Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
1639

Năm 1639 (số La Mã: MDCXXXIX) là một năm thường bắt đầu vào thứ bảy trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ ba của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1639
1640

Năm 1640 là một năm nhuận bắt đầu vào Chủ Nhật trong lịch Gregory (hoặc một năm nhuận bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**
 Năm bắt đầu cuộc Cách mạng tư sản Anh

**Sinh**
 25 tháng 1 - William Cavendish, 1 Công tước xứ Devonshire, người lính Anh, (mất 1707)- 18 tháng 3 - Philippe de la Hire, nhà toán học và thiên văn người Pháp (mất 1719)- 30 tháng 3 - John Trenchard, người Anh (mất 1695)- 1 tháng 4 - Georg Mohr, nhà toán học người Đan Mạch (mất 1697)- 31 tháng 5 - Michael của Ba Lan (mất 1673)- 9 tháng 6 - Leopold I, Hoàng đế La Mã Thần thánh (mất 1705)- 10 tháng 7 - Aphra Behn, tác gia người Anh (mất 1689)- 29 tháng 9 - Antoine Coysevox, nhà điêu khắc người Pháp (mất 1720)- 28 tháng 11 - Willem de Vlamingh, thuyền trưởng Flemish- 6 tháng 12 - Claude Fleury, sử gia người Pháp (mất 1723)- 13 tháng 12 - Robert Nội, nhà tự nhiên học người Anh (mất 1696)

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1640
1641

Năm 1641 (số La Mã: MDCXLI) là một năm thường bắt đầu vào thứ Ba trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ sáu của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**
 13 tháng 1 - Patrick Hume, 1 Earl của Marchmont, người Scotland (mất 1724)- Ngày 18 tháng 1 - François-Michel le Tellier, Marquis de Louvois, bộ trưởng chiến tranh Pháp (mất 1691)- 2 tháng 2 - Claude de la Colombière, linh mục Công giáo người Pháp (mất 1682)- Tháng - Laurence Hyde, 1 Bá tước Rochester (mất 1711)- Ngày 08 tháng 4 - Henry Sydney, 1 Earl của Romney, người Anh (mất 1704)- 15 tháng 4 - Robert Sibbald, bác sĩ và khảo cổ học Scotland (mất 1722)- Tháng - Juan Núñez de la Peña, sử gia Tây Ban Nha (mất 1721)- 10 tháng 5 - Dudley North, nhà kinh tế Anh tế (mất 1691)- 28 Tháng Năm - Janez Vajkard Valvasor, (mất 1693)- 30 tháng 6 - Meinhardt Schomberg, Công tước thứ 3 xứ Schomberg, Ailen (mất 1719)- 30 tháng 7 - Regnier de Graaf, bác sĩ Hà Lan và giải phẫu (mất 1673)- Ngày 05 tháng 8 - John Hathorne, thẩm phán người Mỹ (mất 1717)- Tháng chín - Nehemiah, lớn, nhà sinh vật học (mất 1712)- 7 tháng 9 - Tokugawa Ietsuna, shogun Nhật Bản (mất 1680)- 05 tháng 10 - Françoise-Athénaïs de Rochechouart de Mortemart, người tình của Louis XIV của Pháp (mất 1707)- 23 tháng 11 - Anthonie Heinsius, Hà Lan (mất 1720)- Ngày chưa biết
** Pierre Allix, mục sư Tin Lành người Pháp (mất 1717)
** Diego Ladrón de Guevara, phó vương của Peru (mất 1718)
** Dodo von Knyphausen, nhà quý tộc người Đức (mất 1698)
** Empress Xiaohui, vợ của Hoàng đế Shunzhi của Trung Quốc (mất 1717)

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1641
1642

Năm 1642 (số La Mã: MDCXLII) là một năm thường bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Bảy của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**
 2 tháng 1 - Mehmed IV, Sultan Ottoman (mất 1693)- 11 tháng 1 - Mary Carleton, kẻ mạo danh (mất 1673)- 18 tháng 2 - Marie Champmeslé, nữ Diễn viên người Pháp (mất 1698)- 15 tháng 4 - Suleiman II, Sultan Ottoman (mất 1691)- 20 tháng 6 - George Hickes, tướng và học giả Anh (mất 1715)- 14 tháng 8 - Cosimo III de 'Medici, Đại Công tước của Tuscany (mất 1723)- 11 tháng 11 - Charles André Boulle, Pháp-nhà sản xuất nội (mất 1732)- 6 tháng 12 - Johann Christoph Bach, nhà soạn nhạc người Đức (mất 1703)- 30 tháng 12 - Vincenzo da Filicaja, nhà thơ người Ý (mất 1707)- Ngày chưa biết:
** John Archdale, thống đốc thuộc địa của Anh (mất 1717)
** Abdul-Qader Bedil, nhà thơ Ba Tư Sufi (mất 1720)
** Bonaventure Giffard, linh mục Công giáo Anh (mất 1734)
** Josep Romaguera, người Catalan (mất 1723)
** Albert Janse Ryckman, Thị trưởng của Albany, nổi bật Brewermaster (mất 1737)
** Isaac Newton, nhà khoa học, sinh vào ngày Giáng sinh (mất 1727)

**Mất**
8 tháng 1 năm 1642, galileo galilei mất

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1642
1643

Năm 1643 (số La Mã: MDCXLIII) là một năm thường bắt đầu vào thứ năm trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào Chủ Nhật của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Tháng 3**
 25 tháng 3: Trương Hiến Trung công đánh Hoàng Châu.

**Tháng 7**
 7 tháng 7: trận cảng Eo tại Thuận Hóa.

**Tháng 8**
 5 tháng 8: Trương Hiến Trung công đánh Nhạc Châu.

**Tháng 10**
 3 tháng 10: Lý Tự Thành công chiếm Đồng Quan.- 8 tháng 10: Phúc Lâm kế vị hoàng đế Mãn Thanh niên hiệu Thuận Trị.- 12 tháng 10: Lý Tự Thành đánh chiếm Tây An.- 20 tháng 10: Lý Tự Thành đánh Trường An.

**Tháng 11**
 4 tháng 11: Lý Tự Thành công chiếm Diên An.- 27 tháng 11: Lý Tự Thành công đánh Du Lâm.

**Tháng 12**
 2 tháng 12: Trương Hiến Trung công chiếm Kiến Xương.- 7 tháng 12: Trương Hiến Trung công chiếm Phủ Châu.- 21 tháng 12: Lý Tự Thành công hãm Bình Dương.- 24 tháng 12: Hứa Đô khởi sự.- 26 tháng 12: Lý Tự Thành công chiếm Cam Châu.

**Sinh**

**Mất**
 21 tháng 9: Hoàng đế Hoàng Thái Cực của người Mãn Châu

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1643
1644

Năm 1644 (số La Mã: MDCXLIV) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ Sáu trong lịch Gregory (hoặc một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ hai của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Tháng 1**
 Lý Tự Thành xưng đế tại Tây An.

**Tháng 2**
 Lý Tự Thành kiến lập Đại Thuận Quốc, lấy niên hiệu Vĩnh Xương.

**Tháng 4**
 Ngày 25: Lý Tự Thành đánh chiếm Bắc Kinh, Sùng Trinh hoàng đế tự sát tại Môi Sơn.

**Tháng 5**
 Ngày 15: Phúc Vương Chu Do Tùng xưng đế tại Nam Kinh, hiệu Hoằng Quang đế.- Ngày 18: Lý Tự Thành, Lưu Tôn Mẫn tấn công Sơn Hải Quan.- Ngày 27: Ngô Tam Quế đầu hàng quân Thanh, dẫn quân Thanh vào Sơn Hải Quan.

**Tháng 6**
 Ngày 4: Lý Tự Thành rút quân khỏi Bắc Kinh.- Ngày 5: Đa Nhĩ Cổn dẫn quân Thanh đánh chiếm Bắc Kinh.

**Tháng 9**
 Ngày 28: Hải đội Hiệp sĩ Malta tấn công và bắt giữ tàu Ottoman, nguyên cớ trực tiếp dẫn đến Chiến tranh Crete (1645–1669).

**Tháng 10**
 Ngày 6: Trương Hiến Trung xưng đế tại Thành Đô kiến lập Đại Tây Quốc.- Ngày 30: Thuận Trị đế định đô tại Bắc Kinh.

**Sinh**
 10 tháng 1 - Louis François, duc de Boufflers, người Pháp (mất 1711)- 18 tháng 1 - John Partridge, nhà chiêm tinh người Anh (mất 1708)- 7 tháng 4 - François de Neufville, duc de Villeroi, người lính Pháp (mất 1730)- 16 tháng 6 - Henrietta Anne Stuart, Công chúa của Scotland, Anh và Ireland (mất 1670)- 6 tháng 8 - Louise de la Vallière, tình nhân của Louis XIV của Pháp (mất 1710)- 12 tháng 8 - Heinrich Ignaz Biber, nhà soạn nhạc, nghệ sĩ vĩ cầm Bohemia (mất 1704)- 25 tháng 9 - Ole Römer, nhà thiên văn học Đan Mạch (mất 1710)- 1 tháng 10 - Alessandro Stradella, nhà soạn nhạc người Ý (mất 1682)- 2 tháng 10 - François-Timoléon de Choisy, nhà văn người Pháp (mất 1724)- 14 tháng 10 - William Penn, người sáng lập Pennsylvania (mất 1718)- Ngày chưa biết:
** Antonio Stradivari, nhà sản xuất violin Ý (mất 1737)
** Matsuo Bashō, nhà thơ Nhật Bản (mất 1694)

**Mất**
 Sùng Trinh, vị vua cuối cùng của nhà Minh ở Trung Quốc (sinh 1611)

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1644
1645

Năm 1645 (số La Mã: MDCXLV) là một năm thường bắt đầu vào ngày Chủ nhật trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Tháng 5**
 Dương Châu thập nhật.

**Tháng 6**
 Anh Quốc nội chiến- Ottoman tấn công Canea, mở đầu Chiến tranh Crete (1645–1669)

**Tháng 7**
 Ngày 26: Lý Tự Thành binh bại bị vây tại Cửu Cung Sơn (Hồ Bắc), tự sát mà chết, Đại Thuận quốc diệt vong.

**Tháng 8**
 Ngày 18: Đường Vương Chu Duật Kiện xưng đế tại Phúc Châu, niên hiệu Long Vũ.

**Sinh**

**Mất**
 Sử Khả Pháp danh tướng kháng Thanh.- Lý Tự Thành tướng khởi nghĩa.

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1645
1646

Năm 1646 (số La Mã: MDCXLVI) là một năm thường bắt đầu vào thứ hai trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ năm của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Tháng 6**
 Bôi Lạc Bác Lạc dẫn quân Thanh tiến đánh Phúc Kiến, Trịnh Chi Long đầu hàng triều Thanh.

**Tháng 8**
 Long Vũ đế thua trận chạy qua Định Châu nhưng sau đó bị quân Thanh bắt.

**Tháng 10**
 Ngày 6: Long Vũ đế tuyệt thực mà chết.

**Tháng 11**
 Ngày 18: Quế vương Chu Do Lang xưng đế tại Triệu Khánh, niên hiệu Vĩnh Lịch.

**Sinh**

**Mất**
● Phùng Mộng Long , nhà văn , nhà thơ Trung Quốc , tác giả bộ Đông Chu liệt quốc

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1646
1647

Năm 1647 (số La Mã: MDCXLVII) là một năm thường bắt đầu vào thứ Ba trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ sáu của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Tháng 1**
 Ngày 2: Trương Hiến Trung trúng tên chết, chính quyền Đại Tây diệt vong.- Tại Mân Việt đảo Nam Áo, Trịnh Thành Công khởi nghĩa.

**Tháng 3**
 Ngày 24: Nhà Thanh ban hànhĐại Thanh luật thi hành trên toàn quốc thay thế Đại Minh luật.

**Tháng 4**
 Quân Thanh tập kích An Bình trấn, mẹ Trịnh Thành Công tự sát không hàng Thanh.- Trương Hoàng Ngôn và Trương Danh Chấn phụng chỉ Thiệu Vũ đế tập hợp binh lực tác chiến kháng Thanh tại Chiết Giang.

**Tháng 7**
 Trịnh Thành Công cùng Trịnh Thái dẫn quân tiến công Hải Trừng.

**Tháng 8**
 Trịnh Thành Công cùng Trịnh Hồng Quỳ vây đánh Chương Châu. Tướng thủ thành Vương Tiến đánh lui quân Trịnh.

**Sinh**
 2 tháng 4 - Maria Sibylla Merian, nhà nữ tự nhiên học người Đức gốc Thụy Sĩ

**Mất**
 Trương Hiến Trung tướng khởi nghĩa (sinh năm 1606).

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1647
1648

Năm 1648 (số La Mã: MDCXLVIII) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ tư trong lịch Gregory (hoặc một năm nhuận bắt đầu vào thứ Bảy của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Tháng 2**
 Trịnh-Nguyễn phân tranh: Trịnh Tráng sai tướng Lê Văn Hiểu đem quân đánh Nam Bố Chính và cửa Nhật Lệ.

**Tháng 3**
 Nguyễn Phúc Tần kế vị chúa Nguyễn, tức Chúa Hiền.

**Tháng 5**
 Trịnh Thành Công vây đánh Chương Châu.

**Tháng 7**
 Tướng nhà Thanh là Mân Chiết tổng đốc Trần Cẩm và Tịnh Nam tướng quân Trần Thái tấn công Đồng An.

**Sinh**
 1 tháng 1 - Elkanah cư, nhà văn người Anh (mất 1724)- 23 tháng 2 - Arabella Churchill, tình nhân của James II của Anh (mất 1730)- 4 tháng 4 - Grinling Gibbons, nhà khắc gỗ Hà Lan (mất 1721)- 7 tháng 4 - John Sheffield, 1 Công tước xứ Buckingham và Normanby, người Anh và nhà thơ (mất 1721)- 9 tháng 4 - Henri de Massue, Marquis de Ruvigny, 1 Viscount Galway, người lính Pháp và ngoại giao (mất 1720)- 13 tháng 4 - Jeanne Marie de la Motte Bouvier Guyon, nhà thần bí Pháp (mất 1717)- 26 tháng 4 - King Peter II của Bồ Đào Nha (mất 1712)- 9 tháng 8 - Johann Michael Bach, nhà soạn nhạc người Đức (mất 1694)- 15 tháng 12 - Gregory King, nhà thống kê người Anh (mất 1712)

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1648
1649

Năm 1649 (số La Mã: MDCXLIX) là một năm thường bắt đầu vào thứ Sáu trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ hai của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**

**Mất**
 2 tháng 10: Lê Chân Tông, vua triều Lê Trung Hưng

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1649
1650

Năm 1650 (số La Mã: MDCL) là một năm thường bắt đầu vào thứ bảy trong lịch Gregory, hay một năm thường bắt đầu vào thứ Ba (Julian-1650) của lịch Julius chậm hơn 10 ngày.

**Sự kiện**

**Tháng 8**
 Trịnh Thành Công giải phóng Hạ Môn, kiến lập căn cứ địa kháng Thanh tại Phúc Kiến.

**Tháng 11**
 Ngày 24: Thượng Khả Hỷ và Cảnh Kế Mậu công phá Quãng Châu, giết chết hàng vạn dân trong thành.

**Tháng 12**
 Nhiếp chính vương Đa Nhĩ Cổn bệnh mất, Anh Vương A Tế Cách tranh đoạt quyền nhưng thất bại.- Trịnh Thành Công phụng chỉ nam bình cần vương cứu viện Quãng Đông.

**Sinh**

**Mất**
 Hosokawa Mitsunao- Yagyū Jūbei- Đa Nhĩ Cổn                                                                                                                                                                                          
** René Descartes

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1650
Gluten

Gluten (tiếng Latin: gluten, "hồ") là một protein gồm gliadin và glutenin. Các chất này liên kết với tinh bột, và tồn tại trong nội nhũ của hạt của một số loại cây hoà thảo, đặc biệt là lúa mì, yến mạch và lúa mạch. Do không tan trong nước nên gluten có thể được tinh chế bằng cách rửa với nước để tách khỏi tinh bột.
Gluten có trong các sản phẩm bánh, được dùng để thay thế thịt hoặc bổ sung như chất phụ gia thực phẩm vào nhiều loại đồ ăn chế biến sẵn. Một số người có phản ứng không dung nạp với gluten, dẫn đến các bệnh như bệnh celiac, bệnh tự miễn.

**Sử dụng**

**Sản phẩm bánh**
Gluten là tên gọi chung cho một chất đạm chính (main protein) từ lúa mì (wheat), được tạo thành khi hai nhóm chất đạm nhỏ hơn, glutenin và gliadin, liên kết với các nhau, mang lại độ dẻo (elasicity), dai (viscoscity) và độ dính (cohesivity) cho bột mì làm các loại bánh và bánh mì. Nếu bột này được trộn với đường và chất lên men, khí CO2 sẽ được tạo ra làm bột bánh phồng lên. Quá trình nướng làm gluten kết tụ và cố định hình dạng cuối cùng của sản phẩm bánh.

**Phụ gia thực phẩm**
Chất đạm gluten được dùng trong nhiều loại thực phẩm chế biến sẵn như kem, nước dùng, đồ hộp, v.v... Nó cũng được dùng thay thế thịt trong nhiều món ăn chay.

**Thực phẩm cho vật nuôi**
Gluten có thể được bổ sung vào nhiều loại thực phẩm cho vật nuôi để tăng hàm lượng protein.

**Dị ứng (nhạy cảm) với gluten**
Dị ứng với gluten (còn gọi là không dung nạp gluten) là tên gọi chung của một nhóm bệnh, bao gồm cả bệnh celiac, trong đó gluten có tác dụng xấu đối với cơ thể. Dị ứng với gluten được đánh giá là ảnh hưởng khoảng 1-2% dân số. Các biểu hiện bao gồm đầy bụng, đau bụng, tiêu chảy và nhiều triệu chứng không thuộc về đường tiêu hóa như đau đầu, mệt mỏi, đau xương khớp, viêm da (dermatitis herpetiformis).
Cho đến gần đây, dị ứng với gluten được coi là đồng nghĩa với bệnh celiac. Tuy nhiên, những nghiên cứu gần đây cho thấy bệnh celiac, tuy vẩn là một dạng thái chính của bệnh dị ứng với gluten, nhưng nó không phải là một dạng thái duy nhất của bệnh dị ứng này.

**Đọc thêm**
 url-status=dead - url-status=dead - url-status=dead 

**Tham khảo**
Thể loại:Dinh dưỡng
Thể loại:Hạt chứa protein
Trứng (sinh học)

thumb
Ở hầu hết các loài chim, rùa, côn trùng, cá, động vật thân mềm và hay loài động vật có vú (thú lông nhím và thú mỏ vịt), trứng là một hợp tử được tạo ra bằng cách thụ tinh noãn, hợp tử này được đưa ra khỏi cơ thể và cho phép phát triển ngoài cơ thể cho đến khi phôi có thể tự sống được.
Trứng rùa, chim, động vật đơn huyệt được đẻ trong nước, và có lớp vỏ bảo vệ. Các màng đặc biệt bảo vệ các trứng này đặc trưng cho tất cả các động vật có màng ối bao gồm cả động vật có vú.
Đối với các trứng sinh ra trong nước, trứng thường được ấp hoặc được giữ trong khoảng nhiệt độ thuận lợi để nuôi dưỡng nó và bảo vệ sự phát triển của phôi. Khi phôi đủ độ trưởng thành nó phá vỡ trứng. Một số phôi có răng trứng tạm để phá vỡ vỏ hoặc màng bao bọc.
Cấu tạo bên trong của một quả trứng gà
Trứng đà điểu nặng 1,5 kg là trứng lớn nhất đã được biết đến, mặc dù loài Aepyornis và một số khủng long tiệt chủng có trứng lớn hơn. Bee Hummingbird (một loại chim ruồi) sinh ra trứng (chim) nhỏ nhất với khối lượng chỉ 0,5 gram. Trứng rùa và hầu hết loài cá có thể nhỏ hơn, và trứng của các loài côn trùng và các động vật không xương sống vẫn có thể nhỏ hơn nhiều.

**Xem thêm**
 Trứng (thức ăn)- Lòng đỏ trứng- Lòng trắng trứng- Trứng dinh dưỡng- Bộ xương ngoài- Đơn vị Haugh

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Trứng-  Marine Biology notes date=2003-08-23  from School of Life Sciences, Napier University.-  Speckles Make Bird Eggs Stronger, Study Finds John Pickrell, National Geographic News, 11 Oct 2005.-  Scricciolo Nidi date=2011-07-16  Italian bird egg image album from Alberto Masi

Thể loại:Hệ sinh dục
Thể loại:Nuôi chim
Jean-Charles Cornay Tân

Jean Charles Cornay, được biết với tên Việt là Gioan Tân, Cao Lăng Ni, là một nhà truyền giáo thuộc Hội Thừa sai Paris. Ông sinh năm 1809 tại Loudun, trong một gia đình khá giả làm nghề bán vải của nước Pháp. Ông bị xử lăng trì ngày 20 tháng 9 năm 1837 tại Sơn Tây dưới thời vua Minh Mạng. Ông được phong Chân phước ngày 27/5 năm 1900 bởi Giáo hoàng Lêô XIII. Ngày 19/06 năm 1988, Giáo hoàng Gioan Phaolô II tôn phong ông lên bậc Hiển thánh.
Sự tử đạo của thánh Gioan Tân

**Cuộc đời và con đường truyền đạo**
Sau khi học xong trung học, Jean Charles Cornay xin vào chủng viện Saumur, sau đó vào đại chủng viện Thừa Sai Paris năm 1830. Sau khi nhận chức phó tế, ông đến Việt Nam sau đó được thụ phong linh mục năm 1834 và chọn tên Việt là Tân. Khi chọn Việt Nam là quê hương thứ hai, có lúc ông bị bệnh nặng do thời tiết khắc nghiệt của vùng nhiệt đới, nhiều người bảo ông về Pháp chữa trị, ông nói: "Được Chúa sai đến đây, tôi sẽ không chịu bỏ về, dù phải chết đi nữa".

**Bị bắt và xử tử**
Ông bị bắt vì bị buộc tội phiến loạn. Các quan lính đưa ông ra tòa và ép nhận tội. Ông trả lời: "Thưa quan, chúng tôi chỉ truyền giảng đạo dạy người ta làm lành lánh dữ, dạy con cái kính thảo cha mẹ, dạy dân vâng phục vua quan. Tôi đâu thể đi ngược lại giáo huấn của mình mà chống đối nhà vua được".
Cuối cùng quan kết án ông chịu lăng trì. Ngày 20 tháng 9 năm 1837, ông bị quan lính dẫn ra pháp trường Năm Mẫu, Sơn Tây. Đến nơi, ông xin cầu nguyện một thời gian, rồi tự mình cởi áo và nằm trên thảm trải sẵn. Ông bị chém đầu và phân thây làm bốn khúc. Đầu của ông bị treo lên 3 ngày và sau đó bị ném xuống sông. Sau này, các giáo dân xứ Bách Lộc đến xin các phần thây của ông và chôn cất tại dòng Mến Thánh Giá Chiêu Ửng.
Theo Thực lục:Đinh Dậu, Minh Mệnh năm thứ 18 1837 ... Đạo trưởng nước Tây dương là Cao Lăng Ni đem tà giáo Gia Tô ngầm ngụ ở hạt huyện Phù Ninh thuộc Sơn Tây, thông đồng với tướng giặc, mưu đồ trái phép, tự xưng là quân sư của ngụy. Tỉnh phái quan đi bắt giặc nã bắt được đem giết. Vua thưởng cho 500 quan tiền.

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
  Archives of the Paris Foreign Missions Society date=2014-04-22 - http://www.santiebeati.it/dettaglio/70950- http://nominis.cef.fr/contenus/saint/9979/Saint-Jean-Charles-Cornay.html- http://www.gpnt.net/diendan/archive/index.php/t-856.html date = ngày 4 tháng 3 năm 2016
*http://lesinhdaminh.oni.cc/index.php?language=vi&nv=news&op=hanh-tich-cac-thanh/209-Thanh-J-B-Cornay-Tan-772
Thể loại:Thánh Công giáo Việt Nam
Thể loại:Hội Thừa sai Paris
Thể loại:Nhà truyền giáo tại Việt Nam
Thể loại:Mất năm 1837
Thể loại:Sinh năm 1809
Thể loại:Tử đạo Công giáo Rôma
Thể loại:Người bị xử tử hình
Doenjang jjigae

Doenjang jjigae (Đại Tương Thang) là một biến thể của món jjigae hoặc món ăn truyền thống Triều Tiên giống như món hầm, được làm bằng doenjang (đậu hũ Triều Tiên) và các nguyên liệu như là các loại rau, nấm, hải sản, hoặc dubu (đậu phụ). Nó được coi là một trong những đại diện của món ăn bình dân tại Triều Tiên.

**Tham khảo**
Thể loại:Ẩm thực Triều Tiên
Meju

Meju (hoặc Mezu hoặc MEH-zu), còn được gọi là maljang (말장), trong ẩm thực Triều Tiên là một khối như viên gạch đậu tương được lên men khô. Món này không được ăn trực tiếp mà chỉ dùng để làm nền cho một số gia vị trong món ăn Triều Tiên, chẳng hạn như doenjang, gochujang, hoặc ganjang. Meju được sản xuất bằng cách nấu chín đậu nành, sau đó nghiền chúng trong cối. Thông thường, một số loại ngũ cốc khác cũng được trộn lẫn trong khi thực hiện meju. Quá trình cụ thể sau khi thực hiện meju là khác nhau tuỳ theo thực phẩm mà nó sẽ được sử dụng để chế biến.

**Tham khảo**
Thể loại:Ẩm thực Triều Tiên
1651

Năm 1651 (số La Mã: MDCLI) là một năm thường bắt đầu vào ngày Chủ nhật trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Tư (Julian-1651) của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Tháng 2**
 Ngày 1: Thuận Trị đế khai triều thân chính.

**Tháng 3**
 Tuần phủ Phúc Kiến Trương Học Thánh cùng tổng binh Chương Châu Vương Bang Tuấn, tổng binh Tuyền Châu Mã Đắc Công đánh úp Hạ Môn.

**Tháng 5**
 Ngày 25: chiến dịch Từ Táo.

**Tháng 7**
Ngày 25: chiến dịch Tiền Sơn.

**Tháng 11**
 Chiến dịch Tiểu Doanh Lĩnh

**Sinh**
 3 tháng 1 - Henry Booth, Bá tước thứ nhất của Warrington, chính trị gia Anh (mất 1694)- 4 tháng 3 - Somers Baron 1, người Anh (mất 1716)- 31 tháng 3 - Karl II, cử tri Palatine (mất 1685)- 6 tháng 4 - André Dacier, học giả kinh điển Pháp (mất 1722)- 10 tháng 4 - Ehrenfried Walther von Tschirnhaus, toán học người Đức (mất 1708)- 21 tháng 4 - Phước Joseph Vaz, Tông Đồ của Tích Lan (mất 1711)- 30 tháng 4 - Jean-Baptiste de la Salle, nhà cải cách giáo dục Pháp (mất 1719)- 27 tháng 5 - Louis-Antoine, Cardinal de Noailles (mất 1729)- 1 tháng 9 - Natalia Kyrillovna Naryshkina, Tsaritsa của Nga (mất 1694)- 16 tháng 9 - Engelbert Kaempfer, bác sĩ Đức (mất 1716)- 21 tháng 10 - Jean Bart, đô đốc người Pháp (mất 1702)
Chưa rõ ngày:- Gorgin Khan, Thống đốc Kandahar (mất 1709)

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1651
1652

Năm 1652 (số La Mã: MDCLII) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ hai trong lịch Gregory (hoặc một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ năm của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Tháng 3**
 Chiến dịch cầu Giang Đông tại Phúc Kiến.

**Tháng 4**
 Chiến dịch Sùng Võ tại Phúc Kiến.

**Tháng 5**
 Lý Định Quốc tấn công Bảo Khánh, Vũ Cương.

**Tháng 6**
 Lý Định Quốc đánh chiếm Toàn Châu.- Ngày 30: Lý Định Quốc vây thành Quế Lâm.

**Tháng 7**
 Ngày 4: Lý Định Quốc chiếm Quế Lâm, Khổng Hữu Đức tự sát.- Ngày 25: Nikon nhậm chức Thượng phụ Moskva và toàn nước Nga của Giáo hội Chính thống giáo Nga.

**Tháng 8**
 Lý Định Quốc tiến công Ngô Châu.- Ngày 15: Quân Minh chiếm lại Ngô Châu.

**Tháng 10**
 Ngày 30: Lý Định Quốc tiến quân đến Hành Dương Hồ Nam

**Tháng 11**
 Ngày 19: Tướng Mãn Thanh Ni Kham đánh bại Mã Tiến Trung chiếm Bảo Khánh.

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1652
1653

Năm 1653 (số La Mã: MDCLIII) là một năm thường bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Bảy của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Tháng 5**
 Chiến dịch Hải Trừng tại Phúc Kiến.

**Sinh**
 Không rõ – Tống Thị Lĩnh, tôn hiệu Hiếu Nghĩa Hoàng hậu, cung tần của chúa Nguyễn Phúc Thái, mẹ của chúa Nguyễn Phúc Chu (m. 1750).

**Mất**
 26 tháng 6: Juliana Morell, nữ tiến sĩ ngành Luật đầu tiên trên thế giới

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1653
1654

Năm 1654 (số La Mã: MDCLIV) là một năm thường bắt đầu vào thứ năm trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào Chủ Nhật của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Tháng 11**
 Trịnh Thành Công giải phóng Chương Châu, Lưu Quốc Hiên quy hàng quân Trịnh.- Thuận Trị Đế phong Trịnh thân vương thế tử Tế Độ làm Định Viễn đại tướng quân và phái Tế Độ đem quân đến Chiết Giang, Phúc Kiến đánh dẹp Trương Hoàng Ngôn và Trịnh Thành Công.

**Sinh**
4 tháng 5: Khang Hy, hoàng đế Trung Quốc

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1654
1660

Năm 1660 (số La Mã: MDCLX) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ năm (xem liên kết cho lịch) của lịch Gregory (hay một năm nhuận bắt đầu vào Chủ Nhật của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Tháng 5**
 10 tháng 5: Chiến dịch Hạ Môn tại Phúc Kiến.

**Tháng 9**
 Trịnh Căn đánh bại Nguyễn Hữu Tiến chiếm Lận Sơn.

**Tháng 11**
 Trịnh Căn thu hồi 7 huyện tại Nghệ An từ tay chúa Nguyễn.

**Sinh**
 Veronica Giuliani

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1660
1659

Năm 1659 (số La Mã: MDCLIX) là một năm thường bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Bảy của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Tháng 2**
 Ngày 2: Mao Lộc Sơn huyết chiến tại Vân Nam.

**Tháng 6**
 Trịnh Thành Công xưng chiêu thảo đại tướng quân thống lĩnh 10 vạn đại quân từ đảo Sùng Minh lần thứ ba bắc phạt.

**Tháng 7**
 Trịnh Thành Công và Trương Hoàng Ngôn vây đánh thành Nam Kinh.

**Tháng 8**
 Nam Bình tướng quân Đạt Tố phụng lệnh Thuận Trị đế đem quân đến miền nam đánh bại Trịnh Thành Công và Trương Hoàng Ngôn giải vây Nam Kinh.

**Tháng 9**
 Trịnh Thành Công binh bại trở về Hạ Môn.

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1659
1658

Năm 1658 (số La Mã: MDCLVIII) là một năm thường bắt đầu vào thứ Ba trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ sáu của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1658
1657

Năm 1657 AD (số La Mã: MDCLVII) là một năm thường bắt đầu vào thứ hai trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ năm 1 của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Tháng 4**
 Trịnh Tạc kế vị chúa Trịnh, hiệu Tây Vương.

**Tháng 5**
 Ngày 25 và 26: chiến dịch Hộ Quốc Lĩnh tại Phúc Kiến.

**Sinh**

**Mất**
 Tháng 4: Trịnh Tráng.

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1657
1656

Năm 1656 (số La Mã: MDCLVI) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ bảy trong lịch Gregory (hoặc một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ ba của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Tháng 4**
 Chiến dịch Tuyền Châu tại Phúc Kiến.

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1656
François Jaccard Phan

Francois Jaccard hay Francisco Phan, sinh năm 1799 tại Onnion thuộc miền Savoie, Annecy nước Pháp, là Linh mục Hội Thừa sai Paris (Balê). Ông bị xử tử ngày 21 tháng 9 năm 1838 tại Nhan Biều dưới thời vua Minh Mạng. Ông được phong Chân Phước ngày 27/05/1900 do Đức Leon XIII. Ngày 19/06/1988, giáo hoàng Gioan Phaolô II suy tôn Francisco Jaccard Phan là Hiển Thánh, lễ diễn ra vào ngày 21/09 hàng năm.

**Thân thế**
Phanxicô Phan sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo. Những ngày đầu đi học ông vẫn là một đứa trẻ ham chơi hơn học nên kết quả học tập kém.
Được sự khuyến khích dạy dỗ của gia đình, Ông đã khắc phục rất nhiều việc lười biếng này. Ông xin vào chủng viện vì có chí hướng đi tu. Sau khi hoàn thành chương trình chủng viện Mélan, Ông được tuyển lên đại chủng viện Chambery năm 1819. Ông gia nhập hội Thừa Sai Paris và được thụ phong linh mục ngày 15 tháng 3 năm 1823.

**Truyền đạo**
Ngày 10 tháng 7 năm 1823, cha xuống tàu đến Ấn Độ hơn 1 năm, sau đó tiếp tục đi Ma Cao rồi qua ngã Lạch Đáy vào miền Bắc. Ngày 05 tháng 1 năm 1826, cha Jaccard đến Nhà chung Giáo phận Đàng Trong, học tiếng Việt, lấy tên Việt là Jaccard - Phan và được bổ nhiệm làm mục vụ tại họ đạo Nhu Lý và Phủ Cam, kiêm nhiệm Chủng viện An Ninh, Quảng Trị.
Tuy vua Minh Mạng đã ra sắc chỉ cấm đạo, nhưng vua vẫn quy tụ các giáo sĩ thừa sai về kinh đô Huế để giúp triều đình dịch các tài liệu và bản đồ bằng ngoại ngữ sang tiếng Việt, hậu ý là cầm chân các thừa sai tại Huế để ngăn việc truyền giáo.
Bị tố cáo giảng đạo bất hợp pháp, cha Jaccard - Phan bị cầm giữ, giải ra công đường huyện Hương Trà, rồi đến Phủ Thừa Thiên, kèm thêm lệnh giao nộp áo lễ, đồ đạo, sách lễ và ảnh tượng. Bản án xử tử đầu tiên của linh mục Jaccard - Phan được đổi sang "giảo giam hậu" (tạm giam chờ ngày xử tử).

**Tử đạo**
Tháng 1 năm 1833, sau sắc lệnh cấm đạo toàn quốc, ông có thêm người bạn đồng hành. Đó là linh mục Odorico Phương thuộc dòng Phanxicô vừa mới bị bắt. Sau đó, vua Minh Mạng truyền xử tử hai linh mục này. Nhưng nhờ sự can thiệp của Nhân Tuyên Hoàng thái hậu bản án được chuyển thành đày chung thân tại Lao Bảo (ở biên giới Lào). Cuộc sống vất vả, đói kém và mắc phải bệnh sốt rét ác tính nên cha Odorico Phương mất tại đây.
Tháng 9 năm 1835, vua Minh Mạng đưa cha Phan về giam ở Cam Lộ, Quảng Trị để làm giáo sư cho sáu thanh niên học tiếng Pháp nhưng nhà vua cấm họ trao đổi về đạo. Năm 1838, khi triệt phá chủng viện An Ninh, giám đốc Candalk Kim chạy thoát. Vua bực tức nên ngày 07 tháng 3 ra lệnh bắt ông hỏi cung rồi giải về Quảng Trị.
Ngày 18 tháng 7 năm 1838, cha Phan được giam chung với chủng sinh Tôma Thiện. Ngày 21 tháng 9 năm 1838, quan lính dẫn hai người đến một ngọn đồi ở làng Nhan Biều (Quảng Trị). Theo đề nghị của ông, ông muốn Tôma Thiện chết trước, nên quân lính chấp nhận giải quyết cho nguyện vọng chính đáng này và đã xử Tôma Thiện trước. Sau đó, vòng dây qua cổ vị hai người rồi kéo mạnh hai đầu. Xác hai người được chôn ngay tại pháp trường và năm 1847 được cải táng về chủng viện Thừa Sai Paris.

**Xem thêm**

**Tham khảo**
Thể loại:Người Pháp
Thể loại:Hội Thừa sai Paris
Thể loại:Thánh Công giáo Việt Nam
1655

Năm 1655 (số La Mã: MDCLV) là một năm thường bắt đầu vào thứ Sáu trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ hai của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**
 Tháng 4: Trịnh–Nguyễn phân tranh 2 tướng Đàng Trong Nguyễn Hữu Tiến, Nguyễn Hữu Dật mang quân vượt sông Gianh đánh Bắc Bố Chính, Đàng Ngoài

**Sinh**
 Nạp Lan Dung Nhược, nhà thơ người Mãn Châu

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1655
1699

Năm 1699 (MDCXCIX) là một năm thường bắt đầu vào thứ năm (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory, hay một năm thường bắt đầu vào ngày Chủ nhật (Julian-1699) của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**
Lê Thuần Tông

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1699
St. Petersburg, Florida

St. Petersburg là một thành phố ở quận Pinellas, Florida, Hoa Kỳ. Tính đến năm 2008, dân số thành phố ước tính là 245.314, đây là thành phố lớn thứ tư của bang Florida.

**Ghi chú**

**Liên kết ngoài**
  City of St. Petersburg, Florida-  St. Petersburg Public Library System-  St. Petersburg Times website – corporate history date = ngày 11 tháng 10 năm 2008.-  St. Petersburg Museum of History-  The St. Petersburg Arts Center-  Museum of Fine Arts in St. Petersburg date = ngày 18 tháng 4 năm 2007-  Salvador Dali Museum date=2011-01-22 -  Dr. Carter G. Woodson African American Museum-  Honda Grand Prix Of St. Petersburg-  Pinellas County Geographic Information System date = ngày 7 tháng 11 năm 2005
*290375

Thể loại:Thành phố của Florida
Thể loại:Khu dân cư thành lập năm 1876
Thể loại:Florida 1876
Thể loại:Khu dân cư trên vịnh Tampa
Thể loại:Thành phố ở quận Pinellas, Florida
1670

Năm 1670 (MDCLXX) là một năm thường bắt đầu vào thứ Tư (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Bảy của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**
Định lý nhị thức do Nhà toán học James Gregory tìm ra trong năm 1670
*Tháng 11 - Lưu Danh Công đỗ trạng nguyên khoa Canh Tuất, niên hiệu Cảnh Trị thứ 8 (1670), đời Lê Huyền Tông.

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1670
1671

Năm 1671 (Số La Mã:MDCLXXI) là một năm thường bắt đầu vào thứ năm (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào Chủ Nhật của lịch Julius chậm hơn 10 ngày). Năm 1671 thuộc thế kỷ 17 ( La mã: XVII )

**Sự kiện**

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1671
1672

Năm 1672 (Số La Mã:MDCLXXII) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ Sáu (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ hai của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**
 Giao tranh lớn lần thứ 7 của Trịnh - Nguyễn phân tranh: Chúa Trịnh Tạc rút quân. Hai họ Trịnh - Nguyễn lấy sông Gianh ranh giới chia nước Đại Việt thành  Đàng Ngoài và Đàng Trong.

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1672
1673

Năm 1673 (Số La Mã:MDCLXXIII) là một năm thường bắt đầu vào ngày Chủ nhật (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1673
1674

Năm 1674 (Số La Mã:MDCLXXIV) là một năm thường bắt đầu vào thứ hai (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ năm của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1674
Thành phố Jersey

Thành phố Jersey (tiếng Anh: Jersey City) là quận lỵ của quận Hudson, tiểu bang New Jersey, Hoa Kỳ. Tính đến năm 2007, dân số thành phố ước tính là 242,389, đây là thành phố lớn thứ 2 ở bang New Jersey sau Newark.

**Ghi chú**

**Liên kết**
  Official website-  Destination Jersey City
Thể loại:Khu dân cư trên Tuyến hỏa xa ngầm
Thể loại:Khởi đầu năm 1633 ở Bắc Mỹ
1676

Năm 1676 (Số La Mã:MDCLXXVI) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ tư (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm nhuận bắt đầu vào thứ Bảy của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1676
1675

Năm 1675 (Số La Mã:MDCLXXV) là một năm thường bắt đầu vào thứ Ba (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ sáu của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1675
1677

Năm 1677 (Số La Mã:MDCLXXVII) là một năm thường bắt đầu vào thứ Sáu (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ hai của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1677
1678

Năm 1678 (Số La Mã:MDCLXXVIII) là một năm thường bắt đầu vào thứ bảy (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ ba của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1678
1679

Năm 1679 (Số La Mã:MDCLXXIX) là một năm thường bắt đầu vào ngày Chủ nhật (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**
 Niên Canh Nghiêu, tướng nhà Thanh- Mary Bentinck, Bá tước phu nhân xứ Essex

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1679
1680

Năm 1680 (Số La Mã:MDCLXXX) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ hai (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ năm của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1680
1681

Năm 1681 (Số La Mã:MDCLXXXI) là một năm thường bắt đầu vào thứ Tư (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Bảy của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**

**Mất**
 17 tháng 8 - Thượng phụ Nikon, đứng đầu Giáo hội Chính thống giáo Nga 1652-1666 (sinh 1605)

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1681
1682

Năm 1682 (Số La Mã:MDCLXXXII) là một năm thường bắt đầu vào thứ năm (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào Chủ Nhật của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**

**Mất**
7 tháng 5 - Fyodor III , vị vua thứ ba của vương triều Romanov (s.1661).

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1682
1683

Năm 1683 (Số La Mã:MDCLXXXIII) là một năm thường bắt đầu vào thứ Sáu (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ hai của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Tháng 7**
 Hải chiến Bành Hồ.

**Tháng 8**
 Trịnh Khắc Sảng đầu hàng Mãn Thanh, kết thúc vương quốc Đông Ninh.

**Tháng 9**
12 tháng 1 : Trận Vienna: Cuộc bao vây thành phố của Ottoman bị phá vỡ với sự xuất hiện của lực lượng 70.000 lính Ba Lan, Áo và Đức dưới sự chỉ huy của Vua Ba Lan–Litva Jan III Sobieski, người có kỵ binh lật cánh của họ.  Chiến thắng đánh dấu một bước ngoặt trong vận mệnh của Đế quốc Ottoman và chấm dứt nỗ lực của Thổ Nhĩ Kỳ nhằm mở rộng quyền kiểm soát của mình sang Tây Âu.

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1683
1684

Năm 1684 (Số La Mã:MDCLXXXIV) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ bảy (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ ba của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1684
1685

Năm 1685 (Số La Mã: MDCLXXXV) là một năm thường bắt đầu vào thứ hai (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ năm của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**
 Johann Sebastian Bach, nhà soạn nhạc, nghệ sĩ organ, vĩ cầm, đại hồ cầm, và đàn harpsichord người Đức (m.1750)

**Mất**
 Nạp Lan Dung Nhược, nhà thơ người Mãn Châu

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1685
1686

Năm 1686 (Số La Mã:MDCLXXXVII) là một năm thường bắt đầu vào thứ Tư (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Bảy của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1686
1687

Năm 1688 (Số La Mã:MDCLXXXVIII) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ năm (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm nhuận bắt đầu vào Chủ Nhật của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1687
Glendale, Arizona

Glendale là một thành phố nằm ở quận Maricopa, Arizona, Hoa Kỳ. Thành phố này nằm cách Phoenix 14 km (9 dặm) về phía tây bắc. Dân số thành phố năm 2006 ước tính vào khoảng 246,531 người.

**Ghi chú**

**Liên kết**
  Official City Website-  Glendale news, sports and things to do from The Glendale Republic newspaperbot=InternetArchiveBot 
Thể loại:Thành phố của Arizona

Thể loại:Khu dân cư ở Hoang mạc Sonora
Thể loại:Vùng đô thị Phoenix
Thể loại:Thành phố ở quận Maricopa, Arizona
1688

Năm 1688 (Số La Mã:MDCLXXXVIII) là một năm nhuận bắt đầu vào thứ năm trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ ba của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1688
1689

Năm 1689 (Số La Mã:MDCLXXXIX) là một năm thường bắt đầu vào thứ bảy (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ ba của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1689
1690

Năm 1690 (Số La Mã: MDCXC) là một năm thường bắt đầu vào ngày Chủ nhật (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**
Christian Goldbach - Nhà toán học Đức.

**Mất**

**Tham khảo==
Chandler, Arizona

Chandler là một thành phố ở quận Maricopa, Arizona, Hoa Kỳ. Tính đến năm 2006, thành phố có dân số ước tính 240.595 người.

**Ghi chú**

**Liên kết**
  City of Chandler web site
**  City of Chandler Community Services/Recreation Web site-  Chandler Public Library-  City of Chandler Economic Development Division-  Unofficial Chandler web site-  Chandler news, sports and things to do from the Chandler section of the Arizona Republic newspaper
Thể loại:Thành phố của Arizona

Thể loại:Vùng đô thị Phoenix
Thể loại:Thành phố ở quận Maricopa, Arizona
Thể loại:Khu dân cư thành lập năm 1912
Thể loại:Thành phố công ty ở Arizona
Thể loại:Arizona 1912
Thể loại:Khu dân cư ở Hoang mạc Sonora
Henderson, Nevada

Henderson là một thành phố ở quận Clark, tiểu bang Nevada, Hoa Kỳ nằm trong Vùng Đô thị Las Vegas. Đây là thành phố lớn thứ 2 ở Nevada sau Las Vegas với dân số ước tính năm 2008 là 252.064 người. Thành phố Henderson có một trường Đại học, Trường Đại học Touro tại Nevada.

**Ghi chú**

**Liên kết**
  City of Henderson, Nevada-  Official State of Nevada Tourism Site-  Henderson District Public Libraries-  Henderson Chamber of Commerce-  Economic Development Division-  Henderson Nevada Cultural Arts & Tourism Department date=2010-10-07
1691

Năm 1691 (Số La Mã:MDCXCI) là một năm thường bắt đầu vào thứ hai (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ năm của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1691
1692

Năm 1692 (Số La Mã:MDCXCII) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ Ba (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ sáu của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1692
1693

Năm 1693 (Số La Mã:MDCXCIII) là một năm thường bắt đầu vào thứ năm (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào Chủ Nhật của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1693
1694

Năm 1694 (Số La Mã:MDCXCIV) là một năm thường bắt đầu vào thứ Sáu (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ hai của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1694
Greensboro, North Carolina

Greensboro là một thành phố ở tiểu bang Bắc Carolina, Hoa Kỳ. Đây là thành phố lớn thứ 2 ở Bắc Carolina và là thành phố lớn nhất ở quận Guilford và vùng đô thị Piedmont Triad. Tính đến năm 2009, dân số thành phố ước tính vào khoảng 257.997.

**Ghi chú**

**Liên kết**
  Greensboro101 date=2010-09-23 -  Official website of Greensboro, NC date=2020-07-07 -  Greensboro Area Convention & Visitors Bureau date=2004-04-05 
Thể loại:Thành phố của North Carolina
1695

Năm 1695 (Số La Mã:MDCXCV) là một năm thường bắt đầu vào thứ bảy (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ ba của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1695
1696

Năm 1696 (Số La Mã:MDCXCVI) là một năm nhuận bắt đầu vào Chủ Nhật (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm nhuận bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**
Tháng 10: Hạm Đội Hải Quân Nga được thành lập

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1696
1697

Năm 1697 (Số La Mã:MDCXCVII) là một năm thường bắt đầu vào thứ Ba (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ sáu của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1697
1698

Năm 1698 (Số La Mã:MDCXCVIII) là một năm thường bắt đầu vào thứ Tư (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Bảy của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1698
1669

Năm 1669 (Số La Mã:MDCLXIX) là một năm thường bắt đầu vào thứ Ba (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ sáu của lịch Julius 10-ngày chậm hơn).

**Sự kiện**
 5 tháng 9: Candia đầu hàng, kết thúc Chiến tranh Crete (1645–1669)

**Sinh**

**Mất**
 Ngao Bái, Mãn Châu đệ nhất dũng sĩ dưới thời vua Thuận Trị và Khang Hi- Henrietta Maria- Rembrandt

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1669
1668

Năm 1668 ('MDCLXVIII) là một năm nhuận bắt đầu vào Chủ Nhật (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm nhuận bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1668
1667

Năm 1667 (Số La Mã:MDCLXVII) là một năm thường bắt đầu vào thứ bảy (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ ba của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1667
Norfolk, Virginia

Norfolk là một thành phố ở tiểu bang Virginia, Hoa Kỳ. Với dân số khoảng 237.764 năm 2002, đây là thành phố lớn thứ hai ở bang Virginia sau Virginia Beach.

**Ghi chú**
30em

**Liên kết ngoài**
 City of Norfolk- Norfolk Sheriff's Office date=2014-12-21 - Hampton Roads Economic Development Alliance date=2012-02-07  (serving Norfolk)- Norfolk Convention and Visitor's Bureau date=2005-08-15 - Norfolk Historical Society- Downtown Norfolk Council- Cosmopolitan Makeover for a Tidewater Backwater - New York Times- Norfolk Highlights 1584 - 1881 date=2007-02-06  by George Holbert Tucker
1666

Năm 1666 (Số La Mã:MDCLXVI) là một năm thường bắt đầu vào thứ Sáu (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ hai của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**
 2 tháng 9 - Đại hỏa hoạn Luân Đôn- 12 tháng 12 - Nhà cải cách phụng vụ Giáo hội Chính thống giáo Nga Thượng phụ Nikon bị phán quyết và tước hết mọi phẩm trật.

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1666
1665

Năm 1665 (Số La Mã:MDCLXV) là một năm thường bắt đầu vào thứ năm (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào Chủ Nhật của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1665
1664

Năm 1664 (Số La Mã:MDCLXIV) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ Ba (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ sáu của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1664
1663

Năm 1663 (Số La Mã:MDCLXIII) là một năm thường bắt đầu vào thứ hai (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ năm của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Tháng 10**
 19 tháng 10: Liên quân Mãn Thanh và Hà Lan tiến công Kim Môn và Hạ Môn.

**Tháng 11**
 18 tháng 11: Quân Thanh đánh chiếm đảo Ngô.

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1663
1662

Năm 1662 (Số La Mã:MDCLXII) là một năm thường bắt đầu vào ngày Chủ nhật (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Tháng 1**
 Ngày 28: Thực dân Hà Lan đầu hàng, đảo Đài Loan được giải phóng.

**Tháng 3**
 Trịnh Tạc sau 5 tháng đánh đồn lũy của chúa Nguyễn không thành công, hạ lệnh rút quân về miền bắc.

**Tháng 4**
 Ngày 25: Vĩnh Lịch đế Chu Do Lang bị Ngô Tam Quế giết chết ở Vân Nam, nhà Minh chính thức diệt vong.

**Tháng 10**
 Lê Duy Vũ kế vị vua Hậu Lê trung hưng niên hiệu Cảnh Trị.

**Tháng 11**
 Ngày 5: Ngô Tam Quế được triều thanh tấn phong Bình Tây Thân Vương.

**Sinh**

**Mất**
 Ngày 23 tháng 6:Trịnh Thành Công, anh hùng dân tộc Trung Hoa- Ngày 25 tháng 4: Vĩnh Lịch đế, hoàng đế cuối cùng của nhà Minh.- Ngày 21 tháng 7: Lý Định Quốc, anh hùng dân tộc Trung Hoa- Ngày 23 tháng 12: Lỗ Vương Chu Dĩ Hải- Lê Thần Tông.

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1662
1661

Năm 1661 (Số La Mã:MDCLXI) là một năm thường bắt đầu vào thứ bảy (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ ba của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Tháng 2**
 Tại Hạ Môn, Trịnh Thành Công và các tướng lĩnh bí mật thương nghị quyết định đông chinh Đài Loan.- Hoàng tử Ái Tân Giác La Huyền Diệp lên ngôi hoàng đế tại Bắc Kinh, niên hiệu Khang Hy.

**Tháng 4**
 Ngày 30: Trịnh Thành Công soái lĩnh tướng sĩ  25000 người xuất binh từ vịnh Liêu Hà (đảo Kim Môn) đông chinh Đài Loan.

**Tháng 5**
 Ngày 2:  Trịnh Thành Công vượt qua Lộc Nhỉ Môn đổ bộ lên đảo Đài Loan bắt đầu cuộc chiến tranh giải phóng Đài Loan.

**Tháng 8**
 Triều đình nhà Thanh thi hành "Thiên giới lệnh" tại các tỉnh Quảng Đông, Phúc Kiến, Chiết Giang, Giang Tô.

**Tháng 10**
 Chúa Trịnh Tạc cùng Lê Thần Tông dẫn đại quân vào nam đánh Chúa Nguyễn Phúc Tần.

**Sinh**

**Mất**
Ngày 5 tháng 2, Thuận Trị đế băng hà.
Ngày 24 tháng 11, Trịnh Chi Long và gia quyến bị nhà Thanh xử tử tại Bắc Kinh

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1661
Scottsdale, Arizona

Scottsdale là thành phố nằm ở phần phía đông quận Maricopa, Arizona, Hoa Kỳ, giáp với Phoenix. Tính đến năm 2010, dân số thành phố là 245.500 người.

**Ghi chú**

**Liên kết**
  Official website date=2007-05-09 -  Scottsdale Area Chamber of Commerce-  Scottsdale Convention and Visitors Bureau date=2012-08-30 -  Scottsdale Sister Cities Association date=2008-06-09 
Thể loại:Thành phố của Arizona

Thể loại:Lãnh thổ Arizona 1894
Thể loại:Thành phố ở quận Maricopa, Arizona
Thể loại:Khu dân cư thành lập năm 1894
1605

Năm 1605 (số La Mã: MDCV) là một năm thường bắt đầu vào thứ bảy trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ ba của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**

**Sinh**
 8 tháng 4 - Vua Philip IV của Tây Ban Nha (mất 1665)- 18 tháng 4 - Giacomo Carissimi, nhà soạn nhạc người Ý (mất 1674)- 7 tháng 5 - Thượng phụ Nikon, đứng đầu Giáo hội Chính thống giáo Nga 1652-1666 (mất 1681)- Tháng Sáu - Thomas Randolph, nhà thơ người Anh và kịch (mất 1635)- 29 tháng 7 - Simon Dach, nhà thơ trữ tình Phổ, nhà văn của bài thánh ca (mất 1659)- Tháng tám - Bulstrode Whitelocke, luật sư tiếng Anh và nghị sĩ (mất 1675)- 8 tháng 8 - Cæcilius Calvert, Nam tước Baltimore 2, thuộc địa Thống đốc Maryland (mất 1675)- 18 tháng 8 - Henry Hammond, người Anh (mất 1660)- 12 tháng 9 - William Dugdale, nhà khảo cổ học Anh (mất 1686)- 28 tháng 9 - Ismael Bullialdus, nhà thiên văn học Pháp (mất 1694)- 19 tháng 10 - Sir Thomas Browne, bác sĩ Anh (mất 1682)- 22 tháng 10 - Frédéric Maurice de La Tour d'Auvergne, duc de Bouillon, hoàng tử của công quốc độc lập của Sedan (mất 1652)- 4 tháng 11 - William Habington, nhà thơ người Anh (mất 1654)- 12 tháng 12 - Hans von Königsmarck Christoff, người lính Thụy Điển-Đức (mất 1663)- 23 tháng 12 - Minh Hy Tông, Hoàng đế Trung Hoa triều Minh (mất 1627)
*Không rõ ngày:
** William Berkeley, thống đốc Virginia (mất 1677)
** John Gauden, Giám mục, nhà văn người Anh (mất 1662)
** Nectarius của Jerusalem, Chính thống giáo trưởng của Jerusalem (mất 1680)
** Dominik Aleksander Kazanowski, nhà quý tộc Ba Lan (mất 1648)
** Thomas Nabbes, người Anh (dc 1645)
** Afanasy Ordin-Nashchokin, người Nga (mất 1680)
** Brynjólfur Sveinsson, học giả (mất 1675)
** Jean-Baptiste Tavernier, người Pháp, người tiên phong trong thương mại với Ấn Độ (mất 1689)
** Francis Willoughby, 5 Baron Willoughby của Parham (mất 1666)
** Alexandra Mavrokordatou
*Có thể xảy ra:
** Adriaen Brouwer, Flemish họa sĩ (mất 1638)
** William Goffe, tiếng Anh nghị sĩ (mất 1679)

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1605
1604

Năm 1604 (số La Mã: MDCIV) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ năm trong lịch Gregory (hoặc một năm nhuận bắt đầu vào Chủ Nhật của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

**Sự kiện**
 Siêu tân tinh SN 1604 là hiện tượng siêu tân tinh gần đây nhất trong Ngân hà có thể quan sát bằng mắt thường.

**Sinh**

**Mất**

**Tham khảo**
Thể loại:Năm 1604