Đạm niệu: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán, điều trị
24/04/2023

Đạm niệu, còn được gọi là protein niệu là loại bệnh liên quan đến hệ tiết niệu mà phần lớn do thận. Triệu chứng lâm sàng điển hình là đi tiểu có bọt do protein xuất hiện trong nước tiểu, và phần lớn người bệnh không có các triệu chứng bất thường khác. Bệnh là dấu hiệu cho thấy thận đang bị tổn thương. Người bệnh cần điều trị bệnh ngay khi phát hiện, tránh tình trạng đạm niệu kéo dài sẽ là tăng cao nguy cơ bị suy thận mạn tính.
 Mục lụcĐạm niệu là gì?Nguyên nhân gây bệnh đạm niệuTriệu chứng của bệnh đạm niệuĐối tượng nào thường bị đạm niệu?Yếu tố rủi ro tăng khả năng mắc bệnhĐạm niệu có nguy hiểm không?Khi nào cần gặp bác sĩ?Chẩn đoán đạm niệu như thế nào?1. Chẩn đoán định tính2. Chẩn đoán bán định lượng3. Chẩn đoán đạm niệu định lượngPhương pháp điều trị đạm niệuNgười bệnh nên làm gì để chăm sóc bản thân khi điều trị đạm niệu?1. Chế độ sinh hoạt cho người bị đạm niệu2. Chế độ ăn uống cho người bị đạm niệuĐạm niệu là gì?
 Đạm niệu là tình trạng protein xuất hiện bất thường trong nước tiểu, gây ra hiện tượng nước tiểu có nhiều bọt. (1)
 Protein này thường là albumin, một chất có trong huyết tương ở người, có vai trò ngăn chất lỏng đi ra ngoài mạch máu, đồng thời hỗ trợ duy trì sự ổn định của áp lực thẩm thấu keo. Bên cạnh đó, albumin cũng giúp liên kết và vận chuyển các chất trong cơ thể người.
 Có thể xem albumin nói riêng và protein nói chung là chất quan trọng, giúp xây dựng mô cơ, chống nhiễm trùng. Tuy nhiên, protein phải ở trong máu để thực hiện chức năng của chúng. Khi protein bị lẫn vào bên trong nước tiểu thì đây là dấu hiệu cho thấy thận đang bị tổn thương và suy giảm chức năng.
 Một quả thận khỏe mạnh sẽ không để protein hoặc albumin đi từ máu vào nước tiểu với định lượng nhiều bất thường. Do vậy, đạm niệu là tiền đề của các bệnh lý thận kéo dài dai dẳng.
 Bệnh nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm có thể điều trị dứt điểm, nhưng người bệnh cũng cần ý thức duy trì sức khỏe thận ở mức ổn định bằng chế độ dinh dưỡng và lối sống phù hợp để phòng ngừa bệnh tái phát. Đối với đạm niệu kéo dài lâu ngày mà không được điều trị, tình trạng tổn thương ở thận sẽ nghiêm trọng hơn, không chỉ gây mất lượng protein đáng kể, mà lâu dần sẽ tăng cao nguy cơ bị suy thận mạn ở người.
 Lượng protein trong nước tiểu của người khỏe mạnh là >150mg/ngày. Người bị đạm niệu sẽ có chỉ số protein lớn hơn 150mg/ngày. Cần lưu ý, nếu chỉ số này ở khoảng 3 – 3,5g/ngày thì đây là dấu hiệu của hội chứng thận hư.
 Nguyên nhân gây bệnh đạm niệu
 Nguyên nhân gây ra đạm niệu là sự tổn thương, ảnh hưởng đến chức năng lọc máu của thận. Những trường hợp này, người bệnh cần thực hiện điều trị theo chỉ định của bác sĩ ngay lập tức để ngăn ngừa bệnh ảnh hưởng đến thận nghiêm trọng hơn.
 Tuy nhiên, vẫn có những trường hợp lành tính, đạm niệu xuất hiện do thay đổi đột ngột từ cơ thể như vận động quá mức, sốt,… Tình trạng đạm niệu này là là tạm thời, có thể tự khỏi và không cần điều trị.
 Những nguyên nhân gây ra đạm niệu bao gồm:
 Đạm niệu do bệnh cầu thận nguyên phát hoặc thứ phát. Những người mắc các bệnh như bệnh thận màng, bệnh cầu thận thay đổi tối thiểu, bệnh thận đái tháo đường, viêm cầu thận sau nhiễm trùng, viêm lupus,… sẽ gặp tình trạng đạm niệu như là một triệu chứng của thận bị tổn thương
 Đạm niệu có nguồn gốc ống thận. Xảy ra ở những người có bệnh hoặc từng bị viêm ống kẽ thận, bệnh thận đa nang, hội chứng fanconi và hoại tử ống thận cấp
 Đạm niệu do quá tải hấp thu. Hiện tượng đạm niệu này là do cơ thể tiếp nhận lượng lớn protein huyến tương có trọng lượng nhỏ. Điều này dẫn đến quá tải cho cơ thể, khiến protein bị tràn ra. Đạm niệu do quá tải hấp thu thường xảy ra ở những người bị bệnh tăng gama đơn dòng, hội chứng rối loạn sinh tủy hoặc bệnh đa u tủy xương
 Đạm niệu chức năng là loại đạm niệu lành tính. Bệnh có thể xuất hiện ở những người đang trong tình trạng sốt, vận động mạnh quá mức và người bị suy tim, người có thai. Đây là loại đạm niệu tạm thời, người bệnh có thể không cần thăm khám và điều trị. Tuy nhiên cần lưu ý triệu chứng và sự thay đổi của sức khỏe cẩn thận trong thời gian này.
 Triệu chứng của bệnh đạm niệu
 Triệu chứng của bệnh đạm niệu rõ ràng nhất là nước tiểu có bọt hoặc sủi bọt. ngoài ra, bệnh cũng bao gồm những triệu chứng khác liên quan đến suy nhược cơ thể, thay đổi tần suất đi tiểu.
 Hầu hết đạm niệu sẽ không có bất cứ triệu chứng nào trong thời gian đầu, vì vậy người bệnh sẽ rất khó để phát hiện được ở thời gian đầu thông qua dấu hiệu lâm sàng. Bệnh sẽ bắt đầu phát triệu chứng sau một thời gian, những triệu chứng đó là:
 Sưng phù ở mặt, bụng, bàn chân và mắt cá chân
 Tiền sản giật với người bệnh đang mang thai
 Nước tiểu có bọt
 Tăng tần suất đi tiểu bất thường
 Hụt hơi, mệt mỏi
 Buồn nôn và nôn
 Chán ăn
 Chuột rút, thường xảy ra vào buổi tối
 Đối tượng nào thường bị đạm niệu?
 Đạm niệu có thể xảy ra ở mọi đối tượng thuộc bất kỳ độ tuổi nào. Tuy nhiên, một số nhóm đối tượng sẽ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn những người khác. Những đối tượng dễ bị bệnh đạm niệu gồm:
 Người cao tuổi, trên 65 tuổi
 Người có từng bị các bệnh lý về thận
 Người có người thân trong gia đình bị bệnh thận hoặc có bệnh sử liên quan đến thận
 Người bệnh đái tháo đường có ảnh hưởng đến thận
 Người có bệnh lý hệ thống, có tổn thương thận( lupus ban đỏ)
 Người bệnh Tăng HA…
 Yếu tố rủi ro tăng khả năng mắc bệnh
 Yếu tố rủi ro tăng khả năng mắc bệnh đạm niệu cao nhất là các bệnh lý về thận hoặc bệnh đái tháo đường có ảnh hưởng đến thận.
 Bởi vì đạm niệu được xem là một dấu hiệu của tình trạng tổn thương thận, những người có sức khỏe thận không ổn định, có bệnh sử về thận sẽ có rủi ro bị đạm niệu cao hơn những người khác.
 Bên cạnh đó, những người có chế độ dinh dưỡng và lối sống không khoa học, tác động xấu đến thận như chế độ ăn quá mặn, nhiều muối, uống ít nước, có thói quen nhịn tiểu cũng có khả năng cao bị đạm niệu.
 Đạm niệu có nguy hiểm không?
 Đạm niệu không phải là một bệnh nghiêm trọng nếu được phát hiện và điều trị kịp thời.
 Phần lớn hiện tượng nước tiểu xuất hiện một lượng đạm cao bất thường là sự báo động của tổn thương thận, dẫn đến việc suy giảm chức năng lọc. Ở trường hợp này, đạm niệu kéo sẽ đồng nghĩa với tổn thương thận kéo dài, không được điều trị.
 Từ đây, nguy cơ mắc các bệnh lý phức tạp liên quan đến thận cũng sẽ tăng dần theo thời gian. Hơn nữa, bệnh cũng sẽ đi kèm với những tiệu chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh.
 Đạm niệu chức năng, lành tính do vận động quá mức hoặc sốt gây ra sẽ không nguy hiểm đến sức khỏe thận của người bệnh. Tuy nhiên, người bệnh vẫn cần chú ý quan sát sức khỏe của mình để tránh để bệnh kéo dài hoặc trở nặng hơn.
 Khi nào cần gặp bác sĩ?
 Đạm niệu cần được điều trị càng sớm càng tốt, vì vậy người bệnh cần đến gặp bác sĩ ngay khi phát hiện mình có triệu chứng đạm niệu.
 Vì việc tự chẩn đoán loại đạm niệu tại nhà, người bệnh rất khó để biết được mình đang bị đạm niệu loại nào, có ảnh hưởng đến thận hay không. Việc ngay lập tức gặp bác sĩ khi nghi ngờ bị đạm niệu là rất cần thiết để người bệnh có thể kịp thời điều trị, đảm bảo được sức khỏe thận và giảm các nguy cơ có thể xảy ra.
 Chẩn đoán đạm niệu như thế nào?
 Chẩn đoán bệnh đạm niệu dựa vào kết quả xét nghiệm nước tiểu. Các chỉ số xét nghiệm sẽ thể hiện trực quan về lượng đạm trong nước tiểu, tình trạng thận và các tiên lượng của bệnh. Có 3 phương pháp chẩn đoán đạm niệu là chẩn đoán định tính, chẩn đoán bán định lượng và chẩn đoán đạm niệu định lượng.
 1. Chẩn đoán định tính
 Chẩn đoán định tính là cách xác định bệnh bằng cách làm đông đạm trong nước tiểu. Đạm làm đông bằng cách đốt nước tiểu hoặc làm lạnh bằng sulfosalicylipue. Ở các nhiệt độ cao, đạm có cơ chế đông vón lại, từ đó có thể nhận thấy lượng đạm trong nước tiểu bằng mắt thường.
 Ngoài ra, nước tiểu của người bị đạm niệu khi đốt lên sẽ làm vẩn đục nước tiểu. Đây cũng là một triệu chứng cận lâm sàng để bác sĩ chẩn đoán và kết luận bệnh.
 2. Chẩn đoán bán định lượng
 Chấn đoán đạm niệu bán định lượng đơn giản là phương pháp xác định sự tồn tại của đạm bên trong nước tiểu người bệnh. Đây là phương pháp chẩn đoán đơn giản, chỉ sử dụng que thử nước tiểu.
 Que thử có các chất phản ứng với đạm, vì thế khi tiếp xúc với nước tiểu lẫn chứa một lượng đạm cao bất thường que sẽ đổi màu.
 3. Chẩn đoán đạm niệu định lượng
 Chẩn đoán đạm niệu định lượng có ưu điểm xác định được chính xác lượng đạm bên trong nước tiểu. Yêu cầu của mẫu nước tiểu thực hiện định lượng là nước tiểu 24h. Hơn nữa, kết quả chẩn đoán định lượng còn thể hiện cụ thể các thành phần của đạm bên trong nước tiểu.
 Đây là một thông tin chẩn đoán rất cần thiết để bác sĩ có thể xác định được nguyên nhân đạm niệu, vị trí tổn thương của thận và tình trạng chức năng hiện tại của thận.
 Phương pháp điều trị đạm niệu
 Phương pháp điều trị đạm niệu sẽ tùy thuộc vào nguyên nhân gây ra bệnh. Căn nguyên và mức độ nghiêm trọng của bệnh là yếu tố chính để bác sĩ thiết lập phác đồ điều trị đạm niệu. (2)
 Và cần lưu ý rằng, bệnh đạm niệu nói riêng và các bệnh lý về thận nói chung sẽ cần điều trị theo chỉ định bác sĩ kết hợp với chế độ dinh dưỡng và thói quen sinh hoạt hằng ngày. Điều này giúp cải thiện được chức năng thận và ổn định sức khỏe thận dài lâu. Mục đích của chế độ dinh dưỡng phù hợp không chỉ giúp thúc đẩy quá trình điều trị bệnh mà còn giảm thiểu nguy cơ tái bệnh tối ưu.
 Một số phương pháp điều trị đạm niệu phổ biến là:
 Đạm niệu do tổn thương thận: Bệnh chủ yếu điều trị nội khoa bằng thuốc, kết hợp với sự thay đổi chế độ ăn uống phù hợp để cải thiện sức khỏe thận.
 Đạm niệu do đái tháo đường thì cần sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, đồng thời kiểm soát lượng đường trong máu. Yếu tố dinh dưỡng vẫn là một điều quan trọng trong phác đồ điều trị
 Đạm niệu chức năng lành tính thì có thể không cần điều trị, bệnh có thể tự hết mà không cần can thiệp thuốc.
 Người bệnh nên làm gì để chăm sóc bản thân khi điều trị đạm niệu?
 1. Chế độ sinh hoạt cho người bị đạm niệu
 Chế độ sinh hoạt cho người bị đạm niệu tập trung vào việc cải thiện sức đề kháng của cơ thể. Việc ổn định sức khỏe cho toàn cơ thể sẽ đồng thời giúp ổn định sức khỏe thận, ngăn ngừa được khả năng bị tổn thương viêm nhiễm do vi khuẩn, virus.
 Chế độ sinh hoạt mà người đạm niệu nên thực hiện:
 Tập thể dục đều đặn, tăng cường vận động trong ngày
 Thường xuyên kiểm tra lượng đường trong máu để hạn chế được rủi ro bị đai thái đường
 Ngưng sử dụng thuốc lá hoặc hạn chế tối đa tình trạng hút thuốc thụ động để bảo vệ sức khỏe thận
 Hạn chế tối đa việc tự ý sử dụng các loại thuốc chống viên, thuốc giảm đau mà không thông qua chỉ định của bác sĩ
 2. Chế độ ăn uống cho người bị đạm niệu
 Chế độ ăn uống cho người bị đạm niệu đóng vai trò quan trọng trong quá trình điều trị bệnh. Dinh dưỡng hợp lý sẽ giúp thận không bị tổn thương thêm, giảm mức độ nghiêm trọng của bệnh và cuối cùng là góp phần cải thiện được sức khỏe thận, tăng khả năng lọc máu.
 Chế độ ăn uống cho người bị đạm niệu là:
 Hạn chế ăn các loại thực phẩm quá giàu chất đạm, protein
 Hạn chế lượng muối nạp vào cơ thể. Tuy nhiên, những người có bệnh sử hạ huyết áp cần tham khảo qua ý kiến của bác sĩ về lượng muối tối đa cần nạp vào cơ thể trong một ngày
 Ăn nhiều chất xơ để cân bằng lượng đường trong máu và giảm cholesterol
 Trung tâm Tiết niệu Thận học, Khoa Nam học – Tiết niệu của Hệ thống BVĐK Tâm Anh quy tụ đội ngũ các chuyên gia đầu ngành, Nội khoa và Ngoại khoa, giỏi chuyên môn, tận tâm.
 Nhà giáo nhân dân GS.TS.BS Trần Quán Anh, Thầy thuốc ưu tú PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên là những cây đại thụ trong ngành Tiết niệu Thận học Việt Nam. Cùng với các tên tuổi Thầy thuốc ưu tú TS.BS Nguyễn Thế Trường Thầy thuốc ưu tú BS.CKII Tạ Phương Dung, TS.BS Nguyễn Hoàng Đức, TS.BS Từ Thành Trí Dũng, ThS.BS.CKI Nguyễn Đức Nhuận, BS.CKII Nguyễn Lê Tuyên, ThS.BS Nguyễn Tân Cương, ThS.BS Tạ Ngọc Thạch, BS.CKI Phan Trường Nam, BS.CKII Nguyễn Hữu Nhật…
 Các chuyên gia, bác sĩ của Trung tâm luôn tự tin làm chủ những kỹ thuật mới nhất, phát hiện sớm và điều trị hiệu quả các bệnh lý về thận và đường tiết niệu, giúp người bệnh rút ngắn thời gian nằm viện, hạn chế nguy cơ tái phát, nâng cao chất lượng cuộc sống.
 Với hệ thống máy móc, trang thiết bị hiện đại hàng đầu trong nước và khu vực; Phòng mổ đạt tiêu chuẩn quốc tế; Cùng với khu nội trú và dịch vụ cao cấp 5 sao… Trung tâm Tiết niệu Thận học nổi bật với các dịch vụ thăm khám, tầm soát và điều trị tất cả các bệnh lý đường tiết niệu.
 Từ các thường gặp cho đến các cuộc đại phẫu thuật kỹ thuật cao. Có thể kể đến phẫu thuật nội soi sỏi thận, ghép thận, cắt bướu bảo tồn nhu mô thận; cắt thận tận gốc; cắt tuyến tiền liệt tận gốc; cắt toàn bộ bàng quang tạo hình bàng quang bằng ruột non; cắt tuyến thượng thận; tạo hình các dị tật đường tiết niệu… Chẩn đoán – điều trị nội khoa và ngoại khoa tất cả các bệnh lý Nam khoa.
 Để đặt lịch khám và phẫu thuật tuyến tiền liệt với các chuyên gia đầu ngành tại Trung tâm Tiết niệu Thận học, Khoa Nam học – Tiết niệu Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, quý khách có thể đặt hẹn trực tuyến qua các cách sau đây:
 Đạm niệu là một tình trạng tiết niệu, hầu hết đến từ tổn thương thận. Bệnh không gây ra các triệu chứng gây bất tiện trong cuộc sống hằng ngày của người bệnh. Tuy nhiên, nếu đạm niệu đến từ tổn thương thận hoặc đái tháo đường kéo dài, không được điều trị, sẽ đồng nghĩa với việc thận bị tổn thương kéo dài.