Sunday Igboho: Gani Adams ní ìwọ́de kọ́ ni Ààrẹ ọ̀nà Kakańfò fi ń bẹ̀rẹ̀ ogun

Ìlànà 'Referendum' nìkan la fi le gba orílẹ̀èdè Oduduwa, kìí ṣe ìwọ́de Aarẹ Ọnakakanfo, Iba Gani Adams tun ti ja gudugbẹ ọrọ mii silẹ, lori ọrọ ijijagbara Oduduwa Republic ti ajafẹtọ ọmọniyan, Sunday Adeyemo, ti ọpọ mọ si Sunday Igboho, wa lara awọn to n ṣagbatẹru rẹ. Nigba ti Gani Adams n ba BBC Yoruba sọrọ, Aarẹ Ọnakakanfo sọ pe, ọgbọn lọrọ to wa nilẹ yii gba ki ṣe agbara kaka. Aarẹ ni gbogbo nkan ti Igboho n ṣe papaa julọ lori ayelujara ni oun n fi oju sununkun wo. Gani Adams ni awọn si n wo o boya Igboho tootọ ni gbogbo ohun ti Igboho ṣi n ṣe. O ni oun gan an faramọ ki ẹya Yoruba ya kuro lara orilẹede Naijiria, amọ ọ ni ọna ti eeyan le gbee gba. ''Ọrọ orilẹede ni a n sọ yii o, kii ṣe ọrọ ilu Ibadan tabi ọrọ Sunday Igboho nikan,'' Gani Adams lo sọ bẹẹ.


Gani Adams ni awọn si n wo o boya Igboho tootọ ni gbogbo ohun ti Igboho ṣi n ṣe. O ni oun gan an faramọ ki ẹya Yoruba ya kuro lara orilẹede Naijiria, amọ ọ ni ọna ti eeyan le gbee gba. ''Ọrọ orilẹede ni a n sọ yii o, kii ṣe ọrọ ilu Ibadan tabi ọrọ Sunday Igboho nikan,'' Gani Adams lo sọ bẹẹ. Aarẹ Ọna Ọ́kakanfo sọ pe eto idibo ''ṣe ẹ fẹ, abi ẹ o fẹ'' ti awọn oloyinbo maa n pe ni ''referendum'''loun faramọ pe o jẹ ọna kan ti Yoruba fi le ya kuro lara Naijiria. O kilọ fun Igboho pe ko yee wa ọta kun ọta nipa bi o ti n sọrọ ko bakun pe gbe si agbaagba ilẹ Yoruba. Gani Adams ṣalaye awọn agba to n bu yii gan an le wa wulo fun ijijagbara Oduduwa Republic to ba ya.


Aarẹ Ọna Ọ́kakanfo sọ pe eto idibo ''ṣe ẹ fẹ, abi ẹ o fẹ'' ti awọn oloyinbo maa n pe ni ''referendum'''loun faramọ pe o jẹ ọna kan ti Yoruba fi le ya kuro lara Naijiria. O kilọ fun Igboho pe ko yee wa ọta kun ọta nipa bi o ti n sọrọ ko bakun pe gbe si agbaagba ilẹ Yoruba. Gani Adams ṣalaye awọn agba to n bu yii gan an le wa wulo fun ijijagbara Oduduwa Republic to ba ya. O ni Sunday Igboho ni lati kọwọ ọmọ rẹ bọ aṣọ, ki o si tẹẹ jẹjẹ ti o ba fẹ rin jina ninu ijijagbara. ''Awa ni a ja fun eto ijọba awarawa lorilẹede Naijiria, amọ iwọde kọ ni aarẹ fi maa n bẹrẹ ogun,'' Aarẹ Ọnakakanfo lo woye bẹẹ. Gani Adams ni ti o ba doju rẹ tan, ''ori ti a fi ṣe ewe si wa nibẹ.


O ni Sunday Igboho ni lati kọwọ ọmọ rẹ bọ aṣọ, ki o si tẹẹ jẹjẹ ti o ba fẹ rin jina ninu ijijagbara. ''Awa ni a ja fun eto ijọba awarawa lorilẹede Naijiria, amọ iwọde kọ ni aarẹ fi maa n bẹrẹ ogun,'' Aarẹ Ọnakakanfo lo woye bẹẹ. Gani Adams ni ti o ba doju rẹ tan, ''ori ti a fi ṣe ewe si wa nibẹ. O ni nigba naa lawọn eeyan yoo ri agbara aarẹ, ''agbara aarẹ a wa jade.'' O ni ibẹrẹ pẹpẹ ni gbogbo ohun tawọn Sunday n ṣe lori ọrọ Oduduwa Republic. ''Mo n duro de awọn eeyan wa lori ọrọ ''referendum'' ki n to mọ oun maa ṣe,'' Aarẹ Ọna kakanfo lo sọ bẹẹ.


O ni nigba naa lawọn eeyan yoo ri agbara aarẹ, ''agbara aarẹ a wa jade.'' O ni ibẹrẹ pẹpẹ ni gbogbo ohun tawọn Sunday n ṣe lori ọrọ Oduduwa Republic. ''Mo n duro de awọn eeyan wa lori ọrọ ''referendum'' ki n to mọ oun maa ṣe,'' Aarẹ Ọna kakanfo lo sọ bẹẹ. O ni ko si ọjọ iwaju fun orilẹede Naijiria yii mọ, idi si ni yii ti oun fi maa gbaruku ti ọrọ Oduduwa Republic. ''Awa ko le jẹ ki awọn alakatakiti ẹsin maa ju bọmbu lu awọn eeyan wa nilẹ Yoruba, o ni ohun ti a agba nigba ti a gba ominira kọ lo n ṣẹlẹ bayii,'' Gani Adams lo woye bẹẹ. Aarẹ Ọna kakanfo ni nkan ti awa n wa gẹgẹ bi ẹya Yoruba kọ, ni awọn Hausa ati Fulani n wa.


O ni ko si ọjọ iwaju fun orilẹede Naijiria yii mọ, idi si ni yii ti oun fi maa gbaruku ti ọrọ Oduduwa Republic. ''Awa ko le jẹ ki awọn alakatakiti ẹsin maa ju bọmbu lu awọn eeyan wa nilẹ Yoruba, o ni ohun ti a agba nigba ti a gba ominira kọ lo n ṣẹlẹ bayii,'' Gani Adams lo woye bẹẹ. Aarẹ Ọna kakanfo ni nkan ti awa n wa gẹgẹ bi ẹya Yoruba kọ, ni awọn Hausa ati Fulani n wa.


EndSars, EndSwat: Ọlọ́pàá ti fi ìbọn lù mí láyà rí torí mó ní 'extra tyre' méjì- afẹ́hònúhàn

Opọ oluwọde sọrọ ilẹ kun lori ọrọ Endsars ati EndSwart ti wọn fẹ ki ijọba wa ojutu si lati gbogun ti ifiyajẹni lọna aitọ to n ṣẹlẹ si awọn eniyan Naijiria lati ọwọ awọn agbofinro. Awọn osere ati alawada bii: Yomi Fabiyi, Jigan, Mr Macaroni atawọn èèyan fariga lori ọrọ ifiyajẹni lọna aitọ awọn agbofinro Naijiria. Ọpọ n beere pe kini awọn oluwọde tun n fẹ lẹyin ti ijọba Buhari ti kede pe oun tu awọn ọlọpaa kogberegbe SARS ka. Awọn oluwọde ni kii ṣe pe ki ijọba yi orukọ SARS pada si SWAT ni awọn beere fun bikoṣe pe ki ijọba foju awọn to huwa ibi han pẹlu idajọ to yẹ fun wọn. Ki ijọba tun owo osu ọlọpaa ṣe pẹlu ilana ikọni gẹgẹ bi akọṣẹmọṣẹ agbofinro asiko yii ati bẹẹ bẹẹ lọ. Awọn oluwọde salaye diẹ nipa awọn ohun ti wọn ti la kọja lọwọ awọn agbofinro sẹyin.Ìya Emma oní POS ṣẹ̀ṣẹ̀ rékọjá lọ síbí ilé yẹn ni àtọmọdé, ó sì wó pa wọ́n - Láńlọọ̀dù Obalende Koda, wọn ni ija ṣẹṣẹ bẹrẹ ni titi ijọba Buhari yoo fi pese eto aabo to yẹ fun awọn ara ilu.


Oba Olajide Olayode: Ó pe ọlọ́pàá láti yanjú aáwọ̀ ìlú lórí owó orí, bílísì bá dé

Awọn ọba alaye nilẹ Yoruba ni ọwọ nla gidi, tawọn araalu si maa n wa riri fun wọn. Ojuse awọn ọba si ni lati pa ina aawọ to ba fẹ suyọ laarin ilu, ko to di rogbodiyan. Amọ wahala nla kan bẹ silẹ lọdun 1969 nilu Ogbomoso to wa nipinlẹ Oyo bayii, eyi to kọja agbara ọba, koda, o tun mu ẹmi rẹ lọ pẹlu. A si le pe itan yii ni apa keji Ogun Agbekoya nitori ara afikun owo ori tawọn agbẹ n ja fun lo fa sababi iṣẹlẹ yii, gẹgẹ ba ṣe ka a loju opo itakun agbaye. Ọjọ nla, ọjọ manigbagbe ni ọjọ kinni oṣu Keje ọdun 1969 nilu Ogbomoso lasiko ti ogun abẹle n lọ lọwọ ni Naijiria. Asiko yii naa tun ni ogun Agbekoya n waye nilu Ibadan eyi to bẹ silẹ nitori afikun owo ori tijọba ṣe fun awọn agbẹ.


A si le pe itan yii ni apa keji Ogun Agbekoya nitori ara afikun owo ori tawọn agbẹ n ja fun lo fa sababi iṣẹlẹ yii, gẹgẹ ba ṣe ka a loju opo itakun agbaye. Ọjọ nla, ọjọ manigbagbe ni ọjọ kinni oṣu Keje ọdun 1969 nilu Ogbomoso lasiko ti ogun abẹle n lọ lọwọ ni Naijiria. Asiko yii naa tun ni ogun Agbekoya n waye nilu Ibadan eyi to bẹ silẹ nitori afikun owo ori tijọba ṣe fun awọn agbẹ. Ọba Soun tilẹ Ogbomoso nigba naa ni Ọba Immanuel Olajide Olayode Keji, o si wa laafin rẹ to n dari ilu, bẹẹ lo n fi oye da awọn ọtọkulu ilu lọla. Gẹgẹ baa se gbọ latẹnu iya agba kan nilu Ogbomoso, Ọba Olayode, lasiko to gori itẹ jẹ ni ti aye n fẹ nitori inu gbogbo ọmọ Ogbomoso lo dun lasiko to jọba lọdun 1967. Koda orin ti wọn n kọ nigba naa ni " Olayode jọba, ilu toro nini...", ti gbogbo ilu si n tuba tusẹ lasiko rẹ.


Ọba Soun tilẹ Ogbomoso nigba naa ni Ọba Immanuel Olajide Olayode Keji, o si wa laafin rẹ to n dari ilu, bẹẹ lo n fi oye da awọn ọtọkulu ilu lọla. Gẹgẹ baa se gbọ latẹnu iya agba kan nilu Ogbomoso, Ọba Olayode, lasiko to gori itẹ jẹ ni ti aye n fẹ nitori inu gbogbo ọmọ Ogbomoso lo dun lasiko to jọba lọdun 1967. Koda orin ti wọn n kọ nigba naa ni " Olayode jọba, ilu toro nini...", ti gbogbo ilu si n tuba tusẹ lasiko rẹ. Ni ọdun 1969 ni Ọba Olayode fi oye Asipa Ogbomoso da Ajagunfẹyinti Benjamin Adekunle, ti ọpọ eeyan mọ si Black Scorpion lọla, lai mọ pe isẹlẹ manigbagbe kan yoo waye laipẹ sigba naa. Lẹyin ọjọ diẹ ti ayẹyẹ ifinijoye naa waye, ni awọn agbẹ ati ọdẹ nilu Ogbomoso taku pe awọn ko le san iye owo ori ti wọn bu fun awọn, ti wọn si n bẹ ọba Olayode lati bawọn se adinku rẹ. Asiko yii naa si ni irufẹ ibeere yii n waye nilu Ibadan, eyi to papa di Ogun Agbekoya.


Ni ọdun 1969 ni Ọba Olayode fi oye Asipa Ogbomoso da Ajagunfẹyinti Benjamin Adekunle, ti ọpọ eeyan mọ si Black Scorpion lọla, lai mọ pe isẹlẹ manigbagbe kan yoo waye laipẹ sigba naa. Lẹyin ọjọ diẹ ti ayẹyẹ ifinijoye naa waye, ni awọn agbẹ ati ọdẹ nilu Ogbomoso taku pe awọn ko le san iye owo ori ti wọn bu fun awọn, ti wọn si n bẹ ọba Olayode lati bawọn se adinku rẹ. Asiko yii naa si ni irufẹ ibeere yii n waye nilu Ibadan, eyi to papa di Ogun Agbekoya. A gbọ pe Ọba Olayode da ọjọ fawọn agbẹ lati wa ba se ipade laafin lati dijọ fẹnuko lori iye owo ori ti wọn yoo san. Nigba ti ọjọ pe, awọn agbẹ ati ọdẹ peju biba si aafin ọba lai mọ pe ọba naa ti ransẹ pe awọn agbofinro, pe ki wọn maa bọ lati koju awọn eeyan naa. O ni pẹlu ọwọ lile latọdọ awọn agbofinro, eyi yoo jẹ ki wọn gba iye owo ori ti wọn ni ki wọn san tipatipa.


A gbọ pe Ọba Olayode da ọjọ fawọn agbẹ lati wa ba se ipade laafin lati dijọ fẹnuko lori iye owo ori ti wọn yoo san. Nigba ti ọjọ pe, awọn agbẹ ati ọdẹ peju biba si aafin ọba lai mọ pe ọba naa ti ransẹ pe awọn agbofinro, pe ki wọn maa bọ lati koju awọn eeyan naa. O ni pẹlu ọwọ lile latọdọ awọn agbofinro, eyi yoo jẹ ki wọn gba iye owo ori ti wọn ni ki wọn san tipatipa. Gẹgẹ bi ẹni ti isẹlẹ naa soju rẹ ti sọ fun BBC Yoruba, bi awọn ọlọpaa naa ti n bọ lati Ibadan, oju wọn kọrẹ lọwọ, bi wọn si se wọ ilu Ogbomoso ni wọn kọju oro sawọn araalu ti ko mọwọ mẹsẹ. Iro ibọn n dun lakọ-lakọ, ti ọpọ ẹmi si n bọ titi ti ilẹ fi su lọjọ naa, koda, iya agba to ba wa sọrọ ni diẹ lo ku ki ibọn ba oun lasiko ti oun n tilẹkun isọ awọn. Amọ o ni ibọn ba ọmọbinrin kan to n kiri ila lọ loju popo, to se alabapade awọn ọlọpaa naa, ti ibọn si gba ẹmi rẹ.


Gẹgẹ bi ẹni ti isẹlẹ naa soju rẹ ti sọ fun BBC Yoruba, bi awọn ọlọpaa naa ti n bọ lati Ibadan, oju wọn kọrẹ lọwọ, bi wọn si se wọ ilu Ogbomoso ni wọn kọju oro sawọn araalu ti ko mọwọ mẹsẹ. Iro ibọn n dun lakọ-lakọ, ti ọpọ ẹmi si n bọ titi ti ilẹ fi su lọjọ naa, koda, iya agba to ba wa sọrọ ni diẹ lo ku ki ibọn ba oun lasiko ti oun n tilẹkun isọ awọn. Amọ o ni ibọn ba ọmọbinrin kan to n kiri ila lọ loju popo, to se alabapade awọn ọlọpaa naa, ti ibọn si gba ẹmi rẹ. Ni kete tawọn agbẹ ati ọdẹ gbọ nipa iporogan to n waye laarin ilu, wọn faraya, awọn naa bẹrẹ iwọde lọ saarin ilu, bẹẹ ni wọn n kọrin owe, tawọn ọlọpaa si n koju wọn. Ọṣẹ ti awọn ọlọpaa ṣe laarin ilu naa gba odi, awọn ọdẹ, agbẹ ati araalu lapapọ fa ibinu yọ, wọn ba ọpọ dukia to wa ninu aafin jẹ, ti wọn si tun sọ ina saafin Ọba Layode naa. Ṣugbọn lasiko tawọn agbofinro n pitu ọwọ wọn niwaju aafin fawọn agbẹ ati ọdẹ yii, to fi de aarin ilu lapapọ, diẹ lara awọn afẹhonu han yii ti yọ kẹlẹ wọnu aafin Soun, ti wọn si ni o di dandan ki ọba faye silẹ lọjọ naa.


Ni kete tawọn agbẹ ati ọdẹ gbọ nipa iporogan to n waye laarin ilu, wọn faraya, awọn naa bẹrẹ iwọde lọ saarin ilu, bẹẹ ni wọn n kọrin owe, tawọn ọlọpaa si n koju wọn. Ọṣẹ ti awọn ọlọpaa ṣe laarin ilu naa gba odi, awọn ọdẹ, agbẹ ati araalu lapapọ fa ibinu yọ, wọn ba ọpọ dukia to wa ninu aafin jẹ, ti wọn si tun sọ ina saafin Ọba Layode naa. Ṣugbọn lasiko tawọn agbofinro n pitu ọwọ wọn niwaju aafin fawọn agbẹ ati ọdẹ yii, to fi de aarin ilu lapapọ, diẹ lara awọn afẹhonu han yii ti yọ kẹlẹ wọnu aafin Soun, ti wọn si ni o di dandan ki ọba faye silẹ lọjọ naa. Iya agba ni, Ọba Layode naa kii se ọba yẹpẹrẹ ti wọn kan le pa tuẹ bii ẹni pa adiẹ nitori oun gan le pawọda nilana ti ibilẹ pẹlu oogun abẹnu gọngọ. Wọn ni ọba yii parada di orisirisi nnkan bii ologbo, okuta ,titi de ori ọmọ tuntun, ti ọkan lara awọn ayaba gbe pọn, nigba tawọn oluwọde yii wọnu iyẹwu rẹ. Amọ awọn eeyan naa pasẹ fun ayaba lati gbe ọmọ naa kalẹ nitori awọn ko ri gbọ pe ayaba kankan bimọ laafin lasiko igba naa.


Iya agba ni, Ọba Layode naa kii se ọba yẹpẹrẹ ti wọn kan le pa tuẹ bii ẹni pa adiẹ nitori oun gan le pawọda nilana ti ibilẹ pẹlu oogun abẹnu gọngọ. Wọn ni ọba yii parada di orisirisi nnkan bii ologbo, okuta ,titi de ori ọmọ tuntun, ti ọkan lara awọn ayaba gbe pọn, nigba tawọn oluwọde yii wọnu iyẹwu rẹ. Amọ awọn eeyan naa pasẹ fun ayaba lati gbe ọmọ naa kalẹ nitori awọn ko ri gbọ pe ayaba kankan bimọ laafin lasiko igba naa. Ọba Layode papa parada di eeyan, tawọn afẹhonu han naa si pa a sinu aafin rẹ, wọn la ọfun rẹ, ge e lori, ti wọn si tun yọ nnkan ọmọkunrin rẹ. Koda, a gbọ pe wọn pin ẹran ara rẹ yẹlẹ yẹlẹ ni, ti wọn si kun ni ijanja, idi si ree ti wọn se maa n pe awọn ara Ogbomoso nigba miran pe "Ogbomoso a pọba jẹ." Esi ti awọn naa si maa n fọ pada ni pe, "o ni ohun ti ọba se, ki wọn to pa a, nitori ti ko ba si ẹsẹ, ẹsẹ kii dede sẹ".


Ọba Layode papa parada di eeyan, tawọn afẹhonu han naa si pa a sinu aafin rẹ, wọn la ọfun rẹ, ge e lori, ti wọn si tun yọ nnkan ọmọkunrin rẹ. Koda, a gbọ pe wọn pin ẹran ara rẹ yẹlẹ yẹlẹ ni, ti wọn si kun ni ijanja, idi si ree ti wọn se maa n pe awọn ara Ogbomoso nigba miran pe "Ogbomoso a pọba jẹ." Esi ti awọn naa si maa n fọ pada ni pe, "o ni ohun ti ọba se, ki wọn to pa a, nitori ti ko ba si ẹsẹ, ẹsẹ kii dede sẹ". Itan yii ko tii tan sibẹ, a gbọ pe wọn gbe ori ọba Olajide Olayode atawọn ẹya ara rẹ yoku sọwọ, wọn n jo yika ilu pẹlu ẹjẹ bala-bala ati orin eebu, ti gbogbo ilu Ogbomoso si daru lọjọ naa. Ohun ti wọn fun eṣu, eṣu gba a lọjọ naa, ti ọpọ dukia si bajẹ laarin ilu, o kere ẹmi eeyan to le ni ọgọrun ba iṣẹlẹ naa rin. Kii si ṣe ọba nikan ni eekan ilu ti ẹmi rẹ bọ sinu laasigbo ọhun, koda ẹmi awọn ijoye kan gan lọ si, ti ẹjẹ nla si san nilu Ogbomoso lọjọ naa.


Itan yii ko tii tan sibẹ, a gbọ pe wọn gbe ori ọba Olajide Olayode atawọn ẹya ara rẹ yoku sọwọ, wọn n jo yika ilu pẹlu ẹjẹ bala-bala ati orin eebu, ti gbogbo ilu Ogbomoso si daru lọjọ naa. Ohun ti wọn fun eṣu, eṣu gba a lọjọ naa, ti ọpọ dukia si bajẹ laarin ilu, o kere ẹmi eeyan to le ni ọgọrun ba iṣẹlẹ naa rin. Kii si ṣe ọba nikan ni eekan ilu ti ẹmi rẹ bọ sinu laasigbo ọhun, koda ẹmi awọn ijoye kan gan lọ si, ti ẹjẹ nla si san nilu Ogbomoso lọjọ naa. Nibi ti ọrọ naa buru de, ọgọọrọ ọlọpaa ati ọmọ ologun ti wọn fi ransẹ silu Ogbomoso ko lee dẹkun laasigbo naa, tori ọpọ dukia lo bajẹ sinu iṣẹlẹ naa, ti ọpọlọpọ oku si sùn pẹlu. Bẹẹ ni ọwọ ọlọpaa ba lara awọn eeyan ko n gbe ori ọba jo kiri ilu naa, ti wọn si ko wọn wa silu Ibadan fun ẹsun ipaniyan ati idaluru. A gbọ pe ọpọ lara awọn ti wọn ko si ahamọ nilu Ibadan lori isẹlẹ ọhun ni ko pada mọ silu Ogbomoso, ti awọn ẹbi rẹ ko si mọ boya o ku ni tabi o sọnu.


Nibi ti ọrọ naa buru de, ọgọọrọ ọlọpaa ati ọmọ ologun ti wọn fi ransẹ silu Ogbomoso ko lee dẹkun laasigbo naa, tori ọpọ dukia lo bajẹ sinu iṣẹlẹ naa, ti ọpọlọpọ oku si sùn pẹlu. Bẹẹ ni ọwọ ọlọpaa ba lara awọn eeyan ko n gbe ori ọba jo kiri ilu naa, ti wọn si ko wọn wa silu Ibadan fun ẹsun ipaniyan ati idaluru. A gbọ pe ọpọ lara awọn ti wọn ko si ahamọ nilu Ibadan lori isẹlẹ ọhun ni ko pada mọ silu Ogbomoso, ti awọn ẹbi rẹ ko si mọ boya o ku ni tabi o sọnu. Amọ lẹyin o rẹyìn, alaafia jọba, ti ilu Ogbomoso si pada tuba tusẹ titi di oni, bi o tilẹ jẹ pe nnkan to dara ti bajẹ saaju.


Amọ lẹyin o rẹyìn, alaafia jọba, ti ilu Ogbomoso si pada tuba tusẹ titi di oni, bi o tilẹ jẹ pe nnkan to dara ti bajẹ saaju.


Revolution Now: Lẹ́yìn ọdún kan, DSS tún ti mú Olawale Bakare tó jẹ́jọ́ pẹ́lúu Sowore l'Osogbo

Ọwọ awọn oṣiẹ alaabo DSS tun ti tẹ ajafẹtọ ọmọniyan kan to jẹ alakoso ẹgbẹ Revolution now ni ipinlẹ Osun, Ọlawale Bakare. Iwoyi esi naa ni awọn oṣiṣẹ ajọ DSS mu Ọgbẹni Ọlawale Bakare ti wọn si gbe oun ati Ọmọyẹle Ṣoworẹ lọ sile ẹjọ nigba naa. Loni to jẹ ọdun kan geerege lẹyin iwọde ati wiwọ gbaga ofin naa, Ọlawale Bakare tun ti ko sinu áwọ̀n àwọn agbofinro DSS naa lasiko to fi n lewaju ikọ ẹgbẹ Revolutionnow nilu Osogbo tii ṣe olu ilu ipinlẹ Ọṣun. Lasiko ti iwọde naa fi n waye ni orita Ọlaiya ni ilu Osogbo, nibi tawọn ọmọ ẹgbẹ naa ti n fẹhonu han lori ohun ti wọn pe ni aiṣedede iṣejọba, aisi ohun elo amayedẹrun to duro deede, iwa ipaniyan bi ẹni pẹran lọwọ awọn agbefọba ati bẹẹ bẹẹ lọ. Awọn oluwọde naa n ba awọn ọlọpaa sọrọ lọwọ lawọn oṣiṣẹ DSS naa ya bo wọn ti wọn si mu Ọgbẹni Ọlawale Bakare atawọn aṣiwaju ẹgbẹ naa kan ki awọn yoku to juba ehoro. Oludije fun ipo aarẹ ati asaaju ẹgbẹ ajafẹtọ ẹni Revolution Now, Omoyele Sowore ti fi sita pe akọtun iwọde miran ti bẹrẹ kaakiri awọn ipinlẹ Naijiria.


Lasiko ti iwọde naa fi n waye ni orita Ọlaiya ni ilu Osogbo, nibi tawọn ọmọ ẹgbẹ naa ti n fẹhonu han lori ohun ti wọn pe ni aiṣedede iṣejọba, aisi ohun elo amayedẹrun to duro deede, iwa ipaniyan bi ẹni pẹran lọwọ awọn agbefọba ati bẹẹ bẹẹ lọ. Awọn oluwọde naa n ba awọn ọlọpaa sọrọ lọwọ lawọn oṣiṣẹ DSS naa ya bo wọn ti wọn si mu Ọgbẹni Ọlawale Bakare atawọn aṣiwaju ẹgbẹ naa kan ki awọn yoku to juba ehoro. Oludije fun ipo aarẹ ati asaaju ẹgbẹ ajafẹtọ ẹni Revolution Now, Omoyele Sowore ti fi sita pe akọtun iwọde miran ti bẹrẹ kaakiri awọn ipinlẹ Naijiria. Sowore, ẹni to fi ikede naa soju opo Twitter rẹ tun mu wa si iranti pe o pe ọdun kan bayii ti ikọ agbofinro gbe oun sahamọ. Iwọde naa, to pe ni #Revolution Now lo sọ pe yoo bẹrẹ ni aago mẹjọ aarọ ladugbo Ikeja nilu Eko ati Unity Fountain nilu Abuja. Nilu Abuja, Sowore fi aworan sita pe ṣe ni wọn ko awọn sọja di gbogbo ọna ki awọn ma baa ṣewọde.


Sowore, ẹni to fi ikede naa soju opo Twitter rẹ tun mu wa si iranti pe o pe ọdun kan bayii ti ikọ agbofinro gbe oun sahamọ. Iwọde naa, to pe ni #Revolution Now lo sọ pe yoo bẹrẹ ni aago mẹjọ aarọ ladugbo Ikeja nilu Eko ati Unity Fountain nilu Abuja. Nilu Abuja, Sowore fi aworan sita pe ṣe ni wọn ko awọn sọja di gbogbo ọna ki awọn ma baa ṣewọde. Nigba to n salaye idi ti iwọde naa yoo fi waye, Sowore ni "ede kan ṣoṣo tijọba gbọ ni ifẹhonu han, bẹẹ si ni ọpọ ohun ti araalu n pohungbẹ rẹ, nijọba kọ eti ikun si". Bakan naa, awọn ọmọ ẹgbẹ rẹ, Revolution Now ni idi tawọn fi n wọde ni pe "a nilo iyipada adari ni Naijiria, ki awn to ni ifẹ araalu lọkan bọ sibẹ kawọn oloṣelu oni janduku ko ra wọn danu". O tun wa kesi awọn araalu to fẹ lati dara pọ mọ ifẹhonu han naa yika Naijiria, lati ko ara wọn jọ soju popo fun iwọde alaafia.


Nigba to n salaye idi ti iwọde naa yoo fi waye, Sowore ni "ede kan ṣoṣo tijọba gbọ ni ifẹhonu han, bẹẹ si ni ọpọ ohun ti araalu n pohungbẹ rẹ, nijọba kọ eti ikun si". Bakan naa, awọn ọmọ ẹgbẹ rẹ, Revolution Now ni idi tawọn fi n wọde ni pe "a nilo iyipada adari ni Naijiria, ki awn to ni ifẹ araalu lọkan bọ sibẹ kawọn oloṣelu oni janduku ko ra wọn danu". O tun wa kesi awọn araalu to fẹ lati dara pọ mọ ifẹhonu han naa yika Naijiria, lati ko ara wọn jọ soju popo fun iwọde alaafia. Asaaju ikọ Revolution Now tun rọ awọn Oluwọde lati lo ibomu, ki wọn si ta kete sira wọn lati dena arun Coronavirus. Iwọde yii ni ipinlẹ Eko naa ti gberasọ.


Asaaju ikọ Revolution Now tun rọ awọn Oluwọde lati lo ibomu, ki wọn si ta kete sira wọn lati dena arun Coronavirus. Iwọde yii ni ipinlẹ Eko naa ti gberasọ.


Independence Day Nigeria: Lamido Sanusi gbóṣùbà fún ìjọba lórí bó ṣe yọwọ́ ìrànwọ́ epo

Emir ilu Kano nigba kan ri, Sanusi Lamido ni ọpọ awọn to n kigbe kiri pe awọn n ja fun ẹtọ ẹkun awọn, ifẹ apo wọn nikan ni wọn fẹ. O ni lẹyin ti wọn ba fi ija ẹlẹmẹya ati ẹsin de ipo ijọba tan, wọn maa bẹrẹ si sin ilu nibamu pẹlu ifẹ ọkan wọn. Lamido sọrọ yii nibi eto kan ti ijọ Convenant Christian Centre, ti pasitọ Poju Oyemade n dari  pe ni ipinlẹ Eko. Nibi ipade ori ayelujara ọhun, ni wọn ti pe gomina tẹlẹ fun ile ifowopamọ apapọ Naijiria naa, lati wa sọrọ lori ọrọ ija ẹlẹyamẹya ati ẹlẹsin to n fojoojumọ peleke si ni Naijiria. O ni isoro naa ko fi bẹẹ niṣe "pẹlu awọn eniyan orile-ede yii, bikose awọn ọtọkulu rẹ" "Mi o lero pe awọn ti wọn ni awọn n ja fun ẹya Hausa, Igbo tabi Yoruba ni ifẹ awọn eniyan naa lọkan. Ni kete ti wọn ba ti de ijọba tan, imọ ti ara wọn ati ẹbi wọn nikan lo ku.


Nibi ipade ori ayelujara ọhun, ni wọn ti pe gomina tẹlẹ fun ile ifowopamọ apapọ Naijiria naa, lati wa sọrọ lori ọrọ ija ẹlẹyamẹya ati ẹlẹsin to n fojoojumọ peleke si ni Naijiria. O ni isoro naa ko fi bẹẹ niṣe "pẹlu awọn eniyan orile-ede yii, bikose awọn ọtọkulu rẹ" "Mi o lero pe awọn ti wọn ni awọn n ja fun ẹya Hausa, Igbo tabi Yoruba ni ifẹ awọn eniyan naa lọkan. Ni kete ti wọn ba ti de ijọba tan, imọ ti ara wọn ati ẹbi wọn nikan lo ku. "Ko si ẹni kankan to n soju Arewa, Guusu tabi Ila oorun, nnkan ti mo nsọ ni pe, wọn ni awọn n soju ibẹ sugbọn irọ ni. Ninu itan Naijiria, ko ti si ijọba ti ko ni asoju lati gbogbo ẹya Naijiria. "Nnkan akọkọ to yẹ ka mojuto ni pe, a gbọdọ gbagbe ero pe nigba ti eniyan ba wa nijọba, lo n jẹ asoju ẹya abi ẹsin rẹ, ko yẹ ki o ri bẹẹ".


"Ko si ẹni kankan to n soju Arewa, Guusu tabi Ila oorun, nnkan ti mo nsọ ni pe, wọn ni awọn n soju ibẹ sugbọn irọ ni. Ninu itan Naijiria, ko ti si ijọba ti ko ni asoju lati gbogbo ẹya Naijiria. "Nnkan akọkọ to yẹ ka mojuto ni pe, a gbọdọ gbagbe ero pe nigba ti eniyan ba wa nijọba, lo n jẹ asoju ẹya abi ẹsin rẹ, ko yẹ ki o ri bẹẹ". Sanusi ni, ọkan lara isoro Naijiria ni ọrọ" Federal Character " lai fi ti ijafafa ati mimọ iṣẹ doju ami ṣe, ko ni itumọ kankan" Lasiko to n fi iyatọ han laarin iṣẹ aladani ati iṣẹ ijọba, Sanusi sọ pe, o ṣe pataki lati ṣe agbekalẹ ilana ti yoo yọwọ oṣelu kuro patapata ninu iṣẹ ijọba. O salaye, "O yẹ ki a ni" federal Character, sugbọn ki lo de ti a ni minisita, to mọṣẹ rẹ doju ami, to si n mu esi jade, sugbọn ti a tun ni minisita miran ti ko le gbe nkan tuntun ṣe? Ki lo de to jẹ pe ẹya ni "Federal Character n gbajumọ, lai fi ti awọn to mọ iṣẹ naa ṣe si.


Sanusi ni, ọkan lara isoro Naijiria ni ọrọ" Federal Character " lai fi ti ijafafa ati mimọ iṣẹ doju ami ṣe, ko ni itumọ kankan" Lasiko to n fi iyatọ han laarin iṣẹ aladani ati iṣẹ ijọba, Sanusi sọ pe, o ṣe pataki lati ṣe agbekalẹ ilana ti yoo yọwọ oṣelu kuro patapata ninu iṣẹ ijọba. O salaye, "O yẹ ki a ni" federal Character, sugbọn ki lo de ti a ni minisita, to mọṣẹ rẹ doju ami, to si n mu esi jade, sugbọn ti a tun ni minisita miran ti ko le gbe nkan tuntun ṣe? Ki lo de to jẹ pe ẹya ni "Federal Character n gbajumọ, lai fi ti awọn to mọ iṣẹ naa ṣe si. Sanusi wa dupe lọwọ ijọba lori bi wọn se yọwọ iranwọ kuro lori epo, o ni nkan to tọ lati ṣe ni, nitori pe, o ti pẹ to yẹ ki ijọba ti ṣe tori bi eto ọrọ aje ṣe ri. Ninu ọrọ tirẹ minisita fun iṣẹ ode ati ilegbe, ọgbẹni Babatunde Fashola ni ki awọn ọmọ Naijiria kọju si ijọba ipinlẹ ati ibilẹ, fun ọna abayọ si isoro wọn, kaka ti wọn yoo fi maa di gbogbo rẹ le ijọba apapọ lọrun. Fashola ni kii ṣe ijọba apapọ lo ni ile ẹkọ alakọbẹrẹ tabi ile iwosan alabọde ijọba ibilẹ.


Sanusi wa dupe lọwọ ijọba lori bi wọn se yọwọ iranwọ kuro lori epo, o ni nkan to tọ lati ṣe ni, nitori pe, o ti pẹ to yẹ ki ijọba ti ṣe tori bi eto ọrọ aje ṣe ri. Ninu ọrọ tirẹ minisita fun iṣẹ ode ati ilegbe, ọgbẹni Babatunde Fashola ni ki awọn ọmọ Naijiria kọju si ijọba ipinlẹ ati ibilẹ, fun ọna abayọ si isoro wọn, kaka ti wọn yoo fi maa di gbogbo rẹ le ijọba apapọ lọrun. Fashola ni kii ṣe ijọba apapọ lo ni ile ẹkọ alakọbẹrẹ tabi ile iwosan alabọde ijọba ibilẹ. Ni Naijiria, ile ẹkọ girama to jẹ ti ijọba apapọ ko ju ọgọrun kan ati meje lọ. "Mo fẹ rọ awọn eniyan lati lọ ka, iwe ofin Naijiria. O ni ida mẹẹdọgbọn ninu ida ọgọrun ni agbara ti ijoba apapọ ni, ile igbimọ asofin ati ẹka idajọ lo ni eyi to pọju lọ.


Ni Naijiria, ile ẹkọ girama to jẹ ti ijọba apapọ ko ju ọgọrun kan ati meje lọ. "Mo fẹ rọ awọn eniyan lati lọ ka, iwe ofin Naijiria. O ni ida mẹẹdọgbọn ninu ida ọgọrun ni agbara ti ijoba apapọ ni, ile igbimọ asofin ati ẹka idajọ lo ni eyi to pọju lọ. Ileeṣẹ ọlọpa ipinlẹ Eko ti fi ikilọ sita pe, ki ara ilu kankan maa ṣe kopa ninu iwọde loni tii ṣe ayajọ ominira Naijiria. Ikilọ yii kun ikede ti ileeṣẹ ọlọpaa Naijiria lapapọ ti fi sita ṣaaju pe, awọn yoo da ọlọpaa sita jakejado Naijiria lati dena iwa kankan ti yoo ṣakoba fun alafiaa ilu. Lasiko ipade kan pẹlu awọn ọga ọlọpaa ni ipinlẹ Eko, ni Kọmisana ọlọpaa Eko, Hakeem Odumosu fi ikilọ yi sita.


Ileeṣẹ ọlọpa ipinlẹ Eko ti fi ikilọ sita pe, ki ara ilu kankan maa ṣe kopa ninu iwọde loni tii ṣe ayajọ ominira Naijiria. Ikilọ yii kun ikede ti ileeṣẹ ọlọpaa Naijiria lapapọ ti fi sita ṣaaju pe, awọn yoo da ọlọpaa sita jakejado Naijiria lati dena iwa kankan ti yoo ṣakoba fun alafiaa ilu. Lasiko ipade kan pẹlu awọn ọga ọlọpaa ni ipinlẹ Eko, ni Kọmisana ọlọpaa Eko, Hakeem Odumosu fi ikilọ yi sita. O ni awọn ko ni fi aye gba akojọ kankan tabi iwọde, to fi mọ ifẹhonu han eyi to le mu ipalara ba iṣọkan Naijiria. Ẹwẹ, ijọba ipinlẹ Eko fun ara rẹ ati ti ipinlẹ Ogun ti ni, ko ni si afẹfẹ yẹyẹ kankan lasiko ajọdun ominira Naijiria. Ni ti ipinlẹ Ogun, awọn tun sọ pe, ko ni si lilọ bibọ ọlọkada bẹrẹ lati alẹ ọgbọnjọ oṣu Kẹsan titi di owurọ ọjọ keji oṣu Kẹwa.


O ni awọn ko ni fi aye gba akojọ kankan tabi iwọde, to fi mọ ifẹhonu han eyi to le mu ipalara ba iṣọkan Naijiria. Ẹwẹ, ijọba ipinlẹ Eko fun ara rẹ ati ti ipinlẹ Ogun ti ni, ko ni si afẹfẹ yẹyẹ kankan lasiko ajọdun ominira Naijiria. Ni ti ipinlẹ Ogun, awọn tun sọ pe, ko ni si lilọ bibọ ọlọkada bẹrẹ lati alẹ ọgbọnjọ oṣu Kẹsan titi di owurọ ọjọ keji oṣu Kẹwa. Bẹẹ ni wọn ni konileogbele yoo wa lalẹ ọjọ meji, iyẹn ọgbọnjọ oṣu Kẹsan ati ọjọ Kini oṣu Kẹwa Ninu awọn to n palẹmọ lati ṣe iwọde lọjọ ayajọ ominira Naijiria ni Omoyele Sowore ati awọn ajafẹtọ ominira mii, labẹ akori RevolutionNow. Bẹẹ naa ni awọn agbarijọpọ ẹgbẹ ọmọ Yoruba mii naa ni awọn fẹ ṣe iwọde lati beere fun Oduduwa Republic. Awọn ikede wọn yii, yala lati ọdọ ileeṣẹ ọlọpaa ati awọn ijọba ipinlẹ, lawọn eeyan ti n ṣe eemọ si ṣugbọn ti awọn onwoye ni ko ba ofin mu.


Bẹẹ ni wọn ni konileogbele yoo wa lalẹ ọjọ meji, iyẹn ọgbọnjọ oṣu Kẹsan ati ọjọ Kini oṣu Kẹwa Ninu awọn to n palẹmọ lati ṣe iwọde lọjọ ayajọ ominira Naijiria ni Omoyele Sowore ati awọn ajafẹtọ ominira mii, labẹ akori RevolutionNow. Bẹẹ naa ni awọn agbarijọpọ ẹgbẹ ọmọ Yoruba mii naa ni awọn fẹ ṣe iwọde lati beere fun Oduduwa Republic. Awọn ikede wọn yii, yala lati ọdọ ileeṣẹ ọlọpaa ati awọn ijọba ipinlẹ, lawọn eeyan ti n ṣe eemọ si ṣugbọn ti awọn onwoye ni ko ba ofin mu. Loju opo Twitter awọn eeyan ti n sọ tẹnu wọn nipa aṣẹ tawọn ijọba gbe kalẹ.


Loju opo Twitter awọn eeyan ti n sọ tẹnu wọn nipa aṣẹ tawọn ijọba gbe kalẹ.


Osogbo JTF vs Youth Protest: Àwọn ẹbí Idris Ajibola ń fẹ́ ìdájọ́ lórí ikú ọmọ wọn

"Iku ẹ ko gbọdọ lọ lasan o, gbogbo awọn to wa nidi ẹ, mo fi wọn si ọwọ Ọlọrun". Temitope, ẹgbọn Idris Ajibola ti ikọ amuṣẹya alaabo niluu Osogbo le oun atawọn ọrẹ rẹ de oju iku faraya. Ọjọ kẹẹdogun oṣu kẹsan ọdun 2020 ni Idris salabapade iku. BBC Yoruba ṣe ibẹwo si idile ti ọfọ ṣẹ yii niluu Osogbo nibi ti ẹsẹ ko ti gbero gẹgẹ bi awọn eeyan ṣe n wọ lati lọ bawọn kẹdun iku ọmọ wọn. Ọ̀rọ̀ gbogbo ṣe wọn maa n ni Ọlọrun lo ye - Ọtọ lọrọ tawọn ọlọpaa sọ ọtọ la ba lẹnu awọn mọlẹbi Idris. Ṣaaju ni baba ọmọdekunrin naa arakunrin Kehinde Ajibola sọ pe ọmọ oun kii ṣe oni yahoo yahoo ati pe iwa aibọwọ fofin lawọn agbofinro to ṣeku pa ọmọ naa hu.


BBC Yoruba ṣe ibẹwo si idile ti ọfọ ṣẹ yii niluu Osogbo nibi ti ẹsẹ ko ti gbero gẹgẹ bi awọn eeyan ṣe n wọ lati lọ bawọn kẹdun iku ọmọ wọn. Ọ̀rọ̀ gbogbo ṣe wọn maa n ni Ọlọrun lo ye - Ọtọ lọrọ tawọn ọlọpaa sọ ọtọ la ba lẹnu awọn mọlẹbi Idris. Ṣaaju ni baba ọmọdekunrin naa arakunrin Kehinde Ajibola sọ pe ọmọ oun kii ṣe oni yahoo yahoo ati pe iwa aibọwọ fofin lawọn agbofinro to ṣeku pa ọmọ naa hu. Ẹgbọn rẹ ọkunrin to ba BBC Yoruba sọrọ sọ pe "ọmọ tiwa ko ki n ṣe yahoo boy o, amojuẹrọ ni ọmọ wa to si ti n ṣiṣẹ titun foonu ṣe latigba to ti pari ileewe". O ṣalaye pe ṣaadede loun gba ipe lọjọ naa pe wọn ti pa aburo oun ti wọn si ti lọ t oku rẹ siwaju ọfiisi gomina ipinlẹ Osun, Gboyega Oyetola.


Ẹgbọn rẹ ọkunrin to ba BBC Yoruba sọrọ sọ pe "ọmọ tiwa ko ki n ṣe yahoo boy o, amojuẹrọ ni ọmọ wa to si ti n ṣiṣẹ titun foonu ṣe latigba to ti pari ileewe". O ṣalaye pe ṣaadede loun gba ipe lọjọ naa pe wọn ti pa aburo oun ti wọn si ti lọ t oku rẹ siwaju ọfiisi gomina ipinlẹ Osun, Gboyega Oyetola.


Eton tọrọ àforíjìn lọ́wọ́ akẹ́kọ̀ọ́ Nàíjíríà lórí ìwà ẹlẹ́yàmẹ̀yà

Olukọ agba Ile ẹkọ girama olokiki nii, Eton College to wa nilẹ Gẹẹsi, ti sọ fun BBC pe, ọkan ohun bajẹ pẹlu bi akẹkọọ alawọdudu to kọkọ pari ẹ́kọ rẹ nibẹ, Dilibe Onyeama, se koju idẹyẹsi ati iwa ẹlẹyamẹya nigba to n kẹkọ nibẹ. Dilibe Onyeama, tii se ilumọọka onkọwe lorilẹede yii, tun jẹ ẹgbọn Minisita fọrọ ilẹ okeere nil wa bayii, Geofrey Onyeama. Ile ẹkọ Eton si ni Dilibe ti gba iwe ẹri girama jade lọdun 1969. Dilibe Onyeama si lo kọ iwe kan nipa iwa ẹlẹyamẹya ti oju rẹ ri nileewe naa ati bi ti ile ẹkọ naa ko se gba a laaye lati pada wa sibẹ mọ. Olukọ agba ile ẹkọ Eton, Simon Henderson ni awọn ti gbe igbesẹ lati dẹkun iru iwa yi sugbọn o ni oun gba pe lootọ ''isẹ si ku tawọn yoo se'' Ogbẹni Henderson tọrọ aforijin yii gẹgẹ bi idahun si ọrọ ti BBC beere lọwọ rẹ, nipa apilẹkọ kan ti akọroyin Adaobi Tricia Nwaubani kọ, lori nnkan ti oju Onyeama ri lori iwa ẹlẹyamẹya ati nipa iwọde Black Lives Matter to n ja rain. Orisun: Eton College ati  BBC Olukọ agba ile ẹkọ naa sọ pe oun yoo fiwe pe Onyeama lati le tọrọ aforijin lọdọ rẹ "ki oun si jẹ ko mọ pe ko si igba ti ko le pada wa si ile ẹkọ Eton'' "Gbogbo wa la gbọdọ sọrọ sita, ki a si mọkan pe a fẹ se daada - mo  setan lati samulo anfaani asiko yii lati fi sokunfa iyipada tootọ, tọkan-tọkan'' Onyeama sọ fun BBC pe, ko si wahala kankan ati pe isẹlẹ naa ko mu iyipada si bi oun ti se n foju rere wo ile ẹkọ Eton.


Dilibe Onyeama si lo kọ iwe kan nipa iwa ẹlẹyamẹya ti oju rẹ ri nileewe naa ati bi ti ile ẹkọ naa ko se gba a laaye lati pada wa sibẹ mọ. Olukọ agba ile ẹkọ Eton, Simon Henderson ni awọn ti gbe igbesẹ lati dẹkun iru iwa yi sugbọn o ni oun gba pe lootọ ''isẹ si ku tawọn yoo se'' Ogbẹni Henderson tọrọ aforijin yii gẹgẹ bi idahun si ọrọ ti BBC beere lọwọ rẹ, nipa apilẹkọ kan ti akọroyin Adaobi Tricia Nwaubani kọ, lori nnkan ti oju Onyeama ri lori iwa ẹlẹyamẹya ati nipa iwọde Black Lives Matter to n ja rain. Orisun: Eton College ati  BBC Olukọ agba ile ẹkọ naa sọ pe oun yoo fiwe pe Onyeama lati le tọrọ aforijin lọdọ rẹ "ki oun si jẹ ko mọ pe ko si igba ti ko le pada wa si ile ẹkọ Eton'' "Gbogbo wa la gbọdọ sọrọ sita, ki a si mọkan pe a fẹ se daada - mo  setan lati samulo anfaani asiko yii lati fi sokunfa iyipada tootọ, tọkan-tọkan'' Onyeama sọ fun BBC pe, ko si wahala kankan ati pe isẹlẹ naa ko mu iyipada si bi oun ti se n foju rere wo ile ẹkọ Eton. O wa fi kun ọrọ rẹ pe, bi wọn ti se tọrọ aforijin yii ''jẹ ki o di mimọ pe idẹyẹsi eeyan yala nitori awọ ẹni naa tabi ẹya rẹ a maa tẹmbẹlu eeyan, ju orisi iwa abuku miran lọ'' O ti saaju sọ fun BBC pe, ojojumọ lawọn akẹẹgbẹ oun maa n fi oun se yẹyẹ. Wọn a ma bi ni awọn ibeere pe 'Ki lo de ti o fi dudu?' 'Idin meloo lo wa ninu irun rẹ?'


O wa fi kun ọrọ rẹ pe, bi wọn ti se tọrọ aforijin yii ''jẹ ki o di mimọ pe idẹyẹsi eeyan yala nitori awọ ẹni naa tabi ẹya rẹ a maa tẹmbẹlu eeyan, ju orisi iwa abuku miran lọ'' O ti saaju sọ fun BBC pe, ojojumọ lawọn akẹẹgbẹ oun maa n fi oun se yẹyẹ. Wọn a ma bi ni awọn ibeere pe 'Ki lo de ti o fi dudu?' 'Idin meloo lo wa ninu irun rẹ?' ati pe 'Se iya rẹ a ma fi eegun bọ inu imu rẹ?' Igba kigba ti Onyeama  ko ba se daada ninu ẹkọ rẹ tabi lagbo idaraya, wọn a ma sọ pe nitori to jẹ alawọdudu lo fa ti ko fi se daada. Nigba ti o jawe olubori ninu idanwo asekagba, o jẹ iyalẹnu fun gbogbo ile ẹkọ naa.


ati pe 'Se iya rẹ a ma fi eegun bọ inu imu rẹ?' Igba kigba ti Onyeama  ko ba se daada ninu ẹkọ rẹ tabi lagbo idaraya, wọn a ma sọ pe nitori to jẹ alawọdudu lo fa ti ko fi se daada. Nigba ti o jawe olubori ninu idanwo asekagba, o jẹ iyalẹnu fun gbogbo ile ẹkọ naa. Wọn bẹrẹ si ni sọ pe''N gbọ na, bawo ni o se se?'' Onyeama ninu iwe rẹ to kọ, sọ pe ''Wọn bi mi pe, se kii se pe o se magomago ninu idanwo?'' Lẹyin to pari ẹkọ rẹ nibẹ, gbogbo ohun to sẹlẹ yii ni Onyeama kọ sinu itan iriri aye rẹ to kọ.


Wọn bẹrẹ si ni sọ pe''N gbọ na, bawo ni o se se?'' Onyeama ninu iwe rẹ to kọ, sọ pe ''Wọn bi mi pe, se kii se pe o se magomago ninu idanwo?'' Lẹyin to pari ẹkọ rẹ nibẹ, gbogbo ohun to sẹlẹ yii ni Onyeama kọ sinu itan iriri aye rẹ to kọ. Lọdun 1972, ile ẹkọ naa kọwe si pe, awọn ko fẹ ja pẹtẹ ẹsẹ rẹ nileewe awọn mọ. Gbogbo aforijin ti olukọ agba to wa nibẹ nisinsin yii n se, ko sẹyin bi awọn ileesẹ nlanla nilẹ Gẹẹsi bii Lloyd's of London ati Greene King, ti se n tọrọ aforijin pe ọwọ awọn ko mọ ninu sise owo ẹru. Iwọde 'Black Lives Matter' to n mi igboro titi, lo mu ki gbogbo wọn ma tọrọ aforijin lọdọ awọn alawọdudu.


Lọdun 1972, ile ẹkọ naa kọwe si pe, awọn ko fẹ ja pẹtẹ ẹsẹ rẹ nileewe awọn mọ. Gbogbo aforijin ti olukọ agba to wa nibẹ nisinsin yii n se, ko sẹyin bi awọn ileesẹ nlanla nilẹ Gẹẹsi bii Lloyd's of London ati Greene King, ti se n tọrọ aforijin pe ọwọ awọn ko mọ ninu sise owo ẹru. Iwọde 'Black Lives Matter' to n mi igboro titi, lo mu ki gbogbo wọn ma tọrọ aforijin lọdọ awọn alawọdudu. Lọdun 1440 ni Ọba Henry VI da ileẹkọ Eton silẹ, ti o si di ilumọọka nitori iru ẹkọ to ye kooro ti wọn n kọ awọn akẹkọọ nibẹ. Lọwọlọwọ bayi, awọn akẹkọọ  ile ẹkọ naa  n san owo to to ẹgbẹrun lọna  aadọta dọla lọdun kan.


Lọdun 1440 ni Ọba Henry VI da ileẹkọ Eton silẹ, ti o si di ilumọọka nitori iru ẹkọ to ye kooro ti wọn n kọ awọn akẹkọọ nibẹ. Lọwọlọwọ bayi, awọn akẹkọọ  ile ẹkọ naa  n san owo to to ẹgbẹrun lọna  aadọta dọla lọdun kan.


Ban on Okada: Báwọn èèyàn kan ṣe tako òfin kí ọ̀kadà má rìn l‘Eko, làwọn míì faramọ́ọ

BBC Yoruba bọ sigboro lati gbọ tẹnu awọn araalu lori ofin kan tijọba ipinlẹ Eko kede laipẹ yii eyi to fi ofin de lilo ọkada ati kẹkẹ Marwa lawọn oju popo kan nipinlẹ naa. Ọjọ kinni osu keji ọdun 2020 si ni ofin naa yoo ti bẹrẹ si ni fidi mulẹ́, ijọ̀ba ibilẹ mẹẹdogun si ni ọrọ ọhun kan. Amọ ero awọn ọdọ lori isẹlẹ naa ni pe ole ati awọn onijibiti ọmọ Yahoo yoo pọ si ti ofin naa ba fi fidi mulẹ. Ero awọ̀n eeyan to ba BBC sọrọ lori isẹlẹ yii si lo yatọ, bi awọn kan se faramọ ofin ọhun, ni awọn miran tako.


Okada Ban: Bàbá ọmọ ni ₦20,000 péré ni àwọn ọlọ́pàá fi lọ òun àmọ́ òun kò gbàá

Arinfẹsẹsi  ko kan maili a fi ki ọba oke maa sọ wa. Baba ọmọdebinrin kan, Mariam Sobukola, ti asita ibọn ba, lasiko iwọde kan to waye lagbegbe Ipaja nilu Eko, lati tako bi ijọba se wọgile wiwa ọkada ati kẹkẹ, ti kigbe tọ BBC Yoruba wa. Lasiko to n ba wa sọrọ, Mukaila Sobukola ni awọn ọlọpa to yinbọn mọ ọmọ oun ko tiẹ tara nipa isẹlẹ naa rara, oun nikan si ni oun n da gbọ bukata wahala yii. Sobukọla ni dokita yọ ọta ibọn lara ọmọdebinrin naa, to si fi le oun lọwọ, amọ o ni, lọjọ kẹta ni dokita tun n bẹ oun pe ki oun mu ọta ibọn naa wa pada, ti wọn ko si fun oun mọ. O fikun pe ọlọpa obinrin kan yọju si awọn sile iwosan, to si na ẹgbẹrun lọna ogun naira si awọn, amọ oun ko gbaa lọwọ rẹ, lati igba naa wa, awọn ko gbọ ohunkohun mọ.


Charly Boy: Mo faramọ́ bí ìpínlẹ̀ Eko ṣe fòfin de ọ̀kadà!

Baba isalẹ awọn ọlọkada ni ipinlẹ Eko, Charles Oputa, ti awọn eniyan n pe ni Charly boy ti sọrọ lori bi ijọba ṣe gbẹṣẹlẹ wiwa ọkada ni awọn opopona ati agbeegbe kan ni ipinlẹ Eko. Charly Boy to bu ẹnu atẹ lu awọn ọlọkada to wa ni ita bayii, sọ wi pe oun faramọ igbeṣẹ ijọba ipinlẹ Eko. 'Area fada’ fi ero rẹ han lori oju opo ikansiraẹni Instagram, lẹyin to sọ wi pe awọn eniyan n woye idi ti oun fi dakẹ lori iṣẹlẹ naa. Pajawiri ni Charly Boy pe akori ọrọ rẹ oun, wi pe ki awọn eniyan kiyesi ara ni agbeegbe wọn, nitori pe awọn ẹlẹsin jagidijagan ti wọle si ipinlẹ Eko. O ni iwadii oun pẹlu olori awọn ọlọkada fihan wi pe awọn ti oun ṣe atilẹyin fun tẹlẹ, ti wọn jẹ awọn ti wọn kawe kọ ni wọn wa nibẹ bayii. Charly Boy ni awọn ọlọkada miran, Shia ni wọn pẹlu awọn miran ti wọn ko tilẹ mọ ẹsin wọn, nitori ọna ti wọn yatọ si ti awọn musulumi miran.


Pajawiri ni Charly Boy pe akori ọrọ rẹ oun, wi pe ki awọn eniyan kiyesi ara ni agbeegbe wọn, nitori pe awọn ẹlẹsin jagidijagan ti wọle si ipinlẹ Eko. O ni iwadii oun pẹlu olori awọn ọlọkada fihan wi pe awọn ti oun ṣe atilẹyin fun tẹlẹ, ti wọn jẹ awọn ti wọn kawe kọ ni wọn wa nibẹ bayii. Charly Boy ni awọn ọlọkada miran, Shia ni wọn pẹlu awọn miran ti wọn ko tilẹ mọ ẹsin wọn, nitori ọna ti wọn yatọ si ti awọn musulumi miran. Baba isalẹ awọn ọlọkada naa wa parọwa si awọn eniyan ati ijọba lapapọ lati lo awọn eniyan fun ofintoto fun eto aabo to peye ni ipinlẹ Eko ati Naijiria lapapọ. Ile iṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Eko ti ni ọwọ sinkun ọlọpaa ti tẹ awọn ọlọkada mọkanlelogun ti wọn da rogbodiyan silẹ ni agbeegbe Iyana Ipaja ni ipinlẹ Eko. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa, Bala Elkana lo sọ ọrọ yii fun BBC Yoruba, lasiko to n sọrọ lori rogbodiyan to sẹlẹ laarin awọn ọlọpaa ati awọn ọlọkada ni agbeegbe naa.


Baba isalẹ awọn ọlọkada naa wa parọwa si awọn eniyan ati ijọba lapapọ lati lo awọn eniyan fun ofintoto fun eto aabo to peye ni ipinlẹ Eko ati Naijiria lapapọ. Ile iṣẹ ọlọpaa ni ipinlẹ Eko ti ni ọwọ sinkun ọlọpaa ti tẹ awọn ọlọkada mọkanlelogun ti wọn da rogbodiyan silẹ ni agbeegbe Iyana Ipaja ni ipinlẹ Eko. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa, Bala Elkana lo sọ ọrọ yii fun BBC Yoruba, lasiko to n sọrọ lori rogbodiyan to sẹlẹ laarin awọn ọlọpaa ati awọn ọlọkada ni agbeegbe naa. Elkana ni awọn ọlọkada naa lo ṣe ikọlu si awọn ọlọpaa ti wọn n ṣiṣẹ ti ijọba gbe le wọn lọwọ, lati ri pe ko si ọlọkada to n gba awọn opopona ti wọn ti fofin de e ni ipinlẹ Eko, ki awọn ọlọkada ma ṣiṣẹ nibẹ. O ni igbesẹ awọn ọlọpaa amuṣẹya to ko ọkada wọn ni ibi ti wọn ti n fi ṣiṣẹ naa lo bi wọn ninu, ti wọn fi wa ṣe ikọlu si awọn ọlọpaa to n sọ opopona agbeegbe Iyana Ipaja. Agbẹnusọ ileesẹ ọlọpaa naa ni ikọlu si awọn ọlọpaa yii ko ba ju bẹẹ lọ, ti ko ba ṣe bi awọn ṣe ran iranwọ si wọn, ti ọwọ ọlọpaa si tẹ awọn mọkanlelogun ninu awọn ọlọkada naa.


Elkana ni awọn ọlọkada naa lo ṣe ikọlu si awọn ọlọpaa ti wọn n ṣiṣẹ ti ijọba gbe le wọn lọwọ, lati ri pe ko si ọlọkada to n gba awọn opopona ti wọn ti fofin de e ni ipinlẹ Eko, ki awọn ọlọkada ma ṣiṣẹ nibẹ. O ni igbesẹ awọn ọlọpaa amuṣẹya to ko ọkada wọn ni ibi ti wọn ti n fi ṣiṣẹ naa lo bi wọn ninu, ti wọn fi wa ṣe ikọlu si awọn ọlọpaa to n sọ opopona agbeegbe Iyana Ipaja. Agbẹnusọ ileesẹ ọlọpaa naa ni ikọlu si awọn ọlọpaa yii ko ba ju bẹẹ lọ, ti ko ba ṣe bi awọn ṣe ran iranwọ si wọn, ti ọwọ ọlọpaa si tẹ awọn mọkanlelogun ninu awọn ọlọkada naa. Elkana ni awọn n gbe awọn ọlọkada ti ọwọ tẹ naa lọ si ile ẹjọ lati jẹjọ ẹsun ti tapa sofin ijọba, ati ṣiṣe ikọlu si awọn agbofinro ni ẹnu iṣẹ. Awọn eniyan to fesi loju opo Twitter naa sọ ohun ti oju wọn ri ni agbeegbe naa lasiko ti rogbodiyan yii bẹẹ silẹ. Amọ awọn ti ọrọ naa soju wọn sọ wi pe awọn ọlọkada naa n fẹhọnu han pe awọn ajọ amuṣẹya naa kọja ibi ti ijọ̀ba ni ki wọn ti mu awọn ọlọkada.


Elkana ni awọn n gbe awọn ọlọkada ti ọwọ tẹ naa lọ si ile ẹjọ lati jẹjọ ẹsun ti tapa sofin ijọba, ati ṣiṣe ikọlu si awọn agbofinro ni ẹnu iṣẹ. Awọn eniyan to fesi loju opo Twitter naa sọ ohun ti oju wọn ri ni agbeegbe naa lasiko ti rogbodiyan yii bẹẹ silẹ. Amọ awọn ti ọrọ naa soju wọn sọ wi pe awọn ọlọkada naa n fẹhọnu han pe awọn ajọ amuṣẹya naa kọja ibi ti ijọ̀ba ni ki wọn ti mu awọn ọlọkada. Saaju la ti mu iroyin wa pe, rogbodiyan gba agbegbe Iyana Ipaja nilu Eko kan lọsan ọjọru eyi to n waye laarin awọn ọlọpaa ati awọn ọlọkada. Gẹgẹ bi iroyin naa ti wi, awọn osisẹ ọlọpaa amusẹ nipinlẹ Eko lo n wọ inu ile ladugbo naa lati se awari awọn eeyan to ni ọkada, ti wọn si n gbe ọkada wọn. Isẹlẹ ọhun to bẹrẹ lopona Raji Rasaki ni Iyana Ipaja lo mu ki wahala naa fọnna soju, tawọn ọdọ si n dana sun taya mọto, bẹẹ ni wsn n gbe idi dina.


Saaju la ti mu iroyin wa pe, rogbodiyan gba agbegbe Iyana Ipaja nilu Eko kan lọsan ọjọru eyi to n waye laarin awọn ọlọpaa ati awọn ọlọkada. Gẹgẹ bi iroyin naa ti wi, awọn osisẹ ọlọpaa amusẹ nipinlẹ Eko lo n wọ inu ile ladugbo naa lati se awari awọn eeyan to ni ọkada, ti wọn si n gbe ọkada wọn. Isẹlẹ ọhun to bẹrẹ lopona Raji Rasaki ni Iyana Ipaja lo mu ki wahala naa fọnna soju, tawọn ọdọ si n dana sun taya mọto, bẹẹ ni wsn n gbe idi dina. Bakan naa lawọn ọdọ ọhun n na igi soke, wọn n ju okuta kaakiri lati fi ẹhonu wọn han, ta si tun n gbọ iro ibọn kikankikan ladugbo naa. Ọpọ mọto ti okuta ba ni gilaasi wọn fọ, tawọn ero to wa loju popo, paapa awsn to fẹ wọ ọkọ ero ati awọn to ni sọọbu soju titi n sa asala fun ẹmi wọn nigba ti aawọ naa fọnna soju. Ọkan lara awọn eeyan kan to n gbe ladugbo Iyana Ipaja salaye pe, inu ile lawọn wa lai fi Ọkada awọn sisẹ,  nigba ti wọn osisẹ amusẹya ọhun wọ inu ile kan lọ lati gbe ọkada to wa nibẹ sita.


Bakan naa lawọn ọdọ ọhun n na igi soke, wọn n ju okuta kaakiri lati fi ẹhonu wọn han, ta si tun n gbọ iro ibọn kikankikan ladugbo naa. Ọpọ mọto ti okuta ba ni gilaasi wọn fọ, tawọn ero to wa loju popo, paapa awsn to fẹ wọ ọkọ ero ati awọn to ni sọọbu soju titi n sa asala fun ẹmi wọn nigba ti aawọ naa fọnna soju. Ọkan lara awọn eeyan kan to n gbe ladugbo Iyana Ipaja salaye pe, inu ile lawọn wa lai fi Ọkada awọn sisẹ,  nigba ti wọn osisẹ amusẹya ọhun wọ inu ile kan lọ lati gbe ọkada to wa nibẹ sita. Yanpọn-yanrin naa si ni ọwọja rẹ tan de awọn agbegbe to mule ti wọn bii Abule Ẹgba, tawọn ọlọpa amusẹya naa si n da afẹfẹ tajutaju si wọn loju. Bẹẹ ba gbagbe, ijọba ipinlẹ Eko ti fofin de fifi ọkada ati kẹkẹ Maruwa se isẹ se lawọn oju popo kan nijọba ibilẹ mọkandinlọgbọn nipinlẹ naa.


Yanpọn-yanrin naa si ni ọwọja rẹ tan de awọn agbegbe to mule ti wọn bii Abule Ẹgba, tawọn ọlọpa amusẹya naa si n da afẹfẹ tajutaju si wọn loju. Bẹẹ ba gbagbe, ijọba ipinlẹ Eko ti fofin de fifi ọkada ati kẹkẹ Maruwa se isẹ se lawọn oju popo kan nijọba ibilẹ mọkandinlọgbọn nipinlẹ naa.


Oladapo Adu: Nàíjíríà já mi kulẹ̀ torí wọn kò wá gbé mi

Yoruba ni bi eegun ẹni ba joo re, ori a maa ya atọkun amọ eyi ko ri bẹẹ fun Oladapo Adu, to lọ soju Naijiria ninu idije Chess ni Sierra-Leone. Adu, ẹni to jẹ ọmọ Naijiria to n gbe ni orilẹede Amẹrika salaye pe Naijiria lo mu awọn mẹrin lati soju rẹ ninu idije Chess lai gbe owo kalẹ fi se agbatẹru wọn. O ni funra oun ni oun ra tikẹẹti alọ ati abọ lati lọ si Sierra Leone, amọ nigba ti idije naa pari logunjọ osu kẹta, arun Coronavirus ti bẹ silẹ. Coronavirus yii si lo mu ki ọkọ ofurufu oun wọgile eto irinna rẹ, ọkada si ni oun gun lati Freetown lọ si Abidjan ni ọjọ kẹrinlelogun osu kẹta ọdun yii. Adu ni awọn orilẹede yoku ni iwọ oorun Afirika wa ọna lati gbe awọn asoju wọn nibi idije naa amọ Naijria ko tiẹ ranti oun, tawọn mẹta yoku ti wọn jọ soju Naijiria si ti pada sile.


Lagos Okada ban: Àwọn àkàndá ẹ̀dá ní àwìn làwọn gba kẹ̀kẹ́ táwọn fi ń jẹun

Ọrọ bi ijọba ipinlẹ Eko se fofin de ọkada ti n bọna miran yọ pẹlu oniruuru ifẹhonu han to n waye lati tako igbesẹ naa. Ni aarọ ọjọ Aje lawọn akansa ẹda yabo ibujoko ijọba ipinlẹ Eko ni Alausa, ti wọn si n fẹhonu han sijọba lori bo se fofin de ilo ọkada ati kẹkẹ Maruwa lawọn agbegbe kan. Awọn akanda ẹda naa, ti wọn ni oniruuru ipenija ara, gbe ọpọ akọle lorisirisi lọwọ lati pe akiyesi ijọba si wahala ti wọn n koju latipasẹ fifi ofin de ọkada. Lati ọpọ agbegbe nilu Eko si lawọn akanda ẹda naa, ti ọps wọn jẹ ẹya Hausa, ti wa se ifẹhonu han, koda, wọn tun lẹ awọn akọle wọn si ara kẹkẹ Maruwa ti wọn gbe wa se ẹhonu ọhun. Nigba to n ba BBC sọrọ, ọkan lara awọn akanda ẹda naa, salaye pe awọn bọ sigboro lati ke gbajare tọ araalu wa, ki wọn lee mọ isoro tawọn akanda ẹda n koju nitori bijọba se fofin de ilo ọkada ati kẹkẹ Maruwa. "Ijọba sọ fun wa pe a ko gbọdọ jade lọ se agbe loju popo, a gbọ si wọn lẹnu, a si pa owo wa pọ lati ra kẹkẹ Maruwa, ko lee maa mu owo wale fun wa. A ra kẹkẹ mii ni ẹgbẹrun lọna ẹgbẹrin naira tabi ko din diẹ, koda omiran, a n sanwo rẹ diẹdiẹ ni."


Nigba to n ba BBC sọrọ, ọkan lara awọn akanda ẹda naa, salaye pe awọn bọ sigboro lati ke gbajare tọ araalu wa, ki wọn lee mọ isoro tawọn akanda ẹda n koju nitori bijọba se fofin de ilo ọkada ati kẹkẹ Maruwa. "Ijọba sọ fun wa pe a ko gbọdọ jade lọ se agbe loju popo, a gbọ si wọn lẹnu, a si pa owo wa pọ lati ra kẹkẹ Maruwa, ko lee maa mu owo wale fun wa. A ra kẹkẹ mii ni ẹgbẹrun lọna ẹgbẹrin naira tabi ko din diẹ, koda omiran, a n sanwo rẹ diẹdiẹ ni." "A n bọ ara wa, ẹbi wa ati awọn eeyan miran lawujọ, ta si tun n se iranwọ fawọn eeyan miran bii awọn ọlspa ta n gbe lọfẹ sinu kẹkẹ Maruwa wa. Sugbọn ijọba lai ba wa sọ tẹlẹ, lọ fi ofin de lilo kẹkẹ Maruwa" O fikun pe awọn akanda ẹda yii setan lati fọwọsowọpọ pẹlu ijọba, amọ o wa n beere pe, se ijọba setan lati fun awọn lowo ranpẹ, kawọn fi joko sile tabi kawọn maa gba owo osu lọwọ wọn. Sugbọn o ni ti eyi ko ba ri bẹẹ, awọn ko ni bọwọ fun ofin yii, ijọba Eko gbọdọ wọgile ofin yii, kawọn lee wulo fun ara awọn ati orilẹede wa.


"A n bọ ara wa, ẹbi wa ati awọn eeyan miran lawujọ, ta si tun n se iranwọ fawọn eeyan miran bii awọn ọlspa ta n gbe lọfẹ sinu kẹkẹ Maruwa wa. Sugbọn ijọba lai ba wa sọ tẹlẹ, lọ fi ofin de lilo kẹkẹ Maruwa" O fikun pe awọn akanda ẹda yii setan lati fọwọsowọpọ pẹlu ijọba, amọ o wa n beere pe, se ijọba setan lati fun awọn lowo ranpẹ, kawọn fi joko sile tabi kawọn maa gba owo osu lọwọ wọn. Sugbọn o ni ti eyi ko ba ri bẹẹ, awọn ko ni bọwọ fun ofin yii, ijọba Eko gbọdọ wọgile ofin yii, kawọn lee wulo fun ara awọn ati orilẹede wa.


Revolution Now: Sowore, Bakare gbé ọga DSS lọ sílé ẹjọ́, wọn ń bèèrè fún bílíọ̀nù kan náírà

Omoyele Ṣowore ati Olawale Bakare ti wọn wa latimọle ajọ ọtẹlẹmuyẹ DSS ti n mugbe bọnu bayii, ti awọn mejeeji si ti gbe ọga DSS, Yusuf Bichi ati ọga ẹka eto idajọ ni Naijiria, Ọgbẹni Abubakar Malami lọ sile ẹjọ. Ṣowore ati Bakare gbe awọn mejeeji lọ si ile ẹjọ giga l'Abuja, bakan naa ni wọn beere fun ẹẹdẹgbẹta miliọnu naira fun ẹni kọọkan wọn fun inira ti ajọ DSS fun wọn lati igba ti wọn ti wa latimọle. Wọn ni owo yii tun wa fun bi ajọ DSS ti fi ẹtọ wọn dun wọn lẹyin ti ile ẹjọ paṣẹ idasilẹ wọn latimọle, ti wọn ko si jẹ kawọn lanfaani si eto ilera, ati ẹtọ awọn lati rin lọ si ibikibi to ba wu awọn. Wọn fikun ọrọ wọn pe mimu ti ajọ DSS mawọn ati iya ti wọn fi jẹ awọn niluu Eko lọjọ keji oṣu kẹjọ ati niluu Oṣogbo lọjọ karun un oṣu kẹjọ tako ẹtọ ọmọniyan awọn. Awọn agbẹjọro wọn, Femi Falana to pe ẹjọ naa lorukọ Ṣowore ati Bakare, tun ni ọga ajọ DSS ati ti ẹka eto idajọ tun tapa sofin orilẹede Naijiria gẹgẹ bi o ti wa ni akọsilẹ ninu iwe ofin. Ọjọ kẹfa oṣu kọkanla nile ẹjọ ti paṣẹ pe ki ajọ DSS fi Ṣowore ati Bakare silẹ lahamọ, ṣugbọn DSS kọ eti ikun si aṣẹ ile ẹjọ.


Belly Mujinga: Bí iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ní UK ṣe parí ẹ̀ṣùn rẹ̀ mú kí àwọn adúláwọ̀ fa ìbínú yọ

Belly Mujinga jẹ osisẹ kan nileesẹ ọkọ oju irin Reluwe nilẹ UK ti arun Coronavirus gbẹmi rẹ. Kii se pe tori arun to gbẹmi rẹ lo mu ki ọrọ waye lori iku rẹ bi ko se ọna ti Belly gba ko arun Coronavirus to paa naa. Ọkunrin alawọ funfun kan to ni arun Coronavirus lo tutọ si Mujinga lara, ti obinrin naa si ko arun yii latipasẹ isẹlẹ naa, eyi to mu ko dero ọrun. Ileesẹ ọlọpa ilẹ UK se iwadi isẹlẹ naa ti wọn si jabọ pe, ọrọ ko ri bẹẹ eyi ti ko dun mọ awọn adulawọ ninu, ti iwọde si bẹrẹ lori rẹ. Ọkọ oloogbe, Lusamba Katalay, lasiko to n ba BBC Yoruba salaye pe ibanujẹ ni iku aya oun naa jẹ, paapaa fun iya to bii lọmọ. Katalay ni oun fẹ ki gbogbo agbaye maa ranti Belly Mujinga bii obinrin takuntakun ati alaanu eniyan, ti kii fi oju pa mẹkunnu rẹ.


Security Walk: Femi Emmanuel ni ìrìn fún ààbò dára àmọ́ kò le è tu irun kan lára ìjọba

Adari ẹgbẹ to n ja fẹtọ awọn Musulumi, MURIC, ọjọgbọn Ishaq Akintola ti sọ pe ẹgbẹ naa ko faramọ iwọde ti awọn ọmọlẹyin Kristi ṣe lodi si ọrọ eto abo to mẹhẹ lorilẹede yii. Ishaq sọ fun BBC Yoruba pe, ko tọ fun olori ẹsin lati maa gbe patako lọwọ laarin igbooro, pe oun n ṣe ifẹhonuhan lodi si ijọba. Ọjọgbọn naa ni iwọde ọhun da bi ẹni pe awọn to kopa ninu rẹ n ba ijọba ja ni, ati pe wọn ti darapọ mọ ẹgbẹ oṣelu ni. O ṣalaye pe, kaka ki awọn olori ẹsin maa gbe iwe ifẹhonuhan kiri, n ṣe lo yẹ ki wọn wo aarin ara wọn ki wọn si ṣe itaniji nitori awọn to n lọ ile ijọsin naa ni ọdaran. Ishaq sọ si siwaju sii pe, awọn eeyan to kopa ninu iwọde naa jẹ alatako ijọba nitori wọn kii ri ohun rere ti ijọba n ṣe, ayafi eyii to ku diẹ kaato. O ni iwọde naa ko lee bi ọmọ rere nitori n ṣe lo kọ awọn eeyan lati didie tako ijọba, ati pe ko kọ ijọba ni nnkan.


O ṣalaye pe, kaka ki awọn olori ẹsin maa gbe iwe ifẹhonuhan kiri, n ṣe lo yẹ ki wọn wo aarin ara wọn ki wọn si ṣe itaniji nitori awọn to n lọ ile ijọsin naa ni ọdaran. Ishaq sọ si siwaju sii pe, awọn eeyan to kopa ninu iwọde naa jẹ alatako ijọba nitori wọn kii ri ohun rere ti ijọba n ṣe, ayafi eyii to ku diẹ kaato. O ni iwọde naa ko lee bi ọmọ rere nitori n ṣe lo kọ awọn eeyan lati didie tako ijọba, ati pe ko kọ ijọba ni nnkan. Ni tirẹ, Pasitọ Femi Emmanuel, lati ijọ Living Spring International sọ fun BBC pe, igbeṣẹ awọn Kristẹni lati ṣe iwode jẹ igbesẹ to dara. Bo tilẹ jẹ pe o ni iwọde naa ko le sọ ijọba to wa lode yii ji, o ni akitiyan awọn kristẹni ku diẹ kaato lori ọrọ oṣelu lorilẹ-ede yii. O ni ko yẹ ki awọn ọmọlẹyin Kristi ati awon olori ijọ bii baba Adeboye fọwọ lẹran lori ohun to n lọ ni Naijiria.


Ni tirẹ, Pasitọ Femi Emmanuel, lati ijọ Living Spring International sọ fun BBC pe, igbeṣẹ awọn Kristẹni lati ṣe iwode jẹ igbesẹ to dara. Bo tilẹ jẹ pe o ni iwọde naa ko le sọ ijọba to wa lode yii ji, o ni akitiyan awọn kristẹni ku diẹ kaato lori ọrọ oṣelu lorilẹ-ede yii. O ni ko yẹ ki awọn ọmọlẹyin Kristi ati awon olori ijọ bii baba Adeboye fọwọ lẹran lori ohun to n lọ ni Naijiria. Pasitọ ọhun ni iṣoro kan gboogi to n ba Naijira finra ni iṣoro olori, nitori naa, awọn kristẹni ni lati darapọ mọ oṣelu lọna ati yan olori rere fun orilẹ-ee yii. O ṣalaye siwaju sii pe adura nikan ko to, ṣugbọn ijọ ni lati ji giri si ojuṣe wọn nipa kikopa ninu eto oṣelu. Ọjọ Keji Osu Keji ọdun 2020 ni awọn Kritẹni kan ṣewọde lodi si bi nnkan ṣe n lọ ni ẹka eto aabo ati bi awọn ẹgbẹ agbesumọmi Boko Haram ṣe n pa awọn Kristẹni  lorilẹ-ede yii, eyii ti alufa agba ijọ Irapada, E.A.


Pasitọ ọhun ni iṣoro kan gboogi to n ba Naijira finra ni iṣoro olori, nitori naa, awọn kristẹni ni lati darapọ mọ oṣelu lọna ati yan olori rere fun orilẹ-ee yii. O ṣalaye siwaju sii pe adura nikan ko to, ṣugbọn ijọ ni lati ji giri si ojuṣe wọn nipa kikopa ninu eto oṣelu. Ọjọ Keji Osu Keji ọdun 2020 ni awọn Kritẹni kan ṣewọde lodi si bi nnkan ṣe n lọ ni ẹka eto aabo ati bi awọn ẹgbẹ agbesumọmi Boko Haram ṣe n pa awọn Kristẹni  lorilẹ-ede yii, eyii ti alufa agba ijọ Irapada, E.A. Adeboye dari rẹ.


Kogi Election: Dino Melaye fẹ́ mọ bí ayédèrú ọlọ́pàá ṣé borí ọlọ́pàá gidi lásìkò ìdìbò Kogi

Oludije fẹgbẹ oṣelu PDP ninu idibo atundi Sẹnẹtọ fun ẹkun idibo iwọ oorun ipinlẹ Kogi, Dino Melaye ti ko ẹri lọ ba ajọ eleto idibo INEC lati ṣafihan magomago to waye lasiko idibo Kogi laipẹ yii. Lọjọru ni Dino Melaye lọ pade oludari agba fẹka iroyin ati idanilẹkọ awọn oludibo labẹ ajọ INEC, Ọgbẹni Festus Okoye, ti o si gbe awọn ẹri naa to wa lori fọnran fidio DVD mọkanlelogun le lọwọ. Dino Melaye ni pẹlu ẹri ti oun mu wa yii, ohun ti oun fẹ ni ki INEC wọgile idibo to waye naa. Bakan naa lo fi iwe ifẹhonuhan tẹle awọn ẹri to mu wa, eleyi ti agbẹjọro rẹ, Tobechukwu Nweke buwọlu. Lara ohun to sọ ninu iwe ẹsun rẹ ni pe ''iwa janduku, jiji apoti idibo gbe ati awọn aiṣedeede mii waye lasiko idibo naa, to fi mọ iwa ipaniyan, ti mo si fi ẹri rẹ sinu fọnran fidio ti mo mu wa, mo si n parọwa si INEC lati wọgile idibo naa'' Melaye tun bẹnu atẹ lu ọrọ ọga ọlọpaa Naijiria to sọ pe awọn oloṣelu lo ran asọ fawọn ayederu ọlọpaa to da ibo ru lawọn ibi kan ni Bayelsa ati Kogi. Dino Melaye ni, ti iru nkan bayi ba ti n ṣẹlẹ ni Naijiria, ko si ireti pe aabo to peye le e wa fara ilu.


Bakan naa lo fi iwe ifẹhonuhan tẹle awọn ẹri to mu wa, eleyi ti agbẹjọro rẹ, Tobechukwu Nweke buwọlu. Lara ohun to sọ ninu iwe ẹsun rẹ ni pe ''iwa janduku, jiji apoti idibo gbe ati awọn aiṣedeede mii waye lasiko idibo naa, to fi mọ iwa ipaniyan, ti mo si fi ẹri rẹ sinu fọnran fidio ti mo mu wa, mo si n parọwa si INEC lati wọgile idibo naa'' Melaye tun bẹnu atẹ lu ọrọ ọga ọlọpaa Naijiria to sọ pe awọn oloṣelu lo ran asọ fawọn ayederu ọlọpaa to da ibo ru lawọn ibi kan ni Bayelsa ati Kogi. Dino Melaye ni, ti iru nkan bayi ba ti n ṣẹlẹ ni Naijiria, ko si ireti pe aabo to peye le e wa fara ilu. Awọn oṣiṣẹ ajọ INEC to gba iwe ẹsun ati ẹri to muwa lọwọ rẹ sọ fun pe, awọn yoo ṣe ayẹwo iwe ẹsun to mu wa naa. INEC ti ṣaaju kede pe idibo ipo Sẹnẹtọ ti Dino Melaye ati Smart Adeyemi ti ẹgbẹ APC dijọ du ko kẹsẹjari. Ajọ INEC naa ni nitori idi eyi, atundi ibo yoo waye lawọn ibi ti kudiẹ kudiẹ ti waye lasiko idibo.


Awọn oṣiṣẹ ajọ INEC to gba iwe ẹsun ati ẹri to muwa lọwọ rẹ sọ fun pe, awọn yoo ṣe ayẹwo iwe ẹsun to mu wa naa. INEC ti ṣaaju kede pe idibo ipo Sẹnẹtọ ti Dino Melaye ati Smart Adeyemi ti ẹgbẹ APC dijọ du ko kẹsẹjari. Ajọ INEC naa ni nitori idi eyi, atundi ibo yoo waye lawọn ibi ti kudiẹ kudiẹ ti waye lasiko idibo.


George Floyd: Ẹ̀rọ ayàwòrán ara ọlọ́pàá ṣàfihàn bí George Floyd ṣe ni òun kò le mí mọ́

Iwadii tuntun ti fihan pe, ọlọpaa ti wọn fẹsun kan pe o pa George Floyd sọ fun un pe, ko gbẹnu dakẹ ni gbogbo igba to fi n pariwo pe oun ko le mi mọ. Fidio kan to jade sita ṣe afihan George Floyd, to n pariwo fitafita fun iya rẹ to ṣẹṣẹ doloogbe, ati awọn ọmọ rẹ pe awọn ọlọpaa naa yoo pa oun. Iwadii naa si lo tan imọlẹ si bi Floyd ṣe ja fitafita fun ẹmi rẹ. Ọpọlọpọ ifẹhọnu han lo waye ni Oṣu Karun, ọdun 2020 lẹyin iku George Floyd. Awọn ọlọpaa mẹrin ti wọn fi panpẹ ọba mu, nipa iku George Floyd ni wọn ti gba iṣẹ ni ọwọ wọn, ti wọn si ti fi wọn si panpẹ ọlọpaa. Derek Chauvin to gbe orunkun le ọrun rẹ lo n jẹjọ iwa ipaniyan pẹlu awọn to ku.


Ọpọlọpọ ifẹhọnu han lo waye ni Oṣu Karun, ọdun 2020 lẹyin iku George Floyd. Awọn ọlọpaa mẹrin ti wọn fi panpẹ ọba mu, nipa iku George Floyd ni wọn ti gba iṣẹ ni ọwọ wọn, ti wọn si ti fi wọn si panpẹ ọlọpaa. Derek Chauvin to gbe orunkun le ọrun rẹ lo n jẹjọ iwa ipaniyan pẹlu awọn to ku. Orukọ ọlọpaa mẹta yoku ni - Thomas Lane, J Alexander Kueng ati Tou Thao - wọn fẹsun kan wọn pe, wọn ṣe iranwọ fun ẹni ti wọn fẹsun ipaniyan kan. Ọkan lara awọn agbẹjọrọ to fi fidio iwadii tuntun naa lede, lo n pe fun ki ijọba da ẹjọ ti wọn pe mọ Thomas Lane nu, nitori ko kopa ninu iṣekupani naa. Ọkan lara awọn agbẹjọro fawọn ọlọpaa mẹrin naa lo fi lede pe, ẹrọ ayaworan to wa lara awọn ọlọpaa fihan pe, ọkan lara awọn ọlọpaa naa lo ni ki Floyd gbẹnu dakẹ. Ẹrọ ayaworan naa fihan pe, o le ni igba ogun ti George Floyd fi pariwo pe, oun ko le e mi mọ, lẹyin ti wọn fi orunkun fun lọrun, amọ ti ọlọpaa Chauvin jagbe mọ wi pe, ko gbe ẹnu rẹ soun, ko dakẹ ariwo to n pa. Amọ, awọn agbẹjoro Chauvin ko i tii fesi si iwadii tuntun naa, lati igba ti o ti wa ni ikawọ awọn eniyan lawujọ.


Orukọ ọlọpaa mẹta yoku ni - Thomas Lane, J Alexander Kueng ati Tou Thao - wọn fẹsun kan wọn pe, wọn ṣe iranwọ fun ẹni ti wọn fẹsun ipaniyan kan. Ọkan lara awọn agbẹjọrọ to fi fidio iwadii tuntun naa lede, lo n pe fun ki ijọba da ẹjọ ti wọn pe mọ Thomas Lane nu, nitori ko kopa ninu iṣekupani naa. Ọkan lara awọn agbẹjọro fawọn ọlọpaa mẹrin naa lo fi lede pe, ẹrọ ayaworan to wa lara awọn ọlọpaa fihan pe, ọkan lara awọn ọlọpaa naa lo ni ki Floyd gbẹnu dakẹ. Ẹrọ ayaworan naa fihan pe, o le ni igba ogun ti George Floyd fi pariwo pe, oun ko le e mi mọ, lẹyin ti wọn fi orunkun fun lọrun, amọ ti ọlọpaa Chauvin jagbe mọ wi pe, ko gbe ẹnu rẹ soun, ko dakẹ ariwo to n pa. Amọ, awọn agbẹjoro Chauvin ko i tii fesi si iwadii tuntun naa, lati igba ti o ti wa ni ikawọ awọn eniyan lawujọ. Ẹgbẹẹgbẹrun un awọn olufẹhonuhan lo tu jade laarin gbungbun ilu London lọjọ Satide, bo tilẹ jẹ pe awọn ọlọpaa ti kilọ fun wọn lori iwọde naa. Ọpọ ninu wọn lo n ju igo sawọn ọlọpaa nigba ti wọn kọlu ara wọn. Ohun ti wọn sọ ni pe awọn fẹ daabo bo awọn ere tawọn eeyan kan n wo lulẹ notori wọn nii ṣe pẹlu ẹlẹyamẹya.


Ẹgbẹẹgbẹrun un awọn olufẹhonuhan lo tu jade laarin gbungbun ilu London lọjọ Satide, bo tilẹ jẹ pe awọn ọlọpaa ti kilọ fun wọn lori iwọde naa. Ọpọ ninu wọn lo n ju igo sawọn ọlọpaa nigba ti wọn kọlu ara wọn. Ohun ti wọn sọ ni pe awọn fẹ daabo bo awọn ere tawọn eeyan kan n wo lulẹ notori wọn nii ṣe pẹlu ẹlẹyamẹya. Ileeṣẹ ọlọpaa Met ti fote le iwọde ṣiṣe nitori ohun to ṣẹlẹ nigba tawọn eeyan kan n fẹhonuhan lopin ọsẹ to lọ. Bakan naa lawọn ẹgbẹ ''Black Lives Matter'' naa ti ṣewọde kaakiri UK to fi mọ ilu London. Awọn to ṣagbatẹru iwọde ti ọjọ Satide ti rọ awọn eeyan lati maa darapọ mawọn ti wọn fẹ ṣe ifẹhonuhan lati tako iwa ẹlẹyamẹya.


Ileeṣẹ ọlọpaa Met ti fote le iwọde ṣiṣe nitori ohun to ṣẹlẹ nigba tawọn eeyan kan n fẹhonuhan lopin ọsẹ to lọ. Bakan naa lawọn ẹgbẹ ''Black Lives Matter'' naa ti ṣewọde kaakiri UK to fi mọ ilu London. Awọn to ṣagbatẹru iwọde ti ọjọ Satide ti rọ awọn eeyan lati maa darapọ mawọn ti wọn fẹ ṣe ifẹhonuhan lati tako iwa ẹlẹyamẹya. Ṣugbọn awọn olufẹhonuhan kan to ko ara wọn jọ nibi ere ti wọn fi n ṣe iranti ogun ni Whitehall ti wọn si gun ere Winston Churchill ni Parliament Square. Niṣe ni wọn raga bo ere Churchill lati rii wi pe awọn olufẹhonuhan mii ko woo lulẹ.


Ṣugbọn awọn olufẹhonuhan kan to ko ara wọn jọ nibi ere ti wọn fi n ṣe iranti ogun ni Whitehall ti wọn si gun ere Winston Churchill ni Parliament Square. Niṣe ni wọn raga bo ere Churchill lati rii wi pe awọn olufẹhonuhan mii ko woo lulẹ.


Amotekun: Ikọ̀ aláàbò yíì kọjá ọ̀rọ̀ ẹ̀sìn, àwọn ọdẹ àti Àgbẹ̀kọ́yà ló pọ̀ nínú rẹ̀

Kaakiri awọn olu ilu ipinlẹ to wa nilẹ Yoruba lawọn eeyan ti jade lọjọ Aje lati se iwọde alaafia fun itẹwọgba ikọ alaabo alajumọse lẹkun iwọ oorun guusu Naijiria, taa mọ si Amotekun. Nibi iwọde naa, ti agbarijọpọ ẹgbẹ ọmọbibi ilẹ Yoruba, Yoruba World Congress, ni asaaju iwọde naa nilu Ibadan, Kunle Adesọkan ti kede pe ẹnikẹni to ko ba fẹ tẹwọgba eto Amotekun, ni ko fẹran ilẹ Yoruba. Adesọkan tun fikun pe ẹni to ba n ba eto Amotekun ja, lo n ba iran Yoruba ja, to si kesi awọn gomina ilẹ Yoruba lati mase bẹru nitori digbi ni awọn wa lẹyin wọn. Bakan naa nilu Akurẹ, awọn eeyan to se iwọde nibẹ kede pe ikọ alajumọse Amotekun kọja ọrọ ẹsin nitori awọn ọdẹ ati awọn Agbẹkọya lo wa  nibẹ. Wọn fikun pe ikọ alaabo Amotekun ko wa lati dojukọ ẹya Fulani abi ẹnikẹni, sugbọn gbogbo ẹni to ba n huwa ọdaran ni Amotekun yoo maa doju ija kọ, onitọun ko baa jẹ ẹya Yoruba.


Ibadan Oba Crisis: Lekan Balogun ní ìjọba kò pe àwọn sípàdé kó tó gbé ẹjọ́ kúrò nílé ẹjọ́

Awọn ọba mọkanlelogun to n de ade lẹyin Olubadan tilẹ Ibadan ti fesi lori iroyin kan to n ja rainrain nilẹ pe ileeẹjọ ti fẹ gba ade lori wọn. Ọjọ Isẹgun lawọn iwe iroyin kan gbe sita pe, adajọ ile ẹjọ giga kan nilu Ibadan, Aderonke Aderemi ti kede pe ki wọn gbe iwe ofin to se igbega fawọn ọba mọkanlelogun nilẹ Ibadan ti sẹgbẹ kan naa, eyi to fun wọn lasẹ lati maa de ade bii ọba nilẹ Ibadan. Iroyin naa fikun pe, gomina Seyi Makinde lo pinnu lati gbe ẹjọ fanfa laarin Olubadan ati awọn ọba alade yoku naa kuro nile ẹjọ, ki wọn lee yanju ọrọ naa nitubi n nubi, ki alaafia si pada jọba laarin Olubadan ati awọn ijoye rẹ. Ọba Lekan Balogun, lasiko to n ba BBC Yoruba sọrọ kede pe, igbesẹ naa ko bojumu, ti awọn ko si faramọ rara nitori pe wọn kii fari lẹyin olori. Ọba Balogun kede pe ti ijọba yoo ba gbe iru igbesẹ naa, sebi o yẹ ko bun awọn ọba mọkanlelogun naa gbọ, ki awọn si dijọ se ipinnu lori rẹ amọ eyi ko ri bẹẹ. O fikun pe ade ori awọn wa titi laelae ni, ko si si ohunkohun to lee yẹ ade lori awọn nitori awọn yoo pada lọ pe ẹjọ miran lori igbesẹ tijọba gbe naa ni.


Ọba Lekan Balogun, lasiko to n ba BBC Yoruba sọrọ kede pe, igbesẹ naa ko bojumu, ti awọn ko si faramọ rara nitori pe wọn kii fari lẹyin olori. Ọba Balogun kede pe ti ijọba yoo ba gbe iru igbesẹ naa, sebi o yẹ ko bun awọn ọba mọkanlelogun naa gbọ, ki awọn si dijọ se ipinnu lori rẹ amọ eyi ko ri bẹẹ. O fikun pe ade ori awọn wa titi laelae ni, ko si si ohunkohun to lee yẹ ade lori awọn nitori awọn yoo pada lọ pe ẹjọ miran lori igbesẹ tijọba gbe naa ni. "Ko si ẹni to lee gba ade lori awa ọba mọkanlelogun nilẹ Ibadan nitori ọna to ba ofin mu la fi de ade naa, kii se ọna eru. Wọn ko pe wa si ipade ki wọn to ni awọn fẹ gbe ẹjọ kuro nile ẹjọ nitori naa ko lee seese. Awa naa yoo pe ẹjọ miran lati tako igbesẹ yii ni kiakia.


"Ko si ẹni to lee gba ade lori awa ọba mọkanlelogun nilẹ Ibadan nitori ọna to ba ofin mu la fi de ade naa, kii se ọna eru. Wọn ko pe wa si ipade ki wọn to ni awọn fẹ gbe ẹjọ kuro nile ẹjọ nitori naa ko lee seese. Awa naa yoo pe ẹjọ miran lati tako igbesẹ yii ni kiakia. Ko sẹ ni to lee yan wa jẹ, a ko lee gba." "Ki lo de ti ilana oye jijẹ nilẹ Ibadan ko se lee yatọ gẹgẹ bi awọn ilu miran nilẹ Yoruba. Bi ilu Eko se kere to yẹn, ọba mẹtalelaadọta lo wa nibẹ, amọ ọba kansoso lo wanilẹ Ibadan bo se tobi to.


Ko sẹ ni to lee yan wa jẹ, a ko lee gba." "Ki lo de ti ilana oye jijẹ nilẹ Ibadan ko se lee yatọ gẹgẹ bi awọn ilu miran nilẹ Yoruba. Bi ilu Eko se kere to yẹn, ọba mẹtalelaadọta lo wa nibẹ, amọ ọba kansoso lo wanilẹ Ibadan bo se tobi to. Bakan naa ni ọmọ sori nilẹ Ekiti, Ondo, Ẹgba ati bẹẹ bẹẹ lọ amọ ti Ibadan nikan lo yatọ nilẹ Yoruba." Ọba Lekan Balogun wa n beere pe ki lo de to jẹ ifẹ inu eeyan kansoso ni wọn fẹ tẹ lọrun lai ro idagbasoke ilẹ Ibadan lapapọ, nitori naa, o ni eyi ko lee seese, awọn yoo dijọ pade nile ẹjọ ni, ade yoo wa titi laelae ni, ko si ohun to lee yẹ lori awọn lọna to lodi sofin.


Bakan naa ni ọmọ sori nilẹ Ekiti, Ondo, Ẹgba ati bẹẹ bẹẹ lọ amọ ti Ibadan nikan lo yatọ nilẹ Yoruba." Ọba Lekan Balogun wa n beere pe ki lo de to jẹ ifẹ inu eeyan kansoso ni wọn fẹ tẹ lọrun lai ro idagbasoke ilẹ Ibadan lapapọ, nitori naa, o ni eyi ko lee seese, awọn yoo dijọ pade nile ẹjọ ni, ade yoo wa titi laelae ni, ko si ohun to lee yẹ lori awọn lọna to lodi sofin.


Bisi Alimi: Inú mi dùn sí bí Gabon ṣe fòǹtẹ̀ lu òfin pé kí akọ máa fẹ́ akọ

Ilumọọka akọ kan to nifẹ si akọ ẹgbẹ rẹ, Bisi Alimi ti ni idunnu lo jẹ fun oun lati ri pe orilẹede Gabon ti se ohun to yẹ ki wọn se, lori fifi ọwọ si ofin pe ki akọ maa fẹ akọ. Alimi, to fẹ akọ ẹgbẹ rẹ ni ọkọ tun sisọ loju rẹ pe, ọpọ awọn akọ to n fẹ akọ ati abo to n fẹ abo lo nifẹ ohun ti orilẹede Gabon se yii, amọ iha ti Naijiria kọ si igbesẹ naa n ba oun ninu jẹ. Bisi Alimi fikun pe, asa Yoruba ko lodi si pe ki akọ nifẹ si akọ ati abo ni ifẹ si abo lati ba se igbeyawo amọ koko to wa ninu asa Yoruba ni ka ni ifẹ si ara wa, nitori ifẹ ni akoja ofin. O wa fi Oriṣa Sango se apẹẹrẹ bi Yoruba se faramọ iwa ki ọkunrin maa mura bi obinrin nitori Sango n di irun, o n wọ asọ obinrin, to si tun n lo yẹti. Alimi wa koro oju si awọn oloselu lori bi wọn se n dẹyin si awọn akọ to n fẹ akọ ati abo to n fẹ abo, to si ni ko yẹ ki eyi ri bẹẹ nitori gbogbo wọn lo jọ dibo fun awọn oloselu yii.


Ìtàn Mánigbàgbé: Kuti ni akọni Obìnrin Ẹ̀gbá tó di àwòkọ́ṣe rere f'áwọn ọ̀dọ́bìnrin ìwòyí

Ọmọ ju ọmọ lọ, agbára ju agbára lọ ni ọrọ Funmilayọ Kuti tí Ilééṣẹ́ Google ń ṣe ìrántí rẹ̀. A bi Olufunmilayọ Frances Abigail Thomas ni ilu Abeokuta, ni ipinlẹ Ogun, Naijiria ni ọjọ Kẹẹdọgbọn, oṣu kẹwaa, ọdun 1900. Funmilayọ Ransome Kuti jẹ ọmọ iya aranṣọ àti agbẹ ti baba rẹ ti oko ẹru de ni ilẹ Saro. Ọjọ kẹta, oṣù kinni, ọdún 1949 jẹ́ ọjọ́ málegbàgbé ni Abẹokuta nipinlẹ Ogun. Ọjọ yii ni pẹpẹyẹ pọnmọ, ti Oba Samuel Ladapọ Ademọla kejì kọwe fipo rẹ silẹ ni Ẹ̀gbá. Olufunmilayọ ni olori ẹgbe ìṣọ̀kan àwọn obinrin Ẹ̀gbá nigba naa.


Ọjọ kẹta, oṣù kinni, ọdún 1949 jẹ́ ọjọ́ málegbàgbé ni Abẹokuta nipinlẹ Ogun. Ọjọ yii ni pẹpẹyẹ pọnmọ, ti Oba Samuel Ladapọ Ademọla kejì kọwe fipo rẹ silẹ ni Ẹ̀gbá. Olufunmilayọ ni olori ẹgbe ìṣọ̀kan àwọn obinrin Ẹ̀gbá nigba naa. Oun lo ṣaaju ìwọ́de ti wọn ṣe lati fẹhonu han lori owo orí gọbọi àti ìyà ti wọn n jẹ lọwọ awọn Oyinbo Ajẹ́lẹ̀. Ọjọ kẹẹdọgbọn, oṣu kẹwaa, ọdun 1900 ni a bi Frances Abigail Olufunmilayọ Thomas sinu idile ti wọn fẹran ẹ̀kọ́ iwe. Nigba ti o lọ sile iwe ni England, ni oju rẹ ṣi si bi àwọn oyinbo kan ṣe n huwa ìdẹ́yẹsí si àwọn alawọ dudu.


Oun lo ṣaaju ìwọ́de ti wọn ṣe lati fẹhonu han lori owo orí gọbọi àti ìyà ti wọn n jẹ lọwọ awọn Oyinbo Ajẹ́lẹ̀. Ọjọ kẹẹdọgbọn, oṣu kẹwaa, ọdun 1900 ni a bi Frances Abigail Olufunmilayọ Thomas sinu idile ti wọn fẹran ẹ̀kọ́ iwe. Nigba ti o lọ sile iwe ni England, ni oju rẹ ṣi si bi àwọn oyinbo kan ṣe n huwa ìdẹ́yẹsí si àwọn alawọ dudu. Eyi ni àwọn kan fi ro pe o jẹ ki o yọ orukọ oyinbo kuro lara orukọ rẹ, to fi n jẹ Olufunmilayọ nikan. Nigba ti Funmilayọ pada sile ni Naijiria, o rii pe, awọn oyinbo Ajẹlẹ ti n ṣiṣe ibi nipa gbigbe owó orí gọbọi le awọn eniyan lori. Ijọba ibilẹ ti Alake ti Ẹ̀gba n bojuto ni wọn n gba bu owó orí naa fawọn ọlọ́jà.


Eyi ni àwọn kan fi ro pe o jẹ ki o yọ orukọ oyinbo kuro lara orukọ rẹ, to fi n jẹ Olufunmilayọ nikan. Nigba ti Funmilayọ pada sile ni Naijiria, o rii pe, awọn oyinbo Ajẹlẹ ti n ṣiṣe ibi nipa gbigbe owó orí gọbọi le awọn eniyan lori. Ijọba ibilẹ ti Alake ti Ẹ̀gba n bojuto ni wọn n gba bu owó orí naa fawọn ọlọ́jà. Owó orí gọbọi lori ọjà yii pẹlu iwa ipá ti awọn agbofinro n lò lati fagidi mu awọn ọlọja, di ẹru nla lori awọn obinrin. Bẹẹ, wọn ko fi aaye gba awọn obinrin lati da si ọrọ oṣelu, ko si ọna fun awọn obinrin lati gbe ọrọ wọn jade. Eyi lo mu wọn forikori lati ṣe iwọde, eyi ti ẹgbẹ Iṣokan awọn obinrin  Abẹokuta ṣaaju rẹ̀.


Owó orí gọbọi lori ọjà yii pẹlu iwa ipá ti awọn agbofinro n lò lati fagidi mu awọn ọlọja, di ẹru nla lori awọn obinrin. Bẹẹ, wọn ko fi aaye gba awọn obinrin lati da si ọrọ oṣelu, ko si ọna fun awọn obinrin lati gbe ọrọ wọn jade. Eyi lo mu wọn forikori lati ṣe iwọde, eyi ti ẹgbẹ Iṣokan awọn obinrin  Abẹokuta ṣaaju rẹ̀. Funmilayọ Ransome-Kuti ati àbúrò ọkọ rẹ̀, Ẹniọla Ṣoyinka ( Iya Wọle Ṣoyinka), ni wọn jọ dá ẹgbẹ iṣọkan yii silẹ lati fi ja ija ominira awọn abo kuro lọwọ awọn Ajẹlẹ. Ọkan Funmilayọ poruru nigba ti o gbọ ohun to n ṣelẹ sawọn obinrin Egba lọwọ awọn oṣiṣẹ Alake ati Ajẹlẹ ati pe, wọn n tún irẹsi ti wọn fagídí gbà lọwọ awọn obinrin tà, ti wọn n kowo rẹ sapo ara wọn. Eyi lo fi bẹrẹ iwọde ojoojumọ ṣe lodi si iwa Alake ati Ajẹlẹ yii.


Funmilayọ Ransome-Kuti ati àbúrò ọkọ rẹ̀, Ẹniọla Ṣoyinka ( Iya Wọle Ṣoyinka), ni wọn jọ dá ẹgbẹ iṣọkan yii silẹ lati fi ja ija ominira awọn abo kuro lọwọ awọn Ajẹlẹ. Ọkan Funmilayọ poruru nigba ti o gbọ ohun to n ṣelẹ sawọn obinrin Egba lọwọ awọn oṣiṣẹ Alake ati Ajẹlẹ ati pe, wọn n tún irẹsi ti wọn fagídí gbà lọwọ awọn obinrin tà, ti wọn n kowo rẹ sapo ara wọn. Eyi lo fi bẹrẹ iwọde ojoojumọ ṣe lodi si iwa Alake ati Ajẹlẹ yii. Ijọba n yin tajútajú fi tú wọn ka pẹlu kóńdó àti kùmọ̀ ni. Gbogbo rẹ dé òtéńté nigba ti Funmilayọ kò san owó orí ara rẹ, ti wọn fi gbee lọ sile ẹjọ́ ti ọpọlọpọ awọn obinrin sì tẹle lọ lọdun 1947. Kete tijọba ti mu Funmilayọ lori ẹsun pe kò san owó orí ara rẹ, ni awọn obinrin ti pe bo ilé ẹjọ naa.


Ijọba n yin tajútajú fi tú wọn ka pẹlu kóńdó àti kùmọ̀ ni. Gbogbo rẹ dé òtéńté nigba ti Funmilayọ kò san owó orí ara rẹ, ti wọn fi gbee lọ sile ẹjọ́ ti ọpọlọpọ awọn obinrin sì tẹle lọ lọdun 1947. Kete tijọba ti mu Funmilayọ lori ẹsun pe kò san owó orí ara rẹ, ni awọn obinrin ti pe bo ilé ẹjọ naa. Wọn kò gbé igi tabi kùmọ̀ rara. Wọn ṣe gẹgẹ bi awọn obinrin ilu Aba ṣe ṣe lọdun 1929, nigba ti wọn n ja pe owọ orí ti áwọn n san ti pọ̀ ju. Eyi kò jẹ ki o ṣeeṣe fawọn agbofinro lati kọlu wọn.


Wọn kò gbé igi tabi kùmọ̀ rara. Wọn ṣe gẹgẹ bi awọn obinrin ilu Aba ṣe ṣe lọdun 1929, nigba ti wọn n ja pe owọ orí ti áwọn n san ti pọ̀ ju. Eyi kò jẹ ki o ṣeeṣe fawọn agbofinro lati kọlu wọn. Ọba Alake igba naa, Ọba Samuel Ladapọ Ademọla ati awọn Oyinbo Ajẹ́lẹ̀ gbogun ti aya Ransome-Kuti. Wọn fi ofin dee pe kò gbọdọ wọ àfin mọ, wọn gbiyanju lati da aarin awọn oloye ẹgbẹ rú, ki wọn le rọ Kuti loye, ṣugbọn pàbó ló já sí. Awọn obinrin naa fi aake kọri pe, a fi ti Alake ba kọwe fipo rẹ silẹ ni awọn yoo to dẹkun iwọde.


Ọba Alake igba naa, Ọba Samuel Ladapọ Ademọla ati awọn Oyinbo Ajẹ́lẹ̀ gbogun ti aya Ransome-Kuti. Wọn fi ofin dee pe kò gbọdọ wọ àfin mọ, wọn gbiyanju lati da aarin awọn oloye ẹgbẹ rú, ki wọn le rọ Kuti loye, ṣugbọn pàbó ló já sí. Awọn obinrin naa fi aake kọri pe, a fi ti Alake ba kọwe fipo rẹ silẹ ni awọn yoo to dẹkun iwọde. Lẹyin ọpọlọpọ ọdun ifẹhonuhan, ni oṣu keje, ọdun 1948, ni awọn Oloye Ẹ̀gbá atawọn agbaagba ninu iṣelu gbe ofin sita, to fẹsun kan Alake pe o n huwa aitọ, to tun n ṣi agbara Ọba lò. Wọn yọ Alake kuro nipo, wọn si lu ilu iyọkuro nipo fun un leyin ikede. Alake fi orí oye rẹ silẹ, o tun fi Ẹ̀gbá silẹ.


Lẹyin ọpọlọpọ ọdun ifẹhonuhan, ni oṣu keje, ọdun 1948, ni awọn Oloye Ẹ̀gbá atawọn agbaagba ninu iṣelu gbe ofin sita, to fẹsun kan Alake pe o n huwa aitọ, to tun n ṣi agbara Ọba lò. Wọn yọ Alake kuro nipo, wọn si lu ilu iyọkuro nipo fun un leyin ikede. Alake fi orí oye rẹ silẹ, o tun fi Ẹ̀gbá silẹ. Awọn obinrin mẹrin pẹlu Olufunmilayọ Ransome-Kuti ni wọn yan si ara igbimọ ijọba ibilẹ, ti wọn si fi ofin de ki obinrin maa san owọ orí. Funmilayọ tun tesiwaju lori ijajagbara fun ẹtọ awọn obinrin kaakiri ilẹ Adulawọ lọ si Ghana, Sierra-Leone ati bẹẹ bẹẹ lọ. Loṣu keji, ọdun 1978 ni wọn ju Funmilayọ Kuti lati oju ferese nile ọmọ rẹ Fela Anikulapo Kuti ni eyi to ja si aarẹ fun un.


Awọn obinrin mẹrin pẹlu Olufunmilayọ Ransome-Kuti ni wọn yan si ara igbimọ ijọba ibilẹ, ti wọn si fi ofin de ki obinrin maa san owọ orí. Funmilayọ tun tesiwaju lori ijajagbara fun ẹtọ awọn obinrin kaakiri ilẹ Adulawọ lọ si Ghana, Sierra-Leone ati bẹẹ bẹẹ lọ. Loṣu keji, ọdun 1978 ni wọn ju Funmilayọ Kuti lati oju ferese nile ọmọ rẹ Fela Anikulapo Kuti ni eyi to ja si aarẹ fun un. Oṣu kẹrin, ọdun 1978 ni Funmilayọ jade laye. Bi aladi ko ba si nile, ọmọ wọn nii jogun ẹbu ni Funmilayọ fi ọrọ ijajagbara rẹ ṣe, Awọn ọmọ rẹ bii Bẹkọ Ransome - Kuti ati Fẹla naa tẹsiwaju lori eyi ni, sé ọmọ ti ẹya ba bi, ẹya nii jọ.


Oṣu kẹrin, ọdun 1978 ni Funmilayọ jade laye. Bi aladi ko ba si nile, ọmọ wọn nii jogun ẹbu ni Funmilayọ fi ọrọ ijajagbara rẹ ṣe, Awọn ọmọ rẹ bii Bẹkọ Ransome - Kuti ati Fẹla naa tẹsiwaju lori eyi ni, sé ọmọ ti ẹya ba bi, ẹya nii jọ.


BBC Yoruba bọ sigboro lati gbọ tẹnu awọn araalu lori ofin kan tijọba ipinlẹ Eko kede laipẹ yii eyi to fi ofin de lilo ọkada ati kẹkẹ Marwa lawọn oju popo kan nipinlẹ naa. Fidio ohun tawọn eeyan sọ lori fifi ofin de ọkada ree: Ọjọ kinni osu keji ọdun 2020 si ni ofin naa yoo ti bẹrẹ si ni fidi mulẹ́, ijọ̀ba ibilẹ mẹẹdogun si ni ọrọ ọhun kan. Amọ ero awọn ọdọ lori isẹlẹ naa ni pe ole ati awọn onijibiti ọmọ Yahoo yoo pọ si ti ofin naa ba fi fidi mulẹ. Ero awọ̀n eeyan to ba BBC sọrọ lori isẹlẹ yii si lo yatọ, bi awọn kan se faramọ ofin ọhun, ni awọn miran tako.


Oxford Dictionary: Àwọn òǹkọ̀wé kan ní ìtàbùkù ojúlówó èdè òyìnbó ní ìgbésẹ̀ náà

Laipẹ yii ni wọn fi awọn ede oyinbo ti awọn ọmọ Naijiria se agbelẹrọ rẹ sinu iwe atumọ ede Gẹẹsi lagbaye, Oxford English Dictionary (OED), amọ awuyewuye si tun n lọ lori awọn ohun to yẹ ko jẹ ojulowo ede oyinbo tootọ. Tẹlẹtẹlẹ lawọn eeyan to sọ ara wọn di ọlọpa fun ede Gẹẹsi, maa n foju tẹnbẹlu awọn ede oyinbo kan taa maa n sọ ni Naijiria, amọ nibayii, tawọn ede oyinbo yii ti wọnu iwe atumọ ede Gẹẹsi, a jẹ pe a ti ri nkan tọkasi, ti wọn ba tun tako oyinbo ta sọ. Ede oyinbo ta se agbelẹrọ wọn ni Naijiria to to mọkandinlọgbọn niye, ni wọn fi sinu iwe ede atumọ naa, eyi ti wọn lo se afihan pe ede oyinbo ti di itẹwọgba jakejado agbaye ati ni orilẹede to tobi julọ nilẹ Afirika. Sugbọn ni bayii, igbesẹ fifi awọn ede oyinbo ti Naijiria se agbelẹrọ rẹ yii sinu iwe atumọ ede Gẹẹsi, tun ti mu ọpọ awuyewuye miran dani, ti ero awọn eeyan si se ọtọọtọ nipa igbesẹ naa. Lero tawọn eeyan kan, ko si ohun to kan awọn nipa ero awọn oyinbo Gẹẹsi lori bi oyinbo Naijiria se wọnu iwe atumọ ede oyinbo wọn, nitori ọpọ awọn ede oyinbo kan ni igba ti lọ lori wọn. Bakan naa ni isọri awọn eeyan miran ti n fi apa janu pe, ko daa bi wọn se fi ede ọmọ ita, ede gọta ta n sọ ni Naijiria bii ede oyinbo, sinu iwe atumọ ede Gẹẹsi.


Sugbọn ni bayii, igbesẹ fifi awọn ede oyinbo ti Naijiria se agbelẹrọ rẹ yii sinu iwe atumọ ede Gẹẹsi, tun ti mu ọpọ awuyewuye miran dani, ti ero awọn eeyan si se ọtọọtọ nipa igbesẹ naa. Lero tawọn eeyan kan, ko si ohun to kan awọn nipa ero awọn oyinbo Gẹẹsi lori bi oyinbo Naijiria se wọnu iwe atumọ ede oyinbo wọn, nitori ọpọ awọn ede oyinbo kan ni igba ti lọ lori wọn. Bakan naa ni isọri awọn eeyan miran ti n fi apa janu pe, ko daa bi wọn se fi ede ọmọ ita, ede gọta ta n sọ ni Naijiria bii ede oyinbo, sinu iwe atumọ ede Gẹẹsi. Nigba to n sọrọ lori iyapa ero nipa ede oyinbo naa, Uzoh Nwamara, tii se alaga ẹgbẹ awọn onkọwe labẹle salaye pe ohun tawọn n reti tẹlẹ ni pe ki wọn sọ ede Pigin, taa mọ si amulumala oyinbo di itẹwọgba lagbaye nitori o ti tan kalẹ de ọpọ orilẹede, to si ti di itẹwọgba lawọn orilẹede ti wọn ti n sọ oyinbo ati Faranse. Koda, o ni bi ileesẹ BBC gan se da ẹka kan silẹ to n gbe iroyin jade ni ede Pidgin ti fihan pe ede naa ti di itẹwọgba pẹlu afikun pe bi wọn se fi ede Pidgin silẹ, lọ maa tọwọbọ ede oyinbo to ko wa lẹru ko dara rara, to si pose. Bakan naa ni Onpitan kan ni Naijiria, Timi Soleye salaye pe, iwe atumọ ede Gẹẹsi ti kọja aye rẹ, to si ti se ohun ti ko yẹ nidi ilakaka rẹ lati tan iyẹ kaakiri.


Nigba to n sọrọ lori iyapa ero nipa ede oyinbo naa, Uzoh Nwamara, tii se alaga ẹgbẹ awọn onkọwe labẹle salaye pe ohun tawọn n reti tẹlẹ ni pe ki wọn sọ ede Pigin, taa mọ si amulumala oyinbo di itẹwọgba lagbaye nitori o ti tan kalẹ de ọpọ orilẹede, to si ti di itẹwọgba lawọn orilẹede ti wọn ti n sọ oyinbo ati Faranse. Koda, o ni bi ileesẹ BBC gan se da ẹka kan silẹ to n gbe iroyin jade ni ede Pidgin ti fihan pe ede naa ti di itẹwọgba pẹlu afikun pe bi wọn se fi ede Pidgin silẹ, lọ maa tọwọbọ ede oyinbo to ko wa lẹru ko dara rara, to si pose. Bakan naa ni Onpitan kan ni Naijiria, Timi Soleye salaye pe, iwe atumọ ede Gẹẹsi ti kọja aye rẹ, to si ti se ohun ti ko yẹ nidi ilakaka rẹ lati tan iyẹ kaakiri. O afikun pe ko si ohun to buru ti wọn ba fi awọn ọrọ orukọ to ti di itẹwọgba sinu iwe atumọ ede Gẹẹsi naa, amọ o ni ko yẹ ki wọn fi awọn ọrọ ise kankan sinu rẹ. "Igbesẹ naa dabi igba ta mọmọ fọwọsi itabuku ede oyinbo, awọn eeyan lee maa sọ amulumala ede oyinbo taa n pe ni Pidgin, amọ o yẹ ko ye wa daju pe, kii se ede oyinbo tootọ ni wọn n sọ, ko si yẹ ka sọ di ojulowo ede oyinbo." Sugbọn ero ti onkọwe kan ni Naijiria, Eghosa Imasuen yatọ si eyi.


O afikun pe ko si ohun to buru ti wọn ba fi awọn ọrọ orukọ to ti di itẹwọgba sinu iwe atumọ ede Gẹẹsi naa, amọ o ni ko yẹ ki wọn fi awọn ọrọ ise kankan sinu rẹ. "Igbesẹ naa dabi igba ta mọmọ fọwọsi itabuku ede oyinbo, awọn eeyan lee maa sọ amulumala ede oyinbo taa n pe ni Pidgin, amọ o yẹ ko ye wa daju pe, kii se ede oyinbo tootọ ni wọn n sọ, ko si yẹ ka sọ di ojulowo ede oyinbo." Sugbọn ero ti onkọwe kan ni Naijiria, Eghosa Imasuen yatọ si eyi. O ni tori wọn fi awọn oyinbo Naijiria kan sinu iwe atumọ ede ko tumọ si pe awọn eeyan ko maa sọ awọn ede naa tẹlẹ. Bakan naa ni Kingsley Ugwuanyi, to jẹ ọmọ Naijiria to n sisẹ pẹlu ileesẹ to n se iwe atumọ ede Gẹẹsi sọ fun BBC pe, ọpọ oyinbo ti a se agbelẹrọ rẹ ni Naijiria ni yoo tun wọnu iwe atumọ ede Gẹẹsi ti Oxford laipẹ yii. "Eyi lo jẹ ki Naijiria wa lara awọn orilẹede to n sọ ede Gẹẹsi lagbaye, eyi ko si tumọ si pe ileesẹ to n se iwe atumọ ede Gẹẹsi fontẹ lu awọn oyinbo Naijiria ọhun pe wọn pegede, a kan n fi igbesẹ naa mọriri aayan awọn onisẹ iwadi lori ede Gẹẹsi latẹyinwa ni."


O ni tori wọn fi awọn oyinbo Naijiria kan sinu iwe atumọ ede ko tumọ si pe awọn eeyan ko maa sọ awọn ede naa tẹlẹ. Bakan naa ni Kingsley Ugwuanyi, to jẹ ọmọ Naijiria to n sisẹ pẹlu ileesẹ to n se iwe atumọ ede Gẹẹsi sọ fun BBC pe, ọpọ oyinbo ti a se agbelẹrọ rẹ ni Naijiria ni yoo tun wọnu iwe atumọ ede Gẹẹsi ti Oxford laipẹ yii. "Eyi lo jẹ ki Naijiria wa lara awọn orilẹede to n sọ ede Gẹẹsi lagbaye, eyi ko si tumọ si pe ileesẹ to n se iwe atumọ ede Gẹẹsi fontẹ lu awọn oyinbo Naijiria ọhun pe wọn pegede, a kan n fi igbesẹ naa mọriri aayan awọn onisẹ iwadi lori ede Gẹẹsi latẹyinwa ni."


Oluwo: Ọ̀pọ̀ ọ̀dọ́ láwọn aṣíwájú orílẹ̀èdè Nàìjíríà ti fi ìwà àjẹbánu àti ìjẹkújẹ lé dànù sí òkè òkun

Oluwo ti ilu Iwo, Ọba Abdulrasheed Akanbi ni lootọ loun sa kuro lorilẹede Naijiria lọpọ ọdun, ṣugbọn iwa ijẹkujẹ to gogo lorilẹede Naijiria lo sọ oun di alarinkiri ni ilẹ okeere. Oluwo ti ilu Iwo ni ko si idi meji ti ọpọ awọn ọdọ fi n digba di agbsn wọn gba oke okun lọ bikoṣe iwa ajẹbanu to gogo laarin awsn to di ipo oslu ati iṣejọba mu lorilẹede Naijiria. Ọbalaye naa sọ eyi lasiko to fi n gba alejo kọmiṣọna feto Ẹkọ ni ipinlẹ Ọṣun, Ọgbẹni Ọlayinka Ọladoyin Fọlọrunshọ ati igbimọ rẹ ti wọn wa ṣe abẹwo si ibudo ileẹkọ giga fun ẹkọṣẹ olukọ apapọ ni ilu Iwo. Kabiyesi Oluwo ni oun ni lati fi orilẹede Naijiria silẹ lọpọlọpọ ọdun sẹyin lati wa papa oko tutu fun ọjọ ọla oun nitori iwa ijẹkujẹ ati ajẹbanu to n waye laarin awsn atuks ijọba orilẹede Naijiria nigba naa. Gẹgẹ bi iroyin ṣe sọ ilu Canada ni kabiyesi Oluwo wa nigba ti ipe ati wa gun ori apere awsn babanla rẹ jade sii lọdun mẹrin sẹyin. Oluwo tilẹ Iwo, Ọba Abdulrasheed Akanbi ti fesi lori ipinnu igbimọ lọbalọba nipinlẹ Ọsun to ni ko lọ rọọkun nile fun osu mẹfa.


Kabiyesi Oluwo ni oun ni lati fi orilẹede Naijiria silẹ lọpọlọpọ ọdun sẹyin lati wa papa oko tutu fun ọjọ ọla oun nitori iwa ijẹkujẹ ati ajẹbanu to n waye laarin awsn atuks ijọba orilẹede Naijiria nigba naa. Gẹgẹ bi iroyin ṣe sọ ilu Canada ni kabiyesi Oluwo wa nigba ti ipe ati wa gun ori apere awsn babanla rẹ jade sii lọdun mẹrin sẹyin. Oluwo tilẹ Iwo, Ọba Abdulrasheed Akanbi ti fesi lori ipinnu igbimọ lọbalọba nipinlẹ Ọsun to ni ko lọ rọọkun nile fun osu mẹfa. Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, Oluwo ni lootọ ni awọn se ipade lọbalọba lootọ ti Ọọni ko si ni asẹ lati ni ki oun lọ rọọkun nile na. O ni gomina ipinlẹ Ọsun nikan lo ni asẹ lati ni ki oun lọ rọọkun nile na, to si dabi ẹnipe wọn ti ni nkan ninu si oun. "O dabi ẹni pe inu wọn ko dun bi mo se maa n sakọ, ti wọn si n binu mi.


Nigba to n ba BBC Yoruba sọrọ, Oluwo ni lootọ ni awọn se ipade lọbalọba lootọ ti Ọọni ko si ni asẹ lati ni ki oun lọ rọọkun nile na. O ni gomina ipinlẹ Ọsun nikan lo ni asẹ lati ni ki oun lọ rọọkun nile na, to si dabi ẹnipe wọn ti ni nkan ninu si oun. "O dabi ẹni pe inu wọn ko dun bi mo se maa n sakọ, ti wọn si n binu mi. Gbogbo wọn ni wọn kan oro mi sinu, o si dabi ẹni pe ọta pọ, Ọlọrun yoo si gbe mi jẹri wọn." Nigba to n sọrọ lori bi wọn se ni o yaju si Alaafin ati Ọọni, Oluwo ni oun ko gba ade ni Ọyọ, oun si ni oun lasẹ lati fi ọba miran jẹ nilẹ Iwo, kii se Alaafin, gẹgẹ bo se waye ni Ikoyi. "Ile ifẹ ni mo ti gbade lọdọ iya mi, tori ọmọ alade ni mi nile Ifẹ, emi ko gba ade ni Ọyọ,  ipinlẹ Ọyọ ni Alaafin wa, ko si lee maa gbe ade le Onikoyi to wa labẹ mi lori.


Gbogbo wọn ni wọn kan oro mi sinu, o si dabi ẹni pe ọta pọ, Ọlọrun yoo si gbe mi jẹri wọn." Nigba to n sọrọ lori bi wọn se ni o yaju si Alaafin ati Ọọni, Oluwo ni oun ko gba ade ni Ọyọ, oun si ni oun lasẹ lati fi ọba miran jẹ nilẹ Iwo, kii se Alaafin, gẹgẹ bo se waye ni Ikoyi. "Ile ifẹ ni mo ti gbade lọdọ iya mi, tori ọmọ alade ni mi nile Ifẹ, emi ko gba ade ni Ọyọ,  ipinlẹ Ọyọ ni Alaafin wa, ko si lee maa gbe ade le Onikoyi to wa labẹ mi lori. Alaafin sọrọ si mi tori pe n ko jẹ ko gbe ade le Onikoyi lori, amọ ibi to ba kan onikaluku ni ko duro si bii ọba." Oluwo ni oun si ni Ọba alade nilẹ Iwo,  Oluwo ti Iwo, Alase lori orisa, ọba miran ko si lee ni ki oun lọ rọọkun nile na, wọn kan le ni ki oun ma wa si ipade wọn mọ ni. Iroyin to n tẹ wa lọwọ ti kede pe igbimọ lọbalọba nipinlẹ Ọsun ti ni ki Oluwo tilu Iwo, Aba Abdulrasheed Akanbi lọ rọọkun nile fun osu mẹfa gbako.


Alaafin sọrọ si mi tori pe n ko jẹ ko gbe ade le Onikoyi lori, amọ ibi to ba kan onikaluku ni ko duro si bii ọba." Oluwo ni oun si ni Ọba alade nilẹ Iwo,  Oluwo ti Iwo, Alase lori orisa, ọba miran ko si lee ni ki oun lọ rọọkun nile na, wọn kan le ni ki oun ma wa si ipade wọn mọ ni. Iroyin to n tẹ wa lọwọ ti kede pe igbimọ lọbalọba nipinlẹ Ọsun ti ni ki Oluwo tilu Iwo, Aba Abdulrasheed Akanbi lọ rọọkun nile fun osu mẹfa gbako. Igbimọ kan ti igbimọ lọbalọba naa gbe kalẹ, eyi ti Ọrangun ile Ila, Ọba Wahab Adedọtun ko sodi, lati sewadi awọn isẹlẹ to nii se pẹlu Oluwo, gbe abọ wọn kalẹ lọjọ Ẹti. Lẹyin abọ igbimọ naa, ni igbimọ lọbalọba ọhun ba pe ipade pajawiri, eyi to waye nibujoko ijọba ipinlẹ Ọsun to wa ni Abẹrẹ. Ipade naa, ti Ọọni tilu Ile Ifẹ, Ọba Adeyeye Ẹnitan Ogunwusi lewaju rẹ, wa fohun sọkan pe ki Oluwo lọ rọọkun nile na fun osu mẹfa.


Igbimọ kan ti igbimọ lọbalọba naa gbe kalẹ, eyi ti Ọrangun ile Ila, Ọba Wahab Adedọtun ko sodi, lati sewadi awọn isẹlẹ to nii se pẹlu Oluwo, gbe abọ wọn kalẹ lọjọ Ẹti. Lẹyin abọ igbimọ naa, ni igbimọ lọbalọba ọhun ba pe ipade pajawiri, eyi to waye nibujoko ijọba ipinlẹ Ọsun to wa ni Abẹrẹ. Ipade naa, ti Ọọni tilu Ile Ifẹ, Ọba Adeyeye Ẹnitan Ogunwusi lewaju rẹ, wa fohun sọkan pe ki Oluwo lọ rọọkun nile na fun osu mẹfa. Igbesẹ yii si lo waye lẹyin ọsẹ kan pere ti Oluwo lu Agbowu tilu Ọgbaagba nibi ipade alaafia kan ti igbakeji sga agba ọlspa pe nilu Osogbo. Nigba to n bawọn akọroyin sọrọ lẹyin ipade pajawiri naa, Ọrangun Ile Ila ni asẹ ti igbimọ naa pa pe ki Oluwo lọ rọọkun nile na ko ni ohunkohun se pẹlu ija to waye laarin rẹ ati Oluwo. Amọ o ni wọn se ipinnu ọhun lẹyin iwadi wọn nipa isesi Oluwo si awọn ọba alaye yoku nilẹ Yoruba.


Igbesẹ yii si lo waye lẹyin ọsẹ kan pere ti Oluwo lu Agbowu tilu Ọgbaagba nibi ipade alaafia kan ti igbakeji sga agba ọlspa pe nilu Osogbo. Nigba to n bawọn akọroyin sọrọ lẹyin ipade pajawiri naa, Ọrangun Ile Ila ni asẹ ti igbimọ naa pa pe ki Oluwo lọ rọọkun nile na ko ni ohunkohun se pẹlu ija to waye laarin rẹ ati Oluwo. Amọ o ni wọn se ipinnu ọhun lẹyin iwadi wọn nipa isesi Oluwo si awọn ọba alaye yoku nilẹ Yoruba. Ọrangun ni Oluwo ti yaju tẹlẹ si Alaafin tilu Ọyọ, Ọba Lamidi Ọlayiwọla Adeyemi Kẹta ati Ọọni tilu Ile Ifẹ, Ọba Adeyẹye Ẹnitan Ogunwusi.


Ọrangun ni Oluwo ti yaju tẹlẹ si Alaafin tilu Ọyọ, Ọba Lamidi Ọlayiwọla Adeyemi Kẹta ati Ọọni tilu Ile Ifẹ, Ọba Adeyẹye Ẹnitan Ogunwusi.


Minimum Wage: NLCKwara fún ìjọba ní ọjọ́ mẹ́rìnlá láti yanjú owó oṣù tuntun

Awọn alaṣẹ ẹgbẹ oṣiṣẹ ijọba nipinlẹ Kwara ti rawọ ẹbẹ si awọn oṣiṣẹ ipinlẹ naa, lati bẹrẹ aawẹ ati adura ọlọjọ mẹta, ki awọn nkan ti wọn n fẹ lọwọ ijọba lori owo oṣu oṣiṣẹ to kere ju o le wa si imuṣẹ. Ikede naa waye ninu atẹjade kan ti ẹgbẹ naa fi sita lọjọ Aje. Ipinnu lati gba aawẹ ati adura waye lẹyin ipade kan ti wọn ṣe pẹlu awọn akẹẹgbẹ wọn latinu ẹgbẹ awọn ontaja, Trade Union Congress, ni ọjọ Aje, ọjọ kẹta, oṣu Keji, ọdun 2020, ni ile ẹgbẹ wọn nilu Ilorin. Bakan naa ni wọn fi ẹnu ko lati fun ijọba ipinlẹ Kwara ni oore-ọfẹ ọjọ mẹrinla, bẹrẹ lati ọjọ kọkanlelọgbọn, oṣu Kinni to kọja, ki o le yanju gbogbo ikunsinu to wa lori ọrọ owo oṣu naa. Ẹgbẹ naa l'opin ọrọ wọn ninu atẹjade naa sọ pe awọn ko fi ara mọ ọrọ kan ti kọmisana eto inawo ni Kwara, sọ lori ẹrọ redio kan pe igbimọ ti awọn gbe kalẹ ti faramọ igbesẹ ijọba lori owo oṣu tuntun naa. Ati wi pe ẹnikẹni ko gbọdọ da ẹgbẹ oṣiṣẹ l'ẹbi to ba bẹrẹ iyanṣẹlodi lati beere awọn nkan to n fẹ.


Bakan naa ni wọn fi ẹnu ko lati fun ijọba ipinlẹ Kwara ni oore-ọfẹ ọjọ mẹrinla, bẹrẹ lati ọjọ kọkanlelọgbọn, oṣu Kinni to kọja, ki o le yanju gbogbo ikunsinu to wa lori ọrọ owo oṣu naa. Ẹgbẹ naa l'opin ọrọ wọn ninu atẹjade naa sọ pe awọn ko fi ara mọ ọrọ kan ti kọmisana eto inawo ni Kwara, sọ lori ẹrọ redio kan pe igbimọ ti awọn gbe kalẹ ti faramọ igbesẹ ijọba lori owo oṣu tuntun naa. Ati wi pe ẹnikẹni ko gbọdọ da ẹgbẹ oṣiṣẹ l'ẹbi to ba bẹrẹ iyanṣẹlodi lati beere awọn nkan to n fẹ. Ni ti aawẹ ati adura naa, yoo waye laarin ọjọ karun, oṣu Keji si ọjọ keje, oṣu keji, ọdun 2020.


Ni ti aawẹ ati adura naa, yoo waye laarin ọjọ karun, oṣu Keji si ọjọ keje, oṣu keji, ọdun 2020.


Amotekun: Soyinka fèsì padà fún Balarabe Musa pé ó kùnà lóríí ikọ̀ aláàbò náà

Ọjọgbọn Wole Soyinka ti dasi ọrọ Amọtẹkun to n ja rain rain ni Naijiria eyi ti wọn ni gomina tẹlẹ nipinlẹ Kaduna, Balarabe Musa sọ nipa ikọ alaabo Amotekun. Ninu atẹjade kan to fisita, Soyinka sọ pe Balarabe kuna pẹlu ọrọ to sọ nipa Amọtẹkun, eyi to ni o lee se okunfa iyapa ni orilẹede Naijiria ati agbekalẹ orilẹede Oduduwa. Soyinka ni oun to ma n da wahala silẹ ni ''ki awọn eeyan kan ma mu ọrọ ibẹru gẹgẹ bi ọrọ ododo tabi ki ijọba ati awọn ẹya kan ma gbe igbesẹ latari ibẹru to gba ọkan wọn'' O ni iru iwa bayi kii labọ nitorinaa o wu oun ki Balarabe yẹra fun iru ọrọ tabi iwa bayi. Balarabe gẹgẹ bi ohun ti iwe iroyin kan sọ lo ni idasilẹ Amẹtẹkun jẹ ọna kan ti ẹya Yoruba fẹ gba lati mu ipinya Naijiria wa. O wa rọ aarẹ Buhari lati maṣe faye gba idasilẹ ikọ alaabo Amọtẹkun tawọn Gomina ipinlẹ Kaarọ o jiire dasilẹ. Yatọ si ọrọ ọjọgbọn Soyinka, pupọ awọn to jẹ olori ẹgbẹ, yala ti Yoruba ati awọn agbẹjọro to fi mọ awọn amofin, lo ti da si ọrọ yii.


Balarabe gẹgẹ bi ohun ti iwe iroyin kan sọ lo ni idasilẹ Amẹtẹkun jẹ ọna kan ti ẹya Yoruba fẹ gba lati mu ipinya Naijiria wa. O wa rọ aarẹ Buhari lati maṣe faye gba idasilẹ ikọ alaabo Amọtẹkun tawọn Gomina ipinlẹ Kaarọ o jiire dasilẹ. Yatọ si ọrọ ọjọgbọn Soyinka, pupọ awọn to jẹ olori ẹgbẹ, yala ti Yoruba ati awọn agbẹjọro to fi mọ awọn amofin, lo ti da si ọrọ yii. Iwọde fun itẹwọgba eto Amotekun to lọ gaaraga lawọn olu ilu ipinlẹ to wa nilẹ Yoruba lọjọ Aje, lo pakasọ nilu Eko. Idi ni pe ọrọ di boolọ, ko ya fun mi nigba ti awọn agbofinro ya bo ibudo ti wọn kede pe eto iwọde alaafia naa yoo ti gberesọ. Iwọde naa, ti ẹgbẹ agbarijọpọ awọn ọmọ Yoruba, Yoruba World Congress (YWC) kede pe yoo gbera ni ibudo igbafẹ Gani Fawẹhinmi ladugbo Ọjọta nilu Eko ni awọn ọlọpaa ti pa. Ni kutu hai owurọ ọjọ Isẹgun si lawọn osisẹ ọlọpaa ti ya bo ibudo naa, ti wọn si ti ẹnu ọna abawọle ibẹ, ki awọn eeyan to n gbero lati se iwọde maa baa ri aaye pejọ.


Iwọde fun itẹwọgba eto Amotekun to lọ gaaraga lawọn olu ilu ipinlẹ to wa nilẹ Yoruba lọjọ Aje, lo pakasọ nilu Eko. Idi ni pe ọrọ di boolọ, ko ya fun mi nigba ti awọn agbofinro ya bo ibudo ti wọn kede pe eto iwọde alaafia naa yoo ti gberesọ. Iwọde naa, ti ẹgbẹ agbarijọpọ awọn ọmọ Yoruba, Yoruba World Congress (YWC) kede pe yoo gbera ni ibudo igbafẹ Gani Fawẹhinmi ladugbo Ọjọta nilu Eko ni awọn ọlọpaa ti pa. Ni kutu hai owurọ ọjọ Isẹgun si lawọn osisẹ ọlọpaa ti ya bo ibudo naa, ti wọn si ti ẹnu ọna abawọle ibẹ, ki awọn eeyan to n gbero lati se iwọde maa baa ri aaye pejọ. Koda, ọkọ ọlọpa to wa nikalẹ nibudo ọhun le ni ogun, tawọn agbofinro ti oju wọn ko rẹrin si duro wa wa wa, bi esinsin ba si ta firi nibẹ, wọn yoo wọn. Kaakiri awọn olu ilu ipinlẹ to wa nilẹ Yoruba lawọn eeyan ti jade lọjọ Aje lati se iwọde alaafia fun itẹwọgba ikọ alaabo alajumọse lẹkun iwọ oorun guusu Naijiria, taa mọ si Amotekun. Nibi iwọde naa, ti agbarijọpọ ẹgbẹ ọmọbibi ilẹ Yoruba, Yoruba World Congress, ni asaaju iwọde naa nilu Ibadan, Kunle Adesọkan ti kede pe ẹnikẹni to ko ba fẹ tẹwọgba eto Amotekun, ni ko fẹran ilẹ Yoruba.


Koda, ọkọ ọlọpa to wa nikalẹ nibudo ọhun le ni ogun, tawọn agbofinro ti oju wọn ko rẹrin si duro wa wa wa, bi esinsin ba si ta firi nibẹ, wọn yoo wọn. Kaakiri awọn olu ilu ipinlẹ to wa nilẹ Yoruba lawọn eeyan ti jade lọjọ Aje lati se iwọde alaafia fun itẹwọgba ikọ alaabo alajumọse lẹkun iwọ oorun guusu Naijiria, taa mọ si Amotekun. Nibi iwọde naa, ti agbarijọpọ ẹgbẹ ọmọbibi ilẹ Yoruba, Yoruba World Congress, ni asaaju iwọde naa nilu Ibadan, Kunle Adesọkan ti kede pe ẹnikẹni to ko ba fẹ tẹwọgba eto Amotekun, ni ko fẹran ilẹ Yoruba. Adesọkan tun fikun pe ẹni to ba n ba eto Amotekun ja, lo n ba iran Yoruba ja, to si kesi awọn gomina ilẹ Yoruba lati mase bẹru nitori digbi ni awọn wa lẹyin wọn. Bakan naa nilu Akurẹ, awọn eeyan to se iwọde nibẹ kede pe ikọ alajumọse Amotekun kọja ọrọ ẹsin nitori awọn ọdẹ ati awọn Agbẹkọya lo wa nibẹ. Wọn fikun pe ikọ alaabo Amotekun ko wa lati dojukọ ẹya Fulani abi ẹnikẹni, sugbọn gbogbo ẹni to ba n huwa ọdaran ni Amotekun yoo maa doju ija kọ, onitọun ko baa jẹ ẹya Yoruba.


Adesọkan tun fikun pe ẹni to ba n ba eto Amotekun ja, lo n ba iran Yoruba ja, to si kesi awọn gomina ilẹ Yoruba lati mase bẹru nitori digbi ni awọn wa lẹyin wọn. Bakan naa nilu Akurẹ, awọn eeyan to se iwọde nibẹ kede pe ikọ alajumọse Amotekun kọja ọrọ ẹsin nitori awọn ọdẹ ati awọn Agbẹkọya lo wa nibẹ. Wọn fikun pe ikọ alaabo Amotekun ko wa lati dojukọ ẹya Fulani abi ẹnikẹni, sugbọn gbogbo ẹni to ba n huwa ọdaran ni Amotekun yoo maa doju ija kọ, onitọun ko baa jẹ ẹya Yoruba. Agbarijọpọ ẹgbẹ ẹya Yoruba, Yoruba World Congress n bẹrẹ iwọde alaafia lati kede atilẹyin wọn fun ifilọlẹ eto aabo alajumṣe nilẹ Yoruba ti wọn pe ni "Operaton AMOTEKUN". Eto Amotekun yii naa ni awọn gomina lẹkun iwọ oorun Naijiria pawọpọ gbe kalẹ lai naani ẹgbẹ oselu ti wọn wa se, ilu Ibadan, tii se olu ilu ipinlẹ Ọyọ si ni eto ifilọlẹ naa ti waye. Alaye awọn to ṣe agbatẹru iwọde naa nipa ohun to mu wọn gunle iwọde ọhun ni wi pe ko bojumu ki ijọba apapọ to n ṣe atilẹyin fun ikọ HISBAH ni ẹkun ariwa orilẹede yii, kede pe ifilọlẹ eto AMỌTEKUN nilẹ Yoruba ko ba ofin Naijiria mu.


Agbarijọpọ ẹgbẹ ẹya Yoruba, Yoruba World Congress n bẹrẹ iwọde alaafia lati kede atilẹyin wọn fun ifilọlẹ eto aabo alajumṣe nilẹ Yoruba ti wọn pe ni "Operaton AMOTEKUN". Eto Amotekun yii naa ni awọn gomina lẹkun iwọ oorun Naijiria pawọpọ gbe kalẹ lai naani ẹgbẹ oselu ti wọn wa se, ilu Ibadan, tii se olu ilu ipinlẹ Ọyọ si ni eto ifilọlẹ naa ti waye. Alaye awọn to ṣe agbatẹru iwọde naa nipa ohun to mu wọn gunle iwọde ọhun ni wi pe ko bojumu ki ijọba apapọ to n ṣe atilẹyin fun ikọ HISBAH ni ẹkun ariwa orilẹede yii, kede pe ifilọlẹ eto AMỌTEKUN nilẹ Yoruba ko ba ofin Naijiria mu. Ọpọlọpọ àwọn àgbàlagbà àti àwọn ọdọ ni wọn tú jáde ní witiwiti láti fi ìfẹ́ hàn sí idasile eto Amotekun tí ìjọba káàkiri ilé Yoruba gbé kalẹ. Adari iwọde Amotekun nilu Akure, Tola Ogunlalaka ṣàlàyé pé, akoko ti tó kí ètò alajumọse naa bẹ̀rẹ̀ àti wí pé, ẹranko tí ó jẹ Amotekun leè ṣọdẹ dáadáa. Awọn eeyan miran tí ó bá iko BBC Yoruba sọrọ, Ogbeni Jephrey Abidoye ṣàlàyé pé, àsìkò ti to láti mú eto ààbò ilé Yoruba gbòòrò sì.


Ọpọlọpọ àwọn àgbàlagbà àti àwọn ọdọ ni wọn tú jáde ní witiwiti láti fi ìfẹ́ hàn sí idasile eto Amotekun tí ìjọba káàkiri ilé Yoruba gbé kalẹ. Adari iwọde Amotekun nilu Akure, Tola Ogunlalaka ṣàlàyé pé, akoko ti tó kí ètò alajumọse naa bẹ̀rẹ̀ àti wí pé, ẹranko tí ó jẹ Amotekun leè ṣọdẹ dáadáa. Awọn eeyan miran tí ó bá iko BBC Yoruba sọrọ, Ogbeni Jephrey Abidoye ṣàlàyé pé, àsìkò ti to láti mú eto ààbò ilé Yoruba gbòòrò sì. Lọwọlọwọ bayii, iwọde naa n lọ lọwọ ni ilu Eko, Abeokuta, Ibadan, Osogbo, Akure ati Ado-Ekiti. Àwọn ọdọ àti àwọn ọdẹ náà kò gbeyin nínú iwode naa.


Lọwọlọwọ bayii, iwọde naa n lọ lọwọ ni ilu Eko, Abeokuta, Ibadan, Osogbo, Akure ati Ado-Ekiti. Àwọn ọdọ àti àwọn ọdẹ náà kò gbeyin nínú iwode naa.


Okada Ban: Bàbá ọmọ ni ₦20,000 péré ni àwọn ọlọ́pàá fi lọ òun àmọ́ òun kò gbàá

Arinfẹsẹsi  ko kan maili a fi ki ọba oke maa sọ wa. Baba ọmọdebinrin kan, Mariam Sobukola, ti asita ibọn ba, lasiko iwọde kan to waye lagbegbe Ipaja nilu Eko, lati tako bi ijọba se wọgile wiwa ọkada ati kẹkẹ, ti kigbe tọ BBC Yoruba wa. Lasiko to n ba wa sọrọ, Mukaila Sobukola ni awọn ọlọpa to yinbọn mọ ọmọ oun ko tiẹ tara nipa isẹlẹ naa rara, oun nikan si ni oun n da gbọ bukata wahala yii. Sobukọla ni dokita yọ ọta ibọn lara ọmọdebinrin naa, to si fi le oun lọwọ, amọ o ni, lọjọ kẹta ni dokita tun n bẹ oun pe ki oun mu ọta ibọn naa wa pada, ti wọn ko si fun oun mọ. O fikun pe ọlọpa obinrin kan yọju si awọn sile iwosan, to si na ẹgbẹrun lọna ogun naira si awọn, amọ oun ko gbaa lọwọ rẹ, lati igba naa wa, awọn ko gbọ ohunkohun mọ.


#StopRobbingUs: Ilé-isẹ́ ọlọ́pàá Naijiria gbọdọ̀ jáwọ́ nínú ìfìyajẹni

Awọn eniyan jankan-jankan ni ẹka imọ ẹrọ lorilẹ-ede Naijiria ti da owo jọ pọ lati gbe ile isẹ ọlọpaa lorilẹ-ede Naijiria lọ si ile ẹjọ lori ẹsun pe wọn n fi iya jẹ wọn lọna aitọ. #StopRobbingUs ni wọn n lo lati fi fi ẹhọnu wọn han lori ẹrọ ayelujara lori bi awọn ọlọpaa se n na wọn, ti wọn si n gba owo ni ọwọ wọn lọna aitọ. Lati Ọjọ Kọkandinlọgbọn, Osu Kẹsan an, ni wọn bẹrẹ si ni ko owo naa jọ, ti wọn si ti ri owo to to miliọnu mọkanla Naira ($30,000) ni aarin ọjọ kan. Ọkan lara awọn to n fẹhọnu han naa sọ bi ọrọ naa se bẹre pẹlu bi ajọ ileesẹ ọlọpaa ṣe bẹrẹ, bakan naa ni awọn miran si bẹrẹ si ni fi fidio bi awọn ọlọpaa se fi iya jẹ wọn lede. Awọn to wa ni idi ifẹhọnu han naa wa kesi ijọba orilẹ-ede Naijiria ko tọwọ awọn ọlọpaa Naijiria bọsọ, nitori awọn ṣetan lati taatan pẹlu wọn. Awọn eniyan yii ni wọn ni ẹri to pọ to n ṣafihan bi awọn agbofinro Naijiria ṣe maa n huwa aitọ si awọn eniyan nibikibi. Gbogbo eniyan ni wọn n pe ni ọmọ Yahoo ti awọn ọlọpaa si n foju ole wo.


Awọn to wa ni idi ifẹhọnu han naa wa kesi ijọba orilẹ-ede Naijiria ko tọwọ awọn ọlọpaa Naijiria bọsọ, nitori awọn ṣetan lati taatan pẹlu wọn. Awọn eniyan yii ni wọn ni ẹri to pọ to n ṣafihan bi awọn agbofinro Naijiria ṣe maa n huwa aitọ si awọn eniyan nibikibi. Gbogbo eniyan ni wọn n pe ni ọmọ Yahoo ti awọn ọlọpaa si n foju ole wo. Titi di asiko yii, awọn agbofinro ko tii sọ nkankan lori awọn #StopRobbingUs ṣugbọn awọn eniyan agbegbe naa ni ajọ to n mojuto ẹsun awọn ara ilu ti bẹrẹ iwadii to yẹ. Iroyin ni ileeṣẹ ọlọpaa ti mu awọn oniṣẹ ibi kan ni agbegbe H Command ni Ogudu to gba owo lọwọ ninu awọn to n kọminu yii.


Titi di asiko yii, awọn agbofinro ko tii sọ nkankan lori awọn #StopRobbingUs ṣugbọn awọn eniyan agbegbe naa ni ajọ to n mojuto ẹsun awọn ara ilu ti bẹrẹ iwadii to yẹ. Iroyin ni ileeṣẹ ọlọpaa ti mu awọn oniṣẹ ibi kan ni agbegbe H Command ni Ogudu to gba owo lọwọ ninu awọn to n kọminu yii.


Omoyele Sowore: Sowore gbòmìnira láhàmọ́ọ́ DSS pẹ̀lú ọgọ́rùn ún mílíọ̀nù náírà

Lẹyin ọ rẹyin, ileẹjọ giga ti ijọba apapọ l'Abuja ti gba beeli Omoyele Sowore to ṣagbatẹru iwọde #RevolutionNow. Ọgọrun un miliọnu nairia ni ileẹjọ fi fun Sowore ni beeli pẹlu oniduro meji lọsan ọjọ Ẹti. Sowore ti wa ni ahamọ ileeṣẹ ọtẹlẹmuyẹ DSS lati ọjọ kẹta oṣu Kẹjọ ọdun yii lẹyin ti wọn mu un niluu Eko. Adajọ Ijeoma Ojukwu paṣẹ fun Sowore pe ko gbọdọ rinrin ajo kuro l'Abuja. Ẹwẹ ileẹjọ kan ti kọkọ paṣẹ pe ki ajọ DSS fi Sowore silẹ latimọle wọn pẹlu akẹgbẹ rẹ, Olawale Bakare, ṣugbọn ajọ DSS kọ lati tẹle aṣẹ ileẹjọ. Aadọta miliọnu naira ni ileẹjọ fi gba beeli Bakare lẹyin ti wọn fi ẹsun onikoko meje kan wọn ninu eyi ti ifipa doju ijọba bolẹ wa ninu rẹ.


Adajọ Ijeoma Ojukwu paṣẹ fun Sowore pe ko gbọdọ rinrin ajo kuro l'Abuja. Ẹwẹ ileẹjọ kan ti kọkọ paṣẹ pe ki ajọ DSS fi Sowore silẹ latimọle wọn pẹlu akẹgbẹ rẹ, Olawale Bakare, ṣugbọn ajọ DSS kọ lati tẹle aṣẹ ileẹjọ. Aadọta miliọnu naira ni ileẹjọ fi gba beeli Bakare lẹyin ti wọn fi ẹsun onikoko meje kan wọn ninu eyi ti ifipa doju ijọba bolẹ wa ninu rẹ. Adajọ Ojukwu ni kosi idi kan to le mu ki ileẹjọ ma fun Sowore ati Bakare ni beeli. Ṣugbọn adajọ kilọ fun Sowore pe ko gbọdọ ba awọn akọroyin sọrọ lẹyin beeli rẹ.


Adajọ Ojukwu ni kosi idi kan to le mu ki ileẹjọ ma fun Sowore ati Bakare ni beeli. Ṣugbọn adajọ kilọ fun Sowore pe ko gbọdọ ba awọn akọroyin sọrọ lẹyin beeli rẹ.


FUOYE: Fayemi ní ìṣẹ̀lẹ̀ bí àwọn ìrètí ọ̀la náà ṣe kú ba òun nínú jẹ́

Gomina Kayọde Fayẹmi ti ipinlẹ Ekiti ti ranṣẹ ibanikẹdun lọ ki awọn ẹbi akẹkọọ meji ti ọlọpaa yinbọn pa. Awọn akẹkọọ naa jẹ alaisi lasiko rogbodiyan to waye laarin awọn ọlọpaa ati akẹkọ fasiti FUOYE, pẹlu awọn olugbe ilu Ọyẹ Ekiti. Awọn akẹkọọ meji ọhun, Joseph Okunofua ati Kehinde Dada jade laye lẹyin ti iroyin sọ pe, ọta ibọn ba wọn lasiko iwọde awọn akẹkọọ ati awọn olugbe ilu naa ni ọjọ Iṣẹgun ati Ọjọru. Họnọrebu Biọdun Oyebanji, to jẹ akọwe ijọba ipinlẹ Ekiti pẹlu Họnọrebu Biọdun Ọmọlẹyẹ, to jẹ olori awọn oṣiṣẹ to n ba gomina ipinlẹ Ekiti ṣiṣẹ, lo ṣiwaju ikọ olubanikẹdun naa. Ikọ olubanikẹdun ọhun lọ si ilu Ido-Ekiti nibiti wọn ti ṣabẹwo si arabinrin Esther Okunofua, to jẹ iya Joseph akẹkọọ ipele kẹta ẹka imọ Biology ni fasiti FUOYE, ki o to jade laye. Bakan naa ni wọn tun de ilu Uṣi Ekiti, nibi ti wọn ti ki alagba Adedayọ Dada to jẹ baba fun Kẹhinde. Họnọrebu Oyebanji ṣalaye pe, iṣẹlẹ naa jẹ eyi ti o ba gomina Fayẹmi ninu jẹ pupọ ati pe, kii ṣe idunu rẹ ki awọn obi mejeeji yii padanu ọkan lara awọn ireti ọla wọn.


FUOYE : Segalink ní ìyàwó Fayemi ní ẹjọ́ jẹ́ lórí ikú àwọn akẹ́kọ̀ọ́ FUOYE

Ọrọ ikọlu laarin ikọ iyawo Gomina ipinlẹ Ekiti ati awọn akẹkọọ fasiti FOUYE ti gbọna miran yọ, pẹlu bi ajafẹtọmoniyan kan ṣe ni oun ṣetan lati pe Bisi Fayemi, iyawo Gomina ipinlẹ Ekiti lẹjọ. Segun Awosanya ti ọpọ mọ si Segalinks loju opo Twitter ni lo kede bẹẹ. Segalink ṣalaye pe ni ajọ Tech for Justice toun jẹ ọkan ninu wọn, pẹlu ifọwọsowọpọ National Human Rights Commission, awọn yoo pe iyawo Gomina lẹjọ lori iku awọn akẹkọọ naa. Ninu fọnran fidio to fi kin ọrọ rẹ lẹyin, a ri ibi ti awọn eeyan kan ti n daro iku awọn ẹni ta ko le fi idi rẹ mulẹ bi wọn ti ṣe jẹ. Gẹgẹ bi ohun ti wọn sọ ninu fọnran naa, wọn ni ibi isinku ọkan lara awọn ọmọkunrin ti ijọba Ekiti pa ni. Ko pẹ ti Segalinks fi ọrọ akọkọ sita loju opo Twitter, lo tun fi omiran tẹle pe awọn kan ti n dunkoko mọ oun.


Ninu fọnran fidio to fi kin ọrọ rẹ lẹyin, a ri ibi ti awọn eeyan kan ti n daro iku awọn ẹni ta ko le fi idi rẹ mulẹ bi wọn ti ṣe jẹ. Gẹgẹ bi ohun ti wọn sọ ninu fọnran naa, wọn ni ibi isinku ọkan lara awọn ọmọkunrin ti ijọba Ekiti pa ni. Ko pẹ ti Segalinks fi ọrọ akọkọ sita loju opo Twitter, lo tun fi omiran tẹle pe awọn kan ti n dunkoko mọ oun. O ni aya oun ko ja ati pe, fidi idi ododo mulẹ nipa iṣẹlẹ naa ni o ṣe pataki si oun. Titi di igba ti a n ṣe akojọpọ iroyin yi, iyawo gomina tabi ijọba ipinlẹ Ekiti ko ti fesi si ọrọ Segalinks. Amọ ṣi saaju asiko yii, ni iyawo Gomina Bisi Fayemi ti ni ohun ko fawọn ọlọpaa laṣẹ lati yinbọn lu awọn akẹkọọ.


O ni aya oun ko ja ati pe, fidi idi ododo mulẹ nipa iṣẹlẹ naa ni o ṣe pataki si oun. Titi di igba ti a n ṣe akojọpọ iroyin yi, iyawo gomina tabi ijọba ipinlẹ Ekiti ko ti fesi si ọrọ Segalinks. Amọ ṣi saaju asiko yii, ni iyawo Gomina Bisi Fayemi ti ni ohun ko fawọn ọlọpaa laṣẹ lati yinbọn lu awọn akẹkọọ. Iyawo gomina ipinlẹ Ekiti, Bisi Fayemi ti ni ko si otitọ kankan ninu ọrọ to n tan kaakiri pe, oun pasẹ fun awọn ọlọpaa lati sina bo awọn akẹkọọ Ile iwe giga Oye Ekiti, Fuoye to n fẹhọnu han. Fayemi ninu atẹjade to fisita sọ wi pe, oun ko tilẹ pade awọn akẹkọọ kankan lọna nigba ti oun se ironilagbara kaakiri awọn ijọba ibilẹ mẹrin, ti ọkan lara wọn si waye ni Oye Ekiti. O ni ohun ibanujẹ lo jẹ fun oun gẹgẹ bi iya pe, ọkan lara awọn akẹẹkọ sọ ẹmi nu ninu isẹlẹ naa, nitori naa ni oun se salaye ohun to sẹlẹ.


Iyawo gomina ipinlẹ Ekiti, Bisi Fayemi ti ni ko si otitọ kankan ninu ọrọ to n tan kaakiri pe, oun pasẹ fun awọn ọlọpaa lati sina bo awọn akẹkọọ Ile iwe giga Oye Ekiti, Fuoye to n fẹhọnu han. Fayemi ninu atẹjade to fisita sọ wi pe, oun ko tilẹ pade awọn akẹkọọ kankan lọna nigba ti oun se ironilagbara kaakiri awọn ijọba ibilẹ mẹrin, ti ọkan lara wọn si waye ni Oye Ekiti. O ni ohun ibanujẹ lo jẹ fun oun gẹgẹ bi iya pe, ọkan lara awọn akẹẹkọ sọ ẹmi nu ninu isẹlẹ naa, nitori naa ni oun se salaye ohun to sẹlẹ. Ninu ọrọ rẹ, Fayemi ni lootọ ni awọn gbọ pe awọn akẹkọọ n se ifẹhọnu han lori aisi ina ọba ni agbeegbe naa, amọ nigba ti oun de ibẹ, awọn akẹkọọ naa ti pari ifẹhọnu han wọn. Amọ o ni o seesẹ ko jẹ pe awọn janduku kan wọ ibi ti oun ti se ironilagbara, eleyii ti o jẹ ki awọn ọlọpaa koju wọn. Amọ, o fikun wi pe ohun ko pasẹ fun awọn ọlọpaa lati yin ibọn lu ẹnikẹni, to si kẹdun pẹlu awọn ẹbi ati ara ti ọmọ wọn doloogbe ninu isẹlẹ naa.


Ninu ọrọ rẹ, Fayemi ni lootọ ni awọn gbọ pe awọn akẹkọọ n se ifẹhọnu han lori aisi ina ọba ni agbeegbe naa, amọ nigba ti oun de ibẹ, awọn akẹkọọ naa ti pari ifẹhọnu han wọn. Amọ o ni o seesẹ ko jẹ pe awọn janduku kan wọ ibi ti oun ti se ironilagbara, eleyii ti o jẹ ki awọn ọlọpaa koju wọn. Amọ, o fikun wi pe ohun ko pasẹ fun awọn ọlọpaa lati yin ibọn lu ẹnikẹni, to si kẹdun pẹlu awọn ẹbi ati ara ti ọmọ wọn doloogbe ninu isẹlẹ naa.


Òyìnbó lásán ni 'consequential adjustment' ẹ ò tún gbọdọ̀ gé owó oṣù ní ìpínlẹ̀ mọ́ - NLC

Ẹgbẹ oṣiṣẹ Naijiria ni ipinlẹ Oyo ti fesi si ọrọ awọn Gomina Naijiria ti wọn ni ijọba apapọ ko le mu awọn nipa lati san afikun owo oṣu oṣiṣẹ tuntun nipinlẹ wọn. Alaga ana fẹgbẹ oṣiṣẹ nipinlẹ Oyo Comrade Siyanbade Waheed Olojede ni nibi ti ọrọ de duro yii, ko tọ ki awọn Gomina yẹ adehun lori ọrọ owo oṣiṣẹ mọ. Siyanbade ninu ifọrọwanilẹnuwo pẹlu BBC Yoruba sọ pe ''boju ba yẹju, ko yẹ ki ijọba yẹ ohun pẹlu awọn.'' Alaga oṣiṣẹ tẹlẹ ri sọ pe gbogbo ijiroro to yẹ ki o waye lawọn oṣiṣẹ ti ṣe pẹlu ijọba apapọ ti wọn si ti fara da gbogbo aba ti ijọba mu wa nipasẹ adinku lori iye ti awọn beere. O ni lopin igba ti owo tawọn Gomina naa n gba lowo oṣu ko yatọ lati ipinlẹ kan si omiran ko yẹ ki wọn maa sọrọ nipa gige owo oṣu nipinlẹ kan si omiran. ''Ọna a ti mu oṣiṣẹ lẹru ni gbogbo oyinbo ti wọn sọ nipa "consequential adjustments".


Alaga oṣiṣẹ tẹlẹ ri sọ pe gbogbo ijiroro to yẹ ki o waye lawọn oṣiṣẹ ti ṣe pẹlu ijọba apapọ ti wọn si ti fara da gbogbo aba ti ijọba mu wa nipasẹ adinku lori iye ti awọn beere. O ni lopin igba ti owo tawọn Gomina naa n gba lowo oṣu ko yatọ lati ipinlẹ kan si omiran ko yẹ ki wọn maa sọrọ nipa gige owo oṣu nipinlẹ kan si omiran. ''Ọna a ti mu oṣiṣẹ lẹru ni gbogbo oyinbo ti wọn sọ nipa "consequential adjustments". Ki wọn to fẹnuko lori iye owo yii, ko si ẹni ti ko ṣoju rẹ ninu awọn Gomina. Ki lo wa de ti wọn n sọ pe awọn tun fi lọ joko idunadura mii? ''Ko bojumu a o si ni fẹ ki wọn maa roko si ibi ti wọn sọrọ si'' Comrade Siyanbade wa rọ awọn oṣiṣẹ lati san bantẹ wọn ko le daada nitori ọrọ to wa nilẹ yoo gba ki wọn gbaruku ti ẹgbẹ oṣiṣẹ.