U-559 (tàu ngầm Đức)

U-559 là một tàu ngầm tấn công 4 thuộc phân lớp Type VIIC được Hải quân Đức Quốc Xã chế tạo trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nhập biên chế năm 1941, nó đã thực hiện được mười chuyến tuần tra, đánh chìm hay gây tổn thất toàn bộ cho sáu tàu buôn với tổng tải trọng link=off cùng một tàu chiến tải trọng 1.060 tấn. Trong chuyến tuần tra cuối cùng, U-559 bị các các tàu khu trục Anh thả mìn sâu đánh chìm trong Địa Trung Hải vào ngày 30 tháng 10, 1942, khi bảng mật mã tịch thu được từ con tàu đã giúp ích rất lớn vào việc giải mã máy Enigma .p=94

**Thiết kế và chế tạo**

**Thiết kế**
Sơ đồ các mặt cắt một tàu ngầm Type VIIC
Phân lớp VIIC của Tàu ngầm Type VII là một phiên bản VIIB được kéo dài thêm. Chúng có trọng lượng choán nước abbr=on khi nổi và abbr=on khi lặn).pp=43–46 Con tàu có chiều dài chung abbr=on, lớp vỏ trong chịu áp lực dài abbr=on, mạn tàu rộng abbr=on, chiều cao abbr=on và mớn nước abbr=on.pp=43–46
Chúng trang bị hai động cơ diesel Germaniawerft F46 siêu tăng áp 6-xy lanh 4 thì, tổng công suất abbr=on, dẫn động hai trục chân vịt đường kính abbr=on, cho phép đạt tốc độ tối đa abbr=on, và tầm hoạt động tối đa abbr=on khi đi tốc độ đường trường abbr=on. Khi đi ngầm dưới nước, chúng sử dụng hai động cơ/máy phát điện Garbe, Lahmeyer & Co. RP 137/c  tổng công suất abbr=on. Tốc độ tối đa khi lặn là abbr=on, và tầm hoạt động abbr=on ở tốc độ abbr=on. Con tàu có khả năng lặn sâu đến abbr=on.pp=43–46
Vũ khí trang bị có năm ống phóng ngư lôi abbr=on, bao gồm bốn ống trước mũi và một ống phía đuôi, và mang theo tổng cộng 14 quả ngư lôi, hoặc tối đa 22 quả thủy lôi TMA, hoặc 33 quả TMB. Tàu ngầm Type VIIC bố trí một hải pháo 8,8 cm SK C/35 cùng một 2 cm Flak 30|pháo phòng không abbr=on trên boong tàu. Thủy thủ đoàn bao gồm 4 sĩ quan và 40-56 thủy thủ.pp=43–46

**Chế tạo**
U-559 được đặt hàng vào ngày 16 tháng 10, 1939, và được đặt lườn tại xưởng tàu của hãng Blohm & Voss ở Hamburg vào ngày 1 tháng 2, 1940. Nó được hạ thủy vào ngày 8 tháng 1, 1941, và nhập biên chế cùng Hải quân Đức Quốc Xã vào ngày 27 tháng 2, 1941 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Đại úy Hải quân Hans Heidtmann. 

**Lịch sử hoạt động**
Sau khi hoàn tất việc huấn luyện trong thành phần Chi hạm đội U-boat 7, U-559 tiếp tục phục vụ trong đội ngũ đơn vị này để hoạt động trên tuyến đầu, cho đến khi được điều sang Chi hạm đội U-boat 23 từ ngày 1 tháng 11, 1941, rồi sang Chi hạm đội U-boat 29 từ ngày 15 tháng 4, 1942 để hoạt động tại khu vực Địa Trung Hải cho đến khi bị mất. 

**1941**

**Chuyến tuần tra thứ nhất**
U-559 khởi hành từ cảng Kiel, Đức vào ngày 4 tháng 6, 1941 cho chuyến tuần tra đầu tiên trong chiến tranh. Nó tiến ra Bắc Hải, rồi băng qua eo biển Đan Mạch giữa Iceland và Greenland để vòng qua quần đảo Anh và hoạt động tại vùng biển Đại Tây Dương về phía Tây Ireland (Khu vực Tiếp cận phía Tây). Nó không đánh chìm được mục tiêu nào, nên kết thúc chuyến tuần tra và đi đến cảng St. Nazaire bên bờ Đại Tây Dương của Pháp đã bị Đức chiếm đóng, đến nơi vào ngày 5 tháng 7.

**Chuyến tuần tra thứ mười – Bị mất**
U-559 xuất phát từ Messina vào ngày 29 tháng 9 cho chuyến tuần tra thứ mười, cũng là chuyến cuối cùng, để hoạt động tại khu vực Đông Địa Trung Hải ngoài khơi Ai Cập và Palestine. Vào ngày 13 tháng 10, nó dùng súng máy tấn công Bringhi link=off; chiếc thuyền buồm Ai Cập rút lui về đến Alexandria, nhưng mắc cạn tại một dãi đá ngầm ngoài khơi cảng và là một tổn thất toàn bộ. 
Đến ngày 30 tháng 10, chiếc tàu ngầm bị một thủy phi cơ Short Sunderland thuộc Liên đội 201 Không quân Hoàng gia Anh (RAF) phát hiện tại tọa độ display=inline, cách abbr=on về phía Bắc cửa sông Nile. Tàu khu trục 6 được thông báo qua vô tuyến và đã đi đến nơi để ngăn chặn, đồng thời các tàu khu trục 6, 6, 6 và 6 cũng xuất phát từ cảng Port Said để tham gia cuộc truy lùng. Đến 12 giờ 34 phút, một máy bay tuần tra Vickers Wellesley thuộc Liên đội 47 RAF nhìn thấy kính tiềm vọng của U-559 đang lặn, nên thả mìn sâu tấn công.pp=63–64
Các tàu khu trục Anh đã tấn công trong 16 giờ, thả mìn sâu liên tục, và khi trời tối lườn tàu áp lực của U-559 đã bị nứt, không thể duy trì thăng bằng, và bốn thủy thủ đã tử trận do các vụ nổ ngập nước. Chiếc tàu ngầm đã trồi lên mặt nước ngay bên cạnh Petard, và con tàu Anh đã tấn công bằng pháo Oerlikon 20 mm.p=94
Trong khi vội vã rời tàu để thoát thân, các thủy thủ Đức đã không phá hủy các bảng mật mã hay máy Enigma, cũng như không mở các van thông khí để đẩy nhanh việc đánh đắm tàu. Vào lúc đó Trung úy Anthony Fasson cùng các thủy thủ Anh Colin Grazier và Tommy Brown từ Petard đã đổ bộ sang chiếc tàu ngầm, vốn đang đắm dần.p=224 Họ lấy được bảng mật mã cùng các cài đặt hiện tại của mạng lưới máy Enigma, để chuyển sang xuồng của Petard. Grazier và Fasson còn đang mắc lại bên trong chiếc U-boat khi nó đắm, và không thể thoát ra được khi U-559 đắm tại tọa độ display=title, inline.pp=259-262 Bảy thành viên thủy thủ đoàn của U-559 đã tử trận, và có 38 người sống sót được cứu vớt và bị bắt làm tù binh chiến tranh.

Grazier và Fasson được truy tặng Huân chương Chữ thập George, trong khi Brown được tặng thưởng Huân chương George. Hải quân Anh đã cân nhắc việc tặng thưởng Huân chương Chữ thập Victoria cao quý nhất, nhưng đã không được thực hiện, vì hành động anh dũng của họ "không trực tiếp đối mặt quân thù".p=226 Một điểm khác cần cân nhắc là việc trao tặng Huân chương Chữ thập Victoria sẽ thu hút sự chú ý không cần thiết của tình báo Đức về số phận chiếc U-boat. Sau đó người ta khám phá Brown đã nói dối về tuổi tác để được gia nhập hải quân, anh chỉ mới 16 tuổi, trở thành người trẻ nhất được trao tặng Huân chương George. Brown giải ngũ và quay trở về nhà tại North Shields, nhưng qua đời chỉ hai năm sau đó, khi tìm cách cứu em gái khỏi một vụ cháy nhà.p=272
Tài liệu mật mã thu được từ U-559 đã hỗ trợ rất lớn cho những nhà giải mật mã tại Bletchley Park, vốn đã không thể đọc được máy Enigma 4-rotor trong suốt mười tháng kể từ khi nó được Hải quân Đức sử dụng từ đầu năm 1942. Tài liệu thu được đã giúp họ giải mã được sau nhiều tuần, và phá được mã Enigma dành cho U-boat cho đến khi chiến tranh kết thúc.

**"Bầy sói" tham gia**
U-559 từng tham gia một bầy sói:- Goeben (20 tháng 9 – 5 tháng 10, 1941)

**Tóm tắt chiến công**
U-559 đã đánh chìm hay gây tổn thất toàn bộ cho sáu tàu buôn với tổng tải trọng link=off cùng một tàu chiến tải trọng 1.060 tấn:

**Xem thêm**
 Chiến dịch U-boat Địa Trung Hải (Thế Chiến II)

**Tham khảo**

**Ghi chú**

**Chú thích**

**Thư mục**
  isbn=1-55750-186-6 -  language=de-  ref=CITEREFGröner1991- url-access=registration -  isbn=0-285-63066-0-  isbn=978-1854095152-  isbn=978-1848322103-  isbn=978-1861762900-  isbn=0-7538-1130-8-  isbn=1-85780-072-9-  isbn=978-1-909166-12-7-  isbn=0-340-41197-X

**Liên kết ngoài**
  access-date=16 March 2025-  access-date=16 March 2025-  Memorial page for Fasson and Grazier {reference only}
Thể loại:Tàu ngầm Type VII
Thể loại:Tàu ngầm của Hải quân Đức trong Thế Chiến II
Thể loại:U-boat bị đánh chìm bởi mìn sâu
Thể loại:U-boat bị tàu chiến Anh đánh chìm
Thể loại:U-boat bị chiếm
Thể loại:Máy Enigma
Thể loại:Xác tàu đắm trong Thế chiến II tại Địa Trung Hải
Thể loại:Sự cố hàng hải năm 1942
Thể loại:Tàu thủy năm 1941