Ṣugbọn kayeefi lo jẹ fun ọpọ ọmọ Naijiria papaa julọ nilẹ Yoruba, bi ajọ ọtẹlẹmuyẹ DSS ṣe raye wọ ile alagbara ajijagbara naa to wa lagbegbe Soka niluu Ibadan loru mọju Ọjọbọ. Bẹẹ ni ọpọ n beere pe nibo ni Igboho wa, ti ko fi lee koju awọn osisẹ DSS to wa ko awọn ọmọlẹyin rẹ lai bikita fun oogun to ni. Bakan naa ni wọn ni niwọn igba to jẹ pe alagbara ni Igboho, ko se fi awọn oogun naa raga bo awọn ọmọ lẹyin rẹ, tabi ko ti lo diẹ fun wọn, ti ibọn ko fi ni le ran wọn. Nipari, awọn ọmọ Yoruba kan wa n beere pe se ewe sunko fun Sunday Igboho ni lasiko tawọn osisẹ DSS fi wa, ni ko se duro koju wọn, ko si se wọn bii ọsẹ ti n soju. Ọna lati wa idahun sawọn ibeere yii lo mu ka tọ agba alagbara kan nilẹ Yoruba lọ, ẹni to tun jẹ gbajumọ Babalawo ti ko se fi ọwọ rọ sẹyin. BBC Yoruba kan si Araba Ilu Osogbo, Ifayemi Elebuibon lati ṣalaye ohun to ṣẹlẹ tawọn ajọ DSS fi rọna wọ ile Igboho, ti wọn si ko bantẹ oogun rẹ atawọn nkan iṣe agbara mii lọ lai si nnkan kan to se wọn.


Sunday Igboho: Elebuibon ní kìí ṣe pé ewé sunko fún Sunday Igboho, ìjàmbá làwọn DSS ṣe fún un

Nipari, awọn ọmọ Yoruba kan wa n beere pe se ewe sunko fun Sunday Igboho ni lasiko tawọn osisẹ DSS fi wa, ni ko se duro koju wọn, ko si se wọn bii ọsẹ ti n soju. Ọna lati wa idahun sawọn ibeere yii lo mu ka tọ agba alagbara kan nilẹ Yoruba lọ, ẹni to tun jẹ gbajumọ Babalawo ti ko se fi ọwọ rọ sẹyin. BBC Yoruba kan si Araba Ilu Osogbo, Ifayemi Elebuibon lati ṣalaye ohun to ṣẹlẹ tawọn ajọ DSS fi rọna wọ ile Igboho, ti wọn si ko bantẹ oogun rẹ atawọn nkan iṣe agbara mii lọ lai si nnkan kan to se wọn. Elebuibon fesi pe kii ṣe pe ewe sunko fun Igboho, amọ Ijamba lawọn ajọ DSS lọ ṣe fun Igboho nile rẹ nitori ko pe wọn n bọ tẹlẹ. ''To ba jẹ pe Igboho atawọn ọmọlẹyin rẹ ti mura silẹ de wọn ni, ohun ti a n wi yii kọ ni a baa maa wi. Ṣugbọn ẹni to ṣadeedee ja wọ ile eeyan lai ro ti tẹlẹ, to si bẹrẹ si ni ji nkan eeyan ko.


Elebuibon fesi pe kii ṣe pe ewe sunko fun Igboho, amọ Ijamba lawọn ajọ DSS lọ ṣe fun Igboho nile rẹ nitori ko pe wọn n bọ tẹlẹ. ''To ba jẹ pe Igboho atawọn ọmọlẹyin rẹ ti mura silẹ de wọn ni, ohun ti a n wi yii kọ ni a baa maa wi. Ṣugbọn ẹni to ṣadeedee ja wọ ile eeyan lai ro ti tẹlẹ, to si bẹrẹ si ni ji nkan eeyan ko. O da bi igba ti eeyan lọ ba eeyan ni buba ni, ohun to tumọ si ni ilaluri ati ijamba, ati pe bi igba ti eeyan lọ ja eeyan lole ni,'' Elebuibon ṣalaye. Elebuibon ko ṣai sọ pe ko si igba ti ewe ko le sunko fawọn alagbara papaa julọ ti wọn ko ba kiye sara. O ni ẹbọ ju oogun lọ tori ẹbọ ni o maa n jẹ ki oogun jẹ ṣugbọn Araba ilu Osogbo ni ojiji lawọn DSS lọ ba Igboho nile.


O da bi igba ti eeyan lọ ba eeyan ni buba ni, ohun to tumọ si ni ilaluri ati ijamba, ati pe bi igba ti eeyan lọ ja eeyan lole ni,'' Elebuibon ṣalaye. Elebuibon ko ṣai sọ pe ko si igba ti ewe ko le sunko fawọn alagbara papaa julọ ti wọn ko ba kiye sara. O ni ẹbọ ju oogun lọ tori ẹbọ ni o maa n jẹ ki oogun jẹ ṣugbọn Araba ilu Osogbo ni ojiji lawọn DSS lọ ba Igboho nile. Lori ọrọ ti ajọ DSS sọ pe Igboho salọ nigba tawọn atawọn ọmọlẹyin rẹ doju ibọn kọ awọn oṣiṣẹ DSS, Elebuibon ni mọja mọsa ni Igboho ṣe kii ṣe pe o fẹ fi awọn ọmọlẹyin rẹ silẹ fun iya jẹ. Elebuibọn ni ''ologun ti ko ba mọja mọsa, iru wọn lo maa n ba ogun lọ. Ohun ti a n wi yii kọ ni a ko ba maa wi ti Igboho naa ba koju awọn ajọ DSS to wa ka a mọle ni.''


Lori ọrọ ti ajọ DSS sọ pe Igboho salọ nigba tawọn atawọn ọmọlẹyin rẹ doju ibọn kọ awọn oṣiṣẹ DSS, Elebuibon ni mọja mọsa ni Igboho ṣe kii ṣe pe o fẹ fi awọn ọmọlẹyin rẹ silẹ fun iya jẹ. Elebuibọn ni ''ologun ti ko ba mọja mọsa, iru wọn lo maa n ba ogun lọ. Ohun ti a n wi yii kọ ni a ko ba maa wi ti Igboho naa ba koju awọn ajọ DSS to wa ka a mọle ni.'' Elebuibon ko ṣai bu ẹnu atẹ lu bi awọn ajọ ọtẹlẹmuyẹ DSS ti yabo ile Igboho lairo tẹlẹ. ''Ni ilu ọlaju, ohun to yẹ kawọn DSS ṣe ni pe, ṣe lo yẹ ki wọn pe Igboho lori aago wi pe ko wa fun ifọrọwanilẹnu, ko lẹtọọ ki wọn kan ṣadeedee dabọn bolẹ nile rẹ bi wọn ṣe ṣe. Bi wọn ṣe maa n ṣe lorilẹede Amerika atawọn orilẹede ọlaju miran niyẹn.


Elebuibon ko ṣai bu ẹnu atẹ lu bi awọn ajọ ọtẹlẹmuyẹ DSS ti yabo ile Igboho lairo tẹlẹ. ''Ni ilu ọlaju, ohun to yẹ kawọn DSS ṣe ni pe, ṣe lo yẹ ki wọn pe Igboho lori aago wi pe ko wa fun ifọrọwanilẹnu, ko lẹtọọ ki wọn kan ṣadeedee dabọn bolẹ nile rẹ bi wọn ṣe ṣe. Bi wọn ṣe maa n ṣe lorilẹede Amerika atawọn orilẹede ọlaju miran niyẹn. Wọn rọgba yi ẹni naa ka ni titi ti oni tọun yoo fi fi ara rẹ le wọn lọwọ, awa o le kọ wọn niṣẹ wọn ṣugbọn awọn ohun ti awa ti ri lawọn ilu okeere ti awa n gbe niyẹn,'' Elebuibon lo sọ bẹẹ. Elebuibon ni owe lọrọ bi awọn DSS ṣe yabo ile Igboho n pa fun iran Yoruba pe ki araba tun ra mu, tori odo ti n gbe arere lọ.


Wọn rọgba yi ẹni naa ka ni titi ti oni tọun yoo fi fi ara rẹ le wọn lọwọ, awa o le kọ wọn niṣẹ wọn ṣugbọn awọn ohun ti awa ti ri lawọn ilu okeere ti awa n gbe niyẹn,'' Elebuibon lo sọ bẹẹ. Elebuibon ni owe lọrọ bi awọn DSS ṣe yabo ile Igboho n pa fun iran Yoruba pe ki araba tun ra mu, tori odo ti n gbe arere lọ.


Kemi Adeosun NYSC Certificate: Iléẹjọ́ ní Kemi Adeosun kò nílò sabuké láti jẹ mínísítà ní Naijiria

Minisita tẹlẹri fun eto isuna ni Naijiria, Kemi Adeosun ti fesi si aṣẹ ileẹjọ to ni ko jẹbi ẹsun lilo ayederu sabuke ti wọn fi kan an ni ọdun 2018. Kemi Adeosun ni gbogbo awọn ti wọn tẹ aṣọ oun mẹrẹ pẹlu ẹsun ti wọn fi kan oun ni wọn yoo gburo oun patapata. Ninu idajọ ile ẹjọ giga ni ilu Abuja ni adajọ ti sọ wi pe ko pọn dandan fun Kemi Adeosun lati sin ilu rẹ fun ọdun kan labẹ asia NYSC, nitori ko yẹ fun ipe naa. Adajọ Taiwo Taiwo ni Adeosun kii ṣe ọmọ Naijiria nigba to ṣetan ni ile iwe giga, to si pe ẹni ọgbọn ọdun, nitori naa ko nilo sabuke. Bakan naa ni adajọ naa fikun pe ko nilo lati fi sabuke NYSC han ko to le gba ipo minisita lorilẹede Naijiria. Ọdun 2018 ni Kemi Adeosun fi ipo rẹ silẹ gẹgẹ bi minisita fun eto iṣuna lẹyin ti wọn fẹsun kan an pe ayederu sabuke lo lo fun NYSC rẹ.


Adajọ Taiwo Taiwo ni Adeosun kii ṣe ọmọ Naijiria nigba to ṣetan ni ile iwe giga, to si pe ẹni ọgbọn ọdun, nitori naa ko nilo sabuke. Bakan naa ni adajọ naa fikun pe ko nilo lati fi sabuke NYSC han ko to le gba ipo minisita lorilẹede Naijiria. Ọdun 2018 ni Kemi Adeosun fi ipo rẹ silẹ gẹgẹ bi minisita fun eto iṣuna lẹyin ti wọn fẹsun kan an pe ayederu sabuke lo lo fun NYSC rẹ. Ninu atẹjade ti Adeosun fi sita oun yoo gbe gbogbo igbeṣẹ to yẹ ni abẹ ofin lati ri wi pe oun ja fun orukọ oun ti wọn bajẹ. ''Mo ti gbọ lati ọdọ awọn agbẹjọro mi pe mi o nilo lati ṣe NYSC ki n to di minisita ni Naijiria, eleyii si ni mo ti n ja fun lati ọjọ yii, amọ mo dupẹ pe ọrọ naa ti ni ojutu.'' ''Idajọ naa fihan pe emi lo leke ẹsun ti wọn fi kan mi, eleyii to da ẹru si mi lara fun ọdun mẹta.''


Ninu atẹjade ti Adeosun fi sita oun yoo gbe gbogbo igbeṣẹ to yẹ ni abẹ ofin lati ri wi pe oun ja fun orukọ oun ti wọn bajẹ. ''Mo ti gbọ lati ọdọ awọn agbẹjọro mi pe mi o nilo lati ṣe NYSC ki n to di minisita ni Naijiria, eleyii si ni mo ti n ja fun lati ọjọ yii, amọ mo dupẹ pe ọrọ naa ti ni ojutu.'' ''Idajọ naa fihan pe emi lo leke ẹsun ti wọn fi kan mi, eleyii to da ẹru si mi lara fun ọdun mẹta.'' ''Aṣeyọri nla ni eleyii jẹ fun mi ati fun awọn ọmọ Naijiria to wa ni oke okun ti wọn n gbero lati wa ṣiṣẹ ilu amọ ti wọn ko ni sabuke NYSC'' Ileẹjọ giga ni ilu Abuja ni Kemi Adeosun ko jẹbi pẹlu ipo to dimu gẹgẹ bi minisita fun ọrọ iṣuna nigba naa nitori ko ṣe NYSC.


''Aṣeyọri nla ni eleyii jẹ fun mi ati fun awọn ọmọ Naijiria to wa ni oke okun ti wọn n gbero lati wa ṣiṣẹ ilu amọ ti wọn ko ni sabuke NYSC'' Ileẹjọ giga ni ilu Abuja ni Kemi Adeosun ko jẹbi pẹlu ipo to dimu gẹgẹ bi minisita fun ọrọ iṣuna nigba naa nitori ko ṣe NYSC.


Nigeria debt with China: ÌJọba Naijiria ti yá $2b lọ́wọ́ China láàrín ọdún mẹ́fà

Iye owo ti ijọba Aarẹ Muhammadu Buhari ti ya lọwọ orilẹ-ede China lati ọdun 2015 si asiko yii ti le ni biliọnu meji dọla. Ẹka ileeṣẹ to n ri si ọrọ gbese ni Naijiria, DMO, lo kede bẹ ninu atẹjade kan. Atẹjade naa fi han pe iye owo ti Naijiria ti ya lọwọ China ki Aarẹ Buhari to gori alefa jẹ $2.38b. Ṣugbọn nigba ti yo fi di oṣu kẹta ọdun 2021, iye owo ti Naijiria ti jẹ ti le ni nnkan bii $3.4b. Ṣaaju ni ileeṣẹ iwe iroyin abẹle kan ti kọkọ jabọ pe nnkan bii ida meji abọ ni iye owo ti Naijiria n ya lọwọ China lọdọdun fi n goke si i,  ati pe o ṣeeṣe ko tun pọ ju bẹẹ lọ ko to di ogun ọdun si asiko yii. Pupọ ninu owo ti ijọba Naijiria n ya lọwọ China ni wọn n na lori awọn akanṣẹ iṣẹ bii kikọ oju ọna ọkọ reluwe lọna ati mu idagbasoke ba ẹka irinajo ni Naijiria. Lara awọn akanṣẹ iṣẹ ti ijọba Buhari fi gbese China ṣe ni ọna oju irin Kaduna, to fi mọ ti ilu Abuja, ipinlẹ Eko, ati Kaduna si Kano.


Ṣaaju ni ileeṣẹ iwe iroyin abẹle kan ti kọkọ jabọ pe nnkan bii ida meji abọ ni iye owo ti Naijiria n ya lọwọ China lọdọdun fi n goke si i,  ati pe o ṣeeṣe ko tun pọ ju bẹẹ lọ ko to di ogun ọdun si asiko yii. Pupọ ninu owo ti ijọba Naijiria n ya lọwọ China ni wọn n na lori awọn akanṣẹ iṣẹ bii kikọ oju ọna ọkọ reluwe lọna ati mu idagbasoke ba ẹka irinajo ni Naijiria. Lara awọn akanṣẹ iṣẹ ti ijọba Buhari fi gbese China ṣe ni ọna oju irin Kaduna, to fi mọ ti ilu Abuja, ipinlẹ Eko, ati Kaduna si Kano. Pupọ awọn ọmọ Naijiri lo ti n fi erongba wọn lede pe o ṣeeṣe ki ijọba China gba iṣakoso awọn dukia ijọba kan ti Naijiria ba kọ lati da awọn owo naa pada. Ṣugbọn minisita fun eto irinna, Rotimi Amaechi ti sọ pe ko ṣeeṣe ki China gbẹsẹle awọn ohun ini Naijiria niwọn igba ti awọn ba n san gbese ọhun diẹdiẹ. Bo tilẹ jẹ minisita naa fi ọkan awọn araalu balẹ lori gbe ọhun, ọpọ ọmọ Naijiria lo n ṣo pe awọn atawọn ọmọ-ọmọ wọn, titi de irandiran ni yoo san gbese naa.


Pupọ awọn ọmọ Naijiri lo ti n fi erongba wọn lede pe o ṣeeṣe ki ijọba China gba iṣakoso awọn dukia ijọba kan ti Naijiria ba kọ lati da awọn owo naa pada. Ṣugbọn minisita fun eto irinna, Rotimi Amaechi ti sọ pe ko ṣeeṣe ki China gbẹsẹle awọn ohun ini Naijiria niwọn igba ti awọn ba n san gbese ọhun diẹdiẹ. Bo tilẹ jẹ minisita naa fi ọkan awọn araalu balẹ lori gbe ọhun, ọpọ ọmọ Naijiria lo n ṣo pe awọn atawọn ọmọ-ọmọ wọn, titi de irandiran ni yoo san gbese naa.


Yoruba Council of Elders: Ìgbìmọ̀ Àgbààgbà Yorùbá ké sí Ààrẹ Buhari pé kó kọ̀wé fipò sílẹ̀ lórí ipò tí Nàìjíríà wà

Igbimọ awọn agba ilẹ Yoruba ti ke si aarẹ Muhammadu Buhari pe asiko to fun un lati kọwe fi ipo rẹ silẹ. Akọwe agba fun ẹgbẹ naa, Dokita Kunle Ọlajide ṣalaye eyi ninu ifọrọwerọ kan pẹlu BBC News Yoruba. Dokita Ọlajide ni nibi ti ọrọ de duro bayii o fihan gbangba pe Aarẹ Buhari ko ni ohun to yẹ lati tukọ orilẹede Naijiria mọ, ko lọ sinmi lo ku. O ni ohun ti o n damu orilẹede Naijiria bayii ni iwe ofin rẹ ati pe o digba ti atunṣe ba de ba iwe ofin naa ki orilẹede Naijiria to lee toro. O ni orilẹede Naijiria nilo ki awọn eeyan rẹ parapọ joko ki wọn wa jumọ sọrọ lori irufẹ ofin ti wọn fẹ. O sọ pe, "Awọn ijọba Ipinle ati awọn alaṣẹ ibile gbọdọ dide ni iṣọkan lati pade Aarẹ ati beere lọwọ rẹ boya a tun fẹ wa ni Nigeria."


O ni ohun ti o n damu orilẹede Naijiria bayii ni iwe ofin rẹ ati pe o digba ti atunṣe ba de ba iwe ofin naa ki orilẹede Naijiria to lee toro. O ni orilẹede Naijiria nilo ki awọn eeyan rẹ parapọ joko ki wọn wa jumọ sọrọ lori irufẹ ofin ti wọn fẹ. O sọ pe, "Awọn ijọba Ipinle ati awọn alaṣẹ ibile gbọdọ dide ni iṣọkan lati pade Aarẹ ati beere lọwọ rẹ boya a tun fẹ wa ni Nigeria." Igbimọ agba Yoruba kọminu lori ikọlu awọn agbebọn darandaran nilẹ Yoruba leyi to ni o buru de odo ikun pe ijsba ko ri ojutu sii.


Igbimọ agba Yoruba kọminu lori ikọlu awọn agbebọn darandaran nilẹ Yoruba leyi to ni o buru de odo ikun pe ijsba ko ri ojutu sii.


Fuel Scarcity: IPMAN sọ fáwọn ọmọ ẹgbẹ́ rẹ̀ láti daṣẹ́ sílẹ̀ lọ́jọ́ Ìṣẹ́gun

Ọwọn gogo epo bẹntiro tun ti n kan ilẹkun gbọngbọn lorilẹede Naijiria tori bi ẹgbẹ awọn alagbajata epo rọbi, IPMAN se n gbero lati gbe awọn ileepo tipa kaakiri Naijiria. Nigba to n ba awọn akọroyin sọrọ lọjọ Aiku niluu Jos, agbẹnusọ fun ẹgbẹ IPMAN, Yakubu Suleiman ṣalaye pe, ẹgbẹ naa ti sọ fawọn ọmọ ẹgbẹ lati da iṣẹ silẹ nitori bawọn ọlọpaa ti n dunkoko mọ wọn. Suleiman ni awọn ọlọpaa tun ṣadede yabo olu ileeṣẹ ẹgbẹ IPMAN lọjọ Ẹti, lori aawọ to n ṣẹlẹ laarin awọn ọmọ ẹgbẹ lori ọrọ ipo olori. O ṣalaye siwaju si pe, idajọ ileẹjọ to ga julọ ni Naijiria lọdun 2018 sọ pe Ọgbẹni Chinedu Okoronkwo ni aarẹ ẹgbẹ IPMAN, nigba ti Alhaji Danladi Garba Pasali, si jẹ akọwe agba. Suleiman ni bi awọn ọlọpaa ṣe n tapa si idajọ ileẹjọ yii ko le bi ọmọ rere fun ẹka epo rọbi ni Naijiria. Agbẹnusọ ẹgbẹ IPMAN ni afaimọ ki igbesẹ awọn ọlọpaa yii maa jẹ ki ẹka epo rọbi ni Naijiria dẹnu kọlẹ.


O ṣalaye siwaju si pe, idajọ ileẹjọ to ga julọ ni Naijiria lọdun 2018 sọ pe Ọgbẹni Chinedu Okoronkwo ni aarẹ ẹgbẹ IPMAN, nigba ti Alhaji Danladi Garba Pasali, si jẹ akọwe agba. Suleiman ni bi awọn ọlọpaa ṣe n tapa si idajọ ileẹjọ yii ko le bi ọmọ rere fun ẹka epo rọbi ni Naijiria. Agbẹnusọ ẹgbẹ IPMAN ni afaimọ ki igbesẹ awọn ọlọpaa yii maa jẹ ki ẹka epo rọbi ni Naijiria dẹnu kọlẹ. Suleiman ṣalaye pe ọwọn gogo epo ni yoo ṣẹlẹ ti ẹgbẹ IPMAN ba le da iṣẹ silẹ lati ọjọ Iṣẹgun kaakiri orilẹede Naijiria. O ni ẹgbẹ IPMAN ti n ṣepade kaakiri gbogbo ipinlẹ lati sọ fawọn ọmọ ẹgbẹ wi pe ki wọn da iṣẹ silẹ. Agbẹnusọ ẹgbẹ IPMAN wa ke si ijọba lati wa nkan ṣe si bi awọn eeyan kan to fi mọ awọn ọlọpaa ṣe n tapa si idajọ ileẹjọ lori ọrọ IPMAN.


Suleiman ṣalaye pe ọwọn gogo epo ni yoo ṣẹlẹ ti ẹgbẹ IPMAN ba le da iṣẹ silẹ lati ọjọ Iṣẹgun kaakiri orilẹede Naijiria. O ni ẹgbẹ IPMAN ti n ṣepade kaakiri gbogbo ipinlẹ lati sọ fawọn ọmọ ẹgbẹ wi pe ki wọn da iṣẹ silẹ. Agbẹnusọ ẹgbẹ IPMAN wa ke si ijọba lati wa nkan ṣe si bi awọn eeyan kan to fi mọ awọn ọlọpaa ṣe n tapa si idajọ ileẹjọ lori ọrọ IPMAN. O ni ko si igba ti ẹgbẹ naa ko ni gbe awọn ileepo ti pa ti ọga agba ọlọpaa ni Naijiria ko ba wa wọrọkọ fi ṣada lori bawọn ọlọpaa ṣe yabo ile ẹgbẹ IPMAN lori ọrọ ti ileẹjọ ti yanju.


O ni ko si igba ti ẹgbẹ naa ko ni gbe awọn ileepo ti pa ti ọga agba ọlọpaa ni Naijiria ko ba wa wọrọkọ fi ṣada lori bawọn ọlọpaa ṣe yabo ile ẹgbẹ IPMAN lori ọrọ ti ileẹjọ ti yanju.


June 12: Iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ Eko láwọn kò mọ ohun kan nípa ìwọ́de láti ṣeàyájọ́ ọ́jọ́ June 12

Ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko ti sọ pe awọn ko mọ ohun kan nipa iwọde tawọn eeyan n sọ lori ayelujara pe yoo waye lọjọ Satide tii ṣe June 12. Ọjọ kejila oṣu kẹfa naa ni ayajọ ijọba awarawa lorilẹede Naijiria, ọjọ kan naa lawọn kan ti n sọ pe awọn yoo ṣe ifẹhonuhan lori bi ilu ko ṣe fararọ lasiko yii. Amọ, ninu atẹjade kan ti kọmiṣọnaa ọlọpaa ipinlẹ Eko, CP Hakeem Odumosu fi sita lati ọwọ alukoro ileeṣẹ ọlọpaa, Olumuyiwa Adejobi, o ni awọn ọlọpaa ko gbọ nipa iwọde ọhun. CP Odumosu ni kawọn olugbe ipinlẹ fi ọkan balẹ, ki wọn si jade lọ si ibi iṣẹ lọjọ Satide nitori eto abo to peye yoo wa fun wọn. Kọmiṣọnaa ọlọpaa ni ki wọn kọ eti iku si awọn kan to n sọ kaakiri wi pe ki wọn maa jade lọjọ Abamẹta CP Odumosu to sọ ninu atẹjade naa pe ileeṣẹ ọlọpaa ti ṣe agbekalẹ awọn ọlọpaa ti yoo palẹmọ awọn ọdaran to n jawọn eeyan ipinlẹ Eko lole ninu sunkẹrẹ fakẹrẹ ọkọ loju popo. Kọmiṣọnna ọlọpaa fawọn agbofinro ọhun ni ọkọ atawọn nkan mii ti wọn nilo lati ṣiṣẹ wọn.


CP Odumosu ni kawọn olugbe ipinlẹ fi ọkan balẹ, ki wọn si jade lọ si ibi iṣẹ lọjọ Satide nitori eto abo to peye yoo wa fun wọn. Kọmiṣọnaa ọlọpaa ni ki wọn kọ eti iku si awọn kan to n sọ kaakiri wi pe ki wọn maa jade lọjọ Abamẹta CP Odumosu to sọ ninu atẹjade naa pe ileeṣẹ ọlọpaa ti ṣe agbekalẹ awọn ọlọpaa ti yoo palẹmọ awọn ọdaran to n jawọn eeyan ipinlẹ Eko lole ninu sunkẹrẹ fakẹrẹ ọkọ loju popo. Kọmiṣọnna ọlọpaa fawọn agbofinro ọhun ni ọkọ atawọn nkan mii ti wọn nilo lati ṣiṣẹ wọn. O ṣalaye pe awọn ọlọpaa naa ṣetan lati pese abo to peye lori afara Eko Bridge, Apongbon, Cele, Ijora, Ojota/7up, Mike 12 ati agbegbe Surulere tawọn ọdaran ti n ṣọṣẹ julọ lasiko yii. ''Wámú wámú làwa ọlọ́pàá ń dúró de àwọn tó bá fẹ́ fa wàhálà lọ́jọ́ June 12'' Wamu wamu ni ileeṣẹ ọlọpaa duro ṣaaju iwọde tawọn eeyan kan n gbero lati ṣe lọjọ Abamẹta tii ṣe June 12. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Osun, SP Yemisi Opalola lo fidi ọrọ yii mulẹ fun BBc Yoruba.


O ṣalaye pe awọn ọlọpaa naa ṣetan lati pese abo to peye lori afara Eko Bridge, Apongbon, Cele, Ijora, Ojota/7up, Mike 12 ati agbegbe Surulere tawọn ọdaran ti n ṣọṣẹ julọ lasiko yii. ''Wámú wámú làwa ọlọ́pàá ń dúró de àwọn tó bá fẹ́ fa wàhálà lọ́jọ́ June 12'' Wamu wamu ni ileeṣẹ ọlọpaa duro ṣaaju iwọde tawọn eeyan kan n gbero lati ṣe lọjọ Abamẹta tii ṣe June 12. Agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Osun, SP Yemisi Opalola lo fidi ọrọ yii mulẹ fun BBc Yoruba. ''Kiki ni awọn ọlọpaa wa bi ibọn fawọn to ba fẹ da rogbodiyan silẹ lọjọ June 12 nipinlẹ Osun. Gbogbo awọn ẹṣọ eleto aabo to fi mọ awọn sọja atawọn ẹṣọ eleto abo mii ni wọn ti parapọ ti wọn si n gbaradi fun iwọde June 12. Koda awọn ẹṣọ eleto abo ti n wọde kaakiri ilu fun igbaradi ṣaaju ayajọ ijọba awarawa ni Naijiria.


''Kiki ni awọn ọlọpaa wa bi ibọn fawọn to ba fẹ da rogbodiyan silẹ lọjọ June 12 nipinlẹ Osun. Gbogbo awọn ẹṣọ eleto aabo to fi mọ awọn sọja atawọn ẹṣọ eleto abo mii ni wọn ti parapọ ti wọn si n gbaradi fun iwọde June 12. Koda awọn ẹṣọ eleto abo ti n wọde kaakiri ilu fun igbaradi ṣaaju ayajọ ijọba awarawa ni Naijiria. Igbaradi to gbopọn wa nilẹ lati ọdọ awọn oṣiṣẹ eleto abo ṣaaju ọjọ Abamẹta yii. Awọn ọlọpaa atawọn ẹṣọ eleto abo mii naa mọ nipa gbogbo bo ṣe n lọ nipa ifẹhonuhan tawọn eeyan kan fẹ ṣe. Ṣugbọn o yẹ ka kọgbọn nipa iwọde EndSARS lọdun 2020 to mu ẹmi lọ,'' agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ṣalaye.


Igbaradi to gbopọn wa nilẹ lati ọdọ awọn oṣiṣẹ eleto abo ṣaaju ọjọ Abamẹta yii. Awọn ọlọpaa atawọn ẹṣọ eleto abo mii naa mọ nipa gbogbo bo ṣe n lọ nipa ifẹhonuhan tawọn eeyan kan fẹ ṣe. Ṣugbọn o yẹ ka kọgbọn nipa iwọde EndSARS lọdun 2020 to mu ẹmi lọ,'' agbẹnusọ ileeṣẹ ọlọpaa ṣalaye. O ni ''kii ṣe pe ṣiṣe iwọde ko tọna labẹ ofin, ṣugbọn mo n fi asiko yii rọ awọn eeyan lati ma jẹ ki nkan bajẹ si ju ti tẹlẹ lọ. Ọpọ eeyan lo fẹ fi iwọde boju lati wu oriṣiriṣii iwa ọdaran lọjọ June 12.'' Ninu ọrọ tiẹ, alukoro fun ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Kwara, Okasanmi Ajayi ti fawọn araalu lọkan balẹ lati ma ṣe foya lori iwọde tawọn eeyan kan n gbero lati ṣe lọjọ June 12.


O ni ''kii ṣe pe ṣiṣe iwọde ko tọna labẹ ofin, ṣugbọn mo n fi asiko yii rọ awọn eeyan lati ma jẹ ki nkan bajẹ si ju ti tẹlẹ lọ. Ọpọ eeyan lo fẹ fi iwọde boju lati wu oriṣiriṣii iwa ọdaran lọjọ June 12.'' Ninu ọrọ tiẹ, alukoro fun ileeṣẹ ọlọpaa ipinlẹ Kwara, Okasanmi Ajayi ti fawọn araalu lọkan balẹ lati ma ṣe foya lori iwọde tawọn eeyan kan n gbero lati ṣe lọjọ June 12. SP Ajayi sọ pe ileeṣẹ ọlọpaa ṣetan lati daabo bo awọn eeyan lọjọ iwọde naa ati nigba gbogbo. ''Awọn ọlọpaa tun ti gbaradi lonii  kaakiri ipinlẹ Kwara ọjọ Ẹti ṣaaju ayajọ June 12. Wọn ṣe eyi lati jẹ ki awọn eeyan mọ wi pe ko si ewu loko fun ẹnikan kan lọjọ June 12.


SP Ajayi sọ pe ileeṣẹ ọlọpaa ṣetan lati daabo bo awọn eeyan lọjọ iwọde naa ati nigba gbogbo. ''Awọn ọlọpaa tun ti gbaradi lonii  kaakiri ipinlẹ Kwara ọjọ Ẹti ṣaaju ayajọ June 12. Wọn ṣe eyi lati jẹ ki awọn eeyan mọ wi pe ko si ewu loko fun ẹnikan kan lọjọ June 12.


Sunday Igboho: Olùrànlọ́wọ́ Sunday Igboho ní ayédèrú n'ìròyìn tó ní Igboho ṣàbẹ̀wò sí Oluwo

Yoruba bọ, wọn ni eti to ba gbọ alọ, o yẹ ko gbọ abọ. Ọgbẹni Olayomi Koiki to jẹ oludamọran si Oloye Sunday Adeyemo ti ọpọ mọ si Sunday Igboho ti sọ pe iroyin ofege lasan an ni iroyin kan eleyii to ṣafihan bi Igboho ṣe dọbalẹ niwaju Oluwo ti Ile Iwo, Oba AbdulRasheed Akanbi. Koiki ṣalaye loju opo Facebook rẹ pe Igboho ko ṣe abẹwo si Oluwo gẹgẹ bi fọto to lu ori ayelujara pa ṣe ṣapejuwe. Lọjọ Abamẹta, ọjọ kẹsan an, oṣu keje ọdun 2021 yii ni Oluwo fi atẹjade kan sita ninu eyi to ti ṣalaye pe oun ti kọwe ranṣẹ si Aarẹ Muhammadu Buhari pe ko darijin Igboho ki awọn ajọ DSS le dẹyin lẹyin rẹ rẹ. Ninu ẹda iwe naa ti Oluwo fi sọwọ si BBC Yoruba lo ti salaye pe Igboho bẹrẹ isẹ ijijagbara rẹ gẹgẹ bii olugbeja fun awọn alailagbara ni amọ ilana to n tọ ko ye oun. Oluwo ni oun ko si lara awọn Ọba to n se atilẹyin fun ijijagbara Sunday Igboho rara bi o tilẹ jẹ pe oun maa n kilọ fun pe ko sọra se nigba ti oun ba gbọ nipa igbesẹ to ba fẹ gbe.


Lọjọ Abamẹta, ọjọ kẹsan an, oṣu keje ọdun 2021 yii ni Oluwo fi atẹjade kan sita ninu eyi to ti ṣalaye pe oun ti kọwe ranṣẹ si Aarẹ Muhammadu Buhari pe ko darijin Igboho ki awọn ajọ DSS le dẹyin lẹyin rẹ rẹ. Ninu ẹda iwe naa ti Oluwo fi sọwọ si BBC Yoruba lo ti salaye pe Igboho bẹrẹ isẹ ijijagbara rẹ gẹgẹ bii olugbeja fun awọn alailagbara ni amọ ilana to n tọ ko ye oun. Oluwo ni oun ko si lara awọn Ọba to n se atilẹyin fun ijijagbara Sunday Igboho rara bi o tilẹ jẹ pe oun maa n kilọ fun pe ko sọra se nigba ti oun ba gbọ nipa igbesẹ to ba fẹ gbe. O ni Igboho wa si aafin oun lọdun 2018, ti oun si gba ni imọran lori oun to ba wa amọ o kuna lati mọ iyatọ laarin ijijagbara ati kikọju ija si ijọba. "Nigba to tiẹ ya, se lo n bu gbogbo alẹnulọrọ, to si n fi oniruuru ẹsun kan wọn, emi si ni ẹni akọkọ to ni mo n kọrin fun isọkan Naijiria. Gẹgẹ bi baba, mo dari jin, bẹẹ naa ni mo si n rọ aarẹ wa ni Naijiria lati si oju aanu wo ọmọ rẹ, Sunday Igboho."


O ni Igboho wa si aafin oun lọdun 2018, ti oun si gba ni imọran lori oun to ba wa amọ o kuna lati mọ iyatọ laarin ijijagbara ati kikọju ija si ijọba. "Nigba to tiẹ ya, se lo n bu gbogbo alẹnulọrọ, to si n fi oniruuru ẹsun kan wọn, emi si ni ẹni akọkọ to ni mo n kọrin fun isọkan Naijiria. Gẹgẹ bi baba, mo dari jin, bẹẹ naa ni mo si n rọ aarẹ wa ni Naijiria lati si oju aanu wo ọmọ rẹ, Sunday Igboho." Oluwo ni alaimọkan ni Igboho nidi sise akoso awọn nnkan pẹlu ijọba amọ lootọ lo jẹ ẹbun nla fun ilẹ Yoruba. Oba AbdulRasheed Akanbi ni Igboho ti jẹjẹ bayii lati maa tẹti si awọn agbaagba, ti yoo si maa sọrase lori awọn igbesẹ to ba n gbe lati akoko yii lọ. Amọ, oludamọran Igboho ti sọ pe ko si otitọ kankan ninu iroyin naa.


Oluwo ni alaimọkan ni Igboho nidi sise akoso awọn nnkan pẹlu ijọba amọ lootọ lo jẹ ẹbun nla fun ilẹ Yoruba. Oba AbdulRasheed Akanbi ni Igboho ti jẹjẹ bayii lati maa tẹti si awọn agbaagba, ti yoo si maa sọrase lori awọn igbesẹ to ba n gbe lati akoko yii lọ. Amọ, oludamọran Igboho ti sọ pe ko si otitọ kankan ninu iroyin naa.


YCE: Kunle Olajide ní káwọn ọ̀dọ́ dìde torí ọjọ́ ọ̀la wọn kò ṣe e fọ́wọ́ ẹ sọ̀yà

Naijiria ko ni eto iṣejọba to la iṣẹ onikaluku ninu oṣelu silẹ- Kunle Olajide Oloye Kunle Ollajide to jẹ akọwe gboogboo fun Igbimọ agba Yoruba lo fidi ọrọ yii mulẹ. O ni ilẹ Yoruba lo ni ogun abẹle julọ ninu itan Naijiria, ni eyi ti o fi beere pe ṣe iran Yoruba ti ṣetan lati se ara wọn ni ọkan bayii? Kunle Olajide ni ẹni to ba ti dagba ju ẹni ọdun marundinlaadọrin 65 lọ ko yẹ lati dije dupo kankan mọ bayii. Titi di isinyi, O ni |Naijiria ko i tii bọ lọwọ ologun ninu ero ti oun. Olajide ni ọrọ Naijiria da bi ti ẹni to n gbe ẹsẹ meji siwaju to n gbe mẹrin sẹyin ni . Bakan naa lo ni ki awọn to n beere fun Oodua Nation tẹsiwaju ninu ijijangbara naa.


June 12: Ọ̀gá àgbà ọlọ́pàá ní Nàìjíríà sọ lórí ìfẹ̀hónúhàn táwọn èèyàn fẹ́ ṣe lásìkò àyájọ́ ìjọba awarawa

Ọga ọlọpaa lorilẹede Naijiria, IGP Usman Alkali Baba ti sọrọ lori iwọde tawọn eeyan kan n gbero lati ṣe lọjọ ayajọ ijọba awarawa ni Naijiria lọjọ kejila oṣu kẹfa ọdun 2021 yii, June 12. Ọga ọlọpaa ni Naijiria rọ awọn araalu lati ṣe ayajọ ijọba awarawa pẹlu alaafia lai da rogbodiyan kankan silẹ. Ọga ọlọpaa Baba sọrọ yii lasiko abẹwo ọlọjọ mẹta to ṣe si ipinlẹ Eko. Awọn eeyan kan papa julọ awọn ọdọ ti n gbero lati fi ẹhonu wọn han lori bi nkan ko ṣe fara rọ ni Naijiria. Eleyii ti mu ki ibẹru bojo gbalẹ kaakiri orilẹede ṣaaju ọjọ iwọde yii. Koda awọn kan tiẹ n sọ pe afaimọ ki iwọde ọhun maa da bi ti EndSARS to mi ilu titi loṣu kẹwaa ọdun 2020.


Awọn eeyan kan papa julọ awọn ọdọ ti n gbero lati fi ẹhonu wọn han lori bi nkan ko ṣe fara rọ ni Naijiria. Eleyii ti mu ki ibẹru bojo gbalẹ kaakiri orilẹede ṣaaju ọjọ iwọde yii. Koda awọn kan tiẹ n sọ pe afaimọ ki iwọde ọhun maa da bi ti EndSARS to mi ilu titi loṣu kẹwaa ọdun 2020. Ṣugbọn ọga ọlọpaa sọ pe ọjọ ayọ ati ọjọ idunnu ni June 12 tii ṣe ayajọ ijọba awarawa lorilẹede Naijiria. O rọ awọn ọmọ Naijiria pe ki wọn yọ ayọ mọ ni wọn ki onikaluku si maa ṣiṣẹ rẹ lai pa ẹlomiran rara. ''Ẹyin olugbe ipinlẹ Eko, ẹ lọ fọkan balẹ, ileeṣẹ ọlọpaa ṣetan lati daabo bo yin bi ẹ ti n ṣe ajọyọ ayajọ ijọba awarawa,'' Baba lo sọ bẹẹ.


Ṣugbọn ọga ọlọpaa sọ pe ọjọ ayọ ati ọjọ idunnu ni June 12 tii ṣe ayajọ ijọba awarawa lorilẹede Naijiria. O rọ awọn ọmọ Naijiria pe ki wọn yọ ayọ mọ ni wọn ki onikaluku si maa ṣiṣẹ rẹ lai pa ẹlomiran rara. ''Ẹyin olugbe ipinlẹ Eko, ẹ lọ fọkan balẹ, ileeṣẹ ọlọpaa ṣetan lati daabo bo yin bi ẹ ti n ṣe ajọyọ ayajọ ijọba awarawa,'' Baba lo sọ bẹẹ. Ọga ọlọpaa ni Naijiria tun rọ awọn ọba alaye lati fọwọ sowọpọ pẹlu ileeṣẹ ọlọpaa lori akitiyan ati wa ojutu si eto abo to mẹhẹ ni Naijiria. Ọga ọlọpaa sọrọ yii nigba to ṣabẹwo si Eleko ti Eko, Oba Rilwan Akiolu niluu Eko.


Ọga ọlọpaa ni Naijiria tun rọ awọn ọba alaye lati fọwọ sowọpọ pẹlu ileeṣẹ ọlọpaa lori akitiyan ati wa ojutu si eto abo to mẹhẹ ni Naijiria. Ọga ọlọpaa sọrọ yii nigba to ṣabẹwo si Eleko ti Eko, Oba Rilwan Akiolu niluu Eko.


Femi Adesina: Kìí ṣe àwọn ọ̀daràn nìkan ló ń gbọ́ èdè Buhari, ẹgbẹ́ alátakò PDP gan ti di akúrẹtẹ̀

Oludamọran fun aarẹ Muhammadu Buhari lori eto iroyin, Femi Adesina ti kede pe aarẹ ti binu tan si awọn eeyan to n da wahala silẹ lorilẹede yii. O ni awọn agbebọn, ikọ mujẹmujẹ, ọdaran, ajinigbe atawọn to n pe fun iyapa Naijiria lo ti n kan ni ẹṣẹ, ti gbogbo wọn si ti n gbe imu ẹlẹjẹ kiri bayii. Femi Adesina woye ọrọ yii ninu ọrọ apilẹkọ rẹ to kọ nipa ipo ti Naijiria wa, eyi to gbe si oju opo Facebook rẹ. O ni ni kete ti wọn fi okun oye ologun tuntun wọ olori ikọ ọmọ ogun ni Naijiria, Farouk Yahaya, lo ti kede pe gbogbo awọn adarugudu silẹ ni Naijiria ni wn n ran lọ sọdọ Ọlọrun lati lọ dahun awọn iwa ọdaran ti wọn hu. Adesina ni ọjọ idajọ yii yoo maa tẹsiwaju titi ti orilẹede Naijira yoo fi di afọmọ lọwọ awọn iwa aidaa gbogbo, eyi to tumọ si ede tuntun ti Buhari n fọ jade. O salaye pe Buhari tẹti bẹlẹjẹ lati gbọ ẹdun ọkan alaga ajọ eleto idibo nilẹ yii, Ọjọgbọn Mahmoud Yakubu, to n gbarata pe bi wọn ba tẹsiwaju lati maa ba awọn ohun eelo idibo jẹ, yoo lewu fun eto idibo lọjọ iwaju.


O ni ni kete ti wọn fi okun oye ologun tuntun wọ olori ikọ ọmọ ogun ni Naijiria, Farouk Yahaya, lo ti kede pe gbogbo awọn adarugudu silẹ ni Naijiria ni wn n ran lọ sọdọ Ọlọrun lati lọ dahun awọn iwa ọdaran ti wọn hu. Adesina ni ọjọ idajọ yii yoo maa tẹsiwaju titi ti orilẹede Naijira yoo fi di afọmọ lọwọ awọn iwa aidaa gbogbo, eyi to tumọ si ede tuntun ti Buhari n fọ jade. O salaye pe Buhari tẹti bẹlẹjẹ lati gbọ ẹdun ọkan alaga ajọ eleto idibo nilẹ yii, Ọjọgbọn Mahmoud Yakubu, to n gbarata pe bi wọn ba tẹsiwaju lati maa ba awọn ohun eelo idibo jẹ, yoo lewu fun eto idibo lọjọ iwaju. "Gẹgẹ bii baba ti idunkooko wa fun ile rẹ yoo ti se, o kaanu awọn to n ba nnkan jẹ lorilẹede yii, to si ni awọn ti awọn jagun abẹle fun ọgbọn osu ko ni maa wo wọn niran, ki wn ba orilẹede yii . Idi ree to fi ni "laipẹ laijinna a ba wọn sọrọ ni ede ti yoo ye wọn." Ede ti Buhari fi n ba awọn abayejẹ yii sọrọ ti wa di gbas-gbos, ti wọn si n pe aarẹ ni Olori ẹka ẹkọ nipa ede ni fasiti."


"Gẹgẹ bii baba ti idunkooko wa fun ile rẹ yoo ti se, o kaanu awọn to n ba nnkan jẹ lorilẹede yii, to si ni awọn ti awọn jagun abẹle fun ọgbọn osu ko ni maa wo wọn niran, ki wn ba orilẹede yii . Idi ree to fi ni "laipẹ laijinna a ba wọn sọrọ ni ede ti yoo ye wọn." Ede ti Buhari fi n ba awọn abayejẹ yii sọrọ ti wa di gbas-gbos, ti wọn si n pe aarẹ ni Olori ẹka ẹkọ nipa ede ni fasiti." Bakan naa ni Femi Adesina ni igun kọọkan ni orilẹede yii lo ti wa n gbọ ede Buhari yekeyeke bayii, o ni kii se awọn ọdaran nikan amọ ẹgbẹ oselu alatako PDP pẹlu, ti n gbọ ede aarẹ yekeyeke. "Ni ẹka oselu, ẹgbẹ PDP ti n di ahoro, ti ko ba si sọra, ẹgbẹ naa yoo di korofo ko to di ọdun 2023, koroba wọn ti n jo, to si n gba omi gidigidi. Ni osu diẹ si asiko yii, ẹgbẹ oselu kan yoo maa lagbara siwaju ati siwaju, ti omiran yoo si maa di akurẹtẹ ni ojoojumọ, bi ẹgbẹ oselu kẹta ba tiẹ wa, ko le tii ni ipa kankan."


Bakan naa ni Femi Adesina ni igun kọọkan ni orilẹede yii lo ti wa n gbọ ede Buhari yekeyeke bayii, o ni kii se awọn ọdaran nikan amọ ẹgbẹ oselu alatako PDP pẹlu, ti n gbọ ede aarẹ yekeyeke. "Ni ẹka oselu, ẹgbẹ PDP ti n di ahoro, ti ko ba si sọra, ẹgbẹ naa yoo di korofo ko to di ọdun 2023, koroba wọn ti n jo, to si n gba omi gidigidi. Ni osu diẹ si asiko yii, ẹgbẹ oselu kan yoo maa lagbara siwaju ati siwaju, ti omiran yoo si maa di akurẹtẹ ni ojoojumọ, bi ẹgbẹ oselu kẹta ba tiẹ wa, ko le tii ni ipa kankan."


Buhari meets with senators: Ààrẹ Buhari ń ṣèpàdé pẹ̀lú àwọn sẹ́nétọ̀ 109 lálẹ́ ọjọ́ Iṣẹ́gun

Ààrẹ Muhammadu Buhari yoo sepade lalẹ ọjọ Isẹgun pẹlu awọn seneto Naijiria mokandinlaadota pẹlu jije ounje ale pò nílé ààrẹ l'Abuja. Ìkede ipàdé yìí tí yóò kó awon asofin ile igbimo asofin agba ati Asoju sofin jade ninu leta ti ile asofin ko eyi ti aare ile asofin agba, Ahmed Lawan ka sì eti igbo gbogbo ile. Ni ojo ketadinlogbon osu kerin ni awon asofin fẹnuko pe kí adari ile ṣe eto ipade náà láti jo jiroro lori oro abo to n ba Naijiria fúnra. Leta naa ka pe "mo n kọ ìwé yìí láti sí aare ile igbimo asofin agba pe aare Muhammadu Buhari yóò se Ipade pelu awon seneto Naijiria ni ojó Isegun, ojo ketala osu keje odun 2021 ni dede agogo mejo ale. Ìpàdé yìí ni ìròyìn ni yóò wáyé ní gbongan apeje ni ile aare to wa ni Abuja. Ẹ o maa ri ẹ́kunrẹrẹ iroyin nipa ipàde naa ka nibi to ba ti waye.


Olagunsoye Oyinlola: Kí Olorun dáríjì wá lórí ọ̀rọ̀ yíi, a ti kùnà ìlérí wa fún ìran Yorùbá

O tó gẹ́, kí a kó apá tí kò bá ṣe é ṣán mọ́ padà sórí ni Nàìjíríà- Oyinlola Gomina ipinlẹ Osun nigba kan ri, Oloye Olagunsoye Oyinlola gba BBC Yoruba lalejo, O sọrọ ilẹ kun lori ibi ti Naijiria de duro Oyinlọla fi ẹdsun ọkan rẹ han lori bi aarẹ Muhammadu Buhari ṣe yi ohun pada lori ọrọ 'Restructuring' ti gbogbo wọn fi ta Buhari fun Yoruba lasiko idibo. O ni o dun oun pe Buhari ni pe oun ko mọ nkan to n jẹ 'Restructuring'mọ nisinyi. Oyinlọla gbadura idariji nitori pé ko si ootọ mọ. O ni Oun mọ ọpọlọpọ ipa ti oun ko ninu igbesẹ to sọ Buhari di aarẹ Naijiria ṣugbọn pẹlu ibanujẹ ni o fi han pe wọn ko mu ikankan ṣẹ ninu ileri to pọ ti wọn ṣe paapaa lori eto aabo. Olagunsoye ni ohun to fi dabi pe Boko Haram yoo dohun igbagbe laarin oṣu mẹfa ti Buhari ba de ibẹ tẹlẹ ni. A ti gbé ìgbésẹ̀ láti pèsè agbẹjọ́rò tó dántọ́ kí Kanu lè rí ìdájọ́ òdodo gbà - Ohaneze Ndigbo Olusegun Obasanjọ kìlọ̀ fún wa pé Buhari kò lè gbé ẹrù Nàìjíríà ṣùgbọ́n a kò gbọ́ sí i lẹ́nu- Olagunsoye Oyinlola.


O ni Oun mọ ọpọlọpọ ipa ti oun ko ninu igbesẹ to sọ Buhari di aarẹ Naijiria ṣugbọn pẹlu ibanujẹ ni o fi han pe wọn ko mu ikankan ṣẹ ninu ileri to pọ ti wọn ṣe paapaa lori eto aabo. Olagunsoye ni ohun to fi dabi pe Boko Haram yoo dohun igbagbe laarin oṣu mẹfa ti Buhari ba de ibẹ tẹlẹ ni. A ti gbé ìgbésẹ̀ láti pèsè agbẹjọ́rò tó dántọ́ kí Kanu lè rí ìdájọ́ òdodo gbà - Ohaneze Ndigbo Olusegun Obasanjọ kìlọ̀ fún wa pé Buhari kò lè gbé ẹrù Nàìjíríà ṣùgbọ́n a kò gbọ́ sí i lẹ́nu- Olagunsoye Oyinlola. O to gẹ, ti apa ko ba ṣe e ṣan mọ, eeyan maa n kaa lori ni ibi ti ọrọ Naijiria de duro bayii. Asiko ti to ki a pada si bo ṣe wa tẹlẹ laye Awolowọ ti onikaluku n mojuto ẹkun rẹ ni. Eto ẹkọ, eto ọgbin, ile gbigbe, ọna ṣiṣe  ati bẹẹ bẹe lọ ni koowa n mojuto bo ṣe wu u. Ti iwájú kò bá ṣe é lọ, kí a kúkú padà síbi tí a ti bẹ̀rẹ̀- Olagunsoye Oyinlola Bẹẹ ko sẹni ti a le maa bẹ pe ko maa ṣẹru nigba gbogbo nigba ti a ko pin nkan bi o ṣe yẹ.


O to gẹ, ti apa ko ba ṣe e ṣan mọ, eeyan maa n kaa lori ni ibi ti ọrọ Naijiria de duro bayii. Asiko ti to ki a pada si bo ṣe wa tẹlẹ laye Awolowọ ti onikaluku n mojuto ẹkun rẹ ni. Eto ẹkọ, eto ọgbin, ile gbigbe, ọna ṣiṣe  ati bẹẹ bẹe lọ ni koowa n mojuto bo ṣe wu u. Ti iwájú kò bá ṣe é lọ, kí a kúkú padà síbi tí a ti bẹ̀rẹ̀- Olagunsoye Oyinlola Bẹẹ ko sẹni ti a le maa bẹ pe ko maa ṣẹru nigba gbogbo nigba ti a ko pin nkan bi o ṣe yẹ.


Niger Delta Avengers: Buhari fèsì pé gbogbo ohun tí NDA ń bèèrè fún, ni òun ti ṣe

Lẹyin ti wọn sinmi fun bi ọdun mẹta, awọn ajijagbara fun agbegbe Niger Delta, eyiun Niger Delta Avengers (NDA) tun ti gba ọna miran yọ bayii. Lọtẹ yii, ẹgbẹ Avengers ti ṣe agbekalẹ eto ti wọn pe orukọ rẹ ni 'Operation Humble', eleyii ti wọn fi leri pe awọn yoo fi ba ọrọ aje Naijiria jẹ nipa biba awọn ileeṣẹ epo rọbi to wa lẹkun naa jẹ. Ninu atẹjade kan ti ẹgbẹ ọhun ti fi sita ni wọn ti ṣalaye pe awọn ṣetan lati ri pe ọrọ aje Naijiria dẹnu kọlẹ. Koda wọn tun leri pe awọn ṣetan lati da ṣẹria fawọn oloṣelu to n gbimọ pọ pẹlu ijọba apapọ lati fi ẹtọ awọn eeyan ẹkun Niger Delta dun wọn. Eleyii ṣẹlẹ lẹyin oṣu kan ti olori awọn ajijagbara Niger Delta kan, Ekpemupolo, ti ọpọ mọ si Tompolo, kọ iwe ranṣẹ si ijọba apapọ lati ṣe ifilọlẹ igbimọ to n ri si ọrọ Niger Delta. Tompolo sọ ninu lẹta naa pe ti ijọba ko ba ṣe bẹẹ, awọn ṣetan lati ba awọn ileeṣẹ ifọpo Naijiria to wa lẹkun naa jẹ.


Koda wọn tun leri pe awọn ṣetan lati da ṣẹria fawọn oloṣelu to n gbimọ pọ pẹlu ijọba apapọ lati fi ẹtọ awọn eeyan ẹkun Niger Delta dun wọn. Eleyii ṣẹlẹ lẹyin oṣu kan ti olori awọn ajijagbara Niger Delta kan, Ekpemupolo, ti ọpọ mọ si Tompolo, kọ iwe ranṣẹ si ijọba apapọ lati ṣe ifilọlẹ igbimọ to n ri si ọrọ Niger Delta. Tompolo sọ ninu lẹta naa pe ti ijọba ko ba ṣe bẹẹ, awọn ṣetan lati ba awọn ileeṣẹ ifọpo Naijiria to wa lẹkun naa jẹ. Ọjọ meje pere ni Tompolo fun ijọba lati gbe igbesẹ lọri ọrọ naa. Ẹgbẹ NDA tun sọ ninu atẹjade to fi sita pe, oun ti sọ fawọn ajijagbara lati pada si inu igbo tawọn irinṣẹ ifọpo wa lẹkun naa. Ẹwẹ, ijọba apapọ ti fesi si ileri awọn ajijagbara Niger Delta Avengers, wọn ni ko si ọrọ ninu ohun ti ẹgbẹ naa n sọ rara.


Ọjọ meje pere ni Tompolo fun ijọba lati gbe igbesẹ lọri ọrọ naa. Ẹgbẹ NDA tun sọ ninu atẹjade to fi sita pe, oun ti sọ fawọn ajijagbara lati pada si inu igbo tawọn irinṣẹ ifọpo wa lẹkun naa. Ẹwẹ, ijọba apapọ ti fesi si ileri awọn ajijagbara Niger Delta Avengers, wọn ni ko si ọrọ ninu ohun ti ẹgbẹ naa n sọ rara. Ijọba ni gbogbo ohun ti ẹgbẹ naa n beere fun, ni ijọba ti ṣiṣẹ lori rẹ. Ninu atẹjade kan ti ileeṣẹ aarẹ fi sita nipasẹ oludamọran fun Aarẹ Muhammadu Buhari lori ọrọ iroyin, Femi Adesina, ijọba ni o jẹ iyalẹnu pe ẹgbẹ NDA n dunkoko mọ ijọba lẹyin ti Buhari ti gbe igbesẹ lori ọpọ ohun ti wọn n beere fun. Adesina ṣalaye pe ijọba Buhari ti gbe igbesẹ lori atunto ijọba ati idagbasoke ẹkun Niger Delta ti ẹgbẹ NDA n sọ nipa rẹ.


Ijọba ni gbogbo ohun ti ẹgbẹ naa n beere fun, ni ijọba ti ṣiṣẹ lori rẹ. Ninu atẹjade kan ti ileeṣẹ aarẹ fi sita nipasẹ oludamọran fun Aarẹ Muhammadu Buhari lori ọrọ iroyin, Femi Adesina, ijọba ni o jẹ iyalẹnu pe ẹgbẹ NDA n dunkoko mọ ijọba lẹyin ti Buhari ti gbe igbesẹ lori ọpọ ohun ti wọn n beere fun. Adesina ṣalaye pe ijọba Buhari ti gbe igbesẹ lori atunto ijọba ati idagbasoke ẹkun Niger Delta ti ẹgbẹ NDA n sọ nipa rẹ. Adesina sọ ninu atẹjade naa pe, Aarẹ Buhari ti ṣepade pọ pẹlu awọn alaṣẹ ẹkun Niger Delta ati ẹgbẹ Ijaw, Ijaw National Congress (INC).


Adesina sọ ninu atẹjade naa pe, Aarẹ Buhari ti ṣepade pọ pẹlu awọn alaṣẹ ẹkun Niger Delta ati ẹgbẹ Ijaw, Ijaw National Congress (INC).


Sunday Igboho: Wo àwọn èròjà àti orúkọ àwọn èèyàn tí DSS kó nílé Sunday Igboho

Ajọ ọtẹlẹmuyẹ DSS ti ṣalaye lẹkunrẹrẹ idi abajọ ti wọn fi yabo ile ajijagbara ilẹ Yoruba, Oloye Sunday Adeyemo ti ọpọ mọ si Sunday Igboho. Ajọ DSS ṣalaye ninu atẹjade to fi sita lalẹ Ọjọbọ pe awọn eeyan lo tawọn lolobo pe Igboho ko ibọn ati nkan ijagun pamọ nile rẹ lo jẹ ki awọn yabo ile rẹ. Ninu atẹjade naa ti agbẹnusọ ajọ ọtẹlẹmuyẹ, Ọmọwe Peter Afunanya fi sita, DSS ni awọn ọmọṣẹ mẹsan an ti wọn gbe ibọn AK-47 lọwọ to wa nile Igboho kọju ibọn sawọn DSS. Amọ meji ninu awọn ọmọṣẹ Igboho naa tẹri gbaṣọ. Ọmọwe Afunanya ni ọkan lara awọn DSS lo kan ṣe leṣe ni ọwọ rẹ, o si ti lọ gba itọju nile iwosan. Ajọ DSS ni lootọọ ni pe awọn mu awọn yoku ti wọn doju ija kọ awọn nile Igboho lọ.


Amọ meji ninu awọn ọmọṣẹ Igboho naa tẹri gbaṣọ. Ọmọwe Afunanya ni ọkan lara awọn DSS lo kan ṣe leṣe ni ọwọ rẹ, o si ti lọ gba itọju nile iwosan. Ajọ DSS ni lootọọ ni pe awọn mu awọn yoku ti wọn doju ija kọ awọn nile Igboho lọ. Lẹyin awọn nkan ti ajọ DSS ko ninu ile Igboho, wọn tun mu eeyan mẹtala ninu ile rẹ lọ si Abuja. Ọkunrin ni mejila ninu awọn eeyan yii nigba ti ọkan ninu wọn jẹ obinrin. Orukọ mejila ninu awọn eeyan naa niyii nigba ti iwadii ṣi n lọ lọwọ lori eeyan kẹtala.


Lẹyin awọn nkan ti ajọ DSS ko ninu ile Igboho, wọn tun mu eeyan mẹtala ninu ile rẹ lọ si Abuja. Ọkunrin ni mejila ninu awọn eeyan yii nigba ti ọkan ninu wọn jẹ obinrin. Orukọ mejila ninu awọn eeyan naa niyii nigba ti iwadii ṣi n lọ lọwọ lori eeyan kẹtala. i.Abdulateef OFEYAGBE ii.Amoda BABATUNDE aka Lady K (female) iii.Tajudeen ERINOYEN iv.Diakola ADEMOLA v.Abideen SHITTU vi.Jamiu NOAH vii.Ayobami DONALD viii.Adelabe USMAN ix.Oluwafelumi KUNLE x.Raji KAZEEM xi.Taiwo OPEYEMI and xii.Bamidele SUNDAY. DSS nwa  fi asiko yii sọ fawọn ọmọ Naijiria ati gbogbo agbaaye pe, Sunday Igboho atawọn ẹgbẹ rẹ ti wọn jọ n beere fun iyapa orilẹede Yoruba ti ko nkan ija ogun pamọ sile lati maa da ilu ru. Awọn ibọn atawọn nkan ijagun ti a ri nile Igboho fihan gbangba nipa erongba Igboho lati kọju ija si ijọba orilẹede Naijiria.


i.Abdulateef OFEYAGBE ii.Amoda BABATUNDE aka Lady K (female) iii.Tajudeen ERINOYEN iv.Diakola ADEMOLA v.Abideen SHITTU vi.Jamiu NOAH vii.Ayobami DONALD viii.Adelabe USMAN ix.Oluwafelumi KUNLE x.Raji KAZEEM xi.Taiwo OPEYEMI and xii.Bamidele SUNDAY. DSS nwa  fi asiko yii sọ fawọn ọmọ Naijiria ati gbogbo agbaaye pe, Sunday Igboho atawọn ẹgbẹ rẹ ti wọn jọ n beere fun iyapa orilẹede Yoruba ti ko nkan ija ogun pamọ sile lati maa da ilu ru. Awọn ibọn atawọn nkan ijagun ti a ri nile Igboho fihan gbangba nipa erongba Igboho lati kọju ija si ijọba orilẹede Naijiria. DSS ti n fi asiko yii sọ fawọn gbogbo awọn ileeṣẹ to n ri si iwe igbelu ati kaadi idanimọ pe, Igboho le kan si wọn pe kaadi idanimọ ati iwe igbelu ohun sọnu pe oun fẹ ṣe omiran, ẹ maa da a lohun. Ajọ DSS tun n sọ fawọn eeyan pe o ṣeeṣe ki marun un ninu ibọn AK-47 ti wọn ri nile Ighoho jẹ awọn ibọn ti awọn ọmọṣẹ rẹ fipa gba lọwọ awọn oṣiṣẹ aṣọbode ni Idi Iroko nipinlẹ Ogun. Ajọ ọtẹlẹmuyẹ tun fẹ ki awọn araalu mọ pe ija ibọn yinyin sira ẹni to bẹ silẹ nile Igboho fun wakati diẹ lo jẹ ki o ri ọna lati salọ.


DSS ti n fi asiko yii sọ fawọn gbogbo awọn ileeṣẹ to n ri si iwe igbelu ati kaadi idanimọ pe, Igboho le kan si wọn pe kaadi idanimọ ati iwe igbelu ohun sọnu pe oun fẹ ṣe omiran, ẹ maa da a lohun. Ajọ DSS tun n sọ fawọn eeyan pe o ṣeeṣe ki marun un ninu ibọn AK-47 ti wọn ri nile Ighoho jẹ awọn ibọn ti awọn ọmọṣẹ rẹ fipa gba lọwọ awọn oṣiṣẹ aṣọbode ni Idi Iroko nipinlẹ Ogun. Ajọ ọtẹlẹmuyẹ tun fẹ ki awọn araalu mọ pe ija ibọn yinyin sira ẹni to bẹ silẹ nile Igboho fun wakati diẹ lo jẹ ki o ri ọna lati salọ. Igboho le sa de bi ibi ti o ba wu u bayii, o le ti maa ṣe ikọlu si awọn agbofinro, ṣugbọn bo pẹ bo ya, ọwọ yoo pada tẹ ẹ. Lakotan, ajọ DSS n rọ gbogbo awọn to n ṣatilẹyin fun Igboho lati gba ni imọran pe ki o jọwọ ara rẹ fawọn oṣiṣẹ eleto abo nitori ko si ẹni to ga ju ofin lọ. Bakan naa, gbogbo awọn eeyan ti DSS mu nile rẹ ni yoo foju ba ile ẹjọ laipẹ,'' Ọmọwe Afunanya lo ṣalaye bẹẹ.


Igboho le sa de bi ibi ti o ba wu u bayii, o le ti maa ṣe ikọlu si awọn agbofinro, ṣugbọn bo pẹ bo ya, ọwọ yoo pada tẹ ẹ. Lakotan, ajọ DSS n rọ gbogbo awọn to n ṣatilẹyin fun Igboho lati gba ni imọran pe ki o jọwọ ara rẹ fawọn oṣiṣẹ eleto abo nitori ko si ẹni to ga ju ofin lọ. Bakan naa, gbogbo awọn eeyan ti DSS mu nile rẹ ni yoo foju ba ile ẹjọ laipẹ,'' Ọmọwe Afunanya lo ṣalaye bẹẹ.


Sunday Igboho: Ààrẹ̀ Buhari ní iṣẹ́ akínkanjú ní àwọn ẹ̀ṣọ́ aláàbò ṣe nípa Sunday Igboho, Nnamdi Kanu

Aarẹ orilẹede Naijiria, Muhammadu Buhari ti gboriyin fun awọn ẹṣọ alaabo lori aṣeyọri mimu adari ikọ Biafra, Nnamdi Kanu ati ikọlu ti wọn ṣe si ile Sunday Igboho. Ninu atẹjade ti aarẹ fi lede gba ọwọ agbẹnusọ rẹ, Garba Shehu lo ti sọ bẹẹ. Aarẹ Buhari ni awọn ẹṣọ alaabo naa ṣiṣẹ akọni lai si ibẹru, ti wọn si ṣe gbogbo rẹ ni idakọnkọ lai jẹ ki ẹnikẹni mọ nipa rẹ. ''A gbọdọ tẹra mọ iru awọn ilana yii lati yọ gbogbo awọn agbebọn to n ji awọn akẹkọọ gbe ni Naijiria, paapaa awọn to n gbe ni ariwa orilẹede Naijiria.'' ''Orilẹede Naijiria gbe oriyin fun awọn akọni naa, ti wọn si gboriyin fun iṣẹ ti wọn ṣe''. Ijọba orilẹede Naijiria ti n woye awọn iwa ọdaran ti ẹgbẹ IPOB ti n ṣe lati ọjọ to ti pe, ti iwadii si fihan wi pe iwa ọdaran ni wọn n hu, ti wọn fi n ri owo ti wọn fi n gbe ikọ IPOB larugẹ.


''A gbọdọ tẹra mọ iru awọn ilana yii lati yọ gbogbo awọn agbebọn to n ji awọn akẹkọọ gbe ni Naijiria, paapaa awọn to n gbe ni ariwa orilẹede Naijiria.'' ''Orilẹede Naijiria gbe oriyin fun awọn akọni naa, ti wọn si gboriyin fun iṣẹ ti wọn ṣe''. Ijọba orilẹede Naijiria ti n woye awọn iwa ọdaran ti ẹgbẹ IPOB ti n ṣe lati ọjọ to ti pe, ti iwadii si fihan wi pe iwa ọdaran ni wọn n hu, ti wọn fi n ri owo ti wọn fi n gbe ikọ IPOB larugẹ. Bakan naa ni aarẹ Buhari ni iṣe akọni ni bi wọn ṣe yabo ile Sunday Igboho nitori oun pe fun iyapa kuro lorilẹede Naijiria, to si da omi alaafia orilẹede Naijiria ru pẹlu awọn ohun ija oloro ti wọn ba ni ile rẹ. ''Lori irọ ni pe ohun ṣiṣẹ lati da abo bo awọn eniyan rẹ, wahala lo fi n da silẹ ni Naijiria'' ''Awọn ọrọ ẹnu rẹ lati ẹyin wa ti fihan pe ko fẹ rere fun orilẹede Naijiria, eleyii ti o fẹ ba ajọṣepọ Naijiria''. Aarẹ Buhari wa fikun pe awọn ẹṣọ alaabo gbọdọ ṣe ju ti tẹlẹ lọ lati ri pe awọn to n ji awọn ọmọ ileewe gbe ni ileẹkọ wọn foju wina ofin.


Bakan naa ni aarẹ Buhari ni iṣe akọni ni bi wọn ṣe yabo ile Sunday Igboho nitori oun pe fun iyapa kuro lorilẹede Naijiria, to si da omi alaafia orilẹede Naijiria ru pẹlu awọn ohun ija oloro ti wọn ba ni ile rẹ. ''Lori irọ ni pe ohun ṣiṣẹ lati da abo bo awọn eniyan rẹ, wahala lo fi n da silẹ ni Naijiria'' ''Awọn ọrọ ẹnu rẹ lati ẹyin wa ti fihan pe ko fẹ rere fun orilẹede Naijiria, eleyii ti o fẹ ba ajọṣepọ Naijiria''. Aarẹ Buhari wa fikun pe awọn ẹṣọ alaabo gbọdọ ṣe ju ti tẹlẹ lọ lati ri pe awọn to n ji awọn ọmọ ileewe gbe ni ileẹkọ wọn foju wina ofin.


June 12 Democracy Day: Ọmọ Nàìjíríà 10.5M la ti gbọ̀nṣẹ́ gbọ̀nyà kúrò lára wọn - Buhari

Ninu ọrọ ti aarẹ Muhammadu Buhari ba awọn ọmọ Naijiria sọ ni ayajọ ọjọ ijọba awa ara wa lo ti mẹnu ba a pe ijọba oun gbiyanju gidi lati yọ awọn ọmọ Naijiria kuro ninu iṣẹ. Gẹgẹ bi Banki agbaye ṣe fi akọsilẹ sita, orilẹede Naijria wa lara awọn ti iye awọn to n jiṣẹ jiya ti pọ ju lagbaye. Bẹẹ si ni lọdun 2019, Aarẹ Muhammadu Buhari ṣeleri lati rii pe o yọ eeyan ọgọrun miliọnu ọmọ Naijiria kuro ninu iṣẹ laarin ọdun mẹwa. Aarẹ ni iṣẹ ṣi ku lati ṣe "a si n ṣa gbogbo ipa wa lagbami bi nkan ko ṣe tun to yii ti iye eeyan to wa ni Naijiria si n pọ sii ju iye awọn taa le fun niṣẹ lọ". O fi kun un wipe bo tilẹ jẹ pe Covid-19 fi orilẹede Naijiria, awọn ṣi ni afojusun lati yọ eeyan ọgrun miliọnu kuro ninu iṣẹ laarin ọdun mẹwaa. Aarẹ orilẹede yii, Muhammadu Buhari ti ba awọn ọmọ Naijira sọrọ ni aarọ ọjọ Satide lati ki wọn ku ayajọ ọjọ ijọba awa ara wa to ko naa.


Aarẹ ni iṣẹ ṣi ku lati ṣe "a si n ṣa gbogbo ipa wa lagbami bi nkan ko ṣe tun to yii ti iye eeyan to wa ni Naijiria si n pọ sii ju iye awọn taa le fun niṣẹ lọ". O fi kun un wipe bo tilẹ jẹ pe Covid-19 fi orilẹede Naijiria, awọn ṣi ni afojusun lati yọ eeyan ọgrun miliọnu kuro ninu iṣẹ laarin ọdun mẹwaa. Aarẹ orilẹede yii, Muhammadu Buhari ti ba awọn ọmọ Naijira sọrọ ni aarọ ọjọ Satide lati ki wọn ku ayajọ ọjọ ijọba awa ara wa to ko naa. Ninu ọrọ rẹ, Buhari sọ nipa ọpọ aseyọri ti ijọba rẹ ti se lati igba to ti gori aga akoso orilẹede yii ni ọdun mẹfa sẹyin. Lara awọn aseyọri ti Buhari mẹnuba ni awọn ipese awọn ohun eelo amayedẹrun si tibu tooro orilẹede yii Àwọn ìtàn mánigbàgbé tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:


Ninu ọrọ rẹ, Buhari sọ nipa ọpọ aseyọri ti ijọba rẹ ti se lati igba to ti gori aga akoso orilẹede yii ni ọdun mẹfa sẹyin. Lara awọn aseyọri ti Buhari mẹnuba ni awọn ipese awọn ohun eelo amayedẹrun si tibu tooro orilẹede yii Àwọn ìtàn mánigbàgbé tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:


Femi Falana: Ọwọ́ tí Buhari fi mú mú ọ̀rọ̀ Kanu àti Igboho jọ èyí tí wọ́n fi mú olóṣèlú kan lọ́dún 1984

Ajafẹtọ ọmọniyan ati agbẹjọro agba, Femi Falana ti sọ pe awọn igbesẹ ti Aarẹ Naiijiria n gbe yoo da Naijiria pada si ọdun 1984, ṣugbọn awọn araalu ko ni gba fun. Falana lo sọ ọrọ naa nibi ijiroro kan lati sami si ayẹyẹ ọjọ ibi ọdun mẹ́tàdínláàdọ́rùn ún Ọjọgbọn Wole Soyinka loke eepẹ. Agbẹjọro naa ṣo pe ọwọ ti ijọba Buhari fi mu ọrọ Nnamdi Kanu ati Sunday Igboho farajọ eyii ti wọn lo lati fi ji oloṣelu kan gbe lọdun 1984. O ni "Ko yẹ ki a gba Buhari laaye lati da wa pada si ọdun 1984 bii igba ti wọn gbiyanju lati ji Umaru Diko gbe ni London." "Wọn ti ji Diko gbe tan lọdun naa lọhun, ṣugbọn ara adugbo kan lo figbe ta lasiko ti wọn n gbe lọ si papakọ ofurufu." Falana ṣalaye pe o ṣeeṣe ko jẹ pe ṣe ni wọn kun Nnamdi Kanu loorun ki wọn to gbe wa si Naijiria nitori ijọba Kenya ko le ṣalaye pe awọn finu-findọ fa Kanu le ijọba Naijiria lọwọ.


O ni "Ko yẹ ki a gba Buhari laaye lati da wa pada si ọdun 1984 bii igba ti wọn gbiyanju lati ji Umaru Diko gbe ni London." "Wọn ti ji Diko gbe tan lọdun naa lọhun, ṣugbọn ara adugbo kan lo figbe ta lasiko ti wọn n gbe lọ si papakọ ofurufu." Falana ṣalaye pe o ṣeeṣe ko jẹ pe ṣe ni wọn kun Nnamdi Kanu loorun ki wọn to gbe wa si Naijiria nitori ijọba Kenya ko le ṣalaye pe awọn finu-findọ fa Kanu le ijọba Naijiria lọwọ. O ni irọ ni awọn to sọ pe ọna to ba ofin mu ni wọn fi gbe Kanu wa si Naijiria n pa. Ajafẹtọ naa fikun pe eremọde lasan ni awọn to ni ki awọn araalu má ṣe ifẹhonuhna n sẹ nitori ironu awọn ologun lo wa ninu ọpọlọ wọn. O sọ siwaju si pe Buhari ti gbagbe pe awọn ti gbe Aarẹ Olusegun Obasanjo lọ sile ẹjọ lọdun 2003 ri, lẹyin ti Obasanjo tu iwọde kan ti Buhari ti kopa ka, ti Buhari si jare lati ile ẹjọ ọhun. O ni ile ẹjọ naa sọ pe ko ba ofin mu ki eeyan kọkọ lọ gba iwe aṣẹ lọwọ ọlọpaa ko to ṣagbatẹru iwọde tabi kopa ninu iwọde kankan, ati pe awọn eeyan to ti gba ominira ko nilo iwe aṣẹ ọlọpaa kankan ki wọn to ṣe iwọde.


O ni irọ ni awọn to sọ pe ọna to ba ofin mu ni wọn fi gbe Kanu wa si Naijiria n pa. Ajafẹtọ naa fikun pe eremọde lasan ni awọn to ni ki awọn araalu má ṣe ifẹhonuhna n sẹ nitori ironu awọn ologun lo wa ninu ọpọlọ wọn. O sọ siwaju si pe Buhari ti gbagbe pe awọn ti gbe Aarẹ Olusegun Obasanjo lọ sile ẹjọ lọdun 2003 ri, lẹyin ti Obasanjo tu iwọde kan ti Buhari ti kopa ka, ti Buhari si jare lati ile ẹjọ ọhun. O ni ile ẹjọ naa sọ pe ko ba ofin mu ki eeyan kọkọ lọ gba iwe aṣẹ lọwọ ọlọpaa ko to ṣagbatẹru iwọde tabi kopa ninu iwọde kankan, ati pe awọn eeyan to ti gba ominira ko nilo iwe aṣẹ ọlọpaa kankan ki wọn to ṣe iwọde. Falana ni eredi ree ti awọn fi gbogun ti ile igbimọ aṣofin lati ṣe ofin tuntun kan to sọ pe awọn araalu ko nilo lati fi to ileeṣẹ ọlọpaa leti ki wọn to ṣe iwọde, ayafi ki wọn wa pese eto abo fun wọn, kii ṣe lati gba aṣẹ.


Falana ni eredi ree ti awọn fi gbogun ti ile igbimọ aṣofin lati ṣe ofin tuntun kan to sọ pe awọn araalu ko nilo lati fi to ileeṣẹ ọlọpaa leti ki wọn to ṣe iwọde, ayafi ki wọn wa pese eto abo fun wọn, kii ṣe lati gba aṣẹ.


Buhari in Lagos: Irọ́ ni pé àwọn eèyàn mi nìkan ni mo ń fi sípò adarí ní Nàìjíríà- Muhammadu Buhari

Aare Muhammadu Buhari to n tukọ Naijiria lo gbera lati Abuja wa se abẹwo si ilu Eko ni guusu Iwo Oorun Naijiria. Nibe lo ti kopa ninu eto ifọrọwanilẹnuwo aladase pẹlu ileese Amohunmaworan Arise TV. Nibi ifọrọwanilẹnuwo yii ni Aare Buhari ti salaye bi oun se n yan awọn eeyan sipo ninu ijọba oun. Aare ni pe oun kọ lati yan ẹni ti ko koju osuwọn sipo rara. O ni awọn akọsẹmọsẹ to mọ nkan ti o yẹ ni oun n yan sipo lai naani iran tabi ilu tabi ipinlẹ ti ẹni bẹẹ ti wa ni Naijiria, Buhari ni o di dandan ki onikaluku sisẹ lati fi amuyẹ han pe oun yẹ nipo ki ijọba to yan iru ẹni bẹẹ sipo. Idahun yii waye nigba ti wọn beere nipa awọn adari ologun ti Buhari n yan lati ẹya kan nikan.


Aare ni pe oun kọ lati yan ẹni ti ko koju osuwọn sipo rara. O ni awọn akọsẹmọsẹ to mọ nkan ti o yẹ ni oun n yan sipo lai naani iran tabi ilu tabi ipinlẹ ti ẹni bẹẹ ti wa ni Naijiria, Buhari ni o di dandan ki onikaluku sisẹ lati fi amuyẹ han pe oun yẹ nipo ki ijọba to yan iru ẹni bẹẹ sipo. Idahun yii waye nigba ti wọn beere nipa awọn adari ologun ti Buhari n yan lati ẹya kan nikan. Orí mi wú pé àkòkò ìjọba mi ní àṣeyọrí reluwé ń wáyé - Buhari Ibùdókọ̀ reluwé Ekò tó tóbi jùlọ ní West Africa di ṣíṣí Aarẹ Muhammadu Buhari ti ṣe ifilọlẹ oju ọna reluwe oni kilomita 157, to lọ lati Eko si Ibadan. Nibi eto naa to waye ni agbegbe ibudokọ reluwe Mobolaji Johnson ni Ebute-Meta, ni ipinlẹ Eko, ni Buhari ti fi idunnu rẹ han lori bi awọn araalu ṣe tẹwọ gba akanṣe iṣẹ naa. Buhari ni ori oun wu to jẹ pe lasiko ijọba oun ni iru aseyọri bayii n waye ni Naijiria.


Orí mi wú pé àkòkò ìjọba mi ní àṣeyọrí reluwé ń wáyé - Buhari Ibùdókọ̀ reluwé Ekò tó tóbi jùlọ ní West Africa di ṣíṣí Aarẹ Muhammadu Buhari ti ṣe ifilọlẹ oju ọna reluwe oni kilomita 157, to lọ lati Eko si Ibadan. Nibi eto naa to waye ni agbegbe ibudokọ reluwe Mobolaji Johnson ni Ebute-Meta, ni ipinlẹ Eko, ni Buhari ti fi idunnu rẹ han lori bi awọn araalu ṣe tẹwọ gba akanṣe iṣẹ naa. Buhari ni ori oun wu to jẹ pe lasiko ijọba oun ni iru aseyọri bayii n waye ni Naijiria. Lara awọn eeyan jankanjankan wa nibi ayẹyẹ ifilọlẹ naa ni minisita fun eto irinna, Rotimi Amaechi, minisita fun aṣa ati iroyin, Lai Mohammed ati minisita fun ọrọ ọdọ ati ere idaraya, Sunday Dare. Awọn yoku ni Olori ile aṣoju-sofin, Femi Gbajabiamila, gomina ipinlẹ Ekiti, Kayode Fayemi, Babajide Sanwo-Olu ti Eko, Seyi Makinde lati Oyo ati Dapo Abiodun lati Ogun. Eto naa ko yọ aṣiwaju ẹgbẹ oṣelu APC, Bola Tinubu, Wole Soyinka ati awọn ẹlẹgbẹjẹgbẹ mii silẹ.


Lara awọn eeyan jankanjankan wa nibi ayẹyẹ ifilọlẹ naa ni minisita fun eto irinna, Rotimi Amaechi, minisita fun aṣa ati iroyin, Lai Mohammed ati minisita fun ọrọ ọdọ ati ere idaraya, Sunday Dare. Awọn yoku ni Olori ile aṣoju-sofin, Femi Gbajabiamila, gomina ipinlẹ Ekiti, Kayode Fayemi, Babajide Sanwo-Olu ti Eko, Seyi Makinde lati Oyo ati Dapo Abiodun lati Ogun. Eto naa ko yọ aṣiwaju ẹgbẹ oṣelu APC, Bola Tinubu, Wole Soyinka ati awọn ẹlẹgbẹjẹgbẹ mii silẹ. Ọdun 2019 ni Buhari ti ṣe abẹwo si ipinlẹ Eko kẹhin, lasiko to wa a ṣe ifilọlẹ awọn akanṣe iṣẹ kan lasiko ijọba Gomina Akinwumi Ambode. Loni ni ipinlẹ Eko yoo gbalejo aarẹ orileede Naijiria, Muhammadu Buhari to n bọ wa ṣe abẹwo ọlọjọ kan sipinlẹ naa. Ninu ikede kan ti ọkan lara awọn amugbalẹgbẹ aarẹ, Bashir Ahmad fi sita loju opo Koo, o ni aarẹ yoo wa ṣe ifilọlẹ reluwe Eko si Ibadan.


Ọdun 2019 ni Buhari ti ṣe abẹwo si ipinlẹ Eko kẹhin, lasiko to wa a ṣe ifilọlẹ awọn akanṣe iṣẹ kan lasiko ijọba Gomina Akinwumi Ambode. Loni ni ipinlẹ Eko yoo gbalejo aarẹ orileede Naijiria, Muhammadu Buhari to n bọ wa ṣe abẹwo ọlọjọ kan sipinlẹ naa. Ninu ikede kan ti ọkan lara awọn amugbalẹgbẹ aarẹ, Bashir Ahmad fi sita loju opo Koo, o ni aarẹ yoo wa ṣe ifilọlẹ reluwe Eko si Ibadan. Reluwe yii, to wa ni agbegbe Ebutte Meta la gbọ pe wọn bẹrẹ iṣẹ lori rẹ lati ọdun 2017.. Ibudokọ reluwe Mobolaji Johnson yii ni ibudo reluwe to tobi julọ ni iwọ oorun Afrika, to si le gba to ẹgbẹrun mẹfa ero. Ko si ikede pupọ ti wọn fi to araalu leti nipa abẹwo yii ṣugbọn o ṣeeṣe ki sunkẹrẹ fakẹrẹ ọkọ waye lawọn agbegbe kan Lasiko abẹwo rẹ Ni Ọjọru ni ọga agba ọlọpaa Naijiria, Alkali Baba Usman ti balẹ si Eko, to si kan si Gomina Babajide Sanwoolu nile ijọba. Lasiko abẹwo rẹ to ṣe kẹyin si Eko nigba ijọba Gomina Akinwumi Ambode, ijọba kede isinmi fawọn oṣiṣẹ ki wọn baa le tu yaya jade wa pade aarẹ.


Reluwe yii, to wa ni agbegbe Ebutte Meta la gbọ pe wọn bẹrẹ iṣẹ lori rẹ lati ọdun 2017.. Ibudokọ reluwe Mobolaji Johnson yii ni ibudo reluwe to tobi julọ ni iwọ oorun Afrika, to si le gba to ẹgbẹrun mẹfa ero. Ko si ikede pupọ ti wọn fi to araalu leti nipa abẹwo yii ṣugbọn o ṣeeṣe ki sunkẹrẹ fakẹrẹ ọkọ waye lawọn agbegbe kan Lasiko abẹwo rẹ Ni Ọjọru ni ọga agba ọlọpaa Naijiria, Alkali Baba Usman ti balẹ si Eko, to si kan si Gomina Babajide Sanwoolu nile ijọba. Lasiko abẹwo rẹ to ṣe kẹyin si Eko nigba ijọba Gomina Akinwumi Ambode, ijọba kede isinmi fawọn oṣiṣẹ ki wọn baa le tu yaya jade wa pade aarẹ. Lọjọ Kẹrinlelogun oṣu Kẹrin ọdun 2019 ni aarẹ Muhammadu Buhari wa silu Eko kẹyin lasiko ayẹyẹ ọjọ ibi asaaju ẹgbẹ oselu APC nni, Asiwaju Bola Ahmed Tinubu. Ko si ikede isinmi kankan lasiko abẹwo eleyi amọ ibẹru ati inira ti wahala sunkẹrẹ fakẹrẹ ọkọ le ko ba araalu, jẹ eleyi to mumu lọkan awọn eeyan.


Lọjọ Kẹrinlelogun oṣu Kẹrin ọdun 2019 ni aarẹ Muhammadu Buhari wa silu Eko kẹyin lasiko ayẹyẹ ọjọ ibi asaaju ẹgbẹ oselu APC nni, Asiwaju Bola Ahmed Tinubu. Ko si ikede isinmi kankan lasiko abẹwo eleyi amọ ibẹru ati inira ti wahala sunkẹrẹ fakẹrẹ ọkọ le ko ba araalu, jẹ eleyi to mumu lọkan awọn eeyan.


Democracy Day: Wo àwọn ààrẹ alágbádá tó ti jẹ ní Nàìjíríà láti ìgbà òmìnira di àkókò yìí

Bọmọde o mọ itan, yoo ba arọba nitori arọba gan an ni baba itan. Ẹyin n woo pé kí lo ba owe yii wa. Ọrọ to kan yin, to kan mi ni o, ọrọ ijọba awaarawa lorileede Naijiria la n sọ. Àwọn ìtàn mánigbàgbé tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí: Lẹyin ijijagbara lọwọ ijọba amunisin ilẹ Gẹẹsi, Naijiria gba ominira lọjọ kinni oṣu kẹwaa ọdun 1960. Bayii ni ijọba awaarawa ṣe bẹrẹ ni Naijiria eyi to mu ki Nnamdi Azikiwe di aarẹ àkọkọ ninu itan orileede Naijiria ti Alhaji Abubakar Tafawa Balewa si jẹ Olootu ijọba. Hmmm... Yoruba kare lai!


Àwọn ìtàn mánigbàgbé tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí: Lẹyin ijijagbara lọwọ ijọba amunisin ilẹ Gẹẹsi, Naijiria gba ominira lọjọ kinni oṣu kẹwaa ọdun 1960. Bayii ni ijọba awaarawa ṣe bẹrẹ ni Naijiria eyi to mu ki Nnamdi Azikiwe di aarẹ àkọkọ ninu itan orileede Naijiria ti Alhaji Abubakar Tafawa Balewa si jẹ Olootu ijọba. Hmmm... Yoruba kare lai! Wọn ní ile to ba n toro, ọmọ ale ibẹ ni ko tii dagba. Lọjọ kẹẹdogun osu kinni ọdun 1966 lawọn ologun ditẹ gbajọba ninu eyi ti wọn ti ṣekupa Tafawa Balewa at'awọn olori ijoba mii bii Samuel Ladoke Akintola to jẹ olori ijoba ilẹ Yoruba nigba naa. Ọdun mẹtala gbako ni Naijiria lo loko ẹru ijọba ologun.


Wọn ní ile to ba n toro, ọmọ ale ibẹ ni ko tii dagba. Lọjọ kẹẹdogun osu kinni ọdun 1966 lawọn ologun ditẹ gbajọba ninu eyi ti wọn ti ṣekupa Tafawa Balewa at'awọn olori ijoba mii bii Samuel Ladoke Akintola to jẹ olori ijoba ilẹ Yoruba nigba naa. Ọdun mẹtala gbako ni Naijiria lo loko ẹru ijọba ologun. Àmọ́, orileede Naijiria pada si ijọba awaarawa lọdun 1979 lẹyin ti Ọgagun Olusegun Obasanjo gbe ijọba fun alagbada ti gbogbo ilu dibo yan, Alhaji Shehu Shagari. Bayii ni Shagari ṣe di aarẹ abaṣẹ-waa akọkọ lorileede Naijiria. Shagari lo ọdun mẹrin fun saa akọkọ, Koda o tun wọlé ẹkeji lọdun 1983.


Àmọ́, orileede Naijiria pada si ijọba awaarawa lọdun 1979 lẹyin ti Ọgagun Olusegun Obasanjo gbe ijọba fun alagbada ti gbogbo ilu dibo yan, Alhaji Shehu Shagari. Bayii ni Shagari ṣe di aarẹ abaṣẹ-waa akọkọ lorileede Naijiria. Shagari lo ọdun mẹrin fun saa akọkọ, Koda o tun wọlé ẹkeji lọdun 1983. Àmọ́, awọn ologun tun gbeṣe wọn dé, ọdun 1983 yii naa ni wọn tun fipa gbajọba. Ọdun mẹwaa ni ijọba ologun tun fi dari orileede Naijiria ki aarẹ fidihẹ Oloye Ernest Shonekan to gori oye lọdun 1993 lẹyin ti Ọgagun Ibrahim Babangida wọgile ibo aarẹ to gbe Moshoodi Kashimawo Olawale Abiola wọlé. Ṣugbọn oṣu perete bayii ni Oloye Shonekan lo ki Ọgagun Sani Abacha to gbajọba lọwọ rẹ.


Àmọ́, awọn ologun tun gbeṣe wọn dé, ọdun 1983 yii naa ni wọn tun fipa gbajọba. Ọdun mẹwaa ni ijọba ologun tun fi dari orileede Naijiria ki aarẹ fidihẹ Oloye Ernest Shonekan to gori oye lọdun 1993 lẹyin ti Ọgagun Ibrahim Babangida wọgile ibo aarẹ to gbe Moshoodi Kashimawo Olawale Abiola wọlé. Ṣugbọn oṣu perete bayii ni Oloye Shonekan lo ki Ọgagun Sani Abacha to gbajọba lọwọ rẹ. Oju ọmọ Naijiria ri to laye Abacha, ẹyin naa rántí? Ṣebi ẹ mọ pe ẹni ti Ọlọhun ko le mu, faabada, ko tii da iru eeyan bẹẹ. Lẹyin ti ijọba Abacha milẹ titi fún ọdun marun gbako, iku wọlé mu ùn lọ lọdun 1998.


Oju ọmọ Naijiria ri to laye Abacha, ẹyin naa rántí? Ṣebi ẹ mọ pe ẹni ti Ọlọhun ko le mu, faabada, ko tii da iru eeyan bẹẹ. Lẹyin ti ijọba Abacha milẹ titi fún ọdun marun gbako, iku wọlé mu ùn lọ lọdun 1998. Iku Abacha ko maa mu opin ba ijoba ologun ni Naijiria! Ogagun Abdulsalami Abubakar lori gori aleefa, amọ oun naa lo gbejoba pada falagbada lọdun 1999. Ṣe ẹ mọ pe, ori ti yoo ba Dade, ko ní ṣá lai d'ade.


Iku Abacha ko maa mu opin ba ijoba ologun ni Naijiria! Ogagun Abdulsalami Abubakar lori gori aleefa, amọ oun naa lo gbejoba pada falagbada lọdun 1999. Ṣe ẹ mọ pe, ori ti yoo ba Dade, ko ní ṣá lai d'ade. Lẹyin ti ori ko o yọ lọgba ẹwọn ti Abacha ju sí, Oloye Olusegun Aremu Obasanjo wọle ibo ààrẹ Naijiria labẹ asia ẹgbẹ oṣelu PDP, o si di aare alagbada lọdun 1999. Obasanjo lọdun mẹrin akọkọ lori oye. O tun ṣe bẹ́ẹ̀ wọlé saa keji lọdun 2003 nibi to ti tukọ Naijiria f'ọdun mẹrin mìíràn.


Lẹyin ti ori ko o yọ lọgba ẹwọn ti Abacha ju sí, Oloye Olusegun Aremu Obasanjo wọle ibo ààrẹ Naijiria labẹ asia ẹgbẹ oṣelu PDP, o si di aare alagbada lọdun 1999. Obasanjo lọdun mẹrin akọkọ lori oye. O tun ṣe bẹ́ẹ̀ wọlé saa keji lọdun 2003 nibi to ti tukọ Naijiria f'ọdun mẹrin mìíràn. Oloogbe Umaru Musa Yar'adua di ààrẹ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, lẹyin to jawe Olubori ninu ibo aarẹ ọdun 2007, bo tilẹ jẹ pe awuyewuye pọ lori esi ibo ọhún. Ọpọ ni magomago wa ninu idibo naa. Ṣugbọn iku ko dọjọ, arun ko doṣu.


Oloogbe Umaru Musa Yar'adua di ààrẹ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, lẹyin to jawe Olubori ninu ibo aarẹ ọdun 2007, bo tilẹ jẹ pe awuyewuye pọ lori esi ibo ọhún. Ọpọ ni magomago wa ninu idibo naa. Ṣugbọn iku ko dọjọ, arun ko doṣu. Yar'adua ko lo ju ọdun meji lọ lori aleefa. Ọjọ karun osu karun ọdún 2009 lo jẹ Ọlọrun nipe leyin to ti Irinajo de lati Sáúdí. Aṣe orukọ ọmọ maa n ro ọmọ ni tootọọ.


Yar'adua ko lo ju ọdun meji lọ lori aleefa. Ọjọ karun osu karun ọdún 2009 lo jẹ Ọlọrun nipe leyin to ti Irinajo de lati Sáúdí. Aṣe orukọ ọmọ maa n ro ọmọ ni tootọọ. Goodluck Jonathan to jẹ igbakeji Yar'adua depo aarẹ lẹyin ti ọga rẹ jẹ Ọlọrun nipe tan. Jonathan dije fún ipò ààrẹ ninu ibo ọdún 2011 ninu eyi to ji jawe Olubori labẹ ẹgbẹ oṣelu PDP. Jonathan gbe ijoba fun Muhammadu Buhari wọọrọwọ lẹyin to jawe Olubori ninu eto idibo ọdun 2015.


Goodluck Jonathan to jẹ igbakeji Yar'adua depo aarẹ lẹyin ti ọga rẹ jẹ Ọlọrun nipe tan. Jonathan dije fún ipò ààrẹ ninu ibo ọdún 2011 ninu eyi to ji jawe Olubori labẹ ẹgbẹ oṣelu PDP. Jonathan gbe ijoba fun Muhammadu Buhari wọọrọwọ lẹyin to jawe Olubori ninu eto idibo ọdun 2015. Buhari ti dupo ààrẹ tẹlẹ fún igba mẹta ọtọtọ ko to pada wọlé labẹ asia ẹgbẹ oṣelu APC. Buhari ṣèlérí ayipada tawọn oloyinbo n pe ni "change" lẹgbẹ APC fawọn ọmọ Naijiria. Sai Baba gẹgẹ bi awọn ololufẹ Buhari ṣe máa ń pe tun wọle saa keji lọdun 2019.


Buhari ti dupo ààrẹ tẹlẹ fún igba mẹta ọtọtọ ko to pada wọlé labẹ asia ẹgbẹ oṣelu APC. Buhari ṣèlérí ayipada tawọn oloyinbo n pe ni "change" lẹgbẹ APC fawọn ọmọ Naijiria. Sai Baba gẹgẹ bi awọn ololufẹ Buhari ṣe máa ń pe tun wọle saa keji lọdun 2019. Buhari naa lo sí wa lori oye titi di akoko yii. Ẹyin ọmọ Naijiria nile, loko, lodo ati lẹyin odi, ẹ ku ayajọ ọdun ijọba awaarawa. Iwaju iwaju lọpa ẹbiti n ree si, Naijiria ko ni rẹyin lasẹ Edumar


Buhari naa lo sí wa lori oye titi di akoko yii. Ẹyin ọmọ Naijiria nile, loko, lodo ati lẹyin odi, ẹ ku ayajọ ọdun ijọba awaarawa. Iwaju iwaju lọpa ẹbiti n ree si, Naijiria ko ni rẹyin lasẹ Edumar


Buhari: Ààrẹ di ẹ̀bi àìrí iṣẹ́ ṣe ru àwọn ọ̀dọ́ Nàìjíríà torí àwọn ìgbésẹ̀ kan tí wọn gbé

Aarẹ orileede Naijiria, Muhammadu Buhari ti ṣalaye idi ti ọpọ ọdọ Naijiria ko fi ri iṣẹ ṣe, eyi to ni ko sẹyin akoba to waye lasiko iwọde ENDSARS. Ninu ifọrọwero ti aarẹ ti kopa lori eto akanṣe ileeṣẹ amounmaworan Arise TV ni o ti fi ọrọ yii lede. Buhari ni awọn ọdọ to kawe gboye rẹpẹtẹ le ma ri iṣẹ nitori iwa ti awọn eeyan kan hu. O ni ipalara ati biba nkan jẹ to wyae lasiko iwde ENDSARS to lati le awọn to ba fẹ doko owo ni Naijiria kuro. ''Lọ ba eyikeyi Gomina ki o s fun pe ki o fun ẹ ni iṣẹ tabi agbaṣe iṣẹ yoo sọ fun ọ pe ko si aaye.Bẹẹ lọrọ ri lọdọ awọn ijọba ibilẹ naa.'' O ni tori eyi pupọ ọdọ le kawe gboye ṣugbọn wọn le ma ri iṣẹ titi ti wọn yoo fi jade laye.


O ni ipalara ati biba nkan jẹ to wyae lasiko iwde ENDSARS to lati le awọn to ba fẹ doko owo ni Naijiria kuro. ''Lọ ba eyikeyi Gomina ki o s fun pe ki o fun ẹ ni iṣẹ tabi agbaṣe iṣẹ yoo sọ fun ọ pe ko si aaye.Bẹẹ lọrọ ri lọdọ awọn ijọba ibilẹ naa.'' O ni tori eyi pupọ ọdọ le kawe gboye ṣugbọn wọn le ma ri iṣẹ titi ti wọn yoo fi jade laye. ''Idi ni pe ko si ẹni ti yoo fi owo rẹ doko owo layika ti ko ba si ifọkanbalẹ. Nitori naa ni mo fi sọ fun awọn ọdọ pe ti wọn ba fẹ iṣẹ, ki wọn ṣe pẹlẹ pẹlẹ'' Aarẹ tun tọka si awọn ọkọ akero igba, ti wọn dana sun ni ipinlẹ Eko, eyi ti Gomina Ambode ra . ''Ta ni yoo wa da ileeṣẹ silẹ nigba ti ko ba si ifọkanbalẹ?


''Idi ni pe ko si ẹni ti yoo fi owo rẹ doko owo layika ti ko ba si ifọkanbalẹ. Nitori naa ni mo fi sọ fun awọn ọdọ pe ti wọn ba fẹ iṣẹ, ki wọn ṣe pẹlẹ pẹlẹ'' Aarẹ tun tọka si awọn ọkọ akero igba, ti wọn dana sun ni ipinlẹ Eko, eyi ti Gomina Ambode ra . ''Ta ni yoo wa da ileeṣẹ silẹ nigba ti ko ba si ifọkanbalẹ? Ko si.'' Nkan ti mo n sọ yii ko gba ọgbọn pupọ. Ẹ ṣe jẹjẹ, ti alaafia ba wa nilu awọn eeyan yoo wa lati dokowo ti yoo mu iṣẹ wa'' Ẹwẹ, Aare Muhammadu Buhari ti ṣe  abẹwo si ilu Eko ni guusu Iwo Oorun Naijiria.


Ko si.'' Nkan ti mo n sọ yii ko gba ọgbọn pupọ. Ẹ ṣe jẹjẹ, ti alaafia ba wa nilu awọn eeyan yoo wa lati dokowo ti yoo mu iṣẹ wa'' Ẹwẹ, Aare Muhammadu Buhari ti ṣe  abẹwo si ilu Eko ni guusu Iwo Oorun Naijiria. Nibe lo ti kopa ninu eto ifọrọwanilẹnuwo aladase pẹlu ileese Amohunmaworan Arise TV. Nibi ifọrọwanilẹnuwo yii ni Aare Buhari ti ni oun kọ lati sọrọ nipa ofin ti ijọba oun fi de "Twitter" Buhari ni oun ko ni dahun ibeere igba ti Twitter yoo bẹrẹ isẹ pada ni Naijiria lasiko naa. O ni awo mọ sinu, mọ sikun ni oun fi da.


Nibe lo ti kopa ninu eto ifọrọwanilẹnuwo aladase pẹlu ileese Amohunmaworan Arise TV. Nibi ifọrọwanilẹnuwo yii ni Aare Buhari ti ni oun kọ lati sọrọ nipa ofin ti ijọba oun fi de "Twitter" Buhari ni oun ko ni dahun ibeere igba ti Twitter yoo bẹrẹ isẹ pada ni Naijiria lasiko naa. O ni awo mọ sinu, mọ sikun ni oun fi da. Bakan naa ni Aarẹ Buhari sisọ loju eegun isẹ akanse ti Nigerian Maritime Administration and Safety Agency (NIMASA). Eyi ti wọ́n pe ni Deep Blue Project. Awọn miran ti wọn jọ si eto naa ni: Femi Gbajabiamila to jẹ abẹnugan ile igbimọ Asofin ni Abuja, Gomina Sanwo Olu ti ipinle Eko, Gomina ipinlẹ Ekiti, Oyo, Ogun ati igbakeji gomina Ondo.


Bakan naa ni Aarẹ Buhari sisọ loju eegun isẹ akanse ti Nigerian Maritime Administration and Safety Agency (NIMASA). Eyi ti wọ́n pe ni Deep Blue Project. Awọn miran ti wọn jọ si eto naa ni: Femi Gbajabiamila to jẹ abẹnugan ile igbimọ Asofin ni Abuja, Gomina Sanwo Olu ti ipinle Eko, Gomina ipinlẹ Ekiti, Oyo, Ogun ati igbakeji gomina Ondo. Bakan naa ni Seneto Gbemisola Saraki, Minista eto irinna ati minista abẹlẹ to n mojuto eto irinna ni Naijiria. Ọlọ́pàá àti ológun kò ní lójú àánú mọ́ fáwọn abàlújẹ́, ìyàtọ̀ yóò wà - Buhari Buhari: A má a lo òfin tó ní kí wọn mú màálù tó bá jẹ oko títí tí olówó rẹ̀ yóò fi sanwó Aarẹ Orilẹede Naijiria, Muhammadu Buhari ti ni ominu n kọ oun nipa ẹkun iwọ oorun ariwa Naijiria , nibi ti awọn eeyan to jẹ ẹya kan naa ti n pa ara wọn. Aarẹ Buhari woye ọrọ yii lasiko to n kopa lori eto ifọrọwerọ kan pẹlu ileesẹ mohunmaworan kan, to si ni ijọba yoo kan si wọn nibamu pẹlu ede ti wọn gbọ.


Bakan naa ni Seneto Gbemisola Saraki, Minista eto irinna ati minista abẹlẹ to n mojuto eto irinna ni Naijiria. Ọlọ́pàá àti ológun kò ní lójú àánú mọ́ fáwọn abàlújẹ́, ìyàtọ̀ yóò wà - Buhari Buhari: A má a lo òfin tó ní kí wọn mú màálù tó bá jẹ oko títí tí olówó rẹ̀ yóò fi sanwó Aarẹ Orilẹede Naijiria, Muhammadu Buhari ti ni ominu n kọ oun nipa ẹkun iwọ oorun ariwa Naijiria , nibi ti awọn eeyan to jẹ ẹya kan naa ti n pa ara wọn. Aarẹ Buhari woye ọrọ yii lasiko to n kopa lori eto ifọrọwerọ kan pẹlu ileesẹ mohunmaworan kan, to si ni ijọba yoo kan si wọn nibamu pẹlu ede ti wọn gbọ. "Awọn eeyan yii ti wọn dijọ n sọ ede kanna ni wọn n pa ara wọn, ti wọn si tun n ji maalu ara wọn, ti wọn tun n jo abule ara wọn. A ti fun awọn ọlọpa atawn ologun ni agbara lati mase loju aanu lawọn ọsẹ diẹ sasiko yii, iyatọ yoo si wa. Tẹ ba jẹ kawọn eeyan lọ sisẹ ninu oko wọn, ebi yoo pa ilu, tijọba yoo si wọ wahala nla, eyi ti a ko fẹ ko sẹlẹ nitori a ti koju isoro to ga to."


"Awọn eeyan yii ti wọn dijọ n sọ ede kanna ni wọn n pa ara wọn, ti wọn si tun n ji maalu ara wọn, ti wọn tun n jo abule ara wọn. A ti fun awọn ọlọpa atawn ologun ni agbara lati mase loju aanu lawọn ọsẹ diẹ sasiko yii, iyatọ yoo si wa. Tẹ ba jẹ kawọn eeyan lọ sisẹ ninu oko wọn, ebi yoo pa ilu, tijọba yoo si wọ wahala nla, eyi ti a ko fẹ ko sẹlẹ nitori a ti koju isoro to ga to." Buhari ni oun ti se ayipada awọn ọga ologun, ta si ba wọn se ipade pọ pẹlu ni aimọye igba. "A gba wọn laaye lati lọ kaakiri lọ wo ipo ti nnkan wa funra wọn, ta si sọ pe a fẹ ki alaafia wa, ki awsn eeyan le pada sinu oko wọn lati dako. Amọ a ko pariwo sita pupọ, ki awọn ẹni ibi ma baa mọ, amọ awọn eeyan to wa lẹnu isẹ agbofinro mọ ohun ribiribi ta n se."


Buhari ni oun ti se ayipada awọn ọga ologun, ta si ba wọn se ipade pọ pẹlu ni aimọye igba. "A gba wọn laaye lati lọ kaakiri lọ wo ipo ti nnkan wa funra wọn, ta si sọ pe a fẹ ki alaafia wa, ki awsn eeyan le pada sinu oko wọn lati dako. Amọ a ko pariwo sita pupọ, ki awọn ẹni ibi ma baa mọ, amọ awọn eeyan to wa lẹnu isẹ agbofinro mọ ohun ribiribi ta n se." Nigba to n sọrọ lori idasilẹ ileesẹ ọlọpaa lawọn ipinlẹ kọọkan, aarẹ Buhari ni oun ti sọ fun awọn gomina pe ki wọn lọ finmu finlẹ labẹle. "Wọn ko le joko kalẹ lẹyin ti wọn ba wọle ibo gomina tan, ki wsn si lero pe emi ni maa ma sisẹ fun wọn, mo ti ran wọn pada." Nigba to n sọrọ lori bi ẹya kan se n gba ipo giga ju awọn ẹya miran lọ, aarẹ Buhari ni ko yẹ ki wọn maa fi awọn eeyan sipo nitori pe wọn wa lati ẹya kan. O ni bi eeyan kan ba se dangajia si ni oun maa n wo, bi wọn ba se sisẹ kaakiri si, pẹlu iye ọdun ti wọn fi ni iriri lẹnu isẹ bii ọdun mẹẹdogun si mejidinlogun.


Nigba to n sọrọ lori idasilẹ ileesẹ ọlọpaa lawọn ipinlẹ kọọkan, aarẹ Buhari ni oun ti sọ fun awọn gomina pe ki wọn lọ finmu finlẹ labẹle. "Wọn ko le joko kalẹ lẹyin ti wọn ba wọle ibo gomina tan, ki wsn si lero pe emi ni maa ma sisẹ fun wọn, mo ti ran wọn pada." Nigba to n sọrọ lori bi ẹya kan se n gba ipo giga ju awọn ẹya miran lọ, aarẹ Buhari ni ko yẹ ki wọn maa fi awọn eeyan sipo nitori pe wọn wa lati ẹya kan. O ni bi eeyan kan ba se dangajia si ni oun maa n wo, bi wọn ba se sisẹ kaakiri si, pẹlu iye ọdun ti wọn fi ni iriri lẹnu isẹ bii ọdun mẹẹdogun si mejidinlogun. Lori ọrọ bi awọn darandaran se maa n da ẹran kiri loju taye, aarẹ Buhari ni oun ti ni ki wọn wa akọsilẹ ofin ijọba kan jade eyi to n safihan awọn oju ọna maalu ati agbegbe ifiẹran jẹko. Ofin naa ni pe darandaran ti ẹran rẹ ba jẹ oko oloko, ki wọn mu ẹran naa pamọ, titi ti olowo rẹ yoo fi sanwo oko to jẹ. O ni awọn darandaran n ko ara wọn nijanu lasiko naa nitori iwọnba ni awọn darandaran to wa, ta si mọ awọn oju ọna ti wọn le gba, o rọrun lati mọ awọn ọna naa.


Lori ọrọ bi awọn darandaran se maa n da ẹran kiri loju taye, aarẹ Buhari ni oun ti ni ki wọn wa akọsilẹ ofin ijọba kan jade eyi to n safihan awọn oju ọna maalu ati agbegbe ifiẹran jẹko. Ofin naa ni pe darandaran ti ẹran rẹ ba jẹ oko oloko, ki wọn mu ẹran naa pamọ, titi ti olowo rẹ yoo fi sanwo oko to jẹ. O ni awọn darandaran n ko ara wọn nijanu lasiko naa nitori iwọnba ni awọn darandaran to wa, ta si mọ awọn oju ọna ti wọn le gba, o rọrun lati mọ awọn ọna naa. "Asa ka maa sare wa silu Abuja lo n fa wahala yii. Gomina ipinlẹ Benue si ni mo jẹ ọkan lara wọn amọ n ko jiyan rẹ. Ohun ti mo n sọ ni pe darandaran ni Naijiria ko legbe ju ọpa lọ amọ awọn eleyi ti n gbe ibọn AK 47.


"Asa ka maa sare wa silu Abuja lo n fa wahala yii. Gomina ipinlẹ Benue si ni mo jẹ ọkan lara wọn amọ n ko jiyan rẹ. Ohun ti mo n sọ ni pe darandaran ni Naijiria ko legbe ju ọpa lọ amọ awọn eleyi ti n gbe ibọn AK 47. Awọn Fulani to n wa lati orilẹede Mauritania atawọn agbegbe miran si jọ awọn ọmọ orilẹede yii, eyi to mu ki awọn eeyan maa mu omulomu Nigba to n sọrọ lori ohun to kan to fẹ se to ba kuro nipo aarẹ tan, Muhammadu Buhari ni oun ko pa oko oun ti , oun si setan lati pada sibẹ. "Mo si n sọ fun awọn ọmọ Naijiria pe mo nifẹ lati se daadaa si wọn. Lootọ la si nilo ilọsiwaju lẹkun iwọ oorun guusu Naijiria, ila oorun guusu, amọ lọwọlọwọ bayii, ẹkun iwọ oorun ariwa Naijiria lo n kọ mi lominu pupọ nitori ibẹ lo n gbona janin-janin lọwọ."


Awọn Fulani to n wa lati orilẹede Mauritania atawọn agbegbe miran si jọ awọn ọmọ orilẹede yii, eyi to mu ki awọn eeyan maa mu omulomu Nigba to n sọrọ lori ohun to kan to fẹ se to ba kuro nipo aarẹ tan, Muhammadu Buhari ni oun ko pa oko oun ti , oun si setan lati pada sibẹ. "Mo si n sọ fun awọn ọmọ Naijiria pe mo nifẹ lati se daadaa si wọn. Lootọ la si nilo ilọsiwaju lẹkun iwọ oorun guusu Naijiria, ila oorun guusu, amọ lọwọlọwọ bayii, ẹkun iwọ oorun ariwa Naijiria lo n kọ mi lominu pupọ nitori ibẹ lo n gbona janin-janin lọwọ."


Sunday Igboho: Oluwo kọ lẹ́ta sí Buhari pé òun yóò mú Igboho wá bẹ̀bẹ̀ tí àkókò bá tó

Oluwo ti ilu Iwo, Ọba Abdulrasheed Adewale Akanbi, Telu Kinni, ti kọwe si aarẹ Muhammadu Buhari lori ọrọ Ajijagbara fun ilẹ Yoruba nni, Oloye Sunday Igboho. Ninu ẹda iwe naa ti Oluwo fi sọwọ si BBC Yoruba lo ti salaye pe Igboho bẹrẹ isẹ ijijagbara rẹ gẹgẹ bii olugbeja fun awọn alailagbara ni amọ ilana to n tọ ko ye oun. Oluwo ni oun ko si lara awọn Ọba to n se atilẹyin fun ijijagbara Sunday Igboho rara bi o tilẹ jẹ pe oun maa n kilọ fun pe ko sọra se nigba ti oun ba gbọ nipa igbesẹ to ba fẹ gbe. O ni Igboho wa si aafin oun lọdun 2018, ti oun si gba ni imọran lori oun to ba wa amọ o kuna lati mọ iyatọ laarin ijijagbara ati kikọju ija si ijọba. "Nigba to tiẹ ya, se lo n bu gbogbo alẹnulọrọ, to si n fi oniruuru ẹsun kan wọn, emi si ni ẹni akọkọ to ni mo n kọrin fun isọkan Naijiria. Gẹgẹ bi baba, mo dari jin, bẹẹ naa ni mo si n rọ aarẹ wa ni Naijiria lati si oju aanu wo ọmọ rẹ, Sunday Igboho."


O ni Igboho wa si aafin oun lọdun 2018, ti oun si gba ni imọran lori oun to ba wa amọ o kuna lati mọ iyatọ laarin ijijagbara ati kikọju ija si ijọba. "Nigba to tiẹ ya, se lo n bu gbogbo alẹnulọrọ, to si n fi oniruuru ẹsun kan wọn, emi si ni ẹni akọkọ to ni mo n kọrin fun isọkan Naijiria. Gẹgẹ bi baba, mo dari jin, bẹẹ naa ni mo si n rọ aarẹ wa ni Naijiria lati si oju aanu wo ọmọ rẹ, Sunday Igboho." Oluwo ni alaimọkan ni Igboho nidi sise akoso awọn nnkan pẹlu ijọba amọ lootọ lo jẹ ẹbun nla fun ilẹ Yoruba. O ni Igboho ti jẹjẹ bayii lati maa tẹti si awọn agbaagba, ti yoo si maa sọrase lori awọn igbesẹ to ba n gbe lati akoko yii lọ. "Mo n rọ aarẹ lati seraro lori awọn agbofinro to n lepa Igboho, mo si mọ pe isẹlẹ yii yoo tubọ mu ki okun isọkan Naijiria tubọ yi dain si ni.


Oluwo ni alaimọkan ni Igboho nidi sise akoso awọn nnkan pẹlu ijọba amọ lootọ lo jẹ ẹbun nla fun ilẹ Yoruba. O ni Igboho ti jẹjẹ bayii lati maa tẹti si awọn agbaagba, ti yoo si maa sọrase lori awọn igbesẹ to ba n gbe lati akoko yii lọ. "Mo n rọ aarẹ lati seraro lori awọn agbofinro to n lepa Igboho, mo si mọ pe isẹlẹ yii yoo tubọ mu ki okun isọkan Naijiria tubọ yi dain si ni. Igboho ti jiya pupọ, yoo si jawọ ninu ipe fun iyapa Naijiria to n se, maa mu wa sọdọ yin fun ijiroro alaafia nigba ti akoko ba to." Oluwo fikun pe orilẹede Naijiria ko se e pin lọsan kan, oru kan nitori idi kan tabi oniran atipe, agbara Naijiria ko si ninu oniruuru ede ta jẹ nikan bikose ninu idarijin pẹlu. O wa mu wa siranti nipa iku to pa MKO Abiola, Ken Saro Wiwa atawọn ajijagbara miran ni ẹkun kọọkan ni Naijiria eyi tawọn ọmọ orilẹede yii ko le tete gbagbe.


Igboho ti jiya pupọ, yoo si jawọ ninu ipe fun iyapa Naijiria to n se, maa mu wa sọdọ yin fun ijiroro alaafia nigba ti akoko ba to." Oluwo fikun pe orilẹede Naijiria ko se e pin lọsan kan, oru kan nitori idi kan tabi oniran atipe, agbara Naijiria ko si ninu oniruuru ede ta jẹ nikan bikose ninu idarijin pẹlu. O wa mu wa siranti nipa iku to pa MKO Abiola, Ken Saro Wiwa atawọn ajijagbara miran ni ẹkun kọọkan ni Naijiria eyi tawọn ọmọ orilẹede yii ko le tete gbagbe. "Amọ bi ọmọ ko ba tete maa fi itan kọgbọn, baba to ba dara ko ni da ọmọ nu pẹlu omi iwẹ, mo si n sọ eyi, ki aarẹ le mọ pe a wi fun Sunday Igboho to nipa ijijagbara fun idasilẹ orilẹede Yoruba to n se, ko gbọran ni." Nipari, Oluwo wa kan saara si aarẹ Buhari lori aayan rẹ lati gbogun ti iwa ọdaran, agbebọn, ijinigbe ati bo se mu agbega awọn ohun eelo amayedẹrun nibaada.


"Amọ bi ọmọ ko ba tete maa fi itan kọgbọn, baba to ba dara ko ni da ọmọ nu pẹlu omi iwẹ, mo si n sọ eyi, ki aarẹ le mọ pe a wi fun Sunday Igboho to nipa ijijagbara fun idasilẹ orilẹede Yoruba to n se, ko gbọran ni." Nipari, Oluwo wa kan saara si aarẹ Buhari lori aayan rẹ lati gbogun ti iwa ọdaran, agbebọn, ijinigbe ati bo se mu agbega awọn ohun eelo amayedẹrun nibaada.


Buhari,N895 extra budget: Buhari ní kí ilé aṣòfin àgbà buwọ́lu N895b gẹ́gẹ́ bíi àfikún owó ètò ìṣúná ọdún 2021

Buhari ń bèrè N895b àfikún owó ètò ìṣúná ọdún 2021 láti ra abẹ́rẹ́ Covid-19 àti ohun ìjà ogun Aarẹ Muhammadu Buhari ti ke si ile igbimọ aṣofin agba lati buwọlu wo ti iye rẹ le ni  biliọnu mẹjọ naira gẹgẹ bii afikun oeo eto iṣuna ọdun 2021. Aarẹ ile naa, Ahmed lawan lo kede bẹẹ lasiko to n ka iwe ti Buhari fi ṣọwọ si ile ọhun lẹyin ti igbimọ aṣejọba Buhari ti kọkọ buwọlu owo ọhun ṣaaju. Lara owo ọhun ni wọn sọ pe awọn yoo lo lati ra awọn ohun ija fun ileeṣẹ ọmọ ogun lọna ati gbogun awọn ọmọ ẹgbesumọmi atawọn janduku. Ijọba apapọ yoo tun lo lara owo naa lati ra abẹrẹ ajẹsara Covid-19 atawọn irinṣẹ miran ni ẹka eto ilera Naijiria. Lẹta ọhun ka pe "Inu mi dun lati kọwe si yin pe ki ẹ buwọlu afikun owo eto iṣuna ti ọdun 2021." "Iye owo ti a n bere fun ni N895,842,465,917.00."


Ijọba apapọ yoo tun lo lara owo naa lati ra abẹrẹ ajẹsara Covid-19 atawọn irinṣẹ miran ni ẹka eto ilera Naijiria. Lẹta ọhun ka pe "Inu mi dun lati kọwe si yin pe ki ẹ buwọlu afikun owo eto iṣuna ti ọdun 2021." "Iye owo ti a n bere fun ni N895,842,465,917.00." Yatọ si abẹrẹ Covid-19 ati ohun ija fun ileeṣẹ ọmọ ogun ti ijọba apapọ fẹ ra, wọn ni awọn yoo tun lo lara owo naa lati ṣe itọju awọn eeyan bii ẹgbẹrun lọna aaḍota to ni arun kogboogun HIV/AIDS labẹ eto NCAPS. Gẹgẹ bi iwe naa ṣe sọ, ileeṣẹ ọmọ ogun nilo awọn ohun ija igbalode lati koju awọn janduku, bakan naa ni ijọba fẹ ṣeto awọn afẹfẹ eemi gaasi kakiri Naijiria. Aarẹ Buhari sọ pe yatọ si owo yii, awọn inawo kan ṣi wa ti ijọba fẹ ṣe, ṣugbọn awọn yoo ko gbogbo rẹ sinu eto iṣuna ọdun to n bọ eyii ti awọn yoo gbe wa siwaju ile naa titi oṣu Kẹsan an ọdun yii.


Yatọ si abẹrẹ Covid-19 ati ohun ija fun ileeṣẹ ọmọ ogun ti ijọba apapọ fẹ ra, wọn ni awọn yoo tun lo lara owo naa lati ṣe itọju awọn eeyan bii ẹgbẹrun lọna aaḍota to ni arun kogboogun HIV/AIDS labẹ eto NCAPS. Gẹgẹ bi iwe naa ṣe sọ, ileeṣẹ ọmọ ogun nilo awọn ohun ija igbalode lati koju awọn janduku, bakan naa ni ijọba fẹ ṣeto awọn afẹfẹ eemi gaasi kakiri Naijiria. Aarẹ Buhari sọ pe yatọ si owo yii, awọn inawo kan ṣi wa ti ijọba fẹ ṣe, ṣugbọn awọn yoo ko gbogbo rẹ sinu eto iṣuna ọdun to n bọ eyii ti awọn yoo gbe wa siwaju ile naa titi oṣu Kẹsan an ọdun yii. Lẹyin naa lo bere fun atilẹyin awọn ọmọ ile aṣofin naa lati tete buwọlu afikun eto iṣuna ọhun ki iṣẹ le bẹrẹ ni kankan. Bayii, ijoko ile Igbimọ Asofin ti waye lati ka ibeere Buhari lẹẹkeji ni ana nile igbimọ Asofin ni Abuja. Ohun to ku naa ni ki awọn ọmọ ile igbimọ Asofin ka a lẹẹkẹta ki wọn si fẹnuko lori boya wọn fi ọwọ sii tabi bẹẹkọ.


Lẹyin naa lo bere fun atilẹyin awọn ọmọ ile aṣofin naa lati tete buwọlu afikun eto iṣuna ọhun ki iṣẹ le bẹrẹ ni kankan. Bayii, ijoko ile Igbimọ Asofin ti waye lati ka ibeere Buhari lẹẹkeji ni ana nile igbimọ Asofin ni Abuja. Ohun to ku naa ni ki awọn ọmọ ile igbimọ Asofin ka a lẹẹkẹta ki wọn si fẹnuko lori boya wọn fi ọwọ sii tabi bẹẹkọ. Kò sí ìpínlẹ̀ tí ijọba mi kò tíì fọwọ́ bà sí rere- Ààrẹ Muhammadu Buhari Ààrẹ Muhammadu Buhari ni kò sí ìpínlẹ̀ kan ni Nàìjíríà tí ìjọba òun kò tíì fọwọ́ bà nípa isẹ àkànṣe amáyédẹrùn. Buhari so èyí níbi ìpàgọ́ àwọn ẹ̀ka ọ̀dọ́ All Progressive Congress tó wáyé ní gbongan International  Conference Centre, Abuja l'ọ́jọ́ Aje. Lorí ètò ààbò, ààrẹ Buhari tí akọ̀wé ìjọbaa àpapọ̀, Boss Mustapha ṣojú fún ṣàlàyé pé ẹnikẹ́ni tí wọ́n bá ká ìbọn mọ́ lọ́wọ́ lọ́nà aitọ́ yóò fojú wina òfin.


Kò sí ìpínlẹ̀ tí ijọba mi kò tíì fọwọ́ bà sí rere- Ààrẹ Muhammadu Buhari Ààrẹ Muhammadu Buhari ni kò sí ìpínlẹ̀ kan ni Nàìjíríà tí ìjọba òun kò tíì fọwọ́ bà nípa isẹ àkànṣe amáyédẹrùn. Buhari so èyí níbi ìpàgọ́ àwọn ẹ̀ka ọ̀dọ́ All Progressive Congress tó wáyé ní gbongan International  Conference Centre, Abuja l'ọ́jọ́ Aje. Lorí ètò ààbò, ààrẹ Buhari tí akọ̀wé ìjọbaa àpapọ̀, Boss Mustapha ṣojú fún ṣàlàyé pé ẹnikẹ́ni tí wọ́n bá ká ìbọn mọ́ lọ́wọ́ lọ́nà aitọ́ yóò fojú wina òfin. Boss Mustapha rọ àwọn ọ̀dọ́ láti hùwà tí yóò mú itẹsiwaju bá orílẹ̀ èdè yìí àti àwọn tikara wọn. "Aarẹ náà gbà pé lóòótọ́ orileede yìí ń kojú ìṣòro ètò àbò tó mẹ́hẹ, láti orí ìdí gùn jalè ojú pópó, ìjínigbé, ìgbésùmọ̀mí àwọn darandaran agbébọn to ń pá àwọn àgbẹ̀ àti àwọn tó ń pànìyàn ni ìhà ila-oorun Gúsù." Boss Mustapha fi wọn lọ́kàn balẹ pé ìjọba yìí yóò fòpin sí gbogbo pálapàla tó wà nílẹ̀ yìí pàápàá jùlọ lórí ètò àbò tó mẹ́hẹ.


Boss Mustapha rọ àwọn ọ̀dọ́ láti hùwà tí yóò mú itẹsiwaju bá orílẹ̀ èdè yìí àti àwọn tikara wọn. "Aarẹ náà gbà pé lóòótọ́ orileede yìí ń kojú ìṣòro ètò àbò tó mẹ́hẹ, láti orí ìdí gùn jalè ojú pópó, ìjínigbé, ìgbésùmọ̀mí àwọn darandaran agbébọn to ń pá àwọn àgbẹ̀ àti àwọn tó ń pànìyàn ni ìhà ila-oorun Gúsù." Boss Mustapha fi wọn lọ́kàn balẹ pé ìjọba yìí yóò fòpin sí gbogbo pálapàla tó wà nílẹ̀ yìí pàápàá jùlọ lórí ètò àbò tó mẹ́hẹ. Boss Mustapha ni: "Gbogbo èrò ìjọba, isẹ àkànṣe àti yiyan awọn eniyan sipo ni ìjọba yìí ṣe ní ìlànà ọgbọọgbà fún gbogbo ẹ̀yà. "Kò sí ìhà ibikan ni orilẹ-ede yìí tí ìjọba kò tíì fọwọ́ bá ní ọ̀nà tó ni ìtumọ̀, yálà nípa ṣíṣe ohun amáyéderùn, ètò ọgbìn, tàbí bí nnkan ti ẹkùn kọọkan bá nílò ṣe ṣe pàtàkì sí.


Boss Mustapha ni: "Gbogbo èrò ìjọba, isẹ àkànṣe àti yiyan awọn eniyan sipo ni ìjọba yìí ṣe ní ìlànà ọgbọọgbà fún gbogbo ẹ̀yà. "Kò sí ìhà ibikan ni orilẹ-ede yìí tí ìjọba kò tíì fọwọ́ bá ní ọ̀nà tó ni ìtumọ̀, yálà nípa ṣíṣe ohun amáyéderùn, ètò ọgbìn, tàbí bí nnkan ti ẹkùn kọọkan bá nílò ṣe ṣe pàtàkì sí.


Buhari: Twitter kò dá sí ọ̀rọ̀ IPOB àti Nnamdi Kanu, bó ṣe wù wa la ṣe lè darí Nàìjíríà- Lai Mohammed

Minista Lai Mohammed ti sọrọsoke lori igbesẹ twitter si ọrọ aarẹ Mohammadu Buhari O ni "a le dari ilu wa bo ṣe tọ ati bo ṣe yẹ, amọ, afurasi ni Twitter jẹ lorilẹede Naijiria". Lai Mohammed beere pe ṣe Twitter ti kọkọ yọ awọn ọ̀rọ̀ abuku to ti ẹnu Nnamdi Kanu kuro? Twitter yii kan naa lasiko EndSARS ṣe ohun ti wọn fẹ ṣe, awọn si lo kọkọ fa oju opo Aarẹ Amerika tẹlẹ, Trump yọ bii jiga". Minisita iroyin ati aṣa ni Naijiria, Lai Mohammed ti fesi lori igbesẹ si ileeṣẹ to ti orilẹ-ede Amẹrika wa, Twitter nipa yiyọ ọrọ Aarẹ Muhammadu Buhari kuro lori itakun Twitter. Lai Mohammed ni ọwọ ifura fẹ wa bayii ninu gbogbo ohun ti ileeṣẹ Twitter n ṣe ni Naijiria. Ọrọ Lai Mohammed jade lẹyin ti ileeṣẹ Twitter yọ ọrọ ti aarẹ Buhari kọ kuro nibi to ti n sọrọ nipa pe oun yoo fi oju awọn to n da wahala silẹ ni ilu ri mabo to si n fi ọrọ we ohun ti oju rẹ ri gẹgẹ bi ologun fun ọgbọn ọdun.


Minisita iroyin ati aṣa ni Naijiria, Lai Mohammed ti fesi lori igbesẹ si ileeṣẹ to ti orilẹ-ede Amẹrika wa, Twitter nipa yiyọ ọrọ Aarẹ Muhammadu Buhari kuro lori itakun Twitter. Lai Mohammed ni ọwọ ifura fẹ wa bayii ninu gbogbo ohun ti ileeṣẹ Twitter n ṣe ni Naijiria. Ọrọ Lai Mohammed jade lẹyin ti ileeṣẹ Twitter yọ ọrọ ti aarẹ Buhari kọ kuro nibi to ti n sọrọ nipa pe oun yoo fi oju awọn to n da wahala silẹ ni ilu ri mabo to si n fi ọrọ we ohun ti oju rẹ ri gẹgẹ bi ologun fun ọgbọn ọdun. Nigba ti o n gbe igbesẹ rẹ lẹyin lori idi to fi yọ ọrọ Ààrẹ Buhari, Twitter ni atẹjade Aarẹ ru ofin idasilẹ Twitter. Nigba to n ba awọn akọroyin ile aarẹ sọrọ l'Ọjọbọ, Minisita fi ẹsun kan Twitter pe "wọn le kọ eti ikun si awọn ọrọ alufansa ti olori ẹgbẹ ajijagbara IPOB, Nnamdi Kanu ti n sọ lati ọjọ yii, tori naa wọn o le tan awọn ọmọ Naijiria rara" Ó yẹ ka fura sí iṣẹ́ tí wọ́n rán Twitter wa ṣe ní Nàìjíríà, ejò fẹ́ lọ́wọ́ ńńú - Lai Mohammed ìdí tí Twitter fi yọ ọ̀rọ̀ tí Ààrẹ Buhari sọ sí àwọn aráàlú àti èsì Lai Mohammed O ni nigba tawọn eeyan n jo agọ ọlọpaa kiri ti wọn n pa awọn ọlọpaa ni Naijiria lasiko ifẹhonuhan EndSARS, loju Twitter, ẹtọ to dara ni lati fẹhonu han. Ṣugbọn nigba ti irufẹ nkan b ṣẹlẹ ni ilẹ Capitol, ogun able lo jẹ".


Nigba ti o n gbe igbesẹ rẹ lẹyin lori idi to fi yọ ọrọ Ààrẹ Buhari, Twitter ni atẹjade Aarẹ ru ofin idasilẹ Twitter. Nigba to n ba awọn akọroyin ile aarẹ sọrọ l'Ọjọbọ, Minisita fi ẹsun kan Twitter pe "wọn le kọ eti ikun si awọn ọrọ alufansa ti olori ẹgbẹ ajijagbara IPOB, Nnamdi Kanu ti n sọ lati ọjọ yii, tori naa wọn o le tan awọn ọmọ Naijiria rara" Ó yẹ ka fura sí iṣẹ́ tí wọ́n rán Twitter wa ṣe ní Nàìjíríà, ejò fẹ́ lọ́wọ́ ńńú - Lai Mohammed ìdí tí Twitter fi yọ ọ̀rọ̀ tí Ààrẹ Buhari sọ sí àwọn aráàlú àti èsì Lai Mohammed O ni nigba tawọn eeyan n jo agọ ọlọpaa kiri ti wọn n pa awọn ọlọpaa ni Naijiria lasiko ifẹhonuhan EndSARS, loju Twitter, ẹtọ to dara ni lati fẹhonu han. Ṣugbọn nigba ti irufẹ nkan b ṣẹlẹ ni ilẹ Capitol, ogun able lo jẹ". Lai Mohammed ranti pe asiko ifẹhonuhan #EndSARS to jẹ wipe wọn ji awọn ẹru ijọba ko wọn tun ba ọpọlọpọ nkan jẹ loṣu kẹwa ọdun to kọja, o ni ileeṣẹ Twitter yii kan naa ko ṣe bii pe wọn ri nkankan lasiko ọhun. Minisita ni ofin Twitter wo wa ni aarẹ Buhari tako to fi to ki wọn pa ọrọ rẹ rẹ to si jẹ pe awọn ọrọ igba EndSARS ṣi wa digbi. Lai Mohammed fi kun un pe lootọ Twitter le ni ofin rẹ o, kii ṣe ofin agbaye.


Lai Mohammed ranti pe asiko ifẹhonuhan #EndSARS to jẹ wipe wọn ji awọn ẹru ijọba ko wọn tun ba ọpọlọpọ nkan jẹ loṣu kẹwa ọdun to kọja, o ni ileeṣẹ Twitter yii kan naa ko ṣe bii pe wọn ri nkankan lasiko ọhun. Minisita ni ofin Twitter wo wa ni aarẹ Buhari tako to fi to ki wọn pa ọrọ rẹ rẹ to si jẹ pe awọn ọrọ igba EndSARS ṣi wa digbi. Lai Mohammed fi kun un pe lootọ Twitter le ni ofin rẹ o, kii ṣe ofin agbaye. "Bi aarẹ ba lero bakan bakan nipa ọrọ kan, o lẹtọ lati sọrọ torinaa ka ma maa fi eso aapu we ọsan". "Mi o rii ri nibi kankan lagbaye ti ileeṣẹ kan tabi eeyan kan yoo duro sibi kan nita Naijiria ti yoo wa maa dari awọn oṣiṣẹ rẹ lati maa gbogun ti awọn alaṣẹ orilẹede naa, ọlọpaa tabi awọn ologun". Ohun tí wọ́n ní kí òkóbó Buhari bọ̀ lórí ọ̀rọ̀ àbò ni kó bọ̀, dípò dídúnmọ̀huru mọ́ aráàlú- PDP Ẹgbẹ oṣelu PDP ti ke si aarẹ Buhari pe ko ye fi ẹtẹ silẹ maa pa lapalapa lori ọrs abo lorilẹede Naijiria.


"Bi aarẹ ba lero bakan bakan nipa ọrọ kan, o lẹtọ lati sọrọ torinaa ka ma maa fi eso aapu we ọsan". "Mi o rii ri nibi kankan lagbaye ti ileeṣẹ kan tabi eeyan kan yoo duro sibi kan nita Naijiria ti yoo wa maa dari awọn oṣiṣẹ rẹ lati maa gbogun ti awọn alaṣẹ orilẹede naa, ọlọpaa tabi awọn ologun". Ohun tí wọ́n ní kí òkóbó Buhari bọ̀ lórí ọ̀rọ̀ àbò ni kó bọ̀, dípò dídúnmọ̀huru mọ́ aráàlú- PDP Ẹgbẹ oṣelu PDP ti ke si aarẹ Buhari pe ko ye fi ẹtẹ silẹ maa pa lapalapa lori ọrs abo lorilẹede Naijiria. Ninu esi to fọ si ọrs ti aarẹ sọ pe oun n bs wa gbena woju awọn to n da ina ogun ati ọtẹ lorilẹede Naijiria. ẹgbẹ oṣelu PDP ni ki aarẹ ye dun mọhuru mọ araalu ms , dipo bẹẹ ko gbe igbesẹ to loorin tako ipenija ọrs abo to mẹhẹ lorilẹede Naijiria. Aarẹ Buhari sọ pé àwọn tó n kọjú ìjà sí ìjọba Naijiria má a tó gé ìka àbámọ̀ jẹ Aarẹ Muhammadu Buhari ti fi ikilọ sita fún àwọn to fẹ ẹ pa awọn dukia ijọba run.


Ninu esi to fọ si ọrs ti aarẹ sọ pe oun n bs wa gbena woju awọn to n da ina ogun ati ọtẹ lorilẹede Naijiria. ẹgbẹ oṣelu PDP ni ki aarẹ ye dun mọhuru mọ araalu ms , dipo bẹẹ ko gbe igbesẹ to loorin tako ipenija ọrs abo to mẹhẹ lorilẹede Naijiria. Aarẹ Buhari sọ pé àwọn tó n kọjú ìjà sí ìjọba Naijiria má a tó gé ìka àbámọ̀ jẹ Aarẹ Muhammadu Buhari ti fi ikilọ sita fún àwọn to fẹ ẹ pa awọn dukia ijọba run. Ọjọ Iṣẹgun ni aare sọ ọrọ yii lẹyin ipade to ṣe pẹlu alaga ajọ INEC, Ọjọgbọn Mahmood Yakubu, lori bi awọn janduku ṣe n kọlu àwọn ọfiisi ajọ naa kaakiri Naijiria. Aarẹ Buhari sọ pe ojoojumọ ni oun n gba iroyin nípa awọn ikọlu naa, to si daju pe erongba awọn to wa nidi rẹ ni pe ki ijọba yii kuna. "Ọrọ eto aabo to mẹhẹ ni Naijiria ti di nkan ti awọn eniyan n sọ kaakiri agbaye.


Ọjọ Iṣẹgun ni aare sọ ọrọ yii lẹyin ipade to ṣe pẹlu alaga ajọ INEC, Ọjọgbọn Mahmood Yakubu, lori bi awọn janduku ṣe n kọlu àwọn ọfiisi ajọ naa kaakiri Naijiria. Aarẹ Buhari sọ pe ojoojumọ ni oun n gba iroyin nípa awọn ikọlu naa, to si daju pe erongba awọn to wa nidi rẹ ni pe ki ijọba yii kuna. "Ọrọ eto aabo to mẹhẹ ni Naijiria ti di nkan ti awọn eniyan n sọ kaakiri agbaye. Buari ni pe: " Ẹnikẹni to ba n lepa ìṣubú ijọba yii, ko ni i pẹ kabamọ. A ti fun wọn ni asiko to. " Buhari ní oun ranti pe gbogbo ipinlẹ mẹrindinlogoji to wa ni Naijiria ni oun de ṣaaju idibo ọdun 2019, "ọpọlọpọ awọn eniyan lo si ni igbagbọ ninu mi, eto idibo naa si jẹri si".


Buari ni pe: " Ẹnikẹni to ba n lepa ìṣubú ijọba yii, ko ni i pẹ kabamọ. A ti fun wọn ni asiko to. " Buhari ní oun ranti pe gbogbo ipinlẹ mẹrindinlogoji to wa ni Naijiria ni oun de ṣaaju idibo ọdun 2019, "ọpọlọpọ awọn eniyan lo si ni igbagbọ ninu mi, eto idibo naa si jẹri si". O ni oun yoo tẹsiwaju lati ma dari Naijiria ni ibamu pẹlu ilana ti ofin la kalẹ. Aarẹ sọ pe o daju pe ọjọ ori awọn to n siwahu ni awọn ibi kan ni Naijiria kere pupọ lati mọ ibanujẹ ati òfò ẹ̀mí to waye lasiko oogun abẹle ni Naijiria. "Àwa ti a wa loju ogun fun ọgbọn oṣu, ta a la ogun kọja, yoo dojú kọ wọn pẹlu èdè ti wọn gbọ. "


O ni oun yoo tẹsiwaju lati ma dari Naijiria ni ibamu pẹlu ilana ti ofin la kalẹ. Aarẹ sọ pe o daju pe ọjọ ori awọn to n siwahu ni awọn ibi kan ni Naijiria kere pupọ lati mọ ibanujẹ ati òfò ẹ̀mí to waye lasiko oogun abẹle ni Naijiria. "Àwa ti a wa loju ogun fun ọgbọn oṣu, ta a la ogun kọja, yoo dojú kọ wọn pẹlu èdè ti wọn gbọ. " Ao ni i pẹ fi ọwọ lile mu wọn." Bakan naa ni Aarẹ sọ pe oun ti paarọ àwọn Ọga ologun, ati Ọga ọlọpaa," ao si beere abo lọwọ wọn." Lori ewu tó wa fun awọn eto idibo lọjọ iwaju, nitori bi awọn janduku ṣe n dana sun ileesẹ INEC, Buhari sọ pe gbogbo nkan ti ajọ naa ba nilo ni oun yoo fun un.


Ao ni i pẹ fi ọwọ lile mu wọn." Bakan naa ni Aarẹ sọ pe oun ti paarọ àwọn Ọga ologun, ati Ọga ọlọpaa," ao si beere abo lọwọ wọn." Lori ewu tó wa fun awọn eto idibo lọjọ iwaju, nitori bi awọn janduku ṣe n dana sun ileesẹ INEC, Buhari sọ pe gbogbo nkan ti ajọ naa ba nilo ni oun yoo fun un. O ni: "ki ẹnikẹni ma ba a sọ pe ao fẹ ẹ lọ, tabi boya a n wa saa kẹta nipo. Ko ni i si awawi kankan fun ijakulẹ. Gbogbo nkan ti INEC ba fẹ, lao fun un."


O ni: "ki ẹnikẹni ma ba a sọ pe ao fẹ ẹ lọ, tabi boya a n wa saa kẹta nipo. Ko ni i si awawi kankan fun ijakulẹ. Gbogbo nkan ti INEC ba fẹ, lao fun un." Alaga INEC, Ọjọgbọn Mahmood Yakubu sọ fun aarẹ pe ikọlu mejilelogoji ni wọn ti ṣe si awọn ọfiisi ajọ naa lati igba ti idibo gbogboogbo ti waye lọdun 2019. O ni ipinlẹ mẹrinla si ni awọn ikọlu naa ti waye. O ṣalaye pe pupọ ninu awọn ikọlu naa waye laarin oṣu meje si asiko yii, ko si si eyi to ni nkankan ṣe pẹlu idibo to kọja.


Alaga INEC, Ọjọgbọn Mahmood Yakubu sọ fun aarẹ pe ikọlu mejilelogoji ni wọn ti ṣe si awọn ọfiisi ajọ naa lati igba ti idibo gbogboogbo ti waye lọdun 2019. O ni ipinlẹ mẹrinla si ni awọn ikọlu naa ti waye. O ṣalaye pe pupọ ninu awọn ikọlu naa waye laarin oṣu meje si asiko yii, ko si si eyi to ni nkankan ṣe pẹlu idibo to kọja.


Biafra Day Celebration, May 30: Àwọn ajìjàngbara Biafra kéde ìsìnmi fáwọn Ibo láti ṣ'àyájọ́ Biafra

Oni ọgbọnjọ, oṣu karun un, ọdun 2021 lo pe ọdun mẹrinlelaadọta ti oloogbe ọgagun Lt Col. Chukwuemeka Odumegwu Ojukwu kede pe orilẹ-ede Biafra awọn Ibo ti ya kuro lara Naijiria. Ikede Ojukwu yii lo jẹ ki ogun abẹle bẹ silẹ lọdun 1967, ọdun mẹta gbako ṣi ni wọn fi ja ogun naa. Eeyan to le lẹgbẹrun lọna ẹẹdẹgbẹta ni ebi ati iṣẹ pa ku ninu ẹya Ibo ninu eyi ti awọn ọmọde ti pọju lọ. Lati ọdun naa ni ọgbọnjọ, oṣu karun un ti di pataki ninu itan orilẹ-ede Naijiria papaa julọ fawọn ẹya Ibo. Awọn Ibo naa ko kọkọ ka ọjọ yii kun tẹlẹ, amọ awọn to n pe ifun iyapa Ibo lara Naijiria ti jẹ ki wọn kaa kun bayii. Lọdọọdun ni awọn ajijigbara fun idaduro ẹya Ibo lara Naijiria maa n sọ fawọn pe ki wọn joko sile lọgbọnjọ oṣu karun lati le fi ṣe ayajọ Biafra.


Lati ọdun naa ni ọgbọnjọ, oṣu karun un ti di pataki ninu itan orilẹ-ede Naijiria papaa julọ fawọn ẹya Ibo. Awọn Ibo naa ko kọkọ ka ọjọ yii kun tẹlẹ, amọ awọn to n pe ifun iyapa Ibo lara Naijiria ti jẹ ki wọn kaa kun bayii. Lọdọọdun ni awọn ajijigbara fun idaduro ẹya Ibo lara Naijiria maa n sọ fawọn pe ki wọn joko sile lọgbọnjọ oṣu karun lati le fi ṣe ayajọ Biafra. Ojukwu gan an ni olori Biafra nitori oun lo kede iyapa Ibo lara Naijiria. Ilu Nnewi ni Ojukwu ti wa nipinlẹ Anambra ṣugbọn ilu Zungeru nipinlẹ Niger ni wọn bi i si lọdun 1933. Ọmọ onile ọlọna ni Ojukwu i ṣe, awọn obi rẹ ran an nile iwe debi pe o tun kawe ni fasiti niluu London.


Ojukwu gan an ni olori Biafra nitori oun lo kede iyapa Ibo lara Naijiria. Ilu Nnewi ni Ojukwu ti wa nipinlẹ Anambra ṣugbọn ilu Zungeru nipinlẹ Niger ni wọn bi i si lọdun 1933. Ọmọ onile ọlọna ni Ojukwu i ṣe, awọn obi rẹ ran an nile iwe debi pe o tun kawe ni fasiti niluu London. Lẹyin ti o kawe gboye ni fasiti niluu London lo darapọ mọ ileeṣẹ ologun Naijiria. Ojukwu di gomina ologun apa ila -oorun Naijiria lẹyin tawọn ologun ditẹ gbajọba alagbada lọdun 1966 bo tilẹ jẹ pe ko lọwọ ninu iditẹgbajọba ọhun. Ko gba pe ọga ni Yakubu Gowon to jẹ aarẹ ologun jẹ fun oun, ati pe o ni Gowon n yan awọn ẹya Ibo jẹ.


Lẹyin ti o kawe gboye ni fasiti niluu London lo darapọ mọ ileeṣẹ ologun Naijiria. Ojukwu di gomina ologun apa ila -oorun Naijiria lẹyin tawọn ologun ditẹ gbajọba alagbada lọdun 1966 bo tilẹ jẹ pe ko lọwọ ninu iditẹgbajọba ọhun. Ko gba pe ọga ni Yakubu Gowon to jẹ aarẹ ologun jẹ fun oun, ati pe o ni Gowon n yan awọn ẹya Ibo jẹ. Lẹyin naa lo kede orilẹ-ede Biafra pe ẹya Ibo ṣetan lati yapa kuro ni Naijiria eyi to jẹ ki ogun bẹ silẹ. Ojukwu lọ ṣatipo lorilẹede Ivory Coast lọdun 1970 lẹyin ti ogun abẹle pari ki ijọba Naijiria to darijin in lọdun 1982. Ijọba Naijiria gbe Ojukwu lọdun 1983 lẹyin iṣẹlẹ iditẹgbajọba kan, ṣugbọn wọn pada fi i silẹ lọdun 1984.


Lẹyin naa lo kede orilẹ-ede Biafra pe ẹya Ibo ṣetan lati yapa kuro ni Naijiria eyi to jẹ ki ogun bẹ silẹ. Ojukwu lọ ṣatipo lorilẹede Ivory Coast lọdun 1970 lẹyin ti ogun abẹle pari ki ijọba Naijiria to darijin in lọdun 1982. Ijọba Naijiria gbe Ojukwu lọdun 1983 lẹyin iṣẹlẹ iditẹgbajọba kan, ṣugbọn wọn pada fi i silẹ lọdun 1984. Ojukwu ko saaba dasi ọrọ oṣelu mọ lati igba naa titi to fi ku lọdun 2011.


Ojukwu ko saaba dasi ọrọ oṣelu mọ lati igba naa titi to fi ku lọdun 2011.


Democracy day 2021: Kí ni Nàìjíríà ti jèrè lára gbogbo ààrẹ tó ti jẹ látọdún 1999?

Ọdun 1960 ni orilẹede Naijiria gba ominira lọjọ kinni oṣu kẹwaa. Sibẹsibẹ ọdun mẹtala gbako ni Naijiria lo loko ẹru ijọba ologun. Fun ẹkunrẹrẹ iroyin lorii bi awọn ologun ditẹ gbajọba ninu eyi ti wọn ti ṣekupa Tafawa Balewa at'awọn olori ijoba mii bii Samuel Ladoke Akintola to jẹ olori ijoba ilẹ Yoruba nigba naa" Bi Shehu Shagari ṣe di aarẹ apaṣẹ-waa akọkọ lorileede Naijiria. Titi titi ti Aarẹ Buhari to wa lori alefa bayii ṣe gba eku ida lọwọ aarẹ ana, GoodLuck Jonathan, fidio Laa Han Mi BBC Yoruba ge akanṣe alaye yii jade.


May 29: Àwọn ọmọ Naijiria yóò mọ rírì Ààrẹ Buhari lẹ́yìn tó bá kúrò lórí oyè tán - Ìjọba àpapọ̀

Ijọba Naijiria ti sọ pe awọn araalu yoo mọ ipa iṣejọba Aarẹ Muhammadu Buhari lẹyin to ba pari saa rẹ tan lọdun 2023. Amugbalẹgbẹ Aarẹ lori iroyin ati ipolongo, Femi Adesina lo sọ ọrọ naa ninu atẹjade kan to fi lede lati ṣami si ọdun kẹfa Buhari lori alefa. O ni "o ku ọdun meji ki ijọba yii pari, lagbara Ọlọrun, gbogbo awọn to n bu ẹnu atẹ lu ijọba yii ni yoo ṣi gbe oriyin fun un." Gẹgẹ bi Adesina ṣe sọ, ohun ribiribi ti ijọba Buhari ti gbe ṣe ko lonka. Amugbalẹgbẹ naa mẹnuba awọn akanṣe iṣẹ ti Aarẹ Buhari ti ṣe bii awọn ohun amayedẹrun, idagbosoke igbeaye ọmọniyan atawọn iṣẹ takun-takun mii ni oniruru ẹka. Adesina ṣalaye pe "Lati ori awọn ohun amayederun si eto iṣuna, eto ẹkọ, eto ilera, ere idaraya, gbigbogunti iwa ajẹbanu, ọrọ epo rọbi ati bẹẹ nẹẹ lọ, awọn aṣeyọri wọnyii yẹ ko wu awọn ọmọ Naijiria lori."


Gẹgẹ bi Adesina ṣe sọ, ohun ribiribi ti ijọba Buhari ti gbe ṣe ko lonka. Amugbalẹgbẹ naa mẹnuba awọn akanṣe iṣẹ ti Aarẹ Buhari ti ṣe bii awọn ohun amayedẹrun, idagbosoke igbeaye ọmọniyan atawọn iṣẹ takun-takun mii ni oniruru ẹka. Adesina ṣalaye pe "Lati ori awọn ohun amayederun si eto iṣuna, eto ẹkọ, eto ilera, ere idaraya, gbigbogunti iwa ajẹbanu, ọrọ epo rọbi ati bẹẹ nẹẹ lọ, awọn aṣeyọri wọnyii yẹ ko wu awọn ọmọ Naijiria lori." "Awọn eeyan kan n sọ pe awọn ko ri nnkankan ti a n ṣe ati pe awọn ko gbọ nipa aṣeyọri kankan, lara awọn aṣeyọri wa ree." Lẹyin naa lo bẹrẹ si n tọka si awọn nnkan ti ijọba to wa lode yii ti ṣe lẹsẹsẹ. Lara awọn nnkan to mẹnuba ni awọn akanṣẹ iṣẹ bii ọkọ oju irin lati Eko si Ibadan, Itakpe si Warri, ati bẹẹ bẹẹ lọ.


"Awọn eeyan kan n sọ pe awọn ko ri nnkankan ti a n ṣe ati pe awọn ko gbọ nipa aṣeyọri kankan, lara awọn aṣeyọri wa ree." Lẹyin naa lo bẹrẹ si n tọka si awọn nnkan ti ijọba to wa lode yii ti ṣe lẹsẹsẹ. Lara awọn nnkan to mẹnuba ni awọn akanṣẹ iṣẹ bii ọkọ oju irin lati Eko si Ibadan, Itakpe si Warri, ati bẹẹ bẹẹ lọ. O tun mẹnuba awọn atunṣẹ papakọ ọkọ ofurufu bii ti ilu Eko, Abuja, Kano ati Port Harcourt. Ọpọ awọn ọmọ naijiria lo ti bẹrẹ si fi erongba wọn lede lori atẹjade naa, bi awọn kan ṣe n ki Aarẹ ku iṣẹ takuntakun, lawọn mii n sọ pe nnkan ti bajẹ ju ti igba ti Aarẹ kọkọ gori alefa lọ. Oni ọjọ kọkandinlọgbọn oṣu karun un ọdun 2021 lo pe ọdun mẹfa ti Aarẹ Muhammadu Buhari di aarẹ orilẹede Naijiria labẹ ijọba awarawa.


O tun mẹnuba awọn atunṣẹ papakọ ọkọ ofurufu bii ti ilu Eko, Abuja, Kano ati Port Harcourt. Ọpọ awọn ọmọ naijiria lo ti bẹrẹ si fi erongba wọn lede lori atẹjade naa, bi awọn kan ṣe n ki Aarẹ ku iṣẹ takuntakun, lawọn mii n sọ pe nnkan ti bajẹ ju ti igba ti Aarẹ kọkọ gori alefa lọ. Oni ọjọ kọkandinlọgbọn oṣu karun un ọdun 2021 lo pe ọdun mẹfa ti Aarẹ Muhammadu Buhari di aarẹ orilẹede Naijiria labẹ ijọba awarawa. Ẹgbẹ oṣelu PDP lo ti ṣejọba lati ọdun 1999 ti Naijiria ti pada si ijọba awarawa titi di 2015 ti Buhari wọle ibo aarẹ labẹ asia ẹgbẹ oṣelu APC. Ọjọ kọkandinlọgbọn oṣu karun un ọdun 2015 ni wọn bura wọle fun Buhari gẹgẹ bi aarẹ lẹyin to fẹyin Goodluck Jonathan gbalẹ ninu ibo gbogbogbo ọdun naa. Buhari tun wọle ẹẹkeji lọdun 2019 nigba ti oludije PDP mii, Atiku Abubakar tun fidi rẹmi ninu ibo aarẹ.


Ẹgbẹ oṣelu PDP lo ti ṣejọba lati ọdun 1999 ti Naijiria ti pada si ijọba awarawa titi di 2015 ti Buhari wọle ibo aarẹ labẹ asia ẹgbẹ oṣelu APC. Ọjọ kọkandinlọgbọn oṣu karun un ọdun 2015 ni wọn bura wọle fun Buhari gẹgẹ bi aarẹ lẹyin to fẹyin Goodluck Jonathan gbalẹ ninu ibo gbogbogbo ọdun naa. Buhari tun wọle ẹẹkeji lọdun 2019 nigba ti oludije PDP mii, Atiku Abubakar tun fidi rẹmi ninu ibo aarẹ. Aarẹ Buhari ṣeleri lati pese eto aabo to mọyan lori ati itaji ọrọ aje Naijiria lẹyin to wọle tan. Ṣugbọn ero awọn eeyan ṣọtọọtọ lori ijọba Buhari lati bii ọdun mẹfa sẹyin. Nigba to n sọrọ ni tiẹ, oluranlọwọ aarẹ lori ọrọ iroyin ati ilukoro, Femi Adesina ṣapejuwe Buhari gẹgẹ bi ẹni to ti ṣe aṣeyọri nla laarin ọdun mẹfa to gori aleefa.


Aarẹ Buhari ṣeleri lati pese eto aabo to mọyan lori ati itaji ọrọ aje Naijiria lẹyin to wọle tan. Ṣugbọn ero awọn eeyan ṣọtọọtọ lori ijọba Buhari lati bii ọdun mẹfa sẹyin. Nigba to n sọrọ ni tiẹ, oluranlọwọ aarẹ lori ọrọ iroyin ati ilukoro, Femi Adesina ṣapejuwe Buhari gẹgẹ bi ẹni to ti ṣe aṣeyọri nla laarin ọdun mẹfa to gori aleefa. Ninu atẹjade ti Adesina fi sita, o ṣalaye pe awọn ti wọn ko ba ni ki ọrọ oṣelu bọ nikan lo le ri aṣeyọri ti Buhari ti ṣe lati ọdun 2015 si akoko yii. Adesina ni lai ṣe ani-ani ọpọ eeyan to fi mọ awọn alatako gan an ni yoo gboriyin fun Buhari nigba ti ijọba rẹ ba pari lọdun 2023. O ni ijọba Buhari ti ṣiṣẹ ribiribi lẹka eto ẹkọ, eto inawo, ere idaraya, ileegbe, igbayegbadun araalu ati awọn ẹka mii.


Ninu atẹjade ti Adesina fi sita, o ṣalaye pe awọn ti wọn ko ba ni ki ọrọ oṣelu bọ nikan lo le ri aṣeyọri ti Buhari ti ṣe lati ọdun 2015 si akoko yii. Adesina ni lai ṣe ani-ani ọpọ eeyan to fi mọ awọn alatako gan an ni yoo gboriyin fun Buhari nigba ti ijọba rẹ ba pari lọdun 2023. O ni ijọba Buhari ti ṣiṣẹ ribiribi lẹka eto ẹkọ, eto inawo, ere idaraya, ileegbe, igbayegbadun araalu ati awọn ẹka mii. Amọ, awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu to kere julọ nile igbimọ aṣoju-ṣofin niluu Abuja ti sọ pe ijọba Buhari ti kuna fun ọdun mẹfa. Awọn aṣofin naa ni ni gbogbo ọna ni ijọba Buhari ko ni ṣe aṣeyọri lati ọdun mẹfa to ti wa lori oye. ''Laye ijọba Buhari ni eto abo mẹhẹ ti ko si ri ojutu sii, iwa ajẹbanu ti pọ sii ni ijọba Buhari, ọrọ aje Naijiria dẹnu kọlẹ, bakan naa ni ẹlẹyamẹya tun pọ sii.


Amọ, awọn ọmọ ẹgbẹ oṣelu to kere julọ nile igbimọ aṣoju-ṣofin niluu Abuja ti sọ pe ijọba Buhari ti kuna fun ọdun mẹfa. Awọn aṣofin naa ni ni gbogbo ọna ni ijọba Buhari ko ni ṣe aṣeyọri lati ọdun mẹfa to ti wa lori oye. ''Laye ijọba Buhari ni eto abo mẹhẹ ti ko si ri ojutu sii, iwa ajẹbanu ti pọ sii ni ijọba Buhari, ọrọ aje Naijiria dẹnu kọlẹ, bakan naa ni ẹlẹyamẹya tun pọ sii. Bi ijọba Buhari ti n ṣe nkan pẹlu igboya ta ni yoo mu mi, bi ko ṣe tẹ le ofin nigba mii, bi wọn ṣe n ṣe èrú ninu ibo, ati bi ijọba APC ṣe n fi ẹtọ awọn araalu dun wọn n kọ wa lominu gẹgẹ bi aṣofin. Awọn eto ti APC n ṣe labẹ ijọba Buhari ti jẹ ki airi ṣiṣẹ ṣe pọ si, gbogbo nkan lo wọn gogo, owo naira ko ni itumọ kankan mọ. Orilẹede Naijria ti di ibi ti iṣẹ ati oṣi ti n ba awọn eeyan finra julọ lagbaaye labẹ ijọba Buhari.


Bi ijọba Buhari ti n ṣe nkan pẹlu igboya ta ni yoo mu mi, bi ko ṣe tẹ le ofin nigba mii, bi wọn ṣe n ṣe èrú ninu ibo, ati bi ijọba APC ṣe n fi ẹtọ awọn araalu dun wọn n kọ wa lominu gẹgẹ bi aṣofin. Awọn eto ti APC n ṣe labẹ ijọba Buhari ti jẹ ki airi ṣiṣẹ ṣe pọ si, gbogbo nkan lo wọn gogo, owo naira ko ni itumọ kankan mọ. Orilẹede Naijria ti di ibi ti iṣẹ ati oṣi ti n ba awọn eeyan finra julọ lagbaaye labẹ ijọba Buhari. Ijọba Buhari ko nilo lati ṣe ayẹyẹ tabi ayajọ ọjọ to de ijọba, ohun ti Buhari nilo ni pe ko fi asiko yii ronu ati wa ojutu si iṣoro to n koju Naijiria lọwọ yii,'' olori ẹgbẹ oṣelu to kere nile, Ndudi Elumelu lo ṣalaye ọrọ yii ninu atẹjade to fi sita.


Ijọba Buhari ko nilo lati ṣe ayẹyẹ tabi ayajọ ọjọ to de ijọba, ohun ti Buhari nilo ni pe ko fi asiko yii ronu ati wa ojutu si iṣoro to n koju Naijiria lọwọ yii,'' olori ẹgbẹ oṣelu to kere nile, Ndudi Elumelu lo ṣalaye ọrọ yii ninu atẹjade to fi sita.


Ban on open grazing: Akeredolu, yé rí Ààrẹ Buhari fín mọ́; nǹkan tí ààrẹ fẹ́ ni Garba Shehu sọ -BMO

Ẹgbẹ kan to n risi ifọnrere Buhari, Buhari Media Organization (BMO) ti ranṣẹ ọrọ si gomina ipinlẹ Ondo, Rotimi Akeredolu lori esi to fọ pada si amugbalẹgbẹ aarẹ Buhari, Garba Shehu. Wọn ni esi to ranṣẹ fun igbesẹ ti aarẹ Buhari ṣẹṣẹ gbe kalẹ fun didẹkun wahala laarin awọn darandaran ati agbẹ fihan pe ko fi ọwọ fun ọfiisi aarẹ. Ninu atẹjade kan ti alaga ẹgbẹ naa,  Niyi Akinsiji pẹlu Cassidy Madueke to jẹ akọwe fọwọsi, wọn ni ọrọ ti gomina Akeredolu sọ ku diẹ kaato lori ipinnu ti aarẹ gbe kalẹ lati da awọn igbo ọba pada gẹgẹ bi ara ọna to ṣee mulo dipo kiko maalu jẹko kiri igboro eleyi ti awọn gomina lẹkun gusu orilẹede Naijiria n tako laifi ọna abayọ to tọ silẹ. Wọn bu ẹnu atẹ lu Gomina Akeredolu fun fifi ọwọ si atẹjade kan eleyi ti wọn ni o fi ọgbọn kọlu aarẹ ati amugbalẹgbẹ rẹ lori ọrọ iroyin, Garba Shehu to kede laipẹ yii nipa igbesẹ ti aarẹ Buhari n gbe lori ọna ati ṣe atunṣe awọn igbo ọba gbogbo. Ẹgbẹ naa woye pe irufẹ awọn ọrọ to n ti ọdọ gomina ipinlẹ Ondo jade fihan pe ootọ ọrọ ni pe eekan ọmọ Yoruba nni to n ja fun idasilẹ orilẹede Yoruba, Sunday Igboho sọ nigba to wipe gomina Akeredolu wa lara awọn to n ti ipe fun iyapa Yoruba kuro labẹ Naijiria lẹyin sọ. Ẹgbẹ BMO naa ni awọn lee sọ yanya pe aarẹ lo fọwọsi atẹjade ti Garba Shehu fi sita lori igbesẹ ijọba apapọ lati ṣe agbedide awọn igbo ọba fun sinsin awọn maluu ati pe bi inu gomina Akeredolu ko ba dun si eyi ko bọ si gbangba wa sọ.