Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Chlorurus gibbus

Chlorurus gibbus là một loài cá biển thuộc chi Chlorurus trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1829.

**Từ nguyên**
Tính từ định danh của loài trong tiếng Latinh có nghĩa là "có bướu gù", hàm ý đề cập đến bướu thịt trên trán của những con cá đực trưởng thành.

**Phạm vi phân bố và môi trường sống**
Trước năm 2000, C. gibbus được cho là có phạm vi trải rộng trên khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, tuy nhiên quần thể hiện tại của C. gibbus chỉ giới hạn ở Biển Đỏ và vịnh Aqaba (nhưng không trải dài đến vịnh Aden).
Quần thể còn lại được tách thành hai loài riêng biệt, Chlorurus strongylocephalus ở Ấn Độ Dương và Chlorurus microrhinos ở Tây–Trung Thái Bình Dương. Cả ba loài được xếp vào nhóm phức hợp loài vì có kiểu hình khá giống nhau ở cá đực.
C. gibbus sống gần các rạn san hô và trên nền đáy cát ở vùng nước nông ven bờ hoặc trong các đầm phá và vịnh, độ sâu khoảng từ 2 đến 30 m.

**Mô tả**
C. gibbus có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là 70 cm. Thân thuôn dài, hình bầu dục. Vây đuôi cụt ở cá cái; lõm sâu hình lưỡi liềm ở cá đực. Chúng là một loài dị hình giới tính.
Cá đực có màu xanh lục lam với các vạch màu hồng tím trên vảy. Cá đực trưởng thành có một bướu lớn trên trán. C. gibbus đực không có vệt xanh lam sáng như C. gibbus, và hai bên má không có màu vàng lục như C. strongylocephalus. Cá cái có thân và đầu màu vàng; vảy có các vạch màu cam. Vây ngực màu đỏ nâu; các vây còn lại có viền xanh sáng. Trên mõm và dưới cằm có các vệt màu xanh lam.
Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9.

**Sinh thái học**
Thức ăn của C. gibbus là tảo. Chúng thường hợp thành đàn nhỏ trên các mỏm đá và rạn san hô. Loài này được ghi nhận là có thể gây ra ngộ độc ciguatera.
C. gibbus được đánh bắt phổ biến ở khu vực trung tâm Biển Đỏ. Đây là loài cá mó có tầm quan trọng trong thương mại ở Jeddah.

**Tham khảo**
G
Thể loại:Cá Ấn Độ Dương
Thể loại:Cá biển Đỏ
Thể loại:Cá Israel
Thể loại:Cá Yemen
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1829
Chlorurus japanensis

Chlorurus japanensis là một loài cá biển thuộc chi Chlorurus trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1789.

**Từ nguyên**
Từ định danh của loài được đặt theo tên của nơi mà mẫu định danh được tìm thấy, Nhật Bản (–ensis: hậu tố biểu thị nơi chốn).

**Phạm vi phân bố và môi trường sống**
C. japanensis có phạm vi phân bố khá rộng ở Tây Thái Bình Dương. Từ quần đảo Trường Sa (Việt Nam), phạm vi của loài này mở rộng đến hầu hết khu vực Tam giác San Hô; ngược lên phía bắc đến quần đảo Ryukyu (Nhật Bản) và đảo Đài Loan; trải dài đến rạn san hô Great Barrier và các rạn san hô vòng trên biển San Hô ở phía nam; về phía đông đến quần đảo Mariana, Palau, Liên bang Micronesia, quần đảo Marshall, Vanuatu, Fiji, Tonga và quần đảo Samoa.
C. japanensis sống gần các rạn san hô viền bờ và rạn san hô trong các đầm phá ở độ sâu đến ít nhất là 20 m.

**Mô tả**
C. japanensis có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là 31 cm. Thân thuôn dài, hình bầu dục. Vây đuôi hơi tròn hoặc cụt ở cá cái, hơi lõm ở cá đực. C. japanensis cái có màu nâu sẫm nhưng vây đuôi màu đỏ cam. Thân của cá đực có hai màu rõ rệt: màu vàng nhạt ở thân sau, chuyển dần thành màu xanh lục lam ở cuống và vây đuôi, vảy có các vạch màu cam; thân trước màu nâu tím, tạo thành một dải xiên xuống bụng. Đỉnh đầu màu tím xám; hai bên má màu vàng. Có 3 vệt màu xanh lục lam băng qua mắt, vệt dưới cùng nối liền với vệt xanh ở quanh môi.
Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9; Số tia vây ở vây ngực: 15.

**Phân loại học**
C. japanensis là một loài chị em với Chlorurus sordidus. Cá đực của cả hai có chung kiểu hình là cuống và vây đuôi không cùng màu với thân. Ngoài ra, cả hai loài này cũng có chung kiểu hình ở vây lưng và vây hậu môn (màu xanh lam) với Chlorurus capistratoides: cả hai vây này đều có một dải màu cam ở giữa.
Năm 1906, Jordan và Seale đã mô tả hai loài mới nhưng dựa trên hai kiểu hình cá đực và cá cái của C. japanensis: Callyodon abacurus (đực) và Ca. pyrrhurus (cái).

**Sinh thái học**
Thức ăn của C. japanensis là tảo. C. japanensis sống đơn độc hoặc hợp thành đàn nhỏ trên các mỏm đá và rạn san hô. Cá đực có thể sống theo chế độ hậu cung, với khoảng 2–3 con cá cái trong nhóm.
C. japanensis được đánh bắt bằng phương pháp thủ công, nhưng không phải là loài được nhắm mục tiêu.

**Tham khảo**
J
Thể loại:Cá Thái Bình Dương
Thể loại:Cá Việt Nam
Thể loại:Cá Malaysia
Thể loại:Cá Indonesia
Thể loại:Cá Philippines
Thể loại:Cá Papua New Guinea
Thể loại:Cá Đài Loan
Thể loại:Cá Nhật Bản
Thể loại:Cá Úc
Thể loại:Cá châu Đại Dương
Thể loại:Cá Palau
Thể loại:Cá Tonga
Thể loại:Cá Fiji
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1789
Hóa hơi

Bốc hơi (hoặc hóa hơi) của một nguyên tố hoặc hợp chất là sự chuyển thể từ thể lỏng sang thể hơi . Có hai loại hóa hơi: bay hơi và sôi. Bay hơi là một hiện tượng bề mặt, trong khi sôi là hiện tượng khối. 
Sơ đồ này cho thấy danh pháp cho các chuyển thể khác nhau.
Sự bay hơi là sự chuyển thể từ thể lỏng sang thể hơi (trạng thái của chất dưới nhiệt độ tới hạn) xảy ra ở nhiệt độ dưới nhiệt độ sôi ở áp suất nhất định. Sự bay hơi xảy ra trên bề mặt. Sự bay hơi chỉ xảy ra khi áp suất riêng phần của hơi của một chất nhỏ hơn áp suất hơi cân bằng. Ví dụ, do áp suất giảm liên tục hoặc âm, hơi nước được bơm ra khỏi dung dịch sẽ để lại một chất lỏng đông lạnh.
Đun sôi cũng là một giai đoạn chuyển từ thể rắn sang thể khí, nhưng sự sôi là sự hình thành hơi dưới dạng bọt khí bên dưới bề mặt chất lỏng. Đun sôi xảy ra khi áp suất hơi cân bằng của chất lớn hơn hoặc bằng áp suất môi trường. Nhiệt độ tại đó xảy ra sôi là nhiệt độ sôi, hoặc điểm sôi. Điểm sôi thay đổi theo áp lực của môi trường.
Thăng hoa là sự chuyển thể trực tiếp từ thể rắn sang thể khí, bỏ qua thể lỏng trung gian. Bởi vì nó không liên quan đến thể lỏng, nó không phải là một dạng hóa hơi.
Thuật ngữ hóa hơi cũng đã được sử dụng theo cách thông tục hoặc cường điệu để chỉ sự phá hủy vật lý của một vật thể tiếp xúc với nhiệt độ cao hoặc lực nổ, trong đó vật thể thực sự được thổi thành những mảnh nhỏ thay vì theo nghĩa đen được chuyển thành dạng khí. Ví dụ về việc sử dụng này bao gồm "hóa hơi" của đảo Elugelab không có người ở Quần đảo Marshall trong cuộc thử nghiệm nhiệt hạch Ivy Mike năm 1952.
Tại thời điểm đủ lớn sao băng hay sao chổi va chạm, sao băng nổ, hiện tượng phân hạch hạt nhân, phản ứng nhiệt hạch, hoặc lý thuyết phản vật chất nổ vũ khí, một thông lượng của rất nhiều tia gamma, X-quang, tia cực tím, hình ảnh ánh sáng và nhiệt photon đình công vật chất trong một lượng thời gian ngắn như vậy (một số lượng lớn các photon năng lượng cao, nhiều chồng chéo trong cùng một không gian vật lý) khiến tất cả các phân tử mất liên kết nguyên tử và "bay ra". Tất cả các nguyên tử mất vỏ electron và trở thành các ion tích điện dương, lần lượt phát ra các photon có năng lượng thấp hơn một chút so với lượng chúng đã hấp thụ. Tất cả các vật chất như vậy trở thành một loại khí của hạt nhân và electron bay lên không khí do nhiệt độ cực cao hoặc liên kết với nhau khi chúng nguội. Vật chất bốc hơi theo cách này ngay lập tức là một plasma ở trạng thái entropy tối đa và trạng thái này giảm dần qua yếu tố thời gian trôi qua do các quá trình tự nhiên trong sinh quyển và tác động của vật lý ở nhiệt độ và áp suất bình thường.
Một quá trình tương tự xảy ra trong quá trình cắt bỏ xung của siêu xung Laser, trong đó dòng bức xạ điện từ tới sẽ phá hủy bề mặt electron của vật liệu mục tiêu, để lại các nguyên tử tích điện dương đối mặt với vụ nổ Coulomb.

**Tham khảo**
Thể loại:Quá trình hóa học
Thể loại:Hóa lý
Chlorurus oedema

Chlorurus oedema là một loài cá biển thuộc chi Chlorurus trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1909.

**Từ nguyên**
Từ định danh của loài bắt nguồn từ οἴδημᾰ trong tiếng Hy Lạp cổ đại, mang nghĩa là "khối u", hàm ý đề cập đến bướu trên trán của những con đực lớn.

**Phạm vi phân bố và môi trường sống**
C. oedema có phạm vi phân bố giới hạn ở Tây Thái Bình Dương. Từ quần đảo Ryukyu (Nhật Bản) và đảo Đài Loan, phạm vi của chúng trải dài về phía nam, băng qua Philippines đến đảo Sulawesi và Halmahera (Indonesia), cũng như Đông Timor, xa hơn ở phía đông đến đảo Manus (Papua New Guinea). Những ghi nhận của loài này tại Ấn Độ Dương và bờ biển Úc có thể là nhầm lẫn những loài cá mó đầu gù khác: Chlorurus cyanescens và Chlorurus rhakoura.
C. oedema sống gần các rạn san hô ven bờ và trong các đầm phá ở độ sâu đến ít nhất là 50 m.

**Mô tả**
C. oedema có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là 45 cm. Thân thuôn dài, hình bầu dục. Bướu trên trán nằm cao hơn mắt.
Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9.

**Sinh thái học**
Thức ăn của C. oedema là tảo. C. oedema có thể sống đơn độc hoặc hợp thành đàn trên các rạn san hô.
C. oedema được đánh bắt để làm thực phẩm.

**Tham khảo**
O
Thể loại:Cá Thái Bình Dương
Thể loại:Cá Nhật Bản
Thể loại:Cá Đài Loan
Thể loại:Cá Philippines
Thể loại:Cá Indonesia
Thể loại:Cá Papua New Guinea
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1909
Chlorurus spilurus

Chlorurus spilurus là một loài cá biển thuộc chi Chlorurus trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1840.

**Từ nguyên**
Từ định danh của loài được ghép bởi hai từ trong tiếng Hy Lạp cổ đại: spilos (σπίλος, "đốm") và ourá (οὐρά, "đuôi"), hàm ý đề cập đến đốm lớn trên cuống đuôi của cá con đang lớn.

**Phạm vi phân bố và môi trường sống**
C. spilurus có phạm vi phân bố rộng khắp Tây và Trung Thái Bình Dương, thưa vắng hơn ở Đông Ấn Độ Dương (chỉ được biết đến tại quần đảo Cocos (Keeling) và đảo Giáng Sinh, bờ biển Tây Úc và các rạn san hô vòng ở ngoài khơi). Quần thể của loài này trước đây được xác định nhầm là Chlorurus sordidus, một loài có phạm vi giới hạn ở Biển Đỏ và Ấn Độ Dương. Việc phân loại dựa trên sự khác biệt về trình tự ty thể và hình thái.
C. spilurus được ghi nhận trên khắp vùng biển các nước Đông Nam Á (trừ biển Andaman), mở rộng phạm vi về phía đông đến hầu hết các quần đảo, đảo quốc thuộc châu Đại Dương (bao gồm cả quần đảo Hawaii và Rapa Iti, xa nhất là đến quần đảo Pitcairn); ngược lên phía bắc đến vùng biển phía nam Nhật Bản, bao gồm quần đảo Ryukyu và quần đảo Ogasawara; giới hạn ở phía nam đến bờ biển Đông Úc và đảo Lord Howe.
Cá cái giai đoạn đầu
C. spilurus sống gần các rạn san hô viền bờ và rạn san hô trong các đầm phá ở độ sâu đến ít nhất là 30 m.

**Mô tả**
C. spilurus có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là 40 cm. Thân thuôn dài, hình bầu dục. C. spilurus đực có màu xanh lục lam, thường có mảng màu vàng hoặc màu cam ở thân sau; vảy có các vạch màu hồng tím. Mõm có màu tím; xung quanh miệng có các vệt màu xanh sáng và hồng tím.
Cá cái có màu nâu sẫm đến nâu đỏ, mõm và cằm ửng đỏ tươi, và thường có hai hàng đốm trắng dọc hai bên thân. Cá con có màu nâu sẫm với 4 dải sọc ngang màu trắng. Những cá thể con đang bắt đầu biến đổi thành cá cái có cuống và vây đuôi màu trắng, bao quanh một đốm đen lớn. Vùng trắng trên đuôi và những hàng đốm trắng có thể biến mất và nhanh chóng xuất hiện trở lại tùy theo cảm xúc của C. spilurus.
Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9.

**Sinh thái học**
Thức ăn của C. spilurus chủ yếu là rong tảo. C. spilurus có xu hướng hợp thành đàn (có thể lên đến 50 cá thể) và tập trung trên các rạn san hô. Sự lai tạp giữa C. spilurus với Chlorurus perspicillatus đã được ghi nhận ở Hawaii.
C. spilurus đánh bắt thủ công ở hầu hết các khu vực trong phạm vi sinh sống của chúng.

**Tham khảo**
S
Thể loại:Cá Ấn Độ Dương
Thể loại:Cá Thái Bình Dương
Thể loại:Cá Thái Lan
Thể loại:Cá Campuchia
Thể loại:Cá Việt Nam
Thể loại:Cá Malaysia
Thể loại:Cá Brunei
Thể loại:Cá Indonesia
Thể loại:Cá Philippines
Thể loại:Cá Trung Quốc
Thể loại:Cá Đài Loan
Thể loại:Cá Nhật Bản
Thể loại:Cá Papua New Guinea
Thể loại:Cá Úc
Thể loại:Cá châu Đại Dương
Thể loại:Cá Hawaii
Thể loại:Cá Palau
Thể loại:Cá Tonga
Thể loại:Cá Nouvelle-Calédonie
Thể loại:Cá Fiji
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1840
Chlorurus strongylocephalus

Chlorurus strongylocephalus là một loài cá biển thuộc chi Chlorurus trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1855.

**Từ nguyên**
Từ định danh của loài được ghép bởi hai từ trong tiếng Hy Lạp cổ đại: strongýlos (στρογγύλος, "tròn") và kephalus (κεφάλιον, "đầu"), hàm ý đề cập đến phần đầu được bo tròn của chúng.

**Phạm vi phân bố và môi trường sống**
C. strongylocephalus có phạm vi phân bố rộng rãi ở Ấn Độ Dương. Từ bờ biển phía nam của cả Oman và Yemen, loài này được ghi nhận dọc theo bờ biển Đông Phi về phía nam đến Mozambique, bao gồm Madagascar và các đảo quốc xung quanh; từ bờ biển phía nam Ấn Độ trải dài đến Maldives, Sri Lanka và quần đảo Chagos; từ bờ biển Andaman thuộc Myanmar và Thái Lan trải dài xuống bờ tây–nam của đảo Sumatra và Java (Indonesia), cũng như quần đảo Cocos (Keeling) và đảo Giáng Sinh (Úc).
C. strongylocephalus sống gần các rạn san hô viền bờ và rạn san hô trong các đầm phá ở độ sâu đến ít nhất là 35 m.

**Phân loại học**
C. strongylocephalus và Chlorurus microrhinos trước đây được xem là một biến thể kiểu hình của Chlorurus gibbus, loài đặc hữu của Biển Đỏ. Cả ba được xếp vào nhóm phức hợp loài vì có kiểu hình khá giống nhau ở cá đực.

**Mô tả**
C. strongylocephalus có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là 70 cm. C. strongylocephalus có thân thuôn dài, hình bầu dục. Vây đuôi lõm ở cá trưởng thành. Cá đực lớn có thùy đuôi dài và bướu ở trán. Chúng là một loài dị hình giới tính.
Cá đực có màu xanh lục lam với các vạch màu hồng tím trên vảy. Từ môi trên có một vệt màu xanh lục kéo dài lên mắt; sau mắt còn có thêm các vệt cùng màu. Vùng má bên dưới vệt xanh lục này có màu vàng lục.
Cá mái có màu vàng lục ở lưng và thân trên, ửng đỏ ở hai bên thân và bụng. Quanh miệng có các vệt màu xanh lục lam. Đuôi có màu vàng lục. Các vây có viền xanh sáng. Cá con màu nâu sẫm với các sọc ngang màu vàng nhạt như C. microrhinos.
C. strongylocephalus đực không có vệt màu xanh lam sáng như C. microrhinos, nhưng có màu vàng lục ở trên má, một đặc điểm không có ở C. gibbus.
Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9; Số tia vây ở vây ngực: 15–17.

**Sinh thái học**
Thức ăn của C. strongylocephalus là tảo. Cá con thường sống đơn độc, còn cá trưởng thành có xu hướng hợp thành đàn. C. strongylocephalus được đánh bắt để làm thực phẩm.

**Tham khảo**
S
Thể loại:Cá Ấn Độ Dương
Thể loại:Cá Oman
Thể loại:Cá Yemen
Thể loại:Cá Somalia
Thể loại:Cá Kenya
Thể loại:Cá Tanzania
Thể loại:Cá Mozambique
Thể loại:Cá Madagascar
Thể loại:Cá Ấn Độ
Thể loại:Cá Sri Lanka
Thể loại:Cá Maldives
Thể loại:Cá Myanmar
Thể loại:Cá Thái Lan
Thể loại:Cá Indonesia
Thể loại:Cá Úc
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1855
Chlorurus troschelii

Chlorurus troschelii là một loài cá biển thuộc chi Chlorurus trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1853.

**Từ nguyên**
Từ định danh của loài được đặt theo tên của Franz Hermann Troschel, nhà động vật học người Đức.

**Phạm vi phân bố và môi trường sống**
C. troschelii có phạm vi phân bố rất nhỏ hẹp ở Đông Ấn Độ Dương. Loài này được ghi nhận từ bờ tây Thái Lan, trải dài theo bán đảo Mã Lai về phía nam đến đảo Sumatra và Java (Indonesia), bao gồm quần đảo Cocos (Keeling) của Úc.
C. troschelii sống gần các rạn san hô ven bờ và trong các đầm phá ở độ sâu khoảng từ 5 đến 25 m.

**Mô tả**
C. troschelii có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là 40 cm. Thân thuôn dài, hình bầu dục. Cá cái của C. troschelii với hai loài Chlorurus bleekeri và Chlorurus capistratoides rất khó để phân biệt được chúng: nâu sẫm (phớt đỏ ở bụng và các vây) với các dải sọc trắng ở hai bên thân.
Cá đực của cả 3 loài này cũng có màu sắc khá giống nhau, nhưng C. troschelii được phân biệt bởi vùng màu trắng nhạt ở hai bên má, được viền bởi một vệt sọc màu xanh lục ở trên (vệt xanh này nằm ngay dưới mắt). Ở C. bleekeri, vùng trắng trên má hoàn toàn được viền bởi sọc xanh lục, còn C. capistratoides không có viền xanh bao quanh vùng trắng trên má. C. troschelii được nhiều nhà khoa học xếp vào nhóm chị em với C. bleekeri và Chlorurus bowersi.
Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9; Số tia vây ở vây ngực: 15.

**Sinh thái học**
Thức ăn của C. troschelii là tảo. Chúng có thể sống đơn độc hoặc ghép cặp.

**Tham khảo**
T
Thể loại:Cá Ấn Độ Dương
Thể loại:Cá Thái Lan
Thể loại:Cá Malaysia
Thể loại:Cá Indonesia
Thể loại:Cá Úc
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1853
Hình thái sông

Các thuật ngữ hình thái sông và hình thái suối được sử dụng để mô tả hình dạng của các kênh, sông và cách chúng thay đổi hình dạng và hướng theo thời gian. Hình thái của một kênh hoặc sông là chức năng của một số quá trình và điều kiện môi trường, bao gồm thành phần và sự ăn mòn của lòng sông và bờ (ví dụ, cát, đất sét, đá gốc); xói mòn xuất phát từ năng lượng và tính nhất quán của dòng chảy, và có thể ảnh hưởng đến sự hình thành đường chảy của dòng sông. Ngoài ra, thảm thực vật và tốc độ tăng trưởng của thực vật; sự sẵn có của trầm tích; kích thước và thành phần của trầm tích di chuyển qua dòng sông; tốc độ vận chuyển trầm tích qua kênh và tốc độ lắng đọng trên vùng đồng bằng ngập lũ, bờ, các cồn và lòng sông; và khu vực ứ tích hoặc suy thoái do lún hoặc nâng. Hình thái sông cũng có thể bị ảnh hưởng bởi sự tương tác của con người, đó là cách mà dòng sông phản ứng với một yếu tố mới trong cách dòng sông có thể thay đổi hướng đi của nó. Một ví dụ về sự thay đổi của con người trong hình thái sông là xây dựng đập, làm thay đổi dòng chảy của nước và trầm tích, do đó tạo ra hoặc thu hẹp các kênh cửa sông. Chế độ sông là một hệ thống cân bằng động, là cách phân loại các dòng sông thành các loại khác nhau. Bốn loại chế độ sông là sông hình sin, sông thanh ngoằn ngoèo, sông phân dòng quanh co và sông phân dòng không khúc khuỷu.
Nghiên cứu về hình thái sông được thực hiện trong lĩnh vực sông địa mạo, đây là một thuật ngữ khoa học.

**Xem thêm**
 Tải trọng bờ sông, tải treo - Trầm tích, bồi lắng, xói mòn - Sông, suối, kênh - Nước, tài nguyên nước - Lũ lụt

**Tham khảo**
 Rosgen, Dave (1996). Ứng dụng hình thái sông. Tái bản lần 2 (Fort Collins, CO:  Thủy văn hoang dã, publ.) 978-0-9653289-0-6- Brice J C. Thuộc tính hành tinh của các con sông uốn khúc C. Sông uốn khúc, Kỷ yếu ngày 24 tháng 10 26, Hội nghị Sông '83, ASCE. New Orleans, Louisi-ana, 1983. 1-15.

**Liên kết ngoài**
  Hình thái sông tại Đại học Công nghệ Delft -  Kỹ thuật sông và hình thái học tại WL | Thủy lực Delft -  Hình thái sông trong cụm Delft
Thể loại:Địa mạo sông
Thể loại:Trầm tích học
Thể loại:Địa mạo học
Thể loại:Suối
Thể loại:Kỹ thuật thủy lợi
Thể loại:Sông
Yazd Atash Behram

Yazd Atash Behram
Yazd Atash Behram (Ba Tư: یزد آتش بهرام), còn được gọi là Atashkadeh-e Yazd (آتشکده یزد), là một ngôi đền Hỏa giáo thờ lửa ở Yazd, tỉnh Yazd, Iran. Ngôi đền lưu giữ Atash Bahram, có nghĩa là Thần lửa chiến thắng, có niên đại từ năm 470. Đây là một trong chín đền Atash Bahram, một trong những đền thờ ngọn lửa cao cấp nhất ở Iran cổ đại nơi các đệ tử Hỏa giáo thực hành tôn giáo của họ từ năm 400 TCN; tám đền Atash Bahram khác đang ở Ấn Độ.p=18  Theo Aga Rustam Noshiravan Belivani, của Sharifabad, các Anjuman-i Nasiri (giáo sĩ Hỏa giáo) mở Yazd Atash Behram cho du khách không theo Hỏa giáo trong những năm 1960.

**Bối cảnh**
Ngôi đền nằm ở Yazd,p=311 về phía đông Shiraz, thuộc tỉnh sa mạc Yazda, nơi những người theo Hỏa giáo đã thực hành tôn giáo của họ từ khoảng 400 TCN. Nó nằm trên Đại lộ Ayatullah Kashani và cách sân bay Yazd 6 km.p=172
Ngôi đền thờ lửa cao cấp nhất này được xây dựng lần đầu tiên ở Đế quốc Sasanian vì sự tôn kính thần lửa, đó là biểu hiện của Ahura Mazda trong Hỏa giáo.p=18 Theo Hỏa giáo, loại lửa này được thánh hiến từ mười sáu nguồn lửa khác nhau, bao gồm cả lửa được tạo ra từ tia sét.p=140

**Tham khảo**

**Sách tham khảo**
isbn=978-1-61228-025-7
*publisher=Marzban J. Giara
*isbn=978-81-85822-71-6
*isbn=978-81-7835-724-9
*isbn=978-1-4422-1479-8
*chú thích sách|last= Rogerson |first=Barnaby |title=Rogerson's Book of Numbers: The culture of numbers from 1001 Nights to the Seven Wonders of the World|url=https://books.google.com/books?id=ZWQsAQAAQBAJ&pg=PA140|date=ngày 7 tháng 11 năm 2013|publisher=Profile Books|isbn=978-1-84765-983-5
*location=Bombay
Thể loại:Yazd
Thể loại:Du lịch Iran
Make the Yuletide Gay

Make the Yuletide Gay là một bộ phim hài lãng mạn theo chủ đề Giáng sinh Mỹ năm 2009 được viết và đạo diễn bởi Rob Williams về một sinh viên đại học đồng tính ở ngoài trường, nhưng sợ tiết lộ xu hướng tình dục của mình với cha mẹ. Phim có sự tham gia của Keith Jordan trong vai Gunn và Adamo Ruggiero với tư cách là bạn trai và bạn cùng phòng của Gunn, Nathan. Kelly Keaton và Derek Long đóng vai Anya và Sven, cha mẹ của Gunn, trong khi Hallee Hirsh xuất hiện trong vai Abby, bạn gái thời trung học của Gunn.
Make the Yuletide Gay được công chiếu tại Liên hoan phim và phim LGBT Inside Out Toronto vào ngày 17 tháng 5 năm 2009.
Tiêu đề của bộ phim xuất phát từ một dòng trong bài hát Have Yourself a Merry Little Christmas năm 1944, được viết bởi Hugh Martin và Ralph Blane.

**Diễn viên== - Keith Jordan vai Olaf "Gunn" Gunnunderson: Gunn là một sinh viên đại học công khai đồng tính ở trường. Trở về nhà, bố mẹ, hàng xóm và bạn bè ở trường trung học nghĩ rằng anh ta là thẳng. Gunn sợ rằng bố mẹ anh sẽ ngừng yêu anh nếu họ phát hiện ra anh là người đồng tính. Khi anh ấy về nhà vào dịp Giáng sinh, anh ấy phải thay đổi cách ăn mặc và phong cách cá nhân để duy trì mặt tiền khác giới của mình.- Adamo Ruggiero vai Nathan Stanford: Nathan, một sinh viên đại học đồng tính công khai từ một gia đình giàu có ở Upper East Side, là bạn trai của Gunn và ký túc xá bạn cùng phòng. Khác với Gunn, Nathan hoàn toàn cởi mở về giới tính của mình, kể cả với bố mẹ.- Hallee Hirsh vai Abby Mancuso: Abby sống bên kia đường từ Gunn, và họ có một mối quan hệ lãng mạn ngắn ngủi khi còn học trung học.- Kelly Keaton vai Anya Gunnunderson: Anya là người mẹ vui tính, vui vẻ của Gunn. Cô lớn lên ở Wisconsin và là một bà nội trợ.- Derek Long vai Sven Gunnunderson: Sven là người hay quên Gunn, cần sa - người cha hút thuốc. Anh lớn lên ở Minnesota và là giáo sư tại trường đại học địa phương.- Alison Arngrim vai Heather Mancuso: Heather là mẹ của Abby. Heather và Anya giả vờ làm bạn, nhưng họ thầm coi thường nhau.- Ian Buchanan vai Peter Stanford và Gates McFadden vai Martha Stanford: Peter và Martha là những bậc cha mẹ giàu có, vô cảm. Họ quyết định đi trên hành trình, để lại một mình cho Giáng sinh.

**Tiếp nhận**
Trên Rotten Tomatoes, bộ phim đã không nhận được bất kỳ đánh giá nào từ các nhà phê bình và nó giữ điểm 64% từ đánh giá của khán giả.

**Giải thưởng=== 

**Phát hành DVD**
Make the Yuletide Gay được phát hành trên DVD vào ngày 10 tháng 11 năm 2009.

**Xem thêm**
 Danh sách các bộ phim liên quan đến đồng tính nữ, đồng tính nam, song tính hoặc chuyển giới theo cốt truyện

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 487959- Make the Yuletide Gay
Thể loại:Phim năm 2009
Thể loại:Phim hài lãng mạn thập niên 2000
Thể loại:Phim Giáng sinh Mỹ
Thể loại:Phim độc lập Mỹ
Thể loại:Phim hài lãng mạn Mỹ
Thể loại:Phim Mỹ
Thể loại:Phim tiếng Anh
Thể loại:Phim hài liên quan đến LGBT
Thể loại:Phim liên quan đến LGBT thập niên 2000
Thể loại:Phim liên quan đến đồng tính nam
Thể loại:Phim tiếng Anh thập niên 2000
Thể loại:Phim liên quan đến LGBT của Mỹ
En la Gama de los Grises

En la Gama de los Grises (In the Grayscale) là một bộ phim truyền hình Chile, phát hành năm 2015.
Bộ phim có sự tham gia của Francisco Celhay trong vai Bruno, một kiến ​​trúc sư tách khỏi vợ Soledad (Daniela Ramirez), người bắt đầu khám phá song tính khi dự án mới thiết kế tượng đài công cộng ở Santiago đưa anh ta tiếp xúc với Fer (Emilio Edwards), một hướng dẫn viên du lịch đồng tính mà anh cảm thấy có sức hút mạnh mẽ.
Bộ phim, tác phẩm đầu tay của đạo diễn Claudio Marcone, đã giành giải thưởng Opera Prima của người Mỹ gốc Á tại Liên hoan phim quốc tế Miami, và nó được đặt tên là Phim đầu tiên hay nhất tại Liên hoan phim Frameline.

**Xem thêm**
Danh sách những bộ phim liên quan đến đồng tính nữ, đồng tính nam, song tính hoặc chuyển giới năm 2015

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 4097612
Thể loại:Phim năm 2015
Thể loại:Phim chính kịch thập niên 2010
Thể loại:Phim liên quan đến LGBT thập niên 2010
Thể loại:Phim chính kịch liên quan đến LGBT
Thể loại:Chilean drama films
Thể loại:Chilean LGBT-related films
Thể loại:Phim đạo diễn đầu tay
In the Grayscale
Bản mẫu:Mới qua đời/doc

30px Bản mẫu này không biểu thị rằng chủ đề của một bài viết đã chết gần đây. 30px
Bản mẫu này cảnh báo độc giả về thông tin được trình bày trong bài viết có thể không phải là thông tin cuối cùng do thông tin thiếu/chưa được công bố/không chắc chắn về một người vừa qua đời, và do đó độc giả nên thận trọng những nội dung này. Điều này thường đúng với tất cả các bài viết của chúng tôi, nhưng trong những trường hợp được công chúng chú ý đặc biệt thì rủi ro đó là đặc biệt cao. Do đó, nó chỉ nên được sử dụng trong trường hợp có nhiều biên tập viên (có thể hàng chục hoặc nhiều hơn) đang sửa bài viết trong cùng một ngày, và nó nên được xóa ngay khi bài viết có mức chỉnh sửa xuống mức bình thường. Không sử dụng nó chỉ để gắn thẻ bài viết, thông báo rằng người đó vừa qua đời, vì đó không phải mục đích của bản mẫu.
Bản mẫu thêm trang vào :Thể loại:Người mới qua đời.


**Sử dụng**
sẽ cho ra 

**Xem thêm**
Wikipedia:Current event templates
*Wikipedia:Tiểu sử người đang sống
*Template:Recent death presumed
*Template:Recent death confirmed
*Bản mẫu:Current person
*Bản mẫu:Đang diễn ra
*Template:Current related
*Template:Obituary
Sinh học không khí

Một số loại bào tử lây từ đường hô hấp
Sinh vật học không khí là một chi nhánh của sinh học, nghiên cứu về các hạt hữu cơ, chẳng hạn như vi khuẩn, bào tử nấm, côn trùng, phấn hoa và virus, được lây truyền bởi không khí. Các nhà sinh vật học đo lường và báo cáo về tình trạng của phấn hoa và bào tử nấm nhắm đến nạn nhân của dị ứng.
Trường hợp đầu tiên của tảo lây từ đường hô hấp được phát hiện ở Đức vào năm 1910.
Để đảm bảo chất lượng của phương pháp trong ngành sinh vật học không khí, các yêu cầu tối thiểu chỉ được công bố sau khi có sự đồng thuận lớn.

**Xem thêm**
Sinh vật phù du

**Tham khảo**

**Đọc thêm **
  Hiệp hội sinh học quốc tế date = ngày 28 tháng 5 năm 2011 -  Các nhà khoa học và các nhóm thảo luận nghiên cứu về sinh học
Thể loại:Nấm học
Di chuyển sông

Di chuyển sông là quá trình địa mạo liên quan đến việc di chuyển bên của một sông phù sa qua bãi bồi của nó. Quá trình này chủ yếu được thúc đẩy bởi sự kết hợp của xói mòn bờ và lắng đọng điểm cồn theo thời gian. Khi đề cập đến việc di chuyển sông, nó thường liên quan đến các dòng chảy uốn khúc. Trong các sông phân dòng, sự thay đổi của dòng sông được thúc đẩy bởi quá trình vận chuyển trầm tích.

**Quá trình vật lý**

**Xói mòn bờ**
Khi dòng chảy chảy vào bờ sông phù sa, lực ly tâm được tạo ra bởi uốn cong tạo ra dòng chảy helicoidal, một dòng chảy giống như hình dạng nút chai, điều khiển quá trình thủy lực tác động lên bờ đối diện. Đây là nơi xảy ra quá trình chính trong di chuyển của sông của xói mòn bờ. Thông thường bờ sẽ bị cắt xén, một kết quả khác của dòng chảy helicoidal, dẫn đến việc tạo ra các bờ bị cắt. Các yếu tố hạn chế tốc độ xói mòn ngân hàng bao gồm tốc độ lắng đọng của các điểm cồn, công suất dòng và ứng suất cắt quan trọng của lòng suối.

**Lắng đọng điểm cồn**
Các trầm tích được lấy từ bờ trong quá trình xói mòn bờ được lắng đọng ở phía đối diện của sông thúc đẩy quá trình gọi là lắng đọng điểm cồn. Dòng chảy helicoidal cũng đóng một vai trò trong quá trình này bằng cách hoạt động như một thành phần kênh chéo để di chuyển trầm tích sang phía bên kia. Các quá trình lắng đọng điểm cồn và xói mòn bờ được đan xen và trong hầu hết các trường hợp, tốc độ xói mòn của các bờ bị cắt bằng với tốc độ lắng đọng của các điểm cồn. Ngoài ra, các điểm cồn đóng vai trò là vật cản địa hình một khi được hình thành khiến cho dòng chảy tiếp theo vào bờ đối diện, tạo ra một vòng phản hồi tích cực. Điều này dẫn đến sự uốn khúc của một dòng sông phù sa ngày càng được xác định rõ hơn theo thời gian.

**Tính năng đặc trưng**
Các đặc điểm điển hình được tìm thấy trong di chuyển kênh sông là các điểm cồn, bờ cắt, khúc quanh, bãi bồi và hồ oxbow.

**Đo lường và mô hình hóa**
Kỹ thuật được sử dụng để đo việc di chuyển sông khác nhau giữa các mốc thời gian khác nhau. Trong quy mô thời gian dài, bằng chứng trầm tích, bằng chứng thực vật và các nguồn lịch sử được sử dụng. Trong các thang đo thời gian trung gian, việc tái định hình phẳng và lặp lại nhiều lần được sử dụng. Trong quy mô thời gian ngắn, chụp ảnh trên mặt đất và ghim các điểm xói mòn được sử dụng.
Để mô tả mô hình di chuyển sông theo thời gian, các chức năng trực giao của các quá trình xói mòn có thể được tạo ra cho các điểm cồn riêng lẻ phức tạp. Các hàm trực giao có thể được sử dụng để chỉ ra trực tiếp con đường mà các kênh có thể đi trong các lần di chuyển. Việc mô hình hóa các mẫu uốn khúc có thể hữu ích trong nhiều ứng dụng vật lý.

**Tham khảo**

**Đọc thêm**
 location=Washington, D.C. - doi=10.1130/0016-7606
Thể loại:Quá trình địa chất
Thể loại:Trầm tích học
Thể loại:Địa mạo học
Thể loại:Sông
Robert W. Holley

Robert W. Holley, ở bên trái cùng
Robert William Holley (28 tháng 1 năm 1922 - 11 tháng 2 năm 1993) là một nhà hóa sinh người Mỹ. Ông đã chia giải thưởng Nobel về sinh lý học hoặc y học năm 1968 (với Har Gobind Khorana và Marshall Warren Nirenberg) vì thành tựu mô tả cấu trúc RNA chuyển alanine, liên kết DNA và protein.
Holley sinh ra ở Urbana, Illinois và tốt nghiệp trường Trung học Urbana năm 1938. Ông tiếp tục học hóa học tại Đại học Illinois tại Urbana-Champaign, tốt nghiệp năm 1942 và bắt đầu học tiến sĩ về hóa học hữu cơ tại Đại học Cornell. Trong Thế chiến II, Holley đã dành hai năm làm việc dưới Giáo sư Vincent du Vigneaud tại Đại học Y Cornell, nơi ông tham gia vào quá trình tổng hợp hóa học đầu tiên của penicillin. Holley hoàn thành nghiên cứu tiến sĩ vào năm 1947.
Sau khi học cao học, Holley vẫn dữ quan hệ với Cornell. Ông trở thành trợ lý giáo sư hóa học hữu cơ vào năm 1948 và được bổ nhiệm làm giáo sư hóa sinh năm 1962. Ông bắt đầu nghiên cứu về RNA sau khi dành một năm nghỉ phép (1955-1956) với James F. Bonner tại Viện Công nghệ California.
Nghiên cứu của Holley về RNA tập trung đầu tiên vào việc phân lập RNA chuyển (tRNA), và sau đó là xác định trình tự và cấu trúc của alanine tRNA, phân tử kết hợp amino acid alanine vào protein. Nhóm các nhà nghiên cứu của Holley đã xác định cấu trúc của tRNA bằng cách sử dụng hai ribonuclease để phân tách phân tử tRNA thành từng mảnh. Mỗi enzyme phân tách phân tử tại các điểm vị trí cho các nucleotide cụ thể. Bằng một quá trình "đánh đố" cấu trúc của các mảnh được phân tách bởi hai loại enzyme khác nhau, sau đó so sánh các mảnh từ cả hai phân tách enzyme, cuối cùng nhóm nghiên cứu đã xác định toàn bộ cấu trúc của phân tử.
Cấu trúc được hoàn thành vào năm 1964, và là một khám phá quan trọng trong việc giải thích sự tổng hợp protein từ RNA thông tin. Nó cũng là trình tự nucleotide đầu tiên của axit ribonucleic từng được xác định. Holley đã được trao giải thưởng Nobel về sinh lý học hoặc y học năm 1968 cho khám phá này, và Har Gobind Khorana và Marshall W. Nirenberg cũng được trao giải năm đó vì những đóng góp cho sự hiểu biết về tổng hợp protein.
Sử dụng phương pháp của nhóm Holley, các nhà khoa học khác đã xác định cấu trúc của các tRNA còn lại. Một vài năm sau, phương pháp đã được sửa đổi để giúp theo dõi chuỗi nucleotide trong các loại vi khuẩn, thực vật và vi rút ở người.
Năm 1968, Holley trở thành một cư dân tại Viện nghiên cứu sinh học Salk ở La Jolla, California.

**Xem thêm**
 Lịch sử sinh học RNA - Danh sách các nhà sinh học RNA

**Tham khảo**
Thể loại:Nhà hóa sinh Hoa Kỳ
Thể loại:Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel
Thể loại:Người đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa
Thể loại:Mất năm 1993
Thể loại:Sinh năm 1922
Thể loại:Lịch sử di truyền học
Quách Thị Lan

Quách Thị Lan (sinh ngày 18 tháng 10 năm 1995) là một nữ vận động viên điền kinh chạy nước rút và vượt rào người Việt Nam. Thành tích nổi bật của cô là các tấm huy chương vàng ở Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2015, Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2017, Giải vô địch điền kinh châu Á 2017, Đại hội Thể thao châu Á 2018 tại Indonesia và Giải vô địch điền kinh châu Á 2019 tại Qatar.

**Đời tư**
Anh trai của cô là Quách Công Lịch cũng là một vận động viên điền kinh.

**Những tấm huy chương vàng đáng chú ý**

**Tại Đại hội Thể thao châu Á 2018**
Ở chung kết 400m rào nữ Asiad 2018, vận động viên người Bahrain Kemi Adekoya về nhất với thành tích 54 giây 48, phá kỷ lục đại hội. Quách Thị Lan về nhì với thời gian 55 giây 30, dù phá kỷ lục quốc gia nhưng chỉ đủ để đạt tấm huy chương bạc. Sau đó, theo quyết định của Cơ quan Liêm chính Điền kinh ngày 19/7/2019, Adekoya vi phạm quy định về sử dụng chất cấm (Stanozolol) khi thi đấu ở Asiad 2018. Chất Stanozolol nằm trong danh sách chất cấm của Ủy ban Phòng chống Doping Thế giới. Liên đoàn điền kinh thế giới đã thông báo Kemi Adekoya bị tước huy chương vàng tại Asiad 2018, đồng nghĩa với việc vận động viên Quách Thị Lan chính thức đạt ngôi vị cao nhất nội dung chạy vượt rào 400m nữ Đại hội Thể thao châu Á 2018.

**Tại Giải vô địch điền kinh châu Á**
Ở Giải vô địch điền kinh châu Á 2017, Quách Thị Lan đoạt huy chương bạc 400m nữ với thành tích 52 giây 78, thua Nirmala Sheoran 0,77 giây (52 giây 01). Còn ở nội dung tiếp sức 4x400m, Lan cùng ba đồng đội Nguyễn Thị Huyền, Hoàng Thị Ngọc, Nguyễn Thị Oanh giành huy chương bạc với thành tích 3 phút 33 giây 22, thua thành tích 3 phút 31 giây 34 của đội Ấn Độ có Nirmala Sheoran thi đấu.
Ngày 29 tháng 6 năm 2018, Nirmala Sheoran được lấy mẫu thử doping. Mẫu thử này sau đó bị phát hiện là có drostanolone và metenolone, hai chất thuộc danh mục cấm của Ủy ban Phòng chống Doping Thế giới. Ngày 10 tháng 10 năm 2019, Liên đoàn điền kinh thế giới thông báo Sheoran bị cấm thi đấu 4 năm vì sử dụng chất kích thích. Tổ chức này cũng đồng thời hủy mọi kết quả thi đấu và thành tích của cô trong giai đoạn tháng 8/2016 đến tháng 8/2018.
Như vậy, Quách Thị Lan được trao lại 1 huy chương vàng cá nhân và 1 huy chương vàng đồng đội.

**Tham khảo**
Lan
Lan
Lan
Lan
Lan
Lan
Thể loại:Nữ giới Việt Nam thế kỷ 21
Thể loại:Huân chương Lao động hạng Ba
Thể loại:Huy chương Đại hội Thể thao châu Á 2014
Thể loại:Huy chương Đại hội Thể thao châu Á 2018
Thể loại:Vận động viên điền kinh Thế vận hội của Việt Nam
Vật mạt vụn núi lửa

Tập tin:Tephra.jpg|phải|nhỏ|300x300px| Một vật mạt vụn núi lửa (chọn lấy từ bang California, Hoa Kỳ). 
Tập tin:Brown Bluff-2016-Tabarin Peninsula–Volcanic tephra.jpg|nhỏ|Vật mạt vụn núi lửa ở Bờ biển Brown, châu Nam Cực (năm 2016).
Vật mạt vụn núi lửa (chữ Anh: Pyroclastic tephra), còn gọi là mạt vụn phun ra núi lửa, là vật chất mạt vụn vì nguyên do núi lửa hoạt động nên sản sinh. Nó là do dung nham mà nghẽn kẹt ở bên trong đường thông suốt núi lửa và nham thạch chung quanh của bên trong đường thông suốt núi lửa phá vỡ đập vụn vào lúc núi lửa phun bắn ra mà thành. Những mạt vụn phun ra núi lửa này nếu bị gắn dính vào trở nên thành thể khối, thì gọi làm đá mạt vụn núi lửa.

**Giới thiệu giản lược**
Tập_tin:Icelandic_tephra.JPG|phải|nhỏ|200x200px|Phạm vi quan sát của vật mạt vụn núi lửa ở giữa phía nam Iceland: lớp nhạt màu và có độ dày ở giữa tấm ảnh là vật mạt vụn núi lửa rhyolit đến từ núi lửa Hekla.
Vật mạt vụn núi lửa, còn gọi là mạt vụn phun ra núi lửa, là tên gọi phổ biến mà nhà núi lửa học hướng về mạt vụn núi lửa do núi lửa bạo phát phun ra nhưng mà không có hình thành đá mạt vụn núi lửa hoặc đá túp (tức đá tro ngưng), thành phần, thể tích và phương thức lấn chiếm chỗ của những mạt vụn này không giống nhau. Nếu có vật mạt vụn núi lửa số lượng nhiều ở trong không khí, thì tia sáng và nhiệt năng của mặt trời sẽ bị phản xạ lìa khỏi trái đất, có một ít tình huống sẽ dẫn đến nhiệt độ không khí xuống thấp thậm chí đến mùa đông núi lửa. Mạt vụn phun ra núi lửa kết hợp với mưa xuống, thì hình thành mưa axít và tuyết axít.
Mạt vụn phun ra núi lửa có thể dựa vào thể tích của nó mà phân chia:
# Tro núi lửa: đường kính nhỏ hơn 2 milimét.
# Sỏi núi lửa: đường kính ở vào khoảng giữa 2 ~ 64 milimét.
# Khối núi lửa hoặc đạn núi lửa: đường kính lớn hơn 64 milimét.
Niên đại học tro núi lửa căn cứ vào thành phần hoá học và đặc trưng khác nhau của tầng mạt vun phun ra núi lửa, để mà định liệu hạn độ niên đại bất cứ đâu có di chỉ khảo cổ và điểm thưởng ngoạn địa chất.

**Phân loại**
Tập_tin:04Sep2007_Etna_from_SE_Crater.jpg|phải|nhỏ|200x200px|Chùm nham thạch lúc núi lửa phun bắn ra vào năm 2007 ở núi lửa Etna đã sản sinh tro núi lửa, đá bọt và đạn núi lửa.
Tập_tin:Volcanic_breccia_in_Jackson_Hole.JPG|phải|nhỏ|200x200px|Tro núi lửa ở Jackson Hole.
Căn cứ vào hình thái và cấu tạo của vật mạt vụn núi lửa, vẫn thường hay chia làm ba thứ loại hình: không có hình thái và cấu tạo nhất định, có sẵn hình thái nhất định và có sẵn cấu tạo nội bộ nhất định, xem bên dưới:

**Từ nguyên học**
Từ ngữ "tephra" và "pyroclast", hai từ này được thu từ chữ Hi Lạp. Tephra (τέφρα) chỉ "tro". Ý nghĩa của pyro (πῦρ) là "lửa", ý nghĩa của klastos (κλαστός) là "làm vỡ, làm hư hỏng". Nghiên cứu về cấp bậc mạt vụn núi lửa gọi là mạt vụn học núi lửa.

**Chú thích**

**Tài liệu tham khảo**
 isbn=978-4-89694-930-8

**Liên kết ngoài**
  How Volcanoes Work date=2010-08-23 -  Volcanic Materials Identification- access-date = ngày 21 tháng 9 năm 2012 
Thể loại:Thạch luận đá magma
Thể loại:Vật mạt vụn núi lửa
Thể loại:Magma học
Quyền LGBT ở Paraguay

Quyền đồng tính nữ, đồng tính nam, song tính và chuyển giới ở Paraguay có thể phải đối mặt với những thách thức pháp lý mà những người không LGBT không gặp phải. Cả hai hoạt động tình dục đồng giới nam và nữ đều hợp pháp ở Paraguay, nhưng các cặp vợ chồng và hộ gia đình đồng giới do các cặp đồng giới đứng đầu không đủ điều kiện cho tất cả các biện pháp bảo vệ pháp lý tương tự dành cho các cặp vợ chồng khác giới.  Paraguay vẫn là một trong số ít các quốc gia bảo thủ trong Nam Mỹ liên quan đến quyền LGBT.
	
Vào tháng 1 năm 2018, Tòa án Nhân quyền liên Mỹ (IACHR) đã ra phán quyết rằng Công ước Mỹ về Nhân quyền bắt buộc và yêu cầu công nhận hôn nhân đồng giới. Phán quyết này hoàn toàn ràng buộc với Costa Rica và tạo tiền lệ ràng buộc cho các quốc gia Mỹ Latinh và Caribbean khác bao gồm Paraguay. Hiện tại có một vụ kiện đang chờ xử lý để công nhận hôn nhân đồng giới dựa vào phán quyết của IACHR.

**Bảng tóm tắt**

**Tham khảo**
Thể loại:Quyền LGBT
Tim (album của Avicii)

Tim (cách điệu: TIM) là album thứ ba của DJ Thụy Điển Avicii, phát hành vào ngày 6 tháng 6 năm 2019. Đây là cuốn Album di cảo đầu tiên của Avicii sau cái chết của anh vào ngày 20 tháng 4 năm 2018. Cuốn album bao gồm ca khúc " SOS ", được phát hành vào ngày 10 tháng 4 năm 2019. Nó sẽ được phát hành như việc nối tiếp album của anh: Stories. Tất cả lợi nhuận từ việc bán album sẽ được chuyển cho Quỹ Tim Bergling, được thiết lập sau vụ tự tử của Avicii, để nhận thức về sức khỏe tâm lý.

**Lịch sử ra đời**
Sau vụ tự tử của Avicii vào tháng 4 năm 2018, một đại diện cho biết vào tháng sau rằng "không có kế hoạch" để phát hành bất kỳ tài liệu mới nào trong tương lai trước mắt. Vào tháng 4 năm 2019, album TIM đã công bố rằng Avicii đã làm album trước khi mất, với các cộng tác viên để giúp hoàn thành công việc. Một nhóm các nhà văn và nhà xuất bản đã thực hiện một album được mô tả là có chứa các yếu tố của "psychedelia, nhạc Ả Rập, âm thanh của vùng Caribbean và hơn thế nữa". Danh sách ca khúc hiện tại chưa được công bố của album có thể đã được chọn từ 16 bài hát. Nó cũng sẽ có sự hợp tác với Chris Martin, và mặc dù chưa được xác nhận, rất có thể đó là "Heaven".

**Danh sách bài hát**

**Tham khảo**
Thể loại:Album năm 2019
Thể loại:Album phát hành sau khi mất
Thể loại:Album của Avicii
Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tối cao (Việt Nam)

Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tối cao là một chức danh tư pháp ở Việt Nam. Chức danh này do Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam bổ nhiệm, miễn nhiệm. Đây cũng là ngạch kiểm sát viên cao nhất trong bốn ngạch kiểm sát viên viện kiểm sát nhân dân Việt Nam, ba ngạch thấp hơn còn lại là kiểm sát viên sơ cấp, kiểm sát viên  trung cấp, và kiểm sát viên  cao cấp, ba ngạch này do Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Việt Nam bổ nhiệm, miễn nhiệm. Theo điều 93, chương V, Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014, thì số lượng Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tối cao không quá 19 người.

**Tiêu chuẩn bổ nhiệm**
Theo điều 80, Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014, cần có các tiêu chuẩn sau để được bổ nhiệm chức danh Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tối cao:
#Là công dân Việt Nam trung thành với Tổ quốc và Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, có phẩm chất đạo đức tốt, liêm khiết, trung thực, bản lĩnh chính trị vững vàng, có tinh thần kiên quyết bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa.
#Có trình độ cử nhân luật trở lên.
#Đã được đào tạo về nghiệp vụ kiểm sát.
#Có thời gian làm công tác thực tiễn theo quy định của Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014
#Có sức khỏe bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ được giao.
#Đã là Kiểm sát viên cao cấp ít nhất 5 năm
#Có năng lực chỉ đạo, điều hành công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp của Viện kiểm sát nhân dân tối cao
#Có năng lực giải quyết những vấn đề quan trọng thuộc thẩm quyền của Viện kiểm sát nhân dân tối cao.
Theo mục 2, điều 80, Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014, người đã có thời gian làm công tác pháp luật từ 20 năm trở lên, có đủ các tiêu chuẩn ở trên trừ chưa là Kiểm sát viên cao cấp ít nhất 5 năm, thì có thể được tuyển chọn, bổ nhiệm làm Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tối cao nếu cần thiết.

**Nhiệm kì**
Cũng như các ngạch kiểm sát viên khác, điều 82 Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014 quy định "Kiểm sát viên được bổ nhiệm lần đầu có thời hạn là 5 năm; trường hợp được bổ nhiệm lại hoặc nâng ngạch thì thời hạn là 10 năm."

**Tuổi nghỉ hưu**
Theo quy định của Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà nước Việt Nam, Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tối cao được nghỉ hưu ở tuổi 65.

**Xem thêm**
Danh sách Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tối cao Việt Nam

**Tham khảo**
Thể loại:Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tối cao Việt Nam
National Thowheeth Jama'ath

National Thowheeth Jama'ath (NTJ; جماعة التوحيد الوطنية; Jamā‘at at-Tawḥīd al-Waṭanīyah, "Tổ chức độc thần quốc gia") là một nhóm thánh chiến Sri Lanka có liên quan đến vụ đánh bom Phục sinh ở Sri Lanka năm 2019.

**Tham khảo**
Thể loại:Nhóm Hồi giáo chủ nghĩa
Thể loại:Nhóm jihad
Thể loại:Khủng bố tại Sri Lanka
Francesco Acciaioli Đệ Nhất

Francesco Acciaioli Đệ Nhất
Francesco Acciaioli Đệ Nhất là con trai của Nerio II Acciaioli cùng người vợ thứ hai Chiara Zorzi. Trong ngày chết của cha mình vào năm 1451, ông đã trở thành Công tước Athens dưới quyền nhiếp chính của mẹ mình.
Mẹ ông kết hôn với người Venice Bartolomeo Contarini (1453). Tuy nhiên, Mehmet II, vương quốc Ottoman, đã can thiệp vào sự khăng định của người dân thay mặt cho công tước trẻ Francis và triệu tập Bartolommeo và Chiara tới tòa án của ông ta tại Adrianople. Một Acciaioli khác, Francesco II, được gửi đến Athens với tư cách là công tước của Thổ Nhĩ Kỳ. Rõ ràng, công dân đã tưởng lầm hai người yêu nhau làm ảnh hưởng đến công tước trẻ, đối với sự an toàn của bọn họ làm họ lo lắng. Cô gái trẻ Francesco I vẫn ở tòa án của vương quốc Ottoman.

**Tham khảo**
 Setton, Kenneth M. (general editor) A History of the Crusades: Volume III — The Fourteenth and Fifteenth Centuries. Harry W. Hazard, editor. University of Wisconsin Press: Madison, 1975.- Setton, Kenneth M. Catalan Domination of Athens 1311–1380. Revised edition. Variorum: London, 1975.
Thể loại:Người Ý thế kỷ 15
Mạt vụn núi lửa

Tập_tin:Strata_of_Uenohara.JPG|nhỏ|Tầng đất chứa tro núi lửa của núi lửa Akahoya bạo phát biểu thị bằng màu da cam, ở vào di chỉ Uenohara của thành phố Kirishima, tỉnh Kagoshima, Nhật Bản.
Mạt vụn núi lửa (chữ Anh: tephra, nguyên lúc đầu là từ vựng Hi Lạp τέφρα, ý nghĩa là "tro", bây giờ đã trở thành thuật ngữ chuyên ngành núi lửa học) là tên gọi chung của tất cả vật mạt vụn bay vào trong không khí vào lúc núi lửa phun bắn ra. Mạt vụn núi lửa bao gồm các thứ vật mạt vụn với mọi kích thước và mật độ, chúng nó bởi vì sự phát nổ, luồng khí nóng của núi lửa phun bắn ra hoặc sự phun bắn ra của mắc-ma cho nên bị mang theo vào trong không khí. Mạt vụn núi lửa là mạt vụn bị mang theo vào trong không khí vào lúc núi lửa phun bắn ra, do đó có sẵn tính phân tuyển với mức độ nhất định vào lúc rơi xuống mặt ngoài đất, thông thường mạt vụn hạt to cách miệng núi lửa khá xa, nhưng mà mạt vụn hạt nhỏ cách miệng núi lửa khá gần. Căn cứ vào kích thước và hình thái của mạt vụn núi lửa lại có thể chia làm nhiều thứ loại hình, ví như tro núi lửa, sỏi núi lửa, khối núi lửa, đạn núi lửa, v.v

**Giới thiệu giản lược**
Mạt vụn núi lửa là mạt vụn của mắc-ma gặp lạnh ngưng kết vào lúc núi lửa phun bắn ra cùng mạt vụn ở bên trong đường thông suốt của núi lửa và mạt vụn nham thạch ở chung quanh bức vách.
Mạt vụn núi lửa là một thứ vật chất mạt vụn của núi lửa. Nó bao gồm tinh thể đơn chiếc, mạt tinh thể, mạt thủy tinh, mạt đá, hình trạng của chúng nó không có nhận lấy sửa đổi của tác dụng tích tụ chất đống lại lần nữa vào khoảng thời thời gian sau. Mạt vụn núi lửa lớn nhỏ bất nhất, hình thái có quan hệ nhất định với tính chất của đá nguyên thủy, nguyên lúc đầu là nham thạch mang tính mềm và dai thay đổi lần lượt rồi mở rộng khá là trơn bóng tròn, nham thạch mang tính giòn thì hiện ra hình dạng góc cạnh vả lại vết vỡ có hình dạng vỏ ngao vỏ hến. Mạt vụn núi lửa là đá núi lửa ngưng kết vào giai đoạn thời kì đầu, nham thạch ở chung quanh đường thông suốt của núi lửa và nham thạch ở đáy móng của núi lửa bị phá nổ xé vỡ và sụp đổ đập vỡ vào lúc núi lửa phun ra mà thành nên.

**Tham khảo**

**Xem thêm**
 Vật mạt vụn núi lửa- Địa tầng học- Kỷ Đệ tứ học
Thể loại:Núi lửa học
Thể loại:Địa chất học
Thể loại:Đá núi lửa
Kepler-90h

Kepler-90h (còn được gọi theo định danh của Kepler Object of Interest là KOI-351,01) là một ngoại hành tinh quay quanh trong khu vực có thể sống được của sao dải chính thuộc loại G Kepler-90, nằm ngoài cùng trong tám hành tinh được phát hiện bởi tàu vũ trụ Kepler của NASA. Nó nằm cách Trái Đất 2.840 năm ánh sáng (870 Parsec) thuộc chòm sao Thiên Long. Ngoại hành tinh này được tìm thấy bằng cách sử dụng phương pháp quá cảnh thiên thể, trong đó sự tác động làm lu mờ do một hành tinh gây ra khi nó đi qua phía trước ngôi sao chủ của nó đã được đo.

**Đặc điểm**

**Khối lượng, bán kính và nhiệt độ**
Kepler-90h là một hành tinh khí khổng lồ, loại hành tinh có bán kính và khối lượng giống như Sao Mộc và Sao Thổ. Nó có nhiệt độ là C F, gần bằng với Trái Đất. Nó có khối lượng khoảng 1,2 khối lượng Sao Mộc và bán kính nhỏ hơn hoặc bằng khoảng 1,01 bán kính Sao Mộc. Điều này làm cho nó rất giống với Sao Mộc về khối lượng và bán kính.

**Ngôi sao chủ**
Hành tinh quay quanh một ngôi sao (loại G) có tên Kepler-90. Ngôi sao có khối lượng 1,2 khối lượng Mặt Trời và bán kính 1.2 bán kính Mặt Trời. Nó có nhiệt độ bề mặt là 6080 K và có tuổi ước tính khoảng 2 tỷ năm. Để so sánh, Mặt Trời có tuổi là khoảng 4,6 tỷ năm tuổi  và có nhiệt độ bề mặt là 5778 K.
Độ sáng biểu kiến của ngôi sao, hoặc độ sáng của nó xuất hiện từ góc nhìn ở Trái Đất là 14. Nó quá mờ để có thể nhìn thấy bằng mắt thường.

**Thống kê quỹ đạo**
Kepler-90h quay quanh ngôi sao chủ của nó mỗi 331,6 ngày ở khoảng cách 1,01 AU, rất giống với khoảng cách quỹ đạo của Trái Đất tính từ Mặt Trời (1 AU).

**Vùng có thể sống được**
Kepler-90h cư trú trong vùng có thể ở được của ngôi sao mẹ. Ngoại hành tinh, có bán kính 1,01 R, quá lớn để có thể đá và do đó, bản thân hành tinh này có thể không thể ở được. Theo giả thuyết, các mặt trăng đủ lớn, với một bầu không khí và áp lực đủ lớn, có thể hỗ trợ nước lỏng và có khả năng sống. Tuy nhiên, những mặt trăng như vậy thường không hình thành xung quanh các hành tinh, chúng có thể sẽ phải bị bắt từ xa; ví dụ, một protoplanet chạy lạc lối. Một hành tinh có kích thước sao Mộc có khả năng hình thành các mặt trăng có kích thước tương tự như sao Mộc Galilean hoặc Titan mặt trăng của sao Thổ. Tuy nhiên, chúng ta biết rằng ngay cả các mặt trăng có kích thước này có thể bám vào khí quyển và có từ trường, vì Titan có bầu khí quyển dày hơn Trái đất và có các chất lỏng ổn định trên bề mặt. Một mặt trăng có kích thước tương tự, Ganymede của sao Mộc, có từ trường riêng.
Đối với một quỹ đạo ổn định tỷ lệ giữa của mặt trăng chu kỳ quỹ đạo P s xung quanh chính nó và của chính xung quanh sao P p của nó phải  Hệ sao Kepler-90 so với Hệ Mặt Trời 

**Xem thêm**
 Kepler-47c- HD 69830 d

**Tham khảo**
Thể loại:Hành tinh ngoài Hệ Mặt Trời
Thể loại:Ngoại hành tinh phát hiện năm 2013
Thể loại:Thiên thể Kepler
Thể loại:Kepler-90