Karuta

Tập tin:Hyakuninisshu_001.jpg|phải|nhỏ|Bài lá karuta in thơ trong tập Ogura Hyakunin Isshu
là bài lá truyền thống của Nhật Bản. Loại bài lá này do các thương nhân Bồ Đào Nha du nhập đến Nhật Bản vào giữa thế kỷ 16 khi Francisco Xavie đặt chân đến Nhật Bản mang theo bộ bài Tây, từ đó từ Karuta được sử dụng để gọi chung cho tất cả các bộ bài. Người Nhật Bản cũng có bộ bài riêng và trước kia chỉ được giới quý tộc chơi. Bộ bài Karuta được chia thành hai loại, một là có nguồn gốc từ bài lá của Bồ Đào Nha và hai là từ trò chơi Eawase. Có người cho rằng, bộ bài Karuta thuần túy được đầu tiên phát minh tại một thị trấn thuộc quận Miike, tỉnh Chikugo vào khoảng cuối thế kỷ 16. Tòa tưởng niệm Miike Karuta tọa lạc tại thành phố Ōmuta, Hokkaido là bảo tàng thành phố duy nhất ở Nhật Bản chú trọng về lịch sử của karuta. Bài lá Trung Hoa và domino xuất hiện tại Nhật Bản ít nhất từ cuối thế kỷ 18 cho đến đầu thế kỷ 20..Các loại trò chơi này đã ảnh hưởng đến những thể loại trò chơi sử dụng bộ bài Hanafuda.
Ý tưởng cơ bản của bất kỳ trò chơi thuộc Eawase karuta là để có thể nhanh chóng tìm ra lá bài từ một số thẻ cho trước, và lấy thẻ nhanh hơn đối thủ. Có nhiều loại bài lá khác nhau có thể sử dụng để chơi karuta. Có thể sử dụng hai bộ bài cơ bản để chơi trò chơi này.
Hai loại bộ bài Eawase karuta thường thấy là uta-garuta và iroha-karuta. Trong uta-garuta, người chơi cố gắng tìm thấy hai dòng cuối cùng của bài thơ waka nối với ba dòng thơ đầu tiên đã được ngâm. Người chơi thường có thể xác định một bài thơ bằng âm tiết thứ nhất hoặc thứ hai. Những bài thơ trong trò chơi này được lấy từ nihongo|Ogura Hyakunin Isshu
Bách nhân nhất thủ và thường được chơi vào dịp năm mới của Nhật Bản.
Bất cứ ai có thể đọc hiragana có thể chơi iroha-karuta. Với loại này, lá bài torifuda thông thường được minh họa bằng một hình vẽ với một âm tiết kana ở một góc của lá bài. Lá bài yomifuda tương ứng minh họa câu tục ngữ có liên quan tới hình vẽ và âm tiết kana đầu tiên được minh họa trên lá torifuda. Karuta thường được trẻ em bậc tiểu học và trung học chơi, như một bài tập giảng dạy. Mặc dù có rất nhiều thể loại trò chơi Karuta được liệt kê ở dưới đây, trong thực tế bất kỳ loại thông tin bao gồm hình dạng, màu sắc, từ trong tiếng Anh, hình minh họa nhỏ,... được thể hiện trong lá bài.

**Các bộ Karuta bắt nguồn từ Bồ Đào Nha**

**Komatsufuda**
Bộ Komatsufuda.
Bộ bài bản xứ Nhật Bản đầu tiên là nihongo|Tenshō karuta|天正かるた
 được đặt tên theo thời kì Tenshō (1573-1592).  Đây là bộ bài 48 lá với 10 lá thiếu giống như bộ bài Bồ Đào Nha vào thời kì đó. Nó giữ bốn chất của Latin gồm bích, cơ, chuồn/nhép, rô cùng với ba lá bài hình là hoàng tử (J), hoàng hậu (Q) và vua (K). Năm 1633, Mạc phủ Tokugawa cấm loại bài lá này, buộc các nhà sản xuất Nhật Bản thiết kế lại hoàn toàn loại bài lá này. Do chính sách bế quan tỏa cảng Sakoku, karuta đã phát triển tách biệt với thế giới. Để che giấu do sự bài trừ bài lá bắt nguồn từ Bồ Đào Nha, các nhà sản xuất các lá bài được thiết kế rất trừu tượng được gọi là mekuri karuta. Vào giữa thế kỷ 20, tất cả mekuri karuta rơi vào quên lãng ngoại trừ nihongo|Komatsufuda|小松札
được sử dụng để chơi Kakkuri, một trò chơi đối đầu bắt nguồn từ Yafune, tỉnh Fukui.

**Unsun Karuta**
Bộ Unsun karuta.
Bộ うんすんカルタ được phát triển vào cuối thế kỷ 17. Nó có năm chất với 15 bậc mỗi chất và tổng cộng có 75 lá. Có sáu bậc là lá bài hình. Bộ bài của Bồ Đào Nha sử dụng con rồng trên lá át. Còn bộ Unsun Karuta tách riêng lá át và lá rồng. Thứ tự lá hội đồng thay đổi phụ thuộc vào bộ lá chủ có giống Ombre hay không. Bộ Guru mới sử dụng vòng xoay (mitsudomoe) để điểm nút. Unsun Karuta vẫn được sử dụng tại Hitoyoshi, tỉnh Kumamoto để chơi hachinin-meri, một trò chơi có nguồn gốc từ Guritipau, một thể loại giống Ombre.

**Kabufuda**
Bộ Kabufuda.
là một biến thể từ mekuri karuta nhưng tất cả các chất được làm đồng nhất. Nó được dùng trong trò chơi cờ bạc như Oicho-Kabu. Bộ bài gồm có 40 lá với thiết kế tượng trưng cho số 1 đến 10. Mỗi số có 4 lá và lá số 10 (Jack) là lá bài hình duy nhất.

**Harifuda và Hikifuda**
Trò chơi cờ bạc