Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Vật thể liên sao

Vật thể liên sao (interstellar object) là một thiên thể không phải là sao hoặc thiên thể nhỏ hơn sao nằm trong không gian liên sao và không được khóa hấp dẫn (gravitationally bound) với một sao. Thể loại này có thể bao gồm các tiểu hành tinh hoặc sao chổi (hoặc sao chổi ngoài hệ Mặt Trời). Hiện tại, trừ các sao chổi đã biết đến trong Hệ Mặt Trời và các sao chổi ngoài hệ Mặt Trời đã biết đến, chúng ta chỉ có thể nhận ra một sao chổi liên sao nếu nó vượt qua Hệ Mặt Trời; nó được phân biệt với sao chổi đám mây Oort vì quỹ đạo theo đường hyperbol rất cường điệu, cho biết rằng nó không được khóa hấp dẫn với Mặt Trời.
Cho đến 2017, vật thể có độ lệch tâm quỹ đạo lớn nhất được biết đến, C/1980 E1, chỉ có độ lệch tâm 1,057, rất ít hơn độ lệch tâm dự đoán của một sao chổi liên sao. Vào năm 2017, vật thể liên sao đầu tiên được khám phá, 1I/ʻOumuamua (trước đây được gọi C/2017 U1—PANSTARRS và A/2017 U1). Vật thể này có độ lệch tâm vào khoảng 1,195. Ban đầu nó có định danh là C/2017 U1 vì nó được cho là sao chổi; tuy nhiên, nó được đổi tên thành A/2017 U1 vì không thấy hoạt động sao chổi. Sau khi tính liên sao được xác nhận, nó được đổi tên thành 1I/ʻOumuamua: số 1 vì nó là vật thể đầu tiên được khám phá trong thể loại này, "I" có nghĩa interstellar (liên sao), và 'Oumuamua trong tiếng Hawaii có nghĩa "người tiền phong đưa tin từ xa". Vào năm 2019, thêm một vật thể liên sao nữa được phát hiện là 2I/Borisov. Sớm hơn trước đó, vào năm 2014, một vật thể liên sao khác va chạm với Trái Đất. Hiện tượng này đã được công nhận bởi Bộ Tư lệnh Không gian Hoa Kỳ vào năm 2022.

**Xem thêm**
 Sao chổi ngoài hệ Mặt Trời- Danh sách vật thể trong Hệ Mặt Trời theo viễn điểm quỹ đạo lớn nhất- Hành tinh lang thang

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  An Observational Upper Limit on the Interstellar Number Density of Asteroids and Comets (arXiv: 8 tháng 2 năm 2017)

Thể loại:Ngoại hành tinh học
Thể loại:Thiên thể
Thể loại:Thiên văn học sao
Tiếng Thavưng

Tiếng Thavưng hay tiếng Thaveung hay tiếng Aheu (Ahloa, Ahoa) là ngôn ngữ được người Phon Sung nói, ở Lào và Thái Lan. Tiếng Thavưng thuộc ngữ chi Việt trong ngữ hệ Nam Á .
Tại Lào có khoảng 1.770 người nói tiếng Thavưng, phần lớn tập trung ở muang Khamkeuth thuộc tỉnh Borikhamxay ở Trung Lào.
Tại Thái Lan có khoảng 750 người, được gọi là người Sô, tại 3 bản là Ban Nong Waeng (ở Pathum Wapi Subdistrict), Ban Nong Charoen, và Ban Nong Muang, thuộc huyện Song Dao, tỉnh Sakon Nakhon .
Tiếng Thavưng phân biệt âm thường và âm hà hơi (breathy), và có phụ âm cuối thanh môn hóa. Sự thanh môn hóa này tương tự với ở những ngôn ngữ thuộc ngữ chi Pear. Tuy nhiên, ở ngữ chi Pear thì hiện tượng thanh môn hóa nằm ở nguyên âm .

**Ngữ âm**

**Phụ âm**

**Nguyên âm**
Các nguyên âm cũng có thể là nguyên âm dài. Tiếng Thavung có 3 nguyên âm đôi: ia, ɨa, ua.

**Từ vựng**
Dưới đây là bảng từ vựng cơ bản tiếng Thavưng (dưới dạng IPA), đối chiếu với tiếng Việt-Mường nguyên thủy và tiếng Việt.
Nguồn:

**Tham khảo**

**Đọc thêm**
 Premsrirat, Suwilai (1996).  Phonological characteristics of So (Thavung), a Vietic language of Thailand.
Thể loại:Ngôn ngữ tại Lào
Thể loại:Ngôn ngữ tại Thái Lan
Thể loại:Nhóm ngôn ngữ Việt-Mường
Sân bay Bác Ngao Quỳnh Hải

Sân bay Quỳnh Hải Bác Ngao ZJQH là một sân bay phục vụ cho thành phố Quỳnh Hải, Hải Nam, Trung Quốc. Sân bay chính thức được chính phủ chấp thuận xây dựng vào Tháng Một năm 2013, và mở cửa ngày 17 Tháng Ba năm 2016 sau ba năm xây dựng.

**Lịch sử**
Sân bay Quỳnh Hải được xây dựng nhằm phục vụ cho việc di chuyển đại biểu tham dự Diễn đàn Châu Á Bác Ngao, một sự kiện chính trị thường niên được tổ chức tại Bác Ngao, cách đó 15 km (9.3 dặm). Sân bay cũng được sử dụng nhằm phục vụ nhu cầu du lịch tăng cao tại tỉnh Hải Nam. Một nghiên cứu khả thi việc xây dựng sân bay đã được chấp thuận bởi các quan chức chính phủ vào Tháng Mười hai năm 2012, và một kế hoạch chi tiết đầy đủ hạng mục được thông qua vào tháng 5 năm 2013. Lễ động thổ khởi công xây dựng được tổ chức vào ngày 17 tháng 3 năm 2015.
Sau lần thử nghiệm bay vào Tháng Ba năm 2016, sân bay tiếp đón chuyến bay thương mại đầu tiên một chiếc Boeing 737 của hãng hàng không Hainan Airlines cất cánh từ Bắc kinh vào ngày 17 Tháng Ba năm 2016. Trong một thời gian ngắn sau đó, sân bay tiếp tục phục vụ các chuyến bay nôi địa chở các thành viên tham dự diễn đàn kinh tế Bác Ngao. Sau diễn đàn, sân bay Quỳnh Hải đóng cửa để xây dựng một nhà ga quốc tế mới và nâng cấp chiều dài đường lăn thêm 600 mét (2000 feet) để phục vụ cho diễn đàn vào năm tới. Sân bay được mở cửa trở lại vào ngày 29 tháng 12 năm 2016, tiếp nhận một chuyến bay của hãng Air Guilin cất cánh từ Quế lâm.

**Cơ sở hạ tầng**
Sân bay Quỳnh Hải có một đường lăn dài 2,600 mét, có thể đáp ứng các loại máy bay cỡ vừa như Boeing 737-800 và Airbus 320, một nhà ga hành khách rộng 9,000 mét vuông và một sân đỗ có thể chứa được 26 chiếc máy bay cùng lúc. Nó được thiết kế để phục vụ cho 480,000 lượt hành khách và 1.440 tấn hàng hóa vào năm 2020.

**Các hãng hàng không và điểm đến**

**Tham khảo ==
Jesus Balaso Tuquib

Jesus Balaso Tuquib (1930 – 2019) là một Giám mục người Philippines của Giáo hội Công giáo Rôma. Ông nguyên là Tổng giám mục chính tòa Tổng giáo phận Cagayan de Oro. Trước khi đảm trách vị trí Tổng giám mục chính tòa, ông cũng từng đảm nhiệm các chức danh khác như Tổng giám mục Phó Cagayan de Oro và Giám mục chính tòa Giáo phận Pagadian.

**Tiểu sử**
Tổng giám mục Jesus Balaso Tuquib sinh ngày 27 tháng 6 năm 1930, tại Clarin, thuộc Philippines. Sau quá trình tu học dài hạn tại các cơ sở chủng viện theo quy định của Giáo luật, ngày 14 tháng 3 năm 1959, Phó tế Tuquib, 29 tuổi, tiến đến việc được truyền chức linh mục.
Sau gần 14 năm thực hiện các công việc và trách vụ của một linh mục, ngày 24 tháng 2 năm 1973, tin tức từ Tòa Thánh loan báo quyết định của Giáo hoàng, bổ sung linh mục Jesus Balaso Tuquib, 43 tuổi, vào hàng ngũ các Giám mục Công giáo hoàn vũ, với vị trí được trao cho là Giám mục CHính tòa Giáo phận Pagadian. Lễ tấn phong cho vị giám mục tân cử được cử hành sau đó vào ngày 29 tháng 5 cùng năm, với phần nghi thức được cử hành cách trọng thể bởi 3 giáo sĩ cấp cao. Chủ phong cho vị tân chức là Giám mục Manuel Mascariñas y Morgia, Giám mục chính tòa Giáo phận Tagbilaran. Hai vị còn lại với vai trò phụ phong, gồm có Tổng giám mục Lino Rasdesales Gonzaga, Tổng giám mục Tổng giáo phận Zamboanga và Giám mục Felix Sanchez Zafra, Giám mục chính tòa Giáo phận Dipolog. Tân giám mục chọn cho mình châm ngôn:Diligamus nos invicem.
Mười một năm giữ vị trí Giám mục chính tòa Pagadian của Giám mục Tuquib kết thúc bằng quyết định thuey6n chuyển của Tòa Thánh, công bố quyết định mới, thăng giám mục Tuquib làm Tổng giám mục, thuyên chuyển đến Tổng giáo phận Cagayan de Oro giữ vị trí Tổng giám mục Phó. Quyết định trên công bố ngày 31 tháng 3 năm 1984, và Tân Tổng giám mục đã đến nhận nhiệm vụ mới sau đó vào ngày 31 tháng 5 cùng năm. Gần bốn năm sau đó, ngày 5 tháng 1 năm 1988, Tổng giám mục Phó Jesus Balaso Tuquib kế vị trở thành Tổng giám mục chính tòa Cagayan de Oro.
Sau gần 30 năm trên vị trí Tổng giám mục, ông xin từ nhiệm vì lí do tuổi tác theo quy định từ Giáo luật và Tòa Thánh công bố quyết định chấp thuận vào ngày 4 tháng 3 năm 2006.

Ông qua đời ngày 1 tháng 8 năm 2019.

**Tham khảo**
Thể loại:Giám mục Công giáo Philippines
Thể loại:Sinh năm 1930
Thể loại:Mất năm 2019
Thể loại:Người Philippines
Morris Swadesh

Morris Swadesh (22 tháng 1 năm 1909 – 20 tháng 7 năm 1967) là một nhà ngôn ngữ học người Mỹ chuyên về ngôn ngữ học so sánh và ngôn ngữ học lịch sử.
Swadesh ra đời ở Massachusetts với cha mẹ là người Do Thái Bessarabia. Ông lấy bằng tú tài ở Đại học Chicago, từng theo học Edward Sapir, rồi theo Sapir tới Đại học Yale nơi ông lấy bằng tiến sĩ năm 1933. Swadesh dạy học ở Đại học Wisconsin–Madison từ 1937 đến 1939, và rồi trong Chiến trang Thế giới thứ II làm việc trong những dự án của Lục quân Hoa Kỳ và Sở Dịch vụ Chiến lược. Ông trở thành giáo sư tại City College of New York sau khi thế chiến kết thúc, nhưng bị sa thải năm 1949 do là thành viên của Đảng Cộng sản. Ông dành phần lớn cuộc đời còn lại để dạy học tại México và Canada.
Swadesh có một mối quan tâm đặc biệt với các ngôn ngữ bản địa châu Mỹ. Ông là một người tiên phong cho ngữ thời học (glottochronology) và từ vựng thống kê (lexicostatistics), và có lẽ được biết đến nhiều hơn cả nhờ danh sách Swadesh, một tập hợp những ý tưởng cơ bản được cho là hiện diện khắp các ngôn ngữ/văn hóa và do đó đáng tin cậy khi so sánh ngôn ngữ. Swadesh tin rằng những điều này có thể cho thấy mối quan hệ ẩn sâu ở những ngôn ngữ mà có vẻ là chẳng liên quan, và nhờ vậy có thể giúp xác định các liên ngữ hệ hay thậm chí một ngôn ngữ "nhân loại nguyên thủy". Nhiều ý tưởng của ông gây nên sự bất đồng và một số đã bị các nhà ngôn ngữ theo sau phản đối.

**Xem thêm**
 Danh sách Swadesh

**Chú thích**
Thể loại:Sinh năm 1909
Thể loại:Mất năm 1967
Thể loại:Nhà ngôn ngữ học
Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Chicago
Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Yale
Giuse Thôi Thủ Tuấn

Giuse Thôi Thủ Tuấn (1877 - 1953; tiếng Trung:崔守恂; tiếng Anh:Joseph Cui Shou-xun / Tsui Shou-hsün) là một Giám mục người Trung Quốc của Giáo hội Công giáo Rôma. Ông nguyên là Giám mục chính tòa Tiên khởi Giáo phận Vĩnh Niên. Trước đó, ông lần lượt giữ các trách nhiệm Phủ doãn Tông Tòa Hạt Phủ doãn Tông Tòa Vĩnh Niên rồi Đại diện Tông Tòa Hạt Đại diện Tông Tòa Vĩnh Niên.

**Tiểu sử**
Giám mục Giuse Thôi Thủ Tuấn sinh ngày 27 tháng 7 năm 1877 tại Siaohsien, Trung Quốc. Sau quá trình tu học dài hạn tại các cơ sở chủng viện theo quy định của Giáo luật, ngày 19 tháng 3 năm 1904, Phó tế Giuse Thôi, 27 tuổi, tiến đến việc được truyền chức linh mục. Từ ngày 1 tháng 6 năm 1929, linh mục Giuse Thôi đảm nhiệm vụ trí Phủ doãn Tông Tòa Hạt Phủ doãn Tông Tòa Vĩnh Niên.
Sau gần 30 năm thực hiện các hoạt động mục vụ, với tư cách là một linh mục, ngày 16 tháng 3 năm 1933, tin tức từ Tòa Thánh cho biết Giáo hoàng đã quyết định chọn lựa linh mục Giuse Thôi Thủ Tuấn, 56 tuổi, vào hàng ngũ các giám mục hoàn cầu, với chức danh Đại diện Tông Tòa và danh hiệu Giám mục Hiệu tòa Tanais. Tòa Thánh cũng xác nhận tin thăng Hạt Phủ doãn Tông Tòa Vĩnh Niên thành Hạt Đại diện Tông Tòa Vĩnh Niên, chọn linh mục Phủ doãn họ Thôi làm Đại diện Tông Tòa. Lễ tấn phong cho vị giám mục tân cử được cử hành sau đó vào ngày 11 tháng 6 cùng năm, với phần nghi thức truyền chức chính yếu do 3 giáo sĩ cấp cao cử hành. Chủ phong cho tân giám mục là Đương kim Giáo hoàng, Giáo hoàng Piô XI, Thượng phụ Tây phương. Hai vị còn lại, với vai trò phụ phong gồm có Tổng giám mục Celso Benigno Luigi Costantini, Khâm sứ Tòa Thánh tại Trung Quốc, Đại diện Tông Tòa Cáp Nhĩ Tân và Hồng y inpector - Tổng giám mục Carlo Salotti, Tổng Thư kí Thánh bộ Loan báo Phúc âm cho các Dân tộc.
Ngày 11 tháng 4 năm 1946, tin tức loan đi từ Tòa Thánh báo tin về việc Giáo hoàng đã quyết định, nâng Hạt Đại diện Tong Tòa Vĩnh Niên, thành Giáo phận Vĩnh Niên. Cùng loan đi với tin trên và quyết định tái bổ nhiệm Giám mục Đại diện Tông Tòa Giuse Thôi Thủ Tuấn, tiếp tục công việc quản trị giáo phận tân lập, với chức danh mới là Giám mục chính tòa Tiên khởi.
Năm 1953, Giám mục Giuse Thôi Thủ Tuấn qua đời, thọ 76 tuổi, sau 49 năm linh mục và 20 năm giám mục.

**Tham khảo**
Thể loại:Sinh năm 1877
Thể loại:Mất năm 1953
Thể loại:Giám mục Công giáo Trung Quốc
ʻOumuamua

Oumuamua (được định danh chính thức: 1I/ʻOumuamua; trước đây là C/2017 U1 (PANSTARRS) và A/2017 U1 lang=en) 
là một vật thể liên sao xuất hiện và di chuyển qua hệ Mặt Trời. Nó được phát hiện trên quỹ đạo hyperbol của Robert Weryk vào ngày 19 tháng 10 năm 2017 với những quan sát được thực hiện bởi kính thiên văn Pan-STARRS khi vật thể này nằm cách Trái Đất khoảng 0,2 AU (30.000.000 km; Ban đầu được cho là một sao chổi, nó được phân loại lại như một tiểu hành tinh một tuần sau đó. Đây là lớp đầu tiên của một lớp mới gọi là các tiểu hành tinh hyperbolic.
Dựa trên một vòng cung quan sát 29 ngày, quỹ đạo Oumuamua là 1,20, cao nhất của bất kỳ đối tượng nào được quan sát thấy trong Hệ mặt trời. Vật thể giữ kỷ lục trước đó là C / 1980 E1 với độ lệch tâm số ngoài 1,057  Độ lệch tâm của "Oumuamua cả trong và ngoài" cho thấy nó chưa bao giờ bị ràng buộc bởi lực hấp dẫn với Hệ mặt trời và có lẽ là một vật thể giữa các vì sao có vận tốc đến cao. Nó có độ nghiêng 123° so với mặt trăng,  và có tốc độ abbr=on so với mặt trời khi trong không gian giữa các sao, đạt đỉnh abbr=on ở cận nhật.

**Tên gọi**
Là đối tượng được biết đến đầu tiên của loại hình này, Oumuamua thể hiện một trường hợp duy nhất cho Liên minh Thiên văn Quốc tế, nơi chỉ định các chỉ định cho các đối tượng thiên văn. Một tên mới, "I", được thiết lập cho các vật thể liên sao, với Oumuamua được chỉ định là 1I, với các quy tắc về tính hợp lệ của đối tượng cho số I và các tên được gán cho tiến trình liên sao này được mã hoá.
Tên gọi chung Oumuamua đã được nhóm Pan-STARRS chọn. Tên gọi tiếng Hawaii có nguồn gốc từ từ có nghĩa là "hướng đạo"  ("ou" có nghĩa là "vươn ra", và "muamua" là từ láy nhấn mạnh ý nghĩa "trước hết"), và phản ánh bản chất của đối tượng như một "trinh sát" hoặc "sứ giả" từ quá khứ. Ký tự đầu tiên trong tên gọi là một ʻokina trong tiếng Hawaii', không phải dấu nháy.

**Quan sát**

**Quỹ đạo**

**Đặc tính vật lý**

**Xuất hiện và hình dạng**

**Các giả thuyết**

**Ghi chú**

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  (NASA)- Thảo luận về  A/2017 U1 từ 31 tháng 10 năm 2017. SETI Institute tại Facebook Live.- title=Interstellar Asteroid A/2017 U1 (update ngày 7 tháng 11 năm 2017) (time 3:31 min.)- title=Hubblecast 111: Hubble sees `Oumuamua getting a boost (update ngày 27 tháng 6 năm 2018) (time 6:16 min.)- archive-url=https://web.archive.org/web/20191101143041/http://ssc.spitzer.caltech.edu/warmmission/scheduling/approvedprograms/ddt/13249.txt  – Proposal #13249- url-status=dead - id=3788040
Thể loại:Vật thể gần Trái Đất
Thể loại:Vật thể liên sao
Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 2017
Thể loại:Khoa học năm 2017
Thể loại:Đại học Hawaii
Thể loại:Thiên thể
Thể loại:Không gian ngoài thiên thể
Hệ thống xe buýt Phnôm Pênh

Một bé gái đang chờ xe bus tại điểm đón trên Đại lộ Monivong, 2015.
Hệ thống xe buýt đô thị Phnôm Pênh là một hệ thống giao thông công cộng phục vụ cho thành phố Phnôm Pênh, thủ đô của Campuchia. Hệ thống đi vào hoạt động vào tháng 9 năm 2014, vận chuyển hành khách qua lại từ Phnôm Pênh đến Ta Khmao và Chbar Ampov. Các tuyến xe buýt khác sẽ được xây dựng thêm vào trong vài năm tới, vào năm 2015, có 3 tuyến chạy trong thành phố và đây cũng là hệ thống giao thông công cộng đầu tiền của Campuchia

**Lịch sử**
Hệ thống được quản lý bởi chính quyền Phnôm Pênh, và trước đây được tài trợ bởi Cơ quan hợp tác Quốc tế Nhật Bản. Vé phổ thông cho tất cả các tuyến xe buýt là KHR1500 mỗi chuyến đi bất kể khoảng cách. Sinh viên và khách du lịch được miễn vé.

**Các tuyến hoạt động**
Hệ thống xe buýt ở Phnôm Pênh

**Tuyến số 1**
Tuyến số 1 là tuyến đầu tiên được thành lập như là một phần của hệ thống xe buýt công cộng tốc độ cao (BRT) của Phnôm Pênh
Tuyến số 1 chạy theo hướng Bắc - Nam theo Đại lộ Monivong, đi vòng quanh Wat Phnom (trạm 21), các Chợ Trung Tâm (trạm 30) - Chợ Sorya, gần Bảo tàng diệt chủng Tuol Sleng (Trạm 41),  Sân vận động Olympic (trạm 37) và Vương cung Campuchia, Bảo tàng Quốc gia (trạm 35).

**Tuyến số 02**
Tuyến số 2 (Tuyến B) chạy về phía Tây thành phố theo Đại Lộ Mao Trạch Đông (Mao Tse Tung), đi đến thành phố Ta Khmao, tỉnh lỵ của tỉnh Kandal. Tuyến số 2 đến điểm cuối tại Chợ đêm trên Bến Sisowath. Tuyến này sẽ không chạy đến Cánh đồng chết Choeung Ek như một vài hướng dẫn trên mạng internet. Nếu bạn muốn đến cánh đồng chết, lái xe sẽ khuyên bạn không nên lên xe.

**Tuyến số 03**
Tuyến số 3 đi theo hướn Đông - Tây theo Đại lộ Liên Bang Nga, dừng lại ở Sân bay quốc tế Phnôm Pênh. Trạm cuối của tuyến 03 cũng nằm ở Chợ Đêm ở Bến Sisowath.

**Xem thêm**
 Phnôm Pênh

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Cambodians board Phnom Penh's first public buses in more than a decade, The Guardian 
En icon-  Public Bus System Works, But Needs Improvement, Riders Say -  Trang chủ của hệ thống xe buýt nhanh Phnôm Pênh
Thể loại:Phnôm Pênh
Maximos V Hakim

Maximos V Hakim (1908 - 2001) là một Thượng phụ người Ai Cập của Giáo hội Công giáo nghi lễ Greek-Melkite, trực thuộc Giáo hội Công giáo Rôma. Cả cuộc đời tu trì của ông phục vụ tại các quốc gia Trung Đông như Syria, Israel. Ông nguyên là Thượng phụ Tòa Thượng phụ Antioch, Thượng phụ Hiệu tòa Alexandria và Jerusalem, nghi lễ Greek-Melkite, Chủ tịch Hội đồng Giáo hội Công giáo Greek-Melkite và Chủ tịch Liên Hội đồng các Giáo hội Công giáo tại Iran. Trước khi làm Thượng phụ, ông đảm trách nhiệm vụ Tổng giám mục Tổng giáo phận Akka, nghi lễ Greek-Melkite thuộc Syria.

**Tiểu sử**
Thượng phụ Maximos V Hakim sinh ngày 18 tháng 5 năm 1908 tại Tanta, thuộc Ai Cập. Sau quá trình tu học dài hạnn tại các cơ sở chủng viện theo quy định của Giáo luật, ngày 20 tháng 7 năm 1930, Phó tế Hakim, 22 tuổi, tiến đến việc được truyền chức linh mục. Chủ sự nghi lễ truyền chức là Tổng giám mục Maximos IV Saigh, S.M.S.P., Tổng giám mục chính tòa Tổng giáo phận Tyr, nghi lễ Greek-Melkite.
Sau mười ba băm thực hiện các công việc của một linh mục, ngày 13 tháng 3 năm 1934, linh mục Hakim được thông báo rằng đã được chọn vào vị trí mới là Giám mục chính tòa Giáo phận Akka. Lễ tấn phong cho vị tân giám mục được cử hành sau đó vào ngày 13 tháng 6 cùng năm, với phần nghi thức chính yếu của việc truyền chức được cử hành cách trọng thể bởi 3 giáo sĩ cấp cao, Chủ phong cho vị tân giám mục là Thượng phụ Cyril IX Mogabgab, Thượng phụ Tòa Thượng phụ Antioch, nghi lễ Greek-Melkite. Hai vị còn lại, với vai trò phụ phong, gồm có Giám mục Pierre Kamel Medawar, S.M.S.P., Giám mục Phụ tá Tòa Thượng phụ Antioch và Giám mục Dionysios Kfoury, Đại diện Thượng phụ Greek-Melkite tại Ai Cập và Sudan.
Ngày 18 tháng 11 năm 1964, cùng với sự nâng cấp Giáo phận Akka lên hàng Tổng giáo phận, giám mục Hakim cũng được thăng Tổng giám mục chính tòa. Ba năm sau đó, ngày 22 tháng 11 năm 1967, Hội đồng Giáo hội Greek-Melkites nhóm họp, tuyên bố chọn Tổng giám mục Hakim làm Tân Thượng phụ Giáo hội này, với vị trí Thượng phụ Tòa Thượng phụ Antioch và Hai tòa Thượng phụ Hiệu tòa Alexandria và Jerusalem, nghi lễ Greek-Melkite. Phía Giáo hội Công giáo Rôma nhanh chóng chuẩn y và nêu đồng thuận với sự lựa chọn này của Giáo hội nghi lễ Greek-Melkite vào ngày 26 tháng 11 sau đó. Ngoài các chức danh trên, ông còn kiêm nhiệm thêm các chức danh Chủ tịch Hội đồng Giáo hội Công giáo Greek-Melkite và Chủ tịch Liên Hội đồng các Giáo hội Công giáo tại Iran.
Sau 33 năm trên vị trí Thượng phụ, Thượng phụ Maximos V Hakim từ nhiệm ngày 22 tháng 11 năm 2002 và qua đời sau đó vào ngày 29 tháng 6 năm 2001, thọ 93 tuổi.

**Tham khảo**
Thể loại:Sinh năm 1908
Thể loại:Mất năm 2001
Thể loại:Giám mục Công giáo nghi lễ Greek-Melkite
Thể loại:Thượng phụ
Thể loại:Người Tanta
Michel Kien Samophithak

Michel Kien Samophithak (1920 - 1998) là một Giám mục người Thái Lan của Giáo hội Công giáo Rôma. Ông nguyên là Tổng giám mục chính tòa Tổng giáo phận Thare and Nonseng. Trước đó, ông cũng đảm nhiệm nhiều chức danh khác như Đại diện Tông Tòa Hạt Đại diện Tông Tòa Thare và Đại diện Tông Tòa Hạt Đại diện Tông Tòa Thare and Nonseng. Tổng giám mục Samophithak cũng là một trong số các nghị phụ tham dự đầy đủ 4 giai đoạn của Công đồng Vatican II, kéo dài từ năm 1962 đến năm 1965.

**Tiểu sử**
Tổng giám mục Michel Kien Samophithak sinh ngày 18 tháng 12 năm 1920 tại Thare, thuộc Thái Lan. Sau quá trình tu học dài hạn tại các cơ sở chủng viện theo quy định từ phía Giáo luật, ngày 4 tháng 4 năm 1948, Phó tế Samophithak, 28 tuổi, tiến đến việc được truyền chức linh mục.
Sau hơn 10 năm thực thi các quyền hạn nghĩa vụ của một linh mục trong các hoạt động tôn giáo, ngày 12 tháng 2 năm 1959, Tòa Thánh loan báo tin tức về việc Giáo hoàng đã quyết định tuyển chọn linh mục Michel Kien Samophithak, 39 tuổi, gia nhập vào hàng ngũ các giám mục trên toàn thế giới, với vị trí được trao phó là Đại diện Tông Tòa Hạt Đại diện Tông Tòa Thare và danh hiệu Giám mục Hiệu tòa Octaba. Lễ tấn phong cho vị giám mục tân cử được tổ chức sau đó vào ngày 1 tháng 7 cùng năm, với phần nghit hức chính yếu được cử hành cách trọng thể bởi 3 giáo sĩ cấp cao. Chủ phong chi vị tân giám mục là Giám mục Claudius-Philippe Bayet, M.E.P., Đại diện Tông Tòa Hạt Đại diện Tông Tòa Ubon. Hai vị còn lại, với vai trò phụ phong, gồm có Giám mục Pietro Luigi Carretto, S.D.B., Đại diện Tông Tòa Hạt Đại diện Tông Tòa Rajaburi và Giám mục Francis Xavier Sanguon Souvannasri, Đại diện Tông Tòa Hạt Đại diện Tông Tòa Chanthaburi.
Tấn phong chưa được đầy một năm, tin tức từ Tòa Thánh thông bảo đổi tên Hạt Đại diện Tông Tòa Thare thành Hạt Đại diện Tông Tòa Thare and Nonseng. Cùng với tin tức đổi tến này là quyết định tái bổ nhiệm Giám mục Samophithak làm Đại diện Tông Tòa tại đây. Năm năm sau khi được đổi tên, với quyết định được Tòa Thánh cho công bố ngày 18 tháng 12 năm 1965, Hạt Đại diện Tông Tòa Thare and Nonseng được thăng cấp thành Tổng giáo phận Thare and Nonseng. Cùng với tin trên, quyết định của Giáo hoàng, chọn nguyên Đại diện Tông Tòa Michel Kien Samophithak làm Tổng giám mục, với chức danh mới, Tổng giám mục chính tòa Tiên khởi Tổng giáo phận Thare ang Nonseng. Trong cùng khoảng thời gian kéo dài từ năm 1962 đến năm 1965, Giám mục Samophithak cũng tham dự đầy đủ 4 giai đoạn của Công đồng Vatican II, với vai trò là một nghị phụ.
Sau 15 năm lành đạo Tổng giáo phận, Tổng giám mục trẻ tuổi Samophithak, 60 tuổi, bất ngờ xin từ nhiệm và từ phía Tòa thánh đã công bố chấp thuận vào ngày 6 tháng 3 năm 1980. Ông qua đời sau đó gần 20 năm, vào ngày 16 tháng 10 năm 1998.

**Tham khảo**
Thể loại:Sinh năm 1920
Thể loại:Mất năm 1998
Thể loại:Giám mục Công giáo Thái Lan
ROKS Duk Soo (ARL-1)

ROKS Duk Soo (ARL-1) là một tàu phụ trợ lớp Achelous" thuộc biên chế Hải quân Hàn Quốc.
Tàu nguyên là USS Minotaur (ARL-15) là một trong được đóng mới cho Hải quân Hoa Kỳ trong giai đoạn chiến tranh thế giới thứ hai. Tên gọi bắt nguồn từ Minotaur là một quái vật nửa người nửa bò trong thần thoại Hy Lạp, đây là tàu hải quân duy nhất của Hoa Kỳ mang tên này.
Ban đầu được đặt tên là "LST-645" bởi Công ty Sắt & Cầu Chicago ở Seneca, Illinois ngày 20 tháng 6 năm 1944; được đặt tên lại "ARL-15" vào ngày 14 tháng 8 năm 1944; ra mắt ngày 20 tháng 9 năm 1944; lễ nhập biên chế vào 30 tháng 9 tại Mobile, Alabama; và được nhập biên chế lại như USS Minotaur (ARL 15) vào ngày 26 tháng 2 năm 1945 với thuyền trưởng đầu tiên trung úy Joseph H. Church.

**Phục vụ**
Trong Chiến tranh Triều Tiên, Minotaur được tái biên chế vào ngày 14 tháng 6 năm 1951 với Tư lệnh D. Garrett. Được giao cho Hải đội 8 và được chuyển đến Charleston, Nam Carolina, trong bốn năm tiếp theo, tàu đã sửa chữa các vết mìn trên tàu các tàu tuần tra. Tàu đã thăm viếng Panama và Yorktown, Virginia và duy trì sự sẵn sàng trên biển trong thời gian tập huấn tại khu vực hoạt động Vịnh Chesapeake. "Minotaur" đã khởi hành chuyến hải trình xa trên biển chỉ một lần trong một chuyến đi ngắn ở Caribbean vào đầu năm 1953 trước khi được đưa vào hoạt động nước ngoài trong Chương trình Hỗ trợ Quân sự hai năm sau đó.
Tại New York ngày 3 tháng 10 năm 1955, "Minotaur" đã ngừng hoạt động và được mượn cho Hàn Quốc, nơi nó phục vụ cho tàu ngầm ROKS Duk Soo (ARL 1). Khi được ngừng hoạt động, Thuyền trưởng cuối cùng là Trung Tá E. A. McCammond. Tàu vẫn phục vụ Hải quân Hàn Quốc.

**Tham khảo**
Thể loại:Tàu thủy năm 1944
TCG Serdar (L-402)

TCG Serdar (L-402) là một tàu đổ bộ lớp Terrebonne Parish thuộc biên chế của Hải quân Thổ Nhĩ Kỳ.
Tàu nguyên là USS Westchester County (LST-1167) được đóng mới cho Hải quân Hoa Kỳ vào giai đoạn cuối của Chiến tranh Triều Tiên. Được đặt tên theo Quận Westchester, New York, Massachusetts, đây là tàu hải quân duy nhất của Hoa Kỳ mang tên này.

**Phục vụ**
USS Westchester County Đang hoạt động, ngày và vị trí không xác định
Từ ngày 7 tháng 9 đến ngày 1 tháng 10 năm 1972, Westchester County hoạt động trong lĩnh vực hỗ trợ hậu cần của đội thả mìn 1. Tàu đã trở lại Yokosuka vào ngày 15 tháng 10 để kiểm tra. Con tàu đã đi quá cảnh ngắn đến Okinawa, khởi hành vào ngày 30 tháng 11. Tàu đã trở lại Yokosuka vào ngày 5 tháng 12 năm 1972 và trùng vào kỳ nghỉ Giáng sinh trong khi vẫn ở trạng thái bảo trì. Vào ngày 27 tháng 1 năm 1973, sau khi ký Hiệp định Paris 1973, tàu đang được bố trí ở Vịnh Subic vận chuyển thiết bị đối phó với bom mìn, đội đặt mìn 1 tới Vịnh Bắc Bộ. Do có sự cố trong các cuộc đàm phán ngưng bắn, chiếc tàu đổ bộ đã được ra lệnh cho một điểm hẹn gần Đà Nẵng. Ra khỏi khu vực lân cận vào ngày 3 tháng 3, tàu tiếp tục làm việc để hỗ trợ "Chiến dịch End Sweep".
Sau khi các cuộc tập trận sẵn sàng và các cuộc tập trận bắn phá bờ biển tại Vịnh Subic bắt đầu từ ngày 14 tháng 3, Westchester County đã trở lại Việt Nam để hỗ trợ "Chiến dịch End Sweep" được hoàn thành vào ngày 18 tháng 7. Con tàu dừng tại Vịnh Subic và Okinawa trước khi đến Yokosuka vào ngày 30 tháng 7. Westchester County đã ngừng hoạt động vào ngày 30 tháng 8 năm 1973 và đến Nhà máy Đóng tàu Puget Sound ở Bremerton, Washington vào ngày 30 tháng 11 năm đó. Vào ngày 27 tháng 8 năm 1974, tàu được chuyển giao sang Hải quân Thổ Nhĩ Kỳ và được nhập biên chế như là  Serdar (L-402). Được Hải quân Thổ Nhĩ Kỳ cho ngừng hoạt động vào năm 2011 và bị đánh chìm như một mục tiêu vào ngày 30 tháng 5 năm 2014.

**Tham khảo**
Thể loại:Quận Westchester, New York
Carinha de Anjo

Carinha de Anjo (tạm dịch: Khuôn mặt & thiên thần) là một bộ phim truyền hình thuộc thể loại telenovela của hãng truyền hình SBT, ra mắt lần đầu năm 2016.

**Nội dung**

**Dàn diễn viên**

**Xem thêm**
 SBT

**Tham khảo**
Thể loại:Phim truyền hình Brasil ra mắt năm 2016
Thể loại:Phim truyền hình Brasil kết thúc năm 2018
Thể loại:Telenovela của SBT
Thể loại:Loạt chương trình truyền hình về tình bạn
Thể loại:Telenovela thiếu nhi
Thể loại:Telenovela tiếng Bồ Đào Nha
Thể loại:Telenovela Brasil
ROCS Chung Chiang (LST-225)

ROCS Chung Chiang (LST-225) là một tàu đổ bộ lớp LST-542, thuộc biên chế của Hải quân Trung Hoa Dân Quốc.
Tàu nguyên là USS San Bernardino County (LST–1110)  được đóng mới cho Hải quân Hoa Kỳ trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Được đặt tên theo Quận San Bernardino, California, đây là tàu hải quân duy nhất của Hoa Kỳ mang tên này.
LST-1110 đã được đặt lườm vào ngày 28 tháng 12 năm 1944 tại Evansville, Indiana bởi Missouri Valley Bridge and Iron Company, được hạ thủy vào ngày 9 tháng 2 năm 1945, được đỡ đầu bởi bà Sidney Kolb và được nhập biên chế vào Hải quân Hoa Kỳ vào ngày 1 tháng 3 năm 1945 tại New Orleans, Louisiana với Trung úy Alton S. Lee làm thuyền trưởng. Tàu từng tham chiến trong chiến tranh thế giới thứ hai ở khu vực Châu Á-Thái Bình Dương. Sau chiến tranh, tàu hoạt động chủ yếu ở khu vực Tây Duyên hải Hoa Kỳ, kèm theo những chuyến công vụ ở Bắc Cực, Hawaii, Nhật Bản,... Vào ngày 13 tháng 9 năm 1957, cô hoàn thành nhiệm vụ Alaska cuối cùng của mình trong biên chế Hải quân Hoa Kỳ.

**Phục vụ Hải quân Trung Hoa Dân Quốc**
Vào ngày 31 tháng 12 năm 1957, tàu được loại biên chế và nhập đội tàu dự trữ vào ngày 15 tháng 8 năm 1958, tàu đã được ngừng hoạt động để chuyển giao cho Trung Hoa Dân Quốc. Ngày hôm sau, việc chuyển giao đã hoàn tất, và LST đã được ủy nhiệm như là  'Chung Chung' '(LST-225)' . USS San Bernardino County đã bị xóa danh bạ tàu ở Hoa Kỳ vào ngày 6 tháng 2 năm 1959. Chung Chiang đã bị Cộng hòa Trung Quốc loại bỏ vào năm 1993, số phận cuối cùng của tàu không rõ.

**Tham khảo**
  LST-1110 Home Port date=2007-04-05 -  USSLST1110.ORG date=2008-01-19
Giacôbê Lưu Đan Quế

Giacôbê Lưu Đan Quế (sinh 1953) là một giám mục người Đài Loan của Giáo hội Công giáo Rôma. Ông nguyên là Giám mục chính tòa Giáo phận Tân Trúc trước khi từ nhiệm vì vấn đề sức khỏe. Ngoài ra, ông cũng từng đảm nhận các vị trí khác như Tổng Thư ký Hội đồng Giám mục Trung Quốc, Đài Loan và Giám mục Phụ tá Tổng giáo phận Đài Bắc, Đài Loan.

**Tiểu sử**
Giám mục Giacôbê Lưu Đan Quế sinh ngày 11 tháng 6 năm 1953 tại Tungshih, thuộc Đài Loan. Sau quá trình tu học dài hạn tại các cơ sở chủng viện theo quy định của Giáo luật, ngày 12 tháng 11 năm 1981, Phó tế Lưu, 28 tuổi, tiến đến việc được truyền chức linh mục. Tân linh mục cũng là thành viên của linh mục đoàn Giáo phận Đài Trung.
Sau 17 năm thực hiện các công việc mục vụ trên năng quyền và trách nhiệm của một linh mục, ngày 18 tháng 5 năm 1999, tin tức từ Tòa Thánh loan báo việc Giáo hoàng đã tuyển chọn linh mục Giacôbê Lưu Đan Quế, 46 tuổi, gia nhập vào giám mục đoàn Công giáo hoàn vũ, với vị trí được trao phó là Giám mục Phụ tá Tổng giáo phận Đài Bắc và danh hiệu Giám mục Hiệu tòa Accia. Lễ tấn phong cho vị giám mục tân cử được tổ chức sau đó vào ngày 14 tháng 8 cùng năm, với phần nghi thức chính yếu được cử hành bởi 3 giáo sĩ cấp cao. Chủ phong cho vị tân chức là Tổng giám mục Giuse Địch Cương, Tổng giám mục chính tòa Tổng giáo phận Đài Bắc. Hai vị còn lại, với vai trò phụ phong, gồm có Giám mục Giuse Vương Dũ Vinh, Giám mục chính tòa Giáo phận Đài Trung và Giám mục Phêrô Lưu Chấn Trung, Giám mục chính tòa Giáo phận Gia Nghĩa. Tân giám mục chọn cho mình châm ngôn:Justice and love.
Năm năm sau đó, ngày 4 tháng 12 năm 2004, Tòa Thánh thông báo việc thuyên chuyển Giám mục Lưu, rời Đài Bắc đến nhận chức danh và nhiệm sở mới là Giám mục Chính toa Giáo phận Tân Trúc. Bất ngờ, chỉ vài tháng sau đó, ngày 30 tháng 5 năm 2005, Tòa Thánh công bố chấp thuận đơn xin về hưu của vị giám mục trẻ tuổi họ Lưu. Nhiệm vụ của ông chấm dứt từ đây.
Ngoài các chức danh được Tòa Thánh bổ nhiệm Giám mục Lưu còn đảm nhận vị trí Tổng Thư ký Hội đồng Giám mục Trung Quốc Đài Loan trong thời gian ngắn từ ngày 25 tháng 4 năm 2003 đến ngày 1 tháng 8 năm 2004.

**Tham khảo**
Thể loại:Sinh năm 1953
Thể loại:Giám mục Công giáo Đài Loan
Thể loại:Nhân vật còn sống
Người Katang

Một cụ ông người Katang mặc áo chui đầu, cổ xẻ và đóng khố
Người Katang hay người Kataang (ຊົນເຜົ່າກະຕາງ; sonpheoa katang) là một dân tộc chủ yếu sống ở Nam Lào, và một số nơi khác ở Đông Nam Á.
Người Katang nói tiếng Katang, một ngôn ngữ thuộc ngữ chi Cơ Tu (Katuic), ngữ tộc Môn-Khmer của ngữ hệ Nam Á .
Ethnologue và Glottolog đều xếp tiếng Katang vào mục riêng , tuy nhiên nhiều văn liệu coi tiếng Katang là một phương ngữ của tiếng Bru hoặc tiếng Tà Ôi.
Năm 2015, có 144.255 người Katang sống ở Lào, làm cho họ trở thành một trong những phân nhóm lớn nhất của Lào Thơng và là một trong những nhóm sắc tộc vùng cao thực sự lớn nhất trong nước. Hầu hết người Katang sống ở Savannakhet, Saravan và Champasack.
Theo Ethnologue thì người Katang chỉ sống ở Lào. Người Katang Bắc sống tại các tỉnh Saravane (muang Toumlane), và Savannakhet (muang Nong và Phine), có dân số năm 2016 là 65.000 người . Người Katang Nam sống tại các tỉnh Saravane (muang Toumlan), có dân số năm 2016 là 40.000 . Như vậy tổng dân số năm 2016 là 105.000 người.

**Văn hóa**
Người Katang là một trong số ít những người Lào Thơng không sống trong nhà sàn hay nhà trên cây cối, mà là những ngôi nhà gỗ dài. Khi một người đàn ông Katang kết hôn với một người phụ nữ, anh ta sẽ thêm một căn phòng vào nhà cho gia đình mới của mình. Một trong những nhà gỗ dài 100 m mà khách du lịch có thể nhìn thấy nó ngay phía bắc của thành phố Saravan.
Một hủ tục truyền thống Katang cũ cho cả nam giới và phụ nữ là xuyên lỗ tai và đặt ống tre vào lỗ. Hủ tục này đã chấm dứt.
Hầu hết người Katang theo tín ngưỡng dân tộc cổ và nhiều người làm điều này cũng theo Phật giáo. Có ít hơn 400 Kitô hữu Katang vì nhiều người sợ đạo Thiên Chúa sẽ mang lại một lời nguyền cho người dân của họ. Người theo Hồi giáo không nhiều, chủ yếu là phụ nữ Katang kết hôn với người nước ngoài Hồi giáo ở Lào.

**Tham khảo**
Thể loại:Nhóm sắc tộc ở Lào
Truyện hình sự Mỹ: Ám sát Gianni Versace

Truyện hình sự Mỹ: Ám sát Gianni Versace (tựa gốc: The Assassination of Gianni Versace: American Crime Story) là mùa phim thứ hai của chương trình các loạt phim hình sự ngắn American Crime Story của đài truyền hình FX. Mùa phim ra mắt ngày 17 tháng 1 năm 2018, và kéo dài 10 tập. Phim xoay quanh cái chết của tượng đài thời trang Gianni Versace và tên giết người hàng loạt đã bắn chết ông là Andrew Cunanan, dựa trên sách của Maureen Orth nhan đề Vulgar Favors: Andrew Cunanan, Gianni Versace, and the Largest Failed Manhunt in U. S. History.

**Vai chính**
 Annaleigh Ashford vai Lizzie Cote- Darren Criss vai Andrew Cunanan- Penélope Cruz vai Donatella Versace- Nico Evers-Swindell vai Phil Cote- Max Greenfield- Ricky Martin vai Antonio D'Amico- Édgar Ramírez vai Gianni Versace- Finn Wittrock vai Jeffrey Trail

**Nội dung**
Mùa phim dài 10 tập. Tom Rob Smith biên kịch hai tập phim đầu tiên, và Ryan Murphy đạo diễn tập mở màn. Matt Bomer sẽ đạo diễn tập 8.

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
tt2788432
Thể loại:Versace
Thể loại:Chương trình truyền hình tiếng Anh
Thể loại:Chương trình truyền hình dựa theo sách
Lào Thơng

Lào Thơng (tiếng Lào: ລາວເທິງ , tiếng Pháp: Lao Theung hoặc Lao Thoeng, chuyển tự Latin: Lao Theung; ลาวเทิง), nghĩa chữ là "Lào trung du", là tên gọi bộ phận truyền thống của các nhóm dân tộc sống ở Lào, và bao gồm một loạt các nhóm dân tộc khác nhau chủ yếu là dân tộc nói tiếng thuộc ngữ hệ Nam Á. Nó phân biệt với các nhóm khác là Lào Lùm (Lao Loum) và Lào Sủng (Lao Soung).
Năm 1993, Lào Thơng chiếm khoảng 24% dân số của cả nước Lào.

**Xem thêm**
 Lào Lùm- Lào Sủng- Các dân tộc Lào

**Tham khảo**
 Paul Sidwell (2005).  The Katuic languages: classification, reconstruction and comparative lexicon date=2020-12-04 . LINCOM studies in Asian linguistics, 58. Muenchen: Lincom Europa. 3-89586-802-7

**Liên kết ngoài**
  Laos ethnic diversity, at country-studies.com
Thể loại:Nhóm sắc tộc ở Lào
Sinh học tổng hợp

Sinh học tổng hợp (SynBio: synthetic biology) là một lĩnh vực nghiên cứu về công nghệ sinh học hướng đến việc xác định nguyên lý kỹ thuật để điều khiển DNA trong các sinh vật nhằm thiết kế, tái tạo các bộ phận sinh học, tái thiết các hệ thống sinh học tự nhiên theo mục đích hữu dụng. Đây là một lĩnh vực nghiên cứu mới, có phạm vi rộng, bao gồm các lĩnh vực: y tế, nông nghiệp, công nghiệp, năng lượng… tuy nhiên sẽ làm nảy sinh các vấn đề pháp lý và đạo đức quan của nhân loại.

**Chú thích**
Thể loại:Sinh học
Thể loại:Công nghệ sinh học
Thể loại:Sinh học tổng hợp
Thể loại:Di truyền phân tử
Thể loại:Sinh học hệ thống
Thể loại:Tin sinh học
Thể loại:Công nghệ mới nổi
Stanislaô La Quang

Stanislaô La Quang
200px
Stanislaô La Quang (1911 - 2004; tiếng Trung:羅光; tiếng Anh:Stanislaus Lo Guang / Lokuang) là một Giám mục người Trung Quốc phục vụ tại Đài Loan của Giáo hội Công giáo Rôma. Ông nguyên là Tổng giám mục chính tòa Tổng giáo phận Đài Bắc và Chủ tịch Hội đồng Giám mục Trung Quốc. Trước khi thăng Tổng giám mục, ông còn đảm trách vai trò Giám mục chính tòa Giáo phận Đài Nam. Giám mục họ La cũng tham dự đầy đủ 4 giai đoạn của Công đồng Vatican II kéo dài từ năm 1962 đến năm 1965.

**Tiểu sử**
Tổng giám mục La Quang sinh ngày 1 tháng 1 năm 1911 tại Hengyang, thuộc Trung Quốc. Sau quá trình tu học dài hạn tại các cơ sở chủng viện theo quy định của Giáo luật, ngày 9 tháng 2 năm 1936, Phó tế La, 25 tuổi, tiến đến việc được truyền chức linh mục.
Sau 25 năm thi hành các công việc mục vụ trên cương vị là một linh mục, ngày 21 tháng 3 năm 1961, tin tức từ Tòa Thánh loan báo việc Giáo hoàng đã tuyển lựa linh mục Stanislaô La Quang, 50 tuổi, gia nhập vào giám mục đoàn Công giáo hoàn vũ, với vị trí được trao phó là Giám mục chính tòa Giáo phận Đài Nam, Đài Loan. Lễ tấn phong cho vị tân chức được tổ chức sau đó vào ngày 21 tháng 5 cùng năm, với phần nghi thức chính yếu được cử hành cách trọngt hể bởi 3 giáo sĩ cấp cao. Chủ phong cho vị tân giám mục là Đương kim Giáo hoàng, Giáo hoàng Gioan XXIII, Thượng phụ Tây Phương. Hai vị còn lại, với vai trò phụ phong, gồm có Giám mục Fulton John Sheen, Giám mục Phụ tá Tổng giáo phận New York, New York, Hoa Kỳ và Giám mục Edoardo Mason, F.S.C.J., Đại diện Tông Tòa Hạt Đại diện Tông Tòa Bahr el-Ghazal, Sudan. Tân giám mục chọn cho mình khẩu hiệu:In lumine tuo videmus lumen.
Gần 5 năm sau ngày được chọn làm Giám mục, qua bản tin từ Tòa Thánh cho phổ biến vào ngày 15 tháng 2 năm 1966, Tòa Thánnh chỉ định Giám mục Stanislaô La Quang làm Tổng giám mục chính tòa Tổng giáo phận Đài Bắc. Mười hai năm sau đó, ngày 5 tháng 8 năm 1972, ông từ nhiệm vị trí Tổng giám mục.
Tổng giám mục La Quang qua đời sau đó vào ngày 28 tháng 2 năm 2004, thọ 93 tuổi.

**Tham khảo**
Thể loại:Giám mục Công giáo Trung Quốc
Thể loại:Giám mục Công giáo Đài Loan
Thể loại:Sinh năm 1911
Thể loại:Mất năm 2004
William Ngô Thành Tài

William Ngô Thành Tài (tiếng Anh: William Goh Seng Chye, tiếng Trung: 吴成才, sinh năm 1957) là Hồng y người Singapore của Giáo hội Công giáo Rôma. Ông hiện là Tổng giám mục Chính tòa Tổng giáo phận Singapore kiêm Chủ tịch Hội đồng Giám mục Malaysia, Singapore và Brunei. Trước khi trở thành Tổng giám mục Chính tòa, ông cũng từng đảm nhiệm vị trí Tổng giám mục Phó của Tổng giáo phận này. 

**Tiểu sử**
Hồng y William Ngô Thành Tài sinh ngày 25 tháng 6 năm 1957 tại Singapore. Sau quá trình tu học dài hạn tại các Chủng viện theo quy định của Giáo luật Công giáo, ngày 1 tháng 5 năm 1985, Phó tế Ngô ( 28 tuổi ) tiến đến việc được Truyền chức Linh mục. Tân Linh mục cũng là thành viên của Linh mục Đoàn Tổng giáo phận Singapore. 
Sau hơn 27 năm thực thi các hoạt động Mục vụ trên cương vị một Linh mục, ngày 29 tháng 12 năm 2012, tin tức từ Tòa Thánh cho biết, Giáo hoàng đã tuyển chọn Linh mục William Ngô Thành Tài ( 55 tuổi ) vào hàng ngũ các Giám mục, với vị trí được trao phó là Tổng giám mục Phó Tổng giáo phận Singapore, giáo phận duy nhất tại quốc gia cùng tên này. Nghi lễ Tấn phong cho vị Giám mục tân cử được cử hành sau đó vào ngày 22 tháng 2 năm 2013, với phần nghi thức được cử hành cách trọng thể bởi 3 giáo sĩ cấp cao đảm trách. Chủ phong cho vị tân chức là Tổng giám mục Leopoldo Girelli, Sứ thần Tòa Thánh tại Singapore. Hai vị phụ phong là Tổng giám mục Nicholas Tạ Ích Dụ, Tổng giám mục Chính tòa Tổng giáo phận Singapore và Tổng giám mục Murphy Nicholas Xavier Pakiam, Tổng giám mục Chính tòa Tổng giáo phận Kuala Lumpur. Tân giám mục chọn cho mình khẩu hiệu là : Ut vivant.  
Sau khi được Tấn phong làm Tổng giám mục Phó khoảng ba tháng, Tổng giám mục William Ngô Thành Tài đã kế vị , trở thành Tổng giám mục Chính tòa Tổng giáo phận Singapore, qua quyết định chấp thuận từ Giáo hoàng, đơn từ nhiệm của vị Tổng giám mục đương nhiệm , được công bố vào ngày 20 tháng 5 năm 2013.  
Ngoài các nhiệm vụ chính thức từ Tòa Thánh, Tổng giám mục William Ngô Thành Tài còn đảm nhận vai trò là Chủ tịch Hội đồng Giám mục Malaysia, Singapore và Brunei từ ngày 1 tháng 1 năm 2017. 

**Tham khảo**
Thể loại:Sinh năm 1958
Thể loại:Giám mục Công giáo Singapore
Thể loại:Nhân vật còn sống
Lào Lùm

Lào Lùm (tiếng Lào: ລາວລຸ່ມ; tiếng Thái: ลาวลุ่ม, tiếng Pháp và chuyển tự Latin: Lao Loum) là tên chính thức được nước Lào chỉ định cho các nhóm sắc tộc có ngôn ngữ thuộc ngữ hệ Tai-Kadai, trong đó có dân tộc Lào. Người Lào Lùm theo nghĩa chữ là "người Lào ở vùng đất thấp", là những cư dân của các thung lũng và vùng đất thấp dọc sông Mekong.
Người Lào Lùm chiếm hơn 68% dân số của Lào, trong đó một nửa thuộc nhóm dân tộc Lào. Các thành viên khác được phân loại là Lào Lùm là các nhóm sắc tộc Tai-Kadai khác, như người Phuan và người Phuthai và các thành viên có liên quan chặt chẽ khác của nhóm sắc tộc Tai.
Tại vùng đông Thái Lan, vì các lý do chính trị mà người Lào bản địa được phân biệt với người Lào tại Lào và các sắc tộc Thái khác bằng thuật ngữ Thái Isan (tiếng Lào: ໄທຍ໌ອີສານ, tiếng Isan: ไทยอีสาน), một thuật ngữ bắt nguồn từ tiếng Phạn có nghĩa là đông bắc, song từ 'Lào' vẫn dược sử dụng.

**Tham khảo**

**Xem thêm**
 Lào Thơng- Lào Sủng- Các dân tộc Lào- Paul Sidwell. (2005).  The Katuic languages: classification, reconstruction and comparative lexicon date=2020-12-04 . LINCOM studies in Asian linguistics, 58. Muenchen: Lincom Europa. 3-89586-802-7

**Liên kết ngoài**
  Laos ethnic diversity, at country-studies.com
Thể loại:Nhóm sắc tộc ở Lào
Thể loại:Nhóm sắc tộc ở Thái Lan
Angelo Kim Nam-su

Angelo Kim Nam-su (1922 - 2002) là một Giám mục người Hàn Quốc của Giáo hội Công giáo Rôma. Ông nguyên là Giám mục Đại diện Giáo hội Công giáo tại Quân đội Hàn Quốc và Chủ tịch Hội đồng Giám mục Hàn Quốc. Trước đó, ông cũng từng đảm nhiệm các vị trí khác nhau như Giám mục chính tòa Giáo phận Suwon, Tổng Tuyên úy Quân đội Hàn Quốc.

**Tiểu sử**
Giám mục Angelo Kim Nam-su sinh ngày 4 tháng 6 năm 1922 tại Suwon-shi, thuộc Hàn Quốc. Sau quá trình tu học dài hạn tại các cơ sở chủng viện theo quy định của Giáo luật, ngày 17 tháng 10 năm 1948, Phó tế Kim, 26 tuổi, tiến đến việc được truyền chức linh mục.
Sau hơn 25 năm thực thi các hoạt động mục vụ với sứ vụ là một người linh mục, 5 tháng 10 năm 1974, tin tức từ Tòa Thánh loan báo tin về việc Giáo hoàng đã tuyển lựa linh mục Angelo Kim Nam-su, 52 tuổi, gia nhập hàng ngũ giám mục Công giáo hoàn vũ, với vị trí được trao phó là Giám mục chính tòa Giáo phận Suwon. Lễ tấn phong cho vị giám mục tân chức được tổ chức sau đó vào ngày 21 tháng 11 cùng năm, với phần nghi thức chính yếu được cử hành cách trọng thể bởi 3 giáo sĩ cấp cao. Chủ phong cho vị tân giám mục là Tổng giám mục Victorinus Youn Kong-hi, Tổng giám mục Tổng giáo phận Gwangju. Hai vị còn lại, với vai trò phụ phong, gồm có Tổng giám mục Luigi Dossena, Quyền Sứ thần Tòa Thánh tại Hàn Quốc và Tổng giám mục Paul Marie Kinam Ro, nguyên Tổng giám mục Tổng giáo phận Seuol. Tân giám mục chọn cho mình châm ngôn:Ut sint unum / 모두 하나가 되게 하소서.
Hơn 10 năm sau đó, Tòa Thánh loan báo tin bổ nhiệm thêm chức vụ cho Giám mục Kim kiêm thêm, đó lại vị trí Tổng Tuyên úy Quân đội Hàn Quốc. Thông tin loan báo ngày 22 tháng 11 năm 1983, và ông giữ vị trí này đến ngày 21 tháng 7 năm 1986 thì chức danh được thay đổi là Đại diện thường trực Giáo hội Công giáo tại Quân đội Hàn Quốc. Nhiệm vụ của giám mục Kim chỉ chấm dứt sau khi Tòa Thánh tuyên bố đã chấp thuận đơn xin từ nhiệm khỏi nhiệm vụ này trong quân đội của vị giám mục 65 tuổi, vào ngày 23 tháng 10 năm 1989.
Ngày 4 tháng 6 năm 1997, Tòa Thánh chấp thuận đơn từ nhiệm Giám mục chính tòa Suwon của ông. Giám mục Kim qua đời sau đó vào ngày 1 tháng 6 năm 2002, ở tuổi 80.

**Tham khảo**
Thể loại:Mất năm 2002
Thể loại:Giám mục Công giáo Hàn Quốc
Thể loại:Sinh năm 1922
Lào Sủng

Người Lào Sủng (tiếng Lào: ລາວສູງ , tiếng Pháp và chuyển tự Latin: Lao Soung, còn viết là Lao Sung) là tên chính thức ở Lào để chỉ chung những người Lào thuộc các sắc tộc thiểu số sống ở vùng núi cao. Người Lào Sủng chiếm 9% dân số ở Lào. Lào Sủng gồm cỡ 48 sắc tộc khác nhau, như người Dao, người Khơ Mú, Lô Lô, H'mông,....
Hầu hết họ đều thực hành các tôn giáo bản địa (hay tôn giáo sắc tộc) được gọi là Satsana Phi, bao gồm cả việc thờ phượng Lào phi và Đạo giáo Yao. Một số thực hành Phật giáo Theravada .
Hồi trước năm 1975 một bộ phận người Lào Sủng, nhiều nhất là người H'mông, đã chiến đấu chống lại chính quyền Pathet Lào cộng sản để giữ Chính phủ Hoàng gia Lào nắm quyền. Nhiều người đã di chuyển từ miền nam Trung Quốc và Lào sang Mỹ, Pháp và Úc trong những năm 1960, 1970 và 1980 để thoát khỏi các chính quyền cộng sản ở đó.

**Xem thêm**
 Lào Lùm- Lào Thơng- Các dân tộc Lào

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Laos ethnic diversity, at country-studies.com
Thể loại:Nhóm sắc tộc ở Lào
Cao Minh (nhà may)

Nhà may Cao Minh là một thương hiệu nhà may veston cao cấp nổi tiếng lâu đời tại Việt Nam được sáng lập từ năm 1948 bởi nhà thiết kế Lý Minh. Nhà may được biết đến nhiều vì từng may áo vest cho nhiều nhân vật công chúng nổi bật như Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Ông Lý Minh được nhà nước Việt Nam công nhân danh hiệu "Nghệ nhân ngành may" năm 1991. Thương hiệu nhà may Cao Minh hiện có chi nhánh tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.

**Lược sử**
Nhà may Cao Minh được thành lập năm 1948 tại Hà Nội, do ông Lý Minh, một người Việt gốc Hoa, sinh 1923, quê tại Thanh Oai (nay thuộc Hà Nội) làm chủ. Trong suốt thời gian chiến tranh Đông Dương, nhà may dần trở nên nổi tiếng với sản phẩm được biết đến nhiều là âu phục veston, được nhiều khách hàng cả Pháp lẫn Việt biết đến.
Sau năm 1954, ông Lý Minh di cư vào Sài Gòn lập nghiệp và dần dần phục hồi thương hiệu nhà may Cao Minh tại miền Nam. Nhà may Cao Minh tại Phùng Hưng, Hà Nội do người anh của ông quản lý.
Năm 1976, nhà may Cao Minh tại Sài Gòn bị quốc hữu hóa. Bản thân ông Lý Minh, vì là một thợ may giỏi, được đưa vào làm lại công ty Vải sợi may mặc TP. Hồ Chí Minh, với chức danh Cửa hàng phó cửa hàng May đo nội địa và xuất khẩu. Trong chế độ mới, do uy tín đã có từ lâu, ông thường xuyên được giao việc may đo âu phục veston cho nhiều yếu nhân của Thành phố Hồ Chí Minh, thậm chí của cả Việt Nam.
Cuối thập niên 1980, khi Việt Nam bước vào thời kỳ mở cửa, ông Lý Minh bấy giờ đã nghỉ hưu, cùng với con cháu tái lập lại thương hiệu nhà may Cao Minh. Năm 1990, thương hiệu nhà may Cao Minh đăng ký "Nhãn hiệu độc quyền" tại Việt Nam. Một năm sau đó, năm 1991, Nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu "Nghệ nhân ngành may” cho ông Lý Minh. Cũng trong năm này, nhà may Cao Minh trở thành một doanh nghiệp tư nhân.
Hiện nay, Cao Minh có chi nhánh tại Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội.
Nhà may Cao Minh cũ tại phố Phùng Hưng, Hà Nội của con cháu anh ông Minh đã đổi tên thành Quang Minh do có tranh chấp về bản quyền thương hiệu với con cháu ông Minh.

**Tham khảo**
Thể loại:Công ty Việt Nam
Thể loại:Nhãn hiệu thời trang cao cấp
Murphy Nicholas Xavier Pakiam

Murphy Nicholas Xavier Pakiam
Murphy Nicholas Xavier Pakiam (sinh 1938) là một Giám mục người Malaysia của Giáo hội Công giáo Rôma. Ông nguyên là Tổng giám mục chính tòa Tổng giáo phận Kuala Lumpur, thủ đô Malaysia và Chủ tịch Hội đồng Giám mục Công giáo Malaysia, Singapore và Brunei. Trước khi tiến đến các chức danh trên, ông cũng từng đảm nhận hai vị trí khác là Giám mục Phụ tá Tổng giáo phận Kuala Lumpur và Phó Chủ tịch Hội đồng Giám mục Malaysia.

**Tiểu sử**
Tổng giám mục Murphy Nicholas Xavier Pakiam sinh ngày 6 tháng 12 năm 1938 tại Tapah, thuộc Malaysia. Sau quá trình tu học dài hạn tại các cơ sở chủng viện theo quy định của Giáo luật, ngày 10 tháng 5 năm 1964, Phó tế Pakiam, 26 tuổi, tiến đến việc được truyền chức linh mục.
Sau hơn 30 năm thi hành công tác mục vụ trên cương vị là một linh mục, ngày 1 tháng 4 năm 1995, tin tức loan báo từ Tòa Thánh loan đi tin Giáo hoàng đã tuyển chọn linh mục Murphy Nicholas Xavier Pakiam, 57 tuổi, gia nhập Giám mục đoàn Công giáo hoàn vũ, với vị trí được trao phó là Giám mục Phụ tá Tổng giáo phận Kuala Lumpur và danh hiệu Giám mục Hiệu tòa Chunavia. Lễ tấn phong cho vị giám mục tân cử được cử hành sau đó vào ngày 4 tháng 10 cùng năm, với phần nghi thức chính yếu được cử hành cách trọng thể bởi 3 giáo sĩ cấp cao. Chủ phong cho vị tân giám mục là Tổng giám mục Anthony Soter Fernandez, Tổng giám mục Kuala Lumpur. Hai vị còn lại, với vai trò phụ phong, đó là Giám mục James Chan Soon Cheong, Giám mục chính tòa Giáo phận Melaka-Johor và Giám mục Antony Selvanayagam, Giám mục chính tòa Giáo phận Penang. Tân giám mục chọn cho mình châm ngôn:Mercy and peace.
Ngày 24 tháng 3 năm 2003, Tòa Thánh ra thông báo chọn vị giám mục phụ tá Murphy Nicholas Xavier Pakiam trở thành Tổng giám mục kế vị Tổng giáo phận Kuala Lumpur. Lễ nhậm chức đã được vị tân Tổng giám mục cử hành vào ngày 29 tháng 5 cùng năm.
Ngày 13 tháng 12 năm 2013, Tòa Thánh loan tin báo rằng đã chấp thuận đơn xin về hưu của Tổng giám mục Pakiam, 75 tuổi. Ông chấm dứt cương vị Tổng giám mục từ đây.
Ngoài các vị trí do Tòa Thánh sắp xếp, Tổng giám mục Pakiam còn giữ nhiều chức danh quan trọng khác như Phó Chủ tịch Hội đồng Giám mục Malaysia, Singapore và Brunei từ tháng 2 năm 2007 đến ngày 1 tháng 1 năm 2011 và Chủ tịch Hội đồng Giám mục này từ ngày 1 tháng 1 năm 2013 đến ngày 1 tháng 1 năm 2017.

**Tham khảo**
Thể loại:Sinh năm 1938
Thể loại:Giám mục Công giáo Malaysia
Thể loại:Nhân vật còn sống
Thể loại:Người Malaysia gốc Ấn Độ