rí Akáà tọju èrè oko wọ́n sì. Abubakar jẹ́ kí eléyìí dì mímọ ní Ọjọ́ Ìṣẹgun níbi ṣíṣí ẹlẹkejì ìfihàn ìta gbàngba ìwọ-Òòrùn àti arin Gbùngbùn Ìkó erè Oko sí ní Abuja. Àwọn arin Gbùngbùn Ìṣẹwádìí imọ oúnjẹ ní Fásiti ìpínlẹ̀ Benue ní ó se àgbòdégbà ìfihàn yi. Ọga-Agba fún Ilana ifipamọ Oúnjẹ, Haruna Sulaiman ni ó ṣojú Minisita. Abubakar fi kún-ún pé koko ìfìmọ̀ṣọ̀kan yìí ni láti dẹkùn ìṣòfo àwọn àgbẹ lẹ́yìn ìkórè, pápá jùlọ àwọn tí wọ́n wá ní Ìgbèríko.


Àwọn arin Gbùngbùn Ìṣẹwádìí imọ oúnjẹ ní Fásiti ìpínlẹ̀ Benue ní ó se àgbòdégbà ìfihàn yi. Ọga-Agba fún Ilana ifipamọ Oúnjẹ, Haruna Sulaiman ni ó ṣojú Minisita. Abubakar fi kún-ún pé koko ìfìmọ̀ṣọ̀kan yìí ni láti dẹkùn ìṣòfo àwọn àgbẹ lẹ́yìn ìkórè, pápá jùlọ àwọn tí wọ́n wá ní Ìgbèríko. Gẹgẹ bi alààyè rẹ, ìjọba apapọ mú èéto yìí wá láti jẹki ayé gbaa Àládání kọọkan làti dá sí iṣẹ àgbẹ àti ààbò Oúnjẹ. Àpéjọpọ àti ìfihàn yìí yóò parí ni Ọjọ kejì oṣù Kejìlá, láti rán àwọn Onimọìjìnlè lórí ìṣèwádìí lórí ìṣòfo èrè oko ńi ilẹ̀ Adúláwọ lọwọ. Olubunmi Adeyẹmọ.


Gẹgẹ bi alààyè rẹ, ìjọba apapọ mú èéto yìí wá láti jẹki ayé gbaa Àládání kọọkan làti dá sí iṣẹ àgbẹ àti ààbò Oúnjẹ. Àpéjọpọ àti ìfihàn yìí yóò parí ni Ọjọ kejì oṣù Kejìlá, láti rán àwọn Onimọìjìnlè lórí ìṣèwádìí lórí ìṣòfo èrè oko ńi ilẹ̀ Adúláwọ lọwọ. Olubunmi Adeyẹmọ.


Ìkọwọ́ Àwọn UN Ń Ṣèéto Kanmọ Nkobó Nipa Ìdìbò – Òṣìṣẹ́ Libya

Ọkàn nínú àwọn abẹnugọ Òṣìṣẹ́ Lybia gbá UN l’ámọran làti bá àwọn Alátakò ṣé ìpàdé pọ pẹ̀lú àwọn Ìgbìmọ to n mojuto ìdìbò lórí àti tètè bẹ̀rẹ̀ òfin fún ìbò didi. Aguila Saleh, Ẹléyìnlóhùn Aṣofin orísun ìwọ Òòrùn Libya nígbà tí ó ń bá àwọn Oniròyìn sọrọ ni Cairo lẹ́yìn ìpàdé pẹ̀lú Akọwé-Agba Eka Ará, Ahmed Aboul Gheit. Ó sọ wí pé apapọ igbimo àti abajade wọ́n ní kí wọ́n fí ṣọwọ si Igbimo Ìdìbò tí ó ga jùlọ, tí wọ́n yóò wá fún ìṣàkóso ìbò. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Oṣù yìí, Abdoulaye Bathily, tí ó jẹ Alákóso Pátáki Lybia UN gbá wọn niyanju pee Àjọ̀dún akọkọ Ìdìbò Libya tí wọn sún síwájú tí ń súnmọ́ etílè àti wí pé èwù ní láti di ìbò náà lọ́wọ́ nítorí yóò tábà Ìdúró ṣinṣin ilẹ̀ Adúláwọ lapapọ. “ìgbà àwọn Aláṣẹ Libya tí dópin,” Saleh ni ó sọ ọ̀rọ̀ yí, nítorína ó ń pè fún èéto ìdájọ́bá padà ní àlàáfíà àti irọwọrọsẹ. Olubunmi Adeyẹmọ.


Àtúnyẹ̀wò Ife Àgbáyé 2022: Ọjọ́ Kọkànlá

Ní Ọjọ́ Kọkànlá ní Ìfẹ Àgbáyé Qatar 2022, Ilé Akéde Nàìjíríà ṣe awotẹlẹ àwọn ere ti n bọ ti wọn ṣeto lati waye ni Ọjọ́bọ̀, lakoko ti àwọn ọmọ Áfríkà Tunisia ti n kojú ẹgbẹ́ agbabọọlu France nígbà tí Australia dojukọ Denmark ní Ìpele Kẹrin, ẹgbẹ́ agbabọọlu Poland yoo kojú Argentina tí Saudi Arabia yóò sì kojú Mexico ní Ìpele Keta mìíràn. Ni Ọjọ́ Kẹwa, Senegal di ẹgbẹ́ àkọ́kọ́ ti Áfíríkà ti o tẹ̀síwájú sí àwọn ìpele jíjá kíákíá lẹhin ìṣẹgun àmi àyò méjì sí ẹyọkan pẹlu ẹgbẹ́ agbabọọlu Ecuador, nígbà tí Netherlands ti ọ pegede náà Ṣẹ́gun ìlú ti o gba wọn lalejo Qatar pẹlú àmi àyò méjì sódo. Ẹgbẹ́ agbabọọlu England náà tẹsiwaju lẹhin ti o na Wales ní àmi àyò mẹta sodo, tí AMẸ́RÍKÀ náà si Ṣẹ́gun ẹgbẹ́ agbabọọlu Ìran pẹlú àmi àyò kan sodo. Senegal yóò kojú ẹgbẹ́ agbabọọlu England ní Ìpele jíjá ní kíákíá, nígbà tí England yóò kojú USA. Ọláyinká Akíntọ́lá.


Ààrẹ Buhari darí ìpàdé àwọn Ìgbìmọ̀

Ààrẹ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, Muhammadu Buhari ń ṣe àkóso lórí ìpàdé orí ẹrọ pẹlú Ìgbimọ Aláṣẹ ti ijọba, ti o waye ni ilé Igbimọ ti ilé ààrẹ, Abuja. Igbákejì Ààrẹ, Ọjọgbọn Yemi Osinbajo, Olóyè àwọn Oṣiṣẹ fún Ààrẹ, Ọjọgbọn Ibrahim Gambari àti Olórí àwọn òṣìṣẹ́ ilé ìjọba, Dọ́kítà Folashade Yemi-Esan wa lára àwọn ti o wa si ìpàdé náà. Àwọn mìíràn ni àwọn mínísítà fún Àlàyé, Lai Mohammed, Ìṣowó, ìṣúná àti ètò orílẹ̀-èdè, Zainab Ahmed àti Adájọ́, Abubakar Malami, pẹ̀lú àwọn mìíràn. Ọláyinká Akíntọ́lá.


Gbógbo Ẹkùn Ní Ìdojúkọ Omi Tí Ó Kọjáàlá Ni 2021

Gbógbo Ẹkùn ní àgbáyé ní wọ́n ní Ìdojúkọ Omi tí ó kọjá àlá ní ọdún tó kọjá, pàápàá julọ Omiyále àti Iyangbẹ-Ilẹ̀, ogunlọgọ ènìyàn ní wọ́n dojú kọ ìṣòro Omi ti ko mọ tó, igbimọ gbogboogbo ti orilẹ-ede Agbaye ló jẹ́ kí eléyìí dì mímọ. Wọ́n rọọ àwọn Aláṣẹ láti yàrá ni wàrà ń ṣe sáá, ní kíákíá, kí ó wọ́n sètò lórí Di dẹ́kun tàbí dídin ̀Ọ̀da àti Omiyále lásìkò, kí a bàa lè dẹ́kun lórí òfo ìjàńbá Omi. Olubunmi Adeyẹmọ.


Ààrẹ Nàìjíríà Ń Dárí Ìpàdé Àwọn Minisita

Muhammadu Buhari, Ààrẹ Nàìjíríà, n dárí ìpàdé Àwọn igbimọ Alàbàṣíṣẹ́pọ̣̀ ìjọba apapọ tí orí ẹ̀rọ ayélujára tí ó ń lọ lọwọ lọwọ tí ó wáyé ní ilé igbimọ wọn nì gbọgan Ààrẹ ni Abuja. Lára àwọn tó kópa nínú ìpàdé yí ni Igbákejì Ààrẹ, Ọjọgbọ́n Yẹmi Ọṣinbajo, Ọjọgbọ́n Ibrahim Gambari, Olórí Àwọn Oṣiṣẹ sí Ààrẹ, Olórí Àwọn Oṣiṣẹ Apapọ, Dọkítà Yẹmi-Ẹsan. Àwọn míràn tí wọn tún wà ní àpéjọ yìí ni Minisita Àlàyé, Lai Mohammed, Èéto ìṣùna Owó àti Èrò, Zainab Ahmed àti Òfin, Abubakar Malami. Kí Ìjíròrò to bẹ̀rẹ̀, wọ́n dìde ìdakẹjẹ iṣẹju márùn-ún fún Minisita ìgbàakàn rí Paul Unongo tí ó jáde láàyè ní Ọjọ́ Àìkú, ìjọ kọkàndínlọgbọ́n, Oṣù Kọkànlá ọdún yii. Ọmọ ọdún mẹta-dín-láàádọ̀sàn ní wọ́n. Títí ti O fi jáde láàyè, Unongo ni Alágà Àwọn Ìgbìmọ Òluṣèwádìí lórí Ìdàgbàsókè Ẹ̀kọ́.


Kí Ìjíròrò to bẹ̀rẹ̀, wọ́n dìde ìdakẹjẹ iṣẹju márùn-ún fún Minisita ìgbàakàn rí Paul Unongo tí ó jáde láàyè ní Ọjọ́ Àìkú, ìjọ kọkàndínlọgbọ́n, Oṣù Kọkànlá ọdún yii. Ọmọ ọdún mẹta-dín-láàádọ̀sàn ní wọ́n. Títí ti O fi jáde láàyè, Unongo ni Alágà Àwọn Ìgbìmọ Òluṣèwádìí lórí Ìdàgbàsókè Ẹ̀kọ́. Kí Ọlọ́run tẹwọn sì afẹ́fẹ́ réré (Amin). Olubunmi Adeyẹmọ.


Kí Ọlọ́run tẹwọn sì afẹ́fẹ́ réré (Amin). Olubunmi Adeyẹmọ.


Ikú Paul Unongo Jẹ́ Àdáánù ńlá fún àwọn ẹkùn Àríwá àti fún Orílẹ̀-èdè Nàíjíríà – Àwọn ẹgbẹ́ àgbàgbà ẹkùn Àríwá

Wantaregh Paul Unongo, olórí àwọn Alàgbà Ariwa tẹ́lẹ̀ rí ti o tun ti ṣe igbákejì fun Aṣojú Yusuf Maitama Sule, Danmasanin Kano, ku ni ọjọ́ Ìṣẹ́gun, ọjọ́ kọkandinlọgbọn, Oṣù kọkanla, ọdún 2022 ni ìlú Jos, lẹhin tó ti saisan ọlọ́jọ́ pípẹ́. ókú ní ọmọ ọdun mẹtadinlaadọrun Ìgbésí ayé Wantaregh Paul Unongo jẹ ti ẹni ti o nifẹ orilẹ-ede àti ẹni to jafafa pupọ. O jẹ ọ̀kan gbòógì ninu ẹgbẹ́ Zikist, o si dide nipasẹ gigun àkàbà oṣelu ti ominira, ó rí àwọn ànfààní tó peregedé, nípasẹ̀ òye tó dáúntọ́ àti ihuwasi tó ṣọwọn. Ó sin Orílẹ̀-èdè Nàíjíríà lọpọlọpọ pẹlu ifọkansin ńlá, Ó sì jẹ Mínísítà fún Irin àti Aláàga NPP nígba ominira Keji. O jẹ Ara àwọn ọmọ ẹgbẹ́ ti o da apejọ àwọn àgbàgbà ẹkùn Àríwá silẹ, ti iṣootọ àti ifọkansin rẹ̀ sí àwọn Ara agbegbe ẹkun Àríwá miiran jẹ eyi ti wọn tọkasi gẹ́gẹ́ bíi àpẹrẹ rere. Òun ni arọ́pò olóògbé Danmasanin Kano, ó sì jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ to jafafa kan títí ó fi kú.


Ó sin Orílẹ̀-èdè Nàíjíríà lọpọlọpọ pẹlu ifọkansin ńlá, Ó sì jẹ Mínísítà fún Irin àti Aláàga NPP nígba ominira Keji. O jẹ Ara àwọn ọmọ ẹgbẹ́ ti o da apejọ àwọn àgbàgbà ẹkùn Àríwá silẹ, ti iṣootọ àti ifọkansin rẹ̀ sí àwọn Ara agbegbe ẹkun Àríwá miiran jẹ eyi ti wọn tọkasi gẹ́gẹ́ bíi àpẹrẹ rere. Òun ni arọ́pò olóògbé Danmasanin Kano, ó sì jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ to jafafa kan títí ó fi kú. Ẹgbẹ́ náà bá ìdílé rẹẹ̀, Gómìná ìpínlẹ̀ Benue, Olóyè Samuel Ortom, àwọn Tor Tiv, àwọn eniyan ipinlẹ Benue, gbogbo agbegbe ẹkùn Àríwá àti Orílẹ̀-èdè Nàíjíríà kẹ́dùn. Kí Ọlọ́run san-án lẹ́san fún àwọn iṣẹ́ ribiribi tó ti ṣe fún àwọn ọmọ Nàíjíríà àti ènìyàn lápapọ̀. Ọláyinká Akíntọ́lá.


Ẹgbẹ́ náà bá ìdílé rẹẹ̀, Gómìná ìpínlẹ̀ Benue, Olóyè Samuel Ortom, àwọn Tor Tiv, àwọn eniyan ipinlẹ Benue, gbogbo agbegbe ẹkùn Àríwá àti Orílẹ̀-èdè Nàíjíríà kẹ́dùn. Kí Ọlọ́run san-án lẹ́san fún àwọn iṣẹ́ ribiribi tó ti ṣe fún àwọn ọmọ Nàíjíríà àti ènìyàn lápapọ̀. Ọláyinká Akíntọ́lá.


Ẹsùn Apọju Ìgbá Lé Mẹ́fà Bílíọ̀nù Náírà (206bn) Nínú Ètò Ìṣúná 2023, Mínísítà Jẹ́wọ́

Mínísítà fún ètò ìnáwó, Zainab Ahmed tí gbà wípé àṣìṣe kàn wà nínú ètò ìṣúná tí ilé-iṣẹ́ tó ń rí sí ètò ọmọnìyàn bí ìgbá lé nfa bílíọ̀nù Náírà (206 billion naira) tí wọ́n bá nínú àbá ètò ìṣúná tí ilé-iṣẹ́ náà jẹ́ àṣìṣe nípasẹ̀ ilé-iṣẹ́ ètò ìṣúná. Mínísítà náà ṣàlàyé èyí làkókò tó yọjú sí ìgbìmọ̀ ètò ìṣúná tí àwọn Ọmọ ilé ìgbìmọ̀ aṣojú ṣofin lórí ìwádìí nipa ìgbá lé mẹ́fà bílíọ̀nù (206bn) èyí tí wọ́n fibọ̀ ìṣúná tí ilé-iṣẹ́ tó ń rí sí ètò ọmọnìyàn. Ahmed sọ pé ẹsùn ìgbá lé díè bílíọ̀nù náírà náà tí dá rògbòdìyàn sílẹ̀ láàrín ọ̀sẹ̀ kàn lórí iṣẹ́ àkànṣe kan tí a mọ̀ sí “National Social Safety Net Project” tí Bánkì Àgbáyé ń ṣé ònígbọ̀wọ́ rẹ̀ èyí tó wà ní abẹ́ ilè iṣẹ́ to ń rí sí ètò ọmọnìyàn. Nínú ìdáhùn àwọn ìgbìmọ̀ aṣòfin náà, wọ́n bú ẹnu àtẹ lú bí Mínísítà ilé-iṣẹ́ tó ń rí sí ètò ọmọnìyàn, Sadia Umar Farouk kọ̀ láti wà sọ tẹnu rẹ̀. Alága tí Ìgbìmọ̀ náà, Hon. Aliyu Betera sọ pé Mínísítà fún ètò ọmọnìyàn náà gbọ́dọ̀ wá síwájú ìgbìmọ̀ òún ní ọlá.


Nínú ìdáhùn àwọn ìgbìmọ̀ aṣòfin náà, wọ́n bú ẹnu àtẹ lú bí Mínísítà ilé-iṣẹ́ tó ń rí sí ètò ọmọnìyàn, Sadia Umar Farouk kọ̀ láti wà sọ tẹnu rẹ̀. Alága tí Ìgbìmọ̀ náà, Hon. Aliyu Betera sọ pé Mínísítà fún ètò ọmọnìyàn náà gbọ́dọ̀ wá síwájú ìgbìmọ̀ òún ní ọlá. Lekan Orenuga


Ààrẹ Buhari Fí Àbá-dòfin Ètò Idokoowo Àwùjọ Ṣòwò Sí Ilé-ìgbìmọ̀ Aṣòfin Àgbà

Ààrẹ Muhammadu Buhari tí kọ̀wé sí Ilé-ìgbìmọ̀ Aṣòfin Àgbà látí fí òfin sí Ètò Idoko-òwò Àwùjọ (National Social Investment Programme NSIP) ní Nàìjíríà. Èyí jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ìbéèrè tí a fí ránṣẹ sí ilé-ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà ní ọjọ́ Ìṣẹgun nípasẹ̀ àwọn lẹta oriṣiríṣi tí Àárẹ̀ ilé-ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà Ahmad Lawan kà sí etí àwọn aṣòfin. Ààrẹ Buhari rà ọwọ́ ẹbẹ sí ilé-ìgbìmọ̀ aṣòfin látí ṣé àyẹ̀wò àtí fọwọ́sí ìwé-àṣẹ náà látí fí ìdí ètò náà múlẹ̀. O ṣàlàyé nínú lẹta náà tí Ààrẹ ilé-ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà Ahmad Lawan ká, pé àkíyèsí àti sísọ àbá-dòfin náà di òfin yóò pèsè ànfàní fún ìlọsíwájú ètò náà látí lé iṣẹ̀ àtí òṣì kúrò fún àwọn ọmọ Nàìjíríà. Lórí Ẹgàn/Ìbí-itura tí Orílẹ̀-èdè yìí, Ààrẹ Buhari nínú lẹta mìíràn ń wà bí àbá-dòfin àwọn Ẹgàn Orílẹ̀-èdè mẹwàá tuntun míràn káàkiri orílẹ̀-èdè yóò ṣé dì itẹwọgbà Ààrẹ Buhari nínù àwọn ìbéèrè méjì mìíràn tó bíi látí tẹwọ gbà àbá-dòfin ilé ìkàwé gbogbogbòò (National Library Establishment Bill 2022). Àwọn Òfin wọnyí yóò pèsè ìlànà òfin fún ìtọ́jú Ilé ìkàwé tí Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ní ìbámu pẹ̀lú àwọn tí àgbáyé.


O ṣàlàyé nínú lẹta náà tí Ààrẹ ilé-ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà Ahmad Lawan ká, pé àkíyèsí àti sísọ àbá-dòfin náà di òfin yóò pèsè ànfàní fún ìlọsíwájú ètò náà látí lé iṣẹ̀ àtí òṣì kúrò fún àwọn ọmọ Nàìjíríà. Lórí Ẹgàn/Ìbí-itura tí Orílẹ̀-èdè yìí, Ààrẹ Buhari nínú lẹta mìíràn ń wà bí àbá-dòfin àwọn Ẹgàn Orílẹ̀-èdè mẹwàá tuntun míràn káàkiri orílẹ̀-èdè yóò ṣé dì itẹwọgbà Ààrẹ Buhari nínù àwọn ìbéèrè méjì mìíràn tó bíi látí tẹwọ gbà àbá-dòfin ilé ìkàwé gbogbogbòò (National Library Establishment Bill 2022). Àwọn Òfin wọnyí yóò pèsè ìlànà òfin fún ìtọ́jú Ilé ìkàwé tí Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ní ìbámu pẹ̀lú àwọn tí àgbáyé. Ìbéèrè Ààrẹ Buhari mìíràn sí àwọn aṣòfin àpapọ̀ ń dá lórí àkíyèsí àti gbígbé ìwé òfin aláṣẹ kàn lóri Iṣẹ́ Iyẹwo Ọjà tí orílẹ̀-èdè (Federal Produce Inspection Service FPIS) Lekan Orenuga


Ìbéèrè Ààrẹ Buhari mìíràn sí àwọn aṣòfin àpapọ̀ ń dá lórí àkíyèsí àti gbígbé ìwé òfin aláṣẹ kàn lóri Iṣẹ́ Iyẹwo Ọjà tí orílẹ̀-èdè (Federal Produce Inspection Service FPIS) Lekan Orenuga


Ayẹyẹ Èrè Ìdárayá Tí Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà: Ìpínlẹ̀ Niger Ṣé Ìlérí  Fún Àwọn Aṣojú Rẹ̀

Ìjọba ìpínlẹ̀ Niger tí ṣé ìlérí fún àwọn eléré ìdárayá tí o ń ṣoju ìpínlẹ̀ náà ní tí ọdún kọkanlelogun iru rẹ̀ (National Sports Festival NSF), ti yóò wáyé ní Asaba, Olú-ìlú ìpínlẹ̀ Delta ní apá gusu tí Orílẹ̀-èdè yìí ní ẹsan nlá wà fún èyíkéyìí ami-eye tí aṣojú àwọn bá gbà. Kọmisana èrè ìdárayá àtí Ìdàgbàsókè àwọn ọdọ ní ìpínlẹ̀ náà, MalamYusuf Suleiman ló sọ ọrọ yìí lásìkò tó ń bá àwọn eléré ìdárayá náà s’ọrọ ní ìparí ìbùdó kàn ti ilé-iṣẹ́ náà ṣètò. Suleiman sọ pé gbogbo àwọn ìlérí tí wọ́n ṣé fún àwọn eléré ìdárayá náà ní ìbẹ̀rẹ̀ ìpagọ ní àwọn tí ṣé pẹ̀lú sisanwo ajẹmọnu wọ́n ati àwọn òhun mìíràn tí béèrè fún. “Emi kii yoo ṣé ìlérí k’ọkan fún ẹnikẹ́ni ṣùgbọ́n mo ní ìdánilójú pé wọ́n yóò sàn ẹsan fún èyíkéyìí ami-eye tí o bá gbà fún ìpínlẹ̀ náà. Nitorina, Mó rọ yín látí ṣé Daradara fún ara rẹ àti fún ìpínlẹ̀ Niger.” Mal Yusuf Suleiman tún sọ pé gbogbo òhun tí ìjọba ìpínlẹ̀ náà ṣètò ní láti jẹ́ kí inú àwọn eléré Ìdárayá dùn ní Asaba lásìkò èrè náà ìdí níyii ti a fi sàn ìdajì nínú gbogbo owó ajẹmọnu yín àti àwọn ohun mìíràn tí ìdajì tó kù yóò di sisan ki èrè ìdárayá náà tó parí. Yunusa Taminu, Akọ̀wé àgbà ilé-iṣẹ́ ètò èrè ìdárayá àti ìdàgbàsókè àwọn ọdọ ní ìpínlẹ̀ náà pé “wọ́n yóò mọ rírí èyíkéyìí eléré ìdárayá tàbí ẹgbẹ́ tó bá gbà àmì-ẹyẹ wálé.” Nígbà tó n fèsì lórúkọ àwọn eléré ìdárayá, Femi Tunji, ọmọ ẹgbẹ́ agbabọọlu ọlọwọ, dúpẹ lọ́wọ́ Kọmisana àti ẹgbẹ́ alàkóso rẹ̀ fún bí wọ́n ṣé mú ìlérí wọ́n ṣẹ lásìkò àti ìparí ìbùdó náà.


“Emi kii yoo ṣé ìlérí k’ọkan fún ẹnikẹ́ni ṣùgbọ́n mo ní ìdánilójú pé wọ́n yóò sàn ẹsan fún èyíkéyìí ami-eye tí o bá gbà fún ìpínlẹ̀ náà. Nitorina, Mó rọ yín látí ṣé Daradara fún ara rẹ àti fún ìpínlẹ̀ Niger.” Mal Yusuf Suleiman tún sọ pé gbogbo òhun tí ìjọba ìpínlẹ̀ náà ṣètò ní láti jẹ́ kí inú àwọn eléré Ìdárayá dùn ní Asaba lásìkò èrè náà ìdí níyii ti a fi sàn ìdajì nínú gbogbo owó ajẹmọnu yín àti àwọn ohun mìíràn tí ìdajì tó kù yóò di sisan ki èrè ìdárayá náà tó parí. Yunusa Taminu, Akọ̀wé àgbà ilé-iṣẹ́ ètò èrè ìdárayá àti ìdàgbàsókè àwọn ọdọ ní ìpínlẹ̀ náà pé “wọ́n yóò mọ rírí èyíkéyìí eléré ìdárayá tàbí ẹgbẹ́ tó bá gbà àmì-ẹyẹ wálé.” Nígbà tó n fèsì lórúkọ àwọn eléré ìdárayá, Femi Tunji, ọmọ ẹgbẹ́ agbabọọlu ọlọwọ, dúpẹ lọ́wọ́ Kọmisana àti ẹgbẹ́ alàkóso rẹ̀ fún bí wọ́n ṣé mú ìlérí wọ́n ṣẹ lásìkò àti ìparí ìbùdó náà. Wọ́n sì ṣé ìlérí pé àwọn yóò fakọyọ ní Asaba pẹlú àmì-ẹyẹ lorisirisi fún náà. Àwọn eléré ìdárayá mẹrindinlọgọrun ní yóò ṣé ṣe aṣojú Ìpínlẹ̀ náà ní ajọdun èrè ìdárayá tí orílẹ̀-èdè yíì tí nlọ ní Delta. Lekan Orenuga


Wọ́n sì ṣé ìlérí pé àwọn yóò fakọyọ ní Asaba pẹlú àmì-ẹyẹ lorisirisi fún náà. Àwọn eléré ìdárayá mẹrindinlọgọrun ní yóò ṣé ṣe aṣojú Ìpínlẹ̀ náà ní ajọdun èrè ìdárayá tí orílẹ̀-èdè yíì tí nlọ ní Delta. Lekan Orenuga


Ìpínlẹ̀ Ebonyi: Alága Ẹgbẹ́ Òṣèlú APC Bú Ẹnu Àtẹ Lú Iná Tó Ṣẹlẹ̀ Ní Ọ́fíìsì Àjọ INEC

Alága ẹgbẹ́ òṣèlú APC ní ìpínlẹ̀ Ebonyi, Ọgbẹni Stanley Okoro Emegha tí bú ẹnu àtẹ lú dídá’ná sún ilé-iṣẹ́ élétó ìdìbò (Independent National Electoral Commission INEC) tó wà ní Izzi, ìjọba ìbílẹ̀ Iboko, ní ìpínlẹ̀ Ebonyi. Okoro Emegha sọ fún àwọn oníròyìn ní Abakaliki Olú-ìlú Ìpínlẹ̀ náà pé àwọn ẹlẹṣọ ààbò nì Ìpínlẹ̀ náà tí bẹ̀rẹ̀ ìwádìí láti fí ojú àwọn aṣebi hàn. Alága APC ní ìpínlẹ̀ náà, tó tún jẹ́ Olùdámọ̀ràn Ààbò fún ìjọba Ìpínlẹ̀ Ebonyi, fí kún pé òfin gbọ́dọ̀ mú àwọn tó ṣẹ iṣẹ ibí ní ìbámu pẹ̀lú òfin. A kò lé jẹ́ kí àwọn òní jagidijagan tí àwọn ẹgbẹ́ alatako tí kò tíì rí ohunkóhun tó dára nínú ìṣàkóso tó ń lọ lọwọlọwọ ń ló látí tẹ̀síwájú látí pá àwọn nkán run fún wa”, o fi kun. O pé àwọn ènìyàn Ebonyi láti ṣé ìrànlọ́wọ́ ní ẹ̀kà ààbò ní Ìpínlẹ̀ náà nípa títà àwọn agbofinro ní olobo lórí òun-kó-ùn tí wọ́n bá fura sí ní agbègbè wọ́n. Ní idakeji ẹwẹ, Alága tí ẹgbẹ́ òṣèlú Young Progressive Party YPP, Ọgbẹni Stanley Oyibe sọ pé YPP gẹ́gẹ́ bíí ọ̀kan nínù áwọn ẹgbẹ́ alatako ní Ìpínlẹ̀ náà jìnà sí ẹsùn náà.


A kò lé jẹ́ kí àwọn òní jagidijagan tí àwọn ẹgbẹ́ alatako tí kò tíì rí ohunkóhun tó dára nínú ìṣàkóso tó ń lọ lọwọlọwọ ń ló látí tẹ̀síwájú látí pá àwọn nkán run fún wa”, o fi kun. O pé àwọn ènìyàn Ebonyi láti ṣé ìrànlọ́wọ́ ní ẹ̀kà ààbò ní Ìpínlẹ̀ náà nípa títà àwọn agbofinro ní olobo lórí òun-kó-ùn tí wọ́n bá fura sí ní agbègbè wọ́n. Ní idakeji ẹwẹ, Alága tí ẹgbẹ́ òṣèlú Young Progressive Party YPP, Ọgbẹni Stanley Oyibe sọ pé YPP gẹ́gẹ́ bíí ọ̀kan nínù áwọn ẹgbẹ́ alatako ní Ìpínlẹ̀ náà jìnà sí ẹsùn náà. O tẹnumọ pé ẹnikẹni tó bá ní ọwọ́ nínù ìṣẹlẹ iná tí ilé iṣẹ́ àjọ élétó Ìdìbò INEC, òfin ní kí wọ́n fí gbé é. Sibẹsibẹ, Oyibe ṣàlàyé bí ìṣẹlẹ náà ṣé lé kọ̀ di ètò ìdìbò ìpínlẹ̀ náà níbí ètò ìdìbò gbogbogbòò tó ń bọ̀ lọ́nà. Lekan Orenuga


O tẹnumọ pé ẹnikẹni tó bá ní ọwọ́ nínù ìṣẹlẹ iná tí ilé iṣẹ́ àjọ élétó Ìdìbò INEC, òfin ní kí wọ́n fí gbé é. Sibẹsibẹ, Oyibe ṣàlàyé bí ìṣẹlẹ náà ṣé lé kọ̀ di ètò ìdìbò ìpínlẹ̀ náà níbí ètò ìdìbò gbogbogbòò tó ń bọ̀ lọ́nà. Lekan Orenuga


Ààrẹ Tẹlẹ Rí Orílẹ̀-èdè Comoros, Sambi Yóò Fí Ẹ̀wọn Gbéré Gbára

Ilé-ẹjọ́ kàn ní Comoros ní Ọjọ́ Àjé tí dá ẹ̀wọn gbéré fún Ààrẹ tẹlẹ rí Ahmed Abdullah Sambi fún iditẹ mọ ìlú. Sambi ẹní ọdún mérinlélọgọ́ta (64) náà ní wọ́n dàjọ́ fún lórí títà ìwé irinna fún àwọn ènìyàn tí kò ní ìlú tó ngbé ní orílẹ̀-èdè náà. Sambi ṣé Ààrẹ orílẹ̀-èdè náà láàrín ọdún 2006 sí 2011. Ní ọdún 2008, o ṣé òfin kàn tó ń gbaniláàyè títà ìwé irinna àtí pé wọ́n fí ẹsùn jíjí owó mílíọ̀nù dọla lábẹ́ ètò náà èyítí a rí gẹ́gẹ́ bí ìtàn jẹ, tí a pé ni “ọrọ-ajé ọmọ-ìlú.” Ṣùgbọ́n agbẹjọro Sambi ọmọ Faransé, sọ pé kò sí ẹ̀rí fún owó yìí bẹ́ẹ̀ ní “ko sí àkọọlẹ tí a ṣé àwárí rẹ̀.” Sambi kọ látí lọ sí ilé-ẹjọ́, nítorí àwọn agbẹjọro rẹ̀ sọ pé ko sí ìdánilójú pé wọ́n yóò ṣé ìdájọ́ òdodo. O farahàn ní ẹẹkán pẹ̀lú èsì rẹ̀ bò ṣé bẹ̀bẹ pé kí Adájọ gbà òún sílẹ̀ látàrí pé o tí joko tẹlẹ rí lórí ìgbìmọ̀ tó pinnu láti fí ẹsùn kàn òún. Ìdájọ ilé-ẹjọ́ Ààbò tí orile-ede náà ni kò sí ààyè lati pé ẹjọ ko-tẹ-mi-lorun fún.


Ní ọdún 2008, o ṣé òfin kàn tó ń gbaniláàyè títà ìwé irinna àtí pé wọ́n fí ẹsùn jíjí owó mílíọ̀nù dọla lábẹ́ ètò náà èyítí a rí gẹ́gẹ́ bí ìtàn jẹ, tí a pé ni “ọrọ-ajé ọmọ-ìlú.” Ṣùgbọ́n agbẹjọro Sambi ọmọ Faransé, sọ pé kò sí ẹ̀rí fún owó yìí bẹ́ẹ̀ ní “ko sí àkọọlẹ tí a ṣé àwárí rẹ̀.” Sambi kọ látí lọ sí ilé-ẹjọ́, nítorí àwọn agbẹjọro rẹ̀ sọ pé ko sí ìdánilójú pé wọ́n yóò ṣé ìdájọ́ òdodo. O farahàn ní ẹẹkán pẹ̀lú èsì rẹ̀ bò ṣé bẹ̀bẹ pé kí Adájọ gbà òún sílẹ̀ látàrí pé o tí joko tẹlẹ rí lórí ìgbìmọ̀ tó pinnu láti fí ẹsùn kàn òún. Ìdájọ ilé-ẹjọ́ Ààbò tí orile-ede náà ni kò sí ààyè lati pé ẹjọ ko-tẹ-mi-lorun fún. Sambi jẹ́ alatako sí Ààrẹ lọwọlọwọ Azali Assoumani. Lekan Orenuga


Sambi jẹ́ alatako sí Ààrẹ lọwọlọwọ Azali Assoumani. Lekan Orenuga


Nàìjíríà Tí Bẹ̀rẹ̀ Ìsinmi Ìbímọ Fún Àwọn Òṣìṣẹ́ Ìjọba Ọkùnrin

Ìjọba orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí bẹ̀rẹ ìsinmi lẹnu iṣẹ́ ọlọjọ mẹrinla fún àwọn ọkùnrin òṣìṣẹ́ ìjọba tí ìyàwó wọn bímọ. Èyí ní yóò bẹ̀rẹ̀ gẹ́gẹ́bí àkọlé ìwé àwọn òṣìṣẹ́ tí wọ́n pé àkọlé rẹ̀ ní “àkọsílẹ̀ ọjọ́ ìsinmi lẹ́nu ìṣẹ́ àwọn òṣìṣẹ́ àtí Ifọwọsi ìsinmi àwọn Bàbá òṣìṣẹ́ ìjọba” (Computation of Leave Based on Working Days and Approval of Paternity Leave in the Public Service) ní ọjọ́ kàrúndínlọ́gbọ́n Oṣù kọkànlá ọdún 2022. Ọdún tó kọjá ní ìgbìmọ̀ Aláṣẹ Orílẹ̀-èdè yìí fọwọ́sí ẹtọ ìsinmi àwọn bàbá ọlọjọ́ merinla fún àwọn òṣìṣẹ́ Ọkùnrin. Ọgá àgbà òṣìṣẹ́ ìjọba tí Orílẹ̀-èdè yìí Folasade Yemi-Esan, sọ pé ìgbésẹ náà wà ní ìbámu pẹlú àwọn ìpèsè òfin ilé iṣẹ ìjọba, tí àtúnṣe 2021 sọ pé ìṣirò gbogbo ìsinmi lẹ́nu ìṣẹ́ yóò dá lórí ọjọ iṣẹ́ tí kòsí gbọdọ jù ẹẹkan lọdún méjì fún ọmọ mẹ́rin. “fún ti ìdílé tí òṣìṣẹ́ Ọkùnrin tó gbà ọmọ tí kojú oṣù mẹ́rin tọ́, òṣìṣẹ́ náà yóò ní anfààní bákannáà láti gbádùn ìsinmi Bàbá fún àkókò ọjọ́ iṣẹ́ mẹrinla,” Yemi-Esan sọ. Nitorinà ìwọ̀nyí jẹ́ díẹ̀ nínú àwọn nkán tuntun tó wà nínú PSR tí wọ́n ṣẹṣẹ fọwọ́sí nípasẹ̀ ìgbìmọ̀ aláṣẹ ìjọba,” o fi kún.


Ọgá àgbà òṣìṣẹ́ ìjọba tí Orílẹ̀-èdè yìí Folasade Yemi-Esan, sọ pé ìgbésẹ náà wà ní ìbámu pẹlú àwọn ìpèsè òfin ilé iṣẹ ìjọba, tí àtúnṣe 2021 sọ pé ìṣirò gbogbo ìsinmi lẹ́nu ìṣẹ́ yóò dá lórí ọjọ iṣẹ́ tí kòsí gbọdọ jù ẹẹkan lọdún méjì fún ọmọ mẹ́rin. “fún ti ìdílé tí òṣìṣẹ́ Ọkùnrin tó gbà ọmọ tí kojú oṣù mẹ́rin tọ́, òṣìṣẹ́ náà yóò ní anfààní bákannáà láti gbádùn ìsinmi Bàbá fún àkókò ọjọ́ iṣẹ́ mẹrinla,” Yemi-Esan sọ. Nitorinà ìwọ̀nyí jẹ́ díẹ̀ nínú àwọn nkán tuntun tó wà nínú PSR tí wọ́n ṣẹṣẹ fọwọ́sí nípasẹ̀ ìgbìmọ̀ aláṣẹ ìjọba,” o fi kún. Nígbà tí wọ́n ní kí o ṣàlàyé ní kíkún sí nípa ìsinmi ìbímọ́ bàbá àti àwọn tó tóótun láti jàǹfààní nínú rẹ̀, Yemi-Esan sọ pé, “Ìsinmi baba jẹ́ ìsinmi tí wọ́n fọwọ́ sí fún àwọn ọkùnrin, nígbà tí ọkọ tàbí aya wọn bá ti bí ọmọ tuntun, tàbí bí ọkọ àti ìyàwó sì ṣẹ̀ṣẹ̀ gbà ọmọ tọ́ tí kò tíì pé oṣù mẹ́rin, lẹ́yìn náà, ọkùnrin náà ní ẹ̀tọ́ sí ìsinmi baba fún nǹkan bí ọjọ́ mẹ́rìnlá [14]. Lekan Orenuga


Nígbà tí wọ́n ní kí o ṣàlàyé ní kíkún sí nípa ìsinmi ìbímọ́ bàbá àti àwọn tó tóótun láti jàǹfààní nínú rẹ̀, Yemi-Esan sọ pé, “Ìsinmi baba jẹ́ ìsinmi tí wọ́n fọwọ́ sí fún àwọn ọkùnrin, nígbà tí ọkọ tàbí aya wọn bá ti bí ọmọ tuntun, tàbí bí ọkọ àti ìyàwó sì ṣẹ̀ṣẹ̀ gbà ọmọ tọ́ tí kò tíì pé oṣù mẹ́rin, lẹ́yìn náà, ọkùnrin náà ní ẹ̀tọ́ sí ìsinmi baba fún nǹkan bí ọjọ́ mẹ́rìnlá [14]. Lekan Orenuga


Látàrí Jìbìtì Orí Ẹ̀rọ Ayélujára, Àgùnbánirọ̀ Kan Àti Àwọn Méjìdínlógójì Míràn Rí Ẹ̀wọ̀n He.

Àjọ tó n gbógun ti ṣiṣẹ owo ìlú kumo-kumo, EFCC, ti ẹkùn Ìbàdàn ti fi ojú Àgùnbánirọ̀ kan, Osisi Ikenna Nicholas ba ilé ẹjọ latari bi o ṣe lọwọ nínú jibiti orí ẹrọ ayélujára. Osisi àti àwọn mejidinlogoji míràn ni wọn ti ri ẹwọn he lori ẹsun kan tàbí òmíràn níwájú Onídàájọ́ Bayo Taiwo, Omolara Adeyemi, Ladoke Akintola, Mohammed Owolabi tí o jókòó ní ilé ẹjọ́ gíga jù lọ ní ìlú ìbàdàn tíì ṣe olú ìlú ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ ati Onídàájọ Opeyemi Sobowale ti ilé ẹjọ́ tí o ga jù lọ ni ìpínlẹ̀ Ogun ni ilu Abeokuta tíì ṣe olú ìlú ìpínlẹ̀ náà ni ẹkùn gúsù iwọ oòrùn orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, láàrin ọjọ kọkanlelogun sí ọjọ kẹẹdọgbọn oṣù Kọkànlá odun yìí. Ìdájọ àwọn tí o jẹbi ẹsun ti àjọ EFCC fi kan wọn náà ni ṣiṣan owo ìtanràn (fine) sí ṣíṣe iṣẹ asekara oṣu mẹfa ati ẹwọn ọdún kan. Awọn tó tún jẹbi ẹsun tí wọn fi kàn wọn náà ni: Christopher Ehiabhi Ogbidi; Odewale Johnson Olumide; Akinade Adeyeye; Gbolahan Muyiwa; Chukwudi Emeka Samuel; Ehinmowo Stephen Segun; Emmanuel Oluchukwu; Aboaba Olawale Joshua; Akinba Oluwafemi Clement; Ayobami Temidayo Yusuf; Moshood Adeyinka Hammed; Gbolahan Oluwasegun Ogunseitan, Ojo Aduragbemi Emmanuel; Adeosun Amos Adeoye; Opeyemi Gbenga Omoyemi; Owolabi Gbadamosi Moses; Opeyemi Timilehin Akorede; Olawale Sodiq Adeniyi; Oluwaseun Samuel Aboaba; Abidemi Nasir Idris àti Odewale Akindele Damilola. Àwọn yòókù ni Afolabi Jamiu Oluwadamilare; Adekomaya Adedoyin Eniola; Kazeem Babajide Remilekun; Mustapha Adewumi Ayoade; Ajani Quareeb Ajibola; Aineribhokun Abel Ernest; Isaac Chinedu Isaiah; Christopher Osarhemen Ivuogbe; Dauda Kareem Oladayo; Basit Azeez Akande; Atilade Stephen Ogunniyi; Temidayo Emmanuel Eyinla; Ajuwon Omobola Ibrahim; Adisa Ibrahim Olasunkanmi; Akande Damilare Peter àti Salami Victor Gbenga. Gbogbo àwọn wọnyii lo faramọ pé àwọn jẹbi ẹsun tí EFCC fi kan wọn tí ilé ẹjọ sì pàá lasẹ fún wọn láti ṣe ìdápadà ohun ti wọn fi jibiti gbà fún àwọn tí wọn lù ni jibiti, ti wọn yóò sì pàdánù gbogbo ohun ti EFCC ka mọ wọn lọwọ sí ọwọ ìjọba apapọ. Leyin atotonu àwọn agbẹjọro fún ìjọba, Modupe Akinkoye, Oyelakin Oyediran, Oluwatoyin Owodunni, Chidi Okoli, Musa Galadanchi, Shamsuddeen Bashir, Mabas Mabur àti Abbulrasheed Suleiman, gbogbo wọn fi ohùn ṣọkan pe ki ilé ẹjọ́ fi ìyà tí o bá tó jẹ gbogbo awọn olujẹjọ náà.


Àwọn yòókù ni Afolabi Jamiu Oluwadamilare; Adekomaya Adedoyin Eniola; Kazeem Babajide Remilekun; Mustapha Adewumi Ayoade; Ajani Quareeb Ajibola; Aineribhokun Abel Ernest; Isaac Chinedu Isaiah; Christopher Osarhemen Ivuogbe; Dauda Kareem Oladayo; Basit Azeez Akande; Atilade Stephen Ogunniyi; Temidayo Emmanuel Eyinla; Ajuwon Omobola Ibrahim; Adisa Ibrahim Olasunkanmi; Akande Damilare Peter àti Salami Victor Gbenga. Gbogbo àwọn wọnyii lo faramọ pé àwọn jẹbi ẹsun tí EFCC fi kan wọn tí ilé ẹjọ sì pàá lasẹ fún wọn láti ṣe ìdápadà ohun ti wọn fi jibiti gbà fún àwọn tí wọn lù ni jibiti, ti wọn yóò sì pàdánù gbogbo ohun ti EFCC ka mọ wọn lọwọ sí ọwọ ìjọba apapọ. Leyin atotonu àwọn agbẹjọro fún ìjọba, Modupe Akinkoye, Oyelakin Oyediran, Oluwatoyin Owodunni, Chidi Okoli, Musa Galadanchi, Shamsuddeen Bashir, Mabas Mabur àti Abbulrasheed Suleiman, gbogbo wọn fi ohùn ṣọkan pe ki ilé ẹjọ́ fi ìyà tí o bá tó jẹ gbogbo awọn olujẹjọ náà. Abiola Olowe Ìbàdàn


Orílè-èdè Cameroon Gbá Ọ̀mìn Pẹ̀lú Orílè-èdè Serbia.

Orílè-èdè Cameroon gbá ayò ọ̀mìn mẹ́ta sí mẹ́ta (3-3) ni ìsọ̀rí G pẹ̀lú orílè-èdè Serbia. nínú ìdíje ife ẹ̀yẹ àgbáyé 2022 tó ń lọ lọ́wọ́ ní pápá ìseré Al Janoub ní ìlú Al Wakrah, orílè-èdè Qatar. Egbé agbábọ́ọ̀lù Indomitable Lions ti orile-ede Cameroon lo kókó dá àwọn lu ni iṣẹju kọkandinlọ́gbọ̀n láti ese Jean-Charles ti orile-ede Serbia sì fi meji dáa padà ki abala akoko to pari. .yi Bi abala Kejì tun ti bere ni orilẹ ede Serbia tun dín dundu iya bóòlù ayo meji sí fún Orílè-èdè Cameroon lati ese agbábọ́ọ̀lù Strahinja Pavlovic ati Sergej Milinkovic-Savic ti gbogbo re lapapo fi je meta sí odo (3-1) to wà fi orílè èdè Cameroon sinu ẹrú. Ògbóǹtarìgì agbábọ́ọ̀lù ọmọ orílè èdè Cameroon, Vincent Aboubakar ni wón pe ko wa gba wón la láti ibi to joko sí. Rírọ́po agbábọ́ọ̀lù kan lori papa sí so eso rere nítorí kété tó wolè ló mi àwọ̀n titi ní iṣẹju metalelogọ́ta to mú kí inú àwọn èrò iworan dun diẹ.


.yi Bi abala Kejì tun ti bere ni orilẹ ede Serbia tun dín dundu iya bóòlù ayo meji sí fún Orílè-èdè Cameroon lati ese agbábọ́ọ̀lù Strahinja Pavlovic ati Sergej Milinkovic-Savic ti gbogbo re lapapo fi je meta sí odo (3-1) to wà fi orílè èdè Cameroon sinu ẹrú. Ògbóǹtarìgì agbábọ́ọ̀lù ọmọ orílè èdè Cameroon, Vincent Aboubakar ni wón pe ko wa gba wón la láti ibi to joko sí. Rírọ́po agbábọ́ọ̀lù kan lori papa sí so eso rere nítorí kété tó wolè ló mi àwọ̀n titi ní iṣẹju metalelogọ́ta to mú kí inú àwọn èrò iworan dun diẹ. Agbábọ́ọ̀lù fún Orílè-èdè Cameroon, Choupo-Moting lo so ikẹ̀ta síi tó fi jẹ́ mẹta sí mẹta (3-3) nigba ti enikeji rẹ gba sí láti ràn lọ́wọ́ ti àwọn agbábọ́ọ̀lù àti àwọn olólùfẹ́ wọn sí fò f’áyọ̀. Orílè-èdè méjèèjì nílò láti borí Ifesewonse wọn tó ń bọ ti wọn bá fẹ́ peregede sí ipele ẹlẹ́ni merindinlogun. Amin kọọkan ní orilẹ ede mejeeji sí ni.


Agbábọ́ọ̀lù fún Orílè-èdè Cameroon, Choupo-Moting lo so ikẹ̀ta síi tó fi jẹ́ mẹta sí mẹta (3-3) nigba ti enikeji rẹ gba sí láti ràn lọ́wọ́ ti àwọn agbábọ́ọ̀lù àti àwọn olólùfẹ́ wọn sí fò f’áyọ̀. Orílè-èdè méjèèjì nílò láti borí Ifesewonse wọn tó ń bọ ti wọn bá fẹ́ peregede sí ipele ẹlẹ́ni merindinlogun. Amin kọọkan ní orilẹ ede mejeeji sí ni. Cameroon yóò kojú Brazil ní ọjó ẹtì, Serbia ní tirẹ̀ yóò koju Switzerland. Wọ́n ní láti borí láti leè tẹ̀ síwájú. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Cameroon yóò kojú Brazil ní ọjó ẹtì, Serbia ní tirẹ̀ yóò koju Switzerland. Wọ́n ní láti borí láti leè tẹ̀ síwájú. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Orílẹ̀-èdè China ti pinnu láti ṣe àpèjọ lórí ọ̀rọ àrun Covid-19

Orílẹ̀-èdè china yóò ṣe àpèjọ lórí àti dìna àrùn covid àti àwọn ìgbésè ìsàkóso rè ní dédé agogo méta ọjọ́ ìségun, lórí àwọn àkọsílẹ̀ àwọn alárùn covid àti àwọn ìkéde ní ìlu Shanghai àti Beijing. Àwon ìgbìmò tó n mójútó ìdènà àti ìsàkóso àrùn ti orílè-èdè náà yóò pe áwọn tí wọ́n gbójú ní ti orílè-èdè àti ilé-isé fún ìsàkóso àti ìdènà àrun láti sàfihàn àwọn ìmúse ti ìdènà àti àwọn ìgbésè ìsàkóso àrun covid. Tí àwon ìgbìmò tó n mójútó ìdènà àti ìsàkóso àrun covid ma n se ìpàdé wọn ní èkọ̀kan lósẹ̀. Hamzat Dàmọ́lá


ÁÀh! Ó Se ! Ọkọ̀ Ọ̀fúrufú Kọlu Òpó Iná Lẹ́bàá Washington

Ọkọ̀ Ọ̀fúrufú kékeré kan kọlu òpó iná n’lá ní agbegbe Montgomery County ní Maryland, ní ibùsọ̀ ọgbọ̀n ṣí àríwá Washington, D.C ní alẹ́ ọjó Àìkú tó sì fa ọ̀pọ̀lọpọ̀ àìsí iná. Àwọn panápaná àti adólàà ẹ̀mí ti Montgomery County sọ wípé Ọkọ̀ Òfurufú náà já lulè ní nkàn bí agogo márùn-uún àbọ̀ -5.30 p.m. (2230 GMT) ní ibi tí kùrukùru ti gbojú ọjọ́ tí ó sì tutù. Ọkọ̀ òfurufú náà léfòó sí òkè ni orí òpó tó ń gbé iná tó ga tó ẹsẹ̀ bàtà ọgọrùn-ún láti ilẹ̀ pẹ̀pẹ̀. Eléyìí fa àìsí iná fún oníbárà iná ẹgbẹ̀rún lọnà ọgọ́fa bí Ilé Iṣẹ́ Pepco, ti Washington se sọ. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀nà ló dí pa, tí iná ojú ọ̀nà kòsì ṣiṣẹ́. Panápaná syo wípé àwọn ènìyàn méjì ló wà nínú ọkọ̀ ofuriufu ọ̀hún sùgbọ́n wọn kò tí kú.


Eléyìí fa àìsí iná fún oníbárà iná ẹgbẹ̀rún lọnà ọgọ́fa bí Ilé Iṣẹ́ Pepco, ti Washington se sọ. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀nà ló dí pa, tí iná ojú ọ̀nà kòsì ṣiṣẹ́. Panápaná syo wípé àwọn ènìyàn méjì ló wà nínú ọkọ̀ ofuriufu ọ̀hún sùgbọ́n wọn kò tí kú. Olórí adólàà èmi, Scott Goldstein láti Montgomery County ti wà níbè tí ó ṣì n pe ẹ̀rọ ìbánisọ̀rọ̀ àwọn tó lùgbàdí ìjànbá náà lóòrèkóòrè . Goldstein sọ wípé, wọ́n níláti kọ́kọ́ yọ ọkọ̀ Ọ̀fúrufú náà kí wọ́n gba ènìyàn tó wà nínú rẹ là. Bí àjọ FAA se sọ, ọkọ̀ Ọ̀fúrufú Mooney M20J ń bọ̀ wá láti Westchester, New York, ó pan dandan fún láti balẹ̀ ní pápákọ̀ Montgomery.


Olórí adólàà èmi, Scott Goldstein láti Montgomery County ti wà níbè tí ó ṣì n pe ẹ̀rọ ìbánisọ̀rọ̀ àwọn tó lùgbàdí ìjànbá náà lóòrèkóòrè . Goldstein sọ wípé, wọ́n níláti kọ́kọ́ yọ ọkọ̀ Ọ̀fúrufú náà kí wọ́n gba ènìyàn tó wà nínú rẹ là. Bí àjọ FAA se sọ, ọkọ̀ Ọ̀fúrufú Mooney M20J ń bọ̀ wá láti Westchester, New York, ó pan dandan fún láti balẹ̀ ní pápákọ̀ Montgomery. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Libya: Omíyalé Àgbárá Ya Ìgboro Ní Olú Ìlú Libya Ní Tripoli

Omíyalé agbárá ya sọ́ọ̀bù íi olú ìlú Libya tá ń pè ní Tripoli látàrí àrọ̀rọ̀dá òjò ní ọjó Àìkú tí àgbàrá ojoi sì gba gbogbo ọ̀nà àti ilé ìwé káàkiri . Àwọn elétò ààbò nì Tripoli sọ pé àwọn n se akitiyan láti wọ́ àwọn ọkọ̀ tó takú ṣí àwọn ojú ònà kaakiri látàrí àrọ̀rọ̀àìdá òjò náà Àwọn elétò ìrìnnà ní ìlú Tripoli sọ wípé kí àwon ènìyàn rọra ṣe kí wọ́n kíyèsi ara. Àjọ tó ń sọ bí ojú ọjọ́ yóò ṣe rí ti sọ àsọtẹ́lẹ̀ báyìí pé, òjó tó lágbára àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ àrá yóò wáyé ní àríwá orílè èdè Libya láìpẹ́ Sùgbón a dúpẹ́ lọ́wọ́ Ọlọ́run nítorí kòsí ènìyàn tó gbẹ̀mí mì tàbí farapa. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Sénétọ̀ Ekwunife Sọ Fún Àwọn Olùdìbò Láti Wo Isẹ́ Tí Àwọn Olùdíje Ti Ṣe Sẹ́yìn Kí Wọ́n Tó Yàn Wọ́n Sí Ipò.

Sénétọ̀ tó ń sojú agbègbè Àárín gbungybun Ìpínlè Anambra, Sénétọ̀ Uche Ekwunife ti pe ìpè fún àwọn olùdìbò láti ríi pé àkọsílẹ̀ ati iṣẹ ti àwọn olóṣèlú tó ń darí lọ́wọ́ ni wón lò láti tún yan àwọn akẹgbẹ́ wọn tuntun míràn sí ipò ní ìbò tó ń bọ̀ Ó sọ síwájú wípé, àwọn ará ìlú nilati gbọn àwọn olóṣèlú yẹ́bẹ́yẹ́bẹ́ kó tó di wípé wọ́n yàn wọn sí ipò Amòfin náà, nígbàtí ó ń bá àwọn ẹgbẹ́ ààrẹ télè ti àárín gbùngbùn Ìpínlè Anambra ní ìlú Awka sọ wípé òun n fẹ́ ìbò wọn láti padà sí ipò bí ààrẹ amòfin àgbà won. Nígbàtí ó ń kẹ́dùn nípa bí wọ́n ṣe ti darí wọn sẹ́yin, ó sọ wípé kí àwọn olùdìbò fi ìbò wọn gbé àwọn adarí tẹ́lẹ̀ tí kò se dáradára sí ìta kí wọ́n máṣe jẹ́ kí wọ́n tàn wọ́n jẹ pẹlú ìlérí asán. Ní ìṣáájú, alága ẹgbẹ́ náà, Hon. Ozo Okonkwo ti gba àwọn ọmọ ẹgbẹ́ ní ìmọ̀ràn láti yàgò fún òṣèlú bí ọ ba o pá, bí o ba o bùú lẹ́sẹ̀, sùgbón kí won gba àlàáfíà láàyè ní ìpínlè Anambra. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè South Africa Se Ìwọ́de Láti Tako Ìdásílẹ̀ Apànìyàn Ẹlẹ́yàmẹyà Kan

Aláatìlẹyìn ẹgbẹ́ olùṣàkóso ti South African, ANC àti ẹgbẹ́ South Africa’s Communist Party ti se Ìwọ́de ní ìta ilé ẹjọ́ ti òfin ní ìlú Johannesburg. Àwọn olùwọ́de náà wọ́de láti tako ìdásílẹ̀ olùtakò ajààngbara ẹlẹ́yàmẹyà Chris Hani, tí wọ́n pa ní ọdun1993. Janusz Walus ní wọ́n dájọ́ ikú fún sugbon tí orí kó yọ nígbà tí ìfòpin sí ètò ìdájọ́ ikú ní ọdún 1994 kó orí rẹ̀ yọ nípa yiyi ẹjọ́ ikú padà sí ẹ̀wọ̀n gbére. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Morocco Gbo Ewúro Sí Ojú Belgium Pẹ̀lú Àmì Ayò Méjì Sí Òdo(2-0)

Ikọ̀ Atlas Lions ti orílè-èdè Morocco ti Group F ti ife ẹ̀yẹ Àgbáyé 2022 tó ń lọ lọ́wọ́ gbo ewúro sójú alátakò wọn láti Orílè Èdè Belgium tó wà ní ipò kejì tí wọ́n mọ bóòlù gbá lágbayé pẹ̀lú ayò méjì sí òfo ní pápá ìseré Al Thumama ni Doha. Ní ẹ̀tàléláàdọ̀rin ìṣèjú ní Abdelhamid Sabiri, agbábọ̀ọ̀lu Morrocco tí wọ́n fi ṣe pàsépàrọ̀ sọ bọ́ọ̀lù sí àwọ̀n pẹ̀lú free-kick fún orilẹ ede Adúláwọ̀ láti dunnú. Orílè èdè Belgium já raburabu láti dáa padà ní àbala keji náà sugbon pabo lo jasi. Bi abala kejì se fẹ́ parí ni agbábọ̀ọ̀lu Morrocco, Zakaria Aboukhla tí kò ti pẹ́ tó wọlé sórí pápá tún fi ọba lée tó fi di ayò méjì sí òdo. Ẹgbẹ́ agbábọ̀ọ̀lù Atlas Lions ti Morocco ni o ń lékè tábìlì pẹ̀lú àmìn ayyo mẹ́rin nínú eré bọ́ọ̀lù gbígbà méjì, orílẹ̀-èdè Belgium tẹ̀lée wọn pẹ̀lú àmìn ayò mẹ́ta sùgbón wọ́n níláti dúró de èsì bọ́ọ̀lu láàrin Orílè-èdè Croatia àti Canada. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san


Ọkọ Reluwe Abuja-Kaduna: Àjo Tó Ń Rí Sí Ìgbòkègbodò Ètò Ìrìnna Pè Fún Ààbò

Mínísítà fún ètò ìrìnàjò, Mr Mua’zu Sambo sọ wípé wọ́n ti so ètò ààbò le dayindayin láti ri wípé eto ìrìnàjò ọkọ̀ reluwé Abuja -Kaduna padà láì sí wàhálà. Ó sọ pé ètò ààbò ti wa ni ìdá àádọ́rún ní ìgbà ti wọ́n n se ìmúrasílẹ̀ fún iṣẹ́ ọkọ̀ reluwé náà láti bẹ̀rẹ̀ padà. Bi Mínísítà náà se sọ, oye àwọn agbófinró yóò pọ sí. Elétò ààbò yóò pọ, wọ́n ṣì leè má wọ aṣọ iṣẹ́ wọn láti pèsè ààbò tó níye lórí fún àwọn ènìyàn tó fẹ rin ìrìn-àjò. O sọ síwájú pé o ti di dandan pé àwọn ènìyàn lè kọ́kọ́ fẹ́ fà sẹ́yìn díẹ láti fi ọkọ̀ reluwé rin ìrìn-àjò látàrí ohun tó ṣẹlẹ̀ sẹ́yìn, sùgbón àwọn á ri pé ètò ààbò kẹ́sejárí. Àwọn ohun èlò ààbò tó ṣe pàtàkì ni wọ́n yóò lo, tí kò nílò pé àwọn ń pariwo rẹ̀ síta fún aráyé lati mọ.


Elétò ààbò yóò pọ, wọ́n ṣì leè má wọ aṣọ iṣẹ́ wọn láti pèsè ààbò tó níye lórí fún àwọn ènìyàn tó fẹ rin ìrìn-àjò. O sọ síwájú pé o ti di dandan pé àwọn ènìyàn lè kọ́kọ́ fẹ́ fà sẹ́yìn díẹ láti fi ọkọ̀ reluwé rin ìrìn-àjò látàrí ohun tó ṣẹlẹ̀ sẹ́yìn, sùgbón àwọn á ri pé ètò ààbò kẹ́sejárí. Àwọn ohun èlò ààbò tó ṣe pàtàkì ni wọ́n yóò lo, tí kò nílò pé àwọn ń pariwo rẹ̀ síta fún aráyé lati mọ. Mr Sambo sọ wípé o ṣeéṣe kí wọ́n fi kún owó ọkọ̀ E jẹ́ ká rán ra wa létí pé, Ọkọ̀ Reluwé Abuja-Kaduna ni a so rọ̀ látàrí àwọn agbésùnmọ̀mi tí wọn jí àwọn èrò ọkọ̀ reluwé gbé tí ọ̀pọ̀ èmi sì tún sọnù ní ọjọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n oṣù kẹta ọdún yìí kì wọ́n tó padà wá dà àwọn ènìyàn náà sílẹ̀. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san .


Mr Sambo sọ wípé o ṣeéṣe kí wọ́n fi kún owó ọkọ̀ E jẹ́ ká rán ra wa létí pé, Ọkọ̀ Reluwé Abuja-Kaduna ni a so rọ̀ látàrí àwọn agbésùnmọ̀mi tí wọn jí àwọn èrò ọkọ̀ reluwé gbé tí ọ̀pọ̀ èmi sì tún sọnù ní ọjọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n oṣù kẹta ọdún yìí kì wọ́n tó padà wá dà àwọn ènìyàn náà sílẹ̀. Tèmítọ́pẹ́ Òbísẹ̀san .


Ààrẹ Ana Tí Pakistan Khan Tí Pe Fún Ifágilé Ìfẹ̀họ́núhàn

Ààrẹ àná tí Pakistan, Imran Khan tí pàṣẹ fún ifagile Ìfẹ̀họ́núhàn Islamabad kí ó má bàa dá wàhálà silẹ ní Orilẹ-ede. “Mo ti pínnù làti má lọ bá àwọn Islamabad nítorí pé mo mọ dájú pé rògbòdìyàn àti ìṣòfo ẹ̀mí yóò ṣẹlẹ ní Orilẹ-ede,” Khan sọ èyí ní Rawalpindi nítòsí Olú ìlú Islamabad ní àpéjọ àìmọye àwọn alatilẹyin wọ́n. Eyi ni igba akọkọ tí yóò farahàn lẹ́yìn tí wọn tí fí ìbọn kojú rẹ nínú oṣù yìí. Abo tí ó yànranti wá fún Khan níbi ìfarahàn yìí. Àwọn Ọlọ́pàá fí to àwọn Oniròyìn létí wí pé Ẹ̀gbẹrun mẹ́wá Ọlọ́pàá ni wọ́n peju pèsẹ láti dáàbò bo. Tí a kò bá gbàgbé Khan ni wọ́n yínbọn fún ni ẹrẹ́kẹ ní ìbẹ̀rẹ̀ pẹpẹ oṣù yìí nígbà tí àwọn alatako ìkọ Àwọn Islamabad wá kojú wọ́n, tí àwọn Olutẹle sì fìdí Rẹ mulẹ wí pé awọ́n alatako rẹ fẹ́ pàá ní.


Abo tí ó yànranti wá fún Khan níbi ìfarahàn yìí. Àwọn Ọlọ́pàá fí to àwọn Oniròyìn létí wí pé Ẹ̀gbẹrun mẹ́wá Ọlọ́pàá ni wọ́n peju pèsẹ láti dáàbò bo. Tí a kò bá gbàgbé Khan ni wọ́n yínbọn fún ni ẹrẹ́kẹ ní ìbẹ̀rẹ̀ pẹpẹ oṣù yìí nígbà tí àwọn alatako ìkọ Àwọn Islamabad wá kojú wọ́n, tí àwọn Olutẹle sì fìdí Rẹ mulẹ wí pé awọ́n alatako rẹ fẹ́ pàá ní. O dárúkọ Ààrẹ Sharif àti Oga àgbà Àwọn Ológun gẹ́gẹ́ bí àwọn tí wọ́n ń gbìyànjú láti gbà ẹmi rẹ, ṣugbọn àwọn Ologun ati ìjọba fi ake kọri wí pé àwọ̀n kò mọ ń kánkán nípa ẹ̀sùn tí ó fi kan wọ́n. Sharif tí fi ipe síta fun ìwádìí tí ó hàn gbàngba. Ọwọ ṣokùn tí tẹ ọkàn nínú àwọn ti wọn lérò wí pé ó kópa nínú ohùn tí ó ṣẹlẹ̀ yìí, ó si jẹwo wí pé ohùn dá wà ní, ẹnikẹ́ni kò rán ohùn ní iṣẹ.


O dárúkọ Ààrẹ Sharif àti Oga àgbà Àwọn Ológun gẹ́gẹ́ bí àwọn tí wọ́n ń gbìyànjú láti gbà ẹmi rẹ, ṣugbọn àwọn Ologun ati ìjọba fi ake kọri wí pé àwọ̀n kò mọ ń kánkán nípa ẹ̀sùn tí ó fi kan wọ́n. Sharif tí fi ipe síta fun ìwádìí tí ó hàn gbàngba. Ọwọ ṣokùn tí tẹ ọkàn nínú àwọn ti wọn lérò wí pé ó kópa nínú ohùn tí ó ṣẹlẹ̀ yìí, ó si jẹwo wí pé ohùn dá wà ní, ẹnikẹ́ni kò rán ohùn ní iṣẹ. Ni ọjọ́ Abàmẹtá, Khan farahàn pẹ̀lú Ọpá tí ó fí ń rìn láti bá àwùjọ àwọn ènìyàn sọrọ. Wí pé wọ́n ṣì ń wá ẹmi ohùn gẹ́gẹ́bí ohùn tí Ọpọlọpọ Àwọn Ẹlẹ́ṣọ-Abo sọ. Khan ní ohùn sì ń jíròrò pẹ̀lú àwọn Ẹ̀gbẹ rẹ PTI, láti dáwọ Dúró kí ìdìbò bá leè tètè wáyé.


Ni ọjọ́ Abàmẹtá, Khan farahàn pẹ̀lú Ọpá tí ó fí ń rìn láti bá àwùjọ àwọn ènìyàn sọrọ. Wí pé wọ́n ṣì ń wá ẹmi ohùn gẹ́gẹ́bí ohùn tí Ọpọlọpọ Àwọn Ẹlẹ́ṣọ-Abo sọ. Khan ní ohùn sì ń jíròrò pẹ̀lú àwọn Ẹ̀gbẹ rẹ PTI, láti dáwọ Dúró kí ìdìbò bá leè tètè wáyé. PTI tí kúrò ni Apapọ Aṣòfìn ṣùgbọ́n wọ́n sì ń ṣe àkóso ẹkùn méjì. Olubunmi Adeyemo.


PTI tí kúrò ni Apapọ Aṣòfìn ṣùgbọ́n wọ́n sì ń ṣe àkóso ẹkùn méjì. Olubunmi Adeyemo.


Ibo Equatorial Guinea: Teodoro Obiang Jáwe Olubori L’ẹlẹ Kẹfà

Àwọn Olùṣàkóso Ibo Equatorial Guinea tì kéde Teodoro Obiang Nguema Mbasogo gẹ́gẹ́ bí Olubori ìbò Ààrẹ ní ẹlẹ́kẹfà. Ẹní Ọgọrin Ọdún yii ti wá lórí àlééfa láti ọdún 1979, Ádárì ìbò ní ó Jáwe Olubori pẹ̀lú ìdá márùn-ún din lọgọ́rùn-ún nínú ọgọ́rùn-ún. Ìròyìn fi tó wà létí wí pé Obiang ní Ààrẹ ti O pẹ jùlọ lórí àlééfa àti wí pé kò tì sì ìgbà tí ó gbà dín ní idà mẹta-lè-laadọ́rùn-ún nínú Ọgọrun-ún nígbà kìgba tí wọ́n bá tún yàn sì orí àlééfa. Olubunmi Adeyemo,


Àwọn Olùṣàkóso Ibo DRC Congo Tí Polóńgo Ìdìbò Ààrẹ

Àwọn Olùṣàkóso Ibo ni DRC Congo tì kéde Ogúnjọ Oṣù Kejìlá ọdún tí ó ń bọ̀ fún èéto ìdìbò Ààrẹ. Félix Tshisekedi tì ó gbà ìjọba lọ́wọ́ Joseph Kabila pẹ̀lú ipá ní ọdún 2019 tì sọ Èróńgbá re láti gbegba fún ipò Ààrẹ. Ìròyìn fi tó wá létí wí pé, ó ṣeé ṣe kí ó jẹ wí pé Tshisekedi ati Martin Fayuulu tì ó tẹnumọ wí pé ohùn ní O jáwe Olubori Ibo 2018 ní wọ́n yóò jọ figa gbága. Àwọn Olùṣàkóso Ibo ní Èéto abo ni ó jẹ Ìdojúkọ wọ́n. Ìpàdé ránpẹ tì wọ́n ṣe ní Luanda lọsẹ́ yìí ni wọ́n ti kàn nípa, ti won sì kéde wípé Àwọn Ọlọtẹ M23 tí wọ́n da ìlú rú ati àwọn míràn, láti ìrọlẹ ọjọ́ Ẹtì láàárín ọjọ́ méjì gbọ́dọ̀ fii àgbègbé yìí silẹ ki wọn si ko gbógbo ohùn ìjà Ogún wọ́n nilẹ̀. Olubunmi Adeyẹmọ.


Kwara Mú Àgbéga Bá Ilé Ìwòsàn Àpapọ̀

ìpínlẹ̀ Kwara sọ wípé gbogbo ètò ti Ìjọba parí láti mú àgbéga bá ilé ìwòsàn àpapọ̀ tí yóò sì yí padà sí ilé ìwòsàn yunifásitì ìpínlẹ̀ Kwara gẹ́gẹ́ bí wọ́n se bu ọwọ́ lu dídásílẹ̀ ilé ìwòsàn fún ilé ẹ̀kọ́ gíga náà. Alakoso ètò ìlera ipinlẹ kwara, Dokita Raji Rasaq ni ó sísọ lójú ọ̀rọ̀ náà nígbà tí ó ń sọ̀rọ̀ pẹ̀lú àwọn akọ̀ròyìn níbi àpérò ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì ẹlẹ́ẹ̀kàarùnlélógójì (45) irú rẹ̀ tí ó wáyé ní ìlú Ilorin, olú ìlú ìpínlẹ̀ kwara. Dokita Rasaq se àfikún pé, ìjọba tí ó wà lóde ní ìpínlẹ̀ kwara n se àtúnse àti ìdásílẹ̀ ilé ìwòsàn àti gbígba àwọn òsìsẹ́ elétò ìlera pẹ̀lú pípèsè ohun èèlò tí ó dára láti mú àyípadà áti fún ètò ìlera tí ó péye fún àwọn ènìyàn ìpínlẹ̀ náà.


Ile-Ẹjọ Ẹtọmọnìyàn Làgbáyé Tí Gbégidíná Ìgbéyàwó Láàárín Ẹya-kànnáà

Ilé-ẹjọ́ Ẹtọmọnìyàn làgbáyé tí fohùn ṣọ̀kan lati fi ìdí rẹ mulẹ wípé “ìgbéyàwó ẹ̀yà-kànnáà” lòdì, kó sì tọ. Ninu ìtàn Ìpínnù yí, Ilẹ̀-ẹjọ tẹnumọ wípé kí n ṣe “ìgbéyàwó abalaye tí ìdápọ ọkùnrin kan àti obìnrin kan” nikan, ṣùgbọ́n wọ́n kò gbọ́dọ̀ yàn lè ìjọba lọ́wọ́ pé “ìgbéyàwó ẹ̀yà-kànnáà j’ọ̀rọ̀yàn.” Ilé-ẹjọ́ ṣafikun wípé láìsí ẹlẹyamẹya “ìjọba lágbára wọ́n sì lẹtọ láti yàn ìgbéyàwó onibalopọ̀ láàárín akọ àti abo láàyò. ” Olubunmi Adeyẹmọ.


Wọ́n Búra Fún Adeleke Gẹ́gẹ́ Bíi Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ọsun

Wọ́n ti búra fún Sẹnetọ Ademọla Nurudeen Adeleke ti ẹgbẹ́ alábùradà, People’s Democratic Party, PDP gẹ́gẹ́ bíi gómìnà tuntun fún ìpínlẹ̀ Ọsun. Eléyìí wáyé ní pápá eré ìdárayá ní ìlú Osogbo ní ọjọ́ Àìkú (Sunday) láti ọwọ́ adájọ́ àgbà ìpínlẹ̀ náà, Adájọ́ Oyebọla Adepele Ojọ. Adájọ́ kọ́kọ́ se ìbúra fún igbákejì gómìnà, Ọmọba Kọla Adewusi, lẹ́yìn náà o se ìbúra fún gómìnà tuntun ní déédé agogo méjìlá ku ìsẹ́jú mẹwa (11:50am) ní òwúrọ̀ ọjọ́ Àìkú. Nínú ọ̀rọ̀ rẹ̀, gómìnà Adeleke fi ìfarajìn rẹ̀ léde fún ìjọba rere, ìpèsè ohun amáyédẹrùn, àlááfíà, ààbò fún ìpínlẹ̀ Ọsun. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn lóokọ -lóókì ni ó péjú síbẹ̀ bíi gómìnà ìpínlẹ̀ Edo, Akwa Ibom, Delta, Sokoto, Bayelsa, Olùdíje sípò ààrẹ lábẹ́ àsìá ẹgbẹ́ PDP Alhaji Atiku abubakar àti aya rẹ̀, Oloye Bukọla Saraki, Ọọni of Ifẹ, Ọba Adeyẹye àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.


Ọwọ́ Sìkún Àwọn Agbófinró Tẹ Arákùnrin Kan Tí Ó Pa Òògùn Olóró Mọ́ Sínú Bàtà

Àjọ tí ó ń gbógun ti lílo òògùn olóró ní orílẹ̀ èdè wa National Drug Law Enforcement Agency, NDLEA, ti fi ọwọ́ òfin mú agbénú òkùnkùn sebi kan, ẹni ọdún mẹ́tàdínlọ́gọ́ta (57), Lawal Lateef Oyenuga ní òpin ọ̀sẹ̀. Ó gbé òògùn olóró tí ó tó irinwó gíráàmù (400grm) tí ó sì ṣe é lọ́jọ̀ sínú bàtà lọ sí Jeddah, ní orílẹ̀ èdè Saudi Arabia. Agbenusọ àjọ náà, ọ̀gbéni Fẹmi Baba-Fẹmi ni ó sísọ lórí ọ̀rọ̀ náà wípé àríwòye àti ìwà ọ̀tẹlẹ̀múyẹ́ ni ó jẹ́ kí ọwọ́ tẹ okùnrin onísẹ́ láabi kan, wasiu Gbọlahan ti wọ́n mọ̀ sí (teacher) tí ó jẹ́ baba ogun fún àwọn onísẹ́ láabi náà. Àjọ náà fi àrídájú hàn pé òhun yóò máa ṣiṣẹ́ takun-takun láti ríi dájú pé òpin dé bá lílò òògùn olóró ní àwùjọ wa.


Ona TI Abaji,Alhaji Adamu Baba Yunusa sayẹyẹ ọdún márùndínlọ́gbọ̀n lórí ìtẹ́,ẹgbẹ́ ọmọ Yorùbá,ìlú Àbújá sàjọyọ́ pẹ̀lú rẹ̀

Ona of Abaji , to tun jẹ alaga igbimọ awọn lọba-lọba niluu Abuj,FCT ,His Royal Majesty (HRM) Alhaji Adamu Baba Yunusa sayẹyẹ sayẹyẹ ọdún márùndínlọ́gbọ̀n (25 years)lórí ìtẹ́, ni eyi ti gbogbo toni;e talejo wa sibi ayẹyẹ naa to waye ni Abaji , niluu Abuja to jẹ olu-ilu orilẹ ede Naijiria. Alhaji Yunusa,ni yoo jẹ ọba kẹrindinlogun to jẹ Ona ti Abaji, ti o gba ọ̀pá asẹ gẹgẹ bi adari ọba ni ọjọ́ kejilelogun osu Kẹjọ ,ọdun 1997 gẹgẹ bi Ona tiAbaji ati alaga gbogbo lọba*lọba ni ilu Abuja. Lasiko ayẹyẹ ọhun, Alhaji Yunusa dupẹ lọwọ Ọlọrun fun aabo rẹ lati wa lórílẹ̀ alàyè ati ní alaafia lati lee maa sakoso awọn eniyan rẹ̀. O tun dupẹ lọwọ awọn igbimọ lọba-lọba fun ati lẹyin wọn lati lee jẹ ki alaafia ati isọkan jọba ni ilu Abuja.Ọba Yunusa tundupẹ lọwọ awọn ẹgbẹ Yoruba ati awọn ẹya miran fun gudu-gudu meje yaya mẹfa ti wọn n se niluu Abuja. Aarẹ ẹgbẹ awọn Yorùbá lorilẹ ede Naijiria, Alhaji AbdulHakeem Mosebolatan naa sapejuwe Ọna Abajai gẹgẹ bi alaanu eniyan ati ẹni to tun nifẹẹ awọn ara ilu rẹ ati ẹya miran, ti kii n se ẹni to maa n se ojụ-sàájú. Aaarẹ tun wa gbadura pe ki Ọlọ́run tubọ fi ẹmi gígùn ati alaafia fún ọba naa lori ìtẹ́.


O tun dupẹ lọwọ awọn igbimọ lọba-lọba fun ati lẹyin wọn lati lee jẹ ki alaafia ati isọkan jọba ni ilu Abuja.Ọba Yunusa tundupẹ lọwọ awọn ẹgbẹ Yoruba ati awọn ẹya miran fun gudu-gudu meje yaya mẹfa ti wọn n se niluu Abuja. Aarẹ ẹgbẹ awọn Yorùbá lorilẹ ede Naijiria, Alhaji AbdulHakeem Mosebolatan naa sapejuwe Ọna Abajai gẹgẹ bi alaanu eniyan ati ẹni to tun nifẹẹ awọn ara ilu rẹ ati ẹya miran, ti kii n se ẹni to maa n se ojụ-sàájú. Aaarẹ tun wa gbadura pe ki Ọlọ́run tubọ fi ẹmi gígùn ati alaafia fún ọba naa lori ìtẹ́. lara awọn to tun péjú pẹ́sẹ̀ asofin ilu Abuja, Philips Tanimu Aduda, alaga ẹgbẹ ọmọ Yoruba ti ijọba ibilẹ Bwari to tun jẹ adari awọn ẹgbẹ Vigilante orilẹ ede Naijiria , Ọmọjuni Mattew , awọn ọba Yorùbá ilu Abuja ati gbogbo ẹgbẹ ọmọ Yoruba to n gbe ni ilu Abuja, FCT.


lara awọn to tun péjú pẹ́sẹ̀ asofin ilu Abuja, Philips Tanimu Aduda, alaga ẹgbẹ ọmọ Yoruba ti ijọba ibilẹ Bwari to tun jẹ adari awọn ẹgbẹ Vigilante orilẹ ede Naijiria , Ọmọjuni Mattew , awọn ọba Yorùbá ilu Abuja ati gbogbo ẹgbẹ ọmọ Yoruba to n gbe ni ilu Abuja, FCT.


Ìfẹ̀hónúhàn Lórí Ìtànkálẹ̀ Àrùn Covid-19 Gbòde Ní orílẹ̀ Èdè China

Àwọn ènìyàn orílẹ̀ èdè China ń fi àìdùnnú wọn hàn lórí ìtànkálẹ̀ àrùn covid-19, lẹ́yìn ìgbà tí ìjàm̀bá iná se ikú pa ènìyàn mẹ́wàá (10) ni ìlú Urumqi, olú ìlú Xinjiang ni ọjọ́bọ̀ (Sunday). Àfiléde fi hàn pé àwọn ènìyàn jáde lọ́pọ̀ yanturu ní ọjọ́ ẹtì (Friday ) lẹ́yìn ìjàm̀bá iná tí o sẹlẹ̀ ní ọjọ́bọ̀ (Thursday). Ní ìlú Shanghai ni ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ènìyàn ti n péjọ ní alẹ́ ọjọ́ àbámẹ́ta (Saturday) fún ìkẹ́dùn àwọn tí ó pàdánù ẹ̀mí wọn, léyìí tí ó sì padà di ìfẹ̀hónúhàn ní ọjọ́ àìkú (Sunday).


Ẹ Dìbò Fún Olùdíje Tí Yóò Se Àgbédìde Ilé Isẹ́ Ìpèsè Aṣọ

Ẹgbẹ òsìsẹ́ ilé iṣẹ́ ìpèsè asọ, The National Union of Textile, Garment and Tailoring Workers of Nigeria (NUTGTWN) ti se ìkìlọ̀ fún àwọn ọmọ ẹgbẹ́ láti má se dìbò fún olùdíje tí kò bá ní èrò láti se àgbédìde ilé isẹ́ ìpèsè aṣọ. Alága ẹgbẹ́ náà Akikanju John Adaji fi ọ̀rọ̀ náà léde níbi ìparí ayẹyẹ ẹlẹ́ẹ̀kẹrìndínlọ́gbọ̀n irú rẹ̀ tí ó jẹ́ àpérò fún ìdánilẹ́kọ̀ọ́ àwọn ọmọ ẹgbẹ́ tí ó wáyé ní ìlú Abuja. Adaji fi àrídájú hàn pé, olùdíje tí yóò gbé ilé iṣẹ́ ìpèsè aṣọ dìde ni àwọn yóò dìbò fún.


Ilé Isẹ́ Niger dock Rí Ìtúsílẹ̀ Lẹ́yìn Ìdánilọ́wọ́kọ́ ọlọ́jọ́ Pípẹ́

Ìjọba àpapọ̀ ti fi ìtúsílẹ̀ ilé isẹ́ Niger dock termina ní èbúté òkun ní ìpínlẹ̀ Èkó léde. Eléyìí wáyé lẹ́yìn tí ilé isẹ́ náà ti gbà láti tẹ̀lé àlàkalẹ̀ òfin àmúsisẹ́ ìjọba. Mínísítà ètò ìrìnàjò Muazu Sambo ni ó kéde ọ̀rọ̀ náà nígbà tí ó se àbẹ̀wò sí ilé isẹ́ náà ní ìlú Èkó níbi tí mínísítà ìpínlẹ̀, Ademọla Adegooye ti sojú rẹ̀. Àrídájú wà pé, ìjọba dá ilé isẹ́ náà lọ́wọ́ kọ́ látàrí ẹ̀sùn tí àwọn akẹgbẹ́ rẹ fi sùn, nígbà tí ó kọ̀ láti tẹ̀lé òfin ìlànà àmúsisẹ́.


Gómìnà Ìpínlẹ̀ Kaduna Gba Akẹgbẹ́ Rẹ̀ Nímọ̀ràn Láti Lo Ànfààní Ètò Ọ̀gbìn Fún Ìdàgbàsókè Àwùjọ

Gómìnà ìpínlẹ̀ Kaduna ti gba àwọn akẹgbẹ́ rẹ ní ìmọ̀ràn láti lo ànfààní ètò ọ̀gbìn fún ìgbélárugẹ ọrọ̀ ajé àti mímú ọ̀tọ̀ǹkùlú ènìyàn jáde kúrò nínú ìsẹ́. Ó fi ìmọ̀ràn náà léde níbi àjọ àgbáyé International Instiutte For Tropical Agriculture (IITA) Ibadan, olú ìlú ìpínlẹ̀ Oyo, níbi ìsìn ìdágbére fún ọ̀gá àgbà ilé iṣẹ́ náà, ọ̀mọ̀wé Nteranya Sanginga. Ó sàlàyé síwájú pé, orílẹ̀ èdè wa kò ì tíì lo ànfààní ètò ọ̀gbìn bí ó ti se yẹ, ó wá rọ gbogbo ìpínlẹ̀ fún ìbásepọ̀ tí ó yanjú pẹ̀lú àjọ elétò ọ̀gbìn fún ìdàgbàsókè àwùjọ wa. Ní ìparí, wọ́n se àfihàn ìgbìnyànjú àti ipa ribiribi tí Sanginga kó, àti jíjẹ́ ògúnná gbòǹgbò níbi ìdàgbàsókè ètò ọ̀gbìn ní ilẹ̀ adúláwọ̀, èyí tí ọ̀mọ̀wé Akinwumi Adesina se àgbéyẹ̀wò rẹ.


Comoros bèèrè ẹ̀wọ̀n gbére fún ààrẹ tẹ́lẹ̀ rí, Abdallah Sambi

Àwọn abánirojọ́ ní orílẹ̀-èdè Comoros, ti bèrè fún ẹ̀wọ̀n gbére fún ààrẹ tẹ́lẹ̀ rí,Ahmed Abdallah Sambi,ẹni tí wọ́n dájọ́ rẹ̀ láìsí níbẹ̀ fún ọ̀dàlẹ̀. Sambi, jẹ́ ọmọ ọdún mẹ́rìnlé-lọ́gọ́ta,olórí alátakò ààrẹ tó ń ṣàkóso lọ́wọ́ báyìí, Azali Assoumani,ni wọ́n ti fi ẹ̀sùn títa ìwé ìrìnnà àwọn ọmọ Comoros fún àwọn tí kìí ṣe ọmọ orílẹ̀-èdè náà ,tí ń gbé ní àwọn orílẹ̀-èdè tí omi òkun ya wọ̀. “Ó jàm̀bá àdéhùn iṣẹ́ tí àwọn ọmọ Comoros gbé fun,” agbẹjọ́rò Ali Mohamed Djounaid, sọ báyìí níwájú ilé-ẹjọ́ orílè-èdè. Ó ní kí wọ́n sọ Sambi,tí wọn yóò dájọ́ rẹ̀ ní ọjọ́ kọkàndín-lọ́gbọ̀n,oṣù kọkànlá yìí sí ẹ̀wọ̀n gbére.


Ìyàwó Gómìnà Ìpínlẹ̀ Kwara gbóríyìn fún àwọn onídìrí fún iṣẹ àjọṣe tí ile-iṣẹ Ìjọba ti wọn bẹ̀rẹ̀

Iyaafin Ààrẹ ti Ìpínlẹ̀ Kwara àti Olùdásílẹ̀ Ajike People Support Centre, Aṣojú Olufolake Abdulrazaq ti gbóríyìn fún Ìpín ti Ìpínlẹ̀ àwọn ẹgbẹ́ onídìrí gbogbogbo àti àwọn ọlọsọ fún bibẹrẹ iṣẹ ilé iṣé Ìjọba. Aṣojú Abdulrazaq lakoko ìfihàn ọdọọdún tí Ẹgbẹ́ 2022 àti ikowojọ fún ìparí iṣẹ ti wọn bẹrẹ, Akọwe rọ wọn láti gbaruku ti Gómìnà Abdulrahman Abdulrazaq. O sọ pe iṣakoso náà ti pinnu láti ríi dájú pe àwọn ètò iṣowo àti ọrọ ajé tẹ̀síwájú ní Ìpínlẹ̀ náà. Ọláyinká Akíntọ́lá.


Igbákejì ààrẹ Osinbajo ti pè fún ṣíṣe àtúnṣe sí ètò ọrọ̀ ajé ìlú

Igbákejì Ààrẹ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, Yemi Osinbajo ti pè fún atunwo àti àtúnṣe ètò ọrọ̀ ajé ní orílẹ̀-èdè lati mú ìdàgbàsókè imọ-ẹrọ àti ìdàgbàsókè ọrọ-aje bá orilẹ-ede Nàìjíríà. Osinbajo ṣe ipe naay níbi idanilẹkọ ètò ọlọjọ méjì tó wáyé ní orilẹ-ede tí àkòrí rẹ jẹ – ‘Igbega Awyọn Olùdásílẹ̀ tí Imọ-ẹrọ, Imọ-ẹrọ àti àtúnṣe, STI’, ní Ilé-iṣẹ́ Adehun Kariaye, ni Awka, Olú ilu Ìpínlẹ̀ Anbra. Olutukọ Idanilẹkọ náà ni àwọn Ìgbìmọ̀ Alàgbà lórí Imọ àti Imọ-ẹrọ àti Ile-ẹkọ Imọ-ẹrọ, Imọ-jinlẹ ti Nàìjíríà. Ọláyinká Akíntọ́lá.


Àwọn olólùfẹ́ APC pe àpèjọ fún àtúnyàn gómìnà Kwara

Àwọn obìnrin àti àwọn ọ̀dọ́ APC, ní agbègbè ààrin gbùngbùn ìpínlẹ̀ Kwara,gúsù Ààrin Nàìjíríà, tú yáyá ,tú yàyà jáde ní ọjọ́ Ẹtì láti dúró lórí ìpinnu wọn láti ti gómìnà AbdulRahman AbdulRazaq lẹ́yìn fún ìgbà kejì gẹ́gẹ́ bíi gómìnà. Wọ́n ń fẹ́ kí àwọn ará ìlú Kwara san àwọn iṣẹ́ ribiribi tí gómìnà náà ti ṣe pẹ̀lú àǹfààní ẹlẹ́ẹ̀kejì. Àpèjọ náà tí Aṣojú Abdulfatai, tí ó jẹ́ alága ìgbìmọ̀ ìpolongo ẹgbẹ́ APC,pẹ̀lú àwọn olùkópa mìíràn mú ìgbálẹ̀ dání – àmìn ìdánimọ̀ APC àti káádì tí wọ́n kọ agbègbè tí oníkálùkù wọn ń sojú ní ìpínlẹ̀ náà,wáyé ní àwọn òpópónà pàtàkì ní olú ìlú náà.


Ìpínlẹ̀ Benue : Ilé-ẹjọ́ dá olùdíje gómìnà fún ẹgbẹ́ APC láre

ilé-ẹjọ́ gíga ti ìjọba àpapọ̀ kan ní Makurdi, olú-ìlú Benue,ní Nàìjíríà,àriwá gbùngbùn Nàìjíríà, ti dá olùdíje ẹgbẹ́ All Progressive Congress (APC ),ní ìpínlẹ̀ Benue, Fadá Hyacinth Alia,gẹ́gẹ́ bí ẹni tí ó jáwé olúborí ìbò abẹ́lé gómìnà,nínú oṣù kẹfà,ọdún 2022. Ìgbẹ̀yìn ìbò APC, ló kún fún awuyewuye nínú àti níta ẹgbẹ́ jákèjádò orílẹ̀-èdè. Ní Ìpínlẹ̀ Taraba, ilé-ẹjọ́ gíga àpapọ̀ kan tí ó jókòó ní Àbújá, ti fagilé yíyan Emmanuel Bwacha, gẹ́gẹ́ bí olùdíje gómìnà fún ẹgbẹ́ APC, tí wọ́n sì pàṣẹ àtúndì ìbò abẹ́lé láàrin ọjọ́ mẹ́rìnlá.


Àwọn olùkọ́ni ilé-ẹ̀kọ́ gíga fáfítì ìpínlẹ̀ Násáráwá ń fẹ̀hónúhàn lórí sísan ìdajì owó oṣù

Àwọn ọmọ ẹgbẹ́ òṣìṣẹ́ ilé-ẹ̀kọ́ gíga fáfítì, (ASUU), ti Ilé-ẹ̀kọ́ gíga ìjọba àpapọ̀ Láfíà, ní ìpínlẹ̀ Násáráwá,ti fi ẹ̀hónú wọn hàn lórí owó oṣù ìdajì láti ọ̀dọ̀ ìjọba àpapọ̀ Nàìjíríà. Àwọn olùkọ́ni náà ní ọjọ́ Ẹtì, ní Láfíà, olú-ìlú,yan káàkiri àyíká ilé-ẹ̀kọ́ náà láti takú lórí ìbéérè wọn fún sísan owó oṣù wọn pé. Wọ́n gbé páálí dání pẹ̀lú àwọn àkọlé bíi; “Sanwó osù wa tí ó wà nílẹ̀ báyìí, Adam Adamu ti kùnà,ẹ mójútó ètò-ẹ̀kọ́, ẹ dá iyì àwọn ilé-ẹ̀kọ́ gíga padà,” láàrin àwọn mìíràn. Nī́gbà tí ó ń bá àwọn olùkọ́ni náà sọ̀rọ̀,Alága ASUU ilé-ìwé gíga náà,Ọ̀gbẹ́ni Adam Abdullahi,sọ pe,awọn n fẹhonu han lori ilodi si owo oṣu ti ko pe ati pe ki ijọba san owo oṣu mẹjọ ti o wa nilẹ ti wọn n jẹ wọn. Gẹgẹ bi o ti sọ, iṣẹ awọn olukọni kọja pe a n kọni ni yara ikawe nikan.


“Alága INEC gbọ́dọ̀ pèsè ìwé ẹ̀rí Adélékè” –ilé -ẹjọ́ Ọ̀ṣun paá láṣẹ

Ilé-ẹjọ́ ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun tó ń rísí ẹ̀sùn lórí ìbò , ti pàṣẹ ṣíṣí ẹ̀sùn tuntun,tí ń sì pàsẹ́ fún alága ìgbìmọ̀ olómìnira tó ń mójútó ètò ìbò lápapọ̀ lórílẹ̀-èdè (INEC ), láti pèsè ìwé ẹ̀rí àti àwọn ìwé ìdánimọ̀ tí gómìnà tí wọ́n dìbò yàn,Adémọ́lá Adélékè,lò fún ìdìbò gómìnà ọdún 2018. Ìkùnà alákòóso kọmísọ́nà ìbò (REC),ti ìgbìmọ̀ náà láti pèsè àwọn ìwé ẹ̀rí níjòókó àkọ́kọ́ pẹ̀lú ìlànà ìpè ìgbìmọ̀ náà léjọ́ ló fa ẹ̀sùn náà. Gómìnà Adégbóyèga Oyètọ́lá ń tako bí INEC ṣe kéde Adélékè gẹ́gẹ́ bí Gómìnà tí wọ́n yàn. Bí ìdájọ́ náà ṣe tẹ̀síwájú lọ́jọ́ Ẹtì,ilé-ẹjọ́,tí adájọ́ Tersea Kume, ṣalága rẹ̀ sọ pé, ìfojúhàn asọjú ìgbìmọ̀ kọmísọ́nà ètò ìbò lásán kò tíì dáhùn ìpèlẹ́jọ́ọ ìgbìmọ̀ náà láti pèsè àwọn ìwé-ẹ̀rí náà.


Ààrẹ Nàìjíríà ṣèdárò ikú olórin ẹ̀mí, Okposo

Ààrẹ Bùhárí ṣèdárò pẹ̀lú ẹbí, àwọn ọ̀rẹ́, àti àwọn alábáṣiṣẹ́pọ̀ gbajúgbajà akọrin ẹ̀mí ,Sammie Okposo,ẹni tí ìròyìn ikú rẹ̀ bá gbogbo ọmọ Nàìjíríà lójijì lọ́jọ́ọ Ẹtì. Ààrẹ Bùhárí ṣàlàyé pé pẹpẹ ìsìn tí Okposo dá sílẹ̀,ẹgbẹ́ ìyìnrere rẹ̀,ipa iṣé ọpọlọ nínú ilé-iṣẹ́ fíímù,Nollywood, àti ipa tó wúnilórí tó kó nínú ìṣàkóso àwọn tó lẹ̀bùn àti sísọ wọ́n di ìlú mọ̀ọ́ká. Ààrẹ wá tún ṣèdárò pẹ̀lu àwọn ẹlẹ́sì Kìrìsítíánì,pàápàá jùlọ àwọn alábáṣiṣẹ́pọ̀ Okposo, nínú orin ẹ̀mí àti àwọn ọ̀dọ́ tó ń bọ̀ lẹ́yìn,tí wọ́n ń kọ́ṣe ẹ̀yà orin ìyìnrere rẹ̀. Olórí orílẹ̀-èdè wá gbàdúrà pé kí ọlọ́run tẹ́ akọrin ìyìnrere náà sáfẹ́fẹ́ rere.


Iṣẹ́ Àkànṣe ètò Ẹ̀kọ́ Àwọn Ọmọbìnrin ipele kẹta parí ní Nàìjíríà

Iṣẹ́ Àkànṣe ètò ẹ̀kọ́ ọmọbìnrin ìpele kẹta náà ti parí ní Nàìjíríà pẹ̀lú pípe ìjọba ní gbogbo ìpele láti lọ́wọ́sí ètò náà ,kí àwọn náà ó sì ṣàgbékalẹ̀ irú rẹ̀ àti láti wá ìlànà sí àṣeyọrí iṣẹ́ náà. Àwọn ọmọbìnrin tó lé ní mílíọ́nù kan láti àwọn ilé-ìwé jákèjádò ìpínlẹ̀ Niger,Bauchi,Sokoto,Zamfara,Kano àti Katsina ti wá forúkọ sílẹ̀ níbi Iṣẹ́ Àkànṣe èyì tí wọn ṣàgbékalẹ̀ rẹ̀ fún ìforúkọsílẹ̀ àwọn ọmọbìnrin mílíọ́nù kan ní ipele kínní àti ìkejì. Nígbà tí ó ń sọ̀rọ̀ níbi àṣekágbá ayẹyẹ ètò Gep 3, ní Àbújá, Aṣojú orílẹ̀-èdè fún àjọ UNICEF,Cristian Munduate wá dámọ́ràn pé kí gbogbo ìpínlẹ̀ ní orílẹ̀-èdè jára mọ́ onírúurú ọ̀nà láti jẹ́kí ètò náà tàn káàkiri.


Ilé Ìṣẹ́ Ẹ̀wọn South Africa Takò Ìdápadà Jacob Zuma Sí Ọgbà Ẹ̀wọn

Ilé ìṣẹ́ Ẹwọn South Africa sọ pé àwọn yóò takò ìdájọ ilé-ẹjọ́ kàn tó ràn Àárẹ̀ tẹlẹ rí Jacob Zuma pàdà sí tubu. Ilé ìṣẹ́ Àtúnṣe (Department of Correctional Service DCS) sọ pé “Nígbàtí o farabalẹ kà ìdájọ́ náà, Àwọn ilé ìṣẹ́ Àtúnṣe náà ní ìdánilójú pé ilé-ẹjọ́ mìíràn lé dá ẹjọ́ tó yàtọ.” Nibayii, ilé-ẹjọ́ gígajùlọ tí pàṣẹ ní ọjọ́ Ajé pé kí Ààrẹ tẹlẹ náà pàdà sí ẹ̀wọn lẹyìn tó fí ìdí ìdájọ́ ilé-ẹjọ́ àkọ́kọ́ múlẹ pé itusilẹ rẹ̀ láàkọ́kọ́ kò bá òfin mú. Ẹní ọgọ́rin ọdún náà ní wọ́n dàjọ́ oṣù mẹẹdogun fún ní ọdún tó kọjá fún bí o ṣé kọ̀ láti jẹrìí làkókò ìwádìí ìwà ìbàjẹ́ kàn. Àmọ́, wọ́n dá a sílẹ̀ lẹ́yìn oṣù méjì tí o fi wà lẹ́wọ̀n, lẹ́yìn tí àwọn agbẹjọ́rò rẹ̀ ti sọ pé ó ní àìsàn kan tó lè máa gbẹ̀mi rẹ̀, ó sì nílò ìtọ́jú tí Ilé Iṣẹ̀ Àtúnṣe kò lè pèsè fún nínú ẹ̀wọ̀n. Lekan Orenuga


Ẹgbẹ́ Àgbábọ́ọ̀lù Orílẹ̀-èdè Faransé Tí Bú Ẹnu Àtẹ Lù Bí Àwọn Kàn Ṣé Ń Takò Orílẹ̀-èdè Qatar Làpọ̀jù

Alàkóso àgbábọ́ọ̀lù Faransé (FFF) Noël Le Graët tí gbà láti dáàbòbo Qatar gẹ́gẹ́ bí àgbàlejo tí ìdíje Ife Àgbáyé 2022. “Mó gbàgbọ́ pé ìpolongo itako náà tí pọ̀jù fún Qatar. Ní tòótọ, a n’ifẹ látí máà ṣé àṣejù díẹ̀ ní Ìlú Faransé lórí ọpọlọpọ òún,” Le Graët sọ làkókò ifọrọwanilẹnuwo pẹ̀lú RTL Luxembourg. “Mó wò bọọlu afẹsẹgba, mo sí fí sílẹ̀ fún àwọn olóṣèlú látí ṣé iṣẹ́ wọ́n, “o fí kún. Le Graët ló tí takò ìmọràn tí àwọn orílẹ̀-èdè kàn ṣé lórí wíwọ ifunpa òsùmàrè (Rainbow armband) nínú ìdíje Ife Àgbáyé. Lekan Orenuga


Ife Àgbáyé 2022: Switzerland Bórí Ìfẹsẹwọnsẹ́ Pẹ̀lú Cameroon

Switzerland bórí Cameroon nínú ìdíje ife àgbáyé tí nlọ lọ́wọ́ ni Qatar 2022, Grùúpù G. Èrè náà bẹrẹ ní déédé aago mọkanla àárò, aago Nàìjíríà. Ìlú Cameroon pàdánù gbogbo àwọn àyè gbígbà bóòlù sí àwọ̀n bí wọ́n ṣé fàkọkọyọ ní ìbẹ̀rẹ̀ èrè náà tí Swizerland sí tidi mọ́lé ṣùgbọ́n tí wọ́n kò rí gbogbo ànfààní wọnyí lò. Wọ́n pàdánù ànfàní àkọkọ́ wọ́n ní iṣẹju mẹwàá lẹyìn tí olùṣọ góòlù Switzerland dínà bọọlu tí ọmọ Cameroon mìíràn sí gbà bọọlu sí òkè. Orí ló yọ Cameroon nígbàtí ọmọ Switzerland kàn gbà àmì ayò wọlé ní ogún iṣẹju lé méjì ṣùgbọ́n afọn fèèrè pé ní ìyàtọ̀ àála (offside) Lẹ́yìn náà ní Cameroon tún pàdánù ànfàní góòlù mìíràn látí gbà wọlé ní iṣẹju mérin lé lógún. Ifẹsẹwọ ṣẹ́ náà parí láìsí góòlù ní ìdajì àkọkọ́. Iṣẹju méjì sí ìdajì Kejì ní agbabọọlu Switzerland, Breel Embolo gbà àmì ayò àkọkọ́ wọlé Níkẹyìn èrè náà parí lẹyìn àkókò kíkún tí ìkọ Switzerland sí fakọyọ.


Orí ló yọ Cameroon nígbàtí ọmọ Switzerland kàn gbà àmì ayò wọlé ní ogún iṣẹju lé méjì ṣùgbọ́n afọn fèèrè pé ní ìyàtọ̀ àála (offside) Lẹ́yìn náà ní Cameroon tún pàdánù ànfàní góòlù mìíràn látí gbà wọlé ní iṣẹju mérin lé lógún. Ifẹsẹwọ ṣẹ́ náà parí láìsí góòlù ní ìdajì àkọkọ́. Iṣẹju méjì sí ìdajì Kejì ní agbabọọlu Switzerland, Breel Embolo gbà àmì ayò àkọkọ́ wọlé Níkẹyìn èrè náà parí lẹyìn àkókò kíkún tí ìkọ Switzerland sí fakọyọ. Switzerland 1-0 Cameroon Lekan Orenuga


A Ṣé Àtúntẹ̀ Owó Wà Látí Ṣé Ìṣàkóso Tó Péye Lórí Rẹ̀ – Ààrẹ Buhari

Ààrẹ Muhammadu Buhari sọ pé ìpinnu látí ṣé àtúntẹ̀ àwọn owó Náírà kàn jẹ́ láti kojú ìwúlò ati ìṣàkóso rẹ̀ ní kíkún, ààbò àwọn owó bánkì, idinku àwọn ayédèrú, titọju àwọn ohun-ìní tí ìjọba àpapọ̀ àti idinku àpapọ̀ ìyè owó tó wà ní àwùjọ. O ṣé ìkéde náà ní ọjọ́ Ọjọ́rú, ní Abùjá, olú-ìlú orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. O ní: “A nilo ní kíákíá láti gbà ìṣàkóso owó tó wà káàkiri àti látí kojú àwọn fifipamọ àwọn owó náírà ní ọwọ́ ẹní yàtọ sí ilé ifowopamọ, àìtó àwọn owó bánkì tó mọ́ àti tó yẹ káàkiri orílẹ̀-èdè àti owó náírà ayédèrú bo ṣé ń pọ̀ sí. Ìdí niyii tí mo ṣé fí ontẹ lú àtúntẹ̀ àwon owó bíí ìgbá Náírà (N200), ẹdẹgbẹta Náírà (N500) àtí ẹgbẹ̀rún náírà (N1000).” Ààrẹ fi ìdùnnú rẹ̀ hàn pé àwọn owó tí wọ́n tún ṣe náà jẹ́ títẹ̀ láti ọwọ́ àjọ Nigerian Security Printing and Minting (NSPM) PLC. Gẹ́gẹ́ bí Ààrẹ náà ṣe sọ, “owó náírà náà ní àtí ró lágbára, tí a sì dáàbò bò nítorí àwọn tí wọ́n má ń ṣé ayédèrú.” Ó tún fí kún pé “àwọn owó titun náà yóò ṣé ìrànlọ́wọ́ fún ilé ifowopamọ àpapọ̀ (Central Bank) láti ṣé àwọn òfin ètò owó tó dára jùlọ.” Ààrẹ Buhari gbóríyìn fún Gómìnà ilé ifowopamọ àpapọ̀ (CBN), Godwin Emefiele àtí igbákejì rẹ̀ fún òye wọ́n, nígbà tó sì tún dúpẹ́ lọ́wọ́ Olùṣàkóso àtí àwọn olùdarí aláṣẹ àti òṣìṣẹ́ ilé iṣẹ́ Nigeria Security Printing and Minting PLC “fun ìṣẹ́ takuntakun ti wọ́n ṣé pẹ̀lú ilé ìfowópamọ́ àpapọ̀ láti mú kí owó àtúntẹ̀ náà di òtítọ́, àti fún títẹ̀ àwọn Náírà tuntun náà láàrín ìgbà díẹ̀.” Gẹ́gẹ́ bí o ṣé dára jùlọ káàkiri àgbáyé nipé kí ilé ifowopamọ àpapọ̀ àtí àwọn aláṣẹ orílẹ̀-èdè ṣé àwọn owó tuntun tàbí ṣé atúntẹ̀ ní gbogbo ọdún márún (5years) sí mẹjọ (8years) ṣùgbọ́n, Ààrẹ ṣé àkíyèsí pé o tí sunmọ ogún ọdún ní báyìí. Ìdí niyii tí a fí ṣe àtúntẹ̀ náà.


Ìdí niyii tí mo ṣé fí ontẹ lú àtúntẹ̀ àwon owó bíí ìgbá Náírà (N200), ẹdẹgbẹta Náírà (N500) àtí ẹgbẹ̀rún náírà (N1000).” Ààrẹ fi ìdùnnú rẹ̀ hàn pé àwọn owó tí wọ́n tún ṣe náà jẹ́ títẹ̀ láti ọwọ́ àjọ Nigerian Security Printing and Minting (NSPM) PLC. Gẹ́gẹ́ bí Ààrẹ náà ṣe sọ, “owó náírà náà ní àtí ró lágbára, tí a sì dáàbò bò nítorí àwọn tí wọ́n má ń ṣé ayédèrú.” Ó tún fí kún pé “àwọn owó titun náà yóò ṣé ìrànlọ́wọ́ fún ilé ifowopamọ àpapọ̀ (Central Bank) láti ṣé àwọn òfin ètò owó tó dára jùlọ.” Ààrẹ Buhari gbóríyìn fún Gómìnà ilé ifowopamọ àpapọ̀ (CBN), Godwin Emefiele àtí igbákejì rẹ̀ fún òye wọ́n, nígbà tó sì tún dúpẹ́ lọ́wọ́ Olùṣàkóso àtí àwọn olùdarí aláṣẹ àti òṣìṣẹ́ ilé iṣẹ́ Nigeria Security Printing and Minting PLC “fun ìṣẹ́ takuntakun ti wọ́n ṣé pẹ̀lú ilé ìfowópamọ́ àpapọ̀ láti mú kí owó àtúntẹ̀ náà di òtítọ́, àti fún títẹ̀ àwọn Náírà tuntun náà láàrín ìgbà díẹ̀.” Gẹ́gẹ́ bí o ṣé dára jùlọ káàkiri àgbáyé nipé kí ilé ifowopamọ àpapọ̀ àtí àwọn aláṣẹ orílẹ̀-èdè ṣé àwọn owó tuntun tàbí ṣé atúntẹ̀ ní gbogbo ọdún márún (5years) sí mẹjọ (8years) ṣùgbọ́n, Ààrẹ ṣé àkíyèsí pé o tí sunmọ ogún ọdún ní báyìí. Ìdí niyii tí a fí ṣe àtúntẹ̀ náà. Lekan Orenuga


Àtúntẹ̀ Owó Náírà: Ilé Ifowopamọ Àpapọ̀ Yóò Ríi Dájú Pé Ètò Ọrọ Àjé Tí Kò Ní Òwó Nínú Ṣiṣẹ́

Gómìnà tí ilé ifowopamọ àpapọ̀ (Central Bank of Nigeria CBN), Godwin Emefiele sọ pé pẹ̀lú iṣafihan àwọn àtúntẹ̀ owó náírà ilé ifowopamọ yóò ríi dájú pé ètò ọrọ̀ ajé tí kò ní ṣé pẹ̀lú owó gbígbé kà yóò di dandan ní gbogbo orílẹ̀-èdè náà. Emefiele ló sọ eléyìí nígbà tòún béèrè ìbéèrè lọ́wọ́ àwọn oníròyìn ilé ìjọba, ní kété tí Ààrẹ Muhammadu Buhari ṣé àfihàn owó tuntun náà hàn sí gbogbo ènìyàn lọ́jọ́ Ọjọ́rú. Ààrẹ Muhammadu Buhari tí ṣé ìfilọ́lẹ̀ àwọn owó náírà tuntun tí N200, N500 àtí N1000 ní kùtùkùtù ọjọ́ Ọjọ́rú, tí ń ṣàlàyé ìdùnnú rẹ̀ pé àwọn owó tí a tún tẹ̀ yìí jẹ́ nípasẹ̀ Ilé-iṣẹ́ Ààbò tí Nigeria Security Printing and Minting (NSPM) PLC. Gómìnà CBN, ṣàlàyé pé pẹ̀lú àtúntẹ̀ owó náírà náà, ilé ifowopamọ àpapọ̀ kò ní gbà ẹní kẹni tàbí àjọ kàn láàyè láti gbà owó nlá kúrò láìsí ifọrọwanilẹnuwo lọwọ́ àwọn ilé-iṣẹ́ ààbò tàbí àwọn ilé-iṣẹ́ tó gbógun tí ìwà ìbàjẹ́. Tún kà lórí: A Ṣé Àtúntẹ̀ Owó Wà Látí Ṣé Ìṣàkóso Tó Péye Lórí Rẹ̀ – Ààrẹ Buhari “Tó bá nilo láti gbà owó nlá, iwọ yóò fọwọ́sí àwọn fọọmu tí kò ní ìṣirò. Ao gbà “data” yín, yálà BVN yín tàbí NIN yín kí àwọn àjọ agbofinro bíi EFCC tàbí ICPC lati lé tẹle yín kì a sì ríi dájú pé o gbà owó náà fún ìdí pàtàkì.


Gómìnà CBN, ṣàlàyé pé pẹ̀lú àtúntẹ̀ owó náírà náà, ilé ifowopamọ àpapọ̀ kò ní gbà ẹní kẹni tàbí àjọ kàn láàyè láti gbà owó nlá kúrò láìsí ifọrọwanilẹnuwo lọwọ́ àwọn ilé-iṣẹ́ ààbò tàbí àwọn ilé-iṣẹ́ tó gbógun tí ìwà ìbàjẹ́. Tún kà lórí: A Ṣé Àtúntẹ̀ Owó Wà Látí Ṣé Ìṣàkóso Tó Péye Lórí Rẹ̀ – Ààrẹ Buhari “Tó bá nilo láti gbà owó nlá, iwọ yóò fọwọ́sí àwọn fọọmu tí kò ní ìṣirò. Ao gbà “data” yín, yálà BVN yín tàbí NIN yín kí àwọn àjọ agbofinro bíi EFCC tàbí ICPC lati lé tẹle yín kì a sì ríi dájú pé o gbà owó náà fún ìdí pàtàkì. “A ní láti ṣiṣẹ́ ní orílẹ̀-èdè kàn, Nàìjíríà jẹ́ orílẹ̀-èdè tó tóbi jùlọ ní àwọn olùgbé àti ọrọ̀ ajé ní Áfíríkà àti pé a ní látí ríi dájú pé a ṣé àwọn òhun wọnyí ní ọnà tó tọ tó tún gbé wà gẹ́gẹ́ bí olórí ní Áfíríkà àti ọkàn nínú àwọn orílẹ-èdè asíwájú ní àyè. A gbọ́dọ̀ ṣé àwọn nkán ní ọnà ẹ̀tọ́ àti pé mo rò pé yóò bẹ̀rẹ̀ láti òní,” o sọ. Lekan Orenuga


“A ní láti ṣiṣẹ́ ní orílẹ̀-èdè kàn, Nàìjíríà jẹ́ orílẹ̀-èdè tó tóbi jùlọ ní àwọn olùgbé àti ọrọ̀ ajé ní Áfíríkà àti pé a ní látí ríi dájú pé a ṣé àwọn òhun wọnyí ní ọnà tó tọ tó tún gbé wà gẹ́gẹ́ bí olórí ní Áfíríkà àti ọkàn nínú àwọn orílẹ-èdè asíwájú ní àyè. A gbọ́dọ̀ ṣé àwọn nkán ní ọnà ẹ̀tọ́ àti pé mo rò pé yóò bẹ̀rẹ̀ láti òní,” o sọ. Lekan Orenuga


Àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba orílẹ̀ èdè áfíríkà ti da ṣélẹ̀

Ọ̀pọ̀lọ́pọ̀ àwọn ọ̀ṣìṣẹ́ ìjọba orílẹ̀ èdè áfíríkà ni wọ́n ti pawọ́ pọ̀ láti daṣẹ́lẹ̀, ní wọ̀n ba ìgbà tí íjọba wọn ti kọ̀ láti fi (5%) kún owó osù wọn. Tí ìjọba wọn sì ti gbà láti fi (3%) kún owó osù wọn, tí kòsì tẹ́ wọn lọ́rùn. Tí wọ́n sì dójúti Minisita fún igbaniṣíṣẹ́, Thulas Nxesi tí ó ti jẹ́ òṣìṣẹ́ ilé-iṣẹ́ àwọn onísòwò tẹ́lẹ̀rí, nígbàtí wọ́n parapọ̀ láti lọṣ sí ọfiisi tí wọn yóò ti bèrè ǹǹkan tí wọ́n fé, nítorí pé ófe lo dá wọn lóhùn. Hamzat Dàmọ́lá


Ìjọba Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ Fi Ọwọ́ Sí Kíkọ́ Ilé Ẹjọ́ Májísírétì Àti Àgọ Ọlọ́ọ̀pá Sí Ọgbà Atún-Ayé-Ẹni Ṣe Fún Ìrọ̀rùn Ìdájọ́ Ṣíṣe

Ìjọba ìpínlè Ọ̀yọ́ ti fi ọwọ kikọ ilé ẹjọ Majisireti, àgọ ọlọ́pàá tó wà ní inú Ọgbà Atun-ayé-ẹni ṣe ni agbègbè Olómi ni ìlú ìbàdàn àti ṣíṣe àtúnṣe Simeon Adebo Staff Development Centre, nígbà tí o fi ọwọ sí ìgbéga àwọn òṣìṣẹ́ to lè diẹ ní Ìgbà mẹjọ. Ìjọba ìpínlè Ọ̀yọ́ labẹ àkóso Gómìnà Seyi Makinde lo ti sàlàyé ninu atejade tí akọwe ìròyìn Gómìnà fi síta ni ọjọ Isẹgun ọjọ kejilelogun oṣù kọkànlá ọdún (22/11/2022) yìí wípé ìjọba apapọ ti gbèrò láti kó ọgbà Atun ayé ẹni ṣe to wà ní agbègbè Agodi lọ sí àgbègbè Olómi ni ìlú ìbàdàn, nígbà tí ìjọba ìpínlè Ọ̀yọ́ je kí o di mímọ pé òun yóò kọ ilé ẹjọ Magisireti sí àgbègbè Olómi náà láti mú irọrun dé bá idajọ ṣíṣe ní ìpínlè Ọ̀yọ́. Atejade naa tun sàlàyé abajade ìpàdé ti àwọn ìgbìmò alase ṣe ní ọfiisi Gómìnà wípé, Komisana tó n ri sí Iṣẹ Òde, Ìpèsè Ohun Amayederun ati Igbokegbodo Ọkọ ni ìpínlè Ọ̀yọ́, Ọjọgbọn Daud Sangodoyin je ki o di mímọ pé ìjọba ti ya owó tí o to N456,979,164.28k s’oto fún kíkọ ọgbà Atun-ayé-ẹni ṣe ati agọ olópàá náà fún ilé iṣẹ Messrs Dunton Ltd, ti iṣẹ náà yóò si di ṣíṣe níwòn oṣù mẹfa nipasẹ Alternative Project Funding Approach APFA. Bákan náà, Komisana tó n ri sí Igbani ṣiṣẹ ati Ikẹkọ ni ìpínlè Ọ̀yọ́, Ogbeni Siju Lawal sàlàyé wípé àwọn ìgbìmò aláṣẹ ti pa ẹnu po lati ya owó tó tó N121, 48,978.83k fún àtúnṣe Simeon Adebo Staff Development Centre tí o ti je ibùdó ìdánilékòó fún ìdàgbàsókè awọn oṣiṣẹ eleyii ti o ti dénú ko’le sugbon ti ìjọba ìpínlè Ọ̀yọ́ fi ọwọ sí agbe dìde rẹ. O wa so siwaju síi wípé ilé iṣẹ All-time Nigeria Ltd ni yóò gba iṣẹ náà ṣe tí yoo sí parí ní iwọn ọsẹ méjìlá, ninu eyi ti ìjọba ti ṣèlérí láti san asan siley ìdá ọgbọ̀n ọwọ isẹ náà láti lè mú owó iṣẹ yá. Atejade naa tun sàlàyé wípé, Komisana fún Ìròyìn, Àṣà àti Ìrìn àjò Afe ni ìpínlè Ọ̀yọ́, Omowe Wasiu Olatubosun náà jẹ ki o di mímọ pé àwọn oṣiṣẹ eleto ààbò bíi 1,629 níye eléyìí tí wọn ti dun ní igbega lẹnu iṣẹ́ latari àṣìṣe kan tàbí òmíràn laarin ọdún 2017 ati ọdun 2020 ni ìgbìmò aláṣẹ ti fi oeot sí pé kí wón gba igbega lẹnu iṣẹ wọn láì ní ìdènà.