Văn học Thổ Nhĩ Kỳ

200px
Văn học Thổ Nhĩ Kỳ (Türk edebiyatı hoặc Türk yazını) bao gồm văn học truyền miệng và văn học viết bằng tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, có thể là bằng tiếng Thổ Nhĩ Kỳ thời kỳ Ottoman hay là bằng các dạng tiếng Thổ ít phổ biến hơn ví dụ như tiếng Thổ được dùng ở Thổ Nhĩ Kỳ hiện nay. Tiếng Thổ thời kỳ Ottoman, vốn là nền tảng cho hầu hết các tuyển tập văn viết, chịu ảnh hưởng bởi ngôn ngữ Ba Tư và Ả Rập và sử dụng một biến thể của văn tự Ba Tư dựa trên bảng chữ cái Ả Rập.
Văn học Thổ Nhĩ Kỳ đã trải qua lịch sử gần 1500 năm. Văn bản xưa nhất viết bằng tiếng Thổ sử dụng văn tự Orkhon được tìm thấy tại thung lũng Orkhon ở miền trung Mông Cổ và có niên đại vào thế kỷ thứ 8. Sau thời gian này, vào giữa thế kỷ 9 và 11, các sử thi truyền miệng nở rộ trong các nhóm người du mục Thổ ở Trung Á, ví dụ như "Cuốn sách của Dede Korkut" của nhóm người Thổ Tây Nam (người Thổ Oghuz)- là tổ tiên của người Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay, và các sử thi Manas của người Kyrgyz.
Sau chiến thắng của người Seljuk tại trận chiến Manzikert vào cuối thế kỷ 11, người Thổ Oghuz bắt đầu cư ngụ ở Anatolia, và văn học viết bắt đầu nở rộ với nhiều chủ đề, thể loại và phong các ảnh hưởng từ văn học Ả Rập và Ba Tư cùng với truyền thống văn học truyền miệng đã có từ trước Turks. Trong hơn 900 năm sau, cho đến ngay trước sự sụp đổ của đế chế Ottoman năm 1922, văn học truyền khẩu và văn học viết nhìn chung vẫn là hai bộ phận tách rời. Sau khi nước Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ được thành lập năm 1923, hai bộ phận này lần đầu tiên được kết nối với nhau.

**Hai truyền thống của văn chương Thổ Nhĩ Kỳ**
Suốt lịch sử của mình, văn học Thổ Nhĩ Kỳ được chia tách thành hai dòng rõ rệt, không dòng nào ảnh hưởng đến dòng nào cho đến thế kỷ 19. Một là dòng văn học dân gian, còn dòng kia là văn học viết.
Trong hầu hết chặng đường lịch sử của văn học Thổ, điểm khác biệt đáng kể nhất giữa văn học dân gian và văn học viết là ở các loại hình ngôn từ được sử dụng. Văn học dân gian phần lớn là truyền khẩu và nằm ngoài ảnh hưởng của văn học Ba Tư và Ả Rập. Các thể thơ dân gian- là thể loại phổ biến nhất.

**Tác phẩm hư cấu nổi tiếng: 1860-nay**
1860	Şair Evlenmesi				Şinasi
*1873 Vatan Yahut Silistre Namık Kemal
*1900	Aşk-ı Memnu			Halit Ziya Uşaklıgil
*1919	Memleket Hikayeleri				Refik Halit Karay
*1922	Çalıkuşu			Reşat Nuri Güntekin
*1930	Dokuzuncu Hariciye Koğuşu			Peyami Safa
*1932 Yaban Yakup Kadri Karaosmanoğlu
*1936	Sinekli Bakkal		Halide Edip Adıvar
*1938	Üç İstanbul			Mithat Cemal Kuntay
*1941	Fahim Bey ve Biz			Abdülhak Şinasi Hisar
*1943	Yeni Dünya			Sabahattin Ali 
*1944	Aganta Burina Burinata			Halikarnas Balıkçısı
*1949	Huzur			Ahmet Hamdi Tanpınar 
*1952	Dost			Vüs'at O. Bener
*1954	Alemdağda Var Bir Yılan			Sait Faik Abasıyanık
*1954	Bereketli Topraklar Üzerinde			Orhan Kemal
*1955	İnce Memet			Yaşar Kemal
*1956 Esir Şehrin İnsanları Kemal Tahir
*1959	Yılanların Öcü			Fakir Baykurt
*1959	Aylak Adam			Yusuf Atılgan
*1960	Ortadirek			Yaşar Kemal
*1962	Saatleri Ayarlama Enstitüsü			Ahmet Hamdi Tanpınar
*1964	Küçük Ağa			Tarık Buğra
*1966	Memleketimden İnsan Manzaraları			Nazım Hikmet
*1971	Tutunamayanlar			Oğuz Atay
*1973	Parasız Yatılı			Füruzan
*1973	Anayurt Oteli			Yusuf Atılgan
*1979	Bir Düğün Gecesi			Adalet Ağaoğlu
*1982	Cevdet Bey ve Oğulları	Orhan Pamuk
*1983	Sevgili Arsız Ölüm	Latife Tekin
*1985	Gece		Bilge Karasu
*1990	Kara Kitap			Orhan Pamuk
*1995	Puslu Kıtalar Atlası			İhsan Oktay Anar
*1998	Benim Adım Kırmızı			Orhan Pamuk
*2002	Tol		Murat Uyurkulak
*2005	Uykuların Doğusu		Hasan Ali Toptaş

**Chú thích**
 Andrews, Walter G. Ottoman Lyric Poetry: An Anthology. ISBN 0-292-70472-0.- —. Poetry's Voice, Society's Song. ISBN 0-295-96153-8.- Belge, Murat. Osmanlı'da Kurumlar ve Kültür. ISBN 975-8998-03-X.- Bezirci, Asım; ed. Seçme Romanlar: Yazarları, Eserleri, Roman Özetleri, Eleştiriler, Kaynaklar. İstanbul: Evrensel Basım Yayın, 1997.- Fuat, Mehmet; ed. (2002)  "Nâzım Hikmet: Life Story" date=2006-01-04 . Tr. Nurgül Kıvılcım Yavuz. Truy cập ngày 1 tháng 3 năm 2006.- Gökalp, G. Gonca. " Osmanlı Dönemi Türk Romanının Başlangıcında Beş Eser date=2007-09-27 " in Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, pp. 185–202.- Halman, Talât Sait; ed. tr.  "Introduction" date=2014-06-22 . Just for the Hell of It: 111 Poems by Orhan Veli Kanık. Multilingual Yabancı Dil Yayınları, 1997.- Holbrook, Victoria. "Originality and Ottoman Poetics: In the Wilderness of the New". Journal of the American Oriental Society, Vol. 112, No. 3. (Jul.–Sep. 1992), pp. 440–454.- Karaalioğlu, Seyit Kemal. Türk Edebiyatı Tarihi. İstanbul: İnkilâp ve Aka Basımevi, 1980.- —; ed. Ziya Paşa: Hayatı ve Şiirleri. İstanbul: İnkılâp ve Aka Basımevi, 1984.- Lester, Toby. (1997)  "New-Alphabet Disease?" date=2006-09-01 . Truy cập ngày 6 tháng 3 năm 2006.- Mansel, Philip. Constantinople: City of the World's Desire, 1453–1924. ISBN 0-14-026246-6.- Moran, Berna. Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış. Vol. 1. ISBN 975-470-054-0.- Muhtar, İbrahim et al. (2003)  "Genç Kalemler". Truy cập ngày 23 tháng 2 năm 2006.- Pala, İskender. Divân Şiiri Antolojisi: Dîvânü'd-Devâvîn. ISBN 975-338-081-X.- Paskin, Sylvia. (2005)  "The cloak of love". Truy cập ngày 5 tháng 3 năm 2006.- Selçuk Üniversitesi Uzaktan Eğitim Programı (SUZEP).  "Türk Yazı Dilinin Tarihî Gelişimi" date=2010-03-29 . Truy cập ngày 29 tháng 5 năm 2006.- Şafak, Elif. (2005)  "There Is No Clash of Civilizations". Truy cập ngày 24 tháng 2 năm 2006.- Şentürk, Ahmet Atilla. Osmanlı Şiiri Antolojisi. ISBN 975-08-0163-6.- Tanpınar, Ahmet Hamdi. 19'uncu Asır Türk Edebiyatı Tarihi. İstanbul: Çağlayan Kitabevi, 1988.- Tietze, Andreas; ed. "Önsöz", Akabi Hikyayesi. pp. IX–XXI. İstanbul: Eren Yayıncılık ve Kitapçılık Ltd. Şti., 1991.- Wolf-Gazo, Ernest. (1996)  "John Dewey in Turkey: An Educational Mission" date=2009-03-27 . Truy cập ngày 6 tháng 3 năm 2006.

**Liên kết ngoài**

**Tiếng Anh**
 access-date=ngày 5 tháng 7 năm 2011- access-date=ngày 5 tháng 7 năm 2011- access-date=ngày 5 tháng 7 năm 2011- access-date=ngày 5 tháng 7 năm 2011- access-date=ngày 5 tháng 7 năm 2011- access-date=ngày 5 tháng 7 năm 2011- Ottoman Text Archive Project - University of Washington A diverse collection of selected Ottoman texts, tools for working with digitized texts, and various projects for the dissemination of Ottoman texts.- Contemporary Turkish Literature date=2007-02-03  An excellent and well-translated selection of contemporary Turkish literature hosted by Bog(aziçi University in Istanbul- Encyclopedia of Turkish Authors A very comprehensive encyclopedia from the Turkish Ministry of Culture and Tourism- Selected Literatures and Authors Page: Turkish Literature date=2006-08-29  A website with a number of Turkish literature-related links- The Online Bibliography of Ottoman-Turkish Literature A bi-lingual site presenting in English (see In Turkish section below) a user-submissable database of references to theses, books, articles, papers and research-projects- Turkish Cultural Foundation A website with a great deal of information on a number of Turkish authors and literary genres- Turkish Poetry in Translation A website with a good selection of both contemporary and somewhat older Turkish poems- Turkishpoetry.net date=2019-08-19  Contemporary Turkish poetry web site

**Tiếng Thổ Nhĩ Kỳ**
 ATON, the Uysal-Walker Archive of Turkish Oral Narrative A searchable archive of oral literature based at Texas Tech University containing links to numerous MP3 files.- Divan Edebiyat? date=2006-11-09  A website with many examples of Ottoman Divan poetry- Osmanlı Edebiyatı Çalışmaları Bibliyografyası Veritabanı A bi-lingual site presenting (in Turkish, see above) a user-submissable database of references to theses, books, articles, papers and research-projects

Thể loại:Văn hóa Thổ Nhĩ Kỳ