An diouer a frankiz a lakaas muioc ' h - mui a dud da dec ' hout kuit evit mont war - du ar C ' hornôg . E 1953 ez eas kuit 330 000 den , en o zouez kalz tud yaouank ha desket , ar pezh a lakaas armerzh DDR da vezañ gwanaet . Kement a dud a felle dezho mont kuit ken e voe toullet fozoù ha staliet orjal dreinek etre div lodenn Berlin e - pad nozvezh an 13 a viz Eost 1961 . Kement - se a voe graet gant asant broioù Feur - Emglev Varsovia . Tri devezh war - lerc ' h e krogas labourioù sevel ar Voger . Manifestadegoù bras a voe aozet e Berlin ar C ' hornôg , met re ziwezhat e oa . Stegnoc ' h e voe an traoù c ' hoazh d ' ar 25 a viz Here 1961 , pa nac ' has re ar Reter leuskel ofiserien amerikan da dremen : tankoù amerikan ha rusian en em gavas neuze tal ouzh tal e Checkpoint Charlie . Da c ' houde e klaskas kalz tud tec ' hout kuit eus DDR , kement - se a c ' haller gwelout er mirdi bet savet e Checkpoint Charlie ( Haus am Checkpoint Charlie ) . Etre 1961 ha diskar ar Voger d ' an 9 a viz Du 1989 e varvas 200 den en ur glask tremen anezhi . E 1963 e teuas ar prezidant amerikan John F . Kennedy da vBerlin , hag e tistagas e frazenn hollvrudet : « Ich bin ein Berliner » ( Ur berlinad a zo ac ' hanon ) .