Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Tiotropium bromide

Tiotropium bromide, được bán dưới tên thương hiệu Spiriva và các nhãn khác, là một thuốc giãn phế quản có tác dụng dài được sử dụng trong quản lý bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD) và hen suyễn. Cụ thể, nó được sử dụng để cố gắng ngăn chặn các giai đoạn xấu đi thay vì cho các giai đoạn đó. Nó được sử dụng bằng cách hít qua miệng. Khởi phát thường bắt đầu trong vòng nửa giờ và kéo dài trong 24 giờ.
Tác dụng phụ thường gặp bao gồm khô miệng, sổ mũi, nhiễm trùng đường hô hấp trên, khó thở và đau đầu. Các tác dụng phụ nghiêm trọng có thể bao gồm phù mạch, co thắt phế quản nặng hơn và kéo dài QT. Bằng chứng dự kiến đã không tìm thấy tác hại trong khi mang thai, tuy nhiên, việc sử dụng như vậy chưa được nghiên cứu kỹ. Nó là một loại thuốc chống cholinergic và hoạt động bằng cách ngăn chặn hành động acetylcholine trên cơ trơn.
Tiotropium được cấp bằng sáng chế vào năm 1989 và được chấp thuận cho sử dụng y tế vào năm 2002. Tại Hoa Kỳ, chi phí bán buôn là khoảng 13,75 USD mỗi liều vào năm 2019. Ở Anh, một liều thuốc khiến NHS mất khoảng 0,86 pound vào năm 2019. Năm 2016, đây là loại thuốc được kê đơn nhiều thứ 95 tại Hoa Kỳ với hơn 8 triệu đơn thuốc. Không có phiên bản thuốc gốc có sẵn ở Hoa Kỳ kể từ năm 2019.

**Sử dụng trong y tế**
Tiotropium được sử dụng để điều trị duy trì bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) bao gồm viêm phế quản mãn tính và khí phế thũng. Tuy nhiên, nó không được sử dụng cho các đợt nghẽn cấp tính.

**Tác dụng bất lợi**
Tác dụng bất lợi chủ yếu liên quan đến tác dụng chống động kinh của nó. Phản ứng có hại của thuốc thường gặp (≥1% bệnh nhân) liên quan đến trị liệu bằng tiotropium bao gồm: khô miệng và/hoặc kích ứng họng. Hiếm khi (<0,1% bệnh nhân) điều trị có liên quan đến: bí tiểu, táo bón, cấp góc đóng cửa tăng nhãn áp, đánh trống ngực (đặc biệt là nhịp tim nhanh trên thất và rung nhĩ) và/hoặc dị ứng (phát ban, phù mạch, sốc phản vệ).

**Tham khảo**
Thể loại:RTT
Thể loại:Thiophene
Thể loại:Thuốc thiết yếu của WHO
Tolterodine

Tolterodine, được bán dưới tên thương hiệu Detrol và các nhãn khác, là thuốc dùng để điều trị đi tiểu thường xuyên, tiểu không tự chủ hoặc tiểu gấp. Hiệu ứng của thuốc có được trong vòng một giờ. Nó được uống bằng miệng.
Các tác dụng phụ thường gặp bao gồm đau đầu, khô miệng, táo bón và chóng mặt. Tác dụng phụ nghiêm trọng có thể bao gồm phù mạch, bí tiểu và kéo dài QT. Sử dụng trong thai kỳ và cho con bú là an toàn không rõ ràng. Nó hoạt động bằng cách ngăn chặn các thụ thể muscarinic trong bàng quang do đó làm giảm co bóp bàng quang.
Tolterodine đã được phê duyệt cho sử dụng y tế vào năm 1998. Nó có sẵn như là một loại thuốc gốc. Một tháng cung cấp chi phí NHS khoảng 2,09 £ mỗi tháng kể từ năm 2019. Tại Hoa Kỳ, chi phí bán buôn của số thuốc này là khoảng US $ 37,16. Năm 2016, đây là loại thuốc được kê đơn nhiều thứ 300 tại Hoa Kỳ với hơn một triệu đơn thuốc.

**Sử dụng trong y tế**
Hoạt động quá mức của thành bàng quang (DO, co thắt của thành bàng quang cơ bắp) là hình thức phổ biến nhất của tiểu không tự chủ (UI) ở người lớn tuổi. Nó được đặc trưng bởi các cơn co thắt bàng quang không được ngăn chặn gây ra một sự thôi thúc không thể kiểm soát được để mất hiệu lực. Tần suất tiểu, tiểu không tự chủ và tiểu không tự chủ xảy ra. Các cơn co thắt bàng quang bất thường trùng với sự thôi thúc vô hiệu có thể được đo bằng các nghiên cứu về huyết động học. Điều trị là điều trị bàng quang, điều trị sàn chậu hoặc bằng các thuốc ức chế co bóp bàng quang như oxybutynin và tolterodine.

**Dược lý**
Tolterodine tác dụng lên các phân nhóm M2 và M3  của các thụ thể muscarinic trong khi các phương pháp điều trị antimuscarinic cũ đối với bàng quang hoạt động quá mức đặc biệt hơn trên các thụ thể M3.
Tolterodine, mặc dù nó hoạt động trên tất cả các loại thụ thể, có ít tác dụng phụ hơn oxybutynin (chọn lọc M3 và M1, nhưng nhiều hơn ở parotid so với bàng quang) vì Tolterodine nhắm vào bàng quang nhiều hơn các khu vực khác của cơ thể. Điều này có nghĩa là cần ít thuốc hơn mỗi ngày (do nhắm mục tiêu hiệu quả của bàng quang) và do đó có ít tác dụng phụ hơn. 


**Tham khảo**
Thể loại:RTT
Thể loại:Lớp phenol
Thư viện Hoàng gia Hà Lan

Thư viện Hoàng gia Hà Lan (tiếng Hà Lan: Koninklijke Bibliotheek hoặc KB; Thư viện Hoàng gia, tiếng Anh: Royal Library of the Netherlands) có trụ sở tại The Hague và được thành lập vào năm 1798. Nhiệm vụ của Thư viện Hoàng gia Hà Lan, theo như trình bày trên trang web của thư viện, là cung cấp "quyền truy cập vào kiến thức và văn hóa từ quá khứ đến hiện tại bằng cách cung cấp các dịch vụ chất lượng cao cho nghiên cứu, nghiên cứu và trải nghiệm văn hóa".
Sáng kiến thành lập thư viện quốc gia đã được đại diện Albert Jan Verbeek đề xuất vào ngày 17 tháng 8 năm 1798. Bộ sưu tập sẽ dựa trên bộ sưu tập sách bị tịch thu của William V.  Thư viện được chính thức thành lập với tên gọi Nationale Bibliotheek vào ngày 8 tháng 11 cùng năm, sau khi một ủy ban của các đại diện đã khuyên nên thành lập một thư viện quốc gia cùng ngày. Thư viện quốc gia ban đầu chỉ mở cho các thành viên của Representative Body.
Vua Louis Bonaparte đã đặt tên cho thư viện quốc gia là Thư viện Hoàng gia vào năm 1806. Napoleon Bonaparte đã chuyển Thư viện Hoàng gia sang The Hague làm tài sản, đồng thời cho phép Thư viện Hoàng gia ở Paris trưng bày các ấn phẩm từ Thư viện Hoàng gia. Năm 1815, Vua William I của Hà Lan đã xác nhận tên của 'Thư viện Hoàng gia' (tiếng Hà Lan: Koninklijke Bibliotheek) theo nghị quyết hoàng gia. Nó được biết đến là Thư viện Quốc gia Hà Lan từ năm 1982, khi mở các khu mới. Tổ chức này trở nên độc lập với nhà nước vào năm 1996, mặc dù được tài trợ bởi Bộ Giáo dục, Văn hóa và Khoa học.
Vào năm 2004, Thư viện Quốc gia Hà Lan chứa 3.300.000 mặt hàng, tương đương với 67 km giá sách. Hầu hết các mặt hàng (2.500.000 cuốn sách hoặc 48 km) trong bộ sưu tập là sách. Cũng có những phần của " văn học xám ", trong đó tác giả, nhà xuất bản hoặc ngày tháng có thể không rõ ràng nhưng tài liệu có ý nghĩa văn hóa hoặc trí tuệ. Bộ sưu tập chứa gần như toàn bộ văn học của Hà Lan, từ các bản thảo thời trung cổ đến các ấn phẩm khoa học hiện đại. Để một ấn phẩm được chấp nhận, nó phải đến từ một nhà xuất bản Hà Lan đã đăng ký. Bộ sưu tập có thể truy cập cho các thành viên. Bất kỳ người nào từ 16 tuổi trở lên đều có thể trở thành thành viên. Yêu cầu tài liệu mất khoảng 30 phút. Thư viện Hoàng gia lưu trữ một số trang web truy cập mở, bao gồm "Ký ức về Hà Lan" (Geheugen van Nederland).

**Xem thêm**

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
H
Thể loại:Chính phủ Hà Lan
Thể loại:Văn hóa Hà Lan
Danh sách trận Siêu cúp bóng đá châu Âu

Siêu cúp bóng đá châu Âu (UEFA Super Cup) là một trận đấu bóng đá thường niên giữa hai nhà vô địch của UEFA Champions League và UEFA Europa League. Khởi tranh từ năm 1972, trong quá khứ đây là cuộc so tài giữa nhà vô địch Cúp C1 châu Âu (đổi tên thành UEFA Champions League từ năm 1993) và nhà vô địch UEFA Cup Winners' Cup (hay Cúp C2 châu Âu) cho đến năm 1999 - thời điểm Liên đoàn bóng đá châu Âu (UEFA) quyết định ngừng tổ chức Winners' Cup. Trận Siêu cúp cuối cùng diễn ra theo thể thức cũ là trận đấu năm 1999 giữa Lazio và Manchester United, kết thúc với chiến thắng 1-0 cho Lazio. Lúc đầu giải đấu diễn ra theo thể thức hai lượt trận, mỗi trận tổ chức trên sân nhà của mỗi đội góp mặt và diễn ra trong những tháng mùa đông; nhưng kể từ mùa 1998, giải đấu chỉ còn là một trận duy nhất diễn ra tại một địa điểm trung lập vào tháng 8. Từ năm 1998 đến 2012, sân vận động Louis II tại Monaco là nơi đăng cai các trận Siêu cúp, nhưng kể từ năm 2013, giải đấu được tổ chức hàng năm tại mỗi sân vận động khác nhau trên khắp sân cỏ châu Âu.
A.C. Milan, Barcelona và Real Madrid đồng chia sẻ nhiều danh hiệu nhất khi mỗi đội có 5 lần đăng quang. Riêng Milan sở hữu hai danh hiệu liên tiếp vào các năm 1989 và 1990, giúp họ trở thành đội bóng đầu tiên bảo vệ thành công chức vô địch. Bên cạnh đó Real Madrid cũng có hai năm đăng quang liên tiếp vào các năm 2016 và 2017. Barcelona là đội có nhiều lần góp mặt nhất (9 lần), trong khi Sevilla là đội có số lần về nhì nhiều nhất (6 lần). Các đại diện của Tây Ban Nha vô địch giải đấu nhiều nhất với 16 lần đăng quang so với 10 lần vô địch của các đội đến từ Anh và 9 lần vô địch của các đội đến từ Ý. Đội vô địch hiện tại là nhà vô địch UEFA Champions League 2022–23 Manchester City, đội đã đánh bại nhà vô địch UEFA Europa League 2022–23 Sevilla 5–4 trên chấm luân lưu sau trận hòa 1–1 trong trận đấu năm 2023.

**Danh sách chi tiết**
Cột "Năm" chỉ năm trận Siêu cúp được tổ chức, kèm theo liên kết đến bài viết về trận đấu đó.
*Những trận chung kết theo thể thức hai lượt được liệt kê theo thứ tự trận đấu được diễn ra.

**Thống kê thành tích**

**Theo câu lạc bộ**

**Theo quốc gia**

**Theo cấp độ giải đấu**
Chú giải
(*): Còn có tên gọi là Cúp C1 châu Âu từ 1956 đến 1992
(**): Hợp nhất với tên gọi Cúp UEFA vào năm 1999, nhưng các đội vô địch trong quá khứ vẫn được tách riêng
(***): Còn có tên gọi là Cúp UEFA từ 1971 đến 2009

**Xem thêm**
 Danh sách nhà vô địch cúp châu Âu cấp câu lạc bộ- Danh sách trận chung kết Cúp C1 châu Âu và UEFA Champions League- Danh sách trận chung kết UEFA Cup và Europa League- Danh sách trận chung kết UEFA Cup Winners' Cup- Danh sách nhà vô địch UEFA Intertoto Cup

**Chú giải**

**Tham khảo**
Tra cứu chung
*last=Stokkermans 
Cụ thể

**Liên kết ngoài**
  Lịch sử các trận Siêu cúp châu Âu
Thể loại:Siêu cúp châu Âu
Siêu cúp châu Âu
Bài tiết

Bài tiết là một quá trình mà chất thải trao đổi chất được loại bỏ ra khỏi một sinh vật. Ở động vật có xương sống, điều này chủ yếu được thực hiện bởi phổi, thận và da. Điều này trái ngược với cất giấu, trong đó chất đi ra có thể có nhiệm vụ cụ thể sau khi rời khỏi tế bào. Bài tiết là một quá trình thiết yếu trong tất cả các dạng của cuộc sống. Ví dụ, trong động vật có vú, nước tiểu bị tống ra ngoài qua niệu đạo, là một phần của hệ thống bài tiết. Ở sinh vật đơn bào, chất thải được thải trực tiếp qua bề mặt tế bào.
Trong các hoạt động sống như hô hấp tế bào, một số phản ứng hóa học diễn ra trong cơ thể. Chúng được gọi là sự trao đổi chất. Những phản ứng hóa học này tạo ra các chất thải như carbon dioxide, nước, muối, urê và axit uric. Tích lũy các chất thải này vượt quá một mức độ nào đó bên trong cơ thể sẽ có hại cho cơ thể. Các cơ quan bài tiết sẽ loại bỏ các chất thải. Quá trình loại bỏ chất thải trao đổi chất ra khỏi cơ thể được gọi là bài tiết.
Cây xanh sản xuất carbon dioxide và nước là sản phẩm hô hấp. Ở thực vật xanh, carbon dioxide được giải phóng trong quá trình hô hấp được sử dụng trong quá trình quang hợp. Oxy là một sản phẩm được tạo ra trong quá trình quang hợp và thoát ra qua khí khổng, thành tế bào gốc và các tuyến khác. Cây có thể loại bỏ lượng nước dư thừa bằng cách thoát hơi nước và rút ruột. Nó đã được chứng minh rằng chiếc lá hoạt động như một 'chất bài tiết' và, ngoài việc là một cơ quan quang hợp chính, còn được sử dụng như một phương pháp bài tiết chất thải độc hại thông qua khuếch tán. Các chất thải khác được thải ra bởi một số loài cây - nhựa cây, sap, mủ cây, v.v... bị ép từ bên trong cây do áp lực thủy tĩnh bên trong cây và bởi lực hấp thụ của tế bào thực vật. Những quá trình sau này không cần thêm năng lượng, chúng hành động một cáchthụ động. Tuy nhiên, trong giai đoạn trước khi rụng xuống, mức độ trao đổi chất của một chiếc lá là cao. Thực vật cũng bài tiết một số chất thải vào đất xung quanh chúng. 
Tập tin:Uric_Acid.svg|trái|nhỏ| Cấu trúc hóa học của axit uric. 
Ở động vật, các sản phẩm bài tiết chính là carbon dioxide, ammonia (trong ammoniotelics), urê (trong ureotelics), axit uric (trong uricotelics), guanine (ở Arachnida) và creatine. Gan và thận làm sạch nhiều chất trong máu (ví dụ, trong bài tiết qua thận), và các chất được làm sạch sau đó được bài tiết ra khỏi cơ thể qua nước tiểu và phân.
Động vật thủy sinh thường bài tiết amonia trực tiếp ra môi trường bên ngoài, vì hợp chất này có độ hòa tan cao và có nhiều nước để pha loãng. Trong động vật trên cạn, các hợp chất giống như amonia được chuyển đổi thành các vật liệu nitơ khác vì có ít nước trong môi trường và bản thân amonia là chất độc hại.

**Tham khảo**
Thể loại:Sinh lý học
Thể loại:Bài tiết
Thể loại:Trao đổi chất
Thể loại:Hệ tiêu hóa
Thể loại:Dược lý học
Văn phòng Kinh tế Văn hóa Đài Bắc tại Việt Nam

Văn phòng Kinh tế và Văn hóa Đài Bắc tại Việt Nam (p=Zhù Yuènán Táiběi Jīngjì Wénhuà Bànshì Chù, Trú Việt Nam Đài Bắc Kinh tế Văn hóa Biện sự xứ) là văn phòng đại diện của Đài Loan tại Việt Nam, có chức năng như một đại sứ quán de facto khi hai chính quyền chưa thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức. Văn phòng cũng giữ trách nhiệm ngoại giao đối với Lào.
Cơ quan đối tác của nó tại Đài Loan là Văn phòng Kinh tế Văn hóa Việt Nam tại Đài Bắc tại Đài Bắc.
Ngoài ra còn có một Văn phòng Kinh tế Văn hóa Đài Bắc tại Thành phố Hồ Chí Minh. Cơ quan này đảm nhiệm các trách nhiệm ngoại giao ở các khu vực phía Nam của Việt Nam cũng như đối với Campuchia.

**Lịch sử**
Trong thời kỳ Chiến tranh Việt Nam, Đài Loan, với tư cách là Trung Hoa Dân quốc, từng duy trì mối quan hệ ngoại giao chính thức với chính quyền Việt Nam Cộng hòa và từng có một đại sứ quán ở Sài Gòn. Tuy nhiên, nó đã đình chỉ hoạt động sau sự sụp đổ của chính quyền Việt Nam Cộng hòa, và chính quyền Việt Nam thống nhất, lại duy trình mối quan hệ ngoại giao chính thức với Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.
Tuy nhiên, những mâu thuẫn trước đó nhanh chóng bùng nổ, đưa hai nước từng là đồng minh mật thiết trở thành kẻ thù. Dù những xung đột vũ trang về sau cũng được dàn xếp, nhưng Việt Nam nhanh chóng hiểu ra mình cần một chính sách quan hệ cởi mở hơn, bao gồm cả với những đối thủ cũ như Đài Loan, Hàn Quốc...
Khởi đầu cho mối quan hệ đó là những chuyến thăm Việt Nam của Hiệp hội Công nghiệp và Thương mại Trung-Việt (SVICA) và Hội đồng Phát triển Thương mại Đối ngoại Trung Hoa (CETRA) vào năm 1991. Kết quả của những cuộc viếng thăm này là sự hình thành Văn phòng Kinh tế Văn hóa Đài Bắc tại Việt Nam, cũng như Văn phòng Kinh tế Văn hóa Đài Bắc tại Thành phố Hồ Chí Minh, được thành lập vào tháng 6 năm 1992. Mặc dù vẫn duy trì mối quan hệ mật thiết và chỉ chính thức công nhận chính quyền Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, cũng như chính sách Một Trung Quốc, Việt Nam vẫn duy trì mối quan hệ ngoại giao không chính thức với Đài Loan một cách độc lập. Vì vậy, năm 1993, Văn phòng Kinh tế Văn hóa Việt Nam tại Đài Bắc được thành lập. Nó giữ vai trò như một đại sứ quán không chính thức của Việt Nam tại Đài Loan. Ngoài ra một chi nhánh của văn phòng cũng được đặt tại Cao Hùng, giữ vai trò như một Lãnh sự quán không chính thức.

**Xem thêm**
 Quan hệ Đài Loan – Việt Nam - Danh sách phái bộ ngoại giao của Đài Loan - Văn phòng Kinh tế và Văn hóa Đài Bắc

**Tham khảo**
Thể loại:Cơ quan đại diện ngoại giao tại Việt Nam
Thể loại:Tổ chức thành lập năm 1992
Thể loại:Quan hệ Đài Loan – Việt Nam
Văn phòng Kinh tế Văn hóa Đài Bắc tại Thành phố Hồ Chí Minh

Văn phòng Kinh tế Văn hóa Đài Bắc tại Thành phố Hồ Chí Minh (p=Zhù Húzhìmíng Shì Táiběi Jīngjì Wénhuà Bànshì Chù, Trú Hồ Chí Minh thị Đài Bắc Kinh tế Văn hóa Biện sự xứ) là một văn phòng đại diện cho lợi ích của Đài Loan tại khu vực phía nam của Việt Nam và Campuchia, có chức năng như một lãnh sự quán de facto khi hai chính quyền không thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức. Ngoài ra còn có Văn phòng Kinh tế Văn hóa Đài Bắc tại Việt Nam đặt tại Hà Nội.  Văn phòng này có trách nhiệm đối với các khu vực phía bắc của Việt Nam cũng như với Lào.  
Cơ quan đối tác của nó tại Việt Nam là Văn phòng Kinh tế Văn hóa Việt Nam tại Đài Bắc.  

**Lịch sử**
Trong thời kỳ Chiến tranh Việt Nam, Đài Loan, với tư cách là Trung Hoa Dân quốc, từng duy trì mối quan hệ ngoại giao chính thức với chính quyền Việt Nam Cộng hòa và từng có một đại sứ quán ở Sài Gòn.  Đại tướng Quốc quân Trung Hoa Dân Quốc Hồ Liên, một người khét tiếng chống Cộng, từng làm đại sứ Trung Hoa Dân quốc tại Sài Gòn từ năm 1964 đến năm 1972.
Đại sứ quán Đài Loan tại Sài Gòn đã đình chỉ hoạt động sau sự sụp đổ của chính quyền Việt Nam Cộng hòa, và chính quyền Việt Nam thống nhất, lại duy trì mối quan hệ ngoại giao chính thức với Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.  
Tuy nhiên, những mâu thuẫn trước đó nhanh chóng bùng nổ, đưa hai nước từng là đồng minh mật thiết trở thành kẻ thù. Dù những xung đột vũ trang về sau cũng được dàn xếp, nhưng Việt Nam nhanh chóng hiểu ra mình cần một chính sách quan hệ cởi mở hơn, bao gồm cả với những đối thủ cũ như Đài Loan, Hàn Quốc... 
Khởi đầu cho mối quan hệ đó là những chuyến thăm Việt Nam của Hiệp hội Công nghiệp và Thương mại Trung-Việt (SVICA) và Hội đồng Phát triển Thương mại Đối ngoại Trung Hoa (CETRA) vào năm 1991. Kết quả của những cuộc viếng thăm này là sự hình thành Văn phòng Kinh tế Văn hóa Đài Bắc tại Việt Nam, cũng như Văn phòng Kinh tế Văn hóa Đài Bắc tại Thành phố Hồ Chí Minh, được thành lập vào tháng 6 năm 1992.  Mặc dù vẫn duy trì mối quan hệ mật thiết và chỉ chính thức công nhận chính quyền Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, cũng như chính sách Một Trung Quốc, Việt Nam vẫn duy trì mối quan hệ ngoại giao không chính thức với Đài Loan một cách độc lập. Vì vậy, năm 1993, Văn phòng Kinh tế Văn hóa Việt Nam tại Đài Bắc được thành lập. Nó giữ vai trò như một đại sứ quán không chính thức của Việt Nam tại Đài Loan. Ngoài ra một chi nhánh của văn phòng cũng được đặt tại Cao Hùng, giữ vai trò như một Lãnh sự quán không chính thức.

**Xem thêm**
 Quan hệ Đài Loan – Việt Nam - Danh sách phái bộ ngoại giao của Đài Loan - Văn phòng Kinh tế và Văn hóa Đài Bắc 

**Tham khảo**
Thể loại:Cơ quan đại diện ngoại giao tại Việt Nam
Thể loại:Tổ chức thành lập năm 1992
Thể loại:Quan hệ Đài Loan – Việt Nam
Trần Dạ Từ

Trần Dzạ Từ (sinh năm 1940 tại Hải Dương) là một thi sĩ, kí giả người Mỹ gốc Việt.

**Tiểu sử**
Ông Trần Dzạ Từ sinh năm 1940 tại Hải Dương (Bắc Kỳ, Liên bang Đông Dương) với nguyên danh Lê Hạ Vĩnh.
Năm 1954, ông theo đoàn di cư vào ở hẳn Sài Gòn. Ông sớm nhập Hội Bút Việt, hăng hái viết báo, soạn thơ và có tên tuổi trong làng văn nghệ.
Năm 1960, ông cộng tác thi sĩ Nguyên Sa lập tờ Gió Mới. Đến năm 1963 thì bị chính quyền Ngô Đình Diệm tống giam vì biểu lộ bất đồng chính kiến trên mặt báo.
Sau Cách mạng 01 tháng 11, ông kết hôn với một nữ sinh Huế là Trần Thị Thu Vân, cùng tham gia Đài Tiếng nói Tự do ở ban chiêu hồi.
Ngay khi Việt Nam Cộng hòa cáo chung, chính quyền mới tạm giam Trần Dzạ Từ và Nhã Ca hai năm, liệt vào danh sách Biệt kích văn hóa. Sau đó, Nhã Ca được thả, còn Trần Dzạ Từ tiếp tục ngồi tù 12 năm. Tuy nhiên, vì từng là hội viên Bút Việt nên thuộc phận sự Tổ chức Văn bút Quốc tế, Văn Bút và Ân xá Quốc tế cùng thủ tướng Thụy Điển Ingvar Carlsson đã đến thăm, trao quà và tích cực vận động cho ông bà cùng các con được sang Thụy Điển tị nạn.
Năm 1992, Trần Dzạ Từ và Nhã Ca lại đưa gia đình sang California định cư và lập hệ thống Việt Báo Daily News tại Quận Cam.

**Tác phẩm**
 Thuở làm thơ yêu em (Sài Gòn, 1960)- Tỏ tình trong đêm (Sài Gòn, 1965)- Nụ cười trăm năm (Quận Cam, chưa phát hành)- Thơ Trần Dzạ Từ (Quận Cam, 2018)

**Xem thêm**
 Nhã Ca

**Tham khảo**
Thể loại:Sinh năm 1940
Thể loại:Người Hải Dương
Thể loại:Người Sài Gòn
Thể loại:Người Mỹ gốc Việt
Thể loại:Nhà thơ Việt Nam
Thể loại:Nhà báo Việt Nam
Trình sinh tài liệu

Trình sinh tài liệu là một công cụ lập trình để sinh ra tài liệu phần mềm dành cho lập trình viên (tài liệu API) hoặc người dùng cuối (Hướng dẫn cho người dùng cuối) hoặc cả hai, từ một tập hợp các tập tin mã nguồn và trong một số trường hợp, tập tin nhị phân. Một số trình sinh, như Doxygen hoặc Javadoc, sử dụng các chú thích đặc biệt để sinh ra tài liệu.

**Các loại trình sinh tài liệu**
Trình sinh tài liệu có thể được chia thành nhiều loại:

**Tham khảo**

**Xem thêm ==
Thể loại:Người được truy tặng Giải thưởng Nhà nước (Việt Nam)

Những người được xét tặng Giải thưởng Nhà nước (Việt Nam) ở thời điểm họ đã qua đời. Cần phân biệt với những trường hợp được xét tặng khi họ còn đang sống.
Thể loại:Người nhận Giải thưởng Nhà nước (Việt Nam)
Thể loại:Giải thưởng Việt Nam được truy tặng
Thể loại:Người được trao tặng Giải thưởng Nhà nước (Việt Nam)

Những người được xét tặng Giải thưởng Nhà nước (Việt Nam) trong thời gian họ đang sống. Cần phân biệt với những trường hợp được xét tặng sau khi họ đã qua đời.
Thể loại:Người nhận Giải thưởng Nhà nước (Việt Nam)
Thể loại:Người được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh

Những người được xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh ở thời điểm họ đã qua đời. Cần phân biệt với những trường hợp được xét tặng khi họ còn đang sống.
Thể loại:Người nhận giải thưởng Hồ Chí Minh
Thể loại:Giải thưởng Việt Nam được truy tặng
Thể loại:Người được trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh

Những người được xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh trong thời gian họ đang sống. Cần phân biệt với những trường hợp được xét tặng sau khi họ đã qua đời.
Thể loại:Người nhận giải thưởng Hồ Chí Minh
Vật lý kỹ thuật số

Trong vật lý và vũ trụ học, vật lý kỹ thuật số là một tập hợp các quan điểm lý thuyết dựa trên tiền đề rằng vũ trụ có thể mô tả bằng thông tin. Nó là một hình thức bản thể học kỹ thuật số về thực tế vật lý. Theo lý thuyết này, vũ trụ có thể được hình thành như là đầu ra của một chương trình máy tính xác định hoặc xác suất, một thiết bị tính toán kỹ thuật số rộng lớn hoặc một đẳng cấu toán học cho một thiết bị như vậy.

**Lịch sử**
Các hoạt động của máy tính phải tương thích với các nguyên tắc của lý thuyết thông tin, nhiệt động học thống kê và cơ học lượng tử. Năm 1957, một liên kết giữa các lĩnh vực này đã được Edwin Jaynes đề xuất.Jaynes, E. T., 1957, " Information Theory and Statistical Mechanics II," Phys. Rev. 108: 171. Ông xây dựng một cách giải thích lý thuyết xác suất là logic Aristotele tổng quát, một quan điểm liên kết vật lý cơ bản với máy tính kỹ thuật số, bởi vì chúng được thiết kế để thực hiện các phép toán của logic cổ điển và, tương đương, của đại số Boole.
Giả thuyết cho rằng vũ trụ là một máy tính kỹ thuật số đã được Konrad Zuse đề xuất trong cuốn sách Rechnender Raum (dịch sang tiếng Anh là Tính toán không gian). Thuật ngữ vật lý kỹ thuật số được sử dụng bởi Edward Fredkin, người sau này thích thuật ngữ triết học kỹ thuật số. Những người khác đã mô hình hóa vũ trụ như một máy tính khổng lồ bao gồm Stephen Wolfram, Juergen Schmidhuber, và người đoạt giải Nobel Gerard 't Hooft. Các tác giả này cho rằng bản chất xác suất của vật lý lượng tử không nhất thiết là không tương thích với khái niệm tính toán. Các phiên bản lượng tử của vật lý kỹ thuật số gần đây đã được Seth Lloyd , Paola Zizzi  và Antonio Sciarretta  đề xuất.
Các ý tưởng liên quan bao gồm lý thuyết nhị phân của Carl Friedrich von Weizsäcker về các lựa chọn thay thế ur, chủ nghĩa tính toán, lý thuyết vũ trụ tính toán, "It from bit" của John Archibald Wheeler, và bản hòa tấu cuối cùng của Max Tegmark.

**Tham khảo**
Thể loại:Truyền thông kỹ thuật số
Kỹ thuật số
Thể loại:Lý thuyết tính toán
Thể loại:Công tước truy phong Việt Nam

Những người trong lịch sử Việt Nam được phong tước công (thường là quận công hoặc quốc công) ở thời điểm họ đã qua đời. Ở đây không xét những trường hợp được phong khi họ còn đang sống.
Thể loại:Công tước Việt Nam
Công
Vật lý y khoa

Vật lý y học (còn gọi là vật lý y sinh, vật lý y học, vật lý ứng dụng trong y học, ứng dụng vật lý trong khoa học y tế, vật lý phóng xạ hoặc vật lý vô tuyến bệnh viện) nói chung là ứng dụng các khái niệm vật lý, lý thuyết và phương pháp vào y học hoặc chăm sóc sức khỏe. Khoa vật lý y tế có thể thấy trong bệnh viện hoặc trường đại học.
Trong trường hợp làm việc tại bệnh viện, thuật ngữ nhà vật lý y tế là chức danh của một nghề chăm sóc sức khỏe cụ thể, thường làm việc trong bệnh viện. Các nhà vật lý y tế thường được tìm thấy trong các chuyên ngành chăm sóc sức khỏe sau đây: X quang chẩn đoán và can thiệp (còn được gọi là hình ảnh y tế), y học hạt nhân, bảo vệ bức xạ và ung thư bức xạ. 
Tập tin:Protein_translation.gif|nhỏ|250x250px| Một ribosome là một cỗ máy sinh học. 
Khoa đại học có hai loại. Loại đầu tiên chủ yếu liên quan đến việc chuẩn bị cho sinh viên một nghề nghiệp như một nhà vật lý y tế bệnh viện và nghiên cứu tập trung vào việc cải thiện thực hành nghề nghiệp. Một loại thứ hai (ngày càng được gọi là "vật lý y sinh") có phạm vi rộng hơn nhiều và có thể bao gồm nghiên cứu trong bất kỳ ứng dụng vật lý nào vào y học từ nghiên cứu cấu trúc phân tử sinh học đến kính hiển vi và nanomeesine. Chẳng hạn, nhà vật lý Richard Feynman đưa ra giả thuyết về tương lai của y học nano. Ông đã viết về ý tưởng sử dụng y tế cho máy móc sinh học (xem công nghệ nano). Feynman và Albert Hibbs cho rằng một số máy sửa chữa có thể một ngày nào đó sẽ giảm kích thước đến mức có thể (như Feynman đã nói) "nuốt bác sĩ". Ý tưởng đã được thảo luận trong bài tiểu luận năm 1959 của Feynman There's Plenty of Room at the Bottom.

**Tham khảo**
Thể loại:Vật lý ứng dụng
Vật lý thần kinh

Vật lý thần kinh (hay vật lý thần kinh học) là một nhánh của sinh lý học liên quan đến sự phát triển và sử dụng các kỹ thuật vật lý để có được thông tin về hệ thần kinh ở cấp độ phân tử.
Thuật ngữ này là một từ ghép của tế bào thần kinh và vật lý, để đại diện cho một môn khoa học đa ngành trong đó áp dụng các cách tiếp cận và phương pháp thực nghiệm lý sinh để nghiên cứu hệ thần kinh.
Ví dụ về các kỹ thuật được phát triển và sử dụng trong vật lý thần kinh là hình ảnh cộng hưởng từ (MRI), kẹp vá, chụp cắt lớp và kính hiển vi kích thích hai photon.

**Tham khảo**
Thể loại:Khoa học thần kinh
Thể loại:Vương tước truy phong Việt Nam

Những người trong lịch sử Việt Nam được phong tước vương ở thời điểm họ đã qua đời. Ở đây không xét những trường hợp được phong khi họ còn đang sống.
Thể loại:Vương tước Việt Nam
Thể loại:Tước vị được truy phong trong lịch sử Việt Nam
Vật lý khí quyển

Vật lý khí quyển là ứng dụng của vật lý vào nghiên cứu khí quyển. Các nhà vật lý khí quyển cố gắng mô hình hóa bầu khí quyển Trái Đất và bầu khí quyển của các hành tinh khác bằng các phương trình dòng chảy chất lưu, mô hình hóa học, ngân sách bức xạ và các quá trình truyền năng lượng trong khí quyển (cũng như cách chúng liên kết với các hệ thống khác như đại dương). Để mô hình hóa các hệ thống thời tiết, các nhà vật lý khí quyển sử dụng các yếu tố của lý thuyết tán xạ, mô hình truyền sóng, vật lý đám mây, cơ học thống kê và thống kê không gian có tính toán học cao và liên quan đến vật lý. Nó có liên kết chặt chẽ với khí tượng học và khí hậu học và cũng bao gồm việc thiết kế và xây dựng các công cụ để nghiên cứu khí quyển và giải thích dữ liệu họ cung cấp, bao gồm các công cụ viễn thám. Vào buổi bình minh của thời đại vũ trụ và sự ra đời của tên lửa âm thanh, ngành khí học cao không đã trở thành một nhánh phụ liên quan đến các tầng trên của khí quyển, trong đó sự phân ly và ion hóa là quan trọng.

**Viễn thám**
Tập tin:Weather_radar.jpg|nhỏ| Độ sáng có thể biểu thị độ phản xạ như trong hình ảnh radar thời tiết năm 1960 này (của cơn bão Abby). Tần số, dạng xung và ăng-ten của radar quyết định phần lớn những gì nó có thể quan sát được. 
Viễn thám là việc thu thập thông tin quy mô nhỏ hoặc quy mô lớn của một đối tượng hoặc hiện tượng, bằng cách sử dụng (các) thiết bị ghi hoặc thời gian thực không tiếp xúc vật lý hoặc mật thiết với đối tượng (chẳng hạn như máy bay, tàu vũ trụ, vệ tinh, phao hoặc tàu thủy). Trong thực tế, viễn thám là việc thu thập thông tin độc lập thông qua việc sử dụng nhiều loại thiết bị để thu thập thông tin về một đối tượng hoặc khu vực nhất định, cung cấp nhiều thông tin hơn các cảm biến tại các địa điểm riêng lẻ có thể truyền tải. Do đó, việc thu thập thông tin dựa trên nền tảng quan sát Trái Đất hoặc vệ tinh thời tiết, đại dương và quan sát khí quyển, theo dõi qua siêu âm, chụp cộng hưởng từ (MRI), chụp cắt lớp phát xạ positron (PET), và thăm dò vũ trụ đều là những ví dụ về viễn thám. Trong sử dụng hiện đại, thuật ngữ này thường đề cập đến việc sử dụng các công nghệ cảm biến hình ảnh bao gồm nhưng không giới hạn ở việc sử dụng các thiết bị trên máy bay và tàu vũ trụ, và khác với các lĩnh vực liên quan đến hình ảnh khác như hình ảnh y tế.
Có hai loại viễn thám. Cảm biến thụ động phát hiện bức xạ tự nhiên được phát ra hoặc phản xạ bởi đối tượng hoặc khu vực xung quanh được quan sát. Ánh sáng mặt trời phản chiếu là nguồn bức xạ phổ biến nhất được đo bằng cảm biến thụ động. Ví dụ về các cảm biến từ xa thụ động bao gồm chụp ảnh phim, hồng ngoại, thiết bị ghép điện tích và máy đo phóng xạ. Mặt khác, bộ sưu tập hoạt động phát ra năng lượng để quét các vật thể và khu vực trong đó một cảm biến sau đó phát hiện và đo bức xạ phản xạ hoặc tán xạ từ mục tiêu. radar, lidar, và SODAR là ví dụ về kỹ thuật viễn thám hoạt động sử dụng trong vật lý khí quyển nơi thời gian trễ giữa phát xạ và phản hồi được đo, nhằm mục đích xác định vị trí, chiều cao, tốc độ và hướng của một đối tượng.

**Tham khảo**
Thể loại:Chuyên ngành vật lý
Thể loại:Động lực học chất lưu
Thể loại:Chuyên ngành khí tượng học
Thể loại:Khoa học khí quyển
Vật lý đám mây

Một virga từ 1 đám mây trung tích
Vật lý đám mây là việc nghiên cứu về các quá trình vật lý dẫn đến sự hình thành, phát triển và đông kết của các đám mây trong khí quyển. Những sol khí được tìm thấy trong tầng đối lưu, tầng bình lưu và tầng khí quyển, mà nói chung chiếm phần lớn nhất của homosphere. Các đám mây bao gồm các giọt nước siêu nhỏ (mây ấm), các tinh thể băng nhỏ (mây lạnh) hoặc cả hai (các đám mây pha hỗn hợp). Các giọt mây ban đầu hình thành bởi sự ngưng tụ hơi nước trên các hạt nhân ngưng tụ khi sự siêu bão hòa của không khí vượt quá một giá trị tới hạn theo lý thuyết Köhler. Hạt nhân ngưng tụ đám mây là cần thiết cho sự hình thành các giọt mây vì hiệu ứng Kelvin, mô tả sự thay đổi áp suất hơi bão hòa do bề mặt bị cong. Ở bán kính nhỏ, lượng siêu bão hòa cần thiết cho quá trình ngưng tụ xảy ra là rất lớn, điều này không xảy ra một cách tự nhiên. Định luật Raoult mô tả cách áp suất hơi phụ thuộc vào lượng chất tan trong dung dịch. Ở mật độ cao, khi các giọt mây nhỏ, độ siêu bão hòa cần thiết nhỏ hơn việc không có sự hiện diện của hạt nhân ngưng tụ.
Trong các đám mây ấm, các đám mây lớn hơn rơi với vận tốc cuối cao hơn; bởi vì với một vận tốc nhất định, lực kéo trên một đơn vị trọng lượng giọt trên các giọt nhỏ hơn lớn hơn so với lực kéo trên các giọt lớn. Các giọt lớn sau đó có thể va chạm với các giọt nhỏ và kết hợp để tạo thành các giọt lớn hơn. Khi các giọt trở nên đủ lớn để vận tốc đi xuống của chúng (so với không khí xung quanh) lớn hơn tốc độ đi lên (so với mặt đất) của không khí xung quanh, các giọt có thể rơi xuống tạo thành mưa. Sự va chạm và sự kết hợp không quan trọng bằng các đám mây pha hỗn hợp nơi quá trình Bergeron chiếm ưu thế. Các quá trình quan trọng khác hình thành lượng mưa là quá trình rime, khi một giọt chất lỏng siêu lạnh va chạm với một bông tuyết rắn và tập hợp, khi hai bông tuyết rắn va chạm và kết hợp. Các cơ chế chính xác về cách một đám mây hình thành và phát triển không hoàn toàn được hiểu, nhưng các nhà khoa học đã phát triển lý thuyết giải thích cấu trúc của các đám mây bằng cách nghiên cứu vi sinh vật của các giọt riêng lẻ. Những tiến bộ trong radar thời tiết và công nghệ vệ tinh cũng đã cho phép nghiên cứu chính xác các đám mây trên quy mô lớn.

**Lịch sử vật lý đám mây**
Vật lý đám mây hiện đại bắt đầu vào thế kỷ 19 và được mô tả trong một số ấn phẩm. Otto von Guericke bắt nguồn ý tưởng rằng các đám mây được tạo thành từ bong bóng nước. Năm 1847, Augustus Waller đã sử dụng mạng nhện để kiểm tra các giọt dưới kính hiển vi. Những quan sát này đã được William Henry Dines xác nhận vào năm 1880 và Richard Assmann xác nhận vào năm 1884.

**Tham khảo**
Thể loại:Vật lý mây và sương mù
Vật lý xã hội

Đám đông sân vận động biểu diễn “làn sóng” tại Confederations Cup 2005 ở Frankfurt.
Vật lý xã hội là một lĩnh vực khoa học trong đó sử dụng các công cụ toán học lấy cảm hứng từ vật lý để hiểu được hành vi của đám đông. Trong một sử dụng thương mại hiện đại, nó cũng có thể đề cập đến việc phân tích các hiện tượng xã hội với dữ liệu lớn.
Vật lý xã hội có liên quan chặt chẽ với vật lý kinh tế trong đó các nhà nghiên cứu sử dụng các phương pháp vật lý để mô tả kinh tế.

**Lịch sử**
Các yếu tố đầu tiên của vật lý xã hội đã được phác thảo trong cuốn sách đầu tiên của nhà tư tưởng xã hội học người Pháp, Henri de Saint-Simon, cuốn sách 1803 Lettres d'un Habitant de Geneve, đưa ra ý tưởng mô tả xã hội bằng cách sử dụng các định luật tương tự như khoa học vật lý và sinh học. Sinh viên và cộng tác viên của ông là Auguste Comte, một triết gia người Pháp được coi là người sáng lập xã hội học, người đầu tiên định nghĩa thuật ngữ vật lý xã hội trong một bài luận xuất hiện trong Le Producteur, một dự án tạp chí của Saint-Simon. Comte định nghĩa vật lý xã hội là  Vật lý xã hội là khoa học chiếm lĩnh các hiện tượng xã hội, được coi trong cùng một ánh sáng với các hiện tượng thiên văn, vật lý, hóa học và sinh lý, nghĩa là phải tuân theo các quy luật tự nhiên và bất biến, phát hiện ra nó là đối tượng đặc biệt của nghiên cứu của nó. Sau Saint-Simon và Comte, nhà thống kê người Bỉ Adolphe Quetelet, đề xuất rằng xã hội được mô hình hóa bằng xác suất toán học và thống kê xã hội. Cuốn sách năm 1835 của Quetelet, Tiểu luận về Vật lý xã hội: Con người và sự phát triển của các Khoa của ông, phác thảo dự án vật lý xã hội được đặc trưng bởi các biến đo lường theo phân phối bình thường và thu thập dữ liệu về nhiều biến số như vậy. Một giai thoại thường xuyên được nhắc tới là khi phát hiện ra rằng Comte Quetelet đã chiếm đoạt thuật ngữ 'vật lý xã hội', ông thấy cần phải phát minh ra một thuật ngữ mới 'sociologie' (xã hội học) vì ông không đồng ý với bộ sưu tập các thống kê của Quetelet.
Đã có một vài thế hệ khác của các nhà vật lý xã hội. Thế hệ đầu tiên bắt đầu với Saint-Simon, Comte và Quetelet, và kết thúc vào cuối những năm 1800 với nhà sử học Henry Adams. Vào giữa thế kỷ 20, các nhà nghiên cứu như nhà vật lý thiên văn người Mỹ John Q. Stewart và nhà địa lý người Thụy Điển Reino Ajo, đã chỉ ra rằng sự phân bố không gian của các tương tác xã hội có thể được mô tả bằng mô hình trọng lực. Các nhà vật lý như Arthur Iberall sử dụng một cách tiếp cận homeokinetics để nghiên cứu các hệ thống xã hội như hệ thống tự tổ chức phức tạp. Ví dụ, phân tích gia đình của xã hội cho thấy rằng người ta phải tính đến các biến dòng chảy như dòng năng lượng, vật liệu, hành động, tốc độ tái tạo và trao đổi giá trị. Gần đây đã có một số lượng lớn các giấy tờ khoa học xã hội có sử dụng toán học một cách rộng rãi tương tự như vật lý, và được mô tả như là " khoa học xã hội tính toán ".

**Tham khảo**
Thể loại:Vật lý học
Thể loại:Hầu tước truy phong Việt Nam

Những người trong lịch sử Việt Nam được phong tước hầu ở thời điểm họ đã qua đời. Ở đây không xét những trường hợp được phong khi họ còn đang sống.
Thể loại:Hầu tước Việt Nam
Thể loại:Tước vị được truy phong trong lịch sử Việt Nam
Khách Nhĩ Khách

Tập tin:Намнансүрэн.jpg|thumb|phải|250px|Tögs-Ochiryn Namnansüren - một trại lĩnh của Tái Âm Nặc Nhan, một trong các bộ Khách Nhĩ Khách Mông Cổ.
Khách Nhĩ Khách (chữ Hán: 喀尔喀; k=Халх), cũng gọi Mạc Bắc Mông Cổ (漠北蒙古族), Khan Kha hay Hãn Kha Mông Cổ (Khalkha Mongol), là một phân nhánh thị tộc Mông Cổ lớn nhất kể từ thế kỉ 15, cư trú chủ yếu ở vùng Sa mạc Gobi, hiện nay phân bố phần lớn ở khu vực Ngoại Mông Cổ, số ít lại ở Liên Bang Nga và biên giới Trung Quốc.
Người Mông Cổ Khách Nhĩ Khách cùng nguồn gốc với người Mông Cổ cư trú ở Trung Quốc, có ngôn ngữ là hệ ngôn ngữ hiện tại của nhà nước Mông Cổ, gọi là ngữ hệ Mông Cổ. Họ cùng với Sát Cáp Nhĩ, Ngạc Nhĩ Đa Tư cùng Thổ Mặc Đặc, đều là hậu duệ của dòng họ Bột Nhi Chỉ Cân của nhà Nguyên. Hai hệ lớn nhất của Khách Nhĩ Khách đều là hậu nhân của Đạt Diên hãn, một thủ lĩnh Mông Cổ cuối thế kỉ 16, người đã chấn hưng vào tạo nên nhà Bắc Nguyên. Trong khi đó, có một số lượng bộ tộc lại là hậu duệ trực tiếp từ Thành Cát Tư Hãn, và có thế lực độc lập đến tận thế kỉ 20, song họ vẫn thường được liệt vào hệ bộ Khách Nhĩ Khách hơn là một hệ độc lập.
Qua nhiều thay đổi kết cấu cùng quan chế, về phương diện tập tục thừa kế thì Khách Nhĩ Khách vẫn chủ yếu lấy đàn ông thừa kế, phương thức sản xuất chủ yếu vẫn là khu vực một dựa vào thiên nhiên phong phú của từng địa phương, thỉnh thoảng lại có thể tăng lên khu vực hai. Về phương diện tín ngưỡng, họ đều theo nguyên ngưỡng của một hệ tộc Mông Cổ, lấy ngày Hội Naadam làm quốc hội tổ chức long trọng, trong ngày lễ đó thì người đàn ông có đủ tài "Tam nghệ" rất có địa vị đặc biệt.

**Xem thêm**
 Mông Cổ- Nhà Thanh- Quý tộc nhà Thanh

**Tham khảo**
 Morikawa Tetsuo 森川哲雄: Haruha Tumen to Sono Seiritsu ni Tsuite ハルハ・トゥメンとその成立について, Tōyō Gakuhō 東洋学報 Vol. 55, No. 2, pp. 32–63, 1972.- Okada Hidehiro 岡田英弘: Dayan Hān no Rokumanko no Kigen ダヤン・ハーンの六万戸の起源, Enoki Hakushi Kanreki Kinen Tōyōshi Ronsō 榎博士還暦記念東洋史論叢, pp. 127–137, 1975.- Atwood, Christopher. "Khalkha.", "Tsogtu Taiji.", and "Buriats." Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire. 2006.- Lattimore, Owen. The Mongols of Manchuria. Rahway: Quinn & Boden Company, Inc., 1934- Shabad, Theodore. China's Changing Map. New York: Praeger Publishers, Inc., 2nd ed. 1972- Shirnen.B Б. Ширнэн: Buriadyn Noudel Hel Ayalgouny Ouchir Буриадын Нүүдэл-Хэл Аялгууны Учир, pp. 67–70, 2005.
Thể loại:Mông Cổ
Thể loại:Lịch sử Mông Cổ
Thảm sát ngã ba phố Hàng Bún – ngõ Yên Ninh

Thảm sát ngã ba phố Hàng Bún - ngõ Yên Ninh là một sự kiện phi nhân đạo xảy ra tại khu vực ngã ba phố Hàng Bún - ngõ Yên Ninh sáng 17 tháng 12 năm 1946. Trong sự kiện này, lính Pháp đã giết hại hơn 20 người dân thường không vũ trang, gồm cả phụ nữ, người già và trẻ em.

**Lịch sử**
Vào tháng 12 năm 1946, chính phủ Pháp trao tối hậu thư cho chính phủ Việt Nam đòi tước khí giới Vệ quốc đoàn nhằm chuẩn bị phát động chiến tranh. Đồng thời, để thăm dò thực lực quân chính quy Việt Nam, bộ tổng tham mưu Pháp sai các toán lính dù thuộc Trung đoàn dù số 1 (1er régiment de chasseurs parachutistes - 1er RCP), dưới sự yểm trợ của chiến xa và xe quân sự các loại thường xuyên ra đường phá công sự và bắt giết thường dân hòng kích bác phía Việt Nam nổ súng trước.
Ngày 16 tháng 12 năm 1946, một xe tải chở lính Pháp ngang qua phố Hàng Bún (rue de Vermicelles) bắn chết một tự vệ đứng canh và bắt cóc một chiến sĩ khác đem đi. Sớm hôm sau, 17 tháng 12, phía Pháp lại điều một trung đội có chiến xa và thiết giáp xa yểm trợ, lùa bắt dân thường rồi xả súng bừa bãi, bắn giết người dân ở phố rồi phóng hỏa đốt trụi hai dãy nhà.
Ngay khi vụ thảm sát xảy ra, một vài người dân cùng tự vệ khu phố cũng kịp tập hợp lại chống trả, buộc quân Pháp phải tạm lui vào thành. Đến khi quân Pháp đem viện binh quay lại thì tự vệ đã kéo đến đông hơn. Vì vậy, sau một hồi chạm súng quyết liệt, quân Pháp lại phải rút vào Thành, không kịp thực hiện ý đồ san phẳng cả phố.
Phía Việt Nam ngay lập tức lên án tội ác của quân Pháp. Ngày 18 tháng 12, Thứ trưởng Ngoại giao Hoàng Minh Giám mời cả Lãnh sự Anh và Tổng lãnh sự Trung Hoa Dân quốc đến chứng kiến hiện trường vụ thảm sát, nhằm bày tỏ sự phẫn nộ của phía Việt Nam. Tuy nhiên, tình hình đã quá căng thẳng. Chỉ một ngày sau đó, Kháng chiến toàn quốc bùng nổ, khởi đầu cuộc Chiến tranh Đông Dương khốc liệt.

**Ảnh hưởng**
Vụ thảm sát mặc dù gây thương vong kinh hoàng cho thường dân, trái tinh thần Tạm ước 14 tháng 09 nhưng đánh dấu cuộc chạm súng công khai và sòng phẳng giữa Tự vệ thành Hoàng Diệu với Quân viễn chinh Pháp. Sự kiện cũng có ý nghĩa khích lệ tinh thần kháng chiến trong cán bộ chiến sĩ Việt Minh tham gia Chiến dịch Hà Nội đông xuân 1946-7.
Ngày nay, tại khu vực ngã ba phố Hàng Bún - ngõ Yên Ninh có tấm bia đề lạc khoản : "Khắc sâu căm thù. Nơi đây thực dân Pháp đã tàn sát đồng bào ta, mở đầu cuộc gây hấn của chúng ở thủ đô Hà Nội ngày 17/12/1946".

**Xem thêm**
 Đoàn Tuyên truyền Xung phong thành Hoàng Diệu- Chiến dịch Hà Nội đông xuân 1946-7

**Tham khảo**
  Nơi mở đầu kháng chiến toàn quốc 1946bot=InternetArchiveBot -  Di tích lưu niệm Bia căm thù-  Tháng 12 trên phố Yên Ninh - Hàng Bún
Thể loại:Tội ác chiến tranh trong Chiến tranh Đông Dương
Thể loại:Ba Đình
Ngân hàng quốc tế Taishin

Tập tin:TSIB Dunnan Branch 20130324.jpg|thumb|250px|Trụ sở chính tại Đài Bắc
Tập tin:Taishin International Bank Minsheng Branch 20150603.jpg|thumb|250px|Chi nhánh Dân Sinh Đông Lộ, Đài Bắc
Tập tin:TSIB Neihu Building 20130929.jpg |thumb|250px|Chi nhánh Nội Hồ, Đài Bắc
Tập tin:Shin Kong International Financial Center 20131103.jpg |thumb|250px|Chi nhánh Đào Viên
Ngân hàng quốc tế Đài Tân (tiếng Anh: Taishin International Bank poj=Tâi-sin-kok-chè-siong-gia̍p-gîn-hâng) là một ngân hàng có trụ sở tại Đài Bắc, Đài Loan.

**Lịch sử**
Ngân hàng được thành lập ngày 25 tháng 2 năm 1992 và khai chương ngày 23 tháng 3. Ngân hàng sáp nhập Dah An Commercial Bank và thành lập Taishin Financial Holdings thông qua hình thức trao đổi cổ phiếu vào tháng 2 năm 2002.

**Xem thêm**
 Danh sách các ngân hàng tại Đài Loan- Kinh tế Đài Loan

**Tham khảo**
Thể loại:Ngân hàng
Thể loại:Đài Loan
Thể loại:Kinh tế Đài Loan
Thể loại:Ngân hàng Đài Loan
Oxyphencyclimine

Oxyphencyclimine là một thuốc kháng muscarinic.

**Tổng hợp**
Phản ứng của chloroacetonitril (1) với metanol và hydro chloride dẫn đến iminoether tương ứng (phản ứng Pinner). Ngưng tụ 2 với 3-methylaminopropylamine cho (3) cho tetrahydropyrimidine tương ứng (4). Sự dịch chuyển của halogen với muối natri 5 tạo ra oxyphencyclimine (6). 
Tập tin:Oxyphencyclimine_synthesis.svg|giữa|nhỏ|500x500px| Tổng hợp oxyphencyclimine: 795758 (1958 đến Pfizer). 

**Tham khảo**
Thể loại:Bài viết chứa mã định danh InChI đã thay đổi
Camylofin

Camylofin là một thuốc kháng muscarinic.
Camylofin là một chất làm giãn cơ trơn với cả tác dụng kháng cholinergic cũng như tác dụng làm trơn cơ trực tiếp. Tác dụng kháng cholinergic được tạo ra bằng cách ức chế sự liên kết của acetylcholine với các thụ thể muscarinic, nhưng hành động này ít rõ rệt hơn. Thư giãn cơ trơn trực tiếp đạt được bằng cách ức chế phosphodiesterase loại IV, dẫn đến tăng AMP tuần hoàn và cuối cùng làm giảm calci cytosolic. Do đó camylofin có tác dụng toàn diện để làm giảm co thắt cơ trơn. Nó được sử dụng để điều trị đau dạ dày ở trẻ sơ sinh và trẻ em. Thông thường nó được dùng kết hợp với paracetamol để điều trị đau dạ dày, cũng như pyrexia.

**Tham khảo**
Thể loại:Ester carboxylat
Trimebutine

Trimebutine là một loại thuốc có tác dụng chủ vận kháng muscarinic và mu opioid yếu. Muối axit maleic của trimebutine được bán trên thị trường dưới nhãn hiệu Debridat, Recutin, Polybutin, hoặc Modulon, để điều trị hội chứng ruột kích thích và các rối loạn tiêu hóa khác.  Sản phẩm chính từ chuyển hóa thuốc của trimebutine ở người là nortrimebutine, xuất phát từ việc loại bỏ một trong các nhóm methyl gắn với nguyên tử nitơ.  Trimebutine phát huy tác dụng của nó một phần do gây ra sự kích hoạt sớm giai đoạn III của phức hợp vận động di chuyển trong đường tiêu hóa. Cả trimebutine và chất chuyển hóa của nó có sẵn trên thị trường.

**Xem thêm**
 Asimadoline - Fedotozine

**Tham khảo**
Thể loại:Ether phenol
Thể loại:Bài viết chứa mã định danh InChI đã thay đổi
Pipenzolate bromide

Pipenzolate bromide là một thuốc kháng muscarinic. Nó liên kết với các thụ thể acetylcholine muscarinic như một chất đối vận do đó ngăn ngừa acetylcholine liên kết với các thụ thể.

**Tham khảo**
Thể loại:Bài viết chứa mã định danh InChI đã thay đổi
Oxyphenonium bromide

Oxyphenonium bromide là một thuốc kháng muscarinic. Nó được sử dụng để điều trị loét dạ dày và tá tràng và để làm giảm co thắt nội tạng.

**Tham khảo**
Thể loại:Bài viết chứa mã định danh InChI đã thay đổi
Thể loại:Ester carboxylat
Propantheline bromide

Propantheline bromide (INN) là một chất kháng muscarinic được sử dụng để điều trị đổ mồ hôi quá mức (hyperhidrosis), chuột rút hoặc co thắt dạ dày, ruột (bàng quang) hoặc bàng quang và đi tiểu không tự nguyện (đái dầm). Nó cũng có thể được sử dụng để kiểm soát các triệu chứng của hội chứng ruột kích thích và các tình trạng tương tự. Tác nhân này cũng có thể được sử dụng cho những bệnh nhân gặp phải các triệu chứng GI dữ dội trong khi giảm dần TCA.

**Chỉ định**
Bằng cách thư giãn cơ ruột, propantheline có thể giảm đau trong điều kiện gây ra bởi sự co thắt của cơ trong ruột. Thư giãn các cơ trơn trong bàng quang ngăn ngừa co thắt không tự nguyện có thể cho phép rò rỉ nước tiểu từ bàng quang trong tình trạng được gọi là đái dầm (đi tiểu không tự nguyện ở người lớn). Propantheline cũng có thể được sử dụng để điều trị đổ mồ hôi quá nhiều vì khối acetylcholine cũng làm giảm bài tiết như mồ hôi và nước mắt.

**Tác dụng phụ**
Tác dụng phụ bao gồm nhịp tim nhanh, táo bón, mẫn cảm với ánh sáng, khô miệng và bí tiểu. Điều này cũng có thể được quy định bởi các nha sĩ đối với một số bệnh nhân tiết nước bọt quá mức. Bằng cách cho thuốc này, việc làm "khô" nha khoa trở nên dễ dàng hơn.

**Cơ chế hoạt động**
Propantheline là một trong những nhóm thuốc chống co thắt hoạt động bằng cách ngăn chặn hoạt động của chất acetylcholine truyền hóa chất, được sản xuất bởi các tế bào thần kinh, đến các thụ thể muscarinic có trong các mô cơ trơn khác nhau, ở những nơi như ruột, bàng quang và mắt. Thông thường, sự ràng buộc của acetylcholine gây ra các cơn co thắt cơ trơn không tự nguyện.

**Tham khảo==
Otilonium bromide

Otilonium bromide là một thuốc kháng muscarinic và chẹn kênh calci được sử dụng để làm giảm đau co thắt ruột, đặc biệt là trong hội chứng ruột kích thích.

**Sử dụng trong y tế**
Một phân tích tổng hợp của ba thử nghiệm lâm sàng cho thấy otilonium hiệu quả hơn giả dược trong điều trị hội chứng ruột kích thích.

**Dược lý**
Otilinium liên kết với cả thụ thể muscarinic và thụ thể tachykinin NK 2. Nó đã được chứng minh là ức chế các kênh calci loại L và T, những hành động có thể góp phần hoặc xác định tác dụng của nó trong ruột.
Khi dùng đường uống, rất ít thuốc được hấp thụ vào phần còn lại của cơ thể, có nghĩa là hầu hết các hành động của nó vẫn bị giới hạn trong hệ thống tiêu hóa.

**Tham khảo**
Thể loại:Ether phenol
Thể loại:Bài viết chứa mã định danh InChI đã thay đổi
Tridihexethyl

Tridihexethyl (thường được sử dụng làm muối chloride của nó, tridihexethyl chloride) là một loại thuốc chống cholinergic, kháng muscarinic và thuốc chống co thắt. Nó có thể được sử dụng, thường là kết hợp với các loại thuốc khác, để điều trị chứng giật nhãn cầu mắc phải  hoặc bệnh loét dạ dày tá tràng. Nhiều bệnh nhân ngừng thuốc vì tác dụng phụ không mong muốn.
Nó còn được gọi là Pathilon hoặc Propethonum.

**Tham khảo ==
Isopropamide

Isopropamide (R5) là một tác dụng lâu dài thuốc kháng anticholinergic. Nó được sử dụng trong điều trị loét dạ dày và các rối loạn tiêu hóa khác liên quan đến tăng tiết (nhiễm toan đường tiêu hóa) và tăng trương lực. Về mặt hóa học, nó chứa một nhóm amoni bậc bốn. Nó thường được cung cấp dưới dạng muối iod, nhưng cũng có sẵn dưới dạng muối bromide hoặc chloride. Nó được phát hiện tại Janssen Pharmaceutica vào năm 1954.

**Tham khảo**
 Seeherman R, Isopropamide iodide: một thuốc kháng cholinergic tác dụng kéo dài, Del Med J. 1957 tháng 10; 29 (10): 265-9. - Sếp EG Jr, Hội trưởng GC, Tác dụng của isopropamide iodide đối với bài tiết dạ dày cơ bản ở người, Gastroenterology. 1957 tháng 11; 33 (5): 730-6.
Thể loại:Phát minh của Bỉ
Timepidium bromide

Timepidium bromide (INN) là một thuốc kháng cholinergic. Nitơ bậc bốn ngăn không cho nó vượt qua hàng rào máu não, do đó, nó hoạt động ngoại vi không có tác dụng phụ trung tâm.
Hợp chất tương tự sans nhóm methyl bậc bốn và metoxy ether được gọi là tipepidine.

**Tham khảo**
Thể loại:Ether
Thể loại:Bài viết chứa mã định danh InChI đã thay đổi
Fenpiverinium

Fenpiverinium là một hợp chất kháng cholinergic và chống co thắt; Nó được bán trên thị trường dưới dạng thuốc kết hợp với pitofenone hydrochloride và nimesulide hoặc metamizole ở Đông Âu và Ấn Độ để điều trị co thắt cơ trơn và đau.
Sự kết hợp với metamizole đã bị xóa khỏi thị trường ở Litva vì lý do an toàn vào năm 2000  và một cảnh báo đóng hộp chống lại việc sử dụng của trẻ em và thanh thiếu niên đã được thêm vào ở Serbia vào năm 2005. Năm 2016 Ấn Độ đã cấm tiếp thị kết hợp với nimesulide cùng với 344 loại thuốc kết hợp khác; đơn đặt hàng đã bị đảo ngược vào tháng 12 và được Chính phủ kháng cáo vào tháng 1 năm 2017.

**Tham khảo ==