Kiềm hóa nước tiểu tăng thải trừ chất độc (Mỗi 8 giờ)

Bài viết bởi Bác sĩ - Khoa Hồi sức tích cực - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City
 Trong các biện pháp điều trị ngộ độc, kiềm hóa nước tiểu đào thải độc chất ra khỏi cơ thể là một trong các biện pháp quan trọng và nhiều ý nghĩa
 1. Cơ chế kiềm hóa nước tiểu tăng thải trừ chất độc (Mỗi 8 giờ)
 Tăng đào thải các acid yếu qua nước tiểu.Giữ các acid yếu ở trạng thái ion hóa.Hạn chế tái hấp thu tại ống thận.Kết quả là tăng đào thải các chất độc là acid yếu ra ngoài cơ thể qua đường thận quá đó giảm nồng độ các chất trên trong máu.     Cơ chế kiềm hóa nước tiểu giúp đào thải các acid yếu qua nước tiểu.  2. Chỉ định
 Trong các trường hợp ngộ độc các chất có tính chất acid yếu hơn sau:Phenobarbital (gardenal) hoặc các thuốc khác trong nhóm barbiturateCác thuốc điều trị chống loạn nhịp nhóm I và các thuốc chẹn kênh natri nhanh khác: lidocain...Thuốc chống trầm cảm ba vòng: amitriptylin...Thuốc kháng histaminNgộ độc cocainSalicylate (aspirin)ChlopropamideThuốc diệt cỏ nhóm ChlorophenoxyMột số sulfonamideMethotrexateMuối floDiflinisal     Người bị ngộ độc cocain cần được kiềm hóa nước tiểu  3. Chống chỉ định
 Suy thận thiểu niệu hoặc vô niệuSuy tim hoặc các bệnh lý mạch vành từ trước.Quá tải dịch, phù phổi cấpBệnh lý tắc mạch não (đột quỵ não thể nhồi máu) hoặc co thắt mạch não từ trước: xuất huyết dưới nhện giai đoạn co mạchRối loạn điện giải nặng: hạ kali và hạ canxi máu
 4. Chuẩn bị
 Người thực hiện:1 bác sỹ chuyên ngành hồi sức - chống độc: ra chỉ định và tính toán thể tích dịch kiềm hóa theo cân nặng và mức độ bệnh.Theo dõi trong và khi kết thúc điều trị và xử trí tai biến nếu có1 điều dưỡng thực hiện việc pha, truyền thuốc và theo dõi người bệnh trong quá trình điều trị.Phương tiện:Chuẩn bị dung dịch Natri Bicarbonate (NaHCO3) 0,1- 0,15 mEq/mlCách 1: Pha 100-150 mEq NaHCO3 nguyên chất trong 1lít glucose 5%.Cách 2: Dùng dung dịch có sẵn 1000 ml dung dịch NaHCO3 1,4% tương đương nồng độ 0,16 mEq NaHCO3/lít .Nếu người bệnh cần hạn chế dịch có thể dùng dung dịch NaHCO3 nồng độ 8,4% với tổng lƣợng dự kiến 2-3 mEq/kg cân nặngMáy truyền dịch: đảm bảo truyền NaHCO3 đúng theo yêu cầu tốc độ truyền.     Người bệnh có thể được đặt sonde bàng quang nếu cần  Các vật tư tiêu hao khác (chi tiết từng gói xin xem thêm trong phần phụ lục)Gói dụng cụ tiêu haoGói dụng cụ rửa tay, sát khuẩnBộ dụng cụ tiêm truyền vô khuẩnBộ dụng cụ, thuốc cấp cứu khi làm thủ thuật:1 xe cấp cứu gồmDụng cụ , máy theo dõiNgười bệnhGiải thích lý do và quy trình tiến hành kiềm hóa cho người nhà người bệnh hoặc trực tiếp cho người bệnh nếu người bệnh còn tỉnh táoXét nghiệm trước khi tiến hành kiềm hóa:Điện giải đồ (Na, K, Ca) và ure/creatininĐường máuTình trạng toan - kiềm máu ( khí máu động mạch)pH nước tiểuĐặt đường truyền tĩnh mạchĐặt sonde bàng quang nếu cầnĐiều chỉnh tình trạng hạ kali máu trước khi tiến hành kiềm hóa (nếu cóHồ sơ bệnh ánBác sỹ ghi chép hồ sơ lý do và chỉ định kiềm hóa nước tiểu.Ghi chép đầy đủ loại dịch (dịch pha hay dịch có sắn) và số lượng sử dụng     Hồ sơ bệnh án được chuẩn bị trước khi thực hiện  5. Các bước tiến hành
 Kiểm tra: hồ sơ, người bệnh và các xét nghiệm.Chỉ tiến hành khi đã chuẩn bị đầy đủ xét nghiệm và người bệnh đồng ýThực hiện kỹ thuậtDùng dung dịch 0,1-0,15 mEq/mL hoặc NaHCO3 1,4%: số lượng 1000 mlTruyền tĩnh mạch bằng máy truyền dịch với tốc độ 150ml/giờ hoặc 15-22 mEq/giờ.Không vượt quá 1 mEq/Kg/giờ. Tổng thời gian truyền trung bình 6-8 giờDùng dung dịch đậm đặc 8,4% khi NGƯỜI BỆNH có quá tải dịch:Dùng 100-150 ml tương đương 100-150 mEq, truyền qua máy truyền dịch, tốc độ truyền 15-20 ml/giờ, tổng thời gian truyền trung bình 6-8 giờTrẻ em: tổng liều mEq/kg, truyền bằng máy truyền dịch, truyền trong thời gian 6-8 giờNhắc lại liều ban đầu khi còn chỉ định kiềm hóa và pH nƣớc tiểu giảm dưới 7,5 và không có chống chỉ định của kiềm hóa đã trình bày ở trên.
 6. Theo dõi
 Theo dõi pH nước tiểu mỗi 6 giờ đảm bảo duy trì pH nƣớc tiểu 7,5 – 8,5.Xét nghiệm Kali máu, bù Kali nếu có hạ Kali máuTình trạng toan kiềm máu qua KMĐM.Đo áp lực tĩnh mạch trung tâm tránh quá tải dịchĐảm bảo số lượng nước tiểu 2-4 ml/kg/giờ.Phát hiện biến chứng co thắt mạch vành bằng điện tim hoặc lắp monitor điện tim. Theo dõi và phát hiện biến chứng co thắt mạch não nếu nghi ngờ.     Người bệnh được theo dõi pH nước tiểu mỗi 6 giờ  7. Biến chứng và cách xử lý
 Kiềm hóa máu quá mức: pH máu tăng quá 7,6. Cách xử trí: dừng truyền NaHCO3, truyền dịch thông thường đến khi khí máu về bình thường.Hạ kali máu: kiềm máu sẽ đưa kali vào trong tế bào, đặc biệt nghiêm trọng ở những người bệnh hạ kali trước đó: Bù kali đường tĩnh mạch theo phác đồ bù kaliGiảm canxi máu: cơn tetani, thường nhẹ và không có biến chứng khác: bù canxiCo thắt mạch vành: tăng nguy cơ ở người bệnh hẹp mạch vành trước đó. Xử trí: dừng truyền, cho thuốc giãn mạch vành (nitromint uống, ngậm, nitroglycerin truyền tĩnh mạch)Co thắt mạch não: có thể xảy ra nếu kiềm hóa máu quá mức. Cho thuốc giãn mạch não: nimodipine uống hoặc truyền tĩnh mạchBệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec là cơ sở y tế chất lượng cao tại Việt Nam với đội ngũ y bác sĩ có trình độ chuyên môn cao, được đào tạo bài bản, chuyên sâu trong nước và nước ngoài, giàu kinh nghiệm.Hệ thống thiết bị y tế hiện đại, tối tân, sở hữu nhiều máy móc tốt nhất trên thế giới giúp phát hiện ra nhiều căn bệnh khó, nguy hiểm trong thời gian ngắn, hỗ trợ việc chẩn đoán, điều trị của bác sĩ hiệu quả nhất. Không gian bệnh viện được thiết kế theo tiêu chuẩn khách sạn 5 sao, mang đến cho người bệnh sự thoải mái, thân thiện, yên tâm.