6 loại chấn thương cổ thường gặp nhất - Nguyên nhân và triệu chứng
10/08/2023

Chấn thương cổ thường xảy ra khi đầu chuyển động đột ngột hoặc bị giật ra sau, làm tổn thương tới cổ, gây đau. Tình trạng này thường gặp sau tai nạn hay va chạm. Phần lớn các trường hợp chấn thương ở vùng cổ sẽ thuyên giảm sau một vài tuần hoặc vài tháng theo kế hoạch điều trị từ bác sĩ.
 Mục lụcChấn thương cổ là gì?Các chấn thương cổ thường gặp1. Căng cơ cổ2. Tổn thương dây chằng vùng cổ3. Đau cứng cổ4. Thoát vị đĩa đệm cổ5. Chèn ép dây thần kinh6. Gãy xương sống cổNguyên nhân gây chấn thương cổTriệu chứng khi cổ bị chấn thươngKhi nào cần gặp bác sĩ?Chẩn đoán chấn thương ở vùng cổ như thế nào?1. Hỏi thông tin từ người bệnh2. Tiến hành thăm khámCác biến chứng có thể gặp phảiCách điều trị chấn thương cổBiện pháp phòng ngừa chấn thương vùng cổChấn thương cổ là gì?
 Chấn thương cổ là những chấn thương xảy ra ở vùng cổ, ngã tư giải phẫu quan trọng của cơ thể gồm cột sống cổ, tủy sống, dây thần kinh, đĩa đệm, cơ, dây chằng, gân. Hơn thế, đây còn là vị trí của khí quản, thực quản, các mạch máu. Khi chấn thương xảy ra, bất kì mô hoặc cơ quan nào ở cổ cũng có khả năng bị ảnh hưởng.
 Chấn thương ở vùng cổ có thể xảy ra với tất cả mọi đối tượng, từ trẻ nhỏ tới người già. Thực tế, đây là loại chấn thương cột sống phổ biến, nhất là tổn thương dây chằng vùng cổ. Khi bị chấn thương, người bệnh có thể đối mặt với hàng loạt những triệu chứng từ khó chịu ở cổ tới tê liệt, đau đớn, thậm chỉ là tử vong do gãy đốt sống cổ, chấn thương tủy sống… (1)
 Bên cạnh đó, chấn thương ở cổ thường liên quan tới chấn thương đầu. Phần lớn nguyên nhân đến từ tai nạn giao thông, tai nạn thể thao, tai nạn rơi từ trên cao, tai nạn dưới nước hay do bị tấn công bạo lực ở vùng cổ…
 Các chấn thương cổ thường gặp
 1. Căng cơ cổ
 Bất kỳ hoạt động nào khiến cổ luôn trong tư thế không thoải mái trong thời gian dài có thể khiến các cơ bị mỏi và co thắt, gây căng cơ cổ. Tình trạng này khiến người bệnh gặp nhiều khó khăn khi di chuyển cổ và đầu (xoay, nghiêng). Cơn đau có thể nghiêm trọng hơn khi người bệnh không vận động cổ và đầu trong thời gian dài. Một số người bệnh căng cơ ở cổ còn bị đau nhức đầu, rất khó chịu.
 2. Tổn thương dây chằng vùng cổ
 Cột sống cổ gồm 7 xương (đốt sống) nối với nhau bằng dây chằng và cơ. Khi đột ngột thay đổi chuyển động, cổ sẽ bị uốn cong quá mức, có thể gây tổn thương dây chằng hoặc cơ. Tổn thương này làm giãn, rách mô, còn được gọi chung là tổn thương dây chằng vùng cổ.
 3. Đau cứng cổ
 Đau cứng cổ là vấn đề sức khỏe thường gặp, hầu như mọi người đều mắc phải một lần trong đời. Có nhiều nguyên nhân gây tình trạng này như chấn thương trong thể thao, các hoạt động thể chất, các yêu cầu liên quan tới công việc, dẫn tới tình trạng cơ cổ chịu áp lực lớn trong thời gian dài. Tình trạng này hiếm khi là dấu hiệu của một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.
 4. Thoát vị đĩa đệm cổ
 Thoát vị đĩa đệm cổ (thoát vị đĩa đệm đốt sống cổ) là tình trạng một hoặc nhiều đĩa đệm ở giữa các đốt sống cổ bị hư hại, trượt ra khỏi vị trí ban đầu, gây chèn ép lên tủy sống và những dây thần kinh trong ống sống, dẫn tới tình trạng đau nhức và rối loạn cảm giác tại chỗ.
 Cột sống cổ thường là khu vực thường xuyên vận động, chịu áp lực lớn. Tình trạng này khiến các đĩa đệm nơi đây rất dễ bị tổn thương, thoát vị. Thoát vị đĩa đệm đốt sống cổ gây ra những cơn đau cổ vai gáy. 90% trường hợp thoát vị xuất hiện ở tầng C5-C6 và C6-C7.
 5. Chèn ép dây thần kinh
 Dưới sự tác động của một số yếu tố, các dây thần kinh cổ có thể bị chèn ép, gây nhức mỏi, tê bì, đau âm ỉ và ngứa ran tại vùng cổ và vai gáy. Cơn đau cũng có thể lan xuống vai, bả vai, cánh tay hay những ngón tay (theo đường đi của rễ dây thần kinh). Tình trạng này khiến việc vận động của người bệnh kém linh hoạt hơn so với trước đây.
 6. Gãy xương sống cổ
 Gãy xương cổ (gãy xương đốt sống cổ) là trạng thái nứt, vỡ của bất kỳ một trong bảy đốt sống ở vùng cổ. Chấn thương này xảy ra khi có một lực đáng kể tác động vào cổ. Những nguyên nhân thường gặp là tai nạn giao thông, tai nạn lao động (ngã cao), tai nạn sinh hoạt, chơi những môn thể thao đối kháng mạnh.
 Người bệnh gãy xương cổ sẽ bị đau dữ dội tại thời điểm chấn thương. Cơn đau có thể lan từ cổ đến vai hay cánh tay do đốt sống chèn ép các dây thần kinh. Người bệnh cũng có thể bị thâm tím hay sưng tại mặt sau cổ.
 Nguyên nhân gây chấn thương cổ
 Nguyên nhân thường gặp gây chấn thương cổ là tai nạn giao thông, tai nạn lao động, tai nạn sinh hoạt hoặc bị thương do ngã, chấn thương khi tập thể dục thể thao hoặc do bị ngược đãi về thể chất.
 Những yếu tố sau có thể gia tăng nguy cơ mắc chấn thương ở cổ, cụ thể: (2)
 Tuổi tác: Người từ 65 tuổi trở lên có nguy cơ chấn thương cao
 Đã từng bị té ngã ở độ cao khoảng 1m hay 5 bậc cầu thang
 Đã từng va chạm, trải qua tai nạn giao thông
 Trì hoãn điều trị ngay khi bị chấn thương
 Triệu chứng khi cổ bị chấn thương
 Khi bị chấn thương, triệu chứng thường gặp nhất là cảm giác đau nhức ở vùng cổ. Cơn đau thường xuất hiện vài giờ hoặc vài ngày sau khi xảy ra chấn thương. Ngoài ra, người bệnh còn có thể bị căng cổ, cứng cổ, đau sau đầu. Nếu bị chấn thương nghiêm trọng, một số triệu chứng khác có thể xuất hiện như đau khớp vai và cánh tay, giảm khả năng cử động, ù tai và cũng có thể xuất hiện tình trạng khó nuốt.
 Bên cạnh đó, một số trường hợp khiến cổ bị chấn thương còn có những triệu chứng hiếm gặp khác như nhìn mờ, rối loạn giấc ngủ, khó tập trung, cáu gắt…
 Khi nào cần gặp bác sĩ?
 Người bệnh nên nhanh chóng đi khám khi bị đau ở cổ hoặc xuất hiện những các triệu chứng chấn thương cổ. Nếu bạn vừa trải qua tai nạn trong lao động, giao thông, sinh hoạt, việc chẩn đoán và điều trị sớm là rất quan trọng. (3)
 Chẩn đoán chấn thương ở vùng cổ như thế nào?
 1. Hỏi thông tin từ người bệnh
 Ngoài việc hỏi các thông tin bắt buộc đối với người bệnh chấn thương nói chung, bác sĩ sẽ yêu cầu bạn trả lời một số câu hỏi để xác định chính xác tình trạng bệnh.
 Nguy cơ chấn thương cột sống cổ sẽ cao hơn khi người bệnh xuất hiện các dấu hiệu sau:
 Đau cổ: Đau lan lên chẩm do tổn thương rễ thần kinh C1 và C
 Cứng cổ: Người bệnh gặp nhiều khó khăn khi xoay cổ
 Một số trường hợp cảm thấy nuốt vướng ở cổ
 Tê bì hay dị cảm ở một hoặc 2 chi trên
 2. Tiến hành thăm khám
 Bác sĩ tiến hành thăm khám dọc theo cột sống cổ phía sau để tìm những điểm đau, khối tụ máu hoặc bầm tím.
 Chụp X-quang: Đây cũng là phương pháp chẩn đoán bắt buộc đối với tất cả trường hợp nghi ngờ có thương tổn cột sống cổ. Người bệnh sẽ được chụp các tư thế thẳng, nghiêng, tư thế thẳng mồm há để có thể phát hiện tổn thương xương.
 Chụp CT: Phương pháp chẩn đoán này được chỉ định trong một số trường hợp, với mục đích xác định chính xác tổn thương nghi ngờ trên X-quang quy ước, những thương tổn xương không thấy được trên X-quang. Hơn nữa, thông qua quá trình chụp CT, bác sĩ còn có thể phát hiện được những thương tổn phối hợp.
 Chụp MRI: Phương pháp chẩn đoán này được thực hiện với mục đích phát hiện những thương tổn tủy. Tuy nhiên, khi đã xuất hiện tổn thương ở tủy, tình trạng người bệnh thường đã rất nặng.
 Các biến chứng có thể gặp phải
 Những biến chứng từ chấn thương cổ sẽ khác nhau tùy vào loại chấn thương và mức độ tổn thương ở cổ, đầu và cột sống. Các biến chứng có thể xuất hiện như:
 Hội chứng mệt mỏi mạn tính (chronic fatigue)
 Đau mạn tính
 Bị cứng đờ hoặc suy yếu ở vùng cổ, vai hoặc cánh tay
 Liệt (một phần hoặc toàn bộ)
 Giảm phạm vi chuyển động ở cổ vĩnh viễn
 Thương tật vĩnh viễn
 Sốc
 Tử vong
 Cách điều trị chấn thương cổ
 Thông thường, chấn thương cổ sẽ tự khỏi khi người bệnh áp dụng đúng cách các biện pháp chăm sóc tại nhà như nghỉ ngơi, dùng thuốc giảm đau không kê đơn. Tuy nhiên, nếu cơn đau kéo dài hơn một tuần và có dấu hiệu tăng dần, bạn nên nhanh chóng đi đến các cơ sở y tế uy tín để có biện pháp xử trí kịp thời, ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm.
 Điều trị chấn thương cổ có thể bao gồm các phương pháp như: (4)
 Chườm đá, nghỉ ngơi, dùng thuốc giảm đau không kê đơn
 Vật lý trị liệu gồm các bài tập giãn cơ vùng cổ và những vùng bị ảnh hưởng khác
 Dùng thuốc chống viêm không steroid (NSAID) hoặc các loại thuốc theo toa khác theo chỉ định từ bác sĩ
 Các biện pháp chăm sóc thần kinh cột sống: Liệu pháp xoa bóp hoặc châm cứu
 Tiêm steroid ngoài màng cứng (epidural steroid injections) có thể giúp giảm đau trong 3 – 4 tháng
 Phong bế thần kinh (nerve blocks): Tiêm thuốc giảm đau cục bộ để kiểm soát cơn đau cấp tính
 Đốt sóng cao tần (RFA): Thủ thuật xâm lấn tối thiểu nhằm tiêu hủy các dây thần kinh ở cổ mang tín hiệu đau
 Kích thích tủy sống (spinal cord stimulation) bao gồm các thiết bị cấy ghép vào cột sống phát ra các xung điện nhẹ để ngăn chặn sự lan truyền của cơn đau.
 Phẫu thuật: Hiếm trường hợp chấn thương cổ cần tới phẫu thuật. Tuy nhiên, khi các phương pháp điều trị khác không hiệu quả, bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định phẫu thuật.
 Biện pháp phòng ngừa chấn thương vùng cổ
 Duy trì những thói quen sinh hoạt giúp giảm thiểu nguy cơ gặp phải chấn thương cổ như:
 Kiểm soát tốt cân nặng
 Luyện tập thể dục đều đặn, chú ý tăng cường sức mạnh cơ lưng và cơ lõi
 Chế độ ăn uống lành mạnh
 Đảm bảo tư thế đứng và ngồi đúng
 Thận trọng khi khi vặn và xoay cổ
 Trung tâm Chấn thương chỉnh hình, Hệ thống BVĐK Tâm Anh, là nơi quy tụ đội ngũ chuyên gia đầu ngành, bác sĩ ngoại khoa giàu kinh nghiệm, tận tâm, nhiệt tình như: TTND.GS.TS.BS Nguyễn Việt Tiến; PGS.TS.BS Đặng Hồng Hoa; TS.BS Tăng Hà Nam Anh; ThS.BS.CKII Trần Anh Vũ; BS.CKI Trần Xuân Anh, ThS.BS.CKI Lê Đình Khoa, ThS.BS Nguyễn Quang Tôn Quyền; TS.BS Đỗ Tiến Dũng; TS.BS.CKII Vũ Hữu Dũng… Đây cũng là một trong những đơn vị tiên phong trong việc chẩn đoán và điều trị các bệnh về cơ xương khớp với kỹ thuật hiện đại theo phác đồ cập nhật quốc tế.
 Bệnh viện còn được trang bị hệ thống máy móc, trang thiết bị chẩn đoán hình ảnh hiện đại như: máy chụp CT 768 lát cắt Somatom Drive, máy cộng hưởng từ thế hệ mới Magnetom Amira BioMatrix, robot Artis Pheno, máy đo mật độ xương, máy siêu âm…; hệ thống kính vi phẫu thuật Opmi Vario 700 Zeiss, bàn mổ Meera-Maquet… để có thể phát hiện sớm các tổn thương và điều trị hiệu quả các bệnh lý về cơ xương khớp…
 BVĐK Tâm Anh còn sở hữu hệ thống phòng khám khang trang, khu nội trú cao cấp; khu vực phục hồi chức năng hiện đại; quy trình chăm sóc hậu phẫu toàn diện giúp bệnh nhân nhanh chóng hồi phục và ổn định sức khỏe sau phẫu thuật.
 Để đặt lịch khám và điều trị với các chuyên gia đầu ngành tại Trung tâm Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách vui lòng liên hệ:
 Chấn thương cổ là vấn đề sức khỏe thường gặp do nhiều nguyên nhân và cũng có nhiều loại, phần lớn tới từ những tai nạn hằng ngày. Các chấn thương cổ cần được điều trị sớm và đúng cách, nhằm hạn chế những biến chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống và sức khỏe của người bệnh.