Quy trình kỹ thuật điều trị co giật trong ngộ độc

Bài viết được viết bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Lê Thái Bảo - Bác sĩ Hồi sức tích cực - Khoa Hồi sức tích cực - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City Các cơn co giật trong ngộ độc xảy ra ngày càng dày với cường độ ngày càng mạnh, dẫn tới trạng thái động kinh hay còn gọi là co giật liên tục, sẽ dẫn tới tử vong nhanh chóng nếu không được điều trị kịp thời. Vì vậy co giật là trạng thái cấp cứu và người bệnh phải được cắt cơn giật ngay để tránh tử vong.
 1. Đại cương
 Co giật trong ngộ độc thường là co giật toàn thân, các cơn co giật xảy ra ngày càng dày với cường độ ngày càng mạnh, dẫn tới trạng thái động kinh hay còn gọi là co giật liên tục, sẽ dẫn tới tử vong nhanh chóng nếu không được điều trị kịp thời. Vì vậy co giật là trạng thái cấp cứu và người bệnh phải được cắt cơn giật ngay để tránh tử vong.Phải loại trừ các nguyên nhân gây đe doạ tính mạng, cần chẩn đoán và xử trí ngay như nhiễm trùng thần kinh trung ương, hạ đường máu, hạ natri máu, hạ canxi máu,...Chỉ định: Người bệnh co giật do ngộ độc các chất gây co giật, phù não, hoặc sốt cao ở trẻ em.Chống chỉ định: Không có chống chỉ định tuyệt đối     Co giật trong ngộ độc thường là co giật toàn thân  2. Chuẩn bị
 Người thực hiện quy trìnhBác sĩ: Đánh giá người bệnh, ra chỉ định, đặt mục tiêu theo dõi và cùng theo dõi trong quá trình xử tríĐiều dưỡng thực hiện thuốc, theo dõi người bệnh.Phương tiệnDiazepam chế phẩm tiêm, MidazolamPhenobarbital (Luminal ống tiêm tĩnh mạch, tiêm bắp)Các thuốc gây mê toàn thân: Thiopental, PropofolThuốc giãn cơ họ curaPyridoxin (vitamin B6 ) cho người bệnh co giật do ngộ độc thuốc INH Antipois hoặc Than hoạtSorbitolGlucose hoặc các thuốc giải độc đặc hiệu khác tuỳ theo nguyên nhân gây nên co giậtMáy truyền dịch, bơm tiêm điệnBóng Ambu, mask, oxy, nội khí quản, máy thở.Dịch truyền: Glucose 5%, glucose 10% hoặc glucose 20%, natriclorua 0,9%Bộ dụng cụ tiêm truyền vô khuẩnNgười bệnhNgười bệnh thường rối loạn ý thức ở các mức độGiải thích tình trạng bệnh cho gia đình.Hồ sơ bệnh án: Ghi chép nhận xét tình trạng người bệnh vào bệnh án, chỉ định và phương pháp xử trí co giật liên tục. Khai thác và ghi chép đầy đủ vào hồ sơ bệnh án tiền sử bệnh, các bệnh lý kèm theo.
 3. Các bước tiến hành
 3.1. Khi người bệnh đang có co giật
 Người lớn:Seduxen 1 ống 10mg tiêm TM chậm, nhắc lại mỗi 5- 10 phút cho đến khi cắt cơn giật thì chuyển liều duy trìNếu không có seduxen có thể thay bằng midazolam 1 ống 5 mg tiêm TM chậm nhắc lại cho đến khi cắt cơn giật thì chuyển liều duy trì HoặcPhenobarbital (Luminal ống tiêm tĩnh mạch 200mg): Tiêm TM chậm, nhắc lại cho đến khi cắt cơn giật thì chuyển liều duy trì HoặcThiopental lọ 1g pha với nƣớc cất thành 10ml, lấy vào bơm tiêm 2ml (200mg), tiêm TM chậm liều ước tính 4 mg/kg , nhắc lại cho đến khi cắt cơn giật thì chuyển liều duy trì.Trẻ em:Seduxen ống 10mg tiêm TM chậm 1/3 ống, nếu chưa hết co giật thì tiêm tiếp 1/3 ống, nhắc lại cho đến khi ngừng co giật thì chuyển sang duy trì.Có thể thay bằng Midazolam ống 5mg tiêm TM chậm (không dưới 1 phút) nhắc lại cho đến khi cắt cơn giật thì chuyển liều duy trìPhenobarbital (Luminal ống tiêm tĩnh mạch 200mg): Pha thành 10ml tiêm với tốc độ 1 ml/phút đến khi ngừng co giật thì chuyển liều duy trì Hoặc - Thiopental lọ 1g pha với nƣớc cất thành 10ml, lấy 2ml (200mg) pha thành 10ml tiêm TM chậm 1ml / phút đến khi ngừng co giật thì chuyển liều duy trì (đã có trường hợp trẻ 6 tuổi dùng hết 5g trong 6 giờ mới có thể khống chế được cơn giật), sau đó chuyển duy trì bằng midazolam và propofolChuẩn bị sẵn sàng đối phó với tác dụng gây thở yếu, chậm hoặc ngừng thở, tụt huyết áp do thuốc.
 3.2. Khi người bệnh đã ngừng co giật
 Nội khí quản, thở máy nếu người bệnh suy hô hấp hôn mê hoặc định duy trì gây mê chống co giật bằng thuốc tiêm truyền.     Đặt nội khí quản nếu người bệnh suy hô hấp hôn mê  3.3. Duy trì thuốc chống co giật tái phát
 Liều thuốc điều chỉnh theo đáp ứng của người bệnh giảm liều dần trước khi ngừng hẳn.Người lớnSeduxen: Ống 10mg, ống TB hoặc truyền tĩnh mạchGardenal: Viên 0,1g: Người lớn: 2-4 viên/ngày liều cao nhấtThiopental truyền TM điều chỉnh liều theo đáp ứng nhưng không quá 2 mg/kg/giờ.Trẻ emMidazolam liều khởi đầu 0,15mg/kg điều chỉnh theo đáp ứngHoặc propofol 7,5-18 mg/kg/giờ truyền tĩnh mạch điều chỉnh theo đáp ứngHoặc phenobarbital truyền tĩnh mạch 1-6mg/kg/ngày liều điều chỉnh theo đáp ứngHoặc gardenal viên 0,01g: 3 - 10 viên/ngày ( điều chỉnh liều theo đáp ứng lâm sàng của NB
 3.4. Dùng thuốc giãn cơ
 Thuốc giãn cơ chỉ nên dùng khi đã dùng các thuốc trên liều tối đa mà không khống chế được cơn giật.     Sử dụng thuốc giãn cơ nếu không khống chế được cơn giật  3.5. Thuốc giải độc
 Glucose: Cần loại trừ khả năng hạ đường huyết trên người bệnh co giật (xét nghiệm nhanh đường máu mao mạch bằng que thử), cho thêm vitamin B1 khi cho glucose.Người bệnh co giật do INH, hydrazin...cần được dùng vitamin B6 tĩnh mạch cùng với benzodiazepin.Các thuốc giải độc khác: Tuỳ theo nguyên nhân gây nên co giật.
 4. Theo dõi
 Lắp monitor theo dõi điện tim và độ bão hòa oxy máu (SpO2) đến khi tình trạng bệnh cải thiệnTheo dõi sát huyết ápTheo dõi điện não nếu có, đặc biệt khi đang dùng thuốc giãn cơ cho người bệnhTheo dõi cân bằng dịch mỗi 3 giờ
 5. Phát hiện và xử trí biến chứng
 Phát hiện kịp thời các biến chứng có thể xảy ra nhưSặc phổi: Nội soi rửa PQ, hút đờm rãi, kháng sinh, kháng viêm, thở máy.Hạ đường máu: Truyền đường, chế độ ănDinh dưỡng đường tĩnh mạchTăng thân nhiệt: Hạ nhiệt bằng các biện pháp cơ học, thuốc hạ nhiệtToan chuyển hóa: Tăng bài niệu, lọc máu, tìm và điều trị nguyên nhânĐiều trị dự phòng suy thận cấp do tiêu cơ vân (luôn đi kèm với co giật)Chẩn đoán: CK> 1000 UI/l, nước tiểu đỏ, urê máu tăng, creatinin máu tăng.Truyền dịch (cùng với uống) để tổng dịch vào đạt 100-120 mL/kg/24 giờBài niệu tích cực, đảm bảo nước tiểu > 90-100 ml/kg /24 giờ cùng với truyền dịch, cho furosemide ống 20mg nếu đái ít hoặc vô niệu dù không mất nước và đã truyền ≥ 1 lít dịchLọc máu ngoài thận nếu có chỉ địnhHãy đến thăm khám tại các cơ sở y tế, bác sĩ sẽ thăm khám và chỉ ra biện pháp điều trị hữu ích nhất dành cho bạn.