Béo phì và bệnh trào ngược dạ dày thực quản

Bài viết bởi Bác sĩ Mai Viễn Phương - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park. Sự hợp nhất giữa tỷ lệ gia tăng của bệnh trào ngược dạ dày-thực quản (GERD) và béo phì đã tạo ra mối quan tâm lớn về mối liên quan giữa hai tình trạng này. Một số nghiên cứu đã đề cập đến mối quan hệ tiềm ẩn giữa GERD và béo phì, nhưng cơ chế chính xác mà béo phì gây ra bệnh trào ngược vẫn chưa được xác định rõ ràng.
 1. Tần suất viêm thực quản trào ngược ở bệnh nhân béo phì
 Bệnh trào ngược dạ dày-thực quản (GERD), với các triệu chứng được chứng minh là làm giảm chất lượng cuộc sống (QoL), dường như cho thấy sự thay đổi quan trọng về tỷ lệ mắc bệnh. Khi được định nghĩa là chứng ợ chua ít nhất hàng tuần và / hoặc trào ngược axit, tỷ lệ hiện mắc ở thế giới phương Tây thường dao động từ 10% đến 20% trong khi ở châu Á, tỷ lệ hiện mắc được báo cáo là dưới 5% . Các nghiên cứu dọc đã đề cập đến một số yếu tố nguy cơ của GERD, và thực sự béo phì được coi là một yếu tố nguy cơ tiềm ẩn .Điều thú vị là béo phì, thường được định nghĩa là chỉ số khối cơ thể (BMI)> 30, đã tăng đến mức dịch ở một số khu vực của Bắc Mỹ, Châu Âu và Châu Á .Sự hợp lưu giữa sự gia tăng tỷ lệ GERD, về mặt triệu chứng, viêm thực quản ăn mòn, thực quản Barrett (BE), ung thư biểu mô tuyến thực quản và béo phì đã tạo ra mối quan tâm lớn về mối liên quan giữa hai tình trạng này và các cơ chế tiềm ẩn gây ra mối liên quan này.     Hình ảnh nội soi viêm thực quản trào ngược mức độ nặng  2. Mối quan hệ tiềm ẩn giữa GERD và béo phì
 Một số nghiên cứu đã tập trung vào mối quan hệ tiềm ẩn giữa GERD và béo phì và kết quả thu được từ những cuộc điều tra đó đã chỉ ra rằng béo phì có liên quan đến việc tăng nguy cơ mắc cả các triệu chứng và biến chứng GERD, tức là ăn mòn thực quản, Barrett’s thực quản và ung thư biểu mô tuyến thực quản so với những người bị BMI bình thường . Cũng có một số mức độ của mối quan hệ phụ thuộc vào liều lượng giữa BMI và các rối loạn liên quan đến GERD và hơn nữa, một nhóm thuần tập lớn gần đây tập trung vào phụ nữ trưởng thành đã báo cáo nguy cơ mắc GERD với chỉ số BMI cao hơn có thể xảy ra. phạm vi bình thường .     Bệnh béo phì có liên quan đến bệnh lý viêm thực quản trào ngược  3. Tại sao béo phì gây ra viêm thực quản trào ngược?
 Ngay cả khi một số cơ chế mà béo phì gây ra bệnh trào ngược đã được đề xuất, Con đường sinh bệnh thường được gợi ý là áp lực ổ bụng tăng lên làm giãn cơ thắtthực quản dưới (cơ vòng thực quản dưới ), do đó làm lộ niêm mạc thực quản với dịch vị . Kết quả của các nghiên cứu theo dõi độ pH trong 24 giờ cho thấy béo phì có liên quan đến sự gia tăng đáng kể số lượng các đợt trào ngược, cũng như các đợt trào ngược kéo dài và thời gian có pH <4, đặc biệt là trong giai đoạn sau ăn. Phát hiện này đã được xác nhận, trong một nghiên cứu gần đây hơn, cũng bằng cách theo dõi trở kháng pH: không chỉ trào ngược axit mà số lần không trào ngược axit cũng tăng đáng kể khi BMI tăng.Một nghiên cứu gần đây nhằm đánh giá hình thái áp lực và chức năng của đường nối thực quản-dạ dày, bằng cách sử dụng phương pháp đo áp suất độ phân giải cao, báo cáo rằng do béo phì, các chênh lệch áp lực dạ dày-thực quản bị thay đổi theo cách thúc đẩy dòng chảy ngược của dạ dày nội dung vào thực quản.
 4. Chu vi vòng eo và chênh lệch áp lực dạ dày-thực quản
 Cả áp lực trong dạ dày và chênh lệch áp lực dạ dày-thực quản có tương quan rõ ràng với cả BMI và chu vi vòng eo, nhưng khi chúng được phân tích đồng thời trong một mô hình hồi quy, chu vi vòng eo được tìm thấy có liên quan độc lập với các chênh lệch áp lực khác nhau, trong khi mối quan hệ giữa BMI và áp lực trở nên không đáng kể hoặc giảm đáng kể. Ngoài độ dốc áp suất bất thường,phép đo độ phân giải cao cũng cho thấy béo phì có liên quan đến thoát vị khe hoành.Có một mối tương quan đáng kể giữa chỉ số BMI, chu vi vòng eo và sự phân tách theo trục của cơ vòng thực quản dưới nội tại và cơ hoành bên trong, và người ta cho rằng đây là biểu hiện của căng thẳng áp lực do tăng áp lực trong dạ dày . Đồng ý với phát hiện này, trong một nghiên cứu bệnh chứng hồi cứu đánh giá BMI liên quan đến viêm thực quản và thoát vị khe hoành , người ta thấy rằng béo phì có liên quan chặt chẽ với sự xuất hiện kết hợp của viêm thực quản và thoát vị khe hoành.Người ta đã thừa nhận rộng rãi rằng thoát vị khe hoành có một số tác động sinh lý bệnh trong cơ chế bệnh sinh của GERD: tăng tần suất trào ngược do căng thẳng, giảm áp lực cơ vòng thực quản dưới , giảm thanh thải axit thực quản và tăng nhạy cảm với giãn cơ thắt thực quản dưới thoáng qua .
 5. Vai trò của cơ thắt thực quản dưới
 Trong số các cơ chế gây ra trào ngược, cơ chế giãn cơ thắt thực quản dưới đóng vai trò quan trọng nhất. Mô hình trào ngược sau bữa ăn tiêu chuẩn, gần đây đã được đánh giá ở những bệnh nhân béo phì và thừa cân bằng cách sử dụng kết hợp đo áp suất thực quản sau ăn 2 giờ và theo dõi pH thực quản. Kết quả của nghiên cứu này đã chỉ ra rằng, trong giai đoạn sau ăn, cả bệnh nhân béo phì và thừa cân đều có sự gia tăng đáng kể về tỷ lệ giãn cơ thắt thực quản dưới và tỷ lệ giãn cơ thắt thực quản dưới có trào ngược axit so với những người có BMI bình thường.Cả BMI và vòng eo đều cho thấy mối tương quan thuận có ý nghĩa với giãn cơ thắt thực quản dưới và có mối quan hệ giữa liều lượng và hiệu ứng. Do đó, có vẻ như áp lực trong dạ dày sau ăn cao hơn gây ra kích thích mạnh hơn cả đối với cơ quan thụ cảm cơ căng và căng ở dạ dày gần, dẫn đến giãn cơ thắt thực quản dưới nhiều sau ăn.     Cơ thắt thực quản dưới đóng vai trò quan trọng trong bệnh lý GERD  6. Các cơ chế đề xuất mà béo phì vòng bụng gây ra trào ngược   Yếu tố cơ học Tăng chênh lệch áp lực trong dạ dày và dạ dày-thực quản   Tăng nguy cơ thoát vị khe hoành   Tăng độ nhạy đối với giãn cơ thắt thực quản dưới   Giảm áp lực cơ thắt thực quản dưới  Yếu tố sinh học phân tử Tăng mức độ adipocytokine bao gồm interleukin 6 và yếu tố hoại tử khối u α  Rối loạn vận động Tốc độ làm trống dạ dày bị chậm lại và thời gian làm sạch thực quản bị chậm lại   7. Béo phì vùng bụng
 Mỡ bụng hoặc mỡ nội tạng, tức béo phì vòng bụng (VAT) rất khác biệt so với mỡ ngoại vi hoặc mỡ dưới da (SCAT). Ví dụ, béo phì vòng bụng hoạt động hơn về mặt chuyển hóa, được đặc trưng bởi số lượng tế bào miễn dịch và viêm cao hơn, đồng thời kháng insulin nhiều hơn, do đó dẫn đến tỷ lệ tử vong chung cao hơn đối với mỡ dưới daBéo bụng có thể giải thích rõ hơn một số đặc điểm dịch tễ học của Barrett’s thực quản và ung thư biểu mô tuyến thực quản. Sự phân bố mỡ trong cơ thể có xu hướng ở nội tạng nhiều hơn ở phần cụt ở các nhóm có nguy cơ cao mắc Barrett’s thực quản.Một nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng đường kính bụng được đo bằng chu vi vòng eo là một yếu tố nguy cơ của Barrett’s thực quản độc lập với BMI, trong khi mối liên quan giữa BMI và Barrett’s thực quản biến mất sau khi điều chỉnh đường kính bụng. Những nghiên cứu này chỉ ra rằng mỡ bụng là yếu tố chính liên kết giữa béo phì và Barrett’s thực quản. Ngoài áp lực cơ học, chất béo nội tạng có hoạt tính chuyển hóa và có liên quan rõ ràng với nồng độ adipo-cytokine trong huyết thanh bao gồm interleukin 6 và yếu tố hoại tử khối u α, có thể đóng một vai trò trong GERD và / hoặc hậu quả là sinh ung thư .Trên thực tế, trong một nghiên cứu rất gần đây, một lượng lớn mỡ bụng nội tạng liên quan đến mỡ dưới da được phát hiện có liên quan đến sự gia tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh Barrett’s thực quản .     Thoát vị khe hoành cũng là yếu tố làm bệnh viêm thực quản trào ngược khó điều trị  8. Kết cục các nghiên cứu
 Xem xét mối quan hệ giữa liều lượng và đáp ứng giữa béo phì và sự xuất hiện của GERD và / hoặc các biến chứng dẫn đến, mối quan hệ nghịch đảo giữa giảm cân và các triệu chứng GERD sẽ được mong đợi. Sự phổ biến của các triệu chứng GERD ở những đối tượng thừa cân và béo phì cũng như tác động của việc giảm cân đối với các triệu chứng GERD đã được đánh giá trong một nghiên cứu tiền cứu gần đây . Các chiến lược giảm cân bao gồm thay đổi chế độ ăn uống, tăng cường hoạt động thể chất cũng như thay đổi hành vi. Kết quả thu được từ nghiên cứu cho thấy giảm cân dẫn đến cải thiện đáng kể các triệu chứng GERD, do đó coi giảm cân như một sự thay đổi quan trọng trong lối sống trong điều trị GERD. Hơn nữa, giảm cân trong khoảng thời gian 6 tháng, có liên quan đến việc giảm các triệu chứng GERD ở 81% bệnh nhân và giải quyết hoàn toàn ở 65% bệnh nhân. Phát hiện này cung cấp hỗ trợ cho việc khuyến nghị giảm cân trong điều trị chính cho bệnh nhân trào ngược thừa cân, tuy nhiên, rất tiếc là phát hiện quan trọng về mặt lâm sàng này vẫn chưa được mô tả cho đến nay.Cần nghiên cứu thêm về ảnh hưởng lâu dài của việc giảm cân đối với sự xuất hiện của trào ngược và giảm các triệu chứng trào ngược trước khi có thể đưa ra bất kỳ kết luận chắc chắn nào về tác dụng có lợi cuối cùng của việc giảm cân.
 9. Kết luận
 Béo phì dường như không chỉ liên quan đến sự phát triển của các triệu chứng GERD mà còn gây ra biến chứng GERD như viêm thực quản ăn mòn, thực quản Barrett và ung thư biểu mô tuyến thực quản.Mặc dù có bằng chứng đáng kể khẳng định vai trò quan trọng của tăng chênh lệch áp lực thực quản-dạ dày và sản xuất chất trung gian gây viêm bởi mô mỡ bụng trong cơ chế bệnh sinh của GERD, tác động qua lại giữa béo phì và GERD vẫn chưa rõ ràng. Hơn nữa, giảm cân dường như làm giảm các triệu chứng GERD nhưng các nghiên cứu sâu hơn đang được thực hiện để hiểu rõ hơn về cơ chế chính xác mà béo phì gây ra bệnh trào ngược để xác định và thiết lập các phương pháp điều trị mới. Tài liệu tham khảoDent J, El-Serag HB, Wallander MA, Johansson S. Epidemiology of gastro-oesophageal reflux disease: a systematic review. Gut. 2005;54:710–717. [PMC free article] [PubMed] [Google Scholar]Corley DA, Kubo A. Body mass index and gastroesophageal reflux disease: a systematic review and meta-analysis. Am J Gastroenterol. 2006;101:2619–2628. [PubMed] [Google Scholar]Ogden CL, Carroll MD, Curtin LR, McDowell MA, Tabak CJ, Flegal KM. Prevalence of overweight and obesity in the United States, 1999-2004. JAMA. 2006;295:1549–1555. [PubMed] [Google Scholar]Hampel H, Abraham NS, El-Serag HB. Meta-analysis: obesity and the risk for gastroesophageal reflux disease and its complications. Ann Intern Med. 2005;143:199–211. [PubMed] [Google Scholar]Sara Emerenziani, Maria Paola Rescio, Michele Pier Luca Guarino, and Michele Cicala, Gastro-esophageal reflux disease and obesity, where is the link? World J Gastroenterol. 2013 Oct 21; 19(39): 6536–6539.