Thần tạo luận

Tập_tin:Michelangelo_-_Creation_of_Adam_(cropped).jpg|nhỏ|Tranh của Michelangelo về sự tạo thành Adam
Thần tạo luận hay Thuyết sáng thế (cũng gọi: "Thuyết sáng tạo") là tập hợp các niềm tin tôn giáo cho rằng thiên nhiên cũng như vũ trụ, Trái đất, sự sống và con người, đều bắt nguồn từ những hành động siêu tự nhiên của sáng tạo thần thánh, nghĩa là tất cả mọi vật đều do thần tạo ra. Khái niệm này dịch từ nguyên gốc tiếng Anh là creationism. Theo nghĩa rộng nhất, lý thuyết này bao gồm nhiều quan điểm tôn giáo khác nhau và có khác nhau trong cả việc công nhận hoặc từ chối các giải thích khoa học đã có về nguồn gốc và sự phát triển của tự nhiên. Do các thành tựu khó bác bỏ của khoa học tự nhiên, đến thế kỉ XVIII - XIX, đã hình nên lý thuyết Tân sáng tạo (neo-creationism). Ngay cả khi học thuyết chọn lọc tự nhiên của Charles Darwin được công nhận rộng rãi, thì cũng có nhiều tín đồ của Tân sáng tạo cho rằng "chọn lọc tự nhiên chỉ giảm bớt gánh năng cho Thần thánh".
Cơ sở chính niềm tin của nhiều nhà theo lý thuyết này là kinh Cựu ước (Old Testament) và những câu chuyện trong sách Sáng thế (book of Genesis). Hiện nay, Thần tạo luận có nhiều luận điểm, kiểu thức khác nhau, khá đa dạng và có sử dụng cả thành tựu khoa học hiện đại, nghĩa là  không phải cứ thần tạo là phản khoa học.

**Các kiểu thức thường gặp**
Tóm tắt các quan điểm chính: 

**Trái đất trẻ**
Tập tin:AIG museum.jpg|nhỏ|Bảo tàng Thần tạo luận được điều hành bởi "Answers in Genesis" (AiG) ở Petersburg, Kentucky.
Nhà biện hộ học Ken Ham (sinh 1951) và Doug Phillips (sinh 1965) thuộc quan điểm này cho rằng Chúa đã tạo ra Trái đất từ mười nghìn năm trước. Còn tuổi của vũ trụ thì hơn rất nhiều so với tuổi của Trái đất. o
Có các tổ chức Cơ đốc giáo, Viện Nghiên cứu và Hiệp hội Nghiên cứu bảo vệ và phát triển quan điểm này. Hơn nữa, có các Bảo tàng về vấn đề này, như của Carl Baugh ở Texas, của AiG và của Ark Encounter ở Hoa Kỳ đã có nhiều hiện vật được trưng bày để thúc đẩy chủ nghĩa thần tạo luận Trái đất trẻ. Ở các quốc ghia khác như Úc, Canada, Nam Phi, New Zealand và Vương quốc Anh cũng vậy.

**Xem thêm**
 Biblical inerrancy- Biogenesis- Evolution of complexity- Flying Spaghetti Monster- History of creationism- Religious cosmology

**Tham khảo**
orig-year=Originally published 1922–1925
*author-link=Nathan Aviezer
*ref=Barlow 1963
*chú thích sách|url=https://archive.org/details/evolutionhistory0000bowl_n7y8|title=Evolution: The History of an Idea|last=Bowler|first=Peter J.|publisher=University of California Press|year=2003|isbn=978-0-520-23693-6|edition=3rd|location=Berkeley, CA|lccn=2002007569|oclc=49824702|ref=Bowler 2003|url-access=registration
*orig-year=Original French edition published 1976
*access-date = ngày 21 tháng 3 năm 2014
*chú thích sách|title=Challenge: Torah Views on Science and its Problems|publisher=Association of Orthodox Jewish Scientists; Feldheim Publishers|year=1976|isbn=978-0-87306-174-2|editor1-last=Carmell|editor1-first=Aryeh|location=Jerusalem; New York|lccn=77357516|oclc=609518840|ref=Carmell & Domb 1976|editor2-last=Domb|editor2-first=Cyril
*chú thích sách|title=The Praeger Handbook of Religion and Education in the United States|publisher=Praeger Publishers|year=2009|isbn=978-0-275-99228-6|editor1-last=Carper|editor1-first=James C.|volume=1: A–L|location=Westport, CT|lccn=2008041156|oclc=246888936|ref=Carper & Hunt 2009|editor2-last=Hunt|editor2-first=Thomas C.
*chú thích sách|title=The Language of God: A Scientist Presents Evidence for Belief|title-link=The Language of God: A Scientist Presents Evidence for Belief|last=Collins|first=Francis S.|publisher=Free Press|year=2006|isbn=978-0-7432-8639-8|location=New York|lccn=2006045316|oclc=65978711|ref=Collins 2006|author-link=Francis Collins
*chú thích sách|title=A History of Indian Philosophy|last=Dasgupta|first=Surendranath|publisher=Cambridge University Press|year=1922|volume=1|location=Cambridge, England|lccn=22018463|oclc=4235820|ref=Dasgupta 1922|author-link=Surendranath Dasgupta
*chú thích sách|title=The God Delusion|url=https://archive.org/details/goddelusion0000dawk_j9i4|last=Dawkins|first=Richard|publisher=Bantam Press|year=2006|isbn=978-0-5930-5548-9|location=London|lccn=2006015506|oclc=70671839|ref=Dawkins 2006|author-link=Richard Dawkins
*chú thích sách|url=https://archive.org/details/politicsofevolut00adri|title=The Politics of Evolution: Morphology, Medicine, and Reform in Radical London|last=Desmond|first=Adrian|publisher=University of Chicago Press|year=1989|isbn=978-0-226-14346-0|series=Science and its Conceptual Foundations|location=Chicago, Illinois|lccn=89005137|oclc=828159401|ref=Desmond 1989|author-link=Adrian Desmond|url-access=registration
*chú thích sách|title=Darwin|url=https://archive.org/details/darwin0000desm|last1=Desmond|first1=Adrian|last2=Moore|first2=James|publisher=Michael Joseph; Viking Penguin|year=1991|isbn=978-0-7181-3430-3|location=London; New York|lccn=92196964|oclc=26502431|author2-link=James Moore (biographer)
*chú thích sách|title=Great Essays in Science|url=https://archive.org/details/greatessaysinsci0000unse_k5j2|last=Dewey|first=John|publisher=Prometheus Books|year=1994|isbn=978-0-87975-853-0|editor=Martin Gardner|editor-link=Martin Gardner|location=Buffalo, NY|chapter=The Influence of Darwinism on Philosophy|lccn=93035453|oclc=28846489|ref=Dewey 1994|author-link=John Dewey
*chú thích sách|title=The Oxford Handbook of Philosophy of Religion|last=Draper|first=Paul R.|publisher=Oxford University Press|year=2005|isbn=978-0-1951-3809-2|editor-last=Wainwright|editor-first=William J.|location=Oxford; New York|pages=272–303|chapter=God, Science, and Naturalism|doi=10.1093/0195138090.003.0012|lccn=2004043890|oclc=54542845|ref=Draper 2005|author-link=Paul Draper (philosopher)|access-date = ngày 15 tháng 3 năm 2014 |chapter-url=http://www.oxfordscholarship.com/view/10.1093/0195138090.001.0001/acprof-9780195138092-chapter-12
*chapter-url=https://archive.org/details/sacrednarrativer00dund
*chú thích sách|title=Myth and Method|last=Dundes|first=Alan|publisher=University of Virginia Press|year=1996|isbn=978-0-8139-1657-6|editor1-last=Patton|editor1-first=Laurie L.|editor1-link=Laurie L. Patton|location=Charlottesville; London|chapter=Madness in Method, Plus a Plea for Projective Inversion in Myth|lccn=96014672|oclc=34516050|ref=Patton & Doniger 1996|editor2-last=Doniger|editor2-first=Wendy|editor2-link=Wendy Doniger
*chú thích sách|title=Science and Health with Key to the Scriptures|title-link=Science and Health with Key to the Scriptures|last=Eddy|first=Mary Baker|publisher=Christian Science Publishing Society for the Trustees under the will of Mary Baker G. Eddy|year=1934|edition=Sunday school|location=Boston, MA|lccn=42044682|oclc=4579118|ref=Eddy 1934|author-link=Mary Baker Eddy|orig-year=Originally published 1875 as Science and Health; Christian Scientist Publishing Company: Boston, MA
*author-link2=Paul R. Gross
*author-link1=Roger T. Forster
*chú thích sách|url=https://archive.org/details/evolution0000futu|title=Evolution|last=Futuyma|first=Douglas J.|publisher=Sinauer Associates|year=2005|isbn=978-0-87893-187-3|location=Sunderland, MA|chapter=Evolutionary Science, Creationism, and Society|lccn=2004029808|oclc=57311264|ref=Futuyma 2005|author-link=Douglas J. Futuyma|chapter-url=https://archive.org/details/evolution0000futu
*chú thích sách|title=Species of Origins: America's Search for a Creation Story|url=https://archive.org/details/speciesoforigins0000gibe|last1=Giberson|first1=Karl W.|last2=Yerxa|first2=Donald A.|publisher=Rowman & Littlefield|year=2002|isbn=978-0-7425-0764-7|location=Lanham, MD|lccn=2002002365|oclc=49031109|ref=Giberson & Yerxa 2002
*chú thích sách|title=Omphalos: An Attempt to Untie the Geological Knot|title-link=Omphalos (book)|last=Gosse|first=Philip Henry|publisher=J. Van Voorst|year=1857|location=London|lccn=11004351|oclc=7631539|ref=Gosse 1857|author-link=Philip Henry Gosse
*chú thích sách|title=Rocks of Ages: Science and Religion in the Fullness of Life|title-link=Rocks of Ages|last=Gould|first=Stephen Jay|publisher=Ballantine Publishing Group|year=1999|isbn=978-0-345-43009-0|edition=1st|series=Library of Contemporary Thought|location=New York|lccn=98031335|oclc=39886951|ref=Gould 1999|author-link=Stephen Jay Gould
*chú thích sách|url=https://archive.org/details/evolutioncreatio0000gunn|title=Evolution and Creationism in the Public Schools: A Handbook for Educators, Parents, and Community Leaders|last=Gunn|first=Angus M.|publisher=McFarland & Company|year=2004|isbn=978-0-7864-2002-5|location=Jefferson, NC|lccn=2004018788|oclc=56319812|ref=Gunn 2004
*ref=Hayward 1998
*chú thích sách|title=Darwinism Defeated?: The Johnson-Lamoureux Debate on Biological Origins|last=Lamoureux|first=Denis O.|publisher=Regent College Publishing|others=Foreword by J. I. Packer|year=1999|isbn=978-1-57383-133-8|location=Vancouver, B.C.|chapter=Evangelicals Inheriting the Wind: The Phillip E. Johnson Phenomenon|oclc=40892139|ref=Lamoureux 1999|author-link=Denis Lamoureux
*orig-year=Originally published 1986
*chú thích sách|title=The Skeptic Encyclopedia of Pseudoscience|title-link=The Skeptic Encyclopedia of Pseudoscience|last=McComas|first=William F.|publisher=ABC-CLIO|year=2002|isbn=978-1-57607-653-8|editor-last=Shermer|editor-first=Michael|editor-link=Michael Shermer|volume=1|location=Santa Barbara, CA|chapter=Science and Its Myths|lccn=2002009653|oclc=50155642|ref=Shermer 2002
*chú thích sách|title=Science and Religion: A New Introduction|url=https://archive.org/details/isbn_8800027110834|last=McGrath|first=Alister E.|publisher=Wiley-Blackwell|year=2010|isbn=978-1-4051-8790-9|edition=2nd|location=Malden, MA|lccn=2009020180|oclc=366494307|ref=McGrath 2010|author-link=Alister McGrath
*chú thích sách|url=https://archive.org/details/sciencecreationi0000unse|title=Science and Creationism: A View from the National Academy of Sciences|author=National Academy of Sciences|publisher=National Academy Press|year=1999|isbn=978-0-309-06406-4|edition=2nd|location=Washington, D.C.|lccn=99006259|oclc=43803228|ref=NAS 1999|author-link=National Academy of Sciences|access-date = ngày 22 tháng 11 năm 2014 |url-access=registration
*issue=1
*chú thích sách|url=https://archive.org/details/darwinismcomesto0000numb|title=Darwinism Comes to America|last=Numbers|first=Ronald L.|publisher=Harvard University Press|year=1998|isbn=978-0-674-19312-3|location=Cambridge, Massachusetts|lccn=98016212|oclc=38747194|author-link=Ronald Numbers|url-access=registration
*chú thích sách|title=The Creationists: From Scientific Creationism to Intelligent Design|title-link=The Creationists|last=Numbers|first=Ronald L.|publisher=Harvard University Press|year=2006|isbn=978-0-674-02339-0|edition=Expanded ed., 1st Harvard University Press pbk.|location=Cambridge, Massachusetts|lccn=2006043675|oclc=69734583|ref=Numbers 2006|orig-year=Originally published 1992 as The Creationists: The Evolution of Scientific Creationism; New York: Alfred A. Knopf
*ref=Okasha 2002
*chú thích sách|url=https://archive.org/details/towerofbabelevid00penn|title=Tower of Babel: The Evidence Against the New Creationism|last=Pennock|first=Robert T.|publisher=MIT Press|year=1999|isbn=978-0-262-16180-0|location=Cambridge, Massachusetts|lccn=98027286|oclc=44966044|ref=Pennock 1999|author-link=Robert T. Pennock
*chú thích sách|url=https://archive.org/details/intelligentdesig00robe|title=Intelligent Design Creationism and Its Critics: Philosophical, Theological, and Scientific Perspectives|publisher=MIT Press|year=2001|isbn=978-0-262-66124-9|editor-last=Pennock|editor-first=Robert T|editor-link=Robert T. Pennock|location=Cambridge, Massachusetts|lccn=2001031276|oclc=46729201|ref=Pennock 2001|url-access=registration
*chú thích sách|url=https://archive.org/details/worksofphilojuda01yonguoft|title=The Works of Philo Judaeus|author=Philo, of Alexandria|publisher=H.G. Bohn|others=Translated from the Greek, by C. D. Yonge|year=1854–55|series=Bohn's Classical Library|location=London|chapter=The First Book of the Treatise on The Allegories of the Sacred Laws, after the Work of the Six Days of Creation|lccn=20007801|oclc=1429769|ref=Philo|author-link=Philo|access-date = ngày 9 tháng 3 năm 2014 |chapter-url=http://www.earlychristianwritings.com/yonge/book2.html
*chú thích sách|title=Telling Lies for God: Reason vs Creationism|url=https://archive.org/details/tellingliesforgo0000plim|last=Plimer|first=Ian|publisher=Random House Australia|year=1994|isbn=978-0-09-182852-3|location=Milsons Point, NSW|lccn=94237744|oclc=32608689|ref=Plimer 1994|author-link=Ian Plimer
*chú thích sách|title=Science and Theology: An Introduction|url=https://archive.org/details/sciencetheologyi0000polk|last=Polkinghorne|first=John|publisher=Fortress Press|year=1998|isbn=978-0-8006-3153-6|location=Minneapolis, MN|lccn=98229115|oclc=40117376|ref=Polkinghorne 1998|author-link=John Polkinghorne
*chú thích sách|url=https://archive.org/details/reluctantmrdarwi00quam|title=The Reluctant Mr. Darwin: An Intimate Portrait of Charles Darwin and the Making of His Theory of Evolution|last=Quammen|first=David|publisher=Atlas Books/W. W. Norton & Company|year=2006|isbn=978-0-393-05981-6|series=Great Discoveries|location=New York|lccn=2006009864|oclc=65400177|ref=Quammen 2006|author-link=David Quammen
*ref=Rainey 2012
*chú thích sách|title=The Science of God: The Convergence of Scientific and Biblical Wisdom|url=https://archive.org/details/scienceofgodconv0000schr_c9t7|last=Schroeder|first=Gerald L.|publisher=Broadway Books|year=1998|isbn=978-0-7679-0303-5|edition=1st Broadway Books trade paperback|location=New York|lccn=97014978|oclc=39162332|ref=Schroeder 1998|author-link=Gerald Schroeder|orig-year=Originally published 1997; New York: Free Press
*chú thích sách|title=Evolution: Investigating the Evidence|last=Scott|first=Eugenie C.|publisher=Paleontological Society|year=1999|editor1-last=Springer|editor1-first=Dale A.|series=The Paleontological Society Special Publications|volume=9|location=Pittsburgh, PA|chapter=Science, Religion, and Evolution|type=Reprint|lccn=00274093|oclc=42725350|ref=Scott 1999|author-link=Eugenie Scott|editor2-last=Scotchmoor|editor2-first=Judy|chapter-url=http://www.ncseweb.org/resources/articles/528_science_religion_and_evoluti_6_19_2001.asp|archive-url=https://web.archive.org/web/20030628210954/http://www.ncseweb.org/resources/articles/528_science_religion_and_evoluti_6_19_2001.asp|archive-date = ngày 28 tháng 6 năm 2003 "Presented as a Paleontological Society short course at the annual meeting of the Geological Society of America, Denver, Colorado, ngày 24 tháng 10 năm 1999."
*chú thích sách|url=https://archive.org/details/evolutionvscreat00scot|title=Evolution vs. Creationism: An Introduction|last=Scott|first=Eugenie C.|publisher=University of California Press|others=Foreword by Niles Eldredge|year=2005|isbn=978-0-520-24650-8|edition=1st paperback|location=Berkeley, CA|lccn=2005048649|oclc=60420899|ref=Scott 2005|author-link=Eugenie Scott|orig-year=Originally published 2004; Westport, CT: Greenwood Press
*pages=i–331
*author-link=James A. Secord
*ref=Stewart 2010
*chú thích sách|title=Religion and the Challenges of Science|publisher=Ashgate Publishing, Ltd.|year=2007|isbn=978-0-7546-5715-6|editor1-last=Sweet|editor1-first=William|editor1-link=William Sweet|location=Aldershot, England; Burlington, VT|lccn=2006030598|oclc=71778930|ref=Sweet & Feist 2007|editor2-last=Feist|editor2-first=Richard
*author-link=A. E. Wilder-Smith
*chú thích sách|title=The Biblical Flood: A Case Study of the Church's Response to Extrabiblical Evidence|last=Young|first=Davis A.|publisher=Eerdmans|year=1995|isbn=978-0-8028-0719-9|location=Grand Rapids, MI|lccn=95001899|oclc=246813515|ref=Young 1995

**Nguồn trích dẫn**

**Liên kết ngoài**
  "Creationism" at the Stanford Encyclopedia of Philosophy by Michael Ruse-  "How Creationism Works" at HowStuffWorks by Julia Layton-  "TIMELINE: Evolution, Creationism and Intelligent Design" Focuses on major historical and recent events in the scientific and political debate- title=Evolution and Creationism: A Guide for Museum Docents (204 KB) by Warren D. Allmon, Director of the Museum of the Earth-  "What is creationism?" at talk.origins by Mark Isaak-  "The Creation/Evolution Continuum" by Eugenie Scott-  "15 Answers to Creationist Nonsense" by John Rennie, editor in chief of Scientific American magazine-  Human Timeline (Interactive) Smithsonian, National Museum of Natural History (August 2016)
Thể loại:Thuật ngữ Kitô giáo
Thể loại:Nguồn gốc sự sống
Thể loại:Tiến hóa sinh học
Thể loại:Thuyết hữu thần
Thể loại:Thần thoại sáng thế
Thể loại:Chủ nghĩa phủ nhận
Thể loại:Ngụy khoa học
Thể loại:Vũ trụ học theo tôn giáo