Ngôn ngữ tại châu Á

ngữ hệ ở Châu Á
Có rất nhiều ngôn ngữ được sử dụng trên toàn Châu Á, bao gồm các ngữ hệ khác nhau. Các nhóm ngữ hệ chính được nói trên lục địa bao gồm Altai, Nam Á (Austroasiatic), Nam Đảo (Austronesian), Caucasian, Dravida, Ấn-Âu (Indo-European), Siberia, Hán-Tạng (Sino-Tibetan) và Tai-Kadai. Thường, các ngôn ngữ châu Á có chữ viết có lịch sử chữ viết lâu đời, nhưng một số thì không.

**Ngữ hệ**
Sự phân bố dân tộc học ở Trung / Tây Nam Á của các ngữ hệ Altaic, Caucasian, Afroasiatic (Hamito-Semitic) và  Ấn-Âu.
Các ngữ hệ lớn về số lượng là Ấn Âu (Indo-European) và Dravidian ở Nam Á và Hán Tạng (Sino-Tibetan) ở Đông Á. Một số ngữ hệ khác có vị trí thống lĩnh trong khu vực.

**Hán Tạng (Sino-Tibetan)**
Ngữ hệ Hán-Tạng bao gồm tiếng Trung, tiếng Tây Tạng, tiếng Myanmar, tiếng Karen và một số ngôn ngữ ở Cao nguyên Tây Tạng, Nam Trung Quốc, Miến Điện và Đông Bắc Ấn Độ.

**Ấn Âu (Indo-European)**
Các ngữ hệ Ấn-Âu chủ yếu được đại diện bởi ngữ tộc Ấn-Iran. Ngữ hệ bao gồm cả hai ngôn ngữ Ấn Độ (Hindi, Urdu, Bengali, Punjabi, Kashmiri, Marathi, Gujarati, Sinhalese và các ngôn ngữ khác được nói chủ yếu ở Nam Á) và Iran (Ba Tư, Kurdish, Pashto, Balochi và các ngôn ngữ khác chủ yếu được nói đến ở Iran, Anatolia, Mesopotamia, Trung Á, vùng Caucasus và một phần của Nam Á). Ngoài ra, các ngữ tộc khác của ngữ hệ Ấn-Âu nói ở châu Á bao gồm các ngữ tộc Slavic, trong đó bao gồm Nga ở Siberia; ngữ tộc Hy Lạp quanh Biển Đen; ngữ tộc Armenia; cũng như các ngôn ngữ đã tuyệt chủng như Hittite of Anatolia và Tocharian của (Trung Quốc) Turkestan.

**Altaic**
Một ngữ hệ nhỏ nhưng quan trọng trải dài khắp Trung và Bắc Á bao gồm ngôn ngữ Thổ Nhĩ Kỳ, ngôn ngữ Mông Cổ, ngôn ngữ Tungusic (bao gồm cả Manchu), tiếng Hàn và tiếng Nhật. Những người nói tiếng Thổ Nhĩ Kỳ (Anatolian Turks) được cho là đã thông qua ngôn ngữ này, thay vào đó họ đã nói ngôn ngữ Anatolian, một nhóm ngôn ngữ đã bị tuyệt chủng thuộc ngữ hệ Ấn-Âu.

**Mon–Khmer**
Các ngôn ngữ Mon-Khmer (ngôn ngữ Austroasiatic) là ngữ hệ cổ nhất ở Châu Á. Chúng bao gồm tiếng Việt (Việt Nam) và tiếng Khmer (Campuchia).

**Tai–Kadai**
Các ngôn ngữ Tai-Kadai (hay chỉ Kadai) ở miền nam Trung Quốc kéo dài đến Đông Nam Á, nơi tiếng Thái (tiếng Xiêm La) và tiếng Lào là ngôn ngữ chính thức.

**Nam Đảo (Austronesian)**
Ngữ hệ Nam Đảo bao gồm các ngôn ngữ của Philippines và hầu hết các ngôn ngữ của Indonesia (trừ nội địa New Guinea), chẳng hạn như tiếng Malay (Indonesia) và tiếng Tagalog (tiếng Philipin).

**Dravidian**
Các ngôn ngữ của Dravidian ở miền nam Ấn Độ và các phần của Sri Lanka bao gồm Tamil, Kannada, Telugu và Malayalam, trong khi các ngôn ngữ nhỏ hơn như Gondi và Brahui được nói ở trung tâm Ấn Độ và Pakistan.

**Afro-Asiatic**
Ngữ hệ Phi-Á (Hamito-Semitic) hiện nay được đại diện bởi các ngữ tộc Semitic nói ở Tây Nam Á. Nó bao gồm tiếng Ả Rập, tiếng Hebrew và tiếng Aramaic, ngoài các ngôn ngữ đã bị tuyệt chủng như Akkadian. Các ngôn ngữ Nam Á hiện đại có chứa một ảnh hưởng nền tảng từ chi nhánh Cushitic của Afroasiatic, cho thấy những người nói tiếng Cushitic ban đầu sống ở bán đảo Ả Rập cùng với các diễn giả Semitic.

**Siberian**
Bên cạnh ngữ hệ Altaic vừa đề cập đến, có 4 ngôn ngữ nhỏ được nói ở Bắc Á. Chúng bao gồm tiếng Uralic ở Tây Siberia (được biết đến là tiếng Hungarian và Phần Lan ở châu Âu), tiếng Yeniseian (có liên quan đến tiếng Thổ Nhĩ và tiếng Athabaskan ở Bắc Mỹ), tiếng Yukaghir, Nivkh ở Sakhalin, tiếng Ainu ở Bắc Nhật Bản, tiếng Chukotko-Kamchatkan ở Tây Bắc Siberia, và tiếng —Eskimo–Aleut tương đối hiếm.

**Caucasian**
Ba ngữ hệ nhỏ được nói ở vùng Caucasus: ngôn ngữ Kartvelian, chẳng hạn như Gruzia; Đông Bắc Caucasian (ngôn ngữ Dagestanian), chẳng hạn như Chechen; và Tây Bắc Caucasian, chẳng hạn như Circassian. Hai thứ hai có thể liên quan với nhau. Các ngôn ngữ Hurro-Urartian đã tuyệt chủng cũng có thể liên quan.

**Ngữ hệ nhỏ ở Nam Á**
Mặc dù bị chi phối bởi các ngôn ngữ và ngữ hệ chính, có rất nhiều ngữ hệ nhỏ ở Nam Á và Đông Nam Á. Từ tây sang đông, bao gồm: - các ngôn ngữ đã tuyệt chủng của Crescent màu mỡ như Sumerian và Elamite; - các nhóm nhỏ của tiểu lục địa Ấn Độ và quần đảo Andaman: Burushaski, Kusunda, Nihali, Đại Andamanese, Ongan và Siangic gần đây đã đề xuất;- Hmong-Miền (Mèo-Dao) nằm rải rác khắp nam Trung Quốc và Đông Nam Á;- một số ngữ hệ "Papuan" của Quần đảo Mã Lai Trung và Đông: ngôn ngữ của Halmahera, Đông Timor, và Tambora đã tuyệt chủng của Sumbawa.- Nhiều ngữ hệ khác được nói đến ở New Guinea của Inđônêxia, nhưng điều này nằm ngoài phạm vi bài viết về ngôn ngữ Châu Á.

**Ngôn ngữ ký hiệu**
Một số ngôn ngữ ký hiệu được nói trên khắp Châu Á. Chúng bao gồm cả ngôn ngữ ký hiệu của người bản xứ, ngôn ngữ ký hiệu Trung Quốc, ngôn ngữ ký hiệu Indo-Pakistani, cũng như một số ngôn ngữ bản xứ nhỏ như Nepal, Thái Lan và Việt Nam. Nhiều ngôn ngữ ký hiệu chính thức là một phần của ngữ hệ Pháp ký hiệu.

**Ngôn ngữ chính thức**
Châu Á và Châu Âu là hai châu lục duy nhất mà hầu hết các quốc gia sử dụng ngôn ngữ bản địa làm ngôn ngữ chính thức, mặc dù tiếng Anh cũng phổ biến rộng rãi.
Tiếng Triều Tiên 
조선어한국어 
80,000,000 
Triều Tiên 
CHDCND Triều TiênHàn Quốc 
Trung Quốc
*Huyện tự trị dân tộc Triều Tiên Trường Bạch
*Châu tự trị dân tộc Triều Tiên Diên Biên
Tiếng Kurd 
Kurdîکوردی 
20,000,000 
Ấn-Âu 
Iraq 
Iraq
*Kurdistan
*Rojava
Tiếng Kyrgyz 
Кыргызчаقىرعىزچا 
2,900,000 
Turk 
Kyrgyzstan 
Trung Quốc
*Châu tự trị Kirghiz Kizilsu
Tiếng Lào
ພາສາລາວ 
7,000,000 
Tai-Kadai 
Lào 
Tiếng Mã Lai 
Bahasa Melayuبهاس ملايو 
30,000,000 
Nam Đảo 
BruneiIndonesia (như Tiếng Indonesia)Malaysia (còn được gọi là Tiếng Malaysia)Singapore 
Tiếng Malayalam 
മലയാളം 
33,000,000 
Dravida 

Ấn Độ
*Kerala
*Lakshadweep
*Mahé, Puducherry
Tiếng Marathi 
मराठी 
73,000,000 
Ấn-Âu 

Ấn Độ
*Dadra và Nagar Haveli
*Daman và Diu
*Goa
*Maharashtra
Tiếng Meitei 
ꯃꯤꯇꯩꯂꯣꯟমৈতৈManipuri 
2,000,000 
Hán-Tạng 

Ấn Độ 
*Manipur
Tiếng Môn 
ဘာသာ မန် 
851,000 
Nam Á 

Myanmar
*Flag of Mon State (2018).svg Môn
Tiếng Mông Cổ 
Монгол хэлᠮᠣᠩᠭᠣᠯᠬᠡᠯᠡ 
2,000,000 
Mông Cổ 
Mông Cổ 
Trung Quốc
*Khu tự trị Nội Mông Cổ
Tiếng Nepal 
नेपाली 
29,000,000 
Ấn-Âu 
Nepal 
Ấn Độ
*Darjeeling, Tây Bengal (Bổ sung)
*Sikkim
Tiếng Oriya 
ଓଡ଼ିଆ 
33,000,000 
Ấn-Âu 

Ấn Độ 
*Jharkhand (Được công nhận)
*Odisha
Tiếng Ossetia 
Ирон 
540,000 (50,000 trong Nam Ossetia) 
Ấn-Âu 
Nam Ossetia 
Tiếng Pashtun 
پښتو 
45,000,000 
Ấn-Âu 
Afghanistan 
Pakistan
*Balochistan (Được công nhận)
*Khyber Pakhtunkhwa (Được công nhận)
Tiếng Ba Tư 
فارسیФорсӣ 
50,000,000 
Ấn-Âu 
Afghanistan (như Tiếng Dari)IranTajikistan (như Tiếng Tajik) 
Tiếng Bồ Đào Nha 
Português 
Ấn-Âu 
Đông Timor 
Trung Quốc
*Ma Cao
Tiếng Punjab 
ਪੰਜਾਬੀپن٘جابی  
100,000,000 
Ấn-Âu 

Ấn Độ
*Delhi (Bổ sung)
*Haryana (Bổ sung)
*Punjab
*Tây Bengal (Bổ sung)
*Punjab 
Tiếng Rakhine 
ရခိုင်ဘာသာ 
1,000,000
Hán-Tạng 

Myanmar
*Rakhine 
Tiếng Nga 
Русский
260,000,000 
Ấn-Âu 
Abkhazia (chính thức)Kazakhstan (chính thức)Kyrgyzstan (chính thức)Nam Ossetia (bang)Nga (bang)Tajikistan (cộng đồng cá sắc tộc)Turkmenistan (cộng đồng cá sắc tộc)Uzbekistan (cộng đồng cá sắc tộc) 

Tiếng Shan 
ၽႃႇသႃႇတႆ 
3,295,000 
Tai-Kadai 

Myanmar
*Flag of the Shan State.svg Shan
Tiếng Sindh 
سنڌي 
40,000,000 
Ấn-Âu 

Pakistan 
*Flag of Sindh.svg Sindh
Tiếng Sinhala 
සිංහල 
18,000,000 
Ấn-Âu 
Sri Lanka 
Tiếng Phúc Kiến Đài Loan
labels=no 
18,570,000 
Hán-Tạng 
Đài Loan (de facto) 
Tiếng Tajik 
Тоҷикӣ 
7,900,000 
Ấn-Âu 
Tajikistan 
Tiếng Tamil 
தமிழ் 
77,000,000
Dravida 
SingaporeSri Lanka
Ấn Độ
*Puducherry
*Tamil Nadu
Tiếng Telugu 
తెలుగు 
79,000,000
Dravida 

Ấn Độ
*Andhra Pradesh
*Telangana
*Yanam, Puducherry
Tiếng Tetum 
Lia-Tetun 
500,000 
Nam Đảo 
Đông Timor 

Tiếng Thái 
ภาษาไทย 
60,000,000 
Tai-Kadai 
Thái Lan 
Tiếng Tạng 
བོད་སྐད་ 
1,172,940
Hán-Tạng 

Trung Quốc
*Khu tự trị Tây Tạng
*Upper Mustang
Tiếng Tulu 
ತುಳು 
1,722,768 
Dravida 

Ấn Độ
*Karnataka (Được công nhận)
*Kerala (Được công nhận)
Tiếng Thổ Nhĩ Kỳ 
Türkçe 
70,000,000 
Turk 
Bắc SípSípThổ Nhĩ Kỳ
Tiếng Turkmen 
Türkmençe 
7,000,000 
Turk 
Turkmenistan 
Tiếng Urdu 
اُردُو 
62,120,540 
Ấn-Âu 
Pakistan 
Ấn Độ
*Bihar (Được công nhận trong 15 huyện)
*Jammu và Kashmir
*Jharkhand (Được công nhận)
*Lãnh thổ Thủ đô Quốc gia Delhi (Bổ sung)
*Telangana (Bổ sung)
*Uttar Pradesh (Bổ sung)
*Tây Bengal (Bổ sung)
Tiếng Duy Ngô Nhĩ 
ئۇيغۇرچە 
10,416,910 
Turk 

Trung Quốc
*Khu tự trị Duy Ngô Nhĩ Tân Cương
Tiếng Uzbek 
OʻzbekchaЎзбекча 
25,000,000 
Turk 
Uzbekistan 
Tiếng Việt 
Tiếng Việt 
80,000,000 
Nam Á 
Việt Nam (de facto) 
Tiếng Tráng 
Vahcuengh 
16,000,000 
Tai-Kadai 

Trung Quốc
*Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây
*Văn Sơn, Vân Nam

**Xem thêm**
Ngôn ngữ của cộng đồng Hoa kiều
*Giáo dục ở châu Á
*Nhật Bản học
*Dân tộc học châu Á
*Ả Rập học

**Tham khảo**
Thể loại:Ngôn ngữ tại châu Á