Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Bàng quang hoạt động quá mức

Bàng quang hoạt động quá mức (OAB) là tình trạng thường xuyên phải đi tiểu đến mức độ ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống của một người. Nhu cầu đi tiểu thường xuyên có thể xảy ra vào ban ngày, ban đêm hoặc cả hai. Nếu có sự mất kiểm soát bàng quang thì nó được gọi là tiểu tiện không tự chủ. Hơn 40% những người có bàng quang hoạt động quá mức có thể không tự chủ. Ngược lại, khoảng 40% đến 70% tiểu không tự chủ là do bàng quang hoạt động quá mức. Bàng quang hoạt động quá mức không đe dọa đến tính mạng, nhưng hầu hết những người mắc bệnh này đều gặp vấn đề trong nhiều năm.
Nguyên nhân của bàng quang hoạt động quá mức là không rõ. Các yếu tố nguy cơ bao gồm béo phì, caffeine và táo bón. Bệnh tiểu đường được kiểm soát kém, di động chức năng kém và đau vùng chậu mãn tính có thể làm nặng thêm các triệu chứng. Mọi người thường có các triệu chứng trong một thời gian dài trước khi tìm cách điều trị và tình trạng này đôi khi được xác định bởi những người chăm sóc. Chẩn đoán dựa trên các dấu hiệu và triệu chứng của một người và yêu cầu các vấn đề khác như nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc các tình trạng thần kinh phải được loại trừ. Lượng nước tiểu đi qua trong mỗi lần đi tiểu là tương đối nhỏ. Đau trong khi đi tiểu cho thấy có một vấn đề khác ngoài bàng quang hoạt động quá mức.
Điều trị cụ thể không phải lúc nào cũng được yêu cầu. Nếu cần thiết phải điều trị thì các bài tập sàn chậu, đào tạo bàng quang và các phương pháp hành vi khác được đề nghị ban đầu. Giảm cân ở những người thừa cân, giảm tiêu thụ caffeine và uống chất lỏng vừa phải cũng có thể có lợi ích. Các loại thuốc, điển hình là loại chống muscarin, chỉ được khuyến nghị nếu các biện pháp khác không hiệu quả. Chúng không hiệu quả hơn các phương pháp hành vi; tuy nhiên, chúng có liên quan đến tác dụng phụ, đặc biệt ở người lớn tuổi. Một số phương pháp kích thích điện không xâm lấn có vẻ hiệu quả trong khi chúng đang được sử dụng. Tiêm độc tố botulinum vào bàng quang là một lựa chọn khác. Thông tiểu hoặc phẫu thuật thường không được khuyến khích. Một cuốn nhật ký để theo dõi các vấn đề có thể giúp xác định xem phương pháp điều trị có hiệu quả hay không.
Bàng quang hoạt động quá mức được ước tính xảy ra ở 7-27% nam giới và 9-43% phụ nữ. Nó trở nên phổ biến hơn khi tuổi tác tăng lên. Một số nghiên cứu cho thấy tình trạng này phổ biến hơn ở phụ nữ, đặc biệt là khi liên quan đến mất kiểm soát bàng quang. Chi phí kinh tế của chứng bàng quang hoạt động quá mức được ước tính ở Hoa Kỳ là 12,6 tỷ USD và 4,2 tỷ Euro vào năm 2000.

**Tham khảo**
Thể loại:RTT
Naproxen

Naproxen, được bán dưới tên thương hiệu Naprosyn, là một loại thuốc chống viêm không steroid (NSAID) được sử dụng để điều trị đau, chuột rút kinh nguyệt, các bệnh viêm như viêm khớp dạng thấp và sốt. Nó được uống qua miệng. Nó có sẵn trong các công thức phát hành ngay lập tức và công thức chậm trễ. Thuốc bắt đầu có hiệu lực trong vòng một giờ và kéo dài đến mười hai giờ.
Các tác dụng phụ thường gặp bao gồm chóng mặt, nhức đầu, bầm tím, dị ứng, ợ nóng và đau dạ dày. Các tác dụng phụ nghiêm trọng bao gồm tăng nguy cơ mắc bệnh tim, đột quỵ, xuất huyết tiêu hóa và loét dạ dày. Nguy cơ mắc bệnh tim có thể thấp hơn so với các NSAID khác. Nó không được khuyến cáo ở những người có vấn đề về thận. Sử dụng không được khuyến cáo trong ba tháng cuối cùng của thai kỳ.
Naproxen là một chất ức chế COX không chọn lọc. Nó là trong nhóm thuốc propionic acid. Là một NSAID, naproxen dường như phát huy tác dụng chống viêm của nó bằng cách giảm sản xuất các chất trung gian gây viêm được gọi là prostagladin. Nó được chuyển hóa ở gan thành các chất chuyển hóa không hoạt động.
Naproxen được cấp bằng sáng chế vào năm 1967 và được chấp thuận cho sử dụng y tế tại Hoa Kỳ vào năm 1976. Nó có sẵn trên quầy và như một loại thuốc gốc. Tại Vương quốc Anh, chi phí khoảng 0,15 bảng mỗi liều vào năm 2017. Tại Hoa Kỳ, chi phí bán buôn cho mỗi liều ít hơn 0,10 đô la Mỹ vào năm 2018. Năm 2016, đây là loại thuốc được kê đơn nhiều thứ 68 tại Hoa Kỳ, với hơn 11 triệu đơn thuốc.

**Tham khảo**
Thể loại:RTT
Thể loại:Thuốc chống viêm không steroid
Thể loại:Thuốc giảm đau
Nadolol

Nadolol, được bán dưới tên thương hiệu Corgard và các thương hiệu khác, là một loại thuốc dùng để điều trị huyết áp cao, đau tim và rung tâm nhĩ. Thuốc này cũng đã được sử dụng để ngăn ngừa chứng đau nửa đầu và biến chứng của bệnh xơ gan. Nó được uống qua miệng.
Các tác dụng phụ của nadolol thường gặp bao gồm chóng mặt, cảm thấy mệt mỏi, nhịp tim chậm và hội chứng Raynaud. Tác dụng phụ nghiêm trọng có thể bao gồm suy tim và co thắt phế quản. Việc sử dụng nó trong thai kỳ và cho con bú là không an toàn. Nó là một thuốc chẹn beta không chọn lọc và hoạt động bằng cách chặn thụ thể β1-adrenergic trong tim và thụ thể β2-adrenergic trong mạch máu.
Nadolol được cấp bằng sáng chế vào năm 1970 và được đưa vào sử dụng trong y tế vào năm 1978. Nó là có sẵn như là một loại thuốc gốc. Một tháng liều cung cấp ở Vương quốc Anh tiêu tốn của NHS khoảng £ 6 vào năm 2019. Tại Hoa Kỳ, chi phí bán buôn của thuốc này là khoảng US $ 52. Trong năm 2016, đây là loại thuốc được kê đơn nhiều thứ 283 tại Hoa Kỳ với hơn một triệu đơn thuốc.

**Sử dụng trong y tế**
Nadolol được sử dụng để điều trị tăng huyết áp và điều trị lâu dài chứng đau thắt ngực và được FDA chấp thuận cho các mục đích này.
Nó thường được sử dụng ngoài nhãn  để kiểm soát nhịp tim ở những người bị rung tâm nhĩ, phòng ngừa chứng đau nửa đầu; phòng ngừa chảy máu tĩnh mạch ở những người bị tăng huyết áp cổng thông tin do xơ gan; và để điều trị cho những người có lượng hormone tuyến giáp cao.

**Tham khảo**
Thể loại:RTT
Thể loại:Thuốc chẹn beta
Thể loại:Ether phenol
Thể loại:Triol
Suy gan

Suy gan là sự bất lực của gan không thực hiện được các chức năng bình thường của nó là tổng hợp và trao đổi chất như một phần của sinh lý bình thường. Hai hình thức suy gan được công nhận, cấp tính và mãn tính. Gần đây, một dạng suy gan thứ ba được gọi là suy gan cấp tính mãn tính (ACLF) đang ngày càng được công nhận.

**Cấp tính**
Suy gan cấp tính được định nghĩa là "sự phát triển nhanh chóng của rối loạn chức năng tế bào gan, đặc biệt là rối loạn đông máu và thay đổi trạng thái tâm thần ở bệnh nhân không có bệnh gan trước đó". : 1557 
Quá trình bệnh suy gan có liên quan đến sự phát triển của rối loạn đông máu của bệnh nguyên gan và mức độ thay đổi rõ rệt trên lâm sàng do bệnh não do gan. Một số biện pháp quan trọng là ngay lập tức cần thiết khi bệnh nhân trình bày cho chăm sóc y tế. Chẩn đoán suy gan cấp tính dựa trên khám thực thể, phát hiện trong phòng thí nghiệm, tiền sử bệnh nhân và tiền sử bệnh lý trong quá khứ để xác định thay đổi trạng thái tâm thần, rối loạn đông máu, tốc độ khởi phát nhanh và không có bệnh gan trước đó. : 1557
Định nghĩa chính xác thế nào là "cấp tính" phần nào cần phải đặt dấu hỏi, vì các phân chia khác nhau tồn tại dựa trên thời gian từ khi xuất hiện các triệu chứng gan đầu tiên đến khi khởi phát bệnh não. Một sơ đồ định nghĩa "suy gan cấp tính" là sự phát triển của bệnh não trong vòng 26 tuần kể từ khi xuất hiện bất kỳ triệu chứng gan nào. Điều này được chia thành "suy gan tối cấp", đòi hỏi phải khởi phát bệnh não trong vòng 8 tuần và "cận lâm sàng", mô tả khởi phát bệnh não sau 8 tuần nhưng trước 26 tuần. Một kế hoạch khác định nghĩa "tối cấp" là khởi phát trong vòng 7 ngày, "cấp tính" là khởi phát từ 7 đến 28 ngày và "bán cấp" là khởi phát trong khoảng từ 28 ngày đến 24 tuần. : 1557

**Mạn tính**
Suy gan mạn tính thường xảy ra trong bối cảnh xơ gan, bản thân nó có khả năng là kết quả của nhiều nguyên nhân có thể gây ra, như uống quá nhiều rượu, viêm gan B hoặc C, tự miễn dịch, nguyên nhân di truyền và chuyển hóa (như quá tải sắt hoặc đồng, viêm gan nhiễm mỡ hoặc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu).

**Cấp tính mãn tính**
"Cấp tính mạn tính" được cho là tồn tại khi một người mắc bệnh gan mạn tính phát triển các đặc điểm của suy gan. Một số nguyên nhân cơ bản có thể kết tủa điều này, chẳng hạn như lạm dụng rượu hoặc nhiễm trùng. Những người bị ACLF có thể bị bệnh nặng và cần được điều trị chăm sóc đặc biệt, và đôi khi phải ghép gan. Tỷ lệ tử vong với điều trị là 50%.

**Tham khảo**
Thể loại:Suy cơ quan
Vắc-xin phế cầu khuẩn

Vắc-xin phế cầu khuẩn là vắc-xin chống vi khuẩn Streptococcus pneumoniae. Việc sử dụng chúng có thể ngăn ngừa một số trường hợp viêm phổi, viêm màng não và nhiễm trùng huyết. Có hai loại vắc-xin phế cầu khuẩn: vắc-xin liên hợp và vắc-xin polysacarit. Chúng được tiêm bằng cách tiêm cơ bắp hoặc ngay dưới da.
Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị sử dụng vắc-xin liên hợp trong tiêm chủng thông thường cho trẻ em. Điều này bao gồm cả những người nhiễm HIV/AIDS. Ba hoặc bốn liều khuyến cáo có hiệu quả từ 71 đến 93% trong việc ngăn ngừa bệnh phế cầu khuẩn nặng. Vắc-xin polysacarit, trong khi hiệu quả ở người lớn khỏe mạnh, không hiệu quả ở trẻ em dưới hai tuổi hoặc những người có chức năng miễn dịch kém.
Những vắc-xin này nói chung là an toàn. Với vắc-xin liên hợp, khoảng 10% trẻ sơ sinh bị đỏ ở chỗ tiêm, sốt hoặc thay đổi giấc ngủ. Dị ứng nặng khi tiêm văcxin này là rất hiếm.
Vắc-xin phế cầu khuẩn đầu tiên được phát triển vào những năm 1980. Chúng nằm trong Danh sách các loại thuốc thiết yếu của Tổ chức Y tế Thế giới, những loại thuốc hiệu quả và an toàn nhất cần có trong hệ thống y tế. Chi phí bán buôn ở các nước đang phát triển là khoảng 17 US$ mỗi liều vào năm 2014. Ở Hoa Kỳ, giá của văcxin này nằm trong khoảng từ 25 đến 100 đô la Mỹ.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Tổ chức y tế thế giới: Streptococcus pneumoniae  -  Cam kết trước thị trường date=2011-05-30  -  Thư viện tài nguyên vắc-xin của PATH Tài nguyên phế cầu - df=
Thể loại:RTT
Bệnh dịch hạch thể phổi

Một máy vi tính điện tử quét mô tả một khối lượng vi khuẩn Yersinia pestis.
Bệnh dịch hạch thể phổi là một bệnh nhiễm trùng phổi nghiêm trọng do vi khuẩn Yersinia pestis gây ra. Các triệu chứng bao gồm sốt, nhức đầu, khó thở, đau ngực và ho. Bệnh thường bắt đầu khoảng ba đến bảy ngày sau khi tiếp xúc. Đây là một trong ba dạng bệnh dịch hạch 
Dạng dịch hạch viêm phổi có thể xảy ra sau khi bị nhiễm trùng dịch hạch hoặc nhiễm trùng huyết ban đầu. Nó cũng có thể là do hít phải những giọt nước trong không khí từ người khác hoặc từ mèo bị nhiễm bệnh viêm phổi. Sự khác biệt giữa các dạng bệnh dịch hạch là vị trí nhiễm trùng; trong bệnh dịch hạch viêm phổi, nhiễm trùng ở phổi, trong bệnh dịch hạch bạch huyết thì nhiễm trùng ở hạch bạch huyết và trong bệnh dịch hạch máu thì nhiễm trùng trong máu. Chẩn đoán bằng cách xét nghiệm máu, đờm hoặc dịch từ một hạch bạch huyết.
Trong khi vắc-xin đang được nghiên cứu, ở hầu hết các quốc gia chúng chưa có sẵn trên thị trường. Phòng ngừa dịch này bằng cách tránh tiếp xúc với động vật gặm nhấm, người hoặc mèo bị nhiễm bệnh. Khuyến cáo những người bị nhiễm nên cách ly với người khác. Điều trị bệnh dịch hạch viêm phổi bằng kháng sinh.
Bệnh dịch hạch phổi có mặt trong số các loài gặm nhấm ở Châu Phi, Châu Mỹ và Châu Á. Bệnh dịch hạch viêm phổi nghiêm trọng và ít phổ biến hơn bệnh dịch hạch bạch huyết. Tổng số báo cáo của tất cả các loại bệnh dịch hạch trong năm 2013 là 783. Bệnh dịch hạch viêm phổi không được điều trị có tỷ lệ tử vong gần 100%. Một số người đưa ra giả thuyết rằng phiên bản viêm phổi của bệnh dịch hạch chủ yếu chịu trách nhiệm cho Cái chết đen dẫn đến khoảng 50 triệu người chết trong những năm 1300.

**Tham khảo**
Thể loại:RTT
Khuỷu tay quần vợt

Khuỷu tay quần vợt, còn được gọi là viêm lồi cầu ngoài xương cánh tay (Lateral epicondylitis), là một tình trạng trong đó phần bên ngoài của khuỷu tay trở nên đau đớn và mềm. Cơn đau cũng có thể kéo dài đến tận phía sau cẳng tay và độ bám của tay có thể bị yếu đi. Khởi phát các triệu chứng nói chung là dần dần. Khuỷu tay chơi golf là một tình trạng tương tự ảnh hưởng đến bên trong khuỷu tay.
Đó là do sử dụng quá mức các cơ bắp phía sau cẳng tay. Thông thường, điều này xảy ra như là kết quả của công việc hoặc thể thao, thể thao dùng vợt cổ điển. Chẩn đoán thường dựa trên các triệu chứng với hình ảnh y tế được sử dụng để loại trừ các nguyên nhân tiềm năng khác. Có nhiều khả năng nếu cơn đau tăng lên khi một người cố gắng uốn cong cổ tay của họ khi cổ tay của họ được giữ ở vị trí trung lập. Nó được phân loại như một bệnh mạn tính tendinosis, không phải là một bệnh dây chằng.
Điều trị bao gồm giảm các hoạt động mang lại các triệu chứng cùng với vật lý trị liệu. Thuốc giảm đau như NSAIDS hoặc acetaminophen có thể được sử dụng. Một dây buộc trên cẳng tay trên cũng có thể hữu ích. Nếu tình trạng không cải thiện tiêm corticosteroid hoặc phẫu thuật có thể được đề nghị. Nhiều người cảm thấy dễ chịu hơn trong vòng một tháng đến hai năm.
Khoảng 2% số người bị ảnh hưởng. Những người từ 30 đến 50 tuổi thường bị ảnh hưởng nhất. Bệnh này ban đầu được mô tả vào năm 1873. Cái tên "khuỷu tay sân quần vợt " lần đầu tiên được sử dụng cho chứng bệnh này vào năm 1882.

**Tham khảo**
Thể loại:RTT
Thể loại:Viêm
Tian Thala

Tian Thala (? - 1696), danh xưng hoàng gia là Samdach Brhat Chao Devaniasena Chandralaya Raja Sri Sadhana Kanayudha, là vua thứ 29 của Vương quốc Lan Xang, trị vì từ năm 1690 đến năm 1695 thì bị lật đổ .
Ông xuất thân từ một gia đình quý tộc nổi tiếng không liên quan đến Hoàng gia, và đã vươn lên trong chính quyền, được vua Sourigna Vongsa bổ nhiệm vào vị trí Tể tướng với danh xưng Phya Muang Chandra. Ông kế vị khi vua Sourigna Vongsa mất năm 1690.
Để củng cố ngôi vua, năm 1694 ông kết hôn với công chúa nhỏ tuổi nhất, Chaofa Nying Suman Kumari, con của vua Sourigna Vongsa. Song ông không được lòng dân và các quý tộc chính, những người không chấp nhận ngoài hoàng tộc lên ngôi.
Vua Tian Thala bị lật đổ năm 1695 bởi Hoàng tử Nan Tharat, cháu trai của Vua Vichai. Ông đã tự sát vào năm 1696, và không có con.

**Tham khảo**
 Grant Evans (2002) A Short History of Laos: The Land in Between, Allen & Unwin, ISBN 1 86448 997 9.

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Sinh thế kỷ 17
Thể loại:Mất năm 1696
Thể loại:Vua Lan Xang
Thể loại:Hoàng gia Lào
Thể loại:Lịch sử Lào
Khủng hoảng chính trị Peru 2009

Cuộc khủng hoảng chính trị Peru năm 2009 là kết quả của sự phản đối liên tục đối với sự phát triển dầu mỏ ở Amazon của Peru bởi người Mỹ bản địa địa phương; họ đã phản đối Petroperú và đối chất với Cảnh sát Quốc gia. Đi đầu trong phong trào chống lại sự phát triển là Asociación Interétnica de Desarrollo de la Selva (AIDESEP), một liên minh của các tổ chức cộng đồng bản địa trong khu vực.
Theo quyết định của chính phủ để thông qua các quy định cho phép các công ty truy cập vào Amazon, người bản địa đã tiến hành hơn một năm tuyên bố chống đối và tuyên truyền để thay đổi chính sách này, bao gồm 65 ngày bất tuân dân sự. Vào tháng 6 năm 2009, chính phủ Garcia đã đình chỉ các quyền tự do dân sự, tuyên bố tình trạng khẩn cấp và gửi trong quân đội để ngăn chặn các cuộc biểu tình. Sự can thiệp của quân đội, được gọi là Baguazo, dẫn đến hai ngày đối đầu đẫm máu, dẫn đến tổng cộng 23 cái chết của cảnh sát, 10 người chết / dân thường và hơn 150 người bản địa bị thương.
Cuộc xung đột này đã được mô tả là bạo lực chính trị tồi tệ nhất của Peru trong nhiều năm và là cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất trong nhiệm kỳ tổng thống của Alan García. Thủ tướng Yehude Simon đã buộc phải từ chức sau khi kết thúc, và Quốc hội bãi bỏ các luật dẫn đến các cuộc biểu tình.

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 Amy Goodman, "Chevron, Shell and the True Cost of Oil", Truth Dig, ngày 26 tháng 5 năm 2009 - "Peruvian Police Accused of Massacring Indigenous Protesters in Amazon Jungle", Democracy Now!, ngày 8 tháng 6 năm 2009- "Au Perou les Indiens d'Amazonie font chanceler le gouvernement", Le Monde , gallery photos
Thể loại:Xung đột năm 2009
Thể loại:Chính trị năm 2009
Cô bé Charlotte

Cô bé Charlotte (若草のシャルロット, lit. Cô bé Charlotte) là một bộ phim hoạt hình sản xuất bởi Nippon Animation Co. Ltd. Lần đầu tiên được phát sóng tại Nhật Bản từ ngày 29 tháng 10 năm 1977 đến ngày 27 tháng 05 năm 1978, và được dựa trên một câu chuyện gốc của nhà biên kịch Shun'ichi Yukimuro (đối lập với manga hiện có).
Ban đầu, loạt phim này Nippon Animation nhắm mục tiêu cụ thể đến khán giả shoujo, phim rất được yêu thích nhất và biết tới nhiều ở một số nước Châu Âu, đặc biệt là ở Ý. Tại Philippines, nó được phát sóng bởi ABS-CBN vào những năm 1990, Yey! vào tháng 6 năm 2017 và GMA Network vào những năm 2000 cùng với một số lần phát sóng lại sau đó.
Tại Việt Nam, loạt phim đã được có lồng tiếng  phát sóng chiếu trên kênh HTV7 vào năm 1995.

**Nội dung**
Charlotte được nuôi dưỡng bởi cha cô, một cựu quý tộc Pháp, đang sống tại một trang trại ở Quebec, Canada.
Mặc dù không có mẹ, Charlotte vẫn là một cô bé vui vẻ, hạnh phúc cho đến sinh nhật lần thứ 13. Vào ngày hôm đó, một bưu kiện được gửi tới từ mẹ của cô, người được cho là đã chết.
Sau khi cha của Charlotte qua đời, người mẹ này đến sống với cô. Vào lúc đó, Charlotte gặp một chàng trai kỳ lạ. Đây chỉ là khởi đầu của nhiều sự cố đau lòng trong cuộc đời của cô bé.

**Danh sách tập phim**

**Âm nhạc**

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Charlotte @ Nippon Animation date=2019-10-23 - Charlotte- 0294219-  Charlotte @ Animated Divots date=2015-09-06
Thể loại:Feel (công ty)

Thể loại:Anime theo hãng phim
Thể loại:Xưởng phim hoạt hình Nhật Bản
Thể loại:Xưởng phim hoạt hình ở Tokyo
Thể loại:Thể loại Wikipedia được đặt tên theo các công ty truyền thông đại chúng Nhật Bản
Đảng Dân Chủ Singapore

Đảng dân chủ Singapore (abbrev: SDP; t=新加坡民主黨; சிங்கப்பூர் மக்களாட்சி; Parti Demokratik Singapura) là một đảng dân chủ xã hội của Singapore.
Đảng được thành lập vào năm 1980 bởi Chiam See Tong, người với tư cách là Tổng thư ký đã trở thành Thành viên Nghị viện đầu tiên vào năm 1984 khi ông được bầu làm Nghị sĩ cho Pasir Đơn vị thành viên duy nhất. Tại cuộc tổng tuyển cử năm 1991, thành tích tốt nhất từ ​​trước tới nay của đảng, hai thành viên SDP nữa, Ling How Doong và Cheo Chai Chen, đã được bầu vào Nghị viện với tổng số ba nghị sĩ. Tuy nhiên, Chiam rơi vào tay Ban chấp hành trung ương đảng năm 1993 và sau đó rời đảng vào tháng 12 năm 1996. Ông đã được Chee Soon Juan, người vẫn giữ chức Tổng thư ký kể từ Hội nghị Đảng thông thường của SDP năm 1995. Đảng đã tập trung nhiều hơn vào một chương trình nghị sự nhân quyền tự do nhưng vẫn không đảm bảo đại diện quốc hội kể từ cuộc tổng tuyển cử năm 1997.
Đảng là thành viên của Liberal International.
Bản mẫu:Weekly Shōnen Jump - 1968–1979

== Xem thêm**
Tuần san Shōnen Jump - 1980–1989
*Tuần san Shōnen Jump - 1990–1999
*Tuần san Shōnen Jump - 2000–2009
*Tuần san Shōnen Jump - 2010–2019
Thể loại:Hộp điều hướng anime và manga
Bóng nảy

Tập tin:Bouncing_ball_strobe_edit.jpg|nhỏ|250x250px| Một quả bóng nảy. Các chuyển động không hoàn toàn parabol do sức cản không khí. 
Vật lý của một quả bóng nảy liên quan đến hành vi vật lý của những quả bóng nảy, đặc biệt là chuyển động của nó trước, trong và sau khi va chạm vào bề mặt của một vật thể khác. Một số khía cạnh của hành vi của một quả bóng nảy được đưa vào giới thiệu về cơ học trong các khóa học vật lý cấp trung học hoặc đại học. Tuy nhiên, mô hình chính xác của hành vi rất phức tạp và được quan tâm nhiều trong kỹ thuật thể thao.
Chuyển động của quả bóng thường được mô tả bằng chuyển động của vật thể (có thể bị ảnh hưởng bởi tương tác hấp dẫn, lực cản, hiệu ứng Magnus và độ nổi), trong khi tác động của nó thường được đặc trưng thông qua hệ số phục hồi (có thể bị ảnh hưởng bởi bản chất của bóng, bản chất của bề mặt va chạm, vận tốc va đập, xoay và các điều kiện môi trường như nhiệt độ và áp suất). Để đảm bảo công bằng, nhiều cơ quan quản lý thể thao đặt ra giới hạn về độ nảy của quả bóng và nghiêm cấm làm xáo trộn các đặc tính khí động học của quả bóng. Sự nảy nở của những quả bóng là một đặc điểm của thể thao cổ xưa như trò chơi bóng Mesericerican.

**Lực trong quá trình bay và ảnh hưởng đến chuyển động**
Tập tin:Ball forces during flight.svg|thumb|250px|Các lực tác dụng lên một quả bóng đang quay trong chuyến bay của nó là lực hấp dẫn (FG), lực cản (FD), Lực Magnus (FM), và lực nổi (FB).
Chuyển động của một quả bóng nảy tuân theo chuyển động ném xiên. Nhiều lực tác dụng lên một quả bóng, lực hấp dẫn (FG), lực cản (FD) do sức cản không khí (FD), Lực Magnus do bóng quay (FM và lực nổi (FB). Nói chung, người ta phải sử dụng định luật hai Newton tính tất cả các lực để phân tích chuyển động của quả bóng:

Trong đó m là khối lượng của quả bóng. Ở đây, a, v, r lần lượt đại diện cho gia tốc, vận tốc và vị trí của quả bóng trong thời gian t.

**Ghi chú**

**Tham khảo**
Thể loại:Chuyển động
Thể loại:Hệ thống động lực
Thể loại:Chuyển động học
Thể loại:Cơ học cổ điển
Thể loại:Quy định và quy tắc thể thao
Thể loại:Bóng
Tích hợp điện tử Piezo-Electric

Viết tắt IEPE là viết tắt của Tích hợp điện tử Piezo-Electric. Nó đặc trưng cho một tiêu chuẩn kỹ thuật cho các cảm biến áp điện có chứa các thiết bị điện tử chuyển đổi trở kháng tích hợp. Cảm biến IEPE được sử dụng để đo gia tốc, lực hoặc áp suất. Các microphone đo lường cũng áp dụng tiêu chuẩn IEPE. Các tên độc quyền khác cho cùng một nguyên tắc là ICP, CCLD, IsoTron hoặc DeltaTron. 
Các thiết bị điện tử của bộ cảm biến IEPE (thường thực hiện như FET mạch) chuyển đổi tín hiệu trở kháng cao của vật liệu áp điện vào một điện áp tín hiệu với một trở kháng thấp thường 100 Ω. Tín hiệu trở kháng thấp là lợi thế bởi vì nó có thể được truyền qua chiều dài cáp dài mà không làm giảm chất lượng tín hiệu. Ngoài ra, cáp tiếng ồn thấp đặc biệt, được yêu cầu sử dụng với cảm biến áp điện, không còn cần thiết nữa. 
Mạch cảm biến được cung cấp với dòng điện không đổi. Một đặc điểm khác biệt của nguyên tắc IEPE là nguồn điện và tín hiệu cảm biến được truyền qua một dây được che chắn. 
Hầu hết các cảm biến IEPE hoạt động ở dòng điện không đổi trong khoảng từ 2 đến 20 mA. Giá trị chung là 4 mA. Dòng điện càng cao thì chiều dài cáp có thể càng dài. Cáp có chiều dài vài trăm mét có thể được sử dụng mà không làm giảm chất lượng tín hiệu. Cung cấp cảm biến IEPE với dòng điện không đổi, dẫn đến điện áp phân cực dương, thường là từ 8 đến 12 volt, ở đầu ra. Tín hiệu đo thực tế của cảm biến được thêm vào điện áp phân cực này. Điện áp cung cấp hoặc tuân thủ của nguồn dòng không đổi phải từ 24 đến 30 V, gấp khoảng hai lần điện áp phân cực. Điều này đảm bảo biên độ tối đa theo hướng dương và âm.
Một nguồn cung cấp cảm biến IEPE điển hình với dòng điện không đổi 4 mA và điện áp tuân thủ 25 V có mức tiêu thụ điện là 100 mW. Đây có thể là một nhược điểm trong các hệ thống chạy bằng pin. Đối với các ứng dụng như vậy, các cảm biến IEPE công suất thấp tồn tại có thể được vận hành ở mức dòng không đổi 0,1 mA từ nguồn cung cấp 12 V. Điều này có thể tiết kiệm tới 90% năng lượng. 
Điện áp thiên vị và điện áp đầu ra dao động của cảm biến IEPE 
Nhiều dụng cụ đo được thiết kế cho cảm biến áp điện hoặc microphone đo có nguồn dòng không đổi IEPE được tích hợp ở đầu vào. Trong các dụng cụ đo có đầu vào IEPE, điện áp phân cực thường được sử dụng để phát hiện cảm biến. Nếu tín hiệu nằm gần với điện áp cung cấp dòng không đổi, không có cảm biến hiện diện hoặc đường dẫn cáp đã bị gián đoạn. Tín hiệu gần với điện áp bão hòa, biểu thị ngắn mạch trong cảm biến hoặc cáp. Ở giữa hai giới hạn này, một cảm biến chức năng đã được phát hiện. Điện áp phân cực bị cắt bởi một tụ điện ghép ở đầu vào thiết bị và chỉ tín hiệu AC được xử lý thêm. 
Cảm biến IEPE được kết nối với đầu vào của một thiết bị 
Cảm biến áp điện không có thiết bị điện tử IEPE, nghĩa là có đầu ra sạc, vẫn được dành riêng cho các ứng dụng có tần số thấp nhất, nhiệt độ hoạt động cao, dải động cực lớn, hoạt động rất tiết kiệm năng lượng hoặc thiết kế cực kỳ nhỏ.  

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  IEPE principle, Metra-  Understanding IEPE compliance voltage, Endevcobot=InternetArchiveBot 
Thể loại:Cảm biến
Toan chuyển hóa

Toan chuyển hóa là tình trạng xảy ra khi cơ thể sản xuất quá nhiều acid hoặc khi thận không loại bỏ đủ acid khỏi cơ thể. Nếu không được kiểm soát, toan chuyển hóa dẫn đến nhiễm toan máu, nghĩa là pH máu thấp (dưới 7,35) do cơ thể tăng sản xuất ion hydro hoặc cơ thể không có khả năng hình thành bicarbonat (HCO3-) ở thận. Nguyên nhân của nó rất đa dạng, và hậu quả của nó có thể nghiêm trọng, bao gồm hôn mê và tử vong. Cùng với nhiễm toan hô hấp, đây là một trong hai nguyên nhân gây nhiễm toan.
Thuật ngữ:- Nhiễm toan đề cập đến một quá trình gây ra độ pH thấp trong máu và các mô. - Nhiễm toan máu đặc biệt liên quan đến độ pH thấp trong máu.
Trong hầu hết các trường hợp, nhiễm toan xảy ra đầu tiên vì lý do giải thích dưới đây. Các ion hydro tự do sau đó khuếch tán vào máu, làm giảm độ pH. Phân tích khí máu động mạch phát hiện nhiễm toan máu (pH thấp hơn 7,35). Khi nhiễm toan máu, nhiễm toan được cho là cũng xảy ra.

**Dấu hiệu và triệu chứng**
Các triệu chứng không đặc hiệu, và chẩn đoán có thể khó khăn trừ khi bệnh nhân có chỉ định rõ ràng để lấy mẫu khí máu động mạch. Các triệu chứng có thể bao gồm đau ngực, đánh trống ngực, đau đầu, thay đổi trạng thái tinh thần như lo lắng nặng do thiếu oxy, giảm thị lực, buồn nôn, nôn, đau bụng, thay đổi khẩu vị và tăng cân, yếu cơ, đau xương và đau khớp. Những người bị toan chuyển hóa có thể biểu hiện thở sâu, nhanh gọi là thở Kussmaul có liên quan kinh điển với nhiễm toan đái tháo đường. Hít thở sâu làm tăng lượng carbon dioxide thở ra, do đó làm giảm nồng độ carbon dioxide trong huyết thanh.

**Xem thêm**
 Toan hô hấp- Kiềm hô hấp

**Tham khảo**
Thể loại:Sinh lý học
Thể loại:Cấp cứu y khoa
Thể loại:Rối loạn chuyển hoá
Thể loại:Hồi sức tích cực
Vụ sập trường học Lagos 2019

Vào ngày 13 tháng 3 năm 2019, một tòa nhà ba tầng ở khu vực Ita Faaji ở Lagos, Nigeria đã bị sập công trình, làm 20 người chết và hơn 40 người bị mắc kẹt. Một trường học, chứa 100 sinh viên, nằm trên câu chuyện thứ ba của tòa nhà, dẫn đến câu chuyện đạt được độ phủ sóng đáng kể trên các phương tiện truyền thông địa phương và quốc tế.

**Chú thích==
Vụ sập đường đi bộ Hyatt Regency

Vụ sập đường đi bộ Hyatt Regency diễn ra tại khách sạn Hyatt Regency Kansas City ở thành phố Kansas, Missouri, vào ngày 17 tháng 7 năm 1981. Hai lối đi, một lối đi ngay phía trên, đổ xuống một điệu nhảy trà được tổ chức tại sảnh của khách sạn. Lối đi sụp đổ đã giết chết 114 người và làm bị thương 216. Đây là sự sụp đổ cấu trúc nguy hiểm nhất trong lịch sử Hoa Kỳ  cho đến khi tòa tháp Trung tâm Thương mại Thế giới sụp đổ 20 năm sau đó.

**Chú thích==
Abudefduf abdominalis

Abudefduf abdominalis là một loài cá biển thuộc chi Abudefduf trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1825.

**Từ nguyên**
Tính từ định danh abdominalis trong tiếng Latinh có nghĩa là "ở phần bụng", hàm ý đề cập đến dải màu vàng lục ở hai bên lườn bụng của chúng.

**Phạm vi phân bố và môi trường sống**
A. abdominalis là một loài đặc hữu của quần đảo Hawaii và đảo Johnston gần đó. A. abdominalis sống gần những rạn san hô ở vùng nước lặng, nền đáy nhiều đá, độ sâu đến ít nhất là 50 m; cá con có thể được nhìn thấy trong các hồ thủy triều.

**Mô tả**
A. abdominalis có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 30 cm. A. abdominalis trưởng thành có màu xám nhạt, trắng hơn ở bụng với dải màu vàng lục ở hai bên lườn. Dải vàng nổi bật này giúp phân biệt chúng với nhiều loài Abudefduf khác. Thân có 5 vệt sọc đen mờ dần về phía bụng. Cá con màu vàng với sọc đen.
Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 13–15; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 13–15.

**Sinh thái học**
Thức ăn chủ yếu của A. abdominalis là động vật phù du, nhưng cũng bao gồm cả tảo. A. abdominalis trưởng thành sống theo đàn.

**Sinh sản**
A. abdominalis sinh sản quanh năm nhưng cao điểm nhất là vào cuối mùa xuân đến đầu mùa hè, giảm nhiều nhất là vào mùa thu và mùa đông. Cá đực dựng tổ và thực hiện các màn tán tỉnh để thu hút cá cái đến đẻ trứng. A. abdominalis thể hiện tính lãnh thổ cao, đặc biệt là trong suốt quá trình tán tỉnh và bảo vệ tổ.
A. abdominalis có thể tạo ra âm thanh trong ngưỡng từ 90 đến 380 Hz, chủ yếu liên quan đến các hành vi gây chiến, làm tổ, tán tỉnh và giao phối. Ngưỡng nghe đo được không có sự khác biệt giữa cá đực và cá cái, bất kể trong giai đoạn sinh sản hay không sinh sản.

**Lai tạp**
Những cá thể lai tạp giữa A. abdominalis và Abudefduf vaigiensis đã được nhìn thấy tại Hawaii Nếu mức độ lai tạp vẫn tiếp diễn hoặc thậm chí là tăng cao, A. abdominalis sẽ nhanh chóng bị tuyệt chủng.

**Thương mại**
A. abdominalis có giá trị khai thác cá cảnh không đáng kể, thường được người Hawaii bản địa sử dụng làm thức ăn.

**Tham khảo**
A
Thể loại:Cá Thái Bình Dương
Thể loại:Cá Hawaii
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1825
Thể loại:Động vật đặc hữu Hawaii
Abudefduf bengalensis

Abudefduf bengalensis là một loài cá biển thuộc chi Abudefduf trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1787.

**Từ nguyên**
Từ định danh trong danh pháp được đặt theo tên gọi của vịnh Bengal, nơi đầu tiên phát hiện ra loài cá này (–ensis: hậu tố biểu thị nơi chốn).

**Phạm vi phân bố và môi trường sống**
A. bengalensis có phạm vi trải dài từ Đông Ấn Độ Dương sang Tây Thái Bình Dương. Từ bờ biển Pakistan, phạm vi của chúng được ghi nhận dọc theo bờ biển Ấn Độ và Bangladesh, mở rộng về phía đông đến hầu hết vùng biển các nước Đông Nam Á; giới hạn phía bắc đến Trung Quốc và Nhật Bản; phía nam đến Úc.
A. bengalensis sống gần những rạn san hô ở vùng nước lặng ngoài khơi hoặc trong các đầm phá, nơi có nền đáy đá, độ sâu đến ít nhất là 50 m; cá con có thể được nhìn thấy trong các hồ thủy triều.

**Mô tả**
A. bengalensis có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 18 cm. A. bengalensis có màu xám nhạt với khoảng 6–7 dải sọc đen ở hai bên thân. Mống mắt màu xanh lam óng. Vây đuôi xẻ thùy, thùy đuôi bo tròn.
Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 13–15; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 13–14; Số tia vây ở vây ngực: 16–20; Số vảy đường bên: 19–23.

**Sinh thái học**
Thức ăn của A. bengalensis là các loài động vật chân bụng, giáp xác nhỏ và tảo. A. bengalensis trưởng thành có thể sống đơn độc hoặc hợp thành từng nhóm nhỏ. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng và có tính lãnh thổ cao.

**Thương mại**
A. bengalensis có giá trị khai thác cá cảnh không đáng kể, nhưng là loài được nhắm mục tiêu trong nghề đánh bắt thủ công.

**Tham khảo**

**Xem thêm**
 pmid=33474409
B
Thể loại:Cá Ấn Độ Dương
Thể loại:Cá Thái Bình Dương
Thể loại:Cá Pakistan
Thể loại:Cá Ấn Độ
Thể loại:Cá Sri Lanka
Thể loại:Cá Bangladesh
Thể loại:Cá Myanmar
Thể loại:Cá Thái Lan
Thể loại:Cá Campuchia
Thể loại:Cá Việt Nam
Thể loại:Cá Indonesia
Thể loại:Cá Malaysia
Thể loại:Cá Singapore
Thể loại:Cá Brunei
Thể loại:Cá Philippines
Thể loại:Cá Papua New Guinea
Thể loại:Cá Trung Quốc
Thể loại:Cá Đài Loan
Thể loại:Cá Nhật Bản
Thể loại:Cá Úc
Thể loại:Cá châu Đại Dương
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1787
Abudefduf concolor

Abudefduf concolor là một loài cá biển thuộc chi Abudefduf trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1862.

**Từ nguyên**
Từ định danh trong danh pháp theo tiếng Latinh có nghĩa là "có màu đồng nhất", hàm ý đề cập đến các tông màu nâu trên toàn thân của loài cá này.

**Phạm vi phân bố và môi trường sống**
A. concolor xuất hiện dọc theo bờ biển Đông Thái Bình Dương. Loài này được ghi nhận từ Guatemala trải dài đến Peru, bao gồm quần đảo Galápagos, đảo Cocos và đảo Malpelo ngoài khơi.
A. concolor sống gần những rạn san hô và bờ biển đá ở vùng gian triều, độ sâu đến ít nhất là 5 m.

**Mô tả**
A. concolor có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 19 cm. Cơ thể có màu nâu xám đến nâu sẫm với những vệt sọc màu trắng nhạt; vùng bụng sáng màu hơn thân trên. Vảy cá viền đen sẫm. Vây bụng màu trắng. Đốm đen hình nêm ở gốc vây ngực.
A. concolor trước đây được xem là một danh pháp đồng nghĩa của Abudefduf declivifrons nhưng đã được công nhận là một loài riêng biệt dựa vào những bằng chứng di truyền.
Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 12–13; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 10–12; Số tia vây ở vây ngực: 18–20.

**Sinh thái học**
Thức ăn của A. concolor có thể là tảo và các loài giáp xác nhỏ. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng.

**Tham khảo**
C
Thể loại:Cá Thái Bình Dương
Thể loại:Cá Guatemala
Thể loại:Cá El Salvador
Thể loại:Cá Honduras
Thể loại:Cá Nicaragua
Thể loại:Cá Costa Rica
Thể loại:Cá Panama
Thể loại:Cá Colombia
Thể loại:Cá Ecuador
Thể loại:Cá Peru
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1862
Abudefduf conformis

Abudefduf conformis là một loài cá biển thuộc chi Abudefduf trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1999.

**Từ nguyên**
Từ định danh trong danh pháp theo tiếng Latinh có nghĩa là "giống nhau, tương tự", hàm ý đề cập đến sự tương đồng của loài cá này với Abudefduf vaigiensis.

**Phạm vi phân bố và môi trường sống**
A. conformis là loài đặc hữu của quần đảo Marquises ở vùng biển Đông Thái Bình Dương. Loài này sống gần những rạn san hô và bờ biển đá ở độ sâu đến ít nhất là 12 m; cá con đôi khi được nhìn thấy trong các vũng thủy triều.

**Mô tả**
A. conformis có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 13 cm. A. conformis có kiểu hình khá giống với A. vaigiensis nên trước đó bị xác định nhầm là loài này, nhưng A. conformis không có vệt màu vàng ở lưng như A. vaigiensis. Các dải sọc đen hai bên thân của A. conformis hẹp hơn, vảy cá có viền đen sẫm và ánh màu xanh lục nhạt so với A. vaigiensis. A. conformis có nhiều lược mang (27–30) hơn A. vaigiensis (24–28), tương tự như số vảy ống đường bên (22 so với 21).
Số gai ở vây lưng: 13; Số tia mềm ở vây lưng: 13–14; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia mềm ở vây hậu môn: 12–13; Số tia mềm ở vây ngực: 19–20; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia mềm ở vây bụng: 5.

**Sinh thái học**
Thức ăn của A. conformis bao gồm động vật phù du, một số loài thủy sinh không xương sống nhỏ và tảo. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng.

**Tham khảo**
C
Thể loại:Cá Thái Bình Dương
Thể loại:Cá châu Đại Dương
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1999
Abudefduf declivifrons

Abudefduf declivifrons là một loài cá biển thuộc chi Abudefduf trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1862.

**Từ nguyên**
Từ định danh được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Latinh: declivis ("xiên, dốc") và frons ("trán"), hàm ý đề cập đến phần đầu, từ trước mắt đến hàm trên, rất xiên về phía trước.

**Phạm vi phân bố và môi trường sống**
A. declivifrons xuất hiện dọc theo bờ biển Đông Thái Bình Dương. Loài này được ghi nhận từ phía nam bán đảo Baja California và vịnh California trải dài đến Costa Rica, bao gồm quần đảo Revillagigedo.
A. declivifrons sống gần những rạn san hô và bờ biển đá ở vùng gian triều, độ sâu đến ít nhất là 5 m.

**Mô tả**
A. declivifrons có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 18 cm. Cơ thể có màu nâu xám với những vệt sọc màu trắng nhạt. Vảy cá viền đen sẫm. Đốm đen hình nêm ở gốc vây ngực.
Abudefduf concolor trước đây được xem là một danh pháp đồng nghĩa của A. declivifrons nhưng đã được công nhận là một loài riêng biệt dựa vào những bằng chứng di truyền.
Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 12–13; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 10; Số tia vây ở vây ngực: 18–20.

**Sinh thái học**
Thức ăn của A. declivifrons có lẽ là tảo và giáp xác nhỏ. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng.

**Tham khảo**
D
Thể loại:Cá Thái Bình Dương
Thể loại:Cá México
Thể loại:Cá El Salvador
Thể loại:Cá Honduras
Thể loại:Cá Nicaragua
Thể loại:Cá Costa Rica
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1862
Thể loại:Cá vịnh California
Abudefduf hoefleri

Abudefduf hoefleri là một loài cá biển thuộc chi Abudefduf trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1881.

**Từ nguyên**
Từ định danh trong danh pháp được đặt theo tên của W. Höfler, bạn thân của Franz Steindachner, là người đã thu thập mẫu định danh của loài cá này.

**Phạm vi phân bố và môi trường sống**
A. hoefleri có phạm vi phân bố ở Đông Đại Tây Dương. Loài này xuất hiện dọc theo bờ biển Tây Phi, từ Sénégal trải dài đến Benin, bao gồm hai đảo quốc Cabo Verde và São Tomé và Príncipe.
A. hoefleri sống gần những rạn san hô và đá ngầm ở độ sâu đến ít nhất là 20 m.
A. hoefleri lần đầu được phát hiện ở Malta (đảo quốc ở Trung Địa Trung Hải), được nghĩ là theo các tàu thuyền qua eo biển Gibraltar mà đến được đây.

**Mô tả**
A. hoefleri có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 22,5 cm. Loài này có màu xanh lam thẫm với khoảng 4 dải sọc mờ ở hai bên thân hơn (có thể hiện rõ ở những mẫu vật mới chết).
Mặc dù kiểu hình của A. hoefleri khá giống với Abudefduf saxatilis đực thời kỳ sinh sản, nhưng bằng chứng phân tử sinh học cho thấy chúng là những loài riêng biệt.
Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 13–14; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 13; Số tia vây ở vây ngực: 19–20.

**Sinh thái học**
Thức ăn của A. hoefleri có lẽ là các loài giáp xác nhỏ và tảo. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng. Loài này chủ yếu được khai thác trong nghề đánh bắt thủ công và được bán trong các chợ cá.

**Tham khảo**
H
Thể loại:Cá Đại Tây Dương
Thể loại:Cá Tây Phi
Thể loại:Cá Ghana
Thể loại:Cá Benin
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1881
Similiparma lurida

Similiparma lurida là một loài cá biển thuộc chi Similiparma trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1830.

**Từ nguyên**
Theo như bản gốc mô tả thì mẫu định danh của loài này có màu "đen hoàn toàn hoặc nâu đen". Tính từ định danh lurida trong tiếng Latinh có nhiều nghĩa, "đỏ sẫm", "nhợt nhạt" hoặc "đáng sợ", có lẽ nghĩa "đáng sợ" phù hợp hơn cả vì hàm ý đề cập đến màu sắc không được thu hút của chúng.

**Phân loại học**
S. lurida trước đây được xếp vào chi Abudefduf với danh pháp là A. luridus. Qua kết quả phân tích hình thái học, A. luridus và Similiparma hermani có mối quan hệ gần nhau nhất nên loài này được chuyển sang chi Similiparma. Mặc dù vậy, một số nhà khoa học vẫn gọi loài này là Abudefduf luridus trong các nghiên cứu của họ.

**Phạm vi phân bố và môi trường sống**
S. lurida được biết đến chủ yếu ở các đảo quốc ngoài khơi Đông Đại Tây Dương, bao gồm Madeira, Açores, quần đảo Savage, quần đảo Canaria và Cabo Verde; loài này cũng được ghi nhận tại bờ biển Sénégal.
Loài này sống gần những rạn san hô và bãi đá ngầm, thường là khu vực có nền đáy cát, ở độ sâu đến ít nhất là 25 m; cá con có thể được bắt gặp trong các hồ thủy triều.

**Mô tả**
S. lurida có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 15 cm. Cơ thể có màu nâu sẫm, gần như đen (nhạt màu không đáng kể ở bụng). Vảy cá ở vùng thân trên và lưng cũng như sau gốc vây ngực có những đốm chấm ánh màu xanh lam sáng. Vây bụng và vây hậu môn cũng có một dải màu xanh óng tương tự (khá mờ ở vây lưng). Quanh mắt và trên trán cũng có những chấm màu xanh tím. Sau khi chết, những đốm chấm xanh óng này chuyển thành màu xanh sẫm.
Số gai ở vây lưng: 13–14; Số tia vây ở vây lưng: 15–17; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 12–14; Số tia vây ở vây ngực: 19–21.

**Sinh thái học**
Thức ăn chủ yếu của S. lurida là tảo và một số loài thủy sinh không xương sống nhỏ. Loài này ít có giá trị trong ngành khai thác cá cảnh.

**Tham khảo**
L
Thể loại:Cá Đại Tây Dương
Thể loại:Cá Tây Phi
Thể loại:Động vật Macaronesia
Thể loại:Động vật Sénégal
Thể loại:Động vật Gambia
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1830
Thể loại:Abudefduf
Thể loại:Động vật Madeira
Thể loại:Động vật Açores
Abudefduf natalensis

Abudefduf natalensis là một loài cá biển thuộc chi Abudefduf trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1983.

**Từ nguyên**
Từ định danh trong danh pháp được đặt theo tên gọi của tỉnh KwaZulu-Natal (gọi tắt là Natal) thuộc Cộng hòa Nam Phi (–ensis: hậu tố biểu thị nơi chốn).

**Phạm vi phân bố và môi trường sống**
A. natalensis được biết đến dọc theo bờ biển phía đông Nam Phi, từ KwaZulu-Natal trải dài đến Đông Cape, và bờ đông của Madagascar. Loài này sống gần những rạn san hô và đá ngầm ở độ sâu đến ít nhất là 25 m.

**Mô tả**
A. natalensis có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 17 cm. A. natalensis có khoảng 4 dải sọc đen dày ở hai bên thân. Phần sau của vây lưng, vây hậu môn và hai thùy đuôi được viền đen.
Số gai ở vây lưng: 12–13; Số tia vây ở vây lưng: 12–13; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 12–13.

**Sinh thái học**
Thức ăn của A. margariteus có lẽ là các loài giáp xác nhỏ và tảo. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng.

**Thương mại**
A. natalensis là một loài có giá trị trong ngành buôn bán cá cảnh.

**Tham khảo**
N
Thể loại:Cá Ấn Độ Dương
Thể loại:Cá Nam Phi
Thể loại:Cá Madagascar
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1983
Abudefduf notatus

Abudefduf notatus là một loài cá biển thuộc chi Abudefduf trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1870.

**Từ nguyên**
Từ định danh trong tiếng Latinh có nghĩa là notatus nghĩa là "được đánh dấu", không rõ hàm ý, có lẽ đề cập đến các dải sọc trên thân của chúng.

**Phạm vi phân bố và môi trường sống**
Từ phía nam bán đảo Ả Rập, phạm vi của A. notatus được ghi nhận dọc theo bờ biển Đông Phi, Madagascar, bờ nam Ấn Độ, quần đảo Cocos (Keeling) và đảo Giáng Sinh (Úc), cũng như hầu hết các đảo quốc trong Ấn Độ Dương; từ biển Andaman mở rộng về phía đông đến các nước Đông Nam Á hải đảo, Papua New Guinea, xa hơn là quần đảo Phoenix và đảo Kiritimati (Kiribati); ngược lên phía bắc đến Hàn Quốc và phía nam Nhật Bản.
Ở Việt Nam, A. notatus đã được ghi nhận ở ngoài khơi bờ biển Ninh Thuận và cù lao Chàm.
Loài này sống gần những rạn san hô và đá ngầm ở độ sâu đến ít nhất là 12 m.

**Mô tả**
A. notatus có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 17 cm. Cơ thể có màu nâu xám (vảy cá viền sẫm màu hơn) với khoảng 5 dải sọc màu trắng ở hai bên thân. Vây đuôi có màu vàng nổi bật; thùy đuôi nhọn. Nắp mang và gốc vây ngực có đốm đen.
A. notatus cùng hai loài là Abudefduf sordidus và Abudefduf septemfasciatus hợp thành một nhóm gọi là "nhánh sordidus". Ngoại trừ A. notatus là loài ăn sinh vật phù du, hai loài còn lại ăn sinh vật đáy.
Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 12–14; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 13–14; Số tia vây ở vây ngực: 18–20.

**Sinh thái học**
Thức ăn của A. notatus chủ yếu là động vật phù du. Chúng thường bơi thành đàn. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng.

**Tham khảo**
N
Thể loại:Cá Ấn Độ Dương
Thể loại:Cá Thái Bình Dương
Thể loại:Cá Oman
Thể loại:Cá Yemen
Thể loại:Cá Somalia
Thể loại:Cá Kenya
Thể loại:Cá Tanzania
Thể loại:Cá Mozambique
Thể loại:Cá Nam Phi
Thể loại:Cá Madagascar
Thể loại:Cá Ấn Độ
Thể loại:Cá Sri Lanka
Thể loại:Cá Maldives
Thể loại:Cá Myanmar
Thể loại:Cá Thái Lan
Thể loại:Cá Việt Nam
Thể loại:Cá Malaysia
Thể loại:Cá Indonesia
Thể loại:Cá Philippines
Thể loại:Cá Papua New Guinea
Thể loại:Cá Trung Quốc
Thể loại:Cá Đài Loan
Thể loại:Cá Hàn Quốc
Thể loại:Cá Nhật Bản
Thể loại:Cá Úc
Thể loại:Cá châu Đại Dương
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1870
Abudefduf septemfasciatus

Abudefduf septemfasciatus là một loài cá biển thuộc chi Abudefduf trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1830.

**Từ nguyên**
Từ định danh septemfasciatus được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Latinh: septem ("bảy") và fasciatus ("có dải sọc"), hàm ý đề cập đến số lượng các dải sọc đen trên thân của loài cá này.

**Phạm vi phân bố và môi trường sống**
Từ Đông Phi, phạm vi của A. septemfasciatus trải dài đến bờ biển Ấn Độ và các đảo quốc trên Ấn Độ Dương, băng qua phần lớn vùng biển các nước Đông Nam Á, mở rộng về phía đông đến các đảo quốc thuộc châu Đại Dương (xa đến tận quần đảo Line và Tuamotu); giới hạn phía bắc đến đảo Jeju (Hàn Quốc) và miền nam Nhật Bản; phía nam đến rạn san hô Great Barrier (Úc).
Ở Việt Nam, A. septemfasciatus đã được ghi nhận ở ngoài khơi quần đảo Cát Bà, Côn Đảo, quần đảo An Thới, Nha Trang, bờ biển Ninh Thuận và Quảng Bình.
Loài này sống gần các rạn san hô ngoài khơi và trong đầm phá ở độ sâu đến ít nhất là 3 m.

**Mô tả**
A. septemfasciatus có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 23 cm. Cơ thể có màu trắng xám với 6–7 dải sọc đen ở hai bên thân. Vây ngực có màu vàng nhạt, có thể phân biệt với Abudefduf bengalensis và Abudefduf sordidus qua điểm này. Ở một số cá thể, các của chúng có các vệt đen ở rìa.
A. septemfasciatus cùng hai loài là Abudefduf sordidus và Abudefduf notatus hợp thành một nhóm gọi là "nhánh sordidus".
Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 12–14; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 11–13; Số tia vây ở vây ngực: 17–19.

**Sinh thái học**
Thức ăn của A. septemfasciatus bao gồm những loài thủy sinh không xương sống nhỏ và tảo. A. septemfasciatus là loài có tính lãnh thổ cao. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng.

**Tham khảo**
S
Thể loại:Cá Ấn Độ Dương
Thể loại:Cá Thái Bình Dương
Thể loại:Cá Somalia
Thể loại:Cá Kenya
Thể loại:Cá Tanzania
Thể loại:Cá Mozambique
Thể loại:Cá Nam Phi
Thể loại:Cá Madagascar
Thể loại:Cá Ấn Độ
Thể loại:Cá Sri Lanka
Thể loại:Cá Maldives
Thể loại:Cá Myanmar
Thể loại:Cá Thái Lan
Thể loại:Cá Việt Nam
Thể loại:Cá Malaysia
Thể loại:Cá Indonesia
Thể loại:Cá Philippines
Thể loại:Cá Papua New Guinea
Thể loại:Cá Trung Quốc
Thể loại:Cá Đài Loan
Thể loại:Cá Hàn Quốc
Thể loại:Cá Nhật Bản
Thể loại:Cá Úc
Thể loại:Cá châu Đại Dương
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1830
Abudefduf sordidus

Abudefduf sordidus là một loài cá biển thuộc chi Abudefduf trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1775.

**Từ nguyên**
Tính từ định danh sordidus trong tiếng Latinh có nghĩa là "dơ bẩn", hàm ý có lẽ đề cập đến các màu nâu và xám của loài cá này

**Phạm vi phân bố và môi trường sống**
Từ Biển Đỏ, phạm vi của A. sordidus được ghi nhận dọc theo bờ biển phía nam bán đảo Ả Rập và Đông Phi, băng qua Ấn Độ và các đảo quốc trên Ấn Độ Dương, trải dài về phía đông đến vùng biển các nước Đông Nam Á và các đảo quốc thuộc châu Đại Dương ở Thái Bình Dương (xa đến tận quần đảo Pitcairn và quần đảo Hawaii); giới hạn phía bắc đến Hàn Quốc và miền nam Nhật Bản; xa về phía nam dọc theo hai bờ tây-đông Úc.
Loài này sống gần các rạn san hô ven bờ và trong đầm phá ở độ sâu đến ít nhất là 3 m; cá con thường được nhìn thấy trong các hồ thủy triều.

**Mô tả**
A. sordidus có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 24 cm. Cơ thể có màu nâu xám với 6–7 dải sọc nâu sẫm ở hai bên thân. Đặc điểm của loài này là rìa trên của cuống đuôi có đốm đen. Đầu có nhiều chấm đen ở trên và sau mắt. Đốm đen lớn ở gốc vây ngực. Cá con của Abudefduf septemfasciatus cũng có đốm đen này, nhưng cá trưởng thành lại không có. Cá đực mùa sinh sản chuyển sang màu đen với sọc trắng.
A. sordidus cùng hai loài là A. septemfasciatus và Abudefduf notatus hợp thành một nhóm gọi là "nhánh sordidus".
Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 14–16; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 13–15; Số tia vây ở vây ngực: 18–20.

**Sinh thái học**
Thức ăn của A. sordidus bao gồm động vật giáp xác, một số loài thủy sinh không xương sống nhỏ và tảo. A. sordidus. Loài này có tính lãnh thổ cao và thường bơi theo đàn.
A. sordidus được người Hawaii bản địa sử dụng làm thức ăn.

**Sinh sản**
Trong lúc thực hiện các màn tán tỉnh, cá đực có thể phát ra âm thanh để thu hút cá cái đến đẻ trứng trong tổ của chúng. Khi bắt đầu giao phối, cá đực sẽ không tạo ra âm thanh nữa. Một con cá đực có thể giao phối với nhiều con cá cái trong một ngày. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng.

**Tham khảo**

**Xem thêm**
 issn=0171-8630
S
Thể loại:Cá Ấn Độ Dương
Thể loại:Cá Thái Bình Dương
Thể loại:Cá biển Đỏ
Thể loại:Cá Oman
Thể loại:Cá Yemen
Thể loại:Cá Somalia
Thể loại:Cá Kenya
Thể loại:Cá Tanzania
Thể loại:Cá Mozambique
Thể loại:Cá Nam Phi
Thể loại:Cá Madagascar
Thể loại:Cá Ấn Độ
Thể loại:Cá Sri Lanka
Thể loại:Cá Maldives
Thể loại:Cá Myanmar
Thể loại:Cá Thái Lan
Thể loại:Cá Campuchia
Thể loại:Cá Việt Nam
Thể loại:Cá Malaysia
Thể loại:Cá Singapore
Thể loại:Cá Brunei
Thể loại:Cá Indonesia
Thể loại:Cá Philippines
Thể loại:Cá Papua New Guinea
Thể loại:Cá Trung Quốc
Thể loại:Cá Đài Loan
Thể loại:Cá Hàn Quốc
Thể loại:Cá Nhật Bản
Thể loại:Cá Úc
Thể loại:Cá châu Đại Dương
Thể loại:Cá Palau
Thể loại:Cá Fiji
Thể loại:Cá Tonga
Thể loại:Cá Nouvelle-Calédonie
Thể loại:Cá Hawaii
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1775