Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Emma Hamilton

Hình:Elisabeth Vigée-Lebrun - Lady Hamilton as the Persian Sibyl.jpg|nhỏ|Emma Hamilton qua nét vẽ của Élisabeth Vigée-Lebrun
Emma Hamilton (sinh ngày 26 tháng 4 năm 1765 - rửa tội 12 tháng 5 năm 1765, mất ngày 15 tháng 1 năm 1815) là một người phụ nữ được nhắc đến như là một tình nhân của đô đốc Horatio Nelson của nước Anh và là nàng thơ của George Romney. Bà được sinh ra tại Amy Lyon trong địa hạt Ness gần Neston vùng Cheshire nước Anh. Bà là con gái của một thợ rèn tên là Henry Lyon, ông đã qua đời khi bà được hai tháng tuổi. Bà được nuôi dưỡng bởi mẹ trước đây là Mary Kidd. Sau đó, bà thay đổi tên của mình thành Emma Hart.

**Tham khảo**
 isbn = 1400075149 - year = 1969 - isbn = 0201624575 - year = 1994 - isbn = 0698109120 - isbn = 0300097972 - year = 1960 - isbn = 0091794749 

**Liên kết ngoài**
 'Lady Hamilton as a Bacchante' in the  Lady Lever Art Gallery

**Một số hình ảnh của bà**
Thể loại:Tín hữu Công giáo Anh
Thể loại:Mất năm 1815
Thể loại:Nghệ sĩ kịch câm
Thể loại:Sinh năm 1765
Thể loại:Nữ ca sĩ Anh
Nagykanizsa

Nagykanizsa (ˈnɒɟkɒniʒɒ; Kan(j)iža, Velika Kan(j)iža; Großkirchen, Groß-Kanizsa, Velika Kaniža , Kanije) là một thành phố cỡ trung bình trong hạt Zala ở phía Tây Nam Hungary. Nó cũng được biết đến trong tiếng Hungary là Kanizsa. Dân số năm 2005 là 51.102 người, diện tích là 334,35 km².
Nagykanizsa nằm không xa hồ Balaton tại điểm giao cắt năm tuyến đường. Trong nhiều thế kỷ, thị trấn đã là một đầu mối kết nối. Hàng hoá từ Slovenia được vận chuyển qua Nagykanizsa đến Graz, và thị trấn đóng một vai trò quan trọng trong thương mại từ Biển Adriatic khu vực Alpine, Viên, và Budapest.

**Tham khảo**

Thể loại:Thành phố của Hungary
Thể loại:Khu dân cư ở hạt Zala
VTV Cup 2004

Giải bóng chuyền nữ quốc tế VTV Cup 2004 là giải đấu lần đầu tiên với sự phối hợp tổ chức của Liên đoàn bóng chuyền Việt Nam và Đài truyền hình Việt Nam. Giải đấu được tổ chức tại nhà thi đấu Trần Quốc Toản tỉnh Nam Định. Giải đấu được sự tài trợ của nước uống Vital và bóng thi đấu Regu Star.

**Các đội tham dự**
VIE Việt Nam
*KAZ Rahat
*AUS Úc
*THA Thái Lan
*CHN Nam Kinh
*CHN Hồng Hà Vân Nam

**Thể thức thi đấu**
6 đội thi đấu vòng tròn một lượt. Hai đội đừng đầu sẽ gặp lại nhau ở trận chung kết, các đội đừng thứ 3 và 4 sẽ gặp nhau ở trận tranh giải 3.

**Giai đoạn vòng bảng**

**Bảng đấu**

**Kết quả**

**Vòng tranh thứ hạng**

**Tranh hạng 3**

**Chung kết**

**Xếp hạng chung cuộc**

**Các giải thưởng cá nhân**
 Vận động viên xuất sắc toàn diện: VIE Việt Nam Nguyễn Thị Ngọc Hoa- Vận động viên tấn công xuất sắc nhất: CHN Nam Kinh Zhou-Yuan- Vận động viên chắn bóng tốt nhất: VIE Việt Nam   Nguyễn Thị Ngọc Hoa- Vận động viên chuyền hai tốt nhất: CHN ? Bai Ruin Qui- Vận động viên phát bóng tốt nhất: AUS Úc Tregenza Melanie- Vận động viên phòng thủ tốt nhất: THA Thái Lan Apinyapong- Vận động viên bắt bước một tốt nhất: KAZ Rahat Kananovich Iryna- Hoa khôi VTV Cup 2004: VIE Việt Nam Phạm Thị Kim Huệ

**Tham khảo**
2004
Thể loại:Thể thao Việt Nam năm 2004
Hồng hoa

Sản xuất hồng hoa trên thế giới
Carthamus tinctorius
Hồng hoa hay hoa rum hay hạt kham (danh pháp hai phần: Carthamus tinctorius L.) là loài thực vật thuộc họ Cúc. Cây cao từ 30 cm đến 150 cm, cụm hoa đầu hình cầu bao gồm các hoa màu vàng tươi hay màu da cam hoặc đỏ. Trên thực tế, tại Việt Nam và Trung Quốc thường gặp loại hoa màu đỏ nên mới có tên là hồng hoa.
Dầu hồng hoa không màu và không mùi, có thành phần dinh dưỡng tương tự như dầu hướng dương. Dầu hồng hoa chủ yếu được dùng làm dầu ăn (trong món xốt trộn salad), cùng như để chế biến bơ thực vật.
Hoa của loài cây này được gọi là hoa rum, trước khi có thuốc nhuộm đỏ công nghiệp thì các nước Châu Á đặc biệt là Nhật Bản trồng cây hoa rum này để làm thuốc nhuộm vải và làm son môi.
Hạt của loài này còn được gọi là hạt kham, giống hạt hướng dương nhưng có màu trắng được dùng như 1 loại thức ăn cho thú cưng (bọ, sóc, hamster, vẹt)
Hồng hoa cũng được sử dụng làm một vị thuốc đông y.

**Văn hóa lịch sử**
Hoa rum là một trong những cây trồng lâu đời nhất của nhân loại. Phân tích hóa học của hàng dệt Ai Cập cổ đại có từ triều đại thứ mười hai đã xác định được thành phần thuốc nhuộm từ hoa rum và các vòng hoa làm từ hoa rum được tìm thấy trong lăng mộ của pharaoh Tutankhamun.
Trước thời đại công nghiệp, Phụ nữ nhật bản dùng các loại phấn và son được làm từ hoa rum. Đời sống và tập quán canh tác hoa rum còn được mô tả trong tác phẩm hoạt hình của hãng Studio Ghibli Only Yesterday 1991).

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
  Complementary and Alternative Healing University (Chinese Herbology)- Ahmed M. Zahran, M. F. Omran, S. Z. Mansour and N. K. Ibrahim. Effectiveness of Carthamus tinctorius L. in the Restitution of Lipid Composition in Irradiated Rats. Egypt. J. Rad. Sci. Applic., 20(1): 75-94 (2007).-  Safflower production (in the United States) date=2008-08-21 -  Safflower field crops manual-  UN FAO statistics on safflower production-  Globe and Mail: "Calgary firm turns safflower into insulin"- List of Chemicals in Safflower (Dr. Duke's Databases) date = ngày 18 tháng 11 năm 2004
Thể loại:Thuốc nhuộm từ thực vật
Thể loại:Màu thực phẩm
Thể loại:Dầu thực vật
Thể loại:Carthamus
Thể loại:Cây thuốc
Thể loại:Thực vật Ấn Độ
Thể loại:Thực vật Nepal
Thể loại:Cây nhuộm
Thể loại:Dầu ăn
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1753
Thể loại:Thực vật được sử dụng trong Đông y
Bán hạ bắc

Bán hạ bắc hay bán hạ Trung Quốc (danh pháp hai phần: Pinellia ternata) là loài thực vật bản địa của Trung Quốc, nay mọc ở nhiều nơi, kể cả Bắc Mỹ. Lá cây có 3 thùy, xẻ sâu, hoa có kiểu hình đặc trưng của họ Ráy.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
Hoa bán hạ bắc- Pinellia ternata- Pinellia ternata- BÁN HẠ (半夏) Rhizoma Typhonii trilobati-  Medicinal Plants in the Republic of Korea.
T
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1784
Thể loại:Cây thuốc
Thể loại:Cây độc
Thể loại:Thực vật Đông Á
Thể loại:Thực vật Trung Quốc
Thể loại:Thực vật được sử dụng trong Đông y
Chi Bán hạ nam

Chi Bán hạ nam (danh pháp khoa học: Typhonium) là một chi thực vật thuộc họ Ráy, đặc hữu của châu Á nhiệt đới, châu Đại Dương và Úc. Có khoảng 50 loài đã được nhận diện.

**Một số loài**
Typhonium acetosella
*Typhonium adnatum
*Typhonium albidinervum
*Typhonium albispathum
*Typhonium alismifolium
*Typhonium alpinum
*Typhonium angustilobum
*Typhonium bachmaense
*Typhonium blumei
*Typhonium bognerianum
*Typhonium brevipilosum
*Typhonium brevipes
*Typhonium brownii
*Typhonium bulbiferum
*Typhonium circinnatum
*Typhonium cochleare
*Typhonium cordifolium
*Typhonium digitatum
*Typhonium diversifolium (T. austrotibeticum)
*Typhonium echinulatum
*Typhonium eliosurum
*Typhonium filiforme
*Typhonium flagelliforme
*Typhonium fultum
*Typhonium gagnepainii
*Typhonium gallowayi
*Typhonium gaoligongense
*Typhonium giganteum
*Typhonium glaucum
*Typhonium gracile
*Typhonium griseum
*Typhonium hayatae
*Typhonium hirsutum
*Typhonium horsfieldii (T. omeiense)
*Typhonium huense
*Typhonium hunanense
*Typhonium inopinatum
*Typhonium johnsonianum
*Typhonium jonesii
*Typhonium laoticum
*Typhonium liliifolium
*Typhonium lineare
*Typhonium listeri
*Typhonium medusae
*Typhonium mirabile
*Typhonium nudibaccatum
*Typhonium orbifolium
*Typhonium pedatisectum
*Typhonium pedunculatum
*Typhonium peltandroides
*Typhonium penicillatum
*Typhonium pottingeri
*Typhonium preatermissum
*Typhonium pusillum
*Typhonium reflexum
*Typhonium roxburghii (T. divaricatum)
*Typhonium russell-smithii
*Typhonium sagittariifolium
*Typhonium saraburiensis
*Typhonium subglobosum
*Typhonium taylorii
*Typhonium tentaculatum
*Typhonium trifoliatum
*Typhonium trilobatum
*Typhonium varians
*Typhonium venosum (Voodoo Lily)
*Typhonium violaefolium
*Typhonium watanabei
*Typhonium weipanum
*Typhonium wilbertii

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Bown, Deni (2000). Aroids: Plants of the Arum Family. Timber Press. ISBN 0-88192-485-7.- Typhonium

T
Vũ Mộng Nguyên

Vũ Mộng Nguyên (1380 - ?, hiệu: Vị Khê, Lạn Kha) là một chính trị gia và nhà thơ thời Lê sơ trong lịch sử Việt Nam.

**Tiểu sử**
Vũ Mộng Nguyên là người làng Đông Sơn, huyện Tiên Du, trấn Kinh Bắc (nay thuộc Thôn Đông Sơn - Xã Việt Đoàn - huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh).
Ông đỗ Thái học sinh (Tiến sĩ) năm 1400 thời nhà Hồ (đời Hồ Quý Ly), cùng khoa với Nguyễn Trãi, Nguyễn Mộng Tuân, Lý Tử Tấn.
Tuy thi đỗ nhưng ông không ra làm quan cho nhà Hồ mà về quê ở ẩn và mở trường dạy học. Đến khi cuộc khởi nghĩa Lam Sơn (1418-1427) thành công, Lê Lợi lên ngôi vua (1428), bèn cho vời ông ra làm Tư nghiệp Quốc tử giám, tước Thái Trung đại phu, sau thăng Tế tửu.
Năm 74 tuổi, ông về hưu. Trong buổi tiễn đưa ở cửa Đông kinh thành Thăng Long, "xe ngựa tấp nập, các quan ai cũng cho là một chuyện vinh hạnh".
Sử không chép về năm mất của Vũ Mộng Nguyên. Hiện ông được thờ tại Chân Khai Tự, một ngôi chùa tại làng Đông Sơn.

**Tác phẩm**
Ông được đánh giá là một nhà thơ lớn với nhiều đóng góp cho văn học Việt Nam giai đoạn đầu thế kỷ 15.
Tác phẩm của Vũ Mộng Nguyên có Vị Khê thi tập, nay không còn. Chỉ còn lại 38 bài chép trong Toàn Việt thi lục, Việt âm thi tập và Tinh tuyển chư gia luật thi.
Thơ Vũ Mộng Nguyên phản ánh tâm sự một người dân mất nước thời Minh thuộc; song cũng mang cả tiếng nói hào hùng của một dân tộc đang vươn mình đứng dậy, quật ngã quân thù. Các bài thơ "Loạn hậu quá Lý triều di miếu hữu cảm" (Sau loạn qua ngôi miếu sót lại của triều Lý cảm xúc), "Chu trung vọng Bô Cô hãn hữu cảm" (Cảm hứng khi đi thuyền trông ra bến Bô Cô),...đã biểu hiện điều ấy. Nhưng vì không tham gia cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, nên thơ Vũ Mộng Nguyên thiếu sức chiến đấu, chỉ có thể thấy ở đó tư tưởng yêu nước một cách xa xôi, bóng bẩy, nhuốm đôi chút oán giận, u hoài...
"Chu trung vọng Bô Cô hãn hữu cảm" được xem là bài thơ tiêu biểu của Vũ Mộng Nguyên:
Mặt khác, những bài thơ bộc bạch tâm sự cá nhân như "Nhan lạc" (Nét mặt vui), "Bồn tùng" (Cây tùng trong chậu), "Khê cư" (Sống bên khe), "Trừ quan" (Từ quan), "Kỷ Hợi tuế trùng dương" (Tiết trùng dương năm Kỷ Hợi)...đã nói khá rõ còn đường mà ông đeo đuổi là giữ khí tiết trong sạch, lánh xa danh lợi, và an phận nghèo.
Về mặt nghệ thuật, thơ ông bình dị, tự nhiên trong cấu tứ, ít điển cố...Giới thiệu một bài thơ

**Sách tham khảo**
 Phan Huy Chú, Lịch triều hiến chương loại chí (Tập I). Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 1992.- Nguyễn Huệ Chi, mục từ "Vũ Mộng Nguyên" in trong Từ điển văn học (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.- Trần Thị Băng Thanh (chủ biên), Văn học thế kỷ XV-XVII. Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 2004.

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Sinh năm 1380
Thể loại:Năm mất thiếu
Thể loại:Người Bắc Ninh
Thể loại:Nhà thơ Việt Nam thời Lê sơ
Thể loại:Quan lại nhà Lê sơ
Thể loại:Thái học sinh nhà Hồ
Trần Thuấn Du

Trần Thuấn Du (陳舜俞, 1402 - 1481), nguyên họ Trần nhưng vì Trần là tên húy của mẹ vua Lê Thái Tông nên đổi là Trình; là quan nhà Lê sơ, và là nhà thơ Việt Nam ở thế kỷ 15.

**Tiểu sử**
Trần Thuấn Du sinh năm Nhâm Ngọ (1402) là người xã Tân Đôi, gần núi Đọi(nay là thôn Đọi Lĩnh, xã Tiên Sơn), thuộc thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam.
Ông nguyên gốc Thanh Hóa, ông có anh trai làm nghề dạy học. Anh trai ông đến thôn Đọi Lĩnh sinh sống và dạy học. Trần Thuấn Du đến đây cùng anh trai, ông được anh trai nuôi dưỡng và dạy học.
Trước, ông đã thi đỗ Thái học sinh (Tiến sĩ) đời nhà Trần; sau (Kỷ Dậu, 1429), ông lại ra thi khoa Minh kinh tại hành cung Bồ Đề , và đỗ thứ hai (sau Triệu Thái, trước Phan Phu Tiên).
Ông làm quan cho tới thời Lê Nhân Tông (ở ngôi: 1442-1459), từng giữ chức Hành khiển phụ trách Tri nội Mật viện sự, kiêm Nhập nội Thị Kinh Diên. Cùng với Nguyễn Trãi, ông dạy học cho vua Lê Thái Tông (ở ngôi: 1433-1442).
Ông có tiếng là một danh sĩ uyên bác, nổi tiếng ngang với Lý Tử Tấn, nhưng tác phẩm của ông còn lại rất ít, nổi tiếng có bài "Hạ tiệp" (Mừng thắng trận) và bài "Chí Linh sơn phú" (Phú núi Chí Linh, được chép trong "Quần hiền phú tập").
Trần Thuấn Du mất năm Tân Sửu (1481).
Hiện nay, ở thôn Đọi Lĩnh vẫn có đền thờ ông, dân làng hay gọi là đền ông Tiến Sĩ.

**Giới thiệu bài Hạ tiệp**

**Sách tham khảo**
Trần Thị Băng Thanh (chủ biên), Văn học thế kỷ XV-XVII, mục từ" Trần Thuấn Du". Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 2004.

**Chú thích**
Thể loại:Năm mất thiếu
Thể loại:Người Hà Nam
Thể loại:Nhà thơ Việt Nam thời Lê sơ
Thể loại:Quan lại nhà Lê sơ
Thể loại:Tiến sĩ nhà Hậu Lê
Hàu

Hàu hay hào (phương ngữ Nam Bộ) là loài động vật nhuyễn thể thuộc nhóm thân mềm hai mảnh vỏ trong họ hàng nghêu, sò, ốc, hến sống ở bờ biển, các ghềnh đá ven bờ biển hay các cửa sông, sống bám vào một giá thể như bám vào đá thành tảng, các rạn đá, móng cầu ăn sinh vật phù du và các sinh vật khác trong bùn, cát, nước biển... Hàu cũng được coi là một loại hải sản sống dưới nước. Thịt hàu ngon và ngọt, rất giàu chất dinh dưỡng, có chứa protein, glucid, chất béo, kẽm, magiê, calci... Hàu có vai trò quan trọng trong hệ sinh thái vì chúng lọc tạp chất từ nước và là nguồn thực phẩm cho cộng đồng dân cư ven biển. Phần lớn (75%) loài hàu sinh sống trong môi trường tự nhiên trên thế giới được tìm thấy ở 5 địa điểm thuộc Bắc Mỹ.

**Đặc điểm**

**Kích thước**
Hàu có kích thước tương đối lớn so với các loài nghêu và sò nhỏ, đặc biệt là mảnh vỏ của hàu lớn hơn nhiều so với cơ thể của chúng. Cá biệt có trường hợp đã phát hiện con hàu có chiều ngang 18 cm và nặng gần 1,4 kg tại cảng Plymouth, Anh. Theo Douglas Herdson thì một con cái có kích cỡ tương đương có khả năng đẻ hơn ba triệu trứng.
Người ta từng phát hiện con hàu nặng 12,5 kg tại Devon vào năm 1929. Trước đó, một con nặng 0,8 kg được tìm thấy tại Scotland vào năm 1997. Theo Sách kỷ lục Guinness, con hàu lớn nhất thế giới hiện có khối lượng 3,6 kg và có kích thước 30,5 x 14 cm. Nó sống ở vịnh Chesapeake, bang Virginia, Mỹ và được phát hiện năm 1999.
Vào tháng 12 năm 2013, người ta đã tìm thấy một con hàu lớn nhất thế giới tại ngoài khơi bờ biển Đan Mạch với chiều dài 36 cm, to như một chiếc giày kích cỡ 11 và nặng đến 1,6 kg. hàu Thái Bình Dương lần đầu tiên được phát hiện tại châu Âu vào năm 1970.

**Sinh sản**
Một số loài hàu như Ostrea lurida hay Ostrea edulis là động vật lưỡng tính, cơ quan sinh dục của chúng chứa cả trứng và tinh trùng. Tỷ lệ đực/cái của hàu cửa sông (Crassostrea rivularis) như sau: Từ tháng 7 đến tháng 11, tỷ lệ đực/cái là 21-61%/ 40-68%. Đây là thời điểm mà tỷ lệ hàu có sản phẩm chín muồi cao nhất. Từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, tỷ lệ đực/cái là 38-90%: 0-16%. Mùa sinh sản của hàu vào khoảng từ tháng 4 đến tháng 10 hàng năm. Loài hàu có thể sống đến 30 năm.

**Vai trò**
Trong môi trường tự nhiên, hàu có 2 đặc tính quan trọng, đó là:- Lọc sinh học (Biofilter): với số lượng phát triển mạnh mẽ của các loài Hàu trong thiên nhiên, hàng tỷ con được phân bổ khắp các vùng biển và đại dương. Nhờ vào khả năng lọc sinh học, chúng đã góp phần xử lý làm sạch các cặn bã hữu cơ, hạn chế ô nhiễm môi trường.- Loài chủ chốt (Keystone species): Hàu là sinh vật có vai trò quan trọng trong việc duy trì tính đa dạng sinh học và sự thành công của một chuỗi hệ sinh thái trong đại dương, chúng có thể được xem như một "sinh vật sản xuất" cung cấp nguồn thức ăn dồi dào cho một chuỗi "sinh vật tiêu thụ" hay nói cách khác, chúng là "vật làm mồi" để duy trì sự cân bằng giữa một số loài trong tự nhiên.

**Chú thích**

Thể loại:Hàu
Thể loại:Bộ Hàu
Rắn đuôi chuông

Rắn đuôi chuông hay rắn chuông hay rắn rung chuông hay là một nhóm các rắn độc thuộc các chi Crotalus và Sistrurus thuộc phân họ Crotalinae ("rắn hang") với đặc điểm chung là cái đuôi của chúng có thể rung và kêu lên lúc săn mồi và cảnh báo khi có nguy hiểm. Có 32 loài rắn chuông với từ 65-70 phân loài., tất cả chúng đều là loài bản địa châu Mỹ, từ phía nam Canada đến miền trung Argentina.

**Nọc độc**
Hầu hết những con rắn đuôi chuông đều rất độc. Lượng nọc độc của chúng có thể nhanh chóng làm tê liệt hệ thần kinh của các con mồi như chuột, chim và một số loại động vật nhỏ khác, sau đó khiến cho tim của nạn nhân ngừng đập chỉ một vài phút sau khi bị cắn. Theo thống kê ở Mỹ, mỗi năm có khoảng 7000 đến 8000 nạn nhân bị rắn đuôi chuông cắn với khoảng 10 người chết.
Các trường hợp bị rắn đuôi chuông cắn đa phần do dẫm lên hoặc bước gần chúng. Khi bị cắn bởi rắn đuôi chuông, chất độc từ răng nanh của chúng sẽ ngấm vào vết thương, vào máu, làm phá vỡ các tế bào thành mạch và gây ra hiện tượng chảy máu bên trong rất nguy hiểm. Sau khi bị cắn, vết thương sẽ sưng lên và đau dữ dội. Kèm theo đó, nạn nhân sẽ cảm thấy lo lắng, buồn nôn và dần yếu đi, suy tim và chết sau đó từ 6 đến 48 tiếng. Nếu được cứu chữa bằng huyết thanh trong 2 tiếng đầu tiên, nạn nhân sẽ có cơ hội hồi phục nhanh chóng. Trẻ em khi bị rắn cắn thường có các triệu chứng nguy hiểm hơn người lớn.

**Săn mồi**
Rắn đuôi chuông săn mồi cả ban ngày lẫn ban đêm bằng cách thu hút con mồi với cái đuôi có thể rung phát ra âm thanh. Chúng thường nằm đợi con mồi hoặc săn con mồi trong hang. Con mồi sẽ bị giết chết nhanh chóng bởi nọc độc. Nếu con mồi bị cắn di chuyển trước khi bị chết, rắn đuôi chuông có thể đi theo mùi của nó. Rắn đuôi chuông ăn các loài chim và loài gặm nhấm, do đó chúng đóng một vai trò sinh thái quan trọng trong việc hạn chế dân số loài gặm nhấm phá hoại mùa màng và ổn định hệ sinh thái.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 url=http://books.google.com/books?id=CpqzhHc072AC- url=http://books.google.com/books?id=S5bM83jWl9YC- url=http://books.google.com/books?id=4piKSG2sMJoC- url=http://books.google.com/books?id=y4Lb_xdklZwC- url=http://books.google.com/books?id=Ry90QgAACAAJ
Thể loại:Rắn độc
Thể loại:Họ Rắn lục
Rắn độc

Tập tin:FierceSnakeOlive.jpg|thumb|300px|Rắn độc nhất thế giới, theo tiêu chuẩn , là  Oxyuranus microlepidotus.
Rắn độc là các loài rắn có nọc độc, chúng sử dụng nước bọt, chất độc tiết qua những chiếc nanh trong miệng chúng để làm tê liệt hoặc giết con mồi (ngược lại, đa số loài rắn không độc xiết con mồi đến chết). Nọc độc rắn có thể là độc tố thần kinh hoặc độc tố máu. Độc tố thần kinh tấn công hệ thần kinh trong khi độc tố máu tấn công hệ tuần hoàn. Rắn độc gồm một vài họ và không có sự phân chia chính thức dùng trong phân loại. Rắn độc thuộc các họ Elapidae, Viperidae, Hydrophiidae, và Atractaspididae (và một số từ họ Colubridae) là loài rắn có nọc độc lớn.
Rắn độc sử dụng độc tố máu thường có nanh tiết chất độc ở trước miệng, giúp chúng dễ dàng tiêm thẳng chất độc vào nạn nhân. Rắn sử dụng độc tố thần kinh, như loài rắn cây đước độc tính cao, có nanh nằm ở phía sau miệng đồng thời nanh cong về phía sau. Điều này gây khó khăn cho rắn để sử dụng nọc cũng như cho các nhà khoa học muốn lấy chúng.
Trong số khoảng 3.500 loài rắn trên thế giới, khoảng 600 có nọc độc. Rắn độc bao gồm một số họ rắn và không hình thành một nhóm phân loại duy nhất. Điều này đã được giải thích có nghĩa là nọc độc ở rắn có nguồn gốc nhiều hơn một lần như là kết quả của sự tiến hóa hội tụ. Bằng chứng gần đây đã được trình bày giả thuyết Toxicofera.

**Một số loài rắn độc tiêu biểu**
Chỉ số  được sử dụng để so sánh mức độ độc của nọc các loài rắn, với chỉ số càng nhỏ thì rắn càng độc. Có 4 phương pháp đã được sử dụng để đo bao gồm tiêm dưới da, tiêm tĩnh mạch, tiêm bắp và tiêm phúc mạc.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Venomous snakes and outdoor workers Thông tin phòng ngừa và điều trị vết cắn cho người lao động ngoài trời.

Thể loại:Động vật nguy hiểm
Thể loại:Phân bộ Rắn
Quy tắc Taylor

John B. Taylor
Quy tắc Taylor (tiếng Anh: Taylor rule) là quy tắc của chính sách tiền tệ, quy định ngân hàng trung ương nên thay đổi lãi suất danh nghĩa ra sao để đáp ứng các thay đổi của lạm phát, GDP hoặc các điều kiện kinh tế khác. Theo đó, quy tắc nói rằng nếu lạm phát tăng thêm 1% thì ngân hàng trung ương nên tăng lãi suất danh nghĩa thêm hơn 1%.
Quy tắc lần đầu tiên được đưa ra bởi nhà kinh tế học Mỹ John B. Taylor in 1993. 
.

**Công thức**
Lãi suất danh nghĩa nên gắn với độ sai khác giữa tỷ lệ lạm phát mong muốn và tỷ lệ lạm phát thực tế, cũng như nên gắn với độ sai khác giữa GDP "tiềm năng" và GDP thực tế theo công thức sau:

Trong đó  là lãi suất danh nghĩa ngắn hạn mà ngân hàng trung ương sẽ hướng tới,  là tỷ lệ lạm phát thực tế,  là tỷ lệ lạm phát mà ngân hàng trung ương mong muốn,  là lãi suất thực tế cân bằng,  là logarit của GDP thực tế và  là Logarit của GDP tiềm năng, được xác định bằng xu hướng tuyến tính.

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 Resources from John Taylor's web site.- Federal Reserve paper on the Taylor Rule.
Thể loại:Chính sách tiền tệ
Thể loại:Giới thiệu năm 1992
Thể loại:Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ
Thể loại:Kinh tế học tiền tệ
Họ Hến

Họ Hến (Danh pháp khoa học: Corbiculidae) là một họ gồm các loài nhuyễn thể hai mảnh vỏ thuộc bộ Veneroida, có vỏ cứng hình tròn, sống ở vùng nước lợ (cửa sông) và nước ngọt.

**Các chi**
 Corbicula Megerle von Mühlfeld, 1811 (phân bố ở miền trung và miền nam châu Phi, Trung Á và Nam Á)- Geloina (Nam Á và Malaysia)- Cyrenodonax (Hoa Nam và Việt Nam)- Cyrenobatissa (miền Bắc Việt Nam)- Batissa (Malaysia và Indonesia)- Corbiculina (miền đông Australia)- Solielletia (Ethiopia)- Polymesoda Rafinesque, 1820 (duyên hải vùng Vịnh, duyên hải Đại Tây Dương thuộc Nam Mỹ)- Neocorbicula Fischer, 1887 (duyên hải vùng Vịnh, ven bờ Đại Tây Dương thuộc phía bắc của Nam Mỹ)- Pseudocyrena (ven bờ Caribe thuộc Trung Mỹ)- Egetaria (ven bờ Đại Tây Dương thuộc Nam Mỹ)- Villorita (phía đông của Nam Mỹ)

**Đặc điểm sinh học**
Hến chỉ nhỉnh hơn đầu ngón tay út, có vỏ hình bầu dục hay tam giác, có khi gần tròn, cân đối, phồng to và dày. Vùng đỉnh vỏ nhô cao. Phần đầu và đuôi gần bằng nhau. Cạnh trước và sau đều tròn, cạnh bụng cong nhiều hơn. Mặt ngoài vỏ nhẵn và bóng, màu vàng xanh hay vàng đen. Mặt trong màu trắng hay xám. Hến sinh sản bằng cách thả ấu trùng đã nở bên trong vỏ. vào các vùng nước quanh nơi sinh sống. Sự thụ tinh xảy ra bên trong vỏ
Ở Việt Nam, màu sắc của hến cũng có khác nhau. Lúc ở rạch vỏ màu sáng, xuống sông có sậm hơn, đến khi lên cồn lại chuyển màu xanh óng ánh như màu thép. Khi vỏ hến chuyển sang hơi vàng đôi chút là lúc này vỏ mỏng mà ruột mập và trắng.
Hến là một thực phẩm chứa nhiều vitamin B12 và sắt, rất tốt cho những người thiếu máu, nó cũng ít chất béo, ít cholesterol và nhiều axit béo omega-3 thích hợp cho người bệnh tim mạch. Thành phần dinh dưỡng trong 100g thịt hến có 12,77g chất đạm, 13,9 mg chất sắt, 0,245 mg chất đồng...
Tại Việt Nam có 4 loài thường gặp là Corbicula baudoni, C.moreletiana, C. bocurti và C. cyreniformis. Hến vốn sinh ra từ rạch, lớn lên một tí là ra sông, khi trưởng thành thì sống ở vùng cồn. Lúc hến sống được bên cồn là rất mập, trắng lại tròn, nên rất ngon. Từ tháng 3 đến tháng 8 âm lịch, nước sông cạn, con hến cũng sinh sôi nảy nở sau một mùa mưa (ở Quảng Nam) Hến có quanh năm, nhưng "rộ mùa" chủ yếu từ tháng 3 đến tháng 8 âm lịch. Tháng 3, mùa nước sông cạn, con hến qua một mùa mưa cũng sinh sôi nảy nở nhiều

**Ẩm thực**
Hến được tận dụng để chế biến nhiều thứ khác nhau trong đời sống nó được tận dụng hết như ruột hến xào, nấu canh ngon, nước luộc hến ngọt, vỏ hến dùng để nung vôi. Nhiều món ăn liên hệ đến hến như Cơm hến, Cháo hến, Gỏi cuốn hến... Nổi tiếng nhất là món Cơm hến của Huế. Canh chua dịu, ngọt và thơm vị hến, rau răm. Đây là một món ăn khá hấp dẫn trong những ngày hè. Tuy nhiên, khuẩn tả E.coli vốn là những vi khuẩn thường trực trong nguồn nước tự nhiên (ngọt, mặn, lợ), đặc biệt là những nguồn nước kém vệ sinh và tất cả những sinh vật sống dưới nước nghêu, sò, ốc, hến, cá... đều có thể bị nhiễm hai loại khuẩn này.

**Chú thích**
  Tác hại khôn lường ít ai biết của trai, hến-  Hến Giàng date=2014-08-11 
Thể loại:Nhuyễn thể
C
Thể loại:Họ động vật thân mềm hai mảnh vỏ
Thể loại:Sơ khai Lớp Chân rìu
John B. Taylor

John Brian Taylor (sinh ngày 8 tháng 12 năm 1946) là một giáo sư (Mary và Robert Raymond) về kinh tế học tại Đại học Stanford, Hoa Kỳ, và là the George P. Shultz Senior Fellow về kinh tế học tại Viện Hoover của Đại học Standford.
Sinh ra ở Yonkers, New York, ông  tốt nghiệp cử nhân Đại học Princeton năm 1968 và tiến sĩ từ Stanford năm 1973, cả hai đều là bằng kinh tế học. Ông giảng dạy tại Đại học Columbia từ năm 1973–1980 và Trường Kinh tế Woodrow Wilson và Khoa kinh tế của Đại học Princeton từ năm 1980–1984 trước khi trở lại Stanford. Ông đã nhận được nhiều giải thưởng về giảng dạy và ông đã giảng dạy kinh tế học nhập môn của Standford cũng như nhiều khóa tiến sĩ kinh tế học tiền tệ. Ông là người đưa ra quy tắc Taylor năm 1993. 
., quy tắc của chính sách tiền tệ, quy định ngân hàng trung ương nên thay đổi lãi suất danh nghĩa ra sao để đáp ứng các thay đổi của lạm phát, GDP hoặc các điều kiện kinh tế khác. Theo đó, quy tắc nói rằng nếu lạm phát tăng thêm 1% thì ngân hàng trung ương nên tăng lãi suất danh nghĩa thêm hơn 1%. 

**Tham khảo**
Thể loại:Nhà kinh tế học Hoa Kỳ
Thể loại:Sinh năm 1946
Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Princeton
Thể loại:Nhân vật còn sống
Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Stanford
Thể loại:Cố vấn Hội đồng Tư vấn Kinh tế Hoa Kỳ
Yonkers, New York

Yonkers là một thành phố ở quận Westchester, tiểu bang New York, Hoa Kỳ. Đây là thành phố lớn thứ tư ở tiểu bang New York (sau Thành phố New York, Buffalo và Rochester), và là thành phố đông dân nhất ở quận Westchester, với dân số 195.976 người theo điều tra dân số năm 2010. Yonkers giáp ranh với Thành phố New York (quận The Bronx) và có cự ly 3 km về phía bắc của Manhattan.
Thành phố có nhiều địa điểm thu hút: Bảo tàng sông Hudson, Nhà Sherwood, Science Barge, Cross County Shopping Center, và Yonkers Raceway.

**Tham khảo**
Thể loại:Quận Westchester, New York
Thể loại:Yonkers, New York
Thể loại:Thành phố của New York (tiểu bang)
Đại học Liverpool

Đại học Liverpool là một trường đại học giảng dạy và nghiên cứu tọa lạc ở thành phố Liverpool, Anh. Đó là một thành viên của Nhóm Russell của các trường đại học nghiên cứu chuyên sâu lớn và Nhóm N8 cho sự hợp tác nghiên cứu. Được thành lập vào năm 1881 (là một universit college) cũng là một trong sáu trường đại học dân sự "gạch đỏ" ban đầu. Trường này có tám người đoạt Giải Nobel và cung cấp hơn 230 khóa học văn bằng đầu tiên trên 103 môn học. Nó có doanh thu hàng năm 340 triệu bảng Anh, bao gồm 123 triệu bảng Anh cho nghiên cứu.
Trường đại học này được thành lập vào năm 1881 với tên Đại học Liverpool, tiếp nhận các sinh viên đầu tiên của nó vào năm 1882. Năm 1884, nó trở thành một phần của trường Đại học liên bang Victoria. Năm 1894 Oliver Lodge, một giáo sư tại trường Đại học, thực hiện truyền tải radio công cộng đầu tiên trên thế giới và hai năm sau đó đã thực hiện tia X phẫu thuật đầu tiên tại Vương quốc Anh. Báo Đại học Liverpool được thành lập vào năm 1899, là tờ báo đại học cổ thứ ba ở Anh. Học sinh trong giai đoạn này đã được trao bằng bên ngoài trường Đại học London.
Sau khi Hiến chương Hoàng gia và Đạo luật của Quốc hội năm 1903, nó đã trở thành một trường đại học độc lập với quyền trao văn bằng riêng của mình gọi là trường Đại học Liverpool. Những năm tiếp theo phát triển tại trường đại học, bao gồm phát hiện của Sir Charles Sherrington về các khớp thần kinh và giáo sư William Blair-Bell làm việc hóa trị trong điều trị ung thư. Trong những năm 1930 đến năm 1940 giáo sư Sir James Chadwick và Sir Joseph Rotblat, đã có những đóng góp lớn cho sự phát triển của quả bom nguyên tử. Từ năm 1943 - 1966, Giáo sư vi trùng là Allan Downie đã tham gia vào sự diệt trừ bệnh đậu mùa.
Năm 1994, các trường đại học là thành viên sáng lập của Nhóm Russell, một sự hợp tác của hai mươi hàng đầu các trường đại học nghiên cứu chuyên sâu, cũng như một thành viên sáng lập của Tập đoàn năm 2004 N8. Trong các nhà vật lý thế kỷ 21, các kỹ sư và kỹ thuật viên từ các trường Đại học Liverpool đã tham gia trong xây dựng Large Hadron Collider tại CERN, làm việc trên hai trong bốn máy dò trong LHC.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  University of Liverpool es-  University of Liverpool in London date=2015-12-22 -  Liverpool Guild of Students'
Thể loại:Đại học Liverpool
Thể loại:Nhóm Russell
Thể loại:Khởi đầu năm 1903 ở Anh
Thể loại:Các trường đại học ở Anh Quốc
Varyag

Varyag có thể là:- Tên khi còn thuộc sở hữu của Nga của tàu sân bay Liêu Ninh;- Tên một tàu tuần dương tên lửa lớp Slava của Liên Xô cũ và sau đó là Nga, hạ thủy năm 1983;- Súng ngắn bán tự động MP-445 Varyag của Nga.
Wake Up Call (bài hát của Maroon 5)

"Wake Up Call" là bài hát của nhóm nhạc Maroon 5 từ album phòng thu thứ hai của họ It Won't Be Soon Before Long. Nó đã được phát hành làm đĩa đơn thứ hai cho album ngày 7 tháng 8 năm 2007 tại Mỹ.

**Danh sách bài hát**

**Video âm nhạc**

**Xếp hạng**

**Xếp hạng cuối năm**

**Phiên bản remix**
Mark Ronson thu một bản remix của "Wake Up Call", và phiên bản này đã được phát hành ngày 13 tháng 11 năm 2007 trên iTunes. Phiên bản này có sự góp giọng của Mary J. Blige.
Bài hát cũng có mặt trong International Tour edition của album It Won't Be Soon Before Long.

**Danh sách bài hát**

**Liên kết ngoài**
Video âm nhạc chính thức

**Tham khảo**
Thể loại:Đĩa đơn năm 2007
Thể loại:Bài hát của Maroon 5
Thể loại:Video âm nhạc do Jonas Åkerlund đạo diễn
Thể loại:Bài hát năm 2007
Thể loại:Bài hát do Mark Ronson sản xuất
Thể loại:Bài hát về sự phản bội
Thể loại:Bài hát do Mike Elizondo sản xuất
Thể loại:Bài hát do Adam Levine sáng tác
Saravane (thị xã)

Thành phố Salavan (ສາ ລະ ວັນ) là thủ phủ của tỉnh Salavan ở miền nam Lào. Cách Pakse 125 km đường bộ trên một con đường đã mở một phần, nó nằm trong một phần cô lập nhất của Lào. 
Salavan nằm trong khu vực cực nam của Lào, một trong những vùng cô lập nhất của đất nước. Thành phố này nằm trong một khu vực rừng rậm đã có những bước phát triển bên ngoài thành phố. Hàng chục làng dân tộc thiểu số của các bộ lạc khác nhau như Hmong được nằm xung quanh Salavang.
Salavan bị ảnh hưởng bởi Loum Lào, Lào vùng đất thấp hình thành nên phần lớn dân số của thành phố và quốc gia, cũng như những dân tộc miền núi và các nền văn hóa thuộc địa cũ của Pháp. Salavan đang bắt đầu trở thành một điểm đến phổ biến cho du khách ba lô du lịch ở Đông Dương và có một cảm giác như "thị trấn biên giới" vì hiếm có các khu định cư bên ngoài thành phố. Salavan được biết đến với phiên bản của điệu nhảy Lào, đã lan rộng khắp quốc gia. Ngôn ngữ Lào là ngôn ngữ nói nhất trong thành phố, mặc dù một số người Hmong nói tiếng Hmong. Pháp cũng nói một dân tộc thiểu số, một di sản của chế độ thực dân Pháp.

**Tham khảo**
Thể loại:Khu dân cư ở Saravane
Đức Trạch

Đức Trạch là một xã thuộc huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã Đức Trạch cách thị trấn Hoàn Lão khoảng 4 km về phía đông bắc, có vị trí địa lý:
*Phía bắc giáp xã Hải Phú
*Phía tây giáp xã Đồng Trạch
*Phía nam giáp xã Trung Trạch
*Phía đông giáp Biển Đông.
Xã Đức Trạch có diện tích 2,50 km², dân số năm 2019 là 7.684 người, mật độ dân số đạt 3.074 người/km².

**Hành chính**
Xã Đức Trạch được chia thành 7 thôn: Thượng Đức, Đông Đức, Trung Đức, Nam Đức, Nam Trung, Đức Trung, Bầu Bàng.

**Kinh tế**
Xã Đức Trạch có hơn 85% dân số làm nghề đi biển với hai nghề chủ yếu là câu mực khơi và mành chụp, còn lại làm nghề nước mắm, buôn bán nhỏ. Hiện nay toàn xã có đội tàu đánh bắt xa bờ là hơn 265 chiếc, với công suất máy từ 90-320CV, hoạt động chủ yếu ở các vùng biển từ Quảng Ninh đến Đà Nẵng.

**Văn hóa - du lịch**
Xã Đức Trạch có chùa Quan Âm Tự được xây dựng từ năm 1843 đã được UBND tỉnh công nhận là Di tích kiến trúc - nghệ thuật - tôn giáo. 
Bên cạnh đó, còn có bãi tắm ông Nga là một bãi tắm đẹp với bãi cát dài thoai thoải.

**Giao thông**
Xã Đức Trạch nằm cách Quốc lộ 1 1 km về phía đông nên rất thuận lợi trong việc giao lưu, trao đổi bên ngoài. Hiện nay đường giao thông liên xã đã được bê tông hóa hoàn toàn, thêm vào đó, con đường An ninh quốc phòng chạy song song với đường liên xã đang dần được hoàn thành là điều kiện tốt góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế của xã.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Sò điệp

Sò điệp (danh pháp hai phần: Mimachlamys nobilis) là loài động vật nhuyễn thể thuộc lớp hai mảnh vỏ, họ Pectinidae sống ở vùng nước mặn. Sò điệp còn có tên gọi là Điệp quạt hay sò quạt do ngoại hình bên ngoài của chúng gần giống cái quạt.

**Đặc điểm sinh học**
Sò điệp
Sò điệp sống ở biển có độ sâu khoảng 10 mét. Chúng sống ở dưới đáy biển hoặc trong các rạn đá. Chúng thường sống hợp lại thành những vùng, những vùng này thường có ở dòng hải lưu chậm.
Sò điệp có quan hệ họ hàng với sò lông, sò trai.. nhưng hình dạng thì có khác nhau. Vỏ có dạng hình rẻ quạt, bên trong gồm hai vành dài bao tròn quanh cồi sò (hay còn gọi là thịt sò). Cồi sò là phần ngon và quý nhất của sò điệp. Cồi sò có vị ngọt, tính mát, không độc.
Ở một số nơi, sò điệp nước mặn còn được gọi là sò điệp khổng lồ hoặc có tên là vua sò điệp. Loại sò này thường có mặt tại vùng biển phía Đông của Bắc Đại Tây Dương, từ vịnh St.Lawrence đến Bắc Maine. Sò điệp nước mặn có hai mảnh vỏ hình tròn, đường kính gần bằng nhau, dính cùng với một khớp nối thẳng, nhỏ và cơ khép. Nắp sò dưới màu trắng hoặc màu kem, nắp trên thường màu đỏ. Bên trong lớp vỏ là thịt (cơ kép).

**Thực phẩm**
Sò điệp là một loại hải sản quen thuộc với phần cùi thịt trắng ngà thơm ngon mà không dai, thích hợp cho cả xào lẫn rang và là một trong những loại nguyên liệu thực phẩm để chế biến thành nhiều món ăn ngon và bổ dưỡng như: Sò điệp rang muối tiêu, sò điệp nướng mỡ hành, sò điệp hấp cuộn miến...
Món sò quạt là một món ăn đặc sản ở các vùng biển như: Phan Thiết, Phú Quốc. Sò quạt đúng như tên gọi của nó vỏ có hình quạt, trông rất đẹp. Thịt sò quạt trắng ngà và không dai. Sò quạt rất dễ chế biến thành nhiều món ăn ngon và bổ dưỡng như: Sò quạt nướng mỡ hành,sò quạt nướng phô mai, gỏi sò quạt

**Chú thích**

**Tham khảo**
N
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1852
Thể loại:Động vật thân mềm ăn được
Bản mẫu:Chủ nhiệm Ủy ban Vật giá Nhà nước Việt Nam

Thể loại:Ủy ban Vật giá Nhà nước Việt Nam
Thể loại:Bộ trưởng Bộ Tài chính Việt Nam
Thể loại:Bản mẫu chính phủ và chính trị Việt Nam
Ốc tỏi

Ốc tỏi hay ốc hành (Danh pháp khoa học: Oxychilus alliarius) là tên gọi chỉ chung cho loại ốc trong họ nhà ốc, sinh sống ở vùng nước ngọt, tên của loài ốc này được đặt vì trông hình dạng giống củ tỏi.

**Đặc điểm**
Ốc có màu hồng nhạt, và có sọc đậm hơn chạy song song theo vỏ ốc. Ốc tương đối lớn so với các loại ốc mỡ, ốc nhảy, ốc hương... Ốc có vỏ to và không đều, ở phần đầu vỏ ốc trơn láng, đến phần cuối vỏ ốc tạo thành hình xoáy có các mấu nhô lên. Miệng ốc không đều như các loại ốc khác mà ở phần đầu có những múi nhô lên, phần sau không có các múi này.
Đây là loại thực phẩm giàu chất dinh dưỡng, có vị giòn sựt. Ốc tỏi thường dùng làm nguyên liệu cho các món ăn ngon mà đặc biệt là món ốc tỏi nướng mỡ hành (là một trong những món thịnh hành tại Thành phố Hồ Chí Minh), ốc tỏi nhồi, ốc tỏi xào, ốc tỏi nướng hương vị (sa tế), mì xào ốc tỏi

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Xem thêm**
 Ốc mỡ- Ốc hương- Ốc móng tay- Ốc len- Oxychilus alliarius
Thể loại:Ốc
A
Thể loại:Loài ít quan tâm theo Sách đỏ IUCN
Brega

Brega, cũng được gọi là Mersa Brega hay Marsa el-Brega (مرسى البريقة Marsā al Burayqah), là một thành phố (theo phân loại của Libya) của Libya nằm ở Vịnh Sirte, sát với điểm cực nam của Địa Trung Hải. Thành phố vốn thuộc quận Ajdabiya, nhưng vào năm 2007 đã được sáp nhập vào quận Al Wahat.

**Kinh tế**
Thành phố có một nhà máy lọc dầu trực thuộc và chịu sự điều hành của Công ty dầu khí Sirte, là một công ty con của Tổng công ty Dầu khí Quốc gia (NOC). Trong những năm 1960 và 1970, nhà máy hoạt động và có quan hệ đối tác với công ty dầu quốc tế Esso. Vào đầu những năm 80, Esso đã rời đi, tòa quyền kiểm soát thuộc về Công ty Dầu Sirte.
Marsa Brega là điểm khởi đầu của đường ống dẫn khí dài 670 km (420 dặm) Marsa El Brega-Khoms Intisar.
Sân bay Marsa Brega có các chuyến bay hàng ngày tới Tripoli.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Description of Port Facilities date=2010-12-24 -  Marsā al-Burayqah at Encyclopædia Britannica online
Thể loại:Cyrenaica
Thể loại:Thành phố Địa Trung Hải
Thể loại:Nội chiến Libya
Thể loại:Khu dân cư ở Libya
Thể loại:Thành phố cảng ở Libya
Ajdabiya

Ajdabiya (أجدابيا a, Agedábia), trước đây gọi là Agedabia hay Ajdabya, là một thành phố và là thủ phủ của quận Al Wahat ở đông bắc Libya. Thành phố cách 160 kilomet(100 mi) về phía nam của Benghazi. Từ 2001 đến 2007 tahnhf phố là một phần và là thủ phủ của quận Ajdabiya. Thành phố được chia thành ba Đại hội Nhân dân Cơ bản: Bắc Ajdabiya, Tây Ajdabiya và Đông Ajdabiya.

**Địa lý**
Ajdabiya nằm ở đông bắc của Libya ven Địa Trung Hải và nằm ở cực đông của Vịnh Sirte. Thành phố nằm trên một bồn địa khô cằn cách biển khoảng km và cách thủ đô Tripoli khoảng km và cách Benghazi khoảng km. Thành phố là một địa điểm trên một tuyến lộ trình quan trọng trên con đường ven biển từ Tripoli đến Benghazi và từ các vùng nội địa ở phía nam tới Ốc đảo Jalu và về phía đông tới Tobruk, là thành phố biên giới với Ai Cập.

**Lịch sử**
Ajdabiya từng là một thành phố La Mã có tên là Corniclanum trong thế kỷ 4 và 5 TCN. Thành phố trở nên quan trọng vì hai lý do: có nguồn nước có thể sử dụng trên một vùng khô cằn, và nằm ở nơi giao nhau giữa hai tuyến lộ trình quan trọng, tuiyeens đường ven biển dọc theo duyên hải Bắc Phi và tuyến đường xuyên sa mạc từ các ốc đảo Jalu và al-Ujlah. Thành phố nằm dưới sự kiểm saots của Đế quốc Byzantine sau sự sụp đổ của La Mã nhưng đã giành lại tầm quan trọng dưới sự kiểm soát của Fatimid Caliphate. Sau khi chiếm được thị trấn năm 912, Fatimid đã tái xây dựng Ajdabiya và xây nhiều nhà thờ Hồi giáo và nhiều cung điện cầu kỳ, nhiều dấu tích của chúng vẫn tòn tại đến ngày nay. Khaongr năm 1051-52 thành phố lại bị tàn phá lần nữa, lần này là bởi Beni Hilal và Banu Sulaym, các bộ tộc Ả Rập di cư đến Bắc Phi theo sự khuyến khích của Fatimid. Thành phố sau đó là một thời kỳ suy tàn kéo dài. Vào thế kỷ 12, nhà địa lý Ả Rập Muhammad al-Idrisi đã mêu tả Ajdabiya là "một thị trấn nằm trên một vùng đất bằng phẳng, cao nguyên đầy đá".
Thị trấn sau đó được hồi sinh dưới sự cai trị của Đế quốc Ottoman và trở thành một trung tâm hành chính thứ yếu to của miền tây Cyrenaica. Thị trân sau đó trở thành một trung tâm quan trọng của phong trào Senussi vào đầu thế kỷ 20 và trở thành thủ phủ của vùng tự trị do Senussi kiểm soát từ năm 1920 đến 1923 theo các điều khaonr trong một hiệp định với Ý, thế lực đã xâm chiếm Libya từ năm 1911. Vào tháng 4 năm 1923, người Ý đã chiếm Ajdabiya, và biến nơi đây thành một tiền đồn quân sự quan trọng. Khu vực đã phải chứng kiến nhiều trận chiến khốc liệt trong Thế chiến 2
Ajdabiya đã biến đổi sau chiến tranh và phát triển cùng với ngành công nghiệp dầu mỏ của Libya gần Brega. Năm 1979, nơi đây trở thành một đô thị bùng nổ dân số với khoảng 32.000 người. Đặc biệt là nam giới làm trong ngành công nghiệp dầu mỏ. Thị trấn sau đó có thêm các ttrung tâm công cộng, đồn cảnh sát, các cơ sở giáo dục và bệnh viện với sự giúp đỡ của đồng minh Bulgaria của Libya.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 "Ajdabiya, Libya", Falling Rain Genomics, Inc.- "Ajdabiya Map — Satellite Images of Ajdabiya" Maplandia.com- Search for Ajdabiya in the MSN Encarta atlas date=2008-04-21 
Thể loại:Nội chiến Libya
Thể loại:Khu dân cư ở Libya
Ras Lanuf

Map of Libya
Ras Lanuf (راس لانوف Ra's Lānūf , also: Ra's al-Unūf ) là một đô thị ven Địa Trung Hải ở miền bắc Libya, thuộc Vịnh Sirte. Đô thị cũng có Nhà máy lọc dầu Ras Lanuf, hoàn thành từ năm 1984, với sản lượng 220.000 thùng mỗi ngày.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  GPCO Website date=2007-09-14 -  اللجنة الشعبية العامة للمالية date=2006-02-05 -  Libya: Country Profile date=2013-09-10 
Thể loại:Khu dân cư ở Libya
Thể loại:Thành phố cảng ở Libya
Thể loại:Tripolitania
Danh sách đô thị România

Dưới đây là danh sách thành phố România xếp theo thứ tự dân số theo điều tra năm 2002. Đối với thành phố lớn, độ cao trung bình được đưa ra. Thành phố in đậm là thủ phủ. Danh sách này gồm các thành phố lớn với tư cách municipiu cũng như oraş.

**Danh sách**

**Thành phố có dân số trên 100.000 người (ước tính năm 2009)**

**Tham khảo**

România
România
România
Đô thị
Cluj-Napoca

Cluj-Napoca (Cluj-napoca.ogg; Klausenburg; Kolozsvár, Hungarian pronunciation:r; Medieval Latin: Castrum Clus, Claudiopolis; קלויזנבורג, Kloiznburg), tên thường gọi là Cluj, là một thành phố România. Thành phố là thủ phủ hạt Cluj. Đây là thành phố lớn thứ 4 quốc gia này. Thành phố có cự ly bằng nhau so với Bucharest (441 km / 276 mi), Budapest (409 km / 256 mi) và Belgrade (465 km / 291 mi). 
Thành phố Cluj-Napoca có dân số 317.853 người (theo điều tra dân số năm 2002). Năm 2009, dân số thành phố là 306.009 người, giảm so với số liệu điều tra năm 2002. Vùng đô thị Cluj-Napoca có dân số 379.705 người, còn dân số của vùng peri-urban (tiếng Romania: zona periurbană) vượt 400.000 người. Chính phủ mới của vùng đô thị Cluj-Napoca bắt đầu hoạt động tháng 12 năm 2008. Theo số liệu năm 2007 thì dân số thành phố là 392.276 người. Tuy nhiên số liệu này không kể dân trôi nổi và sinh viên và dân không thường trú ước tính khoảng 20.000 người.
Thành phố có diện tích  km². Thành phố có độ cao 360 mét trên mực nước biển.

**Khí hậu**

**Tham khảo**
Thể loại:Thành phố của România
Timișoara

Timișoara (Ro-Timişoara.oga; Temeswar, tên cũ là Temeschburg hay Temeschwar, Temesvár, tiếng Serbia: Темишвар/Temišvar, Temeşvar), là một thành phố România. Thành phố thủ phủ hạt Timiş. Đây là thành phố lớn thứ 4 quốc gia này. Thành phố Timişoara có dân số 331,927 người (2016), diện tích 130,5 km2. Thành phố có độ cao 90 mét trên mực nước biển.

**Khí hậu**
Timișoara có khí hậu đại dương (phân loại khí hậu Köppen Cfb).

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Timisoara 2021 European Capital of Culture
Thể loại:Thủ đô châu Âu
Thể loại:Thành phố của România
Thể loại:Khởi đầu năm 1212 ở châu Âu
Constanța

Constanța (konˈstant͡sa; tên lịch sử: Tomis, Κωνστάντια, Konstantia, Köstence, Кюстенджа, Kyustendzha, hay Констанца, Konstantsa) là một thành phố România. Thành phố là thủ phủ của hạt Constanţa. Đây là thành phố lớn thứ 5 quốc gia này. Thành phố Constanţa có dân số 310.471 người (theo điều tra dân số năm 2002), diện tích 124,89  km². Thành phố có độ cao 25 mét trên mực nước biển. Đây là một trong những thành phố cổ nhất Rumani, thành lập vào năm 600 trước Công nguyên. Thành phố tọa lạc ở vùng Dobruja của Rumani, bên bờ Biển Đen. Vùng đô thị Constanţa được thành lập năm 2007 gồm 14 địa phương có cự ly tối đa abbr=on so với thành phố, có dân số 446.595 người là vùng đô thị lớn thứ nhì Romania, sau Bucharest.
Cảng Constanța có diện tích abbr=on và chiều dài khoảng abbr=on. Đây là cảng lớn nhất trên Biển Đen và là một trong những cảng lớn nhất châu Âu.

**Tham khảo**
Thể loại:Thành phố của România
Thể loại:Biển Đen
Thể loại:Thành phố ven biển ở România
Thể loại:Khu dân cư ở hạt Constanța
Thể loại:Khu dân cư thành lập thiên niên kỷ 1 TCN
Thể loại:Khởi đầu thiên niên kỷ 1 TCN
Craiova

Craiova là một thành phố România. Thành phố Craiova là thủ phủ hạt Dolj. Thành phố nằm ở bờ đông sông Jiu ở miền trung Oltenia. Thành phố có khoảng cách đều so với Nam Carpathia và sông Danube. Đây là thành phố lớn thứ 6 quốc gia này. Thành phố Craiova có dân số 302.601 người (theo điều tra dân số năm 2002), diện tích  km². Thành phố có độ cao 100 mét trên mực nước biển. Thành phố có sân bay Craiova.

**Khí hậu**

**Tham khảo**
Thể loại:Thành phố của România
Thể loại:Khu dân cư ở hạt Dolj
Thể loại:Thủ phủ hạt România
Galați

Galaţi là một thành phố và khu tự quản România. Thành phố này là thủ phủ hạt Galaţi. Đây là thành phố lớn thứ 7 quốc gia này, tọa lạc ở vùng lịch sử Moldavia, gần Brăila, Galați là có cảng lớn nhất trên sông Danube. Thành phố Galaţi có dân số 298.861 người (theo điều tra dân số năm 2002), dân số năm 2009 ước khoảng 290.733 người, diện tích  km². Thành phố có độ cao 55 mét trên mực nước biển.
Là một trong các trung tâm kinh tế ở Rumani, thành phố này phát triển nhờ vào nhà máy đóng tàu hải quân, cảng sông, nhà máy thép Arcelor-Mittal và cảng khai khoáng.

**Tham khảo**
Thể loại:Thành phố của România
Thể loại:Khởi đầu năm 1445
Sabha (thành phố)

Sabha (سبها Sabhā) là một thành phố ở tây nam Libya với dân số 130.000 người. Thành phố vốn là thủ phủ lịch sử của khu vực Fezzan và nay là thủ phủ của quận Sabha.

**Tổng quan**
Với một dân số tương đối lớn và tăng nhanh, tầm quan trọng của Sabha dựa vào vị trí trung tâm của nó trong việc chuyên chở bằng đường bộ và đường biển đến Fezzan, thành phố cũng có một căn cứ quân sự lớn, và là trung tâm của một số ngành nông nghiệp trên sa mạc.
Sabha được biết đến với Cung điện Pháo đài Elena, và được in trên đồng 10 dinar của Libya. Pháo đài Elena trước đây được biết đến là Fortezza Margherita, được xây dựng trong thời kỳ thuộc địa của Ý với vai trò là một cơ sở quân sự.
Sabha là nơi mà lãnh đạo Libya Muammar al-Gaddafi loan báo là "bình minh của thời kỳ quần chúng nhân dân".

**Quân sự**
Theo các ghi nhận năm 2004, căn cứ quân sự Sabha có liên quan với chương trình vũ khí hạt nhân của Libya. Ốc đảo Seba, gần Sabha, từng là nơi thử rocket OTRAG, sau đó được mang đến sử dụng tại Shaba Bắc tại Zaire (nay là Cộng hòa Dân chủ Congo). Tại ốc đảo Seba vào ngày 1 tháng 3 năm 1981 một rocket OTRAG với chiều cao lớn nhất abbr=on đã xuất hiệndate=February 2011.Căn cứ không quân Sabha nằm ở phía nam của thành phố, trực thuộc Không quân Libya và được sử dụng nhiều máy bay MiG-25.

**Giao thông**
Một tuyến đường sắt dài abbr=on được dự định xấy dựng để kết nối Sabha với cảng Misrata để chở quặng sắt. Tuyến đường có thể kết nối tới Niger và xa hơn.

**Tham khảo**
Thể loại:Fezzan
Thể loại:Khu dân cư ở Libya
Al Jawf, Libya

Al Jawf (الجوف) là một thành phố ở đông nam Libya, lòa thủ phủ của khu tự quản Al Kufrah tại Libya. Thành phố nằm trên độ cao 1.254 feet (382,2 m) trên mực nước biển.Theo thống kê năm 1984 dân số thành phố là 17.320 người. Al Jawf nhận được lượng mưa trung bình hàng năm chỉ là.1 inch (2,5mm). Mùa hè nhiệt độ lên tới 100 °F (37,8 °C).  Al Jawf Climatology
Thành phố nằm trên ốc đảo lớn nhất bồn địa Kufra. Đây là một trong những ốc đảo ẩm ướt nhất tại sa mạc Sahara
Thành phố có Bệnh viện Trung ương Al Jawf và Bệnh viện Soosi.

**Nguồn**
language=it

**Tham khảo**
Thể loại:Cyrenaica
Thể loại:Khu dân cư ở quận Kufra
Al Khums

Al Khums (الخمس ) là một thành phố cảng Địa Trung Hải thuộc quận Al Murgub ở Libya. Từ năm 1983 đến 1995 thành phố là trung tâm hành chính của quận Al Khums.

**Lịch sử**
thành phố có nguồn gốc từ thời Phoenician và La Mã và trở thành thủ phủ của tỉnh Africa của La Mã trong thời kỳ trị vì của Hoàng đế Septimius Severus.date=April 2011 Xấp xỉ 3 km (2 miles) về phía đông của thành phố cổ La Mã Leptis Magna.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  MSN Mapbot=InternetArchiveBot 
Thể loại:Tripolitania
Thể loại:Khu dân cư ở Libya
Thể loại:Cảng Liên đoàn Ả Rập
Thể loại:Giao thông Liên đoàn Ả Rập
Ghadames

Ghadames hay Ghadamis (غدامس, Berber: ghdams / ɛadēməs; thổ ngữ Libya: ġdāməs, tiếng Latinh: Cidamus, Cydamus) là một thị trấn ốc đảo Berber nằm trong huyện Nalut, của vùng Tripolitania, tây bắc Libya. Tiếng bản địa của thị trấn là Ghadamès theo Ngữ tộc Berber.
Thị trấn được mệnh danh là "Hòn ngọc của sa mạc", là một ốc đảo. Đây là một trong những thành phố vùng Sahara lâu đời nhất và là một ví dụ nổi bật về một khu định cư truyền thống. Kiến trúc trong nó đặc trưng bởi sự phân chia chức năng theo chiều dọc: tầng trệt được sử dụng để lưu trữ vật tư; sau đó là một tầng khác cho gia đình, nhô ra những con hẻm có mái che tạo ra gần như một mạng lưới lối đi ngầm; và trên đỉnh sân thượng ngoài trời dành cho phụ nữ.

**Địa lý**
Thị trấn nằm cách abbr=on về phía tây nam thủ đô Tripoli, gần biên giới với Algérie và Tunisia. Nó tiếp giáp với tỉnh Illizi của Algeria và Tataouine Tunisia.
Ốc đảo có dân số khoảng 10.000 người và chủ yếu là người Berber. Khu vực cổ nhất của thị trấn được bao quanh bởi một bức tường thành và đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới. Mỗi trong số bảy gia tộc từng sống ở thị trấn đều có khu vực riêng và đều có địa điểm công cộng để tổ chức các lễ hội.

**Khí hậu**
Ghadames có khí hậu sa mạc nóng (phân loại khí hậu Köppen BWh) với mùa hè dài, rất nóng còn mùa đông ngắn và ấm. Lượng mưa hàng năm rất hạn chế, chỉ khoảng 33,1 mm.

**Tham khảo**

**Đọc thêm**
 chapter-url=https://archive.org/stream/rsentripolitaine00bernuoft#page/128/mode/2up-  Lafi (Nora) "Ghadamès cité-oasis entre empire ottoman et colonisation"" in Federico Cresti (ed.), La Libia tra Mediterraneo e mondo islamico, Giuffrè, pp. 55–70, 2006

**Liên kết ngoài**
  "Ghadamis, Libya", Falling Rain Genomics, Inc.- Azzouz, Intisar (1980)  "Ghadames, Libya" date = ngày 26 tháng 2 năm 2006 In Safran, Linda (ed) (1980) Places of Public Gathering in Islam: proceedings of seminar five in the series Architectural transformations in the Islamic world, held in Amman, Jordan, May 4-7 Aga Khan Award for Architecture, Philadelphia,  OCLC 7208199; photographs of Ghadames
Thể loại:Ghadames
Thể loại:Fezzan
Thể loại:Khu dân cư ở Libya
Thể loại:Tuareg
Thể loại:Khu dân cư ở quận Nalut
Thể loại:Di sản thế giới tại Libya
Thể loại:Di sản thế giới bị đe dọa