Các loại sỏi thận và làm thế nào để tránh tái phát sỏi thận

Bài viết được viết bởi ThS.BS Vũ Ngọc Thắng - Bác sĩ Ngoại Thận - Tiết Niệu, Khoa Ngoại tổng hợp - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City. Người Việt Nam gặp chủ yếu là sỏi vô cơ trong đó sỏi oxalat calcium chiếm > 80%, sỏi thường tồn tại dưới dạng hỗn hợp đan xen giữa các thành phần hoá học. Nếu không có những biện pháp phòng ngừa, sự tái phát của một sỏi thận là hầu như không thể tránh được. Người ta ước tính rằng nguy cơ tái phát là 30 đến 40% lúc 5 năm và 50 đến 70% lúc 10 năm. Sự tái phát này sẽ xuất hiện dễ dàng hơn nếu bệnh đã bắt đầu ở một người trẻ tuổi (trước 30-40 tuổi).
 1. Các loại sỏi thận
 Có 2 nhóm sỏi chính: sỏi vô cơ và sỏi hữu cơ.1.1 Sỏi vô cơSỏi oxalate calcium: hay gặp màu đen, gai góc, cản quang rõ.Sỏi phosphate calcium: có màu vàng nhạt hoặc trắng bẩn, dễ vỡ.Sỏi carbonate calcium: có màu trắng như màu phấn, mềm, dễ vỡ.1.2 Sỏi hữu cơSỏi acid Uric: màu trắng gạch cua, có thể không cản quang mềm và hay tái phát.Sỏi cystin: nhẵn, màu vàng nhạt, mềm, hay tái phát.Sỏi struvite: (ammonia magnesium-phosphate) màu vàng trắng, thường do nhiễm khuẩn đường niệu loại vi khuẩn Proteus.     Hình ảnh một số loại sỏi thận thường gặp trên lâm sàng  2. Chế độ dinh dưỡng tránh tái phát sỏi thận
 Những yếu tố nguy cơ chủ yếu do chế độ ăn uống của chúng ta ngày nay quá nhiều protein, muối, đường, mỡ, soda và quá ít trái cây, rau xanh và những sản phẩm sữa.Theo những kết quả của điều tra này, những quy tắc dinh dưỡng sau đây sẽ được bàn bạc và thích ứng đối với mỗi bệnh nhân.Nước uốngSự hấp thụ nước uống dồi dào để làm hòa loãng nước tiểu và làm chúng xuống dưới ngưỡng làm kết tinh các muối canxi là một nguyên tắc căn bản của phòng ngừa những tái phát của các sỏi đường tiểu. Những thông điệp chủ yếu vẫn là lượng nước uống phải > 2 lít nhằm đảm bảo một lưu lượng nước tiểu 2 lít (thể tích nước tiểu mỗi ngày).Khi đạt được thể tích nước tiểu này, nguy cơ kết tinh của nước tiểu sẽ giảm. Cần đảm bảo uống nước đều đặn trong cả ngày. Khuyến khích uống mỗi ngày 1 ly nước cam, chanh tươi từ 150 – 200 ml.CALCIUMLoại sỏi thận phổ biến nhất là sỏi canxi oxalat, khiến nhiều người tin rằng họ nên tránh ăn calci. Tuy nhiên sự thật là chế độ ăn ít canxi có thể làm tăng nguy cơ sỏi thận và nguy cơ loãng xương.Để tốt nhất, nên uống bổ xung calci với bữa ăn giúp cho hạn chế hình thành sỏi. Những sản phẩm sữa cần thiết đối với một chế độ ăn uống bình thường và quân bình. Nên sử dụng 1 cốc sữa chua, 1 ly sữa 120ml cho một ngày là hợp lý.Muối thực phẩmCó một mối liên hệ trực tiếp giữa sự xuất hiện sỏi đường tiểu và sự tiêu thụ muối thức ăn. Không nên ăn mặn quá, chỉ nên sử dụng không vượt quá 6g mỗi ngày. Việc chống lại muối có trong thức ăn là khó bởi vì chế độ ăn uống của chúng ta thuộc loại rất giàu muối. Các bệnh nhân phải “tập lại thói quen” ăn đồ ăn nhạt “ít muối” .     Sự tiêu thụ muối thực phẩm vào bữa ăn quá nhiều có thể gây ảnh hưởng xấu đến thận của người bệnh  Bài viết tham khảo nguồn:https://kidneystones.uchicago.edu/kidney-stone-typesMatthew Tyson, Nathen Grimes, Laura McAuley, Derek Hennessy, Ajay Pahuja, Michael Young. “Renal and Ureteric Stone Composition: A five year retrospective study for Northern Ireland”; Ulster Med J. 2019 Jan;88(1):21-24.Glenn M Preminger, Gary C Curhan. “Evaluation of the adult patient with established nephrolithiasis and treatment if stone composition is unknown”; updated: Apr 25, 2019.U.S. Department of Health and Human Services and U.S. Department of Agriculture. Dietary guidelines for Americans. Eighth Edition. 2015-2020. health.gov/dietaryguidelines/2015/guidelines External link. Published December 2015. Accessed April 18, 2017