6 Sai lầm nguy hiểm khi sơ cứu người bệnh động kinh | Tâm Anh
14/10/2021

Nhét đồ vật vào bệnh nhân để không cắn lưỡi, kìm kẹp cơ thể bệnh nhân để khống chế cơn co giật có thể gây nguy hiểm đến tính mạng.
 Động kinh là dạng rối loạn của hệ thống thần kinh trung ương, xảy ra khi có sự kích thích đồng thời một nhóm các tế bào thần kinh của vỏ não dẫn đến sự phóng điện đột ngột và không thể kiểm soát.
 Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh động kinh ảnh hưởng đến khoảng 50 triệu người trên thế giới và là một trong những bệnh lý thần kinh phổ biến nhất toàn cầu. Tỷ lệ người bệnh động kinh trong dân số ước lượng khoảng 0,5-1%.
 Biểu hiện của bệnh động kinh là các cơn động kinh, có biểu hiện lâm sàng rất đa dạng, phụ thuộc vào vị trí ổ động kinh trong não, mức độ lan truyền của nó. Trong đó, các cơn động kinh co giật toàn thể thường là biểu hiện nặng nhất. Bệnh nhân có thể ngã xuống đất, trợn mắt, gồng cứng người, co giật, thở yếu, đôi khi kèm theo tiểu mất kiểm soát, cắn lưỡi và sùi bọt mép xảy ra trong vòng vài phút. Ngoài ra, cơn động kinh có thể biểu hiện bằng những cơn co giật cục bộ, thay đổi ý thức (bệnh nhân có thể đứng sững sờ), thay đổi về cảm giác hoặc giác quan…
 Cơn động kinh xảy đến bất ngờ với biểu hiện thường thấy là co giật.
 Người bệnh động kinh có thể xảy ra cơn động kinh ở bất cứ đâu, tại nhà, trong văn phòng, trên đường, trên xe bus, tại bể bơi… Do đó, việc trang bị kiến thức sơ cứu người bệnh là cần thiết. Tiến sĩ, bác sĩ Lê Văn Tuấn, chuyên gia Nội thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh lưu ý một số sai lầm thường gặp khi sơ cứu người bệnh động kinh như dưới đây:
 Mục lục1. Tụ tập đông xung quanh người bệnh2. Di chuyển người bệnh không đúng cách3. Kìm kẹp cơ thể bệnh nhân để khống chế cơn co giật4. Nhét đồ vật vào miệng để ngăn cắn lưỡi5. Hô hấp nhân tạo cho người bệnh6. Vắt chanh vào miệng bệnh nhân để ngăn cơn co giật7. Sơ cứu cơn động kinh đúng cách1. Tụ tập đông xung quanh người bệnh
 Nhiều người vì hiếu kỳ mà tụ tập quan sát, tạo thành đám đông xung quanh bệnh nhân động kinh. Điều này hoàn toàn không nên vì người bệnh cần môi trường thoáng để hít thở, tăng cường tuần hoàn máu và oxy lên não. Việc tụ tập sẽ vô tình lấy đi lượng oxy cần thiết, khiến không khí thêm ngột ngạt, căng thẳng.
 Bác sĩ Tuấn khuyên chỉ nên có một, 2 người hỗ trợ trực tiếp bên cạnh bệnh nhân. Những người khác có thể quan sát từ xa để hỗ trợ khi cần thiết. Việc tập trung đông người khiến quá trình sơ cứu khó khăn, tăng nguy cơ lây lan các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.
 2. Di chuyển người bệnh không đúng cách
 Kéo, lôi, giật mạnh người đang lên cơn động kinh có thể khiến bệnh trở nên trầm trọng hơn. Do đó, cần hạn chế di chuyển người bệnh trừ khi họ đang ở các khu vực nguy hiểm như đang bơi, di chuyển trên đường, trên cầu thang, gần các vật sắc nhọn… Nếu phải di chuyển thì cần hết sức nhẹ nhàng để đảm bảo an toàn cho người bệnh. Nguyên tắc chung là khi sơ cứu chúng ta cần lưu ý những nguy hiểm xung quanh đối với người bệnh như té ngã, ngạt nước, phỏng, điện giật…
 3. Kìm kẹp cơ thể bệnh nhân để khống chế cơn co giật
 Một trong những sai lầm hay gặp phải khi sơ cứu người lên cơn động kinh là cố gắng giữ chặt tay chân người bệnh để khống chế cơn co giật. Điều này không những không có tác dụng mà còn có thể khiến người bệnh bị trật khớp, gãy xương, thậm chí khiến cơn động kinh diễn ra nghiêm trọng hơn.
 Bác sĩ Tuấn cho biết, thông thường cơn động kinh sẽ tự hết, vì vậy chúng ta nên để cơ thể họ tự do trong khu vực an toàn. Khi qua cơn động kinh, tình trạng co giật cũng giảm dần, ngưng hẳn sau vài phút.
 4. Nhét đồ vật vào miệng để ngăn cắn lưỡi
 Đưa các vật cứng vào miệng người bệnh đang lên cơn động kinh có thể gây nguy hiểm
 Khi phát hiện bệnh nhân lên cơn động kinh, nhiều người nghĩ rằng nhét vật gì đó vào miệng (như ngón tay, thìa, đũa, bút…) sẽ giúp người bệnh tránh cắn vào lưỡi của họ. Tuy nhiên, đây là hành động không cần thiết, thậm chí nó còn có thể gây nguy hiểm đến người bệnh.
 Bác sĩ Tuấn cho biết, trong tình trạng co giật, lưỡi không thè ra mà thường tụt nhẹ vào trong nên nguy cơ bệnh nhân cắn phải lưỡi là rất ít, thường là bệnh nhân cắn ở phần bên của lưỡi. Ngoài ra, trong cơn động kinh, răng bệnh nhân sẽ cắn chặt lại, do vậy không được nạy răng của bệnh nhân để chèn vật lạ vào miệng bệnh nhân. Việc này có thể gây sai khớp thái dương hàm, gãy răng, tổn thương nướu. Trong một số trường hợp, người bệnh có thể cắn vỡ vật, nuốt mảnh vụn vào họng, gây nghẹt thở, dẫn đến tử vong.
 5. Hô hấp nhân tạo cho người bệnh
 Người đang co giật vẫn có thể tự thở được nên việc hô hấp nhân tạo cho họ là không cần thiết. Thay vào đó, hãy cố gắng giúp bệnh nhân dễ thở hơn bằng việc tạo môi trường thoáng khí. Sau cơn co giật thì đặt bệnh nhân nằm nghiêng để đờm dãi hoặc các chất nôn ói có thể chảy ra, không gây tắc đường hô hấp hoặc bị sặc.
 6. Vắt chanh vào miệng bệnh nhân để ngăn cơn co giật
 Quan niệm vắt chanh vào miệng bệnh nhân để ngăn cơn co giật hoàn toàn không có cơ sở khoa học. Nhiều người nghĩ rằng do họ vắt chanh vào miệng thì bệnh nhân mới hết co giật, nhưng thực tế là cơn động kinh tự ngưng cho dù có vắt chanh hay không. Việc vắt chanh có thể gây nguy hiểm vì người bệnh đang mất ý thức, không nuốt được, gây sặc vào phổi và suy hô hấp. Tương tự, cũng không nên cho bệnh nhân uống nước hay uống thuốc cho đến khi họ tỉnh táo hoàn toàn.
 7. Sơ cứu cơn động kinh đúng cách
 Khi gặp người lên cơn động kinh, cần cố gắng giữ bình tĩnh, không la hét, hoảng loạn.
 – Kêu gọi người hỗ trợ.
 – Yêu cầu những người xung quanh lùi ra xa, không tụ tập xung quanh người bệnh.
 – Nhẹ nhàng đỡ người bệnh nằm xuống mặt phẳng an toàn như giường, sàn nhà. Đặt đầu bệnh nhân lên gối/vải mềm, sau cơn co giật thì nghiêng đầu bệnh nhân sang một bên để nếu bệnh nhân có ói thì cũng không bị sặc vào phổi.
 – Nới lỏng quần áo, gỡ bỏ vật dụng có thể gây nguy hiểm trên người bệnh nhân (khăn quàng, cà vạt…). Thu dọn khu vực xung quanh, đảm bảo người bệnh không ở gần những vật dụng sắc nhọn, dễ vỡ, dễ cháy…
 – Cố gắng theo dõi thời gian diễn ra co giật và các biểu hiện trong cơn động kinh – tốt nhất là quay video lại nếu thuận tiện (bệnh nhân co giật một bên hay hai bên, có trợn mắt, gồng người, sùi bọt mép, tiểu không tự chủ…) để mô tả cho nhân viên y tế hoặc người nhà của bệnh nhân.
 – Cơn động kinh thường thoái lui sau 1 – 2 phút. Bệnh nhân bắt đầu tỉnh lại và có thể thở như bình thường. Trong trường hợp cơn co giật kéo dài hơn 5 phút; có nhiều cơn co giật diễn ra liên tiếp; bệnh nhân khó thở, đau đớn hoặc không tỉnh lại sau cơn động kinh thì cần gọi ngay cho cấp cứu để nhập viện.
 Lê Nguyễn