Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Enda Kenny

Enda Kenny (tiếng Ireland: Éanna Ó Coinnigh; sinh ngày 24 tháng 4 năm 1951) là một chính trị gia người Ireland, lãnh đạo của đảng Fine Gael kể từ năm 2002, và Thủ tướng chính phủ Ireland kể từ tháng 3 năm 2011. Ông cũng là Bộ trưởng quốc phòng Ireland kể từ ngày 06 tháng 5 năm 2016. Ông giữ hai nhiệm kỳ Phó chủ tịch Đảng nhân dân châu Âu và là Bộ trưởng Du lịch và Thương mại Ireland giai đoạn 1994-1997.
Kenny đã là một Teachta Dála (TD) cho Mayo kể từ năm 1975, sau khi kế vị cha ông Henry Kenny.  Ông hiện là TD phục vụ lâu nhất trong Dail Éireann, khiến ông là Đức Cha đương nhiệm của Dail.
Kenny đã lãnh đạo Fine Gael trước cuộc tổng tuyển cử năm 2011. Sau đó ông làm trung gian thỏa thuận với Công đảng và thành lập một chính phủ liên hiệp vào ngày 9 tháng 3 năm 2011. Sau hai tháng đàm phán sau cuộc bầu cử năm 2016, một thỏa thuận đã đạt được với một chính phủ thiểu số do Fine Gael lãnh đạo, và Kenny đã tái bầu làm Taoiseach vào ngày 06 tháng 5 năm 2016. Ông là người đầu tiên Taoiseach từ Fine Gael kể từ khi John Bruton 1994-1997, lãnh đạo Fine Gael đầu tiên giành chính quyền trong cuộc bầu cử kể từ Garret FitzGerald vào năm 1982, và Fine Gael Taoiseach đầu tiên để duy trì chức vụ này sau một cuộc tổng tuyển cử.

**Tiểu sử**
Enda Kenny sinh năm 1951 ở Derrywash, Islandeady, gần Castlebar, hạt Mayo, là con thứ ba của gia đình năm con của Mary Eithne (McGinley) và Henry Francis Kenny. Ông học tại địa phương tại trường quốc gia St Patrick, Cornanool và tại St Gerald's College, Castlebar. Ông đã học St Patrick's College of Education, Dublin, đạt tiêu chuẩn một thầy giáo quốc gia và sinh viên học giai đoạn hai (undergraduate) tại University College Galway. Ông đã làm giáo viên phổ thông trong bốn năm.

**Chú thích**
Thể loại:Thủ tướng Ireland
Sốt Haverhill

Bệnh sốt Haverhill hay còn gọi là sốt do chuột cắn với căn nguyên là Streptobacillus moniliformis được mô tả tại Ấn Độ 2000 năm trước và nó là bệnh phổ biến hơn Sodoku. Năm 1926, Streptobacillus moniliformis được xác định là nguyên nhân gây bệnh tại thị trấn Haverhill, bang Massachusetts. Đây là một trong hai hình thức phổ biến của bệnh sốt chuột cắn (RBF).

**Dịch tễ**
Streptobacillus moniliformis là trực khuẩn gram âm, ưa khí, không di động, không có vỏ bao, đa hình thể. Chúng thường có hình cầu, hình oval, hình thoi, trong một số trường hợp chúng cuộn thành hình khối. Chúng được tìm thấy trong mũi hầu của chuột. Bệnh xuất hiện rải rác ở một số các gia đình nghèo. Sốt Haverhill có thể thấy ở các vùng khác nhau trên thế giới nhưng hay gặp nhất là ở Mỹ và đôi khi gặp ở châu Âu.
Sự lây truyền sang người trực tiếp thông qua vết cắn hoặc vết cào của chuột và bởi ăn các thức ăn chưa được nấu chín hoặc nguồn nước có lẫn nước tiểu của chuột bị bệnh, hoặc gián tiếp thông qua việc tiếp xúc giữa bàn tay không được bảo vệ với các con chuột bị ốm, chết trong phòng thí nghiệm. Streptobacillus moniliformis có thể xâm nhập vào người qua da lành.

**Lâm sàng**
Thời gian ủ bệnh từ 3-10 ngày. Bệnh xuất hiện đột ngột với hội chứng nhiễm trùng, biểu hiện sốt cao trên 400C, gai rét, đau đầu. Khi Streptobacillus moniliformis lây qua đường tiêu hóa, bệnh nhân sẽ có các triệu chứng của đường tiêu hóa như: buồn nôn, nôn. Đau cơ, đau khớp có thể xuất hiện với đặc điểm đau di chuyển từ khớp này sang khớp khác. Trong suốt quá trình mắc bệnh, hội chứng nhiễm trùng xuất hiện dai dẳng, gián đoạn.
Triệu chứng trên da với biểu hiện các ban xuất huyết ở gan bàn chân, gan bàn tay. Một nửa số bệnh nhân có biểu hiện như viêm khớp dạng thấp hoặc viêm khớp nhiễm trùng không đối xứng, tập trung ở các khớp lớn. Biểu hiện sốt sẽ giảm dần sau 3-5 ngày thậm chí không cần điều trị kháng sinh, các biểu hiện của khớp cũng biến mất trong khoảng 10-14 ngày. Biến chứng: viêm nội tâm mạc, nhồi máu cơ tim, viêm màng ngoài tim, viêm phổi, viêm màng não, hội chứng thiếu máu.
Ở người, sốt do chuột cắn gây ra bởi Streptobacillus moniliformis được chẩn đoán thông qua cấy máu, dịch khớp, dịch rỉ từ vết thương. Phụ thuộc vào môi trường nuôi cấy, vi khuẩn có thể mọc đơn độc hoặc thành từng chuỗi. S.moniliformis phát triển khó và phải được nuôi cấy trong môi trường có 20% huyết thanh, máu hoặc dịch cổ trướng. Phương pháp gây nhiễm cho động vật gặm nhấm cũng được sử dụng trong chẩn đoán, chẩn đoán bằng huyết thanh.

**Tham khảo**
  Hà Nội: Nhiều bệnh nhân phải nhập viện vì chuột cắn-  Bắt chuột để ăn, chuột cắn sốt li bì-  Nhiều người nhập viện vì bị chuột cắn, nhiễm bệnh Sodoku
Thể loại:Bệnh
Chim Sẻ Đi Nắng

Nguyễn Đức Bình (sinh ngày 1 tháng 6 năm 1996 tại Tân Lập, Đan Phượng, Hà Nội), được biết đến với biệt danh Chim Sẻ Đi Nắng, là một người chơi trò chơi Age of Empires (AOE hay Đế chế) chuyên nghiệp tại Việt Nam. Anh tốt nghiệp Trường Đại học Mỏ – Địa chất khoa Công nghệ thông tin. Chim Sẻ Đi Nắng được đánh giá là game thủ Đế chế xuất sắc nhất Việt Nam.

**Cuộc đời và sự nghiệp**
 Chim Sẻ Đi Nắng bắt đầu chơi AOE từ cấp hai, khoảng lớp 7, lớp 8. - Năm 2014, Nguyễn Đức Bình đi thi Đại học đạt kết quả môn Toán: 6,75; môn Lý: 6,5; môn Hóa: 6, trượt nguyện vọng 1 là Học viện tài chính. Sau đó anh theo học khoa Công nghệ thông tin trường Đại học Mỏ địa chất và đã tốt nghiệp.- Năm 2019, Chim Sẻ Đi Nắng rời bỏ GameTV là công ty anh đã gắn bó 10 năm, tách ra lập clan riêng có tên Sparta. Cũng trong năm ấy, anh là streamer đứng ở vị trí số 1 thế giới trên nền tảng Facebook Gaming theo thống kê của IDGConsulting (tháng 10 năm 2019, Chim Sẻ Đi Nắng lập kỷ lục có 126.086 người theo dõi đồng thời livestream). Anh đã có tổng cộng 20,6 triệu giờ xem stream (tính đến năm 2019).

**Đời tư**
Ngày 16 tháng 11 năm 2020, Chim Sẻ Đi Nắng kết hôn với Phùng Mỹ Hằng. Cô sinh năm 1991, là một nhà báo làm việc tại Hà Nội.

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Sinh tại Hà Tây
Thể loại:Người họ Nguyễn tại Việt Nam
Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Mỏ - Địa chất Hà Nội
Thể loại:Thần đồng
Thể loại:Người chơi trò chơi Việt Nam
Thể loại:Age of Empires
Nguyễn Đức Bình

Nguyễn Đức Bình có thể là những người sau
*Nguyễn Đức Bình, Giáo sư triết học, Nhà giáo Nhân dân, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị khóa VII, VIII, nguyên Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, nguyên Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh. 
*Chim sẻ đi nắng, thần đồng game Đế chế Việt Nam.
*Nguyễn Đức Bình, Chánh án Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội (2012-2015)
Thể loại:Hệ thống cảnh báo

Thể loại:An toàn công cộng
Thể loại:Dụng cụ đo lường
Thể loại:Kỹ thuật hệ thống
Thể loại:Hệ thống công nghệ
Thể loại:An ninh quốc gia
Thể loại:Nguy hiểm
Diane Wilson

Diane Wilson sinh ra ở Quận Calhoun, Texas, là một nhà hoạt động môi trường, chống chiến tranh và nhà viết sách người Hoa Kỳ.

**Hoạt động**
Diane Wilson là thế hệ thứ tư của một gia đình đánh tôm. Bà đã theo đi đánh tôm dọc bờ biển Texas từ lúc 8 tuổi và trở thành thuyền trưởng lúc 24 tuổi.
Năm 1989, bà đọc một bài báo của hãng thông tấn Associated Press, nói quận mình có lượng phế thải độc nhiều nhất nước Mỹ. Wilson bắt đầu mở một chiến dịch chống lại tập đoàn nhựa Formosa, một tập đoàn công nghiệp hóa học đang xây một xưởng chế tạo PVC (polyvinyl chloride) gần quận của bà, với những chiến thuật bao gồm nhiều cuộc tuyệt thực và cả đánh chìm thuyền mình để gây sự chú ý đến vấn đề này. Năm 1994 bà đạt được thỏa hiệp "zero discharge" (nước được xử lý để dùng trở lại, không thải ra môi trường) từ Formosa và Alcoa.
Wilson cũng đã phản đối tại những buổi họp liên quan tới vụ tràn dầu Deepwater Horizon, cũng như đã phản đối để ủng hộ những nạn nhân của thảm họa Bhopal 1984 ở Bhopal, Ân Độ.
Năm 2005, một phim tài liệu được quay nói về bà ta, có tựa là Texas Gold.  Nó đạt được nhiều giải thưởng, bao gồm "phim tài liệu hay nhất" tại đại hội phim ngắn New York City.
Năm 2006, bà được vinh danh với giải thưởng Hành tinh xanh của quỹ Ethecon, cho "hơn 20 năm tranh đấu cho các vấn đề môi trường, thậm chí liều cả mạng sống của mình." 

**Thư mục**
 An Unreasonable Woman: A True Story of Shrimpers, Politicos, Polluters and the Fight for Seadrift, Texas by Diane Wilson- Holy Roller: Growing Up in the Church of Knock Down, Drag Out; or, How I Quit Loving a Blue-Eyed Jesus by Diane Wilson- Black Storm Comin'  by Diane Wilson

**Chú thích**
Thể loại:Nhà bảo vệ môi trường Hoa Kỳ
Thể loại:Nhà bảo vệ môi trường Mỹ
Thể loại:Nhân vật còn sống
OKO

250px
OKO (tiếng Nga: ОКО) là một phức hợp các tòa nhà chọc trời trong ở Trung tâm Kinh doanh Quốc tế Moscow ở Moskva.
Trên phần 16b một tòa nhà sẽ được xây dựng bao gồm một khách sạn ba sao, có 330 phòng, và một bãi đậu xe cho 3740 xe. Chiều cao khách sạn là 79 mét với 22 tầng. Khu nhà đậu xe có 14 tầng, trong đó 5 sẽ được ngầm; 9 tầng nổi có tổng chiều cao 44 mét.

**Tiến độ xây dựng**
Tính đến 15 tháng 10 năm 2012, tòa nhà 49 tầng đang được xây dựng. Và được trên tầng 13 ở trên mặt đất, tòa nhà 85 tầng đang được xây dựng và đạt đến tầng 11 ở trên mặt đất.
Tính đến ngày 06 tháng năm 2013, tòa nhà 49 tầng đang được xây dựng và đang trên tầng thứ 35 trên mặt đất, tòa nhà 85 tầng đang được xây dựng và đang trên tầng 40 ở trên mặt đất.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Official site
Thể loại:Công trình xây dựng tại Moskva
Thể loại:Nhà chọc trời Nga
Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước Thành phố Hồ Chí Minh

HFIC là tên viết tắt của Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước Tp.HCM, tống giám đốc là bà Phạm Thị Hồng Hà đồng thời là thành viên HĐTV. HFIC được Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh ký quyết định thành lập vào năm 2010.

**Lịch sử**
Tiền thân của Công ty Đầu tư tài chính Nhà nước Thành phố Hồ Chí Minh là Quỹ Đầu tư Phát triển Đô thị Thành phố Hồ Chí Minh (HIFU). Qua 13 năm hoạt động từ năm 1997 đến năm 2010, HIFU đã thực hiện tốt vai trò là một công cụ tài chính hữu ích của Thành phố Hồ Chí Minh trong việc huy động vốn, đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng kỹ thuật đô thị
Vào ngày 02 tháng 02 năm 2010, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh ban hành Quyết định số 576/QĐ-UBND về việc thành lập Công ty Đầu tư Tài chính nhà nước Thành phố Hồ Chí Minh tên viết tắt là HFIC, trên cơ sở kế thừa và phát huy hoạt động của HIFU, HFIC được Thành phố giao nhiệm vụ "tạo bước đột phá trong huy động vốn đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng đô thị".

**Đóng góp**
Trong giai đoạn 2010-2015, HFIC đã tài trợ tín dụng cho 136 dự án với tổng mức đầu tư 12.921 tỷ đồng cho các dự án an sinh xã hội phục vụ cho người dân tại Tp Hồ Chí Minh, trong đó vốn HFIC tài trợ là 5.906 tỷ đồng, bao gồm: 50 dự án hạ tầng kỹ thuật, 31 dự án y tế, 55 dự án giáo dục.
Ngoài việc tài trợ các sự án hạ tầng trọng điểm, HFIC cũng là doanh nghiệp đi đầu trong các hoạt động thiện nguyện, hoạt động xã hội trên địa bàn TP.HCM và nhiều địa phương như: tài trợ Cuộc thi Ý tưởng Khởi nghiệp Sáng tạo Startup Wheel, tài trợ học bổng giáo dục; chăm lo cho các gia đình chính sách, người có công với cách mạng; hỗ trợ vật chất, tinh thần cho cán bộ, chiến sĩ, nhân dân huyện đảo Trường Sa và nhà giàn DK1; đồng bào bị ảnh hưởng của thiên tai, các hộ gia đình nghèo, nạn nhân chất độc da cam, các em nhỏ, gia đình có hoàn cảnh khó khăn 
Tài trợ 2.000 Tỷ đồng cho chương trình tái định cư 12.500 Căn hộ tại khu đô thị Thủ Thiêm.
Đầu tư xây dựng trường mầm non công lập trên địa bàn TP.HCM với quy mô vốn HFIC tham gia là 1.000 tỷ đồng
Đầu tư dự án chống ngập - Hồ điều tiết Khánh Hội với quy mô vốn khoảng 600 tỷ đồng

**Dự án tiêu biểu**


**Giải thưởng**
Năm 2011 nhận thủ tướng chính phủ trao tặng bằng khen cho ông Phạm Phú Quốc tổng giám đốc công ty HFIC
*Năm 2010 – 2012 Tổng giám đốc Phạm Phú Quốc nhận bằng khen Doanh nhân thành phố Hồ Chính Minh tiêu biểu 2010 – 2012

**Chú thích**
Thể loại:Công ty Việt Nam
Thể loại:Doanh nghiệp nhà nước Việt Nam
Thể loại:Công ty dịch vụ tài chính
Thể loại:Công ty thành lập năm 2010
Santino Fontana

Santino Fontana (sinh ngày 21 tháng 3 năm 1982) là một diễn viên, đạo diễn, nhạc sĩ người Mỹ. Anh được biết đến rộng rãi với vai Greg trên chương trình truyền hình Crazy Ex-Girlfriend

**Tiểu sử**
Fonata được sinh ra ở Carlifornia. Anh là người Mỹ lai Ý, một phần Tây Ban Nha. Fonata tốt nghiệp trường trung học Richland tại Richland, Washington vào năm 2000. Anh tốt nghiệp Đại học Minnesota / Nhà hát Guthrie BFA diễn viên Chương trình đào tạo, lớp học của năm 2004.
Năm 2005, anh là một thành viên của Essentials, Fonatta đồng sáng tác nhạc kịch hài Perfect Harmony.
Năm 2006, anh đóng vai Matt trong Off-Broadway. Anh được trao giải nam diễn viên xuất sắc nhất tại Drama Desk Award 2010.
Năm 2013, anh đã lồng tiếng cho nhân vật Hoàng tử Hans trong bộ phim hoạt hình 3D "Frozen" của Walt Disney.
Năm 2015, anh được mời đóng vai Greg trong bộ phim Crazy Ex-Girlfriend

**Tham khảo**
Thể loại:Sinh năm 1982
Thể loại:Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Thể loại:Nam diễn viên điện ảnh Mỹ
Thể loại:Nam diễn viên sân khấu Mỹ
Thể loại:Nam diễn viên lồng tiếng Mỹ
Thể loại:Nhân vật còn sống
Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Minnesota
Thể loại:Người Mỹ gốc Ý
Thể loại:Người Mỹ gốc Bồ Đào Nha
Thể loại:Người Mỹ gốc Tây Ban Nha
Bi hài kịch

Tập tin:Tragic comic masks - roman mosaic.jpg|thumb|Mặt nạ bi hài kịch của kịch trường Hy Lạp cổ đại, tranh khảm trong Villa Adriana.
Bi hài kịch là một thể loại văn học kết hợp cả hai yếu tố bi và hài kịch. Trong văn học kịch, thuật ngữ thường có thể được dùng để chỉ một vở bi kịch với nội dung có chứa yếu tố gây hài nhằm làm giảm bớt tính u ám của tác phẩm, hoặc một chính kịch (bi) với kết thúc có hậu.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Bi hài kịch từ Hy Lạp cổ đại tới Shakespeare-  Kịch Anh hậu chiến tranh date = ngày 13 tháng 3 năm 2003
Thể loại:Bi kịch
Thể loại:Loại hình sân khấu
Thể loại:Giả tưởng
Thể loại:Thể loại hài
Thể loại:Thể loại văn học
Thể loại:Lịch sử sân khấu
Thể loại:Thể loại chính kịch
Thể loại:Nhân văn học
Thể loại:Sân khấu Hy Lạp cổ đại
Đội thể thao

Đội tuyển bóng đá quốc gia Bulgaria vào năm 2011
Hai đội, áo xanh và đen, thi đấu một trận khúc côn cầu trên cỏ
Đội thể thao là một nhóm các cá nhân chơi thể thao đồng đội cùng nhau. Số vận động viên trong một đội phụ thuộc vào môn thể thao. Cấp độ cao nhất của một đội thể thao là một đội thể thao chuyên nghiệp. Trong thể thao chuyên nghiệp, các vận động viên rất tài năng và được trả lương để thi đấu.
Trong lịch sử, các đội thể thao và các vận động viên đã từng là nghiệp dư. Mặc dù vậy, đến thế kỷ 20, một số đội thể thao và giải đấu trực thuộc của họ trở nên cực kỳ giá trị với giá trị tài sản ròng lên tới hàng triệu đô la. Năm 2017, Forbes đã đánh giá Dallas Cowboys là đội thể thao giá trị nhất thế giới với giá trị 4,2 tỷ đô la Mỹ. Một số môn thể thao cá nhân đã sửa đổi luật cho phép chúng có thể chơi theo đội.
Các đội thể thao thường có áo jersey cho người hâm mộ có thể nhận dạng cầu thủ. Các cầu thủ mặc jersey vì nhiều lý do. Nó có thể phụ thuộc vào vị trí của cầu thủ, lịch sử của số áo, các truyền thống mang tính đặc trưng của giải đấu, và nhiều hơn nữa.

**Xem thêm**
 Nhóm xã hội- Câu lạc bộ thể thao

**Tham khảo**
Thể loại:Thuật ngữ thể thao
Giải thưởng thường niên TVB cho Nam diễn viên chính xuất sắc nhất

Giải thường niên TVB cho Nam diễn viên chính xuất sắc nhất (TVB Anniversary Award for Best Actor) là một trong những hạng mục của Giải thưởng thường niên TVB được tổ chức hàng năm bởi TVB. Giải thưởng nhằm tôn vinh nam diễn viên diễn xuất xuất sắc trong các bộ phim truyền hình TVB trong năm. Nam diễn viên giành được giải này được xem là Thị Đế (TV King, 視帝).
Giải thưởng được trao lần đầu vào năm 1997 với tên "Best Performance by an Actor in a Drama" (最佳劇中男角演繹大獎). Tên của giải thưởng được thay đổi nhiều lần cho đến năm 2005 thì tên chính thức là "Best Actor in a Leading Role".

**Diễn viên giành giải và được đề cử**
Đây là danh sách top 3-8 diễn viên được đề cử tính từ năm 1997. Diễn viên giành giải được xếp đầu tiên và tô đậm.

**1990s**

**2000s**

**2010s**

**2020s**

**Kỷ lục**
 Nhiều giải thưởng nhất: La Gia Lương, Lê Diệu Tường, Quách Tấn An (3 giải)- Nhiều đề cử nhất: Âu Dương Chấn Hoa (22 lần), Trần Hào (22 lần),  Quách Tấn An (21 lần)- Diễn viên giành giải lớn tuổi nhất: Hạ Vũ (62 tuổi năm 2008)- Diễn viên được đề cử lớn tuổi nhất: Chung Cảnh Huy (68 tuổi năm 2005)- Diễn viên giành giải trẻ tuổi nhất: Cổ Thiên Lạc (29 tuổi năm 1999)- Diễn viên được đề cử trẻ tuổi nhất: Lâm Phong (23 tuổi năm 2002)

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 TVB.com (Official TVB site)- Birthday.TVB.com date=2009-11-20  (Official awards site)
Thể loại:Giải thưởng thường niên TVB
Giải thưởng thường niên TVB cho Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất

Giải thưởng thường niên TVB cho Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất (TVB Anniversary Award for Best Supporting Actor) là một trong những hạng mục của Giải thưởng thường niên TVB được tổ chức hàng năm bởi TVB. Giải thưởng nhằm tôn vinh nam diễn viên phụ xuất sắc trong các bộ phim truyền hình TVB trong năm.
Giải thưởng được trao lần đầu vào năm 2003 với tên "My Favourite Powerhouse Actor of the Year" (本年度我最喜愛的實力非凡男藝員). Từ năm 2005 tên chính thức của giải thưởng là "Best Actor in a Supporting Role" (最佳男配角).

**Diễn viên giành giải và được đề cử**
Đây là danh sách top 2-5 diễn viên được đề cử tính từ năm 2003. Diễn viên giành giải được xếp đầu tiên và tô đậm.

**2000s**

**2010s**

**2020s**

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 TVB.com (Official TVB site)- Birthday.TVB.com date=2009-11-20  (Official awards site)
Thể loại:Giải thưởng thường niên TVB
Thể loại:Diễn viên
Vườn quốc gia Soğuksu

Vườn quốc gia Soğuksu (tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: Soğuksuı Milli Parki), được thành lập vào ngày 19 tháng 2 năm 1959, là một vườn quốc gia ở trung bộ Anatolia, Thổ Nhĩ Kỳ. Nó nằm ở quận Kızılcahamam tỉnh Ankara.

**Địa lý**
Vườn quốc gia Soğuksu nằm khoảng 80 km (50 dặm) về phía bắc của Ankara trong vùng chuyển tiếp giữa vùng Biển Đen và vùng Trung bộ Anatolia chủ yếu là những cánh rừng rậm rạp. Vườn quốc gia có diện tích 1.187 ha (2.930 mẫu Anh), mã đã được mở rộng vào năm 1979 từ khu vực ban đầu là 1.050 ha.
Khu vực vườn quốc gia bao gồm đồng bằng giữa các thung lũng nhỏ, mà hội tụ ở hai thung lũng chính với suối chảy qua. Các dòng rạch Batılganın và rạch Küçük Soğuksu bị khô hạn trong thời gian mùa hè.
Khu vực có địa hình gồ ghề. Độ cao dao động trong khoảng 1.030-1.800 m trên mực nước biển trung bình với điểm trung bình là 1.100 m. Đỉnh cao nhất là ở đồi Tolubelen 1.776 m và đồi Arhut cao 1.789 m. Các đồi đáng chú ý khác là đồi Harmandoruk cao 1.648 m, Çakmaklı'nın Doruktepe cao 1.530 m, đồi Samrıdoruk cao 1.447 m, đồi Kayabelen cao 1.400 m, đồi Kel cao 1.393 m và đồi Kara cao 1.300 m.
Bên cạnh đó Kızılcahanan, nơi đông dân cư khác xung quanh các công viên quốc gia là làng nhỏ như Karacaören, Sazak, Saraycık và Alveren. 

**Chú thích**
Thể loại:Vườn quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ
Thể loại:Tỉnh Ankara
Ly khai

Ly khai, chủ nghĩa ly khai hay sự chia tách là một hành động dân tộc chủ nghĩa có yếu tố muốn đòi độc lập, tách ra khỏi chính quốc để thành lập một quốc gia riêng của một nhóm người nào đó trong một quốc gia chung. Các phong trào ly khai thường nhìn thấy ở các quốc gia đa tôn giáo, đa dân tộc.

**Nguyên nhân của sự ly khai**
Có thể do bất đồng khi phải sống chung với nhau trong một quốc gia khi mà nhiều nhóm người trong quốc gia đó có nhiều dân tộc với các nét văn hóa khác nhau nên khi sống chung có thể họ sẽ đối đầu nhau về sự khác biệt phong tục, tôn giáo, chính trị dẫn đến xung đột sắc tộc, tôn giáo,... và phải sống riêng bằng cách bỏ phiếu ly khai, ví dụ như phong trào ly khai gần đây ở một số nước Đông Nam Á là ví dụ điển hình. Tuy nhiên, phong trào ly khai cũng có thể bắt nguồn từ yếu tố kinh tế, ví dụ như xứ Catalunya muốn ly khai khỏi Tây Ban Nha để có nền kinh tế phát triển hơn.

**Các hành động kèm theo**
Ly khai thường kèm theo bao gồm các hành động mang tính cực đoan như nội chiến, đánh bom,...

**Khác**
Cụm từ "ly khai" đôi khi còn dùng trong vài trường hợp như một đảng viên nào đó ly khai khỏi đảng của mình,...

**Xem thêm**
Danh sách các phong trào ly khai đang hoạt động
Danh sách các phong trào ly khai không còn tồn tại

**Chú thích**
Thể loại:Chuyển giao quyền lực chính trị
Thể loại:Luật quốc tế
Thể loại:Chia cắt (chính trị)
Thể loại:Chủ nghĩa ly khai
Thể loại:Chủ quyền
Cổng thông tin:Cơ Đốc giáo/Bạn có biết/78

phải
*... Rima Fakih, Hoa hậu Mỹ 2010, là người Hồi giáo đầu tiên giành được danh hiệu Hoa Hậu Mỹ. Tháng 4 năm 2016, Fakih được rửa tội và theo đạo Công giáo. Cô kết hôn với Wassim Salibi, một nhà sản xuất âm nhạc Công giáo?
*... Nhà thờ chính tòa Phát Diệm là một quần thể nhà thờ Công giáo rộng khoảng 22 ha  gồm 1 nhà thờ lớn và 5 nhà thờ nhỏ (trong đó có một nhà thờ được xây dựng bằng đá tự nhiên, được gọi là nhà thờ đá), 1 phương đình (nhà chuông), ao hồ và 3 hang đá nhân tạo?
*... dù chúa Trịnh Tráng thi hành chính sách cấm đối với đạo Gia Tô nhưng em gái ông vẫn theo tôn giáo này và soạn tiểu sử chúa Jesus bằng thơ Nôm?
*... Tại Ý, không có chế độ thuế Giáo hội như ở Đức, Thụy Sĩ và Áo, nhưng theo hiệp định giữa Chính phủ Ý và các Giáo hội, khi khai thuế mỗi tín đồ các tôn giáo được công nhận có thể quyết định dành ngân khoản tương đương với 0,8% của số tiền thuế đóng cho nhà nước để giúp đỡ cho các Giáo hội của mình theo như Công giáo, Tin Lành chẳng hạn?
Giải thưởng thường niên TVB cho Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất

Giải thưởng thường niên TVB cho Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất (TVB Anniversary Award for Best Supporting Actress) là một trong những hạng mục của Giải thưởng thường niên TVB được tổ chức hàng năm bởi TVB. Giải thưởng nhằm tôn vinh nữ diễn viên phụ xuất sắc trong các bộ phim truyền hình TVB trong năm.
Giải thưởng được trao lần đầu vào năm 2003 với tên "My Favourite Powerhouse Actress of the Year (本年度我最喜愛的實力非凡女藝員)". Từ năm 2005 tên chính thức của giải thưởng là "Best Actress in a Supporting Role" (最佳女配角).

**Diễn viên giành giải và được đề cử**
Đây là danh sách top 2-5 diễn viên được đề cử tính từ năm 2003. Diễn viên giành giải được xếp đầu tiên và tô đậm. Danh sách đề cử không được công bố vào các năm 2003, 2004, 2012, và 2015.

**2000**

**2010**

**2020**

**Kỷ lục**
 Giành nhiều giải nhất: Đặng Tụy Văn, Trần Pháp Lạp (2 giải)- Nhiều đề cử nhất: Hàn Mã Lợi (12 lần), Hồ Định Hân (9 lần), Giang Mỹ Nghi (9 lần)- Diễn viên giành giải lớn tuổi nhất: Tạ Tuyết Tâm (56 tuổi, 2009)- Diễn viên được đề cử lớn tuổi nhất: La Lan (78 tuổi, 2012)- Diễn viên giành giải trẻ tuổi nhất: Trần Pháp Lạp (25 tuổi, 2007)- Diễn viên được đề cử trẻ tuổi nhất: Lưu Dĩnh Tuyền (21 tuổi, 2018)

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 TVB.com (Official TVB site)- Birthday.TVB.com date=2009-11-20  (Official awards site)
Thể loại:Giải thưởng thường niên TVB
Giải thưởng thường niên TVB cho Nam nhân vật được yêu thích nhất

Giải thưởng thường niên TVB cho Nam nhân vật được yêu thích nhất (TVB Anniversary Award for Most Popular Male Character) là một trong những hạng mục của Giải thưởng thường niên TVB được tổ chức hàng năm bởi TVB. Giải thưởng nhằm tôn vinh nam diễn viên với vai diễn được yêu thích nhất trong các bộ phim truyền hình TVB trong năm.
Giải thưởng được trao lần đầu vào năm 2006 với tên "My Favourite Male Television Role (我最喜愛的電視男角色)". Từ năm 2013 tên chính thức của giải thưởng là "Most Popular Male Television Role (最受歡迎電視男角色)".

**Diễn viên giành giải và được đề cử**
Đây là danh sách top 5 diễn viên được đề cử tính từ năm 2006. Diễn viên giành giải được xếp đầu tiên và tô đậm. Không có top 5 từ năm 2012 đến 2014.

**2000s**

**2010s**

**Kỷ lục**
 Giành nhiều giải nhất: Lâm Phong (2 giải)- Nhiều đề cử nhất: Lâm Phong (4 lần)- Diễn viên giành giải trẻ tuổi nhất: Lâm Phong (28 tuổi) năm 2008- Diễn viên giành giải lớn tuổi nhất: Lê Diệu Tường (45 tuổi) năm 2009- Diễn viên được đề cử trẻ tuổi nhất: Lâm Phong (26 tuổi) năm 2006- Diễn viên được đề cử lớn tuổi nhất: Hạ Vũ (62 tuổi) năm 2008

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 TVB.com (Official TVB site)- Birthday.TVB.com date = ngày 20 tháng 11 năm 2009 (Official awards site)
Thể loại:Giải thưởng thường niên TVB
Thể loại:TVB
Thể loại:Giải thưởng truyền hình
Giải thưởng thường niên TVB cho Nữ nhân vật được yêu thích nhất

Giải thưởng thường niên TVB cho Nữ nhân vật được yêu thích nhất (TVB Anniversary Award for Most Popular Female Character) là một trong những hạng mục của Giải thưởng thường niên TVB được tổ chức hàng năm bởi TVB. Giải thưởng nhằm tôn vinh nữ diễn viên với vai diễn được yêu thích nhất trong các bộ phim truyền hình TVB trong năm.
Giải thưởng được trao lần đầu vào năm 2006 với tên "My Favourite Female Television Role (本年度我最喜愛的電視角色)". Từ năm 2013 tên chính thức của giải thưởng là "Most Popular Female Television Role (最受歡迎電視女角色)".

**Diễn viên giành giải và được đề cử**
Đây là danh sách top 5 diễn viên được đề cử tính từ năm 2006. Diễn viên giành giải được xếp đầu tiên và tô đậm. Không có top 5 từ năm 2012 đến 2014.

**2000s**

**2010s**

**Kỷ lục**
Giành nhiều giải nhất
Lọt top 5 đề cử nhiều nhất
So sánh tuổi

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 TVB.com (Official TVB site)- Birthday.TVB.com date = ngày 20 tháng 11 năm 2009 (Official awards site)
Thể loại:Giải thưởng thường niên TVB
Thể loại:TVB
Thể loại:Giải thưởng truyền hình
Dương Huy (định hướng)

Dương Huy có thể chỉ:

**Việt Nam**
 Dương Huy (?-966), một thủ lĩnh cát cứ cuối thời nhà Ngô.- Xã Dương Huy, thành phố Cẩm Phả, Quảng Ninh

**Trung Quốc**
 Dương Huy hay Dương Hý (?-261), quan viên Thục Hán thời Tam Quốc.- Dương Huy (1238-1298), nhà toán học thời Nam Tống.- Dương Huy (1433-1483), quan viên thời Minh.
Mô đun:BaseConvert/tài liệu

Converts numbers to a specified base between 2 and 36, for use in templates such as binary, octal, hexadecimal, etc.
Ví dụ cách sử dụng:
local BaseConvert = require('Mô đun:BaseConvert')
BaseConvert.convert({n = 14600926, base = 16}) -- returns 'DECADE'
Đối số:
*n - (required) the number to be converted, as a string. It may be a number instead, if the input base is 10.
*base - (required) the base to which the number should be converted. May be between 2 and 36, inclusive.
*from - the base of the input. Defaults to 10 (or 16 if the input has a leading '0x'). Note that bases other than 10 are not supported if the input has a fractional part.
*precision -  number of digits to be rendered after the radix point. Trailing zeros will be added if needed. If not specified, however many digits are needed will be shown, up to 10.
*width - minimum number of digits to be rendered before the radix point. Leading zeros will be added if needed.
*default - Value to return if n is empty or non-numeric. Defaults to the value of n.
*prefix / suffix - wikitext to add before/after the returned result. Will not be added if n is empty or non-numeric. For example, you might use a prefix of 0x when converting to hex, or a suffix of  when converting to octal.
Evolution Tower

Evolution Tower (tiếng Nga: Башня Эволюция; Bashnya Evolyutsiya) là một tòa nhà chọc trời tại Trung tâm kinh doanh quốc tế Moskva ở Moskva, Nga.

**Thiết kế**
Tòa tháp được thiết kế bởi RMJM cùng với Karen Forbes, một nghệ sĩ người Scotland. Mỗi tầng sẽ được xoắn 3 °, tổng cộng sẽ xoắn đủ 135 ° khi nó đạt đến đỉnh.
Quá trình xây dựng tháp bắt đầu vào năm 2011 đến vào cuối năm 2014 thì hoàn thành.

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
  animation evolution tower
Thể loại:Công trình xây dựng tại Moskva
Thể loại:Nhà chọc trời Nga
Vắc xin quai bị

Vắc xin quai bị  phòng ngừa an toàn bệnh quai bị. Khi được tiêm chủng cho đa số thì vắc xin làm giảm biến chứng ở cấp độ quần thể. Khi tỷ lệ tiêm chủng trong vùng đạt 90% thì hiệu quả ước tính đạt 85%. Để phòng ngừa lâu dài đòi hỏi phải tiêm chủng hai liều. Liều đầu được khuyến cáo cho trẻ từ 12 đến 18 tháng tuổi. Liều thứ hai thường được tiêm vào lúc hai đến sáu tuổi. Việc tiêm chủng sau khi bị phơi nhiễm ở những người chưa miễn dịch có thể giúp ích.

**Độ an toàn**
Vắc xin phòng quai bị rất an toàn và tác dụng phụ thường nhẹ. Vắc xin có thể gây hơi đau và sưng tại nơi tiêm và sốt nhẹ. Tác dụng phụ nặng hơn hiếm khi xảy ra. Không có đủ chứng cứ về mối liên hệ giữa vắc xin với các biến chứng chẳng hạn như gây ảnh hưởng thần kinh. Vắc xin  quai bị không nên tiêm cho người mang thai hay suy giảm miễn dịch. Tuy nhiên, tác động xấu đối với con của những bà mẹ tiêm chủng trong thời kỳ mang thai vẫn chưa ghi nhận. Mặc dù vắc xin được phát triển trong tế bào gà nhưng vẫn có thể tiêm cho những người bị dị ứng trứng.
Thường hiếm gặp. Một số trường hợp viêm tinh hoàn và viêm tuyến mang tai được ghi nhận sau chủng ngừa. Phản ứng dị ứng hiếm gặp (những người dị ứng với albumin trứng gà).
Những đối tượng không nên tiêm hoặc hoãn tiêm vaccine:
Vì vaccine ngừa quai bị chứa virus sống nên không khuyến cáo cho các trường hợp sau đây:- Suy giảm miễn dịch nặng như bệnh nhân AIDS tiến triển.- Bệnh ác tính toàn thân: Leucémie, lymphoma...- Bệnh nhân đang điều trị corticoid toàn thân liều cao, thuốc chống chuyển hóa, độc tế bào, xạ trị chống ung thư.- Phụ nữ mang thai và nghi ngờ mang thai không được tiêm vaccine quai bị. - Những phụ nữ được tiêm vaccine quai bị cần áp dụng biện pháp ngừa thai trong thời gian ít nhất là 28 ngày sau khi tiêm.

**Sử dụng**
Hầu hết thế giới phát triển và nhiều nước tại thế giới đang phát triển đưa vắc xin phòng quai bị vào chương trình tiêm chủng thường kết hợp với vắc xin rubella vàsởi được gọi là MMR. Một chế phẩm với ba vắc xin trên và vắc xin thủy đậu gọi là MMRV cũng có mặt trên thị trường. Tính đến 2005, có 110 quốc gia cung cấp vắc xin phòng quai bị theo cách này. Ở những vùng có tiến hành tiêm chủng mở rộng thì tỉ lệ bệnh giảm đến 90%. Gần nửa tỷ liều của một dạng vắc xin này đã được sử dụng.

**Lịch sử, xã hội và văn hóa**
Một loại vắc xin phòng quai bị được cấp phép lần đầu vào 1948; tuy nhiên, nó chỉ có hiệu quả ngắn hạn. Vắc xin cải tiến có mặt trên thị trường vào những năm 1960. Trong khi vắc xin ban đầu bất hoạt,vắc xin sau đó là vi rút sống đã được làm suy yếu. Vắc xin phòng quai bị nằm trong Danh Mục Thuốc Thiết Yếu của Tổ chức Y tế Thế giới, thuốc cần có trong  hệ thống y tế cơ sở. Tính đến 2007, có một số loại khác nhau được sử dụng.

**Tham khảo**
Thể loại:RTT
Thể loại:Sinh học năm 1948
Thể loại:Vắc-xin
Đài tưởng niệm các nạn nhân của khủng bố ở Israel

thumb
Đài tưởng niệm các nạn nhân của khủng bố ở Israel (Tiếng Hebrew: אנדרטת חללי פעולות האיבה / Andartat Halalei Pe'ulot HaEiva - Tiếng Anh: Victims of Acts of Terror Memorial in Israel) là một đài tưởng niệm các nạn nhân của khủng bố trong Israel từ năm 1851 trở đi. Các đài tưởng niệm nằm ở nghĩa trang dân sự quốc gia của Nhà nước Israel tại núi Herzl trong Jerusalem. Các đài tưởng niệm bao gồm tên của người Do Thái và không phải Do Thái đã bị giết chết trong các hành vi khủng bố.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Jerusalem
Thể loại:Công trình xây dựng hoàn thành năm 1998
Thể loại:Khủng bố ở Israel
Thể loại:Luật thể thao

Đây là thể loại các luật pháp lý liên quan tới thể thao. Thể loại này không bao gồm:- luật chơi thể thao, chẳng hạn như luật bóng đá.
Thể loại:Luật theo vấn đề
Thể loại:Luật y tế
Thể loại:Chính trị và thể thao
Elvira Rawson de Dellepiane

Bác sĩ Elvira Rawson de Dellepiane (née Elvira Rawson; 19 tháng 4 năm 18674 tháng 6 năm 1954) là một nhà vận động cho quyền bầu cử của phụ nữ và là người phụ nữ thứ hai tại Argentina có được bằng bác sĩ. Bà vận động cho quyền của phụ nữ và trẻ em và được biết đến như "mẹ đẻ của quyền phụ nữ tại Argentina".

**Những năm đầu**
Rawson de Dellepiane được sinh ra ở Junín, Argentina. Cô thuộc về gia đình nổi tiếng của trưởng khoa Gregorio Funes, người được xem là cha đẻ của lịch sử Argentina. Cô đi học tại Buenos Aires, nhận bằng tiến sĩ y học vào ngày 29 tháng 9 năm 1892 tại đại học Buenos Aires. Trước đó, cô đã có chứng chỉ dạy học từ Escuela Normal de Mendoza với việc dạy học một năm trước khi bắt đầu ngành y. Một năm sau, cô kết hôn với bác sĩ Manuel Dellepiane. Luận văn tiến sĩ của cô được tán dương bởi Gregorio Araoz Alfaro, một nhà dược sĩ nổi tiếng của Argentina. Cô có bảy người con.

**Sự nghiệp**
Sau khi tốt nghiệp cô thực hành y khoa tại Departamento Nacional de Higiene (1907–1918) và tại Consejo Nacional de Educación (1919–1934). Cô tham gia vào rất nhiều dự án khác nhau, bao gồm việc thành lập cafeteria đầu tiên trong trường học tại Argentina. Vào năm 1919 cô là một trong những nhà sáng lập Asociación Pro-Derechos de la Mujer. Từ năm 1920 đến năm 1922 cô là giáo sư vệ sinh và chăm sóc trẻ em tại National Home for Military Orphans (1920–22). Năm 1916 cô tổ chức và điều hành nhà nghỉ dưỡng đầu tiên cho những giáo viên nữ bị bệnh, Vacation Colony tại Uspallata.  Trong khoảng thời gian từ năm 1907 đến năm 1918 cô là thanh tra y tế của National Department of Hygiene. Cô cũng ở trong Hội đồng Giáo dục Quốc gia (1919–34).
Trong việc vận động cho quyền phụ nữ tại Argentina, cô thành lập Centro Feminista vào năm 1905, sau đó đổi tên thành Centro Juana Manuela Gorriti. Năm 1910, cô dẫn đầu phong trào đòi thành lập luật dân sự cho phụ nữ. Năm 1919, cô thành lập Asociación Pro-Derechos de la Mujer. Alfonsina Storni, nhà văn người Argentina và rất nhiều người khác là cộng sự của cô trong phong trào này.
Cô cũng thành lập Hội đồng Phụ nữ Quốc gia, tham gia vào Hội động Phụ nữ Quốc tế đầu tiên vào năm 1910 tại Buenos Aires, quảng bá cho các môn học Xã hội học, Luật và Giáo dục, thành lập Maternal Center, cũng được biết với tên "Juana Gorriti" (phòng phụ sản dành cho phụ nữ chưa cưới) vào năm 1910, thành lập Hội Nữ quyền vào năm 1919, làm cho việc "cốc sữa trong trường học" trở thành bắt buộc và viết rất nhiều phóng sự về tình trạng của phụ nữ.

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
7569583
Thể loại:Sinh năm 1867
Thể loại:Mất năm 1954
Herminia Brumana

Herminia Brumana
Herminia Catalina Brumana (12 tháng 9 năm, Pigüé, Argentina - 9 tháng 1 năm, Buenos Aires, Argentina) là một nhà giáo, nhà báo, nhà soạn sách, biên kịch, hoạt động nhân quyền và phổ biến chủ nghĩa vô chính phủ người Argentine. Cô viết chín quyển sách và mười một vở kịch, ba trong số chúng được xuất bản. Cô viết cho Mundo Argentino, El Hogar và La Nación, cùng với một số tạp chí xuất bản định kỳ khác. Là một người sôi nổi theo theo chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa vô chính phủ, cô được xem như là một đồ đệ của Rafael Barrett.

**Các tác phẩm**

**Văn xuôi**
 Palabritas, 1918.- Cabezas de mujeres, 1923- Mosaico, 1929- La grúa, 1931- Tizas de colores, 1932- Cartas a las mujeres argentinas, 1936- Nuestro Hombre, 1939- Me llamo niebla, 1946- A Buenos Aires le falta una calle, 1953

**Kịch**
 La protagonista olvidada, 1933

**Thư mục**
Bellucci, Mabel (1994). «Anarquismo y feminismo. El movimiento de mujeres anarquistas con sus logros y desafíos hacia principios de siglo». Todo es Historia abril (321): pp. 66–67.
*Fletcher, Lea (1987). Una mujer llamada Herminia. Buenos Aires: Catálogos Editora.
*Paniza, Delio (1954). Semblanza de Herminia Brumana. Buenos Aires: Montiel.
*Rodríguez Tarditi, José (1956). Herminia Brumana, escritora y maestra. Buenos Aires.
*Sámatan, Marta Elena (1974). Herminia Brumana, la rebelde. Buenos Aires: Plus Ultra.
*Szlaska de Dujovich, Raquel (1987). Herminia C. Brumana en su proyección docente e intelectual. Buenos Aires: De la autora.
*Wapnir, Salomón (1964). Perfil y obra de Herminia Brumana. Buenos Aires: Perlado.

**Chú thích**
Thể loại:Sinh năm 1897
Thể loại:Mất năm 1954
PBR322

Trình tự enzyme cắt giới hạn của pBR322
pBR322 là một plasmid được sử dụng như một vector tạo dòng sử dụng vi khuẩn E. coli. Được tạo ra vào năm 1977 trong phòng thí nghiệm của Herbert Boyer tại trường Đại học California, San Francisco, được đặt tên bởi nhà nghiên cứu đã tạo ra nó. Chữ “p” đầu tên nghĩa là "plasmid," và “BR” là tên viết tắt của "Bolivar" và "Rodriguez".
pBR322 là 4361 cặp base được lặp lại từ nguyên mẫu plasmid pMB1, có quan hệ mật thiết với plasmid ColE1. pBR322 mang gen ampR: mã hóa protein kháng ampicillin (gốc plasmid RSF2124), gen tetR: mã hóa protein kháng tetracycline (gốc plasmid pSC101), và gen rop: điều hòa sự sao chép plasmid. Plasmid này có những điểm cắt giới hạn bởi hơn 40 enzyme cắt giới hạn. 11 trong số 40 đoạn đó nằm trong gen tetR. Có 2 đoạn bị cắt giới hạn bởi enzyme HindIII và CiaI trong promoter của gen tetR. Có 6 điểm cắt giới hạn nằm trên gen ampR.
Trình tự cắt giới hạn của plasmid được đánh số từ 0 tại điểm cắt giới hạn của EcoRI, đếm dần đến gen tet. Gen kháng ampicillin là penicillin beta-lactamase. Promoters P1 và P3 là promoter của gen beta-lactamase. P3 là promoter tự nhiên, còn P1 là nhân tạo được nối lại từ những đoạn từ hai AND khác nhau của gen pBR322. P2 nằm chung với P1, nhưng đứng đối diện nhau trên plasmid và là vùng khởi đầu phiên mã gen kháng tetracycline.

**Tham khảo**
Thể loại:Sơ khai di truyền học
Thể loại:Vector
Tiếng Ese Ejja

Tiếng Ese Ejja (Ese’eha, Eseʼexa, Ese exa), cũng được biết đến như Tiatinagua (Tatinawa), là một ngôn ngữ Tacana của Bolivia và Peru. Ngôn ngữ này được nói bởi người Ese Ejja thuộc mọi lứa tuổi. Các biến thể gồm Guacanawa (Guarayo/Huarayo), Baguaja, Echoja, và có lẽ cả một số ngôn ngữ đã tuyệt chủng như Chama, Chuncho, Huanayo, Kinaki, and Mohino.
Ese Ejja có các phụ âm tổng ra như /kʼ/ cũng như những khép âm vô thanh như /ɓ̥/.

**Các đặc điểm lịch sử, xã hội và văn hóa**

**Sử dụng và phân bố**
Tiếng Ese Ejja được nói tại vùng La Paz, Beni và Pando của Bolivia (trong tỉnh Iturralde, Ballivián, Vaca Diez và Madre de Dios) dọc theo sông Beni và sông Madre de Dioson, và trong vùng Madre de Dios và Puno của Peru. Theo Alexiades & Peluso (2009) thì có khoảng 1.500 người Ese Ejja, phân bố thành nhiều cộng đồng khác nhau tại Peru và Bolivia. Người Ese Ejja tại Bolivia được chia thành hai thị tộc: Quijati ở quanh vùng Riberalta; và Hepahuatahe ở vùng Rurenabaque. Crevels & Muysken (2009:15) viết rằng tại Bolivia có 518 người nói tiếng Ese Ejja (từ bốn tuổi trở lên), và do đó đây là một ngôn ngữ đang bị đe dọa. Một vài tên khác của ngôn ngữ này là Ese'eha, Chama và Warayo; Chama là tên địa phương có ý mỉa mai. Guarayo cũng là tên của một loại ngôn ngữ Tupí-Guaraní. Tên Peru ngôn ngữ Ese Ejja (Guacanahua, Echoja, Chuncho) được nói dọc theo sông Madre de Dios và Tambopata và tại ba khu vực: Sonene, Palma Real và Infierno. Tiếng Ese Ejja cũng đang bị đe dọa tại Peru, với chỉ 840 người nói ngôn ngữ này.

**Chú thích**
Thể loại:Ngôn ngữ tại Bolivia
Thể loại:Ngôn ngữ tại Peru
Thể loại:Ngôn ngữ Tacana
Wichí Lhamtés Nocten

Wichí Lhamtés Nocten, hay còn gọi là Weenhayek, là một ngôn ngữ Wichí sử dụng chủ yếu tại Bolivia, được nói bởi khoảng 1.810 người Wichí (số liệu ước tính năm 1994). Khoảng độ một trăm người nữa cũng nói ngôn ngữ này tại Argentina (số liệu năm 1994). Tại Bolivia, ngôn ngữ này được nói tại vùng giữa phía bắc Tarija Department, phía tây nam sông Pilcomayo, và ở Cordillera de Pirapo. Tại Argentina, ngôn ngữ này được nói từ vùng biên giới phía bắc dọc xuống phía nam đến Tartagal, Salta. Nó được biết đến với nhiều tên khác nhau như Mataco, Bolivian, Mataco Nocten, Nocten, Noctenes, Oktenai, và Weenhayek; tên cuối cùng được chính quyền Bolivia chọn dùng vào năm 2009.

**Xem thêm**
Wichí Lhamtés Vejoz
*Wichí Lhamtés Güisnay

**Chú thích**
Thể loại:Ngôn ngữ tại Argentina
Thể loại:Ngôn ngữ tại Bolivia
Tiếng Yuracaré

Yuracaré (cũng được biết đến như Yurakaré, Yurakar, Yuracare, Yurucare, Yuracar, Yurakare, Yurujuré, Yurujare) là một ngôn ngữ tách biệt đang bị đe dọa, được dùng tại vùng trung tâm Bolivia tại Cochabamba và Beni, nói bởi người Yuracaré.
Ước tính khoảng 2,500 người dùng ngôn ngữ này. Con số này đang theo chiều hướng giảm vì những thế hệ trẻ hơn không còn muốn học ngôn ngữ này nữa. (xem Cái chết của ngôn ngữ)
Yuracaré được ghi nhận lần đầu trong một bản chép tay của de la Cueva (Adam 1893). Ngôn ngữ này hiện đang được nghiên cứu bởi Rik van Gijn. Foundation for Endangered Languages đã cấp một khoản tài trợ cho dự án từ điển Yuracaré–Tây Ban Nha / Tây Ban Nha–Yuracaré vào năm 2005.

**Liên hệ với các ngôn ngữ khác**
Suárez (1977) đề xuất mối liên hệ giữa tiếng Yuracaré với các hệ ngôn ngữ Mosetena, Pano–Tacana, Arawak, và Chon. Trong tác phẩm Macro-Panoan trước đó của mình, ông cũng có nhận xét như vậy (chỉ trừ Arawak) (Suárez 1969).

**Ngữ pháp**
 Verb-initial- agglutinating- tiền tố, hậu tố- reduplication

**Xem thêm**
 Yuracaré

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 Proel:  Lengua Yurakare-  FEL Grants 2005 date = ngày 18 tháng 5 năm 2008 (Foundation for Endangered Languages)- DoBeS:  General presentation of the Yurakaré language and people-  Lenguas de Bolivia date=2019-09-04  (bản online)

**Thư mục**
 Adam, Lucien. (1893). Principes et dictionnaire de la langue Yuracaré ou Yurujuré composés par le R. P. de la Cueva et publiés conformément au manuscrit de A. d'Orbigny. Bibliothèque linguistique américaine (No. 16). Paris: Maisonneuve.- Adelaar, Willem F. H.; & Muysken, Pieter C. (2004). The Languages of the Andes. Cambridge Language Surveys. Cambridge University Press.- Campbell, Lyle. (1997). American Indian Languages: The Historical Linguistics of Native America. New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-509427-1.- Kaufman, Terrence. (1990). Language History in South America: What We Know and How To Know More. In D. L. Payne (Ed.), Amazonian Linguistics: Studies in Lowland South American languages (pp. 13–67). Austin: University of Texas Press. ISBN 0-292-70414-3.- Kaufman, Terrence. (1994). The Native Languages of South America. In C. Mosley & R. E. Asher (Eds.), Atlas of the World's Languages (pp. 46–76). London: Routledge.- Suárez, Jorge. (1969). Moseten and Pano–Tacanan. Anthropological Linguistics, 11 (9), 255-266.- Suárez, Jorge. (1977). La posición lingüística del pano-tacana y del arahuaco. Anales de Antropología, 14, 243-255.- van Gijn, Rik. (2004). Number in the Yurakaré Noun Phrase. In L. Cornips & J. Doetjes (Eds.), Linguistics in the Netherlands 2004 (pp. 69–79). Linguistics in the Netherlands (No. 21). John Benjamins.- van Gijn, Rik (2005). Head Marking and Dependent Marking of Grammatical Relations in Yurakaré. In M. Amberber & H. de Hoop (eds.) Competition and Variation in Natural Languages: The Case for Case. (pp. 41–72) Elsevier.- van Gijn, Rik (2006) A Grammar of Yurakaré. Ph.D. dissertation Radboud University Nijmegen.
Thể loại:Ngôn ngữ tại Bolivia
Thể loại:Ngôn ngữ biệt lập Nam Mỹ
Thể loại:Ngôn ngữ biệt lập bị đe dọa
Thể loại:Ngôn ngữ bản địa châu Mỹ bị đe dọa
Tiếng Araona

Tiếng Araona hay Cavina là một ngôn ngữ bản địa nói bởi người Araona tại Nam Mỹ; khoảng 90% trong số 90 người Araona thông thạo ngôn ngữ nay (W. Adelaar). Ngôn ngữ này được dùng phổ biến trong việc giao tiếp trong bộ tộc, mặc dù việc dùng tiếng Tây Ban Nha đang có chiều hướng tăng. Người Araona sống tại thượng nguồn sông Manupari phía tây bắc Bolivia. Ngôn ngữ này có một từ điển và một phần Kinh Thánh cũng đã được dịch sang Araona.
Capachene và Machui có thể là phương ngữ của Araona hoặc Cavineña.

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
  Lenguas de Bolivia date=2019-09-04  (bản online)
Thể loại:Ngôn ngữ tại Bolivia
Thể loại:Tỉnh La Paz (Bolivia)
Thể loại:Ngôn ngữ Tacana
Tiếng Baure

Tiếng Bauré là một ngôn ngữ Arawak gần như đã tuyệt chủng, được nói bởi chỉ 40 trong số khoảng một nghìn người Baure thuộc vùng Beni phía tây bắc Magdalena, Bolivia. Một phần Kinh Thánh đã được dịch sang Baure. Phần lớn người biết tiếng này đang có xu hướng chuyển sang dùng tiếng Tây Ban Nha.
Baure có cú pháp active–stative.

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
  Lenguas de Bolivia date=2019-09-04  (bản online)-  Documentation of Endangered Languages: Baure
Thể loại:Ngôn ngữ tại Bolivia
Thể loại:Ngữ hệ Arawak
Thể loại:Ngôn ngữ bản địa Andes
Thể loại:Ngôn ngữ bản địa Tây Bắc Nam Mỹ
Thể loại:Ngôn ngữ bản địa châu Mỹ bị đe dọa
Thể loại:Ngôn ngữ Arawan bị đe dọa
Maurren Maggi

Maurren Higa Maggi (sinh ngày 25 tháng 6 năm 1976 tại São Carlos) là một vận động viên track and field người Brasil đoạt huy chương vàng tại thế vận hội Olympic. Cô giữ kỉ lục Nam Mỹ trong thể loại 100 mét vượt rào và nhảy xa, với 12.71 giây và 7.26 mét. Cô cũng đã từng giữ kỷ lục Nam Mỹ với 14.53 mét nhảy ba bước. Cô là người phụ nữ Brasil đầu tiên đoạt huy chương vàng tại thế vận hội Olympic nội dung đơn.

**Các cuộc tranh tài quốc tế**

**100 mét vượt chướng ngại vật**
Universiade 2001 - huy chương bạc
*Giải vô địch Nam Mỹ 2001 - huy chương vàng
*Đại hội Thể thao Liên châu Mỹ 1999 - huy chương bạc
*Giải vô địch Nam Mỹ 1999 - huy chương vàng
*Giải vô địch Nam Mỹ 1997 - huy chương bạc

**Nhảy xa**
Đại hội Thể thao Liên châu Mỹ 2011 - huy chương vàng
*Giải vô địch Nam Mỹ 2011 - huy chương vàng
*Thế vận hội Mùa hè 2008 - huy chương vàng
*Giải vô địch trong nhà thế giới 2008 - huy chương bạc
*Đại hội Thể thao Liên châu Mỹ 2007 - huy chương vàng
*Giải vô địch trong nhà thế giới 2003 - huy chương đồng
*Ibero-American Championships 2002 - huy chương vàng
*IAAF World Cup 2002 - huy chương bạc
*Universiade 2001 - huy chương vàng
*Giải vô địch Nam Mỹ 2001 - huy chương vàng
*Đại hội Thể thao Liên châu Mỹ 1999 - huy chương vàng
*Universiade 1999 - huy chương đồng
*Giải vô địch Nam Mỹ 1999 - huy chương vàng
*Giải vô địch Nam Mỹ 1997 - huy chương vàng

**Xem thêm**
Danh sách những vụ doping trong điền kinh

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
id=110243-  sports-reference.com date = ngày 23 tháng 9 năm 2009
Thể loại:Sinh năm 1976
Thể loại:Nhân vật còn sống
Thể loại:Huy chương Thế vận hội Mùa hè 2008
Thể loại:Người Brasil gốc Ý
Pedro Américo

Pedro Américo de Figueiredo e Melo (29 tháng 4 năm 1843 – 7 tháng 10 năm 1905) là một trong những họa sĩ theo chủ nghĩa học viện có ảnh hưởng nhất của Brazil. Ông cũng là một nhà văn và là một giáo viên.

**Tiểu sử**
The Night escorted by the geniuses of Love and Study

**Các tác phẩm**
File:Pedro Américo - Leão.jpg|Lion
File:Judite e Holofernes.jpg|Judith and Holofernes
File:Pedro Américo - Hamlet’s Vision - Google Art Project.jpg|Hamlet’s Vision
File:MNBA Pedro Américo Joana dArc.jpg|Pedro Américo Jeanne d'Arc
File:Pedro AMérico 1879 Davi e Abisag.jpg|King David and Abisag
Image:Independência ou Morte (1888).jpg| Independence or Death! 
File:Pedro Américo - D. Pedro II na abertura da Assembléia Geral.jpg|The Emperor's speech (Pedro II of Brazil at the opening of the General Assembly)

**Chú thích**
Pedro Américo. Encyclopaedia Itaú Cultural.  date=2011-05-23 
Thể loại:Sinh năm 1843
Thể loại:Mất năm 1905
Maria Quitéria

Maria Quitéria, vẽ bởi Domenico Failutti vào năm 1920.
Maria Quitéria (1792–1853) là một trung úy người Brazil và là một anh hùng dân tộc. Cô tham gia cuộc chiến tranh giành độc lập cho Brazil vào những năm 1822–23, cải trang thành nam. Cô được thăng đến chức trung úy. Cô được gọi là "Joan of Arc của Brazil".

**Tiểu sử**

**Những năm đầu**

**Chú thích**
Thể loại:Sinh năm 1792
Thể loại:Mất năm 1853