Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Ectropina acidula

Ectropina acidula là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Ấn Độ (Bihar).
Ấu trùng ăn Phyllanthus emblica. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

**Chú thích**

**Tham khảo**
A
Ectropina sclerochitoni

Ectropina sclerochitoni là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nigeria và Nam Phi.
Ấu trùng ăn Sclerochiton harveyanus. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Ectropina
Ectropina raychaudhurii

Ectropina raychaudhurii là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Ấn Độ (Tamil Nadu).
Ấu trùng ăn Phyllanthus niruri. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

**Chú thích**

**Tham khảo**
R
Diphtheroptila brideliae

Diphtheroptila brideliae là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi.
Ấu trùng ăn Bridelia micrantha. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Diphtheroptila
Diphtheroptila oxyloga

Diphtheroptila oxyloga là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi và Zimbabwe.
Ấu trùng ăn Bridelia species. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Diphtheroptila
Thể loại:Động vật Zimbabwe
Dialectica carcharota

Dialectica carcharota là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi, Ethiopia và Zimbabwe.
Ấu trùng ăn Borago officinalis, Cynoglossum hochstetteri và Lithospermum.

**Chú thích**
Thể loại:Dialectica
Thể loại:Côn trùng Ethiopia
Thể loại:Côn trùng Nam Phi
Thể loại:Động vật Zimbabwe
Dialectica praegemina

Dialectica praegemina là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Loài này có ở Nam Phi.
Ấu trùng ăn Lobostemon glaucophyllus. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Dialectica
Dialectica pyramidota

Dialectica pyramidota là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi.
Ấu trùng ăn Ehretia rigida. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Dialectica
Thể loại:Bướm đêm được mô tả năm 1918
Thể loại:Bướm đêm Châu Phi
Dialectica cordiaecola

Dialectica cordiaecola là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Loài này có ở Nam Phi.
Ấu trùng ăn Cordia caffra. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

**Chú thích**
Thể loại:Dialectica
Cuphodes diospyri

Cuphodes diospyri là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Loài này có ở Nam Phi.
Ấu trùng ăn Diospyros natalensis. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ. 

**Chú thích**
Thể loại:Cuphodes
Thể loại:Bướm đêm Châu Phi
Angelabella tecomae

Angelabella tecomae là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae và là loài duy nhất thuộc chi Angelabella. Nó được tìm thấy ở Chile.
Ấu trùng ăn Tecoma fulva. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Angelabella
Thể loại:Động vật được mô tả năm 2005
Chileoptilia yaroella

Chileoptilia yaroella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Loài này có ở Chile.
Ấu trùng ăn Acacia macrantha. Chúng ăn hoa của thực vật chúng sống trên đó.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Chileoptilia
Thể loại:Động vật được mô tả năm 2005
Phyllonorycter gozmanyi

Phyllonorycter gozmanyi là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Cameroon.
Chiều dài cánh trước là about 3.1 mm đối với con đực và 2.9-3.3 mm đối với con cái.

**Etymology**
The name of this species is derived from the family name of the late Hungarian lepidopterist Laszlo Antal Gozmany who celebrated his 85th anniversary năm 2006. He studied African Tineidae, among several other groups of Lepidoptera.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Phyllonorycter
Thể loại:Côn trùng Cameroon
Thể loại:Động vật đặc hữu Cameroon
Thể loại:Bướm đêm Châu Phi
Phyllonorycter farensis

Phyllonorycter farensis là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Loài này sinh sống ở khu bảo tồn sông Faro ở Cameroon.
Cánh trước dài khoảng 2,7 mm đối với con đực và 3,2 mm đối với con cái. Con lớn mọc cánh vào cuối tháng 11.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Phyllonorycter
Thể loại:Côn trùng Cameroon
Corethrovalva allophylina

Corethrovalva allophylina là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi.
Ấu trùng ăn Allophylus transvaalensis. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Corethrovalva
Corethrovalva goniosema

Corethrovalva goniosema là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi.
Ấu trùng ăn Allophylus natalensis. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Corethrovalva
Corethrovalva paraplesia

Corethrovalva paraplesia là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi.
Ấu trùng ăn Rhus species. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Corethrovalva
Thể loại:Acrocercopinae
Thể loại:Bướm đêm Châu Phi
Conopomorphina aptata

Conopomorphina aptata là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi.
Ấu trùng ăn Randia rudis. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Conopomorphina
Conopomorphina gypsochroma

Conopomorphina gypsochroma là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Zimbabwe.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Conopomorphina
Thể loại:Động vật Zimbabwe
Thể loại:Gracillariidae
Conopomorphina ochnivora

Conopomorphina ochnivora là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi.
Ấu trùng ăn Ochna pulchra. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

**Chú thích**
Thể loại:Conopomorphina
Conopomorpha chionosema

Conopomorpha chionosema là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi, Namibia và Zimbabwe.
Ấu trùng ăn Berchemia discolor. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Conopomorpha
Thể loại:Động vật Zimbabwe
Conopomorpha euphanes

Conopomorpha euphanes là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi và Namibia.
Ấu trùng ăn Combretum apiculatum. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Conopomorpha
Conopomorpha fustigera

Conopomorpha fustigera là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi và Uganda.
Ấu trùng ăn Panicum và Sorghum species. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Conopomorpha
Thể loại:Sơ khai Gracillariinae
Thể loại:Côn trùng Uganda
Thể loại:Bướm đêm Châu Phi
Conopomorpha cyanospila

Conopomorpha cyanospila là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở New Zealand.
Ấu trùng ăn Alectryon excelsus. They feed on the fruit of their host plant. They enter the young fruit through circular holes drilled in the capsule và seed walls. They then tunnel into the contents và kill the seeds.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Conopomorpha
Conopomorpha litchiella

Conopomorpha litchiella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Úc, Trung Quốc (Fujian), Ấn Độ (Bihar, Uttar Pradesh, Karnataka và West Bengal), Malaysia (Selangor), Nepal, Đài Loan và Thái Lan.
Ấu trùng ăn Senna obtusifolia, Senna tora, Eugenia cumini, Dimocarpus longan, Litchi chinensis, Nephelium litchi và Theobroma cacao. They mine the leaves cũng như the fruit of their host plant. After mining the leaves, the larvae migrate to other foodplants và return to oviposit on the fruits. Pupation takes place underneath the leaves in a cocoon.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Conopomorpha
Conopomorpha oceanica

Conopomorpha oceanica là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Fiji và Vanuatu.
Ấu trùng ăn Theobroma cacao. They probably mine the leaves cũng như the fruit or seeds of their host plant.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Conopomorpha
Conopobathra carbunculata

Conopobathra carbunculata là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi, Namibia và Zimbabwe.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Conopobathra
Thể loại:Động vật Zimbabwe
Conopobathra gravissima

Conopobathra gravissima là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Ấn Độ, Indonesia (Java), Malaysia (Selangor), the Bismarck Archipelago, Thái Lan, Nam Phi, Kenya, Namibia và Zimbabwe.
Ấu trùng ăn Bauhinia species, bao gồm Bauhinia variegata. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Conopobathra
Caloptilia celtina

Caloptilia celtina là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi.
Ấu trùng ăn Celtis africana. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

**Chú thích**
Thể loại:Caloptilia
Caloptilia vicinola

Caloptilia vicinola là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi và Zimbabwe.
Ấu trùng ăn Monanthotaxis species. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ. The mine has the form of an irregular, transparent blotch-mine, often between two parallel veins và thus having an irregular square shape.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Caloptilia
Thể loại:Động vật Zimbabwe
Caloptilia rhusina

Caloptilia rhusina là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi.
Ấu trùng ăn Rhus lucida. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Caloptilia
Thể loại:Bướm đêm Châu Phi
Caloptilia pyrrhochroma

Caloptilia pyrrhochroma là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Caloptilia
Thể loại:Bướm đêm Châu Phi
Caloptilia fera

Caloptilia fera là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Kenya và Nigeria.
Ấu trùng ăn Vigna unguiculata. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Caloptilia
Caloptilia ingrata

Caloptilia ingrata là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Tanzania.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Caloptilia
Thể loại:Động vật đặc hữu Tanzania
Thể loại:Côn trùng Tanzania
Thể loại:Bướm đêm Châu Phi
Caloptilia maynei

Caloptilia maynei là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Loài này sinh sống ở Cộng hòa Dân chủ Congo và Nigeria.
Ấu trùng ăn Pseudospondias microcarpa. Chúng cuộn lá làm tổ.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Caloptilia
Thể loại:Côn trùng Tây Phi
Thể loại:Bướm đêm Châu Phi
Caloptilia cataractias

Caloptilia cataractias là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Loài này sinh sống ở Nam Phi, Namibia và Zimbabwe.
Ấu trùng ăn Rhynchosia caribaea. Chúng cuộn lá làm tổ.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Caloptilia
Thể loại:Động vật Zimbabwe
Callicercops milloti

Callicercops milloti là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Loài này sinh sống ở Madagascar.
Ấu trùng ăn Bauhinia. Chúng cuộn lá làm tổn.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Callicercops
Spulerina corticicola

Spulerina corticicola là một loài bướm đêm trong chi Spulerina, họ Gracillariidae, đặc hữu của Nhật Bản (Hokkaidō và Honshū) và Viễn Đông Nga.

**Mô tả**
Sải cánh của loài bướm này dài 9-11,5 mm.
Ấu trùng ăn Abies sachalinensis, Larix kaempferi, Pinus parviflora var. pentaphylla, Pinus pentaphylla và Pinus strobus.

**Tham khảo**
Thể loại:Spulerina
Thể loại:Bướm đêm được mô tả năm 1964
Thể loại:Bướm đêm Nhật Bản
Thù du Nam Phi

Curtisia dentata (tên thường gọi trong tiếng Anh là Assegai tree nghĩa là cây Assegai hay Cape Lancewood nghĩa là gỗ giáo Cape, tên Trung văn: 南非茱萸, nghĩa là thù du Nam Phi) là một loài thực vật có hoa sống ở miền nam châu Phi. Nó là loài duy nhất trong chi Curtisia, nguyên ban đầu được phân loại trong họ Sơn thù du (Cornaceae), nhưng hiện nay được đặt trong họ riêng của chính nó là Curtisiaceae trong bộ Sơn thù du. Nó được trồng phổ biến tại Nam Phi làm cây cảnh trong vườn vì có tán lá bóng mượt sẫm màu và các cành nhỏ có quả màu trắng
.

**Tên gọi**
Tên gọi phổ biến của loài cây này có nguồn gốc từ một loại giáo của cư dân châu Phi - Zulu Assegai - theo truyền thống được làm từ gỗ cứng của loài cây này. Tên gọi khoa học của chi, "Curtisia", được đặt theo tên của nhà thực vật học William Curtis (người sáng lập ra The Botanical Magazine) còn phần định danh loài "dentata" đơn giản là từ có gốc La tinh để chỉ "có răng cưa", ở đây muốn nói tới mép lá hơi có khía răng cưa của nó.

**Đặc trưng**
Loài này là cây gỗ thường xanh có kích thước từ trung bình tới lớn (cao tới 15 m), thường dễ dàng nhận ra do sự tương phản giữa tán lá xanh thẫm bóng mượt và các cành nhỏ với chùm quả màu kem trắng. Thân cây sạch sẽ, không được nâng đỡ, vỏ cây nhẵn nhụi màu xám hay màu vỏ quế. Các lá nhọn đầu, mép lá có khía răng cưa, mọc thành các cặp đối. Mặt phiến lá nhẵn mượt, màu xanh thẫm, cuống lá và các cành non được che phủ bằng lớp lông tơ mịn màu hơi đỏ. Các chồi non cũng mịn màng và có màu vàng đồng. Các hoa nhỏ màu kem trắng, mượt như nhung nhưng khó thấy.
Quả là loại quả mọng màu trắng, đôi khi điểm hồng hay đỏ, mọc thành chùm rậm rạp. Nói chung ra quả trong mùa đông. Chúng tồn tại lâu trên cây và vì thế trông rất đẹp mắt.

**Phân bố**
Cây Assegai mọc trong các khu rừng ở Nam Phi và Swaziland, với độ cao từ 0 tới 1.800 m trên mực nước biển, kéo dài từ Cape Town ở phía nam tới tỉnh Limpopo ở phía bắc. Trong các khu rừng trên núi cao thì nó phát triển thành cây gỗ cao, nhưng trên các sườn núi thưa cây và vùng duyên hải thì nó chỉ phát triển tới mức như những cây bụi nhỏ. Quần thể Curtisia đã bị suy giảm ở một số khu vực do vỏ cây của nó được đánh giá cao trong y học truyền thống tại địa phương này. Hiện nay nó là loài cây được bảo vệ tại Nam Phi.

**Hình ảnh**

**Ghi chú**

**Liên kết ngoài**
 Curtisia dentata at PlantZAfrica.com date=2007-07-15 
*16911
Thể loại:Cây cảnh
D
Thể loại:Thực vật Nam Phi
Thể loại:Cây trang trí
Thể loại:Thực vật Afromontane
Thể loại:Cây Cape Town
Thể loại:Cây Nam Phi
Thể loại:Bộ Sơn thù du
Thể loại:Thực vật Mozambique
Thể loại:Thực vật Swaziland
Thể loại:Thực vật Zimbabwe
Thể loại:Cây khí hậu Địa Trung Hải
Lan hoàng thảo hương duyên

Lan hoàng thảo hương duyên hay Lan hoàng thảo cuộn (danh pháp: Dendrobium ellipsophyllum) là một loài lan phụ sinh trong chi Dendrobium, tông Podochilaeae, phân họ Epidendroideae.

**Đặc điểm sinh học**

**Phân bổ**
Thế giới: Lào, Campuchia, Myanmar, Thái Lan, Trung Quốc
*Việt Nam: Tây Nguyên (Đắk Lắk, Lâm Đồng, Kon Tum, Gia Lai)

**Chú thích**


**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Lan hoàng thảo hương duyên trên SVRVN
*Dendrobium ellipsophyllum Tang & F.T.Wang- Hình ảnh Lan hoàng thảo hương duyên trên orchisasia.org date = ngày 10 tháng 3 năm 2011
E
Albena Simeonova

Albena Simeonova (sinh năm 1964) là nhà hoạt động bảo vệ môi trường người Bulgaria. Bà là một nhân vật then chốt trong phe chống đối nhà máy năng lượng hạt nhân ở thành phố Belene của Bulgaria.

**Sự nghiệp**
Albena Simenove học tại Đại học Sofia chuyên ngành sinh học và hóa học. Bà nghiên cứu sau đại học về Sinh thái học và dạy cấp trung học trong nhiều năm. 
Từ năm 1991 bà là nhà sinh thái học cấp cao cho Hội đồng quản trị thành phố Botevgrad. 
Bà làm giám đốc điều hành của Quỹ Giáo dục và Huấn luyện Sinh thái ở Sofia từ năm 1994 tới 1996.

**Các hoạt động môi trường**
Năm 1987 Albena Simenova là thành viên đầu tiên của tổ chức môi trường Ekoglasnost của Bulgaria. 
Năm 1991, bà sáng lập đảng Xanh Bulgaria.
Năm 1996 Simeonova là người đồng sáng lập "Liên đoàn Xanh Bulgaria" (Bulgarian Green Federation).

**Các đe dọa giết chết**
Các hoạt động phản kháng của bà đã dẫn tới nhiều vụ đe dọa nghiêm trọng. Bắt đầu từ ngày 16.12.2004, Albena nhận được cú điện thoại đầu tiên trong số nhiều cú điện thoại nặc danh đe dọa giết chết nếu bà không ngưng việc cộng tác với tổ chức Greenpeace cũng như việc chống đối nhà máy năng lượng hạt nhân Belene.
Các vụ đe dọa giết chết nói trên đã khiến nhiều tổ chức quốc tế quan tâm và vận động việc bảo vệ cho bà, như các tổ chức Greenpeace, Bankwatch, Friends of the Earth (Bạn của Trái đất) châu Âu, WISE, ELAW cùng Quỹ Goldman. Kết quả là bà đã được sự bảo vệ của cảnh sát. Ngoài ra còn việc bảo vệ tư được tổ chức với sự hỗ trợ của Quỹ Goldman và Tổ chức Greenpeace.

**Giải thưởng và Vinh dự**
Bà được thưởng Giải Môi trường Goldman năm 1996  cho các sáng kiến về các vấn đề môi trường ở Bulgaria.
Năm 1997 bà đoạt Giải Môi trường của Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (United Nations Environmental Programme, viết tắt là UNEP) .

**Tham khảo**
Thể loại:Nhà bảo vệ môi trường Bulgaria
Oral Ataniyazova

Oral Ataniyazova (Орал Атаниязова) là một bác sĩ sản khoa và nhà khoa học Y học ở nước cộng hòa tự trị Qaraqalpaqstan, Uzbekistan. Bà là giám đốc trung tâm Perzent (Trung tâm phục hồi sức khỏe và Môi trường). Hiện nay bà sống ở thành phố Nukus, Uzbekistan.

**Sự nghiệp**
Sau khi thi đậu bằng tiến sĩ về y học ở Moskva, Ataniyazova điều khiển một cuộc khảo sát thống kê 5.000 phụ nữ đang độ tuổi sinh sản ở Qaraqalpaqstan trong năm 1992. Các kết quả đã gây sốc mạnh, vì trên 90% phụ nữ được khảo sát đã có một số dạng biến chứng trong thời gian mang thai hoặc khi sinh đẻ. Điều này được quy cho là do Thảm họa sinh thái xung quanh biển Aral, biên giới của Qaraqalpaqstan.

Để đối phó lại các kết quả phát hiện được này, Ataniyazova lập ra "Trung tâm phục hồi sức khỏe và Môi trường" (Center for Reproductive Health and Environment), đặt tên là Perzent, trong tiếng Qaraqalpaq có nghĩa là "con cháu, hậu duệ". Trung tâm này nằm trong bệnh viện chính phủ Nukus, nhằm giáo dục cư dân địa phương về các vấn đề y tế và môi trường, từ y tế gia đình tới việc làm sạch nước và thực phẩm.
Ataniyazova xúc tiến việc giáo dục ý thức về các vấn đề môi trường quanh biển Aral. Bà đã là phát ngôn viên chủ yếu cho nhiều hội nghị quốc tế, và đã nói truyện ở diễn đàn Liên Hợp Quốc.

**Giải thưởng**
Bà đã được tặng Giải Môi trường Goldman năm 2000.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Oral Ataniyazova featuring in the documentary film Delta Blues-  Who's Who of Women and the Environment - Oral Ataniyazova date=2016-03-03  United Nations Environment Programme
Thể loại:Năm sinh thiếu
Thể loại:Nhân vật còn sống
Thể loại:Nhà bảo vệ môi trường Uzbekistan
Thể loại:Người Nukus
Thể loại:Người được Giải thưởng Môi trường Goldman
Centaur (hành tinh vi hình)

Tập tin:Outersolarsystem objectpositions labels comp.png|nhỏ|350 px|Các centaur có màu da cam nằm phần lớn trong vành đai Kuiper (xanh lá cây) và ngoài vành đai tiểu hành tinh.
Centaur là lớp quỹ đạo không ổn định của các hành tinh nhỏ (minor planet) với những đặc điểm của cả tiểu hành tinh (asteroid) và sao chổi. Chúng được đặt tên theo các truyền thuyết về nhân mã, loài sinh vật hư cấu mang đặc điểm của người và ngựa.

**Các centaur đáng chú ý**

**Xem thêm**
Hành tinh lùn
*Tiểu hành tinh

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  List of Centaurs and Scattered-Disk Objects- Centaurs from   The Encyclopedia of Astrobiology Astronomy and Spaceflight-  Planetary Trojans - the main source of short period comets? (arXiv:1007.2541: 15 Jul 2010)
*
Vành đai Sao Mộc

Phác họa hệ thống vành đai Sao Mộc với bốn vành chủ yếu. Để đơn giản, Metis và Adrastea được vẽ có chung quỹ đạo với nhau.
Xung quanh Sao Mộc có một hệ thống các vành đai gọi là vành đai Sao Mộc. Đây là hệ thống vành đai thứ ba trong Hệ Mặt Trời được khám phá, sau vành đai của Sao Thổ và Sao Thiên Vương. Tàu không gian Voyager 1 đã lần đầu tiên chụp được ảnh của hệ thống vành đai vào năm 1979 và hệ thống này được khảo sát một cách kỹ lưỡng nhờ tàu thăm dò Galileo bay trên quỹ đạo quanh Sao Mộc trong thập niên 1990. Nó cũng được kính thiên văn không gian Hubble chụp ảnh cũng như những quan sát khác từ Trái Đất trong 23 năm qua. Các quan sát vành đai từ mặt đất đòi hỏi những kính thiên văn lớn nhất mới có thể phân giải được chúng.
Hệ thống vành đai Mộc Tinh thưa thớt và chứa chủ yếu là bụi. Nó có bốn vành đai chủ yếu: một vòng xuyến dày chứa các hạt nằm trong cùng gọi là "vành đai hào quang"; nó tương đối sáng, một "vành đai chính" cực mỏng; và hai vành ngoài, dày và mờ hơn phía bên ngoài gọi là "vành vải mỏng", mà vật liệu trong chúng chủ yếu do hai vệ tinh cung cấp: Amalthea và Thebe.
Vành chính và vành hào quang chứa bụi thoát ra từ các vệ tinh Metis, Adrastea, và những vật thể chưa được quan sát do kết quả từ những vụ va chạm vận tốc lớn. Các hình ảnh độ phân giải cao chụp trong tháng 2 và tháng 3 năm 2007 từ tàu New Horizons một cấu trúc giàu các hạt mịn ở vành đai chính.
Khi chụp dưới ánh sáng khả kiến và hồng ngoại gần, hệ thống vành đai có màu đỏ, ngoại trừ vành đai hào quang mà có màu trung tính hoặc lam. Có nhiều kích cỡ độ hạt bụi trong vành, nhưng diện tích tiết diện mặt cắt là lớn nhất của hạt không có hình cầu với bán kính vào khoảng 15 μm ở trong mọi vành ngoại trừ vành đai hào quang. Vành hào quang có lẽ chứa chủ yếu loại bụi kích cỡ dưới micrômét. Tổng khối lượng của hệ thống vành đai (gồm cả những vật thể chưa bị phát hiện) không được biết chính xác, nhưng nằm trong khoảng 1011 đến 1016 kg. Các nhà thiên văn hành tinh cũng chưa biết tuổi của hệ thống này, nhưng có thể nó đã hình thành cùng với giai đoạn hình thành của Sao Mộc.
Thêm một vành có thể nằm tại quỹ đạo của vệ tinh Himalia. Một cách lý giải được đưa ra là một vệ tinh nhỏ đã đâm vào Himalia và lực va chạm đã đẩy vật chất bay ra khỏi Himalia.

**Xem thêm**
 Vệ tinh tự nhiên của Sao Mộc

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Jupiter Rings Fact Sheet-  Jupiter's Rings by  NASA's Solar System Exploration-  NASA Pioneer project page-  NASA Voyager project page-  NASA Galileo project page date = ngày 20 tháng 12 năm 2004-  NASA Cassini project space date = ngày 26 tháng 4 năm 2007-  New Horizons project page-  Planetary Ring Node: Jupiter's Ring System-  Rings of Jupiter nomenclature from the  USGS planetary nomenclature page
Thể loại:Vành đai hành tinh
Thể loại:Sao Mộc
Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1979
Vệ tinh tự nhiên của Sao Diêm Vương

Ảnh của Hubble về hệ thống Sao Diêm Vương
Sao Diêm Vương có 5 vệ tinh tự nhiên, lớn nhất là Charon. Các vệ tinh khác là Nix và Hydra,  Kerberos và Styx.

**Bảng dữ liệu**
Khoảng cách lớn nhất giữa tâm Sao Diêm Vương và Charon là tổng của các bán trục lớn của chúng, 19,571 ± 4 km.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 S.A. Stern, H.A. Weaver, A.J. Steffl, M.J. Mutchler, W.J. Merline, M.W. Buie, E.F. Young, L.A. Young, & J.R. Spencer (2006), Characteristics and Origin of the Quadruple System at Pluto, Nature, submitted ( preprint)- Steffl A.J., Mutchler M.J., Weaver H.A., Stern S.A., Durda D.D., Terrell D., Merline W.J., Young L.A., Young E.F., Buie M.W., Spencer J.R. (2005), New Constraints on Additional Satellites of the Pluto System, Astronomical Journal, submitted ( preprint)- Buie M.W., Grundy W.M., Young, E.F., Young L.A., Stern S.A. (2005), Orbits and photometry of Pluto's satellites: Charon, S/2005 P1 and S/2005 P2, submitted ( preprint)-  IAU Circular No. 8625 describing the discovery-  IAU Circular No. 8686 which reports a much more neutral color for P2- IAU Circular No. 8723 announcing the names of Nix and Hydra-  Background Information Regarding Our Two Newly Discovered Satellites of Pluto – The discoverers' website

**Liên kết ngoài**
  Animation of the Plutonian system date = ngày 4 tháng 11 năm 2005-  Hubble Spots Possible New Moons Around Pluto date=2017-05-11  (NASA)-  Two More Moons Discovered Orbiting Pluto (SPACE.com)

D
Bùi Viêm

Bùi Viêm (裴炎, khoảng 600 - 30 tháng 11, 684), tự Tử Long, là tể tướng Trung Quốc đời Đường. Thời kì làm quan của Bùi Viêm được xem là giai đoạn thành công của nhà Đường, đặc biệt là thời kì cải cách của Lý Thế Dân. Trong giai đoạn làm quan của mình, Bùi Viêm luôn được xem là một vị quan quan trọng của triều đình. Ông đã dẹp loạn được nhiều cuộc làm phản đem lại sự thái bình cho vương triều nhà Đường thịnh vượng. Ông được vua Đường phong chức tể tướng trông coi trong triều. Bước qua giai đoạn trị vị của Võ Tắc Thiên, Bùi Viêm không được trọng dụng như trước.

**Tham khảo**
 Cựu Đường thư, quyển 87  date=2007-10-11 - Tân Đường thư, quyển 117  date=2008-02-26 - Tư trị thông giám, quyển 202, 203.
B
Thể loại:Năm sinh không rõ
Vệ tinh tự nhiên của Haumea

Vệ tinh tự nhiên của Haumea
Hành tinh lùn Haumea có hai vệ tinh tự nhiên được biết, Hiiaka và Namaka, đặt theo tên các nữ thần Hawaii. Những vệ tinh này được khám phá vào năm 2005, từ những quan sát của cặp vệ tinh W. M. Keck Observatory tại Hawaii.

**Lịch sử khám phá và đặt tên**

**Bề mặt**

**Đặc điểm quỹ đạo**
Quỹ đạo của Hiʻiaka (blue) và Namaka (xanh lá cây)

**Tham khảo**

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
  Animation of the orbits of Haumea's moons date = ngày 27 tháng 3 năm 2009- Năm Thiên văn Quốc tế 2009  podcast: Dwarf Planet Haumea (Darin Ragozzine)

H
Mộng hồ điệp

* Trang Chu mộng hồ điệp, đoạn văn trong sách Trang tử- Mộng Hồ Điệp, phim truyền hình Thái Lan năm 2022

**Xem thêm**
 "Mộng uyên ương hồ điệp", bài hát của Hoàng An năm 1993
Vành đai Sao Hải Vương

thumb
Hệ thống vành đai Sao Hải Vương gồm năm vành đai chính, được tàu không gian Voyager 2 khám phá vào năm 1989. Các vành đai được đặt theo tên của các nhà thiên văn đã có những đóng góp quan trọng cho công việc nghiên cứu hành tinh: Galle, Le Verrier, Lassell, Arago, và Adams.

**Chi tiết**

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Neptune's Rings by  NASA's Solar System Exploration- Gazetteer of Planetary Nomenclature – Ring and Ring Gap Nomenclature (Neptune), USGS
Thể loại:Sao Hải Vương
Thể loại:Vành đai hành tinh
Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1989
Menelaus

Menelaus
Trong thần thoại Hy Lạp, Menelaus (tiếng Hy Lạp cổ: Μενέλαος) là vị vua của thành Sparta trong thời kỳ Mycenae, chồng của Helen và là nhân vật trung tâm trong chiến tranh thành Troia. Ông là con trai của Atreus và Aerope, người anh em của vua Agamemnon của Mycenae và là thủ lĩnh của quân đội Hy Lạp trong cuộc chiến. Là một nhân vật nổi bật trong cả hai sử thi Iliad và Odyssey, Menelaus cũng rất nổi tiếng trong các bức họa trang trí trên các bình cổ và trong các vở bi kịch của Hy Lạp.

**Xem thêm**
1647 Menelaus

**Tham khảo**
Thể loại:Thần thoại Hy Lạp
Thể loại:Người trong chiến tranh thành Troia
Thể loại:Nhân vật Iliad
Thể loại:Anh hùng thần thoại Hy Lạp
Thể loại:Vua trong thần thoại Hy Lạp
Thể loại:Nhân vật trong thần thoại Hy Lạp
Hans Jørgen Koch

Hans Jørgen Koch
Hans Jørgen Koch là Thứ trưởng Bộ Năng lượng và Khí hậu Đan Mạch và là ủy viên Ban quản trị của Cơ quan Năng lượng quốc tế.
Hans Jørgen Koch cũng là Phó chủ tịch của "Hội nghị trù bị cuối cùng liên chính phủ" (intergovernmental Final Preparatory Conference) cho Cơ quan Năng lượng Tái tạo Quốc tế (International Renewable Energy Agency, viết tắt là IRENA) được tổ chức từ ngày 23–24 tháng 10 năm 2008 ở Madrid (Tây Ban Nha), và Hội nghị thành lập (founding Conference) được tổ chức ở Bonn (Đức) ngày 26.01.2009.  Ông cũng là ứng viên chức Tổng giám đốc "Cơ quan Năng lượng tái tạo quốc tế".

**Tham khảo**
Thể loại:Năm sinh thiếu
Thể loại:Cơ quan Năng lượng quốc tế
Thể loại:Nhân vật còn sống
Thể loại:Người Đan Mạch
Thể loại:Sơ khai năng lượng
Helen (thần thoại)

Tập tin:Helen Menelaus Louvre G424.jpg|nhỏ|phải|Helen và Menelaus: Menelaus định chém vào ngực Helen nhưng bị bất ngờ bởi vẻ đẹp của Helen nên đã rơi kiếm. Eros (đang bay) và Aphrodite (bên trái) đang chứng kiến cảnh tượng. Chi tiết trên một chiếc bình đỏ Attic, c. 450–440 TCN, Bảo tàng Louvre, Paris
Trong thần thoại Hy Lạp, Helen (tiếng Hy Lạp: Ἑλένη – Helénē), còn được biết đến là Helen thành Troia, hay Helen xứ Sparta là con gái của thần Zeus và Leda, chị em của Pollux - con thần Zeus -  Castor và Clytemnestra - con vua Tyndareus. Trong thần thoại Hy Lạp, cô được xem là người phụ nữ xinh đẹp nhất thế giới với mái tóc vàng óng như ánh mặt trời, đôi má ửng đỏ, đôi môi nồng nàn màu mận chín, làn da trắng sứ tỏa ánh sáng lung linh mờ ảo và một giọng nói đầy mê hoặc. Danh tiếng của cô lớn đến nỗi không một người đàn ông trần tục hay vị thần nào mà không biết đến và muốn có được cô. Cô là vương hậu Laconia, một địa phận trong Hy Lạp, với tư cách là vợ của Menelaus. Cô đã từng Theseus - một người anh hùng nổi tiếng Hy Lạp bắt cóc. Eros đã bắn một mũi tên vào ngực cô, khiến cô yêu Paris và theo anh về thành Troy. Việc cô bị Paris bắt cóc đã dẫn đến chiến tranh thành Troy kéo dài hơn mười năm. Sau cuộc chiến, cô được Melenaus đưa về Sparta.

**Xuất xứ tên gọi**
Nguồn gốc cái tên Helen vẫn là một vấn đề gây tranh cãi giữa các sử gia. Georg Curtius đã liên hệ Helen (Ἑλένη) với Mặt trăng (Selene; Σελήνη). Còn Émile Boisacq nhận định cái tên Helen có nguồn gốc từ ἑλένη nghĩa là cái đuốc. Một số nhận định rằng từ λ trong Ἑλένη có liên hệ tới nguồn gốc của chữ Venus. Linda Lee Clader cho rằng tất cả những kiến giải trên đều không thỏa mãn.

**Điện ảnh**
 Phim 1927 The Private Life of Helen of Troy: María Corda- Phim âm nhạc 1951 Sköna Helena: Eva Dahlbeck- Phim 1956 Helen of Troy Rossana Podestà- Phim truyền hình Helen of Troy Sienna Guillory- Phim 2004 Troy: Diane Kruger

**Xem thêm**
 Menelaus- Paris- Agamemnon- Clytemnestra- Tyndareus

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Helen-  An analysis of the legend including historical evidence of worship as a goddess.
Thể loại:Thần thoại Hy Lạp
Thể loại:Công chúa trong thần thoại Hy Lạp
Thể loại:Nữ hoàng trong thần thoại Hy Lạp
Thể loại:Con của Zeus
Thể loại:Người trong chiến tranh thành Troia
Thể loại:Nhân vật trong thần thoại Hy Lạp
Thể loại:Nữ thần Hy Lạp
Rodolfo Montiel Flores

Rodolfo Montiel Flores là một nông dân tự canh tác lấy hoa màu để sống, ở làng El Mameyal, tiểu bang Guerrero, México.
Ông đã được thưởng Giải Môi trường Goldman năm 2000 cho việc tổ chức các nông dân để phản đối việc chặt phá rừng cây thấp rậm rạp ở khu vực của họ.

**Tham khảo**
Thể loại:Năm sinh thiếu
Thể loại:Nhà bảo vệ môi trường México
Thể loại:Nhân vật còn sống
HMS Despatch (D30)

HMS Despatch (D30) là một tàu tuần dương hạng nhẹ thuộc lớp Danae của Hải quân Hoàng gia Anh Quốc. Nó được đặt lườn tại xưởng đóng tàu của hãng Fairfield Shipbuilding and Engineering Company vào ngày 8 tháng 7 năm 1918, được hạ thủy vào ngày 24 tháng 9 năm 1919và được đưa ra hoạt động vào ngày 2 tháng 6 năm 1922.
Despatch có một quãng đời hoạt động trong chiến tranh khá bình lặng so với những con tàu chị em. Nó đã hoạt động tại khu vực Nam Đại Tây Dương vào giai đoạn mở đầu của Chiến tranh Thế giới thứ hai, nơi nó chiếm giữ chiếc tàu buôn Đức Düsseldorf, đồng thời ngăn chặn chiếc Troja; tuy nhiên, thủy thủ đoàn của Troja đã tự đánh đắm tàu trước khi nó có thể bị chiếm giữ. Nó từng có mặt tại Địa Trung Hải hộ tống cho các đoàn tàu vận tải vào cuối năm 1940, và đã tham gia trận chiến mũi Spartivento. Despatch được rút về lực lượng dự bị vào tháng 1 năm 1945; và sau khi chiến tranh kết thúc, nó bị bán vào ngày 5 tháng 4 năm 1946 để tháo dỡ. Nó được cho kéo đến xưởng tàu của hãng Arnott Young tại Troon thuộc Scotland vào ngày 5 tháng 5 năm 1946 để được tháo dỡ.

**Tham khảo**
 Colledge, J. J.; Warlow, Ben (1969). Ships of the Royal Navy: the complete record of all fighting ships of the Royal Navy (Rev. ed.). London: Chatham. ISBN 978-1-86176-281-8. OCLC 67375475.- Jane's Fighting Ships of World War One (1919), Jane's Publishing Company

**Liên kết ngoài**
 HMS Despatch at U-boat.net- Ships of the Danae class
Thể loại:Lớp tàu tuần dương Danae
Thể loại:Tàu tuần dương của Hải quân Hoàng gia Anh
Thể loại:Tàu tuần dương trong Thế Chiến I
Thể loại:Tàu tuần dương trong Thế Chiến II
Thể loại:Tàu được đóng tại Chatham
Thể loại:Tàu thủy năm 1919
HMS Dunedin (D93)

HMS Dunedin (D93) là một tàu tuần dương hạng nhẹ thuộc lớp Danae của Hải quân Hoàng gia Anh Quốc. Nó được đặt lườn tại xưởng đóng tàu của hãng Armstrong Whitworth ở Newcastle-on-Tyne vào ngày 5 tháng 11 năm 1917, được hạ thủy vào ngày 19 tháng 11 năm 1918 và được đưa ra hoạt động vào ngày 13 tháng 9 năm 1919. Nó là chiếc tàu chiến duy nhất của Hải quân Hoàng gia Anh mang cái tên Dunedin.
Vào năm 1931, trong thành phần một lực lượng đặc nhiệm bao gồm HMS Veronica và HMS Diomede, nó đã trợ giúp cho thị trấn Napier, New Zealand sau khi một cơn động đất mạnh đã tàn phá thị trấn này, cung cấp nhân viên y tế, thiết bị, bảo vệ và cứu hỏa.
Vào đầu Chiến tranh Thế giới thứ hai, HMS Dunedin tham gia vào việc săn đuổi các tàu chiến-tuần dương Đức Scharnhorst và Gneisenau sau vụ đánh chìm chiếc tàu buôn tuần dương vũ trang HMS Rawalpindi.
Vào đầu năm 1940, Dunedin hoạt động trong vùng biển Caribbe, nơi nó ngăn chặn chiếc tàu buôn Đức Heidelberg về phía Tây eo biển Windward. Tuy nhiên thủy thủ đoàn của chiếc Heidelberg đã tự đánh đắm con tàu trước khi Dunedin có thể chiếm giữ nó. Vài ngày sau đó, cùng với tàu khu trục Canada HMCS Assiniboine, Dunedin ngăn chặn và chiếm giữ tàu buôn Đức Hannover gần Jamaica, vốn sau này trở thành chiếc tàu sân bay hộ tống đầu tiên của Anh Quốc HMS Audacity. Từ tháng 7 đến tháng 11, nó cùng với HMS Trinidad duy trì việc phong tỏa ngoài khơi Martinique nhằm ngăn chặn ba tàu chiến Pháp, trong đó có chiếc tàu sân bay Pháp Bearn.
Vào ngày 15 tháng 6 năm 1941, HMS Dunedin chiếm giữ chiếc tàu chở dầu Đức Lothringen và thu được một số máy mật mã Enigma thuộc loại tối mật mà nó mang theo. Hải quân Hoàng gia Anh tái sử dụng chiếc Lothringen như là tàu chở dầu hạm đội Empire Salvage. Dunedin còn tiếp tục chiếm giữ được ba tàu thuộc phe Vichy Pháp: chiếc Ville de Rouen ngoài khơi Natal, tàu buôn Ville de Tamatave phía Đông bãi đá St. Paul, và cuối cùng là chiếc D'Entrecasteaux.
HMS Dunedin vẫn đang tiếp tục di chuyển tại khu vực Trung tâm Đại Tây Dương, về phía Đông bãi đá St. Paul ở phía Tây Bắc Recife thuộc Brasil, khi vào lúc 15 giờ 26 phút ngày 24 tháng 11 năm 1941, nó bị hai ngư lôi phóng từ tàu ngầm Đức U-124 đánh chìm. Chỉ có bốn sĩ quan và 63 thủy thủ sống sót trong tổng số thủy thủ đoàn của Dunedin gồm 486 người.

**Tham khảo**
 Colledge, J. J.; Warlow, Ben (1969). Ships of the Royal Navy: the complete record of all fighting ships of the Royal Navy (Rev. ed.). London: Chatham. ISBN 978-1-86176-281-8. OCLC 67375475.- Jane's Fighting Ships of World War One (1919), Jane's Publishing Company

**Liên kết ngoài**
  HMS Dunedin at U-boat.net-  Ships of the Danae class
Thể loại:Lớp tàu tuần dương Danae
Thể loại:Tàu tuần dương của Hải quân Hoàng gia Anh
Thể loại:Tàu tuần dương trong Thế Chiến I
Thể loại:Tàu tuần dương trong Thế Chiến II
Thể loại:Xác tàu đắm trong Thế Chiến II tại Đại Tây Dương
Thể loại:Sự kiện hàng hải 1941
Canh Thân (nhạc sĩ)

Canh Thân (1920 – 1970) là một nhạc sĩ tiền chiến Việt Nam. Các sáng tác của ông đa phần mang tiết tấu vui tươi, lạc quan, yêu đời như "Túi đàn", "Khúc ca mùa hè" hay lãng mạn như "Cô hàng cà phê". Ông là thành viên nhóm nhạc Đồng Vọng của nhạc sĩ Hoàng Quý. Khi ca hát, ông lấy biệt danh là Tino Thân. 

**Tiểu sử**
Ông sinh năm 1920 (năm Canh Thân theo âm dương lịch) tại Hải Phòng.. Thiếu thời, ông học ở trường Saint-Charles, gần trường tư thục Lê Lợi nơi Hoàng Quý theo học. 
Năm 1939, ông tham gia nhóm Đồng Vọng của nhạc sĩ Hoàng Quý. Ngoài ra, ông còn có biệt danh là Tino Thân khi đi hát do ông ái mộ ca sĩ người Pháp Tino Rossi. Ông theo kháng chiến chống thực dân Pháp một thời gian ở vùng chiến khu 3 (Đồng bằng sông Hồng), sau thì trở về thành.
Ông sáng tác đa dạng thể loại. Khác với nhiều nhạc sĩ đồng niên, ông thường viết các ca khúc mang tiết tấu tươi vui, nội dung lạc quan, yêu đời như "Khúc ca mùa hè", "Túi đàn", "Đi với tôi đến chốn trời xa",... Loại nhạc lãng mạn của ông có các bài "Hoa mai", "Em gái tôi" (viết tặng ca sĩ Kim Tước)... và nổi tiếng là bài "Cô hàng cà phê". Có quan điểm cho rằng hình tượng cô bán quán cà phê  lấy cảm hứng từ ca sĩ Thái Hằng, là người được yêu mến bởi nhà thơ Đinh Hùng, các nhạc sĩ Ngọc Bích, Canh Thân lẫn Phạm Duy, trong thời gian Canh Thân hay lui tới quán phở kiêm giải khát của gia đình bà ở tỉnh Hà Đông. Ông còn sáng tác loại nhạc trào phúng như bài "Vỉa hè", mượn hình tượng con chó được nuôi ăn đầy đủ hơn con người nhằm châm biếm xã hội miền Bắc Việt Nam dưới quyền thực dân coi thường nhân quyền trước năm 1954.
Năm 1954, ông di cư vào miền Nam Việt Nam. Ông là hạ sĩ quan phục vụ Quân lực Việt Nam Cộng hòa, làm việc trong ngành tâm lý chiến của Đài phát thanh Sài Gòn . Lúc này, ông sáng tác rất ít, và gia đình cũng khá nghèo túng, dẫn đến việc ông đi vào con đường nghiện ngập.
Ông qua đời vào năm 1970 tại Sài Gòn.
Nhạc sĩ Canh Thân là cậu của ca sĩ Ái Liên, còn Ái Liên là mẹ của ca sĩ Ái Vân.

**Sáng tác**
Áo đi mưa
*Anh còn cây đàn
*Bụi phong trần (lời Lê Đô)
*Buồn lặng lẽ
*Các anh về (lời Văn Khôi)
*Cái bụng tốt
*Cầu nguyện thanh bình
*Chiến đấu cho hòa bình (lời Văn Khôi)
*Chúc xuân
*Cô hàng cà phê (1947)
*Đi với tôi đến chốn trời xa
*Đi chơi Sài Gòn
*Đêm trăng
*Em gái tôi
*Gửi niềm thương
*Hoa mai
*Khi ta ra đi
*Khúc ca mùa hè
*Khúc hát nông dân
*Khúc liên hoan
*Màu hoa tím
*Mơ chiến thắng
*Nhạc lòng
*Ngày ra đi
*Phút chia tay
*Ra đi muôn phươngefn|Viết chung với Nguyễn Hiền.
*Thành Tô mến yêuefn|Thành Tô là địa danh ở Hải Phòng, hiện là một phường của quận Hải An.
*Túi đàn
*Yêu là ảo mộng (1962)
*Vĩ Dạ đò trăng
*Vỉa hè- Về miền tự do
*Vui lên đi xuân tới rồi
*Xuân nghèo

**Ghi chú**

**Tham khảo**
Thể loại:Nhạc sĩ tiền chiến
Thể loại:Nhạc sĩ Việt Nam Cộng hòa
Thể loại:Nhóm nhạc Đồng Vọng
Thể loại:Người Hải Phòng
Thể loại:Nhạc sĩ Hải Phòng
Hôn nhân giữa người và thú

Hôn nhân giữa người và thú không được chấp nhận bởi luật pháp của bất kỳ quốc gia nào.

**Thực tế**

**Kết hôn với bò**
 Gusti Ngurah Alit, một thanh niên Indonesia 18 tuổi đã bị trưởng làng buộc phải kết hôn với một cô bò cái sau khi bị bắt quả tang đang quan hệ tình dục với bò. Anh nói: "Cô ấy gọi tên tôi và quyến rũ tôi. Vì thế tôi "quan hệ" với cô ấy". Sau buổi lễ kết hôn, Ngurah được tắm rửa sạch sẽ còn cô bò cái bị dìm xuống biển trong một nghi thức "thanh tẩy".

**Kết hôn với ngựa**
 Một số vị vua người Celt xứ Ai-len (thường gọi là "vị vua linh thiêng") phải kết hôn với nữ thần của địa phương. Thông thường một Druid nữ được chọn để đại diện cho nữ thần làm vợ vua, nhưng một vị vua xứ Donegal đã cưới một cô ngựa, như thế thân của nữ thần.- Tháng Năm 1998 - The Jerry Springer Show đã có một tập phim có tiêu đề "Tôi lấy một con ngựa!". Chương trình cuối cùng không được phát sóng vào ngày dự kiến, rõ ràng là do những lo ngại về sự chấp nhận phát sóng một tập phim, trong đó một người đàn ông thừa nhận mối quan hệ tình cảm và tình dục dài hạn với ngựa của mình. Người đàn ông và con ngựa của ông sau đó tham gia vào một tài liệu của Anh về chủ đề này.

**Kết hôn với dê**
300px- Tháng hai năm 2006, người đàn ông Xu đăng tên là Charles Tombe bị bắt gặp đang làm tình với dê cái của hàng xóm (sau này được gọi với tên Rose). Anh bị buộc phải cưới Rose và bồi thường cho người hàng xóm món tiền 15000 đi na Xu đăng làm sính lễ.

**Kết hôn với rắn**

**Ở Việt Nam**
Nàng Europa và bò trắng
Ở Việt Nam, câu chuyện cổ tích "lấy vợ cóc" kể về một chàng thư sinh lấy một con cóc, sau đó con cóc này hóa thân thành một cô gái xinh đẹp, đảm đang.
Năm 2013, Lê Tuấn Anh (sinh năm 1995, trú tại xã Quảng Châu, huyện Quảng Xương, Thanh Hóa) đã bị kết án 18 năm tù giam về tội "hiếp dâm" và "giết người". Lê Tuấn Anh đã từng giao cấu với cả động vật như lợn và trâu, trộm đồ lót phụ nữ ngửi và nhai, nhiều người còn tố rằng bị y đục lỗ ở nhà tắm để nhìn trộm khi đang tắm.

**Đọc thêm**
 Phân biệt chủng loại- Nhân-thú học- Luyến thú- Tình dục với động vật
** Thần thoại về Zeus

**Tham khảo**
Thể loại:Nhân loại học
Thể loại:Quan hệ giữa người và động vật
Thể loại:Hình thức hôn nhân
Thể loại:Chăn nuôi
Thể loại:Động vật và con người
Thể loại:Luật động vật
Thể loại:Hôn nhân
Thể loại:Họ Trăn

Thể loại này chứa các bài viết về các loài trong họ Pythonidae, về thể loại chứa các loài trong họ Boidae xem :Thể loại:Boidae
Danh sách dưới đây được xếp theo tên khoa học của chúng.
P
Thể loại:Booidea
Quận Madison, Nebraska

Quận Madison là một quận thuộc tiểu bang Nebraska, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

**Địa lý**
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

**Các xa lộ chính**

**Quận giáp ranh**

**Thông tin nhân khẩu**

**Tham khảo**
Thể loại:Quận của Nebraska
Quận Hamilton, Nebraska

Quận Hamilton là một quận thuộc tiểu bang Nebraska, Hoa Kỳ.
Quận này được lập năm 1867 và đặt tên theo Alexander Hamilton.. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số 9403 người. Quận lỵ đóng ở Aurora6.

**Địa lý**
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích 1416 km2, trong đó có 8 km2 là diện tích mặt nước.

**Các xa lộ chính**

**Quận giáp ranh**
Quận Polk, Nebraska - (đông bắc)
*Quận York, Nebraska - (đông)
*Quận Clay, Nebraska - (nam)
*Quận Hall, Nebraska - (tây)
*Quận Merrick, Nebraska - (bắc)

**Thông tin nhân khẩu**
Theo điều tra dân số 2 năm 2000, quận đã có dân số 9.403 người, 3.503 hộ gia đình, và 2.676 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 17 người trên một dặm vuông (7/km ²). Có 3.850 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình 7 trên một dặm vuông (3/km ²). Cơ cấu chủng tộc của dân cư quận gồm có 98,43% người da trắng, 0,18% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,12% người Mỹ bản xứ, 0,22% ở châu Á, 0,49% từ các chủng tộc khác, và 0,56% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 1,14% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào.
Có 3.503 hộ, trong đó 37,30% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 67,40% là đôi vợ chồng sống với nhau, 5,90% có một chủ hộ nữ và không có chồng, và 23,60% là không gia đình. 21,10% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 10,10% có người sống một mình 65 tuổi hoặc lớn tuổi hơn là người. Cỡ hộ trung bình là 2,64 và cỡ gia đình trung bình là 3,07.
Trong quận tháp tuổi dân số được trải ra với 29,10% dưới độ tuổi 18, 5,90% 18-24, 26,50% 25-44, 23,20% từ 45 đến 64, và 15,30% từ 65 tuổi trở lên người. Độ tuổi trung bình là 38 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 99,40 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 96,10 nam giới.
Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đạt mức 40.277 USD, và thu nhập trung bình cho một gia đình là $ 45.659. Phái nam có thu nhập trung bình $ 29.238 so với 20.308 đô la Mỹ cho phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người là 17.590 $. Có 5,90% gia đình và 7,50% dân số sống dưới mức nghèo khổ, trong đó có 9,80% những người dưới 18 tuổi và 5,40% của những người 65 tuổi hoặc hơn.

**Tham khảo**
Thể loại:Quận của Nebraska
Quận Sioux, Nebraska

Quận Sioux là một quận thuộc tiểu bang Nebraska, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

**Địa lý**
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

**Các xa lộ chính**

**Quận giáp ranh**

**Thông tin nhân khẩu**

**Tham khảo**
Thể loại:Quận của Nebraska
Thể loại:Khu dân cư thành lập năm 1877
Quận Stanton, Nebraska

Quận Shanton là một quận thuộc tiểu bang Nebraska, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

**Địa lý**
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

**Các xa lộ chính**

**Quận giáp ranh**

**Thông tin nhân khẩu**

**Tham khảo**
Thể loại:Quận của Nebraska
Quận Thayer, Nebraska

Quận Thayer là một quận thuộc tiểu bang Nebraska, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

**Địa lý**
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

**Các xa lộ chính**

**Quận giáp ranh**

**Thông tin nhân khẩu**

**Tham khảo**
Thể loại:Quận của Nebraska
Quận Nance, Nebraska

Quận Nance là một quận thuộc tiểu bang Nebraska, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số 4038 người. Quận lỵ đóng ở Fullerton6.

**Địa lý**
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích 1160 km2, trong đó có 17km2 là diện tích mặt nước.

**Các xa lộ chính**

**Quận giáp ranh**
Quận Platte, Nebraska - (đông bắc)
*Quận Merrick, Nebraska - (nam)
*Quận Greeley, Nebraska - (tây)
*Quận Boone, Nebraska - (bắc)

**Thông tin nhân khẩu**

**Tham khảo**
Thể loại:Quận của Nebraska
Quận Harlan, Nebraska

Quận Harlan là một quận thuộc tiểu bang Nebraska, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

**Địa lý**
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

**Các xa lộ chính**

**Quận giáp ranh**

**Thông tin nhân khẩu**

**Tham khảo**
Thể loại:Quận của Nebraska
Quận Hayes, Nebraska

Quận Hayes là một quận thuộc tiểu bang Nebraska, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số 1068 người. Quận lỵ đóng ở Hayes Center6.

**Địa lý**
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích 1848 km2, trong đó có 1 km2 là diện tích mặt nước.

**Các xa lộ chính**

**Quận giáp ranh**
Quận Frontier, Nebraska - (đông)
*Quận Hitchcock, Nebraska - (nam)
*Quận Dundy, Nebraska - (tây nam)
*Quận Chase, Nebraska - (tây)
*Quận Perkins, Nebraska - (tây bắc)
*Quận Lincoln, Nebraska - (bắc)

**Thông tin nhân khẩu**

**Tham khảo**
Thể loại:Quận của Nebraska
Quận Polk, Nebraska

Quận Polk là một quận thuộc tiểu bang Nebraska, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

**Địa lý**
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

**Các xa lộ chính**

**Quận giáp ranh**

**Thông tin nhân khẩu**

**Tham khảo**
Thể loại:Quận của Nebraska
Quận Keith, Nebraska

Quận Keith là một quận thuộc tiểu bang Nebraska, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

**Địa lý**
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

**Các xa lộ chính**

**Quận giáp ranh**

**Thông tin nhân khẩu**

**Tham khảo**
Thể loại:Quận của Nebraska
Quận Jefferson, Nebraska

Quận Jefferson là một quận thuộc tiểu bang Nebraska, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

**Địa lý**
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

**Các xa lộ chính**

**Quận giáp ranh**

**Thông tin nhân khẩu**

**Tham khảo**
Thể loại:Quận của Nebraska
Quận Red Willow, Nebraska

Quận Red Willow là một quận thuộc tiểu bang Nebraska, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số 11.448 người. Quận lỵ đóng ở McCook6.

**Địa lý**
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích 1860 km2, trong đó có 4 km2 là diện tích mặt nước.

**Các xa lộ chính**

**Quận giáp ranh**
Quận Furnas, Nebraska - (đông)
*Quận Decatur, Kansas - (nam)
*Quận Rawlins, Kansas - (tây nam)
*Quận Hitchcock, Nebraska - (tây)
*Quận Frontier, Nebraska - (bắc)

**Thông tin nhân khẩu**
Theo điều tra dân số 2 năm 2000, quận đã có dân số 11.448 người, 4.710 hộ gia đình, và 3.188 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 16 người trên một dặm vuông (6/km ²). Có 5.278 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình 7 trên một dặm vuông (3/km ²). Cơ cấu chủng tộc của dân cư quận gồm có 97,55% người da trắng, 0,16% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,38% người Mỹ bản xứ, 0,17% châu Á, Thái Bình Dương 0,02%, 0,93% từ các chủng tộc khác, và 0,80% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 2,45% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào.
Có 4.710 hộ, trong đó 30,20% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 57,50% là đôi vợ chồng sống với nhau, 7,20% có một chủ hộ nữ và không có chồng, và 32,30% là các gia đình không. 28,60% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 13,50% có người sống một mình 65 tuổi hoặc lớn tuổi hơn là người. Cỡ hộ trung bình là 2,37 và cỡ gia đình trung bình là 2,92.
Trong quận tháp tuổi dân cư được trải ra với 24,90% dưới độ tuổi 18, 8,80% 18-24, 24,60% 25-44, 22,60% từ 45 đến 64, và 19,00% từ 65 tuổi trở lên người. Độ tuổi trung bình là 40 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 93,90 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 91,30 nam giới.
Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đạt 32.293 USD, và thu nhập trung bình cho một gia đình là $ 40.279. Phái nam có thu nhập trung bình $ 27.768 so với 18.768 $ cho phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người là 16.303 $. Giới 7,60% gia đình và 9,60% dân số sống dưới mức nghèo khổ, bao gồm 11,40% những người dưới 18 tuổi và 7,60% của những người 65 tuổi hoặc hơn.

**Tham khảo**
Thể loại:Quận của Nebraska