Chế độ ăn kiêng FODMAP thấp cho bệnh nhân bị hội chứng ruột kích thích

Chữ viết tắtHội chứng ruột kích thích (IBS)FODMAP: Fermentable Oligosaccharides, Disaccharides, Monosaccharides And Polyols
 Bài viết bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park 1. Tổng quan về hội chứng ruột kích thích
 Hội chứng ruột kích thích (IBS) là một rối loạn tiêu hóa chức năng (tiêu hóa ) có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống do đau bụng, đầy bụng, tiêu chảy và / hoặc táo bón. Sinh lý bệnh phức tạp và đa yếu tố, bao gồm quá mẫn nội tạng, thay đổi trong hệ vi sinh vật ống tiêu hóa, và các yếu tố tâm lý xã hội bao gồm cả trục não-ruột.Thông thường, IBS không được chẩn đoán cho đến khi loại trừ các nguyên nhân khác gây ra các triệu chứng, chẳng hạn như ung thư, viêm đại tràng nhiễm trùng, bệnh viêm ruột hoặc bệnh celiac. Vì sinh lý bệnh của IBS là đa yếu tố, nên nhiều phương pháp điều trị thường được sử dụng, bao gồm quản lý các triệu chứng bằng thuốc, quản lý căng thẳng bao gồm phản hồi sinh học và can thiệp chế độ ăn uống. Bài viết này tập trung đặc biệt vào việc thực hiện chế độ ăn FODMAP thấp (oligosaccharides có thể lên men, disaccharides, monosaccharides và polyols), đã được chứng minh là làm giảm các triệu chứng ở những người bị IBS và được đưa vào hướng dẫn của Viện Quốc gia Các Hướng dẫn Lâm sàng về Sức khỏe và Chăm sóc cho bệnh nhân IBS.
 2. Phân loại Hội chứng ruột kích thích
 IBS được chia thành bốn loại: IBS-D (IBS bị tiêu chảy), IBS-C (IBS bị táo bón), IBS-M (IBS với các triệu chứng hỗn hợp) và IBS-U (IBS không phân loại). Tiêu chuẩn Rome IV được sử dụng để xác định loại IBS dựa trên đau bụng và độ đặc của phân; Bảng phân loại này sau đó được sử dụng để hướng dẫn điều trị. Thang đánh giá triệu chứng tiêu hóa (GSRS) là một công cụ đánh giá triệu chứng đo lường mức độ nghiêm trọng và tần suất cơ bản của các triệu chứng này, cũng như đáp ứng với điều trị. Nó đã được xác nhận cho cả ứng dụng lâm sàng và nghiên cứu ở bệnh nhân IBS. Nhiều thử nghiệm đánh giá các biện pháp can thiệp chế độ ăn uống đối với IBS, chẳng hạn như chế độ ăn FODMAP thấp, sử dụng GSRS để đánh giá sự thay đổi triệu chứng.     Bệnh lý IBS được chia thành nhiều loại khác nhau  3. Sự ra đời của một can thiệp chế độ ăn uống
 Chế độ ăn ít FODMAP đã được "sinh ra" ở Úc vào năm 2010 khi một nhóm các nhà nghiên cứu tại Đại học Monash phát hiện ra rằng việc hạn chế thực phẩm chứa nhiều FODMAP có thể giúp giảm các triệu chứng IBS phổ biến đau bụng, đầy hơi, đầy hơi, tiêu chảy và táo bón.FODMAPs (oligosacarit lên men, disacarit, monosacarit và polyol) là các carbohydrate chuỗi ngắn được hấp thu kém qua đường tiêu hóa (GI) ở một số người và gây ra khí, chướng bụng và đau.Thật không may, nhiều bác sĩ lâm sàng không biết về lợi ích tiềm năng của can thiệp chế độ ăn uống này hoặc thoải mái hơn với phương pháp dược lý truyền thống trong điều trị IBS."Nâng cao nhận thức về chế độ ăn uống FODMAP thấp ở cả bác sĩ lâm sàng và bệnh nhân là rất quan trọng vì hai phương pháp có thể phối hợp với nhau và không loại trừ lẫn nhau".
 4. Khoa học đằng sau phương pháp ăn kiêng FODMAP
 Khoa học đằng sau phương pháp ăn kiêng này rất mạnh mẽ và bao gồm nhiều thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng so sánh chế độ ăn kiêng FODMAP thấp với nhiều biện pháp can thiệp khác ở bệnh nhân mắc IBS,"Điểm mấu chốt là khi bạn xem dữ liệu thông qua phân tích tổng hợp, chẳng hạn như của chúng tôi, họ cho thấy chế độ ăn kiêng FODMAP thấp mang lại lợi ích lớn hơn so với các so sánh này". William D. Chey, MD, Giáo sư Khoa học Tiêu hóa & Dinh dưỡng tại Đại học Hệ thống y tế Michigan ở Ann Arborđã nói. "Thử nghiệm ngẫu nhiên có kiểm soát duy nhất từ ​​Hoa Kỳ đã được nhóm của chúng tôi công bố và đã chỉ ra rằng những lợi ích lớn nhất [của chế độ ăn uống] là giảm đau và đầy hơi."
 5. Hiệu quả của FODMAP
 "Có đến 70% -80% bệnh nhân mắc IBS có thể được hưởng lợi, ở một mức độ nhất định, từ chế độ ăn uống FODMAP thấp", Eamonn M. Quigley, MD, giám đốc của Trung tâm Lynda King. và David M. Underwood cho biết Rối loạn tiêu hóa tại bệnh viện Houston Methodist. Tuy nhiên, ông lưu ý rằng "rất khó để thực hiện vì nó loại trừ nhiều loại thực phẩm giàu chất dinh dưỡng, cũng như thực phẩm đóng vai trò là chất nền cho vi khuẩn đường ruột có lợi."Ví dụ về các loại thực phẩm không được phép trong chế độ ăn ít FODMAP bao gồm lúa mì, lúa mạch đen, hành tây, các loại đậu và tỏi , rất giàu oligosacarit; các sản phẩm sữa giàu đường sữa (một loại disacarit thường được biết đến); và trái cây có hàm lượng fructose cao, cũng như trái cây, rau quả và chất làm ngọt nhân tạo có nhiều mannitol và sorbitol.     CHẾ ĐỘ ĂN ÍT FODMAP (Thích hợp cho hội chứng ruột kích thích)  Đặt mục tiêu cho bệnh nhânCác mục tiêu điều trị thường được thiết kế để phù hợp với các thước đo kết quả được sử dụng trong các nghiên cứu này, chẳng hạn như GSRS. Điều này rất quan trọng đối với việc chuẩn hóa chế độ ăn uống để xác định loại thực phẩm nào có khả năng gây ra các triệu chứng cao nhất. Ngoài ra, mỗi bệnh nhân nên xác định mục tiêu cho liệu pháp của riêng mình. Ví dụ, một bệnh nhân có thể tập trung nhiều nhất vào việc giảm tần suất hoặc mức độ khẩn cấp của tiêu chảy, trong khi một bệnh nhân khác có thể ưu tiên giảm đau bụng và chướng bụng. Thông thường, điều trị một triệu chứng cũng giúp giảm bớt những triệu chứng khác, nhưng bệnh nhân cần tập trung vào khuôn khổ “điều gì có lợi cho họ” để duy trì động lực đầy đủ và tuân thủ chế độ ăn kiêng hạn chế như vậy.
 6. Can thiệp chế độ ăn uống cho bệnh nhân IBS - Chế độ ăn kiêng FODMAP thấp
 Trong một cuộc khảo sát gần đây với 1.562 bác sĩ tiêu hóa ở Hoa Kỳ, gần 60% chỉ ra rằng ít nhất một nửa số bệnh nhân mắc IBS liên quan thực phẩm với các triệu chứng tiêu hóa của họ. Trước khi tìm cách điều trị với bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa, bệnh nhân có nhiều khả năng sử dụng 'thử và sai', hoặc chế độ ăn không có lactose hoặc không chứa gluten hơn là thử chế độ ăn FODMAP thấp.13 Hơn một nửa số bác sĩ tiêu hóa được khuyến nghị liệu pháp ăn kiêng 75% bệnh nhân của họ bị IBS với chế độ ăn FODMAP thấp là phổ biến nhất.Đối với nhiều người, thực phẩm có chứa FODMAP (tất cả đều là carbohydrate), đã được chứng minh là làm trầm trọng thêm IBS.14-16 Tiêu thụ chế độ ăn hạn chế thực phẩm có hàm lượng FODMAPs cao đã được chứng minh là làm giảm các triệu chứng và do đó cải thiện chất lượng cuộc sống trong 50-80% bệnh nhân IBS. FODMAPs có tính thẩm thấu cao (hút nước vào ruột), hấp thu kém và bị vi khuẩn đường ruột lên men nhanh chóng dẫn đến sản sinh dư thừa khí.Thực phẩm giàu FODMAP được phân loại thành những loại có chứa fructans / galacto-oligosaccharides (GOS), lactose, fructose dư thừa (tỷ lệ fructose trên glucose> 1) và polyols. Một số thực phẩm có thể chứa nhiều hơn một loại. Bảng 2 cung cấp các nguồn lực để giúp xác định các loại thực phẩm trong từng loại.Fructan và Galacto-oligosaccharides (GOS)Fructan là các polyme fructose (oligosaccharides) được tìm thấy trong nhiều loại thực phẩm, bao gồm hành, tỏi và một số loại trái cây và ngũ cốc. Cũng bao gồm trong danh mục này là inulin và fructo-oligosaccharides được thêm vào nhiều loại thực phẩm dưới dạng prebiotics. Ruột non (ruột non) không thể thủy phân các liên kết fructose-fructose, do đó, fructan đi vào ruột già thay vì được hấp thụ trong ruột non. Trong ruột kết, chúng được lên men bởi vi khuẩn đại tràng, gây ra các triệu chứng liên quan đến IBS ở những người quá mẫn nội tạng. Lúa mì, hành tây và tỏi là những loại fructan rất phổ biến trong nguồn cung cấp thực phẩm của Hoa Kỳ. Các phân tử GOS bao gồm các liên kết galactose-galactose cũng không thể bị thủy phân hoặc hấp thụ trong ruột non, gây ra các triệu chứng tương tự như fructan trong ruột kết. Đậu lăng, đậu xanh (và do đó là đậu Hà Lan), và đậu đỏ là những nguồn phổ biến của GOS.Đường lactoseNhiều cá nhân, ngay cả những người không có IBS, không dung nạp lactose hoặc dị ứng với lactose. Lactose là một disaccharide của glucose và galactose, thường bị thủy phân trong đường viền bàn chải của ruột non gần. Khi lactose không được hấp thu, disaccharide có thể tạo ra khí và căng thẳng ở cả ruột non và ruột kết. Các nguồn thông thường của lactose bao gồm sữa, kem / kem, sữa chua và một số loại pho mát.FructoseFructose được hấp thu dễ dàng hơn trong HATT khi có glucose, vì vậy thực phẩm có lượng fructose dư thừa so với glucose sẽ dẫn đến kém hấp thu fructose. Những người bị IBS và quá mẫn nội tạng sẽ bị chướng bụng, đau và chướng bụng do phản ứng kém hấp thu fructose này. Thực phẩm có hàm lượng fructose dư thừa bao gồm, nhưng không giới hạn, dưa hấu, dứa, mật ong, táo, lê và tất cả các loại thực phẩm và đồ uống có siro ngô fructose cao.     Thực phẩm có lượng fructose dư thừa so với glucose sẽ dẫn đến kém hấp thu fructose  PolyolsPolyols là chất làm ngọt giảm calo / carbohydrate, thường được gọi là rượu đường (như sorbitol, mannitol, xylitol, isomalt). Sorbitol và mannitol có tự nhiên trong các loại thực phẩm như nấm, bơ, mận / nước ép mận và trái cây đá, nhưng cũng được thêm vào thực phẩm không đường như gelatin, bánh pudding và đồ uống.Xylitol và isomalt được thêm vào các sản phẩm làm ngọt thương mại như kẹo cao su và các sản phẩm được tiếp thị là “không đường”. Các polyol này được hấp thụ chậm dọc theo chiều dài của ruột non. Chúng thường đến đại tràng, nơi chúng hoạt động như tác nhân thẩm thấu kéo chất lỏng vào ruột và được lên men bởi vi khuẩn đại tràng. Điều này gây ra 'đầy hơi và căng thẳng' thường gặp trong IBS. Tất cả các cá nhân, không chỉ những người bị IBS, dễ bị tiêu chảy khi tiêu thụ các sản phẩm này với lượng lớn, do đó, cảnh báo trên nhiều sản phẩm có chứa cồn đường thêm nhân tạo - "tiêu thụ quá mức có thể có tác dụng nhuận tràng." Những người bị IBS có thể có ngưỡng phản ứng với polyols thấp hơn.
 7. Thực hiện chế độ ăn uống FODMAP dựa trên mối quan hệ bác sĩ và bệnh nhân
 Mặc dù việc thực hiện chế độ ăn FODMAP thấp có thể là một thách thức, nhưng cuộc khảo sát của các bác sĩ tiêu hóa chỉ ra rằng chỉ có 21% bác sĩ tiêu hóa thường giới thiệu cho bệnh nhân IBS đến một chuyên gia dinh dưỡng (Bác sĩ dinh dưỡng), cho thấy nhu cầu cải thiện chăm sóc liên ngành đối với những bệnh nhân này. Bác sĩ dinh dưỡng nên hoàn thành đánh giá dinh dưỡng và phát triển một kế hoạch chăm sóc dinh dưỡng để giúp bệnh nhân và những người khác lập kế hoạch chế độ ăn FODMAP thấp thành công.Bác sĩ dinh dưỡng trước tiên nên tiến hành nhân trắc học và tiền sử chế độ ăn uống. Một số bệnh nhân mắc IBS có thể tự nhận mình là thừa cân hoặc cơ thể không hài lòng do thường xuyên bị đầy hơi khi ăn. Bác sĩ dinh dưỡng nên làm việc với bệnh nhân để thiết lập mục tiêu cân nặng hợp lý và khỏe mạnh, nếu cần. Bảng câu hỏi về tần suất thực phẩm có thể là một công cụ lịch sử chế độ ăn uống hữu ích, vì điều này sẽ làm nổi bật các loại thực phẩm hoặc nhóm thực phẩm đã được tránh do cảm ứng triệu chứng, không dung nạp hoặc dị ứng đã biết. Điều quan trọng cần lưu ý là thực phẩm nào được tiêu thụ thường xuyên có nhiều FODMAPS, đề xuất lựa chọn thực phẩm thay thế cho những thực phẩm này.Phần kết luậnChế độ ăn kiêng FODMAP đã được cải thiện để cải thiện các triệu chứng IBS. Với kế hoạch cẩn thận, chế độ ăn này có thể được hoàn thiện về mặt dinh dưỡng. Cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống cho những người bị IBS có thể thúc đẩy việc tuân thủ chế độ ăn uống. Bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa nên giới thiệu bệnh nhân IBS đến Bác sĩ dinh dưỡng để đánh giá dinh dưỡng, giáo dục và lập kế hoạch ăn kiêng.Hiện nay, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec là địa chỉ uy tín được nhiều bệnh nhân tin cậy trong thực hiện kỹ thuật chẩn đoán các bệnh lý tiêu hóa, bệnh lý gây tiêu chảy mạn tính, bệnh Crohn, niêm mạc dạ dày lạc chỗ ở thực quản...Cùng với đó, tại Bệnh viện Vinmec, sàng lọc ung thư dạ dày, polyp dạ dày được thực hiện thông qua nội soi dạ dày với máy nội soi Olympus CV 190, với chức năng NBI (Narrow Banding Imaging - nội soi với dải tần ánh sáng hẹp) cho kết quả hình ảnh phân tích bệnh lý niêm mạc rõ nét hơn so với nội soi thông thường, phát hiện các tổn thương viêm loét đại tràng, các tổn thương ung thư tiêu hoá giai đoạn sớm...Bệnh viện Vinmec với cơ sở vật chất và trang thiết bị hiện đại cùng đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm, luôn tận tâm tận lực trong khám chữa bệnh, khách hàng có thể yên tâm với dịch vụ nội soi dạ dày, thực quản tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec. Tài liệu tham khảoDefinition and Facts for Irritable Bowel Syndrome. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases website. National Institutes for Health, U.S. Department of Health and Human Services. https://www.niddk.nih.gov/ health-information/digestive-diseases/irritable-bowel-syndrome/definition-facts. Updated November 2017. Accessed February 21, 2018.Irritable bowel syndrome in adults: diagnosis and management of irritable bowel syndrome in primary care. Clinical Guideline 61. National Institute for Health and Clinical Excellence website. Available at: https://www.nice.org.uk/ guidance/cg61. Updated April 2017. Accessed February 22, 2018.Kanazawa M, Hongo M, Fukudo S. Visceral hypersensitivity in irritable bowel syndrome. J Gastro Hep. 2011;26(suppl 3):119-121.Carol Rees Parrish, M.S., R.D., Series Editor, When a Registered Dietitian Becomes the Patient: Practical gastroenterology • may 2018