Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Công ty tư nhân

Công ty tư nhân hoặc công ty đóng, là một doanh nghiệp công ty thuộc sở hữu bằng cách tổ chức phi chính phủ hoặc một số lượng tương đối nhỏ các cổ đông hoặc thành viên công ty mà không không cung cấp hoặc kinh doanh công ty của nó cổ (cổ phiếu) của công chúng nói chung về các chứng khoán thị trường trao đổi, mà là cổ phiếu của công ty được cung cấp, sở hữu, mua bán, trao đổi riêng tư. Ít hơn các điều khoản mơ hồ cho một công ty tư nhân là "công ty không thể viện chứng  công ty chưa niêm yết 'và.
Mặc dù có thể nhìn thấy ít hơn so với của họ giao dịch công khai đối tác, các công ty tư nhân có một tầm quan trọng lớn trong nền kinh tế của thế giới. Trong năm 2008, 441 công ty tư nhân lớn nhất tại Hoa Kỳ chiếm 1,8 nghìn tỷ USD doanh thu và sử dụng 6,2 triệu người, theo Forbes. Năm 2005, một hồ bơi kích thước nhỏ hơn đáng kể (22,7%) sử dụng để so sánh, 339 công ty trên Forbes khảo sát chặt chẽ tổ chức các doanh nghiệp Mỹ đã bán được một nghìn tỷ đô la giá trị hàng hoá và dịch vụ (44%) và sử dụng 4 triệu người. Năm 2004, Forbes tính của các doanh nghiệp Mỹ tư nhân với ít nhất 1 tỷ $ trong doanh thu là 305.
Koch Industries, Bechtel, Cargill, Publix, Pilot Corp, một trong những thành viên của Big Four công ty kế toán Deloitte Touche Tohmatsu, Hearst Tổng công ty, S. C. Johnson, Mars là một trong những lớn nhất công ty tư nhân ở Hoa Kỳ. KPMG, công ty kế toán, Ernst & Young và PricewaterhouseCoopers, IKEA, Trafigura, JC Bamford Máy xúc (JCB), LEGO, Bosch, Rolex và Victorinox là một số ví dụ của châu Âu lớn nhất tư nhân tổ chức công ty.

**Xem thêm**
 Công ty tư nhân giới hạn bằng cổ phiếu (Công ty TNHH tư nhân)- Vốn chủ sở hữu tư nhân- Công ty- Công ty không giới hạn

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Forbes.com: Công ty tư nhân lớn nhất Mỹ
Thể loại:Doanh nghiệp
Thể loại:Công ty
Thể loại:Các loại thực thể kinh doanh
Thể loại:Dạng thực thể kinh doanh
Thể loại:Khu vực tư nhân
Thanh Thủy, Thanh Liêm

Thanh Thủy là một xã thuộc huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã có vị trí nằm cạnh sông Đáy, phía đông là dãy núi đá vôi.

**Hành chính**
Xã Thanh Thủy được chia thành 8 thôn: Bến, Đình Hậu, Đò, Đồng Ao, Lường Phượng, Ô Cách, Trung Thành, Trung Thứ.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Trincomalee

Trincomalee (tiếng Tamil: திருகோணமலை Tirukōṇamalai, tiếng Sinhala: තිරිකුණාමළය Trikuṇāmalaya) là một thành phố cảng và trung tâm hành chính của tỉnh Đông, Sri Lanka. Trincomalee được xây dựng trên một bán đảo, hướng nhìn ra vịnh Kottiyar, với hệ thống cảng biển bên trong và bên ngoài thành phố. Đây là một trong những trung tâm văn hóa chính của cộng đồng người Tamil ở Sri Lanka. Cảng biển Trincomalee nổi tiếng với kích thước lớn và an toàn, không giống như các cảng biển khác thuộc Ấn Độ Dương, nó có thể tiếp nhận tàu hàng trong mọi thời tiết. Các bãi biển của thành phố là nơi để lướt sóng, lặn biển, câu cá và xem cá voi. Thành phố còn có các pháo đài lớn nhất mà Hà Lan xây dựng ở Sri Lanka trong thời kỳ thuộc địa. Trincomalee cũng chính là căn cứ hải quân và không quân Sri Lanka.
Trong lịch sử, cảng biển ở đây này đã đóng một vai trò quan trọng trong thông thương hàng hải của Sri Lanka với thế giới bên ngoài. Là cảng tự nhiên lớn thứ năm thế giới, người Anh từng đánh giá Trincomalee là một trong những cảng tự nhiên tuyệt nhất thế giới. Nó được gọi là Gokanna trong tiếng Pali hoặc Gokarna trong tiếng Phạn. Thành phố từng là kinh đô của một số tiểu quốc phía Đông ở Sri Lanka. Thực dân Hà Lan từng lập một thương điếm ở đây. Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, phát xít Nhật từng tấn công thành phố. Nội chiến giữa chính phủ do người Sinhala nắm quyền với lực lượng ly khai người Tamil đã tàn phá và cản trở sự phát triển của thành phố.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Buddhist shrines in the Trincomalee district- Trincomalee Temples Under Arakan Bhikkus date=2009-02-20 
Thể loại:Vương quốc Kandy
Thể loại:Thành phố cảng ở Sri Lanka
Schistura bachmaensis

Schistura bachmaensis là loài cá vây tia thuộc chi Schistura.
Đây là loài đặc hữu của Việt Nam, phân bố ở lưu vực sông Thừa Lưu, tỉnh Thừa Thiên Huế. Loài cá này có chiều dài cơ thể tối đa là 5,7 cm. Chúng sống trong môi trường nước ngọt, cả tầng mặt và tầng đáy.

**Chú thích**
B
Thể loại:Cá Việt Nam
Thể loại:Động vật đặc hữu Việt Nam
Thể loại:Động vật được mô tả năm 2001
Thể loại:Cá được mô tả năm 2001
Phân ngành Chân kìm

Phân ngành Chân kìm (hoặc ngành), danh pháp khoa học Chelicerata, là một trong số các phân nhánh chính của ngành (hoặc liên ngành) chân khớp, và bao gồm cua móng ngựa, bọ cạp, nhện và mites. Chúng có nguồn gốc từ các động vật biển, có thể từ giai đoạn Cambri, nhưng các hóa thạch chelicerata đã được xác nhận đầu tiên là eurypteridae có tuổi từ 445 triệu năm trong kỷ Ordovic muộn.
Các loài động vật biển còn sống trong phân ngành này gồm 4 loài thuộc Xiphosura, và có thể gồm 1.300 loài nhện biển (Pycnogonida) nếu chúng được xếp vào nhóm chelicerata. Mặc khác có hơn 77.000 loài chelicerata thở bằng không khí đã được xác định rõ ràng và có thể có khoảng 500.000 loài chưa được xác định.

**Đa dạng**
Chelicerata là một trong các nhóm động vật đa dạng nhất với hơn 77.000 loài còn tồn tại đã được xác nhận trong các ấn phẩm khoa học. Một số nguồn ước tính rằng có thể có 130.000 loài nhện chưa được miêu tả và gần 500.000 loài bọ ve chưa được miêu tả. Trong khi các loài chelicerata đầu tiên nhất và Pycnogonida còn tồn tại (nếu chúng là chelicerata) và Xiphosura là các động vật biển hô hấp từ oxy hòa tan trong nước, phần lớn các loài còn tồn tại là thở bằng không khí, mặc dù một vài loài nhện xây tổ "diving bell" có thể giúp chúng sống dưới nước. Giống như các tổ tiên của chúng, hầu hết các loài chelicerata còn sống là các động vật ăn thịt, chủ yếu là ăn các động vật không xương sống nhỏ. Tuy nhiên một số loài ăn ký sinh trùng, thực vật, xác chết và detritivore.

**Chú thích**

**Tham khảo**
chú thích |last1=Ruppert |first1=E. E. |last2=Fox |first2=R. S. |last3=Barnes |first3=R. D. |title=Invertebrate Zoology |publisher=Brooks/Cole |edition=7 |isbn=0-03-025982-7 |year=2004 

**Liên kết ngoài**
 2579982- 6843- ID=82697- Dunlop, J.A. 2010: Geological history and phylogeny of Chelicerata. Arthropod structure & development, 39(2-3): 124-142. 10.1016/j.asd.2010.01.003- Dunlop, J.A.; Selden, P.A. 2009: Calibrating the chelicerate clock: a paleontological reply to Jeyaprakash and Hoy. Experimental and applied acarology, 48(3): 183–197. 10.1007/s10493-009-9247-1  PDFbot=InternetArchiveBot   Pngbot=InternetArchiveBot - Jeyaprakash, A.; Hoy, M.A. 2009: First divergence time estimate of spiders, scorpions, mites and ticks (subphylum: Chelicerata) inferred from mitochondrial phylogeny. Experimental and applied acarology, 47(1): 1-18. 10.1007/s10493-008-9203-5
Cắt bớt cổ phần

Cắt bớt cổ phần (ECO hoặc kéo dài một phần) là một kiểu tổ chức lại doanh nghiệp, trong đó một công ty tạo ra một công ty con và IPO nó sau này, trong khi giữ lại quyền kiểm soát  Thông thường, lên đến 20% cổ phần công ty con được cung cấp cho công chúng. Giao dịch tạo ra hai thực thể pháp lý riêng biệt, công ty mẹ và công ty con với các ban giám đốc, đội ngũ quản lý, tài chính, và giám đốc điều hành riêng. Cắt bớt cổ phần tăng việc tiếp cận thị trường vốn, cho phép công ty con được cắt ra cơ hội tăng trưởng mạnh mẽ, trong khi tránh được các tín hiệu tiêu cực liên quan đến chào bán trơ trẽn (SEO) của công ty mẹ.

**Xem thêm**
 Cổ phiếu theo dõi

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 EQUITY CARVE-OUT (ECO)AS A FINANCIAL INSTRUMENT FOR CORPORATE RESTRUCTURING date = ngày 19 tháng 7 năm 2011- The Pricing of Equity Carve-Outsbot=InternetArchiveBot - Equity carve-outs in favour across power companies
Thể loại:Tài chính doanh nghiệp
Thể loại:Sáp nhập và mua lại
Thể loại:Phát hành lần đầu ra công chúng
Thể loại:Mua bán và sáp nhập
Ngô Lan

Ngô Lan (chữ Hán: 吳蘭; bính âm: Wu Lan; ? - 217) là một tướng lĩnh nhà Thục trong thời kỳ Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Ông phục vụ cho nhà Thục khi Lưu Bị vào Tây Xuyên và xưng Hoàng Đế. Năm 217 ông được giao nhiệm vụ cùng với Trương Phi tiến đánh Tào Ngụy nhưng bị Tào Hồng đánh bại và bỏ chạy sau đó bị người tộc Đê giết chết.

**Tiểu sử**
Năm 217, Lưu Bị chia quân tiến đánh Hán Trung. Tháng 11 năm 217, Lưu Bị sai Ngô Lan đóng ở Hạ Biện còn Trương Phi đóng đồn ở Cố Sơn. Tào Tháo sai Tào Hồng, Tào Hưu ra hỗ trợ cho Hạ Hầu Uyên, Tào Hồng và Tào Hưu không mắc mưu theo tin đồn của đối đánh lui được quân Thục, đánh bại Ngô Lan khiến Trương Phi phải rút lui khỏi Cố Sơn. Ngô Lan bỏ chạy rồi bị người Đê thuộc tộc Chi giết chết.

**Trong Tam Quốc diễn nghĩa**
Trong tác phẩm Tam Quốc diễn nghĩa, Ngô Lan được nhắc đến trong Hồi 69 và 72. Trong tác phẩm này, Ngô Lan được nhắc đến với vai trò là một bộ tướng dưới tướng của Mã Siêu, cùng với Nhâm Quỳ. Ông cùng với Mã Siêu phối hợp chinh chiến và sau bị Tào Chương giết chết.
Khi Lưu Bị sai Trương Phi, Mã Siêu đóng đồn ở Hạ Biện, muốn cướp cửa ải của quân Tào. Tào Hồng dẫn quân đến Hán Trung. Lúc bấy giờ quân của Mã Siêu thì đến Hạ Biện. Mã Siêu ra lệnh cho Ngô Lan làm tiên phong, đem quân đi do thám, vừa gặp quân Tào Hồng đến.
Ngô Lan muốn rút về, nha tướng là Nhâm Quỳ nói rằng: "Quân giặc mới đến, nếu không đánh cho đổ cái nhuệ khí của nó đi, thì mặt mũi nào về trông thấy Mã Mạnh Khởi nữa?" sau đó xông vào đánh quân Tào và bị Tào Hồng chém chết đồng thời thừa thế đuổi giết, Ngô Lan thua to, chạy về ra mắt Mã Siêu. Mã Siêu giận mắng rằng: Mi chưa có lệnh của ta, sao đã dám khinh địch để đến nỗi bị thua?. Ngô Lan đổ thừa là Nhâm Quỳ không nghe lời cho nên mới thua như vậy. Mã Siêu ra lệnh một mặt phải giữ vững cửa ải, không nên ra đánh, một mặt phi báo về Thành Đô, đợi lệnh.
Cũng trong chiến dịch Hán Trung, sau đó, Ngô Lan cùng chỉ huy hai cánh quân của Mã Siêu và đánh đến nơi truy kích quân Tào. Quân sĩ của Mã Siêu dưỡng sức đã lâu, nay được dịp diễu võ dương oai, không ai địch nổi. Quân Tào thua chạy. Nhưng không may, Ngô Lan gặp Tào Chương hai bên giao chiến chưa được vài hiệp, Chương đâm Lan một nhát kích ngã ngựa chết.

**Tham khảo**

**Xem thêm**
 Danh sách nhân vật thời Tam Quốc- Danh sách sự kiện hư cấu trong Tam Quốc diễn nghĩa

Thể loại:Năm sinh thiếu
Thể loại:Mất năm 217
Thể loại:Nhân vật quân sự Thục Hán
Thể loại:Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Thể loại:Nhân vật được tiểu thuyết hóa
Vardan Ghazaryan

Vardan Ghazaryan (sinh ngày 1 tháng 12 năm 1969 tại Beirut, Liban) là một cựu cầu thủ bóng đá người Liban gốc Armenia. Ông đã thi đáu cho Đội tuyển bóng đá quốc gia Liban từ năm 1993 tới năm 2001.
Ông là một trong những cây săn bàn hàng đầu Liban khi ông đã có 19 bàn thắng cho đội tuyển nước này. Ông cũng có mặt trong đội hình triệu tập của đội tuyển quốc gia Liban tại Cúp bóng đá châu Á 2000 (HLV: Josip Skoblar) được tổ chức tại chính Liban. Vài năm trở lại đây ông đã quay trở lại Armenia, nơi ông đang sống.

**Tham khảo**
Thể loại:Sinh năm 1969
Thể loại:Cầu thủ bóng đá nam Armenia
Thể loại:Cầu thủ bóng đá Liban
Thể loại:Cầu thủ thuộc Cúp bóng đá châu Á 2000
Thể loại:Nhân vật còn sống
Gia Cát Thượng

Gia Cát Thượng (p=Zhuge Shang; ? - 263), không rõ tên tự, là tướng lĩnh nhà Quý Hán thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Ông chính là cháu nội của Thừa tướng Gia Cát Lượng. Bản thân ông kế thừa tấm lòng "cúc cung tận tụy, đến chết mới thôi" của cha và ông nội, đã anh dũng tử trận khi nhà Thục Hán sắp sụp đổ, tạo nên tấm gương "Ba đời trung liệt" nổi tiếng lịch sử của nhà Gia Cát.

**Cuộc đời**
Gia Cát Thượng quê ở huyện Dương Đô, quận Lang Gia, Từ Châu, là con trai trưởng của Vệ tướng quân Gia Cát Chiêm, cháu nội của thừa tướng Quý Hán Gia Cát Lượng, mẹ có thể là công chúa.
Năm 263, quân Ngụy do Chung Hội, Đặng Ngải chỉ huy quy mô lớn tiến công. Quân Ngụy bị Khương Duy, Đổng Quyết, Liêu Hóa, Trương Dực ngăn cản ở Kiếm Các. Đặng Ngải liền dẫn một đạo quân lẻn qua đường núi Âm Bình, mưu đánh úp Thành Đô. Hậu chủ lệnh cho Gia Cát Chiêm dẫn quân ra chặn Ngải. Thượng là con trưởng của Chiêm cũng theo quân xuất chinh. Con thứ Gia Cát Kinh vì chưa đủ tuổi tòng quân nên ở lại.
Gia Cát Chiêm nhiều lần chỉ huy sai lầm, lui quân về Miên Trúc. Đặng Ngải viết thư khuyên hàng, nhằm kích động Chiêm. Chiêm mắc mưu, không nghe lời khuyên của Thượng và Hoàng Sùng, dẫn quân ra giao chiến, không may tử trận. Gia Cát Thượng thấy thế, than rằng: Cha con ta chịu ơn nặng của quốc gia, chẳng sớm chém Hoàng Hạo, để sau cùng phải bại vong, còn sống để làm gì! rồi lao vào quân Ngụy, liều mình chiến tử.

**Nhận xét**
Trần Thế Sùng thời Tống nhận xét: Con Khổng Minh là Chiêm, cháu là Thượng tử trận; cháu Trương Phi là Tuân, con Triệu Vân là Quảng cũng tử trận; Bắc Địa vương Kham khóc Chiêu Liệt miếu, trước giết vợ con sau tự sát; Ngụy đem cung nhân của Thục ban cho tướng sĩ, Lý chiêu nghi không chịu nhục tự sát. Thiện không chỉ thẹn với tướng sĩ, càng thẹn với phụ nhân.
Mao Tôn Cương trong Thánh Thán ngoại thư có bình luận:
Vũ Hầu có con trung dũng, lại thêm có cháu trung liệt. Đời cho như vậy là Vũ Hầu không chết... Xem trận đánh Miên Trúc, vì chữ trung mà Chiêm, Thượng liều chết tại trần tiền, ta mới rõ cái hay trong gia giáo nhà Vũ Hầu... Ôi! Nhà Thục Hán mất rồi, nhưng ta vẫn thấy rờ rờ có sinh khí hơn các triều đại khác.
La Quán Trung có thơ khen cha con Chiêm, Thượng:

**Trong văn hóa**
Trong tiểu thuyết Tam quốc diễn nghĩa của La Quán Trung, Gia Cát Thượng xuất hiện ở hồi 117, được mô tả là đọc nhiều binh thư, giỏi võ nghệ. Gia Cát Chiêm nhận lệnh đánh Đặng Ngải, Thượng xin làm tiên phong. Gia Cát Thượng từng hai lần đánh lui Sư Toản, Đặng Trung. Gia Cát Chiêm sau đó thua trận, phải lui về cố thủ Miên Trúc chờ cứu viện. Viện quân lâu ngày không đến, Chiêm sốt ruột, cho Gia Cát Thượng cùng Trương Tuân giữ thành, dẫn quân ra đánh, bị trúng kế của Đặng Ngải, thân trúng tên, rút gươm tự sát.
Gia Cát Thượng thấy cha chết trong loạn quân, bèn mặc giáp lên ngựa. Trương Tuân khuyên can, Thượng đáp rằng: Cha con, ông cháu nhà ta, đều đội ơn sâu nhà nước. Nay cha ta đã chết với giặc rồi, ta còn sống làm gì? Thượng quất ngựa xông ra, chết tại trận.

**Tham khảo**
 Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, Tam quốc chí.- La Quán Trung, Tam quốc diễn nghĩa.

**Chú thích**
Thể loại:Người Sơn Đông
Thể loại:Nhân vật quân sự Thục Hán
Thể loại:Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Cá mập Borneo

Cá mập Borneo (danh pháp hai phần: Carcharhinus borneensis) là một loài cá mập trong họ Carcharhinidae. Là loài rất hiếm, nó là hiện nay chỉ được biết đến từ vùng biển ven bờ xung quanh Mukah ở Tây Bắc Borneo, mặc dù nó có thể đã từng phân bố rộng rãi hơn. Đây là loài cá mập xám nhỏ, đạt chiều dài 65 cm (26 in), loài này là thành viên duy nhất của chi với một hàng của các lỗ chân lông mở rộng trên các góc của miệng của nó. Nó có một cơ thể mảnh mai với một cái mõm dài nhọn, và vây lưng thấp thứ hai được đặt phía gốc vây hậu môn.
Người ta không biết gì về về lịch sử tự nhiên của cá mập Borneo. Loài này đẻ con, con cái mang thai một lứa sáu con, con non được cấp dinh dưỡng từ mẹ thông qua kết nối nhau thai. Liên minh Quốc tế Bảo tồn Thiên nhiên cuối cùng đánh giá đây là loài nguy cấp, thời gian đó nó đã không được nhìn thấy kể từ năm 1937. Trong khi dân số còn tồn tại kể từ khi được tìm thấy, cá mập Borneo tiếp tục xứng đáng với mối quan tâm bảo tồn phạm vi của nó rất hạn chế trong phạm vi vùng nước bị đánh bắt rất nhiều.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Carcharhinus borneensis- Carcharhinus borneensis-  Carcharhinus borneensis, Borneo shark at  FishBase
*access-date=20 December 2021
B
B
Thể loại:Cá Indonesia
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1858
Niên hiệu Trung Quốc

Trung Quốc là quốc gia đầu tiên trong lịch sử sử dụng niên hiệu. Niên hiệu đầu tiên xuất hiện vào thời Tây Hán Vũ Đế, là Kiến Nguyên (140 TCN-135 TCN). Kể từ đây, truyền thống sử dụng niên hiệu kéo dài cho đến đầu thế kỷ 20.
Các vua Trung Quốc đặt niên hiệu thường là những người có danh hiệu cao nhất: hoàng đế. Tuy nhiên, có một số vị vua chỉ có tước vương cũng đặt niên hiệu riêng (như trong các thời loạn Ngũ Hồ thập lục quốc và Ngũ đại Thập quốc). Vua Trung Quốc sau khi lên ngôi thường cải nguyên niên hiệu, với hàm ý mở ra một kỉ nguyên mới. Các hoàng đế thời Minh và Thanh thường chỉ có một niên hiệu, do vậy người ta thường dùng niên hiệu để chỉ hoàng đế. Danh sách dưới đây bao quát niên hiệu của các triều đại trong lịch sử Trung Quốc, chính quyền cát cứ địa phương, chính quyền dân biến và chính quyền dân tộc thiểu số. Các niên hiệu in đậm là sử dụng niên hiệu của chính quyền khác. Một niên hiệu thông thường bắt đầu từ ngày đầu năm mới âm lịch, các ngày tháng và năm dưới đây sử dụng theo âm lịch.

**Thời Lưỡng Hán**

**Tây Hán**

**Tân**

**Canh Thủy**

**Đông Hán**

**Thời Tam Quốc**

**Tào Ngụy**

**Thục Hán**

**Đông Ngô**

**Thời Lưỡng Tấn**

**Tây Tấn**

**Đông Tấn**

**Thời kỳ Thập lục quốc**

**Tiền Triệu**

**Thành Hán**

**Tiền Lương**

**Hậu Triệu**

**Tiền Yên**

**Tiền Tần**

**Hậu Tần**

**Hậu Yên**

**Tây Yên**

**Tây Tần**

**Hậu Lương**

**Nam Lương**

**Nam Yên**

**Tây Lương**

**Hạ**

**Bắc Yên**

**Bắc Lương**

**Thời Nam-Bắc triều**

**Lưu Tống**

**Nam Tề**

**Lương**

**Trần**

**Bắc Ngụy**

**Đông Ngụy**

**Tây Ngụy**

**Bắc Tề**

**Bắc Chu**

**Nhu Nhiên**
Nhu Nhiên được xác định chỉ dùng niên hiệu trong 57 năm

**Cao Xương**

**Nhà Tùy**

**Thời kỳ nhà Đường**

**Nhà Đường**

**Thổ Phồn**

**Vu Điền**

**Bột Hải**

**Đông Đan**

**Định An Quốc**

**Nam Chiếu**

**Đại Lý**

**Thời Ngũ Đại Thập Quốc**

**Hậu Lương**

**Hậu Đường**

**Hậu Tấn**

**Hậu Hán**

**Hậu Chu**

**Ngô**

**Nam Đường**

**Ngô Việt**

**Sở**

**Mân**

**Nam Hán**

**Tiền Thục**

**Hậu Thục**

**Kinh Nam (Nam Bình)**

**Bắc Hán**

**Nhà Tống**

**Bắc Tống**

**Nam Tống**

**Nhà Liêu**

**Tây Liêu**

**Tây Hạ**

**Kim**

**Nhà Nguyên**

**Nhà Minh**

**Nhà Thanh**

**Sau khi thành lập Trung Hoa Dân Quốc**
Ngày 1 tháng 1 năm 1912, Trung Hoa Dân Quốc thành lập, phế bỏ niên hiệu, lập kỉ nguyên quốc gia (dân quốc kỉ nguyên) và sử dụng đến nay.

**Xem thêm**
 Danh sách vua và hoàng đế Trung Hoa- Niên hiệu Việt Nam- Niên hiệu Triều Tiên- Niên hiệu Nhật Bản

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Các sự kiện lịch sử Đông Á Trung-Nhật-Hàn và niên hiệu đối chiếu date = ngày 31 tháng 5 năm 2012 -  Tra cứu nhanh lịch đại kỉ niên Trung Quốc date=2020-02-03 -  Tra cứu niên hiệu date = ngày 14 tháng 10 năm 2013
Thể loại:Lịch sử Trung Quốc

Thể loại:Danh sách (Trung Quốc)
Văn Sính

Văn Sính (chữ Hán:文聘, bính âm: Wen Ping) tự Trọng Nghiệp (仲業) là một tướng lĩnh thủy quân nhà Tào Ngụy trong thời kỳ Tam Quốc của Lịch sử Trung Quốc. Ông phục vụ dưới trướng của Tào Tháo và được biết đến với công sức bao vây tấn công Quan Vũ và sau đó là chiến đấu chống lại các lực lượng quân sự ở phía Đông do Tôn Quyền lãnh đạo. Với công trạng đánh bại Quan Vũ, ông được phong tước Diên Thọ Đình hầu và chức Thảo nghịch tướng quân.

**Tiểu sử**
Văn Sính là người thuộc huyện Uyển thuộc quận Nam Dương. Văn Sính khởi đầu sự nghiệp phục vụ dưới trướng của Lưu Biểu, được phong làm đại tướng và trấn giữ phương Bắc.
Lưu Biểu mất, con là Lưu Tông lên kế vị, lúc này Tào Tháo đem quân đi đánh Kinh châu. Lưu Tông đầu hàng Tào Tháo, Văn Sính về phục vụ dưới trướng Tào Tháo. Tào Tháo giao binh Quyền cho Văn Sính. Trong trận Trường Bản, Văn Sính cùng với Tào Thuần đuổi đánh Lưu Bị.
Cuối năm 208, Văn Sính trong số các tướng lĩnh theo Tào Tháo đánh Tôn Quyền nhưng bị thất bại trong trận Xích Bích. Sau đó, Tào Tháo phong Văn Sính làm Thái thú Giang Hạ là nơi tiếp giáp với Đông Ngô, sai coi giữ quân phương Bắc, uỷ thác các việc nơi biên cảnh, ban cho tước Quan nội hầu.
Về sau, Văn Sính cùng với Nhạc Tiến đánh Quan Vũ ở Tầm Khẩu lập được công lao và được tấn phong tước Diên Thọ Đình hầu và chức Thảo nghịch tướng quân.
Năm 220, Tào Phi phế Hán Hiến Đế lên ngôi, thăng Văn Sính tước Trường An Hương hầu, cho Giả tiết. Ông giúp Hạ Hầu Thượng vây Giang Lăng của Đông Ngô. Hạ Hầu Thượng sai Văn Sính cầm riêng một cánh quân đóng ở Miện Khẩu, chống giữ Thạch Phạm. Ông tự gánh vác một đội quân, ngăn giặc lập công, được thăng làm Hậu tướng quân, tước Tân Dã hầu.
Tôn Quyền thân chinh đưa năm vạn quân đến vây Văn Sính ở Thạch Dương. Văn Sính kiên quyết cố thủ, Tôn Quyền đóng giữ hơn hai mươi ngày phải lui về. Văn Sính mang quân truy kích đánh tan quân Ngô.
Văn Sính trấn thủ Giang Hạ mấy chục năm, rất có ân uy, bên ngoài Đông Ngô nể sợ. Nhà Tào Ngụy chia thực ấp của ông và phong cho con ông là Văn Đại làm Liệt hầu và ban cho cháu họ của ông là Văn Hậu tước Quan nội hầu.
Sau này Văn Sính qua đời không rõ năm nào, được ban thuỵ là Tráng hầu.

**Trong Tam Quốc diễn nghĩa**
Văn Sính trong tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa của La Quán Trung được mô tả gần giống như sử sách. Ông được nhắc đến lần đầu khi đánh nhau với Ngụy Diên dưới chân thành Tương Dương khi Ngụy Diên muốn đón rước Lưu Bị còn Văn Sính lại trung thành với Lưu Tông. Sau đó khi Lưu Tông hàng Tào, Văn Sính bất đắc dĩ đến quy hàng Tào Tháo, khóc vào ra mắt. Sau đó Văn Sính bị trúng tên của quân Ngô trong trận Xích Bích.

**Xem thêm**
 Tào Thuần

**Tham khảo**
 Trần Thọ, Tam Quốc chí, Bùi Tùng Chi chú, thiên: 
**  Nhị Lý Tang Văn Lã Hứa Điển nhị Bàng Diêm truyện- Lê Đông Phương (2007), Kể chuyện Tam Quốc, Nhà xuất bản Đà Nẵng

**Chú thích**
Thể loại:Nhân vật quân sự Tào Ngụy
Thể loại:Năm sinh thiếu
Thể loại:Năm mất thiếu
Thể loại:Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Thể loại:Viên chức chính quyền ở Hồ Bắc
Cao Lãm

Cao Lãm (p=Gao Lan; ? - ?) hay Cao Hoán (t=高奂), không rõ tên tự, là một tướng lĩnh dưới trướng quân phiệt Viên Thiệu cuối thời Đông Hán trong lịch sử Trung Quốc.

**Tiểu sử**
Không rõ quê quán, xuất thân của Cao Lãm, chỉ biết Lãm là bộ tướng của Viên Thiệu, không rõ chức vụ.
Năm 200, trong trận Quan Độ, khi kho lương Ô Sào bị tấn công, mưu sĩ Quách Đồ kiến nghị với Viên Thiệu cho quân đánh lén trại Tào Tháo. Viên Thiệu nghe theo, phái Cao Cán cùng Trương Cáp dẫn kỵ binh nhẹ tấn công nhưng thua trận.
Khi hai tướng dẫn quân về, Quách Đồ lại đổ trách nhiệm cho Cao Lãm, Trương Cáp không tận lực, buộc hai người dẫn quân đầu hàng Tào Tháo. Hậu Hán thư chỉ ghi lại hai người thua trận nên đầu hàng, không nhắc tới chuyện bị hại như trong Tam quốc chí. Về sau không còn ghi chép.

**Trong văn hóa**
Trong tiểu thuyết Tam Quốc Diễn Nghĩa của La Quán Trung, Cao Lãm xuất hiện ở hồi 31, là mãnh tướng dưới trướng Viên Thiệu, theo Thiệu ra quân Quan Độ, chiến đấu dũng cảm, từng đánh ngang tay với Hứa Chử, Từ Hoảng.
Khi tướng của Viên Thiệu là Hàn Mãnh đem xe lương đến trại Viên Thiệu thì bị tướng Tào là Từ Hoảng, Sử Hoán đem quân ra chẹn đường. Từ Hoảng thúc quân vào đốt sạch cả mấy nghìn cỗ xe. Viên Thiệu sai Trương Cáp, Cao Lãm đi cứu nhưng bị quân Tào đánh bại. Sau khi kho lương Ô Sào mất, hai người sợ tội nên hàng quân Tào. Tào Tháo phong cho Cao Lãm làm Thiên tướng quân tước Đông Lai hầu.
Khi Lưu Bị khởi binh ở Nhữ Nam, Cao Lãm theo Hạ Hầu Uyên trấn áp. Cao Lãm chiếm được thành, truy sát Lưu Bị. Lưu Tích liều mình cứu giúp, bị Cao Lãm đâm chết. Khi Cao Lãm sắp đuổi kịp Lưu Bị thì Triệu Vân xuất hiện, đâm chết Cao Lãm.
Trong truyền kỳ dân gian, Cao Lãm cùng Nhan Lương, Văn Xú, Trương Cáp được gọi là bốn cột trụ của Hà Bắc (Hà Bắc tứ đình trụ).

**Tham khảo**
 Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, Tam quốc chí.- Phạm Diệp, Hậu Hán thư.- Tư Mã Quang, Tư trị thông giám.

**Chú thích**

**Xem thêm**
 Trận Quan Độ- Trương Cáp
Thể loại:Nhân vật quân sự Tam Quốc
Thể loại:Nhân vật quân sự Tào Ngụy
Thể loại:Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Chu Văn Uyển

Chu Văn Uyển là một tướng lĩnh của phong trào Tây Sơn trong lịch sử Việt Nam.

**Hành trạng**
Chu Văn Uyển tham gia nghĩa quân Tây Sơn, ban đầu ông giữ chức Đô ty sau thăng dần đến chức Đô đốc, ngoài ra Chu Văn Uyển còn giữ chức Tuần kiểm Bắc Thành. Chức Tuần kiểm là một chức vụ có nhiệm vụ kiểm tra, thanh sát trông quân đội.date = ngày 6 tháng 1 năm 2013
Chu Văn Uyển tham gia vào các trận đánh bình đình Bắc Hà dưới quyền Tiết chế Vũ Văn Nhậm và Tư mã Ngô Văn Sở. Ông cũng tham gia trận Ngọc Hồi-Đống Đa, đánh thắng quân Thanhdate = ngày 6 tháng 1 năm 2013. Sau đó cùng với các tướng Vũ Văn Dũng, Nguyễn Văn Tuyết, dưới quyền Trấn thủ Bắc Thành Phan Văn Lân đánh dẹp dư đảng nhà Hậu Lê. Đáng kể là các chiến dịch đánh lại Hoàng Văn Đồng, Nông Văn Tấn và Lê Duy Chi. Thời gian này ông giữ chức Trấn thủ (Đốc trấn) Cao Bằng với tên là Chu Văn Uyển theo nghiên cứu Quân Thanh vào Thăng Long của Lê Duy Chínhdate = ngày 6 tháng 1 năm 2013.
Chu Văn Uyển có tham gia vào phái đoàn đi sứ nhà Thanh.date = ngày 6 tháng 1 năm 2013

**Kết cục**
Cũng như nhiều tướng lĩnh Tây Sơn khác, số phận về sau của ông không rõ. Tên tuổi của ông được ghi trong các sách sử như Cương Mục, Đại Nam Thực Lục, Lê Quý Kỷ sự và các nghiên cứu của Lê Duy Chính về nhà Tây Sơn.

**Tham khảo**
Đại Nam Thực Lục viết:
Lê Duy Kỳ khởi binh ở Cao Bằng. Duy Kỳ là em vua Lê. Vua Lê sang nước Thanh, Duy Kỳ chạy ra Cao Bằng. Cựu thần nhà Lê là Nguyễn Đình Lượng giận giặc cướp ngôi, đem quân rước về, liên kết với những tù trưởng Man ở Tuyên Quang, Hưng Hóa, cử binh đánh giặc. Đô đốc giặc là Nguyễn Văn Uyển đem 5.000 tinh binh theo đường Thái Nguyên đến đánh đuổi, bèn tan. (ĐNTL - Tập 1 trang 259)
Cương Mục viết:
Khi giặc Tây Sơn đánh phá Thăng Long, Duy Chi chạy đi Định Châu, cùng với phiên thần là Ma Thế Cố thu lượm và tụ tập dân chúng trong châu, đắp lũy để phòng thủ. Duy Chi lại ước hẹn kết hợp với các phiên mục ở Tuyên Quang và Bảo Lạc, dần dần chiêu mộ quân lính thượng du vùng Thái Nguyên để tăng cường thêm thế lực. Tướng giặc là Uyển (không rõ họ) đến đánh nhưng không hạ được, rồi phải rút quân về. (Cương Mục trang 990)

**Nguồn Tham khảo**
 Đại Nam Thực Lục - Tập 1 - Quốc sử quán triều Nguyễn- Đại Nam chính biên liệt truyện - Tập 2 - Quốc sử quán triều Nguyễn- Cương Mục - Quốc sử quán triều Nguyễn- Tây Sơn thuật lược - Tạ Quang Phát- Lê Quý kỷ sự - Nguyễn Bảo (Nguyễn Thu)
Thể loại:Võ tướng nhà Tây Sơn
Đạp Đốn

Đạp Đốn hay Thạp Đốn (chữ Hán: 蹋頓; bính âm: Tadun) là một thủ lĩnh của người Ô Hoàn trong thời kỳ Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Ông là một Thiền Vu đã quật khởi trong thời kỳ loạn lạc này. Ông đã chứa chấp Viên Thượng và Viên Hy hai anh em con của Viên Thiệu và chống lại Tào Tháo. Kết quả ông bị Tào Tháo giết chết trong một chiến dịch quân sự.

**Sự nghiệp**
Năm Sơ Bình thứ nhất (190), Đạp Đốn, thủ lĩnh của người Ô Hoàn tại Liêu Tây, đã thống nhất các bộ lạc Ô Hoàn, xưng làm Thiền vu và ủng hộ Viên Thiệu, một lãnh chúa cát cứ tại phía bắc sông Hoàng Hà. Ông từng đem quân trợ giúp Viên Thiệu đánh bại Công Tôn Toản.
Năm 200, Tào Tháo đánh bại Viên Thiệu tại trận Quan Độ. Sau khi Viên Thiệu chết, họ Viên thất thế, các con Viên Thiệu là Viên Hy, Viên Thượng chạy sang hàng và nương nhờ Đạp Đốn sau đó lại cùng Đạp Đốn liên kết với Thiền vu Ô Diên ở Hữu Bắc Bình là Tô Bộc Diên. Vào thời gian đó, Tào Tháo có ý định viễn chinh xa hơn về phía bắc để loại bỏ Viên Thượng và các bộ lạc Ô Hoàn.
Tháng 10 năm 205, Tào Tháo tiến quân đánh Ô Hoàn. Anh em Viên Hy hợp binh với Đạp Đốn đối trận với Tào Tháo ở núi Bạch Lang. Tướng tiên phong của Tào Tháo là Trương Liêu mang quân tới phá tan quân Ô Hoàn. Anh em Viên Thượng cùng Ô Hoàn chạy ra ngoài Trường Thành. Năm 206, Tào Tháo đem quân tiến sâu vào lãnh thổ của người Ô Hoàn.
Sang tháng 8 năm 206, Tào Tháo tiếp tục truy kích, đánh thắng 1 trận nữa, đánh bại họ tại trận núi Bạch Lang (白狼山), giết chết Đạp Đốn. Trong chiến dịch này, quân đội của Tào Tháo di chuyển rất gọn nhẹ, bỏ lại phía sau các loại đồ tiếp tế như lương thực, thực phẩm cồng kềnh. Kết quả của cuộc tấn công chớp nhoáng làm cho người Ô Hoàn bị bất ngờ. Đạp Đốn vì bất ngờ nên bị giết. Khoảng 200.000 người Ô Hoàn đã hàng Tào.

**Tham khảo**


**Xem thêm**
 Danh sách nhân vật thời Tam Quốc- Danh sách sự kiện hư cấu trong Tam Quốc diễn nghĩa
Thể loại:Nhân vật chính trị Đông Hán
Thể loại:Năm sinh thiếu
Thể loại:Mất năm 206
Thể loại:Sinh thế kỷ 2
Thể loại:Mất năm 207
Trực Thái

Trực Thái là xã thuộc huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định, Việt Nam.
Xã Trực Thái có 15 xóm, đánh số từ 1 đến 15.

**Địa giới hành chính**
Xã Trực Thái nằm ở phía nam của huyện Trực Ninh.
*Phía đông giáp các xã Trực Đại và Trực Thắng, huyện Trực Ninh.
*Phía nam giáp các xã Hải Phong và Hải An, huyện Hải Hậu.
*Phía tây giáp xã Trực Cường, huyện Trực Ninh.
*Phía bắc giáp các xã Trực Cường và Trực Đại, huyện Trực Ninh.

**Lịch sử hành chính**
Vùng đất Trực Thái vào trước năm 1945 gồm các thôn Giáp Nhất, Giáp Nhì. Từ năm 1946 thuộc xã Ninh Cường, huyện Trực Ninh. Đến năm 1952 xã Ninh Cường đổi thành xã Trực Cường. Năm 1956, xã Trực Cường chia tách thành các xã Trực Cường (mới), Trực Phú và Trực Thái.
Tháng 3 năm 1968, xã Trực Thái thuộc huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Hà được sáp nhập vào huyện Hải Hậu, đồng thời huyện Trực Ninh và huyện Nam Trực sáp nhập thành huyện Nam Ninh.
Từ tháng 12 năm 1975, xã Trực Thái thuộc huyện Nam Ninh, tỉnh Hà Nam Ninh.
Từ tháng 12 năm 1991, xã Trực Thái thuộc huyện Hải Hậu tỉnh Nam Hà.
Từ tháng 11 năm 1996, xã Trực Thái thuộc huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định.
Tháng 2 năm 1997, xã Trực Thái được chuyển về huyện Trực Ninh mới tái lập.

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 Bản đồ xã Trực Tháibot=InternetArchiveBot  trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ CHXHCNVN. Truy cập ngày 8 tháng 4 năm 2012.
Pharmacophagus antenor

Pharmacophagus antenor là một loài bướm ngày trong Họ Bướm phượng. Tên thông dụng trong tiếng Anh là Bướm phượng khổng lồ Madagascar, nó có sải cái dài 12–14 cm. Nó là loài bản địa Madagascar và là loài duy nhất thuộc chi Pharmacophagus.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Pharmacophagus antenor- Pharmacophagus antenor- Hancock, E.G., Broadsmith-Brown, G., Douglas, A.S. & Vane-Wright, R.I. 2008. William Hunter’s Museum and discovery of the Madagascan pipevine swallowtail butterfly, Pharmacophagus antenor (Drury, 1773). Antenna, Chiswell Green32(1): 10–17.-  Fiebig date = ngày 3 tháng 10 năm 2011-  Larval stagesbot=InternetArchiveBot 
A
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1775
A
Cyrestinae

Cyrestinae là một phân họ trong Họ Bướm giáp. Phân họ này có chi.

**Các chi**
Tông Cyrestini
*Cyrestis
*Chersonesia
*Marpesia
**Marpesia chiron
**Marpesia eleuchea
**Marpesia petreus
**Marpesia zerynthia
Tông Pseudergolini
*Amnosia
*Dichorragia
*Pseudergolis
*Stibochiona

**Hình ảnh**

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Cyrestinae
Libytheinae

Libytheinae là một phân họ trong Họ Bướm giáp. Phân họ này có 2 chi và 10 loài, 6 trong Libythea và 4 trong Libytheana. Chúng có kích cỡ trung bình và thường là có màu nâu xám.. Khu nghỉ, các thành viên của phân họ này khép chặt cánh để trông giống chiếc lá khô.

**Các chi**

**Hình ảnh**
Libythea celtis1.jpg
American Snout profile.jpg
Libytheana carinenta.jpg
Libythea celtis01.jpg
Libythea celtis MHNT CUT 2013 19 Chateauvert.jpg|Libythea celtis 

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Libytheinae
Aipysurus

Aipysurus là một chi rắn biển độc được tìm thấy ở các vùng biển ấm từ Ấn Độ Dương đến Thái Bình Dương. Hiện tại có 8 loài được công nhận.

**Loài**
) Không bao gồm các phân loài.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Rắn biển
Aipysurus laevis

Tên thông dụng trong tiếng Anh: rắn biển ô liu, rắn biển vàng.
Aipysurus laevis là một loài rắn biển độc chủ yếu được tìm thấy ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Chúng sinh sống ở các rạn san hô. Hiện tại có hai phân loài được công nhận, bao gồm dạng tiêu biểu được mô tả ở đây.

**Phân loài**

**Chú thích**


**Tham khảo**
 year=2007
Thể loại:Rắn biển
Aipysurus duboisii

Aipysurus duboisii hoặc Rắn biển Dubois là một loài rắn biển. Môi trường sống bao gồm Papua New Guinea, New Caledonia và các vùng ven biển phía Bắc, phía đông và phía tây của Úc, đó là biển Coral, biển Arafura, biển Timor và Ấn Độ Dương. Chúng sống ở độ sâu tới 80 mét trong rạn san hô, cát và bùn trầm tích có chứa rong biển, động vật không xương sống và san hô và bọt biển có thể phục vụ như là nơi trú ẩn. Những con rắn ăn con lươn biển và cá khác nhau sống trên đáy biển, có chiều dài lên đến 7 cm. Nó sinh con chứ không phải là đẻ trứng. Chúng là loài gây hấn vừa, tức là sẽ cắn nếu bị khiêu khích, nhưng không một cách tự nhiên. Răng nanh dài 1,8 mm là tương đối ngắn đối với rắn, và lượng nọc độc là 0,43 mg. Aipysurus duboisii là một loài hoạt động lúc chạng vạng, có nghĩa là chúng hoạt động tích cực nhất vào lúc bình minh và hoàng hôn. Con trưởng thành dài đến 148 cm nhưng thường dài 80 cm. Đầu hơi rộng hơn thân.
Độc tính cấp tính của nọc độc rắn thông thường được thử nghiệm trên động vật phòng thí nghiệm và được đánh giá về liều gây chết trung bình (LD50), có nghĩa là liều lượng cần thiết để giết chết một nửa các thành viên trong một nhóm cá thể đem thử nghiệm được chia cho trọng lượng của động vật thử nghiệm. LD50 phụ thuộc vào con vật. Thỏ nhạy cảm hoảng hai lần đối với nọc độc của con rắn biển so với chuột, cá và ếch nhái thậm chí còn nhạy cảm hơn. LD50 của nọc độc A. duboisii được tiêm dưới da của chuột là 0,044 mg/kg trọng lượng cơ thể. A. duboisii là con rắn biển độc xếp thứ hai sau Hydrophis Belcheri (LD50=0.00025 mg/kg) Oxyuranus microlepidotus (LD50=0.025 mg/kg) và Pseudonaja textilis, LD50=0.0365 mg/kg).

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Rắn biển
Thể loại:Aipysurus
Thể loại:Loài ít quan tâm theo Sách đỏ IUCN
Thể loại:Động vật bò sát Indonesia
Thể loại:Động vật bò sát Papua New Guinea
Rắn cạp nia bắc

Rắn cạp nia bắc hay rắn cạp nia Trung Quốc, rắn mai gầm bạc, cạp nia miền bắc, cạp nia Đài, kim tiền bạch hoa xà, rắn hổ khoang, rắn vòng bạc  ngù cáp tan (tiếng Tày) (danh pháp hai phần: Bungarus multicinctus) là một loài cạp nia thuộc họ Rắn hổ, có phạm vi phân bố trải dài ở nhiều khu vực thuộc miền trung và miền nam Trung Quốc cũng như Đông Nam Á. Loài này được nhà khoa học Edward Blyth mô tả lần đầu vào năm 1861. Rắn cạp nia bắc có đặc điểm nhận dạng khá đặc trưng khi sở hữu những vạch trắng đen (hoặc đen ngả xanh) nằm xen kẽ trên cơ thể, đồng thời chiều dài trung bình của chúng có thể đạt từ round=0.5. Loài này được tìm thấy ở độ cao đến ft, dù chúng thường được tìm thấy ở các khu vực thấp, đặc biệt là vùng cây bụi, rừng cây gỗ, các cánh đồng canh tác và rừng ngập mặn. Rắn cạp nia bắc có hai phân loài được biết tới, gồm Bungarus multicinctus multicinctus và Bungarus multicinctus wanghaotingi.

**Phân loại**
Nhà động vật học và dược sĩ người Anh Edward Blyth đã nhận diện rắn cạp nia bắc là một loài mới vào năm 1861, lưu ý rằng chúng có nhiều khoang hơn cả rắn cạp nong (Bungarus fasciatus). Loài rắn này vẫn giữ nguyên danh pháp khoa học là Bungarus multicinctus. Tên chi của rắn cạp nia bắc là phiên âm Latin của từ baṅgāru trong tiếng Telugu, hiểu nôm na là "rắn cạp nia". Trong khi đó, tên loài multicinctus bắt nguồn từ các từ Latin multi- – dạng kết hợp của multus (nhiều) – và cinctus – quá khứ phân từ của cingere (vây quanh, giống như các khoang của rắn). Tên thường gọi tiếng Anh của loài này là "krait" bắt nguồn từ tiếng Hindi (करैत karait), vốn dựa trên một từ thuộc ngôn ngữ Sanskrit (काल kāla) có nghĩa là "đen".

**Mô tả**
Loài rắn cạp nia bắc có kích thước từ trung bình đến lớn, dài sp=us và dài tối đa sp=us.

**Nọc độc**
Nọc đọc loài rắn này chủ yếu là các chất độc thần kinh tiền và hậu tiếp hợp (có tên gọi α-bungarotoxin và β-bungarotoxin trong số các loại độc tố khác). Lượng nọc độc trung bình lấy từ rắn nuôi là khoảng 4,6 mg—18,4 mg mỗi nhát cắn. Nọc độc có độc tính cao với giá trị LD50 đạt 0,09 mg/kg—0.108 mg/kg SC, 0,113 mg/kg IV và 0,08 mg/kg IP ở chuột nhắt. Đây là loài rắn độc thứ 4 trên thế giới (Ernst and Zug et al. 1996).

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
M
Thể loại:Rắn độc
Thể loại:Động vật bò sát Đài Loan
Thể loại:Động vật bò sát Myanmar
Thể loại:Động vật bò sát Thái Lan
Thể loại:Động vật bò sát Trung Quốc
Thể loại:Động vật bò sát Việt Nam
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1861
Thể loại:Động vật bò sát Lào
Rắn cạp nia biển

Rắn cạp nia biển (danh pháp khoa học: Laticauda colubrina) là một loài rắn biển được tìm thấy ở các vùng biển Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương nhiệt đới. Tổng chiều dài con đực trưởng thành 875 mm, con cái trưởng thành dài 1420 mm, đuôi dài, con cái có chiều dài đuôi 130 mm, con đực có đuôi dài 145 mm. Chúng là loài rắn độc nhưng không hung hăng.
left
right

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Frith,C.B. 1974 Second record of the seasnake Laticauda colubrina in Thailand waters. Nat. Hist. Bull. Siam Soc. (Bangkok) 25: 209- Ota, Hidetoshi;Takahashi, Hiroshi;Kamezaki, Naoki 1985 On specimens of yellow lipped sea krait Laticauda colubrina from the Yaeyama group, Ryūkyū Archipelago Snake 17: 156-159- Pernetta, J. C. 1977 Observations on the habits and morphology of the sea snake Laticauda colubrina (Schneider) in Fiji Canadian Journal of Zoology 55: 1612-1619- Shetty, Sohan;Devi Prasad, K. V. 1996 Geographic variation in the number of bands in Laticauda colubrina Hamadryad 21: 44-45- species=colubrina 
Thể loại:Rắn biển
Thể loại:Động vật bò sát Campuchia
Thể loại:Động vật bò sát Đài Loan
Thể loại:Động vật bò sát Malaysia
Thể loại:Động vật bò sát Myanmar
Thể loại:Động vật bò sát Nhật Bản
Thể loại:Động vật bò sát Philippines
Thể loại:Động vật bò sát Thái Lan
Thể loại:Động vật bò sát Trung Quốc
Thể loại:Rắn Việt Nam
Thể loại:Động vật bò sát Ấn Độ
Thể loại:Động vật bò sát Indonesia
Thể loại:Động vật bò sát Papua New Guinea
Thể loại:Động vật bò sát Việt Nam
Laticauda schystorhyncha

Laticauda schystorhyncha là một loài rắn biển chỉ được tìm thấy trong vùng biển của quốc gia đảo Thái Bình Dương Niue. Nó dài lên tới 1 mét, và rất độc, làm cho nó trở thành một trong những sinh vật nguy hiểm nhất trên hành tinh. Nó có một cái đuôi giống như vây cá, giúp nó bơi tốt hơn.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Rắn biển
Tào Thuần

Tào Thuần (chữ Hán: 曹纯, bính âm: Cao Chun; ?-210) là một viên tướng lĩnh chỉ huy lực lượng kỵ binh dưới trướng của lãnh chúa Tào Tháo trong thời đại nhà Hán thời kỳ Tam Quốc của lịch sử Trung Quốc. Ông là viên tướng chỉ huy lực lượng kỵ binh tinh nhuệ Hổ Báo Kỵ (虎豹骑), đóng vai trò quan trọng trong các chiến dịch chống lại Viên Đàm, Đạp Đốn và Lưu Bị.

**Tiểu sử**
Tào Thuần là em trai của Tào Nhân. Khi Tào Thuần được mười ba tuổi, cha - Tào Xí của họ mất và anh em họ đã bán nhà cửa để chiêu mộ hảo hán chờ thời cơ. Ở tuổi mười bảy, Tào Thuần giữ một chức quan nhỏ trong triều đình nhà Hán ở Lạc Dương. Năm 189, Tào Thuần cùng anh gia nhập quân đội của người anh họ đã lớn tuổi là Tào Tháo và theo Tào Tháo chống lại Đổng Trác.
Trong cuộc bao vây quân Tào chống lại Viên Đàm vào đầu năm 205, Tào Thuần chỉ huy lực lượng kỵ binh tinh nhuệ Hổ Báo Kỵ. Trong giai đoạn đầu của cuộc đối đầu, quân đội của Tào Tháo phải chịu thiệt hại đáng kể từ những vụ đụng độ kẻ thù nhưng cuối cùng đã thắng thế. Tào Thuần là người đã lấy đầu của Viên Đàm.
Trong cuộc viễn chinh lên phía bắc tiếp theo chống lại bộ tộc Ô Hoàn, lực lượng kỵ binh của Tào Thuần một lần nữa lập công xuất sắc trong trận chiến. Quân Tào đã xuất binh thần tốc, tập kích bất ngờ các lực lượng của Ô Hoàn và giết chết thủ lĩnh Đạp Đốn tại trận núi Bạch Lang. Qua trận này Thuần được Tào Tháo tưởng thưởng cho đứng đầu 300 hộ.
Năm 208, Tào Thuần cùng Tào Tháo đi về phía nam trong chiến dịch lấy Kinh Châu. Tại trận Trường Bản, Tào Thuần cùng lực lượng của mình đã tách khỏi đại quân để xuất kích trước truy kích các lực lượng đang tháo chạy và rút lui của Lưu Bị. Quân của Tào Thuần đã tấn công bất ngờ Lưu Bị ở Trường Bản, bắt được hai phu nhân và con trai sơ sinh của Lưu Bị cùng nhiều vật tư, quân trang quân dụng cũng như một số quân địch đã đầu hàng.
Tào Thuần chết năm 210 và được phong nhiều chức tước.

**Gia đình**
Ông nội: - Tào Bao (曹褒), Thái thú Dĩnh Xuyên.
Bố: - Tào Xí (曹熾), giữ chức Thị trung, Hiệu úy Trường Thủy, sau đó vì Tào Nhân có công được truy thụy là Trần Mục hầu
Anh trai: - Tào Nhân (曹仁), đại tướng nhà Tào Ngụy.
Anh họ:- Tào Tháo (曹操), quyền thần cuối thời Hán.- Tào Hồng (曹洪), đại tướng nhà Tào Ngụy.
Em họ:- Tào Đức (曹德), em ruột Tào Tháo.
Con cái:- Tào Diễn (曹演), tướng nhà Tào Ngụy, giữ chức Lĩnh Quân tướng quân, Bình Nhạc Hương hầu.
Cháu:- Tào Lượng (曹亮), con Tào Diễn.

**Xem thêm**
 Danh sách nhân vật thời Tam Quốc- Danh sách sự kiện hư cấu trong Tam Quốc diễn nghĩa

**Tham khảo**
 Tam quốc chí - Chư Hạ Hầu Tào truyện.
Thể loại:Nhân vật quân sự Tào Ngụy
Thể loại:Năm sinh thiếu
Thể loại:Mất năm 210
Thể loại:Năm sinh không rõ
Thể loại:Sinh thế kỷ 2
Thể loại:Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Pelobates syriacus

Pelobates syriacus, là một loài cóc trong họ Pelobatidae, bản địa khu vực kéo dài từ Đông Âu đến Tây Á.
Con trưởng thành dài đến 9 cm. Đây là loài bản địa Armenia, Azerbaijan, Bulgaria, Georgia, Hy Lạp, Iran, Israel, Liban, Macedonia, Romania, Liên bang Nga, Serbia, Syria và Thổ Nhĩ Kỳ. Nó là khá phổ biến ở Iran, nhưng không phổ biến trên nhiều phạm vi của nó. Nó được cho là đã tuyệt chủng ở Jordan và trạng thái của nó là không rõ ràng ở Albania, Iraq, Moldova và Ukraine. Nó là một loài chủ yếu sinh sống ở đồng bằng và trong ánh sáng trong rừng, các khu vực rậm rạp và bán sa mạc, các cánh đồng canh tác và các đụn cát. Nó thích nơi đất tơi nơi nó có thể sử dụng mai của nó để đào những cái hang mà nó sống, nhưng cũng được tìm thấy tại các khu vực đá và đất sét có thạch anh .
Trong mùa đông nó ngủ đông ở trong rễ cây, dưới đá nhiều khi nhiều con cóc tụ tập ngủ đông chung. Chúng sinh sản từ tháng 1 đến tháng 5 tùy theo địa điểm.

**Tham khảos**
Thể loại:Pelobates
Thể loại:Động vật lưỡng cư Azerbaijan
Thể loại:Động vật lưỡng cư châu Á
Thể loại:Động vật lưỡng cư châu Âu
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1889
Lysiosquillina maculata

Lysiosquillina maculata, nghĩa trong tên tiếng Anh là tôm tít ngựa vằn, là một loài tôm tít được tìm thấy trên khắp khu vực Ấn Độ-Thái Bình Dương từ Đông Phi đến Galápagos và quần đảo Hawaii. Chúng có chiều dài lên đến 40 cm, L. maculata là tôm tít lớn nhất thế giới. L. maculata có thể được phân biệt từ L. sulcata bởi số lượng lớn của các răng trên đoạn cuối cùng của móng vuốt ăn thịt của nó, và bởi uropodal endopod, nửa ngại biên có màu tối L. maculata nhưng không phải ở loài L. sulcata.. 

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Lysiosquillina maculata
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1793
M
Thể loại:Động vật giáp xác ăn được
Thể loại:Bộ Tôm chân miệng
Hàn Hạo

Hàn Hạo (chữ Hán: 韓浩; bính âm: Han Hao) tự là Nguyên Tự (元嗣) là một viên tướng lĩnh phục vụ dưới trướng của lãnh chúa Tào Tháo trong thời Tam Quốc của lịch sử Trung Quốc.

**Tiểu sử**
Hàn Hạo là người quận Hà Nội.
Thời Hán mạt binh lính nổi dậy khởi nghĩa, các huyện ở gần rừng núi, đều có nhiều giặc cướp, Hàn Hạo tụ tập quân lính phòng giữ trong huyện và theo về dưới trướng của Thái thú Vương Khuông. Ông này cho Hàn Hạo làm Tòng sự, đem binh đi cự Đổng Trác ở Minh Tân.
Tướng của Tào là Hạ Hầu Đôn nghe tiếng Hàn Hạo đề nghị tham gia lực lượng của ông này, Hàn Hạo hiến kế cho rằng phải gấp rút làm đồn điền để có lương thảo sung túc bổ sung kịp thời cho quân đội. Tào Tháo nhất trí với ý kiến của Hàn Hạo và phong cho Hàn Hạo lên làm Hộ quân. Sau Hàn Hạo theo Tào Tháo tấn công Liễu Thành, được đổi chức quan là Trung hộ quân, đặt ra chức Trưởng sử, Tư Mã. Sau đó lại theo đi đánh Trương Lỗ buộc Trương Lỗ ra hàng.
Cuối đời, Hàn Hạo làm đến chức Trung hộ quân, Hoán làm đến chức Trung lĩnh quân, đều được cai quản quân cấm binh, phong làm Liệt hầu. Con của Hàn Hạo là Hàn Tĩnh nối nghiệp cha

**Trong Tam Quốc diễn nghĩa**
Trong tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa, nhân vật tên Hàn Hạo được giới thiệu là anh trai của nhân vật Hàn Huyền, Thái thú Trường Sa. Sau khi Hàn Huyền bị Ngụy Diên giết. Hàn Hạo thề trả thù và tình nguyện đi cùng với Hạ Hầu Đức tấn công núi Thiên Đãng nhưng không may Hàn Hạo bị quân Thục phục kích và bị tướng Nghiêm Nhan giết chết.

**Tham khảo**


**Xem thêm**
 Danh sách nhân vật thời Tam Quốc- Danh sách sự kiện hư cấu trong Tam Quốc diễn nghĩa
Thể loại:Nhân vật quân sự Tào Ngụy
Thể loại:Năm sinh thiếu
Thể loại:Năm mất thiếu
Thể loại:Nhân vật được tiểu thuyết hóa
Thể loại:Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Lysiosquillidae

Lysiosquillidae là một họ tôm tít trong bộ Stomatopoda.

**Các chi**
Họ này có các chi sau :- Lysiosquilla Dana, 1852- Lysiosquillina Manning, 1995- Lysiosquilloides Manning, 1977

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Bộ Tôm chân miệng
Lysiosquilla

Lysiosquilla là một chi tôm tít trong họ Lysiosquillidae.

**Các loài**
Chi này có loài sau:
*Lysiosquilla acanthocarpus
*Lysiosquilla campechiensis Manning, 1962
*Lysiosquilla capensis Hansen, 1895
*Lysiosquilla colemani Ahyong, 2001
*Lysiosquilla hoevenii (Herklots, 1851)
*Lysiosquilla isos Ahyong, 2004
*Lysiosquilla maculata
*Lysiosquilla manningi Boyko, 2000
*Lysiosquilla monodi Manning, 1977
*Lysiosquilla panamica Manning, 1971
*Lysiosquilla scabricauda (Lamarck, 1818)
*Lysiosquilla sulcirostris Kemp, 1913
*Lysiosquilla suthersi Ahyong, 2001
*Lysiosquilla tredecimdentata Holthuis, 1941

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Lysiosquillidae
Hạ Hầu Đức

Hạ Hầu Đức (chữ Hán: 夏侯德; bính âm: Xihou De; ???-219) là một nhân vật hư cấu trong tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa của nhà văn La Quán Trung. Trong tiểu thuyết này, Hạ Hầu Đức là viên tướng của quân Tào Ngụy. Hạ Hầu Đức là anh trai của Hạ Hầu Thượng và cháu của Hạ Hầu Uyên.
Trong suốt cuộc chiến tại trận Định Quân Sơn, Hạ Hầu Đức được giao nhiệm vụ phòng thủ tạo núi Thiên Đăng cùng với Hàn Hạo. Tuy nhiên trong một cuộc phục kích của quân Thục, tướng thục là Nghiêm Nhan đã tiêu diệt cả hai.

**Bối cảnh**
Núi Thiên Đãng do Hạ Hầu Đức trấn thủ, đóng mười vạn quân. Trương Hợp cùng Hàn Hạo, Hạ Hầu Thượng đến đó nương nhờ và giữ núi ấy nhân thể. Núi Thiên Đãng, là chỗ chứa lương thảo giáp cận với núi Mễ Thương cũng là kho lương, cả hai đều là nguồn nuôi sống quân sĩ nên quân Tào phòng thủ cẩn thận.
Hoàng Trung đã kéo quân đến nơi. Hạ Hầu Đức cười lớn nói rằng: Lão tặc chỉ cậy sức khoẻ, không biết binh pháp là gì!. Hàn Hạo xin dẫn quân ra đánh. Hạ Hầu Đức cho Hạo dẫn ba nghìn quân xuống núi. Hoàng Trung dẫn 5.000 quân từ cửa ải kéo xuống. Quân Thục đánh trống ầm ĩ kéo đến. Hàn Hạo dẫn quân ra địch. Hoàng Trung múa đao xông vào, mới một hiệp đã chém chết Hàn Hạo ngã quay xuống đất. Quân Thục reo ầm cả lên, kéo lên trên núi.
Trương Hợp, Hạ Hầu Thượng vội vàng dẫn quân ra địch. Bỗng lại nghe ở mé sau núi, tiếng réo vang dậy, lửa cháy đùng đùng, sáng rực cả trời đất. Hạ Hầu Đức dẫn quân ra cứu lửa, thì gặp ngay lão tướng là Nghiêm Nhan, tay cầm đao chém một nhát, Hạ Hầu Đức chết lăn xuống ngựa. Chém xong Hạ Hầu Đức, Hạ Hầu Thượng trước sau không nhìn ngó được nhau, phải bỏ núi Thiên Đãng nhằm chạy về núi Định Quân với Hạ Hầu Uyên

**Xem thêm**
 Danh sách nhân vật hư cấu trong Tam quốc diễn nghĩa- Danh sách sự kiện hư cấu trong Tam Quốc diễn nghĩa

**Tham khảo**
List of fictional people of the Three Kingdoms#Chapter 70
Thể loại:Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Thể loại:Người Trung Quốc giả tưởng
Butch Cassidy

Robert LeRoy Parker (13 tháng 4 năm 1866 – 3 tháng 11 năm 1908), nổi tiếng với cái tên Butch Cassidy, là một tên cướp tàu, cướp ngân hàng khét tiếng người Mỹ, cầm đầu Wild Bunch Gang ở American Old West. Cassidy từng tiến hành cướp bóc ở thị trấn Buford và bị đi tù tại nhà tù Wyoming Territorial ở Laramie, cách thị trấn Buford 26 dặm về phía Tây.

**Chú thích**
Thể loại:Tội phạm Mỹ
Thể loại:Sinh năm 1866
Thể loại:Mất năm 1908
Thể loại:Người Mỹ gốc Anh
Thể loại:Người Mỹ gốc Scotland
Thể loại:Tội phạm Mỹ thế kỷ 20
Thể loại:Cướp ngân hàng Mỹ
Thể loại:Cao bồi