Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Bách thanh nâu

Bách thanh nâu hay Bách thanh mày trắng (danh pháp hai phần: Lanius cristatus) là một loài chim thuộc Họ Bách thanh chủ yếu phân bố ở châu Á. Nó có quan hệ gần với Bách thanh lưng đỏ (Lanius collurio) và Bách thanh Isabelline. Giống như hầu hết các chim bách thanh khác, nó có một "mặt nạ tên cướp" màu đen riêng biệt qua mắt và được tìm thấy chủ yếu trong môi trường bụi rậm mở, nó đậu trên ngọn của bụi gai để tìm kiếm con mồi. Một số quần thể của loài phân bố rộng rãi này hình thành phân loài riêng biệt sinh sản ở châu Á ôn đới và di chuyển đến khu đông của họ trong vùng nhiệt đới châu Á. Chúng đôi khi được tìm thấy như là kẻ sống lang thang ở châu Âu và Bắc Mỹ.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Oiseaux pictures- Avibasebot=InternetArchiveBot - The Internet Bird Collection videos- Ageing and sexing (PDF) by Javier Blasco-Zumeta date = ngày 3 tháng 3 năm 2012
C
Thể loại:Chim châu Á
C
Thể loại:Chim Philippines
Chùa Hang (Định Hóa)

Chùa Hang thuộc tổ dân phố Núi, thị trấn Chợ Chu, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên, Việt Nam.
Đây là một quần thể gồm: Hang Trên, miếu Mẫu, nhà Tam quan, Hang Dưới. Trong hang có nhiều nhũ đá với hình dáng đa dạng. Điểm độc đáo của hang là bên trong có nhiều điểm nước chảy lâu ngày tạo nên những "ruộng cô tiên", bàn thờ Phật, một tấm bia cổ thời Nguyễn và một quả chuông cổ. Di tích Chùa Hang còn gắn với sự kiện lịch sử, là nơi Hồ Chí Minh từng ở và làm việc trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp. Hằng năm lễ hội Chùa Hang được tổ chức vào ngày 14/15 tháng giêng âm lịch, thu hút khách du lịch đến dâng hương tham quan và vãn cảnh chùa.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Di tích lịch sử Chùa Hang - nơi Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam sơ tán hiện vậtbot=InternetArchiveBot 
Thể loại:Chùa tại Thái Nguyên
Thể loại:Định Hóa
Bách thanh ác là

Bách thanh ác là (tên khoa học Urolestes melanoleucus) là một loài chim trong chi đơn loài Urolestes.date=tháng 10 năm 2011 Chúng được tìm thấy ở Angola, Botswana, Kenya, Mozambique, Namibia, Nam Phi, Swaziland, Tanzania, Zambia, Zimbabwe.
Tập tin:Magpie Shrikes, Serengeti.jpg|nhỏ|trái|Bách thanh ác là ở vườn quốc gia Serengeti, Tanzania
Môi trường sống tự nhiên của nó xa vẳn khô, xa vẳn ẩm ướt, và rừng cây bụi cận nhiệt đới hoặc nhiệt đới khô.

**Chú thích**

**Tham khảo**
  Magpie Shrike at tanzaniabirds.net
M
Thể loại:Chim Miombo
Thể loại:Chim Nam châu Phi
M
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1831
Thể loại:Lanius
Thể loại:Chim châu Phi Hạ Sahara
Bách thanh đầu hung

Bách thanh đầu hung hay Bách thanh đầu nâu hoặc Bách thanh đầu bò (danh pháp hai phần: Lanius bucephalus) là một loài chim đông Á thuộc Họ Bách thanh (Laniidae).

**Mô tả**
Loài này dài 19–20 cm. Con trống có chóp đầu màu nâu, lông mày trắng và mang mặt nạ đen. Lưng có màu nâu xám trong khi các cánh tối với một bản vá màu trắng. Hai bên sườn màu hung hung đỏ và phần còn lại của phần dưới màu hơi trắng với đường kẻ mịn. Con mái giống con trống nhưng có màu tương tự nhưng mờ hơn và nâu hơn với các mặt nạ màu nâu và không có vệt ở cánh màu trắng. Loài này có tiếng kêu ghê tai và khả năng bắt chước tiếng hót của các loài chim khác.
Nó sinh sản ở phía đông bắc Trung Quốc, Triều Tiên, Nhật Bản và đến nay đông Nga (Ussuriland, Sakhalin và quần đảo Kuril). Chim phía Bắc di cư về phía nam cho mùa đông với một sâu rộng vài miền nam Trung Quốc. Người lang thang đã được ghi nhận tại Đài Loan, Hồng Kông và Việt Nam. Chủng cô lập sicarius chỉ được tìm thấy ở vùng núi của tỉnh Cam Túc ở phía tây miền trung Trung Quốc.
Nó ưa thích môi trường sống mở như đất nông nghiệp và cạnh rừng. Nó cũng đến hay lui tới công viên và vườn tại các khu vực đô thị. Nó đậu trên một cành nhô ra, chờ đợi con mồi đi qua. Nó ăn chủ yếu là về côn trùng như bọ cánh cứng và dế, nhưng cũng ăn thằn lằn và động vật giáp xác.
Tổ được xây dựng giữa các bụi cây hoặc tre. Mỗi tổ có từ hai đến sáu quả trứng được đẻ. Chúng ấp trứng từ 14 đến 15 ngày và những con chim non đủ lông đủ cánh ra ràng 14 ngày sau khi nở.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Ở Nhật Bản, mùa đông
*Brazil, Mark A. (1991) The Birds of Japan. Christopher Helm, London.
*Lee, Woo-Shin, Koo, Tae-Hoe & Park, Jin-Young (2000) A Field Guide to the Birds of Korea. LG Evergreen Foundation, Seoul.
*MacKinnon, John & Phillipps, Karen (2000) A Field Guide to the Birds of China. Oxford University Press, Oxford.
*Robson, Craig (2002) A Field Guide to the Birds of South-East Asia. New Holland, London.

**Liên kết ngoài**
 Oriental Bird Images: Bull-headed Shrike date=2011-07-27 
B
Vega (tên lửa)

Vega (Vettore Europeo di Generazione Avanzata, Advanced Generation European Carrier Rocket) là một hệ thống tên lửa đẩy có thể phá hủy hiện đang được sử dụng bởi Arianespace phát triển chung bởi Cơ quan Không gian Ý và Cơ quan Không gian châu Âu. Phát triển bắt đầu vào năm 1998 và đợt phóng đầu tiên đã diễn ra từ Trung tâm vũ trụ Guiana vào ngày 13 tháng 2 năm 2012. Trong chuyến bay đầu tiên này, tên lửa đẩy Vega chở chín món hàng lên không gian, gồm dụng cụ trắc nghiệm lý thuyết tương đối Einstein.
Tên lửa Vega dài 30m, có thể chuyên chở các vệ tinh nặng khoảng 300-2,5 tấn thực hiện các nhiệm vụ quan sát Trái Đất đến các quỹ đạo cực và quỹ đạo Trái Đất thấp Sứ mạng Vega lần này là bay quanh quỹ đạo cực mang một tàu không gian nặng 1500 kg lên độ cao 700 km.. Tổng chi phí khoảng 776 triệu euro, trong đó Italia đóng góp khoảng 60% tổng trị giá của tên lửa. Vega gồm bốn tầng, trong đó ba tầng đầu tiên hoạt động bằng cách đốt nhiên liệu cứng. Còn tầng thứ tư và là tầng cuối lại sử dụng nhiên liệu phản lực lỏng, giúp tàu vũ trụ có thể khởi động nhiều lần để đưa nó lên đúng với quỹ đạo. Điều đặc biệt ở tàu vũ trụ Vega chính là lớp vỏ động cơ của ba tầng đầu tiên bằng nhựa tổng hợp và sợi graphit siêu bền. 
Nhiệm vụ lần phóng ngày 13 tháng 2 năm 2012 của tên lửa Vega là đưa chín vệ tinh lên quỹ đạo. Cơ quan Không gian châu Âu hi vọng Vega sẽ được phóng hai lần trong một năm, để giúp vận chuyển toàn bộ vệ tinh loại nhỏ của chính phủ, cơ quan khoa học hàng không.
Công nghệ được phát triển cho chương trình P80 cũng sẽ được sử dụng cho tương lai phát triển của Ariane. Italia góp 60% kinh phí và Pháp góp 25% là những người đóng góp hàng đầu cho các chương trình Vega, những quốc gia tham gia khác bao gồm Tây Ban Nha, Bỉ, Hà Lan, Thụy Sĩ và Thụy Điển.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Space launch vehicles of Europe
Thể loại:Tên lửa đẩy
Bách thanh lưng xám

Bách thanh lưng xám (Lanius tephronotus) là một loài chim thuộc Họ Bách thanh.
Nó được tìm thấy ở Bangladesh, Bhutan, Campuchia, Trung Quốc, Ấn Độ, Lào, Myanma, Nepal, Việt Nam, Nga, Thái Lan, Việt Nam.

**Tham khảo**
 BirdLife International 2004.  Lanius tephronotus.  2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on ngày 26 tháng 7 năm 2007.
T
Thể loại:Chim Pakistan
Thể loại:Chim Bangladesh
Thể loại:Chim châu Á
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1831
Danh sách tòa nhà cao nhất châu Á

Các tòa nhà cao nhất châu Á trước năm 2014.Đây là danh sách các tòa nhà cao nhất châu Á, xếp hạng các tòa nhà chọc trời mà cao ít nhất là 350m. Tòa nhà cao nhất hiện nay là Burj Khalifa, cao 828 m (2.717 ft), có 164 tầng. Trước đây, tòa nhà chọc trời đầu tiên của châu Á là Bank of China Tower (Trung Ngân Đại Hạ) tại Hong Kong, cao 367 m (1.204 ft) với 74 tầng, được xây dựng vào năm 1990. Đây là tòa nhà chọc trời đầu tiên được xây dựng bên ngoài Bắc Mỹ. Sau khi xây dựng, nó đã dẫn đến sự bùng nổ việc xây dựng những tòa nhà chọc trời ở châu Á.
Ngày nay, hầu hết các tòa nhà trong số 50 tòa nhà chọc trời cao nhất thế giới là ở châu Á. Trước khi xuất hiện của tòa nhà chọc trời ở châu Á, hầu hết các tòa nhà chọc trời được xây dựng ở Bắc Mỹ giữa năm 1800 đến những năm 1980. Các quốc gia có nhiều nhà chọc trời ở châu Á là Trung Quốc, Ấn Độ, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Malaysia, Singapore, Philippines, Đài Loan, Indonesia và Trung Đông. Trong số các quốc gia này, Trung Quốc là quốc gia phát triển nhanh nhất về tòa nhà chọc trời đối với các nước khác trên thế giới.

**Tòa nhà cao nhất**
Danh sách bao gồm các tòa nhà đã hoàn thành có chiều cao trên 350m

**Cao nhất theo khu vực**

**Đang xây dựng**
Bao gồm danh sách các tòa nhà chọc trời cao hơn abbr=on đang xây dựng.

**Kế hoạch, phê duyệt, đề xuất**
Bao gồm danh sách các tòa nhà chọc trời cao hơn abbr=on

**Đang trì hoãn hoặc hủy bỏ**

**Mốc thời gian của tòa nhà cao nhất châu Á**

**Xem thêm**
 Danh sách công trình cao nhất thế giới- Danh sách công trình và kết cấu cao nhất thế giới- Danh sách khách sạn cao nhất thế giới
*Danh sách tòa nhà cao nhất Châu Âu
*Danh sách tòa nhà cao nhất Châu Phi
*Danh sách các tòa nhà cao nhất Đông Nam Á

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Nhà chọc trời
Nhà
Bản mẫu:Thế phả nhà Hán:Lưu Tú

*Thế phả nhánh Thung Lăng của nhà Hán:
Hán Quang Vũ Đế (chữ Hán: 漢光武帝; 6 TCN – 57), tên thật (húy) là Lưu Tú (劉秀), tự Văn Thúc (文叔), là vị Hoàng đế sáng lập nhà Đông Hán trong lịch sử Trung Quốc, trị vì từ năm 25 đến khi mất.
AppleTalk

AppleTalk là một bộ các giao thức độc quyền phát triển bởi Apple Inc cho các máy tính kết nối mạng. Nó được bao gồm trong Macintosh ban đầu phát hành vào năm 1984, nhưng bây giờ là không được hỗ trợ của việc phát hành Mac OS X v10.6 trong năm 2009. trong lợi của mạng TCP/IP. Datagram Protocol Giao hàng tận nơi AppleTalk tương ứng chặt chẽ với các lớp mạng của mô hình hệ thống thông tin liên lạc nối mở (OSI).

**Tham khảo**
Thể loại:Apple
Thể loại:Giao thức mạng
Chopin vodka

thumb
Chopin vodka là loại vodka đơn cất qua chưng cất 4 lần. Nguyên liệu để sản xuất loại vodka này là lúa mạch đen, khoai tây, lúa mì trồng ở khu vực Podlasie, Ba Lan. Nó được sản xuất bởi hãng Polmos Siedlce . 
Chopin vodka được chưng cất từ lúa mạch đen
Chopin vodka lần đầu tiên được giới thiệu đến Bắc Mỹ vào năm 1997. Quá trình sản xuất được thực hiện theo lô nhỏ. Mỗi chai chopin được làm từ 7 pound khoai tây ..
Đây là loại vodka được đặt theo tên nhà soạn nhạc lãng mạn nổi tiếng Ba Lan Frédéric Chopin .
Chopin vodka khoai tây đã được gửi đến một số tổ chức xếp hạng rượu mạnh quốc tế để đánh giá, bao gồm Cuộc thi rượu mạnh quốc tế tổ chức tại San Francisco, Hội những người đam mê rượu, và Viện kiểm nghiệm đồ uống. Kết quả nhìn chung là thuận lợi, đặc biệt là trong những năm gần đây. Ví dụ, từ năm 2006 và 2011, vodka chopin khoai tây giành được một cú đúp huy chương vàng, 3 huy chương vàng và 2 huy chương bạc từ Cuộc thi rượu mạnh quốc tế tổ chức tại San Francisco.
**Các loại cocktail nổi tiếng làm từ chopin vodka=
*Chopin Extra Olives "CEO" Martini
*Chopin On The Rocks
*Carrot & Ginger Martini
*Chopin Cuban
*Christmas Cosmopolitan
*Snow White
*Chopin Player's Cup
*Orange Caipiroska
*Polish Summer
*I-Dill Cocktail

**Tham khảo**

Thể loại:Vodka
Thể loại:Sản phẩm Ba Lan
Ô (vật dụng)

Một chiếc ô
Che ô tránh mưa
Ô hay dù là một loại dụng cụ, đồ vật cầm tay dùng để che mưa, che nắng hoặc làm đẹp (phụ nữ hoặc giới quyền quý xưa, ô trang trí cho phụ nữ thường có màu sắc và nông lòng hơn). Ô là vật dụng được thiết kế gồm cán ô (hay thân dù, giống cây gậy ba toong) và lọng ô, dụng cụ bằng vải có hình cây nấm để che đậy được gắn cố định vào cán ô và có khả năng xòe, gấp để có thể cụp hoặc bật ô, gấp xếp cho gọn.

**Lịch sử**
Tập tin:Kimono lady at Gion, Kyoto.jpg|nhỏ|Kimono và ô giấy dầu
Dù có nguồn gốc từ Trung Quốc và được sử dụng thông dụng trong thế giới ngày nay. Trong lịch sử, ô cũng được phát hiện ở các khu vực văn minh như Trung Đông, Lưỡng Hà, Ai Cập, Hy Lạp cổ đại, La Mã, Ấn Độ. Ô xuất hiện nhiều trong lịch sử và văn hóa. Ở một số nước, việc che ô, lọng là hoạt động phô trương của tầng lớp quyền quý, giàu có, phụ nữ cũng che ô để làm đẹp, ô thường đi kèm với bộ váy đầm và chiếc mũ vải là hình ảnh tiêu biểu cho một quý cô ở Phương Tây thời Trung và cận đại. Ở Nhật Bản, hình ảnh một thiếu nữ Nhật mặc bộ đồ kimono và che ô giấy dầu là hình ảnh khá phổ biến….

**Trong văn hóa và đời sống**
Hình ảnh chiếc ô còn hiện diện trong văn hóa, trong tiếng Việt, thuật ngữ "ô dù" còn dùng để chỉ bóng gió về việc bao che của cấp trên cho cấp dưới hoặc chỉ về người được nâng đỡ.
Hình ảnh chiếc ô cũng được in trên hàng hóa dùng để ký hiệu quy định loại hàng hóa này phải được bảo quản nơi khô ráo, tránh ẩm ướt. Một phần mềm diệt vi rút, như Avira cũng dùng hình ảnh chiếc ô làm biểu tượng cho sản phẩm của mình.

**Tham khảo**
 M. C. Miller, "The Parasol: An Oriental Status-Symbol in Late Archaic and Classical Athens", JHS 112 (1992), p. 91 91–105.- Needham, Joseph (1986). Science and Civilization in China: Volume 4, Physics and Physical Technology, Part 2: Mechanical Engineering. Taipei: Caves Books, Ltd. Page 70.- Needham, Joseph (1986). Science and Civilization in China: Volume 4, Physics and Physical Technology, Part 2: Mechanical Engineering. Taipei: Caves Books, Ltd. Page 70–71.- Needham, Joseph (1986). Science and Civilization in China: Volume 4, Physics and Physical Technology, Part 2: Mechanical Engineering. Taipei: Caves Books, Ltd. Page 71.

Thể loại:Công nghệ Ai Cập cổ đại
Thể loại:Công nghệ La Mã cổ đại
Thể loại:Phát minh của Trung Quốc
Thể loại:Phụ kiện thời trang
Thể loại:Phát minh Pháp
Thể loại:Phát minh của Hy Lạp
Thể loại:Phát minh của Ấn Độ
Thể loại:Mưa
Jukdo (đảo)

Ảnh vệ tinh (trên, bắc) của Ulleungdo. Hòn đảo nhỏ ở phía dông bắc Ulleungdo là Jukdo.
Jukdo là một hòn đảo nhỏ nằm cạnh đảo Ulleungdo tại Hàn Quốc. Hòn đảo trước đây còn được biết đến với tên gọi Jukseodo (죽서도, 竹嶼島, Trúc Tự đảo). Đảo nằm cách 2 km về phía đông của Ulleungdo, và là đảo lớn thứ hai trong nhóm sau Ulleungdo. Năm 2004, một gia đình gồm 3 thành viên đã sinh sống trên đảo. Về mặt hành chính, Jukdo thuộc Jeodong-ri, thị trấn Ulleung, huyện Ulleung, Gyeongsang Nam.
Jukdo có chiều dài mi và chiều rộng mi. Đúng như tên gọi trong chữ Hán, có nhiều trúc được trồng trên đảo. Ngoài ra, đây cũng là tên bằng Hán tự của Nhật Bản đối với đảo Liancourt đang tranh chấp Takeshima (竹島).

**Bản đồ cũ Hàn Quốc**
file:八道総図.jpg|Bản đồ của Nhà Triều Tiên(1530)
file:Ulleungdo and Usando.jpg|Bản đồ của Nhà Triều Tiên(1530):Ulleungdo(鬱陵島) và Vu San(于山島)
file:DaedongyeojidoUlleungdo.png|Bản đồ của Nhà Triều Tiên(1861):Ulleungdo và Jukdo
file:East of Ulleungdo and Usando.jpg|Bản đồ của Nhà Triều Tiên(1861):Ulleungdo và Jukdo
file:DaehanJeondo.jpg|Bản đồ của Đế quốc Đại Hàn(1899):Ulleungdo và Jukdo

**Tham khảo**

**Xem thêm**
 Ulleungdo- Đảo Liancourt
Thể loại:Đảo Hàn Quốc
Thể loại:Gyeongsang Bắc
Thể loại:Đảo tại biển Nhật Bản
Vu San Quốc

Vu San Quốc hay Vu Sơn Quốc, là một quốc gia cổ đại tồn tại trên đảo Ulleung (Uất Lăng), và các đảo lân cận ở ngoài khơi xa bán đảo Triều Tiên trong thời kỳ Tam Quốc. Theo Tam quốc sử ký, quốc gia này bị tướng Kim Isabu (Kim Dị Tư Phu) của Tân La (Silla) chinh phục vào năm 512. Ông được chép rằng đã sử dụng các con sư tử hay hổ bằng gỗ để đe dọa cư dân phải đầu hàng. Vu San Quốc hiếm khi được ghi trong sử sách, song dường như đã tiếp tục tồn tại với quyền tự trị lớn cho đến khi sáp nhập vào Cao Ly năm 930.
Theo "Thế Tông thực lục" (Sejong Sillok), "Cao Ly thư" (Goryeosa), và "Vạn cơ yếu lãm" (Mangi Yoram), Vu San Quốc bao gồm đảo Ulleung-do (Uất Lăng đảo) và Usan-do (Vu San đảo). Người Triều Tiên tin rằng Usan-do là Đảo Liancourt (Dokdo trong tiếng Hàn, Takeshima trong tiếng Nhật), mặc dù một số học giả Nhật Bản tranh cãi về điều này.

**Bản đồ cũ Hàn Quốc**
file:八道総図.jpg|Bản đồ của Nhà Triều Tiên(1530)
file:Ulleungdo and Usando.jpg|Bản đồ của Nhà Triều Tiên(1530):Ulleungdo(鬱陵島) và Vu San(于山島)
file:DaedongyeojidoUlleungdo.png|Bản đồ của Nhà Triều Tiên(1861):Ulleungdo(鬱陵島) và Vu San(于山)
file:East of Ulleungdo and Usando.jpg|Bản đồ của Nhà Triều Tiên(1861):Ulleungdo(鬱陵島) và Vu San(于山)
file:DaehanJeondo.jpg|Bản đồ của Đế quốc Đại Hàn(1899):Ulleungdo(鬱陵島) và Vu San(于山)

**Xem thêm**
Bán đảo Triều Tiên
*Lịch sử Triều Tiên

**Tham khảo**
Thể loại:Lịch sử Triều Tiên
Thể loại:Cựu quốc gia trong lịch sử Triều Tiên
Thượng đại đẳng

Thượng đại đẳng (상대등, 上大等, Sangdaedeung) là một chức vụ trong triều đình Tân La. Thượng đại đẳng được lựa chọn từ những người đàn ông thuộc tầng lớp quý tộc "chân cốt" (jingeol), một chế độ cốt phẩm nghiêm ngặt trong xã hội quý tộc Tân La. Thượng đại đẳng sẽ chủ trì hội nghị Hwabaek (화백, 和白, Hòa Bạch), một hội đồng cố vấn và đưa ra các quyết định có thành phần là các quý tộc cao cấp khác nằm giữ chức vụ Đại đẳng (대등, 大等, Daedeung). Nhiệm vụ chính của hội đồng là quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, như kế vị ngai vàng và tuyên chiến. Sự tồn tại của nó bắt đầu từ sơ kỳ của nhà nước Tân La và cho thấy đây là nhà nước bắt nguồn từ các bộ lạc. Trong suốt lịch sử Tân La, hội nghị Hòa Bạch do Thượng đại đẳng chủ trì được coi là một cách kiểm soát quyền lực nhà vua.
Trong thời kỳ giữa của Tân La, sau khi thống nhất bán đảo, trọng tâm của quyền lực chuyển từ hội nghị Hòa Bạch và Thượng đại đẳng sang "chấp sự bộ" (Jipsabu, 집사부, 執事部) và "Thị trung" (Sijung, 시중, 侍中, hay "trung thị" Jungsi', 中侍), một hội đồng được thiếp lập tại Tân La năm 651 và là cơ quan cao nhất trong bộ máy chính quyền trung ương. Điều này phản ánh nỗ lực của chế độ quân chủ trong việc hạn chế sức mạnh của một quý tộc độc lập bằng việc dựa vào "chấp sự bộ" phỏng theo mô hình Trung Hoa thay vì hội nghị Hòa Bạch, một cơ cấu mà sự tồn tại dựa trên các quý tộc cao tuổi và đặc quyền bộ lạc. Khi xảy ra một số thách thức chống lại quyền lực của mình, Thần Văn Vương (Sinmun) thậm chí đã cho hành quyết Thượng đại đẳng Gungwan vào năm 681 vì ông đã đồng lõa trong cuộc nổi dậy của Kim Heumdol (김흠돌, 金欽突, Kim Khâm Đột).
Mặc dù có những nỗ lực để hạn chế sức mạnh của nó, chức vị Thượng đại đẳng vẫn được duy trì cho đến thời kỳ kết thúc của Tân La với vị thế cao nhất và uy tín mà một người có thể đạt được trừ ngai vàng. Vào thời kỳ sau của Tân La, khi việc nối ngôi xảy ra các tranh cãi, một vài vị quân chủ đã nổi lên từ chức danh Thượng đại đẳng.
Thượng đại đẳng cũng được đề cập đến với tên gọi Thượng thần (상신, 上臣, Sangsin).

**Tham khảo**
Thể loại:Tân La
Đông Uế

Đông Uế, là một quốc gia bộ lạc tồn tại ở phần đông bắc bán đảo Triều Tiên từ khoảng thế kỷ 3 TCN đến khoảng đầu thế kỷ 5 TCN. Quốc gia này giáp với Cao Câu Ly (Goguryeo) và Ốc Trở (Okjeo) ở phía bắc, Thìn Hàn ở phía nam, và giáp Lạc Lãng quận do người Hán cai quản ở phía tây. Ngày nay, lãnh thổ của quốc gia cổ này nằm thuộc hai tỉnh Hamgyong Nam và Kangwon tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên, và tỉnh Gangwon tại Hàn Quốc.

**Lịch sử**
Tiền Tam Quốc Triều Tiên, khoảng năm 001 SCN.
Đông Uế xuất hiện trong lịch sử như là một nước chư hầu của Cao Câu Ly. Tuy nhiên vào đầu thế kỷ 5, Quảng Khai Thổ Thái Vương của Cao Câu Ly đã thôn tính Đông Uế, cùng với đó là sự thống trị của Cao Câu Ly với toàn bộ phần phía bắc bán đảo Triều Tiên và một phần lớn Mãn Châu. Một phần nhỏ của Đông Uế ở phía nam trở thành lãnh thổ Tân La.

**Con người và văn hóa**
Người Đông Uế tự coi mình tương đồng với người Cao Câu Ly, và có chia sẻ cũng nguồn gốc ngôn ngữ và dân tộc với người Ốc Trở và Cao Câu Ly. Điều này có thể chỉ ra rằng Đông Uế cũng chia sẻ cùng một nguồn gốc Phù Dư Quốc và Cổ Triều Tiên. Đông Uế có khoảng 2 vạn hộ.
Có rất ít thông tin về Đông Uế còn lưu lại; hầu hết các thông tin còn lại đến từ các thảo luận về Đông Di trong Tam quốc chí của Trung Hoa. Tục lệ "Mucheon" (무천, 舞天, Vũ Thiên), một lễ hội thờ phụng thượng đế bằng những lời ca và điệu nhảy vào tháng 10 âm lịch, được đề cập đến trong một số tư liệu. Điều này liên quan chặt chẽ với lễ hội Dongmaeng (Đông Minh) ở Cao Câu Ly, tổ chức vào cùng thời điểm trong năm, cũng được phối hợp với các màn võ thuật. Người dân thường thờ phụng con hổ như một vị thần.
Nền kinh tế của Đông Uế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, bao gồm cả nghề nuôi tằm và trồng cây gai dầu. Lễ hội Mucheon chủ yếu nhằm cầu mong một vụ mùa bội thu trong năm tới. Nền nông nghiệp của quốc gia này được tổ chức ở cấp thôn làng. Luật lệ Đông Uế trừng phạt nghiêm khắc những người lấn chiếm đất của chung.

**Chú thích**
Thể loại:Lịch sử Triều Tiên
Thể loại:Cao Câu Ly
Thể loại:Cựu quốc gia trong lịch sử Triều Tiên
Yên Thao

Yên Thao (sinh 1927) là một nhà thơ, nhà báo người Việt Nam. Ông được biết từ thời Chiến tranh Đông Dương, với nhiều bài thơ mang chất lãng mạn chiến tranh, nổi bật nhất là bài Nhà tôi, được nhạc sĩ Anh Bằng phổ nhạc với tên "Chuyện giàn thiên lý". Ngoài ra, ông còn có các bút danh khác như Nguyễn Bảo, Cử Yên, Lang Bang, Thái Dương

**Thân thế sự nghiệp**
Ông tên thật là Nguyễn Bảo Thịnh, sinh ngày 21 tháng 1 năm 1927, quê Đông Ngạc, huyện Từ Liêm, Hà Nội. Sau khi người Pháp tái xâm lược Đông Dương năm 1946, ông tham gia Kháng chiến chống Pháp, chiến đấu trong quân đội. Thời gian này ông sáng tác nhiều bài thơ lãng mạn chiến tranh được nhiều người biết đến, nổi danh cùng với một số nhà thơ trẻ cùng thời như Quang Dũng, Tất Vinh, Hồng Nguyên...

**Tác phẩm**
Giọt lệ màu nâu (1927)- Nhà tôi

**Về bài thơ "Nhà tôi"**
Năm 1949, ông công tác văn nghệ quân đội tại Liên khu 3. Một lần theo một đơn vị đánh vào một đồn binh Pháp đồn trú cạnh sông ở một làng đồi, trong lúc chờ đợi giờ nổ súng, ông trò chuyện với anh em và được biết ở đơn vị này có một chiến sĩ quê ở ngay làng đồi đó. Phía bên ấy đang còn mẹ và vợ. Anh lấy vợ được chừng tháng thì chiến tranh bùng nổ. Chàng trai lên đường đi kháng chiến, chia tay người vợ trẻ. Trong câu chuyện, mấy lần cậu ta nhắc tới giàn thiên lý của nhà mình. Ông rất thích câu chuyện và viết nên bài thơ "Nhà tôi". Có lẽ người viết đã hoà nhập được với người kể nên bài thơ được đông đảo anh em lính thuộc và nhanh chóng được phổ biến cả vào các chiến trường Nam Bộ. Không chỉ lính xuất thân từ nông thôn, cả những lính thành phố cũng tìm thấy thấp thoáng trong bài thơ những nét hợp với mình. Ở đây xin nói thêm, có nhiều văn bản ghi nhầm câu "Nhà tôi ở cuối thôn đồi" thành "Nhà tôi ở cuối thôn Đoài". Điều này không đúng với nguyên gốc bài thơ.
Bài thơ đã được nhạc sĩ Anh Bằng phổ nhạc, dưới tiêu đề "Chuyện giàn thiên lý" và "Chuyện giàn thiên lý 2". Tuy nhiên, bài hát "Chuyện giàn thiên lý" được nhiều người yêu thích hơn. Bài hát đã được nhiều ca sĩ như Mạnh Đình, Trường Vũ, Như Quỳnh, Duy Khánh... thể hiện và khá phổ biến ở cả trong nước và các kiều bào ở nước ngoài.

**Hiện tại**
Hiện nay ông là Chủ nhiệm Câu lạc bộ thơ trào phúng Hà Nội. Ông ít làm thơ trữ tình (chỉ khi nào xúc cảm thật mới làm). Thơ trào phúng Yên Thao ký dưới nhiều bút danh: Nguyễn Bảo, Cử Yên, Lang Bang, Thái Dương...

**Gia đình**
Vợ ông là bà Đỗ Thị Phú, sinh 17 tháng 1 năm 1929, quê Đại Gia, huyện Phú Xuyên, tỉnh Hà Tây. Hai người gặp nhau trong kháng chiến chống Pháp, cưới nhau ở Phú Thọ tháng 11 năm 1953. Hai ông bà đều là học sinh thoát ly gia đình đi kháng chiến.

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
  Yên Thao làm thơ trữ tình
Thể loại:Nhà thơ Việt Nam
Thể loại:Người Hà Nội
Phòng thiết kế chế tạo khí cụ thành phố Tula

Phòng thiết kế chế tạo khí cụ thành phố Tula (tiếng Nga: ФГУП «Конструкторское бюро приборостроения»), thường viết tắt là KBP, là nhà thiết kế và chế tạo vũ khí chính xác của Nga. Tiền thân của nó là Phòng Thiết kế Công cụ thời Liên Xô, thành lập năm 1927 tại thành phố Tula.
Có các loại vũ khí sau đã được KBP thiết kế và chế tạo:- Pháo Gatling AK-630- Hệ thống phòng không hải quân Kashtan CIWS- Hệ thống vũ khí có điều khiển GWS Hermes- Tên lửa chống tăng 9K115-2 Metis-M (định danh của NATO: AT-13 "Saxhorn-2")- Tên lửa chống tăng 9K121 Vikhr (AT-16 "Scallion")- Tên lửa chống tăng 9M113 Konkurs (AT-5 "Spandrel")- Tên lửa chống tăng 9M133 Kornet (AT-14 "Spriggan")- Hệ thống phòng không Tunguska-M1 (SA-19 "Grison")- Hệ thống phòng không Pantsir-S1 (SA-22 "Greyhound")- Tên lửa phòng không 9K22 Tunguska (SA-19 Grisom)- Khí cụ bay có điều khiển bằng laser 30F39 Krasnopol 152-mm- Súng Gatling GShG-7,62- Súng Gatling Yak-B 12,7 mm- Pháo GSh-30-1- Pháo GSh-30-2- Pháo GSh-23- Pháo Gatling GSh-6-23- Pháo Gatling GSh-6-30- Tiểu liên PP-90- Tiểu liên PP-93- Tiểu liên PP-2000- Súng cạc bin 9A-91- Súng bắn tỉa VSK-94- Súng bắn tỉa VSSK Vykhlop- Các loại súng ngắn "Rys"- Súng ngắn GSh-18- Shotgun RMB-93- Súng phóng lựu 6G-30- Súng phóng lựu GM-94- Súng phóng lựu GP-25, GP-30- Súng phóng lựu AGS-17, AGS-30- Hệ thống phòng thủ chủ động Drozd- Súng săn Berkut (súng săn)

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
   KBP Trang web chính thức date=2011-08-30 -   KBP Trang web chính thức date=2008-12-11 
Thể loại:Công ty sản xuất súng Nga
Thể loại:Công ty sản xuất vũ khí
Thể loại:Khoa học và công nghệ tại Liên Xô
Trịnh Quốc

Trịnh Quốc (鄭國, Zheng Guo hay Cheng Kuo) là một kỹ sư thủy lợi, sống trong thời Chiến Quốc của Trung Hoa cổ đại. Ông vốn là người nước Hàn và được quốc gia này phái đến Tần với mục đích nhằm dụ dỗ Tần tập trung vào việc xây dựng các kênh đào dùng cho việc thủy lợi mà trễ nải trong việc chuẩn bị binh lực đánh các nước khác. Tuy nhiên, mưu kế của Hàn đã mang lại tác dụng ngược: quả thật quá trình chinh phạt của Tần bị chậm lại vài năm nhưng hệ thống kênh đào do Trịnh Quốc xây dựng đã khiến nền nông nghiệp Tần phát triển mạnh mẽ, khiến Tần có đủ tài lực xây dựng một đạo quân khổng lồ nghiền nát các nước còn lại. Một con kênh đào mang tên ông hiện vẫn còn tồn tại tới ngày nay.

**Chú thích**
Thể loại:Kỹ sư Trung Quốc
Thể loại:Năm sinh không rõ
Thể loại:Năm mất không rõ
Thể loại:Nước Hàn
Thể loại:Người nhà Tần
Thể loại:Nước Tần
Biện Hàn

Biện Hàn, cũng gọi là Biện Thần, là một liên minh lỏng lẻo của các bộ lạc tồn tại từ thời Công nguyên đến thế kỷ thứ 4 tại nam bộ bán đảo Triều Tiên. Biện Hàn là một trong Tam Hàn, cùng với Mã Hàn và Thìn Hàn.

**Lịch sử**
Biện Hàn, cũng như hai liên minh còn lại của Tam Hàn xuất hiện với vị thế là hậu duệ của Thìn Quốc ở miền nam bán đảo. Các bằng chứng khảo cổ đã cho thấy sự gia tăng của các hoạt động quân sự và sản xuất vũ khí tại Biện Hàn vào thế kỷ thứ 3, đặc biệt là gia tăng các mũi tên và áp giáp sắt. Điều này có thể liên hệ đến sự suy tàn của Biện Hàn và sự lớn mạnh của liên minh Già Da (Gaya) có tính tập trung cao hơn. Gìa Da về sau bị sáp nhập vào lãnh thổ Tân La, một trong Tam Quốc Triều Tiên.

**Văn hóa-thương mại**
Theo Tam quốc chí, ngôn ngữ và văn hóa của Biện Hàn về cơ bản tương tự như Thìn Hàn, và các vật khảo cổ chỉ cho thấy những khác biệt nhỏ. Biện Hàn có thể đơn giản chỉ là các bộ lạc ở phía nam và tây của thung lũng sông Nakdong không là thành viên chính thức của liên minh Thìn Hàn.
Cũng theo Tam quốc chí, Biện Hàn được biết đến với sản xuất đồ sắt; nó xuất khẩu các loại đồ sắt sang các quận do người Hán cai quản ở phía bắc, Yamato tại Nhật Bản cũng như các nơi khác trên bán đảo Triều Tiên. Biện Hàn cũng là trung tâm của sản xuất đồ đá.

**Tiểu quốc bộ lạc**
Theo Tam quốc chí, Biện Hàn gồm 12 tiểu quốc bộ lạc:- Mirimidong (미리미동국/彌離彌凍國, Di Li Di Đống Quốc), nay thuộc Miryang.- Jeopdo (접도국/接塗國, Tiếp Đồ Quốc), nay thuộc Haman.- Gojamidong (고자미동국/古資彌凍國, Cổ Tư Di Đống Quốc), nay thuộc Goseong.- Gosunsi (고순시국/古淳是國, Cổ Thuần Thị Quốc), nay thuộc Jinju, Sacheon hay Goseong.- Ballo (반로국/半路國, Bán Lộ Quốc), nay thuộc Seongju.- Nangno (낙노국/樂奴國, Lạc Nô Quốc), nay thuộc Hadong hay Namhae.- Gunmi (군미국/軍彌國, Quân Di Quốc), nay thuộc Sacheon.- Mioyama (미오야마국/彌烏邪馬國, Di Ô Da Ma Quốc), nay thuộc Goryeong.- Gamno (감로국/甘路國, Cam Lộ Quốc), nay thuộc Gimcheon.- Guya (구야국/狗邪國, Cẩu Da Quốc), nay thuộc Gimhae.- Jujoma (주조마국/走漕馬國, Tẩu Tào Mã Quốc), nay thuộc Gimcheon.- Anya (안야국/安邪國, An Da Quốc), nay thuộc Haman.- Dokgno (독로국/瀆盧國, Độc Lô Quốc), nay thuộc Dongnae.

**Xem thêm**
Lịch sử Triều Tiên

**Tham khảo**
Barnes, G.L. (2000). Archeological armor in Korea and Japan: Styles, technology and social setting. Journal of East Asian Archeology 2 (3–4), 61–96. (Electronic Version). 
*http://enc.daum.net/dic100/viewContents.do?&m=all&articleID=b09b2934a
*http://100.naver.com/100.php?id=75359bot=InternetArchiveBot 
*http://100.empas.com/dicsearch/pentry.html/?i=146183
Thể loại:Lịch sử Triều Tiên
Thể loại:Tân La
Thể loại:Cựu quốc gia trong lịch sử Triều Tiên
Thìn Hàn

Thìn Hàn hoặc Thần Hàn là một liên minh lỏng lẻo của các bộ tộc từng tồn tại từ khoảng thế kỷ 1 TCN cho đến thế kỷ 4 SCN ở nam bộ bán đảo Triều Tiên, phía đông thung lũng sông Nakdong, Gyeongsang. Thìn Hàn là một trong Tam Hàn, cũng với Biện Hàn và Mã Hàn. Thìn Hàn về sau bị hợp nhất vào Tân La, một trong Tam Quốc Triều Tiên. Thìn Hàn được hình thành sau sự hỗn loạn và làn sóng di cư sau khi Cổ Triều Tiên sụp đổ vào năm 108 TCN.

**Văn hóa**
Mối quan hệ giữa Thìn Hàn với Thìn Quốc trước đó là không rõ ràng, mặc dù biên niên sử Tam quốc sử ký đương thời đã đồng nhất Thìn Hàn với Thìn Quốc (trong khi một ghi chép khác mô tả Thìn là tiền thân của toàn bộ Tam Hàn). Thìn Hàn và Biện Hàn về cơ bản chia sẻ cùng một nền văn hóa, với nhiều phong tục tôn giáo khác nhau, và dường như không dược phân tách bằng một biên giới rõ ràng.
Người dân tuyên bố rằng họ là hậu duệ của những người Tần di cư, chạy trốn các chính sách lao động và chuyển đến Mãn Hàn, và họ được cấp vùng đất phía đông. Liên minh này cũng được gọi là Tần Hàn (秦韓). Có tài liệu cho rằng các vị vua là người Mã Hàn song không có các bằng chứng khảo cổ cho việc này.

**Tiểu quốc bộ tộc**
Theo Tam quốc sử ký, Thìn Hàn có 12 tiểu quốc:- Saro (사로국, 斯盧國, Tư Lô Quốc), tiểu quốc hùng mạnh nhất Thìn Hàn, cũng được gọi là Seorabeol. Năm 503, Saro đổi tên thành "Tân La".- Gijeo (기저국, 己柢國, Kỷ Đế Quốc), nay thuộc Andong.- Bulsa (불사국, 不斯國, Bất Tư Quốc), nay thuộc Changnyeong.- Geun-gi (근기국, 勤耆國, Cần Kỳ Quốc), nay thuộc Pohang hay Cheongdo.- Nanmirimidong (난미리미동국, 難彌理彌凍國, Nan Di Lý Di Đống Quốc), nay thuộc Miryang, cũng được gọi là "Mirimidong".- Yeomhae (염해국, 冉奚國, Nhiễm Hề Quốc), nay thuộc Ulsan.- Gunmi (군미국, 軍彌國, Quân Di Quốc), nay thuộc Sacheon.- Yeodam (여담국, 如湛國, Như Đam Quốc), nay thuộc Gunwi.- Horo (호로국, 戶路國, Hộ Lộ Quốc), nay thuộc Sangju.- Juseon (주선국, 州鮮國, Châu Tiên Quốc), nay thuộc Gyeongsan.- Mayeon (마연국, 馬延國, Mã Diên Quốc), nay thuộc Miryang.- U-yu (우유국, 優由國, Ưu Do Quốc), nay thuộc Cheongdo hay Yeongdeok.
Theo Tam quốc sử ký, vương quốc Tân La (kinh đô tại Gyeongju ngày nay), được Hách Cư Thế thành lập vào năm 57 TCN, ông đã thống nhất 6 bộ tộc Thìn Hàn dưới quyền cai quản của mình. Các sử sách khá mâu thuẫn vè mối quan hệ của Thìn Hàn, Saro, Seorabeol, và vương quốc Tân La sau này.
Không có nhiều tư liệu về cuộc sống thường ngày của người Thìn Hàn. Tôn giáo thống trị tại đây là Shaman giáo, và nó cũng đóng một vai trò quan trọng trong chính trị. Nông nghiệp tập trung chủ yếu và trồng lúa gạo song cũng tồn tại lĩnh vực chăn nuôi.

**Vị trí**
Hầu hết các giải thuyết chỉ ra rằng vị trí của Thìn Hàn là các khu vực: bồn địa Gyeongju và vùng bờ biển Nhật Bản liền kề. Nó là láng giềng của liên minh Biện Hàn ở phía tây nam, và giáp với Mã Hàn ở phía tây. Ở phía bắc là các quận của Trung Hoa và tiểu quốc duyên hải Đông Uế. Tuy nhiên, một vài học giả cho rằng Thìn Hàn nằm tại thung lũng sông Hán, giáp với Mã Hàn ở phía bắc và Biện Hàn ở phía nam.

**Xem thêm**
Lịch sử Triều Tiên

**Tham khảo**
Thể loại:Lịch sử Triều Tiên
Thể loại:Tân La
Thể loại:Cựu quốc gia trong lịch sử Triều Tiên
Thể loại:Lịch sử Triều Tiên cổ đại
Thể loại:Cựu bang liên
Chuẩn Vương

Chuẩn Vương là vị vua của vương quốc Cổ Triều Tiên. Ông bị Vệ Mãn cướp ngôi và bắt đầu giai đoạn Vệ Mãn Triều Tiên của Cổ Triều Tiên.
Vệ Mãn đến Cổ Triều Tiên với vị thế là một người tị nạn từ nước Yên, và phục tùng Chuẩn Vương. Chuẩn Vương cử ông đến trấn giữa vùng biên giới phía tây bắc. Tuy nhiên, khoảng năm 194 đến 180 TCN, Vệ Mãn đã lãnh đọa một cuộc khởi nghĩa và lật đổ Chuẩn Vương, sau đó Vệ Mãn xưng vương.
Chuẩn Vương cùng tùy tùng chạy trốn bằng thuyền và lật đổ Đàn Quân và lập căn cứ tại Iksan, Jeolla Bắc, tự gọi mình là Thiên vương. Vương quốc mới của Chuẩn Vương có thể là nguồn gốc của Mã Hàn, mà về sau bị Bách Tế Ôn Tộ Vương sáp nhập.

**Tham khảo**

**Xem thêm**
 Lịch sử Triều Tiên
Thể loại:Vua Cổ Triều Tiên
Vệ Mãn

Vệ Mãn là một người nước Yên sang lưu vong tại Cổ Triều Tiên và đã lập nên một vương quốc ở phía tây bắc Triều Tiên vào năm thứ 2 TCN. Ông là nhân vật đầu tiên trong lịch sử Triều Tiên được ghi chép trong sử sách cùng thời.

**Tiểu sử**
Sau khi nhà Hán được thành lập, đã có một khoảng thời gian nổ ra các cuộc khởi nghĩa chính trị, và dân cư tìm cách lánh nạn về phía đông. Vệ Mãn được cho là nằm trong số những người này, ông được ghi chép rằng đã dẫn theo trên 1 nghìn người và họ ăn vận theo phong tục Triều Tiên, tóc của ông được gắn các lông chim khác nhau đến Cổ Triều Tiên. Ban đầu ông được Chuẩn Vương cử đến củng cố biên giới tây bắc, tuy nhiên bằng cách củng cố sức mạnh trong cộng đồng người Yên tị nạn, Vệ Mãn đã chiếm lấy ngai vàng và xưng vương (194~180 TCN). Chuẩn Vương được cho là đã sang tị nạn tại Thìn Quốc.
Vệ Mãn vẫn duy trì kinh đô tại Vương Hiểm Thành (왕검성, 王險城, Wanggeom-seong, nói chung được xác định là tại Bình Nhưỡng ngày nay). Khi nhà Hán chưa hoàn toàn ổn đinh, Tổng đốc Liêu Đông đã nhận Vệ Mãn là thần dân ngoại biên, đưa ra điều kiện rằng ông không được ngăn cản cư dân bản địa đi vào đế quốc. Việc bổ nhiệm diễn ra vào năm 191 hoặc 192 TCN. Có sức mạnh quân sự cao hơn, Vệ Mãn Triều Tiên đã có thể chinh phục Chân Phiên quận (진번, 眞番, Jinbeon) và Lâm Đồn quận (임둔, 臨屯, Imdun), mở rộng biên giới của mình. Vương quốc của ông cuối cùng bị Hán Vũ Đế diệt vào năm 108 TCN dưới thời trị vì của cháu trai ông là Hữu Cừ Vương.

**Gia đình**
 Vệ Mỗ: con trai, đệ nhị đại vương, mất dấu tích trong lịch sử- Vệ Hữu Cừ Hữu Cừ Vương: cháu trai, đệ tam đại vương- Vệ Trưởng (衛長), hay Vệ Trưởng Hàng (衛長降): chắt

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Mikami Tsugio 三上次男: Kodai no seihoku Chōsen to Ei-shi Chōsen koku no seiji, shakaiteki seikaku 古代の西北朝鮮と衛氏朝鮮国の政治・社会的性格, Kodai Tōhoku Ajiashi Kenkyū 古代東北アジア史研究, pp. 3–22, 1966.- Ibaragi Kazuo 荊木計男: Ei Man Chōsen ō Sakuhō ni tsuite 衛満朝鮮冊封について, Chōsen Gakuhō 朝鮮学報 (Journal of the Academic Association of Koreanology in Japan) Vol. 113, pp. 1–25, 1984.- Tani Toyonobu 谷豊信: Rakurō-gun no ichi 楽浪郡の位置, Chōsen shi kenkyūkai ronbunshū 朝鮮史研究会論文集 (Bulletin of Society for Study in Korean History), No 24, pp. 23–45, 1987.

**Xem thêm**
 Vệ Mãn Triều Tiên- List of Korea-related topics
Thể loại:Vua Cổ Triều Tiên
Thể loại:Nhân vật quân sự nhà Hán
Hữu Cừ vương

Hữu Cừ Vương (160—108 TCN) là vị vua cuối cùng của Vệ Mãn Triều Tiên, thực thể cuối cùng của Cổ Triều Tiên. Ông là cháu trai của Vệ Mãn.
Nhà Hán có vẻ như muốn thể hiện sức mạnh với vị thế là một triều đại Trung Quốc thống nhất. Hán Vũ Đế đã cử Thiệp Hà (涉何) làm sứ thần đi Cổ Triều Tiên vào năm 109 TCN. Sau một cuộc thương thảo thất bại, Thiệp Hà đã giết một tướng họ Trường (長) ở biên giới khi ông trở về đất Hán.
Thiệp Hà được Hán Vũ Đế tán thưởng vì hành động này và bổ nhiệm ông làm Liêu Đông quận Đông bộ đô úy ở vùng biên giới với Cổ Triều Tiên. Tức giận với hành động của Hán Vũ Đế, Hữu Cừ Vương đã cho tấn công lãnh thổ của Thiệp Hà và giết chết người này. Nhìn thấy đây là một cơ hội để phát động chiến tranh chống lại Cổ Triều Tiên, nhà Hán đã cử 50.000 bộ binh tinh nhuệ và 7.000 thủy binh tinh nhuệ đến Cổ Triều Tiên.
Hữu Cừ Vương bị phe ủng hộ đầu hàng ám sát. Tuy nhiên ngay cả sau cái chết của ông, Cổ Triều Tiên vẫn chống lại quân Hán cho đến năm 108 TCN song đã thất bại và Hán tứ quận được thành lập trên lãnh thổ mới chinh phục được.

**Tham khảo**

**Xem thêm**
Cổ Triều Tiên
*Vệ Mãn Triều Tiên
Thể loại:Vua Cổ Triều Tiên
Thể loại:Mất năm 108 TCN
Thể loại:Năm sinh không rõ
Thể loại:Mất thập niên 100 TCN
Thể loại:Năm 108 TCN
Nhà máy chưng cất rượu Glendronach

Nhà máy chưng cất rượu Glendronach
Những thùng chưng cất
Glendronach là tên một nhà máy chưng cất rượu Scotch whisky nằm gần Forgue, Huntly, Aberdeenshire, Quận Speyside, Scotland. Nó thuộc sở hữu Công ty TNHH BenRiach Distillery.

**Lịch sử**
Nhà máy chưng cất rượu được thành lập vào năm 1826 bởi James Allardes (tên thường gọi Allardice), đây là một trong những nhà máy chưng cất rượu Scotch whisky đầu tiên được cấp phép.
Năm 1960, Nhà máy chưng cất rượu Glendronach đã được công ty TNHH Teachers and Sons mua lại và tăng số cột chưng cất từ 2 lên 4 cột.
Năm 2002 nhà máy chưng cất tái mở cửa với đầy đủ các dòng sản phẩm
Năm 2008 Công ty BenRiach Distillery chính thức là chủ sở hữu nhà máy.
Các chủ sở hữu đáng chú ý khác bao gồm Walter Scott, người đã mua lại nó vào năm 1881 và Charles Grant, con trai của người sáng lập nhà máy chưng cất Glenfiddich, vào năm 1920.
Năm 2011 là năm đánh dấu nhiều thành công của Nhà máy chưng cất rượu Glendronach khi các sản phẩm của họ được đánh giá cao tại Malt Maniacs Awards và Jim Murray's 2012 Whisky Bible.
Các dòng sản phẩm Glendronach

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Glendronach thêm sản phẩm mới 21 năm tuổi vào bộ sản phẩm cốt lõi
Thể loại:Nhà máy Scotland
Thể loại:Công ty Scotland
Thể loại:Whisky
Thể loại:Thành lập 1826
Đỗ quyên lá nhọn

Đỗ quyên lá nhọn (tên khoa học: Rhododendron moulmainense, syn. Rhododendron westladii Hemsl.) là loài thực vật thuộc họ Thạch nam, bản địa của Hoa Nam (Phúc Kiến, Quảng Đông, Quảng Tây, Quý Châu, Hồ Nam, Vân Nam), Myanmar, Malaysia, Thái Lan và Việt Nam.
Đây là loài cây bụi hoặc gỗ nhỏ, thường xanh, cao 3 m -8 m. Lá dài 4–13 cm, hình elip.

**Hình ảnh**

**Chú thích**
M
Thể loại:Thực vật Đông Nam Á
Thể loại:Thực vật Ấn Độ
Thể loại:Thực vật Campuchia
Thể loại:Thực vật Đài Loan
Thể loại:Thực vật Lào
Thể loại:Thực vật Malaysia
Thể loại:Thực vật Myanmar
Thể loại:Thực vật Nhật Bản
Thể loại:Thực vật Thái Lan
Thể loại:Thực vật Việt Nam
Thể loại:Thực vật Trung Quốc
Thể loại:Thực vật Hồng Kông
Thể loại:Thực vật Indomalesia
Thể loại:Thực vật Đông Dương
Ninh Sơn, Việt Yên

Ninh Sơn là một phường thuộc thị xã Việt Yên, tỉnh Bắc Giang, Việt Nam.

**Địa lý**
Phường Ninh Sơn nằm ở phía nam thị xã Việt Yên,  có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp phường Nếnh và phường Quảng Minh 
*Phía tây giáp xã Tiên Sơn
*Phía nam giáp phường Quang Châu và tỉnh Bắc Ninh
*Phía bắc giáp xã Trung Sơn.
Phường Ninh Sơn có diện tích 7,99 km², dân số năm 2022 là 10.203 người, mật độ dân số đạt 1.276 người/km².

**Hành chính**
Phường Ninh Sơn được chia thành 7 tổ dân phố: Cao Lôi, Giá Sơn, Hữu Nghi, Mai Vũ, Ninh Động, Nội Ninh, Phúc Ninh.

**Lịch sử**
Địa bàn phường Ninh Sơn ngày nay trước đây vốn là xã Ninh Sơn thuộc huyện Việt Yên.
Tên một số làng của Ninh Sơn cũng có những thay đối: làng Cao Lôi trước đây gọi là làng Chối, Mai Vũ là Mai Đường, rồi Mai Đình, Hữu Nghi là Hữu Lân, bốn làng Nội Ninh, Phúc Ninh, Mai Vũ, Ninh Động có tên chung là Tứ đình Nội. Có làng đã ghi vào văn tự, sổ sách như: Chối, Mai Đường, Mai Đình, Hữu Lân, nhưng cũng có những tên gọi chỉ tồn tại trong dân gian, trong quan hệ giao lưu như Nội. Tên làng cũ sau này đã được thay bằng tên mới.
Đầu thế kỷ XIX, các xã: Ninh Động, Mai Vũ, Phúc Ninh, Nội Ninh, Giá Sơn, Hữu Nghi thuộc tổng Quang Biểu, huyện Việt Yên, phủ Bắc Hà, trấn Kinh Bắc; xã Cao Lôi thuộc tổng Mật Ninh, huyện Yên Dũng, phủ Bắc Hà, trấn Kinh Bắc.
Cuối thế kỷ XIX – tồn tại đến trước Cách mạng tháng Tám năm 1945, xã Ninh Động, Mai Vũ, Phúc Ninh, Nội Ninh, Giá Sơn, Hữu Nghi thuộc tổng Quang Biểu cắt về tổng Mật Ninh, huyện Việt Yên.
Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, xã Ninh Sơn được thành lập trên cơ sở các xã cũ: Ninh Động, Mai Vũ, Phúc Ninh, Nội Ninh, Hữu Nghi. Xã Cao Lôi cùng với Khả Lý Thượng và Khả Lý Hạ lập thành xã Khả Cao, xã Giá Sơn cùng với Chu Xá, Nam Ngạn, Đạo Ngạn lập thành xã Chu Ngàn.
Ngày 2 tháng 5 năm 1949, Ủy ban kháng chiến hành chính Liên khu I ban hành Quyết định số 223/QĐ-UB về việc hợp nhất 3 xã: Ninh Sơn, Khả Cao, Quang Trung (gồm 2 làng Mật Ninh, Sen Hồ và làng Giá Sơn cắt từ Chu Ngàn sang) thành xã Quảng Minh.
Tháng 10 năm 1954, chia xã Quảng Minh thành xã Ninh Sơn và xã Quảng Minh.
Ngày 13 tháng 12 năm 2023, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 938/NQ-UBTVQH15 về việc thành lập thị xã Việt Yên (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 2 năm 2024). Theo đó, thành lập phường Ninh Sơn trên cơ sở toàn bộ 7,99 km² diện tích tự nhiên và dân số 10.203 người của xã Ninh Sơn.

**Văn hóa**

**Làng quan họ**
Phường Ninh Sơn có tới 4 làng quan họ cổ thuộc danh sách 23 làng quan họ Bắc Giang được quy hoạch bảo tồn và đưa vào phát triển du lịch văn hóa là Làng quan họ Hữu Nghi, Làng quan họ Giá Sơn, Làng quan họ Mai Vũ và Làng quan họ Nội Ninh.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Quang Châu

Quang Châu là một phường thuộc thị xã Việt Yên, tỉnh Bắc Giang, Việt Nam.

**Địa lý**
Phường Quang Châu nằm ở phía nam thị xã Việt Yên, cách trung tâm thị xã khoảng 7 km, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp phường Vân Trung và tỉnh Bắc Ninh
*Phía tây giáp phường Ninh Sơn
*Phía nam giáp tỉnh Bắc Ninh
*Phía bắc giáp phường Nếnh.
Phường Quang Châu có diện tích 9,01 km², dân số năm 2022 là 15.001 người, mật độ dân số đạt 1.664 người/km².

**Hành chính**
Phường Quang Châu được chia thành 8 tổ dân phố: Chu Xá, Đạo Ngạn 1, Đạo Ngạn 2, Đông Tiến, Nam Ngạn, Núi Hiểu, Quang Biểu, Tam Tầng.

**Lịch sử**
Địa bàn phường Quang Châu ngày nay trước đây vốn là xã Quang Châu thuộc huyện Việt Yên.
Thời Nhà Nguyễn, huyện Yên Việt (sau huyện Việt Yên, phủ Bắc Hà (sau Thiên Phúc năm 1823, sau đó phủ Đa Phúc), trấn kinh Bắc (sau là tỉnh Bắc Ninh năm 1831). Tổng Quang Biểu có thay đổi:
*Đổi tên xã Đông Xá thành Đông Tiền, rồi Đông Tiến
*Thành lập xã Đạo Ngạn trên cơ sở một phần xã Nam Ngạn
*Đổi tên xã Hữu Lân thành xã Hữu Nghi
*Đổi tên xã Mai Đình đổi thành xã Mai Đường, rồi Mai Vũ.
Năm 1892, tổng Quang Biểu còn lại 4 xã: Quang Biểu, Đông tổng Mật Ninh, huyện Việt Yên từ phủ Đa Phúc chuyển về Phủ Lạng Giang, tổng Quang Biểu từ huyện Việt Yên chuyển sang huyện Yên Dũng. 
Năm 1899, tổng Quang Biểu thành lập lập thêm xã Chu Xá.
Năm 1910, tổng Quang Biểu có 5 xã thuộc huyện Việt Yên.
Cách mạng Tháng Tám năm 1945, hợp nhất các xã Chu Xá, Nam Ngạn, Đạo Ngạn thành xã Chu Ngàn và xã Quang Biểu, Đông Tiến hợp thành xã Quang Tiến thuộc huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang.
Tháng 7 năm 1949, hợp nhất xã Quang Tiến và xã Chu Ngàn thành xã Quang Châu.
Ngày 13 tháng 12 năm 2023, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 938/NQ-UBTVQH15 về việc thành lập thị xã Việt Yên (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 2 năm 2024). Theo đó, thành lập phường Quang Châu trên cơ sở toàn bộ 9,01 km² diện tích tự nhiên và dân số 15.001 người của xã Quang Châu.

**Văn hóa**

**Làng quan họ**
Phường Quang Châu có 3 làng quan họ cổ thuộc danh sách 23 làng quan họ Bắc Giang được quy hoạch bảo tồn và đưa vào phát triển du lịch văn hóa là Làng quan họ Quang Biểu, Làng quan họ Núi Hiểu và Làng quan họ Tam Tầng.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Tiên Sơn, Việt Yên

Tiên Sơn là một xã thuộc thị xã Việt Yên, tỉnh Bắc Giang, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã Tiên Sơn có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp phường Ninh Sơn
*Phía tây giáp tỉnh Bắc Ninh
*Phía nam giáp xã Vân Hà và tỉnh Bắc Ninh
*Phía bắc giáp xã Trung Sơn và huyện Hiệp Hòa
Xã Tiên Sơn có diện tích 14,46 km², dân số năm 2022 là 12.489 người, mật độ dân số đạt 864 người/km².

**Hành chính**
Xã Tiên Sơn được chia thành 6 thôn: Lương Viên, Kim Sơn, Hạ Lát (Tiên Lát Hạ), Phù Tài, Thần Chúc, Thượng Lát (Tiên Lát Thượng).  

**Lịch sử**
Xã Tiên Sơn là xã Tiên Lát, huyện Việt Yên, phủ Lạng Giang, trấn Kinh Bắc cũ.
Ngày 2 tháng 5 năm 1949, Ủy ban kháng chiến hành chính Liên khu I ban hành Quyết định số 223/QĐ-UB về việc hợp nhất ba xã: Yên Hà, Thần Chúc, Tiên Sơn thành xã Sơn Hà.
Sau năm 1954, xã Sơn Hà chia thành Vân Hà và xã Tiên Sơn.
Ngày 13 tháng 12 năm 2023, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 938/NQ-UBTVQH15 về việc thành lập thị xã Việt Yên (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 2 năm 2024). Theo đó, xã Tiên Sơn thuộc thị xã Việt Yên.

**Văn hóa**

**Làng quan họ**
Xã Tiên Sơn có 3 làng quan họ cổ thuộc danh sách 23 làng quan họ Bắc Giang được quy hoạch bảo tồn và đưa vào phát triển du lịch văn hóa là Làng quan họ Thần Chúc, Làng quan họ Tiên Lát Thượng và Làng quan họ Tiên Lát Hạ.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Quảng Minh (phường)

Quảng Minh là một phường thuộc thị xã Việt Yên, tỉnh Bắc Giang, Việt Nam.

**Địa lý**
Phường Quảng Minh nằm ở phía nam thị xã Việt Yên, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp phường Nếnh
*Phía tây giáp phường Ninh Sơn và xã Trung Sơn 
*Phía nam giáp phường Nếnh và phường Ninh Sơn
*Phía bắc giáp phường Bích Động.
Phường Quảng Minh có diện tích 5,46 km², dân số năm 2022 là 12.573 người, mật độ dân số đạt 2.302 người/km².

**Hành chính**
Phường Quảng Minh được chia thành 5 tổ dân phố: Đình Cả, Đông Long, Kẻ, Khả Lý Hạ, Khả Lý Thượng.

**Lịch sử**
Địa bàn phường Quảng Minh ngày nay trước đây vốn là xã Quảng Minh thuộc huyện Việt Yên.
Trước Cách mạng tháng Tám năm 1945, xã Quảng Minh ngày nay thuộc tổng Mật Ninh, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang.
Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, các làng Sen Hồ, Mật Ninh hợp lại thành xã Quang Trung và các làng Khả Lý Thượng, Khả Lý Hạ, Cao Lôi hợp lại thành xã Khả Cao.
Ngày 2 tháng 5 năm 1949, Ủy ban Kháng chiến hành chính Liên khu I ban hành Quyết định số 233-CP/4 về việc sáp nhập 3 xã: Quang Trung, Khả Cao, Ninh Sơn thành 
xã Quảng Minh.
Cuối năm 1954, tách thôn Cao Lôi (xã Khả Cao cũ) thuộc xã Quảng Minh để thành lập xã Ninh Sơn.
Ngày 20 tháng 2 năm 2003, Chính phủ ra Nghị định số 16/2003/NĐ-CP về việc thành lập thị trấn Nếnh trên cơ sở 211,97 ha diện tích tự nhiên và 2.861 nhân khẩu của thôn Sen Hồ thuộc xã Quảng Minh.
Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính thành lập thị trấn Nếnh, xã Quảng Minh còn lại 550,30 ha diện tích tự nhiên và 9.007 nhân khẩu.
Ngày 13 tháng 12 năm 2023, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 938/NQ-UBTVQH15 về việc thành lập thị xã Việt Yên (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 2 năm 2024). Theo đó, thành lập phường Quảng Minh trên cơ sở toàn bộ 5,46 km² diện tích tự nhiên và dân số 12.573 người của xã Quảng Minh.

**Văn hóa**

**Làng quan họ**
Phường Quảng Minh có tới 4 làng quan họ cổ thuộc danh sách 23 làng quan họ Bắc Giang được quy hoạch bảo tồn và đưa vào phát triển du lịch văn hóa là làng quan họ Đông Long, làng quan họ Mật Ninh, làng quan họ Khả Lý Thượng và làng quan họ Đình Cả.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Mansoor Al-Jamri

Mansoor al-Jamri (منصور الجمري) (cũng Mansour và Mansur) là nhà báo người Bahrain nổi tiếng về việc bênh vực quyền tự do báo chí và tự do ngôn luận ở nước ông.

**Tiểu sử**
Mansoor sinh tại Bahrain ngày 17.12.1961, là con của Sheik Abdul-Amir Al-Jamri người lãnh đạo tinh thần phái Hồi giáo Shia ở Bahrain. Ông học tập ở Vương quốc Anh.
Sau khi những cải cách chính trị được đưa ra ở Bahrain, ông từ Vương quốc Anh trở về Bahrain trong tháng 12 năm 2001 và lập ra tờ nhật báo độc lập Al-Wasat của Bahrain, đảm nhiệm chức trưởng ban biên tập (chủ bút) của nhật báo này. Ngày 3.4.2011, ông bị chính phủ Bahrain buộc phải từ chức trong vụ Nổi dậy ở Bahrain 2011–2012, nhưng sau đó ngày 4.8.2001 ông được Ban giám đốc báo bổ nhiệm lại vào chức vụ cũ.

**Chống phân biệt chủng tộc ở Bahrain**
Mansoor là người chỉ trích thẳng thừng cái mà ông gọi là phân biệt chủng tộc tại Bahrain, ông nói với phóng viên báo Los Angeles Times trong năm 2011 rằng chính phủ Bahrain thi hành một chế độ "phân biệt chủng tộc... Họ đã làm một quyết định là không ưa một nửa dân số, và họ muốn loan truyền nỗi sợ hãi trong số dân này và làm cho họ mất nhân tính".

**Giải thưởng**
Dr. Al-Jamri đã được Ủy ban bảo vệ các nhà báo trao Giải Tự do Báo chí Quốc tế năm 2011 chung với 3 người khác.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Al-Wasat Newspaper- "Islam21"
Thể loại:Nam giới Bahrain
Thể loại:Nhà báo Ả Rập
Thể loại:Sinh năm 1961
Thể loại:Nhân vật còn sống