Xét nghiệm sắt huyết thanh là gì?

Xét nghiệm sắt huyết thanh nhằm mục đích kiểm tra nồng độ sắt trong cơ thể bạn. Vậy xét nghiệm sắt huyết thanh hay định lượng sắt huyết thanh là gì? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về xét nghiệm sắt huyết thanh và ferritin trong máu, cũng như biết được khi nào cần định lượng sắt huyết thanh.
 1. Xét nghiệm sắt huyết thanh là gì?
 Sắt là một chất dinh dưỡng thiết yếu, trong số các chức năng khác, cần thiết cho việc sản xuất các tế bào hồng cầu khỏe mạnh (RBCs). Nó là một phần quan trọng của hemoglobin, protein trong RBCs liên kết với oxy trong phổi và giải phóng nó khi máu lưu thông đến các bộ phận khác của cơ thể. Xét nghiệm sắt huyết thanh đo lượng sắt trong phần chất lỏng của máu. Bên cạnh đó, Sắt là một khoáng chất cần thiết để tạo ra các tế bào hồng cầu. Các tế bào hồng cầu mang oxy từ phổi của bạn đến phần còn lại của cơ thể. Sắt cũng rất quan trọng đối với cơ bắp khỏe mạnh, tủy xương và chức năng của các cơ quan. Hàm lượng sắt quá thấp hoặc quá cao có thể gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọngLượng sắt huyết thanh hầu như luôn được đo bằng các xét nghiệm sắt khác, chẳng hạn như ferritin huyết thanh, transferrin và tổng khả năng gắn kết với sắt (TIBC). Các xét nghiệm này thường được chỉ định cùng lúc và kết quả được diễn giải cùng nhau để giúp các bác sĩ có thể chẩn đoán và theo dõi tình trạng thiếu sắt hoặc thừa sắt.     Lượng huyết thanh hầu như được đo bằng các xét nghiệm sắt.  Cơ thể không thể sản xuất sắt và phải hấp thụ nó từ thực phẩm chúng ta ăn hoặc từ các chất bổ sung. Sau khi được hấp thụ, nó được vận chuyển khắp cơ thể bằng cách liên kết với transferrin, một loại protein do gan sản xuất.Ở những người khỏe mạnh, hầu hết lượng sắt được hấp thụ được kết hợp vào hemoglobin bên trong các tế bào hồng cầu. Phần còn lại được lưu trữ trong các mô dưới dạng ferritin hoặc hemosiderin, với một lượng nhỏ bổ sung được sử dụng để sản xuất các protein khác như myoglobin và một số enzym.Lượng sắt lưu thông và dự trữ không đủ cuối cùng có thể dẫn đến thiếu máu do thiếu sắt (giảm hemoglobin ). Trong giai đoạn đầu của tình trạng thiếu sắt, thường không có tác động vật lý nào và lượng sắt dự trữ có thể bị cạn kiệt đáng kể trước khi có bất kỳ dấu hiệu hoặc triệu chứng nào của thiếu sắt. Nếu một người khỏe mạnh và bị thiếu máu trong một thời gian dài, các triệu chứng hiếm khi xuất hiện trước khi hemoglobin trong máu giảm xuống dưới giới hạn thấp hơn bình thường.Tuy nhiên, khi tình trạng thiếu sắt tiến triển, các triệu chứng cuối cùng bắt đầu phát triển. Các triệu chứng phổ biến nhất của bệnh thiếu máu bao gồm mệt mỏi, suy nhược, chóng mặt, nhức đầu và da xanh xao.Mặt khác, quá nhiều sắt có thể gây độc cho cơ thể. Nồng độ sắt trong máu và lượng sắt dự trữ tăng lên khi lượng sắt được hấp thụ nhiều hơn mức cơ thể cần. Hấp thụ quá nhiều sắt có thể dẫn đến sự tích tụ ngày càng tăng và gây hại cho các cơ quan như gan, tim và tuyến tụy. Một ví dụ của trường hợp này là bệnh huyết sắc tố - một bệnh di truyền trong đó cơ thể hấp thụ quá nhiều sắt, ngay cả trong chế độ ăn bình thường. Ngoài ra, quá liều sắt có thể xảy ra khi ai đó tiêu thụ nhiều hơn lượng sắt được khuyến nghị.
 2. Khi nào cần định lượng sắt huyết thanh
 Xét nghiệm ferritin thường được chỉ định khi bác sĩ lo ngại rằng một người có quá ít chất sắt trong máu. Có quá nhiều hoặc quá ít chất sắt trong máu của bạn có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe.Bác sĩ sẽ đề xuất xét nghiệm ferritin huyết thanh nếu:Các triệu chứng hoặc tiền sử bệnh của bạn cho thấy bạn có thể có quá ít chất sắtCác triệu chứng hoặc tiền sử bệnh của bạn cho thấy bạn có thể có quá nhiều sắtMột xét nghiệm máu khác cho thấy bạn có thể gặp vấn đề với lượng chất sắt quá ítMột thử nghiệm khác cho thấy bạn có thể gặp vấn đề với lượng chất sắt quá nhiều (ít phổ biến hơn)Bạn có một tình trạng y tế khác khiến bạn có nguy cơ thiếu sắt (chẳng hạn như bệnh thận mãn tính )Phụ nữ mang thaiXét nghiệm kiểm tra lượng sắt trước đây cho thấy kết quả khó giải thíchTrước đây bạn đã có ferritin huyết thanh bất thường và cần phải theo dõi định kỳCó một mối lo ngại về quá liều sắt (như trẻ em vô tình dùng quá liều hoặc quá tải do truyền máu quá mức)Bạn bị: đau khớp, mệt mỏi, suy nhược, thiếu năng lượng, đau bụng, mất ham muốn tình dục, tổn thương cơ quan như tim gan.Lý do phổ biến nhất cho xét nghiệm ferritin huyết thanh là do lo lắng về bệnh thiếu máu do thiếu sắt. Trên thực tế, đây là xét nghiệm sắt đơn tốt nhất có thể được sử dụng để chẩn đoán tình trạng đó.     Xét nghiệm huyết thanh để chuẩn đoán chính xác bệnh thiếu máu  Thiếu máu là một tình trạng bệnh lý trong đó một người bị giảm số lượng tế bào hồng cầu hoạt động bình thường. Vì sắt là cần thiết cho các tế bào hồng cầu của bạn khỏe mạnh, không có đủ sắt có thể dẫn đến tình trạng này. Điều này có thể gây ra các triệu chứng như mệt mỏi, chóng mặt, suy nhược và da xanh xao.Một xét nghiệm chính có thể chỉ ra bệnh thiếu máu do thiếu sắt là CBC (Tổng phân tích tế bào máu). Điều này có thể cho thấy lượng hemoglobin, hematocrit thấp hơn bình thường và nhỏ hơn các tế bào hồng cầu bình thường. Tuy nhiên, thường thì cần xét nghiệm sắt như ferritin huyết thanh để xác nhận điều này.Một người có thể không có đủ sắt trong máu vì một số lý do khác nhau. Ví dụ:Không nhận đủ sắt thông qua chế độ ăn uống hoặc thực phẩm chức năngNhu cầu sắt đã tăng lên (ví dụ như mang thai)Phụ nữ bị mất chất sắt dư thừa do thời kỳ kinh nguyệt dày đặcNgười đang bị mất máu mãn tính (ví dụ: do ung thư ruột kết)Người không thể hấp thụ sắt đầy đủ (ví dụ: do bệnh celiac )Phụ nữ dễ bị thiếu máu do thiếu sắt hơn nam giới, một phần là do mất máu khi hành kinh. Tuy nhiên, điều quan trọng là phải điều tra tình trạng thiếu máu do thiếu sắt ở nam giới. Một người đàn ông hoặc phụ nữ mãn kinh bị thiếu máu do thiếu sắt có nhiều khả năng mắc một tình trạng cơ bản nghiêm trọng.Ít phổ biến hơn, ferritin huyết thanh có thể được sử dụng để giúp chẩn đoán hoặc loại trừ các bệnh lý khác, chẳng hạn như:Thiếu máu do viêmCác bệnh di truyền có thể gây thiếu máu (như bệnh huyết sắc tố)Các bệnh di truyền gây ra quá nhiều sắt tích tụ (tức là bệnh huyết sắc tố )Nhiễm độc chì
 3. Kết quả kiểm tra lượng sắt huyết thanh
 Phạm vi giá trị bình thường là:Sắt: 60 đến 170 microgam trên decilit (mcg / dL), hoặc 10,74 đến 30,43 micromol trên lít (micromol / L)Tổng khả năng liên kết sắt (TIBC): 240 đến 450 mcg / dL, hoặc 42,96 đến 80,55 micromol / LĐộ bão hòa của transferrin: 20% đến 50%Các con số trên là các phép đo phổ biến cho kết quả của các bài kiểm tra này. Dãy giá trị bình thường có thể thay đổi chút ít giữa các phòng thí nghiệm khác nhau.Tuy nhiên, nồng độ sắt huyết thanh thường được đánh giá cùng với các xét nghiệm sắt khác. Bảng tóm tắt về những thay đổi trong xét nghiệm sắt trong các bệnh khác nhau về tình trạng sắt được trình bày trong bảng dưới đây:   Bệnh Sắt TIBC/Transferrin UIBC % Transferrin Bão hòa Ferritin  Thiếu sắt Thấp Cao Cao Thấp Thấp  Hemocromatosis/Hemosiderosis Cao Thấp Thấp Cao Cao  Bệnh mãn tính Thấp Thấp/Bình thường Thấp/Bình thường Thấp/Bình thường Cao/Bình thường  Bệnh mãn tính Thấp Thấp/Bình thường Thấp/Bình thường Thấp/Bình thường Cao/Bình thường   Thiếu sắtGiai đoạn đầu của tình trạng thiếu sắt là sự cạn kiệt dần của các kho dự trữ sắt. Điều này có nghĩa là vẫn có đủ sắt để tạo ra các tế bào màu đỏ nhưng các cửa hàng đang sử dụng hết mà không có sự thay thế thích hợp. Mức độ sắt huyết thanh có thể bình thường trong giai đoạn này, nhưng mức độ ferritin sẽ thấp.Khi tình trạng thiếu sắt tiếp tục diễn ra, tất cả lượng sắt dự trữ sẽ được sử dụng và cơ thể cố gắng bù đắp bằng cách sản xuất nhiều transferrin hơn để tăng vận chuyển sắt. Nồng độ sắt trong huyết thanh tiếp tục giảm và transferrin, TIBC (Tổng khả năng liên kết sắt) và UIBC (Khả năng liên kết sắt không bão hòa) tăng lên. Khi giai đoạn này tiến triển, các tế bào hồng cầu được tạo ra ngày càng ít hơn, cuối cùng dẫn đến thiếu máu do thiếu sắt.
 Thừa sắtNếu nồng độ sắt cao, TIBC, UIBC và ferritin bình thường và người đó có tiền sử lâm sàng phù hợp với quá liều sắt, thì có khả năng người đó bị ngộ độc sắt. Ngộ độc sắt xảy ra khi uống một lượng lớn sắt cùng một lúc hoặc trong một thời gian ngắn. Ngộ độc sắt ở trẻ em hầu như luôn cấp tính, xảy ra ở những trẻ uống phải thuốc bổ sung sắt của cha mẹ. Trong một số trường hợp, ngộ độc sắt cấp tính có thể gây tử vong.Một người bị đột biến gen HFE được chẩn đoán mắc bệnh huyết sắc tố di truyền . Tuy nhiên, trong khi nhiều người mắc bệnh huyết sắc tố sẽ không có triệu chứng trong suốt cuộc đời, những người khác sẽ bắt đầu phát triển các triệu chứng như đau khớp, đau bụng và suy nhược ở độ tuổi 30 hoặc 40. Đàn ông bị ảnh hưởng thường xuyên hơn phụ nữ vì phụ nữ mất máu trong những năm sinh sản của họ thông qua kinh nguyệt.Xóaình trạng thừa sắt cũng có thể xảy ra ở những người bị bệnh hemosiderosis và những người đã được truyền máu nhiều lần. Điều này có thể xảy ra với bệnh thiếu máu hồng cầu hình liềm, bệnh thalassemia thể nặng hoặc các dạng thiếu máu phụ thuộc truyền máu khác. Sắt từ mỗi đơn vị máu được truyền sẽ ở lại trong cơ thể, cuối cùng gây ra sự tích tụ lớn trong các mô. Một số người nghiện rượu và mắc bệnh gan mãn tính cũng bị ứ sắt.
 4. Những điều cần lưu ý khi xét nghiệm sắt huyết thanh
 Mức độ sắt có thể thay đổi, tùy thuộc vào mức độ bạn ăn thức ăn và uống các loại thực phẩm chức năng có chứa sắt gần đây. Bác sĩ có thể sẽ yêu cầu bạn làm xét nghiệm này vào buổi sáng hoặc sau khi nhịn ăn.Một số loại thuốc có thể ảnh hưởng đến kết quả của xét nghiệm này. Bác sĩ sẽ cho bạn biết nếu bạn cần ngừng dùng bất kỳ loại thuốc nào. KHÔNG dừng bất kỳ loại thuốc nào trước khi nói chuyện với nhà cung cấp của bạn.Các loại thuốc có thể ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm bao gồm:Thuốc kháng sinhThuốc tránh thai và estrogen     Các loại thuốc có thể gây ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm huyết thanh  Thuốc huyết ápThuốc giảm cholesterolDeferoxamine (loại bỏ sắt dư thừa khỏi cơ thể)Thuốc chữa bệnh gútTestosterone