Phương pháp khoa học

Phương pháp khoa học là một bộ các kỹ thuật nhằm nghiên cứu các hiện tượng, mục đích là để thu được kiến thức mới, hoặc chỉnh sửa và gắn kết với các kiến thức trước. Để được coi là khoa học, phương pháp điều tra phải được dựa vào việc thu thập chứng cứ thực nghiệm hoặc chứng cứ đo lường được, tuân thủ theo những nguyên tắc lý luận cụ thể. Từ điển tiếng Anh Oxford định nghĩa phương pháp khoa học là "một phương pháp hay thủ tục đặc trưng của khoa học tự nhiên từ thế kỷ 17, bao gồm quan sát có hệ thống, đo lường, và thí nghiệm, và xây dựng, kiểm định và sửa đổi các giả thuyết".
Một đặc điểm nổi trội của phương pháp khoa học so với các cách thức thu thập kiến thức khác là việc các nhà khoa học cố gắng để thực tế chứng minh cho thực tế, ủng hộ một lý thuyết khi những dự đoán về một lý thuyết được xác nhận và thách thức một lý thuyết khi những dự đoán đó là sai. Cách thức tiến hành của các dạng điều tra rất đa dạng, nhưng phương pháp khoa học có những đặc trưng có thể nhận diện so với những phương pháp thu thập kiến thức khác. Các nhà khoa học đề xuất các giả thuyết như là những lý giải cho hiện tượng, và thiết kế các nghiên cứu thực nghiệm để kiếm định các giả thuyết này thông qua những dự đoán từ chúng. Những bước này đều phải lặp lại nhằm ngăn chặn những sai lầm hoặc lúng túng trong bất cứ một thí nghiệm cụ thể nào. Các lý thuyết bao hàm nhiều dạng điều tra có thể kết nối rất nhiều những giả thuyết rút ra độc lập thành một cấu trúc gắn kết và hỗ trợ nhau. Ngược lại, các lý thuyết có thể giúp hình thành nên các giả thuyết mới và đặt một nhóm các giả thuyết vào một bối cảnh.
Nghiên cứu khoa học phải thật khách quan hết mức có thể nhằm giảm thiểu những diễn giải thiên vị về kết quả. Một điều nữa là các phương pháp luận và dữ liệu nghiên cứu nên được lập thành tài liệu, lưu trữ và chia sẻ để các nhà nghiên cứu khác có thể xem xét, tạo điều kiện để xác minh kết quả.

**Chú thích**

**Nguồn**
 url-status=live - contribution-url = https://books.google.com/books?id=c_ShAgAAQBAJ - publisher=Peter Smith, also published by Dover, 1964. From the Waynflete Lectures, 1948.  On the web. N.B.: the web version does not have the 3 addenda by Born, 1950, 1964, in which he notes that all knowledge is subjective. Born then proposes a solution in Appendix 3 (1964)- Citation|first=Thomas A.|last=Brody|year=1993|title=The Philosophy Behind Physics|location=Berlin; New York|publisher=Springer Verlag|isbn=978-0-387-55914-8|editor1=Luis de la Peña|editor2=Peter E. Hodgson|url=https://books.google.com/books?id=zmHrCAAAQBAJ|access-date=2020-05-09 |archive-date=2023-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129112726/https://books.google.com/books?id=zmHrCAAAQBAJ|url-status=live.- url=https://archive.org/details/landmarksofscien0000brun - isbn=978-0-19-858409-4.- isbn= 978-0674976191
** Reviewed in: cite magazine |last=Riskin |first=Jessica |date=2 July 2020 |title=Just Use Your Thinking Pump! |magazine=The New York Review of Books |volume=LXVII |number=11 |pages=48–50 |url=https://www.nybooks.com/articles/2020/07/02/just-use-your-thinking-pump/ |access-date=2020-06-24  
url-status=live -  year= 1973 - Citation |last=Dewey |first=John |authorlink=John Dewey |date=1910 |title=How we think |location=Boston |publisher=D. C. Heath and Company |oclc=194219 |url=https://archive.org/details/bub_gb_TE1IAAAAMAAJ  Public domain in the US. 236 pages- isbn=978-0-521-29925-1.- url=https://archive.org/details/evolutionofphysi00eins- title-link=The Character of Physical Law .- Citation|first=Ludwik |last=Fleck|author-link=Ludwik Fleck|year=1979|title=Genesis and Development of a Scientific Fact|publisher=Univ. of Chicago|isbn=978-0-226-25325-1. (written in German, 1935, Entstehung und Entwickelung einer wissenschaftlichen Tatsache: Einführung in die Lehre vom Denkstil und Denkkollectiv)  English translation by Thaddeus J. Trenn and Fred Bradley, 1979 date=2023-04-06  Edited by Thaddeus J. Trenn and Robert K. Merton. Foreword by Robert K. Merton- Citation| author=Galileo Galilei|author-link=Galileo Galilei|title=Discorsi e Dimonstrazioni Matematiche, intorno a due nuoue scienze |language=it, la |trans-title=Discourses and Mathematical Demonstrations Relating to Two New Sciences|year=1638|location=Leiden|publisher=House of Elzevir|title-link=Two New Sciences.
** English translation: cite book|author=Galileo Galilei|year=2003|title=Dialogues concerning two new sciences|translator1=Henry Crew |translator2=Alfonso de Salvio |name-list-style=amp |isbn=978-0-486-60099-4 |location=New York |publisher=Dover |edition=reprint |orig-year=1914 by Macmillan Additional publication information is from the collection of first editions of the Library of Congress surveyed by pp=261–264.-  doi=10.1017/cbo9780511815034.011- url-status=live- url=https://archive.org/details/massextinctionde0000unse.- isbn=978-0-226-30063-4.- Citation|first1=Alfred Scharff|last1=Goldhaber|first2=Michael Martin |last2=Nieto|date=January–March 2010|title=Photon and graviton mass limits|journal=Rev. Mod. Phys.|volume=82|issue=1|pages=939–979 |doi=10.1103/RevModPhys.82.939|arxiv=0809.1003|bibcode=2010RvMP...82..939G|s2cid=14395472- isbn=0-14-200512-6- isbn=978-1-4304-8775-3. 1877, 1879. Reprinted with a foreword by Ernst Nagel, New York, 1958.- isbn=0-671-22540-5- jstor=228678-  title-link=Proofs and Refutations-  publisher= University of Chicago Press  2nd edition 2007.-  isbn=978-0-7503-0106-0- isbn=978-0-393-30450-3. Memoir of a researcher in the Avery–MacLeod–McCarty experiment.- isbn=978-0-7382-0866-4.- edition=2nd.- title-link=Science and Civilisation in China- , Third edition. From I. Bernard Cohen and Anne Whitman's 1999 translation.- isbn=978-0-691-04334-0 . Translated to English by Karen Jelved, Andrew D. Jackson, and Ole Knudsen, (translators 1997).- Peirce, C.S. – see Charles Sanders Peirce bibliography.- url-status=live.- title-link=How to Solve It (publisher=Ishi Press International }- orig-year=1934.- isbn=0-415-28594-1.- url-status=dead .- jstor=20617660 .- url=https://archive.org/details/physicalthoughtf0000unse/ .
** Reviewed in bibcode=1976PhT....29b..51S.- oclc=462156333  Critical edition.- doi= 10.2307/3657358- doi= 10.2307/3657357- jstor=20787647- chapter=12. Scientific Methods- publisher=Oxford University Press-  pmid=31513575- title-link=The Double Helix.

**Đọc thêm**
 Bauer, Henry H., Scientific Literacy and the Myth of the Scientific Method, University of Illinois Press, Champaign, IL, 1992- Beveridge, William I.B., The Art of Scientific Investigation, Heinemann, Melbourne, Australia, 1950.- Bernstein, Richard J., Beyond Objectivism and Relativism: Science, Hermeneutics, and Praxis, University of Pennsylvania Press, Philadelphia, PA, 1983.- Brody, Baruch A. and Capaldi, Nicholas,  Science: Men, Methods, Goals: A Reader: Methods of Physical Science date=2023-04-13  , W.A. Benjamin, 1968- Brody, Baruch A. and Grandy, Richard E., Readings in the Philosophy of Science, 2nd edition, Prentice-Hall, Englewood Cliffs, NJ, 1989.- Burks, Arthur W., Chance, Cause, Reason: An Inquiry into the Nature of Scientific Evidence, University of Chicago Press, Chicago, IL, 1977.- Chalmers, Alan, What Is This Thing Called Science?. Queensland University Press and Open University Press, 1976. - title-link=What Mad Pursuit: A Personal View of Scientific Discovery.- publisher=Clarendon- Earman, John (ed.), Inference, Explanation, and Other Frustrations: Essays in the Philosophy of Science, University of California Press, Berkeley & Los Angeles, CA, 1992.- Fraassen, Bas C. van, The Scientific Image, Oxford University Press, Oxford, 1980.-  isbn=978-1-59403-207-3.- Gadamer, Hans-Georg, Reason in the Age of Science, Frederick G. Lawrence (trans.), MIT Press, Cambridge, MA, 1981.- Giere, Ronald N. (ed.), Cognitive Models of Science, vol. 15 in 'Minnesota Studies in the Philosophy of Science', University of Minnesota Press, Minneapolis, MN, 1992.- Hacking, Ian, Representing and Intervening, Introductory Topics in the Philosophy of Natural Science, Cambridge University Press, Cambridge, 1983.- Heisenberg, Werner, Physics and Beyond, Encounters and Conversations, A.J. Pomerans (trans.), Harper and Row, New York, 1971, pp. 63–64.- Holton, Gerald, Thematic Origins of Scientific Thought: Kepler to Einstein, 1st edition 1973, revised edition, Harvard University Press, Cambridge, MA, 1988.- Karin Knorr Cetina,  title-link = Epistemic cultures - Kuhn, Thomas S., The Essential Tension, Selected Studies in Scientific Tradition and Change, University of Chicago Press, Chicago, IL, 1977.- Latour, Bruno, Science in Action, How to Follow Scientists and Engineers through Society, Harvard University Press, Cambridge, MA, 1987.- Losee, John, A Historical Introduction to the Philosophy of Science, Oxford University Press, Oxford, 1972. 2nd edition, 1980.- Maxwell, Nicholas, The Comprehensibility of the Universe: A New Conception of Science, Oxford University Press, Oxford, 1998. Paperback 2003.- Maxwell, Nicholas,  Understanding Scientific Progress date=2018-02-20  , Paragon House, St. Paul, Minnesota, 2017.- archive-url=https://web.archive.org/web/20140701110930/http://coehp.uark.edu/pase/TheMythsOfScience.pdf - Misak, Cheryl J., Truth and the End of Inquiry, A Peircean Account of Truth, Oxford University Press, Oxford, 1991.- Oreskes, Naomi, "Masked Confusion: A trusted source of health information misleads the public by prioritizing rigor over reality", Scientific American, vol. 329, no. 4 (November 2023), pp. 90–91.- Piattelli-Palmarini, Massimo (ed.), Language and Learning, The Debate between Jean Piaget and Noam Chomsky, Harvard University Press, Cambridge, MA, 1980.- Popper, Karl R., Unended Quest, An Intellectual Autobiography, Open Court, La Salle, IL, 1982.- Putnam, Hilary, Renewing Philosophy, Harvard University Press, Cambridge, MA, 1992.- Rorty, Richard, Philosophy and the Mirror of Nature, Princeton University Press, Princeton, NJ, 1979.- Salmon, Wesley C., Four Decades of Scientific Explanation, University of Minnesota Press, Minneapolis, MN, 1990.- Shimony, Abner, Search for a Naturalistic World View: Vol. 1, Scientific Method and Epistemology, Vol. 2, Natural Science and Metaphysics, Cambridge University Press, Cambridge, 1993.- Thagard, Paul, Conceptual Revolutions, Princeton University Press, Princeton, NJ, 1992.- Ziman, John (2000). Real Science: what it is, and what it means. Cambridge: Cambridge University Press.

**Liên kết ngoài**
  An Introduction to Science: Scientific Thinking and a scientific method date=2018-01-01  by Steven D. Schafersman.-  Introduction to a scientific method-  Theory-ladenness by Paul Newall at The Galilean Library-  Lecture on Scientific Method by Greg Anderson-  Using the scientific method for designing science fair projects-  SCIENTIFIC METHODS an online book by Richard D. Jarrard-  Richard Feynman on the Key to Science (one minute, three seconds), from the Cornell Lectures.
Thể loại:Phương pháp khoa học
Thể loại:Nghiên cứu khoa học
Thể loại:Cách mạng khoa học
Thể loại:Triết học khoa học