Các xét nghiệm sàng lọc trong khám sức khỏe dành cho nữ giới

Bài biết bởi Tiến sĩ, Bác sĩ Lê Thị Hường - Bác sĩ đa khoa - Khoa Khám bệnh - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City Kiểm tra sức khỏe sớm có thể giúp bạn ngăn chặn các bệnh như ung thư, tiểu đường và loãng xương ngay từ đầu, khi bệnh có thể được tiếp cận điều trị sớm hơn. Các xét nghiệm sàng lọc có thể phát hiện bệnh ngay cả trước khi bạn có các triệu chứng. Những xét nghiệm sàng lọc dành cho nữ giới cần làm phụ thuộc vào tuổi, tiền sử gia đình, tiền sử sức khỏe của bản thân và các yếu tố nguy cơ khác.
 1. Xét nghiệm sàng lọc ung thư vú
 Bạn phát hiện ung thư vú càng sớm thì cơ hội chữa khỏi càng cao. Ung thư vú nhỏ ít có khả năng di căn đến các hạch bạch huyết và các cơ quan quan trọng như phổi và não. Nếu bạn ở độ tuổi 20 hoặc 30, nên thực hiện khám vú như một phần của cuộc kiểm tra định kỳ từ 1- 3 năm một lần. Bạn có thể cần kiểm tra thường xuyên hơn nếu bạn có thêm bất kỳ yếu tố nguy cơ nào.     Sàng lọc bằng chụp nhũ ảnh  Chụp X quang tuyến vú là tia X liều thấp thường có thể tìm thấy khối u trước khi bạn cảm thấy nó, mặc dù kết quả bình thường không loại trừ hoàn toàn ung thư. Một số chuyên gia khuyên rằng khi ở độ tuổi 40, bạn nên chụp X-quang tuyến vú hàng năm. Sau đó, trong độ tuổi 50 đến 70, bạn có thể ngắt quãng 2-3 năm. Tất nhiên, bác sĩ có thể khuyên bạn nên kiểm tra thường xuyên hơn nếu bạn có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.
 2. Sàng lọc ung thư cổ tử cung
 Ung thư cổ tử cung rất dễ phòng ngừa. Cổ tử cung là một lối đi hẹp giữa tử cung (nơi em bé phát triển) và âm đạo (ống sinh). Bác sĩ có thể sử dụng xét nghiệm Pap smear và hoặc xét nghiệm HPV để sàng lọc. Xét nghiệm tế bào cổ tử cung tìm thấy các tế bào bất thường trên cổ tử cung, có thể được loại bỏ trước khi chúng chuyển thành ung thư. Nguyên nhân chính của ung thư cổ tử cung là do virus u nhú ở người (HPV), một loại bệnh lây truyền qua đường tình dục (STD).
 2.1. Tầm soát ung thư cổ tử cung
 Trong quá trình xét nghiệm Pap smear, bác sĩ sẽ lấy một số tế bào từ cổ tử cung của bạn và gửi chúng đến phòng thí nghiệm để phân tích. Bác sĩ sẽ nói chuyện với bạn về việc cần xét nghiệm Pap đơn lẻ hay kết hợp với xét nghiệm HPV và về tần suất bạn cần được kiểm tra. Nếu bạn đang hoạt động tình dục và có nguy cơ mắc bệnh, bạn sẽ cần xét nghiệm âm đạo để tìm chlamydia và bệnh lậu hàng năm.     Nữ giới có thể tầm soát ung thư cổ tử cung thông qua xét nghiệm Pap smear  2.2. Vắc xin ung thư cổ tử cung
 Thuốc chủng ngừa HPV có thể bảo vệ phụ nữ dưới 26 tuổi khỏi một số chủng HPV. Tuy nhiên, vắc-xin không bảo vệ chống lại tất cả các chủng HPV gây ung thư và không phải tất cả các bệnh ung thư cổ tử cung đều bắt đầu với HPV. Vì vậy việc tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ vẫn rất quan trọng.
 3. Loãng xương và gãy xương
 Loãng xương là tình trạng xương của một người yếu và dễ gãy. Sau khi mãn kinh, phụ nữ bắt đầu mất nhiều xương hơn, nhưng đàn ông cũng bị loãng xương. Triệu chứng đầu tiên thường là đau đớn khi bị ngã, va đập hoặc vặn người đột ngột. Ở người Mỹ từ 50 tuổi trở lên, căn bệnh này góp phần gây ra khoảng một nửa số lần nghỉ ở phụ nữ và 1/4 ở nam giới. May mắn thay, bạn có thể ngăn ngừa và điều trị bệnh loãng xương.     Các xét nghiệm tầm soát loãng xương  Một loại tia X đặc biệt được gọi là phương pháp đo hấp thụ tia X năng lượng kép (DXA) có thể đo mật độ của xương và tìm ra chứng loãng xương trước khi gãy xương. Nó cũng có thể giúp dự đoán nguy cơ gãy xương trong tương lai. Kiểm tra này được khuyến nghị cho tất cả phụ nữ từ 65 tuổi trở lên. Nếu bạn có các yếu tố nguy cơ của bệnh loãng xương, bạn có thể cần bắt đầu sớm hơn.
 4. Ung thư da
 Có một số loại ung thư da và điều trị sớm có thể có hiệu quả đối với tất cả chúng. Nguy hiểm nhất là u ác tính, ảnh hưởng đến các tế bào tạo ra màu da của một người. Đôi khi mọi người có nguy cơ di truyền đối với loại ung thư này, có thể tăng lên khi tiếp xúc quá nhiều với ánh nắng mặt trời. Tế bào đáy và tế bào vảy là những bệnh ung thư da không phải khối u ác tính phổ biến.     Tầm soát ung thư da  Để ý bất kỳ thay đổi nào trên da của bạn, bao gồm cả nốt ruồi và tàn nhang. Chú ý đến những thay đổi về hình dạng, màu sắc và kích thước của chúng. Một số chuyên gia khuyên rằng bạn cũng nên kiểm tra da của mình bởi bác sĩ da liễu hoặc chuyên gia y tế khác trong quá trình khám sức khỏe định kỳ.
 5. Kiểm tra huyết áp cao
 Khi bạn già đi, nguy cơ cao huyết áp của bạn tăng lên, đặc biệt nếu bạn thừa cân hoặc có một số thói quen xấu cho sức khỏe. Huyết áp cao có thể gây ra các cơn đau tim hoặc đột quỵ đe dọa tính mạng mà không có bất kỳ cảnh báo nào. Vì vậy, kiểm tra sức khỏe với bác sĩ để kiểm soát nó có thể cứu sống bạn. Hạ huyết áp cũng có thể ngăn ngừa những nguy hiểm lâu dài như bệnh tim và suy thận.Kết quả đo huyết áp bao gồm hai con số. Đầu tiên (tâm thu) là áp suất của máu khi tim đập. Thứ hai (tâm trương) là áp suất giữa các nhịp đập. Huyết áp bình thường của người trưởng thành nhỏ hơn 120/80mmHg. Huyết áp cao, còn được gọi là tăng huyết áp, là 140/90mmHg hoặc cao hơn. Bác sĩ sẽ giúp bạn tần suất kiểm tra mức độ của bạn.
 6. Kiểm tra mức độ cholesterol
 Cholesterol cao có thể gây ra mảng bám làm tắc nghẽn động mạch của bạn Mảng bám có thể tích tụ trong nhiều năm mà không có triệu chứng, cuối cùng gây ra cơn đau tim hoặc đột quỵ. Huyết áp cao, tiểu đường và hút thuốc cũng có thể gây ra mảng bám tích tụ. Đó là một tình trạng được gọi là xơ cứng động mạch hoặc xơ vữa động mạch. Thay đổi lối sống và dùng thuốc có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh.     Kiểm tra Cholesterol của bạn  Để kiểm tra cholesterol của bạn, có thể cần phải nhịn ăn từ 9 đến 12 giờ trước khi xét nghiệm. Sau đó, bạn sẽ làm xét nghiệm máu để đo tổng lượng cholesterol, cholesterol "xấu" LDL, cholesterol "tốt" HDL và triglyceride (mỡ máu). Bác sĩ sẽ nói chuyện với bạn về thời điểm bắt đầu và tần suất kiểm tra mức độ của bạn.
 7. Bệnh đái tháo đường tuýp 2
 Một phần ba người Mỹ mắc bệnh tiểu đường không biết mình mắc bệnh. Bệnh tiểu đường có thể gây ra bệnh tim hoặc thận, đột quỵ, mù lòa do tổn thương các mạch máu của võng mạc và các vấn đề nghiêm trọng khác. Bạn có thể kiểm soát bệnh đái tháo đường bằng chế độ ăn kiêng, tập thể dục, giảm cân và dùng thuốc, đặc biệt là khi bạn phát hiện bệnh sớm (tiền đái tháo đường). Bệnh đái tháo đường tuýp 2 là dạng bệnh phổ biến nhất. Bệnh đái tháo đường tuýp 1 thường được chẩn đoán ở trẻ em và thanh niên.Bạn có thể sẽ phải nhịn ăn trong 8 giờ hoặc lâu hơn trước khi xét nghiệm máu để tìm bệnh đái tháo đường. Mức đường huyết 100-125mg/dl có thể cho thấy tiền đái tháo đường; 126 mg/dl hoặc cao hơn có thể là bệnh đái tháo đường. Các xét nghiệm khác bao gồm xét nghiệm A1C và xét nghiệm dung nạp đường cho biết thêm thông tin chẩn đoán. Bác sĩ sẽ nói chuyện với bạn về thời điểm bắt đầu và tần suất kiểm tra mức độ của bạn. Nên tư vấn với bác sĩ về việc đi xét nghiệm nếu bạn có nguy cơ cao hơn, chẳng hạn như tiền sử gia đình mắc bệnh đái tháo đường.
 8. Virus gây suy giảm miễn dịch ở người (HIV)
 HIV là vi rút gây ra bệnh AIDS. Bệnh lây lan qua việc truyền máu hoặc chất dịch cơ thể với người bị bệnh, chẳng hạn như qua quan hệ tình dục không được bảo vệ hoặc kim tiêm bẩn. Phụ nữ mang thai nhiễm HIV có thể truyền bệnh cho con của họ. Hiện vẫn chưa có thuốc chữa hoặc vắc xin, nhưng điều trị sớm bằng thuốc chống HIV có thể giúp hệ thống miễn dịch chống lại vi rút.HIV có thể không có triệu chứng trong nhiều năm. Cách duy nhất để biết bạn có nhiễm vi rút hay không là xét nghiệm máu. Xét nghiệm ELISA hoặc EIA tìm kiếm các kháng thể đối với HIV. Nếu bạn nhận được kết quả dương tính, bạn sẽ cần xét nghiệm thứ hai để xác nhận kết quả. Tất cả những người đang hoạt động tình dục nên đi xét nghiệm. Theo khuyến cáo rằng các bác sĩ lâm sàng nên tầm soát nhiễm HIV ở thanh thiếu niên và người lớn từ 15 đến 65 tuổi. Thanh thiếu niên và người lớn tuổi có nguy cơ gia tăng cũng nên được tầm soát.     Ngăn chặn sự lây lan của HIV bằng việc sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục  Hầu hết những người mới nhiễm đều có kết quả dương tính khoảng hai tháng sau khi tiếp xúc với vi rút. Nhưng trong một số trường hợp hiếm, có thể mất đến 6 tháng để phát triển kháng thể HIV. Sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục để tránh nhiễm, truyền HIV hoặc các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác. Nếu bạn bị nhiễm HIV và đang mang thai, hãy nói chuyện với bác sĩ của bạn để giảm nguy cơ cho thai nhi của bạn.
 9. Ung thư đại trực tràng
 Ung thư đại trực tràng là nguyên nhân gây tử vong do ung thư phổ biến thứ hai sau ung thư phổi. Hầu hết các bệnh ung thư ruột kết đều xuất phát từ các khối polyp (khối bất thường) phát triển trên lớp lót bên trong của ruột già. Các polyp có thể là ung thư hoặc không. Nếu có, ung thư có thể lây lan sang các bộ phận khác của cơ thể. Loại bỏ polyp sớm, trước khi chúng trở thành ung thư, có thể ngăn ngừa hoàn toàn.     Tầm soát ung thư đại trực tràng  Nội soi là một xét nghiệm tầm soát ung thư đại trực tràng phổ biến. Trong khi bạn được an thần nhẹ, bác sĩ sẽ luồn một ống mềm nhỏ có gắn camera vào ruột kết của bạn. Nếu tìm thấy một khối u thường có thể loại bỏ nó ngay lúc đó. Một loại xét nghiệm khác là nội soi đại tràng sigma linh hoạt, soi vào phần dưới của đại tràng. Nếu bạn có nguy cơ trung bình, việc sàng lọc thường bắt đầu ở tuổi 50. Bác sĩ cũng có thể sàng lọc bạn bằng cách lấy phân tại nhà làm xét nghiệm.
 10. Bệnh tăng nhãn áp
 Bệnh tăng nhãn áp xảy ra khi áp lực tích tụ bên trong mắt của bạn. Nếu không điều trị, nó có thể làm hỏng dây thần kinh thị giác và gây mù lòa. Thông thường, nó không gây ra triệu chứng cho đến khi thị lực của bạn đã bị tổn hại.Tần suất bạn nên đi kiểm tra mắt tùy thuộc vào độ tuổi và các yếu tố nguy cơ của bạn. Họ bao gồm người Mỹ gốc Phi hoặc gốc Tây Ban Nha, trên 60 tuổi, chấn thương mắt, sử dụng steroid và tiền sử gia đình mắc bệnh tăng nhãn áp. Nói chuyện với bác sĩ của bạn về tần suất và thời điểm bắt đầu tầm soát bệnh tăng nhãn áp.Bạn nên trao đổi với bác sĩ về các xét nghiệm sàng lọc. Một số xét nghiệm, chẳng hạn như xét nghiệm Pap hoặc khám vú nên là một phần thường xuyên trong việc chăm sóc sức khỏe của tất cả chị em phụ nữ. Các xét nghiệm khác có thể cần thiết dựa trên các yếu tố nguy cơ của bạn. Tầm soát thích hợp không phải lúc nào cũng ngăn ngừa được bệnh, nhưng thường có thể phát hiện bệnh đủ sớm để mang lại cho bạn cơ hội tốt nhất để vượt qua nó.Bệnh ung thư vốn dĩ vẫn không chừa một ai, ước tính trên thế giới hàng năm có một tỷ lệ người tử vong do bệnh ung thư rất lớn. Thực tế, nếu bệnh ung thư có thể phát hiện ở giai đoạn sớm thì tiên lượng điều trị bệnh rất cao, thậm chí có thể khỏi hẳn và không tái phát. Vì thế, việc tầm soát ung thư là việc làm cần thiết, nhất là với các đối tượng có nguy cơ mắc bệnh cao.