Gropes de convige : soc . cultura . occitan De : Broca . . . @ xxxxxxxx ( Bròc Alan ) - Rechercar li messatges d ' aquel autor Data : 6 d ' abril de 2005 23 : 25 Localament : Dijòu 7 d ' abril de 2005 08 : 25 Objet : Mon occitània es aquela Respondre à l ' autor | Transferir | Estampar | Messatge individual | Afichar l ' originau | Retirar | Senhalar un cas d ' utilisacion abusiva Goude ur breud àr list - oc , breud hep abeg , pendegwir e komzed mar red eo asanteiñ bannieloù kañv goude marù ar Pab ha , daoust pe zaoust , ar Vatikan zo ur stad anaoudet get ar hwehkogn . . . goude ar breud mañ , neuzen , me m ' eus gwelet ez eus hoazh brontosaured o termeneiñ an bersonelezh broadel okitanat d ' ar gwin ha « hengounoù » ar vro « Corbières » . Soñjal e hellan , èl sur , den ebed e barzh an departamant Aude n ' eo ket Cathare ken , met an tud en em harp àr ar gatared , pendegwir o hevelepted zo treset get an istor - sen , hag o zadoù a stourmas er groaziadeg , evid un tu pe an egile . Memes tra , me nend ' on ket roueelour na beleg bartassier , nag enfarinat . ( « bartassiers » = « beleien ar vodoù » a oa c ' hraet ar veleien o neus ket touet int vo bout feal d ' ar republik ) ( « enfarinats » = ar gatoliged o deus ket asantet an emgleo etre Bonaparte hag ar pab e 1801 . Int a lakae bleud àr o bleo . Kalz e oa int e Breizh hag en Aveyron , hag , èl sur e meur a unan barrez amezek er c ' hKantal . - ar re devezhañ a oa er bleadoù 1930 e Cassaniouze , er c ' hKantal hag int zo aeit da vout katoliked . Get un hanù dishañval ez eus hoazh hiriù an deiz « katoliked kozh » er departamant Deux - Sèvres ) Met ma hevelepted dohein zo mezet get buhez an tud - sen , ar re get ar pab Benezet ( = Bened ) ar Trizekvet Pedro de Luna hag an eskob Joan Carrier à Rodez , goude get ar bersoned « bartassiers » hag an « enfarinats » , a rae kaz bras àg o « franc albire » , o mennerezh . Èl sur , tud arall etreze a voe republikaned pe bonapartourion zoken , à Napoleon an trede . ( e barzh ti ma zad kozh , e oa un dagerreotip get Napoleon an trede , hêrezh e dad . En tiegezh ma mamm , tudoù oa roueyelourion ha tudoù arall republikaned . ) Heritour on àg int oll . Gwelet amãn - traoñ , da santet get petra ni zo graeit en Torosad Arvern , tamm un danevell skrivet get ar majoural Zefir Bosc , ar plaengomzour brasañ en on amzer . Beleg an istor zo beùet e gwirione . E KLT vez skrivet ar wezh - mañ . Guilhaume , ar person bartassier Avel troher ar goan deuet a raskle lehiennoù koadek euz Goul , betek ar kompezennoù deuz Mont - Lausi ha Long - Camp . Ur gaouenn war - lein tourioù kozh ar c ' hastell dismantret , a youhe he c ' hlemm hollbad . E - bell , en traoñ , etrezek donderioù deuz Goul , un toud a responte . E goudorenn an doenn soul euz ti tiegezh Tourniols , kemmet chapel , an oferenn - bred a echuas un tammig trist , gant ur ganaouen nedelek gozh : ( Ne lavarom ket peb reol distilh an Okitaneg : ar bennañ zo : « o » vez distaget evel « ou » e brezhoneg , hag « ò » evel « o » e brezhoneg . An egile « ch » vez distilhet « tch » . ) « O ! la nuèch fortunada O ! lo temps desirat La patz seria arribada La guèrra a pro durat ? Venètz , venètz lèu , La patz es arribada , Venètz , venètz lèu , Rendre gràcias a Dieu . Sans aquela venguda Nosautres podèm plus , Nòstra anma èrra perduda , Lo monde èrra a non plus , Venètz , venètz lèu , Nòstra anma èrra perduda , Venètz , venètz lèu Tornar gràcias a Dieu . El es dins un estable Pièger que l ' espitau , Es aquel liòc capable De li servir d ' ostau ? Venètz , venètz lèu , Dedins aquel estable , Venètz , venètz lèu Tornar gràcias a Dieu . Amb aquela frechura Colca un bon mes de fòl Sobre un pauc de pastura Sans drap e sans breçòl , Venètz , venètz lèu Amb aquela frechura , Venètz , venètz lèu Rendre gràcias a Dieu . . . » « O ! an noz éurus / O ! an amzer hoantet , / Ar peoh a vefe erruet / Ar brezel zo bet hir awalc ' h ? / Teuit , teuit buan , / hon ene a gantre kollet / teuit , teuit buan / trugarekaat Doue . Hep an donedigezh mañ / Ni ne c ' hellom ket ken , / On ene a gantre kollet , / an tud a gantre meur a veur , / teuit , teuit buan , / On ene a gantre kollet , teuit , teuit buan / trugarekaat Doue . En ur staol emañ eñ / gwashoh an ospital , / daoust ha barrek eo al lehienn mañ / bout e di ? / deuit , deuit buan / e - barzh ar staol mañ , / deuit deuit buan / trugarekaat Doue . Gant ar yender mañ / a gousk en ur mis foll / war un tamm geot / hep gwiad na kevell , / teuit , teuit buan / gant ar yender mañ , / teuit , teuit buan / trugarekaat Doue . . . » Hag ar ganaouenn a echuas gant ur c ' houlenn beilhour : « Aquò ' s pro dich , cau de la sòrta E dapasset prenre la pòrta Fins d ' anar veire l ' Estabèl S ' aura levat nòstre gobèl ! » « komzet eo bet awalc ' h , red eo evel - se / ha goustadik mont er - maez / da vont gwelout Estabèl / mard eñ ' n deus savet on gwerennad ! » Marteze e oa lavaret da reiñ un tammig meur birvilh d ' ar vodadeg mañ e noz Nadaleg , e - peleh tout a oa d ' ober hoazh evid adreiñ an esper e kalon tud heskinet gant an aerouant republikan , hag eñ en - doa prometet Frankiz , Kevataded ha Breuderezh , pecaire ! ( met siwazh ! ) Pa rah an tud - se peizanted a zeue e - barzh o feurm , erruet eo , kalz dialan , a - dreuz ar gistineg , Antòni Gastou , yaouankañ an tiegezh Bieurièyres . Eñ a zeue da lavar , du - se a - dreñv ar c ' hreh , war an uhelgompezenn deuz Tremouilhes ha la Venta , tremenet e oa ar vrigadenn , beteg Montsalvy e teue en - dro . An tud a c ' helle neuze bout sioul ha mont en o geriadennoù dinec ' h . Eñ a c ' houlennas ive d ' ar beleg ma eñ a c ' helle dont , ken buan ma e amzer a rafe posupl , da vadeziñ nevez - c ' hanet e familh : « Ya - vat ! e respontas ar beleg , bremañ emaon o vont e - barzh ar Bersanges diskuizhañ un tammig . Neuze , gant ar beure e teuin e - barzh da di d ' oleviñ an « nadalou » - mañ kaset deom gant an Doue mat . . . » ( « nadalon » - « nadalou » e doare - skrivañ breizhek . - Evel - se e vez graet ur bugel ganet en deiz Nadaleg - « Nadau / Nadal » en okitaneg ) Hanternoz a oa tremenet , sioul awalc ' h e oa an tud , a desped d ' an aon bout paket , e peb mare , gant ar warded broadel pe ar jandarmed deuz Montsalvy . A - wechoù e kantrent war ar « puèchs » . ( « les puys » e galleg , menezioù Torosad Arvern ) Koulskoude pep hini a ouie , an tok - gaorneted ne biajent ket er riskl an noz , e traõniennoù sterioù Goul , Lac pe Goulesque . ( Ar Goul zo ur ster ganet war an Puy Mary / Puèch Mary er c ' hCantal . ) Guilhaume a c ' helle mont sioul da zommañ e gorf e korn an tan e barzh ti Bersanges , koaniañ un tammig , ha mont da gousk en un kuzh e - kichenn ar gommoù . Ar gouloù - deiz a grogene da vont da wel war - dro Ròca - Solana de Muròls pa erruas eo Bersanges , teuet da ziwiskañ ar bartassier : - Ale ! Aotrou Person , deuit da zebriñ un tammig soubenn domm , strakal meur an « auriòls bajanats » ( un sort bignez ) hag e eim , ar beure mañ , e barzh ti Gaston d ' En Bieurièiras ( = euz feurm Bieurieyres ) , evid ur badeziñ nevez . Ur c ' hustum eo aet . . . Er giz - se e reas ar person . Gwisket evel ur peizant euz al lehienn hag a ya er c ' hoad da drohan keuneud , botaouet gant botoù - koad , hag heuzoù war - lein , goloet gant ur vantell burell hag un tok deuz paotr - saout gant an divaskell ledan , izelaet diwar an daoulagad , aet eo war an hent . . . Araogzañ e kerzhet ar vreudeur Bersanges ; a - dreñv e heulie Joan - Pèire Bieurieyres ha Joan Gaston e fin ar c ' herzh . Oll ar pevar , pep hini armet awalc ' h , pe gant ur bazh kerzhin pe gant un eskopet kuzhet dindan ar c ' haldrao hag a oa e dilhad , a sturie Guilhaume betek En - Bieurieyres , tost ar gwazh - dour e Loungayrous . Ar geriadenn mañ , koll e koad Mount - Lausi , graet « koad ar moc ' h » , a veze a - dus da fõns d ' an traonienn a - dreuzkiz war - lein ar richer . An heol a zeue nebeut e - pad an gouañv war - dro kreisteiz . Pelloh e tisplege an deñvalijenn fresk he mantell diwar ar giminelloù o mogediñ . E - kichen ti Gaston e - veze ti Bonals ; ur c ' houbl all a gortoze ive ur ganedigezh war - dro miz Fevrer naontek ha pevar ugent . Ar pemp kenveajerion zo antret er gêr Antòni Gaston ha Catarina Lartigas , hag a gortoze int a zeu . Goude en - neus tapet un aer tan , ar beleg a ziwiskas ar vantell , a wiskas ur sourpiliz kozh hag e stol , kuzhet en ur sah bihan . Neuze en - deus tostaet d ' ar c ' havellig . Ar bugelig mailhuret a gouske , gant ur seurt mousc ' hoarzh aelig war ar muzelloù . Ar vamm , Catarina , a ziskuizhe astennet en ur gwele serret hag a oa en c ' hornig ar sal voutin . An tad kozh Lartigues , en - doa graet al leniennoù , a bakas ar babig en e divreh hag a ambrougas anezhañ d ' ar beleg : - Benesit siaga Dius , ( Doue ra vo meulet ) e lavaras ar person , hag a kaset deom ar bugelig mañ en deiz pa Krist zo ganet . Ma hwi fell deoh , e roim dezhañ ive ano Nadal e - kichenn ano ar paeron . » Guilhaume diouzh unan e godell en deus tennet ur flask dour benniget hag ur voest arc ' hantek e - peleh a zalc ' he enni an olve - sakr . Roet en - deus ar flask d ' ar paeron nevez dileuriet : Joan - Pèire Bieurièiras deuz las Combas a dalc ' he dija en un dorn da live an daoulagad ur piled bihan hag a rae ive gouloù . Diouzh ar voest arc ' hantek tapet en - deus un tamm traet sakr ha lakaet en en - deus war tâl , diweuz ha korfig ar babig . Da heul , goude en - deus digoret ar flask , diskarget en - deus goustadik an dour benneget war penn ar bugelig o lavar : - Te e badezan , ahanout Joan - Nadal , en ano an tad , ar mab hag ar sant - spered . - Amen ! a respontas ar paeron oh ober ar groaz war e gorf . Echuet e voe al lid gant ur bedenn latin , lavaret gant ar beleg , ha dam , ar paezanted dastumet aze , ne gomprennas ket nemeur : « Da nobis quaesumus domine intercedente beato maximo confessore tuo atque pontifice divinae gratiae largitatem . . . etc » Guilhaume , ur wech echuet e bedennoù hag e c ' hrasoù , a dennas ur c ' harned diouzh ar sac ' hig ha skrivas war ur follenn , da heul ur badez all en doa c ' hraet , ar 24 Mis Du trihweh ha pevar - ugent , e - barzh ti Segurins deuz Tourniols : « Joan - Nadal Gaston , mab reizhek ha naturel deuz Antòni Gaston ha Catarina Lartigas deuz ar geriadenn En Bieurièiras , parrez La Dinhac , ganet eo en dewezh 25 ar miz an Avent hag a voe badezet en arc ' hoazh 26 ar miz an Avent 1798 , paeron Joan - Pèire Bieurièiras , deuz ar geriadenn de las Combas , ha deuz ar memes parrez . David , Beleg . » En an enroll mañ , diskrivet war ur c ' haier bihan , ar beleg ne skrivas ket ano ar vaeronnez . A - wechoù evel - se e rae , evid ar paotred badezet , evel evid ar merc ' hed . Eñ a skrive neuze , a - wechoù , hepken ano maeronnez . Evel - se echuet e voe an hini Gouel Nadaleg hag an deiz egile , tremenet e - barzh koadoù koll ar stêr Goul , etre Rouergue hag Arvern - Uhel , evid ar paour - kaezh beleg bartassier deuz Entraigas : Guilhaume David . Er deizioù 25 ha 26 miz Kerzu e voe , er bloazh mil seizh kant trihwec ' h ha pevar ugent , graet en amzer - ze miz Nivoz ar Republik gall . Daou gant vloazh e - raok , siwazh ! Ar vuhez a gendalc ' has evid ar person Guilhaume , a vo a - henep d ' an Emgleo etre an Iliz ha Bonaparte e 1803 . Bartassier e oa , enfarinat eñ zo aet , hag a gendalc ' has o badeziñ hag éurediñ , er - maes euz an ilizoù betek 1822 . Seizh vloazh goude , marvet eo en Entraygues , en deiz 28 ar Miz Meurzh 1829 . Zefir BÒSC ( Majoral del felibrige ) .