Pāṇini

Một bản thảo vỏ cây bạch dương thế kỷ 17 của chuyên luận ngữ pháp của Pāṇini từ Kashmir
Pāṇini (पाणिनि) (pron, 4th century BCE; 2019 2017 2016 2009 1997 nghiên cứu lâu đời cho rằng ông sống  "từ thế kỷ thứ 6 - thế kỷ thứ 5  TCN" 1996 1977 "EB_Ashtadhyayi" group=note) là một nhà văn, nhà nghiên cứu ngữ pháp tiếng Phạn, và một học giả được tôn kính ở Ấn Độ cổ đại.1965 1994 2002a Được coi là "cha đẻ của ngôn ngữ học ",2013 Pāṇini có thể đã sống ở tiểu lục địa Tây Bắc Ấn Độ trong thời đại Mahajanapada.1997 Ông được cho là sinh ra ở vùng Shalatula của Gandhara cổ đại, có khả năng gần Lahor hiện nay, một thị trấn nhỏ ở ngã ba sông Indus và Kabul, thuộc quận Swabi của Khyber Pakhtunkhwa, Pakistan hiện nay.
Pāṇini được biết đến với văn bản Aṣṭādhyāyī, một chuyên luận về kinh điển về ngữ pháp tiếng Phạn,2002a 1965 "EB_Ashtadhyayi" 3.959 "câu" hoặc quy tắc về ngôn ngữ học, cú pháp và ngữ nghĩa trong "tám chương" văn bản nền tảng của nhánh Vyākaraṇa của Vedanga, các môn học phụ trợ của thời kỳ Vệ đà. 1990  Văn bản cách ngôn của ông đã thu hút nhiều bhashya (bình luận), trong đó Mahābhāṣya của Patanjali là nổi tiếng nhất trong các truyền thống Ấn Độ giáo. Việc chính thức hóa ngôn ngữ của ông dường như có ảnh hưởng trong việc chính thức hóa vũ đạo và âm nhạc của Bharata Muni. Những ý tưởng của ông đã ảnh hưởng và thu hút những lời bình luận từ các học giả của các tôn giáo Ấn Độ khác như Phật giáo.
Phân tích của Pāṇini về các danh từ ghép vẫn là cơ sở của các lý thuyết ngôn ngữ hiện đại về từ ghép trong các ngôn ngữ Ấn Độ. Lý thuyết toàn diện và khoa học về ngữ pháp của Pāṇini được quy ước để đánh dấu sự khởi đầu của tiếng Phạn cổ điển. Chuyên luận có hệ thống của ông đã truyền cảm hứng và biến tiếng Phạn thành ngôn ngữ học tập và văn học Ấn Độ ưu việt trong hai thiên niên kỷ.
Lý thuyết phân tích hình thái học của Pāṇini tiên tiến hơn bất kỳ lý thuyết phương Tây tương đương nào trước thế kỷ 20. Chuyên luận của ông là khái quát và mô tả, sử dụng ngôn ngữ kim loại và meta, và đã được so sánh với máy Turing trong đó cấu trúc logic của bất kỳ thiết bị điện toán nào đã được giảm đến mức cần thiết bằng mô hình toán học lý tưởng hóa. "EB_Ashtadhyayi" 
Tên Pāṇini là một từ bảo trợ có nghĩa là hậu duệ của Paṇina. Tên đầy đủ của ông là "Dakṣiputra Panini" theo câu 1.75.13 và 3.251.12 của Patanjali 's Mahābhāṣya, với phần đầu tiên cho thấy tên của mẹ ông là Dakṣi.1977

**Chú thích**

**Tham khảo**

**Nguồn tham khảo**
Printed sources
*Bhate, S. and Kak, S. (1993) Panini and Computer Science. Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute, vol. 72, pp. 79–94.-  isbn =978-0-19-966521-1-  isbn =9789004315518 -  isbn =9780231548311 -  isbn =978-81-208-1494-3- isbn=978-81-208-0426-5- doi=10.1086/202297- doi=10.1145/363162.363165  Ingerman suggests that the then-called Backus normal form be renamed to the Pāṇini–Backus form, to give due credit to Pāṇini as the earliest independent inventor.- citeseerx=10.1.1.565.2083- isbn=978-3-11-037740-8-  isbn =978-81-208-1234-5-  isbn =978-0-8239-3179-8-  publisher =Concept Publishing Company- isbn=978-0-470-75939-4- T. R. N. Rao.  Pāṇini-backus form of languages. 1998.-  url =https://archive.org/stream/in.ernet.dli.2015.202747/2015.202747.Grammatical-Literature_djvu.txt-  doi =10.2307/1397332 - Citation| last =Staal | first =Frits |year =1996 | authorlink =Frits Staal | title =Ritual and Mantras: Rules Without Meaning | publisher =Motilal Banarsidass | isbn =978-8120814127- Tiwary, Kapil Muni 1968 Pāṇini's description of nominal compounds, University of Pennsylvania doctoral dissertation, unpublished.- chapter-url=https://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=Npg4DwAAQBAJ&oi=fnd&pg=PA231&dq=%22Bhartrhari+on+Language,+Perception,+and+Consciousnes%22&ots=at8gloUvKE&sig=vFnpt0B4BwQTTIuFUXk5XRE_C2Y#v=onepage&q=%22Bhartrhari%20on%20Language%2C%20Perception%2C%20and%20Consciousnes%22&f=false-  doi =10.1163/001972409X12562030836859
Web-sources
Thể loại:Nhà văn thế kỷ 5 TCN
Thể loại:Học giả thế kỷ 6 TCN
Thể loại:Patna