Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Xe sang trọng

Rolls-Royce Phantom IV (1950 - 1956)
Xe sang trọng hay xe hơi hạng sang là một chiếc xe có mục đích cung cấp cho hành khách (và thường là người lái) sự thoải mái, mức độ trang bị cao cấp hơn, thiết kế trường xe hơn, đẹp hơn và chất lượng đẳng cấp hơn so với xe thông thường (như xe kinh tế, được dùng làm thiết bị vận chuyển giá rẻ cơ bản) với giá cả đắt hơn xe gốc. Thuật ngữ này là chủ quan và có thể dựa trên chất lượng của chính chiếc xe hoặc hình ảnh thương hiệu của nhà sản xuất. Các nhãn hiệu xe sang được coi là có vị trí cao hơn các nhãn hiệu xe cao cấp,  Tuy nhiên, không có sự khác biệt nhất định giữa hai loại này.
Theo truyền thống, những chiếc xe sang là những chiếc sedan cỡ lớn, có  tuy nhiên, những chiếc xe sang trọng hiện đại ngày nay có kích thước rất đa dạng từ những chiếc xe cỡ nhỏ (hatchback, SCUV,...) cho đến những chiếc xe sedan và SUV cỡ lớn.

**Nhãn hiệu**
Tập tin:Duesenberg.jpg|phải|nhỏ| Một chiếc Duesenberg, "một trong những chiếc xe sang trọng tuyệt vời"  với thân xe tùy chỉnh của Willoughby 
Tập tin:Isotta-Fraschini 8A-Roadster Front-view.JPG|phải|nhỏ| Isotta Fraschini Tipo 8A S LeBaron Boattail Roadster, một chiếc xe sang trọng của thập niên 1930  
Một số nhà sản xuất ô tô tiếp thị các mẫu xe sang trọng của họ bằng cách sử dụng nhãn hiệu tương tự như các mẫu còn lại. Các nhà sản xuất khác tiếp thị các mẫu xe hạng sang của họ một cách riêng biệt theo một nhãn hiệu khác, ví dụ như Lexus (được Toyota ra mắt năm 1989)  và Bentley (được Volkswagen mua lại vào năm 1998). Thỉnh thoảng, một chiếc xe sang trọng ban đầu được bán dưới nhãn hiệu chính thống và sau đó được đổi tên dưới nhãn hiệu sang trọng cụ thể (ví dụ như Hyundai Genesis / Genesis G80).
Đối với những chiếc xe sang trọng được sản xuất hàng loạt, việc chia sẻ nền tảng hoặc linh kiện với các mẫu xe khác là phổ biến, theo thông lệ của ngành công nghiệp ô tô hiện đại.

**Tham khảo**
Thể loại:Phân loại ô tô
Thể loại:Thương hiệu xe hơi hạng sang
Thể loại:Hàng xa xỉ
Tái sinh (sinh học)

Tập tin:Sea star regenerating legs.jpg|nhỏ| Sao biển hướng dương tái sinh cánh tay 
Tập tin:Dwarf Yellow-headed gecko edit.jpg|nhỏ| Tắc kè đầu vàng lùn có khả năng tái sinh đuôi 
Trong sinh học, tái sinh hay tự tái tạo là quá trình đổi mới, phục hồi và tăng trưởng làm cho bộ gen, tế bào, sinh vật và hệ sinh thái trở nên có sức sống linh hoạt trước những biến động tự nhiên hoặc sự kiện gây xáo trộn hoặc thiệt hại. Mọi loài đều có khả năng tái sinh, từ vi khuẩn đến người. Tái sinh có thể hoàn thành  trong đó mô mới giống như mô bị mất,  hoặc không đầy đủ  trong đó sau khi mô hoại tử xuất hiện xơ hóa.  Ở cấp độ cơ bản nhất của nó, tái sinh được trung gian bởi các quá trình phân tử của quy định gen. Tuy nhiên, sự tái sinh trong sinh học, chủ yếu đề cập đến các quá trình hình thái đặc trưng cho tính dẻo của kiểu hình của các tính trạng cho phép các sinh vật đa bào sửa chữa và duy trì tính toàn vẹn của trạng thái sinh lý và hình thái của chúng. Trên mức độ di truyền, sự tái sinh được điều chỉnh cơ bản bởi các quá trình tế bào vô tính. Tái sinh khác với sinh sản. Ví dụ, thủy tức có thể tái sinh nhưng sinh sản bằng phương pháp nảy chồi.
Các loài thủy tức và giun dẹp từ lâu đã từng là sinh vật tiêu biểu cho khả năng tái sinh mang tính thích nghi cao của chúng. Sau khi bị thương, các tế bào của chúng sẽ được kích hoạt và khôi phục các cơ quan trở lại trạng thái tồn tại từ trước. Các loài Caudata ("urodeles"; kỳ nhông và sa giông), một bộ của động vật lưỡng cư có đuôi, có thể là nhóm có xương sống có khả năng tái sinh chuyên nghiệp nhất,  với khả năng của tái sinh chân tay, đuôi, hàm, mắt và một loạt các cấu trúc bên trong. Việc tái tạo các cơ quan là một khả năng thích nghi phổ biến và rộng rãi giữa các loài động vật.  Trong một bối cảnh liên quan, một số động vật có thể sinh sản vô tính thông qua sự phân mảnh, nảy chồi hoặc phân hạch. Chẳng hạn, một con mẹ sẽ thu hẹp, tách ra ở giữa và mỗi nửa tạo ra một kết thúc mới để tạo thành hai bản sao của bản gốc.
Sinh vật da gai (như sao biển), tôm càng, nhiều loài bò sát và lưỡng cư là những ví dụ đáng chú ý về tái tạo mô. Ví dụ, trường hợp tự động vứt bỏ đóng vai trò là chức năng phòng thủ khi con vật tách ra một chi hoặc đuôi để tránh bị bắt. Sau khi chi hoặc đuôi đã được tự động hóa, các tế bào sẽ hoạt động và các mô sẽ được tái tạo. Trong một số trường hợp, một chi bị rụng có thể tự tái tạo thành một cá thể mới. Tái tạo chân tay hạn chế xảy ra ở hầu hết các loài cá và kỳ nhông, và sự tái sinh đuôi diễn ra ở ếch ấu trùng và cóc (nhưng không phải là con trưởng thành). Toàn bộ chi của một con kỳ giông hoặc một triton sẽ phát triển lại sau khi cắt cụt. Trong các loài bò sát, rùa, cá sấu và rắn không thể tái tạo các bộ phận bị mất, nhưng nhiều loại (không phải tất cả) các loài thằn lằn, tắc kè và cự đà có khả năng tái sinh ở mức độ cao. Thông thường, nó liên quan đến việc thả một phần đuôi của chúng và tái tạo nó như là một phần của cơ chế phòng thủ. Trong khi chạy trốn khỏi kẻ săn mồi, nếu kẻ săn mồi bắt được đuôi của chúng, cái đuôi sẽ ngắt kết nối với cơ thể.

**Tham khảo**
Thể loại:Sinh học phát triển
Lộc Môn Tự Giác

Lộc Môn Tự Giác (zh. 鹿門自覺, ja. Rokumon Jikaku, ?-1117) là Thiền sư Trung Quốc đời Tống, thuộc đời thứ 9 tông Tào Động, là pháp tử của Thiền sư Phù Dung Đạo Khải. Ngoài ra, cũng có thuyết khác cho rằng sư là đệ tử nối pháp của Thiên Đồng Như Tịnh - pháp tôn đời thứ 4 của Phù Dung Đạo Khải. Đệ tử nối pháp của sư có Thiền sư Phổ Chiếu Nhất Biện. 

**Cơ duyên và hành trạng**
Sư họ Vương, quê ở vùng Thanh Châu, tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc.
Trong khoảng niên hiệu Chiêu Thánh (1094-1098) nhà Tống, sư đến yết kiết và xuất gia với Thiền sư Phù Dung Đạo Khải. Một hôm, Phù Dung thăng tòa thuyết pháp và làm bài kệ nhắc lại cơ duyên ngộ đạo của Thiền sư Linh Vân Chí Cần:
Ô mai một quả hiện nguyên hình
Chú nhện giăng tơ bắt thanh đình
Thanh đình mắc bẫy rơi đôi cánh
Nực cười ô mai cứng như đinh.
Sư nghe xong bất giác khai ngộ, mỉm cười và nói:
"Nếu sớm biết ngay đèn là lửa,
Chắc rằng cơm chín đã từ lâu."
Ngay đó, sư được Phù Dung ấn khả. 
Đến năm thứ 4 niên hiệu Sùng Ninh (1105), sư trú trì Phổ Nghiêm Tự ở núi Đại Thừa, Dụ Châu (Phủ Nam Dương, tỉnh Hà Nam).
Tiếp theo, sư dời đến trụ trì tại Thập Phương Tịnh Nhân Thiền Viện. Vào năm thứ 5 niên hiệu Chính Hòa (1115), sư hoằng hóa ở núi Lộc Môn và cư trú tại đây cho đến ngày viên tịch.
Một hôm, sư thăng tòa dạy chúng:
"Tất cả đại địa là một quyển kinh của người học, hết thảy càn khôn là một con mắt của học nhân, dùng con mắt này đọc kinh ấy, thì nghìn vạn ức kiếp không gián đoạn. Vậy, mọi người hãy xem đã đọc được gì chưa? Nếu ai xem đọc được, lão tăng mời ăn bánh vẽ".
Năm 1117, sư thị tịch. Vua ban hiệu là Định Tuệ Thiền Sư (zh. 定慧禪師).

**Nguồn tham khảo**
Thể loại:Thiền sư Trung Quốc
Thể loại:Tào Động tông
Thể loại:Người Sơn Đông
Tiếng Xá Phó

Tiếng Xá Phó (tiếng Anh: Laghuu, hay còn gọi là Phù Lá Lão) là một ngôn ngữ thuộc nhóm Lô Lô được nói ở Tây Bắc Việt Nam. Ở Nậm Sài, thị xã Sa Pa, tên tự gọi là La Hủ, còn ở tỉnh Sơn La là la21ɔ44 (Edmondson 1999). Người dân còn được người Việt gọi là Phù Lá Lão.
Edmondson coi tiếng Xá Phó có liên quan nhưng không phải là một phần của nhóm tiếng Lô Lô ở Trung Quốc. Jamin Pelkey (2011) coi tiếng Xá Phó là một ngôn ngữ thuộc nhóm Lô Lô Đông Nam.

**Phân phối**
Tiếng Xá Phó được nói bởi tổng cộng khoảng 1.000 người ở các địa điểm sau (Edmondson 1999 & 2002).- Tỉnh Lào Cai 
** Huyện Văn Bàn 
** Huyện Bảo Thắng 
** Huyện Bát Xát 
*** A Lù 
** Thị xã Sa Pa 
*** Nậm Sài 
** Cam Đường (gần thành phố Lào Cai) - Tỉnh Yên Bái 
** Văn Yên - Tỉnh Sơn La 
** Thuần Giáo
Tại Việt Nam, người nói tiếng Xá Phó được phân loại chính thức là một phần của dân tộc Phù Lá. Một số nhóm được gọi là "Phù Lá Đen", và một số khác là "Phù Lá Hoa".

**Tham khảo**

**Đọc thêm**
 Edmondson, J. A., & Ziwo, L. (1999). "Laghuu or Xá Phó, A New Language of the Yi Group,"Linguistics of the Tibeto-Burman Area 22/1:1-10.- Edmondson, Jerold A. (2002)."The Central and Southern Loloish Languages of Vietnam". Proceedings of the Twenty-Eighth Annual Meeting of the Berkeley Linguistics Society: Special Session on Tibeto-Burman and Southeast Asian Linguistics (2002), pp. 1–13.- Nguyễn Văn Huy (1975)."Bước đầu tim hiểu mới quan hệ tộc người giữa hai nhóm Phù Lá và Xá Phó". In, Ủy ban khoa học xã hội Việt Nam: Viện dân tộc học. Về vấn đề xác định thánh phần các dân tộc thiểu số ở miền bắc Việt Nam, 415-428. Hà Nội: Nhà xuất bản khoa học xã hội.- http://ling.uta.edu/jerry/vietTB1.pdffix-attempted=yes - https://web.archive.org/web/20100627045649/http://ling.uta.edu/~jerry/tbv.pdf
Thể loại:Ngôn ngữ tại Việt Nam
Thể loại:Nhóm ngôn ngữ Lô Lô-Miến
Tiêm chủng cho mèo

Tiêm phòng cho mèo đóng một vai trò quan trọng trong việc bảo vệ mèo khỏi các bệnh truyền nhiễm có thể gây tử vong cho mèo. Mèo có thể tiếp xúc với những căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm này từ môi trường, vật nuôi khác hoặc thậm chí là con người. HealthforAnimals - Hiệp hội Thuốc thú y Toàn cầu, tóm tắt vai trò của họ trong việc đảm bảo động vật được tiêm phòng đúng cách: Chúng tôi cũng có nghĩa vụ đạo đức đối với động vật, để ngăn ngừa bệnh thay vì chờ đợi cho đến khi con vật bị bệnh, đau đớn và cần phải điều trị. 

**Hướng dẫn nguyên tắc**
Việc tiêm chủng theo lịch trình cố định với tần suất hàng năm hiện đã bị hủy bỏ. Hiện nay, tiêm phòng cho mèo không còn thường xuyên hơn mức con vật cần thiết. Khuyến nghị mới này tính đến các yếu tố về thời gian hiệu quả của vắc-xin và thời gian miễn dịch của các loại vắc-xin. Khuyến nghị này cũng tính đến rủi ro của mèo trong môi trường sống và khả năng phơi nhiễm; các nhu cầu và rủi ro cụ thể liên quan đến tuổi và tình trạng sức khỏe tổng thể của các quần thể mèo và mèo khác nhau; và cả khó khăn về mặt tài chính xã hội.

**Lịch tiêm phòng cho mèo**
 Khi mèo được 6–8 tuần tuổi tiêm vắc xin tổng hợp mũi đầu tiên: bệnh giảm bạch cầu, bệnh viêm mũi – khí quản truyền nhiễm, bệnh hô hấp do herpevirus.- Mèo từ 9–12 tuần tuổi tiêm vắc xin tổng hợp mũi 2- Từ 16 tuần tuổi tiêm vắc xin phòng bệnh dại.- Hàng năm, mèo vẫn cần tiêm nhắc lại, bao gồm vắc xin tổng hợp phòng trên cùng vắc xin tiêm phòng bệnh dại

**Quản lý vắc-xin**
Các quy định và pháp luật về đối tượng, chủ thể có thể mua và bán vắc-xin khác nhau ở từng mỗi quốc gia trên thế giới. Ở một số quốc gia, chỉ có thể mua vắc-xin cho mèo khi có chỉ định từ các bác sĩ thú y được cấp phép. Ngoài bác sĩ thú y được chứng nhận, những đối tượng khác có thể mua vắc-xin cho mèo là chủ sở hữu hoặc người chăm sóc con vật. Phương pháp sử dụng vắc-xin để tiêm chủng cho mèo có thể khác nhau. Vắc-xin cho mèo có thể được sử dụng bằng cách tiêm, bôi ngoài da hoặc bôi ở vị trí mũi hoặc mắt. Vị trí tiêm có thể là ở các cơ (IM) hoặc tiêm dưới da (SQ). Vị trí tiêm cụ thể có thể khác nhau tùy thuộc vào loại vắc-xin được tiêm.

**Tham khảo**
Thể loại:Tiêm chủng
Thể loại:Sức khỏe mèo
Cổ tay

Tập tin:Nadgarstek (ubt).jpeg|phải|nhỏ|300px| Armillas (từ khác cho vòng đeo tay) của cổ tay, còn được gọi là đường rascette, có từ một đến bốn vạch
Trong giải phẫu sinh lý người, cổ tay được định nghĩa theo các cách khác nhau là 1) xương cổ tay, phức hợp của tám xương tạo thành đoạn xương gần bàn tay; (2) khớp cổ tay, khớp giữa xương quay và xương cổ tay  và (3) vùng giải phẫu bao quanh xương bao gồm các phần xa nhất của xương cẳng tay và phần gần nhất của các bộ phận của xương bàn tay và chuỗi khớp giữa các xương này, do đó được gọi là khớp cổ tay. Khu vực này cũng bao gồm đường hầm cổ tay, hõm lào giải phẫu, đường vòng đeo tay, mạc giữ cơ gấp bàn tay, và mạc giữ gân cơ duỗi bàn tay. Do hệ quả của các định nghĩa khác nhau này, gãy đúng xương cổ tay được gọi là gãy xương cổ tay, trong khi gãy xương như gãy xương quay xa thường được coi là gãy xương ở cổ tay.

**Ý nghĩa lâm sàng**
Tập tin:X-ray of normal wrist and wrist with dorsally tilted wrist joint.jpg|nhỏ|270x270px| X quang hình chiếu của một cổ tay bình thường (hình ảnh bên trái) và một người bị nghiêng cổ tay do viêm xương khớp cổ tay (cũng như loãng xương). Góc của bề mặt xa của xương bán nguyệt được đánh dấu chú thích. Độ nghiêng mặt lưng từ 10 đến 15 độ được coi là bình thường. 
Đau cổ tay có một số nguyên nhân, bao gồm hội chứng ống cổ tay và viêm xương khớp. Các xét nghiệm như xét nghiệm Phalen liên quan đến chứng sợ di chuyển cổ tay. Bàn tay có thể bị lệch cổ tay trong một số điều kiện, chẳng hạn như viêm khớp dạng thấp. Sự cốt hóa xương quanh cổ tay là một chỉ số được sử dụng trong việc lấy tuổi xương. Thuật ngữ 'gãy cổ tay' có thể được sử dụng để chỉ việc gãy của xương quay xa hay gòn gọi là bị "trặc tay" hay trật khớp tay, lật cổ tay.

**Tham khảo**
Thể loại:Cổ tay
Thể loại:Phân loại chi trên
Thể loại:Khớp
Tiếng Phù Lá

Tiếng Phù Lá hay tiếng Phukha là ngôn ngữ của người Phù Lá, được nói tại bắc Việt Nam và nam Trung Quốc.
Tiếng Phù Lá thuộc ngữ hệ Hán-Tạng. Năm 2008, số lượng người nói tiếng Phù Lá ở Việt Nam ước tính khoảng 5.000 người. Ngoài ra còn có 5.000 người nói ở Trung Quốc (2011). Theo phân loại ngôn ngữ, tiếng Phukha thuộc nhóm Nisu.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Tiếng Phukha trong Multitree -  các bài viết OLAC -  Glottolog - Ethnologue
Thể loại:Ngôn ngữ tại Trung Quốc
Thể loại:Ngôn ngữ tại Việt Nam
Thể loại:Nhóm ngôn ngữ Lô Lô-Miến
Quy Hòa

Quy Hòa là một địa danh tại phường Ghềnh Ráng, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. Tên gọi Quy Hòa còn được đặt cho:
*Trại phong Quy Hòa, tên chính thức hiện nay là Bệnh viện Phong – Da liễu Trung ương Quy Hòa: nơi nhà thơ Hàn Mạc Tử được điều trị vào những năm cuối đời
*Đèo Quy Hòa: đèo trên Quốc lộ 1D thuộc địa bàn phường Ghềnh Ráng

**Xem thêm**
Quy Hóa
Thể loại:Quy Nhơn
Công Tổ Câu Tư

Công Tổ Câu Tư (p=Gongzu Gouzi), tự Tử Chi (子之), tôn xưng Công Tổ Tử (公祖子), người Tẩm Khâu, nước Lỗ thời Xuân thu, là một thất thập nhị hiền của Nho giáo.

**Cuộc đời**
Cuộc đời của Công Tổ Câu Tư không được ghi chép lại. Năm 72, thời Hán Minh Đế, Công Tổ Câu Tư được phối thờ trong Khổng miếu.

**Tham khảo**
 Công Hạ Thủ

**Chú thích**
Thể loại:Người Hà Nam (Trung Quốc)
Thể loại:Nước Lỗ
Tiếng Kucong

Tiếng Kucong (hv=Khổ Thông thoại) là một ngô ngữ thuộc nhóm Lô Lô của Vân Nam và Việt Nam. Ở Việt Nam, tên tự gọi của người nói tiếng Kucong là Khù Sung, và còn được gọi là La Hủ Đen (Edmondson 2002). Tiếng Kucong rất liên quan đến tiếng La Hủ.

**Phân bố**

**Việt Nam**
Tiếng Kucong, hay La Hủ Đen, được nói ở các làng sau của xã Ca Lăng, huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu, Việt Nam (Edmondson 2002).- Nẩu Phìn - Nậm Khao - Nặng Cấu - Phìn Hồ - Nậm Xả
Người Kucong, hay La Hủ Đen, sống một cách ngẫu nhiên với La Hủ Sủ (La Hủ Vàng) và La Hủ Phụng (La Hủ Trắng). Người La Hủ Vàng sống ở các địa điểm sau.- Xã Pa Vệ Sủ- Xã Pa Ủ- Xã Ca Lăng (ở Là Pé, Nhu Tè, và Hóm Bô)
Người La Hủ Trắng sống ở các địa điểm sau, thường cùng với người La Hủ Vàng.- Xã Pa Ủ (ở Xà Hồ, Ử Ma, Pha Bu, Pa Ử và Khồ Ma) - Xã Ca Lăng (ở Hà Xe)
Người Kucong và các nhóm La Hủ có liên quan ban đầu đến từ khu vực huyện Kim Bình ở miền nam Vân Nam, Trung Quốc (Edmondson 2002).

**Trung Quốc**
Theo Tôn Hoằng Khai (孙宏开) ghi nhận năm 1992 và Li & Zhang (2003) ghi nhận có 30.000 người nói tiếng Kucong ở Vân Nam, Trung Quốc.
*Tiếng Kucong đen (hv=Hắc Khổ Thông hay còn có tên khác là Oa Tha (p=Guō cuō) hoặc Quách Trừu p=Guō chōu) nói tại các khu vực như huyện Trấn Viễn, Mặc Giang,..

**Tham khảo**
 Chang Junzhi 常俊之 (2011). A reference grammar of Yuanjiang Kucong 元江苦聪话参考语法. Beijing: China Social Sciences Academy Press.- Edmondson, Jerold A. (2002). " The Central and Southern Loloish Languages of Vietnam". Proceedings of the Twenty-Eighth Annual Meeting of the Berkeley Linguistics Society: Special Session on Tibeto-Burman and Southeast Asian Linguistics (2002), pp. 1–13.
Thể loại:Ngôn ngữ tại Trung Quốc
Thể loại:Ngôn ngữ tại Việt Nam
Thể loại:Nhóm ngôn ngữ Lô Lô-Miến
Chất ăn mòn

Biểu tượng quốc tế cho hóa chất ăn mòn
Chất ăn mòn là chất có khả năng phá hủy hoặc làm hỏng các chất khác mà nó tiếp xúc thông qua phản ứng hóa học.
Thuật ngữ ăn mòn trong văn liệu dùng chữ Latin là corrosiv(e), có nguồn gốc từ động từ corrodere trong tiếng Latin, có nghĩa là gặm nhấm. Nó chỉ ra cách thức các chất này dường như "gặm nhấm" đường đi của chúng thông qua thể khối các vật liệu khác.

**Các loại phổ biến**
Hóa chất ăn mòn phổ biến được phân loại thành:
#Axit
#Base
#Tác nhân dehydrat
#Tác nhân oxy hóa mạnh
#Các halogen điện di: flo nguyên tố, clo, brom, iod, và các muối điện như natri hypochlorite hoặc các hợp chất N-chloro như chloramine-T; các ion halide không bị ăn mòn, ngoại trừ fluoride. 
#Halid hữu cơ và halide hữu cơ như acetyl chloride và benzyl chloroformate
#Anhydrid axit
#Các tác nhân kiềm hóa như dimethyl sulfat
#Một số vật liệu hữu cơ như phenol ("axit carbolic")

**Sử dụng**
Một số hóa chất ăn mòn có giá trị cho các mục đích sử dụng khác nhau, phổ biến nhất là trong các chất tẩy rửa gia dụng. Ví dụ, hầu hết các chất tẩy rửa cống có chứa axit hoặc kiềm do khả năng hòa tan mỡ, protein hoặc khoáng chất như vôi trong ống nước.
Trong ứng dụng hóa học thường mong muốn phản ứng hóa học cao, vì tốc độ phản ứng hóa học phụ thuộc vào hoạt tính (nồng độ hiệu quả) của các thành phần tham gia phản ứng. Ví dụ, axit sunfuric xúc tác được sử dụng trong quá trình kiềm hóa trong nhà máy lọc dầu: hoạt động của carbocation, chất trung gian phản ứng, cao hơn với độ axit mạnh hơn, và do đó phản ứng tiến hành nhanh hơn. Sau khi sử dụng, chất ăn mòn thường được tái chế hoặc trung hòa. Tuy nhiên, có thể có những vấn đề môi trường với nước thải ăn mòn không được xử lý hoặc xả ngẫu nhiên.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Xe tải đông lạnh

Xe tải G-3 Resources LLC
Xe tải đông lạnh là một chiếc xe tải được thiết kế để vận chuyển hàng hóa dễ hỏng ở nhiệt độ cụ thể. Giống như ô tô đông lạnh, xe tải đông lạnh khác với xe tải cách nhiệt và thông gió đơn giản (thường được sử dụng để vận chuyển trái cây), cả hai xe sau đều không được trang bị thiết bị làm mát. Xe tải đông lạnh có thể được làm lạnh bằng băng, được trang bị bất kỳ một trong nhiều hệ thống làm lạnh cơ học chạy bằng động cơ diesel phân khối nhỏ, hoặc sử dụng carbon dioxide (dưới dạng đá khô hoặc ở dạng lỏng) làm chất làm mát.
Hầu hết các vận chuyển hàng lạnh đường dài bằng xe tải được thực hiện trong các xe tải có khớp nối kéo rơ moóc được làm lạnh. Nghiên cứu được thực hiện trên pin nhiên liệu năng lượng phụ.
Những chiếc xe tải đông lạnh cơ học thành công đầu tiên được đưa ra thị trường lần đầu do ngành công nghiệp kem vào khoảng năm 1925. Có khoảng 4 triệu xe tải đông lạnh được sử dụng trong năm 2010 trên toàn thế giới.

**Tham khảo**
Thể loại:Bảo quản thực phẩm
Thể loại:Công nghệ làm lạnh
Thể loại:Xe tải
Tiếng La Ha

Tiếng La Ha (tiếng Trung: Lạp Hà 拉哈) là ngôn ngữ thuộc ngữ chi Kra, và là ngôn ngữ của người La Ha. Nó được nói ở các tỉnh Lào Cai và Sơn La, Việt Nam. Các phương ngữ của tiếng La Ha đã được ghi nhận vào năm 1986 bởi các nhà ngôn ngữ học Nga và năm 1996 bởi nhà ngôn ngữ học người Mỹ Jerold A. Edmondson. Nhiều người La Ha cũng có thể trò chuyện với người nói tiếng Khơ Mú, và vùng có người nói tiếng La Ha này cũng có người Thái Đen, người Kháng, Ksingmul (người Xinh Mun) và người H'Mông.
Ostapirat (2000) coi các phương ngữ La Ha tạo thành một nhóm nhỏ của riêng chúng (Kra Nam) trong nhánh Kra.

**Phân bố**
Gregerson & Edmondson (1997) và Wardlaw (2000) ghi nhận các địa điểm sau đây của hai phương ngữ La Ha, cụ thể là phương ngữ La Ha Ướt và La Ha Khô.
La Ha Ướt (Laha Ung, la33ha21 ʔuŋ31) của Lào Cai và Lai Châu- Xã Tà Mít, Tân Uyên, Lai Châu (ngay phía bắc sông Đà) — được gọi là "La Ha Ướt". Người cung cấp thông tin cho Edmondson đến từ Bản Muot, xã Tà Mít (Edmondson & Gregerson 1997). Có 8 ngôi làng La Ha với dân số không quá 1.000 người ở huyện Than Uyên, Lai Châu.- Xã Pha Mu, Than Uyên và Nậm Cần, Tân Uyên, Lai Châu
La Ha Khô (Laha Phlao) của Sơn La — xung quanh sông Đà và sông Nậm Mu- Xã Nong Lay và Nậm Ét, Thuận Châu, Sơn La (ngay phía nam sông Đà; ở Bản Muot, v.v.) — được gọi là "La Ha Khô" - Chiềng Xôm, Liệp Tè, Noong Giông, Nậm Ét ở Sơn La - Nồng Giôn, Chiềng San, Chiềng Đồng, Pi Toong, và Mường Bú của huyện Mường La, tỉnh Sơn La. Tiếng La Ha Nà Tước, xã Pi Toong được ghi chép lại trong Hsiu (2017). - Các huyện Thuận Châu, Mường La, Quỳnh Nhai của tỉnh Sơn La - Đan Bung và Phù Yên gần tỉnh Sơn La trên bờ bắc sông Đà

**Xem thêm**
 Người La Ha- Từ vựng tiếng La Ha ở Wiktionary

**Tham khảo**
 Benedict, Paul K. 1992. " Laha Reexamined." In Linguistics of the Tibeto-Burman Area, 15, no. 2: 207-218.- Diller, Anthony, Jerold A. Edmondson, and Yongxian Luo ed. The Tai–Kadai Languages. Routledge Language Family Series. Psychology Press, 2008.- Gregerson, Kenneth and Jerold A. Edmondson. 1997. " Outlying Kam-Tai: Notes On Ta Mit Laha." In the Mon-Khmer Studies Journal, 27: 257-269.- Ostapira, Weera. 1995. " Notes on Laha final -l". In Linguistics of the Tibeto-Burman Area, vol. 18, no. 1, pp. 173–181.- Wardlaw, Terrance Randall. A phonological comparison between two varieties of Laha: Syllable constituents and tone in Ta Mit and Noong Lay Laha. M.A. Thesis, The University of Texas at Arlington, 2000.

**Liên kết ngoài**
  ABVD: Danh sách từ Laha (Ta Mit) date = ngày 13 tháng 4 năm 2017- https://web.archive.org/web/20131202230717/http://cema.gov.vn/modules.php?name=Content&op=details&mid=512
Thể loại:Ngôn ngữ tại Việt Nam
Thể loại:Ngôn ngữ tại Trung Quốc
Thể loại:Ngữ chi Kra
ASEAN NCAP

Chương trình đánh giá xe mới của Đông Nam Á (New Car Assessment Program for Southeast Asia viết tắt ASEAN NCAP) là chương trình đánh giá tính năng an toàn ô tô Đông Nam Á, thành lập bởi Viên Nghiên cứu An toàn Giao thông Đường bộ Malaysia (MIROS), trụ sở tại Kajang, Selangor Darul Ehsan, Malaysia, là thành viên của hệ thống Global NCAP. Mục đích ASEAN NCAP nhằm nâng cao tiêu chuẩn an toàn phương tiện, nâng cao nhận thức của người tiêu dùng và do đó khuyến khích thị trường cho các phương tiện an toàn hơn trong khu vực.

**Lịch sử**

**Thành viên**
# Malaysian Institute of Road Safety Research (MIROS)
# Global New Car Assessment Program (GNCAP)
# Automobile Associations of Malaysia (AAM)
# Automobile Associations of Philippines (AAP)
# Automobile Associations of Singapore (AA Singapore)
# Automobile Associations of Cambodia (AAC)

**Tiêu chí đánh giá**

**Xem thêm**

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**- AseanNcap-  New Car Assessment Program for Southeast Asia
Thể loại:Công nghiệp ô tô
Thể loại:Công nghệ ô tô
Thể loại:Tổ chức có trụ sở tại Malaysia
Thể loại:Tổ chức trách nhiệm xã hội
Thể loại:Tổ chức tiêu chuẩn
Thể loại:Tổ chức an toàn
Thể loại:Tổ chức an toàn giao thông
Thể loại:Chương trình đánh giá xe mới
Thể loại:Khởi đầu năm 2011 ở Ấn Độ
Thể loại:Tổ chức thành lập năm 2011
Nguyễn Văn Thuận (tướng công an)

Nguyễn Văn Thuận (sinh ngày 8 tháng 12 năm 1965) là một tướng lĩnh của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam, hàm Thiếu tướng, hiện là Giám đốc Công an thành phố Cần Thơ và Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 15.

**Tiểu sử**
Nguyễn Văn Thuận sinh ngày 8 tháng 12 năm 1965 tại xã Hòa Mỹ, huyện Phụng Hiệp, tỉnh Hậu Giang. Ngày 23 tháng 4 năm 1990, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam. Từ tháng 10 năm 1988, ông trải qua nhiều chức vụ như Phó Đội trưởng Đội Chống buôn lậu, hàng cấm, Phó Đội trưởng Đội Trinh sát án kinh tế, công nghiệp và giao thông vận tải, Đội trưởng Đội Điều tra án kinh tế ngoài quốc doanh, Phó Trưởng phòng, Phó Thủ trưởng Cơ quan Cảnh sát điều tra của Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an tỉnh Cần Thơ. Tháng 6 năm 2006, ông được thăng chức là Trưởng phòng Cảnh sát kinh tế; Phó Thủ trưởng Cơ quan Cảnh sát điều tra của Công an thành phố Cần Thơ.
Đến tháng 7 năm 2012, ông được điều làm Trưởng Công an quận Ninh Kiều, Thủ trưởng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an quận Ninh Kiều. Chưa đầy một năm sau, ông được thăng chức làm Phó Giám đốc Công an thành phố Cần Thơ. Từ ngày 1 tháng 10 năm 2018, Giám đốc Công an thành phố Cần Thơ là Đại tá Trần Ngọc Hạnh nghỉ hưu. Nguyễn Văn Thuận được Bộ trưởng Bộ Công an Tô Lâm bổ nhiệm thay thế vào ngày 26 cùng tháng. Năm 2016, ông được bầu làm Đại biểu Hội đồng nhân dân thành phố Cần Thơ nhiệm kỳ 2016 – 2021. Cũng trong năm này, ông đã chỉ đạo Công an thành phố Cần Thơ phá được một đường dây lô đề lớn trong địa bàn thành phố với 15 địa điểm tổ chức ghi số đề, thu giữ 600 triệu đồng tiền mặt và 21 điện thoại di động các loại.
Năm 2019, Đại tá Nguyễn Văn Thuận được thăng quân hàm Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam. Ngày 10 tháng 6 năm 2021, ông chính thức trúng cử Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 15 với tỷ lệ phiếu hợp lệ là 81,02%.

**Lịch sử thụ phong quân hàm**

**Tham khảo**
Thể loại:Người họ Nguyễn tại Việt Nam
Thể loại:Người Hậu Giang
Thể loại:Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam
Thể loại:Giám đốc Công an thành phố Cần Thơ
Thể loại:Tướng lĩnh Công an nhân dân Việt Nam thụ phong thập niên 2010
Thể loại:Tiến sĩ Kinh tế Việt Nam
Thể loại:Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam thụ phong năm 2019
Kế toán thuế tại Hoa Kỳ

Kế toán thuế của Hoa Kỳ đề cập đến kế toán cho các mục đích thuế ở Hoa Kỳ. Không giống như hầu hết các quốc gia, Hoa Kỳ có một bộ nguyên tắc kế toán toàn diện cho mục đích thuế, được quy định bởi luật thuế, riêng biệt và khác biệt với Chuẩn mực Kế toán được chấp nhận.

**Quy tắc cơ bản**
Bộ luật thu nhập nội bộ chi phối việc áp dụng kế toán thuế.  Mục 446 đặt ra các quy tắc cơ bản cho kế toán thuế. Kế toán thuế theo  mục 446 (a) nhấn mạnh tính nhất quán của phương pháp kế toán thuế với các tham chiếu đến kế toán tài chính được áp dụng để xác định phương pháp phù hợp. Người nộp thuế phải chọn phương pháp kế toán thuế bằng phương pháp kế toán tài chính của người nộp thuế làm điểm tham chiếu.

**Các loại phương pháp kế toán thuế**
Các phương pháp kế toán phù hợp được mô tả trong  phần 446 (c) (1) đến (4) cho phép tiền mặt, lũy kế và các phương pháp khác được Sở Thuế vụ (IRS) phê duyệt bao gồm cả các cách kết hợp.
Sau khi chọn phương pháp kế toán thuế, theo  mục 446 (b), IRS có toàn quyền tính lại thu nhập chịu thuế của người nộp thuế bằng cách thay đổi phương pháp kế toán mà người nộp thuế sử dụng để phản ánh rõ ràng thu nhập của người nộp thuế.
Nếu người nộp thuế tham gia vào nhiều doanh nghiệp, người nộp thuế có thể sử dụng một phương pháp khác nhau cho mỗi doanh nghiệp theo  mục 446 (d).
Thể loại:Thuế ở Hoa Kỳ
Tiếng Mantsi

Tiếng Mantsi (còn được gọi là tiếng Lô Lô, tiếng Lô Lô Hoa hoặc tiếng Lô Lô Đỏ), là một ngôn ngữ thuộc nhóm ngôn ngữ Lô Lô-Miến nói bởi người Di ở Trung Quốc và người Lô Lô ở Việt Nam.
Tiếng Mantsi có 40 khởi âm, 27 nguyên âm (11 nguyên âm đơn và 13 nguyên âm kép) và 6 thanh điệu (Lama 2012).

**Phân loại**
Tiếng Mantsi có thể liên quan đến tiếng Kathu (Kasu, Gasu) và tiếng Mo'ang (mɯaŋ51) của châu Văn Sơn, Vân Nam, Trung Quốc (Edmondson 2003). Lama (2012) kết luận rằng tiếng Mantsi (Mondzi) và tiếng Mo'ang tạo thành nhánh khác biệt nhất của nhóm ngôn ngữ Lô Lô-Miến.

**Phân bố**
Người Lô Lô Đỏ và Lô Lô Hoa sống ở tỉnh Hà Giang của Việt Nam. Cả hai đều nói ngôn ngữ tương tự nhau. Ngôn ngữ người Lô Lô Đỏ nói đã được Jerold A. Edmondson nghiên cứu vào cuối những năm 1990. Tại huyện Phú Ninh, Vân Nam, Trung Quốc, các ngôn ngữ liên quan khác được sử dụng bởi tộc người được gọi là Lô Lô Trắng (Edmondson 2003).
Dân tộc Lô Lô ở miền bắc Việt Nam gồm 3.134 người ở Hà Giang, Cao Bằng và huyện Mường Khương của tỉnh Lào Cai. Họ còn được gọi là Mùn Di, Di, Màn Di, La La, Qua La, Ô Man, và Lu Lộc Màn.
 Lô Lô Hoa- Tỉnh Hà Giang 
** Xín Cái, huyện Mèo Vạc 
** Lũng Cú, huyện Đồng Văn
 Lô Lô Đỏ- Tỉnh Hà Giang 
** Huyện Mèo Vạc 
** Huyện Yên Minh
 Lô Lô Trắng- Tỉnh Hà Giang 
** Huyện Mèo Vạc
Người Lô Lô Đen sống ở huyện Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng, ngay phía đông của tỉnh Hà Giang. Người Lô Lô Đen (Ma Ndzi) của Cao Bằng được đề cập trong Iwasa (2003).
 Lô Lô Đen- Huyện Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng 
** Hồng Tri (bao gồm làng Nà Van ) 
** Đức Hạnh (Bảo Lạc) 
** Nghàm Lồm, xã Cô Ba

**Quốc (2011)**
Quốc (2011) liệt kê các làng dân tộc Lô Lô sau đây ở miền bắc Việt Nam.- Huyện Mèo Vạc, Hà Giang 
** xã Thượng Phùng 
*** bản Mỏ Phàng 
*** bản Hoa Cà 
** xã Tân Cái 
*** Cờ Tẳng
*** Cờ Lẳng
*** Mè Lẳng
** bản Sắng Pả A / B, Mèo Vạc - Huyện Đồng Văn, Hà Giang 
** bản Lô Lô, xã Lũng Cú 
** bản Mã Là, xã Lũng Táo 
** khu Đoàn Kết, xã Sủng Là - Huyện Bảo Lạc, Cao Bằng 
** xã Hồng Trị 
*** Cốc Xả Trên/Dưới 
*** Khau Cà 
*** Khau Trang 
*** Nà Van 
*** Khuổi Khon 
*** Khuổi Pao 
** bản Ngàm Lầm, xã Cô Ba - Huyện Bảo Lâm, Cao Bằng 
** xã Đức Hạnh

**Tham khảo**
 Edmondson, Jerold A. 2003.  Three Tibeto-Burman Languages of Vietnamfix-attempted=yes. m.s.- Hsiu, Andrew. 2014. " Mondzish: a new subgroup of Lolo-Burmese date = ngày 3 tháng 3 năm 2016". In Proceedings of the 14th International Symposium on Chinese Languages and Linguistics (IsCLL-14). Taipei: Academia Sinica.- Quốc Khánh Vũ. 2011. Người Lô Lô ở Việt Nam The Lo Lo in Vietnam. Hanoi: VNA Publishing House Nhà xuất bản thông tấn.
Thể loại:Ngôn ngữ tại Việt Nam
Thể loại:Nhóm ngôn ngữ Lô Lô-Miến
Thể loại:Ngôn ngữ tại Trung Quốc
Yến Sơn

Yến Sơn là một xã thuộc huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã Yến Sơn nằm ở phía Nam huyện Hà Trung, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp xã Hà Thái và xã Lĩnh Toại
*Phía tây giáp xã Hà Đông và xã Hà Tân
*Phía nam giáp huyện Hậu Lộc và thị trấn Hà Trung
*Phía bắc giáp xã Hà Bình và xã Hà Lai.
Thị trấn Hà Trung nằm xen giữa địa bàn xã, chia xã làm hai phần ở phía đông và phía tây thị trấn.
Xã Yến Sơn có diện tích 12,83 km², dân số năm 2018 là 7.977 người, mật độ dân số đạt 622 người/km².

**Hành chính**
Xã Yến Sơn được chia thành 11 thôn: Bình Lâm, Chuế Cầu, Đa Quả 1, Đa Quả 2, Đắc Cốc, Đông Ninh, Đường Cát, Nghè Đỏ, Ninh Thôn, Phú Nham, Tây Ninh.

**Lịch sử**
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Yến Sơn là một xã thuộc huyện Hà Trung. Năm 1954, xã Yến Sơn chia thành ba xã Hà Lâm, Hà Ninh và Hà Phong.
Ngày 3 tháng 6 năm 1988, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 99-HĐBT. Theo đó, điều chỉnh 52,9 ha diện tích tự nhiên và 625 người của xã Hà Ninh về thị trấn Hà Trung mới thành lập.
Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Hà Ninh còn lại 575,7 ha diện tích tự nhiên và 2.414 người, có 4 thôn: Da Quả, Cối Thị, Ninh Thôn và Phú Nham.
Trước khi sáp nhập, xã Hà Lâm có diện tích 6,32 km², dân số là 3.759 người, mật độ dân số đạt 595 người/km². Xã Hà Ninh có diện tích 6,51 km², dân số là 4.218 người, mật độ dân số đạt 648 người/km².
Ngày 16 tháng 10 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 786/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Thanh Hóa (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 12 năm 2019). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Hà Lâm và Hà Ninh để tái lập xã Yến Sơn.
Từ xa xưa trên địa bàn xã này có tuyến kênh Nhà Lê nối từ  kinh đô Hoa Lư đến Đèo Ngang đi qua, là tuyến đường thủy đầu tiên trong lịch sử Việt Nam và được coi là tuyến đường Hồ Chí Minh trên sông vì những đóng góp cho các cuộc chiến tranh của người Việt (hiện là một đoạn của sông Lèn theo tên gọi địa phương).

**Chú thích**

**Xem thêm==
Tiếng Si La

Tiếng Si La (còn được gọi là tiếng Sida) là một ngôn ngữ thuộc nhóm ngôn ngữ Lô Lô được sử dụng bởi 2.000 người ở Lào và Việt Nam (Bradley 1997). Người nói tiếng Si La được công nhận chính thức tại Việt Nam, gọi là người Si La.

**Phân bố**
Theo Edmondson (2002), dân số Si La khoảng 700 người ở Việt Nam và sống ở 3 ngôi làng sau đây.- Seo Hay, xã Cần Hồ, tỉnh Lai Châu, Việt Nam - Xì Theo Chai, xã Cần Hồ, tỉnh Lai Châu, Việt Nam - Nòi Sín, xã Mường Nhé, tỉnh Điện Biên, Việt Nam
Theo một già làng Si La, bảy gia đình người Si La đã di cư từ Mường U và Mường Lá của tỉnh Phongsaly, Lào từ 175 năm trước. Ban đầu, họ đến một địa điểm tên là Mường Tùng, và di chuyển nhiều lần trước khi đến địa điểm hiện tại của họ.
Ở Lào, tiếng Si La được nói ở:- Làng Naahok, huyện Nyot U, tỉnh Phongsaly - Ban Ban Sida, Muang Namtha, tỉnh Luông Namtha (tên tự gọi: vɛ˧ɲɯ˧) - Làng Chaohoi, huyện Nyot U; làng Phongsai, huyện Bun Neua (tên tự gọi: go˥ɯ˥ a˩ma˩) (Kingsada 1999)- Làng Longthang, huyện Nyot U; làng Sida, huyện Luông Namtha, tỉnh Luông Namtha (tên tự gọi: si˧la˧) (Shintani 2001)- Làng Namsing, huyện Nyot U (tên tự gọi: ko˥ɯ˨˩) (Kato 2008)

**Tham khảo**
 Edmondson, Jerold A. 2002. "Ngôn ngữ miền Trung và miền Nam của Việt Nam". Thủ tục tố tụng của Hội nghị thường niên lần thứ hai mươi tám của Hiệp hội Ngôn ngữ học Berkeley: Phiên họp đặc biệt về Ngôn ngữ học Tibeto-Burman và Đông Nam Á (2002), trang.   1 L1313.- Ma Ngọc Dũng. 2000. Văn hóa Si La. Hà Nội: Nhà ở ban văn phòng dân tộc tôc.
Thể loại:Ngôn ngữ tại Việt Nam
Thể loại:Ngôn ngữ tại Lào
Thể loại:Nhóm ngôn ngữ Lô Lô-Miến
Tập đoàn Doosan

Doosan () là một tập đoàn đa ngành lớn và lâu đời của Hàn Quốc. Doosan có mặt trong danh sách Forbes Global từ năm 2000. Năm 2009, Doosan đứng thứ 471 trong bảng xếp hạng Fortune Global 500, cùng năm đó, Doosan xếp thứ 4 trong danh sách 40 công ty xuất sắc nhất năm của tuần báo tài chính Business Week, Mỹ.

**Lịch sử**
Tập đoàn Doosan được thành lập vào năm 1896, xuất phát điểm là một cửa hàng của Park Seung Jik tại Baeogai (nay là Jongno 4, Seoul). Từ đó, Doosan đã phát triển thành một tập đoàn đa quốc gia, tập trung vào sản xuất hàng hóa tiêu dùng, công nghiệp chế tạo, thương mại và xây dựng.
Năm 2017, Doosan có 41,400 nhân viên tại 38 quốc gia và vùng lãnh thổ trên toàn cầu.

**Tham khảo**
Thể loại:Khởi đầu năm 1896 ở Triều Tiên
Thể loại:Chaebol
Thể loại:Nhãn hiệu Hàn Quốc
Tiếng Pu Péo

Tiếng Pú Péo (tên tự gọi: qa0 biau33; tên tiếng Trung Pǔbiāo 普标 Phổ Tiêu) là một ngôn ngữ Kra, là tiếng nói của người Pu Péo ở miền Bắc Việt Nam và Vân Nam, Trung Quốc. Chưa rõ ý nghĩa của cái tên "Pu Péo".
Tiếng Pu Péo đang bị đe doạ nghiêm trọng. Thêm nữa, đa số người Pu Péo không có điều kiện tiếp cận nước sạch.
Tiếng Maza, một ngôn ngữ Lô Lô-Miến nói ở gần vùng người Pu Péo, nổi bật ở chỗ có một lớp nền tiếng Pu Péo (Hsiu 2014:68-69).

**Phân bố**
Ở Việt Nam, tiếng Pu Péo được nói ở làng Phố Là và Sủng Chéng tại huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang, và có lẽ ở cả huyện Yên Minh và Mèo Vạc.
Tran (2011: 15) ghi nhận tiếng Pu Péo được nói ở các địa điểm sau của tỉnh Hà Giang.- Phố Là, Sùng Chéng, Phố Bảng, Phó Cáo và xã Má Lé của huyện Đồng Văn - Cháng Lổ và Sùng Chéng của xã Phú Lũng, huyện Yên Minh - Tiến Xuân, xã Yên Cường, huyện Bắc Mê - Huyện Mèo Vạc
Người Pu Péo ở Việt Nam tuyên bố rằng họ đã sống lâu đời ở các làng sau ở Việt Nam và Trung Quốc (Tran 2011: 16).- Huyện Đồng Văn, Việt Nam 
** Phố Bảng (Mó Biêng) 
** Phó Cáo (Mó Cao) 
** Phó Là (Mó Nê) 
** Phó Lủng (Mó Căn) - Huyện Ma Lật Pha, Trung Quốc 
** Phú Trú (Mó Nương) 
** Phú Trác (Mó Căn) 
** Phú Pliông (Mó Phuông) 
** Phú Trao (Mó Rào)
Ở Trung Quốc, tiếng Pu Péo được nói ở Thiết Xưởng 铁厂 và Đổng Can 懂干 ở huyện Ma Lật Pha, châu tự trị Tráng Miêu Văn Sơn, Vân Nam (Liang, et al. 2007). Nhiều người Pu Péo đã chuyển sang tiếng Quan Thoại Tây Nam, mặc dù nó vẫn được sử dụng ở các làng như Phổ Phong 普峰.

**Âm vị học**
Tiếng Pu Péo có các thanh sau: A1, A2, B1, B2, C1, C2, D1, D2.
Giống như tiếng Cờ Lao Trắng và tiếng Bố Ương, từ trong tiếng Pu Péo có thể mang cấu trúc âm tiết rưỡi hiếm thấy trong ngữ hệ Thái-Kadai.

**Tham khảo**

**Đọc thêm**
Hsiu, Andrew. 2014. " Mondzish: a new subgroup of Lolo-Burmese date = ngày 3 tháng 3 năm 2016". In Proceedings of the 14th International Symposium on Chinese Languages and Linguistics (IsCLL-14). Taipei: Academia Sinica.
*Liang Min, Zhang Junru & Li Yunbing (2007). Pubiao yu yanjiu. Beijing: The Ethnic Publishing House.
*Nguyen, Thu Quynh. 2019.  Characteristics of Pu Peo: A language at risk of endangerment date = ngày 29 tháng 3 năm 2019. Presentation at the Conference on Asian Linguistic Anthropology, the CALA 2019, Paññāsāstra University of Cambodia.
*Trần, Văn Ái. 2011. Văn hóa dân gian của dân tộc Pu Péo ở Việt Nam. Hanoi: Nhà xuất bản văn hóa thông tin. 978-604-50-0048-9
*Various. 2012. Dân ca các dân tộc Pu Péo, Sán Dìu, Dao, Lô Lô, Cao Lan. Hanoi: Nhà xuất bản văn hóa dân tộc. 978-604-70-0153-8

**Liên kết ngoài**
  ABVD: danh sách từ Qabiao date = ngày 18 tháng 5 năm 2016- https://web.archive.org/web/20131202230837/http://cema.gov.vn/modules.php?name=Content&op=details&mid=526
Thể loại:Ngôn ngữ tại Việt Nam
Thể loại:Ngôn ngữ tại Trung Quốc
Thể loại:Ngữ chi Kra
Buôn lậu người

Tập tin:Schnorr von Carolsfeld Bibel in Bildern 1860 066.png|phải|nhỏ| Rahab là một kẻ chuyển người lậu trong bản khắc gỗ năm 1860 này của Julius Schnorr von Karolsfeld 
Chuyển người lậu, đưa người lậu, buôn lậu người (còn gọi là đưa người bất hợp pháp), theo luật pháp Hoa Kỳ, là "việc tạo thuận lợi, vận chuyển,hay cố gắng vận chuyển hoặc nhập cảnh bất hợp pháp của một người hoặc nhiều người qua biên giới quốc tế, vi phạm luật pháp của một hoặc nhiều quốc gia, một cách trắng trợn hoặc thông qua sự lừa dối, chẳng hạn như việc sử dụng các tài liệu gian lận ".
Trên bình diện quốc tế, thuật ngữ này được hiểu và thường được sử dụng thay thế cho việc chuyển người di cư lậu, được định nghĩa trong Nghị định thư chống buôn lậu người di cư bằng đường bộ, đường biển và đường hàng không, bổ sung cho Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia là "... mua sắm, để có được, trực tiếp hoặc gián tiếp, một lợi ích tài chính hoặc vật chất khác, về sự xâm nhập bất hợp pháp của một người vào một đảng của nhà nước mà người đó không phải là một quốc gia".
Hành vi của việc chuyển người lậu đã chứng kiến sự gia tăng trong vài thập kỷ qua và ngày nay chiếm một phần đáng kể trong nhập cư bất thường ở các nước trên thế giới. Việc chuyển người lậu thường diễn ra với sự đồng ý của những người bị chuyển lậu, và những lý do phổ biến cho các cá nhân tìm cách di chuyển lậu bao gồm cơ hội việc làm và kinh tế, cải thiện cá nhân và/hoặc gia đình, và thoát khỏi sự khủng bố, bạo lực hoặc xung đột.
Năm 2015, cuộc nội chiến đang diễn ra ở Syria đã dẫn đến sự dịch chuyển lớn và phụ thuộc vào những người buôn lậu để hỗ trợ người dân tìm kiếm nơi trú ẩn ở châu Âu. Điều này cũng đã dẫn đến các phong trào chưa từng có - và hàng loạt cái chết - trên khắp Địa Trung Hải. Theo thống kê của UNHCR, đã có gần một triệu lượt người đến bằng đường biển ở châu Âu vào năm 2015 và hơn 2900 người di cư đã chết hoặc mất tích. Theo Dự án Di dân mất tích của IOM, đã có hơn 3800 người chết trong khi di cư trên khắp thế giới vào năm 2015.
Không giống như buôn người, đưa người lậu được đặc trưng bởi sự đồng ý giữa khách hàng và người thực hiện đưa người lậu - một thỏa thuận hợp đồng thường chấm dứt khi đến địa điểm đích. Tuy nhiên, trong thực tế, tình huống đưa người có thể rơi vào tình huống có thể được mô tả tốt nhất là vi phạm nhân quyền cực độ, với những người muốn được chuyển lậu đã bị đe dọa, lạm dụng, khai thác và tra tấn, và thậm chí tử vong dưới tay những kẻ đưa người. Những người liên quan đến hoạt động đưa người lậu cũng có thể là nạn nhân của nạn buôn người, ví dụ như khi họ bị lừa về các điều khoản và điều kiện về vai trò của họ cho mục đích khai thác sức lao động của họ trong hoạt động đưa người lậu.

**Tham khảo**
Thể loại:Quyền tị nạn
Thể loại:Hoạt động tội phạm có tổ chức
Thể loại:Nhập cư trái phép
Tuyết Đậu Trí Giám

Tuyết Đậu Trí Giám (zh. 雪窦智鑑, ja. Setchō Chikan, 1105-1192), cũng được gọi là Túc Am Trí Giám, là Thiền sư Trung Quốc đời Tống, thuộc đời thứ 12 của Tông Tào Động. Sư nối pháp Thiền sư Thiên Đồng Tông Giác, đệ tử của sư có Thiền sư Thiên Đồng Như Tịnh.

**Cơ duyên và hành trạng**
Sư họ Ngô, quê ở Trừ Châu, tỉnh An Huy, Trung Quốc. Theo sách kể lại, từ nhỏ sư đã có duyên lành với Phật Pháp. Như một hôm, người mẹ rửa mụn nhọt trên tay sư và hỏi: "Con thấy tay mình thế nào?" Sư đáp: "Tay con giống tay Phật!"
Sau khi xuất gia, sư đến tu học ở chổ của Thiền sư Chân Yết Thanh Liễu tại Trường Lô. Trong pháp hội này, có đại đệ tử của Thiền sư Chân Yết là Tông Giác khi ấy đang làm thủ chúng, Tông Giác rất xem trọng và quý mến sư. Về phía sư, mặc dù Tông Giác chỉ ở vai vế là sư huynh đồng môn nhưng sư rất kính trọng Tông Giác và coi đó là thầy của mình.
Rời chổ của Chân Yết, sư đến núi Tượng Sơn ẩn cu tu hành. Ở đây thường hay xảy ra nhiều chuyện quỷ mị, ma quái. Tuy vậy nhưng tâm sư vẫn vững vàng không bị mê hoặc. Vào một đêm nọ, sư bỗng nhiên đại ngộ, liền đến gặp Tông Giác trình sở ngộ và được Tông GIác ấn khả.
Năm 1154, sư đến trụ trì tại chùa Thê Chân (zh. 棲真寺) ở gần Hàng Châu. Sau đó, sư cũng lần lượt trụ trì tại các chùa như: Định Thủy tự, Hương Sơn tự và Báo Ân tự.
Năm 1184, sư đến trụ trì ở núi Tuyết Đậu và khai đường giảng pháp. Tại đây, có rất nhiều thiền sinh đến tham học.
Sư có để lại một bài kệ:
Thế Tôn có mật ngữ
Ca - diếp không che giấu
Đêm khuya mưa hoa rụng
Cả thành ngập nước thơm.
Sư được cho là đã viết câu thơ: "Được một Tông, mất một Sùng. Chắp tay trước, đập ngực sau." để chế nhạo Thiền sư Hoằng Trí Chính Giác nổi tiếng. "Tông" chỉ cho Tuyết Đậu Tự Tông - đệ tử đắc pháp của Hoằng Trí và "Sùng" chỉ cho Dã Đường Phổ Sùng (zh. 野堂普崇) - môn đệ của Hoằng Trí nhưng sau đó bỏ đi và theo học với tông Lâm Tế.
Cuối đời, sư lập am ở phía Đông của Tuyết Đậu Thiền Tự và ẩn cư tại đây cho đến khi viên tịch vào năm 1192. Sau khi sư tịch, đệ tử trà tỳ và xây tháp thờ tại núi Tuyết Đậu.

**Nguồn tham khảo**
Thể loại:Thiền sư Trung Quốc
Thể loại:Tào Động tông
Thể loại:Người An Huy
Tiếng Chứt

Tiếng Chứt (Chut, Cheut) hay tiếng Rục-Sách là một cụm phương ngữ được nói bởi dân tộc Chứt ở Việt Nam và khoảng 450 người ở tỉnh Khammouane, Lào. Nó có lẽ là ngôn ngữ Vietic gần gũi nhất với tiếng Arem.
Tiếng Chứt có hệ thống bốn âm vực giống tiếng Thavưng (phân biệt về cả cao độ). Khác với tiếng Việt, tiếng Chứt có tiền âm tiết (với một nguyên âm không nhấn), chẳng hạn như trong từ caku:4 "gấu".

**Phân bố**
Tiếng Chứt được nói ở các làng sau ở Việt Nam. 
Sách
*Lâm Hóa
*Hóa Tiến
*Lâm Sum
*Hóa Hợp
*Hóa Lương
*Thượng Hóa
Mày
*Ca Oóc
*Bai Dinh
*Cha Lo
Rục
*Yên Hợp
*Phú Minh

**Tham khảo**
Tạ Long (1975). "Về mối quan hệ cộng đồng tộc người giữa ba nhóm 'Mày', Rục, Sách". Trong Ủy ban khoa học xã hội Việt Nam: Viện dân tộc học. Về vấn đề xác định thành phần các dân tộc thiểu số ở miền bắc Việt Nam, 518-530. Hà Nội: Nhà xuất bản khoa học xã hội.

**Liên kết ngoài**
  Người Chứt 05:06 PM 21/01/2016-  Người Chứt Ủy ban Dân tộc 03:44 PM 04/11/2015
Thể loại:Nhóm ngôn ngữ Việt-Mường
Thể loại:Ngôn ngữ tại Lào
Thể loại:Ngôn ngữ tại Việt Nam
Thiên Đồng Tông Giác

Thiên Đồng Tông Giác (zh. 天童宗珏, ko. 천동종각 Ch'ŏndong Chonggak, ja. Tendō Shūkaku, 1091-1162), cũng được gọi là Đại Hưu Tông Giác, là Thiền sư Trung Quốc đời Tống, thuộc đời thứ 11 của Tào Động tông. Sư kế thừa Thiền sư Chân Yết Thanh Liễu, đệ tử nối pháp của sư có Thiền sư Tuyết Đậu Trí Giám.

**Cơ duyên và hành trạng **
Sư họ Tôn, tự là Đại Lâm, quê ở Hòa Châu (nay là huyện Hòa, tỉnh An Huy, Trung Quốc).
Năm 16 tuổi, sư xuất gia. Hai năm sau, sư thọ giới cụ túc. Trước, sư tham vấn Thiền sư Tổ Chiếu Đạo Hòa (Vân Môn Tông, 1057-1124). Sau khi Thiền sư Tổ Chiếu viên tịch, sư đến yết kiến Thiền sư Chân Yết Thanh Liễu và đại ngộ, kế thừa pháp mạch của vị này.
Niên hiệu Thiệu Hưng thứ 2 (1132), sư đến trụ trì tại chùa Nhạc Lâm ở huyện Phụng Hoa, tỉnh Triết Giang trong khoảng thời gian 23 năm. Tiếp, sư đến trụ trì tại Tuyết Đậu Thiền Tự ở núi Tuyết Đậu trong khoảng thời gian 4 năm.
Năm 1159, sư đến trụ trì tại Thiên Đồng Thiền Tự ở Ninh Ba, Triết Giang cho đến cuối đời.
Sư nói kệ dạy chúng:
Kiếp trước dạo chơi ngoài thế tục
Diệu khế không thể dùng ý nghĩ
Chân chứng nào mượn lời truyền
Đến chừng được: rỗng rang sáng suốt, thì mây trắng xua tan miền núi lạnh
Linh quang toả chiếu chừ trăng thanh dõi theo bóng thuyền đêm
Chính lúc đó phải làm sao nhỉ
Thiên chánh đâu từng lìa bản vị
Tung hoành nào mượn tiếng nhân duyên.
Một hôm, có vị tăng hỏi: "Thế nào là đạo?" Sư nói: "Chớ dẹp bảng chỉ đường ở ngã tư!"
Năm 1162, sư thị tịch, trụ thế hơn 72 năm, hạ lạp 54 năm. Đệ tử trà tỳ xây tháp thờ tại Thiên Đồng Thiền Tự.

**Nguồn tham khảo**
Thể loại:Thiền sư Trung Quốc
Thể loại:Tào Động tông
Massage cho mèo

Massage cho mèo là một phương pháp được sử dụng bởi các nhà vật lý trị liệu và chủ nuôi để duy trì hệ thống tuần hoàn và khớp khỏe mạnh ở mèo.

**Những lợi ích**
Chạm, âu yếm và vuốt ve mèo có thể làm chúng kích thích giải phóng các hóa chất gọi là cytokine, từ đó báo hiệu cho não giải phóng các hóa chất giảm đau tự nhiên gọi là endorphin. Mèo có thể biểu lộ sự thích thú của chúng khi được mát xa bằng cách kêu rừ rừ và nhẹ nhàng co bóp bàn chân.
Liệu pháp xoa bóp có thể mang lại lợi ích tương tự cho mèo như đối với con người, bao gồm các biện pháp phòng ngừa và là giải pháp giúp giảm đau cho chúng. Có thể sử dụng phương cách mát-xa cho mèo để trấn an một con mèo đang lo lắng. Mát xa mèo cũng có thể làm giảm huyết áp của chủ vật nuôi, đóng vao trò là một kỹ thuật thư giãn cho cả người lẫn mèo. Massage mèo rất hữu ích khi mèo cần vuốt ve khi sinh nở và làm tăng sự thân mật giữa chủ và mèo.
Mát-xa cho mèo cũng tạo điều kiện cho chủ của nó tìm được những điểm bất thường có thể có trên da mèo, những triệu chứng nghiêm trọng như những vùng bị đau và sưng.
Mát-xa cho mèo có thể làm tăng khả năng vận động và linh hoạt ở những con mèo bị viêm khớp. Hành động này cũng là một phương cách đẩy nhanh tiến trình hồi phục chức năng cho cá thể mèo phải phẫu thuật. Liệu pháp xoa bóp có thể có tác động tích cực đến hệ thống tiêu hóa của mèo và bộ lông - da của chúng.

**Tham khảo**
Thể loại:Massage
Thể loại:Sức khỏe mèo
Tiếng Kri

Tiếng Kri (Krìì) là một ngôn ngữ thuộc ngữ chi Việt được mô tả gần đây. Người nói tiếng Kri sống ở thung lũng Thượng Ñrong (Nam Noy) của tỉnh Khammouane, Lào, cũng như các địa điểm khác trong khu bảo tồn đa dạng sinh học Nakai-Nam Theun. Ngôn ngữ này thông hiểu với tiếng Pròòngq nói ở một số làng ở hạ nguồn so với tiếng Kri (Enfield & Diffloth 2009).
Người Kri tự gọi mình là mleeng Kri và ngôn ngữ của họ là meengq Kri. Họ có lối sống đốt rừng làm nương rẫy, cứ 2–3 năm chuyển nơi ở (Chamberlain 1998). Mỗi khi người thân mất, người Kri phá nhà cũ đi, lấy vật liệu căn nhà cũ này để xây dựng một ngôi nhà mới ở một địa điểm khác. Ngoài tiếng Kri, nhiều người lớn, đặc biệt là nam giới, cũng thông thạo tiếng Việt, Saek, Bru hay Lào.

**Tham khảo**

**Đọc thêm**
 doi=10.1163/1960602809x00063

**Liên kết ngoài**
  http://sealsxxii.vjf.cnrs.fr/Document/ Ab khu vực-Enfield.pdf date=2020-09-21 
Thể loại:Nhóm ngôn ngữ Việt-Mường
Thể loại:Ngôn ngữ tại Lào
Lương Sơn Duyên Quán

Lương Sơn Duyên Quán (zh. 梁山緣觀, ko. 량산연관 Lyangsan Yŏngwan, ja. Ryōzan Enkan, 920-990) là Thiền sư Trung Quốc đời Tống, Tổ đời thứ 5 của Tông Tào Động. Sư là đệ tử đắc pháp của Thiền Sư Đồng An Quán Chí và có môn đệ xuất sắc nhất là Thiền Sư Thái Dương Cảnh Huyền.

**Cơ duyên và hành trạng**
Các tư liệu về tiểu sử của sư rất hiếm hoi, chủ yếu được chép lại trong một số bộ sách như Cảnh Đức Truyền Đăng Lục, Ngũ Đăng Hội Nguyên. Cảnh Đức Truyền Đăng Lục có kể lại một số công án vấn đáp giữa sư với đệ tử và các bài Thiền kệ do sư sáng tác.
Sư sinh năm 920, quê ở Lãng Châu. Sau khi ngộ đạo nơi Thiền sư Đồng An Quán Chí, sư đến xiển dương tông phong tại núi Lương (nay thuộc tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc).
Có tăng đến tham vấn hỏi sư: "Sư hát khúc ca nhà ai, Tông phong nối tự người nào?" Sư nói: "Rồng sanh rồng con, phụng sinh phụng con."
Tăng hỏi: "Thế nào là chỉ ý Tổ sư từ Tây lại?" Sư đáp: "Thông Lĩnh chẳng truyền tin đất Hán; Người Hồ hát dối bài ca thái bình."
Sư có làm một số bài kệ:
Bài thứ nhất
Hán văn:
梁 山 一 曲 歌
格 外 人 難 和
十 载 訪 知 音
未 常 逢 一 箇
Phiên âm:
Lương Sơn nhất khúc ca
Cách ngoại nhân nan hòa
Thập tái phỏng tri âm
Vị thường phùng nhứt cá
Dịch nghĩa:
Lương Sơn một khúc ca
Cách, điệu người khó hòa
Mười năm tìm tri âm
Gặp gỡ vẫn còn xa.
Bài thứ hai
Hán văn:
紅 燄 藏 吾 身
何 須 塔 廟 新
有 人 相 肯 重
灰 裏 貌 全 真
Phiên âm:
Hồng diễm tàng ngô thân
Hà tu tháp miếu tân
Hữu nhân tương khẳng trọng
Khôi (hôi) lý mạo toàn chân
Dịch nghĩa:
Lửa dữ giấu toàn thân
Cần chi tháp miếu tân
Có người chịu khẳng trọng
Trong tro vẽ toàn chân.
Năm 990, sư an nhiên thị tịch, hưởng thọ 70 tuổi.

**Nguồn tham khảo**
Thể loại:Thiền sư Trung Quốc
Thể loại:Tào Động tông