CAIH-ai/LaoBench huggingface dataset:
[Knowledge Application]
ການລົງນາມອະນຸສັນຍາການຫ້າມອາວຸດນິວເຄລຍຢູ່ອາຊີອາຄະນີ ໃນປີ 1995 ເຮັດໃຫ້ລາວຕ້ອງປັບປຸງກົດໝາຍພາຍໃນດ້ານໃດຫຼາຍທີ່ສຸດ?
A. ການຄຸ້ມຄອງຊາຍແດນ
B. ການຄຸ້ມຄອງສິດທິມະນຸດ
C. ການຄຸ້ມຄອງສິ່ງແວດລ້ອມ
D. ການຄຸ້ມຄອງວິທະຍາສາດແລະເຕັກໂນໂລຢີ
Answer: D
Explanation: ການຫ້າມອາວຸດນິວເຄລຍບັງຄັບໃຫ້ລາວຕ້ອງປັບປຸງກົດໝາຍດ້ານການຄຸ້ມຄອງວິທະຍາສາດ ແລະ ເຕັກໂນໂລຢີ ເພື່ອປ້ອງກັນການຜະລິດຫຼືຖ່າຍທອດເຕັກໂນໂລຢີທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ.
[Knowledge Application]
ບັນທັດທີ່ 4 ຂອງຂໍ້ຕົກລົງຊີວິດມະນຸດຄັ້ງທຳອິດຂອງສະຫະປະຊາຊາດ (UDHR 1948) ແມ່ນກ່ຽວກັບຫຍັງໃນມຸມມອງການບັງຄັບໃຊ້ທາງການເມືອງ?
A. ສິດເສລີໃນການສະແດງອອກ
B. ການຫ້າມການຖືກທາບທວງແບບທາງກາຍ
C. ການຮັບຮອງອົງການເລືອກຕັ້ງປະຊາທິປະໄຕ
D. ການຫ້າມການຂັດຂວາງການເຄື່ອນໄຫວທາງສັງຄົມ
Answer: B
Explanation: ບັນທັດທີ່ 4 ກ່ຽວກັບການຫ້າມການທາບທວງ ແມ່ນຫົວໃຈຂອງການຄຸ້ມຄອງສິດມະນຸດ.
[Knowledge Application]
ການລະບຸເສັ້ນແດນບົດບາດຂອງຄະນະກຳມະການປະຈຳສາກົນຂອງສະຫະປະຊາຊາດໃນການຕັດສິນຂອງສານຍຸດຕິທຳສາກົນ ກ່ຽວກັບຄວາມຂັດແຍ້ງເສັ້ນແດນລາວ-ສະຫວາງ ມີຢູ່ໃນຮູບແບບໃດ?
A. ການຕິດສິນອິດສະຫຼາດຂອງກະທູດສາກົນ
B. ການຮັບຮອງຕາມຂໍ້ຕົກລົງສາກົນ
C. ການສົ່ງຜົນຂອງວັນນະຄົມທີ່ສາມ
D. ການປະກອບການພິຈາລະນາພາບເສົ້າສົດ
Answer: B
Explanation: ຄະນະກຳມະການປະຈຳສາກົນຂອງສະຫະປະຊາຊາດມີບົດບາດໃນການຮັບຮອງຄຳຕັດສິນຕາມຫຼັກການຂໍ້ຕົກລົງສາກົນ ເຊິ່ງເປັນອິດທິພົນຕໍ່ຜົນສຸດທ້າຍ.
[Knowledge Application]
ສາສະໜາຫຼັກທີ່ມີອິດທິພົນຕໍ່ການກໍ່ຕັ້ງສັງຄົມລາວຢຸກຕົ້ນແມ່ນຫຍັງ?
A. ພຸດທະສາສະໜາ
B. ພຣາມຮິນດູ
C. ເຕາວິດ
D. ເຈົ້າພາວະບານຜີ
Answer: B
Explanation: ພຣາມຮິນດູມີອິດທິພົນໃນການກໍ່ຕັ້ງລັດອັນດັ້ງເດີມຂອງພາກກາງຂອງລາວ ເຊ່ນ ນາງເມືອງອານາຈັກພ້ຽງງາມ
[Knowledge Application]
ໃນລະຫວ່າງສົງຄາມເຢັນ, ສະພາບສັງຄົມຂອງກຸ່ມຊົນເຜົ່າອະຄະ ມີການປຽນແປງຢ່າງໃດອັນເປັນຜົນມາຈາກນະໂຍບາຍຕ່າງປະເທດ?
A. ຖືກບັງຄັບເຂົ້າຮ່ວມກອງທັບ
B. ສູນເສຍອົງປະກອບວັດທະນະທຳເກົ່າ
C. ຮັບອິດທິພົນພຸດທະສາສະໜາເພີ່ມຂຶ້ນ
D. ການສັງຄົມກະຕຸ້ນມີການແບ່ງແຍກເພີ່ມຂຶ້ນ
Answer: B
Explanation: ນະໂຍບາຍຕ່າງປະເທດໃນຊ່ວງສົງຄາມເຢັນ ທຳໃຫ້ກຸ່ມອະຄະສູນເສຍວັດທະນະທຳຫຼາຍຢ່າງຈາກການຖືກບັງຄັບຍ້າຍຖິ່ນຖານ.
[Knowledge Application]
ການຕັ້ງຂອບເຂດລະຫວ່າງລາວ, ກຳປູເຈຍ ແລະ ປະເທດໄທໃນຄົບສັບທີ 19 ໄດ້ຖືກຈັດຕັ້ງຕາມສັນຍາໃດ?
A. ສັນຍາເບີຣລິນປີ 1884
B. ສັນຍາສອງຢ່າງ 1904
C. ສັນຍາວຽນຕຽນ-ບາງກອກ 1893
D. ສັນຍາປາຣີ 1896
Answer: C
Explanation: ສັນຍາວຽນຕຽນ-ບາງກອກ 1893 ຄືປັດໃຈສຳຄັນໃນການກຳນົດເຂດແດນລາວ-ໄທ.
[Knowledge Application]
ການບັງຄັບໃຊ້ສັນຍາອີນເດີຈີນ ປີ 1893 ມີຜົນກະທົບທາງນິຕິສາດສາກົນຕໍ່ສະຖານະພາບຂອງລາວຢ່າງໃດ?
A. ການເປັນອິດສະຫຼະຢ່າງສົມບູນ
B. ການຕົກເປັນອານານິຄົມຝຣັ່ງ
C. ການເປັນສະພາບກຽມສົງຄາມ
D. ການຮັບຮອງສະຖານະພາບລາວໃນສັງຄົມສາກົນ
Answer: B
Explanation: ສັນຍາອີນເດີຈີນ 1893 ບັງຄັບໃຫ້ລາວຕົກເປັນອານານິຄົມຂອງຝຣັ່ງ ແລະສູນເສຍອຳນາດອິດສະຫຼະ.
[Knowledge Application]
ການລົງທະບຽນວັດພູເປັນມໍຣະດົກໂລກຂອງ UNESCO ໃນປີ 2001 ໄດ້ຖືກພິຈາລະນາຈາກຫຼັກເຫັນທາງນິຕິສາດສາກົນໃດ?
A. Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage
B. Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage
C. Convention on the Means of Prohibiting and Preventing the Illicit Import, Export and Transfer of Ownership of Cultural Property
D. Convention on Biological Diversity
Answer: B
Explanation: ການລົງທະບຽນວັດພູເປັນມໍຣະດົກໂລກເກີດຈາກການບັນຍັດຂອງ UNESCO ຕາມອະນຸສັນຍາວ່າດ້ວຍການຄຸ້ມຄອງມໍຣະດົກທາງວັດທະນະທຳແລະທາງທຳມະຊາດ.
[Knowledge Application]
ເມື່ອປີ 2016, ການຄົ້ນພົບຫຼັກຖານທາງສາດສະໜາອາລະບັບຢູ່ບ້ານຈັນໃນແຂວງຊຽງຂວາງ ມີຄວາມສຳຄັນຢ່າງໃດຕໍ່ການສຶກສາກ່ຽວກັບອາລະບັບພາກພື້ນໃນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້?
A. ຍືນຢັນການແຜ່ຂອງພຸດທະສາສະໜາກ່ອນສະໄໝອາງກົມ
B. ສະແດງເຖິງການປະສົບປະສານສາດສະໜາພື້ນເມືອງກັບອິດທິພົນຕ່າງປະເທດ
C. ສະແດງຫຼັກຖານການອົບພົບຂອງອາລະບັບອີດສະລາມ
D. ຍືນຢັນການມີຢູ່ຂອງອາລະບັບພຸດທະສາສະໜາພື້ນເມືອງຕັ້ງແຕ່ສະໄໝບູຮານ
Answer: B
Explanation: ຫຼັກຖານທີ່ຄົ້ນພົບສະແດງເຖິງການປະສົບປະສານລະຫວ່າງສາດສະໜາພື້ນເມືອງ ແລະ ອິດທິພົນຈາກອາລະບັບພາຍນອກ ຊີ້ໃຫ້ເຫັນການເຄື່ອນໄຫວທາງວັດທະນະທຳຢ່າງຊັດເຈນ.
[Knowledge Application]
ອະນາຈັກຟອນທິພະບານໄດ້ສົ່ງຄູຢຸດທະພາບໄປຮ່ວມຢູ່ໃນສົງຄາມຫນ້າໃດຂອງລາວເປັນຄັ້ງທໍາອິດ?
A. ສົງຄາມກັບອະນາຈັກສີສັດຕະນາກ
B. ສົງຄາມກັບອະນາຈັກອາງວັນ
C. ສົງຄາມກັບອະນາຈັກຫົວພັນ
D. ສົງຄາມກັບຈີນ
Answer: B
Explanation: ອະນາຈັກຟອນທິພະບານໄດ້ມີການສົ່ງກຳລັງທຫານໄປຮ່ວມສົງຄາມກັບອະນາຈັກອາງວັນໃນຄັ້ງທໍາອິດຕາມຫຼັກຖານທາງປະຫວັດສາດ.
[Knowledge Application]
ເຄື່ອງມືການກະເສດທີ່ໃຊ້ໃນການກ່ຽວເຂົ້າແມ່ນຫຍັງ?
A. ຈົກ
B. ຂວານ 
C. ກ່ຽວ
D. ຄາດ
Answer: C
Explanation: ກ່ຽວ ແມ່ນເຄື່ອງມືການກະເສດແບບດັ້ງເດີມທີ່ຖືກນໍາໃຊ້ຢ່າງກວ້າງຂວາງໃນການກ່ຽວເຂົ້າໃນປະເທດລາວ. ກ່ຽວມີລັກສະນະເປັນໃບມີດໂຄ້ງ ແລະ ມີດ້າມຈັບ, ເຊິ່ງຊ່ວຍໃຫ້ຊາວກະສິກອນສາມາດຕັດຕົ້ນເຂົ້າໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິພາບ. ເຖິງແມ່ນວ່າປັດຈຸບັນຈະມີເຄື່ອງຈັກທັນສະໄໝເຂົ້າມາຊ່ວຍໃນການເກັບກ່ຽວ, ແຕ່ກ່ຽວກໍຍັງຄົງເປັນເຄື່ອງມືສຳຄັນທີ່ຊາວກະສິກອນລາວຈຳນວນຫຼາຍຍັງນິຍົມໃຊ້, ໂດຍສະເພາະໃນພື້ນທີ່ທີ່ເຄື່ອງຈັກເຂົ້າເຖິງຍາກ ຫຼື ໃນການກ່ຽວເຂົ້າແບບດັ້ງເດີມ.
[Knowledge Application]
ສະຖານະຂອງການຮວມຕົວຂອງພຣະສາສນະພຸດໃນລາວລະຫວ່າງສົງຄາມເຢັນ ທຳໃຫ້ກ່ຽວຂ້ອງກັບການເຄື່ອນໄຫວທາງການເມືອງແນວໃດສຳລັບການສົງຄາມເຢັນ?
A. ສືບຕໍ່ບົດບາດປົກປ້ອງຄວາມຊົງສັດສາສະໜາ
B. ຖືກນຳໃຊ້ເປັນອຸປະກອນທາງເມືອງ
C. ບໍ່ມີຄວາມເກີຍວຂ້ອງກັບການເຄື່ອນໄຫວ
D. ຖືກກຳຈັດອອກຈາກລະບົບການເມືອງ
Answer: B
Explanation: ສາສະໜາພຸດຖືກນຳໃຊ້ເປັນອຸປະກອນທາງອຸບາຍການເມືອງ ໃນການເຄື່ອນໄຫວຕໍ່ຕ້ານ ແລະ ສົ່ງເສີມໃນຊ່ວງສົງຄາມເຢັນ.
[Knowledge Application]
ຕົວສະກົດຕາຍໃນພາສາລາວມີຈັກຕົວ?
A. 2 ຕົວ
B. 3 ຕົວ
C. 4 ຕົວ
D. 5 ຕົວ
Answer: B
Explanation: ຕົວສະກົດຕາຍ ເປັນຕົວສະກົດທີ່ຜັນສຽງໄປຕາມວັນນະຍຸດບໍ່ໄດ້ຄົບຖ້ວນມີ 3 ຕົວຄື: ກ ດ ບ ຕົວຢ່າງ: ກັກ ກັດ ກັບ, ຕັກ ຕັດ ຕັບ, ນັກ ນັດ ນັບ
[Knowledge Application]
ເຮືອນລາວແບບດັ້ງເດີມໂດຍທົ່ວໄປມີລັກສະນະແນວໃດ
A. ເຮືອນດິນຈີ່ສອງຊັ້ນ
B. ເຮືອນຄອນກຣີດ
C. ເຮືອນດິນເຜົາ
D. ເຮືອນໄມ້ຍົກພື້ນສູງ ແລະ ມີກ້ອງຕະລ່າງ
Answer: D
Explanation: ເຮືອນລາວແບບດັ້ງເດີມ, ຫຼື ທີ່ຮູ້ຈັກກັນໃນນາມ ເຮືອນໄມ້ຍົກພື້ນສູງ, ແມ່ນຮູບແບບສະຖາປັດຕະຍະກຳທີ່ເປັນເອກະລັກ ແລະ ສະທ້ອນເຖິງວິຖີຊີວິດ, ວັດທະນະທຳ, ແລະ ປັນຍາພື້ນບ້ານຂອງຄົນລາວ. ມັນຖືກອອກແບບມາເພື່ອໃຫ້ເຂົ້າກັບສະພາບແວດລ້ອມທຳມະຊາດ ແລະ ສະພາບດິນຟ້າອາກາດຂອງປະເທດລາວ
[Knowledge Application]
ແຂວງທີ່ມີເນື້ອທີ່ຫຼາຍທີ່ສຸດໃນປະເທດລາວຄືແຂວງໃດ ແລະ ມີເນື້ອທີ່ເທົ່າໃດ?
A. ແຂວງຫຼວງພະບາງ ມີເນື້ອທີ່ທັງໝົດແມ່ນ21,774Km²
B. ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ ມີເນື້ອທີ່ທັງໝົດແມ່ນ21,774Km²
C. ແຂວງນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ມີເນື້ອທີ່ທັງໝົດແມ່ນ21,774Km²
D. ແຂວງຊຽງຂວາງ ມີເນື້ອທີ່ທັງໝົດແມ່ນ21,774Km²
Answer: B
Explanation: ປະເທດລາວມີທັງໝົດ18ແຂວງ ແລະ ແຂວງທີ່ມີພື້ນທີ່ຫຼາຍທີ່ສຸດແມ່ນ ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ ມີເນື້ອທີ່ທັງໝົດແມ່ນ21,774Km²
[Knowledge Application]
ການກຳນົດເສັ້ນແດນລາວ-ວຽດນາມຕາມສັນຍາສັນຕິສຸກປີ 1893 ໄດ້ອີງອາທິບາຍຫຼັກການໃດໃນການແບ່ງແຍກດິນແດນ?
A. ພູດົງພູດຳ
B. ແມ່ນ້ຳຂອງ
C. ພູພຽງພູສູງ
D. ແມ່ນ້ຳຊີ
Answer: A
Explanation: ສັນຍາສັນຕິສຸກ 1893 ກຳນົດເສັ້ນແດນຕາມພູດົງພູດຳເປັນຫຼັກໃນການແບ່ງແຍກດິນແດນລາວ-ວຽດນາມ.
[Knowledge Application]
ການປະຕິສົດການມີຢູ່ຂອງຊົນເຜົ່າລາວທີ່ຢູ່ໃນພາກເໜືອຂອງປະເທດຫວຽດນາມໃນສະຕະວັດທີ 15 ເປັນຫຼັກຖານສໍາຄັນສໍາລັບການສຶກສາດ້ານໃດ?
A. ການກຳເນີດຂອງອານາຈັກລ້ານຊ້າງ
B. ການແຜ່ຂອງພຸດທະສາສະໜາໃນອິນດູຈີນ
C. ການອົບພະຍົບແລະການເຄື່ອນຍ້າຍຂອງຊົນເຜົ່າ
D. ການຮັບອິດທິພົນຈາກຈີນແລະຫວຽດນາມ
Answer: C
Explanation: ຫຼັກຖານການມີຢູ່ຂອງຊົນເຜົ່າລາວໃນພາກເໜືອຫວຽດນາມສະແດງເຫັນການອົບພະຍົບແລະການເຄື່ອນຍ້າຍຂອງຊົນເຜົ່າໃນອິນດູຈີນ.
[Knowledge Application]
ຫີນປະເພດໃດທີ່ພົບເຫັນຫຼາຍທີ່ສຸດໃນພາກເໜືອຂອງລາວ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນຢູ່ໃນເຂດພູຜາປ່າດົງ?
A. ຫີນປູນ
B. ຫີນພູເຂົາໄຟ
C. ຫີນຊາຍ
D. ຫີນອ່ອນ
Answer: A
Explanation: ພາກເໜືອຂອງລາວ, ລວມທັງແຂວງຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ຫຼວງພະບາງ, ວຽງຈັນ (ເຂດຊົນນະບົດ), ແລະ ຄຳມ່ວນ (ພາກກາງທີ່ຕິດກັບພາກເໜືອໃນບາງແງ່), ມີລັກສະນະພູມສັນຖານເປັນພູຜາປ່າດົງ ແລະ ພູຫີນປູນທີ່ສູງຊັນ. ການກໍ່ໂຕຂອງຫີນປູນນີ້ແມ່ນຜົນມາຈາກການສະສົມຂອງຊາກສິ່ງມີຊີວິດທາງທະເລໃນອະດີດຫຼາຍລ້ານປີ.
[Knowledge Application]
ການຄົ້ນພົບຫຼັກຖານທາງຊີວະວິທະຍາຂອງຊົນເຜົ່າກຳມຸດໃນພື້ນທີ່ພູພະຫລວງມີຄວາມສຳຄັນຢ່າງໃດຕໍ່ການສຶກສາວິວັດທະນາທຳລາວ?
A. ບົດພິມກ່ຽວກັບການຄ້າສິນຄ້າບູຮານ
B. ພິມພະຄຳພີຂອງພຸດທະສາສະໜາ
C. ຊິ້ນສ່ວນອຸປະກອນຫິນສະໄໝນຳ້ຫນາວ
D. ຮູບແກະສະເຫຼີມສົມບັດຂອງຝຣັ່ງ
Answer: C
Explanation: ການພົບຊິ້ນສ່ວນອຸປະກອນຫິນສະໄໝນຳ້ຫນາວສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນການຢູ່ອາໄສແລະວິວັດທະນາທຳຂອງຊົນເຜົ່າດັ່ງເກົ່າໃນພື້ນທີ່ລາວ.
[Knowledge Application]
ການຕົກລົງຂອງວັດຖຸການສົກສາໃນວັດຖຸທີ່ຂຸດຄົ້ນບໍລິເວນວັດພູມີຄວາມເກັ່ງກາດກັບສາສະໜາໃດ?
A. ພຸດທະສາສະໜາພາກເຫນືອຂອງລາວ
B. ຮິນດູສາສະໜາສະໄຫມ
C. ພຸດທະສາສະໜາກຳແພງປະຈາ B C. ພຸດທະ-ຮິນດູສະໜາອິນເດຍຕະວັນໃຕ້
D. ເຊື່ອມໂຍງກັບອິນດູນິເຊຍວັນອົບພະຍົບ
Answer: B
Explanation: ວັດຖຸບາງຢ່າງທີ່ພົບມີອິດທິພົນຂອງຮິນດູສາສະໜາ, ເປັນຫລັກຖານການເຊື່ອມຕໍ່ທາງວັດທະນະທຳກັບເອີງອິນເດຍ.
[Knowledge Application]
ການຄົ້ນພົບຫຼ້າສຸດຂອງຫິນສະຫຼັບທີ່ພົບໃນພື້ນທີ່ພູຄູນຂອງລາວ ໄດ້ບົດສະທ້ອນການປ່ຽນແປງທາງດ້ານໃດຂອງສັງຄົມກຸງຫຼວງພຣະບາງໃນຊ່ວງສະຫວັນທະນະກຳ?
A. ການປ່ຽນແປງລະບົບການເກັບກຳພັນທະມິດ
B. ການພັດທະນາອາຄານສະຫຼັບຫິນ
C. ການເກີດຂຶ້ນຂອງພິທີກຳມະກອນສາມັນ
D. ການພັດທະນາອຸດສາຫະກຳເຫຼັກ
Answer: B
Explanation: ການຄົ້ນພົບຫິນສະຫຼັບສະຫຼັບສະທ້ອນການພັດທະນາອາຄານສະຫຼັບຫິນໃນສັງຄົມດັ່ງເກົ່າ ເຊິ່ງບໍ່ໄດ້ກ່ຽວຂ້ອງກັບອຸດສາຫະກຳເຫຼັກຫຼືພິທີກຳມະກອນ.
[Knowledge Application]
ການດຳເນີນການທ້ອນໂຮມອານາຈັກລາວລ້ານຊ້າງຄັ້ງທີ I (ປີ ຄ.ສ.1349-1353) ພາຍຫຼັງກະກຽມກຳລັງເປັນທີ່ຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ ເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ ໄດ້ເຄື່ອນທັບຈາກພາກເໜືອຂອງອັງກໍ ໃນປີຄ.ສ.1349 ບຸກເຂົ້າບັນດາເມືອງລາວຢູ່ທາງທິດໃດ ຫາ ທິດໃດ?
A. ບຸກເຂົ້າບັນດາເມືອງເລີ່ມຈາກ ທິດໃຕ້ ຫາ ພາກຕາເວັນອອກ ແລະ ທິດເໜືອ
B. ເລີ່ມຈາກ ທິດເໜືອ ລົງມາຫາ ພາກຕາເວັນອອກ ແລະ ສຸດທ້າຍທາງທິດໃຕ້
C. ເລີ່ມຈາກ ທິດເໜືອ ລົງມາຫາ ພາກຕາເວັນອອກຊຽງໃຕ້ ແລະ ສຸດທ້າຍທາງທິດຕາເວັນຕົກ
D. ເລີ່ມຈາກ ທິດເໜືອ ລົງມາຫາ ພາກຕາເວັນຕົກ ແລະ ສຸດທ້າຍທາງທິດໃຕ້
Answer: A
Explanation: ການບຸກຕີແຄວ້ນພົມມະທັດ
 ເຄື່ອນທັບເຂົ້າແຄວ້ນພົມມະທັດ: ແຄວ້ນພົມມະທັດ ເປັນແຄວ້ນໜຶ່ງຕັ້ງຢູ່ບໍລິເວນແມ່ນໍ້າຊີຕໍ່ໃສ່ແມ່ນໍ້ມູນ, ເຊິ່ງປົກຄອງໂດຍ ພະຍາພົມມະທັດ ແຄວ້ນດັ່ງກ່າວປະກອບມີຫຼາຍຫົວເມືອງເຊັ່ນ: ເມືອງປາກກົບ, ເມືອງດອນ
 ແດງ, ເມືອງກຸນຊວນ... ເມື່ອເຄື່ອນທັບມາຮອດຊາຍແດນເມືອງດັ່ງກ່າວ ເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ ໄດ້ຂຽນສານຂໍອະນຸຍາດຜ່ານດິນແດນແຕ່ກໍຖືກປະຕິເສດ, ພະຍາພົມມະທັດ ໄດ້ຍົກພົນອອກມາຕີກັບ ເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ ແຕ່ວ່າ ເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ ສາມາດຕີ
 ຕ້ານ ແລະ ຂ້າພະຍາພົມມະທັດ ຕາຍເທິງຫຼັງຊ້າງ; ຈາກນັ້ນພະອົງກໍຈັດການປົກຄອງໂດຍເອົາຫຼານຊາຍຂອງ ພະຍາພົມມະທັດ ຂຶ້ນປົກຄອງແທນ.
 ການບຸກຕີແຄວ້ນກະບອງ
 ເຄື່ອນທັບເຂົ້າແຄວ້ນກະບອງ: ເມື່ອສຳເລັດການຈັດຕັ້ງການປົກຄອງຢູ່ແຄວ້ນພົມມະທັດ ເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ ກໍຍົກພົນໂຍທາເຂົ້າຍຶດແຄວ້ນກະບອງ ເຊິ່ງປົກຄອງໂດຍ ພະຍາແປດບໍ່ (ພະຍາສາມລ້ານ). ໃນເບື້ອງຕົ້ນ ພະຍາແປດບໍ່ ໄດ້
 ກະກຽມກໍາລັງເພື່ອຕ້ານ ເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ, ແຕ່ເມື່ອເຫັນກຳລັງຂອງ ເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ ຈິ່ງເກີດມີຄວາມຢ້ານກົວແລ້ວພາກັນຫຼົບໜີ, ກຳລັງຂອງ ເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ ໄດ້ໄລ່ຕິດຕາມ ແລະ ຈັບເອົາ ພະຍາແປດບໍ່ ມາປະຫານຊີວິດ. ຫຼັງຈາກນັ້ນພະອົງໄດ້ແຕ່ງຕັ້ງນ້ອງຊາຍຂອງ ພະຍາແປດບໍ່ຂຶ້ນປົກຄອງແທນ.
 ການບຸກຕີແຄວ້ນຈຳປາສັກ
 ເຄື່ອນກໍາລັງເຂົ້າເມືອງຈໍາປານະຄອນ (ນະຄອນຄຳປາສັກ) ເມືອງຈຳປານະຄອນປະກອບດ້ວຍຫຼາຍຫົວເມືອງເຊັ່ນ: ເມືອງຈູມ, ເມືອງຈາມ, ເມືອງໂສກ... ແຕ່ອຳນາດທັງໝົດຂຶ້ນກັບພະຍາຈຳປາທິຣາດ, ເຊິ່ງໄດ້ກະກຽມກຳລັງ
 ອອກຕໍ່ສູ້ກັບກຳລັງຂອງ ເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ ແລະ ໄດ້ເສຍຊີວິດຢູ່ສະໜາມຮົບ, ຈາກນັ້ນບັນດາຫົວເມືອງຕ່າງໆກໍ່ອອກມາອ່ອນຍອມຕໍ່ ເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ. ເມື່ອເປັນແນວນັ້ນ ເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ ຈິ່ງຈັດລະບຽບການປົກຄອງຄືນໃໝ່ຢູ່ແຄວ້ນຈຳປານະຄອນ
 ໂດຍໃຫ້ພະຍາເມືອງ ຕ່າງໆຂຶ້ນປົກຄອງຄືເກົ່າ. ພ້ອມດຽວກັນນັ້ນກໍເກັບເກນກໍາລັງ ເພື່ອມາປະກອບຢູ່ກອງທັບໃນການບຸກຕີແຄວ້ນເຈັດວຽງ.
 ການບຸກຕີແຄວ້ນເຈັດວຽງ
 ບຸກຕີແຄວ້ນເຈັດວຽງ: ແຄວ້ນເຈັດວຽງ ເປັນແຄວ້ນໜຶ່ງທີ່ຕັ້ງຢູ່ທາງພາກຕາເວັນອອກຂອງແຄ້ວນກະບອງ(ບໍລິເວນເມືອງທ່າແຂກ) ເປັນແຄວ້ນທີ່ປະກອບມີຫຼາຍວຽງ (ເມືອງ) ເຊັ່ນ: ວຽງເຈັດຈີວ, ວຽງກວ້າງສຽມ, ວຽງ
 ກວ້າງທົ່ງ, ວຽງມ່ວນ, ວຽງວັງ, ວຽງກະຕາກ. ດັ່ງນັ້ນ, ເພິ່ນຈິ່ງເອີ້ນແຄວ້ນນີ້ວ່າ:"ແຄວ້ນເຈັດວຽງ." ສູນກາງການປົກຄອງຂອງແຄວ້ນເຈັດວຽງແມ່ນ ເມືອງເຈັດຈີ່ວ, ເຊິ່ງແຕ່ກ່ອນແຄວ້ນນີ້ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງອານາຈັກສີໂຄດ
 ຕະບອງ. ເຈົ້າປົກຄອງວຽງເຈັດຈີວ ແມ່ນ ພະຍາເຈັດຈີ່ວ ໃນຂະນະທີ່ ເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ ເຄື່ອນກຳລັງເຂົ້າມາ ພະຍາເຈັດຈີວກໍໄດ້ນຳກຳລັງມາຕີຕ້ານ ແຕ່ບໍ່ສາມາດເອົາຊະນະກຳລັງຂອງ ເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ ໄດ້ຈິ່ງຖືກຂ້າຕາຍໃນສະໜາມຮົບ. ສະນັ້ນ,ເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ ຈິ່ງແຕ່ງຕັ້ງນ້ອງຊາຍຂອງ ພະຍາເຈັດຈີ່ວ ຂຶ້ນປົກຄອງແຄວ້ນເຈັດວຽງ ສືບຕໍ່ໄປ ແລະ ໃຫ້ເມືອງຕ່າງໆສົ່ງ
 ສ່ວຍໃຫ້ຕົນ.
 ການບຸກຕີເຂົ້າວຽງພະນ້ຳຮຸ່ງ-ຊຽງສາ
 ບຸກຕີເຂົ້າແຄວ້ນພະນ້ຳຮຸ່ງ-ຊຽງສາ: ເມື່ອສຳເລັດໃນການຈັດແຈງບ້ານເມືອງຢູ່ແຄວ້ນເຈັດວຽງ ເຈົ້າຟ້າງຸ່ມພ້ອມດ້ວຍພັກພວກໄດ້ຍົກພົນຂຶ້ນມາແຄວ້ນວຽງພະນ້ຳຮຸ່ງ - ຊຽງສາ ເຈົ້າປົກຄອງເມືອງນີ້ແມ່ນ ພະຍາສາມຄ້ອນ ໄດ້
 ນຳພາກຳລັງອອກຕໍ່ສູ້ສຸດຄວາມສາມາດ ສ່ວນ ເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ ກໍແຕ່ງຕັ້ງ ບາຈີແຂ້ ເປັນແມ່ທັບ. ໃນການສູ້ຮົບຄັ້ງນີ້ໄດ້ເຮັດໃຫ້ ພະຍາສາມຄ້ອນ ເສຍຊີວິດຈາກນັ້ນພະຍາເມືອງຕ່າງໆກໍອອກມາອ່ອນຍອມ.
[Knowledge Application]
ຊື່ເຕັມຢ່າງເປັນທາງການຂອງປະເທດລາວແມ່ນ:
A. ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ລາວ
B. ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ
C. ສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມລາວ
D. ສະຫະພັນກຳມະບານລາວ
Answer: B
Explanation: ຊື່ທາງການຂອງປະເທດລາວແມ່ນສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ
[Knowledge Application]
ວັດສີພຸດທະບາດ ສ້າງຕັ້ງໃນປີ ຄ.ສ ໃດ?
A. ສະໄໝພະເຈົ້າອະນຸຣຸດ ຄ.ສ.1779
B. ສະໄໝພະເຈົ້າອະນຸຣຸດ ຄ.ສ.1779
C. ສະໄໝພະເຈົ້າອະນຸຣຸດ ຄ.ສ.1779
D. ສະໄໝພະເຈົ້າອະນຸຣຸດ ຄ.ສ.1780
Answer: A
Explanation: ວັດສີພຸດທະບາດ ໃນປະຈຸບັນປະກອບດ້ວຍວັດໃນບໍລິເວນດຽວກັນ 3 ແຫ່ງຄື ວັດປ່າແຄ, ວັດປ່າຝາງ ຫຼື ວັດຊຽງງາມ ແລະ ວັດພຣະບາດເຫນືອ ມີຈຸດເດັ່ນຢູ່ທີ່ ຮອຍພຣະພຸທທະບາດເທິງເນີນພູ ກ່ອນເຖິງຍອດພູສີ ຖືເປັນວັດຄູ່ກັບ ວັດພຣະບາດໄຕ້ ໃກ້ ກັບຮອຍພຣະພຸດທະນາດ ມີສາລາຊົມວິວ ສາມາດເບິ່ງເຫັນວິວທິວທັດຂອງແມ່ນ້ຳຄານ ແລະ ພູທີ່ອ້ອມຮອບທາງທິດຕະເວັນອອກສຽງໃຕ້ ໄດ້ກວ້າງໄກສຸດສາຍຕາ ບໍລິເວນຂັ້ນໄດທາງຂຶ້ນພູສີມີພຣະທາດ 3 ອົງຕັ້ງຍັ້ງຍາຍ ເຊື່ອກັນວ່າພຣະທາດອົງທີ່ຫຸ້ມດ້ວຍແຜ່ນທອງແດງ ແລະ ປະດັບດ້ວຍຊໍ່ຟ້າ 7 ຊັ້ນພາຍໃນບັນຈຸອັດຖິ ພຣະເຈົ້າວັນຊາດ ອາຮາມ ຫຼື ສິມຂອງວັດສີພຸດທະບາດນັ້ນ ແມ່ນມີ ລັກສະນະສິລະປະ ແບບຣັດຕະນະໂກສິນ ຕອນຕົ້ນ ປະຈຸບັນພາຍໃນວັດມີໂຮງຮຽນມັດຍົມປະຣິຍັດຕິທັມສ໌ງ ສ່ວນວັດປ່າຝາງ ຫຼື ວັດຊຽງງາມ ສ້າງໃນສະໄໝພະເຈົ້າອະນຸຣຸດ (ຄ.ສ.1779) ເປັນວັດສິລະປະ ແບບລ້ານຊ້າງທີ່ຊັດເຈນຫລາຍ ປະຈຸບັນໄດ້ຮັບການບູລະນະຂຶ້ນໃໝ່ໂດຍການສະໜັບສະໜູນຂອງ "ອົງການມໍລະດົກໂລກ” ວັດປ່າແຄ ສ້າງໂດຍພຣະເຈົ້າມະຫາຊີວິດນັນທະຣາຊ ໃນ ຄ.ສ 1853 ຕົວອາຮາມ ຫຼື ສິມ ເປັນສິລະປະແບບວຽງຈັນ ປະຈຸບັນວັດທັງ 2 ເປັນວັດຮ້າງ ບໍ່ມີພຣະສົງ ແລະ ອ້າຍຈົວ ຫຼື ສາມະເນນຈຳພັນສາ.
[Knowledge Application]
ພິທີພິເສດ "ບຸນບັ້ງໄຟ" ຂອງປະຊາຊົນລາວ ມີຮາກມາຈາກຄວາມເຊື່ອດັ່ງໃດຕໍ່ໄປນີ້?
A. ຄວາມເຊື່ອໃນພຸດທະສາສະໜາ
B. ຄວາມເຊື່ອໃນນາກນ້ຳລ້ຽງພະພຸດທະຈັກຣີສີສີດຸນ
C. ຄວາມເຊື່ອໃນສາດຂອງອິນດູສະຫະພາບ
D. ພິທີທີ່ຖືກສ້າງຂື້ນໃນຍຸກອັນຕະຈົນ
Answer: B
Explanation: ບຸນບັ້ງໄຟມີຮາກມາຈາກຄວາມເຊື່ອໃນນາກນ້ຳ ເຊື່ອວ່ານາກນ້ຳແມ່ນຜູ້ລຽງພະພຸດທະຈັກຣີສີສີດຸນ ໃນຕຳນານພຸດທະ.
[Knowledge Application]
ການຝຶກຝົນຫຼໍ່ຫຼອມຄວາມເປັນເຈົ້າຕົນເອງເຮົາຕ້ອງຫຼີກເວັ້ນອັນໃດ?
A. ການກະທໍາທີ່ບໍ່ດີ
B. ຄວາມສາມັກຄີ
C. ຄວາມດຸໜັ່ນ
D. ຄວາມອົດທົນ
Answer: A
Explanation: ການຝຶກຝົນຫຼໍ່ຫຼອມຄວາມເປັນເຈົ້າຕົນເອງ (Self-mastery) ແມ່ນການພັດທະນາຄວາມສາມາດໃນການຄວບຄຸມຄວາມຄິດ, ອາລົມ ແລະ ການກະທຳຂອງຕົນເອງ ເພື່ອບັນລຸເປົ້າໝາຍ ແລະ ມີຊີວິດທີ່ຕົນເອງຕ້ອງການ ໃນຂະບວນການນີ້, ມີຫຼາຍສິ່ງທີ່ເຮົາຄວນຫຼີກເວັ້ນ ເພື່ອໃຫ້ການຝຶກຝົນນັ້ນມີປະສິດທິພາບ
[Knowledge Application]
ບຸນຫຍັງທີ່ຈັດຂຶ້ນເພື່ອເປັນການປ່ອຍສັດນໍ້າ ເຊິ່ງເຊື່ອວ່າເປັນການສ້າງບຸນກຸສົນ?
A. ບຸນເຂົ້າພັນສາ
B. ບຸນອອກພັນສາ
C. ບຸນມາຄະບູຊາ
D. ບຸນປ່ອຍປາ (ບຸນປ່ອຍສັດ)
Answer: D
Explanation: ບຸນປ່ອຍປາ (ຫຼື ບາງຄັ້ງເອີ້ນລວມວ່າ ບຸນປ່ອຍສັດ) ແມ່ນປະເພນີທີ່ມີຈຸດປະສົງຫຼັກຄືການ ປ່ອຍສັດນໍ້າ (ສ່ວນຫຼາຍແມ່ນປາ) ກັບຄືນສູ່ທຳມະຊາດ ເຊັ່ນ: ແມ່ນໍ້າ, ຫ້ວຍ, ໜອງ. ການກະທໍາດັ່ງກ່າວເຊື່ອວ່າເປັນ:

ການສ້າງບຸນກຸສົນ: ຕາມຫຼັກພຸດທະສາສະໜາ, ການໃຫ້ຊີວິດແກ່ສັດທີ່ກຳລັງຈະຖືກຂ້າ ຫຼື ຖືກຈັບຖືເປັນການສ້າງບາລະມີ, ເພີ່ມບຸນກຸສົນ, ແລະ ຊ່ວຍໃຫ້ພົ້ນຈາກເຄາະກຳ.

ການສະແດງຄວາມເມດຕາ: ເປັນການຝຶກຝົນຈິດໃຈໃຫ້ມີຄວາມເມດຕາຕໍ່ສິ່ງມີຊີວິດ, ບໍ່ບຽດບຽນເຊິ່ງກັນ ແລະ ກັນ.

ການປ່ອຍວາງ ແລະ ຄວາມສະຫງົບ: ການປ່ອຍສັດຍັງເປັນສັນຍາລັກຂອງການປ່ອຍວາງສິ່ງບໍ່ດີ ແລະ ການໄດ້ມາເຊິ່ງຄວາມສະຫງົບທາງຈິດໃຈ.

ບຸນປ່ອຍປາມັກຈະຈັດຂຶ້ນໃນໂອກາດຕ່າງໆ, ໂດຍສະເພາະໃນວັນສຳຄັນທາງພຸດທະສາສະໜາ ຫຼື ເມື່ອມີການເຮັດບຸນອຸທິດສ່ວນກຸສົນໃຫ້ແກ່ຜູ້ລ່ວງລັບໄປແລ້ວ. ນອກຈາກປາແລ້ວ, ບາງຄັ້ງກໍມີການປ່ອຍສັດອື່ນໆ ເຊັ່ນ: ນົກ, ເຕົ່າ ອີກດ້ວຍ.
[Knowledge Application]
ການສຳຫຼວດຂອງອານາຈັກພະມ້າໃນສະຕະວັດທີ 18 ໄດ້ຄົ້ນພົບຫຍັງຢູ່ໃນພື້ນທີ່ປະເທດລາວປັດຈຸບັນ?
A. ຊຸມຊົນຂອງພວກກະຫຍານ
B. ຊຸມຊົນຂອງພວກອິນດຽນພາຍໃນ
C. ຊຸມຊົນຂອງພວກມອນ-ເຂັມມີວັດຖຸສິນທະວັດທະນະທຳຢ່າງຫຼາຍ
D. ຊຸມຊົນຂອງພວກຈີນອົບພະຍົບ
Answer: C
Explanation: ການຄົ້ນພົບທາງຂຸດຄົ້ນສະແດງໃຫ້ເຫັນຫຼັກຖານຂອງຊຸມຊົນມອນ-ເຂັມຢູ່ໃນພື້ນທີ່ນີ້ ແລະ ມີວັດຖຸສິນທະວັດທະນະທຳຈຳນວນຫຼາຍທີ່ບົດສະທ້ອນອິດທິພົນຂອງພວກມອນ-ເຂັມ.
[Knowledge Application]
ຕາມກົດໝາຍຈະລາຈອນຂອງ ສປປ ລາວ, ຜູ້ຂັບຂີ່ລົດຈັກ ແລະ ຜູ້ໂດຍສານທີ່ນັ່ງຊ້ອນທ້າຍ ຕ້ອງປະຕິບັດຕາມຂໍ້ໃດ?
A. ຕ້ອງໃສ່ໝວກກັນກະທົບສະເໝີ
B. ຕ້ອງມີໃບຂັບຂີ່ລົດໃຫຍ່
C. ຕ້ອງຂັບຂີ່ດ້ວຍຄວາມໄວສູງກວ່າ 80 ກິໂລແມັດຕໍ່ຊົ່ວໂມງ
D. ບໍ່ຈໍາເປັນຕ້ອງເປີດໄຟໜ້າໃນເວລາກາງຄືນ
Answer: A
Explanation: ໃສ່ໝວກກັນກະທົບ:
ທັງຜູ້ຂັບຂີ່ ແລະ ຜູ້ໂດຍສານ (ຄົນຊ້ອນທ້າຍ) ຕ້ອງໃສ່ໝວກກັນກະທົບທີ່ໄດ້ມາດຕະຖານ ແລະ ຮັດສາຍຄາງໃຫ້ແໜ້ນໜາຕະຫຼອດເວລາທີ່ຂັບຂີ່ ຫຼື ນັ່ງຊ້ອນທ້າຍ. ນີ້ແມ່ນຂໍ້ບັງຄັບຕາມກົດໝາຍ ແລະ ເປັນສິ່ງສຳຄັນທີ່ສຸດໃນການປ້ອງກັນການບາດເຈັບທີ່ຫົວໃນກໍລະນີເກີດອຸບັດເຫດ.
ປະຕິບັດຕາມກົດຈະລາຈອນຢ່າງເຄັ່ງຄັດ:
ເຄົາລົບປ້າຍສັນຍານຈະລາຈອນ, ໄຟສັນຍານ, ແລະ ເຄື່ອງໝາຍຈະລາຈອນຕ່າງໆ.
ຂັບຂີ່ດ້ວຍຄວາມໄວທີ່ກຳນົດ ແລະ ເໝາະສົມກັບສະພາບຖະໜົນ.
ຮັກສາໄລຍະຫ່າງທີ່ປອດໄພຈາກຍານພາຫະນະຄັນອື່ນ.
ໃຫ້ສັນຍານໄຟລ້ຽວທຸກຄັ້ງທີ່ຕ້ອງການປ່ຽນເລນ ຫຼື ລ້ຽວ.
ບໍ່ຂັບຂີ່ສວນທາງ, ບໍ່ແຊງໃນເຂດຫ້າມແຊງ, ແລະ ບໍ່ຝ່າໄຟແດງ.
ຄວາມສາມາດໃນການຂັບຂີ່ ແລະ ການຊ້ອນທ້າຍ:
ຜູ້ຂັບຂີ່ຕ້ອງມີໃບຂັບຂີ່ລົດຈັກທີ່ຖືກຕ້ອງຕາມກົດໝາຍ.
ບໍ່ໃຫ້ມີການບັນທຸກຜູ້ໂດຍສານເກີນກຳນົດ (ປົກກະຕິແລ້ວບໍ່ເກີນ 1 ຄົນຊ້ອນທ້າຍ, ຍົກເວັ້ນເດັກນ້ອຍນ້ອຍ).
ຜູ້ໂດຍສານຄວນນັ່ງໃຫ້ໝັ້ນຄົງ, ບໍ່ຄວນຫຼິ້ນໂທລະສັບ ຫຼື ເຮັດສິ່ງທີ່ຈະລົບກວນຜູ້ຂັບຂີ່.
ສະພາບລົດຈັກ:
ລົດຈັກຕ້ອງຢູ່ໃນສະພາບທີ່ພ້ອມໃຊ້ງານ ແລະ ມີອຸປະກອນຄວາມປອດໄພຄົບຖ້ວນ ເຊັ່ນ: ໄຟໜ້າ, ໄຟທ້າຍ, ໄຟລ້ຽວ, ແກນກົງ, ຫ້າມລໍ້, ແວ່ນສ່ອງຫຼັງ.
ຕ້ອງມີປ້າຍທະບຽນລົດທີ່ຖືກຕ້ອງ
[Knowledge Application]
ສັດຕະວັດທີ 19, ກອງທັບລາວສຽງຂອງລັດການຍຸດທະສາດອັນໃດຫຼັງຈາກຫວຽດນາມໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜູນຈາກຝຣັ່ງ?
A. ແຜ່ອຳນາດຕໍ່ຊາວລາວດ້ວຍການຄົບຄອງອານາເຂດເກົ່າ
B. ສ້າງອຸທິບາຍທາງສາສະໜາໃນພາກເໜືອ
C. ການກວດຄືນຂອງດິນດອນສົງຄາມກັບກຳປູເຈຍ
D. ເຄືອກຂ່າຍຄ້າທາສໃນພາກກາງ
Answer: A
Explanation: ພາຍຫຼັງຫວຽດນາມຮັບການສະໜັບສະໜູນຈາກຝຣັ່ງ ການຄົບຄອງອານາເຂດລາວໄດ້ຖືກຕັ້ງເປັນອຸປະນາຄົມຢູ່ໃນອຳນາດຂອງຝຣັ່ງ.
[Knowledge Application]
ຖ້າຄົນຕ່າງປະເທດກັບຄົນຊົນເຜົ່າຂະມຸແຕ່ງງານກັນສາມາດຈັດງານແຕ່ງຕາມປະເພນີຂອງຄົນຊົນເຜົ່າຂະມຸໄດ້ບໍ່?
A. ຈັດບໍ່ໄດ້ເພາະປະເພນີແຕກຕ່າງກັນ
B. ຈັດບໍ່ໄດ້ເພາະພາສາປາກເວົ້າບໍ່ຄືກັນ
C. ຈັດໄດ້ຖ້າຄອບຄົວທັງສອງຝ່າຍເຫັນດີ ແລະ ຍອມຮັບກັນໄດ້
D. ຈັດບໍ່ໄດ້ເພາະບໍ່ມີເງິນຈັດ
Answer: C
Explanation: ຄົນຕ່າງປະເທດກັບຄົນຊົນເຜົ່າຂະມຸແຕ່ງງານກັນສາມາດຈັດງານແຕ່ງຕາມປະເພນີຂອງຄົນຊົນເຜົ່າຂະມຸໄດ້ຕາມຄວາມສະດວກຂອງຄູ່ໃຜລາວ ແລະ ຕາມກຳລັງຊັບຂອງແຕ່ລະຄອບຄົວ
[Knowledge Application]
ການສືບທອດທາງວັດທະນະທຳຂອງຊົນເຜົ່າພື້ນເມືອງລາວມີອິດທິພົນຈາກສາສະໜາໃດຫຼາຍທີ່ສຸດ?
A. ພຸດທະສາສະໜາເທຣວາດ
B. ພຸດທະສາສະໜາມາຫາຍານາ
C. ພຸດທະສາສະໜາວິຈິວານາ
D. ສາສະໜາບຣາຫຸມັນ
Answer: A
Explanation: ພຸດທະສາສະໜາເທຣວາດເປັນສາສະໜາທີ່ມີອິດທິພົນຫຼາຍທີ່ສຸດຕໍ່ວັດທະນະທຳຂອງຊົນເຜົ່າພື້ນເມືອງລາວ.
[Knowledge Application]
ໃນສັງຄົມລາວ, ຄວາມເຊື່ອເລື່ອງ ພະພູມເຈົ້າທີ່ (ເຈົ້າທີ່ເຈົ້າທາງ) ມີອິດທິພົນຕໍ່ການປຸກສ້າງບ້ານເຮືອນແນວໃດ?
A.  ບໍ່ມີຜົນກະທົບຫຍັງເລີຍ, ເພາະການປຸກສ້າງແມ່ນຂຶ້ນກັບແບບແຜນທາງວິສະວະກຳເທົ່ານັ້ນ.
B.  ເຮັດໃຫ້ຄົນເຮົາປຸກສ້າງເຮືອນແບບໃດກໍໄດ້ຕາມໃຈມັກ ໂດຍບໍ່ຕ້ອງຄຳນຶງເຖິງສິ່ງໃດ.
C.  ສົ່ງຜົນໃຫ້ມີການ ຈັດພິທີກຳບວງສວງ, ເລືອກວັນເວລາທີ່ເປັນສີມຸງຄຸນ, ແລະ ສ້າງສານພະພູມ ເພື່ອຂໍອະນຸຍາດ ແລະ ໃຫ້ຄວາມເຄົາລົບຕໍ່ສິ່ງສັກສິດທີ່ປົກປັກຮັກສາພື້ນທີ່.
D. ຊຸກຍູ້ໃຫ້ຄົນເຮົາປຸກສ້າງເຮືອນໃຫ້ມີຂະໜາດໃຫຍ່ ແລະ ສູງທີ່ສຸດ.
Answer: C
Explanation: ໃນສັງຄົມລາວ, ຄວາມເຊື່ອເລື່ອງພະພູມເຈົ້າທີ່ (ເຈົ້າທີ່ເຈົ້າທາງ) ເປັນຄວາມເຊື່ອທີ່ຝັງເລິກ ແລະ ມີອິດທິພົນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍຕໍ່ການດຳເນີນຊີວິດ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນໃນເລື່ອງຂອງ ການປຸກສ້າງບ້ານເຮືອນ. ເຈົ້າທີ່ເຈົ້າທາງຖືກເຊື່ອວ່າເປັນສິ່ງສັກສິດ ຫຼື ວິນຍານທີ່ຄຸ້ມຄອງປົກປັກຮັກສາພື້ນທີ່ນັ້ນໆ. ດັ່ງນັ້ນ, ກ່ອນທີ່ຈະເລີ່ມຕົ້ນການກໍ່ສ້າງໃດໆ, ຈຳເປັນຕ້ອງໄດ້ປະຕິບັດຕາມຮີດຄອງປະເພນີເພື່ອໃຫ້ເກີດຄວາມເປັນສິລິມຸງຄຸນ ແລະ ປາສະຈາກສິ່ງຊົ່ວຮ້າຍ:

ຈັດພິທີກຳບວງສວງ/ບອກກ່າວ: ກ່ອນຈະລົງມືຂຸດດິນ ຫຼື ຕອກເສົາ, ເຈົ້າຂອງເຮືອນມັກຈະຈັດພິທີບວງສວງ (ສັງເວຍ) ເພື່ອບອກກ່າວ ແລະ ຂໍອະນຸຍາດຈາກພະພູມເຈົ້າທີ່. ການກະທໍານີ້ເຊື່ອວ່າເປັນການໃຫ້ຄວາມເຄົາລົບ ແລະ ຂໍພອນໃຫ້ການກໍ່ສ້າງດຳເນີນໄປດ້ວຍດີ, ບໍ່ມີອຸປະສັກ, ແລະ ຢູ່ເຢັນເປັນສຸກ.

ເລືອກວັນເວລາທີ່ເປັນສີມຸງຄຸນ: ເຈົ້າຂອງເຮືອນມັກຈະປຶກສາໝໍດູ ຫຼື ຜູ້ຮູ້ ເພື່ອເລືອກ ວັນດີ ເວລາທີ່ເໝາະສົມ ໃນການວາງເສົາເອກ, ຂຶ້ນເຮືອນໃໝ່, ຫຼື ເລີ່ມຕົ້ນງານກໍ່ສ້າງ. ເຊື່ອວ່າການເລືອກວັນທີ່ເປັນສີມຸງຄຸນຈະນໍາໂຊກລາບ ແລະ ຄວາມຈະເລີນມາໃຫ້.

ສ້າງສານພະພູມ/ສານເຈົ້າທີ່: ເມື່ອປຸກສ້າງເຮືອນສຳເລັດແລ້ວ, ສ່ວນໃຫຍ່ມັກຈະມີການສ້າງ ສານພະພູມ ຫຼື ສານເຈົ້າທີ່ ໄວ້ບໍລິເວນຮົ້ວເຮືອນ ຫຼື ມູມໃດໜຶ່ງຂອງດິນ ເພື່ອເປັນບ່ອນປະທັບຂອງພະພູມເຈົ້າທີ່. ເຈົ້າຂອງເຮືອນຈະຕ້ອງບູຊາ, ຖວາຍເຄື່ອງສັກກາລະບູຊາ, ແລະ ຂໍພອນຈາກເຈົ້າທີ່ເປັນປະຈຳ ເພື່ອໃຫ້ຄຸ້ມຄອງປົກປັກຮັກສາຄົນໃນຄອບຄົວໃຫ້ຢູ່ເຢັນເປັນສຸກ ແລະ ປາສະຈາກພະຍັນຕະລາຍ.

ດັ່ງນັ້ນ, ຄວາມເຊື່ອເລື່ອງພະພູມເຈົ້າທີ່ຈຶ່ງບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນເລື່ອງຂອງຄວາມສັດທາເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງເປັນສ່ວນໜຶ່ງທີ່ສຳຄັນຂອງວິຖີຊີວິດ ແລະ ວັດທະນະທຳການປຸກສ້າງບ້ານເຮືອນຂອງຄົນລາວ.
[Knowledge Application]
ເຈົ້າພົມມະທັດ (ເຈົ້າພຣົມມະເທບ) ເປັນໃຜ ແລະ ມີບົດບາດແນວໃດຕໍ່ພຣະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ?
A. ເປັນນາຍທະຫານທີ່ຕໍ່ຕ້ານພຣະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ
B.  ເປັນພຣະສົງທີ່ສອນພຣະທຳໃຫ້ພຣະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ
C. ເປັນນັກການຄ້າທີ່ຮັ່ງມີ
D. ເປັນທີ່ປຶກສາ ແລະ ນາຍທະຫານຄົນສຳຄັນຂອງພຣະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ
Answer: D
Explanation: ເຈົ້າພົມມະທັດ (ບາງຄັ້ງກໍເອີ້ນວ່າ ພຣົມມະເທບ) ເປັນໜຶ່ງໃນບັນດາແມ່ທັບຄົນສຳຄັນ ແລະ ເປັນທີ່ປຶກສາທີ່ພຣະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມໄວ້ວາງໃຈ. ພຣະອົງໄດ້ມີບົດບາດຢ່າງໃຫຍ່ຫຼວງໃນການຊ່ວຍພຣະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມໃນການລວມເອົາຫົວເມືອງຕ່າງໆ ເຂົ້າເປັນໜຶ່ງດຽວກັນ ເພື່ອສ້າງຕັ້ງອານາຈັກລ້ານຊ້າງ. ຄວາມສາມາດທາງການທະຫານ ແລະ ຄວາມສັດຊື່ຂອງພຣະອົງໄດ້ປະກອບສ່ວນສຳຄັນໃນຄວາມສຳເລັດຂອງພຣະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ.
[Knowledge Application]
ນັກທ່ອງທ່ຽວສ່ວນໃຫຍ່ທີ່ມາລາວໃນຊຸມປີຜ່ານມາແມ່ນມາຈາກພາກພື້ນໃດ?
A. ອາເມລິກາເໜືອ
B. ເອີຣົບ
C. ອາຊີ (ໂດຍສະເພາະປະເທດເພື່ອນບ້ານ)
D. ອາຟຣິກາ
Answer: C
Explanation: ນັກທ່ອງທ່ຽວຈາກປະເທດເພື່ອນບ້ານເຊັ່ນ: ໄທ, ຫວຽດນາມ, ຈີນ, ແລະ ກໍາປູເຈຍ ແມ່ນກຸ່ມໃຫຍ່ທີ່ສຸດທີ່ມາທ່ອງທ່ຽວລາວ ຍ້ອນຄວາມໃກ້ຄຽງ, ວັດທະນະທໍາທີ່ຄ້າຍຄືກັນ, ແລະ ການເຊື່ອມຕໍ່ທາງຄົມມະນາຄົມທີ່ສະດວກ.
[Knowledge Application]
ໜ່ວຍງານຫຼັກຂອງລັດຖະບານທີ່ມີໜ້າທີ່ຮັບຜິດຊອບໂດຍກົງໃນການແຈ້ງເຕືອນໄພພິບັດທາງທຳມະຊາດໃນລາວແມ່ນໜ່ວຍງານໃດ?
A. ກະຊວງປ້ອງກັນປະເທດ
B. ກະຊວງສາທາລະນະສຸກ
C. ກົມອຸຕຸນິຍົມ ແລະ ອຸທົກກະສາດ
D. ກະຊວງກະສິກຳ ແລະ ປ່າໄມ້
Answer: C
Explanation: ໜ່ວຍງານຫຼັກຂອງລັດຖະບານລາວທີ່ມີໜ້າທີ່ຮັບຜິດຊອບໂດຍກົງໃນການແຈ້ງເຕືອນໄພພິບັດທາງທຳມະຊາດແມ່ນ ກົມອຸຕຸນິຍົມ ແລະ ອຸທົກກະສາດ, ເຊິ່ງຂຶ້ນກັບ ກະຊວງຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ.
 ບົດບາດ ແລະ ໜ້າທີ່
 ກົມອຸຕຸນິຍົມ ແລະ ອຸທົກກະສາດ ມີບົດບາດສຳຄັນທີ່ສຸດໃນການຄຸ້ມຄອງ ແລະ ບໍລິຫານຂໍ້ມູນສະພາບອາກາດ ແລະ ນໍ້າໃນປະເທດ. ໜ້າທີ່ຫຼັກຂອງກົມນີ້ລວມມີ:
 ການເກັບກໍາຂໍ້ມູນ: ດຳເນີນການຕິດຕາມ ແລະ ເກັບກຳຂໍ້ມູນທາງດ້ານອຸຕຸນິຍົມ (ສະພາບອາກາດ ເຊັ່ນ: ອຸນຫະພູມ, ປະລິມານນໍ້າຝົນ, ຄວາມກົດດັນບັນຍາກາດ, ທິດທາງລົມ) ແລະ ອຸທົກກະສາດ (ລະດັບນໍ້າໃນແມ່ນໍ້າ, ການໄຫຼຂອງນໍ້າ) ຈາກສະຖານີວັດແທກຕ່າງໆທົ່ວປະເທດ.
 ການພະຍາກອນ ແລະ ວິເຄາະ: ນໍາໃຊ້ຂໍ້ມູນທີ່ເກັບກຳໄດ້ມາວິເຄາະ ແລະ ສ້າງຄຳພະຍາກອນອາກາດໄລຍະສັ້ນ, ໄລຍະກາງ, ແລະ ໄລຍະຍາວ, ລວມທັງການຄາດຄະເນລະດັບນໍ້າໃນແມ່ນໍ້າຕ່າງໆ.
 ການອອກຄໍາເຕືອນໄພ: ເມື່ອມີຄວາມສ່ຽງຕໍ່ການເກີດໄພພິບັດທາງທຳມະຊາດ ເຊັ່ນ: ຝົນຕົກໜັກ, ນໍ້າຖ້ວມ, ໄພແຫ້ງແລ້ງ, ລົມພາຍຸ, ຫຼື ໄພອື່ນໆ, ກົມອຸຕຸນິຍົມ ແລະ ອຸທົກກະສາດ ຈະເປັນຜູ້ອອກຄຳເຕືອນໄພຢ່າງເປັນທາງການ. ຄຳເຕືອນເຫຼົ່ານີ້ຈະປະກອບມີຂໍ້ມູນກ່ຽວກັບປະເພດໄພພິບັດ, ລະດັບຄວາມຮຸນແຮງທີ່ຄາດວ່າຈະເກີດຂຶ້ນ, ແລະ ພື້ນທີ່ທີ່ຄາດວ່າຈະໄດ້ຮັບຜົນກະທົບ.
 ການເຜີຍແຜ່ຂໍ້ມູນ: ແຈກຢາຍຄຳພະຍາກອນ ແລະ ຄຳເຕືອນໄພໄປຍັງພາກສ່ວນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ, ສື່ມວນຊົນ, ແລະ ປະຊາຊົນທົ່ວໄປຜ່ານຊ່ອງທາງຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ວິທະຍຸ, ໂທລະພາບ, ເວັບໄຊທ໌, ສື່ສັງຄົມອອນລາຍ, ແລະ ການປະສານງານກັບອົງການປົກຄອງທ້ອງຖິ່ນ.
[Knowledge Application]
ຄວາມແຕກຕ່າງທີ່ໂດດເດັ່ນທີ່ສຸດລະຫວ່າງວັດທະນະທຳພາກເໜືອ, ພາກກາງ, ແລະພາກໃຕ້ຂອງລາວ ສະແດງອອກໃຫ້ເຫັນໃນດ້ານໃດເປັນຫຼັກ?
A. ລັກສະນະອາຄານບ້ານເຮືອນ ແລະ ການນຸ່ງຖືຂອງປະຊາຊົນ
B. ພາສາເວົ້າ, ຮີດຄອງປະເພນີ, ແລະອາຫານການກິນ
C. ວິທີການທຳມາຫາກິນ ແລະ ຊະນິດຂອງສັດລ້ຽງ
D. ການເຊື່ອມສຳພັນກັບຕ່າງປະເທດ
Answer: B
Explanation: ປະເທດລາວເຖິງວ່າຈະເປັນປະເທດດຽວກັນ, ແຕ່ເນື່ອງຈາກພື້ນທີ່ກວ້າງໃຫຍ່ ແລະ ມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍທາງດ້ານຊົນເຜົ່າ, ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ແຕ່ລະພາກພື້ນມີ ຄວາມແຕກຕ່າງທາງດ້ານວັດທະນະທຳ ທີ່ໂດດເດັ່ນ. ຄວາມແຕກຕ່າງເຫຼົ່ານີ້ສາມາດເຫັນໄດ້ຊັດເຈນໃນຫຼາຍດ້ານ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນ:

ພາສາເວົ້າ (ສຳນຽງ):

ພາກເໜືອ: ມັກຈະມີສຳນຽງທີ່ເວົ້າຊ້າ, ອອກສຽງ "ຣ" ຊັດເຈນ, ແລະມີຄຳສັບບາງຄຳທີ່ແຕກຕ່າງ.

ພາກກາງ (ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ): ເປັນສຳນຽງມາດຕະຖານທີ່ໃຊ້ໃນການສື່ສານທົ່ວໄປ ແລະ ໃນສື່ຕ່າງໆ, ມີຈັງຫວະການເວົ້າທີ່ພໍດີ.

ພາກໃຕ້: ມີສຳນຽງທີ່ເວົ້າໄວ, ອອກສຽງ "ລ" ເປັນ "ຍ" ໃນບາງຄຳ, ແລະມີສັບສະເພາະຖິ່ນຫຼາຍ.

ຮີດຄອງປະເພນີ ແລະ ງານບຸນ:

ພາກເໜືອ: ມີງານບຸນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບຄວາມເຊື່ອເຜົ່າ ແລະ ພຸດທະສາສະໜາທີ່ເຂັ້ມຂຸ້ນ, ໂດຍສະເພາະງານບຸນທີ່ສືບທອດມາແຕ່ສະໄໝລ້ານຊ້າງ (ເຊັ່ນ: ບຸນປີໃໝ່ລາວຫຼວງພະບາງ).

ພາກກາງ: ມີງານບຸນທີ່ເປັນສູນກາງຂອງປະເທດ (ເຊັ່ນ: ບຸນທາດຫຼວງ), ແລະມີການຜະສົມຜະສານວັດທະນະທຳຈາກຫຼາຍພາກ.

ພາກໃຕ້: ມີງານບຸນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບສາຍນໍ້າຂອງ, ເຊັ່ນ: ບຸນຊ່ວງເຮືອທີ່ເນັ້ນການແຂ່ງຂັນ ແລະ ຄວາມຄຶກຄື້ນ. ບາງທ້ອງຖິ່ນຍັງມີຄວາມເຊື່ອເລື່ອງຜີສາງເທວະດາທີ່ເຂັ້ມແຂງ.

ອາຫານການກິນ:

ພາກເໜືອ: ມັກອາຫານທີ່ມີລົດຊາດເຜັດຮ້ອນ, ຂົມ, ແລະມີອາຫານພື້ນເມືອງທີ່ໃຊ້ຜັກປ່າຫຼາຍ.

ພາກກາງ: ມີລົດຊາດກາງໆ, ເປັນການຜະສົມຜະສານລະຫວ່າງພາກເໜືອແລະພາກໃຕ້, ນິຍົມອາຫານຈາກປາ ແລະ ຜັກພື້ນບ້ານ.

ພາກໃຕ້: ນິຍົມລົດຊາດທີ່ຫວານ, ມັນ, ແລະ ເຂັ້ມຂຸ້ນ, ມີການໃຊ້ປາແດກ ແລະ ເຄື່ອງປຸງລົດຈັດ.

ຄວາມແຕກຕ່າງເຫຼົ່ານີ້ເຮັດໃຫ້ວັດທະນະທຳລາວມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍ ແລະ ໜ້າສົນໃຈ, ເຊິ່ງລ້ວນແລ້ວແຕ່ເປັນເອກະລັກຂອງແຕ່ລະພາກພື້ນ.
[Knowledge Application]
ພື້ນທີ່ຫຼັກຂອງການຄົ້ນພົບຖ້ຳຫີນອາຍຸກວ່າ 10,000 ປີໃນລາວມີຄວາມສຳຄັນຢ່າງໃດໃນການສຶກສາການອາສິບກະສິກຳບັນພະບູຮານ?
A. ເປັນຫຼັກຖານການພັດທະນາກະສິກຳແບບເຊິ່ງຕົວ
B. ເປັນຫຼັກຖານການຄ້າຂ້າມພື້ນທີ່
C. ເປັນຫຼັກຖານການອົບພົງຂອງມະນຸດສະໄໝກ່ອນປະຫວັດສາດ
D. ເປັນຫຼັກຖານການກ່ອຕັ້ງອານາຈັກລານຊາງ
Answer: A
Explanation: ຖ້ຳຫີນອາຍຸກວ່າ 10,000 ປີເປັນຫຼັກຖານສຳຄັນທີ່ສະແດງການພັດທະນາກະສິກຳແບບເຊິ່ງຕົວ ໃນພື້ນທີ່ອິນເດີຈີນ.