Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Tessaratoma papillosa

Tessaratome papillosa
Bọ xít hại nhãn vải (Danh pháp khoa học: Tessaratoma papillosa) la một loài bọ xít trong họ Tessaratomidae. Chúng gây hại trên các cây nhãn và cây vải. Sâu non và sâu trưởng thành của bọ xít vải đều hại cây. 

**Đặc điểm**
Trưởng thành có màu vàng nâu, mặt bụng bao phủ một lớp sáp màu trắng chiều dài thân 25–30 mm. có hình 5 cạnh, cánh trước là loại cánh nửa cứng. Trứng mới đẻ có dạng gần tròn, đường kính khoảng 2 mm, màu xanh nhạt hoặc vàng. Sau đó từ từ trở nên màu vàng nâu. Khi sắp nở, trứng có màu xám đen. Bọ xít non gồm 5 tuổi. Tuổi 1 dài khoảng 5 mm, tuổi 5 dài 18–20 mm. Trưởng thành có tính giả chết khi bị động mạnh hoặc khi trời nắng gắt thì rơi xuống đất sau khi hết động hoặc khi trời mát lại bò lên hại. Một đến hai ngày sau khi bắt cặp trưởng thành đẻ trứng. 

**Trứng**
Trứng được đẻ thành từng khối từ 14-16 trứng ở dưới mặt lá. Trứng mới đẻ có dạng gần tròn, màu xanh nhạt, sau đó chuyển sang màu hồng tối. Khi sắp nở, trứng có màu xám đen. Giai đoạn ấu trùng gồm 5 tuổi, mới nở có màu vàng tươi sau vài giờ có màu tím xám từ tuổi 2 có màu đỏ nâu. Ấu trùng mới nở thường sống tập trung vài giờ, sau đó bắt đầu phân tán đi tìm thức ăn. Khi bị xáo động, ấu trùng thường giả chết rơi xuống đất đồng thời tiết ra một chất dịch hôi.

**Gây hại**
Chúng là đối tượng gây hại nguy hiểm đối với nhãn, vải. Bọ xít gây hại chủ yếu vào tháng 3-4 trong giai đoạn cây ra đọt non, ra hoa kết trái, bằng cách chích hút nhựa làm rụng bông và quả, ảnh hưởng rất lớn đến năng suất và chất lượng của quả.Chúng chích hút dinh dưỡng ở các chồi non, quả non, gây ra hiện tượng hoa, rụng quả. Trứng bọ xít bị nhiều loài ong ký sinh, đó là Anatatus aff japonicus và ong Oeneyrtus fongi
Cả trưởng thành và sâu non đều gây hại bằng cách dùng vòi chích hút dinh dưỡng ở các chồi non, cuống hoa và các quả non làm cho chồi, hoa và quả non không đủ dinh dưỡng dần bị héo và rụng. Khi quả lớn, vết chích hút của bọ xít tạo điều kiện cho nấm bệnh phát triển làm quả bị đốm và thối. Vườn bị bọ xít hại nặng thì năng suất và phẩm chất, mẫu mã quả bị giảm một cách đáng kể.

**Tham khảo**
P
Thể loại:Côn trùng Indonesia
Thể loại:Tessaratomidae
Bọ xít hôi

Bọ xít hôi hay bọ xít dài (Danh pháp khoa học: Leptocorisa) là một loài bọ xít trong họ Alydidae. Chúng là một loài côn trùng gây hại cho các loài cây lương thực, chủ yếu là lúa. Bọ xít hôi xuất hiện ở hầu hết các quốc gia trồng lúa trên thế giới như Ấn Độ, Bangladesh, Bhutan, Myanmar, Indonesia, Campuchia, Lào, Malaysia, Nepal, Pakistan, Philippines, Thái Lan, miền nam Trung Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên và Việt Nam.

**Đặc điểm**
Con trưởng thành có màu xanh pha màu vàng nâu, con cái có thân dài hơn con đực. Con cái ở cuối đốt bụng thứ 7-8 chẻ đôi thành hai phiến, giữa có một đường xẻ dọc. Con đực cuối đốt bụng tròn tù. Đặc trưng của bọ xít dài có đầu dài, hai phiến của cạnh đầu nhô ra trước như dạng ngón tay. Mát kép hình bán cầu, màu nâu đậm.
Râu đầu có 4 đốt, đốt râu thứ nhất dài hơn đốt râu thứ hai theo tỉ số 3:2, đốt râu thứ hai dài hơn độ dài đầu + mảnh lưng ngực trước. Mảnh lưng ngực trước phía trước hẹp hơn phía sau. Phần da cánh phía mép trước màu lục, các phần khác màu nâu hạt chè, phần màng của cánh màu nâu đậm. Cuối ngọn và gốc đốt chày chân sau màu đen.

**Vòng đời**
Trứng đẻ thành ổ, từ 1–2 hàng dọc trên cả hai mặt lá lúa (từ 10–15 quả). Đa số đẻ ở mặt trên và ngoài mép lá, có khi đẻ trên bẹ lá. Trứng nở vào buổi sáng. Trứng hình bầu dục, có vết lõm ở giữa, mới đẻ có màu trắng đục, sau chuyển dần màu nâu. Bọ xít non có hình dáng giống trưởng thành, có màu vàng lục. Vòng đời của bọ xít dài khoảng 31,5–37 ngày, trong đó:- Giai đoạn trứng: 6-7 ngày.- Giai đoạn sâu non: 17-22 ngày.- Giai đoạn trưởng thành: 7-8 ngày.

Bọ xít non mới nở sống tập trung quanh ổ trứng, nhưng chỉ sau 2–3 giờ là phân tán lên bông lúa để chích hút nhựa cây và sau 2–5 ngày lột xác lần thứ nhất. Con trưởng thành đẻ hoạt động giao phối vào ban ngày, nhất là lúc sáng sớm và chiều mát, buổi trưa nằm im. Một con cái đẻ trung bình từ 250–300 trứng, bọ xít trên lúa đẻ khoẻ hơn trên cỏ. Bọ xít dài trưởng thành khi hút dịch ở bông lúa non nếu bị khua động thì rơi ngày xuống và lẩn trốn ngay lập tức. 

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Leptocorisa-  Bọ xít dài date=2016-03-04 
V
Yoo Ara

Yoo
Yoo Ah-ra (Hangul: 유아라) hay còn gọi là Yoo Ara, một ca sĩ, vũ công người Hàn Quốc. Cô từng được biết đến với vai trò là trưởng nhóm nhạc nữ Hello Venus và là một trong những ca sĩ chính của nhóm. Ara ra mắt công chúng lần đầu vào ngày 9 tháng 5 năm 2012 cùng với các thành viên của Hello Venus.
Ara hiện đang phát triển trong sự nghiệp diễn xuất, theo thông cáo vào ngày 1 tháng 12 năm 2014 cô đã ký hợp đồng độc quyền với Urban Works Entertainment.

**Tiểu sử**
Yoo Ara sinh ngày 26 tháng 9 năm 1992 tại Seoul, Hàn Quốc.

**Sự nghiệp**

**Trước khi ra mắt: After School**
Ara là một phần của một chương trình đào tạo, được gọi là 'Pre-School Girls', mà cuối cùng sẽ trở thành một thành viên của nhóm em gái After School, nhưng đã được lựa chọn là nhà lãnh đạo của Hello Venus thay thế. Cô đã hát phần điệp khúc cho 1 Chúc mừng Pledis duy nhất, "Love Love Love". Cô cũng hát và xuất hiện trong video âm nhạc "Love Letter".
Yoo Ara cùng với nhiều đồng Pledis trainee Kyung Min, là hai ứng cử viên cuối cùng để me2day Tìm kiếm Sau khi 9 thành viên của trường trong năm 2010. Ara và thành viên Hello Venus, Yoonjo, ban đầu dự định ra mắt cho After School,  Tuy nhiên, hiện nay After School thành viên E-Young đã được lựa chọn để thay thế.

**Ra mắt với Hello Venus**
Ngày 9 tháng 5 năm 2012, Yoo Ara ra mắt với tư cách là trưởng nhóm của nhóm nhạc nữ Hello Venus.
Ngày 31 tháng 7 năm 2014, hợp đồng của Pledis Ent và Fantagio với Hello Venus kết thúc. Alice, Nara, Lime, và Yooyoung tiếp tục hoạt động với nhóm trong khi Ara và Yoonjo sẽ trở lại Pledis.
Vào ngày 21, Yoo Ara đặng tải một video lên Instagram, cho thấy cô với một cây guitar và một chiếc túi, đi bộ ra khỏi một tòa nhà. Nó đã được xóa. Ngày hôm sau, Urban Works Entertainment đăng  tải một hồ sơ cho Yoo Ara trên trang web của họ, cho thấy rằng Yoo Ara đã chấm dứt hợp đồng với Pledis.

**Tham khảo**
Thể loại:Thành viên Hello Venus
Thể loại:Nữ diễn viên truyền hình Hàn Quốc
Thể loại:Ca sĩ Seoul
Thể loại:Nữ ca sĩ Hàn Quốc thế kỷ 21
Thể loại:Nữ thần tượng Hàn Quốc
Thể loại:Sinh năm 1992
Thể loại:Nhân vật còn sống
Bọ xít xanh

Bọ xít xanh (Danh pháp khoa học: Nezara viridula) là một loài bọ xít trong họ Pentatomidae, đây là một loại dịch hại cho cây trồng và gây ra thiệt hại cho nông nghiệp. Chủ yếu gây hại trên cam, quýt, chanh. Có người gọi là bọ xít cam, hay con bù hút cam.

**Đặc điểm**
Thành trùng có màu xanh lá cây, bóng với chiều dài cơ thể 20–22 mm, chiều rộng 15–16 mm. Kim chích hút dài đến cuối bụng. Rìa ngực trước có 2 gai nhọn, hai bên mép bụng có rìa răng cưa. Chính giữa mặt bụng có một đường nổi rõ rệt. Ấu trùng có 5 tuổi, ấu trùng mới nở dài khoảng 2,5–3 mm.
Ở các tuổi khác, ấu trùng đều có màu vàng tươi, trên ngực, cánh và bụng có nhiều đốm đen, các đốm rất to và đen sẫm ở tuổi nhỏ, khi ấu trùng lột xác lớn lên các đốm nhỏ dần. Mầm cánh của ấu trùng tuổi 5 đã lộ rất rõ bên ngoài cơ thể. Trứng rất tròn, mới đẻ có màu trắng trong, sau đó chuyển sang màu vàng nhạt, khi sắp nở, trứng có màu đen trên phần đầu.

**Tập tính**
Bọ xít trưởng thành hoạt động giao phối vào ban ngày, lúc 9-10 giờ sáng, trứng được đẻ thành từng ổ, mỗi ổ trứng có từ 30-130 trứng; mỗi con cái đẻ từ 50-500 trứng. Bọ xít trưởng thành có tập tính qua đông và qua đông trong vỏ cây, tàn dư lá cây hoặc những khu vực khác.
Mùa xuân đến, nhiệt độ ấm lên, bọ xít xanh chui ra khỏi nơi ẩn nấp, phá hại và đẻ trứng. Con cái có thể bắt đầu đẻ sau khi hoá trưởng thành 3-4 tuần. Bọ xít trưởng thành thích ánh sáng đèn. Trưởng thành có thể di chuyển xa với khoảng cách hàng cây số.
Thiên địch của trứng bọ xít xanh là các loài ong ký sinh như: Trissolcus latisulcus, Anastatus spp, nhện bắt mồi, nấm ký sinh Beuveria. Ngoài ra kiến vàng cũng có khả năng khống chế sự gây hại của bọ xít một cách đáng kể.

**Gây hại**
Bọ xít tấn công trái khi còn rất nhỏ. Cả ấu trùng và thành trùng đều dùng vòi để chích hút trái. Khi trái nhỏ bị hại trái sẽ chuyển màu vàng, chai cứng và rụng sau đó. Bọ xít tấn công trái khi trái còn rất nhỏ, cả ấu trùng và thành trùng đều dùng vòi để chích hút trái. Khi trái nhỏ bị gây hại, trái sẽ vàng, chai và rụng. Nếu trái lớn bị hại, trái có thể bị thối do bội nhiễm nấm hoặc một số vi sinh vật khác. Chúng cũng thường gây hại cho cây thanh long từ khi cây có nụ hoa cho đến khi hình thành quả. Chúng thường gây hại khi lúa còn non ở giai đoạn mạ, lúa hồi xanh và đang đẻ nhánh.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 608956- 85310- ID=108925-  Nezara viridula date=2015-09-24  trên Fauna Europaea
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1758
V
Thể loại:Côn trùng gây hại nông nghiệp
Thể loại:Côn trùng Ethiopia
Thể loại:Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Solar (album của Taeyang)

Solar album phòng thu solo đầu tiên của ca sĩ người Hàn Quốc Taeyang, thành viên của ban nhạc Big Bang. Album được phát hành vào ngày 1 tháng 7 năm 2010 thông qua hãng thu âm YG Entertainment. Đĩa đơn chủ đề "I Need a Girl" có sự góp mặt của thành viên cùng ban nhạc G-Dragon. Vào ngày 9 tháng 7 năm 2010, Solar đạt vị trí thứ 2 trên bảng xếp hạng album R&B/Soul của iTunes tại Hoa Kỳ và vị trí quán quân tại Canada. Trong Solar, ngoài việc thể hiện giọng hát của mình, Taeyang cũng cho thấy khả năng sáng tác nhạc (cho các bài hát "Solar", "Where U At", "Wedding Dress" và "Take It Slow") và viết lời (cho "Take It Slow").
Bản tái phát hành của album, Solar International, là album K-Pop phát hành trên iTunes dưới hai dạng audio và video. Bản audio (kèm theo một digital booklet) có mặt trên iTunes vào ngày 19 tháng 8 năm 2010, trong khi bản video (kèm theo phim tài liệu hậu trường) ra mắt ngày 10 tháng 9 năm 2010. Album bao gồm bản tiếng Anh của "I'll Be There", "Connection" (hợp tác với Big Tone), "Wedding Dress" và "I Need a Girl" (hợp tác với G-Dragon). Vào ngày 26 tháng 8 năm 2010, Solar International xếp ở vị trí thứ 5 trên bảng xếp hạng R&B/Soul của iTunes tại Hoa Kỳ và Nhật Bản, thứ ba tại Canada.

**Các đĩa đơn**
"Where U At" (hợp tác với Teddy Park) là đĩa đơn (quảng bá) đầu tiên của album, được phát hành vào ngày 14 tháng 10 năm 2009. Trong video âm nhạc của bài hát, Taeyang nhảy cùng hai vũ công khác là Lyle Beniga và Shaun Evaristo trong một con hẻm nhỏ. Teddy Park xuất hiện cùng một chiếc xe môtô và thể hiện đoạn rap ngắn. Taeyang ban đầu mặc trang phục đen nhưng chuyển sang trắng ở phần nhảy chuyển tiếp. Cuối video, hai vũ công rời đi còn Taeyang đi về phía cuối hẻm và quay lại nhìn về phía một cô gái mặc đồ cưới (trong tiếng nhạc của bài hát "Wedding Dress").
"Wedding Dress", đĩa đơn quảng bá thứ hai mang âm hưởng R&B, được phát hành vào tháng 11 năm 2009. "I Need a Girl" (hợp tác với G-Dragon), đĩa đơn chủ đề của album, được phát hành vào ngày 1 tháng 7 năm 2010. Video âm nhạc của bài hát có sự góp mặt của Sandara Park và G-Dragon.
"I'll Be There" là đĩa đơn chính thứ hai của album và được phát hành vào ngày 2 tháng 8 năm 2010. Video âm nhạc của bài hát mang màu sắc u ám, gồm hai bản, tiếng Anh và tiếng Triều Tiên.

**Danh sách bài hát**

**Lịch sử phát hành**

**Xếp hạng**

**Bảng xếp hạng R&B/Soul của iTunes**

**Doanh số**

**Xếp hạng đĩa đơn**

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Taeyang trên YG Family
Thể loại:Album đầu tay năm 2010
Thể loại:Album của Taeyang
Thể loại:Album của YG Entertainment
Thể loại:Album tiếng Triều Tiên
Thể loại:Album K-pop
Thể loại:Album của nghệ sĩ Hàn Quốc
Thể loại:Album của Taeyang

Album
Thể loại:Album R&B đương đại của nghệ sĩ Hàn Quốc
Thể loại:Album K-pop
Thể loại:Album xếp theo nghệ sĩ
Thể loại:Album nhạc pop của nghệ sĩ Hàn Quốc
Ruby Laffoon

Ruby Laffoon (ngày 15 tháng 1 năm 1869 - 1 tháng 3 năm 1941) là một chính khách của Thịnh vượng chung Kentucky. Ông là thống đốc thứ 43 của Thịnh vượng chung, phục vụ từ năm 1931 đến năm 1935. Lúc 17 tuổi, Laffoon chuyển đến Washington D.C., để sống với người chú của mình, Hạ nghị sĩ Polk Laffoon. Ông đã phát triển mối quan tâm đến chính trị và trở về Kentucky, nơi ông đã nếm trải nhiều chiến thắng và thất bại trong cuộc bầu cử ở cấp quận và tiểu bang. Năm 1931, ông được chọn làm ứng cử viên thống đốc Dân chủ bằng một hội nghị đề cử, không phải là một cuộc bầu cử sơ bộ, khiến ông trở thành ứng cử viên thống đốc duy nhất Kentucky được bầu chọn bằng một hội nghị sau năm 1903. Trong cuộc tổng tuyển cử, ông đã đánh bại ứng viên Đảng Cộng hòa William B. Harrison. Vào thời điểm đó chiến thắng này là chiến thắng có cách biệt lớn nhất trong lịch sử bầu cử thống đốc ở Kentucky.
Được mệnh danh là "Kẻ hung ác khủng khiếp từ Madisonville," Laffoon đã phải đối mặt với những khó khăn kinh tế của Đại khủng hoảng. Để tăng thêm thu nhập cho kho bạc tiểu bang, ông chủ trương ban hành thuế bán hàng đầu tiên của tiểu bang này. Vấn đề này chi phối hầu hết các nhiệm kỳ của ông trong chức vụ này và gây chia rẽ giữa Đảng Dân chủ và chính quyền của riêng Laffoon. Phó Thống đốc, AB "Happy" Chandler, dẫn đầu cuộc chiến chống lại thuế trong cơ quan lập pháp. Sau khi thuế đã bị đánh bại trong hai phiên họp thường lệ của cơ quan lập pháp và một phiên họp triệu tập đặc biệt, Laffoon đã vượt qua một liên minh lưỡng đảng để có được thuế thông qua tại một phiên họp đặc biệt vào năm 1934.

**Chú thích**

**Sách tiểu sử tham khảo**
date=ngày 23 tháng 4 năm 1931
*isbn=0-8131-2326-7
*year=1978
*chú thích sách |last=Harrison |first=Lowell H. |authorlink=Lowell H. Harrison |chapter=Laffoon, Ruby |editor=Kleber, John E |others=Associate editors: Thomas D. Clark, Lowell H. Harrison, and James C. Klotter |title=The Kentucky Encyclopedia |year=1992 |publisher=The University Press of Kentucky |location=Lexington, Kentucky |isbn=0-8131-1772-0 |url=http://www.kyenc.org/entry/l/LAFFO01.html |access-date=2015-08-18 |archive-date=2013-04-15 |archive-url=https://archive.today/20130415111926/http://www.kyenc.org/entry/l/LAFFO01.html 
*chú thích sách |last=Harrison |first=Lowell H. |authorlink=Lowell H. Harrison |author2=James C. Klotter |title=A New History of Kentucky |publisher=University Press of Kentucky |year=1997 |isbn=0-8131-2008-X |url=http://books.google.com/books?id=63GqvIN3l3wC
*access-date =ngày 25 tháng 9 năm 2009
*access-date =ngày 8 tháng 9 năm 2007
*url=http://books.google.com/books?id=o58mJavC4msC
*oclc=2690774
*archive-url=https://web.archive.org/web/20120518015935/http://kycolonels.org/index.cgi?id=52 

**Đọc thêm**
chú thích sách |last=Jillson |first=Willard Rouse |authorlink=Willard Rouse Jillson |title=Governor Ruby Laffoon: A biographical sketch |publisher=Kentucky Historical Society |year=1932

**Liên kết ngoài**
 Political Graveyard: Ruby Laffoon
Thể loại:Thống đốc Kentucky
Thể loại:Tử vong do đột quỵ
Nhện gié

Nhện gié (Danh pháp khoa học: Steneotarsonemus spinki) hay còn gọi tên khác là Bệnh cạo gió là một loại nhện trong họ Arachnida. Chúng là loại hại cây lúa

**Đặc điểm**
Nhện hại lúa có kích thước rất nhỏ. Quan sát kỹ sẽ thấy nhện tạo một lớp mạng bằng tơ rất mỏng. Trứng rất nhỏ màu trắng đục, đẻ rải rác trong một quần thể nhện phía trong bẹ lá. Nhện non cơ thể nhọn, dài, chỉ có 3 cặp chân. Nhện trưởng thành có 4 cặp chân, cơ thể không phân đốt rõ ràng. Vòng đời chúng kéo dài từ 10-12 ngày. Nhện sống tập trung trong bẹ lá phần trên mặt nước, khi mật độ cao mới bò lên bông lúa. Một nhện trưởng thành cái đẻ khoảng 50 trứng, những trứng không thụ tinh trở thành con đực.Nhện phát triển thích hợp trong điều kiện thời tiết nóng và khô. 

**Gây hại**
Nhện chích hút nhựa ở bẹ lá, cuống bông, cuống gié và vỏ bông lúa trước khi trỗ. Trên bẹ lá tạo thành những sọc thối đen kéo dài, làm bẹ lá có màu thâm nâu như bã trầu. Khi lúa có đòng nhện hút nhựa đòng làm bông lúa trỗ ra có nhiều hạt lép hoặc lép cả bông. Hạt lúa bị nhện hại co xoắn lại và biến màu vàng nhạt. Khi mật độ cao nhện bò lên bông lúa hút nhựa và tiếp tục gây lép một số hạt. Nhện thường mang theo bào tử nấm gây bệnh thối bẹ lúa. Ở Việt Nam, Nhện gié là một trong những dịch hại phổ biến trên lúa trong những năm gần đây và có khuynh hướng lan rộng ra một số vùng trồng lúa ở nước, đặc biệt là khu vực đồng bằng sông Cửu Long.

**Chú thích**

**Tham khảo**
  Nhện gié – Đối tượng dịch hại mới trên cây lúa cần quan tâm, cảnh báobot=InternetArchiveBot -  Phòng trừ nhện gié hại lúabot=InternetArchiveBot 
Thể loại:Nhện
S
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1967
Nhện đỏ hại lúa

Nhện đỏ hại lúa (Danh pháp khoa học: Oligonychus oryzae) là một loài bét trong họ Nhện đỏ (Tetranychidae), chúng là đối tượng hại cây lúa dữ dội.

**Chú thích**
O
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1926
Bọ gai

Bọ gai (Danh pháp khoa học: Dicladispa armigera) là một loài bọ trong họ Hispidae. Chúng là một loài côn trùng hại lúa dữ dội và là đối tượng tiểu trừ trong nông nghiệp.

**Phân bố**
Chúng là một loài bọ hại lúa dữ dội và ngoài lúa, bọ gai có thể sinh sống trên lúa mì, mía, cỏ Digitaria, Leersia, Echinochloa, Zizania. Bọ gai được ghi nhận xuất hiện ở các quốc gia như Ấn Độ, Bangladesh, Bhutan, Miến Điện, Indonesia, Campuchia, Lào, Malaysia, Miến Điện, Nepal, Pakistan, Thái Lan và Việt Nam.

**Đặc điểm**
Bọ trưởng thành là một loại bọ cánh cứng nhỏ màu đen, dài 5–6 mm, trên cánh có nhiều gai nhỏ. Trứng đẻ từng quả, hình bầu dục, màu trắng gần đỉnh lá non, được gắn chặt vào lá bằng chất dính do con cái tiết ra. Ấu trùng cơ thể dẹt, màu trắng. Nhộng dẹt, màu nâu. Cả hai nằm trong đường đục giữa 2 lớp biểu bì lá. Vòng đời chúng là từ 25-30 ngày. Bọ trưởng thành đẻ trứng 3-5 ngày và có thể sống hàng tháng. Bọ trưởng thành hoạt động ban ngày, ban đêm ẩn nấp, không vào đèn. Một con cái đẻ trung bình 50 trứng.

**Gây hại**
Triệu chứng Bọ trưởng thành gặm lớp mô của mặt trên lá để lại lớp biểu bì tạo thành những đường sọc trắng song song với gân lá. Ấu trùng ăn lớp mô giữa lá để lại lớp biểu bì ở mặt trên và dưới lá tạo thành một túi trắng hình dạng bất thường trên lá, ấu trùng và nhộng nằm trong đó. Một lá lúa có thể bị nhiều bọ gai đục làm lá bị khô bạc trắng, ruộng xơ xác, lúa sinh trưởng kém.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Dicladispa armigera-  Bọ gai hại lúabot=InternetArchiveBot -  Bọ gai date=2016-03-04 
A
Sâu phao

Sâu phao (Danh pháp khoa học: Nymphula depunctalis) là một loài sâu trong họ Pyralidae, chúng là loài gây hại trên cây lúa. Hay còn gọi là sâu phao đục bẹ vì cách thức, thời điểm sinh sống giống như sâu phao nhưng cách gây hại lại giống như sâu đục thân.

**Đặc điểm**
Ngài nhỏ, mỏng manh, màu trắng tuyết với những đốm vàng nâu nhạt ở cả hai cánh. Trứng tròn, vàng nhạt, đẻ thành 1 – 2 hàng ở bẹ lá hoặc mặt dưới lá gần mặt nước. Sâu non xanh trong, đầu vàng nâu, có 5 tuổi, dài khoảng 20 mm khi đẫy sức. Nhộng làm tổ ở những ống lá màu nâu ở gần gốc lúa. Vòng đời của chúng từ 28-42 ngày trong đó giai đoạn trứng: 3-5 ngày và Sâu non 20-30 ngày. Nhộng: 5-7 ngày còn trưởng thành: 2-4 ngày. Ngài hoạt động vào ban đêm, ưa mùi chua ngọt, thích ánh sáng nhưng yếu.

**Gây hại**
Sâu phao gây hại lúa ở giai đoạn ấu trùng, cắn lá cây lúa non thành từng đoạn, rồi cuộn lại sống trong ống lá rơi xuống mặt nước được gọi là sâu "phao". Sâu non tuổi 1 – 2 gặm bề mặt lá, rồi ăn khuyết từng miếng nhỏ, từ tuổi 3 trở đi có thể cắn đứt hẳn lá, dảnh mạ, lúa. Sâu thường ăn vào ban đêm, đối với những ngày trời râm mát, mưa phùn sâu có thể phá cả ngày. Sâu làm nhộng ở các khe nứt nẽ, vùng đất xung quanh gốc lúa. Sâu thường phá thời kỳ mạ, lúa đẻ nhánh, sâu thường phá rất nhanh có thể cắn trụi ruộng này sang ruộng khác, những năm mưa nhiều ngập úng sâu thường phá mạnh.

**Tham khảo**
  Sâu phao đục bẹ hại lúa-  Sâu phaobot=InternetArchiveBot 
Thể loại:Lớp Côn trùng
Bọ xít đen

Bọ xít đen hay còn gọi là bọ xít hôi (Danh pháp khoa học: Scotinophara tarsalis) là một loài bọ xít thuộc họ Pentatomidae. Chúng là loài gây hại trên cây lúa.

**Đặc điểm**
Bọ xít có 5 tuổi, trưởng thành có màu đen, dạng lục giác, dài khoảng 7 – 8 mm, hai bên đốt ngực có gai nhọn. Ấu trùng mới nở có màu đỏ nâu, dạng giống trưởng thành, không cánh, trên lưng có những chấm đen. Ấu trùng khi nở thành từng đàn, di chuyển xuống gốc lúa, ban đêm bọ xít có khuynh hướng di chuyển lên trên.
Vòng đời bọ xít đen trung bình 50 - 60 ngày, trong đó giai đoạn trứng từ 4 - 7 ngày, bọ non 40 - 45 ngày, trưởng thành đến đẻ trứng 10 - 15 ngày. Mỗi con cái đẻ khoảng 200 trứng. Trứng được đẻ thành từng ổ 10 - 15 trứng, xếp thành hàng dọc theo gân lá gần mặt nước. Thiên địch của bọ xít đen là các loài ong ký sinh trứng như Telenomus triptus, Nixon, Microphanurus artabazus, Nixon, bọ ngựa (Raying mantis), nấm ký sinh (Paecilomyces farinosus) và ếch, nhái... ăn bọ non và trưởng thành.

**Gây hại**
Bọ xít non và trưởng thành đều gây hại bằng cách chích hút nhựa làm lúa vàng, héo, cây thấp lùn, đẻ nhánh kém, trổ bông kém, hạt bị lép, lửng, nếu mật số cao có thể gây cháy cục bộ. Với bọ xít trưởng thành, nếu trời có nắng, bọ xít chui vào ẩn nấp dưới thân, gốc lúa rồi chích hút nhựa. Trời râm mát thì bọ xít trưởng thành và con non bò lên lá để phá hại làm cho lá lúa có những điểm đốm vàng dẫn đến lúa phát triển kém. Nếu bị nặng, toàn cây khô héo và chết từng khóm. Cây lúa ở thời kì trỗ bị bọ xít gây hại nặng thì bông lúa bị lép hoặc bạc trắng ảnh hưởng lớn đến năng suất.

**Chú thích**

**Tham khảo**
  Bọ xít đen hại lúa-  Trị bọ xít đen hại lúa date=2016-03-10 -  Phòng trừ bọ xít hôi hại lúa date=2016-03-04 
Thể loại:Scotinophara
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1863
Rầy mềm

Rầy mềm hay còn gọi là rệp bông (Danh pháp khoa học: Aphis gossypii) là một loại rầy trong họ Aphididae, chúng là loài ký sinh trên các cây họ đậu, họ cà độc dược, bầu bí dưa, cam quýt và nhiều loại cây khác

**Đặc điểm**
Thành trùng gồm 2 dạng có và không có cánh: Dạng không cánh cơ thể dài từ 1,5- 1,9 mm và rộng từ 0,6-0,8 mm, toàn thân màu xanh đen, xanh thẫm và có phủ sáp, một ít cá thể có dạng màu vàng xanh. Dạng có cánh cơ thể dài từ 1,2-1,8 mm, rộng từ 0,4-0,7 mm, đầu và ngực màu nâu đen, bụng màu vàng nhạt, có khi xanh đậm, phiến lưng ngực trước màu đen, mắt kép to, ống bụng đen.
Ấu trùng và thành trùng tập trung mặt dưới lá, nhất là đọt non, bông, chồi, hút nhựa làm cho các phần này bị héo hoặc để lại những vết thâm đen trên lá, và truyền bệnh virus cho cây. Trên dưa, rầy gây hại trầm trọng nếu tấn công các dây chèo hay đỉnh sinh trưởng, nếu tập trung số lượng lớn ở đọt sẽ làm cho lá bị quăn queo. Phân thải ra thu hút nhiều nấm đen bao quanh làm ảnh hưởng sự phát triển trái và ảnh hưởng đến quang hợp của cây.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Stefanie Schirmer, Cetin Sengonca and Peter Blaeser (2008). "Influence of abiotic factors on some biological and ecological characteristics of the aphid parasitoid Aphelinus asychis (Hymenoptera: Aphelinidae) parasitizing Aphis gossypii (Sternorrhyncha: Aphididae)" (PDF). European Journal of Entomology 105: 121–129. doi:10.14411/eje.2008.017.
G
Liriomyza trifolii

Ruồi đục lòn (Danh pháp khoa học: Liriomyza trifolii) là một loài ruồi trong họ Agromyzyidae thuộc bộ Diptera, chúng gây hại nhiều trên các loại cây trồng như bầu, bí, dưa, cà, ớt, các loại đậu

**Đặc điểm**
Thành trùng rất nhỏ dài từ 1,3-1,5 mm, màu đen bóng, nhưng một phần cơ thể gồm cả phiến mai trên ngực có màu vàng. Mắt kép có màu đen bóng, cánh trước có chiều dài 1,4 mm, rộng 0,6 mm. Cánh sau thoái hóa còn rất nhỏ màu vàng nhạt. Bụng và chân có nhiều lông, chân màu vàng, đốt chày và đốt bàn màu đen, bàn chân 5 đốt, đốt cuối có hai móng cong màu đen.
Trứng rất nhỏ có màu trắng hồng, tròn, đường kính khoảng 0,2 mm. Ấu trùng có chiều dài khoảng 2 mm, màu vàng nhạt khi mới nở sau đó chuyển sang màu vàng đậm. Cơ thể có 10 đốt, miệng dạng mốc câu màu đen, thời gian phát triển của ấu trùng từ 3-4 ngày. Nhộng có chiều dài 1,5 mm rộng 0,7 mm, thời gian phát triển của nhộng 6-8 ngày.

**Gây hại**
Thành trùng hoạt động vào 7-9 giờ sáng và 4-5 giờ chiều. Thành trùng cái dùng bộ phận đẻ trứng rạch nhiều lỗ, các lỗ đục thường xuất hiện ở chóp lá hay dọc theo bìa lá. Dòi gây hại cho cây bằng cách đục thành những đường ngoằn ngoèo ở mặt trên lá, lúc đầu đường đục nhỏ, càng lúc càng to dần cùng với sự phát triển của ấu trùng. Khi trưởng thành dòi đục thủng biểu bì chui ra ngoài và làm nhộng trên mặt lá hay trên các bộ phận khác của cây hoặc buông mình xuống đất làm nhộng

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Liriomyza
Danh sách chủ tịch Quốc hội Campuchia

Chủ tịch Quốc hội Vương quốc Campuchia (ប្រធានរដ្ឋសភានៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា) là chủ tọa của hạ viện cơ quan lập pháp

**Chủ tịch Quốc hội (1993–nay)**

**Phó Chủ tịch**

**Chủ tịch Quốc hội (1958–93)**

**Nguồn**
 Various editions of The Europa World Year Book

**Tham khảo**
Thể loại:Chính trị Campuchia
Danh sách Chủ tịch Thượng viện Campuchia

Chủ tịch Thượng viện Campuchia (ប្រធានព្រឹទ្ធសភានៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា) là chủ tọa Thượng viện của cơ quan lập pháp tại Campuchia.

**Chủ tịch Thượng viện Campuchia**

**Nguồn**
 The Europa World Year Book 1973- The Europa World Year Book 2003

**Tham khảo**
Thể loại:Chính trị Campuchia
When I Was Your Man

"When I Was Your Man" là một bài hát của ca sĩ người Mỹ Bruno Mars nằm trong album phòng thu thứ hai của anh, Unorthodox Jukebox (2012). Atlantic Records đã phát hành bài hát như là đĩa đơn quảng bá thứ ba và đĩa đơn chính thức thứ hai từ album, đến các đài phát thanh ở Hoa Kỳ vào ngày 15 tháng 1 năm 2013. "When I Was Your Man" được sáng tác bởi Bruno Mars, Philip Lawrence và Ari Levine với sự tham gia hỗ trợ sáng tác từ Andrew Wyatt.
Đây là một bản nhạc pop ballad đầy cảm xúc trên tiếng đàn piano với nội dung kể về sự nuối tiếc của Mars khi người yêu ra đi, và bày tỏ hy vọng rằng người đàn ông mới của cô sẽ thay anh trao cho cô ấy tất cả tình yêu và sự quan tâm mà anh không thể làm được trước đó. Bài hát nhận được những đánh giá tích cực từ ​​các nhà phê bình âm nhạc, trong đó họ ca ngợi năng lượng trong giọng hát của Mars; gọi đó là một "bản ballad cho những người dễ bị tổn thương và tình cảm". Nó nhận được một đề cử giải Grammy cho Trình diễn đơn ca pop xuất sắc nhất tại lễ trao giải thường niên lần thứ 56. "When I Was Your Man" đã đứng đầu bảng xếp hạng Billboard Hot 100 của Mỹ, và lọt vào top 10 các bảng xếp hạng ở Úc, Canada, Đan Mạch, Pháp, Ireland, Hà Lan, New Zealand, Na Uy, Hàn Quốc và Vương quốc Anh. Nó là đĩa đơn nhạc số bán chạy thứ 8 trên thế giới năm 2013, với doanh số 8.3 triệu bản, trở thành một trong những đĩa đơn bán chạy nhất trên toàn thế giới.
Video của bài hát do Cameron Duddy và Mars làm đạo diễn, trong đó Mars ngồi chơi piano và hát về mối tình đã qua. Các nhà phê bình đã giành nhiều khen ngợi cho nó bởi sự đơn giản trong khâu sản xuất video. "When I Was Your Man" đã được hát lại bởi nhiều nghệ sĩ, bao gồm Rascal Flatts, Sam Smith và Mike Ward, người đã phát hành một phiên bản phòng thu của bài hát sau tiết mục trình diễn trên The Voice UK, và đạt vị trí số 60 trên UK Singles Chart. Mars đã biểu diễn ca khúc trên The Moonshine Jungle Tour (2013-14).

**Danh sách bài hát**
 Đĩa CD quảng cáo
# "When I Was Your Man" - 3:34- Đĩa CD tại Đức
# "When I Was Your Man" - 3:36
# "Locked Out of Heaven" (Cazzette's Answering Machine Mix) - 5:04

**Xếp hạng**

**Xếp hạng tuần**

**Phiên bản khác**
Phiên bản của Mike Ward

**Xếp hạng cuối năm**

**Chứng nhận**
Trực tuyến

**Lịch sử phát hành**

**Xem thêm**
 Danh sách đĩa đơn quán quân Hot 100 năm 2013 (Mỹ)

**Tham khảo**
Thể loại:Bài hát năm 2012
Thể loại:Đĩa đơn năm 2012
Thể loại:Bài hát năm 2013
Thể loại:Đĩa đơn năm 2013
Thể loại:Bài hát của Bruno Mars
Thể loại:Đĩa đơn quán quân Billboard Hot 100
Thể loại:Đĩa đơn quán quân Billboard Pop Songs
Thể loại:Đĩa đơn quán quân Billboard Adult Contemporary
Thể loại:Đĩa đơn quán quân Billboard Adult Top 40
Thể loại:Ballad thập niên 2010
Thể loại:Pop ballad
Thể loại:Soul ballad
Thể loại:Đĩa đơn của Atlantic Records
Thể loại:Đĩa đơn quán quân Billboard Mainstream Top 40 (Pop Songs)
Mirrors (bài hát của Justin Timberlake)

"Mirrors" là một bài hát của ca sĩ người Mỹ Justin Timberlake nằm trong album phòng thu thứ ba của anh, The 20/20 Experience (2013). Được lên ý tưởng từ năm 2009, đây là một bản tình ca dài 8 phút mang âm hưởng pop và R&B ballad lấy cảm hứng từ mối tình của ông bà ngoại nam ca sĩ. Timberlake đã sáng tác và sản xuất bài hát với Timothy "Timbaland" Mosley và Jerome "J-Roc" Harmon, với sự tham gia hỗ trợ viết lời từ James Fauntleroy.
"Mirrors" được phát hành như là đĩa đơn thứ hai từ The 20/20 Experience vào ngày 11 tháng 2 năm 2013, và nhận được những phản ứng tích cực từ giới phê bình sau khi phát hành. Nó đã đứng đầu nhiều bảng xếp hạng bao gồm Vương quốc Anh, cũng như vị trí thứ hai trên Billboard Hot 100 của Mỹ. Bài hát nhận được một đề cử giải Grammy cho Trình diễn đơn ca pop xuất sắc nhất tại lễ trao giải thường niên lần thứ 56.
Video ca nhạc của "Mirros" được phát hành tháng 3 năm 2013, do Floria Sigismondi làm đạo diễn, đã nhận được nhiều phản ứng tốt từ các nhà phê bình âm nhạc bởi nội dung sâu sắc và dàn dựng tốt. Timberlake dành tặng video này cho ông bà ngoại của anh là William và Sadie Bomar, người đã kết hôn được 63 năm cho đến khi ông William qua đời vào năm 2012. Nó đã giành được 2 giải Video âm nhạc của MTV năm 2013 cho Biên tập xuất sắc nhất và giải thưởng quan trọng nhất Video của năm, bên cạnh 2 đề cử khác. Timberlake cũng đã trình diễn bài hát tại nhiều chương trình truyền hình và lễ trao giải thưởng như: chương trình The Ellen DeGeneres Show và Saturday Night Live; lễ trao giải Brit Awards 2015 và giải Video âm nhạc của MTV năm 2013, nơi anh được tri ân với giải thưởng thành tựu Michael Jackson. "Mirrors" cũng được nhiều nghệ sĩ khác thể hiện lại dưới nhiều hình thức khác nhau.

**Danh sách bài hát**
;Đĩa CD
#"Mirrors" — 8:05
#"Suit & Tie" hợp tác với Jay Z — 4:29
*;Tải kĩ thuật số
#"Mirrors" — 8:05
*;Tải kĩ thuật số (Bản trên radio)
#"Mirrors" (bản trên radio) — 4:37

**Xếp hạng**

**Xếp hạng tuần**
}
Lebanon (The Official Lebanese Top 20)
1
Luxembourg (Billboard)
6
Mexico Ingles Airplay (Billboard)
6
Portugal (Billboard)
10
South Africa (EMA)
2
South Korea Gaon International Chart
3
Ukraine (FDR Pop Singles)
12
Hoa Kỳ Latin Airplay (Billboard)
45

**Xếp hạng cuối năm**

**Chứng nhận**

**Thành tựu**

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 "Mirrors"
Thể loại:Bài hát năm 2013
Thể loại:Đĩa đơn năm 2013
Thể loại:Bài hát của Justin Timberlake
Thể loại:Bài hát do Timbaland sản xuất
Thể loại:Đĩa đơn quán quân Billboard Pop Songs
Thể loại:Đĩa đơn quán quân Billboard Adult Top 40
Thể loại:Đĩa đơn quán quân tại Vương quốc Liên hiệp Anh
Thể loại:Pop ballad
Thể loại:Giải Video âm nhạc của MTV cho Video của năm
Thể loại:Đĩa đơn quán quân tại Israel
Thể loại:Đĩa đơn quán quân UK Singles Chart
Thể loại:Đĩa đơn quán quân UK R&B Singles Chart
Thể loại:Đĩa đơn quán quân Billboard Mainstream Top 40 (Pop Songs)
Thiên tài lang băm

Yong-pal (Yongpal-ie) là một bộ phim truyền hình Hàn Quốc sản xuất năm 2015 với sự tham gia của Joo Won và Kim Tae-hee. Ban đầu bộ phim dự kiến phát sóng 16 tập vào lúc 21:55 thứ Tư và Năm trên kênh SBS, bắt đầu từ ngày 5 tháng 8 năm 2015, nhưng sau đó do sức hút lớn từ khán giả nên được kéo dài thêm 2 tập.

**Nội dung**
Kim Tae-hyun là một bác sĩ phẫu thuật tài năng, giới xã hội đen thường gọi anh là Yong-pal. Vì cần tiền để chữa bệnh cho em gái nên Tae-hyun phải thực hiện những ca phẫu thuật phi pháp, bệnh nhân của anh là những tay anh chị máu mặt trong thế giới ngầm. Tae-hyun sau đó gặp "Công chúa ngủ trong rừng" Han Yeo-Jin, một nữ thừa kế, người đang hôn mê trong bệnh viện.

**Diễn viên**
Diễn viên chính
*Joo Won vai Kim Tae Hyun
:Một bác sĩ phẫu thuật tài năng, được biết đến với cái tên Yong-pal
*Kim Tae-hee vai Han Yeo Jin
:Người thừa kế chính Tập đoàn Hanshin
*Jo Hyun-jae vai Han Do Joon
:Anh trai cùng cha khác mẹ với Han Yeo-jin, người mong muốn có được gia sản của cô
*Chae Jung-ahn vai Lee Chae Young
:Vợ Han Do-joon
Tầng 12 Bệnh viện Hanshin
*Jung Woong-in vai Trưởng khoa Lee
*Bae Hye-sun vai Y tá Hwang
*Stephanie Lee vai Cynthia
Bệnh viện Hanshin
*Jo Bok-rae vai Park Tae Yong
*Cha Soon-bae vai Trưởng khoa Shin
*Kim Mi-kyung vai Y tá trưởng Kang Soo Min, phòng mổ
*Oh Na-ra vai Y tá, phòng chăm sóc đặc biệt
*Park Pal-young vai Giám đốc bệnh viện Byung
*Moon Ji-in vai Y tá Song
*Yoo Joon-hong vai Thực tập sinh 1
*Im Hwa-young vai Thực tập sinh 2
*Kim Don-sSuk vai Kim Do Young (Thực tập sinh 3)
*Kim Kwang-in vai Lee Seung Hoon
Người quen của Tae-hyun
*Song Kyung-chul vai Doo Chul
*Ahn Se-ha vai Man Shik
*Park Hye-soo vai Kim So Hyun (em gái)
*Choi Joon-yong vai bố Tae Hyun
*Kim Na-woon vai mẹ Tae Hyun
Tập đoàn Hanshin
*Nam Myung-ryul vai bố Chae Young
*Jang Kwang vai Chủ tịch Go
Cảnh sát
*Yoo Seung-mok vai Thanh tra Lee
*Jo Hwi vai Thanh tra Kim
Diễn viên khác
*Choi Min vai Choi Sung Hoon (Andre)
*Choi Byung-mo vai Secretary Min (trợ lý của Han Do Joon)
*Min Jin-woong vai Lee Sang Chul (vệ sĩ của Tae Hyun)

**Rating**
Key
*Xanh-Rating thấp nhất
*Đỏ-Rating cao nhất

**Giải thưởng và đề cử**

**Phát sóng quốc tế**
 Indonesia Indonesia - ONE TV ASIA- Malaysia Malaysia - ONE TV ASIA- Singapore Singapore - ONE TV ASIA- Philippines Philippines - GMA Network- Nhật Bản Nhật Bản - KNTV- Vietnam Việt Nam - HTV2

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Trang chủ Yong-pal trên SBS 
*Yong-pal
Thể loại:Phim truyền hình SBS, Hàn Quốc
Thể loại:Phim truyền hình Hàn Quốc ra mắt năm 2015
Thể loại:Chương trình truyền hình tiếng Triều Tiên
Thể loại:Phim truyền hình lãng mạn Hàn Quốc
Sâu vòi voi

Sâu đục thân chuối hay còn gọi là sâu vòi voi (Danh pháp khoa học: Cosmopolites sordidus) là một loài côn trùng trong họ Dryophthoridae, chúng là loài côn trùng ký sinh và gây hại trên cây chuối. Còn được gọi là con nhậy, con bọ đầu dài hay con sùng đục gốc chuối, nhìn chung nơi nào trồng chuối cũng đều thấy có mặt của loài sâu hại này, nhất là trên giống chuối già (chuối tiêu). Đây là loại sâu nguy hiểm gây hại cho vườn chuối. 

**Đặc điểm**
Là một loại bọ cánh cứng đầu dài, có màu nâu đen hoặc màu xám đen, cơ thể hình bầu dục, dài khoảng 12-16 ly, chiều ngang khoảng 3-4 ly, và có vòi dài khoảng 3 ly, chúng hoạt động và đẻ trứng vào ban đêm, ít khi bay mà thường di chuyển bằng cách bò. Con trưởng thành có thể sống tới 2 năm.
Trứng có hình bầu dục dài khoảng 2 ly, màu trắng, thời gian trứng kéo dài khoảng 7-8 ngày. Sau khi nở sâu non (ấu trùng) có màu trắng sữa, mập mạp. Thời gian sâu non kéo dài khoảng 3 tuần. Đẫy sức sâu non làm một cái kén hình bầu dục ở những bẹ bị thối nhũn phía ngoài, rồi hoá nhộng bên trong, thời gian nhộng kéo dài khoảng 5-8 ngày. Cũng cần phân biệt loại sâu đục thân giả của cây phá hoại thân giả và sâu đục thân thật còn gọi là sâu vòi voi phá hoại chủ yếu ở thân thật dưới mặt đất. 

**Gây hại**
Sâu đẻ trứng vào gốc chuối, trúng nở thành sâu đục vào củ chuối và lan lên thân giả.Sâu làm cây chuối chậm phát triển. Con cái thường đẻ trứng rải rác ở giữa các bẹ lá, vào chỗ bẹ hay cuống lá bị thối nhũn, hoặc đục lỗ nhỏ ở mặt ngoài bẹ của những cây chuối đang có hoặc sắp có buồng rồi đẻ trứng vào đó. Con trưởng thành cái cũng có thể chui xuống đất dùng vòi nhọn ở đầu đục củ chuối thành những lỗ nhỏ rồi đẻ trứng vào trong đó.
Con non không có chân đục vào trong thân giả thành những đường hầm ngang dọc trong thân, các đường hầm này ngày càng dài và rộng ra (tại các lỗ đục thường thấy có nhựa chuối tiết ra lầy nhầy màu vàng đục). Chúng đi đến đâu sâu để lại một đường phân như mùn cưa. Nếu nặng thân cây có thể bị rỗng như xơ mướp, làm cho thân giả bị thối, lá vàng, nõn bị héo, củ thối và cuối cùng là cả cây bị chết. Nếu cây đã có buồng thì thường sẽ bị gẫy ngang thân hoặc gẫy cuống buồng. Những cây bắt đầu trổng bông trở đi thường là những cây bị sâu gây hại nhiều nhất.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Cosmopolites sordidus
S
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1824
Zultanite

Zultanite (tiếng Thổ Nhĩ Kì:Sultanit hay Türk diyasporu) là tên gọi trên thị trường của nhiều loại đá quý trong quặng bô xit, được khai thác tại dãy núi İlbir của miền tây nam Thổ Nhĩ Kỳ ở độ cao trên m. Tùy thuộc vào nguồn phát sáng mà màu sắc của zultanite biến đổi giữa màu lục hơi vàng, màu vàng kim nhạt, và màu hồng tím.

**Chú thích**
Thể loại:Đá quý
Bọ xít

Atelocera serrata
Bọ xít (Danh pháp khoa học: Pentatomidae) là một họ côn trùng thuộc bộ cánh nửa. Trong họ này có nhiều loài được coi là có hại đối với nông nghiệp khi phá hoại cây trồng.

**Gây hại**
Chúng thường gây hại khi lúa còn non ở giai đoạn mạ,lúa hồi xanh và đang đẻ nhánh. Lúa xuân muộn (tháng 3, 4) thường bị hại nặng hơn cả. Lúa gieo thẳng bị hại nặng hơn lúa cấy. Những năm khô hạn thích hợp cho bọ trĩ phát sinh rộ. Ruộng lúa càng khô hạn thì thiệt hại do bọ trĩ gây ra càng lớn. Bọ xít thường gây hại nặng ở tất cả các giai đoạn sinh trưởng của cây lúa. Trứng bọ xít bị nhiều loài ong ký sinh, đó là Anatatus aff japonicus và Oeneyrtus fongi.
Bọ xít còn hại thanh long. Hai loài bọ xít là bọ xít xanh và bọ xít đen. Hai loài bọ xít này thường gây hại cho cây thanh long từ khi cây có nụ hoa cho đến khi hình thành quả. Chúng thường bu lại thành từng đám trên nhánh non, nụ hoa, quả non để gây hại. Cả con bọ trưởng thành và con bọ ấu trùng đều gây hại cho cây thanh long bằng cách chích hút nhựa, để lại những vết chích rất nhỏ, khi quả chín chỗ vết chích xuất hiện một chấm đen, vỏ quả sần sùi, làm mất giá trị thương phẩm.

**Một số loài**
 Bọ xít hôi (Leptocorisa acuta) - Bọ xít xanh (Nezara viridula) - Bọ xít đen (Scotinophara spp).- Bọ xít hại nhãn vải (Tessaratoma papillosa): Sâu non và sâu trưởng thành của bọ xít vải đều hại cây. Chúng chích hút dinh dưỡng ở các chồi non, quả non, gây ra hiện tượng hoa, rụng quả. 

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 I.A.D. Robertson: The Pentatomoidea (Hemiptera: Heteroptera) of Sub-Saharan Africa: a database. Malindi, 2009- I. A. D. Robertson: The Pentatomoidea (Hemiptera: Heteroptera) of Sub-Saharan Africa: a database. Malindi, 2009.  Online version in Repository Naturalis Leiden

Thể loại:Pentatomoidea
Chilo polychrysus

Sâu đục thân năm vạch đầu đen (Danh pháp khoa học: Chilo polychrysus) là một loài côn trùng trong họ Pyralidae thuộc Lepidoptera. Đây là một loài côn trùng gây hại ở lúa.

**Đặc điểm**
Ngài đực trưởng thành có đầu ngực màu nâu vàng có điểm màu nâu tối; bụng màu nâu xám; râu hình răng cưa; cánh trước màu vàng nâu có phẩy màu nâu đậm, giữa cánh có 4 đốm nâu thẫm óng ánh và trên các đốm có pha các vảy óng ánh bạc và vàng kim;
Phía trong và ngoài buồng giữa cánh có một số phiến vảy nâu ánh kim, cùng với đường vân ngoài của cánh có một vệt đai rộng màu nâu, ở đường vân phụ ngoài có dãy chấm đen, nâu đậm, ở vị trí đường mép ngoài cánh có 7 chấm đen. Cánh sau màu nâu vàng nhạt, lông viền cánh màu bạch trắng.
Ngài cái có thân dài hơn ngài đực, râu đầu dạng sợi chỉ màu tro và màu nâu xám xen kẽ nhau; cánh trước màu vàng, có đốm nhỏ giữa cánh bé hơn so ngài đực và màu cánh nhạt hơn, các đặc điểm khác không rõ bằng ngài đực; cánh sau tương tự ngài đực.

**Sinh sản**
Chúng đẻ trứng hình bầu dục dẹt, mới đẻ màu trắng, sau chuyển màu vàng nhạt, vàng tro; trước lúa nở 1-2 ngày thể hiện rõ điểm đen. Trứng đẻ thành từng ổ theo dạng vẩy cá, thường từ 1-3 hàng, nhiều nhất 5 hàng trên mặt lá. Sâu non đẫy sức có đầu màu đỏ đậm tối hoặc đen; mặt bụng của ngực trắng mờ xen lẫn vàng nhạt hoặc nâu nhạt; mảnh lưng ngực trước nâu đen, lưng có 5 vạch dọc. Bình thường sâu non có 5 tuổi, cá biệt có 7 tuổi. Nhộng cái dài hơn nhộng đực. Nhộng mới hóa có màu vàng, mặt lưng có 5 vạch dọc màu nâu gụ. Lỗ thở của bụng hơi lồi, gần mép trước của mặt lưng đốt bụng thứ 5-7 có dẫy chấm nổi, cuối bùng phía lưng có 4 gai xếp thành vòng cung, phía bụng có 2 gai, các gai đều ngắn, thẳng và không có lông.

**Gây hại**
Sâu non xâm nhập vào bẹ lá vào thân cắt đứt đường vận chuyển dinh dưỡng làm héo đỉnh sinh trưởng, làm chế cây ở giai đoạn lúa non hoặc bông bạc, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất lúa. Nhộng làm ổ bên trong thân lúa và bướm vũ hóa từ đấy. Sâu đục thân 5 vạch đầu đen phát sinh gây hại nặng ở vụ lúa xuân sớm.

**Chú thích**

**Tham khảo**
  Sâu đục thân 5 vạch đầu đen (Chilotraea auricillis)bot=InternetArchiveBot -  24 tháng 6 năm 2008.5909/MArticle.ngày 24 tháng 6 năm 2008.0023/marticle_view Phòng trị sâu đục thân gây hại trên lúabot=InternetArchiveBot 
P
Aristobia testudo

Sâu đục thân nhãn vải (Danh pháp khoa học: Aristobia testudo) là một loài côn trùng trong họ Cerambycidae. Chúng chuyên gây hại trên những cây nhãn và cây vải. Những cây, cành bị sâu đục thân sẽ còi cọc kém phát triển, lá nhỏ bị vàng hơn, cây cho năng suất quả kém, gây chết cành thậm chí là chết cả cây.

**Đặc điểm**
Sâu trưởng thành là loài bướm rất nhỏ, thân dài khoảng 3mm, sải cánh rộng 8-9mm. Cánh và toàn thân màu nâu, trên cặp cánh trước có một đốm màu vàng sáng ở chóp cánh. Rìa cánh trước và cánh sau có hàng lông dài, mịn, màu đen. Cánh sau rất hẹp. Chân dài và mảnh. Râu đầu dài và hướng về phía trước khi bướm đậu. Sâu non rất nhỏ, màu xanh nhạt, đốt bụng dài và có nhiều lông ngắn, đẫy sức dài 5mm. Nhộng rất nhỏ, lúc đầu màu xanh nhạt, khi sắp vũ hoá có màu vàng nâu.

**Sinh sản**
Trứng đẻ rải rác trên lá nhãn non, gần gân chính. Sâu non sau khi nở đục vào gân chính của lá non, làm gân chính và phần phiến lá quanh đó biến màu nâu, khô và cong lại, lá biến dạng. Sau khi đẫy sức sâu non chui ra khỏi gân lá nhả tơ kết thành lớp màng trắng đục và hoá nhộng dưới lớp màng trắng này.
Khi mật độ sâu cao, nhiều lá non bị hại, ảnh hưởng lớn đến sự phát triển và ra hoa sau này của cây. Ở đồng bằng Sông Cửu Long, sâu phát sinh gây hại nhiều trên các đợt ra ra lá non rộ tháng 8-9. Sâu đục gân lá nhãn thường bị nhiều loài ong ký sinh tấn công. Vòng đời 20-30 ngày, trong đó thời gian trứng 3-4 ngày, sâu non 10-15 ngày, nhộng 5-7 ngày, bướm sống 5-7 ngày.

**Gây hại**
Chúng đẻ trứng rãi rác gần gân chính của lá đọt. Sau khi nở, sâu non đục vào cắn phá gân chính của lá nhãn non vẫn còn màu nâu đỏ chưa chuyển sang màu xanh, làm cho gân chính và mô lá hai bên bị hủy hoại biến thành màu nâu đỏ, sau đó khô (nhìn như lá bị cháy), vết cháy nhỏ dần về phía cuống lá, tạo thành hình mũi nhọn như chữ V. Phần lá còn xanh sẽ bị biến dạng, cong queo. Sau này vết cháy bị khô giòn, nếu gặp mưa gió mạnh thì vết cháy bị rách làm hai. Triệu chứng bị sâu đục gân lá gây hại làm nông dân rất dễ nhầm lẫn là triệu chứng bệnh.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Aristobia testudo-  Biện pháp phòng trừ sâu đục thân lá nhãn date=2017-02-03 - Biolib.cz - Aristobia. Truy cập ngày 8 tháng 9 năm 2014.
Thể loại:Aristobia
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1778
Majidae

Majidae là một họ cua, gồm 200 loài sống ở biển. Vài loài có thể có chân rất dài, kiến chúng có tên "spider crab" trong tiếng Anh.

**Các chi**
Khoảng 200 loài còn tồn tại và hơn 50 loài đã tuyệt chủng được phân loại vào 52 chi 5 phân loại:
Eurynolambrinae Števčić, 1994
*Eurynolambrus H. Milne-Edwards & Lucas, 1841
Majinae Samouelle, 1819
*Ageitomaia Griffin & Tranter, 1986
*Anacinetops Miers, 1879
*Choniognathus Rathbun, 1932
*Cyclax Dana, 1851
*Entomonyx Miers, 1884
*Eurynome Leach, 1814
*Jacquinotia Rathbun, 1915
*Kasagia Richer de Forges & Ng, 2007
*Kimbla Griffin & Tranter, 1986
*Leptomithrax Miers, 1876
*Maiopsis Faxon, 1893
*Maja Lamarck, 1801
*Majella Ortmann, 1893
*Microhalimus Haswell, 1880
*Naxia Latreille, 1825
*Notomithrax Griffin, 1963
*Paraentomonyx T. Sakai, 1983
*Paramithrax H. Milne-Edwards, 1837
*Pippacirama Griffin & Tranter, 1986
*Prismatopus Ward, 1933
*Schizophroida T. Sakai, 1933
*Schizophrys White, 1848
*Seiitaoides Griffin & Tranter, 1986
*Temnonotus A. Milne-Edwards, 1875
*Teratomaia Griffin & Tranter, 1986
*Thersandrus Rathbun, 1897
*Tumulosternum McCulloch, 1913
*Wilsonimaia † Blow & Manning, 1996
Micromaiinae † Beurlen, 1930
*Micromaia † Bittner, 1875
*Mithracia † Bell, 1858
*Pisomaja † Lőrenthey, in Lőrenthey & Beurlen, 1929
Mithracinae MacLeay, 1838
*Ala Lockington, 1877
*Antarctomithrax † Feldmann, 1994
*Coelocerus A. Milne-Edwards, 1875
*Cyclocoeloma Miers, 1880
*Cyphocarcinus A. Milne-Edwards, 1868
*Leptopisa Stimpson, 1871
*Macrocoeloma Miers, 1879
*Micippa Leach, 1817
*Microphrys Milne-Edwards, 1851
*Mithraculus White, 1847
*Mithrax A. G. Desmarest, 1823
*Nemausa A. Milne-Edwards, 1875
*Paranaxia Rathbun, 1924
*Picroceroides Miers, 1886
*Stenocionops A. G. Desmarest, 1823
*Teleophrys Stimpson, 1860
*Thoe Bell, 1836
*Tiarinia Dana, 1851
Planoterginae Števčić, 1991
*Hemus A. Milne-Edwards, 1875
*Planotergum Balss, 1935

**Liên kết ngoài**
Majidae
*Majidae

**Chú thích**

**Tham khảo==
Pon de Replay

Pon de Replay là đĩa đơn đầu tay của nghệ sĩ thu âm người Barbados Rihanna nằm trong album phòng thu đầu tay của cô Music of the Sun (2005). Nó được viết và sản xuất bởi Vada Nobles, Alisha Brooks, Carl Sturken và Evan Rogers. Bài hát được phát hành vào ngày 24 tháng 5 năm 2005 như là đĩa đơn đầu tiên trích từ album. Trước khi ký kết hợp đồng thu âm 6 album với Def Jam Recordings, "Pon de Replay" là một trong ba bài hát được Rihanna thu âm dưới dạng bản thu nháp và gửi đến các hãng thu âm. Đây là một bản dance-pop, dancehall và R&B với những âm hưởng từ pop và reggae, trong đó nội dung bài hát xoay quanh việc Rihanna hỏi DJ để bật âm lượng của bài hát mình yêu thích lên to hơn. "Pon de Replay" có nghĩa là "phát lại bài hát" trong Bajan Creole, một trong hai ngôn ngữ chính thức ở Barbados.
"Pon de Replay" nhận được những phản ứng tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc, trong đó họ đánh giá cao cấu trúc của bài hát và sự lựa chọn nó như là đĩa đơn đầu tay của nữ ca sĩ. Đây là một đĩa đơn thành công về mặt thương mại, đạt vị trí quán quân ở New Zealand và bảng xếp hạng Dance Club Songs của Billboard. Nó cũng đạt vị trí thứ hai trên Billboard Hot 100 và UK Singles Chart, cũng như lọt vào top 5 ở 8 quốc gia khác như Áo, Bỉ, Đan Mạch và Thụy Sĩ. Video ca nhạc của bài hát được đạo diễn bởi Little X, trong đó Rihanna tham gia một bữa tiệc ở câu lạc bộ với bạn bè của cô, và nữ ca sĩ đã lên sàn nhảy và yêu cầu DJ phát bản nhạc yêu thích của mình lớn hơn.

**Danh sách bài hát**
Bản trên radio
# "Pon de Replay" (bản trên radio) – 3:34
Đĩa CD
# "Pon de Replay" (bản trên radio) – 3:34
# "Pon de Replay" (Elephant Man phối lại) – 3:37
Đĩa CD maxi tại châu Âu
# "Pon de Replay" (bản trên radio) – 3:34 
# "Should I? (hợp tác với J-Status)" – 3:06
# "Pon de Replay" (Cotto's Replay Dub) – 6:48
# U-MYX remix software "Pon de Replay"
Đĩa CD tại Đức
# "Pon de Replay" (bản album) – 4:06
# "Pon de Replay" (Cotto's Replay Dub) – 6:48
iTunes EP
# "Pon de Replay" (bản Play) – 7:32
# "Pon de Replay" (bản Cotto's Replay Dub) – 6:47

**Xếp hạng**

**Xếp hạng tuần**

**Xếp hạng cuối năm**

**Chứng nhận**
Úc (ARIA)
Bạch kim
70,000
Đan Mạch (IFPI)
Vàng
10,000
Thụy Điển (IFPI)
Vàng
20,000
Vương quốc Anh (BPI)
Bạc
254,800
Hoa Kỳ (RIAA)
2× Bạch kim
2,000,000

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 oEauWw9ZGrA- pon-de-replay
Thể loại:Đĩa đơn năm 2005
Thể loại:Đĩa đơn quán quân Billboard Hot Dance Club Songs
Thể loại:Đĩa đơn đầu tay
Thể loại:Đĩa đơn quán quân tại New Zealand
Thể loại:Bài hát của Rihanna
Thể loại:Đĩa đơn quán quân Billboard Dance/Mix Show Airplay
Thể loại:Bài hát năm 2005