Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Cnestis

Cnestis là một chi thực vật có hoa trong họ Connaraceae. Chi này được Antoine Laurent de Jussieu công bố mô tả khoa học đầu tiên năm 1789.

**Từ nguyên**
Từ chữ Hy Lạp knesiao nghĩa là ngứa – để nói tới các lông trong quả gây ngứa, knizo, knetho, knestis nghĩa là dao cạo, dao nạo, cạo, nạo, giũa, gãi, cào.

**Mô tả**
Dây leo thân gỗ hoặc cây bụi leo bám nhiều hay ít, hiếm khi là cây gỗ nhỏ. Lá không có lá kèm, có cuống lá, kép lông chim lẻ; các lá chét mọc đối hoặc gần so le, mép lá nguyên. Cụm hoa đầu cành hoặc ở nách lá, đơn độc hoặc thành chùm, các cụm đầu cành thường hình chùy, các cụm ở nách lá là chùm hoa và thường mọc ở nách các lá rụng trên các cành già; các lá bắc nhỏ, giống như vảy hoặc hình mũi mác. Hoa lưỡng tính. Lá đài 5, xếp lợp hoặc xếp rời trong chồi, đôi khi giống cánh hoa, hơi hợp sinh tại gốc. Cánh hoa 5, ngắn hơn một chút hoặc tương đương lá đài, hợp sinh ở gốc, có khía và cuốn trong tại đỉnh. Nhị hoa khoảng 10, rời, tất cả đều hữu sinh, xen kẽ giữa cá nhị dài hơn và ngắn hơn, các nhị đối diện lá đài thường dài hơn; chỉ nhị rời hoặc hơi hợp sinh ở gốc. Lá noãn 5, rời; bầu nhụy có lông tơ; noãn 2, thẳng đứng, đính bên. Vòi nhụy dài hơn bầu nhụy; đầu nhụy hình đầu. Quả đại 1-5, không cuống, hình quả lê, thường thuôn dài thành các bướu giống như sừng, mở theo khe nứt dọc phía gần trục, có lông tơ rậm phía xa trục, rậm lông áp ép phía gần trục; lá đài bền không phình to. Hạt 1, chủ yếu là màu đen hoặc nâu sẫm, bóng, dẹt; áo hạt từ gốc, xiên; có nội nhũ.

**Phân bố**
Các loài trong chi này phân bố trong khu vực nhiệt đới và miền nam châu Phi, Đông Nam Á và Hải Nam (Trung Quốc).

**Các loài**
Danh sách loài lấy theo The Plant List và Plants of the World Online:- Cnestis bomiensis Lemmens, 1989: Bờ Biển Ngà, Liberia.- Cnestis corniculata Lam., 1789: Nhiệt đới miền tây châu Phi đến Angola, Sudan và đông Tanzania.- Cnestis ferruginea Vahl ex DC., 1825: Nhiệt đới miền tây châu Phi đến bắc Angola và Nam Sudan.- Cnestis macrantha Baill., 1867: Từ đông nam Nigeria đến tây bắc Gabon.- Cnestis macrophylla Gilg ex G.Schellenb., 1919: Tây Cameroon, tây Gabon, tây nam Nigeria.- Cnestis mannii (Baker) G.Schellenb., 1919: Từ nam Nigeria đến tây bắc Angola.- Cnestis mildbraedii Gilg, 1911: Từ Nam Sudan đến tây Kenya, Uganda và Cộng hòa Dân chủ Congo.- Cnestis palala (Lour.) Merr., 1922: Dây vắp cầy, vắp cầy, dây khế, (dây) trường khế. Đảo Hải Nam và Đông Nam Á.- Cnestis polyphylla Lam., 1789: Miền đông châu Phi, từ nam Kenya đến Nam Phi, Madagascar và các dảo trên Ấn Độ Dương.- Cnestis racemosa G.Don, 1832: Bờ Biển Ngà, Liberia, Sierra Leone- Cnestis uncata Lemmens, 1989: Gabon.- Cnestis urens Gilg, 1892: Cộng hòa Trung Phi, Congo, Gabon, Sudan, Cộng hòa Dân chủ Congo.- Cnestis yangambiensis Louis ex Troupin, 1951: Cộng hòa Dân chủ Congo.

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
Cnestis
*Cnestis
*accessdate=ngày 20 tháng 5 năm 2020
Ja'far al-Sadiq

Imam Ja'far ibn Muḥammad AS-Sadiq (جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ ٱلصَّادِقُ   700 hoặc 702-765), thường được gọi là Imam Ja'far al-Ṣādiq hoặc as-Sadiq (Người đáng tin), là một học giả Hồi giáo thế kỷ thứ 8. Ông là một Imam và người sáng lập trường phái luật học Ja'fari của Imamiyyah và Hồi giáo Shi'as Isma'ili, và là một nhân vật chính trong các trường phái luật học Sunni của Hanafi và Maliki. Ông là hậu duệ của Caliph Ali và Fatimah bint Muhammad bên cạnh cha mình, Muhammad al-Baqir, và của Abu Bakr as-Siddiq thông qua Muhammad ibn Abu Bakr phía bên mẹ của gia đình ông, Umm Farwah bint al-Qasim. Muhammad ibn Abi Bakr được Ali nuôi dưỡng, nhưng không phải là con trai ông. Ali thường nói: "Muhammad Ibn Abu Bakr là con trai tôi nhưng thuộc dòng dõi của Abu Bakr". Al-Sadiq là Imam thứ 6 cho Twelvers, được đa số người Shi'a công nhận là Imam, và được tôn sùng trong Hồi giáo Sunni như một người truyền bá Hadith, do đó ông là một luật sư nổi tiếng, và là một nhà huyền môn đối với Sufi giáo. Mặc dù có nhiều đóng góp trong một số giáo phái tôn giáo, nhưng không có tác phẩm nào do chính Ja'far chấp bút còn lại cho đến ngày nay.
Al-Sadiq được sinh ra vào năm 700 hoặc 702. Ông được thừa hưởng cương vị imam từ cha mình ở tuổi ba mươi. Là một Shi'a Imam, al-Sadiq đứng ngoài các cuộc xung đột chính trị trong khu vực, trốn tránh nhiều yêu cầu hỗ trợ mà ông nhận được từ phiến quân. Ông là nạn nhân của một số vụ quấy rối của caliph Abbasid, và cuối cùng, theo người Hồi giáo Shi'a, ông bị đầu độc theo lệnh của Caliph Al-Mansur. Ngoài mối liên hệ với các trường phái luật học Sunni của Sunni, ông còn là một nhân vật quan trọng trong việc xây dựng học thuyết Shia. Các truyền thống được ghi lại từ al-Sadiq được cho là nhiều hơn so với tất cả các hadith được ghi lại từ tất cả các imam Shia khác cộng lại. Là người sáng lập ra luật học Ja'fari, al-Sadiq cũng xây dựng học thuyết về Nass (sự chỉ định linh thiêng của từng imam bởi các imam trước đó) và Ismah (tính không thể sai lầm của các imam), cũng như của Taqiyyah.
Câu hỏi về sự kế vị sau cái chết của al-Sadiq là nguyên nhân của sự chia rẽ giữa những người theo Hồi giáo Shi'a, vốn coi con trai cả của mình, Isma'il (người đã chết trước cha mình) là Imam tiếp theo, và những người tin rằng con trai thứ ba của ông là Musa al-Kadhim mới là imam. Nhóm đầu tiên được gọi là Ismailis và nhóm thứ hai, lớn hơn, được đặt tên là Ja'fari hoặc Twelver.

**Tham khảo**
Thể loại:Mất năm 765
Thể loại:Sinh năm 702
Mikhail Petrovich Lazarev

Đô đốc Mikhail Petrovich Lazarev (Михаил Петрович Лазарев, 3 tháng 11 năm 1788 - 11 tháng 4 năm 1851) là một chỉ huy hạm đội và là một nhà thám hiểm người Nga.

**Giáo dục và sự nghiệp ban đầu**
Lazarev sinh ra ở Vladimir, một nhánh của giới quý tộc Nga cũ ở tỉnh Vladimir. Năm 1800, ông đăng ký vào trường Hải quân Nga. Ba năm sau, ông đã được gửi đến các Anh Hải quân Hoàng gia, nơi ông ở lại học làm hoa tiêu năm năm liên tục. Từ 1808 đến 1813, Lazarev phục vụ trong Hạm đội Baltic. Ông tham gia Chiến tranh Nga-Thụy Điển năm 1808-1809 và Chiến tranh yêu nước năm 1812.

**Sự nghiệp như một nhà thám hiểm**
Lazarev lần đầu tiên đi vòng quanh thế giới vào năm 1813-1816, trên tàu Suvorov; cuộc thám hiểm bắt đầu tại Kronstadt và đến Alaska. Trong chuyến đi này, Lazarev đã phát hiện ra đảo san hô Suvorov.
Là một chỉ huy của con tàu 2 và Fabian Gottlieb von Bellingshausen trong chuyến hành trình vòng quanh thế giới của ông vào năm 1819, 1818 (Bellingshausen chỉ huy 2), Lazarev đã tham gia khám phá Nam Cực và rất nhiều hòn đảo. Vào ngày 27 tháng 1 năm 1820, đoàn thám hiểm phát hiện ra đại lục Nam Cực, tiếp cận bờ biển Nam Cực ở tọa độ  và nhìn thấy các ruộng băng ở đó.
Vào năm 1822, 181818, Lazarev đã đi khắp thế giới lần thứ ba trên tàu khu trục Kreyser của mình, thực hiện nghiên cứu rộng rãi trong các lĩnh vực khí tượng học và dân tộc học.

**Tham khảo**
Thể loại:Đô đốc Hải quân Đế quốc Nga
Thể loại:Người thám hiểm châu Nam Cực
Thể loại:Mất năm 1851
Thể loại:Sinh năm 1788
Cnestidium

Cnestidium là một chi thực vật có hoa trong họ Connaraceae. Chi này được Jules Émile Planchon công bố mô tả khoa học đầu tiên năm 1850.

**Từ nguyên**
Để dẫn chiếu tới Cnestis, trong đó cnestis là từ chữ Hy Lạp knesiao nghĩa là ngứa – để nói tới các lông trong quả gây ngứa, knizo, knetho, knestis nghĩa là dao cạo, dao nạo, cạo, nạo, giũa, gãi, cào.

**Mô tả**
Dây leo thân gỗ, thường thanh mảnh. Các cành non, cuống lá, trục chính của lá, gân giữa phía dưới, trục cụm hoa, cuống hoa và đài hoa rậm lông tơ màu gỉ sắt. Lá mọc so le, là lá kép lông chim lẻ với 7-11 lá chét, dài 10–25 cm; các vảy lá rõ nét; cuống lá dài 2–6 cm; các lá chét mọc so le hay mọc đối, với lông tơ bền màu gỉ sắt – đặc biệt là ở mặt dưới, có cuống ngắn đến 3 mm, hình trứng ngược-thuôn dài đến hình elip, đỉnh nhọn đến nhọn hoắt, đáy tù đến thuôn tròn, mép nguyên, hơi cuộn, gần đỉnh nhẵn nhụi, mập, lá chét tận cùng có kích thước 3,5-12 × 1,5–6 cm, các lá chét khác hơi nhỏ hơn. Cụm hoa là chùy hoa dài 6–15 cm ở nách lá, gồm nhiều hoa nhỏ đường kính 5–6 mm hơi có mùi thơm, cuống ngắn. Đài hoa 5 lá đài thuôn dài-hình trứng, nhọn, hay tù, dài 1,5–3 mm, hơi đồng phát triển ở quả. Cánh hoa 5, màu trắng, thuôn dài, dài hơn lá đài một chút, đến 3,5 mm, trải rộng hay uốn ngược, mập, nhẵn nhụi. Nhị hoa 10, xếp xen kẽ 5 nhị ngắn hơn với 5 nhị dài hơn, hơi hợp sinh tại gốc, các nhị dài hơn có chiều dài đến 2,5 mm. Chỉ nhị ngắn, hợp sinh tại gốc; bao phấn hình trứng-gần tròn; mô liên kết hơi rộng. Bầu nhụy thượng, 5 lá noãn rời, không cuống, rậm lông cứng màu trắng, 1 ngăn, 2 noãn. Vòi nhụy 1 mỗi lá noãn, hình chỉ, nhẵn nhụi, vặn, dài hơn hoặc gần bằng nhị hoa, thẳng đứng; đầu nhụy hình điểm đơn. Quả đại đơn độc phát triển không hoàn chỉnh, không cuống, thuôn dài, rậm lông màu gỉ sắt. Hạt 1 ở đáy quả đại, thuôn dài, đen bóng, dài khoảng 1 cm, áo hạt hình chén với phần đáy màu da cam.

**Phân bố**
Các loài trong chi này phân bố trong khu vực từ Mexico đến nhiệt đới châu Mỹ.

**Các loài**
Danh sách loài lấy theo The Plant List và Plants of the World Online:- Cnestidium bakerianum (Britton) G.Schellenb., 1925: Bolivia.- Cnestidium froesii Pires, 1954: Từ nam Venezuela đến bắc Brasil.- Cnestidium guianense (Schellenb.) G.Schellenb., 1938: Từ đông Colombia đến miền bắc Nam Mỹ, bao gồm Guiana thuộc Pháp, Guyana, Suriname, Venezuela.- Cnestidium rufescens Planch., 1850: Từ trung Mexico và Caribe đến Venezuela, Colombia và đông bắc Ecuador.

**Lưu ý**
Cnestidium bakerianum được Govaerts et al. (2020) công nhận, nhưng Hassler (2020) và Tropicos (2020) coi nó là đồng nghĩa của Trichilia quadrijuga subsp. quadrijuga trong họ Meliaceae.

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
Cnestidium
*Cnestidium
*access-date=ngày 20 tháng 5 năm 2020

Thể loại:Họ Dây trường điều
Trung tâm Công nghệ nhân đạo

Trung tâm công nghệ nhân đạo (tiếng anh: Center for Humane Technology, tên trước kia: Time Well Spent) là một tổ chức phi lợi nhuận tập trung vào tính đạo đức trong việc sử dụng thiết bị điện tử. Trung tâm ủng hộ các cơ quan quản lý và các công ty công nghệ tránh các tính năng của mạng xã hội và tác nhân kích thích mà được coi là góp phần gây nghiện internet, cực đoan chính trị và tạo ra thông tin sai lệch.

**Bối cảnh**
Sau khi Tristan Harris bắt đầu lan tỏa ý tưởng của mình về tính đạo đức trong thiết kế công nghệ tại Google, anh đã được đưa lên vị trí "triết gia sản phẩm" với nhiệm vụ nghiên cứu cách giúp các công ty kết hợp những thiết kế mang tính đạo đức cho người dùng. Tháng 12/2015, anh rời Google để tập trung vào phát triển ý tưởng của mình. Cựu nhân viên Google đã thành lập dự án nhằm nâng cao nhận thức về thiết kế có chủ ý làm cho điện tử tiêu dùng trở nên gây nghiện. Trong lúc đó, James Williams đã dành thời gian tập trung vào tính đạo đức của thiết kế công nghệ. Hai người này đã cùng nhau sáng lập tổ chức tên là Time Well Spent để tăng nhận thức và bàn luận về các khía cạnh thường bị bỏ qua của công nghệ, chẳng hạn như sự tập trung/phân tán và cách chúng ảnh hưởng lên người dùng.

**Hoạt động**
Tổ chức này khuyến khích các công ty và đội ngũ thiết kế nên tôn trọng thời gian của người dùng cũng như tạo ra các sản phẩm đem lại nhiều lợi ích hơn là tận dụng chúng như một công cụ quảng cáo. Các công ty công nghệ tối đa hóa lợi ích sản phẩm bằng nhiều cách: hệ thống khen thưởng biến đổi không liên tục, khiến người dùng cảm thấy sợ bỏ lỡ điều gì đó quan trọng, tăng mong muốn được hòa nhập xã hội, tăng cường nhu cầu đáp lại hành động của người khác và làm gián đoạn các hoạt động hàng ngày của cá nhân để nhắc nhở họ về một thông báo. Harris tuyên bố rằng công nghệ giống như các máy đánh bạc, trong đó cả hai đều sử dụng phần thưởng biến đổi không liên tục gây nghiện. Theo Harris, các công ty có trách nhiệm giảm hiệu ứng này, thông qua các kỹ thuật như tăng khả năng dự đoán thiết kế của họ và tất cả cùng loại bỏ hệ thống phần thưởng biến đổi không liên tục.

**Tác động**
Trong một bài đăng năm 2018, Giám đốc điều hành Facebook Mark Zuckerberg đã chia sẻ "nhiệm vụ của chúng tôi không chỉ mang đến một ứng dụng để giải trí, mà còn tốt cho sức khỏe của mọi người", đồng thời thông báo "một thay đổi lớn trong cách chúng tôi xây dựng Facebook" để thời gian dành cho trang web là "thời gian được sử dụng hữu ích".
Một trong những nỗ lực của Trung tâm Công nghệ Nhân đạo sẽ là một chiến dịch truyền thông về sự nguy hiểm của công nghệ, với Common Sense Media. Common Sense có cam kết quyên góp trị giá 50 triệu đô la cho hoạt động truyền thông và thời gian phát sóng với các đối tác bao gồm Comcast và DirecTV.

**Xem thêm**
 Kinh tế sức chú ý

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Y tế Hoa Kỳ
Thể loại:Tương tác người-máy tính
Thể loại:Thiết kế sản phẩm
Lockheed L-1011 TriStar

Lockheed L-1011 TriStar, thường gọi với tên L-1011 hoặc TriStar, là dòng máy bay thân rộng ba động cơ, một tầng, hai lối đi thuộc hãng  sản xuất máy bay Hoa Kỳ Lockheed Corporation. Đây là chiếc máy bay thân rộng thứ ba trong lịch sử đi vào hoạt động thương mại sau Boeing 747 và McDonnell Douglas DC-10. Chiếc máy bay có sức chứa tối đa 400 hành khách với tầm bay ngắn hơn lk=on.
Chiếc máy bay sử dụng ba động cơ bao gồm Rolls-Royce RB211 gắn ở đuôi máy với hai động cơ hai bên gắn dưới hai cánh. Chiếc máy bay được trang bị hệ thống hạ cánh tự động, hệ thống kiểm soát hạ độ cao tự động.
Dòng L-1011 TriStar có hai biến thể chiều dài khác nhau. Chiếc L-1011-1 lần đầu cất cánh vào tháng 11 năm 1970 và bay thương mại với hãng Eastern Air Lines từ năm 1972. Sau này chiếc L-1011-500 thân ngắn hơn nhưng với tầm bay dài hơn ra đời, cất cánh năm 1978 và bay thương mại với British Airways một năm sau đó.
Chiếc máy bay được chế tạo ra nhằm mục đích hiện đại hóa hãng Lockheed vì hãng đã sản xuất rất nhiều máy bay quân sự. Nhưng nó làm cho hãng phải chịu mức cổ phiếu bị giảm kỉ lục nên hãng đã ngưng dây chuyền sản xuất L-1011.
Sơ đồ ghế của L-1011 (từ năm 1970)

**Xem thêm**

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  L-1011 page on airliners.net-  L-1011 page on airfleets.net-  Active L-1011 page on airfleets.net-  L-1011 FFA Registry page on ffa.gov date=2019-01-09 -  "Presenting the Lockheed L-1011" a 1967 Flight article- publisher= Lockheed - publisher= Forecast International-  Lockheed L-1011 TriStar500.net site

**Tham khảo**
Thể loại:Máy bay Lockheed
Thể loại:Máy bay phản lực ba động cơ
Thể loại:Máy bay thân rộng
Callum Wilson (sinh 1992)

Callum Eddie Graham Wilson (sinh ngày 27 tháng 2 năm 1992) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Anh, chơi ở vị trí tiền đạo cắm cho câu lạc bộ Premier League là Newcastle United và Đội tuyển bóng đá quốc gia Anh.

**Thống kê sự nghiệp**

**Câu lạc bộ**

**Quốc tế**
Bàn thắng và kết quả của Anh được để trước

**Tham khảo**
Thể loại:Sinh năm 1992
Thể loại:Nhân vật còn sống
Thể loại:Cầu thủ bóng đá Anh
Thể loại:Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2022
Vision (engine trò chơi)

Havok Vision Game Engine là một công cụ trò chơi 3D đa nền tảng ban đầu được Trinigy tạo ra và được Havok phát triển, phát hành năm 2003. Đó là trong phiên bản thứ tám của công cụ này, chạy trên Microsoft Windows (DX9, DX10, DX11), Xbox 360, PlayStation 3, Nintendo Wii và Wii U, iOS, Android, Sony 's PlayStation Vita, và hầu hết các trình duyệt chính (IE6 trở lên, Firefox 2.0 trở lên, Google Chrome, Opera 9 trở lên).
Vision Engine 8 đã được ra mắt ngay trước Hội nghị các nhà phát triển trò chơi năm 2010. Trinigy và Vision Engine của công ty này đã được Havok mua lại vào năm 2011. Vision Engine đã ngừng hoạt động mà không có hỗ trợ nào đi kèm nữa.

**Tham khảo**
Thể loại:Game engine
Thể loại:Microsoft
Thể loại:Phần mềm năm 2003
Keratinocyte

Tế bào sừng (màu xanh lục) trên da chuột
Keratinocyte hay tế bào sừng là loại tế bào xuất hiện chủ yếu (trên 90%) ở lớp biểu bì. Loại tế bào này sản xuất keratin và tự biệt hóa trong quá trình sừng hóa, đồng thời di chuyển từ lớp thấp nhất của biểu bì lên các lớp trên cùng. Kết quả thành tế bào corneocyte.

**Chức năng**
Chức năng chính của tế bào sừng là hình thành hàng rào bảo vệ da khỏi các tác hại có thể xảy ra đối với cơ thể do các yếu tố môi trường gây ra như nhiệt, tia cực tím, mất nước, vi khuẩn gây bệnh, nấm, ký sinh trùng và vi rút.

**Xem thêm**
 Thượng bì - Da- Keratin

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Tế bào người
Thể loại:Tế bào
Ellipanthus

Ellipanthus là một chi thực vật có hoa trong họ Connaraceae. Chi này được Joseph Dalton Hooker công bố mô tả khoa học đầu tiên năm 1862.

**Mô tả**
Cây bụi hoặc cây gỗ nhỏ. Lá 1 lá chét; cuống lá có khớp; mép phiến lá nguyên. Cụm hoa mọc ở nách lá, chùy hoa đến cụm hoa hình cầu thận-cành hoa, nhỏ; lá bắc hình mũi mác, nhỏ, sớm rụng. Hoa lưỡng tính (khi nhị thuần thục trước) hoặc đơn tính (khi đơn tính khác gốc), mẫu 4 hoặc 5. Lá đài 4 hoặc 5, xếp rời trong chồi, rậm lông phía xa trục, bền nhưng không phình to sau khi nở hoa. Cánh hoa 4 hoặc 5, rời, xếp lợp trong chồi, dài hơn lá đài. Nhị hoa bằng 2 lần số cánh hoa, các nhị đối diện lá đài phát triển tốt, các nhị đối diện cánh hoa nhỏ hơn nhiều và là nhị lép; chỉ nhị hợp sinh tại gốc thành ống. Lá noãn 1, hơi chèn vào bên; bầu nhụy hình trứng xiên, dẹt, có lông; noãn 2, mọc thẳng đứng, đính bên. Vòi nhụy thanh mảnh, có lông; đầu nhụy hình đĩa đến chia 2 thùy, lớn. Quả đại có màu hơi vàng đến hơi nâu khi thuần thục, hình trứng, có lông măng phía xa trục, gập gối từ ít đến nhiều phía xa trục, phần đáy thu hẹp thành cuống từ ngắn đến dài, phần sinh sản mở theo khe nứt dọc, với lá đài bền; vỏ quả ngoài dạng gỗ. Hạt 1, hình elipxoit, tù ở cả hai đầu; vỏ hạt chủ yếu là màu đen và bóng, phần đáy được phủ một lớp áo hạt mỏng màu vàng đến da cam; nội nhũ dày khoảng 1 mm, cứng.

**Từ nguyên**
Tên chi có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp ελλιπές (ellipes, nghĩa là khiếm khuyết, thiếu sót, khuyết tật) và άνθος (anthos, nghĩa là hoa), có nghĩa là "hoa không hoàn hảo", chỉ tới sự phát triển không hoàn hảo và thiếu khuyết của một số nhị hoa.

**Phân bố**
Các loài trong chi này phân bố trong khu vực đông nam Kenya, Madagascar, đảo Hải Nam, Sri Lanka, Ấn Độ đến vùng nhiệt đới Đông Nam Á.

**Các loài**
Danh sách loài lấy theo The Plant List và Plants of the World Online:- Ellipanthus beccarii Pierre, 1898: Sumatra, Borneo.- Ellipanthus calophyllus Kurz, 1872: Quần đảo Andaman.- Ellipanthus glabrifolius Merr., 1923: Hải Nam.- Ellipanthus hemandradenioides Brenan, 1947: Đông nam Kenya.- Ellipanthus madagascariensis (Schellenb.) Capuron ex Keraudren, 1958: Tây bắc Madagascar. - Ellipanthus razanatsimae Randrian. & Lowry, 2010: Đông Madagascar.- Ellipanthus tomentosus Kurz, 1872: Đầu gà, (cây) đá, mồng gà, (cây) "minh gu". Tây nam Ấn Độ, Đông Dương đến trung Malesia. - Ellipanthus unifoliolatus (Thwaites) Thwaites, 1864 (= Ellipanthus unifoliatus): Sri Lanka.

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
Ellipanthus
*Ellipanthus
*access-date=ngày 20 tháng 5 năm 2020

Thể loại:Họ Dây trường điều
Bigram

Bigram hay còn gọi là digram là một dãy bao gồm hai phần tử liền kề nhau từ một chuỗi các token, chẳng hạn như các ký tự, các âm tiết hoặc các từ. Một bigram là một n-gram với n bằng 2. Phân phối tần số của mỗi bigram trong một chuỗi thường dùng cho phân tích thống kê văn bản đơn giản trong nhiều ứng dụng, bao gồm ngôn ngữ học tính toán, mật mã học, nhận dạng tiếng nói và nhiều ứng dụng khác.
Các gappy bigram hoặc các skipping bigram là các cặp từ cho phép khoảng cách (có lẽ để tránh việc nối từ, hoặc cho phép các mô phỏng phụ thuộc, dạng như trong một văn phạm phụ thuộc).

**Ứng dụng**
Bigram được sử dụng thành công nhất cho các mô hình ngôn ngữ để Nhận dạng tiếng nói. Các kỹ thuật tấn công tần số dạng bigram có thể dùng trong mật mã học để phá các mật mã (cryptogram). Tần số bigram cũng là một trong cách tiếp cận với nhận dạng ngôn ngữ.

**Ví dụ**
Từ một câu mẫu: "I go to school." sẽ cho ra nhiều dạng bigram khác nhau.

**Các dạng bigram**
 Bigram từ: ("I", "go"), ("go", "to"), ("to", "school")
 Bigram ký tự với _ thay cho khoảng trắng: ("I","_"), ("_","g"), ("g","o"), ("o","_"),...,("l",".")
 Bigram token: ("I", "go"), ("go", "to"), ("to", "school"), ("school", ".")

**Mã Python**
Mã python dành cho trường hợp bigram theo từ vựng với việc sử dụng thư viện NLTK.
import nltk
word_data = "I go to school."
nltk_tokens = nltk.word_tokenize(word_data)  	
print(list(nltk.bigrams(nltk_tokens)))

**Xem thêm**
 N-gram

**Tham khảo**
Thể loại:Ngôn ngữ hình thức
Thể loại:Mật mã học cổ điển
Thể loại:Xử lý ngôn ngữ tự nhiên
Moonlit Winter

Yoon Hee thân yêu (윤희에게, tiếng Anh: Moonlit Winter) là một bộ phim Hàn Quốc phát hành năm 2019 của đạo diễn Lim Dae-hyung với sự tham gia của Kim Hee-ae, Yūko Nakamura, Kim So-hye. Phim được công chiếu tại lễ bế mạc của Liên hoan phim quốc tế Busan lần thứ 24.

**Nội dung**
Yoon-Hee (Kim Hee-ae) sống cùng cô con gái tuổi teen Sae-Bom (Kim So-hye). Vào một ngày mùa đông, Yoon-Hee nhận được một lá thư từ Otaru, Nhật Bản. Sae-Bom vô tình đọc bức thư và biết về mối tình đầu của mẹ cô, điều mà trước đây bà chưa từng nhắc đến. Sae-Bom giấu việc cô đã biết về mối tình đầu của Yoon-Hee, và đề nghị 2 mẹ con cùng nhau đi du lịch đến Otaru, Nhật Bản. Ở đó, mẹ và con gái tận hưởng thời gian bên nhau. Yoon-Hee, bắt đầu tin rằng cô có thể gặp lại mối tình đầu của mình, cảm thấy trái tim mình rung động.

**Diễn viên**
 Kim Hee-ae vai Yoon-hee - Yūko Nakamura vai Jun - Kim So-hye vai Sae-bom - Sung Yu-bin vai Kyung-soo - Hana Kino vai Masako

**Giải thưởng**

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Moonlit Winter- Moonlit Winter
Thể loại:Phim chính kịch liên quan đến LGBT
Thể loại:Phim Hàn Quốc
Thể loại:Phim tiếng Triều Tiên
Thể loại:Phim năm 2019
Đa phu

Đa phu (tiếng Anh: polyandry, ; từ lit=    poly-, "nhiều" và ἀἀήρ anēr, "đàn ông") là một hình thức đa phu thê, trong đó một người nữ lấy hai hoặc nhiều chồng cùng một lúc. Đa phu tương phản với đa thê, trong đó một nam lấy hai hoặc nhiều vợ cùng lúc. Nếu một cuộc hôn nhân bao gồm một số lượng lớn những người tham gia "chồng và vợ" của mỗi giới, thì nó có thể được gọi là chế độ đa phu thê, hay kết hôn theo nhóm. Trong sử dụng rộng rãi nhất của nó, đa phu đề cập đến quan hệ tình dục với nhiều nam giới trong hôn nhân hoặc ngoài hôn nhân.
Trong số 1.231 xã hội được liệt kê trong Atlas Dân tộc học năm 1980, 186 xã hội là một vợ một chồng; 453 thỉnh thoảng có đa phu thê; 588 có đa thê thường xuyên hơn; và 4 có đa phu.  Đa phu là hiếm hơn so với các hình thức hôn nhân khác, vì nó chỉ xem xét những trường hợp được tìm thấy ở vùng núi Himalaya (28 xã hội). Nhiều nghiên cứu gần đây đã tìm thấy hơn 50 xã hội khác có hình thức đa phu.
Chế độ đa phu trong đó những người chồng là các anh em ruột được thực hiện giữa những người Tây Tạng ở Nepal và một phần của Trung Quốc, trong đó hai hoặc nhiều anh em kết hôn với cùng một người vợ, với người vợ có "quyền tiếp cận tình dục" với các anh em này như nhau. Nó gắn liền với mối quan hệ cha con có thể chia sẻ, niềm tin văn hóa rằng một đứa trẻ có thể có nhiều hơn một người cha.
Đa phu được cho là có nhiều khả năng tồn tại trong các xã hội có tài nguyên môi trường khan hiếm. Nó được cho là để hạn chế sự gia tăng dân số của con người và tăng cường sự sống còn của trẻ em được sinh ra. Đó là một hình thức hôn nhân hiếm hoi mà không chỉ tồn tại giữa các gia đình nông dân mà còn giữa các gia đình ưu tú. Ví dụ, chế độ đa thê ở vùng núi Himalaya có liên quan đến sự khan hiếm đất đai. Cuộc hôn nhân của tất cả anh em trong một gia đình với cùng một người vợ cho phép đất đai của gia đình vẫn còn nguyên vẹn và không bị chia nhỏ. Nếu mỗi anh em kết hôn riêng và có con, đất gia đình sẽ bị chia thành những mảnh đất nhỏ không bền vững. Ngược lại, những người rất nghèo không sở hữu đất đai ít có khả năng thực hành chế độ đa thê trong Phật giáo Ladakh và Zanskar.  Ở châu Âu, việc chia tách đất đai đã được ngăn chặn thông qua thực tiễn xã hội về thừa kế không chia nhỏ. Với hầu hết những đứa con sinh ra không có quyền thừa kế tài sản, nhiều người trong số họ trở thành tu sĩ và linh mục sống độc thân.
Hệ thống giao phối đa phu cũng là một hiện tượng phổ biến trong thế giới động vật.

**Tham khảo**
Thể loại:Dị tính luyến ái
Thể loại:Hôn nhân
Đa thê

Đa thê là hình thức phổ biến nhất và hình thức được chấp nhận nhiều nhất của chế độ đa phu thê, là hôn nhân giữa một người đàn ông với nhiều phụ nữ. Đa phu là một hình thức khác của đa phu thê, trong đó phụ nữ có hai hay nhiều chồng. Hầu hết các quốc gia cho phép đa thê là các quốc gia có đa số dân theo Hồi giáo.
Ở một số quốc gia nơi chế độ đa phu thê là bất hợp pháp nhưng đa thê vẫn là một chuẩn mực văn hóa, và đôi khi ngay cả ở những quốc gia mà chế độ đa thê là hợp pháp, đôi khi đàn ông có một hoặc nhiều tình nhân. Tình trạng của một tình nhân không giống như của một người vợ, và bất kỳ đứa trẻ nào được sinh ra từ các mối quan hệ như vậy hầu như được coi là bất hợp pháp và phải chịu các bất lợi về mặt pháp lý. Tỷ lệ ngoại tình và mại dâm cao hơn tồn tại ở những khu vực mà hôn nhân đầu tiên trong một xã hội đa thê thực tế bị nam giới trì hoãn.

**Tỷ lệ đa thê**
Ngày nay, đa thê phổ biến ở châu Phi hơn bất kỳ lục địa nào khác. Một số học giả coi tác động của buôn bán nô lệ đối với tỷ lệ giới tính nam-nữ là một yếu tố chính trong sự xuất hiện và củng cố các tập quán đa thê ở các khu vực châu Phi. Nói chung ở các khu vực nông thôn với dân số ngày càng tăng, tỷ lệ đa thê càng cao, nam giới ngày càng chậm trễ bước vào cuộc hôn nhân đầu tiên.    Tỷ lệ đa thê trung bình càng cao, yếu tố của chế độ người già làm chủ và phân tầng xã hội càng lớn.  
Trong suốt vành đai đa thê châu Phi trải dài từ Sénégal ở phía tây đến Tanzania ở phía đông, có đến một phần ba đến một nửa số phụ nữ đã kết hôn đa thê, và đa thê được tìm thấy đặc biệt ở Tây Phi. Trong lịch sử, đa thê được chấp nhận một phần trong xã hội Do Thái cổ đại, ở Trung Quốc cổ đại và trong các nền văn hóa truyền thống của người Mỹ bản địa, châu Phi và Polynesia. Ở tiểu lục địa Ấn Độ, đa thê đã được thực hành trong thời cổ đại. Đa thê được chấp nhận ở Hy Lạp cổ đại, cho đến khi đế chế La Mã và Giáo hội Công giáo La Mã thay thế.
Ở Bắc Mỹ, đa thê được một số giáo phái Mặc Môn áp dụng, chẳng hạn như Nhà thờ Cơ bản của Jesus Christ các Thánh ngày sau (Nhà thờ FLDS).

**Tham khảo**
Thể loại:Dị tính luyến ái
Thể loại:Hôn nhân
Thể loại:Nhân loại học
Eran Zahavi

Eran Zahavi (hay Zehavi, 1 ע ž זהבי; sinh ngày 25 tháng 7 năm 1987) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Israel chơi ở vị trí tiền vệ tấn công hoặc là tiền đạo cho Maccabi Tel Aviv F.C. và đội tuyển bóng đá quốc gia Israel.
Zahavi được mệnh danh là cầu thủ của Israel trong những năm hai lần (2013 và 2014), và hoàn tất kỷ lục tay săn bàn ba mùa liên tiếp trong Israel Premier League, trong 2013-14 (29 bàn thắng, tất cả thời gian kỷ lục câu lạc bộ), trong năm 2014-15 (27 bàn), và 2015-2016 (35 bàn, kỷ lục câu lạc bộ và giải đấu mọi thời đại). Vào tháng 12 năm 2014, Zahavi đã phá vỡ kỷ lục Premier League của Israel khi ghi bàn trong những lần ra sân liên tiếp sau khi anh ghi bàn cho trận đấu thứ 18 liên tiếp. Năm 2016, anh phá kỷ lục ghi bàn mùa giải sáu thập kỷ của Israel, đánh bại kỷ lục 1954-1955. 2 Anh được mệnh danh là Siêu cúp Trung Quốc 2017 MVP và phá vỡ kỷ lục ghi bàn mùa giải năm 2019. Zahavi là một cầu thủ quốc tế chuyên nghiệp kể từ năm 2010, kiếm được 34 mũ.

**Thống kê sự nghiệp**

**Câu lạc bộ**

**Bàn thắng quốc tế**
 Bàn thắng và kết quả của Israel được để trước.

**Danh dự**

**Đội**
Hapoel Tel Aviv- Israeli Premier League: 2009–10- Israel State Cup (2): 2009–10, 2010–11
Maccabi Tel Aviv- Israeli Premier League (3): 2012–13, 2013–14, 2014–15- Toto Cup: 2014–15- Israel State Cup: 2014–15

**Individual**
 Israeli Premier League Most Assists: 2010–11- Footballer of the Year in Israel (2): 2013–14, 2014–15- Israeli Premier League Top Goalscorer (3): 2013–14, 2014–15, 2015–16- Israeli Premier League Player of the Month: December 2014- 2015–16 UEFA Champions League qualifying phase Top Scorer: 7 goals- Chinese Super League MVP: 2017- Chinese Super League Top Scorer (2): 2017, 2019- Chinese Super League Team of the Year (2): 2017, 2019

**Dữ liệu dòng giới thiệu**

**Tham khảo**
 39783- eran-zehavi/42149- id=14064&SEASON_ID=11- id=14064&NATIONAL_TEAM_ID=3
Thể loại:Sinh năm 1987
Thể loại:Nhân vật còn sống
Thể loại:Football players from Rishon LeZion
Thể loại:Israeli Jews
Thể loại:Israeli people of French-Jewish descent
Thể loại:Jewish footballers
Thể loại:Israeli footballers
Thể loại:Israel under-21 international footballers
Thể loại:Israel international footballers
Thể loại:Israeli expatriate sportspeople in Italy
Thể loại:Israeli expatriate sportspeople in China
Thể loại:Israeli expatriate footballers
Thể loại:Association football midfielders
Thể loại:Association football forwards
Thể loại:Hapoel Tel Aviv F.C. players
Thể loại:Hapoel Nir Ramat HaSharon F.C. players
Thể loại:S.S.D. Palermo players
Thể loại:Maccabi Tel Aviv F.C. players
Thể loại:Guangzhou R&F F.C. players
Thể loại:Expatriate footballers in Italy
Thể loại:Expatriate footballers in China
Thể loại:Liga Leumit players
Thể loại:Serie A players
Thể loại:Israeli Premier League players
Thể loại:Chinese Super League players
Thể loại:Cầu thủ bóng đá Eredivisie
Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Israel
Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Israel
Thể loại:Tiền đạo bóng đá nam
Thể loại:Tiền vệ bóng đá nam
Thể loại:Cầu thủ bóng đá PSV Eindhoven
Thể loại:Cầu thủ bóng đá Palermo F.C.
Thể loại:Cầu thủ bóng đá Serie A
Gary Medel

Gary Alexis Medel Soto (phát âm tiếng Tây Ban Nha:  ˈɡaɾi meˈðel; sinh ngày 3 tháng 8 năm 1987) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Chile chơi cho câu lạc bộ Bologna của Ý với tư cách là một tiền vệ phòng ngự. Tuy nhiên, anh cũng có thể chơi như một hậu vệ, và thậm chí đã được triển khai như một trung vệ trong suốt sự nghiệp, cũng như ở hàng tiền vệ. 5 Medel đã chơi bóng đá cho câu lạc bộ với một số đội bóng ở nhiều quốc gia, bắt đầu với đội bóng Chile là Universidad Católica, và sau đó chơi cho câu lạc bộ Argentina, Boca Juniors, Tây Ban Nha, Sevilla, Premier League chơi cho Cardiff City và Inter Milan của Ý, trước khi chuyển đến Beşiktaş ở Thổ Nhĩ Kỳ vào năm 2017. Sau đó, anh ấy đã trở lại Ý và gia nhập Bologna FC 1909 vào năm 2019.

**Thống kê sự nghiệp**

**Câu lạc bộ**

**Quốc tế**

**Bàn thắng quốc tế**
Bàn thắng và kết quả của Chile được để trước

**Tham khảo**
Thể loại:Cầu thủ bóng đá Sevilla FC
Thể loại:FIFA Century Club
Poecilia chica

Poecilia chica là một loài cá nước ngọt thuộc chi Poecilia trong họ Cá khổng tước. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1975.

**Phân bố và môi trường sống**
P. chica được tìm thấy tại 3 đường cống thoát nước riêng biệt ở phía tây nam Mexico. Những con mương này nằm giữa thành phố Colima và thị trấn ven biển Chamela. P. chica sống ở vùng nước có bóng râm, dòng chảy chậm hoặc vừa phải.

**Mô tả**
Mẫu vật lớn nhất của P. marcellinoi có chiều dài cơ thể được ghi nhận là 5 cm, thuộc về một cá thể mái; cá đực có chiều dài tối đa được ghi nhận là 3 cm.

**Xem thêm**
 R.R. Miller (1975),  Five new species of Mexican poeciliid fishes of the genera Poecilia, Gambusia, and Poeciliopsis, Occasional Papers of the Museum of Zoology University of Michigan 672: 1–44.- Roberto E. Reis; Sven O. Kullander; Carl J. Ferraris (2003), Check List of the Freshwater Fishes of South and Central America, Nhà xuất bản EDIPUCRS, tr.567 9788574303611

**Tham khảo**
Thể loại:Poecilia
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1975
Cengiz Ünder

Cengiz Ünder (phát âm tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: dʒeɲˈɟiz ynˈdæɾ; sinh ngày 14 tháng 7 năm 1997) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Thổ Nhĩ Kỳ hiện đang thi đấu ở vị trí tiền vệ cánh cho câu lạc bộ Super Lig Fenerbahçe và đội tuyển bóng đá quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ.

**Sự nghiệp**

**Leicester City (mượn)**
Ngày 20 tháng 9 năm 2020, Ünder gia nhập câu lạc bộ Leicester City theo một bản hợp đồng cho mượn một mùa giải, với điều khoản tùy chọn mua đứt.

**Thống kê sự nghiệp**

**Câu lạc bộ**

**Quốc tế**
Tính đến ngày 19 tháng 6 năm 2023

**Bàn thắng quốc tế**
:Bàn thắng của Thổ Nhĩ Kỳ được để trước.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 cengiz-under/379015-  AS Roma Profile
Thể loại:Sinh năm 1997
Thể loại:Nhân vật còn sống
Thể loại:Tiền đạo bóng đá nam
Thể loại:Cầu thủ bóng đá Thổ Nhĩ Kỳ
Thể loại:Cầu thủ bóng đá TFF First League
Thể loại:Cầu thủ bóng đá Süper Lig
Thể loại:Cầu thủ bóng đá Premier League
Thể loại:Cầu thủ bóng đá Serie A
Thể loại:Cầu thủ bóng đá Ligue 1
Thể loại:Cầu thủ bóng đá Altınordu F.K.
Thể loại:Cầu thủ bóng đá İstanbul Başakşehir F.K.
Thể loại:Cầu thủ bóng đá Leicester City F.C.
Thể loại:Cầu thủ bóng đá A.S. Roma
Thể loại:Cầu thủ bóng đá Olympique de Marseille
Thể loại:Cầu thủ bóng đá Fenerbahçe S.K.
Thể loại:Cầu thủ bóng đá nam Thổ Nhĩ Kỳ ở nước ngoài
Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Anh
Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Ý
Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Pháp
Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ
Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ
Thể loại:Cầu thủ Giải vô địch bóng đá châu Âu 2020
Đại dịch COVID-19 tại Lesotho

Đại dịch COVID-19 đã được xác nhận lây đến Lesotho ngày 13 tháng 5 năm 2020.
Trước đó, Lesotho là quốc gia cuối cùng ở châu Phi không có trường hợp COVID-19 nào được báo cáo trong đại dịch toàn cầu.
Quốc gia này không có khả năng kiểm tra virus, và vì vậy, để ngăn chặn sự lây lan của vi-rút, chính phủ đã đóng cửa biên giới với Nam Phi. Vào ngày 18 tháng 3, chính phủ đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia mặc dù không có trường hợp nào được xác nhận và đóng cửa trường học cho đến ngày 17 tháng 4, nhưng vẫn cho phép học sinh ăn uống ở trường. Khách du lịch đến sẽ bị cách ly trong 14 ngày khi đến quốc gia này.  Thủ tướng Thomas Thabane tuyên bố phong tỏa ba tuần kể từ nửa đêm 29 tháng 3. Lesotho bắt đầu gửi mẫu bệnh phẩm đến Viện quốc gia về các bệnh truyền nhiễm của Nam Phi để thử nghiệm sau đó. Ngày 5 tháng 5 năm 2020, Lesotho bắt đầu giảm bớt các khía cạnh của việc phong tỏa từ ngày 5 tháng Năm.
Tính đến hết ngày 13 tháng 4 năm 2024, Lesotho ghi nhận 36,138 trường hợp nhiễm COVID-19 và 723 trường hợp tử vong.

**Xem thêm**
 Đại dịch COVID-19 tại Châu Phi - Đại dịch COVID-19 theo quốc gia và lãnh thổ

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Vương quốc Lesotho - COVID-19 date=2020-05-06  -  https://ewn.co.za/2020/03/19/lesoto-declares-national-emergency-over-covid-19-outbreak -  https://www.iol.co.za/the-star/news/covid-19-lesoto-seals-bnings-amid-infection-fears-fter-sa-tourism-suffers-44770854 -  https://ewn.co.za/2020/04/15/covid-19-exinating-lesoto-s-majoro-pleads-with-basoto-not-to-return-home -  http://www.rfi.fr/en/africa/20200418-lesoto-pm-thabane-depacts-army-onto-streets-to-restore-peace-order-coronavirus-lockdown-coup-covid-19 -  https://www.aljazeera.com/news/2020/04/fire-lesoto-pm-depacts-army-streets-restore-order-200418122720308.html -  https://www.aljazeera.com/news/2020/04/murder-power-army-streets-lesoto-deepening-crisis-200424131303053.html -  https: //www.lowyinst acad.org/the-interpreter/why-15-countries-still-haven-t-reported-any-case-covid-19 -  https://www.gov.uk/forign-travel-advice/lesoto/coronavirus
Thể loại:Đại dịch COVID-19 tại châu Phi
Thể loại:Đại dịch COVID-19 theo quốc gia và vùng lãnh thổ
Đại dịch COVID-19 tại Châu Phi

Đại dịch COVID-19 được xác nhận đã lan sang châu Phi vào ngày 14 tháng 2 năm 2020. Ca bệnh được xác nhận đầu tiên là ở Ai Cập, và trường hợp được xác nhận đầu tiên ở châu Phi Hạ Sahara là ở Nigeria. Hầu hết các ca bệnh nhập khẩu được xác định đã đến từ châu Âu và Hoa Kỳ chứ không phải từ Trung Quốc. Hầu hết các ca bệnh được báo cáo là từ bốn quốc gia: Nam Phi, Maroc, Ai Cập và Algérie, nhưng người ta tin rằng có báo cáo dưới mức phổ biến ở các quốc gia châu Phi khác có hệ thống chăm sóc y tế kém phát triển. Tính đến hết ngày 13 tháng 4 năm 2024, 4 quốc gia có số ca mắc COVID-19 cũng như có số ca tử vong cao nhất là Nam Phi, Tunisia, Ai Cập và Maroc.
Các chuyên gia đã lo lắng về việc COVID-19 lan sang châu Phi, bởi vì các hệ thống chăm sóc sức khỏe trên lục địa này không đầy đủ, có vấn đề như thiếu thiết bị, thiếu kinh phí, đào tạo nhân viên y tế không đủ và truyền tải dữ liệu không hiệu quả. Người ta sợ rằng đại dịch có thể khó kiểm soát ở châu Phi và có thể gây ra những vấn đề kinh tế lớn nếu nó lan rộng. Tính đến ngày 18 tháng 4 năm 2020, nguồn cung máy thở ở hầu hết châu Phi đều thấp: 41 quốc gia chỉ có 2.000 máy thở, và 10 quốc gia không có máy thở. Ngay cả các nguồn cung cấp cơ bản như xà phòng và nước cũng có thể bị thiếu hụt ở các phần của lục địa này.
Matshidiso Moeti thuộc Tổ chức Y tế Thế giới cho biết, việc rửa tay và xa vật lý có thể là thách thức ở một số nơi ở Châu Phi. Việc phong tỏa là không thể, và những thách thức có thể trở nên trầm trọng hơn do sự phổ biến của các bệnh như sốt rét, HIV, bệnh lao và bệnh tả. Các cố vấn nói rằng một chiến lược dựa trên thử nghiệm có thể cho phép các nước châu Phi giảm thiểu việc phong tỏa mà sẽ gây khó khăn rất lớn cho những người phụ thuộc vào thu nhập kiếm được hàng ngày để có thể nuôi sống bản thân và gia đình. Ngay cả trong kịch bản tốt nhất, Liên Hợp Quốc cho biết 74 triệu bộ dụng cụ thử nghiệm và 30.000 máy thở sẽ cần thiết cho 1,3 tỷ người của lục địa này vào năm 2020. Tổ chức Y tế Thế giới đã giúp nhiều quốc gia trên lục địa thành lập các phòng thí nghiệm để xét nghiệm COVID-19.  Matshidiso Moeti của WHO cho biết: "Chúng tôi cần kiểm tra, theo dõi, phân lập và điều trị. Nhiều biện pháp phòng ngừa đã được thực hiện ở các quốc gia khác nhau ở Châu Phi, bao gồm hạn chế đi lại, hủy chuyến bay, hủy bỏ sự kiện,  đóng cửa trường học và đóng cửa biên giới. Các chuyên gia nói rằng kinh nghiệm chiến đấu với Ebola đã giúp một số quốc gia tại đây chuẩn bị cho COVID-19.
Vào ngày 13 tháng 5 năm 2020, Lesotho trở thành quốc gia có chủ quyền châu Phi cuối cùng báo cáo có ca nhiễm COVID-19; không có trường hợp nào được báo cáo ở Lãnh thổ phía Nam thuộc Pháp.  
Tính đến hết ngày 13 tháng 4 năm 2024, Nam Phi đứng đầu về số ca mắc COVID-19 cũng như đứng đầu về số ca tử vong với hơn 4 triệu ca và hơn 102,000 ca tử vong.

**Đại dịch theo quốc gia**
Chú thích: In nghiêng là vùng lãnh thổ hải ngoại hoặc vùng tự trị.

**Tham khảo**
Thể loại:Thảm họa y tế ở châu Phi
Thể loại:Đại dịch COVID-19 theo lục địa
Thể loại:Đại dịch COVID-19 tại châu Phi
Đại dịch COVID-19 tại Chile

Đại dịch COVID-19 đã được xác nhận lan đến Chile vào tháng 3 năm 2020. 3 có một ổ dịch COVID-19 đáng kể ở Chile. Mặc dù các ca bệnh ban đầu được nhập khẩu từ Đông Nam Á và Châu Âu, nhưng chúng đã mở rộng thành một số lượng lớn các ca bệnh lây nhiễm không thể kiểm soát được, đưa quốc gia này vào giai đoạn 4 của đại dịch theo định nghĩa của WHO và vượt qua 1000 trường hợp được xác nhận vào ngày 25 tháng 3 năm 2020.
Các ca bệnh đã tập trung ở Greater Santiago, với các vụ dịch ở các khu vực khác như Araucanía, Chillán và Punta Arenas. Không có lệnh phong tỏa quốc gia nào ở Chile, như ở láng giềng Argentina và Peru, mà chỉ ở một số xã và khu vực đô thị. Vào ngày 16 tháng 4 năm 2020, toàn bộ thành phố Santiago đã bị cách ly bắt buộc do sự gia tăng của các ca nhiễm bệnh.
Hiện tại, Chile có số ca nhiễm bệnh lớn thứ năm ở Nam Mỹ và lớn thứ tư ở Mỹ Latinh, sau Brazil, Peru và Mexico. Tuy nhiên, số người tử vong tại đây thấp hơn các quốc gia khác trong khu vực với ít ca bệnh được tuyên bố, với 5,384,853 ca nhiễm và 64,497 ca tử vong được xác nhận.

**Ghi chú**

**Tham khảo**

Thể loại:Đại dịch COVID-19 tại Nam Mỹ
Thể loại:Đại dịch COVID-19 theo quốc gia và vùng lãnh thổ
Thể loại:Chile năm 2022
Poecilia dominicensis

Poecilia dominicensis là một loài cá nước ngọt thuộc chi Poecilia trong họ Cá khổng tước. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1906.

**Phân bố và môi trường sống**
P. dominicensis được tìm thấy trong một dòng suối nhỏ thuộc Santo Domingo, thủ đô của Cộng hòa Dominica.

**Xem thêm**
 B.W. Evermann & H.W. Clark (1906), "New fishes from Santo Domingo", Proceedings of the United States National Museum 30 (1478): 851–855- Roberto E. Reis; Sven O. Kullander; Carl J. Ferraris (2003), Check List of the Freshwater Fishes of South and Central America, Nhà xuất bản EDIPUCRS, tr.567 9788574303611

**Tham khảo**
Thể loại:Poecilia
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1906
Poecilia elegans

Poecilia elegans là một loài cá nước ngọt thuộc chi Poecilia trong họ Cá khổng tước. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1948.

**Phân bố và môi trường sống**
P. elegans được tìm thấy trong một dòng suối nhỏ thuộc Santo Domingo, thủ đô của Cộng hòa Dominica.

**Mô tả**
Mẫu vật lớn nhất của P. marcellinoi có chiều dài cơ thể được ghi nhận là 4,6 cm, thuộc về một cá thể mái; cá đực có chiều dài tối đa được ghi nhận là 3,6 cm.

**Xem thêm**
 E. Trewavas (1948), "Cyprinodont fishes of San Domingo, Island of Haiti", Proceedings of the Zoological Society of London 118 (pt 2): 408–415, Pl. 1- Roberto E. Reis; Sven O. Kullander; Carl J. Ferraris (2003), Check List of the Freshwater Fishes of South and Central America, Nhà xuất bản EDIPUCRS, tr.567 9788574303611

**Tham khảo**
Thể loại:Poecilia
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1948
Đại dịch COVID-19 tại Nam Mỹ

Đại dịch COVID-19 được xác nhận đã lan đến Nam Mỹ vào ngày 26 tháng 2 năm 2020 khi Brasil xác nhận một ca bệnh ở São Paulo. Đến ngày 3 tháng 4 năm 2020, tất cả các quốc gia và vùng lãnh thổ ở Nam Mỹ đã ghi nhận ít nhất một ca bệnh.
Brasil có nhiều ca bệnh được báo cáo nhất ở Nam Mỹ. Vào tháng 4 năm 2020, Ecuador đã bị ảnh hưởng mạnh mẽ  với hàng ngàn ca tử vong vượt mức được báo cáo chỉ trong một tỉnh so với số liệu trong một giai đoạn bình thường. Tuy nhiên, hiện tại, Ecuador đã bị Peru và Chile vượt qua về số lượng các ca bệnh được xác nhận. Tính đến hết ngày 13 tháng 4 năm 2024, 4 quốc gia có số ca tử vong cao nhất là Brasil, Peru, Colombia và Argentina.
Vào ngày 13 tháng 5 năm 2020, đã có báo cáo rằng Châu Mỹ Latinh và Caribê đã báo cáo hơn 400.000 trường hợp nhiễm bệnh với 23.091 trường hợp tử vong. Brasil là nước có nhiều ca nhiễm nhất.
Brasil là vùng dịch lớn nhất với hơn 38 triệu ca mắc và hơn 711,000 ca tử vong (tính đến hết ngày 13 tháng 4 năm 2024).

**Đại dịch theo quốc gia**
Chú thích: In nghiêng là vùng lãnh thổ hải ngoại.

**Tham khảo**
Thể loại:Đại dịch COVID-19 theo lục địa
Thể loại:Đại dịch COVID-19 tại Nam Mỹ
Đại dịch COVID-19 tại Ecuador

Đại dịch COVID-19 tại Ecuador là một phần của đại dịch COVID-19 trên toàn thế giới gây ra bởi virus SARS-CoV-2. Virus này được xác nhận đã lan tới Ecuador ngày 29 tháng 2 năm 2020 khi một người phụ nữ trong độ tuổi 70 xét nghiệm dương tính với virus. Vào tháng 4, Ecuador được coi là một "điểm nóng" đang nổi của đại dịch ở Mỹ Latinh, với thành phố Guayaquil bị quá tải đến mức phải để thi thể trên đường phố. Hiện quốc gia này đứng thứ bảy về số ca nhiễm tại Mỹ Latinh, sau Brazil, Peru, Mexico, Colombia, Chile, và Argentina.
Tính đến tháng 4 năm 2020, Ecuador đã phát hành quan tài bằng bìa cứng do khó khăn trong việc chôn cất thi thể. Chính phủ đã xây dựng những lò hỏa thiêu khẩn cấp để hỏa táng những thi thể ở trên đường. Đại dịch đã khiến giá dầu giảm mạnh, tác động tiêu cực đến nền kinh tế Ecuador.
Số người chết được cho là cao hơn nhiều con số chính thức do việc xét nghiệm còn ít ỏi, với số ca tử vong ghi nhận nhiều hơn hàng ngàn ca so với con số thông thường trong giai đoạn không có dịch. Phân tích của tờ The New York Times phát hiện 7.600 ca tử vong dư thừa xảy ra từ 1 tháng 3 đến 15 tháng 4, với tỉ lệ tử vong tăng gấp ba lần thông thường, cho thấy số người chết chính thức thấp hơn khoảng 15 lần.
Tính đến ngày 31 tháng 1 năm 2024, Ecuador ghi nhận 1,070,188 trường hợp mắc COVID-19 và 36,043 trường hợp tử vong.

**Số ca nhiễm theo tỉnh**

**Bối cảnh**
Ngày 12 tháng 1, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xác nhận một loại virus corona mới là nguyên nhân của một bệnh hô hấp trong một nhóm người tại thành phố Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc, được thông báo lên WHO ngày 31 tháng 12 năm 2019.
Không như SARS năm 2003, tỷ lệ tử vong ca bệnh của COVID-19 thấp hơn, tuy nhiên khả năng truyền bệnh lại lớn hơn rất nhiều, dẫn đến tổng số ca tử vong đáng kể ở một số quốc gia.

**Ghi chú**

**Tham khảo**
Thể loại:Đại dịch COVID-19 tại Nam Mỹ
Thể loại:Đại dịch COVID-19 theo quốc gia và vùng lãnh thổ
Thể loại:Ecuador 2020
ARM Cortex-A75

== Thiết kế**
Cortex-A75 đóng vai trò là người kế nhiệm của Cortex-A73, được thiết kế để cải thiện hiệu suất so với A73 trong khi vẫn duy trì hiệu quả tương tự.  Theo ARM, A75 dự kiến ​​sẽ cung cấp hiệu suất cao hơn 16-48% so với A73 và được nhắm mục tiêu vượt quá khối lượng công việc di động. A75 cũng có đường bao TDP tăng thêm 2 W, cho phép tăng hiệu suất.
Các lõi Cortex-A75 và Cortex-A55 là những sản phẩm đầu tiên hỗ trợ công nghệ DynamIQ của ARM.  Sự kế thừa cho big.LITTLE, công nghệ này được thiết kế để linh hoạt hơn và có thể mở rộng khi thiết kế các sản phẩm đa lõi.

**Cấp phép**
Cortex-A75 có sẵn như là SIP lõi để được cấp phép, và thiết kế của nó làm cho nó phù hợp để hội nhập với lõi SIP khác (ví dụ GPU, màn hình điều khiển, DSP, xử lý hình ảnh, vv) vào một chết tạo thành một hệ thống trên một chip (SoC).
ARM cũng đã hợp tác với Qualcomm cho phiên bản bán tùy chỉnh của Cortex-A75, được sử dụng trong CPU Kryo 385.  Lõi bán tùy chỉnh này cũng được sử dụng trong một số SoC tầm trung của Qualcomm là Kryo 360 Gold.

**Tham khảo**

Thể loại:Microarchitectures
Thể loại:Cấu trúc ARM
Đại dịch COVID-19 tại Colombia

Đại dịch COVID-19 được xác nhận đã lan đến Colombia vào ngày 6 tháng 3 năm 2020. Kể từ ngày 17 tháng 3, Colombia đã từ chối nhập cảnh cho những người không phải là công dân, thường trú nhân hoặc nhà ngoại giao Colombia.

**Bối cảnh**
Vào ngày 12 tháng 1 năm 2020, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xác nhận rằng một loại coronavirus mới là nguyên nhân gây ra bệnh hô hấp ở một nhóm người ở thành phố Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc, được báo cáo cho WHO vào ngày 31 tháng 12 năm 2019.
Tỷ lệ tử vong ca bệnh đối với COVID-19 thấp hơn nhiều so với SARS năm 2003, nhưng việc truyền bệnh đã lớn hơn đáng kể, với tổng số người chết đáng kể.
Tính đến hết ngày 13 tháng 4 năm 2024, Colombia ghi nhận 6,400,173 trường hợp nhiễm COVID-19 và 143,200 trường hợp tử vong.

**Tham khảo**
Thể loại:Đại dịch COVID-19 tại Nam Mỹ
Thể loại:Đại dịch COVID-19 theo quốc gia và vùng lãnh thổ
Büyükoluklu, Selim

Büyükoluklu là một xã thuộc huyện Selim, tỉnh Kars, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2012 là 1547 người.


**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ
Hemandradenia

Hemandradenia là một chi thực vật có hoa trong họ Connaraceae. Chi này được Otto Stapf công bố mô tả khoa học đầu tiên năm 1908.

**Từ nguyên**

**Mô tả**
Cây bụi hay cây gỗ nhỏ. Lá so le, mép nguyên, 1 lá chét. Cuống lá thuôn búp măng và có khớp nối với cuống nhỏ. Cụm hoa ở nách lá, hình cầu thận hay chùy hoa. Lá bắc nhỏ, giống hình tam giác. Hoa nhỏ, gần như không cuống. chủ yếu mẫu 5, lưỡng tính. Lá đài 5, hợp sinh tại gốc, từ hơi xếp lợp tới xếp rời. Cánh hoa 5, từ dính một chút ở phần dưới đến rời hoàn toàn, từ xếp rời đến hơi xếp lợp. Nhị thường 5 hữu sinh, mọc đối lá đài, xen kẽ với 5 nhị lép mọc đối cánh hoa, cả hai loại nhị hợp sinh ngắn tại gốc thành một vòng. Nhụy 1; bầu nhụy không cuống, hình trứng đến hình elipxoit, với 2 noãn đính bên; vòi nhụy ngắn và khá mập hoặc dài và hình chỉ; đầu nhụy hình đầu hoặc chia thùy con. Quả hình elipxoit, hình trứng hay hình trứng ngược, không nứt, có lông măng, màu vàng hay nâu khi chín. Lá đài bền ở quả. Vách quả dạng vảy cứng và mỏng. Hạt 1, lớp áo hạt ngoài dày thịt, lớp trong mỏng; nội nhũ từ mỏng đến nhiều; phôi với các lá mầm dẹt từ mỏng tới dày, rễ mầm ngắn. Nảy mầm gần mặt đất.
Chi này khá giống với Ellipanthus - vì thế năm 1958 Leenhouts từng coi nó là đồng nghĩa của chi này. Các khác biệt chính so với Ellipanthus là lá noãn không cuống so với có cuống, quả không nứt so với quả nứt (quả đại thật sự), vách quả dạng vảy cứng so với vách quả dạng gỗ và áo hạt dày cùi so với áo hạt chỉ dày cùi một phần ở Ellipanthus.

**Phân bố**
Các loài trong chi này phân bố trong khu vực tây và tây trung nhiệt đới châu Phi, bao gồm Cameroon, Cộng hòa Trung Phi, Congo, Guinea Xích đạo, Gabon, Bờ Biển Ngà, Nigeria, Cộng hòa Dân chủ Congo.
Môi trường sống là rừng mưa nguyên sinh hay thứ sinh già hoặc rừng lá bán sớm rụng, ở cao độ từ thấp tới trung bình.

**Các loài**
Danh sách loài lấy theo The Plant List và Plants of the World Online:- Hemandradenia chevalieri Stapf, 1908: Vùng duyên hải thuộc Bờ Biển Ngà và Gabon.- Hemandradenia mannii Stapf, 1908: Cameroon, Cộng hòa Trung Phi, Congo, Guinea Xích đạo, Gabon, Bờ Biển Ngà, Nigeria, Cộng hòa Dân chủ Congo.

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
Hemandradenia
*Hemandradenia
*access-date =ngày 21 tháng 5 năm 2020

Thể loại:Họ Dây trường điều