An Dosier : An endro : dihasti pe diwall ? Ar pennad - digori : Amañ pell diouz an trouz Hag oll safar ar bed Ar mêziou am helenn kerkoulz Hag ar gouizieka doktored … Setu poz kenta eur hantik a glevem kana en ilizou pa oam c ' hoaz bugale . Ne intentem ket mad ar pez a glevem , kredabl . Da heul ar poz kenta - ze , e oa re all o rei skweriou diwar an natur , evid kentelia ahanom gwelloh a ze war sujed ar relijion , na petra ' ta . N ' eo ket an afer amañ . Ar pez a heller kavoud dedennuz memestra eo ar skeudennou euz an natur a zo bet displeget en doare - ze , hag a zo chomet beo en or spered . An natur a zinifi peurliesa sioulder , peoh , glanded , madelez , braventez . An dud a skiant a glask kompren an natur o - deus eur zell all ouz ar bed a vevom ennañ . Klask a reont ive cheñch ar reolennou , ha bez ' e vez memez lod a - wechou o klask mond e - biou . Istor an dud war an douar a ziskouez e - neus dalhmad bet labouret an den evid dond da veza mestr war an natur . Med d ' ar poent om en em gavet , gand an niver a dud a zo o veva war an douar , gand an doareou - beva a zo hirio , eo red en em zoñjal muioh - mui war ar hempouez etre an den hag an natur . Plaset mad om e Breiz … An endro n ' eo ket ar memez hini mui evid tud an 21ved kantved : netra da weled , evel just , gand ar vuhez a oa o ren e tro Cro - Magnon 35 000 bloaz ' zo , na kennebeud all gand hini on tadou - koz e penn kenta an 20ved kantved . An dalh hirio - hag evid an amzer - da - zond - eo penaoz tenna gonid atao euz madou an douar , heb ober re a faziou , heb dihasti oll binvidigeziou ar bed en eun taol . Ober a ra ze eur bern kudennou da renka , sur a - walh , e - keñver kalite an dour hag hini an êr na pa ve ken . Ha bez ' ez eo ar hudennou - ze afer an oll e kement bro hag er bed - oll , ha bez ' ez int ive afer pep hini . Plaset mad om amañ e Breiz evid gouzoud n ' eo ket ar hudennou o tenna d ' an natur ha d ' an ekolojiez tammou traou dister a netra . E peleh all ho - peus c ' hwi bet gwelet tud o vanifesti evid kaoud dour sklêr e beg an duellenn ? Gwir eo , gand an doare m ' eo bet eet war gresk al labour - douar hag ar zevel - loened abaoe eun hanter kantved , eh ouzom ervad pegen saotret eo deuet an dour da veza kaji e peb leh er vro - mañ . Dond a ra kement - mañ da veza eun diêzamant evid an oll : n ' eo ket êz sacha touristed pa vez berniou bezin glaz war an trêz ! Meur a vloavez ' zo e ver krog da lakad arhant evid cheñch penn d ' ar vaz , med n ' om ket prest da veza en em gavet eno c ' hoaz . Diwar ze e vez tabut , ingal , etre ar beizanted ( pe lod anezo atao ) hag an ekolojisted , ha tenn an daremprejou etre ar zaverien - voh hag ar peurrest euz an dud . Digoret ez eus bet eun hent nevez gand al labourerien - douar bio . Med penaoz lakad toud al labour - douar da veza " padusoh " ? Daoust hag - eñ e chomo Breiz eur vro heb OGM ? War dachenn an energiez om bet e - touez ar broiou kenta o veza bet savet eur greizenn nukleel , e Brenniliz ( eun taol - êsê a oa ) , hag eun uzin evid kaoud eletrisite diwar nerz ar mareou , war ar ster Rance . Med homañ n ' eus bet savet hini all ebed evelti nebleh abaoe . Hag eben a zo e - touez ar re genta euz ar hreizennou nukleel emaer o tispenn : hir bloaveziou a vo red gortoz c ' hoaz a - raog na boulzo ar yeot ( pe al lann ! ) en he flas en - dro . Ar Vretoned a - eneb an nukleel ? Enebi o - deus bet greet ar Vretoned , pemp bloaz warn - ugent ' zo , evid ma ne vefe ket savet eur greizenn nukleel all e Plogoñ , ha goude ze e bro an Naoned , euz tu ar Pellerin . Enebi o - deus bet greet ive , evel re all e leh all , pa ' z eus bet kaoz da doulla peziou mengleuziou don da lakaad an dilerachou nukleel hag a jomo birvidig e - pad kantvejou . Kaer a zo , 80 % deuz an eletresite a zo ezomm e Frañs , dre an nukleel eo e vez produet bremañ . Gwir eo , ne vez ket savet a greizennou nevez ken evid ar poent nebleh en Europ , ha komz o - deus bet greet meur a vro ( evel ar Finland pe an Alamagn ) deuz serri o re , heb hen ober avad beteg - henn . Pa n ' eus ket bet kavet a betrol dindan vor el larg da Vrest , eo red mad deom ober gand an hini a deu deom deuz leh all , ha d ' ar priz m ' ema . Med aliesoh - aliesa e klever lavared ne bado ket ar petrol burzuduz da viken : hervez lod , ne vefe mui deuz outañ a - benn pemzeg vloaz , a - benn daou - ugent vloaz nemetken hervez lod all . Pase poent eo soñjal petra ' ta vo moien da gavoud en e blas . Krog eur bremañ da zevel touriou - avel . Med n ' eus ket eur bern deuz outo c ' hoaz , ha war - lerh ema bepred ar Frañs , e - keñver meur a vro all , evid tenna gonid euz nerz an avel . Ar pez a zo iskiz ha dihortoz , eo ez eus tud bremañ dre amañ hag a zo mui pe vui , diwar a beb seurt digareziou , a - eneb an touriou - avel mod - nevez . Mad a ra an dud disklêria o zoñj , pe e vent a - du pe a - eneb . Ar pez a zo sur eo e vo dibabou d ' ober war dachenn an ekolojiez e - kerz ar bloaveziou da zond . Ha dibabou gwir : daoust ha dihasti a vo dalhet d ' ober , pe diwall ? Ar pez a zo sur , e vo greet kaoz c ' hoaz , ha n ' eo ket eun tamm bian , euz an diouer a betrol a hellje en em gaoud , euz an nukleel a vo red divizoud hag - eñ e vo dalhet d ' ober gantañ pe ne vo ket , euz eur bern kudennou all a - dost ( an uziniou da dreti an hañvouez ) hag a - bell ( emgleo Kyoto ) … Ar Re Hlaz a zo er penn a - raog evid kas ar gaoz war a - raog diwar - benn an oll sujedou - ze , mez n ' emaint ket o - unan . An dalh ouspenn - ze , eo n ' eo ket toud kaozeal : gand piou e vez divizet da vad ober tra pe dra , pe chom heb ober ? Koulskoude , n ' eus den ken , pe e vefe a - gleiz pe a - zehou , hag a hellfe chom dizeblant e - keñver an oll gudennou hag a denn d ' an endro hag a zell ouz pep hini ahanom . Daoust da ze , arabad eo e virfe kement - mañ ouz den da zelled ouz an heol o vond da guz a - uz d ' ar mor ha da zoñjal er gwerzennou a zo bet savet gand barz pe varz . Setu , douetuz , ar pez a reas ive eur politiker anavezet eur wech , pa oa gand e damm prezegenn : Trouz ar mor , le silence de la mer , emezañ , fougeet … Gwelloh e - nije bet greet serri e veg , pe deski eun tamm brezoneg . Med pa vez dibabou d ' ober bremañ dalhmad evid pez a zell an endro , koulz eo e rafe ar broiou hag an dud an dibabou gwella . Ha se zo c ' hoaz eun afer all … Brud Nevez