Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Nga Thủy

Nga Thủy là một xã thuộc huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

**Thông tin địa lý**
Xã Nga Thủy có diện tích: 632,69 ha. Theo Tổng điều tra dân số năm 1999, xã Nga Thủy có dân số 6465 người.
Xã Nga Thủy nằm ở phía nam huyện Nga Sơn. Địa giới hành chính như sau:
*Phía đông giáp xã Nga Tân, huyện Nga Sơn và vịnh Bắc Bộ;
*Phía nam giáp xã Đa Lộc, huyện Hậu Lộc (ranh giới tự nhiên là sông Lèn);
*Phía tây giáp thị trấn Nga Sơn và các xã Nga Trung và Nga Bạch huyện Nga Sơn;
*Phía bắc giáp xã Nga Thanh, huyện Nga Sơn.

**Hành chính**
Năm 1977, huyện Nga Sơn sáp nhập với huyện Hà Trung thành huyện Trung Sơn, xã Nga Thủy thuộc huyện Trung Sơn. Năm 1982 huyện Trung Sơn chia tách thành hai huyện như cũ, xã Nga Thủy lại thuộc huyện Nga Sơn.
Xã Nga Thủy ngày nay gồm các làng (thôn):

**= Lịch sử - văn hóa: =**
Nga Thủy là vùng đất trẻ, mới được bồi đắp, được quai đê, lấn biến lập làng xã cùng thời với các Huyện Kim Sơn (Ninh Bình), Tiền Hải (Thái Bình) & đông nam huyện Nghĩa Hưng, Nam Định, những năm 30 thế kỷ 19, dưới triều Nguyễn khi Doanh điền sứ Nguyễn Công Trứ đưa dân đến khai hoang lấn biển.
1.Thời nhà Nguyễn và trước 1945: Là tổng Nam thuộc khu Tam tổng. Chánh Tổng đầu tiên là ông Trần Khắc Mẫn, khi thực dân Pháp xâm lược ông tham gia cuộc khởi nghĩa Ba Đình trong phong trào Cần Vương ông huy sinh trong cuộc khởi nghĩa Ba Đình được dân làng Xuân Đài (một trong các làng thuộc tổng Nam) thờ trong một cung của đình Xuân Đài.
2. Trong thời kỳ 9 năm khánh chiến chống thực dân Pháp thuộc xã Tân Đức, sau tách thành các xã: Nga Thủy, Nga Hưng và Nga Thanh,
3. Từ 1960 đến nay, được định danh Nga Thủy và chia thành 4 xóm: Hưng Đạo, Đô Lương, Lê Lợi và Hoàng Long. Sau được chia thành các đội (10 đội/thôn theo đơn vị sản xuất của Hợp tác xã nông nghiệp Tiền phong Nga Thủy). Thời kỳ đổi mới, HTX giải tán nhưng đơn vị hành chính này được giữ nguyên đến 2018.
Năm 2019, lại được tái sáp nhập thành 4 xóm Hưng Đạo, Đô Lương, Lê Lợi và Hoàng Long.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài ==
Nga Trường

Nga Trường là một xã thuộc huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

**Thông tin địa lý**
Xã Nga Trường có diện tích: 4,51 km². Theo Tổng điều tra dân số năm 1999, xã Nga Trường có dân số 4.321 người.
Xã Nga Trường nằm ở phía tây bắc huyện Nga Sơn. Địa giới hành chính như sau: 
*Phía đông giáp các xã Nga Giáp và Nga Yên, huyện Nga Sơn;
*Phía nam giáp thị trấn Nga Sơn và xã Nga Văn, huyện Nga Sơn;
*Phía tây giáp xã Ba Đình và Nga Vịnh, huyện Nga Sơn;
*Phía bắc giáp xã Hà Vinh, huyện Hà Trung và xã Nga Thiện, huyện Nga Sơn.
Từ xa xưa trên địa bàn xã này có tuyến kênh Nhà Lê nối từ  kinh đô Hoa Lư đến Đèo Ngang đi qua, là tuyến đường thủy đầu tiên trong lịch sử Việt Nam và được coi là tuyến đường Hồ Chí Minh trên sông vì những đóng góp cho các cuộc chiến tranh của người Việt (hiện là một đoạn của sông Hoạt theo tên gọi địa phương).

**Hành chính**
Năm 1977, huyện Nga Sơn sáp nhập với huyện Hà Trung thành huyện Trung Sơn, xã Nga Trường thuộc huyện Trung Sơn. Năm 1982 huyện Trung Sơn chia tách thành hai huyện như cũ, xã Nga Trường lại thuộc huyện Nga Sơn.
Xã Nga Trường ngày nay gồm các làng (thôn):

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 name=Trang thông tin điện tử
Nga Văn

Nga Văn là một xã thuộc huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

**Thông tin địa lý**
Xã Nga Văn có diện tích: 6,39 km². Theo Tổng điều tra dân số năm 1999, xã Nga Văn có dân số 5.350 người.
Xã Nga Văn nằm ở phía tây huyện Nga Sơn. Địa giới hành chính như sau: 
*Phía đông giáp thị trấn Nga Sơn 
*Phía nam giáp thị trấn Nga Sơn và các xã Nga Phượng, Nga Thắng;
*Phía tây giáp xã Nga Thắng;
*Phía bắc giáp các xã Ba Đình và Nga Trường.

**Hành chính**
Năm 1977, huyện Nga Sơn sáp nhập với huyện Hà Trung thành huyện Trung Sơn, xã Nga Văn thuộc huyện Trung Sơn. Năm 1982 huyện Trung Sơn chia tách thành hai huyện như cũ, xã Nga Văn lại thuộc huyện Nga Sơn.
Xã Nga Văn ngày nay gồm các làng (thôn):

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 name=Trang thông tin điện tử
Nga Vịnh

Nga Vịnh là một xã thuộc huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

**Thông tin địa lý**
Xã Nga Vịnh có diện tích: 4,78 km². Theo Tổng điều tra dân số năm 1999, xã Nga Vịnh có dân số 4.067 người.
Xã Nga Vịnh nằm ở phía bắc huyện Nga Sơn. Địa giới hành chính như sau: 
*Phía đông giáp xã Nga Trường, huyện Nga Sơn;
*Phía nam giáp xã Ba Đình, huyện Nga Sơn;
*Phía tây giáp các xã Hà Châu và Hà Thanh, huyện Hà Trung và phường Đông Sơn, thị xã Bỉm Sơn;
*Phía bắc giáp xã Hà Vinh, huyện Hà Trung.
Từ xa xưa trên địa bàn xã này có tuyến kênh Nhà Lê nối từ  kinh đô Hoa Lư đến Đèo Ngang đi qua, là tuyến đường thủy đầu tiên trong lịch sử Việt Nam và được coi là tuyến đường Hồ Chí Minh trên sông vì những đóng góp cho các cuộc chiến tranh của người Việt (hiện là một đoạn của sông Hoạt theo tên gọi địa phương).

**Hành chính**
Năm 1977, huyện Nga Sơn sáp nhập với huyện Hà Trung thành huyện Trung Sơn, xã Nga Vịnh thuộc huyện Trung Sơn. Năm 1982 huyện Trung Sơn chia tách thành hai huyện như cũ, xã Nga Vịnh lại thuộc huyện Nga Sơn.
Xã Nga Vịnh ngày nay gồm các làng (thôn):

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 name=Trang thông tin điện tử
Nga Yên

Nga Yên là một xã thuộc huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

**Địa lý**
Xã Nga Yên nằm ở trung tâm huyện Nga Sơn, có vị trí địalý: 
*Phía đông giáp các xã Nga Hải và Nga Liên
*Phía nam giáp xã Nga Liên và thị trấn Nga Sơn
*Phía tây giáp xã Nga Trường
*Phía bắc giáp xã Nga Giáp.
Xã Nga Yên có diện tích là  3,85 km². Theo tổng điều tra dân số năm 1999, xã Nga Yên có dân số 4.696 người.

**Lịch sử**
Năm 1977, huyện Nga Sơn sáp nhập với huyện Hà Trung thành huyện Trung Sơn, xã Nga Yên thuộc huyện Trung Sơn. Năm 1982 huyện Trung Sơn chia tách thành hai huyện như cũ, xã Nga Yên lại thuộc huyện Nga Sơn.
Tháng 12 năm 1988, một phần diện tích và dân số của các xã Nga Yên và Nga Mỹ được tách ra để thành lập thị trấn Nga Sơn.

**Hành chính**
Xã Nga Yên ngày nay gồm các làng (thôn):

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 name=Trang thông tin điện tử
Thể loại:Dự án Điện ảnh

Mời tham gia: Dự án Điện ảnh được lập ra với mục đích xây dựng một nguồn tra cứu về lĩnh vực điện ảnh trên Wikipedia. Mục tiêu của dự án là giúp người đọc có được những thông tin đầy đủ về lịch sử điện ảnh, các thể loại điện ảnh, phim, các nghệ sĩ điện ảnh, giải thưởng... 
Điện ảnh
Rùa Trung bộ

Rùa Trung bộ (danh pháp khoa học: Mauremys annamensis) là một loài rùa thuộc họ Rùa đầm (Geoemydidae = Bataguridae).
Rùa Trung bộ là loài đặc hữu của một vùng nhỏ ở miền Trung Việt Nam. Loài này được thấy khá nhiều trong những năm 1930 nhưng tất cả các cuộc khảo sát sau năm 1941 đều không cho thấy một cá thể nào sống hoang dã.
Do hầu như không bắt gặp loài rùa này bị buôn bán để làm thực phẩm nên loài này hầu như không còn tồn tại trong tự nhiên.
Nam 2006, một quần thể rùa Trung bộ hoang dã đã được tìm thấy ở gần Hội An thuộc tỉnh Quảng Nam. Mặc dù rất hiếm, các mẫu vật rùa Trung bộ vẫn được bán ở Trung Quốc và Hồng Kông, thậm chí còn được nhập cảnh trái phép vào Hoa Kỳ. Một số ít rùa Trung bộ đang được nuôi giữ ở đảo Hải Nam, Trung Quốc cũng như ở Trung tâm Bảo tồn rùa Cúc Phương đóng tại Vườn Quốc gia Cúc Phương ở miền Bắc Việt Nam. Loài này gần như đã tuyệt chủng trong tự nhiên do tình trạng săn bắt trái phép .
Một dòng lai giữa rùa Trung bộ với một loài khác thuộc họ Rùa đầm là rùa hộp lưng đen (Cuora amboinensis) đã được phát hiện. Ngoài ra, một loài mới được đề xuất là Ocadia glyphistoma, là con của rùa cổ sọc (Ocadia sinensis) đực với rùa Trung bộ cái, loài lai này có thể được lai ngoài tự nhiên hoặc trong môi trường nuôi giữ.

**Đặc điểm nhận dạng**
Rùa Trung Bộ có kích cỡ trung bình, chiều dài mai khoảng 17 cm. Mai hơi dẹp, đằng sau mai không có răng cưa, trên mai có 3 gờ chạy dọc, gờ giữa lưng là rõ nhất. Đầu màu nâu sẫm hoặc xám đen, mỗi bên có 3 sọc vàng : 1 sọc từ mũi qua ổ mắt rồi tới cổ, 1 sọc khác lớn hơn từ mũi qua ổ mắt và màng nhĩ tới cổ và 1 sọc chạy dọc phía dưới hàm tới cổ. Mai có màu xám sẫm, yếm màu vàng hay da cam, có những đốm lớn màu đen ở mỗi tấm yếm.

**Sinh học, sinh thái**
Rùa Trung Bộ sống ở suối và đầm lầy. Thường tìm kiếm thức ăn ở những nơi nước chảy chậm hoặc tĩnh. Là một loài ăn tạp ( côn trùng, giun, cá và thực vật thủy sinh ).

**Phân bố**
Tại Việt Nam : Đà Nẵng, Quảng Nam.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Buskirk James R.; Parham James F. & Feldman Chris R. (2005): On the hybridisation between two distantly related Asian turtles (Testudines: Sacalia × Mauremys). Salamandra, 41: 21-26.  toàn văn PDFbot=InternetArchiveBot - Parham James Ford; Simison W. Brian; Kozak Kenneth H.; Feldman Chris R. & Shi Haitao (2001): New Chinese turtles: endangered or invalid? A reassessment of two species using mitochondrial DNA, allozyme electrophoresis and known-locality specimens. Animal Conservation 4(4): 357–367. HTML abstract Erratum: Animal Conservation 5(1): 86  tóm tắt HTML- Rùa Trung Bộ

**Liên kết ngoài**
 Phát hiện Rùa Trung bộ ngoài tự nhiên sau 65 năm date = ngày 1 tháng 5 năm 2009- Major infusion of new bloodlines forecast for the Vietnam Pond Turtle, Mauremys annamensis, TMG date = ngày 28 tháng 9 năm 2007- Mauremys Gallery
A
Thể loại:Động vật bò sát Việt Nam
Thể loại:Động vật đặc hữu Việt Nam
Thể loại:Trung Bộ
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1903
A
A
G
Cá láng đốm

Cá láng đốm, còn gọi là cá nhái đốm, cá sấu hỏa tiễn, cá sấu mõm dài (tên khoa học Lepisosteus oculatus) là một loài cá nước ngọt nguyên thủy thuộc họ Lepisosteidae, có nguồn gốc Bắc Mỹ. Chúng có nhiều đốm đen trên mình, đầu và vây. Cá láng đống có mõm dài với răng sắc nhọn để ăn các loài cá khác và động vật giáp xác. Trung bình, chiều dài của chúng là disp=flip và cân nặng disp=flip, đây là loài cá láng nhỏ nhất.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Günther Sterba: Süsswasserfische der Welt, Urania-Verlag, 1990, ISBN 3-332-00109-4- Spitzer, Mark. Season of the Gar: Adventures in Pursuit of America's Most Misunderstood Fish. U of Arkansas Press, 2010.- consulté le=12 mars 2012 - consulté le=12 mars 2012 - consulté le=12 mars 2012 -  Spotted Gar, NatureServe Explorer date=2007-12-01 -  Animal Diversity Web: Lepisosteus oculatus spotted gar-  Texas Parks and Wildlife: Spotted Gar (Lepisosteus oculatus)- View the  spotted gar genome date = ngày 14 tháng 11 năm 2013 in Ensembl
O
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1864
A
Ếch lưng gai

Ếch lưng gai hay ếch bám đá gai ngực (danh pháp hai phần Amolops spinapectoralis) là loài ếch thuộc họ Ếch nhái. Đây là loài đặc hữu của Việt Nam. Phát hiện lần đầu tiên tại vùng rừng núi thuộc khu bảo tồn thiên nhiên ngọc linh, tỉnh Kon Tum.
Môi trường sống tự nhiên của loài ếch này là khu vực rừng ẩm thấp và rừng núi đá vôi ẩm, cận nhiệt đới hoặc nhiệt đới cũng như trên những con sông.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Inger, Orlov & Darevsky, 1999: Frogs of Vietnam: A report on new collections. Fieldiana, Zoology, New Series, 92, 1-46 ( texte intégral).- van Dijk P. P. & Truong N. Q. 2004.  Amolops spinapectoralis.  2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23-7-2007.- consulté le=30 mai 2013 - consulté le=30 mai 2013 
S
Thể loại:Động vật lưỡng cư Việt Nam
Thể loại:Động vật đặc hữu Việt Nam
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1999
Khỉ mốc

Khỉ mốc (danh pháp hai phần: Macaca assamensis) là loài khỉ sống ở khu vực rộng từ Nam Á đến Đông Nam Á, bao gồm Ấn Độ, Bangladesh, Bhutan, Nepal, Việt Nam, Thái Lan và miền nam Trung Quốc. Khỉ mốc là loài kiếm ăn ban ngày. Chúng sống tại các khu rừng núi đá và rừng lá bán rụng.
Tại một số khu vực, khỉ mốc bị đe dọa do môi trường sống bị phá hủy.
Khỉ mốc dài 50 cm đến 73 cm với đuôi dài 19 cm đến 38 cm. Con đực nặng 10 kg đến 14,5 kg, con cái nặng 8 kg đến 12 kg.
Thức ăn của khỉ mốc là trái cây, lá, ngũ cốc và một số động vật không xương sống.
Có hai phân loài đã được công nhận:- Khỉ mốc miền đông, Macaca assamensis assamensis- Khỉ mốc miền tây, Macaca assamensis pelops

**Hình ảnh**

**Tham khảo**
A
Thể loại:Động vật có vú Việt Nam
Thể loại:Động vật có vú Ấn Độ
Thể loại:Động vật có vú Bhutan
Thể loại:Động vật có vú Nepal
Thể loại:Động vật có vú Thái Lan
Thể loại:Động vật có vú Trung Quốc
Thể loại:Động thực vật Vân Nam
Thể loại:Động vật có vú châu Á
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1840
Thể loại:Động vật có vú Bangladesh
Thể loại:Động vật có vú Myanmar
Thể loại:Động vật có vú Lào
Thể loại:Hệ động vật Assam
Dơi ma Nam

Dơi ma Nam (danh pháp hai phần: Megaderma spasma) là loài dơi phân bố ở Nam Á và Đông Nam Á, từ Sri Lanka và Ấn Độ đến Indonesia và Philipin. Chúng sống trong các hang động và hõm đá. Dơi ma Nam thường ăn sâu bọ.
Tại Việt Nam có hai phân loài:
*Megaderma spasma horsfieldi Blyth,1803;
*Megaderma spasma minus Andersen,1918.
Dơi ma Nam có sải cánh lên tới 30 cm và có chiều dài đầu và thân là khoảng 10 cm. Cẳng tay của loài dơi này dài khoảng 7 cm.
Dơi ma Nam thuộc họ Dơi ma, là họ gồm có bốn chi với 5 loài. 
Dơi ma Nam thường tụ tập thành từng đàn từ 3 đến 30 cá thể. Tầm quan trọng về sinh thái học của loài dơi này vừa có tính tích cực lại vừa tiêu cực đối với con người. Chúng ăn một số loài sâu bọ có hại cho mùa màng nhưng theo Feldhamer và ctv. (1999), chúng cũng mang và truyền một số loại bệnh dịch

**Chú thích**


**Tham khảo**
S
Thể loại:Dơi Malaysia
Thể loại:Động vật có vú Ấn Độ
Thể loại:Động vật có vú Bangladesh
Thể loại:Động vật có vú Brunei
Thể loại:Động vật có vú Campuchia
Thể loại:Động vật có vú Indonesia
Thể loại:Động vật có vú Lào
Thể loại:Động vật có vú Myanmar
Thể loại:Động vật có vú Philippines
Thể loại:Động vật có vú Sri Lanka
Thể loại:Động vật có vú Thái Lan
Thể loại:Động vật có vú Việt Nam
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1758
Thể loại:Động vật có vú Borneo
Thể loại:Động vật có vú Singapore
Kỳ đà vân

Kì đà vân (danh pháp hai phần: Varanus bengalensis) là loài kỳ đà cỡ lớn, phân bố rộng rãi ở khu vực Đông Nam Á. Loài này có chiều dài cơ thể từ đầu mũi đến cuối đuôi có thể lên đến 175 cm.

**Phân bố và môi trường sống**
Kì đà vân phân bố từ Iran đến Java. Có thể gặp chúng ở các thung lũng dọc các con sông ở miền đông Iran, Afghanistan, Pakistan, India, Nepal, Sri Lanka, Bangladesh và Myanma.
Kì đà vân sống chủ yếu ở độ cao dưới 1.500 m so với mặt nước biển, trong môi trường bán hoang mạc khô lẫn các khu rừng ẩm.

**Phân loài**
Một phân loài của kì đà vân có danh pháp hai phần là Varanus bengalensis nebulosus xuất hiện ở Myanma, Việt Nam, Campuchia, Thái Lan, Malaysia, Indonesia. Tại Việt Nam, phân loài này phân bố ở Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế, Gia Lai, Đắc Lắc, Kiên Giang (Phú Quốc), Bà Rịa - Vũng Tàu (Côn Đảo). Kì đà vân có thân màu vàng xám, rải rác có các đốm vàng nhỏ ở lưng có nhiều vết xám to xếp theo chiều ngang, nhưng những vết này không rõ ở đuôi. Thức ăn của phân loài này là sâu bọ, ếch nhái, thằn lằn, chim và thú nhỏ. Kì đà vân cái đào hố đẻ trứng vào mùa mưa, số lượng khoảng 24 quả.

**Thư viện ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
  page = 494- Auffenberg W. 1979 Intersexual differences in behaviour of captive Varanus bengalensis. J.Herpet. 13(3):313-315.- Auffenberg W. 1979 Research on monitor lizards. Tiger Paper 6(4):20-21.- Auffenberg W. 1981 Combat behaviour in Varanus bengalensis. J.Bombay N.H.S. 78(1):54-72.- Auffenberg W. 1983 The burrows of Varanus bengalensis. Rec. Zool. Surv. India 80:375-385.- Auffenberg W. 1983 Courtship behaviour in Varanus bengalensis. In Advances in Herpetology and Evolutionary Biology: Essays in Honor of Ernest E. Williams (Rhodin & Myata eds.): 535-551.- Auffenberg W. 1983 Notes on feeding behaviour of Varanus bengalensis. J. Bombay N.H.S. 80 (2): 286-302.- Auffenberg W. 1986. The Indian monitor lizard. Sanctuary Asia. 6 (4):327-333.- Mertens R. 1942. Ein weiterer neuer Warane aus Australien. Zool. Anz. 137: 41-44

**Liên kết ngoài**
  The online Little Book of Monitor Lizards
B
Thể loại:Động vật bò sát Bangladesh
Thể loại:Động vật bò sát Brunei
Thể loại:Động vật bò sát Campuchia
Thể loại:Động vật bò sát Malaysia
Thể loại:Động vật bò sát Myanmar
Thể loại:Động vật bò sát Nepal
Thể loại:Động vật bò sát Sri Lanka
Thể loại:Động vật bò sát Thái Lan
Thể loại:Động vật bò sát Việt Nam
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1802
B
Thể loại:Động vật bò sát Ấn Độ
Thể loại:Động vật bò sát Indonesia
Thể loại:Động vật bò sát Iran
Thể loại:Động vật bò sát Lào
Chuột hươu bé

Chuột hươu bé (danh pháp hai phần: Niviventer fulvescens) là loài gặm nhấm thuộc họ Chuột (Muridae). Chúng phân bố ở Bangladesh, Campuchia, Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia, Lào, Malaysia, Nepal, Pakistan, Thái Lan và Việt Nam.

**Tham khảo**
 Musser G., Lunde D., Aplin K. & Molur S. 2008.  Niviventer fulvescens.  2008 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2009.- Musser G. G. và M. D. Carleton. 2005. Superfamily Muroidea. Tr. 894-1531 trong Mammal Species of the World a Taxonomic and Geographic Reference. D. E. Wilson và D. M. Reeder (chủ biên). Nhà in Đại học Johns Hopkins, Baltimore.
F
Thể loại:Động vật có vú Nepal
Thể loại:Động vật có vú Pakistan
Thể loại:Động vật gặm nhấm Malaysia
Thể loại:Động vật gặm nhấm Myanmar
Thể loại:Động vật gặm nhấm Thái Lan
Thể loại:Động vật gặm nhấm Trung Quốc
Thể loại:Động vật gặm nhấm Việt Nam
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1847
Thể loại:Động vật gặm nhấm Ấn Độ
Thể loại:Động vật gặm nhấm Indonesia
Thể loại:Động vật gặm nhấm Lào
Gracixalus ananjevae

Gracixalus ananjevae là loài ếch nhái thuộc họ Chẫu cây (Rhacophoridae). Đây là loài đặc hữu của Việt Nam.
Môi trường sống tự nhiên của loài này là khu vực núi đá nhiệt đới và cận nhiệt đới cũng như các đầm lầy nước ngọt. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Matsui & Orlov, 2004: A new species of Chirixalus from Vietnam (Anura:Rhacophoridae). Zoological Science, 21, 6, 671-676.- Stuart S.N. 2006.  Chirixalus ananjevae.  2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 23-7-2007.- consulté le=23 avr. 2013 - consulté le=23 avr. 2013 
A
Thể loại:Động vật được mô tả năm 2004
Thể loại:Động vật lưỡng cư Việt Nam
Thể loại:Động vật đặc hữu Việt Nam
Theloderma laeve

Theloderma laeve là một loài ếch nhái thuộc họ Chẫu cây (Rhacophoridae). Đây là loài đặc hữu của Việt Nam.
Môi trường sống tự nhiên của loài này là khu vực đầm lầy.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 consulté le=24 mai 2013- Smith, 1924: New tree-frogs from Indochina and the Malay Peninsula. Proceedings of the Zoological Society of London, 1924, 225-234.- van Dijk, P.P. & Stuart, B. 2004.  Chirixalus laevis.  2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 23-7-2007.
Thể loại:Động vật lưỡng cư Việt Nam
Thể loại:Động vật đặc hữu Việt Nam
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1924
L
Sóc bay bé

Sóc bay bé, hay sóc bay má đỏ (danh pháp hai phần: Hylopetes spadiceus) là loài gặm nhấm thuộc họ Sóc. Loài này phân bố ở Indonesia, Malaysia, Myanmar, Thái Lan và Việt Nam.
Tại Việt Nam, loài sóc này thuộc nhóm động vật rừng hạn chế khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Động vật gặm nhấm Indonesia
Thể loại:Động vật gặm nhấm Malaysia
Thể loại:Động vật gặm nhấm Singapore
Thể loại:Động vật gặm nhấm Myanmar
Thể loại:Động vật gặm nhấm Việt Nam
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1847
Thể loại:Động vật gặm nhấm Thái Lan
S
Thể loại:Tông Sóc bay
Vượn mào đen phương Đông

Vượn đen Đông Bắc còn được biết đến là Vượn Cao Vít (danh pháp khoa học: Nomascus nasutus) là một loài vượn từng phân bố rộng rãi ở Trung Quốc và Việt Nam.
Vượn đen Đông Bắc từng được coi là đã tuyệt chủng trên lục địa từ những năm 1950 ở Trung Quốc và những năm 1960 ở Việt Nam. Năm 2002, chúng được tái phát hiện còn sinh sống ở một khu rừng nhỏ thuộc vùng núi đá vôi của huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng, Việt Nam với số lượng 7 - 9 cá thể trong 3 đàn.
Diễn biến quần thể Vượn Cao Vít
Sau khi tái phát hiện Vượn Cao Vít với số lượng ban đầu là 7-9 cá thể, nhiều cuộc điều tra sau đó đã được tiến hành.
Tháng 5 năm 2002 ghi nhận được 3 đàn với 17 cá thể. Tháng 8 cùng năm đó, một cuộc điều tra khác đã ghi nhận 5 đàn với số lượng từ 26-28 cá thể. Năm 2004 ghi nhận được 37 cá thể trong 8 đàn. Năm 2005 ghi nhận được 6 đàn với 30-31 cá thể. Cũng trong năm đó, Vũ Ngọc Thành và cs., (2005) ghi nhận được 10 đàn với 27 cá thể. Tháng 4 năm 2007 ghi nhận 7-8 đàn với số lượng từ 22 - 30 cá thể. Tháng 9 cùng năm, Lê Trọng Đạt và cs., (2007) ghi nhận được 17 đàn từ 94 - 96 cá thể. Sau khi so sánh và kết hợp với số đàn và số cá thể vượn ở khu rừng giáp ranh phía Trung Quốc, quần thể toàn cầu của loài này là 18 đàn với 110 cá thể. Kể từ năm 2007,cứ bốn năm một lần, FFI Việt Nam tổ chức một cuộc điều tra lại tổng thể quần thể vượn Cao vít. Năm 2012, Nguyễn Thế Cường và cs.,(2012) ghi nhận được 24 đàn và 129 cá thể. Năm 2016, quần thể vượn được ghi nhận là 21 - 22 đàn với 104 - 116 cá thể.
Vượn Cao Vít chỉ có một quần thể duy nhất trên thế giới, sinh sống trong diện tích hẹp và bị cô lập bởi các làng bản xung quanh cả bên phía Việt Nam và Trung Quốc nên tính dễ bị tổn thương rất cao và có nguy cơ bị tuyệt chủng lớn nếu xảy ra hiện tượng thời tiết cực đoan như băng tuyết kéo dài, dịch bệnh hoặc tác động của con người như cháy rừng. Do đó, ý tưởng về xây dựng một kế hoạch ứng phó khẩn cấp cho loài trong trường hợp xảy ra thiên tai, dịch bệnh, cháy rừng hoặc các tác nhân khác được ra đời. Năm 2018, một cuộc điều tra lại quần thể vượn Cao vít ở cả 2 bên Việt Nam và Trung Quốc do tổ chức FFI điều phối và tài trợ được tiến hành để đánh giá ảnh hưởng của thời tiết cực đoan do băng tuyết gây ra vào cuối năm 2016 đầu năm 2017. Tuy nhiên báo cáo điều tra chỉ đưa ra kết quả điều tra mà không có phân tích về mối liên quan của các yếu tố thời tiết đến sự sinh trưởng và phát triển của quần thể vượn. Vì vậy, kế hoạch ứng phó khẩn cấp cho loài trong điều kiện bất lợi không được xây dựng. Kết quả điều tra quần thể năm 2018 cho thấy, kích thước quần thể vượn gồm 20 - 22 đàn và 1 - 2 cá thể đực đơn lẻ với 83 - 134 cá thể được ghi nhận.

**Xem thêm**
Vượn đen Hải Nam (Nomascus hainanus) - trước đây từng được xem là phân loài của vượn đen Đông Bắc.

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
N
Thể loại:Động vật có vú Việt Nam
Thể loại:Động vật có vú Trung Quốc
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1884
Thể loại:Động vật có vú Đông Nam Á
Thể loại:Linh trưởng Đông Nam Á
Tập tin:Monsterballtourgaga.png

== Miêu tả**

**Rationale for use on Wikipedia:**
#No free equivalent exists that would effectively identify the article's subject.
#The image does not in any way limit the ability of the copyright owners to market or sell their product.
#The image is only used once and is rendered in low resolution to avoid piracy.
#The image has been published outside Wikipedia; see source above.
#The image meets general Wikipedia content requirements and is encyclopedic.
#The image meets Wikipedia's media-specific policy.
#The image is used in the article wiki-linked in the section.
#The image is significant in identifying the subject of the article, which is the song.
#The image is used in the article section giving a visual description of the poster used for the tour.
#The image has a brief description that identifies the image, notes the source, and provides attribution to the copyright holder.

**Resolution:**
The copy is of sufficient resolution for commentary and identification but lower resolution than the original. Copies made from it will be of inferior quality, unsuitable as artwork on pirate versions or other uses that would compete with the commercial purpose of the original artwork.


**Replaceable?:**
As a poster, the image is not replaceable by free content; any other image that shows the images from the music video would also be copyrighted, and any version that is not true to the original would be inadequate for identification or commentary.


**Compatibility with Wikipedia?:**
Use of the poster shot in the article complies with Wikipedia non-free content policy and fair use under United States copyright law as described above.


**Giấy phép ==
Tiền dao

Tiền dao nước Yên.
Tiền dao (tiếng Trung giản thể: 刀币, phồn thể: 刀錢, bính âm: dāobì) là một loại tiền tệ làm bằng đồng xanh và được sử dụng vào thời cổ đại ở Trung Quốc. 

Vào thời cổ đại ở Trung Quốc, tiền dao từng được các nước chư hầu như Tề, Yên, Việt sử dụng, nhà Tân của Vương Mãng cũng sử dụng một loại tiền tệ tương tự gọi là tiền Vương Mãng. Tiền dao được chế tạo, mô phỏng giống như hình con dao, cùng thời đó, nhiều nước khác đã biết sử dụng tiền tệ bằng đồng xanh như Triệu, Ngụy, Hàn sử dụng tiền vải, Sở thì dùng tiền lỗ kiến, còn riêng nước Tần thì sử dụng tiền tròn.

**Xem thêm**
Tiền bán lưỡng
*Tiền ngũ thù
*Cải cách thời Vương Mãng

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Giải thích ngắn gọn các chủng loại tiền dao đa dạng  bằng tiếng Anh
Thể loại:Lịch sử kinh tế Trung Quốc
Thể loại:Xuân Thu
Thể loại:Chiến Quốc
Thể loại:Tiền tệ châu Á
Thể loại:Nhà Chu
Bản mẫu:Thể loại Commons/doc

Bản mẫu này dùng để liên kết đến trang "Category:" trên Wikimedia Commons có nội dung liên quan đến trang đặt bản mẫu. Xin kiểm tra kĩ tên thể loại đó trên Commons vì nếu liên kết đến Commons bị sai, liên kết vẫn được hiển thị màu xanh chứ không phải màu đỏ.

**Cách sử dụng**

**Dữ liệu bản mẫu**
{
"description": "Tạo bảng nhỏ đặt liên kết đến một thể loại trên Wikimedia Commons.",
"params": {
"1": {
"label": "Tên thể loại",
"description": "Tên của thể loại trên Commons tương ứng mà bản mẫu này đặt liên kết đến. Nếu không được chỉ định, TÊNTRANG sẽ được dùng làm mặc định.",
"type": "string",
"required": false
},
		"2": {
"label": "Văn bản để hiển thị",
"description": "Phần chữ được hiển thị cho liên kết. Nếu không được chỉ định, tên thể loại sẽ được lấy làm giá trị mặc định.",
"type": "string",
"required": false
}
}
		
}

**Xem thêm**
 Bản mẫu:Commons- Bản mẫu:Commons-inline - Bản mẫu:Thể loại Commons nội dòng - Bản mẫu:Commons category multi - Bản mẫu:Commons+cat - Bản mẫu:Commons and category-inline - Bản mẫu:Wikimedia Commons redirect - Bản mẫu:Liên kết tới các dự án khác
Thể loại:Ẩn khi in
Thể loại:Bản mẫu liên kết liên wiki
Thể loại:Bản mẫu Wikimedia Commons
Opamyrma hungvuong

Opamyrma hungvuong là một loài kiến được tìm thấy ở miền trung Việt Nam, được mô tả lần đầu vào năm 2008. Nó là loài duy nhất trong chi Opamyrma.

**Phát hiện và đặt tên**
Tên chi mới, Opamyrma được lấy từ tên chi Apomyrma nhưng đảo vị trí 3 chứ cái đầu tiên. Tên loài hungvuong được lấy theo tên gọi dân gian của Hùng Vương, vị vua huyền thoại của người Việt,

**Mô tả**

**Xem thêm**
Apomyrma stygia

**Tham khảo**
url=http://www.mapress.com/zootaxa/2008/f/z01767p063f.pdf

**Liên kết ngoài**
 Review of Opamyrma:  Opamyrma date = ngày 19 tháng 8 năm 2011
Thể loại:Opamyrma
Thể loại:Côn trùng Việt Nam
Thể loại:Động vật được mô tả năm 2008
Thể loại:Bộ Cánh màng châu Á
Dây móc mèo

Dây móc mèo hay còn gọi là cây móc mèo, gai tàu, vang Nha Trang (Caesalpinia nhatrangense) là một loài dây leo gỗ nhỏ thuộc họ Đậu. Loài này mới chỉ được phát hiện tại tỉnh Khánh Hòa, Việt Nam.
Dây móc mèo là một loài cây chịu được hạn, mọc rải rác trong các rừng thứ sinh hay ở ven rừng, ven suối hoặc trong những bờ bụi, dọc ven bờ biển.

**Chú thích**

**Tham khảo**
access-date=21 December 2021

**Liên kết ngoài**
 Dây móc mật. Website Sinh vật rừng Việt Nam 
N
Thể loại:Thực vật Việt Nam
Thể loại:Thực vật dễ tổn thương
Thể loại:Thực vật đặc hữu Việt Nam
Xoài Đồng Nai

Xoài Đồng Nai (tên khoa học: Mangifera dongnaiensis) là loài thực vật thuộc họ Đào lộn hột. Đây là loài đặc hữu của Việt Nam.

**Mô tả**
Xoài Đồng Nai là cây thân gỗ, cao từ 20 cm đến 30 cm, quả hạch, hình trái xoan, cỡ nhỏ, ăn được. Loài này phân bố dọc theo sông Đồng Nai, từ Di Linh đến Biên Hòa.

**Chú thích**

**Tham khảo**
ngày truy cập=ngày 19 tháng 6 năm 2015
D
Thể loại:Thực vật đặc hữu Việt Nam
Chuột voi đồi

Chuột voi đồi còn được gọi là nhím lông mềm hay chuột voi (tiếng Mường), có tên khoa học là Hylomys suillus, là một loài thú thuộc bộ Ăn sâu bọ.
Loài chuột voi này được phát hiện ở Đông Nam Á. Đây là loài chuột lớn, con trưởng thành dài khoảng 10 cm đến 15 cm, thức ăn của chúng là sâu bọ và các động vật nhỏ.

**Hình ảnh**

**Chú thích**


**Tham khảo**
 Image at ADW date = ngày 29 tháng 6 năm 2009

**Liên kết ngoài**
S
Thể loại:Động vật có vú Brunei
Thể loại:Động vật có vú Campuchia
Thể loại:Động vật có vú Indonesia
Thể loại:Động vật có vú Lào
Thể loại:Động vật có vú Malaysia
Thể loại:Động vật có vú Myanmar
Thể loại:Động vật có vú Thái Lan
Thể loại:Động vật có vú Trung Quốc
Thể loại:Động vật có vú Việt Nam
Thể loại:Động vật có vú Borneo
Dím đuôi dài

Dím đuôi dài (tên khoa học Neotetracus sinensis) là một loài thú thuộc họ Chuột voi, được phát hiện ở Trung Quốc, Myanmar và Việt Nam. Đây là loài duy nhất của chi Neotetracus.
Tại Trung Quốc có 3 phân loài là: - N. s. cuttingi Anthony, 1941: Miền tây Vân Nam. - N. s. fulvescens Osgood, 1932: Miền nam Vân Nam. - N. s. sinensis Trouessart, 1909: Tứ Xuyên, Vân Nam, Quý Châu.
Tại Việt Nam, chỉ có phân loài N. s. fulvescens Osgoood, 1932.

**Chú thích**

**Tham khảo**
S
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1909
S
Thể loại:Loài sắp bị đe dọa
Chuột chù cộc

Chuột chù cộc (Anourosorex squamipes) là loài chuột chù trong chi Anourosorex. Loài này sống ở Trung Quốc, Bhutan, Ấn Độ, Myanma, Thái Lan và Việt Nam.
Giống các loài cùng chi, chuột chù cộc là động vật sống trong hang, ở những cánh rừng miền núi.

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
S
Thể loại:Động vật có vú Trung Quốc
Thể loại:Động vật có vú Ấn Độ
Thể loại:Động vật có vú Lào
Thể loại:Động vật có vú Myanmar
Thể loại:Động vật có vú Thái Lan
Thể loại:Động vật có vú Việt Nam
Chuột chù nước miền Bắc

Chuột chù nước miền Bắc, tên khoa học Chimarrogale himalayica là loài thú thuộc họ Chuột chù. Chúng được Samuel Frederick Gray mô tả năm 1842. Loài này được phát hiện ở Trung Quốc, Ấn Độ, Myanma, Thái Lan, Lào, Nhật Bản, Đài Loan và Việt Nam.

**Chú thích**


**Tham khảo**
 Insectivore Specialist Group 1996.  Chimarrogale himalayica.  2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 30 tháng 7 năm 2007.

**Liên kết ngoài**
H
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1842
Thể loại:Động vật Himalaya
Chuột chù nước miền Nam

Chuột chù nước miền Nam, tên khoa học Chimarrogale platycephalus, là loài thú thuộc họ Chuột chù. Loài này được Temminck mô tả năm 1842. Đây là loài đặc hữu của Nhật Bản.
Tại Việt Nam có phân loài Chimarrogale platycephalus varennei Thomas,1927.

**Chú thích**


**Tham khảo**
 Insectivore Specialist Group 1996.  Chimarrogale platycephala.  2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 30 tháng 7 năm 2007.

**Liên kết ngoài**
P
Thể loại:Động vật có vú Nhật Bản
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1842
Thể loại:Động vật đặc hữu Nhật Bản
5ive (album)

5ive hay Five là album đầu tay mang tên nhóm nhạc Five - nhóm nhạc Pop rap đến từ Anh. Được phát hành tại UK vào ngày 22/6/1998, album có được vị trí trong bảng xếp hạng UK Albums Chart. Khi album này được phát hành tại Mĩ vào ngày 14/7/1998, chiếm vị trí 27 tại Billboard 200, là album thành công nhất tại Anh.
Được sản xuất trên quy mô rộng bởi Jacob "Jake" Schulz và Denniz Pop, album "5ive" tung ra 6 single nhưng chỉ có duy nhất 1 single lọt vào top 10 tại UK Singles Chart và được phát hành tại Mĩ là "It's the Things You Do". Ngày 4/12/1998, album được công nhận là Đĩa bạch kim bởi British Phonographic Industryvà sau đó là Recording Industry Association of America.

**Các ca khúc**

**Singles**
 Slam Dunk (Da Funk) 2 tháng 12 năm 1997- When The Lights Go Out 2 tháng 3 năm 1998- Got The Feelin' 3 tháng 6 năm 1998- Everybody Get Up 13 tháng 10 năm 1998- It's the Things You Do 27 tháng 10 năm 1998 (USA Only)- Until The Time Is Through 23 tháng 2 năm 1999

**Thứ hạng**

**Tham khảo**
Thể loại:Album năm 1998
Thể loại:Album do Max Martin sản xuất
Thể loại:Album đầu tay năm 1998
Greatest Hits (Five album)

Greatest Hits là album biên soạn của nhóm nhạc pop hip hop rap Five, được phát hành vào ngày 19/11/2001.
Được quản lý sản xuất bởi Simon Cowell và tập hợp các ca khúc nổi bật từ 3 album phòng thu trước đó của nhóm, album này đạt được vị trí thứ 9 trong UK Albums Chart và nhận được đĩa bạch kim từ BPI.

**Danh sách các track**

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Album năm 2001
Trèo cây mỏ vàng

Trèo cây mỏ vàng (tên khoa học Sitta solangiae) là loài chim thuộc họ Trèo cây. Loài chim này phân bố ở Trung Quốc, Lào và Việt Nam.
Môi trường sống tự nhiên của loài này là các khu rừng ẩm thấp và núi đá ẩm, nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Trèo cây mỏ vàng đang bị đe dọa mất môi trường sống.
Tại Việt Nam, Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Hu là một trong những địa điểm phát hiện loài chim này.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 BirdLife International 2004.  Sitta solangiae.  2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày ngày 30 tháng 7 năm 2007.
S
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1930
Thể loại:Chim châu Á
Scott Robinson

Scott James Timothy Robinson sinh ngày 22/11/1979 tại Essex, nước Anh, là một ca sĩ người Anh, được biết đến nhiều nhất với tư cách là một thành viên của nhóm nhạc Five. Scott sống tại Pitsea, có 2 chị gái là Nicola và Hayley. ANh học tại trường Chalvedon Comprehensive ở Pitsea, Essex cho tới năm 9 tuổi, anh dành phần lơn thời gian tại Sylvia Young Theatre School.
Anh có được những thành công ban đầu với vài vai diễn trong 
Casualty, Hale and Pace and The Bill. Scott đồng thời cũng biểu diễn tại "London's West End" & "Edinburgh Festival" với vai Ron Moody trong Peter Pan và National Children's Theatre Production of Whistle Down the Wind trước khi gây chú ý bằng sự nghiệp âm nhạc với Five.
Robinson cưới Kerry Oaker (sinh ngày 15/6/1983 tại Essex, nước Anh) vào ngày 28/9/2001. Ngày 11/7/2001, Kerry sinh con trai đặt tên là Brennan Rhys Robinson. Scott trở thành cha lần thứ hai khi cậu con trai thứ 2 - Kavan Reeve ra đời vào ngày 13/9/2006, gia đình này hiện đang sống ở Pitsea Essex.
Từ cuộc tan rã của Five, Robinson tham gia vào lĩnh vực radio và tryền hình và trở thành một trong những người đứng đầu tại chuyến lưu diễn âm nhạc của Anh Boogie Nights 2.

**Danh sách đĩa hát**
Five
*5ive (1998)
*Invincible (1999)
*Kingsize (2001)
*Five Greatest Hits (2001)

**Celebrity Scissorhands**
Ngày 26/10/2008, Robinson xuất hiện tại Celebrity Scissorhands sự kiện diễn ra cùng thời điểm với BBC charity "Children in Need". Anh lọt vào vòng chung kết vào ngày 9/11/200ấyu khi đối thủ tự bình chọn cho mình dưới cái tên nặc danh.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Official MySpace
Thể loại:Sinh năm 1979
Thể loại:Nhân vật còn sống
Thể loại:Ca sĩ nhạc pop Anh
Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Hu

Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Hu thuộc địa phận các huyện Quan Hóa và Mường Lát, nằm ở phía tây bắc tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam, cách thành phố Thanh Hóa 134 km về phía tây bắc theo đường quốc lộ 47 và quốc lộ 15A.

**Vị trí và đặc điểm**
Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Hu được thành lập năm 1999 với diện tích 23.249,45 ha. Giai đoạn 1 từ năm 1999 đến 2005 cơ bản đã hoàn tất việc rà soát động, thực vật trong các khu rừng thuộc khu bảo tồn. Giai đoạn 2 từ năm 2005 đến 2010 chủ yếu là xây dựng và quy hoạch du lịch, trong đó chú trọng vào hai tuyến chính: tuyến sông Mã và tuyến du lịch trên đỉnh Pù Hu. Pù Hu đóng vai trò quan trọng đối với việc phòng hộ đầu nguồn sông Mã.
Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Hu là sự kết hợp giữa hệ sinh thái núi đá vôi với hệ sinh thái núi đất và hệ sinh thái rừng độc đáo, với nhiều loài động, thực vật quý hiếm. Pù Hu có 2 kiểu rừng chính. Rừng thường xanh đất thấp phân bố ở độ cao dưới 700 m, với các loài thực vật ưu thế thuộc họ Đậu, họ Xoan và họ Bồ hòn. Ở những nơi có độ cao thấp hơn, kiểu rừng này đã bị tàn phá để lấy đất làm nương rẫy. Kiểu rừng thường xanh núi thấp phân bố ở độ cao trên 700 m, với các loài thực vật ưu thế của họ Dẻ, họ Dâu tằm và họ Re(Anon. 1998a).

**Hệ động thực vật**
Tại Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Hu đã được ghi nhận 508 loài thực vật và 266 loài động vật, thông tin được thu thập từ các đợt khảo sát thực địa ở tỉnh Thanh Hoá năm 1997. Rừng Pù Hu có nhiều loại cây gỗ quý như kim giao, lát hoa, sến mật, trầm hương, trường mật, song mật..., qua điều tra sơ bộ có 28 loài quý hiếm được xếp trong sách đỏ Việt Nam.
Trong số các loài động vật ở Pù Hu, có tới hơn 30 loài đã được ghi vào sách đỏ Việt Nam và thế giới. Một số loài thú có giá trị bảo tồn như gấu ngựa, gấu chó, bò tót, voọc quần đùi trắng.... Trong năm 2010 đã phát hiện ở Pù Hu có khoảng 7 – tám con bò tót và được tách riêng làm hai đàn riêng biệt và có dấu hiệu cho thấy đã có sự xuất hiện của con non.
Khu hệ chim ở Pù Hu chưa được khảo sát đầy đủ, mặc dầu vậy cũng đã ghi nhận được 1 loài chim có vùng phân bố hẹp là Trèo cây mỏ vàng (Sitta solangiae) (Theo Lê Trọng Trải, 2000).

**Di tích, danh lam, thắng cảnh**
Đỉnh cao nhất ở Pù Hu là núi Hoc (1.440 m) nằm ở phía Bắc khu bảo tồn. Phía Nam có một số đỉnh cao không có tên cao 1.390 m và 1.420 m. Trong khu vực khu bảo tồn có hang động Cò Phầy 3 tầng với nhiều nhũ đá tự nhiên.
Vùng đệm của khu bảo tồn có các dân tộc Thái, Hmong, Dao và Kinh sinh sống.

**Xem thêm**
Vườn quốc gia Cúc Phương
*Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông
*Khu bảo tồn thiên nhiên Xuân Liên

**Chú thích**


**Tham khảo**
Pù Hu
Độ từ thiên

Ví dụ về độ từ thiên có giá trị dương khi kim nam châm lệch về phía đông so với bắc địa lý.
Độ từ thiên hay độ lệch từ là góc tạo thành (δ) giữa hướng bắc thực (bắc địa lý) và hướng bắc từ (là hướng chỉ phương bắc của kim la bàn) hay góc tạo thành giữa kinh tuyến địa lý (phương bắc nam) và kinh tuyến từ tại điểm đã cho trên mặt đất. Giá trị này sẽ dương khi bắc từ nằm về phía đông của bắc thực và ngược lại.
Ví dụ, ở Việt Nam, độ từ thiên biến đổi từ –1⁰ ở Cao Bằng đến 0⁰ ở Đà Nẵng và đạt +1⁰ tại Cà Mau.

**Xem thêm**
 Độ từ khuynh

**Chú thích**


**Tham khảo**
Thể loại:Góc
Thể loại:Định hướng
Thể loại:Địa từ
Thể loại:Hướng
Độ từ khuynh

Minh họa độ từ khuynh trong sách của Norman, The Newe Attractive
Độ từ khuynh là góc tạo thành bởi véc tơ từ trường Trái Đất với mặt phẳng nằm ngang tại điểm khảo sát.
hoặc là (góc hợp bởi kim nam châm của la bàn từ khuynh và mặt phẳng nằm ngang gọi là độ từ khuynh hay (góc từ khuynh).)

**Giải thích**
Đường sức từ năm 1860
Độ từ khuynh là do kim nam châm hướng theo đường sức từ do tác động của lực từ. Do lực của các đường sức trên Trái Đất không song song với bề mặt đất nên đầu bắc của kim la bàn sẽ chúi xuống ở bắc bán cầu (giá trị dương) và hướng lên ở nam bán cầu (giá trị âm). Các đường đồng giá trị từ khuynh trên bề mặt Trái Đất được gọi là "đường đẳng khuynh". Tập hợp các điểm có giá trị từ khuynh bằng 0 thì được gọi là xích đạo từ. Giá trị này dao động từ -90⁰ đến +90⁰.

**Tầm quan trọng**
Đây là hiện tượng quan trọng trong hàng không, vì nó làm cho la bàn của máy bay chỉ ra các giá trị sai trong quá trình định vị và thay đổi tốc độ bay.

**Xem thêm**
Độ từ thiên

**Tham khảo**
Thể loại:Góc
Thể loại:Định hướng
Thể loại:Địa từ
Thể loại:Hướng
Cực Bắc từ

Địa điểm của cực từ Bắc và cực địa từ Bắc vào 2017.
Cực bắc từ của Trái Đất là một điểm nằm trên bề mặt Trái Đất ở bắc bán cầu, tại đó các điểm từ trường cắm thẳng xuống (ví dụ độ từ khuynh là 90°). Điểm này thay đổi một cách từ từ theo thời gian. Về mặt vật lý, cực bắc từ là cực nam của từ trường. Cực bắc từ đôi khi bị nhầm lẫn với cực bắc địa từ.
Năm 2001, cực bắc từ được Cục khảo sát Địa chất Canada xác định ở gần đảo Ellesmere ở bắc Canada có tọa độ name=Magnetic North Pole 2001. Vào năm 2005, vị trí của nó được ước tính tại name=Magnetic North Pole 2005 est. Năm 2009, nó di chuyển về phía Nga gần 64 km (40 dặm) mỗi năm do các biến động từ trong lõi Trái Đất. Tính đến 2021, cực từ Bắc đã di chuyển ra ngoài các đảo cực Bắc của Canada đến name=Ước tính cực từ Bắc 2021..
Điểm đối nghịch ở nam bán cầu gọi là cực nam từ. Bởi vì từ trường Trái Đất không hoàn toàn đối xứng nên cực bắc từ và nam từ cũng không đối xứng: một đường thẳng nối hai điểm này sẽ không đi qua tâm Trái Đất; thực tế là nó lệch khoảng 530 km (329,3 dặm).date = ngày 6 tháng 1 năm 2013

**Đảo cực địa từ**
Từ lúc hình thành cho đến nay, cực từ Trái Đất đã đảo chiều nhiều lần, khi thì bắc từ đổi thành nam từ và ngược lại, quá trình này gọi là đảo cực địa từ. Dấu hiệu về các lần đảo cực địa từ đã được quan sát ở các sống núi giữa đại dương, tại đó các mảng kiến tạo chuyển động ra xa nhau và đáy biển được lấp đầy bởi mác ma. Khi mácma tràn ra khỏi manti, các hạt mang từ chứa trong chúng mang hướng của từ trường Trái Đất lúc mácma nguội lạnh và hóa đá.

**Xem thêm**
 Cực nam từ- Cực Bắc

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  ucar.edu site date = ngày 27 tháng 3 năm 2010-  Geological Survey of Canada site with many useful links date = ngày 3 tháng 1 năm 2007-  Map of pole's wandering date=2008-12-19 -  CNN site date=2013-07-17 -  noaa.gov site-  BBC article-  Earth's magnetic field-  NASA "Picture of the day" site
Thể loại:Địa chất Bắc Cực
Thể loại:Địa lý Bắc Cực
Thể loại:Địa từ
Thể loại:Vùng cực Trái Đất
Thể loại:Hướng
Thể loại:Địa lý Các Lãnh thổ Tây Bắc
Cực Nam từ

Cực Nam từ của Trái Đất là một điểm trên bề mặt Trái Đất mà tại đó các đường sức từ hướng thẳng đứng lên trên. Cực nam từ khác với cực địa từ Nam.
Do yếu tố lịch sử, đầu của kim nam châm chỉ về hướng bắc nên thường gọi là "cực bắc" và đầu chỉ về phía nam gọi là "cực nam", nhưng thực chất về mặt vật lý học thì Nam cực từ của Trái Đất thực chất là cực bắc từ trường.
Cực Nam từ liên tục chuyển động do sự thay đổi của từ trường Trái Đất. Vào năm 2005, nó được xác định tại vị trí region:AQ_type:landmark, rất gần bờ biển Wilkes Land, Nam Cực. Điểm đó nằm bên ngoài Vòng Nam Cực. Do sự trôi cực từ, cực này di chuyển về phía tây bắc khoảng 10 đến 15 km mỗi năm.
}
(2004 est)  
(2005 est) 
Cực Nam từ
(1998) .
(2004 est)  

**Khám phá**
Một số nhà thám hiểm Pháp như Dumont d'Urville (1840), Mỹ Charles Wilkes (1838–42) và Briton James Clark Ross (1839–43) đã không thành công khi cố gắng tìm đến cực Nam từ. Ngày 16 tháng 1 năm 1909, Douglas Mawson, Edgeworth David, và Alistair Mackay) trong đoàn thám hiểm Numrod của Sir Ernest Shackleton đã tuyên bố tìm thấy cực Nam từ,, lúc đó nó nằm trên đất liền. Tuy nhiên, hiện tại có một số nghi ngờ rằng liệu ví trí đó có chính xác không.

**Cực địa từ Nam**
Trường địa từ của Trái Đất có thể ước tính xấp xỉ bởi một lưỡng cực (giống như thanh nam châm) nghiêng (so với trục Trái Đất) đặt tại tâm Trái Đất. Cực địa từ Nam là giao điểm của trục lưỡng cực nghiêng này và bề mặt Trái Đất tại Nam bán cầu. Năm 2005, nó được xác định tại region:AQ_type:landmark , gần trạm Vostok. Do trường từ là một lưỡng cực không đối xứng, nên cực địa từ Nam không trùng với cực Nam từ. Hơn nữa, cực địa từ Nam cũng chuyển động do cực địa từ Bắc cũng chuyển động.

**Tham khảo**

**Xem thêm**
Cực Bắc từ

**Liên kết ngoài**
 Australian Antarctic Division
Thể loại:Cực
Thể loại:Địa lý Nam Cực
Thể loại:Địa từ
Thể loại:Vùng cực Trái Đất
Thể loại:Hướng
Thể loại:Đông châu Nam Cực
Mã não

Agat (a-gát), hay đá mã não, là một biến thể dạng vi kết tinh của thạch anh (silica), chủ yếu là canxedon, đặc trưng bởi các hạt mịn và màu sáng. Mặc dù agat có thể được tìm thấy trong nhiều loại đá khác nhau, chúng chủ yếu liên quan đến các đá núi lửa nhưng cũng có thể phổ biến trong một số loại đá biến chất nhất định.
Agat và canxedon có nhiều màu sắc khác nhau đã được sử dụng cách đây hơn 3.000 ở vùng sông Achates, ngày nay là Dirillo, ở Sicilia.
Tên gọi này được nhà triết học và nhà tự nhiên học người Hy Lạp Theophrastus đặt, ông đã phát hiện loại đá này dọc theo bờ sông Achates (Ἀχάτης) vào khoảng từ thế kỷ 4 tới thế kỷ 3 TCN. Agat là một trong những khoáng vật phổ biến nhất được sử dụng trong nghệ thuật khắc đá, và đã được khai quật ở một số điểm khảo cổ, điều đó cho thấy rằng chúng được sử dụng phổ biến trong thế giới cổ đại; như di chỉ khảo cổ ở Knossos, Crete minh họa cho văn minh Minos thời kỳ đồ đồng.

**Xem thêm**
 Danh sách khoáng vật

**Chú thích**

**Tham khảo**
  The Nomenclature of Silica by Gilbert Hart, American Mineralogist, Volume 12, pages 383-395, 1927-  International Colored Gemstone Association date = ngày 6 tháng 10 năm 2010-  Mindat data- Schumann, Walter. Gemstones of the World. 3rd edition. New York: Sterling, 2006.- Moxon, Terry. "Agate. Microstructure and Possible Origin". Doncaster, S. Yorks, UK, Terra Publications, 1996.- Pabian, Roger, et al. "Agates. Treasures of the Earth". Buffalo, New York, Firefly Books, 2006.- Cross, Brad L. and Zeitner, June Culp. "Geodes. Nature's Treasures". Bardwin Park, California, Gem Guides Book Co. 2005.
Thể loại:Khoáng vật silicat

Thể loại:Biểu tượng của South Dakota
Thể loại:Điêu khắc đá cứng
Milan Jovanović

Milan Jovanović có thể là:- Milan Jovanović (nhiếp ảnh gia) (1863–1944), nhiếp ảnh gia người Serbia- Milan Jovanović (cầu thủ bóng đá sinh năm 1981), cầu thủ bóng đá người Serbia- Milan Jovanović (cầu thủ bóng đá sinh năm 1983), cầu thủ bóng đá người Montenegro- Milan Jovanović (lực sĩ), lực sĩ người Serbia
Alexander

Alexander là tên nam giới có nguồn gốc Hy Lạp, có nhiều biến thể như Aleksandar, Aleksander, Aleksandr, Iskandar, Alec, Alek, Alex, Alexandre, Aleks, Aleksa, Alasdair, Sasha và Sander; biến thể cho nữ gồm Alexandra, Alexandria và Sasha.

**Người được biết đến với tên Alexander**
Alexander Đại đế
*Alexander Hamilton
*Alexander Fleming
*Alexander Dubček
*Alexander von Humboldt
*Alexander I
*Alexander III
*Alexander II
*Alexander McQueen
*Alexander Graham Bell
*Alexander Haig
*Alexander Vladimirovich Rutskoy
*Alexander II Nikolaevich
*Alexander Rybak
*Alexander Onischuk
*Alexander II Zabinas
*Alexander Hore-Ruthven, Bá tước của Gowrie
*Giáo hoàng Alexanđê VI
*Giáo hoàng Alexanđê III

**Xem thêm**
 Alexander- Alexander
*Alexander (họ)
Luis Suárez (định hướng)

Luis Suárez có thể là:- Luis Suárez Miramontes, cựu cầu thủ bóng đá người Tây Ban Nha- Luis Alberto Suárez, cầu thủ bóng đá người Uruguay- Luis Fernando Suárez, huấn luyện viên bóng đá người Colombia- Luis Suárez Fernández (sinh năm 1924), sử gia người Tây Ban Nha
Aleksandr

Alexandr hoặc Aleksandr có thể đề cập đến
*Alexandr Mikhaylovich Zaitsev
*Aleksandr Valterovich Litvinenko
*Aleksandr II của Nga
*Aleksandr Grin
*Aleksandr Isayevich Solzhenitsyn
*Aleksandr Danilovich Menshikov

**Xem thêm**
Alex
*Alexander
*Alexandr
*Alejandro
*Alexandre
*Alexandria
Alexandre

Alexandre  có thể đề cập đến:
*Alexandre Dumas
*Alexandre Yersin
*Alexandre de Rhodes
*Alexandre Varenne
*Alexandre Dumas con
*Alexandre Pato
*Alexandre Sabès Pétion

**Khác**
Cầu Alexandre-III

**Xem thêm**
Alex
*Alexandr
*Alexandre
*Alejandro
*Alexander
*Alexandria
Rooney

Rooney  có thể đề cập đến:
*Wayne Rooney, cầu thủ bóng đá người Anh, cựu huyền thoại Manchester United, hiện đang là cầu thủ kiêm HLV cho câu lạc bộ Derby County.
*John Rooney, cầu thủ bóng đá người Anh, là em trai của cầu thủ Wayne Rooney.
*Coleen Rooney, người dẫn chương trình, nhà bình luận, nhà sản xuất sản phẩm và là vợ của cầu thủ bóng đá Wayne Rooney.
Jack (định hướng)

Jack  có thể đề cập đến:
*Jack Nicholson
*Jack London
*Jack Black
*Jack Wilshere
*Jack Swagger
*Jack Douglass
*Jack the Ripper
*Jack & Jill
*Jack - J97, ca sĩ người Việt Nam

**Xem thêm**
Jackson
Thể loại:Tên riêng nam giới
Thể loại:Trang định hướng địa danh
James

James có thể đề cập đến:
*Saint James
**cách thánh có tên là James trong tiếng Anh, tên tiếng Việt: Gia-cô-bê, Gia-cơ
**các địa điểm mang tên gọi này
*James Madison
*James Stewart
*James Cook


**Xem thêm**
Jacob (định hướng)
Thể loại:Nhóm nhạc Mỹ gốc Phi
Kinh tế Chile

Chile có một nền kinh tế thị trường, mức độ trao đổi buôn bán với nước ngoài cao. Tăng trưởng GDP trung bình 8% một năm trong giai đoạn 1991-1997, nhưng giảm xuống mức một nửa vào năm 1998 do các chính sách thắt chặt tiền tệ thực hiện để giữ thâm hụt trong kiểm soát và do thu nhập từ xuất khẩu thấp hơn - từ ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính châu Á. Gần đây nền kinh tế Chile đã phục hồi và tăng trưởng rõ rệt, khoảng 5-7% trong vài năm qua.
Các Báo cáo cạnh tranh toàn cầu 2009-2010 xếp Chile là nước có năng lực cạnh tranh đứng thứ 30 trên thế giới và là nước đứng đầu ở Mỹ Latinh, xếp trên từ Brasil (đứng thứ 56), Mexico (đứng thứ 60) và Argentina (xếp thứ 85). Các nước OECD đã đồng ý thảo luận việc Chile, một trong 4 quốc gia, trở thành thành viên chính thức của tổ chức này. Mặc dù vậy, Chile vẫn phải chịu nhiều vấn đề phổ biến ở châu Mỹ La tinh, có tỉ lệ thất nghiệp và mức độ bất bình đẳng cao hơn các nước khác như Mexico.

**Tham khảo**

Chile
Harry

Harry  có thể đề cập đến:
*Harry Potter (nhân vật)
*Harry S. Truman
*Harry Kewell


Thể loại:Phim năm 1984
Thể loại:Phim chính kịch Mỹ
Thể loại:Phim tiếng Anh
Thể loại:Công ty bán lẻ Mỹ