Chế độ ăn kiêng FODMAP thấp cho IBS (Hội chứng ruột kích thích): Những cập nhật mới

Bài viết bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park Chữ viết tắtHội chứng ruột kích thích (IBS)FODMAP: Fermentable Oligosaccharides, Disaccharides, Monosaccharides And PolyolsHội chứng ruột kích thích (IBS) có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống do đau bụng, đầy bụng, tiêu chảy và / hoặc táo bón. Các triệu chứng có thể được cải thiện bằng cách tuân theo một chế độ ăn ít oligosaccharid có thể lên men, disaccharid, monosaccharid và polyols (FODMAP), nhưng việc thực hiện chế độ ăn hạn chế này có thể là một thách thức. Bài viết này cung cấp hướng dẫn cho tất cả 3 giai đoạn của chế độ ăn FODMAP thấp để điều trị hội chứng ruột kích thích.
 1. Tổng quan về hội chứng ruột kích thích
 Hội chứng ruột kích thích (IBS) là một rối loạn tiêu hóa chức năng (tiêu hóa ) có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống do đau bụng, đầy bụng, tiêu chảy và / hoặc táo bón. Sinh lý bệnh phức tạp và đa yếu tố, bao gồm quá mẫn nội tạng, thay đổi trong hệ vi sinh vật ống tiêu hóa, và các yếu tố tâm lý xã hội bao gồm cả trục não-ruột. Thông thường, IBS không được chẩn đoán cho đến khi loại trừ các nguyên nhân khác gây ra các triệu chứng, chẳng hạn như ung thư, viêm đại tràng nhiễm trùng, bệnh viêm ruột hoặc bệnh celiac.Vì sinh lý bệnh của IBS là đa yếu tố, nên nhiều phương pháp điều trị thường được sử dụng, bao gồm quản lý các triệu chứng bằng thuốc, quản lý căng thẳng bao gồm phản hồi sinh học và can thiệp chế độ ăn uống. Bài viết này tập trung đặc biệt vào việc thực hiện chế độ ăn FODMAP thấp (oligosaccharides có thể lên men, disaccharides, monosaccharides và polyols), đã được chứng minh là làm giảm các triệu chứng ở những người bị IBS và được đưa vào hướng dẫn của Viện Quốc gia Các Hướng dẫn Lâm sàng về Sức khỏe và Chăm sóc cho bệnh nhân IBS.
 2. Phân loại hội chứng ruột kích thích
 IBS được chia thành bốn loại: IBS-D (IBS bị tiêu chảy), IBS-C (IBS bị táo bón), IBS-M (IBS với các triệu chứng hỗn hợp) và IBS-U (IBS không phân loại). Tiêu chuẩn Rome IV được sử dụng để xác định loại IBS dựa trên đau bụng và độ đặc của phân; Bảng phân loại này sau đó được sử dụng để hướng dẫn điều trị.Thang đánh giá triệu chứng tiêu hóa (GSRS) là một công cụ đánh giá triệu chứng đo lường mức độ nghiêm trọng và tần suất cơ bản của các triệu chứng này, cũng như đáp ứng với điều trị. Nó đã được xác nhận cho cả ứng dụng lâm sàng và nghiên cứu ở bệnh nhân IBS. Nhiều thử nghiệm đánh giá các biện pháp can thiệp chế độ ăn uống đối với IBS, chẳng hạn như chế độ ăn FODMAP thấp, sử dụng GSRS để đánh giá sự thay đổi triệu chứng.      3. Tầm quan trọng của cách tiếp cận toàn diện trong điều trị - ý kiến của các chuyên gia
 Trong việc quản lý bệnh nhân mắc IBS, và cả IBD, các chuyên gia tin rằng các bác sĩ lâm sàng nên sử dụng tất cả các công cụ có sẵn cho họ. Điều này bao gồm kết hợp y học tích hợp với dược lý tiêu chuẩn.Tác giả Chey nói: "Ngày càng trở nên rõ ràng rằng một cách tiếp cận toàn diện, toàn diện hơn là cần thiết trong việc chăm sóc những bệnh nhân này". "Một cách tiếp cận như vậy, có thể kết hợp chế độ ăn uống, các kỹ thuật hành vi như liệu pháp nhận thức hành vi hoặc thôi miên, và các loại thuốc, nên được điều chỉnh dựa trên các triệu chứng bệnh nhân và sở thích. Chúng ta thường sử dụng một cách tiếp cận đa phương thức ở bệnh nhân IBS kết hợp thuốc với chế độ ăn uống và hành vi can thiệp”.Theo như chế độ ăn kiêng FODMAP thấp, Chey nói rằng một nghiên cứu gần đây được thực hiện bởi nhóm của ông đã cho thấy rằng nó đã dẫn đến những cải thiện đáng kể về cả chất lượng cuộc sống và sự lo lắng so với các khuyến nghị về chế độ ăn uống thông thường. "Chúng tôi đã chỉ ra rằng khi các triệu chứng tiêu hóa trở nên tốt hơn, chất lượng cuộc sống và lo âu trở nên tốt hơn."Trên thực tế, Đại học Michigan , nơi Chey thực hành, đã thực hiện một trong những chương trình chuyên gia dinh dưỡng tiêu hóa đầu tiên ở Hoa Kỳ vào năm 2008, và nó tiếp tục là một trung tâm cho các bác sĩ lâm sàng và bệnh nhân quan tâm đến việc tìm hiểu thêm về lợi ích của các can thiệp chế độ ăn uống cho tiêu hóa điều kiện.King khuyến nghị các bác sĩ lâm sàng và bệnh nhân ghé thăm FODMAP mỗi ngày và sử dụng các tài nguyên được tổng hợp bởi chuyên gia IBS Kate Scarlata, RDN, cũng như kết nối với một chuyên gia dinh dưỡng địa phương thông qua trang web của Viện Dinh dưỡng và Ăn kiêng .King cũng lưu ý: "Giải quyết các triệu chứng của IBS sớm trong quá trình điều trị bệnh bằng chế độ ăn ít FODMAP có thể giúp bệnh nhân không phải dùng đến liệu pháp dược lý tích cực hơn và tiếp tục khó chịu liên quan đến tình trạng này."
 4. Một giao thức ăn kiêng cá nhân, không chỉ là một chế độ ăn kiêng
 Tác giả Chey giải thích rằng chế độ ăn kiêng FODMAP thấp thực sự là một chế độ ăn kiêng ba giai đoạn bao gồm giai đoạn loại bỏ FODMAP 2 đến 4 tuần, sau đó là giới thiệu lại dần dần các thực phẩm có chứa FODMAP riêng lẻ để xác định độ nhạy cảm của bệnh nhân và sau đó tự do hóa chế độ ăn uống trong giai đoạn cuối."Thông thường, những bệnh nhân sẽ đáp ứng sẽ tốt hơn trong khoảng thời gian 2 tuần, nhưng đôi khi có thể mất tới 4 tuần để một số người thấy được lợi ích", ông nói. "Những bệnh nhân không đáp ứng trong khung thời gian 2 đến 4 tuần nên được chuyển sang một số hình thức trị liệu khác. Trong số những bệnh nhân đáp ứng, khoảng 85% trở lên có thể tự do hóa chế độ ăn kiêng trong thời gian dài và làm cho chúng ít hạn chế hơn. "     Chế độ ăn kiêng FODMAP thấp cần trải qua các giai đoạn khác nhau  5. Chế độ ăn FODMAP ở bệnh nhân nhi
 King nói rằng tình hình ở bệnh nhân nhi cũng tương tự. "Theo kinh nghiệm lâm sàng của chúng tôi, chúng tôi thấy rằng trong vòng 2 tuần, bệnh nhân đã cải thiện hoặc họ không cải thiện. Nếu không có cải thiện trong vòng 6 tuần, tôi khuyên bạn nên nói chuyện với nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe và chuyển trở lại chế độ ăn uống thông thường."Theo Chey, chế độ ăn ít FODMAP cũng có thể có lợi cho các tình trạng tiêu hóa khác, bao gồm cả bệnh viêm ruột (IBD)."Chúng tôi đang ngày càng sử dụng chế độ ăn kiêng này ở những bệnh nhân mắc IBD và đang thuyên giảm về tình trạng viêm nhưng vẫn có các triệu chứng, như đau bụng và thay đổi thói quen đại tiện", ông nói. "Một lần nữa, các triệu chứng có khả năng đáp ứng với chế độ ăn kiêng này là đau và đầy hơi. Một số bệnh nhân cũng sẽ trải nghiệm những lợi ích liên quan đến tiêu chảy, nhưng chúng tôi thấy rằng điều này không nhất quán hoặc đáng tin cậy
 6. Điều quan trọng trong chế độ ăn FODMAP
 Các mục tiêu điều trị thường được thiết kế để phù hợp với các thước đo kết quả được sử dụng trong các nghiên cứu này, chẳng hạn như đánh giá triệu chứng tiêu hóa. Điều này rất quan trọng đối với việc chuẩn hóa chế độ ăn uống để xác định loại thực phẩm nào có khả năng gây ra các triệu chứng cao nhất. Ngoài ra, mỗi bệnh nhân nên xác định mục tiêu cho liệu pháp của riêng mình. Ví dụ, một bệnh nhân có thể tập trung nhiều nhất vào việc giảm tần suất hoặc mức độ khẩn cấp của tiêu chảy, trong khi một bệnh nhân khác có thể ưu tiên giảm đau bụng và chướng bụng. Thông thường, điều trị một triệu chứng cũng giúp giảm bớt những triệu chứng khác, nhưng bệnh nhân cần tập trung vào khuôn khổ “điều gì có lợi cho họ” để duy trì động lực đầy đủ và tuân thủ chế độ ăn kiêng hạn chế như vậy.Hiện nay, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec là địa chỉ uy tín được nhiều bệnh nhân tin cậy trong thực hiện kỹ thuật chẩn đoán các bệnh lý tiêu hóa, bệnh lý gây tiêu chảy mạn tính, bệnh Crohn, niêm mạc dạ dày lạc chỗ ở thực quản...Cùng với đó, tại Bệnh viện Vinmec, sàng lọc ung thư dạ dày, polyp dạ dày được thực hiện thông qua nội soi dạ dày với máy nội soi Olympus CV 190, với chức năng NBI (Narrow Banding Imaging - nội soi với dải tần ánh sáng hẹp) cho kết quả hình ảnh phân tích bệnh lý niêm mạc rõ nét hơn so với nội soi thông thường, phát hiện các tổn thương viêm loét đại tràng, các tổn thương ung thư tiêu hoá giai đoạn sớm...Bệnh viện Vinmec với cơ sở vật chất và trang thiết bị hiện đại cùng đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm, luôn tận tâm tận lực trong khám chữa bệnh, khách hàng có thể yên tâm với dịch vụ nội soi dạ dày, thực quản tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec. Tài liệu tham khảoDefinition and Facts for Irritable Bowel Syndrome. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases website. National Institutes for Health, U.S. Department of Health and Human Services. https://www.niddk.nih.gov/ health-information/digestive-diseases/irritable-bowel-syndrome/definition-facts. Updated November 2017. Accessed February 21, 2018.Kanazawa M, Hongo M, Fukudo S. Visceral hypersensitivity in irritable bowel syndrome. J Gastro Hep. 2011;26(suppl 3):119-121.Carol Rees Parrish, M.S., R.D., Series Editor, When a Registered Dietitian Becomes the Patient: Practical gastroenterology • may 2018