Xử trí đợt cấp của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính

Bài viết được tham vấn chuyên môn bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Nguyễn Huy Nhật - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Đà Nẵng. Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính là bệnh lý mạn tính ở phổi xen kẽ với các đợt cấp do nhiều nguyên nhân khác nhau. Đợt cấp của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính cần được thay đổi phương thức điều trị để đảm bảo sức khỏe tránh suy hô hấp, tử vong.
 1. Đợt cấp của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính là gì ?
 Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính là bệnh đặc trưng bởi tình trạng giới hạn luồng khí dai dẳng và tiến triển liên quan đến tình trạng đáp ứng viêm quá mức và mạn tính của đường thở và phổi đối với các hạt và khí độc. Tình trạng viêm này diễn ra thường trực trong giai đoạn ổn định và gia tăng (kèm thay đổi đáng kể) khi bệnh nhân vào đợt cấp.Đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính gây nhiều hệ luỵ cho người bệnh như: Suy giảm chất lượng cuộc sống, sụt giảm nhanh chức năng hô hấp, chiếm phần lớn chi phí điều trị bệnh và là nguyên nhân gây tử vong chính cho bệnh nhân.     COPD tiến triển  2. Những trường hợp được chỉ định nhập viện
 Các triệu chứng gia tăng rõ rệtCOPD mức độ nặng khi ở giai đoạn ổn địnhXuất hiện tím tái, mệt lảKhông đáp ứng với điều trị ban đầu tại nhàCó các bệnh lý nặng khác đi kèmMới xuất hiện loạn nhịp tim
 3. Chẩn đoán bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính
 3.1 Chẩn đoán triệu chứngTăng khó thở.Tăng số lượng đờm.Thay đổi màu sắc đờm: xanh, vàng và đờm mủ.3.2 Chẩn đoán nguyên nhân gây đợt cấpNguyên nhân trực tiếp thường gặp nhất gây đợt cấp là nhiễm khuẩn khí phế quản phổi cấp do virus hoặc vi khuẩn.Nhiễm lạnh, bụi ô nhiễm, khói, khí độc.Điều trị hoặc dùng thuốc không đúng cách, dùng thuốc ngủ, an thần.Xuất hiện một bệnh lý khác: tắc mạch phổi, suy tim, phẫu thuật (nhất là phẫu thuật bụng, phẫu thuật lồng ngực).Các rối loạn chuyển hóa: Tăng đường máu, giảm kali.Các nhiễm trùng khác (ổ bụng, não).Không rõ nguyên nhân: 1/3 các trường hợp.     Bụi ô nhiễm không khí  4. Xử lý đợt cấp của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính
 4.1 Nguyên tắc xử tríBảo đảm oxy máuDùng thuốc giãn phế quảnKhai thông đường hô hấpDùng kháng sinh khi cần thiếtĐiều trị các bệnh lý kèm theo, điều trị dự phòng biến chứng.4.2 Xử trí ban đầuCho người bệnh thở oxy nếu cần thiếtDùng thuốc cường bêta-2 giao cảm tác dụng giãn phế quản nhanh tại chỗ. Có thể phối hợp với thuốc ức chế phó giao cảm tác dụng nhanh khí dung hoặc xịt.Dùng kháng sinh nếu có bội nhiễm trong đợt cấp của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Khi có các biểu hiện: Khó thở tăng, lượng đờm tăng, đờm mủ. Lựa chọn kháng sinh dựa vào loại vi khuẩn có khả năng gây đợt cấp.Corticoid: Mặc dù phản ứng viêm được xem là một đặc tính chính trong đợt cấp và corticoid đường toàn thân luôn được khuyến cáo sử dụng trong đợt cấp để khống chế tình trạng viêm này nhưng hầu như không có định nghĩa đợt cấp nào có đề cập đến tình trạng viêm.Thở máy bao gồm thông khí không xâm nhập và thông khí xâm nhập theo đúng chỉ địnhĐợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính có suy hô hấp nguy kịch.     Người bệnh cần được thở oxy  5. Phòng bệnh đợt cấp
 Tránh bị lạnh: Đợt cấp thường hình thành vào mùa đông vì vậy vào mùa đông nên tránh không khí lạnh càng nhiều càng tốt. Nếu phải đi ra ngoài, che miệng và mũi bằng khẩu trang sạch để duy trì độ ẩm và ấm đường hô hấp. Giữ ấm làm giảm mức độ nghiêm trọng và tần số của các đợt cấp trong mùa đông.Duy trì điều trị COPD: Duy trì điều trị một cách thường xuyên đúng theo hướng dẫn, nhất là trong những ngày lạnh của mùa đông, điều này có thể giúp tránh và giảm nhẹ mức độ nghiêm trọng của đợt cấp. Ngoài ra cần phải có kỹ năng tự nhận biết các triệu chứng nặng và thông báo với bác sĩ khi cần thiết hoặc nhập viện ngay.Tiêm phòng vắc-xin cúm và viêm phổi. Chủ động tiêm phòng vắc-xin cúm, và tiêm phòng viêm phổi do phế cầu. Vì mắc bệnh cúm và nhiễm phế cầu là yếu tố làm dễ khởi phát đợt cấp của COPD.Tránh tiếp xúc với người bệnh cúm. Hạn chế tiếp xúc với bệnh nhân cúm hoặc các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh. Tránh xa các bệnh viện, nơi đông người tụ họp nhất là trong phòng kín thiếu thông khí. Do mắc các bệnh đường hô hấp trên nền COPD có sẵn sẽ làm dễ phát triển một đợt cấp COPD.Rửa tay là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả cao, chống lại vi trùng. Trước khi chạm tay vào mắt, mũi hay miệng phải chắc chắn rằng bạn đã rửa hoặc vệ sinh bàn tay một cách cẩn thận. Đảm bảo vệ sinh cá nhân, che miệng khi hắt hơi, thường xuyên rửa tay với xà phòng, vệ sinh mũi, họng hằng ngày bằng nước muối; giữ ấm cơ thể, ăn uống đủ chất để nâng cao thể trạng.     Chủ động tiêm phòng vắc-xin cúm và viêm phổi   Hướng dẫn sử dụng máy hít Breezhaler trong điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính   Phổi có nhiệm vụ gì?