Quy trình chụp cắt lớp vi tính tai xương đá không tiêm thuốc đối quang theo mặt phẳng axial và coronal

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Vũ Thị Hậu - Bác sĩ Chẩn đoán hình ảnh - Khoa Chẩn đoán hình ảnh và Y học hạt nhân - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City. Chụp cắt lớp vi tính tai xương đá không tiêm thuốc đối quang là kỹ thuật chụp không sử dụng thuốc đối quang. Đây là kỹ thuật quan trọng trong đánh giá bệnh lý tai xương đá, giúp đánh giá giải phẫu, bệnh lý vùng tai, xương thái dương một cách chi tiết.
 1. Trường hợp chỉ định, chống chỉ định chụp cắt lớp vi tính tai xương đá không tiêm thuốc đối quang
 Chụp cắt lớp vi tính tai xương đá thực hiện theo hai hướng cắt gồm: Hướng cắt ngang(axial) và hướng đứng ngang(coronal).
 1.1 Chỉ định
 Chỉ định chụp cắt lớp vi tính tai xương đáDị tật bẩm sinh vùng tai xương đáChấn thương vùng tai.Viêm, nhiễm trùng như viêm tai xương chũm...Xuất hiện các dấu hiệu như: Ù tai, nghe kém, chóng mặtTổn thương dạng uChỉ định chụp theo yêu cầu chuyên môn của bác sĩ điều trị.
 1.2 Chống chỉ định
 Chống chỉ định: Không sử dụng thuốc cản quang nên chụp cắt lớp vi tính tai xương chũm không có những chống chỉ định tuyệt đối. Có một số trường hợp chống chỉ định tương đối như:Phụ nữ mang thai, đặc biệt trong 3 tháng đầu của thai kỳ cần cân nhắc lợi ích và rủi ro trước khi chụp. Đối với phụ nữ mang thai khi chụp cần sử dụng áo bằng chì để che chắn vùng bụng, giảm ảnh hưởng của tia X.Trẻ nhỏ.     Nhiễm trùng tai được chỉ định chụp cắt lớp vi tính tai xương đá  2. Quy trình chụp cắt lớp vi tính tai xương đá
 2.1 Chuẩn bị
 Người thực hiện: Người đọc và chụp là bác sĩ, kỹ thuật viên chuyên khoa chẩn đoán hình ảnh.Phương tiện dùng để chụp cắt lớp vi tính vùng hàm mặt gồm có:Máy chụp cắt lớp vi tính.Phim, máy in phim và hệ thống lưu trữ hình ảnh.Người bệnh:Người bệnh được giải thích rõ ràng, kỹ lưỡng về cách chụp để có thể phối hợp với người chụp.Tháo bỏ các vật dụng có thể gây ra nhiễu ảnh như khuyên tai, vòng cổ, cặp tóc... (nếu có)Người bệnh quá kích thích, không nằm yên, lo lắng và sợ hãi hoặc trường hợp trẻ nhỏ có thể không phối hợp khi chụp: Xử trí bằng cách sử dụng thuốc an thần nếu không có chống chỉ định trước khi chụp.
 2.2 Các bước tiến hành
 Chụp cắt lớp vi tính tai xương đá theo hai hướng cắt ngang (axial) và hướng đứng ngang (coronal). Đối với những cơ sở có máy cắt lớp vi tính đa dãy (từ 16 dãy trở lên) chỉ cần thực hiện hướng cắt ngang (axial), sau đó tái tạo lại theo hướng đứng ngang và các hướng khác mà vẫn đảm bảo được chất lượng hình ảnh tốt giống như chất lượng hình ảnh cắt ngang.
 2.2.1 Hướng cắt ngang (axial)
 Tư thế bệnh nhân: Người bệnh nằm ngửa, đầu giữa yên, người bệnh khi chụp cần phải nằm bất động vài phút khi chụp.Thực hiện chụp định vị, chụp theo mặt phẳng song song với khẩu cái cứng.Chụp theo hướng ngang từ vị trí mỏm trâm cho tới bờ trên của xương thái dương.Độ dày của mỗi lát cắt 01mm.Bước nhảy bằng với độ dày lớp cắt, cắt xoắn ốc.
 2.2.2 Hướng đứng ngang (coronal)
 Tư thế bệnh nhân: Người bệnh nằm ngửa, đầu ngửa tối đa hoặc tư thế nằm sấp đầu ngửa tối đa.Thực hiện chụp định vị, theo mặt phẳng cắt vuông góc với mặt phẳng hướng cắt ngang.Chụp theo hướng đứng dọc từ vị trí bờ trước cho tới bờ sau của xương đá.Độ dày của mỗi lớp cắt 01mm.Bước nhảy bằng với độ dày lớp cắt, nên cắt xoắn ốc.Sau khi chụp: Xác định hình ảnh đạt chuẩn, không bị nhiễu, hình ảnh rõ nét và in kết quả theo cả hai hướng cắt ngang và đứng ngang, theo cả cửa sổ xương và cửa sổ phần mềm.
 2.3 Nhận định kết quả
 Bác sĩ đọc kết quả, mô tả những tổn thương: Mô tả vị trí tổn thương, cấu trúc, kích thước, sự lan rộng của tổn thương...Đối chiếu hình ảnh cắt lớp vi tính và các dấu hiệu lâm sàng.Đưa ra chẩn đoán hoặc các định hướng chẩn đoán.Nếu kết quả chưa rõ để chẩn đoán, thì có thể đề nghị các thăm khám khác phối hợp.Bác sĩ có thể tư vấn thêm về chuyên môn cho người bệnh khi có yêu cầu.     Chụp cắt lớp vi tính tai xương đá không tiêm thuốc cản quang giúp chẩn đoán chính xác tình trạng bệnh  3. Những tai biến khi chụp cắt lớp vi tính tai xương đá
 Thông thường phương pháp này không gây ra bất kỳ tai biến nào khi chụp. Chỉ có một số trường hợp có thể xảy ra như:Trẻ nhỏ có thể không hợp tác trong quá trình chụp như khóc, cử động làm ảnh hưởng tới chất lượng hình ảnh hoặc một số người quá lo lắng hồi hộp, cảm thấy sợ hãi khi chụp. Có thể chụp lúc trẻ ngủ, dùng thuốc an thần hoặc có khi phải gây mê tùy trường hợp.Trường hợp người bệnh không thể ngửa đầu được để chụp lớp cắt đứng ngang (coronal), có thể tái tạo từ hướng cắt ngang đối với các máy chụp đa dãy, trong trường hợp này thì nên chụp cắt ngang xoắn ốc lớp mỏng nhất có thể, để tái tạo được hình ảnh được tốt nhất.Chụp cắt lớp vi tính tai xương đá không tiêm thuốc cản quang là kỹ thuật tiên tiến, đơn giản không xảy ra tai biến mà giúp chẩn đoán chính xác tình trạng bệnh và từ đó đưa ra phương pháp điều trị hiệu quả.