Không ăn hạt muồng tây để ngừa tiểu đường | BVĐK Tâm Anh
20/05/2022

Thông tin hai bệnh nhân là vợ chồng ở Kiên Giang ăn hạt muồng tây ngừa tiểu đường dẫn đến liệt chân, teo cơ khiến nhiều người hốt hoảng. Tại sao hạt muồng lại độc cho người sử dụng?
 Mục lụcThế giới đã có ca tử vong do ăn hạt muồng tâyHạt muồng tây mọc ở đâuThế giới đã có ca tử vong do ăn hạt muồng tây
 Vợ chồng ông T.C.N. và bà P.T.X. (ở Kiên Giang) có chỉ số đường huyết nhỉnh hơn người bình thường một chút nhưng do lo sợ bệnh tiến triển thành tiểu đường nên đã ăn hạt muồng tây. Bà X. cho biết cách đây chừng nửa năm, vợ chồng bà được người quen cho hạt đậu muồng đem về trồng và ăn để chữa tiểu đường. Thời gian đầu, mỗi ngày vợ chồng bà chỉ ăn mỗi người khoảng 2 hạt, sau đó ăn nhiều hơn và ăn hàng ngày.
 Sau 3 tháng ăn hạt muồng tây, vợ chồng bà X. đều thấy mệt mỏi, suy nhược, chân tay yếu. Bà X. sụt 15kg, còn chồng mất 10kg. Bệnh càng lúc tiến triển nặng, không chỉ yếu chân tay mà chuyển sang bị liệt cả 2 chân và phải di chuyển bằng xe lăn. Kết quả xét nghiệm mẫu máu của Singapore cho thấy vợ chồng bà X. nghi bị nhiễm độc kim loại nặng.
 Cây muồng tây
 Toàn bộ cây muồng tây đều có độc tốanthraquinonenhưng tập trung ở hạt. Y học đã ghi nhận chúng gây độc với cơ, thần kinh, đặc biệt gây hoại tử cơ, thoái hóa cơ, tổn thương gan, não và tử vong trên người và động vật. Ở trường hợp ở vợ chồng bà X., do bị ngộ độc trong một thời gian dài khiến teo hết cơ dẫn đến yếu liệt tất cả các chi.
 Vợ chồng bà X. là trường hợp đầu tiên ở Việt Nam ghi nhận bị ngộ độc hạt muồng tây. Ngoài Việt Nam, y văn thế giới từng công bố một số trẻ em Ấn Độ cũng bị ngộ độc hạt muồng tây và tử vong.
 Hạt muồng tây mọc ở đâu
 BS CKI Huỳnh Văn Mười Một, Phókhoa Cấp cứu, BVĐK Tâm Anh TP.HCMcho biết: cây muồng tây còn được gọi là muồng lá khế, cốt khí muồng, cốt khí hạt, muồng hòa, có tên khoa họcSenna occidentalis(còn gọi làCassia occidentalis L.)thuộc họ Đậu –Fabaceae.Đây là loại cây bụi vùng nhiệt đới, cao khoảng 1-2m, mọc hoang ven đường từ Bắc đến Nam, các bãi cỏ và cũng được trồng.
 Quả muồng tây
 Cây mọc cao 1-2m, lá kép lông chim gồm 5-8 đôi lá chét hình trái xoan giống lá khế. Khác với cây muồng trâu lá to bản, hay sống gần bờ nước; cây muồng lá khế có lá nhỏ hơn. Lá cây thuộc dạng lá kép và có từ 3 – 5 đôi lá chét, có lá kèm.
 Hoa của cây muồng tây có màu vàng trông như hoa của các cây họ Đậu khác và mọc thành chùm ở nách lá hay đầu cành vào tháng 9. Trái của cây dẹp, hẹp, hơi cong, dài 15cm, thắt lại giữa các hạt, chứa 10-20 hạt dẹt, cứng, nhẵn bóng, giống quả đậu và chứa nhiều hạt bên trong (từ 30 – 40 hạt).
 Hạt muồng tây có tên vọng giang nam. Trong cây có các hợp chất anthraquinon, flavonoid và chất nhầy; còn có một albumin độc. Trong hạt có physcion, physcion -l- glucosid, 1,8-dihydroxy-2-methyl anthraquinon và N-methylmorpholin. Trong lá có rất ít oxymethyl anthraquinon. Hoa chứa physcion, emodin, physcion-l-glucosid. Trong rễ có chrysophanol, physcion, emodin, islamdicin, helminthosporin. Từ lá đã phân lập được 2 flavonoit. Trong hạt có 36% chất nhầy thuộc loại galactomannon.
 Theo y học cổ truyền, hạt cây muồng tây có tác dụng thanh nhiệt, chống viêm, giúp nhuận tràng, dễ tiêu,… chứ không phải dùng điều trị tiểu đường. Dù có dược tính chữa bệnh thông thường nhưng toàn cây muồng tây đều có độc, vì vậy, khi dùng làm thuốc cần hỏi thêm ý kiến của thầy thuốc. Các triệu chứng ngộ độc thường thấy là tiêu chảy, nôn mửa,… đặc biệt phụ nữ mang thai không được dùng cây này.
 Hoa muồng tây
 Bác sĩ Huỳnh Văn Mười Mộtcảnh tỉnh, với người bệnh tiểu đường, việc điều trị phải thường xuyên xét nghiệm để theo dõi lượng đường huyết, tránh những biến chứng nguy hiểm, chứ không phải dùng bài thuốc truyền miệng, dân gian. Với người bệnh tiền tiểu đường, có lượng đường trong máu cao, nhưng chưa đến mức bị tiểu đường thì nên thay đổi lối sống để tránh bệnh tiến triển thành tiểu đường, nhất là tuân thủ ăn uống lành mạnh, tập thể dục.
 Người tiểu đường ưu tiên acid béo không bão hòa từ các nguồn thực phẩm cá hồi, cá ngừ, cá thu, dầu nành, dầu phộng,… để tránh rối loạn chuyển hóa; tăng cường rau xanh, trái cây ít ngọt để cung cấp chất xơ, vitamin và khoáng chất. Tốt nhất, người bệnh tiểu đường cần chia nhỏ bữa ăn(5-6 bữa/ngày) để tránh tăng đường huyết quá mức sau ăn và hạ đường huyết khi xa bữa ăn. Người bệnh cần hạn chế tinh bột (carbohydrate) trong bữa ăn; hạn chế các thực phẩm chứa đường đơn (bánh, kẹo, nước ngọt) để tránh đường huyết tăng cao sau ăn; sử dụng lượng chất béo vừa phải. Riêng người bệnh tiểu đường biến chứng tim mạch nên hạn chế muối, thức ăn nhiều cholesterol như da, mỡ (trừ mỡ cá), nội tạng động vật, đồ chiên, xào, nướng và đồ ăn nhanh.