Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Đại Chưởng ấn

Đại Chưởng ấn hay còn gọi là Đại Pháp quan hoặc Ngài Đổng lý Văn phòng (tiếng Anh: Lord Chancellor), là một viên chức cao cấp và đóng vai trò quan trọng trong chính phủ của Vương quốc Anh nắm giữ Đại Ấn Vương quốc. Đại Chưởng ấn được coi là thứ hạng cao nhất của các quan chức lớn của nhà nước, tương đương Thừa tướng và Thủ tướng. Thông thường, Đại Chưởng ấn thường sẽ được Nhà vua Anh bổ nhiệm trên cơ sở đệ trình của Thủ tướng Vương quốc Anh.

**Tổng quan**
Trong lịch sử, Đại Chưởng ấn là người đứng đầu Văn phòng triều đình, hầu cận thân nhất của nhà vua. Đại Chưởng ấn trước đây là một mục sư theo đạo. Các vị Đại Chưởng ấn được cho là viên quan có đóng góp to lớn trong sự hình thành và phát triển của Luật Công bình ở Anh. Trước đây, Đại Chưởng ấn là một công chức của Tòa án, đồng thời hầu cận nhà vua của mình và đóng vai trò như một pháp quan để giải quyết những đơn kiện. Sau đó nhà vua giao cho Đại chưởng ấn giải quyết những vụ kiện và Văn phòng đại pháp quan đã dần phát triển thành Tòa đại pháp. Trong quá trình giải quyết, Đại chưởng ấn đưa ra những giải pháp pháp lý rất phù hợp, hiệu quả vì thường viện dẫn vào "công lý, lẽ phải và tình yêu thương của Chúa trời" dẫn đến số lượng đơn thỉnh cầu tăng lên, khối lượng công việc ngày càng lớn, đòi hỏi phải có một nhân sự và hệ thống thể chế, thiết chế tương đương. Vì vậy nhà vua ra quyết định thành lập Tòa án công bằng là nền tảng cho sự hình thành và phát triển của Luật Công bình.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Campbell, John (1878), Lives of the Lord Chancellors and Keepers of the Great Seal of England From the Earliest Times Till the Reign of Qeen Victoria, 7th ed. London: John Murray.-  Davies, M. (2003). Companion to the Standing Orders and guide to the Proceedings of the Lords, 19th ed. date=2004-08-23 -  Department for Constitutional Affairs. (2003). "Constitutional Reform: Reforming the Office of the Lord Chancellor" date=2003-09-20 -  House of Lords. (2003–2004). Bill 30 (Constitutional Reform Bill).
*"Lord High Chancellor" (1911). Encyclopædia Britannica, 11th ed. London: Cambridge University Press.
Thể loại:Quan chức
Thể loại:Anh
Thể loại:Hiến pháp Vương quốc Liên hiệp Anh
Thể loại:Chính phủ Vương quốc Liên hiệp Anh
Adaina excreta

Adaina excreta là một loài bướm đêm trong họ Pterophoridae. Loài bướm đêm này được tìm thấy ở Peru (Carabaya), Argentina và Ecuador. Con trưởng thành có sải cánh dài 18 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 1, 6, 10, 11 trong năm. Ngực, ngực giữa, và bụng có màu son nhạt nâu. Các cánh trước son vàng (về phía lưng màu xám-hỗn hợp) với những mảng màu nâu sẫm và vân màu xám. Dưới là màu nâu sẫm. Các cánh sau có màu nâu xám có biên tua viền màu xám. Dưới có màu xám nâu.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Adaina
Adaina fuscahodias

Adaina fuscahodias là một loài bướm đêm trong họ Pterophoridae. Loài bướm đêm này được tìm thấy ở Mexico (Veracruz), Brazil và Costa Rica. Con trưởng thành có sải cánh dài 15–17 mm. Đầu màu trắng son nhạt. Râu màu trắng son nhạt. Ngực, ngực giữa và bụng màu trắng son nhạt. Con trưởng thành bay vào tháng trong năm. Ấu trùng ăn các loài thực vật Verbesina, Senecio brasiliensis và Vernonanthura mariana..

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Adaina
Thể loại:Oidaematophorini
Bầu cử bổ sung Myanma năm 2012

Bầu cử bổ sung Myanma năm 2012 là một cuộc bầu cử đã được tổ chức vào ngày 1 tháng 4 năm 2012. Cuộc bầu cử tổ chức nhằm bổ sung nghị sĩ vào 45 ghế còn trống trong quốc hội gồm 664 thành viên của Myanmar Cuộc bầu cử phụ này diễn ra vài tháng sau khi chính phủ Myanmar bất ngờ thực hiện hàng loạt cải cách. Cuộc bầu cử quốc hội bổ sung tại Myanmar này có tổng cộng 17 chính Đảng tham gia tranh cử với 157 ứng cử viên, trong đó có 7 ứng cử viên độc lập, đua tranh vào 45 ghế, gồm 37 ghế Hạ viện, 6 ghế Thượng viện và 2 ghế tại các cơ quan lập pháp cấp khu vực và cấp bang.
Phe đối lập chính Đảng Liên minh Quốc gia vì Dân chủ đã được tái đăng ký tham gia, cuộc bầu cử vào ngày 13 tháng 12 năm 2011 như là một phần của cải cách tại Miến Điện kể từ năm 2010. Lãnh đạo Đảng Liên minh Quốc gia vì Dân chủ Aung San Suu Kyi chạy đua ghế của khu vực cử tri Kawhmu, nơi mà bà đã giành chiến thắng và Đảng của bà đã giành 40 trong số 44 ghế họ đang tranh cử.
Trong tháng 2 năm 2012, Tổng thống Thein Sein nhận phát biểu rằng chính phủ sẽ nghiêm túc xem xét "cho phép quan sát khu vực Đông Nam Á từ Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á thực hiện giám sát cuộc bầu cử. Chính phủ Myanma đã xác nhận rằng họ đã yêu cầu cho các quan sát viên bầu cử ASEAN đến ngày 28 tháng 3, năm ngày trước khi cuộc bầu cử. Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu, Trung Quốc, và Hàn Quốc, cũng như các đối tác đối thoại của ASEAN (Ấn Độ, Nhật Bản, New Zealand, Hàn Quốc, Nga và Úc), cũng mời quan sát cuộc bầu cử, mặc dù Myanma vẫn chưa rõ mức độ tiếp cận của các nhà quan sát quốc tế sẽ được phép. Hoa Kỳ đã gửi hai quan sát viên bầu cử và ba nhà báo. 
Ngày 2 tháng 4, Ủy ban bầu cử liên bang Myanma chính thức tuyên bố Đảng Liên minh Quốc gia vì Dân chủ đã giành được đa số ghế trong cuộc bầu cử quốc hội bổ sung ở nước này. Theo kết quả sơ bộ được công bố trên đài phát thanh và đài truyền hình quốc gia, tính đến thời điểm này, trong số 45 ghế được bầu bổ sung, NLD đã giành được 40 ghế, trong đó có 35 ghế Hạ viện, 3 ghế Thượng viện và 2 ghế đại biểu khu vực hoặc bang. Trong số 35 ghế Hạ viện mà Đảng Liên minh Quốc gia vì Dân chủ giành được có tất cả sáu ghế tại 6 khu vực bầu cử ở Yangon và toàn bộ 4 ghế ở các khu vực bầu cử tại thủ đô Nay Pyi Taw. Dự kiến, 5 ghế còn lại sẽ sớm được công bố trong thời gian tới.

**Tham khảo**
Thể loại:Bầu cử ở Myanmar
Thể loại:Chính trị Myanmar
Cải cách dân chủ Myanmar

Các cuộc cải cách dân chủ giai đoạn 2011-2012 ở Myanma là một loạt các cải cách chính trị, kinh tế và hành chính ở Myanma thực hiện bởi Đảng Liên minh Đoàn kết và Phát triển, một chính được quân đội quốc gia này hậu thuẫn. Những cải cách này bao gồm việc bãi bỏ án quản thúc tại gia đối với lãnh tụ dân chủ Aung San Suu Kyi và tiếp theo là tiến hành đối thoại với bà, thành lập Ủy ban Nhân quyền quốc gia, tổng ân xá cho hơn 200 chính trị phạm, tổ chức của pháp luật lao động mới cho phép các công đoàn lao động và đình công, nới lỏng kiểm duyệt báo chí và các quy định về chính sách tiền tệ (cải cách toàn bộ hệ thống tỷ giá hối đoái để cho phép thả nổi có kiểm soát đồng nội tệ từ ngày 1 tháng 4 năm 2012). Những cải cách đã gây ngạc nhiên cho cộng đồng quốc tế vốn coicuộc bầu cử năm 2010, dẫn đến chiến thắng của USDP là cuộc bầu cử gian lận.
Nhờ các cải cách này, ASEAN đã chấp thuận phê duyệt cuộc chạy đua của Myanma vào vị trí Chủ tịch ASEAN năm 2014. Ngoại trưởng Hoa Kỳ Hillary Clinton đã đến thăm Myanma vào ngày 1 tháng 12 năm 2011 khuyến khích tiến bộ hơn nữa, đó là chuyến thăm đầu tiên của Ngoại trưởng Mỹ đến Myanma sau hơn năm mươi năm. Đảng của bà Aung San Suu Kyi, Đảng Liên minh Quốc gia vì Dân chủ tham gia bầu cử bổ sung Myanma năm 2012, cuộc bầu cử phụ sau khi chính phủ bãi bỏ luật dẫn đến việc tẩy chay của đảng này đối với cuộc tổng tuyển cử năm 2010. Tuy nhiên, không chắc chắn tồn tại hơn 1.600 tù nhân chính trị đã được tha bổng và cuộc đụng độ giữa quân đội Miến Điện và các nhóm nổi dậy địa phương tiếp tục.
Năm 2011, các nhà lãnh đạo quân sự đã bước sang một bên, chuyển giao quyền lực vào tay chính phủ dân sự trên danh nghĩa được hình thành từ phần lớn các tướng tá cũ để bắt đầu cải cách chính trị, ký kết ngừng bắn với hầu hết các nhóm dân tộc thiểu số, cam kết hiện đại hoá kinh tế. 

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Chính trị Myanmar
Nguyễn Văn Trị

Nguyễn Văn Trị (sinh 1968) là một sĩ quan cấp cao trong Quân đội nhân dân Việt Nam, hàm Thiếu tướng, hiện là Bí thư Đảng ủy, Chính uỷ Binh chủng Thông tin Liên lạc.

**Xuất thân**
Ông sinh năm 1968, quê quán ở huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội.

**Thân thế binh nghiệp**
Trước năm 2014, ông là Chính uỷ Lữ đoàn Thông tin 205.
Năm 2014, ông được bổ nhiệm làm Phó Chủ nhiệm chính trị Binh chủng Thông tin Liên lạc.
Từ tháng 9/2017 đến tháng 8/2018, ông tham gia Lớp đào tạo cán bộ cao cấp chiến dịch, chiến lược tại Học viện Quốc phòng.
Năm 2018, ông được bổ nhiệm làm Chủ nhiệm chính trị Binh chủng Thông tin Liên lạc.
Tháng 6 năm 2019, ông được Bộ Quốc phòng bổ nhiệm giữ chức Phó Chính uỷ Binh chủng Thông tin Liên lạc.
Tháng 8 năm 2023, ông được Bộ Quốc phòng bổ nhiệm giữ chức Chính uỷ Binh chủng Thông tin Liên lạc.
Thiếu tướng (2023)

**Tham khảo**
Thể loại:Người họ Nguyễn tại Việt Nam
Thể loại:Người Thạch Thất
Phạm Văn Trị

Phạm Văn Trị (范文治) hay còn gọi là Phạm Công Trị (范公治) hay Giả Vương, là một tướng lĩnh của phong trào Tây Sơn trong lịch sử Việt Nam.
Phạm Văn Trị là con thứ hai của Thái úy Phạm Văn Hưng.
Năm 1790, ông được Quang Trung Hoàng Đế cử làm giả vương đi sứ nhà Thanh. Khi thắng lợi trở về, ông được gả công chúa, phong tước Quận công, ban quốc tính nên còn được gọi là Phò mã Nguyễn Văn Trị.
Năm 1801, Khi Nguyễn Phúc Ánh liên kết với quân Ai Lao đánh vào Nghệ An, Phạm Văn Trị cùng Trấn thủ Nghệ An Nguyễn Văn Thận ra quân đánh trả nhưng thất bại nặng. Đô đốc Nguyễn Hiện tử trận ở thành Lục Niên. Quân Tây Sơn phải đốt sạch bảy huyện ở trấn Nghệ An làm kế thanh dã buột quân Ai Lao phải rút về.
Khi Nguyễn Phúc Ánh chuyển hướng đánh vào Phú Xuân, Phạm Công Trị cùng Đại Đô đốc Trần Văn Tạ đem quân ra giữ cửa biển nhưng bị Lê Văn Duyệt và Lê Chất đánh tập hậu. Quân sĩ tan vỡ, Phạm Văn Trị đem quân chạy về bến Trường Hà thì bị bắt sống.
Nguyễn Phúc Ánh sai người giải ông về Gia Định xử tử.

**Tham khảo**
Thể loại:Võ tướng nhà Tây Sơn
Adaina hodias

Adaina hodias là một loài bướm đêm trong họ Pterophoridae. Loài bướm đêm này được tìm thấy ở Brasil (Mato Grosso, Sao Paulo), Costa Rica, Venezuela (Mérida), Ecuador và México.. Con trưởng thành có sải cánh dài 13–14 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 1, 4, 7, 8, 10 và 12 trong năm. Cánh trước màu trắng xám với những mảng màu nâu chứa sắt, bao gồm một số các đốm. Các vân có màu trắng xám và dưới có màu xám nâu. Các cánh sau có màu trắng xám và các vân màu xám. Dưới có màu nâu xám.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Adaina
Adaina invida

Adaina invida là một loài bướm đêm trong họ Pterophoridae. Loài bướm đêm này được tìm thấy ở Brasil (São Paulo), Costa Rica và Panama. Con trưởng thành có sải cánh dài 12–13 mm. Ngực, màu nâu nhạt, ngực giữa và bụng màu nâu son nhạt. Con trưởng thành bay vào tháng 1, 7 và 10 trong năm. Ấu trùng ăn các loài thực vật Senecio brasiliensis..

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Adaina
Thể loại:Bướm đêm được mô tả năm 1908
Thể loại:Bướm đêm Trung Mỹ
Thể loại:Oidaematophorini
Adaina montanus

Adaina montanus là một loài bướm đêm trong họ Pterophoridae. Loài bướm đêm này được tìm thấy ở trong Bắc Mỹ, bao gồm cả phía đông nam Canada và phía bắc-đông Hoa Kỳ. Con trưởng thành có sải cánh dài 16 mm. Đầu màu trắng và râu lóm đốm với phía trên hơi nâu. Ngực, bụng và chân màu trắng tuyết. Cánh sau lốm đốm màu nâu xám tro. Con trưởng thành bay vào tháng 7 trong năm. Ấu trùng ăn các loài thực vật Xanthium strumarium canadense và Symphyotrichum novi-belgii. Ấu trùng non được tìm thấy dưới mặt lá cây chủ.

**Chú thích**

**Tham khảo**
M
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1880
M
Danh sách đô đốc và đại đô đốc Tây Sơn

Đại đô đốc là một chức danh quan lại trong triều đại Tây Sơn, được dùng trong quân đội. Chức danh này nằm trong hệ thống quan chế mới do vua Quang Trung đặt ra để phục vụ mục đích hành chính,p=122 hiện vẫn chưa tìm thấy các văn bản chi tiết về chức danh này.
Chức vụ "đô đốc" được dùng phổ biến trong một số triều đại phong kiến Việt Nam, như dưới thời vua Lê chúa Trịnh. Ngoài "đô đốc", theo các nhà nghiên cứu thì "đại đô đốc" chỉ được dùng trong triều Tây Sơn. Tuy nhiên, có tài liệu đề cập vào thời Tiền Lê đã có chức danh "đại đô đốc" là quan tướng, xếp sau là bậc thứ hai có "đô đốc".p= 124 Và thời Hậu Lê cũng có "đại đô đốc".p=47
Đại đô đốc Tây Sơn có thể đảm nhận việc chỉ huy cùng lúc cả một cánh quân trên bộ cùng với một cánh quân đường thủy.

**Các lãnh đạo**
Nguyễn Lữ
*Nguyễn Huệ
*Nguyễn Nhạc

**Đại đô đốc**
Bùi Hữu Hiếu
*Đặng Tiến Đông
*Đặng Văn Long
*Đặng Xuân Bảo
*Lê Quốc Cầup=429
*Lê Văn Anp=194
*Lê Văn Hưng
*Ngô Văn Sở
*Nguyễn Đức Lễ
*Nguyễn Văn Tuyết
*Trần Quang Diệu
*Trần Quang Lục
*Trương Phúc Phượngp=406
*Võ Văn Dũng
*...và các đại đô đốc khác.

**Đô đốc**
Bùi Thị Nhạn
*Chu Văn Uyển
*Dương Văn Tào
*Đào Công Giản
*Đống Công Trường
*Hồ Phi Chấn
*Hồ Văn Tự
*Lê Chấtname=surrender
*Lê Danh Phong
*Lê Trung
*Lê Văn Thanh
*Lý Tài
*Mạc Quan Phù
*Nguyễn Hữu Chỉnh
*Nguyễn Quang Huy
*Nguyễn Quang Thùy
*Nguyễn Tăng Long
*Nguyễn Thị Dung
*Nguyễn Văn Bảo
*Nguyễn Văn Danh
*Nguyễn Văn Duệ
*Nguyễn Văn Điểm
*Nguyễn Văn Hòa
*Nguyễn Văn Huấn
*Nguyễn Văn Ngũ
*Nguyễn Văn Thiệu
*Nguyễn Văn Trương
*Nguyễn Văn Xuân
*Phạm Công Hưng
*Phạm Ngạn
*Phạm Văn Điềm
*Phạm Văn Định
*Phạm Văn Tham
*Phạm Văn Trị
*Phan Văn Lân
*Tập Đình
*Trần Danh Tuấn
*Trần Thị Lan
*Trần Thiên Bảo
*Trần Viết Kết
*Trương Đăng Đồ
*Trương Văn Đa
*Từ Văn Chiêu
*Từ Văn Tú
*Võ Đình Tú
*Võ Thị Thái
*Vũ Văn Nhậm
*Vũ Văn Thành
...và nhiều đô đốc khác.

**Đô đốc kỵ binh**
Nguyễn Thông
*Lý Văn Bưu

**Đô đốc quản doanh tượng binh**
Bùi Thị Xuân
*Lê Văn Hoanname=surrender

**Đô đốc thủy binh**
Nguyễn Văn Lộc
*Kiều Phụng

**Tướng lĩnh khác**
Ô Thạch Nhị
*Trịnh Nhất
*Trịnh Thất

**Ghi chú**

**Tham khảo**

**Thư mục**
 năm= 2006 - năm= 2014 - năm= 2005 - năm= 2001 - năm= 2001 - năm= 1997 - năm= 1997 - năm= 1995 - năm= 1962 
Thể loại:Võ tướng nhà Tây Sơn
Adaina obscura

Adaina obscura là một loài bướm đêm trong họ Pterophoridae. Loài bướm đêm này được tìm thấy ở Costa Rica. Con trưởng thành có sải cánh dài 12 mm. Cánh trước màu nâu xám, cánh sau và rìa màu nâu xám. Con trưởng thành bay vào tháng 7 trong năm. 

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Adaina
Adaina parainvida

Adaina parainvida là một loài bướm đêm trong họ Pterophoridae. Loài bướm đêm này được tìm thấy ở Costa Rica và Jamaica.. Con trưởng thành có sải cánh dài 11–13 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 7 trong năm. 

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Adaina
Adaina perplexus

Adaina perplexus là một loài bướm đêm trong họ Pterophoridae. Loài bướm đêm này được tìm thấy ở Bắc Mỹ, bao gồm Everglades. Nó cũng được ghi nhận ở Cuba và Trinidad.. Con trưởng thành có sải cánh dài 14 mm. Đầu màu nâu phấn nhạt.. Con trưởng thành bay vào tháng 1, 3, 5, 7 và 10 trong năm. 

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Adaina
Hợp tác Nam-Nam

Hợp tác Nam-Nam là một thuật ngữ được các học giả và các nhà hoạch định chính sách sử dụng trong lịch sử để mô tả việc trao đổi tài nguyên, kỹ thuật và tri thức giữa các nước đang phát triển, còn được biết đến là các nước ở Nam bán cầu.

**Lịch sử**
Vào năm 1978, Hoa Kỳ đã thành lập Đơn vị hợp tác Nam-Nam để thông qua đó thúc đẩy hợp tác và thương mại Nam-Nam.
Tuy nhiên, sáng kiến về Hợp tác Nam-Nam chỉ bắt đầu tác động đến lĩnh vực phát triển vào cuối thập niên 1990. Do sự phân bố địa lý mà ngày nay sự hợp tác này được biết đến như là Hợp tác Châu Phi-Nam Mỹ (South America-Africa ASA).
Hợp tác ASA đã tổ chức thành công 2 hội nghị thượng đỉnh. Hội nghị đầu tiên tổ chức ở Abuja, Nigeria năm 2006 với sự tham dự của 53 đại biểu đến từ châu Phi và 12 đại biểu đến từ Nam Mỹ. Hội nghị thứ hai và cũng là hội nghị gần đây nhất đã diễn ra và tháng 9 năm 2009 tại đảo Margarita, Venezuela có sự góp mặt của 49 nguyên thủ quốc gia châu Phi và 12 nguyên thủ quốc gia Nam Mỹ.
Hợp tác Nam-Nam đã thành công trong việc tăng cường quyền tự chủ trong các chương trình viện trợ của các nước phát triển và tạo ra thay đổi trong cán cân quyền lực quốc tế.

**Xem thêm**
UNDP
*Các nước đang phát triển
*Các nước kém phát triển

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 United Nations Unit for South-South Cooperation date=2011-01-03 - IPS News - South-South cooperation date=2012-05-04 - Task Team on South-South cooperation date=2010-04-19 - South-South cooperation in practice - Case stories- South-South Voices date=2008-09-30 - FAO - Special Programme for Food Security date=2012-04-26 - Southern Innovator date=2011-09-16 - Southern Innovator Magazine Issue 1
Thể loại:Tổ chức kinh tế quốc tế
Thể loại:Tổ chức quốc tế
Thể loại:Nam Mỹ
Thể loại:Phát triển
Thể loại:Địa lý kinh tế
Thể loại:Phát triển quốc tế
Vàng trang sức

Vàng trang sức hay vàng mỹ nghệ là các sản phẩm kim loại vàng có hàm lượng từ 8K (tương đương 33,33%) trở lên, đã qua gia công, chế tác để phục vụ nhu cầu trang sức, trang trí mỹ thuật.

**Đặc điểm**
Vàng trang sức có nhiều loại với hàm lượng vàng khác nhau, và không chỉ có vàng vàng (vàng màu vàng) mà còn có vàng trắng, vàng đỏ, vàng xanh, gọi chung là vàng màu. Màu sắc của vàng màu phụ thuộc các kim loại pha trộn như bạc, ti tan, đồng. 
Vàng trang sức được chế tác thành nhiều đồ trang sức như nhẫn, dây chuyền, vòng, mũ, con dấu, vũ khí v.v. hoặc nạm, cẩn, mạ lên đồ đạc, vật dụng.

**Thị trường**
Trong thị trường vàng, có giai đoạn khi vàng miếng thất thế chịu những chế tài như lệnh cấm của các cơ quan quản lý nhà nước, người dân đổ sang mua vàng trang sức (được chế tác giản đơn, chẳng hạn nhẫn vàng 24K tròn trơn). Tại các cửa hàng vàng thiếu uy tín, vàng trang sức loại có tuổi vàng cao (như vàng 24K) bị pha trộn các kim loại khác để gian dối về tỷ lệ vàng. Kim loại đồng thường được sử dụng trong những trường hợp như vậy.

**Chú thích**
Thể loại:Vàng
Thể loại:Nữ trang
Lê Danh Phong

Lê Danh Phong là một tướng lĩnh cao cấp của phong trào Tây Sơn

**Hành trạng**
Theo Đại Nam Thực Lục, Lê Danh Phong giữ chức Đại Đô đốc, thuộc quyền tiết chế của Đại Tổng quản Trần Quang Diệu. Sau khi giải vây thành Hoàng Đế, một năm sau Trần Quang Diệu, cùng các tướng Lê Danh Phong... đem quân vây thành Diên Khánh lúc này đang do Đông cung Nguyễn Phúc Cảnh trấn giữ. Quân Tây Sơn tổ chức hạ thành nhưng bị thiệt hại nặng, sau khi Nguyễn Phúc Ánh đem binh từ Gia Định tiến ra giải vây, các tướng Tây Sơn buộc phải rút lui về Phú Yên.
Nhiều năm tiếp sau, ông là một trong những tướng lĩnh cột trụ ở biên thùy chống nhau với quân nam. Về tài năng, Lê Chất từng nói với Lê Văn Duyệt: "Tài năng của Lê Danh Phong không kém gì tôi".
Sau khi mất Phú Xuân, Trần Quang Diệu ủy cho Lê Danh Phong, Từ Văn Chiêu giữ lũy Thanh Hảo (Quảng Ngãi) chống lại cánh quân phía bắc của Lê Văn Duyệt và Lê Chất.
Thế quân Tây Sơn ở Quảng Ngãi, Quy Nhơn ngày càng lâm nguy. Mặc dù Từ Văn Chiêu ra sức chống trả giết được nhiều tướng Nam triều như Tống Viết Phúc nhưng quân Tây Sơn lại thiếu lương thảo. Lê Chất dụ hàng, cuối cùng Lê Danh Phong ra nhận hàng.

**Chịu hàng và bị nghi ngờ**
Lê Văn Duyệt theo lời của Lê Chất, tiến cử Lê Danh Phong lên chúa Nguyễn Phúc Ánh. Các tướng Nguyễn Văn Thành, Đặng Trần Thường, Nguyễn Đức Xuyên hay tin can ngăn. Nguyễn Đức Xuyên tâu:
"Lê Danh Phong là tâm phúc của Trần Quang Diệu. Thần cùng Lê Văn Duyệt, Nguyễn Văn Thành không phản bệ hạ thì Lê Danh Phong cũng không phản lại Tây Sơn. Việc dùng người xin hãy cẩn thận."
Đại Nam Thực Lục viết:
Một thời gian sau, Nguyễn Phúc Ánh giết một loạt các tướng lĩnh cao cấp Tây Sơn đã ra hàng, trong số đó gồm có Kiểm điểm Trần Viết Kết, Nội hầu Lê Văn Lợi, Đại Đô đốc Lê Danh Phong.

**Tồn nghi**
Hiện chưa rõ động cơ Lê Danh Phong ra hàng chúa Nguyễn là do ông thấy quân thế Tây Sơn hết hy vọng nên chịu hàng hay đó là kế trá hàng của ông để mong phá quân Nam triều. Có thể là trá hàng nhưng chưa kịp thực hiện thì bị giết khiến lòng trung của ông bị hàm oan. Tuy nhiên so với các tướng lĩnh trung thành khác của Tây Sơn như Đại Đô đốc Đào Công Giản, Nguyễn Văn Điểm, Từ Văn Chiêu, Tham đốc Phạm Văn Điềm thì ông không bằng được.

**Tham khảo**
 Đại Nam Thực Lục, Quốc sử quán triều Nguyễn- Đại Nam Chính biên Liệt truyện, Tập 2, Quốc sử quán triều Nguyễn- Hoàng Việt Hưng Long chí, Ngô Giáp Đậu - Ngô văn gia phái
Thể loại:Võ tướng nhà Tây Sơn
Phạm Văn Định

Phạm Văn Định là một tướng lĩnh của phong trào Tây Sơn trong lịch sử Việt Nam.
Phạm Văn Định là con của Thái úy Phạm Văn Hưng. Ông được phong chức Tư khấu, tước Quận công nên còn gọi là Phạm Công Định, chỉ huy đạo pháo binh. Khi Nguyễn Phúc Ánh đánh lấy Phú Xuân, Phạm Công Định đem binh theo đường thượng đạo về cứu nguy nhưng bất thành. Phạm Công Định bại trận, trốn vào các sách Man. Sử nhà Nguyễn Đại Nam Thực Lục chép rằng ông bị thương rồi chết, nhưng có thuyết nói ông cải trang thoát đi. Hiện nay vẫn còn lưu giữ chiếc ấn của ông ở Thừa Thiên Huế.

**Tham khảo**
Thể loại:Võ tướng nhà Tây Sơn
Tiêu Ý

Tiêu Ý (chữ Hán: 蕭懿, ? – 500), tự Nguyên Đạt, người Nam Lan Lăng , tướng lĩnh nhà Nam Tề, anh trai cả của Lương Vũ đế.

**Cuộc đời**
Ông là con trưởng của Tiêu Thuận Chi. Ban đầu làm An Nam Thiệu Lăng vương hành tham quân, tập tước Lâm Tương huyện hầu, được thăng làm Thái tử xá nhân, tẩy mã, Kiến An vương hữu. Ra làm Tấn Lăng thái thú, được khen ngợi là giỏi cai trị. Về triều làm Trung thư thị lang.
Cuối những năm Vĩnh Minh (483 – 493), thụ Trì tiết, đô đốc Lương, Nam, Bắc Tần, Sa 4 châu chư quân sự, Tây Nhung hiệu úy, Lương, Nam Tần 2 châu thứ sử. Gia hiệu Quan Quân tướng quân. Năm ấy, người Bắc Ngụy xâm phạm Hán Trung, vây Nam Trịnh. Ý cố thủ, quân Ngụy lui về, Ý sai Đê soái Dương Nguyên Tú đánh hạ được 6 đồn thú của Bắc Ngụy, biên cảnh được yên. Tiến hiệu Chinh lỗ tướng quân, tăng phong 300 hộ, thăng làm Đốc Ích, Ninh 2 châu quân sự, Ích Châu thứ sử. Về triều làm Thái tử hữu vệ soái, Thượng thư lại bộ lang, Vệ úy khanh.
Năm Vĩnh Nguyên thứ 2 (500), Bùi Thúc Nghiệp chiếm Dự Châu làm phản, Ý được thụ Trì tiết, Chinh lỗ tướng quân, Đốc Dự Châu chư quân sự, Dự Châu thứ sử. Lĩnh Lịch Dương, Nam Tiếu 2 quận thái thú, đánh dẹp Thúc Nghiệp. Thúc Nghiệp sợ, bèn đầu hàng Bắc Ngụy.
Kế đó Bình tây tướng quân Thôi Huệ Cảnh vào cướp Kinh ấp, vây đài thành. Nhà Tề đại loạn, có chiếu triệu Ý. Ý đang dùng cơm, ném đũa đứng dậy, soái 3000 quân đi cứu đài thành. Ông đại phá con trai của Huệ Cảnh là Giác, thừa thắng tiến đánh, phản quân tan vỡ, Huệ Cảnh thua chạy rồi bị giết. Ý được thụ Thị trung, Thượng thư hữu bộc xạ. Chưa nhận chức, được thăng làm Thượng thư lệnh, Đô đốc chinh thảo thủy lục chư quân sự, Trì tiết, tướng quân như cũ. Tăng ấp 2500 hộ.
Khi ấy Đông Hôn hầu bạo ngược, bọn Như Pháp Trân, Vương Tuyên Chi chấp chính, đố kỵ công lao của Ý, vu cáo ông mưu phản. Có người biết được, khuyên Ý chạy trốn, ông nói: "Người ta từ xưa đều chết, sao phải làm Thượng thư lệnh chạy trốn kia chứ?". Ít lâu sau Tiêu Bảo Quyển sai người mang rượu độc đến. Ông uống rượu độc mà chết, các con cháu đều bỏ trốn thoát, chỉ có 1 người là Tiêu Dung bị bắt giết.
Em ông là thứ sử Ung châu Tiêu Diễn dấy binh diệt Đông Hôn hầu, lập Hòa đế, đổi niên hiệu là năm Trung Hưng đầu tiên (501), truy tặng anh trai làm Thị trung, trung thư giám, Tư đồ. Tuyên Đức thái hậu  lâm triều , đổi tặng Thái phó. Năm Thiên Giám đầu tiên (502), Lương Vũ đế truy sùng thừa tướng, phong Trường Sa quận vương, thụy là Tuyên Vũ, cấp Cửu lưu, Loan lộ , bên cạnh có Lương xa (xe nằm), hoàng ốc (mái vàng), tả đạo (cờ tiết cắm bên trái) , trước sau có các bộ nhạc Vũ bảo, Cổ xuy, 2 bộ Vãn ca, 100 lính Hổ bôn mang kiếm. Táng theo lễ dành cho An Bình vương nhà Tấn .

**Tham khảo**
 Lương thư- Nam sử

**Chú thích**
Thể loại:Tướng nhà Nam Tề
Thể loại:Người Giang Tô
Thể loại:Năm sinh thiếu
Thể loại:Mất năm 500
Thể loại:Tể tướng Trung Quốc
Hellinsia agraphodactylus

Hellinsia agraphodactylus là một loài bướm đêm trong họ Pterophoridae. Loài bướm đêm này được tìm thấy ở Cộng hòa Dominica.. Con trưởng thành có sải cánh dài 25 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 3 trong năm. 

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Hellinsia
Thể loại:Động vật Cộng hòa Dominica
Thể loại:Động vật đặc hữu Cộng hòa Dominica
Hellinsia albilobata

Hellinsia albilobata là một loài bướm đêm trong họ Pterophoridae. Loài bướm đêm này được tìm thấy ở Bắc Mỹ, bao gồm Northwest Territories. Con trưởng thành có sải cánh dài 25 mm. Con trưởng thành bay vào tháng trong năm. Cánh sau đồng màu với cánh trước.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Hellinsia
Thể loại:Động vật Bắc Mỹ
Thể loại:Côn trùng Bắc Mỹ
Thể loại:Bướm đêm được mô tả năm 1939
Thể loại:Bướm đêm Bắc Mỹ
Lê Độ

Lê Độ (1941-1965) là anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân trong thời kỳ chiến tranh Việt Nam. 

**Cuộc đời**
Nguyên tên khai sinh của ông là Lê Dậu, sinh năm 1941 ra trong một gia đình ngư dân tại Mỹ Thị, nay là phường Bắc Mỹ An, quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng. Thân phụ là Lê Duy Ban từng tham gia kháng chiến chống Pháp, và bốn anh em của ông cũng tham gia hoạt động cho Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam chống chính quyền Việt Nam Cộng hòa và đều được nhà nước Việt Nam công nhận là liệt sĩ.
Năm 1957, khi mới 15 tuổi, Lê Độ làm liên lạc viên cho cơ sở Sông Đà, do ông Nguyễn Trí Quang làm Bí thư. Đầu năm 1963, ông gia nhập đơn vị đặc công thuộc đội biệt động thành phố Đà Nẵng và thường sử dụng chiếc ghe nhỏ đưa đón cán bộ lãnh đạo qua lại sông Hàn, liên lạc với các cơ sở bí mật nội thành.
Vào lúc 15g ngày 4 tháng 4 năm 1965 trong lúc đặt mìn tại Modern Hotel (nay là Khách sạn Bạch Đằng) nhằm tiêu diệt các sĩ quan và nhân viên dân sự người Mỹ ở tại đây, ông bị phát hiện và bị bắt. Chỉ hơn 10 ngày sau, ngày 15 tháng 4 năm 1965, ông bị chính quyền Việt Nam Cộng hòa xử bắn công khai tại sân vận động Chi Lăng. Khi đó ông mới 24 tuổi.
Ngày 20 tháng 5 năm 1965, Ủy ban Trung ương Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam truy tặng ông Huân chương Thành Đồng hạng II. Năm 1997, Lê Độ đã được Nhà nước Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.
Hiện nay, tại thành phố Đà Nẵng có trường trung học cơ sở mang tên Lê Độ (tại đường Nguyễn Trung Trực, phường An Hải Bắc, quận Sơn Trà) và một con đường mang tên Lê Độ tại quận Thanh Khê.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân
Nguyễn Văn Danh (tướng nhà Tây Sơn)

Nguyễn Văn Danh (ch=阮文名) hay Nguyễn Văn Tứ là một tướng lĩnh kiệt xuất của phong trào Tây Sơn.
Ông là anh của Hộ giá Thượng tướng quân Nguyễn Văn Huấn. Hai anh em là anh em họ ngoại (anh em cô cậu) của ba anh em Tây Sơn Tam Kiệt. Cả hai anh em cùng theo học thầy Trương Văn Hiến.
Nguyễn Văn Danh đóng vai trò tham mưu cho Nguyễn Huệ trong quá trình khởi nghĩa và các chiến dịch quân sự.
Tháng 4 năm 1788, Lê Chiêu Thống đã bỏ kinh đô lưu vong. Sau khi diệt Chỉnh, Vũ Văn Nhậm lập Lê Duy Cẩn làm Giám quốc. Cựu thần nhà Lê không người nào theo. Vũ Văn Nhậm chuyên quyền. Ngô Văn Sở bèn làm mật tấu cùng Bắc Bình Vương.
Nguyễn Huệ hay tin lập tức truyền lệnh xuất sư, đem quân ra Bắc lần thứ hai. Đi suốt ngày đêm. Hơn 10 hôm đến Thăng Long. Diệt Vũ Văn Nhậm (1788). Đại Tư Mã Ngô Văn Sở nắm giữ chính quyền, thống lĩnh quân đội, được giao trọng trách trông coi 11 trấn Bắc Hà. Đô đốc Võ Văn Dũng, Nội hầu Phan Văn Lân,Chưởng phủ sự Nguyễn Văn Dụng, Đô đốc Nguyễn Văn Tuyết, Hộ bộ Trần Thuận Ngôn, Học sĩ Ngô Thì Nhậm, Phan Huy Ích đều theo Ngô Văn Sở giữ Thăng Long.
Theo sách "Đại Nam chính biên liệt truyện", trước khi về lại Phú Xuân, trong buổi trao quyền cho Ngô Văn Sở, Bắc Bình vương Nguyễn Huệ đã nói: "Sở và Lân là nanh vuốt của ta. Dụng và Ngôn là lòng dạ của ta. Nhậm là bề tôi mới của ta. Nay ta lấy cái việc quân vụ và quốc chính của 11 trấn Bắc Hà ủy thác cho. Ta thuận cho theo tiện nghi mà làm việc, phải hội đồng thương nghị với nhau, chớ vì cũ mới mà xa nhau".
Theo Hoàng Lê nhất thống chí thì chức của ông là Chưởng phủ sự, tương đương Tham tụng của Phủ liêu họ Trịnh.
Năm 1788, vua Lê Chiêu Thống dẫn nhiều vạn quân Thanh do Tôn Sĩ Nghị chỉ huy vào xâm lược Việt Nam. Ngô Văn Sở làm kế hoãn binh sai người đến dinh họ Tôn cầu hòa. Lời đề nghị bị bác khước.
Quân Tây Sơn do Đại Tư mã Ngô Văn Sở chỉ huy, theo mưu kế của Ngô Thì Nhậm, bèn cho gọi binh các trấn Kinh Bắc, Thái Nguyên, Hải Dương, Sơn Tây về hội tại Bắc Thành trấn Sơn Nam rồi chủ động rút quân về đóng ở Tam Điệp - Biện Sơn (Ninh Bình) cố thủ, đồng thời cho Nguyễn Văn Tuyết về Phú Xuân cáo cấp.
Được tin cấp báo, ngày 25 tháng 11 năm Mậu Thân (21 tháng 12 năm 1788) Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế, lấy niên hiệu Quang Trung. Ngay sau khi làm lễ đăng quang tại núi Bân (Phú Xuân), nhà vua trực tiếp mang đại quân ra Bắc để đánh đuổi quân xâm lược.
Sau chiến thắng Kỷ Dậu, Nguyễn Văn Danh có theo Ngô Văn Sở dẫn đầu phái đoàn 100 người đưa giả vương Phạm Công Trị sang Yên Kinh nhà Thanh dự lễ Bát tuần đại thọ vua Thanh Càn Long. Sau đó ông ở lại Bắc Hà cùng Ngô Văn Sở lo việc trấn nhậm.
Năm 1795, sau vụ biến Bùi Đắc Tuyên, Nguyễn Văn Danh được triệu về triều giữ chức Đại Tư mã thay Ngô Văn Sở, là một trong Tứ trụ đại thần.
Năm 1802, sau khi nhà Tây Sơn thất bại, Đại Tư mã Nguyễn Văn Danh bị bắt đưa về Phú Xuân xử tử trong lễ Hiến phù.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Đại Nam Chính biên Liệt truyện - Tập 2, Quốc sử Quán triều Nguyễn- Đại Nam thực lục, Quốc sử Quán triều Nguyễn- Tây Sơn thuật lược, Tạ Quang Phát- Hoàng Lê nhất thống chí, Ngô gia văn phái
Thể loại:Võ tướng nhà Tây Sơn
Thể loại:Người họ Nguyễn tại Việt Nam
Âu Bằng

Âu Bằng (tiếng Trung: 摩雲金翅), là một nhân vật hư cấu trong tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc Thủy hử. Ông là một trong 72 Địa Sát Tinh của 108 anh hùng Lương Sơn Bạc.

**Xuất thân**
Tác phẩm miêu tả Âu Bằng cao và cường tráng, di chuyển nhanh. Ông tinh thông võ nghệ và nổi tiếng với khả năng bắt ám khí, như mũi tên đang bay. Ông có biệt hiệu Ma Vân Kim Sí (Đại bàng luồn mây).
Âu Bằng quê ở Hoàng Châu, Hồ Bắc. Ông vốn là một võ quan bộ quân ở phủ Đại Danh. Sau có việc làm trái ý quan trên nên phải bỏ trốn vào nơi rừng núi. Ông trở thành thủ lĩnh một băng cướp trên núi Hoàng Môn cùng với Tưởng Kính, Mã Lân và Đào Tông Vượng.

**Gia nhập Lương Sơn Bạc**
Khi quân Lương Sơn Bạc đánh phủ Giang Châu và quận Vô Vi, lúc rút về Lương Sơn có đi qua núi Hoàng Môn. Ngô Dụng thấy núi địa hình hiểm trở bèn cho dừng lại. Âu Bằng cùng ba đầu lĩnh dẫn lâu la ra chặn đường, biết có Tống Giang (tức Tống Công Minh) nên xuống ngựa quy thuận rồi theo về Lương Sơn.
Sau khi Lương Sơn thu phục được Hô Diên Chước, ông cùng chín đầu lĩnh khác đi theo Hô Duyên Chước đánh úp phủ Thanh Châu.

**Sau khi chiêu an và tử trận**
Khi phân định ngôi thứ ở Lương Sơn Bạc, Âu Bằng trở thành một đầu lĩnh mã quân, ông và Đặng Phi là phó tướng cho Đổng Bình. Sau khi nhận chiêu an, ông cùng các đầu lĩnh tham gia các chiến dịch đánh dẹp quân Liêu và các lực lượng khác chống đối triều đình nhà Tống.
Trong chiến dịch đánh Phương Lạp, Âu Bằng là một trong các tướng theo Lư Tuấn Nghĩa đánh Hấp Châu. Âu Bằng giao chiến với tướng Bàng Vạn Xuân, một người giỏi bắn cung. Bàng Vạn Xuân trá bại, bỏ chạy. Âu Bằng muốn lập công đầu nên phóng ngựa đuổi theo. Bàng Vạn Xuân bất ngờ bắn tên. Âu Bằng vốn có tài nghệ liền giơ tay bắt gọn mũi tên của Bàng Vạn Xuân. Tuy nhiên, Âu Bằng không ngờ Bàng Vạn Xuân còn quen dùng chiếc cung liên châu một lúc bắn ra nhiều mũi, đã bắt được mũi tên nên yên trí đuổi theo. Mũi tên thứ hai phóng ra trúng đích. Âu Bằng tử trận.

**Tham khảo**
 chú thích sách|title=Thủy hử|author= Thi Nại Am|publisher= Nhà sách Khai Trí|date= 1973|edition= bản dịch của Trần Tuấn Khải- edition= bản dịch của Ngô Đức Thọ và Nguyễn Thuý Nga
Phạm Văn Tham

Phạm Văn Tham hay còn được gọi là Phạm Văn Sâm (ch=范文參; ?-1789) một tướng lĩnh của phong trào Tây Sơn.

**Hành trạng**
Phạm Văn Tham có chị lấy vua Thái Đức Nguyễn Nhạc. Ông là anh của Hộ giá Thượng tướng quân Phạm Ngạn.
Năm 1771, Tham gia khởi nghĩa Tây Sơn, ông lập được nhiều công lao nên được phong chức Thái bảo. Ông tham gia nhiều trận đánh ở miền nam trung bộ và Gia Định, giết các tướng Dương Công Trừng, Nguyễn Đăng Vân, đánh bại các tướng Tôn Thất Huy, Tôn Thất Hội...
Năm 1783, Nguyễn Văn Nhơn cùng Dương Công Trừng tái chiếm Long Xuyên. Ông đem quân đánh úp, quân Nguyễn đắm thuyền chết đuối rất nhiều. Tướng Nguyễn là Lê Thượng, Nguyễn Tấn tử trận, Dương Công Trừng bị bắt rồi đem hành quyết, chỉ có Nguyễn Văn Nhơn cùng Ngô Công Quý chạy thoát.
Năm 1787, Sau khi Nguyễn Lữ lên ngôi vương, Thái bảo Phạm Văn Tham được cử vào Gia Định phụ tá cho Đông Định vương Nguyễn Lữ. Ở đây, ông hoạt động mạnh, chống lại đội quân của Nguyễn Phúc Ánh, tranh giành ảnh hưởng với Xiêm La về vấn đề bảo hộ Chân Lạp.
Sau 3 năm lưu vong ở Xiêm, Nguyễn Ánh nhận ra cơ hội này để về nước và đã tập hợp lực lượng, trở về vào tháng 8 năm 1787. Nguyễn Lữ nghe tin Nguyễn Ánh trở về vội vã tránh đi nơi khác để Gia Định cho Phạm Văn Tham giữ.
Nguyễn Phúc Ánh dùng kế ly gián của Tống Phúc Đạm ly gián ông và Đông Định vương Nguyễn Lữ. Sau đó thế quân Nguyễn Ánh ngày càng mạnh khiến Nguyễn Lữ sợ hãi mang quân bản bộ rút chạy về Quy Nhơn. Quân Tây Sơn đã mỏng lại càng mỏng. Mặc dù sau đó Phạm Văn Tham đã nỗ lực chống trả nhưng vì không được viện binh trợ lực nên tháng 8năm 1788, Nguyễn Ánh chiếm lại được Gia Định.
Phạm Văn Tham rút chạy ra ngoài vẫn cố đơn độc chiến đấu để chờ viện binh, nhưng lúc đó Nguyễn Nhạc chỉ lo phòng bị Nguyễn Huệ Bắc Bình vương ở phía Bắc mà không đoái hoài đến việc cứu phía Nam nữa. Thế lực suy kiệt, ông chạy về Ba Thắc cố thủ liên kết với thủ lĩnh người gốc Chân Lạp, đợi mùa gió chạy về Quy Nhơn. Tuy nhiên, Nguyễn Phúc Ánh sai các tướng giữ chặt đường biển không để ông chạy thoát. Đô đốc Nguyễn Chuẩn và Tham đốc Trần Tú kéo quân đến cứu nhưng Nguyễn Chuẩn tử trận, Trần Tú ra hàng.
Thế cùng sức kiệt, đầu năm 1789, Phạm Văn Tham bị Nguyễn Ánh vây chặt, lại bịt đường ra biển về Quy Nhơn nên buộc phải đầu hàng. Tây Sơn lại mất Nam Bộ.
Năm 1790, Quang Trung sai Đô đốc Nguyễn Văn Diện vào nam tìm ông, bảo ông chiêu tập quân sĩ cũ đợi ngày đại quân kéo vào làm nội ứng. Huỳnh Tường Đức biết được, mật báo với Nguyễn Phúc Ánh. Nguyễn Phúc Ánh sau đó giết chết ông.

**Tham khảo**
Thể loại:Võ tướng nhà Tây Sơn
Thể loại:Năm sinh thiếu
Thể loại:Mất năm 1789
Đào Tông Vượng

Đào Tôn Vượng, tên hiệu Cửu Vĩ Quy (tiếng Trung: 九尾龜, nghĩa: Rùa chín đuôi), là một nhân vật hư cấu trong tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc Thủy hử. Ông là một trong 72 Địa Sát Tinh của 108 anh hùng Lương Sơn Bạc.

**Xuất thân**
Đào Tôn Vượng xuất thân là nông dân ở Quảng Châu. Ông có thể sử dụng thiết tiêu hoặc đao. Đào Tôn Vượng là thủ lĩnh một băng cướp trên núi Hoàng Môn cùng với Âu Bằng, Tưởng Kính và Mã Lân.

**Gia nhập Lương Sơn Bạc**
Khi quân Lương Sơn Bạc đánh phủ Giang Châu và quận Vô Vi, lúc rút về Lương Sơn có đi qua núi Hoàng Môn. Quân Lương Sơn thấy núi non địa hình hiểm trở bèn dừng lại, Đào Tôn Vượng cùng ba đầu lĩnh chặn đường, biết có Tống Giang (tức Tống Công Minh) ở đó nên xuống ngựa quy thuận rồi theo về Lương Sơn.

**Sau khi chiêu an và tử trận**
Khi phân định ngôi thứ ở Lương Sơn Bạc, Đào Tôn Vượng trở thành đầu lĩnh chuyên việc xây đắp thành trì. Sau khi nhận chiêu an, ông cùng các đầu lĩnh tham gia các chiến dịch đánh dẹp quân Liêu và các lực lượng khác chống đối triều đình nhà Tống. Khi mới bắt đầu chiến dịch đánh Phương Lạp, ở trận đánh Nhuận Châu, Đào Tôn Vượng tử trận trong đám loạn quân.

**Trong Đãng Khấu Chí**
Tại hồi 58, quân mã Vân Thiên Bưu vây đánh Lai Vu, nhưng Chu Vũ phòng thủ nghiêm ngặt, đánh mãi chưa phá được. Lưu Tuệ Nương dùng kế phá đê sông Vấn Hà, Lai Vu ngập trong biển nước. Quân triều đình cưỡi thuyền lên mặt thành, Mạnh Khang bị Phó Ngọc đâm chết, Đào Tông Vượng bị Văn Đạt dùng đao chém đứt làm đôi, Bào Húc, Chu Vũ bị bắt sống.

**Tham khảo**
 chú thích sách|title=Thủy hử|author= Thi Nại Am|publisher= Nhà sách Khai Trí|date= 1973|edition= bản dịch của Trần Tuấn Khải- edition= bản dịch của Ngô Đức Thọ và Nguyễn Thuý Nga
Nguyễn Văn Hòa (nhà Tây Sơn)

Nguyễn Văn Hòa (阮文和) là một vị tướng của phong trào Tây Sơn trong lịch sử Việt Nam.p= 124

**Hành trạng**
Nguyễn Văn Hòa tham gia phong trào Tây Sơn, khi Tây Sơn đánh ra Thăng Long lần thứ hai, ông là thuộc tướng của Tiết chế Vũ Văn Nhậm.p= 88
Nguyễn Hữu Chỉnh thua trận Châu Cầu,p= 140 chạy về núi Tam Tầng tiếp tục chống cự.p= 30 Nguyễn Huệ sai Ngô Văn Sở, Phan Văn Lân ra Nghệ An, theo quyền tiết chế của Vũ Văn Nhậm đưa quân ra Bắc hỏi tội Nguyễn Hữu Chỉnh.p=143 Nguyễn Văn Hòa cùng Tư mã Ngô Văn Sở, Nội hầu Phan Văn Lân đánh bại giết chết Nguyễn Hữu Du. Nguyễn Hữu Chỉnh bỏ chạy bị Nguyễn Văn Hòa bắt sống giải về Thăng Long. Sau đó Vũ Văn Nhậm đã giết chết Nguyễn Hữu Chỉnh.p= 207
Sau đó Nguyễn Văn Hòa được phong làm Trấn thủ Kinh Bắc,p=237 tước Quang Hòa hầu.
Khi quân Thanh kéo qua phò lập Chiêu Thống, Nguyễn Văn Hòa cùng tướng Ngô Văn Sở thu quân về Tam Điệp đợi đại quân từ Phú Xuân kéo ra.p= 129
Hành trạng của ông sau chiến thắng Kỷ Dậu không rõ. Tuy nhiên theo Đại Nam Thực Lục thì khi Nguyễn Phúc Ánh bắc tiến Đô đốc Trần Văn Hòa ra hàng. Có khả năng tên thật của Nguyễn Văn Hòa là Trần Văn Hòa, do quân công lớn nên ông được ban quốc tính, do vậy sử sách đôi lúc ghi thành Nguyễn Văn Hòa.

**Tham khảo**

**Thư mục**
 nhà xuất bản=Nhà xuất bản Văn học- nhà xuất bản=Nhà xuất bản Văn học- nhà xuất bản=Nhà xuất bản Khoa học xã hội- nhà xuất bản=Nhà xuất bản Khai Trí- nhà xuất bản=Nhà xuất bản Trẻ- nhà xuất bản=Nhà xuất bản Văn hóa-Thông tin- nhà xuất bản=Nhà xuất bản Văn hóa-Thông tin- nhà xuất bản=Nhà xuất bản Đại Nam

**Đọc thêm**
 Đại Nam Thực Lục - Tập 1 - Quốc sử quán triều Nguyễn- Đại Nam chính biên liệt truyện - Tập 2 - Quốc sử quán triều Nguyễn- Hoàng Lê nhất thống chí - Ngô văn gia phái- Tây Sơn thuật lược - Tạ Quang Phát- Lê Quý kỷ sự - Nguyễn Bảo (Nguyễn Thu)- Quốc sử di biên - Phan Thúc Trực
Thể loại:Võ tướng nhà Tây Sơn
Thể loại:Năm sinh thiếu
Thể loại:Năm mất thiếu
Thể loại:Người họ Nguyễn tại Việt Nam
Đảng Dân chủ (Việt Nam Cộng hòa)

Đảng Dân chủ (tên gọi ban đầu: Liên minh Dân tộc Cách mạng Dân chủ Xã hội, Liên minh Tự do Dân chủ) là một chính đảng Quốc gia tồn tại và hoạt động tại nước Việt Nam Cộng hòa từ 1967 đến 1969 do cựu Trung tướng Nguyễn Văn Thiệu thành lập vào năm 1967 tại nơi thủ đô Sài Gòn nhằm mục đích tham gia cuộc tuyển cử 1967 một cách hợp hiến. Năm 1969, chính đảng này giải tán và được thay thế bởi Mặt trận Quốc gia Dân chủ Xã hội.

**Lịch sử**
Đảng Dân chủ được Trung tướng Nguyễn Văn Thiệu thành lập vào năm 1967 chỉ để danh chính ngôn thuận bước lên ngôi vị Tổng thống trong cuộc bầu cử cùng năm (liên danh Dân chủ). Lá cờ của chính đảng này là nền vàng với một sao đỏ ở chính giữa như biểu tượng trái ngược với cờ đỏ sao vàng của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa,

**Nhân vật nổi bật**
 Nguyễn Văn Thiệu: Chủ tịch Đảng- Nguyễn Văn Hướng: Tổng thư ký- Vũ Hữu Ruật: Phó Tổng thư ký- Nguyễn Văn Ngân- Nguyễn Cao Kỳ- Nguyễn Văn Hiếu- Nguyễn Văn Kiểu

**Xem thêm**
 Mặt trận Quốc gia Dân chủ Xã hội- Danh sách tổ chức chính trị Việt Nam Cộng hòa

**Tham khảo**
  Mạn đạm với bác sĩ Nguyễn Lưu Viên: Từ hội nghị La Celle-Saint Cloud đến những ngày Việt Nam Cộng hòa hấp hối date=2022-04-22 -  6 lý do Việt Nam không cần đa nguyên đa đảng date=2011-09-03 -  National Democratic Front formed in Saigon

Thể loại:Đảng Dân chủ xã hội
Tẩy mực

Một loại bút xóa
Tẩy mực hay gôm mực là một công cụ dùng để tẩy xóa mực ra khỏi bề mặt dùng để viết hay vẽ. Hiện tồn tại hai loại tẩy mực chủ yếu. Loại tẩy mực cơ học truyền thống hoạt động theo nguyên lý đơn giản là "cạo" mực ra khỏi bề mặt. Loại bút xóa được làm từ vinyl và có pha trộn một chất hóa học phản ứng với mực nhằm ẩn giấu nó đi.

**Tẩy mực cơ học**
Hình:Hybrideraser.JPG|nhỏ|150px|Một cục tẩy hãng Staedtler có một đầu tẩy mực, một đầu tẩy chì.
Nguyên lý của tẩy mực cơ học khá đơn giản: cạo sạch mực ra khỏi bề mặt giấy viết và vì vậy nó thường làm bằng vật liệu cứng - ti như kim loại - và có bề mặt thô nhám. Tẩy mực cơ học được sử dụng rộng rãi trước khi bút xóa ra đời, trong thời gian đó thì phần lớn việc viết lách được thực hiện bằng viết mực chứ không phải bằng viết chì hay máy vi tính. Hiện nay, có tồn tại một số loại tẩy hỗn hợp được gắn kết từ một cục tẩy chì với một cục tẩy mực.
Tuy nhiên, trong quá khứ các tẩy mực cơ học thật ra là những con dao rất nhỏ làm bằng kim loại và vì vậy nó có thể gây tai nạn chết người hay được dùng làm vũ khí. Vào ngày 15 tháng 2 năm 1909, George S. Millit, một nhân viên 15 tuổi làm ở một văn phòng bảo hiểm tại New York, trong khi cố gắng né tránh các nữ tốc ký viên hôn tặng mình nhân ngày sinh nhật, đã vấp ngã và bị con dao tẩy mực trong túi đâm lủng ngực mà chết. Một trường hợp khác là trong một cuộc ẩu đả tại quán rượu vào năm 1885, một người đàn ông đã dùng dao tẩy mực đâm bạn nhậu của mình. Đồng thời, vì bề mặt thô ráp và làm từ vật liệu cứng, tẩy mực có thể làm rách giấy nếu người dùng "cạo giấy" quá mạnh tay hay tẩy một chỗ quá nhiều lần.

**Bút xóa**
bút xóa hiện đại
Loại bút xóa được hãng Pelikan của Đức sáng chế vào thập niên 1930 và được giới thiệu như là một mẫu hàng mới của Đức vào năm 1972 với cái tên là Tintenkiller (Kẻ giết mực). Nguyên lý hoạt động của bút xóa là sử dụng những hợp chất khi tiếp xúc với mực thì sẽ phá vỡ cấu trúc hình học của nó và vì vậy kiến cho ánh sáng hoàn toàn đi xuyên qua mực và không bị phản xạ lại nữa. Điều này có nghĩa là, mực vẫn còn nằm đó nhưng nó đã trở nên "trong suốt", không thể nhìn thấy. Vết mực có thể được phục hồi lại như cũ nhờ anđêhít. Loại chất hóa học dùng trong tẩy mực này thường là các ion sunphit hay hiđrôxít, khi tương tác với mực thì nó sẽ liên kết với các nguyên tử cacbon của mực làm biến dạng cấu trúc hình học của nó.
Tuy nhiên, loại tẩy này chỉ hoạt động tốt đối với mực có màu xanh lam sậm. Mực đen sẽ bị biến thành nâu của gỉ sắt, còn với các màu khác thì mực này chỉ làm thay đổi sắc tương (hue) của chúng mà thôi.

**Một số thương hiệu nổi tiếng**
 Pelikan (Super Sheriff và Super Pirat) - hãng sáng chế ra loại bút xóa đầu tiên.- Reynolds (Magic +)- Thiên Long

**Xem thêm**
 Tẩy chì

**Chú thích**
Thể loại:Writing implements
Thể loại:Art materials
Thể loại:Chất liệu nghệ thuật
Thể loại:Phát minh của Đức
Thể loại:Vật dụng viết
Gôm

Gôm có thể đề cập tới:- Gôm tự nhiên (gomme naturelle, natural gum): là những loại polysaccarit có nguồn gốc từ một số loài thực vật, tỉ như được chiết xuất từ nhựa cây, tảo biển hay là sản phẩm của quá trình lên men ở vi khuẩn. Chúng có khả năng làm tăng đáng kể tính dẻo và dính của một dung dịch và có nhiều ứng dụng trong công nghiệp.- Tẩy chì (Gôm chì) và Tẩy mực (Gôm mực)- Tên gọi của một số loại kẹo như kẹo gôm và kẹo sinh-gôm (kẹo cao su)- Tên gọi khác của đậu bắp
Hiệp ước Liên kết Tự do

Hiệp ước Liên kết Tự do (tiếng Anh: Compact of Free Association hay viết tắt là COFA) là hiệp ước định nghĩa mối quan hệ mà mỗi trong số ba quốc gia có chủ quyền: Liên bang Micronesia, Cộng hòa Quần đảo Marshall và Cộng hòa Palau đồng ý trở thành các quốc gia liên kết với Hoa Kỳ.
Các quốc gia có chủ quyền kể trên từng là một phần tử của Lãnh thổ Ủy thác Quần đảo Thái Bình Dương, một lãnh thổ ủy thác Liên Hợp Quốc do Hải quân Hoa Kỳ quản lý từ năm 1947 đến năm 1951 và Bộ Nội vụ Hoa Kỳ quản lý từ năm 1951 đến 1986 (đối với Palau là đến năm 1994). Theo tinh thần hiệp ước liên kết tự do, Hoa Kỳ bảo đảm việc tài trợ tài chính trong khoản thời gian dài 15 năm dưới sự quản lý của Phòng Quốc hải vụ Hoa Kỳ để đổi lấy việc Hoa Kỳ có toàn quyền lực và trách nhiệm về an ninh quốc phòng.

**Các điều khoản kinh tế**
Các quốc gia liên kết tự do tham gia tích cực trong tất cả các hoạt động hỗ trợ kỹ thuật của Phòng Quốc hải vụ Hoa Kỳ. Hoa Kỳ đối xử với các quốc gia này như nhau, cho họ hưởng nhiều chương trình quốc nội của Hoa Kỳ trong đó có các chương trình giảm thiểu, phục hồi và đối phó tai ương do Cơ quan Quản lý Tình trạng Khuẩn trương Liên bang điều hành, các dịch vụ khác như Cục Dự báo Thời tiết Quốc gia Hoa Kỳ, Cục Bưu điện Hoa Kỳ, Cơ quan Quản trị Hàng không Liên bang Hoa Kỳ, Ủy ban đặc trách Truyền thông Liên bang Hoa Kỳ,... Mặc dù nằm bên ngoài khu vực thuế quan Hoa Kỳ nhưng hàng hóa nhập cảng vào Hoa Kỳ từ các quốc gia liên kết tự do gần như miễn thuế.
Đa số công dân các quốc gia liên kết tự do có thể sống và làm việc tại Hoa Kỳ và ngược lại các công dân Hoa Kỳ và gia đình của họ có thể sống và làm việc tại các quốc gia liên kết tự do.

**Các điều khoản quân sự**
Hiệp ước Liên kết Tự do cho phép Quân đội Hoa Kỳ hoạt động tại các quốc gia này, có quyền yêu cầu đất đai để xây căn cứ quân sự (tuy nhiên phải qua thương thuyết), và không cho bất cứ quân đội nước nào hoạt động tại các quốc gia này mà không được phép của Hoa Kỳ. Đổi lại, Hoa Kỳ có trách nhiệm bảo vệ tất cả các quốc gia liên kết này và có trách nhiệm trông coi các công việc và hiệp ước quốc phòng quốc tế mặc dù Hoa Kỳ có thể không tuyên chiến vì các quốc gia này. Hoa Kỳ không được phép sử dụng vũ khí sinh học, hóa học và nguyên tử tại lãnh thổ của Palau. Hoa Kỳ cũng không được phép cất giữ các loại vũ khí như thế tại đó trừ khi trong thời gian có tình trạng khẩn trương quốc gia, tình trạng chiến tranh hay khi cần thiết để phòng vệ chống lại một cuộc tấn công thật sự sắp xảy ra vào Hoa Kỳ, Quần đảo Marshall hay Liên bang Micronesia.

**Ghi chú**

**Tham khảo**
"Micronesia, Marshall Islands and Palau" is found at: 18

**Liên kết ngoài**
 USCompact.org, USDOI Honolulu Field Office- 1986 Compact of Free Association between RMI and FSM- Proclamation by Ronald Reagan about the 1986 COFA between RMI and FSM date = ngày 24 tháng 3 năm 2006- Pacific Islands Report: Compacts of Free Association Renegotiations (includes the text of the 2003 RMI and FSM COFAs) date = ngày 22 tháng 4 năm 2016
Thể loại:Quốc gia liên kết tự do
Thể loại:Hiệp ước của Hoa Kỳ
Hellinsia angulofuscus

Hellinsia angulofuscus là một loài bướm đêm trong họ Pterophoridae. Loài bướm đêm này được tìm thấy ở Argentina (Salta), Brasil (Sao Paulo) và Paraguay (Asuncion). Con trưởng thành có sải cánh dài 16–17 mm. Cánh trước màu trắng kem. Cánh sau màu trắng xám. Con trưởng thành bay vào tháng 4 và 6 trong năm. Ấu trùng ăn các loài thực vật Wulffia baccata.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Hellinsia
Thể loại:Côn trùng Nam Mỹ
Thể loại:Động vật Brasil
Thể loại:Động vật Paraguay
Hellinsia ares

Hellinsia ares là một loài bướm đêm trong họ Pterophoridae. Loài bướm đêm này được tìm thấy ở Utah. Con trưởng thành có sải cánh dài 20–22 mm. Đầu là màu nâu, nhưng có màu trắng hung giữa râu. Cánh dưới màu nâu xám.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Hellinsia
Thể loại:Động vật Bắc Mỹ
Thể loại:Côn trùng Bắc Mỹ
Thể loại:Bướm đêm được mô tả năm 1921
Thể loại:Bướm đêm Bắc Mỹ
Thượng Ai Cập

Thượng Ai Cập (tiếng Ả Rập: صعيد مصر Sa'id Misr) là dải đất liền, trên cả hai mặt của thung lũng sông Nile, kéo dài từ Nubia, và ở phía hạ lưu (phía bắc) Hạ Ai Cập.

**Địa lý**
Thượng Ai Cập nằm xen giữa các nhánh của sông Nile ở Aswan ngày nay, và nằm ở phía hạ lưu sông Nile hay phía Bắc của một khu vực giữa Zawyet Dahshur và El-Ayait, Ngày nay Thượng Ai Cập nằm ở phía nam của thủ đô Cairo. Phía Bắc Thượng Ai Cập (hạ lưu sông Nile) nằm giữa Sohag và El-Ayait, còn được gọi là Trung Ai Cập. Trong tiếng Ả Rập, cư dân của Thượng Ai Cập được gọi là Sa'idis, họ thường nói tiếng Ả Rập Sa'idi.
Trong thời đại Pharaoh, Thượng Ai Cập đã được biết đến với tên gọi Ta Shemau có nghĩa là "đất của lau sậy". Nó được chia thành 22 quận, huyện được gọi là nomes. Nome đầu tiên xuất hiện trong thời kỳ Aswan và Vương triều thứ 22, ngày nay là Atfih (Aphroditopolis), phía nam Cairo.

**Danh sách các nhà cai trị Thượng Ai Cập**
Biểu tượng của Thượng Ai Cập - HedjetDanh sách vua sau có thể không hoàn toàn đầy đủ:

**Danh sách các nome**
Bản đồ của Thượng Ai Cập

**Xem thêm**
 Hạ Ai Cập- Thượng và Hạ Ai Cập

**Đọc thêm**
 Edel, Elmar (1961) Zu den Inschriften auf den Jahreszeitenreliefs der "Weltkammer" aus dem Sonnenheiligtum des Niuserre Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen, 309958651, in German.

**Chú thích**

**Tham khảo**
isbn=978-0-415-23001-8 
*isbn=0-415-18589-0 
*oclc=9194288 
*isbn=0-8014-3597-8 
*oclc=2122106 
*trans-title=Dictionary of the Egyptian Language 
*isbn=978-0-7156-3435-6 
*isbn=978-0-415-15449-9 
*location=New York, NY 
*isbn=978-0-19-280458-7 
*isbn=0-415-18633-1 

Thể loại:Địa lý Ai Cập cổ đại
Thể loại:Vùng của Ai Cập
Thể loại:Vùng lịch sử
Thể loại:Quốc gia và vùng lãnh thổ khởi đầu thiên niên kỷ 4 TCN
Thể loại:Quốc gia và vùng lãnh thổ chấm dứt thiên niên kỷ 4 TCN
Thể loại:Khu vực của Ai Cập