Trượt đốt sống: Phân độ, nguyên nhân, dấu hiệu và phòng ngừa
07/11/2023

Trượt đốt sống thắt lưng dù không đe dọa trực tiếp tới tính mạng nhưng bệnh lại ảnh hưởng nghiêm trọng tới chất lượng cuộc sống. Người bệnh cần điều trị sớm, tránh chủ quan, xem nhẹ các triệu chứng bệnh.
 Mục lụcTrượt đốt sống là gì?Mức độ phổ biến của bệnhPhân độ trượt đốt sốngNguyên nhân gây trượt đốt sống lưng1. Loại I (trượt đốt sống bẩm sinh)2. Loại II (trượt đốt sống do khuyết eo)3. Loại III (trượt đốt sống do thoái hóa)4. Loại IV (trượt đốt sống do chấn thương)5. Loại V (trượt đốt sống do bệnh lý)Dấu hiệu đốt sống lưng bị lệchTrượt đốt sống lưng có nguy hiểm không?Chẩn đoán tình trạng này như thế nào?Bệnh có chữa được không?1. Điều trị nội khoa2. Phẫu thuậtBiện pháp phòng ngừaTrượt đốt sống là gì?
 Trượt đốt sống hay lệch đốt sống thắt lưng là tình trạng đốt sống trên trượt ra phía trước hoặc ra phía sau so với đốt sống dưới. Tình trạng này khiến người bệnh bị đau thắt lưng, đi đứng khó khăn, thường đau lan xuống một hay hai chân.
 Trượt đốt sống gây đau lưng, khiến người bệnh đi đứng khó khăn
 Mức độ phổ biến của bệnh
 Ở người trưởng thành, tỷ lệ mắc phải tình trạng trượt đốt sống là 4-6%. Người bệnh có thể sống chung với bệnh trong nhiều năm mà không biết do không xuất hiện triệu chứng. Đốt sống bị trượt do thoái hóa thường xảy ra ở người trên 60 tuổi, phổ biến ở nữ giới hơn nam giới. (1)
 Xem thêm: Trượt đốt sống ra trước là gì?
 Phân độ trượt đốt sống
 Trượt đốt sống được phân thành 5 cấp độ theo tiêu chuẩn Meyerding. Mỗi cấp độ trượt được xác định dựa theo tỉ lệ trên phim chụp X quang quy ước ở tư thế nghiêng. Tỷ lệ trượt đốt sống được tính bằng khoảng cách trượt với độ rộng của thân đốt sống trượt, cụ thể: (2)
 Độ 1: Trượt 0% đến 25% thân đốt sống.
 Độ 2: Trượt 25% đến 50% thân đốt sống.
 Độ 3: Trượt 50% đến 75% thân đốt sống.
 Độ 4: Trượt 75% đến 100% thân đốt sống.
 Độ 5: Trượt đốt sống hoàn toàn (trên 100%), đốt trên hoàn toàn rời khỏi bề mặt thân đốt dưới.
 Các cấp độ trượt đốt sống
 Nguyên nhân gây trượt đốt sống lưng
 Tình trạng trượt của đốt sống thường xảy ra ở những vị trí L3-L4, L4-L5, hoặc thường gặp nhất là L5-S1. Những nguyên nhân phổ biến gây trượt đốt sống gồm: (3)
 1. Loại I (trượt đốt sống bẩm sinh)
 Tình trạng này xảy ra khi cột sống của thai nhi không hình thành như bình thường trước khi sinh. Các đốt sống bị lệch, làm tăng nguy cơ trượt đốt sống trong hoạt động thường ngày sau này của người bệnh.
 2. Loại II (trượt đốt sống do khuyết eo)
 Đốt sống bị trượt do một khiếm khuyết ở eo (gai đốt sống) gây ra. Trượt loại II thường xuất hiện ở thanh thiếu niên hoặc thanh niên là vận động viên và những người bị chấn thương rất nhẹ. Nguyên nhân là do sự suy yếu của những thành phần sau cột sống bởi khiếm khuyết bẩm sinh mỏm gai (khuyết eo đốt sống).
 Ở hầu hết các người bệnh trẻ tuổi, khiếm khuyết là kết quả của một chấn thương do sử dụng quá mức hay gãy xương do áp lực với mức L5 là mức phổ biến nhất.
 3. Loại III (trượt đốt sống do thoái hóa)
 Trượt đốt sống do thoái hóa khớp xảy ra đồng thời với viêm xương khớp. Bệnh lý có thể xảy ra ở những người bệnh trên 60 tuổi và bị viêm xương khớp. Tỷ lệ nữ giới mắc phải tình trạng này cao gấp 6 lần so với nam giới.
 Đốt sống bị trượt do khuyết eo hay do thoái hóa là phổ biến nhất.
 4. Loại IV (trượt đốt sống do chấn thương)
 Do gãy xương, trật khớp hoặc chấn thương khác gây trật đốt sống.
 5. Loại V (trượt đốt sống do bệnh lý)
 Tình trạng nhiễm trùng, ung thư hoặc các bất thường về xương khác cũng có thể khiến đốt sống bị xô lệch.
 Dấu hiệu đốt sống lưng bị lệch
 Ở giai đoạn đầu, người bệnh thường không có triệu chứng hay chỉ gặp các cơn đau lưng thoáng qua.
 Trong giai đoạn đau thắt lưng, người bệnh bị đau lưng nhiều, đau khi đi, đứng lâu, cúi ngửa cột sống. Sau đó, cơn đau lan xuống đến mông, đùi, cẳng chân và bàn chân, đôi khi đi kèm tê, đau tăng lên khi ho và hắt hơi.
 Triệu chứng đau tăng khi cột sống phải chịu lực, thuyên giảm khi người bệnh nằm nghỉ. Thêm vào đó, người bệnh gặp nhiều khó khăn khi chuyển đổi tư thế từ ngồi sang đứng lên. Một số trường hợp có thể cảm nhận được sự trượt của đốt sống khi cúi hoặc ngửa.
 Trong giai đoạn nặng, người bệnh thay đổi tư thế và dáng đi, xuất hiện triệu chứng co cứng cơ ở thắt lưng và căng cơ tại mặt trong đùi, đi hơi khom lưng về trước, có thể kèm theo vẹo cột sống sang một bên.
 Lâu dần, người bệnh sẽ bị đau cột sống thắt lưng mạn tính từng đợt, đau theo cơn. Tần suất cơn đau xuất hiện dày đặc hơn. Khi người bệnh dùng áo nẹp cột sống, các triệu chứng sẽ thuyên giảm rõ rệt.
 Khi thăm khám ở tư thế đứng, người bệnh có những dấu hiệu cong vẹo cột sống hay khi ưỡn quá mức sẽ giúp người bệnh đỡ đau. Đây là các dấu hiệu đặc trưng, có ý nghĩa trong chẩn đoán bệnh trượt đốt sống.
 Ngoài ra, người bệnh sẽ có dấu hiệu đau cách hồi hay đau khi di chuyển, phải ngừng lại, hết đau mới đi tiếp; kết hợp với những triệu chứng tê bì, căng đau ở cả hai chân khi đi lại. Triệu chứng này không xuất hiện khi người bệnh đạp xe. Đây là dấu hiệu quan trọng giúp bác sĩ chẩn đoán phân biệt với bệnh thoát vị đĩa đệm.
 Trượt đốt sống lưng có nguy hiểm không?
 Tình trạng này nếu trì hoãn điều trị có thể khiến người bệnh có nguy cơ cao đối mặt với hội chứng chùm đuôi ngựa. Đây là là tình trạng rễ của đám rối thần kinh đuôi ngựa bị chèn ép, ảnh hưởng đến chức năng vận động, cảm giác tới hai chân, bàng quang và trực tràng.
 Biến chứng này khi tiến triển nặng có thể dẫn tới tình trạng đại tiểu tiện không tự chủ, tê liệt hai chân vĩnh viễn. Người bệnh thường phải nhập viện trong tình trạng cấp cứu.
 Trượt đốt sống khi không điều trị sớm có thể dẫn tới hội chứng chùm đuôi ngựa
 Chẩn đoán tình trạng này như thế nào?
 Trong chẩn đoán trượt đốt sống, người bệnh có thể được chỉ định thực hiện các kỹ thuật sau: (4)
 Chụp X quang, ở các tư thế như đứng thẳng, nghiêng, cúi tối đa, ưỡn tối đa. Một số trường hợp sẽ cần chụp thêm film chếch 3⁄4 (phải, trái). Kết quả chụp X quang giúp bác sĩ chẩn đoán chính xác vị trí và mức độ trượt của đốt sống.
 Chụp cắt lớp vi tính (CT Scan): Đây là phương pháp chẩn đoán rất có giá trị đánh giá về cấu trúc xương, xác định vị trí, mức độ trượt và những thương tổn của eo, mấu khớp, hẹp ống sống…
 Chụp cộng hưởng từ (MRI): Đây là công cụ lý tưởng trong đánh giá các tổn thương ở mô mềm và sự chèn ép thần kinh. Thông qua kết quả chụp MRI, bác sĩ có thể phát hiện những nguyên nhân gây chèn ép thần kinh như đĩa đệm thoát vị, dây chằng dày, các tổ chức xơ sẹo, hẹp lỗ ghép…
 Bệnh có chữa được không?
 1. Điều trị nội khoa
 Phần lớn người bệnh được điều trị nội khoa sẽ cải thiện rõ rệt triệu chứng đau. Đối với người bệnh ở tuổi thiếu niên, nằm nghỉ, dùng áo cố định ngoài và hạn chế những hoạt động gây đau có thể giúp cải thiện những triệu chứng bệnh. Ở người bệnh trưởng thành, điều trị bảo tồn trượt đốt sống thắt lưng gồm:
 Cố định ngoài và hướng dẫn vận động phù hợp
 Chỉ định nằm nghỉ ngơi khi xuất hiện đợt đau cấp
 Dùng thuốc chống viêm, giảm đau
 Điều trị vật lý trị liệu phục hồi chức năng, thực hiện các bài tập tăng cường sức cơ lưng, đùi và bụng
 Lên kế hoạch giảm cân đối với người bệnh béo phì.
 Các trường hợp nhẹ thường được chỉ định dùng thuốc điều trị
 Tham khảo: Các bài tập chữa trượt đốt sống hiệu quả
 2. Phẫu thuật
 Chỉ định đối với người bệnh bị trượt đốt sống thắt lưng trong những trường hợp sau:
 Đã điều trị bảo tồn ít nhất 6 tuần trước, sau 6 – 12 tháng điều trị bảo tồn mà không thuyên giảm, ảnh hưởng tới sinh hoạt và lao động.
 Người bệnh đau nhiều, không đáp ứng với những biện pháp nghỉ ngơi và dùng thuốc.
 Trượt đốt sống gây ra những biến chứng như liệt vận động một hoặc cả hai chân, teo cơ, rối loạn cơ vòng bàng quang (bí tiểu).
 Bệnh tiến triển nặng do khuyết eo đốt sống ở trẻ em.
 Đối với trượt đốt sống thắt lưng, phẫu thuật được thực hiện với 2 mục đích là giải phóng chèn ép thần kinh và làm vững cột sống. Có 3 vấn đề cơ bản trong phẫu thuật điều trị trượt đốt sống, giúp cuộc mổ thành công là:
 Giải ép thần kinh tốt
 Cố định cột sống bằng dụng cụ
 Tạo sự liền xương tốt sau mổ
 Hiện nay, trong điều trị ngoại khoa cho các trường hợp trượt đốt sống, phương pháp phẫu thuật nắn chỉnh trượt, cố định cột sống bằng nẹp vít cuống đốt và ghép xương liên thân đốt lối sau mang đến hiệu quả cao, được áp dụng phổ biến nhất tại nhiều bệnh viện lớn.
 Biện pháp phòng ngừa
 Để giảm thiểu nguy cơ bị trượt đốt sống, bạn cần lưu ý:
 Tập thể dục thường xuyên để tăng cường sức mạnh và sự linh hoạt cho cơ lưng và cơ bụng.
 Luôn kiểm soát tốt cân nặng vì thừa cân, béo phì sẽ làm tăng thêm áp lực cho lưng.
 Thực hiện chế độ ăn uống lành mạnh, đầy đủ các dưỡng chất để nuôi dưỡng xương chắc khỏe.
 Tập luyện mỗi ngày để tăng sức mạnh các cơ ở lưng và bụng
 Trung tâm Chấn thương chỉnh hình, Hệ thống BVĐK Tâm Anh, là nơi quy tụ đội ngũ chuyên gia đầu ngành, bác sĩ ngoại khoa giàu kinh nghiệm, tận tâm, nhiệt tình như: TTND.GS.TS.BS Nguyễn Việt Tiến; PGS.TS.BS Đặng Hồng Hoa; TS.BS Tăng Hà Nam Anh; ThS.BS.CKII Trần Anh Vũ; BS.CKI Trần Xuân Anh, ThS.BS.CKI Lê Đình Khoa, ThS.BS Nguyễn Quang Tôn Quyền; TS.BS Đỗ Tiến Dũng; TS.BS.CKII Vũ Hữu Dũng… Đây cũng là một trong những đơn vị tiên phong trong việc chẩn đoán và điều trị các bệnh về cơ xương khớp với kỹ thuật hiện đại theo phác đồ cập nhật quốc tế.
 Bệnh viện còn được trang bị hệ thống máy móc, trang thiết bị chẩn đoán hình ảnh hiện đại như: máy chụp CT 768 lát cắt Somatom Drive, máy cộng hưởng từ thế hệ mới Magnetom Amira BioMatrix, robot Artis Pheno, máy đo mật độ xương, máy siêu âm…; hệ thống kính vi phẫu thuật Opmi Vario 700 Zeiss, bàn mổ Meera-Maquet… để có thể phát hiện sớm các tổn thương và điều trị hiệu quả các bệnh lý về cơ xương khớp…
 BVĐK Tâm Anh còn sở hữu hệ thống phòng khám khang trang, khu nội trú cao cấp; khu vực phục hồi chức năng hiện đại; quy trình chăm sóc hậu phẫu toàn diện giúp bệnh nhân nhanh chóng hồi phục và ổn định sức khỏe sau phẫu thuật.
 Để đặt lịch khám và điều trị với các chuyên gia đầu ngành tại Trung tâm Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách vui lòng liên hệ:
 Trượt đốt sống có thể khiến người bệnh bị đau lưng, khó đi lại, thậm chí dẫn tới tê liệt vĩnh viễn hai chân, đại tiểu tiện không tự chủ… nếu không có biện pháp can thiệp kịp thời. Vì thế, khi xuất hiện những triệu chứng trượt đốt, người bệnh nên đi tới cơ sở y tế uy tín để được thăm khám, chẩn đoán và điều trị phù hợp.