Kazimierz Łyszczyński

Kazimierz Łyszczyński (kaˈʑimjɛʂ wɨʂˈtʂɨj̃skʲi sinh ngày 4 tháng 3 năm 1634 – mất ngày 30 tháng 3 năm 1689), tên tiếng Anhː Casimir Liszinski, là một nhà quý tộc, triết gia và quân nhân Ba Lan, phục vụ gia đình Sapieha. Ông bị buộc tội, bị xét xử và bị xử tử vì đi theo chủ nghĩa vô thần năm 1689.
Trong 8 năm, ông học triết học với tư cách là một tu sĩ Dòng Tên và sau đó trở thành một podsędek (thẩm phán) trong các vụ kiện pháp lý chống lại các tu sĩ Dòng Tên liên quan đến bất động sản. Ông viết một luận thuyết mang tên Về sự không tồn tại của Thiên Chúa và sau đó bị xử tử với tội danh vô thần. Phiên tòa xét xử ông bị chỉ trích mạnh mẽ  và được coi là một vụ án giết người vì lý do tôn giáo được hợp pháp hóa ở Ba Lan.

**Đời sống**

**Giáo dục và công việc**
Huy hiệu của Kazimierz Łyszczyński
Kazimierz Łyszczyński sinh ra ở Łyszczyce, ngày nay là Quận Brest, Vùng Brest, Bêlarut. Ông là một nhà quý tộc, địa chủ, triết gia, và người lính phục vụ gia đình Sapieha. Trong 8 năm, ông học triết học với tư cách là một tu sĩ Dòng Tên, nhưng đã rời bỏ vị trí. Sau đó ông trở thành thẩm phán (podsędek) trong các vụ kiện pháp lý chống lại Dòng Tên liên quan đến đất đai.
Łyszczyński đọc một cuốn sách của Henry Aldsted có tựa đề Theologia Naturalis, cố gắng chứng minh sự tồn tại của thần thánh. Nhưng lập luận của nó rất phi lôgic đến nỗi Łyszczyński tìm thấy vô vàn điểm mâu thuẫn. Để chế giễu Aldsted, Łyszczyński đã viết trong lề của cuốn sách những từ "ergo non-est Deus" ("do đó, Thiên Chúa không tồn tại").
Dòng chữ này được một trong những con nợ của Łyszczyński phát hiện, Jan Kazimierz Brzoska, người đương là sứ thần của Brest tại Ba Lan. Brzoska miễn cưỡng trả lại một khoản tiền lớn mà Łyszczyńsk cho anh ta vay, sau đó buộc tội Łyszczyńsk là một người vô thần và đưa bằng chứng là quyển sách Witwicki, giám mục Poznań. Brzoska cũng đã đánh cắp và giao cho tòa án một bản sao viết tay của De non-existentia Dei, đây là luận thuyết triết học đầu tiên của Ba Lan trình bày về cuộc sống thực tế từ góc độ vô thần, một tác phẩm của Łyszczyński viết từ năm 1674.

**Phiên tòa**
Witwicki cùng với Załuski, giám mục Kiev, đã nhiệt tình xử lý vụ việc này. Vua John III Sobieski đã cố gắng giúp Łyszczyński bằng cách ra lệnh rằng ông ta nên bị xét xử tại Vilnius, nhưng điều này không thể cứu Łyszczyński khỏi giáo sĩ. Đặc quyền đầu tiên của Łyszczyński với tư cách là một quý tộc Ba Lan rằng ông không thể tạm bắt giam trước khi bị kết án đã bị vi phạm. Vụ án Łyszczyński được đưa ra ánh sáng năm 1689, nơi ông bị buộc tội phủ nhận sự tồn tại của Chúa và đã phạm thượng chống lại Đức Trinh Nữ Maria và các vị thánh. Ông bị kết án tử hình vì đi theo chủ nghĩa vô thần.

**Chấp hành bản án**
Bản vẽ năm 2009 của Belarus về vụ xử tử Łyszczyński.
Bản án được thực hiện trước buổi trưa tại Khu chợ phố cổ ở Warszawa, theo hình thức chém đầu. Sau đó, thi hàu của ông được chuyển ra ngoại ô thành phố và hỏa táng. 
Tem Belarus năm 2009 vinh danh sinh nhật lần thứ 375 của Łyszczyński.

**De non-existentia Dei**
Łyszczyński đã viết một luận thuyết mang tên De non-existentia Dei (Về sự không tồn tại của Thiên Chúa), nói rằng Thiên Chúa không tồn tại và cho rằng tôn giáo chỉ là phát minh của loài người.

**Tình trạng ở Ba Lan hiện đại**
Bất kể liệu Łyszczyński có thực sự là một người vô thần hay không, tại Ba Lan thời Cộng sản, ông được tôn vinh như một vị tử vì đạo cho sự nghiệp đấu tranh cho chủ nghĩa vô thần. Trong một loạt các bài báo, nhà triết học Andrzej Nowicki đã trình bày một quan điểm lãng mạn hóa về Łyszczyński, nói rằng "với bề rộng của chân trời trí tuệ, sự thấu hiểu về triết học và sự táo bạo của tư tưởng, không nghi ngờ gì nữa, ông Łyszczyński người Ba Lan nổi tiếng nhất mọi thời đại. " 
Tháng 3 năm 2014, nhân cách và lý tưởng của ông là chủ đề chính tại một buổi biểu diễn công khai trong Cuộc rước kiệu Người Vô thần năm 2014 ở Ba Lan, tái hiện lại vụ hành quyết năm xưa.

**Xem thêm**
 Khai sáng tại Ba Lan - Lịch sử triết học tại Ba Lan - Phi tôn giáo tại Ba Lan - Tôn giáo tại Litva - Tôn giáo tại Belarus - Tôn giáo tại Ba Lan

**Trích dẫn và chú thích**

**Tham khảo**
 year=1840- L. Łyszczinskij, Rod dworian Łyszczinskich, S. Pietierburg 1907.- A. Nowicki, Pięć fragmentów z dzieła "De non-existentia dei" Kazimierza Łyszczyńskiego (by a script fromLibrary of Kórnik nr 443), "Euhemer", nr 1, 1957, pp. 72–81.- A. Nowicki, Aparatura pojęciowa rozważań Kazimierza Łyszczyńskiego (1634–1689) o religii i stosunkach między ludźmi, "Euhemer, Zeszyty Filozoficzne", nr 3, 1962, pp. 53–81.- A. Nowicki, Studia nad Łyszczyńskim, "Euhemer, Zeszyty Filozoficzne", nr 4, 1963, pp. 22–83.
** A. Nowicki, Pięć wiadomości o Łyszczyńskim w gazecie paryskiej z roku 1689, "Euhemer, Zeszyty Filozoficzne", nr 4, 1963, pp. 40–44.
** A. Nowicki, Sprawa Kazimierza Łyszczyńskiego na Sejmie w Warszawie w świetle rękopisu Diariusza Sejmowego, znajdującego się w Wojewódzkim Archiwum Państwowym w Gdańsku, "Euhemer, Zeszyty Filozoficzne", nr 4, 1963, pp. 23–39.- Ateizm Kazimierza Łyszczyńskiego, (w:) A. Nowicki, Wykłady o krytyce religii w Polsce, Warszawa 1965, pp. 51–68.- Janusz Tazbir, Historia Kościoła katolickiego w Polsce (1460 -1795), Warsaw 1966.- isbn=0-7100-9245-8- isbn=0-521-36429-9

**Liên kết ngoài**
 A. Nowicki:  Kazimierz Łyszczyński, Towarzystwo Krzewienia Kultury wieckiej, Łódź 1989, tr.   80. -  Danh sách web của những người vô thần và bất khả tri của Kazimierz Łyszczyński 
Thể loại:Nhà triết học Ba Lan
Thể loại:Nhà triết học vô thần
Thể loại:Mất năm 1689
Thể loại:Sinh năm 1634