Điều trị táo bón với các phương pháp thông thường

Bài viết bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park Là một người đang sống chung với chứng táo bón mãn tính, đôi khi bạn có thể cảm thấy như lựa chọn điều trị duy nhất của mình là đi theo hướng hoàn toàn ngược lại. Trên thực tế, tiêu chảy không phải là thứ mà bạn nên - hoặc cần - để chống lại. Tìm hiểu những gì bạn có thể làm để giảm bớt các triệu chứng mà không đi theo hướng khác hoàn toàn.
 1. Điều trị táo bón với các phương pháp thông thường
 Những điều cần cân nhắcThuốc nhuận tràng hoạt động theo nhiều cách khác nhau và tác dụng của chúng cũng khác nhau ở mỗi người. Với một số loại và loại thuốc nhuận tràng có sẵn để hỗ trợ điều trị táo bón, việc chọn loại tốt nhất cho cơ thể của bạn trong khi tránh những loại quá mạnh cần có kiến ​​thức và nhận thức.Một số loại thuốc nhuận tràng khắc nghiệt hơn những loại khác và có thể dẫn đến tiêu chảy, đau quặn bụng và các tác dụng phụ khó chịu khác nếu bạn dùng quá nhiều. Hầu hết mọi người không biết rằng có thể dùng quá liều một số loại thuốc nhuận tràng, có thể dẫn đến tổn thương thận hoặc thậm chí tử vong.Dưới đây là danh sách các loại thuốc không kê đơn (OTC) có sẵn để điều trị táo bón và thông tin chi tiết về điều gì có thể xảy ra nếu bạn dùng nhiều hơn mức cần thiết.Tác nhân thẩm thấuCách chúng hoạt động: Các tác nhân thẩm thấu hút nước vào ruột của bạn từ các mô lân cận và giúp giữ nước trong phân của bạn, làm cho phân mềm hơn. Phân mềm hơn sẽ dễ dàng đi qua hơn.Ví dụ: Một số ví dụ về tác nhân thẩm thấu bao gồm:Các chế phẩm magiê (Sữa Magie)Polyetylen glycol PEG (Miralax)Muối citrate (Royvac)Natri phốt phát (Fleet Phospho-Soda)Glycol (Lax-A-Day, Pegalax, Restoralax)SorbitolGlycerinThận trọng: Dùng quá nhiều chất thẩm thấu có thể dẫn đến các tác dụng phụ sau:Tiêu chảyCo thắt bụngMất nướcMất cân bằng điện giải     Sorbitol là một trong các tác nhân thẩm thấu giúp điều trị táo bón  Thuốc nhuận tràng thẩm thấu nên được sử dụng thận trọng đối với người lớn tuổi và những người có vấn đề về thận vì nguy cơ mất nước và mất cân bằng điện giải.Ngoài ra, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã đưa ra cảnh báo Nguồn tin cậy về nguy cơ tổn thương thận do natri phốt phát. Theo cơ quan này, natri phốt phát nên được sử dụng như một liều duy nhất, uống một lần mỗi ngày và không được sử dụng quá ba ngày. Đã có báo cáo về các trường hợp bị thương nghiêm trọng và ít nhất 13 trường hợp tử vong liên quan đến việc dùng liều cao hơn những gì được ghi trên nhãn. Uống quá nhiều có thể gây mất nước, nồng độ chất điện giải bất thường, tổn thương thận và thậm chí tử vong.FDA không khuyến nghị natri phốt phát cho những người sau:Những người dùng thuốc ảnh hưởng đến chức năng thận, chẳng hạn như thuốc lợi tiểu hoặc thuốc điều trị chất lỏng, thuốc huyết áp được gọi là thuốc chẹn thụ thể angiotensin (ARB) hoặc thuốc ức chế men chuyển và không steroidThuốc chống viêm (NSAID)Những người bị viêm ruột kếtCác dấu hiệu của chấn thương thận bao gồm:Giảm lượng nước tiểuBuồn ngủChậm chạpSưng mắt cá chân, bàn chân và chân của bạnTìm kiếm sự trợ giúp ngay lập tức nếu bạn có bất kỳ triệu chứng nào sau khi dùng thuốc nhuận tràng có chứa natri phốt phát.Chất làm mềm phânCách chúng hoạt động: Thuốc làm mềm phân bổ sung nước vào phân để làm mềm phân và giúp đi ngoài dễ dàng hơn.Ví dụ: Ví dụ về chất làm mềm phân bao gồm docusate natri (Colace, Docusate, Surfak).Biện pháp phòng ngừa: Các chất làm mềm phân có thể mất vài ngày để bắt đầu hoạt động. Chúng tốt hơn trong việc ngăn ngừa táo bón hơn là điều trị nó, nhưng chúng thường nhẹ nhàng hơn các loại nhuận tràng khác.Dùng thuốc làm mềm phân trong thời gian dài có thể dẫn đến mất cân bằng điện giải. Chất điện giải bao gồm natri, magie, kali, canxi và clorua. Chúng giúp điều chỉnh một số chức năng trong cơ thể bạn. Sự mất cân bằng điện giải có thể dẫn đến suy nhược, lú lẫn, co giật và nhịp tim không đều.Thuốc kích thích ruộtCách hoạt động: Thuốc nhuận tràng kích thích hoạt động bằng cách làm cho ruột co bóp và di chuyển phân theo đó.Ví dụ: Một số ví dụ về thuốc kích thích ruột bao gồmSenna (Senokot)Bisacodyl (Ex-Lax, Dulcolax, Correctol)     Thuốc Senokot điều trị táo bón bằng cách kích thích ruột  Biện pháp phòng ngừa: Chất kích thích là loại thuốc nhuận tràng mạnh nhất. Họ chỉ mất vài giờ để bắt đầu làm việc. Uống quá nhiều thuốc nhuận tràng kích thích có thể dẫn đến:Đau bụngTiêu chảy dữ dộiBuồn nônMệt mỏiKhông dùng thuốc nhuận tràng kích thích thường xuyên. Dùng chúng trong một thời gian dài có thể làm thay đổi giai điệu của ruột già và khiến nó ngừng hoạt động bình thường. Nếu điều này xảy ra, đại tràng của bạn có thể trở nên phụ thuộc vào thuốc nhuận tràng để đi tiêu. Việc sử dụng thường xuyên cũng có thể thay đổi khả năng hấp thụ các vitamin quan trọng của cơ thể bạn bao gồm vitamin D và canxi. Điều này có thể dẫn đến suy yếu xương của bạn.Dầu nhờnCách chúng hoạt động: Chất bôi trơn hoạt động bằng cách bao phủ phân và ruột của bạn để ngăn ngừa mất nước. Chúng cũng bôi trơn phân của bạn để nó di chuyển dễ dàng hơn.Ví dụ: Dầu khoáng là một loại chất bôi trơn nhuận tràng.Biện pháp phòng ngừa: Bạn không nên sử dụng chất bôi trơn lâu hơn một tuần. Chúng có thể cản trở khả năng cơ thể bạn hấp thụ các vitamin tan trong chất béo (vitamin A, D, E và K). Chúng cũng có thể ảnh hưởng đến cách cơ thể bạn hấp thụ một số loại thuốc.Thuốc kích thích trực tràngCách chúng hoạt động: Thuốc kích thích trực tràng có thể được dùng dưới dạng thuốc xổ, đưa chất lỏng vào trực tràng của bạn. Chúng cũng có dạng thuốc đạn, là loại thuốc rắn có thể hòa tan hoặc tan chảy sau khi bạn đưa thuốc vào trực tràng. Chúng hoạt động bằng cách kích hoạt cơ ruột co lại và loại bỏ phân hoặc hút nước vào ruột của bạn.
 Ví dụ: Thuốc kích thích trực tràng có các thành phần hoạt tính tương tự như thuốc kích thích uống, ngoại trừ chúng được định lượng qua thuốc đạn hoặc thuốc xổ thay vì thuốc uống. Ví dụ như bisacodyl (Ex-Lax, Dulcolax, Fleet).Thận trọng: Tác dụng phụ của thuốc kích thích trực tràng bao gồm kích ứng, nóng rát, chảy máu trực tràng, chuột rút và đau dạ dày.Bạn cũng cần phải rất cẩn thận nếu một liều thuốc trực tràng không tạo ra nhu động ruột. Nếu liều lượng được giữ lại trong trực tràng, nó có thể dẫn đến mất nước và thay đổi nồng độ điện giải nguy hiểm. Liên hệ với bác sĩ ngay lập tức nếu chất kích thích trực tràng được giữ lại trong cơ thể của bạn hơn 30 phút.Chất kích thích chất lỏngCách chúng hoạt động: Cần cung cấp đủ lượng chất lỏng trong cơ thể để ngăn ngừa táo bón. Thuốc này hoạt động bằng cách giúp ruột non giải phóng lượng chất lỏng thích hợp dựa trên thực phẩm bạn ăn.Ví dụ: Plecanatide (Trulance) gần đây đã được FDA chấp thuận trong điều trị táo bón.Biện pháp phòng ngừa: Một tác dụng phụ chính của Trulance là tiêu chảy, có thể nghiêm trọng. Trẻ em dưới sáu tuổi không nên sử dụng thuốc này vì nguy cơ tắc ruột.     Người bệnh nên sử dụng thuốc nhuận tràng theo chỉ định của bác sĩ  2. Mẹo để ngăn ngừa các tác dụng phụ
 Bây giờ bạn đã biết những rủi ro và tác dụng phụ của thuốc nhuận tràng, bước tiếp theo là tìm hiểu những gì bạn có thể làm để tránh chúng. Dưới đây là danh sách các phương pháp hay nhất để giữ an toàn khi điều trị các vấn đề táo bón.Đọc kỹ nhãn.Kiểm tra kỹ liều lượng.Không kết hợp hai hoặc nhiều loại thuốc nhuận tràng khác nhau.Kiểm tra với bác sĩ hoặc dược sĩ để đảm bảo thuốc nhuận tràng không tương tác với thuốc bạn đang dùng.Kiên nhẫn. Thuốc nhuận tràng cần thời gian để bắt đầu đang làm việc. Đừng dùng liều khác sớm hơn những gì đã ghi trên nhãn sản phẩm.Uống nhiều nước.Không dùng thuốc nhuận tràng kích thích thường xuyên.Giữ tất cả các loại thuốc ngoài tầm với của bọn trẻ.Nếu bạn đang mang thai hoặc có vấn đề về thận, kiểm tra với bác sĩ của bạn trước khi dùng thuốc nhuận tràng.
 3. Những cách nhẹ nhàng hơn để điều trị táo bón
 Mặc dù chúng mất nhiều thời gian hơn để có tác dụng, nhưng các cách điều trị táo bón nhẹ nhàng hơn thuốc nhuận tràng vẫn có sẵn. Những phương pháp này cũng tốt hơn như một giải pháp lâu dài.Thay đổi chế độ ăn uốngCách chữa táo bón đơn giản nhất là ăn nhiều thực phẩm giàu chất xơ. Từ từ thêm các loại thực phẩm sau vào chế độ ăn uống của bạn: bánh mì nguyên cám, trái cây, rau xanh, yến mạch, cà rốt,...Cố gắng không ăn thức ăn nhanh chế biến sẵn và thức ăn nhanh, cũng như quá nhiều thịt và sữa. Những thực phẩm này có rất ít chất xơ hoặc không có chất xơ nào cả.Tăng lượng chất lỏng của bạnMột liệu pháp đơn giản khác để giải quyết vấn đề táo bón là tăng cường uống nhiều nước và các chất lỏng khác. Mục tiêu ít nhất 1,5 lít mỗi ngày hoặc hơn. Ngoài ra, hạn chế uống caffeine và rượu. Điều này có thể dẫn đến mất nước.Tăng cường vận độngÍt vận động khiến ruột của bạn hoạt động chậm lại. Nếu hiện tại bạn không quá năng động, hãy cố gắng tìm cách để đưa nhiều vận động hơn vào cuộc sống của bạn. Đi cầu thang bộ thay vì thang máy, đi bộ thay vì sử dụng ô tô, đỗ xe xa văn phòng để bạn phải đi bộ một chút, hoặc thử nghỉ làm thường xuyên để đứng dậy và đi lại. Thực hiện một số hình thức tập thể dục hàng ngày, như chạy bộ, đi bộ, bơi lội, yoga, Pilates hoặc đạp xe.Kết luậnTrừ khi có chỉ định khác của bác sĩ, hãy nhớ rằng thuốc nhuận tràng chỉ dùng trong thời gian ngắn. Luôn đọc nhãn và không bao giờ dùng nhiều hơn những gì được hướng dẫn trên nhãn. Bạn có nguy cơ mắc phải các tác dụng phụ nguy hiểm cả khi bạn dùng quá nhiều thuốc nhuận tràng cùng một lúc và cả khi bạn dùng chúng quá thường xuyên. Lạm dụng thuốc nhuận tràng có thể dẫn đến các vấn đề nghiêm trọng với nhu động ruột cũng như mất cân bằng điện giải.Thỉnh thoảng bạn nên uống thuốc nhuận tràng khi bạn chỉ cần giảm táo bón. Tuy nhiên, đối với một giải pháp lâu dài, hãy đảm bảo rằng bạn cũng đang bổ sung nhiều chất xơ vào chế độ ăn uống, tăng cường hoạt động thể chất và uống nhiều nước. Nếu vấn đề táo bón của bạn tiếp tục kéo dài hơn một vài tháng, hãy tìm lời khuyên của bác sĩ.
 Khoa Nội soi - Tiêu hóa là một trong những chuyên khoa mũi nhọn tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec. Để được thăm khám, tư vấn và điều trị kịp thời các bệnh tiêu hóa, bạn có thể liên hệ Hệ thống Y tế Vinmec trên toàn quốc hoặc đăng ký trực tuyến trên website để được phục vụ. Tài liệu tham khảoEating, diet, & nutrition for constipation. (2014, November) niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/constipation/eating-diet-nutritionLaxatives. (2016, June 20) nhs.uk/conditions/laxatives/Pages/Introduction.aspxLow, Alan. (n.d.). Treating constipation with laxatives badgut.org/information-centre/a-z-digestive-topics/treating-constipation-with-laxatives/Mayo Clinic Staff. (2014, June 6). Over-the-counter laxatives for constipation: Use with caution mayoclinic.org/diseases-conditions/constipation/in-depth/laxatives/art-20045906Use certain laxatives with caution. (2016, February 9) fda.gov/ForConsumers/ConsumerUpdates/ucm379440.htmU.S. Food and Drug Administration. (2017, January 19). FDA approves Trulance for chronic idiopathic constipation [News release] fda.gov/NewsEvents/Newsroom/PressAnnouncements/ucm537725.htm