Tình hình bệnh Celiac ở Nhật Bản và các nước Đông Nam Á

Bài viết bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park Bệnh Celiac (bệnh Celiac ) đã được coi là không phổ biến ở châu Á trong một thời gian dài. Tuy nhiên, một số nghiên cứu cho rằng, ở các nước tiểu lục địa Ấn Độ và Trung Đông, bệnh Celiac đã có mặt và phổ biến như ở các nước phương Tây. Bên ngoài các khu vực châu Á này, thông tin về dịch tễ học của bệnh Celiac vẫn còn thiếu hoặc phần lớn không đầy đủ vì những lý do khác nhau và có thể thay đổi. Ở đây, các tác giả đã thảo luận về các khía cạnh dịch tễ học và các rào cản chẩn đoán ở một số khu vực châu Á bao gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Đông Nam Á và Nga / Trung Á.Ở một số khu vực đó, đặc biệt là Nga và Trung Á, sự phổ biến của bệnh Celiac rất có thể bị đánh giá thấp. Một số yếu tố, ở một mức độ khác nhau, có thể góp phần vào chẩn đoán thiếu bệnh Celiac (và do đó, đánh giá thấp gánh nặng dịch tễ của nó),bao gồm nhận thức về bệnh tật kém giữa các bác sĩ và / hoặc bệnh nhân, hạn chế tiếp cận các nguồn chẩn đoán, sử dụng hoặc giải thích không thích hợp các xét nghiệm huyết thanh học, không có các quy trình chẩn đoán và nội soi được chuẩn hóa, và không đủ chuyên môn trong việc giải thích mô bệnh học.
 1. Tình hình bệnh Celiac ở Nhật Bản
 Ở Nhật Bản, gánh nặng dịch tễ học của bệnh Celiac là rất thấp. Vào năm 2018, Fukunaga và cộng sự chỉ mô tả hai chẩn đoán bệnh Celiac dựa trên sinh thiết trong một nhóm 2.055 người bao gồm 2.008 người không có triệu chứng và 47 người lớn phàn nàn về các triệu chứng mãn tính ở bụng, tương ứng với tỷ lệ hiện mắc <0,1%. Phát hiện đó phù hợp với tần số rất thấp của kiểu miễn dịch HLA-DQ2 / DQ8. Thật vậy, trong một nghiên cứu bao gồm 371 người hiến máu khỏe mạnh không liên quan, tần số alen HLA-DQB1 * 02 được báo cáo là <1% mặc dù alen DQB1 * 03: 02 tương đối phổ biến (10,8%). Mặc dù chế độ ăn uống tiếp xúc với gluten ngày càng tăng ở Nhật Bản, nhưng mức tiêu thụ lúa mì vẫn còn tương đối thấp (ước tính chỉ khoảng một phần ba lượng tiêu thụ ở các nước phương Tây). Cùng một nhóm nghiên cứu đã báo cáo tỷ lệ nhạy cảm huyết thanh bệnh Celiac (dựa trên kháng thể kháng globulin miễn dịch chống mô (tTG) (Ig) A) là 0,19% ở 2.005 người lớn Nhật Bản được thử nghiệm trong năm 2008-2013. Kết quả đó phù hợp với một nghiên cứu khác báo cáo tỷ lệ dương tính là 0,2% (dựa trên ngưỡng giới hạn hiệu giá 10 U / mL) vào năm 2014-2016 .Bệnh Celiac ít được các bác sĩ quản lý bệnh nhân mắc hội chứng bụng mãn tính xem xétDo tỷ lệ phổ biến được cho là thấp, trong thực hành lâm sàng của Nhật Bản, bệnh Celiac có thể hiếm khi được các bác sĩ quản lý bệnh nhân mắc hội chứng bụng mãn tính xem xét. Cần phải nhấn mạnh rằng các nghiên cứu hiện có hầu hết, nếu không muốn nói là hoàn toàn, tập trung vào những người khỏe mạnh/không có triệu chứng. Do đó, tỷ lệ chẩn đoán và nhạy cảm huyết thanh bệnh Celiac thực tế có thể cao hơn so với tỷ lệ được báo cáo cho đến nay.Tuy nhiên, Hokari và Higashiyama quan sát thấy rằng các bác sĩ Nhật Bản không có khả năng bỏ qua bệnh Celiac, vì đánh giá nội soi được thiết lập tốt ở Nhật Bản cho những bệnh nhân phàn nàn về các triệu chứng mãn tính ở bụng. Thủ thuật này được thực hiện bởi các bác sĩ nội soi được đào tạo bài bản và sự xuất hiện mô bệnh học của niêm mạc bệnh Celiac đã được biết rõ. Do đó, gánh nặng dịch tễ học thấp của bệnh Celiac ở Nhật Bản được coi là có thật: nó phù hợp với nền tảng di truyền miễn dịch và thói quen ăn uống, và không có rào cản chẩn đoán chính nào. Tuy nhiên, tình hình này có thể thay đổi trong thời gian tới nếu tiêu thụ lúa mì tăng lên.     Một bệnh nhân khác có chẩn đoán là Celiac qua nội soi ruột non  2. Tình hình bệnh Celiac ở Đông Nam Á
 Rất ít nghiên cứu lâm sàng đánh giá gánh nặng dịch tễ học của bệnh Celiac ở khu vực châu Á này. Ở hầu hết các nước Đông Nam Á, tần số alen của HLA-DQB1 * 02 được ước tính là <10% -15%. Chế độ ăn uống ít gluten cũng góp phần làm cho tỷ lệ mắc bệnh bệnh Celiac thấp. Tại Việt Nam, tình trạng tự miễn dịch của bệnh Celiac được đánh giá ở 1.961 trẻ và khoảng 1% được tìm thấy dương tính với kháng thể IgA kháng tTG.Tại Thái Lan, xét nghiệm huyết thanh học bệnh Celiac ở 46 trẻ em mắc bệnh đái tháo đường týp 1 và chỉ có một trẻ dương tính với kháng thể IgA kháng tTG. Xem xét tỷ lệ hiện mắc dự kiến> 5% (và lên đến 10%) trong nhóm nguy cơ như vậy, tỷ lệ lưu hành bệnh Celiac được giả định là thấp ở trẻ em Thái Lan và trong dân số nói chung.Tại Malaysia, Yap và cộng sự đã báo cáo tỷ lệ huyết thanh bệnh Celiac tương đối cao là 1,25% ở thanh niên khỏe mạnh. Phát hiện này có thể được giải thích bởi thực tế là dân số Malaysia bao gồm ba sắc tộc chính ( tức là Mã Lai, Trung Quốc và Ấn Độ), nhưng việc xác định kiểu gen HLA không được thực hiện trong nghiên cứu đó. Các tác giả này lưu ý rằng bệnh Celiac được chẩn đoán thiếu ở Malaysia và thảo luận về các rào cản chẩn đoán ở nước này. Thiếu nhận thức y tế về bệnh Celiac (dẫn đến tỷ lệ yêu cầu xét nghiệm huyết thanh bệnh Celiac thấp), sử dụng các dấu hiệu huyết thanh bệnh Celiac ít nhạy cảm hơn, áp dụng các quy trình nội soi không phù hợp và ít nhận biết các mẫu mô bệnh học bệnh Celiac nhẹ, đều được coi là yếu tố góp phần.