Đau thắt lưng: Nguyên nhân và cách điều trị

Bài viết được viết bởi Bác sĩ Trần Thị Tuyết Nhung - Khoa Nội tổng hợp - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City. Đau thắt lưng hay còn gọi là đau lưng vùng thấp (Low back pain) là hội chứng do đau khu trú trong khoảng từ ngang mức L1 đến nếp lằn mông (có thể ở một bên hoặc cả hai bên), đây là một hội chứng xương khớp hay gặp nhất trong thực hành lâm sàng. Khoảng 65-80% những người trưởng thành trong cộng đồng có đau cột sống thắt lưng (CSTL) cấp tính hoặc từng đợt một vài lần trong cuộc đời.
 1. Nguyên nhân đau thắt lưng
 Đau thắt lưng do nguyên nhân cơ học là nguyên nhân phổ biến gây đau thắt lưng: do căng giãn cơ, dây chằng cạnh cột sống quá mức; thoái hóa đĩa đệm cột sống; thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng; trượt thân đốt sống, dị dạng thân đốt sống (cùng hóa thắt lưng 5, thắt lưng hóa cùng 1...), loãng xương nguyên phát... Loại này diễn biến lành tính, chiếm 90% số trường hợp đau CSTL.Đau thắt lưng do một bệnh toàn thân (Đau thắt lưng là triệu chứng của một bệnh khác): Đau cột sống thắt lưng là triệu chứng của một trong các bệnh khớp mạn tính (viêm cột sống dính khớp, viêm khớp dạng thấp, loãng xương); hoặc tổn thương tại cột sống do nguyên nhân nhiễm khuẩn (viêm đĩa đệm đốt sống do vi khuẩn lao hoặc vi khuẩn sinh mủ); do ung thư; do các nguyên nhân khác (sỏi thận, loét hành tá tràng, bệnh lý động mạch chủ bụng, u xơ tuyến tiền liệt...), tổn thương cột sống do chấn thương... Trắc nghiệm về đau lưng và giấc ngủ
 Để có sức khỏe tốt cần có một giấc ngủ chất lượng. Tuy nhiên, ngủ sai tư thế hay sai cách lại gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe. Sau đây là một bài trắc nghiệm về giấc ngủ và ảnh hưởng đau nhức lưng.Chọn một hoặc một số đáp án bạn cho là đúng để đánh giá mức độ hiểu của bạn về đau lưng và giấc ngủ.  Bắt đầu  2. Triệu chứng đau thắt lưng
 2.1 Đau cột sống thắt lưng do nguyên nhân cơ học+ Đau cột sống thắt lưng do căng giãn dây chằng quá mức: đau xuất hiện đột ngột sau bê vật nặng, sau hoạt động sai tư thế (lao động chân tay kéo dài, đi guốc cao gót...), rung xóc do đi xe đường dài, sau nhiễm lạnh hoặc sau một cử động đột ngột. Đau thường kèm theo co cứng khối cơ cạnh cột sống, tư thế cột sống bị lệch vẹo mất đường cong sinh lý.+ Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng: thường có biểu hiện của đau thần kinh tọa. Người bệnh đau lan từ cột sống thắt lưng lan xuống mông, phía sau ngoài đùi, mặt trước bên cẳng chân, mắt cá ngoài, qua mu chân tới ngón I nếu bị chèn ép ở L5. Nếu tổn thương ở S1, đau lan xuống mặt sau đùi, cẳng chân, gân Achille, mắt cá ngoài qua bờ ngoài gan chân tới ngón V. Đôi khi có rối loạn cảm giác nông: cảm giác tê bì, kiến bò, kim châm... dấu hiệu giật dây chuông dương tính, dấu hiệu Lasegue dương tính.Trường hợp có chèn ép nặng người bệnh có thể có rối loạn cơ tròn. Phản xạ gân xương chi dưới thường giảm hoặc mất, có thể có teo cơ đùi và cẳng chân nếu đau kéo dài.Các trường hợp này đau tại vùng thắt lưng có tính chất cơ học: Đau khi vận động, giảm khi nghỉ ngơi; XQ có hình ảnh bình thường, thoái hóa hoặc loãng xương, nếu nghi ngờ thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng thì chụp MRI cột sống thắt lưng. Xét nghiệm máu không có gì đặc biệt.     Đau cột sống thắt lưng có thể do dây chằng bị căng giãn quá mức  2.2 Đau cột sống thắt lưng do một bệnh toàn thânTrong trường hợp đau cột sống thắt lưng là triệu chứng của một bệnh toàn thân, người bệnh thường có các triệu chứng khác kèm theo như: sốt, dấu hiệu nhiễm trùng thường gặp do nguyên nhân nhiễm khuẩn; gầy, sút cân nhanh, đau ngày càng tăng, không đáp ứng với các thuốc chống viêm giảm đau thông thường là các triệu chứng gợi ý nguyên nhân của bệnh ung thư; trường hợp đau thắt lưng dữ dội ngày càng tăng kèm theo dấu hiệu sốc (shock), da xanh thiếu máu nên nghi ngờ phình tách động mạch chủ bụng...Khi có dấu hiệu chỉ điểm của một bệnh toàn thân liên quan đến đau vùng thắt lưng, ngoài chụp XQ, MRI hoặc CT phải làm các xét nghiệm máu khác để chẩn đoán như công thức máu, bilan viêm, bilan lao, bilan đa u tủy xương, bilan ung thư để chẩn đoán.Một số các trường hợp có nguyên nhân do tâm lý: dấu hiệu đau thắt lưng xuất hiện sau các stress do áp lực của tâm lý hoặc lao động thể lực quá sức, sau đó chuyển thành đau thắt lưng mạn tính dai dẳng. Tuy nhiên, thầy thuốc cần loại trừ các bệnh thực thể gây đau thắt lưng trước khi chẩn đoán đau do nguyên nhân tâm lý.     Cần tiến hành thực hiện xét nghiệm máu và hình ảnh để chẩn đoán đau cột sống thắt lưng  3. Cách điều trị đau thắt lưng
 3.1 Nguyên tắc điều trịĐiều trị theo nguyên nhân (thường gặp nhất là thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng).Giảm đau và phục hồi vận động nhanh.Điều trị nội khoa với những trường hợp nhẹ và vừa.Can thiệp ngoại khoa khi có những biến chứng liên quan đến vận động, cảm giác.Đau thần kinh tọa do nguyên nhân ác tính: điều trị giải ép cột sống kết hợp điều trị chuyên khoa.3.2 Điều trị nội khoaThuốc: Giảm đau chống viêm, giãn cơ, vitamin B, giảm đau thần kinhTiêm Steroid ngoài màng cứng, phong bế rễ thần kinh nếu đau thần kinh tọa điều trị thuốc không đỡVật lý trị liệuĐeo đai thắt lưngĐiều trị ngoại khoa: khi điều trị nội khoa thất bại hoặc những trường hợp có chèn ép nặng (hội chứng đuôi ngựa, hẹp ống sống, liệt chi dưới...), teo cơ.Trung tâm Chấn thương chỉnh hình & Y học thể thao - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City là chuyên khoa chuyên điều trị các chấn thương và tình trạng bệnh liên quan đến hệ thống cơ xương khớp và dây chằng.Trung tâm có thế mạnh chuyên môn trong phẫu thuật, điều trị các bệnh lý:Thay thế một phần hoặc toàn bộ đoạn xương và khớp nhân tạo;Thay khớp háng, gối, khuỷu tay;Thay khớp vai đảo ngược, các khớp nhỏ bàn ngón tay đầu tiên và duy nhất tại Việt Nam;Phẫu thuật nội soi khớp tái tạo và sửa chữa các tổn thương dây chằng, sụn chêm;Ung thư xương, u xương và mô mềm cơ quan vận động;Phục hồi chức năng chuyên sâu về Y học thể thao;Phân tích vận động để chẩn đoán, theo dõi và cải thiện thành tích cho các vận động viên; chẩn đoán và hỗ trợ phục hồi cho người bệnh.Trung tâm đang áp dụng các công nghệ hiện đại, tối tân vào điều trị như công nghệ tái tạo hình ảnh 3D và in 3D xương, khớp nhân tạo, công nghệ trợ cụ cá thể hóa được chế tạo và in 3D, công nghệ chế tạo và ứng dụng xương khớp nhân tạo bằng các vật liệu mới, kỹ thuật phẫu thuật chính xác bằng Robot.