Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Ahasverus advena

Ahasverus advena là một loài bọ cánh cứng trong họ Silvanidae. Loài này được Waltl miêu tả khoa học năm 1834.

**Hình ảnh**

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Ahasverus
Thể loại:Silvanidae
Thể loại:Bọ cánh cứng được mô tả năm 1832
Ahasverus longulus

Ahasverus longulus là một loài bọ cánh cứng trong họ Silvanidae. Loài này được Blatchley miêu tả khoa học năm 1910.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Ahasverus
Thể loại:Bọ cánh cứng được mô tả năm 1910
Thể loại:Silvanidae
Cathartosilvanus imbellis

Cathartosilvanus imbellis là một loài bọ cánh cứng trong họ Silvanidae. Loài này được LeConte miêu tả khoa học năm 1854.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Cathartosilvanus
Thể loại:Silvanidae
Cryptamorpha desjardinsi

Cryptamorpha desjardinsi là một loài bọ cánh cứng trong họ Silvanidae. Loài này được Guerin-Méneville miêu tả khoa học năm 1844.

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Cryptamorpha
Dendrophagus crenatus

Dendrophagus crenatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Silvanidae. Loài này được Paykull miêu tả khoa học năm 1799.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Dendrophagus
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1799
Macrohyliota spinicollis

Macrohyliota spinicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Silvanidae. Loài này được Gory năm Guérin miêu tả khoa học năm 1829.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Macrohyliota
Nausibius clavicornis

Nausibius clavicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Silvanidae. Loài này được Kugelann năm Schneider miêu tả khoa học năm 1794.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Nausibius
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1794
Oryzaephilus surinamensis

Oryzaephilus surinamensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Silvanidae. Loài này được Linnaeus miêu tả khoa học năm 1758.

**Hình ảnh**

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1758
Thể loại:Oryzaephilus
Thể loại:Silvanidae
Thể loại:Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Parahyliota alticolus

Parahyliota alticolus là một loài bọ cánh cứng trong họ Silvanidae. Loài này được Pal, Sen Gupta & Crowson miêu tả khoa học năm 1985.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Parahyliota
Planismus floridanus

Planismus floridanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Silvanidae. Loài này được Casey miêu tả khoa học năm 1890.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Planismus
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1890
Psammoecus triguttatus

Psammoecus triguttatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Silvanidae. Loài này được Reitter miêu tả khoa học năm 1874.

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Psammoecus
Silvanolomus denticollis

Silvanolomus denticollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Silvanidae. Loài này được Reitter miêu tả khoa học năm 1876.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Silvanolomus
Thể loại:Côn trùng được mô tả năm 1876
Thể loại:Côn trùng Ấn Độ
Thể loại:Côn trùng Sri Lanka
Thể loại:Silvanidae
Silvanoprus cephalotes

Silvanoprus cephalotes là một loài bọ cánh cứng trong họ Silvanidae. Loài này được Reitter miêu tả khoa học năm 1876.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Silvanoprus
Thể loại:Côn trùng được mô tả năm 1876
Thể loại:Côn trùng Ấn Độ
Thể loại:Côn trùng Sri Lanka
Thể loại:Silvanidae
Silvanoprus longicollis

Silvanoprus longicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Silvanidae. Loài này được Reitter miêu tả khoa học năm 1876.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Silvanoprus
Thể loại:Côn trùng được mô tả năm 1876
Thể loại:Côn trùng Ấn Độ
Thể loại:Côn trùng Sri Lanka
Thể loại:Silvanidae
Silvanoprus scuticollis

Silvanoprus scuticollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Silvanidae. Loài này được Walker miêu tả khoa học năm 1859.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Silvanoprus
Thể loại:Bọ cánh cứng được mô tả năm 1859
Thể loại:Bọ cánh cứng châu Á
Thể loại:Silvanidae
Silvanus bidentatus

Silvanus bidentatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Silvanidae. Loài này được Fabricius miêu tả khoa học năm 1792.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Silvanus bidentatus
Thể loại:Silvanus
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1792
Thể loại:Silvanidae
Silvanus imitatus

Silvanus imitatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Silvanidae. Loài này được Pal & Sen Gupta miêu tả khoa học năm 1977.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Silvanus
Thể loại:Côn trùng Ấn Độ
Thể loại:Côn trùng Sri Lanka
Thể loại:Silvanidae
Silvanus unidentatus

Silvanus unidentatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Silvanidae. Loài này được Olivier miêu tả khoa học năm 1790.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Silvanus
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1790
Telephanus lecontei

Telephanus lecontei là một loài bọ cánh cứng trong họ Silvanidae. Loài này được Casey miêu tả khoa học năm 1884.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Telephanus
Thể loại:Bọ cánh cứng được mô tả năm 1884
Thể loại:Silvanidae
Abdera flexuosa

Abdera flexuosa là một loài bọ cánh cứng trong họ Melandryidae. Loài này được Paykull miêu tả khoa học năm 1799.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
flexuosa
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1799
Abdera triguttata

Abdera triguttata là một loài bọ cánh cứng trong họ Melandryidae. Loài này được Gyllenhal miêu tả khoa học năm 1810.

**Chú thích**

triguttata
Thể loại:Bọ cánh cứng được mô tả năm 1810
Thể loại:Melandryidae
Amomphopalpus quadriplagiatus

Amomphopalpus quadriplagiatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Melandryidae. Loài này được Fairmaire & Germain miêu tả khoa học năm 1860.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Amomphopalpus
Brasilium suturale

Brasilium suturale là một loài bọ cánh cứng trong họ Melandryidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1926.

**Chú thích**


**Tham khảo**
suturale
Thể loại:Côn trùng được mô tả năm 1926
Emmesa labiata

Emmesa labiata là một loài bọ cánh cứng trong họ Melandryidae. Loài này được Say miêu tả khoa học năm 1824.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Emmesa
Thể loại:Melandryidae
Thể loại:Sơ khai Tenebrionoidea
Euryzilora ussurica

Euryzilora ussurica là một loài bọ cánh cứng trong họ Melandryidae. Loài này được Mamaev in Mamaev & Kompantsev miêu tả khoa học năm 1978.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Euryzilora
Neogonus hiemalis

Neogonus hiemalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Melandryidae. Loài này được Semenov-Tian-Shanskii & Arnoldi miêu tả khoa học năm 1937.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Neogonus
Phryganophilus ruficollis

Phryganophilus ruficollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Melandryidae. Loài này được Fabricius miêu tả khoa học năm 1798.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Phryganophilus
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1798
Serropalpus barbatus

Serropalpus barbatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Melandryidae. Loài này được Schaller miêu tả khoa học năm 1783.

**Hình ảnh**

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Serropalpus
Cybocephalus aleyrodiphagus

Cybocephalus aleyrodiphagus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cybocephalidae. Loài này được Kirejtshuk, James & Heffer miêu tả khoa học năm 1997.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Cybocephalus
Cybocephalus bulbophthalmus

Cybocephalus bulbophthalmus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cybocephalidae. Loài này được Endrödy-Younga miêu tả khoa học năm 1962.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Cybocephalus
Cybocephalus cyanidis

Cybocephalus cyanidis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cybocephalidae. Loài này được Endrödy-Younga miêu tả khoa học lần đầu tiên năm 1962.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Cybocephalus
Cybocephalus nigritulus

Cybocephalus nigritulus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cybocephalidae. Loài này được LeConte miêu tả khoa học năm 1863.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Cybocephalus
Thể loại:Bọ cánh cứng được mô tả năm 1863
Thể loại:Cucujoidea
Cybocephalus szunyoghyi

Cybocephalus szunyoghyi là một loài bọ cánh cứng trong họ Cybocephalidae. Loài này được Endrödy-Younga miêu tả khoa học năm 1962.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Cybocephalus
Allopoda lutea

Allopoda lutea là một loài bọ cánh cứng trong họ Scraptiidae. Loài này được Haldeman miêu tả khoa học năm 1848.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Allopoda
Thể loại:Scraptiidae
Thể loại:Sơ khai Tenebrionoidea
Anaspis adil

Anaspis adil là một loài bọ cánh cứng trong họ Scraptiidae. Loài này được Bogatchev miêu tả khoa học năm 1939.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Anaspis
Thể loại:Động vật đặc hữu Azerbaijan
Anaspis duryi

Anaspis duryi là một loài bọ cánh cứng trong họ Scraptiidae. Loài này được Liljeblad miêu tả khoa học năm 1945.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Anaspis
Thể loại:Bọ cánh cứng được mô tả năm 1945
Thể loại:Scraptiidae
Thể loại:Sơ khai Tenebrionoidea
Anaspis fasciata

Anaspis fasciata là một loài bọ cánh cứng trong họ Scraptiidae. Loài này được Forster miêu tả khoa học năm 1771.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Anaspis
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1771
Anaspis orientalis

Anaspis orientalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Scraptiidae. Loài này được Faldermann miêu tả khoa học năm 1837.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Anaspis
Thể loại:Động vật đặc hữu Azerbaijan
Diclidia laetula

Diclidia laetula là một loài bọ cánh cứng trong họ Scraptiidae. Loài này được LeConte miêu tả khoa học năm 1858.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Diclidia
Thể loại:Bọ cánh cứng được mô tả năm 1858
Thể loại:Scraptiidae
Ectasiocnemis erythreana

Ectasiocnemis erythreana là một loài bọ cánh cứng trong họ Scraptiidae. Loài này được Ermisch miêu tả khoa học năm 1968.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Ectasiocnemis
Ectasiocnemis luteicollis

Ectasiocnemis luteicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Scraptiidae. Loài này được Franciscolo miêu tả khoa học năm 1956.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Ectasiocnemis
Pentaria dispar

Pentaria dispar là một loài bọ cánh cứng trong họ Scraptiidae. Loài này được Liljeblad miêu tả khoa học năm 1918.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Pentaria
Thể loại:Bọ cánh cứng được mô tả năm 1918
Thể loại:Scraptiidae
Thể loại:Sơ khai Tenebrionoidea
Pentaria trifasciata

Pentaria trifasciata là một loài bọ cánh cứng trong họ Scraptiidae. Loài này được Melsheimer miêu tả khoa học năm 1845.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Pentaria
Thể loại:Scraptiidae
Scraptia melina

Scraptia melina là một loài bọ cánh cứng trong họ Scraptiidae. Loài này được Champion miêu tả khoa học năm 1916. Loài này có ở Ấn Độ.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Scraptia
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1916
Scraptia sericea

Scraptia sericea là một loài bọ cánh cứng trong họ Scraptiidae. Loài này được Melsheimer miêu tả khoa học năm 1846.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Scraptia
Thể loại:Scraptiidae
Thể loại:Sơ khai Tenebrionoidea
Charaphloeus convexulus

Charaphloeus convexulus là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được LeConte miêu tả khoa học năm 1879.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Charaphloeus
Thể loại:Bọ cánh cứng được mô tả năm 1879
Thể loại:Laemophloeidae
Charaphloeus flavosignatus

Charaphloeus flavosignatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Schaeffer miêu tả khoa học năm 1910.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Charaphloeus
Thể loại:Bọ cánh cứng được mô tả năm 1910
Thể loại:Laemophloeidae
Cryptolestes corticinus

Cryptolestes corticinus là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Erichson miêu tả khoa học năm 1846.

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Cryptolestes
Cryptolestes ferrugineus

Cryptolestes ferrugineus là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Stephens miêu tả khoa học năm 1831.

**Hình ảnh**

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Cryptolestes
Cryptolestes klapperichi

Cryptolestes klapperichi là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Lefkovitch miêu tả khoa học năm 1962.

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Cryptolestes
Thể loại:Côn trùng Sri Lanka
Thể loại:Laemophloeidae
Thể loại:Sơ khai Họ Bọ vòi voi
Thể loại:Bọ cánh cứng được mô tả năm 1962
Cryptolestes pusilloides

Cryptolestes pusilloides là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Steel & Howe miêu tả khoa học năm 1952.

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Cryptolestes
Cryptolestes pusillus

Cryptolestes pusillus là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Schönherr miêu tả khoa học năm 1817.

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Cryptolestes
Cryptolestes spartii

Cryptolestes spartii là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Curtis miêu tả khoa học năm 1834.

**Hình ảnh**

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Cryptolestes
Cryptolestes turcicus

Cryptolestes turcicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Grouvelle miêu tả khoa học năm 1876.

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Cryptolestes
Thể loại:Laemophloeidae
Thể loại:Bọ cánh cứng được mô tả năm 1876
Cryptolestes uncicornis

Cryptolestes uncicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Reitter miêu tả khoa học năm 1876.

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Cryptolestes
Thể loại:Bọ cánh cứng được mô tả năm 1874
Thể loại:Laemophloeidae
Cucujinus coquereli

Cucujinus coquereli là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Grouvelle miêu tả khoa học năm 1899.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Cucujinus
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1899
Laemophloeus fervidus

Laemophloeus fervidus là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Casey miêu tả khoa học năm 1916.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Laemophloeus
Thể loại:Bọ cánh cứng được mô tả năm 1916
Thể loại:Laemophloeidae
Laemophloeus monilis

Laemophloeus monilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Fabricius miêu tả khoa học năm 1787.

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Laemophloeus
Laemophloeus obliquefasciatus

Laemophloeus obliquefasciatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Grouvelle miêu tả khoa học năm 1876.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Laemophloeus
Laemophloeus sanguinolentus

Laemophloeus sanguinolentus là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Hope năm Gray miêu tả khoa học năm 1831.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Laemophloeus
Lathropus sepicola

Lathropus sepicola là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Müller năm Germar miêu tả khoa học năm 1821.

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Lathropus
Lepidophloeus exquisitus

Lepidophloeus exquisitus là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Grouvelle miêu tả khoa học năm 1906.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Lepidophloeus
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1906
Thể loại:Bọ cánh cứng được mô tả năm 1906
Thể loại:Côn trùng Caribe
Thể loại:Laemophloeidae
Lepidophloeus minusculus

Lepidophloeus minusculus là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Grouvelle miêu tả khoa học lần đầu tiên vào năm 1876.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Lepidophloeus
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1876
Leptophloeus anormus

Leptophloeus anormus là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Grouvelle năm Alluad & Jeannell miêu tả khoa học năm 1928.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Leptophloeus
Mariolaemus livens

Mariolaemus livens là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Grouvelle năm Alluad & Jeannell miêu tả khoa học năm 1928.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Mariolaemus
Metaxyphloeus germaini

Metaxyphloeus germaini là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Grouvelle miêu tả khoa học năm 1896.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Metaxyphloeus
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1896
Notolaemus picinus

Notolaemus picinus là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Grouvelle năm Alluad & Jeannell miêu tả khoa học năm 1923.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Notolaemus
Phloeolaemus hoplites

Phloeolaemus hoplites là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1899.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Phloeolaemus
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1899
Phloeolaemus macrocephalus

Phloeolaemus macrocephalus là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Schaeffer miêu tả khoa học năm 1910.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Phloeolaemus
Phloeolaemus punctulaticollis

Phloeolaemus punctulaticollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Hetschko miêu tả khoa học năm 1929.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Phloeolaemus
Phloeolaemus quinquearticulatus

Phloeolaemus quinquearticulatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Grouvelle miêu tả khoa học năm 1896.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Phloeolaemus
Placonotus himalaicus

Placonotus himalaicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Mukhopadhyay & Sen Gupta miêu tả khoa học năm 1977.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Placonotus
Placonotus keralicus

Placonotus keralicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Mukhopadhyay & Sen Gupta miêu tả khoa học năm 1977.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Placonotus
Placonotus pseudoproximus

Placonotus pseudoproximus là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Mukhopadhyay & Sen Gupta miêu tả khoa học năm 1977.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Placonotus
Placonotus testaceus

Placonotus testaceus là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Fabricius miêu tả khoa học năm 1787.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Placonotus testaceus
Thể loại:Placonotus
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1787
Placonotus torsus

Placonotus torsus là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Mukhopadhyay & Sen Gupta miêu tả khoa học năm 1977.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Placonotus
Xylophloeus darjeelingensis

Xylophloeus darjeelingensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Mukhopadhyay & Sen Gupta miêu tả khoa học năm 1978.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Xylophloeus
Xylophloeus nainitalensis

Xylophloeus nainitalensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Laemophloeidae. Loài này được Mukhopadhyay & Sen Gupta miêu tả khoa học năm 1978.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Xylophloeus
Amphicyrta dentipes

Amphicyrta dentipes là một loài bọ cánh cứng trong họ Byrrhidae. Loài này được Erichson miêu tả khoa học năm 1843.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Amphicyrta
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1843
Amphicyrtella clavator

Amphicyrtella clavator là một loài bọ cánh cứng trong họ Byrrhidae. Loài này được Ponomarenko in Ponomarenko & Ryvkin miêu tả khoa học năm 1990.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Amphicyrtella
Amphicyrtella granulum

Amphicyrtella granulum là một loài bọ cánh cứng trong họ Byrrhidae. Loài này được Ponomarenko in Ponomarenko & Ryvkin miêu tả khoa học năm 1990.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Amphicyrtella
Arctobyrrhus dovrensis

Arctobyrrhus dovrensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Byrrhidae. Loài này được Münster miêu tả khoa học năm 1902.

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Arctobyrrhus
Arctobyrrhus subcanus

Arctobyrrhus subcanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Byrrhidae. Loài này được LeConte miêu tả khoa học năm 1878.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Arctobyrrhus
Thể loại:Bọ cánh cứng được mô tả năm 1878
Thể loại:Byrrhidae
Byrrhus eximius

Byrrhus eximius là một loài bọ cánh cứng trong họ Byrrhidae. Loài này được LeConte miêu tả khoa học năm 1850.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Byrrhus
Thể loại:Bọ cánh cứng được mô tả năm 1850
Thể loại:Byrrhidae
Byrrhus fasciatus

Byrrhus fasciatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Byrrhidae. Loài này được Forster miêu tả khoa học năm 1771.

**Hình ảnh**

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Byrrhus
Byrrhus pilula

Byrrhus pilula là một loài bọ cánh cứng trong họ Byrrhidae. Loài này được Linnaeus miêu tả khoa học năm 1758.

**Hình ảnh**

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Byrrhus
Thể loại:Byrrhidae
Thể loại:Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Chaetophora spinosa

Chaetophora spinosa là một loài bọ cánh cứng trong họ Byrrhidae. Loài này được Rossi miêu tả khoa học năm 1794.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Chaetophora spinosa
Thể loại:Chaetophora
Chlorobyrrhulus aeneus

Chlorobyrrhulus aeneus là một loài bọ cánh cứng trong họ Byrrhidae. Loài này được Fabricius miêu tả khoa học năm 1775.

**Hình ảnh**

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Chlorobyrrhulus
Chlorobyrrhulus yamalus

Chlorobyrrhulus yamalus là một loài bọ cánh cứng trong họ Byrrhidae. Loài này được Tshernyshev in Tshernyshev & Putz miêu tả khoa học năm 1999.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Chlorobyrrhulus
Curimopsis setigera

Curimopsis setigera là một loài bọ cánh cứng trong họ Byrrhidae. Loài này được Illiger miêu tả khoa học năm 1798.

**Hình ảnh**

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Curimopsis
Cytilus auricomus

Cytilus auricomus là một loài bọ cánh cứng trong họ Byrrhidae. Loài này được Duftschmid miêu tả khoa học năm 1825.

**Hình ảnh**

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Cytilus
Cytilus sericeus

Cytilus sericeus là một loài bọ cánh cứng trong họ Byrrhidae. Loài này được Forster miêu tả khoa học năm 1771.

**Hình ảnh**

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Cytilus
Lamprobyrrhulus hayashii

Lamprobyrrhulus hayashii là một loài bọ cánh cứng trong họ Byrrhidae. Loài này được Fiori, Mellini & Crovetti miêu tả khoa học năm 1967.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Lamprobyrrhulus
Lamprobyrrhulus nitidus

Lamprobyrrhulus nitidus là một loài bọ cánh cứng trong họ Byrrhidae. Loài này được Schaller miêu tả khoa học năm 1783.

**Hình ảnh**

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Lamprobyrrhulus
Mesosimplocaria ovalis

Mesosimplocaria ovalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Byrrhidae. Loài này được Ponomarenko in Ponomarenko & Ryvkin miêu tả khoa học năm 1990.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Mesosimplocaria
Mesosimplocaria parmula

Mesosimplocaria parmula là một loài bọ cánh cứng trong họ Byrrhidae. Loài này được Ponomarenko in Ponomarenko & Ryvkin miêu tả khoa học năm 1990.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Mesosimplocaria
Porcinolus murinus

Porcinolus murinus là một loài bọ cánh cứng trong họ Byrrhidae. Loài này được Fabricius miêu tả khoa học năm 1794.

**Hình ảnh**

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Porcinolus
Simplocaria metallica

Simplocaria metallica là một loài bọ cánh cứng trong họ Byrrhidae. Loài này được Sturm miêu tả khoa học năm 1807.

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Simplocaria
Thể loại:Byrrhidae
Simplocaria semistriata

Simplocaria semistriata là một loài bọ cánh cứng trong họ Byrrhidae. Loài này được Fabricius miêu tả khoa học năm 1794.

**Hình ảnh**

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Simplocaria
Thể loại:Bọ cánh cứng được mô tả năm 1801
Thể loại:Byrrhidae
Aegialites debilis

Aegialites debilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Salpingidae. Loài này được Mannerheim miêu tả khoa học năm 1853.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Aegialites
Thể loại:Salpingidae
Thể loại:Sơ khai Tenebrionoidea
Aegialites saintgeorgensis

Aegialites saintgeorgensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Salpingidae. Loài này được Zerche miêu tả khoa học năm 2004.

**Hình ảnh**

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Aegialites
Dacoderus steineri

Dacoderus steineri là một loài bọ cánh cứng trong họ Salpingidae. Loài này được Aalbu, Andrews & Pollock miêu tả khoa học năm 2005.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Dacoderus
Thể loại:Salpingidae
Thể loại:Sơ khai Tenebrionoidea
Inopeplus nigricorpus

Inopeplus nigricorpus là một loài bọ cánh cứng trong họ Salpingidae. Loài này được Sen Gupta & Mukhopadhyay miêu tả khoa học năm 1976.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Inopeplus
Myrmecoderus laevipennis

Myrmecoderus laevipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Salpingidae. Loài này được Horn miêu tả khoa học năm 1893.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Myrmecoderus
Thể loại:Bọ cánh cứng được mô tả năm 1893
Thể loại:Salpingidae
Rhinosimus ruficollis

Rhinosimus ruficollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Salpingidae. Loài này được Linnaeus miêu tả khoa học năm 1761.

**Hình ảnh**

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Rhinosimus
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1761
Sphaeriestes castaneus

Sphaeriestes castaneus là một loài bọ cánh cứng trong họ Salpingidae. Loài này được Panzer miêu tả khoa học năm 1796.

**Hình ảnh**

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Sphaeriestes
Sphaeriestes virescens

Sphaeriestes virescens là một loài bọ cánh cứng trong họ Salpingidae. Loài này được LeConte miêu tả khoa học năm 1850.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Sphaeriestes
Thể loại:Salpingidae
Thể loại:Sơ khai Tenebrionoidea
Vincenzellus ruficollis

Vincenzellus ruficollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Salpingidae. Loài này được Panzer miêu tả khoa học năm 1794.

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Vincenzellus
Cerylon fagi

Cerylon fagi là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Brisout de Barneville miêu tả khoa học năm 1867.

**Hình ảnh**

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Cerylon
Cerylon ferrugineum

Cerylon ferrugineum là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Stephens miêu tả khoa học năm 1830.

**Hình ảnh**

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Cerylon
Thể loại:Bọ cánh cứng châu Âu
Thể loại:Cerylonidae
Cerylon histeroides

Cerylon histeroides là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Fabricius miêu tả khoa học năm 1792.

**Hình ảnh**

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Cerylon
Thể loại:Bọ cánh cứng châu Âu
Thể loại:Cerylonidae
Thể loại:Sơ khai Polyphaga
Philothermopsis australis

date=tháng 5 năm 2022
Philothermopsis australis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Slipinski miêu tả khoa học năm 1988.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Philothermopsis
Vi Thùy Linh

Vi Thùy Linh sinh ngày 4 tháng 4 năm 1980 tại Hà Nội, là một nhà thơ nữ của Việt Nam. Tuy là thế hệ nhà thơ trẻ, nhưng Vi Thùy Linh đã nhanh chóng trở thành một "hiện tượng" trong nền thi ca Việt Nam đương đại. Vi Thùy Linh là nhà thơ Việt Nam đầu tiên được mời thực hiện một đêm thơ riêng tại Paris mang tên "Tình tự Hà Nội", cũng là nhà thơ đầu tiên thực hiện tour diễn Pháp – châu Âu. 

**Sự nghiệp**

**= Các tập thơ của Vi Thùy Linh =**
Khát (Nhà xuất bản Hội Nhà văn, Hà Nội, 1999)
*Linh (Nhà xuất bản Thanh niên, Hà Nội, 2000)
*Đồng Tử (Nhà xuất bản Văn nghệ TP. Hồ Chí Minh, 2005)
*ViLi in love (Song ngữ Việt - Anh, 2008)
*Phim đôi – Tình tự chậm (2011), tập thơ nổi tiếng "đắt nhất Việt Nam"
*Chu du cùng Ông nội (2011)
*ViLi và Paris (2012)
Các tác phẩm văn xuôi của Vi Thùy Linh- ViLi tùy bút (2012)- Hộ chiếu tâm hồn (2014)

**Tham khảo**
Thể loại:Nhà thơ Việt Nam
Thể loại:Người họ Vi tại Việt Nam
Thể loại:Người Hà Nội
Bổ đề Farkas

Bổ đề Farkas là một kết quả toán học phát biểu như sau: một vectơ hoặc nằm trong một nón lồi hoặc tồn tại một siêu phẳng sao cho vectơ nằm ở một phía của siêu phẳng và nón lồi nằm ở phía kia. Nó được chứng minh đầu tiên bởi nhà toán học người Hungary Gyula Farkas year2=1902. Nó có nhiều ứng dụng, chẳng hạn như trong chứng minh của định lý Karush–Kuhn–Tucker trong quy hoạch phi tuyến.

**Phát biểu bổ đề**
Giả sử A là một ma trận m × n và b là một vectơ m chiều. Đúng một trong hai trường hợp sau xảy ra:
# Tồn tại vectơ x ∈ Rn sao cho Ax = b và x ≥ 0.
# Tồn tại y ∈ Rm sao cho ATy ≥ 0 và bTy 1, …, an ∈ Rm là các cột của A. Bổ đề Farkas khẳng định rằng một trong hai mệnh đề sau là đúng:
# Tồn tại các hệ số x1, …, xn ∈ R, x1, …, xn ≥ 0, sao cho b = x1a1 + ··· + xnan.
# Tồn tại vectơ y ∈ Rm sao cho ai · y ≥ 0 với i = 1, …, n và b · y 1a1 + ··· + xnan với hệ số không âm tạo thành một nón lồi sinh bởi tập hợp {a1, …, an} nên mệnh đề thứ nhất nghĩa là b nằm trong hình nón này.
Theo mệnh đề thứ hai, tồn tại  y sao cho góc giữa y và các vectơ ai là không quá 90° trong khi góc giữa y và vectơ b là lớn hơn 90°. So với siêu phẳng vuông góc với y, ai nằm ở một phía và vectơ b nằm ở phía kia. Do đó siêu phẳng này chia cắt nón lồi sinh bởi tập hợp  {a1, …, an} và vectơ b.
Để minh họa, xét n,m=2 và a1 = (1,0)T và a2 = (1,1)T. Nón lồi sinh bởi a1 và a2 là một góc nhọn trong góc phần tư thứ nhất của mặt phẳng Oxy. Giả sử b = (0,1). Khi đó, b không nằm trong nón lồi a1x1+a2x2. Do đó, tồn tại siêu phẳng chia cắt chúng. Đặt y = (1,−1)T. Ta nhận thấy a1 · y = 1, a2 · y = 0, và b · y = −1. Do đó siêu phẳng với vectơ pháp tuyến y chia cắt nón lồi a1x1+a2x2 và b.
Do đó có thể diễn đạt bổ đề Farkas dưới dạng hình học như sau: cho một nón lồi và một vectơ, hoặc vectơ nằm trong nón lồi hoặc tồn tại một siêu phẳng chia cắt vectơ và nón lồi, nhưng không thể cả hai.

**Biến thể**
Có nhiều biến thể của bổ đề Farkas như định lý Gordan: hoặc  có nghiệm x, hoặc  có nghiệm khác không y với y ≥ 0.
Một phiên bản dễ nhớ là như sau: nếu một hệ bất phương trình không có nghiệm thì tồn tại một chứng minh phản chứng dưới dạng một tổ hợp tuyến tính với các hệ số không âm.  Dưới dạng công thức: nếu  ≤  vô nghiệm thì , ,
≥  có nghiệm. (ghi chú  là một tổ hợp tuyến tính của vế trái,  là tổ hợp tuyến tính tương ứng của vế phải các bất phương trình. Do tổ hợp tuyến tính không âm tạo ra vectơ không ở vế trái và −1 ở vế phải, hệ bất phương trình rõ ràng vô nghiệm)

**Tham khảo**
 .-  quote = reference from Schrijver's Combinatorial Optimization textbook.-  issue = 124 .- page=200- url = http://cowles.econ.yale.edu/P/cm/m13/m13-19.pdf .  Xem bổ đề 1 ở trang 318.- postscript=.

**Ghi chú**
Thể loại:Tối ưu toán học
Thể loại:Bổ đề
Thể loại:Giải tích lồi
Thể loại:Quy hoạch tuyến tính
Thể loại:Tối ưu hóa (toán học)
Hồ Liên

Hồ Liên (胡璉; 1907–1977) là một vị tướng Trung Hoa Quốc dân đảng, từng tham gia Chiến tranh Bắc phạt, các chiến dịch bao vây chống cộng, Chiến tranh Trung-Nhật và Nội chiến Trung Hoa.

**Trường Võ bị Hoàng Phố**
Ông tốt nghiệp cùng khóa với Lâm Bưu, một trong những tư lệnh Cộng sản tài ba nhất. Nhiều tư lệnh tương lai của Trung Hoa cũng tốt nghiệp khóa này, như Đỗ Duật Minh, Phạm Hán Kiệt và Tôn Nguyên Lương.

**Chiến tranh Trung-Nhật**
Hồ là trung đoàn trưởng trong Sư đoàn 11 tham dự Trận Thượng Hải. Ông bị thương vài lần (có lần bị trúng một viên đạn xuyên qua hàm) và được thăng lên sư đoàn trưởng sau trận đánh. Theo kế hoạch đánh chiếm Tứ Xuyên, Lục quân Đế quốc Nhật Bản tấn công Tây Hồ Bắc, hi vọng tiêu diệt được căn cứ địa cuối cùng của Tưởng Giới Thạch. Quân đoàn 18 vừa thành lập do Hồ chỉ huy đẩy lui được quân Nhật. Nhờ chiến công này, ông được thưởng Huân chương Thanh thiên bạch nhật, danh dự cao nhất dành cho một tư lệnh Trung Hoa Dân Quốc.

**Chiến dịch Hoài Hải**
Nhờ thành tích chiến đấu ấn tượng, đơn vị của Hồ được triển khai ở miền Trung và Đông Trung Hoa làm lực lượng tiên phong. Ông rất thành công khi giao chiến với lực lượng cộng sản, thậm chí các tư lệnh cộng sản như Lưu Bá Thừa và Túc Dụ từng chịu thất bại trước đội quân này. Ngay trước Chiến dịch Hoài Hải năm 1948, cha ông mất, bản thân ông cũng bị bệnh đau răng, nên không thể ra mặt trận. Khi Binh đoàn 12 bị quân Cộng sản bao vây tại An Huy, Hồ đích thân chỉ huy một chiến dịch giải cứu và thoát khỏi vòng vây cùng tàn quân. Sau 7 ngày rút lui, ông về đến Nam Kinh và được Tưởng Giới Thạch giao nhiệm vụ tái tổ chức Binh đoàn 12.

**Đài Loan**
Nhà của Hồ Liên ở Kim Môn
Ông 2 lần được bổ nhiệm là Tư lệnh phòng thủ Kim Môn. Tưởng Giới Thạch rất tin cậy ông, thậm chí còn tặng cho ông một thanh kiếm nạm bạc. Nhưng vì Hồ không thích nịnh bợ cấp trên, ông thăng tiến rất chậm; ông cũng xung khắc với Tưởng Kinh Quốc do 2 người vốn không ưa nhau từ lâu. Hồ có vai trò quan trọng trong quan hệ Trung Hoa Dân Quốc – Việt Nam, từng là Đại sứ Đài Bắc tại Sài Gòn, Nam Việt Nam từ năm 1964-1972; đây là một phần của chiến lược chia sẻ các kinh nghiệm chống cộng sản với các quốc gia trong khu vực. Ông cuối cùng cũng được thăng hàm tướng 4 sao năm 1975 sau 50 năm trong quân ngũ. Hồ mất năm 1977 vì suy tim, được chôn cất tại Kim Môn, nơi ông đánh bại lực lượng Cộng sản vào năm 1949 và 1958.

**Chú thích**
Thể loại:Sinh năm 1907
Thể loại:Mất năm 1977
Thể loại:Đại tướng Trung Hoa Dân Quốc
Thể loại:Người Thiểm Tây
Mông Huề Chiếu

Mông Huề Chiếu (p=Méngguī Zhào, ?～730) là một bộ lạc tại Vân Nam hình thành vào thời kỳ đầu nhà Đường và là một trong Lục Chiếu. Lãnh địa của Mông Huề Chiếu là khu vực bắc Nguy Sơn và Dạng Tỵ hiện nay, thuộc vùng trung-nam của Lục Chiếu. Nhà Đường cho thành lập Dương Qua Châu và các Mông Huề Chiếu Vương kế vị nhau làm thứ sử Dương Qua Châu. Kì vương Huề Phụ Thủ qua đời, đệ là Khư Dương Chiếu kế vị, sau khi Khư Dương Chiếu mất, nhi tử Chiếu Nguyên kế vị, thời gian chính xác Chiếu Nguyên tại vị không rõ, đại thể ước lượng vào thời kỳ Đường Huyền Tông trị vì. Chiếu Nguyên về sau mù quáng, đương thời kì tử Nguyên La đang ở Nam Chiếu để làm con tin, Nam Chiếu Vương Quy Nghĩa (Bì La Các) có lòng muốn thôn tính Mông Huề Chiếu, cho Nguyên La về. Mấy tháng sau, Nam Chiếu sai người sát hại Chiếu Nguyên, trục xuất Nguyên La, thôn tính Mông Huề Chiếu.

**Tham khảo**
《新唐书》 列传第一百四十七中
*《蛮书》卷三
Thể loại:Lịch sử Vân Nam
Thể loại:Nam Chiếu
Thể loại:Nhà Đường
Việt Tích Chiếu

Việt Tích Chiếu (p=Yuèxī Zhào, ?～747) là một bộ lạc tại Vân Nam hình thành vào thời kỳ đầu nhà Đường và là một trong Lục Chiếu. Lãnh địa của Việt Tích Chiếu nay thuộc huyện Tân Xuyên và nằm ở phía đông của Lục Chiếu. Nhà Đường cho lập Việt Tích Châu và các Việt Tích Chiếu Vương kế vị nhau làm thứ sử Việt Tích Châu. Tù trưởng Tầm Cầu thông gian với người thiếp của Việt Tích Chiếu Vương Ba Xung, và giết chết ông. Kiếm Nam tiết độ sứ của nhà Đường đến Diêu Châu, giết Tầm Cầu. Bộ lạc lúc này không có người lãnh đạo, liên đồng thổ địa đã nhất trí quy phục Nam Chiếu. Con trai của huynh Ba Xung là Vu Tặng không đồng ý, cùng một số người vượt Lô Thủy, đến Long Khư Hà lập ấp. Về sau Nam Chiếu đến xâm lấn, Vu Tặng chiến bại sau đó nhảy xuống Lô Thủy và chết, chính quyền diệt vong.

**Tham khảo**
《新唐书》列传第一百四十七中
*《蛮书》卷三
Thể loại:Lịch sử Vân Nam
Thể loại:Nam Chiếu
Thể loại:Nhà Đường
Lãng Khung Chiếu

Lãng Khung Chiếu (p=Làngqióng Zhào, ?～794) là một bộ lạc tại Vân Nam hình thành vào thời kỳ đầu nhà Đường và là một trong Lục Chiếu. Lãnh địa Lãng Khung Chiếu nay thuộc huyện Nhĩ Nguyên, tại vị trí tây bắc của Lục Chiếu. Nhà Đường cho lập Lãnh Khung Châu và cử các Lãng Khung Chiếu Vương kế vị nhau làm thứ sử Lãnh Khung Châu. Phong Thì, La Đạc, Đạc La Vọng, Vọng Thiên, Thiên La Sĩ, Sĩ La Quân phụ tử lần lượt kế vị làm vương. Đạc La Vọng kế vị sau khi phụ vương La Đạc qua đời và từ đó được Đường phong là thứ sử Lãng Khung Châu. Về sau Lãng Khung Chiếu từng phát sinh chiến tranh với Nam Chiếu song không thắng, dẫn bộ binh phòng thủ Kiếm Xuyên, cải xưng là Kiếm Lãng. Vào thời Sĩ La Quân (Tân Đường thư ghi là "La Quân"), Nam Chiếu công phá Kiếm Xuyên, bắt sống Sĩ La Quân, giải về Vĩnh Xương (nay là Bảo Sơn). Lãng Khung Chiếu diệt vong.

**Tham khảo**
 Tân Đường thư, quyển 222 
Thể loại:Lịch sử Vân Nam
Thể loại:Nam Chiếu
Thể loại:Nhà Đường
Đằng Đạm Chiếu

Đằng Đạm Chiếu (p=Téngdǎn Zhào, ?～794) là một bộ lạc tại Vân Nam, hình thành vào thời kỳ đầu nhà Đường và là một trong Lục Chiếu. Lãnh địa của Đằng Đạm Chiếu nay nằm tại huyện Nhĩ Nguyên, thuộc phía tây của Lục Chiếu. Nhà Đường cho lập Đằng Bị Châu và các Đằng Đạm Chiếu Vương kế vị nhau làm thứ sử Đằng Bị Châu. Đằng Đạm Chiếu Vương Phong Mị bị ngự sử nhà Đường là Lý Tri Cổ sát hại. Về sau, Mị La Bì, Bì La Đằng, Đằng La Điên, Điên Chi Thác lần lượt kế vị làm vương. Điên Chi Thác (Tân Đường thư chép là Điên Văn Thác) kế vị sau khi phụ vương Đằng La Điên qua đời, thời gian tại vị không rõ. Nam Chiếu về sau công chiếm Đằng Đạm Chiếu, Điên Chi Thác bị bắt giữ, giải về Vĩnh Xương (nay thuộc Bảo Sơn), Đằng Đạm Chiếu diệt vong.

**Tham khảo**
《新唐书》列传第一百四十七中
*《蛮书》卷三
Thể loại:Lịch sử Vân Nam
Thể loại:Nam Chiếu
Thể loại:Nhà Đường
Thi Lãng Chiếu

Thi Lãng Chiếu (p=Shīlàng Zhào, ？～794) là một bộ lạc tại Vân Nam hình thành vào thời kỳ đầu nhà Đường và là một trong Lục Chiếu. Lãnh địa của Việt Thác Chiếu nay thuộc huyện Nhĩ Nguyên và nằm ở phía đông bắc của Lục Chiếu. Nhà Đường cho lập Xá Lợi Châu và các Thi Lãng Chiếu Vương kế vị nhau làm thứ sử Xá Lợi Châu. Thi Lãng Chiếu Vương Thi Vọng Kiếm về sau cùng Mị La Bì của Đằng Đạm Chiếu hợp lực đánh Nam Chiếu song không thắng, trái lại bị Nam Chiếu tiến binh uy hiếp. Thi Vọng Khiếm cùng tộc nhân đào thoát đến Vĩnh Xương (nay thuộc Bảo Sơn), đem nữ nhân hiến cho Nam Chiếu Vương để cầu hòa. Thi Vọng Thiên kế nhiệm lên ngôi vương của Thi Vọng Khiếm. Vọng Khiếm bị Nam Chiếu đánh bại sau đó và phải chạy đến Thổ Phồn, được Thổ Phông lập làm chiếu (vương). Thi Vọng Khiếm lập căn cứ tại Kiếm Xuyên, dân cư có mấy vạn người, sau khi chết, nhi tử Thiên Bàng La Điên kế vị. Thi Lãng Chiếu về sau bị Nam Chiếu diệt, Thiên Bàng La Điên đào thoát đến Lô Bắc, lánh nạn tại Thổ Phồn.
Tân Đường thư coi Thiên Bàng La Điên là con của "Vọng Điên" (Thi Vọng Thiên), nhưng Man thư không có Thiên Bàng La Điên và ghi vương đời cuối của Thi Lãng Chiếu là Bàng La Điên, là con của Thiên Bàng, cháu của Thi Vọng Thiên.

**Tham khảo**
《新唐书》列传第一百四十七中
*《蛮书》卷三
Thể loại:Lịch sử Vân Nam
Thể loại:Nam Chiếu
Thể loại:Nhà Đường
Lục Chiếu

Lục Chiếu (p=Liù Zhào) khởi đầu từ thế kỷ thứ 7 tại khu vực Nhĩ Hải, Vân Nam ngày nay từ 6 bộ lạc lớn, xưng là "Lục Chiếu".

**Lịch sử**
Vào thời nhà Đường, ở khu vực tây Nhĩ Hải, nơi sinh sống của Ô Man, chia thành 6 đại bộ lạc, tức: Mông Huề Chiếu, Việt Tích Chiếu, Lãng Khung Chiếu, Đằng Đạm Chiếu, Thi Lãng Chiếu và Mông Xá Chiếu. Mông Xá Chiếu nằm ở phương nam, xưng là "Nam Chiếu", cũng là bộ lạc tối cường, do gia tộc họ Mông cai trị. "Chiếu" nghĩa là "tù trưởng". do người Khương và người Di chiếm chủ đạo.
Năm 649, thủ lĩnh Mông Xá Chiếu là Tế Nô La kiến hiệu Đại Mông Quốc, xưng "Kì Gia vương"(tuy xưng quốc, song vẫn chỉ là một bộ lạc) Một thuyết khác cho rằng Nam Chiếu ở đông bắc Bạch Nhai của Bạch Quốc được Trương Lạc Tiến Cầu nhượng vị cho Tế Nô La. Tế Nô La sai con vào đất Đường, cầu Đường bảo hộ. Năm Nghi Phượng thứ 3 (678) dưới thời Đường Cao Tông, Thổ Phồn chinh phục Ngũ Chiếu, chỉ Mông Xá Chiếu nương tựa vào Đường. Năm Khai Nguyên đầu tiên (713), Đường Huyền Tông phong cho Bì La Các của Nam Chiếu là Đài Đăng Quận Vương, ban danh Quy Nghĩa. Tháng 2 năm 729, nhà Đường đánh bại Thổ Phồn, công hạ Côn Minh Diêm Nguyên (nay là Diêm Nguyên). Trong Lục Chiếu thì Đằng Đạm Chiếu, Lãng Khung Chiếu, Thi Lãng Chiếu cùng Hà Man dựa vào Thổ Phồn, trong khi Việt Đích Chiếu, Mông Huề Chiếu và Mông Xá Chiếu (Nam Chiếu) thì quy phục nhà Đường.
Lục Chiếu khởi nguyên từ Thoán tộc, do Thoán tộc phân liệt, người đứng đầu thuộc Tây Thoán (người Bạch), Lục Chiếu gồm:- Mông Huề Chiếu: nay thuộc bắc huyện Nguy Sơn và huyện Dạng Tỵ, phía trung-nam của Lục Chiếu.- Việt Tích Chiếu: nay thuộc huyện Tân Xuyên, phía đông của Lục Chiếu.- Lãng Khung Chiếu: nay thuộc huyện Nhĩ Nguyên, phía tây bắc của Lục Chiếu.- Đằng Đạm Chiếu: nay thuộc Đằng Xuyên huyện Nhĩ Nguyên, phía tây Lục Chiếu.- Thi Lãng Chiếu: nay thuộc Thanh Sắc huyện Nhĩ Nguyên, phía đông bắc Lục Chiếu.- Mông Xá Chiếu: nay thuộc huyện Nguy Sơn, cực nam của Lục Chiếu.
Mông Xá Chiếu do nằm ở phía nam nên cũng xưng là Nam Chiếu. Năm Khai Nguyên thứ 26 (738), thủ lĩnh Mông Xá Chiếu là Bì La Các với sự giúp đỡ của nhà Đường đã thôn tín năm chiếu còn lại, trở thành Vân Nam Vương. Lấy tây Nhĩ Hà (nay là Nhĩ Hải) làm cơ địa để kiến lập nên Nam Chiếu Quốc. Năm sau, dời đô về Thái Hòa thành (nay là Đại Lý)

**Tham khảo**

**Xem thêm**
Danh sách quân chủ Lục Chiếu
Thể loại:Đại Lễ
Thể loại:Lịch sử Vân Nam
Thể loại:Cựu quốc gia trong lịch sử Trung Quốc
Đại Trường Hòa

Đại Trường Hòa Quốc (p=Dàzhǎnghéguó) là một quốc gia tồn tại từ năm 902 tới năm 928, do các lực lượng quân sự của Nam Chiếu dựng nên.

**Lịch sử**
Đại Trường Hòa Quốc có biên giới về phía tây đến Phiếu Quốc, tiền thân của nó là Nam Chiếu từng hai lần vây hãm An Namdate = ngày 6 tháng 1 năm 2013, đoạt Ung Châudate = ngày 6 tháng 1 năm 2013, đánh Kiềm Châudate = ngày 6 tháng 1 năm 2013. Bốn lần đánh Việtdate = ngày 6 tháng 1 năm 2013, từng cướp bóc và tàn sát tại Thành Đô, khiến cho nhân dân rất tức giận, cuối cùng gây nên khởi nghĩa nô lệ và các cuộc nổi dậy của nông dândate = ngày 6 tháng 1 năm 2013. 
Hậu duệ của Trịnh Hồi là Trịnh Mãi Tự lợi dụng điều này đã giết hoàng đế Nam Chiếu là Mông Long Thuấn và con trai là Mông Thuấn Hóa Trinh, đoạt lấy chính quyền, cải niên hiệu thành Thánh Trị, cải tên nước thành "Đại Trường Hòa". Trịnh Mãi Tự có thụy hiệu Thánh Minh Văn Vũ Uy Đức Hoàn Hoàng Đế. Lãnh thổ Đại Trường Hòa bao trùm toàn bộ Vân Nam ngày nay, hầu hết phía nam Đại Độ Hà của Tứ Xuyên, miền tây Quý Châu, đến dãy núi Naga ở bắc bộ Miến Điện và Tát Ôn Giang ở phía đông, phía bắc là nhà Liêudate = ngày 6 tháng 1 năm 2013. Năm 909 vua Trịnh Mãi Tự mất, con là Trịnh Nhân Mân lên kế vị làm vua Đại Trường Hòa.
Năm 914, quân Đại Trường Hòa (đời vua Trịnh Nhân Mân) tiến công Lê châu của nước Tiền Thục. Vua Tiền Thục Cao Tổ khiển hai con nuôi là Vương Tông Phạm (王宗范) và Vương Tông Bá, cũng như Vương Tông Thọ đem quân ứng chiến, kết quả quân Tiền Thục đánh bại quân Đại Trường Hòa. Quân Đại Trường Hòa buộc phải triệt thoái.
Năm 926, vua Trịnh Nhân Mân qua đời, con là Trịnh Long Đản kế vị. Năm 928, Đông Xuyên tiết độ sứ Dương Càn Trinh và thanh bình quan là Triệu Thiện Chính giết chết vua Trịnh Long Đản. Triệu Thiện Chính tự lập mình làm hoàng đế, đổi tên nước từ Đại Trường Hòa thành Đại Thiên Hưng (Hưng Nguyên Quốc).

**Xem thêm**
Nam Chiếu

**Tham khảo**
Thể loại:Đại Lễ
Thể loại:Lịch sử Vân Nam
D
Đại Nghĩa Ninh

Đại Nghĩa Ninh Quốc là một quốc gia do Dương Càn Trinh thành lập tại vùng Vân Nam, Trung Quốc.

**Lịch sử**
Năm 928, Dương Càn Trinh cùng Triệu Thiện Chính giết vua Trịnh Long Đản. Sau đó Dương Càn Trinh lập Triệu Thiện Chính lên làm vua, đổi quốc hiệu từ Đại Trường Hòa thành Đại Thiên Hưng, cũng xưng là Hưng Nguyên Quốc. Năm 929, Đông Xuyên tiết độ sứ Dương Càn Trinh phế hoàng đế Đại Thiên Hưng (Hưng Nguyên Quốc) là Triệu Thiện Chính, kiến lập Đại Nghĩa Ninh Quốc, cải niên hiệu thành Hưng Thánh. 
Năm 930, Dương Càn Trinh bị kì đệ là Dương Chiếu soán vị. Dương Chiếu lên ngôi, cải niên hiệu sang Đại Minh. Năm 937, Hải Thông tiết độ sứ Đoàn Tư Bình khởi binh ở 37 bộ phía đông Vân Nam chống lại vua Dương Chiếu. Vua Dương Chiếu binh bại tự sát, Dương Càn Trinh bỏ thành chạy trốn nhưng bị quân của Đoàn Tư Bình bắt được, Đại Nghĩa Ninh diệt vong. Đoàn Tư Bình sau lập nên Đại Lý Quốc.

**Xem thêm**
Nam Chiếu

**Tham khảo**
Thể loại:Đại Lễ
Thể loại:Lịch sử Vân Nam
D
Mông Dị Mâu Tầm

Dị Mâu Tầm（p=Yì Móuxún, 754-808）, là kì tôn của Các La Phượng, con của Phượng Già Di là một quốc vương của Nam Chiếu. Tại vị từ năm 779 đến năm 808.
Năm 779, Các La Phượng qua đời. Di Mâu Tầm kế vị. Tháng 10 cùng năm, Dị Mâu Tầm liên binh với Thổ Phồn lên đến 10 vạn quân, tấn công đất Thục của nhà Đường. Đại tướng nhà Đường là Lý Thịnh xuất quân cùng 4000 cấm binh, Kim Ngô đại tướng quân Khúc Hoàn suất 500 nghìn quân từ đất Bân, Lũng, Phạm. Liên quân Nam Chiếu-Thổ Phồn đại bại, Lý Thịnh truy kích đến tận Đại Độ Hà, liên quân Nam Chiếu-Thổ Phồn bị diệt 8-9 vạn người. Dị Mâu Tầm dời đô về Tư Thành (nay là thành cổ Đại Lý, Vân Nam). Thổ Phồn phong cho Dị Mâu Tầm là Nhật Đông Vương (日東王), xem Nam Chiếu là thuộc quốc, chiếm đoạt của cải, tài nguyên của Nam Chiếu.
Dị Mâu Tầm bất mãn trước lấn áp của Thổ Phồn, được Thanh bình quan Trịnh Hồi dẫn dắt, một lần nữa quy phục Đường. Năm Đường Trinh Nguyên thứ 9 (793), Dị Mâu Tầm giúp đỡ Kiếm Nam tiết độ sứ Vi Cao giáp công Thổ Phồn, có được cầu sắt và 16 thành, trừ khử Tiết Bắc tiết độ Chí Kiếm Xuyên, xưng Kiếm Xuyên tiết độ. Năm sau, Đường-Nam Chiếu lập minh ước, Di Mâu Tầm được nhà Đường sắc phong là Nam Chiếu Vương (南詔王). Thổ Phồn bắt đầu suy kiệt, Nam Chiếu trở thành cường quốc Tây Nam.
Dị Mâu Tầm tiếp tục bổ nhiệm người Hán Trịnh Hồi làm Thanh bình quan. Lần đầu tiên phái quý tộc cùng tử đệ đến Thành Đô học tập văn hóa Hán tộc, xúc tiến giao lưu văn hóa.
Năm 808, Dị Mâu Tầm qua đời, thụy hiện Hiếu Hoàn Vương, kì tử Tầm Các Khuyến kế vị.

**Niên hiệu**
 Kiến Long: 780-783- Thượng Nguyên: 784-?- Nguyên Phong:?- 808

**Xem thêm**
 Danh sách vua Nam Chiếu

**Tham khảo**
Thể loại:Vua Nam Chiếu
Mông Tầm Các Khuyến

Tầm Các Khuyến（p=Xún Géquàn, 778-809） hựu danh Tân Giác Khuyến (新覺勸), là con của Hiếu Hoàn vương Dị Mâu Tầm, là một quốc vương Nam Chiếu. Tầm Các Khuyến tại vị từ năm 808 đến 809. Năm 808, Dị Mâu Tầm qua đời, Tầm Các Khuyến kế vị. Tầm Các Khuyến tự xưng Phiếu Tín (驃信, nghĩa là "vua người Bạch"). Năm sau, Tầm Các khuyến qua đời, thụy hiệu là Hiếu Huệ Vương. Trường tử là Khuyến Long Thịnh kế vị.
Tầm Các Khuyến cần quyền trong 2 năm, cải nguyên Ứng Đạo. Ông cho tu kiến Thiện Xiển phủ (nay thuộc Côn Minh) làm Đông Kinh, còn Đại Lý là Tây Kinh. Tầm Các Khuyến từ nhỏ đã theo thầy là Trịnh Hồi để học tập văn hóa Hán nên có tài nghệ thâm sâu về Hán tự.

**Niên hiệu**
Ứng Đạo: 809

**Tham khảo**
Thể loại:Vua Nam Chiếu
Mông Khuyến Long Thịnh

Khuyến Long Thịnh (p=Quàn Lóngchéng, 798-816), cũng từng gọi là Long Thịnh, là con của Tầm Các Khuyến, là đệ ngũ đại quốc vương của Nam Chiếu. Khuyến Long Thịnh tại vị từ 809 đến 816. Ông lên ngôi từ thời niên thiếu, hoang dâm vô đạo. Trong thời kỳ này, vương quyền Nam Chiếu bắt đầu suy lạc. Năm 816, Lộng Đống tiết độ sứ là Vương Tha Điên đã trừ khử Khuyến Long Thịnh, kì đệ là Khuyến Lợi Thịnh kế vị. Khuyến Long Thịnh có thụy hiệu là U Vương.

**Niêu hiệu**
Long Hưng: 810-816

**Xem thêm**
 Danh sách vua Nam Chiếu

**Tham khảo**
Thể loại:Vua Nam Chiếu
Thể loại:Vua Trung Quốc bị giết
Mông Khuyến Lợi Thịnh

Khuyến Lợi Thịnh（p=Quàn Lìchéng, 802-823）, từng gọi Khuyến Lợi (勸利), là con của Tầm Các Khuyến, đệ của Khuyến Long Thịnh. Ông là đệ lục đại quốc vương của Nam Chiếu, tại vị từ năm 816 đến năm 823. Năm 816, Lộng Đống tiết độ sứ là Vương Tha Điên đã sát hại Khuyến Long Thịnh, ủng lập Khuyến Lợi Thịnh kế vị. Tuy nhiên, đại quyền nằm trong tay của Vương Tha Điên. Năm 823, Khuyến Lợi Thịnh tạ thế khi mới 22 tuổi, thụy hiệu Tĩnh Vương, kì đệ là Khuyến Phong Hữu kế vị.

**Niên hiệu**
Toàn Nghĩa: 816-819
*Đại Phong: 820-823

**Xem thêm**
 Danh sách vua Nam Chiếu

**Tham khảo**
Thể loại:Vua Nam Chiếu
Mông Khuyến Phong Hữu

Khuyến Phong Hữu hay Khuyến Phong Hựu (p=Quàn fēng yòu, ?-859), nhất tác Phong Hữu (豐祐), là con của Tầm Các Khuyến, đệ của Khuyến Lợi Thịnh. Ông là đệ thất đại quốc vương của Nam Chiếu, tại vị từ năm 823 đến 859. Năm 823, Khuyến Lợi Thịnh qua đời khi mới cận 22 tuổi, quyền thần là Vương Tha Điên đã ủng lập Khuyến Phong Hữu kế vị. Nam Chiếu khi đó thực chất nằm dưới tay của Vương Tha Điên, năm 830, phát động cuộc tấn công lớn vào Thành Đô của nhà Đường. Kiếm Nam tiết độ sứ là Đỗ Nguyên Dĩnh không chuẩn bị trước nên khi quân Nam Chiếu công nhập ngoại thành Thành Đô, đã chạy trốn, trẻ em và phụ nữ, tổng cộng hơn mười vạn và rất nhiều châu báu. Đến Đại Độ Hà, gặp quân Nam Chiếu, người Đường nhảy xuống sông tự vẫn đến 3 phần 10. Các thợ thủ công bị Nam Chiếu bắt tu kiến Sùng Thánh Tự Tam Tháp cao ngút trời xanh. Sau đó, Lý Đức Dụ đảm nhiệm Kiếm Nam tiết độ sứ, nhà Đường và Nam Chiếu tái lập minh ước. Năm 859, Khuyến Phong Hữu qua đời, kỳ tử là Thế Long kế vị.

**Niên hiệu**
Bảo Hòa: 824-839
*Thiên Khải: 840-859

**Thụy hiệu**
 Chiêu Đức Đế

**Xem thêm**
 Danh sách vua Nam Chiếu

**Tham khảo**
Thể loại:Vua Nam Chiếu