Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Sinh kỹ thuật

Sinh kỹ thuật (tiếng Anh: bionics hay biologically inspired engineering) là áp dụng những cơ chế vận động sinh học trong tự nhiên vào công nghệ kỹ thuật. Với công nghệ sinh học như vậy, người ta có thể tạo ra những sản phẩm có tính ứng dụng cao, như chế tạo robot có những cử chỉ và hoạt động giống người, tạo các bộ phận cơ thể thay thế cho người khuyết tật.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**

**Nguồn**
 Biomimicry: Innovation Inspired by Nature. 1997. Janine Benyus.- Biomimicry for Optimization, Control, and Automation, Springer-Verlag, London, UK, 2005, Kevin M. Passino-  "Ideas Stolen Right from Nature" (Wired)- Bionics and Engineering: The Relevance of Biology to Engineering, presented at Society of Women Engineers Convention, Seattle, WA, 1983, Jill E. Steele- Bionics: Nature as a Model. 1993. PRO FUTURA Verlag GmbH, München, Umweltstiftung WWF Deutschland
*Lipov A.N. At the origins of modern bionics. Bio-morphological formation in an artificial environment // Polygnosis. № 1-2. 2010. Ch. 1-2. pp. 126–136.
*Lipov A.N. At the origins of modern bionics. Bio-morphological formation in an artificial environment // Polygnosis. № 3. 2010. Part 3. Рр. 80-91.

**Các viện, trung tâm nghiên cứu**
  Bionics Queensland-  Centre for Nature Inspired Engineering at UCL (University College London) date=2024-06-29 -  Biological Robotics at the University of Tulsa date=2018-12-20 -  Wyss Institute for Biologically Inspired Engineering-  The Biomimicry Institute-  Center for Biologically Inspired Design-  Biologically Inspired Design group at the Design and Intelligence Lab, Georgia Tech-  Center for Biologically Inspired Materials & Material Systems-  Biologically Inspired Product Development at the University of Maryland-  The Biologically Inspired Materials Institute-  Center for Biologically Inspired Robotics Research at Case Western Reserve University date=2011-09-03 -  Biologically Inspired Materials Institute-  Bio Inspired Engineering at the Applied University Kufstein, Austria date=2018-12-20 -  Laboratory for Nature Inspired Engineering at The Pennsylvania State University date=2018-12-20 
Thể loại:Công nghệ sinh học
Thể loại:Kỹ thuật sinh học
Thể loại:Sinh kỹ thuật
Thể loại:Khoa học đất nông nghiệp

Khoa học đất nông nghiệp là một nhánh của khoa học đất liên quan đến việc nghiên cứu các điều kiện hình thái học vì chúng liên quan đến việc sản xuất thực phẩm và chất xơ.
Thể loại:Nông học
Nông nghiệp
Thể loại:Thổ nhưỡng học
Lombarda

Lombarda (khoảng 1190 - 1217 đến 1262) là một trobaritz vào đầu thế kỷ 13. Bà là người hát rong tại Toulouse. Bà chỉ được biết đến bởi từ tác phẩm vida của bà và một bản tenso ngắn. Mặc dù tên của bà khiến người ta nghĩ rằng bà đến từ Lombardy, sẽ là hợp lý hơn khi cho rằng bà là thành viên của một gia đình làm tài chính hay ngân hàng, vì từ "lombard" được sử dụng trong Tây Âu vào thời điểm đó. Nhiều học giả đã cho rằng vì có sự liên kết với một vị chúa của Armagnac, bà đến từ Gascony.
Bà viết các tác phẩm của mình theo phong cách trobar clus và bà là một trong những người phụ nữ làm như vậy. Tác phẩm còn tồn tại cho đến bây giờ của bà là bản vida của bà và một bản razo. Theo như bản vida của bà, Lombarda là một người phụ nữ quý phái, xinh đẹp, duyên dáng và có học thức. Bà có kỹ năng sáng tác fin'amours. Tính từ quý phái và danh xưng kính cẩn Na (có nghĩa là quý bà) được gắn cho bà cho thấy bà đã lập gia đình, có lẽ ở đầu những tuổi 20.
Thỉnh thoảng, cho đến năm 1217, Bernart Arnaut, người anh em của Geraud V của Armagnac, đến thăm Lombarda và trở thành một người bạn của bà. Tuy nhiên, ông đã rời đi mà không nhìn bà lần cuối và gửi một bài thơ ngắn đến nhà của bà. Đáp lại bức thư đó, Lombarda đã viết trả lời và gửi cho Arnaut.

**Tham khảo**
Bogin, Meg. The Women Troubadours. Scarborough: Paddington, 1976. 0-8467-0113-8.
*Bruckner, Matilda Tomaryn; Shepard, Laurie; and White, Sarah. Songs of the Women Troubadours. New York: Garland Publishing, 1995. 0-8153-0817-5.
*Egan, Margarita, ed. The Vidas of the Troubadours. New York: Garland, 1984. 0-8240-9437-9.
Thể loại:Nhà thơ Pháp
Thể loại:Nhà soạn nhạc Pháp
Thể loại:Trobaritz
Thể loại:Nghệ sĩ hát rong
Thể loại:Sinh năm 1190
Thể loại:Mất thế kỷ 13
Tremoleta

Tremoleta (khoảng 1195 - ?) là một troubadour người Catalan. Ông là người được nhắc đến bởi Monge de Montaudon khi Monge đã nhắc đến những troubadour một cách châm biếm. Không có tác phẩm nào được cho là của Tremoleta còn tồn tại đến bây giờ. Tuy nhiên, nhiều học giả đã đề xuất thống nhất ông với một trong những troubadour được biết đến. Monge đã đưa ra những thông tin sau:
Hiển nhiên Tremoleta là một ông già khi Monge nhại lại ông. Nếu như vậy, quá trình sáng tác của ông thuộc về giữa thế kỷ 12. Còn sau khi đọc dòng đầu tiên, Manuel Milà i Fontanals đã cho rằng Tremoleta là Mola người đã thay coblas trong một bản tenso của Guilhem Raimon. Trong thế kỷ 18, Giovanni Mario Crescimbeni gán Catala là họ của Tremoleta, liên hệ ông với Arnaut Catalan. Martí de Riquer i Morera phủ nhận những ý kiến đó.
Có một bài hát tục tĩu mang tên U fotaires que no fo amoros được đề mục bởi Giulio Bertoni với từ t'bolet được cho là của Tremoleta. Nhưng Alfred Jeanroy lại đề là Tribolet

**Tham khảo**
Riquer i Morera, Martí de (1964). Història de la Literatura Catalana, vol. 1. Barcelona: Edicions Ariel.
Thể loại:Nhà thơ Tây Ban Nha
Thể loại:Nhà soạn nhạc Tây Ban Nha
Thể loại:Troubadour
Thể loại:Nghệ sĩ hát rong
Thể loại:Nam soạn nhạc
Eustache le Peintre de Reims

Eustache le Peintre de Reims hay Eustache de Rains (fl 1225 đến 1240) là một trouvère đến từ Reims. Có thể ông cũng là một họa sĩ vì tên ông có từ le Peintre, nhưng có thể le Peintre chỉ là một phần trong họ của ông. 7 bài thơ của ông được lưu trữ trong chansonnier còn tồn tại.
Eustache đã gửi một bài hát của mình có tên Amours, coment porroie chancon faire cho Guigues IV, bá tước của Forez và Nevers. Guigues tham gia vào thập tự chinh của các nam tước của Thibaut I của Navarra vào năm 1239 và chết vào năm 1241. Bài thơ trên có lẽ được viết trong khoảng thời gian trên.
Tất cả các bài thơ của Eustache là những câu thơ có mười âm tiết có cùng kích thước cũng như các bản stanza 8 dòng với 2 giai điệu. Giai điệu của ông đơn giản va được ghi chép trong khuông nhạc. Có thể ông đã tham gia puy để một bài thơ của ông mang tên Force d'Amours me destraint et mestroie được dán nhãn chanson couronnée (bài hát trang trọng) trong một bản ghi chép.

**Tác phẩm**
Amours, coment porroie chancon faire
*Chanter me fait pour mes maus alegier
*Cil qui chantent de flour ne verdure
*Ferm et entier, sans fauser et sans faindre
*Force d'Amours me destraint et mestroie
*Nient plus que droiz puet estre sans raison
*Tant est Amours puissans que que nus die

**Tham khảo**
Karp, Theodore.  "Eustache Le Peintre de Reims." Grove Music Online. Oxford Music Online. Truy cập ngày 20 tháng 9 năm 2008.
Thể loại:Trouvère
Thể loại:Nhà soạn nhạc Pháp
Thể loại:Nhà thơ Pháp
Thể loại:Người Pháp thế kỷ 13
Prionurus chrysurus

Prionurus chrysurus là một loài cá biển thuộc chi Prionurus trong họ Cá đuôi gai. Loài cá này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2001.

**Từ nguyên**
Tính từ định danh của loài cá này chrysurus được ghép từ 2 âm tiết, một âm tiết từ tiếng Latinh chrysos có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp cổ χρῡσός (khrūsós) nghĩa là "màu vàng" hay "màu vàng kim" và một âm tiết từ tiếng Hy Lạp ουρά (ourá) nghĩa là đuôi, ám chỉ vây đuôi màu vàng kim của chúng.

**Phạm vi phân bố và môi trường sống**
P. chrysurus là một loài đặc hữu của vùng biển thuộc quần đảo Sunda Nhỏ (ở phía nam Indonesia), và được tìm thấy từ đảo Bali, băng qua đảo Lombok đến phía tây đảo Flores. P. chrysurus sống xung quanh các rạn san hô và những mỏm đá ngầm ở độ sâu khoảng từ 3 đến 40 m.
Tất cả những vùng biển mà P. chrysurus được phát hiện đều có nhiệt độ lạnh bất thường, là do có dòng nước trồi chảy qua. Loài cá này có thể là một di tích băng hà (glacial relict), nghĩa là loài từng có sự phân bố rộng rãi trong thời kỳ băng hà, khi nhiệt độ nước biển lúc này vẫn còn rất thấp.

**Mô tả**
P. chrysurus được mô tả qua hai mẫu vật được thu thập ở ngoài khơi phía đông đảo Bali. Chiều dài cơ thể của hai mẫu vật này lần lượt được ghi nhận là 31,8 cm (năm 1991) và 39,1 cm (năm 1987). Một đàn P. chrysurus cũng đã được quay video lại ở ngoài khơi đảo Komodo.
Ảnh chụp dưới nước cho thấy, đầu và thân trước của P. chrysurus có màu nâu cam nhạt, chuyển sang màu nâu lục pha xám ở thân sau và màu nâu thuần ở bụng. Những dải sọc dọc màu đỏ cam ở hai bên thân, hẹp hơn một chút so với các khoảng xen kẽ màu nâu, dần hẹp lại khi kéo dài xuống bụng. Nhiều đốm nhỏ màu xanh lục nhạt ở lưng sau. Vây lưng và vây hậu môn màu lục xám; vây đuôi màu vàng tươi; vây ngực màu nâu sẫm; vây bụng màu nâu (tiệp màu với vùng bụng).
Số gai ở vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 23; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 22; Số tia vây ở vây ngực: 17; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5. Hai bên thân sau của P. chrysurus có từ 8 đến 10 mảnh xương có màu xám đen đến đen.

**Tham khảo**

**Trích dẫn**
 pages=159–165

**Chú thích**
C
Thể loại:Cá Thái Bình Dương
Thể loại:Cá Indonesia
Thể loại:Động vật được mô tả năm 2001
Thể loại:Cá được mô tả năm 2001
Prionurus laticlavius

Prionurus laticlavius là một loài cá biển thuộc chi Prionurus trong họ Cá đuôi gai. Loài cá này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1846.

**Từ nguyên**
Tính từ định danh của loài cá này laticlavus trong tiếng Latinh bắt nguồn từ latus nghĩa là rộng và clavus nghĩa là sọc tía, hàm ý "có sọc tía rộng", có lẽ ám chỉ các dải sọc rộng chạy dọc trên phần đầu của chúng.

**Phạm vi phân bố và môi trường sống**
P. laticlavius có phạm vi phân bố ở Đông Thái Bình Dương. Loài cá này được tìm thấy ở cửa vịnh California và ngoài khơi México, từ Costa Rica đến Ecuador, cũng bao gồm vùng biển xung quanh các đảo ngoài khơi là quần đảo Revillagigedo, quần đảo Galapagos, đảo Cocos và đảo Malpelo.
P. laticlavius sống gần các rạn san hô ở vùng đáy biển nhiều đá, độ sâu đến ít nhất là 40 m.

**Mô tả**
Tập tin:Prionurus laticlavius.jpg|nhỏ|Một đàn P. laticlavius ngoài khơi Panama
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở P. laticlavius là 60 cm, nhưng thường được quan sát với chiều dài phổ biến là 25 cm. Cơ thể có màu xám với vây đuôi màu vàng tươi nổi bật. Đầu có 2 dải sọc đen: một dải băng qua mắt, dải còn lại nằm trên nắp mang, kéo dài xuống gốc vây ngực; dải màu xám nhạt nằm giữa 2 dải đen này. Có những đốm đen tập trung ở gần cuống đuôi. Cuống đuôi có 3 ngạnh màu đen ở mỗi bên. Cá con có màu bạc với vây đuôi màu vàng.
Số gai ở vây lưng: 7 - 8; Số tia vây ở vây lưng: 27 - 28; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 23; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

**Sinh thái và hành vi**
P. laticlavius tập trung thành những đàn lớn và cùng kiếm ăn. Thức ăn của chúng là những loại tảo bám trên đá và san hô.

**Xem thêm**
 page=393–395

**Chú thích**
L
Thể loại:Cá Thái Bình Dương
Thể loại:Cá México
Thể loại:Cá Costa Rica
Thể loại:Cá Panama
Thể loại:Cá Colombia
Thể loại:Cá Ecuador
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1846
Prionurus maculatus

Prionurus maculatus là một loài cá biển thuộc chi Prionurus trong họ Cá đuôi gai. Loài cá này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1887.

**Từ nguyên**
Động tính từ định danh của loài cá này maculatus trong tiếng Latinh có nghĩa là "lốm đốm", ám chỉ các đốm vàng trên đầu và hai bên thân trên của chúng.

**Phạm vi phân bố và môi trường sống**
P. maculatus có phạm vi phân bố ở Tây Nam Thái Bình Dương. Loài cá này được tìm thấy ở ngoài khơi bang Queensland (chỉ được ghi nhận ở cụm Capricorn và rạn san hô Swains thuộc rạn san hô Great Barrier) và bang New South Wales (Úc), cũng như ngoài khơi đảo Lord Howe, đảo Norfolk, quần đảo Kermadec và phía bắc New Zealand (được quan sát tại quần đảo Three Kings và bờ biển phía tây của đảo Bắc gần Wellington). P. maculatus cũng đã được ghi nhận ở ngoài khơi New Caledonia.
P. maculatus sống gần các rạn san hô và những mỏm đá ngầm ở độ sâu trong khoảng từ 2 đến 30 m.

**Mô tả**
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở P. maculatus là 45 cm. Thân có màu nâu lục, dày đặc những đốm màu vàng ở trên đầu và chủ yếu ở hai bên thân trên. Hai bên thân giữa là các dải sọc dọc màu vàng. Cuống đuôi có 3 ngạnh màu xanh đen ở mỗi bên. Vây đuôi hơi khuyết, có màu nâu xám với nhiều chấm vàng; rìa vây đuôi có viền màu xanh ánh kim. Vây lưng và vây hậu môn cũng có viền màu xanh ánh kim như đuôi.
Số gai ở vây lưng: 7 - 8; Số tia vây ở vây lưng: 24 - 26; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 23 - 25; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

**Tham khảo**
M
Thể loại:Cá Thái Bình Dương
Thể loại:Cá Úc
Thể loại:Cá Nouvelle-Calédonie
Thể loại:Cá New Zealand
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1887
Prionurus microlepidotus

Prionurus microlepidotus là một loài cá biển thuộc chi Prionurus trong họ Cá đuôi gai. Loài cá này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1804.

**Từ nguyên**
Danh pháp của loài cá này trong tiếng Latinh có nghĩa là "có vảy nhỏ", ám chỉ các lớp vảy nhỏ trên thân của chúng.

**Phạm vi phân bố và môi trường sống**
P. microlepidotus có phạm vi phân bố ở Tây Nam Thái Bình Dương. Đây là loài đặc hữu của Úc, chỉ được tìm thấy ở bờ biển đông nam nước này (bao gồm cả đảo Lord Howe ở ngoài khơi), từ thành phố Townsville, Queensland đến bang New South Wales.
trái
P. microlepidotus sống ở độ sâu khoảng từ 5 đến 30 m.

**Mô tả**
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở P. microlepidotus là 70 cm. Cơ thể có màu nâu xám trơn với một số các dải sọc mờ ở hai bên thân. Có một bướu lớn khá rõ trên mõm của cá trưởng thành. Cuống đuôi có từ 5 tới 7 phiến xương nhọn màu đen ở mỗi bên, nhiều hơn so với các loài Prionurus khác. P. microlepidotus có thể chuyển đổi sang màu xám bạc, gần như trắng, và đôi khi xuất hiện một dải màu trắng trên cuống đuôi.
Số gai ở vây lưng: 8; Số tia vây ở vây lưng: 21 - 22; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 20 - 21; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

**Sinh thái và hành vi**
Cá con của P. microlepidotus thường sống ở các vịnh ven bờ và khu vực cửa sông. Cá trưởng thành hợp thành đàn và kiếm ăn xung quanh các rạn san hô. Thức ăn của chúng là các loại tảo.

**Tham khảo**
M
Thể loại:Cá Thái Bình Dương
Thể loại:Cá Úc
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1804
Prionurus scalprum

Prionurus scalprum là một loài cá biển thuộc chi Prionurus trong họ Cá đuôi gai. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1835.

**Từ nguyên**
Từ định danh của loài cá này trong tiếng Latinh có nghĩa là "dao mổ", ám chỉ các phiến xương (hay ngạnh) sắc trên cuống đuôi của chúng.

**Phạm vi phân bố và môi trường sống**
P. scalprum có phạm vi phân bố ở Tây Bắc Thái Bình Dương, được tìm thấy từ Matsushima, trải dài dọc theo bờ biển phía đông Nhật Bản (bao gồm các quần đảo phía nam) đến vùng biển phía nam Hàn Quốc (gồm cả đảo Jeju), đảo Đài Loan, và bờ đông Trung Quốc (đến Hồng Kông).
P. scalprum sống gần các rạn san hô và những khu vực có nhiều rong tảo ở độ sâu trong khoảng từ 2 đến 20 m.

**Mô tả**
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở P. scalprum là 50 cm. Cơ thể có màu nâu xám. Vây đuôi có màu lam xám nhạt; các vây còn lại có viền màu xanh lam ánh kim. Cá con có phần thân hơi tròn, dần thuôn dài thành hình bầu dục khi trưởng thành. Cuống đuôi có từ 4 tới 5 phiến xương nhọn màu đen ở mỗi bên.
Số gai ở vây lưng: 8; Số tia vây ở vây lưng: 22 - 24; Số gai ở vây hậu môn: 3 - 4; Số tia vây ở vây hậu môn: 21 - 23; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

**Tham khảo**
S
Thể loại:Cá Thái Bình Dương
Thể loại:Cá Nhật Bản
Thể loại:Cá Trung Quốc
Thể loại:Cá Hàn Quốc
Thể loại:Cá Đài Loan
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1835
Sinh ngược

Sinh ngược là khi em bé được sinh thì mông hoặc chân ra trước thay vì đầu ra trước. Khoảng 3-5% phụ nữ mang thai đến kỳ (mang thai 37-40 tuần) có thai ngôi mông hoặc chân (ngược).
Hầu hết các em bé có ngôi ngược được sinh ra bằng một ca mổ lấy thai vì nó được coi là an toàn hơn so với việc sinh qua đường âm đạo. Do đó, các bác sĩ và nữ hộ sinh ở các nước đang phát triển đã mất đi nhiều kỹ năng cần thiết để hỗ trợ phụ nữ sinh ngược một cách an toàn qua đường âm đạo. Việc sinh tất cả các em bé sinh ngược bằng cách sinh mổ ở các nước đang phát triển rất khó thực hiện vì không phải lúc nào cũng có sẵn các nguồn lực để làm dịch vụ này.

**Nguyên nhân**
Liên quan đến sự hiện diện của thai nhi trong thai kỳ, có phân biệt ra ba giai đoạn.
Trong giai đoạn đầu tiên, kéo dài đến tuần thai thứ 24, tỷ lệ thai nằm ngược chiều theo chiều dọc tăng lên, với tỷ lệ bằng nhau của các ca sinh ngược chân và mông. Thời kỳ này được đặc trưng bởi sự thay đổi thường xuyên của các bài thuyết trình. Các thai nhi xếp ngược trong giai đoạn này có cùng xác suất cho việc sinh ngược chân hoặc mông.
Trong giai đoạn thứ hai, kéo dài từ tuần thứ 25 đến tuần thai thứ 35, tỷ lệ xuất hiện ở mông tăng lên, với sự giảm tỷ lệ của việc sinh ngược. Thời kỳ thứ hai được đặc trưng bởi xác suất cao hơn ngẫu nhiên với việc hình thái của thai nhi trong giai đoạn này sẽ giữ cố định cho đến thời điểm sinh nở. Sự gia tăng của xác suất này là dần dần và giống hệt nhau cho các ca sinh ngược trong giai đoạn này.
Trong giai đoạn thứ ba, từ tuần thai thứ 36 trở đi, mức độ xảy ra ngôi đầu và ngôi mông vẫn ổn định, tức là ngôi đầu khoảng 3-4% còn ngôi mông khoảng 95%. Phần lớn dân số, tỷ lệ xuất hiện ngôi đầu khi sinh non tương ứng với tỷ lệ xuất hiện ngôi mông khi sinh.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Breech birth controversies in Great Britain-  GLOWM video demonstrating vaginal breech delivery techniques
Thể loại:Sinh con
Thu hoạch nội tạng

Thu hoạch nội tạng là một thủ tục phẫu thuật loại bỏ các cơ quan hoặc mô để tái sử dụng, điển hình là ghép tạng. Tại Mỹ, hoạt động này được quy định chặt chẽ bởi United Network for Organ Sharing (UNOS) để ngăn chặn việc phân bổ nội tạng phi đạo đức. Có hơn 110.000 bệnh nhân trong danh sách chờ tại Mỹ để được ghép tạng và trong năm 2016, chỉ có khoảng 33.000 ca ghép tạng được thực hiện. Do không có sẵn nội tạng, khoảng 20 bệnh nhân tử vong mỗi ngày trong danh sách chờ lấy nội tạng. Ghép và phân bổ nội tạng bị sa lầy trong cuộc tranh luận về đạo đức vì sự hạn chế này của các cơ quan để cấy ghép. Tại Hoa Kỳ năm 2016, đã có 19.057 ca ghép thận, 7,841 ca ghép gan, 3.191 ca ghép tim và 2.327 ca ghép phổi được thực hiện.

**Quy định**
Thu hoạch nội tạng được quy định chặt chẽ bởi United Network for Organ Sharing (UNOS). Tại Hoa Kỳ, có tổng cộng 58 Tổ chức Mua sắm Nội tạng (OPO) chịu trách nhiệm đánh giá sự ứng cử của các nhà tài trợ đã chết để hiến tạng cũng như điều phối việc mua sắm nội tạng. 2 Mỗi OPO chịu trách nhiệm cho một khu vực địa lý cụ thể và theo quy định của Mạng lưới mua sắm và cấy ghép nội tạng (tiếng Anh: Organ Procurement and Transplantation Network).

**Tham khảo**
Thể loại:Cấy ghép nội tạng
Phạm Ngọc Chi (chính khách)

Phạm Ngọc Chi (sinh ngày 15 tháng 10 năm 1949) là chính trị gia người Việt Nam. Ông từng giữ chức vụ Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Yên từ năm 2006 đến năm 2010.

**Tiểu sử**
Phạm Ngọc Chi sinh ngày 15 tháng 10 năm 1949, quê quán tại xã An Nghiệp, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên.
Phạm Ngọc Chi hoàn thành hệ trung học phổ thông 12/12.
Phạm Ngọc Chi bắt đầu tham gia cách mạng từ tháng 1 năm 1968.
Ngày 26 tháng 11 năm 1969, Phạm Ngọc Chi được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam, thành đảng viên chính thức một năm sau đó, vào ngày 26 tháng 11 năm 1970.
Ông có trình độ cử nhân lí luận chính trị Đảng Cộng sản Việt Nam.
Phạm Ngọc Chi có bằng Cử nhân Luật.
Ngày 21 tháng 3 năm 2006, Tỉnh ủy Phú Yên khóa 14 họp bất thường đã giới thiệu Phạm Ngọc Chi, Phó Bí thư Tỉnh ủy Phú Yên ứng cử chức vụ Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Yên nhiệm kì 2004-2009 (100% phiếu thuận).
Ngày 13 tháng 4 năm 2006, tại kì họp lần thứ 6 bất thường của Hội đồng nhân dân tỉnh Phú Yên khóa 5 nhiệm kì 2004-2009, Phạm Ngọc Chi, Phó Bí thư Tỉnh ủy Phú Yên, được Đinh Thanh Đồng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Phú Yên, Bí thư Đảng đoàn – Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Phú Yên, thay mặt Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh Phú Yên giới thiệu ứng cử chức vụ Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Yên nhiệm kì 2004-2009 thay cho ông Đào Tấn Lộc. Đào Tấn Lộc ngay trước đó đã xin từ chức Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Yên với lí do tập trung cho nhiệm vụ Bí thư Tỉnh ủy. Kết quả Phạm Ngọc Chi đắc cử chức Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Yên khóa 5 nhiệm kì 2004-2009.
Ngày 11 tháng 1 năm 2010, tại kì họp thứ 16 bất thường của Hội đồng nhân dân tỉnh Phú Yên khóa 5 nhiệm kì 2004-2011, các đại biểu Hội đồng nhân dân tỉnh Phú Yên đã miễn nhiệm chức vụ Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Yên nhiệm kì 2004-2011 của ông Phạm Ngọc Chi để ông nghỉ hưu, thay thế ông là Phạm Đình Cự, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Phú Yên.

**Phong thưởng**
Huân chương Kháng chiến hạng Ba
*Huân chương Giải phóng hạng Ba
*Huân chương Quyết thắng hạng Nhất
*Huân chương Lao động hạng Ba

**Tham khảo**
Thể loại:Người họ Phạm tại Việt Nam
Thể loại:Người Phú Yên
Thể loại:Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Yên
Thể loại:Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam
Thể loại:Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Việt Nam nhiệm kì 2004–2011
Thể loại:Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Ba
Thể loại:Huân chương Lao động hạng Ba
Thể loại:Huân chương Quyết thắng hạng Nhất
Thể loại:Huân chương Giải phóng hạng Ba
Phạm Ngọc Chi

Phạm Ngọc Chi có thể là:
*Phêrô Maria Phạm Ngọc Chi (1909–1988), giám mục Công giáo người Việt Nam
*Phạm Ngọc Chi (sinh 1949), chính trị gia người Việt Nam, nguyên Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Yên (2006–2010)
Thể loại:Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Việt Nam nhiệm kì 2004–2011

Ngày 15 tháng 11 năm 2008, tại kỳ họp thứ tư, Quốc hội Việt Nam khóa 12 đã thông qua Nghị quyết số 25/2008/QH12 Về việc kéo dài nhiệm kỳ hoạt động 2004-2009 của HÐND và UBND các cấp tới năm 2011.

**Tham khảo**
Lý Đại Duy

Lý Đại Duy (p=Lǐ Dàwéi; sinh ngày 15 tháng 10 năm 1949) là chính trị gia người Đài Loan. Ông hiện giữ chức Bí thư trưởng Hội đồng An ninh Quốc gia Đài Loan. Ông là Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Đài Loan từ ngày 20 tháng 5 năm 2016 đến ngày 26 tháng 2 năm 2018.

**Sự nghiệp**
Năm 1988 đến năm 1989, ông đảm nhiệm vai trò trợ lý chính của Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Đài Loan. Năm 1990 đến năm 1993, ông là Phó Vụ trưởng Vụ Bắc Mỹ, Bộ Ngoại giao Đài Loan.
Năm 1993 đến năm 1996, ông là nghiên cứu viên Trung tâm nghiên cứu Đông Á Fairbank, Đại học Harvard.
Năm 1996, ông được bổ nhiệm làm Vụ trưởng Vụ Bắc Mỹ, Bộ Ngoại giao Trung Hoa Dân Quốc. Năm 1997 đến năm 1998, ông là Bộ trưởng Văn phòng Thông tin Chính phủ, Hành chính viện và Người phát ngôn Chính phủ (cấp nội các).
Năm 1998 đến năm 2001, ông giữ chức Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đài Loan.
Năm 2001 đến năm 2004, ông là đại diện Văn phòng đại diện Đài Bắc tại Bỉ, cũng chịu trách nhiệm về Liên minh châu Âu và Luxembourg. Năm 2004 đến năm 2007, ông là đại diện Văn phòng đại diện Kinh tế và Văn hóa Đài Bắc tại Hoa Kỳ. Năm 2007 đến năm 2012, ông là đại diện Văn phòng Kinh tế và Văn hóa Đài Bắc tại Canada.

**Bộ trưởng Ngoại giao**

**Tư cách thành viên của Đài Loan tại Liên Hợp Quốc**
Phát biểu vào tháng 8 năm 2016, Lý Đại Duy nói rằng Đài Loan sẽ tiếp tục theo đuổi sự tham gia có ý nghĩa vào các cơ quan của Liên Hợp Quốc (LHQ). Tuy nhiên, ông sẽ không khuyến khích Đài Loan nộp đơn ứng tuyển làm thành viên Liên Hợp Quốc.

**Thăm đồng minh ngoại giao Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan)**
Trong suốt nhiệm kỳ giữ cương vị bộ trưởng ngoại giao Đài Loan, Lý Đại Duy đã đến thăm Palau tham dự lễ nhậm chức của Tổng thống Tommy Remengesau vào tháng 1 năm 2017, Haiti tham dự lễ nhậm chức của Tổng thống Jovenel Moïse vào tháng 2 năm 2017 và Quần đảo Solomon vào tháng 6 năm 2017.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Đài Loan
Thể loại:Đại diện Đài Loan
Giao tiếp ở mèo

Tập tin:Cats_Jip_and_Noah_communicating_28022008(004).jpg|thế=Two cats crouch, facing each other, on either side of a window. Both cats ears are angled back.|nhỏ|250x250px|Ngôn ngữ cơ thể - một trong những phương thức giao tiếp phổ biến của mèo
Giao tiếp ở mèo là những hành động, âm thanh hay mùi cơ thể mà mèo phát ra để trao đổi với nhau hoặc với các động vật khác trong môi trường xung quanh. Mèo nhà bị ảnh hưởng về giao tiếp từ môi trường, chủ nuôi, do kết quả của quá trình thuần hóa.

**Âm thanh**

**Tiếng gừ gừ**
Mèo thư giãn, nằm ngửa trên ghế
Tiếng gừ gừ là một chuỗi âm thanh nhỏ, liên tục phát ra từ cổ họng của đa số các loài trong họ Mèo. Mèo nhà có thể bắt đầu kêu như vậy ngay từ khi được 2 ngày tuổi. Đây là biểu hiện khi mèo cảm thấy thoải mái, không bị quấy rầy. Tuy vậy, mèo cũng có thể kêu gầm gừ khi bị ốm, đau, hoảng sợ hay khi đẻ con.

**Kêu meo**
Mèo kêu để gây sự chú ý
Mèo giao tiếp với chim
Kêu "meo meo" là âm thanh thường thấy của mèo, với nhiều cảm xúc khác nhau tùy hoàn cảnh. Khi thoải mái, đói, sợ hãi hoặc tìm bạn tình thì tiếng mèo lại ở một trạng thái khác nhau. Mèo con mới đẻ kêu để gọi mẹ, khi được khoảng 3 - 4 tuần tuổi, mèo con sẽ không kêu nếu như có mèo khác ở cùng, khi được 4 - 5 tháng, mèo con sẽ bắt đầu ngừng kêu gọi mẹ.

**Tiếng gừ, rít**
Trong nhiều trường hợp, khi mèo sợ hãi hoặc gây chiến với các con vật khác, nó thường tự vệ bằng cách phát ra những tiếng gầm hoặc rít lên (hiss) để dọa kẻ thù.

**Hành động**

**Khi sợ hãi**
Một con mèo đe dọa kẻ thù bằng cách nhe răng và đứng lên
Con ngươi mắt mèo mở rộng, tai hơi hướng về sau khi bị bất ngờ
Khi sợ hãi hoặc gặp một tình huống bất ngờ, mèo thường đứng dựng lên, xù lông và miệng rít lên. Khi bị bắt gặp một cách bất ngờ, mắt mèo thường mở rộng đồng tử, tai hơi hướng về đằng sau để nghe ngóng tình hình.

**Mùi cơ thể**
Mèo cũng trao đổi với nhau qua mùi hương. Trên cơ thể mèo, những vùng như đầu, tai, hông, đuôi hay móng vuốt thường lưu lại một mùi đặc biệt, giúp mèo giao tiếp với nhau.
Mèo giao tiếp với chó

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Giao tiếp động vật
Fuji T-5

Fuji T-5 hay KM-2Kai là một phi cơ huấn luyện động cơ tuốc bin cánh quạt chủ lực của Nhật Bản, được phát triển từ mẫu Fuji KM-2. Học viên và người hướng dẫn ngồi cạnh nhau trong khoang lái.

**Thiết kế và phát triển**
Chiếc Fuji T-5 được phát triển bởi Fuji Heavy Industries nhằm thay thế cho máy bay động cơ piston Fuji KM-2 (bản thân chiếc này phát triển từ phi cơ Beechcraft T-34 Mentor) trong vai trò máy bay huấn luyện chủ lực của Lực lượng phòng vệ biển Nhật Bản. Fuji so với KM-2 được cải tiến động cơ turboprop Allison Model 250 thay cho động cơ piston Lycoming, cho ra đời mẫu KM-2D cất cánh lần đầu vào ngày 28 tháng 6 năm 1984  và cấp chứng nhận bay vào ngày 14 tháng 2 năm 1985. Mẫu KM-2Kai là phiên bản cải tiến của KM-2D, với khoang lái hiện đại hai ghế ngồi hàng ngang và nắp capo dạng trượt, thay vì dạng cửa bên của mẫu KM-2  (cửa bên vẫn được giữ lại trên mẫu KM-2D).
T-5 là một máy bay một tầng cánh thấp kim loại nguyên khối sử dụng động cơ tuốc binh phản lực 3 cánh quạt vận tốc cố định Allison 250-B17D. Máy bay có 3 bánh đáp có thể đưa vào, một ở mũi máy bay và hai bên cánh. Mẫu T-5 có khoang cabin kín với nắp capo dạng trượt và 2 ghế ngồi hàng ngang, dùng chế độ điều khiển đôi, ở phiên bản thao diễn và bốn ghế ngồi ở phiên bản đa dụng.

**Lịch sử hoạt động**
Chiếc KM-2Kai được JMSDF đặt hàng dưới cái tên T-5 vào tháng 3 năm 1987, và việc bàn giao KM2-Kai cho Lực lượng phòng vệ Nhật Bản bắt đầu vào năm 1988, với số lượng 40 chiếc. Dòng máy bay T-5 nằm trong biên chế Phi đoàn Huấn luyện 201 đóng tại Sân bay Ozuki. Và mẫu tiền nhiệm KM-2 bị loại biên.

**Bên sử dụng**
- Lực lượng Phòng vệ Biển Nhật Bản

**Specifications (T-5)**

**Xem thêm**

**Tham khảo**
Thể loại:Máy bay một động cơ cánh quạt
Danh sách quốc gia châu Á theo GDP

Đây là bảng danh sách các quốc gia châu Á được xếp theo dữ liệu tổng sản phẩm nội địa bởi Quỹ Tiền tệ Quốc tế năm 2017.

**Tham khảo**
GDP
Châu Á
GDP
Chung kết giải vô địch bóng đá thế giới các câu lạc bộ 2018

Trận chung kết giải vô địch bóng đá thế giới các câu lạc bộ 2018 là trận đấu cuối cùng của Giải vô địch bóng đá thế giới các câu lạc bộ 2018, giải đấu bóng đá các câu lạc bộ quốc tế được tổ chức ở Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Nó sẽ là trận chung kết thứ 14 của Giải vô địch bóng đá thế giới các câu lạc bộ, một giải đấu được tổ chức bởi FIFA giữa các đội vô địch từ 6 liên đoàn châu lục, cũng như nhà vô địch giải quốc nội từ nước chủ nhà.
Trận chung kết được diễn ra giữa câu lạc bộ Tây Ban Nha và đương kim vô địch ba lần Real Madrid, đại diện cho UEFA với tư cách là đương kim vô địch UEFA Champions League, và câu lạc bộ UAE Al-Ain, đại diện cho nước chủ nhà với tư cách là đương kim vô địch Giải bóng đá chuyên nghiệp Các tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Trận đấu được diễn ra tại Sân vận động Thành phố Thể thao Zayed ở Abu Dhabi vào ngày 22 tháng 12 năm 2018.
Real Madrid thắng trận chung kết với tỷ số 4–1 để có lần thứ ba liên tiếp và là lần thứ tư vô địch Giải vô địch bóng đá thế giới các câu lạc bộ, phá vỡ kỷ lục của Barcelona để trở thành đội vô địch nhiều nhất giải đấu.

**Các đội**
Ghi chú: Vào ngày 27 tháng 10 năm 2017, FIFA chính thức công nhận tất cả các câu lạc bộ vô địch Cúp bóng đá liên lục địa là các nhà vô địch thế giới, để có cùng thành tích với Giải vô địch bóng đá thế giới các câu lạc bộ.
*IC: Cúp bóng đá liên lục địa (1960–2004)
*FCWC: Giải vô địch bóng đá thế giới các câu lạc bộ (2000, 2005–nay)

**Đường đến trận chung kết**

**Trận đấu**

**Chi tiết**
250px

**Thống kê**

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Thể loại:Trận đấu của Real Madrid C.F.Thể loại:Bóng đá Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất 2018–19
Thể loại:Giải đấu thể thao Abu Dhabi
Danh sách quốc gia châu Âu theo tăng trưởng GDP

Đây là bảo thống kê tốc độ tăng trưởng tổng sản lượng nội địa thực tế của các quốc gia Châu Âu được bao gồm trong CIA World Factbook. Danh sách bao gồm tất cả các thành viên của Hội đồng Châu Âu và Belarus ngoại trừ những quốc gia có thống kê tăng trưởng GDP mới nhất cũ hơn 2014. lãnh thổ phụ thuộc và quốc gia không được công nhận hoàn toàn được bỏ qua.

**Danh sách**

**Xem thêm**
 Tăng trưởng kinh tế- GDP

**Tham khảo**
tăng trưởng GDP
Quốc gia theo tăng trưởng GDP
Nhiễm sắc thể chổi đèn

Hình 1: Ảnh chụp lại tranh mô tả NST chổi đèn của kỳ giông Triton ở sách của W. Flemming.
Hình 2: Hoạt động phiên mã ngoài "lõi" NST ở Chironomus pallidivitatus.
Nhiễm sắc thể chổi đèn là loại nhiễm sắc thể khổng lồ, dưới kính hiển vi quang học, nó có hình dạng như chiếc chổi lau bóng đèn (hình 1). Thuật ngữ này dịch từ tiếng Anh lampbrush chromosomes, còn được dịch là "nhiễm sắc thể bàn chải đèn"  hoặc "nhiễm sắc thể chổi ống nghiệm", đều xuất xứ từ hình dạng của nó dưới kính hiển vi trông rất giống cây chổi hay bàn chải dùng để cọ rửa bên trong bóng đèn thời xưa hoặc chổi để cọ sạch thành trong của ống nghiệm trong các phòng thí nghiệm., 
Loại nhiễm sắc thể này được phát hiện và mô tả lần đầu tiên trong khoa học vào năm 1882 ở túi tế bào mầm của Kỳ giông nhờ Walther Flemming và ở cá mập nhờ Rückert. Sau đó, người ta đã phát hiện loại nhiễm sắc thể này ở hầu hết các lớp động vật có xương sống, nhiều nhất là trong tế bào trứng chưa chín (noãn chưa trưởng thành) của các nhóm lưỡng cư có đuôi và không đuôi, chim và một số côn trùng. Tương đối gần đây đã phát hiện được ở tảo Acetabularia (Callan và Lloyd 1960; Morgan 2002; Gall et al. 2004).,  Nhiều khi kích thước của nó khổng lồ đến mức có thể được phân lập từ nhân của tế bào trứng ở túi mầm bằng cách thủ công hoàn toàn nhờ kẹp hoặc kim.

**Cấu trúc**
 Mỗi trục của một cái "chổi đèn" bản chất là tập hợp các nhiễm sắc thể bất hoạt, từ trục này các cặp vòng bên (tương ứng với các "sợi" của bàn chải) kéo dài ra thành "chổi". Mỗi "sợi" bàn chải như vậy được phủ bởi lớp ribônuclêôprôtêin (RNP) làm cho các vòng bên này dày hẳn ra, dễ nhìn thấy được bằng kính hiển vi quang học bình thường.- Như vậy, trục của "chổi" chủ yếu là DNA gồm nhiều nhiễm sắc tử (chromatide), còn "sợi" của "chổi" như một ma trận RNP phân cực bao phủ (hình 2).- Tập hợp ma trận RNP này là kết quả của phiên mã nhiều lần, tạo ra nhiều RNA, kết hợp với prôtêin. Trong tế bào trứng của chim, sự hình thành nhiễm sắc thể chổi đèn được coi là sự ngưng tụ các nhiễm sắc thể neo trên bề mặt của một cấu trúc gọi là thể nhân trung tâm (karyosome hoặc karyosphere). Ở chim chẳng hạn như loài cút Nhật Bản (C. coturnix japonica), nhiễm sắc thể này ở noãn được ngưng tụ thành karyosphere, nhưng vẫn được phiên mã mà không mất tính hình thái riêng của chúng (Krasnoyova et al., 2012)., 

**Vai trò**
 Nhiễm sắc thể chổi đèn không phải là dạng bất thường như là dạng nhiễm sắc thể đột biến, hoặc như là kết quả bất thường của nội nhân đôi, bởi vì loại nhiễm sắc thể này vẫn có thể phiên mã và có nhiều trong túi tế bào mầm của noãn thuộc nhiều loài động vật có xương sống, động vật không xương sống và ở cả các tế bào bình thường của tảo Acetabularia. Ở một số tế bào của người cũng có cấu trúc này.- Tuy nhiên, nó cũng không phải là cấu trúc bắt buộc, bởi vì rất nhiều tế bào không có, có thể là do nó không đóng vai trò thiết yếu trong quá trình giảm phân. Đáng chú ý là có xuất hiện nhiễm sắc thể này ở tinh trùng người và sự xuất hiện nó được giả thuyết rằng là cần thiết và phải có quá trình "tái lập trình" để đưa nhiễm sắc thể đó chuyển sang trạng thái chổi đèn.

**Nguồn trích dẫn**
Thể loại:Nhiễm sắc thể
Thể loại:Di truyền học
Perceval Doria

Tập tin: Perceval Doria.jpg|nhỏ|phải|Tác phẩm Felon cor ai et enic của Perceval Doria trong giấy troubadour MS a1. Hiện nay nó được lưu trữ tại Biblioteca Estense ở Modena. Tờ giấy này được tạo ra vào năm 1589
Perceval Doria (khoảng 1195 - 1264) là một người lãnh đạo quân đội và hải quân trong thế kỷ 13 đến từ Genoa. Là một Ghibelline, ông là thành viên của Hohenstaufen tại Ý và phục vụ Hoàng đế Frederick II và Manfred của Sicilia cũng như cha sơ của Romagna, vùng đất Ancona và Đất công tước Spoleto.
Ông có lẽ là một thành viên của gia đình Doria, những người mà họ của gia đình ban đầu là D'Oria hay da Otranto. Giữa 1228 và 1243, ông có vẻ là một thành viên của podestà của các thành phố Provençal và bắc Ý như Arles, Avignon, Asti và Parma. Trong năm 1255, Manfred của Sicilia chỉ định ông thành một vị tướng đại biện của Ancona và 1295 là tại Romagna. Với quan hệ với Giáo hoàng Urban IV, Doria đã bị ép buộc để đặt Spoleto trong súng đạn và kiếm vào 1259. Vào năm 1264, Doria lãnh đạo một quân đội nhỏ gồm Saracen và người Đức chống lại Charles của Anjou, người thách thức ngai vàng của Manfred. Trong cuộc hành quân tiếp theo Doria chết đuối trên sông Nera di Narco gần Arrone với ngựa của ông.
Doria cũng là một troubadour thuộc trường phái Sicilia, sáng tác hai bản canso trong tiếng Occitan cũng như hai bài thơ trong tiếng Ý. Trong bài thơ Felon cor ai et enic (được sáng tác vào năm 1258 hay 1259), ông ca ngợi sự dũng cảm và tính hào hiệp của Manfred. Bài thơ tiếng Occitan khác của Doria là một tenso có tên Per aquest cors, del teu trip, sáng tác với Felip de Valenza

**Chú thích**

**Tham khảo**
Bertoni, Giulio. I Trovatori d'Italia: Biografie, testi, tradizioni, note. Rome: Società Multigrafica Editrice Somu, 1967 1915. 
*Riquer, Martín de. Los trovadores: historia literaria y textos. 3 vol. Barcelona: Planeta, 1975. 
*Siberry, Elizabeth. Criticism of Crusading, 1095–1274. Oxford: Clarendon Press, 1985. 0-19-821953-9.- Zeitschrift für romanische Philologie, Band VII, Seiten 221-223, Professor an der Universität Strassburg Dr. Gustav Gröber, Max Pfister, Verlag Max Niemeyer, Halle 1883. 10032861 
Thể loại:Mất năm 1264
Thể loại:Troubadour
Thể loại:Nhà thơ Ý
Thể loại:Nhà soạn nhạc Ý
Thể loại:Nhà thơ trường phái Sicilia
Thể loại:Sinh thập niên 1190
Thể loại:Nam soạn nhạc
Thể loại:Người từ Genova
Ngôn ngữ tại Nga

Ngôn ngữ tại Nga bao gồm rất nhiều ngôn ngữ khác nhau. Có 35 ngôn ngữ khác nhau được coi là ngôn ngữ chính thức ở các khu vực khác nhau của Nga, cùng với tiếng Nga. Có hơn 100 ngôn ngữ thiểu số được nói ở Nga ngày nay.

**Lịch sử**
Tiếng Nga là ngôn ngữ chính thức duy nhất của Đế quốc Nga tồn tại cho đến năm 1917. Trong thời kỳ Liên Xô, chính sách đối với các ngôn ngữ của các nhóm dân tộc khác đã dao động trong thực tế. Quốc gia này đã giúp phát triển bảng chữ cái và ngữ pháp cho các ngôn ngữ khác nhau trên cả nước mà trước đây không có dạng viết. Mặc dù mỗi nước cộng hòa cấu thành có ngôn ngữ chính thức riêng, vai trò thống nhất và vị thế vượt trội được dành cho tiếng Nga.
Nga đã mất vị thế trong nhiều nước cộng hòa mới phát sinh sau khi Liên Xô tan rã năm 1991. Tuy nhiên, ở Nga, tình trạng thống trị của ngôn ngữ Nga vẫn tiếp tục. Ngày nay, 97% học sinh trường công lập của Nga chỉ được học hoặc chủ yếu bằng tiếng Nga, mặc dù Nga được tạo thành từ khoảng 80% dân tộc Nga.

**Ngôn ngữ chính thức**
Mặc dù tiếng Nga là ngôn ngữ chính thức duy nhất của Liên bang Nga, nhưng có một số ngôn ngữ được công nhận chính thức khác trong các thực thể địa phương khác nhau của Nga – điều 68 của Hiến pháp Nga chỉ cho phép các nước cộng hòa của Nga thiết lập các ngôn ngữ chính thức khác với tiếng Nga. Đây là danh sách các ngôn ngữ được công nhận là chính thức trong hiến pháp của các nước cộng hòa thuộc Nga:

**Xem thêm**
 Tiếng Nga- Tiếng Ukraina

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Chính sách ngôn ngữ
Nhút nhát

Nhút nhát (shyness, diffidence; hay là thiếu tự tin, tự ti, e dè, ngại ngùng, ngượng ngịu hay rụt rè, mắc cỡ) là cảm giác e sợ, lúng túng, vụng về khi ở xung quanh những người khác. Điều này thường xảy ra khi người ta được đặt vào một môi trường mới hay với những người không quen. Sự nhút nhát ở mức độ nặng có thể gây ra hội chứng sợ xã hội.

**Tham khảo**

**Đọc thêm**
 isbn=978-0-333-77371-0- year=1986 - issue=7- page= 430 - isbn=978-1-78125-263-5 - isbn=978-0142001899 - isbn=9780201550184 

**Liên kết ngoài**
 Shyness-  Lynn Henderson and Philip Zimbardo: "Shyness". Entry in Encyclopedia of Mental Health, Academic Press, San Diego, CA (in press)-  Liebowitz Social Anxiety Scale (LSAS-SR)
Thể loại:Quan hệ cá nhân
Thể loại:Trạng thái cảm xúc
Chủ tịch Hội đồng Liên bang Nga

Chủ tịch Hội đồng Liên bang Nga (Председатель Совета Федерации Федерального собрания Российской Федерации) hoặc đơn giản là Chủ tịch Thượng viện Nga (спикер) là viên chức chủ trì Thượng viện của quốc hội Liên bang Nga. Đây là vị trí cao thứ ba, sau tổng thống và thủ tướng, trong chính phủ Nga. Trong trường hợp không có khả năng của Tổng thống và Thủ tướng, Chủ tịch Hội đồng Liên đoàn trở thành Quyền Tổng thống Nga.

**Lệnh bầu cử**
Chủ tịch được bầu bởi các thành viên của Hội đồng Liên đoàn trong số họ. Đó là, vị trí được nắm giữ bởi một trong những thành viên của Hội đồng Liên đoàn. Cuộc bầu cử được tổ chức bằng cách bỏ phiếu kín bằng cách sử dụng phiếu bầu. Hội đồng Liên đoàn có thể quyết định tiến hành bỏ phiếu kín bằng hệ thống điện tử.
Chủ tịch Hội đồng Liên đoàn được bầu cho nhiệm kỳ quyền hạn của mình với tư cách là thành viên của Hội đồng Liên đoàn.
Đề cử cho chức danh Chủ tịch Hội đồng Liên đoàn được đề xuất bởi các thành viên của Hội đồng Liên đoàn. Mỗi thành viên của Hội đồng Liên đoàn chỉ có quyền đề xuất một ứng cử viên. Một cuộc thảo luận được tổ chức cho tất cả các ứng cử viên đã đồng ý điều hành, trong thời gian đó họ phát biểu tại cuộc họp và trả lời các câu hỏi từ các thành viên của Hội đồng Liên đoàn. Sau khi thảo luận, phòng phê duyệt danh sách các ứng cử viên để bỏ phiếu.
Một ứng cử viên được coi là được bầu nếu, do kết quả bỏ phiếu, ông đã nhận được hơn một nửa số phiếu của tổng số thành viên của Hội đồng Liên đoàn. Nếu có nhiều hơn hai ứng cử viên được đề cử vào vị trí Chủ tịch Hội đồng Liên đoàn và không ai trong số họ nhận được số phiếu cần thiết, vòng bỏ phiếu thứ hai được tổ chức cho hai ứng cử viên nhận được số phiếu cao nhất.

**Danh sách chủ tịch**

**Xem thêm**
 Duma Quốc gia

**Tham khảo**
Thể loại:Chính phủ Nga
Đuổi bắt

Trẻ em chơi đuổi bắt
Đuổi bắt (tiếng Anh: tag) là một trò chơi từ lâu đời trên thế giới. Một hay nhiều người đuổi những người khác và cố gắng bắt lấy họ bằng cách chạm vào người. Người bị bắt sẽ thua cuộc và phải đổi lại, đi bắt người kia.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Trò chơi trẻ em
Bịt mắt bắt dê

Phụ nữ chơi bịt mắt bắt dê năm 1803
Bịt mắt bắt dê  (tiếng Anh: blind man's bluff) là một biến thể của trò chơi đuổi bắt, trong đó một người chơi sẽ bị bịt mắt và cố gắng bắt những người khác trong một phạm vi sân chơi giới hạn. Người bị bắt sẽ thua cuộc và phải thế chỗ cho người bắt.

**Đồng dao**
Một bầy trẻ nhỏ
Bịt mắt bắt dê
Dê vấp bờ hè
Ngã kềnh bốn vó
Mọi người cười rộ
Cố đuổi vòng quanh
Dê chạy thật nhanh
Túm ngay một chú

**Hình ảnh**

**Tham khảo**
+ Bịt mắt bắt dê được cho là có từ thời Hy Lạp cổ đại. 
+ Được biết đến rộng rãi từ thời Tudor (1485 - 1603) ở Anh. Đây là trò chơi giải trí của các đại thần của nhà nhà vua Henry VIII. 
+ Ở Việt Nam, bịt mắt bắt dê là trò chơi dân gian quen thuộc từ bao thế hệ.

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Trò chơi trẻ em
Những chấn thương và cái chết liên quan đến nhà vệ sinh

A toilet.
Đã có nhiều chấn thương và cái chết liên quan đến nhà vệ sinh trong suốt lịch sử và cũng trong các truyền thuyết đồn đại trong dân chúng.

**Chấn thương do tai nạn**
Có trường hợp trẻ nhỏ và trẻ mới tập đi bị rơi vào nhà vệ sinh và chết đuối. Nhưng đã có nhiều thiết bị an toàn để giúp ngăn ngừa xảy ra tai nạn như vậy. Các cậu bé có thể gặp phải chấn thương bộ phận sinh dục nếu ghế vệ sinh rơi xuống trong khi đang đứng trước toilet. Chấn thương ở người lớn bao gồm bầm tím mông, xương đuôi và trật khớp hông do không chú ý khi ngồi trên vành bồn cầu mà ghế ngồi thì không vững. Chấn thương cũng có thể xảy ra khi bị véo do ghế nhựa xoạc ra hoặc do mảnh vỡ chọc từ ghế gỗ, hoặc là nhà vệ sinh tự đổ sập xuống dưới sức nặng của người dùng. Các bể chứa nước bằng gang cũ nằm ở cao tách ra khỏi tường khi dây xích được kéo để xả, gây thương tích cho người sử dụng. Giải thưởng Ig Nobel về Sức khỏe Cộng đồng năm 2000 được trao cho ba bác sĩ đến từ Bệnh viện Glasgow Western Infirmary cho báo cáo năm 1993 về các thương tích thường gặp lên mông do sập nhà vệ sinh. Hơn thế nữa, chấn thương cũng xảy ra với những người đứng trên bệ toilet để cho tiện và bị trượt ngã. Cũng có những trường hợp người trượt trên sàn phòng tắm ướt hoặc từ bồn tắm và nằm dài lên đó.
Chấn thương liên quan đến nhà vệ sinh rất phổ biến, ước tính lên tới 40.000 ca chấn thương ở Mỹ mỗi năm.  Trong quá khứ, con số này còn cao hơn nhiều, do nguyên liệu để làm ra giấy vệ sinh. Điều này được mô tả trong một quảng cáo Northern Tissue năm 1935 về loại giấy vệ sinh splinter-free (không có mãnh vụn). Vào năm 2012, 2,3 triệu nhà vệ sinh ở Hoa Kỳ và khoảng 9,400 ở Canada bị thu hồi do cơ chế xả nước áp lực bị lỗi có nguy cơ nỗ tung.

**Tham khảo**
Thể loại:Nguyên nhân tử vong
Thể loại:Nguy hiểm
Thể loại:Nhà vệ sinh
Thể loại:Thành tựu đoạt giải Ig Nobel
Chủ tịch Duma Quốc gia

Chủ tịch Duma Quốc gia của Hội đồng Liên bang Nga (Председатель Государственной Думы Федерального собрания Российской Федерации), hoặc đơn giản là Chủ tịch Hạ viện Nga (Спикер Палаты представителей Российской Федерации) là viên chức chủ trì của hạ viện của quốc hội Nga. Trách nhiệm của ông bao gồm giám sát công việc hàng ngày của Duma Nhà nước chủ trì và duy trì trật tự tại các phiên họp thường kỳ của quốc hội. Diễn giả cũng chủ trì Hội đồng Duma bao gồm đại diện của tất cả các đảng của quốc hội và xác định chương trình nghị sự lập pháp.
Chủ tịch của Duma có thể can thiệp và bày tỏ quan điểm của mình nhưng được cho là không thiên vị trong các hoạt động của mình tại các phiên họp thường kỳ của quốc hội.

**Lịch sử**
Vị trí Chủ tịch của Duma Quốc gia được thành lập vào năm 1906, khi Duma Quốc gia của Đế quốc Nga được thành lập. Chủ tịch đầu tiên là Serge Muromtsev. Vị trí này tồn tại trong 11 năm, trong đó năm người giữ vị trí này. Nó đã bị bãi bỏ cùng với Duma Quốc gia sau Cách mạng Nga.
Nó đã được khôi phục sau 76 năm, sau khi Liên Xô tan rã và cuộc khủng hoảng hiến pháp năm 1993. Chủ tịch đầu tiên của Duma Quốc gia sau khi khôi phục lại bài viết là Ivan Rybkin.
Kể từ tháng 1 năm 1995, diễn giả của Duma Quốc gia cũng là thành viên của Hội đồng Bảo an Liên bang Nga.
Chủ tịch hiện tại Vyacheslav Volodin đã được bầu vào ngày 5 tháng 10 năm 2016.

**Danh sách chủ tịch Duma**

**Xem thêm**
 Duma Quốc gia

**Chú thích**
Thể loại:Quốc hội Nga
Thể loại:Nga
Thể loại:Chính trị Nga
Thể loại:Duma Quốc gia Nga
Anh Tú (sinh 1962)

Anh Tú (20 tháng 1 năm 1962 – 20 tháng 12 năm 2018), tên khai sinh là Phạm Anh Tú, là một diễn viên và đạo diễn sân khấu người Việt Nam. Ông được biết đến qua nhiều vai diễn trong các vở kịch như Vũ Như Tô, Macbeth, Rừng trúc. Ông tham gia lĩnh vực truyền hình và điện ảnh từ thập niên 1990 với các phim như Của để dành, Đàn trời, Ánh sáng trước mặt.

**Tiểu sử**
Anh Tú, tên khai sinh là Phạm Anh Tú, sinh ngày 20 tháng 1 năm 1962 tại Phú Xuyên, Hà Nội, là con cả trong một gia đình có ba anh em trai. Ông tốt nghiệp khoa diễn viên năm 1981 tại trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội. Sau khi Nhà hát Tuổi trẻ được thành lập, nghệ sĩ nhân dân Phạm Thị Thành (lúc này là phó giám đốc nhà hát) mở cuộc thi tuyển sinh. Anh Tú đã trúng tuyển khóa đầu tiên cùng Lê Khanh, Lan Hương, Minh Hằng, Chí Trung. Khi công tác tại nhà hát, Anh Tú được khán giả biết đến với nhiều vai diễn sân khấu như Trần Cảnh trong Rừng trúc (Nguyễn Đình Thi), Macbet trong Macbeth (Shakespeare), Tể tướng trong Âm mưu và tình yêu (Sile), Vũ Như Tô trong Vũ Như Tô (Nguyễn Huy Tưởng).  Ông còn gây ấn tượng với khán giả qua nhiều vai diễn truyền hình trong các bộ phim như Của để dành, Đàn trời, Chiều ngang qua phố cũ, Ánh sáng trước mặt. Ông cũng từng từ chối nhiều vai diễn truyền hình để tập trung cho công việc sân khấu.
Ngoài vai trò diễn viên, sau khi tốt nghiệp Khoa Đạo diễn tại trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh năm 2004, Anh Tú đã dàn dựng thành công nhiều vở diễn chính kịch, được giới chuyên môn đánh giá cao như Lâu đài cát, Tai biến, Biệt đội báo đen, Bão tố Trường Sơn. Từ năm 1997 đến năm 2013, ông giữ chức Trưởng đoàn Kịch I Nhà hát Tuổi trẻ. Năm 2013, ông được bổ nhiệm Phó Giám đốc phụ trách nghệ thuật của Nhà hát Kịch Việt Nam. Đến ngày 3 tháng 4 năm 2018, ông được bổ nhiệm làm Quyền Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam.
Năm 2008, ông đoạt giải Đạo diễn xuất sắc tại Liên hoan Sân khấu thử nghiệm toàn quốc lần thứ nhất. Năm 2015, ông đoạt giải Đạo diễn xuất sắc tại Cuộc thi Nghệ thuật Sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc. Anh Tú đã được nhà nước Việt Nam tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú vào năm 2001, danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân và Huân chương Lao động hạng Nhì vào năm 2016. Ngày 20 tháng 12 năm 2018, ông qua đời tại Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương, thành phố Hà Nội, hưởng dương 56 tuổi.

**Đời tư**
Hai người em trai của ông đều lập gia đình sớm. Nhưng ông ngoài 40 tuổi mới lập gia đình với vợ sinh năm 1974. Vợ chồng nghệ sĩ Anh Tú quen nhau qua một người bạn họa sĩ. Sau 6 tháng tìm hiểu, hai người tiến tới hôn nhân. Hai người có với nhau 1 người con trai sinh năm 2004.

**Tác phẩm**

**Khen thưởng**
 Huân chương Lao động hạng Nhì.- Huân chương Lao động hạng Ba.

**Tham khảo**
Thể loại:Người Hà Nội
Thể loại:Nam diễn viên sân khấu Việt Nam
Thể loại:Nam diễn viên Việt Nam thế kỷ 20
Thể loại:Nam diễn viên Việt Nam thế kỷ 21
Thể loại:Nghệ sĩ nhân dân Việt Nam
Thể loại:Nam diễn viên truyền hình Việt Nam
Thể loại:Người họ Phạm tại Việt Nam