Chẩn đoán nhiễm trùng sơ sinh ở trẻ

Nhiễm trùng sơ sinh là một trong các bệnh lý nguy hiểm có thể gây nên tình trạng tử vong cho trẻ. Việc chẩn đoán sớm để đưa ra phương pháp điều trị thích hợp kịp thời là điều rất quan trọng. Chẩn đoán nhiễm trùng sơ sinh cần dựa vào các triệu chứng lâm sàng, kết quả xét nghiệm cận lâm sàng như công thức máu, cấy máu, cấy nước tiểu, cấy dịch dạ dày...
 1. Chẩn đoán lâm sàng
 Biểu hiện lâm sàng của nhiễm trùng sơ sinh không phải lúc nào cũng rõ ràng. Các triệu chứng điển hình của nhiễm trùng sơ sinh bao gồm:Sốt cao đột ngột hoặc giảm thân nhiệt, có thể kèm theo co giật.Thường có biểu hiện rối loạn nhịp thở (thường là thở nhanh nông, thở rên), co rút lồng ngực.Nhịp tim nhanh, huyết áp hạ, thóp phồng.Trẻ quấy khóc, bỏ bú hoặc không bú được, nôn trớ kèm theo tiêu chảy.Da mặt tím tái, da xanh, có thể kèm theo nốt xuất huyết hoặc ban ngoài da.Có thể có các biểu hiện viêm nhiễm khuẩn ở vùng rốn, ngoài da hoặc các ổ nhiễm trùng khác.
 2. Chẩn đoán cận lâm sàng
 2.1.Xét nghiệm công thức máuCông thức máu toàn phần phản ánh tình trạng đáp ứng của tủy xương đối với các nhiễm trùng trong cơ thể. Đáp ứng xảy ra đầu tiên đối với tất cả các loại nhiễm trùng là sự tăng lên về số lượng bạch cầu.Chỉ số bạch cầu tăng trên 25.000/mm3 hoặc giảm dưới 5000/mm3. Hiện tượng giảm bạch cầu thường xảy ra ở những giai đoạn đầu của bệnh. Nếu chỉ số bạch cầu trung tính giảm thường gợi ý đến một nhiễm trùng nặng do vi khuẩn gây nên. Số lượng tiểu cầu thường giảm dưới 100.000/mm3.CRP là một hoạt chất tăng sớm về số lượng và là hoạt chất nhạy cảm hàng đầu trong chuỗi các protein tham gia phản ứng ở giai đoạn đầu của quá trình viêm cấp. Thường sau khi kích thích quá trình viêm khoảng 3-6 giờ, chỉ số CRP sẽ bắt đầu tăng và đạt đỉnh điểm trong khoảng từ 36-48 giờ sau viêm.CRP là thành phần không di chuyển được qua nhau thai.Chỉ số CRP (+) khi tăng lên trên 10mg/lít và không tăng trong các bệnh lý mạn tính.     Xét nghiệm máu ở trẻ  Chỉ số CRP cho phép:Loại trừ nhiễm trùng sơ sinh.Hoặc, cho phép ngừng sử dụng kháng sinh sớm đối với trẻ.Hoặc, theo dõi đáp ứng của kháng sinh đối với những trường hợp nhiễm trùng sơ sinh có tăng CRP.Lưu ý, chỉ số CRP đơn độc không có giá trị chẩn đoán xác định tình trạng nhiễm trùng.2.2.Cấy dịch xét nghiệmNuôi cấy được gọi là phương pháp chẩn đoán trụ cột trong chẩn đoán các bệnh lý nhiễm trùng nói chung và ở bệnh nhiễm khuẩn trẻ sơ sinh nói riêng.Cấy máu hoặc cấy dịch để xác định sự có mặt của vi khuẩn trong các trường hợp bệnh lý này. Lượng thể tích cấy tối thiểu cần 1ml dịch hoặc máu.Nếu cấy cho kết quả dương tính trên hai mẫu khác nhau thì có giá trị định hướng vi khuẩn.Cấy máu:Cấy máu (+) là tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán nhiễm trùng sơ sinh mà đặc biệt là nhiễm trùng huyết.Cấy nước tiểu: để xác định tình trạng nhiễm khuẩn đường tiết niệu.Cấy mủ: ở da hoặc ở rốnBệnh phẩm có thể lấy ở tất cả các vị trí có ổ mủ, làm phân lập để xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh. Mủ có thể là dạng chất đặc lỏng hay nhầy có màu đỏ hoặc vàng, xanh, hôi tanh.Lưu ý làm cấy mủ trước khi cho bệnh nhân điều trị để có được kết quả chính xác nhất.Soi cấy phân:Lấy bệnh phẩm là phân để soi cấy có thể giúp chẩn đoán các tình trạng viêm nhiễm ở đường tiêu hóa như tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa, đi ngoài phân có mủ hay nhầy máu...Cấy phân nên lấy bệnh phẩm ở giai đoạn sớm, càng sớm càng tốt và lấy trước khi cho bệnh nhân điều trị kháng sinh.Cấy dịch dạ dày: Xác định tình trạng nhiễm khuẩn tiêu hóa nói chung, dạ dày nói riêng. Đặc biệt lưu ý ở những trường hợp có nhiễm khuẩn do vi khuẩn HP.2.3.Xét nghiệm dịch âm đạoLấy dịch âm đạo của mẹ để làm xét nghiệm do trẻ có thể bị lây nhiễm bệnh trong quá trình sinh đẻ. Việc xét nghiệm dịch âm đạo sẽ giúp phân lập được các virus hay vi khuẩn hoặc xác định nguyên nhân có phải do nấm gây nên bệnh để từ đó có hướng điều trị tốt hơn.2.4.Chọc dò tủy sốngNhằm mục đích đánh giá xem bệnh nhân có bị viêm màng nào hay không.Xét nghiệm dịch não tủy:Nếu có chỉ số lymphocyte tăng hướng chẩn đoán đến nhiễm trùng do virus.Nếu có chỉ số bạch đầu trung tính tăng: Chẩn đoán nhiễm trùng do vi khuẩn.2.5.Các xét nghiệm hỗ trợ chẩn đoán khácChụp xquang phổi.Làm xét nghiệm chứng năng đông máu.Xét nghiệm kiểm tra chức năng gan thận.Điện giải đồ.
 3. Chẩn đoán xác định nhiễm trùng sơ sinh
 Chẩn đoán xác định nhiễm trùng sơ sinh cần dựa cả vào biểu hiện lâm sàng với kết quả cận lâm sàng và các yếu tố nguy cơ. Nếu biểu hiện lâm sàng rõ ràng, đã khẳng định chắc chắn là nhiễm trùng sơ sinh thì dù kết quả cận lâm sàng là âm tính hay dương tính, đều cho điều trị theo hướng như điều trị nhiễm khuẩn sơ sinh.Trường hợp bệnh nhân có biểu hiện lâm sàng nghi ngờ nhiễm trùng:Nếu kết quả xét nghiệm dương tính: điều trị nhiễm trùng.Nếu kết quả xét nghiệm âm tính: Cho theo dõi thêm và làm xét nghiệm lại để chẩn đoán.     Chẩn đoán xác định nhiễm trùng sơ sinh  Nếu bệnh nhân có biểu hiện lâm sàng hoàn toàn không hướng đến chẩn đoán thì dù xét nghiệm cận lâm sàng dương tính hay âm tính đều nên khuyên theo dõi thêm trước khi tiến hành điều trị.Chẩn đoán mức độ nặng khi bệnh nhân nhiễm trùng sơ sinh có kèm một số biểu hiện sau:Suy hô hấp.Suy tuần hoàn.Suy giảm chức năng từ 2 cơ quan khác nhau trong cơ thể trở lên.Để điều trị kịp thời và điều trị có hiệu quả, cần chẩn đoán sớm các biểu hiện của nhiễm trùng sau sinh. Hãy theo dõi bé thường xuyên để phát hiện kịp thời các triệu chứng bất thường và đưa trẻ đến gặp bác sĩ ngay để được khám và điều trị sớm nhất hạn chế được tối đa các biến chứng.Là lĩnh vực trọng điểm của hệ thống Y tế Vinmec, Khoa Nhi luôn mang lại sự hài lòng cho Quý khách hàng và được các chuyên gia trong ngành đánh giá cao với:Quy tụ đội ngũ y bác sĩ Nhi khoa: gồm các chuyên gia có trình độ chuyên môn cao (giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ, thạc sĩ), giàu kinh nghiệm, từng công tác tại các bệnh viện lớn như Bạch Mai, 108.. Các bác sĩ đều được đào tạo bài bản, chuyên nghiệp, có tâm - tầm, am hiểu tâm lý trẻ. Bên cạnh các bác sĩ chuyên khoa Nhi trong nước, khoa Nhi còn có sự tham gia của các chuyên gia nước ngoài (Nhật Bản, Singapore, Úc, Mỹ) luôn tiên phong áp dụng những phác đồ điều trị mới nhất và hiệu quả nhất.Dịch vụ toàn diện: Trong lĩnh vực Nhi khoa, Vinmec cung cấp chuỗi các dịch vụ khám - chữa bệnh liên hoàn từ Sơ sinh đến Nhi và Vaccine,... theo tiêu chuẩn Quốc tế để cùng bố mẹ chăm sóc sức khỏe bé từ khi lọt lòng đến tuổi trưởng thànhKỹ thuật chuyên sâu: Vinmec đã triển khai thành công nhiều kỹ thuật chuyên sâu giúp việc điều trị các căn bệnh khó trong Nhi khoa hiệu quả hơn: phẫu thuật thần kinh - sọ, ghép tế bào gốc tạo máu trong điều trị ung thư.Chăm sóc chuyên nghiệp: Ngoài việc thấu hiểu tâm lý trẻ, Vinmec còn đặc biệt quan tâm đến không gian vui chơi của các bé, giúp các bé vui chơi thoải mái và làm quen với môi trường của bệnh viện, hợp tác điều trị, nâng cao hiệu quả khám chữa bệnh.