Mụn đầu đen là gì? Nguyên nhân và các vị trí “ưa thích” hay mọc
02/01/2023

Mụn đầu đen thường gặp ở nhiều người nhưng thường gặp nhất ở thanh thiếu niên do sự thay đổi nội tiết tố. Tuy nhiên, 10% – 20% người ở tuổi trưởng thành vẫn tiếp tục bị mụn đầu đen hoặc lần đầu bị mụn đầu đen. Bài viết dưới đây chia sẻ về mụn đầu đen là gì, nguyên nhân và các vị trí mụn đầu đen thường gặp.
 Mục lụcMụn đầu đen là gì?Các vị trí ưa thích của mụn đầu đenNguyên nhân gây mụn đầu đen1. Tuyến bã nhờn hoạt động mạnh2. Chế độ ăn uống không lành mạnh3. Uống ít nước4. Chế độ sinh hoạt, nghỉ ngơi không hợp lý5. Lạm dụng thuốc6. Lỗ chân lông to7. Tuổi tác và sự thay đổi nội tiết tố8. Các yếu tố khác bao gồm:Mụn đầu đen trông như thế nào?Có nên nặn mụn đầu đen không?Khi nào cần gặp bác sĩ?Làm thế nào để điều trị mụn đầu đen?1. Các phương pháp điều trị không cần kê đơn2. Các phương pháp điều trị theo thuốc kê đơn4. Thuốc uốngCác phương pháp ngăn ngừa mụn đầu đenMụn đầu đen là gì?
 Mụn đầu đen là loại mụn trứng cá mở, có sự thông thương giữa nhân mụn với môi trường bên ngoài do lỗ chân lông hở. Các tế bào chết, chất bã nhờn của mụn trứng cá sẽ phản ứng với oxy trong không khí (chất bã bị oxy hóa), chuyển sang màu đen, tạo thành mụn đầu đen có thể nhìn thấy trên bề mặt da. (1)
 Các vị trí ưa thích của mụn đầu đen
 Mụn đầu đen thường xuất hiện nhiều ở các vị trí có nhiều tuyến nhờn như: mũi, trán, cằm, má, cổ, lưng, ngực, đôi khi xuất hiện trên mông, đùi, tai, nách. (2)
 Các tuyến dầu nhờn tiết ra chất nhờn (chất bôi trơn nhờn) giúp giữ bảo vệ da, chống khô da, duy trì độ ẩm và độ đàn hồi da.
 Tuy nhiên, khi cơ thể có hiện tượng tăng tiết bã nhờn, chất bã sẽ tích tụ ở nang lông gây ra nhân mụn trứng cá, khi vùng da xung quanh lỗ chân lông bị hở ra, không khí lọt vào nhân mụn bị oxy hóa sẽ chuyển sang màu đen.
 Nguyên nhân gây mụn đầu đen
 Có nhiều nguyên nhân gây ra mụn đầu đen bao gồm: (3)
 1. Tuyến bã nhờn hoạt động mạnh
 Bã nhờn là chất dầu do các tuyến bã nhờn sản xuất, trộn với các phân tử chất béo (lipid) để tạo thành lớp phủ bảo vệ trên bề mặt da, bảo vệ da khỏi các mầm bệnh gây hại như: vi khuẩn, nấm.
 Tuy nhiên, việc sản xuất quá nhiều bã nhờn gây tình trạng da nhờn, lỗ chân lông to hơn, da bóng nhờn. Bã nhờn dư thừa kết hợp với các tế bào da chết có thể tạo thành một nốt bên trong lỗ chân lông dẫn đến mụn đầu đen, gây viêm nhiễm do vi khuẩn tích tụ. Nếu lỗ chân lông bị tắc vỡ ra, vi khuẩn sẽ xâm nhập sang các mô lân cận tạo thành mụn mới.
 Bã nhờn hoạt động quá mức làm tắc lỗ chân lông, vi khuẩn xâm nhập, các tế bào chết mở ra bị oxy hóa với không khí gây mụn đầu đen
 2. Chế độ ăn uống không lành mạnh
 Chế độ ăn uống không lành mạnh cũng có thể ảnh hưởng đến mụn đầu đen. Các sản phẩm từ sữa hoặc các thực phẩm nhiều đường cũng góp phần gây ra mụn đầu đen.
 3. Uống ít nước
 Nước giữ cho làn da ngậm nước, hỗ trợ chức năng miễn dịch, điều chỉnh lượng đường trong máu, thúc đẩy quá trình giải độc tự nhiên cho cơ thể, hỗ trợ sức khỏe của làn da, giúp ngăn lỗ chân lông bị tắc. Nếu uống ít nước sẽ tăng nguy cơ nổi mụn, nên việc bổ sung đầy đủ nước cho cơ thể mỗi ngày sẽ giúp cải thiện tình trạng mụn đầu đen trên da.
 4. Chế độ sinh hoạt, nghỉ ngơi không hợp lý
 Mụn trứng cá có thể xuất hiện khi chế độ sinh hoạt, nghỉ ngơi không hợp lý như: (4)
 Nếu người bệnh cảm thấy căng thẳng (về thể chất và tinh thần) sẽ làm nồng độ cortisol trong cơ thể tăng cao, tuyến bã nhờn trên da càng hoạt động mạnh.
 Nếu giấc ngủ không ngon, cơ thể không thể phục hồi sẽ kích hoạt sự gia tăng cortisol làm tăng nguy cơ gây mụn.
 Không tẩy trang trước khi tập thể dục và làm sạch da sau khi tập thể dục. Dụng cụ tập thể dục không được giặt thường xuyên: nón, băng đô, thảm…
 Không thường xuyên lau điện thoại khiến vi khuẩn bám vào tay trong lúc dùng điện thoại rồi chạm lên mặt sẽ dễ gây mụn.
 Chà xát quá mức để cố gắng loại bỏ mụn đầu đen sẽ làm cho mụn trở nên nặng hơn.
 Do đó, người bệnh cần thay đổi lối sống lành mạnh hơn, có chế độ sinh hoạt, nghỉ ngơi hợp lý để giảm bớt mụn đầu đen.
 5. Lạm dụng thuốc
 Nếu người bệnh lạm dụng thuốc khuyến khích sự thay đổi tế bào da nhanh chóng hoặc sử dụng một số loại thuốc steroid như: corticosteroid sẽ làm tăng nguy cơ nổi mụn đầu đen.
 6. Lỗ chân lông to
 Khi da sản xuất quá nhiều dầu sẽ trộn lẫn với da chết gây tắc nghẽn khiến lỗ chân lông to ra. Dù lỗ chân lông mở rộng hơn để “giải quyết” tình trạng tắc nghẽn nhưng chất bã nhờn vẫn có thể kẹt lại trong lỗ chân lông do vướng phải da chết. Khi dầu, da chết ở cuối lỗ chân lông bị tắc sẽ tiếp xúc với không khí và bị oxy hóa, tạo thành mụn đầu đen.
 7. Tuổi tác và sự thay đổi nội tiết tố
 Tuổi tác, sự thay đổi nội tiết tố là yếu tố quan trọng gây mụn đầu đen. Mụn đầu đen có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến nhất ở tuổi dậy thì do sự thay đổi nồng độ hormone làm tăng sản xuất bã nhờn.
 Androgen, hormone sinh dục nam, kích hoạt tiết nhiều bã nhờn hơn, tốc độ luân chuyển tế bào da cao hơn trong tuổi dậy thì. Nam và nữ đều trải qua mức độ androgen cao hơn trong giai đoạn này.
 Sự thay đổi nội tiết tố liên quan đến kinh nguyệt, mang thai, sử dụng thuốc tránh thai ở phụ nữ cũng có thể gây mụn đầu đen. Ngoài ra, nếu cơ thể sản xuất quá nhiều tế bào da cũng dẫn đến nguy cơ gây mụn đầu đen.
 8. Các yếu tố khác bao gồm:
 Chặn hoặc che lỗ chân lông bằng mỹ phẩm, quần áo.
 Đổ mồ hôi nhiều.
 Cạo râu, các hoạt động khác gây mở nang lông.
 Độ ẩm cao.
 Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS), hội chứng tiền mãn kinh (PMS).
 Mụn đầu đen trông như thế nào?
 Mụn đầu đen là triệu chứng của mụn trứng cá, nhưng do lỗ chân lông mở nên tổn thương nhỏ, không viêm (không bị nhiễm trùng, không gây đau). Mụn đầu đen có kết cấu nổi lên nhưng phẳng hơn mụn bọc, nốt mụn sẫm màu.
 Mụn đầu đen không ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe thể chất nhưng ảnh hưởng đến tâm lý khiến người bệnh không tự tin.
 Các vị trí “ưa thích của mụn đầu đen”: Mụn đầu đen ở trán, mụn đầu đen ở cằm, mụn đầu đen ở mũi
 Có nên nặn mụn đầu đen không?
 Không nên tự nặn mụn đầu đen bằng tay vì không thể loại bỏ toàn bộ mụn đầu đen, thậm chí việc tự nặn mụn có thể đẩy mụn đầu đen vào sâu hơn trong da, làm cho vi khuẩn hoặc đẩy nhiều dầu vào lỗ mụn đầu đen. Việc nặn mụn đầu đen sẽ làm mụn to hơn hoặc lan rộng, thậm chí kích ứng làm da tổn thương gây viêm đau, để lại sẹo.
 Người bệnh nên đến các cơ sở chuyên khoa để lấy các nhân mụn đầu đen (chuyên khoa da liễu hoặc thẫm mỹ), nhân viên y tế sẽ có các thiết bị chuyên dùng để lấy nhân mụn đầu đen, phòng ngừa nhân mụn tái phát.
 Nếu da xuất hiện mụn đầu đen, người bệnh cần đến bác sĩ da liễu để khám, điều trị sớm
 Khi nào cần gặp bác sĩ?
 Người bệnh có thể gặp bác sĩ da liễu ngay khi nhận thấy mụn đầu đen để bắt đầu điều trị, nhanh chóng loại bỏ mụn. Nếu mụn đầu đen ở gần bề mặt da sẽ có nhiều khả năng tự biến mất. Tuy nhiên, một số mụn đầu đen nằm sâu trong da sẽ ít có khả năng tự biến mất. Bạn cần đến bác sĩ da liễu để loại bỏ mụn.
 Làm thế nào để điều trị mụn đầu đen?
 Mụn đầu đen được điều trị với các biện pháp sau:
 1. Các phương pháp điều trị không cần kê đơn
 Sử dụng sữa rửa mặt: để ngăn những mụn mới hình thành.
 Tẩy da chết: ngăn bã nhờn hình thành nhiều gây ra mụn đầu đen mới. Sử dụng chất tẩy rửa dịu nhẹ có chứa axit không mài mòn: axit beta-hydroxy, axit salicylic hoặc benzoyl peroxide làm giảm bã nhờn, tiêu diệt vi khuẩn. Nếu sử dụng sữa rửa mặt có hạt, cần dùng sản phẩm có các hạt mịn để không phá vỡ hàng rào bảo vệ da, gây nhiễm trùng.
 2. Các phương pháp điều trị theo thuốc kê đơn
 Nếu người bệnh đã thử các sản phẩm trị mụn không kê đơn trong vài tuần mà không đỡ, cần gặp bác sĩ da liễu để được hướng dẫn các loại thuốc kê đơn để cải thiện và kiểm soát mụn, tránh để lại sẹo, hoặc làm mờ sẹo, giảm tổn thương khác cho da. Thuốc trị mụn hoạt động bằng cách giảm sản xuất bã nhờn, giảm sưng hoặc điều trị nhiễm trùng.
 3. Thuốc bôi
 Retinoids (hoặc các loại thuốc giống tương tự): chứa axit retinoic hoặc tretinoin ở dạng kem, gel, kem dưỡng da. Không bôi tretinoin cùng lúc với benzoyl peroxide. Retinoids làm tăng độ nhạy cảm da với ánh nắng mặt trời có thể gây khô da, nổi mẩn đỏ (ở những người có da nâu hoặc da đen).
 Thuốc kháng sinh: giúp tiêu diệt vi khuẩn trên da, giảm đỏ, giảm viêm cho mụn đầu đen.
 Axit azelaic: dạng axit tự nhiên được sản xuất bởi một loại men có đặc tính kháng khuẩn. Kem hoặc gel axit azelaic 20% có thể được sử dụng để kiểm soát sự đổi màu xảy ra với một số loại mụn trứng cá, trong đó có mụn đầu đen. Tuy nhiên, axit azelaic có tác dụng phụ: đỏ da, kích ứng da nhẹ.
 Axit salicylic có thể ngăn nang lông bít tắc. Tác dụng phụ bao gồm: đổi màu da, kích ứng da nhẹ.
 Dapsone (Aczone) 5%: Thoa gel 2 lần/ngày giúp cải thiện tình trạng viêm của mụn. Tác dụng phụ: đỏ, khô da.
 4. Thuốc uống
 Thuốc kháng sinh: với mụn từ trung bình đến nặng, người bệnh có thể cần uống kháng sinh để giảm vi khuẩn. Các loại thuốc kháng sinh bao gồm: tetracycline (minocycline, doxycycline) hoặc macrolide (erythromycin, azithromycin). Tuy nhiên, kháng sinh đường uống nên được sử dụng trong thời gian ngắn nhất để ngăn tình trạng kháng thuốc, cần được kết hợp với các loại thuốc khác (benzoyl peroxide) để giảm nguy cơ kháng thuốc kháng sinh. Các loại thuốc này làm da tăng độ nhạy cảm với ánh nắng mặt trời.
 Chất kháng androgen: với thuốc spironolactone (aldactone) có thể được cân nhắc sử dụng cho phụ nữ, trẻ em gái vị thành niên nếu kháng sinh đường uống không hiệu quả.
 Các phương pháp ngăn ngừa mụn đầu đen
 Một số phương pháp ngăn mụn đầu đen, mọi người cần lưu ý để bảo vệ da luôn khỏe như:
 Rửa mặt thường xuyên và trước khi đi ngủ, sau khi đổ mồ hôi.
 Gội đầu thường xuyên nếu tóc có nhiều dầu.
 Không chạm tay vào mặt.
 Thay vỏ gối thường xuyên.
 Tránh ánh nắng mặt trời trực tiếp chiếu vào da, bôi kem chống nắng hàng ngày để bảo vệ da khỏi tác hại của tia cực tím (UV).
 Người bệnh cần thư giãn, nghỉ ngơi hợp lý, tập thể dục để làm giảm mức độ cortisol, giảm căng thẳng, giúp ngăn hoặc giảm thiểu mụn đầu đen.
 Ngủ đủ giấc, ngủ sâu để cơ thể được nghỉ ngơi, mụn nhanh lành lại.
 Làm sạch da trước và sau khi tập thể dục để không làm tình trạng mụn trên cơ thể trở nên nặng hơn. Trước khi tập thể dục cần tẩy trang, dùng khăn lau khi đổ mồ hôi, rửa mặt bằng sữa rửa mặt hoặc bằng nước ấm sau khi tập thể dục. Khi tập thể dục xong cần đi tắm, thay quần áo càng sớm để ngăn mồ hôi từ quần áo gây nổi mụn.
 Tránh các loại thực phẩm có lượng calo rỗng, có chỉ số đường huyết cao, nhiều carbs, đồ ngọt. Cần có chế độ ăn uống cân bằng, giàu chất chống oxy hóa, các vitamin, khoáng chất từ: trái cây, rau, ngũ cốc nguyên hạt, các nguồn protein lành mạnh để bảo vệ da.
 Làm sạch điện thoại hàng ngày để tránh nguy cơ sinh mụn.
 Không nên sử dụng xà phòng dạng rắn hoặc các sản phẩm chăm sóc da khác làm tắc nghẽn lỗ chân lông. Nếu da dầu, cần tránh các sản phẩm làm mềm da quá mức (kem đặc hoặc nhờn), nên sử dụng chất tẩy rửa nhẹ nhàng, hòa tan trong nước, tránh các sản phẩm có thành phần làm khô da. Không chà xát mạnh để loại bỏ mụn vì sẽ làm cho da khô, bong tróc, tạo ra nhiều da chết làm tắc nghẽn lỗ chân lông.
 Tẩy trang trước khi đi ngủ để lỗ chân lông không bị tắc.
 Tẩy tế bào chết bằng chất lỏng axit salicylic không mài mòn (axit beta hydroxy hoặc BHA) để làm bong lớp da chết tích tụ trong lỗ chân lông có nguy cơ biến thành mụn đầu đen.
 Chuyên khoa Da liễu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh cung cấp những dịch vụ cao cấp trong khám, chẩn đoán, tư vấn, điều trị chuyên sâu các loại mụn như: mụn đầu đen, mụn trứng cá, mụn mủ, mụn cám, mụn bọc… và các bệnh về da khác. Với đội ngũ giáo sư, bác sĩ, nhân viên y tế giàu kinh nghiệm, người bệnh khi đến khám tại khoa Da liễu, BVĐK Tâm Anh sẽ được tư vấn cụ thể, điều trị hiệu quả để làn da được phục hồi, khỏe mạnh hơn.
 Để đặt lịch khám và điều trị với các chuyên gia đầu ngành tại Chuyên khoa Da liễu Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, quý khách có thể đặt hẹn trực tuyến qua các cách sau đây:
 Gọi tổng đài 0287 102 6789 – 093 180 6858 (TP HCM) hoặc 024 3872 3872 – 024 7106 6858 (Hà Nội) để đăng ký lịch hẹn khám bệnh riêng với chuyên gia, thông qua nhân viên chăm sóc khách hàng.
 Đăng ký hẹn khám bệnh với bất kỳ bác sĩ nào mà mình tin tưởng tại đường link: https://tamanhhospital.vn/danh-cho-khach-hang/dat-lich-kham/
 Gửi tin nhắn trên Fanpage Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh hoặc Fanpage Tiết niệu – Nam học BVĐK Tâm Anh
 Nhắn tin qua Zalo OA của BVĐK Tâm Anh.
 Mụn đầu đen nếu được phát hiện, điều trị sớm sẽ có thể rút ngắn thời gian điều trị. Do đó, khi thấy da xuất hiện mụn đầu đen, người bệnh cần đến bác sĩ da liễu để khám, điều trị sớm. Tùy thuộc vào độ tuổi, mức độ nghiêm trọng của mụn đầu đen, bác sĩ sẽ lên phác đồ điều trị thích hợp.