4 cách chăm sóc rốn trẻ sơ sinh đúng quy trình các mẹ nên biết
26/12/2023

Chăm sóc rốn trẻ sơ sinh thế nào cho đúng để hạn chế được nguy cơ nhiễm trùng rốn hoặc uốn ván rốn sơ sinh là băn khoăn của nhiều bố mẹ bỉm sữa. Bài viết dưới đây được tư vấn chuyên môn bởi bác sĩ Nguyễn Văn Toản Trung tâm Sơ sinh Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh sẽ chia sẻ cho bố mẹ một số thông tin cần thiết trong việc chăm sóc rốn cho bé sơ sinh tại nhà.
 Mục lụcVì sao cần chăm sóc rốn cho trẻ sơ sinh?Hướng dẫn cách chăm sóc rốn trẻ sơ sinh bài bản1. Vệ sinh vùng rốn của bé2. Cẩn thận khi tắm cho bé3. Cẩn thận khi mặc quần áo cho bé4. Để cuống rốn rụng tự nhiênKhi nào nên đưa trẻ sơ sinh đến cơ sở y tế?Vì sao cần chăm sóc rốn cho trẻ sơ sinh?
 Dây rốn chính là bộ phận kết nối thai nhi với nhau thai trong tử cung của mẹ, đảm nhận vai trò vận chuyển dinh dưỡng và oxy từ mẹ đến nuôi dưỡng thai nhi trong suốt thai kỳ. Khi chào đời, trẻ đã có khả năng thở, bú và tiêu tiểu nên dây rốn không còn cần thiết sẽ được bác sĩ kẹp lại và cắt bỏ ngay sau khi sinh. Cuống rốn là phần còn sót lại sau khi dây rốn được cắt tại phòng sinh.
 Bác sĩ Toản chia sẻ, quá trình rụng rốn ở trẻ sơ sinh diễn ra nhanh hay chậm phụ thuộc vào cơ địa, sức khỏe cũng như việc chăm sóc rốn trẻ sơ sinh tại nhà của bố mẹ. Thông thường, khi cuống rốn khô lại và lành sẽ có màu nâu, xám hoặc đen. Khoảng thời gian để cuống rốn teo lại và rụng đi có thể mất từ 1-2 tuần, thậm chí là 3 tuần (21 ngày). Bố mẹ hãy để cuống rốn rụng tự nhiên, không tự ý kéo ra, đảm bảo cuống rốn sạch và khô để tránh nhiễm trùng.
 Sau khi cuống rốn rụng vẫn có thể xuất hiện một ít dịch nhầy đục, đôi khi là ít máu, kéo dài đến khi rốn lành sau vài ngày. Đây là phản ứng viêm sinh lý, nếu trẻ không chăm sóc rốn cho trẻ sạch sẽ rất dễ bị nhiễm trùng, mặc dù nguy cơ này ít hơn so với 2-3 ngày sau sinh. Các yếu tố làm chậm quá trình rụng rốn ở trẻ sơ sinh phải kể đến như: sinh non, lạm dụng chất sát khuẩn, tác dụng của thuốc kháng sinh, nhiễm trùng rốn và suy giảm miễn dịch ở trẻ.
 Nhiễm trùng rốn là hiện tượng đầu tiên khi trẻ không được chăm sóc rốn đúng cách. Tình trạng này có thể làm chậm quá trình rụng rốn. Vi khuẩn có thể đi vào máu gây nhiễm trùng huyết hay dẫn đến uốn ván rốn, đều là những biến chứng nguy hiểm có thể tăng nguy cơ gây tử vong, đe dọa tính mạng trẻ sơ sinh. (1)
 “Vì thế, bố mẹ cần trang bị kiến thức và thực hiện chăm sóc rốn trẻ sơ sinh đúng cách để tránh nguy cơ nhiễm trùng rốn ở trẻ”, bác sĩ Nguyễn Văn Toản khuyến cáo.
 Sau khi trẻ sinh ra dây rốn không còn cần thiết nên sẽ được bác sĩ cắt đi, chỉ còn lại cuống rốn sẽ tự teo lại và rụng đi
 Hướng dẫn cách chăm sóc rốn trẻ sơ sinh bài bản
 Để giảm thiểu nguy cơ nhiễm trùng rốn, dưới đây là 4 cách chăm sóc rốn trẻ sơ sinh ngay sau khi sinh và những ngày đầu sau sinh bố mẹ có thể tham khảo:
 1. Vệ sinh vùng rốn của bé
 Bố mẹ nên chuẩn bị đầy đủ các dụng cụ sau trước khi vệ sinh rốn cho bé, gồm:
 Que bông vô trùng.
 Gạc vô trùng.
 Nước muối sinh lý.
 Lưu ý: Không sử dụng băng rốn, phải để rốn thông thoáng, hở hoàn toàn.
 Quy trình chăm sóc rốn cho trẻ sơ sinh như sau:
 Bố mẹ rửa tay thật sạch bằng xà phòng diệt khuẩn.
 Sử dụng que bông vô trùng hoặc bông vô khuẩn đã thấm nước muối sinh lý vệ sinh rốn theo các bước: 1 que bông lau từ chân rốn ngược lên cuống rốn, 1 que bông lau vòng quanh rốn chỗ tiếp xúc với da bụng và 1 bông khác lau vùng da rộng quanh rốn. Bố mẹ nên sử dụng que bông hoặc bông mới ở mỗi lần sát trùng cho trẻ.
 Lau khô rốn bằng bông vô khuẩn. Tiếp đó, để rốn khô thoáng rồi cho trẻ mặc quần áo (có chất liệu thoáng). Đóng bỉm thấp dưới rốn để tránh phân và nước tiểu tràn lên rốn.
 Lặp lại các bước như trên mỗi ngày 1 lần cho đến khi cuống rốn của trẻ rụng tự nhiên. (2)
 Bố mẹ nên sử dụng que bông hoặc bông đã được vô trùng vô khuẩn, tẩm cồn 70 độ để vệ sinh rốn hàng ngày cho trẻ
 2. Cẩn thận khi tắm cho bé
 Nhiều bố mẹ chỉ lau người, không tắm cho trẻ cho đến khi thấy cuống rốn rụng. Bố mẹ cần hiểu rằng, việc tắm cho trẻ không hề gây hại gì, miễn là bố mẹ không ngâm người trẻ vào nước và giữ cho cuống rốn được khô ráo. Nếu thấy cuống rốn bị ướt, hãy sử dụng tăm bông mềm để lau khô.
 Cuống rốn của trẻ có thể bị bẩn do hoạt động đi tiêu. Khi đó, bố mẹ hãy nhẹ nhàng làm sạch bằng nước, rồi sử dụng nước muối sinh lý để vệ sinh sạch lại và lau khô.
 >> Xem thêm:Cách tắm cho trẻ sơ sinh đơn giản ngay tại nhà
 3. Cẩn thận khi mặc quần áo cho bé
 Khi mặc quần áo hoặc quấn tã cho trẻ, bố mẹ hãy chú ý cho tã và quần áo nằm phía dưới rốn để giữ cho rốn được tiếp xúc với không khí, như vậy cuống rốn sẽ nhanh khô hơn. Cố gắng giữ cho vùng rốn hở, tiếp xúc với không khí càng nhiều càng tốt.
 Bố mẹ nên mặc tã phía dưới rốn, làm khô rốn để rốn tiếp xúc nhiều với không khí và nhanh khô
 4. Để cuống rốn rụng tự nhiên
 Nếu đã theo dõi qua một khoảng thời gian nhưng cuống rốn của trẻ vẫn chưa rụng, bố mẹ đừng lo lắng mà tác động lên nó. Hãy kiên nhẫn chờ đợi bởi đôi khi cuống rốn có thể rụng chậm hơn bình thường. Tuy nhiên, nếu thấy tại vị trí cuống rốn xuất hiện các dấu hiệu bất thường như chảy máu hay dịch mủ, có mùi hôi, vùng da quanh rốn tấy đỏ hoặc trẻ sốt cao, bỏ bú,… bố mẹ hãy đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ kiểm tra và tư vấn đúng đắn.
 Sau khi cuống rốn rụng, bố mẹ sẽ nhìn thấy lỗ rốn của trẻ. Khi đó, lỗ rốn có thể nổi hạt màu đỏ gọi là u hạt rốn, hoặc thậm chí là chảy máu. Đó là những hiện tượng bình thường và sẽ tự lành lại trong 1 tuần, vì thế bố mẹ không nên quá lo lắng. Nếu u hạt rốn tồn tại lâu hơn 1 tuần, bố mẹ hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn. (3)
 Khi nào nên đưa trẻ sơ sinh đến cơ sở y tế?
 Chăm sóc rốn trẻ sơ sinh tại nhà tưởng chừng đơn giản nhưng thực tế ghi nhận nhiều trường hợp bố mẹ không vệ sinh đúng cách dẫn đến trẻ bị nhiễm trùng rốn. Bác sĩ Nguyễn Văn Toản khuyến cáo bố mẹ cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế uy tín để được can thiệp xử lý kịp thời, tránh nguy hiểm khi có các dấu hiệu sau:
 Trẻ bị sốt cao trên 38 độ C hoặc mệt, bó bú;
 Rốn của trẻ ửng đỏ và sưng tấy;
 Cuống rốn chảy dịch màu vàng và có mùi hôi;
 Có thể rỉ dịch hoặc chảy máu nhẹ;
 Trẻ khóc lên khi bố mẹ chạm vào rốn. (4)
 “Khi trẻ có những dấu hiệu nhiễm trùng rốn, bố mẹ cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và đưa ra hướng điều trị kịp thời. Các bác sĩ và điều dưỡng sẽ hướng dẫn bố mẹ cách vệ sinh đúng cách trong trường hợp trẻ nhiễm trùng rốn nặng phải nhập viện điều trị. Trường hợp trẻ được chỉ định điều trị và theo dõi tại nhà, bố mẹ cần tuân thủ chặt chẽ toa thuốc kê đơn của bác sĩ, đảm bảo trẻ uống đúng và đủ liều ngay khi tình trạng đã cải thiện hơn”, bác sĩ Toản cho biết.
 Bố mẹ nên đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế khi có các dấu hiệu của nhiễm trùng rốn như sốt cao, rốn tiết dịch có mùi hôi, chảy máu
 Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh đầu tư cơ sở vật chất khang trang, sở hữu hệ thống máy móc hiện đại, quy tụ các chuyên gia giỏi chuyên môn, dày dặn kinh nghiệm, liên kết chặt chẽ giữa các chuyên khoa trong bệnh viện như Trung tâm Sản Phụ khoa, Trung tâm Sơ sinh, khoa Nhi, Trung tâm Tim mạch, Trung tâm Xét nghiệm, Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh…
 Khi lựa chọn dịch vụ thai sản tại hệ thống, mẹ sẽ được bác sĩ hướng dẫn cách chăm sóc thai kỳ khỏe mạnh, sinh nở an toàn, sau sinh nở mẹ được nữ hộ sinh hướng dẫn cách tắm bé, massage cho bé, vệ sinh rốn đúng cách… ngăn ngừa tình trạng nhiễm trùng hoặc các vấn đề đe dọa sức khỏe và tính mạng của trẻ. Các chuyên gia Sơ sinh chăm sóc sức khỏe trẻ từ lúc lọt lòng đến khi xuất viện về nhà…
 Ngoài ra, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh còn tổ chức lớp học tiền sản với nhiều nội dung bổ ích, trong đó có hướng dẫn mẹ cách chăm sóc rốn trẻ sơ sinh đúng cách tại nhà, trang bị kiến thức và kỹ năng cho bố mẹ ngay trước sinh để thực hành ngay khi đón con yêu chào đời.
 Hy vọng qua bài viết này bố mẹ đã biết cách chăm sóc rốn trẻ sơ sinh đúng cách, cũng như nhận biết được dấu hiệu nhiễm trùng rốn để xử lý kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm. Nếu có bất kỳ thắc mắc hoặc băn khoăn nào, bố mẹ hãy liên hệ đến Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để được các chuyên gia giỏi hỗ trợ, an tâm tận hưởng những khoảnh khắc đầu đời cùng con yêu!