Chụp CT có hại không? Có ảnh hưởng đến sức khỏe không?
11/12/2023

Chụp CT giúp bác sĩ chẩn đoán, đánh giá nhiều bệnh lý. Bên cạnh lợi ích, nhiều người quan tâm chụp CT có hại không (hay theo cách hiểu/ghi chưa chính xác của một số người dân là: “chụp citi có hại không”) hay chụp cắt lớp có hại không?
 Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Trung tâm Thông tin Y khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM
 Chụp CT (chụp cắt lớp vi tính) từ lâu đã trở thành một kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh không thể thiếu trong y khoa. Tuy nhiên, nhiều người bệnh quan tâm mức độ rủi ro khi sử dụng tia X trong quá trình chụp CT là như thế nào. Nếu bạn đang thắc mắc chụp CT có hại không, chụp CT có ảnh hưởng đến sức khỏe không hay tác hại của chụp ct là gì, có thể tham khảo các thông tin liên quan.
 Mục lụcThế nào là chụp CT?Chụp CT có hại không?1. Chụp CT có hại cho sức khỏe không?2. Chụp CT có ảnh hưởng gì không?3. Chụp CT nhiều có tốt không?Có nên chụp CT cản quang không?1. Lợi ích của kỹ thuật chụp CT cản quang2. Rủi ro liên quan đến chụp CT cản quangChụp CT có phải nhịn ăn không?Chụp CT không dùng chất cản quangChụp CT sử dụng chất cản quang (CT cản quang)Chụp CT có gây ung thư không?Thế nào là chụp CT?
 Chụp CT (chụp cắt lớp vi tính) là một kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh sử dụng bức xạ tia X để tạo ra hình ảnh chi tiết của cơ thể. Khác với X-quang thông thường chỉ cung cấp hình ảnh hai chiều, CT sẽ cung cấp hình ảnh ba chiều, giúp bác sĩ có cái nhìn chi tiết và rõ ràng hơn về các cơ quan bên trong cơ thể.
 Chụp CT hoạt động bằng cách kết hợp một loạt các hình ảnh X-quang được lấy từ nhiều góc khác nhau xung quanh cơ thể. Máy tính sau đó xử lý các hình ảnh này để tạo ra hình ảnh cắt ngang của khu vực đang cần khảo sát. Kết quả sẽ cho thấy những hình ảnh rõ nét và chi tiết của cơ thể, giúp bác sĩ phát hiện, chẩn đoán nhiều bệnh lý hay tình trạng sức khỏe khác nhau.
 Chụp CT có thể được ứng dụng để khảo sát các bộ phận trên cơ thể như não bộ, ngực, bụng, cột sống… hoặc toàn bộ cơ thể. Thông qua kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh này, bác sĩ có thể xác định vị trí, kích thước, đặc điểm của các tình trạng bệnh liên quan như khối u, sự chảy máu, chấn thương, nhiễm trùng và nhiều tình trạng y tế khác.(1)
 Chụp CT có hại không hay chụp cắt lớp có hại không là thắc mắc chung của nhiều người
 Chụp CT có hại không?
 1. Chụp CT có hại cho sức khỏe không?
 Các thắc mắc tương tự nhau như chụp cắt lớp vi tính có hại không, chụp CT có hại không, chụp CT scan có hại không hay chụp CT có hại như thế nào, chụp CT có hại cho sức khỏe không luôn được nhiều người bệnh quan tâm, muốn tìm lời giải đáp. Kỹ thuật chụp CT sử dụng bức xạ ion hóa – loại bức xạ có khả năng xuyên qua cơ thể và tạo ra hình ảnh chi tiết ở bên trong cơ thể. Việc tiếp xúc với bức xạ ion hóa có thể gây hại cho cơ thể nếu lượng bức xạ quá cao hoặc tiếp xúc thường xuyên. Có lẽ điều này khiến nhiều người bệnh lo ngại về tác hại của chụp CT.
 Tuy nhiên, trong quá trình chụp CT, lượng bức xạ mà người bệnh tiếp xúc thường được bác sĩ hay kỹ thuật viên điều chỉnh và kiểm soát chặt chẽ. Bác sĩ sẽ cân nhắc khi chỉ định cho người bệnh chụp CT để đảm bảo rằng khoảng cách giữa các lần chụp không quá ngắn, đảm bảo theo khuyến cáo. Ngoài ra, khi chụp, kỹ thuật viên sẽ kiểm soát lượng bức xạ ở mức thấp nhất có thể, đảm bảo an toàn cho sức khỏe người bệnh.
 2. Chụp CT có ảnh hưởng gì không?
 Tiếp xúc quá nhiều với bức xạ trong quá trình chụp CT có thể làm tăng nguy cơ mắc một số bệnh. Tuy nhiên, người bệnh không nên quá lo lắng về vấn đề này bởi vì như đã nói, bác sĩ và kỹ thuật viên sẽ cân nhắc chỉ định chụp CT với tần suất và liều tia an tòa. Việc này sẽ giúp kiểm soát tác hại chụp CT. So với lợi ích mà chụp CT mang đến cho việc chẩn đoán, điều trị bệnh, nguy cơ gặp rủi ro là không đáng kể.
 Đối với mẹ bầu, việc tiếp xúc với bức xạ trong lúc chụp CT có thể làm chậm quá trình phát triển của thai nhi, gia tăng nguy cơ gặp tình trạng dị tật thai nhi, nguy cơ ung thư… Nếu trong quá trình mang thai chỉ chụp CT 1 – 2 lần thì hầu như rủi ro này là rất hiếm gặp. Dù vậy, tốt nhất trước khi chụp CT, người bệnh cần thông báo cho bác sĩ biết nếu bản thân đang mang thai hoặc nghi ngờ có thai. Bác sĩ sẽ có cân nhắc, điều chỉnh hoặc thay đổi kỹ thuật cận lâm sàng khác.
 3. Chụp CT nhiều có tốt không?
 Việc chụp CT nhiều lần trong một khoảng thời gian ngắn có thể làm tăng lượng bức xạ mà cơ thể tiếp xúc, tiềm ẩn nguy cơ cao hơn gây ảnh hưởng đến sức khỏe. Vì vậy, người bệnh chỉ nên chụp CT khi thực sự cần thiết và thực hiện theo sự chỉ định của bác sĩ. Trước khi chụp CT, cần thông báo với bác sĩ nếu người bệnh vừa chụp CT trong khoảng 6 tháng gần đây. Lúc này, bác sĩ sẽ cân nhắc xem chụp CT có hại gì không cho trường hợp cụ thể đó và có nên thực hiện không hay thay đổi biện pháp khác.
 Chụp CT có hại không? Nếu người bệnh tuân thủ chỉ định từ bác sĩ thì rủi ro sẽ được kiểm soát tốt
 Có nên chụp CT cản quang không?
 Việc quyết định có nên chụp CT có dùng thuốc/chất cản quang hay không phụ thuộc vào tình hình và yêu cầu cụ thể của người bệnh, sẽ được bác sĩ chỉ định. Bác sĩ cần cân nhắc giữa lợi ích và rủi ro khi thực hiện kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh này cho từng trường hợp cụ thể.
 1. Lợi ích của kỹ thuật chụp CT cản quang
 Chụp CT cản quang cung cấp hình ảnh rõ nét và chi tiết về cấu trúc bên trong cơ thể. So với các kỹ thuật chụp X-quang truyền thống hay CT không tiêm thuốc cản quang thì những tổn thương, khối u, viêm nhiễm và nhiều vấn đề khác có thể được xác định rõ ràng hơn thông qua hình ảnh chụp CT cản quang. Vì vậy, trong các trường hợp cần thiết, việc chụp CT cản quang có thể giúp bác sĩ đưa ra chẩn đoán chính xác và nhanh chóng hơn.
 2. Rủi ro liên quan đến chụp CT cản quang
 Người bệnh có thể bị dị ứng hoặc gặp các phản ứng không mong muốn với thuốc/chất cản quang khi chụp CT. Thông thường, tỷ lệ người bệnh có phản ứng ngay lập tức với thuốc cản quang sau khi chụp CT là từ 0.01 – 0.04% (phản ứng nặng) và 3% (phản ứng nhẹ). Phụ nữ mang thai hoặc nghi ngờ có mang thai cần thông báo cho bác sĩ trước khi thực hiện chụp CT cản quang. Vì bức xạ có thể ảnh hưởng đến thai nhi.(2)
 Vậy có nên chụp CT cản quang không? Kỹ thuật chụp CT có hại không? Trước khi quyết định chụp CT cản quang, bác sĩ sẽ trao đổi với người bệnh về lợi ích và rủi ro có liên quan. Bác sĩ sẽ cân nhắc về rủi ro tiềm ẩn từ bức xạ để đưa ra quyết định tối ưu.
 Chụp CT có phải nhịn ăn không?
 Thông thường, nhịn hay không cần nhịn ăn trước khi chụp CT phụ thuộc vào loại CT cần thực hiện và liệu chất cản quang có được sử dụng hay không:
 Chụp CT không dùng chất cản quang
 Đối với phần lớn các kỹ thuật chụp CT thông thường (như chụp CT phổi, cột sống, đầu…) người bệnh thường không cần nhịn ăn.
 Chụp CT sử dụng chất cản quang (CT cản quang)
 Đối với một số kỹ thuật chụp CT có sử dụng chất cản quang, chẳng hạn như chụp CT dạ dày, ruột non, hệ tiết niệu, người bệnh có thể cần nhịn ăn (và uống) từ 4 đến 6 giờ trước khi thực hiện. Chất cản quang làm tăng chất lượng hình ảnh, giúp bác sĩ thấy rõ hơn cấu trúc hoặc bất thường bên trong cơ thể.
 Bên cạnh chụp cắt lớp có hại không hay chụp CT có hại không, người bệnh cần lưu ý hỏi bác sĩ vấn đề ăn uống trước khi chụp CT
 Chụp CT có gây ung thư không?
 Chụp cắt lớp vi tính gây ung thư không? Kỹ thuật chụp CT sử dụng tia X nên nhiều người lo lắng không biết kỹ thuật này có gây ung thư không. Nhiều người có thể nghe nhắc đến các rủi ro từ tia X như tia X làm tổn thương, phá hủy các tế bào trong cơ thể. Tia X bức xạ ion hóa còn có thể làm tăng nguy cơ thay đổi DNA trong tế bào dẫn đến ung thư.
 Tuy nhiên, người bệnh không cần phải quá lo lắng bởi các rủi ro sức khỏe khi chụp CT sẽ được bác sĩ kiểm soát, đảm bảo an toàn cao nhất cho người bệnh. Tia X chỉ gây tổn thương khi tiếp xúc với cơ thể quá liều hoặc nhiều lần trong một thời gian ngắn.
 Để đặt lịch thăm khám, điều trị bệnh tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách vui lòng liên hệ:
 Tóm lại, rủi ro xảy ra từ một lần chụp CT là không đáng kể. Nếu người bệnh được bác sĩ chỉ định chụp CT và đang lo lắng chụp CT có hại không, chụp cắt lớp có hại không thì có thể yên tâm. Người bệnh nên chụp CT theo đúng chỉ định của bác sĩ và tham vấn bác sĩ kỹ càng trước khi chụp.