Nhiễm H.pylori và các bệnh lý tiêu hóa ngoài dạ dày

Bài viết của Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương - Bác sĩ nội soi tiêu hóa - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park. Helicobacter pylori là một loại vi khuẩn lây nhiễm vào môi trường dạ dày và có liên quan đến các bệnh dạ dày tá tràng. Tuy nhiên, từ những năm 80, mối quan hệ giữa nhiễm helicobacter pylori và các biểu hiện không chỉ ảnh hưởng đến hệ thống dạ dày mà còn liên quan đến các bệnh lý tiêu hóa ngoài dạ dày.
 1. Nhiễm helicobacter pylori và bệnh viêm ruột (IBD)
 Một trong những bệnh lý được nghiên cứu nhiều nhất trong lĩnh vực tiêu hóa, IBD là một tập hợp các rối loạn mãn tính ảnh hưởng đến đường tiêu hóa và bao gồm bệnh Crohn (CD), viêm loét đại tràng (UC). Mặc dù các cơ chế liên quan đến nguồn gốc IBD được nghiên cứu rộng rãi, chúng vẫn chưa được hiểu rõ và có thể bao gồm các tương tác di truyền, miễn dịch và môi trường. Trong số những sự xen kẽ phức tạp này, mối liên hệ giữa vi sinh vật và IBD đã được khám phá rộng rãi, điều thú vị là các nghiên cứu đã chỉ ra vai trò bảo vệ của nhiễm trùng dạ dày do H. pylori trong tình trạng đó.Theo nghĩa này, một phân tích tổng hợp bao gồm 60 nghiên cứu đã tìm thấy mối liên quan tiêu cực giữa nhiễm trùng đó và IBD (OR = 0,43, KTC 95%: 0,36-0,50, P <1-10 ). Bên cạnh đó, mối quan hệ bảo vệ như vậy mạnh hơn trong CD (OR = 0,38, KTC 95%: 0,31-0,47, P <1 -10 ) và trong IBD chưa được phân loại (OR = 0,43, KTC 95%: 0,23-0,80, P = 0,008) khi so sánh với UC (OR = 0,53, KTC 95%: 0,44-0,65, P <1 -10 ) [ 13 ]. Ngoài ra, một nhóm thuần tập được thực hiện ở Đài Loan đã quan sát thấy nguy cơ phát triển IBD tăng lên sau khi diệt trừ vi khuẩn (nguy cơ rủi ro đã điều chỉnh = 2,15; KTC 95%: 1,88-2,46, P <0,001). Hơn nữa, H. pylori nhiễm trùng dường như không chỉ làm giảm nguy cơ mắc IBD mà còn giảm thiểu mức độ nghiêm trọng lâm sàng của bệnh. Một nghiên cứu gần đây đánh giá bệnh nhân CD quan sát thấy rằng, nhiễm helicobacter pylori có liên quan tiêu cực với kiểu hình rò rỉ hoặc chặt chẽ (OR = 0,22, KTC 95%: 0,06-0,97, P = 0,022), cũng như với viêm đại tràng hoạt động (OR = 0,186, KTC 95%: 0,05-0,65, P = 0,010).Một giả thuyết có thể biện minh cho những phát hiện này là nhiễm trùng như vậy gây ra sự giải phóng interleukin (IL) -18, dẫn đến sự phát triển của các tế bào T điều hòa FoxP3 dương tính, cũng như làm giảm sự trưởng thành của các tế bào trình diện kháng nguyên, điều này làm giảm viêm ruột. Một cơ chế khác có thể là sự hiện diện của protein kích hoạt bạch cầu trung tính H. pylori làm giảm viêm bằng cách kích hoạt thụ thể giống số 2 và kích thích sản xuất IL-10. Cuối cùng, thành phần của hệ vi sinh vật đường ruột dường như đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển IBD, bị ảnh hưởng đáng kể bởi H. pylori diệt trừ.
 2. Nhiễm H.pylori và bệnh lý GERD
 Vẫn liên quan đến các bệnh đường tiêu hóa, GERD được đặc trưng bởi hàm lượng bất thường trong dạ dày trào ngược qua thực quản, dẫn đến tổn thương niêm mạc cơ quan, trong số các kết quả khác. Chứng nóng rát, nôn trớ, đau họng, ho, đau ngực và khó nuốt là những triệu chứng phổ biến nhất trong tình trạng đó.Vai trò của nhiễm H. pylori trong GERD còn đang tranh cãi vì tình trạng viêm dạ dày liên quan có thể dẫn đến tăng hoặc giảm tiết axit, tùy thuộc vào vùng dạ dày bị ảnh hưởng. Một mặt, viêm dạ dày do vi khuẩn H. pylori liên kết gây tăng tiết, làm trầm trọng thêm GERD. Mặt khác, viêm dạ dày thể vàng dẫn đến giảm axit và đóng vai trò bảo vệ chống lại căn bệnh đó. Hành vi bảo vệ như vậy có thể được giải thích bởi các yếu tố di truyền của vi khuẩn ảnh hưởng đến tính tích cực của gen A (CagA) liên kết với H. pylori cytotoxin, một khi các chủng CagA dương tính có liên quan đến viêm dạ dày teo tiểu thể và ức chế tiết axit, điều này cho thấy rằng chúng có thể bảo vệ GERD.     Nhiễm helicobacter pylori làm tình trạng bệnh lý GERD thêm trầm trọng  3. Nhiễm H.pylori và chứng hôi miệng
 Một biểu hiện ngoài dạ dày khác được gợi ý có liên quan đến nhiễm H. pylori là chứng hôi miệng. Năm 2017, HajiFattahi và cộng sự đã cố gắng chứng minh mối tương quan này, cho thấy trong số bệnh nhân mắc chứng hôi miệng, 91% là dương tính với H. pylori, so với chỉ 32% ở nhóm chứng (P <0,001). Tuy nhiên, chứng hôi miệng cũng có liên quan đến tình trạng vệ sinh răng miệng kém.Tóm lại, Helicobacter pylori là một loại vi khuẩn lây nhiễm vào môi trường dạ dày và có liên quan đến các bệnh dạ dày tá tràng, bao gồm loét dạ dày tá tràng và ung thư biểu mô tuyến dạ dày. Tuy nhiên, từ những năm 80, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, nhiễm helicobacter pylori không chỉ ảnh hưởng đến hệ thống dạ dày, mà còn liên quan đến các bệnh lý gan mật, thần kinh cơ, ung thư và các bệnh lý tiêu hóa ngoài dạ dày. Tài liệu tham khảo:Santos MLC, de Brito BB, da Silva FAF, Sampaio MM, Marques HS, Oliveira e Silva N, de Magalhães Queiroz DM, de Melo FF. Helicobacter pylori infection: Beyond gastric manifestations. World J Gastroenterol 2020; 26(28): 4076-4093 [PMID: 32821071 DOI: 10.3748/wjg.v26.i28.4076]