King-in-Parliament

Trong hệ thống Westminster được sử dụng tại nhiều quốc gia trong Vương quốc Thịnh vượng chung, King-in-Parliament hay còn được gọi là Vua trong Quốc hội. Là một khái niệm hiến pháp, chỉ sự kết hợp giữa quân chủ (hoặc đại diện phó vương) và các viện lập pháp để ban hành luật.
Chủ quyền nghị viện là nguyên tắc trong hệ thống Westminster, khẳng định rằng nghị viện có quyền lực tối cao và vượt trên mọi cơ quan chính phủ khác. "Nhà vua trong Nghị viện" với tư cách là một thực thể tổng hợp (tức nghị viện) thực hiện quyền lập pháp này.

**Hợp nhất quyền lực**
Khái niệm Vương quyền là một phần của nghị viện gắn liền với nguyên tắc dung hợp quyền lực, tức là nhánh hành pháp và lập pháp được kết hợp với nhau. Đây là đặc điểm quan trọng của hệ thống Westminster, được phát triển tại Anh và áp dụng rộng rãi trong Khối Thịnh vượng chung cũng như nhiều quốc gia khác, đối lập với mô hình phân quyền.
Tại các quốc gia theo thể chế quân chủ lập hiến và có cấu trúc liên bang, khái niệm "Nhà vua trong Nghị viện" chỉ áp dụng trong phạm vi nghị viện cụ thể đó. Mỗi nghị viện cấp bang hoặc tỉnh được xem là một thực thể riêng biệt, không phụ thuộc vào nhau cũng như vào nghị viện liên bang (như các bang của Úc hoặc các tỉnh của Canada).

**Vương quốc Anh**
Theo học giả luật hiến pháp A.V. Dicey, trong ngữ cảnh pháp lí, "Nghị viện" bao gồm Quân chủ, Thượng viện và Hạ viện, ba thực thể này cùng hành động và được gọi là "Nhà vua trong Nghị viện". Triết gia luật H.L.A. Hart cũng nhận định rằng "Nữ vương trong Nghị viện" được xem như một thực thể lập pháp thống nhất và liên tục.Anne trong Viện Quý tộc, c. 1708–1714, bởi Peter Tillemans
Học giả luật hiến pháp Ivor Jennings mô tả "Nữ vương trong Nghị viện" là một thực thể mang tính hình thức, gồm Nữ vương ngồi trên ngai vàng, các thành viên Viện Quý tộc ngồi trước bà và Viện Thứ dân đứng bên ngoài rào nghị viện. Trước đây, đây là cách duy nhất để ban hành luật. Đạo luật Chuẩn y Vương thất bằng Uỷ nhiệm năm 1541 cho phép các Uỷ viên Vương thất thay mặt quân chủ, và Đạo luật Chuẩn y Vương thất năm 1967 cho phép ban hành luật mà không cần triệu tập trực tiếp. Hiện nay, việc "Nhà vua trong Nghị viện" họp chỉ còn mang tính nghi thức, diễn ra tại lễ Khai mạc Nghị viện hằng năm.
Thành phần của "Nhà vua trong Nghị viện" được thể hiện trong điều khoản mở đầu của các đạo luật Anh, với nội dung: "ĐƯỢC BAN HÀNH bởi Bệ hạ tối cao, cùng với sự tư vấn và đồng thuận của Thượng viện và Hạ viện, trong kì họp Nghị viện này, và với thẩm quyền của Nghị viện, như sau...".

**Chủ quyền nghị viện**
Henry VIII ngồi trên ngai vàng, các thành viên Viện Quý tộc (các Lãnh chúa Tinh thần và Lãnh chúa Thế tục) ngồi phía trước, và phía dưới là các thành viên Viện Thứ dân đứng bên ngoài rào nghị viện, bao gồm cả Chủ tịch Viện Thứ dân Thomas More.Vào giữa thế kỉ 16 tại Anh, khái niệm "Nhà vua trong Nghị viện" được xác lập là cơ quan lập pháp tối cao. Tuy nhiên, cách hiểu về khái niệm này có hai luồng quan điểm đối lập. Phe Bảo hoàng cho rằng đây là "Nhà vua, trong Nghị viện" – tức là Quân chủ hành động với sự đồng thuận của Viện Quý tộc và Viện Thứ dân, nhưng vẫn giữ quyền tối thượng. Trong khi đó, phe Nghị viện lập luận rằng quyền lập pháp thuộc về một thực thể chung, tức "Nhà vua trong Nghị viện", nơi Quân chủ, Viện Quý tộc và Viện Thứ dân cùng thực thi quyền lực.
Theo Jeffrey Goldsworthy, tranh chấp xoay quanh vấn đề liệu người có quyền quyết định cuối cùng là Quân chủ hay toàn bộ thể chế "Nhà vua trong Nghị viện". Mâu thuẫn này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng Nghị viện hạn chế quyền lực quân chủ, hay nói cách khác, xác lập quyền tối cao của "Nhà vua trong Nghị viện" so với "Nhà vua ngoài Nghị viện". Xung đột giữa hai quan điểm này kéo dài qua thế kỉ 16 và 17, góp phần dẫn đến Nội chiến Anh (1642–1651) và cuộc hành quyết Charles I (1649).
Cuối cùng, quan điểm của phe Nghị viện giành chiến thắng sau cuộc Cách mạng Vinh quang (1688–1689) và sự ra đời của Đạo luật Quyền năm 1689, giới hạn đáng kể quyền lực của Quân chủ, bao gồm việc xoá bỏ quyền đặc ân cho phép đơn phương đình chỉ hoặc miễn trừ luật pháp.

**Cân bằng quyền lực "Nhà vua trong Nghị viện"**
Lễ khai mạc Viện Quý tộc của Quốc vương Charles III
Khái niệm "Nhà vua trong Nghị viện" nắm quyền lập pháp tối cao là nguyên tắc cốt lõi của Hiến pháp Vương quốc Anh và hệ thống Westminster nói chung. Mô hình này cho phép sự phân bổ quyền lực linh hoạt giữa ba thành phần của Nghị viện, tạo điều kiện để dần hạn chế ảnh hưởng trực tiếp của quân chủ trong thế kỉ 18 và 19.
Quyền lực của Viện Quý tộc cũng bị thu hẹp đáng kể, đặc biệt qua các Đạo luật Nghị viện năm 1911 và 1949, cho phép thông qua dự luật tài chính ngay cả khi Viện Quý tộc phản đối. Tuy nhiên, về mặt hiến pháp, các đạo luật này vẫn được coi là hành động của "Nhà vua trong Nghị viện", tức là sự phối hợp giữa Nhà vua, Viện Quý tộc và Viện Thứ dân như một thể chế thống nhất.

**Quy định và thủ tục**
Để hoạt động với tư cách "Nhà vua trong Nghị viện", các thành phần của Nghị viện phải tuân thủ quy tắc và thủ tục đã có. Nghị viện chỉ có quyền lập pháp khi được tổ chức theo đúng quy định. Tuy nhiên, điều này dẫn đến một nghịch lí: nếu Nghị viện chỉ có quyền khi tuân theo các quy tắc hiện có, thì liệu Nghị viện có thể tự thay đổi chính các quy tắc hoặc cơ cấu của mình hay không.

**Canada**
George VI, cùng với Vương hậu Elizabeth, ban hành hoàng gia cho các đạo luật tại Thượng viện Canada vào ngày 19 tháng 5 năm 1939.
Điều 17 của Đạo luật Hiến pháp Canada năm 1867 quy định Nghị viện Canada là cơ quan lập pháp của quốc gia, bao gồm "Nữ vương (hoặc Quốc vương), Thượng viện và Hạ viện". Nghị viện Canada có thể được gọi là "Nhà vua trong Nghị viện", dựa trên mô hình chủ quyền lập pháp của Anh. Các đạo luật của Nghị viện Canada sử dụng cụm từ ban hành: "VẬY NÊN, BỆ HẠ, với sự cố vấn và đồng thuận của Thượng viện và Hạ viện Canada, ban hành như sau...".
Các cơ quan lập pháp cấp tỉnh của Canada bao gồm thống đốc tỉnh (đại diện cho Quân chủ) và một hội đồng lập pháp do dân bầu. Khái niệm "Nhà vua trong Nghị viện" cũng được áp dụng ở cấp tỉnh.
Học giả pháp lí Paul McHugh cho rằng Canada đã trải qua "khủng hoảng bản sắc hiến pháp" vào cuối thế kỉ 20. Ông nhận định mô hình chủ quyền tuyệt đối của "Nhà vua trong Nghị viện" không còn phù hợp. Để đối phó, Canada đã không tìm cách phục hồi trật tự cũ mà thay đổi căn bản hệ thống bằng việc thông qua Hiến chương Quyền và Tự do, nhằm giới hạn quyền lực của chính phủ, bao gồm cả Nghị viện ở cấp liên bang và tỉnh.

**Tham khảo**
Thể loại:Chế độ quân chủ
Thể loại:Chế độ quân chủ ở Canada
Thể loại:Chế độ quân chủ ở Úc
Thể loại:Chế độ quân chủ Thịnh vượng chung

**Xem thêm**
 Hệ thống Westminster- Sắc lệnh hoàng gia- Chứng nhận hoàng gia- Đặc quyền hoàng gia- King-in-Council (Vua trong Hội đồng)