Phân biệt tắc ruột và liệt ruột sau mổ nhờ chụp CT

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi ThS.BS Vũ Văn Quân - Phó trưởng khoa ngoại - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Hải Phòng. Tắc ruột và liệt ruột là hai biến chứng có thể gặp phải sau mổ. Để phân biệt và chẩn đoán chính xác tình trạng tắc ruột cơ học hoặc liệt ruột cơ năng sau hậu phẫu thì chỉ khám lâm sàng và chụp X quang bụng đúng thôi chưa đủ, cần phải sử dụng phương pháp chụp cắt lớp vi tính CT.
 1. Tắc ruột và liệt ruột sau mổ là gì?
 Tắc ruột là tình trạng tắc nghẽn các chất có trong lòng ruột, có thể tắc một phần hoặc toàn bộ ruột, cản trở quá trình di chuyển của khí, chất lỏng, chất rắn bên trong ruột. Tắc ruột cần được điều trị sớm nếu không sẽ khiến bệnh nhân đau đớn, nôn, nguy hiểm hơn là nhiễm trùng nhiễm độc, hoại tử ruột, đe dọa tính mạng.Liệt ruột là tình trạng tích tụ khí và dịch trong lòng ruột do thành bụng bị ức chế sau quá trình phẫu thuật. Hầu hết các trường hợp liệt ruột sau mổ có thể tự khỏi sau khoảng 2 - 3 ngày.
 2. Phân biệt tắc ruột và liệt ruột sau mổ dựa trên thăm khám lâm sàng
 2.1. Tắc ruột sau mổ2.1.1 Triệu chứngDấu hiệu của tắc ruột sau mổ cũng giống như tắc ruột do các nguyên nhân khác. Bệnh nhân sẽ có các triệu chứng như:Đau quặn bụngĐầy bụngChướng bụng     Tắc ruột sau mổ: Ăn không ngon, chán ăn  Buồn nôn, nôn mửa, nôn ra chất giống như phânBí trung đại tiệnNếu bệnh nhân sau phẫu thuật có một vài dấu hiệu kể trên thì cần nghĩ ngay đến tắc ruột sau mổ. Bệnh nhân sẽ được thăm khám lâm sàng và thực hiện các xét nghiệm để chẩn đoán chính xác, bao gồm: Chụp X - quang, Chụp CT scan, siêu âm ổ bụng, nội soi, ...2.1.2 Phương pháp điều trịPhương pháp điều trị tắc ruột sau mổ gồm:Điều trị nội khoa: Nhịn ăn, nuôi dưỡng đường tĩnh mạch, sonde dạ dày, kháng sinh, giảm đau, ...Phẫu thuật ổ bụng: Áp dụng trong trường hợp tắc ruột hoàn toàn, điều trị nội khoa không kết quả.2.2 Liệt ruột sau mổDấu hiệu của liệt ruột sau mổ bao gồm:Đau bụng nhẹĐầy hơi, chướng bụngBuồn nônTáo bónBụng mềm, phình to hoặc căngGiảm hoặc mất nhu động ruộtNếu nghi ngờ bệnh nhân bị liệt ruột sau mổ, bệnh nhân sẽ được các bác sĩ khám lâm sàng và chỉ định thực hiện các xét nghiệm chẩn đoán hình ảnh như: chụp X - quang, chụp CT Scan, siêu âm và thực hiện xét nghiệm máu để đánh giá tình trạng nhiễm trùng, rối loạn chuyển hóa nhằm kiểm tra mức độ tổn thương của ruột.Liệt ruột có thể tự khỏi sau khoảng 2 - 3 ngày.2.3. Phân biệt tắc ruột và liệt ruột sau mổTắc ruột sau mổXuất hiện: bất kể thời điểm sau phẫu thuật.Tình trạng đau: Đau quặn từng cơnTình trạng chướng bụng rõ rệt     Tình trạng chướng bụng rõ rệt  Nhu động ruột thường tăngCó dãn ruột nonThường không dãn đại tràngLiệt ruột sau mổXuất hiện ngay sau phẫu thuật khoảng vài giờTình trạng đau: không nổi bậtTình trạng chướng bụng: không rõ rệtNhu động ruộng thường không cóCó dãn ruột nonCó dãn đại tràng
 3. Vai trò của chụp CT trong phân biệt tắc ruột và liệt ruột sau mổ
 Chụp cắt lớp vi tính CT có độ nhạy và độ chuyên biệt cao trong chẩn đoán phân biệt liệt ruột sau mổ và tắc ruột non cơ họcPhối hợp thăm khám lâm sàng, chụp X quang thông thường cho kết quả không chính xác, độ nhạy chỉ khoảng 19%, giá chỉ chẩn đoán kémChụp CT giúp chẩn đoán phân biệt hiệu quả giữa bán tắc ruột non cơ học với liệt ruột cơ năngChụp ruột non có cản quang trong 4 trường hợp bán tắc ruột non do nguyên nhân cơ học có thể giúp ích nhiều trong việc đánh giá mức độ tắc nghẽn.Thạc sĩ. Bác sĩ. Vũ Văn Quân đã có hơn 10 kinh nghiệm làm việc trong chuyên ngành Ngoại Tiêu Hóa Tổng Hợp chuyên khám và điều trị bệnh lý ngoại khoa của đường tiêu hóa, gan, mật, tụy và các bệnh lý của phúc mạc ổ bụng, thành bụng.