Bakan naa lo tun mẹnuba a pe awọn fẹẹ ṣeto owo kan silẹ fun awọn abanikọle, iyẹn awọn difẹlọpa, ki ọkan awọn araalu le balẹ, paapaa awọn ti wọn ti ṣe gbajuẹ fun ri, o ni nitori naa ni igbimọ naa ṣe ṣe pataki lati gba ijọba nimọran lori ọna to rọrun lati gbe e gba. “Ọpọ iṣẹ la ṣe ki a too ko awọn nnkan wọnyi jọ, a ṣiṣẹ lori ẹ ni kia too ko o jọ. A gbọdọ jẹ ki ohun taa n ṣe han gbangba sawọn araalu, si awọn olokoowo, ati ẹnikẹni to ba lohun i ṣe pẹlu ọrọ ile gbigbe, ọrọ ile kikọ, ati bẹẹ bẹẹ lọ, tori bi wọn ṣe n se kaakiri agbaye niyẹn, tiwa naa ko si gbọdọ yatọ.” Tokẹ lo sọrọ bẹẹ. Alagba Moyọsọrẹ Onigbanjo, to tun jẹ kọmiṣanna fun eto idajọ toun naa jẹ ọmọ igbimọ naa sọ pe; “A n gbiyanju ati jẹ ki awọn eeyan nigbagbọ ninu iṣẹ abanikọle, abanirale, ati bẹẹ bẹẹ lọ, paapaa awọn ti wọn n ṣe e nilẹ okeere, ti wọn nifẹẹ ati wa sọdọ wa waa ṣe e nibi. Bi awọn to wa nilẹ okeere ṣe le wa ti wọn maa da owo le e lori loun taa n ṣiṣẹ le lori, ohun to si yẹ ka gba lero niyẹn.” Onigbanjo tun ni; “Bi awọn ọmọ Naijiria naa ti wọn wa niluu oyinbo, bi wọn ṣe maa pada wale, wa kowo lori owo naa la gbọdọ mu ṣe niṣẹ. A fẹẹ fopin si, ki awọn difẹlọpa maa gba owo ki wọn ma ṣiṣẹ wọn, gẹgẹ bi adehun, adehun yii gan an la fẹẹ fofin gbe lẹsẹ.


Lọjọ ti wọn ṣefilọlẹ igbimọ ti yoo maa ṣakoso ọrọ awọn abanirale l’Ekoo

Alagba Moyọsọrẹ Onigbanjo, to tun jẹ kọmiṣanna fun eto idajọ toun naa jẹ ọmọ igbimọ naa sọ pe; “A n gbiyanju ati jẹ ki awọn eeyan nigbagbọ ninu iṣẹ abanikọle, abanirale, ati bẹẹ bẹẹ lọ, paapaa awọn ti wọn n ṣe e nilẹ okeere, ti wọn nifẹẹ ati wa sọdọ wa waa ṣe e nibi. Bi awọn to wa nilẹ okeere ṣe le wa ti wọn maa da owo le e lori loun taa n ṣiṣẹ le lori, ohun to si yẹ ka gba lero niyẹn.” Onigbanjo tun ni; “Bi awọn ọmọ Naijiria naa ti wọn wa niluu oyinbo, bi wọn ṣe maa pada wale, wa kowo lori owo naa la gbọdọ mu ṣe niṣẹ. A fẹẹ fopin si, ki awọn difẹlọpa maa gba owo ki wọn ma ṣiṣẹ wọn, gẹgẹ bi adehun, adehun yii gan an la fẹẹ fofin gbe lẹsẹ. Bi eeyan ba kowo silẹ lati kọle, difẹlọpa yẹn gbọdọ ṣe ohun to yẹn ko ṣe, bii bẹẹ ko, a maa fofin de e lati ṣe ohun to wa ninu adehun.” Kii ṣohun nikan lo sọrọ nibi ifilọlẹ igbimọ yii, Ọgbẹni Rabiu Olowo, toun naa jẹ ọmọ igbimọ ṣalaye fun Aṣejere pe; “Ko di dandan fun awọn to ba fẹẹ ra ile ki wọn ko owo wọn fun difẹlọpa, debii pe wọn maa ṣe gbajuẹ fun wọn, awọn nnkan wọnyi la fẹẹ gbogun ti, nitori naa la ṣe n ṣeto apo kan, ti awọn to ba nifẹẹ siru nnkan bẹẹ le maa fi owo naa pamọ si. “Apo yii lo maa mu ko rọrun funjọba naa lati mọ ohun to n lọ ati bi owo se n jade, ki wọn ba a le gbogun ti awọn ti wọn fẹẹ ṣe gbajuẹ fun awọn to kowo le ọja naa. Bakan naa ni eto idiyelofo, ati adojutofo naa tun maa wa, iyẹn inṣọransi, o maa jẹ dandan, ki ọkan awọn eeyan le balẹ pe aabo to peye wa lori owo awọn.


Bi eeyan ba kowo silẹ lati kọle, difẹlọpa yẹn gbọdọ ṣe ohun to yẹn ko ṣe, bii bẹẹ ko, a maa fofin de e lati ṣe ohun to wa ninu adehun.” Kii ṣohun nikan lo sọrọ nibi ifilọlẹ igbimọ yii, Ọgbẹni Rabiu Olowo, toun naa jẹ ọmọ igbimọ ṣalaye fun Aṣejere pe; “Ko di dandan fun awọn to ba fẹẹ ra ile ki wọn ko owo wọn fun difẹlọpa, debii pe wọn maa ṣe gbajuẹ fun wọn, awọn nnkan wọnyi la fẹẹ gbogun ti, nitori naa la ṣe n ṣeto apo kan, ti awọn to ba nifẹẹ siru nnkan bẹẹ le maa fi owo naa pamọ si. “Apo yii lo maa mu ko rọrun funjọba naa lati mọ ohun to n lọ ati bi owo se n jade, ki wọn ba a le gbogun ti awọn ti wọn fẹẹ ṣe gbajuẹ fun awọn to kowo le ọja naa. Bakan naa ni eto idiyelofo, ati adojutofo naa tun maa wa, iyẹn inṣọransi, o maa jẹ dandan, ki ọkan awọn eeyan le balẹ pe aabo to peye wa lori owo awọn. Ọkan ninu awọn ọmọ igbimọ ọhun, Ọgbẹni Fẹmi Adewọle sọ pe aye ti daade fun gbogbo awọn ti wọn nilo ile gbigbe, ṣọọbu, tabi ọfiisi, ati ọja tuntun, nitori eto yii lo maa mu ko rọrun fun awọn olokoowo nilẹ okeere lati waa ko owo lori iṣẹ yii, a jẹ pe irọrun lo maa ba de fun gbogbo wọn.


Ọkan ninu awọn ọmọ igbimọ ọhun, Ọgbẹni Fẹmi Adewọle sọ pe aye ti daade fun gbogbo awọn ti wọn nilo ile gbigbe, ṣọọbu, tabi ọfiisi, ati ọja tuntun, nitori eto yii lo maa mu ko rọrun fun awọn olokoowo nilẹ okeere lati waa ko owo lori iṣẹ yii, a jẹ pe irọrun lo maa ba de fun gbogbo wọn.


Bi awọn janduku ṣe gbẹmi ọba alade nitori afikun owo-ori (I)

Ojuoluwakotimi Olusina Ohun kan ṣẹlẹ lọjọ kọkanla, oṣu kẹwaa, ọdun to kọja niluu Ogbomọṣọ, lọjọ naa lawọn janduku yawọ aafin Ṣọun lasiko to n ṣepade lọwọ pẹlu awọn eeyan kan lati Abuja pẹlu awọn oloye rẹ. Ikọlu ọjọ naa la ẹmi lọ, tori lasiko tawọn janduku yii yabo aafin Ṣoun; Ọba Ọladunni Oyewumi, wọn ba ọpọlọpọ dukia aafin naa jẹ, awọn agbofinro to wa nitosi lọjọ naa lo gba kabiyesi atawọn alejo rẹ pẹlu awọn oloye lọwọ awọn janduku naa. Ka ma purọ, ọjọ buruku eṣu gbomi mu ni, tori iṣẹlẹ naa la ẹmi lọ. Ṣugbọn ohun to ṣẹlẹ gan an ni pe kii ṣe igba akọkọ tiru iṣẹlẹ bẹẹ maa ṣẹlẹ ree, iru ẹ ti ṣẹlẹ ri tawọn janduku kan naa yabo aafin Ṣoun, ṣugbọn ohun to ṣẹlẹ lọjọ tiṣẹlẹ akọkọ yii waye, kii ṣe ohun teeyan le gbagbe, paapaa gbogbo awọn ọmọ bibi ilu Ogbomọṣọ, itan buruku ti gbogbo wọn kii fẹẹ ranti ni, koda ko sọmọ kaarọ-o-o-jiire ti i fẹẹ maa ranti iṣẹlẹ ọdun 1969 yii. Lọjọ naa lawọn agbesunmọmi bẹ ori ọba lẹyin ti wọn dana sun aafin rẹ. Ọjọ buruku gbaa ni.


Ṣugbọn ohun to ṣẹlẹ gan an ni pe kii ṣe igba akọkọ tiru iṣẹlẹ bẹẹ maa ṣẹlẹ ree, iru ẹ ti ṣẹlẹ ri tawọn janduku kan naa yabo aafin Ṣoun, ṣugbọn ohun to ṣẹlẹ lọjọ tiṣẹlẹ akọkọ yii waye, kii ṣe ohun teeyan le gbagbe, paapaa gbogbo awọn ọmọ bibi ilu Ogbomọṣọ, itan buruku ti gbogbo wọn kii fẹẹ ranti ni, koda ko sọmọ kaarọ-o-o-jiire ti i fẹẹ maa ranti iṣẹlẹ ọdun 1969 yii. Lọjọ naa lawọn agbesunmọmi bẹ ori ọba lẹyin ti wọn dana sun aafin rẹ. Ọjọ buruku gbaa ni. Ọjọ kinni, oṣu keje, ọdun 1969 ni, orilẹ-ede Naijiria n jagun lọwọ lasiko naa, bo tiẹ jẹ pe apa ilẹ Ibo ni wọn ti n jagun, iyẹn ogun Biafra, asiko yii kan naa ni ilẹ Yoruba n gbona gidigidi. Awọn agbẹ koko to wa nilẹ Yoruba ni wọn koju ija sijọba ologun to wa loke nigba naa. Ohun to si fa rogbodiyan yii ni idaamu to de ba ọrọ aje awọn agbẹ onikoko lasiko naa, ṣugbọn pẹlu wahala to ba ọrọ aje wọn yii, ṣe nijọba ologun igba naa tun fi kun owo ori to yẹ ki wọn maa san.


Ọjọ kinni, oṣu keje, ọdun 1969 ni, orilẹ-ede Naijiria n jagun lọwọ lasiko naa, bo tiẹ jẹ pe apa ilẹ Ibo ni wọn ti n jagun, iyẹn ogun Biafra, asiko yii kan naa ni ilẹ Yoruba n gbona gidigidi. Awọn agbẹ koko to wa nilẹ Yoruba ni wọn koju ija sijọba ologun to wa loke nigba naa. Ohun to si fa rogbodiyan yii ni idaamu to de ba ọrọ aje awọn agbẹ onikoko lasiko naa, ṣugbọn pẹlu wahala to ba ọrọ aje wọn yii, ṣe nijọba ologun igba naa tun fi kun owo ori to yẹ ki wọn maa san. Ohun to da rogbodiyan ọhun silẹ gan an niyẹn. Kii kuku ṣe pe Ogbomọṣọ nikan ni wahala yii ti ṣẹlẹ lọdun naa lọhun un, gẹgẹ bo ti ri lọdun to kọja kaakiri ilẹ Yoruba, bẹẹ lo ṣe ri lasiko naa lọhun un, gbogbo ibi tawọn agbẹ onikoko wa, gbogbo ibi tawọn ọmọ ẹgbẹ agbẹkọya wa ni wọn ti fẹhonu wọn han lasiko naa, koda lọdun 1968, lasiko tawọn ọmọ ẹgbẹ agbẹkọya n ṣewọde ifẹhonuhan niluu kan ti wọn n pe ni Akanran nitosi Ibadan, ọpọlọpọ awọn ọlọpaa ni wọn ku ninu rogbodiyan taa n sọ yii. Bẹẹ o ba gbagbe, ọpọ awọn ọlọpaa naa ni wọn ku ninu rogbodiyan ọdun to kọja, bo tiẹ jẹ pe awọn agbẹkọya kọ lo faja, bẹẹ kii ṣe ọrọ owo ori lo fa ifẹhonu han tọdun to kọja.


Ohun to da rogbodiyan ọhun silẹ gan an niyẹn. Kii kuku ṣe pe Ogbomọṣọ nikan ni wahala yii ti ṣẹlẹ lọdun naa lọhun un, gẹgẹ bo ti ri lọdun to kọja kaakiri ilẹ Yoruba, bẹẹ lo ṣe ri lasiko naa lọhun un, gbogbo ibi tawọn agbẹ onikoko wa, gbogbo ibi tawọn ọmọ ẹgbẹ agbẹkọya wa ni wọn ti fẹhonu wọn han lasiko naa, koda lọdun 1968, lasiko tawọn ọmọ ẹgbẹ agbẹkọya n ṣewọde ifẹhonuhan niluu kan ti wọn n pe ni Akanran nitosi Ibadan, ọpọlọpọ awọn ọlọpaa ni wọn ku ninu rogbodiyan taa n sọ yii. Bẹẹ o ba gbagbe, ọpọ awọn ọlọpaa naa ni wọn ku ninu rogbodiyan ọdun to kọja, bo tiẹ jẹ pe awọn agbẹkọya kọ lo faja, bẹẹ kii ṣe ọrọ owo ori lo fa ifẹhonu han tọdun to kọja. Bẹẹ o ba gbagbe, ẹgbẹ to n ja fẹtọ awọn agbẹ nilẹ Yoruba lasiko naa ni ẹgbẹ Agbẹkọya yii, ẹgbẹ nla ni, awọn eeyan nla nla nidii iṣẹ agbẹ lo wa ninu ẹgbẹ ọhun. Bakan naa iṣẹ koko nilẹ Yoruba jẹ; iṣẹ to ṣe pataki julọ ni, ọpọ awọn olowo ọlọla, ati ọlọrọ lasiko naa nilẹ Yoruba, iṣẹ koko yii ni wọn n ṣe, nitori naa ni ọrọ ija naa ṣe fẹsẹ mulẹ gan an. Koda gẹgẹ bi owo epo rọbi ṣe ri lode oni, bẹẹ niṣẹ owo koko ṣe ri lasiko taa n sọ yii, ibẹ nijọba ilẹ Yoruba ti n ri ọpọ owo ti wọn fi n gbọ bukata apa iwọ-oorun ilẹ Naijiria taa mọ si Western Region lasiko naa.


Bẹẹ o ba gbagbe, ẹgbẹ to n ja fẹtọ awọn agbẹ nilẹ Yoruba lasiko naa ni ẹgbẹ Agbẹkọya yii, ẹgbẹ nla ni, awọn eeyan nla nla nidii iṣẹ agbẹ lo wa ninu ẹgbẹ ọhun. Bakan naa iṣẹ koko nilẹ Yoruba jẹ; iṣẹ to ṣe pataki julọ ni, ọpọ awọn olowo ọlọla, ati ọlọrọ lasiko naa nilẹ Yoruba, iṣẹ koko yii ni wọn n ṣe, nitori naa ni ọrọ ija naa ṣe fẹsẹ mulẹ gan an. Koda gẹgẹ bi owo epo rọbi ṣe ri lode oni, bẹẹ niṣẹ owo koko ṣe ri lasiko taa n sọ yii, ibẹ nijọba ilẹ Yoruba ti n ri ọpọ owo ti wọn fi n gbọ bukata apa iwọ-oorun ilẹ Naijiria taa mọ si Western Region lasiko naa. Aye n yi a n tọ ọ, gẹgẹ bo ṣe n ṣẹlẹ lode oni tawọn oniṣẹ epo bẹntiroolu ti maa n yanṣẹlodi nigbakugba tijọba ba ti fowo kun owo epo, tabi ti wọn ba fẹẹ fẹhonu wọn han sijọba bẹẹ gẹgẹ lo ṣe ri lasiko naa, awọn agbẹkọya to n ṣoju fun gbogbo agbẹ lo n ja fẹtọ awọn araalu nigba naa, tori iṣẹ agbẹ lo n pawo wọle ju funjọba, owo ori nijọba gbọkanle lati gba ri owo, tori ogun n lọ lọwọ, ijọba nilo iranwọ owo, ohun ti wọn si le ṣe naa ni ki wọn fi kun owo ori, ṣugbọn igbesẹ naa ko dun mọ awọn agbẹ onikoko ninu rara. Ohun to bu bẹntiroolu sinu ina rogbodiyan naa niyẹn. Iṣẹlẹ ọdun 1968 yii lo mu ki Ṣọun Ogbomọṣọ igba naa, Ọba Emmanuel Ọlajide Layọde (Ọlayọde) II pepade alaafia pẹlu awọn ọmọ ẹgbẹ agbẹkọya niluu Ogbomọṣọ.


Aye n yi a n tọ ọ, gẹgẹ bo ṣe n ṣẹlẹ lode oni tawọn oniṣẹ epo bẹntiroolu ti maa n yanṣẹlodi nigbakugba tijọba ba ti fowo kun owo epo, tabi ti wọn ba fẹẹ fẹhonu wọn han sijọba bẹẹ gẹgẹ lo ṣe ri lasiko naa, awọn agbẹkọya to n ṣoju fun gbogbo agbẹ lo n ja fẹtọ awọn araalu nigba naa, tori iṣẹ agbẹ lo n pawo wọle ju funjọba, owo ori nijọba gbọkanle lati gba ri owo, tori ogun n lọ lọwọ, ijọba nilo iranwọ owo, ohun ti wọn si le ṣe naa ni ki wọn fi kun owo ori, ṣugbọn igbesẹ naa ko dun mọ awọn agbẹ onikoko ninu rara. Ohun to bu bẹntiroolu sinu ina rogbodiyan naa niyẹn. Iṣẹlẹ ọdun 1968 yii lo mu ki Ṣọun Ogbomọṣọ igba naa, Ọba Emmanuel Ọlajide Layọde (Ọlayọde) II pepade alaafia pẹlu awọn ọmọ ẹgbẹ agbẹkọya niluu Ogbomọṣọ. Ọpọ awọn to wa sibi ipade yii ni wọn jẹ ọmọ ẹgbẹ ọhun, bo tiẹ jẹ pe awọn araalu kan naa wa nibẹ. Nibi ipade ọjọ naa ni Ṣọun ti pẹtu si gbogbo awọn tọrọ naa n bi ninu, pe ki wọn ni suuru, ki wọn fiyedenu pẹlu ijọba ṣọja, bo tiẹ jẹ pe ọrọ naa ko dun mọ awọn agbẹ naa ninu. Ohun taa gbọ ni pe Ṣọun gbiyanju lọjọ taa n sọ yii lati jẹ ki alaafia o jọba laarin awọn agbẹ naa.


Ọpọ awọn to wa sibi ipade yii ni wọn jẹ ọmọ ẹgbẹ ọhun, bo tiẹ jẹ pe awọn araalu kan naa wa nibẹ. Nibi ipade ọjọ naa ni Ṣọun ti pẹtu si gbogbo awọn tọrọ naa n bi ninu, pe ki wọn ni suuru, ki wọn fiyedenu pẹlu ijọba ṣọja, bo tiẹ jẹ pe ọrọ naa ko dun mọ awọn agbẹ naa ninu. Ohun taa gbọ ni pe Ṣọun gbiyanju lọjọ taa n sọ yii lati jẹ ki alaafia o jọba laarin awọn agbẹ naa. Ọrọ afikun owo ori yii le debi pe lọjọ ti Ṣọun fi Ọgagun Benjamin Adekunle, joye Aṣipa Ogbomọṣọ, ohun ti ṣọja yii naa ba awọn araalu sọ niyen. Ọkan ninu awọn aṣaaju awọn ologun igba naa ni Benjamin Adekunle tọpọ eeyan mọ si Scorpion, iyẹn Akeeke, inagijẹ rẹ niyẹn. Baba naa ti jade laye bayii o. Ọdun 2014 lo jade laye lẹni ọdun mejidinlọgọrin.


Ọrọ afikun owo ori yii le debi pe lọjọ ti Ṣọun fi Ọgagun Benjamin Adekunle, joye Aṣipa Ogbomọṣọ, ohun ti ṣọja yii naa ba awọn araalu sọ niyen. Ọkan ninu awọn aṣaaju awọn ologun igba naa ni Benjamin Adekunle tọpọ eeyan mọ si Scorpion, iyẹn Akeeke, inagijẹ rẹ niyẹn. Baba naa ti jade laye bayii o. Ọdun 2014 lo jade laye lẹni ọdun mejidinlọgọrin. Ọmọ bibi ilu Ogbomọṣọ ni, ṣugbọn Hausa nilẹ Adamawa lọhun un niya rẹ, koda ilu Kaduna ni wọn bi ọmọkunrin yii si, ṣugbọn ọmọ Ogbomọṣọ ni. Pẹlu bi ayẹyẹ ọjọ naa ṣe larinrin to, ko sẹni to mọ pe iru nnkan buruku bẹẹ ṣi maa pada wa ṣẹlẹ, tori Adekunle ba awọn araalu sọrọ daadaa nibi oye naa, o si jẹ ki wọn mọ pe biru nnkan bẹẹ ba n ṣẹlẹ l’Ogbomọṣọ, inu ijọba ko le dun si i, o si le mu kijọba fa ọwọ idagbasoke to yẹ ko wa siluu naa sẹyin. Ṣugbọn afi bi ẹni yingbado sẹyin igba, gbogbo ohun ti ọga ṣọja yii ba awọn araalu rẹ sọ ẹyin eti wọn lo bọ si.


Ọmọ bibi ilu Ogbomọṣọ ni, ṣugbọn Hausa nilẹ Adamawa lọhun un niya rẹ, koda ilu Kaduna ni wọn bi ọmọkunrin yii si, ṣugbọn ọmọ Ogbomọṣọ ni. Pẹlu bi ayẹyẹ ọjọ naa ṣe larinrin to, ko sẹni to mọ pe iru nnkan buruku bẹẹ ṣi maa pada wa ṣẹlẹ, tori Adekunle ba awọn araalu sọrọ daadaa nibi oye naa, o si jẹ ki wọn mọ pe biru nnkan bẹẹ ba n ṣẹlẹ l’Ogbomọṣọ, inu ijọba ko le dun si i, o si le mu kijọba fa ọwọ idagbasoke to yẹ ko wa siluu naa sẹyin. Ṣugbọn afi bi ẹni yingbado sẹyin igba, gbogbo ohun ti ọga ṣọja yii ba awọn araalu rẹ sọ ẹyin eti wọn lo bọ si. Lẹyin ọjọ mẹjọ ti wọn ṣe oye Benjamin Adekunle yii ni kabiyesi tun pe gbogbo awọn araalu, paapaa awọn agbẹkọya sipade laafin rẹ lati wa ojuutu si ọrọ afikun owo ori naa. Ohun taa gbọ ni pe awọn eeyan to wa nibi ipade yii le lẹgbẹrun kan. Ṣugbọn ko pẹ ti wọn bẹrẹ ipade lawọn ọlọpaa kogberegbe ba ya de, ọkọ nla mẹta ni wọn fi ko wọn wọluu, bi wọn si ti de ni wọn bẹrẹ si i yinbọn ni kosẹ-kosẹ. Ibọn tawọn ọlọpaa bẹrẹ si i yin yii lo bi awọn agbẹkọya ninu, kia wọn ti kesi ara wọn, wọn si bẹrẹ si i kọrin ogun kaakiri ilu.


Lẹyin ọjọ mẹjọ ti wọn ṣe oye Benjamin Adekunle yii ni kabiyesi tun pe gbogbo awọn araalu, paapaa awọn agbẹkọya sipade laafin rẹ lati wa ojuutu si ọrọ afikun owo ori naa. Ohun taa gbọ ni pe awọn eeyan to wa nibi ipade yii le lẹgbẹrun kan. Ṣugbọn ko pẹ ti wọn bẹrẹ ipade lawọn ọlọpaa kogberegbe ba ya de, ọkọ nla mẹta ni wọn fi ko wọn wọluu, bi wọn si ti de ni wọn bẹrẹ si i yinbọn ni kosẹ-kosẹ. Ibọn tawọn ọlọpaa bẹrẹ si i yin yii lo bi awọn agbẹkọya ninu, kia wọn ti kesi ara wọn, wọn si bẹrẹ si i kọrin ogun kaakiri ilu. Ẹ pade wa loṣu to n bọ lati mọ ohun to ṣẹlẹ lẹyin tawọn ọlọpaa kogberegbe yawọ ilu Ogbomọṣọ lọjọ buruku yii. Iṣẹlẹ manigbagbe, tawọn ọmọbibi ilu Ogbomọṣọ atawọn ọmọ Yoruba ko le gbagbe laelale ni.


Ẹ pade wa loṣu to n bọ lati mọ ohun to ṣẹlẹ lẹyin tawọn ọlọpaa kogberegbe yawọ ilu Ogbomọṣọ lọjọ buruku yii. Iṣẹlẹ manigbagbe, tawọn ọmọbibi ilu Ogbomọṣọ atawọn ọmọ Yoruba ko le gbagbe laelale ni.


Laaarin ọdun meji, AbdulRahman sọ awọn ileewosan Kwara digbalode, o da awọn ọdọ lokoowo, bẹẹ lo tun n fowo ijọba tọju awọn arugbo

Nojeem Ege Ọjọ kẹtadinlọgbọn, oṣu to kọja yii ni gbogbo awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu APC, awọn alẹnulọrọ nidii oṣelu, awọn ẹgbẹẹgbẹ paapaa awọn oniṣẹ ọwọ atawọn oniṣowo pata kora wọn jọ lati bu ọla fun gomina ipinlẹ Kwara, Alaaji AbdulRahman AbdulRazaq. Ipade agboole ni wọn pepade ọhun, ṣugbọn ibẹ ni gomina ti lanfaani ati ṣalaye awọn aṣeyọri rẹ laarin ọdun meji ijọba rẹ fun awọn araalu. Ipade yii ko yọ awọn ti wọn faragba ninu iṣẹlẹ ijamba ENDSARS to waye lọdun to kọja, awọn ti ẹya ara pe nija, awọn agbẹ, awọn onileeṣẹ nla nla atawọn onikereje, awọn oṣiṣẹ ijọba, gbogbo wọn lo kora wọn jọ nibi ipade naa ti wọn si n sọ iṣẹ ribiribi ti gomina ti ṣe, kaakiri awọn ẹka to wa nipinlẹ Kwara. Ọkan ninu awọn ti wọn tiẹ ba ileetaja rẹ jẹ lasiko iwọde ENDSARS ọdun to kọja naa, Ahmed Lawal, ṣalaye iranlọwọ to ti ri gba lọwọ ijọba AbdulRahman AbdulRazaq. Gbogbo awọn olori ilu to wa nibi ipade naa ni wọn sọrọ nipa iṣẹ nla ti gomina ti ṣe fun wọn, paapaa awọn ti ko lero pe idagbasoke le de agbegbe wọn laarin ọdun mẹwaa si ogun ọdun, gbogbo wọn sọ iṣẹ nla ti gomina ti ṣe fun wọn. Ṣugbọn ki lawọn iṣẹ ti gomina ti gbeṣe paapaa?


Ọkan ninu awọn ti wọn tiẹ ba ileetaja rẹ jẹ lasiko iwọde ENDSARS ọdun to kọja naa, Ahmed Lawal, ṣalaye iranlọwọ to ti ri gba lọwọ ijọba AbdulRahman AbdulRazaq. Gbogbo awọn olori ilu to wa nibi ipade naa ni wọn sọrọ nipa iṣẹ nla ti gomina ti ṣe fun wọn, paapaa awọn ti ko lero pe idagbasoke le de agbegbe wọn laarin ọdun mẹwaa si ogun ọdun, gbogbo wọn sọ iṣẹ nla ti gomina ti ṣe fun wọn. Ṣugbọn ki lawọn iṣẹ ti gomina ti gbeṣe paapaa? Pẹlu bi ọrọ aje ṣe le to lorilẹ-ede yii, lẹka eto ilẹra, eto ẹkọ, idagbasoke awọn araalu, ipese iranwọ owo fun awọn alaini, atawọn to ku diẹ kaato, ipese omi mimu, ohun to han si gbogbo eeyan ni pe Gomina AbdulRahman AbdulRazaq ti gbinyanju laarin ọdun meji yii. Gẹgẹ bi ohun ti Ọgbẹni Rafiu Ajakaye fi to Aṣejere leti. Ajakaye; bẹẹ o ba gbagbe ni agbẹnusọ gomina kwara, o ṣalaye pe fun igba akọkọ lati bii ọdun mẹrinlelaadọta, gbogbo ileewosan ijọba, iyẹn jẹnẹra to wa ni Kwara ti dọtun, gbogbo ohun to yẹ ko wa lawọn ileewosan naa, bii; yara itọju awọn alaisan to wa lẹsẹ kan aye, ẹsẹ kan ọrun, ti wa bayii.


Pẹlu bi ọrọ aje ṣe le to lorilẹ-ede yii, lẹka eto ilẹra, eto ẹkọ, idagbasoke awọn araalu, ipese iranwọ owo fun awọn alaini, atawọn to ku diẹ kaato, ipese omi mimu, ohun to han si gbogbo eeyan ni pe Gomina AbdulRahman AbdulRazaq ti gbinyanju laarin ọdun meji yii. Gẹgẹ bi ohun ti Ọgbẹni Rafiu Ajakaye fi to Aṣejere leti. Ajakaye; bẹẹ o ba gbagbe ni agbẹnusọ gomina kwara, o ṣalaye pe fun igba akọkọ lati bii ọdun mẹrinlelaadọta, gbogbo ileewosan ijọba, iyẹn jẹnẹra to wa ni Kwara ti dọtun, gbogbo ohun to yẹ ko wa lawọn ileewosan naa, bii; yara itọju awọn alaisan to wa lẹsẹ kan aye, ẹsẹ kan ọrun, ti wa bayii. Ni bayii, awọn yara itọju onibẹẹdi mejila lo ti wa nipinlẹ naa, eyi ti ko ṣẹlẹ ri. Yatọ si yara itọju igbalode fawọn alaisan onibẹẹdi mejila yii, oriṣii awọn irinṣẹ itọju ni wọn tun pese sawọn ileeṣẹ wọn naa. Eyi to jẹ pe ileewosan ileewe yunifasiti ilu Ilọrin nikan ni wọn ti n ri iru awọn irinṣẹ bẹẹ tẹlẹ.


Ni bayii, awọn yara itọju onibẹẹdi mejila lo ti wa nipinlẹ naa, eyi ti ko ṣẹlẹ ri. Yatọ si yara itọju igbalode fawọn alaisan onibẹẹdi mejila yii, oriṣii awọn irinṣẹ itọju ni wọn tun pese sawọn ileeṣẹ wọn naa. Eyi to jẹ pe ileewosan ileewe yunifasiti ilu Ilọrin nikan ni wọn ti n ri iru awọn irinṣẹ bẹẹ tẹlẹ. Lara awọn ọsibitu tijọba tun ṣatunṣe rẹ ni ileewosan jẹnẹra to wa l’Ọffa, Okuta, ati Lafiagi. Iṣẹ n lọ lọwọ nileewosan to wa niluu Oro, tireti atunṣe maa deba laipẹ. Awọn ọsibitu mẹtalelogun ni ọwọ atunṣẹ ti tẹ laarin ọdun meji naa, bẹẹ nijọba tun ṣeto ọgọrun miliọnu naira lati ran awọn ileewosan alabọde naa lọwọ.


Lara awọn ọsibitu tijọba tun ṣatunṣe rẹ ni ileewosan jẹnẹra to wa l’Ọffa, Okuta, ati Lafiagi. Iṣẹ n lọ lọwọ nileewosan to wa niluu Oro, tireti atunṣe maa deba laipẹ. Awọn ọsibitu mẹtalelogun ni ọwọ atunṣẹ ti tẹ laarin ọdun meji naa, bẹẹ nijọba tun ṣeto ọgọrun miliọnu naira lati ran awọn ileewosan alabọde naa lọwọ. Awọn ẹgbẹrun mẹrin ati ọkanlelẹẹẹdẹgbẹrin olukọ nijọba ṣẹṣẹ gba siṣẹ laipẹ yii, ko si pe eeyan ni lati mọ ẹnikẹni ko too niru anfaani yii. Bakan naa ni gomina tun ti yọnda owo tiye rẹ to biliọnu meje naira lati fi ṣatunṣe awọn ọọdunrun ileewe, bo tiẹ jẹ pe iṣẹ ti pari lawọn mẹtalelogoji ninu wọn kaakiri ipinlẹ naa. Pabanbari awọn eto Gomina ni eto iranwọ owo ti wọn pe ni Kwara State Social Investment Programme, fawọn mẹkunnu, fawọn arugbo, awọn oniṣowo keekeeke, awọn ọdọ, awọn ọmọleewe, ati bẹẹ bẹẹ lọ.


Awọn ẹgbẹrun mẹrin ati ọkanlelẹẹẹdẹgbẹrin olukọ nijọba ṣẹṣẹ gba siṣẹ laipẹ yii, ko si pe eeyan ni lati mọ ẹnikẹni ko too niru anfaani yii. Bakan naa ni gomina tun ti yọnda owo tiye rẹ to biliọnu meje naira lati fi ṣatunṣe awọn ọọdunrun ileewe, bo tiẹ jẹ pe iṣẹ ti pari lawọn mẹtalelogoji ninu wọn kaakiri ipinlẹ naa. Pabanbari awọn eto Gomina ni eto iranwọ owo ti wọn pe ni Kwara State Social Investment Programme, fawọn mẹkunnu, fawọn arugbo, awọn oniṣowo keekeeke, awọn ọdọ, awọn ọmọleewe, ati bẹẹ bẹẹ lọ. Awọn ẹgbẹrun mọkanlelogun ni wọn ti jẹ anfaani owo iṣowo, ti wọn si tun ti kọ awọn ẹgbẹrun mẹtala mi in niṣẹ imọ ẹrọ igbalode, ati ounjẹ ọfẹ fawọn ọmọleewe. Bẹẹ naa niṣẹ tun n lọ lẹka eto ọgbin. Laipẹ yii ni gomina ṣefilọlẹ awọn irinṣẹ awọn agbẹ tigbalode, ọkọ kuta mẹẹẹdogun ni wọn ṣeto fun awọn agbẹ.


Awọn ẹgbẹrun mọkanlelogun ni wọn ti jẹ anfaani owo iṣowo, ti wọn si tun ti kọ awọn ẹgbẹrun mẹtala mi in niṣẹ imọ ẹrọ igbalode, ati ounjẹ ọfẹ fawọn ọmọleewe. Bẹẹ naa niṣẹ tun n lọ lẹka eto ọgbin. Laipẹ yii ni gomina ṣefilọlẹ awọn irinṣẹ awọn agbẹ tigbalode, ọkọ kuta mẹẹẹdogun ni wọn ṣeto fun awọn agbẹ. Awọn agbẹ ẹgbẹrun mẹwaa ni wọn tun ti lanfaani si eto yii. Ohun kan to daju ni pe gẹgẹ bi Rafiu Ajakaye ti ṣalaye fawọn oniroyin, iṣẹ ṣẹṣẹ bẹrẹ, gomina ṣẹṣẹ n mẹyẹ bọ lapo, ohun ti ko ti i ṣẹlẹ ri lawọn eeyan Kwara yoo bẹrẹ si i ri lasiko yii, ati pe awọn ko ni i doju tiwọn ti wọn fi sọ pe o to gẹ!


Awọn agbẹ ẹgbẹrun mẹwaa ni wọn tun ti lanfaani si eto yii. Ohun kan to daju ni pe gẹgẹ bi Rafiu Ajakaye ti ṣalaye fawọn oniroyin, iṣẹ ṣẹṣẹ bẹrẹ, gomina ṣẹṣẹ n mẹyẹ bọ lapo, ohun ti ko ti i ṣẹlẹ ri lawọn eeyan Kwara yoo bẹrẹ si i ri lasiko yii, ati pe awọn ko ni i doju tiwọn ti wọn fi sọ pe o to gẹ!


Ramon Ọlanrewaju, ọmọ Yoruba atata to mọ nipa ka gbe’ṣẹ banki larugẹ

Sam Akinrole Bi a ba n darukọ awọn alukoro ti wọn jẹ ki iṣẹ rọ awọn oniroyin lọrun, ọkan pataki ni Ọgbẹni Ramon Ọlanrewaju jẹ ninu wọn. Kaakiri awọn ileeṣẹ, taa ba ri awọn agbẹnusọ ileeṣẹ kan, la i ṣe toloṣelu ti wọn mu ki iṣẹ dun un ṣe fawọn jọnaliisi, ọkunrin apọnmepore yii ni. Ọgbẹni Nasir Ramon Ọlanrewaju ni ọga agba ẹka eto iroyin ati ibaraẹnisọrọ fun ileeṣẹ United Bank for Africa Plc, taa mọ si UBA. Bi ẹ ba gbọ iroyin kan nipa ileefowopamọ ọhun, lori redio, tẹlifiṣan tabi lori ẹrọ ayelujara, ọkunrin yii lo wa nidii iroyin naa. Looootọ, ẹni ba maa di iru ipo nla bẹẹ mu, paapaa nileefowopamọ nla bii UBA taa n sọrọ rẹ yii, onitọhun gbọdọ gbọn ninu gbọn lẹyin, ko si mọ ohun to n ṣe. Awọn amuyẹ ti ọmọkunrin Yoruba atata yii ni; niyẹn.


Bi ẹ ba gbọ iroyin kan nipa ileefowopamọ ọhun, lori redio, tẹlifiṣan tabi lori ẹrọ ayelujara, ọkunrin yii lo wa nidii iroyin naa. Looootọ, ẹni ba maa di iru ipo nla bẹẹ mu, paapaa nileefowopamọ nla bii UBA taa n sọrọ rẹ yii, onitọhun gbọdọ gbọn ninu gbọn lẹyin, ko si mọ ohun to n ṣe. Awọn amuyẹ ti ọmọkunrin Yoruba atata yii ni; niyẹn. Kii ṣe eyi nikan, o tun mọ ọgbọn toun fi n ba awọn araalu lo, ati paapaa julọ awọn oniroyin. Nigba ti ọkunrin yii bẹrẹ iṣẹ rẹ nileefowopamọ yii, gbogbo awọn yara iroyin to wa lorilẹ-ede yii lo mọ nipa bi ẹni mo’wo. Koda, igba mi in tiṣẹ ba wa lati ṣe, yara iroyin ni Ọgbẹni Ramon maa ti bẹrẹ iṣẹ oojọ rẹ, o si digba ti gbogbo awọn oniroyin to wa ninu yara iroyin naa too pari iṣẹ wọn, paapaa bi Ramoni ko ba fẹ ki iroyin buruku kan nipa ileeṣẹ rẹ jade sọwọ awon araalu.


Kii ṣe eyi nikan, o tun mọ ọgbọn toun fi n ba awọn araalu lo, ati paapaa julọ awọn oniroyin. Nigba ti ọkunrin yii bẹrẹ iṣẹ rẹ nileefowopamọ yii, gbogbo awọn yara iroyin to wa lorilẹ-ede yii lo mọ nipa bi ẹni mo’wo. Koda, igba mi in tiṣẹ ba wa lati ṣe, yara iroyin ni Ọgbẹni Ramon maa ti bẹrẹ iṣẹ oojọ rẹ, o si digba ti gbogbo awọn oniroyin to wa ninu yara iroyin naa too pari iṣẹ wọn, paapaa bi Ramoni ko ba fẹ ki iroyin buruku kan nipa ileeṣẹ rẹ jade sọwọ awon araalu. Ohun ti mu ki ọga oniroyin kan, Abilekọ Bimbọ Oyetunde fi n gba gbogbo awọn alukoro ileeṣẹ adani, tabi tijọba niyanju pe ki wọn kẹkọọ lara Ọgbẹni Ramoni niyẹn, nitori ọkunrin naa mu ki ajọṣepọ to dan mọran wa laarin awọn to n ṣiṣẹ iroyin, atileeṣẹ rẹ. Ajọṣepọ to dan mọran gbọdọ wa laarin awọn ileeṣẹ atawọn oniroyin, iṣẹ agbẹnusọ ni lati ri i pe eyi ṣe e ṣe. Bi Ramọni ṣe n dagba lọjọ ori, loun naa goke agba nidii iṣẹ banki, ko too di pe o gun akaba de ipo ọga agba lẹka ibaraẹnisọrọ, koda ọkunrin naa ri i pe ọpọ awọn alabaṣiṣẹpọ rẹ ni wọn bẹrẹ si i dowopọ pẹlu banki naa, bẹẹ ba ri oniroyin kan to n fowopamọ sọdọ wọn, Ọgbẹni Ramoni lo ṣiṣẹ naa o!


Ohun ti mu ki ọga oniroyin kan, Abilekọ Bimbọ Oyetunde fi n gba gbogbo awọn alukoro ileeṣẹ adani, tabi tijọba niyanju pe ki wọn kẹkọọ lara Ọgbẹni Ramoni niyẹn, nitori ọkunrin naa mu ki ajọṣepọ to dan mọran wa laarin awọn to n ṣiṣẹ iroyin, atileeṣẹ rẹ. Ajọṣepọ to dan mọran gbọdọ wa laarin awọn ileeṣẹ atawọn oniroyin, iṣẹ agbẹnusọ ni lati ri i pe eyi ṣe e ṣe. Bi Ramọni ṣe n dagba lọjọ ori, loun naa goke agba nidii iṣẹ banki, ko too di pe o gun akaba de ipo ọga agba lẹka ibaraẹnisọrọ, koda ọkunrin naa ri i pe ọpọ awọn alabaṣiṣẹpọ rẹ ni wọn bẹrẹ si i dowopọ pẹlu banki naa, bẹẹ ba ri oniroyin kan to n fowopamọ sọdọ wọn, Ọgbẹni Ramoni lo ṣiṣẹ naa o! Abajọ ti awọn ọga rẹ patapata, fi ṣe ajọyọ fun un laipẹ yii, nigba to pe ọdun mẹẹẹdogun to ti n ṣiṣẹ pọ pẹlu ileeṣẹ naa. Alagba Tony Elumelu, to jẹ alaga banki naa sọ nipa Ramoni, to n gboriyin fun iwa irubọ, ati ifaraẹnijin ti ọmọkunrin naa ni si iṣẹ ti wọn ba gbe le e lọwọ, paapaa eyi to ni i ṣe pẹlu oju tawọn araalu fi n wo ileefowopamọ naa. Elumelu ni; “Lorukọ gbogbo awọn adari ileefowopamọ yii, atawọn oṣiṣẹ banki UBA, mo ki o ku oriire gẹgẹ bi oṣiṣẹ banki yii fun ọdun mẹẹẹdogun, mo ki ọ ku oriire bi o ṣe darapọ mọ ẹgbẹ wa.


Abajọ ti awọn ọga rẹ patapata, fi ṣe ajọyọ fun un laipẹ yii, nigba to pe ọdun mẹẹẹdogun to ti n ṣiṣẹ pọ pẹlu ileeṣẹ naa. Alagba Tony Elumelu, to jẹ alaga banki naa sọ nipa Ramoni, to n gboriyin fun iwa irubọ, ati ifaraẹnijin ti ọmọkunrin naa ni si iṣẹ ti wọn ba gbe le e lọwọ, paapaa eyi to ni i ṣe pẹlu oju tawọn araalu fi n wo ileefowopamọ naa. Elumelu ni; “Lorukọ gbogbo awọn adari ileefowopamọ yii, atawọn oṣiṣẹ banki UBA, mo ki o ku oriire gẹgẹ bi oṣiṣẹ banki yii fun ọdun mẹẹẹdogun, mo ki ọ ku oriire bi o ṣe darapọ mọ ẹgbẹ wa. “Mo kin ọ lẹyin fun ifọmọniyanṣe, fun irubọ ati gbogbo agbara ti o n sa lati ri i pe iṣẹ rẹ di ṣiṣe, lai fi tẹnikan ṣe. O ṣaa maa n ri i pe oju tawọn araalu fi n wo ileefowopamọ UBA dara lawujọ, o si n tan imọlẹ si iṣẹ wa ni gbogbo igba. “Ọdọọdun lo n lo ọgbọn inu lati ṣiṣẹ rẹ, awọn alabaṣiṣẹpọ rẹ naa si mọ pe ẹni to kọju mọṣẹ ni ọ, eyi lo mu ki n maa ki o ku oriire ki n si tun sọ pe aṣeyọri rẹ ṣẹṣẹ bẹrẹ ni o.” Ọpọlọpọ awọn awọọdu lọmọkunrin yii ti gba lọdọ awọn oniroyin, ati kaakiri agbaye, paapaa taa ba n sọrọ nipa ohun to ni i ṣe pẹlu ka gbe ileeṣẹ larugẹ loju awọn onibaara kaakiri agbaye.


“Mo kin ọ lẹyin fun ifọmọniyanṣe, fun irubọ ati gbogbo agbara ti o n sa lati ri i pe iṣẹ rẹ di ṣiṣe, lai fi tẹnikan ṣe. O ṣaa maa n ri i pe oju tawọn araalu fi n wo ileefowopamọ UBA dara lawujọ, o si n tan imọlẹ si iṣẹ wa ni gbogbo igba. “Ọdọọdun lo n lo ọgbọn inu lati ṣiṣẹ rẹ, awọn alabaṣiṣẹpọ rẹ naa si mọ pe ẹni to kọju mọṣẹ ni ọ, eyi lo mu ki n maa ki o ku oriire ki n si tun sọ pe aṣeyọri rẹ ṣẹṣẹ bẹrẹ ni o.” Ọpọlọpọ awọn awọọdu lọmọkunrin yii ti gba lọdọ awọn oniroyin, ati kaakiri agbaye, paapaa taa ba n sọrọ nipa ohun to ni i ṣe pẹlu ka gbe ileeṣẹ larugẹ loju awọn onibaara kaakiri agbaye. Ṣugbọn, Ọgbẹni Ramoni funra rẹ ti ṣalaye ọrọ, o ni; “Ileefowopamọ UBA ati Alagba Elumelu lo sọ mi dohun ti mo da lonii. Ko si iriri kan fun mi tẹlẹ, ṣugbọn alaga funra rẹ lo gba mi siṣẹ, loju ẹsẹ lo si ti fa mi le Ọgbẹni Charles Aigbe lọwọ. Charles yii lo ko mi ni gbogbo ohun ti mo mọ lonii, ohun ni mo si n mọ le lori ni gbogbo igba ti mo ba fẹẹ ṣiṣẹ mi.


Ṣugbọn, Ọgbẹni Ramoni funra rẹ ti ṣalaye ọrọ, o ni; “Ileefowopamọ UBA ati Alagba Elumelu lo sọ mi dohun ti mo da lonii. Ko si iriri kan fun mi tẹlẹ, ṣugbọn alaga funra rẹ lo gba mi siṣẹ, loju ẹsẹ lo si ti fa mi le Ọgbẹni Charles Aigbe lọwọ. Charles yii lo ko mi ni gbogbo ohun ti mo mọ lonii, ohun ni mo si n mọ le lori ni gbogbo igba ti mo ba fẹẹ ṣiṣẹ mi. Ohun ti mo gba ni pe ibi ti akitiyan ba ti wa, anfaani wa fun iru ẹni bẹẹ lati rin jinna ninu ohunkohun to ba fẹẹ ṣe.” Ọgbẹni Ramoni lo sọrọ bẹẹ. Ọlọpọlọ pipe ni ọmọkunrin yii, ileewe giga Yunifasiti Ifẹ, eyi ti wọn n pe ni Ọbafẹmi Awolọwọ bayii lo ti kẹkọọ jade, oun lo ṣepo kinni ninu ẹkọ naa to kọ nigba naa. Iṣẹ imọ nipa okoowo lo kọ nibẹ, imọ yii naa lo si n lo ninu gbogbo ajọṣepọ rẹ pẹlu awọn onibaara, araalu, oṣiṣẹ banki, ati awọn ọga rẹ to gbe iṣẹ le e lọwọ.


Ohun ti mo gba ni pe ibi ti akitiyan ba ti wa, anfaani wa fun iru ẹni bẹẹ lati rin jinna ninu ohunkohun to ba fẹẹ ṣe.” Ọgbẹni Ramoni lo sọrọ bẹẹ. Ọlọpọlọ pipe ni ọmọkunrin yii, ileewe giga Yunifasiti Ifẹ, eyi ti wọn n pe ni Ọbafẹmi Awolọwọ bayii lo ti kẹkọọ jade, oun lo ṣepo kinni ninu ẹkọ naa to kọ nigba naa. Iṣẹ imọ nipa okoowo lo kọ nibẹ, imọ yii naa lo si n lo ninu gbogbo ajọṣepọ rẹ pẹlu awọn onibaara, araalu, oṣiṣẹ banki, ati awọn ọga rẹ to gbe iṣẹ le e lọwọ. Ka ma purọ, ọkan pataki ninu iṣẹ ka gbe banki larugẹ ni Ọgbẹni Nasir Ramoni Ọlanrewaju jẹ.


Ka ma purọ, ọkan pataki ninu iṣẹ ka gbe banki larugẹ ni Ọgbẹni Nasir Ramoni Ọlanrewaju jẹ.


Ohun ti ẹ le ṣe bi wọn ba ṣe jibiti owo fun yin lori ẹrọ ayelujara

Ojuoluwakotimi Olusina Njẹ wọn ti gba a yin ri, njẹ ẹyin naa ti fi ọkanjua ko sọwọ awọn gbajuẹ ri, ṣe ẹ ti ṣe aṣiṣe nipa fifi owo ranṣẹ lori ẹrọ ayelujara, abi ẹyin naa ti kopa ninu eto sogun-dogoji lori intanẹẹti. Wọnyi lohun ti ẹ le ṣe tiru nnkan bayii ba ti ṣe yin ri. Igbesẹ ti ẹ le gba lati gba owo yin pada Ida ogun ninu ọgọrun eeyan to n lọ ẹrọ intanẹẹti, ti wọn n ra ọja lori ẹrọ ayelujara, iba ṣe iwọnba ọja diẹ abi pupọ ni wọn ti ṣe gbajuẹ fun, eyi si maa n dunni lọpọlọpọ. Ọpọ awọn eeyan ni wọn ko mọ ohun to yẹ ki wọn ṣe, nitori naa la ṣe fẹẹ la yin lọyẹ, ohun ti ẹ le ṣe tiru ẹ ba ṣẹlẹ si i yin. Ẹ tun le fi atẹjiṣẹ ranṣẹ si adirẹsi yii; anticorruptionunit@cbn.gov.ng Ọdọ awọn banki agba nilẹ wa lo maa lọ soose, ṣugbọn ẹ fi ranṣẹ si banki ti gbajuẹ ohun n lo. Ohun ti ẹ n ṣe ni pe, ẹ o fẹ ki ẹnikẹni fọwọ bo iwadii mọlẹ, tori ẹni to n da bii ọga fun banki ti ẹ lo yẹn ni banki CBN, tori naa wọn gbọdọ ṣiṣẹ lori ẹ. Ki lo maa ṣẹlẹ?


Ọpọ awọn eeyan ni wọn ko mọ ohun to yẹ ki wọn ṣe, nitori naa la ṣe fẹẹ la yin lọyẹ, ohun ti ẹ le ṣe tiru ẹ ba ṣẹlẹ si i yin. Ẹ tun le fi atẹjiṣẹ ranṣẹ si adirẹsi yii; anticorruptionunit@cbn.gov.ng Ọdọ awọn banki agba nilẹ wa lo maa lọ soose, ṣugbọn ẹ fi ranṣẹ si banki ti gbajuẹ ohun n lo. Ohun ti ẹ n ṣe ni pe, ẹ o fẹ ki ẹnikẹni fọwọ bo iwadii mọlẹ, tori ẹni to n da bii ọga fun banki ti ẹ lo yẹn ni banki CBN, tori naa wọn gbọdọ ṣiṣẹ lori ẹ. Ki lo maa ṣẹlẹ? Ohun to maa ṣẹlẹ ni pe; loju ẹsẹ, akanti ti gbajuẹ yẹn n lọ fi ṣiṣẹ ibi, wọn maa gbẹsẹ le e. Nọmba BVN rẹ naa, wọn maa ṣa ni agadagodo, wọn maa ti i patapata, ko ni le ṣe ohunkohun lori akanti rẹ, ko ni le gba owo jade. Koda ko ni le ṣe ohunkohun pẹlu ileefowopamọ kan mọ lorilẹ-ede laelae, afi ti gbajuẹ yii ba yanju ara rẹ. Iyẹn ni pe ko ni fowo ranṣẹ, ko ni le fowo pamọ, ko ni le gba owo, afi to ba lọ si banki funra rẹ, bo ba si debẹ, awọn oṣiṣẹ banki maa pe ọlọpaa, wọn si maa fa a le ọlọpaa lọwọ, afi bo ba le ṣalaye pe oun kii ṣe gbajuẹ, igba naa ni wọn too le gba a laaye ati maa lo akanti naa lọ, ṣugbọn o gbọdọ da owo to gba lowo yin pada.


Ohun to maa ṣẹlẹ ni pe; loju ẹsẹ, akanti ti gbajuẹ yẹn n lọ fi ṣiṣẹ ibi, wọn maa gbẹsẹ le e. Nọmba BVN rẹ naa, wọn maa ṣa ni agadagodo, wọn maa ti i patapata, ko ni le ṣe ohunkohun lori akanti rẹ, ko ni le gba owo jade. Koda ko ni le ṣe ohunkohun pẹlu ileefowopamọ kan mọ lorilẹ-ede laelae, afi ti gbajuẹ yii ba yanju ara rẹ. Iyẹn ni pe ko ni fowo ranṣẹ, ko ni le fowo pamọ, ko ni le gba owo, afi to ba lọ si banki funra rẹ, bo ba si debẹ, awọn oṣiṣẹ banki maa pe ọlọpaa, wọn si maa fa a le ọlọpaa lọwọ, afi bo ba le ṣalaye pe oun kii ṣe gbajuẹ, igba naa ni wọn too le gba a laaye ati maa lo akanti naa lọ, ṣugbọn o gbọdọ da owo to gba lowo yin pada. Igbesẹ ti ẹ le gbe bi wọn ba ṣe jibiti fun yin lori ẹrọ ayelujara ree o, ẹ ma ni ko ṣee ṣe, bi ẹ ba le tẹle awọn igbesẹ yii, kia le maa gba owo yin pada. Ko ju bẹẹ lọ! A o ni ko sọwọ gbaju ẹ o!


Igbesẹ ti ẹ le gbe bi wọn ba ṣe jibiti fun yin lori ẹrọ ayelujara ree o, ẹ ma ni ko ṣee ṣe, bi ẹ ba le tẹle awọn igbesẹ yii, kia le maa gba owo yin pada. Ko ju bẹẹ lọ! A o ni ko sọwọ gbaju ẹ o! Amin.


Nnkan de! Amala ti di igba naira, ogufe naa ti di ẹgbẹrun kan naira nile alamala

Sinmisola Ajadi Ọrọ naa kii ṣe pe ebi n bọ, ebi ti kanlẹkun, o ti gbe aga bẹẹ lo si ti jokoo tiwa ninu ile, ohun to n ṣẹlẹ lọwọ kaakiri orilẹ-ede yii niyẹn o. O si ti wa tipẹ, kii ṣe pe o ṣẹṣẹ de o, ohun to fa a tawọn ọmọ Naijiria fi n ri mabo lasiko yii niyẹn. Ohun to tubọ mu kọrọ naa tun buru ni eto ti banki agba ilẹ wa, iyẹn CBN gbe kalẹ, awọn akọṣẹmọṣẹ nidii eto okoowo sọ pe, kinni naa ko ṣẹnuure fun ọrọ aje ilẹ wa rara, paapaa lasiko taa wa yii. Ọpọ awọn ounjẹ bii burẹdi, irẹsi, ẹwa, ẹran, tomati, atawọn nnkan bawọn nni lo ti gbowo lori, awọn nnkan wọnyi ti kọja nnkan ti mẹkunnu le fọwọ ba, koda mẹkunnu lo n jẹ awọn ounjẹ wọnyi tẹlẹ, ṣugbọn o ti deewọ fun wọn bayii. Laipẹ yii la gbọ pe awọn olounjẹ kan ti fowo kun iye ti wọn n ta ounjẹ, paapaa awọn ounjẹ bii amala, ẹba. Ohun taa gbọ ni pe awọn olounjẹ kan ti n ta amala igbakọ kan ni Igba naira, iyẹn N200, dipo ọgọrun un naira ti wọn n ta a tẹlẹ. Ṣugbọn awọn kan ṣi n ta tiwọn ni ọgọrun naira.


Laipẹ yii la gbọ pe awọn olounjẹ kan ti fowo kun iye ti wọn n ta ounjẹ, paapaa awọn ounjẹ bii amala, ẹba. Ohun taa gbọ ni pe awọn olounjẹ kan ti n ta amala igbakọ kan ni Igba naira, iyẹn N200, dipo ọgọrun un naira ti wọn n ta a tẹlẹ. Ṣugbọn awọn kan ṣi n ta tiwọn ni ọgọrun naira. Bẹẹ la si tun n gbọ pe ẹgbẹrun kan naira lawọn eeyan n ra ẹran ogufe bayii, bo tiẹ jẹ pe ẹẹdẹgbẹrin naira, N700, lawọn kan ṣi n ta a. Ohun toju awọn adakajẹ n ri lasiko yii niyẹn, ko si daju pe nnkan naa ṣetan ati lọ silẹ rara. Ṣe ẹ kuku mọ pe laala to roke nilẹ wa, kii wa silẹ, oke oke lo maa n lọ. Bi owo naira ṣe n ṣubu lojoojumo, pẹlu iṣoro tawọn agbẹ n koju paapaa lapa oke ọya naa ko ṣe nnkan re fawọn agbẹ ilẹ wa.


Bẹẹ la si tun n gbọ pe ẹgbẹrun kan naira lawọn eeyan n ra ẹran ogufe bayii, bo tiẹ jẹ pe ẹẹdẹgbẹrin naira, N700, lawọn kan ṣi n ta a. Ohun toju awọn adakajẹ n ri lasiko yii niyẹn, ko si daju pe nnkan naa ṣetan ati lọ silẹ rara. Ṣe ẹ kuku mọ pe laala to roke nilẹ wa, kii wa silẹ, oke oke lo maa n lọ. Bi owo naira ṣe n ṣubu lojoojumo, pẹlu iṣoro tawọn agbẹ n koju paapaa lapa oke ọya naa ko ṣe nnkan re fawọn agbẹ ilẹ wa. Awọn nnkan wọnyi si n mu ki nnkan woọn lọja naa. Bẹẹ ba de ọja bayii, iye tawọn eeyan n ra dọla ti fẹẹ to ẹẹdẹgbẹta naira. Bẹẹ ba fẹẹ ra burẹdi bayii, eeyan gbọdọ ni Irinwo si ẹẹdẹgbẹta naira, N400-N500, lọwọ, eyi ti wọn ta ni ọọdunrun naira, N300 tẹlẹ.


Awọn nnkan wọnyi si n mu ki nnkan woọn lọja naa. Bẹẹ ba de ọja bayii, iye tawọn eeyan n ra dọla ti fẹẹ to ẹẹdẹgbẹta naira. Bẹẹ ba fẹẹ ra burẹdi bayii, eeyan gbọdọ ni Irinwo si ẹẹdẹgbẹta naira, N400-N500, lọwọ, eyi ti wọn ta ni ọọdunrun naira, N300 tẹlẹ. Paali Indomie, iyẹn ounjẹ to da bii ekolo tawọn ọmọde n jẹ, ti wọn n ta ni ẹgbẹrun meji ati ọgọrun naira tẹlẹ lo ti di ẹgbẹrun meji ati ẹẹdẹgbẹrin naira bayii. Gaari naa ti fo soke lati ẹẹdẹgbẹrin si ẹgbẹrun kan o le igba naira, bẹẹ lẹyin naa ko ṣe e fowo ra lọja. Bo si ṣe ri kaakiri orilẹ-ede yii niyẹn, koda o tiẹ buru jai lawọn apa ibi kan.


Paali Indomie, iyẹn ounjẹ to da bii ekolo tawọn ọmọde n jẹ, ti wọn n ta ni ẹgbẹrun meji ati ọgọrun naira tẹlẹ lo ti di ẹgbẹrun meji ati ẹẹdẹgbẹrin naira bayii. Gaari naa ti fo soke lati ẹẹdẹgbẹrin si ẹgbẹrun kan o le igba naira, bẹẹ lẹyin naa ko ṣe e fowo ra lọja. Bo si ṣe ri kaakiri orilẹ-ede yii niyẹn, koda o tiẹ buru jai lawọn apa ibi kan.


“Ẹ gba wa o, awọn araalu ko ra ẹdiyẹ mọ o, awa ẹlẹdiyẹ maa daṣẹ silẹ o”

Awọn ọmọ ẹgbẹ ẹlẹdiyẹ ti figbe bọnu pe ọwọngogo ẹdiyẹ ti fẹẹ pa awọn, wọn si ni kijọba ba wọn wa nnkan ṣe si i, paapaa awọn agbẹ ẹlẹdiyẹ. Adari wọn ti ba Aṣejere sọrọ nipa ipenija naa. Ohun ti wọn ba SINMISỌLA AJADI sọ ree Asejere: Ki loruko yin? Oloye Osoba: Oruko mi Oloye Olusola Osoba Aweda, emi ni Aare egbe Elediye gbogbo ipinle Eko Bawo ni oro aje ediye lasiko yii? Oloye Osoba: Oro oja adie gara o, koda a ti fee dase sile bayii o, o ti won ju. Awon agbe oloko adie lawon fee maa ta adie ni egberun meji ati igba naira, N2,200, ohun taa n ta ni Egberun kan ati eedegberin naira tele, 1700.


Oloye Osoba: Oruko mi Oloye Olusola Osoba Aweda, emi ni Aare egbe Elediye gbogbo ipinle Eko Bawo ni oro aje ediye lasiko yii? Oloye Osoba: Oro oja adie gara o, koda a ti fee dase sile bayii o, o ti won ju. Awon agbe oloko adie lawon fee maa ta adie ni egberun meji ati igba naira, N2,200, ohun taa n ta ni Egberun kan ati eedegberin naira tele, 1700. Sugbon egberun meji ati igba naira, N2,200 la n ta a bayii. Ki lo fa a? Oloye Osoba: Won ni ounje adie won, won ni oogun won, la se ni ka pariwo sita ki won le ran won lowo, ki won le ran awa naa lowo, ki awon agbe le ran wa lowo, owo oja yen ti ga ju, o gara.


Sugbon egberun meji ati igba naira, N2,200 la n ta a bayii. Ki lo fa a? Oloye Osoba: Won ni ounje adie won, won ni oogun won, la se ni ka pariwo sita ki won le ran won lowo, ki won le ran awa naa lowo, ki awon agbe le ran wa lowo, owo oja yen ti ga ju, o gara. Ki lohun ti awpn agbe n ba yin so pe o sele gan an? Oloye Osoba: Won ni won ko ri agbado ra, won n ko agbado wole ni, won ni agbado pupa lawon n lo bayii, won ko tile si ra. Nje iru e ti sele ri?


Ki lohun ti awpn agbe n ba yin so pe o sele gan an? Oloye Osoba: Won ni won ko ri agbado ra, won n ko agbado wole ni, won ni agbado pupa lawon n lo bayii, won ko tile si ra. Nje iru e ti sele ri? Oloye Osoba: Iru eyi ko sele ri o. Bo ba tun maa fi di ose to n bo, o tun le ti won si i Ki lajosepo to wa laarin eyin ati ijoba? Oloye Osoba: Ajosepo wa laarin awa ati ijoba, ijoba mo pe nnkan osin la n ta, won maa wa n ko wa lekoo, paapaa nipa imototo ati ilera awon nnkan aaye ti a n ta, won si maa n ba wa fin oja wa ki lukuku ma baa yo awon adie wa lenu, sugbon ki won ba wa mojuto oro aje wa, o ti le ju, iranlowo ti won ba le se fun awon agbe wa, ki won ran wa lowo. Eto eyawo nko, se won ko ya yin lowo ni?


Oloye Osoba: Iru eyi ko sele ri o. Bo ba tun maa fi di ose to n bo, o tun le ti won si i Ki lajosepo to wa laarin eyin ati ijoba? Oloye Osoba: Ajosepo wa laarin awa ati ijoba, ijoba mo pe nnkan osin la n ta, won maa wa n ko wa lekoo, paapaa nipa imototo ati ilera awon nnkan aaye ti a n ta, won si maa n ba wa fin oja wa ki lukuku ma baa yo awon adie wa lenu, sugbon ki won ba wa mojuto oro aje wa, o ti le ju, iranlowo ti won ba le se fun awon agbe wa, ki won ran wa lowo. Eto eyawo nko, se won ko ya yin lowo ni? Oloye Osoba: Ijoba ko ti i ya wa lowo o, a o ba won so o loooto, sugbon won ko ya wa lowo. Ohun ti a ba won so ni pe ki won ran wa lowo ka le maa sise wa lona igbalode, ki won fun wa ni masinni ti a fi n tu ediye, a si gbagbo pe won maa se e, nnkan taa n ko eyin si naa, taa fi n taja, won lawon maa se e fun wa. Bawo lo se ri lawon ipinle to yi i yin ka, paapaa lawon ile Yoruba yooku?


Oloye Osoba: Ijoba ko ti i ya wa lowo o, a o ba won so o loooto, sugbon won ko ya wa lowo. Ohun ti a ba won so ni pe ki won ran wa lowo ka le maa sise wa lona igbalode, ki won fun wa ni masinni ti a fi n tu ediye, a si gbagbo pe won maa se e, nnkan taa n ko eyin si naa, taa fi n taja, won lawon maa se e fun wa. Bawo lo se ri lawon ipinle to yi i yin ka, paapaa lawon ile Yoruba yooku? Oloye Osoba: Lawon ipinle mi in naa, bakan naa lo ri, gbogbo ile Yoruba lo ti ri bee, gbogbo ibi ti won ti n ta adie lo ri bee, tori a maa n sepade po, opo won ko tie wa soja mo, tori ti adiye ba pe lori igba o maa ku ni. Agbado ladie n je, loooto won maa fi awon nnkan mi in kun un, awon nnkan wa ti won n gbe wa lati ile okeere. Ki lawon nnkan ti e n ba awon oloja ediye so lasiko yii?


Oloye Osoba: Lawon ipinle mi in naa, bakan naa lo ri, gbogbo ile Yoruba lo ti ri bee, gbogbo ibi ti won ti n ta adie lo ri bee, tori a maa n sepade po, opo won ko tie wa soja mo, tori ti adiye ba pe lori igba o maa ku ni. Agbado ladie n je, loooto won maa fi awon nnkan mi in kun un, awon nnkan wa ti won n gbe wa lati ile okeere. Ki lawon nnkan ti e n ba awon oloja ediye so lasiko yii? Oloye Osoba: A n ba ara wa soro, awon kan ni ka tie dase sile, kawon agbe maa wa taja ti ediye funra won, sugbon meloo ni won fee ta funra won. Odun to koja ni won ti n so fun wa pe ounje won, nibere odun yii la ra a ni N1,600, sugbon o ti di N2,200 bayii, ki won joo ki won ba wa wa nnkan se si i. Ko sowo niluu, oja ko ya, adie won loja, ki won saanu wa.


Oloye Osoba: A n ba ara wa soro, awon kan ni ka tie dase sile, kawon agbe maa wa taja ti ediye funra won, sugbon meloo ni won fee ta funra won. Odun to koja ni won ti n so fun wa pe ounje won, nibere odun yii la ra a ni N1,600, sugbon o ti di N2,200 bayii, ki won joo ki won ba wa wa nnkan se si i. Ko sowo niluu, oja ko ya, adie won loja, ki won saanu wa.


Awọn olomi piọ-wọta fi aṣeju bọ ọ ni, ọra ko wọn debi ki wọn fi kun owo omi – Daṣọfunjo

* A fẹ kijọba tubọ ba wa ri si bi a ṣe le sọ idọti di ohun eelo Kaakiri ni wọn ti fi kun owo omi ti a n pe ni Piọ Wọta. Ohun taa n ra ni naira marun-un tẹlẹ ti waa di naira mẹwaa bayii, ọpọ awọn ti a si bi leere ohun to faa ni wọn n ṣalaye pe loootọ, kii ṣe pe omi wọn, ṣugbọn ọra, iyẹn lailọọnu tawọn fi n di i lo wọn. Eyi lo mu ki ikọ Aṣejere tọ Olori ẹgbẹ awọn to n ṣe lailọọnu nilẹ wa lọ. Iyaafin Fọlaṣade Daṣọfunjo, ti i ṣe olori ẹgbẹ naa. O ti ba ikọ Aṣejere sọrọ, wọn si ti ṣalaye aṣiri to wa nidii afikun owo omi naa, ati awọn ipenija tẹgbẹ naa n foju ri lẹnu iṣẹ, bẹẹ ni wọn gba awọn ti wọn fẹẹ kọ iru iṣẹ yii ni imọran bi wọn ṣe le gbe e gba. Ohun ti wọn ba OLUWATOYIN MATHNUEL sọ ree.


Iyaafin Fọlaṣade Daṣọfunjo, ti i ṣe olori ẹgbẹ naa. O ti ba ikọ Aṣejere sọrọ, wọn si ti ṣalaye aṣiri to wa nidii afikun owo omi naa, ati awọn ipenija tẹgbẹ naa n foju ri lẹnu iṣẹ, bẹẹ ni wọn gba awọn ti wọn fẹẹ kọ iru iṣẹ yii ni imọran bi wọn ṣe le gbe e gba. Ohun ti wọn ba OLUWATOYIN MATHNUEL sọ ree. Aṣejere: Ẹ darukọ yin fun wa? Iyaafin Daṣọfunjo: Emi ni Iyaafin Fọlaṣade Daṣọfunjo, ti mo jẹ Aarẹ ẹgbẹ awọn to n ta, to n ra lailọọnu, tawọn oloyoinbo n pe ni Nylon, nipinlẹ Eko. O ti le ni ọgbọn ọdun ti mo ti wa lẹnu owo yii, bo tilẹ jẹ pe ẹgbẹ yii naa ti wa tipẹ tipẹ ṣugbọn a darapọ mọ ẹgbẹ LASCOTA, iyẹn apapọ ẹgbẹ awọn oniṣẹ ọwọ ati oniṣowo nilẹ wa, ni ọdun 2005.


Aṣejere: Ẹ darukọ yin fun wa? Iyaafin Daṣọfunjo: Emi ni Iyaafin Fọlaṣade Daṣọfunjo, ti mo jẹ Aarẹ ẹgbẹ awọn to n ta, to n ra lailọọnu, tawọn oloyoinbo n pe ni Nylon, nipinlẹ Eko. O ti le ni ọgbọn ọdun ti mo ti wa lẹnu owo yii, bo tilẹ jẹ pe ẹgbẹ yii naa ti wa tipẹ tipẹ ṣugbọn a darapọ mọ ẹgbẹ LASCOTA, iyẹn apapọ ẹgbẹ awọn oniṣẹ ọwọ ati oniṣowo nilẹ wa, ni ọdun 2005. Aṣejere: Kin ni o fa a ti ẹ fi da ẹgbẹ yii silẹ? Iyaafin Daṣọfunjo: A da ẹgbẹ yii silẹ nitori a fẹ ki awọn eniyan wa maa ṣe ọra iyẹn lailọọnu, ti o pe oju owo ti kii ṣe ayederu, ti wọn ba fọwọ ra ti ko ni pẹ ko too ya; tabi yọ nidii. Nibẹrẹ, ẹgbẹ yii kii ṣe lati woju Ijọba fun ohunkoun ṣugbọn ni bayii, ijọba gan an ti wa fa wa mọra, ijọba n da wa lẹkọọ lati ọdun 2015 pẹlu iwe ẹri to peye lori iṣẹ lailọọnu yii.


Aṣejere: Kin ni o fa a ti ẹ fi da ẹgbẹ yii silẹ? Iyaafin Daṣọfunjo: A da ẹgbẹ yii silẹ nitori a fẹ ki awọn eniyan wa maa ṣe ọra iyẹn lailọọnu, ti o pe oju owo ti kii ṣe ayederu, ti wọn ba fọwọ ra ti ko ni pẹ ko too ya; tabi yọ nidii. Nibẹrẹ, ẹgbẹ yii kii ṣe lati woju Ijọba fun ohunkoun ṣugbọn ni bayii, ijọba gan an ti wa fa wa mọra, ijọba n da wa lẹkọọ lati ọdun 2015 pẹlu iwe ẹri to peye lori iṣẹ lailọọnu yii. Bo tilẹ jẹ pe ọpọ ni ko darapọ mọ ẹgbẹ yii, ti wọn n polongo pe ẹgbẹ ko pọn dandan, ko si sohun ti a fi wọn ṣe nitori wọn ko mọ anfaani to wa ninu ẹgbẹ ṣiṣe ati wipe ilọsiwaju ọmọ ẹgbẹ lo jẹ wa logun. A n rọ ijọba ki wọn ba wa gbogun ti awọn to wọn n ba iṣẹ lailọọnu jẹ nitori lai jẹ ọmọ ẹgbẹ oju ko le ka wọn lati ko wọn ni ijanu nipa ṣiṣe lailọọnu ayederu. Aṣejere: Ṣe ọra yii lo wọn to bẹẹ ni, to fi jẹ pe o tun ṣakoba fun iye ti wọn n ta omi inu ọra bayii?


Bo tilẹ jẹ pe ọpọ ni ko darapọ mọ ẹgbẹ yii, ti wọn n polongo pe ẹgbẹ ko pọn dandan, ko si sohun ti a fi wọn ṣe nitori wọn ko mọ anfaani to wa ninu ẹgbẹ ṣiṣe ati wipe ilọsiwaju ọmọ ẹgbẹ lo jẹ wa logun. A n rọ ijọba ki wọn ba wa gbogun ti awọn to wọn n ba iṣẹ lailọọnu jẹ nitori lai jẹ ọmọ ẹgbẹ oju ko le ka wọn lati ko wọn ni ijanu nipa ṣiṣe lailọọnu ayederu. Aṣejere: Ṣe ọra yii lo wọn to bẹẹ ni, to fi jẹ pe o tun ṣakoba fun iye ti wọn n ta omi inu ọra bayii? Iyaafin Daṣọfunjo: Lailọọnu Piọ wọta, iyẹn omi inu ọra nikan kọ la maa n ṣe, a maa n ṣe ti poli baagi, iyẹn tawọn ọlọja fi n di ẹru, eyi ti wọn maa n lo ni ileetaja igbalode nla, ti wọn maa n kọ orukọ si lara, eyi a n pe ni costumised, ati bẹẹ bẹẹ lọ. Ṣe ẹ ri i, nipa to awọn olomi yẹn, loootọ latigba arun Korona, iyẹn Covid-19 ti gbogbo nnkan ti gbowo lori, o kan lailọọnu naa, nitori eronja ti a n lo fun ọra; ilu oyinbo lo ti maa n wa. Awọn olomi fi aṣeju bọ ọ ni, nitori ọra omi ko wọn de bi pe ki wọn maa ta omi lowo gọbọi.


Iyaafin Daṣọfunjo: Lailọọnu Piọ wọta, iyẹn omi inu ọra nikan kọ la maa n ṣe, a maa n ṣe ti poli baagi, iyẹn tawọn ọlọja fi n di ẹru, eyi ti wọn maa n lo ni ileetaja igbalode nla, ti wọn maa n kọ orukọ si lara, eyi a n pe ni costumised, ati bẹẹ bẹẹ lọ. Ṣe ẹ ri i, nipa to awọn olomi yẹn, loootọ latigba arun Korona, iyẹn Covid-19 ti gbogbo nnkan ti gbowo lori, o kan lailọọnu naa, nitori eronja ti a n lo fun ọra; ilu oyinbo lo ti maa n wa. Awọn olomi fi aṣeju bọ ọ ni, nitori ọra omi ko wọn de bi pe ki wọn maa ta omi lowo gọbọi. Aṣejere: Njẹ idojukọ wa lẹnu iṣẹ yii bi? Iyaafin Daṣọfunjo: Haa! Idojukọ pọ bii ti ọrọ Covid-19, latigba yẹn, eronoja fun ọra ṣiṣe ko wọle mọ bo ti yẹ, iwọnba eyi to wa nilẹ wọn gogo ni bi oju, eyi lo fa ti ọra poli baagi naira mẹwaa fi di ọgbọn naira bayii fun ẹyọkan.


Aṣejere: Njẹ idojukọ wa lẹnu iṣẹ yii bi? Iyaafin Daṣọfunjo: Haa! Idojukọ pọ bii ti ọrọ Covid-19, latigba yẹn, eronoja fun ọra ṣiṣe ko wọle mọ bo ti yẹ, iwọnba eyi to wa nilẹ wọn gogo ni bi oju, eyi lo fa ti ọra poli baagi naira mẹwaa fi di ọgbọn naira bayii fun ẹyọkan. Ina mọnamọna tun jẹ ipenija ti a ni lori iṣẹ yii, ko si bi a ṣe le ra epo bọntiroolu to, o maa yọ lara owo taa fi n ṣiṣẹ. Kijọba jare jọwọ ba wa ko irinṣẹ fun lailọọnu ṣiṣe ki a lee maa ṣe atunṣe gbogbo ohun ti awọn araalu n pe ni idọti, eyi lawọn oloyinbo n pe ni Recycle. Anfaani ni eyi yoo tun jẹ fun araalu nitori o maa pawo wọle fun awọn to ba n ṣe e. Ati pe powo dọla naa tun jẹ iṣoro wa lori ọja yii, nitori gbogbo eronja iṣẹ wa; ilu okeere lo ti n wa.


Ina mọnamọna tun jẹ ipenija ti a ni lori iṣẹ yii, ko si bi a ṣe le ra epo bọntiroolu to, o maa yọ lara owo taa fi n ṣiṣẹ. Kijọba jare jọwọ ba wa ko irinṣẹ fun lailọọnu ṣiṣe ki a lee maa ṣe atunṣe gbogbo ohun ti awọn araalu n pe ni idọti, eyi lawọn oloyinbo n pe ni Recycle. Anfaani ni eyi yoo tun jẹ fun araalu nitori o maa pawo wọle fun awọn to ba n ṣe e. Ati pe powo dọla naa tun jẹ iṣoro wa lori ọja yii, nitori gbogbo eronja iṣẹ wa; ilu okeere lo ti n wa. Kani nigba ti ileeṣẹ to wa niluu Port Harcourt ṣi wa nibẹ ni, iba dara pupọ, ṣugbọn awọn India to n ṣiṣẹ bayii, iṣẹ tara wọn ni wọn n ṣe, wọn de kii fẹ da awa olowo keekeeke lohun. Aṣejere: Njẹ ẹni ibaṣepọ pẹlu awọn ileeṣẹ nla nla ti wọn n ṣe awọn nnkan wọnyi, iyẹn awọn lailọọnu loriṣiiriṣii, atawọn ileeṣẹ ijọba paapaa? Iyaafin Daṣọfunjo: Ibaṣepọ wa, ṣugbọn ko fi bẹẹ danmọran nitori orogun owo ni wọn ti wa si, wọn ko fẹ ki ẹsẹ wa duro rara, ṣugbọn pẹlu ijọba, ibaṣepọ to danmoran wa labẹ Ministry of Wealth Creation & Employment, ti Ọnarebu Yetunde Arobiẹkẹ jẹ adari rẹ.


Kani nigba ti ileeṣẹ to wa niluu Port Harcourt ṣi wa nibẹ ni, iba dara pupọ, ṣugbọn awọn India to n ṣiṣẹ bayii, iṣẹ tara wọn ni wọn n ṣe, wọn de kii fẹ da awa olowo keekeeke lohun. Aṣejere: Njẹ ẹni ibaṣepọ pẹlu awọn ileeṣẹ nla nla ti wọn n ṣe awọn nnkan wọnyi, iyẹn awọn lailọọnu loriṣiiriṣii, atawọn ileeṣẹ ijọba paapaa? Iyaafin Daṣọfunjo: Ibaṣepọ wa, ṣugbọn ko fi bẹẹ danmọran nitori orogun owo ni wọn ti wa si, wọn ko fẹ ki ẹsẹ wa duro rara, ṣugbọn pẹlu ijọba, ibaṣepọ to danmoran wa labẹ Ministry of Wealth Creation & Employment, ti Ọnarebu Yetunde Arobiẹkẹ jẹ adari rẹ. Wọn n ran wa lọwọ pupọ, wọn n ran wa nile ẹkọ, wọn dẹ maa n ko wa lẹnujọ lọdọọdun. Awọn ileeṣẹ ayanilowoṣowo, ti ipinlẹ Eko naa, iyẹn Lagos State Employment Trust Fund ( LSETF) naa maa n ya wa lowo lati fi ṣowo. Aṣejere: Kin ni imọran yin fun awọn ọmọ ẹgbẹ?


Wọn n ran wa lọwọ pupọ, wọn n ran wa nile ẹkọ, wọn dẹ maa n ko wa lẹnujọ lọdọọdun. Awọn ileeṣẹ ayanilowoṣowo, ti ipinlẹ Eko naa, iyẹn Lagos State Employment Trust Fund ( LSETF) naa maa n ya wa lowo lati fi ṣowo. Aṣejere: Kin ni imọran yin fun awọn ọmọ ẹgbẹ? Iyaafin Daṣọfunjo: Imọran mi fun gbogbo ọmọ ẹgbẹ ni pe ki a maa ṣiṣẹ to pe oju owo, ti kii ṣe ayederu, ki oriyin le jẹ tiwa ninu ẹgbẹ yii. Aṣejere: Bawo leeyan ṣe le darapọ mọ iṣẹ naa, ati pe bawo leeyan ṣe le kọ ọ? Iyaafin Daṣọfunjo: Ti eniyan ba fẹẹ kọ iṣẹ wa yii, a gba fọọmu, a fili fọọmu pẹlu iye oṣu, ọdun ti o ba fẹẹ fi kọ iṣẹ naa, nitori iṣẹ lailọọnu pin si oriṣiiriṣii ipa, iru ipa ọra ṣiṣe ti o ba fẹẹ kọ lo maa sọ iye ọdun tabi oṣu ti eniyan naa maa lo gẹgẹ bi ọmọ ẹkọṣẹ.


Iyaafin Daṣọfunjo: Imọran mi fun gbogbo ọmọ ẹgbẹ ni pe ki a maa ṣiṣẹ to pe oju owo, ti kii ṣe ayederu, ki oriyin le jẹ tiwa ninu ẹgbẹ yii. Aṣejere: Bawo leeyan ṣe le darapọ mọ iṣẹ naa, ati pe bawo leeyan ṣe le kọ ọ? Iyaafin Daṣọfunjo: Ti eniyan ba fẹẹ kọ iṣẹ wa yii, a gba fọọmu, a fili fọọmu pẹlu iye oṣu, ọdun ti o ba fẹẹ fi kọ iṣẹ naa, nitori iṣẹ lailọọnu pin si oriṣiiriṣii ipa, iru ipa ọra ṣiṣe ti o ba fẹẹ kọ lo maa sọ iye ọdun tabi oṣu ti eniyan naa maa lo gẹgẹ bi ọmọ ẹkọṣẹ.


Ko si nnkan laarin emi ati Kollington Ayinla, ṣugbọn mo maa ṣegbeyawo laipẹ – Salawa Abẹni

* Nnkan nla kan maa pa emi, Tiwa Savage, ati Simi pọ laipẹ Ọkan ninu agba olorin ilẹ wa ni to n kọrin Waka ni Alaaja Salawatu Ibiwunmi Abẹni, ti gbogbo eeyan n pe ni Waka Queen. O pẹ ti wọn ti n kọrin naa, ko si daju pe mama naa ṣetan ati fẹyinti ninu iṣẹ orin ti wọn yan laayo. Ṣugbọn laipẹ yii ni Salawa ṣayẹyẹ ọjọọbi ọgọta ọdun, bo tiẹ jẹ pe onibẹnkẹlẹ ni wọn fi ṣe, idi ni pe asiko aawẹ Ramadan ni ọjọọbi naa bọ si, bẹẹ niṣoro ajakalẹ arun korona naa ṣi wa nigboro, eyi lo mu ki Alaaja pe awọn Alaafaa lati wa gbadura fun wọn lọjọ naa. Lẹyin ayẹyẹ ranpẹ yii ni mama ba awọn oniroyin sọrọ nipa iriri wọn, ati ohun ti awọn ololufẹ wọn gbọdọ maa reti laipẹ, Salawa ko ṣai ṣalaye aṣiri kan tẹnikan ko ti i gbọ ri nipa rẹ, paapaa nipa ọrọ igbeyawo wọn. Gbogbo ọjọ karun-un, oṣu karun-un, ọdun ni obinrin oniwaka yii maa n ṣọjọọbi rẹ. Ṣugbọn tọdun yii yatọ, tori ọdun yii lo pe ọgọta ọdun.


Lẹyin ayẹyẹ ranpẹ yii ni mama ba awọn oniroyin sọrọ nipa iriri wọn, ati ohun ti awọn ololufẹ wọn gbọdọ maa reti laipẹ, Salawa ko ṣai ṣalaye aṣiri kan tẹnikan ko ti i gbọ ri nipa rẹ, paapaa nipa ọrọ igbeyawo wọn. Gbogbo ọjọ karun-un, oṣu karun-un, ọdun ni obinrin oniwaka yii maa n ṣọjọọbi rẹ. Ṣugbọn tọdun yii yatọ, tori ọdun yii lo pe ọgọta ọdun. Ọmọ bibi ilu Ẹpẹ ni Salawa Abẹni, iṣẹ orin yii naa lo si yan laayo lati ọdun 1975 titi di akoko yii. Orin Muritala lo fi kọkọ bẹrẹ orin lọdun 1976, orin naa si ta daadaa, koda rẹkọọdu tiye rẹ to miliọnu kan la gbọ pe wọn ta lasiko naa. Lẹyin eyi to tun ṣe ọpọlọpọ orin jade sita.


Ọmọ bibi ilu Ẹpẹ ni Salawa Abẹni, iṣẹ orin yii naa lo si yan laayo lati ọdun 1975 titi di akoko yii. Orin Muritala lo fi kọkọ bẹrẹ orin lọdun 1976, orin naa si ta daadaa, koda rẹkọọdu tiye rẹ to miliọnu kan la gbọ pe wọn ta lasiko naa. Lẹyin eyi to tun ṣe ọpọlọpọ orin jade sita. Ọdun 1992 ni Alaafin Ọyọ, Ọba Lamidi Adeyẹmi III fi ade ọbabinrin orin de e lade. Ohun ti wọn ba awọn oniroyin sọ ree, gẹgẹ bii SINMISỌLA AJADI ti ṣakọsilẹ rẹ. Ki lo de ti wọn fi n pe yin ni Waka Queen?


Ọdun 1992 ni Alaafin Ọyọ, Ọba Lamidi Adeyẹmi III fi ade ọbabinrin orin de e lade. Ohun ti wọn ba awọn oniroyin sọ ree, gẹgẹ bii SINMISỌLA AJADI ti ṣakọsilẹ rẹ. Ki lo de ti wọn fi n pe yin ni Waka Queen? Ọba Lamidi Adeyẹmi, Iku baba yeye, Alaafin Ọyọ, lo fi mi jẹ oye yẹn lọdun 1991 ni Adamasingba ni wọn ti fi mi joye yẹn, wọn fiwe ranṣẹ si mi pe mi pe akọrin ni mi, bo tiẹ jẹ pe emi ko ni mo da waka silẹ, ṣugbọn Alaafin ni wọn fi mi jẹ waka queen. Kin ni wọn n pe ni waka gan an? Mama Batili Alakẹ n kọ ọ, wọn ti n kọ waka ki wọn too bi mi, Adebukọla Ajao n kọ ọ, Kubira Alaraagbo naa n kọ ọ, Princess Adetoun, awọn ọmọ kan naa ti wọn n kọrin lẹyin mi, ti wọn jẹ ọkunrin, awọn to n kọ waka ti pọ bayii.


Ọba Lamidi Adeyẹmi, Iku baba yeye, Alaafin Ọyọ, lo fi mi jẹ oye yẹn lọdun 1991 ni Adamasingba ni wọn ti fi mi joye yẹn, wọn fiwe ranṣẹ si mi pe mi pe akọrin ni mi, bo tiẹ jẹ pe emi ko ni mo da waka silẹ, ṣugbọn Alaafin ni wọn fi mi jẹ waka queen. Kin ni wọn n pe ni waka gan an? Mama Batili Alakẹ n kọ ọ, wọn ti n kọ waka ki wọn too bi mi, Adebukọla Ajao n kọ ọ, Kubira Alaraagbo naa n kọ ọ, Princess Adetoun, awọn ọmọ kan naa ti wọn n kọrin lẹyin mi, ti wọn jẹ ọkunrin, awọn to n kọ waka ti pọ bayii. Awọn to n kọrin lonii waka ni wọn n kọ, onikaluku kan n fun orin wọn lorukọ ni, Batili Alakẹ n kọ waka, Barrister naa n kọ waka, K1 naa n kọ waka, orin ni wọn n pe ni waka lede Hausa lọrọ kan, lati dahun ibeere yin. Awọn to n kọrin ẹsin Isalm gan an; waka ni wọn n kọ, a kan fun un lorukọ ni. Orin iya ti ẹ ko nigba kan, ki lo mu yin kọrin naa?


Awọn to n kọrin lonii waka ni wọn n kọ, onikaluku kan n fun orin wọn lorukọ ni, Batili Alakẹ n kọ waka, Barrister naa n kọ waka, K1 naa n kọ waka, orin ni wọn n pe ni waka lede Hausa lọrọ kan, lati dahun ibeere yin. Awọn to n kọrin ẹsin Isalm gan an; waka ni wọn n kọ, a kan fun un lorukọ ni. Orin iya ti ẹ ko nigba kan, ki lo mu yin kọrin naa? Mo fẹẹ fi bu ọla fun iya mi ni, atawọn iya gbogbo to wa kaakiri agbaye. Mama mi ṣi wa laye nigba ti mo kọrin yẹn, wọn si dagba daadaa ki wọn too ku. Nipa ayẹyẹ ọgọta ọdun ti ẹ pe yii, ṣe ẹ o ni ṣe ariya rẹpẹtẹ ni, abi ki lo de to jẹ bonkẹlẹ ni?


Mo fẹẹ fi bu ọla fun iya mi ni, atawọn iya gbogbo to wa kaakiri agbaye. Mama mi ṣi wa laye nigba ti mo kọrin yẹn, wọn si dagba daadaa ki wọn too ku. Nipa ayẹyẹ ọgọta ọdun ti ẹ pe yii, ṣe ẹ o ni ṣe ariya rẹpẹtẹ ni, abi ki lo de to jẹ bonkẹlẹ ni? A ṣi maa ṣe e, mo fẹẹ lọ si Umrah ki n lọọ dupẹ nibẹ tẹlẹ ni, ṣugbọn, wọn ni awa taa ti pe ọdun kan; a o ni le lanfaani ati lọ, ni mo ṣe pe awọn afaa pe ki wọn waa gbadura fun mi lasiko Ramadan, ṣugbọn a ṣi maa fa a gan an ni, nigba ti asiko ba to. Orin Gentle Lady ti ẹ ko nigba, ki lo fa orin yẹn paapaa, ta lẹ n ba ja? Ọdun 1991 si 1992 ni mo kọrin ọhun, dẹrẹba danfo kan lo gba mọto mi, lasiko ti mo n gbe awọn ọmọ mi lọ sileewe, o kọlu mọto mi latẹyin, dipo pe ko si bẹbẹ, ṣe lo tun n bu mi, ṣugbọn awọn ọmọ mi wa ninu mọto pẹlu mi, wọn si ti pẹ, mo wa ri i pe o ti n da mi duro.


A ṣi maa ṣe e, mo fẹẹ lọ si Umrah ki n lọọ dupẹ nibẹ tẹlẹ ni, ṣugbọn, wọn ni awa taa ti pe ọdun kan; a o ni le lanfaani ati lọ, ni mo ṣe pe awọn afaa pe ki wọn waa gbadura fun mi lasiko Ramadan, ṣugbọn a ṣi maa fa a gan an ni, nigba ti asiko ba to. Orin Gentle Lady ti ẹ ko nigba, ki lo fa orin yẹn paapaa, ta lẹ n ba ja? Ọdun 1991 si 1992 ni mo kọrin ọhun, dẹrẹba danfo kan lo gba mọto mi, lasiko ti mo n gbe awọn ọmọ mi lọ sileewe, o kọlu mọto mi latẹyin, dipo pe ko si bẹbẹ, ṣe lo tun n bu mi, ṣugbọn awọn ọmọ mi wa ninu mọto pẹlu mi, wọn si ti pẹ, mo wa ri i pe o ti n da mi duro. Ṣugbọn ile ẹgbọn mi kan wa nitosi ile yẹn, ẹgbọn ni wọn jẹ fun mi. Mo sọ fun ọkunrin dẹrẹba yẹn pe ko maa lọ, tori ti ẹgbọn mi yẹn ba ba a nibẹ, o maa fimu ẹ danrin, bẹẹ lawọn ero to gbe n bẹbẹ pe ki n ma binu. Bemi ṣe lo ni temi niyẹn o, ṣugbọn bi mo ṣe n wakọ lọ lorin yẹn wa simi lọkan, bi mo ṣe n kọrin lọ niyẹn o. Ṣe ko mọ pe Salawa ni?


Ṣugbọn ile ẹgbọn mi kan wa nitosi ile yẹn, ẹgbọn ni wọn jẹ fun mi. Mo sọ fun ọkunrin dẹrẹba yẹn pe ko maa lọ, tori ti ẹgbọn mi yẹn ba ba a nibẹ, o maa fimu ẹ danrin, bẹẹ lawọn ero to gbe n bẹbẹ pe ki n ma binu. Bemi ṣe lo ni temi niyẹn o, ṣugbọn bi mo ṣe n wakọ lọ lorin yẹn wa simi lọkan, bi mo ṣe n kọrin lọ niyẹn o. Ṣe ko mọ pe Salawa ni? Ko mọ tẹlẹ, o ti kọkọ da a si rọọfu, ṣugbọn nigba to ya lo mọ, o wa pe mi o ni wọn ti ni koun dọbalẹ, oun si ti dọbalẹ. Ọmọ kan naa fi aworan ihoho yin sori intanẹẹti laipẹ yii, ibo lẹ ba ọrọ ọmọ naa de? O fẹẹ ko mi sita ni.


Ko mọ tẹlẹ, o ti kọkọ da a si rọọfu, ṣugbọn nigba to ya lo mọ, o wa pe mi o ni wọn ti ni koun dọbalẹ, oun si ti dọbalẹ. Ọmọ kan naa fi aworan ihoho yin sori intanẹẹti laipẹ yii, ibo lẹ ba ọrọ ọmọ naa de? O fẹẹ ko mi sita ni. Ẹni ori yọ o dile lọrọ naa. O kan fẹẹ bamilorukọ jẹ ni, o kan dede ji o bẹrẹ si i pe mi, o loun ni awọn aworan nihooho mi lọwọ, o si ni bi mo ba fẹ koun ba awọn fọto yẹn jẹ, ki n san iye owo kan, o sọ oriṣii ọrọ, mo kan wa wo o pe ki leleyi n sọ yii. Mo wa sọ fun ara mi pe mi o ni jẹ kọmọ naa bamilorukọ jẹ.


Ẹni ori yọ o dile lọrọ naa. O kan fẹẹ bamilorukọ jẹ ni, o kan dede ji o bẹrẹ si i pe mi, o loun ni awọn aworan nihooho mi lọwọ, o si ni bi mo ba fẹ koun ba awọn fọto yẹn jẹ, ki n san iye owo kan, o sọ oriṣii ọrọ, mo kan wa wo o pe ki leleyi n sọ yii. Mo wa sọ fun ara mi pe mi o ni jẹ kọmọ naa bamilorukọ jẹ. Mo ba awọn ọmọ mi sọrọ, wọn si ni ki n da awọn fọto yẹn sori ẹrọ ayelujara funra mi. Ohun to fa a to fi jẹ pe emi gan an ni mo da fọto yẹn sori intanẹẹti niyẹn. Fọto ta si n sọ yii, yala ki n wa pẹlu ololufẹ mi tabi ki n wa ni ileewosan ni.


Mo ba awọn ọmọ mi sọrọ, wọn si ni ki n da awọn fọto yẹn sori ẹrọ ayelujara funra mi. Ohun to fa a to fi jẹ pe emi gan an ni mo da fọto yẹn sori intanẹẹti niyẹn. Fọto ta si n sọ yii, yala ki n wa pẹlu ololufẹ mi tabi ki n wa ni ileewosan ni. Njẹ ẹ ti ri ọmọ naa? Iṣẹ nla lawọn ọlọpaa ṣe, wọn ṣiṣẹ nla, mo ti pade ọmọ naa, laarin oṣu mẹta pere ni wọn fi ṣiṣẹ yẹn, wọn pe mi pe awọn ti ri ọmọ naa, ko ju ọmọọdun mọkandinlogun lọ. Mi o tiẹ mọ nnkan ti mo le sọ nigba ti mo ri i, mo beere ẹni to ran an niṣẹ lọwọ ẹ, ko tiẹ le sọ nnkan kan, o kan ni ki n ma binu ni.


Njẹ ẹ ti ri ọmọ naa? Iṣẹ nla lawọn ọlọpaa ṣe, wọn ṣiṣẹ nla, mo ti pade ọmọ naa, laarin oṣu mẹta pere ni wọn fi ṣiṣẹ yẹn, wọn pe mi pe awọn ti ri ọmọ naa, ko ju ọmọọdun mọkandinlogun lọ. Mi o tiẹ mọ nnkan ti mo le sọ nigba ti mo ri i, mo beere ẹni to ran an niṣẹ lọwọ ẹ, ko tiẹ le sọ nnkan kan, o kan ni ki n ma binu ni. Mo beere oriṣii ọrọ lọwọ ẹ, ṣugbọn o kan n sọ katakata ni, o kan ṣaa n parọ ni. Ṣe ẹ ti dariji? Awọn eeyan ti n pe mi, mo ti lọọ wo o lọdọ awọn ọlọpaa Panti, bi wọn ba fẹẹ gbe ọrọ rẹ lọ si kootu naa, wọn maa n sọ fun mi, ṣugbọn emi kii raye lọ si kootu, ṣugbọn mo ṣaa dupẹ lọwọ Ọlọrun, ki iyọnu Ọlọrun maa ba gbogbo wa.


Mo beere oriṣii ọrọ lọwọ ẹ, ṣugbọn o kan n sọ katakata ni, o kan ṣaa n parọ ni. Ṣe ẹ ti dariji? Awọn eeyan ti n pe mi, mo ti lọọ wo o lọdọ awọn ọlọpaa Panti, bi wọn ba fẹẹ gbe ọrọ rẹ lọ si kootu naa, wọn maa n sọ fun mi, ṣugbọn emi kii raye lọ si kootu, ṣugbọn mo ṣaa dupẹ lọwọ Ọlọrun, ki iyọnu Ọlọrun maa ba gbogbo wa. Ọmọde ni, mo too bi i lọmọ daadaa, tori iya rẹ ko ju ọmọ ogoji ọdun lọ, emi naa si lọmọ ti ko ju bẹẹ lọ. Ọmọ yin to n kọrin nkọ? O n ṣe daadaa, Naijiria ko rẹrin in, ṣugbọn ki Ọlọrun ran wa lọwọ, ko mu ki n nnkan rọrun fun wa.


Ọmọde ni, mo too bi i lọmọ daadaa, tori iya rẹ ko ju ọmọ ogoji ọdun lọ, emi naa si lọmọ ti ko ju bẹẹ lọ. Ọmọ yin to n kọrin nkọ? O n ṣe daadaa, Naijiria ko rẹrin in, ṣugbọn ki Ọlọrun ran wa lọwọ, ko mu ki n nnkan rọrun fun wa. Lati ọdun to kọja, lati oṣu kinni si keji, latigba yẹn segese ni, oṣu meje ni mo fi wa nile ti mi o ṣe nnkan kan, nigba to fẹẹ da aarẹ si mi lara ni mo bẹrẹ si i jade. Njẹ ẹ lawọn to n kọ waka bii tiyin? Awọn to n kọ ọ pọ, awọn kan n pe ara wọn naa ni Queen, awọn kan n pe ara wọn ni ọmọọba, inu mi n dun si i, awọn kan si n kọ Islam, tabi ki wọn ko o pọ mọ orin juju.


Lati ọdun to kọja, lati oṣu kinni si keji, latigba yẹn segese ni, oṣu meje ni mo fi wa nile ti mi o ṣe nnkan kan, nigba to fẹẹ da aarẹ si mi lara ni mo bẹrẹ si i jade. Njẹ ẹ lawọn to n kọ waka bii tiyin? Awọn to n kọ ọ pọ, awọn kan n pe ara wọn naa ni Queen, awọn kan n pe ara wọn ni ọmọọba, inu mi n dun si i, awọn kan si n kọ Islam, tabi ki wọn ko o pọ mọ orin juju. Igba wo le maa gbe orin tuntun jade, ṣe ẹ si n ṣere ita? Orin irinajo mi si ọgọta ọdun n bọ lọna. Ṣugbọn o ni iwọnba nnkan ti a le ṣe lode ariya bayii nitori arun korona, ṣugbọn a n gbadura ki nnkan pada bọ sipo.


Igba wo le maa gbe orin tuntun jade, ṣe ẹ si n ṣere ita? Orin irinajo mi si ọgọta ọdun n bọ lọna. Ṣugbọn o ni iwọnba nnkan ti a le ṣe lode ariya bayii nitori arun korona, ṣugbọn a n gbadura ki nnkan pada bọ sipo. Ki lẹ fẹẹ sọ fun awọn ololufẹ yin? Ẹ ṣe e o, mo dupẹ lọwọ gbogbo awọn ti wọn ba mi ṣajọyọ ayẹyẹ ọjọọbi ọgọta ọdun mi kaakiri agbaye. A si tun maa tun ayẹyẹ yẹn ṣe, orin ayẹyẹ ọgọta ọdun ti mo pe n bọ lọna naa o. Mo dupẹ lọwọ awọn ọmọ mi, atawọn to wa nilẹ yii atawọn to wa loke okun.


Ki lẹ fẹẹ sọ fun awọn ololufẹ yin? Ẹ ṣe e o, mo dupẹ lọwọ gbogbo awọn ti wọn ba mi ṣajọyọ ayẹyẹ ọjọọbi ọgọta ọdun mi kaakiri agbaye. A si tun maa tun ayẹyẹ yẹn ṣe, orin ayẹyẹ ọgọta ọdun ti mo pe n bọ lọna naa o. Mo dupẹ lọwọ awọn ọmọ mi, atawọn to wa nilẹ yii atawọn to wa loke okun. Mo bẹ Ọlọrun ko ma jẹ ki n riku ọmọ mọ. Njẹ ajọṣepọ wa laarin ẹyin atawọn olorin obinrin asiko yii? Bẹẹ ni, ọmọ daadaa ni wọn, Tiwa Savage, Simi, ati bẹẹ bẹẹ lọ Abi ka tiẹ maa reti orin ti ẹ maa kọ pẹlu wọn?


Mo bẹ Ọlọrun ko ma jẹ ki n riku ọmọ mọ. Njẹ ajọṣepọ wa laarin ẹyin atawọn olorin obinrin asiko yii? Bẹẹ ni, ọmọ daadaa ni wọn, Tiwa Savage, Simi, ati bẹẹ bẹẹ lọ Abi ka tiẹ maa reti orin ti ẹ maa kọ pẹlu wọn? Ẹyin ẹ ṣaa ni suuru, ẹ maa gbelegbọ laipẹ. Ki lo wa laarin ẹyin ati Kolington Ayinla, ati pe kin nimọran yin fawọn oṣere ti wọn ko fẹẹ lọkọ? Ẹ jẹ ki n sọ fun yin pe emi ati Kolington ko fẹra wa ri o, a kan bimọ fun ara wa ni, a o ja ri, a o si ni ja.


Ẹyin ẹ ṣaa ni suuru, ẹ maa gbelegbọ laipẹ. Ki lo wa laarin ẹyin ati Kolington Ayinla, ati pe kin nimọran yin fawọn oṣere ti wọn ko fẹẹ lọkọ? Ẹ jẹ ki n sọ fun yin pe emi ati Kolington ko fẹra wa ri o, a kan bimọ fun ara wa ni, a o ja ri, a o si ni ja. Mo n gba awọn oṣere nimọran pe ki wọn ṣegbeyawo, tori emi naa ṣi maa ṣegbeyawo laipẹ, ẹni ti ko ba lade lori ko ti i ni nnkankan o, ka ṣaa maa fori ti naa ni, ko si igbeyawo ti ko ni wahala diẹdiẹ, a maa fi ọwọ fara wa mọra naa ni, ka si ni suuru. Lẹẹkan, ọrẹ lemi ati kollington ṣugbọn a o fẹra wa o. Ẹ je ki n fi to o yin leti pe emi naa ti lẹni ti mo n fẹ o, mo ṣẹṣẹ bẹrẹ ni o.


Mo n gba awọn oṣere nimọran pe ki wọn ṣegbeyawo, tori emi naa ṣi maa ṣegbeyawo laipẹ, ẹni ti ko ba lade lori ko ti i ni nnkankan o, ka ṣaa maa fori ti naa ni, ko si igbeyawo ti ko ni wahala diẹdiẹ, a maa fi ọwọ fara wa mọra naa ni, ka si ni suuru. Lẹẹkan, ọrẹ lemi ati kollington ṣugbọn a o fẹra wa o. Ẹ je ki n fi to o yin leti pe emi naa ti lẹni ti mo n fẹ o, mo ṣẹṣẹ bẹrẹ ni o.


Ọpẹ o! Baba Suwe gba miliọnu mẹta naira lọwọ Sanwo-Olu

Babatunde Omidina, gbajumọ adẹrin-in-poṣoonu ti gbogbo eeyan mọ si Baba Suwe wa ninu awọn oṣere tiata ti ijọba Gomina Babajide Sanwo-Olu sanwo gba-ma-binu fun lonii, Ọjọru, Wẹsde niluu Ikorodu. Ile Baba Suwe wa ninu awọn ile ti wọn wo fun atunṣe lojuna Igbogbo si Igbe ti ijọba ipinlẹ Eko n fẹ lọwọ. Baba Suwe gba owo ọhun lasiko ti Gomina Babajide Sanwo-Olu waa ṣefilọlẹ oju ọna Ijẹdẹ lonii Wẹsde. Gomina Sanwo-olu gbe sọwedowo naa le Baba Suwe ati gbogbo awọn ti atunṣe naa ṣakoba fun ile wọn. Owo tiye rẹ to Ẹẹdẹgbẹta miliọnu naira ati ẹgbẹrun lọna ọgọrun (3.1million) nijọba fun gbogbo awọn ti ọrọ naa kan, ti wọn wọle wọn, fun atunṣe ọna naa. Lara awọn to tun gba owo gba ma binu ni ileepo Malok Petrol Station, wọn gba ọgọrun un miliọnu, ileeṣẹ Stir Oil and Gas Petrol gba miliọnu mẹrindinlogoji, mọṣalaaṣi Igbe gba miliọnu mẹjọ naira.


Gomina Sanwo-olu gbe sọwedowo naa le Baba Suwe ati gbogbo awọn ti atunṣe naa ṣakoba fun ile wọn. Owo tiye rẹ to Ẹẹdẹgbẹta miliọnu naira ati ẹgbẹrun lọna ọgọrun (3.1million) nijọba fun gbogbo awọn ti ọrọ naa kan, ti wọn wọle wọn, fun atunṣe ọna naa. Lara awọn to tun gba owo gba ma binu ni ileepo Malok Petrol Station, wọn gba ọgọrun un miliọnu, ileeṣẹ Stir Oil and Gas Petrol gba miliọnu mẹrindinlogoji, mọṣalaaṣi Igbe gba miliọnu mẹjọ naira. Apa kinni iṣẹ oju ona naa ni Itamaga si Ewu Ẹlẹpẹ. O si jẹ oju ọna kan gboogi fun agbegbe idagbasoke Ijẹdẹ fun awọn olugbe agbegbe Ijẹdẹ, Gbẹrigbẹ, Agura atawọn ilu bii mẹtadinlogoji.


Apa kinni iṣẹ oju ona naa ni Itamaga si Ewu Ẹlẹpẹ. O si jẹ oju ọna kan gboogi fun agbegbe idagbasoke Ijẹdẹ fun awọn olugbe agbegbe Ijẹdẹ, Gbẹrigbẹ, Agura atawọn ilu bii mẹtadinlogoji.


Owo to le n’Igba miliọnu naira lati fi ran awọn oniṣẹ-ọwọ lọwọ l’Ondo

Arakunrin Oluwarotimi Akeredolu, SAN, ti sọ ọ di mimo pe miliọnu lọna okoolelugba-o-le-marun ati ẹgbẹrun lọna ẹẹdẹgbẹta naira, (N225,500,000.00) nijọba oun ti fi ran awọn oniṣẹ ọwọ lọwọ nipinlẹ naa, nipasẹ ajọ ayaniloṣowo ti wọn da silẹ. Nibi ayajọ ọjọ awọn oniṣẹ ọwọ ti wọn ṣe ni gbọngan nla igbalejo International Culture and Event Centre (DOME), to wa lojuna Igbatoro l’Akurẹ, leto naa ti waye. O ni, nitori ati ro awọn oniṣẹ ọwọ naa lagbara loun ṣe gbe igbesẹ naa kaakiri ipinlẹ Ondo. O si ṣeleri pe ijọba oun yoo tubọ maa ran awọn oniṣẹ ọwọ lọwọ nipasẹ ẹgbẹẹgbẹ ti wọn da silẹ. Bẹẹ lo si rọ gbogbo awọn aṣaaju ẹgbẹ kọọkan ti wọn jẹ anfaani owo naa ki wọn ba awọn ọmọ ẹgbẹ wọn sọrọ ki wọn tete da owo tijọba ya wọn pada, kawọn mi in naa le janfaani iru ẹ.


Akeredolu ṣefilọlẹ ileeṣẹ ẹlẹdẹ l’Ondo

Iye owo to n kuro nipinlẹ Ondo nipasẹ ẹran tawọn eeyan n jẹ lojoojumọ kii ṣe kekere rara, o si jẹ ohun to n kọ wa lominu, eyi lo mu kawa naa fi da ileeṣẹ igbalode nibi ti wọn a ti maa ṣe ẹran ẹlẹdẹ nipinlẹ naa. Gomina Arakunrin Arakunrin Oluwarotimi Akeredolu, SAN ni owo tawọn eeyan n na lati ra ẹran lati awọn ipinlẹ to yi ipinlẹ Ondo ka, kii ṣe kekere, nitori naa lo ṣe je dandan lati gbe iru igbesẹ bẹẹ. Awọn oṣiṣẹ tiye wọn to ẹgbẹrun mẹrin la gbọ pe ileeṣẹ ọhun yoo gba sẹnu iṣẹ, ati ọdọ ati obinrin. Bakan naa lo tun mẹnuba a pe gbogbo awọn ojuna igberiko to le tete mu ki idagbasoke ba awọn ileeṣẹ to wa lawọn igberiko nijọba oun maa ṣe atunṣe wọn laipẹ. Nitori awọn ileeṣẹ naa yoo tubọ fẹ oju awọn igberiko ti iru ileeṣẹ bẹẹ ba wa. O ni, ọrọ aje nla ni ọsin ẹlẹdẹ jẹ, eyi yoo mu ki ọrọ aje awọn agbe ipinlẹ naa gberu si i, bẹẹ lo si ṣalaye pe ijọba oun ti ṣetan lati le iṣẹ ati iyan kuro niluu, ki awọn ọdọ riṣẹ ṣe, ki eto aabo naa si wa fawọn araalu.


Idi ti AbdulRahman ko fi ṣeto ibo kansu ni Kwara – Samanri

Alaga afunnṣọ fun ẹgbẹ oṣelu APC nipinlẹ Kwara, Alaaji Abdulahi Samanri ti ṣalaye idi ti ijọba Gomina AbdulRahman AbdulRazaq ko ṣe ti i ṣeto ibo si gbogbo awọn ijọba ibilẹ to wa nipinlẹ Kwara. Samanri sọrọ yii lasiko to n dahun ibeere awọn araalu nigba ti ileeṣẹ redio kan gbalejo rẹ lanaa Ọjọru, Wẹsde. Ileeṣẹ redio Diamond FM lo gbalejo alaga naa, lasiko itakurọsọ lawọn araale si beere idi ti gomina ko ṣe ṣeto ibo sawọn ijọba ibilẹ to wa ni Kwara. Nigba ti alaga n dahun ibeere naa, o ni, ko sohun ti gomina le ṣe afi ti wọn ba ṣefilọlẹ ajọ to maa ṣeto idibo naa, nitori kii ṣe ohun ti gomina le da ṣe. Yatọ si eyi, alaga tun ṣalaye pe; o niye akoko ti ofin la kalẹ fun ajọ naa lati ṣeto idibo ọhun, lẹyin ti wọn ba ti ṣefilọlẹ wọn tan, ohun to fa a niyẹn. Nipa ti ipo aṣaaju ẹgbẹ naa, Samanri ṣalaye pe igbimọ to n ṣakoso ẹgbẹ APC, lorilẹ-ede yii lo foun laṣẹ lati maa dari ẹgbẹ naa lọ, tori oun ni igbakeji alaga tẹlẹ.


Nigba ti alaga n dahun ibeere naa, o ni, ko sohun ti gomina le ṣe afi ti wọn ba ṣefilọlẹ ajọ to maa ṣeto idibo naa, nitori kii ṣe ohun ti gomina le da ṣe. Yatọ si eyi, alaga tun ṣalaye pe; o niye akoko ti ofin la kalẹ fun ajọ naa lati ṣeto idibo ọhun, lẹyin ti wọn ba ti ṣefilọlẹ wọn tan, ohun to fa a niyẹn. Nipa ti ipo aṣaaju ẹgbẹ naa, Samanri ṣalaye pe igbimọ to n ṣakoso ẹgbẹ APC, lorilẹ-ede yii lo foun laṣẹ lati maa dari ẹgbẹ naa lọ, tori oun ni igbakeji alaga tẹlẹ. Ati pe latigba ti wọn ti fonte le alaga atijọ, iyẹn Alaaji Bọlarinwa, ni wọn ti fun oun ni anfaani ati maa dari ẹgbẹ naa lọ. O si mẹnuba a pe laipẹ ni ẹgbẹ maa yanju gbogbo aawọ to wa laarin awọn ọmọ ẹgbẹ, nitori ko le ṣe kija ma wa, ṣugbọn awọn maa pari ija naa ni. O ni, gbogbo ede aiyede ni awọn ọmọ igbimọ oun maa pari patapata.


Ati pe latigba ti wọn ti fonte le alaga atijọ, iyẹn Alaaji Bọlarinwa, ni wọn ti fun oun ni anfaani ati maa dari ẹgbẹ naa lọ. O si mẹnuba a pe laipẹ ni ẹgbẹ maa yanju gbogbo aawọ to wa laarin awọn ọmọ ẹgbẹ, nitori ko le ṣe kija ma wa, ṣugbọn awọn maa pari ija naa ni. O ni, gbogbo ede aiyede ni awọn ọmọ igbimọ oun maa pari patapata. Nipa ti eto ibo to n bọ lọna, Samanri ni, ko le bewu de fun ẹgbẹ oṣelu APC rara, nitori ọpọlọpọ iṣẹ idagbasoke ni Gomina AbdulRahman AbdulRazaq ti ṣe nipinlẹ Kwara, paapaa awọn ohun ti ko ṣẹlẹ ri, tawọn fi sọ pe o to gẹ!


Nipa ti eto ibo to n bọ lọna, Samanri ni, ko le bewu de fun ẹgbẹ oṣelu APC rara, nitori ọpọlọpọ iṣẹ idagbasoke ni Gomina AbdulRahman AbdulRazaq ti ṣe nipinlẹ Kwara, paapaa awọn ohun ti ko ṣẹlẹ ri, tawọn fi sọ pe o to gẹ!


AWORAN: Awọn irinṣẹ ọlọpaa ti Buhari waa ṣefilọlẹ rẹ l’Ekoo


Aṣiri to gbọdọ han faraye ni fiimu “Ọkọ Iyabọ” ti mo ṣẹṣẹ gbe jade – Yọmi Fabiyi

Okan pataki losere tiata nni Yomi Fabiyi, oun naa ti se àwon ise to lapeere to se e toka si lagbo osere sugbon gbogbo eeyan lo mo pe o feran ko maa da si oro oloro tawon eeyan si maa n bu enu ate lu iwa re yii lori ayelujara. Sugbon nñkan teeyan maa n se te tun le mu eniyan gba iyi loro naa je fun Yomi nigba to gbeja omokunrin aderinposonu nni Lanre Omiyinka tawon ololufe re mo si Baba Ijesa. Yomi gbeja okunrin naa koja afenuso ti kinni ohun si dun mo àwon ololufe baba Ijesa’ nínú ti won si n kan saara si i. Oro baba Ijesa’ yii kan naa lo daja sile laarin oun ati Iyabo Ojó. Orin otooto lawon mejeeji ko n ko. Iyabo ko gbe leyin Ijesa rara koda se lo tie ni ki won kan an mo agbelebu tawon eeyan so n pariwo pe otontoki ana igbin, won ni bi Iyabo ba le se bee si eni ti won jo wa ninu egbé kan naa, yato si eni to yi aso elomii mole to le fa aso ara tie ya. Laipe yii ni Yomi ko awon agba osere lo si oko ere lati loo ya fiimu tuntun to pe akole re ni “Oko Iyabo” agbegbe kan niluu Ikorodu ni lokesan ere nibi tawon agba osere bii Taiwo Hassan (Ogogo), Lola Idije, Remi Olofana, Yetunde Wunmi, Adewale Elesho atawon mi in ti kopa.


Orin otooto lawon mejeeji ko n ko. Iyabo ko gbe leyin Ijesa rara koda se lo tie ni ki won kan an mo agbelebu tawon eeyan so n pariwo pe otontoki ana igbin, won ni bi Iyabo ba le se bee si eni ti won jo wa ninu egbé kan naa, yato si eni to yi aso elomii mole to le fa aso ara tie ya. Laipe yii ni Yomi ko awon agba osere lo si oko ere lati loo ya fiimu tuntun to pe akole re ni “Oko Iyabo” agbegbe kan niluu Ikorodu ni lokesan ere nibi tawon agba osere bii Taiwo Hassan (Ogogo), Lola Idije, Remi Olofana, Yetunde Wunmi, Adewale Elesho atawon mi in ti kopa. Nigba to n soro nipa fiimu Oko Iyabo lo ti salaye pe, se lo wa lati ko awon eniyan lekoo imo nipa ofin ati eto won labe ofin kii se pe oun lenikeni sinu rara. O salaye siwaju si i pe, orisiirisii ogbon ibaraeni-gbepo lo sodo sinu fiimu naa ati pe o se pataki fun onikaluku lati wo o. “Nñkan ti emi n ja fun ni pe, ka fun eni taa fura si ni anfaani ko wi tenu e tori pe o see se ko ma se nñkan ilodi sofin; ki won ma ba je alaise niya lainidii.


Nigba to n soro nipa fiimu Oko Iyabo lo ti salaye pe, se lo wa lati ko awon eniyan lekoo imo nipa ofin ati eto won labe ofin kii se pe oun lenikeni sinu rara. O salaye siwaju si i pe, orisiirisii ogbon ibaraeni-gbepo lo sodo sinu fiimu naa ati pe o se pataki fun onikaluku lati wo o. “Nñkan ti emi n ja fun ni pe, ka fun eni taa fura si ni anfaani ko wi tenu e tori pe o see se ko ma se nñkan ilodi sofin; ki won ma ba je alaise niya lainidii.


Irọ o daa! Ile ọkọ dun, mo maa pada laipẹ – Mercy Aigbe

Leyin opo odun to ti kuro nile oko re, Lanre Gentry, gbajugbaja osere tiata ile wa nni, Mercy Aigbe ti so pe o see se koun tun segbeyawo mi in. Bee o ba gbagbe, odun meje pere ni Mercy lo nile oko re, omo meji lo si bi ninu igbeyawo naa; Michelle ati Juwon. Ija to waye laarin oun ati oko re lo je ko fibinu ko jade nile okunrin naa. Sugbon, o da bii pe omobinrin onitiata naa ti tun pade ololufee tuntun, bo tie je pe ko daruko ololufe re fun enikankan, bee ni ko fi aworan ololufe naa han awon alatileyin re, ninu ohun to ko sori ero ayelujara re. Ohun taa gbo ni pe ololufe Mercy yii ti fi awon ebun nla nla ranse si i, bee lonitohun si tun n ko awon ohun ife naa ranse si omobinrin naa, lati fife re han si i.


Eebudọla! Tọpẹ Alabi sọ Alaṣeyọri di gbajumọ nla

Iroyin nla to n ja rain rain lori ẹrọ ayelujara lọwọ yii ni pe Yinka Alaṣeyọri, ọmọbinrin olorin ẹmi to kọrin Oniduuro mi ẹ ṣe e, ti di gbajumọ nla lori intanẹẹti, eyi ko si ṣẹyin ọrọ buruku ti Tọpẹ sọ sọmọbinrin naa. Fun anfaani awọn ti ko mọ bọrọ naa ṣe n lọ. Laipẹ yii ni fọnran kan jade sori ẹrọ ayelujara, nibi ti Tọpẹ Alabi ti sọrọ si Alaṣeyọri, pe orin ti ọmọbinrin naa kọ, ko ba ọrọ bibeli mu, bẹẹ ni ko ba ọrọ ẹmi mimọ mu rara. O ni, ko yẹ keeyan maa kọ iru orin bẹẹ si Ọlọrun. Tọpẹ ni, bo tiẹ jẹ pe orin naa dun, oun naa si wa ninu awọn to maa n ba wọn kọ ọ, sibẹ kii ṣe ohun to yẹ keeyan maa sọ nipa Ọlọrun, afi bi ẹni rin Ọlọrun fin. Kete ti fọnran yii bọ sori intanẹẹti lawọn eeyan ti n fọrọ buruku ranṣẹ si Tọpẹ Alabi, awọn kan ni ọrọ igberaga gbaa lo n sọ lẹnu, awọn kan ni obinrin olorin ẹmi naa ti jọra ẹ loju ju, awọn kan ni ko gba ẹnu ẹ lati maa sọrọ sawọn olorin ẹmi, awọn kan si ni o fẹẹ ditẹ mọ ọmọbinrin naa ni.


O ni, ko yẹ keeyan maa kọ iru orin bẹẹ si Ọlọrun. Tọpẹ ni, bo tiẹ jẹ pe orin naa dun, oun naa si wa ninu awọn to maa n ba wọn kọ ọ, sibẹ kii ṣe ohun to yẹ keeyan maa sọ nipa Ọlọrun, afi bi ẹni rin Ọlọrun fin. Kete ti fọnran yii bọ sori intanẹẹti lawọn eeyan ti n fọrọ buruku ranṣẹ si Tọpẹ Alabi, awọn kan ni ọrọ igberaga gbaa lo n sọ lẹnu, awọn kan ni obinrin olorin ẹmi naa ti jọra ẹ loju ju, awọn kan ni ko gba ẹnu ẹ lati maa sọrọ sawọn olorin ẹmi, awọn kan si ni o fẹẹ ditẹ mọ ọmọbinrin naa ni. Ohun kan ni pe, latigba ti Tọpẹ ti sọrọ naa sita, lawọn eeyan ti ko mọ Yinka tẹlẹ ti n beere pe ta tiẹ lẹni ti Tọpẹ n sọ yii. Eyi lo wa mu ki ọmọbinrin naa tubọ gbajumọ daadaa lori ẹrọ ayelujara. Lọwọ yii, awọn ẹgbẹrun ọgọrun eeyan pere lo n tẹle e lori ẹrọ Instagram, ṣugbọn lọwọ yii, awọn eeyan to to ẹgbẹrun lọna ọtalelugba, 250,000, ni wọn n tẹle e bayii.


Ohun kan ni pe, latigba ti Tọpẹ ti sọrọ naa sita, lawọn eeyan ti ko mọ Yinka tẹlẹ ti n beere pe ta tiẹ lẹni ti Tọpẹ n sọ yii. Eyi lo wa mu ki ọmọbinrin naa tubọ gbajumọ daadaa lori ẹrọ ayelujara. Lọwọ yii, awọn ẹgbẹrun ọgọrun eeyan pere lo n tẹle e lori ẹrọ Instagram, ṣugbọn lọwọ yii, awọn eeyan to to ẹgbẹrun lọna ọtalelugba, 250,000, ni wọn n tẹle e bayii. N lawọn eeyan ṣe n sọ pe eebu ti Tọpẹ Alabi bu Alaṣeyọri, ti sọ ọmọbinrin naa di ọlọla ati gbajujmọ laarin awọn olorin ẹmi, atawọn oṣere gbajumọ.


N lawọn eeyan ṣe n sọ pe eebu ti Tọpẹ Alabi bu Alaṣeyọri, ti sọ ọmọbinrin naa di ọlọla ati gbajujmọ laarin awọn olorin ẹmi, atawọn oṣere gbajumọ.


Lẹyin ọsẹ kan ti TB Joshua jade laye, ọrọ aje fidijalẹ n’Ikọtun

Tobi Adeyẹmọ O ti pe ọsẹ kan bayii ti gbajugbaja wolii nni, Wolii Temitọpẹ Balogun Joshua jade laye. Ọjọ isinmi Sannde to kọja yii ni TB Joshua jade laye. Ohun taa si gbọ ni pe latigba ti ọkunrin to maa n ṣe mireku naa ti ku, nnkan ko lọ bii ti tẹlẹ mọ lagbegbe ti ṣọọṣi rẹ wa niluu Ikọtun, l’Ekoo. A gbọ pe awọn ero to maa rọ witiwiti lọ si ṣọọṣi rẹ ko da bii tẹlẹ mọ, paapaa awọn ọja ti awọn ero ṣọọṣi naa maa n na. Ọkan ninu awọn to n naja lagbegbe naa sọ pe, pupọ ninu awọn onibaara awọn lo jẹ pe awọn alejo ti wọn maa n wa Wolii naa wa ni wọn maa n ba wọn raja. Obinrin yii ni ọpọ maa n lo ju ọjọ kan lọ, awọn mi in maa n lo ọsẹ, bẹẹ lawọn mi in maa n lo oṣu ki wọn too ri i, nitori naa gbogbo igba ti wọn ba duro lari ri i yii, wọn maa n ba awọn raja, paapaa julọ lọjọ Sannde.


A gbọ pe awọn ero to maa rọ witiwiti lọ si ṣọọṣi rẹ ko da bii tẹlẹ mọ, paapaa awọn ọja ti awọn ero ṣọọṣi naa maa n na. Ọkan ninu awọn to n naja lagbegbe naa sọ pe, pupọ ninu awọn onibaara awọn lo jẹ pe awọn alejo ti wọn maa n wa Wolii naa wa ni wọn maa n ba wọn raja. Obinrin yii ni ọpọ maa n lo ju ọjọ kan lọ, awọn mi in maa n lo ọsẹ, bẹẹ lawọn mi in maa n lo oṣu ki wọn too ri i, nitori naa gbogbo igba ti wọn ba duro lari ri i yii, wọn maa n ba awọn raja, paapaa julọ lọjọ Sannde. Kii ṣe awọn ọlọja nikan lo sọrọ yii, ọpọ awọn onileetura, iyẹn awọn olotẹẹli to wa lagbegbe Ikọtun Egbe ni wọn ti n kerora bayii. Wọn ni awọn alejo to maa n wa TB Joshua wa, maa n wa gba yara lawọn otẹẹli to wa kaakiri agbegbe naa. Oun lo fa a ti otẹẹli fi wọpọ ni agbegbe Ikọtun ti ṣọọṣi naa wa.


Kii ṣe awọn ọlọja nikan lo sọrọ yii, ọpọ awọn onileetura, iyẹn awọn olotẹẹli to wa lagbegbe Ikọtun Egbe ni wọn ti n kerora bayii. Wọn ni awọn alejo to maa n wa TB Joshua wa, maa n wa gba yara lawọn otẹẹli to wa kaakiri agbegbe naa. Oun lo fa a ti otẹẹli fi wọpọ ni agbegbe Ikọtun ti ṣọọṣi naa wa.


Oju ọna Ilaro-Papalanto-Ṣagamu maa di ṣiṣe laipẹ – Abiọdun

Lati mu ki ọrọ aje tubọ gberu si i, ati ki lilọ bibọ lati ẹkun iwọ oorun si ila oorun ipinlẹ Ogun tubọ ja gaara, Ọmọọba Dapọ Abiọdun ti ipinlẹ Ogun ti ṣeleri ati ṣe atunṣe oju ọna to so Ilaro pọ mọ Papalanto ati Ṣagamu. Bẹẹ lo si tun sọ pe oju ọna Ilaro si Owode to n lọ lọwọ, ṣugbọn to n tiiri bi omi ọka loun ti paṣẹ pe ki wọn pin si meji, nitori o ti han gbangba pe agbaṣẹṣe to n ṣiṣẹ oju ọna naa ko le da nikan ṣiṣẹ naa, nitori naa, agbaṣẹṣe kan naa maa kun un lọwọ. Nigba ti gomina n sọrọ nibi ipade awọn ojiṣẹ Ọlọrun ti Synod, ti ijọ Anglican ẹlẹẹkọkanla iru rẹ, ti ilu Ilaro ni gomina sọrọ naa. O ni, oun ti fẹẹ pari ajọsọ pẹlu ijọba apapọ, nitori oju ọna naa, ijọba apapọ lo ni i, ṣugbọn laipẹ niṣẹ maa bẹrẹ loju ọna naa. Bakan naa lo tun sọ pe oun maa ṣefilọlẹ oju ọna Imaṣayi lẹkun Yewa ninu oṣu yii, pẹlu awọn ọna niluu Imẹkọ ati Ipokia.


Lizzy Anjọrin fẹẹ foṣu mẹta ṣayẹyẹ ikomọ niluu mẹwaa

Gbajumọ oṣere tiata Yoruba, Lizzy Anjọrin ti fi iwe ipe sita fun ti ayẹyẹ ikomọ ọmọ rẹ tuntun to ṣẹṣẹ bi laipẹ yii. Ohun ti Aṣejere gbọ ni pe ibi mẹwaa ni wọn ti fẹẹ ṣe ayẹyẹ ikomọ ọmọ tuntun naa, lorilẹ-ede Amẹrika. Oriṣii awọn ilu mẹwaa la gbọ pe Lizzy ati ọkọ rẹ ti fẹẹ ṣe inawo ikomọ naa nilẹ Amẹrika. Yatọ si ilẹ Amẹrika, awọn ilu ti wọn ti fẹẹ ṣe ayẹyẹ ikomọ naa tun ni ilẹ Naijriia nibi, ilu London, Dublin, Canada, ati Italy. Akọbi Lizzy ree fun ọkọ rẹ, Lawal.


Eto Isinku TB Joshua: Awuyewuye laarin awọn adari ijọ ati mọlẹbi

Bo tiẹ jẹ pe awọn araalu Arigidi Akoko pẹlu awọn oloye atawọn laamilaaka niluu ọhun ti ni ki wọn waa sin Wolii Temitọpẹ Balogun Joshua siluu naa, ohun ti Aṣejere n gbọ bayii ni pe ọjọ karun si ọjọ kẹsan an oṣu to n bọ yii ni eto ayẹyẹ isinku ojiṣẹ Ọlọrun naa maa waye. Ilu Eko nibi ti olu ileejosin Sinagọọgu, iyẹn Synagogue Church Of All Nations, SCOAN, ni Ikotun Egbe la gbọ pe ayẹyẹ isinku oloogbe naa ti maa waye. Loootọ ohun ti Aṣejere gbọ ni pe awọn mọlẹbi kan, pẹlu awọn araalu fẹ ki wọn waa sinku baba naa siluu Arigidi Akoko tii ṣe ilu abinibi rẹ, ni bayii awọn mọlẹbi rẹ; iyẹn aya ati awọn ọmọ rẹ sọ pe awọn ti laala pe ilu Eko lawọn maa sin Joshua si. Ọba ilu Arigidi n sọ fun awọn kan pe; pẹlu iṣẹ ribiribi ti Joshua ṣe siluu abinibi rẹ, ohun to maa buyi kun un ni pe kawọn sin in siluu Arigidi, paapaa nitori awọn iṣẹ akanṣe ti ọkunrin naa n ṣe lọwọ ki iku too paju rẹ de. Lara awọn iṣẹ taa gbọ pe Joshua n ṣe lọwọ siluu rẹ ni lati gbe olu ileeṣẹ ileejọsin naa lọ si Arigidi Akoko, gẹgẹ bawọn baba igbagbọ kan, bii Ọbadare, Ayọ Babalọla, ati bẹẹ bẹẹ lọ ṣe ṣe lẹyin ti wọn doloogbe. Bakan naa la si tun gbọ pe Joshua n kọ ileewe nla kan siluu rẹ yii, Yunifasiti, ileewe girama, ati ileewe akọbẹrẹ la gbọ pe o n kọ papọ lọwọ sinu ilu naa, bẹẹ lo si tun n kọ awọn ohun igbafẹ to maa mu awọn eeyan kaakiri agbaye waa siluu ọhun.


Ọba ilu Arigidi n sọ fun awọn kan pe; pẹlu iṣẹ ribiribi ti Joshua ṣe siluu abinibi rẹ, ohun to maa buyi kun un ni pe kawọn sin in siluu Arigidi, paapaa nitori awọn iṣẹ akanṣe ti ọkunrin naa n ṣe lọwọ ki iku too paju rẹ de. Lara awọn iṣẹ taa gbọ pe Joshua n ṣe lọwọ siluu rẹ ni lati gbe olu ileeṣẹ ileejọsin naa lọ si Arigidi Akoko, gẹgẹ bawọn baba igbagbọ kan, bii Ọbadare, Ayọ Babalọla, ati bẹẹ bẹẹ lọ ṣe ṣe lẹyin ti wọn doloogbe. Bakan naa la si tun gbọ pe Joshua n kọ ileewe nla kan siluu rẹ yii, Yunifasiti, ileewe girama, ati ileewe akọbẹrẹ la gbọ pe o n kọ papọ lọwọ sinu ilu naa, bẹẹ lo si tun n kọ awọn ohun igbafẹ to maa mu awọn eeyan kaakiri agbaye waa siluu ọhun. Ṣugbọn, ninu ipade tawọn mọlẹbi rẹ, iyẹn awọn ọmọ rẹ pẹlu iya atawọn ẹgbọn Joshua ṣe nijẹta ni wọn ti fohun sọ pe ki wọn sin in si ilu Eko. Bẹẹ o ba gbagbe, laipẹ yii ti Gomina Babajide Sanwo-Olu ranṣẹ ibanikẹdun lọ sile oloogbe naa, nigba to n ba aya oloogbe sọrọ, Anọfiu Eleguṣi, to jẹ kọmiṣanna fun ọrọ abẹle nipinlẹ Eko lo ṣoju gomina lasiko naa. Lasiko ibẹwo naa ni Evelyn, to jẹ aya Joshua ranṣẹ si Sanwo-Olu pe oun n fẹ iranlọwọ rẹ nigba ti asiko isinku ọkọ oun ba ti to.


Ṣugbọn, ninu ipade tawọn mọlẹbi rẹ, iyẹn awọn ọmọ rẹ pẹlu iya atawọn ẹgbọn Joshua ṣe nijẹta ni wọn ti fohun sọ pe ki wọn sin in si ilu Eko. Bẹẹ o ba gbagbe, laipẹ yii ti Gomina Babajide Sanwo-Olu ranṣẹ ibanikẹdun lọ sile oloogbe naa, nigba to n ba aya oloogbe sọrọ, Anọfiu Eleguṣi, to jẹ kọmiṣanna fun ọrọ abẹle nipinlẹ Eko lo ṣoju gomina lasiko naa. Lasiko ibẹwo naa ni Evelyn, to jẹ aya Joshua ranṣẹ si Sanwo-Olu pe oun n fẹ iranlọwọ rẹ nigba ti asiko isinku ọkọ oun ba ti to. Eyi fihan pe wọn ti ni i lọkan lati sin baba wọn si Eko nibi ti olu ileejosin rẹ wa.


Eyi fihan pe wọn ti ni i lọkan lati sin baba wọn si Eko nibi ti olu ileejosin rẹ wa.


Sanwo-Olu di baba ikoko l’Ẹpẹ, lẹyin to ṣefilọlẹ ọsibitu awọn alaboyun

Lonii ọjọ Aje, Mọnde ni Gomina Babajide Sanwo-Olu lọọ ṣefilọlẹ ileewosan igbalode alaaadọfa bẹẹdi niluu Ẹpẹ, eyi ti wọn pe ni Maternal and Child Centre (MCC), fun awọn abiyamọ. Kete to ṣefilọlẹ ọhun tan lo lọọ ba awọn iya ikoko tuntun ti wọn ṣẹṣẹ bimọ nileewosan naa pẹlu awọn ti wọn maa bi laipẹ lati ba wọn fẹsẹ rajo ṣajọyọ. Orin ti wọn n ko naa ni pe; “Ẹ wo ọmọ ayọ lọwọ wa, ẹ wo ọmọ ayọ lọwọ wa, ẹ wo ọmọ ayọ bo ti tẹ wa lọwọ, ẹ wo ọmọ ayọ lọwọ wa.” Ki Sanwo-Olu too ṣefilọlẹ ileewosan naa ni awọn olugbe Ẹpẹ ti n lo o, bẹẹ la gbọ pe awọn ọmọ to le lọgọrun-un ni wọn ti gbẹbi wọn nileewosan tuntun naa, ko too di asiko yii. Fidio ti ẹ n wo yii lo ṣafihan Sanwo-Olu nibi to ti n ba awọn iya ikoko naa ṣajọyọ. N lawọn eeyan ba ni Sanwo-Olu di baba ikoko o l’Ẹpẹ! Kii ṣe ọsibitu yii nikan ni Sanwo-Olu ṣefilọlẹ niluu Ẹpẹ, ẹkunrẹrẹ iroyin yii n bọ lọna.


Pẹlu Ọba Lawal, ọjọ ọla Iru dara – Yẹmi Ọṣinbajo

Pẹlu oniruuru awọn ipenija to n koju orilẹ-ede wa lasiko yii, orilẹ-ede wa nilo awọn aṣaaju to maa mu ki okun iṣọkan wa le dain-dain si i. Ọjọgbọn Yẹmi Ọṣinbajo, igbakeji aarẹ ilẹ wa lo sọrọ yii di mimọ lasiko to ṣabẹwo si aafin Oniru tilẹ Iru, Ọba Abdulwasiu Ọmọgbọlahan Lawal, ẹni to ṣe ayẹyẹ ọdun kan lori itẹ laipẹ yii. Nigba to n gboriyin fun kabiyesi, o ṣapejuwe Ọba Lawal gẹgẹ bi ẹnikan to tan kaakiri nipa ẹya lorilẹ-ede yii, ohun ti awọn aṣaaju wa si nilo niyẹn lati dari wa lọ sibi to dara, lohun ti Ọṣinbajo sọ. Igbakeji Aarẹ tun ni, o ti fihan pe ohun ti Ọba Oniru fẹẹ ṣe niyẹn, paapaa teeyan ba wo iru awọn oloye to ko mọra, kii ṣe Yoruba nikan, ṣugbọn gbogbo awọn alẹnulọrọ nilẹ wa, ati nilẹ okeere paapaa. Nigba to n ba awọn oniroyin sọrọ laafin, Ọṣinbajo ni, ọjọ iwaju Iru dara pẹlu Ọba Ọmọgbọlahan Lawal. Ninu ọrọ Oniru funra ẹ, Ọba Lawal dupẹ lọwọ igbakeji Aarẹ fun ipo aṣaaju rẹ, ati ifaraẹnijin fun ilọsiwaju orilẹ-ede wa.


Ileẹjọ da Baba Ijẹṣa pada sẹwọn

Iroyin to n tẹ wa lọwọ bayii ni pe ileẹjọ majisreeti to filuu Eko ṣebugbe ti paṣẹ pe ki wọn da Ọgbẹni Lanre Omiyinka, ti gbogbo eeyan mọ si Baba Ijẹṣa pada si atimọle. Agbẹjọro Baba Ijẹṣa lo sọrọ yii fun awọn oniroyin lonii ti won gbe e lọ sileẹjọ. Lọọya naa sọ pe ileẹjọ majisreeti ko laṣẹ ati gbọ ẹjọ baba Ijẹṣa, ati lati gba beeli rẹ, nitori ijọba ti gbe ẹjọ rẹ lọ sileẹjọ giga. O digba tile-ẹjọ giga ba ṣetan ati gbọ ẹjọ naa ki wọn too da a pada si kootu.


Awọn olori ẹlẹsin fọwọ si saa ẹlẹẹkeji fun Sanwo-Olu

Ẹgbẹ awọn adari ẹlẹsin kristẹni, ati ojiṣẹ Ọlọrun ilẹ wa, taa mọ si All Christian Leaders/Ministers Forum, ACLMF, ti yihun pada bayii, ẹgbẹ ọhun lawọn ṣetan ati ṣe atilẹyin fun Gomina Babajide Sanwo-Olu, to ba ṣetan tabi ti ẹgbẹ oṣelu All Progressives Congress, APC, ba fun un lanfaani ati dupo gomina fun saa ẹlẹẹkeji. Aarẹ ẹgbẹ naa, Refurẹni San Ogedengbe, nigba to n ba awọn oniroyin sọrọ lẹyin ti wọn pari ipade oloṣooṣu wọn to waye ni Abule Ẹgba, l’Ekoo lonii, ṣalaye pe oṣelu nigba mi in maa n lohun i ṣe pẹlu ọrọ ẹsin, bẹẹ lo si tun maa n ni nnkan i ṣe pẹlu iṣẹ ti ẹni to wa nipo ba ṣe. O ni, lẹyin ti awọn aṣaaju ẹgbẹ naa ṣepade wọn lẹka ijọba ibilẹ to wa ni Eko ni ọjọ keji, oṣu kẹfa yii, ọpọ awọn aṣaaju naa ni wọn fohun ṣọkan pe pẹlu iṣẹ takun-takun ti Sanwo-Olu n ṣe kaakiri ilu Eko lọwọ yii, ko dara kawọn ya abara-moore-jẹ fun gomina eleti gbaroye naa. Ogedengbe ni, ipade naa fohun si i pe ki gbogbo wọn gbaruku ti gomina lẹyin, lati ti i lẹyin, ki wọn si fi ṣe moriya fun un. Eyi lo mu ki ẹgbẹ naa lorilẹ-ede yii fi sọ ọ pe ko maa niṣo, awọn wa lẹyin rẹ, fun saa ẹlẹẹkeji, ko ba a le pari iṣẹ to ṣe. Ojiṣẹ Ọlọrun naa tun ni, o ti han gbangba pe gbogbo awọn alaigbagbọ lọrọ naa ti ye bayii pe gomina to le ṣiṣẹ ni Sanwo-Olu, gbogbo kọrọ kọndu to wa niluu Eko lọwọ iṣẹ rẹ ti to, bẹẹ lo si ti sọ ibi gbogbo di ohun to dun un wo loju bayii.


Idije ‘Iyalọja’ fẹẹ waye laarin awọn ọmọleewe l’Ekoo

Idije kan maa waye laipẹ laarin awọn ọmọleewe nipinlẹ Eko. Idije ọhun la gbọ pe o da lori Iyalọja, iyẹn iwe ti wọn kọ; to da lori ere ori itage. Ileeṣẹ ijọba to n ṣakoso eto ẹkọ nipinlẹ Eko, pẹlu ileeṣẹ ADSENSE Media ni wọn fẹẹ ṣagbatẹru idije naa. Ohun ti Aṣejere gbọ ni pe ori ẹrọ ayelujara, iyẹn intanẹẹti ni idije ọhun yoo ti waye, laaarin awọn ọmọleewe ipele kinni nileewe girama, taa mọ si Junior Secondary School (JSS). Iwe ohun da lori itan Iyalọja ana, Alaaji Abibatu Aṣabi Mọgaji, ati awọn aṣeyori rẹ lasiko ti wọn jẹ iyalọja, bẹẹ niwe ọhun si tun sọ diẹ nipa ijọba Aṣiwaju Bọla Tinubu, ṣugbọn arosọ ni itan naa jẹ, fun igbadun awọn ti wọn fẹran litireṣọ, ati ere ori itage. Bakan naa la tun gbọ pe ileeṣẹ ADSENSE Media Services, maa yọnda awọn iwe naa fun ileeṣẹ to n ṣakoso eto ẹkọ lawọn ẹka mẹfẹẹfa.


EWURẸ

Adio Tomiwa (Agogo ede) 08067645331 Olorun lo da eniyan, oun naa lo da eranko. Bee lo da eye lorisiirisii. O da wa lotooto, sugbon fun iwulo ara wa. Itumo eyi ni wipe, bii eeyan se wulo fun eniyan elegbe re, bee ni eranko le wulo fun eniyan. Ti eniyan naa yoo si wulo fun eranko. Idi niyi ti a fi se agbekale abala yii lati maa la ara wa loye nipa iwulo ti a le ri lati ara awon eranko.


EWURẸ

Itumo eyi ni wipe, bii eeyan se wulo fun eniyan elegbe re, bee ni eranko le wulo fun eniyan. Ti eniyan naa yoo si wulo fun eranko. Idi niyi ti a fi se agbekale abala yii lati maa la ara wa loye nipa iwulo ti a le ri lati ara awon eranko. Bee la tun n se alaye nipa akoba ti eranko kookan le se fun eniyan. Lonii, a o soro nipa EWURE Apejuwe ewure Ewure je eran elese merin, o ga ni iwon ese bata meji tabi ju bee lo. Pelu opolopo irun lara re.


EWURẸ

Bee la tun n se alaye nipa akoba ti eranko kookan le se fun eniyan. Lonii, a o soro nipa EWURE Apejuwe ewure Ewure je eran elese merin, o ga ni iwon ese bata meji tabi ju bee lo. Pelu opolopo irun lara re. O si je irufe eranko to maa n gbe ile pelu eniyan. Alaye nipa EWURE Orin kan wa to gbajugbaja, ti awon eniyan fi maa n se alaye nipa EWURE. Orin naa lo bayii wipe: “Ewure je eran ile To maa n j’iya pupo Nitori aigboran re Bi won ba lu ewure Ki o too to iseju meji pere O ti pada si ibi ti o ti jiya l’eekan Eyin omode e gbo, E ma se bii ewure Eran alaigboran.“ Ti a ba wo orin oke yii dara-dara, a o ri afiwe ti awon eniyan fi ewure we.


EWURẸ

O si je irufe eranko to maa n gbe ile pelu eniyan. Alaye nipa EWURE Orin kan wa to gbajugbaja, ti awon eniyan fi maa n se alaye nipa EWURE. Orin naa lo bayii wipe: “Ewure je eran ile To maa n j’iya pupo Nitori aigboran re Bi won ba lu ewure Ki o too to iseju meji pere O ti pada si ibi ti o ti jiya l’eekan Eyin omode e gbo, E ma se bii ewure Eran alaigboran.“ Ti a ba wo orin oke yii dara-dara, a o ri afiwe ti awon eniyan fi ewure we. Bi orin naa se lo, bee ni iwa ewure ri loooto. Tabi ki a so wipe o ju bee lo. Sugbon, ninu idanilekoo wa tonii, e ma je ki o ya yin lenu.


EWURẸ

Bi orin naa se lo, bee ni iwa ewure ri loooto. Tabi ki a so wipe o ju bee lo. Sugbon, ninu idanilekoo wa tonii, e ma je ki o ya yin lenu. Ti mo ba so fun yin pe, ti a ba le fi oju miiran wo igbesi aye ewure, a o ri pe eranko to rorun lati sin ni ati lati ba gbe papo ni eran ewure. Niwon igba ti a ba ti ko eko nipa bi a se le sin ewure, ti a si n se amulo eko naa, a o ri i pe ewure rorun lati sin ninu ile wa. Ohun ti o gbodo mo ki o too sin ewure Ki eniyan too so wipe oun yoo sin ewure, onitohun gbodo je eni to raye fun un, bii bee ko, osin ewure le fa wahala laarin olowo re ati ara adugbo.


EWURẸ

Ti mo ba so fun yin pe, ti a ba le fi oju miiran wo igbesi aye ewure, a o ri pe eranko to rorun lati sin ni ati lati ba gbe papo ni eran ewure. Niwon igba ti a ba ti ko eko nipa bi a se le sin ewure, ti a si n se amulo eko naa, a o ri i pe ewure rorun lati sin ninu ile wa. Ohun ti o gbodo mo ki o too sin ewure Ki eniyan too so wipe oun yoo sin ewure, onitohun gbodo je eni to raye fun un, bii bee ko, osin ewure le fa wahala laarin olowo re ati ara adugbo. Nitori ti ewure ko ba ri itoju gidi, yoo so olowo re lenu. Yoo maa koju bole kiri, lati loo ko ounje won je. Eleyii si le fa ede-aiyede laarin eni to n sin ewure ati eni ti ewure je ounje re.


EWURẸ

Nitori ti ewure ko ba ri itoju gidi, yoo so olowo re lenu. Yoo maa koju bole kiri, lati loo ko ounje won je. Eleyii si le fa ede-aiyede laarin eni to n sin ewure ati eni ti ewure je ounje re. Igbesi aye ewure Ninu gbogbo eranko patapata, ewure je eranko to yato. Nipa Ibalopo, omo ewure a maa se oko fun iya re, eyi ko fi bee wopo laarin awon eranko miiran. O si je iwa ti eniyan lodi si laarin ara won.


EWURẸ

Igbesi aye ewure Ninu gbogbo eranko patapata, ewure je eranko to yato. Nipa Ibalopo, omo ewure a maa se oko fun iya re, eyi ko fi bee wopo laarin awon eranko miiran. O si je iwa ti eniyan lodi si laarin ara won. Idi niyi, ti won fi maa n pa owe wipe “Sise-sise lo mu ewure to fi gun iya re.” Leyin ti ewure ba ti loyun sinu, osu marun ni yoo fi gbe oyun naa, ki o too bi omo re. O si le bi meji papo. Bi ewure ba ri itoju to peye, o le lo odun mewaa si meedogun ki o too ku.


EWURẸ

Idi niyi, ti won fi maa n pa owe wipe “Sise-sise lo mu ewure to fi gun iya re.” Leyin ti ewure ba ti loyun sinu, osu marun ni yoo fi gbe oyun naa, ki o too bi omo re. O si le bi meji papo. Bi ewure ba ri itoju to peye, o le lo odun mewaa si meedogun ki o too ku. Ni awon ilu miiran, won a maa fun wara (oyan) ewure. Gege bi won se n fun wara maalu. Awon Eeyan a ma dasa wipe, ifun merin lo n be ninu ewure.


EWURẸ

Ni awon ilu miiran, won a maa fun wara (oyan) ewure. Gege bi won se n fun wara maalu. Awon Eeyan a ma dasa wipe, ifun merin lo n be ninu ewure. Kin ni idi ti won fi n so bayii? Idi ni pe, bi ewure ba jeun tan, o tun le po ounje naa pada si enu, ti yoo si pada je e. O le je ounje eyo kan leemerin, yoo maa a je, yoo si tun po o pada leyin wakati die, yoo si tun un je. Ewure je ologbon eran.


EWURẸ

Kin ni idi ti won fi n so bayii? Idi ni pe, bi ewure ba jeun tan, o tun le po ounje naa pada si enu, ti yoo si pada je e. O le je ounje eyo kan leemerin, yoo maa a je, yoo si tun po o pada leyin wakati die, yoo si tun un je. Ewure je ologbon eran. Bi eeyan ba si ilekun loju ewure, bi eni naa ba kuro, ewure a maa gbiyanju lati silekun gege bi won se se e loju re. Ewure a maa moju olowo re. Nitori bi ewure ba se ri eni to n toju re lokeree, yoo loo ba onitohun.


EWURẸ

Bi eeyan ba si ilekun loju ewure, bi eni naa ba kuro, ewure a maa gbiyanju lati silekun gege bi won se se e loju re. Ewure a maa moju olowo re. Nitori bi ewure ba se ri eni to n toju re lokeree, yoo loo ba onitohun. Yoo maa fi ara ro o. Ti won ba fun ewure loruko, ewure a maa dahun si oruko ti won ba fun un. Ti eeyan ba fee gbadun osin ewure, ki onithoun ni ju eyo kan lo. Nitori eyo kan ewure a maa nira lati sin.


EWURẸ

Yoo maa fi ara ro o. Ti won ba fun ewure loruko, ewure a maa dahun si oruko ti won ba fun un. Ti eeyan ba fee gbadun osin ewure, ki onithoun ni ju eyo kan lo. Nitori eyo kan ewure a maa nira lati sin. Idi ni wipe, ewure feran lati maa sere papo pelu ewure elegbe re. Bi ko ba ti waa ri ewure egbe re ti yoo ba sere, ariwo ni yoo maa pa kiri. Itumo ariwo yii si ni wipe, o n ke si awon elegbe re to ba wa nitosi.


EWURẸ

Idi ni wipe, ewure feran lati maa sere papo pelu ewure elegbe re. Bi ko ba ti waa ri ewure egbe re ti yoo ba sere, ariwo ni yoo maa pa kiri. Itumo ariwo yii si ni wipe, o n ke si awon elegbe re to ba wa nitosi. Bi ewure abo se wa, bee ni a ni ako wa. Obuko loruko ti Yoruba maa n pe ako won. Bi obuko ba see n d’agba si, bee ni yoo maa run.


EWURẸ

Bi ewure abo se wa, bee ni a ni ako wa. Obuko loruko ti Yoruba maa n pe ako won. Bi obuko ba see n d’agba si, bee ni yoo maa run. Bi obuko ba wa layika, lai ti i pariwo, oorun re yoo ti fihan pe obuko wa ni agbegbe naa. Ewure ko feran ki won da omi soun lara. Bi won ba da omi si ewure lara, yoo salo kuro nibe.


EWURẸ

Bi obuko ba wa layika, lai ti i pariwo, oorun re yoo ti fihan pe obuko wa ni agbegbe naa. Ewure ko feran ki won da omi soun lara. Bi won ba da omi si ewure lara, yoo salo kuro nibe. Eran ewure a maa dun pupo ninu obe. Oun lawon miiran n pe ni ogufe. Bakan naa, gbogbo eya ara ewure lo wulo fun ise isegun, iyen fun awon to ba mo lilo re.


EWURẸ

Eran ewure a maa dun pupo ninu obe. Oun lawon miiran n pe ni ogufe. Bakan naa, gbogbo eya ara ewure lo wulo fun ise isegun, iyen fun awon to ba mo lilo re. Iba fun eyin agba o, e je ki o juwa se o! A o ni ri i ju bayii lo fun toni. To ba di osu to n bo, e tun pade wa.


EWURẸ

Iba fun eyin agba o, e je ki o juwa se o! A o ni ri i ju bayii lo fun toni. To ba di osu to n bo, e tun pade wa. Boya e ni akiyesi tabi iwadii. E kan si olootu tabi atokun pelu ero ibanisoro towa loke yii. Tabi lori ayelujara


EWURẸ

Boya e ni akiyesi tabi iwadii. E kan si olootu tabi atokun pelu ero ibanisoro towa loke yii. Tabi lori ayelujara


Ọna wo lawọn Hausa fẹẹ gba yọ bayii?

Eyin temi alasejere, e ku asiko yii o, e si ku u bo se n lo. E je ki n toro aforiji pe o tojo meta tee ti gbo latodo mi, irinajo ranpe kan nimo lo, mo si maa so nipa irinajo naa fun yin o sugbon e je ki n sare so nipa ohun to sele seyin. Ore wa Adisa gboorun ara re loja to koja, sebi se lo koko ro pe Omoga to maa n jan ese mole foun nigba kan ni, Adisa ma kan abuku o, koda won ti we ile fun un je bayii. Omoga ati Jamiu ni won n pase iso awon eleran bayii. Nínú gbogbo nñkan laye yii, eni ti ko ni iwa ko ri aye wa o. Yato si pe Adisa ko sunwon, ko lewa bee ni ko niwa paapaa toripe Olorun Oba Aseda ko jogun iwa fun un. Ko seni to tie to seyin Adisa nigba ti won ni ki won dibo yan olori niso eleran, loooto ni mo mo pe ko tona lati se bee sugbon ajomo wa ni pe ka jo kan iye apa owala.


Ọna wo lawọn Hausa fẹẹ gba yọ bayii?

Omoga ati Jamiu ni won n pase iso awon eleran bayii. Nínú gbogbo nñkan laye yii, eni ti ko ni iwa ko ri aye wa o. Yato si pe Adisa ko sunwon, ko lewa bee ni ko niwa paapaa toripe Olorun Oba Aseda ko jogun iwa fun un. Ko seni to tie to seyin Adisa nigba ti won ni ki won dibo yan olori niso eleran, loooto ni mo mo pe ko tona lati se bee sugbon ajomo wa ni pe ka jo kan iye apa owala. Nnkan kan wa to maa n gba towo omode, oorun ni sugbon nnkan mi in wa to maa n gba towo agbalagba paapaa, aawe ni fun gbogbo ole afajo, sio! Adisa ko yato si Hausa rara koda eeyan ko gbodo fi iru Adisa toro lasiko aawe taa gba koja, seni inu re ko wole bi inu aaya ti eeke re si gbe tooli bi ereke ologbo paripari e ni ti ila eeke re to dabi igba ti ekun fa ila sara iganna, e wo o, kinni buruku abara giogio ara e kan maa mu eeyan dese ni, amunise anobi ni alakori re o jee. Awon Hausa ko tie wo rara bi aago merin irole ba ti gbowo le e lawon ti pari ise oojo ni tiwon, bi e ba ri elomii nínú won lowo aago marun un irole, se lo maa ko eyin soke bii ti eran sunsun, alabaara inu won gan an alara ti gbagbe owo sori, ibi igi kan to wa leba ofiisi babaloja ni won maa n jokoo si.


Ọna wo lawọn Hausa fẹẹ gba yọ bayii?

Nnkan kan wa to maa n gba towo omode, oorun ni sugbon nnkan mi in wa to maa n gba towo agbalagba paapaa, aawe ni fun gbogbo ole afajo, sio! Adisa ko yato si Hausa rara koda eeyan ko gbodo fi iru Adisa toro lasiko aawe taa gba koja, seni inu re ko wole bi inu aaya ti eeke re si gbe tooli bi ereke ologbo paripari e ni ti ila eeke re to dabi igba ti ekun fa ila sara iganna, e wo o, kinni buruku abara giogio ara e kan maa mu eeyan dese ni, amunise anobi ni alakori re o jee. Awon Hausa ko tie wo rara bi aago merin irole ba ti gbowo le e lawon ti pari ise oojo ni tiwon, bi e ba ri elomii nínú won lowo aago marun un irole, se lo maa ko eyin soke bii ti eran sunsun, alabaara inu won gan an alara ti gbagbe owo sori, ibi igi kan to wa leba ofiisi babaloja ni won maa n jokoo si. Gbogbo won a wa korijo bi eran ti won pese sile lati fi bo ogun. Bee gele ni oju Adisa owala naa maa n ri koda mo maa n fe beere lowo re boya o ba Alimi gambari tan toripe won jora yato si ila to kan wa lekee Adisa, bee o seese ko je pe seni mama re gbee kuro laba gambari, mo de maa dogbon beere lowo e lojo kan, o daju pe alakori re ba Hausa tan sugbon bi o se wa huwa omo ale si awon ibatan re loja to koja lo toju su mi, o saa ye ki eje run si i. Gbogbo nnkan ni obun ko ni o sugbon bii ti oorun ko, Adisa naa ma lawon serekode ti won wa n dana aawe fun un ke koda seni won maa te pepe ounje sile sugbon agbo isinu awon Omoga lemi maa n lo ni temi. Ka ma paro, ko si ere nínú dodo-n-da-wa, oro Jamiu ati Omoga ti wo gan an koda ko seni to le ri aarin won.


Ọna wo lawọn Hausa fẹẹ gba yọ bayii?

Gbogbo won a wa korijo bi eran ti won pese sile lati fi bo ogun. Bee gele ni oju Adisa owala naa maa n ri koda mo maa n fe beere lowo re boya o ba Alimi gambari tan toripe won jora yato si ila to kan wa lekee Adisa, bee o seese ko je pe seni mama re gbee kuro laba gambari, mo de maa dogbon beere lowo e lojo kan, o daju pe alakori re ba Hausa tan sugbon bi o se wa huwa omo ale si awon ibatan re loja to koja lo toju su mi, o saa ye ki eje run si i. Gbogbo nnkan ni obun ko ni o sugbon bii ti oorun ko, Adisa naa ma lawon serekode ti won wa n dana aawe fun un ke koda seni won maa te pepe ounje sile sugbon agbo isinu awon Omoga lemi maa n lo ni temi. Ka ma paro, ko si ere nínú dodo-n-da-wa, oro Jamiu ati Omoga ti wo gan an koda ko seni to le ri aarin won. Nnkan kan lemi kan fe ki Omoga maa se, iyen ni pe bo ba n rin seni ko maa boju weyin toripe oju ti Adisa fi n wo o ko dara, koda bi o ba je pe oju maa n gbe eeyan subu ni, gbii ni Omoga ko ba gbo nile ti won si maa ro omi le e lori sugbon ipako ko gbo suti lomokunrin naa foju yen se tabi koun naa sebi eni pe ko mo pe eeyan n wo oun bakan, sugbon sibe bi Adisa ba ri hayakila o le gba owo komulelanta ko loo ko fun un lati pa Omoga. Sebi mo so fun yin tele pe awon hausa ro pe seni Omoga n gbeja awon nigba ti iyen n ba Adisa ja, won ti pe Omoga o, won ma ti be e lowe ke abi mo gbagbe lati so fun yin pe Omoga gbo ede hausa, haa ilu Kano ni won bii si; ibe naa lo dagba si, koda gege bi itan toun naa so, tirela alubosa loun naa ba de oja Asejere. Aliu to je alenuloro nínú awon hausa yen lo ranse pe Omoga, asiri nla lo tu sowo Omoga yii o, ani àwon kinni wonyen ko mu oro alase oja ni kekere o…


Ọna wo lawọn Hausa fẹẹ gba yọ bayii?

Nnkan kan lemi kan fe ki Omoga maa se, iyen ni pe bo ba n rin seni ko maa boju weyin toripe oju ti Adisa fi n wo o ko dara, koda bi o ba je pe oju maa n gbe eeyan subu ni, gbii ni Omoga ko ba gbo nile ti won si maa ro omi le e lori sugbon ipako ko gbo suti lomokunrin naa foju yen se tabi koun naa sebi eni pe ko mo pe eeyan n wo oun bakan, sugbon sibe bi Adisa ba ri hayakila o le gba owo komulelanta ko loo ko fun un lati pa Omoga. Sebi mo so fun yin tele pe awon hausa ro pe seni Omoga n gbeja awon nigba ti iyen n ba Adisa ja, won ti pe Omoga o, won ma ti be e lowe ke abi mo gbagbe lati so fun yin pe Omoga gbo ede hausa, haa ilu Kano ni won bii si; ibe naa lo dagba si, koda gege bi itan toun naa so, tirela alubosa loun naa ba de oja Asejere. Aliu to je alenuloro nínú awon hausa yen lo ranse pe Omoga, asiri nla lo tu sowo Omoga yii o, ani àwon kinni wonyen ko mu oro alase oja ni kekere o…