Hạt của România

Romania được phân chia hành chính thành 41 hạt (langx|ro|județe), cùng thành phố Bucharest. Chúng đại diện cho các phân khu thống kê NUTS-3 ( Danh pháp Đơn vị Lãnh thổ cho Thống kê – Cấp 3) của quốc gia trong Liên minh Châu Âu, và mỗi phân khu này đóng vai trò là cấp chính quyền địa phương trong phạm vi ranh giới. Các hạt được đặt tên theo một sông lớn, một số hạt được đặt tên theo các thành phố đáng chú ý trong hạt, chẳng hạn như thủ phủ.
Tổ chức sớm nhất là județe của các thân vương quốc Wallachia và Moldavia (nơi chúng được gọi là ținuturi) có niên đại ít nhất là vào cuối thế kỷ 14. Phần lớn thời gian kể từ khi Romania hiện đại được thành lập vào năm 1859, hệ thống phân chia hành chính tương tự như hệ thống các tỉnh của Pháp. Kể từ đó, hệ thống đã thay đổi nhiều lần và số lượng hạt cũng thay đổi theo thời gian, từ 71 județe  tồn tại trước Thế chiến thứ hai đến chỉ còn 39 sau năm 1968. Định dạng hiện tại phần lớn được áp dụng từ năm 1968 vì chỉ có những thay đổi nhỏ được thực hiện sau năm này, lần cuối cùng là vào năm 1997.
Theo dữ liệu điều tra dân số năm 2021 từ Viện Thống kê Quốc gia, dân số trung bình của 41 hạt của Romania là khoảng 423.000 người, với hạt Iași là đông dân nhất (760.000) và hạt Tulcea (193.000) là ít dân nhất. Diện tích trung bình của mỗi hạt là 5.809 km², trong khi hạt Timiș (8.697 kilômét km²) là lớn nhất và hạt Ilfov (1.583 km²) là nhỏ nhất. Thành phố Bucharest có cùng cấp hành chính với hạt, vừa đông dân hơn vừa nhỏ hơn nhiều so với bất kỳ hạt nào, với 1.716.983 người và 228 km².

**Lịch sử**
71 hạt của Romania từ 1925 đến 1940
Các hạt hiện tại được áp lên trên các hạt thời giữa hai thế chiến.
Tổ chức sớm nhất là județe (đối với Wallachia) và ținuturi (đối với Moldavia), có từ ít nhất là vào cuối thế kỷ 14. Lấy cảm hứng từ tổ chức của Đế quốc Byzantine xưa, mỗi județ được cai trị bởi một jude (hoặc pârcălab cho mỗi ținut), một người được bổ nhiệm chính thức với các chức năng hành chính và tư pháp. Transylvania được chia thành các hạt hoàng gia đứng đầu là comes (bá tước hoàng gia) với các chức năng hành chính và tư pháp.
Sau khi Romania hiện đại được thành lập vào năm 1859 thông qua sự hợp nhất của Wallachia và Moldavia, bộ máy hành chính được hiện đại hóa bằng cách sử dụng hệ thống hành chính của Pháp làm hình mẫu, với județ là đơn vị hành chính cơ bản. Ngoài giai đoạn 1950–1968, hệ thống này vẫn được duy trì cho đến ngày nay. Kể từ năm 1864, đối với mỗi județ tồn tại một prefect, thuộc cấp của Bộ Nội vụ và là đại diện của chính phủ trong hạt; đồng thời là người đứng đầu chính quyền địa phương đối với những lĩnh vực không giao cho nhà chức trách địa phương. Cho đến năm 1948, mỗi județ tiếp tục được chia thành nhiều plăși, mỗi plăși  được quản lý bởi một pretor.
Sau khi thông qua Hiến pháp mới vào năm 1923, các hệ thống hành chính địa phương truyền thống của các vùng Transylvania , Bukovina và Bessarabia mới sáp nhập được đã được thống nhất vào năm 1925 với hệ thống của Vương quốc Romania trước đó. Biên giới các hạt phần lớn được giữ nguyên vẹn, ít điều chỉnh, và tổng số hạt được nâng lên 71; điều này kéo dài cho đến khi bắt đầu Thế chiến II.
Năm 1938, Vua Carol II sửa đổi luật quản lý lãnh thổ Romania theo mô hình phát xít. Mười ținuturi (dịch gần đúng là "vùng đất") được tạo ra, do Rezidenți Regali (công sứ hoàng gia) cai quản, do Quốc vương trực tiếp bổ nhiệm. Các ținuturi đại diện cho một lớp quản lý khác nằm giữa các hạt và quốc gia, vì biên giới hạt không bị xóa bỏ.
Do những thay đổi về lãnh thổ trong Thế chiến thứ hai, kiểu hành chính này không tồn tại lâu và chính quyền ở cấp județ được áp dụng lại sau chiến tranh. Từ năm 1941 đến năm 1944, Romania quản lý lãnh thổ giữa sông Dniester và sông Nam Bug được gọi là Transnistria, bao gồm 13 hạt riêng biệt.
Sau khi nắm quyền điều hành đất nước vào năm 1945, Đảng Cộng sản Romania thay đổi mô hình hành chính theo mô hình của Liên Xô (các khu vực và các raion) vào năm 1950, nhưng đã thay đổi lại vào năm 1968. Tuy nhiên, biên giới các hạt được thiết lập sau đó hoàn toàn khác với những hạt có từ trong thời kỳ giữa hai thế chiến, vì chỉ có 39 hạt được thành lập từ 56 hạt còn lại sau thế chiến.
Năm 1981, các hạt Giurgiu và Călărași được tách khỏi hạt Ialomița và hạt Ilfov cũ, trong khi vào năm 1997, hạt Ilfov đã được phục hồi, nó từng là một phần phụ thuộc của thành phố Bucharest trong gần hai thập kỷ. Ranh giới các hạt được thiết lập năm 1968 phần lớn vẫn duy trì đến hiện nay, nhưng chức năng của các cơ quan khác nhau đã thay đổi do cải cách hành chính trong những năm 1990.
Hiện tại, Romania được chia thành 41 hạt và một đô thị (Bucharest); chúng được chỉ định là phân khu thống kê mã địa lý NUTS-3 của Romania trong Liên minh Châu Âu. Mỗi hạt được chia thành các thành phố (một số trong đó có tình trạng đô khu tự quản) và các xã. Lãnh đạo hạt là prefect, họ và chính quyền của họ có các đặc quyền hành pháp trong giới hạn của hạt, trong khi các quyền lập pháp hạn chế được giao cho một hội đồng hạt được bầu bốn năm một lần trong các cuộc bầu cử địa phương. Các khu lãnh thổ của hệ thống tư pháp Romania chồng lấn với biên giới hạt, do đó tránh được sự phức tạp hơn nữa trong việc phân chia quyền lực.

**Danh sách**

**Ghi chú**

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Blog of the Romanian Royalty House showing various maps with the previous administrative divisions of Romania. date=2009-06-11 - Current and historical divisions of Romania at Statoids.com
*chú thích web|url=http://www.itl.nist.gov/fipspubs/10-3tab1.htm|title=Geopolitical Entities and Their Codes (FIPS codes)|publisher=National Institute of Standards and Technology|access-date=2010-08-23|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100822231957/http://www.itl.nist.gov/fipspubs/10-3tab1.htm|archive-date=2010-08-22
Thể loại:Hạt của România
Thể loại:Phân vùng quốc gia châu Âu
Thể loại:Đơn vị hành chính địa phương cấp 1 theo quốc gia
Thể loại:Danh sách (România)