Tiểu không tự chủ ở nữ giới: Nguyên nhân, triệu chứng, điều trị
19/10/2022

Chứng tiểu không tự chủ ở nữ giớixuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, gây ảnh hưởng rất lớn đến tâm lý cũng như sinh hoạt hàng ngày. Về lâu dài, nếu tình trạng không được điều trị kịp thời còn có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng khác. Vì vậy, ngay khi nhận thấy triệu chứng bất thường, người bệnh nên chủ động liên hệ với bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị sớm.
 Mục lụcTiểu không tự chủ ở nữ giới là gì?Nguyên nhân tiểu không tự chủ ở nữ giớiTriệu chứng tiểu không kiểm soát ở nữTiểu không kiểm soát ở nữ có hại hay không?Khi nào cần gặp bác sĩ?Phương thức chẩn đoán tiểu không kiểm soát ở phụ nữCách điều trị tiểu không tự chủ ở nữ giới1. Điều trị tại nhà2. Điều trị y tếBiện pháp phòng ngừa tiểu không kiểm soát ở nữTiểu không tự chủ ở nữ giới là gì?
 Tiểu không tự chủ ở nữ giới là tình trạng són nước tiểu không kiểm soát do hoạt động trữ và đào thải nước tiểu ở bàng quang gặp trục trặc. Đây không phải là một căn bệnh mà thường là dấu hiệu điển hình của một số bệnh lý tiềm ẩn khác. Triệu chứng này rất phổ biến ở nữ giới và có xu hướng tăng dần theo tuổi tác. (1)
 Cụ thể, nước tiểu được tạo ra từ thận, trữ lại trong bàng quang. Khi các cơ tại đây co thắt, chất thải sẽ được đẩy qua niệu đạo, sau đó đi ra khỏi cơ thể nhờ sự giãn ra của cơ vòng.
 Tình trạng tiểu không tự chủ xảy ra khi cơ vòng và hệ thống cân cơ đáy chậu không đủ khả năng chèn ép niệu đạo đóng lại khi có tình trạng tăng áp lực trong bụng hoặc khi cơ chóp bàng quang co thắt quá mạnh và đột ngột.
 Trong nhiều trường hợp, một số trục trặc xảy ra với các dây thần kinh điều khiển niệu đạo và cơ bàng quang cũng có thể dẫn đến triệu chứng tương tự.
 Tình trạng tiểu không kiểm soát có xu hướng xuất hiện phổ biến hơn ở nữ giới do điều kiện sức khỏe đặc biệt, chẳng hạn như trải qua mang thai, sinh con, mãn kinh… gây ảnh hưởng đến đường tiết niệu. Cụ thể, các cơ sàn chậu hỗ trợ bàng quang, niệu đạo, tử cung, ruột… có thể bị tổn thương hoặc trở nên yếu hơn. Ngoài ra, cấu tạo niệu đạo ngắn cũng là một trong những yếu tố dẫn đến chứng tiểu không tự chủ ở nữ giới.
 Nguyên nhân tiểu không tự chủ ở nữ giới
 Ngoài các yếu tố đặc biệt liên quan đến sức khỏe thể chất như mang thai, sinh con, mãn kinh… gây ảnh hưởng đến cơ và dây thần kinh, chứng tiểu mất kiểm soát ở nữ còn xuất phát từ một số nguyên nhân sau:
 Thừa cân: Thừa cân có thể gây áp lực lên bàng quang, theo thời gian sẽ làm suy yếu các cơ, gây ảnh hưởng đến khả năng trữ nước tiểu.
 Táo bón: Táo bón thường xuyên sẽ gây áp lực lên các cơ sàn chậu và bàng quang, dẫn đến chứng tiểu không tự chủ.
 Dây thần kinh bị tổn thương: Khi các dây thần kinh bị tổn thương, tín hiệu gửi đến bàng quang sẽ xảy ra sai sót, gây ra chứng tiểu không kiểm soát. Ở nữ giới, tình trạng này thường xuất phát từ những nguyên nhân điển hình như sinh con, bệnh lý tiểu đường, đa xơ cứng…
 Phẫu thuật: Bất kỳ phẫu thuật nào liên quan đến cơ quan sinh sản ở nữ giới đều có thể làm tổn thương cơ sàn chậu, đặc biệt là cắt bỏ tử cung. Lúc này, cơ bàng quang không còn hoạt động hiệu quả, gây ra chứng tiểu không tự chủ thường gặp.
 Đôi khi chứng tiểu không kiểm soát chỉ diễn ra trong một thời gian ngắn, chủ yếu xuất phát từ các nguyên nhân điển hình sau:
 Thuốc điều trị: Một số loại thuốc có thể gây ra tác dụng phụ là són tiểu, chẳng hạn như thuốc điều trị suy tim, xơ gan, bệnh thận, tăng huyết áp… Triệu chứng thường có xu hướng biến mất khi người bệnh ngưng dùng.
 Đồ uống có chứa Caffeine: Những loại đồ uống này có thể làm đầy bàng quang nhanh chóng, dẫn đến căng thẳng và gây hiện tượng rò rỉ nước tiểu.
 Bệnh lý liên quan đến bàng quang, đường tiết niệu: Nhiễm trùng bàng quang, nhiễm trùng đường tiết niệu, viêm bàng quang kẽ… thường gây chứng tiểu không tự chủ ở nữ giớitrong thời gian ngắn. Tình trạng khó chịu này sẽ tự động biến mất khi bệnh lý được điều trị khỏi.
 Triệu chứng tiểu không kiểm soát ở nữ
 Tình trạng tiểu không kiểm soát ở nữ giới rất dễ nhận biết thông qua một số triệu chứng rõ rệt như sau: (2)
 Tiểu mất kiểm soát khi ngủ.
 Cảm giác muốn đi tiểu diễn ra đột ngột, cần đi ngay lập tức.
 Nước tiểu són khi vận động (tập thể dục, ho, hắt hơi…).
 Số lần đi vệ sinh trong ngày nhiều hơn bình thường (hơn 8 lần đối với ban ngày và 2 lần vào ban đêm).
 Tiểu không kiểm soát ở nữ có hại hay không?
 Tình trạng tiểu không tự chủ ở nữ giớinếu không được điều trị dứt điểm về lâu dài có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng như sau:
 Các vấn đề da liễu: phát ban, lở loét, nhiễm trùng… do vùng da luôn trong tình trạng ẩm ướt.
 Nhiễm trùng đường tiết niệu tái phát nhiều lần.
 Mất ngủ, gây ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất và tinh thần, thậm chí là trầm cảm.
 Khi nào cần gặp bác sĩ?
 Nhiều trường hợp nữ giới mắc chứng tiểu không kiểm soát nhưng không đến gặp bác sĩ cho đến khi tình trạng tiến triển nghiêm trọng và khó chữa lành. Nguyên nhân bởi tâm lý xấu hổ hoặc chủ quan cho rằng đây chỉ là dấu hiệu lão hóa tự nhiên của cơ thể. (3)
 Tuy nhiên, điều này chỉ khiến triệu chứng trở nên trầm trọng hơn, thậm chí để lại nhiều biến chứng nguy hiểm khác. Vì vậy, người bệnh nên chủ động liên hệ với bác sĩ khi gặp phải các dấu hiệu bất thường sau để được chẩn đoán và điều trị kịp thời:
 Chứng tiểu không kiểm soát gây cản trở nghiêm trọng đến hoạt động hàng ngày và chất lượng cuộc sống.
 Chứng tiểu không kiểm soát làm tăng nguy cơ té ngã ở người lớn tuổi.
 Nghi ngờ đây là dấu hiệu của một bệnh lý nghiêm trọng khác.
 Phương thức chẩn đoán tiểu không kiểm soát ở phụ nữ
 Đối với tình trạng tiểu không tự chủ ở nữ giới, ban đầu bác sĩ sẽ đặt một số câu hỏi về tiền sử bệnh, triệu chứng gặp phải, bao gồm: (4)
 Tần suất đi tiểu trong ngày.
 Yếu tố tác động và thời điểm thường bị rò rỉ nước tiểu.
 Lượng nước tiểu bị rò rỉ.
 Những loại thuốc đang sử dụng.
 Một số triệu chứng đi kèm khác.
 Tình trạng mang thai và sinh con.
 Sau đó, một số phương pháp xét nghiệm có thể được chỉ định thực hiện bao gồm:
 Xét nghiệm nước tiểu: Bác sĩ sẽ gửi mẫu nước tiểu của người bệnh đến phòng thí nghiệm để kiểm tra dấu hiệu nhiễm trùng hoặc một số nguyên nhân khác.
 Siêu âm: Siêu âm được thực hiện để thu thập hình ảnh về thận, bàng quang và niệu đạo. Từ đó, bác sĩ có thể phát hiện một số bất thường liên quan đến chứng tiểu không kiểm soát ở nữ.
 Kiểm tra sức căng bàng quang: Trong quá trình kiểm tra này, người bệnh sẽ ho hoặc rặn xuống để bác sĩ theo dõi tình trạng thải nước tiểu ra ngoài.
 Nội soi bàng quang: Bác sĩ sẽ đưa một ống nhỏ có gắn camera vào niệu đạo và bàng quang để tìm kiếm mô bị tổn thương. Tùy thuộc vào từng loại nội soi, người bệnh có thể được chỉ định dùng thuốc tê hoặc thuốc an thần để đảm bảo quá trình diễn ra thuận lợi nhất.
 Kiểm tra niệu động học: Bác sĩ sẽ chèn một ống nhỏ vào bàng quang đang chứa đầy nước và tiến hành kiểm tra khả năng chứa đựng cũng như tống xuất nước tiểu của cơ quan.
 Nhật ký bàng quang: Bác sĩ sẽ yêu cầu người bệnh ghi lại nhật ký tiểu tiện trong vòng 2 – 3 ngày gần nhất để hỗ trợ chẩn đoán nguyên nhân chính xác gây ra chứng tiểu không tự chủ ở nữ giới.
 Cách điều trị tiểu không tự chủ ở nữ giới
 1. Điều trị tại nhà
 Tập các bài tập Kegel: Các bài tập Kegel tăng cường cơ sàn chậu có thể đem đến hiệu quả cải thiện tích cực đối với tình trạng tiểu không tự chủ ở nữ giới. Tuy nhiên, các trường hợp bí tiểu do co thắt cơ sàn chậu cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi thực hiện để tránh một số vấn đề không mong muốn.
 Thay đổi thói quen đi vệ sinh: Người bệnh có thể kiểm soát hoạt động của bàng quang bằng cách thiết lập giờ đi vệ sinh hợp lý, luôn theo dõi tần suất tiểu tiện để điều chỉnh thói quen, từ đó giúp cải thiện hiệu quả chứng tiểu không tự chủ.
 Giảm cân: Người bệnh cần xây dựng chế độ tập luyện và ăn uống lành mạnh để đưa cân nặng về mức hợp lý, làm giảm áp lực lên bàng quang cũng như các cơ lân cận, từ đó giúp cải thiện đáng kể triệu chứng tiểu không tự chủ.
 Ngưng uống đồ uống có chứa caffeine, carbonat hóa (chẳng hạn như soda), rượu bia…
 Ngưng hút thuốc lá.
 Điều trị dứt điểm tình trạng táo bón.
 2. Điều trị y tế
 Dùng thuốc: Sau khi kết thúc kỳ kinh nguyệt, người bệnh sử dụng kem bôi âm đạo hoặc estrogen tại chỗ để giúp tăng cường hoạt động các cơ, mô trong niệu đạo và âm đạo.
 Đặt vòng nâng Pessary: Đây là dụng cụ bằng nhựa hoặc silicon, có hình dạng như một chiếc nhẫn, được đặt vào âm đạo để hỗ trợ hoạt động cơ sàn chậu, giúp giảm căng thẳng và cải thiện triệu chứng tiểu không tự chủ ở nữ giới có kèm theo sa tử cung
 Tiêm Botulinum: Phương pháp có thể được chỉ định để giúp thư giãn các cơ, giảm chứng tiểu không kiểm soát.
 Phẫu thuật: với trường hợp nghiêm trọng, phẫu thuật có thể bắt buộc phải thực hiện. Tùy theo từng tình trạng, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp phù hợp nhất, đảm bảo đem lại hiệu quả cao và hạn chế tối đa biến chứng.
 Biện pháp phòng ngừa tiểu không kiểm soát ở nữ
 Chứng tiểu không kiểm soát ở nữ giới hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa bằng cách thay đổi thói quen sinh hoạt, ăn uống và tập luyện hàng ngày. Một số giải pháp hữu ích nên áp dụng như sau:
 Tập các bài tập Kegel hàng ngày để tăng cường sức mạnh cơ sàn chậu, tuy nhiên nên trao đổi kỹ với bác sĩ khi đang trong giai đoạn mang thai.
 Luôn duy trì mức cân nặng hợp lý.
 Xây dựng chế độ ăn giàu chất xơ để ngăn ngừa táo bón hiệu quả, chẳng hạn như: chuối, táo, bơ, bắp cải…
 Tránh uống rượu bia, hút thuốc lá, hạn chế tối đa sử dụng đồ uống có chứa caffeine.
 Điều trị dứt điểm chứng táo bón, nhiễm trùng đường tiết niệu, bàng quang (nếu có)…
 Trung tâm Tiết niệu Thận học, Khoa Nam học – Tiết niệu của Hệ thống BVĐK Tâm Anh quy tụ đội ngũ các chuyên gia đầu ngành, Nội khoa và Ngoại khoa, giỏi chuyên môn, tận tâm.
 Nhà giáo nhân dân GS.TS.BS Trần Quán Anh, Thầy thuốc ưu tú PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên là những cây đại thụ trong ngành Tiết niệu Thận học Việt Nam. Cùng với các tên tuổi TS.BS Nguyễn Hoàng Đức, Thầy thuốc ưu tú TS.BS Nguyễn Thế Trường Thầy thuốc ưu tú BS.CKII Tạ Phương Dung, TS.BS Từ Thành Trí Dũng, ThS.BS.CKI Nguyễn Đức Nhuận, BS.CKII Nguyễn Lê Tuyên, ThS.BS Nguyễn Tân Cương, BS.CKII Đinh Cẩm Tú, BS.CKII Ngô Đồng Dũng, BS.CKII Võ Thị Kim Thanh ThS.BS Tạ Ngọc Thạch, BS.CKI Phan Trường Nam…
 Các chuyên gia, bác sĩ của Trung tâm luôn tự tin làm chủ những kỹ thuật mới nhất, phát hiện sớm và điều trị hiệu quả các bệnh lý về thận, đường tiết niệu, giúp người bệnh rút ngắn thời gian nằm viện, hạn chế nguy cơ tái phát, nâng cao chất lượng cuộc sống.
 Với hệ thống máy móc, trang thiết bị hiện đại hàng đầu trong nước và khu vực; Phòng mổ đạt tiêu chuẩn quốc tế; Cùng với khu nội trú và dịch vụ cao cấp 5 sao… Trung tâm Tiết niệu Thận học nổi bật với các dịch vụ thăm khám, tầm soát và điều trị tất cả các bệnh lý đường tiết niệu. Từ các thường gặp cho đến các cuộc đại phẫu thuật kỹ thuật cao.
 Có thể kể đến phẫu thuật nội soi sỏi thận, ghép thận, cắt bướu bảo tồn nhu mô thận; cắt thận tận gốc; cắt tuyến tiền liệt tận gốc; cắt toàn bộ bàng quang tạo hình bàng quang bằng ruột non; cắt tuyến thượng thận; tạo hình các dị tật đường tiết niệu… Chẩn đoán – điều trị nội khoa và ngoại khoa tất cả các bệnh lý.
 Để đặt lịch khám và điều trị với các chuyên gia đầu ngành tại Trung tâm Tiết niệu Thận học, Khoa Nam học – Tiết niệu Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, quý khách có thể đặt hẹn trực tuyến qua các cách sau đây:
 Gọi tổng đài 0287 102 6789 – 093 180 6858 (TP HCM) hoặc 024 3872 3872 – 024 7106 6858 (Hà Nội) để đăng ký lịch hẹn khám bệnh riêng với chuyên gia, thông qua nhân viên chăm sóc khách hàng.
 Đăng ký hẹn khám bệnh với bất kỳ bác sĩ nào mà mình tin tưởng tại đường link: https://tamanhhospital.vn/danh-cho-khach-hang/dat-lich-kham/
 Gửi tin nhắn trên Fanpage Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh hoặc Fanpage Tiết niệu – Nam học BVĐK Tâm Anh
 Nhắn tin qua Zalo OA của BVĐK Tâm Anh.
 Trên đây là tổng hợp tất cả các thông tin chi tiết liên quan đến chứng tiểu không tự chủ ở nữ giới.Hy vọng với những chia sẻ này, người bệnh đã có thêm nhiều cập nhật hữu ích để chủ động phòng ngừa, theo dõi và điều trị hiệu quả.