Đứt dây chằng đầu gối có phải mổ không? Khi nào cần phẫu thuật?
17/08/2021

Đứt dây chằng đầu gối là một trong những chấn thương thường gặp trong sinh hoạt, lao động, tập luyện. Nếu không được điều trị kịp thời và đúng cách, người bệnh có thể bị hạn chế cử động, teo cơ đùi, mất vững khớp gối, thoái hóa khớp gối… Và với thắc mắc “đứt dây chằng chéo trước có phải mổ không?”, mời bạn tìm hiểu câu trả lời từ các chuyên gia của Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình BVĐK Tâm Anh TP.HCM qua bài viết sau đây!
 Mục lụcTổng quan về đứt dây chằng chéo1. Đứt dây chằng chéo trước2. Đứt dây chằng chéo sauCác biến chứng nếu không điều trị kịp thờiĐứt dây chằng đầu gối có cần phải mổ không?Rủi ro có thể gặp phảiPhục hồi sau mổ dây chằng chéoThời gian phục hồiDinh dưỡngBài tập sau mổTổng quan về đứt dây chằng chéo
 Trước khi giải quyết vấn đề “đứt dây chằng chéo trước có phải mổ không”, bạn nên tìm hiểu một số thông tin cơ bản về dây chằng:
 1. Đứt dây chằng chéo trước
 Dây chằng chéo trước (Anterior Cruciate Ligament – ACL) tên gọi khác là dây chằng “hình chữ thập”. Đây là một trong đôi dây chằng chéo (dây còn lại là dây chằng chéo sau) ở đầu gối của con người. (1)
 Về cấu tạo, dây chằng chéo được hình thành từ vật liệu dạng sợi, chắc chắn với vai trò hỗ trợ kiểm soát các chuyển động quá mức bằng cách hạn chế tính di động của khớp. Dây chằng chéo trước cung cấp 85% lực hạn chế để di chuyển xương chày trước ở 30° và 90° khi gập đầu gối. Do đó, đây là dây chằng dễ bị tổn thương nhất trong nhóm các dây chằng nằm ở đầu gối.
 Chấn thương ACL là từ dùng để chỉ tình trạng rách hoặc bong gân của dây chằng chéo trước do liên quan đến việc dừng đột ngột hoặc thay đổi hướng như khi nhảy và tiếp đất, đá bóng, đổ dốc khi trượt tuyết, vấp ngã… Trong đó, tình trạng đứt dây chằng chéo trước có thể là đứt một phần hoặc đứt toàn bộ.
 Khi bị đứt dây chằng chéo trước, người bệnh thường nghe có tiếng “rắc” phát ra trong khớp gối và cảm thấy đau, khó khăn khi di chuyển, sưng nề, khó duỗi gấp… Bên cạnh đó, người bệnh còn dễ bị viêm khớp.
 2. Đứt dây chằng chéo sau
 Dây chằng chéo sau (tiếng Anh là Posterior Cruciate Ligament – PCL) là một dải mô sợi ở bên trong đầu gối, nối xương ống quyển với xương đùi. Chức năng của dây chằng chéo sau là để ổn định khớp gối, ngăn không cho xương chày trượt ra sau trên xương đùi. (2)
 Mặc dù dây chằng chéo sau lớn và mạnh hơn dây chằng chéo trước, nhưng cũng có thể bị rách, đứt khi chịu những lực tác động mạnh và bất ngờ như: tai nạn giao thông, té khuỵu gối, chơi thể thao…Thông thường, các bác sĩ chia tình trạng đứt dây chằng chéo sau làm 4 cấp độ gồm:
 Độ I: PCL bị rách một phần;
 Độ II: Dây chằng bị rách một phần và lỏng hơn độ I;
 Độ III: Dây chằng bị rách hoàn toàn và khớp gối mất vững;
 Độ IV: Dây chằng bị tổn thương cùng với một dây chằng khác ở đầu gối.
 Vết rách dây chằng chéo sau ít hơn 20% so với các ca chấn thương dây chằng đầu gối, nhưng thường dễ làm hỏng một số dây chằng hoặc sụn ở đầu gối và trong một số trường hợp cũng có thể bị đứt rời một phần xương bên dưới.
 Các tổn thương dây chằng chéo sau có thể là cấp tính hoặc mãn tính và gây nên nhiều vấn đề về sức khỏe cơ xương khớp của người bệnh, điển hình nhất là gây mất vững mạn tính, dẫn đến thoái hoá khớp gối sớm…
 Ngoài ra, còn 2 chấn thương ít phổ biến hơn là đứt dây chằng bên ngoài (LCL) và đứt dây chằng chéo trong (MCL). Tuy không thường gặp nhưng những chấn thương tại 2 dây chằng này có thể gây ảnh hưởng đến các vị trí dây chằng khác ở đầu gối.
 Các biến chứng nếu không điều trị kịp thời
 Trái với gân không có tính đàn hồi, dây chằng có khả năng kéo giãn khá tốt. Chỉ khi bị kéo căng quá mức thì mới bị tổn thương và khiến khớp gối trở nên lỏng lẻo, đau và khó khăn khi di chuyển, cử động. (3)
 Trong trường hợp dây chằng chéo bị đứt, nếu không được điều trị kịp thời thì biến chứng có thể xảy ra từ nặng đến nhẹ bao gồm:
 Tình trạng mất ổn định của khớp
 Thoái hóa sụn
 Thoái hóa khớp
 Tàn phế và phải thay khớp nhân tạo
 Đứt dây chằng đầu gối có cần phải mổ không?
 Các bác sĩ sẽ tiến hành mổ dây chằng đầu gối khi các tổn thương tại vị trí này trở nên nghiêm trọng hơn như: dây chằng đầu gối bị rách hoặc đứt hoàn toàn giữa thân hay các điểm bám, test lachmann và ngăn kéo trước, pivot +. Các trường hợp này người bệnh sẽ được chỉ định phẫu thuật để giải quyết triệt để.
 Lựa chọn phương pháp điều trị nào sẽ dựa vào mức độ thương tổn mà dây chằng đầu gối gặp phải.
 Nếu bạn bị chấn thương ở mức độ I và II, các bác sĩ sẽ điều trị bảo tồn theo phương pháp nẹp và/hoặc trị liệu RICE để dây chằng đầu gối bị đứt có thể tự lành, với:
 R – Rest (Nghỉ ngơi): Giảm gây áp lực cho vùng bị thương, nghỉ ngơi cho đến khi vết thương hồi phục hoàn toàn;
 I – Ice (Chườm đá): Giúp giảm đau nhanh chóng và hạn chế sưng tấy. Vài ngày đầu sau chấn thương, bạn nên chườm đá 15 – 30 phút/lần, mỗi lần cách nhau 2 giờ;
 C – Compression (Băng ép): Băng bó, ép chặt vùng bị chấn thương để giảm sưng, đau;
 E – Elevation (Nâng cao): Kê cao chân khi ngồi hoặc nằm để kiểm soát lưu lượng máu giúp vùng bị thương giảm sưng viêm.
 Đối với các trường hợp đứt dây chằng chéo ở cấp độ III trở lên, chỉ định phẫu thuật sẽ được đưa ra để nối lại dây chằng bị đứt.
 Bong gân khớp cổ chân là bong gân phổ biến nhất
 Rủi ro có thể gặp phải
 Bất kỳ loại phẫu thuật nào cũng có thể mang đến một số rủi ro nhất định. Vì thế, mổ đứt dây chằng cũng không ngoại lệ với một số rủi ro, bao gồm:
 Chảy máu và có cục máu đông
 Các cơn đau đầu gối còn tiếp diễn
 Nhiễm trùng vết mổ
 Cứng hoặc yếu đầu gối
 Hạn chế phạm vi chuyển động
 Tổn thương mảng tăng trưởng dẫn đến rút ngắn xương ở trẻ nhỏ
 Tuy vậy, phẫu thuật tái tạo vẫn là một trong những giải pháp hiệu quả giúp điều trị tổn thương dây chằng chéo. Theo Học viện Phẫu thuật Chỉnh hình Hoa Kỳ (AAOS), tỷ lệ mang đến sự ổn định hoàn toàn của đầu gối của các ca phẫu thuật tái tạo dây chằng khá cao, chiếm khoảng 82-90%.
 Phục hồi sau mổ dây chằng chéo
 Thời gian phục hồi
 Trung bình, thời gian lành sau tái tạo dây chằng chéo là 3 tháng. Tuy nhiên, để tạo ra các sợi collagen như nguyên thuỷ thì cần ít nhất là 6 tháng.
 Từ tháng thứ 6, bạn không còn bị hạn chế trong vận động và sinh hoạt do ảnh hưởng của tình trạng tổn thương dây chằng chéo. Sức mạnh của cơ chân lúc này có thể đạt đến 95% so với trước đây.
 Dinh dưỡng
 Sau khi mổ đứt dây chằng, bệnh nhân cần được đảm bảo chế độ dinh dưỡng cân bằng để hạn chế nguy cơ nhiễm trùng, tăng cường sức khỏe, hỗ trợ cấu tạo các tế bào mô mới… như sau:
 Thực phẩm giàu vitamin A, B, C, E… có trong rau xanh và hoa quả chín
 Thực phẩm giàu đạm như thịt, cá, trứng, ngũ cốc…
 Thực phẩm giàu canxi như sữa, các chế phẩm từ sữa, tôm cá nhỏ…
 Thực phẩm giàu axit béo Omega-3 như cá hồi, cá thu, cá mòi…
 Bài tập sau mổ
 Liên quan đến vấn đề đứt dây chằng chéo trước có tự lành không, các bác sĩ đánh giá rất cao vai trò của các bài tập vật lý trị liệu khi bị chấn thương và cả sau mổ. Theo đó, sau khi mổ tái tạo dây chằng chéo, bạn nên thực hiện các bài tập:
 Bài tập gập – duỗi và xoay tròn cổ chân để giúp tăng cường lưu thông máu, tránh huyết khối sau phẫu thuật.
 Bài tập cơ tứ đầu giúp tăng cường sức mạnh của cơ, hỗ trợ đầu gối hoạt động hiệu quả và nhanh hồi phục.
 Bài tập trượt gót chân nhằm mục đích tăng khả năng gập/duỗi, giúp bảo vệ chức năng chi và dáng đi cho người bệnh sau mổ đứt dây chằng.
 Bài tập gập gối cũng giúp giảm ảnh hưởng của tình trạng hạn chế gấp và/hoặc duỗi của khớp gối.
 Bài tập nâng thẳng chân giúp giảm nguy cơ mất cân đối của hai chi, khôi phục dáng đi bình thường, giảm đau mặt trước khớp gối.
 Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, với thế mạnh sở hữu đội ngũ các chuyên gia giỏi chuyên môn, tận tâm và sự hỗ trợ của hệ thống máy móc, trang thiết bị chẩn đoán hình ảnh hiện đại như: máy chụp CT 768 lát cắt Somatom Drive, máy cộng hưởng từ thế hệ mới Magnetom Amira BioMatrix, máy đo mật độ xương, máy siêu âm…; hệ thống kính vi phẫu thuật Opmi Vario 700 Zeiss, bàn mổ Meera-Maquet… tự tin làm chủ những kỹ thuật tiến bộ nhất thế giới, giúp phát hiện tổn thương và điều trị hiệu quả, nhanh chóng, an toàn, hạn chế nguy cơ tái phát.
 Cuối cùng, nếu vẫn còn những thắc mắc liên quan đến đứt dây chằng chéo trước có tự lành không, bạn có thể đặt lịch khám và điều trị với các chuyên gia đầu ngành tại Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh theo địa chỉ:
 Đứt dây chằng chéo có thể xuất hiện ở mọi đối tượng, phổ biến nhất là người lao động nặng, vận động viên chuyên nghiệp… Tùy vào tình trạng thương tổn và một số yếu tố khác mà các bác sĩ sẽ chỉ định khi nào cần mổ dây chằng chéo đầu gối. Vì vậy, nếu bạn có những dấu hiệu chấn thương dây chằng kể trên, hãy đến ngay các cơ sở y tế hoặc bệnh viện gần nhất để được chẩn đoán và đưa ra phương án điều trị thích hợp.