CAIH-ai/LaoBench huggingface dataset:
[Knowledge Application]
ການແຕກຂອງເຂື່ອນເຊປຽນ-ເຊນໍ້ານ້ອຍໃນປີ 2018 ເປັນຕົວຢ່າງຂອງໄພພິບັດປະເພດໃດ?
A. ໄພພິບັດທາງທໍລະນີວິທະຍາ
B. ໄພພິບັດທາງເຕັກໂນໂລຢີ (Technological Disaster)
C. ໄພພິບັດທາງຊີວະພາບ
D. ໄພພິບັດທາງອຸຕຸນິຍົມວິທະຍາ
Answer: B
Explanation: ການແຕກຂອງເຂື່ອນເຊປຽນ-ເຊນໍ້ານ້ອຍໃນປີ 2018 ເປັນຕົວຢ່າງຂອງ ໄພພິບັດທາງເຕັກໂນໂລຢີ (Technological Disaster).
 ເຫດຜົນທີ່ເປັນໄພພິບັດທາງເຕັກໂນໂລຢີ
 ໄພພິບັດທາງເຕັກໂນໂລຢີ ໝາຍເຖິງເຫດການຮ້າຍແຮງທີ່ເກີດຂຶ້ນຈາກຄວາມຜິດພາດ, ຄວາມລົ້ມເຫຼວ, ຫຼື ຂໍ້ບົກຜ່ອງຂອງລະບົບ, ໂຄງສ້າງ, ເຄື່ອງຈັກ, ຫຼື ຂະບວນການທີ່ມະນຸດສ້າງຂຶ້ນ. ເຖິງແມ່ນວ່າຝົນຕົກໜັກອາດຈະເປັນປັດໃຈໜຶ່ງທີ່ປະກອບສ່ວນ, ແຕ່ສາເຫດຫຼັກຂອງການແຕກຂອງເຂື່ອນແມ່ນມາຈາກຂໍ້ບົກພ່ອງໃນການອອກແບບ, ການກໍ່ສ້າງ, ຫຼື ການບໍລິຫານຈັດການ.
 ໃນກໍລະນີຂອງເຂື່ອນເຊປຽນ-ເຊນໍ້ານ້ອຍ:
 ຄວາມຜິດພາດດ້ານການອອກແບບ ແລະ ການກໍ່ສ້າງ: ບົດສະຫຼຸບການສືບສວນສອບສວນໂດຍຄະນະຊ່ຽວຊານເອກະລາດ (IEP) ທີ່ຖືກແຕ່ງຕັ້ງໂດຍລັດຖະບານລາວ ໄດ້ຢືນຢັນວ່າ ສາເຫດຫຼັກຂອງການແຕກພັງຂອງຄູກັນນໍ້າ D (Auxiliary Dam D) ແມ່ນມາຈາກ ຂໍ້ບົກພ່ອງທາງດ້ານວິສະວະກຳ ແລະ ການກໍ່ສ້າງ ທີ່ບໍ່ໄດ້ມາດຕະຖານ. ໂດຍສະເພາະແມ່ນການໃຊ້ວັດສະດຸກໍ່ສ້າງທີ່ບໍ່ເໝາະສົມ (ເຊັ່ນ: ໃຊ້ດິນທີ່ມີຄວາມສາມາດຊຶມຊັບນໍ້າສູງ ແທນທີ່ຈະເປັນຄອນກຣີດ) ແລະ ພື້ນທີ່ດິນທີ່ກໍ່ສ້າງບໍ່ສາມາດຮອງຮັບໂຄງການເຂື່ອນຂະໜາດໃຫຍ່ໄດ້.
 ບໍ່ແມ່ນເຫດສຸດວິໄສ (Force Majeure): ການສືບສວນໄດ້ລະບຸຢ່າງຊັດເຈນວ່າ ການແຕກພັງບໍ່ແມ່ນ "ເຫດສຸດວິໄສ" ທີ່ເກີດຈາກພາຍຸຝົນທີ່ຮຸນແຮງເກີນຄວບຄຸມ. ໃນເວລາທີ່ສັນເຂື່ອນເລີ່ມແຕກ, ລະດັບນໍ້າໃນອ່າງເກັບນໍ້າຍັງຕໍ່າກວ່າລະດັບສັນເຂື່ອນຢູ່ຫຼາຍ. ນີ້ໝາຍຄວາມວ່າ ບັນຫາແມ່ນຢູ່ທີ່ຄວາມໝັ້ນຄົງຂອງໂຄງສ້າງເຂື່ອນເອງ, ບໍ່ແມ່ນປະລິມານນໍ້າທີ່ເກີນກຳນົດ.
 ການບໍລິຫານຈັດການທີ່ບໍ່ມີປະສິດທິພາບ: ອາດມີປັດໃຈທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບການບໍລິຫານຈັດການ ແລະ ການຕິດຕາມກວດກາທີ່ບໍ່ຮັດກຸມໃນໄລຍະການກໍ່ສ້າງ ແລະ ການດໍາເນີນງານເບື້ອງຕົ້ນ.
[Knowledge Application]
ສິນລະປະການແກະສະຫຼັກໄມ້ຂອງລາວມັກຈະພົບເຫັນຢູ່ບ່ອນໃດ?
A.  ຢູ່ໃນເຮືອນພັກອາໄສທົ່ວໄປ
B. ຢູ່ຕາມສູນການຄ້າ ແລະ ຫ້າງຮ້ານທີ່ທັນສະໄໝ
C. ຢູ່ຕາມວັດວາອາຮາມ, ພະພຸດທະຮູບ, ແລະ ເຮືອນບູຮານ
D. ຢູ່ຕາມສະໜາມກິລາ ແລະ ສວນສາທາລະນະ
Answer: C
Explanation: ສິນລະປະການແກະສະຫຼັກໄມ້ຂອງລາວມີຄວາມຜູກພັນຢ່າງເລິກເຊິ່ງກັບ ວັດທະນະທຳ ແລະ ພຸດທະສາສະໜາ. ດັ່ງນັ້ນ, ທ່ານຈຶ່ງມັກຈະພົບເຫັນຜົນງານແກະສະຫຼັກໄມ້ທີ່ສວຍງາມ ແລະ ປານີດຢູ່ຕາມ:

ວັດວາອາຮາມ: ຖືເປັນສະຖານທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດ. ການແກະສະຫຼັກໄມ້ຈະປະດັບປະດາຢູ່ຕາມປະຕູ, ຝາ, ເສົາ, ໜ້າບັນຂອງໂບດ (ສິມ) ແລະ ວິຫານ, ລວມທັງພະພຸດທະຮູບທີ່ສ້າງດ້ວຍໄມ້. ລວດລາຍຕ່າງໆມັກຈະກ່ຽວຂ້ອງກັບເລື່ອງລາວພຸດທະສາສະໜາ, ພືດພັນທຳມະຊາດ, ຫຼື ສັດໃນປ່າຫິມະພານ.

ພະພຸດທະຮູບ: ພະພຸດທະຮູບໄມ້ເກົ່າແກ່ຈຳນວນຫຼາຍມີລວດລາຍການແກະສະຫຼັກທີ່ລະອຽດອ່ອນ, ສະແດງເຖິງຝີມືອັນປານີດຂອງຊ່າງ.

ເຮືອນບູຮານ: ເຮືອນພື້ນເມືອງເກົ່າແກ່ບາງຫຼັງ, ໂດຍສະເພາະເຮືອນຂອງຄົນມີຖານະ ຫຼື ເຮືອນເຈົ້າຟ້າ, ມັກຈະມີການແກະສະຫຼັກປະດັບຕົກແຕ່ງຢູ່ຕາມລະບຽງ, ປ່ອງຢ້ຽມ, ຫຼື ເສົາເຮືອນ.

ການແກະສະຫຼັກໄມ້ເຫຼົ່ານີ້ບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນເຄື່ອງຕົກແຕ່ງເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງເປັນການສະແດງອອກເຖິງຄວາມສັດທາ, ຄວາມເຊື່ອ, ແລະ ພູມປັນຍາທາງສິລະປະທີ່ສືບທອດກັນມາຫຼາຍສະຕະວັດ.
[Knowledge Application]
ໃນພາສາລາວຄວນໃຊ້ເຄື່ອງໝາຍວັກແນວໃດຈຶ່ງຖືກຕ້ອງ?
A. ແມ່ນໜັງສືຮ້ອງຂໍໃຫ້ແກ້ໄຂບັນຫາໃດໜຶ່ງຂອງບຸກຄົນ ຫຼື ກົມກອງທີ່ຍື່ນເຖິງຜູ້ມີໜ້າທີ່ຮັບຜິດຊອບ ແລະ ມີສິດແກ້ໄຂຄໍາຮ້ອງຂໍ
B. ແມ່ນບົດພັນລະນາປະເພດໜຶ່ງ ເຊິ່ງເອົາສັດປະເພດໃດໜຶ່ງ ຕາມຈຸດປະສົງມາ ເປັນເປົ້າໝາຍໃຫ້ແກ່ການພັນລະນາ
C. ຄວນຂຽນບົດໃຫ້ຄົບຄວາມເວົ້າ, ເປັນປະໂຫຍກເປັນຕອນ ແລະ ເປັນວັກຕາມ ແຕ່ ຄວາມເວົ້າຈະຫຼາຍ ຫຼື ໜ້ອຍ
D. ບອກຄຸນປະໂຫຍດ ແລະ ໂທດ ທີ່ມັນມີຕໍ່ມະນຸດເຮົາ
Answer: C
Explanation: ເຄື່ອງໝາຍວັກເປັນສິ່ງຈໍາເປັນເພື່ອວາງຈັງຫວະໃຫ້ການຂຽນໜັງສືລາວເປັນລະບຽບ ແລະ ເປັນການງ່າຍໃຫ້ແກ່ຜູ້ອ່ານ ແລະ ຜູ້ຟັງດ້ວຍ ໃນພາສາລາວມີເຄື່ອງໝາຍວັກຫຼາຍຢ່າງຄື: ໝາຍຈ້ຳ (.), ຈຸດ (,), ຈ້ຳຈຸດ (;), ສອງຈ້ຳ (:), ຂີດຕໍ່ (-), ຂີດກ້ອງ (_), ສາມຈ້ຳ (...), ຖາມ (?), ທ້ວງ (!), ວົງຢືມ (""), ວົງເລັບ (), ລຶ້ມ ("), ແລະ ອື່ນໆ (ໆລໆ), ຊ້ຳ (") ເປັນຕົ້ນ. ເພື່ອຈະຂຽນໜັງສືລາວໃຫ້ຖືກນັ້ນ ຜູ້ຂຽນຕ້ອງຮູ້ຈັກໃຊ້ເຄື່ອງໝາຍວັກທີ່ກ່າວມາຂ້າງເທົ່ງນີ້ໃຫ້ແມ່ນ ບ່ອນ. ໝາຍຄວາມວ່າຕ້ອງຂຽນບົດໃຫ້ຄົບຄວາມເວົ້າ, ເປັນປະໂຫຍກເປັນຕອນ ແລະ ເປັນວັກຕາມ ແຕ່ ຄວາມເວົ້າຈະຫຼາຍ ຫຼື ໜ້ອຍ. ຕົວຢ່າງ ຄໍາເວົ້າໃດຕິດກັນໃຫ້ຂຽນເປັນຄໍາຕິດກັນ. ຄໍາໃດບໍ່ຕິດກັນນັ້ນ ໃຫ້ຂຽນຈົ່ງໄລຍະໄວ້ ຫຼື ຂຽນຈຸດ (,) ລົງ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ຜູ້ອ່ານໆຕິດກັນ. ຖ້າຫາກໃຊ້ຈຸດ ເພື່ອຂັ້ນຫຼາຍຄໍາລຽນກັນນັ້ນ ຕ້ອງໃຫ້ໃຊ້ຄໍາ "ແລະ" ຕໍ່ລົງໜ້າຄໍາສຸດທ້າຍເຊັ່ນ: ນາງ ເກດແກ້ວ ແລະ ນາງ ຄໍາໃສ ເປັນນັກຮຽນດີ ໄກ່ຜູ້, ໄກ່ແມ່ ແລະ ໄກ້ນ້ອຍ ຫາກິນຢູ່ຕາມເດີ່ນບ້ານ, ແມ່ຄ້າເອົາ ໄກ່, ເປັດ, ປູ, ປາ, ຜັກ ແລະ ເຂົ້າມາຂາຍ. ປະໂຫຍກໃດຫາກຄົບຄວາມໝາຍແລ້ວຕ້ອງໃຫ້ຂຽນ ຈ້ຳ (.) ລົງຂັ້ນໄວ້, ແລ້ວຈຶ່ງຂຽນປະໂຫຍກ ອື່ນຕໍ່ໄປເຊັ່ນ: ຕອນເຊົ້າຂ້ອຍໄປໂຮງຮຽນ. ຕອນແລງຂ້ອຍໄປຫົດຜັກຊ່ວຍແມ່. ຕອນຄໍ່າ ຫຼັງຈາກກິນເຂົ້າ ແລງແລ້ວ ຂ້ອຍຮຽນໜັງສື.
[Knowledge Application]
ໃນວັດທະນະທຳລາວ, ການຍົກມືຂຶ້ນໄຫວ້ (ນົບ) ມີຄວາມໝາຍວ່າແນວໃດ?
A. ການທັກທາຍ ແລະ ສະແດງຄວາມເຄົາລົບ
B. ການຮຽກຮ້ອງຄວາມສົນໃຈ
C. ການສະແດງຄວາມບໍ່ພໍໃຈ
D. ການສັ່ງໃຫ້ຢຸດ
Answer: A
Explanation: ໃນວັດທະນະທຳລາວ, ການຍົກມືຂຶ້ນໄຫວ້ ຫຼື ເອີ້ນວ່າ ນົບ ແມ່ນທ່າທາງທີ່ສຳຄັນ ແລະ ມີຄວາມໝາຍເລິກເຊິ່ງຫຼາຍຢ່າງ, ມັນບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ການທັກທາຍເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງສະແດງອອກເຖິງຄວາມຮູ້ສຶກ ແລະ ຄວາມເຄົາລົບຕ່າງໆ.ຄວາມໝາຍຂອງການ "ຍົກມືຂຶ້ນໄຫວ້ (ນົບ)" ໃນວັດທະນະທຳລາວ
ໃນວັດທະນະທຳລາວ, ການຍົກມືຂຶ້ນໄຫວ້ ຫຼື ເອີ້ນວ່າ ນົບ ແມ່ນທ່າທາງທີ່ສຳຄັນ ແລະ ມີຄວາມໝາຍເລິກເຊິ່ງຫຼາຍຢ່າງ, ມັນບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ການທັກທາຍເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງສະແດງອອກເຖິງຄວາມຮູ້ສຶກ ແລະ ຄວາມເຄົາລົບຕ່າງໆ. ຄວາມໝາຍຫຼັກຂອງການນົບ:
ການທັກທາຍ: ເປັນຮູບແບບການທັກທາຍທົ່ວໄປທີ່ສຸດເມື່ອພົບກັນ. ການນົບທີ່ຖືກຕ້ອງແມ່ນການຍົກມືທັງສອງຂ້າງຂຶ້ນພ້ອມກັນ, ຝາມືຕິດກັນຄືດອກບົວຕູມ, ນິ້ວມືຊີ້ຂຶ້ນ, ແລະ ຫົວໂປ້ມືແຕະດັງ ຫຼື ປາຍຄາງ, ພ້ອມກົ້ມຫົວລົງເລັກນ້ອຍ. ຖ້າເປັນຜູ້ທີ່ອາຍຸນ້ອຍກວ່າຈະນົບສູງກວ່າຜູ້ອາວຸໂສກວ່າ.
ການເຄົາລົບ:ການນົບສະແດງເຖິງຄວາມເຄົາລົບຕໍ່ຜູ້ອາວຸໂສກວ່າ ເຊັ່ນ: ພໍ່ແມ່, ພໍ່ຕູ້ແມ່ຕູ້, ຄູອາຈານ, ພະສົງສາມະເນນ, ຫຼື ຜູ້ທີ່ມີຖານະທາງສັງຄົມສູງກວ່າ. ຍິ່ງນົບສູງເທົ່າໃດ (ປາຍນິ້ວມືຢູ່ລະດັບໜ້າຜາກ ຫຼື ລະຫວ່າງຄິ້ວ, ຫົວໂປ້ມືແຕະປາຍດັງ) ຍິ່ງສະແດງເຖິງຄວາມເຄົາລົບທີ່ສູງສົ່ງ.
ການນົບພະພຸດທະຮູບ, ພະທາດ, ຫຼື ສະຖານທີ່ສັກສິດກໍເປັນການສະແດງຄວາມເຄົາລົບ ແລະ ເຄົາລົບຕໍ່ສິ່ງສັກສິດ.
ການຂອບໃຈ: ເມື່ອມີຜູ້ໃຫ້ສິ່ງຂອງ ຫຼື ຊ່ວຍເຫຼືອ, ການນົບພ້ອມກັບຄຳວ່າ "ຂອບໃຈ" ເປັນການສະແດງຄວາມກະຕັນຍູຢ່າງສຸພາບ.
ການຂໍໂທດ:ໃນກໍລະນີທີ່ເຮັດຜິດພາດ, ການນົບພ້ອມກັບຄຳວ່າ "ຂໍໂທດ" ເປັນການສະແດງຄວາມເສຍໃຈ ແລະ ຂໍອະໄພຢ່າງຈິງໃຈ.
ການຂໍອະນຸຍາດ:ກ່ອນຈະຜ່ານໜ້າຜູ້ໃຫຍ່ ຫຼື ເຂົ້າໄປໃນຫ້ອງທີ່ມີຜູ້ໃຫຍ່ຢູ່, ການນົບເປັນການຂໍອະນຸຍາດຢ່າງສຸພາບ.
ການໃຫ້ກຽດ ແລະ ການຕ້ອນຮັບ:ເມື່ອຕ້ອນຮັບແຂກບ້ານແຂກເມືອງ, ການນົບແມ່ນການສະແດງອອກເຖິງການໃຫ້ກຽດ ແລະ ການຕ້ອນຮັບອັນອົບອຸ່ນ.
[Knowledge Application]
ການລົງນາມອະນຸສົມທິສັນຍາໃນປີ 1962 ກ່ຽວກັບລາວ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ລາວຢູ່ໃນສະພາບໃດໃນຕອນຕົ້ນຂອງສົງຄາມເນັນ?
A. ເຮັດໃຫ້ລາວມີອຳນາດຕັດສິນອິດສະຫຼາດ
B. ເຮັດໃຫ້ລາວຕົກຢູ່ໃນສະພາບປົກຄອງລວມອຳນາດ
C. ເຮັດໃຫ້ລາວຕົກຢູ່ໃນຄວາມຄວບຄຸມຂອງຫຼາຍປະເທດ
D. ເຮັດໃຫ້ລາວມີສະຖານະຕ່າງປະເທດຮັບຮູ້
Answer: C
Explanation: ໄປອະນຸສົມທິສັນຍາປີ 1962 ເຮັດໃຫ້ລາວຢູ່ໃນການຄວບຄຸມຂອງອຳນາດຕ່າງປະເທດ ໂດຍເຉື່ອນໃຫ້ລາວເປັນບັນຫາລະຫວ່າງປະເທດໃນສົງຄາມເນັນ.
[Knowledge Application]
ສຽງໃນພາສາລາວແມ່ນຫຍັງ?
A. ແມ່ນສຽງຂອງຄົນເຮົາເປັ່ງອອກມາ ເພື່ອໃຫ້ເຂົ້າໃຈວ່າ ຜູ້ເບິ່ງສຽງອອກໄປນັ້ນ ມີຄວາມຕ້ອງການສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງ
B. ໝາຍເຖິງຄວາມຮູ້ໃນວິທີຂຽນ ແລະ ອ່ານໜັງສືໃຫ້ຖືກຕ້ອງ
C. ພະຍັນຊະນະ ແລະ ວັນນະຍຸດ
D. ຂຽນໃຫ້ຖືກຕ້ອງຈະແຈ້ງ, ສະອາດຈົບງາມ
Answer: A
Explanation: ສຽງຂອງຄົນເຮົາເປັ່ງອອກມາ ເພື່ອໃຫ້ເຂົ້າໃຈວ່າ ຜູ້ເບິ່ງສຽງອອກໄປນັ້ນ ມີຄວາມຕ້ອງການສົ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງເຊັ່ນ: ເພື່ອຂໍຄວາມຊ່ວຍເຫຼືອ, ເພື່ອຂໍຄວາມຮູ້ ຫຼື ເພື່ອສະແດງຄວາມຮູ້ສຶກ ພໍໃຈ ຫຼື ບໍ່ພໍໃຈເປັນຕົ້ນ.
[Knowledge Application]
ການຄົ້ນພົບຂອງຫິນສະຫຼຸບເຫຼົ່າໃດຫຼັງຈາກການຂຸດຄົ້ນເຂົ້າທີ່ທົ່ງໄຫ້ ເປັນຫຼັກຖານສຳຄັນດ້ານຫຍັງໃນວິຊາບານອາລະຄະດີລາວ?
A. ສິລະປະກຳເຫຼົ່າບ້ານດັ້ງເດີມ
B. ການຮົບພັນຂອງມະນຸດສະໄໝຫີນ
C. ສາຍການຄ້າສິນຄ້າໃນອາຊີ
D. ບົດບາດຂອງສາສະໜາບາງສາຍ
Answer: B
Explanation: ຫິນສະຫຼຸບປະກົດວ່າເປັນຫຼັກຖານສຳຄັນທີ່ສະທ້ອນເຫັນການຮົບພັນ ແລະ ວິຖີຊີວິດຂອງມະນຸດໃນສະໄໝຫີນໃນພື້ນທີ່ລາວ.
[Knowledge Application]
ພາຍໃນຊ່ວງສົງຄາມເຢັນ, ການລົງນາມຂອງສັນຍາສັນຕິພາບປາຣີສ (1973) ມີຜົນກະທົບຢ່າງໃດຕໍ່ສະຖານະການພາຍໃນລາວ?
A. ສົງຄາມສິ້ນສຸດທັນທີ
B. ການແບ່ງອຳນາດລະຫວ່າງສອງຝ່າຍ
C. ການເຂົ້າມາຂອງສະຫະລັດອາເມລິກາ
D. ການປົດປ່ອຍນັກໂທດການເມືອງທັງໝົດ
Answer: B
Explanation: ສັນຍາປາຣີສກຳນົດໃຫ້ມີການແບ່ງອຳນາດຊົ່ວຄາວລະຫວ່າງລັດຖະບານລາວແລະພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ.
[Knowledge Application]
ການສືບສານພິທີກຳຂອງຊົນເຜົ່າອັກຫາ (Akha) ໃນພາກເໜືອຂອງລາວມີຄວາມສຳຄັນຢ່າງໃດຕໍ່ການຮັກສາອົງປະກອບທາງສັງຄົມແລະສິນທຳ?
A. ສືບສານພິທີກຳພື້ນເມືອງຢ່າງຄົງທີ່
B. ປັບປຸງພິທີກຳໃຫ້ທັນສະໄໝ
C. ເຮັດໃຫ້ເກີດການບູຮານກັບສັງຄົມພາຍນອກ
D. ສູນເສຍອົງປະກອບທາງສິນທຳດັ່ງເດີມ
Answer: A
Explanation: ຊົນເຜົ່າອັກຫາເປັນກຸ່ມຊົນເຜົ່າທີ່ມີການສືບສານພິທີກຳດັ່ງເດີມຢ່າງເຂັ້ມງວດ ເຮັດໃຫ້ອົງປະກອບທາງສັງຄົມແລະສິນທຳຖືກຮັກສາໄວ້.
[Knowledge Application]
ພື້ນທີ່ສ່ວນໃຫຍ່ຂອງປະເທດລາວເປັນລັກສະນະແນວໃດ?
A. ລັກສະນະ ພູເຂົາ ແລະ ພູພຽງ
B. ລັກສະນະ ພູເຂົາ
C. ລັກສະນະພູພຽງ
D. ລັກສະນະ ພູສູງ
Answer: A
Explanation: ພື້ນທີ່ສ່ວນໃຫຍ່ຂອງປະເທດລາວແມ່ນມີລັກສະນະພູເຂົາ ແລະ ພູພຽງ ຄວບຄຸມປະມານ 70%ຂອງພື້ນທີ່ປະເທດທັງໝົດ ບໍ່ມີພື້ນທີ່ຕິດທະເລ
[Knowledge Application]
ພິທີປະຕິບັດຫຼັກໃນພິທີສະເຫີນຂອງຊົນເຜົ່າອາຄານຢູ່ແຂວງຫຼວງນ້ຳທາ ມີການໃຊ້ວັດຖຸສິ່ງໃດແມ່ນຫຼັກກ່ອນທີ່ຈະເລີ່ມເທື່ອງ?
A. ຂີ້ເຫຼົ້າທາງສາດສະໜາ
B. ດອກໄມ້ປ່າປະເພດ
C. ຂອງກິນເປັນເລືອດສັດ
D. ເຄື່ອງປັນສໍາລັບວົງກອນ
Answer: C
Explanation: ພິທີສະເຫີນອາຄານມີຮາກຖານທາງສາດສະໜາພື້ນເມືອງ ແລະເລືອດສັດເປັນວັດຖຸຫຼັກໃນການບົດບາດນີ້.
[Knowledge Application]
ການເຄື່ອນໄຫວຂອງຊົນເຜົ່າຂອງກຸ່ມມູນເຊື້ອພັນມອນ-ຂະເໜືອ, ເປັນຜົນມາຈາກການຕິດຕໍ່ກັບສັງຄົມພື້ນບ້ານໃນພື້ນທີ່ໃດຫຼາຍທີ່ສຸດໃນສະຫວ່າງສະຕະວັດທີ 10-13?
A. ປະເທດທາງເໜືອອິນເດຍ
B. ຕອນກາງຈີນ
C. ສຸມພັນມີນພິບູນ
D. ພາກໃຕ້ອີຫິນດູສະຕານ
Answer: B
Explanation: ການຄົ້ນພົບທາງຊິ້ນສ່ວນຂອງພາສາແລະວັດທະນະທຳມູນເຊື້ອພັນມອນ-ຂະເໜືອນັ້ນສຳຄັນຢ່າງຍິ່ງໃນຕອນກາງຂອງຈີນໃນຊ່ວງດັ່ງກ່າວ.
[Knowledge Application]
ໄປສູດຫົດນໍ້າລົດໃຫຍ່ຢູ່ໃສ?
A. ຢູ່ວັດ
B. ຢູ່ໂບດຄຣີສ
C. ຢູ່ຮ້ານລ້າງລົດໃຫຍ່
D. ຢູ່ຫ້ອງການນໍ້າປະປາ
Answer: A
Explanation: ການສູດຫົດນຳຖືເປັນພິທີກຳຍ່າງໜຶ່ງທີ່ຄົນລາວມັກເອົາລົດໃຫຍ່ສ່ວນໂຕໄປສູດຫົດນໍ້ານຳພະສົງຢູ່ວັດ.
[Knowledge Application]
ຖ້າຕາມກົດໝາຍນາມະຊາດວ່າດ້ວຍການຫ້າມອາວຸດທຳລາຍລ້າງ, ການນຳໃຊ້ອາວຸດເຄມີໃນດິນແດນລາວໃນຊ່ວງສົງຄາມຢູ່ຄາບອິນເຊຍເປັນການລະເມີດສັນຍາໃດ?
A. ອານັນຕະຊາດວ່າດ້ວຍອາວຸດບິນ
B. ສັນຍາວ່າດ້ວຍອາວຸດເຄມີ 1925
C. ສັນຍາຍີນີບາ 1949
D. ສັນຍາພິດສານະ 1907
Answer: B
Explanation: ສັນຍາວ່າດ້ວຍອາວຸດເຄມີ 1925 (Geneva Protocol) ຫ້າມການນຳໃຊ້ອາວຸດເຄມີ.
[Knowledge Application]
ການລົງນາມຂອງສັນຍາປາຣີສປີ 1973 ໄດ້ມີຜົນກະທົບຕໍ່ການປົກຄອງຂອງລາວແນວໃດ?
A. ເຮັດໃຫ້ລາວເປັນອິດສະຫຼະຢ່າງສົມບູນ
B. ເຮັດໃຫ້ມີການແບ່ງອຳນາດລະຫວ່າງສອງຝ່າຍການເມືອງ
C. ເຮັດໃຫ້ລາວຕົກຢູ່ໃນອຳນາດຂອງສະຫະລັດ
D. ເຮັດໃຫ້ລາວກາຍເປັນສະພາບສົງຄາມພາຍໃນ
Answer: B
Explanation: ສັນຍາປາຣີສປີ 1973 ກຳນົດໃຫ້ມີການແບ່ງອຳນາດລະຫວ່າງລັດຖະບານລາວແລະພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ ເພື່ອສ້າງສັນຕິພາບຊົ່ວຄາວ.
[Knowledge Application]
ຄຳສອບຖາມກ່ຽວກັບການເຊື່ອມໂຍງລະຫວ່າງສາສະໜາພຸດກັບຊົນເຜົ່າຫຼວງທີ່ມີຜົນກະທົບຕໍ່ການປົກຄອງພາຍໃນສະໄໝວົງສານະທິບາຍໃດ?
A. ການປົກຄອງແບບຫລວງພຣະບາງ
B. ການເຂົ້າຮ່ວມຂອງຍິງໃນສິດທິພົນເມືອງ
C. ການກວດຄົ້ນທາງດ້ານສາສະໜາ
D. ການບໍລິຫານຮາດຊົນຊາດລາວ
Answer: A
Explanation: ການເຊື່ອມໂຍງຂອງສາສະໜາພຸດ ແລະ ອຳນາດການເມືອງໃນໄທ ຖືກສືບຕໍ່ໃນການປົກຄອງແບບຫລວງພຣະບາງ.
[Knowledge Application]
ອະນາຈັກພູວຽງສາ, ຊຶ່ງເປັນມໍລະດົກໂບຮານທີ່ສຳຄັນໃນປະຫວັດສາດລາວ, ໄດ້ເສຍອຳນາດໃຫ້ແກ່ອະນາຈັກໃດໃນຊ່ວງທົ່ງຈັກສິບສອງ?
A. ອະນາຈັກອາງກອງ
B. ອະນາຈັກກຸງສີດອນຄົມ
C. ອະນາຈັກອຸດອນທານີ
D. ອະນາຈັກຫຼວງພຣະບາງ
Answer: B
Explanation: ອະນາຈັກກຸງສີດອນຄົມເປັນຜູ້ເຂົ້າຄວບຄຸມພູວຽງສາໃນສະຕະວັດທີ 12.
[Knowledge Application]
ມາດຕາ 2 ແຫ່ງສັນຍາບາງໂກກໄດ້ມີຜົນຕໍ່ສະຖານະສາກົນຂອງການປົກຄອງອານາຈັກຫລວງພຣະບາງຢ່າງໃດໃນຊ່ວງປີ 1893?
A. ປະກາດອິດສະຫຼະຈາກສິມາປະເທດຝຣັ່ງ
B. ຖືກລະງັບການປົກຄອງພາຍໃນໃຫ້ຢູ່ໃນມືຝຣັ່ງ
C. ຮັບຮອງສະຖານະພິເສດໃນສັງຄົມລາວ
D. ປິດກັ້ນການຄ້າຂອງອານາຈັກຫລວງພຣະບາງ
Answer: B
Explanation: ມາດຕາ 2 ແຫ່ງສັນຍາບາງໂກກສົ່ງຜົນໃຫ້ອານາຈັກຫລວງພຣະບາງຖືກລະງັບອຳນາດປົກຄອງພາຍໃນແລະຢູ່ໃຕ້ການຄຸ້ມຄອງຂອງຝຣັ່ງ.
[Knowledge Application]
ລາວໄດ້ຮັບຜົນກະທົບຈາກສົງຄາມເຢັນຢ່າງໃດໃນການຈັດຕັ້ງລະບົບການເມືອງພາຍຫຼັງປີ 1975?
A. ການປົກຄອງລະບົບປະຊາທິປະໄຕປະຊາຊົນ
B. ການປົກຄອງລະບົບກະສັດ
C. ການປົກຄອງລະບົບສັງຄົມນິຍົມ
D. ການປົກຄອງລະບົບສະຫະພາບລາວ
Answer: C
Explanation: ຜົນກະທົບຈາກສົງຄາມເຢັນເຮັດໃຫ້ລາວຫັນໄປຮັບລະບົບສັງຄົມນິຍົມພາຍໃຕ້ອິດທິພົນຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ.
[Knowledge Application]
ຄຳວ່າ "ເທກວຽງຈັນ" ໃນຫຼາຍຫຼວງວັນເກົ່າ ມີຫຍັງສາມາດສະທ້ອນຄວາມສຳຄັນທາງການເມືອງໃນສະໄໝອານາຈັກຫຼວງພຣະບາງ?
A. ສັນຍາສັນຕິພາບສົມພິນ
B. ໄຊຍະທິດຂອງພະອົງພຣະຕຸດສົມ
C. ບົດບາດທີ່ປະຕິເສດຂອງລາວກັບອານາຈັກ C
D. ເທກວຽງຈັນເປັນສັນຍາການປົດປ່ອຍອຳນາດ
Answer: D
Explanation: ເທກວຽງຈັນເປັນສັນຍາທີ່ສະທ້ອນອຳນາດແລະການປົດປ່ອຍທາງການເມືອງຢ່າງເປັນທາງການ.
[Knowledge Application]
ໃນຊ່ວງສົງຄາມເຢັນ, ການປະຕິບັດຂອງສະຫະລັດອາເມລິກາຕໍ່ລາວຖືກກຳນົດໂດຍຫຼັກການໃດໃນກົດໝາຍສາກົນ?
A. ຫຼັກການບໍ່ແຫວ່ງແຫງການເມືອງພາຍໃນ
B. ຫຼັກການຄຸ້ມຄອງອຳນາດອະທິປະໄຕ
C. ຫຼັກການຄຸ້ມຄອງສັນຕິພາບ
D. ຫຼັກການປົກປ້ອງສິດທິມະນຸດ
Answer: A
Explanation: ຫຼັກການບໍ່ແຫວ່ງແຫງການເມືອງພາຍໃນເປັນຫຼັກການສຳຄັນໃນກົດໝາຍສາກົນທີ່ຖືກລະເບີດໃນສົງຄາມເຢັນຕໍ່ລາວ.
[Knowledge Application]
ສາມັກຄີພົນລະເມືອງຫຼາຍຊົນເຜົ່າໃນລາວເກີດຂຶ້ນໄດ້ຢ່າງໃດໃນບົດບາດຂອງພຸດທະສາສະໜາ?
A. ການບັງຄັບໃຫ້ທຸກຊົນເຜົ່ານັບຖືພຸດທະສາສະໜາ
B. ການປະສົມປະສານພຸດທະສາສະໜາກັບຄວາມເຊື່ອທ້ອງຖິ່ນ
C. ການຕໍ່ຕ້ານຄວາມເຊື່ອອື່ນ
D. ການລະເບີດຄວາມເຊື່ອດັ້ງເດີມ
Answer: B
Explanation: ພຸດທະສາສະໜາໃນລາວໄດ້ປະສົມປະສານກັບຄວາມເຊື່ອທ້ອງຖິ່ນ ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມສາມັກຄີລະຫວ່າງຫຼາຍຊົນເຜົ່າ ແທນທີ່ຈະບັງຄັບຫຼືຕໍ່ຕ້ານ.
[Knowledge Application]
ໃນຊ່ວງສົງຄາມເຢັນ, ແນວທາງການດຳເນີນຊາດໃດຂອງລາວຖືກອິດທິພົນຫຼາຍທີ່ສຸດໂດຍການແຊກແຊງທາງອຳນາດອະນາເມຣິກາກັບໂສເຫວຽດ?
A. ແນວປະຊາທິປະໄຕຂອງປະຊາຊົນ
B. ແນວອຳນາດສູງສຸດຂອງພັກປະຊາຊົນປະຊາທິປະໄຕລາວ
C. ແນວການເອກະລາດທາງສັງຄົມຂອງຊົນເຜົ່າພື້ນເມືອງ
D. ແນວຊາດສະຫວ່າງພາກກາງລາວ
Answer: B
Explanation: ໃນຊ່ວງນັ້ນ ອຳນາດພັກປະຊາຊົນປະຊາທິປະໄຕລາວໄດ້ຮັບອິດທິພົນຈາກທັງສອງຝ່າຍຄວາມຂັດແຍ້ງໃຫຍ່ໃນຊາດ.
[Knowledge Application]
ການກຳຫນົດເສັ້ນແດນລາວ-ວຽດນາມຕາມສັນຍາສັນຕິພາບສປປ ລາວ 1954 ມີຜົນກະທົບທາງນິຕິສາດລະຫວ່າງປະເທດໃນແນວໃດ?
A. ສ້າງສິດທິໃຫ້ກັບຊົນເຜົ່າຍ້ານແດນສອງຝັ່ງ
B. ປະຕິເສດຜົນກະທົບທາງເສດຖະກິດຕໍ່ບ້ານເຮືອນທ້ອງຖິ່ນ
C. ກຳຫນົດເງື່ອນໄຂການຄານອອກຂອງອານາຈັກສາຍພັນຍອດທິບາຍ
D. ສ້າງຫຼັກການສະເໝີພາບໃນການແກ້ໄຂຂໍ້ພິພາດແດນດິນໃນອະນາຄົດ
Answer: D
Explanation: ສັນຍາ 1954 ເປັນຫລັກພື້ນຖານຕາມຫຼັກການສາກົນໃນການປົກປ້ອງສິດທິແລະແກ້ໄຂຂໍ້ພິພາດແດນດິນ.
[Knowledge Application]
ການຄົ້ນພົບຫຼັກຖານທາງອາຄົມຂອງອານາຈັກຊຽງຂວາງໃນສະຕະວັດທີ 13 ມີຄວາມສໍາຄັນຢ່າງໃດຕໍ່ການເຂົ້າໃຈການເຄື່ອນໄຫວຂອງຊົນເຜົ່າມອນ-ເຂົາ?
A. ຢືນຢັນການອົບພະຍົບຈາກພາກໃຕ້
B. ສະແດງການປະສົມປະສານວັດທະນະທໍາກັບຊົນເຜົ່າລາວ
C. ບົດຫຼົງການມີຢູ່ຂອງອານາຈັກຊຽງຂວາງ
D. ສະແດງການມີອິດທິພົນຂອງພຸດທະສາສະໜາ
Answer: B
Explanation: ການຄົ້ນພົບຫຼັກຖານດັ່ງກ່າວສະແດງໃຫ້ເຫັນການປະສົມປະສານທາງວັດທະນະທໍາ ແລະ ການປະຕິສຳພັນລະຫວ່າງຊົນເຜົ່າມອນ-ເຂົາ ແລະ ຊົນເຜົ່າລາວໃນພື້ນທີ່ນີ້.
[Knowledge Application]
ພຣະເຈົ້າອິນທະຣາຊາ (ເຈົ້າອິນທະຣາຊາ, ອານາຈັກວຽງຈັນ) ມີບົດບາດແນວໃດຕໍ່ການຂັດແຍ້ງພາຍໃນລະຫວ່າງການເມືອງຂອງລາວ?
A. ເປັນຜູ້ທີ່ສ້າງສັນຕິພາບລະຫວ່າງລັດ
B. ເປັນກະສັດທີ່ພະຍາຍາມຮວມລັດຕ່າງໆ ແຕ່ບໍ່ສຳເລັດ
C. ເປັນກະສັດທີ່ສ້າງຄວາມຂັດແຍ້ງກັບອານາຈັກຫຼວງພະບາງ
D. ເປັນຜູ້ທີ່ວາງມືຈາກການເມືອງ
Answer: C
Explanation: ພຣະເຈົ້າອິນທະຣາຊາ (ປົກຄອງ 1795-1805) ເປັນກະສັດແຫ່ງອານາຈັກວຽງຈັນ (ຫຼັງຈາກການແຕກແຍກ). ໃນໄລຍະການປົກຄອງຂອງພຣະອົງ, ຍັງຄົງມີຄວາມຂັດແຍ້ງລະຫວ່າງອານາຈັກວຽງຈັນ ແລະ ອານາຈັກຫຼວງພະບາງ, ເຊິ່ງຕ່າງຝ່າຍຕ່າງກໍຕົກເປັນເມືອງຂຶ້ນຂອງສະຫຍາມ. ຄວາມຂັດແຍ້ງພາຍໃນນີ້ເຮັດໃຫ້ອານາຈັກລາວອ່ອນແອລົງອີກ ແລະ ເປັນການເປີດຊ່ອງຫວ່າງໃຫ້ສະຫຍາມມີອິດທິພົນໃນລາວ. ບົດບາດຂອງພຣະອົງສະທ້ອນເຖິງຄວາມສັບສົນຂອງການເມືອງລາວໃນສະຕະວັດທີ 18 ທີ່ຂາດຄວາມເປັນເອກະພາບ.
[Knowledge Application]
ສົງຄາມເຢັນໄດ້ສົ່ງຜົນກະທົບທີ່ສຳຄັນໃດຕໍ່ການພັດທະນາສັງຄົມລາວສະໄໝປະຫວັດສາດ?
A. ການເກີດຄວາມເຂັ້ມງວດທາງສາສະໜາ
B. ລວມອຳນາດການເມືອງແລະອຸດົມການຄະນິຍົດ
C. ການທົບທວນປະຫວັດສາດພາຍໃນອິດທິພົນຕ່າງປະເທດ
D. ການເຊື່ອມກັນຂອງຊນລະດັບຊາດ
Answer: B
Explanation: ພາຍໃນເວລາສົງຄາມເຢັນ, ອຳນາດການເມືອງຖືກລວມເປັນເອກະພາບໃນລາວແລະອຸດົມການຄະນິຍົດໄດ້ຮັບການສົ່ງເສີມ.
[Knowledge Application]
ການກຳນົດເຂດແດນລາວ-ວຽດນາມຕາມສັນຍາສະຫະພັນຝຣັ່ງ-ສະຫະພັນອິນເດຍຈີນ 1893 ໄດ້ມີຜົນກະທົບຢ່າງໃດຕໍ່ການແບ່ງປັນຊົນເຜົ່າຕາມຫຼັກສາດຊາດພັນທຸກຳ?
A. ຊົນເຜົ່າລາວຖືກຮວບຮວມໃນພື້ນທີ່ດຽວ
B. ຊົນເຜົ່າຖືກແບ່ງອອກເປັນສອງຝ່າຍຕາມເຂດແດນໃໝ່
C. ບໍ່ມີຜົນກະທົບຕໍ່ຊົນເຜົ່າ
D. ຊົນເຜົ່າລາວຖືກບັງຄັບໃຫ້ອົບພະຍົບເຂົ້າວຽດນາມ
Answer: B
Explanation: ສັນຍາ 1893 ກຳນົດເຂດແດນໃໝ່ໃນອິນເດຍຈີນ ເຮັດໃຫ້ຊົນເຜົ່າຫຼາຍກຸ່ມຖືກແບ່ງອອກເປັນສອງຝ່າຍ ບາງສ່ວນຢູ່ລາວ ແລະ ອີກສ່ວນໜຶ່ງຢູ່ວຽດນາມ ສະທ້ອນຜົນກະທົບຂອງການແບ່ງແຍກຊາດພັນທຸກຳໂດຍອຳນາດອະນານິຄົມ.
[Knowledge Application]
ພະຍັນຊະນະເຄົ້າໃນພາສາລາວມີໝວດໃດແດ່?
A. ໝວດອັກສອນສູງ, ໝວດອັກກາງ
B.  ໝວດອັກກາງ, ໝວດອັກສອນຕ່ຳ
C. ໝວດອັກສອນສູງ, ໝວດອັກກາງ, ໝວດອັກສອນຕ່ຳ
D. ເວົ້າສະເໜີເລື່ອງລາວສໍາຄັນ
Answer: C
Explanation: ອັກສອນສູງ ແມ່ນຈຳພວກອັກສອນທີ່ມີສຽງຫັນຂຶ້ນຈາກຕໍ່າຫາສູງ, ອັກສອນກາງ ແມ່ນຈຳພວກອັກສອນທີ່ມີສຽງຢູ່ໃນລະດັບປານກາງ (ບໍ່ສູງ ແລະ ບໍ່ຕໍ່າ), ອັກສອນຕໍ່າ ແມ່ນຈໍາພວກອັກສອນທີ່ມີສຽງຢູ່ໃນລະດັບຕໍ່າ
[Knowledge Application]
ຍ້ອນສາເຫດໃດທີ່ພາໃຫ້ຂະບວນການຕໍ່ສູ້ຂອງເຈົ້າອານຸວົງປະລາໄຊ?
A. ກຳລັງທະຫານນ້ອຍກວ່າຂອງສະຫຍາມ
B. ເປັນເມືອງສ່ວຍຂອງສະຫຍາມ
C. ຍ້ອນອາວຸດລ້າຫຼັງກວ່າ ແລະ ບໍ່ມີຄວາມສາມັກຄີພາຍໃນກອງທັບ
D. ທະຫານຈຳນວນຫລາຍບໍ່ເຂົ້າໃຈຕໍ່ເເຜນການບຸກໂຈມຕີທີຊັດເຈນ
Answer: C
Explanation: ມີຫຼາຍສາເຫດ ແຕ່ອັນສຳຄັນອັນໜຶ່ງແມ່ນ ຍ້ອນສະຫຍາມມີອາວຸດທີ່ທັນສະໄໝກ່ວາ, ຈ້າງຄົນຕ່າງປະເທດມາເຝິກແອບການທະຫານ. ນອກນັ້ນ, ຍັງປະກອບດ້ວຍກອງທະຫານອື່ນໆເຊັ່ນ: ກອງທະຫານມອນ ທີ່ບັນ ຊາການດ້ວຍຄົນເອີຮົບ. ການພົວພັນກັບນາຍທຶນ ແລະ ອານາຈັກອ້ອມຂ້າງນັ້ນ ຝ່າຍລາວຍັງເຮັດບໍ່ໄດ້ດີຍ້ອນຢູ່ ໃນຖານະເມືອງສ່ວຍຂອງສະຫຍາມ. ສາເຫດຕົ້ນຕໍທີ່ສຸດ ແມ່ນຄວາມສາມັກຄີພາຍໃນບໍ່ທັນແໜ້ນແຟ້ນເທົ່າທີ່ຄວນ ໂດຍສະເພາະລະຫວ່າງສັກດີນາລາວດ້ວຍກັນຄື: ສັກດີນາວຽງຈັນ ແລະ ຫຼວງພະບາງ. ສ່ວນສັກດີນາຫຼວງພະບາງເຖິງຈະຮ່ວມໃຈກັບ ເຈົ້າອານຸວົງ ແຕ່ກໍຊ່ວຍບໍ່ເຕັມເມັດເຕັມໜ່ວຍ, ພາຍຫຼັງເຫັນທ່າປະລາໄຊແລ້ວ ເຈົ້າມັນທາຕຸລາດ ກໍເຂົາຂ້າງ ສະຫຍາມໂລດ, ມີແຕ່ສັກດີນາຈຳປາສັກຄື: ເຈົ້າລາຊະບຸດໂຢ້ ເທົ່ານັ້ນທີ່ໃຫ້ການຮ່ວມມືຢ່າງໝົດຈິດ
ໝົດໃຈ, ສ່ວນສັກດີນາອື່ນໆ ທີ່ເຄີຍຮ່ວມມືໃນເບື້ອງຕົ້ນ ເມື່ອເຫັນວ່າປະລາໄຊກໍເຂົ້າຫາສັກດີນາສະຫຍາມໝົດ, ອັນນັ້ນ ແມ່ນລະບອບສັກດີນາເຫັນແກ່ຕົວ, ຖືຜົນປະໂຫຍດສ່ວນຕົວສູງກ່ວາຂອງຊາດ ຈິ່ງເຮັດໃຫ້ການຕໍ່ສູ້ຄັ້ງນັ້ນພົບ ຄວາມປະລາໄຊ.
[Knowledge Application]
ຜົນກະທົບໄລຍະຍາວຂອງດິນເຈື່ອນທີ່ເກີດຂຶ້ນຊໍ້າຊາກໃນເຂດພູດອຍແມ່ນຫຍັງ?
A. ການສັນຈອນຕິດຂັດເປັນເວລາສັ້ນໆ
B. ໄຟຟ້າດັບຊົ່ວຄາວ
C. ການສູນເສຍພື້ນທີ່ທຳການຜະລິດກະສິກຳຢ່າງຖາວອນ
D. ການຂາດແຄນນໍ້າດື່ມຊົ່ວຄາວ
Answer: C
Explanation: ຜົນກະທົບໄລຍະຍາວທີ່ຮ້າຍແຮງທີ່ສຸດອັນໜຶ່ງຂອງໄພດິນເຈື່ອນທີ່ເກີດຂຶ້ນຊໍ້າຊາກໃນເຂດພູດອຍຄື ການສູນເສຍພື້ນທີ່ທຳການຜະລິດກະສິກຳຢ່າງຖາວອນ.
 ເຫດຜົນ
 ໄພດິນເຈື່ອນບໍ່ພຽງແຕ່ທຳລາຍພືດພັນ ແລະ ໂຄງສ້າງພື້ນຖານໃນໄລຍະສັ້ນເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງສ້າງຄວາມເສຍຫາຍໄລຍະຍາວຕໍ່ດິນ ແລະ ພູມສັນຖານ ເຊິ່ງສົ່ງຜົນກະທົບໂດຍກົງຕໍ່ຄວາມສາມາດໃນການຜະລິດກະສິກຳ:
 ການສູນເສຍໜ້າດິນອຸດົມສົມບູນ: ເມື່ອເກີດດິນເຈື່ອນ, ຊັ້ນໜ້າດິນທີ່ອຸດົມສົມບູນ (topsoil) ເຊິ່ງເປັນຊັ້ນທີ່ເໝາະສົມທີ່ສຸດສຳລັບການປູກຝັງ ຈະຖືກພັດພາ ຫຼື ເຈື່ອນລົງໄປ. ຊັ້ນດິນທີ່ເຫຼືອຢູ່ດ້ານລຸ່ມມັກຈະເປັນດິນທີ່ບໍ່ມີທາດບໍາລຸງພຽງພໍ ຫຼື ເປັນຫີນປົນຊາຍ, ເຮັດໃຫ້ບໍ່ສາມາດປູກພືດໄດ້ຄືເກົ່າ.
 ການປ່ຽນແປງພູມສັນຖານ: ດິນເຈື່ອນຂະໜາດໃຫຍ່ສາມາດປ່ຽນແປງຮູບຮ່າງຂອງເນີນພູໄດ້ຢ່າງຖາວອນ, ສ້າງເປັນຮ່ອງເລິກ, ດິນພັງທະລາຍ, ຫຼື ທັບຖົມພື້ນທີ່ຮາບພຽງດ້ານລຸ່ມ. ການປ່ຽນແປງເຫຼົ່ານີ້ເຮັດໃຫ້ພື້ນທີ່ດັ່ງກ່າວບໍ່ເໝາະສົມ ຫຼື ເປັນໄປບໍ່ໄດ້ທີ່ຈະນຳກັບມາເຮັດການກະສິກຳໄດ້ອີກ.
 ຄວາມບໍ່ໝັ້ນຄົງຂອງພື້ນທີ່: ພື້ນທີ່ທີ່ເຄີຍເກີດດິນເຈື່ອນມັກຈະມີຄວາມສ່ຽງທີ່ຈະເກີດຂຶ້ນຊໍ້າອີກຍ້ອນຄວາມໝັ້ນຄົງຂອງດິນຖືກທຳລາຍ. ນີ້ເຮັດໃຫ້ຊາວກະສິກອນບໍ່ກ້າທີ່ຈະກັບຄືນໄປປູກຝັງໃນພື້ນທີ່ດັ່ງກ່າວ ຍ້ອນຄວາມຢ້ານກົວຕໍ່ໄພທີ່ຈະມາເຖິງອີກ.
 ການທັບຖົມ ແລະ ຂັດຂວາງລະບົບຊົນລະປະທານ: ດິນ ແລະ ຂີ້ຕົມທີ່ເຈື່ອນລົງມາສາມາດທັບຖົມສາຍນໍ້າ, ຄອງຊົນລະປະທານ, ຫຼື ແຫຼ່ງນໍ້າທຳມະຊາດ, ເຮັດໃຫ້ລະບົບການສະໜອງນໍ້າສຳລັບການກະສິກຳຖືກຂັດຂວາງ ຫຼື ເສຍຫາຍ.
 ຜົນກະທົບທາງດ້ານສັງຄົມ-ເສດຖະກິດ: ເມື່ອພື້ນທີ່ກະສິກຳຖືກທຳລາຍຢ່າງຖາວອນ, ຊາວກະສິກອນສູນເສຍແຫຼ່ງລ້ຽງຊີບຫຼັກ, ເຊິ່ງອາດນຳໄປສູ່ການຍົກຍ້າຍຖິ່ນຖານ, ຄວາມທຸກຍາກ, ແລະ ຜົນກະທົບຕໍ່ຄວາມໝັ້ນຄົງທາງສະບຽງອາຫານໃນໄລຍະຍາວຂອງຊຸມຊົນ ແລະ ພາກພື້ນ.
[Knowledge Application]
ໃນປີ 1954 ການປະຊຸມຢູ່ຈີນວຽງຈັນໄດ້ກໍ່ຕັ້ງອົງການໃດທີ່ມີບົດບາດສຳຄັນໃນການຄຸ້ມຄອງການເຄື່ອນໄຫວທາງການເມືອງຂອງລາວ?
A. ພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ
B. ອົງການປະຊາຊົນລາວເພື່ອອິດສະຫຼະພາບ
C. ສະຫະພັນລາວສຳລັບສັນຕິພາບ
D. ພັກຄອມມູນິດລາວ
Answer: B
Explanation: ອົງການປະຊາຊົນລາວເພື່ອອິດສະຫຼະພາບ (Lao Issara) ແມ່ນອົງການທີ່ຖືກກໍ່ຕັ້ງໃນການປະຊຸມນັ້ນ ແລະມີບົດບາດສຳຄັນໃນການຕໍ່ຕ້ານອຳນາດອະນານິຄົມຝຣັ່ງ.
[Knowledge Application]
ການຕີຄວາມຕາມກົດໝາຍສາກົນກ່ຽວກັບສິດທິຂອງຊົນເຜົ່າພື້ນເມືອງໃນລາວ ມີປະເດັນຫຍັງທີ່ຍັງຄົງເປັນປັນຫາຢູ່ຈົນປະຈຸບັນ?
A. ການຮັບຮອງສິດທິດ້ານພາສາຢ່າງເຕັມທີ່
B. ການປົດປ່ອຍດິນແດນໃຫ້ຊົນເຜົ່າພື້ນເມືອງ
C. ການມີສ່ວນຮ່ວມໃນການຕັດສິນໃຈທາງການເມືອງ
D. ການຮັບຮອງສິດທິທາງສາສະໜາຢ່າງເຕັມທີ່
Answer: A
Explanation: ການຮັບຮອງສິດທິດ້ານພາສາຂອງຊົນເຜົ່າພື້ນເມືອງໃນລາວຍັງເປັນປັນຫາທີ່ຖືກຫາລືກັນໃນການຕີຄວາມຕາມກົດໝາຍສາກົນ.
[Knowledge Application]
ແຂວງໃດທີ່ມີອ່າງເກັບນໍ້າງື່ມ?
A. ແຂວງວຽງຈັນ
B. ແຂວງບໍລິຄຳໄຊ
C. ແຂວງຫຼວງພະບາງ
D. ແຂວງຊຽງຂວາງ
Answer: A
Explanation: ອ່າງເກັບນໍ້າງື່ມ, ເຊິ່ງເປັນອ່າງເກັບນໍ້າທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດແຫ່ງໜຶ່ງໃນປະເທດລາວ, ຕັ້ງຢູ່ໃນ ແຂວງວຽງຈັນ.
 ອ່າງເກັບນໍ້າງື່ມແມ່ນອ່າງເກັບນໍ້າຂະໜາດໃຫຍ່ທີ່ສ້າງຂຶ້ນຈາກການກໍ່ສ້າງເຂື່ອນໄຟຟ້ານໍ້າງື່ມ 1, ເຊິ່ງເປັນເຂື່ອນໄຟຟ້ານໍ້າຕົກແຫ່ງທຳອິດ ແລະ ໃຫຍ່ທີ່ສຸດແຫ່ງໜຶ່ງຂອງປະເທດລາວ.
 ອ່າງເກັບນໍ້ານີ້ສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນຕັ້ງຢູ່ໃນພື້ນທີ່ຂອງ ແຂວງວຽງຈັນ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນກວມເອົາພື້ນທີ່ຂອງເມືອງແກ້ວອຸດົມ ແລະ ເມືອງວຽງຄໍາ. ເຖິງແມ່ນວ່າມັນຈະຢູ່ບໍ່ໄກຈາກນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ (ປະມານ 90 ກິໂລແມັດທາງທິດເໜືອ), ແຕ່ມັນແມ່ນຢູ່ໃນເຂດການປົກຄອງຂອງແຂວງວຽງຈັນ.
[Knowledge Application]
ປະເທດລາວໄດ້ລົງນາມຂໍ້ຕົກລົງສັນຕິພາບປາຣີສປີ 1973 ໃນສະພາບບາງຢ່າງທີ່ບໍ່ປົກກະຕິ, ແຕ່ໃນຂໍ້ໃດຕໍ່ໄປນີ້ທີ່ບໍ່ໄດ້ຖືກກ່າວເຖິງໃນເອກະສານນັ້ນ?
A. ການກັບມາຂອງຜູ້ອົບພະຍົບລາວ
B. ການປະກັນສິດທິແລະຄວາມປອດໄພໃຫ້ປະຊາຊົນລາວ
C. ການເອີ້ນກອງກຳລັງຕ່າງປະເທດອອກຈາກລາວ
D. ການຍົກເລີກຄວາມຮຸນແຮງຂອງຄອມມູນິດ
Answer: D
Explanation: ບໍ່ມີການກ່າວເຖິງຄວາມຮຸນແຮງຂອງຄອມມູນິດໃນຂໍ້ຕົກລົງປາຣີສ ສ່ວນໃຫຍ່ເນັ້ນເລື່ອງການຢຸດສົງຄາມແລະສິດທິປະຊາຊົນ.
[Knowledge Application]
ໃນໄລຍະສົງຄາມເຢັນ, ສັນຍາສຳຄັນໃດທີ່ກວດຄຸມການຮ່ວມມືກະລຸນາລະຫວ່າງສະຫະລັດອາເມລິກາ ແລະ ສະຫະພັນໂຊເວຍ?
A. ສັນຍາອິນຟຣາເລັກ
B. ສັນຍາ SALT I
C. ສັນຍາຫາລັງ
D. ສັນຍາເວຍນາ
Answer: B
Explanation: SALT I (Strategic Arms Limitation Talks) ຄືສັນຍາສຳຄັນ ທີ່ກວດຄຸມອາວຸດນິວເຄລຍ ຫຼັງສົງຄາມເຢັນ.
[Knowledge Application]
ພົນລະເມືອງລາວຕ້ອງເຮັດແນວໃດ ເພື່ອສືບທອດ ແລະ ເສີມຂະຫຍາຍມູນເຊື້ອອັນດີງານຂອງຊາດລາວ?
A. ເຄົາລົບນັບຖື, ປົກປັກຮັກສາ ແລະ ຊອກຮູ້ຮ່ຳຮຽນ
B. ເຄົາລົບນັບຖື, ປົກປັກຮັກສາ ແລະ ຕັ້ງໃຈຮຽນ
C. ເຄົາລົບນັບຖື, ປົກປັກຮັກສາ ແລະ ຫວງແຫນ
D. ເຄົາລົບນັບຖື, ປົກປັກຮັກສາ ແລະ ພາກພູໃຈ
Answer: A
Explanation: ການສືບທອດ ແລະ ເສີມຂະຫຍາຍມູນເຊື້ອອັນດີງາມຂອງຊາດລາວບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ການຮຽນຮູ້ເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ແມ່ນການນຳເອົາມູນເຊື້ອເຫຼົ່ານັ້ນມາປະຕິບັດໃນຊີວິດປະຈຳວັນ ແລະ ສົ່ງຕໍ່ໃຫ້ຄົນຮຸ່ນຫຼັງ ເພື່ອໃຫ້ຄວາມງາມ ແລະ ຄຸນຄ່າເຫຼົ່ານີ້ຍັງຄົງຢູ່ຄູ່ຊາດລາວຕະຫຼອດໄປ
[Knowledge Application]
ການກໍ່ຕັ້ງສະຫະພັນລາວໃນປີ 1949 ມີຜົນກະທົບຢ່າງໃດຕໍ່ການຮັບຮອງສະຖານະຂອງລາວຕາມກົດໝາຍສາກົນ?
A. ລາວໄດ້ຮັບການຮັບຮອງຈາກສະຫະປະຊາຊາດ
B. ລາວຍັງບໍ່ໄດ້ຮັບການຮັບຮອງຢ່າງເປັນທາງການ
C. ລາວຖືກປະຕິເສດຈາກສະຫະປະຊາຊາດ
D. ລາວໄດ້ຮັບການຮັບຮອງຈາກຝຣັ່ງເທົາເທົ່ານັ້ນ
Answer: B
Explanation: ສະຫະພັນລາວໃນປີ 1949 ຍັງບໍ່ໄດ້ຮັບການຮັບຮອງຢ່າງເປັນທາງການຕາມກົດໝາຍສາກົນ.
[Knowledge Application]
ການໃຊ້ເຄື່ອງໝາຍເກາະລະ ຫຼື ແລະ ອື່ນໆ (ໆລໆ) ໃນພາສາລາວ ແມ່ນໃຊ້ແນວໃດ?
A. ໃຊ້ໝາຍໃຫ້ຮູ້ວ່າ ຄໍາທີ່ຢູ່ໃນເຄື່ອງໝາຍນີ້ ແມ່ນຢືມເອົາຄໍາເວົ້າຂອງຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງມາເວົ້າ ຫຼື ຍົກເອົາຄໍາ ຈາກບ່ອນອື່ນມາເວົ້າ
B. ໃຊ້ໝາຍໄວ້ກ້ອງຄໍາເວົ້າ ເພື່ອລົ້ມຄືນຄືກັນກັບຄໍາທີ່ຢູ່ຂ້າງເທິງແຕ່ບໍ່ຂຽນຄໍາທີ່ຕ້ອງການໃຫ້ເວົ້າຄືນ ນັ້ນອີກ ພຽງແຕ່ໃຊ້ເຄື່ອງໝາຍລົ້ມຄືນແທນໄວ້
C. ໃຊ້ໝາຍຄໍາ ຫຼື ຂໍ້ຄວາມປະເພດດຽວກັນ ເຊິ່ງຍັງມີຫຼາຍຢ່າງທີ່ຕ້ອງຂຽນລົງບ່ອນນີ້ ແຕ່ຫາກບໍ່ຂຽນ
D. ໃຊ້ໝາຍຄໍາ ຫຼື ຂໍ້ຄວາມເວົ້າທີ່ມີຄວາມສ ໍາຄັນ ແລະ ຕ້ອງການເນັ້ນໜັກ ໃນຂໍ້ຄວາມນັ້ນ ຫຼື ຂີດກ້ອງຫົວຂໍ້ໃຫຍ່ຂອງບົດເພື່ອໃຫ້ເຫັນແຈ້ງ
Answer: C
Explanation: ເກາະລະ ມີຄວາມໝາຍຄືສາມຈ້ຳ ເວລາອ່ານພົບເຄື່ອງໝາຍນີ້ໃຫ້ອ່ານວ່າ: "ແລະ ອື່ນໆ. ເວລາຂຽນ ໃຫ້ຍະຫວ່າງທາງໜ້າ ແລະ ໃສ່ຈ້ຳທາງຫຼັງຂອງເຄື່ອງໝາຍເກາະລະນັ້ນ. ຕົວຢ່າງ: ເມື່ອລະດູຝົນໝົດແລ້ວ, ຊາວນາ-ຊາວສວນ ກໍພາກັນປູກພືດລົ້ມລຸກຫຼາຍຢ່າງ ເປັນຕົ້ນວ່າ: ສາລີ, ມັນຄ້າງ, ໝາກອຶ, ໝາກຖົ່ວ, ໝາກເຂືອ ໆລໆ; ຜົນຮ້າຍຂອງຄົນຕິດຢາເສບຕິດ ມັນຈະນໍາຄວາມອັນຕະລາຍມາສູ່ຊີວິດຄື: ຄວາມຈໍາເສື້ອມ, ຮຽນບໍ່ໄດ້, ຜິວພັນຫຼ່າເຫຼືອງ, ສຸຂະພາບຊຸດໂຊມ ໆລໆ; ທ່ານໝໍປິ່ນປົວຄົນເຈັບດ້ວຍຢາຫຼາຍຊະນິດເຊິ່ງລວມມີ: ຢາກິນ, ຢາທາ, ຢາສັກ, ຢາອົມ ໆລໆ.
[Knowledge Application]
ທາງເລືອກຂອງລາວໃນການເຂົ້າເປັນສະມາຊິກອາຊຽນຖືກຜົນກະທົບຫຼາຍຈາກການຕໍ່ຕ້ານຂອງປະເທດໃດ ໃນຂະແໜງກົມສາມັດສາກົນ?
A. ອິນເດຍ
B. ໄທ
C. ມຽນມາ
D. ເວັດນາມ
Answer: D
Explanation: ເວັດນາມເຄີຍຄັດຄ້ານຢ່າງຫນັກແນ່ນເນື່ອງຈາກຄວາມສຳພັນທາງການເມືອງເກົ່າ.
[Knowledge Application]
ການຄົ້ນພົບທາດທີ່ເມືອງຊ້າງໃນແຂວງຊຽງຂວາງ ມີນິຍາມການສົ່ງຜົນໃດໃນການອະທິບາຍວັດທະນະທຳກຸ່ມຊົນເມືອງໃນຍຸກຫຼັກອາລົມໃດ?
A. ເປັນຫຼັກຖານການກູ້ຄືນອຳນາດສັງຄົມ
B. ແບບຢ່າງການຜະລິດເຄື່ອງເຫືອງທີ່ພັດທະນາເຫຼືອກກວ່າຊົນເຜົ່າອື່ນ
C. ເປັນຫຼັກຖານການຕິດຕໍ່ຄ້າຂາຍທະວີບອາຊີອາກົບອະທິບາຍ
D. ສະທ້ອນເຫັນຄວາມຊຳນານດ້ານສັງຄົມກຸ່ມຊົນເມືອງ
Answer: C
Explanation: ການຄົ້ນພົບທາດ ເປັນຫຼັກຐານສຳຄັນຕໍ່ການກຳນົດເສັ້ນທາງຄ້າຂາຍແລະການຕິດຕໍ່ເຊື່ອມຕໍ່ວັດທະນະທຳກຸ່ມຊົນເມືອງສະໄໝຫຼັກອາລົມ.
[Knowledge Application]
ການຂັບຂີ່ລົດໃນຂະນະມຶນເມົາ (ມີປະລິມານແອລກໍຮໍເກີນກຳນົດ) ມີໂທດແນວໃດຕາມກົດໝາຍລາວ?
A. ປັບໃໝເທົ່ານັ້ນ
B. ຕັກເຕືອນ ແລະ ໃຫ້ໄປອົບຮົມ
C. ປັບໃໝ, ຍຶດໃບຂັບຂີ່, ແລະ ອາດມີໂທດທາງອາຍາ
D. ບໍ່ມີໂທດຫຍັງຮ້າຍແຮງ
Answer: C
Explanation: ການຂັບຂີ່ລົດໃນຂະນະມຶນເມົາ ຫຼື ມີປະລິມານແອລກໍຮໍເກີນກຳນົດ ແມ່ນການກະທຳຜິດທີ່ຜິດກົດໝາຍຈະລາຈອນຂອງ ສປປ ລາວ ຢ່າງຮ້າຍແຮງ ແລະ ມີໂທດທີ່ເຂັ້ມງວດເພື່ອປ້ອງກັນອຸບັດເຫດ ແລະ ຄວາມເສຍຫາຍທີ່ອາດຈະເກີດຂຶ້ນ.
ໂດຍທົ່ວໄປ, ໂທດຂອງການຂັບຂີ່ລົດໃນຂະນະມຶນເມົາຕາມກົດໝາຍລາວປະກອບມີດັ່ງນີ້:
ໂທດປັບໃໝ: ຜູ້ກະທຳຜິດຈະຖືກປັບໃໝເປັນຈຳນວນເງິນທີ່ສູງຕາມກົດໝາຍກຳນົດ, ເຊິ່ງຈະແຕກຕ່າງກັນໄປຕາມປະເພດຂອງຍານພາຫະນະ ແລະ ລະດັບຄວາມເຂັ້ມຂຸ້ນຂອງແອລກໍຮໍໃນຮ່າງກາຍ.
ໂທດຍຶດໃບຂັບຂີ່: ໃບຂັບຂີ່ຂອງຜູ້ກະທຳຜິດຈະຖືກຍຶດ ຫຼື ຖືກຕັດສິດການຂັບຂີ່ເປັນໄລຍະເວລາໃດໜຶ່ງ ຫຼື ອາດຈະຖືກຖອນໃບຂັບຂີ່ຕະຫຼອດຊີວິດໃນກໍລະນີທີ່ກະທຳຜິດຊ້ຳຊາກ ຫຼື ເປັນສາເຫດໃຫ້ເກີດອຸບັດເຫດຮ້າຍແຮງ.
ໂທດທາງອາຍາ (ກໍລະນີຮ້າຍແຮງ): ຖ້າການຂັບຂີ່ໃນຂະນະມຶນເມົານັ້ນເປັນສາເຫດເຮັດໃຫ້ເກີດອຸບັດເຫດທີ່ສົ່ງຜົນໃຫ້ມີຜູ້ບາດເຈັບສາຫັດ ຫຼື ເສຍຊີວິດ, ຜູ້ກະທຳຜິດຈະຖືກດຳເນີນຄະດີຕາມກົດໝາຍອາຍາ ເຊິ່ງອາດຈະມີໂທດຕິດຄຸກ.
ໂທດຍຶດພາຫະນະ: ໃນບາງກໍລະນີ, ໂດຍສະເພາະການກະທຳຜິດຊ້ຳຊາກ ຫຼື ກໍລະນີທີ່ຮ້າຍແຮງຫຼາຍ, ພາຫະນະທີ່ໃຊ້ໃນການກະທຳຜິດອາດຈະຖືກຢຶດຊົ່ວຄາວ ຫຼື ຖາວອນ.
ການນຳສົ່ງໄປປິ່ນປົວ ຫຼື ຟື້ນຟູ: ໃນບາງກໍລະນີ, ຜູ້ກະທຳຜິດອາດຈະຖືກບັງຄັບໃຫ້ເຂົ້າຮ່ວມໂຄງການປິ່ນປົວ ຫຼື ຟື້ນຟູຜູ້ຕິດສິ່ງມຶນເມົາ.