Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Cổng thông tin:Thu Phương/Video âm nhạc được chọn/2

Tập tin:Coco-Jambo-Thu-Phương-Huy-MC-Discovery-1997.ogv|nhỏ|giữa|200px|Thu Phương & Huy MC trình diễn cùng nhóm nhảy Discovery tại Nhà thi đấu Phan Đình Phùng, TPHCM năm 1997.
Thêm ảnh...
Bò Piemonte Bắc Mỹ

Bò Piemonte Bắc Mỹ (North American Piedmontese) là một giống bò thuộc nhóm bò thịt có nguồn gốc từ một đàn bò nhập khẩu được chọn lọc của giống bò Ý thuần chủng (bò Piemonte hoặc Razza bovina Piemontese). Dây chuyền sản xuất giống gốc được nhập khẩu lần đầu tiên từ Ý vào Canada năm 1979 và vào Hoa Kỳ vào đầu những năm 1980. Bò Piedmont được phân biệt bởi một gen xuất hiện tự nhiên duy nhất được xác định là đột biến alen myostatin, hoặc gen myostatin không hoạt động. Myostatin cấm tăng trưởng cơ bắp trong khi gen không hoạt động có tác dụng ngược lại. Piedmontese thuần chủng là đồng hợp tử, (2 bản sao), có nghĩa là chúng có hai alen giống hệt nhau hiện diện cho kiểu gen độc đáo này. 

**Chú thích**
Thể loại:Giống bò
Thể loại:Giống bò thịt
Bò Piedmonte

Bò Piedmonte (tiếng Ý: Piemontese hoặc Razza bovina Piemontese) là một giống bò nhà có nguồn gốc ở vùng Piedmont, ở tây bắc Italy. Những con bê được sinh ra có màu nâu vàng, và chuyển sang màu xám-trắng khi chúng trưởng thành bò mộng. Bò Piedmontese mang một đột biến gen duy nhất được xác định là alen myostatin không hoạt động gây tăng trưởng cơ bắp phì đại, hoặc tăng gấp đôi cơ bắp. Bò Piedmont thuần chủng là đồng hợp tử, có nghĩa là chúng có hai alen giống hệt nhau hiện diện cho gen độc đáo này. Chúng đã thu hút sự chú ý của các nhà lai tạo bò thịt ở các nơi khác trên thế giới, bao gồm Bắc và Nam Mỹ. Một nhóm nhỏ những con bò đực và bò đực được chọn lọc đã được nhập khẩu vào Canada vào cuối những năm 1970, và vào Hoa Kỳ vào đầu những năm 1980, và được sử dụng làm cơ sở nhân giống nền tảng để phát triển một giống bò mới được gọi là Bò Piedmonte Bắc Mỹ.

**Tham khảo**
Thể loại:Giống bò
Bò Chianina

Bò Chianina (phát âm tiếng Ý: kjaˈniːna) là một giống bò của nước Ý, trước đây chủ yếu là giống bò cày kéo, hiện được nuôi chủ yếu cho thịt bò. Đây là giống lớn nhất và là một trong những giống gia súc lâu đời nhất trên thế giới. Món sườn chữ T trứ danh bistecca alla fiorentina nổi tiếng được sản xuất từ thịt của nó. Một trong những giống bò già nhất, Chianina bắt nguồn từ khu vực Valdichiana, từ đó nó lấy tên và giữa thung lũng Tiber. Bò Chianina đã được nuôi dưỡng ở các vùng Toscana, Umbria và Lazio của Ý trong ít nhất trong khoảng 2200 năm.

**Tham khảo**
Thể loại:Gia súc
Bò đỏ Na Uy

Bò đỏ Na Uy (tiếng Na Uy: Norsk rødt fe)p=509 là một giống bò sữa được phát triển ở Na Uy từ năm 1935. Từ những năm 1970, các nhà lai tạo nhấn mạnh các đặc điểm thể chất cho sức sản xuất và chức năng dẫn đến sản xuất tuyệt vời kết hợp với hiệu suất hàng đầu thế giới về sức khoẻ và khả năng sinh sản. Những con bò đỏ của Na Uy có thể có một lớp da lông màu đỏ và trắng hoặc đen và có tỷ lệ lớn các giống động vật được chọn lọc di truyền.
Bò đỏ Na Uy (NRF) là một giống bò sữa đã được chọn cho một mục tiêu nhân giống rộng rãi, với sự nhấn mạnh ngày càng tăng về các đặc điểm chức năng như sức khỏe và khả năng sinh sản. Bò đỏ Na Uy là vào năm 1935 thông qua các giống bò sữa với một số giống bò Scandinavia, bao gồm cả màu đỏ và trắng của giống bò Na Uy, Red Trondheim và Red Polled Østland. Vào giữa những năm 1970, nó trở thành giống bò thống trị ở quốc gia bản địa, chiếm 98% số gia súc. Tinh dịch bò đã được xuất khẩu sang hơn 30 quốc gia khác nhau để lai giống và rất phổ biến để lai với bò Holstein trong ngành công nghiệp chế biến sữa của Hoa Kỳ.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Bò đỏ Na Uy
Ngựa Ethiopia

Ngựa Ethiopia là những giống ngựa hoặc loại ngựa được tìm thấy ở Ethiopia, trước đây gọi là ngựa Abyssinia. Có khoảng 2,8 triệu con ngựa ở Ethiopia, hơn một nửa tổng số ở châu Phi.page=11 Ethiopia chỉ báo cáo giống Abyssinian cho DAD-IS.dad Vào năm 2012, những con ngựa của Ethiopia được mô tả thành tám giống hoặc loại khác nhau với các phân bố khác nhau trong khu vực, bao gồm một quần thể hoang dã bị đe dọa nghiêm trọng là những con ngựa Kundudo.

**Lịch sử**
Ngựa từ Ethiopia, trước đây gọi là Abyssinia, đã từng được mô tả như một loại duy nhất, "Ngựa Abyssinian" hoặc "Ngựa Ethiopia", có kích thước, màu sắc và hình dạng biến đổi. Năm 1997, hai loại khác biệt là ngựa Oromo và ngựa Dongola đã được mô tả.page=11 Nghiên cứu hình thái được công bố năm 2012 đã mô tả tám giống hoặc các loại (dòng, nòi, bổn, chủng) khác biệt với các phân bố khác nhau trong khu vực.fao Trong năm 2007 không có dữ liệu về số lượng giống ngựa này để cung cấp cho tổ chức FAO, và không có đánh giá về tình trạng bảo tồn được thực hiện.page=40

**Tham khảo**
Thể loại:Giống ngựa
Ngựa Lusitano

Ngựa Lusitano hay ngựa Bồ Đào Nha (hay còn được gọi là dòng ngựa Lusitano thuần chủng hay PSL-Puro Sangue Lusitano) là một giống ngựa có nguồn gốc từ Bồ Đào Nha, giống ngựa này có họ hàng với những con ngựa Andalucia của Tây Ban Nha. Cả hai giống này đôi khi được gọi là chung là ngựa Iberia (ngựa bán đảo Tây-Bồ) vì các giống ngựa này đều được phát triển trên vùng bán đảo Iberia mà cho đến những năm 1960 chúng vẫn được coi là một giống dưới cái tên là ngựa Andalucia. Một nghiên cứu di truyền sử dụng DNA ty thể cho thấy rằng ngựa Sorraia là một phần của cụm di truyền phần lớn được tách ra từ hầu hết các giống Iberia là một dòng dõi mẹ chung huyết thống với ngựa Lusitano.

**Lịch sử giống**
Ngựa Bồ Đào Nha được biết là có mặt trên bán đảo Iberia (bán đảo Tây Bồ) từ năm 20.000 trước Công nguyên với những hình vẻ được cổ xưa khắc họa trong các hang động và cho đến năm 800 trước Công nguyên, vùng này nổi tiếng với những con ngựa chiến. Khi người Hồi giáo xâm chiếm Iberia vào năm 711 của Công Nguyên, họ mang ngựa Bắc Phi (Barb) tới đây và chúng được lai với ngựa bản xứ từ đó đã phát triển một dòng ngựa trở nên hữu dụng cho chiến tranh và đấu bò.
Năm 1966, những cuốn sổ hướng dẫn đăng ký giống tiếng Bồ Đào Nha và tiếng Tây Ban Nha đã chia tách và chủng ngựa ở Bồ Đào Nha của ngựa Iberia được đặt tên là Lusitano đây là từ sau từ Lusitania là tên gọi La Mã cổ đại chỉ về Bồ Đào Nha. Có bốn dòng giống chính trong giống ngày nay, và các đặc điểm khác nhau một chút giữa mỗi dòng. Màu lông ngựa Lusitano có thể là bất kỳ màu nào mặc dù chúng thường có màu xám, màu be (đạm, khướu, vang) hoặc hạt dẻ (hồng mã). Ngựa của dòng Alter Real luôn có màu be. Các cá thể của giống ngựa này thuộc loại Baroque, với mặt lồi, cơ bắp nặng nề, khí chất thông minh và sẵn sàng, với chuyển động nhanh nhẹn. Ban đầu, giống ngựa này được nuôi để dùng trong chiến tranh và các trò đấu bò.

**Chú thích**


**Tham khảo**
 isbn=978-0-9658533-0-9- url= https://archive.org/details/lish00maur - isbn=978-0-7607-0714-2- isbn=978-1-58017-613-2- isbn=978-1-56458-614-8- isbn=978-0-8061-3884-8- isbn=978-0-85131-422-8

**Liên kết ngoài**
 International Andalusian Lusitano Horse Association- Associação Portuguesa de Criadores do Cavalo Puro Sangue Lusitano- Lusitano Horse Association of Australasia date=2011-11-23 
Thể loại:Giống ngựa
Ngựa lùn New Forest

Ngựa lùn New Forest là một trong những giống ngựa miền núi hoặc ngựa bản địa được công nhận của Quần đảo Anh. Chiều cao chúng thay đổi từ khoảng 12 đến 14,2 tay (48 đến 58 inch, 122 đến 147 cm) và là một loại để cưỡi tốt. Chúng được đánh giá cao về độ cứng, sức mạnh và độ bền chắc chắn. Giống ngựa này là giống bản địa của vùng rừng mới (New Forest) ở Hampshire ở miền nam nước Anh, nơi mà các loài ngựa đã sống từ trước thời kỳ băng hà cuối cùng, vẫn có niên đại 500.000 BC đã được tìm thấy trong vòng 50 dặm (80 km) về trung tâm của New Forest hiện đại. Các nghiên cứu DNA đã cho thấy tổ tiên cổ xưa được chia sẻ với các giống ngựa Asturcón và Pottok kiểu Celtic.
Nhiều giống đã góp phần vào nền tảng máu của ngựa New Forest, nhưng ngày nay chỉ có ngựa mà cha mẹ đều đăng ký thuần chủng trong phần được phê duyệt của cuốn sổ đăng ký phả hệ ngựa (sổ cái) có thể được đăng ký thuần chủng. Ngựa này có thể được cưỡi bởi trẻ em và người lớn. Tất cả những con ngựa chăn thả trên rừng mới đều thuộc sở hữu của những người dân New Forest, những người có "quyền chung của đồng cỏ" trên vùng đất rừng. Một khoản phí hàng năm được trả cho mỗi con vật hóa ra để chăn thả. Dân số của ngựa trên rừng đã dao động để đáp ứng nhu cầu khác nhau đối với đàn giống trẻ. Con số đã giảm xuống dưới sáu trăm vào năm 1945, nhưng kể từ đó đã tăng đều đặn, và hàng ngàn con trong điều kiện bán hoang dã.

**Tham khảo==
Ngựa lùn xứ Wales

Ngựa lùn xứ Wales là một nhóm bốn giống ngựa liên quan chặt chẽ bao gồm cả ngựa lùn và các loại ngựa Cob, có nguồn gốc ở xứ Wales ở Vương quốc Anh. Bốn phần trong nhóm giống của giống ngựa Welsh được phân biệt chủ yếu theo chiều cao và cũng có thể thay đổi theo loại: Ngựa núi Welsh nhỏ nhất (Phần A); ngựa lùn Welsh hơi cao hơn nhưng tinh tế của loại ngựa cưỡi (Phần B) phổ biến như là một chương trình của trẻ em gắn kết; ngựa lùn Welsh nhỏ nhưng chắc chắn của loại Cob (Phần C), phổ biến cho việc cưỡi ngựa và ngựa đua kéo xe; và cao nhất, Welsh Cob (Phần D), có thể được người lớn cưỡi. Ngựa lùn xứ Wales trong tất cả các phần được biết đến với tính khí tốt, độ rắn rỏi và các dáng chuyển động tự do của chúng.
Ngựa bản địa tồn tại ở xứ Wales trước năm 1600 trước Công nguyên, và một loại xương sống kiểu xứ Wales được biết đến sớm nhất là thời Trung Cổ. Chúng bị ảnh hưởng bởi con ngựa Ả Rập, và cũng có thể bởi con ngựa Thuần Chủng (Thoroughbred) và ngựa Hackney. Năm 1901, cuốn sổ đăng ký giống đầu tiên cho giống ngựa xứ Welsh được thành lập tại Vương quốc Anh, và năm 1907 một cơ quan đăng ký khác được thành lập tại Hoa Kỳ. Sự quan tâm đến giống này đã giảm trong thời kỳ Đại suy thoái, nhưng hồi sinh vào những năm 1950. Trong suốt lịch sử của, các giống xứ Wales đã có nhiều cách sử dụng, bao gồm cả một con ngựa kỵ binh, và như một con vật làm việc trên các trang trại.

**Tham khảo==
Ngựa hạng nặng máu nóng

Tranh vẽ về một con ngựa cổ xưa thuộc nhóm ngựa hạng nặng máu nóng
Ngựa máu nóng hạng nặng (tiếng Đức: Schwere Warmblüter) là một nhóm giống ngựa có nguồn gốc chủ yếu từ châu Âu lục địa, trong đó nhóm này bao gồm các giống ngựa Ostfriesen và ngựa Alt-Oldenburger ("Oldenburger cổ xưa"), ngựa Groningen, và những con ngựa tương tự từ Silesia, Saxony-Thuringia và Bavaria. Các giống ngựa như Nonius Hungary, Kladruber, và Cleveland Bay cũng thường được xếp vào loại này. Đây là những con ngựa hạng nặng (trọng kỵ/trọng mã). Thông thường chúng là những giống ngựa cày kéo, ngựa kéo, ngựa thồ được sử dụng ở châu Âu nơi mà nhiều vùng người ta dùng ngựa để cày thay cho trâu bò. Chúng là tổ tiên của các loại ngựa máu nóng hiện đại, và thường được nuôi dưỡng dưới sự bảo trợ của các nhóm bảo tồn. Không giống như các cơ quan đăng ký của những con ngựa thể thao, nhiều cơ quan đăng ký ngựa kéo máu nóng vẫn duy trì việc kết sổ hoặc chốt sổ một phần. Tuy nhiên, đánh giá bên ngoài và thử nghiệm hiệu suất của các đàn giống vẫn là một yếu tố quan trọng trong các cơ quan đăng ký này. Những con ngựa thuộc nhóm ngựa này được ví von là "di vật của quá khứ" bởi những đặc điểm cổ xưa của chúng. Hiệp hội về những giống ngựa này được ra đời vào năm 1988.

**Tham khảo**
Thể loại:Giống ngựa
Ngựa Castillonnais

Ngựa Castillonnais hay còn gọi là Cheval Ariègeois de Castillon, từng được gọi là cheval du Biros hoặc Saint-Gironnais là một giống ngựa cổ xưa có tầm vóc nhỏ thuộc nhóm ngựa cưỡi có nguồn gốc từ từ tỉnh Ariège ở phía tây nam nước Pháp. Kiểu hình của giống này hiện đang ở dạng thông lượng, nhưng nhìn chung nó giống với (và đôi khi bị nhầm lẫn với) những con ngựa Meren phổ biến hơn. Các thành viên của giống này là màu hồng đen hoặc đen, và tất cả đều có màu sắc thay đổi màu sắc, kết quả là màu nhạt hơn xung quanh mắt và mõm và trên mặt dưới của cơ thể. Ngày nay nó được sử dụng chủ yếu cho cưỡi ngựa thể thao (bao gồm cả cưỡi ngựa du lịch) và kéo xe.
Ngựa Castillonnais có lẽ là hậu duệ của những con ngựa lấy cảm hứng từ những bức tranh thời kỳ Magdalenia được tìm thấy, ví dụ, tại hang Niaux, với máu ngựa phương Đông và Iberia được thêm vào sau đó. Ban đầu được lai tạo như một giống đa năng được sử dụng cho kỵ binh, nông nghiệp và kéo xe, giống ngựa này đã giảm dân số trong thế kỷ XX, và gần như đã tuyệt chủng. Năm 1980, một nhóm người ủng hộ đã bắt đầu làm việc để cứu giống, và một hiệp hội giống, bây giờ được gọi là Hiệp hội quốc gia du Cheval Castillonnais d'Ariège Pyrénées (ANCCAP), được thành lập vào năm 1992. Giống này được chính thức công nhận bởi Bộ Pháp Nông nghiệp vào năm 1996. Chính phủ Pháp, hiệp hội giống và một nhóm bảo tồn khu vực hiện nay đều quan tâm đến việc bảo tồn giống này. Số lượng giống ngựa này vẫn còn khá thấp, và giao phối cận huyết là một mối quan tâm đáng lo ngại về sức khỏe nòi giống.

**Tham khảo ==
Ngựa lùn Landais

Ngựa lùn Landais là một giống ngựa có nguồn gốc từ nước Pháp. Đây là một giống ngựa có kích thước nhỏ và nay thuộc diện cực kỳ nguy cấp, có nguy cơ tuyệt chủngpage=44. Ngựa lùn Landais có nguồn gốc từ vùng đồng bằng và vùng đất đầm lầy ở vùng Landes là địa điểm nằm trong vùng Nouvelle-Aquitaine ở phía tây nam nước Pháp, tuy nhiên chúng lại thường được chăn nuôi trong khu vực Pyrénées-Atlantiques, đặc biệt là ở quận Pau. Do ảnh hưởng từ dòng máu ngựa Ả rập và ngựa xứ Wales, tổng thể tướng dáng của giống ngựa này cho thấy sự tương đồng so với các nòi ngựa phương Đông so với các giống Celtic khácpage=482. Ngựa lùn Landais được sử dụng để cưỡi và kéo xe, chúng là một con ngựa chạy nước kiệu êm.
Ngựa Landais được sử dụng như một con ngựa cưỡi thường dành do trẻ em vừa cưỡi đi dạo và leo núi, chúng cũng đượng dùng trong các môn thể thao thi đấu như thi nhảy, tổ chức sự kiện và trình diễn ngựa. Ngựa Landais là một con ngựa nước kiệu cừ khôi và được sử dụng trong các cuộc đua nước kiệu và trong đua xe kéo xe, trong đó, một con ngựa Landais có tên là Jongleur đã nắm giữ kỷ lục về cuộc chạy đua 100 km (62 dặm) từ Paris đến Chartresharas. Ngựa Landais là một trong những giống được sử dụng trong việc tạo ra giống ngựa lùn Français de Selle hoặc giống ngựa cưỡi Pháp.

**Chú thích**

**Tham khảo**
  Le Poney Landais (in French). Association Nationale du Poney Landais. Archived 24 February 2012.- Patrick Falcone (22 December 2011).  Reglement du Stud-Book Français du Poney Landais (in French). Ministère de l'Agriculture, de l'Agroalimentaire et de la Forêt. Accessed June 2017.-  Landais/France. Domestic Animal Diversity Information System of the Food and Agriculture Organization of the United Nations. Accessed June 2017.- Elwyn Hartley Edwards (1994). The Encyclopedia of the Horse. London; New York; Stuttgart; Moscow: Dorling Kindersley. 0751301159.- Grégoire Leroy, Lucille Callède, Etienne Verrier, Jean-Claude Mériaux, Anne Ricard, Coralie Danchin-Burge, Xavier Rognon (2009).  Genetic diversity of a large set of horse breeds raised in France assessed by microsatellite polymorphism. Genetics Selection Evolution. 41 (1): 5. 10.1186/1297-9686-41-5.- Maurizio Bongianni (1988).  Simon & Schuster's Guide to Horses and Ponies. New York: Simon & Schuster, Inc. 0671660683.
Thể loại:Giống ngựa
Thiên hà xoắn ốc trung gian

Tập_tin:M83_-_Southern_Pinwheel.jpg|nhỏ|Thiên hà Mesier là một thiên hà xoắn ốc trung gian loại SABc nằm ở chòm sao Trường Xà
Chuỗi Hubble phân loại các loại thiên hà
Thiên hà xoắn ốc trung gian là loại thiên hà vừa có các đặc điểm một thiên hà xoắn ốc gãy khúc và một thiên hà xoắn ốc bình thường. Nhà thiên văn học người Pháp Gerard de Vaucouleurs đưa ra một hệ thống phân loại hình thái ngân hà và chỉ định của nó là SAB. Và SAB0, ​​SABa, SABb hoặc SABc, là các tên con dựa trên hình thái, sự nổi bật tương đối, điểm phình trung tâm của ngân hà trong chuỗi Hubble đối với thiên hà xoắn ốc gãy khúc hay thiên hà xoắn ốc không gãy khúc.

**Ví dụ**
Dưới đây là một số các thiên hà xoắn ốc trung gian và bảng phân loại các thiên hà theo các tên con làm mẫu:

**A**
Arp 87
Arp 240

**I**
IC 342
NGC 2207 và IC 2163

**M**
Maffei 2
Messier 58
Messier 61
Messier 65
Messier 66
Messier 83
Messier 90
Messier 96
Messier 98
Messier 100
Messier 101
Messier 106

**N**
NGC 21
NGC 48
NGC 95
NGC 101
NGC 132
NGC 182
NGC 191
NGC 210
NGC 214
NGC 234
NGC 247
NGC 278
NGC 309
NGC 319
NGC 341
NGC 356
NGC 514
NGC 1042
NGC 1087
NGC 1169
NGC 1232
NGC 1409
NGC 1566
NGC 1637
NGC 1808
NGC 1964
NGC 2082
NGC 2207
NGC 2276
NGC 2403
NGC 2442/2443
NGC 2613
NGC 2623
NGC 2715
NGC 3041
NGC 3054
NGC 3227
NGC 3274
NGC 3310
NGC 3344
NGC 3486
NGC 3521
NGC 3596
NGC 3697
NGC 3718
NGC 3726
NGC 3982
NGC 4051
NGC 4088
NGC 4102
NGC 4151
NGC 4216
NGC 4242
NGC 4444
NGC 4527
NGC 4536
NGC 4559
NGC 4625
NGC 4654
NGC 4699
NGC 4725
NGC 4777
NGC 4780
NGC 5005
NGC 5248
NGC 5300
NGC 5371
NGC 5585
NGC 5665
NGC 5985
NGC 6328
NGC 6744
NGC 6814
NGC 6946
NGC 6975
NGC 7001
NGC 7038
NGC 7047
NGC 7060
NGC 7752
NGC 7753

**P**
Pinwheel Galaxy

**S**
Sculptor Galaxy

**Tham khảo**
Thể loại:Thiên văn học
Thể loại:Thiên hà xoắn ốc
Thể loại:Phân loại hình thái của thiên hà
Thể loại:Thiên hà xoắn ốc trung gian
Ngựa Nokota

Ngựa Nokota là một giống ngựa có nguồn gốc từ Hoa Kỳ, đây là nhóm giống ngựa thuộc nhóm ngựa hoang và bán hoang dã sinh sống ở vùng phía tây nam vùng Bắc Dakota ở Hoa Kỳ. Có nhiều tư liệu khác nhau về tên gọi của giống ngựa này, theo đó có tư liệu cho rằng tên gọi Nokota lấy tên của nó từ Nakota là tên của những người sinh sống ở Bắc và Nam Dakota trong khi một tư liệu khác nói rằng tên gọi này là sự kết hợp của No rth Da kota và được anh em nhà Kuntz đặt tên.

**Lịch sử**
Giống ngựa này phát triển trong thế kỷ XIX từ nền tảng di truyền bao gồm những con ngựa nuôi được lai tạo từ những con ngựa của người Mỹ bản địa ở địa phương trộn lẫn với ngựa Tây Ban Nha, ngựa Thuần Chủng (Thoroughbred) và các giống ngựa liên quan. Ngựa Nokota gần như bị xóa sổ trong đầu thế kỷ XX khi nông dân phối hợp với các cơ quan nhà nước và liên bang, cùng nhau hợp tác cho những dự án giảm sự cạnh tranh thức ăn nước uống khi chăn thả gia súc. Tuy nhiên, khi Vườn Quốc gia Theodore Roosevelt được thành lập vào những năm 1940, một vài nhóm ngựa vô tình bị mắc kẹt bên trong Vườn Quốc gia này và do đó chúng may mắn được bảo tồn.
Vào năm 1986, Công viên Quốc gia Theodore Roosevelty đã bán một số lượng lớn ngựa, bao gồm cả ngựa giống, và thả một số con ngựa giống với dòng máu bên ngoài vào đàn. Tại thời điểm này, anh em Leo và Frank Kuntz bắt đầu mua những con ngựa với mục đích bảo tồn giống, và thành lập Bảo tồn Ngựa Nokota vào năm 1999, sau đó bắt đầu đăng ký giống thông qua cùng một tổ chức, ông ta bắt đầu công việc này với một đàn gồm 54 cá thể ngựa. Ngày nay, Công viên Quốc gia Theodore Roosevelty tiến hành thường xuyên việc kiểm soát số lượng cá thể trong đàn (gọi là biện pháp "tỉa thưa") để duy trì số lượng từ 70 đến 110 cá thể, và những con ngựa thừa được bán hết. 

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Nokota Horse Conservancy
Thể loại:Giống ngựa
Vương cung thánh đường Euphrasian

Vương cung thánh đường Euphrasian (Eufrazijeva bazilika, Basilica Eufrasiana) hay còn được gọi là Vương cung thánh đường Nhà thờ chính tòa Đức Mẹ Lên Trời là một nhà thờ nằm tại Poreč, Croatia. Khu quần thể Giám mục ngoài thánh đường chính còn có một nhà rửa tội, một bí tích và một tháp chuông của Cung điện Tổng giám mục gần đó. Đây là một ví dụ tuyệt vời về Kiến trúc Byzantine thời kỳ đầu tại vùng Địa Trung Hải.
Phần lớn nhà thờ Euphrasian vẫn còn giữ lại hình dạng ban đầu của nó, nhưng hỏa hoạn và động đất đã thay đổi một vài chi tiết. Vì đây là nhà thờ thứ ba được xây dựng trên cùng một địa điểm, nó giấu đi nền móng của các công trình trước đó, ví dụ như bức tranh sàn lớn của nhà thờ trước đó có từ thế kỷ thứ V. Do giá trị đặc biệt của nó, UNESCO đã đưa nó vào danh sách Di sản thế giới từ năm 1997. Đây cũng là nhà thờ chính tòa của Giáo phận Công giáo La Mã Poreč-Pula.

**Lịch sử**
Nhà thờ đầu tiên được xây dựng để tôn thờ Thánh Maurus của Parentium, được biết đến như là vị thánh bảo trợ của Poreč. Công trình có niên đại từ nửa sau thế kỷ thứ IV, với nhà nguyện nhỏ có sàn được khảm nằm trong một nhà thờ La Mã lớn hơn với một khu vườn. Sau khi được mở rộng thêm một gian giữa và một lối đi để hợp nhất với nhà thờ lớn. Bức tranh khảm sàn nhà và tiền xu mô tả hình ảnh hoàng để Valens (365–378) được xác định là từ thời kỳ này.
Nhà thờ hiện tại dành riêng cho Đức Mẹ Maria được xây dựng vào thế kỷ thứ VI, trong thời kỳ cai quản của Giám mục Euphrasius. Nó được xây dựng từ năm 553 trên vị trí của nhà thờ cũ đã đổ nát. Một phần của nhà thờ cũ đã được tái sử dụng và các khối đá cẩm thạch được nhập về từ bờ biển Marmara. Các bức tường khảm được thực hiện bởi các bậc thầy kiến trúc Byzantine và ghép sàn bởi các chuyên gia tại địa phương. Việc xây dựng mất khoảng 10 năm.
Sau khi xảy ra trận động đất năm 1440, bức tường phía nam của nhà thờ đã được phục hồi, các cửa sổ bị phá hủy được xây dựng lại theo phong cách Gothic.

**Mô tả**
Nhà thờ là một phần của quần thể gồm có:- Một nhà nguyện hình bát giác thế kỷ VI được xây dựng vào thế kỷ thứ V cùng với nhà thờ Euphrasian cũ, và trải qua những thay đổi đáng kể.- Một tháp chuông thế kỷ XVI- Một hàng cột trước cửa được xây dựng sau khi nhà thờ hoàn thành, bốn mặt đều là mái vòm bằng đá.- Một Cung điện Giám mục được xây dựng vào thế kỷ thứ VI nhưng còn lại rất ít về cấu trúc ban đầu.- Một nhà nguyện hình tam giác được xây dựng vào thế kỷ XVII và XIX

**Tham khảo**
Thể loại:Di sản thế giới tại Croatia
Ngựa lùn Mỹ

Ngựa lùn Mỹ hay Pony of the Americas (POA) là một giống ngựa có nguồn gốc từ Hoa Kỳ. Giống ngựa này được phát triển ở bang Iowa. Ngựa lùn Mỹ là giống lai chéo giữa ngựa Ả Rập/ngựa Appaloosa/ngựa Shetland. Mặc dù được gọi là ngựa tiêu chuẩn đúng nghĩa (không phải là ngựa giống nhỏ) nhưng ngựa lùn Mỹ lại có kiểu hình của một con ngựa nhỏ, kết hợp chủ yếu là các đặc điểm của ngựa Ả Rập và ngựa sơn Mỹ. Chúng là giống ngựa có cơ bắp chắc nịch, chiều cao trung bình khoảng từ 11,2 đến 14 găng tay. Một cơ quan đăng ký giống ngựa này đã được thành lập vào năm 1954, và trong vòng 15 năm đã đăng ký 12.500 con ngựa. Ngày nay, câu lạc bộ Ngựa lùn Mỹ (Pony of the Americas Club) là một trong những cơ sở đăng ký giống ngựa lớn nhất và hoạt động có hiệu suất cao ở Mỹ.

**Tổng quan**
Mặc dù chủ yếu là lai tạo dành cho mục đích cưỡi ngựa kiểu Tây phương, giống ngựa này đã được sử dụng cho nhiều hoạt động và ngành nghề khác, bao gồm kéo xe, cưỡi ngựa đường trường.  Việc đăng ký tiêu chuẩn giống được mở rộng, cho phép pha máu từ nhiều giống khác, nhưng có tiêu chí nghiêm ngặt để nhập cảnh, bao gồm cả những cá thể ngựa nhiều màu sắc của giống ngựa Appaloosa, quy cách chiều cao theo quy định và đặc điểm thể chất khác.
Ngựa con chỉ được đăng ký với câu lạc bộ Pony of the Americas nếu chúng có màu loang lổ (Appaloosa) có thể nhìn thấy từ khoảng cách 40 feet (12 m), còn được gọi là màu "Appaloosa" lớn (mảng đốm lớn). Các màu sắc bao gồm các đặc điểm phức hợp da báo điển hình của kiểu hình lốm đốm xung quanh mắt, mõm và bộ phận sinh dục, cũng như có thể nhìn thấy màu trắng của mắt và móng guốc sọc. Màu sắc theo kiểu Pinto không được phép xuất hiện nếu không sẽ phạm quy và bị đánh rớt khi đăng ký giống, kiểu hình màu sắc này cũng không phải là tổ tiên từ một giống có màu pinto, chẳng hạn như ngựa sơn (American Paint Horse). 

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Pony of the Americas Club
Thể loại:Giống ngựa
Ngựa núi Rocky

Ngựa núi Rocky là một giống ngựa được phát triển ở bang Kentucky ở Hoa Kỳ. Mặc dù tên của nó, nó có nguồn gốc không phải trong dãy núi Rocky, nhưng thay vào đó ở dãy núi Appalachia. Một con ngựa giống được đưa từ miền Tây Hoa Kỳ đến miền đông Kentucky vào khoảng năm 1890, đã bắt đầu cho ra loại Rocky Mountain vào cuối thế kỷ XIX. Vào giữa thế kỷ XX, một con ngựa giống tên là Old Tobe, thuộc sở hữu của một nhà lai tạo nổi tiếng, đã được sử dụng để phát triển loại hiện đại; ngày nay hầu hết ngựa Rocky Mountain đều theo giống từ con ngựa giống này.
Năm 1986, Hiệp hội Ngựa núi Rocky được thành lập vào năm 2005 đã đăng ký hơn 12.000 con ngựa. Giống ngựa này được biết đến với màu lông "sô-cô-la" phổ biến và bờm và đuôi của hạt lanh, kết quả của gen dapple bạc tương đối hiếm có tác dụng trên một lớp lông áo khoác màu đen, được thấy ở phần lớn số ngựa. Ban đầu được phát triển như một con ngựa kiêm dụng, kéo xe và ngựa kéo hạng nhẹ, ngày nay nó được sử dụng chủ yếu để cưỡi ngựa và gia súc làm việc.

**Tham khảo**
Thể loại:Giống ngựa
Ngựa Sorraia

Ngựa Sorraia là một giống ngựa quý hiếm bản địa ở khu vực của bán đảo Iberia, trong lưu vực sông Sorraia, ở Bồ Đào Nha. Ngựa Sorraia được biết đến với các tính năng nguyên thủy của nó, bao gồm một đầu lồi và màu sậm với các dấu hiệu nguyên thủy. Liên quan đến nguồn gốc của nó, một giả thuyết đã được một số tác giả đưa ra là giống Sorraia chính là hậu duệ của những con ngựa nguyên thủy thuộc về động vật hoang dã tự nhiên của Nam Iberia. Các nghiên cứu hiện đang được tiến hành để khám phá mối quan hệ giữa Sorraia và các loại ngựa hoang khác nhau, cũng như mối quan hệ của nó với các giống khác từ bán đảo Iberia và Bắc Phi (ngựa Bắc Phi).
Các cá thể của giống nhỏ, nhưng khỏe mạnh và thích nghi tốt với điều kiện khắc nghiệt. Đôi khi chúng bị bắt và sử dụng bởi nông dân bản địa trong nhiều thế kỷ, và một số lượng còn lại của những con ngựa gần như tuyệt chủng này đã được một nhà động vật học Bồ Đào Nha phát hiện vào đầu thế kỷ XX. Ngày nay, Sorraia đã trở thành trọng tâm của các nỗ lực bảo tồn, với các nhà khoa học châu Âu dẫn đầu và những người đam mê từ một số nước thành lập các dự án và thiết lập đàn để hỗ trợ việc tái lập giống này từ tình trạng nguy cấp hiện tại.
Thể loại:Giống ngựa
Ngựa Newfoundland

Ngựa Newfoundland là một giống ngựa có nguồn gốc ở Newfoundland của Canada. Chúng là những con ngựa mạnh mẽ và cơ bắp, được nhìn thấy trong hình dáng với nhiều màu sắc, bao gồm màu trắng tương đối hiếm. Các con ngựa Newfoundland phát triển từ một sự kết hợp của giống ngựa Anh, Ireland và Scotland đưa đến Newfoundland bởi những người định cư trong một khoảng thời gian bốn thế kỷ. Ban đầu tự do chuyển vùng, chúng được lai tạo để tạo ra loại hiện đại. Chúng được sử dụng bởi những người định cư như những con ngựa kéo và đa mục đích cho đến giữa thế kỷ XX, khi chúng được đưa đến tình trạng gần như tuyệt chủng bằng cách cơ giới hoá và giết mổ. Dân số hồi phục nhẹ sau khi thành lập một cơ quan đăng ký giống vào năm 1980, nhưng vẫn còn thấp. Vào năm 1997, ngựa Newfoundland được tuyên bố là một giống di sản của Newfoundland và Labrador, vốn đã bảo vệ nó theo luật, nhưng giống này vẫn chưa được công nhận theo Đạo luật Động vật Liên bang Canada. Tính đến năm 2008, đã có 248 con ngựa giống đã được đăng ký, trong tổng số 361 con. 

**Tham khảo**
Thể loại:Giống ngựa
Ngựa Đột Quyết

Ngựa Đột Quyết hay ngựa Turkoman hay ngựa Turkmene hay còn gọi là ngựa Tây Vực hay ngựa Thiên Mã là một giống ngựa phương Đông từ các đồng bằng của Trung Á, hiện đại diện bởi giống ngựa Akhal-Teke hiện đại. Chúng ảnh hưởng đến nhiều giống ngựa hiện đại, bao gồm cả con ngựa Thuần Chủng (Thoroughbred). Một số con ngựa được nuôi ở Iran và Turkmenistan ngày nay vẫn được gọi là Turkoman, và có những đặc điểm tương tự. Các hậu duệ hiện đại bao gồm ngựa Akhal-Teke (Hãn huyết mã), ngựa Iomud (còn gọi là Yamud hoặc Yomud), Goklan và Nokhorli.
Giống ngựa này được phát triển từ truyền thống nuôi ngựa phương Đông cổ đại và triết lý nhân giống. Những con ngựa được nuôi dưỡng một cách khác thường, với những con ngựa được nuôi trong những đàn gia súc bán tự nhiên phải bảo vệ mình trước thời tiết và những kẻ săn mồi và tìm kiếm thức ăn của riêng mình. Ngựa giống đực (tuấn mã), ngựa tơ đã bị bắt tại sáu tháng, khi quá trình đào tạo của chúng bắt đầu. Chỉ mới tám tháng tuổi, chúng đã bị những tay đua trẻ tuổi và cưỡi ngựa dạo chơi, chạy đua trên đường đua, vào lúc một tuổi. Những con ngựa này được lai tạo để đua, chúng có những chuyển động tự do và một tính khí tốt.

**Tham khảo**
 Heritage of Central Asia, from Antiquity to the Turkish Conquest, R. Frye- Illustrated Book of the Horse, S. Sidney, Wilshire Book Company, 1875- Authentic Arabian Horse and His Descendants, Lady Wentworth, 1945- Rewriting the Stud Book, Melanie Cabel-Allerstone, Country Life, January 1993- Illustrated Book of the Horse, S. Sidney, Wilshire Book Company, 1875- http://www.lrgaf.org/articles/foundation-turks.htm
Thể loại:Giống ngựa
Ngựa Dole

Ngựa Dole hay ngựa Dølehest hay Dole Gudbrandsdal Dølahest là một giống ngựa kéo và ngựa kéo xe có nguồn gốc từ Na Uy. Các con ngựa Dole được luân phiên được coi là một loại phụ của Dole Gudbrandsdal và một giống riêng biệt, nó cũng được coi là một phần của loại ngựa nước kiệu máu lạnh. Dole Gudbrandsdal là một con ngựa kéo cỡ nhỏ, được biết đến với sức kéo trùng và sự nhanh nhẹn của nó, trong khi Dole Trotter là một con ngựa nhỏ hơn, nhanh hơn được sử dụng để đua; hai loại thường được lai tạo. Cả hai loại đều được kiểm tra nghiêm ngặt trước khi tham gia vào sổ phả hệ (số cái/bổn bang), theo thời gian đã dẫn đến sự cải thiện về loại giống.
Nguồn gốc của giống ngựa Dole ban đầu là từ Thung lũng Gudbrandsdal, và có lẽ là hậu duệ của con ngựa Friesia. Theo thời gian, giống này đã có thêm máu ngựa Thuần Chủng (Thoroughbred), Arabian và máu khác được thêm vào, đặc biệt là trong quá trình tạo ra Dole Trotter vào thế kỷ XIX. Cuốn sổ phả hệ đăng ký giống đầu tiên được lập ra vào năm 1941, và hiệp hội giống hiện tại được hình thành vào năm 1947. Mặc dù ban đầu được sử dụng chủ yếu như một con ngựa kéo, ngày nay loại ngựa Dole nặng hơn được sử dụng chủ yếu cho các mục đích nông nghiệp. Nòi Dole Gudbrandsdal được lai với các giống khác để phát triển ngựa để đua ngựa và cưỡi ngựa.

**Tham khảo**
 url= https://archive.org/details/lish00maur - isbn=1-56458-614-6- isbn=978-0-8061-3884-8- year=1906- isbn=1-59228-990-8

**Liên kết ngoài**
  National Association of Dolehorses (Norwegian)-  Google book
Ngựa Fjord

Ngựa Fjord hay còn gọi là ngựa Fjord Na Uy (tiếng Na Uy: fjordhest) là một giống ngựa có nguồn gốc từ các khu vực miền núi phía tây của Na Uy, chúng là giống ngựa có ngoại hình tương đối nhỏ thó nhưng thể chất rất mạnh mẽ, ngựa Fjord còn là một giống ngựa nhanh nhẹn dành cho mục đích sử dụng làm ngựa kéo. Tất cả những con ngựa Fjord đều có màu lông đa sắc, với năm biến thể hoa râm được công nhận trong bộ tiêu chuẩn giống của giống ngựa này, trong đó phổ biến là màu vàng cát. Chúng có đôi tai nhỏ và đôi mắt to, chúng là giống ngựa tầm thấp với chiều cao khoảng 135 cm.
Là trong những giống lâu đời nhất thế giới, ngựa Fjord đã được dân địa phương sử dụng từ hàng trăm năm nay như một con ngựa trang trại ở Na Uy, và trong thời hiện đại ngày nay thì chúng phổ biến vì những tính tốt. Ngựa Fjord có cái hay là chúng đủ mạnh cho công việc nặng nhọc, chẳng hạn như cày ruộng hoặc kéo gỗ, nhưng lại đủ nhẹ nhàng và nhanh nhẹn để dùng nó vào môn cưỡi ngựa và là những con ngựa kéo xe cừ khôi cự phách. Ngày nay, ngựa Fjord được nuôi và dùng trong môn cưỡi ở các trường học cưỡi ngựa và dùng để trị liệu bệnh tật ở Na Uy, vì tính khí nhẹ nhàng và kích thước nhỏ thó của chúng thích hợp cho trẻ em cưỡi và người khuyết tật sử dụng. Chúng cũng được sử dụng như một con ngựa thể thao, đặc biệt là trong môn kéo xe phối hợp.

**Các hiệp hội giống**
 USA Norwegian Fjord Horse Registry (NFHR)- Canadian Fjord Horse Association (CFHA).- Belgisch Fjordenpaardenstamboek - Belgium 's Fjord Horse Studbook- Fjordhesteavlen i Danmark - Denmark's Fjord Horse Studbook- Fjord horse National Stud Book Association Of Great Britain- Norges Fjordhestlag- Norsk Hestesenter- Svenska Fjordhästföreningen -Sweden's Fjord Horse Studbook- Fjordpferde Vereinigung Schweiz - Switzerland's Fjord Horse Studbook - Het Nederlandse Fjordenpaarden Stamboek - The Dutch Fjord Horse Studbook- Interessengemeinschaft Fjordpferd (IGF) e.V. - The German Fjord Horse Association (IGF)- Suomen Vuonohevosyhdistys ry - Finska Fjordhästföreningen rf (Finland)

**Tham khảo**
Thể loại:Giống ngựa
Ngựa Azteca

Ngựa Azteca là một giống ngựa có nguồn gốc từ México, với một phân nhóm, được gọi là "Ngựa Azteca Mỹ", được tìm thấy ở Hoa Kỳ. Chúng là những con ngựa cơ bắp, chắc chắn, có thể có nhiều màu sắc và biến thể ngựa Azteca của Mỹ cũng có thể có màu sắc pinto. Ngựa Azteca được biết đến để sử dụng trong các cuộc thi đấu cạnh tranh trong nhiều môn thể thao ở phương Tây. Cơ quan đăng ký ở México cho Azteca gốc và các cơ quan đăng ký của Hoa Kỳ cho Azteca của Mỹ có các quy tắc đăng ký thay đổi theo một số khía cạnh quan trọng, bao gồm cả dòng máu tổ tiên và các yêu cầu kiểm tra vật lý. Ngựa Azteca lần đầu tiên được phát triển ở México vào năm 1972, từ sự pha trộn giữa dòng máu của ngựa Andalucia, ngựa Quarter (American Quarter Horse) và ngựa Criollo México. Từ đó, chúng phát triển sang Hoa Kỳ, nơi máu ngựa sơn Mỹ được thêm vào. Bởi vì các giống tạo nên Azteca, chúng được biết đến với tính thể thao của chúng. Chúng cũng được sử dụng để cho hoạt động cưỡi ngựa dạo chơi.

**Tham khảo**
 isbn=1-58017-613-5- isbn=1-59228-893-6- isbn=0-7603-3499-4

**Liên kết ngoài**
  American Azteca Horse International Association-  Asociación Mexicana de Criadores de Caballos de Raza Azteca (in Spanish)-  - Caballo Azteca Europa (in Spanish)
Ngựa Peru

Ngựa Peru hay Peru Paso là một giống ngựa thuộc nhóm ngựa cưỡi hạng nhẹ được biết đến với kiểu chuyến đi êm ái. Nó được phân biệt bởi một dáng đi tự nhiên, bốn nhịp, bên gọi là paso llano. Giống ngựa này được bảo vệ bởi chính phủ Peru thông qua Nghị định số 25919 của Peru ban hành ngày 28 tháng 11 năm 1992 và đã được Viện Văn hóa Quốc gia (INC) tuyên bố là Di sản Văn hóa của Quốc gia. Do sự cô lập bị mất khoảng 400 năm và sự lựa chọn được thực hiện bởi các nhà lai tạo, giống ngựa này là rất đặc biệt trong tỷ lệ cơ thể của chúng và một dáng đi uyển chuyển hoặc "paso llano" đó là nét đặc trưng. Nó là điển hình của các vùng phía bắc của đất nước Peru mà từ đó nó có nguồn gốc. Thành phố Trujillo được coi là "Cái nôi của ngựa Paso điển hình của Peru".
Bởi vì tên gọi của giống cùng được chia sẻ bởi yếu tố "Paso", mối quan hệ chặt chẽ giữa ngựa Peru và giống ngựa Paso Fino được giả định không chính xác. "Paso" chỉ đơn giản có nghĩa là "bước", trong tiếng Tây Ban Nha, và không ngụ ý một giống hoặc nguồn gốc phổ biến. Mặc dù hai giống chia sẻ tổ tiên của ngựa cổ thế giới (châu Âu và châu Á), và có một số điểm tương đồng, chúng được phát triển độc lập cho các mục đích khác nhau. Hai giống này khác nhau và dễ phân biệt. Ngựa Peru có phần lớn hơn, sâu hơn trong cơ thể và rộng hơn. Các con ngựa Fino Paso không được lai tạo cho "termino". Ngựa Peru đã được gọi là "con ngựa quốc gia" (Quốc mã) của Peru. Mặt khác, Paso Fino được phát triển từ ngựa trên khắp Bắc Mỹ Latinh và Caribê, với các trung tâm phát triển chính ở Colombia và Puerto Rico. Ngựa Peru cũng ngày càng được nhắc đến ở Bắc Mỹ là "Ngựa Peru" trong một nỗ lực nhằm phân biệt giống của nó với giống của Paso Fino.

**Tham khảo**
Thể loại:Giống ngựa
Ngựa Paso Fino

Ngựa Paso Fino là một giống ngựa hạng nhẹ có dáng di chuyển tự nhiên và có niên đại từ ngựa nhập khẩu vào vùng biển Caribbe từ Tây Ban Nha. Ngựa Paso được đánh giá cao về dáng đi tự nhiên uyển chuyển, điệu đà, tự nhiên, bốn nhịp; chúng được sử dụng trong nhiều ngành, nhưng đặc biệt phổ biến cho việc cưỡi ngựa. Ở Hoa Kỳ, hai nhóm ngựa chính được gọi là "Paso Fino": Một con ngựa, còn được gọi là Puerto Rico Fino (PPR), có nguồn gốc từ Puerto Rico. Nhóm còn lại, thường được gọi là Colombia Fino hoặc Colombia Criollo Horse (CCC), được phát triển ở Colombia. Mặc dù có dòng dõi từ các tổ tiên Tây Ban Nha tương tự, hai nhóm đã phát triển độc lập với nhau ở các quốc gia của chúng. Hai nhóm này thường xuyên được lai tạo ở Hoa Kỳ và châu Âu. Trong những năm gần đây, một xu hướng đã phát triển chăn nuôi bảo tồn ưu tiên để bảo tồn các dòng máu không pha loãng của mỗi nhóm. Ngựa Paso Fino rất linh hoạt và được sử dụng trong nhiều lĩnh vực cũng thường được sử dụng cho các cuộc thi cưỡi ngựa và thi kéo xe. 

**Tham khảo**
Thể loại:Giống ngựa
Ngựa Criollo

Một con ngựa Criollo lông màu cát ở Uruguay
Ngựa Criollo (theo tiếng Tây Ban Nha) hay ngựa Crioulo (theo tiếng Bồ Đào Nha) là một giống ngựa bản địa của vùng đồng cỏ Nam Mỹ (Pampas) như ở Uruguay (1910), Argentina (1918), Brazil (1932) và Paraguay. Đây là một giống ngựa có danh tiếng về độ bền bỉ với những bước di chuyển có sức chịu đựng độ bền đường dài xuất phát từ đặc điểm về sinh lý giống ngựa này là có sự trao đổi chất cơ bản thấp hơn các giống ngựa khác nên tiết kiệm được sức lực đỡ mất sức.
Giống ngựa này được biết đến với sự chăm chỉ nhẫn nại và sức chịu đựng dẻo dai nên rất phổ biến ở các nước ở vùng Nam Mỹ và được các nông dân cao bồi đồng cỏ (Gaucho) sử dụng nhiều cho việc đồng áng chăn thả, cũng như những cuộc thi đấu ngựa truyền thống. Một thí dụ về sức bền bỉ tuyệt luân của giống ngựa này là chuyến đi của Aimé Félix Tschiffely-vị giáo sư người Argentina gốc Thụy Sĩ (1894–1954), ông đã cưỡi giống ngựa bản địa Criollo này di chuyển trong suốt thời gian từ năm 1925 đến năm 1928.

**Lịch sử giống**
Giống ngựa Criollo ban đầu được gọi là hậu duệ của những con ngựa có tổ tiên vốn là giống ngựa thuần chủng Tây Ban Nha được sinh ra ở châu Mỹ, cho nên trong tiếng Bồ Đào Nha thì từ Crioulo có nghĩa chỉ về súc vật hoặc nô lệ được sinh ra ở châu Mỹ, nhưng rồi từ từ theo thời gian, ý nghĩa của từ Crioulo này chỉ đơn giản là đề cập đến các giống bản địa của châu Mỹ. Giống ngựa này có mặt ở vùng Nam Mỹ từ năm 1535 với một thớt ngựa bao gồm 100 con ngựa Tây Ban Nha thuần chủng thuộc giống ngựa Andalucia đến từ cảng Cadiz thuộc Tây Ban Nha và lênh đên trên biển đến cập bến tại Rio de la Plata do người sáng lập Buenos Aires là Pedro de Mendoza nhập khẩu về.
Ngày nay, qua quá trình sử dụng và phát triển, giống ngựa này được những người nông dân chăn thả sử dụng chủ yếu như những loại gia súc lao tác (súc vật lao động), nhưng nó cũng được sử dụng là một dòng ngựa cưỡi bách bộ và con ngựa cưỡi đường trường (cưỡi ngựa đi trên đường mòn) mà những con ngựa này đã đóng góp rất nhiều cho môn Mã cầu Argentina (Polo). Chúng cũng là đối tượng cho môn cưỡi ngựa mạo hiểm (Rodeo) và cuộc thi về độ bền ngựa trong những cuộc đua đường trường, thông thường cuộc thi đua Rodeo tầm quốc gia được gọi là "Paleteada".

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Aimé-Félix Tschiffely, Le Grand Raid - A Cheval De Buenos Aires À New York (1925–1928), Belin, coll. « Les cavaliers de l'aventure », 6 November 2002, 269 p. (978-2701134277)

**Liên kết ngoài**
  Asociación Criadores de Caballos Criollos de Argentina-  Associação Brasileira dos Criadores de Cavalos Crioulos do Brasil-  Alemania: Caballos CRIOLLOS - Faszinierende Pferde aus Südamerika date=2006-06-10 -  Associazione italiana cavallo criollo-  Criollo Breeder Society Uruguay
Thể loại:Giống ngựa
Ngựa Chile

Ngựa Chile hoặc ngựa Chile Corralero là một giống ngựa có nguồn gốc từ Nam Mỹ. Ngựa Chile là giống có nguồn gốc từ lâu đời. Đây là giống ngựa bản địa được đăng ký lâu đời nhất của châu Mỹ, giống này là ngựa được đăng ký lâu đời nhất có nguồn gốc từ giống ngựa Iberia, giống ngựa này cũng là giống được đăng ký lâu đời nhất ở vùng Nam Mỹ và đồng thời là giống ngựa được đăng ký lâu đời nhất ở Tây bán cầu. Giống như nhiều giống bản địa khác ở châu Mỹ Latinh, Ngựa Chile rất cứng cỏi, nó có một sự trao đổi chất thấp, một khả năng miễn dịch tuyệt vời dối với các loại bệnh tật và một tỷ lệ đáng chú ý của sự hồi phục. Móng chân của chúng mạnh mẽ và lớp lông đôi dày của ngựa làm cho chúng rất phù hợp cho cả thời tiết lạnh và khô/hanh, nóng. Giống ngựa này có tính khí rất ngoan ngoãn và tạo ra một con ngựa rất cảnh giác với khả năng làm việc to lớn. Giống này hiện đang được sử dụng để làm ngựa gia súc và được sử dụng rất nhiều trong cuộc thi cưỡi ngựa mạo hiểm (rodeo) ở Chile. Chúng có nhiều màu khác nhau như màu be (ngựa đạm, ngựa tía), đen, hạt dẻ (hồng mã), các màu xám nhạt và cấp đầu tiên bao gồm palomino, da bò và màu đen khói. Ngựa Chile không chỉ là giống ngựa cổ nhất ở Mỹ, mà còn là giống ngựa cổ duy nhất đã duy trì một đăng ký khép kín kể từ khi thành lập.page=508 Nó được đánh giá cao vì ý thức gia súc của nó.page=456
Vào năm 2012, người ta ước tính có từ 75.000 đến 85.000 con ngựa Corralero ở Chile, với khoảng 40.000 ngựa cái sinh sản và 3.000 ngựa đực giống.dad

**Tham khảo**

**Đọc thêm**
Araya Gomez, Alberto, (1989). El Caballo Chileno en el Siglo XX, Imprenta Gonzalo Amenábar H., Providencia, Santiago, Chile.
*Encina, Francisco A., (Nov.1934). "De Un Estudio Sobre el Caballo Chileno" El Campesino Magazine, Santiago, Chile.
*Prado P., Uldaricio, (1914). El Caballo Chileno 1541 a 1914, Estudio Zootécnico e Histórico Hípico, Imprenta Santiago, Santiago, Chile.
Ngựa Campolina

Một con ngựa giống Campolina non, được gọi là pampa (loang lổ).
Ngựa Campolina là một giống ngựa có nguồn gốc từ Brazil, tên gọi của giống ngựa này được đặt tên theo Cassiano Campolina vốn là người nông dân đã có công lai tạo phát triển giống ngựa này. Ngựa Campolina là một trong những giống ngựa có tầm vóc lớn nhất ở Brazil và chúng đó đặc điểm là đa dạng về màu lông, người ta có thể ngắm được nhiều màu sắc trên thân thể chúng từ màu nâu nhạt, nâu đậm, xám, loang lổ (ô truy). 
Chúng là một giống ngựa có ngoại hình ưa nhìn, dáng đẹp, với dáng đi đầy táo bạo, ngênh ngang. Giống ngựa này được sử dụng chủ yếu dành cho môn cưỡi ngựa và môn kéo xe ngựa giải trí (Driving) và ngày càng được dùng nhiều cho công việc thi đấu cưỡi ngựa trình diễn (Dressage) ở Brazil, chúng còn có đôi mắt đầy biểu cảm. Giống ngựa Campolina là một giống ngựa có nguồn gốc thời gian tương đối mới so với các dòng ngựa khác được đăng ký trước đó (như ngựa Akhal Teke, ngựa Ả rập, ngựa Lippizan) và các tiêu chuẩn giống ngựa này vẫn đang phát triển, hoàn thiện.

**Lịch sử giống**
Bắt đầu từ năm 1870, giống ngựa được phát triển bằng cách sử dụng phương pháp lai tạo nhiều giống ngựa khác nhau. Giống ngựa Campolina được cho là có mặt từ năm 1870, khi giống này được hình thành ở vùng Entre Rios de Minas, Minas Gerais ở Brazil. Chúng được lai tạo và phát triển do công lao một nông dân tên là Cassiano Campolina ngay chính trong trang trại  Fazenda Tanque  của ông ấy, cơ duyên bắt đầu khi ông Cassiano Campolina nhận được quà tặng là một con ngựa nái màu đen có tên "Medéia" từ anh bạn Antonio Cruz.. 
Con ngựa gốc Brazil này có tổ tiên là ngựa Bắc Phi (Barb), và quá trình lai giống ở vùng Campolina đã cho ra lò một con ngựa thuần chủng thuộc giống ngựa Andalucia. Con ngựa đực giống đầu tiên thuộc về Mariano Procópio là người được Dom Pedro II tặng một món quà từ đó tạo ra dòng giống huyết mạch của nòi ngựa này. Năm 1938, Hiệp hội các nhà lai tạo ngựa Campolina chuyên nghiệp được thành lập để chính thức tổ chức quản lý giống ngựa này và vào năm 1951, tổ chức này được đổi tên thành Hiệp hội các nhà lai tạo ngựa Campolina (Campolina Breeders Association), các tiêu chuẩn về giống ngựa này (bộ tiêu chuẩn giống) được chính thức thông qua, với tổ chức có trụ sở tại Belo Horizonte. Hiện có khoảng 85.000 con ngựa giống Campolina đã được đăng ký, với hơn 7.300 nhà lai tạo đã đăng ký chính thức, trong đó, có khoảng 4.300 con ngựa nái đã được lai tạo vào năm 2003.

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
https://web.archive.org/web/20100620104819/http://www.comunidadecampolina.com.br/ (In Portuguese)
Thể loại:Giống ngựa
Ngựa Exmoor

Ngựa Exmoor là một giống ngựa có nguồn gốc từ quần đảo Anh, nơi mà một số vẫn đi lang thang như chăn nuôi bán gia súc trên khu vực Exmoor, một khu vực rộng lớn của moorland ở Devon và Somerset ở phía tây nam nước Anh. Các con Exmoor đã được đưa ra "nguy cơ" trạng thái của Rare Breeds Survival Trust và tình trạng "đe dọa" của The Livestock Conservancy. Nó là một trong những giống ngựa của vùng Isles của Anh và giống ngựa moorland, có hình dạng tương tự như của các giống ngựa tích nghi với thời tiết lạnh khác. Ngựa Exmoor rất cứng cáp và được sử dụng cho một loạt các hoạt động cưỡi ngựa. Trong trạng thái tự do chuyển vùng, sự hiện diện của giống ngựa trên Exmoor góp phần bảo tồn và quản lý một số môi trường sống đồng cỏ tự nhiên.
Những họ hàng nhà ngựa (Equines) đã có mặt ở Anh từ 700.000 trước Công nguyên, và hóa thạch vẫn được tìm thấy trong khu vực Exmoor có từ khoảng 50.000 năm trước Công nguyên. Một số người cho rằng giống này đã được thuần chủng từ thời kỳ băng hà; những người khác cho rằng điều này không được hỗ trợ bởi nghiên cứu DNA hiện đại. Tuy nhiên có một hình thái gần giống với con ngựa hoang dã nguyên thủy. Khảo sát khảo cổ học đã chỉ ra rằng những con ngựa được sử dụng để vận chuyển ở phía tây nam nước Anh vào khoảng năm 400 trước Công nguyên, và những bức chạm khắc La Mã cho thấy những con ngựa khá giống với hình dạng của những con ngựa Exmoor.
Cuốn sổ Domesday ở Exmoor vào năm 1086 và hậu duệ của ngựa được cho là từ những con ngựa ở đồng hoang vào năm 1818 hình thành nên nền tảng của giống Exmoor ngày nay, mặc dù một xã hội giống chưa được hình thành cho đến năm 1921. Giống này gần như tuyệt chủng sau Chiến tranh thế giới thứ hai, vì những người lính sử dụng chúng để thực hành mục tiêu và kẻ trộm giết chúng vì thịt của chúng. Sau chiến tranh, một nhóm nhỏ các nhà lai tạo đã làm việc để cứu Exmoor, và trong những năm 1950 ngựa bắt đầu được xuất khẩu sang Bắc Mỹ. Cuốn sổ phả hệ giống (stud) đầu tiên được xuất bản vào năm 1963, và vào năm 1981 công khai đã dẫn đến sự gia tăng sự quan tâm đến giống ngựa này. Tính đến năm 2010 đã có khoảng 800 ngựa Exmoor trên toàn thế giới.

**Tham khảo**
Thư mục
*citeseerx=10.1.1.506.1731 
*isbn=978-0-8368-2046-1 
*year=1950 
*isbn=978-0-8061-3884-8 
*isbn=978-1-58017-613-2 
*isbn=978-0-7141-2774-3 
*url=https://books.google.com/books?id=ihTMGxdBXb8C&pg=PA30&dq=Exmoor+Pangar%C3%A9#v=onepage&q=exmoor%20Pangare&f=false 

**Đọc thêm**
 isbn=978-0-85664-084-1 - isbn=978-0-415-07202-1

**Liên kết ngoài**
  Exmoor Pony Society-  Exmoor Ponies in Conservation (EPIC) date=2020-10-21 
Thể loại:Giống ngựa
B'Lao

B'Lao (phát âm: "bờ-lao") là một phường thuộc thành phố Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam.

**Địa lý**
Phường B'Lao nằm ở trung tâm thành phố Bảo Lộc, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp phường Lộc Sơn
*Phía tây giáp phường Lộc Tiến
*Phía nam giáp xã Lộc Châu và huyện Bảo Lâm
*Phía bắc giáp Phường 1 và Phường 2 với ranh giới là Quốc lộ 20.
Phường B'Lao có diện tích 5,30 km², dân số năm 2022 là 14.541 người, mật độ dân số đạt  người/km².

**Lịch sử**
Trước đây, B'Lao là thị trấn huyện lỵ của huyện Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng.
Ngày 11 tháng 7 năm 1994, Chính phủ ban hành Nghị định số 65-CP về việc giải thể thị trấn B'Lao để thành lập 3 phường: 1, 2 và B'Lao:
*Thành lập Phường 1 trên cơ sở 300 hécta diện tích tự nhiên và 16.328 nhân khẩu.
*Thành lập Phường 2 trên cơ sở 300 hécta diện tích tự nhiên và 17.353 nhân khẩu.
*Thành lập phường B'Lao trên cơ sở phần còn lại là 400 hécta diện tích tự nhiên và 19.329 nhân khẩu.
Ngày 8 tháng 4 năm 2010, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 19/NQ-CP về việc thành lập thành phố Bảo Lộc thuộc tỉnh Lâm Đồng. Phường B'Lao trực thuộc thành phố Bảo Lộc.

**Chú thích**

**Tham khảo**
111
Ngựa Tennessee

Ngựa Tennessee hoặc ngựa bách bộ Tennessee là một giống ngựa thể thao dáng đẹp được biết đến với lối đi bộ bốn nhịp độc đáo và chuyển động có dáng vẻ uyển chuyển điệu đà. Giống ngựa này ban đầu được phát triển ở miền Nam Hoa Kỳ để sử dụng làm các công việc đồng áng ở các trang trại và đồn điền. Chúng là một con ngựa cưỡi thông dụng của cư dân địa phương do tính khí điềm tĩnh nên khi cưỡi có cảm giác êm và yên tâm, chúng có dáng vẻ uyển chuyển và chân chắc. Ngựa Tennessee hiện đại được mô tả là "tinh tế và thanh lịch nhưng cơ thể chắc nịch" Vai và hông chúng dài và dốc, phần lưng ngắn.

**Lịch sử giống**
Giống này được phát triển bắt đầu vào cuối thế kỷ XVIII khi ngựa Narragansett Pacers và ngựa Pacers Canada từ miền đông Hoa Kỳ được lai với ngựa Mustang gốc Tây Ban Nha đến từ bang Texas. Sau đó máu của các giống khác sau đó được hòa huyết thêm vào và vào năm 1886 một chú ngựa tên là Black Allan được sinh ra. Nó bây giờ được coi là nền tảng (giống nền) của giống ngựa này. Vào năm 1935, Hiệp hội các nhà lai tạo ngựa Tennessee đã được thành lập vào năm 1947. Năm 1939, Lễ kỷ niệm quốc gia về Ngựa Tennessee đầu tiên được tổ chức. Vào đầu thế kỷ XXI, sự kiện thường niên này đã thu hút sự chú ý và tranh cãi đáng kể, vì những nỗ lực ngăn chặn việc lạm dụng những con ngựa đã được thực hiện để nâng cao hiệu suất của chúng trong chương trình. Ngựa Tennessee thường được sử dụng để trưng diện nhưng cũng thông dụng như một con ngựa cưỡi hành trình (trail riding) trên những dặm đường mòn. Ngựa Tennessee cũng thường được xem thấy trong các bộ phim, chương trình truyền hình và các buổi biểu diễn khác. 

**Chú thích**

**Tham khảo**
oclc=37529291
*oclc=1297065
*oclc=	9290742

**Liên kết ngoài**
  USDA Horse Protection Program date=2014-01-31 -  World Walking Horse Association, Inc. date=2018-12-31 -  TWHAWC – Tennessee Walking Horse Association of Western Canada-  Tennessee Walking Horse Heritage Society-  Video depicting different show divisions-  Sire Summary
Thể loại:Giống ngựa
Thể loại:Văn hóa Tennessee