Tam Hiệp, Phúc Thọ

Tam Hiệp là xã thuộc huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội, Việt Nam. Nằm cách trung tâm Thủ đô khoảng 25 km về phía tây, xã có vị trí địa lý thuận tiện bên quốc lộ 32 và sông Đáy; từng trực thuộc hay tiếp giáp các huyện Đan Phượng, Hoài Đức, Quốc Oai và Thạch Thất. Từ thuở đầu công nguyên, nơi đây đã là một làng cổ có đông dân cư và cho đến nay vẫn còn những dấu ấn lịch sử, văn hóa gắn với cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng năm xưa. Dưới tên gọi cũ là Binh Hiệp và Thượng Hiệp, vùng đất này đã từng được sử sách nhắc tới trong những trận giao tranh quyền lực giữa các triều đại Lý − Trần hay Lê − Mạc. Trong kháng chiến trường kỳ, nơi đây cũng là một xã Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Bước sang thời Đổi Mới, kinh tế Tam Hiệp đã có bước chuyển mình mạnh mẽ nhờ nghề may mặc và làm thú nhồi bông, với 03 cụm công nghiệp đang được quy hoạch và triển khai xây dựng. Bên cạnh đó, xã cũng có 06 di tích quốc gia và 03 di tích cấp tỉnh; cùng những đặc sản truyền thống như cà dầm tương và bánh đúc; đã góp phần đưa địa phương vào nhóm 17 làng nghề kết hợp du lịch tiềm năng của Thủ đô. Nơi đây cũng được biết tới với những người con ưu tú, dù công tác chính trị, quân sự, hay khoa cử, nghệ thuật cũng đã góp phần làm rạng danh hai tiếng Quê Nhà.

**Tên gọi**
Hương Binh Hợp/Binh Hiệp (兵合: tạm dịch là nơi tụ hợp binh sĩ) là tên gọi cổ nhất của xã hiện được biết tới trong chính sử, chép lần đầu vào năm 1214. Tới năm 1216, nơi đây được nhắc tới lần thứ hai với tên gọi là Ấp Hợp/Hiệp.p=55 Dân gian theo đó thường gọi là Kẻ Hiệp20202024 (協:p=975 nghĩa là hòa hợp, giúp đỡ) tới nay đã hơn 800 năm. Tục ngữ cũng có câu "động Mỹ Giang, cả làng vây chặt" cho thấy tinh thần đoàn kết của người dân nơi này, khi có trộm cướp thì tất cả đều cùng vây bắt.p=236 Còn sách Đồng Khánh địa dư chí có lời bình rằng "các xã Hiệp Lũng, Khánh Hiệp ... tập tục chuộng vũ dũng" (tức chuộng võ).p=919–920 Đến khi đơn vị hành chính hương ấp không còn, nơi đây trở thành Tổng Thượng Hiệp (上: là ở trên, để phân biệt với tổng Hạ Hiệp ở dưới). Sau năm 1954, tên Xã Tam Hiệp (三: là số 3) chính thức ra đời là sự kết hợp của 03 xã cũ: Thượng Hiệp, Khánh Hiệp và Hiệp Cát. Trong đó, xã Thượng Hiệp nay là làng Thượng Hiệp và tách thêm 02 làng mới: Hòa Thôn (和: hòa hợp, tên cổ là thôn Đáo) và Đại Điền (大田: ruộng lớn, xưa gọi là thôn Ruộng). Xã Khánh Hiệp nay đã không còn, thay vào đó là là làng Mỹ Giang2013 (美江: sông đẹp, xưa gọi là thôn Sông) và xóm Miếu (xưa gọi là thôn Miếu). Xã Hiệp Cát (吉: tốt đẹp) nay cũng trở thành làng Hiệp Cát và từng có tên cũ là Hiệp Lũng hoặc Đăng Lũng.p=202−203

**Lịch sử**

**Thời sơ sử**
240x240px
Từ khoảng 500 năm TCN cho đến đầu công nguyên, vùng đất Tam Hiệp đã là một làng tập trung đông dân cư. Họ không chỉ có kỹ thuật đúc đồng mà còn biết nấu sắt để tạo ra lưỡi cuốc cùng nhiều nông cụ khác.p=23 Bằng chứng là năm 1969, khi đào giếng trong nhà máy đường Tam Hiệp, các kỹ sư đã tìm thấy 05 rìu đá được mài nhẵn và 01 quan tài bằng gỗ thơm có tiết diện tròn. Năm 1972, khi san lò gạch cũ, người ta cũng nhặt được 01 rìu đồng, 01 giáo đồng và 03 mũi chông sắt. Đến năm 1983, các nhà nghiên cứu đã khai quật thêm nhiều hiện vật tại địa điểm khảo cổ học Quai Chè. Đây là một di chỉ cư trú trên diện tích rộng, tầng văn hóa khá dày và có những món đồ gốm Đường Cồ đặc trưng của thời kỳ Đông Sơn. Tuy nhiên, di chỉ này đến nay đã không còn do việc xây dựng nhà máy và khu dân cư.p=75–76

**Thời phong kiến**
Mùa xuân năm 40, khi Hai Bà Trưng dựng cờ khởi nghĩa, tương truyền Tam Hiệp có ông Đỗ Năng Tế là thầy và tướng của Hai Bà.2020 Còn theo Văn bia chùa Thiệu Long ở hương Binh Hợp nước Đại Việt, khắc năm 1226 tại xã Tam Hiệp, thì Đỗ Năng Tế là nhân vật cuối thời Lý, đầu thời Trần.p=79–86 Theo Đại Việt sử ký toàn thư, năm 1214, vua Lý Huệ Tông đã cùng thái hậu và ngự nữ chạy về Binh Hợp để tránh loạn. Và theo Việt sử lược thì năm 1216, Hiển Tín Vương Nguyễn Bát làm phản, phá ấp Hợp nên tướng Đỗ Tế đã rút sang Đan Phượng. Đỗ Tế ở đây hẳn là Đỗ Năng Tế và ấp Hợp là hương Binh Hợp.p=55 Như vậy, ông là vị tướng thân thiết với Kiến Quốc Đại Vương Trần Tự Khánh và có chức quan Tiết cấp Nhập nội Thái tử. Ông được Tự Khánh khen là người "trí dũng trời sinh vì nước" rồi "trao cho trấn lớn Binh Hợp làm đất thang mộc". Sau khi mất, ông được dân tôn làm Thành hoàng và qua thời gian đã được truyền thuyết hóa thành nhân vật thời Trưng Vương.p=45–60 Nguyên nhân có lẽ bởi vùng đất này nằm gần cửa sông Hát (tức Hát Môn, ngày nay gọi là sông Đáy) nơi Hai Bà hội quân, thuộc địa phận huyện Mê Linh hoặc Chu Diên thời Hán. Vậy nên, trải qua hơn ngàn năm, những dấu ấn sâu đậm còn sót lại đã được liên kết với nhân vật lịch sử này. Hai tác giả Trường Phong và Nguyễn Du trên tạp chí Di Sản Văn Hóa đã coi đây là trường hợp thú vị, cho thấy độ vênh giữa lịch sử và tín nhiệm dân gian.p=79–86 
Sau lần xuất hiện cùng với địa danh Đan Phượng (vốn thuộc châu Từ Liêm, lộ Đông Đô) thì chưa rõ khi nào hương Binh Hợp được chia ra làm hai tổng Thượng Hiệp và Hạ Hiệp. Nhưng theo Đại Việt sử ký toàn thư, vào tháng 12 năm 1591, hai tổng này là nơi triều đình nhà Mạc triệu tập binh mã từ 4 trấn, 4 vệ và 5 phủ, tổng cộng tới hơn 10 vạn quân. Trong đó có cả phò mã Mạc Ngọc Liễn thống lĩnh đạo Tây và vua Mạc Mậu Hợp đích thân đốc chiến, nhưng cuối cùng họ Mạc vẫn thua trước chúa Trịnh Tùng ở trận Phấn Thượng.p=630–631 Còn theo thần phả đình Kim Giang, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội thì một trận chiến khác cũng từng xảy ra tại vùng đất này giữa tướng Mạo Giáp Hoa và quân Chiêm Thành.p=126–127 Lúc này, cả hai tổng đều thuộc huyện Đan Phượng, phủ Quốc Oai, trấn Sơn Tây − khu vực vốn có nhiều tù binh Chăm Pa cư trú.p=32–36 Từ năm 1832, hai tổng được chuyển qua huyện Yên Sơn cùng phủ và từ năm 1892 thì trực tiếp thuộc phủ Quốc Oai.p=18 Đất Tam Hiệp khi ấy thuộc tổng Thượng Hiệp, dưới cấp tổng có 04 xã: Thượng Hiệp (thôn Thượng, thôn Hòa, thôn Đại Điền), Khánh Hiệp (thôn Mỹ Giang, thôn Miếu), Thuấn Nhuế (thôn Nội, thôn Trung, thôn Ngoại) và Hiệp Lũng.p=919–920

**Thời hiện đại**
Từ năm 1930, tại làng Mỹ Giang đã có đảng viên Hoàng Văn Năng đứng lên tổ chức phong trào học sinh yêu nước, là tiền đề cho sự ra đời của chi bộ cộng sản đầu tiên ở tỉnh Sơn Tây sau này.p=24 Tổng Thượng Hiệp từ đó trở thành nơi Xứ ủy Bắc Kỳ thường qua lại và hội họp.2019 Trước cách mạng Tháng Tám, những hoạt động tuyên truyền đã diễn ra ở chợ Hiệp và tuần hành trên đê Quai Chè.p=354–355 Dẫu cho Pháp về sau đã dựng đồn trú tại làng Mỹ Giang,p=117 dân quân du kích xã vẫn bí mật hoạt động với 120 người, trong đó có 15 cảm tử quân. Trải qua 20 trận đánh lớn và hàng trăm trận đánh nhỏ, lực lượng vũ trang xã đã thiết lập những trận địa lôi phá cầu trên sông Đáy, hạ 535 quân Pháp, bắt sống 20 người, gọi hàng 45 người, phá 6 xe quân sự và thu giữ nhiều vũ khí. Tổng kết cuộc kháng chiến, xã Tam Hiệp có 97 quân nhân, 270 dân công hỏa tuyến và chi viện 9 tấn gạo cho bộ đội. Nhiều cá nhân trong xã được tặng thưởng huân huy chương và tập thể xã cũng được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.p=230–231
Tiếp nối cuộc kháng chiến chống Mỹ và sau đó là hai cuộc chiến tranh biên giới, nhiều thế hệ thanh niên Tam Hiệp đã tiếp tục lên đường chiến đấu. Đồng thời, địa bàn xã cũng trở thành nơi sơ tán và đóng quân của một số đơn vị như Thông tấn xã Việt Nam2020... Trải qua những thăng trầm của lịch sử, toàn xã Tam Hiệp có tổng cộng 22 Bà mẹ Việt Nam anh hùng, 164 liệt sỹ, 72 thương binh và 26 bệnh binh.2017 Tới những năm tháng thời bình cuối thế kỷ XX, một vụ sập nhà nguyện đã bất ngờ xảy ra tại làng Mỹ Giang. Trận mưa bão lớn vào mùa hè năm 1998 đã khiến công trình sụp đổ trong lúc các giáo dân đang hành lễ, khiến 08 người thiệt mạng và nhiều người khác bị thương. Cuối năm 2007, một vụ đột kích xới bạc lớn cũng diễn ra ở xã làm 05 người bị chết đuối và bắt giữ 56 người đến từ nhiều huyện thị khác.2007

**Hành chính**
Xã Tam Hiệp chính thức ra đời sau năm 1954 và từng trải qua nhiều lần điều chỉnh các đội, trại, thôn, cụm dân cư… Đến nay, xã đã ổn định với 05 làng (Thượng Hiệp, Mỹ Giang, Đại Điền, Hòa Thôn và Hiệp Cát), chia thành 08 thôn theo số thứ tự để quản lý. Trong đó, 04 thôn đầu tiên là làng Thượng Hiệp, 02 thôn 5−6 thường gọi chung là Điền Hòa Cát, còn 02 thôn 7−8 là làng Mỹ Giang. 
Năm 1999, dân số xã đạt 9.154 người với mật độ 1.635 người/km². Đến năm 2024, Tam Hiệp có 13.496 nhân khẩu và mật độ dân số khoảng 2.400 người/km². Cư dân trong xã hầu hết là người Kinh, có đạo Phật và một phần nhỏ theo Thiên Chúa.Bộ Thông tin và Truyền thông

**Địa lý**
Vị trí xã Tam Hiệp
Xã Tam Hiệp có vị trí ở vào khoảng km25, quốc lộ 32 trên đường từ Hà Nội đi Sơn Tây.p=75–76 Xã có tổng diện tích tự nhiên 561,3 ha; trong đó 328,12 ha là đất nông nghiệp. Lãnh thổ xã gồm hai phần địa giới tách rời và tiếp giáp với 07 xã lân cận là: Ngọc Tảo, Tam Thuấn, Hiệp Thuận (huyện Phúc Thọ), Phương Đình, Đồng Tháp (huyện Đan Phượng), Canh Nậu và Hương Ngải (huyện Thạch Thất).2024
Nguồn nước tưới tiêu ở xã rất dồi dào nhờ sông Đáy ở phía đông, kênh Cẩm Đình − Hiệp Thuận ở phía bắc và kênh Tây Ninh ở phía tây.2024 Các làng trong xã hiện vẫn có nhiều ao và giếng, tạo cảnh quan hài hòa trước cửa đình, nhưng không còn được sử dụng cho mục đích sinh hoạt. Theo thống kê từ những năm 2000, phần lớn dân cư trong xã đều sử dụng nước mưa (96%) song song cùng nước giếng khoan (78%) với chất lượng chưa đạt chuẩn, một số nhiễm arsen và mangan dù đã có bể lọc, còn một số khác phải mua thêm nước từ doanh nghiệp do không khoan được.pp=34–35, 74 Sau hai thập niên, phần lớn người dân trong xã đều chuyển sang mua nước sạch, nhưng việc cạnh tranh giữa hai đơn vị cung cấp lại dẫn đến tình trạng mất nước hoặc nước ô nhiễm.2015 Đến khi chỉ còn một doanh nghiệp đủ điều kiện pháp lý thì người dân đôi khi vẫn phải chịu cảnh "nước bẩn giá cao", không đạt các thông số amoni, nitrit và nitrat.2023 Ngoài ra, điểm đáng lưu ý khác về địa chất của xã là hàm lượng đồng và nickel cao ở mức ô nhiễm; có thể do tích tụ tự nhiên, vị trí gần mỏ sulfua hay hoạt động kỹ thuật.p=199–211

**Kinh tế**
Vị trí bên sông Đáy và quốc lộ 32 chạy qua đã tạo thuận lợi cho xã phát triển giao thương, dễ dàng tiếp cận các tuyến xe buýt 20A, 70A, 70B và 92.2017 Từ xa xưa, chợ Hiệp đã là chợ lớn nhất của huyện Yên Sơn,p=268 họp các phiên 3, 5, 8, 10, 13, 15, 18, 20, 23, 25, 28 và 30.p=127 Ngày nay, các mặt hàng ở xã thường được buôn đến chợ Đồng Xuân rồi tỏa đi khắp các tỉnh.2020 Dân gian trong vùng đã có câu "khôn kẻ Ngái không bằng dại kẻ Hiệp"p=270 hàm ý nói người dân nơi đây thường khá nhạy bén. Theo Sơn Tây tỉnh địa chí, tại xã từng có nghề quay tơ ở Hiệp Cát, Đại Điềnp=122 và trồng cà ở Hòa Thôn.p=95 Còn cuốn Người nông dân châu thổ Bắc Kỳ của Pierre Gourou cho biết làng Hiệp Cát cùng với làng Phú Nhi là hai làng có nhiều người kéo xe nhất tỉnh Sơn Tây.p=578 Trong khi đó, làng Hòa Thôn có thêm nghề hớt và bán cá bột,p=504–505 còn làng Đại Điền được xếp vào nhóm làng đặc biệt quan trọng trong nghề làm bánh.p=554 Tới năm 1964, xí nghiệp đường − giấy − rượu của tỉnh cũng được xây dựng tại đây, tạo thêm nhiều công ăn việc làm cho người dân trong xã.p=543 Trong giai đoạn 1976−1983, nhân dân Tam Hiệp cũng tích cực lao động sản xuất nông nghiệp và trở thành một trong 35 hợp tác xã của thành phố có năng suất lúa vượt 8 tấn/ha/năm.pp=56, 75
Kể từ sau Đổi Mới, đặc biệt từ những năm 2000 đến nay, nền kinh tế Tam Hiệp liên tục tăng trưởng và chuyển dịch tích cực. Tổng giá trị sản xuất toàn xã từ mức 32,9 tỷ đồng năm 2001 đã cán mốc 1.017,3 tỷ đồng vào năm 2021. Nông nghiệp từng chiếm tới 26,2% cơ cấu kinh tế của xã vào năm 2001, nhưng đến năm 2005 đã giảm còn 18,6%. Mười năm sau đó, con số này tiếp tục giảm còn 9,4% và đến năm 2021 lại giảm thêm một nửa còn 4,7%. Trong khi đó, thu nhập bình quân đầu người trong xã liên tục tăng từ mức 6,7 triệu đồng/người/năm (2005) lên 92,2 triệu đồng/người/năm (2024), tức gần 14 lần trong vòng 20 năm. Theo thống kê năm 2018, toàn xã Tam Hiệp có 50 doanh nghiệp, 650 hộ sản xuất công nghiệp − tiểu thủ công nghiệp và 572 hộ thương mại − dịch vụ. Đến năm 2023, cả xã đã không còn hộ nghèo.p=32–3320192025
Kể từ khi được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới năm 2014,2017 xã Tam Hiệp đã quy hoạch thêm các khu đất ở đấu giá với mức khởi điểm khá cao, phản ánh phần nào sự sôi động nơi đây.20232023a Khu vực phía tây xã có 02 dự án cụm công nghiệp (CCN) khởi công năm 2024 là Tam Hiệp (rộng 20,99 ha, vốn 454 tỷ đồng) và Nam Phúc Thọ (rộng 41,7 ha, bao gồm một phần thuộc xã Ngọc Tảo với tổng mức đầu tư gần 780 tỷ đồng).2024 Tới cuối năm, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định Phê duyệt Quy hoạch Thủ đô, theo đó CCN Tam Hiệp có nhu cầu mở rộng thêm 49 ha; CCN Nam Phúc Thọ đổi tên thành Tam Hiệp 2 và dự kiến tăng thêm 47 ha; còn CCN Tam Hiệp − Hiệp Thuận mới nằm trên địa bàn hai xã được quy hoạch diện tích 58 ha.2024 Bên cạnh đó, xã cũng có một phần diện tích phía bắc thuộc quy hoạch Vườn sinh thái Cẩm Đình − Hiệp Thuận, nhưng đã chậm tiến độ từ năm 2008.2023 Vào năm 2020, dọc tuyến đê bên ngoài dự án này từng tồn tại con đường bích họa dài nhất Thủ đô, nhưng không được quan tâm bảo trì nên cũng đã xuống cấp sau ba năm.2020

**Nghề may**
Nghề may ở Tam Hiệp đã manh nha từ những năm bao cấp. Để cải thiện đời sống khó khăn khi ấy, người dân làng Thượng Hiệp đã âm thầm thu mua vải vụn từ các xí nghiệp về rồi chắp vá và khâu tay những mặt hàng như: yếm dãi trẻ con, dây dải rút quần, xu chiêng, mũ biên phòng... xong lén đem đi bán.2009 Kể từ sau Đổi Mới, họ đã chuyển qua làm gia công cho các cơ sở may mặc ở Cổ Nhuế, Từ Liêm rồi dần vươn lên làm chủ. Đến năm 1997, tại xã xuất hiện thêm nhóm sản phẩm thú nhồi bông từ cơ sở Hoa Thái.2015 Bước sang thế kỷ XXI, các mặt hàng ở đây ngày càng đa dạng hơn, đủ cả quần áo trẻ em tới người lớn, đồ bảo hộ hay chăn nệm... Các xưởng may đã được nhân rộng ở tất cả 5/5 làng trong xã, đi cùng với đó là đủ loại dịch vụ: in ấn, thêu thùa, giặt là, vận tải, bán buôn bán lẻ, bán online... Các thành phẩm làm ra không chỉ phục vụ thị trường trong nước mà còn xuất khẩu đi Campuchia, Lào; tạo việc làm cho hàng nghìn nhân công trong xã và các huyện lân cận. Năm 2014, nghề may ở Tam Hiệp đạt doanh thu gần 300 tỷ đồng, đóng góp vào 90% cơ cấu thu ngân sách của xã. Đến năm 2021, các hộ làm nghề đã mang về khoảng 800−900 tỷ đồng.20222014 Nhiều cá nhân từ các địa phương cũng tới đây học nghề, tiêu biểu như làng Táo ở xã Tam Thuấn, nhờ đó mà trở thành Làng nghề Hà Nội vào năm 2024.2024
Khi còn thuộc tỉnh Hà Tây cũ, nơi đây là một trong những làng nghề trẻ nhấtp=39 và được chọn vào nhóm 10 làng thí điểm du lịch của tỉnh.2015 Khi sáp nhập về Hà Nội, tuy cũng nằm trong 17 làng nghề kết hợp du lịch tiềm năng,p=32 nhưng xã vẫn chưa thể áp dụng thành công mô hình này như hai làng gốm Bát Tràng và lụa Vạn Phúc.2019 Ngoài ra, làng nghề phát triển cũng đi kèm với lượng rác thải lên tới 10 tấn mỗi ngày vào năm 2016, trong đó chủ yếu là vải vụn.2016 Năm 2018, dù đã ký hợp đồng thu gom nhưng xã vẫn bị quá tải. Rác chất đống tại các bãi tập kết, tràn ra đường và vương vãi khắp ruộng khiến người dân ở đây phải châm lửa đốt bớt, gây ô nhiễm không khí.2018 Theo công bố của Ủy ban nhân dân thành phố năm 2023, làng nghề may Thượng Hiệp đang hoạt động mạnh và có hệ thống thu gom nước thải nhưng vẫn ở trong tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.2023b Ngoài ra, ở Tam Hiệp vẫn còn một bộ phận làm hàng giả, nhái các thương hiệu nổi tiếng thế giới. Vậy nhưng các tiểu thương vẫn đến đây thu mua vì giá rẻ, mẫu mã và màu sắc bắt mắt. Do đó, vấn đề vẫn chưa thể giải quyết triệt để dù một vài chủ xưởng đã bị truy tố.2020

**Các nghề khác**
Với nghề sản xuất và chế biến thực phẩm, xã có hai nhãn hiệu tập thể được công nhận là tương nếp và cà dầm tương Tam Hiệp.2018 Giống cà ở Hòa Thôn xưa đã được đánh giá có cùi dày, ít hạt, ăn ngon và giòn.p=95 Trải qua quá trình chọn lựa kỹ càng và rửa sạch, cà bát được ướp muối 20 ngày rồi ép bỏ nước, lại ngâm tương suốt một năm mới hoàn thành. Về phần tương cũng được ủ kỹ từ gạo nếp và bột ngô theo cách gia truyền; nên khi ăn cà có vị mặn nhưng nuốt vào lại thấy ngọt hậu. Nhiều thế hệ người Việt Nam đều thuộc lòng câu thơ "Anh đi anh nhớ quê nhà, nhớ canh rau muống nhớ cà dầm tương" nhưng chưa một lần tận mắt thấy món ăn này. Trong khi đó, mỗi năm cà chỉ ra 01 vụ và chỉ có 06 hộ gia đình trong xã sản xuất khoảng 1,5−2 tấn thành phẩm/hộ. Bởi những lý do đó, dù dân dã nhưng cà dầm tương Tam Hiệp vẫn trở thành đặc sản được đem đi biếu tặng, thậm chí bà con Việt kiều cũng về nước tìm mua.2019
Nằm kế bên Hòa Thôn là làng Đại Điền nổi danh với nghề bánh trái từ lâu, có tên trong nhóm 10 làng làm bánh quan trọng ở Bắc Kỳ xưa.p=554 Người dân nơi này làm bán đủ món truyền thống như bánh lượt, bánh rợm, bánh tẻ, bánh hòn... và ngon hơn cả là món "bánh đúc làng Điền, góp tiền mà mua".p=122 Đây vốn là một thức quà dân dã và đâu đâu cũng có thể tìm thấy, nhưng đặc sản của làng Điền lại mang hương vị riêng không thể lẫn. Những mẹt bánh trắng mịn, thanh mát và thơm dẻo; dù có giá cao hơn các nơi khác vẫn luôn đắt hàng vì “tiền nào của nấy".2009
Bên cạnh các nghề tiểu thủ công nghiệp trên thì ở Tam Hiệp vẫn có một bộ phận làm nông nghiệp. Tính đến năm 2022, vùng Tam Hiệp, Tam Thuấn và Hiệp Thuận có tổng cộng 113 ha chuyên canh hoa và cây cảnh. Trong khi đó, tổng diện tích trồng bưởi và ổi của ba xã Tam Hiệp, Ngọc Tảo và Phụng Thượng đạt 83 ha.2023c Còn lại ở xã cũng trồng lúa nhưng một phần diện tích đã được chuyển đổi thành dự án cụm công nghiệp.2022 Với chăn nuôi, vùng Tam Hiệp, Ngọc Tảo và Thượng Cốc có tổng cộng 125 ha dành cho thủy sản. Bên cạnh đó, xã cũng có riêng đàn lợn 3.920 con và đàn gia cầm 16.025 con. Khu chuồng trại chăn nuôi ở xã được quy hoạch tập trung trên diện tích 49,4 ha;2023c còn điểm giết mổ gia súc gia cầm rộng 0,5 ha. Từ năm 2013, mỗi ngày tại khu vực này đã xử lý khoảng 3 tấn thịt lợn và 1,5 tấn gia cầm.2012

**Văn hóa**
Xã Tam Hiệp xưa cũng giống như bao làng xã khác, đều có các tục lệ cổ mà đến nay vẫn có thể tìm thấy được như: Thượng Hiệp (9 điều, 25 lệ), Mỹ Giang (1 văn khoán, 38 lệ), Miếu Thôn (12 điều, 18 khoản, 1 lệ), Đại Điền (37 điều, 25 lệ), Hiệp Cát (56 điều, 142 lệ, 19 khoản thỏa thuận, 3 giao ước và 5 giao từ).p=202−203 Đa phần các quy ước này vẫn tiếp tục được thực thi, nhất là trong các lễ nghi và việc làng. Nhưng đồng thời, người dân trong xã cũng đã thay đổi một số tập quán cũ để thực hiện theo nếp sống mới. Tiêu biểu là các đám tang xưa vốn địa táng rồi cải táng, thì nay đã chuyển sang hỏa táng với tỷ lệ tăng dần: từ 47,45% năm 2018 lên 63,3% năm 2019.2020 Tính đến năm 2022, toàn xã Tam Hiệp đã có 7/8 thôn văn hóa với 3.125 hộ đạt tiêu chuẩn gia đình văn hóa.2022 
Về giáo dục, dẫu là một miền quê chuộng võ nhưng xã vẫn có nhiều tấm gương học hành đỗ đạt. So với toàn huyện Phúc Thọ có 08 tiến sĩ Nho học,2012 thì riêng đất Khánh Hiệp cũ đã có 02 vị được lưu danh trên bia Văn Miếu Quốc Tử Giám là Nguyễn Đạo Hưng (đỗ năm 1493) và Nguyễn Doãn Tuy (có tên khác là Nguyễn Khắc Tuy, đỗ năm 1514).p=93−94 Theo thống kê triều Nguyễn, xã có tổng cộng 06 vị đỗ cử nhân (hương cống). Còn ở thời hiện đại, Tam Hiệp cũng có 01 Nhà giáo ưu tú và theo số liệu chưa đầy đủ thì có 04 vị Phó giáo sư. Trên địa bàn xã có tổng cộng 03 trường mầm non (Tam Hiệp, Tam Hiệp B và Bình Minh), 02 trường tiểu học (Tam Hiệp A và Tam Hiệp B) cùng 01 trường THCS Tam Hiệp. 20222022
Phong trào thể dục thể thao ở Tam Hiệp cũng phổ biến với 39,3% dân cư tham gia thường xuyên theo thống kê năm 2019.2019 Xã có 01 Trung tâm văn hóa thể thao,2022 03 Nhà văn hóa ở các khu vực Thượng Hiệp, Mỹ Giang, Điền Hòa Cát; cùng 08 Nhà hội họp thôn dân cư... đáp ứng cơ bản nhu cầu sinh hoạt của người dân. Nhiều câu lạc bộ thể thao như bóng chuyền hơi, cầu lông, dân vũ hay bóng đá... thường tổ chức các giải đấu vào mùa xuân và trận chung kết sẽ diễn ra cùng với dịp lễ hội truyền thống của địa phương vào tháng 3 âm lịch hàng năm.2024 Trong những ngày hội, ngoài các hoạt động tế lễ và rước kiệu còn có các trò chơi dân gian như: đi cầu khỉ, đập niêu, chọi gà, kéo co...2020 Đặc biệt, câu lạc bộ Lân Sư Rồng của xã còn mang tới những màn trình diễn ấn tượng với hơn 40 hội viên chuyên nghiệp, từng nhiều lần phục vụ Lễ giỗ Tổ Hùng Vương tại Đền Hùng.2023 Ngoài ra, đời sống văn hóa của người dân Tam Hiệp cũng thêm phần phong phú nhờ câu lạc bộ thơ Hương Quê thành lập từ năm 1992 và từng được giới thiệu trên sóng Đài tiếng nói Việt Nam.2018

**Di tích**
Nằm ở vùng đất Xứ Đoài với bề dày lịch sử nên xã Tam Hiệp cũng có nhiều công trình tôn giáo và tín ngưỡng. Toàn xã có 10 chùa, 07 đình, 02 quán, 01 đền và 01 nhà nguyện.2017 Trong đó có 06 di tích quốc gia gồm: chùa Thiệu Long, đình Mỹ Giang, chùa Kim Hoa, quán Ngự, đình Thượng Hiệp và chùa Ba Giai. Ngoài ra, xã cũng có 03 di tích được xếp hạng cấp cấp tỉnh/thành phố là đình Hòa Thôn, chùa Hòa Thôn và đình Miếu Thôn.p=476−477 
Từ đê Quai Chè xuôi theo đường trục chính của xã sẽ đến được quán Ngự của làng Hiệp Cát và đình làng Thượng Hiệp − hai nơi cùng thờ vị thánh Tam Giang Bạch Hạc triều Hùng Vương. Trong đó, quán Ngự nằm dưới gốc cây đa cổ thụ vài trăm năm tuổi, gồm tiền tế 1 gian 2 chái nối với 3 gian hậu cung và vẫn lưu giữ được nhiều di vật chạm khắc mang phong cách thời Lê − Nguyễn. Còn đình Thượng Hiệp từng bị phá hủy trong kháng chiến và dựng lại năm 1948 với hai dãy nhà dải vũ 5 gian, giữa là tòa đại bái và sau cùng có 4 gian hậu cung tách biệt.2020 Ở về gần trung tâm xã hiện nay là chùa Kim Hoa, còn gọi là chùa Tổng, nghĩa là chùa chung của các làng. Tại đây có bia Tôn tạo Kim Hoa tự bi khắc năm 1579 cho biết chùa đã có từ trước và được người dân trùng tu năm 1578. Dựa vào bệ đá hoa sen kích thước 3x1,7x1,3m có thể thấy chùa đã tồn tại từ thời Trần.p=264 Trong khuôn viên chùa có 5 gian tiền đường, 3 gian thượng điện, 5 gian nhà Tổ, khu tháp mộ và nhiều bảo vật như: 08 tấm bia đá, 01 quả chuông thời Tây Sơn cùng 20 pho tượng gỗ chủ yếu từ thời Lê trung hưng.2020
Nhưng ngôi chùa cổ nhất ở Tam Hiệp có lẽ là chùa Thiệu Long, còn gọi là chùa Miếu do nằm ở xóm Miếu, làng Mỹ Giang. Tấm bia Thiệu Long tự bi ở chùa được ông Đỗ Năng Tế dựng vào năm đầu tiên của triều Trần (1226) với kích thước khoảng 1,35x0,8m. Bia được đặt trên lưng rùa, trang trí hình chim phượng và nhiều hoa văn ấn tượng. Lời bia khởi đầu bằng sự huyền diệu của thế giới và sự ra đời của Phật pháp, kế đến là công lao của vợ chồng ông và quá trình chọn đất dựng chùa.p=45–60 Đặc biệt, chùa được mô tả với cách bố trí rất độc đáo, gồm một bức tượng Phật ở trung tâm, hai bên là tiên nữ Apsara và Đại Quyền Tu Lí Bồ Tát. Phía trước bàn thờ có tượng Hộ Pháp, bên trái là Kaundinya còn bên phải là Gandharva, cho thấy sự ảnh hưởng của Ấn Độ và Chăm Pa.p=55 Nhưng qua thời gian, chùa đã được trùng tu thay đổi nhiều lần và đến nay gồm các công trình kiến trúc dạng chữ đinh (丁) như: 5 gian tiền đường nối với 3 gian thượng điện, nhà Tổ gồm 5 gian tiền tế và 3 gian hậu cung... Trong chùa hiện chỉ còn giữ được một số hiện vật gồm 35 pho tượng tròn thời Lê − Nguyễn, 06 tấm bia, 01 quả chuông thời Nguyễn và 04 đôi lọ lục bình thời Thanh...2023a Điều đáng nói là bảo vật quý nhất của chùa − tấm bia cổ hiện đã bị xây bịt lại, cốt để củng cố thêm truyền thuyết về thời Trưng Vương.p=9
Dựa vào 01 cuốn thần phả, 09 đạo sắc phong còn giữ được từ thời Lê, 05 tấm bia đá cùng một số bảo vật khác tại đình Mỹ Giang có thể thấy quan niệm xem Đỗ Năng Tế là thầy và tướng của Hai Bà Trưng đã có từ lâu, được triều đình công nhận. Ông cùng ba bà phi được thờ phụng trong ngôi đình nằm giữa làng, nhìn về hướng nam với kiến trúc hình chữ công (工) gồm đại bái 3 gian 2 dĩ, trung đường 5 gian và hậu cung trạm trổ cầu kỳ.2023b Cách đó không xa là lăng mộ ông, tục gọi là quán Dậm, đã từng có loài cua đặc sản được xếp vào hạng "Sơn Tây tứ quý" (hay "Sơn Tây tứ dị") chỉ dùng để tiến vua.p=42 Thậm chí còn có thuyết cho rằng quân lính của Đỗ Tướng Công sau khi hy sinh tại đây đã hóa thành loài cua này để đời đời được hầu hạ bên chủ tướng.p=70−71 Là một trong bốn sản vật hiếm có của Xứ Đoài xưa, vậy nhưng từ giữa thế kỷ XX đến nay đã không còn ai trông thấy loài cua kỳ bành Khánh Hiệp nữa.2013

**Danh nhân**
Về chính trị và quân sự, Tam Hiệp xưa có vị tướng Đỗ Năng Tế được nhà Trần ban ấp thang mộc. Hương Binh Hợp của ông nay là địa bàn 04 xã Tam Hiệp, Tam Thuấn, Hiệp Thuận và Liên Hiệp.p=42–43 Trong đó, đình Hạ Hiệp ở xã Liên Hiệp cũng thờ vị Thành hoàng có tên gần giống ông là Đỗ Năng Đạo (thường gọi là Hoàng Đạo) và theo thần phả thì cả hai đều được cho là tham gia cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng năm xưa.2024 Tên ông Đỗ Năng Tế đã được đặt cho 02 con đường ở quận Bình Tân, thành phố Hồ Chí Minh và quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng.2023 Tới thời hiện đại, xã Tam Hiệp có những cá nhân tiêu biểu như:- Trần Kinh Chi (1927−2018) Thiếu tướng, cố Tư lệnh kiêm Chính ủy Bộ Tư lệnh Bảo vệ Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh.2018- Đào Văn Bình (sinh năm 1956) nguyên Phó Chủ tịch Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Đại biểu Quốc hội khóa XIII.Văn phòng Quốc hội- Lê Hiền Vân (sinh năm 1960) Trung tướng, nguyên Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, Đại biểu Quốc hội khóa XIII.2011- Nguyễn Mạnh Hùng (sinh năm 1974) Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Bình.2025
Về nghệ thuật, Tam Hiệp là nơi sinh ra và lớn lên của nhạc sĩ Lê Việt Hòa (1935−2014).2014 Ông nổi tiếng với ca khúc Gửi em chiếc nón bài thơ và được truy tặng Giải thưởng nhà nước về Văn học nghệ thuật năm 2017.2022 Đây cũng là quê hương của ca sĩ, Nghệ sĩ nhân dân Trần Hiếu (sinh năm 1936) và em trai là nhạc sĩ Trần Tiến (sinh năm 1947, nhận Giải thưởng nhà nước về Văn học nghệ thuật năm 2007).2016 Ông Trần Tiến cũng có một sáng tác mang tên Quê Nhà và từng tâm sự rằng "chẳng bao giờ anh hát nổi bài ca anh viết về quê mình. Cứ hát lại khóc".2014

**Ghi chú**

**Chú thích**

**Thư mục**

**Ấn phẩm**
isbn=9786045555439
*oclc=40706835
*url=https://books.google.com/books?id=oC6a_eTSKPkC&newbks=0&printsec=frontcover&dq=%22one+of+the+youngest+craft+villages+in+Ha+Tay+province%22&q=%22one+of+the+youngest+craft+villages+in+Ha+Tay+province%22&hl=vi
*oclc=68005081
*oclc=255372214
*url-status=dead
*url-status=live
*language=en
*year=1993
*oclc=39628116
*oclc=52916954- isbn=9786045500552
*url-status=live
*oclc=839770883
*isbn=9786049023071
*isbn=9786041058385
*url=https://libol.vnuf.edu.vn/Opac/WShowDetail.aspx?intItemID=18083
*url-status=live
*url-status=live
*oclc=951288821
*oclc=1135235200
*Chú thích sách|tiêu đề=Đồng Khánh địa dư chí|tác giả=Quốc sử quán|translator-last=Ngô Đức Thọ|translator-last2=Nguyễn Văn Nguyên|translator-last3=Philippe Papin|năm=2003|volume=1|nhà xuất bản=Nhà xuất bản Thế Giới|oclc=55286552
*nhà xuất bản=Nhà xuất bản Thuận Hóa
*oclc=41269889
*oclc=248160205
*oclc=21490634
*oclc=68787213
*isbn= 9786047001989
*url-status=live
*oclc=12600997
*oclc=58535597
*oclc=524774760
*oclc=470969068
*volume=7

**Trực tuyến**
Chú thích web|url=https://vnexpress.net/dat-huyen-ven-ha-noi-co-the-dau-gia-75-4-trieu-dong-mot-m2-4737617.html|tựa đề=Đất huyện ven Hà Nội có thể đấu giá 75,4 triệu đồng một m2|tác giả=Anh Tú|ngày=2024-04-23|website=VnExpress|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20240423084501/https://vnexpress.net/dat-huyen-ven-ha-noi-co-the-dau-gia-75-4-trieu-dong-mot-m2-4737617.html|ngày lưu trữ=2024-04-23|url-status=live
*url-status=live
*url-status=live
*Chú thích web|url=https://hanoimoi.vn/bai-tham-du-cuoc-thi-viet-ky-niem-70-nam-giai-phong-thu-do-ky-uc-tu-hao-cau-phung-cay-cau-noi-hai-bo-lich-su-674974.html|tựa đề=Cầu Phùng - cây cầu nối hai bờ lịch sử|tác giả=Đan Ngọc|ngày=2024-08-16|website=Hànộimới|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20241011154507/https://hanoimoi.vn/bai-tham-du-cuoc-thi-viet-ky-niem-70-nam-giai-phong-thu-do-ky-uc-tu-hao-cau-phung-cay-cau-noi-hai-bo-lich-su-674974.html|ngày lưu trữ=2024-10-11|url-status=live
*Chú thích web|url=https://laodong.vn/archived/thuc-hu-loai-cua-hoang-de-khanh-hiep-ky-cuoi-722407.ldo|tựa đề=Thực hư loài cua hoàng đế Khánh Hiệp|tác giả=Đông Xuyên|ngày=2013-10-27|website=Lao Động|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20240214141021/https://laodong.vn/archived/thuc-hu-loai-cua-hoang-de-khanh-hiep-ky-cuoi-722407.ldo|ngày lưu trữ=2024-02-14|url-status=live
*Chú thích web|url=https://nhipsonghanoi.hanoimoi.vn/chuyen-bien-trong-thuc-hien-tang-van-minh-628139.html|tựa đề=Chuyển biến trong thực hiện tang văn minh|tác giả=Đức Duy|ngày=2020-03-22|website=Hànộimới|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20240317053337/https://nhipsonghanoi.hanoimoi.vn/chuyen-bien-trong-thuc-hien-tang-van-minh-628139.html|ngày lưu trữ=2024-03-17|url-status=live
*url-status=live
*Chú thích web|url=https://dantri.com.vn/van-hoa/nsnd-tran-hieu-xac-lap-ky-luc-viet-nam-20160511075101986.htm|tựa đề=NSND Trần Hiếu xác lập kỷ lục Việt Nam|tác giả=Hà Tùng Long|ngày=2016-05-11|website=Dân trí|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20220809025637/https://dantri.com.vn/van-hoa/nsnd-tran-hieu-xac-lap-ky-luc-viet-nam-20160511075101986.htm|ngày lưu trữ=2022-08-09|url-status=live
*url-status=live
*Chú thích web|url=https://hanoimoi.vn/dang-ngai-hang-nhai-o-lang-nghe-525117.html|tựa đề=Đáng ngại hàng nhái ở làng nghề|tác giả=Hoàng Minh|last2=Trung Nguyên|ngày=2020-01-08|website=Hànộimới|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20240216070135/https://hanoimoi.vn/dang-ngai-hang-nhai-o-lang-nghe-525117.html|ngày lưu trữ=2024-02-16|url-status=live
*url-status=live
*url-status=dead
*url-status=dead
*url-status=live
*url-status=live
*url-status=live
*url-status=dead
*url-status=dead
*Chú thích web|url=https://baophapluat.vn/post-174179.html|tựa đề=NS Trần Tiến không hát nổi ca khúc viết về quê mình|tác giả=Miên Thảo|ngày=2014-02-07|website=Pháp luật Việt Nam|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20240330144726/https://baophapluat.vn/ns-tran-tien-khong-hat-noi-ca-khuc-viet-ve-que-minh-post174179.html|ngày lưu trữ=2024-03-30|url-status=live
*Chú thích web|url=https://plo.vn/share674086.html|tựa đề=Người duy nhất đạt chuẩn Giáo sư ngành luật trong đợt này là ai?|tác giả=Minh Chung|ngày=2022-04-02|website=Pháp Luật thành phố Hồ Chí Minh|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20231001113113/https://plo.vn/nguoi-duy-nhat-dat-chuan-giao-su-nganh-luat-trong-dot-nay-la-ai-post674086.html|ngày lưu trữ=2023-10-01|url-status=live
*Chú thích web|url=https://hanoimoi.vn/lang-tao-don-nhan-danh-hieu-lang-nghe-ha-noi-663695.html|tựa đề=Làng Táo đón nhận danh hiệu “Làng nghề Hà Nội”|tác giả=Minh Phú|ngày=2024-04-15|website=Hànộimới|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20240519211025/https://hanoimoi.vn/lang-tao-don-nhan-danh-hieu-lang-nghe-ha-noi-663695.html|ngày lưu trữ=2024-05-19|url-status=live
*Chú thích web|url=https://tuoitre.vn/5-nguoi-chet-duoi-song-trong-vu-pha-o-bac-ha-tay-234142.htm|tựa đề=5 người chết dưới sông trong vụ phá ổ bạc Hà Tây|tác giả=Minh Quang|ngày=2007-12-15|website=Tuổi Trẻ|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20240217145751/https://tuoitre.vn/5-nguoi-chet-duoi-song-trong-vu-pha-o-bac-ha-tay-234142.htm|ngày lưu trữ=2024-02-17|url-status=live
*url-status=live
*Chú thích web|url=https://vnexpress.net/duong-bich-hoa-dai-nhat-thu-do-4173008.html|tựa đề=Đường bích họa dài nhất Thủ đô|tác giả=Ngọc Thành|ngày=2020-10-08|website=VnExpress|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20220922015647/https://vnexpress.net/duong-bich-hoa-dai-nhat-thu-do-4173008.html|ngày lưu trữ=2022-09-22|url-status=live
*url-status=live
*Chú thích web|url=https://hanoimoi.vn/dat-hoc-thu-trai-306987.html|tựa đề=Đất học Thư Trai|tác giả=Nguyễn Mai|ngày=2012-05-13|website=Hànộimới|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20240806153455/https://hanoimoi.vn/dat-hoc-thu-trai-306987.html|ngày lưu trữ=2024-08-06|url-status=live
*Chú thích web|url=https://hanoimoi.vn/lang-nghe-tam-hiep-nhon-nhip-ngay-cuoi-nam-384545.html|tựa đề=Làng nghề Tam Hiệp nhộn nhịp ngày cuối năm|tác giả=Nguyễn Mai|ngày=2014-12-28|website=Hànộimới|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20240214062307/https://hanoimoi.vn/lang-nghe-tam-hiep-nhon-nhip-ngay-cuoi-nam-384545.html|ngày lưu trữ=2024-02-14|url-status=live
*Chú thích web|url=https://nhipsonghanoi.hanoimoi.vn/lang-ty-phu-tam-hiep-624786.html|tựa đề=Làng tỷ phú Tam Hiệp|tác giả=Nguyễn Mai|ngày=2022-04-14|website=Hànộimới|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20240213094231/https://nhipsonghanoi.hanoimoi.vn/lang-ty-phu-tam-hiep-624786.html|ngày lưu trữ=2024-02-13|url-status=live
*url-status=live
*Chú thích web|url=https://nld.com.vn/van-hoa-van-nghe/vinh-biet-tac-gia-gui-em-chiec-non-bai-tho-20140401104549417.htm|tựa đề=Vĩnh biệt tác giả "Gửi em chiếc nón bài thơ"|tác giả=Nguyễn Trọng Tạo|ngày=2014-04-01|website=Người Lao Động|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20140403085238/https://nld.com.vn/van-hoa-van-nghe/vinh-biet-tac-gia-gui-em-chiec-non-bai-tho-20140401104549417.htm|ngày lưu trữ=2014-04-03|url-status=live
*Chú thích web|url=https://baotintuc.vn/nhan-vat-su-kien/ky-uc-bo-quan-phuc-va-duong-toi-vinh-quang-20201022103347037.htm|tựa đề=Ký ức bộ quân phục và đường tới vinh quang|tác giả=Nguyễn Trung Tiến|ngày=2020-10-22|website=Thông tấn xã Việt Nam|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20210127150616/https://baotintuc.vn/nhan-vat-su-kien/ky-uc-bo-quan-phuc-va-duong-toi-vinh-quang-20201022103347037.htm|ngày lưu trữ=2021-01-27|url-status=live
*Chú thích web|url=https://bnews.vn/ha-noi-cong-nhan-them-2-lang-nghe-du-lich-o-huyen-phu-xuyen/138481.html|tựa đề=Hà Nội công nhận thêm 2 làng nghề du lịch ở huyện Phú Xuyên|tác giả=Nguyễn Văn Cảnh|ngày=2019-10-28|website=Thông tấn xã Việt Nam|url lưu trữ=https://archive.today/20240806013821/https://bnews.vn/ha-noi-cong-nhan-them-2-lang-nghe-du-lich-o-huyen-phu-xuyen/138481.html|ngày lưu trữ=2024-08-06|url-status=live
*url-status=live
*Chú thích web|url=https://vietnamnet.vn/mon-man-chat-thoi-ong-ba-ta-xua-viet-kieu-tranh-mua-chay-hang-544713.html|tựa đề=Món mặn chát thời ông bà ta xưa, Việt kiều tranh mua cháy hàng|tác giả=Phạm Mơ|last2=Nguyễn Thương|ngày=2019-06-29|website=VietNamNet|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20230206035922/https://vietnamnet.vn/mon-man-chat-thoi-ong-ba-ta-xua-viet-kieu-tranh-mua-chay-hang-544713.html|ngày lưu trữ=2023-02-06|url-status=live
*Chú thích web|url=https://baotanglichsu.vn/vi/Articles/3096/71000/xay-dung-an-toan-khu-tren-djia-ban-ha-noi-gop-phan-vao-thang-loi-cua-cach-mang-thang-tam-phan-2-va-het.html|tựa đề=Xây dựng an toàn khu trên địa bàn Hà Nội, góp phần vào thắng lợi của Cách mạng tháng Tám (Phần 2 và hết)|tác giả=Phạm Thị Kim Thanh|ngày=2019-08-13|website=Bảo tàng Lịch sử Quốc gia|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20200806132616/http://baotanglichsu.vn/vi/Articles/3096/71000/xay-dung-an-toan-khu-tren-djia-ban-ha-noi-gop-phan-vao-thang-loi-cua-cach-mang-thang-tam-phan-2-va-het.html|ngày lưu trữ=2020-08-06|url-status=live
*url-status=live
*url-status=live
*Chú thích web|url=https://baophapluat.vn/bds/tt-group-khoi-cong-cum-cong-nghiep-lon-nhat-ha-noi-post524714.html|tựa đề=T&T Group khởi công Cụm công nghiệp lớn nhất Hà Nội|tác giả=Phương Vy|ngày=2024-09-09|website=Pháp luật Việt Nam|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20240910050737/https://baophapluat.vn/bds/tt-group-khoi-cong-cum-cong-nghiep-lon-nhat-ha-noi-post524714.html|ngày lưu trữ=2024-09-10|url-status=live
*url-status=live
*Chú thích web|url=https://danviet.vn/con-duong-bich-hoa-dai-nhat-ha-noi-dang-dan-biet-mat-20230716085838021.htm|tựa đề=Con đường bích hoạ dài nhất Hà Nội đang dần "biến mất"|tác giả=Quang Sáng|ngày=2023-07-16|website=Dân Việt|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20240326071731/https://danviet.vn/con-duong-bich-hoa-dai-nhat-ha-noi-dang-dan-biet-mat-20230716085838021.htm|ngày lưu trữ=2024-03-26|url-status=live
*url-status=live
*url-status=live
*url-status=live
*Chú thích web|url=https://tuoitre.vn/banh-duc-cham-tuong-ban-351502.htm|tựa đề=Bánh đúc chấm tương Bần|tác giả=Tiến Thành|ngày=2009-12-05|website=Tuổi Trẻ|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20240329055258/https://tuoitre.vn/banh-duc-cham-tuong-ban-351502.htm|ngày lưu trữ=2024-03-29|url-status=live
*Chú thích web|url=https://kinhtedothi.vn/xoa-dan-vung-trang-nuoc-sach-tai-huyen-phuc-tho.html|tựa đề=Xoá dần “vùng trắng” nước sạch tại huyện Phúc Thọ|ngày=2024-06-03|tác giả=Tùng Nguyễn|website=Kinh tế & Đô thị|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20240718024736/https://kinhtedothi.vn/xoa-dan-vung-trang-nuoc-sach-tai-huyen-phuc-tho.html|ngày lưu trữ=2024-07-18|url-status=live
*Chú thích web|url=https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/tin-tuc/thu-nhoi-bong-tam-hiep-94255.html|tựa đề=Thú nhồi bông Tam Hiệp|tác giả=Thảo Vy|last2=Trịnh Văn Bộ|ngày=2015-09-20|website=Thông tấn xã Việt Nam|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20240219143733/https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/tin-tuc/thu-nhoi-bong-tam-hiep-94255.html|ngày lưu trữ=2024-02-19|url-status=live
*Chú thích web|url=https://baochinhphu.vn/ong-nguyen-manh-hung-duoc-bau-giu-chuc-chu-tich-ubnd-tinh-thai-binh-102250115181813621.htm|tựa đề=Ông Nguyễn Mạnh Hùng được bầu giữ chức Chủ tịch UBND tỉnh Thái Bình|tác giả=Thông tấn xã Việt Nam|ngày=2025-01-15|website=Chính phủ|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20250116014409/https://baochinhphu.vn/ong-nguyen-manh-hung-duoc-bau-giu-chuc-chu-tich-ubnd-tinh-thai-binh-102250115181813621.htm|ngày lưu trữ=2025-01-16|url-status=live
*url-status=live
*Chú thích web|url=https://nhandan.vn/chuong-trinh-am-nhac-tinh-yeu-ha-noi-lan-thu-xv-voi-khuc-hat-trai-tim-hong-post727784.html|tựa đề=Chương trình âm nhạc “Tình yêu Hà Nội” lần thứ XV với “Khúc hát trái tim hồng”|tác giả=Trang Anh|ngày=2022-12-01|website=Nhân Dân|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20230127121013/https://nhandan.vn/chuong-trinh-am-nhac-tinh-yeu-ha-noi-lan-thu-xv-voi-khuc-hat-trai-tim-hong-post727784.html|ngày lưu trữ=2023-01-27|url-status=live
*Chú thích web|url=https://vnexpress.net/50-nghin-dong-mot-qua-ca-dam-tuong-3935305.html|tựa đề=50 nghìn đồng một quả cà dầm tương|tác giả=Trọng Nghĩa|ngày=2019-06-08|website=VnExpress|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20230502011307/https://vnexpress.net/50-nghin-dong-mot-qua-ca-dam-tuong-3935305.html|ngày lưu trữ=2023-05-02|url-status=live
*Chú thích web|url=https://kinhtedothi.vn/huyen-phuc-tho-dat-vang-xa-tam-hiep-duoc-dau-voi-gia-khoi-diem-66-7-trieu-m2.html|tựa đề=Huyện Phúc Thọ: “Đất vàng” xã Tam Hiệp được đấu với giá khởi điểm 66,7 triệu/m2|tác giả=Trọng Tùng|ngày=2023-11-01|website=Kinh tế & Đô thị|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20231101070602/http://kinhtedothi.vn/huyen-phuc-tho-dat-vang-xa-tam-hiep-duoc-dau-voi-gia-khoi-diem-66-7-trieu-m2.html|ngày lưu trữ=2023-11-01|url-status=live
*Chú thích web|url=https://tuoitre.vn/5-giai-thuong-ho-chi-minh-va-158-giai-thuong-nha-nuoc-187255.htm|tựa đề=5 giải thưởng Hồ Chí Minh và 158 giải thưởng nhà nước|tác giả=U.LY|ngày=2007-02-14|website=Tuổi Trẻ|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20210114160837/https://tuoitre.vn/5-giai-thuong-ho-chi-minh-va-158-giai-thuong-nha-nuoc-187255.htm|ngày lưu trữ=2021-01-14|url-status=live
*ngày lưu trữ=2024-03-28
*url-status=live
*url-status=live
*url-status=live
*Chú thích web|url=https://laodong.vn/phap-luat/chu-xuong-do-hang-hieu-nhai-bi-truy-to-796755.ldo|tựa đề=Chủ xưởng đồ hàng hiệu nhái bị truy tố|tác giả=Việt Dũng|ngày=2020-04-08|website=Lao Động|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20201025171002/https://laodong.vn/phap-luat/chu-xuong-do-hang-hieu-nhai-bi-truy-to-796755.ldo|ngày lưu trữ=2020-10-25|url-status=live
*url-status=live
*Chú thích web|url=https://www.qdnd.vn/ho-so-su-kien/nhung-tam-guong-binh-di-ma-cao-quy-lan-thu10/het-long-voi-nghiep-trong-nguoi-voi-que-huong-554131|tựa đề=Hết lòng với nghiệp “trồng người”, với quê hương|tác giả=Vũ Duy|ngày=2018-11-10|website=Quân đội nhân dân|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20181112193558/https://www.qdnd.vn/ho-so-su-kien/nhung-tam-guong-binh-di-ma-cao-quy-lan-thu10/het-long-voi-nghiep-trong-nguoi-voi-que-huong-554131|ngày lưu trữ=2018-11-12|url-status=live
*Chú thích web|url=https://cand.com.vn/Ly-luan/Ke-hiep-ben-song-Day-i580104/|tựa đề=Kẻ Hiệp bên sông Đáy|tác giả=Vương Tâm|ngày=2020-09-10|website=Công An Nhân Dân|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20240213170519/https://cand.com.vn/Ly-luan/Ke-hiep-ben-song-Day-i580104/|ngày lưu trữ=2024-02-13|url-status=live