Thủ hiến Tây Úc

Thủ hiến Tây Úc là người đứng đầu chính phủ của bang Tây Úc, Úc. Thủ hiến lãnh đạo Chính phủ Tây Úc và chịu trách nhiệm trước Nghị viện Tây Úc. Thủ hiến do thống đốc Tây Úc bổ nhiệm và phải duy trì sự tín nhiệm của Hạ viện, thường là lãnh đạo của đảng hoặc liên minh những đảng chiếm đa số ghế trong Hạ viện. Kể từ khi Tây Úc được trao quyền tự chủ vào năm 1890, đã có 31 thủ hiến. Roger Cook là thủ hiến đương nhiệm, nhậm chức vào ngày 8 tháng 6 năm 2023.

**Lịch sử**
Chức vụ thủ hiến không được quy định trong Hiến pháp Tây Úc. Từ năm 1890 đến năm 1917, thủ hiến không phải là một chức vụ chính thức, nhưng thường được dùng để gọi người đứng đầu chính phủ.p=1 Khi Tây Úc trở thành một thuộc địa tự trị vào năm 1890, Thống đốc William Robinson ban đầu ám chỉ rằng ông sẽ gọi người đứng đầu chính phủ là thủ tướng, nhưng sau khi ông bổ nhiệm John Forrest thì ông dùng tên gọi thủ hiến cho phù hợp với những thuộc địa khác ở Úc.p=2 Ngày 28 tháng 6 năm 1917, thống đốc chính thức dùng tên gọi thủ hiến khi bổ nhiệm Henry Lefroy. Tuy nhiên, khi bổ nhiệm, công bố sáu chức danh hành pháp của chính phủ vào ngày 2 tháng 7 năm 1917, thống đốc không liệt kê chức vụ thủ hiến.p=1 Phải đến ngày 3 tháng 4 năm 1947 thì thủ hiến mới trở thành một trong những chức danh hành pháp của chính phủ.p=1

**Nhiệm vụ và quyền hạn**
Thủ hiến thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn theo quy ước và pháp luật. Theo thông lệ, thủ hiến đề nghị quân chủ Úc bổ nhiệm thống đốc, đề nghị thống đốc bổ nhiệm, phân công bộ trưởng Nội các và xác định trách nhiệm của các bộ trưởng. Thủ tướng lãnh đạo, chủ trì Nội các, giao tiếp với thống đốc, nội các, chính quyền bang, những chính quyền bang và lãnh thổ khác, chính phủ liên bang và chính phủ nước ngoài, đề nghị thống đốc tổ chức bầu cử Nghị viện bang và giám sát Văn phòng Thủ hiến và Nội các. Là nghị sĩ, thủ hiến có nhiệm vụ đại diện đơn vị bầu cử của mình.

**Thống kê**
Tính đến năm 2023, đã có 31 thủ hiến Tây Úc. Carmen Lawrence nữ thủ hiến đầu tiên và duy nhất của Tây Úc và cũng là nữ thủ hiến đầu tiên của một bang ở Úc. Theo thông lệ, thủ hiến là thành viên Hạ viện, nhưng có thể là thành viên của một trong hai viện của Nghị viện. Hal Colebatch là thủ hiến duy nhất là thành viên Thượng viện và là thủ hiến tại vị ngắn nhất của Tây Úc.p=5 David Brand là thủ hiến tại vị lâu nhất, giữ vụ gần 12 năm từ năm 1959 đến năm 1971.p=260 John Scaddan là thủ hiến trẻ tuổi nhất, nhậm chức khi mới 35 tuổi.p=330 John Tonkin là thủ hiến lớn tuổi nhất, nhậm chức khi đã 69 tuổi.p=328 Charles Court và con trai ông là Richard Courtlà cặp cha con duy nhất làm thủ hiến. George Leake là thủ hiến duy nhất qua đời khi đang giữ chức vụ, cụ thể là vì viêm phổi.p=6
Hai nguyên thủ tướng đã phải ngồi tù. Năm 1994, Brian Burke bị phạt tù hai năm vì chiếm đoạt 17.000 đô la Úc tài khoản tạm ứng của Nghị viện nhưng được tha tù trước thời hạn sau bảy tháng. Năm 1997, Burke bị phạt tù ba năm vì tội biển thủ 122.585 đô la Úc tiền quyên góp cho chiến dịch tranh cử của Đảng Lao động và thụ án sáu tháng trước khi bản án bị tòa án phúc thẩm hủy bỏ. Năm 1995, O'Connor bị phạt tù sáu tháng vì tội ăn cắp tấm séc trị giá 25.000 đô la Úc của Bond Corporation trong thời gian giữ chức vụ.

**Danh sách thủ hiến Tây Úc**

**Dòng thời gian**
ImageSize  = width:1000 height:auto barincrement:12
PlotArea = top:10 bottom:100 right:150 left:15
AlignBars = late
DateFormat = dd/mm/yyyy
Period = from:01/01/1890 till:30/11/2023
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1890
Colors=
id:canvas value:gray(0.5)
id:LIB value:blue legend:Đảng_Tự_do
id:NAT value:powderblue legend:Đảng_Dân_tộc
id:LWA value:skyblue legend:Đảng_Tự_do_(trước_năm_1917)
id:LAB value:red legend:Đảng_Lao_động
id:NO value:gray(0.6) legend:Không_đảng_phái
Legend = columns:3 left:150 top:50 columnwidth:200
TextData =
pos:(20,55) textcolor:black fontsize:M
text:"Đảng:"
BarData =
bar:JohnForrest
bar:GeorgeThrossell
bar:GeorgeLeake
bar:AlfMorgans
bar:WalterJames
bar:HenryDaglish
bar:HectorRason
bar:NewtonMoore
bar:FrankWilson
bar:JohnScaddan
bar:HenryLefroy
bar:HalColebatch
bar:JamesMitchell
bar:PhilipCollier
bar:JohnWillcock
bar:FrankWise
bar:RossMcLarty
bar:AlbertHawke
bar:DavidBrand
bar:JohnTonkin
bar:CharlesCourt
bar:RayO'Connor
bar:BrianBurke
bar:PeterDowding
bar:CarmenLawrence
bar:RichardCourt
bar:GeoffGallop
bar:AlanCarpenter
bar:ColinBarnett
bar:MarkMcGowan
bar:RogerCook
PlotData =
width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
bar:JohnForrest from:29/12/1890 till:14/02/1901 color:NO text:"John Forrest (1890–1901)"
bar:GeorgeThrossell from:14/02/1901 till:27/05/1901 color:NO text:"George Throssell (1901)"
bar:GeorgeLeake from:27/05/1901 till:21/11/1901 color:NO
from:23/12/1901 till:24/06/1902 color:NO text:"George Leake (1901, 1901–1902)"
bar:AlfMorgans from:21/11/1901 till:23/12/1901 color:NO text:"Alf Morgans (1901)"
bar:WalterJames from:01/07/1902 till:10/08/1904 color:NO text:"Walter James (1902–1904)"
bar:HenryDaglish from:10/08/1904 till:25/08/1905 color:LAB text:"Henry Daglish (1904–1905)"
bar:HectorRason from:25/08/1905 till:07/05/1906 color:NO text:"Hector Rason (1905–1906)"
bar:NewtonMoore from:07/05/1906 till:16/09/1910 color:NO text:"Newton Moore (1906–1910)"
bar:FrankWilson from:16/09/1910 till:07/10/1911 color:NO 
from:27/07/1916 till:28/06/1917 color:LWA text:"Frank Wilson (1910–1911, 1916–1917)"
bar:JohnScaddan from:07/10/1911 till:27/07/1916 color:LAB text:"John Scaddan (1911–1916)"
bar:HenryLefroy from:28/06/1917 till:17/04/1919 color:NAT text:"Henry Lefroy (1917–1919)"
bar:HalColebatch from:17/04/1919 till:17/05/1919 color:NAT text:"Hal Colebatch (1919)"
bar:JamesMitchell from:17/05/1919 till:16/04/1924 color:NAT
from:24/04/1930 till:24/04/1933 color:NAT text:"James Mitchell (1919–1924, 1930–1933)"
bar:PhilipCollier from:16/04/1924 till:24/04/1930 color:LAB
from:24/04/1933 till:19/08/1936 color:LAB text:"Philip Collier (1924–1930, 1933–1936)"
bar:JohnWillcock from:20/08/1936 till:31/07/1945 color:LAB text:"John Willcock (1936–1945)"
bar:FrankWise from:31/07/1945 till:01/04/1947 color:LAB text:"Frank Wise (1945–1947)"
bar:RossMcLarty from:01/04/1947 till:23/02/1953 color:LIB text:"Ross McLarty (1947–1953)"
bar:AlbertHawke from:23/02/1953 till:02/04/1959 color:LAB text:"Bert Hawke (1953–1959)"
bar:DavidBrand from:02/04/1959 till:03/03/1971 color:LIB text:"David Brand (1959–1971)"
bar:JohnTonkin from:03/03/1971 till:08/04/1974 color:LAB text:"John Tonkin (1971–1974)"
bar:CharlesCourt from:08/04/1974 till:25/01/1982 color:LIB text:"Charles Court (1974–1982)"
bar:RayO'Connor from:25/01/1982 till:25/02/1983 color:LIB text:"Ray O'Connor (1982–1983)"
bar:BrianBurke from:25/02/1983 till:25/02/1988 color:LAB text:"Brian Burke (1983–1988)"
bar:PeterDowding from:25/02/1988 till:12/02/1990 color:LAB text:"Peter Dowding (1988–1990)"
bar:CarmenLawrence from:12/02/1990 till:16/02/1993 color:LAB text:"Carmen Lawrence (1990–1993)"
bar:RichardCourt from:16/02/1993 till:10/02/2001 color:LIB text:"Richard Court (1993–2001)"
bar:GeoffGallop from:10/02/2001 till:25/01/2006 color:LAB text:"Geoff Gallop (2001–2006)"
bar:AlanCarpenter from:25/01/2006 till:23/09/2008 color:LAB text:"Alan Carpenter (2006–2008)"
bar:ColinBarnett from:23/09/2008 till:17/03/2017 color:LIB text:"Colin Barnett (2008–2017)"
bar:MarkMcGowan from:17/03/2017 till:08/06/2023 color:LAB text:"Mark McGowan (2017–2023)"
bar:RogerCook from:08/06/2023 till:end color:LAB text:"Roger Cook (2023–present)"

**Xem thêm**
 Tây Úc

**Tham khảo**

**Thư mục**
 Chú thích sách|url=https://www.parliament.wa.gov.au/WebCMS/webcms.nsf/resources/file-parliamentary-handbook/$file/Handbook%202021.pdf|title=The Western Australian Parliamentary Handbook|last=Black|first=David|date=2021|publisher=Parliament of Western Australia|isbn=978-1-925580-43-3|edition=25th|author-link=David Black (historian)|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313163648/https://www.parliament.wa.gov.au/WebCMS/webcms.nsf/resources/file-parliamentary-handbook/$file/Handbook%202021.pdf|archive-date=13 March 2023- author-link=Gordon Reid (governor)