Juana I của Castilla

Juana I của Castilla và Aragón (tiếng Tây Ban Nha: Juana I de Castilla; tiếng Bồ Đào Nha: Joana I de Castela;  tiếng Anh: Joanna of Castile; tiếng Đức: Johanna I. von Kastilien; tiếng Hà Lan: Johanna I van Castilië; 6 tháng 11 năm 1479 – 12 tháng 4 năm 1555), là Nữ vương của Vương quốc Castilla và Aragón. Trong lịch sử Châu Âu, Juana được biết đến với biệt danh Juana, Bà Chúa Điên (Juana La Loca).
Là con gái của Quân chủ Công giáo, Song vương Ferrando II của Aragón và Isabel I của Castilla, Juana trở thành Trữ quân của Vương quyền Castilla cùng Aragón sau cái chết liên tiếp của anh trai, chị gái và cháu trai. Từ việc hợp nhất xứ Castilla và Aragón, sự lên ngôi của Juana đã đánh dấu ấn quan trọng trong việc hình thành nhà nước Tây Ban Nha hiện đại. Juana kết hôn với Philipp của Áo, người trở thành Quốc vương vào năm 1506, đại diện dòng họ nhà Habsburg trị vì Castilla do hệ thống "Jure uxoris", cho phép người chồng có quyền hoặc tước vị dựa vào hôn phối với người vợ, trở thành Philipp I của Castilla. Thế nhưng Vua Phillipp qua đời cùng năm đó không lâu. Những tưởng rằng Juana sẽ phải đến một Tu viện cho quãng đời còn lại khi cha bà là Quốc vương Ferrando II tuyên bố quyền nhiếp chính của Castilla, Juana cuối cùng vẫn duy trì tư cách là Nữ vương của Castilla, sau đó còn thuận lợi kế tục trở thành quân chủ của Aragón khi cha bà là Quốc vương Ferrando II qua đời vào năm 1516. Theo sự kiện này, Juanna là vị quân chủ, cũng là Nữ vương đầu tiên của toàn bộ Tây Ban Nha thống nhất trong lịch sử Tây Ban Nha.
Từ năm 1517, con trai bà là Karl của Áo đến và tiếp nhận Vương vị của Castilla cùng Aragón, trở thành Quốc vương Carlos I của Castilla và Aragón , còn Juana tiếp tục cai trị cùng con trên cương vị là người đồng cai trị.

**Thân thế**
Nữ vương Juana xuất thân từ gia tộc nhà Trastámara lừng danh của hai Vương quốc cổ Castilla và Aragón, bà được sinh ra ở Toledo, kinh đô khi đó của Vương quốc Castilla. Bà là người con thứ 3 và là con gái thứ hai của Quốc vương Ferrando II của Aragón và Nữ vương Isabel I của Castilla. Trong gia đình hầu hết là con gái, Juana là em gái của Isabel, chị của María và Catalina của Aragón, người sau này lấy Henry VIII của Anh và trở thành Vương hậu nước Anh.
Từ khi còn nhỏ, Juana là một người được đánh giá là thông minh và siêng năng, đồng thời là một học sinh giỏi. Mẹ bà là Nữ vương Isabel thường lui tới phòng học và kiểm tra bài vở của bà cùng với ba chị em gái khác là Isabel, María và Catalina.

**Hôn nhân**

**Thân vương xứ Asturias**

**Nữ vương của toàn Tây Ban Nha**

**Lên ngôi**

**Cái chết của Philipp**

**Ferrando nhiếp chính**

**Con trai đồng vị**

**Cái chết**

**Hậu duệ**

**Phả hệ**

**Ghi chú**

**Tham khảo**
W. H. Prescott, Hist. of Ferdinand and Isabella (1854)
*Rosier, Johanna die Wahnsinnige (1890)
*H. Tighe, A Queen of Unrest (1907).
*R. Villa, La Reina doña Juana la Loca (1892)
*Bethany Aram, Juana the Mad: Sovereignty and Dynasty in Renaissance Europe" (Baltimore, Johns Hopkins UP, 2005).
*Adriana Assini, Le rose di Cordova, Scrittura & Scritture, Napoli 2007
*Miller T. The Castles and the Crown. Coward-McCann: New York, 1963
*Aram, Bethany, "Juana "the Mad's" Signature: The Problem of Invoking Royal Authority, 1505- 1507", Sixteenth Century Journal
*Elliott, J.H., Imperial Spain, 1469–1716
*de Francisco Olmos, José María:  Estudio documental de la moneda castellana de Juana la Loca fabricada en los Países Bajos (1505–1506) date = ngày 14 tháng 1 năm 2012, Revista General de Información y Documentación 2002, vol 12, núm.2 (Universidad complutense de Madrid).
*de Francisco Olmos, José María:  Estudio documental de la moneda castellana de Carlos I fabricada en los Países Bajos (1517); Revista General de Información y Documentación 2003, vol 13, núm.2 (Universidad complutense de Madrid).
*Juan-Navarro, Santiago, Maria Gomez, and Phyllis Zatlin.  Juana of Castile: History and Myth of the Mad Queen. Newark and London: Bucknell University Press, 2008.
Thể loại:Nữ vương Tây Ban Nha
Thể loại:Vua Tây Ban Nha
Thể loại:Nữ vương Castilla
Thể loại:Vua Castilla
Thể loại:Nữ vương León
Thể loại:Nữ vương Aragón
Thể loại:Nữ vương Navarra
Thể loại:Thân vương xứ Asturias
Thể loại:Vương nữ Tây Ban Nha
Thể loại:Vương nữ Castilla
Thể loại:Vương nữ Aragón
Thể loại:Vương nữ Navarra
Thể loại:Isabel I của Castilla
Thể loại:Vương tộc Trastámara
Thể loại:Vương nữ (thuộc dòng nữ)
Thể loại:Vương nữ
Thể loại:Vương tộc Habsburg
Thể loại:Sinh năm 1479
Thể loại:Mất năm 1555
Thể loại:Lịch sử Tây Ban Nha
Thể loại:Vua theo đạo Công giáo Rôma
Thể loại:Công tước phu nhân xứ Bourgogne
Thể loại:Bá tước phu nhân xứ Bourgogne
Thể loại:Vua Napoli
Thể loại:Người Tây Ban Nha gốc Bồ Đào Nha