Thể kỷ truyện

Thể kỷ truyện (first=t) là một loại hình thức sách sử ở Đông Á. Trong đó, bản kỷ và liệt truyện là bộ phận chủ yếu (trục chính) trong khi dòng thời gian là trục ngang để phản ánh các sự kiện lịch sử.2017 Thể kỷ truyện hình thành dựa trên hình thức ghi chép truyện ký (tiểu sử) cho mỗi nhân vật. Truyện ký của hoàng đế gọi là "Kỷ" (hay bản kỷ), của hoàng tộc, ngoại thích hay nhân vật bình thường thì gọi là "Truyện" (hay liệt truyện), chư hầu các nước (hoặc các gia tộc lớn) thì xưng "Thế gia", ghi chép chế độ, phong tục, kinh tế thì gọi là "Chí", "Ý", "Khảo" hoặc gọi chung là "Thư", sắp xếp lịch sử theo phương thức bảng biểu thì gọi là "Biểu".p=132 "Truyện" và "Kỷ" là hai bộ phận không thể thiếu trong hình thức này, vì vậy được gọi là "thể Kỷ Truyện".2017
Thể kỷ truyện bắt đầu xuất hiện ở trong Kinh Thư của Khổng Tử; tuy nhiên đến thời nhà Hán, Tư Mã Thiên chịu ảnh hưởng từ việc chép sử của Khổng Tử mới dần định hình bút pháp cho thể loại này.p=142 Sử ký của Tư Mã Thiên là bộ sách sử đầu tiên ở Trung Quốc biên soạn theo lối kỷ truyện. Có thể nói Tư Mã Thiên là người đã thiết lập ra thể lệ chép sử mới một cách hoàn chỉnh.p=102 Đông Lai Lữ Tổ Khiêm đời Tống khi bàn đến lịch sử đã nói: "Sử có hai thể: Thể biên niên, bắt đầu từ họ Tả, thể Kỷ truyện, bắt đầu từ Tư Mã Thiên".p=459
Những bộ chính sử về sau của Trung Quốc như Nhị thập tứ sử hay Nhị thập ngũ sử đều dựa theo cách viết này để biên soạn. Không chỉ ở Trung Quốc, thể kỷ truyện còn trở thành khuôn mẫu cho việc ghi chép chính sử của các nước trong vùng văn hóa chữ Hán (gồm Triều Tiên, Hàn Quốc, Việt Nam, Nhật Bản). Những bộ sách sử như Tam quốc sử kýp=493 hay Cao Ly sử của Triều Tiên,p=285 Đại Nhật Bản sử của Nhật Bản,p=404 Đại Nam liệt truyện Tiền biên và Lê triều thông sử của Việt Nam đều bị ảnh hưởng rất lớn từ Sử ký và biên soạn theo thể kỷ truyện.p=6

**Sách sử viết theo thể kỷ truyện**

**Trung Quốc**

**Theo thời kỳ**

**= Tiền Tần =**

**= Nhà Tần =**

**= Nhà Hán =**

**= Tam Quốc =**

**= Nhà Tấn =**

**Triều Tiên**

**Nhật Bản**

**Ghi chú**

**Tham khảo**

**Nguồn**
 oclc=255489528- oclc=38217082- Chú thích sách|url=https://books.google.com.vn/books?id=EVJwAAAAMAAJ|title=Ngô Sĩ Liên và Đại Việt sử ký toàn thư|last=Phan Đại Doãn|publisher=Nhà xuất bản Chính trị quốc gia|year=1998|location=Hà Nội|oclc=247349695- author-link=Quốc sử quán (nhà Nguyễn)- via=Brill- language=en- Chú thích sách|url=https://books.google.com.vn/books?id=jMMBAwAAQBAJ&pg=PA105|title=The Oxford History of Historical Writing: Volume 3: 1400-1800|last=Rabasa|first=José|last2=Masayuki Sato|last3=Tortarolo|first3=Edoardo|last4=Woolf|first4=Daniel|publisher=Oxford University Press|year=2012|isbn=9780191629440|language=en|chapter=Writing History in Pre-Modern Korea- Chú thích sách|url=https://books.google.com.vn/books?id=_sF3AAAAIAAJ|title=中国通史|last=Bạch Thọ Di|publisher=Nhà xuất bản Nhân dân Thượng Hải|year=1989|isbn=9787208019515|volume=5|location=Thượng Hải|language=zh|trans-title=Trung Quốc thông sử- Chú thích sách|url=https://books.google.com.vn/books?id=Lu0yAQAAIAAJ|title=中国史学史: 魏晋南北朝隋南时期 : 中国古代史学的发展|last=Bạch Thọ Di|publisher=Nhà xuất bản Nhân dân Thượng Hải|year=2006|isbn=9787208065246|location=Thượng Hải|trans-title=Lịch sử sử học Trung Quốc: Thời kỳ Ngụy Tấn Nam Bắc triều Tùy – Sự phát triển của sử học Trung Quốc cổ đại- trans-title=Trung Quốc sử học tư tưởng thông sử: (tập) Ngụy Tấn Nam Bắc triều- trans-title=Bách khoa toàn thư về văn hóa Trung Quốc- trans-title=Kỳ quan chùa chiền: Những danh thắng nổi tiếng với Di sản văn hóa độc đáo- trans-title=Ảnh hưởng của văn hóa Trung Quốc đến Nhật Hàn Việt- trans-title=Ghi chép sử học Trung Hoa- Chú thích tạp chí|last=Dương Ba|date=2018|title=从《 金庾信传》 看《 三国史记》 对《 史记》 的接受|trans-title=Từ "Kim dữu tín truyện", nghiên cứu sự ảnh hưởng của "Sử ký" đến "Tam quốc sử ký"|url=http://www.cqvip.com/qk/81474a/201801/674305039.html|journal=渭南师范学院学报: 综合版 Học báo Học viện Sư phạm Vị Nam: Bản tổng hợp|language=zh|volume=33|issue=1|pages=87-90|issn=1009-5128- Chú thích sách|url=https://books.google.com.vn/books?id=mhHlAAAAMAAJ|title=二十六史大辞典|last=Đới Dật|publisher=Nhà xuất bản Nhân dân Cát Lâm|year=1993|isbn=9787206015212|volume=1|location=Cát Lâm|trans-title=Đại từ điển về Nhị thập lục sử- Chú thích sách|url=https://books.google.com.vn/books?id=FfcPAQAAMAAJ|title=北朝五史辭典|last=Giản Tu Vĩ|publisher=Nhà xuất bản Giáo dục Sơn Đông|year=2000|isbn=9787532826933|volume=2|location=Sơn Đông|language=zh|trans-title=Từ điển Ngũ sử Bắc triều- Chú thích sách|url=https://books.google.com.vn/books?id=ADV2AAAAIAAJ|title=汉唐间史学的发展|last=Hồ Bảo Quốc|publisher=Nhà xuất bản Thương mại|year=2003|isbn=9787100037891|location=Thượng Hải|trans-title=Lịch sử phát triển của sử học từ nhà Hán đến nhà Đường- Chú thích sách|url=https://books.google.com.vn/books?id=DTV2AAAAIAAJ|title=史通全译|last=Lưu Tri Kỷ|publisher=Nhà xuất bản Nhân dân Quý Châu|year=1997|isbn=9787221039323|volume=1|location=Quý Châu|trans-title=Bản dịch đầy đủ các tác phẩm kinh điển cổ đại của Trung Quốc- trans-title=Nghiên cứu lịch sử quan hệ Trung – Triều- trans-title=Tư liệu lịch sử văn học Trung Quốc- trans-title=Chín bộ cựu Tấn thư- Chú thích sách|url=https://books.google.com.vn/books?id=lPgPAQAAMAAJ|title=兩唐書辭典|last=Triệu Văn Nhuận|last2=Triệu Cát Huệ|publisher=Nhà xuất bản Giáo dục Sơn Đông|year=2004|isbn=9787532826926|location=Sơn Đông|language=zh|trans-title=Lưỡng Đường thư từ điển- trans-title=Trung Quốc học thuật thông sử: (tập) Tống Nguyên Minh- Chú thích sách|url=https://books.google.com.vn/books?id=X_EPAQAAMAAJ|title=中囯歷史大辞典|last=Trịnh Thiên Đĩnh|publisher=Nhà xuất bản Sách tra cứu Thượng Hải|year=2000|isbn=9787532604531|editor-last=Ngô Trạch|location=Thượng Hải|trans-title=Trung Quốc lịch sử đại từ điển|editor-last2=Dương Chí Cửu- Chú thích sách|url=https://books.google.com.vn/books?id=ffIPAQAAMAAJ|title=三國志辭典|last=Trương Thuấn Huy|publisher=Nhà xuất bản Giáo dục Sơn Đông|year=1992|isbn=9787532810666|editor-last=Thôi Cự Đình|edition=2|location=Sơn Đông|language=zh|trans-title=Từ điển Tam Quốc Chí|editor-last2=Vương Thụy Minh- Chú thích sách|url=https://books.google.com.vn/books?id=vA1eAAAACAAJ|title=中华二十六史简说|last=Văn Tuyển Đức|publisher=Nhà xuất bản Hồ Nam|year=1994|isbn=9787543808898|location=Hồ Nam|trans-title=Giới thiệu vắn tắt về Nhị thập lục sử của Trung Quốc- Chú thích sách|url=https://books.google.com.vn/books?id=9uXtePklcusC|title=后汉纪校注|last=Viên Hoành|last2=Chu Thiên Du|publisher=Nhà xuất bản Cổ tịch Thiên Tân|year=1987|isbn=9787805040554|location=Thiên Tân|trans-title=Chú thích Hậu Hán kỷ- Chú thích sách|url=https://books.google.com.vn/books?id=dF3dNMUE2uYC|title=中国纪传体文献研究|last=Vương Cẩm Quý|publisher=Nhà xuất bản Đại học Bắc Kinh|year=1996|isbn=9787301029411|location=Bắc Kinh|trans-title=Nghiên cứu thể kỷ truyện Trung Quốc- Chú thích sách|url=https://books.google.com.vn/books?id=IrZ-AAAAIAAJ|title=秦史|last=Vương Cừ Thường|publisher=Nhà xuất bản Cổ tịch Thượng Hải|year=2000|isbn=9787532528158|location=Thượng Hải|trans-title=Tần sử- Chú thích sách|url=https://books.google.com.vn/books?id=cExxAAAAIAAJ|title=中华文明概论|last=Vương Vĩ Dân|last2=Hách Kiến Bình|publisher=Nhà xuất bản Đại học Nội Mông Cổ|year=2005|isbn=9787810748131|location=Hohhot|trans-title=Đại cương văn minh Trung Hoa- Chú thích sách|url=https://books.google.com.vn/books?id=tk3TAAAAMAAJ|title=儒家思想与日本文化|last=Vương Gia Hoa|publisher=Nhà xuất bản Nhân dân Chiết Giang|year=1990|isbn=9787213004414|location=Chiết Giang|language=zh|trans-title=Văn hóa Nhật Bản và tư tưởng Nho gia- Chú thích sách|url=https://books.google.com.vn/books?id=KauEAAAAIAAJ|title=目錄版本校勘學論集|last=Vương Thiệu Tằng|publisher=Nhà xuất bản Cổ tịch Thượng Hải|year=2005|isbn=9787532537129|location=Thượng Hải|language=zh|trans-title=Bài luận về đối chiếu ấn bản danh mục

**Xem thêm**
 Sử ký- Tư Mã Thiên
Thể loại:Biên soạn lịch sử
Thể loại:Lịch sử Đông Á
Thể loại:Văn hóa Đông Á