Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Tashpolat Tiyip

Tashpolat Tiyip (tiếng Uyghur: تاشپولات تېيىپ; Latinh: Tashpolat Téyip; p =tǎxīfǔlātí tèyībài; sinh 12/1958) là một nhà địa lý người Trung Quốc sắc tộc Uyghur. Ông là Chủ tịch Đại học Tân Cương từ năm 2010 đến 2017. Năm 2019 có thông tin ông bị kết án tử hình trong một phiên tòa bí mật.

**Tiểu sử**
Tashpolat Tiyip nhập học địa lý tại Đại học Tân Cương năm 1978, và tốt nghiệp năm 1983. Năm 1988, ông đến Nhật Bản để học thạc sĩ và tiến sĩ tại Đại học Khoa học Tokyo. Tại đó ông nhận bằng Tiến sĩ Kỹ thuật về Địa lý Ứng dụng vào tháng 3 năm 1992.
Năm 1993, ông được bổ nhiệm làm giáo sư tại Khoa Địa lý Đại học Tân Cương. Năm 1996, Tiyip được bổ nhiệm làm Phó Chủ tịch Đại học Tân Cương, và năm 2010, ông được thăng chức Chủ tịch Đại học Tân Cương và Phó Bí thư Đảng Cộng sản tại trường đại học.
Vào tháng 11 năm 2008, Tashpolat Tiyip nhận bằng tiến sĩ danh dự của Đại học Sorbonne, Cộng hòa Pháp.

**Bắt giữ và xét xử**
Tháng 3 năm 2017 khi Tiyip đang trên đường đến một hội nghị ở CHLB Đức, ông đã bị bắt giữ tại sân bay Bắc Kinh, và bị buộc tội là một người "hai mặt".
Sau khi Tiyip bị bắt, ông bị giam giữ cách ly và cuối cùng bị đưa ra xét xử trong một phiên tòa bí mật về tội ly khai. Tiyip bị kết án là có tội và chịu án tử hình với tạm hoãn thi hành án trong hai năm.

**Tham khảo**
Thể loại:Sinh năm 1958
Thể loại:Nhân vật còn sống
Thể loại:Nhà hoạt động Uyghur
Thể loại:Tín hữu Hồi giáo Trung Quốc
Thể loại:Nhà giáo Tân Cương
Thể loại:Chủ tịch các trường đại học và cao đẳng tại Trung Quốc
Đỗ Thị Phương Bảo

Đỗ Thị Phương Bảo (sinh ngày 7 tháng 5 năm 1951) là một nhà giáo, nghệ sĩ đàn tranh người Việt Nam.

**Tiểu sử**
Đỗ Thị Phương Bảo sinh ngày 7 tháng 5 năm 1951 trong một gia đình có truyền thống nghệ thuật, từ nhỏ bà đã thể hiện năng khiếu âm nhạc. Những năm 1960–1969, bà theo học tại Trường Âm nhạc Việt Nam (nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam) và có thòi gian học cùng với nhạc công Vũ Tuấn Đức, tại đây bà thường đạt thành tích cao trong học tập. Năm 1967, bà trở thành cộng tác viên của Đài Tiếng nói Việt Nam. Những năm 1969–1988, bà làm giảng viên tại Nhạc viện Hà Nội, chủ nhiệm bộ môn đàn tranh, cũng trong thời gian này bà đã soạn thảo bộ giáo trình môn đàn tranh bậc đại học cho nhạc viện. Những năm 1988–2007, bà là thành viên và là trưởng đoàn của Đoàn ca nhạc Bông Sen, nghệ sĩ độc tấu đàn tranh, đàn T'rưng và đàn bầu. Từ năm 2007 đến nay, bà làm giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Phương Bảo.
Bà đã được Nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú vào năm 1993; Nghệ sĩ nhân dân vào năm 2007, bà hiện là nghệ sĩ đàn tranh đầu tiên và duy nhất được phong tặng danh hiệu này.

**Giải thưởng**

**Cải tiến đàn tranh**
Năm 1995, Đỗ Thị Phương Bảo đã tiến hành cải tiến cây đàn tranh truyền thống để giúp cho nó vừa có thể diễn tấu được những làn điệu ngũ âm truyền thống, đồng thời diễn tấu được các điệu nhạc 12 nốt của âm nhạc phương Tây. Công trình cải tiến của bà có 4 điểm chính: Mở rộng mặt bàn để thêm dây tăng âm vực; Nâng chiều cao hộp đàn làm bằng gỗ cây ngô đồng khiến hiệu năng của hộp cộng hưởng tăng lên, giúp tăng âm sắc và âm lượng; Chân trục ngạn liên hoàn; Thêm bộ tinh chỉnh. Công trình cải tiến đàn tranh của bà đã được Hội đồng Khoa học đánh giá xuất sắc, và cũng đã được cấp bằng Độc quyền sáng chế.

**Tác phẩm**

**Tham khảo**
Thể loại:Nghệ sĩ nhân dân Việt Nam
Thể loại:Nhân vật còn sống
Thể loại:Nhà giáo Việt Nam
Nguyễn Phúc Huy Nhu

Nguyễn Phúc Huy Nhu (chữ Hán: 阮福徽柔; 1826 – 1885), phong hiệu An Mỹ Công chúa (安美公主), là một công chúa con vua Thiệu Trị nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.

**Tiểu sử**
Công chúa Huy Nhu sinh năm Bính Tuất (1826), là con gái thứ tư của vua Thiệu Trị, mẹ là Nhị giai Thục phi Nguyễn Thị Xuyên. Công chúa là chị cùng mẹ với Thoại Thái vương Hồng Y và hoàng tử Hồng Kỳ (mất sớm). Thuở nhỏ, công chúa là người dịu dàng, đoan trang, biết giữ phép tắc nơi cung cấm nên rất được vua cha yêu mến.
Năm Thiệu Trị thứ 6 (1846), tháng giêng, vua cho làm nhà ở ba vườn Vĩnh Ấm, Vĩnh Tú, Vĩnh Lệ để cho các công chúa là Tĩnh Hảo, Nhàn Yên và Huy Nhu ở. Cũng trong tháng đó, vua gả chồng cho cả ba công chúa. Công chúa Huy Nhu lấy chồng là Phò mã Đô úy Trương Quang Trụ, người huyện Bình Sơn, Quảng Ngãi, con trai của Cần Chánh điện Đại học sĩ Trương Đăng Quế. Công chúa và phò mã Trụ có với nhau hai con trai và hai con gái.
Sau khi lấy chồng, bà giữ đạo làm vợ cẩn thận. Năm Tự Đức thứ 3 (1850), bà Huy Nhu được sách phong làm An Mỹ Công chúa (安美公主).
Năm Tự Đức thứ 13 (1860), tháng 10 (âm lịch), vua nghe thấy các công chúa nhiều người ưa xa xỉ khoe mẽ, mỗi khi gặp thuyền nhà Thanh đem hàng đến thì mua nhiều vật lạ, không biết tiếc tiền của. Nhân đó, vua Tự Đức cho đề là “Châm sắt viết chữ lên tường”, sai Thái trưởng Công chúa là Vĩnh Trinh và An Mỹ Trưởng công Huy Nhu làm thơ dâng lên. Vua cũng làm hai bài thơ ấy ban cho hai bà công chúa, là để dạy việc tiết kiệm.
Năm Ất Dậu (1885), công chúa Huy Nhu mất, hưởng thọ 60 tuổi. Theo gia phả của dòng họ Trương, bà được an táng tại quê chồng ở xã Tư Cung (nay là xã Tịnh Khê, tỉnh Quảng Ngãi).

**Tham khảo**
 Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc (1995),  Nguyễn Phúc Tộc thế phả date=2020-09-27 , Nhà xuất bản Thuận Hóa- Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), Đại Nam liệt truyện Chính biên, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Thuận Hóa- Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), Đại Nam thực lục Chính biên, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Giáo dục

**Chú thích**
Thể loại:Sinh năm 1826
Thể loại:Mất năm 1885
Thể loại:Hoàng nữ Thiệu Trị
Thể loại:Công chúa nhà Nguyễn
Lesley Manville

Lesley Ann Manville (OBE, sinh ngày 12 tháng 3 năm 1956) là nữ diễn viên người Anh Quốc, được biết đến qua nhiều phim của đạo diễn Mike Leigh. Bà từng giành giải London Film Critics Circle, hạng mục Nữ diễn viên Anh của năm với phim All or Nothing (2002) và Another Year (2010). Năm 2017, bà được đề cử giải Oscar cho nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất với phim Phantom Thread (2017). Các phim nổi bất khác mà bà tham gia còn có Maleficent (phần một và hai), Ordinary Love (2019).

**Thời thơ ấu**
Manville sinh ra tại Brighton, East Sussex, con gái của bà Jean, một vũ công ballet, và ông Ron Manville, một tài xế taxi. Gia đình Manville có 3 chị em gái. Bà bắt đầu luyện nhạc giọng soprano từ năm 8 tuổi, và từng hai lần thắng giải âm nhạc lứa tuổi dưới 18 của Sussex. Cũng từ khi còn là thiếu niên, bà đã tham gia trong các sê-ri phim truyền hình, có thể kể đến như King Cinder. Năm 15 tuổi, bà nhận được một xuất theo học tại Học viện Sân khấu Nghệ thuật Italia Conti.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 0544334-  Interview with The Independent, 2010
Thể loại:Nhân vật còn sống
Thể loại:Nữ diễn viên truyền hình Anh
Thể loại:Nữ diễn viên điện ảnh Anh
Thể loại:Nữ diễn viên Anh thế kỷ 21
Thể loại:Nữ diễn viên Anh thế kỷ 20
Thể loại:Sinh năm 1956
Đại học Tân Cương

Đại học Tân Cương (XJU; tiếng Uyghur: شىنجاڭ ئۇنىۋېرستېتى, Шинҗаң Университети; p=Xīnjiāng Dàxué) là một trong những trường đại học lớn ở Khu tự trị Tân Cương, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và là một trường đại học trọng điểm quốc gia.
Đại học Tân Cương được thành lập năm 1924 tại Ürümqi, là một trường đại học toàn diện với trình độ học vấn cao nhất ở Tân Cương, thuộc Dự án 211. Đây là một trường đại học hạng B "Double First Class" của Bộ Giáo dục Trung Quốc.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Official website-  Campus forum date = ngày 29 tháng 6 năm 2015
Thể loại:Trường đại học và cao đẳng ở Tân Cương
Thể loại:Cơ sở giáo dục thành lập năm 1924
Thể loại:Khởi đầu năm 1924 ở Trung Quốc
Suki to Iwasetai

là đĩa đơn tiếng Nhật đầu tay của nhóm nhạc nữ Hàn Quốc-Nhật Bản IZ*ONE, một nhóm dự án được thành lập thông qua chương trình truyền hình thực tế Produce 48. Đĩa đơn được phát hành tại Nhật Bản bởi EMI Records vào ngày 6 tháng 2 năm 2019.

**Danh sách bài hát**

**Type A**

**Type B**

**WIZ*ONE Edition**

**Chứng nhận**

**Liên kết ngoài**
Video chính thức của "Suki to Iwasetai"

**Chú thích**
Thể loại:Bài hát năm 2019
Thể loại:Đĩa đơn năm 2019
Thể loại:Bài hát của IZ*ONE
Thung lũng Darkhad

Thung lũng Darkhad
Thung lũng Darkhad (Tiếng Mông Cổ: Дархадын хотгор) là một thung lũng lớn ở phía tây bắc tỉnh Khövsgöl, Mông Cổ. Nó nằm giữa dãy Ulaan Taiga và Khoridol Saridag với độ cao khoảng 1600 m, dài khoảng 160 km và rộng 40 km. Diện tích là 4270 km². Nó được chuyển quyền sở hữu từ Cộng hòa Nhân dân Tannu Tuva sang Cộng hòa Nhân dân Mông Cổ vào năm 1925 như một sự nhượng bộ của Liên Xô đối với người Mông Cổ - những người muốn sáp nhập lãnh thổ Tannu Uriankhai vào đất nước của họ.
Thung lũng này rất phong phú về hồ và sông, trong đó lớn nhất là hồ Dood Tsagaan và sông Shishged. Khu vực này được biết đến với môi trường tự nhiên, nhưng tương đối xa và không thể tiếp cận ngay cả theo tiêu chuẩn của Mông Cổ.
Thung lũng Darkhad được phân chia giữa Ulaan-Uul, Renchinlkhümbe và Tsagaannuur. Dân cư chủ yếu là người Darkhad (tên thung lũng bắt nguồn từ đó) và một số người Tsaatan.

**Tham khảo**
Thể loại:Thung lũng Mông Cổ
Thể loại:Tỉnh Khövsgöl
Canis lupus dingo

Canis lupus dingo là một bậc phân loại bao gồm chó dingo có nguồn gốc từ Úc và loài chó hiếm - chó biết hát New Guinea có nguồn gốc từ Cao nguyên New Guinea. Bậc phân loại này cũng bao gồm một số loại chó đã lâm vào tình trạng tuyệt chủng từng được tìm thấy sinh sống  ven biển Papua New Guinea và Java thuộc Quần đảo Indonesia. Canis lupus dingo là một phân loài của Canis lupus. Bằng chứng di truyền chỉ ra rằng nhánh chó dingo có nguồn gốc từ các giống chó nhà Đông Á và được đưa từ Quần đảo Mã Lai vào Úc.

**Mối quan hệ với chó sói**
Một số giống chó, bao gồm hai giống chó dingo và Basenji, gần như có sự khác biệt về mặt di truyền so với những loài chó có nguồn gốc từ chó sói. Tuy nhiên sự khác biệt này có thể có nguyên nhân từ việc các loại chó này bị cô lập về mặt địa lý và sự pha trộn nguồn gen ở những loài chó khác sinh sống trong khu vực. Dòng dõi tổ tiên của chúng rẽ hướng từ những loài chó khác cách đây khoảng 8.500 năm (nếu tính theo một phương pháp ước tính khác, con số có thể lên đến 23.000 năm). Dòng gen từ loài sói Tây Tạng phân ly di truyền và góp 2% trong bộ gen của chó dingo và điều này có khả năng đại diện cho vấn đề phối trộn gen thời kỳ cổ xưa ở khu vực phía đông lục địa Á-Âu.

**Tham khảo**
Thể loại:Phân loài của sói xám
Nirut Sirijanya

Nirut Sirijanya (นิรุตติ์ ศิริจรรยา); biệt danh: Ning (หนิง), sinh ngày 02 tháng 05 năm 1947, là một diễn viên điện ảnh nổi tiếng của Thái Lan. Ông được cả thế giới biết đến với vai trò là cha của Lauren Fong trong phần tiếp theo năm 2011 The Hangover Part II. Ông là người nhận giải thưởng phim quốc gia Suphannahong cho Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất năm 2006.

**Tiểu sử**
Ông theo học tại trường Assumption College ở Bangkok và nhận bằng tốt nghiệp Quản trị Kinh doanh tại Úc. Sau đó ông đến Kuala Lumpur để nghiên cứu. Khi tốt nghiệp bằng Cử nhân Khoa học, ông bắt đầu làm việc tại AM PAC như một kỹ sư, trước khi chuyển sang các vị trí trong các công ty hàng không khác nhau, bao gồm ALITALIA.

**Sự nghiệp**
Nirut bắt đầu sự nghiệp diễn xuất của mình theo gợi ý của Terng Stiphuang. Bộ phim truyền hình đầu tiên của ông là Sangsoon, trong đó ông đóng vai chính. Ông đã đóng vai chính trong Kae Kop Fah (Just Horizon), được chiếu trên Kênh 3. Ông được biết đến khắp Thái Lan khi vào vai Jaded trong Poo Cha Na Sib Tid. Bộ phim đầu tiên của ông là Derby, và ông tiếp tục đóng phim cho đến ngày nay. Ông đã thu hút sự chú ý của quốc tế từ vai diễn trong The Hangover Part II. Nirut cũng xuất hiện với vai trò một trong những thành viên của ban giám khảo trong mùa đầu tiên của Thái Lan Got Talent.

**Các bộ phim đã từng tham gia**

**Phim truyền hình**

**Phim điện ảnh**

**Chương trình truyền hình**

**Giải thưởng và đề cử**

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
1070323
Thể loại:Sinh năm 1947
Thể loại:Nam diễn viên Thái Lan
Thể loại:Diễn viên Thái Lan
Thể loại:Nhân vật còn sống
Thể loại:Người Bangkok
Thể loại:Nam diễn viên từ Bangkok
Mắt của Horus

Mắt của Horus
Mắt của Ra
Mắt của Horus, còn được gọi là wedjat hoặc udjat, là một biểu tượng Ai Cập cổ đại tượng trưng cho sự bảo vệ, sức khỏe và quyền lực hoàng gia. Mắt của Horus cũng tương tự như Mắt của Ra, vị thần bầu trời đầy quyền năng, tương đồng ở nhiều khía cạnh.
Những lá bùa hộ mệnh thường được chế tạo theo hình dạng con mắt của thần bầu trời Horus. Biểu tượng này sẽ "bảo vệ pharaon ở thế giới bên kia" và xua đuổi cái ác. Các thủy thủ Ai Cập và Trung Đông cổ đại thường vẽ biểu tượng con mắt trên mũi tàu của họ nhằm cầu mong sự an toàn trong các chuyến ra khơi.

**Thần thoại**
Horus là vị thần cai quản bầu trời, thường được mô tả dưới hình dạng một con chim ưng. Mắt phải của Horus đại diện cho thần mặt trời, Ra, còn mắt trái đại diện cho thần mặt trăng Thoth. Người Hy Lạp và La Mã tin rằng, một "con mắt ác" có thể tạo ra các phép thuật xấu, nhưng sẽ bị phản tác dụng trước "con mắt thiện", nên thần thoại về con mắt Horus ra đời.
Trong cuộc chiến giành lấy ngai vàng sau cái chết của Osiris, Horus đã bị người chú độc ác là Set khoét đi con mắt bên trái. Thoth và Hathor sau đó đã chữa lành con mắt này. Khi mắt của Horus được phục hồi, thần đã đưa nó cho cha mình, Osiris, với hy vọng người cha của mình được sống lại. Do đó, con mắt của Horus được sử dụng như một biểu tượng cho sự tái sinh, phục hồi và bảo hộ.

**Toán học**
Phân số ứng với từng phần của mắt Horus (mắt trái)
Người Ai Cập cổ đại đã biết sử dụng các phân số trong việc tính toán thường nhật, nhưng họ chỉ sử dụng các phân số mà có tử số bằng 1. Những phân số có dạng 1/n được gọi là phân số Ai Cập.
Biểu tượng Mắt của Horus được chia thành 6 phần, và mỗi phần như vậy đại diện cho một phân số Ai Cập. Cuộn giấy cói Toán học Rhind đã gọi 6 phân số này là "Phân số Mắt Horus". Sáu phân số này là 6 hạng tử đầu tiên trong một chuỗi tổng các phân số Ai Cập với mẫu số là lũy thừa bậc 2.- Phía bên trái của con ngươi (đối với mắt trái, ngược lại đối với mắt phải) = 1/2- Con ngươi = 1/4- Lông mày = 1/8- Phía bên phải của con ngươi (đối với mắt trái, ngược lại đối với mắt phải) = 1/16- Đuôi cong dưới mắt = 1/32- Giọt nước mắt = 1/64
Điều thú vị ở đây là tổng của 6 phân số này bằng 63/64 chứ không phải tròn 1. Một nguyên nhân có vẻ hợp lý nhất để lý giải cho trường hợp này là do hệ thống số học của Ai Cập bấy giờ chưa được đầy đủ. Một sự lý giải mang tính thần thoại là do phép thuật của thần Thoth gây nên.

**Hình ảnh**

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Wadjet eye tattoos associated with Hathor depicted on 3,000-year-old mummy- Wedjat Eyes – Johns Hopkins Archaeological Museum
Thể loại:Văn hóa Ai Cập cổ đại
Thể loại:Xã hội Ai Cập cổ đại
Thể loại:Biểu tượng Ai Cập cổ đại
Thể loại:Phân số Ai Cập
Thể loại:Chữ tượng hình Ai Cập
Thể loại:Bùa hộ mệnh Ai Cập
Thể loại:Wadjet
Thể loại:Biểu tượng ma thuật
Thể loại:Horus
Thể loại:Mắt trong văn hóa
Fabiola

Fabiola một nhánh nhỏ của tên người Fabia, có thể là:

**Tên người**
 Fabiola, Vương hậu Bỉ (1928-2014)- Thánh Fabiola, (khoảng 395–399))- Fabiola Letelier (sinh năm 1929), luật sư người Chile, nhà hoạt động nhân quyền- Fabiola Gianotti (sinh năm 1962), nhà vật lý hạt người Ý- Fabiola Zuluaga (sinh năm 1979), tay vợt tennis người Colombia- Fabiola Rodas (sinh năm 1993), nhạc sĩ ca sĩ người Guatemala- Anita Fabiola (sinh năm 1994), Người mẫu và Người dẫn chương trình truyền hình ở Uganda- Eléonore của Bỉ (sinh năm 2008), có tên phụ là Fabiola

**Văn hóa**
 Fabiola (phim 1918), một bộ phim câm của Ý- Fabiola (phim năm 1949), một bộ phim được gọi bằng tiếng Anh là The Fighting Gladiator- Fabiola (tiểu thuyết), tiểu thuyết năm 1854 của Hồng y Nicholas Wiseman

**Khác**
 Fabiola (bướm đêm), một chi bướm đêm trong họ Oecophoridae, bộ Cánh vẩy- MSC Fabiola, một tàu container- 1576 Fabiola, tiểu hành tinh - Núi Nữ hoàng Fabiola, một ngọn núi ở châu Nam Cực, được đặt theo tên Fabiola, Vương hậu Bỉ - Fabiola
Dụ Phong

Dụ Phong (裕豐; 1769 – 1833) là một hoàng thân của nhà Thanh trong lịch sử Trung Quốc, người thừa kế 1 trong 12 tước vị Thiết mạo tử vương.

**Cuộc đời**
Dụ Phong sinh vào ngày 11 tháng 9 (âm lịch) năm Càn Long thứ 34 (1769), trong gia tộc Ái Tân Giác La. Ông là con trai trưởng của Dự Lương Thân vương Tu Linh và Đích Phúc tấn Phú Sát thị, con gái của Thừa ân công Phó Văn – anh trai Hiếu Hiền Thuần hoàng hậu. Sau khi cha qua đời vào năm Càn Long thứ 52 (1787), Dụ Phong được thế tập tước vị Dự Thân vương đời thứ 8.
Năm thứ 60 (1795), tháng 2, quản lý Tương Hồng kỳ Giác La học (镶红旗觉罗学). Năm Gia Khánh thứ 18 (1813), sự kiện Thiên Lý giáo xảy ra, thuộc hạ của ông do có tham gia vào khởi nghĩa nên ông bị hạch tội mà bị đoạt tước. Tước vị sẽ do em trai thứ ba là Dụ Hưng thế tập. Ông qua đời vào giờ Dậu ngày 25 tháng 2 (âm lịch) năm Đạo Quang thứ 13 (1833), thọ 65 tuổi.

**Gia quyến**

**Thê thiếp**
 Đích Phúc tấn: Phú Sát thị (富察氏), con gái của Minh Hưng (明興). Minh Hưng là con trai của Quảng Thành, anh trai của Hiếu Hiền Thuần Hoàng hậu.- Thứ thiếp: Vương thị (王氏), con gái của Vương Minh (王明).

**Con trai**
# Cần Trì (勤池; 1789 – 1790), mẹ là Đích Phúc tấn Phú Sát thị. Chết yểu.
# Thiện Trưng (善徵; 1795 – 1840), mẹ là Đích Phúc tấn Phú Sát thị. Có hai con trai.
# Thiện Hân (善欣; 1798 – 1798), mẹ là Đích Phúc tấn Phú Sát thị. Chết yểu.
# Thiện Tuần (善循; 1806 – 1855), mẹ là Thứ thiếp Vương thị, làm tới chức Viên ngoại lang. Có ba con trai.

**Chú thích**

**Tham khảo**
  Ái Tân Giác La Tông phổ
Thể loại:Dự Thân vương
Thể loại:Người Mãn Châu Chính Lam kỳ
Đầu rắn (băng đảng)

Đầu rắn (zh|c=蛇头|p=shé tóu; Hokkien: chôa-thâu, phiên âm Hán Việt xà đầu) là những băng đảng Trung Quốc buôn lậu người sang các nước khác. Chúng được tìm thấy ở khu vực Phúc Kiến của Trung Quốc và đưa khách hàng đến các quốc gia phương Tây giàu có như Tây Âu, Bắc Mỹ, Úc và một số khu vực giàu có gần đó như Đài Loan và Nhật Bản.
Các băng Đầu rắn sử dụng nhiều phương pháp khác nhau để đưa khách hàng của họ đến phương Tây. Họ có thể sử dụng hộ chiếu bị đánh cắp hoặc thay đổi, thị thực lấy không đúng và hối lộ để di chuyển người từ quốc gia này sang quốc gia khác cho đến khi đến đích. Họ cũng có thể sử dụng các đoàn doanh nghiệp giả và các nhóm du lịch như một cách để vượt qua kiểm soát nhập cư. Tỷ lệ thanh toán việc đưa người thành công có thể lên tới 70.000 USD.
Một thành viên Đầu rắn đáng chú ý là Trịnh Thúy Bình hoặc "Chị Bình". Một người khác là Guo Liang Chi, được biết đến chủ yếu bởi tên đường phố của anh ta là Ah Kay, chủ mưu của vụ tàu chở hàng Golden Venture năm 1993 do Chị Bình tài trợ.

**Vai trò trong việc đào tẩu từ Triều Tiên**
Một người di cư Bắc Triều Tiên đang tìm cách vào Hàn Quốc có thể chuyển sang một băng đảng đầu rắn để được tự nguyện đưa ra khỏi Bắc Triều Tiên. Việc buôn lậu thường biến thành buôn người nếu người di cư không trả lại tiền cho các thành viên băng đảng đầu rắn.

**Tham khảo**
Thể loại:Băng đảng người Mỹ gốc Hoa
Thể loại:Tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia
Thể loại:Buôn lậu
Thể loại:Nhóm tội phạm có tổ chức Hoa Kỳ
Thể loại:Nhóm tội phạm có tổ chức Trung Quốc
Thể loại:Nhập cư trái phép
Thể loại:Băng đảng ở châu Á
Thể loại:Lịch sử người Mỹ gốc Hoa
Thể loại:Băng đảng người Mỹ gốc Á
Thể loại:Người buôn lậu
Infante

Mũ miện (coronet) của một Infante Bồ Đào Nha.
Infante (lang, lang; f. infanta), phiên Infanta dành cho nữ, hay Infant, là một dạng kính xưng dành cho các Vương tử và Vương nữ của các quốc gia thuộc Bán đảo Iberia, bao gồm Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha hoặc các quốc gia cổ xưa hơn như Vương quốc Castilla, Aragón, Navarra và León.
Cũng như Prince của Vương quốc Liên hiệp Anh hay Đại vương công Áo (Archduke) của Hoàng tộc Habsburg, tước vị này là một dạng danh xưng mặt định cho các thành viên thuộc Vương thất Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha, xuất hiện mặt định mà không cần phải trải qua sắc phong. Trường hợp là vợ của một Infante, tùy vào sự đồng thuận của thành viên vương thất, mà người vợ đó có thể trở thành Infanta (như Alicia, Công tước phu nhân xứ Calabria), tuy nhiên từ năm 1987 thì việc này đã thực sự hạn chế, không còn hiển nhiên nữa (như Anne d'Orléans). Tương tự, chồng của một Infanta cũng không tự nhiên trở thành Infante.
Dù Infante và Infanta rất điển hình cho con trai và con gái trực tiếp của Vua Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha, vẫn có trường hợp hậu duệ dòng xa vẫn có thể được đặc cách nhận danh hiệu này, nhất là các cháu nội của vua. Dĩ nhiên, những trường hợp này phải được cân nhắc và thông qua mới có thể tiến hành.

**Xem thêm**
 Vương thất Tây Ban Nha- Hoàng gia Bồ Đào Nha

**Tham khảo**
Thể loại:Tước hiệu quý tộc
Thể loại:Lịch sử Tây Ban Nha
Thể loại:Lịch sử Bồ Đào Nha
Quỹ quốc gia của Na Uy

Quỹ quốc gia của Na Uy còn được gọi với nhiều tên gọi như Quỹ hưu trí chính phủ Na Uy (Government Pension Fund of Norway); quỹ đầu tư chính phủ (Sovereign Wealth Funds - SWF); quỹ quốc gia từ dầu lửa của Na Uy; là nguồn quỹ sở hữu và quản lý bởi chính phủ Na Uy được thành lập năm 1990 từ nguồn lợi nhuận ngành dầu lửa.

**Giới thiệu**
Tập tin:Norway Oil Fund.png|nhỏ|Giá trị quỹ tính bằng tỉ kroner (tháng 6 năm 2017)
Kinh tế Na Uy tăng trưởng mạnh mẽ vào thập niên 70 của thế kỷ trước do nguồn lợi từ ngành dầu lửa. Lợi nhuận này được dùng lập nguồn quỹ với tên gọi ban đầu là Quỹ dầu lửa Na Uy (Petroleum Fund of Norway hay Oil Fund) đến năm 2006, nó được đổi tên thành Quỹ hưu trí chính phủ Na Uy - Toàn cầu, Government Pension Fund-Global (GPF-G), chữ "Toàn cầu" trong tên gọi thể hiện việc nguồn quỹ này được đem đầu tư vào cổ phiếu, trái phiếu, tài sản, kim loại quý, bất động sản,... trên phạm vi toàn cầu. Quỹ này giống như một nguồn tiền để dành an toàn cho tương lai, chính phủ cũng có thêm một phần nguồn thu để đầu tư ngược lại cho hạ tầng, giáo dục, y tế.
Ngày 25 tháng 10 năm 2019, quy mô quỹ này đã đạt mức 1,09 nghìn tỷ USD.

**Tham khảo**
Thể loại:Na Uy
Thể loại:Khởi đầu năm 1967 ở Na Uy
Thể loại:Kinh tế năm 1967
Thể loại:Chính trị năm 1967
Thể loại:Khởi đầu năm 1990 ở Na Uy
Thể loại:Kinh tế năm 1990
Thể loại:Chính trị năm 1990
Thể loại:Chính phủ Na Uy
Thể loại:Quỹ đầu tư quốc gia
Đường hầm Tình yêu (đường sắt Ukraina)

Đường hầm tình yêu (Туне́ль Коха́ння, Tunel Kokhannya) là một phần của tuyến đường sắt công nghiệp nằm gần Klevan, Ukraine, nối liền với Orzhiv trong huyện Rivne,. Đây là tuyến đường sắt được bao phủ hoàn toàn bởi cây cối dày đặc tạo nên một đường hầm có khung cảnh tuyệt đẹp. Tuyến đường này có chiều dài từ 3 km đến 5 km, được biết đến là một nơi yêu thích cho các đôi tình nhân, vợ chồng và du khách thường tìm đến đây để chụp ảnh, cũng vì thế mà có được mệnh danh là đường hầm tình yêu.
Tuyến đường này chia thành 2 nhánh, một nhánh dẫn đến Klevan, nhánh còn lại dẫn đến căn cứ quân sự có từ thời Chiến tranh Lạnh. Trong Chiến tranh lạnh, cây dọc theo tuyến đường được trồng để che giấu hoạt động vận tải quân sự. Sau khi xây dựng đường ray xe lửa, những bụi cây sau đó mọc tự nhiên bao quanh lấy con đường, trùm cả phía trên.

**Tuyến đường**
Tuyến bắt đầu tại ga Klevan, trên tuyến Kovel-Rivne và đến khu vực phía bắc của Orzhiv. Toàn bộ tuyến dài khoảng 6,4 km, và khoảng 4,9 km được bao phủ bằng đường hầm cây xanh.

**Hình ảnh**

**Ghi chú**

**Chú thích**

**Trong văn học**
isbn=978-3-947714-06-3
*isbn=978-3-947714-07-0
*isbn=978-3-947714-08-7

**Liên kết ngoài**
 Reportage: In the Tunnel of Love (June 2017)- 10 Most Fascinating Tunnels (cool tunnels) - ODDEE- Tunnel of Love in Ukraine at placestoseeinyourlifetime.com
*title=Тоннель любви / tunnel of love Ukraine 2013-02-16
*title=Tunnel of Love 4k (Ultra HD)
Thể loại:Đường sắt Ukraina
Thể loại:Địa danh ở Ukraina
Thể loại:Điểm tham quan ở Ukraina
Grays

Grays (hay Grays Thurrock) là thị trấn lớn nhất trong quận và nơi tập trung quán lý của Thurrock ở Essex và là một trong những giáo xứ truyền thống của Thurrock (Church of England). Thị trấn khoảng 20 dặm (32   km) về phía đông của London trên bờ phía bắc của sông Thames, và mi  về phía đông của đường cao tốc M25. Nền kinh tế của nó được liên kết với các ngành công nghiệp và văn phòng của cảng London, bán lẻ và Lakeside, West Thurrock.

**Lịch sử**
Samuel Pepys ghi lại trong nhật ký của mình rằng ông đã đến thăm Grays vào ngày 24 tháng 9 năm 1665 và dường như đã mua cá từ ngư dân địa phương. Các phần của Grays và Chafford Hundred nằm trong trong ba hố phấn Victoria; hai hố lớn nhất là Hẻm núi Sư tử và Hẻm núi Warren. Một khu vực khác của khu dân cư Chafford Hundred được xây dựng trên một bãi rác của Victoria.
Vào ngày 23 tháng 10 năm 2019, thi thể của 39 người đã được tìm thấy trong một chiếc xe tải tại Khu công nghiệp Waterglade ở Đại lộ phía Đông. Họ được cho là nạn nhân của nạn buôn người, hoặc người di cư bị buôn lậu vào Anh. Chiếc xe, được đăng ký tại Bulgaria, được cho là đã đến Vương quốc Anh thông qua Purfleet từ Zeebrugge. Một tài xế xe tải 25 tuổi đến từ Bắc Ireland đã bị cảnh sát Essex bắt giữ vì nghi ngờ giết người. Cảnh sát Essex cho biết một cuộc điều tra giết người được đưa ra sau đó. Đây là vụ điều tra giết người lớn nhất trong lịch sử cảnh sát Essex.

**Tham khảo**

Thể loại:Bài có tọa độ lưới OS
Thể loại:Thị xã ở Essex
Thể loại:Thurrock
Purfleet

Purfleet là một thị trấn thuộc chính quyền đơn vị Thurrock ở Essex, Anh. Nó giáp với đường A13 ở phía bắc và sông Thames ở phía nam và nằm trong phần cực đông của đường cao tốc M25 nhưng ngay bên ngoài ranh giới Greater London. Nó nằm trong giáo xứ West Thurrock truyền thống của Giáo hội Anh. Một số ngành công nghiệp nằm ở phía nam và khu vực này là một phần của khu vực tái phát triển Cổng Thames. Purfleet là một trong bảy khu vực bảo tồn ở Thurrock.

**Lịch sử**
Tên địa danh "Purfleet" được chứng thực lần đầu tiên vào năm 1285, nơi nó xuất hiện dưới dạng Purteflyete. Nó được ghi là Pourteflet trong Close Roll cho 1312. Tên này có nghĩa là "dòng chảy của Purta hoặc cửa vào thủy triều".
Vào thế kỷ 18, Kho Thuốc súng Hoàng gia Purfleet được thành lập như một địa điểm lưu trữ thuốc súng cùng với một đơn vị đồn trú để bảo vệ nó. Một mối nguy hiểm liên tục của vụ nổ là do sét đánh tồn tại. Benjamin Franklin đã được yêu cầu tư vấn về thiết kế của một dây dẫn sét và một ủy ban của Hiệp hội Hoàng gia đã hỗ trợ thiết kế của ông cho các dây dẫn nhọn. Sau cuộc Cách mạng Hoa Kỳ, cửa hàng bột đã được bảo vệ khỏi sét đánh vào tòa nhà, mặc dù ống thoát nước bằng kim loại thực sự đã làm việc. Khi vua George III nghe nói về điều này, ông khẳng định chúng được thay thế bằng những thiết bị dẫn điện kém và chủ tịch Hội Hoàng gia buộc phải từ chức.
Kho số 5, duy nhất còn lại trong số năm kho gốc, hiện là Trung tâm Quân sự và Di sản của quân đội Purfleet và một Đài tưởng niệm cổ đại theo lịch trình. Nó được điều hành bởi các tình nguyện viên và chứa một loạt các kỷ vật địa phương và quân sự (bao gồm các mặt hàng từ RAF Hornecl) và mở cửa cho công chúng tham quan vào thứ Năm, Chủ nhật và ngày lễ ngân hàng.

**Tham khảo**
Thể loại:Bài có tọa độ lưới OS
Thác Đá Bàn

Thác Đá Bàn là tên đặt cho các thác nước ở nhiều vùng khác nhau. Một số thác ở trên suối cùng tên được gọi là suối Đá Bàn. Tên Đá Bàn hình thành do có những tảng đá lớn nằm khá giống với cái bàn.- Thác Đá Bàn Hạ Long trên suối Đá Bàn ở xã Việt Hưng thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh  name = Thác ĐB HL.- Thác Đá Bàn Bảo Lộc trên suối Đá Bàn ở xã Lộc Châu thành phố Bảo Lộc tỉnh Lâm Đồng.- Thác Đà Bàn Phước Bình tại xã Phước Bình huyện Bác Ái tỉnh Ninh Thuận.- Thác Đá Bàn Đức Phú tại xã Đức Phú huyện Tánh Linh tỉnh Bình Thuận.- Thác Đá Bàn Vĩnh Cửu trên suối Đá Bàn ở xã Vĩnh Tân huyện Vĩnh Cửu tỉnh Đồng Nai, tọa độ :  name = Thác ĐB VC.- Thác Đá Bàn Phú Quốc trên suối Đá Bàn ở xã Cửa Dương thành phố Phú Quốc, tọa độ :  name = Thác ĐB PQ, cách phường Dương Đông khoảng 6 km.

**Chú thích==
Đồi Vẽ

Đồi Vẽ (tiếng Anh: Painted Hills), ở phía tây bắc Hoa Kỳ, là một trong ba vùng khác nhau trong Đài tưởng niệm Quốc gia John Day Fossil Beds, nằm ở Quận Wheeler, Oregon. Đồi có diện tích km2, nằm cách Mitchell, Oregon mi về phía tây bắc. Đồi Vẽ được liệt kê là một trong Bảy kỳ quan của Oregon. Đồi được đặt tên theo các lớp đồi đầy màu sắc tương ứng với các thời đại địa chất khác nhau, được hình thành khi khu vực này là một vùng lũ sông cổ đại
.
Đất đen là than non có trong cánh đồng ngập lụt. Màu xám là đá bùn, bột kết, và đá phiến sét.
Màu đỏ là đất đá ong được hình thành bởi các lớp trầm tích khi khu vực ấm áp và ẩm ướt.

**Hình ảnh**
Đồi Vẽ trong Đài tưởng niệm quốc gia John Day Fossil Bed.

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
access-date = ngày 9 tháng 11 năm 2008
*archive-date = ngày 24 tháng 1 năm 2013- Travel Oregon – Painted Hills
Thể loại:Đài tưởng niệm quốc gia John Day Fossil Bed
Bản mẫu:Đỏ/doc

== Cách sử dụng**
Văn bản có màu cho ra
Văn bản có màu của tôi

**Dữ liệu bản mẫu**
{
"description": "This template changes the color of any supplied text to red",
"params": {
"1": {
"label": "Text",
"description": "The text that should be colored red.",
"type": "string",
"required": true
}
}
}

**Xem thêm ==
Tăng methemoglobin huyết

Methemoglobinemia, tạm dịch: tăng methemoglobin huyết là một tình trạng gây ra bởi nồng độ methemoglobin trong máu tăng cao. Methemoglobin là một dạng của huyết sắc tố có chứa sắt Fe3+. Ái lực với oxy đối với Fe3+ bị suy yếu. Sự liên kết của oxy với methemoglobin dẫn đến sự gia tăng ái lực với oxy ở các vị trí heme còn lại ở trạng thái màu trong cùng một đơn vị hemoglobin tetrameric. Điều này dẫn đến khả năng tổng thể của tế bào hồng cầu giảm oxy đến các mô, với đường cong phân ly oxy hemoglobin liên quan do đó chuyển sang trái. Khi nồng độ methemoglobin tăng cao trong các tế bào hồng cầu, giảm oxy huyết có thể xảy ra.
Methemoglobinemia có thể là do một số loại thuốc, hóa chất hoặc thực phẩm hoặc nó có thể được di truyền. Các chất liên quan có thể bao gồm benzocaine, nitrat hoặc dapsone. Cơ chế cơ bản liên quan đến một số chất sắt trong hemoglobin được chuyển đổi từ dạng Fe2+ thành dạng Fe3+. Chẩn đoán thường bị nghi ngờ dựa trên các triệu chứng và oxy máu thấp không cải thiện khi điều trị bằng oxy.
Điều trị thường bằng liệu pháp oxy và xanh methylene. Các phương pháp điều trị khác có thể bao gồm vitamin C, truyền máu trao đổi và liệu pháp oxy hyperbaric. Kết quả nói chung là khả quan. Tăng methemoglobin huyết tương đối hiếm gặp, với hầu hết các trường hợp là mắc phải hơn là do di truyền.

**Dấu hiệu và triệu chứng**
Máu màu nâu chocolate vì bệnh tăng methemoglobin huyết
Các dấu hiệu và triệu chứng của methemoglobinemia (mức độ methemoglobin trên 10%) bao gồm khó thở, tím tái, thay đổi trạng thái tâm thần (~ 50%), nhức đầu, mệt mỏi, không dung nạp tập thể dục, chóng mặt và mất ý thức.
Những người bị methemoglobinemia nặng (mức độ methemoglobin trên 50%) có thể biểu hiện co giật, hôn mê và tử vong (> 70%). Những người khỏe mạnh có thể không có nhiều triệu chứng với nồng độ methemoglobin dưới 15%. Tuy nhiên, những bệnh nhân mắc các bệnh đồng mắc như thiếu máu, bệnh tim mạch, bệnh phổi, nhiễm trùng huyết hoặc sự hiện diện của các loại huyết sắc tố bất thường khác (ví dụ như carboxyhemoglobin, sulfhemoglobin hoặc hồng cầu hình liềm) có thể gặp các triệu chứng từ trung bình đến nặng ở mức thấp hơn nhiều -8%).

**Sinh lý bệnh**
Thông thường, nồng độ methemoglobin 2+ của nhóm heme của phân tử hemoglobin bị oxy hóa thành trạng thái Fe3+. Điều này chuyển đổi huyết sắc tố thành methemoglobin, dẫn đến giảm khả năng giải phóng oxy đến các mô và do đó thiếu oxy. Điều này có thể làm cho máu có màu xanh hoặc màu nâu sô cô la.

**Tham khảo ==
Phương ngữ Khmer Tây

Phương ngữ Khmer Tây hoặc phương ngữ Khmer Chanthaburi là một phương ngữ của tiếng Khmer được nói bởi người Khmer sống ở khu vực núi Cardamom ở hai bên biên giới Campuchia và miền đông Thái Lan, đặc biệt là ở tỉnh Chanthaburi có cộng đồng dân Khmer gần biên giới. Các nhóm dân tộc Khmer ở Chanthaburi di cư từ Battambang và Pailin sống ở khu vực trước khi phân định biên giới với Pháp vào năm 1906 và có quốc tịch Thái Lan từ năm 1909. 
Phát triển trong một khu vực bị cô lập trong lịch sử, phương ngữ Khmer Tây khác với các phương ngữ Khmer khác. Nó là phương ngữ duy nhất của người Khmer hiện đại còn giữ được sự phân biệt giữa âm hà hơi so với âm thường đã bị mất đi trong các phương ngữ khác. Các nhà ngôn ngữ học suy đoán rằng có một hiện tượng âm gió được thêm vào trong quá trình đổi mới ngữ âm của tiếng Khmer. 
Tại Chanthaburi, cộng đồng có người gốc Khmer sống ở xã Thep Nimit, Nong Ta Khong và Khlong Yai Nai, huyện Pong Nam Ron và có một cộng đồng ở xã Sai Khao, huyện Soi Dao Nhóm tuổi nói tốt là ở tuổi 35, nhưng trẻ em và thanh thiếu niên thì bắt đầu ít giao tiếp hơn các thế hệ trước. 

**Tham khảo**
Thể loại:Ngôn ngữ tại Thái Lan
Thể loại:Ngôn ngữ tại Campuchia
Thể loại:Tiếng Khmer
Chúa Kitô của vực thẳm (Ý)

Hình:Cristo degli abissi.jpg|thumb|300px|Chúa Kitô của vực thẳm ở San Fruttuoso, Liguria
Chúa Kitô của vực thẳm (Italian: Il Cristo degli Abissi) là bức tượng chúa Jesus bằng đồng nằm dưới biển Địa Trung Hải, nằm ngoài khơi San Fruttuoso, giữa Camogli và Portofino trên bờ biển Riviera, nước Ý. Nhiều phiên bản khác của bức tượng được đặt ở những nơi khác trên toàn thế giới, tại các địa điểm dưới nước, nhà thờ và bảo tàng
Đây là bức tượng bằng đồng nguyên thủy được điêu khắc bởi it, đặt ở biển Địa Trung Hải vào ngày 22 tháng 8 năm 1954, ở độ sâu xấp xỉ m, nặng hơn 1.800 kg, và cao 0. Bức tượng mô tả Chúa Kitô đưa ra một lời chúc phúc cho hòa bình, với đầu và tay giơ lên ​​trời. Bức tượng cũng là để tưởng nhớ đến Marcante.

**Chú thích**

**Đọc thêm**
 title=Christ of the Abyss
*title=LIFE Magazine article- Sculpture Christ of the Deep
Thể loại:Tượng Chúa Kitô
Thể loại:Tác phẩm điêu khắc 1954
Thể loại:Tác phẩm điêu khắc Ý
Sói núi Bắc Rocky

Sói núi Bắc Rocky (Canis lupus irremotus) là một phân loài của sói xám sinh sống ở phía bắc dãy núi Rocky. Loài sói này có bộ lông sáng màu, kích thước từ trung bình đến khá lớn, có xương trán hẹp và dẹt. Vào ngày 9 tháng 3 năm 1978, phân loài này được đưa vào nhóm các loài có nguy cơ tuyệt chủng, nhưng sau đó tuyên bố này đã bị bác bỏ vào năm 2000 do sự tác động của Kế hoạch phục hồi sói núi Bắc Rockey.
Vào ngày 6 tháng 8 năm 2010, loài sói núi Bắc Rocky bị tuyên bố buộc phải quay trở lại dưới sự bảo vệ của Đạo luật về các loài có nguy cơ tuyệt chủng của Thẩm phán địa phương Donald Molloy trong một quyết định đảo ngược phán quyết trước đây của Cục Cá và Động vật hoang dã Hoa Kỳ. Tuy vậy, phân loài này đã bị đưa ra khỏi danh sách các phân loài có nguy cơ tuyệt chủng vào ngày 31 tháng 8 năm 2012 vì các bang Idaho, Montana và Utah có đủ số lượng sói sinh sống tối thiểu so với tiêu chuẩn đánh giá các phân loài được coi là ổn định. Loài sói này được công nhận là một phân loài của Canis lupus bởi cơ quan phân loại các loài động vật có vú trên thế giới (2005).
Sói núi Bắc Rocky thường nặng từ 32 đến 68 kg và chiều cao khi đứng ước tính khoảng từ 66 đến 81 cm. Các thông số về cân nặng và chiều cao trên biến loài sói này trở thành một trong những phân loài có kích thước lớn nhất của sói xám. Chó sói núi Bắc Rockey là một loài động vật có bộ lông nhạt màu sống trên dãy núi Rocky. Bộ lông của loài sói này có nhiều màu sắc, trong đó tỷ lệ màu trắng nhiều hơn màu đen. Bộ lông của loài sói này thường là màu đen phối với các màu nhạt khác.

**Tham khảo**
Thể loại:Chó sói
Thể loại:Động vật có vú Mỹ
Thể loại:Phân loài của sói xám
Thể loại:Vấn đề môi trường Hoa Kỳ
Thể loại:Động vật Tây Hoa Kỳ
Thể loại:Loài tương đối an toàn theo NatureServe
Ngôn ngữ chắp dính

Một ngôn ngữ chắp dính là một loại ngôn ngữ tổng hợp có hình thái chủ yếu sử dụng sự chắp dính / kết tụ. Các từ có thể chứa các hình thái khác nhau để xác định ý nghĩa của chúng, nhưng tất cả các hình thái này (bao gồm cả thân và các phụ tố) vẫn còn, trong mọi khía cạnh, không thay đổi sau khi kết hợp. Điều này dẫn đến ý nghĩa từ dễ nói dễ hiểu hơn nếu so với các ngôn ngữ hợp nhất, cho phép sửa đổi trong một hoặc cả hai ngữ âm hoặc chính tả của một hoặc nhiều hình thái trong một từ, thường rút ngắn từ hoặc phát âm dễ hơn. Các ngôn ngữ kết tụ thường có một loại ngữ pháp cho mỗi phụ tố trong khi các ngôn ngữ hợp nhất có nhiều loại. Thuật ngữ này được giới thiệu bởi Wilhelm von Humboldt để phân loại các ngôn ngữ theo quan điểm hình thái học. Từ gốc agglutinative có nguồn gốc từ động từ tiếng Latin agglutinare, có nghĩa là "để gắn kết với nhau".
Ngôn ngữ tổng hợp không chắp dính là các ngôn ngữ hợp nhất; Về mặt hình thái, các ngôn ngữ này kết hợp các phụ tố bằng cách "ép" chúng lại với nhau, thay đổi mạnh mẽ chúng trong quá trình và tham gia một số ý nghĩa trong một phụ tố (ví dụ, trong từ tiếng Tây Ban Nha comí "tôi đã ăn", hậu tố - í mang ý nghĩa đầu tiên người, số ít, thì quá khứ, khía cạnh hoàn hảo, tâm trạng biểu thị, thể chủ động.) Thuật ngữ kết tụ đôi khi được sử dụng không chính xác như một từ đồng nghĩa với tổng hợp. Được sử dụng theo cách này, thuật ngữ bao hàm cả ngôn ngữ hợp nhất và ngôn ngữ inflective.  Các ngôn ngữ kết tụ và hợp nhất là hai đầu của một sự liên tục, với các ngôn ngữ khác nhau rơi nhiều hơn về phía này hoặc đầu kia. Ví dụ, tiếng Nhật nói chung là kết tụ, nhưng hiển thị tính tổng hợp trong Nihongo|otōto|弟|younger brother, từ oto + hito (ban đầu là woto + pito), và trong cách chia động từ không liên kết của nó. Một ngôn ngữ tổng hợp có thể sử dụng sự kết tụ hình thái kết hợp với việc sử dụng một phần các tính năng hợp nhất, ví dụ như trong hệ thống trường hợp của nó (ví dụ: tiếng Đức, tiếng Hà Lan và tiếng Ba Tư).
Các ngôn ngữ chắp dính có xu hướng có tỷ lệ gắn kết hoặc hình thái cao trên mỗi từ và rất thường xuyên, đặc biệt với rất ít động từ bất quy tắc. Ví dụ, tiếng Nhật có rất ít động từ bất quy tắc - chỉ có hai động từ bất quy tắc đáng kể và chỉ có khoảng một chục động từ khác chỉ có sự bất thường nhỏ; Ganda chỉ có một (hoặc hai, tùy thuộc vào cách xác định "không đều"); trong khi trong các ngôn ngữ Quechua, tất cả các động từ thông thường là có quy tắc. Trong tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, chỉ có một danh từ bất quy tắc (su, có nghĩa là nước), không có động từ bất quy tắc nào ngoài các động từ phổ biến và hai dạng cách của động từ tồn tại. Tiếng Hàn Quốc chỉ có mười hình thức chia động từ bất thường ngoại trừ các cách chia động từ thụ động và chủ động. Tiếng Gruzia là một ngoại lệ; nó có tính chắp dính cao (với tối đa tám hình thái cho mỗi từ), nhưng nó có một số lượng đáng kể các động từ bất quy tắc với mức độ bất thường khác nhau.

**Tham khảo**
Chắp dính
Chó sói Himalaya

Chó sói Himalaya (Canis lupus) là một phân loài đang gây tranh cãi trong việc phân loại. Loài này được phân biệt bởi các dấu hiệu di truyền của nó, với DNA ty thể cho thấy rằng nó có liên quan về mặt di truyền với sói xám Holarctic và sói Tây Tạng, có liên hệ với sói vàng châu Phi (Canis anthus). Không có sự khác biệt về hình thái nổi bật giữa những con sói đến từ dãy Himalaya và phân loài sói đến từng vùng Tây Tạng. Loài sói này sinh sống ở miền bắc Ấn Độ, thuộc vùng Ladakh miền đông Kashmir, vùng Lahaul và Spiti ở phía đông bắc của Himachal Pradesh, một phần của Uttarakhand và Bắc Sikkim. Nó cũng đang sinh sống ở khu vực dãy Himalaya thuộc lãnh thổ Nepal.

**Con mồi**
Sói Himalaya thích bắt những con mồi sinh sống hoang dã hơn con mồi được chăn nuôi. Chúng thích linh dương Tây Tạng kích thước nhỏ hơn so với hươu trắng có kích thước lớn hơn và chúng thích linh dương Tây Tạng sống ở đồng bằng hơn là bò tót sống ở khu vực vách đá. Thực phẩm bổ sung bao gồm Marmota himalayana, Lepus oiostolus và Ochotona. Sói Himalaya không bắt các con vật được chăn nuôi làm con mồi ở những vùng con mồi sinh sống hoang dã, tuy nhiên sự xâm lấn môi trường sống và sự suy giảm của quần thể con mồi hoang dã được dự báo sẽ dẫn đến việc loài sói này gây xung đột với những người chăn nuôi gia súc. Để bảo vệ những con sói này, điều quan trọng là phải bảo vệ các quần thể con mồi hoang dã khỏe mạnh thông qua việc dành riêng các khu bảo tồn và nơi trú ẩn cho động vật hoang dã.

**Tham khảo**
Thể loại:Chó sói
Thể loại:Động vật có vú Ấn Độ
Thể loại:Động vật có vú Trung Quốc
Thể loại:Động vật có vú Bắc Cực
Demetrius của Phalerum

Tập tin:Alexandria18.jpg|nhỏ|267x267px| Tượng Demetrius ở lối vào Bibliotheca Alexandrina 
Demetrius của Phalerum (cũng là Demetrius của Phaleron hoặc Demetrius Phalereus; lit=; khoảng  350 - c. 280 TCN 1999) là một nhà hùng biện người Athens gốc từ Phalerum, một sinh viên của Theophrastus, và có lẽ của Aristotle, và là một trong những người Peripatetic đầu tiên. Demetrius là một chính khách kiệt xuất, được nhà vua người Macedonia, Cassander, bổ nhiệm để cai trị Athens, nơi ông cai trị trong mười năm, đưa ra những cải cách quan trọng của hệ thống pháp luật trong khi duy trì sự cai trị ủng hộ Cassander. Ông bị kẻ thù đưa đi đày vào năm 307 TCN, và trước tiên ông đến Thebes, và sau đó, sau năm 297 TCN, đến tòa án Alexandria. Ông đã viết nhiều về các chủ đề của lịch sử, hùng biện và phê bình văn học. Không được nhầm lẫn ông với cháu trai của chính ông, cũng được gọi là Demetrius của Phaleron, người có lẽ từng là nhiếp chính của Athens trong khoảng thời gian từ 262 đến 255, thay mặt cho Vua Antigonos Gonatas của Macedonia.

**Tham khảo**
Thể loại:Mất thập niên 280 TCN
Zenodotus

Zenodotus (lit=) là một nhà ngữ pháp, nhà phê bình văn học, học giả Homer người Hy Lạpvà là thủ thư đầu tiên của Thư viện Alexandria. name="Two Others Là người gốc Ephesus và một học trò của Philitas của Cos, ông sống trong triều đại của hai đầu Ptolemies, và ở đỉnh cao của danh tiếng của mình khoảng 280 TCN.

**Tiểu sử**
Zenodotus là tổng giám đốc đầu tiên của Thư viện Alexandria và là biên tập viên quan trọng đầu tiên (διορθωτής  diorthoute) của Homer. Các đồng nghiệp của ông trong thư viện là Alexander của Aetolia và Lycophron của Chalcis, người được phân công lần lượt là các nhà văn bi kịch và truyện tranh, Homer và các nhà thơ sử thi khác được giao cho Zenodotus.1911
Mặc dù ông đã bị khiển trách với sự độc đoán và không đủ kiến thức về tiếng Hy Lạp, nhưng việc hồi phục tác phẩm của ông chắc chắn đã đặt nền tảng vững chắc cho những lời chỉ trích trong tương lai. Sau khi đối chiếu các bản thảo khác nhau trong thư viện, ông đã mở rộng hoặc bỏ qua những câu thơ nghi ngờ, chuyển dòng hoặc thay đổi, và giới thiệu các bài đọc mới. Có khả năng ông chịu trách nhiệm phân chia các bài thơ Homer thành hai mươi bốn cuốn sách mỗi bài, và có thể là tác giả của việc tính toán những ngày tháng của Iliad trong Tabula Iliaca.1911

**Ghi chú**
30em
Thể loại:Năm mất không rõ
Thể loại:Năm sinh không rõ
Thể loại:Người Hy Lạp thế kỷ 3 TCN
Thể loại:Nhà phê bình văn học
Tuyến mồ hôi

Tuyến mồ hôi là những cấu trúc hình ống nhỏ của da tạo ra mồ hôi. Các tuyến mồ hôi là một loại tuyến ngoại tiết, là các tuyến sản xuất và tiết ra các chất trên bề mặt biểu mô thông qua các ống dẫn. Có hai loại tuyến mồ hôi chính khác nhau về cấu trúc, chức năng, sản phẩm bài tiết, cơ chế bài tiết, phân bố giải phẫu và phân bố giữa các loài:- Các tuyến mồ hôi eccrine được phân phối gần như khắp cơ thể người, với mật độ khác nhau, với mật độ cao nhất ở lòng bàn tay và lòng bàn chân, sau đó trên đầu, nhưng ít hơn nhiều trên thân và tứ chi. Bài tiết chủ yếu nước của nó đại diện cho một hình thức làm mát chính ở người.1984 - Các tuyến mồ hôi apocrine chủ yếu giới hạn ở nách (nách) và khu vực quanh hậu môn ở người.1984 Chúng làm mát cho người không đáng kể, nhưng là tuyến mồ hôi hiệu quả duy nhất ở động vật có móng, chẳng hạn như lạc đà, lừa, ngựa và gia súc.1991  1973
Các tuyến ráy tai (sản xuất ráy tai), các tuyến vú (sản xuất sữa) và các tuyến lông mi ở mí mắt là các tuyến mồ hôi apocrine biến đổi.

**Cấu trúc**
Thân của một tuyến mồ hôi cắt theo nhiều hướng
Thông thường, các tuyến mồ hôi bao gồm một đơn vị bài tiết bao gồm một lớp nền cuộn thành hình cầu thận và một ống dẫn mồ hôi đi. Các lớp cuộn hoặc cơ sở bài tiết, được đặt sâu trong lớp hạ bì và dưới da, và toàn bộ tuyến được mô mỡ bao bọc. 1984 Trong cả hai loại tuyến mồ hôi, các cuộn bài tiết được bao quanh bởi các tế bào cơ tim co bóp có chức năng tạo điều kiện bài tiết sản phẩm bài tiết.1984 2008 Các hoạt động bài tiết của các tế bào tuyến và sự co bóp của các tế bào cơ tim được kiểm soát bởi cả hệ thống thần kinh tự trị và các hormone lưu hành. Phần xa hoặc đỉnh của ống dẫn mở ra bề mặt da được gọi là acrosyringium.
Mỗi tuyến mồ hôi nhận được một số dây thần kinh chia nhánh thành các dải của một hoặc nhiều sợi trục và bao quanh các ống riêng lẻ của cuộn dây tiết. Các mao mạch cũng được đan xen giữa các ống mồ hôi.

**Thư viện ảnh**

**Tham khảo**
Thể loại:Tuyến tiết
Ninh Khang (định hướng)

Ninh Khang có thể là một trong số các địa danh sau:- Xã Ninh Khang, thành phố Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình- Xã Ninh Khang, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa.
Thuận Minh (định hướng)

Thuận Minh có thể là một trong số các địa danh sau:- Xã Thuận Minh, huyện Hàm Thuận Bắc, tỉnh Bình Thuận- Xã Thuận Minh, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa
Tiếng Akha

Tiếng Akha là ngôn ngữ được nói bởi người Akha ở miền nam Trung Quốc (tỉnh Vân Nam), miền đông Miến Điện (bang Shan), miền bắc Lào và miền bắc Thái Lan.
Các học giả phương Tây nhóm tiếng Akha, tiếng Hà Nhì và tiếng Hào Nhì (Honi) vào nhóm ngôn ngữ Hà Nhì, coi cả ba là các ngôn ngữ riêng biệt không thể hiểu được lẫn nhau, nhưng có liên quan chặt chẽ với nhau. Nhóm ngôn ngữ Hà Nhì thuộc nhóm ngôn ngữ Lô Lô. Theo phân loại chính thức các nhóm dân tộc của Trung Quốc, tất cả những người nói các ngôn ngữ Hà Nhì bị nhóm thành một dân tộc, các nhà ngôn ngữ học Trung Quốc coi tất cả các ngôn ngữ Hà Nhì, bao gồm cả tiếng Akha, là phương ngữ của một ngôn ngữ duy nhất.
Những người nói tiếng Akha sống ở những vùng núi xa xôi, nơi nó đã phát triển thành một cụm phương ngữ trong một phạm vi rộng. Các phương ngữ từ các làng cách nhau ít nhất mười km có thể có sự khác biệt rõ rệt. Bản chất cô lập của các cộng đồng Akha cũng đã dẫn đến một số ngôi làng có phương ngữ khác nhau. Các phương ngữ nằm ngoài cùng và các phương ngữ cách xa nhau thì không thể hiểu lẫn nhau.

**Xem thêm**
 Danh sách từ vựng so sánh Akha (Wiktionary)

**Tham khảo**

**Đọc thêm**
 chapter=Akha- jstor=30029167- jstor=30029534- pages=1–36
 Danh sách từ cho các loại ngôn ngữ của Lào- Kingsadā, Thō̜ngphet, and Tadahiko Shintani. 1999. Basic Vocabularies of the Languages Spoken in Phongxaly, Lao P.D.R. Tokyo: Institute for the Study of Languages and Cultures of Asia and Africa (ILCAA).- Shintani, Tadahiko, Ryuichi Kosaka, and Takashi Kato. 2001. Linguistic Survey of Phongxaly, Lao P.D.R. Tokyo: Institute for the Study of Languages and Cultures of Asia and Africa (ILCAA).- Kato, Takashi. 2008. Linguistic Survey of Tibeto-Burman languages in Lao P.D.R. Tokyo: Institute for the Study of Languages and Cultures of Asia and Africa (ILCAA).- Hayashi, Norihiko. 2016.  A Phonological Sketch of Akha Buli: A Lolo-Burmese language of Muang Sing, Laos. 神戸市外国語大学外国学研究 Kobe University of Foreign Studies, Foreign Language Studies 92: 67-98.- Hayashi, Norihiko. 2018. A Phonological Sketch of Akha Chicho: A Lolo-Burmese language of Luang Namtha, Laos. Proceedings of the 51st International Conference on Sino-Tibetan Languages and Linguistics (2018). Kyoto: Kyoto University.

**Liên kết ngoài**
 ELAR archive of  Archaic Akha language documentation materials
Thể loại:Ngôn ngữ tại Việt Nam
Thể loại:Ngôn ngữ tại Thái Lan
Thể loại:Ngôn ngữ tại Myanmar
Thể loại:Ngôn ngữ tại Lào
Thể loại:Ngôn ngữ tại Trung Quốc
Thể loại:Nhóm ngôn ngữ Lô Lô-Miến
Canis etruscus

Canis etruscus (sói Etrusca) là một loài động vật thuộc chi chó đã tuyệt chủng, là loài đặc hữu của vùng Địa Trung Hải, châu Âu trong thời kỳ Pleistocene sớm. Sói Etrusca được mô tả là một động vật chi chó có kích thước nhỏ và tương đồng với chó sói. Sói Etrusca được công nhận là tổ tiên của C. mosbachensis, trong khi C. mosbachensis là tổ tiên của sói xám (C. lupus).

**Dòng dõi**
Chi Canis bao gồm các loài có kích thước lớn xuất hiện lần đầu tiên vào thế Pliocene Trung, tức khoảng 3 triệu năm trước tại lưu vực Yushe, tỉnh Sơn Tây, Trung Quốc. Khoảng 2,5 triệu năm trước, phạm vi sinh sống của chi này bao gồm Lưu vực Nihewan ở huyện Dương Nguyên, Hà Bắc, Trung Quốc và Kuruksay, Tajikistan. Tại châu Âu, C. estruscus xuất hiện lần đầu tiên vào khoảng thời gian 1,9 - 1,8 triệu năm trước. Dòng dõi từ C. etruscus đến sói Mosbach (C. mosbachensis Soergel, 1925) đến sói xám (C. lupus) được chấp nhận rộng rãi trong các tài liệu khoa học châu Âu. Nhà khảo cổ học người Pháp Jean Philip-Brrif đề xuất C. mosbachensis là một phân loài của C. etruscus, và một nhà khảo cổ học người Pháp khác là Henry de Lumley coi C. mosbachensis là một phân loài của sói xám và đề xuất phân loại C. lupus mosbachensis.

**Cổ sinh thái học**
Sự phân tán của các loài thú ăn thịt đã xảy ra khoảng 1,8 triệu năm trước và điều này trùng hợp với sự giảm lượng mưa và sự gia tăng tính thời vụ hàng năm theo sự thay đổi biên độ 41.000 năm của chu kỳ Milankovitch. Đầu tiên là C. etruscus, ngay sau đó là C. arnensis và Lycaon falconeri, và sau đó là linh cẩu khổng lồ Pachycrocuta brevirostri. Tất cả đều thích nghi tốt hơn với cảnh quan mở, và điều kiện khí hậu khô ráo hơn các loại Eucyon và Nyctereutes mà chúng dần thay thế ở châu Âu.

**Tham khảo**
Thể loại:Chó sói
Thể loại:Động vật có vú tiền sử Châu Âu