Tiêu chảy sau khi ăn: Tại sao nó lại xảy ra và cách ngăn chặn nó?

Bài viết bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park Đây có phải là vấn đề điển hình? Tiêu chảy xảy ra sau khi bạn ăn một bữa ăn được gọi là tiêu chảy sau ăn (postprandial diarrhea). Loại tiêu chảy này thường bất ngờ, và cảm giác phải đi vệ sinh có thể khá khẩn cấp.Một số người mắc chứng tiêu chảy sau ăn bị đau khi đi tiêu (đi tiêu - bowel movements). Trong hầu hết các trường hợp, cơn đau này sẽ tự khỏi sau khi đi tiêu. Tình trạng này không phải là hiếm, nhưng việc chẩn đoán có thể khó khăn. Đó là vì tiêu chảy sau ăn đôi khi là triệu chứng của một tình trạng khác.Ví dụ, một số người chỉ bị tiêu chảy với hội chứng ruột kích thích. Đây được gọi là IBS-tiêu chảy hoặc IBS-D. tiêu chảy sau ăn có thể là một triệu chứng của IBS-D.Trong các trường hợp khác, tiêu chảy sau ăn xảy ra mà không có lý do chẩn đoán được.Các tình trạng hoặc vấn đề có thể gây ra tiêu chảy sau ăn được chia thành hai loại chính: Cấp tính kéo dài trong thời gian ngắn và mãn tính kéo dài lâu dài.
 1. Nguyên nhân gây ra tiêu chảy sau ăn cấp tính?
 Một số điều kiện hoặc vấn đề có thể gây ra một đợt tiêu chảy sau ăn ngắn. Thời gian có thể chấm dứt các triệu chứng tiêu chảy sau ăn, hoặc thuốc có thể được yêu cầu. Những nguyên nhân này bao gồm:Nhiễm virus: Nhiễm virus, như bọ bao tử, có thể gây ra chứng tiêu chảy sau ăn tạm thời và làm cho đường tiêu hóa của bạn trở nên nhạy cảm hơn. tiêu chảy sau ăn có thể kéo dài vài ngày, ngay cả khi các triệu chứng khác đã thuyên giảm.Không dung nạp lactose: Những người bị dị ứng với lactose, một loại đường có trong các sản phẩm từ sữa, có thể bị tiêu chảy sau ăn nếu họ ăn thực phẩm có chứa lactose. Các triệu chứng của không dung nạp lactose bao gồm đầy hơi, đau quặn bụng và tiêu chảy.Ngộ độc thực phẩm: Cơ thể con người có khả năng nhận biết tốt rằng mình đã ăn phải thứ không nên. Khi phát hiện ra thực phẩm không tốt, cơ thể bạn có thể sẽ cố gắng đào thải chúng ra ngoài ngay lập tức. Điều đó có thể gây tiêu chảy hoặc nôn mửa trong vòng vài phút sau khi ăn phải thực phẩm bị ô nhiễm.Hấp thu đường: Tình trạng này rất giống với chứng không dung nạp đường lactose. Cơ thể của một số người không thể hấp thụ đúng cách các loại đường như lactose và fructose. Khi những loại đường này đi vào ruột, chúng có thể gây tiêu chảy và các vấn đề về đường tiêu hóa khác.Trẻ mới biết đi tiêu chảy: Trẻ mới biết đi và trẻ nhỏ uống nhiều nước trái cây có thể phát triển tiêu chảy sau ăn. Lượng đường cao trong những đồ uống này có thể hút nước vào ruột, gây ra phân có nước và tiêu chảy.Ký sinh trùng: Ký sinh trùng trong thực phẩm có thể gây ra tiêu chảy sau ăn . Loại ký sinh trùng qua đường thực phẩm phổ biến nhất là sán dây. Các triệu chứng, bao gồm cả tiêu chảy sau ăn , sẽ kéo dài cho đến khi loại bỏ ký sinh trùng khỏi cơ thể bạn hoặc chết.Quá liều magie: Lượng magie cao có thể gây tiêu chảy. Tuy nhiên, việc hấp thụ quá nhiều khoáng chất này rất khó trừ khi bạn đang dùng thực phẩm bổ sung.     Một số điều kiện hoặc vấn đề có thể gây ra một đợt tiêu chảy sau ăn ngắn  2. Nguyên nhân gây ra bệnh tiêu chảy sau ăn mãn tính?
 Nguyên nhân mãn tính của tiêu chảy sau ăn là những tình trạng có thể cần điều trị liên tục để ngăn ngừa các triệu chứng tiêu chảy sau ăn. Các điều kiện này bao gồm:Hội chứng ruột kích thích: IBS là một chứng rối loạn gây ra một loạt các vấn đề về đường tiêu hóa. Chúng bao gồm tiêu chảy, đầy hơi, đầy hơi và đau quặn bụng. Không rõ nguyên nhân gây ra IBS.Bệnh Celiac: Tình trạng tự miễn dịch này gây ra tổn thương trong ruột của bạn mỗi khi bạn ăn gluten. Gluten là một loại protein được tìm thấy phổ biến nhất trong các sản phẩm lúa mì.Viêm đại tràng vi thể: Tình trạng này khiến ruột già của bạn bị viêm. Ngoài tiêu chảy, các triệu chứng bao gồm đầy hơi và đau quặn bụng. Tuy nhiên, tình trạng viêm không phải lúc nào cũng xuất hiện. Điều đó có nghĩa là các triệu chứng của tiêu chảy sau ăn có thể đến và biến mất.Hấp thu axit mật: Túi mật sản xuất mật để giúp phân hủy và tiêu hóa chất béo trong thức ăn của bạn. Nếu những axit này không được tái hấp thu đúng cách, chúng có thể gây kích ứng ruột già của bạn. Điều này có thể dẫn đến phân có nước và tiêu chảy.Cắt bỏ túi mật: Những người đã cắt bỏ túi mật có thể bị tiêu chảy thường xuyên trong vài tuần và vài tháng đầu sau phẫu thuật. Trong hầu hết các trường hợp, tiêu chảy cuối cùng sẽ chấm dứt, nhưng một số người sẽ tiếp tục bị tiêu chảy mãn tính hoặc tiêu chảy sau ăn sau phẫu thuật.Hội chứng Dumping: Biến chứng của phẫu thuật giảm cân này không phổ biến, nhưng nó có thể là một nguyên nhân của tiêu chảy sau ăn . Với tình trạng này, dạ dày của bạn trống rỗng rất nhanh sau khi ăn. Điều này kích hoạt phản xạ quản lý nhu động ruột, do đó tiêu chảy có thể phổ biến hơn.Nếu bác sĩ chẩn đoán bạn bị IBS-D hoặc tiêu chảy sau ăn , hãy hỏi xem liệu có khả năng một bệnh lý khác gây ra các triệu chứng của bạn hay không. Trong một số trường hợp, chẩn đoán IBS-D có thể ngăn một số bác sĩ xem xét các bệnh lý khác.
 3. Làm thế nào để tìm thấy sự nhẹ nhõm?
 Nhiều tình trạng gây ra tiêu chảy sau ăn yêu cầu điều trị y tế, nhưng bốn phương pháp điều trị lối sống này cũng có thể làm giảm tình trạng:Tránh thực phẩm gây kích thích: Một số loại thực phẩm có thể góp phần vào tiêu chảy sau ăn . Nếu bạn không chắc chắn loại thức ăn kích thích của mình là gì, hãy ghi nhật ký thực phẩm. Ghi lại những gì bạn ăn và khi bạn trải nghiệm tiêu chảy sau ăn. Tìm kiếm thực phẩm thường liên quan đến tiêu chảy sau ăn , chẳng hạn như thực phẩm béo, chất xơ và sữa.Thực hành an toàn thực phẩm: Ngăn chặn vi khuẩn xấu bằng cách rửa trái cây và rau quả trước khi ăn, nấu thịt ở nhiệt độ thích hợp và làm lạnh đúng cách các thực phẩm cần được giữ lạnh.Ăn nhiều bữa nhỏ: Ăn năm đến sáu bữa nhỏ mỗi ngày thay vì ba bữa lớn. Điều này có thể giúp đường ruột của bạn dễ dàng tiêu hóa thức ăn hơn và có thể làm giảm các triệu chứng của tiêu chảy sau ăn .Giảm căng thẳng: Tâm trí của bạn có rất nhiều quyền lực đối với đường ruột của bạn. Khi căng thẳng hoặc lo lắng, bạn có thể dễ khiến dạ dày khó chịu hơn. Học cách quản lý căng thẳng và lo lắng không chỉ tốt cho sức khỏe tinh thần mà còn cho sức khỏe hệ tiêu hóa của bạn.     Khi căng thẳng hoặc lo lắng, bạn có thể dễ khiến dạ dày khó chịu hơn  4. Khi nào đến gặp bác sĩ
 Tiêu chảy xảy ra theo thời gian. Nó thường không phải là một mối quan tâm nghiêm trọng. Tuy nhiên, các biến chứng nghiêm trọng có thể xảy ra, vì vậy hãy kiểm tra với bác sĩ nếu bạn gặp bất kỳ triệu chứng bổ sung nào sau đây:Tần suất: Nếu tiêu chảy xảy ra nhiều lần một tuần trong hơn ba tuần, hoặc nếu bạn bị tiêu chảy trong ba ngày liên tiếp, hãy hẹn gặp bác sĩ.Sốt: Nếu bạn bị tiêu chảy và sốt hơn 102 ° F (38,8 ° C), hãy tìm kiếm sự điều trị y tế.Đau: Nếu thường xuyên bị tiêu chảy nhưng bạn bắt đầu bị đau bụng dữ dội hoặc đau trực tràng trong quá trình đi tiêu, hãy nói chuyện với bác sĩ của bạn.Mất nước: Điều quan trọng là bạn phải bổ sung đủ nước khi bị tiêu chảy. Uống nước hoặc đồ uống có chất điện giải có thể giúp bạn khỏe mạnh mặc dù bị tiêu chảy. Tuy nhiên, nếu bạn bắt đầu có dấu hiệu mất nước, hãy tìm kiếm sự chăm sóc y tế. Các dấu hiệu mất nước bao gồm:Khát cực độLú lẫnChuột rút cơ bắpNước tiểu sẫm màuPhân đổi màu: Nếu bạn bắt đầu có phân màu đen, xám hoặc có máu, hãy nói chuyện với bác sĩ của bạn. Đây có thể là dấu hiệu của một vấn đề đường tiêu hóa nghiêm trọng hơn.Không có một công cụ hoặc xét nghiệm nào có thể giúp các bác sĩ xác định và chẩn đoán nguồn gốc của tiêu chảy sau ăn . Do đó, họ thường đề xuất một số phương pháp điều trị tại một thời điểm cho đến khi họ tìm thấy một phương pháp điều trị hiệu quả nhất quán.Khi một phương pháp điều trị có hiệu quả, nó sẽ giúp bác sĩ của bạn hiểu được nguyên nhân nào gây ra bệnh tiêu chảy sau ăn . Từ đó, họ có thể tiếp tục thu hẹp các nguyên nhân tiềm ẩn và đưa ra kế hoạch điều trị đầy đủ.Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec là một trong những bệnh viện không những đảm bảo chất lượng chuyên môn với đội ngũ y bác sĩ, hệ thống trang thiết bị công nghệ hiện đại mà còn nổi bật với dịch vụ khám, tư vấn và chữa bệnh toàn diện, chuyên nghiệp; không gian khám chữa bệnh văn minh, lịch sự, an toàn và tiệt trùng tối đa.Khoa Nội soi - Tiêu hóa là một trong những chuyên khoa mũi nhọn tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec. Để được thăm khám, tư vấn và điều trị kịp thời các bệnh tiêu hóa, bạn có thể liên hệ Hệ thống Y tế Vinmec trên toàn quốc hoặc đặt lịch trên website để được phục vụ.     Nếu bạn bị tiêu chảy và sốt hơn 102 ° F (38,8 ° C), hãy tìm kiếm sự điều trị y tế  Tài liệu tham khảoMayo Clinic Staff. (2016). Celiac disease: Overview.mayoclinic.org/diseases-conditions/celiac-disease/home/ovc-20214625Mayo Clinic Staff. (2016). Dehydration: Symptoms and causes.mayoclinic.org/diseases-conditions/dehydration/symptoms-causes/dxc-20261072Mayo Clinic Staff. (2014). Irritable bowel syndrome: Causes.mayoclinic.org/diseases-conditions/irritable-bowel-syndrome/basics/causes/con-20024578Mayo Clinic Staff. (2014). Irritable bowel syndrome: Definition.mayoclinic.org/diseases-conditions/irritable-bowel-syndrome/basics/definition/con-20024578Mayo Clinic Staff. (2016). Microscopic colitis: Overview.mayoclinic.org/diseases-conditions/microscopic-colitis/home/ovc-20192308Middleton SJ, et al. (2011). Post-prandial reactive hypoglycaemia and diarrhea caused by idiopathic accelerated gastric emptying: A case report.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3113993/