Chính trị Úc

Chính trị Úc hoạt động theo Hiến pháp thành văn, thiết lập Úc là một nước quân chủ lập hiến, vận hành theo mô hình dân chủ nghị viện kiểu Westminster. Úc cũng là một liên bang, quyền lực được chia giữa chính phủ liên bang và các bang. Quân chủ Úc là nguyên thủ quốc gia, được đại diện tại Úc bởi Toàn quyền. Người đứng đầu chính phủ là Thủ tướng, hiện tại là ông Anthony Albanese.Sơ đồ về vai trò của các thể chế chính trị của nước Úc.Từ khi trở thành liên bang năm 1901, Úc duy trì một hệ thống dân chủ ổn định. Úc là một trong những nền dân chủ lâu đời nhất còn tồn tại liên tục và có chế độ bỏ phiếu bắt buộc. Năm 2023, Úc được xếp hạng là "nền dân chủ toàn diện". Giống các hệ thống Westminster khác, chính phủ Úc có ba nhánh: lập pháp (Quốc hội), hành pháp (Chính phủ), và tư pháp (Toà án Tối cao và các tòa án liên bang khác). Chính phủ do đảng hoặc liên minh chiếm đa số trong Hạ viện điều hành, nắm quyền lập pháp và hành pháp.
Nguyên tắc tam quyền phân lập nghĩa là quyền lực nhà nước được chia cho nhiều cơ quan khác nhau để tránh bị tập trung vào một nơi. Cụ thể, Quốc hội đề xuất và tranh luận luật; Chính phủ thi hành luật; và Toà án xét xử các vụ việc liên quan đến luật.
Tuy nhiên, theo mô hình Westminster, Úc không phân tách hoàn toàn hành pháp và lập pháp – các bộ trưởng phải là thành viên Quốc hội. Chỉ Toà án Tối cao mới có quyền quyết định một đạo luật có hợp hiến hay không.
Hệ thống chính trị Úc kết hợp yếu tố từ Anh (quân chủ lập hiến, hành pháp gắn với lập pháp) và Hoa Kỳ (liên bang, hiến pháp thành văn, quốc hội lưỡng viện mạnh), cùng với đặc điểm riêng của Úc. Vì vậy, người ta gọi hệ thống này là “biến thể Washminster” (kết hợp Westminster và Washington).

**Bản chất liên bang**
Úc là một quốc gia liên bang, với ba cấp chính quyền có quyền hạn riêng: chính phủ liên bang, chính quyền bang/lãnh thổ và chính quyền địa phương.
Khi soạn thảo Hiến pháp, các bang đã thương lượng kĩ lưỡng về cấu trúc liên bang và Quốc hội. Hạ viện được bầu dựa trên dân số từng bang: bang đông dân nhất như New South Wales có 48 ghế, trong khi bang ít dân như Tasmania chỉ có 5. Ngược lại, Thượng viện chia đều cho các bang: mỗi bang có 12 thượng nghị sĩ, nhằm đảm bảo các bang nhỏ vẫn có tiếng nói và không bị các bang lớn lấn át. Hai lãnh thổ duy nhất có ghế ở Thượng viện – Lãnh thổ Thủ đô Úc và Lãnh thổ Bắc Úc – mỗi nơi có 2 thượng nghị sĩ.
Chính phủ liên bang chỉ có thể làm luật trong các lĩnh vực được quy định, như quốc phòng, thương mại liên bang và phá sản. Các vấn đề còn lại thuộc thẩm quyền của bang, ví dụ: y tế và giáo dục. Tuy nhiên, các bang có thể chuyển giao một số quyền lực cho chính phủ liên bang qua luật, như quyền quản lí các công ti. Ngoài ra, chính phủ liên bang có thể ảnh hưởng đến luật của bang bằng cách cấp ngân sách có điều kiện – điều này quan trọng vì các bang thường thu ít ngân sách hơn liên bang.
Úc có một số lãnh thổ, trong đó hai lãnh thổ có chính quyền riêng: Lãnh thổ Thủ đô Úc và Lãnh thổ Bắc Úc. Tuy vậy, quyền lực của họ do quốc hội liên bang trao và có thể bị thu hồi hoặc sửa đổi. Người dân ở các lãnh thổ này vẫn có đại diện ở cả Hạ viện và Thượng viện (dù ít hơn các bang). Đảo Norfolk từng tự trị từ năm 1979 đến 2015, nhưng không có đại diện riêng trong Quốc hội. Các lãnh thổ khác như Jervis Bay, Lãnh thổ Đảo Giáng Sinh và Lãnh thổ Quần đảo Cocos (Keeling) chưa từng có chính quyền tự trị.
Cấp chính quyền thứ ba là địa phương (hội đồng khu vực, thị trấn hoặc thành phố), do các đại diện dân cử (gọi là councillor hoặc alderman tuỳ bang) điều hành. Quyền lực của họ do bang hoặc lãnh thổ phân cấp.

**Hiến pháp**
Hiến pháp Úc quy định quyền hạn và trách nhiệm của nhiều cơ quan trong Thịnh vượng chung Úc. Tuy nhiên, thủ tướng, nội các và các nguyên tắc của chính phủ trách nhiệm không được nêu rõ trong văn bản này, cũng như phần lớn cách thức thực thi quyền hành pháp. Điều này phản ánh ảnh hưởng từ hệ thống Anh – nơi có hiến pháp không thành văn. Quốc hội Úc có thể đề xuất sửa đổi Hiến pháp. Để có hiệu lực, đề xuất đó phải được đưa ra trưng cầu dân ý toàn dân và đạt "đa số kép": đa số phiếu toàn quốc và đa số phiếu tại ít nhất bốn trong sáu bang. 
Điều 1 của Hiến pháp thiết lập cơ quan lập pháp dân chủ – tức Quốc hội Liên bang Úc – gồm quân chủ và hai viện: Thượng viện và Hạ viện. Điều 51 quy định quyền lập pháp của chính phủ liên bang và trao cho liên bang một số quyền nhất định (gọi là "quyền được ghi rõ"). Các quyền lập pháp còn lại thuộc về sáu bang (vốn là các thuộc địa trước đây). Mỗi bang cũng có hiến pháp riêng, nên toàn quốc có tổng cộng bảy quốc hội, chia sẻ quyền lập pháp. Toà án Tối cao Úc giải quyết các tranh chấp pháp lí giữa chính phủ liên bang với các bang/lãnh thổ, hoặc giữa các bang/lãnh thổ với nhau.

**Vương quyền**
Quân chủ Úc là nguyên thủ mang tính biểu tượng của Úc và có vai trò nghi lễ trong tất cả các nhánh chính quyền: là một phần cấu thành của Quốc hội, là người nắm quyền hành pháp trên danh nghĩa, và là người đứng tên trong hầu hết các vụ truy tố hình sự. Về mặt rộng hơn, Vương quyền (the Crown) đại diện cho thẩm quyền nhà nước. Tuy nhiên, trong mọi chức năng, Quân chủ đều được đại diện bởi Toàn quyền – người do chính Quân chủ bổ nhiệm, đây là nhiệm vụ duy nhất bắt buộc của Quân chủ.Nhà Chính phủ, Canberra.Quân chủ hiện tại là Charles III – vừa là Quân chủ của Úc, vừa là nguyên thủ của nhiều quốc gia trong Vương quốc Thịnh vượng chung, bao gồm cả Vương quốc Anh. Trên danh nghĩa, Quân chủ là nguyên thủ quốc gia của Úc, nhưng gần như mọi chức năng đều do Toàn quyền đảm nhiệm, khiến một số ý kiến cho rằng Toàn quyền mới là nguyên thủ thực tế. Trong chế độ dân chủ lập hiến, vai trò của Quân chủ bị giới hạn ở các nghi lễ và quy trình hiến định. Toàn quyền cũng thay mặt quốc gia thực hiện các chuyến công du và đón tiếp quốc tế.
Từ khi Úc thông qua Đạo luật Westminster, Quân chủ Úc được xem là một vị trí pháp lí tách biệt với Quân chủ Anh, dù vẫn là cùng một người. Theo Đạo luật Danh xưng Vương gia năm 1953, Quốc hội Úc đặt danh hiệu “Nữ vương Úc” cho Elizabeth II và đến năm 1973 đã loại bỏ mọi danh xưng liên quan đến vị trí của bà ở Vương quốc Anh.
Theo thông lệ Westminster, Toàn quyền hầu như luôn hành động theo tư vấn của Thủ tướng hoặc các bộ trưởng. Tuy nhiên, Toàn quyền vẫn giữ một số quyền lực dự trữ  – tức quyền hành động độc lập trong vài trường hợp hiếm hoi. Một ví dụ là cuộc khủng hoảng hiến pháp năm 1975, khi Toàn quyền John Kerr đã sử dụng quyền này để bãi nhiệm Thủ tướng do bế tắc ngân sách trong quốc hội.
Úc từng nhiều lần xuất hiện phong trào muốn bãi bỏ chế độ quân chủ. Trong cuộc trưng cầu dân ý năm 1999, người dân được hỏi có muốn sửa Hiến pháp để thay thế quân chủ bằng một tổng thống do Thủ tướng đề cử và quốc hội phê chuẩn hay không. Kết quả: Đề xuất bị bác bỏ. Tuy nhiên, các tổ chức như Phong trào Cộng hoà Úc vẫn tiếp tục vận động cho việc xoá bỏ chế độ quân chủ, trong khi các nhóm như Người Úc ủng hộ chế độ quân chủ vẫn đấu tranh để giữ nguyên hiện trạng.

**Lập pháp**
Quốc hội Úc là một cơ quan lập pháp lưỡng viện ban hành luật và giám sát hoạt động của chính phủ, thông qua các hoạt động như phiên chất vấn và điều trần ngân sách. Quốc hội gồm ba thành phần: Quân chủ Úc (Monarch-in-Parliament), Thượng viện (76 thành viên) và Hạ viện (151 thành viên). Chính phủ phải là (hoặc sớm trở thành) thành viên Quốc hội.Nhà Quốc hội, Canberra.Thượng viện có 12 thượng nghị sĩ từ mỗi bang và 2 từ mỗi vùng lãnh thổ (Lãnh thổ Thủ đô Úc và Lãnh thổ Bắc Úc), được bầu bằng hệ thống bầu cử chuyển nhượng đơn. Thượng nghị sĩ bang có nhiệm kì cố định 6 năm, bầu lại luân phiên 3 năm một lần. Thượng nghị sĩ vùng lãnh thổ có nhiệm kì không cố định, thường trùng với Hạ viện (khoảng 3 năm).Hạ viện Úc.Hạ viện Úc, còn gọi là ngôi nhà của người dân, gồm 151 thành viên được bầu theo hệ thống bỏ phiếu thay thế trong các đơn vị bầu cử đơn nhất. Bầu cử diễn ra ít nhất mỗi ba năm một lần, nhưng Thủ tướng có thể đề nghị Toàn quyền kêu gọi bầu cử sớm (Toàn quyền có quyền từ chối nếu lí do không thoả đáng).
Do bầu cử Thượng viện chỉ diễn ra trong một số khoảng thời gian nhất định và vì lí do chính trị thường có lợi khi tổ chức đồng thời bầu cử Hạ viện và Thượng viện, nên bầu cử Hạ viện thường chỉ diễn ra trong khoảng từ tháng 8 đến tháng 5, ba năm một lần. Lần gần nhất hai cuộc bầu cử diễn ra riêng biệt là vào các năm 1970 và 1972. Không giống Thượng viện – nơi mỗi bang có số ghế ngang nhau – số ghế Hạ viện phân bổ theo dân số từng bang. Thủ tướng được chọn từ Hạ viện và phải có được sự ủng hộ của đa số nghị sĩ để được mời thành lập chính phủ.
Hai viện của Quốc hội Úc có quyền lực ngang nhau, ngoại trừ việc Thượng viện không được đề xuất các dự luật tài chính (liên quan đến thuế hoặc chi tiêu ngân sách). Tuy nhiên, Thượng viện vẫn có thể chặn việc thông qua ngân sách hàng năm – điều này chỉ từng xảy ra một lần trong cuộc khủng hoảng hiến pháp năm 1975.
Các nghị sĩ thuộc về ba nhóm: chính phủ, phe đối lập hoặc nhóm độc lập/ngồi ghế chéo (bao gồm các đảng nhỏ và ứng viên độc lập). Phe đối lập là đảng hoặc liên minh lớn thứ hai trong Hạ viện. Lãnh đạo đối lập đứng đầu nội các bóng tối, gồm các bộ trưởng bóng tối – những người theo dõi, chất vấn và phản biện các bộ trưởng chính phủ, đồng thời chuẩn bị sẵn sàng thay thế nếu nắm quyền. Mặc dù chính phủ thường kiểm soát Hạ viện nhờ có đa số ghế, phe đối lập vẫn có thể làm chậm quá trình thông qua luật và cản trở hoạt động của chính phủ nếu muốn. Công việc hàng ngày của Hạ viện thường được thương lượng giữa Lãnh đạo Hạ viện (do Thủ tướng bổ nhiệm) và Quản lí Công việc đối lập trong Hạ viện (do Lãnh đạo đối lập bổ nhiệm).

**Hành pháp**
Toàn quyền.Vai trò chính của nhánh hành pháp là thực thi các luật do Quốc hội ban hành. Khác với lập pháp và tư pháp, thành phần của hành pháp không được xác định rõ ràng.
Một cách diễn tả hành pháp là hình kim tự tháp gồm ba tầng:- Đỉnh kim tự tháp là Quân chủ – biểu tượng tối cao và người nắm quyền hành pháp trên danh nghĩa.- Tầng giữa gồm Thủ tướng, nội các và các bộ trưởng – những người thực sự điều hành và lãnh đạo hành pháp.- Tầng dưới cùng là đội ngũ công chức, cảnh sát, các cơ quan chính phủ và tổ chức pháp lí độc lập – những người trực tiếp thực thi chính sách và luật pháp.
Quyền hành pháp cũng khó định nghĩa rõ ràng. Trong bối cảnh Anh, John Locke định nghĩa quyền hành pháp là tất cả quyền lực nhà nước không thuộc lập pháp hay tư pháp. Khác biệt chính là quyền lập pháp đặt ra quy tắc chung, còn quyền hành pháp thì áp dụng những quy tắc đó vào từng tình huống cụ thể. Tuy nhiên, trên thực tế, khó áp dụng định nghĩa này vì nhiều hành động của cơ quan hành pháp có phạm vi rộng, có tính ràng buộc và được thực hiện độc lập với Quốc hội. Cuối cùng, việc xác định một quyền lực là hành pháp hay lập pháp phải được xem xét từng trường hợp cụ thể, dựa trên nhiều yếu tố chứ không theo một tiêu chuẩn cứng nhắc.

**Hội đồng Hành pháp**
Hội đồng Hành pháp Liên bang là một cơ quan hình thức tồn tại và họp để hợp pháp hoá các quyết định của Nội các, đồng thời thực hiện một số chức năng khác. Tất cả các bộ trưởng đều là thành viên của hội đồng và được mang danh xưng Ngài (the Honourable) suốt đời. Toàn quyền thường chủ trì các cuộc họp của hội đồng, nhưng nếu vắng mặt thì một bộ trưởng khác được chỉ định làm Phó Chủ tịch Hội đồng sẽ chủ trì. Kể từ ngày 1 tháng 6 năm 2022, Phó Chủ tịch Hội đồng Hành pháp Liên bang là Thượng nghị sĩ Katy Gallagher.

**Nội các**
Nội các Úc là hội đồng gồm các bộ trưởng cấp cao, chịu trách nhiệm trước Quốc hội. Các bộ trưởng do Toàn quyền bổ nhiệm theo đề xuất của Thủ tướng, và phục vụ theo ý muốn của Toàn quyền. Các cuộc họp Nội các được giữ kín tuyệt đối và diễn ra hàng tuần để thảo luận các vấn đề quan trọng và xây dựng chính sách. Ngoài Nội các còn có các bộ trưởng cấp thấp hơn và một số thứ trưởng (gọi chính thức là thư kí Quốc hội), phụ trách một lĩnh vực chính sách cụ thể và báo cáo trực tiếp cho bộ trưởng trong Nội các.
Hiến pháp Úc không đề cập rõ ràng đến Nội các; nó chỉ tồn tại theo thông lệ, và các quyết định của Nội các tự thân không có hiệu lực pháp lí. Tuy nhiên, Nội các chính là hình thức thực tế của Hội đồng Hành pháp Liên bang – cơ quan hành pháp chính thức cao nhất của chính phủ Úc. Trên thực tế, Hội đồng Hành pháp chỉ họp để phê chuẩn và hợp pháp hoá các quyết định đã được Nội các thông qua. Tất cả thành viên Nội các đều là thành viên của Hội đồng Hành pháp. Dù Toàn quyền là người chủ trì danh nghĩa, nhưng gần như không bao giờ tham dự các cuộc họp của hội đồng. Một thành viên cấp cao trong Nội các sẽ giữ chức Phó Chủ tịch Hội đồng và chủ trì các cuộc họp khi Toàn quyền vắng mặt.

**Tư pháp**
Trụ sở Tối cao Pháp viện, nhìn từ hồ Burley Griffin.
Ở Úc, quyền tư pháp được thực hiện bởi cả toà án liên bang và toà án bang. Tuy nhiên, khác với Anh có nhiều hệ thống pháp luật riêng, Úc chỉ có một hệ thống pháp luật chung trên toàn quốc. Giống Canada và khác Mỹ, Úc chỉ có một luật án lệ thống nhất, chứ không có án lệ riêng cho từng bang. Ngoài ra, khác với Canada và Mỹ, Úc không có án lệ liên bang riêng biệt.
Quyền tư pháp liên bang được trao cho Tối cao Pháp viện Úc và các toà án liên bang khác do Quốc hội thành lập như Toà Liên bang Úc và Toà Gia đình Úc. Quốc hội cũng có thể trao thẩm quyền liên bang cho các toà án bang. Vì Hiến pháp yêu cầu nguyên tắc phân quyền ở cấp liên bang, nên chỉ có toà án mới được thực hiện quyền tư pháp liên bang, và toà án cũng không được kiêm nhiệm chức năng phi tư pháp.
Mỗi bang có Tối cao Pháp viện riêng cùng các toà án và cơ quan tài phán khác do nghị viện bang lập ra.
Tối cao Pháp viện Úc là toà án cao nhất trong hệ thống tư pháp, có thẩm quyền xét xử sơ thẩm, phúc thẩm và kiểm tra tính hợp hiến của các đạo luật liên bang và bang, đồng thời giải thích Hiến pháp. Tối cao Pháp viện được thành lập theo Điều 71 Hiến pháp và Đạo luật Tư pháp 1903. Toà gồm 7 thẩm phán: Chánh án (hiện là Stephen Gageler) và 6 Thẩm phán khác.
Tối cao Pháp viện của các bang cũng là toà án cấp cao nhất trong hệ thống toà án bang, có thẩm quyền không giới hạn để giải quyết tranh chấp trong phạm vi bang. Các vụ việc từ toà bang có thể kháng cáo lên Tối cao Pháp viện Úc.
Các toà cấp dưới có quyền hạn hạn chế do luật định và chỉ giải quyết những vấn đề được Quốc hội cho phép. Quyết định của toà cấp dưới có thể bị kháng cáo lên toà cấp trên, rồi tiếp tục kháng cáo lên Tối cao Pháp viện.
Trước năm 1986, một số vụ án Úc còn có thể kháng cáo lên Uỷ ban Tư pháp của Hội đồng Cơ mật Anh. Nhưng Đạo luật Úc 1986 đã chấm dứt điều này, xác lập hoàn toàn sự độc lập pháp lí của Úc và khẳng định Tối cao Pháp viện Úc là toà án tối cao cuối cùng. Đồng thời, khả năng lí thuyết về việc Quốc hội Anh ban hành luật sửa đổi Hiến pháp Úc cũng bị xoá bỏ.

**Bầu cử**
Julia Gillard, Thủ tướng Úc nhiệm kì 2010 đến 2013 và là nữ Thủ tướng đầu tiên của nước Úc.
Bầu cử liên bang ở Úc được tổ chức ít nhất mỗi ba năm. Thủ tướng có thể đề nghị Toàn quyền giải tán Hạ viện bất kì lúc nào, nhưng bầu cử Thượng viện chỉ có thể diễn ra trong những khoảng thời gian nhất định theo Hiến pháp. Dù pháp luật cho phép tổ chức bầu cử riêng rẽ cho hai viện, nhưng theo thông lệ, các kỳ bầu cử quốc gia đều tổ chức đồng thời cho cả Hạ viện và Thượng viện (kể từ 1974 đến nay).
Bầu cử liên bang bắt buộc từ năm 1924 (trừ người bản địa). Đến năm 1962, quyền bầu cử của người bản địa được công nhận, nhưng phải đến năm 1984 thì họ mới bắt buộc đăng kí và tham gia bầu cử như người không bản địa (đối với người không bản địa, việc đăng kí bầu cử bắt buộc từ năm 1911). Nếu không đi bầu, sẽ bị phạt 20 đô la Úc. Phụ nữ không bản địa giành quyền bầu cử liên bang năm 1902 và ở tất cả các bang vào năm 1908.
Tất cả ghế Hạ viện đều được bầu lại trong mỗi kì bầu cử. Hạ nghị sĩ được bầu bằng hệ thống bỏ phiếu ưu tiên (preferential voting), tức là ứng cử viên thắng phải đạt hơn 50% phiếu sau khi phân phối phiếu ưu tiên, nên dòng chuyển phiếu từ các ứng cử viên yếu rất quan trọng.
Bầu cử Thượng viện thường chỉ bầu lại một nửa số thượng nghị sĩ mỗi bang, trừ khi xảy ra giải tán kép (double dissolution) thì bầu lại toàn bộ. Thượng nghị sĩ của các vùng lãnh thổ được bầu cùng thời điểm với Hạ viện. Thượng viện sử dụng hệ thống bỏ phiếu chuyển nhượng đơn theo tỉ lệ (single transferable voting), tạo điều kiện cho các đảng nhỏ hiện diện nhiều hơn.
Từ năm 1981, trừ giai đoạn 2005–2008, không đảng nào nắm đa số Thượng viện, buộc chính phủ phải thường xuyên thương lượng với các đảng nhỏ hoặc nghị sĩ độc lập để thông qua chương trình lập pháp.
Vì yêu cầu giành ghế ở Thượng viện thấp hơn Hạ viện, các đảng nhỏ thường tập trung vận động ở Thượng viện. Điều này cũng đúng ở cấp bang (chỉ Queensland và hai vùng lãnh thổ là đơn viện). Truyền thống, các đảng nhỏ và ứng viên độc lập khó thắng ghế Hạ viện, nhưng từ bầu cử liên bang 1990, quy mô crossbench (nghị sĩ ngoài chính phủ và đối lập) tăng dần. Ở kì bầu cử liên bang gần nhất ngày 21/5/2022, Hạ viện chứng kiến số lượng crossbench kỉ lục, gồm sáu thành viên đảng nhỏ và mười nghị sĩ độc lập.

**Chính quyền tiểu bang và địa phương**
Liên đảng
Các tiểu bang và vùng lãnh thổ của Úc
Úc có sáu bang và hai vùng lãnh thổ lớn, được tổ chức theo mô hình chính trị tương tự Liên bang. Mỗi bang đều có quốc hội lưỡng viện, trừ Queensland và hai vùng lãnh thổ (Lãnh thổ Thủ đô Úc và Lãnh thổ Bắc Úc), nơi quốc hội chỉ có một viện. Mỗi bang có một thống đốc (tương đương toàn quyền ở liên bang) và một thủ hiến (tương đương thủ tướng). Toà án tối cao của từng bang là cơ quan xét xử cao nhất trong bang, và có thể kháng cáo lên Toà án Tối cao Liên bang.
Bầu cử bang và vùng lãnh thổ diễn ra mỗi bốn năm với nhiệm kì cố định (trừ Tasmania, nơi thủ hiến quyết định ngày bầu cử).
Thomas Playford là Thủ hiến Nam Úc kiêm lãnh đạo Đảng Tự do và Nông thôn từ năm 1938 đến 1965, với nhiệm kì kéo dài 26 năm – lâu nhất trong lịch sử Úc.
Chính quyền địa phương là cấp thấp nhất trong hệ thống chính quyền Úc, chịu sự quản lí của chính quyền bang và vùng lãnh thổ. Úc chỉ có một cấp chính quyền địa phương duy nhất, không chia thành nhiều loại như ở các quốc gia nói tiếng Anh khác. Các đơn vị như shire hay city chủ yếu mang ý nghĩa lịch sử, không ảnh hưởng đến quyền lực quản lí.

**Hệ tư tưởng trong chính trị Úc**
Gough Whitlam, người lãnh đạo Công đảng Úc thời gian tại vị lâu nhất.
Robert Menzies, người sáng lập Đảng Tự do Úc, và là Thủ tướng tại vị lâu nhất của Úc.|234x234px
Hệ thống đảng phái ở Úc được các nhà khoa học chính trị mô tả là mang tính ý thức hệ rõ nét hơn so với các quốc gia nói tiếng Anh khác như Mỹ và Canada. Trong lịch sử chính trị Úc giai đoạn đầu, sự phân hoá giai cấp đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành ranh giới giữa Công đảng theo khuynh hướng xã hội dân chủ và một loạt đảng đối lập chống Côngtđảng ảng tư tưởng tự do và bảo thủ – tiền thân của liên minh các Đảng Tự do và Quốc gia ngày nay.
Trong bối cảnh chính trị hiện đại, Liên đảng (gồm Đảng Tự do và Quốc gia) được xem là trung hữu, còn Công đảng là trung tả. Chủ nghĩa bảo thủ và tự do ở Úc chủ yếu được đại diện bởi Liên đảng. Đảng Lao động tự nhận là theo chủ nghĩa dân chủ xã hội, tuy nhiên từ thời Thủ tướng Bob Hawke, đảng này đã theo đuổi chính sách kinh tế và xã hội mang tính tự do nhiều hơn.
Một số thành viên Quốc hội thuộc Công đảng, như Andrew Leigh, cho rằng đảng này nên được phân loại lại là theo chủ nghĩa tự do xã hội. Dù Công đảng vẫn giữ "mục tiêu xã hội chủ nghĩa" trong điều lệ, nhưng nhiều người xem đó chỉ là tàn dư mang tính biểu tượng và không còn phù hợp với thực tế.
Trong những thập kỉ gần đây, cử tri Úc ngày càng có xu hướng bỏ phiếu ưu tiên cho các ứng viên không thuộc hai đảng lớn. Trong cuộc bầu cử liên bang năm 2022, 31% cử tri đã chọn ứng viên ngoài hai đảng chính.

**Xem thêm**
 Kiểm duyệt ở Úc- Chính trị cánh hữu cực đoan ở Úc- Luật phát ngôn thù ghét ở Úc- Danh sách các lệnh trừng phạt liên quan đến Úc- Chính trị New South Wales- Chính trị Victoria- Chính trị Queensland- Chính trị Tây Úc- Các khoản quyên góp chính trị ở Úc- Các gia đình có truyền thống chính trị ở Úc- Hiệp hội Đại diện Tỉ lệ Úc- Trưng cầu dân ý ở Úc

**Tham khảo**

**Tham chiếu cụ thể**

**Tham chiếu chung**
 publisher=Commonwealth of Australia- editor-first2=P.E.- oclc=1140000411

**Xem thêm**
display-editors=1
*Robert Corcoran and Jackie Dickenson (2010), A Dictionary of Australian Politics, Allen and Unwin, Crows Nest, NSW
*Department of the Senate, 'Electing Australia's Senators',  Senate Briefs No. 1, 2006, retrieved July 2007
*Rodney Smith (2001), Australian Political Culture, Longman, Frenchs Forest NSW
Thể loại:Chính trị Úc
Thể loại:Chính trị Vương quốc Thịnh vượng chung
Thể loại:Úc
Thể loại:Liên bang
Thể loại:Dân chủ nghị viện
Thể loại:Quân chủ lập hiến