Lý Ấm Tổ

Lý Ấm Tổ (c=李荫祖; 1629 – 1664) tự Thằng Vũ (绳武), người gốc Triều Tiên thuộc Hán quân Chính Hoàng kỳ, là một danh thần đầu thời nhà Thanh trong lịch sử Trung Quốc.

**Thân thế**
Lý Ấm Tổ sinh năm 1629 tại Thiết Lĩnh thuộc Liêu Ninh, là con trai của danh tướng Lý Tư Trung.p=1019 Lý Tư Trung vốn là con trai của Lý Như Siên (李如梴), Đồng tri Thái Nguyên dưới triều nhà Minh, lại là cháu trong họ của danh tướng thời Minh là Lý Thành Lương. Năm 1618, sau khi Phủ Thuận bị quân của Nỗ Nhĩ Cáp Xích đánh hạ thì Lý Tư Trung quy thuận Hậu Kim.p=136
Trong quá trình chinh phạt quân Minh, Lý Tư Trung liên tiếp lập chiến công khi theo Dự Thân vương Đa Đạc đánh dẹp Lý Tự Thành, chiếm Thiểm Tây, phá Đồng Quan, liên tiếp đánh hạ nhiều nơi như Giang Nam, Dương Châu. Sau khi Thuận Trị lên ngôi, Lý Tư Trung được phong làm Mai lặc Ngạch chân,Efn|Mai lặc Ngạch chân (Meiren-i Ejen) là một chức quan thời Thanh sơ, được thiết lập trong biên chế của Bát kỳ, đứng đầu một "mai lặc", quản lý 10 "ngưu lục". Năm 1634, Mai lặc Ngạch chân được đổi tên thành Mai lạc Chuơng kinh, đến năm 1660 được phiên sang tiếng Hán tương đương là Phó Đô thống. trú thủ Tây An.p=646 Không lâu sau, ông được thăng làm Đề đốc Thiểm Tây, được phong hàm Nhất đẳng A Tư Cáp Ni Cáp Phiên kiêm Tha Sa Lạt Cáp Phiên (tức Nhất đẳng Nam kiêm Nhất vân kỵ úy).p=1066

**Cuộc đời**
Năm Thuận Trị thứ 5 (1648), Lý Ấm Tổ nhờ thân phận ấm sinh mà nhậm chức Viên ngoại lang của Hộ bộ.Ấm sinh là một loại thân phận xuất hiện vào thời phong kiến, nói đến con cháu nhờ vào công huân của đời trước mà được vào Quốc tử giám học tập hoặc có tư cách nhậm chức quan. Ba năm sau thì ông thăng chức Lang trung, đến năm 1652 thì được phong làm Tả thiêm Đô ngự sử của Đô sát viện. Năm thứ 11 (1654), Trực Lệ gặp thiên tai, Thuận Trị lệnh cho hàng loạt quan viên tiến hành chẩn tai tại 8 phủ của Trực Lệ, trong đó Lý Ấm Tổ và Thượng thư Ba Cáp Nạp phụ trách khu vực Bảo Định.p=498 Không lâu sau, Lý Ấm Tổ được thăng từ Hữu thị lang lên Thượng thư của Binh bộ, kiêm nhiệm thêm Hữu Phó đô ngự sử của Đô sát viện và Tổng đốc Trực Lệ, Hà Nam, Sơn Đông.p=35 Đến cuối năm 1656, ông được điều làm Tổng đốc Hồ Quảng,p=45 ban hàm Thái tử Thái bảo,p=217 tiếp tục kiêm nhiệm Binh bộ Thượng thư và Hữu Phó đô ngự sử. Năm 1658, các huyện Hán Dương, Thiên Môn, Tiềm Giang, Miện Dương gặp phải nạn lụt, Lý Ấm Tổ một lần nữa được chọn làm người chẩn tai.
Năm Thuận Trị thứ 17 (1660), vì bệnh mà Lý Ấm Tổ xin từ chức để về kinh thành để điều trị, Thuận Trị đồng ý.p=217 Chỉ 4 năm sau, ông qua đời khi mới 35 tuổi.

**Gia quyến**
 Chính thất:
** Giác La thị, con gái của Nhị đẳng Khinh xa Đô úy Đạt Cáp Tháp (達哈塔), cháu nội của Nhị đẳng Tử, Nội đại thần Tắc Lặc (塞勒) – cháu nội của Vũ Công Quận vương Lễ Đôn Ba Đồ Lỗ.p=63
** Chúc thị (祝氏), con gái của Chúc Thế Dận.- Hậu duệ:
** Trưởng tử: Lý Bính (李鈵; 1647 – 1703), từng nhậm chức Đại lý tự khanh, Binh bộ Thị lang, Tuần phủ An Huy và Sơn Đông. Chính thất là Diệp Hách Na Lạp thị, chị em gái của Đích Phúc tấn của Thao Tắc.
** Thứ tử: Lý Đạc
** Con gái: Lý thị, gả cho Tam đẳng Công Nặc Mẫn (諾敏) họ Mã Giai thị.

**Chú thích**

**Ghi chú**

**Tham khảo**

**Nguồn**
 trans-title=Ghi chép về huyện Thuận Bình- trans-title=Từ điển Nhân vật lịch sử Dân tộc Trung Quốc- Chú thích sách|url=https://books.google.com.vn/books?id=dXq6AAAAIAAJ|title=中国-朝鲜-韩国关系史|last=Duơng Chiêu Toàn|first=杨昭全|publisher=Nhà xuất bản Nhân dân Thiên Tân|year=2001|isbn=9787201038605|volume=2|location=Thiên Tân|language=zh|trans-title=Lịch sử quan hệ Trung Quốc - Triều Tiên - Hàn Quốc- oclc=885443012- trans-title=Gia phả vạn tộc họ Trung Quốc
*trans-title=Truyện thế tàng thư: Sử ký
*Chú thích sách|url=https://books.google.com.vn/books?id=iXkPAQAAMAAJ|title=满汉名臣传|last=Ngô Trung Khuông|first=吳忠匡|publisher=Nhà xuất bản Nhân dân Hắc Long Giang|year=1991|isbn=9787207013880|location=Hắc Long Giang|language=zh|trans-title=Truyện về danh thần Mãn Hán- trans-title=Nghiên cứu quan hệ Mãn Hán thời Thanh- Chú thích sách|url=https://books.google.com.vn/books?id=SV5nAAAAIAAJ|title=曹雪芹祖籍考论|last=Vuơng Sướng|first=王畅|publisher=Nhà xuất bản Giáo dục Hà Bắc|year=1996|isbn=9787543426320|location=Hà Bắc|language=zh|trans-title=Nghiên cứu bàn luận về nguyên quán Tào Tuyết Cần
Thể loại:Nhân vật quân sự nhà Thanh
Thể loại:Người Hán Quân Chính Hoàng kỳ
Thể loại:Tổng đốc Trực Lệ
Thể loại:Tổng đốc Trung Quốc