Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Miên dâm

Miên dâm
Miên dâm (Hội chứng rối loạn tình dục khi ngủ) là một trạng thái trong đó một người thực hiện hành vi tình dục trong khi vẫn đang ngủ bằng các hoạt động như thủ dâm, mơn trớn mình hoặc người khác, có quan hệ tình dục với một người khác và trong những trường hợp cực đoan hơn có thể tấn công tình dục và hiếp dâm.
Hầu hết mọi người bị miên dâm đều ở trong trạng thái mộng du. Do đó, khi thức giấc, họ không nhớ các hành vi mà họ thực hiện trong khi họ đang ngủ.
Các nghiên cứu đầu tiên về hội chứng tình dục khi ngủ được xuất bản vào năm 1996 do ba nhà nghiên cứu từ Đại học Toronto (Colin Shapiro và Nik Trajanovic) và Đại học Ottawa (Paul Fedoroff), họ cho rằng đó là một hội chứng rối loạn giấc ngủ. Thuật ngữ "tình dục khi ngủ" đã được sử dụng lần đầu trong một báo cáo năm 1998 của David Saul Rosenfeld, một nhà thần kinh học từ Los Angeles. Thuật ngữ "miên dâm" (sexsomnia) đã được đặt ra bởi Colin Shapiro trong một báo cáo công bố vào tháng 6 năm 2003.

**Một số trường hợp**
 Ngày 30 tháng 11 năm 2005, một tòa án Toronto tuyên bố trắng án một người đàn ông tấn công tình dục sau khi ông này được chẩn đoán mắc chứng rối loạn tình dục khi ngủ, mặc dù các công tố viên đã kháng cáo tuyên bố trắng án vào tháng 2 năm 2006. Tòa án cấp phúc thẩm tại Ontario đã giữ nguyên tuyên bố trắng án vào ngày 7 tháng 2 năm 2008.- Tại Anh, một người đàn ông tại thành phố York đã được xóa sạch ba án hiếp dâm vào ngày 19 tháng 12 năm 2005.- Tại Úc, một phụ nữ đã được báo cáo là rời khỏi nhà vào ban đêm và có quan hệ tình dục với người lạ khi mộng du.- Ngày 8 tháng 8 năm 2007, một thợ cơ khí quân Hoàng gia Anh đã được xóa tội danh hiếp dâm sau khi bồi thẩm đoàn thấy rằng anh ta không phải chịu trách nhiệm cho hành động của mình khi anh ta có quan hệ tình dục với một cô gái 15 tuổi.- Ngày 23 tháng 3 năm 2009, một phụ nữ Anh đã trả lời phỏng vấn trong đó cô nói về các vấn đề trong cuộc sống của cô gây ra bởi miên dâm. - Ngày 12 tháng 2 năm 2010, một người đàn ông Úc đã được minh xét rằng không phạm tội hiếp dâm do ông này mắc chứng miên dâm. Sự việc tương tự xảy ra với một người đàn ông xứ Wales vào ngày 4 tháng 7 năm 2011.- Ngày 7 tháng 3 năm 2012, một phụ nữ Anh đã trả lời một cuộc phỏng vấn, trong đó cô mô tả việc cô miên dâm thế nào.

**Tham khảo**
  Miên dâm date=2012-04-18 -  "Yêu" trong khi ngủ và những tội ác khó tin date=2012-04-16 -  Miên dâm một hành vi tình dục trong khi ngủ date=2012-04-18 - "Sexsomnia". Sleep.com- Salkeld, Luke (ngày 7 tháng 8 năm 2007). ""Sexomniac" RAF Man Sobs as he is Cleared of Raping a Girl in his Sleep". Daily Mail (London).- Sleepwalking woman had sex with strangers". New Scientist. ngày 15 tháng 10 năm 2004- "I'm a sexsomniac!". News of the World. ngày 23 tháng 3 năm 2009.-  Bothroyd, Sally (12 Feb 2010). "Man not guilty in 'sexsomnia' rape trial". ABC News.-  "'Sexsomnia' sufferer in Pembroke Dock cleared of rape". BBC News. ngày 4 tháng 7 năm 2011.
Thể loại:Tình dục học
Thể loại:Bệnh tình dục
Thể loại:Lệch lạc tình dục
Thể loại:Chẩn đoán tâm thần
Thể loại:Rối loạn giấc ngủ
Precis antilope

Precis antilope là một loài bướm ngày trong họ Nymphalidae, bản địa châu Phi hạn Sahara. Con bướm trưởng thành có sải cánh dài dài 40–55 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 12 đến tháng 3 trong năm. Ấu trùng loài này ăn loài Coleus và Plastostema.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Precis
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1850
Thể loại:Bướm ngày châu Phi
Thể loại:Junoniini
Precis ceryne

Precis ceryne là một loài bướm ngày trong họ Nymphalidae. Con bướm trưởng thành có sải cánh dài dài 40-45 ở con đực và 42–50 mm ở con cái. Con trưởng thành bay từ tháng 12 đến tháng 3 trong năm. Ấu trùng loài này ăn loài Coleus, Plastostema, và Pycnostachys.

**Phân loài**
P. c. ceryne
*P. c. ceruana Rothschild & Jordan, 1903

**Hình ảnh**

**Tham khảo**
Thể loại:Precis
Tông Lúa

Tông Lúa (danh pháp: Oryzeae) là một tông các loài thực vật trong phân họ Tre, chứa chi Lúa và các họ hàng gần cũng như cả chi Lúa dại Zizania. Tông này bao gồm 11 hoặc 12 chi tùy theo hệ thống phân loại.

**Phân loại**
 Tông Lúa- Chi Chikusichloa- Chi Hygroryza- Chi Leersia- Chi Luziola- Chi Maltebrunia- Chi Oryza- Chi Porteresia- Chi Potamophila- Chi Prosphytochloa- Chi Rhynchoryza- Chi Zizania- Chi Zizaniopsis

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Oryzeae- Oryzeae
Precis (bướm)

Precis là một chi bướm ngày thuộc họ Nymphalinae được mô tả bởi Jacob Hübner năm 1819. Loài này phân bố ở châu Phi.

**Các loài**
Các loài thuộc chi được liệt kê theo bảng chữ cái.- Precis actia Distant, 1880- Precis amestris (Drury, 1782)- Precis andremiaja Boisduval, 1833- Precis antilope (Feisthamel, 1850) - Precis archesia (Cramer, 1779) - Precis ceryne (Boisduval, 1847)- Precis coelestina Dewitz, 1879- Precis cuama Hewitson, 1864- Precis eurodoce (Westwood, 1850)- Precis frobeniusi Strand, 1909- Precis limnoria (Klug, 1845) - Precis milonia C. & R. Felder, 1867- Precis octavia (Cramer, 1777) - Precis pelarga (Fabricius, 1775) - Precis rauana (Grose-Smith, 1898)- Precis sinuata Plötz, 1880 - Precis tugela Trimen, 1879
Incertae sedis- Precis harpyia (Fabricius, 1781)- Precis laodice (Cramer, 1777)- Precis permagna Martin, 1920

**Hình ảnh**

**Tham khảo**
Thể loại:Junoniini
Thanh Vân, Quản Bạ

Thanh Vân là một xã thuộc huyện Quản Bạ, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã Thanh Vân có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp xã Cán Tỷ
*Phía tây giáp xã Tùng Vài
*Phía nam giáp thị trấn Tam Sơn và xã Quản Bạ
*Phía bắc xã giáp Nghĩa Thuận và xã Bát Đại Sơn.
Xã Thanh Vân có diện tích 40,29 km², dân số năm 2019 là 5.049 người, mật độ dân số đạt 125 người/km².

**Hành chính**
Xã Thanh Vân được chia thành 7 thôn: Thanh Long, Lùng Cáng, Lùng Cúng, Má Hồng, Mỏ Sài, Làng Tấn, Ma Lùng.

**Lịch sử**
Trước đây, Thanh Vân là một xã thuộc huyện Vị Xuyên.
Ngày 15 tháng 12 năm 1962, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 211-CP về việc thành lập huyện Quản Bạ trên cơ sở tách xã Thanh Vân thuộc huyện Vị Xuyên.

**Kinh tế - xã hội**
Thanh Vân là một xã vùng III có điều kiện kinh tế đặc biệt khó khăn, người dân sống chủ yếu nhờ vào nương rẫy và rừng. Nghề chính của người dân nơi đây là nấu rượu cổ truyền. Người dân cần cù chịu khó làm ăn nên đời sông dần dần được cải thiện.
Xã có đặc sản rượu ngô (rượu ngô Thanh Vân) nổi tiếng, có xưởng sản xuất rượu và thương hiệu được quảng bá rộng rãi.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Precis pelarga

Precis pelarga là một loài bướm ngày trong họ Nymphalidae. Con bướm trưởng thành có sải cánh dài dài mm. Con trưởng thành bay từ tháng đến tháng trong năm. Ấu trùng loài này ăn loài 
Loài này hiện diện ở châu Phi nhiệt đới (Senegal, Angola, Zambia, Cộng hòa Dân chủ Congo, Uganda, tây Kenya, Ethiopia).
Loài này có thể tìm thấy ở rừng mở và xavan ở độ cao khoảng m trên mực nước biển.

**Chú thích**

**Tham khảo**
  Funet

**Liên kết ngoài**
  Learn about butterflies-  Fleeting Wonders-  Precis pelarga
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1775
Thể loại:Precis
Thể loại:Bướm ngày châu Phi
Thể loại:Junoniini
Vanessa gonerilla

Vanessa gonerilla là một loài bướm đêm trong họ Nymphalidae (Họ Bướm giáp. Đây là loài đặc hữu New Zealand. Con bướm trưởng thành có sải cánh dài 50–60 mm. Con trưởng thành bay trong mùa hè. Ấu trùng loài này ăn loài Ongaonga, Urtica ferox.
Có hai phân loài Vanessa gonerilla, V. g. gonerilla, xuất hiện ở lục địa New Zealand, và V. g. ida, xuất hiện ở các đảo Chatham.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Vanessa (bướm)
Giải phim của Hội đồng Bắc Âu

Giải phim của Hội đồng Bắc Âu là một giải thưởng của Hội đồng Bắc Âu dành cho phim điện ảnh xuất sắc có nguồn gốc từ văn hóa Bắc Âu.
Giải được thành lập vào năm 2002 nhân dịp kỷ niệm 50 năm ngày thành lập Hội đồng Bắc Âu. Từ năm 2005, giải này được trao hàng năm. Năm 2008, khoản tiền thưởng của giải là 350.000 krone Đan Mạch (tương đương 47.000 euro).

**Các phim đoạt giải & được đề cử**

**Xem thêm**
Giải âm nhạc của Hội đồng Bắc Âu
*Giải văn học của Hội đồng Bắc Âu

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  The Nordic Council Film Prize- Nordisk Råds Filmpris på norden.org- Nordisk Film & TV Fond- Nordisk Film & TV Fond - de fem nominerede film for 2010bot=InternetArchiveBot 
Bắc Âu
Phim
Thể loại:Giải thưởng thành lập năm 2002
Thể loại:Khởi đầu năm 2002 ở châu Âu
Thể loại:Giải thưởng điện ảnh Đan Mạch
Sóc đuôi trắng

Sóc đuôi trắng, hay đúng hơn là sóc linh dương đuôi trắng (danh pháp hai phần: Ammospermophilus leucurus) là loài sóc hoạt động ban ngày trên mặt đất được tìm thấy ở các vùng khô cằn Tây Nam Hoa Kỳ và miền bắc Mexico. Nó là loài ăn tạp, thức ăn chủ yếu là lá cây (10% -60% của chế độ ăn uống của nó), hạt (20% -50%), động vật chân đốt, và một mức độ thấp hơn, động vật có xương sống (chủ yếu là thằn lằn và các loài gặm nhấm, hành vi ăn thịt sóc đất đã được lưu ý)).. Loài sóc này có một phạm vi cư trú trung bình 14,9 mẫu Anh (60.000 m²), và sử dụng khoảng 4 mẫu Anh (16.000 m²) trong hoạt động hàng ngày của nó.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Ammospermophilus leucurus
L
Thể loại:Động vật Tây Hoa Kỳ
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1889
Tủ chè

Một tủ chè ở châu Âu
Tủ chè hay tủ chén, tủ Búp-phê (từ tiếng Pháp:buffet là tủ hay bàn dài để thức ăn, chén dĩa) là một loại tủ thường được làm bằng gỗ, được sử dụng trong nhà để cất và chưng, trưng bày các vật dụng ly, tách, ấm, chén dĩa, các loại đồ sành sứ, và rượu để bảo vệ chúng khỏi kiến, gián và bụi bẩn. Tù chè còn có chức năng trang trí và là một trong những yếu tố của đồ nội thất thường được bày trong phòng ăn hay phòng khách.
Ở phương Tây, tủ chè có thể được thiết kế theo hướng dọc, có nhiều ngăn và trong mỗi ngăn đều có lót các tấm kính.
Ở Việt Nam, tủ chè thường được thiết kế theo kiểu tủ dài nằm ngang, có bốn chân nhô cao, tủ được chia làm ba phần, hai phần cánh thường có cánh cửa đóng mở, phần giữa (bụng tủ) thường được lắp kính để chưng đồ. Tủ chè thường được trang trí họa tiết tinh xảo, làm điểm nhấn trong phòng khách hay phòng tiếp khách. Từ ngày xưa, tủ chè cổ chỉ thịnh hành ở các tỉnh phía Bắc, nhưng từ cuộc di cư vào Nam  đã được người miền Nam biết đến bởi tính nghệ thuật và thủ công rất cao. Ngày xưa, tủ chè thường làm bằng gỗ quý, gỗ để làm tủ chè thường là ba loại chủ yếu. Gỗ trắc có giá trị cao nhất sau đó là Gỗ Gụ kế tới là Gỗ Lim. Thời chiến tranh Việt Nam, tại miền Nam, thường dùng bằng ván ép nhựa mica.
Gần đây, thường có 2 xu thế, hoặc dùng hàng nội thất mẫu cổ xưa, có chạm khắc tinh xảo hay là kiểu hiện đại châu Âu với kính trong suốt, có thể bằng inox, ván ép hoặc kết hợp với một giàn tủ.

**Tham khảo**
Thể loại:Vật dụng nội thất
Thể loại:Hàng gia dụng
Thể loại:Tủ
Thiền vu

Thiền vu (tiếng Hung Nô: sanok / tsanak; theo Hán thư, nghĩa là thiên tử) là tước hiệu của các lãnh đạo tối cao của dân du mục ở Trung Á trong 8 thế kỷ, bắt đầu từ thời kỳ nhà Chu (1045–256 TCN) và thay thế nó sau đó là tước hiệu "khả hãn"" được người Nhu Nhiên sử dụng vào năm 402 CN. Tước hiệu này được thị tộc Luyên Đê của người Hung Nô sử dụng dưới thời nhà Tần (221-206 TCN) và nhà Hán (206 TCN–220 CN).

**Từ nguyên**
L. Rogers và Edwin G. Pulleyblank cho rằng danh hiệu thiền vu có thể có liên hệ nào đó với danh hiệu tarkhan đã được chứng thực về sau, chỉ ra rằng cách phát âm cổ của 單于 có lẽ gần giống như *dān-ĥwāĥ và do vậy là lối đọc trại của *darxan. Nhà ngôn ngữ học Alexander Vovin cho rằng từ này nguyên gốc Enisei. Cũng theo ông, cụm chữ Hán giả tá 撐犁孤塗單于 (phát âm tiếng Hán thượng cổ: *treng-ri kwa-la dar-ɢwā) cấu thành từ bốn căn tố lần lượt là: *tɨŋgVr- "cao", *kwala- "con trai, con", *tɨl "hạ lưu sông Enisei" hoặc "phía bắc", và *qʌ̄j ~ *χʌ̄j "vua"; cả cụm dịch thành "Con trai của Trời, Vua phương Bắc".

**Danh sách thiền vu**
Hệ thống kế vị giữa các thiền vu được Joseph Fletcher gọi là huyết thống tanistry, theo dó người nam giới gần nhất sẽ kế thừa chức vị thiền vu từ người tiền vị. Trong lịch sử từng có 60 thiền vu.

Danh sách sau gồm 63 thiền vu

**Xem thêm**
 Diệp Hộ

**Tham khảo**
Thể loại:Nguyên thủ quốc gia
Thể loại:Tước hiệu hoàng gia
Thể loại:Tước hiệu quý tộc
Thể loại:Hung Nô
Thể loại:Hoàng đế
Thể loại:Thiền vu Hung Nô
Thần ưng Andes

Thần ưng Andes hay Kền kền khoang cổ (danh pháp hai phần: Vultur gryphus) là một loài chim thuộc Họ Kền kền Tân thế giới. Loài này phân bố ở Nam Mỹ trong dãy Andes, bao gồm các dãy núi Santa Marta. Ở phía Bắc, phạm vi của nó bắt đầu ở Venezuela và Colombia, nơi mà nó là vô cùng hiếm hoi, sau đó tiếp tục về phía nam dọc theo dãy núi Andes ở Ecuador, Peru, và Chile, thông qua Bolivia và phía tây Argentina Tierra del Fuego. Đầu thế kỷ 19, thần ưng Andes sinh sản từ miền tây Venezuela đến Tierra del Fuego, dọc theo toàn bộ chuỗi của dãy Andes, nhưng phạm vi của nó đã bị giảm đáng kể do hoạt động của con người. Thần ưng Andes là loài chim bay lớn nhất trên thế giới về số đo kết hợp giữa trọng lượng và sải cánh. Chúng có sải cánh tối đa là 3,3 mét và cân nặng lên đến 15 kg. Thần ưng Andes được coi là chim săn mồi lớn nhất thế giới.
Môi trường sống của thần ưng Andes chủ yếu bao gồm đồng cỏ mở và núi cao các khu vực lên đến 5.000 m (16.000 foot) trên mực nước biển. Nó thích các khu vực tương đối mở, không có rừng mà cho phép nó phát hiện ra xác chết động vật từ không khí, chẳng hạn như Páramo hoặc đá, khu vực miền núi nói chung. Phạm vi phân bố vùng đất thấp ở phía đông Bolivia và tây nam Brazil, xuống đến các khu vực sa mạc vùng đất thấp ở Chile và Peru, và được tìm thấy trên toàn miền Nam rừng sối rừng phía nam ở đồng bằng Patagonia.
Thần ưng Andes chủ yếu là động vật ăn xác thối, ăn xác sống. Chúng thích những thân thịt lớn, chẳng hạn như của hươu hoặc gia súc. Chúng đạt đến độ tuổi trưởng thành về mặt sinh dục khi được 5 hoặc 6 tuổi và làm tổ ở độ cao lên đến 5.000 m, thường là trên các gờ đá không thể tiếp cận. Thông thường chúng đẻ hoặc hai quả trứng mỗi lứa. Đây là một trong những loài chim sống lâu nhất thế giới, với tuổi thọ hơn 70 năm trong một số trường hợp.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Vulture Territory Facts and Characteristics: Andean Condor- ARKive –  images and movies of the Andean Condor (Vultur gryphus) date = ngày 20 tháng 7 năm 2006-  Video of Peruvian Condors-  BirdLife Species Factsheet-  Andean Condor-  Andean Condor videos on the Internet Bird Collection-  Scientists Work to Repopulate Colombia's Skies with Condors – slideshow by The Los Angeles Times-  Proyecto Conservación Cóndor Andino de Argentina, Organizado por la Fundación Bioandina Argentina.- Ecology of Condors
G
Thể loại:Chim Andes
Thể loại:Chim Argentina
Thể loại:Chim Bolivia
Thể loại:Chim Chile
Thể loại:Chim Colombia
Thể loại:Chim Ecuador
Thể loại:Chim Paraguay
Thể loại:Chim Peru
Thể loại:Chim Venezuela
Thể loại:Hóa thạch sống
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1758
Thể loại:Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Khỉ sóc thông thường

Khỉ sóc thông thường (danh pháp khoa học: Saimiri sciureus) là một loài khỉ sóc, loài khỉ Tân thế giới thuộc chi Saimiri trong họ Khỉ đuôi cong (Cebidae).
Khỉ sóc thông thường sinh sống trong các khu rừng nhiệt đới Trung và Nam Mỹ trong tầng tán. Phần lớn các loài có phạm vi phân bố cận đất hoặc khác đất trong rừng mưa Amazon, trong khi S. oerstedii được tìm thấy với sự phân bố đứt đoạn tại Costa Rica và Panama.

**Mô tả**
Bộ lông khỉ sóc ngắn và dày, màu ô liu tại vai và màu cam vàng tại lưng và những bộ phận xa nhất (tay, chân). Họng và tai có lông màu trắng và miệng màu đen. Phần trên của đầu chúng có lông che phủ. Khuôn mặt đen và trắng này ban cho chúng tên gọi "khỉ đầu thần chết" trong một vài ngôn ngữ gốc Đức (như tiếng Đức Totenkopfaffen, tiếng Thụy Điển dödskalleapor, tiếng Hà Lan doodshoofdaapjes) và tiếng Slovenia (smrtoglavka).
Khỉ sóc phát triển tới kích thước 25–35 cm, cộng với chiếc đuôi dài 35–42 cm. Chúng cân nặng 750-1.100 g. Đáng chú ý là tỉ lệ khối lượng bộ não so với khối lượng thân đối với khỉ sóc là 1:17, làm cho chúng có bộ não lớn nhất (khi tính theo tỉ lệ) trong số mọi loài linh trưởng. Bộ não của con người chỉ có tỉ lệ 1:35.
Khỉ sóc cái có dương vật giả để chúng sử dụng trong việc biểu lộ quyền thống trị đối với những con khỉ nhỏ hơn, về cơ bản giống như cách mà những con khỉ sóc đực biểu lộ quyền thống trị của chúng. Khỉ sóc thông thường bị bắt để phục vụ cho buôn bán thú cảnh và nghiên cứu y học, nhưng không rơi vào tình trạng nguy cấp.

**Phân bố**
Loài khỉ sóc thông thường có thể được tìm thấy chủ yếu trong lưu vực sông Amazon, bao gồm cả vùng lãnh thổ trong quốc gia của Bolivia, Brazil, Colombia, Ecuador, Guiana thuộc Pháp, Guyana, Peru, Suriname, Paraguay và Venezuela, một quần thể nhỏ đã được giới thiệu đến Nam Florida và nhiều hòn đảo ở Caribbe. Một nhóm cá thể tự do khác nhau đã được phát hiện và chụp hình trong năm 2009 tại rừng Tijuca ở Rio de Janeiro - có thể là kết quả của việc bị thả bất hợp pháp hoặc thoát ra từ vụ buôn bán vật nuôi, năm 2010, khỉ sóc đã bắt đầu được xem xét như là một loài xâm lấn ở các khu rừng nhiệt đới Đại Tây Dương của Brazil, và có những lo ngại về vai trò của nó như là một động vật ăn thịt trứng của các loài chim có nguy cơ tuyệt chủng. Khỉ sóc thông thường thích sống trong tán giữa, nhưng đôi khi sẽ đến. mặt đất hoặc vào các tán cây cao. Họ thực vật cung cấp bao gồm từ con chim săn mồi trong khu rừng nhiệt đới, Savannah, rừng ngập mặn, hoặc vùng đầm lầy.

**Tham khảo**
Thể loại:Khỉ sóc
Thể loại:Động vật có vú Brasil
Thể loại:Động vật có vú Guyana
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1758
Thể loại:Động vật có vú Colombia
Thể loại:Động vật có vú Ecuador
Thể loại:Động vật có vú Suriname
Thể loại:Động vật có vú Venezuela
Giấy khai sinh

Giấy khai sinh của Mary Elizabeth Winblad (1895–1987)
Giấy khai sinh là một hồ sơ quan trọng ghi lại việc ra đời của một đứa trẻ. Thuật ngữ "giấy khai sinh" có thể đề cập đến tài liệu gốc xác nhận hoàn cảnh sinh nở hoặc bản sao có chứng thực hoặc đại diện cho việc đăng ký tiếp theo của lần sinh đó. Tùy thuộc vào quyền hạn, giấy khai sinh có thể có hoặc không chứa xác minh sự kiện bởi tư cách là bà đỡ hoặc bác sĩ.

**Lịch sử và đương đại**
Giấy khai sinh của Liên Xô từ năm 1972.
Giấy tờ ghi chép thông tin sinh nở là một thông lệ được tổ chức rộng rãi trong toàn bộ nền văn minh nhân loại, đặc biệt là ở Trung Quốc, Ai Cập, Hy Lạp, Rome và Ba Tư. Mục đích ban đầu của loại thống kê quan trọng này là vì mục đích thuế và để xác định nhân lực quân sự có sẵn. Ở Anh, các ca sinh ban đầu được đăng ký với các nhà thờ, những người duy trì sổ đăng ký khai sinh. Công việc này được tiếp tục vào thế kỷ 19. Việc đăng ký khai sinh bắt buộc với chính phủ Vương quốc Anh là một thông lệ bắt nguồn từ ít nhất là từ năm 1853. Trên khắp Hoa Kỳ không có một hệ thống được tiêu chuẩn hóa nào cho đến năm 1902.
Hầu hết các quốc gia đều có đạo luật và luật pháp quy định việc đăng ký khai sinh. Ở tất cả các quốc gia, trách nhiệm của bác sĩ của bà mẹ, nữ hộ sinh, quản trị viên bệnh viện hoặc cha mẹ của đứa trẻ để hiểu rằng việc sinh được đăng ký chính xác với cơ quan chính phủ chuyên trách.
Hồ sơ sinh thực tế được lưu trữ với một cơ quan chính phủ. Cơ quan đó sẽ phát hành các bản sao được chứng thực hoặc đại diện của hồ sơ khai sinh ban đầu theo yêu cầu, có thể được sử dụng để áp dụng cho các lợi ích của chính phủ, chẳng hạn như hộ chiếu. Giấy chứng nhận được ký và/hoặc đóng dấu bởi hộ tịch viên hoặc người giám sát hồ sơ khai sinh khác, người được chính phủ ủy quyền.
Quyền của mọi trẻ em đối với tên và quốc tịch, và trách nhiệm của các chính phủ quốc gia trong việc đạt được điều này được nêu trong Điều 7 và 8 trong Công ước Liên hợp quốc về Quyền trẻ em: "Đứa trẻ sẽ được đăng ký ngay sau khi sinh và sẽ có quyền sinh ra từ một tên, quyền có được quốc tịch... "(Điều 7 của Công ước) và " Các quốc gia thành viên cam kết tôn trọng quyền của đứa trẻ để bảo vệ danh tính của mình, bao gồm quốc tịch, tên và quan hệ gia đình... " (Điều khoản 8).
Mặc dù có 195 quốc gia phê chuẩn Công ước quyền trẻ em nhưng có đến hàng triệu trẻ em trên toàn thế giới ra đời không được đăng ký khai sinh. Theo dữ liên liên quan đến trẻ em không được đăng ký khai sinh được ước chừng. Khoảng 29% các quốc gia không có sẵn hoặc đủ dữ liệu để đánh giá tiến bộ toàn cầu hướng đến mức độ bao phủ toàn cầu với mục tiêu phát triển bền vững. Tuy nhiên, từ dữ liệu có sẵn, UNICEF ước tính rằng hơn 1/4 trẻ em dưới 5 tuổi trên toàn thế giới chưa dược đăng ký khai sinh. Mức đăng ký khai sinh thấp nhất được tìm thấy ở châu Phi cận Sahara (43%). Hiện tượng mất cân đối này tác động đến các hộ nghèo và người dân bản địa. Ngay cả ở nhiều nước phát triển, điều này cũng góp phần gây khó khăn trong việc tiếp cận đầy đủ các quyền công dân.

**Tham khảo**
Thể loại:Giấy tờ tùy thân
Thể loại:Luật pháp
Thể loại:Sinh sản
Thể loại:Gia phả học
Trận Deorham

Trận Deorham hoặc là Dyrham diễn ra vào năm 577 giữa người Tây Sachsen dưới quyền Ceawlin cùng với Cuthwine và người Briton ở hạt West. Chiến địa Deorham thường được xem là vùng Dyrham ở South Gloucestershire. Trận đánh này là một chiến thắng to lớn của người Tây Sachsen, mang lại cho họ ba thành phố quan trọng là Glevum (Gloucester), Corinium (Cirencester) và Aquae Sulis (Bath). Tuy chỉ có Biên niên Angles-Sachsen là sử liệu duy nhất ghi nhận về trận chiến, với không nhiều chi tiết, nhưng trận này được coi là một cuộc giao chiến quan trọng.

**Sử liệu**
Biên niên sử Angles-Sachsen trong năm 577 đã ghi chép rằng vua Ceawlin xứ Wessex và vương nhi là Cuthwine đã cất quân đánh người Briton ở Hạt West tại "một bãi đất gọi là Deorham" vào năm đó. Người ta thường coi đây là vùng Dyrham ở Nam Gloucestershire ngày nay, trên cái dốc đứng Cotswold cách Bath vài dặm Anh về phía Bắc. Quân Tây Sachsen thắng trận này, và ba vị vua người Briton, mà sử cũ chép là Conmail, và Condidan, và Farinmail, đều tử trận. Với thắng lợi này, người Tây Sachsen lấy được ba thành phố quan trọng Glevum (Gloucester), Corinium (Cirencester) và Aquae Sulis (Bath), mang lại cho họ đất đai rộng lớn ở Gloucestershire và Somerset.

**Giả thuyết và chiến thuật và chiến lược**
Các nhà sử học (chẳng hạn như William St. Clair-Baddeley vào năm 1929) kết luận rằng quân Sachsen đã đánh úp quân Briton và chiếm đóng cao điểm Hinton bởi vì nó dẫn đầu Thung lũng Avon và ngăn trở liên lạc Nam - Bắc giữa Bath và các thị trấn Anh - La Mã lân cận là Gloucester và Cirencester.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 History of War article- From the Transactions of the Bristol and Gloucestershire Archaeological Society "The Battle of Deorham" by T. G. P. Hallett, 1883-84, Vol. 8, 62-73 date=2011-10-04 - From the Transactions of the Bristol and Gloucestershire Archaeological Society "The Battle of Dyrham AD 577" by William St. Clair-Baddeley, 1929, Vol. 51, 95-101 date=2011-10-04 - Everything2 entry for the battle
Thể loại:Năm 577
Thể loại:Xung đột thế kỷ 6
Thể loại:Trận đánh liên quan tới người Briton
Thể loại:Trận đánh liên quan tới Wessex
Thể loại:Lịch sử quân sự Gloucestershire
Thể loại:Nam Gloucestershire
Thể loại:Thập niên 570
Thể loại:Xung đột thập niên 570
Tiếng Anh cổ

Tiếng Anh cổ (Ænglisc, Anglisc, Englisc) hay tiếng Anglo-Saxon isbn=0-521-53033-4 là dạng cổ nhất của tiếng Anh, từng được nói tại Anh, nam và đông Scotland vào thời sơ kỳ Trung Cổ. Nó được mang đến đảo Anh bởi người Anglo-Saxon có lẽ vào giữa thế kỷ 5, và những tác phẩm văn học tiếng Anh cổ đầu tiên có niên đại vào giữa thế kỷ 7. Sau cuộc xâm lược của người Norman năm 1066, tiếng Anh bị thay thế, trong một thời gian, như ngôn ngữ của giới thượng lưu bởi tiếng Anglo-Norman, một ngôn ngữ gần gũi với tiếng Pháp. Trong khi đó, tiếng Anh tiếp tục phát triển thành dạng tiếp theo, gọi là tiếng Anh trung đại.
Tiếng Anh cổ phát triển từ một tập hợp các phương ngữ Anglo-Frisia hay German biển Bắc từng được nói bởi các tộc người German thường gọi là người Angle, người Saxon, và người Jute. Do người Anglo-Saxon dần thống trị Anh, ngôn ngữ của họ cũng dần thay thế các ngôn ngữ của Anh thuộc La Mã: tiếng Britton chung (một ngôn ngữ Celt, tiền thân của tiếng Wales), và tiếng Latinh (được mang đến bởi người La Mã). Tiếng Anh cổ có bốn phương ngữ chính, tương ứng với bốn vương quốc Anglo-Saxon: Mercia, Northumbria, Kent và Tây Saxon. Phương ngữ Tây Saxon là cơ sở cho dạng chuẩn văn học của tiếng Anh cổ thời kỳ sau, dù các dạng chính của tiếng Anh trung đại và hiện đại phát triển chủ yếu từ phương ngữ Mercia. Giọng nói tại phần đông và bắc Anh chịu ảnh hưởng nặng từ tiếng Bắc Âu cổ do sự cai trị của người Scandinavia bắt đầu từ thế kỷ thứ 9.
Dưới đây là văn bản Kinh Lạy Cha trong phương ngữ văn học West Saxon đã chuẩn hóa, với dấu macron để biểu thị nguyên âm dài:
Một bản ghi âm cách phát âm tiếng Anh cổ, đọc chậm

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 Old English/Modern English Translator- Old English (Anglo-Saxon) alphabet- Old English Letters date=2014-08-22 
*date = ngày 23 tháng 6 năm 2010- Another downloadable keyboard for Windows computers- Guide to using Old English computer characters date = ngày 25 tháng 2 năm 2016 (Unicode, HTML entities, etc.)- The Germanic Lexicon Project
*date = ngày 16 tháng 11 năm 2001- The Lord's Prayer in Old English from the 11th century (video link)
Dictionaries- Bosworth and Toller, An Anglo-Saxon dictionary
*date = ngày 2 tháng 7 năm 2005
*date = ngày 22 tháng 2 năm 2012- Dictionary of Old English
Lessons
*date = ngày 20 tháng 2 năm 2016 (free online through the  Linguistics Research Center date=2016-05-23  at UT Austin)
*date = ngày 7 tháng 9 năm 2015- Learn Old English with Leofwin
*date = ngày 3 tháng 5 năm 2009
Thể loại:Tiếng Anh
Thể loại:Ngôn ngữ Trung Cổ
Táo Berber

Táo Berber (danh pháp khoa học: Ziziphus lotus) là một loài cây bụi lá sớm rụng trong họ Táo (Rhamnaceae), bản địa của khu vực ven Địa Trung Hải, bao gồm cả Sahara ở Maroc.

**Miêu tả**
Ziziphus lotus
Ziziphus lotus có thể cao tới ft, với các lá xanh lục bóng dài khoảng 5 cm. Quả ăn được là loại quả hạch màu vàng sẫm hình cầu, đường kính 1-1,5 cm. Các tên gọi thông dụng trong tiếng Ả Rập là sidr, rubeida ("theo kiểu thu gọn của ngọn cây"), nbeg tại Tunisia và annab tại Liban.
Nó có quan hệ họ hàng gần với táo tàu (Ziziphus zizyphus), và là một trong những ứng viên của tên gọi cây Lotus (cây hưởng lạc) trong thần thoại Hy Lạp.

**Xem thêm**
Những kẻ ăn sen (những kẻ hưởng lạc)

**Chú thích**

**Tham khảo**
L
Thể loại:Quần thực vật Địa Trung Hải
L
Thể loại:Thực vật Liban
Thể loại:Thực vật Bắc Phi
Thể loại:Thực vật Địa Trung Hải
Cây Lotus

Cây Lotus (tiếng Hy Lạp: λωτός, lōtós) là một loại cây xuất hiện trong hai câu chuyện của thần thoại Hy Lạp:- Trong Odyssey của Homer, cây Lotus mọc ra quả gây ra tình trạng lơ mơ dễ chịu và là nguồn thực phẩm duy nhất của người dân trên hòn đảo gọi là Lotophagus hay tạm gọi là những người ăn sen. Khi họ ăn quả của cây Lotus thì họ sẽ lãng quên bạn bè và quê hương, không còn mong muốn trở về quê nhà để sống một cuộc đời hưởng lạc trên đảo. Các loài thực vật có thể là ứng viên để chỉ cây Lotus có thị sen (Diospyros lotus), một loài cây gỗ gần như thường xanh bản địa châu Phi, có thể mọc cao tới 7,6 m (25 ft) với những bông hoa màu xanh lục ánh vàng.- Trong Biến hình ký (Metamorphoses) của Ovid, thần nữ Lotis là người con gái đẹp của Poseidon, vị thần biển. Để chạy trốn khỏi sự đeo đuổi đầy bạo lực của thần Priapus, vị thần nữ này đã khẩn cầu sự giúp dỡ của các vị thần và đã được biến thành cây Lotus.
Cây Lotus cũng được đề cập trong Sách Job (Ước Bá ký)  40:21-22, đoạn nói tới một sinh vật to lớn trông giống như hà mã, được nhắc tới trong đó như là "behemoth" (con thú kếch xù). Đoạn văn tạm dịch sang tiếng Việt: "Nó nằm dưới cây lotus, trong bụi lau sậy và đầm lầy. Những cây lotus che phủ nó bằng bóng râm của chúng; những cây liễu bên bờ suối bao quanh nó." (NAB)

**Một số ứng viên**
Do từ lôtos trong tiếng Hy Lạp có thể dùng để chỉ nhiều loài cây khác nhau, nên sự mơ hồ ở đây là từ "lotus" trong Odyssey là chỉ tới loài cây nào. Một số loài được đề xuất ở đây, dựa phần nào vào khẳng định của Herodotus, bao gồm:- Các loài cỏ ba lá dùng làm cỏ khô như các loài thuộc các chi Trifolium, Melilot, Trigonella hay Lotus corniculatus hoặc Medicago arborea.- Quả ngọt và mọng thịt của loài thị sen (Diospyros lotus).- Một loài hoa súng nào đó, có thể là Nymphaea lotus, Nymphaea caerulea hay Nymphaea stellata. Một số nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng loài súng lam sông Nin (Nymphaea caerulea), hay còn gọi là súng lam (đã được biết đến dưới tên gọi này đối với người Hy Lạp), là một ứng viên có thể khác nữa.- Cơm nguội châu Âu (Celtis australis).- Ziziphus lotus hay táo Berber, một họ hàng gần của táo tàu

**Hình ảnh**

**Xem thêm**
Lotus (chi)
*Cây Lote
*Ziziphus lotus

**Ghi chú**
Thể loại:Kinh Thánh
Thể loại:Thần thoại Hy Lạp
Thể loại:Cây trong thần thoại
Thể loại:Thực vật trong văn hóa
Tò vò

Tò vò là nhóm côn trùng thuộc bộ Hymenoptera (Bộ Cánh màng) và phân bộ Apocrita là ong​​. Có thể nói mỗi loài côn trùng gây hại cho hoa màu đều có ít nhất một loài tò vò ăn chúng hoặc sống ký sinh vào loài đó. Ở chức năng săn giết các loài côn trùng khác, loài tò vò rất quan trọng trong việc kiểm soát tự nhiên trong môi sinh. Tò vò ký sinh được sử dụng ngày càng nhiều trong việc kiểm soát các loài sâu bọ gây thiệt hại cho nhà nông vì chúng săn giết các loài côn trùng có hại mà không ảnh hưởng đến hoa màu.
Đa số các loài tò vò (hơn 100.000 loài) thuộc loài "ký sinh" (thuật ngữ là parasitoid). Chúng dùng ovipositor (ống đẻ trứng) đặt trứng trực tiếp vào cơ thể của con mồi, khi trứng nở thì thế hệ con có sẵn thức ăn để sinh trưởng.
Tò vò được biết đến nhiều thuộc nhóm aculeata, tức là một phân ngành của Apocrita. Nhóm này có thể dùng ovipositor làm ngòi đốt chích nọc độc. Kiến và ong cũng có ngòi đốt.
Về hình dạng, tò vò thường bị lầm với ong.

**Trong văn hóa**
Trong văn hóa, tò vò được nhắc đến trong câu ca dao Việt Nam với những câu thơ:
 Tò vò mà nuôi con nhện
 Đến khi nó lớn, nó quyện nhau đi
 Tò vò ngồi khóc tỉ ti
 Nhện ơi! Nhện hỡi! Mày đi đằng nào
Giáo sư Nguyễn Lân Dũng phân tích và cho rằng: Khi tò vò xây tổ xong, nó sẽ đi kiếm nhện và đốt cho chúng sống dở chết dở. Sau đó, tò vò mang nhện về tổ rồi lấp đất lại. Không phải tò vò nuôi nhện mà nó bắt, nhốt nhện vào tổ, đẻ trứng trong đó chờ khi ấu trùng tò vò ra đời thì có sẵn nguồn thức ăn dự trữ. Ấu trùng tò vò lớn lên thì nhện cũng bị ăn thịt, đây là tập tính của loài tò vò.
Do đó, bề ngoài câu ca dao này như muốn chê trách con nhện bội bạc nhưng mà thực sự thì nó mới chính là nạn nhân của tò vò và câu thành ngữ Tò vò mà nuôi con nhện ám chỉ việc làm có mục đích lợi dụng mà điển hình là những hình thức con nuôi, con đòi trong xã hội Việt Nam xưa, núp dưới danh nghĩa con nuôi nhưng thực chất là lợi dụng sức lao động của nạn nhân.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 636580- TĐBKVN|982|Chi Tò vò cát Ammophila trong tông Ammophilini, phân họ Ammophilinae họ Tò vò đào bới Sphecidae- Tò vò biếc Chrysidoidea gồm họ tò vò biếc Chrysididae và tò vò tím biếc Cleptidae-  Wasp Identification Chart date=2011-06-29 -  Wasp Information and Gallery date=2012-05-31 -  A pictorial life cycle of organ pipe wasps
Thể loại:Phân bộ Eo nhỏ
Thể loại:Côn trùng thụ phấn
Thể loại:Côn trùng trong văn hóa
Thể loại:Côn trùng gây hại
Hà Nhậm Đại

Hà Nhậm Đại (chữ Hán: 何任大, 1525 - ?), hiệu Hoằng Phủ, tự Lập Pha; là quan nhà Mạc và là nhà thơ Việt Nam ở thế kỷ 16.


**Tiểu sử**
Ông là người xã Bình Sơn, huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Yên (nay là tỉnh Vĩnh Phúc).
Năm Giáp Tuất (1574), đời Mạc Mậu Hợp, Hà Nhậm Đại thi đỗ Tiến sĩ lúc 49 tuổi, làm quan trải đến chức Thượng thư bộ Lễ. Anh ông là Hà Nhậm Vọng cũng thi đỗ Tiến sĩ triều Mạc (1535) .
Hà Nhậm Đại mất năm nào không rõ.

**Tác phẩm**
Tác phẩm của Hà Nhậm Đại có Khiếu vịnh thi tập (Tập thơ ca vịnh), còn gọi là Lê triều khiếu vịnh thi tập (Tập thơ ca vịnh dưới triều Lê), 2 quyển, làm "theo thơ vịnh sử của Đặng Thoát Hiên" (tức Đặng Minh Khiêm), đề vịnh công thần, võ tướng, danh nho, tiết nghĩa, sứ thần..., từ Lê Thái Tổ (Lê Lợi) đến Lê Cung Đế, gồm 106 bài thơ chữ Hán thể thất ngôn, tuyệt cú, mỗi bài vịnh một nhân vật, bài Tựa viết năm 1590.

Ông nối tiếp thể vịnh sử của Đặng Minh Khiêm, "nêu những sự tích triều Lê đáng để khuyên răn" (Tựa), nhằm giáo huấn người đời theo đạo đức chính thống. Tác giả tự hào về anh hùng hào kiệt trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, các nhà văn hoá, nhà kinh bang tế thế có công dựng nước, an dân, các sứ thần làm trọn mệnh vua, rạng rỡ uy nước. Là bầy tôi nhà Mạc, Hà Nhậm Đại nhận định các nhân vật triều Lê sơ có phần xác đáng mặc dù "khí phách âm điệu trong thơ ông không bằng Đặng Thoát Hiên" (Lê Quý Đôn) .
Trong quyển Văn học thế kỷ XV-XVII do PGS.TS Trần Thị Băng Thanh làm chủ biên (xuất bản năm 2004), thơ ông được tuyển giới thiệu 20 bài.


**Xem thêm**
 Văn học Việt Nam thời Mạc

**Sách tham khảo**
Bùi Duy Tân, mục từ "Hà Nhậm Đại" trong Từ điển văn học (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.
*Trần Văn Giáp, Tìm hiểu kho sách Hán Nôm, Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội, 2003.

**Chú thích**
Thể loại:Sinh năm 1525
Thể loại:Năm mất thiếu
Thể loại:Người Vĩnh Phúc
Thể loại:Quan lại nhà Mạc
Thể loại:Nhà thơ Việt Nam thời Mạc
Thể loại:Tiến sĩ nhà Mạc
Quan Trung

Tập tin:China Warring States Period.png|phải|nhỏ|200px|Trung Quốc vào thời Chiến Quốc. Quan Trung ('Qin') ở góc đông nam của hình chữ nhật tạo bởi Hoàng Hà và Vị Hà.
Quan Trung (p=Guānzhōng), bình nguyên Quan Trung (關中平原) hay bình nguyên Vị Hà (渭河平原), là một khu vực lịch sử của Trung Quốc tương ứng với thung lũng hạ du của Vị Hà. Khu vực được gọi là Quan Trung để phân biệt với "Quan Đông", tức bình nguyên Hoa Bắc. Bình nguyên Hoa Bắc có ranh giới phía tây là các dãy núi. Hoàng Hà chảy xuyên qua chúng ở Hàm Cốc quan và chia tách Quan Trung với Quan Đông. Vào thời Chiến Quốc, Quan Trung nằm ở rìa phía tây của nền văn minh Trung Hoa và do Tần kiểm soát. Do Tần tiến hành quân quốc chủ nghĩa ở mức cao hơn cho nên các địch thủ của nước này tuyên bố Tần tiếp nhận phong tục man di và không mang đầy đủ đặc tính Hán. Có câu nói rằng "Quan Trung sản sinh ra các tướng quân và Quan Đông sản sinh ra các thừa tướng". Nước Tần sau đó đã thống nhất Trung Hoa và Quan Trung cũng trở thành trung tâm của nhà Tần và một vài triều đại sau đó.
Bao quanh Quan Trung là:- Tiêu quan (萧关/蕭關) ở phía bắc,- Hàm Cốc quan (函谷关/函谷關) ở phía đông,- Vũ quan (武关/武關) ở phía nam,- Đại tán quan (大散关/大散關) ở phía tây,
Xét về mặt lịch sử, "quan" (hoặc đèo) quan trọng nhất là Hàm Cốc quan, dọc theo Hoàng Hà và phân tách Quan Trung với bình nguyên Hoa Bắc. Quan Trung bao gồm phần trung tâm của tỉnh Thiểm Tây và cực tây của Hà Nam ngày nay.
Độ cao trung bình của bình nguyên Quan Trung là khoảng 500 mét. Tây An, tỉnh lị của Thiểm Tây, là thành phố lớn nhất tại Quan Trung, ngoài ra, còn có các thành phố khác như Đồng Xuyên, Bảo Kê, Hàm Dương và Vị Nam.
Bình nguyên là vùng trung tâm của Tần vào thời Chiến Quốc. Với đất đai màu mỡ và hệ thống tưới tiêu tốt, Tần đã phát triển vượt trội so với các nước khác, và cuối cùng thống nhất Trung Quốc. Từ thời nhà Chu, khu vực này là nơi định đô của 12 triều đại Trung Quốc như nhà Hán, nhà Tùy, và nhà Đường. Đến triều nhà Đường, trung tâm kinh tế của Trung Quốc đã chuyển về phía nam đễn lưu vực Trường Giang và Quan Trung ngày cảng trở nên phu thuộc vào hàng nhập đến thông qua Đại Vận Hà. Sau khi phá hủy Trường An và những năm cuối nhà Đường, Quan Trung đã bị suy giảm tầm quan trọng cả về chính trị cũng như kinh tế đối với các triều đại sau này.

**Xem thêm**
Phương ngữ Quan Trung

**Tham khảo**
Thể loại:Vùng Trung Quốc
Thể loại:Địa lý Thiểm Tây
Thể loại:Khu vực địa lý của Trung Quốc
Đảng Nhân dân Hành động Việt Nam

Đảng Nhân dân Hành động Việt Nam là tổ chức chính trị đặt tại Hoa Kỳ do một nhóm luật sư thành lập một cách bất hợp pháp ở Thành phố Hồ Chí Minh năm 1991.

**Lịch sử hình thành và phát triển**
Năm 1990, một nhóm luật sư ở Thành phố Hồ Chí Minh có bất đồng quan điểm với Đảng Cộng sản Việt Nam đã ra tuyên bố thành lập Đảng Nhân dân Hành động Việt Nam trên cơ sở của Việt Nam Quốc dân Đảng, Nguyễn Sỹ Bình được bầu làm Chủ tịch Đảng. Phương châm hoạt động và cương lĩnh hành động là tiến hành các phương thức đấu tranh công khai, từ việc đưa ra yêu sách chính trị đến phát động tổng nổi dậy ở trong nước kết hợp với sự hỗ trợ từ bên ngoài nhằm tiến tới lật đổ hệ thống chính quyền nằm trong tay Đảng Cộng sản Việt Nam, thành lập một thể chế mới dân chủ hơn, trên tinh thần thượng tôn luật pháp, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc.- Đảng kỳ: Đảng Nhân dân Hành động nguyện đem sức sống mới đến cho nhân dân, đem thanh bình vĩnh cửu đến cho đất nước
Nền xanh - Tự do và hi vọng
Mặt trời chói lọi - Sức sống cao nhất và chân lý vĩnh cửu
Màu vàng - Sự tươi sáng và tương lai mới
Mười hai tia sáng mặt trời - Quy luật vận hành liên tục, theo tuần hoàn của vũ trụ- Đảng huy: Đảng Nhân dân Hành động là một tập thể đại chúng của nhân dân, lãnh đạo mới – mạnh, nỗ lực phục vụ không ngừng
Ba ngọn núi liên kết từ thấp lên cao - Mọi thành phần trong xã hội của ba miền Bắc, Trung, Nam; đoàn kết, đứng vững, sinh động; nỗ lực liên tục để đạt thành quả ngày một cao
12 ngôi sao - Sự tiếp nối liên tục lãnh đạo Mới+Mạnh- Đảng ca: Đường ta đi (Nhân dân Hành động Hành khúc)

**Thành viên tiêu biểu**
 Nguyễn Sỹ Bình: Chủ tịch Đảng (1991 - 2008)- Nguyễn Tường Bá: Chủ tịch Đảng (2008 đến nay)- Trần Thái Văn- Nguyễn Xuân Ngãi- Lý Lâm Phi- Vi Đức Hồi

**Xem thêm**
 Danh sách các đảng phái chính trị Việt Nam-  Facebook- 21 members of the People Action's Party are being unlawfully held by the Communist Party date=2007-02-24 - Chairman Nguyen Si Binh arrested in Vietnam date=2007-02-24  Amnesty International- Return to Vietnam lands him in Jail date=2007-02-24  Atlanta Journal- Dr. Ngai Nguyen, detained by Vietnamese authorities during a medical mission in Vietnam date=2007-02-24  Mercury News- Cambodia illegally deported members of (PAP) to Vietnam date=2007-02-24  Mercuty News- Cambodia Times talking about Cambodia illegally deported members of People Action's Party of Vietnam to Vietnam date=2007-02-24  Cambodian Times - Welcoming Dr. Ngai Nguyen, after a week of being detained by Vietnamese authorities during a medical mission in VN date=2007-02-24  pg. 1

Thể loại:Đảng phái chính trị Việt Nam bị cấm
Thể loại:Phong trào dân chủ Việt Nam
Tập tin:Đảng hiệu Đảng Nhân dân Hành động Việt Nam.png

== Miêu tả**

**Giấy phép**
Thể loại:Cờ hoặc biểu trưng cần xác minh
Thể loại:Tập tin không tự do có phiên bản cũ (đã xử lý)
Học viện Âm nhạc Quốc gia Moskva

Khán phòng của Học viện Âm nhạc Quốc gia Moskva
Học viện Âm nhạc Quốc gia Moskva mang tên Tchaikovsky (tiếng Nga: Московская государственная консерватория имени П. И. Чайковского) hay Nhạc viện Moskva, là cơ sở giáo dục, đào tạo âm nhạc cao cấp ở thành phố Moskva. Tại Cộng hòa Liên bang Nga, nó có tuổi đời chỉ sau Học viện Âm nhạc Quốc gia Sankt-Peterburg (Nhạc viện Sankt-Peterburg). Cùng với Nhạc viện Sankt-Peterburg, đây là một trong những trường đại học về âm nhạc hàng đầu ở Nga cũng như trên thế giới.
Trường thành lập năm 1866 dưới tên Nhạc viện Đế chế Moskva bởi Nikolai Rubinstein (em ruột của nghệ sĩ dương cầm và soạn nhạc nổi tiếng của Nga - Anton Rubinstein, người sáng lập Nhạc viện Sankt-Peterburg năm 1862) và Hoàng tử Nikolai Petrovitch Troubetzkoy.
Ngay khi thành lập, Tchaikovsky được chỉ định là giáo sư lý luận và hòa âm, vị trí mà ông tại nhiệm đến khoảng năm 1878. Từ năm 1940, Nhạc viện mang tên Tchaikovsky.
Trước Cách mạng tháng Mười, khoa hợp xướng của Nhạc viện đứng thứ hai sau Trường dòng Moskva và dàn thánh ca Moskva. Kể từ năm 1919, cả hai đơn vị trên bị giải thể và sáp nhập vào khoa hợp xướng. Một số cựu sinh viên được liệt kê trong danh sách của Học viện thực ra là sinh viên của trường dòng.

**Tham khảo**
Thể loại:Âm nhạc Moskva
Thể loại:Nga
Thể loại:Liên Xô
Thể loại:Âm nhạc
Thể loại:Học viện Âm nhạc
Thể loại:Khởi đầu năm 1866 ở Nga
Xuân cung họa

Hình:Katsushika Hokusai - Fukujuso.jpg|nhỏ|Hai người yêu nhauKatsushika Hokusai, The Adonis Plant (Fukujusô) bản in gốc, từ một bộ của 12 bản, khoảng năm 1815
Xuân cung họa (p= Chūngōng huà là một thuật ngữ trong các ngôn ngữ Đông Á chỉ đến nghệ thuật khiêu dâm. Dịch theo nghĩa đen, shunga từ Nhật Bản có nghĩa là hình ảnh của mùa xuân. Shun (xuân) là một uyển ngữ thông dụng ám chỉ sinh hoạt, quan hệ tình dục. Shunga nhất là một thể loại ukiyo-e (phù thế hội: hội họa thế tục), thường được thực thi trong định dạng in khắc gỗ. Trong khi hiếm khi còn tồn tại thể loại tranh cuộn (handscrolls) khiêu dâm sơn có trước phong trào ukiyo-e. Shunga thường là tranh khắc gỗ (mộc bản), hầu hết được chế tác tại thành phố Edo (Giang Hộ, nay là Tokyo). Hai thành phố khác cũng có chế tác loại tranh này là Osaka và Kyoto.
Tập tin:MET DP143380.jpg|nhỏ|của Keisai Eisen, 1825
Shunga của Nhật luôn có xu hướng phô bày các cơ quan sinh dục to, khỏe. Đây là bằng chứng cho thấy họa sĩ Nhật chịu nhiều ảnh hưởng phong cách phóng đại của Chu Phòng (khoảng 740-800), một danh gia xuân họa thời nhà Đường. Người ta cho rằng shunga xuất hiện trên đất Phù Tang từ cuối thời shogun Muromachi (tướng quân Thất Đinh, 1336-1573), do cảm hứng từ các tranh tính dục (xuân cung đồ) của Trung Quốc. Tại Nhật Bản, shunga có từ thời kỳ Heian. Tại thời điểm này, đó là lĩnh vực dành riêng cho tầng lớp cận thần. Shunga tiếp tục thịnh hành suốt thời đại Edo (Giang Hộ, 1603-1867) mãi tới thời Meiji (Minh Trị, 1868-1912) mới chịu nhường bước cho nhiếp ảnh gợi dục (xuân ảnh, erotic photographs). Phong trào ukiyo-e về tổng thể tìm cách để thể hiện một lý tưởng hóa cuộc sống đô thị hiện đại và hấp dẫn đối với tầng lớp chōnin mới. Theo thẩm mỹ của cuộc sống hàng ngày, shunga thời kỳ Edo đã biến tấu rộng rãi trong miêu tả của tình dục. Là một tập hợp con của ukiyo-e, nó đã được tất cả các tầng lớn xã hội ưa thích trong thời kỳ Edo, dù không được sự ủng hộ Mạc phủ. Hầu như tất cả các nghệ sĩ ukiyo-e làm shunga tại một số thời điểm trong sự nghiệp của họ, nó đã không làm giảm uy tín nghệ sĩ của họ. Phân loại của shunga như là một loại khiêu dâm thời Trung Cổ có thể là gây hiểu nhầm về mặt này. Shunga miêu tả rất sinh động và tỉ mỉ những tập quán tính dục của người Nhật, bao gồm đủ thể loại như: dị tính luyến ái, nam quan hệ tình dục với nam, nữ quan hệ tình dục với nữ, lạm dụng tình dục trẻ em, quan hệ tính dục trong lúc đang mặc đồng phục (buru sera).
Tập tin:Tako to ama retouched.jpg|thumb|Giấc mơ người vợ ngư phủ, Hokusai, 1814, vẽ cảnh vợ một ngư phủ đang bị hai con bạch tuộc cùng lúc cưỡng bức.
Từ 1770 đến 1850, có nhiều kiệt tác xuân họa đã được vẽ rồi in của ba nhà danh họa lừng danh Kiyonaga, Hokusai hay Utamaro như bức Bài thơ chăn gối của Utamaro, Giấc mơ người vợ ngư phủ của Hokusai, Tranh giấu trong tay áo của Kiyonaga đều thể hiện tính đa dạng của loại tranh này...Nhưng kỳ bí và khiêu dâm hơn hết là họa phẩm Giấc mơ của vợ ngư phủ do HOKUSAI (1760-1849) vẽ, khắc, in màu trên mộc bản.

**Xem thêm**
 Quan hệ tình dục- Nghệ thuật khiêu dâm

**Tham khảo**
Thể loại:Hội họa Nhật Bản
Thể loại:Shudo
Thể loại:Tình dục ở Nhật Bản
Trận Yassıçemen

Trận Yassi Chemen (Tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: Yassıçemen Savaşı) là một trận đánh diễn ra tại tỉnh Erzincan, Thổ Nhĩ Kỳ vào năm 1230.

**Bối cảnh lịch sử**
Jalal ad-Din là vị vua cuối cùng của Đế quốc Khwarezm. Thực sự, lãnh thổ của Khwarezm đã bị Đế quốc Mông Cổ sáp nhập sau khi họ đánh bại vua cha của Jalal ad-Din. Tuy nhiên, Jalal ad-Din đã gầy dựng một đạo quân nhỏ và tiếp tục chiến đấu. Vào năm 1225, ông triệt binh về vùng Azerbaijan và kiến lập một tiểu quốc xung quanh Maragheh. Mặc dù ban đầu ông thiết lập Liên minh với nhà Seljuk ở Rûm chống lại người Mông Cổ, về sau này, không hiểu vì lý do gì mà ông lại gây chiến với người Seljuk. Thêm nữa, vào năm 1230, ông cất quân chinh phạt Ahlat, (nay thuộc tỉnh Bitlis, Thổ Nhĩ Kỳ) một thành phố văn hóa quan trọng của người Ayyub vào thời đó, dẫn tới Liên minh giữa nhà Ayyub với người Seljuk. Mặt khác, Jalal ad-Din liên minh với Jahan Shah, quan Tổng đốc xứ Erzurum đang nổi loạn chống triều Seljuk.

**Diễn biến trận đánh**
Trận đánh này diễn ra ở Yassıçemen nằm ở hướng Tây Erzincan. Jalal ad-Din quyết tâm phải tiến công trước khi quân Seljuk và quân Ayybub hội binh. Tuy nhiên, ông đã quá chậm trễ. Nhà Ayyub trước đó đã phái 10 vạn viện binh đến hội quân với người Seljuk. Vị Tổng chỉ huy của quân Liên minh Seljuk-Ayyub là Sultan Alaaddin Keykubat I nhà Seljuk. Trận đánh đã kéo dài trong suốt ba ngày. Là một vị tướng tài giỏi, Jalal ad-Din đã gần như là đánh tan quân Đồng minh Seljuk - Ayyub trong ngày thừ nhất. Tuy nhiên, sau ba ngày, quân đội của Jalal ad-Din đã bị thất trận.

**Sau trận đánh**
Trận này là trận đánh cuối cùng của vua Jalal ad-Din. Quân đội của ông đã bị tận hủy. Trong khi phải giả dạng và tháo chạy, ông bị chỉ điểm và giết chết vào năm 1231. Tiểu quốc của ông cũng sớm bị quân Mông Cổ xâm lược. Sau khi Alaattin Keykubat I qua đời, đến lượt triều Seljuk cũng bị quân Mông Cổ đánh bại vào năm 1243.

**Chú thích**
Thể loại:Xung đột 1230
Thể loại:Trận đánh liên quan tới Vương quốc Rum
Thể loại:Trận đánh liên quan tới nhà Khwarezm
Thể loại:Trận đánh liên quan tới nhà Ayyub
Thể loại:Lịch sử tỉnh Erzincan
Đông Linh tự

Chùa Thanh Am có tên là Đông Linh tự, là một ngôi chùa cổ tại số 76, Tổ 24 phố Thanh Am, phường Thượng Thanh, Long Biên, Hà Nội.

**Lịch sử**
Động Linh tự thuộc làng Việt cổ Thanh Am, trong quần thể di tích Trạng Trình - Nguyễn Bỉnh Khiêm. Làng Thanh Am do Nguyễn Bỉnh Khiêm đưa con cháu và dân làng tới định cư ở đây và xây dựng thành, với tên lúc đầu là làng Hoàng Am.
Sự cổ kính và hoành tráng của Động Linh tự chỉ còn lại ít nhiều trên các tấm bia đá và đặc biệt là quả chuông được chế đúc dưới thời Tây Sơn, niên hiệu Cảnh Thịnh thứ nhất (1793) và bia Hậu Phật có niên hiệu Gia Long thứ hai (1803).
Quả chuông được đúc dưới thời Tây Sơn, niên hiệu Cảnh Thịnh thứ nhất (1793) là di vật quý giá còn lại của Chùa. Chuông cao 0.82m; nếu kể cả phần chót trên cùng là 1,20m; đường kính 0,57m; chu vi 1,57m. Quai chuông hình con Bồ Lao (một loài vật giống rồng, bơi lướt trên mặt biển).
Chùa được tôn tạo lại năm 2002, hoàn thành vào ngày 20 tháng 4 năm Quý Mùi (2003). Hoàn thành nhà Tổ ngày 15 tháng 11 năm Quý Mùi (2003).

**Xem thêm**
Danh sách chùa Hà Nội

**Liên kết ngoài**
Đông Linh
Chùa Khai Nguyên

Chùa Khai Nguyên hay còn gọi là chùa Xuân La, địa chỉ Tổ 39 Cụm 5A phường Xuân La, quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội. Ngày giỗ đại lễ 24 tháng 2 âm lịch hàng năm.

**Lịch sử**
Chùa Khai Nguyên thường được gọi là chùa Quán La. Chùa còn có tên là chùa Hang, vì ở đây có một hang cổ. 
Trong chùa còn có tấm biển đề Khai Nguyên tự. Chuông chùa cũng có tên là Khai Nguyên tự chung (Chuông chùa Khai Nguyên).
Theo sách Việt điện u linh của Lý Tế Xuyên thì chùa (quán) được xây dựng vào niên hiệu đời Đường, niên hiệu Khai Nguyên (715). Lúc bấy giờ, đây là nơi hành đạo của nhiều đạo sĩ và thu hút nhiều du khách đến tham quan. Đến năm Thiên Long đời Trần (Trần Dụ Tông 1341 - 1369), thiền sư Văn Thao cho trùng tu quán, rồi dựng lại thành chùa thờ Phật, đặt tên là An Dưỡng Tự. Sau đó, nhà sư đã đi đến nơi khác tu hành nên chùa bị hoang phế. Đến thời Lê, chùa mới được dựng lại với kiến trúc chùa như hiện nay.
Chùa có Tam bảo, nhà Mẫu và nhà bia. Toà Tam bảo hình chuôi vồ có tiền đường và thượng điện. Tiền đường gồm năm gian xây kiểu tường hồi bít đốc. Thượng điện gồm ba gian. Chùa còn lưu trữ được những mảnh chạm khắc cổ có niên đại thế kỉ 19. 
Cách bài trí ở chùa cũng có đặc điểm như các chùa khác, chỉ có khác là có thêm một pho tượng mà người làng vẫn khẳng định là tượng Đường Minh Hoàng (vua nhà Đường - Trung Quốc). Tượng tạc hình một người đàn ông trung niên, mặc áo long bào, đội chiếc mũ thường phục của các vua Đường.
Một điều đáng chú ý và khó giải thích là chùa có một tấm bia công đức có niên đại Thái Đức thứ 11 (1788). Thái Đức là niên hiệu của Nguyễn Nhạc. Thế nhưng, năm 1788, Lê Chiêu Thống vẫn còn trị vì ở Thăng Long.
Chùa đã được Bộ Văn hoá Thông tin (nay là Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch) xếp hạng di tích kiến trúc, nghệ thuật vào ngày 31/01/1992.

**Xem thêm**
 Danh sách chùa Hà Nội

**Tham khảo**
Khai Nguyên
Thể loại:Tây Hồ (quận)
Núi Kurama

Núi Kurama hay núi An Mã hay An Mã Sơn (chữ nhật: 鞍馬山 Kurama-yama) là một ngọn núi ở phía Tây Bắc của thành phố Kyoto thuộc Nhật Bản. Nó là nơi phát sinh của linh Khí (núi thiêng) và được cho là nơi trú ngụ của những vị tăng lữ cao cấp Tăng Chánh Phường và của Thiên Cẩu, người đã dạy kiếm thuật cho Minamoto no Yoshitsune (Nguyên Cửu Lang Nghĩa Kinh). Kurama cũng là nơi tổ chức của Lễ hội Kurama hàng năm (鞍馬 の 火 祭り/Yên Mã Hỏa Tế) diễn ra vào mỗi tháng mười. Trong núi có An Mã tự (鞍馬 寺 Kurama-dera) được xếp vào loại di sản và kho tàng quốc gia của Nhật Bản. An Mã tự là nơi Minamoto no Yoshitsune bị gia tộc họ Bình đày lên từ nhỏ để sống với các tăng lữ, sau đó cậu đã trốn đi, lưu lạc giang hồ với quyết tâm trả thù cho gia tộc cũng như ấp ủ mộng phục quốc vào tay nhà họ Nguyên (Minamoto) và trở thành một trong những Võ sĩ đạo danh tiếng của Nhật Bản.

**Tham khảo**
Thể loại:Nhật Bản