Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Sán dây bò

Sán dây bò (danh pháp hai phần: Taenia saginata) là một loài ký sinh trùng. Sán dây hiện diện ở những nơi gia súc được nuôi bởi những người bệnh duy trì vệ sinh kém, phân con người được xử lý không phù hợp, chương trình kiểm dịch thịt tồi, thịt được ăn khi nấu chưa chín kỹ. Là bệnh tương đối phổ biến ở châu Phi, một số phần của Đông Âu, Đông Nam Á, và châu Mỹ La tinh.
Loài này dài từ 4 – 12 m, thân có trên 1.000 đốt, đốt trưởng thành dài khoảng 20 – 30 mm. Cùng với sán dây lợn (Taenia solium) nó là một trong những loài ký sinh ở gia súc và lây qua con người khi ăn phải thịt trâu, bò hoặc thịt lợn có nang ấu trùng sán mà không được đun nấu chín kỹ.
Sán dây bò trưởng thành ký sinh ở ruột non. Trứng sán dây theo đốt già rụng ra khỏi cơ thể sán rồi ra ngoài theo phân. Khi trứng sán dây bò được trâu, bò ăn phải vào trong cơ thể, trứng sán phát triển thành nang ấu trùng sán. Để thực hiện được chu kỳ phát triển của ký sinh trùng, sán dây bò cần phải có vật chủ trung gian là trâu, bò, lợn. Con người gần như là vật chủ chính duy nhất của ký sinh trùng và cũng là nguồn lây nhiễm duy nhất.
Ba tháng sau kể từ khi người ăn phải thịt trâu, bò, lợn có nang ấu trùng, ký sinh trùng sán dây trưởng thành về sinh dục và bắt đầu đứt các đốt già. Sán dây có thể sống trong cơ thể con người từ 50 - 70 năm. Bệnh nhân có các triệu chứng như bị đầy bụng, đau vùng rốn, dần dần thấy yếu mệt, chóng mặt, hoa mắt,...

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1782
S
Thể loại:Vật ký sinh
Thể loại:Ngộ độc thực phẩm
Thể loại:Động vật ký sinh
Thể loại:Lớp Sán dây
Lê Hãn

Lê Hãn (sinh 1929) là một Đại tá Quân đội nhân dân Việt Nam, nguyên Cục trưởng Cục Kỹ thuật Quân khu 7. Ông là con trai trưởng của cố Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Lê Duẩn.

**Thân thế sự nghiệp**
Ông còn có tên là Lê Thạch Hãn, sinh năm 1929 tại thị xã Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị.
Năm 1945, ông tham gia giành chính quyền tại Quảng Trị và được chọn làm thư ký cho ông Trần Hữu Dực, Chủ tịch tỉnh Quảng Trị khi mới 16 tuổi. Năm 1946, Lê Hãn gia nhập đoàn quân Nam tiến và được đưa đi học một lớp tình báo của Trung Bộ mở ở Quảng Ngãi.
Năm 1951, ông được cử sang Trung Quốc học pháo binh. Cuối năm 1953, Ông được lệnh về nước để tham gia chiến dịch Đông Xuân. ông được phân công làm Chính trị viên, Bí thư chi bộ Đại đội pháo binh 113.
Năm 1955, ông được cử sang Liên Xô học ở Học viện Không quân Zhukov (nay là Học viện Phòng thủ Không gian Zhukov), nơi đào tạo các kỹ sư chế tạo máy bay. (Trước đó Lê Hồng Phong cũng học ở học viện này).

**Sự nghiệp**
Có khá ít các tài liệu về Đại tá Lê Hãn, về sự nghiệp của ông có thể tóm lược qua các bài viết về Cha Ông, Cố TBT Lê Duẩn như sau: Ông được đào tạo chính quy trong quân đội ở Trung Quốc và Liên Xô, ông nói được thành thạo 2 ngôn ngữ này.
Ông đã tham gia các trận đánh lẫy lừng ở Tây Bắc, thượng Lào và chiến dịch Điện Biên Phủ trong vai trò Bí thư chi bộ Đại đội pháo binh 113.

**Gia đình**
Mẹ ông Lê Hãn là Bà Lê Thị Sương (25 tháng 12 năm 1910 - 6 tháng 8 năm 2008) kết hôn với Cố Tổng Bí thư Lê Duẩn năm 1929.
Năm 1964, ông Lê Hãn kết hôn với bà Nguyễn Khánh Nam (con gái đầu lòng của ông Nguyễn Khánh Mỹ, Vụ trưởng Vụ khu vực I, phụ trách các nước XHCN, Bộ Ngoại thương lúc bấy giờ). Ông bà sinh được 3 người con, 2 trai một gái.
Con trai đầu của Lê Hãn là Lê Khánh Hải (Ủy viên Trung ương Đảng khóa XIII; Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước), thông gia với Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ.

**Xem thêm**
 Lê Duẩn

**Ghi Chú**

**Tham khảo**
  Con trai cố TBT Lê Duẩn: 'Tôi làm kinh tế tư nhân vì... '
Thể loại:Người Quảng Trị
Thể loại:Đại tá Quân đội nhân dân Việt Nam
Thể loại:Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng Cộng sản Việt Nam
Thể loại:Người họ Lê tại Việt Nam
Thể loại:Hạt giống đỏ
Thế phả vua Pháp

Danh sách vua và hoàng đế Pháp theo dạng hình cây từ Chlodio đến Napoléon III.

**Chú thích**
 border=#0000FF: Quân chủ Pháp- border=#000000: Con hợp pháp- border=#000000: Họ hàng

**Vương triều Meroving**

**Vương triều Caroling, Robert, Bosonid**

**Vương triều Capet**

**Vương tộc Capet**

**Vương tộc Valois**

**Vương tộc Bourbon và Orléans**

**Vương tộc Bonaparte**

**Xem thêm**
 Vương quốc Pháp- Danh sách quân chủ Pháp- Danh sách phối ngẫu nước Pháp

**Tham khảo**

Thể loại:Hoàng gia Pháp
Thể loại:Lịch sử Pháp
Pháp
Vua
Thể loại:Gia phả học triều đại
Cahokia

Di tích Lịch sử tiểu bang Các gò đất Cahokia ə (11 MS 2) là một di chỉ khảo cổ về một thành phố của người Bản địa châu Mỹ. Nó nằm ở phía Nam của bang Illinois, giữa Đông St. Louis và Collinsville, phía Đông bắc của thành phố St.Louis. Khu vực bảo tồn rộng 2.200 mẫu Anh (890 ha), có chứa khoảng 80 gò đất, nhưng thành phố cổ thực sự lớn hơn nhiều. Trong thời kỳ hoàng kim của nó, Cahokia có diện tích khoảng 6 dặm vuông và bao gồm khoảng 120 gò đất nhân tạo với nhiều kích cỡ, hình dạng, và các chức năng khác nhau.
Cahokia là đô thị định cư lớn nhất và có ảnh hưởng nhất trong nền văn hóa Mississippi có xã hội phát triển tiên tiến trên phần lớn khu vực bây giờ là Đông Nam Hoa Kỳ, bắt đầu từ hơn 500 năm trước khi người châu Âu xuất hiện, vào khoảng thế kỷ 11 - 12. Cahokia tại thời kỳ đỉnh điểm vào những năm 1200 là một trong số những thành phố có dân lớn nhất trên thế giới, không có thành phố bản địa nào ở Hoa Kỳ bắt kịp cho đến cuối thế kỷ 18. Ngày nay, Cahokia được coi là khu vực khảo cổ lớn nhất và phức tạp nhất trong thời kỳ tiền Colombo phía Bắc Mexico.
Các gò đất Cahokia là một Danh lam Lịch sử Quốc gia và được chỉ định là khu vực bảo vệ của quốc gia. Ngoài ra, nó cũng là Di sản thế giới của UNESCO tại Hoa Kỳ. Đó là những gò đất xây dựng thời tiền sử lớn nhất ở Bắc Mỹ. Đây là khu vực khảo cổ mở cửa cho công chúng tham quan và được quản lý bởi Cơ quan Bảo tồn Di tích Lịch sử Illinois, và được hỗ trợ bởi Hiệp hội Bảo tàng Cahokia.

**Lịch sử**
Mặc dù có một số bằng chứng trong giai đoạn cổ xưa muộn (khoảng 1200 TCN) về công cụ nghề nghiệp xung quanh, tuy nhiên Cahokia như hiện nay được xác định là khu định cư trong khoảng năm 600 trong Giai đoạn cuối Woodland. Xây dựng gò tại địa điểm này bắt đầu trong khoảng thời gian thuộc văn hóa Mississippi, khoảng thế kỷ thứ 9. Những cư dân không để lại chữ viết gì ngoài các ký hiệu trên đồ gốm, đồng, gỗ và đá, nhưng các gò và bãi chôn cất cho thấy một xã hội phức tạp và tinh vi của Cahokia. Người ta vẫn chưa rõ tên ban đầu của thành phố.
Các Gò đất sau đó đã được đặt theo tên của bộ tộc Cahokia, một bộ lạc lịch sử Illiniwek sống trong khu vực, trước khi các nhà thám hiểm người Pháp là những đầu tiên tới đây vào thế kỷ 17. Vì đây là thế kỷ sau khi Cahokia đã bị bỏ rơi. Nhiều nhóm dân tộc rất có thể đã định cư tại Cahokia. Mặc dù tranh luận rộng rãi, một số nhà khảo cổ kết nối Cahokia với những bộ tộc nói tiếng Dhegihan Siouan. Đó là người Osage, Kaw, Omaha, Ponca và Quapaw. Nhiều bộ lạc người thổ dân châu Mỹ khác di cư qua nhiều thế kỷ và những người sống ở đó tại thời điểm người châu Âu tới đây thường không phải là con cháu của các dân tộc đã từng sống trước đó.

**Tham khảo**
Thể loại:Bảo tàng khảo cổ Illinois
Thể loại:Công viên bang Illinois
Thể loại:Vườn bang Illinois
Thể loại:Địa điểm khảo cổ Illinois
Thể loại:Di sản thế giới tại Hoa Kỳ
Công viên hòa bình quốc tế Waterton-Glacier

Công viên hòa bình quốc tế Waterton-Glacier là công viên hòa bình quốc tế đầu tiên trên thế giới. Nó được thành lập năm 1932 trên cơ sở của Vườn quốc gia Các hồ Waterton (thuộc tỉnh Alberta, Canada) và Vườn quốc gia Glacier (tiểu bang Montana,Hoa Kỳ). Cả hai đều là khu dự trữ sinh quyển thế giới, di sản thế giới của UNESCO công nhận vào năm 1995.

**Lịch sử**
Sự kết hợp của hai vườn quốc gia để thành lập một công viên hòa bình đạt được thông qua những nỗ lực của Rotary International từ Alberta và Montana vào ngày 18 tháng 6 năm 1932. Địa điểm được đề xuất bởi Charles Arthur Mander. 

**Mô tả**
Cả hai vườn quốc gia được quản lý riêng biệt và có phí vào cửa tham quan riêng biệt. Nằm tại biên giới giữa hai quốc gia, công viên có cảnh quan tuyệt đẹp, hệ động thực vật phong phú, những đồng cỏ, khu rừng, núi cao phủ tuyết cộng thêm là một môi trường khí hậu đặc biệt ở Bắc Mỹ (giao hòa giữa núi cao, băng tuyết, đồng cỏ và sông hồ). UNESCO đưa công viên này vào danh sách Di sản thế giới vào năm 1995 bởi cảnh quan tuyệt đẹp và hệ động thực vật tự nhiên hoang dã vô cùng phong phú, đặc trưng ở Tây Bắc Thái Bình Dương.

**Đọc thêm**
chú thích tạp chí|title=Pride of Two Nations|url=https://archive.org/details/sim_national-geographic_1987-06_171_6/page/796|first=David S.|last=Boyer|magazine=National Geographic|pp=796–823|volume=171|issue=6|date=June 1987|issn=0027-9358|oclc=643483454

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 UNESCO World Heritage Site Entry
Waterton-Glacier
Waterton-Glacier
Waterton-Glacier
Thể loại:Lịch sử dãy núi Rocky
Các Khu bảo tồn và Vườn quốc gia: Kluane, Wrangell-St. Elias, Vịnh Glacier, Tatshenshini-Alsek

Các khu bảo tồn và Vườn quốc gia: Kluane, Wrangell-St. Elias, Vịnh Glacier, Tatshenshini-Alsek là một hệ thống các khu bảo tồn và vườn quốc gia nằm tại Canada và Hoa Kỳ, trên biên giới giữa Yukon, Alaska và British Columbia.
Các khu bảo tồn này là một loạt cảnh quan tuyệt đẹp giữa núi cao và sông băng chạy dài hai bên biên giới. Cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ nơi đây là nơi cư trú của gấu xám Bắc Mỹ, tuần lộc và cừu Dall...
Kluane, Wrangell-St. Elias, Vịnh Glacier, Tatshenshini-Alsek là nơi có những con sông băng lớn và ngoạn mục nhất trên thế giới. Sự đa dạng sinh học của các khu bảo tồn thay đổi theo địa hình từ trong đất liền ra đến biển, kéo theo hệ động thực vật cũng thay đổi theo. Các vườn quốc gia và khu bảo tồn này cũng là ví dụ điển hình của cảnh quan thiên nhiên băng tuyết núi cao, của những con sông băng khổng lồ và hệ động thực vật đa dạng sinh học.
Các khu bảo tồn và vườn quốc gia là hệ thống của 4 vườn quốc gia, khu bảo tồn, công viên tỉnh: - Vườn quốc gia và khu bảo tồn Kluane- Vườn quốc gia và khu bảo tồn Wrangell–St. Elias- Vườn quốc gia và khu bảo tồn Vịnh Glacier- Công viên tỉnh Tatshenshini-Alsek
được UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới năm 1979 và mở rộng vào các năm 1992 và 1994 với tổng diện tích là hơn 32.000.000 mẫu Anh (130.000 km 2).

**Hình ảnh**

**Tham khảo**
Thể loại:Di sản thế giới tại Canada
Thể loại:Di sản thế giới tại Hoa Kỳ
Phan Văn Từ

Phan Văn Từ (sinh năm 1940) là nhà thơ, nhà báo sinh sống và làm việc tại Nghệ An. Ông từng làm việc tại đài phát thanh truyền hình Nghệ An, nay đã nghỉ hưu. Ông là hội viên hội nhà báo Việt Nam, hội viên hội văn nghệ Nghệ An.

**Tiểu sử**
Phan Văn Từ sinh năm 1940, mất năm 2014, quê ở làng Liên Trì, xã Liên Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An. Ông có tuổi thơ vất vả. Phan Văn Từ từng học tại trung cấp thương nghiệp (nay là trường Đại học thương mại), sau đó ông công tác tại ti thương nghiệp Yên Bái.
Vào những năm 70 thế kỉ XX, lúc đất nước trong thời kì chiến tranh, Phan Văn Từ tham gia nhập ngũ. Sau đó, ông về công tác tại đài Tiếng nói Nghệ An.

**Tác phẩm**
Ông có một số bài thơ như Chim bã trầu và Nhịp cầu nối những bờ vui (đã được nhạc sĩ Văn An phổ nhạc và trở thành một bài hát nổi tiếng ). Nhìn chung thơ văn của ông cũng được xem là có "thương hiệu" với bạn đọc và ông cũng là một nhà thơ có tiếng trong làng văn học Việt Nam .

**Một số giải thưởng== - Giải Hồ Xuân Hương  với tác phẩm "Mũi tên".- Giải thưởng hàng năm của Liên hiệp Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam.

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
  Ngày thơ Việt Nam tại Nghệ An, Nhân Dân Điện Tử, ngày 14 tháng 02 năm 2011 date = ngày 1 tháng 12 năm 2011-  Ấm áp Ngày thơ trên quê hương Bác Hồ, Dân Trí
Thể loại:Người Nghệ An
Thể loại:Nhà báo Việt Nam
Thể loại:Nhà thơ Việt Nam thời kỳ 1945–1975
Thể loại:Nhân vật còn sống
Cu cu đuôi quạt

Cu cu đuôi quạt (danh pháp hai phần: Cacomantis flabelliformis) là một loài chim thuộc họ Cu cu. Nó được tìm thấy ở Australia, Fiji, Indonesia, New Caledonia, New Zealand, Papua New Guinea, quần đảo Solomon, Vanuatu. Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng ôn đới, các khu rừng ngập mặn cận nhiệt đới hoặc nhiệt đới, rừng núi cận nhiệt đới hoặc nhiệt đới ẩm, các mảnh ruộng, vườn cây ăn trái và các khu vườn. Phạm vi của Úc là từ Cape York ở Queensland theo bờ biển phía nam vịnh Shark ở Tây Úc. Dọc theo bờ biển phía tây, phạm vi của nó hơn 1000 km sâu trong nội địa. Tại Nam Úc phạm vi là dọc theo bờ biển, ngoại trừ ở góc phía đông nam quanh núi Gambier và bán đảo Eyre. Nó cũng sinh sống Tasmania.
Tại Úc cu cu đuôi quạt sinh sản từ tháng 7 đến tháng 11. Con mái chỉ đẻ một quả trứng màu hoa cà trắng với màu đỏ và/hoặc nâu đốm vào tổ của các loài chim khác.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  ABID Images date = ngày 13 tháng 10 năm 2006-  On the HBW Internet Bird Collection
F
Thể loại:Chim được mô tả năm 1801
Thể loại:Chim Nam Úc
Thể loại:Chim Tasmania
Phenylacetaldehyd

Phenylacetaldehyde là một hợp chất thơm được tìm thấy trong kiều mạch, chocolate nhiều loại thức ăn và nhiều loài hoa. 
Nó có vai trò kháng khuẩn trong liệu pháp ấu trùng và nó cũng có mặt trong các loại chất được thêm vào thuốc lá để làm tăng mùi hương.
Nhiều loài côn trùng (như Lepidoptera, Hymenoptera, Coleoptera và Neuroptera) truyền tín hiệu cho nhau bằng chất này.
Phenylacetaldehyê tinh khiết có mùi ngọt, giống mật ong, hoa hồng, cỏ xanh.
Phenylacetaldehyde thường bị nhiễm polyme polystyren oxid  do tính không bền của nguyên tử alpha carbon benzylic và do phản ứng của aldehyde. Phản ứng ngưng tụ aldol của dime đầu tiên tạo nên các chất cho Michael và chất nhận Michael.

**Tham khảo**
Thể loại:Aldehyde
Thể loại:Hợp chất thơm
Thể loại:Pheromone
Thể loại:Aldehyde

Aldehyde là một nhóm chức chứa một nhóm carbonyl tận cùng, hoặc là một hợp chất chứa một nhóm carbonyl tận cùng.
Hình:Aldehyd - Aldehyde.svg
(Trong đó -R đại diện cho nhánh carbon.)
Thể loại:Hợp chất hữu cơ
Thể loại:Hợp chất chứa oxy
Thể loại:Hóa chất
Thể loại:Pheromone

Pheromone là chất hóa học được tổng hợp từ một sinh vật sống, đóng vai trò truyền tín hiệu để liên lạc tới các cá thể cùng loài.
Thể loại:Phân tử sinh học
Thể loại:Sinh thái học hóa học
Thể loại:Khứu giác
Gà lôi Satyr

Tragopan satyra
Gà lôi Satyr, tên khoa học Tragopan satyra, là một loài chim thuộc họ Trĩ. Loài này được tìm thấy ở trong Himalaya ở Ấn Độ, Tây Tạng, Nepal và Bhutan. Chúng cư trú trong rừng gỗ sồi ẩm và đỗ quyên rừng rậm dày đặc và các cụm tre. Chúng phân bố ở độ cao khoảng từ 8.000 đến 14.000 feet trong mùa hè và 6.000 feet trong mùa đông. Con trống dài khoảng 70 cm.

**Chú thích**

**Tham khảo**
S
Thể loại:Chim Trung Quốc
Thể loại:Chim Bhutan
Thể loại:Chim Pakistan
Thể loại:Chim Nepal
Thể loại:Chim Ấn Độ
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1758
Civetone

Civetone là một ceton vòng và là một trong những thành phần có trong nước hoa xưa nhất từng được biết. Nó là một pheromone chiết xuất từ cầy hương châu Phi. Nó có mùi xạ hương mạnh, nhưng trong dung dịch rất loãng nó có mùi dễ chịu. Civetone khá tương đồng với muscone, chất tạo mùi hương chủ yếu được tìm thấy trong xạ hương, do cả hai đều là ceton vòng lớn. Ngày nay, civetone có thể được tổng hợp từ các tiền chất hóa học có trong dầu cọ .

**Tham khảo**
Thể loại:Ceton
Thể loại:Thành phần nước hoa
Thể loại:Pheromone
Thể loại:Hợp chất vòng lớn
Thể loại:Cycloalkene
Thể loại:Vật liệu sản xuất nước hoa
Thể loại:Keton
Kermanshah

Kermanshah (کرماشان Kermashan, کرمانشاه Kermãnshãh, also Romanized as Kermânsâh; also known as Bahtaran, Bākhtarān, Kermānshāhān and Qahremānshahr) là một thành phố tỉnh lỵ của tỉnh Kermanshah, Iran. Theo điều tra dân số năm 2006, thành phố này có dân số 784.602 người với 198.117 gia đình. 
Đa số dân cư ở đây là người Kurd Kermanshah và người Ba Tư Kermanshah. Kermanshah có cự ly 525 km so với thủ đô Tehran ở phía tây của Iran. Kermanshah có khí hậu miền núi và ôn hòa. Phần lớn dân cư là tín đồ Hồi giáo Shia.

**Khí hậu**

**Tham khảo**

**Nguồn**
 article=KERMANSHAH i. Geography- article=KERMANSHAH vii. Languages and Dialects- article=KERMANSHAH iv. History from the Arab Conquest to 1953- article=KERMANSHAH viii. The Jewish Community

**Liên kết ngoài**
  Pictures of Inscription and Bas relief of Darius the Great - Free Pictures of IRAN  irantooth.com-  Photos from Bisotun Complex - From Online Photo Gallery Of  Aryo.ir-  Photos from Taqwasan - From Online Photo Gallery Of  Aryo.ir-  Photos from Moavenol Molk Tekieh - From Online Photo Gallery Of  Aryo.ir
Thể loại:Thành phố của Iran
Chiến dịch Hong Kil Dong

Chiến dịch Hong Kil Dong được coi là chiến dịch lớn nhất của Quân đội Hàn Quốc trong Chiến tranh Việt Nam. Chiến dịch kéo dài 48 ngày này đã ngăn cản được các cuộc xâm nhập của Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam vào các vùng, khu vực do phe liên quân bao gồm Hoa Kỳ, Việt Nam Cộng hòa cùng Hàn Quốc kiểm soát.

**Tham khảo**
Thể loại:Việt Nam năm 1967
Thể loại:Trận đánh liên quan tới Việt Nam
Thể loại:Trận đánh và chiến dịch trong Chiến tranh Việt Nam
Thể loại:Xung đột năm 1967
Thể loại:Quan hệ Hàn Quốc – Việt Nam
Thể loại:Chiến dịch quân sự liên quan tới Việt Nam
Valin

Valin (viết tắt là Val hoặc V) là một α-amino acid với công thức hóa học HOOCCH(NH2)CH(CH3)2. L-Valin là một trong 20 amino acid sinh protein. Các codon của nó là GUU, GUC, GUA, và GUG. Nó là một amino acid thiết yếu không phân cực. Nguồn thức ăn chứa valin gồm pho mát, cá, thịt gia cầm, đậu phộng, đậu lăng... Giống như leucin và isoleucin, valin là một amino acid mạch nhánh. Nó được đặt theo tên của cây nữ lang (Valerian). Trong bệnh hồng cầu hình liềm, valin thay thế cho amino acid ưa nước là axit glutamic trong phân tử hemoglobin. Do valin có tính kị nước, hemoglobin trở nên bất thường và dễ kết dính với nhau

**Sinh tổng hợp**
Valin là một amino acid thiết yếu, do đó phải được lấy từ thức ăn, chủ yếu là protein. Trong các loài thực vật, nó được tổng hợp từ axit pyruvic qua nhiều giai đoạn. Một phần đầu của quá trình chuyển hóa cũng tạo ra leucin. Chất trung gian α-cetoisovalerat tham gia phản ứng khử amin với glutamat. Các enzym tham gia quá trình sinh tổng hợp này gồm:
# Acetolactat synthase (còn được gọi là acetohydroxy acid synthase)
# Acetohydroxy acid isomeroreductase
# Dihydroxyacid dehydratase
# Valin aminotransferase

**Điều chế**
Hỗn hợp racemic của valin có thể được điều chế bằng phản ứng brom hóa axit isovaleric, tiếp theo đó bằng phản ứng amin hóa dẫn xuất α-bromo mới thu được
HO2CCH2CH(CH3)2  +  Br2   →    HO2CCHBrCH(CH3)2  +  HBr
HO2CCHBrCH(CH3)2  +  2 NH3   →    HO2CCH(NH2)CH(CH3)2  +  NH4Br

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Sinh tổng hợp Isoleucin và Valin
Thể loại:Amino acid mạch nhánh
Thể loại:Amino acid sinh protein
Thể loại:Amino acid sinh đường
Thể loại:Amino acid thiết yếu
Đá Suối Ngọc

Đá Suối Ngọc là một rạn san hô vòng thuộc cụm Bình Nguyên của quần đảo Trường Sa, cách đá Vành Khăn 28,3 hải lý (52,4 km) về phía nam.
Đá Suối Ngọc là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Philippines và Trung Quốc. Hiện chưa rõ nước nào thực sự kiểm soát đá này.- Tên gọi: đá Suối Ngọc; tiếng Anh: Alicia Annie Reef; p=Xiāné jiāo; Hán-Việt: Tiên Nga tiêu.- Đặc điểm: đá Suối Ngọc phần nhiều nổi lên khỏi mặt nước. Ở góc phía bắc có một bãi cát nhỏ với độ cao khoảng 1,2 m so với mặt biển. Tổng diện tích của rạn vòng là 14 km².

**Tham khảo**
Suối Ngọc
Bãi Suối Ngà

Bãi Suối Ngà là một rạn san hô vòng thuộc cụm Bình Nguyên của quần đảo Trường Sa. Rạn vòng này nằm cách đá Suối Ngọc 26 hải lý (48,2 km) về phía đông.
Bãi Suối Ngà là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Philippines và Trung Quốc. Hiện chưa rõ nước nào kiểm soát rạn vòng này.- Tên gọi: bãi Suối Ngà; tiếng Anh: First Thomas Shoal; tiếng Filipino: Bulig; p=Xìnyì jiāo; Hán-Việt: Tín Nghĩa tiêu.- Đặc điểm: có chiều dài tính từ đông sang tây là 3,8 hải lý (7 km). Vành đá san hô nổi trên mặt nước nên giúp định hình một vụng biển nông. Tổng diện tích của rạn vòng là 11 km².

**Tham khảo**
Suối Ngà
Bãi Cái Mép

Bãi Cái Mép là một rạn san hô vòng thuộc cụm Bình Nguyên của quần đảo Trường Sa.
Bãi Cái Mép là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Philippines và Trung Quốc. Hiện chưa rõ nước nào thực sự kiểm soát rạn vòng này.- Tên gọi: bãi Cái Mép; tiếng Anh: Bombay Shoal; tiếng Filipino: Abad Santos; p=Péngbó ànshā; Hán-Việt: Bồng Bột ám sa.- Đặc điểm: vụng biển sâu từ 29 đến 33 m. Trên vành san hô có một vài hòn đá nổi lên với độ cao 0,6 m so với mặt biển. Tổng diện tích của rạn vòng là 2,5 km².

**Tham khảo**
Cái Mép
Hàn Quốc Quang phục Quân

Hàn Quốc Quang phục Quân hay Đại Hàn Quang phục Quân được thành lập vào ngày 17 tháng 9 năm 1940 tại Trùng Khánh, Trung Hoa Dân Quốc bởi chính phủ Lâm thời Đại Hàn Dân Quốc, chỉ huy bởi các tướng Ji Cheong-cheon và Lee Beom-seok - một người anh hùng trong trận chiến Thanh Sơn Lý chống lại Đế quốc Nhật Bản đồng thời là thủ tướng tương lai của Hàn Quốc. Đây là lực lượng tiền thân của quân đội Hàn Quốc sau này.

**Xem thêm**
 Chính phủ Lâm thời Đại Hàn Dân quốc

**Tham khảo**
Thể loại:Lịch sử quân đội Hàn Quốc
Thể loại:Chính phủ Lâm thời Đại Hàn Dân Quốc
Thể loại:Kim Won-bong
Thể loại:Phong trào độc lập Hàn Quốc
Thể loại:Lực lượng giải phóng dân tộc
Thể loại:Kháng chiến trong Chiến tranh thế giới thứ hai
Thể loại:Khởi đầu năm 1940 ở Trung Quốc
Thể loại:Khởi đầu năm 1940 ở Hàn Quốc
Thể loại:Trung Quốc Quốc dân Đảng
Thể loại:Quan hệ quân sự Trung Quốc-Hàn Quốc
Thể loại:Quan hệ quân sự Hàn Quốc-Hoa Kỳ
Thể loại:Khởi đầu năm 1940 ở Triều Tiên
Thể loại:Lịch sử quân sự Triều Tiên
Imola (Hungary)

Imola là một thị trấn thuộc hạt Borsod-Abaúj-Zemplén, Hungary. Thị trấn này có diện tích 18,12 km², dân số năm 2010 là 93 người, mật độ 5,13 người/km².

**Tham khảo**
Thể loại:Hạt Borsod-Abaúj-Zemplén
Thể loại:Thị trấn của Hungary
Lee Beom-seok

Lee Beom-seok (Hangul: 이범석, 1900–1972) là nhà hoạt động cách mạng và vận động độc lập dân tộc người Triều Tiên đồng thời là thủ tướng đầu tiên của Hàn Quốc; tại nhiệm từ năm 1948 đến năm 1950. Bên cạnh đó, ông từng là lãnh đạo của Liên đoàn Thanh niên dân tộc Hàn Quốc với bí danh "Chulgi".

**Tham khảo**
Thể loại:Thủ tướng Hàn Quốc
Thể loại:Người Seoul
Thể loại:Nhà cách mạng Triều Tiên
Thể loại:Tướng lĩnh Hàn Quốc
Bãi Phù Mỹ

Bãi Phù Mỹ là một rạn san hô vòng thuộc cụm An Bang (cụm Thám Hiểm) của quần đảo Trường Sa. Rạn vòng này nằm cách bãi Trăng Khuyết 17,7 hải lý (32,8 km) về phía đông bắc.
Bãi Phù Mỹ là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Philippines và Trung Quốc. Hiện chưa rõ nước nào kiểm soát rạn vòng này.- Tên gọi: bãi Phù Mỹ; tiếng Anh: Investigator Northeast Shoal hay Northeast Investigator Shoal; tiếng Filipino: Dalagang Bukid; p=Hǎikǒu jiāo, Hán-Việt: Hải Khẩu tiêu.- Đặc điểm: vành san hô nổi lên ở nhiều chỗ; ngay cả lúc thủy triều lên thì vẫn có một số hòn đá nổi ở mặt tây.

**Tham khảo**
Phù Mỹ
Thể loại:Bãi cạn Quần đảo Trường Sa
Thể loại:Đá ngầm Trung Quốc
Thể loại:Đá ngầm Philippines
Thể loại:Đá ngầm Đài Loan
Thể loại:Đá ngầm Việt Nam
Thể loại:Đá ngầm tranh chấp
Bãi Đồi Mồi

Bãi Đồi Mồi là một rạn san hô vòng thuộc cụm Bình Nguyên của quần đảo Trường Sa. Rạn vòng này nằm cách bãi Cái Mép 28,1 hải lý (52 km) về phía tây nam và cách bãi Phù Mỹ 12,9 hải lý (23,9 km) về phía đông nam.
Bãi Đồi Mồi là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Philippines và Trung Quốc. Hiện chưa rõ nước nào kiểm soát rạn vòng này.- Tên gọi: bãi Đồi Mồi; tiếng Anh: Royal Captain Shoal; tiếng Filipino: Kanduli; p=Jiànzhǎng jiāo; Hán-Việt: Hạm Trưởng tiêu.- Đặc điểm: vụng biển có độ sâu từ 27 đến 31 m. Có thể nhìn thấy một số xác tàu đắm ở góc tây bắc và tây nam. Tổng diện tích của bãi là 8 km².

**Tham khảo**
Thể loại:Bãi cạn Quần đảo Trường Sa
Thể loại:Đá ngầm Trung Quốc
Thể loại:Đá ngầm Philippines
Thể loại:Đá ngầm Đài Loan
Thể loại:Đá ngầm Việt Nam
Thể loại:Đá ngầm tranh chấp
Đá Phật Tự

Đá Phật Tự là một rạn san hô thuộc cụm Bình Nguyên của quần đảo Trường Sa. Đá này cách bãi Hải Sâm 29,3 hải lý (54,3 km) về phía đông nam.
Đá Phật Tự là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Philippines và Trung Quốc. Hiện chưa rõ nước nào kiểm soát đá này.- Tên gọi: đá Phật Tự; tiếng Anh: Hardy Reef; tiếng Filipino: Sakay; p=Bànlù jiāo, Hán-Việt: Bán Lộ tiêu.- Đặc điểm: có một dải cát hẹp nổi lên ở giữa.

**Tham khảo**
Phật Tự
Threonin

Threonin (viết tắt là Thr hoặc T) là một α-amino acid với công thức hóa học HO2CCH(NH2)CH(OH)CH3. Các codon của nó là ACU, ACA, ACC, và ACG. Threonin là một amino acid thiết yếu có phân cực. Giống như serin, threonin là một trong hai amino acid sinh protein mang một nhóm alcohol (tyrosin không phải là một alcohol mà là một phenol do nhóm hydroxyl của nó gắn trực tiếp vào vòng thơm, làm cho nó có tính oxy hóa và tính axit-base khác hẳn). Nó cũng là một trong hai amino acid thiết yếu mang nhánh bên đối xứng (giống với isoleucin).
Vị trí của các amino acid threonin trong một phân tử protein thường là nơi diễn ra các sửa đổi sau dịch mã. Tại nhánh bên hydroxyl có thể xảy ra phản ứng glycosyl hóa. Ngoài ra, threonin có thể bị phosphoryl hóa nhờ một threonin kinase. Dạng phosphoryl hóa của nó còn được gọi là phosphothreonin.

**Lịch sử**
Ttrong 20 loại amino acid sinh protein, threonin là amino acid được phát hiện cuối cùng bởi William Cumming Rose. amino acid này được đặt tên là Threonine vì nó tương tự như trong cấu trúc để Threose (C4H8O4)

**Đồng phân lập thể**
Threonin là một trong hai trên hai mươi amino acid sinh protein có hai tâm đối xứng. Threonin có thể tồn tại dưới bốn dạng đồng phân lập thể với các cấu hình sau: (2S,3R), (2R,3S), (2S,3S) và (2R,3R).L-Threonin được dùng để chỉ đồng phân không đối quang, axit (2S,3R)-2-amino-3-hydroxybutanoic. Đồng phân lập thể thứ hai (2S,3S) hiếm khi có mặt trong tự nhiên, được gọi là L-allo-threonin. Hai đồng phân lập thể axit (2R,3S)- và (2R,3R)-2-amino-3-hydroxybutanoic có vai trò không đáng kể. date=June 2012

**Sinh tổng hợp**
Do là một amino acid thiết yếu, threonin không được tổng hợp trong cơ thể, do đó phải lấy từ thức ăn chưa threonin. Trong các loài thực vật và vi sinh vật, threonin được tổng hợp từ axit aspartic, qua α-aspartyl-semialdehyde và homoserin. Homoserin trải qua sự O-phosphoryl hóa tạo thành một este phosphat, phản ứng thủy phân xảy ra ngay sau đó cùng với sự dịch chuyển nhóm OH.  Các enzym tham gia vào quá trình sinh tổng hợp threonin gồm:
# Aspartokinase
# ß-Aspartat semialdehyde dehydrogenase
# Homoserin dehydrogenase
# Homoserin kinase
# Threonin synthase.
Sinh tổng hợp threonin

**Chuyển hóa**
Threonin được chuyển hóa qua hai con đường:- Chuyển hóa thành pyruvat nhờ threonin dehydrogenase.  Một chất trung gian trong chuyển hóa này bị lưu huỳnh phân với CoA để tạo ra acetyl-CoA và glycin.- Ở người, threonin được chuyển hóa theo con đường ít phổ biến hơn nhờ enzym serin dehydratase để trở thành α-cetobutyrat và sau đó đi vào con đường chuyển hóa thành succinyl-CoA.

**Nguồn thức ăn**
Các loại thức ăn giàu threonin gồm có pho mát, thịt gia cầm, cá, thịt, đậu lăng, hạt mè... 

**Điều chế**
Hỗn hợp racemic của threonin có thể được điều chế từ axit crotonic và thủy ngân(II) acetat.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Các nguồn thức ăn chứa Threonine date = ngày 30 tháng 5 năm 2015- Sinh tổng hợp Threonine- CID 205- CID 6288
Thể loại:Amino acid sinh protein
Thể loại:Amino acid sinh đường
Thể loại:Amino acid sinh ceton
Thể loại:Amino acid thiết yếu
Thể loại:Axit amin thiết yếu
Bãi Cỏ Mây

Bãi Cỏ Mây (có nơi ghi là bãi Cò Mây; tiếng Anh: Second Thomas Shoal; tiếng Filipino: Ayungin; p=Rénài jiāo, Hán-Việt: Nhân Ái tiêu.) là một rạn san hô vòng thuộc cụm Bình Nguyên của quần đảo Trường Sa. Rạn vòng này nằm về phía đông nam của đá Vành Khăn và cách bãi Sa Bin 35 hải lý (64,8 km) về phía tây.
Bãi Cỏ Mây là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Philippines và Trung Quốc. Hiện Philippines đang kiểm soát rạn vòng này và dùng xác tàu BRP Sierra Madre mắc cạn tại đây vào năm 1999 để làm chỗ đóng quân cho binh lính làm nhiệm vụ canh gác bãi Cỏ Mây.

**Đặc điểm**
Rạn san hô Bãi Cỏ Mây có hình dạng giống củ cà rốt với chiều dài tính theo trục chính bắc-nam là 9 hải lý (16,7 km) và chiều rộng tối đa là 3 hải lý (5,6 km) ở gần đầu mút phía bắc. Diện tích của rạn vòng này vào khoảng 60 km².

**Tham khảo**
Thể loại:Bãi cạn Quần đảo Trường Sa
Thể loại:Tranh chấp chủ quyền Biển Đông
Thể loại:Khu vực có tranh chấp chủ quyền của Trung Quốc
Thể loại:Tranh chấp lãnh thổ của Trung Hoa Dân Quốc
Thể loại:Tranh chấp lãnh thổ của Philippines
Thể loại:Kalayaan, Palawan
Thể loại:Lãnh thổ tranh chấp tại Đông Nam Á
Đá Long Điền

Đá Long Điền là một rạn san hô thuộc cụm Bình Nguyên của quần đảo Trường Sa. Đá này nằm cách bãi Sa Bin 18 hải lý (33,3 km) về phía tây nam.
Đá Long Điền là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Philippines và Trung Quốc. Hiện chưa rõ nước nào kiểm soát đá này.- Tên gọi: đá Long Điền; tiếng Anh: Boxall Reef; tiếng Filipino: Rajah Sulayman; p=Niú chēlún jiāo, Hán-Việt: Ngưu Xa Luân tiêu- Đặc điểm: khá cạn, có diện tích 2,7 km².

**Tham khảo**
Long Điền
Đá Khúc Giác

Đá Khúc Giác là một rạn san hô thuộc cụm Bình Nguyên của quần đảo Trường Sa. Đá này nằm về phía đông - đông nam của đảo Vĩnh Viễn và về phía đông - đông bắc của bãi Hải Sâm.
Đá Khúc Giác là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Philippines và Trung Quốc. Hiện chưa rõ nước nào kiểm soát đá này.- Tên gọi: đá Khúc Giác; tiếng Anh: Iroquois Reef; tiếng Filipino: Del Pilar; p=Hòuténg jiāo; Hán-Việt: Hấu Đằng tiêu.- Đặc điểm: diện tích khoảng 8 km².

**Tham khảo**
Khúc Giác
Đá Ba Cờ

Đá Ba Cờ là một rạn san hô thuộc cụm Bình Nguyên của quần đảo Trường Sa. Đá này nằm về phía đông của đảo Vĩnh Viễn và cách đá Khúc Giác 3,8 hải lý (7 km) về phía bắc.
Đá Ba Cờ là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Philippines và Trung Quốc. Hiện chưa rõ nước nào kiểm soát đá này.- Tên gọi: đá Ba Cờ; tiếng Anh: Baker Reef; p=Gǒngzhēn jiāo; Hán-Việt: Củng Trân tiêu.- Đặc điểm: có diện tích khoảng 0,2 km² (20 ha).

**Hình ảnh**
Tập_tin:Baker_Reef_and_Iroquois_Reef.png|thế=|giữa|nhỏ|Hình chụp vệ tính Đá Ba Cờ (trên) và đá Khúc Giác (dưới) trong cụm Hồ Tràm (nguồn: NASA)

**Tham khảo**
Ba Cờ
Đá Hợp Kim

Đá Hợp Kim là một rạn san hô thuộc cụm Bình Nguyên, quần đảo Trường Sa. Đá này nằm cách đảo Bình Nguyên 15,9 hải lý (29,4 km) về phía đông, cách đá Ba Cờ và đá Khúc Giác lần lượt là 6,7 và 10,3 hải lý (12,4 và 19 km) về phía bắc tây bắc.
Đá Hợp Kim là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Philippines và Trung Quốc. Hiện chưa rõ nước nào kiểm soát đá này.- Tên gọi: đá Hợp Kim; tiếng Anh: Hopkins Reef; p=Huǒxīng jiāo; Hán-Việt: Hỏa Tinh tiêu.- Đặc điểm: đá Hợp Kim khá cạn và thỉnh thoảng ngập sóng; vùng giữa của rạn đá chỉ sâu 0,9 m.

**Tham khảo**
Hợp Kim
Kollasmosoma sentum

Kollasmosoma sentum là một loài ong wasp mới được tìm ra trong năm 2012 ở Âu châu. Nó là loài ong ký sinh đẻ trứng vào thân những con kiến. Khi con cái muốn sinh trứng nó tìm một con kiến và phóng xuống thật nhanh và đặt trứng vào con kiến này. Sự việc diễn ra chỉ trong 0,052 giây đồng hồ. Khi ấu trùng nở ra nó sẽ ăn thịt con kiến đó 
File:Kollasmosoma sentum03.jpg|Loài ong này đang nhào xuống sinh trứng vào bụng của một con kiến thợ

**Chú thích**

**Tham khảo**
  Video trên YouTube lúc ong đang tiêm trứng vạo bụng kiến
S
Thể loại:Động vật được mô tả năm 2011
Thể loại:Bộ Cánh màng châu Âu
Thể loại:Braconidae
Thể loại:Côn trùng được mô tả năm 2011
Chuột lang Brasil

Chuột lang Brasil (danh pháp khoa học: Cavia aperea) là một loài chuột thuộc chi Chuột lang, họ Chuột lang ở Nam Mỹ. Nó được tìm thấy ở Argentina, Brasil, Colombia, Ecuador, Paraguay và Uruguay. Chuột lang Brasil đã giao phối thành công với chuột lang nhà Cavia porcellus, dù nhiều con cái trở nên vô sinh trong các thế hệ sau.

**Phân loài**
 Cavia aperea aperea- Cavia aperea guianae (Venezuela, Guyana)- Cavia aperea anolaimae (Bogotá)- Cavia aperea nana (Bolivia)- Cavia aperea resida (São Paulo)- Cavia aperea festina (Peru)- Cavia aperea hypoleuca (Paraguay)- Cavia aperea pamparum (Argentina và Uruguay)- Cavia aperea sodalis (Bolivia)- Cavia aperea osgoodi (Peru)

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Cavia aperea
A
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1777
Chiến dịch Quyết Thắng 202

Chiến dịch Quyết Thắng 202 là một chiến dịch của Quân đội Việt Nam Cộng hòa vào năm 1964 có sự yểm trợ của Không quân Hoa Kỳ. Biệt kích VNCH đã được trực thăng của quân đội Hoa Kỳ không vận đến các vị trí của Quân Giải phóng miền Nam tại làng Đỗ Xá nằm sâu trong dãy Trường Sơn tại giáp giới ba tỉnh Kontum, Quảng Ngãi và Quảng Tín, sau đó tấn công QGP bằng hỏa lực gắn trên trực thăng, súng phun lửa và các toán bắn tỉa.
Chiến dịch kéo dài một tháng thì kết thúc. Theo thống kê của Mỹ - QLVNCH thì phía Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam chịu tổn thất là 62 chết, 17 bị bắt, mất 2 súng phòng không 12,7 ly, 1 súng đại liên 7,62 ly, 69 súng cá nhân và một số lượng lớn mìn và lựu đạn, các dụng cụ công binh, chất nổ, thuốc men và tài liệu. Quân Mỹ - VNCH còn phá hủy 185 căn nhà, 17 tấn lương thực và 292 mẫu mùa màng.  Ngược lại, Quân Giải phóng cũng coi đây là một chiến thắng khi đã bảo vệ được căn cứ Nước Là - “thủ đô kháng chiến” của Khu 5. 

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Chiến dịch Đỗ Xá
** Chiến dịch Đỗ Xá
Thể loại:Trận đánh và chiến dịch trong Chiến tranh Việt Nam
Thể loại:Kon Tum
Thể loại:Lịch sử Quảng Ngãi
Thể loại:Trận đánh liên quan tới Việt Nam
Thể loại:Xung đột năm 1964
Thể loại:Việt Nam năm 1964
Thể loại:Chiến dịch quân sự liên quan tới Việt Nam
Chuột lang Patagon

Chuột lang Patagon (danh pháp hai phần: Dolichotis patagonum) là một loài động vật gặm nhấm thuộc họ Chuột lang. Loài này được Zimmermann mô tả năm 1780. Đây là một trong những loài gặm nhấm lớn nhất thế giới, với trọng lượng trung bình 8 kg, với các mẫu vật lên đến 16 kg. Nó là loài động vật có vú đặc hữu lớn nhất ở Argentina. Nó có chân dài, mạnh mẽ và chạy ở tốc độ cao khi gặp nguy hiểm.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
P
Thể loại:Động vật có vú Argentina
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1780
Thể loại:Họ Chuột lang
Thể loại:Động vật có vú Patagonia
Đá Mỏ Vịt

Đá Mỏ Vịt (tiếng Anh: Hirane Shoal; p=Āntáng jiāo; Hán-Việt: An Đường tiêu) là một rạn san hô thuộc cụm Bình Nguyên của quần đảo Trường Sa. Bãi này nằm cách đá Ba Cờ 18 hải lý (33,3 km) về phía đông bắc và có độ sâu dưới 1,8 m.
Đá Mỏ Vịt là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Philippines và Trung Quốc. Hiện chưa rõ nước nào kiểm soát đá này.

**Tham khảo**
Mỏ Vịt
Chồn ecmin

Tập tin:Stoat killing a rabbit.jpg|250px|nhỏ|phải|Chồn ecmine đang bắt thỏ châu Âu
Chồn ecmine (danh pháp hai phần: Mustela erminea) là một loài động vật thuộc họ Chồn bản địa Âu Á và Bắc Mỹ. Loài này được phân biệt với chiếc bụng trắng bởi kích thước lớn hơn và đuôi dài với một đầu màu đen nổi bật. Phạm vi phân bố của chồn đã mở rộng kể từ cuối thế kỷ XIX bao gồm New Zealand và là nơi loài này gây ra sự suy giảm các quần thể chim bản địa.
Chồn ecmine được IUCN xếp vào nhóm loài ít quan tâm do phạm vi phân bố rộng quanh vùng cực vì loài này không phải đối mặt với bất kỳ mối đe dọa đáng kể với sự sống còn. Loài được liệt kê trong số "100 loài loài xâm lấn tồi tệ nhất thế giới".

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  ARKive date = ngày 13 tháng 10 năm 2008-  Mustela erminea taxonomy-  Stoat control information-  Stoat 'playing'(?) in snow-  Fiordland Islands NZ stoat eradication date = ngày 3 tháng 6 năm 2010-  BBC Wildlife finder including video footage and sound files date = ngày 6 tháng 11 năm 2010-  Stoat images date=2012-07-31 - Smithsonian Institution - North American Mammals: Mustela erminea- Smithsonian Wild: Mustela erminea
Thể loại:Động vật có vú Bắc Mỹ
Thể loại:Động vật có vú châu Á
Thể loại:Động vật có vú châu Âu
Thể loại:Thú ăn thịt
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1758
Thể loại:Động vật có thể đổi màu
E
Thể loại:Loài động vật có vú xâm hại
Thể loại:Động vật ăn thịt
Thể loại:Động vật có vú Bắc Cực
Thể loại:Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Đá Long Hải

Đá Long Hải là một rạn san hô vòng thuộc cụm Bình Nguyên của quần đảo Trường Sa. Đá này nằm về phía đông bắc của cụm Sinh Tồn, phía đông của cụm Nam Yết và phía tây nam của đảo Vĩnh Viễn.
Đá Long Hải là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Philippines và Trung Quốc. Hiện chưa rõ nước nào kiểm soát rạn vòng này.- Tên gọi: đá Long Hải; tiếng Anh: Livock Reef; p=Sānjiǎo jiāo, Hán-Việt: Tam Giác tiêu- Đặc điểm: có dạng hơi giống hình tam giác với tổng diện tích là 10 km². Một vài hòn đá vẫn nổi trên mặt biển ngay cả khi thủy triều lên.

**Tham khảo**
Long Hải
Đá Lục Giang

Đá Lục Giang là một rạn san hô thuộc cụm Bình Nguyên của quần đảo Trường Sa. Đá này nằm cách đá Long Hải 3 hải lý (5,6 km) về phía đông bắc.
Đá Lục Giang là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Philippines và Trung Quốc. Hiện chưa rõ nước nào kiểm soát đá này.- Tên gọi: đá Lục Giang; tiếng Anh: Hopps Reef; tiếng Filipino: Diego Silang; p=Lùshā jiāo, Hán-Việt: Lộc Sa tiêu- Đặc điểm: có diện tích khoảng 0,85 km² (85 ha).

**Tham khảo**
Lục Giang
Thỏ rừng châu Âu

Thỏ rừng châu Âu (danh pháp hai phần: Lepus europaeus), Còn được gọi là Thỏ nâu, Thỏ rừng phương Đông và Thỏ đồng cỏ phương Đông, là một loài thỏ bản địa miền bắc, trung, và tây Âu và Tây Á. Nó là một loài động vật có vú thích nghi với khí hậu ôn đới, xứ mở. Nó có liên quan đến loài thỏ trông bề ngoài tương tự cùng họ nhưng khác chi. Nó sinh sản trên mặt đất thay vì sinh trong một cái hang và dựa vào tốc độ chạy để thoát khỏi kẻ thù.
Bình thường nó là một loài nhút nhát, thỏ rừng thay đổi hành vi của chúng vào mùa xuân, ban ngày có thể nhìn thấy chúng rượt đuổi nhau quanh đồng cỏ. Trong thời kỳ điên cuồng vào mùa xuân, chúng có thể "đấm bốc", thỏ rừng dùng bàn chân tấn công thỏ khác. Trong một thời gian dài, người ta cho rằng nó là cuộc tranh đấu giữa các con đực, nhưng các quan sát gần hơn đã tiết lộ thông thường, một con thỏ cái đánh một con thỏ đực để biểu hiện thỏ cái chưa sẵn sàng để giao phối hoặc là một thử nghiệm sự quyết tâm của thỏ đực.
Thỏ rừng châu Âu giảm sút ở Trung Âu do thay đổi trong tập quán canh tác. Động vật săn mồi tự nhiên săn bắt thỏ rừng châu Âu gồm có đại bàng vàng, cáo đỏ và sói xám. Thỏ rừng nhỏ hơn có nguồn gốc từ Nam Âu với trước đây xem như thỏ rừng châu Âu nhưng đã được tách ra trong những năm gần đây loài riêng biệt, Lepus castroviejoi ở miền bắc Tây Ban Nha.

**Hình ảnh**

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Thỏ
Thể loại:Động vật Iran
Thể loại:Động vật có vú Tây Nam châu Á
Thể loại:Động vật có vú Azerbaijan
E
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1778
Thể loại:Động vật quần đảo Falkland
Thể loại:Động vật có vú Argentina
Thể loại:Động vật có vú Úc
Thể loại:Động vật có vú Brasil
Thể loại:Động vật có vú Chile
Thể loại:Động vật có vú châu Âu
Thể loại:Động vật có vú New Zealand
Thể loại:Động vật có vú Peru
Thể loại:Động vật có vú Nam Mỹ
Thể loại:Động vật có vú Uruguay
Đại bàng vàng

Aquila chrysaetos
Đại bàng vàng (danh pháp hai phần: Aquila chrysaetos) là một trong những loài chim săn mồi nổi tiếng ở Bắc bán cầu. Loài này thuộc họ Accipitridae. Từng phân bố rộng rãi ở Holarctic (Bắc giới), nó đã biến mất khỏi một số khu vực đông dân cư hơn. Mặc dù đã biến mất khỏi hay không phổ biến trong một số phạm vi phân bố trước đây vì các bệnh lây truyền qua đường tình dục, loài này vẫn còn khá phổ biến, có mặt tại Âu Á, Bắc Mỹ, và các khu vực của châu Phi. Mật độ cao nhất của đại bàng làm tổ trên thế giới nằm ở phía nam quận Alameda, tiểu bang California. Đại bàng vàng có màu nâu sẫm, với bộ lông nâu vàng nhẹ trên đầu và cổ. Sải cánh của loài này dài từ 1,8-2,3m. Trong khi những con chim đực nặng từ 7–11 kg thì con cái chỉ có cân nặng bằng một nửa con đực: từ 3,5–6 kg.
Đại bàng vàng sử dụng sự nhanh nhẹn và tốc độ của kết hợp với móng vuốt cực kỳ mạnh mẽ để chộp một loạt các con mồi, bao gồm thỏ, marmota, sóc đất, và các động vật có vú lớn như cáo và các động vật móng guốc non. Chúng cũng ăn xác thối nếu con mồi sống khan hiếm, cũng như các loài bò sát. Các loài chim, bao gồm cả các loài lớn lên đến kích thước của thiên nga và sếu đã được ghi nhận là con mồi của loài đại bàng này. Trong nhiều thế kỷ, loài này là một trong những loài chim được đánh giá cao nhất được sử dụng làm chim nuôi đi săn, với các phân loài Á-Âu đã được sử dụng để săn và giết chết con mồi như sói xám (Canis lupus) trong một số cộng đồng bản địa. Do tính can đảm săn mồi, đại bàng vàng được một số nền văn hóa bộ lạc, cổ xưa xem là loài tôn kính thần bí.

**Chú thích**

**Tài liệu trích dẫn**
chú thích sách |title=A field guide to hawks of North America|last1=Clark|first1=William S.|last2=Wheeler|first2=Brian K.|year=2001|publisher=Houghton Mifflin Company|location=New York|isbn=0-395-67067-5|url=http://books.google.com/?id=a_pbxM21l5UC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|access-date=ngày 26 tháng 12 năm 2010- isbn=978-0-19-857505-4
*cite encyclopedia|last=Terres|first=John K.|year=1980|title=Golden Eagle|encyclopedia=The Audubon Society Encyclopedia of North American Birds|publisher=Alfred A. Knopf|location=New York|isbn=0-517-03288-0

**Liên kết ngoài**
  Kazakh hunter. Fox Hunting with a Golden Eagle - Human Planet: Mountains, preview - BBC One-  Photos Hunting with Golden Eagles date=2011-07-14 -  Golden Eagle videos on the Internet Bird Collection-  Ageing and sexing (PDF) by Javier Blasco-Zumeta date=2011-11-14 -  Website on the Golden Eagle maintained by Raptor Protection of Slovakia date=2012-03-13 -  Åldersbestämning av kungsörn - Aging of Golden Eagles (in Swedish and English) date=2015-05-10 
Thể loại:Đại bàng
Thể loại:Chim săn mồi châu Phi
Thể loại:Chim châu Á
Thể loại:Chim Canada
Thể loại:Chim châu Âu
Thể loại:Chim México
Thể loại:Chim Mỹ
Thể loại:Biểu tượng quốc gia Mexico
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1758
Thể loại:Chim Bắc Phi
Thể loại:Chim Bắc Cực
Thể loại:Chim ăn thịt châu Phi
C
Chuột nâu

Chuột nâu, tên khoa học Rattus norvegicus, là một trong những loài chuột cống phổ biến nhất và được biết đến nhiều nhất. Được John Berkenhout mô tả năm 1769, chuột nâu là một trong những loài chuột lớn nhất, nó có màu nâu hoặc màu xám với chiều dài cơ thể 25 cm, và một cái đuôi dài tương tự, con đực nặng trung bình 350 g còn con cái nặng 250 g. Được cho là loài có nguồn gốc ở miền bắc Trung Quốc, loài động vật gặm nhấm này đã lan sang tất cả các châu lục ngoại trừ Nam Cực, và là loài chuột thống trị ở châu Âu và Bắc Mỹ làm cho nó là động vật có vú thành công thứ nhì trên thế giới chỉ sau con người. Thật vậy, với hiếm có trường hợp ngoại lệ, hầu như toàn bộ các loài chuột nâu sống ở bất cứ nơi nào con người sống, đặc biệt là ở các khu vực đô thị.
Việc sinh sản chọn lọc nhóm loài chuột nâu phổ biến nhất Rattus norvegicus đã tạo ra loài chuột thí nghiệm, một mô hình một sinh vật quan trọng trong nghiên cứu sinh học, cũng như con chuột làm con vật cưng.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Sinh vật mô hình
N
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1769
Thể loại:Động vật đô thị
Kỷ băng hà (phim)

Kỉ Băng Hà (tiếng Anh: Ice Age) là một bộ phim hoạt hình đồ hoạ máy tính được sản xuất bởi Blue Sky Studios và hãng 20th Century Fox của điện ảnh Hoa Kỳ năm 2002. Bộ phim được đạo diễn bởi Carlos Saldanha và Chris Wedge, từ câu chuyện của Michael J. Wilson. Các diễn viên lồng tiếng cho phim gồm Ray Romano, John Leguizamo, và Denis Leary. Bộ phim từng được đề cử cho hạng mục phim hoạt hình xuất sắc tại Lễ trao giải Oscar lần thứ 75.
Bộ phim nhận được nhiều phản ứng tốt từ giới phê bình và khán giả, khởi nguồn loạt phim Kỷ băng hà, tính tới thời điểm năm 2016, bộ phim đã có 5 phần đã được công chiếu. Bốn phần tiếp theo đã được công chiếu gồm Ice Age 2: The Meltdown (Kỉ băng hà 2: Băng tan), Ice Age 3: Dawn of the Dinosaurs (Kỉ băng hà 3: Khủng long thức giấc), Ice Age 4: Continental Drift (Kỉ băng hà 4: Lục địa trôi dạt) và Ice Age 5: Collision Course (Kỉ băng hà 5: Trời sập).

**Nội dung**
Giữa thời điểm sắp chuyển sang kỉ băng giá, mọi con vật đều đi kiếm nơi ấm áp để sống. Manny, Sid, Diego phải theo bước chân con người để đưa 1 cậu bé bị lạc trở về với gia đình... nhưng Diego lại có một âm mưu khác để bắt chú bé đi vì Diego là 1 chú cọp nhận nhiệm vụ bắt sống đứa bé về cho Soto... Nhưng suốt quá trình trải qua những khó khăn cùng nhau 3 người bạn đã có được những tình cảm thật thân thiết để rồi cùng nhau chống lại đàn cọp gian ác.
Kỉ băng hà 1

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Ice Age- Ice Age- Ice Age- Ice Age- Ice Age- Ice Age-  Ice Age date = ngày 22 tháng 1 năm 2019 nhiều khung và cụm từ
Thể loại:Phim năm 2002
Thể loại:Phim hoạt hình máy tính năm 2002
Thể loại:Phim 20th Century Fox
Thể loại:Phim tiếng Anh
Thể loại:Phim Blue Sky Studios
Thể loại:Phim do Chris Wedge đạo diễn
Thể loại:Phim của 20th Century Fox
Thể loại:Phim tưởng tượng dành cho trẻ em
Thể loại:Phim với các sự vật được nhân hoá
Thể loại:Phim hoạt hình Mỹ thập niên 2000
Thể loại:Phim hoạt hình máy tính
Thể loại:Phim đạo diễn đầu tay
Thể loại:Phim về động vật
Thể loại:Phim lấy bối cảnh ở thời tiền sử
Thể loại:Phim đường phố
Thể loại:Phim kỳ ảo thập niên 2000
Thể loại:Phim hoạt hình năm 2002
Thể loại:Phim Mỹ
Thể loại:Phim tiếng Anh thập niên 2000
Thể loại:Phim hoạt hình hãng 20th Century Fox
Thể loại:Phim hoạt hình máy tính Mỹ
Thể loại:Phim hoạt hình về động vật
Bồi âm

Dao động trên 1 sợi dây chuẩn, chia sợi dây thành những búi sóng có chiều dài tương ứng với f, 2f, 3f, 4f...(trong đó f là tần số của sóng âm cơ bản).
Âm chính (110 Hz) và 15 bồi âm đầu (16 sóng hài thành phần) (nghe)
Bồi âm (còn gọi là bội âm, hài âm hoặc họa âm) là những âm có tần số cao hơn tần số cơ bản của một âm. Sóng âm chính và các bồi âm đều gọi chung là các sóng thành phần. Những sóng hài là những sóng thành phần có tần số dao động là bội số nguyên của tần số sóng âm chính (bao gồm cả sóng âm chính).
Những nghiên cứu trên các âm thanh phát ra từ nhạc cụ hoặc giọng hát cho thấy những âm này không phải là các đơn âm (pure tone) mà chúng là tổ hợp gồm âm chính và nhiều bồi âm kết hợp vào nhau. Do đó, tùy thuộc vào nguồn phát ra âm thanh mà các sóng thành phần của bồi âm rất cụ thể, chúng hòa vào nhau tạo ra những âm sắc đặc trưng cho từng loại nhạc cụ cũng như tiếng nói/hát của con người và tiếng kêu của động vật.

**Thuật ngữ trong âm nhạc**
Trong âm nhạc, tần số dao động của bồi âm có thể là bội số nguyên của tần số âm chuẩn hoặc là bội số không phải là số nguyên của tần số âm chuẩn. Sở dĩ có độ lệch như thế là do cấu tạo của từng loại nhạc cụ mà thành.
Bảng các bồi âm tương ứng với các nốt nhạc:
Ký hiệu bằng nốt nhạc
Dưới đây là hình biểu diễn các bồi âm bằng nốt nhạc, tuy nhiên không phải tất cả các bồi âm đều tương ứng đúng với tần số dao động âm chuẩn của nốt nhạc (được ký hiệu bằng chữ x).
Tập tin:obertoene.gif

**Tham khảo**
 John R. Pierce: Klang. Musik mit den Ohren der Physik; Heidelberg, Berlin, Oxford: Spektrum, 1999; ISBN 3-8274-0544-0

**Liên kết ngoài**
  Wie die Obertöne entstehen-  Die Partialschwingungen einer Trommel in animierten Graphiken date = ngày 7 tháng 11 năm 2004-  Harmonische, Partialtöne, Teiltöne und Obertöne (PDF-Datei; 255 kB)-  Die Teiltondichte und die Teiltonreihe (PDF-Datei; 47 kB)-  Unterscheide Obertöne von Harmonischen, Partialtönen und Teiltönen (PDF-Datei; 42 kB)-  Die Frequenzverhältnisse, die sich für Intervalle aus der Obertonreihe ergeben-  Hörproben der gesungenen Obertonreihe bzw. Naturtonreihe-  Obertonspektren verschiedener Instrumente-  Obertongesang-  Obertöne, Harmonische und Teiltöne aus der Grundfrequenz-  Partialtöne und Klang-  Das kleine Obertonbrevier (PDF-Datei; 1,52 MB)
Thể loại:Âm học