Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Khối lượng rút gọn

Khối lượng rút gọn là một đại lượng vật lý đặc trưng cho khối lượng quán tính hiệu dụng trong bài toán hai vật thuộc cơ học cổ điển Newton hoặc trong lý thuyết va chạm và tán xạ. Nó là một đại lượng thứ nguyên với đơn vị của khối lượng kg. Sử dụng khối lượng rút gọn có thể đưa bài toán hai vật về bài toán một vật giúp đơn giản hóa việc tìm lời giải.

**Bài toán hai vật**
Gọi  và  là khối lượng của hai vật đang xét. Chuyển bài toán hai vật về bài toán một vật bằng cách sử dụng khối lượng tương đương có giá trị ,
và lực đặt lên 'vật tương đương' này là lực tương tác giữa hai vật bân đầu. Khối lượng rút gọn luôn nhỏ hơn hoặc bằng khối lượng của mỗi vật ban đầu.
Sử dụng định luật Newton thứ hai, lực tác dụng của vật 2 lên vật 1 là

Lực tác dụng lên vật 2 từ phía vật 1 là

Theo định luật ba Newton, lực tác dụng giữa hai vật có cùng phương, ngược chiều, cùng độ lớn, tức là:

Từ đó suy ra:

và

Gia tốc tương đối của hai vật được tính theo công thức:

Chúng ta thấy rằng vật 1 chuyển động đối với vật 2 giống như một vật có khối lượng tương đương với khối lượng rút gọn.
Sử dụng phương pháp Lagrangian để mô tả hệ hai vật, hàm Lagrangian như sau

trong đó  tương ứng là khối lượng và vectơ tọa độ của hạt thứ . Thế năng  chỉ phụ thuộc vào khoảng cách giữa hai vật. Gọi   và khối tâm của hệ được xác định theo hệ thức  thì trong hệ khối tâm ta có:

Thay hàm Lagrangian ở trên bằng hàm Lagrangian mới trong hệ quy chiếu khối tâm

với  là khối lượng rút gọn của hệ hai vật. Như vậy, ta đã chuyển từ bài toán hai vật về bài toán một vật để đơn giản hóa lời giải.
Khối lượng rút gọn thường được ký hiệu bằng 
Khối lượng rút gọn có thể mở rộng cho hệ nhiều vật, sử dụng hệ thức đại số cho đại lượng tương đương sau


**Ứng dụng khác**
Khối lượng rút gọn được sử dụng rộng rãi trong các bài toán liên quan đến hệ hai vật (hoặc nhiều hơn). Ngoài ra, nó còn là một giải pháp hữu hiệu trong lý thuyết va chạm để giải quyết các vấn đề liên quan. Chẳng hạn, nếu hệ số phản xạ sau va chạm là e, sự biến đổi năng lượng có thể biểu diễn theo công thức sau:
,
trong đó  là vận tốc tương đối của các vật trước va chạm.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Cơ học
Thể loại:Khối lượng
Sân bay Yemelyanovo

Sân bay quốc tế Yemelyanovo (tiếng Nga: Аэропорт Емельяново) (IATA: KJA, ICAO: UNKL) là một sân bay lớn ở Krasnoyarsk Krai, Nga nằm 27 km về phía tây bắc của Krasnoyarsk mở cửa cho các hoạt động vào năm 1980. Hiện nay, sân bay phục vụ hơn 40 hãng hàng không Nga và nước ngoài vận chuyển hành khách và chở hàng. Sân bay có thể tiếp nhận các loại máy bay lớn như Boeing 747 và Antonov 124, công suất có thể phục vụ 12 lượt chuyến mỗi giờ với số lượng thực tế trên 1 triệu hành khách mỗi năm.
Hiện nay, sân bay cung cấp đầy đủ các dịch vụ phục vụ hành khách trong cả ba nhà ga, bao gồm cả dịch vụ VIP, phòng kinh doanh, phòng em bé / cha mẹ, máy rút tiền ATM, cửa hàng, quán cà phê, quán bar, nhà thuốc và bưu điện.

**Hãng hàng không và tuyến bay**

**Bay thường lệ**

**Bay thuê chuyến**

**Vận tải hàng hóa**

**Tham khảo**
Thể loại:Sân bay Nga
Thể loại:Krasnoyarsk
Thể loại:Vùng Krasnoyarsk
Thể loại:Sân bay xây dưới thời Liên Xô
Phường 1, Đà Lạt

Phường 1 là một phường thuộc thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam.

**Địa lý**
Phường 1 nằm ở trung tâm thành phố Đà Lạt, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp Phường 10 và Phường 9
*Phía tây giáp Phường 5 và Phường 6
*Phía nam giáp Phường 3 và Phường 4
*Phía bắc giáp Phường 2 và Phường 8.
Phường 1 có diện tích 1,79 km², dân số năm 2022 là 10.551 người, mật độ dân số đạt  người/km².

**Hành chính**
Phường 1 được chia thành 7 tổ dân phố: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7.

**Lịch sử**
Ngày 6 tháng 6 năm 1986, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 67-HĐBT về việc thành lập Phường 2 trên cơ sở 31 tổ dân phố với 11.550 nhân khẩu của Phường 1 cũ.
Phường 1 có 31 tổ dân phố với 11.254 nhân khẩu.
Ngày 21 tháng 1 năm 2020, HĐND tỉnh Lâm Đồng ban hành Nghị quyết số 166/NQ-HĐND, về việc:
*Sáp nhập một phần tổ dân phố 6 và tổ dân phố 7 vào tổ dân phố 3.
*Sáp nhập một phần tổ dân phố 8 và tổ dân phố 10 vào tổ dân phố 4.
*Sáp nhập một phần tổ dân phố 6, tổ dân phố 8 và tổ dân phố 9 vào tổ dân phố 5.
*Thành lập tổ dân phố 6 trên cơ sở một phần của 2 tổ dân phố: 9, 12 và tổ dân phố 11.
*Thành lập tổ dân phố 7 trên cơ sở một phần của 2 tổ dân phố: 9, 12; tổ dân phố 13 và tổ dân phố 14.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Phường 2, Đà Lạt

Phường 2 là một phường thuộc thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam.

**Địa lý**
Phường 2 có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp Phường 1
*Phía tây giáp Phường 6 và Suối Cam Ly
*Phía nam giáp Phường 1
*Phía bắc giáp Phường 8 và Phường 7.
Phường 2 có diện tích 1,25 km², dân số năm 2022 là 22.316 người, mật độ dân số đạt  người/km².

**Hành chính**
Phường 2 được chia thành 18 tổ dân phố: 1, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21.

**Lịch sử**
Ngày 6 tháng 6 năm 1986, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 67-HĐBT về việc:
*Thành lập Phường 2 trên cơ sở 31 tổ dân phố với 11.550 nhân khẩu của Phường 1 cũ.
*Thành lập Phường 3 và Phường 4 trên cơ sở Phường 2 cũ.
Ngày 21 tháng 1 năm 2020, HĐND tỉnh Lâm Đồng ban hành Nghị quyết số 166/NQ-HĐND về việc:
*Sáp nhập tổ dân phố 2 và tổ dân phố 3 vào tổ dân phố 1.
*Sáp nhập tổ dân phố 10 vào tổ dân phố 9.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Phường 3, Đà Lạt

Phường 3 là một phường thuộc thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam.

**Địa lý**
Phường 3 nằm ở phía nam thành phố Đà Lạt, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp Phường 10 và xã Xuân Thọ
*Phía tây giáp Phường 4
*Phía nam giáp xã Xuân Trường và xã Hiệp An, huyện Đức Trọng
*Phía bắc giáp Phường 1.
Phường 3 có diện tích 27,16 km², dân số năm 2022 là 19.936 người, mật độ dân số đạt  người/km².

**Hành chính**
Phường 3 được chia thành 19 tổ dân phố: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19.

**Lịch sử**
Ngày 6 tháng 6 năm 1986, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 67-HĐBT về việc:
*Thành lập Phường 3 trên cơ sở 26 tổ dân phố với 6.996 nhân khẩu của Phường 2 cũ.
*Thành lập Phường 5 và Phường 6 trên cơ sở Phường 3 cũ.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Phường 4, Đà Lạt

Phường 4 là một phường thuộc thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam.

**Địa lý**
Phường 4 nằm ở phía nam thành phố Đà Lạt, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp Phường 3
*Phía tây giáp Phường 5 và xã Tà Nung
*Phía nam giáp xã Hiệp An, huyện Đức Trọng và xã Đông Thanh, huyện Lâm Hà
*Phía bắc giáp Phường 1 và Phường 5.
Phường 4 có diện tích 29,55 km², dân số năm 2022 là 27.515 người, mật độ dân số đạt  người/km².

**Hành chính**
Phường 4 được chia thành 18 tổ dân phố: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18.

**Lịch sử**
Ngày 6 tháng 6 năm 1986, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 67-HĐBT về việc:
*Thành lập Phường 4 có 31 tổ dân phố với 8.127 nhân khẩu của Phường 2 cũ và có 3 khóm: An Lạc, Nam Thiên, Thiên Thành.
*Thành lập Phường 7 và Phường 8 trên cơ sở Phường 4 cũ.
Năm 1997, Phường 4 chia thành 7 khu phố với 103 tổ dân phố.
Năm 2012, Phường 4 sáp nhập từ 103 tổ dân phố thành 23 tổ dân phố.
Ngày 21 tháng 1 năm 2020, HĐND tỉnh Lâm Đồng ban hành Nghị quyết số 166/NQ-HĐND về việc:
*Sáp nhập một phần tổ dân phố 23 vào tổ dân phố 10.
*Sáp nhập một phần tổ dân phố 17 và một phần tổ dân phố 18 vào tổ dân phố 16.
*Sáp nhập phần còn lại tổ dân phố 18, tổ dân phố 19 và tổ dân phố 20 vào phần còn lại tổ dân phố 17.
*Thành lập tổ dân phố 18 trên cơ sở phần còn lại tổ dân phố 23, tổ dân phố 21 và tổ dân phố 22.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Phường 5, Đà Lạt

Phường 5 là một phường thuộc thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam.

**Địa lý**
Phường 5 nằm ở phía tây thành phố Đà Lạt, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp Phường 1 và Phường 6
*Phía tây giáp xã Lát, huyện Lạc Dương
*Phía nam giáp Phường 4 và xã Tà Nung
*Phía bắc giáp Phường 6 và Phường 7.
Phường có diện tích 33,31 km², dân số năm 2022 là 16.578 người, mật độ dân số đạt  người/km².

**Hành chính**
Phường 5 được chia thành 14 tổ dân phố: Cam Ly, Đa Minh, Du Sinh, Hải Thượng, Hoàng Diệu, Hoàng Văn Thụ, Lê Lai, Lê Quý Đôn, Ma Trang Sơn, Mỹ Thành, Vạn Thành, Vạn Thành 1, Vườn Ươm, Yết Kiêu.

**Lịch sử**
Ngày 6 tháng 6 năm 1986, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 67-HĐBT về việc:
*Thành lập Phường 5 trên cơ sở 24 tổ dân phố với 5.757 nhân khẩu của Phường 3 cũ.
*Thành lập Phường 9 và Phường 10 trên cơ sở Phường 5 cũ.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Phường 6, Đà Lạt

Phường 6 là một phường thuộc thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam.

**Địa lý**
Phường 6 nằm ở trung tâm thành phố Đà Lạt, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp Phường 2
*Phía tây giáp Phường 5
*Phía nam giáp Phường 1 và Phường 5
*Phía bắc giáp Phường 7.
Phường 6 có diện tích 1,69 km², dân số năm 2022 là 23.382 người, mật độ dân số đạt  người/km².

**Hành chính**
Phường 6 được chia thành 15 tổ dân phố: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 18, 20, 21, 22.

**Lịch sử**
Ngày 6 tháng 6 năm 1986, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 67-HĐBT về việc:
*Thành lập Phường 6 trên cơ sở 39 tổ dân phố với 7.223 nhân khẩu của Phường 3 cũ.
*Thành lập Phường 11 và Phường 12 trên cơ sở Phường 6 cũ.
Ngày 21 tháng 1 năm 2020, HĐND tỉnh Lâm Đồng ban hành Nghị quyết số 166/NQ-HĐND về việc:
*Sáp nhập một phần tổ dân phố 5 vào tổ dân phố 2.
*Sáp nhập một phần tổ dân phố 9, một phần tổ dân phố 10 và tổ dân phố 7 vào phần còn lại của tổ dân phố 5.
*Thành lập tổ dân phố 7 trên cơ sở phần còn lại của tổ dân phố 9 và tổ dân phố 8.
*Thành lập tổ dân phố 8 trên cơ sở phần còn lại của tổ dân phố 10, một phần tổ dân phố 11 và tổ dân phố 15.
*Thành lập tổ dân phố 9 trên cơ sở tổ dân phố 14, tổ dân phố 16 và tổ dân phố 17.
*Thành lập sáp nhập tổ dân phố 13 và tổ dân phố 19 vào phần còn lại của tổ dân phố 11.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Phường 7, Đà Lạt

Phường 7 là một phường thuộc thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam.

**Địa lý**
Phường 7 nằm ở phía tây bắc thành phố Đà Lạt, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp Phường 8
*Phía tây giáp Phường 5 và xã Lát, huyện Lạc Dương
*Phía nam giáp Phường 2, Phường 5 và Phường 6
*Phía bắc giáp thị trấn Lạc Dương, huyện Lạc Dương.
Phường 7 có diện tích 32,92 km², dân số năm 2022 là 20.558 người, mật độ dân số đạt  người/km².

**Hành chính**
Phường 7 được chia thành 14 tổ dân phố: Bạch Đằng, 1 Cao Bá Quát, 2 Cao Bá Quát, 3 Cao Bá Quát, 1 Cao Thắng, 2 Cao Thắng, Đa Phú, 1 Đa Thành, Măng Lin, Nguyễn Siêu, 1 Phước Thành, 2 Phước Thành, Thánh Mẫu, Tùng Lâm.

**Lịch sử**
Ngày 6 tháng 6 năm 1986, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 67-HĐBT về việc thành lập Phường 7 trên cơ sở 22 tổ dân phố với 7.550 nhân khẩu của Phường 4 cũ.
Ngày 21 tháng 1 năm 2020, HĐND tỉnh Lâm Đồng ban hành Nghị quyết số 166/NQ-HĐND về việc:
*Thành lập tổ dân phố Nguyễn Siêu trên cơ tổ dân phố 2 Đa Thành và tổ dân phố 2 Đất Mới.
*Thành lập tổ dân phố Thánh Mẫu trên cơ sở tổ dân phố 1 Thánh Mẫu, tổ dân phố 2 Thánh Mẫu và tổ dân phố 1 Đất Mới.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Phường 8, Đà Lạt

Phường 8 là một phường thuộc thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam.

**Địa lý**
Phường 8 nằm ở phía bắc thành phố Đà Lạt, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp Phường 9 và Phường 12
*Phía tây giáp Phường 7
*Phía nam giáp Phường 1 và Phường 2
*Phía bắc giáp thị trấn Lạc Dương và xã Đạ Sar, huyện Lạc Dương.
Phường 8 có diện tích 17,65 km², dân số năm 2022 là 23.139 người, mật độ dân số đạt  người/km².

**Hành chính**
Phường 8 được chia thành 17 tổ dân phố: Đa Thiện 1, Đa Thiện 2, Hà Đông 1, Hà Đông 2, Hà Đông 3, Mai Anh Đào, Nghệ Tĩnh 1, Nghệ Tĩnh 2, Nghệ Tĩnh 3, Nghệ Tĩnh 4, Nghệ Tĩnh 5, Nguyên Tử Lực 1, Nguyên Tử Lực 2, Nguyên Tử Lực 4, Phù Đổng Thiên Vương, Trần Đại Nghĩa, Vòng Lâm Viên.

**Lịch sử**
Ngày 6 tháng 6 năm 1986, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 67-HĐBT về việc thành lập Phường 8 trên cơ sở 20 tổ dân phố với 5.564 nhân khẩu.
Ngày 21 tháng 1 năm 2020, HĐND tỉnh Lâm Đồng ban hành Nghị quyết số 166/NQ-HĐND về việc:
*Thành lập tổ dân phố Đa Thiện 1 trên cơ sở một phần tổ dân phố Đa Thiện 1, một phần tổ dân phố Đa Thiện 3 và tổ dân phố Đa Thiện 2.
*Thành lập tổ dân phố Đa Thiện 2 trên cơ sở một phần tổ dân phố Đa Thiện 3 và tổ dân phố Đa Thiện 4.
*Thành lập tổ dân phố Nguyên Tử Lực 1 trên cơ sở một phần tổ dân phố Nguyên Tử Lực 2, tổ dân phố Cách Mạng Tháng 8 và tổ dân phố Nguyên Tử Lực 1.
*Thành lập tổ dân phố Nguyên Tử Lực 2 trên cơ sở phần còn lại của tổ dân phố Nguyên Tử Lực 2 và tổ dân phố Nguyên Tử Lực 3.
*Thành lập tổ dân phố Phù Đổng Thiên Vương trên cơ sở phần còn lại của tổ dân phố Đa Thiện 1, tổ dân phố Trần Nhân Tông và tổ dân phố Võ Trường Toản.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Phường 9, Đà Lạt

Phường 9 là một phường thuộc thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam.

**Địa lý**
Phường 9 nằm ở phía đông thành phố Đà Lạt, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp Phường 11 và Phường 12
*Phía tây và phía nam giáp Phường 10
*Phía bắc giáp Phường 8.
Phường 9 có diện tích 4,90 km², dân số năm 2022 là 26.284 người, mật độ dân số đạt  người/km².

**Hành chính**
Phường 9 được chia thành 23 tổ dân phố: 1 Chi Lăng, 2 Chi Lăng, 3 Chi Lăng, 4 Chi Lăng, 1 Hồ Xuân Hương, 2 Hồ Xuân Hương, Hùng Vương, 1 Lâm Viên, 2 Lâm Viên, 1 Lữ Gia, 3 Lữ Gia, 5 Lữ Gia, 1 Mê Linh, 2 Mê Linh, 1 Nguyễn Đình Chiểu, 2 Nguyễn Đình Chiểu, Nguyễn Du, 1 Phan Chu Trinh, 2 Phan Chu Trinh, 3 Phan Chu Trinh, 4 Phan Chu Trinh, 1 Quang Trung, 2 Quang Trung.

**Lịch sử**
Ngày 6 tháng 6 năm 1986, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 67-HĐBT về việc thành lập Phường 9 trên cơ sở 16 tổ dân phố với 7.106 nhân khẩu của Phường 5 cũ.
Ngày 21 tháng 1 năm 2020, HĐND tỉnh Lâm Đồng ban hành Nghị quyết số 166/NQ-HĐND về việc:
*Sáp nhập tổ dân phố 2 Nguyễn Đình Chiểu và tổ dân phố 6 và tổ dân phố 1 Nguyễn Đình Chiểu.
*Sáp nhập tổ dân phố 2 Lữ Gia và tổ dân phố 4 Lữ Gia vào tổ dân phố 1 Lữ Gia.
*Sáp nhập một phần tổ dân phố 3 Quang Trung và tổ dân phố 2 Quang Trung vào tổ dân phố 1 Quang Trung.
*Thành lập tổ dân phố 2 Quang Trung trên cơ sở phần còn lại của tổ dân phố 3 Quang Trung và tổ dân phố 4 Quang Trung.
*Thành lập tổ dân phố Hùng Vương trên cơ sở tổ dân phố 1 Hùng Vương, tổ dân phố 2 Hùng Vương và tổ dân phố 3 Hùng Vương.
*Thành lập tổ dân phố 2 Nguyễn Đình Chiểu trên cơ sở tổ dân phố 3 Nguyễn Đình Chiểu, tổ dân phố 4 Nguyễn Đình Chiểu và tổ dân phố 5 Nguyễn Đình Chiểu.
*Thành lập tổ dân phố 1 Mê Linh trên cơ sở một phần tổ dân phố 1 Mê Linh, một phần tổ dân phố 2 Mê Linh và một phần tổ dân phố 5 Mê Linh.
*Thành lập tổ dân phố 2 Mê Linh trên cơ sở  phần còn lại của tổ dân phố 1 Mê Linh, phần còn lại của tổ dân phố 2 Mê Linh, phần còn lại của tổ dân phố 5 Mê Linh, tổ dân phố 3 Mê Linh và tổ dân phố 4 Mê Linh.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Phường 10, Đà Lạt

Phường 10 là một phường thuộc thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam.

**Địa lý**
Phường 10 nằm ở phía đông nam thành phố Đà Lạt, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp Phường 11
*Phía tây giáp Phường 1 và Phường 3
*Phía nam giáp Phường 3
*Phía bắc giáp Phường 9.
Phường 10 có diện tích 13,70 km², dân số năm 2022 là 16.036 người, mật độ dân số đạt  người/km².

**Hành chính**
Phường 10 được chia thành 15 tổ dân phố: Đa Lợi, Hoàng Hoa Thám, Hồng Lạc, Khe Sanh, Khởi Nghĩa Bắc Sơn, Lê Văn Tám, Nhất Thống, Phạm Hồng Thái, Sở Lăng, Trần Hưng Đạo, Trần Quang Diệu, Trần Quý Cáp, Trần Thái Tông, Yên Thế, Yersin.

**Lịch sử**
Ngày 6 tháng 6 năm 1986, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 67-HĐBT về việc thành lập Phường 10 trên cơ sở 22 tổ dân phố với 8.435 nhân khẩu của Phường 5 cũ.
Ngày 21 tháng 1 năm 2020, HĐND tỉnh Lâm Đồng ban hành Nghị quyết số 166/NQ-HĐND về việc sáp nhập tổ dân phố Ga Đà Lạt và tổ dân phố Nguyễn Trãi vào tổ dân phố Phạm Hồng Thái.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Phường 11, Đà Lạt

Phường 11 là một phường thuộc thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam.

**Địa lý**
Phường 11 nằm ở phía đông thành phố Đà Lạt, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp xã Xuân Thọ
*Phía tây giáp Phường 9 và Phường 10
*Phía nam giáp Phường 10 và xã Xuân Thọ
*Phía bắc giáp Phường 12.
Phường 11 có diện tích 16,55 km², dân số năm 2022 là 13.084 người, mật độ dân số đạt  người/km².

**Hành chính**
Phường 11 được chia thành 11 tổ dân phố: Đa Phước 1, Đa Phước 2, Huỳnh Tấn Phát, Lâm Văn Thạnh, Sào Nam, Tây Hồ 1, Tây Hồ 2, Trại Mát, Tự Tạo 1, Tự Tạo 2, Tự Tạo 3.

**Lịch sử**
Ngày 6 tháng 6 năm 1986, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 67-HĐBT về việc thành lập Phường 11 trên cơ sở 22 tổ dân phố với 4.459 nhân khẩu của Phường 6 cũ.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Phường 12, Đà Lạt

Phường 12 là một phường thuộc thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam.

**Địa lý**
Phường 12 nằm ở phía đông bắc thành phố Đà Lạt, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp xã Xuân Thọ
*Phía tây giáp Phường 8 và Phường 9
*Phía nam giáp Phường 11
*Phía bắc giáp xã Đạ Sar, huyện Lạc Dương.
Phường 12 có diện tích 12,48 km², dân số năm 2022 là 11.988 người, mật độ dân số đạt  người/km².

**Hành chính**
Phường 12 được chia thành 9 tổ dân phố: Hồ Than Thở, Hòn Bồ, Thái An, Thái Bình, Thái Hòa, Thái Phát, Thái Phiên, Thái Phước, Thái Thịnh.

**Lịch sử**
Ngày 6 tháng 6 năm 1986, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 67-HĐBT về việc thành lập Phường 12 trên cơ sở 15 tổ dân phố với 3.442 nhân khẩu của Phường 6 cũ.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Tà Nung

Tà Nung là một xã thuộc thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã Tà Nung nằm ở phía tây nam thành phố Đà Lạt, cách trung tâm thành phố 15 km và có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp Phường 4 và Phường 5
*Phía tây giáp xã Mê Linh, huyện Lâm Hà và xã Lát, huyện Lạc Dương
*Phía nam giáp xã Mê Linh, huyện Lâm Hà
*Phía bắc giáp Phường 5.
Xã Tà Nung có diện tích 45,92 km², dân số năm 2022 là 5.269 người, mật độ dân số đạt  người/km².

**Hành chính**
Xã Tà Nung được chia thành 6 thôn: 1, 2, 3, 4, 5, 6.

**Lịch sử**
Ngày 14 tháng 3 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 116-CP về việc thành lập xã Tà Nung trên cơ sở vùng kinh tế mới.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Trạm Hành

Trạm Hành là một xã thuộc thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã Trạm Hành nằm ở phía đông nam thành phố Đà Lạt, cách trung tâm thành phố 26 km và có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp thị trấn D'Ran, huyện Đơn Dương
*Phía nam giáp xã Lạc Xuân và xã Lạc Lâm, huyện Đơn Dương
*Phía tây giáp xã Xuân Trường và xã Đạ Ròn và xã Hiệp An, huyện Đức Trọng
*Phía bắc giáp xã Xuân Trường.
Xã Trạm Hành có diện tích 54,45 km², dân số năm 2022 là 5.777 người, mật độ dân số đạt  người/km².

**Hành chính**
Xã Trạm Hành được chia thành 4 thôn: Phát Chi, Trạm Hành 1, Trạm Hành 2, Trường Thọ.

**Lịch sử**
Ngày 6 tháng 3 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị định số 10/NĐ-CP về việc thành lập xã Trạm Hành trên cơ sở điều chỉnh 5.431,38 ha diện tích tự nhiên và 5.086 người của xã Xuân Trường.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Xuân Thọ, Đà Lạt

Xuân Thọ là một xã thuộc thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã Xuân Thọ nằm ở phía đông thành phố Đà Lạt, cách trung tâm thành phố 11 km và có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp thị trấn D'Ran, huyện Đơn Dương
*Phía tây giáp Phường 11 và Phường 12
*Phía nam giáp Phường 3 và xã Xuân Trường
*Phía bắc giáp xã Đạ Sar, huyện Lạc Dương.
Xã Xuân Thọ có diện tích 62,66 km², dân số năm 2022 là 8.116 người, mật độ dân số đạt  người/km².

**Hành chính**
Xã Xuân Thọ được chia thành 6 thôn: Đa Lộc, Đa Quý, Đa Thọ, Lộc Quý, Túy Sơn, Xuân Thành.

**Lịch sử**
Ngày 14 tháng 3 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 116-CP về việc sáp nhập xã Xuân Thọ thuộc huyện Đơn Dương vào thành phố Đà Lạt.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Xuân Trường, Đà Lạt

Xuân Trường là một xã thuộc thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã Xuân Trường nằm ở phía đông nam thành phố Đà Lạt, cách trung tâm thành phố 22 km và có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp xã Trạm Hành và thị trấn D'Ran, huyện Đơn Dương
*Phía tây giáp Phường 3 và xã Xuân Thọ 
*Phía nam giáp xã Trạm Hành và xã Hiệp An, huyện Đức Trọng
*Phía bắc giáp xã Xuân Thọ.
Xã Xuân Trường có diện tích 34,17 km², dân số năm 2022 là 7.485 người, mật độ dân số đạt  người/km².

**Hành chính**
Xã Xuân Trường được chia thành 8 thôn: Cầu Đất, Đất Làng, Trường An, Trường Sơn, Trường Vinh, Trường Xuân 1, Trường Xuân 2, Xuân Sơn.

**Lịch sử**
Ngày 14 tháng 3 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 116-CP về việc sáp nhập xã Xuân Trường thuộc huyện Đơn Dương vào thành phố Đà Lạt.
Ngày 6 tháng 3 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị định số 10/NĐ-CP về việc thành lập xã Trạm Hành trên cơ sở điều chỉnh 5.431,38 ha diện tích tự nhiên và 5.086 người của xã Xuân Trường.
Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Xuân Trường còn lại 3.564,29 ha diện tích tự nhiên và 6.337 người.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Thài Phìn Tủng

Thài Phìn Tủng là một xã thuộc huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã Thài Phìn Tủng có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp thị trấn Đồng Văn và xã Tả Phìn
*Phía tây giáp xã Lũng Táo và xã Sà Phìn 
*Phía nam giáp các xã Sính Lủng, Sà Phìn, Tả Phìn
*Phía bắc giáp xã Má Lé.
Xã Thài Phìn Tủng có diện tích 15,93 km², dân số năm 2019 là 5.266 người, mật độ dân số đạt 331 người/km².

**Hành chính**
Xã Thài Phìn Tủng được chia thành 10 thôn: Giàng Sì Tủng, Ha Bua Đa, Khía Lía, Mua Súa, Nhù Xa, Sình Lủng Chứ, Tả Chứ Lủng, Tả Nhèo Lủng, Tả Tủng Chứa, Thài Phìn Tủng.

**Lịch sử**
Ngày 5 tháng 7 năm 1961, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 91-CP về việc thành lập xã Thài Thìn Tủng trên cơ sở một phần diện tích và dân số của xã Sà Phìn.
Ngày 31 tháng 3 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị định 11/2009/NĐ-CP về việc điều chỉnh 617,87 ha diện tích tự nhiên và 1.092 nhân khẩu của xã Đồng Văn về xã Thài Phìn Tủng quản lý.
Sau khi điều chỉnh, xã Thài Phìn Tủng có tổng diện tích tự nhiên là 2.132.22 ha và tổng dân số là 4.026 nhân khẩu.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Yên Phú (thị trấn)

Yên Phú là thị trấn huyện lỵ của huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

**Địa lý**
Thị trấn Yên Phú có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp xã Yên Phong và xã Phú Nam
*Phía tây giáp xã Lạc Nông và xã Giáp Trung
*Phía nam giáp xã Yên Cường
*Phía bắc giáp tỉnh Cao Bằng.
Thị trấn Yên Phú có diện tích 70,06 km², dân số năm 2019 là 7.793 người, mật độ dân số đạt 111 người/km².

**Hành chính**
Thị trấn Yên Phú có 17 thôn, tổ dân phố được chia 12 thôn: Bản Lạn, Bản Sáp, Bó Củng, Giáp Yên, Nà Đon, Nà Nèn, Nà Phia, Khâu Đuổn, Lùng Éo, Pắc Mìa, Pắc Sáp, Yên Cư và 5 tổ dân phố: 1, 2, 3, 4, 5.

**Lịch sử**
Ngày 18 tháng 11 năm 1983, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 136-HĐBT về việc thành lập huyện Bắc Mê trên cơ sở tách xã Yên Phú của huyện Vị Xuyên.
Ngày 31 tháng 3 năm 2009, Chính phủ ban hànhNghị định số 11/NĐ-CP về việc thành lập thị trấn Yên Phú trên cơ sở nguyên trạng 6.723,31 ha diện tích tự nhiên và 6.082 nhân khẩu của xã Yên Phú.

**Chú thích**

**Xem thêm**
Danh sách thị trấn tại Việt Nam
Thể loại:Huyện lỵ Việt Nam
Yên Phú (định hướng)

Yên Phú có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:- Thị trấn Yên Phú, huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang.- Xã Yên Phú, huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình.- Xã Yên Phú, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên.- Xã Yên Phú, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định.- Xã Yên Phú, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa.- Xã Yên Phú, huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang.- Xã Yên Phú, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái.- Xã cũ Yên Phú thuộc huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình; nay là một phần thị trấn Yên Thịnh.
Cốc Pài

Cốc Pài là thị trấn huyện lỵ của huyện Xín Mần, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

**Địa lý**
Thị trấn Cốc Pài có vị trí địa lý:
*Phía bắc giáp xã Pà Vầy Sủ và xã Chí Cà
*Phía đông giáp xã Thèn Phàng và xã Tả Nhìu
*Phía nam giáp xã Bản Ngò và xã Nàn Ma
*Phía tây giáp xã Pà Vầy Sủ.
Thị trấn Cốc Pài có diện tích 16,46 km², dân số năm 2019 là 5.605 người, mật độ dân số đạt 341 người/km².
Thị trấn Cốc Pài khá đặc biệt vì nằm bên một sườn núi, khu dân cư uốn lượn từ triền núi này xuống triền núi thấp hơn, do đó các con đường khá quanh co, bên trong khu vực thị trấn có 1 khúc cua tay áo khá nguy hiểm.

**Hành chính**
Thị trấn Cốc Pài có 11 tổ dân phố, thôn được chia thành 4 tổ dân phố: 1, 2, 3, 4 và 7 thôn: Cốc Cọc, Cốc Pài, Na Pan, Súng Sảng, Trúng Trải, Vũ Khí, Suôi Thầu.

**Lịch sử**
Ngày 31 tháng 3 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị định 11/2009/NĐ-CP về việc thành lập thành thị trấn Cốc Pài trên cơ sở nguyên trạng 1.647,38 ha diện tích tự nhiên và 3.969 nhân khẩu của xã Cốc Pài cũ.

**Chú thích**

**Xem thêm**
Danh sách thị trấn tại Việt Nam
Thể loại:Huyện lỵ Việt Nam
Ngọc Hà, thành phố Hà Giang

Ngọc Hà là một phường thuộc thành phố Hà Giang, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

**Địa lý**
Phường Ngọc Hà có vị trí địa lý:
*Phía đông và nam giáp xã Ngọc Đường
*Phía tây giáp phường Trần Phú và phường Minh Khai
*Phía bắc giáp phường Quang Trung và xã Ngọc Đường.
Phường Ngọc Hà có diện tích 3,69 km², dân số năm 2019 là 5.137 người, mật độ dân số đạt 1.392 người/km².
Phường Ngọc Hà có Quốc lộ 34 chạy qua, sông Miện chảy qua phần phía bắc của phường.

**Hành chính**
Phường Ngọc Hà được chia thành 9 tổ dân phố.

**Lịch sử**
Ngày 9 tháng 8 năm 2005, Chính phủ ban hành Nghị định 104/2005/NĐ-CP về việc thành lập phường Ngọc Hà trên cơ sở:
*Điều chỉnh 120,90 ha diện tích tự nhiên và 2.399 người của xã Ngọc Đường
*Điều chỉnh 117,20 ha diện tích tự nhiên và 628 người của phường Trần Phú.
Phường Ngọc Hà có 238,10 ha diện tích tự nhiên và 3.027 nhân khẩu.
Ngày 27 tháng 9 năm 2010, Chính phủ ban hành Nghị quyết 35/NQ-CP về việc thành lập thành phố Hà Giang thuộc tỉnh Hà Giang. Phường Ngọc Hà trực thuộc thành phố Hà Giang.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Trần Phú, thành phố Hà Giang

Trần Phú là một phường thuộc thành phố Hà Giang, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

**Địa lý**
Phường Trần Phú có vị trí địa lý:
*Phía đông và bắc giáp phường Ngọc Hà
*Phía nam giáp phường Minh Khai
*Phía tây giáp phường Nguyễn Trãi và phường Quang Trung.
Phường Trần Phú có diện tích 2,57 km², dân số năm 2019 là 8.591 người, mật độ dân số đạt 3.343 người/km².
Sông Miện tạo thành ranh giới tự nhiên phía tây của phường.

**Hành chính**
Phường Trần Phú được chia thành 17 tổ dân phố: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14,15, 16, 17.

**Lịch sử**
Ngày 9 tháng 5 năm 1981, UBND tỉnh Hà Tuyên ban hành Quyết định 213/QĐ-UB về việc thành lập phường Trần Phú trên cơ sở địa bàn hai tiểu khu hành chính Yên Biên và Minh Khai.
Ngày 29 tháng 8 năm 1994, Chính phủ ban hành Nghị định số 112-CP về việc thành lập phường Minh Khai trên cơ sở điều chỉnh 460 ha với dân số 5.431 người của phường Trần Phú.
Ngày 9 tháng 8 năm 2005, Chính phủ ban hành Nghị định 104/2005/NĐ-CP về việc thành lập phường Ngọc Hà trên cơ sở điều chỉnh 117,20 ha diện tích tự nhiên và 628 người của phường Trần Phú.
Sau khi điều chỉnh, phường Trần Phú còn lại 244,80 ha diện tích tự nhiên và 6.462 nhân khẩu.
Ngày 27 tháng 9 năm 2010, Chính phủ ban hành Nghị quyết 35/NQ-CP về việc thành lập thành phố Hà Giang thuộc tỉnh Hà Giang. Phường Trần Phú trực thuộc thành phố Hà Giang.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Đơn vị hành chính Việt Nam đặt tên theo tên người
Ngọc Hà (định hướng)

Ngọc Hà có thể là:

**Địa danh**
 Phường Ngọc Hà, quận Ba Đình, thành phố Hà Nội- Phường Ngọc Hà, thành phố Hà Giang, tỉnh Hà Giang- Làng Ngọc Hà thuộc phường Ngọc Hà, Ba Đình.- Phố Ngọc Hà thuộc quận Ba Đình.

**Xem thêm**
 Ca sĩ, diễn viên, người mẫu Hồ Ngọc Hà
Quang Trung, thành phố Hà Giang

Quang Trung là một phường thuộc thành phố Hà Giang, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

**Địa lý**
Phường Quang Trung có vị trí địa lý:
*Phía bắc giáp huyện Vị Xuyên
*Phía đông giáp xã Ngọc Đường
*Phía nam giáp các phường Ngọc Hà, Trần Phú, Nguyễn Trãi
*Phía tây giáp huyện Vị Xuyên và xã Phương Độ.
Phường Quang Trung có diện tích 11,40 km², dân số năm 2019 là 6.345 người, mật độ dân số đạt 557 người/km².

**Lịch sử**
Ngày 9 tháng 8 năm 2005, Chính phủ ban hành Nghị định 104/2005/NĐ-CP về việc điều chỉnh 23 ha diện tích tự nhiên và 90 nhân khẩu của xã Ngọc Đường về phường Quang Trung quản lý.
Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, phường Quang Trung có 1.132 ha diện tích tự nhiên và 3.623 nhân khẩu.
Ngày 23 tháng 6 năm 2006, Chính phủ ban hành Nghị định 64/2006/NĐ-CP về việc điều chỉnh 103,4 ha diện tích tự nhiên và 77 nhân khẩu của phường Quang Trung thuộc thị xã Hà Giang về xã Phong Quang thuộc huyện Vị Xuyên quản lý.
Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, phường Quang Trung có 1.005,6 ha diện tích tự nhiên và 3.605 nhân khẩu.
Ngày 27 tháng 9 năm 2010, Chính phủ ban hành Nghị quyết 35/NQ-CP về việc thành lập thành phố Hà Giang thuộc tỉnh Hà Giang. Phường Quang Trung trực thuộc thành phố Hà Giang.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Đơn vị hành chính Việt Nam đặt tên theo tên người
Thôi nôi

Thôi nôi hoặc đầy năm là một phong tục tập quán lâu đời của người Việt, "thôi nôi" tức là khi em bé đủ 12 tháng sẽ không nằm nôi nữa và lễ này cũng nhằm cảm ơn các Bà Mụ đã nặn ra đứa bé. Phong tục cúng bái, làm lễ thay đổi tùy theo tập quán của mỗi vùng.
Đây là một phong tục tốt đẹp của người Việt không những để cảm ơn các bà mụ mà còn tạ ơn trời phật đã che trở cho đứa bé và đồng thời cũng cầu xin sự an lành, bình yên cho đứa bé. Thôi nôi cũng tương đương với dịp sinh nhật lần đầu tiên trong cuộc đời của đứa bé.

**Cách tính ngày cúng thôi nôi**
Thông thường, lễ cúng thôi nôi của bé trai sẽ diễn ra sớm hơn ngày sinh của bé 1 ngày (lùi 1 ngày), còn của bé gái sẽ diễn ra sớm hơn ngày sinh của bé 2 ngày (lùi 2 ngày). Được các gia đình tổ chức lễ thôi nôi vào giờ Ngọ (tức 12 giờ trưa).

**Nghi thức chọn nghề**
Sau khi lễ cúng mụ xong là thực hiện nghi thức "chọn nghề cho tương lai" của trẻ. Cha mẹ sẽ bày những vật dụng phù hợp trên bộ ván, trong mâm hoặc trên bàn các vật dụng như: gương, lược, viết, tập sách, nắm xôi, tiền, kéo, đất…và sau đó, đặt đứa trẻ ngồi trước các vật dụng để trẻ tự chọn lựa. Dĩ nhiên là đứa trẻ sẽ bò đến và nhặt lấy những thứ mà nó thích. Trong dân gian tin tưởng là vật nào được trẻ chọn trước (cầm trước) đó chính là sự chọn lựa nghề nghiệp tương lai của trẻ. Sau khi trẻ lựa chọn cho mình nghề nghiệp trong tương lai thì ông bà, dòng họ nội ngoại và khách mời người đến chúc phúc, tặng quà và hôn trẻ với tình yêu thương chân tình.

**Xem thêm**
Cúng Mụ
*Đầy tháng

**Tham khảo**
Thể loại:Phong tục Việt Nam
Thể loại:Văn hóa Việt Nam
Trias sớm

Sa thạch có tuổi Trias sớm
Trias sớm là thế đầu tiên trong 3 thế của kỷ Trias trong thang thời gian địa chất. Thời gian diễn ra thế này kéo dài từ 251 ± 0.4 Ma đến 245 ± 1.5 Ma (triệu năm trước). Tầng đá hình thành trong thế này được gọi là thống Hạ Trias trong thang phân vị địa tầng. Thế Trias sớm là thế cổ nhất trong Đại Trung Sinh và được chia thành các kỳ Induan và Olenek.
Trias sớm còn một tên gọi khác là kỳ Scythia, ngày nay tên gọi này không còn được xem là tên gọi chính thức nhưng nó vẫn được ghi trong một số tài liệu cũ. Tại châu Âu, Hạ Trias thể hiện rõ nhất ở tầng Buntsandstein, một đợn vị thạch địa tầng của trầm tích đỏ lục địa.

**Sinh vật**
Tập tin:PMS - spodnjetriasni kačjerepi (Ophiuroidea).jpg|thumb|Early Triassic brittle stars (echinoderms)
Sự kiện tuyệt chủng kỷ Permi-Trias đánh dấu sự khởi đầu của kỷ Trias. Cuộc đại tuyệt chủng đã kết thúc kỉ Permi và Đại Cổ sinh được gây ra do điều kiện sống vô cùng khắc nghiệt đối với nhiều loài sinh vật. Rất nhiều loại san hô, mực, động vật thân mềm, động vật da gai và các loài động vật không xương sống khác đã biến mất hoàn toàn. Các loài động vật biển không xương sống có mai phổ biến trong Trias sớm thường là các loài thân mềm hai mảnh vỏ, Lớp chân bụng, Cúc đá, nhím biển, và một số loài thuộc lớp Cephalopoda. Trên đất liền, phổ biến là các loài ăn cỏ nhỏ thuộc chi synapsida,Lystrosaurus. 

**Sự kiện tuyệt chủng Smithian-Spathian**
Early Triassic marine predators
Cho đến hiện nay sự tồn tại của một sự kiện tuyệt chủng vào khoảng 3 triệu năm sau khi kết thúc kỷ Permi vẫn chưa công nhận, có thể là do chỉ có một số loài bị tuyệt chủng.

**Xem thêm**
 Niên đại địa chất

**Tham khảo**
 GeoWhen Database - Early Triassic- Palaeos date=2006-01-02 - scotese
Thể loại:Trias sớm
Thể loại:Thế địa chất
Thể loại:Địa thời Trias
Túi sữa

Một túi sữa
Túi đựng sữa hay gói sữa là các loại túi nhựa được sản xuất để sử dụng vào mục đích đựng sữa. Sữa thông thường được lưu trữ trong một cái túi với một trong các góc cắt để cho phép cho đổ sữa ra ngoài. Một túi sữa điển hình có chứa khoảng 1 ⅓ lít sữa.

**Tổng quan**
Túi sữa phổ biến ở một số nước và vùng lãnh thổ trên thế giới như Châu Phi, New Zealand và Uruguay, nó cũng phổ biến ở Bulgaria và các nước vùng Balkan trong khối Liên Xô cũ, nhưng sự phổ biến của họ giảm sút trong những năm tiếp theo. Lý do sụt giảm trong khu vực này là do sự thịnh hành của các chai nhựa. Đối với người dân du mục thì túi sữa cũng là hình thức thông dụng, nó được làm bằng da súc vật, bên trong có chứa sữa, đầu vòi cố định.
Túi sữa cũng có một số hạn chế, đôi khi thủng hoặc vỡ vì nó yếu hơn so với bình sữa, và mỏng hơn. Khi đổ sữa ra khỏi túi thì miệng túi cũng có thể không theo ý muốn làm cho sữa tràn ra ngoài hay chảy vào tay. Thực ra rò rỉ có thể khắc phục được được bằng cách khoét một lỗ ở phía bên kia của túi và ép trên túi trong khi đổ, hoặc bằng cách sử dụng một bình có nắp đậy để giữ cho túi sữa tại chỗ.

**Tham khảo**
 Blades, Hollye (2008-06-09). "Pinta goes green as supermarkets offer shoppers the chance to buy milk in a bag". The Times (London).- Neate, Rupert (2008-06-09). "Milk in bags hits Sainsbury's shelves". The Daily Telegraph (London).- Wallop, Harry (2010-02-24). "Milk in a bag at Sainsbury's". The Daily Telegraph (London).

**Xem thêm**
 Bình sữa- Sữa tươi
Thể loại:Dụng cụ ăn uống
Thể loại:Túi
Xuân Phú, Sông Cầu

Xuân Phú là một phường thuộc thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên, Việt Nam.

**Địa lý**
Phường Xuân Phú nằm ở trung tâm thị xã Sông Cầu, có vị trí địa lý: 
*Phía đông giáp Vịnh Xuân Đài
*Phía tây giáp xã Xuân Lâm
*Phía nam giáp phường Xuân Thành và xã Xuân Lâm
*Phía bắc giáp phường Xuân Yên.
Phường Xuân Phú có diện tích 5,83 km², dân số năm 2023 là 9.006 người, mật độ dân số đạt  người/km².

**Hành chính**
Phường Xuân Phú được chia thành 4 khu phố: Long Bình, Long Bình Đông, Long Hải Nam, Long Phước Đông.

**Lịch sử**
Ngày 27 tháng 8 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 42/NQ-CP về việc:- Thành lập thành thị xã Sông Cầu thuộc tỉnh Phú Yên trên cơ sở toàn bộ huyện Sông Cầu.- Thành lập phường Xuân Phú thuộc thị xã Sông Cầu trên cơ sở điều chỉnh 1.116,61 ha diện tích tự nhiên và 8.324 người của thị trấn Sông Cầu.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Xuân Thành (phường)

Xuân Thành là một phường thuộc thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên, Việt Nam.

**Địa lý**
Phường Xuân Thành nằm ở trung tâm thị xã Sông Cầu, có vị trí địa lý: 
*Phía đông giáp Vịnh Xuân Đài
*Phía tây giáp xã Xuân Lâm và xã Xuân Thọ 1
*Phía nam giáp phường Xuân Đài
*Phía bắc giáp phường Xuân Phú.
Phường Xuân Thành có diện tích 3,98 km², dân số năm 2022 là 10.715 người, mật độ dân số đạt  người/km².

**Lịch sử**
Ngày 27 tháng 8 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 42/NQ-CP về việc:- Thành lập thành thị xã Sông Cầu thuộc tỉnh Phú Yên trên cơ sở toàn bộ huyện Sông Cầu.- Thành lập phường Xuân Thành thuộc thị xã Sông Cầu trên cơ sở điều chỉnh 163,00 ha diện tích tự nhiên và 6,047 người còn lại của thị trấn Sông Cầu; 365,57 ha diện tích tự nhiên và 3.074 người của xã Xuân Thọ 1; 9,08 ha diện tích tự nhiên và 120 người của xã Xuân Lâm.
Sau khi thành lập, phường Xuân Thành có 537,65 ha diện tích tự nhiên và 9.241 người.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Xuân Yên (phường)

Xuân Yên là một phường thuộc thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên, Việt Nam.

**Địa lý**
Phường Xuân Yên nằm ở trung tâm thị xã Sông Cầu, có vị trí địa lý: 
*Phía đông giáp Vịnh Xuân Đài
*Phía tây và phía nam giáp phường Xuân Phú
*Phía bắc giáp xã Xuân Phương.
Phường Xuân Yên có diện tích 5,20 km², dân số năm 2022 là 7.527 người, mật độ dân số đạt  người/km².

**Lịch sử**
Ngày 27 tháng 8 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 42/NQ-CP về việc:- Thành lập thành thị xã Sông Cầu thuộc tỉnh Phú Yên trên cơ sở toàn bộ huyện Sông Cầu.- Thành lập phường Xuân Yên thuộc thị xã Sông Cầu trên cơ sở điều chỉnh 229,34 ha diện tích tự nhiên và 668 người của xã Xuân Phương; 273,01 ha diện tích tự nhiên và 5.201 người của thị trấn Sông Cầu.
Sau khi thành lập, phường Xuân Yên có 502,35 ha diện tích tự nhiên và 5.869 người.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Xuân Thọ 1

Xuân Thọ 1 là một xã thuộc thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã Xuân Thọ 1 nằm ở phía nam thị xã Sông Cầu, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp phường Xuân Đài và phường Xuân Thành
*Phía tây giáp huyện Đồng Xuân
*Phía nam giáp xã Xuân Thọ 2
*Phía bắc giáp xã Xuân Lâm.
Xã Xuân Thọ 1 có diện tích 30,85 km², dân số năm 2022 là 2.929 người, mật độ dân số đạt  người/km².

**Hành chính**
Xã Xuân Thọ 1 được chia thành 3 thôn: Chánh Nam, Nhiêu Hậu, Phương Lưu.

**Lịch sử**
Ngày 30 tháng 9 năm 1981, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 100-HĐBT về việc thành lập xã Xuân Thọ thuộc huyện Đồng Xuân trên cơ sở một phần diện tích và dân số của xã Xuân Thọ.
Ngày 27 tháng 6 năm 1985, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 189-HĐBT về việc thành lập huyện Sông Cầu thuộc tỉnh Phú Khánh trên cơ sở một phần của huyện Đồng Xuân. Xã Xuân Thọ 1 trực thuộc huyện Sông Cầu.
Ngày 27 tháng 8 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 42/NQ-CP về việc:- Thành lập thành thị xã Sông Cầu thuộc tỉnh Phú Yên trên cơ sở toàn bộ huyện Sông Cầu. - Thành lập phường Xuân Đài trên cơ sở điều chỉnh 418,57 ha diện tích tự nhiên và 3.145 người của xã Xuân Thọ 1.- Thành lập phường Xuân Thành trên cơ sở điều chỉnh 365,57 ha diện tích tự nhiên và 3.074 người của xã Xuân Thọ 1.- Xã Xuân Thọ 1 trực thuộc thị xã Sông Cầu.
Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Xuân Thọ 1 còn lại 3.067,54 ha diện tích tự nhiên và 3.010 người.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Xuân Thọ 2

Xuân Thọ 2 là một xã thuộc thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã Xuân Thọ 2 nằm ở phía nam thị xã Sông Cầu, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp phường Xuân Đài
*Phía tây giáp huyện Đồng Xuân
*Phía nam giáp huyện Tuy An
*Phía bắc giáp xã Xuân Thọ 1.
Xã Xuân Thọ 2 có diện tích 24,58 km², dân số năm 2022 là 3.819 người, mật độ dân số đạt  người/km².

**Hành chính**
Xã Xuân Thọ 2 được chia thành 4 thôn: Hảo Danh, Hảo Nghĩa, Mỹ Lương, Triều Sơn.

**Lịch sử**
Ngày 30 tháng 9 năm 1981, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 100-HĐBT về việc thành lập xã Xuân Thọ 2 thuộc huyện Đồng Xuân trên cơ sở một phần diện tích và dân số của xã Xuân Thọ.
Ngày 27 tháng 6 năm 1985, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 189-HĐBT về việc thành lập huyện Sông Cầu thuộc tỉnh Phú Khánh trên cơ sở một phần của huyện Đồng Xuân. Xã Xuân Thọ 2 trực thuộc huyện Sông Cầu.
Ngày 27 tháng 8 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 42/NQ-CP về việc:- Thành lập thành thị xã Sông Cầu thuộc tỉnh Phú Yên trên cơ sở toàn bộ huyện Sông Cầu.- Thành lập phường Xuân Đài trên cơ sở điều chỉnh 643,30 ha diện tích tự nhiên và 5.858 người của xã Xuân Thọ 2.- Xã Xuân Thọ 2 trực thuộc thị xã Sông Cầu.
Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Xuân Thọ 2 còn lại 2.332,33 ha diện tích tự nhiên và 4.417 người.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Khâu Vai

Khâu Vai là một xã thuộc huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã Khâu Vai có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp tỉnh Cao Bằng
*Phía tây giáp xã Niêm Sơn và xã Tát Ngà
*Phía nam giáp xã Niêm Tòng
*Phía bắc giáp xã Cán Chu Phìn và xã Lũng Pù.
Xã Khâu Vai có diện tích 41,69 km², dân số năm 2019 là 7.363 người, mật độ dân số đạt 177 người/km².
Sông Nho Quế tạo thành ranh giới tự nhiên phía đông của xã. Khâu Vai có tỉnh lộ 217 chạy qua phần phía đông.

**Lịch sử**

**Tên gọi**
Tên xã vốn được đặt theo tên bản Khau Vai, nơi có chợ Khau Vai nổi tiếng. "Khau Vai" theo tiếng Tày, Nùng có nghĩa là "đèo gai". Tuy nhiên vì các lý do không rõ, các văn liệu tiếng phổ thông viết thành "Khâu Vai".

**Lịch sử**
Trước đây, Khâu Vai là một xã thuộc huyện Đồng Văn.
Ngày 5 tháng 7 năm 1961, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 91-CP về việc thành lập xã Khâu Vai thuộc huyện Đồng Văn trên cơ sở một phần diện tích và dân số của xã Niêm Sơn.
Ngày 15 tháng 12 năm 1962, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 211-CP về việc thành lập huyện Mèo Vạc trên cơ sở tách xã Khâu Vai thuộc huyện Đồng Văn.
Ngày 9 tháng 8 năm 2005, Chính phủ ban hành Nghị định số 104/2005/NĐ-CP về việc thành lập xã Niêm Tòng trên cơ sở 1.137,50 ha diện tích tự nhiên và 1.380 nhân khẩu của xã Khâu Vai.
Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính thành lập xã Niêm Tòng, xã Khâu Vai còn lại 3.017,50 ha diện tích tự nhiên và 4.588 nhân khẩu.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Xuân Lâm, Sông Cầu

Xuân Lâm là một xã thuộc thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã Xuân Lâm nằm ở phía tây thị xã Sông Cầu, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp các phường Xuân Phú, Xuân Thành và xã Xuân Phương
*Phía tây giáp huyện Đồng Xuân
*Phía nam giáp xã Xuân Thọ 1
*Phía bắc giáp các xã Xuân Bình, Xuân Lộc và tỉnh Bình Định.
Xã Xuân Lâm có diện tích 136,69 km², dân số năm 2022 là 3.848 người, mật độ dân số đạt  người/km².

**Hành chính**
Xã Xuân Lâm được chia thành 4 thôn: Bình Nông, Bình Tây, Cao Phong, Long Phước.

**Lịch sử**
Ngày 16 tháng 5 năm 2005, Chính phủ ban hành Nghị định số 62/2005/NĐ-CP về việc thành lập xã Xuân Lâm thuộc huyện Sông Cầu trên cơ sở điều chỉnh 13.038 ha diện tích tự nhiên và 4.003 người của thị trấn Sông Cầu.
Ngày 27 tháng 8 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 42/NQ-CP về việc:- Thành lập thành thị xã Sông Cầu thuộc tỉnh Phú Yên trên cơ sở toàn bộ huyện Sông Cầu.- Thành lập phường Xuân Thành trên cơ sở điều chỉnh 9,08 ha diện tích tự nhiên và 120 người của xã Xuân Lâm.- Xã Xuân Lâm trực thuộc thị xã Sông Cầu.
Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Xuân Lâm còn lại 13.090,84 ha diện tích tự nhiên và 3.963 người.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Niêm Sơn

Niêm Sơn là một xã thuộc huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã Niêm Sơn có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp xã Khâu Vai và xã Niêm Tòng
*Phía tây giáp huyện Yên Minh
*Phía nam giáp tỉnh Cao Bằng
*Phía bắc giáp xã Nậm Ban và xã Tát Ngà.
Xã Niêm Sơn có diện tích 52,07 km², dân số năm 2019 là 5.058 người, mật độ dân số đạt 97 người/km².

**Lịch sử**
Trước đây, Niêm Sơn là một xã thuộc huyện Đồng Văn.
Ngày 5 tháng 7 năm 1961, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 91-CP về việc chia xã Niêm Sơn thuộc huyện Đồng Văn thành ba xã Khâu Vai, Niêm Sơn, Tát Ngà.
Ngày 15 tháng 12 năm 1962, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 211-CP về việc thành lập huyện Yên Minh trên cơ sở tách xã Niêm Sơn thuộc huyện Đồng Văn.
Ngày 21 tháng 10 năm 1982, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 179/HĐBT về việc tách xã Niêm Sơn của huyện Yên Minh để sáp nhập vào huyện Mèo Vạc.
Ngày 9 tháng 8 năm 2005, Chính phủ ban hành Nghị định số 104/2005/NĐ-CP về việc thành lập xã Niêm Tòng trên cơ sở 2.013,75 ha diện tích tự nhiên và 2.276 nhân khẩu của xã Niêm Sơn.
Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính thành lập xã Niêm Tòng, xã Niêm Sơn còn lại 5.371,25 ha diện tích tự nhiên và 3.716 nhân khẩu.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Niêm Tòng

Niêm Tòng là một xã thuộc huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã Niêm Tòng có vị trí địa lý:
*Phía đông, nam giáp tỉnh Cao Bằng
*Phía tây giáp xã Niêm Sơn
*Phía bắc giáp xã Niêm Sơn và xã Khâu Vai.
Xã Niêm Tòng có diện tích 29,66 km², dân số năm 2019 là 5.531 người, mật độ dân số đạt 187 người/km².

**Địa hình**
Xã Niêm Tòng thuộc địa hình đồi núi có độ dốc cao, bên cạnh khu dân cư là vùng trồng hoa mầu, nương rẫy và núi đá, giao thông có đường liên xã từ trung tâm huyện đến uỷ ban nhân dân xã và đi xã Giàng Chu Phìn, Khâu Vai,... Hệ thống đường bê tông đi từ uỷ ban xã đến các thôn xóm.

**Khí hậu**
Xã Niêm Tòng nằm trong vành đai chí tuyến Bắc, mang khí hậu á nhiệt đới–cận ôn đới. Khí hậu trong năm phân thành hai mùa tương đối rõ rệt. Mùa khô (mùa đông) thường kéo dài từ tháng 10 năm trước đến tháng 4 năm sau. Khí hậu mùa này hết sức khắc nghiệt, khô, hanh, có nhiều ngày rét đậm, rét hại và sương muối. Mùa mưa kéo dài từ tháng 4 đến tháng 10 trong năm. Lượng mưa trung bình hàng năm đạt 1.600–1.700 mm nhưng phân bố không đều trong các tháng, các tiểu vùng.

**Thủy lợi**
Xã Niêm Tòng có Sông Nho Quế tạo thành ranh giới tự nhiên, bên kia sông tỉnh Cao Bằng, hệ thống kênh mương dùng tưới tiêu, phục vụ sản xuất và sinh hoạt của nhân dân chưa nhiều, dẫn đến năng suất cây trồng cho sản lượng không cao, thu nhập bình quân đầu người rất khiêm tốn.

**Lịch sử**
Ngày 9 tháng 8 năm 2005, Chính phủ ban hành Nghị định số 104/2005/NĐ-CP về việc thành lập xã Niêm Tòng trên cơ sở:
*Điều chỉnh 2.013,75 ha diện tích tự nhiên và 2.276 nhân khẩu của xã Niêm Sơn
*Điều chỉnh 1.137,50 ha diện tích tự nhiên và 1.380 nhân khẩu của xã Khâu Vai.
Xã Niêm Tòng có 3.151,25 ha diện tích tự nhiên và 3.656 nhân khẩu.

**Giao thông**
Xã Niêm Tòng có tuyến Quốc lộ 4C đi qua địa bàn, nối với thị trấn huyện lị và sang tỉnh Cao Bằng, hệ thống đường liên xã từ trung tâm huyện đến uỷ ban các xã nền đường trải nhựa nên việc đi lại của nhân dân thuận lợi giữa các vùng. Giao thông nội bộ trong xã, giữa các tổ chủ yếu là đường bê tông, việc đi lại có nhiều thuận tiện.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Xuân Thịnh (xã)

Xuân Thịnh là một xã thuộc thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã Xuân Thịnh nằm ở phía đông thị xã Sông Cầu, trên bán đảo Xuân Thịnh, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp Biển Đông
*Phía tây và phía nam giáp xã Xuân Phương
*Phía bắc giáp xã Xuân Cảnh.
Xã Xuân Thịnh có diện tích 34,12 km², dân số năm 2023 là 13.098 người, mật độ dân số đạt  người/km².

**Hành chính**
Xã Xuân Thịnh được chia thành 4 thôn: Hòa Hiệp, Phú Dương, Từ Nham, Vịnh Hòa.

**Lịch sử**
Dưới thời Việt Nam Cộng hòa, xã Xuân Thịnh thuộc quận Sông Cầu, tỉnh Phú Yên.
Sau năm 1975, thành lập huyện Đồng Xuân trên cơ sở quận Sông Cầu và quận Đồng Xuân. Xã Xuân Thịnh trực thuộc huyện Đồng Xuân.
Ngày 30 tháng 9 năm 1981, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 100-HĐBT về việc thành lập xã Xuân Phương trên cơ sở tách các thôn: Dân Phú I, Dân Phú II, Phú Mỹ của xã Xuân Thịnh.
Ngày 27 tháng 6 năm 1985, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 189-HĐBT về việc thành lập huyện Sông Cầu thuộc tỉnh Phú Khánh trên cơ sở một phần của huyện Đồng Xuân. Xã Xuân Thịnh trực thuộc huyện Sông Cầu.
Ngày 27 tháng 8 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 42/NQ-CP về việc thành lập thành thị xã Sông Cầu thuộc tỉnh Phú Yên trên cơ sở toàn bộ huyện Sông Cầu. Xã Xuân Thịnh trực thuộc thị xã Sông Cầu.

**Chú thích**

**Tham khảo==
Pachygrapsus marmoratus

Pachygrapsus marmoratus, thường gọi nha biển, là một loài cua, đôi khi được gọi là cua đá cẩm thạch hoặc cua cẩm thạch, sống ở Biển Đen, Địa Trung Hải và các khu vực của Đại Tây Dương, các hốc đá bãi sau Vũng Tàu Việt Nam.

**Đặc điểm**
Chúng có màu tím nâu tối, với màu cẩm thạch màu vàng, và với một cơ thể dài đến 36 mm (1,4 in). Nó là một ăn tạp, ăn tảo và các động vật khác nhau bao gồm cả trai và con sao sao.
P. marmoratus có mai hình vuông, dài 22–36 mm (0,87-1,4), màu tím nâu tối với màu cẩm thạch màu vàng. Nó có thể được phân biệt với các loài có liên quan của Pachygrapsus ở vùng biển Địa Trung Hải (Pachygrapsus maurus và Pachygrapsus transversus) bởi sự hiện diện của ba răng cưa trên mỗi bên của mai. Nó có khả năng di chuyển động nhanh chóng, và nó sử dụng khả năng này để phi tiêu vào các đường nứt, làm cho nó khó khăn để bắt.
Loài cua này phổ biến ở miền Nam châu Âu, từ Biển Đen đến bờ biển Maroc, và dọc theo bờ biển Đại Tây Dương của Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha và Pháp, và được quan sát thấy vào đầu năm 1996 về phía bắc tận Southampton đến eo biển Anh. Việc mở rộng phạm vi có thể do ấm lên toàn cầu của các khu vực nước mặt.
Tại Việt Nam, chúng ẩn nấp trong các hốc, khe đá bãi sau Vũng Tàu.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Pachygrapsus marmoratus- Pachygrapsus marmoratus
M
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1787
Thể loại:Động vật giáp xác Đại Tây Dương
Phương Độ

Phương Độ là một xã thuộc thành phố Hà Giang, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã Phương Độ nằm ở phía tây bắc cách trung tâm thành phố khoảng 5 km theo trục đường Quốc lộ 2, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp phường Quang Trung và phường Nguyễn Trãi
*Phía tây và bắc giáp huyện Vị Xuyên
*Phía nam giáp huyện Vị Xuyên và xã Phương Thiện.
Xã Phương Độ có diện tích 44,98 km², dân số năm 2019 là 4.391 người, mật độ dân số đạt 98 người/km².
Sông Lô tạo thành một đoạn ranh giới đông bắc của Phương Độ. Quốc lộ 2, đoạn từ trung tâm thành phố Hà Giang đến Cửa khẩu Thanh Thủy đi qua phần phía đông của xã.

**Hành chính**
Xã Phương Độ có 10 thôn, tổ dân phố được chia thành 9 thôn: Nà Thác, Khuổi My, Lùng Vài, Tân Tiến, Tân Thành, Hạ Thành, Tha, Chang, Lúp và tổ dân phố 9.

**Lịch sử**
Trước đây, Phương Độ là một xã thuộc huyện Vị Xuyên.
Ngày 23 tháng 6 năm 2006, Chính phủ ban hành Nghị định 64/2006/NĐ-CP về việc điều chỉnh toàn bộ 4.303 ha diện tích tự nhiên và 3.515 nhân khẩu của xã Phương Độ thuộc huyện Vị Xuyên về thị xã Hà Giang quản lý.
Ngày 27 tháng 9 năm 2010, Chính phủ ban hành Nghị quyết 35/NQ-CP về việc thành lập thành phố Hà Giang thuộc tỉnh Hà Giang. Xã Phương Độ trực thuộc thành phố Hà Giang.

**Chú thích**

**Tham khảo==