Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Masbate

Masbate (tiếng Masbateño: Probinsya san Masbate; Kapuoran sang Masbate; Lalawigan sa Masbate; Probinsya kan Masbate; Lalawigan ng Masbate) là một tỉnh của Philippines thuộc vùng Bicol. Thủ phủ là Thành phố Masbate. Tỉnh gồm ba hòn đảo chính là:Masbate, Ticao và Burias

**Địa lý**
Hòn đảo Masbate nằm ở trung tâm của Quần đảo Philippines, phía đông là eo biển San Fernando, phía nam là biển Visayan và phía tây là biển Sibuyan. Hòn đảo đối mặt với vùng bờ biển tây nam của các tỉnh Camarines Sur, Albay và Sorsogon
Bề mặt địa hình của tỉnh đi từ những gợn sóng nhỏ đến cao, từ đồi thấp đến núi cao. Trên mỗi đảo, địa hình lởm chởm tập trung ở phần phía đông bắc và dần dần thấp xuống những ngọn đồi và nghiêng xuống vùng phía nam, đông nam và tây nam.

**Nhân khẩu**
Cư dân trong tỉnh chủ yếu sử dụng tiếng Bisakol, Masbateño (hay Minasbate, một phương ngữ độc nhất của tỉnh), một vài ngôn ngữ Visayan với nhưng pha trộn với tiếng Tagalog và một chút sắc thái của tiếng Hiligaynon. Trên đảo Burias, họ nói tiếng Bikol giống như tỉnh Camarines Sur vì đảo rất gần với đất liền Bicol. Người dân thường cũng thông thạo tiếng Anh và tiếng Tagalog. Tỉ lệ biết chữ trong tỉnh lên tới 95,90%.

**Kinh tế**
Tỉnh Masbate được phân loại là tỉnh cấp 1. Masbate có nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú. Bên cạnh nông nghiệp còn có một số ngành kinh tế khác như thủy sản, gia súc và gia cầm. Trên khu vực ven biển, chủ yếu là nghề đánh bắt cá. Masbate xếp thứ hai cả nước chỉ sau tỉnh Bukidnon về chăn nuôi gia súc, 70% trong đó được bán ở Metro Manila và các tỉnh khác ở Luzon. Nông nghiệp là nguồn thu chính của người dân ở đây.
Cùi dừa khô là sản phẩm chủ đạo, tiếp đến là ngô, lúa gạo.

**Hành chính**
Ngoài thành phố tỉnh lị tỉnh còn có 20 đô thị tự trị là:
*Aroroy
*Baleno
*Balud
*Batuan
*Cataingan
*Cawayan
*Claveria
*Dimasalang
*Esperanza
*Mandaon
*Milagros
*Mobo
*Monreal
*Palanas
*Pio V. Corpuz
*Placer
*San Fernando
*San Jacinto
*San Pascual
*Uson

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 Website chính thức Chính quyền Masbate date=2009-01-06 - Website chính thức Thành phố Masbate date=2012-02-10 
Thể loại:Tỉnh của Philippines
Thể loại:Tỉnh đảo của Philippines
Misamis Occidental

Misamis Occidental là một tỉnh của Philippines thuộc vùng Bắc Mindanao. Tỉnh lị là thành phố Oroquieta. Tỉnh giáp với Zamboanga del Norte và Zamboanga del Sur ở phía tây và tách biệt khỏi Lanao del Norte qua vịnh Panguil về phía nam và tách khỏi Misamis Oriental qua vịnh Iligan về phía đông. Tỉnh Misamis nguyên là nơi sinh sống của người Subanon, những người này dễ dàng là mục tiêu của bọn hải tặc từ Lanao. Misamis đã sớm có người Tây Ban Nha tới định cư ở vịnh Panguil.
Cái tên "Misamis" được cho là bắt nguồn từ tiếng Subano "Kuyamis", tên một loại dừa là thức ăn chủ yếu của những người định cư sớm nhất ở đây. Trải qua năm tháng cái tên tiếp tục bị biến đổi, nhất là khi người định cư Tây Ban Nha tới. Cuối cùng thành cái tên khá sai lệch đi như ngày nay.

**Nhân khẩu**
Cư dân trong tỉnh chủ yếu tập trung ở ven biển và phần lớn là người nhập cư từ Cebu và Bohol, ngôn ngữ chính là tiếng Cebuano và tiếng Boholano. Người Subanon bản địa sống ở những vùng sâu trong nội địa.

**Kinh tế**
Nền kinh tế tỉnh chủ yếu phụ thuộc vào thủy sản, sau đó là dừa và tiếp đến là lúa gạo Tỉnh có 169 km đường bờ biển với tài nguyên thủy sản dồi dào ở vịnh Panguil và vịnh Iligan. Đây cũng là nơi nuôi cá nước lợ lớn nhất khu vực. Thành phố Tangub là một cảng cá trên vịnh Panguil nổi tiếng với các loại hải sản. Dừa là cây trồng chủ đạo, dùng để làm dầu dừa, cùi dừa sấy khô và xơ dừa, hầu hết được trở đến Cebu

**Hành chính**
Tỉnh có 3 thành phố:
*Oroquita
*Ozamiz
*Tangub
14 đô thị tự trị:
*Aloran
*Baliangao
*Bonifacio
*Calamba
*Clarin
*Concepcion
*Don Victoriano Chiongbian
*Jimenez
*Lopez Jaena
*Panaon
*Plaridel
*Sapang Dalaga
*Sinacaban
*Tudela

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 Website Cộng đồng Misamis Occidental date=2010-08-18 
Thể loại:Tỉnh của Philippines
Misamis Oriental

Misamis Oriental là một tỉnh của Philippines thuộc vùng Bắc Mindanao. Tỉnh lị là thành phố Cagayan de Oro. Tỉnh giáp với thành phố Iligan và Bukidnon về phía nam, Agusan del Norte và Agusan del Sur về phía đông, phái bắc là biển Bohol và tỉnh đảo Camiguin ở ngay gần bờ biển phía bắc của tỉnh.

**Nhân khẩu**
Các cư dân đầu tiên trong tỉnh là người Negritos. Hàng thế kỷ sau, những người Nam Đảo tới và đánh đuổi các cư dân bản địa để chiếm lấy vùng đồng bằng ven biển màu mỡ do sông Cagayan bồi đắp. Cuộc tranh giành quyền sở hữu kết thúc với phần thắng thuộc về những người Visayan bản địa với những người Bukidnon. Năm 1500, hầu hết vùng Mindanao đã cải sang Hồi giáo, và phải cúng nạp cho các thế lực tôn giáo. Tuy nhiên, hiện nay phần lớn dân cư trong tỉnh là người nhập cư đến từ Visayas và tiếng Cebuano là ngôn ngữ chủ yếu. Tuy nhiên, tiếng Tagalog và tiếng Anh là ngôn ngữ chính trong trường học.

**Kinh tế**
Tỉnh có nhiều ngành kinh tế như nông nghiệp, lâm nghiệp, sản xuất thép, kim loại, dược phẩm, khai mỏ, công nghiệp cao su và chế biến thực phẩm. Công ty Del Monte Philippines xuất khẩu dứa ra khắp khu vực Châu Á-Thái Bình Dương và có một đồn điền lớn trồng loại cây này ở tỉnh lị.

**Hành chính**
Tỉnh có 1 thành phố đô thị hóa cao, trên pháp lý là độc lập về hành chính so với tỉnh nhưng trên thực tế thường được coi là một phần của tỉnh trong các số liệu thống kê. Ngoài ra tỉnh còn có 2 thành phố hợp thành:
*Cagayan de Oro- thành phố đô thị hóa cao
*Gingoog
*El Salvardo
Tỉnh có 23 đô thị tự trị:
*Alubijid
*Balingasag
*Balingoan
*Binuangan
*Claveria
*Gitagum
*Initao
*Jasaan
*Kinoguitan
*Lagonglong
*Laguindingan
*Libertad
*Kananga
*La Paz
*Leyte
*MacArthur
*Mahaplag
*Opol
*Salay
*Sugbongcogon
*Tagoloan
*Talisayan
*Villanueva

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 Website chính thức của Chính quyền Misamis Oriental date = ngày 3 tháng 12 năm 2020
Thể loại:Tỉnh của Philippines
Nam Cotabato

Nam Cotabato là một tỉnh của Philippines, thuộc vùng SOCCSKARGEN ở Mindanao. Tỉnh lị là thành phố Koronada. Tỉnh giáp với Sultan Kudarat về phía bắc và tây, Sarangani về phía nam và đông, Davao del Sur về phía đông. Phía đông nam là vịnh Saramgani
Thành phố General Santos nằm trên vịnh Saramgani là thành phố lớn và quan trọng nhất trong vùng và là hải cảng chính. Tỉnh Sarangani là một phần của Nam Cotabato cho đến khi tách ra năm 1992.

**Địa lý**
Địa hình Nam Cotabato chủ yếu là đông bằng xen kẽ một số ngọn núi nhỏ. Lượng mưa không đều trong năm, với khoảng 122 đến 180 ngày mưa, nhiều nhất là tháng 5,6,7. Nhiệt độ ban ngày cao nhất có thể lên tới 36-38˚C

**Nhân khẩu**
Người dân Nam Cotabato đa dạng về sắc tộc và ngôn ngữ, với các cộng đồng nói tiếng Hiligaynon, tiếng Cebuano, tiếng Tagalog và tiếng Anh. Các bộ tộc bản địa dùng ngôn ngữ của họ.
Cư dân Nam Cotabato hầu hết di cư từ nơi khác đến, người Ilonggo từ Panay và Negros ở vùng Visayas sống ở các đô thị tự trị Norala, Banga, Surallah, Sto. Niño và tỉnh lị; tiếng Hiligaynon và Kiniray-a có vai trò chính trong truyền thông. Người Ilocano đến từ Luzon định cư ở các đô thị tự trị Tampakan, Tantangan and Tupi và tiếng Ilocano vẫn được sử dụng ở đây (cùng với tiếng Hiligaynon và tiếng Tagalog. Riêng thành phố General Santos sử dụng tiếng Cebuano.
Bộ tộc Maguindanao là bộ tộc Hồi giáo lớn nhất trong tỉnh. Mặc dù nhiều người trong số họ vẫn mặc trang phục cổ truyền và thi hành các nghi lế truyền thống, một số khác đã thích nghi với những người Thiên Chúa giáo láng giềng với quần ngắn và áo cộc tay

**Hành chính**
Tỉnh có 2 thành phố, trong đó thành phố General Santos là thành phố đô thị hóa cao và tỉnh lị Koronadal, và 10 đô thị tự trị:- Baga- Lake Sebu- Norala- Polomolok- Santo Niño- Surallah- Tampakan- Tantangan- T’Boli- Tupi

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
  Website chính thức Nam Cotabato date=2016-11-29 
Thể loại:Tỉnh của Philippines
Thể loại:Nam Cotabato
S Club

S club thường được biết đến với tên S Club 7 và hiện đang thực hiện các buổi biểu diễn với tên S Club 3, là một nhóm nhạc Anh được thành lập bởi cựu điều hành viên nhóm Spice Girl - Simon Fuller. Các thành viên của nhóm gồm: Tina Barrett, Paul Cattermole, Jon Lee, Bradley McIntosh, Jo O'Meara, Hannah Spearritt và Rachel Stevens. Nhóm bắt đầu nổi tiếng khi đóng vai chính trong bộ phim truyền hình Miami 7, phát sóng trên đài BBC năm 1999.Thành tích đáng nể của họ trong 5 năm hoạt động phải kể đến là 4 đĩa đơn xếp hạng toàn Anh, album phòng thứ hai '7' của họ cũng giành vị trí quán quân, một loạt các hit lọt vào top 10 ở hầu hết các nước châu Âu, một số nước châu Á, châu Phi.Họ phát hành tổng cộng 4 album, 11 đĩa đơn, và bán được gần 20 triệu album trên toàn thế giới. Album đầu tay 'S Club' của họ cũng như một sồ nghệ sĩ cùng thời đã tạo nên một làn sóng mạnh mẽ trong làn nhạc pop thế giới những năm 1990. Cảm nhận R&B thể hiện rõ nét ở album cuối cùng của họ. Nhóm đầu tiên hợp tác với hãng đĩa Polydor Records thông qua quản lý Simon Fuller. Bộ phim truyền hình của họ được phát sóng trên hơn 100 quốc gia, thu hút hơn 90 triệu người xem đồng hành qua từng tập phim.
Nhóm giành được hai giải BRIT Awards vào năm 2000 ở hạng mục Bước đột phá của năm và Đĩa đơn của năm (Ca khúc Don't syop movin')vào năm 2002. Năm 2001 đĩa đơn Don't syop movin' đồng thời nhận giải thu âm của năm (Record of the Year award). Thành viên của nhóm Paul Cattermole rời nhóm năm 2002, cái tên 'S Club 7' được đổi thành 'S Club '.
Cattermole rời nhóm khiến nhóm phải không ngừng chiến đấu với nhiều tin đồn tan rã. Tuy nhiên cho đến ngày 21 tháng 4, năm 2003, nhóm mới chính thức tuyên bố tan rã. 5 năm sau S Club 3 gồm 3 thành viên cũ của nhóm O'Meara, Cattermole và McIntosh thực hiện một số tour diễn tại các trường đại học và các câu lạc bộ, trình diễn các ca khúc trong album 'Greatest Hits' của họ.

**Quá trình thành lập và phát triển**
S Club 7 (sau này chuyển thành S Club khi Paul Cattermole rời nhóm) là một nhóm nhạc pop của Anh thành lập bởi quản lý cũ của nhóm Spice Girls, ông Simon Fuller. Nhóm bắt đầu có tiếng tăm qua chương trình truyền hình trên đài BBC của riêng họ. Thành công nghe có vẻ dễ dàng đến với họ nhưng trên thực tế các thành viên trong nhóm phải trải qua khá nhiều khó khăn trên con đường tìm kiếm thành công và danh tiếng

**Thành lập (1997-1998)**

**S Club và Miami 7 (1999-2000)**

**7 và L.A.7 (2000-2001)**

**Sunshine và Hollywood 7 (2001-2002)**

**Seeing Double, Viva S Club, Movie và Split (2002–03)**

**Những tác phẩm khác**

**Tranh cãi và tan rã**

**Phong cách âm nhạc**

**S Club 3**

**Tham khảo**

**Liên kết trang**
Trang web chính thức của S Club
Thể loại:Ban nhạc thập niên 1990
Thể loại:Ban nhạc thập niên 2000
Thể loại:Ban nhạc pop
Thể loại:Người đoạt giải BRIT
Thể loại:Ban nhạc thành lập năm 1999
Thể loại:Nghệ sĩ của 19 Recordings
Thể loại:Nghệ sĩ của Polydor Records
Thể loại:Nghệ sĩ của Interscope Records
Thể loại:Khởi đầu năm 1999 ở Anh
Thể loại:Ban nhạc thành lập năm 1998
Thể loại:Thành viên Dự án Anime và Manga

Thể loại này liệt kê các thành viên tham gia dự án Anime và Manga
Về mặt kỹ thuật, bất cứ ai sửa đổi / đóng góp cho các bài viết liên quan đến anime và manga đều là người tham gia rồi, dự án này không yêu cầu thêm bất cứ điều kiện gì khác. Nếu họ muốn họ có thể tự thêm mình vào dự án bằng cách đăng kí tên của họ với tư cách là thành viên tham gia. Điều này giúp truyền bá thông tin về dự án và có thể giúp các biên tập viên khác xem những loại bài viết mà thành viên quan tâm trong việc sửa đổi.
Để thêm chính bạn vào dự án hãy thêm dòng sau vào trang thành viên của bạn:
Hoặc là, nếu bạn thích dùng userbox, hãy thêm User WP Anime vào trang thành viên của bạn. User WP Anime tự động thêm vào 
thay cho bạn rồi!

Thể loại:Dự án Anime và Manga
Nueva Ecija

Nueva Ecija là một tỉnh của Philippines thuộc vùng Trung Luzon. Tỉnh lị là thành phố Palayan. Theo chiều kim đồng hồ từ phía nam, tỉnh giáp với Bulacan, Pampanga, Tarlac, Pangasinan, Nueva Vizcaya, và Aurora.
Tên của tỉnh được đặt theo tên của thành phố cổ Écija ở Sevilla, Tây Ban Nha. Năm 1896, Nueva Ecija trở thành tỉnh đầu tiên nổ ra khởi nghĩa chống lại sự chiếm đóng của Tây Ban Nha và là một trong những tỉnh đầu tiên tuyên bố độc lập năm 1898.

**Lịch sử**
Nueva Ecija là nơi nhập cư của hàng nghìn người vào thế kỷ trước. Những người dân từ các tỉnh Pampanga, Tarlac, Bulacan, Pangasinan và Ilocos. Ngày nay cư dân Nueva Ecija có nguồn gốc từ những người định cư này và nhiều người vẫn gìn giữ những nét văn hóa truyền thống ở quê hương của tổ tiên họ. Khoảng 77% sử dụng tiếng Tagalog như là ngôn ngữ thứ nhất, những người nói tiếng Kapampangan, tiếng Pangasinan và tiếng Ilocano sinh sống ở các đô thị phía bắc và phía nam

**Kinh tế**
Nueva Ecija được coi là "Kho thóc" của Philippines vì có đất đại màu mỡ và là tỉnh dẫn đầu khu vực Đông Nam Á về trồng hành, chủ yếu ở đô thị tự trị Bongabon, ngoài ra còn có các nông sản như xoài, chuối, tỏi và rau quả.
Giaó dục được coi là một ngành kinh tế chính trong tỉnh. Các cơ sở giáo dục hàng đầu là Đại học Quốc gia Trung Luzon ở Munoz, Đại học Khoa học & Công nghệ Nueva Ecija, Đại học Wesleyan-Philippines, Học viện La Fortuna và Đại học Araullio ở Cabanatuan.
Một vài khu vực có ngành khai mỏ. Dồng và mangan được tìm thấy ở General Tinio, Carranglan và Pantabangan, một số nơi còn có cả vàng. Vào tháng 6/2008 tỉnh còn nhận thêm biệt danh "Thủ phủ sữa của Philippines" vì tỉnh có sản lượng sữa bò và sữa trâu (trâu Mã Lai) nhiều hơn bất cứ nơi nào ở Philippines

**Hành chính**
Tỉnh có 5 thành phố:
*Cabanatuan
*Gapan
*Palayan
*San Jose
*Thành phố Khoa học Muñoz
**Guimba
27 đô thị tự trị:
*Aliaga
*Bongabon
*Cabiao
*Carranglan
*Cuyapo
*Gabaldon (Bitulok & Sabani)
*General Mamerto Natividad
*General Tinio
*Jaén
*Laur
*Licab
*Llanera
*Lupao
*Nampicuan
*Pantabangan
*Peñaranda
*Quezon (Bertese và Ilog Baliwag)
*Rizal
*San Antonio
*San Isidro
*San Leonardo
*Santa Rosa
*Santo Domingo (Konsehal Jayson Sagnip, Zone 1 San Fabian)
*Talavera
*Talugtug
*Zaragoza

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 Website chính thức Nueva Ecija date = ngày 14 tháng 3 năm 2007- Du lịch Nueva Ecija date = ngày 4 tháng 3 năm 2016
Thể loại:Tỉnh của Philippines
Occidental Mindoro

Occidental Mindoro hay Tây Mindoro là một tỉnh của Philippines thuộc vùng MIMAROPA ở Luzon. Tiunhr là nơi cư trú của người Mangyan bản địa. Tỉnh lị là Mamburao. Đúng như tên gọi của mình, Occidental Mindoro ở nửa phía tây của hòn đảo Mindoro. Phía tây là Biển Đông và đảo Palawan ở phía tây nam qua Eo biển Mindoro, phía bắc qua biển là Batangas.

**Địa lý**
Occidental Midoro về tổng thể có cả núi, đồi, sông, thung lũng và những đồng bằng rộng và một số hồ nước ngọt Những ngon núi cao nhất ở sâu trong nội địa và là ranh giới với tỉnh sónginh ở phía đông. Occidental Mindoro có hai mùa là mùa khô và mùa mưa, Mùa mưa bắt đầu vào cuối tháng 5 và kéo dài đến tháng 10. Mùa khô bắt đầu từ tháng 11, tháng 3 và tháng tư là khô hanh nhất, bầu trời quang đãng và nung nóng mặt đất.

**Lịch sử**
Lịch sử của Occidental Mindoro có liên quan mất thiết đến lịch sử giao thương của hòn đảo Mindoro. Xưa kia, hòn đảo được gọi là Ma-i. Đảo chính thức được gọi là Mait và được các thương nhân người Hoa biến đến trước khi người Tây Ban Nha xuất hiện. Được đề cập đến biên niên sử của Trung Quốc vào năm 775 SCN và chi tiết hơn vào năm 1225. Đây là điểm thả neo chính của lộ trình thương mại Đông Nam Á thời kỳ tiền Philippines, các nhà buôn Ả Rập và Ấn Độ đã buôn bán với những người bản địa. Năm 1570, người Tây Ban Nha bắt đầu đô hộ hòn đảo và đặt tên đảo là"Mina de Oro"(mỏ vàng) sau khi họ tìm được một số kim lọa quý và thực tế là chưa từng tìm thấy vàng trên đảo.
Người dân bản địa Mindoro được người Tây Ban Nha gọi là Manguianes. Tuy nhiên những người bản địa tự coi mình thuộc về một sắc tộc hay thị tộc, Có 7 dân tộc hay thị tộc trên đảo và họ sinh sống, nói những thứ ngôn ngữ khác nhau. Người dân trên đảo không có các chiến binh, họ sống hòa bình và nhút nhát nhưng là những người bạn tốt.

**Nhân khẩu**
Tổng dân số Occidental Mindoro là 380.250 người theo thống kê năm 2000, là tỉnh ít dân thứ 21 trong cả nước, mật độ dân số là 61 người/km². Các ngôn ngữ chính là tiếng Tagalog, tiếng Ilocano, tiếng Visaya và những ngôn ngữ khác trong đất nước. Occidental là một xã hội đa văn hóa, dân cư chủ yếu là người nhập cư từ các tỉnh khác.
Người dân bản địa được gọi là Mangyan (Manguianes trong tiếng Tây Ban Nha, Mañguines trong tiếng Tagalog cổ) với 7 bộ tộc riêng biệt. Họ sống sâu trong nội địa đặc biệt là vùng cao nguyên. Họ được cho là đến từ Indonesia và đã định cư tại đảo từ thời tiền sử. Ngày nay, họ chỉ có số lượng 80.000 trên cả hai phần của hòn đảo, nhưng không có số liệu chính xác về họ vì nhiều người vẫn còn lảng tráng những người ở vùng thấp.

**Hành chính**
Tỉnh có 11 đô thị tự trị

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 WOW Philippines - Occidental Mindoro date=2008-04-10 

Thể loại:Tỉnh của Philippines
Thể loại:Mindoro
Thể loại:Mimaropa
Oriental Mindoro

Oriental Mindoro là một tỉnh của Philippines thuộc vùng Mimaropa ở Luzon. Đúng như tên gọi của mình, tỉnh nằm ở phía đông của hòn đảo Mindoro. Thành phố duy nhất trên đảo là tỉnh lị Calapan của tỉnh. Oriental Mondoro đang phát triển như một điểm đến du lịch và thương mại của Philippines. Năm 2005, Philippines đã khánh thành trung tâm sinh thái biển ở tỉnh có quy mô lớn nhất thế giới. UNESCO đã công nhận Puerto Garela là khu dự trữ sinh quyển  năm 1970. 

**Lịch sử**
Lịch sử của Oriental Mindoro có liên quan mất thiết đến lịch sử giao thương của hòn đảo Mindoro. Xưa kia, hòn đảo được gọi là Ma-i. Đảo chính thức được gọi là Mait và được các thương nhân người Hoa biến đến trước khi người Tây Ban Nha xuất hiện. Được đề cập đến biên niên sử của Trung Quốc vào năm 775 CN và chi tiết hơn vào năm 1225. Đây là điểm thả neo chính của lộ trình thương mại Đông Nam Á thời kỳ tiền Philippines, các nhà buôn Ả Rập và Ấn Độ đã buôn bán với những người bản địa. Năm 1570, người Tây Ban Nha bắt đầu đô hộ hòn đảo và đặt tên đảo là "Mina de Oro" (mỏ vàng) sau khi họ tìm được một số kim lọa quý và thực tế là chưa từng tìm thấy vàng trên đảo.
Người dân bản địa Mindoro được người Tây Ban Nha gọi là Manguianes. Tuy nhiên những người bản địa tự coi mình thuộc về một sắc tộc hay thị tộc, Có 7 dân tộc hay thị tộc trên đảo và họ sinh sống, nói những thứ ngôn ngữ khác nhau. Người dân trên đảo không có các chiến binh, họ sống hòa bình và nhút nhát nhưng là những người bạn tốt.

**Nhân khẩu**
Theo thống kê năm 2007, dân số của Oriental Mindoro là 735.769 người và là tỉnh đông dân nhất trong vùng, Tỉ lệ tăng dân số trung bình hàng năm là 1,06%. Nông thôn là nơi sinh sống của 70% dân cư trong tỉnh. Tiếng Tagalog là ngôn ngữ chủ yếu và được sử dụng rộng rãi. Ngoài ra còn một số thứ tiếng khác như tiếng Cebuano và tiếng Ilocano, các bộ tộc thổ dân sử dụng ngôn ngữ của họ. Hầu hết cư dân trong tỉnh theo đạo Công giáo La Mã.

**Hành chính**
Ngoài tỉnh lị Calapan, tỉnh được chia thành 14 đô thị tự trị:
*Baco
*Bansud
*Bongabong
*Bulalacao
*Gloria
*Mansalay
*Naujan
*Pinamalayan
*Pola
*Puerto Galera
*Roxas
*San Teodoro
*Socorro
*Victoria

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 Website chính thức của Oriental Mindoro date = ngày 15 tháng 4 năm 2009- Du lịch Oriental Mindoro date = ngày 23 tháng 6 năm 2010
Thể loại:Tỉnh của Philippines

Thể loại:Mindoro
Thể loại:Mimaropa
Mát dần toàn cầu

Nhiệt độ trung bình khác thường trong giai đoạn 1965-1975 so với giai đoạn 1937-1946. Dữ liệu được thu thập gián tiếp bằng nhiều phương pháp.
Mát dần toàn cầu (tiếng Anh: Global cooling) là một giả thuyết trong những năm 1970 cho rằng bề mặt Trái Đất và lớp khí quyển đang lạnh dần, kéo theo sự đóng băng. Giả thuyết này đã nhận được sự phản ứng nhiều chiều trong giới khoa học. Số người quan tâm tới hiện tượng này cũng gia tăng do tác động tổng hợp của thông tin báo chí không phản ánh chính xác hiểu biết khoa học về chu kỳ băng hà, và một phần dựa trên xu hướng giảm nhẹ nhiệt độ từ những năm 1940 đến đầu những năm 1970. Ngược lại với các phỏng đoán về mát dần toàn cầu, quan điểm khoa học hiện nay về biến đổi khí hậu là Trái Đất không mát dần lâu dài mà đang trải qua quá trình ấm lên toàn cầu trong thế kỷ 20.

**Xem thêm**
Ấm lên toàn cầu
*Mờ đi toàn cầu

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Details historical presentation of Global Cooling in the popular media date=2010-09-18 -  Discussion and quotes from various papers about the "1970s prediction of an imminent ice age"-  SCOPE 13 - The Global Carbon Cycle date = ngày 3 tháng 1 năm 2003, SCOPE, 1976.-  SCOPE 27 - Climate Impact Assessment date = ngày 3 tháng 1 năm 2003, 1984.- url-status=dead - archive-url=https://web.archive.org/web/20100213074918/http://hol.sagepub.com/cgi/content/abstract/12/2/239 - http://www.saveportland.com/Climate/index.html - some newspaper scans- http://www.climatemonitor.it/wp-content/uploads/2009/12/1974.pdf - CIA report from 1974
Thể loại:Biến đổi khí hậu
Thể loại:Khoa học thập niên 1970
Quezon

Quezon là một tỉnh của Philippines thuộc vùng CALABARZON ở Luzon. Tên tỉnh được đặt theo tên của Manuel L. Quezon, tống thống thứ hai của Philippines, tỉnh lị là thành phố Lucena. Không nên nhầm lẫn tỉnh với thành phố Quezon, thành phố này không nằm trong tỉnh mà thuộc về Vùng thủ đô Manila và thậm chí cũng không giáp với tỉnh.
Quezon giáp với Aurora về phía bắc, Bulacan, Rizal, Laguna và Batangas ở phía tây và 2 tỉnh Camarines về phía đông. Quezon nằm ở một eo đất chia tách bán đảo Bicol khỏi phần chính của đảo Luzon. Tỉnh cũng quản lý quần đảo Polillo ở Biển Philiipines
Sức lôi cuốn du lịch của tỉnh đến từ Núi lửa Banahaw trứ danh cao tới 2.188 m. Ngọn núi được bao quanh bởi những điều thần thánh huyền bí. Nhiều tổ chức tín ngưỡng và tôn giáo ở trên ngọn núi và một số giáo dân Thiên Chúa đi thăm ngọn núi vào Tuần thánh trước lễ Phục Sinh.

**Lịch sử**
Quezon vốn bao gồm cả các tỉnh Batangas, Laguna, Nueva Ecijia ngày nay. Khu vực bị người Tây Ban Nha thực dân hóa vào năm 1571-1572. Vào năm 1591, tỉnh được thành lập và được gọi là "Kaliraya" hay "Kalilayan", sau đó đô thị tỉnh lị được gọi là Unisan. Vào khoảng thế kỷ 18, tỉnh lị chuyển về thị trấn Tayabas và tỉnh cũng chuyển sang tên này.
Người Mỹ sau đó đến và xâm chiếm Philippines. Một chính phủ dân sự được thiết lập tại tỉnh vào ngày 1901-03-02 với Lucena là thủ phủ. Sau Chiến tranh Thế giới thứ 2, năm 1946, tỉnh Tayabas đổi tên thành Quezon theo tên vị tổng thống thứ hai của đất nước. Năm 1951, phần phía bắc của Quezon thiết lập phó tỉnh Aurora (gồm cả Baler). Aurora là tên của vợ Tổng thống Quezon. Năm 1979, Aurora hoàn toàn tách khỏi Quezon và trở thành một tỉnh riêng.

**Địa lý**
Quezon ở phía đông của Metro Manila, là tỉnh lớn thứ sáu của Philippines với diện tích lên tới 8.706,6 km². Phần phía bắc của tỉnh xen giữa dãy núi Sierra Madre và Biển Philippines. Phần phía nam gồm có eo đất Tayabas, eo đất tách bán đảo Bicol khỏi đảo chính Luzon và bán đảo Bondoc giữa vịnh Tayabas và vịnh Ragay

**Nhân khẩu**
Cư dân trong tỉnh chủ yếu là người Tagalog và tập trung ở vùng đồng bằng phía nam. Sau Chiến tranh Thế giới thứ 2, khu vực Infanta tiếp nhận những người nhập cứ từ Manila, Laguna và Batangas. Người dân từ Marinduque đến phần phía nam của eo đất Tayabas và bán đảo Bondoc và người nhập cư từ Bicol cũng đi đến một số đo thị trong tỉnh.

**Kinh tế**
Ngành kinh tes chủ đạo của Quezon là sản xuất dầu đừa và cùi dừa khô. Một phần lớn đất đai trong tỉnh là dành cho các đồn điền trồng dừa. Các nông sản khác là lúa gạo, ngô, chuối và cà phê. Ngư nghiệp cũng chiếm tỷ trọng lớn trong kinh tế tỉnh.

**Hành chính**
Ngoài thành phố tỉnh lị, Quezon có 39 đô thị tự trị:

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 Website chính thức Chính quyền tỉnh Quezon- Cộng đông Quezon date=2004-03-27 
Thể loại:Tỉnh của Philippines
Thể loại:Luzon
Rizal

Rizal là một tỉnh nằm ở vùng CALABARZON của Philippines, cách thủ đô Manila 20 km về phía đông. Tên tỉnh được đặt theo Anh hùng dân tộc Philippines José Rizal. Chính quyển tỉnh Rizal năm 2008 đã chuyển tỉnh lị từ Pasig đến Antipolo. Tòa nhà chính quyền mới hoàn thành vào tháng 3 năm 2009, thay thế Tòa nhà 33 năm tuổi ở tỉnh lị cũ.
Rizal giáp với Vùng thủ đô Manila ở phía tây, Bulacan ở phía bắc, Quezon ở phía đông và Laguna ở phía nam. Tỉnh nằm ở phía bắc của Laguna de Bay, hồ lớn nhất Philippines.Rizal là một tỉnh đồi núi ở sườn cao phía tây của phần phía nam dãy núi Sierra Madre. 

**Nhân khẩu**
Những cư dân Rizal gốc là người Tagalog mà nay vãn chiếm đa số trong tỉnh. Các sắc tộc thiểu số là người Ilocano, người Bicolano, người Kapampangan, người Pangasinese và người Cebuano. Tiếng Tagalog là ngôn ngữ chính trong tỉnh
Hầu hết cư dân theo Công giáo La Mã và nhiều đô thị ở Rizal có những nhà thờ hàng trăm năm tuổi do người Tây Ban Nha xây dựng, đáng chú ý là Nhà thờ lớn Antipolo.

**Lịch sử**
Tỉnh Rizal vốn bao gồm 26 thị trấn. Lãnh thổ này được tổ chức về tỉnh Tondo và tỉnh Laguna dưới thời cai trị của Tây Ban Nha. Có một số đô thị khá phát đạt như Pasig, Parañaque, Taytay, Cainta. Những người định cư đầu tiên tới Rizal là người Hoa và sau đó chịu ảnh hưởng và pha trộn với các thương nhân Ả Rập một thời gian dài trước khi thực dân Tây Ban Nha đến.
Năm 1853, một đơn vị hành chính mới được hình thành. Gồm có Antipolo, Bosoboso, Cainta và Taytay từ tỉnh Tondo và các thị trấn Morong, Baras, Tanay, Pililla, Angono, Binangonan Jalajala từ tỉnh Laguna, với thủ phủ là Morong. Sau đó đơn vị này chuyển thành Distrito Politico-Militar de Morong sau đó 4 năm. Năm 1860, tỉnh Tondo trở thành tỉnh Manila
Năm 1901, tỉnh Rizal được chính thức thành lập. Tỉnh mới này gồm 27 đô thị tự trị trong đó 15 từ tỉnh Manila cũ. Vào ngày 7/11/1975, 12 đô thị Las Piñas, Parañaque, Muntinlupa,
Taguig, Pateros, Makati, Mandaluyong, San Juan, Malabon, Navotas, Pasig and Marikina và 3 thành phố là Caloocan, Pasay và Quezon được sáp nhập vào Metro Manila. Tỉnh Rizal còn lại 14 đô thị.

**Hành chính**
Rizal gồm có 13 đô thị tự trị và 1 thành phố:

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 Website Chính quyền Rizal date = ngày 8 tháng 9 năm 2008- Cẩm nang du lịch Rizal date=2011-03-08 
Thể loại:Tỉnh của Philippines

Thể loại:Khởi đầu năm 1901
Samar (tỉnh)

Samar, trước đây gọi là Tây Samar, là một tỉnh của Philippines thuộc vùng Đông Visayas. Tỉnh lị là thành phố Catbalogan. Tỉnh nằm ở phía tây của đảo Samar cùng với một vài đảo nhỏ khác ở biển Samar phía tây phần đảo chính. Thành phố Catbalogan và thành phố Calbayog của tỉnh là hai trong ba thành phố duy nhất trên toàn bộ hòn đảo. Phía bắc tỉnh giáp với tỉnh Bắc Samar và phía đông giáp Đông Samar. Samar kết nối với Leyte qua cây cầu San Juanico qua eo biển San Juanico, eo biển hẹp nhất Philippines. Ở phía nam là vịnh Leyte.

**Lịch sử**
Nhà thám hiểm Ruy López de Villalobos đến đảo lần đầu tiên vào năm 153 và đặt tên đảo là Las Islas Filipinas. Cho đến năm 1596, nhiều cái tên như Samar, Ibanao, Tandaya được đặt cho đảo. Cái tên Samar có nguồn gốc từ ngôn ngữ địa phương "samad" có nghĩa là vết thương hay vết cắt, phù hợp khi mô tả đặc điểm tự nhiên lởm chởm của đảo. Trong những ngày đô hộ đầu tiên của thực dân Tây Ban Nha, Samar là một phần của Cebu. Năm 1735, Samar và Leyte hợp nhất trong một tỉnh với Carigara, Leyte là thủ phủ. Năm 1768, Samar lại trở thành một tỉnh riêng. Năm 1965, Samar bị chia thành 3 đơn vị: Bắc Samar, Đông Samar, Tây Samar. Mỗi vùng có một thủ phủ riêng. Tây Samar sau đổi lại thành Samar như ngày nay.

**Nhân khẩu**
Người dân bản địa tại Samar là người Waray-Waray Samar. Tuy nhiên ở các đô thị tự trị Almagro và Santo Niño, tiếng Cebuano là ngôn ngữ mẹ đẻ.

**Hành chính**
Tỉnh có 2 thành phố:
*Catbalogan
*Calbayog
24 khu tự quản:
*Almagro
*Basey
*Calbiga
*Daram
*Gandara
*Hinabangan
*Jiabong
*Marabut
*Matuguinao
*Motiong
*Pagsanghan
*Paranas (Wright)
*Pinabacdao
*San Jorge
*San Jose De Buan
*San Sebastian
*Santa Margarita
*Santa Rita
*Santo Niño
*Merida
*Tagapul-an
*Talalora
*Tarangnan
*Villareal
*Zumarraga

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 Website chính thức Chính quyền tỉnh Samarbot=InternetArchiveBot - Thời báo Samar
Thể loại:Tỉnh của Philippines
Sarangani

Sarangani là một tỉnh của Philippines thuộc vùng SOCCKSARGEN. Tỉnh lị là Alabel. Tỉnh giáp với Nam Cotabato ở phía bắc và Davao del Sur ở phía đông, phía nam là biển Celebes. Tỉnh bao quanh thành phố đô thị hóa cao General Santos. Tỉnh gồm có hai phần tách biệt với nhau bởi vịnh Sarangani và thành phố trên, tỉnh nguyên là một bộ phận của Nam Cotabato cho đến khi tách ra vào năm 1992.

**Lịch sử**
Những cư dân đầu tiên trong tỉnh là người những thổ dân bản địa gọi là "MunaTo", có nghĩa là "người đầu tiên". Trước 1992 tỉnh là một phần của Sarangani. Hiện nay, đa số dân trong tỉnh là người nhập cư từ vùng Visayas và ngôn ngữ chủ yếu là tiếng Cebuano

**Hành chính**
Phần phía tây của tỉnh gồm 3 đô thị tự trị:
*Kiamba
*Maasin
*Maitum
Phần phía đông gồm 4 đô thị tự trị:
*Alabel
*Glan
*Malapatan
*Malungon

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 Website chính thức của Chính quyền Sarangani- Website du lịch Sarangani date=2011-03-02 
Thể loại:Tỉnh của Philippines
Sorsogon

Sorsogon (tiếng Bikol: Probinsya kan Sorsogon; Lalawigan ng Sorsogon) là một tỉnh của Philippines thuộc vùng Bicol, đây là tỉnh cực nam của Luzon và được chia thành 14 đô thị tự trị và một thành phố tỉnh lị cùng tên. Tỉnh giáp với Albay ở phía bắc. Sorsogon nằm ở đỉnh cuae bán đảo Bicol và đối diện với đảo Samar ở phía đông nam qua eo biển San Bernardino.

**Lịch sử**
Sau cái chết của Ferdinand Magellan năm 1521, người Tây Ban Nha vẫn tiếp tục thực dân hóa Philippines. Sorsogon từng một phần được chính quyền thực dân cai trị cùng một đơn vị hành chính với tỉnh Albay, bao gồm cả tỉnh đảo Masbate. Năm 1934, Sorsogon trở thành một tỉnh riêng biệt cho đến nay.

**Địa lý**
Sorsogon ở cực nam của bán đảo Bicol, địa hình của tỉnh không bằng phẳng, ngoài trừ Irosin, tất cả các đô thị đều nằm dọc theo bờ biển, chúng dược kết nối với nhau bằng những con đường bê tông hoặc đường nhựa. Vùng núi trải râccs khu vực đông bắc, tây bắc và tây. Núi Bulusanlà điểm cao nhất, lên tới 1560 mét.

**Nhân khẩu**
Hầu hết dân cư trong tỉnh thuộc sắc tộc Bicolano. Sorsogueños là tên mà người Sorsogon tợ gọi mình. Người dân trong tỉnh rất sùng đạo, hầu hết theo Công giáo La Mã. Ngoài ra còn có một số người Hồi giáo nhập cư từ Mindanao, hầu hết họ làm ở các cửa hàng nhỏ. Hầu hết người dân trong tỉnh hiểu tiếng Tagalog và tiếng Bicolano. Tiếng Anh được hầu hết những người có trình độ văn hóa thông hiểu.

**Hành chính**
Ngoài thành phố tỉnh lị cùng tên, tỉnh được chia thành 14 đô thị tự trị
*Barcelona
*Bulan
*Bulusan
*Casiguran
*Castilla
*Donsol
*Gubat
*Irosin
*Juban
*Magallanes
*Matnog
*Pilar
*Prieto Diaz
*Santa Magdalena

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 Website chính thức của Sorsogon
Thể loại:Tỉnh của Philippines
Sultan Kudarat

Sultan Kudarat là một tỉnh của Philippines thuộc vùng SOCCKSARGEN ở Mindanao. Tỉnh lị là Isulan. Tỉnh giáp với Maguidanao và Cotabato ở phái bắc, Nam Cotabato và Sarangani ở phía nam, Davao del Sur ở phía đong và Biển Celebes ở phía tây.

**Nhân khẩu**
Theo thống kê năm 2000, Sultan Kudarat có dân số là 586.505 người. Những người Hồi giáo vốn chiếm đa số trong tỉnh nhưng làn sóng nhập cư của những người Thiên Chúa giáo đã khiến họ chiếm ưu thế so với người Hồi giáo và người thổ dân miền núi. Người Maguidanao sinh sống ở các đô thị ven biển. Các nhóm bộ tộc trong tỉnh gồm Iranons, Tirurays và Manobo. Tổng cộng có 84 phương ngữ được nói trong tỉnh, chiếm ưu thế là tiếng Hiligaynon (Ilonggo), mặc dù tiếng Ilocano và tiếng Cebuano được sử dụng ở mốt số đô thị tự trị. Tiếng Maguindanao là ngôn ngữ bản địa của người theo Hồi giáo.

**Địa lý**
Sultan Kudarat ở phía tây nam của đảo Mínanao. Có ba đô thị ở vùng ven biển phía tây trong khi các dãy núi ở trung tâm chia cắt chúng với phần còn lại của tỉnh. Cũng có một số núi ở phía đông, tạo ra các bồn địa ở giữa. Khí hậu Sultan Kudarat có mùa khô ngắn kéo dài dưới ba tháng. Không giống như hầu hết các tỉnh khác ở Philippines, Sultan Kudarat thường không có các trận bão đe dọa.

**Kinh tế**
Kinht tế Sultan Kudarat chủ yếu phụ thuộc vào nông nhgiệp. Với ngành nông nghiệp rộng lớn với nhiều loại cây trồng khác nhau như lúa gạo, ngô, Cà phê và rau xanh. Tỉnh tự cung cấp đủ gia súc, thịt lợn và các lại củ quả. Tỉnh là một trong ít nơi trồng loại khoai tây Ireland ở Philippines. Ngư nghiệp cũng là một ngành kinh tế phát triển nhanh trong tỉnh. Cá ngừ đánh bắt ở biển Celebes có chất lượng cao và dùng để xuất khẩu sang Nhật Bản và Châu Âu

**Hành chính**
Tỉnh có 1 thành phố và 11 đô thị tự trị;
*Tacurong (thành phố song không phải là tỉnh lị)
*Bagumbayan
*Columbio
*Esperanza
*Isulan
*Kalamansig
*Lambayong (Mariano Marcos)
*Lebak
*Lutayan
*Palimbang
*President Quirino
*Sen. Ninoy Aquino

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 Website chính thức của Sultan Kudarat date=2007-12-13 
Thể loại:Tỉnh của Philippines
Surigao del Sur

Surigao del Sur là một tỉnh của Philippines thuộc vùng Caraga ở Mindanao, thủ phủ là thành phố Tandag. Tỉnh giáp với Surigao del Norte về phái bắc, Agusan del Norte và Agusan del Sur về phái tây và giáp Davao Oriental về phía nam. Surigao del Sur nằm ở bờ biển phía đông của Mindanao và đối diện với Biển Philippines.

**Lịch sử**
Trước khi người Tây Ban Nha tới, tỉnh có một số bộ tộc thổ dân là Mamanua và Manobo. Sau đó, những dân tộc khác cũng thuộc nhóm người Nam Đảo từ Visayas đến định cư bên cạnh những người bản địa. Cùng với làn sóng nhập cư, tên của tỉnh lại được bắt nguồn từ một trong số những dân tộc bản địa là người Saliagao, những người sống gần các vùng cửa sông, được những người định cư đọc trệch dần thành Surigao

**Nhân khẩu**
Surigao là nơi cư trú của các bộ tộc Mamanwa và Manobo. Những vũ điệu của họ là cơ sở cho một Lễ hội địa phương "Lễ hội Sirong" được tổ chức đặc biệt là ở thị trấn Cantilan. Lễ hội Sirong mô tả quá trình Thiên Chúa giáo hóa những thổ dân bản địa trong khi họ chống lại những người Hồi giáo. Trên thực tế, các bộ tộc này đã chuyển sang đạo Thiên Chúa ngay từ thời kỳ đầu đô họ của thực dân Tây Ban Nha
Tiếng Surigaonon được nói ở hầu hết mọi nơi tại Surigao del Sur ngoại trừ thành phố Bislig và các đô thị tự trị Lianga, Barobo, Hinatuan, Lingig, và Tagbina. Những địa phương trên sử dụng tiếng Kamayo. Những thổ dân (Manobo) sử dụng các ngôn ngữ của bộ tộc.

**Hành chính**
Tỉnh có 2 thành phố:
*Baslig
*Tandag
Tỉnh gồm 17 đô thị tự trị:
*Barobo
*Bayabas
*Cagwait
*Cantilan
*Carmen
*Carrascal
*Cortes
*Hinatuan
*Lanuza
*Lianga
*Lingig
*Leyte
*Madrid
*Marihatag
*San Agustin
*San Miguel
*Tagbina
*Tago
*Palo

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 Surigao del Sur provincial profile at Philippine Provincial Profiles
Thể loại:Tỉnh của Philippines
Sulu

Sulu là một tỉnh của Philippines thuộc Vùng tự trị Hồi giáo Mindanao. Tỉnh lị là Jolo. Tỉnh nằm trên phần trung tâm của Quần đảo Sulu, giữa Basilan và Tawi-Tawi. Trong lịch sử tỉnh vốn là Vương quốc Hồi giáo Sulu.

**Lịch sử**
Hồi giáo được biết đến và ảnh hưởng đến Đông Nam Á vào khoảng năm 1138. Những người Ả Rập, người Ba Tư và nhưng người Hồi giáo khác mở đường cho việc truyền giáo, giao thương, nghiên cứu và viễn cảnh Sulu và Mindanao vào thế kỷ 12. Sau đó là sự thành lập của Vương quốc Hồi giáo Sulu có vua đầu tiên là Rajah Baguinda.
Khu hành chính Mindanao và Sulu được thành lập năm 1914 và bãi bỏ vào ngày 5/2/1920. Văn phòng những người bản địa không theo Thiên Chúa giáo hoạt động vào năm 1916. Sau khi Philippines độc lập, Sulu vẫn thuộc quyền cai quản của Hoa Kỳ cho đến năm 1935 và Toàn quyền ở Manila đã thương thảo về vấn đề Sulu. Ngày nay, Sulu là một phần của Vùng tự trị Hồi giáo Mindanao

**Nhân khẩu**
Mặc dù có sự hội nhập giữa các cộng đồng Hồi giáo và Thiên Chúa giáo, người Tausug chiếm ưu thế tại quần đảo Sulu. Người Tausug nằm trong số những người Philippines đầu tiên đi theo Hồi giáo.

**Kinh tế**
Nền kinh tế Sulu chủ yếu phụ thuộc vào nông nghiệp với trồng trọt và đánh bắt cá là những nguồn thu nhập chính của người dân. Đất đai màu mỡ và khí hậu lý tưởng nên có thể trồng nhiều loại cây như chuối Abacá, dừa, cam cũng như những giống trái cây ngoại nhập như sầu riêng và măng cụt. Đánh cá là ngành kinh tế quan trọng nhất vì biển Sulu là một trong những nơi giàu nguồn lợi thủy sản nhất Philippines. Tỉnh cũng có ngành nuôi ngọc trai

**Hành chính**
Tỉnh được chia thành 19 đô thị tự trị:

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 Website chính thức của tỉnh Sulu date=2008-12-27 
Thể loại:Tỉnh của Philippines
Thể loại:Tỉnh đảo của Philippines
Thể loại:Biển Sulu
Tarlac

Tarlac là một tỉnh nội địa của Philippines trên đảo chính Luzon. Thủ phủ là thành phố Tarlac. Tarlac giáp với Pampanga ớ phía nam, Nueva Ecijia ở phía đông, Pangasinan ở phía bắc và Zambales ở phía tây. Tỉnh là một phần của vùng Trung Luzon.

**Nhân khẩu**
Theo thóng kê năm 2000, tỉnh có 1.068.783 người, mật độ là 350 người/km². Tiếng Kapampangan được sử dụng bởi hơn một nửa dân số, tiếp đến là tiếng Ilocano. Tiếng Tagalog cũng được hiểu rộng rãi.

**Kinh tế**
Kinh tế Tarlac chủ yếu phụ thuộc vào nông nghiệp, các nông sản chính là lúa gạo và mía đường. Vì tỉnh không giáp biển nên nghề thủy sản khá hạn chế

**Địa lý**
Miền đông Tarlac là bồn địa trong khi miền tây là vùng đồi núi. Vì vậy, tỉnh có một số ngọn núi cao như: Telakawa, Bueno, Dueg, Maasin.

**Hành chính**
Tỉnh được chia thành 1 thành phố tỉnh lỵ Tarlac và 17 đô thị tự trị:- Anao- Bamban- Camiling- Capas- Concepcion- Gerona- La Paz- Mayantoc- Moncada- Panuiqui- Pura- Ramos- San Clemente- San Jose- San Miguel- Santa Ignacia- Victoria

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
  Website chính thức của Chính quyền Tarlac
Thể loại:Tỉnh của Philippines
Thể loại:Luzon
Zambales

Zambales là một tỉnh của Philippines thuộc vùng Trung Luzon. Tỉnh lị là Iba. Zambales giáp với Pangasinan ở phía bắc, Tarlac và Pampanga ở phía đông và Bataan ở phía nam, phía tây là Biển Đông. Đây là tỉnh có diện tích lớn thứ hai trong số bảy tỉnh của vùng Trung Luzon, tỉnh nối tiếng bởi các loại quả xoài, chín nhiều từ tháng 1 đến tháng 4.
Zambales được phục vụ bởi Sân bay Quốc tế Vịnh Subic ở mũi Cubic, Subic Bay Freeport Zone tỉnh Bataan lân cận. Subic Bay Freeport Zone có nhiều điểm du lịch thú vị như các sòng bạc, các khu nghỉ dưỡng ven biển, công viên và các nhà ở và máy bay quân sự cũ.

**Địa lý**
Zambales nằm ở phía tây của hòn đảo Luzon, giữa Núi Zambales và Biển Đông. Bờ biển của tỉnh khá khúc khuỷu với đặc trưng là các vịnh và đảo nhỏ. Dãy núi phía đông của tỉnh chiếm 60% diện tích. Vịnh Subic ở cực nam của tỉnh, đây là một cảng tự nhiên và được lựa chọn làm căn cứ cho Hải quân Hoa Kỳ. Núi Pinatubo nằm ở nơi giao cắt giữa 3 tỉnh Zambales, Pampanga và Tarlac, núi lửa này đã phun trào vào năm 1991. Zambales được chia thành 2 mùa:mùa khô từ tháng 10 đến tháng 6 và mùa mưa từ tháng 7 đến tháng 9.

**Nhân khẩu**
Người Aetas ở Núi Pinatubo là những người định cư sớm nhất tại vùng mà nay là tỉnh Zambales. Sau đó họ bị người Sambal thay thế, người Sambal đến từ hòn đảo cùng tên và thuộc nhóm người Nam Đảo. Nhiều người Sambal vẫn tin vào các điều mê tín dị đoan.
Người Sambal, người Tagalog, người Ilocano và người Kapampangan ngày nay tạo thành bốn nhóm dân tộc lớn nhất tại Zambales. Tuy nhiên cũng có nhiều cuộc hôn nhân hỗn chủng đã diễn ra. Hầu hết cư dân tại phần phía nam Zambales là người nhập cư từ nhiều vùng khác nhau của đất nước vốn đến đây để tìm cơ hội tại các Căn cứ Hải quân Subic của Hoa Kỳ (San Antonio và Subic) trong thời kỳ Hoa Kỳ cai trị Philippines. Nhiều người tìm được việc làm và định cư ở đây. Sự hiện diện của người Mỹ có ảnh hưởng rất lớn với người dân từ khẩu vị ăn uống, quần áo hay phong cách sống.
Tiếng Sambal, tiếng Tagalog và tiếng Ilocano là ba ngôn ngữ chính ở Zambales. Tiếng Ilocano là tiếng mẹ đẻ của 115.337 người, Tiếng Sambal là 114.637 và tiếng Tagalog là 114.637, 119.126 có ngôn ngữ mẹ để là các thứ tiếng khác như tiếng Kapampangan, tiếng Anh . Khoảng 75% cư dân có thể nói và hiểu tiếng Anh ở những mức độ khác nhau, các biển hiệu giao thông được viết bằng ngôn ngữ này.

**Lịch sử**
Người Tây Ban Nha khám phá ra khu vực năm 1572. Sau đó, một số đô thị đã được họ thành lập như Masinloc (1607), Iba (1611), và Santa Cruz (1612). Masinloc trở thành tỉnh lị đầu tiên. Tuy nhiên, tỉnh lị sau đó lại chuyển đến 3 thành phố khác trước khi đến Iba vì vị trí chiến lược của nó.

**Hành chính**
Ngoài thành phố tỉnh lị, Zambales có 13 đô thị tự trị. Bãi Panatag (Bãi cạn Scarborough) tranh chấp với Trung Quốc, được Philippines quản lý như một phần của tỉnh.
*Botolan
*Cabangan
*Candelaria
*Castillejos
*Iba
*Masinloc
*Palauig
*San Antonio
*San Felipe
*San Marcelino
*San Narciso
*Santa Cruz
*Subic

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 Website du lịch của Chính quyền tỉnh date=2011-01-15 - Thời báo Subic
Thể loại:Tỉnh của Philippines
Thể loại:Luzon
Zamboanga Sibugay

Zamboanga Sibugay là một tỉnh của Philippines thuộc vùng Bản đảo Zamboanga trên đảo Mindanao. Thủ phủ là Ipil. Tỉnh giáp với Zamboanga del Norte ở phía bắc, Zamboanga del Sur ở phía đông và Thành phố Zamboanga ở phía tây nam. Phía nam tỉnh là vịnh Sibuguey thuộc vịnh Moro. Zamboanga Sibugay được thành lập năm 2001 khi tách khỏi Zamboanga del Sur trở thành tỉnh thứ 79 của Philippines.

**Nhân khẩu**
Theo thống kê năm 2000, Zamboanga Sibugay có tổng dân số là 497.239 người với mật độ là 161 người/km², tỷ lệ tăng dân số trung bình là 2,09%. Các ngông ngữ chính trong tỉnh là tiếng Subanen, tiếng Cebuano, tiếng Ilongo và tiếng Zamboangueño/Chavacano. Ngoài ra còn có tiếng Tagalog, tiếng Ilocano và tiếng Anh.

**Kinh tế**
Ngành công nghiệp chính của tỉnh là sản xuất bánh mì, gạo và ngũ cốc cũng như chế biến thủy sản và lâm sản. Các ngành công nghiệp mới như bê tông, quần áo, sáp và nến và các nghề thủ công.

**Lịch sử**
Cái tên Zamboanga xuất phát từ tiếng Mã Lai "Jambangan", có nghĩa là chậu hoa hoặc chỗ của hoa. Các cư dân bản địa sinh sống ở bán đảo Zamboanga là người Subanen, họ sống dọc theo các con sông. Những người nhập cư sau đó là những người Hôi giáo từ các tỉnh lân cận. Người Maguindanaoan và người Kalibugan là nông dân còn người Tausug, Samal và Badjao là ngư dân; người Maranao làm nghề buôn bán và thợ thủ công. Thảm dệt do những người định cư Hồi giáo chiếm lĩnh.
Trong lịch sử Zamboanga là một phần của tỉnh Moro, gồm có năm quận: Cotabato, Davao, Sulu, Lanao và Zamboanga. Năm 1940 các quận này trở thành các tỉnh riêng biệt. thành phố Zamboanga trở thành tỉnh lị của tỉnh Zamboanga. Không lâu sau khi kết thúc Chiến tranh thế giới thứ 2, tỉnh lị chuyển về Dipolog. Molave trở thành tỉnh lị năm 1948.
Zamboanga del Sur được tạo thành từ tỉnh Zamboanga cũ ngày 1952-09-17 và là tỉnh thứ 52 của Philippines. Tỉnh lúc đó có 11 đô thị, sau đó được chia thành 42 đô thị tự trị và một thành phố tỉnh lị là Pagadian. Zamboanga Sibugay được tách khỏi Zamboanga del Sur ngày 2001-02-22.

**Hành chính**
Zamboanga Sibugay có 16 đô thị tự trị:
*Alicia
*Buug
*Diplahan
*Imelda
*Ipil
*Kabasalan
*Mabuhay
*Malangas
*Naga
*Olutanga
*Payao
*Roseller T. Lim
*Siay
*Talusan
*Titay
*Tungawan

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 Thời báo Zamboanga hàng ngày date=2016-05-12 - Nhật báo Zamboanga date=2008-02-20 
Thể loại:Tỉnh của Philippines
Zamboanga del Norte

Zamboanga del Norte hay gọi tắt là ZANORTE là một tỉnh của Philippines nằm ở Bán đảo Zamboanga ở đảo Mindanao. Thủ phủ là thành phố Dilopog. Tỉnh giáp với Zamboanga del Sur và Zamboanga Subugay ở phía nam và Misamis Occidental ở phía đông. Biển Sulu ở phía tây bắc của tỉnh. Đây là tỉnh rộng nhất trong vùng.

**Lịch sử**
Cái tên Zamboanga xuất phát từ tiếng Mã Lai "Jambangan", có nghĩa là chậu hoa hoặc chỗ của hoa. Các cư dân bản địa sinh sống ở bán đảo Zamboanga là người Subanen, họ sống dọc theo các con sông. Những người nhập cư sau đó là những người Hôi giáo từ các tỉnh lân cận. Người Maguindanaoan và người Kalibugan là nông dân còn người Tausug, Samal và Badjao là ngư dân; người Maranao làm nghề buôn bán và thợ thủ công. Thảm dệt do những người định cư Hồi giáo chiếm lĩnh.
Trong lịch sử Zamboanga là một phần của tỉnh Moro, gồm có năm quận: Cotabato, Davao, Sulu, Lanao và Zamboanga. Năm 1940 các quận này trở thành các tỉnh riêng biệt. thành phố Zamboanga trở thành tỉnh lị của tỉnh Zamboanga.
Lịch sử ban đầu của Zamboanga del Norte liên quan đến thành phố Zamboanga, trung tâm của toàn bộ Mindanao, nhất là thời kỳ phụ thuộc vào Hoa Kỳ. Khi thành phố Zamboanga trở thành một thành phố đủ tư cách ngày 12/10/1936, nó bao gồm đầu phía nam của bán đảo Zamboanga và đảo Basilan, và trở thành thành phố lớn nhất trên thế giới về diện tích. Tất cả thay đổi vào năm 1994 khi Basilan trở thành một thành phố riêng biệt và bị tách thêm thành hai tỉnh riêng biệt năm 1952, trong đó có Zamboanga del Norte

**Nhân khẩu**
Zamboanga del Sur có số dân là 823.130 người theo thống kê năm 2000, mật độ là 124/km². Tỉnh đứng thứ 27 toàn quốc cả về dân số và mật độ. Ngôn ngữ chính được sử dụng trong tỉnh là tiếng Cebuano, tiếng Zamboangueño/Chavacano, tiếng Anh, tiếng Tagalog cũng được sử dụng, cư dân bản địa trong tỉnh vốn sử dụng tiếng Subanon, nhất là khu vực cao nguyên.

**Kinh tế**
Khoảng một nửa diện tích đất trong tỉnh dành cho nông nghiệp. Ngũ cốc, dừa và lúa gạo là các nông sản chính. Tỉnh cúng có những nguồn tài nguyên biển và khoáng sản phong phú

**Hành chính**
Tỉnh có 2 thành phố là Dapitan và Dipolog và 25 đô thị tự trị:
*Leon B. Postigo
*Baliguian
*Godod
*Gutalac
*Jose Dalman
*Kalawit
*Katipunan
*La Libertad
*Labason
*Liloy
*Manukan
*Mutia
*Piñan
*Polanco
*Pres. Manuel A. Roxas
*Rizal
*Salug
*Sergio Osmeña Sr
*Siayan
*Sibuco
*Sibutad
*Sindangan
*Siocon
*Sirawai
*Tampilisan

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 Website chính thức của Chính quyền Zamboangadel Nortebot=InternetArchiveBot - Thời báo Zamboanga hàng ngày date = ngày 12 tháng 5 năm 2016
Thể loại:Tỉnh của Philippines
Zamboanga del Sur

Zamboanga là một tỉnh của Philippines thuộc vùng Bán đảo Zamboanga trên đảo Mindanao. Thành phố Pagadian là thỉnh lị và cũng là trung tâm của vùng này. Tỉnh giáp với Zamboanga del Norte ở phía bắc, Zamboanga Sibugay ở phía tây, Misamis Occidental ở phía đông bắc và Lanao del Norte ở phía đông, phía nam là vịnh Moro

**Địa lý**
Zamboanga del Sur nằm ở vết cắt phía nam của bán đảo Zamboanga ở phía tây đảo Mindanao. Trải dài về phía bắc từ Sibugay ở phía tây nam và chạy dọc theo ranh giới tới Thung lũng Salug ở phía dông là vùng đồng quê đồi núi của tỉnh Đồng bắng ven biển trải đều từ phía nam sang phía tây sau đó tạo thành các đồng bằng rộng lớn ở bán đảo Baganian phía tây nam. Tỉnh có lượng mưa trung bình hàng năm từ 1.599-3.500 mm. Nhiệt độ khá ấm áp và dao động quanh năm từ 22-35˚C. Con sông dài nhất vùng, sông Sibugay chảy từ các vùng đồi núi của tỉnh xuống vịnh Sibugay ở tỉnh Zamboanga Sibugay lân cận.

**Lịch sử**
Cái tên Zamboanga xuất phát từ tiếng Mã Lai "Jambangan", có nghĩa là chậu hoa hoặc chỗ của hoa. Các cư dân bản địa sinh sống ở bán đảo Zamboanga là người Subanen, họ sống dọc theo các con sông. Những người nhập cư sau đó là những người Hôi giáo từ các tỉnh lân cận. Người Maguindanaoan và người Kalibugan là nông dân còn người Tausug, Samal và Badjao là ngư dân; người Maranao làm nghề buôn bán và thợ thủ công. Thảm dệt do những người định cư Hồi giáo chiếm lĩnh.
Trong lịch sử Zamboanga là một phần của tỉnh Moro, gồm có năm quận: Cotabato, Davao, Sulu, Lanao và Zamboanga. Năm 1940 các quận này trở thành các tỉnh riêng biệt. thành phố Zamboanga trở thành tỉnh lị của tỉnh Zamboanga. Không lâu sau khi kết thúc Chiến tranh thế giới thứ 2, tỉnh lị chuyển về Dipolog. Molave trở thành tỉnh lị năm 1948
Zamboanga del Sur được tạo thành từ tỉnh Zamboanga cũ ngày 17/09/1952 và là tỉnh thứ 52 của Philippines. Tỉnh lúc đó có 11 đô thị, sau đó được chia thành 42 đô thị tự trị và một thành phố tỉnh lị là Pagadian.Năm 2001, Zamboanga del Sur cắt một phần lãnh thổ để thành lập tỉnh Zamboanga Sibugay

**Nhân khẩu**
Theo thống kê năm 2000, tổng dân số của tỉnh là 836.147, là tỉnh đông dân thứ 6 trong cả nước. Ngôn ngữ chính trong tỉnh là tiếng Cebuano (72,47% dân số). Ngoài ra còn có các thứ tiếng khác như Zamboangueño/Chavacano, Tagalog, Subanen, Ilonggo, Maguindanao, Iranun, Boholano, và Ilocano.

**Kinh tế**
Nền kinh tế của tỉnh chủ yếu phụ thuộc vào nông nghiệp, các sản phẩm chính là dầu dừa, gia súc, lúa gạo, trái cây. Ngoài ra cũng có ngành khai mỏ.

**Hành chính**
Tỉnh gồm 1 thành phố tỉnh lỵ và 26 đô thị tự trị, được chia tiếp thành 681 barangay (tương đương cấp phường/xã)
*Aurora
*Bayog
*Dimataling
*Dinas
*Dumalinao
*Dumigag
*Guipos
*Josefina
*Kumalarang
*Labangan
*Lakewood
*Lapuyan
*Mahayag
*Margosatubig
*Midsalip
*Molave
*Pitogo
*Ramon Magsaysay
*San Miguel
*San Pablo
*Sominot
*Tabina
*Tambulig
*Tigbao
*Tukuran
*Vincenzo A. Sagun

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 Thời báo Zamboanga hàng ngày date = ngày 12 tháng 5 năm 2016- Nhật báo Zamboanga date = ngày 20 tháng 2 năm 2008
Thể loại:Tỉnh của Philippines