Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Tetrachroa edwardsi

Tetrachroa là một chi bướm đêm thuộc họ Sphingidae, chỉ gồm một loài Tetrachroa edwardsi, được tìm thấy ở Queensland và New South Wales.
Sải cánh dài khoảng 100 mm. Adults are dark grey with white markings, but have a large rufous-red area on the hindwings.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Tetrachroa
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1890
Thể loại:Bướm đêm được mô tả năm 1890
Thể loại:Bướm đêm Úc
Sphinx canadensis

Sphinx canadensis là một thành viên bướm đêm thuộc họ Sphingidae phân bố ở tây bắc Hoa Kỳ và đến phía bắc tận Newfoundland và Labrador, Canada.
Sải cánh con trưởng thành từ 70–85 mm. Nó thường bị nhầm lẫn với Hermit Sphinx (Sphinx eremitus) nhưng không giống như S. eremitus nó không có đốm trắng. Cánh trước loài này màu nâu xám bị chặn ngang bởi các đường kẻ trắng dọc rìa ngoài. Cánh sau có các dải đen trắng.
Trước đây người ta cho rằng ấu trùng loài này ăn White Ash (Fraxinus americana) và Blueberry (Vaccinium), nhưng quan sát gần đây cho rằn ấu trùng chỉ ăn cây Black Ash (Fraxinus nigra) mọc ở rìa đầm lầy.
Sphinx canadensis MHNT Cut 2010 0 473 - Larsson's Camp Ontorio Canada - male dorsal.jpg| Sphinx canadensis ♂  
Sphinx canadensis MHNT Cut 2010 0 473 - Larsson's Camp Ontorio Canada - male ventral.jpg|  Sphinx canadensis ♂ △

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Bướm Bắc Mỹ
Thể loại:Sphinx
Sphinx caligineus

Sphinx caligineus là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Nhật Bản, north-eastern, eastern, central và miền nam Trung Quốc, Hàn Quốc, miền bắc Thái Lan và miền nam Việt Nam.
Sải cánh dài 55–76 mm.
Ấu trùng ăn Pinus tabulaeformis to the phía tây và phía bắc of Bắc Kinh, cũng như the ornamental Pinus armandii. In Guangdong, larvae have been recorded on Pinus massoniana. Other recorded foodplants include Pinus elliottii và Pinus taeda.

**Phụ loài**
Sphinx caligineus caligineus (Nhật Bản)
*Sphinx caligineus brunnescens Mell, 1922 (central và miền nam Trung Quốc)
*Sphinx caligineus sinicus (Rothschild & Jordan, 1903) (north-eastern, miền đông và miền nam Trung Quốc, Hàn Quốc, miền bắc Thái Lan và miền nam Việt Nam)

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Sphinx
Sphinx chisoya

The Chisoya Sphinx (Sphinx chisoya) là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở tropical và subtropical lowlands from miền nam Texas to México.
Sải cánh dài 70–82 mm. 

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Sphinx
Bướm sư Asella

Bướm đêm nhân sư Asella (Sphinx asella) là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae.
Sải cánh dài 80–99 mm. Mỗi năm có một lứa với năm con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 7.
Ấu trùng ăn Manzanita và Arctostaphylos.

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Asella Sphinx Moths of North America Guide
A
A
Sphinx centrosinaria

Sphinx centrosinaria là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Tứ Xuyên, Vân Nam và Tây Tạng in miền nam Trung Quốc.
Sải cánh dài khoảng 76 mm. It is very similar in colour và pattern to Sphinx crassistriga, but larger, the forewing is more elongate và apically pointed.
Ấu trùng có thể ăn Pinaceae species.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Sphinx
Sphinx crassistriga

Sphinx crassistriga là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Nhật Bản.
Chiều dài cánh trước khoảng 38 mm. 

**Phụ loài**
Sphinx crassistriga crassistriga (Honshu in Nhật Bản)
*Sphinx crassistriga aino Kishida, 1990 (Hokkaido in Nhật Bản)

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Sphinx
Sphinx chersis

Sphinx chersis là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. 
Ấu trùng ăn nhiều loài cây trong họ Olive (Oleaceae) như (Syringa spp.), ashes (Fraxinus spp.), và privet (Ligustrum vulgare). 
Nó phân bố ở bắc México và khắp Hoa Kỳ nơi có cây chủ nó sinh sống nhưng không phổ biến ở các bang trong vịnh Mexico.
Sphinx chersis MHNT CUT 2010 0 327 Arizona, Yavapai County male dorsal.jpg|Sphinx chersis ♂   	
Sphinx chersis MHNT CUT 2010 0 327 Arizona, Yavapai County male ventral.jpg|Sphinx chersis ♂   △
Sphinx chersis MHNT CUT 2010 0 327 Wisconsin, Sauk County female dorsal.jpg|Sphinx chersis   ♀  
Sphinx chersis MHNT CUT 2010 0 327 Wisconsin, Sauk County female ventral.jpg|Sphinx chersis  ♀ △

**Phụ loài**
Sphinx chersis chersis (từ Mexico lên phía bắc qua hầu hết các nơi của Hoa Kỳ)
*Sphinx chersis mexicanus Rothschild & Jordan, 1903 (Mexico)

**Hình ảnh**

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Great Ash Sphinx Moths of North America Guide
Thể loại:Sphinx
Sphinx constricta

Sphinx constricta là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Nhật Bản.
It is similar to Sphinx ligustri.
Ấu trùng ăn Enkianthus perulatus, Helwingia japonica, Ilex crenata, Ilex macropoda, Rhododendron, Spiraea salicifolia, Spiraea thunbergii, Viburnum dilatatum và Weigela hortensis.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Sphinx
Sphinx dollii

Sphinx dollii là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở arid brushlands và desert foothills from Nevada và miền nam California phía đông through Utah, Arizona, Colorado, và from New Mexico to Oklahoma và Texas.
Sải cánh dài 45–63 mm. There is one generation con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 8.
Ấu trùng ăn Juniperus species, bao gồm Juniperus deppeana.

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Doll's Sphinx Moths of North America Guide
Thể loại:Sphinx
Sphinx franckii

Franck's Sphinx Moth (Sphinx franckii) là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở lowland deciduous woodland in miền đông Hoa Kỳ, ranging from New York to miền bắc Florida phía đông đến Missouri và Louisiana.
Sải cánh dài 100–128 mm. There is one generation in phía bắc con trưởng thành bay từ cuối tháng 6 đến đầu tháng 7. In the south, there may be a partial second generation con trưởng thành bay từ tháng 8 đến tháng 9.
Ấu trùng ăn Fraxinus species.

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Franck's Sphinx Moths of America
Thể loại:Sphinx
Thể loại:Bướm đêm Bắc Mỹ
Sphinx gordius

The Apple Sphinx (Sphinx gordius) là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae.

**phân phối**
Nó được tìm thấy ở phần phía bắc của Hoa Kỳ và miền nam Canada, mostly phía đông của Rocky Mountains, ngoài ra nó được tìm thấy dọc theo bờ biển phía đông tới Florida và trong dãy núi Rocky đến Colorado.

**sự miêu tả**
Sải cánh dài 68–108 mm.
Sphinx gordius MHNT CUT 2010 0 253 Minden Nevada female dorsal.jpg|Sphinx gordius  ♀ 	
Sphinx gordius MHNT CUT 2010 0 253 Minden Nevada female ventral.jpg|Sphinx gordius ♀ △	

**sinh học**
Ấu trùng ăn Malus, Rosa và Fraxinus.

**Phụ loài**
Sphinx gordius gordius
*Sphinx gordius oslari (Rothschild & Jordan, 1903) (Colorado)

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 Moths of North Dakota date = ngày 7 tháng 5 năm 2009
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1780
Thể loại:Sphinx
Sphinx ligustri

Sphinx ligustri là một loài moth được tìm thấy ở hầu hết the Palearctic ecozone. Nó có sải cánh cm, và được tìm thấy ở khu vực đô thị, rừng.

**Gallery**

**Chú thích**


**Tham khảo**
 Sphinx ligustri- Sphinx ligustri-  "69.006 BF1976 Privet Hawk-moth Sphinx ligustri Linnaeus, 1758". UKMoths. Retrieved December 13, 2018.- accessdate=December 13, 2018-  "06832 Sphinx ligustri Linnaeus, 1758 - Ligusterschwärmer". Lepiforum e.V. Retrieved December 13, 2018.- * http://australianmuseum.net.au/Privet-Hawk-Moth - The entry for this species on Australian Museum
Thể loại:Sphinx
Thể loại:Bướm đêm được mô tả năm 1758
Thể loại:Côn trùng châu Âu
Sphinx libocedrus

The Incense Cedar Sphinx (Sphinx libocedrus) là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. It ranges from miền tây Texas to miền nam California và México.
Incense Cedar Sphinx Variation
Sải cánh dài 70–80 mm. There is one generation con trưởng thành bay từ tháng 7 đến tháng 9.
Ấu trùng ăn New Mexican forestiera (Forestiera neomexicana), Forestiera angustifolia và Fraxinus gooddingii trong họ ô liu (Oleaceae).

**Phụ loài**
Sphinx libocedrus libocedrus (from Texas phía tây through New Mexico và Arizona to miền nam California và further phía nam đến Sonora và Baja California Sur)
*Sphinx libocedrus achotla Mooser, 1944 (Mexico)

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Incense Cedar Sphinx Moths of America
Thể loại:Sphinx
Sphinx morio

The Larch Hawk Moth (Sphinx morio) là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Nga, the Korean Peninsula, Nhật Bản và Trung Quốc.
Sải cánh dài 60–80 mm.
Ấu trùng ăn Picea (bao gồm Picea asperata và Picea jezoensis), Larix (bao gồm Larix kaempferi, Larix sibirica, Larix olgensis var. koreana và Larix gmelinii), Pinus (bao gồm Pinus sibirica, Pinus sylvestris, Pinus koraiensis, Pinus densiflora, Pinus thunbergii và Pinus sylvestris var. mongolica) và Abies species (bao gồm Abies fabri). In the Altai, it can be a major pest of Pinus sylvestris, sometimes causing complete defoliation of large areas.

**Phụ loài**
Sphinx morio morio (Honshu in Japan)
*Sphinx morio arestus (Jordan, 1931) (central Russia và the Altai eastward through Mongolia và đông bắc China, to Primorskiy Kray, Sakhalin Island, the Korean Peninsula và Tsushima in Japan)
*Sphinx morio inouei (Owada & Kogi, 1992) (northern Hokkaido in Japan)

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Sphinx morio
Thể loại:Sphinx
Sphingini

Sphingini là một tribe of moths of the Sphingidae.

**Phân loại**
Chi Amphimoea
*Chi Amphonyx
*Chi Apocalypsis
*Chi Ceratomia
*Chi Cocytius
*Chi Dolba
*Chi Dolbogene
*Chi Dovania
*Chi Ellenbeckia
*Chi Euryglottis
*Chi Hoplistopus
*Chi Ihlegramma
*Chi Isoparce
*Chi Lapara
*Chi Leucomonia
*Chi Lintneria
*Chi Litosphingia
*Chi Lomocyma
*Chi Macropoliana
*Chi Manduca
*Chi Meganoton
*Chi Morcocytius
*Chi Nannoparce
*Chi Neococytius
*Chi Neogene
*Chi Oligographa
*Chi Panogena
*Chi Pantophaea
*Chi Paratrea
*Chi Poliana
*Chi Praedora
*Chi Pseudococytius
*Chi Pseudodolbina
*Chi Psilogramma
*Chi Sagenosoma
*Chi †Sphingidites
*Chi Sphinx
*Chi Thamnoecha
*Chi Xanthopan

**Hình ảnh**
Amphimoea walkeri MHNT CUT 2010 0 160 Alto Palmar Chapare Bolivia female.jpg|Amphimoea
Amphonyx lucifer MHNT CUT 2010 0 67 Itatiaia National Park female.jpg| Amphonyx
Apocalypsis velox MHNT CUT 2010 0 94 Assam India female.jpg|Apocalypsis
Ceratomia undulosa MHNT CUT 2010 0 323 Paroisse de Saint-Hilaire Nouveau-Brunswick Canada male.jpg |Ceratomia
Cocytius duponchel MHNT CUT 2010 0 466 - San Joaquín de Navay Tachira Venezuela - Male.jpg|Cocytius
Dolba hyloeus MHNT CUT 2010 0 480 - Alvin, Berkley Co, South Carolina - male.jpg|Dolba
Isoparce cupressi MHNT CUT 2010 0 481 Edgard, St John, Louisiana, male.jpg|Isoparce 
Lapara bombycoides MHNT CUT 2010 0 151 Lake Katerine Oneida County, Wisconsin, male.jpg|Lapara
Lintneria merops MHNT CUT 2010 0 352 Catemaco Mexico male.jpg|Lintneria
Manduca lucetius MHNT CUT 2010 0 12 Itatiaia National Park Brasil.jpg|Manduca 
Meganoton analis gressitti MHNT CUT 2010 0 35 Taïwan male.jpg| Meganoton
Nannoparce balsa MHNT CUT 2010 0 480 Mexico Male.jpg|Nannoparce balsa
Pseudococytius beelzebuth MHNT CUT 2010 0 362 Guapi-mirim, Estado do Rio, Brazil, female.jpg|Pseudococytius 
Pseudodolbina fo MHNT CUT 2010 0 94 Nainital (Kumaon) India male.jpg|Pseudodolbina
Psilogramma menephron MHNT CUT 2010 0 33 Doi Inthanon Chiang Mai Thailande.jpg|Psilogramma 
Sphinx pinastri MHNT female.jpg|Sphinx

**Chú thích**

**Tham khảo**

Thể loại:Tông bướm đêm
Thể loại:Sphinginae
Hoplistopus

Hoplistopus là một chi bướm đêm thuộc họ Sphingidae.

**Các loài**
Hoplistopus butti - (Rothschild & Jordan 1903)
*Hoplistopus penricei - (Rothschild & Jordan 1903)

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Sphingini
Hoplistopus butti

Hoplistopus butti là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi và Namibia.
Nó rất giống với Hoplistopus penricei, nhưng thân và cánh màu xám nâu và nhạt hơn.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Hoplistopus
Thể loại:Sphingini
Hoplistopus penricei

Hoplistopus penricei là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Kalahari, tây nam Africa và Angola.
Chiều dài cánh trước khoảng 24 mm. Thân và phía trên cánh trước màu xám khói và đồng nhất màu.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Hoplistopus
Thể loại:Côn trùng Angola
Apocalypsis velox

Apocalypsis là một chi bướm đêm thuộc họ Sphingidae, chỉ có một loài Apocalypsis velox, được tìm thấy ở đông bắc Ấn Độ và tây nam Trung Quốc đến miền bắc Việt Nam.

**Sự miêu tả**
Sải cánh dài khoảng 136 mm. Kiểu cánh trước giống của loài Euryglottis aper.
Apocalypsis velox MHNT CUT 2010 0 94 Assam India female dorsal.jpg|Apocalypsis velox ♀ 
Apocalypsis velox MHNT CUT 2010 0 94 Assam India female ventral.jpg| Apocalypsis velox ♀ △	

**Sinh học == 
Ấu trùng ăn Callicarpa arborea ở Ấn Độ

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Apocalypsis
Cocytius

Cocytius là một chi bướm đêm thuộc họ Sphingidae.

**Các loài**
 Cocytius antaeus - (Drury 1773)- Cocytius beelzebuth- Cocytius duponchel- Cocytius lucifer- Cocytius mephisto- Cocytius mortuorum- Cocytius vitrinus
Cocytius antaeus medor MHNT CUT 2010 0 411 Itatiaia, Bresil, femelle.jpg|Cocytius antaeus
Cocytius duponchel MHNT CUT 2010 0 466 - San Joaquín de Navay Tachira Venezuela - Male.jpg|Cocytius duponchel

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Sphingini
Đập Cảnh Hồng

Đập Cảnh Hồng là một đập làm thủy điện trên sông Lan Thương, vị trí ở huyện Cảnh Hồng, châu Tây Song Bản Nạp, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc. Đập này cao 108 mét, dài 705 mét. Nó tạo ra một hồ chứa rộng 510 km vuông, 249 triệu mét khối. Nhà máy thủy điện Cảnh Hồng có chi phí 2,3 tỷ Nhân dân tệ được xây dựng ở đây từ năm 2003, có công suất 1750 MW. Dự án xây dựng đập và nhà máy thủy điện Cảnh Hồng là một phần của chương trình phát triển miền tây lạc hậu của Chính phủ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.

**Tham khảo**
  "New hydropower station completed in Yunnan" (China Daily on-line)

**Xem thêm**
 Đập Mạn Loan
Thể loại:Mê Kông
Thể loại:Vân Nam
Thể loại:Đập tại Trung Quốc
Ellenbeckia monospila

Ellenbeckia là một chi bướm đêm thuộc họ Sphingidae, có một loài Ellenbeckia monospila, sinh sống ở các vùng khô cằn ở Kenya và Somalia.
Chiều dài cánh trước khoảng 19mm đối với con đực và 21 mm đối với con cái. Thân và cánh màu xám.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Ellenbeckia
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1903
Ihlegramma ihlei

Ihlegramma là một chi bướm đêm thuộc họ Sphingidae chỉ gồm một loài Ihlegramma ihlei, được tìm thấy ở Lào.
Sải cánh dài khoảng 87 mm.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Ihlegramma
Thể loại:Động vật được mô tả năm 2003
Paratrea plebeja

Paratrea plebeja là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae và là loài duy nhất trong chi Paratrea. Loài này có ở phần phía đông của Hoa Kỳ đến Đại Bình nguyên Bắc Mỹ. Nó cũng có mặt ở Nebraska, Kansas, Oklahoma và miền đông Texas.
Chiều dài sải cánh từ 31–35 mm.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Paratrea plebeja-  Plebeian Sphinx Moths of North America Guide
Thể loại:Paratrea
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1777
Thể loại:Bướm đêm Bắc Mỹ
Thể loại:Sphingini
Leucomonia bethia

Leucomonia là một chi bướm đêm thuộc họ Sphingidae, chỉ gồm một loài Leucomonia bethia, được tìm thấy ở New South Wales và Queensland.
Con trưởng thành có cánh trước màu xám, mỗi cánh có vài đường kẻ tam giác xám và đốm đen gần giũa. Cánh sau màu nâu.
Ấu trùng ăn Clerodendrum floribundum.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Leucomonia bethia
Thể loại:Leucomonia
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1877
Xanthopan morgani

Xanthopan morgani là một loài bướm đại bàng lớn từ Tây Phi (Rhodesia, Nyasaland) và Madagascar. Nó là loài duy nhất của chi, người ta tin rằng ấu trùng ăn Uvaria.
Tập tin:Wallacesesquipedale.jpg|thumb|left|In 1867 Alfred Russel Wallace made predictions supporting Darwin's surmise.

**Chú thích**

**Tham khảo**
  Xanthopan
Thể loại:Xanthopan
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1856
Thể loại:Động vật Cộng hòa Trung Phi
Thể loại:Côn trùng Angola
Sphingulini

Sphingulini là một tông bướm đêm thuộc họ Sphingidae.

**Phân loại**
Chi Coenotes - Rothschild & Jordan, 1903
*Chi Dolbina - Staudinger, 1877
*Chi Hopliocnema - Rothschild & Jordan, 1903
*Chi Kentrochrysalis - Staudinger, 1887
*Chi Monarda - Druce, 1896
*Chi Pentateucha - Swinhoe, 1908
*Chi Sphingulus - Staudinger, 1887
*Chi Synoecha - Rothschild & Jordan, 1903
*Chi Tetrachroa - Rothschild & Jordan, 1903
Dolbina inexacta MHNT CUT 2010 0 267 Chiang Mai Thailand male.jpg|Dolbina 
Sphingulus mus MHNT CUT 2010 0 317 Ussuri, Gornotajosnoje, Russia, male.jpg|Sphingulus 
Tetrachroa edwardsi MHNT CUT 2010 0 44 Australia male.jpg|Tetrachroa 

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Sphingidae
Hopliocnema brachycera

Hopliocnema là một chi bướm đêm thuộc họ Sphingidae, chỉ có một loài, Hopliocnema brachycera, được tìm thấy ở Queensland, Victoria và New South Wales.
Thân màu xám khói, đầu và ngực đồng nhất màu.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Hopliocnema
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1897
Thể loại:Bướm đêm Úc
Thể loại:Sphingulini
Sphingulus mus

Sphingulus là một chi bướm đêm thuộc họ Sphingidae, chỉ gồm một loài Sphingulus mus, which is found from tây nam part of vùng Viễn Đông Nga and the Korean Peninsula phía nam into miền đông Trung Quốc.
Sải cánh dài 57–60 mm. 
Sphingulus mus MHNT CUT 2010 0 317 Ussuri, Gornotajosnoje, Russia, female dorsal.jpg|Sphingulus mus ♀ 
Sphingulus mus MHNT CUT 2010 0 317 Ussuri, Gornotajosnoje, Russia, female ventral.jpg|Sphingulus mus ♀ △
In miền bắc China, there is one generation per year con trưởng thành bay in tháng 5 and tháng 6. In đông bắc China and the Russian Far East, there is probably partial second generation con trưởng thành bay in tháng 7 and tháng 8 in some years. In Korea, adults have been recorded từ tháng 6 đến tháng 7.
Ấu trùng ăn Fraxinus species.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Sphingulus
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1887
Đập Tiểu Loan

Đập Tiểu Loan (p=Xiǎowān Bà) là một đập thủy điện lớn được xây dựng ở vị trí trên sông Lan Thương, ở huyện Nam Giản, châu Đại Lý, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc, là đập thủy điện cao thứ 2 thế giới và có nhà máy phát điện lớn thứ 8 tại Trung Quốc (sau thủy điện Tam Hiệp). Công việc xây dựng được khởi động từ ngày 1 tháng 1 năm 2002. Công việc chặn dòng đã được thực hiện vào tháng 10 năm 2004.

**Đặc tính**
Đập Tiểu Loan là đập cao abbr=on, cao nhất thế giới. Nó sẽ tạo ra một hồ chứa nước có dung tích abbr=on và rộng hơn abbr=on., nhiều hơn gấp năm lần tổng dung lượng của ba con đập Mạn Loan, Đại Triều Sơn và Cảnh Hồng gộp lại. Nhà máy thủy điện ở đây bao gồm 6 tổ máy, mỗi tổ có công suất nowrap|700 MW. Tổng công suất của dự án là 4200 MW. Theo kế hoạch, tổ máy đầu tiên sẽ phát điện vào cuối năm 2010 và tổ cuối cùng vào năm 2013. Chi phí xây dựng nhà máy thủy điện Tiểu Loan ước vào khoảng 32 tỷ nhân dân tệ (gần 3,9 tỷ đôla Mỹ).

**Ảnh hưởng**
Giới môi trường cho là, con đập Tiểu Loan chắc chắn trở thành thủ phạm tai ác đối với đời sống người dân khắp Đông Nam Á. Ngư phủ Campuchia chắc chắn bắt được ít cá hơn và nông dân Việt Nam phải dùng phân hóa học nhiều hơn bởi phù sa bị chặn lại từ Vân Nam-Trung Quốc; trong khi đó, cư dân khu vực bờ Mekong tại Thái Lan đối mặt hạn hán và xâm thực.

**Tham khảo**
Thể loại:Mê Kông
Thể loại:Vân Nam
Thể loại:Đập tại Trung Quốc
Sphingonaepiopsis nana

Sphingonaepiopsis nana (tên tiếng Anh: Savanna Hawkmoth) là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở the Kerman Province, Hormozgan Province và Baluchistan ở miền nam Iran và miền tây Ả Rập Xê Út tới miền nam bán đảo Arabian (bao gồm the Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, miền bắc Oman và Yemen) và miền đông châu Phi to Natal, phía tây đến Gambia.
Sải cánh dài 25–30 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 3 và tháng 4. A specimen captured ở đầu tháng 10 indicates there might be a second generation.
Ấu trùng ăn các loài Rubiaceae khác nhau, bao gồm Kohautia, Galium, Rubia và Jaubertia.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Sphingonaepiopsis nana at The Hawkmoths of miền tây Palaearctic
Thể loại:Sphingonaepiopsis
Thể loại:Côn trùng Angola
Thể loại:Động vật Gabon
Thể loại:Động vật Mozambique
Thể loại:Côn trùng bán đảo Ả Rập
Thể loại:Côn trùng Tây Phi
Cassinopsis

Cassinopsis là một chi chứa khoảng 4 tới 6 loài cây bụi hay cây gỗ nhỏ thường xanh sát mặt đất, có thể cao tới 4 m, sinh sống trong khu vực từ đông nam đại lục châu Phi (Nam Phi tới Mozambique và Zimbabwe) tới đảo Madagascar.

**Miêu tả**
Tất cả các loài đều có lá đơn, màu xanh lục tươi ở mặt trên và lục xỉn ở mặt dưới, mọc đối. Mép lá nguyên hay hơi khía nhỏ, cong xuống phía dưới. Đôi khi có gai nhọn màu xanh trên cành. Hoa nhỏ, hình sao, màu từ trắng tới kem, mẫu 5, lưỡng tính, mọc thành cụm hoa dạng xim, đối diện với các gai (nếu có). Bầu nhụy 1-2 noãn. Nở hoa từ tháng 9 tới tháng 11. Tạo quả từ tháng 2 tới tháng 5. Quả gần như là quả hạch khô.

**Phân loại**
Chi này trước đây được đặt trong họ Icacinaceae nghĩa rộng và đa ngành, nhưng kể từ khi họ này bị chia nhỏ thì nó đã không được đặt vào bộ hay họ nào. Nghiên cứu gần đây gợi ý rằng nó gắn với bộ Garryales, nhưng có lẽ không đủ gần để cho phép mở rộng bộ này ra để gộp cả nhóm có chứa chi này.

**Các loài**
Bốn loài được ghi nhận có trong thực địa là:- Cassinopsis ciliata: Madagascar, ở độ cao 500-1.500 m trong các tỉnh Fianarantsoa, Toamasina.- Cassinopsis ilicifolia (đồng nghĩa: Cassine ilicifolia, Cassine mucronata, C. capensis, Hartogia ilicifolia, Ilex dichotoma): đông nam châu Phi.- Cassinopsis madagascariensis (đồng nghĩa: Nuxia brachyscypha): Madagascar, ở độ cao 500-2.000 m trong các tỉnh Antananarivo, Antsiranana, Fianarantsoa, Toamasina, Toliara.- Cassinopsis tinifolia: đông nam châu Phi

Thực vật chí Madagascar còn liệt kê thêm 2 loài là Cassinopsis chapelieri (đồng nghĩa: Tridianisia chapelieri) và Cassinopsis tomentosa, nhưng cũng ghi chú thêm là cả hai loài này chỉ biết đến từ 1-2 mẫu vật mà chưa được phát hiện lại được trong thực địa.

**Ghi chú ==
Pseudosphinx

Pseudosphinx là một chi bướm đêm thuộc họ Sphingidae.

**Các loài**
 Pseudosphinx albina- Pseudosphinx asdrubal- Pseudosphinx hasdrubal- Pseudosphinx obscura- Pseudosphinx plumieriae- Pseudosphinx rustica- Pseudosphinx tetrio - (Linnaeus 1771)

**Hình ảnh**
Pseudosphinx tetrio (Caterpillar).jpg
Pseudosphinx tetrio MHNT CUT 2010 390, Cartago Tapanti Costa Rica, male dorsal.jpg|Pseudosphinx tetrio ♂  	
Pseudosphinx tetrio MHNT CUT 2010 390, Cartago Tapanti Costa Rica, male ventral.jpg|Pseudosphinx tetrio ♂   △
Pseudosphinx tetrio MHNT CUT 2010 390, Itatiaia National Park Brazil, female dorsal.jpg|Pseudosphinx tetrio   ♀	
Pseudosphinx tetrio MHNT CUT 2010 390, Itatiaia National Park Brazil, female ventral.jpg|Pseudosphinx tetrio  ♀ △	

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Pseudosphinx- Pseudosphinx
Thể loại:Dilophonotini
Pseudosphinx tetrio

Pseudosphinx tetrio là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có nguồn gốc từ Brasil ở Nam Mỹ tới miền nam Hoa Kỳ. Nó đã được ghi nhận xa hơn về phía bắc Nebraska và Pennsylvania.
Sải cánh dài 127–140 mm. Nó giống với Erinnyis và Isognathus nhưng khác ở chỗ phía trên cánh trước hoàn toàn nâu. Con trưởng thành bay quanh năm ở vùng nhiệt đới. Các thế hệ trưởng thành bay từ tháng 3 đến tháng 9 tại Florida.
Ấu trùng ăn nhiều thực vật khác nhau, bao gồm Allamanda cathartica, Plumieria rubra, Plumeria cujete và Himatanthus. Sâu bướm màu đen với các khoang màu vàng và đầu màu cam.

**Hình ảnh**
Eggs of Pseudosphinx tetrio. Frangipani Hawk moth..jpg|trứng
Pseudosphinx tetrio.jpg|Sâu bướm
Pseudosphinx tetrio MHNT CUT 2010 390, Cartago Tapanti Costa Rica, male dorsal.jpg|Pseudosphinx tetrio ♂  	
Pseudosphinx tetrio MHNT CUT 2010 390, Cartago Tapanti Costa Rica, male ventral.jpg|Pseudosphinx tetrio ♂   △
Pseudosphinx tetrio MHNT CUT 2010 390, Itatiaia National Park Brazil, female dorsal.jpg|Pseudosphinx tetrio  ♀  
Pseudosphinx tetrio MHNT CUT 2010 390, Itatiaia National Park Brazil, female ventral.jpg|Pseudosphinx tetrio ♀ △

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Tetrio Sphinx date=2010-07-15  Butterflies và Moths of North America- tetrio sphinx on the UF / IFAS Featured Creatures Web site
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1771
T
T
Pseudandriasa mutata

Pseudandriasa là một chi bướm đêm thuộc họ Sphingidae, gồm một loài Pseudandriasa mutata, được tìm thấy ở KwaZulu-Natal.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Pseudandriasa
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1855
Acosmerycoides harterti

Acosmerycoides là một chi bướm đêm thuộc họ Sphingidae, chỉ gồm một loài Acosmerycoides harterti, có ở Assam ở Ấn Độ, về phía đông ngang qua miền nam Trung Quốc tới Đài Loan và phía nam đến Thái Lan, Lào và Việt Nam.
Sải cánh dài 80–90 mm.
Acosmerycoides harterti MHNT CUT 2010 0 331 Wu-she, Taiwan, male dorsal.jpg|Acosmerycoides harterti ♂ 	
Acosmerycoides harterti MHNT CUT 2010 0 331 Wu-she, Taiwan, male ventral.jpg|Acosmerycoides harterti ♂ △	
Acosmerycoides harterti MHNT CUT 2010 0 331 Wu-she, Taiwan, female dorsal.jpg|Acosmerycoides harterti ♀ 	
Acosmerycoides harterti MHNT CUT 2010 0 331 Wu-she, Taiwan, female ventral.jpg|Acosmerycoides harterti ♀ △
Ấu trùng ăn các loài Vitis.

**Chú thích**


**Tham khảo**
H
H
O
L
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1895
Acanthosphinx guessfeldti

Acanthosphinx là một chi bướm đêm thuộc họ Sphingidae, gồm một loài Acanthosphinx guessfeldti. Nó được tìm thấy ở các khu rừng từ Sierra Leone tới Congo, Angola, Zambia, Malawi, Tanzania và Uganda.
Chiều dài cánh trước là 57–70 mm.

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Acanthosphinx
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1879
Thể loại:Động vật Cộng hòa Trung Phi
Thể loại:Côn trùng Angola
Thể loại:Côn trùng Malawi
Thể loại:Côn trùng Cameroon
Acherontiini

Acherontiini là một tông bướm đêm thuộc họ Sphingidae.

**Phân loại**
Chi Acherontia
*Chi Agrius
*Chi Callosphingia
*Chi Coelonia
*Chi Megacorma

**Hình ảnh**
Acherontia atropos MHNT.jpg|Acherontia atropos 
Agrius convolvuli MHNT.jpg|Agrius convolvuli 
Coelonia fulvinotata.JPG|Coelonia fulvinotata
Megacorma obliqua MHNT CUT 2010 0 342 Ban Kheum Laos female.jpg|Megacorma obliqua  

**Chú thích**

**Tham khảo**

Thể loại:Sphingidae
Thể loại:Tông bướm đêm
Callosphingia

Callosphingia là một chi bướm đêm thuộc họ Sphingidae, có một loài, Callosphingia circe, sinhh sống ở khu vực bán sa mạc và khô cằn đông châu Phi.
Chiều dài cánh trước là 29–36 mm. 

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Acherontiini
Afroclanis

Afroclanis là một chi bướm đêm thuộc họ Sphingidae.

**Các loài**
Afroclanis calcareus - (Rothschild & Jordan 1907)
*Afroclanis neavi - (Hampson 1910)

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Smerinthini
Sa giông Sở Hùng

Sa giông Sở Hùng, tên khoa học Cynops cyanurus, là một loài kỳ giông thuộc họ Salamandridae. Chúng là loại đặc hữu của Trung Quốc.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, và đất có tưới tiêu. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Liu, Hu & Yang, 1962: Preliminary report of Amphibia from western Kweichow. Acta Zoologica Sinica (Dong wu xue bao), Beijing, 14, 381-392.
*access-date=20 December 2021- consulté le=29 janv. 2013 - consulté le=29 janv. 2013 
C
Thể loại:Động thực vật Vân Nam
Thể loại:Động vật đặc hữu Trung Quốc
Thể loại:Động vật lưỡng cư Trung Quốc
C
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1962
Sa giông Đại Dương

The Dayang Newt (Cynops orphicus) là một loài kỳ giông thuộc họ Salamandridae.
Loài này chỉ có ở Trung Quốc.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông ngòi, hồ nước ngọt, đầm nước ngọt, vườn nông thôn, rừng thoái hóa nghiêm trọng, và ao.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

**Tham khảo**
access-date=20 December 2021
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1983
O
Thể loại:Động vật đặc hữu Trung Quốc
Thể loại:Động vật lưỡng cư Trung Quốc
Cynops wolterstorffi

Cynops wolterstorffi (tên tiếng Anh: Yunnan Lake Newt hoặc Wolterstorff's Newt; tiếng Trung: 滇池蠑螈 - Điền Trì vinh nguyên) là một loài kỳ giông thuộc họ Salamandridae. Nó chỉ có ở gần hồ Côn Minh ở Vân Nam, Trung Quốc. Loài này có ở vùng nước hồ nông và các vùng nước ngọt lân cận. Dù đã được điều tra kĩ, người ta vẫn chưa thấy chúng kể từ năm 1979, và do vậy nó được xem là đã tuyệt chủng. Lý do tuyệt chủng được cho là mất môi trường sống, ô nhiễm và do các loài di thực.

**Hình ảnh**

**Tham khảo**
 Datong, Y. & Lau, M.W.N. 2004.  Cynops wolterstorffi.  2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.
Thể loại:Động vật lưỡng cư tuyệt chủng
Thể loại:Tuyệt chủng từ 1500
Thể loại:Wildlife of Vân Nam
W
Thể loại:Động thực vật Vân Nam
Thể loại:Động vật lưỡng cư Trung Quốc
Cá cóc sần Anderson

Cá cóc sần Anderson hay cá cóc sần Nhật Bản (danh pháp khoa học: Echinotriton andersoni) là một loài lưỡng cư có đuôi thuộc họ Kỳ giông (Salamandridae) sống trên quần đảo Lưu Cầu ở Nhật Bản và trên núi Quan Âm của Đài Loan, nơi nó có lẽ đã bị tuyệt diệt.

**Mô tả**
Echinotriton andersoni có dáng dẹp. Đầu nó rộng và có hình tam giác. Có 12–15 tuyến giống bướu chạy dọc mỗi bên thân. Màu sắc toàn thân là nâu sậm hay đen, chỉ mặt dưới đuôi, vùng lỗ huyệt, và lòng bàn chân màu vàng-cam. Chiều dài mõm-huyệt tối đa là ít nhất abbr=on (abbr=on tổng chiều dài).

**Môi trường sống và bảo tồn**
Môi trường sống tự nhiên của loài này là rừng lá rộng thường xanh, rừng thứ sinh, đồng cỏ và đầm lầy. Cũng có thể bắt gặp nó trên và gần ruộng mía. Nó sinh sản trong ao hay vũng nước ngắn ngày; ngoài mùa sinh sản khó bắt gặp loài này do con trưởng thành sống trong lớp lá mục, trong ke đá và dưới hòn đá hay gỗ.
Echinotriton andersoni là loài hiếm gặp, đang bị đe doạ do mất môi trường sống và buôn bán thú nuôi bất hợp pháp.

**Chú thích**
Thể loại:Động vật lưỡng cư Nhật Bản
A
Thể loại:Động vật lưỡng cư Đài Loan
Thể loại:Loài sắp nguy cấp theo Sách đỏ IUCN
Thể loại:Phân họ Sa giông
Sa giông gai Trấn Hải

Sa giông gai Trấn Hải, tên khoa học Echinotriton chinhaiensis, là một loài kỳ giông thuộc họ Salamandridae. Chúng là loài đặc hữu ở khu vực Bắc Lôn, Ninh Ba, Chiết Giang, Trung Quốc.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ôn đới, đầm lầy nước ngọt, và ao hồ, ở cao độ 10–200 m trên mực nước biển.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Chang, 1932: Notes on two salamanders from Chekiang, Tylototriton chinhaiensis sp. n., and Triturus sinensis (Gray). Contributions from the Biological Laboratory of the Science Society of China, Zoological series, 8, 201-212.
*access-date=20 December 2021- consulté le=1 févr. 2013 - consulté le=1 févr. 2013 
C
Thể loại:Động vật đặc hữu Trung Quốc
Thể loại:Động vật lưỡng cư Trung Quốc
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1932
Sa giông suối Corse

Sa giông suối Corse(Euproctus montanus) là một loài kỳ giông trong họ Salamandridae.
Nó chỉ được tìm thấy ở Corse, một hòn đảo ở Địa Trung Hải. Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

**Tham khảo**
access-date=20 December 2021
M
Thể loại:Động vật đặc hữu Pháp
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1838
Thể loại:Động vật lưỡng cư châu Âu
Sa giông suối Sardegna

Sa giông suối Sardegna, tên khoa học Euproctus platycephalus, là một loài kỳ giông thuộc họ Salamandridae. Đây là loài đặc hữu chỉ có ở Sardinia, Ý.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ôn đới, vùng cây bụi ôn đới, thảm cây bụi kiểu Địa Trung Hải, sông ngòi, sông có nước theo mùa, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, carxtơ nội địa, hang, và ao.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Gravenhorst, 1829: Deliciae Musei Zoologici Vratislaviensis (Reptilia Musei Zoologici Vratislaviensis. Recensita et Descripta). Fasciculus Primus, continens Chelonions et Batrachia: I-XIV. Leopold Voss, Leipzig ( texte intégral).- Andreas Nöllert, Christel Nöllert: Die Amphibien Europas. Franckh-Kosmos-Verlag, Stuttgart 1992, ISBN 3-440-06340-2.- Andreone, F., Lecis, R., Edgar, P. & Schmidt, B. 2004.  Euproctus platycephalus.  2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.- consulté le=1 févr. 2013 - consulté le=1 févr. 2013 - consulté le=1 févr. 2013 

**Liên kết ngoài**
  ARKive date = ngày 29 tháng 12 năm 2010
Thể loại:Động vật Sardegna
Thể loại:Động vật bò sát châu Âu
Thể loại:Động vật Ý
P
Thể loại:Động vật đặc hữu Ý
P
Thể loại:Động vật lưỡng cư châu Âu
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1829
Kỳ giông tây nam Anatolia

Lyciasalamandra antalyana là một loài kỳ giông thuộc họ Salamandridae.
Loài này chỉ có ở Thổ Nhĩ Kỳ.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ôn đới, thảm cây bụi kiểu Địa Trung Hải, và vùng nhiều đá.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

**Tham khảo**
 Tok, V., Ugurtas, I.H., Sevinç, M., Crochet, P.-A., Papenfuss, T., Sparreboom, M., Kuzmin, S., Anderson, S., Denoël, M., Eken, G., Kiliç, T. & Gem, E. 2006.  Lyciasalamandra antalyana date=2014-06-27 .  2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.
A
Thể loại:Động vật đặc hữu Thổ Nhĩ Kỳ
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1976
Lyciasalamandra atifi

Lyciasalamandra atifi là một loài kỳ giông thuộc họ Salamandridae.
Loài này chỉ có ở Thổ Nhĩ Kỳ.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ôn đới và vùng nhiều đá.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

**Tham khảo**
 Tok, V., Ugurtas, I.H., Sevinç, M., Crochet, P.-A., Papenfuss, T., Sparreboom, M., Kuzmin, S., Anderson, S., Denoël, M., Eken, G., Kiliç, T. & Gem, E. 2006.  Lyciasalamandra atifibot=InternetArchiveBot .  2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.
A
Thể loại:Động vật đặc hữu Thổ Nhĩ Kỳ
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1967
Cá cóc Lào

Cá cóc Lào, tên khoa học Paramesotriton laoensis, là một loài kỳ giông thuộc họ Kỳ giông. Loài này chỉ có ở đặc khu Saysomboun và huyện Phoukhout ở tỉnh Xiengkhuang, Lào.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.
Đôi khi loài này được xếp vào chi riêng với tên Laotriton laoensis.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Dubois & Raffaëlli, 2009: A new ergotaxonomy of the family Salamandridae Goldfuss, 1820 (Amphibia, Urodela). Alytes, 26, 1-85.- Stuart & Papenfuss, 2002: A new salamander of the genus Paramesotriton (Caudata: Salamandridae) from Laos. Journal of Herpetology, 36, 145-148.- van Dijk, P.P. & Stuart, B. 2004.  Paramesotriton laoensis.  2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

**Liên kết ngoài**
 Pictures- Picture- Laotriton laoensis feeding- Salamanders of the Old World - Laotriton laoensis date=2012-05-13 - The dark side of new species discovery
L
Thể loại:Động vật lưỡng cư Lào
L
Thể loại:Động vật được mô tả năm 2002
Thể loại:Động vật đặc hữu Lào
Thể loại:Phân họ Sa giông
Sa giông mào Donau

Sa giông mào Donau (danh pháp khoa học: Triturus dobrogicus) là một loài sa giông được tìm thấy tại miền trung và đông châu Âu, dọc theo lưu vực sông Danube (còn gọi là sông Donau), vài nhánh của nó và đồng bằng sông Dnepr. Nó nhỏ hơn và mảnh dẻ hơn so với các loài cùng chi Triturus, nhưng cũng như những loài này, con đực phát triển một mào da trên lưng và đuôi vào mùa sinh sản.
Trong nửa năm hoặc hơn, con trưởng thành sống ở các kênh chảy chậm, hồ, ao, nơi chúng sinh sản. Con cái đẻ chừng 200 trứng lên lá của các cây thủy sinh. Ấu trùng phát triển từ hai đến bốn tháng trước khi biến thái hoàn toàn. Phần còn lại của năm, loài này sống ở vùng đất bụi rậm, thường là rừng. Dù không được xem là bị đe dọa, những quần thể sa giông mào Donau đang suy giảm nhanh chóng, chủ yếu là do mất môi trường sống. 

**Phân loại**
Sa giông mào Donau từng được mô tả như một thứ của sa giông mào phương Bắc (Triturus cristatus) bởi C. Kiritzescu năm 1903. Sau đó, nó được xem là một phân loài cho tới khi phân tích di truyền học cho thấy nó là một loài riêng. Sa giông mào phương Bắc thực ra chỉ là loài chị em của nó.
Nhưng quần thể bị cô lập tại châu thổ sông Danube và bồn địa Pannonia được mô tả như hai phân loài, T. dobrogicus dobrogicus và T. dobrogicus macrosoma, vào năm 2000. Tuy nhiên, nghiên cứu di truyền sau đó không ủng hộ việc phân biệt hai dạng này.16

**Mô tả**
Với chiều dài toàn cơ thể chỉ in, sa giông mào Donau là loài sa giông mào nhỏ nhất. Cơ thể nó mảnh dẻ, thon hơn những loài khác, thích nghi tốt cho việc bơi lội, đầu hẹp và các chi tương đối ngắn. Dạng cơ thể này được tạo ra nhờ tăng số lượng đốt sống có xương sườn: mỗi cá thể có 16–17 xương, con số cao nhất cỡ các loài sa giông mào.10–14

**Chú thích**

**Tham khảo**
 B. Thiesmeier, A. Kupfer: Der Kammmolch – Ein Wasserdrache in Gefahr. Beiheft 1 der Zeitschrift für Feldherpetologie, Laurenti-Verlag, 2000, 158 S., ISBN 3-933066-06-9
*access-date=21 December 2021- consulté le=31 janv. 2013 - consulté le=31 janv. 2013 - consulté le=31 janv. 2013 -  Fotos des Donau-Kammmolchs bei www.herp.it-  Informationen zum Kammmolch-Artenkreis in Österreich bei www. herpetofauna.at date=2011-08-29 
D
M
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1903
Thể loại:Động vật lưỡng cư châu Âu
Lissotriton italicus

Lissotriton italicus (tên tiếng Anh: Italian Newt) là một loài kỳ giông thuộc họ Salamandridae. Loài này chỉ có ở Ý. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ôn đới, vùng cây bụi ôn đới, thảm cây bụi kiểu Địa Trung Hải, hồ nước ngọt, hồ nước ngọt có nước theo mùa, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, đất canh tác, vùng đồng cỏ, vườn nông thôn, khu vực trữ nước, ao, và kênh đào và mương rãnh. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống. Trước đây nó được định danh là Triturus italicus, nhưng sau đó được xếp lại vào chi Lissotriton sau khi chi Triturus được tách ra.

**Hình ảnh**

**Tham khảo**
 Arntzen, J.W. & Andreone, F. 2004.  Triturus italicus date=2008-09-26 .  2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.- http://www.livingunderworld.org/caudata/database/salamandridae/triturus/

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Động vật bò sát châu Âu
Thể loại:Động vật Ý
I
Thể loại:Động vật đặc hữu Ý
Thể loại:Động vật lưỡng cư châu Âu
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1898
Sa giông Carpathia

The Carpathian Newt (Lissotriton montandoni) là một loài kỳ giông thuộc họ Salamandridae.
Loài này có ở Cộng hòa Séc, Ba Lan, România, Slovakia, và Ukraina.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ôn đới, sông ngòi, sông có nước theo mùa, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, đất canh tác, vùng đồng cỏ, vườn nông thôn, và ao.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

**Hình ảnh**

**Tham khảo**
 Arntzen, J.W., Kuzmin, S., Ananjeva, N., Orlov, N., Tuniyev, B., Ogrodowczyk, A., Ogielska, M., Babik, W. & Cogalniceanu, D. 2004.  Lissotriton montandoni.  2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 29 tháng 3 năm 2009.
M
M
M
M
M
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1860
Cá cóc bướu Hải Nam

Tylototriton hainanensis (tên tiếng Anh: Hainan Knobby Newt) là một loài kỳ giông thuộc họ Salamandridae.
Loài này chỉ có ở Trung Quốc.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đầm nước ngọt, và đầm nước ngọt có nước theo mùa.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

**Tham khảo**
access-date=20 December 2021
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1984
H
Thể loại:Động vật đặc hữu Trung Quốc
Thể loại:Động vật lưỡng cư Trung Quốc
Cá cóc bướu đuôi đỏ

Cá cóc bướu đuôi đỏ, tên khoa học Tylototriton kweichowensis, là một loài kỳ giông thuộc họ Salamandridae. Chúng là loài đặc hữu của Trung Quốc.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng cây bụi ôn đới, vùng đồng cỏ ôn đới, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, và ao. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

**Chú thích**

**Tham khảo**
access-date=20 December 2021- consulté le=31 janv. 2013 - consulté le=31 janv. 2013 
K
Thể loại:Động vật đặc hữu Trung Quốc
Thể loại:Động vật lưỡng cư Trung Quốc
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1932
Cá cóc bướu Đại Lương

Tylototriton taliangensis (tên tiếng Anh là Taliang Knobby Newt) là một loài kỳ giông thuộc họ Salamandridae.
Loài này chỉ có ở Trung Quốc.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, ao, và đất có tưới tiêu.

**Tham khảo**
access-date=20 December 2021
T
Thể loại:Động vật đặc hữu Trung Quốc
Thể loại:Động vật lưỡng cư Trung Quốc
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1950
Thể loại:Loài sắp nguy cấp theo Sách đỏ IUCN
Cá cóc bướu huyện Văn

Cá cóc bướu huyện Văn, tên khoa học Tylototriton wenxianensis, là một loài kỳ giông thuộc họ Salamandridae. Loài này chỉ có ở Trung Quốc.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ôn đới, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, và ao. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Fei, Ye & Yang, 1984: A new species and subspecies of the genus Tylototriton (Caudata: Salamandridae). Acta Zoologica Sinica, 30, 85-91.- Liang, F. & Changyuan, Y. 2004.  Tylototriton wenxianensis.  2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.- consulté le=31 janv. 2013 - consulté le=31 janv. 2013 

**Liên kết ngoài**
W
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1984
Thể loại:Động vật lưỡng cư Trung Quốc
Thể loại:Động vật đặc hữu Trung Quốc
Ambystoma granulosum

Ambystoma granulosum (tiếng Anh: Granular Salamander, tiếng Tây Ban Nha: Ajolote) là một loài kỳ giông thuộc họ Ambystomatidae.
Nó chỉ được tìm thấy ở México.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là đồng cỏ ở cao nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, và ao.
Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

**Nguồn**
 Shaffer, B., Flores-Villela, O., Parra Olea, G. & Wake, D. 2004.  Ambystoma granulosum.  2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

**Chú thích**

**Tham khảo**
G
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1944
Thể loại:Loài nguy cấp theo Sách đỏ IUCN
Thể loại:Ambystomatidae
Ambystoma leorae

Ambystoma leorae là một loài kỳ giông thuộc họ Ambystomatidae.
Nó chỉ được tìm thấy ở México.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông.
Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

**Nguồn**
 Shaffer, B., Parra Olea, G. & Wake, D. 2004.  Ambystoma leorae.  2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

**Chú thích**

**Tham khảo**
L
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1943
Ambystoma rivulare

Ambystoma rivulare là một loài kỳ giông thuộc họ Ambystomatidae.
Đây là loài đặc hữu của México.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Shaffer, B., Huacaz, D., Flores-Villela, O., Parra Olea, G. & Wake, D. 2004.  Ambystoma rivulare.  2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.
R
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1940
Kỳ giông Tarahumara

Kỳ giông Tarahumara, tên khoa học Ambystoma rosaceum, là một loài kỳ giông thuộc họ Ambystomatidae. Đây là loài đặc hữu của México.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ôn đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao, sông ngòi, đầm nước ngọt, vùng đồng cỏ, và ao. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

**Chú thích**

**Tham khảo**
access-date=29 December 2021
R
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1941
Thể loại:Ambystomatidae
Ambystoma silvensis

Ambystoma silvense là một loài kỳ giông thuộc họ Ambystomatidae.
Đây là loài đặc hữu của México.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ôn đới, hồ nước ngọt, đầm nước ngọt, khu vực trữ nước, và ao.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Webb, R. 2006.  Ambystoma silvensis.  2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.
S
Thể loại:Động vật lưỡng cư México
Thể loại:Động vật đặc hữu México
Thể loại:Động vật được mô tả năm 2004
Thể loại:Ambystomatidae
Ambystoma velasci

Ambystoma velasci là một loài kỳ giông thuộc họ Ambystomatidae.
Loài này có ở México và có thể cả Hoa Kỳ.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ôn đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng đồng cỏ ôn đới, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao, sông ngòi, hồ nước ngọt, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, vùng đồng cỏ, và ao.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Shaffer, B., Parra Olea, G. & Wake, D. 2004.  Ambystoma velasci.  2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.
V
Thể loại:Động vật lưỡng cư México
Thể loại:Động vật đặc hữu México
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1888
Arthroleptis adolfifriederici

Arthroleptis adolfifriederici là một loài ếch thuộc họ Arthroleptidae.
Loài này có ở Burundi, Cộng hòa Dân chủ Congo, Kenya, Rwanda, Tanzania, và Uganda.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và rừng thoái hóa nghiêm trọng.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

**Tham khảo**
 Howell, K., Drewes, R. & Poynton, J.C. 2004.  Arthroleptis adolfifriederici.  2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.
Thể loại:Arthroleptis
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1911
Arthroleptis affinis

Arthroleptis affinis là một loài ếch thuộc họ Arthroleptidae.
Đây là loài đặc hữu của Tanzania.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao, đầm nước, đất canh tác, vùng đồng cỏ, các đồn điền, vườn nông thôn, rừng thoái hóa nghiêm trọng, và thảm thực vật di thực.

**Tham khảo**
 Poynton, J.C., Howell, K., Davenport, T. & Menegon, M. 2004.  Arthroleptis affinis.  2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.
Thể loại:Arthroleptis
Arthroleptis bivittatus

Arthroleptis bivittatus là một loài ếch thuộc họ Arthroleptidae.
Đây là loài đặc hữu của Guinea.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và rừng thoái hóa nghiêm trọng.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Rödel, M.-O. & Perret, J.-L. 2004.  Arthroleptis bivittatus.  2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.
Thể loại:Arthroleptis
Thể loại:Động vật đặc hữu Guinée
Arthroleptis brevipes

Arthroleptis brevipes là một loài ếch thuộc họ Arthroleptidae.
Loài này có ở Togo và có thể cả Ghana.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và rừng thoái hóa nghiêm trọng.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Rödel, M.-O. 2004.  Arthroleptis brevipes.  2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.
Thể loại:Arthroleptis
Arthroleptis carquejai

Arthroleptis carquejai là một loài ếch thuộc họ Arthroleptidae.
Đây là loài đặc hữu của Angola.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và rừng thoái hóa nghiêm trọng.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Channing, A. 2004.  Arthroleptis carquejai.  2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.
Thể loại:Arthroleptis
Thể loại:Động vật đặc hữu Angola
Arthroleptis crusculum

Arthroleptis crusculum là một loài ếch thuộc họ Arthroleptidae.
Loài này có ở Guinée, có thể ở cả Bờ Biển Ngà và Liberia.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao, và đầm lầy.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

**Tham khảo**
 Rödel, M.-O. & Drewes, R. 2004.  Arthroleptis crusculum.  2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.
Thể loại:Arthroleptis
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1950
Arthroleptis discodactyla

Arthroleptis schubotzi là một loài ếch thuộc họ Arthroleptidae.
Đây là loài đặc hữu của Cộng hòa Dân chủ Congo.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đất canh tác, vườn nông thôn, và rừng thoái hóa nghiêm trọng.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Drewes, R. 2004.  Arthroleptis discodactyla.  2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.
Thể loại:Arthroleptis
Arthroleptis francei

Arthroleptis francei là một loài ếch thuộc họ Arthroleptidae.
Đây là loài đặc hữu của Malawi.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao, và các đồn điền.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

**Tham khảo**
 Mazibuko, L. & Poynton, J.C. 2004.  Arthroleptis francei.  2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.
Thể loại:Arthroleptis
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1953