Tiếng Kuy

Tiếng Kuy còn gọi là tiếng Kui hoặc tiếng Kuay (ภาษากูย; ភាសាកួយ), là một ngôn ngữ thuộc ngữ chi Cơ Tu, ngữ hệ Nam Á được nói bởi người Kuy ở Đông Nam Á.
Tiếng Kuy được nói ở Isan, Thái Lan (bởi khoảng 300.000 người); các tỉnh Savannakhet, Salavan, Savannakhet và Sekong ở Lào (khoảng 64.000 người); và ở các tỉnh Preah Vihear, Stung Treng và Kampong Thom ở miền Bắc Campuchia (khoảng 7.500 người).

**Tên gọi**
Các biến thể và phương ngữ bao gồm (Sidwell 2005: 11):- Kui- Kuy- Kuay- Koay- Souei. Thuật ngữ "Souei" cũng được áp dụng cho các nhóm khác, chẳng hạn như một cộng đồng nói các ngôn ngữ Pear ở Campuchia.- Soai- Yeu - Nanhang- Kouy. Một cuốn sách bằng tiếng Pháp được xuất bản nói về biến thể này ( Parlons Kouy).

**Phương ngữ**
Van der haak & Woykos (1987-1988) đã xác định hai phương ngữ Kui chính ở các tỉnh Surin và Sisaket, miền đông Thái Lan, Kuuy và Kuay. Van der haak & Woykos cũng xác định các phương ngữ Kui mang nhiều nét khác biệt sau đây ở tỉnh Sisaket, Thái Lan.- Kui Nhə: Huyện Sisaket (10 làng), Huyện Phraibung (5 làng), Huyện Rocationalai (4 làng). Khoảng 8.000 người. - Kui Nthaw (Kui M'ai): Huyện Rocationalai (5 làng), huyện Uthumphon Phisai (9 làng). Tất cả làng đều sống xen kẻ với người nói tiếng Lào/Isaan. - Kui Preu Yai: Phân khu Prue Yai, huyện Khukhan. Có thể đã di cư gần đây từ khu vực Mlu Prei của Campuchia.
Mann & Markowski (2005) đã ghi nhận bốn phương ngữ Kuy được nói ở bắc trung bộ Campuchia.- Ntua- Ntra: bao gồm tiểu phương ngữ Auk và Wa- Mla: 567 người nói ở làng Krala Peas, huyện Choam Ksan, tỉnh Preah Vihear- "Thmei"
Một loạt nhóm Kui/Kuy gọi là Nyeu (ɲə) được nói trong các làng Ban Phon Kho, Ban Khamin, Ban Nonkat, Ban Phon Palat, và Ban Prasat Nyeu ở tỉnh Sisaket, Thái Lan. Người Nyeu của Ban Phon Kho tuyên bố rằng tổ tiên của họ đã di cư từ Muang Khong, Amphoe Rocationalai, tỉnh Sisaket.
Ở tỉnh Buriram, tiếng Kuy được nói ở 4 huyện Nong Ki, Prakhon Chai, Lam Plai Mat và Nong Hong (Sa-ing Sangmeen 1992: 14). Trong huyện Nong Ki, các làng Kuy nằm ở mạn nam Yoei Prasat (เย้ยปราสาท) và ở mạn tây Mueang Phai (เมืองไผ่) (Sa-ing Sangmeen 1992: 16).

**Âm vị**
Dưới đây là bảng âm vị của tiếng Kuy (Surin):

**Phụ âm**

**Nguyên âm**
Nguyên âm cũng có thể được phân biệt bằng cách sử dụng giọng nhiều hơi:

**Địa điểm**
Dưới đây là danh sách các làng Kuy ở tỉnh Sisaket theo Van der haak & Woykos (1987-1988: 129). Dấu hoa thị (đặt trước tên làng) biểu thị các làng hỗn hợp dân tộc, trong đó dân tộc Kuy cư trú với dân tộc Lào hoặc Khmer.

**Kui Nhə**
 Huyện Mueang Sasikket เมือง
** Tambon Phonkho โพนค้อ: Phonkho โพนค้อ, Nong, Yanang, Klang, Non
** Tambon Thum ทุ่ม: Khamin
*Huyện Phayu พยุห์
** Tambon Phayu พยุห์: *Nongthum
** Tambon Phromsawat พรหมสวัสดิ์: Samrong, Khothaw
** Tambon Nongphek โนนเพ็ก: *Khokphek โคกเพ็ก
*Huyện Phraibung ไพรบึง
** Tambon Prasatyae ปราสาทเยอ: Prasatyaenua ปราสาทเยอเหนือ, Prasatyaetai ปราสาทเยอใต้, Khawaw, Phonpalat, Cangun
*Huyện Rakenalai ราษีไศล
** Tambon Mueangkhong เมืองคง: Yai ใหญ่
*Huyện Sila Lat ศิลาลาด
** Tambon Kung กุง: Kung กุง, Muangkaw เมืองเก่า, *Chok

**Kui Nthaw/M'ai**
Tất cả người Kui Nthaw/M'ai sống trong các ngôi làng hỗn hợp.- Huyện Rakenalai ราษีไศล
**Tambon Nong Ing หนองอึ่ง: *Tongton, *Huai Yai ห้วยใหญ่, *Dnmuang, *Kokeow, *Hang- Huyện Uthumphornphisai อุทุมพรพิสัย
**Tambon Khaem แขม: *Phanong, *Sangthong, *Sawai, *Nongphae, *Phae- Huyện Pho Si Suwan โพธิ์ศรีสุวรรณ
**Tambon Naengma หนองม้า: *Nongma หนองม้า, *Songhong, *Songleng, *Nongphae

**Kuay Prue Yai**
 Huyện Khukhan ขุขันธ์
**Tambon Prueyai ปรือใหญ่: Preu Yai, Makham, Pruekhan và làng số 12

**Xem thêm**
 Dân tộc ở Campuchia- Danh sách các dân tộc ở Lào- Dân tộc ở Thái Lan

**Tham khảo**
 Mann, N., & Markowski, L. (2004). A rapid appraisal survey of Kuy dialects spoken in Cambodia. Chiang Mai: Dept. of Linguistics, Graduate School, Payap University.- Mann, N., & Markowski, L. (2005).  A rapid appraisal survey of Kuy dialects spoken in Cambodia. SIL International.- Sidwell, Paul. (2005).  The Katuic languages: classification, reconstruction and comparative lexicon date = ngày 4 tháng 12 năm 2020. LINCOM studies in Asian linguistics, 58. Muenchen: Lincom Europa. 3-89586-802-7ISBN 3-89586-802-7
Thể loại:Nhóm ngôn ngữ Cơ Tu
Thể loại:Ngôn ngữ tại Thái Lan
Thể loại:Ngôn ngữ tại Lào
Thể loại:Ngôn ngữ tại Campuchia
Thể loại:Nhóm sắc tộc ở Campuchia
Thể loại:Nhóm sắc tộc ở Lào
Thể loại:Nhóm sắc tộc ở Thái Lan