Trẻ tiêu chảy ra máu là do đâu? Cha mẹ nên làm gì?
18/08/2023

Tiêu chảy là một trong những rối loạn tiêu hóa thường gặp ở trẻ em, thường được chữa khỏi qua chăm sóc và điều trị tại nhà. Nhưng nếu trẻ tiêu chảy ra máu, bố mẹ nên đưa trẻ đến bệnh viện để được thăm khám và hỗ trợ điều trị ngay bởi đây có thể là dấu hiệu của một số bệnh lý nguy hiểm.
 Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi ThS.BS Nguyễn Anh Duy Tùng – Trung tâm Thông tin Y khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.
 Mục lụcTiêu chảy ra máu ở trẻ em là gì?Trẻ tiêu chảy ra máu là do đâu?1. Nhiễm khuẩn đường tiêu hóa – Bệnh lỵ2. Dị ứng đạm sữa bò3. Viêm ruột (IBD)4. Các nguyên nhân khácTriệu chứng trẻ bị tiêu chảy ra máuTrẻ nhỏ bị tiêu chảy ra máu có nguy hiểm không?Trẻ bị tiêu chảy ra máu nên làm gì?Cách chăm sóc trẻ em bị tiêu chảy ra máuTiêu chảy ra máu ở trẻ em là gì?
 Tiêu chảy ra máu ở trẻ em là tình trạng trẻ đi tiêu với tần suất cao hơn bình thường (trên 3 lần/ngày), phân lỏng có lẫn máu hoặc có máu ở cuối bãi, máu có màu đỏ tươi hoặc sẫm đen. Trẻ bị tiêu chảy ra máu cần được đưa đến bệnh viện càng sớm càng tốt để được thăm khám, tìm ra nguyên nhân cụ thể và có phương pháp điều trị sớm, đúng cách.
 Trẻ tiêu chảy ra máu là do đâu?
 Tình trạng tiêu chảy ra máu ở trẻ em có thể liên quan đến một số nguyên nhân dưới đây:
 1. Nhiễm khuẩn đường tiêu hóa – Bệnh lỵ
 Bệnh lỵ là nguyên nhân phổ biến nhất gây nên tình trạng tiêu chảy ra máu ở trẻ. Bệnh gây ra bởi sự xâm nhập của vi khuẩn, virus hoặc ký sinh trùng đường ruột với các triệu chứng thường gặp như phân có dịch nhầy kèm máu, có bọt, đi tiêu trên 4 lần/ngày, trẻ mệt mỏi, quấy khóc,…
 2. Dị ứng đạm sữa bò
 Trong một số trường hợp, trẻ không dung nạp đạm sữa bò dẫn đến hiện tượng tiêu chảy ra máu. Tình trạng này thường gặp ở trẻ nhũ nhi và trẻ nhỏ, xảy ra sau khi trẻ bắt đầu dùng sữa công thức. Ngoài ra, những đứa trẻ này cũng có thể có biểu hiện “dị ứng” khi bú mẹ có tiêu thụ sữa bò.
 Nghiên cứu cho thấy, chứng dị ứng đạm sữa bò ở trẻ có liên quan đến yếu tố di truyền, xảy ra do cơ thể nhận diện đạm sữa bò là một chất có hại, từ đó có phản ứng chống lại loại đạm này. Trẻ uống càng nhiều sữa bò thì miễn dịch chống lại đạm sữa bò IgE được tiết ra càng nhiều, các biểu hiện càng rõ ràng.
 Phần lớn dị ứng đạm sữa bò đều khỏe mạnh và chỉ có triệu chứng duy nhất là đi tiêu, tiêu chảy ra máu. Một số trẻ sẽ có một vài biểu hiện đi kèm như nôn mửa, khó chịu, chậm tăng cân, chàm,…
 Một số trẻ gặp tình trạng tiêu chảy ra máu do cơ thể không dung nạp protein sữa bò.
 3. Viêm ruột (IBD)
 Viêm ruột (IBD) là tình trạng viêm niêm mạc đường tiêu hóa, được chia làm hai nhóm chính:
 Viêm loét đại tràng: Thống kê cho thấy 85% trường hợp trẻ bị viêm loét đại tràng có biểu hiện tiêu chảy ra máu. Bệnh có thể xảy ra do di truyền hoặc do hệ miễn dịch của trẻ chưa phát triển hoàn thiện, dễ bị tấn công bởi vi khuẩn, tạo nên các ổ viêm bên trong ruột già, đại tràng. (1)
 Bệnh Crohn: Tiêu chảy ra máu cũng là một trong những biểu hiện phổ biến khi trẻ mắc bệnh Crohn, chiếm 50%. Bệnh gây nên tình trạng loét thành ruột non và ruột già, khiến máu chảy từ các vết loét, tiêu chảy ra máu. Hiện vẫn chưa xác định được nguyên nhân cụ thể gây bệnh này tuy nhiên, yếu tố di truyền đóng vai trò khá quan trọng đối với bệnh này.
 Trẻ bị viêm ruột còn có các triệu chứng đi kèm khác như chán ăn, đau bụng, sụt cân,… Bệnh cần được thăm khám chi tiết và được hỗ trợ điều trị phù hợp theo chỉ định của bác sĩ.
 4. Các nguyên nhân khác
 Ngoài các nguyên nhân trên, tiêu chảy ra máu ở trẻ em có thể gây ra bởi các vấn đề liên quan đến hệ tiêu hóa khác như ngộ độc thực phẩm, trẻ nhiễm virus, ký sinh trùng, thiếu vitamin K, thương hàn, xuất huyết đường tiêu hóa, polyp trực tràng, lồng ruột, bệnh Hirschsprung,…
 Triệu chứng trẻ bị tiêu chảy ra máu
 Trẻ tiêu chảy ra máu được chia làm 2 mức độ, với các biểu hiện sau:
 Mức độ nhẹ: Máu ít, chỉ dính ở phân trẻ khi đi tiêu, các hoạt động của trẻ vẫn diễn ra bình thường, da vẫn hồng hào,…
 Mức độ nặng: Máu chảy nhiều khi đi tiêu, phân toàn máu, máu chảy liên tục và không cầm lại được, da tái xanh, nhợt nhạt, mệt mỏi,…
 Ngoài ra, khi trẻ bị tiêu chảy ra máu, trẻ có thể có một số triệu chứng đi kèm như: sốt, đau bụng, nôn trớ,…
 Trẻ nhỏ bị tiêu chảy ra máu có nguy hiểm không?
 Tiêu chảy ra máu ở trẻ có thể là triệu chứng của một căn bệnh nguy hiểm nào đó. Hơn nữa, tình trạng này không chỉ gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tinh thần mà còn đe dọa tính mạng của trẻ, đặc biệt đối với trẻ dưới 3 tuổi.
 Trẻ tiêu chảy ra máu có nguy cơ gặp biến chứng nguy hiểm khi không được hỗ trợ y tế kịp thời.
 Trẻ bị tiêu chảy ra máu nên làm gì?
 Khi trẻ bị tiêu chảy ra máu, bố mẹ cần chú ý theo dõi các triệu chứng đi kèm và đưa trẻ đến bệnh viện để được thăm khám và hỗ trợ điều trị sớm, đặc biệt khi trẻ có các triệu chứng dưới đây:
 Trẻ tiêu chảy ra máu trên 3 ngày: Trẻ tiêu chảy kéo dài ra máu gây mất nước, mất cân bằng điện giải và mất máu nghiêm trọng, từ đó, tăng nguy cơ gặp phải các biến chứng nguy hiểm.
 Trẻ đau bụng dữ dội kèm nôn ói nhiều, nôn ra máu: Đâu là dấu hiệu cảnh báo trẻ bị xuất huyết tiêu hóa và có nguy cơ tử vong cao khi không được điều trị kịp thời.
 Trẻ đi tiêu có phân sậm màu: Phân sẫm màu, màu phân càng sẫm thì càng nguy hiểm vì đây có thể là triệu chứng của xuất huyết tiêu hóa trên.
 Trẻ sốt cao, sốt li bì: Trẻ có thể đang bị tiêu chảy ra máu do nhiễm khuẩn.
 Mạch đập nhanh, nhỏ và có biểu hiện chóng mặt: Đây là dấu hiệu cảnh báo trẻ đang rơi vào tình trạng nguy hiểm, nguy cơ sốc do mất máu cao.
 Sờ thấy có khối u, cục u ở vùng bụng, trẻ có biểu hiện mệt mỏi, sụt cân nhanh: Trẻ cần được thăm khám chuyên khoa để xác định có phải ung thư hay không.
 Tại bệnh viện, bác sĩ sẽ xem xét các triệu chứng, bệnh sử, độ tuổi, thể trạng sức khỏe, kết quả thăm khám lâm sàng và một số xét nghiệm để tìm ra nguyên nhân và phương pháp điều trị phù hợp cho trẻ. Các xét nghiệm có thể được bác sĩ chỉ định thực hiện gồm:
 Xét nghiệm phân;
 Xét nghiệm máu;
 Nội soi đại tràng;
 Nội soi trên;
 Chụp CT;
 Siêu âm;
 Một số xét nghiệm chuyên khoa khác.
 Cách chăm sóc trẻ em bị tiêu chảy ra máu
 Đối với trẻ bị tiêu chảy ra máu, bố mẹ cần phải tuân thủ theo các chỉ định điều trị của các sĩ và nên tham khảo ý kiến bác sĩ về một số cách giúp trẻ nhanh hồi phục.
 Cho trẻ dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ: Tùy vào tình trạng sức khỏe, độ tuổi, nguyên nhân và các biểu hiện của trẻ, bác sĩ có thể cho trẻ dùng thuốc chống nôn, thuốc chống tiêu chảy cho trẻ, thuốc hỗ trợ hệ tiêu hóa, Probiotic,… với liều lượng phù hợp.
 Thực hiện chế độ dinh dưỡng phù hợp: Mẹ nên cho trẻ bị tiêu chảy ăn uống đủ chất, tránh dùng các thực phẩm chứa nhiều chất béo khó hấp thụ, thức uống có nồng độ glucose và điện giải không phù hợp. Đồng thời, mẹ nên chia cữ ăn hàng ngày của trẻ thành nhiều cữ nhỏ với những món ăn dạng lòng, mềm, dễ tiêu hóa. Việc bổ sung men vi sinh hàng ngày cho trẻ sẽ giúp hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả hơn.
 Bù nước, cân bằng điện giải cho trẻ: Trẻ cần được uống đủ nước mỗi ngày. Một số trẻ có thể sẽ được bác sĩ chỉ định bù nước và điện giải qua đường uống (ORT) hoặc truyền dịch tĩnh mạch.
 Để biết thêm thông tin về cách chăm sóc trẻ bị tiêu chảy và những vấn đề về sức khỏe khác của trẻ, bạn có thể liên hệ khoa Nhi, bệnh viện đa khoa Tâm Anh theo địa chỉ:
 Trẻ tiêu chảy ra máu có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Điều quan trọng khi trẻ gặp phải tình trạng này là phát hiện sớm và có phương pháp điều trị phù hợp. Bố mẹ tuyệt đối không được tự ý cho trẻ dùng thuốc hay áp dụng các mẹo dân gian để trị tiêu chảy ra máu cho trẻ mà không có sự đồng ý của bác sĩ.