Phẫu thuật tán nhuyễn thủy tinh thể

Bài viết được tham vấn chuyên môn cùng Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Thái Hưng - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Đà Nẵng. Nếu bạn trên 60 tuổi và thị lực bị mờ hoặc nhìn thấy các chấm đục, bạn có thể đã bị đục thủy tinh thể. Đây là một bệnh lý phổ biến ở người lớn tuổi và có thể được điều trị bởi bác sĩ nhãn khoa. Điều trị đục thủy tinh thể không phải quá khó khăn và hiện nay phẫu thuật tán nhuyễn nhân thủy tinh thể là phương pháp hiện đại, hiệu quả, đang ngày càng được áp dụng rộng rãi.
 1. Tổng quan về bệnh đục thủy tinh thể
 Thể thủy tinh là một cấu trúc mềm, trong suốt, có nhiệm vụ đưa ánh sáng đi vào võng mạc để mắt có thể nhìn thấy được bình thường. Đục thủy tinh thể hình thành khi protein tích tụ bên trong thủy tinh thể của mắt và làm cho nó bị vẩn đục. Điều này giúp ánh sáng không còn truyền qua một cách rõ ràng và có thể khiến bạn mất một phần thị lực. Có nhiều loại đục thủy tinh thể, tùy thuộc vào từng nguyên nhân. Đục thủy tinh thể có thể do bẩm sinh hoặc mắc phải, chấn thương.Đục thủy tinh thể thường xuất hiện và hình thành từ từ. Bạn có thể không biết sự tồn tại của chúng cho đến khi các protein trong thể thủy tinh bắt đầu chặn ánh sáng và thị lực của bạn bị suy giảm. Sau đó, người bị đục thủy tinh thể có thể nhận thấy:Tầm nhìn mờ như có sương mù hoặc nhiều bụi bẩnCận thị (ở người lớn tuổi)Những thay đổi trong cách bạn nhận diện màu sắcCác vấn đề khi lái xe vào ban đêm (ví dụ: ánh sáng chói từ đèn pha chiếu tới)Bị chói khi nhìn vào ban ngàyNhìn đôi ở mắt bị ảnh hưởngKính đeo mắt hoặc kính áp tròng không còn hoạt động tốtMột số trẻ sinh ra bị đục thủy tinh thể nếu thủy tinh thể không hình thành như bình thường trong thời kỳ mang thai. Những bệnh đục thủy tinh thể bẩm sinh này có thể do vấn đề liên quan đến bất thường nhiễm sắc thể như hội chứng Down. Chúng cũng có thể là do di truyền, nghĩa là cha mẹ của em bé có thể mắc bệnh. Điều quan trọng là phải kiểm tra thị lực của con bạn thường xuyên. Khi phát hiện ra bệnh đục thủy tinh thể càng sớm thì thị lực của trẻ càng tốt về lâu dài. Việc kiểm tra thị lực đầu tiên diễn ra khi con bạn là trẻ sơ sinh. Bác sĩ sẽ kiểm tra mắt xem có bị đục thủy tinh thể và các vấn đề khác hay không. Trẻ sẽ tiếp tục được kiểm tra thị lực trong suốt thời thơ ấu. Việc bố mẹ nhận biết sớm các vấn đề bất thường về thị lực của trẻ có thể gặp nhiều khó khăn. Trẻ thậm chí có thể không biết rằng có điều gì đó không ổn với thị lực của chúng. Trong một số hoàn cảnh, chúng có thể nói rằng chúng đang nhìn thấy hai trong số mọi thứ ("nhìn đôi") hoặc đèn quá sáng.
 2. Đục thủy tinh thể được chẩn đoán như thế nào?
 Để tìm hiểu xem bạn có bị đục thủy tinh thể hay không, bác sĩ sẽ muốn biết tất cả các triệu chứng của bạn vì thế hãy trao đổi một cách chi tiết với bác sĩ của bạn. Họ sẽ nhìn kỹ vào mắt bạn và có thể thực hiện một số bài kiểm tra bao gồm:Kiểm tra thị lực. Đây là một cách nói hoa mỹ để nói "kiểm tra thị lực mắt". Bác sĩ sẽ yêu cầu bạn đọc các chữ cái từ khoảng cách xa để biết thị lực của bạn tốt như thế nào. Hai mắt sẽ được kiểm tra lần lượt. Sau đó, họ cũng có thể làm một bài kiểm tra độ chói, nơi họ chiếu một ánh sáng rực rỡ vào mắt bạn và sau đó yêu cầu bạn đọc các chữ cái.Khám với đèn khe: Bác sĩ sử dụng một kính hiển vi đặc biệt với nguồn sáng mạnh cho phép kiểm tra các bộ phận khác nhau của mắt. Họ sẽ nhìn vào giác mạc của bạn, lớp bên ngoài rõ ràng. Họ cũng sẽ kiểm tra mống mắt - phần có màu của mắt bạn - và thấu kính nằm phía sau nó. Ống kính bẻ cong ánh sáng khi nó đi vào mắt để bạn có thể nhìn rõ mọi vật.Khám võng mạc. Bác sĩ sẽ nhỏ thuốc vào mắt bạn để giãn đồng tử, các điểm tối ở giữa kiểm soát lượng ánh sáng đi vào. Điều này cho phép họ nhìn rõ võng mạc mô xung quanh mắt bạn và nhìn rõ hơn về bệnh đục thủy tinh thể.     Để chẩn đoán đục thủy tinh thể, bác sĩ cần kiểm tra thị lực của bạn  3. Các phương pháp điều trị đục thể thủy tinh
 Phẫu thuật là cách duy nhất để điều trị đục thủy tinh thể, nhưng bạn có thể không cần thực hiện ngay. Nếu phát hiện ra bệnh đục thủy tinh thể ở giai đoạn đầu, bạn có thể sử dụng kính mới. Một thấu kính mạnh hơn có thể giúp điều chỉnh tầm nhìn tốt hơn trong một thời gian.Nếu bạn gặp khó khăn khi đọc, hãy thử dùng đèn sáng hơn hoặc kính lúp. Nếu gặp vấn đề với ánh sáng chói, hãy kiểm tra các loại kính đặc biệt có lớp phủ chống chói. Chúng có thể phát huy tác dụng khi bạn lái xe vào ban đêm.Theo dõi chặt chẽ diễn tiến mà bệnh đục thủy tinh thể ảnh hưởng đến cách bạn nhìn. Khi những vấn đề về thị lực của bạn bắt đầu cản trở thói quen sinh hoạt hàng ngày, đặc biệt nếu chúng khiến việc lái xe trở nên nguy hiểm thì đã đến lúc bạn nên nói chuyện với bác sĩ về việc phẫu thuật.Có một số loại phẫu thuật cho bệnh đục thủy tinh thể, nhưng tất cả chúng đều có một điểm chung: Bác sĩ phẫu thuật lấy thủy tinh thể bị đục ra và thay thế nó bằng một thủy tinh thể nhân tạo. Bạn có thể cảm thấy hơi khó chịu khi nghĩ đến việc phẫu thuật sẽ diễn ra ở vị trí nhạy cảm như mắt nhưng đó là một phương pháp điều trị rất phổ biến. Bạn sẽ được gây tê cục bộ để làm tê mắt và sẽ tỉnh táo trong thời gian phẫu thuật, bên cạnh đó bạn sẽ được dùng thuốc an thần và sẽ không cảm thấy lo lắng hay đau đớn gì. Quá trình phẫu thuật thường mất khoảng 15 đến 20 phút và bạn không cần phải ở lại bệnh viện qua đêm. Trường hợp bị đục thủy tinh thể ở cả hai mắt, bác sĩ phẫu thuật một bên mắt và đợi đến khi mắt đầu tiên của bạn lành rồi sẽ tiến hành đến mắt thứ hai. Hơn 95% những người đã trải qua phẫu thuật nói rằng họ có thể nhìn thấy tốt hơn sau khi phẫu thuật.
 4. Phẫu thuật tán nhuyễn nhân thủy tinh thể là gì?
 Tán nhuyễn nhân thủy tinh thể là một phương pháp phẫu thuật đục thủy tinh thể hiện đại, trong đó thủy tinh thể của mắt được nhũ hóa bằng sóng siêu âm và được hút ra từ mắt để loại bỏ. Dịch hút ra được thay thế bằng việc tưới dung dịch muối cân bằng để duy trì khoang trước trong suốt.Lựa chọn phương pháp vô cảm phù hợp là điều cần thiết cho phẫu thuật mắt. Gây tê tại chỗ được sử dụng phổ biến nhất, thường là bằng cách nhỏ thuốc gây tê cục bộ như tetracaine hoặc lidocain. Ngoài ra, có thể tiêm lidocain hoặc thuốc gây tê bupivacain tác dụng lâu hơn vào khu vực xung quanh (khối peribulbar) hoặc phía sau (khối retrobulbar) hình nón cơ mắt để cố định đầy đủ hơn các cơ ngoại nhãn và giảm thiểu cảm giác đau. Đôi khi có thể thực hiện phong bế thần kinh mặt bằng cách sử dụng lidocain và bupivacain để giảm tình trạng co mí mắt. Gây mê toàn thân được khuyến cáo cho trẻ em, đục thủy tinh thể do chấn thương mắt, và cho những bệnh nhân quá sợ hãi hoặc bất hợp tác.Bệnh nhân sẽ được vô trùng để chuẩn bị cho khu vực phẫu thuật, bao gồm sử dụng thuốc sát trùng như povidone-iodine. Sử dụng màn, áo choàng và găng tay vô trùng. Một tấm nhựa có ngăn chứa giúp thu thập chất lỏng trong quá trình tán nhuyễn nhân thủy tinh thể. Một dụng cụ chuyên dụng được đưa vào để giữ cho mí mắt mở.     Tán nhuyễn nhân thủy tinh thể là một trong các phương pháp điều trị đục thủy tinh thể  Trước khi phẫu thuật tán nhuyễn nhân thủy tinh thể được thực hiện, bác sĩ nhãn khoa sẽ rạch một hoặc nhiều đường để đưa dụng cụ phẫu thuật vào. Sau đó, bác sĩ phẫu thuật sẽ loại bỏ mặt trước của lớp vỏ có chứa thủy tinh thể bên trong mắt. Phẫu thuật tán nhuyễn nhân thủy tinh thể liên quan đến việc sử dụng một máy có động lực học chất lỏng được điều khiển bằng bộ vi xử lý.Đầu dò là một tay cầm siêu âm có kim bằng titan hoặc thép. Đầu kim rung ở tần số siêu âm để làm nhũ hóa vết đục thủy tinh thể trong khi máy bơm hút dịch qua đầu kim. Thủy tinh thể đục thường bị vỡ thành hai hoặc bốn mảnh và mỗi mảnh được nhũ hóa và hút ra ngoài bằng lực hút. Quá trình nhũ tương hóa nhân thủy tinh thể làm cho việc hút sau đó trở nên dễ dàng hơn. Sau khi loại bỏ toàn bộ nhân thấu kính trung tâm cứng bằng phương pháp tán nhuyễn, vỏ thấu kính mềm hơn bên ngoài được loại bỏ chỉ bằng lực hút.Cũng như các loại phẫu thuật điều trị đục thể thủy tinh khác, một bộ phận cấy ghép thủy tinh thể (IOL), được đặt vào nang thủy tinh thể còn lại. Để cấy poly IOL (methyl methacrylate) (PMMA), vết mổ phải được mở rộng. Để cấy IOL loại có thể gập lại, vết mổ không cần phải mở rộng. IOL có thể gấp lại, được làm bằng silicon hoặc acrylic có nguồn điện thích hợp được gấp lại bằng cách sử dụng giá đỡ / cặp hoặc thiết bị chèn độc quyền. Sau đó, thủy tinh thể nhân tạo được đưa vào và đặt vào khoang sau trong túi bao nhân (cấy trong túi). Vì chỉ cần một vết rạch nhỏ, cần ít hoặc thậm chí không cần khâu và thời gian hồi phục của bệnh nhân thường ngắn nên nhiều bác sĩ ưu tiên lựa chọn loại IOL có thể gấp lại được.
 5. Theo dõi bệnh nhân sau phẫu thuật tán nhuyễn nhân thủy tinh thể
 Đối với hầu hết mọi người, quá trình phục hồi thường diễn ra suôn sẻ. Thời gian hồi phục bao lâu tùy thuộc vào loại phẫu thuật và đáp ứng của từng người. Nhưng nói chung, người bệnh sẽ nhận thấy rằng tầm nhìn của họ sẽ tốt hơn nhiều sau đó một hoặc vài ngày. Sau khoảng một hoặc hai tuần, bạn có thể quay lại làm tất cả những việc bạn thích.Như với bất kỳ cuộc phẫu thuật nào, người bệnh có thể gặp phải một số rủi ro. Rất hiếm, nhưng bạn có thể bị nhiễm trùng hoặc chảy máu. Cũng có khả năng võng mạc bị kéo ra khỏi các mô ở phía sau mắt. Đây được gọi là võng mạc tách rời.Một số người gặp một vấn đề sau khi phẫu thuật đục thủy tinh thể được gọi là đục thủy tinh thể sau (PCO). Thị lực của bạn có thể bị vẩn đục trở lại vì viên nang giữ thủy tinh thể nhân tạo trong mắt dày lên. Phẫu thuật laser có tên YAG có thể khắc phục sự cố này. Đôi khi, điều này có thể xảy ra 1 năm sau khi phẫu thuật đục thủy tinh thể.     Mắt bạn có thể ổn định hơn sau 1-2 tuần phẫu thuật tán nhuyễn thủy tinh thể