Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Curcuma albiflora

Curcuma albiflora là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được George Henry Kendrick Thwaites mô tả khoa học đầu tiên năm 1861. Được tìm thấy tại Maskellia, huyện Ambagamowa, Sri Lanka.

**Từ nguyên**
Tính từ định danh albiflora là tiếng Latinh, có nghĩa là hoa trắng.


**Phân bố**
Loài này là đặc hữu Sri Lanka.

**Mô tả**
Thân rễ nhỏ, củ không cuống. Lá nhỏ, 6-8 inch × 2,5-3,5 inch (15–20 cm × 6–9 cm), nhẵn, màu xanh lục tươi, thuôn dài hoặc hình elip, đỉnh nhọn hoặc thuôn tròn, đáy thuôn tròn hoặc hình tim, có cuống dài xấp xỉ hoặc dài hơn, cùng màu, có rãnh sâu; Cuống cụm hoa ngắn; cụm hoa là cành hoa dạng bông thóc, dài 3-4 inch (8–10 cm). Lá bắc màu xanh lục nhạt hình trứng-hình mũi mác, hơi uốn ngược, nhỏ dần về phía trên, tất cả dều mang hoa; các lá bắc dưới dài ~ 2 inch (5 cm), thuôn dài-hình mũi mác, nhọn đầu; các lá bắc trên ngắn hơn, hình trứng; nắp bao hoa tù; cánh môi tròn, rộng đầu. Hoa dài 1 inch (2,5 cm), màu trắng, thùy tràng hoa thuôn dài. Nhị lép rộng. Cánh môi 0,75 inch (2 cm), rộng, nông, mép có khía răng cưa, màu trắn với đốm vàng trên họng môi. Bao phấn có cựa cong vào trong.

**Chú thích**
Curcuma albiflora
*Curcuma albiflora
*access-date =ngày 16 tháng 7 năm 2013
A
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1861
Thể loại:Thực vật Sri Lanka
Curcuma amada

Curcuma amada là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Roxb. mô tả khoa học đầu tiên năm 1810.

**Từ nguyên**
Tính từ định danh amada lấy theo tên gọi trong tiếng Bengal của loài này, có nghĩa là gừng xoài.

**Phân bố**
Loài này có tại đông và nam Ấn Độ, Bangladesh, Myanmar, Thái Lan.

**Mô tả**
Thân hành (thân rễ) hình nón, với các củ chân vịt ruột màu vàng nhạt. Cụm hoa dạng bông thóc ít hoa, ở giữa. Lá có cuống dài, hình mũi mác rộng. Toàn thân cây có màu xanh lục. Rễ tươi có mùi giống như mùi xoài tươi, vì thế mà tại khu vực Bengal người ta gọi nó là amada (nghĩa đen là gừng xoài). Nó cũng được gọi là kajula-gauree. Ra hoa vào mùa mưa.

**Sử dụng**
Được người dân bản địa sử dụng để kích thích thèm ăn sau khi khỏi ốm, tạo màu cho cà ri cũng như sử dụng trong y học dân gian.

**Lưu ý**
Không nhầm loài này với Curcuma mangga có ở đảo Java, Indonesia cũng có mùi xoài, với tên gọi tại đó là “temu mangga” hay “temu poh” - cũng có nghĩa là gừng xoài. Khác biệt giữa hai loài này ở chỗ C. amada có cụm hoa mọc chính giữa, trong khi C. mangga có cụm hoa mọc ở bên.

**Hình ảnh**

**Chú thích**
Curcuma amada
*Curcuma amada
*accessdate =ngày 16 tháng 7 năm 2013
A
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1810
Thể loại:Thực vật Ấn Độ
Thể loại:Thực vật Bangladesh
Thể loại:Thực vật Myanmar
Thể loại:Thực vật Thái Lan
Thể loại:Thực vật ăn được
Curcuma amarissima

Curcuma amarissima là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được William Roscoe mô tả khoa học đầu tiên năm 1826. Tên tiếng Trung: 极苦姜黄 (cực khổ khương hoàng), nghĩa đen là giềng cực đắng.

**Phân bố**
Loài này có tại đông bắc Ấn Độ, Bangladesh, Trung Quốc (huyện Mãnh Lạp, tây nam tỉnh Vân Nam). Môi trường sống là nền rừng, ở cao độ khoảng 800 m.

**Mô tả**
Thân rễ bao gồm một loạt các củ lớn nối với nhau, với các rễ bên, củ chân vịt dài, thẳng, dày bằng ngón tay cái của người, ruột màu  vàng với phần rìa màu xanh gỉ đồng, vỏ màu xanh lục ánh lam, vị rất đắng; củ treo lủng lẳng ít và nhỏ, ruột màu ngọc trai hay trắng; thân màu ánh đỏ; lá hình trứng rộng, màu xanh lục và nhẵn cả hai mặt, ~ 45 × 14 cm, với cuống lá có bẹ màu nâu ánh đỏ, dài; cụm hoa bông thóc mọc ở bên, trên các chồi tách biệt mọc ra từ thân rễ, hình trụ, cao từ 4-6 inch × 3,5 inch (10-15 cm × 9 cm), với các bẹ màu nâu ánh tía; lá bắc hữu sinh lớn ~5 cm, hình trứng, xếp lợp, màu xanh lục sẫm; mào nhỏ, màu trắng, chóp ở đỉnh các lá bắc có màu từ hồng nhạt đến đỏ; lá bắc bên trong hình trứng, màu trắng; đài hoa ~1cm, 3 thùy, chóp đỉnh màu hồng; phiến ngoài của tràng hoa 3 thùy, màu đỏ thắm, ống tràng ~2cm, các thùy ~1cm, thuôn dài, phần trên có mấu nhọn, có nắp; chỉ nhị, hay môi trên của phiến trong chia 3 phần, màu vàng rơm nhạt, các phần bên mọc thẳng, tụ lại, phần giữa mang bao phấn có rãnh, 2 cựa; môi dưới 3 thùy tù, màu vàng, thùy giữa (cánh môi) lớn nhất, 3 thùy, thùy trung tâm với dải màu vàng sẫm ở giữa, có khía tai bèo hoặc gợn sóng ở mép; hình chỉ đến bán bầu dục, với hai nhú hình dùi ở gốc; đầu nhụy hình chén có lông rung; nguyên bào mầm có lông nhung; quả nang ba ngăn, hạt nhiều. Ra hoa tháng 4-5.

**Chú thích**
Curcuma amarissima
*Curcuma amarissima
*accessdate=ngày 16 tháng 7 năm 2013
A
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1826
Thể loại:Thực vật Ấn Độ
Thể loại:Thực vật Bangladesh
Thể loại:Thực vật Trung Quốc
Nghệ lá hẹp

Nghệ lá hẹp (danh pháp khoa học: Curcuma angustifolia) là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được William Roxburgh mô tả khoa học đầu tiên năm 1810. Tên gọi tại Ấn Độ là tikhur.

**Phân bố**
Loài này có ở Ấn Độ (từ Uttarakhand, Maharashtra tới Assam), Bangladesh, Bhutan, Myanmar, Nepal, Thái Lan, Việt Nam. Du nhập vào đông nam Trung Quốc.

**Mô tả**
Địa thực vật; thân rễ thuôn dài, củ hình bông vụ to 1 cm, nạc trắng, bìa vàng, mùi nghệ; rễ to, rộng 1,5 mm, mang nhiều củ thuôn dài ở chót, nhạt màu. Lá có phiến hẹp hình mũi mác, to 15 × 5–7 cm, cuống dài đến 15 cm. Phát hoa xuất hiện trước lá, cao 15 cm, trên cọng 5–15 mm; lá hoa tròn dài, đến 2,5 cm; lá hoa dưới màu xanh lục, chóp đỏ hay tim tím; đài hoa 1 cm, có lông, vành có ống có lông, cánh hoa 1,5 cm; bao phấn có 2 móng nhỏ; nhị lép dài 2 mm; cánh môi bầu dục, dài 11 mm, chẻ 1/4. Hoa dài hơn lá bắc. Ra hoa tháng 5-7.

**Sử dụng**
Củ trị lạnh, gãy xương, ỉa, vàng da, sưng thận, sạn. Tại Ấn Độ, người ta nghiền củ của loài này để làm bột, tương tự như bột thu được từ Maranta arundinacea hay Tacca pinnatifida, gọi là Tikhur hay Ticor. Một số loại bánh ngọt được làm từ bột tikhur.

**Lưu ý**
C. angustifolia Dalzell & A.Gibson, 1861 là đồng nghĩa của C. neilgherrensis Wight, 1853.

**Hình ảnh**

**Chú thích**
Curcuma angustifolia
*Curcuma angustifolia
*access-date =ngày 16 tháng 7 năm 2013
A
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1810
Thể loại:Thực vật Ấn Độ
Thể loại:Thực vật Bangladesh
Thể loại:Thực vật Bhutan
Thể loại:Thực vật Lào
Thể loại:Thực vật Myanmar
Thể loại:Thực vật Nepal
Thể loại:Thực vật Thái Lan
Thể loại:Thực vật Việt Nam
Curcuma antinaia

Curcuma antinaia là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Chaveer. & Tanee mô tả khoa học đầu tiên năm 2007. Mẫu định danh loài A. Chaveerach 509 thu thập ở cao độ 300 m tại huyện Sangkhom, tỉnh Nong Khai.

**Từ nguyên**
Thân rễ của C. antinaia được sử dụng trong y học cổ truyền Thái Lan làm chất chống nọc do rắn độc cắn. Tên thông thường bản ngữ "waan nak kharat". “Nak kharat” trong tiếng Thái kết hợp hai từ tiếng Bali “naka” + “raja” có nghĩa là “vua Naka”. Các Phật tử tin rằng Naka là vị thần của các loài rắn. Tính từ định danh loài dựa trên tính chất chống nọc rắn độc.

**Phân bố, môi trường sống**
C. antinaia được trồng trong vườn nhà ở một số bản làng tại huyện Sangkhom, tỉnh Nong Khai ở đông bắc Thái Lan. Nó phát triển tốt tại các khu vực lộ thiên trong vườn nhà với đất sét ẩm; ở cao độ 300-400 m. 

**Mô tả**
Cây thân thảo trên mặt đất, sống lâu năm. Rễ chùm, một số mập. Thân giả mọc thẳng đứng, cao tới 1 m. Thân rễ phân nhánh, 5-10 × 1,5-2 cm, hình trụ, phía ngoài có màu trắng ánh xanh lục đến nâu ánh vàng, bên trong màu vàng nhạt hoặc màu da cam (phần trung tâm đường kính ~5 mmm), chứa chất giải độc rắn cắn. Lá hàng năm 6-8; bẹ lá xanh lục, nhẵn nhụi, dài 30-50 cm; phiến lá hình elip-thuôn dài, 40-70 × 12-16 cm, cả hai mặt đều nhẵn nhụi, gốc hình nêm, đỉnh nhọn đến nhọn hoắt, mép nguyên hoặc hơi gợn sóng. Cụm hoa phát triển trên thân giả, 12-15 × 6-8 cm; cuống nhẵn nhụi, được bao trong các bẹ của hai lá thấp nhất, dài 20-30 cm; lá bắc xếp lợp; lá bắc sinh sản hình trứng rộng đến hình elip rộng, 5-5,3 × 3-3,2 cm, màu lục sáng, nhẵn nhụi, hình túi, mép rời, đỉnh tù; mào lá bắc dẹt, gốc hình túi, hình elip-thuôn dài, dài 6-7 × 2,5-2,7 cm, màu trắng với đỉnh màu tím, nhẵn nhụi; lá bắc con hình trứng ngược-thuôn dài, 2,7-3 × 1,3-1,5 cm, dạng màng, nhẵn nhụi, đỉnh xẻ 2 thùy nông, đỉnh các thùy thuôn tròn. Đài hoa hình ống, dạng màng, 1,6-1,8 × 0,2-0,3 cm, đỉnh 3 thùy, nhẵn nhụi, xẻ một bên, dài ~0,5 cm. Ống tràng hoa dài 2,3-2,5 cm, nhẵn nhụi, màu trắng, thuỳ 3; thùy lưng hình trứng rộng, 1,5-1,7 × 1,8-2cm, hình túi, đỉnh có nắp, với các mũi nhọn giống như gai dài 2-3 mm, nhẵn nhụi; thùy bên hình trứng, 1,5-1,7 × 1-1,2 cm, đỉnh thuôn tròn; cánh môi hình trứng ngược, màu vàng hoặc màu da cam nhạt với một dải màu da cam dọc theo giữa cánh môi từ đáy đến đỉnh, 3-3,2 × 1,5-1,7 cm, đỉnh xẻ 2 thùy nông hoặc hình có khía răng cưa; nhị lép bên thuôn dài, 1,3-1,5 × 0,7-0,8cm, màu vàng, đỉnh thuôn tròn; nhị 1, chỉ nhị dài ~0,7 cm, hợp sinh với nhị, mào bao phấn lắc lư, ~5 × 2mm, có lông ở mặt lưng, gốc với 2 cựa dài; bầu nhụy hạ, nhẵn nhụi, 3 ngăn, kiểu đính noãn là đính trụ; vòi nhụy 1, hình chỉ, dài ~1 cm; đầu nhụy hình chén, đường kính ~1 mm.

**Chú thích**
Curcuma antinaia
*Curcuma antinaia
*accessdate=ngày 16 tháng 7 năm 2013
A
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2007
Thể loại:Thực vật Thái Lan
Curcuma attenuata

Curcuma attenuata là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Nathaniel Wallich đưa vào danh sách của ông năm 1832 nhưng không có mô tả khoa học kèm theo. Năm 1890, John Gilbert Baker cung cấp mô tả khoa học đầu tiên cho nó. Mẫu vật do Wallich thu thập tại bờ sông Irrawaddy.

**Phân bố**
Loài này có tại Myanmar và Thái Lan.

**Mô tả**
Thân rễ nhỏ, hình cầu; củ không cuống thuôn dài. Búi lá dài 2,5–3 ft (76–90 cm), cuống lá dài, thanh mảnh, dài bằng phiến lá; phiến lá có kết cấu rắn chắc hơn so với thường thấy trong chi này, rất nhẵn nhụi, dài 1-1, 5 ft (30–46 cm), lá hình mũi mác, thu nhỏ dần về phía đáy và đỉnh nhọn. Lá bắc hoa nhỏ, dài dưới 1 inch (2,5 cm), dạng màng, rất tù; lá bắc mào ít, thuôn dài, sáng màu với ánh đỏ. Cuống cụm hoa dài 1 ft (30 cm), thanh mảnh, mọc thẳng. Cụm hoa bông thóc rậm, 3-4 × 1 inch (7,5-10 × 2,5 cm). Hoa? (do tác giả chỉ thấy mẫu hoa héo).

**Chú thích**
Curcuma attenuata
*Curcuma attenuata
*access-date =ngày 25 tháng 2 năm 2021
A
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1890
Thể loại:Thực vật Myanmar
Thể loại:Thực vật Thái Lan
Curcuma aurantiaca

Curcuma aurantiaca là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Coenraad van Zijp mô tả khoa học đầu tiên năm 1915. Tên gọi địa phương tại khu vực Malang (tỉnh Đông Java) là kuntji kerbo hay temu blobo.

**Từ nguyên**
Tính từ định danh aurantiaca là từ tiếng Latinh (giống đực: aurantiacus, giống trung: aurantiacum), có nghĩa là màu da cam. Ở đây là nói tới màu của hoa loài này.

**Phân bố**
Loài này có tại Ấn Độ, Indonesia (đảo Java, Maluku, Sulawesi), Malaysia bán đảo, Myanmar?, Sri Lanka?, Thái Lan. Tại Java, nó mọc trong các rừng tếch (Tectona grandis), đây là một hệ sinh thái rất khô trong mùa khô, giống với môi trường sống của nó ở Ấn Độ và Thái Lan.

**Mô tả**
Cây thân thảo lâu năm cao 20–70 cm. Thân rễ nhỏ, đơn, hiếm khi chia nhánh, rễ màu vàng nhạt, có mùi long não, củ không cuống. Lá 4-5, với cuống dài 3,5–28 cm; phiến lá 28-51 × 14–21 cm, mép trên và gân lá nhiều lông nhỏ, mặt dưới nhẵn nhụi hơi gợn sóng, đỉnh nhọn, đáy thuôn tròn hoặc hình nêm-hình trứng hoặc đôi khi thuôn dài; cuống lá có rãnh; mặt ngoài bẹ lá nhiều lông nhỏ, mép có lông rung; lưỡi bẹ nhỏ 2 răng, dài 5 mm, mặt ngoài nhiều lông nhỏ. Cụm hoa bông thóc ở đầu cành, 9-23 × 5–9 cm, hình trụ; cán hoa bị che lấp sâu trong bẹ, nhiều lông nhỏ; các lá bắc dưới dài 3.5 cm, gần hình trứng, đỉnh hơi uốn cong, lá bắc giữa hợp sinh bên màu vàng ánh lục, đỉnh đôi khi màu lục sẫm hay tím, lá bắc trên dài 5 cm, thuôn dài-hình mũi mác, nhọn, hơi uốn cong, màu tím, đáy nhạt dần trở thành ánh xanh; hoa dài 4,8 cm; đài hoa dài 11 mm, nhiều lông trắng dài, chẻ một bên, 3 răng phình lên bất thường, đỉnh thuôn tròn; ống tràng 3 lần dài hơn, nhẵn nhụi; các thùy màu da cam nhạt, mặt trong nhẵn nhụi; thùy saunhiều long cực nhỏ, đỉnh thuôn tròn; các thùy bên nhẵn nhụi, đỉnh thuôn tròn; môi lõm, 1,6 cm × 2 cm, có vết rạch, màu da cam tới đỉnh, đoạn giữa sẫm màu; nhị lép màu da cam; mô vỏ bao phấn dài 6 mm, màu da cam nhạt, đỉnh sẫm màu, đáy xiên-cắt cụt; mô liên kết không có phần phụ; bầu nhụy dài 3 mm, hình cầu, màu nâu nhạt.

**Sử dụng**
Cụm hoa của C. aurantiaca từng được dùng làm rau ăn tại Sulawesi, nhưng việc sử dụng như vậy hiện nay không còn phổ biến.

**Chú thích**
Curcuma aurantiaca
*Curcuma aurantiaca
*access-date =ngày 16 tháng 7 năm 2013
A
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1915
Thể loại:Thực vật Ấn Độ
Thể loại:Thực vật Indonesia
Thể loại:Thực vật Malaysia
Thể loại:Thực vật Myanmar
Thể loại:Thực vật Sri Lanka
Thể loại:Thực vật Thái Lan
Curcuma bakeriana

Curcuma bakeriana là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được William Botting Hemsley mô tả khoa học đầu tiên năm 1892.

**Từ nguyên**
Tính từ định danh bakeriana là để vinh danh John Gilbert Baker (1834-1920), nhà thực vật học người Anh.

**Phân bố**
Loài này có tại Papua New Guinea.

**Mô tả**
Tương tự như C. australasica, nhưng khác ở chỗ các củ có cuống hình chùy hay hay hình trứng, không có chỗ thắt lại như ở C. australasica. Ngoài ra, cụm hoa bông thóc cũng ngắn hơn, nhưng với các hoa màu da cam lớn hơn.

**Chú thích**
Curcuma bakeriana
*Curcuma bakeriana
*access-date=ngày 16 tháng 7 năm 2013
B
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1892
Thể loại:Thực vật Papua New Guinea
Curcuma bicolor

Curcuma bicolor là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Mood & K.Larsen mô tả khoa học đầu tiên năm 2001. Mẫu vật thu thập ở cao độ 750 m, ven đường 1095, gần thị trấn Pang Mapha, huyện Pang Mapha, tỉnh Mae Hong Son.

**Phân bố**
Loài này có tại tỉnh Mae Hong Son, miền bắc Thái Lan. 

**Chú thích**
Curcuma bicolor
*Curcuma bicolor
*access-date=ngày 16 tháng 7 năm 2013
B
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2001
Thể loại:Thực vật Thái Lan
Curcuma caesia

Curcuma caesia là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được William Roxburgh mô tả khoa học đầu tiên năm 1810. Người Bengal gọi nó là nílkunth'ha hay kálá-haldí. Tên tiếng Anh của nó là black turmeric (nghĩa đen là nghệ đen, tuy nhiên không nhầm nó với nghệ đen ở Việt Nam là Curcuma zedoaria) hay black zedoary (nghĩa đen là nga truật đen).

**Từ nguyên**
Tính từ định danh caesia là tiếng Latinh (giống đực: caesius, giống trung: caesium), nghĩa là xám xanh. Ở đây là nói tới ruột các củ chân vịt màu xám xanh của loài này.

**Phân bố**
Loài này có tại Ấn Độ, Bangladesh.

**Mô tả**
Thân rễ hình trứng, với các củ chân vịt ruột màu xám xanh (caesius). Lá hình mũi mác, có cuống, sọc màu tía ánh gỉ sắt sẫm xuống tới đoạn giữa, xuyên qua mặt dưới; mọi phần khác màu xanh lục. Cuống lá và bẹ lá màu xanh lục. Lá bắc sinh sản màu xanh lục ánh gỉ sắt, mào màu tía sẫm. Cán hoa ở bên. Mặt ngoài tràng hoa màu tía, bên trong màu vàng. Nở hoa tháng 5, ngay sau khi lá xuất hiện.

**Sử dụng**
Theo Carey thì người Hindu giã nát rễ nó để đắp vào chỗ đau (khớp, vết thương).

**Tinh dầu**
Một nghiên cứu về tinh dầu thân rễ của C. caesia từ miền trung Ấn Độ năm 2003 đã nhận dạng 30 hợp chất, chiếm 97% trọng lượng tinh dầu, với camphor (28%), ar-turmeron (12%), (Z)-ocimen (8%), ar-curcumen (7%), 1,8-cineol (5%), elemen (5%), borneol (4%), bornyl acetat (3%) và curcumen (3%) là các thành phần chính.
Nghiên cứu khác năm 2014 về tinh dầu thân rễ của C. caesia từ miền nam Ấn Độ nhận dạng 35 hợp chất, bao gồm tropolon (15,86 %) là thành phần chính, ledol (3,27 %), β-elemenon (3,03 %), α-bulnesen (3,02 %), spathulenol (2,42 %) là các thành phần phụ còn borneol (0,85 %), α-terpineol (0,77 %), eucalyptol (0,62 %), caryophyllen (0,45 %) là các thành phần dấu vết.
Nghiên cứu công bố năm 2020 về tinh dầu thân rễ của C. caesia từ miền bắc Ấn Độ đã nhận dạng 48 hợp chất, chiếm 99,28% trọng lượng tinh dầu, với các thành phần chính là cycloisolongifolen, 8,9-dehydro-9-formyl (11,67%), camphor (6,05%), eucalyptol (5,96), β-germacren (5,23%), 2,4,6-cycloheptatrien-1-on, 2-hydroxy-5-(3-methyl-2-butenyl)-4-(1-methylethenyl) (5,18%) và isoborneol (5.05%).

**Thư viện ảnh**

**Chú thích**
Curcuma caesia
*Curcuma caesia
*access-date=ngày 16 tháng 7 năm 2013
C
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1810
Thể loại:Thực vật Ấn Độ
Thể loại:Thực vật Bangladesh
Thể loại:Thảo mộc
Curcuma ceratotheca

Curcuma ceratotheca là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Karl Moritz Schumann mô tả khoa học đầu tiên năm 1899. Mẫu dịnh danh Sarasin n. 786 thu thập ngày 4 tháng 11 năm 1894 tại Tomohon, tỉnh Bắc Sulawesi.

**Phân bố**
Loài này có tại miền bắc đảo Sulawesi, Indonesia. 

**Chú thích**
Curcuma ceratotheca
*Curcuma ceratotheca
*accessdate=ngày 16 tháng 7 năm 2013
C
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1899
Thể loại:Thực vật Indonesia
Curcuma coerulea

Curcuma coerulea là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Karl Moritz Schumann mô tả khoa học đầu tiên năm 1904.

**Từ nguyên**
Tính từ định danh coerulea (cách viết khác: caerulea, giống đực: coeruleus/caeruleus, giống trung: coeruleum/caeruleum) là tiếng Latinh, nghĩa là màu xanh lam hay xanh da trời (thiên thanh), ở đây là nói tới hoa màu xanh lam của nó (floribus coeruleis).

**Phân bố**
Loài này được tìm thấy ở Thượng Myanmar, tại Fort Stedman (nay là Maing Thauk, phía đông bắc hồ Inle, khoảng 20 km về phía tây nam Taunggyi, thủ phủ bang Shan, đông bắc Myanmar.

**Mô tả**
Lá thẳng-hình mác, thu nhỏ dần, đỉnh nhọn, đáy hẹp, cả hai mặt có lông gần như lông măng, màu xanh lục, dài 15 cm, rộng 2,5 cm. Cụm hoa bông thóc hình trụ hẹp, rậm, dài 15 cm, đường kính 2,5 cm; lá bắc hoa được bao quanh ở dưới, dài 4 cm, hơi tù, nhẵn nhụi; lá bắc vô sinh ít màu; bầu nhụy nhẵn nhụi; đài hoa dài 7 mm, nhọn, 3 răng; ống tràng hoa khoảng 3 lần dài hơn, các thùy thuôn dài, nhọn, nhẵn nhụi; cánh môi màu xanh lam.

**Chú thích**
Curcuma coerulea
*Curcuma coerulea
*access-date=ngày 16 tháng 7 năm 2013
C
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1904
Thể loại:Thực vật Myanmar
Curcuma comosa

Curcuma comosa là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được William Roxburgh mô tả khoa học đầu tiên năm 1810 theo cây mà Felix Carey (1782-1822) tìm thấy ở Pegu (nay là Bago, Myanmar).

**Phân bố**
Loài này có tại Ấn Độ (Assam), Myanmar, Thái Lan. Du nhập vào Malaysia bán đảo.

**Mô tả**
Thân hành (thân rễ) lớn, hình trái xoan, ruột màu đất son nhạt. Không củ chân chim, nhiều củ có cuống rễ ruột trắng, mọc sâu trong lòng đất. Lá to, có cuống, hình mác, cuống lá và bẹ không thò ra, cao 5–6 ft (1,5-1,8 m), mọi phần màu xanh lục, ngoại trừ những lá đầu tiên có vết mờ màu rỉ sắt nhạt từ giữa cho tới phần trung tâm của mặt trên. Cành hoa bông thóc hình chùy, lớn; lá bắc sinh sản màu hồng nhạt: mào dồi dào, màu hồng. Hoa nhiều, mặt ngoài tràng hoa màu hồng, mặt trong màu vàng, nở tháng 5, cùng lúc lá xuất hiện.

**Chú thích**
Curcuma comosa
*Curcuma comosa
*access-date=ngày 16 tháng 7 năm 2013
C
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1810
Thể loại:Thực vật Ấn Độ
Thể loại:Thực vật Thái Lan
Thể loại:Thực vật Myanmar
Thể loại:Thực vật Assam
Curcuma coriacea

Curcuma coriacea là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Jose K. Mangaly và Mamiyil Sabu mô tả khoa học đầu tiên năm 1988 (in năm 1989).

**Phân bố**
Loài này có tại các bang Kerala (các quận Idukki, Palakkad và Pathanamthitta), Tamil Nadu (?) ở miền nam Ấn Độ. Loài này mọc ở các đồng cỏ lộ thiên, nhiều đá, với các loài như Cymbopogon, và cả ở các cao độ lớn hơn dọc theo rìa rừng thứ sinh. Cao độ sinh sống 800-1.100 m. Nó ra hoa vào tháng 4-6, và tạo quả tháng 5-8.

**Mô tả**
Thân rễ rất nhỏ, phân nhánh, ruột màu trắng ánh vàng. Thân lá cao 30–40 cm. Lá 25 × 10 cm, hình elip, nhọn ở hai đầu, rậm lông măng ở hai mặt; cuống lá dài đến 3 cm. Cành hoa bông thóc đầu cành, hình trụ 12-13 × 34 cm; lá bắc 2,5 × 1,6 cm, hình trứng, tù, màu nâu ánh vàng, có lông tơ. Hoa vàng; đài hoa hình ống, có lông, xẻ sâu một bên; tràng hoa màu vàng tươi, các thùy không bằng nhau; cánh môi 2 × 2 cm, 3 thùy thuôn tròn, màu vàng sẫm, bầu nhụy có lông tơ.

**Chú thích**
Curcuma coriacea
*Curcuma coriacea
*access-date =ngày 16 tháng 7 năm 2013
C
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1988
Thể loại:Thực vật Ấn Độ
Curcuma decipiens

Curcuma decipiens là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Nicol Alexander Dalzell mô tả khoa học đầu tiên năm 1850.

**Phân bố**
Loài này có tại Malwan, bang Maharashtra, tây nam Ấn Độ.

**Mô tả**
Cây thân thảo lâu năm, rễ chùm treo nhiều củ hình quả hạnh, ruột màu trắng. Cán hoa ban đầu mọc ở bên, sau đó 6-8 tuần từ nách lá xuất hiện một cán hoa trung tâm hình chùy dài. Lá hình xoan rộng, nhẵn nhụi, hiếm khi với lông nhung mặt dưới, cuống lá dài, chân phiến cuống ngang gốc bẹ. Lá bắc hoa hình túi, màu tia; lá bắc dưới thuôn tròn, lá bắc trên thuôn dài, tù, với 2 hoa màu tía. Đài hoa hình phễu, 2 lần ngắn hơn ống tràng, 3 răng, răng thuôn tròn. Ống tràng màu tía, bên trong đoạn giữa có râu, viền ngoài thuôn dài, đỉnh có mấu nhọn dạng nắp, ben trong tương tự. Cánh môi 2 thùy, mép nhăn. Chỉ nhị dẹt; bao phấn dài, đầu nhụy hình phễu , 3 ngăn, có lông rung. Tuyến trên bầu thuôn dài-thẳng.

**Chú thích**
Curcuma decipiens
*Curcuma decipiens
*access-date=ngày 16 tháng 7 năm 2013
D
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1850
Thể loại:Thực vật Ấn Độ
Curcuma ecomata

Curcuma ecomata là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Craib mô tả khoa học đầu tiên năm 1912. Mẫu định danh: Kerr 1655, thu thập ở cao độ 660 m tại vùng Doi Suthep, Chiang Mai.

**Phân bố**
Loài này có tại các tỉnh Chiang Mai, Chiang Rai và Mae Hong Son, tây bắc Thái Lan. Môi trường sống là rừng thường xanh khô và rừng lá sớm rụng, ở cao độ 400-1.300 m.

**Mô tả**
Lá thuôn dài-hình elip, đỉnh nhọn thon ngắn, nhọn, đáy thon nhỏ thành cuống, dài 39 cm, rộng 13 cm, mặt trên nhẵn nhụi, trừ gân có lông cứng; mặt dưới hơi rậm lông; cuống dài tới 20 cm; bẹ không lá ít nhất 4, bẹ trên dài tới 20 cm. Cuống cụm hoa dài 7 cm, đáy có vảy; lá bắc hợp sinh nhiều hay ít, màu từ vàng rơm tới nâu, đôi khi phần đỉnh màu đỏ, đỉnh thuôn tròn, dài 3 cm và rộng 2–7 cm, mép không khía, nhẵn nhụi. Đài hoa trong như thủy tinh, dài khoảng 1 cm. Ống tràng ~3 cm, phần trên mở rộng; các thùy hình mác hoặc thuôn dài-hình mác, nhọn thon, gần đều, dài 15 mm và rộng 4–5 mm. Nhị lép màu tía, gần giống hình thoi, nhọn thon, dài 15 mm, rộng 7 mm; cánh môi gần tròn, đáy hẹp, đường kính 1–2 cm, màu tia trừ phần giữa màu vàng; chỉ nhị rộng, dài ~5 mm; bao phấn dài 8 mm, cựa dài ~2 mm.

**Chú thích**
Curcuma ecomata
*Curcuma ecomata
*access-date =ngày 16 tháng 7 năm 2013
E
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1912
Thể loại:Thực vật Thái Lan
Curcuma elata

Mì tinh rừng (danh pháp hai phần: Curcuma elata) là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được William Roxburgh (1751-1815) đặt tên khoa học lần đầu tiên năm 1814. Mô tả khoa học đầu tiên trong sách Flora Indica của Roxburgh do William Carey (1761-1834) biên tập và in năm 1820. Mẫu định danh loài do William Carey lấy từ Myanmar về trồng tại vườn thực vật Calcutta.

**Phân bố**
Loài này có tại Myanmar, Thái Lan và Việt Nam.

**Mô tả**
Địa thực vật cao 1-1,8 m. Thân rễ thuôn dài, hình trứng ngược, với nhiều củ chân vịt lớn, cong vào trong. Củ chân vịt từ vàng nhạt đến vàng, ruột vàng đậm. Các củ mọc ra từ rễ thì ruột màu trắng ngọc trai. Lá không cuống, màu xanh lục, có phiến bầu dục thon, có thể rất to, đến 60-120 x 30 cm, mặt dưới hơi có lông nhung. Cụm hoa bông thóc mọc sát đất, ở bên, xuất hiện trước lá, lớn, cao 20 cm, mào màu từ hồng sẫm đến đỏ thắm; lá bắc xanh, bầu dục rộng, dài 5-6 cm, chóp răng chót lá bắc màu ánh tím. Đài hoa trắng, 3 răng, vành có ống tràng dài bằng 2 lần đài, cánh hoa trắng hay hồng, dài 2,5 cm. Bao phấn đáy có cựa dài. Nhị lép dài 2 cm, đính vào chỉ nhị. Cánh môi dài 2 cm, màu vàng, đầu lõm sâu. Ra hoa tháng 3-4. Bề ngoài tương tự như C. zedoaria, nhưng rễ thì khác nhiều, phụ thuộc vào kích thước của chúng.

**Tên gọi khác**
The Flora of China gọi nó là 大莪术 (đại nga thuật), nghĩa đen là nga truật lớn, nhưng không kèm theo mô tả.

**Chú thích**
Curcuma elata
*Curcuma elata
*access-date = ngày 27 tháng 2 năm 2021
E
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1820
Thể loại:Thực vật Myanmar
Thể loại:Thực vật Thái Lan
Thể loại:Thực vật Việt Nam
Curcuma exigua

Curcuma exigua là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được N.Liu mô tả khoa học đầu tiên năm 1987.

**Phân bố**
Loài này có tại huyện Mễ Dịch, địa cấp thị Phàn Chi Hoa, tây nam tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc. Tên gọi trong tiếng Trung là 细莪术 (tế nga thuật), nghĩa đen là nga truật nhỏ.

**Mô tả**
Cây cao 40–80 cm. Thân rễ nhiều nhánh, ruột màu vàng; các rễ mập có củ ở tận cùng. Bẹ lá màu lục nhạt; cuống lá 5–8 cm; phiến lá màu xanh lục pha tía, dải hẹp dọc gân giữa màu đỏ, hình mũi mác đến rộng như vậy, ~20 × 5–7 cm, nhẵn nhụi, gốc hình nêm, đỉnh hình đuôi. Cụm hoa đầu cành trên thân giả; cuống ~3,6 cm; cành hoa bông thóc hình trụ, ~9 x 2,5 cm; lá bắc sinh sản hình trứng-hình elip; lá bắc mào màu trắng với đỉnh màu tía, thuôn dài, ~4,2 × 1 cm, nhẵn nhụi. Đài hoa ~1,3 cm, đỉnh 2 răng. Tràng hoa màu tía nhạt; ống tràng ~1,4 cm, có lông nhung ở họng; các thùy màu vàng, hình elip, ~1,5 cm. Các nhị lép bên màu vàng, hình trứng ngược, ~1 x 0,5 cm. Cánh môi gần tròn, ~1,2 × 1,1 cm, đỉnh màu vàng với tâm màu sẫm hơn, có khía răng cưa. Bầu nhụy rậm lông. Quả nang gần hình cầu. Ra hoa tháng 8-10.

**Chú thích**
Curcuma exigua
*Curcuma exigua
*access-date =ngày 16 tháng 7 năm 2013
E
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1987
Thể loại:Thực vật Trung Quốc
Curcuma ferruginea

Curcuma ferruginea là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được William Roxburgh mô tả khoa học đầu tiên năm 1810.

**Từ nguyên**
Tính từ định danh ferruginea là từ tiếng Latinh (giống đực: ferrugineus, giống cái: ferruginea, giống trung: ferrugineum), nghĩa là màu gỉ sắt hay vị sắt. Ở đây là nói tới màu nâu đỏ gỉ sắt của bẹ cán hoa và lá.

**Phân bố**
Loài này có tại khu vực Bengal, tại đông bắc Ấn Độ, Bangladesh và Myanmar.

**Mô tả**
Cây cao khoảng 4 ft (1,2 m). Thân hành và củ chân vịt nhiều, ruột màu vàng nhạt, rất thơm. Bẹ của cán hoa và lá màu nâu đỏ rỉ sắt, với ánh đỏ nhạt xuôi xuống đoạn giữa của mặt trên lá, rõ nét khi lá non, đặc biệt rõ ở những lá đầu mùa. Lá hình mác rộng, nhẵn nhụi. Ra hoa tháng 4-5. Hoa to, ít, viền ngoài màu ánh đỏ, bên trong vàng sẫm. Lá bắc của phần sinh sản của cành hoa bông thóc có màu nâu đỏ rỉ sắt; lá bắc mào ít, màu đỏ thắm.

**Chú thích**
Curcuma ferruginea
*Curcuma ferruginea
*accessdate =ngày 16 tháng 7 năm 2013
F
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1810
Thể loại:Thực vật Ấn Độ
Thể loại:Thực vật Bangladesh
Thể loại:Thực vật Myanmar
Curcuma flaviflora

Curcuma flaviflora là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Shao Quan Tong (童绍全, Đồng Thiệu Toàn) mô tả khoa học đầu tiên năm 1986.

**Từ nguyên**
Tính từ định danh flaviflora bắt nguồn từ tiếng Latinh flavus nghĩa là màu vàng kim và flora nghĩa là hoa; ở đây là nói tới hoa màu vàng của nó.

**Phân bố**
Loài này có tại huyện Mãnh Hải, châu tự trị Tây Song Bản Nạp, tây nam tỉnh Vân Nam, Trung Quốc, cho tới miền bắc Thái Lan. Tên gọi trong tiếng Trung là 黄花姜黄 (hoàng hoa khương hoàng), nghĩa đen là nghệ hoa vàng. Môi trường sống là rừng, ở cao độ khoảng 1.400 m.

**Mô tả**
Cây cao 30–40 cm. Thân rễ nhỏ, có mùi thơm; rễ có củ hình thoi ở tận cùng. Cuống lá 4–7 cm; phiến lá 20-24 × 7–8 cm, mặt gần trục nhẵn nhụi, mặt xa trục rậm lông tơ, gốc hình nêm, đỉnh nhọn thon. Cụm hoa trên các chồi riêng biệt sinh ra từ thân rễ; cuống 5–9 cm, bẹ giống vảy màu đỏ tía; cành hoa bông thóc 4,5-6 × 2,5–3 cm; lá bắc sinh sản màu đỏ ánh tía nhạt, hình trứng-hình tròn đến hình trứng, 4-4,5 × 2,6–3 cm, rậm lông tơ, đỉnh nhọn thon; không có lá bắc mào. Đài hoa ~2 cm, đỉnh 3 răng, có lông rung. Ống tràng hoa màu trắng, ~4 cm, rậm lông tơ màu trắng, họng nhẵn nhụi; các thùy màu vàng nhạt, hình mác hẹp, 1,8-2,4 cm × 7–9 mm. Các nhị lép bên màu vàng nhạt với tâm màu vàng sẫm, hình elip, ~2,2 × 1,2 cm. Cánh môi màu vàng nhạt với tâm màu vàng sẫm, hình trứng ngược, ~2,5–2 cm, nhẵn nhụi, gốc có 2 sọc dọc màu đỏ, đỉnh 2 khe. Bầu nhụy có lông tơ màu trắng. Ra hoa tháng 6.

**Chú thích**
Curcuma flaviflora
*Curcuma flaviflora
*access-date =ngày 16 tháng 7 năm 2013
F
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1986
Thể loại:Thực vật Thái Lan
Thể loại:Thực vật Trung Quốc
Curcuma glans

Curcuma glans là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Kai Larsen và John Donald Mood mô tả khoa học đầu tiên năm 2001. Mẫu vật định danh thu thập ở cao độ 810 m ven đường 1035 từ Huai Kuan đi Phayao.

**Phân bố**
Loài này có tại tỉnh Lampang, miền bắc Thái Lan.

**Chú thích**
Curcuma glans
*Curcuma glans
*access-date=ngày 16 tháng 7 năm 2013
G
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2001
Thể loại:Thực vật Thái Lan
Nghệ mảnh

Nghệ mảnh (danh pháp khoa học: Curcuma gracillima) là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được François Gagnepain mô tả khoa học đầu tiên năm 1903. Mẫu vật định danh thu thập khoảng năm 1875-1877 tại tả ngạn sông Mê Kông (miền trung Lào, núi La Khou).

**Từ nguyên**
Tính từ định danh gracillima (giống đực: gracillimus, giống cái: gracillima, giống trung: gracillimum) trong tiếng Latinh nghĩa là thanh mảnh nhất, mỏng nhất. Nó là dạng so sánh cao nhất của tính từ gracilis nghĩa là thanh mảnh, mỏng.

**Phân bố**
Là một loại cây nhiệt đới bản địa miền đông Thái Lan, Campuchia (?), miền nam Lào kéo dài đến đông nam Việt Nam. Tại Việt Nam, cây này phân bố từ Tây Nguyên đến Tây Ninh, (bao gồm Khu bảo tồn thiên nhiên Tà Cú, Khu bảo tồn thiên nhiên Bình Châu – Phước Bửu, Rừng phòng hộ Tân Phú).
Môi trường sống là rừng, ở cao độ 100 đến 200 m. Nó là loại cây thảo có thân rễ, ngủ trong mùa khô, mọc ở rừng thưa lá nửa sớm rụng vùng đất thấp trên đất cát ẩm, thường ở những vùng đồng cỏ ngập nước theo mùa. Phần sinh dưỡng chết hoàn toàn trong mùa khô. Khi những cơn mưa bắt đầu, chồi bắt đầu mọc trở lại và nó ra hoa 1-2 tháng sau khi bắt đầu mùa mưa.

**Mô tả**
Cây thảo thanh mảnh, cao 20–25 cm. Bẹ dài 3–6 cm. Rễ không rõ. Củ thơm, nhỏ. Lá 4-5; 1-2 lá dưới cùng không phiến, các lá trên có cuống dài, phiến lá hình mác, thẳng, 17-22 × 0,8-1,2(-3) cm, đáy và đỉnh thon nhỏ rất mạnh, hơi vượt quá cụm hoa. Cuống lá dài 5–10 cm. Cán hoa dài, thanh mảnh, 5–12 cm. Cụm hoa nhỏ, 2,5-3,2(-5) × 1,5-1,8 cm, ở giữa lá. Lá bắc 5-8, hình xoan, màu xanh lục tới đỏ chói, tới 1,2 × 1,2 cm, đỉnh cong nhiều hay ít, hơi xếp lợp. Hoa màu trắng, thơm, dài 1,3 cm, hơi vượt lá bắc. Đài hoa hình chuông, 0,4 × 0,3 cm, 3 răng, răng hình tam giác, hơi tù. Ống tràng dài 0,5-0,6 cm, ~2 lần dài hơn đài hoa; thùy hình xoan, dài 0,5-0,7 cm; thùy lưng dạng nắp, các thùy bên hình mác, đỉnh thon nhỏ. Chỉ nhị ngắn, phẳng, đáy rậm lông, các ngăn song song, dài xấp xỉ, rậm lông dễ thấy, đáy không cựa, mô liên kết hiếm thấy. Nhị lép rộng, 0,5-0,6 × 0,3 cm, hình nêm cắt cụt, hiếm khi vượt quá bao phấn, đáy rậm lông. Cánh môi hình trứng ngược tới tròn, 0,6-0,7 × 0,6-0,7 cm, xẻ 2 thùy sâu đến giữa, đáy rậm lông, các thùy cắt cụt lệch. Đầu nhụy hình ống không lông rung, không có đĩa. Bầu nhụy nhẵn nhụi, 3 ngăn, các ngăn nhiều noãn. Về hình thái, C. gracillima tương tự như C. sparganifolia.
Curcuma gracillima var. elatior: Lá ở giữa có đốm nâu nhạt, 40 × 1,5-1,8 cm. Hoa màu trắng ánh lục, có sọc, với điểm nhọn nhỏ. Lá bắc xanh lục. Đài hoa 2 lần nhỏ hơn. Các thùy tràng hoa 2 lần nhỏ hơn. Nhị lép rộng bằng một nửa. Cánh môi hẹp. Bao phấn không rậm lông. Mẫu định danh Godefroy n. 386, thu thập tại núi Pursat (Campuchia) ngày 5 tháng 6 năm 1875.

**Sử dụng**
Loài này không được dùng làm thực phẩm hoặc làm thuốc, nhưng những cây gieo trồng ở Thái Lan được sử dụng để tạo ra những cây cảnh lai ghép.

**Chú thích**
Curcuma gracillima
*Curcuma gracillima
*access-date =ngày 16 tháng 7 năm 2013
G
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1903
Thể loại:Thực vật Campuchia
Thể loại:Thực vật Lào
Thể loại:Thực vật Thái Lan
Thể loại:Thực vật Việt Nam
Curcuma grandiflora

Curcuma grandiflora là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Joachim Otto Voigt (1798-1843) liệt kê trong sách Hortus Suburbanus Calcuttensis in năm 1845 với ghi chép là theo tên do Nathaniel Wallich đặt, nhưng không kèm theo mô tả do tác giả không nhìn thấy loài này. Năm 1890, John Gilbert Baker cung cấp mô tả khoa học đầu tiên cho nó.

**Phân bố**
Loài này có tại Malaysia bán đảo.

**Mô tả**
Thân rễ nhỏ, thuôn dài, các rễ không có củ. Lá 6-8, nhỏ thuôn dài nhọn, mọc thành búi; cuống có rãnh sâu, dài 6-8 inch (15-20 cm); phiến lá 6-8 × 3-4 inch (15-20 × 7,5-10 cm), nhọn đầu, đáy thuôn tròn, màu lục sẫm dọc theo gân. Cuống cụm hoa ngắn hơn rất nhiều so với cuống lá. Cụm hoa bông thóc thuôn dài, 3-4 inch (7,5-10 cm). Lá bắc màu lục nhạt, rất tù, tỏa rộng ở đỉnh. Hoa màu vàng nhạt, hơi dài hơn lá bắc. Các đoạn của tràng hoa hình trứng hoặc thuôn dài. Nhị lép ngắn và rộng. Cánh môi 0,75 inch (2 cm), rộng, có khía răng cưa không rõ nét. Cả nhị lép và cánh môi đều màu vàng anh thảo.

**Chú thích**
Curcuma grandiflora
*Curcuma grandiflora
*access-date=ngày 28 tháng 2 năm 2021
G
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1890
Thể loại:Thực vật Malaysia
Curcuma haritha

Curcuma haritha là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Jose K. Mangaly và Mamiyil Sabu mô tả khoa học đầu tiên năm 1993.
Mẫu định danh thu thập tại Kolathara, quận Calicut, Kerala, Ấn Độ ngày 30 tháng 5 năm 1988. Holotype: Sabu 39113 A ('39113'); Isotype: Sabu 39113 B, Sabu 39113 C. Tên địa phương của nó là vella kua.

**Phân bố**
Loài này có tại bang Kerala, tây nam Ấn Độ. Loài này là một loại địa thực vật mọc ở các khu rừng đất thấp, ở cao độ 25–100 m, cùng với các loài Curcuma khác, ví dụ: C. aeruginosa, C. zedoaria.

**Chú thích**
Curcuma haritha
*Curcuma haritha
*access-date =ngày 16 tháng 7 năm 2013
H
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1993
Thể loại:Thực vật Ấn Độ
Curcuma harmandii

Curcuma harmandii là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được François Gagnepain mô tả khoa học đầu tiên năm 1907.
Các mẫu định danh gồm 1 mẫu do L. Pierre thu thập tại Nam Kỳ ngày 24 tháng 4 năm 1867 (mẫu MNHN-P-P00292625) và 3 mẫu do François-Jules Harmand và Alexandre Godefroy-Lebeuf thu thập tại núi Pursat, Campuchia ngày 20 tháng 6 năm 1875, (Gagnepain viết nhầm, tương ứng thành tháng 4 năm 1870 và ngày 20 tháng 6 năm 1856).

**Phân bố**
Là một loại cây nhiệt đới bản địa miền đông, đông nam và miền trung Thái Lan, Campuchia (các tỉnh Kampong Speu và Pursat), và miền nam Việt Nam. Môi trường sinh sống là rừng lá sớm rụng và rừng thường xanh khô ở cao độ 100–500 m.

**Mô tả**
Cây cao khoảng 0,5 m. Thân rễ không mập. Lá 3, hình trứng-hình mác, 25-35 x 8–10 cm, đáy thu nhỏ, đỉnh nhọn đột ngột và phần nhọn ngắn, cả hai mặt nhẵn nhụi; cuống lá (với bẹ) dài 20–30 cm; bẹ khoảng 3, không bằng nhau, không phiến; các bẹ trên đi ngang qua cuống lá; lưỡi bẹ teo đi. Cụm hoa thò ra từ giữa các lá, có cuống dài 20–30 cm; cành hoa bông thóc lỏng lẻo, dài 12–15 cm; lá bắc 8-10, xếp thành 2 hàng, dài 5–6 cm, rộng tới 3 cm, màu xanh lục, nửa phía dưới có rãnh, tự chúng bao quanh lẫn nhau, nửa trên hơi lõm, tỏa rộng, dần thu nhỏ, đỉnh gần như nhọn. Hoa 4-6, dài 3-3,3 cm, xanh lục hoặc vàng, ẩn trong lá bắc; lá bắc con hình mác, nhỏ, dài 1-1,5 cm. Đài hoa hình ống, thanh mảnh, nhẵn nhụi, đỉnh 3 răng, răng nhỏ, tù. Tràng hoa dài gấp đôi đài hoa; các thùy hình mác. Đáy bao phấn có 2 cựa. Bầu nhụy nhẵn nhụi, vỏ ngoài mỏng. Hạt nhiều, dài 405 mm, rộng 2,5–3 mm, hình trứng-đa diện, màu vàng ánh đỏ, bóng.
C. harmandii hơi giống C. albiflora có ở Ceylon về cách sắp xếp các lá bắc tỏa rộng và xếp lợp lỏng lẻo; nhưng loài ở Đông Dương khác biệt ở chỗ:- Lá của nó bao quanh cụm hoa và không ở bên với nó và dài hơn cuống lá;- Cuống cụm hoa không bao giờ có vảy kèm theo ở dưới lá bắc;- Các lá bắc lớn hơn bao bọc nhau ở gốc, rời, phân đôi và nhọn ở nửa trên của chúng;- Hoa được bao hoàn toàn trong lá bắc nên chúng chiếm nách lá bắc và không lồi ra ngoài.

**Chú thích**
Curcuma harmandii
*Curcuma harmandii
*access-date =ngày 16 tháng 7 năm 2013
H
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1907
Thể loại:Thực vật Campuchia
Thể loại:Thực vật Thái Lan
Thể loại:Thực vật Việt Nam
Curcuma inodora

Curcuma inodora là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Ethelbert Blatter mô tả khoa học đầu tiên năm 1930 trong số 26 tạp chí Journal and Proceedings of the Asiatic Society of Bengal (in năm 1931). Tên gọi trong tiếng Anh là scentless turmeric (nghệ không mùi) hay hidden lily (loa kèn ẩn).

**Từ nguyên**
Tính từ định danh inodora (giống đực: inodorus, giống trung: inodorum) trong tiếng Latinh có nghĩa là không mùi, ở đây là nói tới các thân rễ không mùi của nó.

**Phân bố**
Loài này tìm thấy tại các bang ở miền nam và tây nam Ấn Độ; bao gồm Maharashtra, miền bắc Karnataka, Gujarat, Andhra Pradesh. Môi trường sinh sống là các khu vực đá ong cằn cỗi, đồng bằng, và các vệ đường xẻ qua đồi núi cũng như trong các khu rừng lá sớm rụng ẩm nhiệt đới.

**Mô tả**
C. inodora là cây thân thảo lâu năm, thân rễ không mùi, ra hoa vào các tháng 4, 5, 8, 10 và tạo quả vào các tháng 5, 6, 9, 12. Nó có quan hệ họ hàng gần với C. decipiens nhưng có thể phân biệt được nhờ các hoa của nó cao bằng các lá bắc, xim hoa bọ cạp xoắn ốc với 3-4 hoa, tràng hoa màu tía, nhị lép cùng cánh môi với một dải màu vàng sẫm ở trung tâm.

**Sử dụng**
Nó được sử dụng trong y học cổ truyền để điều trị đau cơ không vết thương (củ được mài với nước để tạo thành hỗn hợp sền sệt và bôi đắp tại chỗ), rối loạn thần kinh và táo bón. C. inodora có giá trị làm cảnh cao và được bán làm cây cảnh.

**Hình ảnh**

**Chú thích**
Curcuma inodora
*Curcuma inodora
*access-date =ngày 16 tháng 7 năm 2013
I
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1930
Thể loại:Thực vật Ấn Độ
Curcuma karnatakensis

Curcuma karnatakensis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được V. A. Amalraj, K. C.  Velayudhan và V. K. Muralidharan mô tả khoa học đầu tiên năm 1991. Mẫu định danh Amalraj 807 thu thập gần Hirahalli, quận Uttar Kanad, bang Karnataka ngày 11 tháng 9 năm 1990.

**Phân bố**
Loài này có tại bang Karnataka, tây nam Ấn Độ.

**Chú thích**
Curcuma karnatakensis
*Curcuma karnatakensis
*accessdate=ngày 16 tháng 7 năm 2013
K
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1991
Thể loại:Thực vật Ấn Độ
Curcuma kudagensis

Curcuma kudagensis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được K. C. Velayudhan, V. S.Pillai & V. A. Amalraj mô tả khoa học đầu tiên năm 1990.
Mẫu định danh cho C. kudagensis ký hiệu V 3561 (holotype chỉ có chữ V, 2 mẫu khác (isotype) chỉ có số 3561) thu thập ngày 9 tháng 5 năm 1988 ở cao độ 1.300 m tại Thalakkaveri, quận Coorg, bang Karnataka, Ấn Độ. Mẫu định danh cho C. thalakaveriensis V 3561  thu thập ngày 9 tháng 5 năm 1987 ở cao độ 1.220 m (4.000 ft) tại Thalakkavery, quận Coorg, bang Karnataka, Ấn Độ.

**Phân bố**
Loài này có tại bang Karnataka, tây nam Ấn Độ.

**Chú thích**
Curcuma kudagensis
*Curcuma kudagensis
*accessdate=ngày 16 tháng 7 năm 2013
K
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1990
Thể loại:Thực vật Ấn Độ
Curcuma kwangsiensis

Curcuma kwangsiensis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được S. G. Lee và Chou Feng Liang mô tả khoa học đầu tiên năm 1977. Tên gọi trong tiếng Trung là 广西莪术 (Quảng Tây nga thuật), nghĩa đen là nga truật Quảng Tây.

**Phân bố**
Loài này có tại các tỉnh Quảng Đông, Quảng Tây, Tứ Xuyên, Vân Nam, ở miền nam Trung Quốc. Môi trường sống là các khu vực cây bụi và cỏ.

**Mô tả**
Cây cao 0,3-0,5 m. Thân rễ không phân nhánh, với ruột màu trắng hoặc kem nhạt, hình trứng-hình cầu, 4-5 × 2,5-3,5 cm; rễ mang các củ. Lưỡi bẹ ~1,5 mm; cuống lá 2-11 cm; cụm lá rậm, phiến lá hình elip-mũi mác hẹp, 14-40 × 4,5-9,5 cm, có lông tơ, gốc thon nhỏ dần, đỉnh nhọn, màu xanh lục hoặc xanh lục với màu tía vĩnh cửu. Cụm hoa đầu cành trên thân giả hoặc trên các chồi riêng biệt sinh ra từ thân rễ; cuống 7-14 cm; cành hoa bông thóc ~15 × 7 cm; lá bắc sinh sản màu ánh xanh, hình trứng rộng, ~4 cm; lá bắc mào màu đỏ nhạt hay đỏ tía, thuôn dài, 3,5-4 × 2-2,5 cm. Đài hoa màu trắng, ~1 cm. Ống tràng hoa ~2 cm, có lông nhung ở họng; thùy đỏ, hình trứng, ~1 cm. Các nhị lép bên thuôn dài. Cánh môi màu ánh vàng, gần tròn; thùy trung tâm 2 khe ở đỉnh. Chỉ nhị rộng; bao phấn ~4 mm, đáy có cựa. Bầu nhụy có lông nhung. Ra hoa tháng 5-7. 2n = 84.
C. kwangsiensis là tương tự như C. nankunshanensis, nhưng khác ở chỗ cây thấp hơn (0,3-0,5 m), thân rễ chính không phân nhánh và nhỏ hơn, phiến lá hình mác hẹp rậm lông tơ cả hai mặt, lá bắc mào nhỏ hơn màu đỏ tía và lá bắc sinh sản màu ánh xanh lục so với cây cao hơn (0,8-1,2 m), thân rễ chính phân nhiều nhánh và to hơn, phiến lá hình mác rộng với mặt gần trục nhẵn nhụi và mặt xa trục có lông tơ, lá bắc mào to hơn màu trắng ngoại trừ phần tía về phía đỉnh và lá bắc sinh sản màu xanh lục ở C. nankunshanensis.

**Chú thích**
Curcuma kwangsiensis
*Curcuma kwangsiensis
*access-date=ngày 16 tháng 7 năm 2013
K
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1977
Thể loại:Thực vật Trung Quốc
Curcuma latiflora

Curcuma latiflora là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Theodoric Valeton mô tả khoa học đầu tiên năm 1913. Mẫu định danh loài: G.M. Versteeg 1740 và L.S.A.M. von Römer, thu thập ở cao độ 60-70 m gần Alkmaar (tọa độ khoảng display=inline).

**Phân bố**
Loài này có tại khu vực ven sông Noord (sông Lorentz), tỉnh Papua (Tây New Guinea), Indonesia.

**Mô tả**
Lá thuôn dài và hình trứng nhọn, đầu nhọn hiếm khi dài, cuống lá nhẵn nhụi. Cụm hoa ở giữa. Lá bắc hoa ở dưới màu lục nhạt, hình trứng ngược tù hoặc mép khía răng cưa, dài 3,5 cm, ở trên dài hơn và nhọn, lá bắc mào hình mác nhọn dài 5 cm, rộng 1,5 cm, màu tía nhạt-hồng, phần lưng tại đỉnh có lông tơ. Cụm hoa dài 14 cm, rộng 6 cm, cuống cụm dài 14 cm. Hoa hơi nhỏ. Toàn bộ hoa dài 4 cm. Đỉnh bầu nhụy có lông nhỏ. Đài hoa 2 thùy thuôn tròn gờ ngắn rậm lông, thùy bên hình mác thuôn dài, trên 1,2 cm. Ống tràng ngắn, 1 cm, họng to. Thùy lưng hình trứng rộng, dài và rộng 1,3 cm, nắp nhỏ nhẵn nhụi, các thùy bên thuôn dài, nhỏ. Cánh môi rộng hơn dài, dài 1 cm, rộng 1,8 cm, thùy giữa rộng 1 cm, giữa có khía răng cưa, các thùy bên thuôn tròn rộng. Nhị lép hình trứng ngược rộng, dài rộng 1 cm, đôi khi có khía răng cưa. Chỉ nhị ngắn, rộng 0,5 cm và dài 0,4 cm. Bao phấn có cựa hẹp, mô vỏ bao phấn 2 lần ngắn hơn. Phần phụ liên kết khó thấy.

**Chú thích**
Curcuma latiflora
*Curcuma latiflora
*accessdate=ngày 16 tháng 7 năm 2013
L
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1913
Thể loại:Thực vật Indonesia
Curcuma latifolia

Curcuma latifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được William Roscoe mô tả khoa học đầu tiên năm 1825.

**Phân bố**
Loài này có tại đông bắc Ấn Độ, Bangladesh.

**Mô tả**
Thân rễ lớn, hình trứng. Củ chân vịt ít, ruột vàng nhạt. Củ rễ gần giống hình quả lê, nối với thân rễ bằng rễ mập. Thân giả và cuống lá xanh lục. Lá hình mác rộng, gân nổi rõ, dài 3–4 ft (90–120 cm), rộng 12-15 inch (30–40 cm), mặt trên nhẵn nhụi, mặt dưới có lông tơ hay lông lụa, với vết mờ màu tía kéo dài toàn bộ chiều dài lá. Cuống lá dài có rãnh, thân giả có bẹ ở gốc. Toàn cây cao 8–12 ft (245–365 cm). Cành hoa bông thóc mọc lên từ rễ trước khi có lá, cụm hoa dài 6-8 inch (15–20 cm); các lá bắc ngoài rộng, hình trứng, nhọn, có sọc, xanh lục, gắn vào cán hoa tạo thành hình chén; các lá bắc vòng trong hình trứng, nhẵn, như màng, mỗi lá đối diện 1 hoa; 3-4 hoa trong mỗi chùm; mào lớn, màu hồng tươi hay đỏ thắm; tràng hoa hé mở; đài hoa hình ống, phồng, 3 răng, bao lấy khoảng một nửa ống tràng, thưa lông mịn; phiến ngoài 3 phần, 2 phần bên bằng nhau, hình trứng, hình mác, phần trên hay phần giữa hơi dài hơn, có mấu nhọn, che phủ lên các cơ quan tạo quả, một túm lông nhỏ màu trắng ở đỉnh; phiến trong hay môi rộng, hình trứng, hơi xẻ thùy, uốn ngược, màu vàng với vài vạch màu nâu xuống tới trung tâm; chỉ nhị, nhị lép tạo thành môi trên, chia 3 phần, phần trung tâm có bao phấn, các phần bên hay cánh giống như cánh hoa, thẳng, chụm lại; bao phấn ngắn, ép dẹp, 2 thùy, 2 cựa, bao lấy vòi nhụy; mầm hình trứng, có lông, 3 ngăn; vòi nhụy thanh mảnh, hình ống, được các bướu mầm; đầu nhụy hình chén, hơi vượt hơn bao phấn.

**Chú thích**
Curcuma latifolia
*Curcuma latifolia
*access-date=ngày 16 tháng 7 năm 2013
L
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1825
Thể loại:Thực vật Ấn Độ
Thể loại:Thực vật Bangladesh
Curcuma leucorrhiza

Curcuma leucorrhiza là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được William Roxburgh mô tả khoa học đầu tiên năm 1810.

**Phân bố**
Roxburgh viết rằng loàii này là bản địa khu vực Bahar (nay là bang Bihar). Bác sĩ phẫu thuật tên là Glass tại Bhaglepúr (nay là Bhagalpur, bang Bihar) đã gửi mẫu thân rễ cho Vườn Thực vật Calcutta - nơi Roxburgh làm người giám quản của vườn thực vật này - với tên gọi phổ thông là tecour và thông báo rằng nó mọc trong các khu rừng ở phía nam trạm này.
Loài này có tại khu vực gồm các bang Tây Bengal, Orissa, Jharkhand, Chhatishgarh, Manipur ở đông bắc Ấn Độ. Tuy nhiên, POWO cho rằng nó có ở tây nam Ấn Độ.

**Mô tả**
Chiều cao tổng thể 3–5 ft (90–150 cm). Thân rễ hình trứng. Củ chân vịt thẳng và dài, tỏa xa và sâu trong đất, ruột cả hai đều màu vàng rơm nhạt, màu vàng đất son nhạt hay gần như trắng. Củ rễ nhiều, thuôn dài, ruột màu trắng ngọc trai. Lá có cuống, hình mác rộng, nhẵn, màu xanh lục, dài khoảng 2 ft (60 cm). Cành hoa bông thóc ở bên, ít hoa, với mào màu hồng dài như phần sinh sản. Hoa dài ngang lá bắc, bên ngoài hơi có ánh hồng, bên trong màu vàng. Ra hoa tháng 5.

**Sử dụng**
Từ củ của loài này (cùng với C. angusifolia) người dân địa phương làm ra loại bột giống như bột dong, gọi là tikhur.

**Chú thích**
Curcuma leucorrhiza
*Curcuma leucorrhiza
*access-date =ngày 2 tháng 3 năm 2021
L
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1810
Thể loại:Thực vật Ấn Độ
Curcuma loerzingii

Curcuma loerzingii là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Theodoric Valeton mô tả khoa học đầu tiên năm 1918. Mẫu định danh: Lörzing 1248, thu thập ngày 20 tháng 2 năm 1916.

**Phân bố**
Loài này có tại huyện Sibolangit, tỉnh Tây Sumatra trên đảo Sumatra, Indonesia. Loài này sinh sống trong rừng, trong vùng đất bỏ hoang nhiều cỏ hay cây bụi trên đất màu mỡ.

**Mô tả**
Cây thảo to mập, cao đến 1,5 m. Thân rễ mập, thuôn dài, ruột màu vàng chanh. Cuống lá trung bình. Lá rất lớn và mọc thẳng, có cấu trúc dày và cứng như của Curcuma xanthorhiza, mặt trên màu lục sẫm, mặt dưới màu lục xám nhạt, kích thước 70 × 20–35 cm. Cành hoa bông thóc, ở bên, dài ~0,5 m, cuống cụm hoa nhẵn nhụi, vảy thưa. Hoa dài 3,8 cm, đài 0,7 cm, ống tràng 0,9 cm, họng 0,9-1 × 2,1 cm. Cánh hoa hình trứng, thuôn dài, tù, 1,2-1,3 × 0,9–1 cm, màu hồng. Nhị lép 1,2 × 0,7 cm. Môi hình trứng ngược với vuốt hẹp và thùy giữa rộng hơi thò ra, màu vàng tươi, các thùy bên rất rộng và cong lên; 1,6 × 1,5 cm (với vuốt), chiều dài của cánh môi với họng 2,4 cm. Chỉ nhị 0,4 × 0,2 cm, bao phấn dài 4 mm với các cựa thẳng dài 2 mm xoi rãnh khác biệt trên mặt do sự thuôn dài của mô vỏ bao phấn như ở phân chi Paracurcuma. Lá bắc hoa màu lục tươi, lá bắc mào màu tía.

**Chú thích**
Curcuma loerzingii
*Curcuma loerzingii
*access-date =ngày 16 tháng 7 năm 2013
L
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1918
Thể loại:Thực vật Indonesia
Curcuma longispica

Curcuma longispica là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Theodoric Valeton mô tả khoa học đầu tiên năm 1918. Mẫu định danh: B. Branderhorst 234.

**Từ nguyên**
Tính từ định danh longispica hay longi-spica bao gồm tính từ Latinh longus (giống cái: longa, giống trung: longum, sở hữu cách: longi) nghĩa là "dài" + danh từ Latinh spica nghĩa là "tai, bông thóc, lúa, đầu" khi nói về bông thóc/lúa hoặc ngũ cốc họ Hòa thảo. Ở đây nó có nghĩa là cành hoa dạng bông thóc dài.

**Phân bố**
Loài này có tại Daedalin, tỉnh Papua, tây nam đảo New Guinea, Indonesia. Loài này sinh sống trong rừng.

**Mô tả**
Tương tự như Curcuma zedoaria, nhưng nhiều lá bắc hơn (40 trở lên). Cuống lá 15 cm, có lông tơ nhỏ mịn. Đáy 4 vảy dần lớn lên thành tổng bao. Bẹ lá dài 20 cm có lông tơ nhỏ mịn, không cuống. Phiến lá hình mác, dài 15–20 cm. Cành hoa bông thóc 22 × 6 cm. Lá bắc hoa nhiều, thuôn tròn, tù. Lá bắc mào hình elip, tù, không mấu nhọn.

**Chú thích**
Curcuma longispica
*Curcuma longispica
*access-date=ngày 16 tháng 7 năm 2013
L
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1918
Thể loại:Thực vật Indonesia