Tiêm phòng 3 mũi có kháng dại được không? [Bác sĩ giải đáp]
02/08/2023

Tiêm phòng dại là một biện pháp phòng ngừa bệnh dại đơn giản, hiệu quả nhất, giúp giảm thiểu tối đa nguy cơ lây nhiễm và tử vong, được khuyến cáo bởi tổ chức Y tế thế giới (WHO). Vậy, cần phải tiêm phòng như nào để đảm bảo an toàn và hiệu quả? Tiêm phòng 3 mũi có kháng dại được không? Liệu có ảnh hưởng xấu đến tình trạng bệnh lý?
 Mục lụcBệnh dại có nguy hiểm không?Thực trạng bệnh dại ở Việt NamVắc xin dại tiêm bao nhiêu mũi?Lịch tiêm dự phòng trước phơi nhiễmLịch tiêm sau phơi nhiễmTiêm phòng 3 mũi có kháng dại được không?Nên tiêm phòng dại ở đâu?Bệnh dại có nguy hiểm không?
 Bệnh dại là bệnh truyền nhiễm do virus Lyssavirus gây ra, có thể lây truyền từ động vật sang người thông qua nước bọt của động vật máu nóng khi chúng liếm/cào/cắn người. Thời gian ủ bệnh trung bình của bệnh dại là khoảng từ 1-3 tháng. Ban đầu, bệnh có những triệu chứng như đau đầu, sốt, mệt, yếu, tuy nhiên rất dễ nhầm lẫn với cảm cúm thông thường. Khi bệnh chuyển sang giai đoạn toàn phát, virus sẽ di chuyển và tấn công đến hệ thần kinh trung ương, gây ra những triệu chứng nghiêm trọng hơn như:
 Co cứng, co giật, tay chân run rẩy, thanh khí quản và cổ họng bị co thắt, sợ nước và sợ đau. Nếu người bệnh nghe thấy hoặc nhìn thấy nước chảy, tiếng ồn hoặc ánh sáng, triệu chứng co thắt sẽ tăng lên.
 Bên cạnh đó, bệnh nhân cũng có thể bị sốt cao kéo dài dai dẳng và nặng, đồng thời vã mồ hôi và đờm dãi ra nhiều, gặp rối loạn tim mạch và hô hấp, ảo giác. Những triệu chứng này sẽ ngày càng trở nên nặng nề hơn và cuối cùng dẫn đến ngừng thở, ngừng tim và sau 3-5 ngày, bệnh nhân sẽ tử vong.
 Hiện tại, y học vẫn chưa tìm ra bất kỳ các phương pháp điều trị hay các loại thuốc đặc trị cho bệnh dại. Do đó, khi virus dại tấn công hệ thần kinh trung ương, khiến cho bệnh dại toàn phát, nguy cơ tử vong của người bệnh gần như là 100%. Tuy nhiên, nguy cơ này có thể được hoàn toàn phòng ngừa nếu người bệnh được tiêm phòng dại kịp thời.
 Người mắc bệnh dại thể liệt sẽ gặp đau ở cột sống, liệt các chi, ngừng thở, ngừng tim, liệt thần kinh sọ và cuối cùng là tử vong
 Thực trạng bệnh dại ở Việt Nam
 Bệnh dại là một trong những bệnh lây nhiễm nguy hiểm và lưu hành rộng rãi ở hầu hết các tỉnh thành ở Việt Nam. Trong những năm 1990 – 1995, tỷ lệ tử vong do bệnh dại đạt tỷ lệ 0,43/100.000 dân (khoảng 350 – 500 ca tử vong mỗi năm). Tuy nhiên, năm 1996, Chính phủ đã ban hành Chỉ thị 92/TTg nhằm tăng cường phòng chống bệnh dại. Nhờ sự kết hợp các biện pháp phòng chống bệnh dại, số ca tử vong đã giảm tới 75% so với năm 1995 trong giai đoạn từ 1996 -2007.
 Tuy nhiên, trong giai đoạn từ năm 2004 – 2016, bệnh dại lại có chiều hướng gia tăng, đặc biệt tập trung ở một số tỉnh như Phú Thọ, Tuyên Quang, Yên Bái, Hà Tây, Gia Lai, Bến Tre và Bình Thuận. Năm 2007, cả nước đã ghi nhận 131 trường hợp tử vong do bệnh dại.
 Theo nhận định của Cục y tế dự phòng – Bộ Y tế, Việt Nam đã từng được coi là “điểm nóng” của bệnh dại trong giai đoạn 1990 – 2000 với số lượng ca tử vong do bệnh dại tăng lên hàng trăm trường hợp mỗi năm.
 Mỗi năm tại Việt Nam có khoảng từ 70 đến 100 người chết vì bệnh dại (1). Theo Bộ Y tế, trong hai năm 2020 – 2021, bệnh dại đã có xu hướng tăng đáng kể tại các tỉnh khu vực Tây Nguyên và miền Nam. Số ca mắc bệnh xảy ra rải rác vào các tháng trong năm, nhưng tăng cao hơn vào các tháng nắng nóng (từ tháng 5 đến tháng 8). (2)
 Chỉ tính từ tháng 1 đến tháng 9/2022, cả nước ta đã có 40 trường hợp tử vong do bệnh dại, đa số đều do bị cắn bởi chó nhiễm virus dại (3), tăng 2 trường hợp so với cùng kỳ năm 2021. Trong số các trường hợp này, các tỉnh Bến Tre (12 trường hợp), Kiên Giang (5 trường hợp), và Gia Lai (4 trường hợp) là những nơi có nhiều ca tử vong nhất. Theo đó, cả năm 2022 có đến 70 ca tử vong do bệnh dại. Vào 3 tháng đầu năm 2023, có đến 23 trường hợp tử vong do bệnh dại và nhiều chuyên gia cho rằng, nguy cơ bệnh dại vẫn sẽ tiếp tục xảy ra và gây tử vong là rất cao, có thể dẫn đến nhiều trường hợp tử vong đáng tiếc đã xảy ra. (4)
 Theo nhận định của các chuyên gia, tỷ lệ tiêm phòng dại trên người và vật nuôi (đặc biệt là chó) vẫn còn thấp. Trong khi đó, chó thường được thả rông, ít khi được rọ mõm và sống gần gũi với con người, làm tăng nguy cơ chúng trở thành mối đe dọa với sức khỏe con người.
 Việc tăng cường các biện pháp phòng chống bệnh dại và tăng cường nhận thức cho người dân về bệnh dại là rất cần thiết để giảm thiểu tình trạng mắc bệnh và tử vong do bệnh dại tại Việt Nam
 Vắc xin dại tiêm bao nhiêu mũi?
 Tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe, mức độ vết thương mà bệnh nhân sẽ được chỉ định các phác đồ với số lượng mũi tiêm khác nhau.
 Phác đồ tiêm phòng dại bám sát theo khuyến cáo của bộ Y tế trình bày như sau:
 Lịch tiêm dự phòng trước phơi nhiễm
 Áp dụng phác đồ tiêm bắp với liều dùng 0.5 ml hoặc tiêm trong da với liều dùng 0.1ml
 Phác đồ 3 mũi cơ bản: tiêm vào các ngày N0 – N7 – N21 (hoặc N28)
 Mũi tiêm nhắc: 1 năm sau liều cơ bản, sau đó nhắc lại mỗi 5 năm (đối với khách hàng có nguy cơ)
 Lịch tiêm sau phơi nhiễm
 Với người đã tiêm dự phòng:
 Áp dụng phác đồ tiêm bắp với liều dùng 0.5 ml hoặc tiêm trong da với liều dùng 0.1ml
 Lịch tiêm 2 mũi vào các ngày N0 – N3
 Với người chưa tiêm dự phòng:
 Áp dụng phác đồ tiêm bắp (liều dùng 0.5 ml) với lịch tiêm 5 mũi vào các ngày N0 – N3 – N7 – N14 – N28
 Áp dụng phác đồ tiêm trong da (liều dùng: 2 mũi tiêm trong da, mỗi mũi 0.1 ml tại 2 vị trí khác nhau). Lịch tiêm 2 mũi/1 lần x 4 lần vào các ngày N0 – N3 – N7 – N28
 Xem thêm: Tiêm phòng dại mấy mũi là đủ?
 Hiện Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC đang áp dụng phác đồ tiêm phòng dại theo Bộ Y Tế khuyến cáo nhằm đảm bảo sự an toàn và hiệu quả của người tiêm ở mức tối cao
 Tiêm phòng 3 mũi có kháng dại được không?
 Tiêm phòng 3 mũi CÓ THỂ kháng được bệnh dại. Tiêm phòng dại trước khi phơi nhiễm theo Bộ Y Tế được áp dụng theo phác đồ tiêm bắp 3 mũi vào các ngày N0 – N7 – N21 (hoặc N28). Tuy nhiên, đối với hình thức tiêm phòng dại sau khi phơi nhiễm, số lượng mũi tiêm phòng vắc xin kháng dại được xác định dựa trên loại vắc xin, phân độ ảnh hưởng của vết thương, tình trạng động vật sau các mốc thời gian theo dõi, tình trạng bệnh lý hiện tại của người bệnh,… Vì vậy, không phải bất cứ trường hợp nào cùng tiêm phòng 3 mũi kháng dại, bệnh nhân nên đến các trung tâm tiêm chủng uy tín gần nhất để được khám sàng lọc và chỉ định mũi tiêm, số lượng mũi tiêm và phác đồ phù hợp, mang lại hiệu quả cao nhất.
 Cần đảm bảo tuân thủ, tiêm theo đúng phác đồ đã được chỉ định, theo Bộ Y Tế khuyến cáo.
 Phải tiêm đúng lúc: mũi đầu tiên phải được tiêm càng sớm càng tốt sau khi bị động vật cắn nhằm kích thích cơ thể kịp thời sản sinh kháng thể ngăn chặn sự tấn công của virus dại lên hệ thần kinh trung ương của người bệnh.
 Phải tiêm đủ mũi: lịch tiêm được khuyến cáo số lượng mũi và khoảng cách tiêm khoa học nhằm đảm bảo cho cơ thể sản xuất được đủ lượng kháng thể phù hợp để chống lại virus dại.
 Phải tiêm đúng liều: Không được tiêm quá liều hoặc thiếu liều, vì điều này sẽ ảnh hưởng đến độ miễn dịch đủ để phòng ngừa bệnh dại.
 Tuyệt đối không chủ quan sau khi tiêm phòng: Sau khi tiêm phòng, cần tuân thủ các quy định về chăm sóc sức khỏe và cách ly trong thời gian quy định để đảm bảo độ miễn dịch đủ để phòng ngừa bệnh dại.
 Lựa chọn địa điểm tiêm phù hợp: Việc tiêm phòng dại nên được thực hiện bởi các chuyên gia y tế hoặc nhân viên y tế có kỹ năng để tiêm phòng hiệu quả và an toàn, cơ sở vật chất được đầu tư đầy đủ trang thiết bị hiện đại với công nghệ tiên tiến nhất, sở hữu quy trình tiêm chủng an toàn, hệ thống bảo quản và kiểm soát vắc xin đạt các tiêu chuẩn thế giới,…
 Việc tiêm đúng và đủ mũi tiêm phòng dại là rất quan trọng để đảm bảo hiệu quả phòng ngừa bệnh dại và bảo vệ sức khỏe của bản thân và cộng đồng
 Nên tiêm phòng dại ở đâu?
 VNVC là Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng hàng đầu Việt Nam với hơn 110 trung tâm phân bố đều trên khắp lãnh thổ Việt Nam, kể cả các địa phương xa xôi và khu vực ngoại ô của các thành phố lớn. VNVC luôn tự hào là Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng sở hữu kho vắc xin quy mô lớn, đạt chuẩn GSP của Thế giới, đảm bảo nhiệt độ theo đúng quyết định 1730/QĐ-BYT hướng dẫn bảo quản vắc xin của Bộ Y Tế từ 2 – 8 độ C với quy trình kiểm soát và bảo quản vắc xin khép kín, khoa học, chặt chẽ.
 Trước khi được đưa đến tay Khách hàng, mỗi liều vắc xin được kiểm định chất lượng qua nhiều khâu rõ ràng thông qua các thiết bị, máy móc hiện đại hàng đầu thế giới; thông qua con người – là các chuyên viên y tế có kiến thức chuyên môn vững chắc về vắc xin và y tế dự phòng.
 Với hệ thống kho lạnh bảo quản vắc xin quy mô lớn, VNVC có đầy đủ các loại vắc xin với số lượng lớn kể cả các loại vắc xin thường xuyên khan hiếm trong chương trình tiêm chủng mở rộng. VNVC cam kết 100% liều vắc xin có nguồn gốc rõ ràng, đa dạng, chất lượng cao cùng giá thành bình ổn kể cả vào những thời điểm khan hiếm vắc xin, nhằm bình đẳng hóa nhu cầu tiêm ngừa vắc xin phòng bệnh của mọi người, mọi nhà, giúp bảo vệ sức khỏe của người dân khỏi những dịch bệnh nguy hiểm, cải thiện chất lượng cuộc sống.
 Khi tiêm phòng dại hoặc bất cứ loại vắc xin nào khác tại VNVC, Khách hàng sẽ được trải nghiệm dịch vụ chuyên nghiệp, thân thiện cùng hệ thống cơ sở vật chất hiện đại, khang trang và thiết bị cao cấp. VNVC luôn là điểm đến được ưu tiên hàng đầu khi Khách hàng phát sinh nhu cầu về tiêm chủng tại Việt Nam bởi VNVC sở hữu nguồn nhân lực hùng hậu và chất lượng cao với 100% bác sĩ và nhân viên y tế có chứng chỉ an toàn tiêm chủng, giàu kinh nghiệm và được tham gia đầy đủ các khóa đào tạo nâng cao nghiệp vụ tiêm chủng.
 VNVC cam kết mang đến cho Quý khách hàng những dịch vụ và sản phẩm vắc xin thế hệ mới, tiên tiến, an toàn và chất lượng nhất. VNVC vẫn luôn nỗ lực không ngừng trong công tác cải thiện và nâng cao chất lượng dịch vụ, đồng thời đáp ứng mọi nhu cầu của khách hàng trong việc tiêm chủng và bảo vệ sức khỏe của cộng đồng.
 Xem thêm: Địa chỉ tiêm phòng dại ở đâu là tốt nhất? Tiêu chí chọn thế nào?
 VNVC hiện đang có đầy đủ các loại vắc xin tiêm phòng dại thế hệ mới với hiệu quả cao, sẵn sàng đáp ứng nhu cầu tiêm phòng của người dân, nhất là vào thời điểm khí hậu nồm ẩm, nắng nóng
 Đến thời điểm hiện tại, “tiêm phòng 3 mũi có kháng dại được không?” không còn là vấn đề quan trọng cần được quan tâm. Điều cần để tâm và chú ý là cần tiêm phòng dại trước phơi nhiễm để phòng ngừa nguy cơ lây nhiễm virus dại và tiêm phòng dại sau phơi nhiễm càng sớm càng tốt sau khi bị động vật cắn để ngăn chặn sự tấn công lên hệ thống thần kinh trung ương của nạn nhân. Đặc biệt, cần đến các trung tâm tiêm chủng uy tín, gần nhất để thực hiện đúng và đủ phác đồ tiêm phòng dại theo Bộ Y Tế khuyến cáo để đảm bảo tối đa sự hiệu quả và an toàn.