Chiến tranh du kích Rhodesia

Chiến tranh du kích Rhodesia là 1 cuộc chiến tranh du kích diễn ra ở Rhodesia (nay là Zimbabwe) giữa phe xã hội chủ nghĩa Maoxít chống lại chính quyền người da trắng của Ian Smith lãnh đạo. Diễn ra từ ngày 4 tháng 7 năm 1964 đến 12 tháng 12 năm 1979 sau thỏa thuận Lancaster House.

**Tên gọi**
Rhodesian bush war là tên gọi phổ biến để tượng trưng cho 1 cuộc chiến tranh du kích nhưng có quy mô nhỏ hơn rất nhiều và các trận đánh hoặc chiến dịch chỉ diễn ra ở các khu vực nông thôn, cánh rừng hoặc không có người ở.

**Nguyên nhân**
Nguyên nhân cho cuộc chiến bắt nguồn từ sự kiện Ian Smith (Thủ tướng của Rhodesia) nắm quyền ở Nam Rhodesia do ông nghĩ rằng nếu để người da đen lãnh đạo sẽ gây bất ổn cho quốc gia, điều này đã vô tình khiến đi trái với mong muốn của Vương quốc Anh là để cho dân tộc của quốc gia đó tự chủ, khiến cho người Anh cảm thấy tức giận và họ đã vận động các quốc gia khác chống lại Rhodesia.
Chủ nghĩa dân tộc châu phi cũng có thù ghét với người da trắng, đặc biệt là khi họ nắm quyền, dẫn đến sự thành lập của ZAPU và ZANU với các cánh vũ trang của họ với một mục đích là lật đổ Rhodesia và thành lập 1 quốc gia do chính họ cầm quyền, do đó họ đã nhận được sự ủng hộ và hỗ trợ từ các quốc gia trên thế giới, thậm chí Cuba và Mozambique đã từng yêu cầu tham chiến quân sự để giúp đỡ nhưng cả 2 đều từ chối.
Rhodesia cũng không đứng 1 mình trong cuộc chiến khi mà họ có sự hỗ trợ đến từ Liên hiệp Nam Phi và Israel, Bồ Đào Nha cũng hỗ trợ cho Rhodesia nhưng chỉ cho đến năm 1974 sau khi mà Mozambique độc lập và cách mạng hoa cẩm chướng. Liên hiệp Nam Phi hỗ trợ cho Rhodesia là vì họ và Rhodesia có cùng chế độ phân biệt chủng tộc, tuy nhiên Rhodesia cũng chưa bao giờ nhận được sự công nhận độc lập từ họ.

**Các phe tham chiến**

**Lực lượng an ninh Rhodesia**
Lực lượng an ninh của Rhodesia là 1 lực lượng thiện chiến đã từng tham chiến thế chiến thứ hai.
Họ cũng có 1 lực lượng hơn 10,000 quân thường trực (1978-1979)(khoảng 3,400 vào 1970); 15,000 quân dự bị cùng với 27,000 cảnh sát được huấn luyện kĩ càng và rất chuyên nghiệp.
Họ thể hiện sự thiện chiến và chiến thuật phản du kích hiệu quả như cách mà Hoa Kỳ sử dụng trong chiến tranh Việt Nam thông qua một số chiến dịch như: chiến dịch Gatling (Với 1 binh sĩ chết mà đã giết hơn 1,500 du kích (nguồn: wikipedia tiếng anh) với tỉ lệ 1:1500); chiến dịch Eland (không thương vong; 1,000+ du kích bị giết hoặc bị thương) hay chiến dịch Dingo (tỉ lệ 1:1500 với 2 binh sĩ chết),...
Độ tuổi yêu cầu cho việc phục vụ bao gồm: đàn ông trên 60 tuổi có thể được yêu cầu tham chiến còn ở độ tuổi dưới 35 có thể yêu cầu 6 tuần huấn luyện. Quân đội cũng nhận được sự hỗ trợ từ tình nguyện viên đến từ các nước khác như: Bồ Đào Nha, Anh quốc, Hồng Kông, Hoa Kỳ, Canada,...
Thiết bị của lực lượng an ninh giống như Bồ Đào Nha trong chiến tranh thuộc địa.

**ZANU**

**ZAPU**

**Dòng thời gian**

**Giai đoạn 1**

**Giai đoạn 2**

**Sau chiến tranh**

**Hội nghị Lancaster House**

**Kết thúc chiến tranh**

**Nguồn**
isbn=978-1-4742-9103-3
*isbn=978-0-275-94117-8
*isbn=978-1-85043-069-8
*chú thích sách |title=Modern African Wars: Rhodesia, 1965–80 |last1=Abbott |first1=Peter |last2=Botham |first2=Philip |location=Oxford |publisher=Osprey Publishing |date=June 1986 |isbn=978-0-85045-728-5 
*access-date=19 October 2011 
*chú thích web |title=The Army of Zimbabwe: a role model for Namibia |last=Bennett |first=David C. |date=March 1990 |publisher=United States Army War College |location=Carlisle Barracks, Pennsylvania |url=http://apps.dtic.mil/dtic/tr/fulltext/u2/a220626.pdf |access-date=19 October 2011 |journal= |archive-date=24 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170224055246/http://www.dtic.mil/dtic/tr/fulltext/u2/a220626.pdf |url-status=live 
*isbn=978-1-920143-07-7 
*isbn=978-0-620-11805-7 
*chú thích sách |last=Britannica |title=Britannica Books of the Year 1971, 1972, 1974 and 1976: Events of 1970, 1971, 1973 and 1975 |year=1976 |edition=First |location=Chicago, Illinois |publisher=Encyclopædia Britannica, Inc |isbn=978-0-85229-158-0 |url=https://archive.org/details/britannicabookof1971 
*isbn=978-0-86920-152-7 
*isbn=978-0-7099-3412-7 
*chú thích sách |last=Dabengwa |first=Dumiso|editor1-last=Bhebe|editor1-first=Ngwabi|editor2-last=Ranger|editor2-first=Terrence|editor2-link=Terrence Ranger |title=Soldiers in Zimbabwe's Liberation War |volume=1 |publisher=University of Zimbabwe |location=Harare |year=1995 -  s2cid = 213431661 
*chú thích báo |title=Matabeleland: Its Struggle for National Legitimacy, and the Relevance of this in the 2008 Election |first=Shari |last=Eppel |publisher=Heinrich Böll Foundation |location=Berlin |url=http://www.boell.de/downloads/worldwide/matabeleland_eppel_englisch.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130511164809/http://www.boell.de/downloads/worldwide/matabeleland_eppel_englisch.pdf |archive-date=11 May 2013 |date=26 March 2008 |access-date=31 October 2013 
*access-date=20 October 2011 
*publisher=Verso
*cite magazine|last=Hamence|first=Michael|title='Cyclone Five': The Canberra in Rhodesian/Zimbabwean Service, Part One|magazine=Air Enthusiast|date=Winter 1993|issue=52 |pages=28–42 |issn=0143-5450 
*cite magazine|last=Hamence|first=Michael|title='Cyclone Five': The Canberra in Rhodesian/Zimbabwean Service, Part Two|magazine=Air Enthusiast|date=Spring 1994|issue=53 |pages=41 |issn=0143-5450 
*chú thích tạp chí |title=The Rhodesian Referendum: June 20th, 1969 |last=Harris |first=P. B. |date=September 1969 |volume=23 |journal=Parliamentary Affairs |issue=1969sep |pages=72–80 |doi=10.1093/parlij/23.1969sep.72 -  s2cid = 236290715
*chú thích sách |last=Kalley |first=Jacqueline Audrey |title=Southern African Political History: A chronological of key political events from independence to mid-1997 |url=https://archive.org/details/southernafricanp0000kall |date=February 1999 |location=Westport, Connecticut |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-30247-3 
*s2cid=144222740 
*chú thích sách |last=Kriger |first=Norma J. |title=Guerrilla Veterans in Post-war Zimbabwe: Symbolic and Violent Politics, 1980–1987 |url=https://archive.org/details/guerrillaveteran0000krig |date=May 2003 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-81823-0 
*chú thích sách |last=Lake |first=Anthony |title=The 'Tar Baby' Option: American Policy Toward Southern Rhodesia |date=June 1976 |publisher=Columbia University Press |location=New York |isbn=978-0-231-04066-2 |url=https://archive.org/details/tarbabyoptiona00lake 
*url=http://www.rhodesia.nl/Rhodesia%20Tactical%20Victory.pdf 
*isbn=978-1-59221-167-8 
*chú thích sách |title=The Rhodesian War: A Military History |last1=Moorcraft |first1=Paul L. |author-link1=Paul Moorcraft |last2=McLaughlin |first2=Peter |author-link2=Peter McLaughlin |date=2008 |orig-year=1982 |location=Barnsley |publisher=Pen and Sword Books |isbn=978-1-84415-694-8 
*chú thích sách |last=Moore |first=D.S. |year=2005 |title=Suffering for Territory: Race, Place, and Power in Zimbabwe |url=https://archive.org/details/sufferingforterr0000moor |publisher=Duke University Press |location=Durham, North Carolina |isbn=978-0-8223-3570-2 
*isbn=978-1-59221-246-0 
*chú thích sách |last=Norman |first=Andrew |title=Robert Mugabe and the Betrayal of Zimbabwe |date=December 2003 |publisher=McFarland & Company |location=Jefferson, North Carolina |isbn=978-0-7864-1686-8 
*chú thích sách |last=Nyarota |first=Geoffrey |title=Against the Grain |url=https://archive.org/details/againstgrainmemo0000nyar |date=September 2006 |location=Cape Town |publisher=Struik Publishers |isbn=978-1-77007-112-4 
*chú thích sách |title=The constitutional history and law of Southern Rhodesia 1888–1965, with special reference to Imperial control |last=Palley |first=Claire |year=1966 |edition=First |location=Oxford |publisher=Clarendon Press |asin=B0000CMYXJ 
*chú thích sách |title=Ending civil war: Rhodesia and Lebanon in perspective |last=Preston |first=Matthew |location=London |publisher=I.B. Tauris |date=September 2004 |isbn=978-1-85043-579-2 
*chú thích sách |last=Ranger |first=Terence |author-link=Terence Ranger |year=1985 |title=Peasant consciousness and guerrilla war in Zimbabwe: a comparative study |publisher=University of Zimbabwe |location=Harare |isbn=9780852550014 
*publisher=Indiana University
*isbn=978-0-620-06674-7 
*chú thích sách |last=Rogers |first=Anthony |title=Someone Else's War: Mercenaries from 1960 to the Present |url=https://archive.org/details/someoneelseswar0000anth |year=1998 |publisher=Harper Collins |location=Hammersmith |isbn=978-0-00-472077-7 
*chú thích sách |title=Sweden and National Liberation in Southern Africa. Volume I: Formation of a Popular Opinion 1950–1970 |url=https://archive.org/details/swedennationalli0002sell |last=Sellström |first=Tor |location=Uppsala |publisher=Nordic Africa Institute |date=March 1999 |isbn=978-91-7106-430-1 
*isbn=978-1-59221-276-7 
*chú thích sách |title=The Great Betrayal: The Memoirs of Ian Douglas Smith |last=Smith |first=Ian |author-link=Ian Smith |date=June 1997 |location=London |publisher=John Blake Publishing |isbn=978-1-85782-176-5 |title-link=The Great Betrayal: The Memoirs of Ian Douglas Smith 
*chú thích sách |title=Rainbow's End: A Memoir of Childhood, War, and an African Farm |last=St. John |first=Lauren |date=April 2007 |edition=First |publisher=Scribner |location=New York |isbn=978-0-7432-8679-4 |url=https://archive.org/details/rainbowsendmemoi00stjo 
*title-link=Encyclopedia of World History
*chú thích sách |title=The Diplomacy of Liberation: the Foreign Relations of the ANC Since 1960 |last=Thomas |first=Scott |location=London |publisher=I.B. Tauris |date=December 1995 |edition=First |isbn=978-1-85043-993-6 
*isbn=978-1-920143-49-7 - Waddy, Nicholas. "The Strange Death of 'Zimbabwe-Rhodesia': The Question of British Recognition of the Muzorewa Regime in Rhodesian Public Opinion, 1979." South African Historical Journal 66#2 (2014): 227-248.- Waddy, Nicholas L. "Free and Fair? Rhodesians Reflect on the Elections of 1979 and 1980." African Historical Review 49#1 (2017): 68–90.
*chú thích sách |title=The Dictionary of Contemporary Politics of Southern Africa |url=https://archive.org/details/dictionaryofcont0000will_z2i6 |last1=Williams |first1=Gwyneth |last2=Hackland |first2=Brian |location=London |publisher=Routledge |date=July 1988 |edition=First |isbn=978-0-415-00245-5 
*chú thích sách |title=The Rhodesian problem: a documentary record, 1923–1973 |url=https://archive.org/details/rhodesianproblem0000unse |last=Windrich |first=Elaine |location=London |publisher=Routledge & Kegan Paul |edition=First |date=13 March 1975 |isbn=978-0-7100-8080-6 
*chú thích sách |title=So far and no further! Rhodesia's bid for independence during the retreat from empire 1959–1965 |last=Wood |first=J. R. T. |date=June 2005 |location=Victoria |publisher=Trafford Publishing |isbn=978-1-4120-4952-8 
*isbn=978-1-4251-4807-2 
*isbn=978-1-920143-33-6 - df=dmy-all - df=dmy-all - df=dmy-all -  isbn = 978-1-4780-2128-5
Thể loại:Xung đột thập niên 1960
Thể loại:Xung đột thập niên 1970
Thể loại:Nội chiến liên quan tới châu Phi
Thể loại:Xung đột trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh
Thể loại:Cuộc chiến tranh du kích
Thể loại:Lịch sử Rhodesia
Thể loại:Lịch sử Zimbabwe
Thể loại:Cuộc nổi dậy ở châu Phi
Thể loại:Chiến tranh ủy nhiệm
Thể loại:Rhodesia
Thể loại:Chiến tranh liên quan tới Mozambique
Thể loại:Chiến tranh liên quan tới Nam Phi