Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Nhà Attalos

Triều đại Attalos là một triều đại Hy Lạp cai trị thành phố Pergamon sau cái chết của Lysimachos, một vị tướng của Alexandros Đại đế. Vương quốc Attalos là tàn dư còn lại sau sự sụp đổ của Đế chế Lysimachian. Một trong những quan chức của Lysimachos, Philetaeros, nắm quyền kiểm soát của thành phố năm 282 TCN. Những thành viên của nhà Attalos hậu duệ của ông, sau đó đã mở rộng thành phố thành một vương quốc. Attalos I tuyên bố là vua trong năm 230s TCN, sau chiến thắng của ông trước người Galatia. Triều đại Attalos cai trị cho đến khi Attalos III của Pergamon trao lại vương quốc cho Cộng hòa La Mã năm 133 trước Công nguyên để tránh một cuộc khủng hoảng thừa kế có khả năng xảy ra.

**Triều đại của Pergamon**
Philetaerus (282 TCN–263 TCN)
*Eumenes I (263 TCN–241 TCN)
*Attalus I Soter (241 TCN–197 TCN)
*Eumenes II (197 TCN–159 TCN)
*Attalus II Philadelphus (160 TCN–138 TCN)
*Attalus III (138 TCN–133 TCN)
*Eumenes III Aristonicus (giả mạo, 133 TCN–129 TCN)

**Phả hệ**


**Tham khảo**
Hansen, Esther V. (1971). The Attalids of Pergamon. Ithaca, New York: Cornell University Press; London: Cornell University Press Ltd. ISBN 0-8014-0615-3.
*Kosmetatou, Elizabeth (2003) "The Attalids of Pergamon," in Andrew Erskine, ed., A Companion to the Hellenistic World. Oxford: Blackwell: pp. 159–174. ISBN 1-4051-3278-7.  text
Thể loại:133 TCN disestablishments
Thể loại:282 TCN establishments
Thể loại:States and territories established in 282 TCN
Thể loại:Cựu quốc gia châu Á
Thể loại:Hoàng tộc
Thể loại:Cựu quốc gia quân chủ
Thể loại:Hoàng gia
Thể loại:Cựu quốc gia quân chủ ở Châu Á
Thể loại:Nhà Attalos
Thể loại:Gia phả học triều đại
Cao độ

Tập tin:Earth elevation histogram 2.es.png|nhỏ|300px|Độ cao của bề mặt Trái Đất so với mực nước biển. Khoảng hơn 70% bề mặt Trái Đất là chìm dưới mực này
Cao độ, độ cao của một điểm trong không gian là khoảng cách thẳng đứng (theo chiều lực hút hấp dẫn) từ điểm đó đến một mặt đẳng thế chuẩn. Mặt chuẩn có thể là một mặt phẳng hoặc mặt cong, có thể là mặt cố định hoặc mặt giả định bất kỳ, thông  là mực nước biển (bỏ qua biến động do thủy triều), một mặt có hình Ellipsoid tròn xoay.

**Xem thêm**
Chiều cao
*Kinh độ
*Vĩ độ

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Ký hiệu nhạc
Thể loại:Hàng không vũ trụ
Thể loại:Địa lý học tự nhiên
Laguna de Bay

Laguna de Bay
Tập tin:Ph locator laguna bay.png|nhỏ|phải|Laguna de Bay và đô thị tự trị Bay được tô màu đỏ
Laguna de Bay (Tiếng Filipino: Lawa ng Bay, Tiếng Anh: Lake of Bay) là hồ lớn nhất Philippines và là hồ nước ngọt lớn thứ ba tại Đông Nam Á (về diện tích bề mặt) sau hồ Tonlé Sap ở Campuchia và Hồ Toba ở Sumatra, Indonesia. Laguna de Bay nằm trong hòn đảo Luzon, giữa tỉnh Laguna ở phía nam và tỉnh Rizal ở phía bắc. Metro Manila nằm ở phía tây của hồ. Diện tích mặt hồ là 949 km² và chiều sâu trung bình của hồ chỉ khoảng 2 m. Hình dạng của hồ gần giống như chữ "W" với hai bán đảo nhô ra từ bờ phía bắc. Giữa các bán đảo là một hõm núi lửa. Nước từ hồ Laguna de Bay chảy ra vịnh Manila qua sông Pasig. Hồ này là nguồn cung cấp cá nước ngọt chính cho cả nước. Có một hòn đảo lớn trong vịnh là Đảo Talim, thuộc địa giới hành chíh của tỉnh Rizal.

**Tên gọi**
"Laguna de Bay" là từ tiếng Tây Ban Nha cổ cho "Hồ của Bay". "Laguna" trong tiếng Tây Ban Nha có nghĩa là "Hồ" và "Bay" (phát âm là bä'ï) là tên một đô thị ở tỉnh Laguna, dọc theo bờ nam của hồ.

**Địa lý**
Laguna de Bay được cho là được hình thành bởi sự phun trào của hai ngọn núi lửa chính, khoảng 1 triệu và 27000 hay 29000 năm trước đây. Dấu tích còn lại của núi lửa được biểu hiện bởi sự có mặt của các miệng núi lửa ở cực nam của Đảo Talim.
Laguna de Bay là hồ nước ngọt nông có diện tích lớn, hồ nằm ở trung tâm của đảo chính Luzon của Philippines với tổng diện tích là 911,36 km² và bờ dài tới 220 km.
Hồ được cung cấp nước bởi một lưu vực rộng 45.000 km² với 21 phụ lưu chính. Trong đó, sông Pagsanjan chiếm 35% lượng nước cung cấp cho hồ và sông Santa Cruz chiếm 15%.

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 bayrotary.org date = ngày 31 tháng 3 năm 2010- denr.gov.ph- llda.gov.ph date = ngày 23 tháng 3 năm 2018
Thể loại:Hồ Philippines
Thể loại:Hồ miệng núi lửa

Thể loại:Địa mạo Vùng đô thị Manila
Thể loại:Địa lý Luzon
Thể loại:Hõm chảo châu Á
Thể loại:Địa mạo Laguna (tỉnh)
Thể loại:Địa mạo Rizal
Vịnh Manila

Vịnh Manila
Vịnh Manila
Vịnh Manila là một vịnh biển kín nằm ở phía tây của Metro Manila (Vùng Thủ đô Quốc gia), Philippines. Vịnh có tổng diện tích là 1.994 km² (769,9 mi²) và được bao quanh bởi một bờ biển dài 190 km (118,1 mi). Cửa vịnh rộng khoảng 48 km (29,8 mi) và nơi rộng nhất trong vịnh là 48 km (29,8 mi). Đảo Corregidor phân chia cửa vịnh ra làm hai, với chiều rộng 3,2 km (2 mi) ở phía bắc và 10,5 km (6,5 mi) ở phía nam.
phía bắc vịnh là các tỉnh Pampanga và Bulacan, bán đảo Bataan của tỉnh cùng tên ngăn cách vịnh với Biển Đông, phía nam của vịnh là tỉnh Cavite.
Với độ sâu tring bình là 17 m (55,8 ft), ước tính dung tích nước của hồ là 28,9 tỷ m³ nước (28,9 km³). Ngày nay, Vịnh Manila vẫn giữ vị trí quan trọng trong thương mại và công nghiệp, bao gồm cả ngành thủy sản, mặc dù tốc độ đô thị hóa diễn ra nhanh chóng và quá trình công nghiệp hóa đã làm giảm chất lượng nước mà môi trường đại dương. Vịnh Manila là một trung tâm nghỉ ngơi của người dân Metro Manila và là một địa điểm phổ biến để đi dạo và ngắm hoàng hôn. Người ta cũng đã tiến hành nhiều công trình trên phần đất lấn biển trên vịnh Manila, tiêu biểu như Nghị viện Philippines hay Phố buôn bán châu Á.

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 Fort Drum:Concrete Battleship of the Philippines- Biophysical environment of Manila Bay – Then and nowbot=InternetArchiveBot 

Thể loại:Vịnh Philippines
Thể loại:Địa mạo Vùng đô thị Manila
Thể loại:Địa mạo Bataan
Thể loại:Địa mạo Bulacan
Thể loại:Địa mạo Cavite
Thể loại:Địa mạo Pampanga
Thể loại:Địa lý Manila
Quần đảo Babuyan

Quần đảo Babuyan
Núi lửa Smith
Quần đảo Babuyan là một quần đảo nằm ở phía bắc của đảo Luzon, Philippines. Quần đảo này cách đảo Luzon qua Eo biển Babuyan và các tỉnh đảo cực bắc Batanes của Philippines qua Eo biển Balintang.
Quần đảo Babuyan gồm có 5 đảo chính là đảo Babuyan, đảo Calayan, đảo Camiguin, đảo Dalupiri và đảo Fuga. Về mặt địa chất, quần đảo là một phần của Vòng cung Núi lửa Luzon.

**Chú thích**
 Information on Fuga Island- Babuyan Wordlist at the Austronesian Basic Vocabulary Database date=2016-01-29 

**Tham khảo**
Thể loại:Quần đảo Philippines
Thể loại:Quần đảo Thái Bình Dương
Nguyễn Quốc Hùng (định hướng)

Nguyễn Quốc Hùng có thể là:
*Nguyễn Quốc Hùng (1936-), Phó giáo sư, Nhà giáo Nhân dân, nhà sử học Việt Nam.
*Nguyễn Quốc Hùng (1969-), Thiếu tướng, Cục trưởng Cục Cảnh sát quản lý hành chính về Trật tự xã hội (C06)
*Nguyễn Quốc Hùng (1941-), Giáo sư, Hiệu phó trường Đại học Ngoại ngữ Hà Nội và là người tham gia giảng dạy các chương trình dạy tiếng Anh phát sóng trên Đài Truyền hình Việt Nam và Đài Tiếng nói Việt Nam.
*Nguyễn Quốc Hùng, một người Mỹ gốc Việt Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành tập đoàn LogiGear Hoa Kỳ và là đồng tác giả của một số cuốn sách chuyên ngành kiểm thử phần mềm.
*Nguyễn Quốc Hùng, một chính trị gia Hoa Kỳ gốc Việt.
Hosokawa Mitsunao

là một đại danh vào thời kì Edo của lịch sử Nhật Bản. Ông là người đã tham gia vào cuộc đàn áp cuộc nổi loạn Shimabara do những người nông dân theo đạo Thiên Chúa giáo Nhật Bản phát động.

**Tiểu sử**
Mitsunao sinh năm 1619, ông là con trai cả của Hosokawa Tadatoshi một lãnh chúa. Vào năm 1637, ông gia nhập đội quân của cha ông trong các chiến dịch bình định các cuộc nổi loạn Shimabara, và ông đã chiến đấu dũng cảm lập nhiều công lao. Sau thành công của cha mình trong năm 1641, ông được kế thừa chức vụ của cha và trở thành đại danh của miền Kumamoto.
Mitsunao sau đó tham gia đàn áp các cuộc nổi dậy của gia đình Abe vào năm 1642 và nổi danh từ đó, và việc này được hư cấu hóa trong các tác phẩm của nhà văn Mori Ōgai.

**Trong truyện tranh**
Trong lĩnh vực truyện tranh, ông còn là hình tượng để hư cấu nên một nhân vật trong bộ truyện tranh Amakusa 1637 (tiếng Anh: Summer Moon, tiếng Việt: Anh thư nữ kiệt), theo đó ông là Hosokawa Mitsutoshi (tên tiếng Việt là Lưu Tuấn Khải) con cả của Hosokawa Tadatoshi và là thành chủ của Kumahoto-han. Trong truyện ông được miêu tả là một chàng thanh niên trẻ trung, dù thân mang trọng trách nhưng vẫn dám giả trang đi vào xem xét tình hình ở vùng chiến sự.

**Tham khảo**
Danh sách lãnh chúa Kumamoto trên "Edo 300 HTML" date=2016-03-13  (8 tháng 10 năm 2007)
Thể loại:Daimyo
Ayapaneco

Ayapaneco hay Nuumte Oote)  là một ngôn ngữ thuộc ngữ hệ Mixe-Zoque, một trong 68 ngôn ngữ bản xứ ở México. Hiện nay trên thế giới còn duy nhất 2 người nói ngôn ngữ này (Manuel Segovia, 75 tuổi và Isidro Velazquez, 69 tuổi).
Ông Daniel Suslak, nhà nhân chủng học ngôn ngữ của Đại học Indiana đang làm việc để có thể phát hành cuốn từ điển tiếng Ayapaneco vào cuối năm nay, bằng cách tổng hợp từ vựng và thành ngữ từ hai người còn nói ngôn ngữ này.

**Tham khảo**
Thể loại:Ngôn ngữ bản địa của Mexico
Thể loại:Ngôn ngữ bản địa México
Sứ

Tập tin:Verseuse phénix Musée Guimet 2418.jpg|phải|nhỏ|200px|Một bình sứ tráng men ngọc bích thời Nhà Tống, thế kỷ 10, Trung Quốc.
Sứ là một dạng vật liệu gốm được tạo ra bằng cách đun nóng nguyên liệu, thường bao gồm đất sét ở dạng cao lanh, trong lò với nhiệt độ khoảng 1.200 °C (2.192 °F) và 1.400 °C (2.552 °F). Độ dẻo dai và độ sáng của sứ phát sinh chủ yếu là từ sự hình thành của thủy tinh và mullite khoáng sản trong các phần bị nung ở nhiệt độ cao.. Quy trình làm sứ được cho là có nguồn gốc từ Trung Quốc. Sứ có các đặc tính như độ thẩm thấu thấp, độ đàn hồi, độ bền, độ cứng, độ trong, độ giòn, độ trắng, độ sáng, và độ vang; sứ có tính đề kháng cao với chất hóa học và sốc nhiệt. Sứ được dùng làm bàn, bếp, đồ vệ sinh, và đồ trang trí, các sản phẩm nghệ thuật và gạch ngói. Sức đề kháng cao của nó với dòng điện giúp cho sứ trở thành một chất cách điện rất tốt. Sứ cũng được sử dụng trong sản phẩm làm răng giả.

**Chú thích**
 Combined Nomenclature of the European Communities - EC Commission in Luxembourg, 1987.- Burton, William. Porcelain, its Nature, Art and Manufacture. Batsford, London, 1906.

**Liên kết ngoài**
 How porcelain is made- How bisque porcelain is made- International Ceramic Directory - providing you with links to ceramic artists, backstamps, manufacturers, historical sites and more- ArtLex Art Dictionary - Porcelain date=2005-12-10 
Thể loại:Vật liệu gốm
Thể loại:Văn hóa Trung Hoa
Thể loại:Phát minh của Trung Quốc

Thể loại:Điện môi
Thể loại:Đồ gốm
Ủy ban Nhân quyền châu Âu

Ủy ban Nhân quyền châu Âu (tiếng Anh: European Commission of Human Rights) là một cơ quan của Ủy hội châu Âu, được thành lập từ tháng 7 năm 1954, theo Công ước châu Âu về Nhân quyền. Ủy ban có trụ sở ở Strasbourg, Pháp.
Nhiệm vụ của Ủy ban là nhận các khiếu nại, khiếu tố từ các cá nhân, tổ chức về những vi phạm Công ước châu Âu về Nhân quyền. Nếu khiếu nại, khiếu tố được coi là chính đáng thì trước hết Ủy ban sẽ đứng ra làm trung gian hòa giải giữa hai bên. Nếu việc hòa giải bất thành, thì Ủy ban sẽ chuyển hồ sơ sang cho Tòa án Nhân quyền châu Âu xử lý.
Các khiếu nại, khiếu tố đầu tiên đã được chuyển tới Ủy ban Nhân quyền châu Âu năm 1955 và Tòa án Nhân quyền châu Âu đã ban hành phán quyết đầu tiên của mình vào năm 1960 (vụ Lawless kiện Ireland ngày 14 tháng 11 năm 1960).
Khi Nghị định thư 11 bắt đầu có hiệu lực từ ngày 01.11.1998, thì Ủy ban này bị bãi bỏ. Từ đây, các cá nhân hay tổ chức có nhu cầu khiếu nại, khiếu tố về vi phạm nhân quyền sẽ liên hệ trực tiếp với Tòa án Nhân quyền châu Âu.

**Tham khảo**
 Arthur W. Diamond Law Library  The European Human Rights System and the European Court of Human Rights. Research Guide date=2006-08-28 
Thể loại:Tổ chức nhân quyền liên chính phủ
Thể loại:Ủy hội châu Âu
Danh sách quốc gia Bắc Phi theo GDP - 2009

Đây là danh sách được thiết lập dựa trên số liệu GDP danh nghĩa do tổ chức Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) công bố năm 2009. Theo khái niệm của Liên Hợp Quốc thì Bắc Phi gồm có 7 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó vùng lãnh thổ Tây Sahara (Western Sahara) không có số liệu thống kê. Bảng danh sách này được thiết lập dựa trên 5 đơn vị tiền tệ mạnh (loại ngoại tệ được đa phần Ngân hàng nhà nước của các quốc gia lưu trữ hay dùng thông dụng trong thương mại quốc tế - xem thêm Tiền mạnh). tỷ giá hối đoái được cập nhật vào ngày 1.1.2009.

**Danh sách**

**Tham khảo**
 http://www.xe.com/ict/?basecur=USD&historical=true&month=1&day=1&year=2009&sort_by=code&hide_inverse=true&image.x=31&image.y=11bot=InternetArchiveBot - IMF - 2009
Thể loại:Danh sách quốc gia tại châu Phi
Thể loại:Danh sách quốc gia theo GDP
Goodluck Jonathan

Goodluck Ebele Azikiwe Jonathan, GCFR, BNER, GCON (sinh ngày 20 tháng 11 năm 1957) là một chính khách Nigeria, ông là tổng thống thứ 14 và là đương kim tổng thống Nigeria. Trong cuộc bầu cử tháng 4 năm 2011, ông được bầu làm Tổng thống Nigeria.

**Tham khảo**
Thể loại:Tổng thống Nigeria
Thể loại:Sinh năm 1957
Thể loại:Nhân vật còn sống
Thể loại:Phó Tổng thống Nigeria
Thể loại:Thống đốc bang Bayelsa
Thể loại:Người bang Bayelsa
Thể loại:Tín hữu Kitô giáo Nigeria
Thể loại:Nhà động vật học
Thể loại:Chính khách Đảng Dân chủ Nhân dân (Nigeria)
Parectopa lithomacha

Parectopa lithomacha là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Ecuador.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Parectopa
Thể loại:Gracillariinae
Thể loại:Bướm đêm được mô tả năm 1915
Parectopa nesitis

Parectopa nesitis là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở quần đảo Virgin (Saint Thomas).

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Parectopa
Thể loại:Gracillariinae
Thể loại:Bướm đêm được mô tả năm 1897
Parectopa picroglossa

Parectopa picroglossa là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Sri Lanka.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Parectopa
Thể loại:Gracillariinae
Thể loại:Bướm đêm được mô tả năm 1912
Parectopa plantaginisella

Parectopa plantaginisella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Québec và Hoa Kỳ (Kentucky, Maine Michigan, Missouri and Vermont).
Ấu trùng ăn các loài Erigeron. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ. T

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  mothphotographersgroup-  Parectopa at microleps.org
Thể loại:Parectopa
Parectopa promylaea

Parectopa promylaea là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Ấn Độ (Assam).

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Parectopa
Thể loại:Gracillariinae
Thể loại:Bướm đêm được mô tả năm 1917
Thể loại:Bướm đêm châu Á
Parectopa refulgens

Parectopa refulgens là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Ecuador.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Parectopa
Thể loại:Gracillariinae
Thể loại:Bướm đêm được mô tả năm 1915
Parectopa viminea

Parectopa viminea là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Peru.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Parectopa
Thể loại:Gracillariinae
Thể loại:Bướm đêm được mô tả năm 1915
Parectopa thermopsella

Parectopa thermopsella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Hoa Kỳ (Colorado).
Ấu trùng ăn Thermopsis fabacea var. montana, Thermopsis montana và Thermopsis rhombifolia. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ. 

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Parectopa
Jennifer Lopez: Feelin' So Good

Jennifer Lopez: Feelin' So Good là đĩa DVD đầu tiên của ca sĩ người Mỹ Jennifer Lopez, được phát hành tháng 11 năm 2000. Nội dung đĩa xoay quanh album On The Floor, các đĩa đơn đầu tay của cô và những màn trình diễn trực tiếp tại các lễ trao giải.

**Danh sách video**
#Program Start (Chương trình khởi chạy)
#Why Risk a Music Career? (Tại sao phải chơi trò vận rủi với sự nghiệ ca hát?)
#Press Tours/Promotions (Quảng bá/Tour lưu diễn)
#"If You Had My Love" (Buổi diễn tại 1999 VH1 Fashion Awards)
#Beginning of the Year (Mở đầu của một năm)
#Giới thiệu video "If You Had My Love"
#"If You Had My Love"
#Giới thiệu video"No Me Ames"
#Madison Square Garden cùng Marc Anthony
#"No Me Ames"
#First Number One Single (Đĩa đơn số 1 đầu tiên)
#Record Release Week (Tuần phát hành)
#Giới thiệu "Let's Get Loud"
#"Let's Get Loud" (Buổi diễn tại 1999 Women's World Cup)
#Jennifer's Energy (Năng lượng của Jennifer)
#"Waiting for Tonight" (Buổi diễn tại 1999 Billboard Music Awards)
#Giới thiệu video "Waiting for Tonight"
#Giới thiệu video "Waiting for Tonight" Remix
#"Waiting for Tonight" (Megamix Video)
#Jennifer's Mom (Mẹ của Jennifer)
#Fan Support (Fan ủng hộ)
#Working on Record (Làm việc trong phòng thu)
#Tina Landon
#"If You Had My Love" (Buổi diễn tại 1999 Blockbuster)
#Jennifer Goofing Around (Jennifer vui chơi xung quanh)
#"Baila"
#Film Energy vs. Music Energy (Sức hút của phim đấu Sức hút âm nhạc)
#Giới thiệu video "Feelin' So Good"
#"Feelin' So Good" (cùng Big Pun và Fat Joe)

**Video kèm theo**
#"If You Had My Love" - Video Ca nhạc
#"If You Had My Love" (Darkchild Remix) - Video Ca nhạc
#"No Me Ames" - Video Ca nhạc
#"Waiting for Tonight" - Video Ca nhạc
#"Waiting for Tonight" ("Una Noche Mas") - Video Ca nhạc
#"Waiting for Tonight" (Hex Hector Remix) - Video Ca nhạc
#"Waiting for Tonight" (Megamix) - Video Ca nhạc
#"Feelin' So Good" - Video Ca nhạc
#"Baila" - Video Ca nhạc
#On the 6 - EPK
#Interactive Biography
#Hình ảnh
#Hậu trường (Buổi chụp ảnh)

**Tham khảo**
DVD Feelin' So Good trên Amazon.com
Thể loại:Album của Jennifer Lopez
Thể loại:Album video năm 2000
Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ

Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ là truyện ngắn của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh. Tác phẩm là một trong những sáng tác thành công nhất của ông và nhận được Giải thưởng Văn học ASEAN năm 2010.
Nguyễn Nhật Ánh viết ở mặt sau cuốn sách: "Tôi viết cuốn sách này không dành cho trẻ em. Tôi viết cho những ai từng là trẻ em". Khi trả lời phỏng vấn của báo Người lao động, ông nói "Đối tượng cảm thụ mà tôi muốn nhắm tới chính là người lớn". Với Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ ông cho phép mình mở rộng biên độ đề tài và hình ảnh đến tối đa vì ông viết về trẻ em nhưng là cho những ai từng là trẻ em đọc".

**Nội dung**
Tác phẩm gồm những câu chuyện nhỏ xoay xung quanh bốn đứa trẻ trong cùng một khu xóm là con Tủn, con Tí sún, thằng Hải cò và thằng cu Mùi. Trong đó, người kể chuyện là cu Mùi dưới hình thức kể của "thằng cu Mùi" lúc bé và nhận xét, đánh giá của "ông Mùi" khi đã gần 50 tuổi. Song song đó còn có sự xuất hiện của các phụ huynh và những câu chuyện dở khóc dở cười khiến chúng như đang sống lại với tuổi thơ tươi đẹp đẽ của những đứa trẻ tinh nghịch trong xóm.

**Nhan đề**
Nguyễn Nhật Ánh lấy cảm hứng đặt nhan đề tác phẩm "Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ" từ bài thơ của tác giả khác (tạm dịch: Vé đi tuổi thơ) của Robert Ivanovich Rozhdestvensky.

**Giải thưởng**
Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ là cuốn sách được phát hành nhiều nhất năm 2008. Đến nay sách đã được tái bản lần thứ 652. Cuốn sách này bán chạy hơn 500.000 quyển. Tác phẩm giành giải Sách hay của Hội Xuất bản Việt Nam và Giải thưởng Văn học của Hội Nhà văn Việt Nam năm 2009. Năm 2010, Nguyễn Nhật Ánh được đề cử và nhận được Giải thưởng Văn học Đông Nam Á với tác phẩm này.

**Phát hành quốc tế**
Tác phẩm được dịch sang tiếng Thái và phát hành bởi nhà xuất bản Nanmeebooks Thái Lan vào ngày 23 tháng 8 năm 2011. Năm 2013, sách được nhà xuất bản Dasanbooks phát hành tại Hàn Quốc. Tại Mỹ, truyện được Nhà xuất bản Overlook ấn hành và ra mắt từ ngày 9 tháng 10 năm 2014 với tên Give Me a Ticket to Childhood, do dịch giả William Naythons chuyển ngữ.

**Tham khảo**
Thể loại:Truyện ngắn Việt Nam
Thể loại:Truyện thiếu nhi Việt Nam
Thể loại:Truyện ngắn năm 2008
Thể loại:Tiểu thuyết của Nguyễn Nhật Ánh
Hà Thọ Lộc

Hà Thọ Lộc (?-1599) là đại thần có công giúp nhà Lê trung hưng thời chiến tranh Lê-Mạc trong lịch sử Việt Nam.

**Sự nghiệp**
Hà Thọ Lộc người làng Cổ Lũng, huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa. Cha ông là Hà Nhân Chính theo giúp vua Lê Trang Tông, được phong tước Thụy Sơn hầu, làm chức Đề thống ở ngự dinh vua Trang Tông, rồi thăng làm Thụy quận công, chức tư đồ.
Hà Thọ Lộc là con đại thần trong triều, sớm được làm quan. Ông theo Trịnh Kiểm đánh trận chống nhà Mạc, nhiều lần xông pha nguy hiểm, tỏ rõ tài năng, được phong chức Lân quận công.
Năm 1570, Trịnh Kiểm chết, hai anh em Trịnh Cối và Trịnh Tùng tranh quyền. Hà Thọ Lộc cùng Hoàng Đình Ái, Nguyễn Hữu Liêu ngả theo Trịnh Tùng, cùng cầm quân chống quân Mạc. Khi quân Mạc Kính Điển rút lui, ông được phong chức Phó tướng quân dinh Hữu hậu.
Năm 1573, Mạc Kính Điển lại mang quân vào đánh Thanh Hóa. Hà Thọ Lộc lại cùng các tướng ra chống giữ đánh lui quân Bắc triều.
Năm 1581, quân Mạc do Nguyễn Quyện chỉ huy vào đánh Đường Nang, ông mang quân Tả đội chống lại. Do có công đẩy lùi quân Mạc, ông được phong làm Tư mã.
Năm 1583, Hà Thọ Lộc được thăng làm Thiếu bảo. Năm 1591, Trịnh Tùng mang đại quân ra bắc diệt nhà Mạc, ông cùng Ngô Cảnh Hựu quản đốc 1 vạn quân chở lương tham gia đội thứ 5, gặp quân Mạc ở Phấn Thượng, đánh tan quân Mạc.
Năm 1593, nhà Mạc mất Thăng Long, vua Lê trở về kinh đô cũ, Hà Thọ Lộc được giao trấn thủ Thanh Hóa và được phong làm Thiếu úy.
Năm 1599, Hà Thọ Lộc qua đời, được truy tặng chức Thái úy.

**Các con**
Hà Thọ Lộc có chín người con, trong đó Hà Mỹ Hiền, Hà Mỹ Thiệu, Hà Thọ Tường đều có tài năng, được Trịnh Tùng cho thế tập làm thổ tù ở sách Cổ Lũng, cai quản dân trong vùng.

**Nhận định**
Sử gia Phan Huy Chú nhận định về ông như sau:
Ông tính thuần hậu, chất phác, cần cù và cẩn thận; đủ trung, nghĩa, trí, dũng, biết binh lược, am hiểu trận pháp... công lao rất nhiều

**Xem thêm**
 Ngô Cảnh Hựu- Hoàng Đình Ái

**Tham khảo**
 Phan Huy Chú (2008), Lịch triều hiến chương loại chí, tập 1, Nhà xuất bản Giáo dục

**Chú thích**
Thể loại:Võ tướng nhà Lê trung hưng
Thể loại:Người Thanh Hóa
Thể loại:Năm sinh thiếu
Thể loại:Mất năm 1599
Thể loại:Ngựa

Thể loại:Động vật đã được thuần hóa
Thể loại:Equus
Thể loại:Gia súc
Thể loại:Động vật ăn cỏ
Thể loại:Lớp Thú
Thể loại:Động vật dạ dày đơn
Xác thực dùng hai yếu tố

Thẻ Visa
Xác thực dùng hai yếu tố (tiếng Anh: Two-factor authentication, được viết tắt là 2FA) là phương pháp xác thực yêu cầu hai yếu tố phụ thuộc vào nhau để chứng minh tính đúng đắn của một danh tính. Xác thực hai nhân tố dựa trên những thông tin mà người dùng biết (số PIN, mật khẩu) cùng với những gì mà người dùng có (SmartCard, USB, Token, Grid Card…) để chứng minh danh tính. Với hai yếu tố kết hợp đồng thời, tin tặc sẽ gặp rất nhiều khó khăn để đánh cắp đầy đủ các thông tin này. Nếu một trong 2 yếu tố bị đánh cắp cũng chưa đủ để tin tặc sử dụng. Phương pháp này đảm bảo an toàn hơn rất nhiều so với phương pháp xác thực truyền thống dựa trên 1 yếu tố là Mật khẩu/Số Pin.

**Tham khảo**
Thể loại:Bảo mật máy tính
Công ước phòng chống khủng bố của Ủy hội châu Âu

Công ước phòng chống khủng bố của Hội đồng châu Âu (tiếng Anh: Council of Europe Convention on the Prevention of Terrorism, viết tắt là CECPT) là một hiệp ước đa phương trong khu vực, được đàm phán dưới sự bảo trợ của Hội đồng châu Âu.
Các quy định đáng chú ý nhất là 3 tội phạm mới mà nó định nghĩa: "Kích động quần chúng phạm tội khủng bố"; "Yêu cầu người ta phạm tội khủng bố"; và "Cung cấp huấn luyện cho tội khủng bố". Các bên ký kết được yêu cầu đưa các tội phạm trên vào hệ thống luật pháp quốc gia của mình.
Một "tội khủng bố" được định nghĩa là bất cứ tội nào được xác định trong 12 công ước quốc tế về khủng bố đang tồn tại hiện còn hiệu lực.

**Tội kích động**
Phần gây tranh cãi nhất của Công ước là định nghĩa về tội "kích động quần chúng phạm tội khủng bố". Điều 5 của Công ước định nghĩa đó là cố ý phổ biến "một thông điệp cho quần chúng với ý định xúi giục việc phạm "tội khủng bố", mà cách cư xử như vậy - dù có ủng hộ trực tiếp tội khủng bố hay không - đã gây nguy hiểm khiến cho một hay nhiều tội khủng bố có thể xảy ra".
Đây là nỗ lực đầu tiên trong ngữ cảnh luật pháp quốc tế để định nghĩa "kích động" khủng bố. Nó gây tranh cãi nhiều nhất vì bao hàm khái niệm kích động "gián tiếp". Các giới hạn của khái niệm này không được xác định trong Công ước phòng chống khủng bố của Ủy hội châu Âu. Điều 12 của Công ước này yêu cầu các bên tham gia thực hiện, và xét xử hành vi phạm tội theo cách thích hợp với "quyền tự do ngôn luận" được ghi nhận trong Luật quốc tế (Xem điều 10 của Công ước châu Âu về Nhân quyền, và điều 19 của Công ước Quốc tế về các Quyền Dân sự và Chính trị của Liên Hợp Quốc).
Có một số bằng chứng cho thấy là hiện có một số nước đang đi xa hơn cái mà Công ước này - cùng các nguyên tắc nhân quyền liên quan - đòi hỏi hoặc cho phép. (Ví dụ "Đạo luật về khủng bố năm 2006" của Anh).

**Phê chuẩn**
Công ước này rộng mở cho các nước thành viên của Ủy hội châu Âu, Cộng đồng châu Âu và các nước không thành viên đã tham gia việc soạn thảo Công ước này ký kết. Công ước có hiệu lực từ ngày 01.6.2007 đối với Albania, Bulgaria, România, Nga, Slovakia, Ukraina., và sau đó có hiệu lực đối với Andorra, Áo, Bosna và Hercegovina, Croatia, Cộng hòa Síp, Đan Mạch, Estonia, Phần Lan, Pháp, Latvia, Moldova, Montenegro, Na Uy, Serbia, Slovenia, Tây Ban Nha và Ukraina. Ngoài ra còn 20 nước đã ký kết công ước này, nhưng chưa phê chuẩn.

**Xem thêm**
 Hội đồng châu Âu

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Text of the CECPT date = ngày 26 tháng 2 năm 2006 pdf- Explanatory Report to the Convention- Chart of Signatures, Ratifications etc- UK Parliament's Human Rights Committee's analysis of Human Rights problems with UK implementation of incitment offence- counter-terrorism-law.org date=2007-09-27 
Thể loại:Hiệp ước được ký năm 2005
Thể loại:Ủy hội châu Âu
Thể loại:Ba Lan năm 2005
Cá vồ cờ

Cá vồ cờ (danh pháp khoa học: Pangasius sanitwongsei) là một loài cá nước ngọt thuộc họ Cá tra (Pangasiidae) của bộ Cá da trơn (Siluriformes), sinh sống trong lưu vực sông Chao Phraya và Mê Kông. Loài cá này là cá ăn đáy. Cá được mệnh danh là "thủy quái" trên dòng Mekong vì vóc dáng khổng lồ và sự hung hãn. Gọi là vồ cờ vì cái vây trên lưng cá vươn cao như ngọn cờ, lúc nó bơi, rẽ sóng như cá mập. Hiện nay do tình trạng đánh bắt ngày càng cao của người dân nên số lượng cá vồ cờ ngày càng khan hiếm. Cá vồ cờ ở Việt Nam vừa được xếp vào danh sách top 100 loài động vật có nguy cơ bị đe dọa nhất thế giới.

**Đặc trưng**
Cá vồ cờ có lớp da nhuộm màu bằng các tế bào hắc tố sẫm màu. Nó có cái đầu rộng, bẹp, không ria. Phần bụng màu trắng bạc, uốn cong trong khi phần lưng màu nâu sẫm. Các vây lưng, bụng và chậu có màu xám sẫm và tia vây đầu tiên kéo dài ra như sợi chỉ. Cá thể trưởng thành có thể dài tới 3,0 m (12 ft) và cân nặng tới 293 kg (646 lb). Theo Poulsen (2001) thì dường như có hai quần thể cá vồ cờ, bị chia cắt bởi thác Khone ở Champasak, Lào gần biên giới với Campuchia.

**Tập tính**
Các cá thể nhỡ và trưởng thành có thức ăn là động vật giáp xác và cá. Cá vồ cờ là loài di cư. Nói chung nó đẻ trứng ngay trước khi vào mùa mưa.

**Quan hệ với con người**
Việc đánh bắt loài cá này trước đây từng kèm theo là các nghi lễ mang màu sắc tôn giáo. Nó thường được nhắc tới trong các sách báo, phương tiện thông tin đại chúng. Loài cá này từng là một loại cá thực phẩm phổ biến và được tiếp thị như là sản phẩm sạch. Đôi khi người ta cũng nuôi loài này trong các bể cá cảnh.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Pangasius sanitwongsei
S
Thể loại:Cá Thái Lan
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1931
Thể loại:Cá nước ngọt Malaysia
Thể loại:Động vật Đông Nam Á
Dinar vàng

Đồng Đinar vàng
Dinar vàng (tiếng Ả Rập: دينار) là một đồng tiền xu được đúc bằng vàng (đồng xu vàng) và là một trong những loại hình tiền tệ được lưu hành tại các nước Ả Rập thời kỳ phong kiến. Đồng tiền vàng đầu tiên được phát hành vào năm 77 Hồi lịch (696-7 sau Công nguyên) dưới triều Caliph Abd al-Malik ibn Marwan. Tên gọi của đồng tiền này có nguồn gốc từ đồng tiền một đồng tiền bằng bạc của La Mã. Trọng lượng của đồng Dinar vàng là 4,25gam. Đồng tiền vàng này cũng có giá trị lưu hành trong thế giới Ả Rập cũng như thế giới Hồi giáo và thậm chí là phương tiện buôn bán với những miền khác. Đồng Dinar vàng cũng từng được lên kế hoạch để làm đồng tiền chung cho châu Phi nhưng đã không thành công.
Việc phát hành vàng từ Bắc Phi bắt đầu từ việc sao chép các đồng xu của Heraclius và con trai ông (nhưng có chữ Kalima viết tắt trong tiếng Latin). Đồng dinar được đúc dưới dang phân nửa và phần ba đều được đánh theo tiêu chuẩn trọng lượng mới. Ở Việt Nam đã từng phát hiện 01 đồng Dinar vàng cân lượng khoảng một chỉ vàng tốt, đồng tiền này có niên đại dưới thời triều đại Abbasid của Vương triều Caliph (lãnh tụ đạo đời Hồi Giáo) Al-Muktafi Billah (289-95 AH/902-8 AD) tức từ năm 289 đến 295 niên lịch Hồi Giáo, tương đương năm 902 đến 908 Công nguyên. Tên của vị Vizier (lãnh tụ chính trị và tinh thần Hồi Giáo) là Wali al-Dawlah nắm quyền bính giữa những năm 288 và 291 theo lịch Hồi Giáo. Đồng tiền được đúc vào năm 291 theo lịch Hồi Giáo tại Hamadan, ngày nay thuộc Cộng hòa Hồi giáo Iran.

**Tham khảo**
 Porteous, John (1969). "The Imperial Foundations". Coins in history: a survey of coinage from the reform of Diocletian to the Latin Monetary Union.. Weidenfeld and Nicolson. pp. 14–33. ISBN 0297178547.
Thể loại:Tiền tệ
Thể loại:Tiền kim loại
Thể loại:Vàng
Thể loại:Tiền bằng vàng
Jennifer Lopez: Let's Get Loud

Let's Get Loud là đĩa DVD thứ hai của ca sĩ Mĩ Jennifer Lopez, được phát hành vào tháng 2 năm 2003. DVD mang nội dung xoay quanh về buổi diễn cùng tên được thu hình tại Roberto Clemente Coliseum ở Puerto Rico.

**Danh sách video**
#Chương trình bắt đầu – 0:37
#"Let's Get Loud" – 4:10
#"Ain't It Funny" – 11:08
#"Cariño" – 6:38
#"Play" – 5:43
#"Feelin' So Good" – 3:41
#"I'm Real" – 4:17
#Giới thiệu vũ công
#Liên khúc: "Secretly"/"Theme from Mahogany (Do You Know Where You're Going To)" – 5:12
#"I Could Fall in Love" – 7:01
#"Si Ya Se Acabó" – 4:38
#Giới thiệu ban nhạc
#Liên khúc: "Waiting for Tonight"/"Walking on Sunshine" – 8:04
#"If You Had My Love" – 7:17
#"Love Don't Cost a Thing" – 5:58
#"Plenarriqueña" – 5:42
#End Credits (Kết thúc) – 6:56
Video kèm theo
*Let's Get Loud (Phim tài liệu) - 20:10

**Tham khảo**
Thể loại:Album của Jennifer Lopez
Thể loại:Album video năm 2003
Thư

Một bức thư thời cổ
Thư, bức thư, lá thư hay thư từ, thành, thơ, lá thơ... là một hình thức trao đổi thông tin gián tiếp bằng chữ viết (có thể có thêm hình ảnh, ký tự hoặc vật dụng đính kèm) giữa người viết thư và người nhận thư (đọc, xem thư) thông qua trung gian là người đưa thư (người đưa thư có thể là người làm dịch vụ vận chuyển, bưu điện, thông qua các hình thức như chim bồ câu, chim ưng... hoặc nhờ người khác). Hình thức trao đổi thông tin cổ điển là bằng văn bản giấy được bỏ trong bao thư (hay bì thư), có dán tem và được gửi qua bưu điện. Hiện tại còn có hình thức hiện đại là thư điện tử (email) hoặc tin nhắn điện thoại).

**Phân loại**
Họa phẩm về một hồng y đang viết thư
Thiếu nữ chong đèn đọc thư tình
Tùy theo thông tin trong thư mà có thể phân nhiều loại như:- Thư mời là thư có nội dung mời ai để làm hoặc dự một sự kiện gì đó- Thư ngỏ là thư dùng để yêu cầu, đề đạt công khai một nội dung, vấn đến nào đó- Thư cảm ơn hay thư cảm tạ là thư có nội dung ghi nhận, biểu hiện tình cảm trân trọng vì đã nhận được sự giúp đỡ, hỗ trợ- Thư tình là những bức thư bày tỏ tình cảm, thường là tình cảm nam nữ.- Thư tay là lá thư thường viết bằng tay và trao đến đích danh cho một người (cũng có thể đánh máy chữ, máy tính rồi in, tuy nhiên kém phổ biến hơn việc viết tay), điều quyết định là thư này không được gửi qua đường bưu điện chính thức mà qua nhờ bạn bè người thân chuyển giúp và trao (tận tay) người nhận.- Thư thăm hỏi hay còn gọi là thư từ là những bức thư với nội dung thông tin về tình hình cuộc sống, sức khỏe, công việc, tình cảm, ví dụ như thư của con cái đi làm, đi học hoặc ở phương xa gửi về cho bố mẹ.- Thư mật (mật thư) là những thông tin trao đổi không muốn cho người khác biết- Chiến thư là những bức thư có nội dung về chiến tranh, khiêu chiến, tuyên chiến, đình chiến.... trong lịch sử thời Tam Quốc có giai thoại Tào Tháo đã theo kế của Giả Hủ để xóa thư ly gián để đánh bại liên minh Mã Siêu-Hàn Toại- Tối hậu thư là những bức thư ra lệnh, ra thời hạn cuối cùng trong một cuộc chiến... ví dụ như bức tối hậu thư mà quân Pháp gửi cho Tôn Thất Thuyết- Thư tuyệt mệnh là những bức thư ghi lại tâm trạng, tâm sự, nguyện vọng của một người trước khi chết- Thư giã biệt là thư gửi để từ giả từ, tạm biệt ai đó- Thư viết tay là lá thư được soạn thảo bằng cách viết tay dùng các loại bút mực, bi, chì... truyền thống trên giấy có kẻ ô hoặc không kẻ ô, để phân biệt với các cách soạn thảo bằng các công cụ hiện đại rồi in ấn bằng máy móc.- Quốc thư là bức thư do nhà nước này gửi cho nhà nước khác để thông tin về vị đại sứ sẽ tới nhận nhiệm vụ (trình quốc thư)- Các loại thư từ khác.

**Tham khảo**
 Carol Poster and Linda C. Mitchell, eds., Letter-Writing Manuals and Instruction from Antiquity to the Present (Columbia, SC: U of South Carolina Press, 2007).-  Letter writing guides
Thể loại:Văn bản
Thể loại:Thông tin liên lạc
Thể loại:Vật dụng trong nhà
Thể loại:Thư
Thể loại:Bưu chính
Thể loại:Sản phẩm giấy
Cải bẹ xanh

Cải bẹ xanh hay cải xanh, cải canh, cải cay, giới tử (danh pháp hai phần: Brassica juncea) là một loài thực vật thuộc họ Cải (Brassicaceae). Cây có các tên gọi trong tiếng Anh là brown mustard, green mustard, oriental mustard hay vegetable mustard.

**Mô tả, sử dụng**
hoa
Cải bẹ xanh thu hoạch bán tại Thái Lan
Cải bẹ xanh có thân to, nhỏ khác nhau, lá có màu xanh đậm hoặc xanh nõn lá chuối. Lá và thân cây có vị cay, đăng đắng thường dùng phổ biến nhất là nấu canh, hay để muối dưa (dưa cải). Thời gian thu hoạch cho cải bẹ xanh trong khoảng từ 40 – 45 ngày. Thành phần dinh dưỡng trong cải bẹ xanh gồm có: vitamin A, B, C, K, axit nicotic, catoten, abumin..., nên được các chuyên gia dinh dưỡng khuyên dùng vì có nhiều lợi ích đối với sức khỏe cũng như có tác dụng phòng chống bệnh tật.
Theo Đông y Việt Nam, cải bẹ xanh có vị cay, tính ôn, có tác dụng giải cảm hàn, thông đàm, lợi khí.... Riêng hạt cải bẹ xanh, có vị cay, tính nhiệt, không độc, trị được các chứng phong hàn, ho đờm, hen, đau họng, tê dại, mụn nhọt...

**Phân bố, thu hái và chế biến**
Được trổng ờ nước ta để lấy rau ăn. Hiên nay ta chưa thu hoạch hạt dể dùng làm thuốc hoặc ép dầu. Cho đến nay, ta vẫn còn phải nhập giới tử của Trung Quốc. Ở Trung Quốc người ta trồng rau cải để ăn rau, lấy hạt ép dầu và làm thuốc. Hạt lấy ở những quả chín phơi khô mà dùng. Phơi hay sấy phải ờ nhiệt độ dưới 50° để bảo vệ các men có tác dụng.

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
  PROTAbase on Brassica juncea date=2012-03-14 -  Brassica juncea-  Culinary description of the many tasty varieties of mustard greens date=2005-11-26 -  Photos and information on Southern Giant Curled Mustard-  Mustard Green Manures: Washington State University Extension paper on cover crops. date=2010-05-31 
J
Thể loại:Rau ăn lá
Thể loại:Thực vật Nepal
Thể loại:Thực vật châu Á
Thể loại:Ẩm thực châu Phi
Thể loại:Ẩm thực Á Đông
Thể loại:Ẩm thực Nam Á
Proteinase K

Proteinase K (còn gọi là protease K hay endopeptidase K) 3.4.21.64 là một serine protease phổ rộng. Enzyme này đã được phát hiện vào năm 1974 qua việc chiết xuất nấm Engyodontium album (tên cũ Tritirachium album). Proteinase K có thể tiêu hoá keratin tự nhiên (tóc), do đó nó có tên "Proteinase K".

**Chú thích**


**Tham khảo**
 Proteinase K Worthington enzyme manual
Thể loại:Biochemistry methods
Thể loại:EC 3.4.21
Cỏ ngọt

Hoa cỏ ngọt
Cỏ ngọt khô
Cỏ ngọt, cỏ stevia hay cúc ngọt (danh pháp hai phần: Stevia rebaudiana) là một loài thực vật có hoa thuộc họ Asteraceae.
Cỏ ngọt có nguồn gốc từ châu Mỹ, hiện được trồng ở nhiều nơi trên thế giới để làm chất tạo ngọt và làm thuốc.
Hoạt chất chính trong cỏ ngọt là một glycoside tên là steviol, có độ ngọt gấp 300 lần so với đường mía. Vì vậy cỏ ngọt được sử dụng trong các thực đơn ít năng lượng để điều trị các bệnh như đái tháo đường, cao huyết áp...

**Lịch sử**
Cấu trúc phân tử steviol
Người Ấn Độ đã sử dụng trong nhiều thế kỷ loài Stevia rebaudiana để làm chất tạo ngọt và thuốc.
Năm 1931, nhà hóa học người Pháp đã phân lập một glycoside có hương vị ngọt ngào từ lá của cây này. Chúng được gọi là Stevioside và cô lập như chất aglycone tạo ngọt. Vị ngọt của Stevioside được ước tính vào khoảng 300 lần mạnh hơn mía. Kể từ khi các phân tử khác dựa trên chất ngọt ít hơn được phân lập cùng aglycone, chúng có độ ngọt khác nhau từ 30-450 như các rebaudioside (AF), rubusoside, steviolbioside và dulcoside. Stevioside và rebaudioside là các hợp chất có độ ngọt lớn.
Trong đầu thập niên 1970, người Nhật bắt đầu trồng cây và sản xuất chiết xuất để thay thế các chất làm ngọt nhân tạo như cyclamate hay saccharin. Chiết xuất chất lỏng của lá và tinh khiết được sử dụng như chất làm ngọt Stevioside và tiếp thị tại Nhật Bản từ năm 1971. Chúng chiếm 40% thị trường chất làm ngọt trong năm 2005 tại đất nước này và là nước tiêu dùng lớn nhất thế giới.
Stevia hiện nay được trồng và tiêu thụ ở nhiều nước châu Á: Trung Quốc (từ năm 1984), Hàn Quốc, Đài Loan, Thái Lan và Malaysia. Nó cũng được tìm thấy ở Nam Mỹ (Brasil, Paraguay và Uruguay) và Israel. Paraguay đã phê duyệt stevia vào năm 2004. Trung Quốc là nước có thị trường xuất khẩu cây cỏ ngọt lớn nhất.
Từ 1988, ở Việt Nam cỏ ngọt được trồng tại Hà Giang, Hà Tây, Cao Bằng, Lâm Đồng.

**Thành phần**
Lá Stevia chứa (% chất khô) 6,2% protein, 5,6% chất béo, 52,8% từ carbohydrate, 15% Stevioside và khoảng 42% chất hòa tan trong nước.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
R
Thể loại:Thực vật Ecuador
Thể loại:Thảo mộc
Thể loại:Chất ngọt
Thể loại:Cây thuốc
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1899
Cosmopterix brevicaudella

Cosmopterix brevicaudella là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Loài này có ở Trung Quốc (Phúc Kiến).
Chiều dài cánh trước khoảng 4,2 mm.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Cosmopterix
Thể loại:Động vật đặc hữu Trung Quốc
Thể loại:Bướm đêm châu Á
Cosmopterix baihashanella

Cosmopterix baihashanella là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Loài này có ở Trung Quốc (Bắc Kinh).
Chiều dài cánh trước khoảng 5,3 mm.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Cosmopterix
Cosmopterix athesiae

Cosmopterix athesiae là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Loài này có ở Ý (miền nam Tirol), Tây Ban Nha, Hy Lạp và châu Phi (Cameroon và Tanzania).
Sải cánh khoảng 10 mm. Cánh màu nâu sáng kim loại, vàng và trắng.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Cosmopterix
Thể loại:Côn trùng châu Âu
Thể loại:Côn trùng Cameroon
Cosmopterix argentitegulella

Cosmopterix argentitegulella là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó được biết đến ở Nga (Amur và Primorye regions) và Trung Quốc (Jiangxi).
Chiều dài cánh trước khoảng 6 mm.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Cosmopterix
Cosmopterix turbidella

Cosmopterix turbidella là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Loài này có ở quần đảo Canary.
Sải cánh khoảng 7–8 mm.
Ấu trùng ăn các loài Forsskalea angustifolia, Gesnouinia arborea, Parietaria debilis và Parietaria officinalis. Chúng ăn lá cây nơi chúng sống.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Cosmopterix
Cosmopterix yvani

Cosmopterix yvani là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Loài này có ở quần đảo Galapagos.
Con trưởng thành được ghi nhận từ tuần cuối cùng tháng 3 đến tuần cuối tháng 5.

**Tham khảo**
Thể loại:Cosmopterix
Cosmopterix thelxinoe

Cosmopterix thelxinoe là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Loài này có ở Brasil (Distrito Federal) và Hoa Kỳ (North Carolina).
Cá thể trưởng thành được ghi nhận vào tháng 3 và tháng 4.

**Tham khảo**
Thể loại:Cosmopterix
Cosmopterix similis

Cosmopterix similis là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Loài này có ở quần đảo Virgin thuộc Mỹ (St. Thomas, St. Croix) và quần đảo Virgin thuộc Anh (Guana).
Cá thể trưởng thành được ghi nhận vào tháng 3, tháng 4, tháng 6 và tháng 7.

**Tham khảo**
Thể loại:Cosmopterix
Cosmopterix sichuanella

Cosmopterix sichuanella là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Loài này có ở Trung Quốc (Giang Tây, Tứ Xuyên).
Chiều dài cánh trước khoảng 4,6 mm.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Cosmopterix
Cosmopterix thrasyzela

Cosmopterix thrasyzela là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Loài này có ở Brasil (Amazonas, Para) và Guyana.
Cá thể trưởng thành được ghi nhận vào tháng 2 và tháng 8.

**Tham khảo**
Thể loại:Cosmopterix
Cosmopterix teligera

Cosmopterix teligera là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Loài này có ở Hoa Kỳ (Florida, về phía nam tới Key Largo, và từ Louisiana tới tây bắc Arkansas), Brasil (Distrito Federal), Colombia, Costa Rica, Cuba, Jamaica và México (Tamaulipas).
Con trưởng thành được ghi nhận từ tháng 3 đến tháng 10 ở Hoa Kỳ. Ở Jamaica, con trưởng thành được tìm thấy vào tháng 1 và tháng 2. Có lẽ có các thế hệ chồng lấn ở xứ nhiệt đới.

**Tham khảo**
Thể loại:Cosmopterix
Cỏ bấc đèn

Cỏ bấc đèn hay Cỏ bấc (Tên khoa học: Juncus effusus; tiếng Anh: Groud grass) là loài thực vật thuộc chi Juncus. Đây là loài bản địa của hầu khắp các châu lục, thường gặp tại các khu vực ẩm ướt. mặt ngoài có màu xanh nhạt và có nhiều rãnh dọc ở thân.thân có lõi xốp và nhẹ Lá tiêu giảm chỉ còn lại bẹ nhỏ ở gốc thân. Hoa mọc vòng, lưỡng tính và bao hoa khô xác, có màu nâu. Quả nang và chứa nhiều hạt nhỏ bên trong.

**Miêu tả**
Tập tin:Soft Rush with cocoons of Coleophora caespitiella.JPG|trái|nhỏ|200px|Nhộng của Coleophora caespitiella trên J. effusus.
Cỏ bấc đèn có thể cao đến 1,5 mét. 

**Hình ảnh**

**Tham khảo**

**Chú thích**

**Tham khảo chung**
#Peter F.Zika., The native subspecies of Juncus effusus (Juncaceae) in western North America, April 2003, Brittonia pages 150–156.
#C.Michael Hogan, ed. 2010.  Juncus Effusus. Encyclopedia of Life.

**Liên kết ngoài**
 Jepson Manual Treatment- Photo gallery
Juncus effusus
Thể loại:Thực vật Liban
Thể loại:Thực vật Vương quốc Liên hiệp Anh
Thể loại:Thực vật châu Âu
Thể loại:Cây thuốc
Thể loại:Thực vật châu Phi
Thể loại:Thực vật châu Á
Thể loại:Thực vật Bắc Mỹ
Thể loại:Thực vật Nam Mỹ
Thể loại:Thực vật xâm hại
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1753
Cosmopterix scirpicola

Cosmopterix scirpicola là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó được biết đến ở Hoa Kỳ, where found from Maryland và miền đông Wyoming tới Florida, south-tây Louisiana và California. Nó cũng được tìm thấy ở Alabama.
Ấu trùng ăn Scirpus species. Chúng làm tổ ở rễ cây chủ. Con trưởng thành bay vào tháng 6 và tháng 7 ở phía bắc, cuối tháng 3 đến đầu tháng 6 ở Florida, tháng 5 và tháng 6 ở Louisiana và cuối tháng 8 ở California.

**Tham khảo**
Thể loại:Cosmopterix
Cosmopterix rhyncognathosella

Cosmopterix rhyncognathosella là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Loài này có ở Nga, Trung Quốc (Tứ Xuyên, Nga Mi Sơn) và Nhật Bản.
Chiều dài cánh trước khoảng 3,8 mm.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Cosmopterix
Cosmopterix schmidiella

Cosmopterix schmidiella là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó được tìm thấy ở hầu hết Đảo Anh tới România, và from Nhật Bản tới miền trung Nga tới bán đảo Iberia. It is believed to be extinct in Britain.
Sải cánh dài 9-9.5 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 8 đến tháng 5. Then the larva hibernates outside of the mine in a hibernaculum.
Ấu trùng ăn Lathyrus montanus, Lathyrus niger, Vicia sepium và Vicia pisiformis. Chúng ăn lá cây của cây chủ|Chúng ăn lá cây của cây chủ.

**Hình ảnh**

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Cosmopterix
Thể loại:Côn trùng châu Âu
Thể loại:Bướm đêm châu Á
Thể loại:Bướm đêm Châu Âu
Cosmopterix scribaiella

Cosmopterix scribaiella là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Loài này có ở khắp châu Âu (ngoại trừ bán đảo Balkan) tới Nhật Bản.
Sải cánh khoảng 10 mm. Cá thể trưởng thành mọc cánh từ cuối tháng 6 tới tháng 10 miền tây châu Âu.
Ấu trùng ăn các loài Phragmites australis. Chúng ăn lá cây nơi chúng sống.

**Phân loài**
Cosmopterix scribaiella scribaiella
*Cosmopterix scribaiella japonica Kuroko, 1960 (Japan)

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Cosmopterix
Thể loại:Côn trùng châu Âu
Cosmopterix setariella

Cosmopterix setariella là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Loài này có ở Nga, Trung Quốc (Giang Tây) và Nhật Bản.
Chiều dài cánh trước khoảng 4,5 mm.
Ấu trùng ăn các loài Setaria viridis. Có khả năng chúng ăn lá cây nơi chúng sống.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Cosmopterix
Thể loại:Bướm đêm Nhật Bản
Cosmopterix quadrilineella

Cosmopterix quadrilineella là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Loài này có ở Hoa Kỳ (Texas, Arizona, Arkansas, California).
Cá thể trưởng thành được ghi nhận từ tháng 5 tới tháng 10.

**Tham khảo**
Thể loại:Cosmopterix
Cosmopterix pulchrimella

Cosmopterix pulchrimella là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Loài này có ở Hoa Kỳ (từ Massachusetts và miền nam Wyoming về phía nam tới miền nam Florida và miền nam Arizona, Michigan, New Mexico) và Canada. Nó hiện diện từ vùng Địa Trung Hải, từ Bồ Đào Nha tới miền tây Nam Kavkaz, về phía bắc tới Thụy Sĩ và Hungary. Nó cũng được ghi nhận từ Açores, quần đảo Canary và Madeira.Ấu trùng ăn các loài Parietaria officinalis, Parietaria pensylvanica và Pilea pumila. Chúng ăn lá cây nơi chúng sống.

**Tham khảo**
The genera Cosmopterix Hübner and Pebobs Hodges in the New World with special attention to the Neotropical fauna (Lepidoptera: Cosmopterigidae) date=2012-10-10 
Thể loại:Cosmopterix
Thể loại:Côn trùng châu Âu
Thể loại:Bướm đêm Châu Âu
Thể loại:Bướm đêm Bắc Mỹ
Cosmopterix pimmaarteni

Cosmopterix pimmaarteni là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Loài này có ở Brasil (Distrito Federal).
Cá thể trưởng thành được ghi nhận vào tháng 5, tháng 6, tháng 4, tháng 9 và tháng 12, chỉ ra có hơn một thế hệ.

**Tham khảo**
Thể loại:Cosmopterix
Cosmopterix phyllostachysea

Cosmopterix phyllostachysea là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Loài này có ở Trung Quốc (Giang Tây) và Nhật Bản.
Chiều dài cánh trước khoảng 6 mm.
Ấu trùng được ghi nhận ăn loài Poaceae ở Trung Quốc và ăn loài Phyllostachys bambusoides ở Nhật Bản. They leaf miner|mine the leaves of their host plant. 

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Cosmopterix
Cosmopterix pararufella

Cosmopterix pararufella là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Loài này có ở Tây Ban Nha, Hy Lạp, Corse, Kríti, Cộng hòa Síp và Bắc Phi, bao gồm Ai Cập.
Ấu trùng được ghi nhận ăn các loài Saccharum officinarum. Chúng ăn lá cây nơi chúng sống.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Cosmopterix
Thể loại:Côn trùng châu Âu
Cosmopterix pentachorda

Cosmopterix pentachorda là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Loài này có ở Ecuador và Peru.
Cá thể trưởng thành được ghi nhận vào tháng 6 và tháng 8.

**Tham khảo**
Thể loại:Cosmopterix
Thể loại:Động vật Ecuador
Thể loại:Côn trùng Nam Mỹ
Thể loại:Bướm đêm được mô tả năm 1915
Thể loại:Bướm đêm Nam Mỹ
Cải củ

Cải củ (danh pháp hai phần: Raphanus sativus) là một loại củ được hình thành ở rễ do sự dư thừa của các chất dinh dưỡng được lưu trữ ở phần rễ của thực vật thuộc họ Cải, được thuần hóa ở châu Âu từ thời kỳ tiền Roman. Hiện nay cải củ được trồng và sử dụng trên khắp thế giới. Cải củ có nhiều thứ khác nhau, khác biệt về kích thước, màu sắc và mùa vụ. Một vài thứ cải củ được trồng để lấy hạt dùng trong chế biến dầu hạt cải.
Hiện nay, có hai loại cải củ chính được dùng phổ biến, đó là củ cải trắng (mùa đông) và củ cải đỏ (xuân hoặc hè). Củ cải trắng thường có hình dáng dài, nhỏ chứ không tròn như củ cải đỏ.
Ngoài ra ở Việt Nam, củ cải trắng còn là một vị thuốc chữa bệnh. Theo Đông y, củ cải tươi sống có vị cay, tính mát, củ cải nấu chín có vị ngọt, tính bình, quy kinh phế và vị, có công dụng chữa một số bệnh đường hô hấp, tiêu hóa, tiết niệu,...

**Hình ảnh== 

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 Multilingual taxonomic information from the University of Melbourne- Production of radishes hosted by the  UNT Government Documents Department-  Discovered Bibliography (Raphanus sativus) in the Biodiversity Heritage Library
S
Thể loại:Cây thuốc
Thể loại:Rau ăn rễ
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1753
Cosmopterix nishidai

Cosmopterix nishidai là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó được biết đến ở Costa Rica.
Con trưởng thành bay vào tháng 10 và tháng 12, cũng như in tháng 3 và tháng 4. This species is likely bivoltine.

**Tham khảo**
Thể loại:Cosmopterix
Cosmopterix nieukerkeni

Cosmopterix nieukerkeni là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Loài này có ở Argentina (Tucumán) và Brasil (Distrito Federal).
Cá thể trưởng thành được ghi nhận vào tháng 10 và tháng 12, cũng như vào tháng 3 và tháng 4. 
**chú thích**
Thể loại:Cosmopterix
Cosmopterix nitens

Cosmopterix nitens là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó được biết đến ở Hoa Kỳ, ở đó nó is found from coastal South Carolina tới south-tây Texas. Nó cũng hiện diện ở Michigan.

**Biology**
Ấu trùng ăn Phragmites australis. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ. 

**Tham khảo**
Thể loại:Cosmopterix