Vai trò của siêu âm tim trong chẩn đoán suy tim

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Bằng Phong - Bác sĩ Nội - Can thiệp Tim mạch kiêm Trưởng Phòng khám Suy tim, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City. Cho tới nay, siêu âm tim vẫn là phương pháp hoàn hảo nhất để đánh giá suy tim 1 cách linh hoạt, thường qui, chính xác và đầy đủ.
 1. Các thông số siêu âm tim
 Với 1 máy siêu âm Doppler có cấu hình và đầu dò chuyên về tim, 1 bác sĩ tim mạch được đào tạo về siêu âm tim từ 3-6 tháng có thể thực hiện kỹ thuật và đưa ra rất nhiều các thông số cơ bản, quan trọng để đánh giá suy tim như: kích thước các buồng tim, độ dày các thành tim, khả năng co bóp của 2 tâm thất (phân số tống máu EF), tình trạng rối loạn vận động vùng của tâm thất trái, khả năng giãn của tâm thất trái (chức năng tâm trương), áp lực đổ đầy của tâm thất trái, áp lực động mạch phổi, kích thước vòng van cũng như độ hở của van 2 lá, 3 lá, cung lượng tim...Dưới đây là các thông số siêu âm tim thường dùng để đánh giá suy tim (tên viết tắt theo tiếng Anh vì đã quốc tế hóa):LVDd: kích thước thất trái ở cuối thì tâm trương.LVDs: kích thước thất trái ở cuối thì tâm thu.LVVd: thể tích thất trái ở cuối thì tâm trương.LVVs: thể tích thất trái ở cuối thì tâm thu.LA: kích thước nhĩ trái.LAV: thể tích nhĩ trái.RAV: thể tích nhĩ phảiRV: kích thước thất phải.IVSd: độ dày vách liên thất tâm trương.IVSs: độ dày vách liên thất tâm thu.PWd: độ dày thành sau thất trái tâm trương.PWs: độ dày thành sau thất trái tâm thu.LVEF: phân số tống máu thất trái.%D: chỉ số co ngắn sợi cơ thất tráiRVEF: phân số tống máu thất phải.E: biên độ sóng E của phổ Doppler qua van hai láA: biên độ sóng A của phổ Doppler qua van hai lá.DTE: thời gian giảm tốc sóng E.E’s: biên độ của phổ Doppler mô của vòng van hai lá ở vách liên thấtE’l: biên độ của phổ Doppler mô của vòng van hai lá ở thành bên.E/E’: tỷ lệ biên độ sóng E/ biên độ sóng E’TAPSE: biên độ dịch chuyển của vòng van ba lá.MAPSE: biên độ dịch chuyển của vòng van hai lá.CO: cung lượng tim.PAPs: áp lực động mạch phổi tâm thuPAPm: áp lực động mạch phổi trung bìnhPAPd: áp lực động mạch phổi tâm trương.Vmax hở ba lá: vận tốc tối đa của dòng hở van ba lá.     Để đánh giá suy chức năng tâm thu thất trái, thông số quan trọng nhất là EF  Để đánh giá suy chức năng tâm thu thất trái, thông số quan trọng nhất là EF (bình thường: EF > 50%). Ngoài ra còn sử dụng thông số MAPSE (bình thường: ≥ 15 mm) và %D ( bình thường ≥ 25 %).Ngoài ra còn đánh giá cung lượng tim CO (bình thường CO = 4 -6 lít/ phút).Để đánh giá suy chức năng tâm trương thì cần nhiều thông số hơn, trong đó 4 thông số cơ bản gồm:E’s: bình thường ≥ 7 cm/s; E’l: bình thường ≥ 10 cm/sTỷ lệ E/E’ trung bình: bình thường ≤ 14Thể tích nhĩ trái: bình thường ≤ 34 ml/m2Vận tốc tối đa phổ hở van ba lá: bình thường ≤ 2,8 m/s.Để đánh giá suy chức năng tâm thu thất phải, thường sử dụng 2 thông số: RVEF (bình thường ≥ 35 %) và TAPSE (bình thường ≥ 16 mm).Ngoài ra nhiều thông số khác cũng được phân tích trong chẩn đoán suy tim như kích thước các buồng tim, độ dày các thành tim, tình trạng các van tim, áp lực động mạch phổi...Mặc dù siêu âm tim có vai trò hết sức quan trọng trong chẩn đoán xác định suy tim, trong thực hành lâm sàng, các bác sĩ còn áp dụng 1 số các kỹ thuật khác để chẩn đoán suy tim đầy đủ hơn:Xét nghiệm NT ProBNP: chất này thường tăng trong suy tim, dùng để góp phần xác định suy tim và đánh giá hiệu quả điều trị suy tim. Một tác dụng quan trọng của NT Pro BNP là để loại trừ khó thở không do suy tim.Cộng hưởng từ đánh giá kích thước và tình trạng co bóp của tim rất chính xác và khách quan, vì vậy cũng được dùng để chẩn đoán suy tim. Tuy nhiên do trang bị tốn kém và phúc tạp, giá thành khá đắt nên siêu âm tim vẫn được lựa chọn nhiều hơn.Một việc hết sức quan trọng trong chẩn đoán suy tim đó là xác định nguyên nhân suy tim. Thăm khám hỏi bệnh bước đầu định hướng nguyên nhân suy tim. Nhưng để xác định chính xác nguyên nhân suy tim thì cần áp dụng các kỹ thuật cận lâm sàng: siêu âm tim thường quy, chụp động mạch vành, điện tâm đồ gắng sức, siêu âm tim gắng sức, thăm dò chức năng hô hấp...     Bác sĩ sẽ thăm khám hỏi bệnh bước đầu nhằm định hướng nguyên nhân suy tim   Bệnh suy tim là gì? Cách chữa bệnh suy tim