Ngộ độc thực phẩm có lây không?

Bài viết bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park. Trong số khoảng 48 triệu người bị bệnh do thực phẩm mỗi năm ở Hoa Kỳ, 3.000 người sẽ chết, theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC). Ngộ độc thực phẩm không được coi là một bệnh nhiễm trùng, vì vậy nó không lây nhiễm và không lây lan từ người sang người.
 1. Ngộ độc thực phẩm là gì?
 Ngộ độc thực phẩm, còn được gọi là bệnh do thực phẩm, là do ăn hoặc uống thực phẩm hoặc đồ uống bị ô nhiễm.Các triệu chứng ngộ độc thực phẩm khác nhau nhưng có thể bao gồm buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy và đau quặn bụng. Một số người cũng phát sốt. Các triệu chứng có thể phát triển trong vòng vài giờ hoặc vài ngày sau khi ăn thực phẩm bị ô nhiễm.Ngộ độc thực phẩm do một số vi khuẩn, vi rút hoặc ký sinh trùng gây ra sẽ dễ lây lan. Vì vậy, nếu bạn hoặc con bạn có các triệu chứng ngộ độc thực phẩm, hãy thực hiện các bước để bảo vệ bản thân và ngăn chặn sự lây lan của bệnh.Đôi khi, ngộ độc thực phẩm là kết quả của các hóa chất hoặc chất độc được tìm thấy trong thực phẩm. Loại ngộ độc thực phẩm này không được coi là một bệnh nhiễm trùng, vì vậy nó không lây nhiễm và không lây lan từ người sang người.
 2. Các loại ngộ độc thực phẩm
 Có hơn 250 các loại bệnh do thực phẩm khác nhau. Hầu hết những bệnh này là do một trong những nguyên nhân sau đây.     Vi khuẩn, Virus, Kí sinh trùng là những tác nhân chủ yếu gây ngộ độc thực phẩm  2.1. Vi khuẩn
 Vi khuẩn - là những sinh vật nhỏ bé - có thể xâm nhập vào đường tiêu hóa (GI) thông qua thực phẩm bị ô nhiễm và gây ra các triệu chứng như buồn nôn, nôn, tiêu chảy và đau bụng.Vi khuẩn có thể làm ô nhiễm thực phẩm theo một số cách:Bạn có thể mua thực phẩm đã hư hỏng hoặc bị nhiễm vi khuẩn.Thực phẩm của bạn có thể bị ô nhiễm vào một thời điểm nào đó trong quá trình bảo quản hoặc chuẩn bị.Điều này có thể xảy ra nếu bạn không rửa tay trước khi chuẩn bị hoặc xử lý thực phẩm. Nó cũng có thể xảy ra khi thực phẩm tiếp xúc với bề mặt bị nhiễm vi khuẩn.Bảo quản thực phẩm không đúng cách như để thực phẩm ở nhiệt độ phòng hoặc ngoài trời quá lâu cũng có thể khiến vi khuẩn phát triển và sinh sôi nhanh chóng.Điều quan trọng là phải làm lạnh hoặc đông lạnh thực phẩm sau khi nấu. Không ăn thức ăn đã bỏ nguội quá lâu. Hãy nhớ rằng thực phẩm bị ô nhiễm có thể có mùi vị bình thường.Vi khuẩn có thể gây ngộ độc thực phẩm bao gồm:SalmonellaShigellaE. coli (một số chủng, bao gồm cả E. coli O157: H7 )ListeriaCampylobacter jejuniStaphylococcus aureus (tụ cầu)
 2.2. Virus
 Ngộ độc thực phẩm do vi rút cũng có thể truyền từ người sang người. Một loại vi rút lây nhiễm qua thực phẩm phổ biến là norovirus, gây viêm ở dạ dày và ruột.Viêm gan A là một bệnh lây truyền qua đường thực phẩm khác do vi rút. Bệnh nhiễm trùng gan cấp tính rất dễ lây lan này gây viêm gan. Virus viêm gan A có thể được tìm thấy trong phân và máu của những người bị nhiễm bệnh.Nếu bạn không rửa tay sau khi đi vệ sinh, bạn có thể truyền virus sang người khác qua cái bắt tay và các tiếp xúc vật lý khác. Bạn cũng có thể lây virus cho người khác nếu bạn chế biến thức ăn hoặc đồ uống bằng tay bị nhiễm bẩn.Các vi rút truyền nhiễm từ thực phẩm cũng lây lan qua tiếp xúc gián tiếp. Trong suốt một ngày, bạn có thể chạm vào một số bề mặt bằng tay bị nhiễm bẩn. Chúng bao gồm công tắc đèn, bộ đếm, điện thoại và tay nắm cửa. Bất kỳ ai chạm vào những bề mặt này đều có thể bị bệnh nếu họ đưa tay lên gần miệng.Vi khuẩn và vi rút có thể sống bên ngoài cơ thể trên bề mặt cứng trong nhiều giờ, và đôi khi vài ngày . Salmonella và campylobacter có thể sống trên bề mặt đến 4 giờ , trong khi norovirus có thể tồn tại trên bề mặt trong nhiều tuần.
 3. Ký sinh trùng
 Các ký sinh trùng có thể gây ngộ độc thực phẩm bao gồm:Giardia duodenalis (trước đây gọi là G. lamblia )Cryptosporidium parvumCyclospora cayetanensisToxoplasma gondiiXoắn ốc TrichinellaTaenia saginataTaenia soliumKý sinh trùng là những sinh vật có kích thước đa dạng. Một số có kích thước siêu nhỏ, nhưng một số khác, chẳng hạn như giun ký sinh, có thể nhìn thấy bằng mắt thường. Các sinh vật này sống trong hoặc trên các sinh vật khác (gọi là vật chủ) và nhận chất dinh dưỡng từ vật chủ này.Khi xuất hiện, những sinh vật này thường được tìm thấy trong phân của người và động vật. Chúng có thể truyền vào cơ thể bạn khi bạn ăn thức ăn bị ô nhiễm, uống nước bị ô nhiễm, hoặc đưa bất cứ thứ gì vào miệng tiếp xúc với phân của người hoặc động vật bị nhiễm bệnh.Bạn có thể lây lan loại ngộ độc thực phẩm này qua tiếp xúc cơ thể hoặc bằng cách chế biến thực phẩm bằng tay bị ô nhiễm.
 3. Làm thế nào để ngăn chặn sự lây lan của ngộ độc thực phẩm?
 Bất cứ ai cũng có thể bị ngộ độc thực phẩm, nhưng có những cách để ngăn chặn sự lây lan của nó khi bạn đã bị nhiễm bệnh. Việc ngăn ngừa sự lây lan của các bệnh truyền nhiễm qua thực phẩm là rất quan trọng vì các biến chứng có thể phát sinh.Vì ngộ độc thực phẩm có thể gây nôn mửa và tiêu chảy, có nguy cơ mất nước. Trong những trường hợp mất nước nghiêm trọng, cần phải nhập viện để thay chất lỏng đã mất. Mất nước có thể đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ sơ sinh, người già và những người có hệ miễn dịch kém.Dưới đây là một số mẹo để ngăn ngừa sự lây lan của ngộ độc thực phẩm khi bạn đã bị ốm.Vi khuẩnNghỉ học hoặc đi làm ở nhà cho đến khi các triệu chứng biến mấtRửa tay bằng nước ấm, xà phòng sau khi đi vệ sinh và sau khi tiếp xúc với phân động vật hoặc người.Không chuẩn bị hoặc xử lý thức ăn hoặc đồ uống cho đến khi các triệu chứng biến mất và bạn cảm thấy tốt hơn.Dạy trẻ cách rửa tay đúng cách. Theo CDC, rửa tay đúng cách sẽ mất khoảng 20 giây, cùng một khoảng thời gian để hát bài hát "Chúc mừng sinh nhật" hai lần.Khử trùng các bề mặt thường chạm vào trong nhà - công tắc đèn, tay nắm cửa, mặt bàn, điều khiển từ xa, v.v.Dọn dẹp nhà vệ sinh sau mỗi lần sử dụng, sử dụng khăn lau khử trùng hoặc bình xịt khử trùng trên bệ ngồi và tay cầm.Vi-rútNghỉ học và làm việc ở nhà cho đến khi các triệu chứng biến mất và tránh đi lại.Rửa tay bằng nước ấm, xà phòng sau khi đi vệ sinh và sau khi tiếp xúc với phân người hoặc động vật.Không chuẩn bị hoặc xử lý thức ăn hoặc đồ uống cho đến khi các triệu chứng biến mất và bạn cảm thấy tốt hơn.Khử trùng các bề mặt xung quanh nhà.Mang găng tay khi làm sạch chất nôn hoặc tiêu chảy của người bị bệnh.Ký sinh trùngRửa tay bằng nước ấm, xà phòng sau khi đi vệ sinh và sau khi tiếp xúc với phân người hoặc động vậtKhông chuẩn bị hoặc xử lý thức ăn hoặc đồ uống cho đến khi các triệu chứng biến mất và bạn cảm thấy tốt hơn.Thực hành tình dục an toàn. Một số ký sinh trùng (Giardia) có thể lây lan qua quan hệ tình dục bằng miệng, hậu môn không được bảo vệ.     Cần áp dụng đúng cách các biện pháp để ngăn ngừa ngộ độc thực phẩm  4. Biện pháp cải thiện triệu chứng ngộ độc thực phẩm
 Ngộ độc thực phẩm có thể gây ra một loạt các triệu chứng khó chịu như tiêu chảy, nôn mửa, đau dạ dày và sốt. Tuy nhiên, các triệu chứng thường tự biến mất trong vòng vài giờ đến vài ngày và thường không cần đến bác sĩ.Nghỉ ngơi nhiều và uống nhiều nước có thể giúp bạn cảm thấy tốt hơn. Mặc dù bạn có thể không muốn ăn, nhưng cơ thể bạn cần năng lượng, vì vậy điều quan trọng là bạn phải nhấm nháp những thức ăn nhạt như bánh quy giòn, bánh mì nướng và cơm.Chất lỏng (nước, nước trái cây, trà đã khử caffein) cũng rất quan trọng để tránh mất nước. Nếu bạn có các triệu chứng mất nước, hãy đến bệnh viện ngay lập tức. Các dấu hiệu bao gồm khát nước, đi tiểu thường xuyên, nước tiểu sẫm màu, mệt mỏi và chóng mặt.Ở trẻ em, các triệu chứng mất nước bao gồm khô lưỡi, không mặc tã ướt trong ba giờ, yếu ớt, cáu kỉnh và khóc không ra nước mắt.Gọi cấp cứu theo số máy 115 hoặc đưa bệnh nhân đến ngay tại cơ sở y tế gần nhất: Vì mặc dù đã tiến hành sơ cứu ban đầu, song bệnh nhân vẫn có thể gặp nguy hiểm và biến chứng bất cứ lúc nào. Vậy nên, người bị ngộ độc cần được sự trợ giúp và theo dõi từ nhân viên y tế.Với những khu vực gần bệnh viện thuộc Hệ thống Y tế Vinmec có thể chuyển ngay bệnh nhân tới bệnh viện Vinmec, bệnh viện luôn chuẩn bị đầy đủ nhân lực để đối phó trong trường hợp ngộ độc thực phẩm, ngăn chặn ngộ độc tiếp diễn.Khoa Hồi sức Cấp cứu Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec hoạt động 24/24 vào tất cả các ngày trong tuần, kể cả thứ 7 và Chủ nhật cũng như các ngày lễ trong năm.Với các trang thiết bị Chẩn đoán hình ảnh và Xét nghiệm hiện đại, đặc biệt là các xe cấp cứu chuyên dụng hạng nặng với đầy đủ các máy móc hỗ trợ cho bệnh nhân nặng đi đường xa trong lĩnh vực cận lâm sàng cũng như trong vận chuyển các bệnh nhân nặng theo yêu cầu.Đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng cấp cứu tại Khoa Cấp cứu – Hồi sức Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec được đào tạo chuyên sâu, bài bản, có thể tiếp nhận và xử lý khẩn cấp các trường hợp bệnh nhân, đồng thời luôn có sự phối hợp với tất cả các chuyên khoa của Bệnh viện một cách bài bản và nhanh chóng.Tại Khoa Cấp cứu – Hồi sức Vinmec, người bệnh sẽ được khám, chẩn đoán, nhanh chóng, chính xác và được điều trị theo mức độ ưu tiên cấp cứu đến khi qua khỏi tình trạng nguy kịch. Bài viết tham khảo nguồn: sciencedirect.com, niddk.nih.gov, cdc.gov