Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Nam Sơn, Hoàng Su Phì

Nam Sơn là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.Nam Sơn

**Địa lý**
Xã Nam Sơn có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp các xã Nậm Dịch, Nậm Ty, Thông Nguyên
*Phía tây giáp xã Hồ Thầu
*Phía nam giáp xã Thông Nguyên và xã Nậm Khòa.
*Phía bắc giáp xã Nậm Dịch.
Xã Nam Sơn có diện tích 32,75 km², dân số năm 2019 là 2.376 người, mật độ dân số đạt 97 người/km².

**Hành chính**
Xã Nam Sơn được chia thành 8 thôn bản: 1 Lê Hồng Phong, 2 Lê Hồng Phong, 3 Lê Hồng Phong, 4 Nậm Ai, 5 Nậm Ai, 6 Seo Phìn, 7 Lùng Thàng, 8 Tả Phìn.

**Kinh tế**
Nông nghiệp- Nam Sơn là một xã thuần nông với trên 90% số hộ làm nông nghiệp, điều kiện khí hậu khá thuận lợi cho phát triển một số loại cây như: Cây lúa, ngô, đậu tương và một số cây ăn quả khác. Đặc biệt xã có tiềm năng lớn trong việc phát triển cây chè và thảo quả- Thích hợp chăn nuôi các loại như: trâu, dê, lợn..
Lâm nghiệp: Tỷ lệ che phủ rừng trên địa bàn xã khá lớn, khoảng 50%, tập trung nhiều loại gỗ quý hiếm như: ngọc am, giổi,... và nhiều loại lâm sản khác
Thương mại - dịch vụ: Hoạt động thương mại, dịch vụ được duy trì ốn định, cung ứng kịp thời các mặt hàng, hàng thiết yếu phục vụ nhu cầu tiêu dùng của nhân dân.
Chợ phiên: của xã họp vào thứ 5 hàng tuần tại khu trung tâm xã, tạo điều kiện cho nhân dân có nơi trao đổi hàng hóa thuận tiện.
Ngoài các tiềm năng phát triển về nông lâm nghiệp xã còn có tiềm năng lớn trong lĩnh vực phát triển du lịch, đặc biệt là du lịch cộng đồng Homestay tại thôn 5 Nậm Ai và Thôn 1 Lê Hồng Phong.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Gỗ ngọc am đã không còn
Nàng Đôn

Nàng Đôn là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã Nàng Đôn có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp xã Pờ Ly Ngài
*Phía tây giáp huyện Xín Mần
*Phía nam giáp huyện Xín Mần và xã Pờ Ly Ngài
*Phía bắc giáp huyện Xín Mần và xã Chiến Phố.
Xã Nàng Đôn có diện tích 13,30 km², dân số năm 2019 là 1.903 người, mật độ dân số đạt 143 người/km².

**Hành chính**
Xã Nàng Đôn được chia thành 7 thôn: Hoàng Lao Chải, Cốc Be, Cốc Rế, Thỉng Rầy, Nắm Tìn, Lủng Cháng, Văng Sai.

**Lịch sử**
Tên gọi: Theo nhân dân địa phương, tên gọi Nàng Đôn xuất phát từ câu chuyện truyền miệng: xưa kia ở vùng Nàng Đôn có cô gái xinh đẹp, giỏi giang, được đôn lên làm quan. Cũng có câu chuyện khác lý giải về tên gọi Nàng Đôn. Theo người dân, từ “Nàng” là chỉ người con gái xinh đẹp, nết na, từ “Đôn” là chỉ khu vực vững chắc dưới chân dãy núi Chiêu Lầu Thi. Từ “Nàng Đôn” mang ý nghĩa đầy đủ là vùng đất xinh đẹp dưới chân núi Chiêu Lầu Thi.
Trước kia, địa bàn xã Nàng Đôn là vùng đất thuộc xã Tụ Nhân, tổng Tụ Long, huyện Vĩnh Tuy.
Đến năm 1929, địa bàn xã Nàng Đôn là một vùng đất của xã Trung Thịnh thuộc tổng Tụ Nhân, châu Hoàng Su Phì.
Ngày 15 tháng 12 năm 1962, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 211/1962/QĐ-CP về việc chia xã Trung Thịnh được chia tách thành 6 xã: Nàng Đôn, Sán Sả Hồ, Pờ Ly Ngài, Trung Thịnh, Ngán Chiên, Thu Tà.
Tại thời điểm thành lập, xã Nàng Đôn có các xóm: Đản Rạc, Chu A Phùng, Seo Pờ Ly Ngài, Hoàng Là Chải Mèo và Cốc Rế.
Ngày 1 tháng 4 năm 1965, Chính phủ ban hành Quyết định số 49-CP về việc chia huyện Hoàng Su Phì thành hai huyện: Hoàng Su Phì và Xín Mần, xã Nàng Đôn thuộc huyện Hoàng Su Phì.
Ngày 18 tháng 11 năm 1983, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 136-HĐBT về việc điều chỉnh xã Nàng Đôn thuộc huyện Hoàng Xu Phì về huyện Xín Mần quản lý.
Ngày 29 tháng 8 năm 1994, Chính phủ ban hành Nghị định số 112/1994/NĐ-CP về việc điều chỉnh xã Nàng Đôn thuộc huyện Xí Mần về huyện Hoàng Su Phì quản lý.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Nậm Dịch

Nậm Dịch là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã Nậm Dịch nằm ở phía đông huyện Hoàng Su Phì, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp xã Tả Sử Choóng
*Phía tây giáp xã Bản Luốc
*Phía nam giáp xã Nam Sơn và xã Nậm Ty
*Phía bắc giáp xã Bản Nhùng và xã Ngàm Đăng Vài.
Xã Nậm Dịch có diện tích 30,56 km², dân số năm 2018 là 3.612 người, mật độ dân số đạt 118 người/km².

**Lịch sử**
Địa bàn xã Nậm Dịch trước đây vốn là hai xã Nậm Dịch và Bản Péo thuộc huyện Hoàng Su Phì.
Trước khi sáp nhập, xã Nậm Dịch có diện tích 18,65 km², dân số là 2.097 người, mật độ dân số đạt 112 người/km², gồm khu Trung tâm xã và các thôn, bản: Thắng Lợi 2, Thắng Lợi 3, Hoàng Ngân 1, Hoàng Ngân 2, Hoàng Ngân 3, Tráng Lai 1, Tráng Lai 2, Tráng Lai 3, Thắng Lợi 1, Nậm Dịch. Xã Bản Péo có diện tích 11,91 km², dân số là 1.515 người, mật độ dân số đạt 127 người/km², gồm các thôn, bản: Bản Pèo, Kết Thành, Nậm Dịch, Thành Công, Bản Péo.
Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 827/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Giang (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của xã Bản Péo vào xã Nậm Dịch.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Nậm Khòa

Nậm Khòa là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã Nậm Khòa nằm ở phía nam huyện Hoàng Su Phì, cách trung tâm huyện 38 km về phía nam, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp xã Thông Nguyên
*Phía tây giáp huyện Xín Mần
*Phía nam giáp huyện Quang Bình
*Phía bắc giáp xã Hồ Thầu và xã Nam Sơn.
Xã Nậm Khòa có diện tích 41,93 km², dân số năm 2019 là 2.914 người, mật độ dân số đạt 70 người/km².

**Hành chính**
Xã Nậm Khòa được chia thành 9 thôn: Hùng An, Khòa Hạ, Khòa Thượng, Nùng Cú, Nùng Mới, Vinh Quang, Sơn Thành Hạ,Khòa Trung, Sơn Thành Thượng.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Nậm Ty, Hoàng Su Phì

Nậm Ty là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã Nậm Ty nằm ở phía đông nam huyện Hoàng Su Phì, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp huyện Vị Xuyên và huyện Bắc Quang
*Phía tây giáp xã Thông Nguyên và xã Nam Sơn
*Phía nam giáp xã Thông Nguyên
*Phía bắc giáp xã Nậm Dịch và xã Tả Sử Choóng.
Xã Nậm Ty có diện tích 45,30 km², dân số năm 2019 là 2.857 người, mật độ dân số đạt 63 người/km².

**Hành chính**
Xã Nậm Ty được chia thành 7 thôn, bản: Ông Thượng, Hồ Piên, Nậm Piên, Nậm Ty, Tân Thượng, Tấn Xà Phìn, Yên Sơn.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Ngàm Đăng Vài

Ngàm Đăng Vài là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã Ngàm Đăng Vài nằm ở phía đông nam của huyện Hoàng Su Phì, cách trung tâm huyện 11 km nằm trên trục đường quốc lộ 2C đường Bắc Quang - Xín Mần, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp xã Bản Nhùng
*Phía tây giáp xã Bản Luốc
*Phía nam giáp xã Nậm Dịch
*Phía bắc giáp xã Tân Tiến.
Xã Ngàm Đăng Vài có diện tích 11,63 km², dân số năm 2019 là 2.134 người, mật độ dân số đạt 184 người/km².

**Hành chính**
Xã Ngàm Đăng Vài được chia thành 8 thôn, bản: Cao Sán, Nậm Ằn, Nậm Cổm, Ngàm Đăng Vài 1, Ngàm Đăng Vài 2, Khư Phá, Thiêng Khum Hạ, Thiêng Khum Thượng.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Hồ Thầu, Hoàng Su Phì

Hồ Thầu là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã Hồ Thầu nằm ở phía nam của huyện Hoàng Su Phì, cách trung tâm huyện 30 km, có vị trí địa lý:
*Phía đông của xã giáp xã Nam Sơn
*Phía tây giáp huyện Xín Mần
*Phía nam giáp xã Nậm Khòa
*Phía bắc giáp các xã Bản Luốc, Pờ Ly Ngài, Sán Xả Hồ.
Xã Hồ Thầu có diện tích 50,96 km², dân số năm 2019 là 2.126 người, mật độ dân số đạt 42 người/km².

**Hành chính**
Xã Hồ Thầu được chia thành 8 thôn, bản: Đoàn Kết, Chiến Thắng, Hồ Sán, Quang Vinh, Tân Minh, Tân Phong, Trung Thành, Tân Thành.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Pố Lồ

Pố Lồ là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã Pố Lồ nằm cách trung tâm huyện Hoàng Su Phì 6 km về phía bắc, có vị trí địa lý
*Phía đông giáp xã Thèn Chu Phìn và xã Đản Ván
*Phía tây giáp xã Chiến Phố và xã Thàng Tín
*Phía nam giáp thị trấn Vinh Quang và xã Đản Ván
*Phía bắc giáp Trung Quốc với đường biên giới dài 1,8 km.
Xã Pố Lồ có diện tích 27,60 km², dân số năm 2019 là 3.249 người, mật độ dân số đạt 118 người/km².

**Hành chính**
Xã Pố Lồ được chia thành 12 thôn, bản: 
# Pố Lồ
# Cao Sơn Thượng
# Cao Sơn Hạ
# Nàng Ha
# Cốc Mưi Thượng
# Cốc Mưi Hạ
# Đông Rìu
# Thu Mưng
# Ngàm Bổng
# Cóc Cái
# Cóc Có
# Cóc Soọc 

**Lịch sử**
Trước năm 1945, xã Pố Lồ là vùng đất thuộc xã Tụ Nhân của huyện Hoàng Su Phì.
Ngày 30 tháng 4 năm 1962, xã Tụ Nhân được tách thành 5 xã gồm: Tụ Nhân, Đản Ván, Chiến Phố, Pố Lồ, Thèn Chu Phìn.
Ngày 14 tháng 5 năm 1981, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 185/1981/QĐ-CP về việc:
*Tách các xóm Cao Sơn Thượng, Cao Sơn Hạ của xã Thàng Tín cà các xóm Cốc Cái, Nậm Rể 2 của xã Thèn Chu Phìn để sáp nhập vào xã Pố Lồ
*Tách xóm Phù Lùng của xã Pố Lồ để sáp nhập vào xã Vinh Quang.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Xã, phường, thị trấn biên giới Việt Nam - Trung Quốc
Pờ Ly Ngài

Pờ Ly Ngài là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã Pờ Ly Ngài nằm ở phía bắc của huyện Hoàng Su Phì, cách trung tâm huyện 23 km, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp xã Sán Xả Hồ
*Phía tây giáp huyện Xín Mần
*Phía nam giáp xã Hồ Thầu
*Phía bắc giáp xã Chiến Phố và xã Tụ Nhân.
Xã Pờ Ly Ngài có diện tích 21,62 km², dân số năm 2019 là 1.821 người, mật độ dân số đạt 84 người/km².

**Hành chính**
Xã Pờ Ly Ngài được chia thành 6 thôn: Coóc Mui, Chàng Chảy, Hô Sán, Na Vang, Pô Chông, Tà Đản.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Sán Xả Hồ

Sán Sả Hồ là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã Sán Sả Hồ có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp xã Tụ Nhân và xã Bản Luốc
*Phía tây giáp xã Pờ Ly Ngài
*Phía nam giáp xã Hồ Thầu
*Phía bắc giáp xã Tụ Nhân.
Xã Sán Sả Hồ có diện tích 14,42 km², dân số năm 2019 là 2.194 người, mật độ dân số đạt 152 người/km².

**Hành chính**
Xã Sán Sả Hồ được chia thành 9 thôn, bản: Cốc Cộc, Chà Hạ, Chà Thượng, Hạ A, Hạ B, Liên Hiệp, Lủng Phạc, Lủng Dăm, Thượng Hạ.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Tả Sử Choóng

Tả Sử Choóng là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã Tả Sử Choóng nằm ở phía tây nam của huyện Hoàng Su Phì, cách trung tâm huyện 27 km, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp huyện Vị Xuyên
*Phía tây giáp xã Nậm Dịch
*Phía nam giáp xã Nậm Ty
*Phía bắc giáp xã Bản Nhùng.
Xã Tả Sử Choóng có diện tích 23,05 km², dân số năm 2019 là 1.752 người, mật độ dân số đạt 76 người/km².

**Hành chính**
Xã Tả Sử Choóng được chia thành 5 thôn: Chà Hồ, Hóa Chéo Phìn, Phìn Hồ, Quyết Tiến, Tả Sử Choóng.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Tân Tiến, Hoàng Su Phì

Tân Tiến là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã Tân Tiến nằm cách trung tâm huyện 10 km về phía đông, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp xã Túng Sán
*Phía tây giáp thị trấn Vinh Quang và xã Tụ Nhân
*Phía nam giáp xã Bản Nhùng và xã Ngàm Đăng Vài
*Phía bắc giáp xã Đản Ván và xã Túng Sán.
Xã Tân Tiến có diện tích 17,89 km², dân số năm 2019 là 3.971 người, mật độ dân số đạt 222 người/km².

**Hành chính**
Xã Tân Tiến được chia thành 12 thôn, bản: Bản Chẽ 1, Bản Chẽ 2, Bản Qua 1, Bản Qua 2, Tân Tiến 1, Tân Tiến 2, Pác Ngàn, Thinh Rầy, Năm Than, Thu Lùng, Cốc Lầy, Cốc Cái.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Thàng Tín

Thàng Tín là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã Thàng Tín nằm cách trung tâm huyện Hoàng Su Phì 18,7 km về phía bắc, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp xã Pố Lồ
*Phía nam giáp xã Chiến Phố
*Phía tây giáp xã Bản Máy và Trung Quốc
*Phía bắc giáp Trung Quốc.
Xã Thàng Tín có diện tích 22,48 km², dân số năm 2019 là 2.068 người, mật độ dân số đạt 92 người/km².

**Hành chính**
Xã Thàng Tín được chia thành 7 thôn, bản: Trồ Thượng, Ngài Thầu, Giáp Trung, Ngài Trồ, Coóc Rạc, Tả Chải, Hoàng Lao Chải.

**Lịch sử**
Trước năm 1945, xã Thàng Tín là vùng đất thuộc xã Bản Máy (Man Mây) của huyện Hoàng Su Phì.
Ngày 30 tháng 4 năm 1962, xã Bản Máy được tách thành 5 xã: Bản Phùng, Bản Máy, Bản Pắng, Nàn Xỉn, Thàng Tín.
Ngày 14 tháng 5 năm 1981, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 185/1981/QĐ-CP về việc tách các xóm Cao Sơn Thượng, Cao Sơn Hạ của xã Thàng Tín sáp nhập vào xã Pố Lồ.

**Lịch sử các thôn**
Ban đầu, xã Thàng Tín gồm 5 thôn, bản: Giáp Trung, Ngài Trồ, Coóc Rạc, Tả Chải, Hoàng Lao Chải.
*Năm 1981, thôn Ngài Trồ được tách thành hai thôn là Ngài Trồ và Trồ Thượng.
*Năm 2012, thôn Hoàng Lao Chải mới được thành lập trên cơ sở chia tách từ thôn Giáp Trung.
*Năm 2013, thôn Giáp Trung tách thành hai thôn là Giáp Trung và Hoàng Lao Chải.
Tổng số thôn, bản hiện nay là 7 thôn, bản, trong đó có 2 thôn Giáp Trung, Hoàng Lao Chải có đường biên giới giáp với Trung Quốc, tổng chiều dài đường biên của xã 5 km.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Xã, phường, thị trấn biên giới Việt Nam - Trung Quốc
Thèn Chu Phìn

Thèn Chu Phìn là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã Thèn Chu Phìn nằm ở phía bắc của huyện Hoàng Su Phì cách trung tâm huyện Hoàng Su Phì 14 km, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp huyện Vị Xuyên
*Phía tây giáp xã Pố Lồ
*Phía nam giáp xã Đản Ván và xã Pố Lồ
*Phía bắc giáp Trung Quốc với đường biên giới dài 6,2 km.
Xã Thèn Chu Phìn có diện tích 20,81 km², dân số năm 2019 là 1.753 người, mật độ dân số đạt 84 người/km².

**Hành chính**
Xã Thèn Chu Phìn được chia thành 4 thôn, bản: Cáo Phìn, Lùng Chinh Hạ, Lùng Chinh Thượng, Nậm Dế.

**Lịch sử**
Ngày 13 tháng 12 năm 1962, Bộ Nội vụ ban hành Quyết định số 328-NV về việc đổi tên xã Thèn Chu Thùng thành xã Thèn Chu Phìn.
Ngày 14 tháng 5 năm 1981, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 185/1981/QĐ-CP về việc tách các xóm Cốc Cái, Nậm Rể 2 của xã Thèn Chu Phìn để sáp nhập vào xã Pố Lồ.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Xã, phường, thị trấn biên giới Việt Nam - Trung Quốc
Thông Nguyên

Thông Nguyên là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã Thông Nguyên có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp xã Nậm Ty
*Phía tây giáp xã Nậm Khòa
*Phía nam giáp huyện Bắc Quang và huyện Quang Bình
*Phía bắc giáp xã Nam Sơn và xã Nậm Ty.
Xã Thông Nguyên có diện tích 40,54 km², dân số năm 2019 là 3.279 người, mật độ dân số đạt 81 người/km².

**Hành chính**
Xã Thông Nguyên được chia thành 13 thôn, bản: Ông Hạ, Tân Hạ, Nậm Lìn, Nậm Mon, Khu Chợ, Hồng Quang, Bản Giàng, Nậm Hồng, Giàng Hạ, Giàng Thượng, Phìn Hồ, Nậm Nghĩ, Làng Giang.

**Lịch sử**
Trước đây, Thông Nguyên là một xã thuộc huyện Bắc Quang.
Ngày 18 tháng 11 năm 1983, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 136-HĐBT về việc sáp nhập xã Thông Nguyên thuộc huyện Bắc Quang vào huyện Hoàng Su Phì quản lý.
Ngày 29 tháng 12 năm 2023, UBND tỉnh Hà Giang ban hành Quyết định số 2627/QĐ-UBND về việc công nhận xã Thông Nguyên là đô thị loại V.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Tụ Nhân

Tụ Nhân là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã Tụ Nhân là xã cách trung tâm huyện lỵ 5 km, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp xã Tân Tiến và xã Bản Luốc
*Phía tây giáp xã Pờ Ly Ngài và xã Chiến Phố
*Phía nam giáp xã Bản Luốc và xã Sán Xả Hồ
*Phía bắc giáp thị trấn Vinh Quang và xã Chiến Phố.
Xã Tụ Nhân có diện tích 25 km², dân số năm 2019 là 3.647 người, mật độ dân số đạt 146 người/km².

**Hành chính**
Xã Tụ Nhân được chia thành 5 thôn: Bản Cậy, Hu, Án, Cán, U Sử.

**Lịch sử**
Dưới thời Pháp thuộc, Hoàng Su Phì (Tức Hoàng Thụ Bì) gồm tổng Tụ Nhân: Gồm các xã Bản Luốc, Ho Tao, Trung Thịnh, Tụ Nhân.
Ngày 30 tháng 4 năm 1962, dưới chính thể mới của nước Việt Nam dân chủ cộng hoà, một số xã của Hoàng Su Phì được chia thành nhiều xã nhỏ, trong đó: chia xã Tụ Nhân thành năm xã: Bản Phùng, Bản Máy, Bản Pắng, Nàn Sỉn, Thàng Tín.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Túng Sán

Túng Sán là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã Túng Sán nằm phía đông bắc huyện Hoàng Su Phì, cách trung tâm hyện 22 km, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp huyện Vị Xuyên
*Phía tây giáp xã Đản Ván và xã Tân Tiến
*Phía nam giáp huyện Vị Xuyên và xã Bản Nhùng
*Phía bắc giáp huyện Vị Xuyên và xã Đản Ván.
Xã Túng Sán có diện tích 48,77 km², dân số năm 2019 là 2.316 người, mật độ dân số đạt 67 người/km².

**Hành chính**
Xã Túng Sán được chia thành 8 thôn, bản: Hợp Nhất, Chu Sán, Quang Lìn, Tả Lèng, Thượng Hạ, Tà Chải, Chúng Phùng, Phìn Su.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Bản Phùng (định hướng)

Bản Phùng có thể là:- Xã Bản Phùng, huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang.- Xã cũ Bản Phùng thuộc huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai; nay là một phần xã Thanh Bình, thị xã Sa Pa.
Sóc chuột châu Á

Sóc chuột châu Á là một chi (Tamiops) sóc (Sciuridae) trong phân họ Callosciurinae. Các loài trong chi này chỉ sinh sống tại châu Á.

**Các loài**
Cho tới nay người ta công nhận 4 loài trong chi này:- Sóc chuột Himalaya (Tamiops mcclellandii (Horsfield, 1840)): Bhutan; Campuchia; miền nam Trung Quốc; đông bắc Ấn Độ; Lào; Malaysia; Myanma; Nepal; Thái Lan; Việt Nam.- Sóc chuột Hải Nam (Tamiops maritimus (Bonhote, 1900)): Trong nhiều phân loại thì loài này được gộp chung vào T. swinhoei. Phạm vi sinh sống: Các khu vực miền núi tại Lào và Việt Nam ở phía đông sông Mê Kông. Nó cũng có mặt ở miền nam và miền đông Trung Quốc, đảo Hải Nam và Đài Loan (Smith et al. 2008). Có 4 phân loài tại Trung Quốc là T. m. bopinglingensis Hong & Wang, 1984 có ở Phúc Kiến; T. m. formosanus (Bonhote, 1900) tại Đài Loan; T. m. hainanus Allen, 1906 tại đảo Hải Nam, Quảng Tây và miền nam Vân Nam; T. m. maritimus (Bonhote, 1900) tại Phúc Kiến.- Sóc chuột lửa hay sóc chuột Campuchia (Tamiops rodolphii): Campuchia, miền đông Thái Lan, miền nam Lào và miền nam Việt Nam. Phạm vi sinh sống không vượt quá vĩ độ 18,5 bắc.- Sóc chuột Swinhoe (Tamiops swinhoei): Loài này có phân bố rộng, trải dài từ miền trung Trung Quốc về phía nam tới miền bắc Myanma và miền bắc Việt Nam (Smith & Xie 2008). Nó cũng có thể có ở Lào, nhưng vẫn chưa có ghi chép nào được xác nhận (Duckworth & Lunde 2004). Phạm vi phân bố của nó không chồng lấn đáng kể với phạm vi phân bố của T. mcclellandi, nhưng ở những nơi nào có chồng lấn thì ở đó có phân biệt theo cao độ (T. swinhoei: 2.500-3.000 m trên mực nước biển còn T. mcclellandi: 300–600 m trên mực nước biển) (Smith & Xie 2008). Loài này sinh sống ở cao độ trong khoảng từ 1.000 m (Duckworth & Lunde 2004) tới 3.900 m trên mực nước biển (Li et al. 2006).

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thorington R. W. Jr. và R. S. Hoffman. 2005. Family Sciuridae. tr. 754–818 trong Mammal Species of the World a Taxonomic and Geographic Reference. D. E. Wilson và D. M. Reeder (chủ biên). Nhà in Đại học Johns Hopkins, Baltimore, Hoa Kỳ.- Tamiops
Vòng đấu loại trực tiếp UEFA Champions League 2011–12

Vòng đấu loại trực tiếp UEFA Champions League 2011-12 bắt đầu vào ngày 14 tháng 2 năm 2012 và sẽ kết thúc sau trận chung kết ngày 19 tháng 5 năm 2012 tại sân vận động Allianz Arena ở München, Đức. Vòng 1/8 gồm 16 đội xếp thứ nhất và nhì tại vòng bảng.

**Các đội giành quyền tham dự**

**Sơ đồ tóm tắt**

**Vòng 16 đội**
Các trận đấu lượt đi đã diễn ra ngày 14, 15, 21 và 22 tháng 2, và các trận đấu lượt về đã diễn ra ngày 6, 7, 13 và 14 tháng 3 năm 2011.

**Lượt đi**
----
----
----
----
----
----
----

**Second leg**
Milan won 4–3 on aggregate.
----
Benfica won 4–3 on aggregate.
----
1–1 on aggregate. APOEL won 4–3 on penalties.
----
Barcelona won 10–2 on aggregate.
----
2–2 on aggregate. Marseille won on away goals.
----
Bayern Munich won 7–1 on aggregate.
----
Chelsea won 5–4 on aggregate.
----
Real Madrid won 5–2 on aggregate.

**Tứ kết**
The first legs were played on 27 and 28 March, and the second legs were played on 3 and ngày 4 tháng 4 năm 2012.

**First leg**
----
----
----

**Second leg**
Bayern Munich won 4–0 on aggregate.
----
Barcelona won 3–1 on aggregate.
----
Real Madrid won 8–2 on aggregate.
----
Chelsea won 3–1 on aggregate.

**Bán kết**
The first legs were played on 17 and 18 April, and the second legs were played on 24 and ngày 25 tháng 4 năm 2012.

**First leg**
----

**Second leg**
Chelsea won 3–2 on aggregate. 
----
3–3 on aggregate. Bayern Munich won 3–1 on penalties.

**Tham khảo**
Thể loại:UEFA Champions League 2011–12
Bondowoso (huyện)

Bondowoso là một huyện thuộc tỉnh Đông Java, Indonesia. Ngôn ngữ phổ biến trong huyện là tiếng Madura và tiếng Java, trong đó Madura chiếm ưu thế. Thành phố lớn gần nhất là Surabaya, mất khoảng 5 giờ lái xe. Bondowoso có nền văn hóa đa dạng và ở đây có một cộng đồng Ả Rập sinh sống trong một thời gian dài, từ trước thời thực dân Hà Lan.
Bondowoso được chia thành các phó huyện (kecamatan): Binakal, Bondowoso, Botolinggo, Cermee, Curahdami, Grujugan, Jambesari Darus Sholah, Klabang, Maesan, Pakem, Prajekan, Pujer, Sempol, Sukosari, Sumberwringin, Tamanan, Taman Krocok, Tapen, Tegalampel, Tenggarang, Tlogosari, Wonosari, Wringin.

**Tham khảo**
Thể loại:Đông Java
Nhã Nhĩ Cáp Tề

Nhã Nhĩ Cáp Tề (a=Yargaqi, p=Yǎěrhāqí, 1565 - 1589) là con trai thứ tư của Hiển Tổ Tháp Khắc Thế và là em trai cùng cha mẹ với Thanh Thái Tổ Nỗ Nhĩ Cáp Xích. Cuộc đời của ông không được ghi lại rõ. Nhã Nhĩ Cáp Tề nguyên được táng ở Vĩnh Lăng, về sau thiên táng về Đông Kinh lăng ở Liêu Dương, tuy nhiên phần mộ nay không còn tồn tại.
Năm Thuận Trị thứ 10 (1653), tháng 5, ông được nhà Thanh truy phong là Đa La Quận vương, thụy hiệu "Thông Đạt", phối hưởng tại Thái Miếu. Ông không có con trai.
Năm Càn Long thứ 19 (1756), ông được đưa vào thờ tự trong Hiền Vương từ ở Thịnh Kinh.

**Tham khảo**
Thanh sử cảo,  Quyển 215, Liệt truyện nhị - Nhã Nhĩ Cáp Tề
*author= 大洋网
Người Nữ Chân
Thể loại:Quận vương nhà Thanh
Banyuwangi (huyện)

Huyện Banyuwangi tại tỉnh Đông Java
Banyuwangi là một huyện thuộc tỉnh Đông Java tại Indonesia, huyện nằm ở cực đông của đảo Java và nằm trên đường tới hòn đảo Bali nổi tiếng do có một bến phà quan trọng nối giữa Java với đảo này. Bao quanh huyện là các đồi núi và khu rừng ở phía tây; biển ở phía đông và nam.
Huyện Banyuwangi có diện tích 5.782,50 km², dân số năm 2003 là 1.540.000 người, mật độ đạt 266,32 người/km².
Huyện Banyuwangi được chia thành các phó huyện (kecamatan): Bangorejo, Banyuwangi, Cluring, Gambiran, Genteng, Giri, Glagah, Glenmore, Kabat, Kalibaru, Kalipuro, Licin, Muncar, Pesanggaran, Purwoharjo, Rogojampi, Sempu, Siliragung, Singojuruh, Songgon, Srono, Tegaldlimo, Tegalsari, Wongsorejo.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Trang chính thức 
Thể loại:Đông Java
Bangkalan (huyện)

Bangkalan là một huyện (kabupaten) thuộc tỉnh Đông Java tại Indonesia. Huyện lị đặt tại Bangkalan. Huyện nằm ở phía tây của đảo Madura, giáp với huyện Sampang ở phía đông, biển Java ở phía bắc và eo biển Madura ở phía tây và nam.
Cảng Kamal là cửa ngõ chính kết nối đảo Madura và Java, tại đây có một tuyến phà nối đến cảng Ujung gần Surabaya. Năm 2009, cầu Suramadu đã hoàn thành và là cây cầu đầu tiên nối giữa Java và Madura. Cầu Suramadu cũng là cầu dài nhất tại Indonesia.
Bangkalan có khu phát triển Gerbangkertosusila, và phần mở rộng của Vùng công nghiệp Surabaya.
Về mặt hành chính, huyện được chia thành các phó huyện (kecamatan): Arosbaya, Bangkalan, Blega, Burneh, Galis, Geger, Kamal, Klampis, Kokop, Konang, Kwanyar, Labang, Modung, Sepulu, Socah, Tanah Merah, Tanjungbumi, Tragah.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Trang chính thức date=2022-03-01 
Thể loại:Madura
Thể loại:Đông Java
Blitar (huyện)

Blitar là một huyện tại tỉnh Đông Java, Indonesia. Từ năm 2010, huyện lị nằm tại Kanigoro sau hơn một thế kỷ chung thủ phủ với thành phố Blitar.
Blitar được chia thành các phó huyện (kecamatan): Bakung, Binangun, Doko, Gandusari, Garum, Kademangan, Kanigoro, Kesamben, Nglegok, Panggungrejo, Ponggok, Sanankulon, Selopuro, Selorejo, Srengat, Sutojayan, Talun, Udanawu, Wates, Wlingi, Wonodadi, Wonotirto.

**Tham khảo**
Thể loại:Đông Java
Gresik (huyện)

Gresik là một huyện và là trung tâm của tiểu vùng Gerbangkartasusilo, Đông Java, Indonesia. Cảng Gresik-Djaratan từng đóng vai trò của một trung tâm thương mại quan trọng trong thế kỷ 11, với các thương nhân đến từ Trung Quốc, Ấn Độ và Ả Rập. Năm 1974, chính quyền Indonesia thành lập huyện Gresik, và hiện là một vùng ngoại ô của thành phố Surabaya.
Gresik được chia thành các phó huyện (kecamatan): Balongpanggang, Benjeng, Bungah, Cerme, Driyorejo, Duduk Sampeyan, Dukun, Gresik, Kebomas, Kedamean, Manyar, Menganti, Panceng, Sangkapura, Sidayu, Tambak, Ujung Pangkah, Wringinanom.

**Tham khảo**

**Đọc thêm**

**Liên kết ngoài**
 Trang thông tin chính thức huyện Gresik date = ngày 10 tháng 3 năm 2005
Thể loại:Đông Java
Jember (huyện)

Jember là một huyện (kabupaten) thuộc tỉnh Đông Java, Indonesia.  Jember là đơn vị hành chính đông dân thứ ba tại tỉnh Đông Java. Jember được biết đến với các trang trại trồng thuốc là và một loại thực phẩm truyền thống được gọi là tape được làm từ tinh bột sắn lên men.
Huyện có ranh giới với Lumajang (tây), Probolinggo, Bondowoso, Situbondo (bắc), và Banyuwangi (East). Hòn đảo Nusa Barong nằm ở phía nam của huyện. Trên địa bàn huyện có Đại học Jember.
Huyện Jember được chia thành các phó huyện (kecamatan): Ajung, Ambulu, Arjasa, Balung, Bangsalsari, Gumukmas, Jelbuk, Jenggawah, Jombang, Kalisat, Kaliwates, Kencong, Ledokombo, Mayang, Mumbulsari, Pakusari, Panti, Patrang, Puger, Rambipuji, Semboro, Silo, Sukorambi, Sukowono, Sumberbaru, Sumberjambe, Sumbersari, Tanggul, Tempurejo, Umbulsari, Wuluhan.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Trang chính thức date=2010-03-24 
Thể loại:Đông Java
Jombang (huyện)

Jombang là một huyện của tỉnh Đông Java, Indonesia. Thủ phủ là Jombang. Huyện có diện tích 1.159,5 km² và dân số là 1.163.420 người (2005). Jombang trở thành huyện vào năm 1910.
Jombang được chia thành 21 phó huyện (Kecamatan): Bandar Kedungmulyo, Perak, Gudo,Diwek, Ngoro, Mojowarno, Bareng, Wonosalam, Mojoagung, Sumobito, Jogoroto, Peterongan, Jombang, Megaluh, Tembelang, Kesamben, Kudu, Ngusikan, Ploso, Kabuh và Plandaan.

**Khí hậu**

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Trang chính thức
Thể loại:Đông Java
Sóc chuột Swinhoe

Sóc chuột Swinhoe (danh pháp hai phần: Tamiops swinhoei) là một loài động vật thuộc chi Sóc chuột châu Á, họ Sóc chuột. Loài này có phân bố rộng, trải dài từ miền trung Trung Quốc về phía nam tới miền bắc Myanma và miền bắc Việt Nam (Smith & Xie 2008). Nó cũng có thể có ở Lào, nhưng vẫn chưa có ghi chép nào được xác nhận (Duckworth & Lunde 2004). Phạm vi phân bố của nó không chồng lấn đáng kể với phạm vi phân bố của T. mcclellandi, nhưng ở những nơi nào có chồng lấn thì ở đó có phân biệt theo cao độ (T. swinhoei: 2.500-3.000 m trên mực nước biển còn T. mcclellandi: 300–600 m trên mực nước biển) (Smith & Xie 2008). Loài này sinh sống ở cao độ trong khoảng từ 1.000 m (Duckworth & Lunde 2004) tới 3.900 m trên mực nước biển (Li et al. 2006).

**Phân loài**
 T. s. swinhoei- T. s. olivaceus- T. s. spencei- T. s. vestitus

**Chú thích**

**Tham khảo**
S
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1874
Thể loại:Động vật gặm nhấm Trung Quốc
Thể loại:Động vật gặm nhấm Myanmar
Thể loại:Động vật gặm nhấm Việt Nam
Sóc chuột Hải Nam

Sóc chuột Hải Nam (danh pháp hai phần: Tamiops maritimus (được mô tả bởi Bonhote năm 1900)) là một loài động vật thuộc chi Sóc chuột châu Á, Họ Sóc. Trong nhiều phân loại thì loài này được gộp chung vào T. swinhoei. Phạm vi sinh sống của loài này gồm: Các khu vực miền núi tại Lào và Việt Nam ở phía đông sông Mê Kông. Nó cũng có mặt ở miền nam và miền đông Trung Quốc, đảo Hải Nam và Đài Loan (Smith et al. 2008). Có 4 phân loài tại Trung Quốc là T. m. bopinglingensis Hong & Wang, 1984 có ở Phúc Kiến; T. m. formosanus (Bonhote, 1900) tại Đài Loan; T. m. hainanus Allen, 1906 tại đảo Hải Nam, Quảng Tây và miền nam Vân Nam; T. m. maritimus (Bonhote, 1900) tại Phúc Kiến.

**Phân loài**
 T. m. maritimus- T. m. hainanus- T. m. moi- T. m. monticolus

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Thorington, R. W. Jr. and R. S. Hoffman. 2005. Family Sciuridae. pp. 754–818 in Mammal Species of the World a Taxonomic and Geographic Reference. D. E. Wilson and D. M. Reeder eds. Johns Hopkins University Press, Baltimore.
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1900
H
Thể loại:Động vật có vú Đài Loan
Thể loại:Động vật gặm nhấm Trung Quốc
Thể loại:Động vật gặm nhấm Lào
Thể loại:Động vật gặm nhấm Việt Nam
Sóc xám miền Đông

Sóc xám miền Đông (danh pháp hai phần: Sciurus carolinensis) là một loài sóc cây của chi Sciurini, Họ Sóc, bộ Gặm nhấm. Loài này được Gmelin mô tả năm 1788.. Đây là loài bản địa vùng miền đông và Tây Trung Bộ Hoa Kỳ, và phần phía nam của các tỉnh phía đông của Canada. Một số vùng sinh sống của loài này chồng lên vùng sinh sống của loài sóc đỏ (Sciurus niger), làm đôi khi bị nhầm lẫn giữa 2 loài, dù địa bàn của loài cốt lõi của phạm vi sóc con cáo hơn một chút về phía tây.
Là loài mắn đẻ và dễ thích nghi, sóc xám miền Đông đã được du nhập và phát triển mạnh trong một số khu vực của tây của Hoa Kỳ. Nó cũng đã được giới thiệu đến Anh, nơi mà nó đã lây lan trên khắp đất nước và phần lớn đã di dời bản địa con sóc đỏ, Sciurus vulgaris. Tại Ireland, con sóc đỏ đã được di dời tại các quận phía đông, mặc dù nó vẫn còn phổ biến ở phía nam và phía tây của đất nước. Có lo ngại rằng việc di dời có thể xảy ra ở Ý và sóc xám có thể lây lan từ Ý tới các phần khác của lục địa châu Âu.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
 ARKive date = ngày 24 tháng 5 năm 2008 - Still photos and videos- Squirrels are everywhere date = ngày 27 tháng 6 năm 2013 - Photo gallery of squirrels- A brief history of the black squirrel at Kent State University date = ngày 10 tháng 4 năm 2010- Eastern Gray Squirrel Facts from Hinterland Who's Who date = ngày 23 tháng 12 năm 2014- An Exotic Evolution: Black Squirrels Imported in Early 1900s Gain Foothold - an article from The Washington Post- WildlifeOnline - Natural History of Tree Squirrels-  Smithsonian Eastern Gray Squirrel article date=2016-01-29 -  A high definition video of a young grey squirrel, filmed in the United Kingdom.
C
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1788
Thể loại:Động vật có vú Bắc Mỹ
Thể loại:Động vật có vú châu Âu
Thể loại:Động vật Cộng hòa Ireland
Thể loại:Động vật Mỹ
Thể loại:Loài động vật xâm lấn
Thể loại:Động vật có vú Mỹ
Thể loại:Động vật Đông Hoa Kỳ
Thể loại:Động vật có vú châu Phi
Thể loại:Động vật có vú Canada
Thể loại:Động vật có vú Nam Phi
Cá heo không vây

Cá heo không vây (danh pháp hai phần: Neophocaena phocaenoides) là một trong bảy loài thuộc họ Cá heo chuột. Trong các vùng biển quanh Nhật Bản, ở cuối phía bắc của phạm vi của nó, nó được biết đến với tên gọi sunameri (砂 滑). Một số cá thể nước ngọt được tìm thấy ở sông Dương Tử ở Trung Quốc, chúng có tên địa phương là jiangzhu (江猪) hay "lợn sông". Có một mức độ không chắc chắn xung quanh phân loại các loài, với phân loài N. p. phocaenoides có lẽ đại diện một loài khác từ N. p. sunameri và N. p. asiaeorientalis.

**Phân bố**
Cá heo không vây sống trong các vùng nước ven biển của châu Á, đặc biệt là xung quanh Triều Tiên, Ấn Độ, Trung Quốc, Indonesia, Bangladesh và Nhật Bản. Quần thể sống ở nước ngọt duy nhất (N. p. Asiaeorientalis) được tìm thấy trong sông Dương Tử. Tại phía tây, phạm vi phân bố của chúng bao gồm chiều dài của bờ biển phía Tây của Ấn Độ và tiếp tục vào vịnh Ba Tư. Trong suốt phạm vi phân bố, các cá heo ở vùng nước nông (lên đến 50 m), gần bờ, vùng biển với đáy biển hoặc cát mềm. Trong trường hợp đặc biệt, người ta đã thấy chúng ở cách bờ 160 km ngoài Biển Hoa Đông và Hoàng Hải, mặc dù vẫn còn trong vùng nước nông.
Có hai phân loài được công nhận:- Neophocaena p. phocaenoides – Vịnh Ba Tư tới Đài Loan- N. p. sunameri – Đài Loan cho tới biển Hoa Đông và phía nam Nhật Bản
N. p. phocaenoides có chóp trên lưng rộng phạm vi phân bố từ Pakistan tới eo biển Đài Loan. N. p. sunameri có một chóp hẹp hơn, và được tìm thấy từ Đài Loan, phía bắc biển của Nhật Bản. Dân số trong vùng nước ven biển xung quanh Nhật Bản đang bị cô lập về mặt địa lý của vùng nước sâu giữa Nhật Bản và lục địa châu Á.

**Bảo tồn**
Cá heo không vây được liệt kê trong Phụ lục II của Công ước về các loài di trú (CMS).
Năm 2007 các e ngại cho rằng cá heo không vây, loài bản địa của hồ Bà Dương, có thể nối đuôi theo cá heo sông Dương Tử (Lipotes vexillifer) đi vào con đường tuyệt chủng. Người ta kêu gọi phải có hành động để bảo vệ loài cá heo này, trong đó chỉ còn khoảng 1.400 con còn sống, với 700-900 con trong sông Dương Tử và khoảng 500 con trong hồ Bà Dương và hồ Động Đình. Quần thể cá heo này năm 2007 chỉ chưa bằng một nửa quần thể năm 1997 và tốc độ suy giảm đạt 7,3% mỗi năm.
Năm 2012, người ta phát hiện loài cá heo này chết hàng loạt ở hồ Động Đình.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Saving the finless porpoise-  Finless porpoise-  WWF species profile for river dolphins date=2022-02-04 -  Convention on Migratory Species page on the Finless porpoise
P
Thể loại:Động vật Ấn Độ Dương
Thể loại:Động vật Iran
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1829
Thể loại:Động vật đặc hữu Trung Quốc
Thể loại:Động vật Đông Nam Á
Liên ngành

Liên ngành hay nghiên cứu liên ngành là khái niệm liên quan đến việc kết hợp hai hay nhiều ngành hay lĩnh vực thành một hoạt động (ví dụ như dự án nghiên cứu, dự án giáo dục, dự án xây dựng, dự án thẩm định).
Thuật ngữ liên ngành thường được sử dụng trong giáo dục và đào tạo, khi kết hợp nhiều ngành học với nhau để tạo ra ngành đào tạo mới. Ví dụ, ngành Quản lý Hệ thống Thông tin của Học viện Ngân hàng là liên ngành giữa công nghệ thông tin và quản trị kinh doanh.

**Tham khảo**

**Đọc thêm**
  doi=10.1093/wbro/10.1.1- publisher=Kendall/Hunt

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Giới học thuật
Thể loại:Tương tác giữa các ngành học thuật
Thể loại:Tri thức
Thể loại:Nghề nghiệp
Thể loại:Phương pháp giáo dục
Thể loại:Triết học giáo dục
Người Criollo

Người Criollo là người Creole theo thuật ngữ châu Mỹ đã được sử dụng kể từ thời thuộc địa của Mỹ bằng cách áp dụng nó cho những người sinh ra ở châu Mỹ nhưng có nguồn gốc từ châu Âu hay Phi. Không giống bản địa, Criollo crioulo) là một cư dân sinh ra ở châu Mỹ có cha mẹ châu Phi hay châu Âu, hoặc con cháu của họ cũng được mô tả như người Criollo.
Trong giữa thế kỷ 18, người bản địa có nguồn gốc Tây Ban Nha kiểm soát nhiều tài sản thương mại và nông nghiệp, họ có một sức mạnh kinh tế và địa vị xã hội cao, nhưng họ đã bị loại khỏi địa vị chính trị chính để chuyển sang cho những người sinh ra ở Tây Ban Nha.
Nhưng người Criollo có địa vị và đẳng cấp cao hơn so với tất cả các dân tộc caste có chủng tộc hỗn hợp, Mỹ-da đỏ, và người nô lệ châu Phi. Theo chế độ casta, một người Criollo có thể có đến 1/8 (một hoặc tương đương) dòng màu Mỹ-da đỏ và không bị mất địa vị xã hội (xem Limpieza de Sangre). Trong thế kỷ 18 và đầu thế kỷ 19, sự thay đổi trong chính sách của Madrid đối với thuộc địa của mình (và đa ngôn ngữ của các dân tộc) dẫn đến căng thẳng giữa người Criollo và Peninsulare. Sự phát triển của sức mạnh chính trị và kinh tế Criollo bản địa ở các thuộc địa riêng biệt của họ cùng với phân bố địa lý toàn cầu của họ, và dẫn họ từng phát triển tính dân tộc hữu cơ và quan điểm riêng biệt (khác lẫn nhau và khác Tây Ban Nha). Người Criollo là những người ủng hộ chính của các cuộc chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa châu Mỹ từ Tây Ban Nha.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Will Fowler. Latin America, 1800-2000: Modern History for Modern Languages. Oxford University Press, 2000. 978-0-340-76351-3- location=Austin- https://web.archive.org/web/20111003084354/http://www.rena.edu.ve/cuartaEtapa/literatura/ModerCriollismo.html
Thể loại:Lịch sử México
Thể loại:Người Criollo
Vông mồng gà

Vông mồng gà hay vông mào gà (danh pháp hai phần: Erythrina crista-galli) là một loài thực vật thuộc Họ Đậu. Đây là loài bản địa Argentina, Uruguay, Brazil và Paraguay. Đây là quốc mộc và quốc hoa của Argentina và cũng là quốc hoa của nước Uruguay. Nó được trồng trong vườn và đường phố ở nhiều quốc gia, đáng chú ý nhất ở bang California Hoa Kỳ. Vông mồng gà có gai như vông nem nhưng ít. Lá gồm 3 lá phụ màu lục tươi. Hoa màu đỏ thắm mọc thành chùm ở ngọn cành thay phiên nhau nở từ dưới lên trên.

**Đồng nghĩa**
Các đồng nghĩa như sau:- Corallodendron crista-galli (L.) Kuntze- Erythrina crista-galli L. var. hasskarlii Backer- Erythrina crista-galli L. var. leucochlora A.Lombardo- Erythrina fasciculata Benth.- Erythrina laurifolia Jacq.- Erythrina pulcherrima Tod.- Erythrina speciosa Tod.- E. speciosa Andrews- Micropteryx crista-galli Walp., 1851- Micropteryx fasciculata Walp., 1852- Micropteryx laurifolia Walp., 1851

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Erythrina crista-galli
C
Thể loại:Thực vật Argentina
Thể loại:Thực vật Brasil
Thể loại:Thực vật vườn Nam Mỹ
Thể loại:Loài ít quan tâm theo Sách đỏ IUCN
Thể loại:Cây trang trí
Thể loại:Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Thể loại:Cây Argentina
Thể loại:Cây Brasil
Thể loại:Thực vật Paraguay
Thể loại:Cây Uruguay
Hoắc Tuấn

Hoắc Tuấn (chữ Hán: 霍峻; bính âm: Huo Jun; 177-216) là tướng dưới quyền quân phiệt Lưu Biểu và Lưu Bị thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

**Sự nghiệp**
Hoắc Tuấn có tên tự là Trọng Mạc (仲邈), người Chi Giang, Nam Quận (thuộc Kinh châu). Anh ông là Hoắc Đốc, từng ở trong thôn chiêu tập mấy trăm người làm thuộc hạ. Sau khi Hoắc Đốc chết, Lưu Biểu lệnh cho Hoắc Tuấn thống lĩnh những người này.
Năm 208, Lưu Biểu chết, Hoắc Tuấn dẫn quân đi theo Lưu Bị, được phong làm Trung lang tướng. Năm 212, Lưu Bị vào Tây Xuyên, Hoắc Tuấn đi theo.
Theo đề nghị của Lưu Chương để chống Trương Lỗ, Lưu Bị lãnh binh đi lên phía bắc, dừng lại ở ải Hà Manh. Năm 213, Lưu Bị trở mặt đánh Lưu Chương, từ ải Hà Manh tiến xuống phía nam tập kích Lưu Chương, lệnh cho Hoắc Tuấn ở lại giữ Hà Manh. Trương Lỗ từ Hán Ninh sai tướng Dương Bạch dụ ông đầu hàng, ông trả lời: "Lấy được đầu ta chứ không lấy được thành đâu".
Dương Bạch đành trở về. Sau đó Lưu Chương sai các tướng Phù Cấm, Hướng Tồn dẫn hơn vạn người từ trên Lăng Thủy vây đánh ải Hà Manh. Hoắc Tuấn kiên cường phòng thủ, quân Lưu Chương đánh hơn một năm vẫn không thể hạ được.
Trong thành của Hoắc Tuấn quân sĩ chỉ có mấy trăm người, chờ lúc sơ hở, lựa quân tinh nhuệ xuất kích, đại phá địch, chém đầu Hướng Tồn.
Năm 214, Lưu Bị hoàn thành việc chiếm đất Thục, khen thưởng công Hoắc Tuấn, chia quận Quảng Hán lập ra quận Tử Đồng, phong Hoắc Tuấn làm Thái thú Tử Đồng, Tì tướng quân.
Năm 216, Hoắc Tuấn qua đời, lúc đó ông 40 tuổi. Hoắc Tuấn được an táng tại Thành Đô. Lưu Bị rất thương tiếc ông, đích thân dẫn quần thần tới điếu tế và ngủ lại mộ ông. Con Hoắc Tuấn là Hoắc Dặc trở thành đại thần nhà Thục Hán.

**Trong Tam Quốc diễn nghĩa**
Trong tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa của La Quán Trung, Hoắc Tuấn được giới thiệu là một bồi thần của Lưu Biểu, ông phục vụ cho Lưu Biểu đến khi Lưu Bị thay Lưu Biểu quản lý Kinh Châu. Khi Lưu Bị vào Xuyên, Hoắc Tuấn được cử đi theo làm chỉ huy quân sự cho quân của Lưu Bị. Hoắc Tuấn cùng với Mạnh Đạt được giao phòng thủ cửa ải Hà Manh quan chống lại sự xâm nhập của lãnh chúa Trương Lỗ ở Hán Trung.
Khi đó quân Trương Lỗ do Mã Siêu làm tiên phong dẫn ba vạn quân tiến tới Hà Manh quan. Hoắc Tuấn cùng Mạnh Đạt liệu sức không thể kháng cự đã gửi thư cầu cứu Lưu Bị chi viện. Lưu Bị đã cùng Trương Phi lên Hà Manh quan trợ chiến. Tại đây Hoắc Tuấn, Mạnh Đạt và Lưu Bị đã chứng kiến một cuộc giao đấu quyết liệt giữa Mã Siêu và Trương Phi.

**Xem thêm**
 Chiến dịch Tây Xuyên

**Tham khảo**
 Lê Đông Phương (2007), Kể chuyện Tam Quốc, Nhà xuất bản Đà Nẵng- Trần Thọ, Tam Quốc chí, Bùi Tùng Chi chú, thiên:
**  Hoắc Vương Hướng Trương Dương Phí truyện

**Chú thích**
Thể loại:Sinh năm 177
Thể loại:Mất năm 216
Thể loại:Nhân vật quân sự Thục Hán
Thể loại:Sinh thế kỷ 2
Thể loại:Mất thế kỷ 3
Thể loại:Nhân vật quân sự Tam Quốc
Thể loại:Sinh năm 178
Thể loại:Mất năm 217
Thể loại:Viên chức chính quyền ở Tứ Xuyên
Jeremy Lin

Jeremy Lin, 2011
Jeremy Shu-How Lin (Lâm Thư Hào, 林書豪, 23 tháng 8 năm 1988) là một cầu thủ bóng rổ chuyên nghiệp người Mỹ gốc Đài Loan hiện đang chơi cho đội Santa Cruz Warrios thuộc Giải bóng rổ chuyên nghiệp hạng hai G-League. Anh đã từng bất ngờ dẫn dắt đội New York Knicks đi đến những chiến thắng không tưởng vào năm 2012, làm cả thế giới điên cuồng với cái tên "Linsanity". 
Lin trưởng thành tại vùng vịnh San Francisco và đạt giải Cầu thủ của năm Phía Bắc California khi học trung học. Sau khi không được nhận học bổng thể thao nào, anh ấy đã đăng kí học trường Đại học Harvard danh tiếng, và được 3 lần xướng tên là cầu thủ toàn khu vực trong Ivy League. Không được draft sau khi tốt nghiệp, anh ấy đã đơn phương kí hợp đồng vào năm 2010 với đội Golden State Warriors của quê hương anh. Anh ấy ít được chơi vào năm đầu tiên và đã tham gia vào giải NBA Development League (D-League) 3 lần. Anh ấy là vật hy sinh của Warriors và Houston Rockets vào tiền mùa giải tiếp theo trước khi gia nhập New York Knicks vào mùa giải 2011-2012. Lin tiếp tục phải chơi tại giải D-League. Vào tháng 2 năm 2012, anh ấy dẫn dắt toàn đội New York tới những trận thắng liên tiếp khi được đề cử vào đội hình xuất phát. Vào mùa hè năm 2012, Lin kí hợp đồng 3 năm với Rockets, nơi anh ấy được chơi 2 mùa giải trước khi được trao đổi sang đội Los Angeles Lakers. Anh ấy chơi 1 mùa tại Lakers trước khi kí hợp đồng với Charlotte Hornets. Mùa tiếp theo anh ấy đã kí với đội Brooklyn.
Lin là một trong số ít người Mỹ gốc Á trong lịch sử giải NBA, và là người Mỹ gốc Hoa hay người Đài Loan đầu tiên được tham dự giải đấu. Anh ấy còn được biết đến vì đức tin với đạo Công giáo của mình.

**Tham khảo**

Thể loại:Nam vận động viên bóng rổ Mỹ
Thể loại:Tín hữu Kitô giáo Mỹ
Thể loại:Người Mỹ gốc Hoa
Trứng cút

Món khoai tây chiên ăn kèm trứng cút.
Trứng cút được xem là một món ăn ở nhiều nước trên thế giới, được chế biến từ trứng của các loài chim cút, phổ biến nhất là từ trứng chim cút Nhật Bản.
Trong ẩm thực Nhật Bản, trứng cút sống hoặc trứng luộc được sử dụng trong món sushi và trong bữa trưa của người Nhật.
Trứng cút luộc bóc vỏ.
Hình:Trứng cút bắc thảo.jpg|150px|trái|nhỏ|Món trứng cút bắc thảo.
Một hộp trứng cút
Ở một số nước, món trứng cút được coi là bổ dưỡng và lành hơn các loại trứng khác. Tại Colombia và Venezuela, trứng cút luộc có trong thành phần của hot dog và hamburger. Tại Philippines, trứng cút luộc sau đó chiên vàng là thành phần của món kwek-kwek phổ biến trên đường phố. Tại Việt Nam, món trứng cút luộc và trứng cút lộn là món nhậu được ưa chuộng. Ngoài ra trứng cút còn là một thành phần quan trọng trong một tô mì Quảng,bánh tráng nướng.
Mức cholesterol trong trứng cút tương đương với hàm lượng trong trứng gà.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Gia cầm
Thể loại:Thực phẩm đường phố
Thể loại:Ẩm thực đường phố
Dương Hoài

Dương Hoài (chữ Hán: 楊懷; bính âm: Yang Huai; ???-212) là một viên chỉ huy quân sự phục vụ dưới trướng của lãnh chúa Lưu Chương thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Khi Lưu Bị vào Xuyên, Dương Hoài cùng Cao Bái được giao nhiệm vụ án ngữ cửa ải Bồi quan. Dương Hoài cùng với Cao Bái trá hàng và định mưu sát chủ công của quân Thục là Lưu Bị nhưng đã bị thất bại và bị hành quyết tại chỗ.

**Trong Tam Quốc diễn nghĩa**
Trong Tam Quốc diễn nghĩa, Dương Hoài xuất hiện tại Hồi 61, và là nhân vật chính trong hồi 62: Giữ Bồi Quan, Dương, Cao nộp mạng/Đánh Lạc Thành, Hoàng, Ngụy tranh công. theo đó, Lưu Chương sai đô đốc ở Bạch Thủy là Cao Bái, Dương Hoài giữ vững cửa ải Bồi Thủy, còn mình thì trở về Thành Đô. Khi Lưu Bị có những động thái khởi sự, Dương Hoài và Cao Bái nghe tin ấy, liền để Cao Bái ở lại, còn Dương Hoài đi theo sứ giả vào Thành Đô, ra mắt Lưu Chương, trình dâng thư tín. Lưu Chương hỏi Dương Hoài đến đây có việc gì?
Dương Hoài thưa: "Chỉ vì thư này đó. Lưu Bị tự khi vào Xuyên, làm điều nhân đức để thu lòng dân, ý ấy rất là bất lương. Nay lại cầu xin quân mã tiền lương, chớ có nên cho, nếu giúp cho y thì không khác gì vác củi đi chữa cháy"
Sau đó Lưu Chương nghe theo và sai Dương Hoài, Cao Bái giữ vững lấy cửa ải. Quân sư của Thục là Bàng Thống bàn kế rằng nên quay binh về cửa ải Bồi Quan, giả tiếng về Kinh Châu, tướng giữ ải đó là Dương Hoài, Cao Bái, tất ra nghênh tiếp, bắt giết luôn, cướp lấy cửa ải, rồi sẽ tiến binh vào Thành Đô.
Sau đó khi Lưu Bị khi dẫn quân về Bồi Thành, sai người vào báo cho tướng giữ ải Bồi Thủy là Dương Hoài, Cao Bái biết, để ra thành biệt nhau. Hai tướng nghe báo, liền cùng nhau bàn định âm mưu ám sát. Lưu Bị và Bàng Thống trò chuyện về Dương Hoài, Cao Bái thì bỗng dưng một con gió lốc nổi lên làm đổ lá cờ suý. Bàng Thống nhận định đây là điềm báo trước Dương Hoài, Cao Bái có ý muốn hành thích.
Dương Hoài, Cao Bái mỗi người giắt một con dao găm trong mình, dẫn hai trăm quân, khiêng rượu dắt dê, đến thẳng trại quân Lưu Bị, thấy không có phòng bị gì, đã mừng thầm tưởng rằng âm mưu đại thành. Nhưng Lưu Bị dùng kết dụ rồi sai Lưu Phong, Quan Bình dẫn quân vào bắt sống. Hai tướng chực chống cự thì đã bị Lưu Phong, Quan Bình trói lại.
Bàng Thống sai tả hữu khám trong mình hai người, quả nhiên mỗi người có giắt một con dao găm cực sắc. Lưu Bị nghe lời Bàng Thống lập tức sai quân đao phủ chém chết ngay trước trướng sau đó giải thích với những người tùy tùng của họ rằng Dương Hoài, Cao Bái chia rẽ thân tình anh em ta, lại giắt dao sắc định đâm ta, nên phải giết đi.

**Tham khảo**

Thể loại:Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Thể loại:Nhân vật quân sự Tam Quốc
Thể loại:Mất năm 212
Thể loại:Sinh thế kỷ 2
Thể loại:Mất năm 213
Cao Bái

Cao Bái (chữ Hán: 高沛; bính âm: Gao Pei; ???-212) là một viên chỉ huy quân sự phục vụ dưới trướng của lãnh chúa Lưu Chương thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Khi Lưu Bị vào Xuyên, Cao Bái cùng Dương Hoài được giao nhiệm vụ án ngữ cửa ải Bồi quan. Dương Hoài cùng với Cao Bái trá hàng và định mưu sát chủ công của quân Thục là Lưu Bị nhưng đã bị thất bại và bị hành quyết tại chỗ.

**Trong Tam Quốc diễn nghĩa**
Trong Tam quốc diễn nghĩa, Cao Bái xuất hiện tại Hồi 61, và là nhân vật chính trong hồi 62: Giữ Bồi Quan, Dương, Cao nộp mạng/Đánh Lạc Thành, Hoàng, Ngụy tranh công. theo đó, Lưu Chương sai đô đốc ở Bạch Thủy là Cao Bái, Dương Hoài giữ vững cửa ải Bồi Thủy, còn mình thì trở về Thành Đô. Khi Lưu Bị có những động thái khởi sự, Cao Bái, Dương Hoài nghe tin ấy, liền để Cao Bái ở lại, còn Dương Hoài đi theo sứ giả vào Thành Đô, ra mắt Lưu Chương thuật lại chuyện
Sau đó Lưu Chương nghe theo và sai Dương Hoài, Cao Bái giữ vững lấy cửa ải. Quân sư của Thục là Bàng Thống bàn kế rằng nên quay binh về cửa ải Bồi Quan, giả tiếng về Kinh Châu, tướng giữ ải đó là Dương Hoài, Cao Bái, tất ra nghênh tiếp, bắt giết luôn, cướp lấy cửa ải, rồi sẽ tiến binh vào Thành Đô.
Sau đó khi Lưu Bị khi dẫn quân về Bồi Thành, sai người vào báo cho tướng giữ ải Bồi Thủy là Cao Bái, Dương Hoài biết, để ra thành biệt nhau. Hai tướng nghe báo, liền cùng nhau bàn định âm mưu ám sát. Lưu Bị và Bàng Thống trò chuyện về Dương Hoài, Cao Bái thì bỗng dưng một con gió lốc nổi lên làm đổ lá cờ suý. Bàng Thống nhận định đây là điềm báo trước Dương Hoài, Cao Bái có ý muốn hành thích.
Cao Bái, Dương Hoài mỗi người giắt một con dao găm trong mình, dẫn hai trăm quân, khiêng rượu dắt dê, đến thẳng trại quân Lưu Bị, thấy không có phòng bị gì, đã mừng thầm tưởng rằng âm mưu đại thành. Nhưng Lưu Bị dùng kết dụ rồi sai Lưu Phong, Quan Bình dẫn quân vào bắt sống. Hai tướng chực chống cự thì đã bị Lưu Phong, Quan Bình trói lại.
Bàng Thống sai tả hữu khám trong mình hai người, quả nhiên mỗi người có giắt một con dao găm cực sắc. Lưu Bị nghe lời Bàng Thống lập tức sai quân đao phủ chém chết ngay trước trướng sau đó giải thích với những người tùy tùng của họ rằng Dương Hoài, Cao Bái chia rẽ thân tình anh em ta, lại giắt dao sắc định đâm ta, nên phải giết đi.

**Tham khảo**
Thể loại:Người họ Cao tại Trung Quốc
Thể loại:Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Thể loại:Nhân vật quân sự Tam Quốc
Thể loại:Mất năm 213
Thể loại:Sinh thế kỷ 2
Agni-V

Agni-V là tên lửa đạn đạo liên lục địa sử dụng nhiên liệu rắn được phát triển bởi DRDO của Ấn Độ. Tên lửa đạn đạo liên lục địa Agni-V có tầm phóng hơn 5.500 km, có thể mang đầu đạn hạt nhân nặng đến 1,5 tấn. Loại hoả tiễn này có chiều dài 17,5 m, dùng nhiên liệu rắn, có 3 tầng và nặng 50 tấn. Ấn Độ đã chi 480 triệu USD để phát triển loại tên lửa này. Tên lửa được thử nghiệm bệ phóng ở bang Orissa, phía đông Ấn Độ, lúc 8h05 giờ địa phương. Loại tên lửa này sẽ được đưa vào hoạt động trong giai đoạn 2014-2015.

**Giới thiệu**
Phạm vi của tên lửa Agni V.
Tiến sĩ Natrajan M, một nhà khoa học quốc phòng cấp cao của Ấn Độ, trong năm 2007 tiết lộ rằng DRDO nghiên cứu phiên bản nâng cấp phiên bản nâng cấp của Agni-III, được gọi là Agni-V (Trước đó được gọi là Agni-III và Agni-IV), và rằng nó sẽ được sẵn sàng trong 4 năm qu. tên lửa sẽ có một phạm vi khoảng 5.000 km. 
Nó sẽ được khá dễ dàng để lưu trữ và nhanh chóng vận chuyển tên lửa bằng đường bộ vì nó là một ống đựng hệ thống phóng tên lửa, không giống như các tên lửa Agni trước đó.
Agni-V cũng mang các lượng chất nổ MIRV (multiple independently targetable re-entry vehicles) đồng thời phát triển. Một tên lửa MIRV có thể chuyển nhiều đầu đạn vào các mục tiêu khác nhau.

**Tham khảo**
Thể loại:Tên lửa đạn đạo Ấn Độ
Thể loại:Năm 2012
Thể loại:Ấn Độ năm 2012