Bà bầu uống thừa axit folic có sao không? Có nguy hiểm gì không?
26/03/2024

Axit folic được khuyến cáo bổ sung ngay trước khi mang thai và kéo dài trong thai kỳ để phòng ngừa khuyết tật ống thần kinh cho thai nhi. Thế nhưng, nên bổ sung bao nhiêu là đủ và bà bầu uống thừa axit folic có sao không? BS.CKII Lê Thanh Hùng, Phó khoa Sản Trung tâm Sản Phụ khoa Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM chia sẻ trong bài viết dưới đây.
 Mục lụcLợi ích của axit folic đối với sức khỏe mẹ và thai nhiBổ sung axit folic trong thai kỳ bao nhiêu là đủ?Bà bầu uống thừa axit folic có sao không?1. Rối loạn hệ thần kinh của mẹ2. Buồn nôn3. Ảnh hưởng đến não bộ của thai nhi4. Tăng nguy cơ trẻ nhẹ cân5. Các rối loạn tâm lý cho trẻ sau nàyDấu hiệu thừa axit folic khi mang thai1. Mệt mỏi2. Khó ngủ3. Tăng cân4. Táo bónBà bầu cần làm gì khi nhận thấy dư thừa axit folic trong cơ thể?Cách phòng tránh tình trạng thừa axit folic khi mang thaiLợi ích của axit folic đối với sức khỏe mẹ và thai nhi
 Axit folic là một loại vitamin nhóm B (còn gọi là vitamin B9) giữ vai trò vô cùng quan trọng đối với sự phát triển và tăng trưởng của các tế bào trong cơ thể. Trong thai kỳ, axit folic đảm nhận nhiệm vụ hình thành và phát triển hệ thần kinh của thai nhi gồm não bộ và tủy sống.
 Dị tật ống thần kinh là một trong những dị tật bẩm sinh phổ biến nhất ở Hoa Kỳ, ước tính có khoảng 3.000 trường hợp mang thai bị ảnh hưởng mỗi năm. Do đó, phụ nữ có kế hoạch chuẩn bị mang thai và đang mang thai được khuyến cáo bổ sung axit folic đầy đủ để thai nhi có thể phát triển hoàn thiện và khỏe mạnh. (1)
 Bác sĩ Lê Thanh Hùng chia sẻ, axit folic rất cần thiết cho sự phát triển và phân chia tế bào, cũng như sự hình thành tế bào máu trong cơ thể, đặc biệt là ở phụ nữ mang thai. Bổ sung axit folic ngay trước khi mang thai và kéo dài xuyên suốt những tháng tiếp theo trong thai kỳ sẽ hỗ trợ tốt cho việc phân chia tế bào, hình thành nhau thai, tăng số lượng hồng cầu và sự tăng trưởng của thai nhi.
 Đối với thai nhi, thiếu hụt sắt và axit folic sẽ dẫn đến thiếu máu hồng cầu, thai nhi có nguy cơ cao bị suy dinh dưỡng bào thai và sinh non. Thiếu axit folic ở giai đoạn đầu thai kỳ có thể khiến quá trình phân chia tế bào không bình thường, tăng nguy cơ trẻ mắc phải các dị tật bẩm sinh như nứt đốt sống, hở hàm ếch,… nguy hiểm nhất là khuyết tật ống thần kinh. Khiếm khuyết ống thần kinh có thể dẫn đến tử vong và gây ra nhiều khuyết tật ảnh hưởng đến chất lượng sống của trẻ.
 Đối với mẹ, thiếu hụt axit folic và sắt khiến mẹ bị thiếu máu, dễ gặp các triệu chứng như hoa mắt, chóng mặt, khó thở, tăng nguy cơ sảy thai và mắc hội chứng rối loạn tâm thần, băng huyết sau sinh. Tỷ lệ tử vong trong quá trình sinh nở ở mẹ bầu bị thiếu máu cao hơn so với mẹ bình thường.
 Thiếu axit folic khi mang thai gây ra những biến chứng nghiêm trọng, tuy nhiên bổ sung dư thừa axit folic khi mang thai cũng gây ra những rủi ro nhất định đối với sức khỏe mẹ và thai nhi (2). Vậy mẹ bầu cần bổ sung axit folic trong thai kỳ bao nhiêu là đúng và đủ?
 Axit folic giữ vai trò quan trọng đối với cơ thể, đặc biệt là phụ nữ mang thai
 Bổ sung axit folic trong thai kỳ bao nhiêu là đủ?
 Theo khuyến cáo chung, phụ nữ trong độ tuổi sinh nở và có kế hoạch mang thai nên bổ sung 400mcg axit folic mỗi ngày. Liều lượng cho phụ nữ đang mang thai là 400-800 mcg/ngày, phụ nữ cho con bú là 500mcg/ngày. Nếu tiền sử gia đình có người bị dị tật ống thần kinh, phụ nữ sẽ cần đến liều lượng axit folic cao hơn, có thể lên đến 4000mcg/ngày. Tốt nhất, mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn và hướng dẫn bổ sung liều lượng axit folic phù hợp.
 Một số lưu ý khi bổ sung axit folic mà mẹ cần ghi nhớ, gồm:
 Nên uống viên bổ sung sắt và axit folic sau bữa ăn 1-2 giờ. Không uống vào buổi tối vì có thể gây khó ngủ.
 Nên uống viên chứa axit folic kết hợp với nước trái cây giàu vitamin C để tăng cường hấp thụ sắt và các vi chất tốt nhất. Không uống cùng với rượu bia, trà hoặc cafe bởi có thể làm giảm hấp thụ sắt.
 Để tránh các tác dụng phụ như táo bón khi mang thai, nên bổ sung thêm các loại thực phẩm giàu chất xơ, trái cây, rau củ quả và uống nhiều nước.
 Bà bầu uống thừa axit folic có sao không?
 Bất kỳ thực phẩm hay chất dinh dưỡng nào nếu lạm dụng quá nhiều đều không tốt, có thể dẫn đến các tác dụng phụ không mong muốn, thừa axit folic khi mang thai cũng vậy.
 Bác sĩ Thanh Hùng cho biết, về tính chất dược động học, lượng axit folic dư thừa sẽ được bài tiết qua nước tiểu, mức độ nhẹ không gây nguy hiểm nhưng đây là việc làm vô cùng lãng phí. Mức độ nặng hơn có thể gây ra các vấn đề sức khỏe ở mẹ và thai nhi, thường gặp nhất là:
 1. Rối loạn hệ thần kinh của mẹ
 Dung nạp quá liều lượng axit folic khuyến cáo trong thai kỳ có thể khiến mẹ gặp các vấn đề về rối loạn thần kinh trung ương, dẫn đến các triệu chứng như co giật. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mẹ mà còn ở cả thai nhi.
 2. Buồn nôn
 Dư thừa axit folic trong thai kỳ còn có thể khiến mẹ gặp các triệu chứng tiêu hóa như buồn nôn, đầy hơi, biếng ăn… Nhiều mẹ bầu thường nhầm lẫn tình trạng này với triệu chứng ốm nghén đầu thai kỳ.
 Mẹ bầu uống thừa axit folic có thể gặp các triệu chứng tiêu hóa như buồn nôn, đầy hơi…
 3. Ảnh hưởng đến não bộ của thai nhi
 Mặc dù axit folic được khuyến cáo bổ sung trong thai kỳ để tạo điều kiện tốt cho sự phát triển trí não và ngăn ngừa dị tật ống thần kinh ở thai nhi, nhưng nếu bà bầu dung nạp quá nhiều axit folic sẽ cản trở hoạt động của hormone insulin, từ đó kìm hãm sự phát triển não bộ của trẻ.
 Một nghiên cứu ở những đứa trẻ 4 và 5 tuổi có mẹ bổ sung hơn 1000mcg axit folic mỗi ngày trong thai kỳ đạt điểm thấp hơn trong các bài kiểm tra trí não so với trẻ có mẹ bổ sung 400-999mcg/ngày. Một nghiên cứu khác cho thấy nồng độ folate trong máu cao hơn khi mang thai có nguy cơ kháng insulin cao hơn ở trẻ 9-13 tuổi. (3)
 Hiện vẫn đang cần thêm nhiều nghiên cứu để khẳng định điều này, tuy nhiên đã có cơ sở để khuyến cáo phụ nữ mang thai chỉ nên bổ sung đúng liều lượng axit folic được bác sĩ tư vấn và hướng dẫn.
 4. Tăng nguy cơ trẻ nhẹ cân
 Hàm lượng axit folic trong cơ thể mẹ có liên quan đến hoạt động trao đổi chất ở cơ thể thai nhi. Khi mẹ dung nạp quá liều axit folic sẽ khiến thai nhi hấp thụ kẽm kém, tăng nguy cơ thiếu kẽm. Khi bị thiếu kẽm sẽ tăng nguy cơ sinh ra bị nhẹ cân và chậm phát triển.
 5. Các rối loạn tâm lý cho trẻ sau này
 Các nhà nghiên cứu phát hiện rằng, nếu mẹ bị thừa axit folic khi mang thai quá nhiều trẻ sinh ra có nguy cơ mắc chứng rối loạn phổ tự kỷ cao gấp đôi.
 Rối loạn phổ tự kỷ (Autism spectrum disorder – ASD) là một rối loạn phát triển thần kinh phức tạp với các biểu hiện khiếm khuyết hành vi đặc trưng trong 3 lĩnh vực gồm tương tác xã hội, giao tiếp bằng lời và không lời, có hành vi rập khuôn, lặp đi lặp lại hoặc bất thường.
 Thống kê tại Mỹ, cứ 68 trẻ em thì có 1 trẻ mắc chứng rối loạn này, trong đó tỷ lệ bé trai mắc bệnh cao gấp 5 lần so với bé gái. Nguyên nhân vẫn chưa được xác định rõ ràng nhưng có những nghiên cứu cho thấy các yếu tố nguy cơ là sự kết hợp giữa gen và môi trường. (4)
 Bổ sung dư thừa axit folic khi mang thai làm tăng nguy cơ trẻ sinh ra mắc chứng rối loạn phổ tự kỷ
 Dấu hiệu thừa axit folic khi mang thai
 Dư thừa axit folic khi mang thai có thể gây ra nhiều vấn đề sức khỏe ở cả mẹ và thai nhi. Mẹ có thể dựa vào các biểu hiện dưới đây để nhận biết sớm tình trạng dư thừa axit folic trong thai kỳ, có kế hoạch điều chỉnh bổ sung dưỡng chất phù hợp.
 1. Mệt mỏi
 Khi mẹ dung nạp quá nhiều axit folic trong thai kỳ sẽ dễ gặp tình trạng mệt mỏi. Điều này xảy ra do tác động đến việc hấp thụ vitamin B12, ảnh hưởng đến việc sản xuất tế bào máu, gây ra triệu chứng mệt mỏi và các triệu chứng khác do thiếu máu.
 2. Khó ngủ
 Khó ngủ cũng là một trong những triệu chứng điển hình của việc dư thừa axit folic trong cơ thể. Mẹ uống axit folic vào ban đêm rất dễ bị mất ngủ, trằn trọc do tác dụng kích thích của axit folic. Ngoài ra, sự căng thẳng và lo lắng khi mang thai cũng có thể khiến mẹ bị khó ngủ.
 3. Tăng cân
 Một số nghiên cứu cho thấy bổ sung quá liều lượng axit folic có thể gây tăng cân mất kiểm soát ở mẹ bầu. Đặc biệt, khi bổ sung axit folic kèm theo các thành phần dưỡng chất khác như sắt và vitamin B12 sẽ khiến cơ thể tăng cường hấp thu chất dinh dưỡng, dẫn đến tăng cân.
 Tuy nhiên, tăng cân trong thai kỳ cũng là một hiện tượng bình thường và rất cần thiết để mẹ cung cấp đủ dinh dưỡng cho thai nhi phát triển. Mẹ chỉ nên bổ sung axit folic theo đúng liều lượng được khuyến cáo, đảm bảo cân nặng trong giới hạn để tránh ảnh hưởng đến sức khỏe bản thân và thai nhi.
 4. Táo bón
 Mặc dù chưa có nghiên cứu rõ ràng mối liên hệ giữa tình trạng dư thừa axit folic với táo bón ở mẹ bầu, nhưng nếu mẹ bổ sung quá nhiều axit folic mà không áp dụng chế độ ăn uống lành mạnh, giàu chất xơ và uống nhiều nước rất dễ gặp tình trạng táo bón.
 Bà bầu cần làm gì khi nhận thấy dư thừa axit folic trong cơ thể?
 Khi nhận thấy các biểu hiện của dư thừa axit folic, mẹ cần thực hiện ngay những việc sau:
 Dừng ngay việc bổ sung axit folic.
 Uống nhiều nước để bài trừ lượng axit folic dư thừa qua đường tiểu.
 Đến ngay cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ thăm khám, kiểm tra nồng độ axit folic trong cơ thể và hướng dẫn cách xử trí phù hợp, an toàn.
 BS.CKII Lê Thanh Hùng giàu kinh nghiệm sẽ hướng dẫn mẹ bầu cách bổ sung axit folic cũng như các loại vitamin trong thai kỳ đúng cách
 Trung tâm Sản Phụ khoa Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh quy tụ đội ngũ chuyên gia Sản Phụ khoa giỏi chuyên môn, giàu kinh nghiệm, sở hữu hệ thống máy móc hiện đại, phác đồ thăm khám và điều trị cá thể hóa… tùy vào từng trường hợp cụ thể sẽ hướng dẫn mẹ cách bổ sung axit folic và các vitamin trong thai kỳ phù hợp, đảm bảo mẹ và thai nhi khỏe mạnh.
 Để đặt hẹn thăm khám và tư vấn với các chuyên gia Sản Phụ khoa tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, mẹ vui lòng liên hệ đến:
 Cách phòng tránh tình trạng thừa axit folic khi mang thai
 Để phòng tránh tình trạng thừa axit folic khi mang thai, mẹ cần lưu ý những điều sau:
 Tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bắt đầu bổ sung axit folic để được hướng dẫn liều lượng thích hợp.
 Tuân thủ chặt chẽ hướng dẫn liều lượng của bác sĩ, tuyệt đối không tự ý sử dụng thêm hoặc đổi loại thuốc khác mà không có sự tư vấn của bác sĩ.
 Nếu đang kết hợp sử dụng thêm các loại vitamin khác, cần kiểm tra xem chúng có chứa axit folic hay không. Tốt nhất nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng các loại thuốc và vitamin trong thai kỳ.
 Xây dựng chế độ ăn uống đa dạng, bổ sung các loại thực phẩm giàu axit folic và uống nhiều nước.
 Để đảm bảo sức khỏe mẹ và thai nhi, mẹ cần tuân thủ chặt chẽ lịch thăm khám được bác sĩ trong suốt thai kỳ.
 Hy vọng bài viết này đã giải đáp được thắc mắc bà bầu thừa axit folic có sao không cũng như các dấu hiệu thừa axit folic khi mang thai để mẹ sớm nhận biết và điều chỉnh kịp thời. Nếu có bất kỳ thắc mắc hoặc băn khoăn nào khác, mẹ có thể liên hệ đến hotline Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để được các chuyên gia Sản Phụ khoa giỏi hỗ trợ!