Vai trò của Dược sĩ trong an toàn người bệnh
21/09/2022

Vai trò của dược sĩ rất quan trọng trong việc kê đơn và cấp phát thuốc an toàn đến người bệnh, hướng dẫn người bệnh dùng thuốc hiệu quả và an toàn.
 Mục lụcSự phát triển của vai trò người Dược sĩMở rộng các dịch vụ chăm sóc Dược để hỗ trợ an toàn cho người bệnhDược sĩ giúp giải quyết các hạn chế của công nghệ thông tinDược sĩ trong báo cáo lỗi và phản hồiVai trò của Dược sĩ sẽ tiếp tục phát triển ra sao?Quản lý Thuốc nâng caoCung cấp dịch vụ chăm sóc bệnh nhân hàng ngàyTập trung vào việc chăm sóc bệnh nhân theo chiều dọcSự phát triển của vai trò người Dược sĩ
 Mỗi năm, cơ quan FDA (cơ quan thuốc và thực phẩm Hoa Kỳ) nhận được hơn 100.000 báo cáo mỗi năm về nghi ngờ sai sót liên quan đến thuốc. (1)
 “Sai sót liên quan đến thuốc” (medication error – ME) là một thuật ngữ rộng được sử dụng để mô tả một số sự kiện cụ thể có thể gây ra hoặc dẫn đến việc sử dụng thuốc không phù hợp hoặc gây hại cho người bệnh. Sai sót thuốc có thể bao gồm nhận được đơn thuốc không chính xác, tương tác thuốc có hại giữa thuốc – thuốc, sai sót trong việc chuẩn bị và phân phát, kê đơn opioid không phù hợp hoặc quá liều…
 Các sai sót liên quan đến thuốc này có thể được giảm thiểu và phòng ngừa, nhờ vào những Dược sĩ. Từ đó thấy được, vai trò cốt lõi của người Dược sĩ chính là đảm bảo kê đơn và cấp phát thuốc an toàn đến bệnh nhân. Dược sĩ cần đảm bảo bệnh nhân không chỉ nhận được thuốc và liều lượng chính xác mà còn được hướng dẫn để sử dụng thuốc an toàn và hiệu quả.
 Với tư cách là người cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe có chuyên môn về thuốc, Dược sĩ có cơ hội mở rộng vai trò với tư cách người hướng dẫn an toàn người bệnh, làm việc với bệnh nhân và các chuyên gia khác để cải thiện kết quả chăm sóc sức khỏe cho người bệnh và phòng ngừa sai sót liên quan đến thuốc.
 Trong khi Dược sĩ truyền thống được nhìn nhận như “người đứng sau’’ phân phát thuốc, thì trong bối cảnh chăm sóc sức khỏe đang thay đổi, Dược sĩ càng được coi là đối tác quan trọng trong trong nhóm chăm sóc đa ngành giải quyết các nhu cầu phức tạp của người bệnh.
 Đặc biệt, để đối phó với cuộc khủng hoảng opioid, một số cơ hội rõ ràng mở ra cho các Dược sĩ bệnh viện và cộng đồng để đảm nhận vai trò lớn hơn trong các vấn đề cấp bách về an toàn người bệnh, chẳng hạn như sử dụng opioid thích hợp, tiếp cận thuốc, giảm tái nhập viện, và an toàn thuốc.
 Dược sĩ giữ vai trò quan trọng trong đảm bảo an toàn người bệnh
 Mở rộng các dịch vụ chăm sóc Dược để hỗ trợ an toàn cho người bệnh
 Một số cách và vai trò trách nhiệm hiện có của Dược sĩ có thể được mở rộng để hỗ trợ các kết quả an toàn cho bệnh nhân.
 Ví dụ, trước đây các Dược sĩ cộng đồng cung cấp cho bệnh nhân các dịch vụ tư vấn và truyền thông liên quan đến các kết hợp thuốc không an toàn. Dược sĩ xem xét dùng thuốc của người bệnh sau khi xuất viện có khả năng làm giảm các tác dụng phụ, giảm tỷ lệ bệnh nhân tái nhập viện và thậm chí giảm nguy cơ tử vong.
 Tương tự như vậy, mở rộng trách nhiệm của Dược sĩ có thể có tác động tích cực lên đại dịch opioid. Việc tăng số lượng các dịch vụ quản lý đau do Dược sĩ hướng dẫn có khả năng làm giảm sử dụng opioid và các tác dụng phụ liên quan đến thuốc
 Một trách nhiệm mà ở đó Dược sĩ có cơ hội để phát triển, liên quan đến việc như thế nào, và vào thời điểm nào, trong quy trình chăm sóc người bệnh Dược sĩ được tham vấn. Một số các cơ sở xem xét các phương pháp tiếp cận mới để tận dụng chuyên môn của Dược sĩ và cách thức mà chuyên môn đó được kết hợp vào các quy trình chăm sóc, đảm bảo khả năng tiếp cận thuốc kịp thời, giảm sử dụng sai cách dùng, giảm các biến cố bất lợi và giảm sai sót thuốc.
 Chương trình dẫn đến tiết kiệm không chỉ chi phí thuốc mà còn tránh được các chi phí liên quan đến biến cố bất lợi tiềm tàng được ngăn chặn bởi Dược sĩ. Một tổ chức khác đã kết hợp các Dược sĩ trong việc phát triển và xem xét các đơn thuốc trong quy trình xuất viện để giảm các sai sót về thuốc. Kết quả đã giảm được các vấn đề về thuốc trong quá trình xem xét thuốc khi xuất viện.
 Dược sĩ giúp giải quyết các hạn chế của công nghệ thông tin
 Mặc dù công nghệ thông tin đã cho phép Dược sĩ mở rộng được vai trò của họ và cải thiện được một số khía cạnh của an toàn thuốc, tuy nhiên Dược sĩ vẫn phải học cách để làm việc với giới hạn của công nghệ để giải quyết những nguy cơ mới liên quan đến an toàn người bệnh.
 Một vài bài báo xuất bản trên PSNet năm 2019 đã ghi nhận các ví dụ về cách Dược sĩ tương tác với công nghệ để đảm bảo tối ưu và an toàn trong hoạt động. Ví dụ như, lãnh thuốc trên phần mềm hỗ trợ đáp ứng hiệu quả để thay đổi y lệnh nhưng có thể xảy ra sai sót. Việc xem xét và phê duyệt đơn thuốc của Dược sĩ trước khi điều dưỡng tiếp nhận thuốc là rất quan trọng để đảm bảo phát đúng loại thuốc.
 Tương tự, những mô đun kê đơn thuốc được vi tính hóa nhằm giảm gánh nặng xem xét đơn thuốc của Dược sĩ vì chúng kết hợp các cảnh báo các lỗi tiềm ẩn. Tuy nhiên, các lỗi kê đơn “dựa trên quy tắc’’ phát hiện qua phần mềm kê đơn là chưa đủ và việc kiểm tra lỗi của Dược sĩ vẫn rất quan trọng để ngăn ngừa sai sót toàn diện hơn.
 Dược sĩ trong báo cáo lỗi và phản hồi
 Một điểm nổi bật của văn hóa an toàn người bệnh là một môi trường không bị đổ lỗi, nơi các cá nhân có thể báo cáo lỗi hoặc suýt bỏ sót mà không sợ bị khiển trách hoặc trừng phạt. Loại quy trình phản hồi này là một thành phần thiết yếu để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân trong chăm sóc lâm sàng, và việc học hỏi từ những sai sót có thể giúp giảm thiểu những sai lầm trong tương lai.
 Dược sĩ có chuyên môn và kiến thức có thể hỗ trợ cải thiện tỷ lệ sai sót thuốc và đóng vai trò quan trọng trong quá trình báo cáo, chẳng hạn như cung cấp phản hồi thích hợp cho Bác sĩ và Điều dưỡng. Điều này có thể dẫn đến cải thiện thực hành kê đơn và làm việc theo nhóm tốt hơn cũng như cải thiện sự tự tin của Dược sĩ và cảm giác có giá trị bản thân trong đội ngũ chăm sóc y tế.
 Vai trò của Dược sĩ sẽ tiếp tục phát triển ra sao?
 Có rất nhiều thách thức cần vượt qua để tiếp tục nâng cao vai trò của người Dược sĩ trong các hoạt động an toàn người bệnh. Tuy nhiên, mặc dù với phạm vi thực hành hạn chế, gánh nặng từ các hoạt động hành chính, thách thức về khả năng tương tác công nghệ thông tin và thiếu sự tham gia của bệnh nhân, vẫn có một số cơ hội cho sự đổi mới của Dược sĩ.
 Quản lý Thuốc nâng cao
 Các chương trình quản lý thuốc kháng sinh đã được chứng minh là có hiệu quả trong việc cải thiện kết quả lâm sàng, giảm các tác dụng phụ và giảm tình trạng kháng thuốc kháng sinh. Với sự thành công của mô hình quản lý thuốc kháng sinh, các chương trình quản lý thuốc khác do Dược sĩ phụ trách có thể tăng lên.
 Dược sĩ có những kỹ năng để thúc đẩy các chương trình quản lý thuốc giảm đau và opioid. Các lĩnh vực điều trị khác, chẳng hạn như kiểm soát đường huyết và huyết khối, cũng có thể là mục tiêu phù hợp cho các chương trình trong tương lai. Khi các bằng chứng tiếp tục chứng minh sự thành công của các chương trình quản lý, quản lý thuốc có thể trở thành vai trò trung tâm của Dược sĩ trong việc đảm bảo an toàn người bệnh.
 Cung cấp dịch vụ chăm sóc bệnh nhân hàng ngày
 Các sáng kiến về an toàn người bệnh ngày càng nhấn mạnh lợi ích của phương pháp tiếp cận làm việc nhóm để thực hiện cải thiện và chăm sóc bệnh nhân. Thời gian và cách thức Dược sĩ tham gia vào quy trình chăm sóc bệnh nhân đang thay đổi.
 Trong tương lai, Dược sĩ có thể mong đợi ngày càng trở thành một phần của nhóm chăm sóc bệnh nhân hàng ngày. Kiểu thay đổi văn hóa này đã được nhìn thấy trong các trung tâm y tế hàn lâm và mạng lưới phân phối tích hợp.
 Tập trung vào việc chăm sóc bệnh nhân theo chiều dọc
 Từ quan điểm chính sách chăm sóc sức khỏe và cung cấp dịch vụ chăm sóc, ngày càng có nhiều sự tập trung vào việc cung cấp dịch vụ chăm sóc lấy bệnh nhân làm trung tâm như một phương tiện nâng cao chất lượng và an toàn của dịch vụ chăm sóc.
 Khi việc cung cấp dịch vụ chăm sóc bệnh nhân phát triển từ việc theo từng đợt sang theo chiều dọc, các tổ chức sẽ cơ cấu lại để chăm sóc bệnh nhân trong toàn bộ quá trình liên tục. Sự phát triển này sẽ củng cố nhu cầu chăm sóc theo nhóm để đảm bảo điều phối chăm sóc, an toàn cho bệnh nhân và kết quả bệnh nhân tối ưu. Do đó, Dược sĩ cũng có thể được mong đợi để đáp ứng nhu cầu của bệnh nhân ở cấp độ dân số, thay vì trong một môi trường cụ thể.
 Dược sĩ cũng có thể được mong đợi để đáp ứng nhu cầu của bệnh nhân ở cấp độ dân số
 Có thể thấy, Dược sĩ đóng một vai trò lớn hơn trong việc cải thiện quá trình chuyển đổi chăm sóc và xem xét các yếu tố phi lâm sàng, chẳng hạn như các yếu tố xã hội quyết định sức khỏe, tất cả đều hỗ trợ quá trình chuyển đổi sang chăm sóc bệnh nhân theo chiều dọc và có thể phục vụ để tăng cường dịch vụ an toàn cho bệnh nhân của Dược sĩ.
 Chủ đề về lỗi thuốc liên tục được đưa lên hàng đầu trong các sáng kiến ​​an toàn cho bệnh nhân, do đó, vai trò của Dược sĩ sẽ tiếp tục phát triển. Điều này sẽ mở rộng cơ hội để các Dược sĩ trở thành những người tạo ra sự thay đổi không thể thiếu trong việc giảm thiểu các tác dụng phụ và cải thiện an toàn chăm sóc sức khỏe.
 Dược sĩ Hoàng Trọng Tín
 Khoa Dược, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM