Xử trí táo bón sau phẫu thuật

Bài viết bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park Táo bón là một trong những vấn đề tiêu hóa phổ biến nhất ở Hoa Kỳ, ảnh hưởng đến xung quanh 2,5 triệu người. Táo bón là một tác dụng phụ phổ biến của phẫu thuật mà mọi người thường không ngờ tới. Nó có thể làm tăng thêm sự khó chịu cho quá trình chữa bệnh, nhưng có nhiều cách để kiểm soát nó.
 1. Nguyên nhân nào gây ra táo bón?
 Công việc chính của ruột già là hấp thụ nước từ thức ăn còn sót lại khi nó đi qua hệ tiêu hóa của bạn. Sau đó nó tạo ra phân (chất thải). Các cơ của đại tràng cuối cùng sẽ đẩy chất thải ra ngoài qua trực tràng để đào thải. Nếu phân tồn tại quá lâu trong đại tràng, phân có thể trở nên cứng và khó đi ngoài.Chế độ ăn uống kém thường xuyên gây táo bón. Chất xơ và lượng nước đầy đủ là cần thiết để giúp phân mềm. Thực phẩm giàu chất xơ thường được làm từ thực vật. Chất xơ có dạng hòa tan và không hòa tan .Chất xơ hòa tan có thể hòa tan trong nước và tạo ra một vật liệu mềm, giống như gel khi đi qua hệ tiêu hóa.Chất xơ không hòa tan giữ lại hầu hết cấu trúc của nó khi đi qua hệ tiêu hóa. Cả hai dạng chất xơ đều tham gia với phân, làm tăng trọng lượng và kích thước của nó đồng thời làm mềm phân. Điều này làm cho nó dễ dàng hơn để đi qua trực tràng.Căng thẳng, thay đổi thói quen và các tình trạng làm chậm sự co thắt cơ của ruột kết hoặc trì hoãn việc đi ngoài của bạn cũng có thể dẫn đến táo bón.Nguyên nhân phổ biến của táo bón bao gồm:Chế độ ăn ít chất xơ, đặc biệt là chế độ ăn nhiều thịt, sữa hoặc pho mátMất nướcThiếu tập thể dụcTrì hoãn sự thúc đẩy đi tiêuDu lịch hoặc những thay đổi khác trong thói quenMột số loại thuốc, chẳng hạn như thuốc kháng axit canxi cao và thuốc giảm đauThai kỳCác vấn đề y tế cơ bản:Sau đây là một số vấn đề y tế cơ bản có thể gây táo bón:Một số bệnh như: Đột quỵ, bệnh Parkinson và bệnh tiểu đườngCác vấn đề với ruột kết hoặc trực tràng bao gồm tắc ruột, hội chứng ruột kích thích (IBS) hoặc bệnh túi thừaLạm dụng thuốc nhuận tràng (thuốc làm lỏng phân)Các vấn đề về nội tiết tố bao gồm tuyến giáp hoạt động kém
 2. Dấu hiệu của bệnh táo bón là gì?
 Định nghĩa của mỗi người về nhu động ruột bình thường có thể khác nhau. Một số cá nhân đi ba lần một ngày, trong khi những người khác đi ba lần một tuần.Tuy nhiên, bạn có thể bị táo bón nếu gặp các triệu chứng sau:Ít hơn ba lần đi tiêu một tuầnĐi ngoài phân khô cứngCăng thẳng hoặc đau khi đi tiêuCảm giác no, ngay cả sau khi đi tiêuBị tắc nghẽn trực tràng     Nếu bạn đi tiêu ít hơn 3 lần một tuần, có thể bạn đã bị táo bón  3. Những ai có nguy cơ bị táo bón?
 Ăn một chế độ ăn uống không đủ chất dinh dưỡng và không tập thể dục là những yếu tố nguy cơ chính gây táo bón. Bạn cũng có thể gặp nhiều rủi ro hơn nếu:Tuổi từ 65 trở lên: Người lớn tuổi có xu hướng ít hoạt động thể chất hơn, mắc các bệnh tiềm ẩn và ăn kiêng kém hơn.Bị giam trên giường: Những người mắc một số bệnh lý hạn như chấn thương tủy sống, thường khó đi tiêu.Một phụ nữ hoặc trẻ em: Phụ nữ bị táo bón thường xuyên hơn nam giới và trẻ em bị ảnh hưởng thường xuyên hơn người lớn.Có thai: Sự thay đổi nội tiết tố và áp lực lên ruột của bạn từ khi thai nhi đang lớn có thể dẫn đến táo bón.
 4. Xử trí táo bón sau phẫu thuật
 Phẫu thuật có thể gây căng thẳng và nó có thể gây tổn hại lớn cho cơ thể bạn. Táo bón là một tác dụng phụ phổ biến của phẫu thuật mà mọi người thường không ngờ tới. Nó có thể làm tăng thêm sự khó chịu cho quá trình chữa bệnh, nhưng có nhiều cách để kiểm soát nó. Hãy tiếp tục đọc để tìm hiểu xem phẫu thuật có thể dẫn đến táo bón như thế nào và cách xử trí với nó.      4.1. Các triệu chứng của táo bón sau phẫu thuật
 Đi tiêu ít hơn 3 lần một tuầnTrải qua sự sụt giảm đột ngột trong phong trào ruộtCần phải căng thẳng khi đi tiêuĐầy hơi hoặc tăng khíBị đau bụng hoặc trực tràngĐi ngoài ra phân cứngCảm thấy không đầy đủ sau khi đi tiêuNếu bạn gặp phải những điều trên sau khi phẫu thuật, hãy hỏi bác sĩ để được tư vấn về cách kiểm soát táo bón.
 4.2. Nguyên nhân táo bón sau phẫu thuật
 Một số yếu tố có thể góp phần gây táo bón sau phẫu thuật như:Thuốc giảm đau có chất gây mê, chẳng hạn như opioidGây mê toàn thânKích thích viêm, chẳng hạn như chấn thương hoặc nhiễm trùngMất điện giải, chất lỏng, hoặc mất cân bằng glucoseKhông hoạt động kéo dàiThay đổi chế độ ăn uống, đặc biệt là không đủ chất xơ
 4.3. Xử trí táo bón sau phẫu thuật
 Thay đổi lối sống và chế độ ăn uống có thể giúp ngăn ngừa táo bón sau phẫu thuật hoặc ít nhất là làm giảm thời gian của nó.Di chuyểnBắt đầu đi bộ xung quanh ngay sau khi bác sĩ chỉ định cho bạn. Nếu bạn đang phẫu thuật thay khớp gối, tập thể dục sẽ là một phần trong chương trình điều trị của bạn và bác sĩ vật lý trị liệu sẽ tư vấn cho bạn các bài tập phù hợp. Điều này không chỉ có thể giúp chữa táo bón mà còn có thể có lợi cho quá trình chữa bệnh tổng thể đồng thời giảm nguy cơ hình thành cục máu đông.Điều chỉnh thuốc của bạnCác chất ma tuý sau phẫu thuật làm chậm nhu động của ruột, vì vậy hãy cố gắng hạn chế sử dụng chúng.Các nghiên cứu cho thấy gần 40% số người bị táo bón khi dùng opioid. Đây được gọi là táo bón do opioid gây ra. Nếu bạn có thể chịu được cơn đau và bác sĩ của bạn chấp thuận, hãy chọn ibuprofen (Advil) hoặc acetaminophen (Tylenol) để thay thế.
 4.4. Phương pháp điều trị táo bón nên thử sau khi phẫu thuật
 Sau khi phẫu thuật, bạn cũng nên dự định uống thuốc làm mềm phân , chẳng hạn như docusate (Colace). Thuốc nhuận tràng chất xơ, chẳng hạn như psyllium (Metamucil), cũng có thể hữu ích. Mua thuốc nhuận tràng hoặc thuốc làm mềm phân trước khi phẫu thuật để bạn có sẵn khi trở về nhà.Nếu bạn bị táo bón nặng, bạn có thể cần thuốc nhuận tràng kích thích, thuốc đạn , hoặc thụt để tạo ra một phong trào ruột. Nếu thuốc nhuận tràng kê đơn không có tác dụng, bác sĩ có thể kê đơn thuốc giúp hút nước vào ruột để kích thích nhu động ruột.     Sử dụng thuốc nhuận tràng đúng liều lượng do bác sĩ kê đơn  5. Ăn gì trước và sau khi phẫu thuật
 Tuân theo chế độ ăn nhiều chất xơ trước khi phẫu thuật có thể làm giảm nguy cơ táo bón tổng thể. Điều đó có thể giúp bạn tránh táo bón sau khi phẫu thuật. Bạn cũng nên uống nhiều nước, tốt là nước, trong những ngày trước khi phẫu thuật và sau đó.Bạn cũng có thể dùng thêm mận khô và nước ép mận vào chế độ ăn uống sau phẫu thuật của mình.Chế độ ăn giàu chất xơ có thể bao gồm:Các loại ngũ cốcTrái cây tươiRauĐậuTránh các loại thực phẩm có thể làm tăng nguy cơ táo bón như:Các sản phẩm từ sữaBánh mì trắng hoặc cơmThực phẩm chế biến
 6. Biến chứng khi không điều trị táo bón
 Nếu không điều trị, táo bón đôi khi có thể gây đau đớn và các biến chứng nghiêm trọng như:Vết nứt hậu mônBệnh trĩPhânChứng sa trực tràngTáo bón thường đáp ứng với điều trị hoặc biến mất trong thời gian. Tuy nhiên, nếu nó không biến mất, bạn liên hệ bác sĩ hoặc đến thăm khám tại các cơ sở y tế.Tìm kiếm trợ giúp y tế nếu bạn gặp phải những vấn đề sau:Chảy máu trực tràngĐau trực tràngĐau bụng không liên quan trực tiếp đến vết mổĐau bụng kèm buồn nôn và nôn
 7. Nên điều trị táo bón sớm như thế nào?
 Thời gian để khỏi táo bón có thể phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau như:Sức khỏe tổng thể của bạnMức độ hoạt độngChế độ ăn uống bạn thường tuân theoThời gian bạn bị gây mê hoặc sử dụng thuốc giảm đau gây mêThuốc làm mềm phân và thuốc nhuận tràng chất xơ thường giúp giảm đau trong vòng vài ngày. Nếu những cách này không hiệu quả, hãy hỏi bác sĩ về các lựa chọn khác. Nếu bác sĩ kê đơn thuốc nhuận tràng và thuốc đạn kích thích, nhưng chúng không có tác dụng trong vòng 24 giờ, hãy hỏi thêm lời khuyên.
 8. Phòng ngừa táo bón: Hãy chủ động
 Táo bón thường không dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng, nhưng nó có thể gây đau dữ dội, khó chịu và đau đớn. Tùy thuộc vào loại phẫu thuật mà bạn đã thực hiện, nó có thể khiến vết mổ mở lại, đây là một biến chứng nghiêm trọng. Đây là lý do tại sao điều quan trọng là phải cho bác sĩ biết nếu bạn bị táo bón.Không phải lúc nào bạn cũng có thể ngăn ngừa táo bón sau khi phẫu thuật, nhưng bạn có thể thực hiện một số biện pháp trước để giảm tác động của nó. Dưới đây là một số mẹo:Cùng với bác sĩ của bạn lập một kế hoạch điều trị và chế độ ăn uống trước phẫu thuật và sau phẫu thuật.Hỏi bác sĩ của bạn những lựa chọn nào để kiểm soát táo bón.Hãy cho bác sĩ biết nếu bạn thường bị táo bón.Uống nhiều nước trước và sau khi phẫu thuật.Dự trữ trước các loại thực phẩm giàu chất xơ, chất làm mềm phân hoặc thuốc nhuận tràng để chúng sẵn sàng sử dụng trong quá trình hồi phục của bạn.Hiện nay Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City đang áp dụng phương pháp điều trị các trường hợp táo bón do giảm hoặc mất phản xạ đại tiện bằng kích thích điện hậu môn kết hợp với sóng giao thoa, tập phản hồi sinh học (Biofeedback). Phương pháp trên đã giúp cho >80% các bệnh nhân phục hồi phản xạ đại tiện, cải thiện tình trạng nhu động ruột và quá trình tống phân giúp cải thiện tình trạng táo bón.Tùy vào tình trạng táo bón của người bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định các thăm dò cần thiết như: Chụp khung đại tràng có thuốc cản quang, đo áp lực hậu môn trực tràng, đánh giá chức năng đại tiện và các bệnh lý liên quan đến vùng sản chậu,... Để tìm nguyên nhân, từ đó đưa ra phác đồ điều trị tối ưu. Hàng trăm bệnh nhân ở những độ tuổi khác nhau đã đạt được kết quả điều trị mong muốn. Tiêu chí quan trọng nhất để đánh giá thành công điều trị là bệnh nhân đi ngoài đều đặn hàng ngày, đi ngoài dễ dàng hơn.