CAIH-ai/LaoBench huggingface dataset:
[Knowledge Application]
ປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດໃດທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃກ້ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ?
A. ປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດພູພະນັງ
B. ປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດດົງຫົວສາວ
C. ປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດພູເຂົາຄວາຍ
D. ປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດພູຫີນປູນ
Answer: C
Explanation: ປ່າສະຫງວນພູເຂົາຄວາຍ (Phou Khao Khouay National Protected Area) ເປັນໜຶ່ງໃນພື້ນທີ່ອະນຸລັກທີ່ສຳຄັນຂອງ ສປປ ລາວ, ຕັ້ງຢູ່ບໍ່ໄກຈາກນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ.
 ສະຖານທີ່: ຕັ້ງຢູ່ຫ່າງຈາກນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນປະມານ 40 ກິໂລແມັດໄປທາງຕາເວັນອອກສຽງເໜືອ. ກວມເອົາພື້ນທີ່ໃນຫຼາຍແຂວງຄື: ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ, ແຂວງວຽງຈັນ, ແຂວງບໍລິຄຳໄຊ, ແລະ ແຂວງໄຊສົມບູນ. ມີເນື້ອທີ່ປະມານ 1,920 ຫາ 2,000 ຕາລາງກິໂລແມັດ.
 ຖືກສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໃນເດືອນຕຸລາ ປີ 1993 ໃນຖານະເປັນເຂດອະນຸລັກຊີວະນາໆພັນແຫ່ງຊາດພູເຂົາຄວາຍ ແລະ ໄດ້ຖືກກຳນົດໃຫ້ເປັນ ອຸທິຍານແຫ່ງຊາດ (National Park) ໃນປີ 2021.
 ປ່າສະຫງວນແຫ່ງນີ້ມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍທາງດ້ານພູມສັນຖານ ແລະ ຊີວະນາໆພັນ, ປະກອບດ້ວຍພູເຂົາສູງ, ໜ້າຜາຫີນຊາຍ, ຮ່ອມພູ, ແລະ ແມ່ນໍ້າສາຍຕ່າງໆທີ່ໄຫຼລົງສູ່ແມ່ນໍ້າຂອງ. ນອກຈາກນີ້, ຍັງມີທົ່ງພຽງ ແລະ ທົ່ງຫຍ້າ, ມີປ່າໄມ້ຫຼາຍຊະນິດ ເຊັ່ນ: ປ່າດົງດິບ, ປ່າປະສົມປ່ຽນໃບ, ປ່າແປກ, ແລະ ປ່າໄມ້ບໍາບັດ (ເຊັ່ນ: ໝາກແໜ່ງ, ໝາກຈອງບານ), ເປັນບ່ອນຢູ່ອາໄສຂອງສັດປ່າທີ່ໃກ້ຈະສູນພັນຫຼາຍຊະນິດ ເຊັ່ນ: ຊ້າງປ່າ, ເສືອ, ໝີ, ຊະນີແກ້ມຂາວ, ລີງກັງ, ນົກຍູງຂຽວ (ເຊິ່ງເຄີຍຖືກຄາດວ່າສູນພັນໄປແລ້ວໃນລາວແຕ່ຖືກພົບເຫັນອີກ). ນອກຈາກນີ້ຍັງມີສັດເລືອຄານ ແລະ ສັດເຄິ່ງບົກເຄິ່ງນໍ້າຫຼາຍຊະນິດ.
 
 ແຫຼ່ງນໍ້າ ແລະ ນໍ້າຕົກຕາດ: ພາຍໃນປ່າສະຫງວນມີແມ່ນໍ້າສາຍຕ່າງໆ ແລະ ນໍ້າຕົກຕາດທີ່ສວຍງາມຫຼາຍແຫ່ງ ເຊັ່ນ: ນໍ້າຕົກຕາດເລິກ (Tad Leuk) ແລະ ນໍ້າຕົກຕາດຊາຍ (Tad Xay), ເຊິ່ງເປັນແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວທີ່ນິຍົມ.
 
 ຄວາມສຳຄັນ ແລະ ການທ່ອງທ່ຽວ:
 ການອະນຸລັກ: ພູເຂົາຄວາຍມີບົດບາດສຳຄັນໃນການອະນຸລັກຊີວະນາໆພັນ ແລະ ລະບົບນິເວດທີ່ເປັນເອກະລັກຂອງລາວ.
 
 ແຫຼ່ງນໍ້າ: ເປັນແຫຼ່ງຕົ້ນນໍ້າທີ່ສຳຄັນຫຼາຍສາຍທີ່ຫຼໍ່ລ້ຽງຊີວິດການເປັນຢູ່ຂອງປະຊາຊົນໃນເຂດອ້ອມຂ້າງ.
 
 ການທ່ອງທ່ຽວແບບຍືນຍົງ: ມີການພັດທະນາການທ່ອງທ່ຽວແບບຍືນຍົງທີ່ເນັ້ນໃສ່ທໍາມະຊາດ, ການເດີນປ່າ, ການຊົມນົກ, ແລະ ການຢ້ຽມຢາມນໍ້າຕົກຕາດ. ບາງໝູ່ບ້ານອ້ອມຂ້າງກໍມີໂຄງການທ່ອງທ່ຽວແບບຊຸມຊົນ ເພື່ອສ້າງລາຍຮັບໃຫ້ແກ່ປະຊາຊົນ ແລະ ຊ່ວຍໃນການອະນຸລັກ.
 
 ວັດທະນະທຳ: ມີຫຼາຍຊົນເຜົ່າ ເຊັ່ນ: ມົ້ງ, ຂະມຸ, ແລະ ຢ້າວ ອາໄສຢູ່ໃນໝູ່ບ້ານອ້ອມຂ້າງເຂດປ່າສະຫງວນ ແລະ ຍັງຄົງຮັກສາວິຖີຊີວິດແບບດັ້ງເດີມ.
 
 ການເຂົ້າເຖິງ: ປ່າສະຫງວນພູເຂົາຄວາຍສາມາດເດີນທາງໄປໄດ້ງ່າຍຈາກນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ໂດຍລົດໂດຍສານ ຫຼື ລົດສ່ວນຕົວ.
[Knowledge Application]
ຮີດຄອງປະເພນີສະແດງອອກເຖິງຫຍັງ?
A. ຄວາມກ້າວໜ້າທາງເຕັກໂນໂລຢີ
B. ຄວາມເປັນເອກະລັກ, ວັດທະນະທໍາ, ແລະວິຖີຊີວິດຂອງຊາດ
C. ການພັດທະນາເສດຖະກິດ
D. ການປ່ຽນແປງທາງສັງຄົມ
Answer: B
Explanation: ຮີດຄອງປະເພນີ ສະແດງອອກເຖິງ ເອກະລັກ, ວັດທະນະທຳ, ຄຸນຄ່າ, ແລະຄວາມເຊື່ອ ຂອງຄົນໃນຊາດ. ມັນເປັນສິ່ງທີ່ສືບທອດກັນມາແຕ່ບັນພະບຸລຸດ, ສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງວິຖີຊີວິດ, ການພົວພັນທາງສັງຄົມ, ສິນລະປະ, ດົນຕີ, ການນຸ່ງຖື, ອາຫານການກິນ, ແລະພິທີກຳຕ່າງໆ. ຮີດຄອງປະເພນີບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນພຽງສິ່ງທີ່ປະຕິບັດຕາມເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງເປັນເຄື່ອງມືໃນການສຶກສາອົບຮົມ, ສ້າງຄວາມສາມັກຄີ, ແລະຮັກສາຄວາມເປັນເອກະພາບຂອງຄົນໃນສັງຄົມ
[Knowledge Application]
ເຈົ້າໜໍ່ຄຳ ເຈົ້າຊີວິດອານາຈັກຫຼວງພະບາງ, ໄດ້ພົວພັນກັບຝຣັ່ງແນວໃດໃນໄລຍະທີ່ຝຣັ່ງເຂົ້າມາ?
A. ພະຍາຍາມຮ່ວມມືກັບຝຣັ່ງເພື່ອປ້ອງກັນການຮຸກຮານຈາກສະຫຍາມ
B. ຕໍ່ຕ້ານຝຣັ່ງຢ່າງເດັດຂາດ
C. ບໍ່ມີບົດບາດສຳຄັນໃນການພົວພັນກັບຝຣັ່ງ
D. ຂໍຄວາມຊ່ວຍເຫຼືອຈາກຝຣັ່ງເພື່ອປົກປ້ອງຕົນເອງຈາກພວກຮໍ່
Answer: A
Explanation: ເຈົ້າໜໍ່ຄຳ (ປົກຄອງ 1887-1894, ໃນຖານະກະສັດອານາຈັກຫຼວງພະບາງ) ໄດ້ຂຶ້ນປົກຄອງໃນຊ່ວງທີ່ລາວປະເຊີນກັບວິກິດການໃຫຍ່ຄື ການຮຸກຮານຂອງພວກຮໍ່ ແລະ ການແຊກແຊງຮຸກຮານຢ່າງໜັກຈາກສະຫຍາມ. ໃນສະພາບທີ່ອານາຈັກອ່ອນແອ, ພຣະອົງໄດ້ເຫັນຝຣັ່ງເປັນກໍາລັງທີ່ອາດຈະຊ່ວຍປົກປ້ອງລາວຈາກການຮຸກຮານຂອງສະຫຍາມ. ດັ່ງນັ້ນ, ພຣະອົງຈຶ່ງໄດ້ລົງນາມໃນສັນຍາຕ່າງໆ ກັບຝຣັ່ງ, ເຊິ່ງເປັນການເລີ່ມຕົ້ນຂອງການປົກຄອງອານານິຄົມຂອງຝຣັ່ງໃນລາວ. ການຕັດສິນໃຈນີ້ແມ່ນເພື່ອເຫດຜົນທາງຍຸດທະສາດເພື່ອຄວາມຢູ່ລອດຂອງລາຊະວົງ ແລະ ປະເທດຊາດໃນຍາມວິກິດ.
[Knowledge Application]
ຄົນລາວເຊື່ອວ່າ ຖ້າຂວັນອ່ອນແອ ຈະເປັນແນວໃດ ?
A. ຈະເຈັບປ່ວຍ, ເສຍຊີວິດ, ຫຼື ເກີດອຸປະສັກໃນຊີວິດ
B. ແຂງແຮງ
C. ສຸຂະພາບດີ
D. ກິນເຂົ້າແຊ້ບ
Answer: A
Explanation: ຄົນນັ້ນຈະເຈັບປ່ວຍ, ເສຍຊີວິດ, ຫຼື ເກີດອຸປະສັກໃນຊີວິດ.

ພິທີກຳຂໍຂວັນ (ເຊັ່ນ ສູ່ຂວັນ, ມຸງຂວັນ) ເປັນພິທີທີ່ເຮັດເພື່ອເອີ້ນຂວັນໃຫ້ກັບມາຢູ່ໃນຮ່າງກາຍ.

ຄວາມເຊື່ອນີ້ສະແດງເຖິງຄວາມສຳພັນລະຫວ່າງຮ່າງກາຍ ແລະ ຈິດວິນຍານ ຕາມຄວາມເຊື່ອພື້ນຖານຂອງຊາວລາວ.
[Knowledge Application]
ກຸ່ມຊີອາໂຕສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນເພື່ອຈຸດປະສົງຫຍັງ
A. ຕ້ານກອມມູນິດ
B. ຕ້ານໂລກເສລີ
C. ຕ້ານຈັກກະພັດຜູ້ຮຸກຮາຮານ
D. ຕ້ານຂະບວນການຕໍ່ສູ້ຂອງປະຊາຊົນ
Answer: D
Explanation: ກຸ່ມຊີອາໂຕສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນເພື່ອຈຸດປະສົງຕ້ານຂະບວນການຕໍ່ສູ້ຂອງປະຊາຊົນ
[Knowledge Application]
ການກຳນົດເຂດແດນລະຫວ່າງລາວ-ຫວຽດນາມຕາມສັນຍາສັນຕິພາບປາຣີ 1954 ມີຫຼັກການອິງຕາມຫຼັກການໃດຂອງກົດໝາຍສາກົນ?
A. Uti possidetis juris
B. Terra nullius
C. Principle of self-determination
D. Ex aequo et bono
Answer: A
Explanation: ການກຳນົດເຂດແດນຫຼັງສົງຄາມໃຊ້ຫຼັກ Uti possidetis juris ເພື່ອຮັບຮອງຂອບເຂດທີ່ມີຢູ່ແລ້ວຕາມການປົກຄອງອະນານິຄົມ.
[Knowledge Application]
ປະເພນີລາວຊາວພຸດໃນທາງພະພຸດທະສາສະໜາພະສົງ ແລະ ສຳມະເນນຈະໄຫວ້ພະແລງຕອນຈັກໂມງ?
A. ຕອນແລງ 16:00 ໂມງ
B. ຕອນແລງ 16:30 ໂມງ
C. ຕອນແລງ 17:30 ໂມງ
D. ຕອນແລງ 18:00 ໂມງ
Answer: D
Explanation: ປະເພນີລາວຊາວພຸດໃນທາງພະພຸດທະສາສະໜາພະສົງ ແລະ ສຳມະເນນຈະໄຫວ້ພະແລງຕອນ 16:00 ໂມງ. ພະສົງ ແລະ ສຳມະເນນຈະໄຫວ້ພະແລງໃນຊ່ວງເວລານີ້, ເຊິ່ງຈະໃຊ້ເວລາດົນ ຫຼື ໄວກໍ່ແຕກຕ່າງກັນໄປຕາມແຕ່ລະວັດ.
[Knowledge Application]
ສີ່ງໃດລຸ່ມນີ້ທີ່ສະແດງເຖີງການປະດິດສ້າງ?
A. ເຮັດວຽກງານບໍ່ລະອຽດ
B. ເຮັດວຽກຫຼາຍວິທີຈົນສໍາເລັດ
C. ເຮັດວຽກງານສໍາເລັດ
D. ເຮັດວຽກແບບປະຖົມປະຖານ
Answer: B
Explanation: ການ ປະດິດສ້າງ (Innovation) ໝາຍເຖິງ ການນຳເອົາແນວຄິດໃໝ່ໆ ຫຼື ວິທີການໃໝ່ໆ ມາສ້າງເປັນສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດ, ມີຄຸນຄ່າ ແລະ ສາມາດນຳໄປໃຊ້ໄດ້ຈິງ ແຕ່ຍັງລວມເຖິງການປັບປຸງ ຫຼື ພັດທະນາສິ່ງທີ່ມີຢູ່ແລ້ວໃຫ້ດີຂຶ້ນ, ມີປະສິດທິພາບຫຼາຍຂຶ້ນ ຫຼື ຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການໄດ້ດີຂຶ້ນ
[Knowledge Application]
ອານາຈັກລາວລ້ານຊ້າງໄດ້ຮັບການພັດທະນາໃຫ້ຈະເລີນສີວິໄລຂຶ້ນສູ່ຍອດສຸງຢ່າງບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນໃນປະຫວັດສາດຂອງຊາດລາວ ໃນສັດຕະວັດໃດ?
A. ສັດຕະວັດ 16 ຫາ ສັດຕະວັດ 17
B. ສັດຕະວັດ 17 ຫາ ສັດຕະວັດ 18
C. ສັດຕະວັດ 18 ຫາ ສັດຕະວັດ 19
D. ສັດຕະວັດ 16 ຫາ ສັດຕະວັດ 18
Answer: C
Explanation: ມາຮອດສະຕະວັດທີ XVI ຫາ XVII ອານາຈັກລາວລ້ານຊ້າງໄດ້ຮັບການພັດທະນາໃຫ້ຈະເລີນສີວິໄລຂຶ້ນສູ່ຍອດສຸງຢ່າງບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນໃນປະຫວັດສາດຂອງຊາດລາວ. ອັນໄດ້ອຳນວຍຄວາມສະດວກທຸກຢ່າງເພື່ອໃຫ້ສາສະໜາພຸດກາຍຫິນະຍານແຜ່ຂະຫຍາຍ ແລະ ຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນຢ່າງໄວວາຈົນພາໃຫ້ອານາຈັກລ້ານຊ້າງກາຍມາເປັນໃຈກາງອັນຮຸ່ງເຮືອງ ຂອງສາສະໜາພຸດຢູ່ແຫຼມອິນດູຈີນໃນສະຕະວັດທີ XVII ນີ້. ຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງດັ່ງກ່າວສາສະໜາພຸດໄດ້ນຳເອົາຄວາມອຸດົມຮັ່ງມີມາສູ່ພາສາລາວ, ອັກສອນລາວຈົນຕະຫຼອດເຖິງແນວຄິດຈິດໃຈຂອງຄົນລາວ. ບົດປະພັນວັນນະຄະດີຕ່າງໆເກືອບທຸກໆບົດທີ່ແຕ່ງຂຶ້ນໃນສະໄໝນີ້ລ້ວນແຕ່ໄດ້ຮັບຜົນສະທ້ອນຂອງສາສະໜາພຸດໃນລະດັບຕ່າງກັນທາງດ້ານເນື້ອໃນ ແລະ ຮູບການນີ້ມີບົດປະພັນຈຳນວນໜຶ່ງທີ່ໂຄສະນາແລະສັນລະເສີນສາສະໜາພຸດໂດຍກົງ.
[Knowledge Application]
ທາດອາຍຜິດທີ່ເຮັດໃຫ້ໂລກຮ້ອນຂຶ້ນເອີ້ນວ່າຫຍັງ?
A. ນີອອນ (Ne) 

B. ແກັສທຳມະຊາດ (Natural Gas) 

C. ເແກັສເຮືອນແກ້ວ(greenhouse gas)
D. ໄຮໂດຈິນ (H₂) 

Answer: C
Explanation: ທາດອາຍທີ່ເຮັດໃຫ້ໂລກຮ້ອນຂຶ້ນເອີ້ນວ່າ ເແກັສເຮືອນແກ້ວ (Greenhouse gas). ທາດອາຍເຫຼົ່ານີ້ມີຄວາມສາມາດໃນການກັກເກັບຄວາມຮ້ອນໃນຊັ້ນບັນຍາກາດ, ຊຶ່ງເຮັດໃຫ້ອຸນຫະພູມໂລກສູງຂຶ້ນ.
ຕົວຢ່າງຂອງທາດອາຍທີ່ເຮັດໃຫ້ໂລກຮ້ອນມີ:
- ຄາບອອນດອກໄຊ (CO₂): ມາຈາກການເຜາເຊື້ອໄຟຟອດຊິວ (ນ້ຳມັນ, ຖ່ານຫີນ, ແກັດທຳມະຊາດ).
- ເມທີນ (CH₄): ມາຈາກການເກັບປສິດສິນຂອງສັດ, ການຜຸພັງຂອງຂີ້ເຫຍື້ອ, ແລະການຂຸດຄົ້ນນ້ຳມັນແລະແກັດ.
- ໄນຊຣົຈິນອອກຊາຍ (N₂O): ມາຈາກການໃຊ້ປຸ່ຍເຄມີ, ການເຜາເຊື້ອໄຟ, ແລະການຜຸພັງຂອງຂີ້ເຫຍື້ອ.
- ຟລູໂຣຣິນເຄມີ (Fluorinated gases): ມັກພົບໃນຂອງໃຊ້ເຊັ່ນແກັດເຢັນ, ສານປ້ອງກັນໄຟ, ແລະການຜະລິດເຄື່ອງໄຟຟ້າ.
ທາດອາຍເຫຼົ່ານີ້ເປັນສາເຫດສຳຄັນຂອງການປ່ຽນແປງສະພາບອາກາດ.
[Knowledge Application]
ປະເທດໃດເຄີຍລະເບີດຄຳສັນຍາຊາດກ່ຽວກັບການຫ້າມອາວຸດຄະນິຕິພາບ ໃນສະໄໝສົງຄາມເຢັນ?
A. ສະຫະລັດອາເມລິກາ
B. ສະຫະພັນໂຊວຽດ
C. ຈີນ
D. ເຢຍລະມັນຕາເວັນອອກ
Answer: B
Explanation: ສະຫະພັນໂຊວຽດເຄີຍລະເບີດຂໍ້ຕົກລົງໃນສັນຍາຫ້າມອາວຸດເຊື້ອແພ່ໃນຊ່ວງສົງຄາມເຢັນ.
[Knowledge Application]
ການລົງນາມຂອງສັນຍາສັນຕິພາບປາຣີສ ປີ 1973 ມີຜົນກະທົບຢ່າງໃດຕໍ່ສະຖານະພາບຂອງລາວໃນສົງຄາມເຢັນ?
A. ລາວໄດ້ຮັບອິດທິພົນຈາກສະຫະລັດຫຼາຍຂຶ້ນ
B. ປະເທດລາວຖືກແບ່ງອຳນາດເປັນສອງຝ່າຍຢ່າງຊັດເຈນ
C. ລາວກາຍເປັນພື້ນທີ່ສົງຄາມຕໍ່ເນື່ອງ
D. ລາວໄດ້ຮັບການຮັບຮອງສະຖານະອິດສະຫຼະແທ້ຈິງ
Answer: B
Explanation: ສັນຍາປາຣີສ 1973 ນຳໃຫ້ລາວຖືກແບ່ງອຳນາດລະຫວ່າງຝ່າຍລັດຖະບານແລະຝ່າຍປະຊາຊົນປະຕິວັດຢ່າງຊັດເຈນ ແມ່ນຜົນກະທົບສຳຄັນໃນສົງຄາມເຢັນ.
[Knowledge Application]
ການລົງຄະແນນສຽງໃນລະບອບປະຊາທິປະໄຕ ແມ່ນອີງໃສ່ຫຼັກການ
A. ການຄັດເລືອກ
B. ການບົ່ງຕົວເອົາ
C. ການລົງປະຊາມະຕິ
D. ການປະກອບຄໍາຄິດເຫັນ
Answer: C
Explanation: ການລົງຄະແນນສຽງໃນລະບອບປະຊາທິປະໄຕ ແມ່ນ ກົນໄກສຳຄັນ ເພື່ອຮັບປະກັນວ່າອຳນາດປົກຄອງເກີດຈາກ ຄວາມປາດຖະໜາອິດສະຫຼະຂອງປະຊາຊົນ
[Knowledge Application]
ການຄົ້ນພົບຫຼັກຖານເກົ່າໃນຖ້ຳທອງລູງ (Tham Ting) ຕິດແມ່ນ້ຳຂອງ, ບົກເບີກວັດທະນະທຳຫລວງພຣະບາງໃນດ້ານໃດແມ່ນສຳຄັນທີ່ສຸດ?
A. ເຄື່ອງປັ້ນດິນເຜົາເກົ່າສຸດໃນພາກໃຕ້ອາຊີອອກສຽງ
B. ພິທີພະພຸດທະສາສະໜາຕັ້ງແຕ່ສະຕະວັດທີ 9
C. ຫຼັກຖານການປະກອບວິຖີບູຊາວິນຍານບັນພະບຸລຸດຕັ້ງແຕ່ສະຕະວັດກ່ອນປະຫວັດສາດ
D. ເຄື່ອງແກ້ວຈາກເມືອງຊິນສະໄໝວັນນະຄົມ
Answer: C
Explanation: ຫຼັກຖານທາງສາງຄົມວິທະຍາເຫັນຫຼັກຖານການນັບຖືວິນຍານແລະພິທີບູຊາໃນມະນຸດອາທິບາຍຫລວງພຣະບາງຕັ້ງແຕ່ກ່ອນປະຫວັດສາດ.
[Knowledge Application]
ໃນປີ ຄສ 1707 ແມ່ນໃຜເປັນຜູ້ປົກຄອງອານາຈັກຫຼວງ ພຮະບາງ ?
A. ເຈົ້າອານຸວົງ
B. ເຈົ້າຟ້າຄຳແຫນ
C. ພຣະເຈົ້າສີສະຫວັດວົງສາ
D. ເຈົ້າກິ່ງກິດສະຣາດ
Answer: D
Explanation: ພຣະເຈົ້າກິງກິດສະຣາດແມ່ນຫລານຊາຍຂອງພຣະເຈົ້າສຸລິຍະວົງ ຜູ້ປົກຄອງລ້ານຊ້າງກ່ອນການແຍກອານາຈັກ ພຣະເຈົ້າກິງກິດສະຣາດໄດ້ສະຖາປະນາອານາຈັກຫຼວງພະບາງ ແລະປົກຄອງເປັນອົງກະສັດອົງທຳອິດຂອງອານາຈັກໃໝ່ນີ້
[Knowledge Application]
ຄົນຊົນເຜົ່າລາວສາມາດແຕ່ງງານກັບຄົນຕ່າງປະເທດໄດ້ບໍ່?
A. ໄດ້
B. ບໍ່ໄດ້, ເພາະຖືຄົນລະສາສະໜາ
C. ບໍ່ໄດ້, ເພາະສັນຊາດຕ່າງກັນ
D. ບໍ່ໄດ້, ເພາະຜິດທາງຮີດຄອງປະເພນີ
Answer: A
Explanation: ຄົນຊົນເຜົ່າລາວສາມາດແຕ່ງງານກັບຄົນຕ່າງປະເທດໄດ້ຕາມຄວາມມັກຮັກກັນຂອງທັງສອງຝ່າຍ, ​ບໍ່ໄດ້ຜິດທາງຮິດຄອງປະເພນີຫຍັງທັງນັ້ນ.​ ຂຶ້ນນຳວ່າທາງສອງຝ່າຍລົມກັນເຂົ້າໃຈກັນວ່າຈະຈັດງານແຕ່ງງານຕາມຮີດຂອງທາງຝ່າຍຍິງ ຫຼື ຝ່າຍຊາຍ.
[Knowledge Application]
ຂໍ້ໃດ ແມ່ນປັດໄຈທີ່ຕັດສິນການຄົງຕົວ ແລະ ຂະຫຍາຍຕົວຂອງສັງຄົມມະນຸດ?
A. ການຊ່ວຍເຫຼື່ອກັນ
B. ການຢູ່ຮ່ວມກັນ
C. ການອອກແຮງງານ
D. ການພົວພັນເຊີ່ງກັນ ແລະ ກັນ
Answer: C
Explanation: ປັດໄ ການອອກແຮງງານເພື່ອສ້າງສາວັດຖຸທີ່ຈຳເປັນຕໍ່ການດຳລົງຊີວິດ (ອາຫານ, ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ, ທີ່ຢູ່ອາໄສ) ແມ່ນເງື່ອນໄຂເບື້ອງຕົ້ນສຳລັບການຄົງຕົວຂອງມະນຸດ. ການພັດທະນາເຄື່ອງມື, ເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ວິທີການຜະລິດທີ່ກ້າວໜ້າຂຶ້ນເລື້ອຍໆ ໄດ້ນຳໄປສູ່ການຂະຫຍາຍຕົວຂອງສັງຄົມ
[Knowledge Application]
ການຄົ້ນພົບຊຸດເຄື່ອງມືຫິນຢູ່ບ້ານໜຶ່ງໃນແຂວງຫລວງພຣະບາງໄດ້ເຜີຍໃຫ້ເຫັນຫຼັກຖານແນວໃດທີ່ສຳຄັນຕໍ່ການອາໃສຢູ່ຂອງມະນຸດສະໄໝກ່ອນປະຫວັດສາດໃນເຂດລາວ?
A. ຄວາມຫຼາກຫຼາຍຂອງຄົນຕ່າງຊາດ
B. ການປະຕິສຳພັນກັບອານາຈັກອື່ນ
C. ການຫຼຸດລົງຂອງການທຳນາ
D. ພະຍານຫຼັກຖານຂອງຊຸມຊົນກ່ອນປະຫວັດສາດ
Answer: D
Explanation: ເຄື່ອງມືຫິນແມ່ນຫຼັກຖານທີ່ສຳຄັນຕໍ່ການອາໃສຢູ່ຂອງມະນຸດກ່ອນປະຫວັດສາດ, ບໍ່ແມ່ນການຮ່ວມສະຫຼຸມທາງຊາດຫຼືປະເທດ.
[Knowledge Application]
ການກຳນົດແດນດິນລະຫວ່າງລາວກັບປະເທດພາຍເຫນືອໃນສະໄໝອະນານິຄົມຝຣັ່ງ ໄດ້ຖືກກຳນົດຕາມຫຼັກການໃດຂອງກົດໝາຍສາກົນ?
A. ຫຼັກການ uti possidetis juris
B. ຫຼັກການ terra nullius
C. ຫຼັກການ self-determination
D. ຫຼັກການ jus cogens
Answer: A
Explanation: ຫຼັກການ uti possidetis juris ແມ່ນການຮັບຮອງແດນດິນຕາມການປົກຄອງຂອງອະນານິຄົມເມື່ອໄດ້ຮັບເອກະລາດ.
[Knowledge Application]
ການຄົ້ນພົບຫຼັກຖານທາງສາຍພັນມະນຸດຢູ່ຖ້ຳຕິງ (Tam Ting) ແຖວແມ່ນ້ຳຂອງ ໄດ້ສະແດງເຖິງການອະສັງຫາຂອງມະນຸດຢູ່ພື້ນທີ່ນີ້ໃນສະໄໝໃດ?
A. ສະໄໝຫິນໃໝ່
B. ສະໄໝສຳລິດເຫຼັກ
C. ສະໄໝຫິນເກົ່າ
D. ສະໄໝສຳລິດທອງຄຳ
Answer: C
Explanation: ຖ້ຳຕິງມີຫຼັກຖານທາງຫິນອາວຸດຈາກສະໄໝຫິນເກົ່າ ຊີ້ໃຫ້ເຫັນການອາໄສຂອງມະນຸດຢູ່ພື້ນທີ່ນີ້ມາຫຼາຍພັນປີ.
[Knowledge Application]
ການລົງນາມຂອງສັນຍາປາຣີສ 1973 ໄດ້ມີຜົນກະທົບຢ່າງໃດຕໍ່ສະຖານະພາບຂອງລາວໃນສົງຄາມເຢັນ?
A. ລາວໄດ້ຮັບອິດທິພົນຈາກສະຫະລັດຫຼາຍຂຶ້ນ
B. ການພົບປະຫຼາຍຝ່າຍໃນລາວຖືກຫ້າມຢ່າງສົມບູນ
C. ການຢຸດສົງຄາມຢູ່ລາວຖືກຮັບຮອງໂດຍສາກົນ
D. ການລົງນາມນຳໄປສູ່ການພັກດັນອຳນາດຂອງປະເທດທີ່ສົນໃຈລາວ
Answer: D
Explanation: ສັນຍາປາຣີສ 1973 ນຳໄປສູ່ການເພີ່ມອິດທິພົນຂອງປະເທດຕ່າງໆໃນລາວ, ໂດຍສະເພາະສະຫະລັດແລະສະຫະພັນໂຊເວຍ.
[Knowledge Application]
ການນຳໃຊ້ຊັບພະຍາກອນນ້ຳ, ເຊັ່ນ: ໂຄງການເຂື່ອນໄຟຟ້າພະລັງນ້ຳ, ມີຂໍ້ດີ ແລະ ຂໍ້ເສຍຫຍັງຕໍ່ຊຸມຊົນທ້ອງຖິ່ນ?
A. ບາງຊຸມຊົນໄດ້ຮັບຜົນປະໂຫຍດຈາກການເຂົ້າເຖິງໄຟຟ້າທີ່ຜະລິດຈາກເຂື່ອນ, ປັບປຸງຄຸນນະພາບຊີວິດ ແລະ ສະໜັບສະໜູນການຄ້າຂາຍ
B. ປ້ອງກັນການທຳລາຍປ່າໄມ້, ແຫຼ່ງນ້ຳ, ແລະ ຄວາມຫຼາກຫຼາຍທາງຊີວະພາບ, ທີ່ເປັນພື້ນຖານຂອງລະບົບນິເວດ ແລະ ຊີວິດຂອງປະຊາຊົນ
C. ໂຄງການເຂື່ອນສ້າງວຽກເຮັດງານທຳໃຫ້ຊຸມຊົນ, ເຊັ່ນ: ວຽກງານກໍ່ສ້າງ ຫຼື ການບໍລິການທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ
D. ໂຄງການເຂື່ອນໄຟຟ້າພະລັງນ້ຳນຳມາທັງຜົນປະໂຫຍດທາງເສດຖະກິດ, ການເຂົ້າເຖິງໄຟຟ້າ, ແລະ ການຄຸ້ມຄອງນ້ຳ, ແຕ່ກໍສົ່ງຜົນກະທົບທາງລົບຕໍ່ຊຸມຊົນ, ເຊັ່ນ: ການຍົກຍ້າຍ, ການສູນເສຍລະບົບນິເວດ, ແລະ ວັດທະນະທຳ. ເພື່ອຫຼຸດຜ່ອນຂໍ້ເສຍ, ລາວຄວນມີການປະເມີນຜົນກະທົບທີ່ເຂັ້ມງວດ, ປຶກສາຫາລືກັບຊຸມຊົນ, ແລະ ສະໜອງການຊົດເຊີຍທີ່ເໝາະສົມ
Answer: D
Explanation: ການນຳໃຊ້ຊັບພະຍາກອນນ້ຳຜ່ານໂຄງການເຂື່ອນໄຟຟ້າພະລັງນ້ຳໃນລາວມີທັງຂໍ້ດີ ແລະ ຂໍ້ເສຍ ຕໍ່ຊຸມຊົນທ້ອງຖິ່ນ, ດັ່ງນີ້:
 
 ຂໍ້ດີ:
 ການພັດທະນາເສດຖະກິດທ້ອງຖິ່ນ:
 ໂຄງການເຂື່ອນສ້າງວຽກເຮັດງານທຳໃຫ້ຊຸມຊົນ, ເຊັ່ນ: ວຽກງານກໍ່ສ້າງ ຫຼື ການບໍລິການທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ.
 ລາຍຮັບຈາກການສົ່ງອອກໄຟຟ້າສາມາດນຳໄປພັດທະນາພື້ນຖານໂຄງລ່າງ, ເຊັ່ນ: ທາງ, ໂຮງຮຽນ, ຫຼື ໂຮງໝໍໃນຊຸມຊົນ.
 ການເຂົ້າເຖິງໄຟຟ້າ:
 ບາງຊຸມຊົນໄດ້ຮັບຜົນປະໂຫຍດຈາກການເຂົ້າເຖິງໄຟຟ້າທີ່ຜະລິດຈາກເຂື່ອນ, ປັບປຸງຄຸນນະພາບຊີວິດ ແລະ ສະໜັບສະໜູນການຄ້າຂາຍ.
 ການຄຸ້ມຄອງນ້ຳ:
 ເຂື່ອນສາມາດຊ່ວຍຄວບຄຸມນ້ຳຖ້ວມໃນລະດູຝົນ ແລະ ສະໜອງນ້ຳໃຫ້ກະສິກຳໃນລະດູແລ້ງ, ຊ່ວຍປັບປຸງການຜະລິດກະສິກຳ.
 ການພັດທະນາຊຸມຊົນ:
 ບາງໂຄງການມີໂຄງການຊ່ວຍເຫຼືອຊຸມຊົນ, ເຊັ່ນ: ການສ້າງບ້ານຍົກຍ້າຍ, ສະໜອງການສຶກສາ, ຫຼື ການຝຶກອົບຮົມວິຊາຊີບ.
 ຂໍ້ເສຍ:
 ການຍົກຍ້າຍຊຸມຊົນ:
 ການກໍ່ສ້າງເຂື່ອນມັກຕ້ອງຍົກຍ້າຍຊຸມຊົນອອກຈາກພື້ນທີ່ທີ່ຈະຖືກນ້ຳຖ້ວມ, ເຮັດໃຫ້ປະຊາຊົນສູນເສຍທີ່ດິນກະສິກຳ, ບ້ານເກີດ, ແລະ ວິຖີຊີວິດ. ຕົວຢ່າງ: ໂຄງການເຂື່ອນນ້ຳທຶນ 2 ໄດ້ຍົກຍ້າຍປະຊາຊົນຫຼາຍພັນຄົນ.
 ຜົນກະທົບຕໍ່ລະບົບນິເວດ:
 ເຂື່ອນປ່ຽນແປງການໄຫຼຂອງນ້ຳ, ສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ປະຊາກອນປາ ແລະ ສັດນ້ຳ, ຊຶ່ງຊຸມຊົນທ້ອງຖິ່ນທີ່ຂຶ້ນກັບການຫາປາມັກໄດ້ຮັບຜົນກະທົບຢ່າງໜັກ.
 ມົນລະພິດ ແລະ ຄຸນນະພາບນ້ຳ:
 ການກໍ່ສ້າງເຂື່ອນສາມາດເຮັດໃຫ້ນ້ຳປົນເປື້ອນຈາກການຂຸດເຈາະ ຫຼື ການປ່ຽນແປງຄຸນນະພາບນ້ຳ, ສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ການນຳໃຊ້ນ້ຳໃນຊີວິດປະຈຳວັນ ແລະ ການກະສິກຳ.
 ການສູນເສຍວັດທະນະທຳ ແລະ ສັງຄົມ:
 ການຍົກຍ້າຍບໍ່ພຽງແຕ່ສົ່ງຜົນກະທົບທາງເສດຖະກິດ, ແຕ່ຍັງທຳລາຍຄວາມຜູກພັນທາງສັງຄົມ ແລະ ວັດທະນະທຳຂອງຊຸມຊົນ, ໂດຍສະເພາະຊົນເຜົ່າທີ່ມີວິຖີຊີວິດພຶງພາທຳມະຊາດ.
 ຄວາມບໍ່ສະເໝີພາບຂອງຜົນປະໂຫຍດ:
 ຜົນປະໂຫຍດຈາກໂຄງການເຂື່ອນມັກຕົກຢູ່ກັບບໍລິສັດ ຫຼື ລັດຖະບານ, ໃນຂະນະທີ່ຊຸມຊົນທ້ອງຖິ່ນມັກໄດ້ຮັບຜົນປະໂຫຍດໜ້ອຍ ຫຼື ປະເຊີນກັບຜົນກະທົບຫຼາຍກວ່າ.
[Knowledge Application]
(
) ແມ່ນ ການສຶກສາວິຊາການລະດັບເໜືອປະລິນຍາຕີ ໃນສາຂາວິຊາສະເພາະໃດໜຶ່ງ ຕໍ່ຈາກປະລິນຍາຕີ ຊຶ່ງມີໄລຍະການຮຽນ ສອງປີ ຂຶ້ນໄປ
A. ອະນຸປະລິນຍາ
B. ປະລິນຍາຕີ
C. ປະລິນຍາໂທ
D. ປະລິນຍາເອກ.
Answer: C
Explanation: ປະລິນຍາໂທ ແມ່ນ ການສຶກສາວິຊາການລະດັບເໜືອປະລິນຍາຕີ ໃນສາຂາວິຊາສະເພາະໃດໜຶ່ງ ຕໍ່ຈາກ ປະລິນຍາຕີ ຊຶ່ງມີໄລຍະການຮຽນ ສອງປີ ຂຶ້ນໄປ
[Knowledge Application]
ເຕັກໂນໂລຊີໃດທີ່ມີບົດບາດເພີ່ມຂຶ້ນໃນການສຶກສາໄລຍະໃໝ່ ໃນ ສ ປ ປ ລາວ?
A. ວິທະຍຸ
B. ໂທລະພາບ
C. ອິນເຕີເນັດ ແລະ ແພລດຟອມການຮຽນອອນລາຍ
D. ຈານດາວທຽມ
Answer: C
Explanation: ເຕັກໂນໂລຊີໄດ້ກາຍເປັນສ່ວນສຳຄັນທີ່ສຸດໃນການສຶກສາໄລຍະໃໝ່, ເຊິ່ງໄດ້ປ່ຽນແປງຮູບແບບການຮຽນການສອນຢ່າງສິ້ນເຊີງ. ໂດຍສະເພາະ, ອິນເຕີເນັດ ແລະ ແພລດຟອມການຮຽນອອນລາຍ ແມ່ນສອງອົງປະກອບຫຼັກທີ່ມີບົດບາດເພີ່ມຂຶ້ນຢ່າງວ່ອງໄວ.
1. ອິນເຕີເນັດ: ຫ້ອງສະໝຸດໂລກ ແລະ ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນຂ່າວສານບໍ່ມີຂອບເຂດ
ອິນເຕີເນັດເປັນພື້ນຖານໃຫ້ແກ່ການປ່ຽນແປງດ້ານການສຶກສາ. ມັນໄດ້ສ້າງໂອກາດໃໝ່ໆທີ່ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ: ການເຂົ້າເຖິງແຫຼ່ງຄວາມຮູ້ທີ່ກວ້າງຂວາງ: ນັກຮຽນ ແລະ ຄູອາຈານສາມາດເຂົ້າເຖິງຂໍ້ມູນ, ບົດຄວາມວິຊາການ, ປຶ້ມເອເລັກໂຕຣນິກ, ວິດີໂອສອນ, ແລະ ຊັບພະຍາກອນການຮຽນຮູ້ອື່ນໆຈາກທົ່ວໂລກໄດ້ຢ່າງງ່າຍດາຍ. ຫ້ອງສະໝຸດດີຈິຕອນ, ຖານຂໍ້ມູນວິຊາການ, ແລະ ເວັບໄຊການສຶກສາຕ່າງໆໄດ້ກາຍເປັນເຄື່ອງມືທີ່ຂາດບໍ່ໄດ້. ການຄົ້ນຄວ້າ ແລະ ການຮຽນຮູ້ດ້ວຍຕົນເອງ: ອິນເຕີເນັດຊ່ວຍໃຫ້ຜູ້ຮຽນສາມາດຄົ້ນຄວ້າຂໍ້ມູນเชิงລຶກໃນຫົວຂໍ້ທີ່ສົນໃຈ, ສົ່ງເສີມການຮຽນຮູ້ດ້ວຍຕົນເອງ ແລະ ການພັດທະນາທັກສະການຄິດວິເຄາະ ແລະ ການແກ້ໄຂບັນຫາ. ການເຊື່ອມຕໍ່ ແລະ ການສື່ສານ: ອິນເຕີເນັດເປັນຊ່ອງທາງໃຫ້ເກີດການສື່ສານລະຫວ່າງນັກຮຽນກັບຄູ, ນັກຮຽນກັບນັກຮຽນ, ແລະແມ້ກະທັ່ງກັບຜູ້ຊ່ຽວຊານຈາກທົ່ວໂລກຜ່ານອີເມວ, ແອັບພລິເຄຊັນສົ່ງຂໍ້ຄວາມ, ແລະ ເວທີສົນທະນາ.
2. ແພລດຟອມການຮຽນອອນລາຍ: ຫ້ອງຮຽນສະເໝືອນຈິງທີ່ຍືດຫຍຸ່ນ
ແພລດຟອມການຮຽນອອນລາຍ (Online Learning Platforms) ແມ່ນລະບົບທີ່ຖືກອອກແບບມາສະເພາະເພື່ອຈັດການ ແລະ ອຳນວຍຄວາມສະດວກໃນການຮຽນການສອນຜ່ານອິນເຕີເນັດ. ມັນມີຫຼາຍປະເພດ ແລະ ມີບົດບາດສຳຄັນຫຼາຍ:
ລະບົບການຈັດການການຮຽນຮູ້ (Learning Management Systems - LMS): ເຊັ່ນ: Google Classroom, Moodle, Canvas, Blackboard. ລະບົບເຫຼົ່ານີ້ອະນຸຍາດໃຫ້ຄູອາຈານສາມາດອັບໂຫຼດເອກະສານບົດຮຽນ, ມອບໝາຍວຽກບ້ານ, ໃຫ້ຄະແນນ, ສ້າງແບບທົດສອບ, ແລະ ຈັດການຫ້ອງຮຽນໄດ້ຢ່າງມີລະບົບ. ນັກຮຽນສາມາດເຂົ້າເຖິງບົດຮຽນ, ສົ່ງວຽກ, ແລະ ຕິດຕາມຄວາມຄືບໜ້າຂອງຕົນເອງໄດ້.
Massive Open Online Courses (MOOCs): ເວທີເຊັ່ນ Coursera, edX, Udemy, ແລະ Khan Academy ສະເໜີຫຼັກສູດຈາກມະຫາວິທະຍາໄລຊັ້ນນຳ ແລະ ຜູ້ຊ່ຽວຊານທົ່ວໂລກ. ຜູ້ຮຽນສາມາດຮຽນໄດ້ຟຣີ ຫຼື ເສຍຄ່າທໍານຽມເພື່ອຮັບໃບຢັ້ງຢືນ, ເປີດໂອກາດໃຫ້ການສຶກສາທີ່ມີຄຸນນະພາບເຂົ້າເຖິງໄດ້ຫຼາຍຂຶ້ນ.
ແພລດຟອມວິດີໂອການສຶກສາ: YouTube Education, TED-Ed, ແລະ Duolingo (ສຳລັບພາສາ) ສະໜອງເນື້ອຫາທີ່ເປັນວິດີໂອ ຫຼື ຮູບແບບການຮຽນຮູ້ແບບໂຕ້ຕອບ, ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ການຮຽນຮູ້ມີຄວາມໜ້າສົນໃຈ ແລະ ເຂົ້າໃຈງ່າຍຂຶ້ນ.
ການຮຽນຮູ້ແບບປະສົມປະສານ (Blended Learning): ການປະສົມປະສານລະຫວ່າງການຮຽນໃນຫ້ອງຮຽນແບບດັ້ງເດີມ ແລະ ການຮຽນອອນລາຍ. ນັກຮຽນສາມາດຮຽນບົດຮຽນພື້ນຖານຜ່ານອອນລາຍ ແລະ ໃຊ້ເວລາໃນຫ້ອງຮຽນເພື່ອເຮັດກິດຈະກຳກຸ່ມ, ປຶກສາຫາລື, ຫຼື ແກ້ໄຂບັນຫາ.
ຫ້ອງຮຽນສະເໝືອນຈິງ (Virtual Classrooms) ແລະ ການປະຊຸມວິດີໂອ: ເຄື່ອງມືເຊັ່ນ Zoom, Google Meet, ແລະ Microsoft Teams ກາຍເປັນສິ່ງຈຳເປັນສຳລັບການຮຽນການສອນໄລຍະໄກ, ຊ່ວຍໃຫ້ຄູອາຈານ ແລະ ນັກຮຽນສາມາດພົວພັນກັນໄດ້ແບບສົດໆ
[Knowledge Application]
ການຄົ້ນພົບເຫຼັກເຊື້ອມຢູ່ສະຖານທີ່ບໍ່ຊັດໃນແຂວງອຸດົມໄຊສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນຫຍັງໃນການສຶກສາວິທະຍາສາດບູຮານຂອງພາກພື້ນນີ້?
A. ການຕິດຕໍ່ທາງສັງຄົມແບບສະເໝີ
B. ການນຳໃຊ້ເຫຼັກເຊື້ອມຢ່າງຈຳກັດ
C. ການລົ້ມເຫຼວດ້ານການຂຸດຄົ້ນ
D. ບົດບາດພິເສດຂອງອຸດົມໄຊໃນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້
Answer: B
Explanation: ການພົບເຫຼັກເຊື້ອມຢ່າງຈຳກັດບໍ່ສາມາດບໍລິຫານກິດຈະກຳຂອງຊຸມຊົນໄດ້ຢ່າງກວ້າງຂວາງ.
[Knowledge Application]
ການຂຸດຄົ້ນບໍ່ແຮ່ໃນລາວມີຜົນກະທົບຕໍ່ສິ່ງແວດລ້ອມທາງທໍລະນີແນວໃດ?
A. ມີຜົນກະທົບຕໍ່ສິ່ງແວດລ້ອມທາງທໍລະນີຫຼາຍປະການ
B. ການເຊາະເຈື່ອນດິນ
C. ດໃຫ້ເກີດການເຊາະເຈື່ອນໃນພື້ນທີ່ພູດອຍ
D. ການປົນເປື້ອນ, ການເຊາະເຈື່ອນດິນ, ການປ່ຽນແປງພູມສັນຖານ
Answer: D
Explanation: ການຂຸດຄົ້ນບໍ່ແຮ່ໃນລາວ, ໂດຍສະເພາະການຂຸດຄົ້ນຄຳ ແລະທອງແດງ, ມີຜົນກະທົບຕໍ່ສິ່ງແວດລ້ອມທາງທໍລະນີຫຼາຍປະການ, ລວມມີ:
 ການເຊາະເຈື່ອນດິນ: ການຂຸດເຈາະດິນແລະຫີນທຳລາຍໂຄງສ້າງທາງທໍລະນີ, ເຮັດໃຫ້ເກີດການເຊາະເຈື່ອນໃນພື້ນທີ່ພູດອຍ.
 ການປົນເປື້ອນ: ການໃຊ້ສານເຄມີໃນການຂຸດຄົ້ນ (ເຊັ່ນ ຊາຍຢານິກ) ປົນເປື້ອນແຫຼ່ງນໍ້າໃຕ້ດິນແລະດິນຕະກອນ.
 ການປ່ຽນແປງພູມສັນຖານ: ການຂຸດຄົ້ນສ້າງຂຸມຂະໜາດໃຫຍ່ ແລະປ່ຽນແປງຮູບຮ່າງຂອງພື້ນທີ່ທໍລະນີ.
 ຕົວຢ່າງ, ໂຄງການບໍ່ແຮ່ໃນແຂວງສະຫວັນນະເຂດໄດ້ສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ຄຸນນະພາບດິນແລະນໍ້າ, ຊຶ່ງຮຽກຮ້ອງໃຫ້ມີການຄຸ້ມຄອງທີ່ດີກວ່າເພື່ອຫຼຸດຜ່ອນຜົນກະທົບ.
[Knowledge Application]
ການຮຽນຮູ້ການຫຼິ້ນເຄື່ອງດົນຕີພື້ນເມືອງ ເຊັ່ນ: ແຄນ, ຊໍ, ກອງ, ແລະຂິມ ມີສ່ວນຊ່ວຍໃນການຮັກສາຮີດຄອງປະເພນີແນວໃດ?
A. ເພື່ອໃຫ້ສາມາດຂາຍເຄື່ອງດົນຕີໄດ້ລາຄາສູງ.
B. ເປັນການຮັກສາພູມປັນຍາການສ້າງ ແລະ ການຫຼິ້ນຂອງບັນພະບຸລຸດ.
C. ເພື່ອແຂ່ງຂັນກັບເຄື່ອງດົນຕີສາກົນ.
D. ເປັນພຽງວຽກອະດິເລກທີ່ບໍ່ມີປະໂຫຍດທາງວັດທະນະທຳ.
Answer: B
Explanation: ການຮຽນຮູ້ການຫຼິ້ນເຄື່ອງດົນຕີພື້ນເມືອງເຊັ່ນ: ແຄນ, ຊໍ, ກອງ, ແລະ ຂິມ ມີສ່ວນຊ່ວຍຢ່າງໃຫຍ່ຫຼວງໃນການຮັກສາຮີດຄອງປະເພນີ. ເຄື່ອງດົນຕີເຫຼົ່ານີ້ບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນສິລະປະການສະແດງເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງເປັນ ສື່ກາງໃນການສືບທອດເລື່ອງລາວ, ບົດເພງພື້ນບ້ານ ແລະ ພິທີກຳຕ່າງໆ ທີ່ຝັງເລິກຢູ່ໃນວັດທະນະທໍາລາວ. ເມື່ອຄົນຮຸ່ນໃໝ່ຮຽນຮູ້ທີ່ຈະຫຼິ້ນ, ເຂົາເຈົ້າຈະໄດ້ສຳຜັດກັບເນື້ອໃນຂອງບົດເພງ, ຈັງຫວະ ແລະ ທຳນອງທີ່ສະທ້ອນເຖິງວິຖີຊີວິດ, ຄວາມເຊື່ອ ແລະ ປະຫວັດສາດຂອງບັນພະບຸລຸດ.

ການຮຽນຮູ້ນີ້ຍັງເປັນການ ປູກຝັງຄວາມພາກພູມໃຈໃນເອກະລັກຂອງຊາດ ແລະ ເປັນການຮັບປະກັນວ່າສິລະປະວັດທະນະທຳອັນລ້ຳຄ່ານີ້ຈະບໍ່ສູນຫາຍໄປ, ແຕ່ຈະຖືກສືບສານ ແລະ ພັດທະນາຕໍ່ໄປໃນອະນາຄົດ.
[Knowledge Application]
ຄະນະສະຖາປັດຕະຍະກຳສາດມີຈັກພາກວິຊາ?
A. ພາກວິຊາດຽວ
B. ມີ 2 ພາກວິຊາ
C. ມີ 3 ພາກວິຊາ
D. ມີ 4 ພາກວິຊາ
Answer: D
Explanation: ຄະ​ນະ​​ສະ​ຖາ​ປັດ​ຕະ​ຍະ​ກຳ​ສາດ (ຂຽນ​ຫຍໍ້​ວ່າ “ຄ​ສ​ປ”) ມີ​ສຳ​ນັກ​ງານ​ຄະ​ນະ​ບໍ​ດີ​ຕັ້ງ​ຢູ່​ວິ​ທະ​ຍາ​ເຂດ​ດົງ​ໂດກ ນະ​ຄອນ​ຫຼວງວຽງ​ຈັນ ເປັນ​ຄະ​ນະ​ວິ​ຊາ​ໜຶ່ງທີ່​ສັງ​ກັດ​ໃນ​ໂຄງ​ປະ​ກອບ​ການ​ຈັດ​ຕັ້ງ​ຂອງ​ມະ​ຫາ​ວິ​ທະ​ຍາ​ໄລ​ແຫ່ງ​ຊາດ, ມີ​ພາ​ລະ​ບົດ​ບາດ​ໃນ​ການ​ຈັດ​ຕັ້ງ​ການ​ຮຽນ-ການ​ສອນ, ການ​ວາງ​ແຜນ ແລະ ການ​ສ້າງ​ນັກ​ວິ​ຊາ​ການ, ນັກຄົ້ນຄວ້າ​ວິ​ທະ​ຍາ​ສາດ​ທາງ​ດ້ານ​ສະ​ຖາ​ປັດ​ຕະ​ຍະ​ກຳ​ສາດ, ວິ​ທະ​ຍາ​ການ​ອາ​ຄານ, ການ​ວາງ​ແຜນ​ສະ​ພາບ​ແວດ​ລ້ອມ-ຜັງ​ເມືອງ , ອອກ​ແບບ​ຕົກ​ແຕ່ງ ແລະ ຜະ​ລິດ​ຕະ​ພັນ, ການ​ອະ​ນຸ​ລັກ ແລະ ສົ່ງ​ເສີມສິລະປະ​ວັດ​ທະ​ນະ​ທຳ​ອັນ​ດີ​ງາມ​ຂອງ​ຊາດ​ກໍ​ຄື​ຂອງ​ປະ​ຊາ​ຊົນ​ບັນ​ດາ​ເຜົ່າ ແລະ ໃຫ້​ການ​ບໍ​ລິ​ການ​ດ້ານ​ວິ​ຊາ​ການ​ແກ່​ສັງ​ຄົມ ໂດຍ​ພາຍ​ໃຕ້​ການ​ຊີ້​ນຳ​ຂອງ​​ອະ​ທິ​ການ​ບໍ​ດີ ​ມະ​ຫາ​ວິ​ທະ​ຍາ​ໄລ​ແຫ່ງ​ຊາດ.
ມີ 4 ພາກວິຊາຮຽນ 
1.ຫຼັກສູດປະລິນຍາຕີ ສາຂາວິຊາການວາງແຜນອອກແບບສະພາບແວດລ້ອມຜັງເມືອງ
2.ຫຼັກສູດປະລິນຍາຕີ ສາ​ຂາວິ​ຊາ​ວິທະຍາການອາຄານ
3.ຫຼັກສູດປະລິນຍາຕີສາຂາອອກແບບຜະລິດຕະພັນ
4.ຫຼັກສູດປະລິນຍາຕີ ສາຂາວິຊາສະຖາປັດຕະຍະກຳສາດ
ອາ​ຊີບ​ທີ່​ສາ​ມາດ​ປະ​ກອບ​ໄດ້​ພາຍຫຼັງ​ສຳ​ເລັດ​ການ​ສຶກ​ສາ
ພາຍຫຼັງ​ຮຽນ​ຈົບ​ແລ້ວ ສາ​ມາດອ​ອກ​ຮັບ​ໃຊ້​ສັງ​ຄົມ​ໄດ້ຫຼາຍ​ດ້ານ ເປັນ​ຕົ້ນ​ ດ້ານ​ວຽກ​ງານ​ເຕັກ​ນິກການກໍ່​ສ້າງ​ອາ​ຄານ, ການ​ວາງ​ແຜນ​ຄຸ້ມ​ຄອງ, ກວດ​ສອບ​ວັດ​ສະ​ດຸ ແລະ ຮູ້​ນຳ​ໃຊ້​ເຕັ​ກ​ໂນ​ໂລ​ຊີ​ເຂົ້​າ​ໃນ​ການກໍ່​ສ້າງ​ອາ​ຄານ ຕະຫຼອດ​ທັງ​ສາ​ມາດ​ສຶກ​ສາ​ຄວາມ​ເປັນ​ໄປ​ໄດ້​ຂອງ​ໂຄງ​ການ, ດ້ານ​ຄວາ​ມ​ເຂົ້າ​ໃຈ​ສະ​ພາບ​ແວດ​ລ້ອມ ແລະ ລະ​ບົບ​ເສດ​ຖະ​ກິດ​ສັງ​ຄົມ.
[Knowledge Application]
ການປະຕິບັດສັນຍາກອງຕົວຢ່າງວ່າດ້ວຍອາວຸດຊີວະນະ (Biological Weapons Convention) ມີຜົນກະທົບຢ່າງໃດຕໍ່ສະຖານະຂອງລາວໃນສັງຄົມສາກົນ?
A. ເຮັດໃຫ້ລາວສາມາດຜະລິດອາວຸດຊີວະນະໄດ້
B. ເຮັດໃຫ້ລາວຖືກຄວບຄຸມດ້ານການຄ້າອາວຸດ
C. ເພີ່ມຄວາມໜ້າເຊື່ອຖືໃນສັງຄົມສາກົນ
D. ເຮັດໃຫ້ລາວຖືກລົງໂທດຈາກສະຫະປະຊາຊາດ
Answer: C
Explanation: ການເຂົ້າຮ່ວມສັນຍາດັ່ງກ່າວເຮັດໃຫ້ລາວເພີ່ມຄວາມໜ້າເຊື່ອຖື ແລະ ສົ່ງເສີມສະຖານະໃນສັງຄົມສາກົນ.
[Knowledge Application]
ສິດທິທາງດ້ານເສດຖະກິດຂອງພົນລະເມືອງລາວປະກອບມີຫຍັງແດ່?
A. ສິດເປັນເຈົ້າຂອງທີ່ດິນແບບບໍ່ຈຳກັດ
B. ສິດຄອບຄອງໂຮງງານຂະໜາດໃຫຍ່
C. ສິດທິໃນການປະກອບການຄ້າແບບມີແຮງງານ
D. ສິດໃນການເປັນເຈົ້າຂອງຊັບສິນສ່ວນບຸກຄົນ
Answer: D
Explanation: ພົນລະເມືອງມີສິດເປັນເຈົ້າຂອງຊັບສິນສ່ວນຕົວ ແຕ່ທີ່ດິນເປັນຊັບສິນຂອງຊາດ.
[Knowledge Application]
ການນໍາໃຊ້ອະທິປະໄຕ້ແຫ່ງສາທາລະນະລັດລາວໃນກອບຂໍ້ກຳນົດຂອງກົດໝາຍສາກົນປະກົບດ້ວຍຫຍັງ?
A. ພັນທະຕໍ່ອົງການສະຫະປະຊາຊາດ
B. ການຮັບຮອງເສັ້ນແດນດັ້ງເດີມ
C. ສິດທິເຫັນດີເຫັນງາມໃນການທູດ
D. ອຳນາດໃນການປົກຄອງຜູ້ອົບພະຍົດ
Answer: B
Explanation: ອະທິປະໄຕ້ຂອງລາວເທົ່ານັ້ນຖືກກຳນົດໂດຍການຍອມຮັບເສັ້ນແດນດັ້ງເດີມຕາມກົດໝາຍສາກົນ.
[Knowledge Application]
ການລົງນາມສັນຍາວຽງຈັນ 1827 ລະຫວ່າງລາວ ແລະ ສະຫະລັດອານາຈັກສິຍາມ ໄດ້ສົ່ງຜົນກະທົບຢ່າງໄຮ້ສາລະສຳຄັນຕໍ່ການບໍລິຫານພື້ນທີ່ໃດຂອງລາວ?
A. ພື້ນທີ່ຫຼວງພຣະບາງ
B. ພື້ນທີ່ຈຳປາສັກ
C. ພື້ນທີ່ຊຽງຂວາງ
D. ພື້ນທີ່ຫົວພັນ
Answer: C
Explanation: ສັນຍາວຽງຈັນ 1827 ສົ່ງຜົນໃຫ້ຊຽງຂວາງຕົກຢູ່ໃນອຳນາດຂອງສິຍາມ ແລະ ສູນເສຍອິດທິພົນຂອງລາວຢ່າງສຳຄັນ.
[Knowledge Application]
ການກຳນົດເສັ້ນແດນລະຫວ່າງລາວ-ຈີນຕາມສັນຍາສະຫວ່າງລາວ-ຈີນປີ 1895 ມີຜົນກະທົບຫຼັກໃດຕໍ່ການຄຸ້ມຄອງພື້ນທີ່ຂອງຊົນເຜົ່າອາຄາ?
A. ສູນເສຍສິດທິດັ້ງເດີມ
B. ໄດ້ຮັບການຮັບຮອງພິເສດ
C. ໄດ້ຮັບການຄຸ້ມຄອງຫຼາຍຂຶ້ນ
D. ບໍ່ມີຜົນກະທົບສຳຄັນ
Answer: A
Explanation: ສັນຍາປີ 1895 ກຳນົດເສັ້ນແດນໃໝ່ແບ່ງພື້ນທີ່ອາຄາອອກເປັນສອງຝ່າຍ, ສົ່ງຜົນໃຫ້ຊົນເຜົ່າອາຄາສູນເສຍສິດທິດັ້ງເດີມໃນການຄຸ້ມຄອງດິນແດນ.
[Knowledge Application]
ການຜະລິດເຄື່ອງຫັດຖະກຳຂອງລາວມີບົດບາດແນວໃດຕໍ່ເສດຖະກິດ?
A. ບໍ່ມີບົດບາດ
B. ເປັນແຫຼ່ງລາຍຮັບສຳລັບຊຸມຊົນທ້ອງຖິ່ນ ແລະ ສົ່ງເສີມການທ່ອງທ່ຽວ
C. ເປັນອຸດສາຫະກຳໜັກ
D. ແຂ່ງຂັນກັບການຜະລິດລະດັບໂລກ
Answer: B
Explanation: ການຜະລິດເຄື່ອງຫັດຖະກຳມີບົດບາດສຳຄັນຫຼາຍຕໍ່ເສດຖະກິດຂອງລາວ, ໂດຍສະເພາະໃນຂົງເຂດການສ້າງລາຍໄດ້ໃຫ້ແກ່ຊຸມຊົນທ້ອງຖິ່ນ ແລະ ການສົ່ງເສີມການທ່ອງທ່ຽວ.
 1. ການສ້າງລາຍໄດ້ ແລະ ຫຼຸດຜ່ອນຄວາມທຸກຍາກ
 ແຫຼ່ງລາຍຮັບສຳຄັນໃນເຂດຊົນນະບົດ: ຫັດຖະກຳເປັນອາຊີບເສີມ (ຫຼືບາງຄັ້ງກໍເປັນອາຊີບຫຼັກ) ທີ່ສ້າງລາຍໄດ້ໃຫ້ແກ່ຄອບຄົວໃນເຂດຊົນນະບົດ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນແມ່ຍິງ. ການຖັກແສ່ວ, ຫຍິບປັກ, ຫັດຖະກຳໄມ້, ເຄື່ອງເງິນ, ແລະເຄື່ອງສານຕ່າງໆ ຊ່ວຍໃຫ້ປະຊາຊົນມີລາຍຮັບເພີ່ມເຕີມນອກເໜືອຈາກການກະສິກຳ.
 ສ້າງວຽກເຮັດງານທຳ: ອຸດສາຫະກຳຫັດຖະກຳສ້າງວຽກເຮັດງານທຳຈຳນວນຫຼາຍ, ໂດຍສະເພາະວຽກງານທີ່ບໍ່ຕ້ອງການທັກສະສູງ ແລະ ສາມາດເຮັດໄດ້ຢູ່ເຮືອນ, ເຊິ່ງເປັນສິ່ງສຳຄັນໃນການແກ້ໄຂບັນຫາການວ່າງງານ.
 ເພີ່ມມູນຄ່າໃຫ້ແກ່ຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດ: ຫັດຖະກຳຊ່ວຍປ່ຽນວັດຖຸດິບທຳມະຊາດໃນທ້ອງຖິ່ນ (ເຊັ່ນ: ໄໝ, ຝ້າຍ, ໄມ້, ໄຜ່, ຫວາຍ) ໃຫ້ກາຍເປັນສິນຄ້າທີ່ມີມູນຄ່າສູງຂຶ້ນ.
 2. ການສົ່ງເສີມການທ່ອງທ່ຽວ
 ສິນຄ້າທີ່ລະນຶກ: ເຄື່ອງຫັດຖະກຳເປັນສິນຄ້າທີ່ລະນຶກທີ່ໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມຈາກນັກທ່ອງທ່ຽວຕ່າງປະເທດ. ການຊື້ສິນຄ້າຫັດຖະກຳບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນການຊື້ຂອງທີ່ລະນຶກເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງເປັນການສະໜັບສະໜູນຊ່າງຝີມືທ້ອງຖິ່ນໂດຍກົງ.
 ສະແດງເອກະລັກທາງວັດທະນະທຳ: ຫັດຖະກຳລາວ, ໂດຍສະເພາະຜ້າໄໝ, ຜ້າຝ້າຍ, ແລະເຄື່ອງເງິນ, ສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນເຖິງວັດທະນະທຳ, ຮີດຄອງປະເພນີ, ແລະຄວາມຫຼາກຫຼາຍທາງຊົນເຜົ່າຂອງລາວ. ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ເປັນສິ່ງດຶງດູດນັກທ່ອງທ່ຽວໃຫ້ເຂົ້າມາສຳຜັດກັບວັດທະນະທຳທີ່ເປັນເອກະລັກ.
 ປະສົບການການທ່ອງທ່ຽວ: ນັກທ່ອງທ່ຽວຫຼາຍຄົນສົນໃຈທີ່ຈະຮຽນຮູ້ກ່ຽວກັບຂະບວນການຜະລິດຫັດຖະກຳ, ໂດຍສະເພາະການຖັກແສ່ວໄໝ. ບາງບ່ອນກໍມີການເປີດໃຫ້ເຂົ້າຊົມກອງຫັດຖະກຳ ຫຼື ຮຽນຮູ້ການເຮັດຫັດຖະກຳໄລຍະສັ້ນ, ເຊິ່ງເປັນການເພີ່ມມູນຄ່າໃຫ້ແກ່ປະສົບການການທ່ອງທ່ຽວ.
 3. ການອະນຸລັກວັດທະນະທຳ ແລະ ພູມປັນຍາພື້ນບ້ານ
 ສືບທອດພູມປັນຍາ: ການຜະລິດຫັດຖະກຳຊ່ວຍໃຫ້ພູມປັນຍາ ແລະ ສີມືຊ່າງທີ່ເປັນມໍລະດົກຕົກທອດກັນມາຫຼາຍເຊັ່ນຄົນໄດ້ຖືກຮັກສາໄວ້ ແລະ ສືບທອດໄປສູ່ຄົນຮຸ່ນຫຼັງ.
 ສົ່ງເສີມເອກະລັກຂອງຊົນເຜົ່າ: ຊົນເຜົ່າຕ່າງໆໃນລາວມີຮູບແບບ ແລະ ເອກະລັກຂອງຫັດຖະກຳທີ່ແຕກຕ່າງກັນ, ການສົ່ງເສີມຫັດຖະກຳຈຶ່ງເປັນການສົ່ງເສີມການຮັກສາອັດຕາລັກຂອງຊົນເຜົ່າເຫຼົ່ານັ້ນ.
 4. ທ່າແຮງໃນການສົ່ງອອກ
 ການເຂົ້າເຖິງຕະຫຼາດສາກົນ: ດ້ວຍຄຸນນະພາບ ແລະ ເອກະລັກທີ່ໂດດເດັ່ນ, ຫັດຖະກຳລາວມີທ່າແຮງທີ່ຈະສົ່ງອອກໄປຕະຫຼາດສາກົນໄດ້, ໂດຍສະເພາະຕະຫຼາດທີ່ໃຫ້ຄວາມສຳຄັນກັບສິນຄ້າຫັດຖະກຳທີ່ຜະລິດດ້ວຍມື ແລະ ມີຄວາມຍືນຍົງ.
 ການສ້າງຍີ່ຫໍ້ລະດັບຊາດ: ລັດຖະບານລາວໄດ້ມີຄວາມພະຍາຍາມໃນການສ້າງ "ຍີ່ຫໍ້ຫັດຖະກຳແຫ່ງຊາດລາວ" (Lao National Handicraft Branding) ເພື່ອຍົກລະດັບຄຸນນະພາບ ແລະ ຄວາມສາມາດໃນການແຂ່ງຂັນໃນຕະຫຼາດໂລກ.
[Knowledge Application]
ວັດຖຸໂບຮານອາຍຸຫຼາຍກວ່າ 2,000 ປີ ໃນພື້ນທີ່ຫົວພານ, ລາວ ມີຊື່ວ່າຫຍັງ?
A. ໂຊກແກ້ວນາກ
B. ເມືອງໄຊຍຒົມ
C. ຖຳ້ນຳ້ຄຳ
D. ທົ່ງໄຫຫິນ
Answer: D
Explanation: ທົ່ງໄຫຫິນແມ່ນສະຖານທີ່ຂຸດຄົ້ນທາງຫຼາຍປີ, ເປັນສິ່ງສະແດງເຖິງວັດທະນະທຳບູຮານ.