Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Đại học Maastricht

Đại học Maastricht (viết tắt UM) là trường đại học công lập ở Maastricht, Hà Lan. Thành lập năm 1976, đây là trường mới thành lập nhất thứ hai ở Hà Lan. Tên gọi khi thành lập là Rijksuniversiteit Limburg sau đó được đổi thành Universiteit Maastricht vào năm 1996. Từ năm 2008 nó mang tên "Maastricht University", mà theo hội đồng quản lý nhà trường muốn nhấn mạnh vào giáo dục trên toàn cầu.
Maastricht University có trên 21.000 sinh viên, 55% là sinh viên ngoại quốc, và trên 4.000 nhân viên. Khoảng một nửa chương trình đại học giảng dạy bằng tiếng Anh, trong khi phần còn lại giảng bằng tiếng Hà Lan. Các chương trình cao học và sau đại học đều bằng tiếng Anh.

**Học sau đại học**
Trong bảng xếp hạng gần đây của Trung tâm giáo Hà Lan đại học và phát triển. chương trình đào tạo thạc sĩ khoa học chính trị, thạc sĩ quản lý công và thạc sĩ quản lý hành chính của Đại học Maastricht được xếp hạng trong top cao nhất tại Hà Lan và tại châu Âu. Theo thứ hạng bình chọn trên Tuần báo nổi tiếng DIEZEIT của Hà Lan, Potsdam cũng được đánh giá là điểm đến thú vị nhất để bạn tới học thạc sĩ và tiến sĩ.

**Lịch sử**

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Home page
Thể loại:Đại học Maastricht
Ngày Thế giới Không Thuốc lá

Ngày Thế giới Không thuốc lá (World No Tobacco Day - WNTD) được chọn vào ngày 31 tháng 5 hàng năm, theo Nghị quyết Resolution 42.19 của WHO. Mục đích của Tổ chức Y tế Thế giới WHO muốn tạo ra và khuyến khích khoảng thời gian 24 tiếng không có khói thuốc lá trên toàn cầu.
Mục đích xa hơn của ngày này là gây sự chú ý của cộng đồng đến tác hại của thuốc lá đối với người hút chủ động cũng như bị động, mà hàng năm cướp đi sinh mạng của 5,4 triệu người trên toàn cầu.
Các quốc gia thành viên của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) thành lập Ngày Thế giới Không Thuốc lá vào năm 1987. Trong thời gian từ đó đến nay, ngày này đã được sự ủng hộ của những người không hút thuốc lá, các chính phủ, tổ chức y tế, chăm sóc sức khỏe trên toàn cầu...

**WHO và Ngày Thế giới Không Thuốc lá**
Tập tin:Anti Tobacco Movement Jakarta.jpg|nhỏ|Sinh viên Y khoa ở Jakarta, Indonesia biểu tình chống thuốc lá, chủ nhật 30 tháng 5 năm 2010. Các hành động có ý nghĩa là để nâng cao nhận thức của công chúng về tác động tiêu cực của việc hút thuốc.
Ngày Thế giới Không Thuốc lá là một trong số những ngày lễ hàng năm khởi xướng bởi Tổ chức Y tế Thế giới WHO nhằm nâng cao sức khỏe cộng đồng cư dân toàn cầu, bao gồm:- Ngày Sức khỏe Tâm thần Thế giới, - Ngày Thế giới Phòng chống bệnh AIDS, - Ngày Hiến máu Thế giới
cũng như các ngày sự kiện khác của Liên Hợp Quốc.

**Tham khảo**

**Xem thêm**
 Ngày lễ quốc tế

**Liên kết ngoài**
  Celebrate World Tobacco Day Quit Smokingbot=InternetArchiveBot - http://vikramkarve.sulekha.com/blog/post/2011/05/world-no-tobacco-day.htmbot=InternetArchiveBot - World Health Organization World No Tobacco Days- World No Tobacco Days - Gayatri Pariwar
Thể loại:Ngày lễ
Thể loại:Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Năm
Thể loại:Tổ chức Y tế Thế giới
Thể loại:Ngày nhận thức về sức khỏe
Thể loại:Ngày Liên Hợp Quốc
Thể loại:Giáo dục y tế công cộng
Kim Hoa (định hướng)

Kim Hoa có thể là:

**Việt Nam**
 Xã Kim Hoa, huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội- Xã Kim Hoa, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh- Huyện cũ Kim Hoa thuộc vùng Kinh Bắc xưa.

**Trung Quốc**
 Địa cấp thị Kim Hoa (金华市) thuộc tỉnh Chiết Giang.

**Xem thêm**
 Kim Hòa- Kim Hóa
Luther Vandross

Luther Ronzoni Vandross (20 tháng 4 năm 1951 - 1 tháng 7 năm 2005) là một ca sĩ, nhạc sĩ, nhà sản xuất âm nhạc người Mỹ. Trong suốt sự nghiệp âm nhạc của mình, ông đã bán được 25 triệu album và giành 8 giải Grammy trong đó đặc biệt năm 2004 ông giành 4 giải grammy bao gồm cả giải Grammy cho Bài hát của năm với ca khúc "Dance with My Father" viết cùng Richard Marx.

**Tiểu sử**
Luther Vandross sinh ngày 20 tháng 4 năm 1951 tại bệnh viện Bellevue ở Manhattan, New York, Hoa Kỳ. Bố ông là Luther Vandross, Sr. và mẹ là Mary Ida Vandross. Gia đình ông có bốn người con trong đó có hai con trai và ông là con trai út. Ông được coi là ca sĩ soul-ballad tiên phong trong thời của ông với giọng ca mềm mại, quyến rũ. Ông sống độc thân suốt đời và mất vào năm 2005 vì đột quỵ do trước đó ông bị chứng cao huyết áp cùng với bệnh tiểu đường.

**Chú thích**
Thể loại:Sinh năm 1951
Thể loại:Mất năm 2005
Thể loại:Nhạc sĩ Mỹ
Thể loại:Người đoạt giải Grammy
Thể loại:Nhà sản xuất thu âm Mỹ
Thể loại:Ca sĩ nhạc R&B Mỹ
Thể loại:Nghệ sĩ của Epic Records
Thể loại:Nghệ sĩ của Virgin Records
Thể loại:Nam ca sĩ người Mỹ gốc Phi
Thể loại:Người Manhattan
Thể loại:Ca sĩ Thành phố New York
Thể loại:Ca sĩ nhạc pop Mỹ
Thể loại:Ca sĩ LGBT
Kinh Bắc (định hướng)

Kinh Bắc có thể là:

**Địa danh**
Xứ (Trấn) Kinh Bắc, một địa danh cũ ở miền Bắc Việt Nam
*Phường Kinh Bắc, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh, Việt Nam.

**Trường học**
Trường Đại học Kinh Bắc, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh, Việt Nam.
Compact hóa

Trong toán học và lý thuyết topo, compact hóa (phiên âm: compắc hóa, tiếng Anh: compactification) là một quá trình biến một không gian topo thông thường thành một không gian compact. Không gian compact hay tập compact có những tính chất hữu ích như:- Tập compact thì đóng và bị chặn trong không gian mêtric.- Với mọi dãy có dãy con hội tụ trong một tập compact của không gian mêtric.- Các hàm liên tục trên không gian compact thì tồn tại giá trị lớn nhất và nhỏ nhất.
Một phương pháp thông dụng để compact hóa một không gian topo là "compact hóa một điểm" (one-point compactification) với định lý Alexandroff và tính chất compact địa phương.

**Định nghĩa**
Một compact hóa của  là một không gian compact  sao cho  đồng phôi với một không gian con trù mật của .
Ví dụ:- Tập compact hóa của tập  là .- Tập compact hóa của tập  là .

**Compact hóa một điểm**
liên_kết=Special:FilePath/One-point_compactification.jpg
Trong một vài trường hợp nhất định, ta có thể compact hóa một không gian không compact bằng việc thêm vào đó một điểm. Khi đó, ta gọi đó là compact hóa một điểm.
Ví dụ:- Một tập compact hóa một điểm của tập  là .- Một tập compact hóa một điểm của tập  là 

**Compact hóa một điểm Alexandroff**
Cho  là một không gian mà . Gọi , xác định một topo trên  như sau:
Một tập mở trong :- là một tập con mở của ,- là , với  là một tập con đóng, compact của .
Với topo này,  là compact và chứa  như một không gian con. Nếu  không compact thì  trù mật trong  và  được gọi là compact hóa Alexandroff của .
Ví dụ:- Compact hóa Alexandroff của  là .- Compact hóa Alexandroff của  là  đường tròn tiếp xúc với nhau tại một điểm.

**Tính chất liên quan**
  là không gian  nếu  là .-  là không gian Hausdorff nếu  là Hausdorff và compact địa phương.- Nếu  đồng phôi với  thì không gian Hausdorff compact hóa Alexandroff của  sẽ đồng phôi với không gian Hausdorff compact hóa Alexandroff của . ()

**Compact hóa Stone - Cech**
Như đã nói, với topo thông thường, compact hóa Alexandroff của  là . Tuy nhiên, với một hàm  cho bởi  (Topologist's sine curve) là một hàm bị chặn và liên tục trên  nhưng hoàn toàn không thể được mở rộng liên tục vào . Như vậy, với trường hợp này, compact hóa Alexandroff chưa bảo đảm tính liên tục của một hàm trên không gian compact hóa.
Khi đó, phương pháp compact hóa Stone-Čech sau đây sẽ giải quyết được vấn đề nêu trên.
Compact hóa Stone-Čech lần đầu xuất hiện trong một bài báo của Tychonoff (năm 1930) và sau đó được nói đến rõ ràng bởi Marshall Stone (năm 1937) và Eduard Čech (năm 1937).

**Định nghĩa**
Cho  là một không gian topo, ký hiệu  là tập các hàm liên tục bị chặn từ  vào . Xét hàm sau
Nếu  là chính tắc đầy đủ thì  là một đồng phôi, nghĩa là  là một phép nhúng. Trong trường hợp này, vì  compact nên không gian con  là compact. Khi đó,  được gọi là compact hóa Stone - Cech của . Hơn nữa, nó là một không gian Hausdorff.

**Tính chất liên quan**
 Cho  là một không gian compact Hausdorff thì với mỗi hàm  liên tục, thì tồn tại duy nhất một hàm mở rộng liên tục  của  mà .-  liên thông khi và chỉ khi  là liên thông.-  mở trong  khi và chỉ khi  là một không gian compact địa phương.

**Tham khảo**
Thể loại:Toán học tô pô
Pavel Sergeevich Aleksandrov

Pavel Sergeyevich Aleksandrov (Tiếng Nga: Павел Сергеевич Александров), còn được gọi là Aleksandroff hoặc Aleksandrov (7 tháng 5 năm 1896 - 16 tháng 11 năm 1982), là một nhà toán học Liên Xô - Nga. Ông đã viết khoảng ba trăm tài liệu, có đóng góp quan trọng để xây dựng lý thuyết tập hợp và tôpô.
Trong lý thuyết tôpô, compact hóa Alexandroff và tôpô Aleksandrov được đặt theo tên của ông.
Aleksandrov từng sinh viên tại trường Đại học Quốc gia Moskva, ông là học trò của Dmitri Egorov và Nikolai Luzin. Vào năm 1923 và 1924, ông cùng với Pavel Urysohn, đến thăm Đại học Göttingen. Sau khi nhận được bằng tiến sĩ vào năm 1927, ông tiếp tục làm việc tại trường Đại học Moskva và cũng tham gia vào Viện Toán học Steklov. Từ năm 1953, ông là thành viên của Viện khoa học Nga.
Ông và Andrey Kolmogorov là đôi bạn tri kỷ suốt đời. Ông nói rằng giữa 2 người không bao giờ có tranh cãi xích mích, không có sự hiểu lầm, và cả hai đều rất hiểu nhau, cùng chung suy nghĩ, triết lý và đồng cảm về quan điểm của nhau. Theo một số nhà nghiên cứu, giữa hai người đã có một mối quan hệ tình dục đồng giới trong những năm 1930, nhưng một số người khác phủ nhận điều này và cho rằng tin đồn này được lan truyền trong những năm 1950 nhằm có cớ đem họ đi cải tạo như những người tham gia vào vụ Luzin.
Aleksandrov cũng tham gia tích cực trong các hoạt động chính trị phản đối vụ Luzin (1936).
Các nhà toán học Nga như Aleksandr Kurosh, Lev Pontryagin và Andrey Tychonoff từng là học trò của Aleksandrov.
Pavel Aleksandrov không nên nhầm lẫn với Aleksandr Danilovich Aleksandrov, một nhà toán học tại Viện Steklov.

**Chú thích**
Thể loại:Sinh năm 1896
Thể loại:Mất năm 1982
Thể loại:Nhà toán học Nga
Thể loại:Nhà toán học thế kỷ 20
Thể loại:Anh hùng lao động xã hội chủ nghĩa
Hoa hậu Toàn quốc Báo Tiền Phong 1992

Hoa hậu Toàn quốc báo Tiền Phong 1992 là cuộc thi hoa hậu toàn quốc lần thứ 3 do Báo Tiền Phong đứng ra tổ chức. Đêm chung kết được tổ chức ở Nhà thi đấu Phan Đình Phùng, Thành phố Hồ Chí Minh. Người chiến thắng là Hà Kiều Anh, đến từ Thành phố Hồ Chí Minh.

**Kết quả**

**Top 16 thí sinh tham dự vòng chung kết**

**Thông tin khác của thí sinh**
 Hoa hậu Hà Kiều Anh khi đăng quang vừa tròn 16 tuổi, sau khi đăng quang Hoa hậu Toàn Quốc 1992 cô được cử sang Hàn Quốc tham dự cuộc thi Hoa hậu Sinh viên Thế giới năm 1993 và được chọn vào Top 5 thí sinh xuất sắc nhất. Năm 1994 cô tiếp tục tham dự cuộc thi Tìm kiếm Người mẫu thời trang châu Á do tạp chí Thời trang trẻ phối hợp với công ty Cát Tiên Sa tổ chức (nay được gọi là Siêu mẫu Việt Nam) và cô đã giành giải 1 chung cuộc. Năm 1998 cô cùng Người đẹp Noel 1992 Trương Ngọc Ánh và Á khôi miền Đông Nam Bộ 1996 Đỗ Bích Ngọc đại diện Việt Nam sang Ai Cập tham dự cuộc thi Miss New Model International, tại đây cô đăng quang danh hiệu Á hậu 1 và một số giải phụ khác như: Gương mặt ăn ảnh nhất, Trang phục đẹp nhất...- Á hậu 1 Vi Thị Đông là Hoa khôi các tỉnh phía Bắc 1992.- Á hậu 2 Nguyễn Minh Phương là Á khôi 1 các tỉnh phía Bắc 1992- Lê Thu Hiền là Á khôi 2 các tỉnh phía Bắc 1992- Đặng Thị Bình Minh sau đó đoạt giải 1 Diễn viên triển vọng 1993 (Hoa hậu Điện ảnh)

**Dự thi quốc tế**

**Tham khảo**
Thể loại:Cuộc thi sắc đẹp tại Việt Nam
3
Thể loại:Cuộc thi sắc đẹp năm 1992
Tắc kè Adler

Tắc kè Adler (đọc là ad-lơ), tên khoa học Gekko adleri, là một loài tắc kè được phát hiện tại tỉnh Cao Bằng, miền bắc Việt Nam và tỉnh Quảng Tây, miền nam Trung Quốc, được công bố trên tạp chí khoa học Zootaxa tháng 5 năm 2013. Chúng được đặt tên theo giáo sư Kraig Adler, một nhà nghiên cứu bò sát và ếch nhái nổi tiếng của Hoa Kỳ.

**Đặc điểm sinh học**
Kích thước: dài đầu-thân 75 mm, đuôi dài 83 mm
Mắt trên chân trước không có nốt sần; mắt trên chân sau có không quá 8 nốt sần. Con đực có 17-21 lỗ trước hậu môn. Trên lưng có 4-5 sọc sáng màu nằm ngang.
Thức ăn: dế, ong, mối.
Môi trường sồng: bám trên vách đá, kẽ nhỏ vùng núi đá vôi.

**Phân bố**
Hiện thu thập được 25 mẫu tại Cao Bằng và Quảng Tây.

**Chú thích**


**Liên kết ngoài**
  Phát hiện một loài tắc kè mới ở Việt Nam date=2013-08-23  (và Trung Quốc), Nguyễn Quảng Trường - Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật, tháng 5/2013- year=2014
A
Thể loại:Động vật được mô tả năm 2013
Thể loại:Động vật bò sát Việt Nam
Thể loại:Động vật bò sát Trung Quốc
Thể loại:Cao Bằng
Thể loại:Quảng Tây
Thể loại:Loài ít quan tâm theo Sách đỏ IUCN
Nature

Nature, xuất bản lần đầu tiên ngày 4 tháng 11 năm 1869, được xếp hạng làm một trong những tập san khoa học đa ngành có trích dẫn nhiều nhất bởi Tổ chức Báo cáo dẫn chứng trên các tạp chí Journal Citation Reports tại đánh giá Science Edition năm 2010. Ngày nay đa số các tập san khoa học chỉ đăng những bài báo trong một chuyên ngành hẹp, và tập san Nature cùng một số ít tập san khoa học khác (những tuần san khoa học như Science và Proceedings of the National Academy of Sciences) vẫn đăng các công trình nghiên cứu gốc trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Nhiều kết quả nghiên cứu khoa học trong các lĩnh vực khác nhau mang lại bước tiến mới hay những nghiên cứu gốc quan trọng được công bố trong mục bài viết khoa học hoặc bài viết tổng quan trong Nature. Những bài viết hay công trình đăng trong tạp chí này được cộng đồng các nhà khoa học đánh giá rất cao và một trong những tiêu chí đánh giá chất lượng học thuật của công trình khoa học là nó được chấp nhận đăng ở những tạp chí lớn như Nature hay không.
Các nhà khoa học là những độc giả chính đối với các tập san khoa học, nhưng các bài viết tổng quan hay đánh giá cũng nhận được sự chú ý không chỉ đối với những nhà khoa học làm việc ở lĩnh vực khác mà còn đối với cả công chúng không chuyên. Các trang đầu ở mỗi số là những bài viết tổng quan, chọn lọc, bình luận, tin tức mới từ các biên tập viên của tạp chí nhằm khái quát những sự kiện khoa học diễn ra gần đây và nội dung các bài chuyên ngành đăng ở số ra lần này. Những sự kiện khoa học có thể là các hội nghị chuyên đề, quỹ khoa học, các công ty hoạt động trong lĩnh vực liên quan đến khoa học, chính sách dành cho khoa học ở một quốc gia nào đó hay những tin tức mang tính đột phá trong một lĩnh vực. Cũng có chuyên mục đánh giá sách mới xuất bản và nghệ thuật hay nghề nghiệp. Phần còn lại của tạp chí dành cho các bài viết với hàm lượng khoa học cao, mang tính chất hàn lâm và học thuật lớn. Do giới hạn độ dài của mỗi bài viết, các bài báo khoa học trong ấn bản in thường chỉ nêu kết quả tổng quát, các phương pháp mà những nhà nghiên cứu áp dụng, các bài báo trích dẫn; còn chi tiết chứng minh, bố trí thí nghiệm, bảng dữ liệu... thường được nêu trong Phụ lục tại trang web của Nature.
Các công trình gửi đến sẽ được ban biên tập xem xét sau đó gửi đến những nhà khoa học nhằm đánh giá chất lượng công trình gửi đến. Trong quá trình này, nhà khoa học đánh giá sẽ làm việc và trao đổi với các tác giả nhằm làm rõ nội dung trong bài báo. Các tác giả trả lời câu hỏi của người đánh giá, và cuối cùng nếu được chấp nhận thì ban biên tập sẽ hiệu chỉnh nội dung, hình ảnh để đăng lên chính thức. Thường quá trình đánh giá mất từ 3 đến 6 tháng.
Năm 2007 Nature (cùng với Science) nhận Giải thưởng Hoàng tử xứ Asturias cho sự truyền bá tiến bộ Khoa học và Nhân văn.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Tập san khoa học
Thể loại:Thành lập 1869
Thể loại:Tập san tiếng Anh
Thể loại:Khoa học tự nhiên
Compact hóa Stone–Čech

Trong lý thuyết tôpô, compact hóa Stone-Čech (tiếng Anh: Stone-Čech compactification) là kỹ thuật để xây dựng một ánh xạ từ một không gian tôpô  đến một không gian compact Hausdorff . Compact hóa Stone–Čech của một không gian tôpô X là không gian compact Hausdorff lớn nhất sinh bởi X.
Compact hóa Stone–Čech xuất hiện đầu tiên trong một bài báo của Tychonoff (năm 1930) và đã được đưa ra một cách rõ ràng bởi Marshall Stone (năm 1937) và Eduard Čech (năm 1937).

**Chú thích**

**Tham khảo**
last=Koshevnikova
*Citation | last1=Tychonoff | first1=A. | title=Über die topologische Erweiterung von Räumen | url=http://dx.doi.org/10.1007/BF01782364 | publisher=Springer Berlin / Heidelberg | doi=10.1007/BF01782364 | year=1930 | journal=Mathematische Annalen | issn=0025-5831 | volume=102 | pages=544–561
*doi=10.1007/BF03025901- title=Stone-Čech compactification- Dror Bar-Natan,  Ultrafilters, Compactness, and the Stone–Čech compactification
Thể loại:Toán học tô pô
Thể loại:Tô pô chung
Không gian compact địa phương

Không gian compact địa phương  là một không gian tôpô mà mọi phần tử  của  có một lân cận  của  chứa trong một tập compact .

**Ví dụ**

**Không gian Hausdroff compact**
Mỗi không gian Hausdroff compact cũng là không gian compact địa phương.
Ví dụ- Khoảng đóng .- Các đa tạp tôpô đóng.
*Tập Cantor.- Không gian  (Khối lập phương Hilbert).

**Không gian Hausdroff compact địa phương nhưng không compact**
 Các không gian Euclid  là compact địa phương như là một hệ quả của định lý Heine-Borel.- Không gian tôpô rời rạc là không gian compact địa phương và Hausdroff. Nếu lực lượng của nó là vô hạn thì nó là một không gian không compact.- Tất cả các tập con mở hoặc đóng của một không gian Hausdorff compact địa phương thì compact địa phương trong không gian tôpô con. Điều này đưa đến một số ví dụ về tập con compact địa phương của không gian Euclid, chẳng hạn như các đĩa đơn vị mở.- Tập hợp các số hữu tỉ không phải là compact địa phương vì nó Hausdorff nhưng mở rộng Alexandroff của nó thì không phải là Hausdroff.- Không gian  của các số p-adic là compact địa phương bởi vì nó đồng phôi với tập Cantor trừ một điểm. Vì vậy không gian compact địa phương được sử dụng trong giải tích p-adic giải tích cổ điển.

**Phản ví dụ**
  là không compact địa phương, vì  trong  không compact theo dãy, dẫn đến mọi tập con compact của  là không đâu trù mật.

**Tính chất liên quan**
Không gian Hausdroff compact địa phương là chính tắc.
*Không gian Hausdroff  là compact địa phương khi và chỉ khi với mỗi phần tử của  thì tồn tại không gian con compact  trong  sao cho nó thuộc phần trong của .
*Cho toàn ánh  liên tục và mở. Nếu  compact địa phương và  Hausdroff thì  compact địa phương.
*Nếu không gian tích là Hausdroff compact địa phương thì các không gian thành phần cũng Hausdroff compact địa phương.

**Tham khảo**
 isbn = 0-387-90125-6- isbn = 0-13-181629-2
*chú thích sách | last1=Steen | first1=Lynn Arthur | author1-link=Lynn Arthur Steen | last2=Seebach | first2=J. Arthur Jr. | author2-link=J. Arthur Seebach, Jr. | title=Counterexamples in Topology | origyear=1978 | publisher=Springer-Verlag | location=Berlin, New York | edition=Dover reprint of 1978 | isbn=978-0-486-68735-3 | mr=507446 | year=1995 | postscript=- isbn = 0-486-43479-6 (Dover edition)
Thể loại:Thuộc tính của không gian tô pô
Bibi

Bibi là tên riêng, biệt danh và họ.

**Người**

**Biệt danh hoặc nghệ danh**
 Bibi (ca sĩ) (sinh 1998), ca sĩ Hàn Quốc- Châu Bút Sướng (sinh 1985), ca sĩ Trung Quốc- Benjamin Netanyahu (sinh 1949), thủ tướng Israel- Bianca Andreescu (sinh 2000), vận động viên quần vợt Canada

**Họ**
 Mukhtaran Bibi (sinh 1972, tên hiện nay là Mukhtār Mā'ī), người bị hiếp dâm ở Pakistan

**Khác**
 Kênh hoạt hình của VTVCab
Amphisbaena maranhensis

Amphisbaena maranhensis là một loài thằn lằn trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Gomes & Maciel mô tả khoa học đầu tiên năm 2012.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Amphisbaena
Thể loại:Động vật được mô tả năm 2012
Thể loại:Thằn lằn
Bipes biporus

Bipes biporus là một loài thằn lằn trong họ Bipedidae. Loài này được Cope mô tả khoa học đầu tiên năm 1894. Nó là loài đặc hữu của Baja California, México. Nó là một trong 4 loài bipes

**Sinh sản**
Loài này là loài đẻ trứng và con cái đẻ 1-4 trứng vào tháng Bảy. Chúng chỉ sinh sản dưới lòng đất. Trứng nở sau hai tháng.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Cope, 1894: On the genera and species of Euchirotidae. The American naturalist, 28, 436-437 ( texte intégral).- Cope, E.D. 1894. On the Genera and Species of Euchirotidæ. American Naturalist 28: 436-437. (Euchirotes biporus)- Stebbins, R.C. 2003. A Field Guide to Western Reptiles and Amphibians, Third Edition. The Peterson Field Guide Series. Houghton Mifflin. Boston and New York. xiii + 533 pp. ISBN 0-395-98272-3 (paperback). (Bipes biporus, pp. 428–429 + Plate 55 + Map 200.)

**Liên kết ngoài**
 Bipes biporus - Bipes biporus (Cope, 1894) - Bipes biporus -  Description sur jrank.org -  Photo sur bluechameleon.org date=2009-02-07  -  http://mexico-herps.com/Baja/Bipes_biporus.jpg Photo sur mexico-herps.com date = ngày 14 tháng 7 năm 2011-  Informationen zur Familie Bipedidae bei www.embl-heidelberg.de (Engl.)-  Film date=2007-02-02  auf  UTA Diversity Research Center date=2010-07-04 - http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/classification/path/Bipes_biporus.html#Bipes%20biporus date = ngày 6 tháng 3 năm 2010
Thể loại:Bipes
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1894
Thể loại:Động vật bò sát México
Thể loại:Thằn lằn
Brookesia

Brookesia là một chi thằn lằn trong họ Tắc kè hoa. Chúng là những loài đặc hữu của Madagascar.
có kích thước từ nhỏ đến rất nhỏ. Brookesia bao gồm các loài được coi là tắc kè hoa nhỏ nhất thế giới, và cũng là một trong những loài bò sát nhỏ nhất. Các thành viên của chi Brookesia phần lớn có màu nâu và hầu hết về cơ bản là sống trên cạn.
Một tỷ lệ phần trăm đáng kể các loài trong chi chỉ được xác định danh pháp khoa học trong vòng ba thập kỷ qua, và một số loài vẫn chưa nhận được tên khoa học được biết là vẫn tồn tại. Hầu hết sống trong phạm vi rất nhỏ ở những khu vực khó tiếp cận, và do kích thước nhỏ và tính rụt rè, chúng ít được nghiên cứu so với các họ hàng lớn hơn của chúng.

**Các loài**
Tập tin:Stress-coloured Brookesia desperata female with two recently laid eggs.png|right|thumb|Brookesia desperata female, stress-coloured, with two recently laid eggs.
Tập tin:Brookesia species male female (Journal.pone.0031314.g010).png|thumb|right|300px|alt=Panel of eight pictures showing males and females of four leaf chameleon species.|Males (left) and females (right) of four Brookesia species described in 2012, all belonging to the B. minima species group: A-B B. tristis, C-D B. confidens, E-F B. micra, G-H B. desperata
Có khoảng 30 loài được ghi nhận thuộc chi này:
*Brookesia ambreensis Raxworthy & Nussbaum, 1995 
*Brookesia antakarana Raxworthy & Nussbaum, 1995
*Brookesia bekolosy Raxworthy & Nussbaum, 1995
*Brookesia betschi Brygoo, Blanc & Domergue, 1974 
*Brookesia bonsi Ramanantsoa, 1980
*Brookesia brunoi Crottini et al., 2012
*Brookesia brygooi Raxworthy & Nussbaum, 1995 
*Brookesia confidens Glaw et al., 2012
*Brookesia decaryi, Angel, 1939 
*Brookesia dentata Mocquard, 1900
*Brookesia desperata Glaw et al., 2012
*Brookesia ebenaui (Boettger, 1880)
*Brookesia exarmata Schimmenti & Jesu, 1996
*Brookesia griveaudi Brygoo, Blanc & Domergue, 1974
*Brookesia karchei Brygoo, Blanc & Domergue, 1970 
*Brookesia lambertoni Brygoo & Domergue, 1970 
*Brookesia lineata Raxworthy & Nussbaum, 1995
*Brookesia micra Glaw et al., 2012
*Brookesia minima Boettger, 1893 
*Brookesia nana Glaw et al., 2021 
*Brookesia perarmata (Angel, 1933)
*Brookesia peyrierasi Brygoo & Domergue, 1974 
*Brookesia ramanantsoai Brygoo & Domergue, 1975
*Brookesia stumpffi Boettger, 1894 
*Brookesia superciliaris (Kuhl, 1820)
*Brookesia therezieni Brygoo & Domergue, 1970 
*Brookesia thieli Brygoo & Domergue, 1969 
*Brookesia tristis Glaw et al., 2012
*Brookesia tuberculata Mocquard, 1894
*Brookesia vadoni Brygoo & Domergue, 1968 
*Brookesia valerieae Raxworthy, 1991

**Chú thích**

**Tham khảo**
Gray JE. 1864. Revision of the Genera and Species of Chamæleonidæ, with the Description of some New Species. Proc. Zool. Soc. London 1864: 465-477 + Plates XXXI & XXXII. (Brookesia, new genus, pp. 476–477).
*genus=Brookesia.
*CITES:  Appendices I, II and III. Accessed 23-01-2009.
*Glaw, F., & Vences, M. (2007). A Field Guide to the Amphibians and Reptiles of Madagascar, 3d edition. Cologne, Germany: Vences & Glaw Verlag. 496 pp. ISBN 978-3-929449-03-7.
Bipes canaliculatus

Bipes canaliculatus là một loài thằn lằn trong họ Bipedidae. Loài này được Bonnaterre mô tả khoa học đầu tiên năm 1789.

**Tham khảo**
Thể loại:Bipes
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1789
Thể loại:Thằn lằn
Bipes tridactylus

Bipes tridactylus là một loài thằn lằn trong họ Bipedidae. Loài này được Dugès mô tả khoa học đầu tiên năm 1894.

**Tham khảo**
Thể loại:Bipes
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1894
Thể loại:Thằn lằn
Rhineura floridana

Rhineura floridana, thường được gọi là thằn lằn giun Bắc Mỹ hay thằn lằn giun Florida, là một loài thằn lằn duy nhất còn sinh tồn trong họ Rhineuridae. Loài này được Spencer Fullerton Baird mô tả khoa học đầu tiên năm 1858.

**Phân bố**
Loài này được tìm thấy tại bang Florida của Hoa Kỳ. Xem xét năm 2007 của Hebree về Amphisbaenia Bắc Mỹ cũng bao gồm một phân tích phát sinh chủng loài của họ Rhineuridae và các loài thằn lằn rắn/thằn lằn giun khác. Phân tích này cho thấy Rhineura floridana là loài cơ sở nhất trong họ, nghĩa là dòng dõi của nó đã rẽ nhánh ra đầu tiên trong phạm vi họ này. Tuy nhiên, bản thân loài này lại là khá trẻ, với các hóa thạch sớm nhất đã biết chỉ có từ thế Pleistocen ở Florida. Tổ tiên của R. floridana có lẽ đã di cư từ phần nội lục tới khu vực ngày nay là Florida, trong khi phần còn lại của họ Rhineuridae vẫn ở lại vùng nội lục đó để phân tỏa và đa dạng.

**Miêu tả**
Rhineura floridana có chiều dài trong khoảng 18–30 cm (7–12 inch). Đầu có mõm giống như cái xẻng nhô về phía trước và dài hơn hàm dưới, được sử dụng để đào bới đất. Mắt tiêu giảm nhiều và hầu như không rõ khi nhìn từ phía ngoài. Loài thằn lằn này không có chân, cơ thể được che phủ bằng các lớp vảy sắp xếp thành vòng, làm cho loài này trông giống như một con giun.

**Môi trường sống**
Rhineura floridana là động vật đào bới sống trong hang hốc, ưa thích đất cát hay chất nền là lá rụng ẩm mốc, phần lớn thời gian sống ngầm dưới mặt đất, nơi chúng có được sự an toàn từ những kẻ săn mồi. Chúng chỉ nhô lên mặt đất khi người ta cày xới đất hay mưa to buộc chúng phải rời khỏi hang. Do điều này, nên đôi khi tại Mỹ người ta gọi nó là thunderworms (giun mưa dông). Khi bị quấy rầy, nó thụt lùi vào trong hang, với đuôi chui vào trước. Thức ăn của nó là côn trùng và giun đất, nhưng nó cũng là kẻ kiếm ăn cơ hội và sẽ ăn gần như bất kỳ động vật không xương sống nào đủ nhỏ để nó có thể bắt được. Cơ chế sinh sản là đẻ trứng.

**Chú thích**

**Tham khảo**
F
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1858
Thể loại:Lịch sử tự nhiên Florida
F
Thể loại:Động vật bò sát Mỹ
Thể loại:Amphisbaenia
Thể loại:Loài dễ thương tổn theo NatureServe
Thằn lằn giun Iberia

Thằn lằn giun Iberia, tên khoa học Blanus cinereus, là một loài thằn lằn trong họ Blanidae. Loài này được Vandelli mô tả khoa học đầu tiên năm 1797.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Vandelli, 1797: Flora et faunae Lusitanicae Specimen. Memorias da academia das Ciencias de Lisboa, 1, 37-79.
*Arnold, E.N., and J.A. Burton. 1978. A Field Guide to the Reptiles and Amphibians of Britain and Europe. Collins. London. 272 pp. ISBN 0 00 219318 3. (Blanus cinereus, pp. 182, 192 + Plate 33 + Map 100.)- Blanus cinereus - Blanus cinereus - Blanus cinereus 
*access-date=28 December 2021-  2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on ngày 28 tháng 7 năm 2007.- url= - bot=InternetArchiveBot 
C
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1797
Blanus mariae

Blanus mariae là một loài thằn lằn trong họ Blanidae. Loài này được Albert & Fernández mô tả khoa học đầu tiên năm 2009.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Albert & Fernández, 2009: Evidence of cryptic speciation in a fossorial reptile: description of a new species of Blanus (Squamata: Amphisbaenia: Blanidae) from the Iberian Peninsula. Zootaxa, n. 2234, 56-68.
Thể loại:Blanus
Thể loại:Động vật được mô tả năm 2009
Thể loại:Động vật bò sát châu Âu
Thể loại:Thằn lằn
Thằn lằn giun Maroc

Thằn lằn giun Maroc, tên khoa học Blanus mettetali, là một loài thằn lằn trong họ Blanidae. Loài này được Bons mô tả khoa học đầu tiên năm 1963.

**Chú thích**

**Tham khảo**
access-date=28 December 2021- Bons, J. 1963. Notes sur Blanus cinereus (Vandelli), description d'une sous-espèce Marocaine: Blanus cinereus mettetali ssp. nov. Bulletin de la Société des Sciences naturelles et physiques du Maroc (1-2): 95-107.
*doi=10.1111/j.1365-294X.2007.03248.x
*doi=10.1163/156853806778190033- Blanus mettetali - Blanus mettetali - Blanus mettetali
M
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1963
Thể loại:Động vật đặc hữu Maroc
Blanus strauchi

Blanus strauchi là một loài thằn lằn trong họ Blanidae. Loài này được Bedriaga mô tả khoa học đầu tiên năm 1884.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Bedriaga, 1884: Nachträgliche Bemerkung über Amphisbaena strauchi v. Bedr. Zoologische Anzeiger, 7, n. 1, 346 ( texte intégral).- Blanus strauchi - Blanus strauchi - Blanus strauchi - Blanus strauchi
Thể loại:Blanus
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1884
Thể loại:Thằn lằn
Blanus tingitanus

Blanus tingitanus là một loài thằn lằn trong họ Blanidae. Loài này được Busack mô tả khoa học đầu tiên năm 1988.

**Chú thích**

**Tham khảo**
access-date=28 December 2021
*Busack, S.D. 1988. Biochemical and Morphological Differentiation in Spanish and Moroccan Populations of Blanus and the Description of a New Species from Northern Morocco (Reptilia, Amphisbaenia, Amphisbaenidae). Copeia 1988 (1): 101-109.- Blanus tingitanus - Blanus tingitanus - Blanus tingitanus
Thể loại:Blanus
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1988
Thể loại:Động vật đặc hữu Maroc
Thể loại:Động vật Maroc
Thể loại:Động vật bò sát châu Phi
Thể loại:Thằn lằn
Thể loại:Sơ khai Phân bộ Thằn lằn
Basiliscus galeritus

Basiliscus galeritus là một loài thằn lằn trong họ Corytophanidae. Loài này được Duméril mô tả khoa học đầu tiên năm 1851.
Loài này sinh sống ở rừng ở độ cao 0-1.600 m ở phía tây Colombia và Ecuador tây ở Nam Mỹ.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Basiliscus galeritus
G
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1851
Thể loại:Động vật bò sát Colombia
Thể loại:Động vật bò sát Ecuador
Thể loại:Thằn lằn
Basiliscus plumifrons

Basiliscus plumifrons là một loài thằn lằn trong họ Corytophanidae. Loài này được Cope mô tả khoa học đầu tiên năm 1876.
Phân bố tự nhiên của loài này từ Honduras đông, thông qua Nicaragua và Costa Rica đến tây Panama.
Chúng là loài ăn tạp và ăn côn trùng, động vật có vú nhỏ (ví dụ như loài gặm nhấm), loài thằn lằn nhỏ hơn, trái cây và hoa. Động vật ăn thịt săn bắt loài này bao gồm các loài chim săn mồi, thú có túi ôpôt và rắn.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Basiliscus plumifrons
P
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1876
Thể loại:Thằn lằn
Thể loại:Loài ít quan tâm theo Sách đỏ IUCN
Basiliscus vittatus

Basiliscus vittatus là một loài thằn lằn trong họ Corytophanidae. Loài này được Wiegmann mô tả khoa học đầu tiên năm 1828.
Đây là loài bản địa Mexico, Trung Mỹ và tiếp giáp phía tây bắc Colombia, nhưng đã được đưa vào tiểu bang Florida là một loài hoang dã.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Basiliscus vittatus
V
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1828
Thể loại:Động vật bò sát Mỹ
Thể loại:Thằn lằn
Thể loại:Loài ít quan tâm theo Sách đỏ IUCN
Thể loại:Động vật bò sát Colombia
Corytophanes cristatus

Corytophanes cristatus là một loài thằn lằn trong họ Corytophanidae. Loài này được Merrem mô tả khoa học đầu tiên năm 1820.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Corytophanes cristatus
C
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1820
C
Thể loại:Động vật bò sát México
Corytophanes hernandesii

Corytophanes hernandesii là một loài thằn lằn trong họ Corytophanidae. Loài này được Wiegmann mô tả khoa học đầu tiên năm 1831.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Corytophanes hernandesii
H
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1831
Corytophanes percarinatus

Corytophanes percarinatus là một loài thằn lằn trong họ Corytophanidae. Loài này được Duméril mô tả khoa học đầu tiên năm 1856.

**Chú thích**

**Tham khảo**
P
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1856
Thể loại:Động vật bò sát Guatemala
Thể loại:Động vật bò sát México
Thể loại:Loài ít quan tâm theo Sách đỏ IUCN
Laemanctus longipes

Laemanctus longipes là một loài thằn lằn trong họ Corytophanidae. Loài này được Wiegmann mô tả khoa học đầu tiên năm 1834.

**Hình ảnh**

**Tham khảo**
 Laemanctus longipes
Thể loại:Laemanctus
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1834
Laemanctus serratus

Laemanctus serratus là một loài thằn lằn trong họ Corytophanidae. Loài này được Cope mô tả khoa học đầu tiên năm 1864.

**Hình ảnh**

**Tham khảo**
 Laemanctus serratus
Thể loại:Laemanctus
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1864
Agama cristata

Agama cristata là một loài thằn lằn trong họ Iguanidae. Loài này được Mocquard mô tả khoa học đầu tiên năm 1905.

**Chú thích**

**Tham khảo**
C
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1905
Thể loại:Thằn lằn
Brachylophus bulabula

Brachylophus bulabula là một loài thằn lằn trong họ Iguanidae. Loài này được Fisher & Harlow, Edwards & Keogh mô tả khoa học đầu tiên năm 2008. Đây là loài đặc hữu của một số đảo phía tây của Fiji (Ovalau, Gau, Kadavu và Viti Levu), nhó sống trong các khu rừng nhiệt đới tại Fiji. Chúng là một trong số ít các loài cự đà tìm thấy bên ngoài tân Thế giới.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Keogh, Edwards, Fisher, Harlow, 2008: Molecular and morphological analysis of the critically endangered Fijian iguanas reveals cryptic diversity and a complex biogeographic history. Philosophical Transactions of the Royal Society, Series B, Biological sciences, 363, n. 1508, 3413-3426.- Brachylophus bulabula
B
Thể loại:Động vật được mô tả năm 2008
Thể loại:Động vật Fiji
Thể loại:Thằn lằn
Brachylophus fasciatus

Brachylophus fasciatus là một loài thằn lằn trong họ Họ Cự đà (Iguanidae). Loài này được Brongniart mô tả khoa học đầu tiên năm 1800.. Nó là loài đặc hữu của một số đảo đông nam Fiji, nó cũng được tìm thấy tại Tonga, có thể được con người du nhập đến đây.it was probably introduced by humans. Quần thể cự đà đã giảm trong thế kỷ qua do phá hủy môi trường sống, và quan trọng hơn, sự xuất hiện của cầy và mèo đến các đảo. Đây có thể là một trong số ít loài cự đà được tìm thấy ngoài Tân Thế giới và là một trong những loài phân bố biệt lập về mặt địa lý trong họ Iguanidae.

**Phân loại học**
Loài này được nhà động vật học người Pháp Alexandre Brongniart mô tả năm 1800. Tên chi Brachylophus có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp: brachys (βραχύς) nghĩa là "ngắn" và lophos (λόφος) nghĩa là "mào" để chỉ các mào ngắng chạy dài trên sóng lưng của loài này. Tên khoa học fasciatus nghĩa là "có sọc".
Loài này có quan hệ gần với loài Fiji crested iguana và B. bulabula. Chi Brachylophus được đề xuất có nguồn gốc từ nhánh phổ biến hơn (hiện đã tuyệt chủng) của các loài kỳ nhông Cựu Thế giới phân nhánh từ các họ hàng trong Tân Thế giới của chúng trong Paleogene. Tuy nhiên, không có thành viên nào khác của dòng giả định, còn sống hay hóa thạch, được tìm thấy bên ngoài Fiji và Tonga. Một giả thuyết khác là tổ tiên của loài Kỳ nhông này đã trôi dạt 9000 km về phía tây qua Thái Bình Dương từ châu Mỹ, nơi phát hiệt họ hàng gần nhất của chúng.

**Phân bố và môi trường sống**
Cự đà dải Fiji là loài đặc hữu của Fiji và được tìm thấy trên các đảo Wakaya, Moturiki, Beqa, Vatulele, Ono, Dravuni, Taveuni, Nggamea, Vanua, Balavu, Avea, Vatu Vara, Lakeba, Aiwa, Oneata, Vanua Levu, Totoya, Kabara, và Fulaga. Nó đã được du nhập từ quần đảo Tonga, New Hebrides, và Wallis và Futuna 300 trước đây. Nó được du nhập đến Vanuatu là động vật hoang dã trong thập niên 1960. Quần thể hoang dã hiện nay có ít hơn 10.000 các thể trong 29 tiểu quần thể riêng biệt. Loài này sống trong hầu hết các khu vực chưa có người sinh sống trên các đảo nói trên, từ các rừng mây đến các đầm lầy đất thấp ven biển.

**Thức ăn**
Chúng là các loài ăn cỏ, chúng ăn lá, trái cây, và hoa của các cây thân gỗ và cây bụi, đặc biệt là hoa của cây Hibiscus tiliaceus và quả như chuối và đu đủ. Các con nuôi nhốt được quan sát thấy chúng ăn công trùng; tuy nhiên, con trưởng thành thì không.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Fiji Banded Iguana at Cyclura.info- Fiji Banded Iguana at the Houston Zoo date = ngày 18 tháng 10 năm 2008- Fiji Banded Iguana at junglewalk date = ngày 13 tháng 3 năm 2007
Thể loại:Brachylophus
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1800
Thể loại:Động vật Fiji
Thể loại:Thằn lằn
Brachylophus vitiensis

Brachylophus vitiensis là một loài thằn lằn trong họ Cự đà (Iguanidae). Loài này được Gibbons mô tả khoa học đầu tiên năm 1981.

**Hình ảnh**

**Tham khảo**
 Brachylophus vitiensis
Thể loại:Brachylophus
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1981
Thể loại:Động vật Fiji
Thể loại:Thằn lằn
Conolophus marthae

Conolophus marthae là một loài thằn lằn trong họ Cự đà (Iguanidae). Loài này được Gentile & Snell mô tả khoa học đầu tiên năm 2009.

**Hình ảnh**

**Tham khảo**
 Conolophus marthae
Thể loại:Conolophus
Thể loại:Động vật được mô tả năm 2009
Cự đà đất Galapagos

Cự đà đất Galapagos (Conolophus subcristatus) là một loài thằn lằn trong họ Iguanidae. Loài này được Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1831.
Đây là loài đặc hữu của quần đảo Galapagos, chủ yếu là các đảo Fernandina, Isabela, Santa Cruz, Bắc Seymour, Baltra, và Nam Plaza.

**Hình ảnh**

**Tham khảo**
Thể loại:Conolophus
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1831
Ctenosaura acanthura

Ctenosaura acanthura là một loài thằn lằn trong họ Iguanidae. Loài này được Shaw mô tả khoa học đầu tiên năm 1802.

**Phân bố**
Loài này có thể chỉ được tìm thấy phổ biến quanh các vùng con người sinh sống. Chúng phân bố từ trung tâm Tamaulipas đến Isthmus of Tehuantepec giữa các bang Veracruz và Oaxaca của Mexico.

**Sinh sản**
Chúng giao phối vào mùa xuân. Con đực thể vị trí tấn bông và thu hút con cái bằng cách đưa đầu lên xuống, cuối cùng rượt đuổi con cái cho đến khi bắt được. Trong 8 đến 10 tuần, con cái sẽ đào tổ và đẻ lên đến 24 trứng. Trứng nở trong 90 ngày, con con bới cát chui ra. Những con non thường có màu lục với các mảng màu nâu, cũng có con toàn màu nâu.

**Tham khảo**
 Ctenosaura acanthura
Thể loại:Ctenosaura
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1802
Thể loại:Động vật bò sát México
Ctenosaura alfredschmidti

Ctenosaura alfredschmidti là một loài thằn lằn trong họ Iguanidae. Loài này được Köhler miêu tả khoa học đầu tiên năm 1995.

**Tham khảo**
Thể loại:Ctenosaura
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1995
Thể loại:Động vật đặc hữu México
Nhông đuôi gai Utila

Nhông đuôi gai Utila (danh pháp hai phần: Ctenosaura bakeri) là một loài cự đà trong chi Ctenosaura, là đặc hữu đảo Utila, thuộc tỉnh Islas de la Bahía ngoài khơi Honduras.
Đây là loài cự đà và một trong hai loài thằn lằn duy nhất chỉ sống ở đầm lầy ngập mặn, do phải chịu sự cạnh tranh với các loài lớn hơn. Nó là loài nhỏ nhất trong ba loài cự đà trên đảo Utila, và khác với những loài khác cùng chi, khi nở ra, con non có màu tối chứ không phải lục hay vàng. Loài này sống trên cây và chủ yếu ăn thực vật nước lợ, dù nó ăn thịt lúc có cơ hội. Con đực phát triển đến chiều dài sp=us, con cái nhỏ hơn, đạt sp=us. Trứng được đẻ trên bãi biển cát và nở khoảng 60-76 ngày sau, sau đó con non trở lại đầm lầy ngập mặn.
Dù bị đưa đến sát bờ vực tuyệt chủng vào thập niên 1990, nó được phục hồi bởi sự chú ý quốc tế nhờ vào nhà bò sát học người Đức Gunther Köhler và quyển sách Reptiles of Central America. Dù nhiều vườn thú và bảo tồn thiên nhiên đã tiến hành nhiều chương trình cho nhông đuôi gai Utila, C. bakeri vẫn bị đe dọa do săn bắt quá mức cũng như mất môi trường sống. Cố gắng bảo tồn tại nơi này đang cố giúp loài này tránh bị tuyệt chủng.

**Phân loại và tên**
Ctenosaura bakeri được mô tả lần đầu tiên bởi nhà động vật học gốc Na Uy Leonhard Hess Stejneger năm 1901, khi đang làm việc cho Viện Smithsonian. Tên chi, Ctenosaura, xuất phát từ hai từ tiếng Hy Lạp: ctenos (Κτενός), nghĩa là "lược" (do những gai giống lược trên lưng và đuôi), và saura (σαύρα), nghĩa là "thằn lằn". Tên loài, bakeri, là để vinh danh Frank Baker, bạn và đồng nghiệp Stejneger, người từng là giám đốc Vườn thú Quốc gia tại Washington, D.C..
Loài này được tin rằng là đã tiến hóa từ một tổ tiên trong đất liền, có lẽ có cùng tổ tiên với C. melanosterna và C. palearis, do phát sinh loài cho thấy nó gần gũi với hai loài kia hơn C. similis.

**Phân bố và môi trường sống**
Tập tin:Ctenosaura bakeri 02.jpg|thumb|225px|C. bakeri tại vườn thú London.
C. bakeri đặc hữu Utila, một đảo nằm ngoài khơi miền bắc Honduras, và sinh sống trong vùng đầm lầy ngập mặn nước lợ rộng sqmi. Người ta tin rằng C. bakeri bị đẩy tới đầm lầy ngập mặn do không cạnh tranh được với loài C. similis to lớn, mạnh mẽ hơn thường sống ở vùng khô ráo hơn của Utila. Hai loài này có thể lai và con lai sinh ra có thể sống. Từ quan điểm tiến hóa và sinh thái học, sống ở rừng ngập mặn nước lợ cần sự thích nghi đặc biệt về chế độ ăn và hành vi. Nó là một trong hai loài thằn lằn chỉ sống ở rừng ngập mặn, loài còn lại là Anolis utilensis.

**Tham khảo**
B
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1901
Thể loại:Động vật đặc hữu Honduras
Thể loại:Động vật bò sát Honduras
Ctenosaura clarki

Ctenosaura clarki là một loài thằn lằn trong họ Iguanidae. Loài này được Bailey mô tả khoa học đầu tiên năm 1928.

**Tham khảo**
Thể loại:Ctenosaura
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1928
Thể loại:Động vật đặc hữu México
Thể loại:Động vật bò sát México
Ctenosaura flavidorsalis

Ctenosaura flavidorsalis là một loài thằn lằn trong họ Iguanidae. Loài này được Köhler & Klemmer miêu tả khoa học đầu tiên năm 1994.

**Tham khảo**
Thể loại:Ctenosaura
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1994
Thể loại:Loài sắp bị đe dọa theo Sách đỏ IUCN
Thể loại:Động vật bò sát Trung Mỹ
Ctenosaura hemilopha

Ctenosaura hemilopha là một loài thằn lằn trong họ Iguanidae. Loài này được Cope mô tả khoa học đầu tiên năm 1863.

**Tham khảo**
 Ctenosaura hemilopha
H
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1863
H
Thể loại:Động vật đặc hữu México
Thể loại:Động vật bò sát México
Ctenosaura melanosterna

Ctenosaura melanosterna là một loài thằn lằn trong họ Iguanidae. Loài này được Buckley miêu tả khoa học đầu tiên năm 1997.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Ctenosaura melanosterna
Thể loại:Ctenosaura
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1997
Thể loại:Động vật đặc hữu Honduras
Thể loại:Động vật bò sát Honduras
Ctenosaura oaxacana

Ctenosaura oaxacana là một loài thằn lằn trong họ Iguanidae. Loài này được Köhler & Hasbun mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Ctenosaura
Thể loại:Động vật được mô tả năm 2001
Thể loại:Động vật đặc hữu México
Nhông đuôi gai Roatan

Nhông đuôi gai Roatan (danh pháp hai phần: Ctenosaura oedirhina) là một loài thằn lằn trong họ Iguanidae. Loài này được De Queiroz mô tả khoa học đầu tiên năm 1987.

**Tham khảo**
Ctenosaura oedirhina
O
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1987
Thể loại:Động vật đặc hữu Honduras
Thể loại:Động vật bò sát Honduras
Ctenosaura palearis

Ctenosaura palearis là một loài thằn lằn trong họ Iguanidae. Loài này được Stejneger mô tả khoa học đầu tiên năm 1899.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Ctenosaura palearis
Thể loại:Ctenosaura
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1899
Thể loại:Động vật đặc hữu Guatemala
Thể loại:Động vật bò sát Guatemala
Ctenosaura pectinata

Ctenosaura pectinata là một loài thằn lằn trong họ Iguanidae. Loài này được Wiegmann mô tả khoa học đầu tiên năm 1834.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Ctenosaura pectinata
Thể loại:Ctenosaura
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1834
Thể loại:Động vật bò sát México
Thể loại:Loài ít quan tâm theo Sách đỏ IUCN
Ctenosaura praeocularis

Ctenosaura praeocularis là một loài thằn lằn trong họ Iguanidae. Loài này được Hasbún & Köhler mô tả khoa học đầu tiên năm 2009.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Ctenosaura praeocularis
Thể loại:Ctenosaura
Thể loại:Động vật được mô tả năm 2009
Thể loại:Động vật đặc hữu Honduras
Thể loại:Động vật bò sát Honduras
Ctenosaura quinquecarinata

Ctenosaura quinquecarinata là một loài thằn lằn trong họ Iguanidae. Loài này được Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1842.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Ctenosaura quinquecarinata
Thể loại:Ctenosaura
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1842
Thể loại:Loài thiếu dữ liệu theo Sách đỏ IUCN
Thể loại:Động vật bò sát Costa Rica
Thể loại:Động vật bò sát Nicaragua
Ctenosaura similis

Ctenosaura similis là một loài thằn lằn trong họ Iguanidae. Loài này được Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1831.. Nó là loài thằn lằn chạy nhanh nhất thế giới
Đây là loài bản địa Mexico và Trung Mỹ đã được du nhập vào Hoa Kỳ ở bang Florida. Đây là loài lớn nhất trong chi Ctenosaura.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Manfred Rogner: Echsen 1, Ulmer Verlag, ISBN 3-8001-7248-8- Gunther Köhler, Bruno Streit: Notes on the systematic status of the taxa acanthura, pectinata, and similis of the genus Ctenosaura. Senckenbergiana biologica 75: 33-43 (1996)- consulté le=1 déc. 2012 - consulté le=1 déc. 2012 - consulté le=1 déc. 2012 -  West Coast Iguana Research date=2006-05-25 -  Black Spinytail Iguana date=2012-02-20 , Florida Fish & Wildlife Conservation Commission
Thể loại:Ctenosaura
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1831
Thể loại:Động vật bò sát Honduras
Thể loại:Động vật bò sát México
Thể loại:Động vật bò sát Belize
Thể loại:Động vật bò sát Colombia
Thể loại:Động vật bò sát Costa Rica
Thể loại:Động vật bò sát El Salvador
Thể loại:Động vật bò sát Guatemala
Thể loại:Động vật bò sát Nicaragua
Thể loại:Động vật bò sát Panama
Cyclura carinata

Cyclura carinata là một loài thằn lằn trong họ Iguanidae. Loài này được Harlan mô tả khoa học đầu tiên năm 1824.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Cyclura carinata
Thể loại:Cyclura
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1824
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1825
Thể loại:Động vật Bahamas
Cyclura collei

Cyclura collei là một loài thằn lằn trong họ Họ Cự đà (Iguanidae). Loài này được Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1845.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Cyclura collei
Thể loại:Cyclura
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1845
Thể loại:Động vật đặc hữu Jamaica
Thể loại:Loài cực kỳ nguy cấp
Thể loại:Hệ động vật loài cực kỳ nguy cấp Bắc Mỹ
Thể loại:Loài cực kỳ nguy cấp theo Sách đỏ IUCN
Thể loại:Nhóm loài do John Edward Gray đặt tên
Cyclura cornuta

Cyclura cornuta
,C. c. onchiopsis, Navassa Island iguana
,C. c. stejnegeri, Mona Island iguana là một loài kỳ nhông trong họ Iguanidae. Loài này được Bonnaterre mô tả khoa học đầu tiên năm 1789.
Loài này chủ yếu được tìm thấy trên đảo Hispaniola trong khu vực Caribe, chia sẻ giữa Cộng hòa Haiti và Cộng hòa Dominica. Chúng dao động về chiều dài từ 60 cm (24 in) tới 136 cm (54 in) và màu sắc từ xám thép tới lục sẫm hay nâu.
Ngoài phân loài nguyên chủng (Cyclura cornuta cornuta) ở Hispaniola, còn có 2 phân loài nữa là kỳ nhông đất Mona (Cyclura cornuta stejnegeri) và kỳ nhông đảo Navassa (Cyclura cornuta onchiopsis), mặc dù phân loài cuối này được cho là đã tuyệt chủng trong tự nhiên.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Cyclura
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1789
Cyclura cychlura

Cyclura cychlura là một loài thằn lằn trong họ Iguanidae. Loài này được Cuvier mô tả khoa học đầu tiên năm 1829.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Cyclura cychlura
C
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1829
Thể loại:Động vật Bahamas
Cyclura nubila

Cyclura nubila là một loài thằn lằn trong họ Iguanidae. Loài này được Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1831. Trong tiếng Anh, C. nubila còn được gọi là Cuban ground iguana (cự đà đất Cuba) hoặc Cuban iguana (cự đà Cuba). Nó là loài lớn nhất trong nhóm cự đà đá Tây Indies (chi Cyclura), một trong những nhóm thằn lằn nguy cấp nhất. Loài động vật ăn cỏ có đôi mắt màu đỏ, một đuôi dày, và hàm dưới nhọn này là một trong những loài thằn lằn lớn nhất vùng Caribe.
Cự đà Cuba phân bố trên khắp các khu vực ven biển phía nam nhiều đá của đảo chính Cuba và đảo nhỏ xung quanh nó với quần thể hoang dã phát triển trên Isla Magueyes, Puerto Rico. Loài này cũng được tìm thấy ở Tiểu Cayman và Cayman Brac của Quần đảo Cayman, nơi một phân loài riêng biệt hiện diện. Con cái bảo vệ nơi làm tổ của chúng và thường làm tổ tại nơi được đào bởi cá sấu Cuba. Chúng thường chọn nơi ở bên trong hoặc gần xương rồng lê gai như một biện pháp phòng thủ.
Mặc dù quần tự nhiên đang suy giảm vì bị động vật khác săn ăn thịt trong hoang dã và nạn mất môi trường sống do con người phát triển nông nghiệp, số lượng cự đà đã được bảo tồn nhờ kết quả của nuôi nhốt và các chương trình bảo vệ.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Cyclura nubila
N
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1831
Thể loại:Động vật quần đảo Cayman
Cyclura pinguis

Cyclura pinguis là một loài thằn lằn trong họ Iguanidae. Loài này được Barbour mô tả khoa học đầu tiên năm 1917.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Cyclura pinguis
Thể loại:Cyclura
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1917
Thể loại:Động vật bò sát Caribe