Phục hồi sau mổ thoát vị đĩa đệm: Bài tập, dinh dưỡng, cách chăm sóc
22/02/2022

Phẫu thuật chưa phải là công đoạn cuối cùng của việc điều trị các bệnh lý thoát vị đĩa đệm. Bởi lẽ, sau khi mổ, người bệnh còn cần phải tuân thủ một quá trình chăm sóc nghiêm ngặt. Vậy chế độ dinh dưỡng, nghỉ ngơi, các bài tập trong quá trình phục hồi sau mổ thoát vị đĩa đệm cần lưu ý những gì để bệnh nhân mau chóng hồi phục?
 Mục lụcBiến chứng có thể gặp phải sau phẫu thuật thoát vị đĩa đệmTầm quan trọng của việc phục hồi sau mổ thoát vị đĩa đệmBài tập sau khi mổ thoát vị đĩa đệmCần làm gì để phục hồi tốt hơn sau phẫu thuật?Tránh ngồi quá nhiềuHãy thật kiên nhẫnTránh căng thẳng lưngThực hiện chế độ ăn uống lành mạnhTuân thủ lịch tái khámĐừng bỏ qua các dấu hiệu cảnh báoChế độ dinh dưỡng giúp phục hồi sau phẫu thuậtCung cấp nhiều calo hơn cho cơ thểChế độ ăn giàu chất đạmChia nhỏ bữa ăn và ăn thường xuyên hơnBổ sung chất xơ và nướcCách chăm sóc người vừa mổ thoát vị đĩa đệmBiến chứng có thể gặp phải sau phẫu thuật thoát vị đĩa đệm
 Theo các chuyên gia cơ xương khớp, Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, BVĐK Tâm Anh TP.HCM, tỷ lệ thành công của phẫu thuật thoát vị đĩa đệm nói chung là khá cao. Các công trình nghiên cứu y khoa mở rộng cho thấy, kết quả tốt hoặc xuất sắc chiếm khoảng 84% trường hợp thực hiện phẫu thuật.
 Các tài liệu y khoa cũng chỉ ra một số lợi ích của phẫu thuật, khi so sánh với điều trị bằng các phương pháp điều trị thoát vị đĩa đệm khác, mặc dù hiệu quả có thể giảm dần theo thời gian trong một số trường hợp nhất định.
 Tuy nhiên, cũng như với bất kỳ hình thức phẫu thuật nào, các rủi ro và biến chứng liên quan cũng xuất hiện ở mổ thoát vị đĩa đệm. Cụ thể, vết rách màng cứng (rò rỉ dịch não tủy) xảy ra trong khoảng 1% – 7% trường hợp. Bên cạnh đó, các rủi ro và biến chứng khác bao gồm:
 Tổn thương rễ thần kinh
 Són ruột / bàng quang
 Chảy máu nhiều
 Nhiễm trùng
 Viêm phổi do tích tụ chất lỏng
 Huyết khối tĩnh mạch sâu
 Đau dai dẳng sau phẫu thuật
 Bên cạnh đó, người được phẫu thuật cũng có nguy cơ tái phát tình trạng thoát vị đĩa đệm. Theo nhiều nguồn thông tin khác nhau, con số ước tính vào khoảng 1- 20% những người đã phẫu thuật thoát vị đĩa đệm sẽ bị tái phát vào một thời điểm nào đó trong đời.
 Tình trạng này có thể xảy ra ngay sau phẫu thuật hoặc nhiều năm sau đó, nhưng thường gặp nhất là trong 3 tháng đầu sau phẫu thuật và có xu hướng tái phát nhiều lần.
 Tầm quan trọng của việc phục hồi sau mổ thoát vị đĩa đệm
 Sau khi phẫu thuật, người bệnh cần có một giai đoạn nhất định dành cho việc phục hồi bằng cách tuân thủ chế độ nghỉ ngơi, thực hiện các bài tập sau khi mổ thoát vị đĩa đệm… Tất cả những điều này có vai trò rất quan trọng trong việc:
 Khôi phục trạng thái bình thường của đĩa đệm, giải nén cho dây thần kinh, tủy sống…
 Tăng cường sức khỏe của cột sống sau thời gian dài bị tổn thương
 Làm giảm các cơn đau, ngăn ngừa nguy cơ nhiễm trùng
 Hạn chế tình trạng tái phát hay biến chứng sau phẫu thuật
 Hỗ trợ người bệnh nhanh chóng quay trở lại trạng thái sinh hoạt bình thường
 Bài tập sau khi mổ thoát vị đĩa đệm
 Khoảng 2 – 3 tuần sau khi phẫu thuật thoát vị đĩa đệm, các mô mềm đã lành, bệnh nhân có thể được khuyên bắt đầu các bài tập sau khi mổ thoát vị đĩa đệm. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả cao nhất cho việc phục hồi này, bạn cần lưu ý:
 Tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn của bác sĩ, kỹ thuật viên điều trị
 Đeo nẹp ở vị trí mổ theo đúng chỉ định của bác sĩ
 Tập luyện với các dụng cụ chuyên dụng tại nhà hoặc ở phòng tập
 Trao đổi với bác sĩ về thời gian, cường độ tập theo từng giai đoạn
 Xem các bài tập sau mổ thoát vị đĩa đệm tại đây.
 Cần làm gì để phục hồi tốt hơn sau phẫu thuật?
 Theo các bác sĩ Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, BVĐK Tâm Anh khuyến cáo, những người đang hồi phục sau phẫu thuật thoát vị đĩa đệm nên tránh các hoạt động sau đây trong khoảng 4 tuần đầu: lái xe, nâng tạ, cúi gập người… Bên cạnh đó, để có thể phục hồi tốt hơn sau phẫu thuật, bạn nên:
 Tránh ngồi quá nhiều
 Sau khi phẫu thuật, bạn sẽ bị đau và bác sĩ có thể sẽ cho bạn đeo nẹp. Bạn nên nằm, cũng có thể ngồi nghỉ ngơi, nhưng đừng ngồi quá lâu trong vài tuần đầu sau khi phẫu thuật. Thay vì ngồi, bạn nên đứng dậy và đi lại sau khi phẫu thuật. Bên cạnh đó, lái xe đi xa cũng là việc bạn cần tránh vì chúng có thể khiến lưng bị căng quá mức. Nếu bắt buộc phải ra ngoài như đi khám bệnh, bạn nên nhờ người nhà hỗ trợ và chọn bệnh viện gần nơi sinh sống.
 Hãy thật kiên nhẫn
 Bạn có thể phải mất vài tuần trước khi trở lại với tất cả các hoạt động thường nhật như trước đây. Do đó, với tình trạng đau sau mổ, bạn có thể yêu cầu bác sĩ kê toa giảm đau hoặc xin ý kiến bác sĩ trước khi dùng thuốc. Tuy nhiên, các triệu chứng khác như tê hoặc yếu… thường mất nhiều thời gian hơn để phục hồi, nên bạn hãy thật kiên nhẫn.
 Tránh căng thẳng lưng
 Cột sống của bạn đã bị tổn thương. Vì thế, điều quan trọng là không tiếp tục gây áp lực không cần thiết cho lưng bằng cách tránh uốn cong thắt lưng trong 2-4 tuần sau khi làm phẫu thuật, không vặn người, không nâng vật nặng hơn 2,5kg. Ngoài ra, bạn nên đặt một chiếc gối giữa hai đầu gối khi bạn nằm nghiêng. Cúi và nâng người lên bằng hông và chân, tránh dùng lưng.
 Thực hiện chế độ ăn uống lành mạnh
 Ăn uống lành mạnh là một phần quan trọng trong việc hồi phục sau phẫu thuật. Bạn có thể không cảm thấy đói sau khi làm phẫu thuật, nhưng nhớ phải uống đủ nước và bổ sung đủ chất dinh dưỡng để giúp cơ thể nhanh chóng khỏe lại.
 Tuân thủ lịch tái khám
 Tất cả các cuộc hẹn của bác sĩ đều rất quan trọng. Theo đó, các bác sĩ sẽ kiểm tra lưng 1-2 tuần sau khi phẫu thuật để đảm bảo rằng quá trình hồi phục của bạn đang diễn ra suôn sẻ. Bác sĩ cũng sẽ kiểm tra vết mổ để loại bỏ nguy cơ nhiễm trùng hoặc các biến chứng khác và cắt chỉ. Khi quá trình hồi phục của bạn tiến triển tốt, bác sĩ sẽ hướng dẫn các bài tập sau khi mổ thoát vị đĩa đệm riêng biệt.
 Đừng bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo
 Tất cả các cuộc phẫu thuật đều đi kèm với rủi ro. Phẫu thuật thoát vị đĩa đệm được coi là an toàn, nhưng rủi ro vẫn có thể xảy ra. Vì thế, bạn không nên bỏ qua những cảnh báo từ cơ thể như các cơn đau, sốt cao, ớn lạnh, chảy máu, sưng tấy, chảy dịch… Đặc biệt, tình trạng tê hoặc yếu chân, đau ở bắp chân hoặc ngực là dấu hiệu cảnh báo một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, cần phải được các bác sĩ kiểm tra ngay.
 Chế độ dinh dưỡng giúp phục hồi sau phẫu thuật
 Vài ngày đầu tiên sau khi phẫu thuật, bạn có thể cảm thấy buồn nôn, chán ăn. Điều này là bình thường. Tuy nhiên, bạn vẫn cần chú ý ăn uống khoa học, bổ sung dinh dưỡng hợp lý, uống đủ nước để hạn chế các vấn đề về tiêu hóa, nhanh chóng hồi phục và đủ sức thực hiện các bài tập sau khi mổ thoát vị đĩa đệm.
 Cung cấp nhiều calo hơn cho cơ thể
 Sau phẫu thuật thoát vị đĩa đệm, sự trao đổi chất của bạn tăng lên cùng với nhu cầu chữa bệnh, nên cơ thể cần lượng calo gấp đôi bình thường. Tốt nhất là bạn nên bổ sung bằng các loại thực phẩm lành mạnh như ngũ cốc, các loại đậu, trái cây tươi và rau quả để cung cấp thêm vitamin C, chất dinh dưỡng cần thiết để chữa lành vết thương.
 Chế độ ăn giàu chất đạm
 Protein là chất dinh dưỡng quan trọng để chữa lành vết thương sau phẫu thuật. Do đó, bạn nên tăng cường thịt nạc, thịt gia cầm, cá, trứng, đậu phụ… Đồng thời đừng quên bổ sung các sản phẩm từ sữa ít béo để cung cấp canxi và vitamin D cần thiết cho quá trình phục hồi xương.
 Chia nhỏ bữa ăn và ăn thường xuyên hơn
 Thay vì ba bữa ăn lớn như trước đây, bạn nên ăn 4-6 bữa ăn nhỏ hơn, cân bằng và cách quãng đều nhau trong ngày. Điều đó sẽ dễ dàng hơn cho hệ tiêu hóa, đặc biệt là khi bạn đang tăng lượng calo nạp vào cơ thể.
 Bổ sung chất xơ và nước
 Nếu các loại thuốc điều trị khiến bạn bị táo bón, hãy nhớ uống đủ nước theo cân nặng của mình. Ngoài ra, đừng quên tăng cường thực phẩm giàu chất xơ như ngũ cốc nguyên hạt, trái cây và rau quả. Bạn cũng có thể uống nước ép, sinh tố để tăng cường nước và chất xơ. Trong trường hợp tình trạng không cải thiện, bạn nên thông báo với bác sĩ điều trị để được hướng dẫn chi tiết hơn.
 Cách chăm sóc người vừa mổ thoát vị đĩa đệm
 Để nhanh phục hồi sau mổ thoát vị đĩa đệm, cách chăm sóc của người thân cũng rất quan trọng. Theo đó, các bác sĩ Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, BVĐK Tâm Anh TP.HCM khuyến cáo như sau:
 Khoảng 24 giờ sau mổ, bệnh nhân nên nằm tại giường, hạn chế vận động, tuyệt đối không xoắn, vặn người.
 Trong 2 ngày đầu tiên sau khi mổ, việc vệ sinh nên được thực hiện tại chỗ và có người thân hỗ trợ.
 Từ ngày thứ 3 trở đi, bệnh nhân có thể đứng lên, đi lại nhẹ nhàng với sự giúp đỡ của y tá, người thân.
 Trong 4 ngày đầu, người bệnh tuyệt đối không đứng, ngồi quá lâu ở một tư thế.
 Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM có cơ cấu gồm 5 chuyên khoa: Khoa Chấn thương chỉnh hình, Khoa Cột sống, Khoa Nội cơ xương khớp, Khoa Phục hồi chức năng và Đơn vị Y học thể thao. Trung tâm với đội ngũ chuyên gia hàng đầu, luôn tự tin làm chủ những kỹ thuật điều trị, phẫu thuật chấn thương chỉnh hình tiên tiến bậc nhất thế giới hiện nay.
 Bên cạnh đó, Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình còn được trang bị hệ thống máy móc, trang thiết bị chẩn đoán hình ảnh hiện đại như: máy chụp CT 768 lát cắt Somatom Drive, máy cộng hưởng từ thế hệ mới Magnetom Amira BioMatrix, máy đo mật độ xương, máy siêu âm…; hệ thống kính vi phẫu thuật Opmi Vario 700 Zeiss, bàn mổ Meera-Maquet hàng đầu thế giới; phòng tập theo tiêu chuẩn quốc tế… góp phần thăm khám, phát hiện tổn thương, phẫu thuật thành công, hạn chế tái phát và biến chứng.
 Đặc biệt, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh còn tiên phong trong việc cung cấp dịch vụ chăm sóc vật lý trị liệu, phục hồi chức năng rất đa dạng với các bài tập sau khi mổ thoát vị đĩa đệm được thiết kế riêng, giúp người bệnh nhanh chóng hồi phục và đặc biệt là hạn chế tối đa di chứng.
 Để đặt lịch khám và điều trị với các chuyên gia đầu ngành tại Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách vui lòng liên hệ:
 Tuy có tỷ lệ thành công khá cao nhưng đây vẫn được xem như phương pháp phẫu thuật khá phức tạp, chính vì vậy quá trình phục hồi sau mổ thoát vị đĩa đệm là rất quan trọng. Bệnh nhân cần tuyệt đối tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ đặc biệt trong việc luyện tập và sinh hoạt sau mổ. Không nên tự ý thực hiện các bài tập khó, ở cường độ cao để đề phòng những biến chứng có thể xảy ra.