Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Chế độ ăn cho người tiểu đường

Chế độ ăn kiêng cho người tiểu đường là một chế độ ăn của những người có bệnh tiểu đường, hay còn gọi là những người có đường trong máu cao, để giảm thiểu các triệu chứng và các biến chứng nguy hiểm của sự tăng đường trong máu lâu dài (như là: bệnh tim mạch, bệnh thận tiểu đường, béo phì).
Trong số các khuyến nghị từ Hiệp hội Tiểu đường Hoa Kỳ (ADA) và Hiệp hội Tiểu đường Anh, không có sự đồng thuận rằng một chế độ ăn uống nhất định này là tốt hơn những chế độ khác. Điều này là do thiếu các nghiên cứu dài hạn chất lượng cao về chủ đề này.
Đối với những người thừa cân và những người béo phì mắc bệnh tiểu đường, khía cạnh quan trọng nhất của bất kỳ chế độ ăn kiêng nào là nó dẫn đến sự mất chất béo trong cơ thể. Sự mất chất béo trong cơ thể đã được chứng minh là cải thiện khả năng kiểm soát đường huyết và giảm mức độ insulin trong cơ thể.
Khuyến cáo được đồng thuận nhất là chế độ ăn ít đường và ít cacbohydrat tinh chế, tương đối nhiều chất xơ, đặc biệt là chất xơ hòa tan. Tương tự, những người mắc bệnh tiểu đường có thể được khuyến khích giảm lượng cacbohydrat có chỉ số đường huyết cao, mặc dù Hiệp hội Tiểu đường Hoa Kỳ và Hiệp hội Tiểu đường Anh lưu ý rằng cần có thêm bằng chứng ủng hộ cho khuyến nghị này. Tuy nhiên, trong trường hợp bị hạ đường huyết, họ nên ăn hoặc uống những đồ có thể làm tăng đường huyết nhanh chóng, chẳng hạn như những đồ uống ngọt, sau đó ăn  thực phẩm có carbohydrate tác dụng dài (như bánh mì lúa mạch đen) để ngăn ngừa nguy cơ bị hạ đường huyết thêm nữa.

**Thành phần ăn kiêng**

**Tổng quan**
Những người bệnh tiểu đường có thể ăn bất kỳ loại thực phẩm nào họ muốn, tốt nhất là chế độ ăn uống lành mạnh với một ít cacbohydrat tinh chế, nhưng họ cần phải hiểu biết rõ hơn về lượng cacbohydrat trong thực phẩm và tránh các loại đường như nước trái cây và đồ uống có đường. Đối với những người phụ thuộc vào việc tiêm insulin (người bệnh tiểu đường loại 1 và loại 2), ăn một lượng phù hợp cacbohydrat sẽ giúp quản lý lượng đường trong máu dễ dàng hơn.

**Lịch sử**
Việc điều trị bệnh đái tháo đường theo chế độ ăn kiêng có một lịch sử dài. Điều trị bệnh đái tháo đường bằng chế độ ăn kiêng đã được áp dụng ở Ai Cập từ năm 3500 trước Công Nguyên và được áp dụng bởi Sushruta và Charaka ở Ấn Độ hơn 2000 năm về trước. Vào thế kỷ 18, John Rollo lập luận rằng việc hạn chế calo có thể làm giảm lượng đường trong nước tiểu đối với bệnh tiểu đường.
Vào đầu thế kỷ 20, trước khi Insulin được phát minh, Frederick Madison Allen và Elliott Joslin khuyến nghị rằng những người mắc bệnh tiểu đường chỉ nên ăn chế độ ăn ít calo và gần như không có carbohydrat để ngăn ngừa tử vong từ nhiễm toan ceto. Trong khi phương pháp này có thể kéo dài cuộc sống thêm một thời gian hạn chế, bệnh nhân đã phát triển thêm một loạt các vấn đề y tế khác.
Vào năm 1922, việc Frederick Banting phát minh ra Insulin đã cho phép các bệnh nhân tiểu đường linh hoạt hơn trong việc ăn uống của họ.

**Xem thêm**
 Tiểu đường- Tiểu đường loại 2- Ăn kiêng- Kháng insulin- Insulin (thuốc)- Insulin phổ thông- Hạ đường huyết

**Tham khảo**
Thể loại:Đái tháo đường
Thể loại:Chế độ ăn
Moussa Dembélé (cầu thủ bóng đá Pháp)

Moussa Dembélé (sinh ngày 12 tháng 7 năm 1996) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Pháp thi đấu ở vị trí tiền đạo cho câu lạc bộ Al-Ettifaq tại Giải Vô địch quốc gia Ả Rập Xê Út
Được đào tạo ở Paris Saint-Germain và Fulham, Dembélé có trận ra mắt Fulham tại Ngoại hạng Anh vào tháng 11 năm 2013, và có cho mình 19 bàn thắng sau 64 trận đấu cho họ trước khi chuyển damg Celtic vào năm 2016. Dembélé giúp Celtic dành bộ đôi thống trị bóng đá Scotland khi dành 2 chức vô địch Scottish Premiership và Cúp quốc gia Scotland trong vòng 2 năm liên tiếp, trước khi chuyển sang Lyon vào tháng 8 năm 2018.

**Tham khảo**
Thể loại:Sinh năm 1996
Thể loại:Nhân vật còn sống
Thể loại:Cầu thủ bóng đá nam Pháp
Thể loại:Tiền đạo bóng đá nam
Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Anh
Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Pháp
Thể loại:Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Pháp
Thể loại:Cầu thủ bóng đá Fulham F.C.
Thể loại:Cầu thủ bóng đá Olympique Lyonnais
Thể loại:Cầu thủ bóng đá Premier League
Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Scotland
Thể loại:Cầu thủ bóng đá nam Pháp ở nước ngoài
Thể loại:Cầu thủ bóng đá Al-Ettifaq FC
Các dấu hiệu sinh học của tuổi tác

Các dấu hiệu sinh học của tuổi tác là dấu ấn sinh học có thể dự đoán năng lực chức năng ở một số tuổi muộn hơn so với tuổi theo thời gian. Nói cách khác, dấu ấn sinh học của sự lão hóa sẽ cho "thời đại sinh học" thực sự, có thể khác với thời đại theo thời gian.
Các dấu ấn sinh học được xác nhận của tuổi tác sẽ cho phép thử nghiệm các biện pháp can thiệp để kéo dài tuổi thọ, bởi vì những thay đổi trong dấu ấn sinh học sẽ có thể quan sát được trong suốt tuổi thọ của sinh vật. Mặc dù tuổi thọ tối đa sẽ là một phương tiện để xác nhận các dấu ấn sinh học của sự lão hóa, nhưng nó sẽ không phải là một phương tiện thiết thực cho các loài sống lâu như con người vì các nghiên cứu theo chiều dọc sẽ mất quá nhiều thời gian. Một cách lý tưởng, chỉ thị sinh học của lão hóa nên khảo nghiệm quá trình sinh học của lão hóa và không phải là một khuynh hướng bệnh tật, nên gây ra một số tiền tối thiểu chấn thương để xét nghiệm trong cơ thể, và nên được reproducibly thể đo lường được trong một khoảng thời gian ngắn so với tuổi thọ của sinh vật.
Mặc dù tóc bạc tăng theo tuổi tác, tóc bạc không thể được gọi là dấu ấn sinh học của sự lão hóa. Tương tự, nếp nhăn trên da và những thay đổi phổ biến khác được thấy khi lão hóa không phải là chỉ số tốt hơn về chức năng trong tương lai so với tuổi theo thời gian. Các nhà sinh vật học đã tiếp tục nỗ lực tìm kiếm và xác nhận các dấu ấn sinh học của sự lão hóa, nhưng thành công cho đến nay vẫn còn hạn chế. Các cấp độ của bộ nhớ CD4 và CD8 Các tế bào T và các tế bào T ngây thơ đã được sử dụng để đưa ra dự đoán tốt về tuổi thọ dự kiến của chuột trung niên.

**Tham khảo**
Thể loại:Sinh lý học
Nếp nhăn

Một phụ nữ lớn tuổi gốc Nepal có nếp nhăn trên khuôn mặt
Nếp nhăn là một nếp gấp trên bề mặt mịn, chẳng hạn như trên da hoặc vải. Các nếp nhăn trên da thường xuất hiện do quá trình lão hóa như glycation, tư thế ngủ theo thói quen, mất khối lượng cơ thể, tổn thương do ánh nắng mặt trời  hoặc tạm thời, do ngâm trong nước kéo dài. Tuổi nhăn trên da được thúc đẩy bởi các biểu hiện trên khuôn mặt thường xuyên, lão hóa, tổn thương do ánh nắng mặt trời, hút thuốc, hydrat hóa kém, và các yếu tố khác. Ở người, nó cũng có thể được ngăn ngừa ở một mức độ nào đó bằng cách tránh tiếp xúc với ánh nắng mặt trời quá mức và thông qua chế độ ăn uống (đặc biệt là thông qua việc tiêu thụ carotenoids, tocophenols và flavonoid, vitamin (A, C, D và E), axit béo thiết yếu omega-3, một số protein và lactobacilli.

**Da**

**Nguyên nhân gây ra nếp nhăn lão hóa**
Nếp nhăn trên mặt và tay là dấu hiệu lão hóa điển hình
Sự phát triển của nếp nhăn trên khuôn mặt là một loại xơ hóa của da. Lý thuyết lão hóa tích lũy phần bị hỏng cho thấy các nếp nhăn phát triển từ việc sửa chữa không đúng các sợi đàn hồi và sợi collagen bị tổn thương. Các phần mở rộng và nén nhiều lần của da gây ra các tổn thương lặp đi lặp lại của các sợi ngoại bào trong lớp hạ bì. Trong quá trình sửa chữa, một số sợi đàn hồi và sợi collagen bị hỏng không được tái tạo và phục hồi mà được thay thế bằng các sợi bị thay đổi. Khi một sợi đàn hồi bị đứt ở trạng thái mở rộng, nó có thể được thay thế bằng sợi collagen dài. Sự tích tụ của các sợi collagen dài làm cho một phần của da lỏng lẻo và cứng hơn, và do đó, một nếp gấp lớn của da xuất hiện. Khi một collagen collagen của Long lâu bị phá vỡ ở trạng thái nén, nó có thể được thay thế bằng một sợi collagen ngắn. Các sợi collagen collagen ngắn hơn sẽ hạn chế sự mở rộng của các sợi "dài hơn" và làm cho các sợi dài ở trạng thái gấp vĩnh viễn. Một nếp gấp nhỏ, cụ thể là nếp nhăn vĩnh viễn, sau đó xuất hiện.

**Nếp nhăn khi ngủ**
Nếp nhăn khi ngủ được tạo ra và củng cố khi khuôn mặt người ngủ bị nén vào gối hoặc mặt giường ở tư thế ngủ hoặc nằm sấp trong khi ngủ. Chúng xuất hiện ở những vị trí có thể dự đoán được do hệ thống cơ xương khớp bề mặt (SMAS) bên dưới và thường khác biệt với các nếp nhăn của biểu hiện trên khuôn mặt. Giống như các nếp nhăn trên khuôn mặt, nếp nhăn khi ngủ có thể sâu xuống và trở nên vĩnh viễn theo thời gian, trừ khi các tư thế ngủ theo thói quen gây ra các nếp nhăn bị thay đổi.

**Tham khảo**
Thể loại:Da
Gamma Cephei Ab

Gamma Cephei Ab (viết tắt γ Cephei Ab, γ Cep Ab), tên chính thức Tadmor ɔːr, là một hành tinh ngoại khoảng 45 năm ánh sáng đi trong chòm sao Tiên Vương. Hành tinh được xác nhận là đi vào quỹ đạo quanh Gamma Cephei A vào năm 2002, nhưng lần đầu tiên bị nghi ngờ tồn tại vào khoảng năm 1988 (khiến hành tinh này được cho là hành tinh bên ngoài Trái Đất thực sự đầu tiên được phát hiện).
Vào tháng 7 năm 2014, Liên minh Thiên văn Quốc tế đã đưa ra một quy trình đặt tên thích hợp cho các ngoại hành tinh nhất định. Quá trình liên quan đến đề cử công khai và bỏ phiếu cho các tên mới. Vào tháng 12 năm 2015, IAU đã công bố tên chiến thắng cho hành tinh này là Tadmor. Nó được đệ trình bởi Hiệp hội Thiên văn Syria và là tên Semitic cổ đại và tên tiếng Ả Rập hiện đại cho thành phố Palmyra, một Di sản Thế giới (UNESCO).

**Phát hiện và khám phá**

**Tuyên bố năm 1988**
Các chỉ dẫn đầu tiên của Gamma Cephei Ab đã được báo cáo vào tháng 7 năm 1988. Hành tinh này được xác định bởi một nhóm các nhà thiên văn học người Canada, được dẫn dắt bởi Bruce Campbell, Gordon Walker và Stephenson Yang, trong khi sự tồn tại của nó cũng được Anthony Lawton và P. Wright công bố vào năm 1989. Mặc dù không được xác nhận, đây sẽ là phát hiện thực sự đầu tiên của một hành tinh ngoài hệ mặt trời và nó được đưa ra giả thuyết dựa trên cùng một kỹ thuật vận tốc hướng tâm sau đó được sử dụng thành công bởi những người khác. Tuy nhiên, yêu cầu đã được rút lại vào năm 1992 do chất lượng dữ liệu không đủ tốt để thực hiện một khám phá vững chắc.

**Xác nhận năm 2002**
Vào ngày 24 tháng 9 năm 2002, Gamma Cephei Ab cuối cùng đã được xác nhận. Nhóm các nhà thiên văn học (bao gồm William D. Cochran, Artie P. Hatzes và cộng sự) tại Hệ thống hành tinh và Hội thảo hình thành của họ đã công bố xác nhận sơ bộ về một hành tinh bị nghi ngờ từ lâu Gamma Cephei Ab với khối lượng tối thiểu 1,59 MJ (1,59 lần khối lượng Sao Mộc). Các thông số sau đó được tính toán lại khi phát hiện trực tiếp ngôi sao thứ cấp Gamma Cephei B cho phép các nhà thiên văn học hạn chế tốt hơn các tính chất của hệ thống. Gamma Cephei Ab di chuyển theo quỹ đạo hình elip với trục bán chính là 2.044 AU, mất gần hai năm rưỡi để hoàn thành. Độ lệch tâm là 0.115, có nghĩa là nó di chuyển giữa khoảng cách 1,81 và 2,28 AU trong khoảng cách quỹ đạo quanh Gamma Cephei A, so với Hệ Mặt Trời là hơi xa khỏi quỹ đạo của Sao Hỏa, gần đến vành đai tiểu hành tinh bên trong Hệ mặt trời.
Dữ liệu Hipparcos được lấy trong năm 2006 đã hạn chế khối lượng của nó dưới "13,3 MJ ở mức tin cậy 95% và 16,9 MJ ở mức tin cậy 99,73% (3)". Tuyên bố này không còn nhiều chỗ để tiếp tục tranh luận, nhưng nó đủ để xác minh rằng nó không phải là một sao lùn nâu hoặc đỏ vô hình khác.

**Tham khảo**
Thể loại:Hành tinh khổng lồ
Thể loại:Chòm sao Tiên Vương
Fomalhaut b

Fomalhaut b, tên chính thức là Dagon ən, là một thiên thể ngoài hệ mặt trời và ứng cử viên hành tinh đã được khẳng định, bằng chụp ảnh trực tiếp. Nó quay quanh ngôi sao dãy chính loại A Fomalhaut, cách Trái Đất khoảng 25 năm ánh sáng trong chòm sao Nam Ngư (Piscis Austrinus). Thiên thể ban đầu được công bố vào năm 2008 và được xác nhận là có thật vào năm 2012 từ những hình ảnh được chụp bằng Máy ảnh khảo sát nâng cao (ACS) trên Kính viễn vọng Không gian Hubble và, theo tính toán được báo cáo vào tháng 1 năm 2013, vật thể này có quỹ đạo hình elip cao với chu kỳ 1.700 năm. Nó có một điểm cận sao là 7,4 tỷ km (~ 50 AU) và một điểm viễn sao khoảng 44 tỷ km (~ 300 AU). Thời điểm ngày 25 tháng 5 năm 2013, nó cách ngôi sao mẹ của nó 110 AU.
Hành tinh này là một trong những hành tinh được Liên minh Thiên văn Quốc tế chọn là một phần của quá trình công khai của họ để đặt tên thích hợp cho các ngoại hành tinh. Quá trình liên quan đến đề cử công khai và bỏ phiếu cho tên mới. Vào tháng 12 năm 2015, IAU đã công bố tên chiến thắng là Dagon. Cái tên Dagon được đề xuất bởi Tiến sĩ Todd Vaccaro và được Đài  thiên văn Đại học St. Cloud chuyển đến IAU để xem xét. Dagon là một vị thần Semit, thường được mô tả như một vị thần nửa người, nửa cá.
Hệ hành tinh Fomalhaut

**Tham khảo**
Thể loại:Chòm sao Nam Ngư
Thể loại:Hành tinh khổng lồ
Thể loại:Hành tinh ngoài Hệ Mặt Trời
Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 2008
Iota Horologii b

Iota Horologii b (ι Hor b, ι Horologii b), thường được xếp vào danh lục HR 810 b, là một ngoại hành tinh cách Trái Đất khoảng 56,5 năm ánh sáng trong chòm sao Thời Chung (Horologium). Iota Horologii b có khối lượng tối thiểu 1,94 lần khối lượng Sao Mộc, tuy nhiên các đo đạc trắc lượng thiên thể sơ bộ cho thấy thiên thể này có thể có khối lượng khoảng 24 lần Sao Mộc và do đó sẽ là một sao lùn nâu.

**Phát hiện**
Việc phát hiện ra Iota Horologii b là kết quả của một cuộc khảo sát dài hạn 40 sao tương tự Mặt Trời được bắt đầu vào tháng 11 năm 1992. Hành tinh này đại diện cho phát hiện đầu tiên về một hành tinh ngoài hệ mặt trời bằng thiết bị của Đài thiên văn phía Nam của châu Âu, với dữ liệu được tìm thấy tại Đài thiên văn La Silla ở Chile.
Tín hiệu Kepler tìm thấy hành tinh này có chu kỳ quỹ đạo là 320,1 ngày, chỉ ra một hành tinh trên quỹ đạo có khối lượng tối thiểu 2,26 khối lượng Sao Mộc. Iota Horologii b được công bố vào mùa hè năm 1999 như là hành tinh đầu tiên được nhóm thợ săn hành tinh do Martin Kürster chỉ đạo tìm thấy.
Các đo đạc của Iota Horologii cho thấy hành tinh này có chu kỳ quay quanh ngôi sao khoảng 320 ngày. Từ chu kỳ này, khối lượng đã biết của ngôi sao trung tâm (1,25 khối lượng Mặt Trời)  và biên độ của các thay đổi vận tốc, khối lượng ít nhất gấp 2,26 lần Sao Mộc được suy ra cho hành tinh này.
Nó quay quanh ngôi sao chủ trên một quỹ đạo hơi thuôn dài. Nếu nó nằm trong hệ Mặt Trời thì quỹ đạo này sẽ trải dài từ ngay bên ngoài quỹ đạo của Sao Kim (117 triệu km hay 0,78 AU tính từ Mặt Trời) đến ngay bên ngoài quỹ đạo của Trái Đất (162 triệu km hay 1,08 AU). Do hành tinh này nặng hơn ít nhất là 720 lần Trái Đất, nên người ta dự đoán rằng Iota Horologii b giống với Sao Mộc hơn.
Trong phân tích trắc lượng thiên thể gần đây của Iota Horologii b người ta thấy rằng hành tinh b có thể có khối lượng tới 24 lần Sao Mộc, với độ nghiêng 5,5 độ từ đường ngắm từ Trái Đất. Với các tính toán này, Iota Horologii b thực tế có thể là một sao lùn nâu cực mờ và là đồng hành á sao của Iota Horologii. Tuy nhiên, sau đó người ta nhận thấy các đo đạc này chỉ có ích đối với các giới hạn trên của độ nghiêng.

**Xem thêm**
 Iota Horologii trong khoa học viễn tưởng

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  archive-date = ngày 13 tháng 10 năm 2008-  work=SolStation-  archivedate = ngày 18 tháng 5 năm 2008-  archive-url=https://web.archive.org/web/20081201111436/http://www.eso.org/public/outreach/press-rel/pr-2000/phot-27-00.html 
Thể loại:Hành tinh khổng lồ
Thể loại:Chòm sao Thời Chung
Thể loại:Hành tinh ngoài Hệ Mặt Trời
Thể loại:Ngoại hành tinh phát hiện năm 1999
Upsilon Andromedae e

Upsilon Andromedae e là hành tinh ngoài hệ Mặt Trời ngoài cùng nhất quay quanh ngôi sao Upsilon Andromedae A trong chòm sao Tiên Nữ (Andromeda). Hành tinh này là một trong những hành tinh ngoại giống sao Mộc nhất được tìm thấy về mặt khối lượng và bán trục chính.

**Khám phá**
Hành tinh này được phát hiện vào ngày 22 tháng 11 năm 2010, nhưng tài liệu khám phá không được phát hành cho đến ngày 2 tháng 12. Đây là lần thứ tư vào năm 2010, một hành tinh thứ tư được phát hiện trong một hệ hành tinh, những hành tinh khác là Gliese 876 e, HD 10180 e và HR 8799 e; không có năm nào khác trong thời đại ngoại hành tinh có hơn một hành tinh thứ tư được phát hiện.
Các nhà thiên văn học ban đầu nghĩ rằng hành tinh này không thể tồn tại bởi vì nó sẽ làm cho hệ hành tinh không ổn định và sẽ bị đẩy ra. Nhưng vào năm 2007, một khu vực đảo ổn định đã được báo cáo nơi một hành tinh thứ tư có thể tồn tại.

**Đặc điểm**
Upsilon Andromedae e có khối lượng lớn hơn một chút so với Sao Mộc và quỹ đạo ở khoảng cách tương tự từ Sao Mộc tới Mặt Trời, chính xác là 5,2456 AU so với 5,2043 AU đối với Sao Mộc. Mặc dù chỉ có khối lượng tối thiểu được xác định do độ nghiêng chưa được biết, khối lượng thực sự của nó có thể lớn hơn nhiều. Phải mất hơn một thập kỷ để quay quanh ngôi sao. Ở độ lệch tâm 0,00536, quỹ đạo của hành tinh có hình tròn hơn bất kỳ hành tinh nào trong hệ mặt trời của chúng ta. Các tác giả khác, trong khi xác nhận bằng chứng cho một hành tinh thứ tư, thách thức các giá trị được tìm thấy, vì họ sử dụng một bộ dữ liệu không phù hợp với các hành tinh khác.

**Tham khảo**
Thể loại:Upsilon Andromedae
Thể loại:Hành tinh ngoài Hệ Mặt Trời
Thể loại:Ngoại hành tinh phát hiện năm 2010
Thể loại:Hành tinh khổng lồ
WASP-11b/HAT-P-10b

WASP-11b/HAT-P-10b hoặc WASP-11Ab/HAT-P-10Ab là một hành tinh ngoài Hệ Mặt Trời được phát hiện vào năm 2008. Phát hiện này đã được công bố (theo chỉ định WASP-11b) bằng thông cáo báo chí của dự án SuperWASP vào tháng 4 năm 2008 cùng với các hành tinh WASP-6b thông qua WASP-15b, tuy nhiên ở giai đoạn này cần thêm dữ liệu để xác nhận các thông số của các hành tinh và các tọa độ đã không được đưa ra. Vào ngày 26 tháng 9 năm 2008, bài viết của Dự án HATNet mô tả hành tinh mà họ chỉ định HAT-P-10b đã xuất hiện trên máy chủ in sẵn arXiv. Bài báo của nhóm SuperWASP đã xuất hiện dưới dạng bản in trên Bách khoa toàn thư về hành tinh ngoài cùng ngày, xác nhận rằng hai vật thể (WASP-11b và HAT-P-10b) trên thực tế giống nhau và các đội đã đồng ý sử dụng chỉ định sao kết hợp.
Hành tinh này có độ phân ly thấp thứ ba trong số các hành tinh chuyển tiếp đã biết (chỉ Gliese 436 b và HD 17156 b có độ phân giải thấp hơn). Nhiệt độ ngụ ý nó rơi vào nhóm sao Mộc nóng: các hành tinh thiếu một lượng đáng kể titan (II) oxit và vanadi (II) oxit trong khí quyển của chúng và không có sự đảo ngược nhiệt độ. Một hệ thống phân loại thay thế cho Sao Mộc nóng dựa trên nhiệt độ cân bằng và số Safronov của hành tinh. Trong sơ đồ này, với nhiệt độ nhất định, các hành tinh loại I có số lượng Safronov cao và có xu hướng quay quanh các ngôi sao máy chủ mát hơn, trong khi các hành tinh loại II có số lượng Safronov thấp hơn. Trong trường hợp WASP-11b / HAT-P-10b, nhiệt độ cân bằng là 1030 K  và số Safronov là 0,047 ± 0,003, có nghĩa là nó nằm gần đường phân chia giữa lớp I và lớp II những hành tinh.
Hành tinh này nằm trong một hệ sao đôi, ngôi sao thứ hai là WASP-11 B, với khối lượng 0,34 ± 0,05 của Mặt trời và nhiệt độ 3483 ± 43.

**Ghi chú**

**Tham khảo**
Thể loại:Chòm sao Anh Tiên
Thể loại:Hành tinh khổng lồ
Thể loại:Sao Mộc nóng
Bệnh động mạch ngoại biên

Bệnh động mạch ngoại biên (peripheral artery disease - PAD) là sự thu hẹp bất thường của các động mạch khác với những động mạch cung cấp cho tim hoặc não. Khi hẹp động mạch xảy ra trong tim thì nó được gọi là bệnh động mạch vành và trong não thì nó được gọi là bệnh mạch máu não.  Bệnh động mạch ngoại biên ảnh hưởng phổ biến nhất đến chân, nhưng các động mạch khác cũng có thể liên quan.  Triệu chứng kinh điển là đau chân khi đi bộ được giải quyết bằng nghỉ ngơi, được gọi là chứng nghẹt không liên tục.  Các triệu chứng khác bao gồm loét da, da xanh, da lạnh, hoặc móng và tóc mọc bất thường ở chân bị ảnh hưởng. Các biến chứng có thể bao gồm nhiễm trùng hoặc chết mô có thể phải cắt cụt; bệnh động mạch vành, hoặc đột quỵ. Có tới 50% người mắc PAD không có triệu chứng.
Yếu tố rủi ro lớn nhất đối với PAD là hút thuốc lá. Các yếu tố nguy cơ khác bao gồm tiểu đường, huyết áp cao, các vấn đề về thận và cholesterol trong máu cao.  Cơ chế cơ bản phổ biến nhất của bệnh động mạch ngoại biên là xơ vữa động mạch, đặc biệt là ở những người trên 40 tuổi. Các cơ chế khác bao gồm co thắt động mạch, cục máu đông, chấn thương, loạn sản sợi cơ và viêm mạch. PAD thường được chẩn đoán bằng cách tìm chỉ số mắt cá chân (ABI) dưới 0,90, đó là huyết áp tâm thu ở mắt cá chân chia cho huyết áp tâm thu của cánh tay. Siêu âm song song và chụp động mạch cũng có thể được sử dụng. Chụp động mạch chính xác hơn và cho phép điều trị cùng một lúc; tuy nhiên, nó có liên quan đến rủi ro lớn hơn.
Hiện tại không rõ liệu việc sàng lọc bệnh động mạch ngoại biên ở những người không có triệu chứng có hữu ích hay không vì quá trình này chưa được nghiên cứu đúng mức. Ở những người mắc bệnh liên tục từ PAD, ngừng hút thuốc và liệu pháp tập thể dục có giám sát sẽ cải thiện kết quả.  Các loại thuốc, bao gồm statin, thuốc ức chế men chuyển và cilostazol cũng có thể giúp ích. Aspirin dường như không giúp những người mắc bệnh nhẹ nhưng thường được khuyên dùng ở những người mắc bệnh nghiêm trọng hơn do nguy cơ đau tim tăng cao. Thuốc chống đông máu như warfarin thường không có lợi. Các thủ tục được sử dụng để điều trị bệnh bao gồm ghép bắc cầu, nong mạch vành và cắt xơ vữa.
Trong năm 2015, khoảng 155 triệu người đã mắc PAD trên toàn thế giới. Nó trở nên phổ biến hơn với tuổi tác. Ở các nước phát triển, nó ảnh hưởng đến khoảng 5,3% của những người từ 45 đến 50 tuổi và 18,6% của những người từ 85 đến 90 tuổi.  Ở các nước đang phát triển, nó ảnh hưởng đến 4,6% số người trong độ tuổi từ 45 đến 50 và 15% số người trong độ tuổi từ 85 đến 90.  PAD ở các nước phát triển là phổ biến như nhau giữa nam và nữ, mặc dù ở các nước đang phát triển, phụ nữ thường bị ảnh hưởng nhiều hơn. Trong năm 2015, PAD đã dẫn đến khoảng 52.500 ca tử vong, tăng từ 16.000 ca tử vong vào năm 1990.

**Tham khảo**
Thể loại:RTT
Mô đun:Trạm liền kề/Tàu điện ngầm Cao Hùng

local x = "Ga %1"
local p = {
	"system title" = "Tàu điện ngầm Cao Hùng",
	"system icon" = "link=Hệ thống giao thông nhanh Cao Hùng",
	"station format" = {
		"Ga %1",
		"Central Park" = "Central Park metro station (Đài Loan)",
		"Ciaotou station" = "Qiaotou station",
		"Kaohsiung Main Station" = "%1",
		"Zuoying" = "%1 HSR station",
		
		-- Circular light rail
		"Ly Tử Nội" = x,
		"Khải Tuyền Thụy Điền" = x,
		"Tiền Trấn Chi Tinh" = x,
		"Khải Tuyền Trung Hoa" = x,
		"Dream Mall" = x,
		"khu Mậu dịch" = x,
		"khu công nghệ phần mềm" = x,
		"trung tâm triển lãm Cao Hùng" = x,
		"trung tâm du thuyền" = x,
		"bến tàu Quang Vinh" = x,
		"bến tàu Chân Ái" = x,
		"bến tàu Đại Nghĩa 2" = x,
		"bến tàu Bồng Lai 2" = x,
		"Hà Mã Tinh" = x
	},
	"lines" = {
		"R" = {
			"title" = "Tuyến đỏ",
			"color" = "ea0061",
			"left terminus" = "Gangshan South",
			"right terminus" = "Siaogang"
		},
		"O" = {
			"title" = "Tuyến cam",
			"color" = "fd973c",
			"left terminus" = "Tây Tử Loan",
			"right terminus" = "Đại Liêu"
		},
		"C" = {
			"title" = "Tuyến vòng",
			"color" = "77c35e",
			"left terminus" = "Ly Tử Nội",
			"right terminus" = "Hà Mã Tinh"
		}
	},
	"aliases" = {
		"red" = "R",
		"orange" = "O",
		"circular" = "C"
	}
}
return p
Kiều dân Azerbaijan

Kiều dân Azerbaijan được đề cập đến ở đây là những người Azerbaijan sống bên ngoài các khu vực Azerbaijan và vùng Azerbaijan ở Iran. Kiều dân Azerbaijan chỉ cộng đồng thuộc sắc tộc người Azerbaijan trên toàn thế giới.
Theo Ethnologue, có trên 1 triệu người nói phương ngữ phía bắc của tiếng Azerbaijan ở phía nam Dagestan, Armenia, Estonia, Gruzia, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Nga, Turkmenistan, và Uzbekistan tính đến năm 1993. Các nguồn khác, như số liệu từ điều tra dân số quốc gia, xác nhận sự hiện diện của người Azerbaijan trên khắp Liên Xô cũ. Với trường hợp của Armenia, dữ liệu của Ethnologue đã lỗi thời, khi Xung đột Nagorno-Karabakh gây ảnh hưởng tới dân số người Azerbaijan. Ethnologue còn trình bày thêm rằng có 1 triệu người người Azerbaijan Iran nữa sinh sống ngoài lãnh thổ Iran, nhưng những số liệu này khả năng cao là chỉ người Turkmen Iraq, một sắc dân Turk khác dù có mối liên hệ.  Số người Azerbaijan trên thế giới được ước tính vào khoảng 30-35 triệu người, chỉ 9,961,396 trong đó ở Azerbaijan, và 13 triệu ở Iran.

**Tham khảo**

Thể loại:Người châu Âu hải ngoại
Thể loại:Người châu Á hải ngoại
Thể loại:Nhà đầu tư kinh doanh có trụ sở tại Hải Phòng (tính đến năm 1954)

Những nhà đầu tư kinh doanh có trụ sở chính tại Hải Phòng hoặc là hoạt động đầu tư kinh doanh của họ chủ yếu diễn ra tại Hải Phòng trong thời kỳ lịch sử từ trước năm 1954.
Thể loại:Nhà đầu tư kinh doanh người Việt Nam (tính đến năm 1954)
Thể loại:Thương nhân Việt Nam
Vương Dĩ Luân

Vương Dĩ Luân (c=王以綸, sinh ngày 18 tháng 3 năm 1996) là một diễn viên, ca sĩ và DJ người Canada. Anh là thành viên của nhóm nhạc nam Đài Loan SpeXial từ 2015 đến 2017.

**Tiểu sử**
Vương Dĩ Luân sinh ngày 18 tháng 3 năm 1996 tại Đài Loan. Gia đình anh di cư đến Canada khi anh mười tuổi, nơi anh học trong tám năm. Năm 2012, Luân được xếp hạng thứ hai trong một cuộc thi người mẫu ở Vancouver. Trong nửa cuối năm 2014, anh gia nhập nhóm nhạc nam Đài Loan SpeXial cùng với hai thành viên mới khác. Anh ra mắt tại SpeXial dưới tên tiếng Anh là "Riley" vào ngày 13 tháng 1 năm 2015.
Anh ra mắt với tư cách là một diễn viên vào năm 2017, đóng vai trò chính trong loạt web Long For You. Anh cũng đã xuất hiện trong loạt web như Attention, Love!, Long For You 2 và I Hear You.
Vào ngày 25 tháng 8 năm 2017, Luân tuyên bố rằng anh sẽ rời SpeXial sau khi hợp đồng của anh bị hủy bỏ do "các mục tiêu nghề nghiệp khác nhau". Việc anh rời khỏi nhóm diễn ra cùng ngày hôm đó. Sau khi ra đi, SpeXial trở thành một nhóm gồm chín thành viên.

**Danh sách phim**

**Phim truyền hình**

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Vương Dĩ Luân trên Sina Weibo
Thể loại:Sinh năm 1996
Thể loại:Nhân vật còn sống
Thể loại:Người Đài Loan
Thể loại:Nam ca sĩ Đài Loan
Thể loại:Ca sĩ pop Đài Loan
Thể loại:Thần tượng Đài Loan
Thể loại:Họ Vương
Cryptozoa

Cryptozoa (phát âm IPA: /ˌkriptəˈzōə/) là tên gọi chung của các loài động vật không xương sống trên cạn, kích thước nhỏ, chỉ sinh sống ở những nơi tối tăm, độ ẩm tương đối cao, như trên bề mắt đất ẩm dưới đá tảng, các lỗ hay hang nhỏ, dưới tầng thảm cây phân hủy, v.v. Ví dụ như bò cạp giả, sên, rết, cuốn chiếu và côn trùng cánh da. Môi trường sống của cryptozoa cho phép tránh sự biến động của nhiệt độ và độ ẩm, làm cho thành phần loài của nhóm này đa dạng đáng kể. Cryptozoa không phải là một đơn vị phân loại, mà chỉ là tập hợp các động vật chân đốt gồm rất nhiều đơn vị phân loại khác nhau, nhưng được chú ý vì phản ánh độ màu của đất và có thể có nhiều loài sinh vật chưa được đặt tên.

**Môi trường sống**
Đôi khi được gọi là hốc ẩn nâp, môi trường sống cho phép sự sống của cryptozoa được đặc trưng bởi sự che chắn của các nguồn ánh sáng bên ngoài, với nhiệt độ ổn định và mát mẻ và độ ẩm cao. Mùn rừng và rác lá có thể cung cấp các điều kiện cần thiết cho cuộc sống của cryptozoa một phần là do sự che chắn từ những cây xung quanh. Tuy nhiên, rừng cây ôn đới không phải là nơi duy nhất cho môi trường sống như vậy: vùng nhiệt đới và sa mạc thường thích hợp cho tiền điện tử, chẳng hạn như bọ cạp hoặc Solifugae.

**Ví dụ**
Oribatida, được coi là một thành viên của cryptozoa.
Ví dụ về các loài cryptozoa bao gồm sâu đất, amphipod, pill-woodlice, rết, cuốn chiếu viên, anh vĩ, bọ cạp giả và bọ ve oribatid.

**Tham khảo**
Thể loại:Động vật học
XO-5b

XO-5b, còn gọi là Makropulos, là một hành tinh ngoài hệ mặt trời cách Trái Đất khoảng 910 năm ánh sáng, trong chòm sao Thiên Miêu. Hành tinh này được tìm thấy bằng phương pháp quá cảnh bằng Kính viễn vọng XO và được công bố vào tháng 5 năm 2008. Nó cũng được Dự án HATNet phát hiện độc lập. Hành tinh này có khối lượng và bán kính chỉ lớn hơn một chút so với Sao Mộc. Hành tinh này quay trên quỹ đạo rất gần với ngôi sao chủ loại G là XO-5. Do đó là điển hình cho các hành tinh quá cảnh, nên nó được xếp loại là Sao Mộc nóng. Nó chỉ mất 4,188 ngày (hoặc 100,5 giờ) để hoàn thành một vòng quỹ đạo ở khoảng cách 0,0488 AU).

**Phát hiện**
XO-5b là hành tinh quá cảnh dạng Sao Mộc nóng thứ năm được Dự án XO phát hiện và từng được xác định như là ứng viên hành tinh ngoài hệ mặt trời từ hai mùa quan sát, từ tháng 11 năm 2003 đến tháng 3 năm 2004 và từ tháng 11 năm 2004 đến tháng 3 năm 2005. Một nhóm mở rộng là sự hợp tác của các nhà thiên văn học chuyên nghiệp và nghiệp dư đã cung cấp đo đạc quang trắc tiếp theo. Nhóm này đã thu được các đường cong ánh sáng chất lượng tốt hơn để hướng dẫn theo dõi quang trắc và quang phổ cần thiết nhằm phân loại ứng viên này như một hành tinh đồng hành thực sự.
Để xác nhận bản chất hành tinh của XO-5, các quan sát vận tốc xuyên tâm đã được thực hiện bằng quang phổ kế độ phân giải cao trên Kính viễn vọng Hobby-Eberly 11 mét đặt tại Đài thiên văn McDonald để đo khối lượng của hành tinh. Bắt đầu vào ngày 7 tháng 12 năm 2007, tổng cộng mười đo đạc vận tốc xuyên tâm đã được thực hiện nhằm xác nhận địa vị của XO-5b là một hành tinh.

**Ghi chú**

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 XO-5b-  archive-url=https://web.archive.org/web/20160303183421/http://media4.obspm.fr/exoplanets/base/etoile.php?nom=XO-5 
Thể loại:Hành tinh khổng lồ
Thể loại:Chòm sao Thiên Miêu
Thể loại:Hành tinh ngoài Hệ Mặt Trời
Thể loại:Ngoại hành tinh phát hiện năm 2008
Thể loại:Sao Mộc nóng
Thể loại:Ngoại hành tinh quá cảnh
Dự án XO

Dự án XO là một nhóm các nhà thiên văn học nghiệp dư và chuyên nghiệp quốc tế được giao nhiệm vụ xác định các hành tinh ngoài hệ mặt trời. Các nhà thiên văn được Peter McCullough thuộc Viện Khoa học Kính viễn vọng Không gian dẫn dắt. Nó chủ yếu được tài trợ bởi Chương trình Nguồn gốc của NASA và Quỹ cá nhân của Giám đốc Viện Khoa học Kính viễn vọng Không gian.

**Nhiệm vụ**
Xác định sơ bộ các ứng cử viên ngôi sao có thể bắt đầu tại kính viễn vọng Haleakala ở Hawaii bởi một nhóm các nhà thiên văn học chuyên nghiệp. Thỉnh thoảng, khi họ xác định được một ngôi sao hơi mờ đi, thông tin sẽ được chuyển đến một nhóm các nhà thiên văn nghiệp dư, người sau đó điều tra để có thêm bằng chứng cho thấy sự mờ đi này là do một hành tinh quá cảnh gây ra. Sau khi thu thập đủ dữ liệu, nó được chuyển đến Đài quan sát McDonald của Đại học Texas để xác nhận sự hiện diện của một hành tinh quá cảnh bởi một nhóm các nhà thiên văn học chuyên nghiệp thứ hai.

**Trang thiết bị**
McCullough và nhóm của ông đã sử dụng một kính viễn vọng tương đối rẻ tiền gọi là Kính thiên văn XO, được chế tạo từ thiết bị thương mại, để tìm kiếm các hành tinh ngoài hệ mặt trời. Kính thiên văn này bao gồm hai ống kính camera tele 200 mm và giống như ống nhòm có hình dạng. Nó đứng trên đỉnh núi lửa Haleakalā ở Hawaii. khám phá đầu tiên của họ về một hành tinh Jupiter cỡ quay quanh một ngôi sao giống Mặt trời 600 năm ánh sáng từ Trái đất trong chòm sao Corona Borealis-XO-1b-đã được báo cáo ngày 16 tháng 5 năm 2006  trên Newswise.
Năm 2016, ba kính thiên văn kép tương tự đã hoạt động, hai ở Tây Ban Nha và một ở Utah.

**Tham khảo**
Thể loại:Thiên văn học
Động vật hai bộ răng

Diphyodont - động vật hai bộ răng là bất kỳ động vật nào có hai bộ răng liên tiếp, ban đầu là bộ "răng sữa" và liên tiếp là bộ "vĩnh viễn ". Hầu hết các động vật có vú đều là động vật hai bộ răng vì muốn nhai thức ăn, chúng cần một bộ răng chắc khỏe, bền và đầy đủ.
Động vật hai bộ răng tương phản với động vật đa bộ răng, có răng liên tục được thay thế. Động vật hai bộ răng cũng khác với động vật một bộ răng là những động vật chỉ có một bộ răng không thay đổi trong một thời gian dài phát triển.
Trong động vật hai bộ răng, số lượng răng được thay thế khác nhau tùy theo loài. Ở người, một bộ hai mươi răng sơ khởi, hay "răng sữa", được thay thế bằng một bộ ba mươi hai răng trưởng thành hoàn toàn mới. Trong một số trường hợp thiếu răng bẩm sinh hoặc thừa răng xảy ra sau này trong loạn phát xương đòn sọ và hội chứng Gardner. Trong thỏ rừng, răng cửa trước không được thay thế nhưng răng cửa nhỏ hơn sau được thay thế.
Không có nhiều thông tin về các cơ chế phát triển điều chỉnh thay thế động vật hai bộ răng. Chuột chù nhà, Suncus murinus và heo đẹt của Trung Quốc  hiện đang được sử dụng để nghiên cứu sự thay thế lưỡng cực của răng rụng lá bằng cách thay thế và bổ sung răng vĩnh viễn.
Lợn biển, voi và kanguru khác với hầu hết các động vật có vú khác vì chúng là động vật đa bộ răng.

**Xem thêm**
 Dị hình - Đa nang - Quy tắc Schultz

**Tham khảo**
Thể loại:Động vật học
Kính thiên văn Hobby-Eberly

Kính thiên văn Hobby-Eberly (HET) là một kính viễn vọng khẩu độ 10 mét (30 feet) đặt tại Đài thiên văn McDonald ở Dãy núi Davis, Texas.
Kính thiên văn Hobby-Eberly là một trong những kính thiên văn quang học lớn nhất trên thế giới và kết hợp một số tính năng khác biệt với hầu hết các thiết kế kính viễn vọng, giúp giảm chi phí xây dựng. Ví dụ, gương chính được xây dựng từ 91 gương phân đoạn lục giác, ít tốn kém hơn so với sản xuất một khối lớn duy nhất. Hơn nữa, gương chính của kính viễn vọng được cố định ở góc 55° và có thể xoay quanh đế của nó. Một mục tiêu được theo dõi bằng cách di chuyển các thiết bị ở trọng tâm của kính thiên văn; điều này cung cấp quyền truy cập vào khoảng 70-81% bầu trời tại vị trí của nó và cho phép một mục tiêu duy nhất được theo dõi trong tối đa hai giờ. Kính thiên văn được đặt theo tên của cựu Thống đốc bang Texas Bill Hobby và Robert E. Eberly, một nhà hảo tâm của bang Pennsylvania.
Ba dụng cụ có sẵn để phân tích ánh sáng từ các mục tiêu. Cả ba dụng cụ đều là máy quang phổ. Các thiết bị làm việc ở độ phân giải phổ cao, trung bình và thấp. Máy quang phổ độ phân giải thấp được đặt ở tiêu điểm chính, trong khi máy quang phổ có độ phân giải trung bình và cao nằm trong tầng hầm và ánh sáng được chiếu vào chúng thông qua cáp quang.

**Tham khảo**
Thể loại:Đại học Texas tại Austin
Thể loại:Kính viễn vọng quang học
Động vật đa bộ răng

Tập tin:Nilkrokodil.jpg|nhỏ|300x300px| Cá sấu sông Nile (Crocodylus niloticus). 
Polyphyodont - động vật đa bộ răng là bất kỳ động vật có răng liên tục được thay thế. Ngược lại, động vật hai bộ răng được đặc trưng bởi chỉ có hai bộ răng liên tiếp.
Động vật đa bộ răng bao gồm hầu hết các loài cá có răng, nhiều loài bò sát như cá sấu và tắc kè, và hầu hết các động vật có xương sống khác, động vật có vú là ngoại lệ chính.

**Sự phát triển**
Răng mới, vĩnh viễn mọc trong hàm, thường ở dưới hoặc ngay sau răng cũ, từ các tế bào gốc trong lamina răng. Động vật trẻ thường có một bộ răng đầy đủ khi chúng được nơ ra; không có sự thay đổi răng trong trứng. Trong vài ngày, sự thay thế răng bắt đầu, thường là ở phía sau hàm tiếp tục tiến về phía trước như một làn sóng. Trung bình một chiếc răng được thay thế cứ sau vài tháng.

**Cá sấu**
Cá sấu là động vật có xương sống không phải động vật có vú duy nhất có ổ cắm răng. Cá sấu mọc một chiếc răng kế tiếp (một chiếc răng thay thế nhỏ) dưới mỗi chiếc răng chức năng trưởng thành để thay thế mỗi năm một lần, mỗi chiếc răng được thay thế tới 50 lần trong cuộc đời của cá sấu. Cá sấu được nghiên cứu để tái tạo răng ở người.

**Sự tiến hóa ở động vật có vú**
Lợn biển, Voi và kanguru là không bình thường giữa các động vật có vú vì chúng là động vật đa bộ răng, trái ngược với hầu hết các động vật có vú khác chỉ thay thế răng một lần trong đời (động vật hai bộ răng). Mặc dù các động vật có vú còn tồn tại khác không phải là động vật đa bộ răng, nhưng tổ tiên của động vật có vú là như thế. Trong quá trình tiến hóa của Therapsida, có một khoảng thời gian mà động vật có vú rất nhỏ và tồn tại trong thời gian ngắn mà việc đeo trên răng không mang lại áp lực lựa chọn đáng kể nào để liên tục thay thế chúng. Thay vào đó, động vật có vú tiến hóa các loại răng khác nhau tạo thành một đơn vị có thể bẻ khóa xương của động vật chân đốt. Răng hàm đến sau này trong quá trình tiến hóa của họ (như trước đó trong cerapods và Diplodocus ). Động vật có vú nhai (masticate) thức ăn của chúng đòi hỏi phải có một bộ răng chắc chắn, chắc khỏe và một hàng răng "đầy đủ" không có khoảng trống.
Các bộ răng không có răng cửa hoặc răng nanh, chỉ là một bộ răng má, không được phân biệt rõ ràng thành răng hàm và răng tiền hàm. Những chiếc răng này liên tục được thay thế trong suốt cuộc đời của chúng với những chiếc răng mới mọc ở phía sau khi những chiếc răng cũ rơi ra từ phía trước trong miệng, một quá trình được gọi là "sự tiến triển của răng hàm" hay hàm răng hàm.

**Xem thêm**
colwidth=30em- Tái sinh (sinh học)- Thuốc tái sinh- Nội nha tái tạo- Quy tắc Schultz- Sinoconodon- Squamata- Phát triển răng

**Tham khảo**
Thể loại:Giải phẫu học động vật
Thể loại:Giải phẫu cá
Thể loại:Động vật học
Giải bóng đá vô địch quốc gia Thụy Sĩ

date=November 2020
Giải bóng đá vô địch quốc gia Thụy Sĩ (tiếng Anh: Swiss Super League, mang tên chính thức là Credit Suisse Super League vì lý do tài trợ) là giải đấu bóng đá chuyên nghiệp cấp cao nhất của hệ thống giải bóng đá Thụy Sĩ và đã được chơi ở thể thức hiện tại kể từ mùa giải 2003–04. Kể từ tháng 1 năm 2022, Swiss Super League xếp hạng thứ 14 tại châu Âu theo hệ số xếp hạng của UEFA, dựa trên kết quả thi đấu của các câu lạc bộ Thụy Sĩ trong các giải đấu toàn châu Âu.
Giải bóng đá Thụy Sĩ ngoài các câu lạc bộ Thụy Sĩ còn có một số câu lạc bộ từ các quốc gia khác tham giaː tất cả các câu lạc bộ từ Công quốc Liechtenstein (7 đội, trong đó nổi tiếng nhất là FC Vaduz từng thi đấu tại Swiss Super League), 1 đội từ Đức (FC Büsingen từ vùng Büsingen am Hochrhein thi đấu tại hạng 5), 1 đội từ Ý (AP Campionese từ vùng Campione d'Italia thi đấu tại hạng 9).

**Tên**
Do Thụy Sĩ có nhiều ngôn ngữ chính thức, tên gọi trong các ngôn ngữ đã khác nhau giữa các vùng trong một số thời điểm, cụ thể như bảng dướiː

**Mùa giải 2018-19**

**Câu lạc bộ tham gia**
Các đội thi đấu trong mùa 2018-19 là: 

**Câu lạc bộ vô địch**

**Thành tích theo câu lạc bộ**

**Thành tích của các câu lạc bộ (chỉ thời kỳ chuyên nghiệp)**

**Xem thêm**

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  League table and results-  Official website -  Official website -  Super League Results, Fixtures and Stats-  Map of Swiss Super League Stadiums-  Switzerland – List of Champions, RSSSF.com
Thụy Sĩ
Thể loại:Swiss Super League
Tái tạo nội nha

Mặt cắt ngang của răng: (1) mão răng (2) chân răng (3) men răng (4) tủy răng & ống ngà (5) tủy (6) mạch máu & dây thần kinh (7) dây chằng nha chu (8) đỉnh xương
Tái tạo nội nha là việc sử dụng các thủ tục dựa trên cơ sở sinh học được thiết kế để thay thế các cấu trúc răng bị hư hỏng như ngà răng, cấu trúc chân răng và các tế bào của tủy-ngà răng hoàn chỉnh. nha tái tạo là sự mở rộng của điều trị tủy. Điều trị tủy chân răng thông thường làm sạch và lấp đầy buồng tủy bằng vật liệu trơ về mặt sinh học sau khi phá hủy cấu trúc tủy hư hại do sâu răng, biến dạng bẩm sinh hoặc chấn thương. Thay vào đó, nội nha tái sinh tìm cách thay thế mô sống trong buồng tủy. 
Tái tạo nội nha ở trẻ 10 tuổi với tủy hoại tử và hình thành rễ không hoàn chỉnh (trái) sau đó 1 năm sau điều trị. Khía cạnh của đỉnh (mũi tên màu xanh), khía cạnh vòm miệng của đỉnh (mũi tên đỏ) và đường hình thành gốc ban đầu (đường màu xanh lá cây)
Để thay thế mô sống, hoặc các tế bào hiện có của cơ thể được kích thích để tái tạo mô có nguồn gốc trong khu vực hoặc các hoạt chất sinh học được đưa vào buồng tủy. Chúng bao gồm liệu pháp tế bào gốc, các yếu tố tăng trưởng, hình thái, giá đỡ mô và hệ thống phân phối hoạt tính sinh học.
Liên quan chặt chẽ đến lĩnh vực tái tạo nội nha, là các thủ tục lâm sàng như apexization và apexogenesis. Khi tủy răng của một người trưởng thành đang phát triển chết, sự hình thành chân răng bị dừng lại để lại một đỉnh răng mở. Cố gắng hoàn thành kênh gốc trên một chiếc răng với một đỉnh mở là khó khăn về mặt kỹ thuật và tiên lượng lâu dài cho răng là kém.
Apexogenesis, (có thể được sử dụng khi tủy bị tổn thương nhưng không hoại tử) để lại một phần ba của tủy răng trong răng cho phép chân răng hình thành hoàn chỉnh. Apexization, kích thích các tế bào trong khu vực quanh răng của răng để tạo thành một chất giống như ngà răng trên đỉnh. Cả hai đều cải thiện tiên lượng lâu dài cho một chiếc răng hình thành trên ống chân răng một mình.
Tủy bị hoại tử và đỉnh mở có thể được hồi sinh với fibrin giàu tiểu cầu.

**Nghiên cứu**
King College London xuất bản vào tháng 1 năm 2017 về tái tạo nội nha với bọt biển collagen chứa đầy glycogen synthase kinase (GSK-3).

**Xem thêm**
 Tế bào gốc tủy răng - Bệnh đau răng - Tái tạo răng

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Hiệp hội nội nha tái tạo Hoa Kỳ trang
Thể loại:Công nghệ mới nổi
Thể loại:Nha khoa
Động vật không màng ối

Động vật không màng ối là một nhóm không chính thức bao gồm các loài cá và động vật lưỡng cư, được gọi là " động vật có xương sống bậc thấp", đẻ trứng trong nước. Chúng được phân biệt với các loài có màng ối, "động vật có xương sống bậc cao" (bò sát, chim và động vật có vú), chúng đẻ trứng trên đất liền hoặc giữ lại trứng được thụ tinh trong cơ thể mẹ.
Tên gọi để chỉ màng ối, một màng phôi được tạo ra trong quá trình phát triển của thai nhi, màng ối phục vụ vận chuyển oxy vào trứng và trục xuất carbon dioxide. Như tên cho thấy, động vật không màng ối không phát triển ối trong cuộc sống của thai nhi và có thể trao đổi oxy, carbon dioxide và các chất chuyển hóa chất thải với nước xung quanh. Nước giúp khuếch tán các chất thải (đặc biệt là amonia), cho phép phôi hoàn thành sự phát triển phôi mà không bị nhiễm độc bởi các sản phẩm thải của chính chúng. Trong quá trình phát triển của chúng, tất cả các lớp động vật không màng ối đều trải qua một giai đoạn giống như cá, do đó chỉ ra mối quan hệ sinh lý chặt chẽ của chúng.

**Đặc điểm động vật không màng ối**
Tập tin:Frogspawn_closeup.jpg|trái|nhỏ|200x200px| Trứng không màng ối từ một con ếch. 
Nhóm này được đặc trưng bằng cách duy trì tình trạng động vật có xương sống nguyên thủy trong một số tính trạng:- Sự vắng mặt của màng ối - Sự vắng mặt hoặc điều kiện thô sơ của allantois - Hồng cầu có nhân - Da thấm cho phép khuếch tán nước và khí trực tiếp qua da. - Sự hiện diện ở một số giai đoạn của cuộc sống loài có mang.

**Lịch sử khám phá**
Các tính năng thống nhất các động vật không màng ối được Thomas Henry Huxley ghi nhận lần đầu tiên vào năm 1863, người đã đặt ra cụm từ Ichtioid hoặc Ichthyopsida ("mặt cá") cho nhóm. Đây là một phân loại ngay dưới cấp độ của động vật có xương sống, mặc dù Huxley đã trình bày Ichthyopsida như một đơn vị không chính thức và không bao giờ mạo hiểm chuyển tiếp thứ hạng Linnaean cho nhóm. Thuật ngữ ichthyopsida có nghĩa là mặt cá hoặc giống cá đối lập với mặt thằn lằn hoặc động vật mặt thằn lằn (bò sát và chim) và động vật có vú. Nhóm đại diện cho một cấp tiến hóa chứ không phải là một nhánh, thuật ngữ động vật không màng ối hiện được sử dụng như một cách không chính thức để biểu thị tài sản vật chất của nhóm, chứ không phải là một đơn vị có hệ thống.

**Tham khảo**
Thể loại:Paraphyletic groups
Thể loại:Động vật học
Darwin (tàu vũ trụ)

Darwin là một nhiệm vụ ESA Cornerstone được đề xuất có liên quan đến một nhóm gồm bốn đến chín  tàu vũ trụ được thiết kế để phát hiện trực tiếp các hành tinh giống Trái đất quay quanh các ngôi sao gần đó và tìm kiếm bằng chứng sự sống trên các hành tinh này. Thiết kế gần đây nhất dự kiến ba kính viễn vọng không gian bay tự do, mỗi chiếc có đường kính từ ba đến bốn mét, bay theo đội hình như một giao thoa kế thiên văn. Những kính viễn vọng này là để chuyển hướng ánh sáng từ các ngôi sao và hành tinh xa xôi đến một tàu vũ trụ thứ tư, trong đó có chứa bộ kết hợp chùm tia, máy quang phổ và máy ảnh cho mảng giao thoa kế, và cũng đóng vai trò như một trung tâm liên lạc. Ngoài ra còn có một thiết kế trước đó, được gọi là "cấu hình Robin Laurance", bao gồm sáu kính viễn vọng 1,5 mét, một tàu vũ trụ kết hợp chùm tia, và một tàu vũ trụ làm nhiệm vụ truyền thông và năng lượng riêng biệt.
Nghiên cứu về nhiệm vụ đề xuất này đã kết thúc vào năm 2007 mà không có kế hoạch hoạt động nào nữa. Để tạo ra một hình ảnh, các kính thiên văn sẽ phải hoạt động theo đội hình với khoảng cách giữa các kính thiên văn được điều khiển trong một vài micromet và khoảng cách giữa các kính thiên văn và máy thu được điều khiển trong khoảng một nanomet. Một số nghiên cứu chi tiết hơn sẽ cần thiết để xác định liệu công nghệ có khả năng chính xác như vậy có thực sự khả thi hay không.

**Tham khảo**
Thể loại:Đài thiên văn không gian
Dsup

Dsup (sự co lại của chất ức chế thiệt hại) là một protein liên kết DNA, duy nhất có trong gấu nước, ngăn chặn sự xuất hiện của tác động phá vỡ DNA bằng cácbức xạ. Dsup ngăn chặn tổn thương DNA do tia X gây ra khoảng 40% và cải thiện khả năng chịu bức xạ.
Gấu nước có thể chịu được bức xạ gấp 1.000 lần so với các động vật khác, liều gây chết trung bình 5.000 Gy (của tia gamma) và 6.200 Gy (của các ion nặng) ở động vật ngậm nước (5 đến 10 Gy có thể gây tử vong cho con người). Lời giải thích duy nhất được tìm thấy trong các thí nghiệm trước đó cho khả năng này là trạng thái nước hạ thấp của chúng cung cấp ít chất phản ứng hơn cho bức xạ ion hóa. Tuy nhiên, nghiên cứu tiếp theo cho thấy rằng gấu nước, khi ngậm nước, vẫn có khả năng chống bức xạ tia cực tím cao so với các động vật khác, và một yếu tố cho điều này là khả năng sửa chữa thiệt hại đối với DNA của chúng do phơi nhiễm.
Protein Dsup đã được thử nghiệm trên các tế bào động vật khác. Trong quá trình sử dụng nuôi cấy tế bào người biểu hiện protein Dsup, người ta thấy rằng sau khi tiếp xúc với tia X, các tế bào có ít sự phá vỡ DNA hơn các tế bào điều khiển.

**Tham khảo**
Thể loại:Protein động vật
Fibroin

InterPro=IPR009911
Fibroin là một loại protein không hòa tan có trong tơ tằm được sản xuất bởi ấu trùng tằm, các chi bướm khác như Antheraea, Cricula, Samia và Gonometa và nhiều loài côn trùng khác. Tơ ở trạng thái thô của nó bao gồm hai loại protein chính là sericin và fibroin, với một lớp sericin giống như keo phủ hai sợi tơ đơn lẻ của sợi được gọi là brins. 
Cấu trúc sơ cấp của fibroin, (Gly-Ser-Gly-Ala-Gly-Ala) n
Giun tơ sản xuất sợi tơ với ba chuỗi, nhẹ, nặng và glycoprotein P25. Các chuỗi nặng và nhẹ được liên kết bởi một liên kết disulphide và P25 liên kết với các chuỗi nặng và nhẹ liên kết với disulphide bằng các tương tác không gây cản trở. P25 đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì tính toàn vẹn của tổ hợp.
Protein sợi nặng bao gồm các lớp beta phản song song. Cấu trúc chính của nó chủ yếu bao gồm chuỗi amino acid tái phát (Gly - Ser -Gly- Ala -Gly-Ala)n. Hàm lượng glycine cao (và, ở mức độ thấp hơn, alanine) cho phép đóng gói chặt chẽ các tấm, góp phần vào cấu trúc cứng của lụa và độ bền kéo. Một sự kết hợp giữa độ cứng và độ dẻo dai làm cho nó trở thành một vật liệu với các ứng dụng trong một số lĩnh vực, bao gồm cả y sinh và sản xuất dệt may.
Fibroin được biết là tự sắp xếp theo ba cấu trúc, được gọi là tơ I, II và III. Tơ I là dạng sợi tự nhiên, được phát ra từ tuyến tơ tằm. Tơ II đề cập đến việc sắp xếp các phân tử sợi trong tơ tằm, có độ bền cao hơn và thường được sử dụng trong các ứng dụng thương mại khác nhau. Tơ III là một cấu trúc mới được phát hiện của fibroin. Tơ III được hình thành chủ yếu trong các giải pháp của fibroin tại một giao diện (ví dụ: giao diện không khí-nước, giao diện nước-dầu, v.v.).

**Suy biến**
Nhiều loài vi khuẩn Amycolatopsis và Saccharotrix có thể làm suy biến cả sợi tơ và axit polylactic.

**Tham khảo**
IPR009911
Thể loại:Lụa
Thể loại:Protein động vật