Tại sao lo lắng gây tiêu chảy và cách xử lý?

Bài viết bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương - Bác sĩ nội soi tiêu hóa - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park Lo lắng là một tình trạng sức khỏe tâm thần có một loạt các triệu chứng. Nó có thể liên quan đến các kiểu lo lắng, hồi hộp hoặc sợ hãi trong thời gian dài. Đối với nhiều người, lo lắng cũng gây ra một vài triệu chứng thể chất. Vậy tại sao lo lắng gây tiêu chảy?
 Nếu bạn có xu hướng bị tiêu chảy xung quanh các tình huống và sự kiện gây căng thẳng hoặc lo lắng thì bạn không đơn độc. Tình trạng này khá phổ biến khi gặp rắc rối về dạ dày kèm theo lo lắng. Đối với một số người, lo ngại về việc bị tiêu chảy ở nơi công cộng hoặc một địa điểm xa lạ sẽ làm tăng thêm sự lo lắng hiện tại. Nhưng bạn có thể kiểm soát triệu chứng này và giảm tác động của nó đến cuộc sống hiện tại.
 1. Tại sao lo lắng gây nên tình trạng tiêu chảy?
 Tiêu chảy, cùng với các vấn đề tiêu hóa khác thường kèm theo lo lắng, có thể xảy ra do mối liên hệ giữa ruột và não của bạn, được gọi là trục não - ruột.Trục kết nối hệ thống thần kinh trung ương với hệ thống thần kinh ruột (ENS), hoạt động như hệ thống thần kinh ruột của bạn. ENS giúp điều chỉnh các quá trình trong đường tiêu hóa (GI) nhưng nó cũng có ảnh hưởng đến cảm xúc và hành vi thông qua liên kết với não.Khi bạn đau khổ, các sứ giả hóa học mang tín hiệu từ não đến ruột. Đường ruột đôi khi phản ứng với những tín hiệu này bằng các triệu chứng thể chất, bao gồm tiêu chảy, buồn nôn hoặc táo bón.Liên kết này hoạt động theo cả hai cách. Nếu bạn có vấn đề về tiêu hóa hoặc các vấn đề về GI khác, bạn có thể gặp các triệu chứng tâm lý và mắc hội chứng ruột kích thích (IBS) hoặc các tình trạng liên quan có liên quan đến việc tăng nguy cơ lo lắng và các triệu chứng tâm trạng khác.1.1 Dấu hiệu nhận biết IBSNếu bạn thường xuyên bị tiêu chảy khi gặp nạn, có thể nên loại trừ IBS. Tình trạng phổ biến này có thể khiến bạn dễ bị tiêu chảy khi cảm thấy lo lắng. Các chuyên gia không chắc chắn chính xác nguyên nhân gây ra nó nhưng lo lắng và căng thẳng là những yếu tố gây bùng phát IBS.Một số chuyên gia tin rằng những người phát triển IBS có thể có đại tràng quá nhạy cảm. Sự nhạy cảm này làm tăng khả năng bị các triệu chứng GI khi ăn những loại thực phẩm cụ thể hoặc lo lắng hoặc đau khổ về cảm xúc khác.Nhiều người có cả lo lắng và IBS. Trong thực tế, nguồn nghiên cứu tin cậy nhất gợi ý rằng, IBS thường đồng xảy ra với lo âu và trầm cảm. Sống chung với một trong hai tình trạng này có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh kia và ảnh hưởng đến các triệu chứng bạn đã có. Nói cách khác, giống như bạn có thể gặp phải tình trạng đau khổ về GI gia tăng do lo lắng, việc sống chung với IBS có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng tâm trạng và cảm xúc.     IBS thường đồng xảy ra với lo âu và trầm cảm ở người mắc phải  1.2 Các dấu hiệu phổ biến của IBSĐau và khó chịu ở bụng không biến mất hoặc tiếp tục tái phátCo thắt dạ dàyTăng gaTiêu chảy, táo bón hoặc tiêu chảy và táo bón xen kẽCác triệu chứng trở nên tồi tệ hơn khi bạn hút thuốc, uống nhiều caffeine hoặc ăn một số loại thực phẩm, bao gồm sữa, rượu vang đỏ hoặc lúa mì. Nếu bạn có những triệu chứng này trong ba tháng hoặc lâu hơn, bạn có thể bị IBS.Nhận được sự giúp đỡ để điều trị lo lắng có thể tạo ra sự khác biệt lớn về cả các triệu chứng tinh thần và thể chất. Nói chuyện với chuyên gia sức khỏe tâm thần là một bước đầu tiên và tốt nhất. Chuyên gia trị liệu có thể giúp bạn tìm ra phương pháp điều trị phù hợp nhất với nhu cầu hiện tại cho dù đó là liệu pháp hay kết hợp giữa liệu pháp và thuốc. Một số người trải qua các triệu chứng GI và lo lắng hoặc trầm cảm nhận thấy rằng thuốc chống trầm cảm giúp giải quyết cả hai nhóm triệu chứng.Một số thay đổi về lối sống cũng có thể giúp bạn kiểm soát các triệu chứng lo lắng. Một số mẹo đặc biệt hữu ích đối với bệnh tiêu chảy và các vấn đề về dạ dày khác bao gồm:Tránh rượu và thuốc láGiảm caffeine tiêu thụGiữ nướcĂn một chế độ ăn uống cân bằng bao gồm ngũ cốc nguyên hạt, protein nạc, trái cây và rauNhận tập luyện thường xuyênĐiều quan trọng là bạn phải biết cách đối phó với lo lắng và căng thẳng khi trải qua Nếu bạn đang làm việc với một nhà trị liệu, họ có thể giúp bạn khám phá các phương pháp đối phó.
 2. Biện pháp xử lý nhanh chóng và khẩn cấp khi tiêu chảy
 Khi bạn bắt đầu cảm thấy bụng quặn lên (hoặc trước cả khi bạn trải qua cơn đau thắt đầu tiên), các chiến lược sau có thể giúp:Hãy dành một vài phút để thở. Thở chậm và sâu có thể giúp giảm lo lắng và làm dịu dạ dày.Đi bộ nhanh, ngắn.Nếu bạn không thể ra ngoài, hãy thử một số động tác kéo giãn trong nhà, yoga hoặc thiền.Hãy thử một bài tập thư giãn .Hãy thử một kỹ thuật nối đất. Nếu sự lo lắng có xu hướng khiến bạn khó tập trung vào những gì đang xảy ra xung quanh thì các kỹ thuật căn bản có thể giúp bạn bình tĩnh hơn.Tăng cường tự chăm sóc bản thân hoặc phân chia trách nhiệm với mọi người xung quanh.     Một số động tác kéo giãn trong Yoga có thể giúp bạn trải qua cơn đau thắt đầu tiên  3. Khi nào đến gặp bác sĩ?
 Trao đổi với chuyên gia y tế có thể hữu ích nếu bạn gặp phải vấn đề lo lắng và tiêu hóa, nhưng bạn nên đến gặp nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe nếu thay đổi lối sống dường như không cải thiện các triệu chứng.Bạn cũng nên tới gặp bác sĩ nếu các triệu chứng trở nên tồi tệ hơn hoặc không biến mất sau vài tuầnBị tiêu chảy vào ban đêmPhân có máuĐi tiêu và khí không làm giảm đau hoặc chuột rútKhó nuốtCơ thể bị giảm cânNôn mửa mà không có lý do rõ ràngChuyên gia y tế có thể giúp xác định nguyên nhân gây ra các triệu chứng trên và đưa ra các đề xuất điều trị, bao gồm bất kỳ thay đổi chế độ ăn uống nào có thể giúp giảm các triệu chứng.Nên nói chuyện với bác sĩ trị liệu nếu bất kỳ triệu chứng nào ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng cuộc sống. Ví dụ, cảm giác sợ hãi và lo lắng có thể ảnh hưởng đến các mối quan hệ, công việc và trường học. Chúng cũng có thể khiến bạn khó ngủ hoặc làm những việc bạn thường làm.Nếu sự lo lắng khiến bạn gặp nhiều vấn đề về đường tiêu hóa và không có dấu hiệu cải thiện thì bạn có thể đến thăm khám tại chuyên khoa Tiêu hóa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec.Luôn nhận được sự hài lòng và đánh giá cao từ bệnh nhân, Chuyên khoa Tiêu hóa của Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec hội tụ đầy đủ đội ngũ bác sĩ chuyên gia có nhiều năm kinh nghiệm được đào tạo bài bản tại các trung tâm lớn trên cả nước. Đi kèm với đó là hệ thống trang thiết tân tiến, khi đưa các máy nội soi tiêu hóa ống mềm độ phân giải cao, robot phẫu thuật của Mỹ ít xâm lấn, thời gian hồi phục nhanh vào trong quá trình chữa và điều trị bệnh để mang đến kết quả tốt nhất cho bệnh nhân. Tài liệu tham khảoAnxiety and physical illness. (2018).health.harvard.edu/staying-healthy/anxiety_and_physical_illnessThe brain-gut connection. (n.d.).Hopkinsmedicine.org/health/wellness-and-prevention/the-brain-gut-connection