Hội chứng nôn theo chu kỳ

Bài viết bởi Bác sĩ Mai Viễn Phương - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park Mô hình xen kẽ của bệnh và giai đoạn không mắc bệnh giúp phân biệt hội chứng nôn theo chu kỳ (CVS ) với các rối loạn buồn nôn và nôn khác. Bệnh lý này ngày càng được công nhận ở người lớn và dẫn đến tỷ lệ mắc bệnh đáng kể và chất lượng cuộc sống kém.
 Các mô hình giới thiệu gần đây cho thấy tỷ lệ phổ biến lên đến 0,2% ở dân số trưởng thành và lời giải thích cho cảm giác buồn nôn và nôn ở 12% dân số giới thiệu đến một trung tâm học thuật giảng dạy. Trong bài viết này, chúng tôi thảo luận về hướng điều trị bệnh lý này.
 1. Giới thiệu
 Hội chứng nôn mửa theo chu kỳ (CVS ) ở người lớn là một rối loạn đặc trưng bởi các cơn buồn nôn, nôn mửa và đau bụng tái diễn đột ngột, cách nhau bởi các giai đoạn sức khỏe bình thường khác nhau. Mô hình bệnh tật xen kẽ này và giai đoạn không mắc bệnh giúp phân biệt hội chứng nôn mửa theo chu kỳ với các rối loạn buồn nôn và nôn khác. Thực thể này ngày càng được công nhận ở người lớn và dẫn đến tỷ lệ mắc bệnh đáng kể và chất lượng cuộc sống kém. Các mô hình giới thiệu gần đây cho thấy tỷ lệ phổ biến lên đến 0,2% ở dân số trưởng thành và giải thích cho chứng buồn nôn và nôn ở 12% dân số giới thiệu đến một trung tâm giảng dạy học thuật.
 2. Đánh giá chẩn đoán
 Chẩn đoán hội chứng nôn mửa theo chu kỳ yêu cầu loại trừ các rối loạn đã biết và có thể điều trị được. Chẩn đoán phân biệt cho những bệnh nhân có hội chứng nôn mửa theo chu kỳ cần được loại trừ, qua đó bệnh nhân có biểu hiện cấp tính buồn nôn, nôn, đau bụng thượng vị nên được đánh giá để các chẩn đoán khác có thể được loại trừ bằng tiền sử, khám sức khỏe và các nghiên cứu cơ bản trong phòng thí nghiệm bao gồm công thức máu toàn bộ (CBC), bảng chuyển hóa hoàn chỉnh (CMP) với các xét nghiệm chức năng gan, amylase và lipase, phân tích nước tiểu cũng như các xét nghiệm khảo sát các bệnh lý đường tiêu hoá trên / ruột non. Siêu âm bụng có thể giúp đánh giá khả năng mắc sỏi mật, viêm tụy và tắc nghẽn khúc nối bể thận niệu quản.Nội soi dạ dày tá tràng (EGD) nên được thực hiện ở những bệnh nhân bị nôn mửa cấp tính có hoặc không kèm theo nôn mửa để loại trừ tắc nghẽn đường ra dạ dày hoặc bệnh loét dạ dày tá tràng cũng như H. pylori. Các nghiên cứu hình ảnh như CT bụng nên được xem xét để loại trừ các tổn thương cấu trúc.     Người bệnh có biểu hiện đau bụng vùng thượng vị giúp bác sĩ chẩn đoán hội chứng  3. Chọn lựa xét nghiệm chẩn đoán
 Quyết định thực hiện xét nghiệm chẩn đoán nào cần được điều chỉnh cho phù hợp với biểu hiện lâm sàng của bệnh nhân. Ở người lớn, phải cân nhắc nhiều để phân biệt hội chứng nôn mửa theo chu kỳ với chứng liệt dạ dày. Một số ít bệnh nhân mắc chứng liệt dạ dày vô căn hoặc đái tháo đường có biểu hiện nôn theo chu kỳ tương tự như hội chứng nôn mửa theo chu kỳ. Bệnh nhân mắc chứng liệt dạ dày có biểu hiện triệu chứng mãn tính hàng ngày nghiêm trọng hơn và chậm làm rỗng dạ dày trong nghiên cứu xạ hình. Ngược lại, quá trình làm rỗng dạ dày thường được đẩy nhanh hoặc bình thường và không bị trì hoãn ở bệnh nhân hội chứng nôn mửa theo chu kỳ trong giai đoạn không có triệu chứng khi không có nôn.
 4. Điều trị
 Một khi cơn nôn theo chu kỳ đang diễn ra, các biện pháp hỗ trợ được đặt lên hàng đầu trong việc xử trí. Nên truyền dịch tĩnh mạch để ngăn ngừa mất nước và mất cân bằng điện giải. Cách tiếp cận điều trị trong bối cảnh cấp cứu là gây an thần, ngủ và thư giãn chủ yếu thông qua lorazepam IV (1-2mg mỗi 4 giờ) với sự hỗ trợ của morphin, kháng histamin và thuốc chống nôn để chấm dứt giai đoạn nôn mặc dù thường phải nhập viện để đạt được mục tiêu điều trị. Sự tham gia của gia đình là một phần quan trọng của quản lý để đối phó với một căn bệnh khó lường, gây rối loạn, không rõ nguyên nhân thường bị chẩn đoán sai.
 5. Điều trị lâu dài hội chứng nôn mửa theo chu kỳ
 Điều trị lâu dài hội chứng nôn mửa theo chu kỳ dựa trên việc cố gắng xác định các phân nhóm căn nguyên, đặc biệt là vai trò của căng thẳng tâm lý trong khi kê đơn thuốc dự phòng và liệu pháp cắt cơn và các biện pháp hỗ trợ để cải thiện các đợt nôn cấp tính. Liên quan đến các yếu tố gây căng thẳng tâm lý, các kỹ thuật quản lý căng thẳng cũng như lorazepam hàng ngày (1mg tối đa 6 giờ một lần) sẽ giúp giảm lo lắng. Đối với một số ít bệnh nhân bị trầm cảm nặng, có thể chỉ định đồng quản lý với bác sĩ tâm thần để lựa chọn các liệu pháp chống trầm cảm ít có khả năng làm trầm trọng thêm bệnh nôn. Nên bắt đầu điều trị dự phòng chống đau nửa đầu ở những bệnh nhân hội chứng nôn mửa theo chu kỳ có tiền sử gia đình hoặc tiền sử cá nhân bị đau nửa đầu. Thuốc chống đau nửa đầu có hiệu quả trong việc giảm số cơn hoặc mức độ nghiêm trọng của chứng đau nửa đầu bao gồm sumatriptan, propranolol và topamax.     Sau quá trình thăm khám, bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ điều trị phù hợp  6. Điều trị hội chứng nôn ói theo chu kỳ ở bệnh nhân có tiền sử dụng thuốc gây nghiện mãn tính
 Bệnh nhân có tiền sử sử dụng thuốc gây nghiện mãn tính nên được tư vấn về cách ngừng thuốc thường dẫn đến cải thiện triệu chứng. Các nghiên cứu từ dân số bệnh nhân của chúng tôi cho thấy tỷ lệ sử dụng thuốc gây nghiện cao ở một nhóm nhỏ bệnh nhân mắc hội chứng nôn mửa theo chu kỳ . Những bệnh nhân này cần liều amitriptyline cao hơn để kiểm soát các cuộc tấn công hội chứng nôn mửa theo chu kỳ của họ so với những người không sử dụng cần sa. Do đó, điều quan trọng là phải xác định hội chứng nôn do cannabinoid là một phần của hội chứng nôn mửa theo chu kỳ , vì mục tiêu dài hạn là giảm và ngừng sử dụng thuốc gây nghiện ở những bệnh nhân này.
 7. Giảm thiểu và thực sự ngăn ngừa các cơn buồn nôn trong tương lai nên được chú trọng
 Quản lý lâu dài là tập trung vào việc giảm thiểu và thực sự ngăn ngừa các cơn buồn nôn trong tương lai. Đi đầu trong việc quản lý hội chứng nôn mửa theo chu kỳ , thuốc chống trầm cảm ba vòng (thuốc chống trầm cảm 3 vòng ), đặc biệt là amitriptylin, đã được chứng minh là có hiệu quả trong điều trị dự phòng bằng dược lý. Chúng được dung nạp tốt và rất hiệu quả trong điều trị bệnh nhân người lớn bị hội chứng nôn mửa theo chu kỳ với liều lượng từ 50 đến 200mg khi cần thiết và được dung nạp. Thuốc ba vòng hoạt động bằng cách giảm sự dẫn truyền thần kinh cholinergic và điều chỉnh các thụ thể alpha-2-adrenorenorenoreceptor, do đó làm giảm hệ thống thần kinh giao cảm và rối loạn chức năng tự chủ của não - ruột.