Chăn dắt

Chăn dắt cừu
Chăn dắt đàn cừu
Chăn dắt (Herding) là hành động tập hợp các vật nuôi (thông thường là gia súc/mục súc) riêng lẻ lại với nhau thành một nhóm (bầy đàn), duy trì nhóm và di chuyển nhóm từ nơi này sang nơi khác hoặc bất kỳ sự kết hợp nào của chúng. Việc chăn dắt gia súc có thể đề cập đến quá trình các loài động vật hình thành bầy đàn trong tự nhiên hoặc sự can thiệp của con người tạo thành bầy đàn trong đó con người là chủ và dẫn đàn vì một số mục đích quản lý của con người trong các hoạt động chăn thả.

**Đại cương**
Một số loài động vật tụ tập thành đàn theo bản năng. Một nhóm động vật chạy trốn kẻ săn mồi sẽ thể hiện hành vi bầy đàn để được bảo vệ cho từng cá thể, trong khi một số động vật ăn thịt, chẳng hạn như chó sói và chó có khả năng quây, lùa gia súc theo bản năng bắt nguồn từ bản năng săn mồi nguyên thủy của chún. Bản năng ở chó chăn gia súc (Herding dog) và khả năng huấn luyện có thể được đo lường ở các bài kiểm tra chăn nuôi không cạnh tranh. Những con chó thể hiện bản năng chăn gia súc cơ bản có thể được huấn luyện để hỗ trợ việc chăn gia súc và cạnh tranh trong các cuộc thử nghiệm chăn gia súc và thả giống chó. Cá nhà táng cũng đã được quan sát thấy hợp sức để quây con mồi lại trong một hành vi phối hợp săn mồi.
Chăn dắt được sử dụng trong chăn nuôi và chăn thả trong ngành nông nghiệp để quản lý động vật đã được thuần hóa. Việc chăn dắt gia súc có thể được thực hiện bởi người hoặc động vật được huấn luyện như chó chăn gia súc (chó chăn cừu/chó chăn bò) điều khiển sự di chuyển của gia súc dưới sự chỉ đạo của con người. Những người có nghề nghiệp chăn nuôi hoặc thuần khiển động vật thường được thêm đàn vào tên của động vật mà họ đang chăn để mô tả nghề nghiệp của họ (chăn cừu, chăn ngựa, chăn bò, chăn trâu). Một môn thể thao cạnh tranh đã phát triển ở một số quốc gia nơi kỹ năng kết hợp của con người và con chó chăn gia súc được kiểm tra và đánh giá trong một "thử nghiệm", chẳng hạn như thử nghiệm chó chăn cừu.
Các loài động vật như cừu, lạc đà, bò yak và dê chủ yếu được nuôi để cung cấp sữa, thịt và các sản phẩm khác cho những người chăn nuôi và gia đình của họ và đây cũng là những con vật thường xuyên được chăn dắt trong các đàn lớn. Di chuyển đàn thú hay thả rông và dẫn đàn thú di chuyển là hoạt động dắt gia súc đi trên một quãng đường dài, thường là đi bộ và thường có sự trợ giúp của chó đã có một lịch sử rất lâu đời ở Thế giới Cổ đại. Truy tầm vật nuôi là quá trình thu thập vật nuôi bị thất lạc, lạc bầy thường liên quan đến gia súc, cừu hoặc ngựa, nhưng cũng có thể bao gồm dê, lạc đà, trâu hoặc các động vật khác, du canh và du mục, một trào lưu chăn nuôi theo mùa giữa đồng cỏ cố định vào mùa hè và mùa đông. Ở các vùng núi nó ngụ ý sự di chuyển giữa các đồng cỏ cao hơn vào mùa hè và các thung lũng thấp hơn vào mùa đông. 

**Tham khảo**


Chăn nuôi ngựa ở Mông Cổ
Chăn nuôi cừu- Malone, John William. An Album of the American Cowboy. New York: Franklin Watts, Inc., 1971. 9780531015124- Allmendinger, Blake. The Cowboy: Representations of Labor in an American Work Culture. (1992). 213 pp.- Alonzo, Armando C. Tejano Legacy: Rancheros and Settlers in South Texas, 1734–1900 (1998)  online edition date=2012-06-27 - Atherton, Lewis E. The Cattle Kings (1961), influential interpretive study- Carlson, Paul H., ed. The Cowboy Way: An Exploration of History and Culture. (2000). 236 pp.  online edition date=2012-06-27 - Carlson, Paul Howard, ed. The Cowboy Way: An Exploration of History and Culture (2000)  excerpt and text search- Cattle Raisers Association of Texas. History of the Cattlemen of Texas. (1914, reprint 1991). 350 pp.- Clayton, Lawrence; Hoy, Jim; and Underwood, Jerald. Vaqueros, Cowboys, and Buckaroos. (2001) 274 pp.- Collins, Hubert E. Storm and Stampede on the Chisholm (1928, reprint 1998)  online edition date=2012-07-26 - Corkin, Stanley. "Cowboys and Free Markets: Post-World War II Westerns and U.S. Hegemony," Cinema Journal, Vol. 39, No. 3 (Spring, 2000), pp. 66–91, focus on Howard Hawks's "Red River" (a cattle drive) and John Ford's "My Darling Clementine" (on Tombstone);  in JSTOR- Corkin, Stanley. Cowboys as Cold Warriors: The Western and U.S. History. (2004). 273 pp.- Dale E. E. The Range Cattle Industry (1930)- Dary, David. Cowboy Culture: A Saga of Five Centuries. (1981). 336 pp.  excerpt and text search- Dippie, Brian W., ed. Charlie Russell Roundup: Essays on America's Favorite Cowboy Artist. (1999). 328 pp.- Dobie, J. Frank Cow People (1964)  excerpt and text search- Draper, Robert. "21st -Century Cowboys: Why the Spirit Endures." National Geographic, December 2007, pp. 114–135- Dykstra, Robert R., and Jo Ann Manfra. "The Circle Dot Cowboys at Dodge City: History and Imagination in Andy Adams's The Log of a Cowboy," Western Historical Quarterly 33 (2002): 19–40,- Evans, Simon; Carter, Sarah; and Yeo, Bill, eds. Cowboys, Ranchers, and the Cattle Business: Cross-Border Perspectives on Ranching History. (2000). 232 pp.- Frantz, Joe B., and Julian E. Choate. The American Cowboy, The Myth and the Reality (1955)- Gard, Wayne. The Chisholm Trail (1969), the standard scholarly history- Hawks, Howard, director. Red River (1948), influential Hollywood film starring John Wayne and Montgomery Clift- Iverson, Peter. When Indians Became Cowboys: Native Peoples and Cattle Ranching in the American West (1997)  excerpt and text search- Jordan, Terry. North American Cattle-Ranching Frontiers: Origins, Diffusion, and Differentiation (1993)  online edition date=2011-04-27 - Jordan, Terry. Trails to Texas: Southern Roots of Western Cattle Ranching (1981)- Keese, G. Pomeroy. "Beef," Harper's new monthly magazine. July 1884 vol. 69, Issue 410 pp. 292–302  online, strong on economic themes- Lanning, Jim and Lanning, Judy, eds. Texas Cowboys: Memories of the Early Days. (1984). 233 pp.- Logsdon, Guy, ed. "The Whorehouse Bells Were Ringing" and Other Songs Cowboys Sing. (1989). 388 pp.- Massey, Sara R. Texas Women on the Cattle Trails (2006)  excerpt and text search- Massey, Sara R., ed. Black Cowboys of Texas. (2000). 361 pp.  excerpt and text search- McCoy, Joseph G. Historic Sketches of the Cattle Trade of the West and Southwest (1874, reprint 1940). McCoy opened the first railhead to large shipments of Texas cattle in 1867.- Osgood, E. S. The Day of the Cattleman.  (1929)  excerpt and text search- Ridings, S.P. Chisholm Trail (1936)- Rollins, Philip Ashton. The Cowboy: An Unconventional History of Civilization on the Old-Time Cattle Range. (1922, reprint 1997). 402 pp.- Rossel, John. "The Chisholm Trail," Kansas Historical Quarterly (1936) Vol. 5, No. 1 pp 3–14  online edition- Saunders, George W. et al. The Trail Drivers of Texas, ed. by J. Marvin Hunter (1925, reprint 1985), by far the most valuable source for individual experiences on the long drives.  excerpts and text search- Savage, William W., Jr. The Cowboy Hero: His Image in American History and Culture. (1979). 179 pp.- Skaggs, Jimmy. The Cattle Trailing Industry: Between Supply and Demand, 1866–1890 (1973), pathbreaking economic study- Slatta, Richard W. Comparing Cowboys and Frontiers. (1997).  excerpt and text search- Slatta, Richard W. Cowboys of the Americas. (1990).- Smith, Andrew Brodie. Shooting Cowboys and Indians: Silent Western Films, American Culture, and the Birth of Hollywood. (2003). 230 pp.- Stanley, David and Thatcher, Elaine, eds. Cowboy Poets and Cowboy Poetry. (2000)- Tompkins, Jane. West of Everything: The Inner Life of Westerns. (1992).- Vernam, Glenn R. Man on Horseback New York: Harper & Row 1964- Walker, Don D. Clio's Cowboys: Studies in the Historiography of the Cattle Trade. (1981).- Webb, Walter P. The Great Plains (1931);  Study Guidefix-attempted=yes - Hartnagle-Taylor, Jeanne Joy; Taylor, Ty (2010). Stockdog Savvy. Alpine Publications. ISBN 978-1-57779-106-5.- Perkins, Sid (ngày 23 tháng 2 năm 2010). "Sperm whales may team up to herd prey". Truy cập ngày 4 tháng 10 năm 2016.- Renna, Christine Hartnagle (2009). Herding Dogs. Kennel Club Books. ISBN 978-1-59378-737-0.- Beattie, William A., Beef Cattle Breeding & Management, Popular Books, 1990, ISBN 0-7301-0040-5- Coupe, Sheena (ed.), Frontier Country, Vol. 1, Weldon Russell Publishing, Willoughby, 1989, ISBN 1-875202-01-3- Andersen, John, Bagmen Millionaires, Viking O'Neil, Ringwood, 1983, ISBN 0-670-90062-1- Verite Ryily Collins, page 33, Drovers' Dogs, 999 and other working dogs, WSN, 2005. ISBN 1858290643- Gray, Robert N (2003). The Sixties: Expansion, Exploration and Polarization. Dougherty Press. ASIN B0029YEAGA.- Michael Pearson; Jane Lennon (2010). Pastoral Australia: Fortunes, Failures and Hard Yakka: A Historical Overview 1788–1967. CSIRO publishing. p. 104. ISBN 9780643096998.- Hartley, Marie; Ingilby, Joan (1968). Life and Tradition in the Yorkshire Dales. London: J. M. Dent & Sons Ltd. ISBN 0-498-07668-7.- Jones, Schuyler. "Transhumance Reconsidered". Journal of the Royal Anthropological Institute, London, 2005. - Jones, Schuyler. Men of Influence: Social Control & Dispute Settlement in Waigal Valley, Afghanistan. Seminar Press, London & New York, 1974.

**Liên kết ngoài**
  U.S. Department of Agriculture Discussion on Asiabot=InternetArchiveBot -  U.S. Department of Agriculture Discussion on Africa date=2006-03-31 -  Transhumance and 'The Waiting Zone' in North Africa-  Limited traditional transhumance in Australia-  Pastoralism date=2016-02-03 -  Short mention of transhumance in North America-  Swiss land registry of alpine pastures (German)-  La transhumancia in Madrid Spain date=2014-08-31 -  The transhumance from Schnals Valley (Italy) to Ötz Valley (Austria)- Interview with Lionel Martorell, one of the last transhumant pastors in Eastern Spain-  Encyclopedia of Oklahoma History and Culture – Cattle Drives-  Illinois Cattle Drives-  Shawnee Trail-  Oklahoma Digital Maps: Digital Collections of Oklahoma and Indian Territory
Thể loại:Chăn nuôi
Thể loại:Động vật di trú
Thể loại:Chăn thả