Glasnost

Một con tem Liên Xô phát hành năm 1988 có ghi khẩu hiệu cải cách: Tăng tốc, dân chủ hoá, glasnost.
Glasnost (гла́сность, ru-glasnost.ogg, tạm dịch là Công khai hoá) là chính sách công khai hoá và minh bạch hoá đến mức tối đa các hoạt động của những cơ quan nhà nước và tự do thông tin và ngôn luận tại Liên Xô. Đây là chương trình do Goóc-ba-chốp đề xướng, như 1 phần của chương trình "Cải tổ" của ông vào nửa cuối thập niên 1980. Từ này thường xuyên được Goóc-ba-chốp nhắc tới để chỉ các chính sách mà ông tin có thể giúp giảm tham nhũng trong đội ngũ lãnh đạo của Đảng và Nhà nước Liên Xô, và làm giảm việc lạm dùng quyền lực của Trung ương Đảng.
Glasnost còn dùng để chỉ thời kì nhất định trong lịch sử Liên Xô hồi thập niên 1980 khi mà người ta ít bị kiểm duyệt hơn và tự do thông tin hơn.

**Tiền lệ lịch sử**
Vào cuối thế kỉ 19 ở Đế quốc Nga, từ "glasnost" được dùng theo nghĩa gốc là "sự công khai" và "tính minh bạch", chủ yếu trong chính trị và hệ thống tư pháp. Một số cải cách cho phép báo chí và công chúng được tham dự phiên toà. Sau giai đoạn cải tổ dưới thời Alexander Đại đế, việc xét xử công khai dần bị hạn chế trở lại. Nhà hoạt động nhân quyền Liudmila Aleksiêva cho biết từ "glasnost" đã tồn tại trong tiếng Nga suốt nhiều thế kỉ, là một từ thông dụng trong từ điển và sách luật – ám chỉ mọi quá trình xét xử hay điều hành được tiến hành một cách công khai. Đến giữa những năm 1960, từ này bắt đầu được nhắc lại trong các cuộc thảo luận về việc cần thay đổi chính sách nội bộ của Liên Xô thời Chiến tranh Lạnh.

**Ở Liên Xô**

**Những người bất đồng chính kiến**
Vào ngày 5 tháng 12 năm 1965, cuộc biểu tình Glasnost diễn ra tại Mát-xcơ-va, được coi là sự kiện then chốt trong sự hình thành phong trào dân quyền Liên Xô. Những người biểu tình tại Quảng trường Pushkin do Alexander Yesenin-Volpin dẫn đầu đã yêu cầu được tham dự phiên toà kín xét xử Yuly Daniel và Andrei Sinyavsky. Họ đưa ra yêu cầu cụ thể về "glasnost", tức là quyền cho công chúng, các quan sát viên độc lập và nhà báo nước ngoài được vào dự phiên toà, theo quy định trong Bộ luật Tố tụng Hình sự RSFSR mới ban hành lúc đó. Điều 111 của bộ luật nêu rõ, ngoại trừ một vài trường hợp đặc biệt, các phiên toà ở Liên Xô phải được mở công khai.
Các cuộc biểu tình phản đối phiên toà kín như vậy vẫn tiếp tục suốt thời kì hậu Stalin. Ví dụ, Andrei Sakharov đã không đến Oslo nhận Giải Nobel Hoà bình vì ông đang công khai biểu tình bên ngoài toà án ở Vilnius, yêu cầu được tham dự phiên toà năm 1976 xử Sergei Kovalev – biên tập viên của Biên niên sử các sự kiện thời sự và là nhà hoạt động nhân quyền nổi bật.

**Goóc-ba-chốp**
Vào năm 1986, Tổng Bí thư Liên Xô Goóc-ba-chốp và các cố vấn của ông đã áp dụng khẩu hiệu chính trị "glasnost", cùng với thuật ngữ "perestroika". Alexander Yakovlev, Trưởng phòng Tuyên truyền của Đảng Cộng sản Liên Xô, được xem là người có tầm ảnh hưởng lớn trong chương trình cải cách của Goóc-ba-chốp.
Glasnost được hiểu là tăng cường sự mở cửa và minh bạch trong các cơ quan và hoạt động của Chính phủ Liên Xô. Glasnost phản ánh cam kết của chính quyền Goóc-ba-chốp trong việc cho phép công dân Liên Xô công khai thảo luận về các vấn đề của hệ thống và các giải pháp tiềm năng. Goóc-ba-chốp khuyến khích việc giám sát và chỉ trích lãnh đạo từ người dân, cũng như một mức độ phơi bày nhất định của các phương tiện truyền thông đại chúng.
Một số nhà phê bình, đặc biệt là các nhà cải cách pháp lí và những người phản kháng, cho rằng các khẩu hiệu mới của chính quyền Liên Xô chỉ là những sự thay thế mơ hồ và hạn chế cho các quyền tự do cơ bản hơn. Alexei Simonov, Chủ tịch Quỹ Bảo vệ Glasnost, đã đưa ra một định nghĩa phê phán về thuật ngữ này, cho rằng nó "là một con rùa đang bò về phía Tự do Ngôn luận".
Từ năm 1986 đến 1991, trong thời kì cải cách ở Liên Xô, glasnost thường xuyên được liên kết với các khái niệm tổng quát khác như perestroika (tái cấu trúc hoặc tái tổ chức) và demokratizatsiya (dân chủ hoá). Goóc-ba-chốp thường xuyên kêu gọi glasnost khi thúc đẩy các chính sách nhằm giảm tham nhũng trong Đảng Cộng sản và chính phủ Liên Xô, cũng như hạn chế lạm dụng quyền lực hành chính trong Ban Chấp hành Trung ương. Sự mơ hồ của "glasnost" đã định hình giai đoạn năm năm đặc biệt (1986–1991) vào cuối thời kì tồn tại của Liên Xô. Trong giai đoạn này, kiểm duyệt trước khi xuất bản và phát sóng giảm đi, đồng thời tự do thông tin cũng tăng lên.
"Thời kì Glasnost" đã chứng kiến sự gia tăng tiếp xúc giữa công dân Liên Xô và thế giới phương Tây, đặc biệt là Hoa Kỳ: các hạn chế về du lịch đã được nới lỏng đối với nhiều công dân Liên Xô, tạo điều kiện cho sự giao lưu quốc tế giữa Liên Xô và phương Tây.
Mặc dù liên quan đến tự do ngôn luận, mục tiêu chính của chính sách này là làm cho công tác quản lí đất nước trở nên minh bạch và vượt qua tình trạng kiểm soát gần như tuyệt đối của một nhóm quan chức và nhân viên hành chính trong bộ máy Liên Xô.
Trong thời kì Glasnost, lịch sử Liên Xô dưới thời Stalin được xem xét lại; các tác phẩm văn học bị kiểm duyệt trong thư viện được phổ biến rộng rãi hơn; và có sự tự do ngôn luận lớn hơn cho công dân cũng như sự cởi mở trong truyền thông. Chính vào cuối những năm 1980, phần lớn người dân Liên Xô bắt đầu biết đến những tội ác của Stalin, cũng như những sự kiện đã bị kiểm duyệt trước đây.
Thông tin về chất lượng hàng tiêu dùng và mức sống cao hơn ở Mỹ và Tây Âu bắt đầu được truyền tải đến người dân Liên Xô, cùng với văn hoá đại chúng phương Tây.

**Ngoài Liên Xô**
Chính sách glasnost của Goóc-ba-chốp nhận được phản ứng trái chiều tại các quốc gia cộng sản, đặc biệt là bên ngoài khối Đông Âu. Glasnost đã tạo ra hiệu ứng lan toả xuống các nước Đông Âu và dẫn đến những cải cách dân chủ, đặc biệt là ở Ba Lan và Cộng hoà Séc.
Glasnost và các cải cách tương tự cũng đã được áp dụng tại các quốc gia cộng sản sau đây:- Bulgaria- Tiệp Khắc- Cộng hoà Dân chủ Đức- Hungary- Mông Cổ- Ba Lan- Việt Nam (Đổi Mới)
Ngoài ra, tại nhà nước xã hội chủ nghĩa Nam Tư, cũng có những cải cách tương tự, với các cải cách lớn đầu tiên bắt đầu ở Slovenia.

**Đối lập**
Glasnost hoặc các cải cách tương tự đã không được áp dụng tại các quốc gia cộng sản sau đây:- Trung Quốc (Cải cách kinh tế Trung Quốc)- Cuba- Lào- Triều Tiên- România (bị Nicolae Ceaușescu phản đối)

**Xem thêm**
 Perestroika

**Tham khảo**
Thể loại:Văn hóa Liên Xô
Thể loại:Chính trị Liên Xô
Thể loại:Chủ nghĩa chống cộng
Thể loại:Phần mềm tự do
Thể loại:Sự sụp đổ của Liên Xô
Thể loại:Perestroika
Thể loại:Từ và cụm từ tiếng Nga
Thể loại:Từ ngữ Liên Xô
Thể loại:Glasnost