Uống thuốc kháng sinh rồi mới biết mang thai, phải làm sao?

Bài viết được tham vấn chuyên môn cùng Bác sĩ chuyên khoa I Phạm Thị Yến - Bác sĩ chuyên khoa Sản - Khoa Sản phụ khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Hải Phòng. Khi mới mang thai, do nội tiết tố thay đổi cùng nhiều nguyên nhân khác, hệ miễn dịch của bà bầu yếu hơn nên nguy cơ nhiễm khuẩn cao hơn. Nhiều trường hợp uống thuốc kháng sinh khi mang thai 1 tuần, 2 tuần rồi mới phát hiện. Vậy trong trường hợp này, thai phụ cần làm gì?
 1. Uống thuốc kháng sinh rồi mới phát hiện mang thai có nguy hiểm không?
 Khi bước vào thai kỳ, sức đề kháng của thai phụ giảm nên nguy cơ nhiễm trùng tăng lên. Thuốc kháng sinh là phương pháp điều trị phổ biến và hiệu quả đối với các bệnh nhiễm trùng từ nhẹ đến nặng gây ra bởi vi khuẩn. Tuy nhiên, có một số mẹ bầu uống thuốc kháng sinh khi mang thai 1 tuần, 2 tuần hoặc uống thuốc kháng sinh khi thai chưa vào tử cung và băn khoăn không biết việc này có ảnh hưởng gì tới sức khỏe của em bé hay không. Thai kỳ có thể được chia thành 3 giai đoạn:Giai đoạn đầu: Kéo dài khoảng 2 tuần, gọi là thời kỳ tiền phôi;Giai đoạn 2: Kéo dài từ 2 tuần đến cuối tháng thứ 2, gọi là thời kỳ phôi;Giai đoạn 3: Thời kỳ thai. Thai chưa vào tử cung uống thuốc kháng sinh có sao không? Nếu thuốc kháng sinh dùng vào khoảng thời kỳ tiền phôi (thai thực sự được 1 - 2 tuần), thuốc đủ mạnh có thể gây chết và sảy thai. Nếu thai nhi đã vượt qua giai đoạn này thì có thể thuốc không đủ mạnh để gây dị tật cho thai nhi. Dù vậy, trong trường hợp đã uống thuốc kháng sinh khi mang thai 1 tuần, 2 tuần rồi mới phát hiện thì mẹ bầu vẫn nên đi khám thai thường xuyên, định kỳ để biết rõ về tình trạng, sự phát triển của thai nhi. Thời điểm khám thai quan trọng nhất là khoảng 11 - 13 tuần, 18 - 22 tuần để sàng lọc các bệnh lý sơ sinh. Thời điểm 11 - 12 tuần, đi siêu âm giúp phát hiện các dị tật nặng như thai vô sọ (quái thai không não) và tầm soát nguy cơ hội chứng Down bằng đo quang gáy và làm xét nghiệm PAPP-A. Thời điểm 20 - 22 tuần, đi siêu âm giúp đánh giá đầy đủ các cơ quan của thai nhi. Bên cạnh đó, thai phụ nên sử dụng tới các biện pháp chẩn đoán hỗ trợ ngoài siêu âm khác như: Xét nghiệm sinh hóa, chọc ối thử di truyền,...
 2. Nguyên tắc sử dụng thuốc cho phụ nữ có thai
 Trong 3 tháng đầu của thai kỳ, thai phụ tuyệt đối không nên sử dụng mọi loại thuốc. Ngoài ra, ở giai đoạn nửa cuối của chu kỳ kinh nguyệt, từ khi rụng trứng tới khi có kinh trở lại, thai phụ nên tránh sử dụng thuốc bởi đây là giai đoạn có khả năng thụ thai cao. Vì một số loại thuốc có tính tích lũy, đào thải rất chậm nên lúc uống có thể chưa thụ thai nhưng khi thụ thai thành công thì thuốc vẫn lưu lại trong cơ thể, gây ảnh hưởng xấu tới thai nhi. Trong những giai đoạn sau, bà bầu cũng nên hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc. Thay vào đó, bạn nên chọn các phương pháp điều trị không dùng thuốc. Ví dụ, người bị đau đầu có thể massage, thư giãn thay vì dùng thuốc giảm đau. Nếu bị táo bón, thai phụ nên uống nhiều nước, ăn nhiều rau quả thay vì dùng thuốc nhuận tràng. Bởi mặc dù một số loại thuốc an toàn với phụ nữ mang thai nhưng tốt nhất vẫn nên hạn chế dùng.Trong trường hợp bắt buộc phải dùng thuốc, mẹ bầu nên lắng nghe lời khuyên của bác sĩ và chỉ dùng thuốc đúng theo chỉ định. Bác sĩ sẽ cân nhắc thật kỹ mức độ ảnh hưởng của thuốc tới bào thai để đưa ra liều lượng thấp nhất có hiệu quả trong thời gian ngắn nhất, giúp hạn chế tối đa nguy cơ của thuốc đối với thai nhi. Nếu lỡ uống thuốc kháng sinh khi mang thai 1 tuần, 2 tuần mà không biết, thai phụ nên báo ngay cho bác sĩ để được kiểm tra, theo dõi định kỳ.
 3. Các loại thuốc gây hại cho thai nhi mẹ bầu không nên uống
 Một số nhóm thuốc gây hại cho thai nhi mà bà bầu hoặc phụ nữ có ý định sinh con cần phải hạn chế tối đa:Nhóm tetracyclin gây hỏng men răng: Kháng sinh nhóm tetracyclin thường được sử dụng để điều trị các bệnh đi ngoài do tả, kiết lỵ hoặc nhiễm E.coli hay các nhiễm trùng đường tiêu hóa khác. Tuy nhiên, nếu bà mẹ mang thai từ tháng thứ 7 trở đi mà dùng thuốc này thì đứa trẻ sinh ra dễ bị hỏng men răng, răng vàng xám hoặc hoen ố;Nhóm quinolon gây hỏng sụn: Là nhóm kháng sinh phổ rộng có hiệu quả cao trong điều trị các loại vi khuẩn trên hệ tiết niệu, sinh dục. Tuy nhiên, các kháng sinh này lại có nguy cơ gây rối loạn hệ xương khớp ở trẻ em. Nếu bà mẹ sử dụng kháng sinh quinolon trong thời kỳ mang thai hoặc cho con bú thì đứa trẻ sẽ hấp thu kháng sinh này một cách thụ động, tăng nồng độ kháng sinh trong cơ thể của trẻ. Hệ quả là xương và sụn của bé không phát triển được, thậm chí gây đứt gân gót. Trẻ sẽ không thể kiếng chân, bàn chân luôn bị gấp lại. Ngay cả khi trẻ dưới 10 tuổi uống kháng sinh này cũng có hậu quả tương tự vì có tác hại trên xương sụn;Nhóm aminoglycosid gây điếc vĩnh viễn: Kháng sinh nhóm aminoglycosid thường được sử dụng trong điều trị nhiễm trùng ổ bụng, nhiễm trùng tai - mũi - họng, nhiễm trùng màng não và viêm phổi. Thuốc cũng được sử dụng để bào chế các thuốc nhỏ mắt. Nhóm phụ nữ mang thai hoặc chuẩn bị mang thai không nên sử dụng các thuốc này vì thuốc có thể gây tổn thương thận và gây độc cho tai trong của thai nhi (gây điếc không hồi phục);Biseptol gây thiếu máu nặng: Đây là kháng sinh đường ruột quan trọng và phổ rộng, sử dụng ở bệnh nhân bị nhiễm khuẩn tiêu hóa và người bệnh có biểu hiện tiêu chảy nặng, ngộ độc thực phẩm, nhiễm E.coli,... Đây là thuốc không nên sử dụng cho phụ nữ mang thai vì sẽ khiến bà mẹ bị thiếu máu nặng, thai nhi thiếu dinh dưỡng;Ketoconazol: Mới đây FDA đã cảnh báo nguy cơ sử dụng ketoconazol liều cao (400 - 800mg/ngày) ở phụ nữ mang thai (kể cả 3 tháng đầu thai kỳ) gây khuyết tật ở trẻ sơ sinh. Các dạng khuyết tật gồm: Tật đầu ngắn, dị dạng mặt, sứt môi hở hàm ếch, vòm sọ phát triển bất thường, xương sườn mỏng, lệch xương đùi, dài xương, co cứng khớp, bệnh tim bẩm sinh,... Nguy cơ này không gặp ở người dùng ketoconazol trị viêm âm đạo với liều duy nhất 150mg/ngày. Do đó, không nên dùng ketoconazol cho phụ nữ mang thai, đặc biệt là trong 3 tháng đầu thai kỳ (trừ trường hợp nghiêm trọng có chỉ định của bác sĩ);Các nhóm thuốc khác: Nhóm thuốc chữa tăng huyết áp, thuốc chống đông máu, thuốc chống ung thư, dẫn xuất vitamin A liều cao,... Nếu muốn có thai thì phụ nữ nên đợi đủ 3 tháng sau khi dùng các thuốc trên mới được mang thai để đảm bảo an toàn cho thai nhi.Nếu uống thuốc kháng sinh khi mang thai 1 tuần, 2 tuần,... rồi mới biết mang thai, bà bầu nê đi khám ngay để được bác sĩ tư vấn, theo dõi định kỳ. Bên cạnh đó, bà bầu cần tuân thủ một số nguyên tắc khi sử dụng thuốc trong thai kỳ để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé.