Thuốc kháng tiết axit ảnh hưởng đến thành phần của hệ vi sinh vật thực quản dạ dày như thế nào?

Bài viết bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park Thuốc kháng tiết axit là liệu pháp điều trị đầu tay cho các rối loạn thực quản như viêm thực quản trào ngược, viêm thực quản ăn mòn và thực quản của Barrett. Hoạt động cơ học chính của PPI là giảm sản xuất axit ở dạ dày bằng cách ức chế bơm hydro-kali ATPase - một protein xuyên màng chịu trách nhiệm giải phóng axit clohydric vào lòng dạ dày.
 1.Việc sử dụng thuốc kháng tiết axit đã được chứng minh là làm thay đổi cả hệ vi sinh vật trong dạ dày thực quản
 Việc sử dụng thuốc kháng tiết axit đã được chứng minh là làm thay đổi cả hệ vi sinh vật trong dạ dày thực quản và vi sinh vật đại tràng. Vai trò được xác định rõ ràng nhất là giảm axit dịch vị, do đó cho phép sự tồn tại của các sinh vật ăn qua đường miệng cư trú ở thực quản xa hơn. Sự thay đổi hệ vi sinh liên quan đến pH này có thể cho phép nhân giống các loài vi khuẩn mà nếu không sẽ không phát triển trong các điều kiện có tính axit hơn. Ví dụ, sự gia tăng đáng kể các loài vi sinh vật miệng như Rothia dentocariosa, Rothia mucilaginosa, Scardovia spp... và Actinomyces spp. trong hệ vi sinh vật đường ruột đã được ghi nhận sau khi sử dụng PPI.
 2.Ảnh hưởng của thuốc kháng tiết axit có thể theo vị trí của thực quản
 Ở thực quản xa, ảnh hưởng của thuốc kháng tiết axit có thể nhiều hơn là do những thay đổi viêm liên quan đến vi sinh vật, trong khi trước đây được cho là do tổn thương niêm mạc tiếp xúc trực tiếp với axit. Một nghiên cứu trên những bệnh nhân mắc bệnh trào ngược không ăn mòn (NERD), viêm thực quản trào ngược ăn mòn và thực quản của Barrett so sánh việc sử dụng thuốc kháng tiết axit với không sử dụng trong mỗi nhóm tương ứng và không tìm thấy sự thay đổi về tính đa dạng α hoặc đa dạng β giữa những người dùng thuốc kháng tiết axit dạ dày và không sử dụng thuốc kháng tiết axit dạ dày của mỗi nhóm.Đặc biệt, việc sử dụng thuốc kháng tiết axit có liên quan đến sự gia tăng Firmicutes và Proteobacteria trong thực quản của Barrett và giảm Bacteroidetes trong NERD và viêm thực quản trào ngược (RE). Trong một nghiên cứu khác, sinh thiết được thực hiện trước và sau 8 tuần điều trị thuốc kháng tiết axit (lansoprazole 30mg hai lần mỗi ngày) cho thấy sự giảm đáng kể của vi khuẩn Comamonadaceae spp gram âm và tăng vi khuẩn gram dương ( Clostridiaceae và Lachnospiraceae spp.) và Actinomycetales (Micrococcaceae và Actinomycetaceae spp.).     Dùng thuốc kháng tiết axit có liên quan đến giảm Bacteroidetes trong NERD và viêm thực quản trào ngược  3.Vi khuẩn sản xuất axit được tìm thấy trong thực quản và khoang miệng
 Nhiều nghiên cứu cung cấp bằng chứng cho thấy việc sử dụng thuốc kháng tiết axit có thể có tác dụng ngoài tác dụng ức chế axit. Điều này hỗ trợ một vai trò cơ học có thể có đối với các thuốc kháng tiết axit làm thay đổi hệ vi sinh vật trong dạ dày thực quản, tạo điều kiện cho vi khuẩn gram dương thích môi trường có độ pH cao hơn.Hiệu ứng này sẽ làm giảm cảm ứng của thụ thể Toll-like-receptor (TLR) / thác viêm do vi khuẩn sản xuất LPS gram âm. Mặc dù mối liên quan của chúng với viêm thực quản trào ngược chưa được biết rõ, nhưng vi khuẩn sản xuất axit được tìm thấy trong thực quản và khoang miệng. Việc sử dụng thuốc kháng tiết axit có thể nhắm mục tiêu trực tiếp vào các bơm proton (enzym ATPase loại P) của những vi khuẩn này (đặc biệt là Streptococcus pneumoniae và Helicobacter pylori).Các nghiên cứu sâu hơn được thực hiện để xác định xem những vi khuẩn này có phải là yếu tố nguyên nhân của viêm thực quản trào ngược hay không bằng cách trực tiếp tạo ra axit, lần lượt bị ức chế bởi PPIs. Ngoài ra, việc sử dụng thuốc kháng tiết axit có thể gián tiếp thay đổi hệ vi khuẩn tự nhiên trong các mô không phải dạ dày biểu hiện H + / K + -ATPases bằng cách tắt máy bơm proton.
 4.Thuốc kháng tiết axit cũng có thể làm giảm viêm ngoài việc ức chế axit trực tiếp.
 Trong tế bào biểu mô vảy thực quản, omeprazole đã được chứng minh là có khả năng ức chế sự biểu hiện interleukin (IL) -8 bằng cách ngăn chặn sự chuyển vị nhân của một tiểu đơn vị nhân tố hạt nhân-kappa beta (NF-kB) và liên kết của tiểu đơn vị AP-1 với IL-8 người xúc tiến. IL-8 là một chất trung gian gây viêm có liên quan đến các con đường viêm thực quản trào ngược, thực quản của Barrett và EAC. Sự gia tăng biểu hiện của LPS từ vi khuẩn gram âm, và sự hoạt hóa sau đó của con đường TLR-4-NF-κB có liên quan đến sự biểu hiện của các chất trung gian hạ lưu như IL-8 và cyclooxygenase (COX) -2. Mức độ của cả hai tương quan trực tiếp với sự chuyển đổi từ chuyển sản sang loạn sản ở thực quản của Barrett. Do đó, nếu liệu pháp PPI có ảnh hưởng đến sự biểu hiện IL-8 bằng cách ngăn chặn NF-kb và AP-1, thì có thể có vai trò trong việc sử dụng điều trị ngoài việc ức chế axit trực tiếp. Nguồn tham khảo: D'Souza SM, Houston K, Keenan L, Yoo BS, Parekh PJ, Johnson DA. Role of microbial dysbiosis in the pathogenesis of esophageal mucosal disease: A paradigm shift from acid to bacteria? World J Gastroenterol 2021; 27(18): 2054-2072 [DOI: 10.3748/wjg.v27.i18.2054]