Xác định bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu có nguy cơ tiến triển bệnh thận mãn tính

Bài viết của Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương - Trưởng đơn nguyên Nội soi tiêu hóa - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu bao gồm một phổ bệnh gan mãn tính, từ nhiễm mỡ ở một đầu đến xơ hóa và xơ gan ở đầu kia. Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu và viêm gan nhiễm mỡ không do rượu (NASH) là biểu hiện gan của hội chứng chuyển hóa (MetS) và là động lực dẫn đến vô số bệnh đi kèm, chẳng hạn như kháng insulin, bệnh tim mạch (CVD), bệnh thận mãn tính... ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu là một yếu tố nguy cơ của bệnh thận mãn tính do các yếu tố nguy cơ chuyển hóa được chia sẻ.
 1.Nguy cơ so với dân số chung
 Bệnh nhân mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD) có nguy cơ phát triển bệnh thận mãn tính (CKD) cao hơn dân số chung. Sự phổ biến của các bệnh đi kèm cùng với các cơ chế gây bệnh trực tiếp liên kết bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu với sự phát triển của bệnh thận mãn tính có thể giải thích phát hiện này. Với bề rộng dữ liệu liên kết bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu với bệnh thận mãn tính có rất ít lựa chọn để điều trị cho nhóm bệnh nhân này. Bất kể, chúng tôi đã trình bày các chiến lược có thể được thực hiện ở nhiều cấp độ khác nhau bao gồm cấp độ giám sát, phòng ngừa và quản lý.Vai trò của hệ thống tính điểm xơ hóa không xâm lấn: Hệ thống tính điểm không xâm lấn được sử dụng để đánh giá mức độ nghiêm trọng của các bệnh gan mãn tính khác nhau. Tuy nhiên, chúng cũng đã được chứng minh trong một số nghiên cứu là hữu ích trong việc dự đoán bệnh thận mãn tính ở bệnh nhân bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu.Chỉ số gan nhiễm mỡ tăng dần là một yếu tố nguy cơ độc lập đối với phát triển bệnh thận mãn tính trong một phân tích tiền cứu 10 năm trên 6238 người trưởng thành (40-69 tuổi) không có bệnh thận mãn tính tại thời điểm ban đầu. Trong một nghiên cứu khác trên 11376 đối tượng Đài Loan, NFS có tương quan nghịch với eGFR. Nhiều nghiên cứu cho thấy rằng những bệnh nhân có một loại trung gian và có nguy cơ cao của bệnh xơ-4 chỉ số (FIB-4) -Index và NFS đang ở tăng nguy cơ suy thận, trong khi một nghiên cứu cắt ngang năm 2019 trên 11836 bệnh nhân cho thấy FIB-4 là công cụ chính xác nhất khi ước tính rối loạn chức năng thận do bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (diện tích dưới đường cong = 0,6227, KTC 95%: 0,5929-0,6526, P = 0,0258) sau khi điều chỉnh các biến số nhân khẩu học và lâm sàng khác nhau [ 81 ]. FIB-4 cũng là yếu tố dự báo ưu việt nhất trong các nghiên cứu khác.Tóm lại, những bệnh nhân bị xơ hóa liên quan đến bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu có nhiều nguy cơ mắc bệnh thận mãn tính và những bệnh nhân này nên được theo dõi thích hợp thông qua hệ thống chấm điểm xơ hóa không xâm lấn hoặc các kỹ thuật hình ảnh tiên tiến ( tức là Fibroscan, TE)     Xác định và quản lý bệnh nhân gan nhiễm mỡ không do rượu có nguy cơ phát triển bệnh thận mãn tính  Xác định và quản lý bệnh nhân gan nhiễm mỡ không do rượu có nguy cơ phát triển bệnh thận mãn tính. Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu, bệnh thận mãn tính, bệnh thận mãn tính, HTN, tăng huyết áp, WHR: Tỷ lệ Eo trên Hông, GGT: Gamma-glutamyl transferase; ĐTĐ typ 2: Đái tháo đường týp 2m, SLKT: Ghép gan - thận đồng thời; SGLT2: Chất cotransporter natri-glucose type-2; GLP-1: Peptit 1 giống glucagon.Creatinine huyết thanh, một dấu ấn sinh học được sử dụng rộng rãi trong việc đánh giá chức năng thận, không chính xác trong việc xác định GFR ở bệnh nhân xơ gan. Điều này là do sự hao mòn cơ xảy ra trong xơ gan, do đó dẫn đến giảm sự hình thành creatinin, tăng bài tiết creatinin ở ống thận và suy giảm khả năng giải thích xét nghiệm do tăng bilirubin. Ngoài ra, phép đo cystatin C không có những hạn chế giống như creatinin huyết thanh do trọng lượng phân tử thấp và vì nó không yêu cầu điều chỉnh giới tính, khối lượng hoặc mức độ bilirubin. Sự kết hợp giữa creatinin huyết thanh và cystatin C chính xác hơn trong việc xác định GFR so với creatinin huyết thanh đơn thuần. Tuy nhiên, chỉ riêng creatinin huyết thanh là cao hơn đối với bệnh nhân không bị xơ gan. Đo cystatin C cùng với creatinin huyết thanh có thể có ích để đánh giá chính xác chức năng thận ở những người ghép tạng và để theo dõi sự phát triển của bệnh thận mãn tính ở bệnh nhân xơ gan viêm gan nhiễm mỡ không do rượu. Mặc dù chi phí đo eGFR bằng cách sử dụng Cystatin C ngoài creatinine huyết thanh cao hơn, nhưng gánh nặng chẩn đoán quá mức ở bệnh nhân xơ gan được giảm bớt, điều này có thể dẫn đến giảm tổng thể chi phí y tế không cần thiết cho bệnh nhân xơ gan thực sự mắc bệnh suy thận.Alkaline phosphatase và GGT ở những bệnh nhân đái tháo đường có bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu, phosphatase kiềm trong huyết thanh (ALP), một dấu hiệu liên quan đến bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu khi tăng cao, cũng có liên quan đáng kể đến suy giảm chức năng thận. Điều thú vị là ALP có liên quan đến việc giải phóng các cytokine tiền viêm từ gan được biết là gây rối loạn glycocalyx nội mô cầu thận, dẫn đến albumin niệu, điều này có thể giải thích tại sao ALP là một dấu hiệu giám sát tiềm năng ở những bệnh nhân bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu có nguy cơ phát triển bệnh thận mãn tính. Hơn nữa, GGT huyết thanh tăng cao có liên quan đến tăng nguy cơ mắc bệnh thận mạn. GGT có liên quan đến việc gia tăng các dấu hiệu viêm và kháng insulin, cả hai đều đóng vai trò trung tâm ở bệnh nhân bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu phát triển bệnh thận mãn tính. Tuy nhiên, GGT tăng cao có thể không phải là một thông số bệnh thận mãn tính chính xác ở nam giới da trắng, vì GGT bị ảnh hưởng bởi BMI, các yếu tố lối sống và lipid, như được ghi nhận trong một nghiên cứu năm 2017. Do đó, GGT tăng cao ở nam giới da trắng mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu nên được giải thích thận trọng khi theo dõi bệnh thận mãn tính. Điều quan trọng, bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu được chẩn đoán bằng nồng độ GGT tăng cao (ngoài siêu âm chỉ trong một nghiên cứu; do đó, những phát hiện này có thể không áp dụng cho những bệnh nhân được chẩn đoán bằng các thông số xâm lấn hơn ( tức là sinh thiết gan).     Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu khi tăng cao có thể liên quan đến suy giảm chức năng thận  2.Kết luận bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu có nguy cơ tiến triển bệnh thận mãn tính
 Mặc dù có nhiều nghiên cứu, việc quản lý bệnh nhân mắc cả bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu và bệnh thận mãn tính theo hướng dẫn tối thiểu vẫn có sẵn. Tuy nhiên, các mối liên hệ quan trọng gây bệnh và các yếu tố nguy cơ chung giữa bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu và bệnh thận mãn tính nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giám sát sớm hơn và kiểm soát chặt chẽ các yếu tố nguy cơ chuyển hóa chung. Mặc dù các chiến lược phòng ngừa bệnh thận mãn tính trong bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu còn hạn chế, việc điều trị được hướng dẫn cụ thể cho viêm gan nhiễm mỡ không do rượu trong tương lai hy vọng sẽ cải thiện sự tiến triển của rối loạn chức năng thận ở những bệnh nhân bị ảnh hưởng.