Chăm sóc bệnh nhân sau mổ tuyến giáp có thể bạn chưa biết
09/08/2023

Sau mổ tuyến giáp, một vết thương dài từ 7cm – 10cm sẽ nhanh chóng lành lại. Tuy nhiên, tương tự những phẫu thuật khác, mổ tuyến giáp cũng có một số biến chứng như: nhiễm trùng, chảy máu, vết thương tiết dịch,… Do đó, chăm sóc bệnh nhân sau mổ tuyến giáp đóng vai trò quan trọng, không chỉ giúp người bệnh nhanh hồi phục mà còn hạn chế biến chứng xảy ra. Vậy, những phương pháp chăm sóc bệnh nhân sau mổ tuyến giáp nào mà có thể bạn chưa biết?
 Mục lụcTổng quan bệnh tuyến giáp1. Một số yếu tố nguy cơ mắc bệnh tuyến giáp2. Các triệu chứng thường thấy của bệnh tuyến giápBệnh tuyến giáp được chẩn đoán dựa trên những phương pháp nào?1. Xét nghiệm chức năng của tuyến giáp2. Siêu âm tuyến giáp3. Kiểm tra độ tập trung iod4. Xạ hình tuyến giáp5. Chọc hút tế bào tuyến giáp bằng kim nhỏMổ tuyến giáp có nguy hiểm không?Hướng dẫn chăm sóc bệnh nhân sau mổ tuyến giáp1. Chăm sóc vết thương2. Vận động3. Chế độ ăn kiêng4. Bổ sung hormone tuyến giáp5. Bổ sung canxi cùng với Vitamin DCác nguy cơ biến chứng có thể gặp sau mổTổng quan bệnh tuyến giáp
 Tuyến giáp là cơ quan nhỏ, hình cánh bướm, nằm phía trước cổ và nặng khoảng 10 – 20 gram. Cơ quan này tiết các hormone Thyroxine (T4) và Triiodothyronine (T3) điều chỉnh quá trình trao đổi chất trong cơ thể. Sản xuất quá nhiều hoặc quá ít hormone đều dẫn đến các bệnh tuyến giáp. (1)
 Bệnh tuyến giáp là thuật ngữ chung, dùng để chỉ những rối loạn hormone do tuyến giáp sản xuất quá ít hoặc quá nhiều. Khi lượng hormone không tiết ra đủ để duy trì nhịp độ chuyển hóa bình thường của cơ thể, điều này dẫn tới suy giáp. Ngược lại, khi tuyến giáp sản xuất quá nhiều hormone khiến tốc độ chuyển hóa tăng nhanh bất thường, dẫn đến cường giáp.
 Bệnh tuyến giáp khá phổ biến. Riêng Hoa Kỳ, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC) cho biết, có khoảng 20 triệu người nước này mắc một số bệnh liên quan đến tuyến giáp. Trong đó, phụ nữ có khả năng mắc bệnh cao gấp 5 – 8 lần so với nam giới.
 1. Một số yếu tố nguy cơ mắc bệnh tuyến giáp
 Có nhiều yếu tố nguy cơ có thể làm tăng khả năng mắc bệnh tuyến giáp. Dưới đây là một số yếu tố nguy cơ có thể kể đến như:
 Yếu tố di truyền.
 Người mắc một số bệnh: thiếu máu ác tính, tiểu đường tuýp 1, suy thượng thận nguyên phát, lupus, viêm khớp dạng thấp,…
 Dùng thuốc có chứa nhiều iod (amiodarone).
 Những người lớn trên 60 tuổi, đặc biệt là nữ giới.
 Những người từng điều trị bệnh tuyến giáp hoặc ung thư.
 2. Các triệu chứng thường thấy của bệnh tuyến giáp
 Triệu chứng của bệnh tuyến giáp có thể biến đổi tùy thuộc vào loại bệnh và mức độ ảnh hưởng đến tuyến giáp. Dưới đây là một số triệu chứng thường thấy trong các tình trạng bệnh tuyến giáp:
 Người mệt mỏi, lờ đờ.
 Tăng cân.
 Rối loạn kinh nguyệt.
 Giảm ham muốn.
 Dễ bị lạnh.
 Táo bón.
 Nhức mỏi cơ bắp.
 Sưng phù quanh mắt.
 Móng tay, chân giòn, dễ gãy.
 Rụng tóc.
 Phụ nữ có khả năng mắc bệnh cao gấp 5 – 8 lần so với nam giới.
 Bệnh tuyến giáp được chẩn đoán dựa trên những phương pháp nào?
 Bệnh tuyến giáp được chẩn đoán thông qua một số phương pháp khác nhau để đánh giá hoạt động của tuyến giáp và xác định tình trạng của nó. Dưới đây là một số phương pháp chẩn đoán thường được sử dụng:
 1. Xét nghiệm chức năng của tuyến giáp
 Xét nghiệm máu nhằm chẩn đoán, kiểm tra các chức năng của tuyến giáp. Đây là phương pháp được đánh giá cao bởi tính chính xác và độ nhạy. Các thông số cần được xác định sau xét nghiệm gồm: TSH, FT4 (hormone kích thích tuyến giáp).
 Chỉ số bình thường TSH, FT4 nằm trong ngưỡng tham chiếu. Các chỉ số TSH, FT4 được xem là bất thường khi nằm ngoài ngưỡng tham chiếu. Các chỉ số xét nghiệm nên được diễn giải trong từng bệnh cảnh lâm sàng cụ thể.
 Chỉ số bất thường khi:
 Chỉ số TSH cao và FT4 thấp: gặp trong suy giáp.
 Chỉ số TSH thấp và FT4 cao: gặp trong cường giáp.
 Cả 2 chỉ số FT4 và TSH thấp, tình trạng suy giáp thứ phát liên quan đến tuyến yên hoặc đến từ một số phản ứng khác của cơ thể ngoài tuyến giáp.
 Chỉ số TSH tăng nhẹ, FT4 không thay đổi: dấu hiệu cảnh báo suy giáp không triệu chứng.
 Xét nghiệm các kháng thể như: TPOAb hoặc TgAb, TRAb để chẩn đoán bệnh tuyến giáp tự miễn.
 2. Siêu âm tuyến giáp
 Phương pháp sử dụng sóng siêu âm để quan sát hình ảnh tuyến giáp, các đặc điểm trên siêu âm giúp bác sĩ chẩn đoán các bệnh lý tuyến giáp.
 3. Kiểm tra độ tập trung iod
 Bệnh nhân được sử dụng 1 lượng iod nhất định trước khi tiến hành kiểm tra. Nếu tuyến giáp có độ tập trung iod cao, người bệnh có khả năng bị cường giáp và ngược lại.
 4. Xạ hình tuyến giáp
 Bệnh nhân được sử dụng 1 lượng iod phóng xạ rất nhỏ (I 131) để kiểm tra sự hấp thu của tế bào tuyến giáp. Các iod phóng xạ sau khi vào cơ thể sẽ bị bao vây bởi những tế bào tuyến giáp. Sau đó, tiến hành theo dõi các chất phóng xạ này để ghi lại hình ảnh, phục vụ cho việc chẩn đoán. Cuối cùng, bác sĩ sẽ căn cứ trên những hình ảnh thu được, đưa ra nhận xét về cấu trúc bất thường của tuyến giáp và nhân giáp một cách trực quan.
 5. Chọc hút tế bào tuyến giáp bằng kim nhỏ
 Được thực hiện khi có nhân tuyến giáp nghi ngờ ác tính. Gây tê vùng cổ và tiến hành chọc hút tế bào bằng kim nhỏ. Sau khi lấy một số tế bào và dịch nhân của tuyến giáp, bác sĩ sẽ soi dưới kính hiển vi để kiểm tra những điểm bất thường.
 Chăm sóc đúng cách sẽ giúp hạn chế hình thành sẹo xấu, gây mất thẩm mỹ.
 Mổ tuyến giáp có nguy hiểm không?
 Tất cả các phẫu thuật đều có nguy cơ gặp phải một số biến chứng như: chảy máu, nhiễm trùng, phương pháp mổ tuyến giáp cũng không ngoại lệ. Tuy không gây nguy hiểm nhưng sau mổ, bệnh nhân có thể gặp các biến chứng khó thở, thay đổi giọng nói, hạ canxi máu… Song, những biến chứng này có thể kiểm soát được. (2)
 Hướng dẫn chăm sóc bệnh nhân sau mổ tuyến giáp
 Sau khi mổ tuyến giáp, việc chăm sóc bệnh nhân rất quan trọng để đảm bảo phục hồi nhanh chóng và tránh các biến chứng. Dưới đây là một số hướng chăm sóc bệnh nhân sau mổ tuyến giáp: (3)
 1. Chăm sóc vết thương
 Vết mổ thường dài 7cm thường sẽ lành lại sau vài tuần. Chăm sóc đúng cách không chỉ giúp vết thương mau hồi phục mà còn hạn chế hình thành sẹo xấu, gây mất thẩm mỹ. (4)
 Một số lưu ý khi chăm sóc vết thương sau mổ tuyến giáp:
 Vệ sinh tay thật sạch trước khi chạm vào vết mổ.
 Nhẹ nhàng làm sạch khu vực này bằng nước muối sinh lý hoặc povidine pha loãng.
 Tránh làm trầy xước hoặc chà xát mạnh vào vết mổ.
 Không bôi bất kỳ loại thuốc mỡ nào nếu không có chỉ định từ bác sĩ.
 Luôn giữ cho vết mổ khô ráo.
 Theo dõi các triệu chứng nhiễm trùng. Đến gặp bác sĩ nếu vết thương có những dấu hiệu bất thường, chẳng hạn như tiết dịch, chảy máu,…
 2. Vận động
 Người bệnh có thể vận động, tập thể dục thể thao bình thường khoảng 4 – 5 ngày sau phẫu thuật. Tuy nhiên, cần hạn chế mang vác vật nặng, tránh hoạt động gắng sức.
 3. Chế độ ăn kiêng
 Với hầu hết người bệnh, chế độ ăn kiêng sau mổ tuyến giáp là không cần thiết. Tuy nhiên, thời gian đầu nên ăn các loại thức ăn mềm, dễ nuốt. Ăn chậm, uống nhiều nước trong – sau bữa ăn để làm mềm thức ăn và ngăn tắc nghẽn. Ngoài ra, cần tránh những loại thức ăn có nhiều dầu mỡ.
 4. Bổ sung hormone tuyến giáp
 Sau mổ, bệnh nhân sẽ được kiểm tra nồng độ hormon tuyến giáp và chỉ định các thuốc hormon giáp tùy tình trạng bệnh cụ thể. Lưu ý, không dùng những loại thuốc này cùng lúc với thuốc chống axit. Ngoài ra, bệnh nhân cần dùng thuốc trị tuyến giáp theo hướng dẫn của bác sĩ để đạt hiệu quả tốt. Một điều cần lưu ý là bệnh nhân sau mổ cắt tuyến giáp cần phải kiểm tra chức năng tuyến giáp định kỳ suốt đời.
 5. Bổ sung canxi cùng với Vitamin D
 Bệnh nhân được kê một số loại thuốc để bổ sung canxi và vitamin D như: canxi cacbonat với calcitriol, canxi citrate với calcitriol, caltrate+D,… Cần dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ.
 Bệnh nhân sau mổ cắt tuyến giáp cần phải kiểm tra chức năng tuyến giáp định kỳ suốt đời.
 Các nguy cơ biến chứng có thể gặp sau mổ
 Hầu hết, phẫu thuật tuyến giáp khá an toàn, tuy nhiên, phương pháp này cũng có một số rủi ro nhất định. Những biến chứng sau mổ tuyến giáp có thể gặp phải:
 Chảy máu: hiếm khi xảy ra.
 Khó thở: hiếm xảy ra.
 Cơn bão giáp trạng: thường liên quan đến bệnh Basedow (bệnh tự miễn của tuyến giáp), hiếm khi xảy ra nếu được chuẩn bị trước mổ tốt.
 Thay đổi giọng nói: chấn thương các dây thần kinh quặt ngược thanh quản.
 Nhiễm độc giáp tạm thời sau mổ.
 Ảnh hưởng tuyến cận giáp: cơ quan này có thể không hoạt động bình thường sau phẫu thuật. Bác sĩ sẽ kê đơn bổ sung canxi và vitamin D để điều trị tình trạng này.
 Khó nuốt.
 Suy giáp.
 Vết thương tiết dịch hoặc nhiễm trùng.
 Khoa Nội tiết – Đái tháo đường, BVĐK Tâm Anh với nền tảng nhân lực là đội ngũ chuyên gia, bác sĩ giàu kinh nghiệm trong việc khám, chẩn đoán, tư vấn, điều trị chuyên sâu bệnh đái tháo đường, bệnh tuyến giáp, rối loạn nội tiết tố, bệnh to đầu chi, các bệnh nội tiết liên quan tuyến yên, béo phì do rối loạn nội tiết tố,… Ngoài ra, khoa còn được đầu tư đồng bộ trang thiết bị hiện đại, nhập khẩu chính hãng từ các nước châu Âu giúp người bệnh chẩn đoán chính xác, điều trị nhanh chóng, sớm hồi phục.
 Bài viết chia sẻ về cách chăm sóc bệnh nhân sau mổ tuyến giáp, do đó người nhà và bệnh nhân cần lưu ý những lời khuyên của bác sĩ, tái khám định kỳ để bác sĩ có thể theo dõi tình trạng sức khỏe, kiểm tra vết mổ để đưa ra những bước điều trị tiếp theo.