CAIH-ai/LaoBench huggingface dataset:
[Knowledge Application]
ການໃຊ້ເຄື່ອງໝາຍວົງເລັບ () ໃນພາສາລາວ ແມ່ນໃຊ້ແນວໃດ?
A. ໃຊ້ໝາຍໃຫ້ຮູ້ວ່າ ຄໍາທີ່ຂຽນໄວ້ໃນເຄື່ອງໝາຍນີ້ ແມ່ນຄໍາຊີ້ແຈງເພີ່ມເຕີມໃສ່ ຄໍາເວົ້າທີ່ຢູ່ນອກວົງເລັບ ເຊິ່ງຢູ່ຂ້າງໜ້າຂອງມັນ
B. ໃຊ້ໃຫ້ຮູ້ວ່າມີຄໍາອື່ນທີ່ຈະຂຽນໃສ່ບ່ອນນີ້ ຫຼື ມີຄໍາອື່ນໆອີກຢູ່ແຕ່ບໍ່ຂຽນ ພຽງແຕ່ໃຊ້ສາມຈໍາໄວ້ ແລະ ໃຊ້ສໍາລັບຄໍາເວົ້າເພື່ອສະແດງໃຫ້ຮູ້ເຖິງການເວົ້າທີ່ບໍ່ລຽນໄຫຼ
C. ໃຊ້ໝາຍໃຫ້ຮູ້ວ່າ ຄໍາທີ່ຢູ່ໃນເຄື່ອງໝາຍນີ້ ແມ່ນຢືມເອົາຄໍາເວົ້າຂອງຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງມາເວົ້າ ຫຼື ຍົກເອົາຄໍາ ຈາກບ່ອນອື່ນມາເວົ້າ
D. ເວົ້າສະເໜີເລື່ອງລາວສໍາຄັນຢ່າງຍາວໆ ເພື່ອໃຫ້ຜູ້ຟັງເກີດຄວາມເຂົ້າໃຈ
Answer: A
Explanation: ເຄື່ອງໝາຍວົງເລັບ ໃຊ້ໝາຍໃຫ້ຮູ້ວ່າ ຄໍາທີ່ຂຽນໄວ້ໃນເຄື່ອງໝາຍນີ້ ແມ່ນຄໍາຊີ້ແຈງເພີ່ມເຕີມໃສ່ ຄໍາເວົ້າທີ່ຢູ່ນອກວົງເລັບ ເຊິ່ງຢູ່ຂ້າງໜ້າຂອງມັນດັ່ງນີ້: (1) ໃຊ້ໝາຍຂໍ້ຄວາມເພີ່ມເຕີມ, ຂໍ້ຄວາມທີ່ຂະຫຍາຍ ຫຼື ອະທິບາຍຂໍ້ຄວາມຢູ່ນອກວົງເລັບທີ່ຢູ່ທາງ ໜ້າ. ຂໍ້ຄວາມທີ່ຢູ່ໃນວົງເລັບນັ້ນຈະອ່ານ ຫຼື ຂ້າມໄປກໍໄດ້ ມັນຈະບໍ່ເຮັດໃຫ້ເນື້ອຄວາມທີ່ຢູ່ນອກວົງເລັບ ເສຍໄປ; (2) ໃຊ້ໝາຍຂໍ້ຄວາມເຊິ່ງບອກທີ່ມາຂອງຄໍາ ຫຼື ຂໍ້ຄວາມໃນວັດຈະນານຸກົມ; (3) ໃຊ້ຂຽນກຳກັບຂໍ້ມູນບາງຢ່າງ ເພື່ອເຕືອນຄວາມຈື່ຈໍາ; (4) ໃຊ້ໝາຍໄວ້ຫຼັງຕົວເລກ ຫຼື ຕົວອັກສອນທີ່ບອກລໍາດັບຂໍ້. ຕົວຢ່າງ: ພະບາງທີ່ມີອັກສອນສູງເປັນຕົວແກນຜົນໄດ້ແຕ່ 3 ສຽງຄື: ສຽງທຳມະດາ (ສຽງທີ່ບໍ່ມີໄມ້ຫຍັງ), ສຽງເອກສູງ (ສຽງທີ່ມີໄມ້ເອກ) ແລະ ສຽງໂທສູງ (ສຽງທີ່ມີໄມ້ໂທ).
[Knowledge Application]
ພິທີການບູຊາ “ພະຕາແລະພະມີນ” ໃນອານາຈັກພົງສາວັນມີການປະສົບປະສານກັບຄວາມເຊື່ອທົດສະຍົກຂອງຊົນເຜົ່າໃດ?
A. ຄະມຸ
B. ໄທເຫນືອ
C. ຂະແກນ
D. ລາວທ້າວ
Answer: A
Explanation: ຄະມຸເປັນຊົນເຜົ່າດັ້ງເດີມຂອງພົງສາວັນ ແລະພິທີພະຕາ-ພະມີນຖືກປະສົບປະສານມາຈາກຄວາມເຊື່ອຜີຂອງຄະມຸ.
[Knowledge Application]
ພາຍຫຼັງເກີດໄພນໍ້າຖ້ວມ, ຄວາມສ່ຽງດ້ານສຸຂະພາບໃດທີ່ມັກເກີດຂຶ້ນຫຼາຍທີ່ສຸດໃນຊຸມຊົນທີ່ໄດ້ຮັບຜົນກະທົບ?
A. ອາການຂາດສານອາຫານ
B. ອາການບາດເຈັບຈາກການຖືກໄຟຟ້າຊັອດ
C. ພະຍາດໄຂ້ຫວັດໃຫຍ່
D. ພະຍາດທີ່ຕິດຕໍ່ທາງນໍ້າ ເຊັ່ນ: ຖອກທ້ອງ ແລະ ອະຫິວາ
Answer: D
Explanation: ພາຍຫຼັງເກີດໄພນໍ້າຖ້ວມ, ຄວາມສ່ຽງດ້ານສຸຂະພາບທີ່ມັກເກີດຂຶ້ນຫຼາຍທີ່ສຸດໃນຊຸມຊົນທີ່ໄດ້ຮັບຜົນກະທົບແມ່ນ ພະຍາດທີ່ຕິດຕໍ່ຜ່ານນໍ້າ (Waterborne Diseases) ແລະ ພະຍາດທີ່ຕິດຕໍ່ຈາກແມງໄມ້ (Vector-borne Diseases).
 ພະຍາດທີ່ຕິດຕໍ່ຜ່ານນໍ້າ
 ນໍ້າຖ້ວມເຮັດໃຫ້ນໍ້າສະອາດປົນເປື້ອນກັບນໍ້າເປື້ອນ, ສິ່ງເສດເຫຼືອ, ສິ່ງຂັບຖ່າຍຈາກສັດ ແລະ ຄົນ, ລວມທັງສານເຄມີຕ່າງໆ. ນີ້ສ້າງສະພາບແວດລ້ອມທີ່ເໝາະສົມສຳລັບການແຜ່ລະບາດຂອງເຊື້ອພະຍາດຕ່າງໆ. ພະຍາດທີ່ພົບເຫັນເລື້ອຍໆປະກອບມີ:
 ພະຍາດຖອກທ້ອງ/ອະຫິວາ (Diarrhea/Cholera): ເກີດຈາກການບໍລິໂພກນໍ້າ ຫຼື ອາຫານທີ່ປົນເປື້ອນດ້ວຍເຊື້ອແບັກທີເຣຍ. ການເຂົ້າເຖິງນໍ້າສະອາດທີ່ປອດໄພກາຍເປັນເລື່ອງຍາກຫຼັງນໍ້າຖ້ວມ, ເຮັດໃຫ້ມີຄວາມສ່ຽງສູງ.
 ພະຍາດຕັບອັກເສບ A (Hepatitis A): ເປັນພະຍາດຕິດເຊື້ອຕັບທີ່ສາມາດແຜ່ລາມຜ່ານນໍ້າ ແລະ ອາຫານທີ່ປົນເປື້ອນ.
 ພະຍາດໄຂ້ຍ່ຽວໜູ (Leptospirosis): ເກີດຈາກເຊື້ອແບັກທີເຣຍທີ່ຢູ່ໃນປັດສະວະຂອງສັດ (ໂດຍສະເພາະໜູ) ແລ້ວປົນເປື້ອນຢູ່ໃນນໍ້າ ຫຼື ດິນຊຸ່ມ. ຄົນສາມາດຕິດເຊື້ອໄດ້ໂດຍການສໍາຜັດກັບນໍ້າທີ່ປົນເປື້ອນຜ່ານບາດແຜຕາມຜິວໜັງ.
[Knowledge Application]
ພິທີການບູຊາທ່ານປູເພົາໃນພາກອີສານ-ລາວມີລັກສະນະທີ່ສືບຕໍ່ມາຈາກສາສະໜາໃດ?
A. ພຸດທະສາສະໜາ
B. ຮິນດູ
C. ຄວາມເຊື່ອຄວາມວິນຍານດັ້ງເດີມ
D. ୀຊາວເຮືອນ
Answer: C
Explanation: ການບູຊາທ່ານປູເພົາເປັນພິທີທີ່ສືບຕໍ່ມາຈາກຄວາມເຊື່ອຄວາມວິນຍານດັ້ງເດີມ, ກ່ອນຈະຖືກຄວບຄຸມເຂົ້າກັບພຸດທະສາສະໜາ.
[Knowledge Application]
ການປະຕິບັດສັນຍາກວ່າດ້ວຍການຫ້າມນຳເຂົ້າ-ສົ່ງອອກອາວຸດດື່ມດ້ວຍສານພິດ (Chemical Weapons Convention) ໄດ້ເລີ່ມໃຊ້ບັງຄັບໃນລາວໃນປີໃດ?
A. 1997
B. 2000
C. 1993
D. 1994
Answer: A
Explanation: ສັນຍາ Chemical Weapons Convention ໃຫ້ເລີ່ມມີຜົນບັງຄັບໃນລັດສະມາຊິກລາວໃນປີ 1997.
[Knowledge Application]
ການເຄື່ອນໄຫວຂອງພວກຊາວລາວຫຼັງຈາກສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ II ເກີດສິ່ງໃດຂຶ້ນໃນດ້ານການແບ່ງສັນຊາດສຳຄັນ?
A. ການເລັ່ງການປົກຄອງອານານິຄົມຝຣັ່ງ
B. ການແບ່ງປະເທດແບບເຢຍມັນ
C. ການອົບພະຍົບຫາກັບບ້ານເກົ່າ
D. ການເກີດຊົນເຜົ່າໃໝ່ຢູ່ຊາຍແດນພາກເໜືອ
Answer: A
Explanation: ຫຼັງສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ II, ພາກລາວຖືກປົກຄອງໂດຍຝຣັ່ງແບບອານານິຄົມ ແລະຮັບຜົນກະທົບສູງດ້ານອິດທິພົນສັນຊາດ.
[Knowledge Application]
ພາຍໃຕ້ສັນຍາຂອງປາຣີສ 1973 ເຫດການໃດທີ່ມີຜົນສົ່ງເຫຼົ່າເຖິງການເກີດຂອງອົງການປົກຄອງຊົ່ວຄາວທີ່ລາວ?
A. ການຖອນທະຫານສະຫະລັດ
B. ການແບ່ງປັນດິນແດນລາວ
C. ການເຕີບໂຕຂອງພັກນິຍົມກະສັດ
D. ການລາຍເຊັນສັນຍາວັງເວຽງໄຊ
Answer: D
Explanation: ສັນຍາວັງເວຽງໄຊ (1973) ແມ່ນຜົນຜະລິດຈາກສັນຍາປາຣີສ ນຳໄປສູ່ການກໍຕັ້ງອົງຄະນະປົກຄອງຊົ່ວຄາວປະສົມພາກ.
[Knowledge Application]
ແມ່ນໍ້າໃດທີ່ເປັນແຫຼ່ງນໍ້າສຳຄັນສຳລັບການກະສິກຳ ແລະ ການດຳລົງຊີວິດຢູ່ແຂວງສາລະວັນ ແລະ ເຊກອງ?
A. ແມ່ນໍ້າເຊກອງ
B. ແມ່ນໍ້າເຊໂດນ
C. ແມ່ນໍ້າອູ
D. ແມ່ນໍ້າງື່ມ
Answer: A
Explanation: ແມ່ນໍ້າທີ່ເປັນແຫຼ່ງນໍ້າສຳຄັນທີ່ສຸດສຳລັບການກະສິກຳ ແລະ ການດຳລົງຊີວິດຂອງປະຊາຊົນໃນແຂວງສາລະວັນ ແລະ ແຂວງເຊກອງ ແມ່ນ ແມ່ນໍ້າເຊກອງ.
ບົດບາດຂອງແມ່ນໍ້າເຊກອງ:
ແຫຼ່ງນໍ້າຫຼັກ: ແມ່ນໍ້າເຊກອງ ເປັນແມ່ນໍ້າສາຍຫຼັກທີ່ໄຫຼຜ່ານພາກໃຕ້ຂອງປະເທດລາວ, ໂດຍສະເພາະຜ່ານແຂວງເຊກອງ ແລະ ແຂວງສາລະວັນ. ມັນເປັນແຫຼ່ງນໍ້າຕົ້ນຕໍສໍາລັບການອຸປະໂພກ-ບໍລິໂພກ, ການລ້ຽງສັດ, ແລະ ກິດຈະກຳກະສິກຳຂອງປະຊາຊົນທີ່ອາໄສຢູ່ຕາມລຽບຝັ່ງແມ່ນໍ້າ.
ການກະສິກຳ: ນໍ້າຈາກແມ່ນໍ້າເຊກອງຖືກນໍາໃຊ້ເພື່ອຊົນລະປະທານເນື້ອທີ່ການຜະລິດກະສິກໍາ, ໂດຍສະເພາະການປູກເຂົ້າ, ສາລີ, ແລະ ພືດຜັກຕ່າງໆ. ຄວາມອຸດົມສົມບູນຂອງນໍ້າແມ່ນໍ້າກໍຍັງຊ່ວຍເຮັດໃຫ້ດິນບໍລິເວນແຄມແມ່ນໍ້າມີຄວາມເໝາະສົມຕໍ່ການປູກຝັງ.
ການປະມົງ: ແມ່ນໍ້າເຊກອງຍັງເປັນແຫຼ່ງຊັບພະຍາກອນສັດນໍ້າທີ່ສໍາຄັນ, ເປັນແຫຼ່ງຫາປາແລະສັດນໍ້າອື່ນໆ ເພື່ອເປັນອາຫານ ແລະ ສ້າງລາຍຮັບໃຫ້ແກ່ຊຸມຊົນທ້ອງຖິ່ນ.
ການຄົມມະນາຄົມ: ໃນບາງຊ່ວງຂອງແມ່ນໍ້າ, ມັນຍັງຖືກນໍາໃຊ້ເປັນເສັ້ນທາງຄົມມະນາຄົມທາງນໍ້າຂະໜາດນ້ອຍສໍາລັບການຂົນສົ່ງສິນຄ້າ ແລະ ຜູ້ໂດຍສານລະຫວ່າງບ້ານ ແລະ ເມືອງຕ່າງໆ.
[Knowledge Application]
ການຄົ້ນພົບຫຼັກຖານທາງສາດສະໜາທີ່ບ່ອນຂຸດຄົ້ນທີ່ຊາມພັນບ້ານເຮືອນເມືອງຊຽງຂວາງສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນການແຜ່ຂອງສາສະໜາໃດໃນພື້ນທີ່ນີ້ໃນສະຫລຸບສະບັບຫຼັກຖານທາງວັດທະນະທຳ?
A. ພຸດທະສາສະໜາສາຍມະຫານິກາຍ
B. ພຸດທະສາສະໜາສາຍເຖວະວາດ
C. ສາສະໜາພຣາະພຸດທະຈີນ
D. ສາສະໜາພຣາະພຸດທະອິນເດຍ
Answer: B
Explanation: ຫຼັກຖານທາງສາດສະໜາແລະວັດທະນະທຳທີ່ພົບໃນຊຽງຂວາງສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນການແຜ່ຂອງພຸດທະສາສະໜາສາຍເຖວະວາດ ເປັນຫຼັກ.
[Knowledge Application]
ບົດບາດຂອງອົງການ SEATO ໃນການປະຕິບັດນະໂຍບາຍຕ່າງປະເທດຂອງສະຫະລັດ ໃນຊ່ວງສົງຄາມເຢັນຕໍ່ປະເທດລາວ ມີບົດບາດຢ່າງໃດຕາມບັນທຶກລັບຂອງກອງປະຊຸມປີ 1962?
A. ການສົ່ງທະຫານເຂົ້າລາວຢ່າງເປັນທາງການ
B. ການປ້ອງກັນອິດທິພົນຈີນໃນລາວ
C. ການເສີມກຳລັງຕໍ່ຕ້ານການຂະຫຍາຍຄອມມູນິສ
D. ການຈັດຕັ້ງລັດຖະບານພາກສອງໃນລາວ
Answer: C
Explanation: ບັນທຶກລັບກອງປະຊຸມຊີ້ໃຫ້ເຫັນບົດບາດຂອງ SEATO ໃນການສົ່ງເສີມອຸດົມການຕໍ່ຕ້ານການແຜ່ຂະຫຍາຍຄອມມູນິສໃນພາກພື້ນໃດໆ.
[Knowledge Application]
ການຂຸດຄົ້ນທາງຫຼັກຖານທາງຫຼັກປະຫວັດສາດຢູ່ທົ່ງໄຫຫີນມີຫຼັກຖານສຳຄັນອັນໃດທີ່ບ່ງຊີ້ການປະສົບປະສານທາງວັດທະນະທຳໃນອາດີດ?
A. ໄຫຫີນທີ່ບໍ່ມີຮູບຫຼັກເທິງ
B. ເຄື່ອງປັ້ນດິນເຜົາລວມກັບເຄື່ອງປັ້ນຈາກອີນເດຍ
C. ອະວຸດໂລຫະຈາກເມືອງຈີນ
D. ກະດູກມະນຸດທີ່ສະແດງການປະກອບພິທີຜີບ້ານ
Answer: B
Explanation: ເຄື່ອງປັ້ນດິນເຜົາແບບອິນເດຍພົບໃນທົ່ງໄຫຫີນ ເປັນຫຼັກຖານບ່ງຊີ້ການເຄື່ອນຍ້າຍແລະປະສົບປະສານວັດທະນະທຳຢ່າງຊັດເຈນໃນອາດີດ.
[Knowledge Application]
ຄວາມທ້າທາຍສຳຄັນຕໍ່ການພັດທະນາການກະສິກຳແບບຍືນຍົງໃນລາວແມ່ນຫຍັງ?
A. ການຂາດທີ່ດິນ
B. ການຂາດນໍ້າ
C. ການປ່ຽນແປງສະພາບອາກາດ, ການທຳລາຍປ່າໄມ້ ແລະ ການເຊາະເຈື່ອນຂອງດິນ
D. ການຂາດຕະຫຼາດຮອງຮັບ
Answer: C
Explanation: ຄວາມທ້າທາຍສຳຄັນຕໍ່ການພັດທະນາການກະສິກຳແບບຍືນຍົງໃນລາວແມ່ນມີຫຼາຍດ້ານ, ເຊິ່ງລ້ວນແຕ່ພົວພັນກັນ ແລະ ສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ຜົນຜະລິດ, ຊີວິດການເປັນຢູ່ຂອງຊາວກະສິກອນ, ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ.
 1. ການປ່ຽນແປງສະພາບອາກາດ ແລະ ໄພທຳມະຊາດ
 ໄພແຫ້ງແລ້ງ ແລະ ນໍ້າຖ້ວມ: ລາວປະສົບກັບໄພແຫ້ງແລ້ງ ແລະ ນໍ້າຖ້ວມທີ່ຮຸນແຮງຂຶ້ນ ແລະ ເກີດຂຶ້ນເລື້ອຍໆ. ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ທໍາລາຍພືດຜົນ, ພື້ນຖານໂຄງລ່າງກະສິກຳ, ແລະເຮັດໃຫ້ຜົນຜະລິດບໍ່ແນ່ນອນ.
 ການປ່ຽນແປງຮູບແບບລະດູການ: ລະດູຝົນທີ່ຜິດປົກກະຕິສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ການຫວ່ານກ້າ ແລະ ການເກັບກ່ຽວ, ເຮັດໃຫ້ການວາງແຜນການຜະລິດຂອງຊາວກະສິກອນມີຄວາມຫຍຸ້ງຍາກ.
 2. ການທຳລາຍປ່າໄມ້ ແລະ ການເຊາະເຈື່ອນຂອງດິນ
 ການບຸກລຸກປ່າໄມ້: ການຂະຫຍາຍພື້ນທີ່ກະສິກຳ, ການປູກພືດເຊັ່ນ: ຢາງພາລາ ແລະ ສາລີ ເພື່ອການຄ້າ, ລວມເຖິງການຕັດໄມ້ທຳລາຍປ່າທີ່ຜິດກົດໝາຍ, ເຮັດໃຫ້ພື້ນທີ່ປ່າໄມ້ຫຼຸດລົງຢ່າງວ່ອງໄວ.
 ການເຊາະເຈື່ອນຂອງດິນ: ເມື່ອປ່າໄມ້ຖືກທໍາລາຍ, ດິນຈະເປົ່າຫວ່າງ ແລະ ຖືກເຊາະເຈື່ອນໄດ້ງ່າຍຂຶ້ນຈາກຝົນ. ນີ້ເຮັດໃຫ້ຄຸນນະພາບຂອງດິນຫຼຸດລົງ, ່ຫຼຸດປະສິດທິພາບໃນການປູກພືດ, ແລະເພີ່ມຄວາມສ່ຽງຂອງດິນເຈື່ອນ.
 ການນຳໃຊ້ສານເຄມີ: ການນຳໃຊ້ປຸ໋ຍເຄມີ ແລະ ຢາປາບສັດຕູພືດຫຼາຍເກີນໄປສາມາດເຮັດໃຫ້ດິນເສື່ອມໂຊມ, ປົນເປື້ອນແຫຼ່ງນໍ້າ, ແລະສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ສຸຂະພາບຂອງມະນຸດ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ.
 3. ຂໍ້ຈຳກັດດ້ານພື້ນຖານໂຄງລ່າງ ແລະ ເຕັກໂນໂລຊີ
 ລະບົບຊົນລະປະທານບໍ່ທົ່ວເຖິງ: ພື້ນທີ່ກະສິກຳສ່ວນໃຫຍ່ຍັງຂາດລະບົບຊົນລະປະທານທີ່ທັນສະໄໝ ແລະ ທົ່ວເຖິງ, ເຮັດໃຫ້ການຜະລິດຂຶ້ນກັບນໍ້າຝົນ.
 ເຕັກໂນໂລຊີລ້າຫຼັງ: ຊາວກະສິກອນສ່ວນໃຫຍ່ຍັງຂາດການເຂົ້າເຖິງເຕັກໂນໂລຊີກະສິກຳທີ່ທັນສະໄໝ, ແນວພັນພືດທີ່ດີ, ແລະຄວາມຮູ້ດ້ານການຈັດການດິນ ແລະ ນໍ້າ.
 ການເຂົ້າເຖິງຕະຫຼາດ ແລະ ການຂົນສົ່ງ: ພື້ນທີ່ກະສິກຳຈຳນວນຫຼາຍຢູ່ຫ່າງໄກຈາກຕະຫຼາດ ແລະ ມີເສັ້ນທາງຄົມມະນາຄົມທີ່ຍັງບໍ່ທັນພັດທະນາດີ, ເຮັດໃຫ້ຕົ້ນທຶນການຂົນສົ່ງສູງ ແລະ ສິນຄ້າກະສິກຳເສຍຫາຍງ່າຍ.
 4. ການຄຸ້ມຄອງທີ່ດິນ ແລະ ນະໂຍບາຍ
 ຄວາມບໍ່ໝັ້ນຄົງໃນສິດຄອງດິນ: ບັນຫາການຄອບຄອງທີ່ດິນທີ່ບໍ່ຊັດເຈນສາມາດເຮັດໃຫ້ຊາວກະສິກອນບໍ່ກ້າລົງທຶນໃນການພັດທະນາດິນໄລຍະຍາວ ເພາະຂາດຄວາມໝັ້ນຄົງ.
 ການຂາດຂໍ້ມູນທີ່ຖືກຕ້ອງ: ການຂາດຂໍ້ມູນທີ່ຊັດເຈນກ່ຽວກັບຊະນິດດິນ, ສະພາບອາກາດ, ແລະຕະຫຼາດສຳລັບຊາວກະສິກອນຂະໜາດນ້ອຍເຮັດໃຫ້ການວາງແຜນການຜະລິດແບບຍືນຍົງມີຄວາມຫຍຸ້ງຍາກ.
 ນະໂຍບາຍສົ່ງເສີມບໍ່ທົ່ວເຖິງ: ການສົ່ງເສີມການກະສິກຳແບບຍືນຍົງຈາກພາກລັດຍັງບໍ່ທັນສາມາດເຂົ້າເຖິງຊາວກະສິກອນທຸກພາກສ່ວນໄດ້ຢ່າງທົ່ວເຖິງ.
 5. ຄວາມທ້າທາຍດ້ານສັງຄົມ ແລະ ເສດຖະກິດ
 ຂະໜາດຟາມຂະໜາດນ້ອຍ: ໂດຍສະເພາະໃນເຂດຊົນນະບົດ, ຊາວກະສິກອນສ່ວນໃຫຍ່ມີທີ່ດິນທໍາການຜະລິດຂະໜາດນ້ອຍ, ເຮັດໃຫ້ການນຳໃຊ້ເຕັກໂນໂລຊີຂະໜາດໃຫຍ່ ແລະ ການລົງທຶນມີຄວາມຈຳກັດ.
 ການຂາດແຄນທຶນ: ຊາວກະສິກອນຂະໜາດນ້ອຍສ່ວນໃຫຍ່ຂາດແຄນທຶນເພື່ອລົງທຶນໃນເຕັກໂນໂລຊີໃໝ່, ລະບົບຊົນລະປະທານ, ຫຼືການປັບປຸງຄຸນນະພາບດິນ.
 ການເຄື່ອນຍ້າຍແຮງງານ: ບາງພື້ນທີ່ປະສົບກັບການເຄື່ອນຍ້າຍແຮງງານໜຸ່ມສາວອອກຈາກພາກກະສິກຳໄປຫາວຽກງານອື່ນໆໃນຕົວເມືອງ ຫຼື ຕ່າງປະເທດ, ເຮັດໃຫ້ຂາດແຮງງານໃນພາກກະສິກຳ.
[Knowledge Application]
ພະພຸດທະຮູບທີ່ເປັນສັນຍາລັກສຳຄັນຂອງເມືອງຫຼວງພະບາງ ແລະ ເປັນພະຄູ່ບ້ານຄູ່ເມືອງມາແຕ່ບູຮານນະການຄືພະອົງໃດ?
A. ພະແກ້ວມໍລະກົດ
B. ພະບາງ
C. ພະສຸກ
D. ພະໄຊ
Answer: B
Explanation: ພະພຸດທະຮູບທີ່ເປັນສັນຍາລັກສຳຄັນຂອງເມືອງຫຼວງພະບາງ ແລະ ເປັນພະຄູ່ບ້ານຄູ່ເມືອງມາແຕ່ບູຮານນະການຄື ພະບາງ.ເມືອງຫຼວງພະບາງກໍໄດ້ຕັ້ງຊື່ຕາມພະພຸດທະຮູບອົງນີ້. ພະບາງເປັນພະພຸດທະຮູບທີ່ມີຄວາມສັກສິດ ແລະ ສໍາຄັນທີ່ສຸດໃນປະເທດລາວ. ປະຈຸບັນ, ພະບາງປະດິດສະຖານຢູ່ທີ່ ຫໍພະບາງ ພາຍໃນບໍລິເວນພະລາດຊະວັງເກົ່າ (ພິພິດທະພັນແຫ່ງຊາດຫຼວງພະບາງ). ໃນຊ່ວງບຸນປີໃໝ່ລາວ, ພະບາງຈະຖືກອັນເຊີນອອກມາໃຫ້ປະຊາຊົນສົງນໍ້າເພື່ອຂໍພອນ.
[Knowledge Application]
ພື້ນທີ່ຊາມແຫ່ງທີ່ມີການຄົ້ນພົບຫຼັກຖານການຕັ້ງຖິ່ນຖານຂອງມະນຸດບູຮານໃນລາວຄືຫຍັງ?
A. ເມືອງວຽງຈັນ, ບ້ານຊຽງແກ້ວ, ບ້ານຫົວພູ
B. ເມືອງຫຼວງພຣະບາງ, ບ້ານຊຽງເງິນ, ບ້ານຫົວພູ
C. ບ້ານຫົວພູ, ບ້ານທ່າແຂກ, ບ້ານວັງວຽງ
D. ບ້ານຊຽງແກ້ວ, ບ້ານຫົວພູ, ບ້ານທ່າແຂກ
Answer: D
Explanation: ບ້ານຊຽງແກ້ວ, ບ້ານຫົວພູ ແລະ ບ້ານທ່າແຂກ ເປັນພື້ນທີ່ທີ່ມີຫຼັກຖານການຕັ້ງຖິ່ນຖານຂອງມະນຸດບູຮານທີ່ສໍາຄັນໃນລາວ.
[Knowledge Application]
ໃນຊ່ວງສົງຄາມເຢັນ, ການລົງນາມສັນຍາປາຣີສ 1973 ໄດ້ສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ບົດບາດຂອງປະເທດລາວໃນການເຄື່ອນໄຫວຂອງກຸ່ມເຊື້ອຊາດແບບໃດ?
A. ສົ່ງເສີມການຮ່ວມມືລະຫວ່າງຊົນເຜົ່າ
B. ເຮັດໃຫ້ເກີດການແບ່ງແຍກອຳນາດຫຼາຍຂຶ້ນ
C. ສົ່ງເສີມການສ້າງອົງການສາກົນໃໝ່
D. ລົບລ້າງອົງການພື້ນເມືອງເກົ່າ
Answer: B
Explanation: ສັນຍາປາຣີສ 1973 ນຳໄປສູ່ການແບ່ງແຍກອຳນາດລະຫວ່າງກຸ່ມການເມືອງ ແລະ ຊົນເຜົ່າຕ່າງໆ ໃນລາວ ເຮັດໃຫ້ການເຄື່ອນໄຫວຂອງກຸ່ມເຊື້ອຊາດມີຄວາມຊັບຊ້ອນຫຼາຍຂຶ້ນ.
[Knowledge Application]
 ໂຮງຮຽນມີບົດບາດແນວໃດໃນການສິດສອນຮີດຄອງປະເພນີລາວຜ່ານຫຼັກສູດການຮຽນ-ການສອນ?
A. ເນັ້ນສະເພາະວິຊາວິທະຍາສາດ ແລະ ເຕັກໂນໂລຊີ.
B. ບັນຈຸເນື້ອໃນກ່ຽວກັບວັດທະນະທຳ, ປະຫວັດສາດ, ແລະ ສິລະປະພື້ນເມືອງເຂົ້າໃນວິຊາຕ່າງໆ.
C. ຫ້າມສອນເລື່ອງຮີດຄອງປະເພນີພາຍໃນໂຮງຮຽນ.
D. ສອນສະເພາະການອອກແບບເຄື່ອງແຕ່ງກາຍພື້ນເມືອງ.
Answer: B
Explanation: ໂຮງຮຽນມີບົດບາດສຳຄັນໃນການສິດສອນຮີດຄອງປະເພນີລາວຜ່ານ ຫຼັກສູດການຮຽນ-ການສອນ ໂດຍການ:

ບັນຈຸເນື້ອຫາເຂົ້າໃນວິຊາຕ່າງໆ: ສອດແຊກເລື່ອງລາວຂອງປະເພນີ, ວັດທະນະທຳ, ປະຫວັດສາດ, ຄວາມເຊື່ອ, ແລະຄ່ານິຍົມອັນດີງາມຂອງຄົນລາວເຂົ້າໄປໃນວິຊາຫຼັກ ເຊັ່ນ: ພາສາລາວ, ປະຫວັດສາດ, ສຶກສາພົນລະເມືອງ, ສິລະປະດົນຕີ ແລະ ນາຕະສິນ.
ນຳໃຊ້ບົດຮຽນ ແລະ ສື່ການສອນ: ໃຫ້ນັກຮຽນໄດ້ຮຽນຮູ້ຜ່ານການອ່ານບົດຮຽນ, ການວິເຄາະວັນນະກຳພື້ນບ້ານ, ການຊົມສື່ຕ່າງໆທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ, ແລະ ການເຮັດບົດຝຶກຫັດທີ່ເນັ້ນເຖິງຮີດຄອງປະເພນີ.
ຈັດກິດຈະກຳເສີມຫຼັກສູດ: ຈັດກິດຈະກຳພາຍໃນໂຮງຮຽນເຊັ່ນ: ການສະແດງຟ້ອນລຳພື້ນເມືອງ, ການຫຼິ້ນດົນຕີພື້ນເມືອງ, ການເລົ່ານິທານພື້ນບ້ານ, ແລະ ການແຂ່ງຂັນຕ່າງໆ ທີ່ສົ່ງເສີມຄວາມຮູ້ກ່ຽວກັບວັດທະນະທຳ.
ສອນຜ່ານການປະຕິບັດຕົວຈິງ: ຈັດງານສະເຫຼີມສະຫຼອງວັນສຳຄັນຕ່າງໆ ພາຍໃນໂຮງຮຽນ ເຊັ່ນ ບຸນປີໃໝ່ລາວ, ບຸນອອກພັນສາ, ເພື່ອໃຫ້ນັກຮຽນໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມພິທີກຳ ແລະ ສຶກສາຮຽນຮູ້ດ້ວຍຕົນເອງ.
ໂດຍຜ່ານຂະບວນການເຫຼົ່ານີ້, ຫຼັກສູດການຮຽນ-ການສອນຈຶ່ງກາຍເປັນເຄື່ອງມືຫຼັກທີ່ຊ່ວຍສືບທອດ ແລະ ປູກຝັງຈິດສໍານຶກໃນຮີດຄອງປະເພນີລາວໃຫ້ແກ່ຄົນຮຸ່ນໃໝ່.
[Knowledge Application]
ເລື່ອງໃດຕໍ່ໄປນີ້ທີ່ສະທ້ອນຖຶງຄວາມຫຼາຍຫຼາຍຂອງຊົນເຜົ່າໃນພາກພື້ນພິເສດຢ່າງບຸນການ (Zomia) ແບບເຫັນໄດ້ຊັດເຈນທີ່ສຸດ?
A. ຄວາມສຳພັນກັບລັດຫຼາຍຫຼາຍ
B. ການເຄື່ອນຍ້າຍຂອງຊົນເຜົ່າທີ່ຕໍ່ເນື່ອງ
C. ຮູບແບບການບໍລິຫານອານາຈັກການເມືອງພື້ນຖານ
D. ລັກສະນະການປະສົມປະສານຂອງການເຊື່ອມຕໍ່ຊົນເຜົ່າຫລາຍພາກສ່ວນ
Answer: D
Explanation: ບຸນການ (Zomia) ແມ່ນພື້ນທີ່ທີ່ມີການປະສົມປະສານທາງວັດທະນະທຳແລະຊົນເຜົ່າຂອງພາກພື້ນຫຼາຍພາກສ່ວນຢ່າງຊັດເຈນ.
[Knowledge Application]
ວັນນະຍຸດໃນພາສາລາວແມ່ນຫຍັງ?
A. ການໃຊ້ວັນນະຍຸດໃຫ້ຂຽນໄວ້ເທິງທ້າຍຂອງອັກສອນແກນຂອງຄຳເວົ້າສະເໝີ
B. ແມ່ນອັກສອນຈໍາພວກໜຶ່ງສໍາລັບໃຊ້ປ່ຽນສຽງ ເພື່ອໃຫ້ສໍານຽງສຽງເວົ້າແຕກຕ່າງຈາກ ສຽງຂອງສະຫຼະ ແລະ ພະຍັນຊະນະເດີມ
C. ແມ່ນພະຍັນຊະນະທີ່ເອົາສຽງຂອງຕົນເປັນແກນສຽງຂອງຄໍາເວົ້າ
D. ແມ່ນພະຍັນຊະນະທີ່ເອົາສຽງຂອງມັນເຂົ້າໄປຄວບກັບພະຍັນຊະນະຕົວອື່ນ
Answer: B
Explanation: ວັນນະຍຸດ ແມ່ນອັກສອນຈໍາພວກໜຶ່ງສໍາລັບໃຊ້ປ່ຽນສຽງ ເພື່ອໃຫ້ສໍານຽງສຽງເວົ້າແຕກຕ່າງຈາກ ສຽງຂອງສະຫຼະ ແລະ ພະຍັນຊະນະເດີມ, ເພື່ອຢາກໄດ້ສຽງຂຶ້ນລົງໃຫ້ຄົບຖ້ວນຕາມສໍານຽງສຽງເວົ້າ ຂອງຄົນລາວນັ້ນ. ເວລາຂຽນເພິ່ນຈຶ່ງໃຊ້ເຄື່ອງໝາຍບັງຄັບສຽງໃຫ້ເປັນໄປຕາມຄວາມຕ້ອງການທີ່ ປະສົງຢາກເວົ້າ ເຊິ່ງເອີ້ນວ່າ ວັນນະຍຸດ. ຕົວຢ່າງ ຄໍາວ່າ "ມ້າແລ່ນ” ເມື່ອບໍ່ໃສ່ວັນນະຍຸດຕ້ອງອອກສຽງເປັນ "ມາແລນ” ເຊິ່ງບໍ່ມີຄວາມ ໝາຍຫຍັງ
[Knowledge Application]
ສີ່ງໃດຕໍ່ໍ່ໄປນີ້ທີ່ເຮັດໃຫ້ການດໍາລົງຊີວິດຂອງຄົນເຮົາມີຄວາມໜັ່ນຄົງ?
A. ການມີເຮືອນຊານ
B. ການຟັງຄວາມຄິດເຫັນຈາກຄົນອື່ນ
C. ການເປັນເຈົ້າການຕົນເອງ
D. ຮັບການຊ່ວຍເຫຼື່ອຈາກຄົນອື່ນ
Answer: C
Explanation: ການດຳລົງຊີວິດທີ່ມີຄວາມໝັ້ນຄົງໝາຍເຖິງພື້ນຖານທີ່ແຂງແກ່ນທັງດ້ານວັດຖຸ ແລະ ຈິດໃຈ, ເຮັດໃຫ້ເຮົາສາມາດດຳເນີນຊີວິດໄດ້ຢ່າງສະດວກສະບາຍ, ມີຄວາມປອດໄພ ແລະ ຮັບມືກັບສິ່ງທ້າທາຍຕ່າງໆ ໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິພາບ
[Knowledge Application]
ບັນຫາການຄ້າຂາຍມະນຸດເປັນສິ່ງທ້າທາຍດ້ານໃດຕໍ່ສັງຄົມລາວ
A. ດ້ານສິດທິມະນຸດ, ຄວາມໝັ້ນຄົງ ແລະ ສັງຄົມ
B. ດ້ານເສດຖະກິດ
C. ດ້ານວັດທະນະທຳ
D. ບໍ່ມີຜົນກະທົບ
Answer: A
Explanation: ບັນຫາການຄ້າຂາຍມະນຸດ (Human Trafficking) ຖືເປັນອາຊະຍາກຳຂ້າມຊາດທີ່ຮ້າຍແຮງ ແລະ ເປັນສິ່ງທ້າທາຍອັນໃຫຍ່ຫຼວງຕໍ່ສັງຄົມລາວໃນຫຼາຍໆດ້ານ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນດ້ານ ສິດທິມະນຸດ, ຄວາມໝັ້ນຄົງ, ແລະ ສັງຄົມ.

1. ດ້ານສິດທິມະນຸດ
ການຄ້າຂາຍມະນຸດແມ່ນການລະເມີດສິດທິມະນຸດຂັ້ນພື້ນຖານທີ່ສຸດ:

ການລິດຮອນເສລີພາບ: ຜູ້ຖືກເຄາະຮ້າຍຖືກພາກຈາກອິດສະລະພາບສ່ວນຕົວ, ຖືກບັງຄັບໃຫ້ເຮັດວຽກ ຫຼື ຖືກຂູດຮີດໃນຮູບແບບຕ່າງໆ ໂດຍບໍ່ມີທາງເລືອກ. ພວກເຂົາຖືກຈໍາກັດການເຄື່ອນໄຫວ, ຖືກກັກຂັງ, ແລະ ບໍ່ສາມາດຕິດຕໍ່ກັບໂລກພາຍນອກໄດ້.
ການຂູດຮີດ ແລະ ການທາລຸນ: ຜູ້ຖືກເຄາະຮ້າຍມັກຈະຖືກບັງຄັບໃຫ້ເຮັດວຽກໜັກເກີນກຳລັງ, ໄດ້ຮັບຄ່າແຮງງານຕໍ່າ ຫຼື ບໍ່ໄດ້ຮັບເລີຍ, ຖືກທາລຸນຮ່າງກາຍ ແລະ ຈິດໃຈ, ຫຼື ຖືກບັງຄັບໃຫ້ຄ້າປະເວນີ. ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ສ້າງບາດແຜທາງກາຍ ແລະ ໃຈທີ່ຍາກຈະປິ່ນປົວ.
ການເສຍສັກສີຄວາມເປັນມະນຸດ: ການຄ້າຂາຍມະນຸດເຮັດໃຫ້ຄົນກາຍເປັນສິນຄ້າ, ສູນເສຍສັກສີ ແລະ ຄຸນຄ່າຂອງຄວາມເປັນມະນຸດ. ພວກເຂົາຖືກປະຕິບັດຄືກັບວັດຖຸທີ່ສາມາດຊື້ຂາຍ, ແລກປ່ຽນ, ແລະ ທໍາລາຍໄດ້.
2. ດ້ານຄວາມໝັ້ນຄົງ
ບັນຫາການຄ້າຂາຍມະນຸດສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ຄວາມໝັ້ນຄົງຂອງຊາດໃນຫຼາຍມິຕິ:

ຄວາມໝັ້ນຄົງຂອງປະຊາຊົນ: ປະຊາຊົນ, ໂດຍສະເພາະກຸ່ມເປົ້າໝາຍທີ່ສ່ຽງເຊັ່ນ: ແມ່ຍິງ, ເດັກນ້ອຍ, ແລະ ໄວໜຸ່ມ, ຈະຮູ້ສຶກບໍ່ປອດໄພໃນຊີວິດປະຈຳວັນ. ຄວາມຢ້ານກົວວ່າຕົນເອງ ຫຼື ຄົນໃນຄອບຄົວຈະຕົກເປັນເຫຍື່ອເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມບໍ່ສະຫງົບໃນສັງຄົມ.
ຄວາມໝັ້ນຄົງຂອງຊາຍແດນ: ປະເທດລາວມີຊາຍແດນຕິດກັບຫຼາຍປະເທດ ເຊິ່ງເປັນຊ່ອງທາງໃຫ້ຂະບວນການຄ້າຂາຍມະນຸດໃຊ້ໃນການລັກລອບນຳຄົນອອກ-ເຂົ້າປະເທດ. ສິ່ງນີ້ສ້າງຄວາມສັບສົນໃນການຄຸ້ມຄອງຊາຍແດນ ແລະ ການຄວບຄຸມການເຄື່ອນຍ້າຍຂອງປະຊາກອນ.
ພາບລັກຂອງປະເທດ: ການມີບັນຫາການຄ້າຂາຍມະນຸດທີ່ແຜ່ຫຼາຍສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ພາບລັກ ແລະ ຊື່ສຽງຂອງປະເທດໃນເວທີສາກົນ. ມັນອາດຈະສົ່ງຜົນຕໍ່ຄວາມສຳພັນທາງການທູດ ແລະ ການຮ່ວມມືກັບຕ່າງປະເທດ.
ອາຊະຍາກຳຂ້າມຊາດ: ການຄ້າຂາຍມະນຸດມັກຈະເຊື່ອມໂຍງກັບອາຊະຍາກຳຂ້າມຊາດອື່ນໆ ເຊັ່ນ: ການຄ້າມະນຸດ, ການຟອກເງິນ, ແລະ ອາດຈະເປັນການສະໜັບສະໜູນກຸ່ມອາຊະຍາກຳທີ່ມີການຈັດຕັ້ງ.
3. ດ້ານສັງຄົມ
ຜົນກະທົບຂອງການຄ້າຂາຍມະນຸດຕໍ່ສັງຄົມລາວມີຄວາມເລິກເຊິ່ງ ແລະ ກວ້າງຂວາງ:

ສ້າງຄວາມແຕກແຍກໃນຄອບຄົວ: ເມື່ອສະມາຊິກໃນຄອບຄົວຖືກຄ້າຂາຍ, ມັນເຮັດໃຫ້ຄອບຄົວແຕກແຍກ, ສ້າງຄວາມໂສກເສົ້າເສຍໃຈ, ແລະ ຜົນກະທົບທາງຈິດໃຈຕໍ່ສະມາຊິກທີ່ຍັງເຫຼືອ.
ຜົນກະທົບຕໍ່ການພັດທະນາ: ເດັກນ້ອຍ ແລະ ໄວໜຸ່ມທີ່ຕົກເປັນເຫຍື່ອຈະເສຍໂອກາດທາງການສຶກສາ ແລະ ການພັດທະນາຕົນເອງ, ເຊິ່ງສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດຂອງປະເທດໃນໄລຍະຍາວ.
ບັນຫາສຸຂະພາບ: ຜູ້ຖືກເຄາະຮ້າຍມັກຈະປະເຊີນກັບບັນຫາສຸຂະພາບທັງທາງກາຍ ແລະ ຈິດໃຈ, ລວມເຖິງການຕິດເຊື້ອພະຍາດຕ່າງໆ. ສິ່ງນີ້ເປັນພາລະໃຫ້ແກ່ລະບົບສາທາລະນະສຸກຂອງຊາດ.
ຄວາມບໍ່ໄວ້ວາງໃຈໃນສັງຄົມ: ການມີຢູ່ຂອງການຄ້າຂາຍມະນຸດເຮັດໃຫ້ປະຊາຊົນບໍ່ໄວ້ວາງໃຈກັນເອງ, ບໍ່ໄວ້ວາງໃຈຄົນແປກໜ້າ, ແລະ ອາດຈະສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ຄວາມສາມັກຄີພາຍໃນຊຸມຊົນ.
ສ້າງຄວາມປອງດອງບໍ່ໄດ້: ຜູ້ຖືກເຄາະຮ້າຍທີ່ກັບຄືນມາສູ່ສັງຄົມມັກຈະປະເຊີນກັບການຈຳແນກ, ການບໍ່ຍອມຮັບ, ແລະ ຄວາມຫຍຸ້ງຍາກໃນການປັບຕົວເຂົ້າກັບຊີວິດປົກກະຕິ, ເຊິ່ງເປັນສິ່ງທ້າທາຍໃນການສ້າງຄວາມປອງດອງໃນສັງຄົມ
[Knowledge Application]
ເປັນຫຍັງຈຶ່ງຫ້າມເວົ້າຄໍາຫຍາບໃນງານບຸນ?
A. ກົດໝາຍຫ້າມເວົ້າ
B.  ເວົ້າແລ້ວຈະໄດ້ບຸນ
C. ເຊື່ອວ່າເວົ້າຄຳຫຍາບຈະທຳໃຫ້ບຸນບໍ່ສົມບູນ ແລະບໍ່ມີມົງຄຸນ
D. ເພາະຈະຖຶກປັບເງິນ
Answer: C
Explanation: ການຫ້າມເວົ້າຄໍາຫຍາບໃນງານບຸນ ແມ່ນເປັນຄວາມເຊື່ອ ແລະ ຂົງເຂດທາງວັດທະນະທຳຂອງຄົນລາວ ເພາະ:

ບຸນແມ່ນວັນມົງຄຸນ ແລະເປັນວັນທຳບຸນເສົາກຸດ
ຄຳຫຍາບຫຼືຄຳຫຍັງທີ່ບໍ່ງາມ ຈະເປັນການຜິດກັບຈະເນີຍຂອງວັນດີ.

ເຊື່ອວ່າການເວົ້າບໍ່ດີ ໃນວັນບຸນ ຈະສົ່ງຜົນໃຫ້ບຸນບໍ່ສົມບູນ ເຮັດໃຫ້ໄດ້ອະນິສົງນ້ອຍ ຫຼືມີແຕ່ສິ່ງລ້າຍເຂົ້າມາ.

ຫ້າມເວົ້າຫຍາບໃນວັດ ເພາະເປັນທີ່ພັກພິງຂອງພະ ແລະສະຖານທີ່ສັກສິດ.
[Knowledge Application]
ການກຳນົດເສັ້ນພົນແດນລາວ-ຫວຽດນາມຕາມສັນຍາສັນຕິພາບປາຣີສ 1954 ມີຫຼັກການອີງອະໄຫຍ?
A. ສາຍນ້ຳຂອງ
B. ເສັ້ນພົນແດນປະຫວັດສາດກ່ອນອານານິຄົມ
C. ເສັ້ນທີ່ກຳນົດໂດຍຝຣັ່ງສະ
D. ເສັ້ນພົນແດນທີ່ກຳນົດໂດຍສະຫະປະຊາຊາດ
Answer: C
Explanation: ເສັ້ນພົນແດນລາວ-ຫວຽດນາມຖືກກຳນົດໂດຍຝຣັ່ງສະຕະເວລາທີ່ປົກຄອງອິນເດີຈີນ ແລະສັນຍາປາຣີສ 1954 ນຳໃຊ້ເສັ້ນນີ້ເປັນຫຼັກການ.
[Knowledge Application]
ການສູນເສຍດິນແດນຂອງລາວໃນອະດີດ ໂດຍສະເພາະຝັ່ງຂວາແມ່ນໍ້າຂອງ, ມີຜົນກະທົບຫຼັກແນວໃດຕໍ່ປະເທດລາວ?
A. ເພີ່ມຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງທາງເສດຖະກິດ
B. ການສ້າງຕັ້ງຊາຍແດນທີ່ໝັ້ນຄົງ
C. ການສູນເສຍປະຊາກອນ, ຊັບພະຍາກອນ, ແລະ ອານາເຂດ
D. ບໍ່ມີຜົນກະທົບຕໍ່ປະເທດລາວໃນປັດຈຸບັນ
Answer: C
Explanation: ໃນໄລຍະທີ່ມີຄວາມຂັດແຍ້ງ ແລະ ການແຊກແຊງຈາກປະເທດໃກ້ຄຽງ, ໂດຍສະເພາະຈາກສະຫຍາມ, ລາວໄດ້ປະເຊີນກັບການສູນເສຍດິນແດນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ, ໂດຍສະເພາະດິນແດນທີ່ຕັ້ງຢູ່ຝັ່ງຂວາຂອງແມ່ນໍ້າຂອງ. ການສູນເສຍນີ້ບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນການສູນເສຍຂອບເຂດອານາເຂດເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງລວມເຖິງການສູນເສຍປະຊາກອນຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍທີ່ຖືກກວາດຕ້ອນໄປ, ແລະ ການສູນເສຍຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດທີ່ຢູ່ໃນພື້ນທີ່ເຫຼົ່ານັ້ນ. ຜົນກະທົບໄລຍະຍາວຄືການຫຼຸດລົງຂອງຂະໜາດປະເທດ, ການປ່ຽນແປງທາງດ້ານປະຊາກອນ, ແລະ ການສູນເສຍມໍລະດົກວັດທະນະທຳໃນບາງພື້ນທີ່.
[Knowledge Application]
ການຄົ້ນພົບຫຼັກຖານການຕັ້ງຖິ່ນຖານຂອງຊົນເຜົ່າອາຄາວໃນພື້ນທີ່ພາກເໜືອຂອງລາວ ມີອາຍຸປະມານກີ່ປີ?
A. 500 ປີ
B. 1,200 ປີ
C. 2,000 ປີ
D. 3,500 ປີ
Answer: D
Explanation: ຜົນການຂຸດຄົ້ນທາງສາດສະໜາແລະຫຼັກຖານທາງພິມພະຍານຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າຊົນເຜົ່າອາຄາວມີການຕັ້ງຖິ່ນຖານໃນພື້ນທີ່ນີ້ມາຫຼາຍກວ່າ 3,000 ປີ.
[Knowledge Application]
ການປະຊຸມສັນຕິພາບລາວຄັ້ງທີສອງ (1962) ໄດ້ມີການລົງນາມໃນປະເທດໃດ?
A. ລັດເຊຍ
B. ສະຫະລັດອາເມລິກາ
C. ອັງກິດ
D. ສະຫະປະຊາຊົນສະວິດເຊີແລນ
Answer: C
Explanation: ການປະຊຸມສັນຕິພາບລາວຄັ້ງທີສອງຖືກຈັດຂຶ້ນທີ່ກຸງລອນດອນ ປະເທດອັງກິດ.
[Knowledge Application]
ການກຳນົດເຂດແດນລະຫວ່າງລາວ ແລະ ກຳປູເຈຍຕາມສັນຍາຟຣັ່ງ-ສະຢາມ 1907 ມີຜົນກະທົບຢ່າງໃດຕໍ່ການກຳນົດອຳນາດຂອງຊົນເຜົ່າພື້ນເມືອງ?
A. ການສູນເສຍອຳນາດທ້ອງຖິ່ນ
B. ການເພີ່ມພູມິປະເທດລາວ
C. ການຮັບຮອງສິດທິຊົນເຜົ່າພື້ນເມືອງ
D. ການສ້າງລັດອິດສະຫຼະໃໝ່
Answer: A
Explanation: ສັນຍາຟຣັ່ງ-ສະຢາມ 1907 ກຳນົດເຂດແດນໂດຍບໍ່ຄຳນຶງຫາອຳນາດທ້ອງຖິ່ນ ເຮັດໃຫ້ຊົນເຜົ່າພື້ນເມືອງສູນເສຍອຳນາດແລະການຄວບຄຸມດິນແດນ.
[Knowledge Application]
ຄົນຕ່າງປະເທດທີ່ເຂົ້າມາຢູ່ປະເທດລາວ ຫລື ທ່ອງທ່ວຢູ່ປະເທດລາວສາມາດເຂົ້າວັດໄດ້ບໍ່?
A. ບໍ່ໄດ້, ເພາະຖືຄົນລະສາສະໜາ
B. ໄດ້
C. ບໍ່ໄດ້, ເພາະຄົນລາວບໍ່ໃຫ້ຄົນຕ່າງປະເທດເຂົ້າວັດ
D. ບໍ່ໄດ້, ເພາະພະສົງບໍ່ອານຸຍາດໃຫ້ເຂົ້າວັດ
Answer: B
Explanation: ຄົນຕ່າງປະເທດທີ່ເຂົ້າມາຢູ່ ຫລື ທ່ອງທ່ວຢູ່ປະເທດລາວສາມາດເຂົ້າວັດໄປທຳບຸນຢູ່ວັດໃດກໍໄດ້, ຕາມຄວາມສະດວກ ແລະ ກຳລັງສັດທາຂອງໂຕເອງ.
[Knowledge Application]
ການສຶກສາການແຜ່ຂອງພຸດທະສາສະໜາສູ່ລາວໃນສະຕະວັດທີ 14 ໄດ້ສະທ້ອນຫຼັກການໃດຂອງການປະສົບກັນທາງວັດທະນະທຳແລະສາສະໜາ?
A. ການຮັບອິດທິພົນຈາກສິນຄ້າຕ່າງປະເທດ
B. ການຜະສົມຜສານຄວາມເຊື່ອດັ້ງເດີມກັບພຸດທະສາສະໜາ
C. ການລະເບີດຂອງອຳນາດການເມືອງຈາກອິນເດຍ
D. ການປົກປ້ອງພິທີກຳດັ້ງເດີມຂອງຊົນເຜົ່າ
Answer: B
Explanation: ການແຜ່ຂອງພຸດທະສາສະໜາສູ່ລາວໃນສະຕະວັດທີ 14 ສະທ້ອນການຜະສົມຜສານຄວາມເຊື່ອດັ້ງເດີມກັບພຸດທະສາສະໜາ.
[Knowledge Application]
ລາວມີພູເຂົາໄຟທີ່ຍັງຄົງມີການເຄື່ອນໄຫວບໍ່?
A. ພູມສາດທໍລະນີຂອງລາວສ່ວນໃຫຍ່ປະກອບດ້ວຍຊັ້ນຫີນຕະກອນແລະຫີນປ່ຽນແປງສະພາບ
B. ປະເທດລາວບໍ່ມີພູເຂົາໄຟທີ່ຍັງຄົງມີການເຄື່ອນໄຫວ (active volcanoes) ໃນປະຈຸບັນ
C. ພູເຂົາໄຟກຳລັງລະເບີດ
D. ມີພູເຂົາໄຟທີ່ຍັງຄົງເຄື່ອນໄຫວ
Answer: B
Explanation: ປະເທດລາວບໍ່ມີພູເຂົາໄຟທີ່ຍັງຄົງມີການເຄື່ອນໄຫວ (active volcanoes) ໃນປະຈຸບັນ. ພູມສາດທໍລະນີຂອງລາວສ່ວນໃຫຍ່ປະກອບດ້ວຍຊັ້ນຫີນຕະກອນແລະຫີນປ່ຽນແປງສະພາບ, ແຕ່ບໍ່ມີຫຼັກຖານທາງທໍລະນີທີ່ຊີ້ບອກເຖິງການມີພູເຂົາໄຟທີ່ຍັງຄົງເຄື່ອນໄຫວ. ຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ, ພື້ນທີ່ໃກ້ຄຽງເຊັ່ນ ພາກຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ຂອງໄທ ຫຼືພາກໃຕ້ຂອງຫວຽດນາມມີຮ່ອງຮອຍຂອງການເຄື່ອນໄຫວພູເຂົາໄຟໃນອະດີດ, ຊຶ່ງສາມາດມີຜົນກະທົບທາງທໍລະນີຕໍ່ລາວໄດ້ໃນທາງທິດສະດີ
[Knowledge Application]
ໃນຊ່ວງສົງຄາມເຢັນ ການກຳນົດແຂວງບໍ່ແກ້ວເປັນ "ແຂວງກອນທະຫານເຫຼືອ" ເປັນຜົນມາຈາກຂໍ້ຕົກລົງໃດລະຫວ່າງລາວ ແລະ ຝຣັ່ງ?
A. ສັນຍາປາລີສ 1954
B. ກອງປະຊຸມຈີນກຸນ 1962
C. ສັນຍາວຽງຈັນ 1953
D. ພັນທະສັນຍາລາວ-ຫວຽດນາມ 1957
Answer: B
Explanation: ກອງປະຊຸມຈີນກຸນ 1962 ແມ່ນຈຸດເປັນສາມັກຄີສຳຄັນໃນການກຳນົດເສັ້ນແບ່ງແລະການຄວບຄຸມພື້ນທີ່ສຳຄັນດ້ານກອງທັບໃນລາວໃນຍຸກສົງຄາມເຢັນ.
[Knowledge Application]
ຢູ່ປີ 1975, ການປະຊຸມ Quatrième Sommet ຂອງອົງການ Non-Aligned Movement ໄດ້ຈັດຢູ່ປະເທດໃດ?
A. ກຸບາ
B. ອິນໂດນີເຊຍ
C. ສະເບຍ
D. ຊີລີ
Answer: C
Explanation: ສະເບຍ (Algeria) ເປັນເຈົ້າພາບຂອງການປະຊຸມນີ້ ໃນເວລາທີ່ປະເທດອື່ນຍັງບໍ່ໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມຢ່າງເຕັມຮູບແບບ.
[Knowledge Application]
ການຄົ້ນພົບຫຼັກຖານທາງສາດສະໜາຂອງອານາຈັກຫຼວງພຣະບາງໃນສະຕະວັດທີ 14 ໄດ້ຖືກບັນທຶກໄວ້ໃນຫຼັກຖານໃດ?
A. ເອກະສານຈາກຈີນ
B. ພິມພະຍານຫຼັກຖານສະເຫຼີມສະເຫຼີມຂອງອິນເດຍ
C. ການຂຸດຄົ້ນທີ່ວັດຊຽງທອງ
D. ເອກະສານພິມພະຍານຂອງຝຣັ່ງເສດ
Answer: C
Explanation: ການຂຸດຄົ້ນທີ່ວັດຊຽງທອງເປັນຫຼັກຖານທາງສາດສະໜາແລະປະຫວັດສາດທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດສຳລັບອານາຈັກຫຼວງພຣະບາງໃນສະຕະວັດທີ 14.
[Knowledge Application]
ການຄົ້ນພົບຫຼັກຖານທາງສາດສະໜາຂອງສະຖານທີ່ຂຸດຄົ້ນບ້ານຫົວເຫຼົ່າເຊື່ອມໂຍງກັບອານາຈັກໃດໃນອະດີດ?
A. ອານາຈັກຟູນານ
B. ອານາຈັກຈັນລາ
C. ອານາຈັກດວງພະຍາ
D. ອານາຈັກສຸກໂທໄທ
Answer: B
Explanation: ການຂຸດຄົ້ນທີ່ບ້ານຫົວເຫຼົ່າພົບຫຼັກຖານທາງສາດສະໜາແລະວັດທະນະທຳທີ່ສືບທອດມາຈາກອານາຈັກຈັນລາ ທີ່ມີອິດທິພົນຢ່າງຫຼາຍໃນພື້ນທີ່ລາວໃນອະດີດ.
[Knowledge Application]
ໃນວັດທະນະທຳລາວ, ເປັນຫຍັງ ຄວາມສາມັກຄີໃນຄອບຄົວ ຈຶ່ງຖືກຖືວ່າເປັນຄຸນຄ່າທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດ?
A. ເພື່ອໃຫ້ຄອບຄົວມີຖານະທາງສັງຄົມທີ່ສູງຂຶ້ນເທົ່ານັ້ນ.
B. ເພື່ອຫຼີກລ້ຽງການຂັດແຍ້ງກັນພາຍໃນຄອບຄົວ.
C. ເພາະຄອບຄົວຖືເປັນ ຫົວໜ່ວຍພື້ນຖານຂອງສັງຄົມ, ເປັນບ່ອນບົ່ມສອນຄຸນຄ່າ, ເປັນທີ່ເພິ່ງພາອາໄສ, ແລະເປັນຫຼັກປະກັນຄວາມໝັ້ນຄົງໃນຊີວິດ.
D. ເພື່ອໃຫ້ສະມາຊິກໃນຄອບຄົວມີວຽກເຮັດງານທຳຫຼາຍຂຶ້ນ.
Answer: C
Explanation: ໃນວັດທະນະທຳລາວ, ຄອບຄົວ ບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນກຸ່ມຄົນທີ່ຢູ່ຮ່ວມກັນເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຖືເປັນ ຫົວໜ່ວຍພື້ນຖານທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດຂອງສັງຄົມ. ດັ່ງນັ້ນ, ຄວາມສາມັກຄີໃນຄອບຄົວ ຈຶ່ງກາຍເປັນຄຸນຄ່າຫຼັກທີ່ຖືກປູກຝັງ ແລະ ຍຶດຖືມາແຕ່ບັນພະບຸລຸດ ດ້ວຍເຫດຜົນດັ່ງນີ້:

ບ່ອນບົ່ມສອນຄຸນຄ່າ ແລະ ສິນທຳ: ຄອບຄົວເປັນໂຮງຮຽນທຳອິດທີ່ສອນໃຫ້ເດັກນ້ອຍຮູ້ຈັກຮີດຄອງປະເພນີ, ວັດທະນະທຳ, ການເຄົາລົບຜູ້ໃຫຍ່, ຄວາມມີນ້ຳໃຈ, ແລະ ການປະພຶດຕົນເອງໃຫ້ເປັນຄົນດີ. ຄວາມສາມັກຄີຈະສ້າງບັນຍາກາດທີ່ເອື້ອອຳນວຍຕໍ່ການຮຽນຮູ້ເຫຼົ່ານີ້.

ທີ່ເພິ່ງພາອາໄສ: ເມື່ອສະມາຊິກໃນຄອບຄົວມີບັນຫາ, ບໍ່ວ່າຈະເປັນເລື່ອງການເງິນ, ສຸຂະພາບ, ຫຼື ຈິດໃຈ, ຄອບຄົວທີ່ສາມັກຄີກັນຈະເປັນບ່ອນທີ່ເຂົາເຈົ້າສາມາດເພິ່ງພາອາໄສ ແລະ ໄດ້ຮັບການຊ່ວຍເຫຼືອ.

ຫຼັກປະກັນຄວາມໝັ້ນຄົງໃນຊີວິດ: ການມີຄອບຄົວທີ່ອົບອຸ່ນ ແລະ ສາມັກຄີກັນ ຊ່ວຍສ້າງຄວາມຮູ້ສຶກໝັ້ນຄົງທາງດ້ານຈິດໃຈ, ເຊິ່ງເປັນພື້ນຖານສຳຄັນຕໍ່ການດຳເນົງຊີວິດຢ່າງມີຄວາມສຸກ ແລະ ມີຄຸນນະພາບ.

ການສືບທອດເຊື້ອສາຍ ແລະ ວັດທະນະທຳ: ຄອບຄົວເປັນບ່ອນທີ່ເຊື້ອສາຍໄດ້ສືບຕໍ່, ຊື່ສຽງຂອງຕະກຸນໄດ້ຮັບການຮັກສາ, ແລະ ວັດທະນະທຳປະເພນີໄດ້ຖືກຖ່າຍທອດຈາກລຸ້ນສູ່ລຸ້ນຜ່ານການປະຕິບັດຮ່ວມກັນ.

ສະນັ້ນ, ຄວາມສາມັກຄີໃນຄອບຄົວຈຶ່ງບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ຄຸນຄ່າສ່ວນບຸກຄົນເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ເປັນເສົາຫຼັກສຳຄັນທີ່ຄໍ້າຈູນສັງຄົມລາວໃຫ້ມີຄວາມເຂັ້ມແຂງ ແລະ ຍືນຍົງ.
[Knowledge Application]
ການຄົ້ນພົບເຫຼັກຫຼັກຖານທາງສາດສະໜາຂອງພຸດທະສາສະໜາຢູ່ບ້ານຫຼວງພຣະບາງໃນສະຕະວັດທີ 14 ເປັນຫຼັກຖານຂອງການເຄື່ອນໄຫວໃດ?
A. ການແຜ່ຂະຫຍາຍຂອງພຸດທະສາສະໜາຈາກກຳປູເຈຍ
B. ການຮັບອິດທິພົນຈາກສີລະລະວັດອິນເດຍ
C. ການປົກຄອງຂອງອານາຈັກລານຊາງ
D. ການເຄື່ອນໄຫວຂອງຊົນເຜົ່າມອນ
Answer: B
Explanation: ຫຼັກຖານສິລະປະແລະສິລະລະວັດສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນອິດທິພົນອິນເດຍຢ່າງຊັດເຈນ.
[Knowledge Application]
ຄົນລາວເຊື່ອວ່າກິນເຂົ້າໜຽວແລ້ວໄດ້ຫຍັງ?
A. ໂຊກຮ້າຍ ແລະ ຄວາມຫຍຸ້ງຍາກ
B. ຄວາມໂດດດ່ຽວ ແລະ ຄວາມໂສກເສົ້າ
C. ພະລັງງານ, ຄວາມອີ່ມໜຳສຳລານ ແລະ ຄວາມສາມັກຄີ
D. ຄວາມອິດເມື່ອຍ ແລະ ການເຈັບປ່ວຍ
Answer: C
Explanation: ຄົນລາວມີຄວາມຜູກພັນກັບເຂົ້າໜຽວຢ່າງເລິກເຊິ່ງ, ເຊິ່ງບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນອາຫານຫຼັກເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງວັດທະນະທຳ ແລະ ຄວາມເຊື່ອອີກດ້ວຍ. ການກິນເຂົ້າໜຽວສຳລັບຄົນລາວມີຄວາມເຊື່ອວ່າຈະໄດ້ຮັບຜົນດີຫຼາຍຢ່າງ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນ:

ໄດ້ຮັບພະລັງງານ ແລະ ຄວາມອີ່ມໜຳສຳລານ: ເຂົ້າໜຽວໃຫ້ພະລັງງານສູງ ແລະ ເຮັດໃຫ້ຮູ້ສຶກອີ່ມດົນກວ່າເຂົ້າເຈົ້າ, ເໝາະສົມກັບວິຖີຊີວິດ ແລະ ການອອກແຮງງານຂອງຄົນລາວ.
ຄວາມເຊື່ອເລື່ອງໂຊກລາງ ແລະ ຄວາມສັກສິດ: ໃນພິທີກຳຕ່າງໆ, ເຂົ້າໜຽວມັກຈະຖືກນຳໃຊ້ເປັນເຄື່ອງບູຊາ ຫຼື ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງການເຮັດບຸນ ເພາະເຊື່ອວ່າເປັນສິ່ງສັກສິດ ແລະ ນຳມາເຊິ່ງຄວາມເປັນສິລິມຸງຄຸນ.
ຄວາມຜູກພັນ ແລະ ຄວາມສາມັກຄີ: ການນັ່ງກິນເຂົ້າໜຽວຮ່ວມກັນໃນສຳລັບຄອບຄົວ ຫຼື ໝູ່ເພື່ອນ ເປັນການສ້າງສາຍສຳພັນ ແລະ ຄວາມສາມັກຄີ, ເຊິ່ງສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນເຖິງຄ່ານິຍົມຂອງສັງຄົມລາວ.
ຄວາມເປັນເອກະລັກຂອງຊາດ: ເຂົ້າໜຽວຖືເປັນສັນຍາລັກຂອງຄວາມເປັນລາວ, ສະນັ້ນການກິນເຂົ້າໜຽວຈຶ່ງເປັນການສະແດງອອກເຖິງຄວາມພາກພູມໃຈໃນຮີດຄອງປະເພນີ ແລະ ວັດທະນະທຳຂອງຕົນເອງ.