Sự Latinh hóa của tiếng Ukraina

Sự La-tinh hóa tiếng Ukraina, hay còn gọi là Chuyển sang chữ La-tinh tiếng Ukraina, là việc chuyển thể ngôn ngữ Ukraina sang các chữ cái La-tinh. Tiếng Ukraina vốn được viết bằng bảng chữ cái Ukraina riêng của nó, dựa trên hệ thống chữ Cyrillic. La-tinh hóa có thể được sử dụng để thể hiện văn bản hay cách phát âm tiếng Ukraina cho những người đọc ngoài Ukraina, trên các hệ thống máy tính không thể hiển thị các ký tự Cyrillic, hoặc cho những người không quen với bàn phím máy tính của Ukraina. Các phương pháp La-tinh hóa bao gồm chuyển tự (biểu diễn văn bản) và phiên âm (biểu diễn lời nói).
Khác với việc La-tinh hóa, đã có một số đề xuất lịch sử cho bảng chữ cái La-tinh gốc Ukraina, thường dựa trên các bảng chữ cái được sử dụng bởi các ngôn ngữ Tây Slavic, nhưng không có đề xuất nào được chấp nhận rộng rãi.

**Hệ thống La-tinh hóa**
Một phần của bảng chữ cái trong ngữ pháp tiếng Ruthenia, trích từ Hrammatyka Slovenskaja (1645) của Ivan Uzhevych. Các cột hiển thị tên chữ cái được in, chữ viết tay bằng chữ Kirin và Latinh, các hình thức chữ Kirin phổ biến, và phiên âm Latinh.

**Chuyển tự**
Chuyển tự là việc biểu diễn văn bản theo từng chữ cái sử dụng một hệ thống viết khác. Rudnyckyj phân loại các hệ thống chuyển tự thành chuyển tự khoa học, được sử dụng trong các công trình học thuật và đặc biệt là công trình ngôn ngữ học, và các hệ thống thực tế, được sử dụng trong hành chính, báo chí, hệ thống bưu chính, trường học, v.v. Với chuyển tự khoa học, còn gọi là hệ thống học thuật, được sử dụng quốc tế, với rất ít sự thay đổi, trong khi các hệ thống thực tế khác nhau của chuyển tự được điều chỉnh theo các quy ước chính tả của các ngôn ngữ khác, như tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Đức, v.v.
Tùy theo mục đích của việc chuyển tự, có thể cần phải khôi phục lại văn bản gốc, hoặc có thể ưu tiên sử dụng chuyển tự sao cho nghe giống ngôn ngữ gốc khi đọc to.

**Chuyển tự khoa học**
Chuyển tự khoa học, còn gọi là hệ thống học thuật, ngôn ngữ học hoặc hệ thống quốc tế thường được thấy trong các ấn phẩm ngôn ngữ học về các ngôn ngữ Slavic. Nó hoàn toàn dựa trên âm vị học, có nghĩa là mỗi ký tự đại diện cho một đơn vị âm thanh có nghĩa, và dựa trên bảng chữ cái La-tinh Croatia. Các biến thể khác nhau thích hợp để đại diện cho ngữ âm của tiếng Ukraina cổ (thế kỷ 11–14) và tiếng Ukraina Trung (thế kỷ 15–18).
Một biến thể đã được quy định trong Hướng dẫn Thư viện của Phổ năm 1898, hay Preußische Instruktionen (PI), và được sử dụng rộng rãi trong việc lập mục lục thư mục ở Trung Âu và Scandinavia. Cùng với một số sửa đổi thêm, nó đã được công bố bởi Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế với khuyến nghị ISO/R 9 vào năm 1954, được sửa đổi vào năm 1968, và lại trở thành tiêu chuẩn quốc tế vào năm 1986 và 1995.
Việc biểu diễn tất cả các dấu phụ cần thiết trên máy tính yêu cầu mã hóa Unicode, Latin-2, Latin-4 hoặc Latin-7. Các phương pháp La-tinh hóa dựa trên các ngôn ngữ Slavic khác đôi khi được thấy là những phương pháp dựa trên bảng chữ cái Slovak hoặc bảng chữ cái Ba Lan, bao gồm các ký hiệu cho các phụ âm mềm.

**Hệ thống Thư viện Quốc hội**
Bảng Chuyển tự ALA-LC lần đầu tiên được thảo luận bởi Hiệp hội Thư viện Mỹ vào năm 1885, và được xuất bản vào năm 1904 và 1908, bao gồm các quy tắc chuyển tự tiếng Slavic Chính thống, bảng chữ cái Nga trước cải cách, và Serbo-Croatian. Các bảng sửa đổi bao gồm tiếng Ukraina được xuất bản vào năm 1941, và vẫn được sử dụng gần như không thay đổi theo phiên bản phát hành mới nhất năm 2011. Hệ thống này được sử dụng để đại diện cho thông tin thư mục bởi các thư viện Mỹ và Canada, bởi Thư viện Anh từ năm 1975, và trong các ấn phẩm Bắc Mỹ.
Ngoài việc lập mục lục thư mục, các phiên bản đơn giản của hệ thống Thư viện Quốc hội được sử dụng rộng rãi trong việc chuyển tự trong các văn bản học thuật và ấn phẩm chung. Đối với các chú thích hoặc tài liệu tham khảo, một số ấn phẩm sử dụng phiên bản không có liên kết, cung cấp độ chính xác đủ nhưng giảm bớt gánh nặng về chế bản và giúp dễ đọc hơn. Đối với các đối tượng chuyên biệt hoặc những người quen thuộc với các ngôn ngữ Slavic, một phiên bản không có liên kết và dấu phụ đôi khi được sử dụng. Đối với khán giả rộng hơn, một "hệ thống Thư viện Quốc hội đã chỉnh sửa" được sử dụng cho các tên cá nhân, tổ chức và địa danh, bỏ qua tất cả các liên kết và dấu phụ, bỏ qua ký hiệu mềm ь (ʹ), với các ký tự đầu tiên Є- (I͡E-), Й- (Ĭ-), Ю- (I͡U-), và Я- (I͡A-) được biểu diễn là Ye-, Y-, Yu-, và Ya-, các họ có đuôi -ий (-yĭ) và -ій (-iĭ) được đơn giản hóa thành -y, và đôi khi các tên gọi phổ biến được Anh hóa, ví dụ, Олександр (Oleksandr) được viết là Alexander.
Nguyên tắc tương tự đã được J. Thomas Shaw mô tả một cách hệ thống cho tiếng Nga vào năm 1969, và kể từ đó đã được áp dụng rộng rãi. Việc áp dụng chúng cho tiếng Ukraina và văn bản đa ngôn ngữ được trình bày trong bản dịch tiếng Anh năm 1984 của Bách khoa toàn thư Ukraina bởi Kubiiovych và trong bản dịch năm 1997 của Lịch sử Ukraina-Rusʹ bởi Hrushevskyi, cùng với các nguồn khác như nhà sử học Serhii Plokhy trong một số tác phẩm. Tuy nhiên, chi tiết cách sử dụng có sự khác biệt, ví dụ, các tác giả của Từ điển lịch sử Ukraina ghi âm dấu mềm ь trước chữ "о" bằng chữ i, “do đó là Khvyliovy, chứ không phải Khvylovy như trong Bách khoa toàn thư Ukraina”.
Yêu cầu mã Unicode để hiển thị các dấu phụ kết hợp, nhưng có thể sử dụng các ký tự ASCII cơ bản cho phiên bản đơn giản hơn.

**Bảng các hệ thống phiên âm La-tinh ==