Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Bệnh Gumboro

Gumboro là một bệnh do virut gây ra, chỉ có ở gà, thường ở 3 – 8 tuần tuổi; không gây bệnh cho các loại gia cầm khác. Bệnh có tính chất truyền lây rộng rãi, rất dễ dàng từ gà bệnh sang gà khỏe qua thức ăn, nước uống, tiếp xúc.

**Biểu hiện bệnh**
Khi mắc bệnh, lúc đầu gà chạy nhảy xao xác, mổ cắn lẫn nhau, sau đó gà sốt rất cao, ủ rũ, xù lông, run rẩy, đi lại chậm chạp, thường nằm chụm vào nhau thành đám, đầu gục xuống đất.
Gà bị tiêu chảy, phân trắng có nhầy hoặc nhớt vàng lẫn bọt, thải phân khó do túi huyệt sưng to, chèn hậu môn.
Gà ăn ít hoặc bỏ ăn, chết nhiều trong vòng 3 -4 ngày sau đó giảm chết.
Bệnh thường kéo dài 7 – 8 ngày, sau đó đàn gà dần dần bình phục

**Phòng bệnh**
Trước tiên, phải thực hiện tốt các biện pháp kỹ thuật vệ sinh phòng bệnh, an toàn sinh học.
Mua gà giống từ đàn bố mẹ đã tiêm phòng bệnh đầy đủ.
Sử dụng vắc xin phòng bệnh: chủng lần đầu khi gà 5 ngày tuổi, lần thứ hai khi gà 15 ngày tuổi.
Khi gà mắc bệnh: tiêm kháng thể Guboro cho gà; cho gà uống điện giải, vitamin, các thuốc trợ sức, trợ lực; tăng cường chăm sóc nuôi dưỡng.

**Chú thích**
Thể loại:Bệnh gia cầm
Thể loại:Bệnh truyền nhiễm
Đập Akosombo

Các cửa xả tràn đập Akosombo
Đập Akosombo, hay còn được gọi là Dự án Thủy điện Akosombo, là một đập thủy điện trên sông Volta đông nam  Ghana.  Việc xây dựng đập đã làm ngập một phần lưu vực sông Volta,và góp phần hình thành nên hồ Volta. Hồ Volta là hồ nhân tạo có diện tích bề mặt lớn nhất thế giới,nó bao phủ trên diện tíc 8502 km vuông,chiếm 3,6% diện tích Ghana.Với lượng nước 148 km khối, hồ Volta là hồ nhân tạo có lượng nước lớn thứ 3 thế giới (hồ có lượng nước lớn nhất là hồ Kariba, nằm giữa 2 nước Zimbabwe và Zambia với lượng nước là 185 km khối.
Mục đích ban đầu của đập Akosombo là cung cấp điện cho ngành công nghiệp sản xuất nhôm. Đập Akosombo từng được gọi là " dự án đầu tư phát triển kinh tế lớn nhất Ghana" Công suất ban đầu là 912 megawatts,sau đó đã được nâng cấp lên 1020 megawats năm 2006.
Việc nước dâng trong hồ chứa Volta đã khiến nhiều người mất đất và ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường tự nhiên.

**Lịch sử**
Ý tưởng xây dựng đập được đưa ra từ năm 1915 bới nhà địa chất  Albert Ernest Kitson,nhưng chưa từng được lên kế hoạch cho tới những năm thập niên 1940. Việc xây đập được đề xuất từ năm 1949,nhưng vì không đủ kinh phí, công ty sản xuất Nhôm của Mỹ - Volta Aluminum Company (Valco) đã mượn tiền chính phủ Ghana để đập có thể được xấy dựng.  Kwame Nkrumah đã thông qua dự án thủy điện sông Volta.

**Xây dựng**
Đập bắt đầu được xây dựng từ năm 1961 tới 1965. Việc xây dựng đạp được thực hiện bở chính phủ Ghana, và 25% vốn được tài trợ bởi Ngân hàng Thế giới, chính phủ Mỹ, và Vương quốc Anh.
Việc xây dựng đạp Akosombo dẫn đến làm ngập một phần lưu vực sông Volta, tạo nên hồ Volta - bao phủ 3,6% diện tích Ghana. Hồ Volta được hình thành từ 1962 đến 1966 dẫn đến phải di dời hơn 80.000 người, chiếm 1% dân số Ghana. Người dân của 700 ngôi làng đã được tái định cư thành 52 làng, việc tái định cư được thực hiện trong 2 năm trước khi việc xây dựng đập hoàn hành, việc tái định cư được giám sát bởi VRA..

**Thiết kế**
Đập Akosombo dài 660 mét và cao 114 mét.Nó có chiều rộng cơ bản là 366 mét và khối lượng xây dựng là 7900000 mét khối. Hồ chứa được tạo bởi đập - hồ Volta,có sức chứa 148 km3 và diện tích bề mặt 8502 km vuông.hồ dài 400 km, mực nước cao nhất là 84,73 m. Ở phía đông của đập có 2 cửa xả với lưu lượng 34000 m3/s.

**Nhà máy điện Akosombo **
Có 6 tổ máy công suất 170 MW mỗi tổ. Mỗi turbine được cung cấp nước qua đường ống dài 112 - 116 mét và đường kính ống 7,2 mét..

**Xem thêm**
 Cầu Adome- Đập Bui

**Tham khảo**
Akosombo
Hoàng tử Kusakabe

Hoàng tử Kusakabe (662 - 689) là Hoàng thái tử, đồng thời là Thiên hoàng Nhật Bản trên danh nghĩa từ năm 681 - 689. Ông là con trai thứ hai của Thiên hoàng Tenmu. Mẹ ông là hoàng hậu Unonosarara, về sau lên ngôi hiệu là Thiên hoàng Jitō.

**Trị vì trên danh nghĩa**
Theo Nihonshoki, năm 681 ông được bổ nhiệm làm thái tử. Vào mùa hè năm 686 cha ông là Thiên hoàng Tenmu đã ngã bệnh nặng tại cung điện. Trên giường bệnh, ông trao quyền "Thiên hoàng" Nhật Bản cho con trai trưởng là thái tử Kusakabe và cử vợ ông làm nhiếp chính. Sau khi cha băng hà, ông lên chấp chính và chủ trì tang lễ cho cha mình trong 3 năm. Trong ba năm "trị vì" trên danh nghĩa, ông giữ được yên bình cho đất nước mà theo ghi chép của Manyoshu, ông là "một tia năng mặt trời sáng và nổi bật nhất, một vầng trăng chiếu xuyên màn đêm tối tăm và đau khổ khi ta trốn tránh" (tiếng Nhật (phiên âm ra chữ Anh): akanesasu pi pa teaserado nubatama nơataru tuki no kakuraku osi mo). Một số đoạn trong Manyoshu nói đến thú vui săn bắn, cày ruộng của thái tử. Sau khi để tang xong, chưa kịp làm lễ đăng quang ngôi Thiên hoàng thì ông đã qua đời ngày 7 tháng 5 năm 689 ở tuổi 26 hoặc 27. Ông được truy tặng tên thụy là Cương Cung Ngự Vũ Thiên hoàng (岡宮御宇 Okanomiyagyou Tenno). Ngay sau đó, mẹ ông đã lên ngôi và lấy hiệu là Thiên hoàng Jitō.

**Gia đình**
Ông kết hôn với em họ là công chúa Abe (về sau là Thiên hoàng Gemmei), có ba người con là Hoàng tử Karu, công chúa Hidaka và công chúa Kibi. Sau khi ông chết, mẹ ông lên ngôi hiệu là Jitō. Sau đó, hai con của ông là Karu và Hidaka đều lần lượt lên cai trị là Thiên hoàng Monmu và Thiên hoàng Genshō- Phụ hoàng: Thiên hoàng Tenmu (天武天皇, 631 – 1 tháng 10 năm 686)- Mẫu hậu: Thiên hoàng Jitō (持統天皇, 645 – 13 tháng 1 năm 703), con gái của Thiên hoàng Tenji- Thái tử phi: Công chúa Abe (阿閇皇女) được đưa lên ngôi với hiệu là Thiên hoàng Gemmei, một người con gái khác của Thiên hoàng Tenji
** Trưởng nữ: Nữ chúa Hidaka (氷高皇女) được đưa lên ngôi với hiệu là Thiên hoàng Genshō
** Trưởng nam: Thái tôn Karu (珂瑠/軽) được đưa lên ngôi với hiệu là Thiên hoàng Monmu
** Nhị nữ: Nội thân vương Kibi (吉備内親王, 686–729), là vợ của Hoàng tử Nagaya

**Gia phả**

**Tham khảo**
Thể loại:Sinh năm 662
Thể loại:Mất năm 689
CRD

CRD là bệnh hen (Chonic Respiratory Disease), còn gọi là bệnh đường hô hấp mãn tính ở các loài gia cầm. Là một bệnh truyền nhiễm, do Mycoplasma gallsepticum gây ra, xảy ra ở mọi lứa tuổi gia cầm.

**Đặc điểm bệnh**
Bệnh truyền qua trứng từ đàn bố mẹ đến đời con cháu hoặc lây nhiễm bệnh do gia cầm khỏe tiếp xúc vớ gia cầm bệnh hoặc mầm bệnh từ môi trường…
Khi mắc bệnh, gia cầm ủ rũ, xù lông, kém ăn, gầy xác xơ; chảy nước mũi, hay vẩy mỏ, ho hen, ho “khọec” nhiều về sáng sớm, ban đêm; trường hợp bệnh nặng, gà khó thở, há mỏ để thở; giảm sản lượng trứng, gầy.

**Phòng bệnh**
Trước tiên, phải đảm bảo các biện pháp vệ sinh phòng bệnh, an toàn sinh học.
Đặc biệt chú ý, chỉ mua gà từ cơ sở giống tốt, an toàn về bệnh hen để đảm bảo gà bố mẹ không có bệnh hen.
Chuồng nuôi cần đảm bảo thông thoáng, sạch sẽ, khô ráo, ấm về mùa đông, mát về mùa hè.
Mật độ nuôi trong chuồng phù hợp, không nuôi quá dày.
Tiêm văcxin phòng bệnh cho gà khi có điều kiện.

**Điều trị bệnh**
Khi gà mắc bệnh, có thể dùng thuốc điều trị: Tylan kết hợp với oxytetracyclin hoặc gentadox, gentacostrim… liều mỗi loại bằng ½ liều hướng dẫn của nhà sản xuất. Bổ sung vitamin, thuốc trợ sức, trợ lực, tăng cường chăm sóc nuôi dưỡng, tăng thông thoáng chuồng nuôi. Khắc phục nguyên nhân làm bệnh tái phát như: nhiệt độ, độ ẩm, độ thông thoáng…

**Chú thích**
Thể loại:Bệnh gia cầm
Thể loại:Bệnh truyền nhiễm
Bản mẫu:Theo dõi Wikidata/doc

Bản mẫu này có thể được sử dụng trong tài liệu của bản mẫu hoặc mô đun khác, để cho biết rằng bản mẫu hoặc mô đun đó theo dõi dữ liệu trong hoặc thiếu từ một hoặc nhiều thuộc tính Wikidata.
__NOTOC__

**Cách sử dụng**

**Cách sử dụng tiêu chuẩn**
Theo dõi Wikidata|P1|P2|P3...|cat=
*Thay thế P1, P2, P3, v.v. với số thuộc tính thực tế - bao gồm cả "P". Như nhiều hoặc ít khi cần thiết có thể được xác định.
*cat tên một thể loại cho từ "theo dõi" để liên kết đến - không bao gồm "Thể loại:" tiền tố. Tham số tùy chọn; có thể là một thể loại theo dõi duy nhất (nếu bản mẫu chỉ có một), hoặc một thể loại thùng chứa (ví dụ như :Thể loại:Thể loại theo dõi Wikidata MusicBrainz) đó liệt kê tất cả các thể loại theo dõi Wikidata của bản mẫu. Nếu không xác định, mặc định là :Thể loại:Thể loại theo dõi Wikidata.

**Liên kết đoạn**
Nếu tài liệu có một đoạn mô tả và liệt kê các thuộc tính Wikidata được sử dụng, sau đó một liên kết đoạn có thể được chỉ định thay vào đó:
Theo dõi Wikidata|đoạn=tên của đoạn

**Các ví dụ**
Đối với một thuộc tính duy nhất (ví dụ d:Property:P496):
Đối với nhiều thuộc tính (như nhiều thuộc tính khi cần thiết có thể được chỉ định):
Với một liên kết thể loại tùy chỉnh:
Nếu các thuộc tính/theo dõi được mô tả trong một đoạn của tài liệu (ví dụ ):

**Thể loại theo dõi**
Các thể loại sau đây được phổ biến theo bản mẫu này:- Bản mẫu theo dõi Wikidata- Mô đun theo dõi Wikidata

**Xem thêm**
 Sử dụng Wikidata
Bản mẫu:Vua Ba Tư/footer

*Vua Ba Tư
*Đế quốc Media
*Nhà Achaemenes
*Thuộc Macedonia
*Nhà Seleukos
*Nhà Arsaces
*Nhà Sassanid
*Nhà Ghaznavid
*Nhà Seljuk
*Nhà Khwarezm Shah
*Y Nhi hãn quốc
*Nhà Timur
*Nhà Safavid
*Nhà Afshar
*Nhà Zand
*Nhà Qajar
*Nhà Pahlavi
Vũ khố

Vũ khố (c=武庫), Armory), là một cơ quan công quyền trong lịch sử phương Đông thời cổ đại.

**Trung Quốc**
Vũ khố nguyên bản là kho vũ khí được xây dựng thời Chiến tranh Hán Sở. Đây là một phần của công trình thành Trường An do Tiêu Hà giám sát, Bái Gia và Dương Thành Diên xây dựng. Vũ khố là nơi cất giữ, bảo quản vũ khí của triều đình để đề phòng trường hợp thiếu vũ khí khi có chiến sự xảy ra.
Thời Hán Vũ Đế, Vũ khố là cơ quan trực thuộc Chấp kim ngô (Trung úy). Triều đình đặt một chức Lệnh, thừa để giám sát Vũ khố. Vũ khố lệnh trật 600 thạch, Vũ khố thừa phụ tá. Đây cũng là nơi cất giữ các bảo vật như đầu của Vương Mãng, giày của Khổng Tử, Bạch xà kiếm của Hán Cao Tổ,... nhưng tất cả các hiện vật này đều bị xóa sổ trong một trận hỏa hoạn vào năm 295 thời Tấn Huệ Đế.
Thời Tống, xóa bỏ Vũ khố. Đến thời Minh, lập Vũ khố ti (武库司), thuộc bộ Binh.

**Việt Nam**
Nguyên đời Gia Long, Vũ khố là cơ quan tên Ngoại đồ gia. Năm Minh Mạng 1 (1820), vua đổi tên thành Vũ khố.
Thời Nguyễn, Vũ khố bao gồm các thuộc viên và kho hàng như sau:- Điều hành phủ là 1 Thị lang, 1 Lang trung, 2 Viên ngoại lang - Dưới có 1 Từ trát tào là cơ quan quản lý văn thư, 4 kho Giáp, 4 kho Ất - Kho Giáp 1 giữ quân khí gồm 1 Chủ sự, 1 Chánh bát phẩm Thư lại, 6 Vị nhập lưu Thư lại- Kho Giáp 2 giữ khí cụ đồng thiếc gồm 1 Chủ sự, 2 Chánh bát phẩm Thư lại, 7 Vị nhập lưu Thư lại- Kho Giáp 3 giữ sắt gang gồm 1 Chủ sự, 1 Chánh bát phẩm Thư lại, 5 Vị nhập lưu Thư lại- Kho Giáp 4 giữ vàng bạc tiệp, các hạng giấy, tạp hiệu sơn nhuộm gồm 2 Chủ sự, 1 Chánh bát phẩm Thư lại, 6 Vị nhập lưu Thư lại- Kho Ất 1 giữ dầu đèn lồng gồm 1 Tư vụ, 1 Chánh bát phẩm Thư lại, 5 Vị nhập lưu Thư lại- Kho Ất 2 giữ song, mây, thừng chão, buồm, rèm gồm 1 Tư vụ, 1 Chánh cửu phẩm Thư lại, 6 Vị nhập lưu Thư lại- Kho Ất 3 giữ da thú, lông chim, vật liệu bằng đồi mồi gồm 1 Tư vụ, 1 Chánh bát phẩm Thư lại, 6 Vị nhập lưu Thư lại- Kho Ất 4 giữ gồ và khí cụ bằng gỗ gồm 1 Tư vụ, 1 Chánh bát phẩm Thư lại, 6 Vị nhập lưu Thư lại

**Tham khảo**

**Chú thích**
Thể loại:Chức quan phong kiến
Thị lang

Tập tin:DauAnThiLangBoLai-DoanUan.png|nhỏ|phải|Dấu ấn triện Lại bộ hữu thị lang quan phòng (吏部右侍郎關防) của quan Doãn Uẩn
Thị lang (侍郎, Vice Minister) là chức quan đứng thứ ngay sau Thượng thư (thời kỳ trước triều Nguyễn, tương đương với Thứ trưởng ngày nay); sang thời Nguyễn chức này đứng ngay sau Tham tri một bộ.
Nguyên chức Thị lang (侍郎, Attendant Gentleman) là một chức lang được đặt từ thời Tần Trung Quốc giữ việc thị vệ trong cung đình. Thời Đông Hán, chức Thị lang được đổi khi triều đình chia 36 viên Thị lang làm thuộc quan của Thượng thư. Bắt đầu từ thời Tùy, Thị lang được định là chức phó của Thượng thư, tức là chức quan cao thứ 2 trong một bộ. Thời Đường, Thị lang bắt đầu được chia làm Tả, Hữu Thị lang, trật Chánh tam phẩm. Thời Tống, Thị lang không chia làm Tả, Hữu mà chỉ dùng một chức Thị lang, trật Tòng tam phẩm. Thời Minh và đầu Thanh, trật Chánh tam phẩm, bắt đầu từ năm 1730, trật Tòng nhị phẩm, năm 1749, trật Chánh nhị phẩm.
Tại Việt Nam, thời Hồng Đức, đặt Tả, Hữu Thị lang là quan phó của các Thượng thư tại Lục bộ, trật Tòng tam phẩm.
Thời Nguyễn, Thị lang là chức trong một bộ đứng đầu các viện hoặc phủ như Nội vụ phủ hoặc Vũ khố. Chức Thị lang bao gồm hai quan Tả, Hữu Thị lang. Nhưng không như tại Trung Quốc, Thị lang thời Nguyễn không còn là quan phó Thượng thư vì thời này, phó quan Thượng thư là các quan Tả Hữu Tham tri. Việc này đồng nghĩa với chức Thị lang là chức quan cao thứ 3 trong một bộ, trên Lang trung.
Ngoài ra, quan Thị lang có thể là quan trong cùng một bộ được thăng hoặc có thể là quan được bổ nhiệm từ các bộ khác. Ví dụ như Doãn Uẩn được bổ chức Thị lang trong các bộ khác nhau, từ chức Hữu Thị lang bộ Lại, rồi chuyển sang chức Hữu Thị lang bộ Hình, và sau lại chuyển sang chức Tả Thị lang bộ Hộ trong cùng năm 1835.

**Chú thích**
Thể loại:Nhà Nguyễn
Kim Raver

Kimberly Jayne "Kim" Raver (sinh ngày 15 tháng 3 năm 1969), là một nữ diễn viên người Mỹ. Cô được biết đến với những vai diễn truyền hình như Kim Zambrano trong Third Watch, Audrey Raines trong 24 và Teddy Altman trong Grey's Anatomy.

**Cuộc sống**
Raver được sinh ra và lớn lên ở thành phố New York cùng mẹ, bà Tina Raver, và cha dượng, ông Chris Meltesen. Cô có một người em gái tên Cybele Raver cùng với ba anh chị em cùng mẹ khác cha là Nadja Raver, Grace Raver, Aimée Raver, Jacob Raver, và William Raver. Cô học trường Northfield Mount Hermon, một trường nội trú ở Northfield, Massachusetts. Sau đó, cô chuyển đến trường Đại học Boston, tại đây, cô nhận được bằng Cử nhân Mỹ thuật. Raver tiếp tục học ngành sân khấu nghệ thuật ở New York với giáo viên và cố vấn Wynn Handman. Cô thông thạo tiếng Pháp và Đức, ngôn ngữ cô học được từ nhỏ từ người mẹ gốc Đức của mình.

**Đời tư**
Cô kết hôn với đạo diễn kim biên kịch Manuel Boyer từ năm 2000. Họ có với nhau hai người con trai.

**Sự nghiệp**

**Điện ảnh**

**Truyền hình**

**Tham khảo**
Thể loại:Sinh năm 1969
Thể loại:Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Thể loại:Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Thể loại:Nữ diễn viên đến từ thành phố New York
Thể loại:Nữ diễn viên thiếu nhi Mỹ
Thể loại:Nữ diễn viên điện ảnh Mỹ
Thể loại:Người Mỹ gốc Đức
Thể loại:Nữ diễn viên truyền hình Mỹ
Thể loại:Nhân vật còn sống
Annie Wersching

Annie Wersching (sinh ngày 28 tháng 3 năm 1977—29 tháng 1 2023) là một nữ diễn viên người Mỹ nổi tiếng nhất với vai diễn Đặc vụ FBI Renee Walker trong loạt phim truyền hình 24 của Mỹ.

**Cuộc sống**
Wersching được sinh ra và lớn lên tại St. Louis, Missouri. Cô theo học trung học tại trường Crossroads College Preparatory ở Central West End của St. Louis. Lúc nhỏ, cô thi nhảy Ailen và thuộc về đoàn nhảy St. Louis Celtic Stepdancers. Cô có bằng nhạc kịch tại trường Đại học Millikin.

**Gia đình**
Wersching kết hôn với danh hài Stephen Full tại nhà riêng ở Los Angeles vào tháng 9 năm 2009. Wersching đã sinh đứa con trai đầu lòng của họ vào ngày 8 tháng 8 năm 2010 tại Los Angeles, California và đứa con trai thứ hai vào ngày 4 tháng 8 năm 2013.

**Sự nghiệp**

**Điện ảnh**

**Truyền hình**

**Trò chơi**

**Tham khảo**
Thể loại:Sinh năm 1977
Thể loại:Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Thể loại:Nữ diễn viên điện ảnh Mỹ
Thể loại:Nữ diễn viên truyền hình Mỹ
Thể loại:Nhân vật còn sống
Thể loại:Người Mỹ gốc Đức
Thiết lĩnh (Binh khí Việt cổ)

liên_kết=Special:FilePath/Thiet_linh.jpg
Thiết Lĩnh (tiếng Trung: 鐵 領) là một loại binh khí cổ truyền của Việt Nam. Thiết Lĩnh có cấu tạo bằng hai thanh gỗ gọi là thanh mẹ (dài) và thanh con (ngắn) được nối với nhau bằng xích sắt.
Thiết lĩnh được phát triển từ một loại Néo dùng để đập lúa.
Tại Trung Quốc cũng có những loại binh khí gần tương tự là Trường Sao Tử (長 梢 子), có khi gọi là Mẫu Tử Côn (母子棍), nhưng loại "Côn Tam Khúc" mà Người Trung Quốc gọi nó là Tam Tiết Côn (三 節 棍) mới là đặc thù của họ.

**Miêu tả**
Sách Người Việt Đất Việt, phần Võ nghệ và Binh bị của Cửu Long Giang và Toan Ánh, Nhà xuất bản Nam Chi tùng thư viết về Thiết lĩnh như sau: “Thiết lĩnh là một thứ khí giới gồm hai thanh gỗ rắn, một thanh mẹ dài và một thanh con ngắn. Hai thanh mẹ con của thiết lĩnh được nối vào nhau bằng thứ dây chắc, thường vẫn dùng tóc để khỏi bị đứt. Chỗ nối liền hai mẹ con thiết lĩnh có vòng khuyên sắt. Lúc sử dụng tùy nơi rộng hẹp, cầm cây mẹ vung đánh bằng cây con hoặc cầm cây con vung đánh bằng cây mẹ. Thiết lĩnh đánh rất mạnh, các thứ khí giới khác gặp thiết lĩnh chống trả thật khó vì thiết lĩnh là thứ khí giới mạnh mà có tính cách mềm nhưng lại rất lợi hại. Muốn phá thiết lĩnh phải dùng dây thừng hoặc cành tre khiến cho thiết lĩnh vướng vào không vung được nữa”.
Võ phái Bình Định – Sa Long Cương tại Pháp, định nghĩa: “Thiết lĩnh (鐵 領) là món binh khí đặc biệt, thuộc loại binh khí cán dài, phôi thai từ dụng cụ nông nghiệp để đập lúa. Đó là loại côn nhị khúc đặc thù của người Việt, có một khúc dài và một khúc ngắn nối liền nhau bằng dây thừng hoặc xích sắt. Người Trung Hoa cũng sử dụng Côn nhị khúc – một khúc dài và một khúc ngắn – này còn gọi nó là Trường Sao Tử (長 梢 子), có khi gọi là Mẫu tử côn (母 子 棍), nhưng Tam tiết côn (三 節 棍) mới là đặc thù của họ. Còn người Nhật sử dụng Côn nhị khúc, gọi là Nunchaku (Nông gia cụ), với hai đoản côn ngắn bằng nhau và nối liền nhau bằng dây thừng hoặc xích sắt, là loại binh khí không thuộc về côn pháp”.
Câu thơ viết về Thiết lĩnh:
Thiết lĩnh phi thiên;
Câu thương phá trượng;
Hoành sơn đả hổ;
Thủ phục địa lôi;

**Sử dụng**
Thiết lĩnh thuộc họ nhà côn, nên kỹ thuật thiết lĩnh có một phần giống côn, nhưng vì có hai đoạn, một dài, một ngắn, làm cho thiết lĩnh có tính cách đặc thù trở nên lợi hại, nguy hiểm hơn. Phép đánh binh khí của người Việt là võ trận, lấy yếu chống mạnh, ít chống nhiều, khinh linh ảo diệu phù hợp vóc dáng, thể tạng của người Việt Nam. Sử dụng thiết lĩnh khó hơn sử dụng côn, roi một phần. Thiết lĩnh “múa” lên tiếng gió rít vù, lực ly tâm từ đoạn nhỏ với đoạn lớn tạo ra âm thanh vun vút. Các kỹ thuật căn bản của Thiết lĩnh có: đánh, bổ, đập, quất, quấn, quét, đâm, thọc, phất, bắt, khắc, quay tròn trên đầu, múa hoa, tạt, tém, đỡ gạt…

**Trong chiến trận**
Trận Thiên Mạc của Trần Bình Trọng chỉ huy hơn ngàn quân Thánh Dực cùng 500 gia binh trấn giữ cầm chân cả đại quân Mông Cổ thiện chiến để triều đình và quân nhà Trần bảo toàn lực lượng rút lui an toàn.

**Chú thích**
Thể loại:Vũ khí lạnh
Tông Việt

Tông Việt (chữ Hán: 宗越, 408 – 466), người đất Diệp, quận Nam Dương, là tướng lĩnh nhà Lưu Tống thời Nam triều trong lịch sử Trung Quốc.

**Binh nghiệp**
Tông Việt xuất thân hàn vi, không được mọi người biết đến. Về sau, khi cha bị giết, giữa ban ngày, ông giết luôn kẻ thù trên phố lớn. Thái thú Hạ Hầu Mục quý mến sự dũng cảm nên cho Tông Việt làm Đội trưởng, sau đó liên tục cử ông đi phá bọn đạo tặc, lần nào cũng đại thắng trở về. Nhà Tông Việt rất nghèo, không có tiền mua ngựa, mỗi lần đi làm nhiệm vụ, ông đều vác đao đi bộ, nhưng vào trận lại rất dũng mãnh, một mình có thể địch rất nhiều người khác. Mỗi lần chiến thắng, Tông Việt lại được thưởng nhiều tiền, dần dần mới mua được một con chiến mã.
Năm Nguyên Gia thứ 27 (năm 450), Tông Việt theo Liễu Nguyên Cảnh phá Ngụy, lập công lớn nên phong làm Hậu quân tham quân đốc hộ. Năm Đại Minh thứ 5 (năm 459), Tông Việt theo Thẩm Khánh Chi phụng mệnh trấn áp cuộc nổi loạn của Kính Lăng vương Lưu Đản. Năm Cảnh Hòa thứ nhất (năm 465), Tông Việt được nhận tước hầu, bổ nhiệm làm Du kích tướng quân, trực các. Sau khi Hiếu Vũ Đế qua đời, Lưu Tử Nghiệp lên ngôi hoàng đế, tức là Tiền Phế Đế. Lưu Tử Nghiệp bản tính hung ác vô đạo, còn bọn Tông Việt, Đàm Kim, Đồng Thái Nhất lại luôn làm theo mọi mệnh lệnh của ông ta, tiến hành mưu sát công thần Hà Mại. Do được Phế Đế ban thưởng hậu hĩnh nên bọn Tông Việt một lòng một dạ nghe theo.
Năm đó, Phế Đế đi tuần phía nam bất ngờ bị Lưu Úc sát hại. Sau đó, Lưu Úc mới lên ngôi hiệu là Minh Đế, bọn Tông Việt đều được trọng dụng như cũ. Tuy nhiên họ một lòng tận trung với chủ cũ, nghi ngại vị hoàng đế mới không thực lòng tin dùng. Minh Đế đương nhiên không muốn họ lưu lại trong triều nội nên tìm cách đẩy ra bên ngoài đề phòng hậu hoạn. Tông Việt và những người khác nghe vậy đều rất lo sợ, bèn nảy ý định tạo phản, đem việc ấy bàn với Thẩm Du Chi nhằm lôi kéo thêm vây cánh, nào ngờ Thẩm Du Chi lập tức báo cho Minh Đế biết. Ngay trong hôm đó (năm 466), triều đình hạ lệnh bắt giữ Tông Việt và đồng đảng đem giết hết.

**Tài nghệ và tính cách== 
Tông Việt rất giỏi trong việc chỉ huy quân sĩ. Ông thường thống lĩnh hàng mấy vạn binh. Tông Việt cưỡi ngựa đi trước, quân sĩ hành quân theo sau. Khi ngựa vừa dừng lại, quân phía sau bắt đầu tập hợp hàng ngũ chỉnh tề, không bao giờ sai lệch. Khi Thẩm Du Chi thay Ân Hiếu Tổ làm tiên phong trong trận Nam Thảo, thấy quân sĩ lo sợ vì Ân Hiếu Tổ vừa mới qua đời, cũng thở dài nói rằng: "Kể ra Tông Việt chết đi cũng đáng tiếc. Ông ta có cách rèn binh hơn hẳn người khác". Tuy có tài nghệ như vậy nhưng Tông Việt lại là người tính tình hung bạo, tàn khốc, thích giết chóc. Trước kia, Vương Huyền Mạc cũng rất nghiêm khắc với bộ hạ của mình nên các tướng sĩ đều nói với nhau rằng: "Thà làm 5 năm dịch đồ còn hơn đầu quân Huyền Mạc, nhưng Huyền Mạc còn chấp nhận, Tông Việt đã giết ta rồi".

**Tham khảo**
 Tống thư  quyển 83, liệt truyện 43 – Tông Việt truyện- Nam sử  quyển 40, liệt truyện 30 – Tông Việt truyện

**Chú thích**
Thể loại:Sinh năm 408
Thể loại:Mất năm 466
Thể loại:Tướng nhà Lưu Tống
Thể loại:Nhân vật quân sự Nam-Bắc triều (Trung Quốc)
Ngựa Uchchaihshravas

Ngựa bảy đầu Uchchaisravas
Ngựa Uchchaihshravas (tiếng Phạn: उच्चैःश्रवस् Uccaiḥśravas or उच्चैःश्रवा Uccaiḥśravā có nghĩa là tai dài) là sinh vật huyền thoại dưới dạng một con ngựa trắng trong thần thoại Ấn Độ. Uchchaihshravas là con ngựa được coi là tổ của loài ngựa và nổi bật trong các truyền thuyết, thánh điển Hindu. Ngựa Uchchaihshravas được miêu tả là con ngựa bay, bảy đầu, có hai cánh, màu trắng như tuyết.

**Ghi chép**
Uchchaihshravas là một con ngựa có bảy cái đầu, trắng như tuyết, biết bay và xuất hiện vào giai đoạn là con ngựa đầu tiên hiện ra từ sâu thẳm đại dương trong thần thoại Khuấy Biển Sữa. Uchchaihshravas được coi là con ngựa tốt nhất, xuất hiện đầu tiên nguyên mẫu và là vua của các loài ngựa. Theo sử thi Mahabharata, Uchchaihshravas là thú cưỡi của Indra, vua của các vị thần, nhưng cũng có một số ghi chép cho rằng nó là thú cưỡi của vua quỷ Bali. 
Uchchaihshravas
Thần Indra, vị chúa tể cõi trời, vua của các chư thần/deva, đã mang con ngựa thần thoại về cung trời của mình (cõi svarga). Sau đó, thần Indra đã cất đi cặp cánh của Uchchaihshravas và cho nó xuống cõi người. Cặp cánh bị lấy đi nhằm đảm bảo con ngựa ở lại nơi mặt đất (prithvi) và không bay trở lại nơi cõi trời của thần Indra. Uchchaihshravas trước tiên là vật cưỡi (vahana) của thần Indra, vị vua cõi trời. Nhưng nó cũng được ghi chép là con ngựa của Bali. Vị vua của cõi âm ty (patala) đã sử dụng nó để giành được những thứ mà trước kia không thể có được.
Ngoài ra, Vishnu Purana cũng ghi chép rằng khi Prithu nhận ngôi vị là vị vua đầu tiên của cõi đất thì vật được ban cho ngôi vị chịu trách nhiệm vương quyền này là con ngựa Uchchaihshravas và sau đó nó đã trở thành vua của loài ngựa. Con ngựa Uchchaihshravas phần nào tương đồng với ngựa Kanthaka, chúng đều là những con bạch mã thượng thủ, uy nghi, vật cưỡi của bậc chủ tể, ở đây là bậc chủ tể về mặt tâm linh, tín ngưỡng.

**Tham khảo**
Dictionary of Hindu Lore and Legend (ISBN 0-500-51088-1) by Anna Dallapiccola- Monier Monier-Williams (1819-1899) (2008). "Monier-Williams Sanskrit Dictionary". p. 173. Truy cập ngày 13 tháng 7 năm 2010.- Mani, Vettam (1975). Puranic Encyclopaedia: A Comprehensive Dictionary With Special Reference to the Epic and Puranic Literature. Delhi: Motilal Banarsidass. p. 800. ISBN 0-8426-0822-2.- Beér, Robert (2004). The encyclopedia of Tibetan symbols and motifs. Serindia Publications, Inc. pp. 65, 109.- Horace Hayman Wilson (1840). "The Vishnu Purana: Book I: Chapter IX". Sacred Texts Archive. Truy cập ngày 14 tháng 7 năm 2010.- Radhakrishnan, S. (January 1977). "10.27". The Bhagavadgita. Blackie & Son (India) Ltd. p. 264.- Dikshitar, V. R. Ramachandra (1999). War in Ancient India. Cosmo Publications. p. 175. ISBN 81-7020-894-7.- Horace Hayman Wilson (1840). "Vishnu Purana: Book 1: Chapter XXII". Sacred Texts archive. Truy cập ngày 14 tháng 7 năm 2010.- Devahar, C R, ed. (1997). "2.47". Kumāra-Sambhava of Kālidāsa. Motilal Banarasidas Publishers. p. 25.
Thể loại:Thần thoại
Katee Sackhoff

Kathryn Ann "Katee" Sackhoff (sinh ngày 8 tháng 4 năm 1980) là một diễn viên người Mỹ nổi tiếng nhất với vai diễn Trung úy Kara "Starbuck" Thrace trên chương trình truyền hình của kênh Syfy mang tên Battlestar Galactica (2003–2009). Cô được đề cử bốn giải Sao Thổ cho công việc của mình trên Battlestar Galactica, giành giải thưởng cho Nữ diễn viên phụ truyền hình xuất sắc nhất năm 2005.
Sackhoff cũng đã đóng vai chính trong bộ phim truyền hình ngắn The Fearing Mind (2000–2001) và The Education of Max Bickford (2001–2002). Cô cũng có các vai diễn định kỳ trong các phim truyền hình như Bionic Woman (2007), Robot Chicken (2007–2016), Nip/Tuck (2009), CSI: Crime Scene Investigation (2010–2011), Star Wars: The Clone Wars (2012–2013), và có một vai chính tên Dana Walsh trong phần 8 của 24 (2010). Cô hiện đang thủ vai Phó cảnh sát trưởng Victoria "Vic" Moretti trong loạt phim Longmire của Netflix (2012–nay).
Cô cũng có vai chính trong các phim điện ảnh như Halloween: Resurrection (2002), White Noise: The Light (2007), Batman: Year One (2011), The Haunting in Connecticut 2: Ghosts of Georgia, Sexy Evil Genius, Riddick và Oculus (2013).

**Cuộc sống**
Sackhoff được sinh ra tại Portland, Oregon và lớn lên tại St. Helens, Oregon. Mẹ của cô là Mary làm việc như một giảng viên Văn học và cha của cô ấy là ông Dennis, một người phát triển nhà đất. Anh trai của cô Erick, là đồng sở hữu của một cửa hàng sửa xe gần Portland. Cô tốt nghiệp trường trung học Sunset tại Beaverton vào năm 1998. Cô bắt đầu bơi từ khi còn nhỏ và tới trung học cô lên kế hoạch theo đuổi sự nghiệp thể thao cho đến khi đầu gối phải của cô bị thương. Điều này đã khiến cô bắt đầu tập yoga mà cô vẫn tiếp tục cho đến ngày hôm nay và theo đuổi đam mê diễn xuất.

**Sự nghiệp**

**Điện ảnh**

**Truyền hình**

**Trò chơi**

**Tham khảo**
Thể loại:Sinh năm 1980
Thể loại:Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Thể loại:Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Thể loại:Nữ diễn viên từ Oregon
Thể loại:Nữ diễn viên điện ảnh Mỹ
Thể loại:Nữ diễn viên truyền hình Mỹ
Thể loại:Nữ diễn viên lồng tiếng Mỹ
Thể loại:Người khỏi bệnh ung thư
Thể loại:Nhân vật còn sống
Ngữ hệ Pama–Nyungar

Ngữ hệ Pama–Nyungar là ngữ hệ bản địa Úc phổ biến rộng rãi nhất, gồm khoảng 300 ngôn ngữ. Cái tên "Pama–Nyungar" xuất phát từ tên hai phân nhóm cách xa nhau nhất, nhóm ngôn ngữ Pama tại đông bắc Úc và nhóm ngôn ngữ Nyungar tại tây nam Úc. Cả hai từ pama và nyungar đều có nghĩa là "đàn ông".
Những ngữ hệ bản địa khác, nhỏ hơn tại Úc có khi được gọi chung là ngôn ngữ phi Pama–Nyungar, dù đây không phải một thuật ngữ phân loại hợp lệ. Ngữ hệ Pama–Nyungar phân bố gần như khắp Úc, với lượng người nói đông nhất và số lượng ngôn ngữ lớn nhất. Đa số ngôn ngữ Pama–Nyungar được nói bởi những nhóm dân tộc nhỏ với chỉ vài trăm người nói hoặc ít hơn. Nhiều ngôn ngữ, tuy không phải tất cả, được xem là đang bị đe dọa, và số khác thì đã biến mất gần đây.
Hệ Pama–Nyungar được xác định và đặt tên bởi nhà ngôn ngữ học Kenneth L. Hale, trong công trình nghiên cứu ngôn ngữ bản địa Úc của ông. Hệ Pama–Nyungar đã phát triển và lan rộng ra khắp Úc, trong khi những hệ khác tập trung tại phần bờ Bắc.

**Phục dựng**
Tiếng Pama–Nyungar nguyên thủy có lẽ từng hiện diện cách nay 5.000 năm, nhỏ hơn nhiều so với con số 40.000-60.000 năm mà thổ dân đã sống ở Úc. Làm sao mà ngữ hệ Pama–Nyungar lan ra hầu khắp châu Úc và thế chỗ những ngôn ngữ tiền-Pama–Nyungar là điều chưa rõ.

**Ngữ âm**
Hệ thống ngữ âm của ngôn ngữ Pama-Nyungar, theo phục dựng của Barry Alpher (2004), khá giống với của những ngôn ngữ bản địa Úc ngày nay.

**Nguyên âm**
Chiều dài nguyên âm chỉ được phân biệt ở âm tiết đầu tiên của từ.

**Phụ âm**

**Phân loại branches**
Vào lúc người châu Âu đến Úc, có khoảng 300 ngôn ngữ Pama–Nyungar thuộc về trên 30 phân nhóm. Bên dưới là nhóm ngôn ngữ được liệt kê bởi Bowern (2011). Hệ Pama-Nyungar gồm một số ngôn ngữ khác biệt đến mức khó có thể đặt chúng vào bất kỳ nhóm nào, và cả những ngôn ngữ rất gần gũi nhau đến mức trở thành dãy phương ngữ.

**Phân loại truyền thống**
Dọc theo bờ đông, từ Cape York tới eo biển Bass:
*Kala Lagaw Ya (1)
*Paman (41)
*Yidiny (1)
*Dyirbal (5)
*Murri (26)
*Waka–Kabi (5)
*Durubul (5)
*Bandjalang (4)
*Gumbaynggir (2)
*Anewan (Nganyaywana) (1)
*Wiradhuri (5)
*Yuin–Kuri (14)
*Gippsland (5)
Dọc theo bờ nam, từ Melbourne tới Perth:
*Yotayota (2)
*Kulin (13)
*Hạ Murray (9)
*Thura-Yura (8)
*Mirniny (2)
*Nyungar (11)
Dọc theo bờ tây:
*Kartu (5)
*Kanyara–Mantharta (8)
*Ngayarta (12)
*Marrngu (3)
Vào đất liền, phía nam của những ngôn ngữ phi Pama–Nyungar phía bắc:
*Ngumpin–Yapa (10)
*Warumungu (1)
*Warluwari (5)
*Kalkatungu (2)
*Mayi (Mayabic) (7)
Và được vây quanh bởi những nhánh kể trên:
*Wati (15)
*Aranda (9)
*Karna (18)
*Yardli (Yarli) (3)
*Muruwari (1)
*Baagandji (2)
Nằm tách biệt với các ngôn ngữ Pama–Nyungar khác:
*Yolŋu (10)
Phân loại trên không bao gồm những ngôn ngữ tuyệt chủng và thiếu thông tin như tiếng Barranbinja và nhóm ngôn ngữ Hạ Burdekin.

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 Bản đồ AIATSIS ngôn ngữ Úc date = ngày 1 tháng 5 năm 2013

Thể loại:Ngữ hệ
Thể loại:Ngôn ngữ tại Úc
Thể loại:Tài khoản bị nghi là con rối của Xuân Thảo Đường

Thể loại này liệt kê trang cá nhân và trang thảo luận cá nhân của các thành viên bị nghi ngờ là tài khoản con rối của Xuân Thảo Đường. Xem lý do tài khoản gốc bị cấm trong page=Thành_viên:Xuân_Thảo_Đường nhật trình cấm.
Xuân Thảo Đường
Uda

Uda hay UDA có thể chỉ:- Thiên hoàng Uda của Nhật Bản- Uda (họ)- Uda (cừu), một giống cừu nhà- Đại học Atacama (tiếng Tây Ban Nha: Universidad de Atacama)

**Dịa danh**
 Uda Rata, dùng để chỉ vùng nội địa Sri Lanka có đồi núi cao 300m trên mực nước biển
*Uda, Nara, thành phố ở Nhật Bản
*Uda, Argeș, xã ở România
*Sông Uda, sông ở vùng Khabarovsk Krai in the Russian Far East, flowing into the Sea of Okhotsk
*Ô Đạt, Nội Mông, Trung Quốc, trong tiếng Mông Cổ là Uda toɣoriɣ
*Uda, làng thuộc xã Tătăruși, hạt Iaşi, România
Tôi là người Việt Nam

Tôi là người Việt Nam (tiếng Anh: I'm Vietnamese) là một bài hát của nữ ca sĩ Ánh Minh và là ca khúc chủ đề trong Paris by Night số 114 phát hành vào năm 2015. Ca khúc được sáng tác bởi chính Ánh Minh và Dương Khắc Linh. Video ca nhạc được đăng tải chính thức trên Youtube vào ngày 05.

**Nội dung**
Nhìn về quá khứ để tiến đến tương lai, ca khúc nhắc nhở cộng đồng người Việt ở hải ngoại, nhất là thế hệ thứ 2 và thứ 3 sau hơn bốn mươi năm hoà nhập tại nơi đất khách quê người (Hoa Kỳ nói chung, cũng như các nước trên thế giới nói riêng) hãy luôn duy trì nét đẹp bản sắc văn hoá và hãy luôn nhớ rằng Tôi là người Việt Nam.
Trong video ca nhạc, Ánh Minh đã đi du lịch khắp các quốc gia từ Los Angeles, Rome và Paris, và trở về Vĩnh Long, Vịnh Hạ Long, Hội An... của Việt Nam để miêu tả hành trình khám phá của cô gái Việt Nam xa xứ.

**Tham khảo**

**Liên kết**
  Paris By Night 114 tại Thuý Nga Shop.- Tôi là người Việt Nam
Thể loại:Bài hát tiếng Việt
Thể loại:Bài hát năm 2015
Michael J. Alexander

Michael Joseph Alexander (21 tháng 5 năm 1941 – 5 tháng 11 năm 2023) là giảng viên, viện sĩ và phát thanh viên người Anh. Ông là giáo sư văn chương Anh tại Đại học St Andrews cho đến khi nghỉ hưu vào năm 2003. Ông vừa là nhà thơ vừa là dịch giả, đồng thời là người có kinh nghiệm giảng dạy lâu năm môn văn chương Anh quốc, cả cổ văn lẫn kim văn, tại các trường đại học châu Âu. Thuở nhỏ ông theo học trường Downside School, sau chuyển sang nghiên cứu tiếng Anh tại Đại học Oxford, rồi dành một năm qua Pháp và Ý tham dự Đại học Perugia. Từng có thời gian làm việc trong ngành xuất bản ở Luân Đôn, bị gián đoạn nửa chừng để theo học Đại học Princeton. Trước khi tham gia giảng dạy tại St. Andrews ông từng là giảng viên Đại học Stirling. Ông có công dịch nhiều thi phẩm tiếng Anh cổ, nhất là bản dịch thiên anh hùng ca Beowulf thành thơ tiếng Anh hiện đại. Ngoài ra, ông còn là thành viên đội Scotland trong chương trình vấn đáp Round Britain trên đài Radio 4 suốt nhiều năm liền.
Ông qua đời ngày 5 tháng 11 năm 2023, thọ 82 tuổi.

**Tác phẩm**
Phê bình, học thuật, giáo dục
*The Poetic Achievement of Ezra Pound (Thành tựu thi ca của Ezra Pound), 1979.
*York Notes on Geoffrey Chaucer's "Prologue to the Canterbury Tales" (Những chú thích York về "Lời dẫn nhập cuốn Chuyện kể Canterbury" của Geoffrey Chaucer), 1999, chủ biên cùng Mary Alexander.
*A History Of English Literature (Lịch sử văn học Anh quốc), 2000, tái bản 2007, tái bản 2013.
Cao Hùng Lynh dịch, Lịch sử văn học Anh quốc, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, 2006.
*A History of Old English Literature (Lịch sử văn học cổ Anh), 2002.
*Mediaevalism: The Middle Ages in Modern England (Trung cổ học: Thời kỳ Trung cổ tại nước Anh hiện nay), 2007.
*Reading Shakespeare (Đọc Shakespeare), 2013.
Thơ ca
*Twelve Poems (Mời hai bài thơ), 1978.
Ấn bản
*Beowulf: A Glossed Text (Beowulf: Bản chú giải), 1995, sửa đổi 2000.
Dịch phẩm
*The Earliest English Poems (Thơ tiếng Anh thời sơ khai), 1966.
*Beowulf: A Verse Translation (Beowulf: Thơ dịch), 1973, sửa đổi 2001.
*Old English Riddles: from the Exeter Book (Bí ẩn tiếng Anh cổ: từ sách Exeter), 1980, sửa đổi 2007.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Tiểu sử Michael J. Alexander date=2014-09-05 -  Trang Giảng viên Đại học St Andrews date=2016-07-12 
Thể loại:Sinh năm 1941
Thể loại:Cựu học sinh Downside School
Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Oxford
Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Perugia
Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Princeton
Thể loại:Viện sĩ Đại học Stirling
Thể loại:Viện sĩ Đại học St Andrews
Thể loại:Dịch giả tiếng Anh cổ
Thể loại:Dịch giả người Anh
Thể loại:Phát thanh viên người Anh
Thể loại:Mất năm 2023
Kay Slocum

Kay Brainerd Slocum là một nhạc sĩ và sử gia người Mỹ, đã xuất bản nhiều cuốn sách viết về âm nhạc và lịch sử thời Trung cổ. Slocum hiện là giáo sư lịch sử và nhân văn tại Đại học Thủ đô, Ohio, trước đó bà từng giảng dạy lịch sử âm nhạc và viola tại Đại học Tiểu bang Kent. Là một người chơi đàn viola, Slocum đã biểu diễn với Dàn nhạc giao hưởng Ohio, Dàn nhạc giao hưởng Buffalo, Dàn nhạc giao hưởng Erie và Dàn nhạc giao hưởng Youngstown. Bà hiện đang chơi cho Dàn nhạc giao hưởng ProMusica.

**Tác phẩm chính**
(2004) Liturgies in Honor of Thomas Becket (Nghi thức tế lễ vinh danh Thomas Becket) USA: University of Toronto Press ISBN 0-8020-3650-3 excerpts  online
*(2005) Medieval Civilisation (Văn minh Trung cổ) London: Laurence King Publishing ISBN 1-85669-444-5
Văn Lang biên dịch, Văn minh Trung cổ, Nhà xuất bản Từ điển Bách Khoa, 2012 
*(2011) Sources in Medieval Culture and History (Tư liệu về văn hóa và lịch sử thời Trung cổ) USA: Prentice Hall ISBN 978-0-13-615726-7

**Chú thích**
Thể loại:Giảng viên Đại học Tiểu bang Kent
Thể loại:Giảng viên Đại học Thủ đô
Thể loại:Nghệ sĩ violin cổ điển người Mỹ
Thể loại:Nhà Trung cổ học người Mỹ
Thể loại:Nhà sử học âm nhạc người Mỹ
Thể loại:Nhà sử học nữ người Mỹ
Thể loại:Nữ nhà văn Mỹ
Thể loại:Nữ tác gia âm nhạc
Thể loại:Nhân vật còn sống
Tham tri

Tham tri (chữ Nho: 參知) là một chức vụ đặc biệt thời Nguyễn được đặc bổ tại các bộ trong Lục bộ, trật Tòng nhị phẩm, hàm Phụng trực đại phu, khi mất truy tặng Cáo thụ Trung phụng đại phu. Tham tri là chức triều đình bổ nhiệm để giúp các quan Thượng thư tại Lục bộ và vì vậy, là chức quan cao cấp thứ 2 trong một bộ, dưới Thượng thư, và trên Thị lang. Tham Tri tương ứng với cấp Thứ Trưởng ngày nay.
Nguyên trong các triều đại Trung Hoa và các triều đại Việt Nam trước thời Nguyễn, Tham tri là một thuật ngữ để chỉ chức Tham tri chính sự của các vị Đại học sĩ. Đầu thời Lê, Tham tri là chức quan coi giữ sổ sách trong một đạo, dưới quan Hành khiển.
Thời Nguyễn, chức Tham tri không còn được dùng như xưa. Thời này, Tham tri là một chức được đặc bổ tại các bộ. Chức Tham tri bao gồm hai quan Tả, Hữu Tham tri dưới quyền quan Thượng thư một bộ. Quan Tham tri thời này không chỉ giới hạn là quan Đại học sĩ như các triều đại xưa vì Tham tri thời Nguyễn là quan thuộc cấp bộ. Quan Tham tri có thể là quan trong cùng một bộ được thăng hoặc có thể là quan được bổ nhiệm từ các bộ khác. Ví dụ như Doãn Uẩn được thăng trong cùng một bộ từ chức Lang trung bộ Hộ rồi Tham tri bộ Hộ cùng năm 1832. Ngược lại, Nguyễn Tri Phương được thăng từ một bộ khác từ chức Tả Tham tri bộ Lễ vào năm 1837 sang chức Tả Tham tri bộ Công năm 1840.

**Chú thích**
Thể loại:Nhà Nguyễn
Bản mẫu:Trang phục Nhật Bản

;Xem thêm :Bản mẫu:Trang phục truyền thống.
Thể loại:Hộp điều hướng trang phục
Thể loại:Trang phục Nhật Bản
Thể loại:Bản mẫu Nhật Bản
Thể loại:Bản mẫu nghệ thuật và văn hoá Nhật Bản
Phan Minh Tánh

Phan Minh Tánh (1929) là nhà cách mạng Việt Nam, nguyên Ủy viên Ban Chấp hành TW Đảng Cộng Sản Việt Nam, Trưởng ban Dân vận Trung ương.
Ông có tên tự là Chín Đào, quê quán: huyện Thới Bình, tỉnh Cà Mau.
Chiều 20-8-2022, ông Nguyễn Văn Nên - bí thư Thành ủy TP.HCM trao huy hiệu 75 năm tuổi Đảng cho ông Phan Minh Tánh  - nguyên ủy viên Trung ương Đảng, nguyên trưởng Ban Dân vận Trung ương. 

**Quá trình hoạt động**
Ông từng tham gia công tác đoàn thanh niên, giữ các chức vụ: Bí thư TW Đoàn khóa III, Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đoàn nhân dân cách mạng miền Nam Việt Nam ,
Năm 1975 ông là Thành viên Ủy ban quân quản TP Sài gòn Gia Định  (1975 - 1976), Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Giám đốc Sở Nông nghiệp , Phó chủ tịch UBND TP HCM, Trưởng ban Dân vận TP Hồ Chí Minh, Phó bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh (1980 - 1986) , Trưởng Ban Dân vận Trung ương (1987 – 1996), Ủy viên Ủy ban thường vụ Quốc hội (1992 – 1996) .
Ông là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VI (1986), khóa VII (1991).

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Trưởng Ban Dân vận Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam
Thể loại:Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VI
Thể loại:Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VII
Thể loại:Người Cà Mau
Nguyễn Thúy Cải

Nguyễn Thúy Cải (sinh ngày 20 tháng 8 năm 1953) là một nữ nghệ sĩ quan họ Bắc Ninh. Bà là một trong những người đặt viên gạch đầu tiên xây dựng Đoàn Dân ca Quan họ Bắc Ninh.
Hiện bà đang là Nghệ sĩ Nhân dân, nguyên Đại biểu Quốc hội khóa IX, nguyên Trưởng đoàn Dân ca Quan họ Bắc Ninh.

**Tiểu sử và sự nghiệp**
Nguyễn Thúy Cải sinh tại xã Phật Tích, huyện Tiên Sơn, Hà Bắc (nay là xã Phật Tích, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh).
Tháng 1 năm 1969, đoàn Dân ca Quan họ được thành lập. Ngày 20 tháng 5 năm 1969, lúc này bà mới 16 tuổi, được tuyển vào đội Quan họ, trực thuộc đoàn nghệ thuật Hà Bắc, Thúy Cải là một trong những thành viên đầu tiên đoàn.
Năm 1988, Thúy Cải được nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú 
Năm 1992, bà được bầu làm Đại biểu Quốc hội khóa IX (1992-1997).
Bà làm Trưởng đoàn Dân ca Quan họ từ năm 1996 đến năm 2008 thì nghỉ hưu. Sau khi nghỉ hưu, bà vẫn hay đi biểu diễn với mức độ không thường xuyên.
Năm 2015, bà được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân.

**Tham khảo**
Thể loại:Quan họ
Thể loại:Nữ ca sĩ Việt Nam
Thể loại:Người Bắc Ninh
Thể loại:Ca sĩ thế kỷ 20
Thể loại:Ca sĩ thế kỷ 21
Thể loại:Nghệ sĩ nhân dân Việt Nam
Thể loại:Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa IX
Cổng thông tin:Cơ Đốc giáo/Bạn có biết/115

Tranh của Peter Paul Rubens miêu tả cảnh Cain giết Abel
*… trong hai người con trai của Adam và Eva, Cain và Abel, Cain là người đầu tiên được sinh ra và Albe là người đầu tiên bị chết đi?
*... theo Niên giám 2010 của Hồng Kông, cộng đồng Cơ Đốc giáo - hiện diện tại đây từ năm 1841 - có khoảng 833 000 người với 353 000 giáo dân Công giáo, và 480 000 tín hữu Kháng Cách. Các giáo hội Kháng Cách ở Hồng Kông mở 3 trường đại học, 639 trường từ cấp mẫu giáo đến trung học, và 35 trường thần học. Ngoài ra, họ còn điều hành 7 bệnh viện, 17 dưỡng đường, và 107 cơ sở xã hội. Hiện có khoảng 7 triệu dân sinh sống tại Hồng Kông?
*... năm 2008, khi trở về thăm trường cũ, Đại học Hanover ở Indiana, Mike Pence - ứng viên Phó Tổng thống của Đảng Cộng hòa - thuật  lại trải nghiệm tâm linh của ông khi bắt đầu thiết lập mối tương giao với Chúa Giê-xu, “... tại đây tôi đã gặp một người, người ấy đã thay đổi cuộc đời tôi hơn tất cả bạn hữu và người thân gộp lại. Mùa xuân này ba mươi năm trước, tôi đã tìm được chân lý,”?
*... Tổng Giám mục Patrick D’Rozario của Dhaka là hồng y tiên khởi của Bangladesh?
Sol-gel

Trong khoa học vật liệu, phương pháp sol-gel là một phương pháp để sản xuất vật liệu rắn từ các phân tử nhỏ. Phương pháp này được sử dụng để chế tạo các oxide kim loại, đặc biệt là các oxide của silic và titan. Quá trình này liên quan đến việc chuyển đổi các monome vào một dung dịch keo (sol) đóng vai trò như là tiền thân cho một mạng tích hợp (hoặc gel) của một trong các hạt rời rạc hoặc các polyme mạng. tiền chất điển hình là alkoxides kim loại.

**Tham khảo**

**Đọc thêm**
Colloidal Dispersions, Russel, W.B., et al., Eds., Cambridge University Press (1989)
*Glasses and the Vitreous State, Zarzycki. J., Cambridge University Press, 1991

**Liên kết ngoài**
 International Sol-Gel Society- The Sol-Gel Gateway date=2005-09-06 
Thể loại:Quá trình công nghiệp
Thể loại:Vật liệu trong suốt
Thể loại:Kỹ thuật gốm
Thể loại:Dạng bào chế
Thể loại:Gel
Đảo Hans

Đảo Hans (Hans Island; Île Hans; Hans Ø; tiếng Greenland: Tartupaluk; tiếng Inuktitut: ᑕᕐᑐᐸᓗᒃ) là một đảo hoang nhỏ với diện tích abbr=on, dài mi và rộng mi, tọa lạc tại eo biển Kennedy của eo Nares—eo biển nằm giữa đảo Ellesmere và bắc Greenland, nối vịnh Baffin với biển Lincoln. Hans là một trong số ba đảo ở eo biển Kennedy; hai đảo còn lại là đảo Franklin và đảo Crozier. Eo biển quanh đảo Hans rộng mi, hòn đảo nằm tại đường tiếp giáp giữa lãnh hải của Canada và Đan Mạch.
Đảo này đã là một phần của vùng săn bắt của người Inuit từ thể kỷ 14. Các điểm dân cư gần nhất là Alert, Canada (cách 198 km/123 dặm), Siorapaluk, Greenland (cách 349 km/217 dặm) và Qaanaaq, Greenland (cách 379 km/235 dặm).
Chủ quyền đảo cũng như hải vực lân cận đã được nhất trí phân định vào tháng 6 năm 2022, mở ra kỳ vọng chấm dứt tranh chấp trên dưới 50 năm giữa Vương quốc Đan Mạch (thay mặt cho quốc gia tự trị cấu thành là Greenland) và Canada.

**Địa danh**
Đảo được theo tên Hans Hendrik, một người Greenland có tên bản địa là Suersaq. Hendrik là một nhà du hành Bắc Cực và thông dịch viên, từng làm việc tại những đội thám hiểm Bắc Cực của Anh và Hoa Kỳ cùng với Elisha Kent Kane, Charles Francis Hall, Isaac Israel Hayes và George Strong Nares, từ năm 1853 tới 1876.

**Lịch sử**
{
"type": "FeatureCollection",
"features": 
{
"type": "Feature",
"properties": {},
"geometry": {
"type": "LineString",
"coordinates": 

-66.4559555053711,
80.83208289903652
,

-66.46333694458008,
80.82655644021663
,

-66.46350860595703,
80.82600908641169
,

-66.46230697631836,
80.82535221910463
,

-66.45956039428711,
80.82458581497811
,

-66.45544052124023,
80.82357296931181
,

-66.45200729370117,
80.82242311828053
,

-66.45097732543945,
80.82187551996432
,

-66.45097732543945,
80.82127312440183


}
}

}
Từ năm 1978, giữa Canada và Vương quốc Đan Mạch diễn ra một cuộc tranh chấp chủ quyền đối với đảo Hans, tên không chính thức là chiến tranh Whisky.
Ngày 14 tháng 6 năm 2022, Bộ Sự vụ Toàn cầu Canada (Global Affairs Canada) ra thông cáo về việc giữa hai quốc gia đã ký thỏa thuận tại đô thành Ottawa rằng, các vấn đề phân chia ranh giới đất liền trên đảo Hans, phân chia ranh giới biển trên thềm lục địa, gồm cả biển Lincoln, và thềm lục địa bên ngoài phạm vi 200 hải lý ở biển Labrador đã được nhất trí. Quá trình đàm phán trước đó có tham vấn cộng đồng người bản địa Inuit của Nunavut và của Greenland (Đan Mạch).
Hiệp định phân định biên giới sẽ có hiệu lực sau khi được nghị viện cả hai nước, cũng như cơ quan lập pháp Nunavut, phê chuẩn.

**Đọc thêm**
 Danh sách đảo của Canada- Danh sách đảo của Đan Mạch

**Chú thích**
Thể loại:Đảo không người ở Canada
Thể loại:Đảo không người ở Đan Mạch
Thể loại:Đảo quốc tế
Thể loại:Quần đảo Queen Elizabeth
Thể loại:Vùng phân chia
Thể loại:Biên giới Canada-Greenland
Thể loại:Quan hệ Canada-Đan Mạch
Thể loại:Đảo tranh chấp cũ
Thể loại:Tranh chấp lãnh thổ của Canada
Thể loại:Tranh chấp lãnh thổ của Đan Mạch
Lymantria dispar dispar

Bướm đêm Gypsy (Danh pháp khoa học: Lymantria dispar dispar) là một phân loài của loài sâu róm sồi (Lymantria dispar) thuộc họ Erebidae. Chúng còn được gọi là bướm đêm Bắc Mỹ hoặc bướm đêm châu Âu. Những con sâu bướm Gypsy là loài có lông dài với màu sắc sặc sỡ. Chúng là một loài xâm lấn. Hiện nay, sâu bướm gypsy là một trong những loài gây hại cho các cây thân gỗ khủng khiếp nhất ở phía Đông nước Mỹ.

**Tại Mỹ**
Sâu bướm gypsy được nhà khoa học người Pháp Leopold Trouvelot đưa sang Mỹ vào năm 1868 tại Medford, Massachusetts với mục đích cho loài sâu này lai tạo với giống sâu tơ bản địa để tạo ra một giống mới có khả năng kháng bệnh cao hơn. Tuy nhiên, sau đó, một vài con bướm đã trốn thoát khỏi phòng thí nghiệm của ông, chúng tìm được môi trường sống lý tưởng và bắt đầu sinh sôi không ngừng. Với số lượng tăng không ngừng, chúng giết hại nhiều cây cối bằng cách vặt sạch lá của những cây này, gây tổn thương nghiêm trọng cho các khu rừng, làm ảnh hưởng đến hệ động vật hoang dã nơi đây. 

**Tham khảo**
 Gypsy Moths Return to Northeast Worst Outbreak in a Decade Descends on Northeast; Entomologists Do Not Know How to Stop It. SUMMER'S MUNCH, Laurent Belsie, The Christian Science Monitor, ngày 2 tháng 7 năm 1990- Thurber, Dale K.; McClain, Willam Robert; Whitmore, Robert C. (July 1994). "Indirect effects of gypsy moth defoliation on nest predation". The Journal of Wildlife Management. 58: 493–500
Thể loại:Lymantria
Day Breaks

Day Breaks là album solo thứ sáu trong phòng thu bởi ca sĩ và nhạc sĩ Norah Jones người Mỹ, phát hành vào ngày 07 Tháng 10 năm 2016, qua hãng nhạc Blue Note Records. Album này, gồm 9 ca khúc mới và ba bản hát lại, cho thấy Jones quay trở lại với nhạc âm hưởng piano như trong thời gian ban đầu trong sự nghiệp âm nhạc của cô ta. Nó đạt vị trí thứ hai trên bảng xếp hạng Billboard 200 của Mỹ, trở thành album thứ sáu của mình đạt được top ten. Day Breaks nhận được đánh giá tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc, với nhiều ca ngợi vê sự sản xuất của album và về giọng hát của Jones, so sánh nó với album đầu tay của cô Come Away With Me.

**Chú thích**
Thể loại:Album của Norah Jones
Thể loại:Album năm 2016