Yếu tố nguy cơ của bệnh lý rối loạn cơ vòng Oddi

Bài viết của Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương - Bác sĩ nội soi tiêu hóa - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park.
 Chức năng túi mật đóng một vai trò quan trọng trong cơ chế cơ vòng Oddi và những bệnh nhân không có túi mật có nhiều khả năng bị rối loạn cơ vòng Oddi hơn. Các yếu tố tiềm ẩn khác gây rối loạn cơ vòng Oddi bao gồm giới tính nữ, suy giáp, hội chứng ruột kích thích, viêm tụy trước đó và các loại thuốc ngoại sinh.
 1. Phẫu thuật cắt túi mật và nguy cơ rối loạn cơ vòng Oddi
 Một số quần thể nhất định, chẳng hạn như bệnh nhân đã trải qua phẫu thuật cắt túi mật có khuynh hướng mắc rối loạn cơ vòng Oddi. Ở những đối tượng có túi mật nguyên vẹn, hormone CCK ức chế hoạt động của sóng pha cơ vòng Oddi, nhưng 6 tháng sau khi cắt túi mật, CCK không ức chế hoạt động này. Nhìn chung, khoảng 1,5% bệnh nhân phát triển rối loạn cơ vòng Oddi sau khi cắt túi mật.2. Sự lão hóa của túi mật, sỏi đường mật trước phẫu thuật, tán sỏi mật, ghép gan và nghiện rượu.Rối loạn chức năng cơ vòng Oddi cũng có liên quan đến sự lão hóa của túi mật, sỏi đường mật trước phẫu thuật, tán sỏi mật, ghép gan và nghiện rượu.Việc làm rỗng đường mật chậm trễ liên quan đến suy giáp cho thấy một yếu tố nguy cơ khác của rối loạn cơ vòng Oddi. Ngoài ra, những đối tượng bị suy giáp có nguy cơ bị sỏi mật tăng lên, được cho là thứ phát do không có tác dụng thư giãn của thyroxin đối với cơ vòng Oddi.Bệnh nhân bị hội chứng ruột kích thích có thể tăng nguy cơ mắc rối loạn cơ vòng Oddi. Evans và các đồng nghiệp báo cáo rằng những bệnh nhân bị hội chứng ruột kích thích sau phẫu thuật cắt túi mật có nhiều khả năng chứng tỏ phản ứng chậm với các đặc tính làm giãn cơ vòng của CCK so với những bệnh nhân sau cắt túi mật mà không có hội chứng ruột kích thích. Tỷ lệ lưu hành và tỷ lệ mắc rối loạn cơ vòng Oddi ở bệnh nhân hội chứng ruột kích thích không rõ ràng vì khó chẩn đoán do sự chồng chéo của các triệu chứng.     Bệnh nhân bị hội chứng ruột kích thích có thể tăng nguy cơ mắc rối loạn cơ vòng Oddi.  3. Phụ nữ bị rối loạn cơ vòng thường xuyên hơnRối loạn vận động cơ vòng Oddi xảy ra ở phụ nữ thường xuyên hơn so với nam giới và các mô hình động vật cung cấp một số thông tin chi tiết. Ở chó đồng cỏ, CCK làm tăng tần số sóng pha cơ vòng Oddi ở cả hai giới, nhưng mức tăng biên độ ở chó cái lớn hơn đáng kể so với ở chó đực. Hỗ trợ thêm cho sự khác biệt giới tính được thể hiện bằng sự ức chế của estrogen đối với tần số sóng cơ vòng Oddi ở chó đồng cỏ, trong khi tác dụng của progesterone đối với cơ vòng Oddi là không rõ ràng.4. Thuốc và nguy cơ rối loạn cơ vòng OddiCác tác nhân ngoại sinh đóng một vai trò bổ sung trong các quần thể có nguy cơ mắc rối loạn cơ vòng Oddi. Các thuốc Opiate được biết là làm thay đổi dòng chảy qua cơ vòng Oddi. Trong trường hợp không có túi mật, morphin, meperidine và pentazocine làm tăng áp lực mật trong túi mật.Thử nghiệm ở mèo cho thấy, Leucine và methionine-enkephalin gây ra sự co thắt ban đầu, sau đó là sự thư giãn kéo dài của cơ vòng Oddi ở mèo, cho thấy rằng chủ nghĩa opioid delta nội sinh có liên quan đến việc tăng dòng chảy qua cơ vòng. Điều quan trọng là naloxone đối kháng không có tác dụng làm tăng áp suất cơ vòng Oddi cơ bản do morphin gây ra nhưng làm giảm tác dụng của morphin trên tần số và biên độ sóng pha cơ vòng Oddi. Tác dụng ức chế naloxone gợi ý rằng có liên quan đến thụ thể opioid, trong khi sự vắng mặt của naloxone đối kháng với áp suất cơ bản cơ vòng Oddi có thể là trung gian của thụ thể opioid.Do đó, morphin làm tăng biên độ và tần số của sóng pha (qua thụ thể opioid) cũng như áp suất cơ bản (qua thụ thể opioid) của cơ vòng Oddi. Những tác dụng này cũng đã được chứng minh với fentanyl và codeine. Morphine cho thấy tác dụng hạn chế đối với cơ vòng Oddi ở những bệnh nhân trước khi phẫu thuật cắt túi mật, trong khi nó gây ra sự gia tăng đáng kể áp lực cơ thắt đáy sau phẫu thuật. Vì morphin có thể gây ra đau bụng không liên quan đến cơ vòng Oddi, Holtzer và Hulst đã đề xuất một thử nghiệm kích thích “morphin-enzym-đau”: Cơn đau kèm theo tăng ít nhất gấp đôi alanin aminotransferase 8 giờ sau khi dùng thuốc cho thấy rối loạn vận động cơ vòng Oddi. Mức độ tăng transaminase liên quan đến morphin đã được báo cáo cao gấp 65 lần so với bình thường ở những bệnh nhân không có túi mật. Mousavi và các đồng nghiệp đã chứng minh rằng thuốc phiện mãn tính gây ra rối loạn cơ vòng Oddi so với nhóm chứng và một số tác giả đã ghi nhận CBD không có triệu chứng, giãn nở ở bệnh nhân nghiện thuốc phiện.Tóm lại, rối loạn cơ vòng Oddi biểu thị dòng chảy của dịch mật bị suy giảm qua cơ vòng Oddi do hẹp cố định hoặc kiểm soát cơ bị rối loạn (rối loạn vận động). Chức năng túi mật dường như đóng một vai trò quan trọng trong cơ chế cơ vòng Oddi và những bệnh nhân không có túi mật có nhiều khả năng bị rối loạn cơ vòng Oddi hơn. Các yếu tố góp phần tiềm ẩn khác bao gồm giới tính nữ, suy giáp, hội chứng ruột kích thích, viêm tụy trước đó và các loại thuốc ngoại sinh. Tài liệu tham khảo:Elham Afghanistan. Sphincter of Oddi Function and Risk Factors for Dysfunction. Front Nutr. Năm 2017; 4: