Di tích ở Ninh Bình

Tập tin:Khuôn viên Nhất Trụ tự, 2010 (2).jpg|nhỏ|phải|250px|Chùa Nhất Trụ ở Cố đô Hoa Lư
Tập tin:BaiDinh Dien TamThe.JPG|nhỏ|phải|250px|Điện Tam Thế ở Chùa Bái Đính
Tập tin:DenTran-NamDinh.JPG|nhỏ|phải|250px|Đền Trần ở Nam Định
Tập tin:chuadichlong1.jpg|nhỏ|phải|250px|Chùa Địch Lộng ở Gia Viễn
Tập tin:Đền Trần Thương.jpg|nhỏ|phải|250px|Đền Trần Thương ở Hà Nam
Tập tin:TrangAn03.jpg|nhỏ|phải|250px|Khu du lịch Tràng An ở Ninh Bình
Tập tin:Phatdiemk-77.jpg|nhỏ|phải|250px|Nhà thờ chính tòa Phát Diệm
Ninh Bình là một vùng đất cổ nằm ở vị trí cửa ngõ cực nam của tam giác châu thổ sông Hồng và miền Bắc. Nơi đây còn nhiều dấu tích liên quan trực tiếp đến các nền minh cổ ở Việt Nam như văn hóa Tràng An, văn hóa Hòa Bình, văn hóa Đa Bút, văn hóa Đông Sơn. Vùng đất có cố đô Hoa Lư này từng là kinh đô đầu tiên của nhà nước phong kiến trung ương tập quyền ở Việt Nam và cũng là nơi phát tích của bốn triều đại liên tiếp: Đinh - Lê - Lý - Trần với kỷ nguyên độc lập và phát triển rực rỡ lâu dài. Ninh Bình sở hữu những công trình kiến trúc tôn giáo lớn như: Phật giáo, Thiên chúa giáo, tín ngưỡng thờ mẫu Tam Phủ,... Địa bàn hiểm trở ở vùng núi Ninh Bình là căn cứ quân sự của các triều đại nhà Trần và Tây Sơn. Trong kháng chiến chống ngoại xâm nơi đây có phòng tuyến Tam Điệp, chiến khu Quỳnh Lưu, hành cung Vũ Lâm và là địa bàn trọng yếu của chiến dịch Hà Nam Ninh lịch sử. Những đặc điểm về lịch sử, văn hóa, tự nhiên và con người đã tạo cho vùng đất Ninh Bình một hệ thống các di tích phong phú và đa dạng góp phần phát triển ngành du lịch Ninh Bình. Quần thể danh thắng Tràng An bao gồm rất nhiều di tích với những giá trị nổi bật về thiên nhiên và văn hóa đã được UNESCO công nhận là di sản thế giới hỗn hợp.

**Tổng quan**
Tính đến năm 2025, Ninh Bình có gần 5115 di tích trong đó 283 di tích được xếp hạng quốc gia, 08 di tích cấp quốc gia đặc biệt quan trọng là các di tích thuộc Quần thể di tích Cố đô Hoa Lư; Danh thắng Tràng An-Tam Cốc-Bích Động; di tích lịch sử và thắng cảnh Núi Non Nước ; chùa Đọi Sơn, đền Trần Thương, đền Trần - chùa Phổ Minh, chùa Keo Hành Thiện và đền Xám. Đặc biệt, Quần thể danh thắng Tràng An được công nhận là di sản thiên nhiên và văn hóa thế giới - là di sản thế giới kép đầu tiên và duy nhất ở Đông Nam Á. Ninh Bình cũng là địa bàn có nhiều di tích khảo cổ học thuộc các thời kỳ văn hóa Tràng An, Hòa Bình, Bắc Sơn, Đa Bút và Đông Sơn.
*Tín ngưỡng thờ Vua: Các di tích ở Ninh Bình nổi bật với việc thờ các vị Vua mà đứng đầu là Vua Đinh Tiên Hoàng với rất nhiều đền thờ trên khắp tỉnh. Các Vua được nhiều nơi thờ là Vua Lê Đại Hành, Triệu Việt Vương, Phùng Hưng, Lý Thái Tông, Trần Thái Tông, Trần Nhân Tông, Quang Trung,...
*Tín ngưỡng thờ Thánh: anh hùng Trần Hưng Đạo và Lý Quốc Sư Nguyễn Minh Không là 2 nhân vật lịch sử được phong thánh và thờ nhiều nhất trên vùng đất Ninh Bình, ngoài ra có  các vị tổ nghề cũng được thờ ở rất nhiều nơi.
*Tín ngưỡng thờ Thần: chủ yếu là các vị thần ở Hoa Lư tứ trấn như thần Thiên Tôn, thần Cao Sơn và thần Quý Minh.
*Tín ngưỡng thờ Mẫu: Ninh Bình là trung tâm của tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam với các đền thờ tiêu biểu như Phủ Dày, phủ Quảng Cung, đền Lảnh Giang, là đền Dâu, đền Quán Cháo, phủ Đồi Ngang, đền Cô Đôi, phủ Châu Sơn... Rất nhiều chùa ở Ninh Bình có cấu trúc theo kiểu "tiền Phật hậu Mẫu".

**Danh sách di tích**

**Di sản thế giới**
Quần thể danh thắng Tràng An là một địa danh du lịch tổng hợp gồm các di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới đã được UNESCO công nhận ở Ninh Bình, Việt Nam. Nhiều di tích danh thắng nơi đây đã được Chính phủ Việt Nam xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt quan trọng như Khu du lịch sinh thái Tràng An, khu du lịch Tam Cốc - Bích Động, chùa Bái Đính, cố đô Hoa Lư... Liên kết giữa các khu du lịch này là khu rừng đặc dụng Hoa Lư trên núi đá vôi và hệ thống sông, hồ, đầm với diện tích khoảng 12.000 ha.
Quần thể danh thắng Tràng An nằm ở khu vực ranh giới giữa huyện Hoa Lư với các huyện Gia Viễn, Nho Quan, thành phố Tam Điệp và thành phố Ninh Bình. Về mặt hành chính, Tràng An nằm trên 9 xã: Trường Yên, Ninh Hải, Ninh Hòa,  Ninh Vân, Ninh Nhất, phường Tân Thành (thành phố Hoa Lư); Gia Sinh (Gia Viễn); Yên Bình, Yên Sơn (Tam Điệp) và Phúc Sơn, (Nho Quan) nhưng Tràng An không bao trùm hoàn toàn lên 1 xã nào.
Vùng lõi Tràng An có diện tích hơn 4.000 ha, là vùng bảo vệ đặc biệt của danh thắng. Vùng bảo vệ đặc biệt này nằm trọn trong quy hoạch khu du lịch Tràng An với diện tích 12.000 ha. Quần thể danh thắng Tràng An nằm gần các Quốc lộ 1, QL38B, QL12B và trong tứ giác nước được giới hạn bởi các sông: sông Hoàng Long ở phía Bắc; sông Chanh ở phía Đông; sông Hệ ở phía Nam và sông Bến Đang ở phía Tây.

**Di tích quốc gia đặc biệt**
Ninh Bình có 3 di tích được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt, bao gồm:
#Danh lam, thắng cảnh Tràng An - Tam Cốc - Bích Động: nằm trải rộng trên địa bàn nhiều xã thuộc Hoa Lư, Gia Viễn và Thành phố Ninh Bình.
#Di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật Cố đô Hoa Lư: gồm 47 di tích thuộc xã Trường Yên, huyện Hoa Lư.
#Di tích lịch sử và danh lam, thắng cảnh núi Non Nước: gồm núi Non Nước, Chùa Non Nước và đền Trương Hán Siêu
#Di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật chùa Đọi Sơn, 
#Di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuậtđền Trần Thương: 
#Di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật đền Trần - chùa Phổ Minh: 
#Di tích kiến trúc nghệ thuật chùa Keo Hành Thiện: 
#Di tích kiến trúc nghệ thuật đền Xám:

**Di tích cấp quốc gia**
Dưới đây là danh sách các di tích được xếp hạng cấp quốc gia, bao gồm cả các di tích thuộc Quần thể di sản thế giới Tràng An:
#Đình Thịnh Châu Hạ ở Xã Châu Sơn, thành phố Phủ Lý là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 12/02/1999
#Đình Triều Hội ở Xã Bồ Đề, huyện Bình Lục,  tỉnh Hà Namlà di tích Lịch sử, xếp hạng: 18/01/1988
#Đình Công Đồng ở Thôn An Thái, xã An Mỹ, huyện Bình Lục là di tích Lịch sử , xếp hạng: 02/3/1990
#Từ đường Nguyễn Khuyến ở Thôn Vị Hạ, xã Trung Lương, huyện Bình Lục là di tích Lịch sử, xếp hạng: 30/12/1991
# Đình, chùa Cổ Viễn ở Xã Hưng Công, huyện Bình Lục là di tích Lịch sử và kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 25/01/1994
#Đình Mai Động ở Xã Trung Lương, huyện Bình Lục là di tích Lịch sử và nghệ thuật, xếp hạng: 20/7/1994
#Đình Văn Phú ở Xã Mỹ Thọ, huyện Bình Lục là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 16/01/1995
#Từ đường Lương Quận Công Trần Như Lân ở Thôn Thượng Lương, xã Ngọc Lũ, huyện Bình Lục là di tích Lịch sử, xếp hạng: 16/01/1995
#Đình Yên Đổ ở Xã An Đổ, huyện Bình Lục là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 18/6/1997
#Đình Vị Hạ ở Xã Trung Lương, huyện Bình Lục, là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 20/12/1997
#Đình Mỹ Đôi ở Xã An Mỹ, huyện Bình Lục là di tích Lịch sử, xếp hạng: 24/01/1998
#Đình Đinh ở Xã Đinh Xá, huyện Bình Lục là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 12/02/1999
#Đình, chùa Đạo Truyền ở Xã Đồn Xá, huyện Bình Lục là di tích Lịch sử và nghệ thuật, xếp hạng: 02/8/1999
#Đình An Bài ở Xã Đồng Du, huyện Bình Lục là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 01/02/2000
#Đình An Dương ở Xã Mỹ Thọ, huyện Bình Lục là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 28/7/2000
#Đình Tiên Lý ở Xã Đồn Xá, huyện Bình Lục là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 18/3/2001
#Đình Bùi ở Xã Trịnh Xá, huyện Bình Lục là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 28/12/2001
#Đình Chiềng ở Xã Đinh Xá, huyện Bình Lục là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 30/12/2002
#Đình, chùa Đồng Du Trung ở Xã Đồng Du, huyện Bình Lục là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 15/12/2004
#Đình, chùa Ngọc Lũ ở Xã Ngọc Lũ, huyện Bình Lục là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 26/01/2006
#Đình Tái Kênh Thôn Tái 3, xã Đinh Xá, huyện Bình Lục là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 26/01/2006
#Đình Vị Thượng ở Xã Trung Lương, huyện Bình Lục là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 22/01/2009
#Đình Thanh Nghĩa ở Xã Đồn Xá, huyện Bình Lục là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 22/01/2009
#Đình Nam ở Xã Vũ Bản, huyện Bình Lục là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 11/5/2010
#Đình Gia ở	Nhân Mỹ, Lý Nhân là di tích iến trúc nghệ thuật.
#Đình, chùa Mạc Thượng ở	Chính Lý, Lý Nhân là kiến trúc nghệ thuật.
#Đình Cả ở Xã Vũ Bản, huyện Bình Lục là di tích Lịch sử và kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 29/3/2012
#Đình Tường Thụy ở Xã Trác Văn, huyện Duy Tiên là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 18/01/1988
#Đình Lũng Xuyên ở Xã Yên Bắc, huyện Duy Tiên là di tích Lịch sử, xếp hạng: 18/01/1988
#Chùa Bạch Liên ở Thôn Tường Thụy, xã Trác Văn, huyện Duy Tiên là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 09/4/1992
#Chùa Khánh Long ở Thôn Bút Thượng, xã Châu Giang, huyện Duy Tiên là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 18/01/1993
#Đình Khả Duy ở Xã Mộc Bắc, huyện Duy Tiên là di tích Lịch sử, xếp hạng: 24/3/1993
#Đình Đá An Mông ở Xã Tiên Phong, huyện Duy Tiên là di tích Lịch sử và kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 20/7/1994
#Đình Ngô Xá ở Xã Tiên Nội, huyện Duy Tiên là di tích Lịch sử và kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 13/02/1996
#Đình Ngọc Động ở Xã Hoàng Đông, huyện Duy Tiên là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 13/02/1996
#Đền Lảnh Giang ở Thôn Lảnh Trì, xã Mộc Nam, huyện Duy Tiên là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 05/11/1996
#Đền Yên Từ ở Xã Mộc Bắc, huyện Duy Tiên là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 01/02/2000
#Đình Lê Xá ở Xã Châu Sơn, huyện Duy Tiên là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 15/12/2004
#Đình Phương Thượng ở Xã Lê Hồ, huyện Kim Bảng là di tích Lịch sử và kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 02/12/1992
#Đình Thượng ở Thôn Thanh Nộn, xã Thanh Sơn, huyện Kim Bảng là di tích Lịch sử và kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 18/01/1993
#Đền Trúc và Ngũ động Thi Sơn ở Thôn Quyển Sơn, xã Thi Sơn, huyện Kim Bảng là di tích Lịch sử và thắng cảnh, xếp hạng: 25/01/1994
#Chùa Bà Đanh và núi Ngọc ở: Thôn Đanh Xá, xã Ngọc Sơn, huyện Kim Bảng là di tích Lịch sử và thắng cảnh, xếp hạng: 20/7/1994
#Đền Ba Dân ở Thôn Thụy Sơn, xã Tân Sơn, huyện Kim Bảng là di tích Lịch sử, xếp hạng: 13/02/1996
#Chùa Quế Lâm ở Thị trấn Quế, huyện Kim Bảng là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 13/02/1996
#Đình Phương Lâm ở Xã Đồng Hóa, huyện Kim Bảng là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 24/01/1998
#Đình Nhật Tân ở Thôn Lưu Xá, xã Nhật Tân, huyện Kim Bảng là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 24/4/2001
#Đình Lạc Nhuế ở Xã Đồng Hóa, huyện Kim Bảng là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 26/01/2001
#Đình Văn Xá ở Xã Đức Lý, huyện Lý Nhân là di tích Kiến trúc, xếp hạng: 28/4/1962
#Đền Bà Vũ ở Thôn Vũ Điện, xã Chân Lý, huyện Lý Nhân là di tích Lịch sử, xếp hạng: 24/3/1993
#Đình Vĩnh Trụ ở Thị trấn Vĩnh Trụ, huyện Lý Nhân là di tích Lịch sử và nghệ thuật, xếp hạng: 24/3/1993
#Khu di tích đình Đồng Lư (Thượng, Trung, Hạ) ở: Xã Chân Lý, huyện Lý Nhân là di tích Lịch sử và kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 11/9/1993
#Đình Thọ Chương ở Xã Đạo Lý, huyện Lý Nhân là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 09/12/1994
#Đình, chùa Cao Đà ở Xã Nhân Mỹ, huyện Lý Nhân là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 05/11/1996
#Đình, chùa Tế Xuyên ở Xã Đức Lý, huyện Lý Nhân là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 05/11/1996
#Đình Vạn Thọ ở Xã Nhân Bình, huyện Lý Nhân là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 12/02/1999
#Đình Mạc Hạ ở Xã Công Lý, huyện Lý Nhân là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 13/3/2001
#Đình Ngò ở Xã Đức Lý, huyện Lý Nhân là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 28/12/2001
#Đình Trác Nội ở Xã Nhân Đạo, huyện Lý Nhân là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 15/12/2004
#Đình Đức Bản Ngoại ở Xã Nhân Nghĩa, huyện Lý Nhân là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 22/01/2009
#Đình Chương Lương ở Thôn Chương, xã Bắc Lý, huyện Lý Nhân là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 22/01/2009
#Đình, chùa Mạc Thượng ở Xã Chính Lý, huyện Lý Nhân là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 26/01/2011
#Đình Gia ở Thôn Tân Hưng, xã Nhân Mỹ, huyện Lý Nhân là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 26/01/2011
#Di tích lịch sử Địa điểm lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm công trường đắp đập Cát Tường năm 1958, xã An Mỹ, huyện Bình Lục.
#Di tích kiến trúc nghệ thuật Đình Đọi Tam, xã Đọi Sơn, huyện Duy Tiên
#Di tích kiến trúc nghệ thuật Đình Nam Xá Thượng, xã Nhân Nghĩa, huyện Lý Nhân
#Di tích kiến trúc nghệ thuật Đình, Văn Từ Cát Lại, xã Bình Nghĩa, huyện Bình Lục
#Di tích kiến trúc nghệ thuật Đình Hạ, xã Đức Lý, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam (Quyết định số 40/QĐ-BVHTTDL ngày 7/1/2020)
#Di tích kiến trúc nghệ thuật Đình Mã Não, xã Ngọc Sơn, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam (Quyết định số 41/QĐ-BVHTTDL ngày 7/1/2020.
#Di tích kiến trúc nghệ thuật đình Phù Thụy, xã Thi Sơn, huyện Kim Bảng.
#Đình, đền, chùa Nội Rối ở: Thôn Nội Rối, xã Bắc Lý, huyện Lý Nhân là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 29/3/2012
#Kẽm Trống ở: Xã Thanh Hải, huyện Thanh Liêm là di tích Thắng cảnh, xếp hạng: 28/4/1962
#Đình, chùa Châu ở: Thôn Châu, Thị trấn Kiện Khê, huyện Thanh Liêm là di tích Lịch sử và Thắng cảnh, xếp hạng: 05/02/1994
#Đình Đống Cầu ở Xã Liêm Túc, huyện Thanh Liêm là di tích Lịch sử và nghệ thuật, xếp hạng: 05/9/1994
#Đình An Xá ở Xã Thanh Tuyền, huyện Thanh Liêm là di tích Lịch sử và kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 28/6/1996
#Đình An Hòa ở Xã Thanh Hà, huyện Thanh Liêm là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 07/5/1997
#Đình Chảy ở Xã Liêm Thuận, huyện Thanh Liêm là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 24/01/1998
#Đền Lăng ở Thôn Cõi, xã Liêm Cần, huyện Thanh Liêm là di tích Lịch sử, xếp hạng: 26/01/1999
#Đình, đền Hòa Ngãi ở Xã Thanh Hà, huyện Thanh Liêm là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 21/8/2000
#Đình Cẩm Du ở Xã Thanh Lưu, huyện Thanh Liêm là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 20/4/2001
#Đình Nguyễn Trung ở Xã Liêm Phong, huyện Thanh Liêm là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 27/12/2001
#Đình Ô Cách ở Xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm là di tích Kiến trúc nghệ thuật, xếp hạng: 15/12/2004
#Đình Đông Trụ, xã Tiến Thắng, huyện Lý Nhân.
#Quần thể Danh lam thắng cảnh Tam Chúc, thị trấn Ba Sao, huyện Kim Bảng.
#Căn cứ địa Lạt Sơn (gồm: Đền thờ nữ tướng Lê Chân; Núi Giát Dâu; Đồi Bụt), xã Thanh Sơn, huyện Kim Bảng.
#Di tích lịch sử Mộ và Khu lưu niệm Nam Cao, xã Hòa Hậu, huyện Lý Nhân.
#Danh lam thắng cảnh Bát Cảnh Sơn, xã Tượng Lĩnh, huyện Kim Bảng.
#Đình Hưng Công xã Hưng Công, huyện Bình Lục.
#Đình Quan Phố, xã Chuyên Ngoại, Duy Tiên.
#Cửa hàng ăn uống dưới hầm ở	Bà Triệu, Nam Định
#Khu chỉ huy Sở nhà máy dệt Nam Định	ở Cửa Bắc, Nam Định
#Chùa Đệ Tứ ở Lộc Hạ, Nam Định
#Cột Cờ th`ành Nam ở Lộc Hạ, Nam Định				
#Cửa hàng cắt tóc dưới hầm ở	Nguyễn Du, Nam Định
#Nhà số 7 phố Bến Ngự ở 	Nguyễn Du, Nam Định
#Hầm chỉ huy Thành ủy Nam Định thời kỳ chống Mỹ ở Nguyễn Du, Nam Định
#Khu di tích phố Hàng Thao - nơi ghi lại tội ác của giặc Mỹ ở Nguyễn Du, Nam Định
#Đền, chùa Diêm Điền ở	Đông Tiến, Nam Định		
#Khu di tích Lịch sử - văn hoá  Hoành Nha	ở Giao Tiến, Giao Thủy
#Đền, chùa Hà Cát	ở Hồng Thuận, Giao Thủy
#Chùa Cồn ở thị trấn Cồn	
#Đền An Trạch ở Hải An, Hải Hậu	
#Cầu Ngói, chợ Lương	ở Hải Anh, Hải Hậu
#Đền Tứ tổ và chùa Lương	ở Hải Anh, Hải Hậu
#Từ đường Tứ  tổ  khai sáng Quần Anh	ở Hải Anh, Hải Hậu			
#Đền, chùa Xã Hạ ở Hải Bắc, Hải Hậu			
#Chùa Phúc Hải ở Hải Minh, Hải Hậu
#Chùa Hà Lạn ở	Hải Minh, Hải Hậu
#Đền Bảo Ninh ở	Hải Phương, Hải Hậu			
#Chùa Phúc Sơn	ở Hải Trung, Hải Hậu
#Từ đường Tứ tổ khai sáng Quần Anh ở Hải Trung, Hải Hậu
#Đền Bảo Lộc ở	Mỹ Lộc
#Đền Lựu Phố thờ Trần Thủ Độ ở Mỹ Lộc
#Đền Cây Quế ở	Mỹ Tân, Mỹ Lộc
#Miễu và đình Cao Đài	Mỹ Tân, Mỹ Lộc			
#Đình Bườn, miếu Trúc và mộ các nhân vật lịch sử liên quan ở Mỹ Thắng, Mỹ Lộc			
#Đình Sùng Văn ở	Mỹ Thuận, Mỹ Lộc
#Đình Cả ở Mỹ Trung, Mỹ Lộc
#Chùa Bi (Đại Bi tự) ở  Nam Giang, Nam Trực
#Đền Am	ở Nam Giang, Nam Trực
#Đền Giáp Ba	ở Nam Giang, Nam Trực
#Đình làng Vân Chàng	ở Nam Giang, Nam Trực
#Cầu Ngói và phủ thờ bà chúa Nguyễn Thị Ngọc Xuân ở	Bình Minh, Nam Trực		
#Đền Giao Cù	ở Bình Minh, Nam Trực										
#Đền Gin	ở Nam Dương, Nam Trực			
#Đền, chùa Thọ Tung	ở Nam Hùng, Nam Trực			
#Đền Thượng Lao và Xối Thượng	Nam Thanh, Nam Trực			
#Đền thờ Trạng nguyên Nguyễn Hiền	Nam Thắng, Nam Trực			
#Đền Đồng Quỹ	ở Nam Tiến, Nam Trực
#Đền An Lá	ở Nghĩa An, Nam Trực	
#Đền  Tây   và   chùa Vân Đồn 	Nghĩa An, Nam Trực
#Đền Đá	ở Tân Thịnh, Nam Trực
#Đền, chùa Hà Dương	ở Hoàng Nam, Nghĩa Hưng
#Đền, chùa Hưng Thịnh	Hoàng Nam, Nghĩa Hưng
#Đền thờ Phạm Văn Nghị và những người có công khai hoang lấn biển ở	Nghĩa Lâm, Nghĩa Hưng			
#Đền Bình Hải ở	Nghĩa Lâm, Nghĩa Hưng
#Đền thờ Doãn Khuê	ở Nghĩa Lâm, Nghĩa Hưng
#Đền, chùa Hạ Kỳ	ở  Nghĩa Thịnh, Nghĩa Hưng	
#Đình Hưng Lộc	ở Nghĩa Thịnh, Nghĩa Hưng	
#Chùa Cổ Lễ ở	Cổ Lễ, Nam Trực	
#Mộ và đền thờ Trạng nguyên Đào Sư Tích	ở Cổ Lễ, Nam Trực
#Đền Tuân Lục	ở Liêm Hải, Nam Trực
#Chùa Cổ Chất ở 	Phương Định, Nam Trực
#Chùa Cự Trữ  ở	Phương Định, Nam Trực
#Địa điểm 3 đồn binh thời Trần gồm: Đền Xối Đông Thượng, Trung, Hạ	ở Trung Đông, Trực Ninh
#Chùa Ninh Cường ở Trực Cường, Trực Ninh
#Đền Võng Cổ	ở Đại An, Vụ Bản
#Đền làng Thi Liệu	ở Đại Thắng, Vụ Bản
#Đền Miễn Hoàn	ở Đại Thắng, Vụ Bản
#Đền Vụ Nữ	ở Hợp Hưng, huyện Vụ Bản
#Khu Di tích kiến trúc nghệ thuật Phủ Giầy ở Kim Thái, Vụ Bản
#Đền thờ Lương Thế Vinh	ở Liên Bảo, Vụ Bản
#Đền Giáp Nhất	Thôn Giáp Nhất
#Đền Đông	ở Thành Lợi, Vụ Bản
#Đền, chùa Vĩnh Lại	Thành Lợi, Vụ Bản			
#Đền thờ Đức thánh Tổ	ở Lâm, Ý Yên
#Phủ Quảng Cung	ở Yên Đồng, Ý Yên
#Đình, chùa Đô Quan	ở Yên Khang, Ý Yên
#Quần thể di tích: Đình, chùa Ngô Xá, chùa Nề và phế tích tháp Chương Sơn ở	Yên Lợi, Ý Yên
#Đình Ruối	ở  Yên Nghĩa, Ý Yên
#Đình, đền, chùa Phạm Xá ở	Yên Nhân, Ý Yên			
#Đền Ninh Xá	ở Yên Ninh, Ý Yên			
#Chùa Phúc Chỉ 	ở Yên Thắng, Ý Yên			
#Đình Cát Đằng	ở Yên Tiến, Ý Yên			
#Đình Thượng Đồng	ở Yên Tiến, Ý Yên			
#Đền Ngọc Chấn 	ở Yên Trị, Ý Yên			
#Đền Tướng Loát	ở Yên Trị, Ý Yên
#Đền Vua Đinh Tiên Hoàng  ở	Trường Yên - Hoa Lư.	Đền Vua Đinh là một di tích quan trọng thuộc vùng bảo vệ đặc biệt của quần thể di sản cố đô Hoa Lư. Vị trí của đền thuộc trung tâm thành Đông của kinh đô Hoa Lư xưa. 
#Đền Vua Lê Đại Hành	ở	Trường Yên - Hoa Lư.	Đền Vua Lê là một di tích quan trọng thuộc vùng bảo vệ đặc biệt của quần thể di sản cố đô Hoa Lư. Vị trí của đền thuộc trung tâm thành Đông của kinh đô Hoa Lư xưa. 
#Đền Thái Vi	ở	Ninh Hải - Hoa Lư.	Thờ các vua đầu nhà Trần: Thái Tông, Thánh Tông, Nhân Tông, Anh Tông, Trần Hưng Đạo, Trần Quang Khải và hoàng hậu Thuận Thiên đã lập ra hành cung Vũ Lâm
#Đền Suối Tiên		ở	Ninh Hải - Hoa Lư.	Thờ thần Quý Minh - vị thổ thần từ thời Hùng Vương được Đinh Tiên Hoàng đế phong trấn Nam Hoa Lư tứ trấn
#Đền Trần		ở	Trường Yên - Hoa Lư.	Do Vua Đinh Tiên Hoàng cho lập để thờ thần Quý Minh, Vua Trần Thái Tông sau này đã xây dựng lại đền đá như kiến trúc hiện nay nên gọi là đền Trần.
#Đền Trình		ở	Trường Yên - Hoa Lư.	Thờ 2 vị tướng nhà Đinh có công bảo vệ ấu chúa Đinh Toàn và tận trung với nhà Đinh, chống đối việc lên ngôi của Lê Hoàn.
#Đền Tứ Trụ		ở	Trường Yên - Hoa Lư.	Thờ Tứ trụ triều Đình nhà Đinh: Tể tướng Nguyễn Bặc; Ngoại giáp Đinh Điền; Thượng thư Trịnh Tú; Thái sư Lưu Cơ.
#Đền thờ Công chúa Phất Kim	ở	 Trường Yên - Hoa Lư.	Nằm ở làng cổ Yên Thành, thờ Công chúa Phất Kim con gái Vua Đinh Tiên Hoàng, người được Vua Đinh gả cho sứ quân Ngô Nhật Khánh.
#Động Thiên Hà	ở	Phúc Sơn - Nho Quan. 	Động Thiên Hà là hang động đẹp, gồm cả động khô và động ướt với đa dạng hệ thống nhũ đá vẫn được kiến tạo. Động chứa nhiều dấu vết để lại của cư dân Việt cổ.
#Động Tiên Cá	ở	Ninh Hải - Hoa Lư.	Động xuyên thủy dài hơn 1500m có hệ thống nhũ đá muôn hình vạn trạng. Du khách được đi trên một hành lang bằng bè tre để xuyên vào trong lòng động.
#Động Vái Giời	ở	Ninh Hải - Hoa Lư.	Động Vái Giời rộng khoảng 5000m2, cửa động nằm ở độ cao 439 bậc đá với 3 tầng "Trần gian, Địa ngục và Thiên đường" với nhiều măng nhũ đá lung linh huyền ảo.
#Động, chùa Bích Động	ở	Ninh Hải - Hoa Lư.	Xuyên thủy động nằm trong lòng núi Bích Động, nơi có ngôi chùa cổ được xây dựng từ thời Hậu Lê. Danh thắng được mệnh danh là "Nam thiên đệ nhị động"
#Động Am Tiên	ở	Trường Yên - Hoa Lư.	Là pháp trường xử án thời Đinh, nơi gắn bó và tôn thờ các danh nhân: Trương Ma Ni, Thái hậu Dương Vân Nga và Quốc sư Nguyễn Minh Không.
#Đình Yên Trạch 		ở	Trường Yên - Hoa Lư.	TổngTrường Yên xưa gồm 7 làng cổ: Yên Thượng, Yên Thành, Yên Trung, Yên Hạ, Yên Trạch, Chi Phong và Lạc Hối. Ngôi đình trong làng cổ Yên Trạch thờ Đinh Tiên Hoàng.
#Hang Bói		ở	Trường Yên - Hoa Lư.	Di chỉ khảo cổ học chứa đựng dấu ấn người tiền sử sinh sống tại Tràng An cách ngày nay từ 5.000 đến 30.000 năm.
#Hang Mòi		ở	Ninh Hải - Hoa Lư.	Di chỉ khảo cổ học thể hiện cư dân Tràng An sống ở 2 trạng thái môi trường khác nhau: lục địa và biển; mức sớm từ 7.000 đến 10.000 năm, muộn từ 3.500 đến 6.000 năm.
#Hang Trống		ở	Ninh Hải - Hoa Lư.	Di chỉ khảo cổ học hang Trống là hang động có nhiều di vật, dấu tích của người tiền sử từ 3.000-30.000 năm trước thuộc nền văn hóa Tràng An
#Hang Bụt		ở	Ninh Hải - Hoa Lư.	Hang Bụt là một hang đá tự nhiên dài 500m, xuyên thủy qua núi Tướng. Nơi rộng nhất tới 70m, trần hang cao khoảng 30m, hang có hệ thống nhũ đá lung linh kỳ ảo.
#Hành cung Vũ Lâm	ở	Ninh Nhất - Hoa Lư.	Là căn cứ quân sự do Các vua đầu nhà Trần lập để củng cố lực lượng trong kháng chiến Nguyên Mông. Đây còn là nơi các vua Trần xuất gia tu hành, mở mang Phật giáo.
#Phủ Khống		ở	Trường Yên - Hoa Lư.	Thờ 7 vị quan trung thần với triều Đinh và Vị quan trấn ải nơi đây đã lập đền thờ và trồng cây thị đặc biệt ở bên cạnh phủ.
#Vườn chim Thung Nham	ở	Ninh Hải - Hoa Lư.	Vườn chim trải rộng trên diện tích hơn 300ha, là nơi cư trú của khoảng 40.000 con, khoảng 5.000 tổ chim các loại, thuộc 46 loài chim, nhiều loài trong sách Đỏ VN.
#Chùa Duyên Ninh	ở	Trường Yên - Hoa Lư.	Chùa Duyên Ninh được xem là một trong những ngôi chùa cầu duyên nổi tiếng nhất ở Việt Nam. Chùa được xây dựng từ thế kỷ X dưới thời vua Đinh Tiên Hoàng.
#Chùa Bà Ngô	ở	Trường Yên - Hoa Lư.	 Chùa Bà Ngô là một di tích thuộc quần thể di tích quốc gia đặc biệt cố đô Hoa Lư, chùa được xây từ thời nhà Đinh, gắn với vị hoàng hậu là bà Ngô phu nhân.
#Chùa Nhất Trụ	ở	Trường Yên - Hoa Lư.	Chùa cổ thời Tiền Lê, nơi có bảo vật quốc gia cột kinh bằng đá với nhiều dấu tích minh chứng cho sự phát triển rực rỡ của Phật giáo Hoa Lư thế kỷ X.
#Chùa Kim Ngân	ở	Trường Yên - Hoa Lư.	Ngôi chùa cổ từ thời Đinh, thuộc làng Chi Phong - thành Tây kinh đô Hoa Lư là nơi sinh ra Vua Lý Thái Tông đồng thời là ngôi chùa cầu duyên nổi tiếng ở Việt Nam.
#Hang Muối		ở	Trường Yên - Hoa Lư.	Hang Muối nằm ở gần sông Sào Khê thuộc phạm vi thành Đông kinh đô Hoa Lư, tương truyền là nơi cất giữ muối, lương thực. 
#Hang Quàn 		ở	Trường Yên - Hoa Lư.	Hang Quàn nằm trong ngọn núi là tường thành Đông của kinh đô Hoa Lư, tương truyền là nơi các quan sử dụng kỹ thuật ướp xác để bảo vệ thi thể Vua Đinh.
#Núi Chùa Am 		ở	Trường Yên - Hoa Lư.	Núi có 2 ngôi chùa thời Đinh. Chùa Am thuộc thôn Yên Trung, nằm ở phía tây bắc núi; chùa Đìa thuộc thôn Yên Thành, nằm ở phía đông nam núi Đìa, xã Trường Yên.
#Tam Cốc	ở	Ninh Hải - Hoa Lư.	Danh thắng Tam Cốc gồm cảnh quan thiên nhiên 2 bên sông Ngô Đồng đâm xuyên qua núi tạo ra 3 hang động xuyên thủy.
#Phủ Đông Vương 		ở	Trường Yên - Hoa Lư.	Phủ Đông Vương nằm biệt lập. Thờ Hoàng tử Đông Thành Vương Lê Ngân Tích, con thứ hai của Vua Lê Đại Hành.
#Phủ Vườn Thiên	ở	Trường Yên - Hoa Lư.	Phủ Vườn Thiên nằm ở làng cổ Yên Thành. Thờ Thái tử Kình Thiên Vương Lê Long Thâu là thái tử, con cả Vua Lê Đại Hành nên còn gọi là phủ Kình Thiên.
#Bia Cửa Đông 		ở	Trường Yên - Hoa Lư.	Bia Cửa Đông (bia hang Thầy Bói) được tạc dưới chân núi Đầm, gọi cửa thành này là Đông Môn, là nơi bá quan văn võ triều Đinh Lê qua lại mỗi khi vào triều bệ kiến.
#Lăng vua Đinh, lăng vua Lê 		ở	Trường Yên - Hoa Lư.	Lăng Vua Đinh Tiên Hoàng nằm trên núi Mã Yên còn lăng Vua Lê Đại Hành nằm ở dưới chân núi Mã Yên; thuộc phạm vi thành Đông kinh đô Hoa Lư. 
#Núi chùa Bái Đính	ở	Gia Sinh - Gia Viễn.	Nơi có khu chùa cổ với hang động, đền thờ thần Cao Sơn có từ thời Đinh và Khu chùa mới với nhiều kỷ lục Việt Nam và châu Á được xác lập.
#Núi Non Nước	ở	Vân Giang - Hoa Lư.	Núi nổi tiếng với hơn 100 bài thơ khắc lên đá. Trên núi có lầu đón gió và Tượng đài anh hùng Lương Văn Tụy. Chân núi là chùa Non Nước và đền Trương Hán Siêu.
#Núi Cánh Diều	ở	Vân Giang - Hoa Lư.	Ngọn núi có hình cô gái tóc xõa mình trần nằm giữa thanh thiên trời đất. Bên núi có chùa Cánh Diều và đền thờ thần Thiên Tôn trấn đông Hoa Lư tứ trấn
#Chùa A Nậu		ở	Ninh Khánh - Hoa Lư.	Một trong những ngôi chùa cổ thời Trần do Trần Thái Tông xây dựng khi về Ninh Bình lập hành cung Vũ Lâm trong kháng chiến Nguyên Mông
#Chùa Đẩu Long	ở	Tân Thành - Hoa Lư.	Chùa Đẩu Long là ngôi chùa cổ, có lịch sử hình thành từ thời Đinh - Lê thế kỷ X. Chùa là di tích lịch sử văn hóa quốc gia, thờ 9 vị thần của các làng xung quanh. 
#Động Thiên Tôn	ở	Ninh Mỹ - Hoa Lư.	Động chùa Thiên Tôn là di tích thờ thần Thiên Tôn, là vị thiên thần trấn ngự ở cửa ngõ phía đông vào thành Đông của khu di tích cố đô Hoa Lư.
#Chùa Trung Trữ 		ở	Ninh Giang - Hoa Lư.	Chùa Trung Trữ là di tích cấp quốc gia từ năm 1990. Chùa cùng khu vực với đình Trung Trữ thờ các vị vua và hoàng hậu triều đại nhà Đinh và Tiền Lê.
#Đền Cả La Mai 		ở	Ninh Giang - Hoa Lư.	 Đền Cả La Mai được xếp hạng di tích lịch sử quốc gia năm 1994; làng La Mai ở ven sông Đáy, thờ Thánh Quý Minh - vị thần trấn Nam Hoa Lư tứ trấn
#Chùa Phong Phú 		ở	Ninh Giang - Hoa Lư.	Chùa Phong Phú có từ thời Đinh Tiên Hoàng (thế kỷ X), thờ thần Trấn Vũ Thiên Tôn. Người xưa đa khéo lợi dụng hang động trong ruột núi để làm chùa.
#Đền Đông Hội 		ở	Ninh An - Hoa Lư.	Đền Đông Hội là một trong các di tích có sớm nhất Ninh Bình, từ thời Hai Bà Trưng gọi là Chùa Thanh Xuân. Đền thờ ba anh em, là Đống Bụt, Diệu Vũ và Ngọc nữ Trần Hoa. 
#Nhà thờ họ Đào 		ở	Ninh An - Hoa Lư.	Nhà thờ họ Đào ở Hoa Lư là nhà thờ họ duy nhất tại tỉnh Ninh Bình được công nhận là di tích cấp quốc gia. Nhà thờ nằm trên một khu đất cao, rộng quay hướng chính đông.
#Đền Kê Thượng, Kê Hạ, Miếu Sơn 		ở	Ninh Vân - Hoa Lư.	Đền Kê Thượng thờ vọng Hùng Vương và Tản Viên. Đền Kê Hạ thờ Nguyệt Nga Công Chúa. Đền Miễu Sơn thờ Tản Viên, Cao Sơn, Quý Minh.
#Chùa và động Bàn Long 		ở	Ninh Nhất - Hoa Lư.	 Chùa Bàn Long là chùa thiên tạo và nhân tạo, lấy động núi và con người làm chùa. Khi chúa Trịnh Sâm đã đến thăm, tay đề ba chữ lớn: “Bàn Long Tự” trên vách cửa động.
#Chùa và động Hoa Sơn 		ở	Ninh Hoà - Hoa Lư.	Tương truyền rằng động Hoa Sơn là nơi nuôi Ấu chúa thời vua Đinh. Trước đây động có tên là chùa Bà Đẻ, sau này khi vua Tự Đức đến thăm đổi tên động thành Hoa Sơn.
#Đình Ngô Khê Hạ 		ở	Ninh Hoà - Hoa Lư.	 Đình Ngô Khê Hạ là một ngôi đình kiến trúc cổ, trong đình có tượng Định Quốc công Nguyễn Bặc và hơn 10 đạo sắc phong của các triều đại là những di vật lịch sử quý báu. 
#Đền Thánh Nguyễn	ở	Tiến Thắng - Gia Viễn. 	Là di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia có giá trị đặc biệt ở Ninh Bình. Đền thờ thánh Nguyễn Minh Không trên quê hương ông.
#Chùa và động Địch Lộng	ở	Gia Thanh - Gia Viễn.	Động Địch Lộng được mệnh danh là "Nam thiên đệ tam động". Động gồm quần thể hang động, núi, kiến trúc đình, chùa thờ Phật và quốc sư Nguyễn Minh Không.
#Đền thờ Đinh Bộ Lĩnh	ở	Gia Phương - Gia Viễn	.	Đền Văn Bòng là di tích thờ Vua Đinh Tiên Hoàng trên quê hương của ông. Đền cùng với khu di tích lăng Phát tích trên núi Kỳ Lân trở thành điểm du lịch về nguồn.
#Động Hoa Lư	ở	Gia Hưng - Gia Viễn.	Động Hoa Lư là căn cứ ban đầu của Đinh Bộ Lĩnh trong quá trình gây dựng, chiêu binh để dẹp loạn 12 sứ quân. Động nằm trong quần thể đầm Cút, đầm Vân Long.
#Đình Trùng Hạ 		ở	Gia Tân - Gia Viễn.	Đình Trùng Hạ là di tích kiến trúc nghệ thuật thờ 5 vị: Đông Hải đại vương, Sóc Giang đại vương, Trang Hiền đại vương, Hưng Đạo đại vương và Quốc Mẫu. 
#Đình Trùng Thượng 		ở	Gia Tân - Gia Viễn.	Đình Trùng Thượng là di tích kiến trúc nghệ thuật độc đáo. Đình thờ Tô Hiến Thành, Trần Quốc Tảng và Đông Hải Đại Vương.
#Đình Vân Thị 		ở	Gia Tân - Gia Viễn.	Đình làng Vân Thị thờ Thái sư phụ chính Tô Hiến Thành được xây dựng năm 1699 - năm chính tòa thứ 20. Đến nay đã hơn 300 năm tuổi.
#Chùa Lỗi Sơn 		ở	Gia Phong - Gia Viễn.	Chùa Lỗi Sơn nằm trong chiến khu Quỳnh Lưu, chùa thờ Phật, còn thờ thêm Hai Bà Trưng và ba bài vị thờ 3 dũng tướng thời vua Hùng là Cao Sơn, Quý Minh và Tản Viên.
#Chùa Lạc Khoái 		ở	Gia Lạc - Gia Viễn.	Chùa Hạ xây dựng năm 1859, trước chùa Thượng 10 năm. Chùa Hạ thờ Phật và Tam vị Thánh Mẫu; chùa Thượng thờ Phật và Quan Âm Thị Kính.
#Nhà thờ và mộ Nguyễn Bặc 		ở	Gia Phương - Gia Viễn. Di tích lịch sử Quốc gia Nhà thờ họ Nguyễn Việt Nam. Nơi thờ thái thủy tổ Nguyễn Bặc, được xem là thủy tổ của họ Nguyễn chính tông ở Việt Nam.
#Nhà thờ Đinh Huy Đạo 		ở	Gia Phong - Gia Viễn.	Nhà thờ Đinh Huy Đạo, một danh tướng thời Tây Sơn đối với cuộc chiến chống quân Thanh. Ông còn để lại cho đời nhiều bài văn, tác phẩm văn học có giá trị.
#Khu vực núi Kiếm Lĩnh 		ở	Tiến Thắng - Gia Viễn. 	Núi Cắm Gươm liên quan đến truyền thuyết chú của Đinh Bộ Lĩnh là Đinh Thúc Dự cắm kiếm xuống đất để lậy khi thấy Rồng vàng đưa cháu mình qua sông Hoàng Long.
#Chiến khu Quỳnh Lưu	ở	Nho Quan và Gia Viễn.	Chiến khu Quỳnh Lưu trải rộng trên 7 xã, là căn cứ cách mạng thời ký kháng chiến chống Pháp và Nhật đồng thời được xem là quê hương cách mạng của Ninh Bình.
#Dốc Giang 		ở	Phú Long - Nho Quan. 	Dốc Giang là di tích cách mạng nằm trên đường Quốc lộ 45 từ Rịa đi Sòng Cạn. Chiến thắng Dốc Giang năm 1953 đã tiêu diệt và bắt sống gần 200 tên Pháp.
#Thung Lóng 		ở	Phú Long - Nho Quan. 	Tháng 6/1945 Thung Lóng được Xứ ủy Bắc Kỳ chọn làm điểm tổ chức nhiều cuộc họp bàn quan trọng và mở lớp huấn luyện cho các cán bộ và nhân dân địa phương.
#Khu Trũng, Đồng Báng 		ở	Phúc Sơn - Nho Quan. 	Khu Trũng, Đồng Báng thuộc xã Sơn Lai, là điểm di tích cách mạng thuộc khu căn cứ cách mạng Quỳnh Lưu, tỉnh Ninh Bình.
#Đền Sầy 		ở	Thanh Sơn - Nho Quan.	Đền Sầy thờ Ngọc Quang Công Chúa tên húy là Vương Thị Tiên, một trong những nữ tướng thời Hai Bà Trưng.
#Đình Mỹ Hạ 		ở	Gia Thủy - Nho Quan.	Đình Mỹ Hạ là di tích lịch sử văn hóa trên quê hương của Thái hậu Dương Vân Nga và quê ngoại Vua Đinh Tiên Hoàng. Đình thờ Vua Đinh và Thái hậu Dương Vân Nga.
#Đình Ác 		ở	Thanh Sơn - Nho Quan.	Đình làng Ác thờ Thủy Tinh Công chúa. Đình được xây dựng từ thời vua Trần. Lúc đầu đình được gọi là Hồng Kiều, sau gọi là đền Cầu Vồng, nay gọi là đình Làng Ác.
#Phòng tuyến Tam Điệp	ở	Đông Sơn và Nam Sơn.	Là Phòng tuyến kháng chiến thời Tây Sơn, nơi Vua Quang Trung tập hợp quân trước khi tiến ra Thăng Long làm lên chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa.
#Đền Năn 		ở	Yên Thắng - Yên Mô.	Ngôi đền cổ này thờ 5 vị thần thời Hùng Vương thứ 6 trấn thủ vùng Nam Lĩnh là: Chàng Hoàng, Quý Nương, Chàng Cả, Chàng Hai, Chàng Ba. 
#Đền Bình Hải 		ở	Yên Nhân - Yên Mô.	Thờ Linh Công - Vị tướng thời Hùng Vương được phong Đại Hải Long Hầu hiển hách Đại Vương Thượng Đẳng Thần. 
#Nhà thờ Vũ Phạm Khải, đền họ Vũ 		ở	Yên Mạc - Yên Mô.	Thờ vị quan dưới 3 triều Minh Mệnh, Thiệu Trị, Tự Đức, tích cực nhất trong phái chủ chiến chống Pháp. Ông còn là một nhà thơ nổi tiếng đương thời.
#Đền thờ Ninh Tốn 		ở	 Yên Mỹ - Yên Mô.	Thờ danh nhân văn hóa Ninh Tốn, một nhà thơ, nhà viết Sử, nhà biên soạn luật, nhà chính trị và nhà quân sự
#Đền, chùa Khương Dụ 		ở	Yên Phong - Yên Mô.	Đền, chùa Khương Dụ là cụm công trình di tích có giá trị kiến trúc và nghệ thuật
#Đền Quảng Phúc 		ở	Yên Phong - Yên Mô.	Thờ tam vị Ngọ Đại Vương – 3 vị tướng thời Hùng Vương thứ 18, có công dẹp cướp biển ở cửa biển Thần Phù, dẹp cướp rừng ở vùng núi Tam Điệp.
#Đền La 		ở	Yên Thành - Yên Mô.	Đền Hậu Trần nằm trên vị trí kinh đô Mô Đô xưa, nay thuộc thôn La nên còn được gọi là đền La, nơi đây nhà Hậu Trần ra đời dưới sự bảo trợ của danh tướng quê hương Yên Mô là Trần Triệu Cơ.
#Chùa Tháp 		ở	Khánh Thịnh - Yên Mô	.	Chùa Tháp là nơi có xá lỵ của tướng quân Đinh Điền thời Đinh cùng ngôi đền thờ ông và phu nhân cùng Kiều Mộc thiền sư Lương Tuấn - người theo giúp Đinh Điền.
#Đình Phù Sa 		ở	Yên Lâm - Yên Mô.	Đình Phù Sa nằm trong khu vực cửa biển Thần Phù, Đình là nơi thờ Triệu Việt Vương, người đã mất tại khu vực cửa biển Đại Ác này.
#Đền Trung Lận Khê 		ở	Khánh Thượng - Yên Mô.	Đền Trung Lận Khê là công trình di tích có giá trị kiến trúc, nghệ thuật
#Đền thờ Thái phó Lê Niệm 		ở	Yên Mạc - Yên Mô.	Lê Niệm cháu của Lê Lai, làm quan đời Lê Thái Tông. Khi đóng quân ở làng Thiên trì, ông đã chỉ huy đắp đê Hồng Đức và được cấp 200 mấu ruộng ở làng Thiên Trì.
#Nhà thờ và mộ Vũ Duy Thanh 		ở	Khánh Hải - Yên Khánh.	Nơi thờ Trạng Bồng Vũ Duy Thanh trên quê hương. Vũ Duy Thanh là vị thủ khoa thời Nguyễn tương đương Trạng nguyên xưa, ông được người dân tôn vinh là Trạng Bồng.
#Đền Văn Giáp 		ở	Khánh An - Yên Khánh	.	Thờ vị lưỡng quốc Trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi thời nhà Trần cùng 3 vị tể tướng và 18 vị quận công, các danh nhân họ Tạ.
#Đền Thượng, chùa Phúc Long 		ở	Khánh Phú - Yên Khánh.	Chùa Phúc Long thờ phật và thờ Tiên thiên Thánh Mẫu, mẹ của Giác Hải thiền sư. Đền Thượng thờ tam thánh: Giác Hải, Từ Đạo Hạnh và Nguyễn Minh Không.
#Đình thôn Đỗ 		ở	Khánh Nhạc - Yên Khánh.	Đình thôn Đỗ là di tích kiến trúc nghệ thuật tiêu biểu. Đình thôn Đỗ thờ Tề Hải Long Vương và các vị thành lập làng.
#Đền chùa thôn Năm 		ở	Khánh Thiện - Yên Khánh.	Đền chùa thôn Năm là cụm di tích kiến trúc nghệ thuật tiêu biểu. Đền thôn Năm thờ Tản Viên Sơn Thánh.
#Chùa Dầu	ở	Khánh Hoà - Yên Khánh.	Chùa Dầu có từ thời Lý Thái Tông nhưng hiện có nhiều dấu tích của triều đại nhà Trần khi các Vua đời đầu đã về xây dựng hành cũng Vũ Lâm.
#Đền Kiến Ốc 		ở	Khánh Trung - Yên Khánh.	Thờ Phạm Tử Nghi là tướng thời nhà Mạc, ông còn được thờ ở Đền Hải Đức trên bờ đê sông Đáy thuộc xã Khánh Thiện, huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình.
#Đền Tiên Viên, chùa Kim Rong 		ở	Khánh Lợi - Yên Khánh.	Thờ Phùng Kim và Triệu Việt Vương - những danh nhân lịch sử từ thế kỷ V. Đây là một trong những di tích lịch sử văn hóa cổ nhất ở Ninh Bình.
#Chùa Phúc Nhạc 		ở	Khánh Nhạc - Yên Khánh.	Chùa “Già Lê Tự” hơn 400 năm tuổi còn là bản doanh của Nguyễn Công Trứ khi chiêu mộ nhân dân quanh vùng, khẩn hoang lấn biển thành lập huyện Kim Sơn năm 1829.
#Đền Tam Thánh, chùa Yên Lữ 		ở	 Khánh An - Yên Khánh.	Đền Tam Thánh thờ Đinh Điền, Kiều Mộc thiền sư Lương Tuấn và Thượng Trân Trưởng công chúa là những danh nhân thời Đinh. Chùa Yên Lữ được xây dựng từ năm 1019.
#Đền thờ Nguyễn Công Trứ 		ở	Quang Thiện - Kim Sơn.	Đền thờ Nguyễn Công Trứ nằm tại trung tâm vùng đất Kim Sơn xưa, nơi ông chiêu dân khai khẩn bãi hoang ven biển để lập ra huyện này từ năm 1829
#Nhà thờ đá Phát Diệm	ở	Phát Diệm - Kim Sơn.	Quần thể kiến trúc nhà thờ Phát Diệm với những công trình kiến trúc độc đáo, là trung tâm của giáo phận, nơi được mệnh danh là kinh đô công giáo của Việt Nam.
#Đình Thượng Kiệm 		ở	 Thượng Kiệm - Kim Sơn.	Đình Thượng Kiệm là nơi thờ Triệu Việt Vương. Đình nằm gần kiến trúc nhà thờ Phát Diệm.
#Đền Chất Thành 		ở	Chất Bình - Kim Sơn.	Đền Chất Thành là di tích lịch sử văn hóa quốc gia. Đền thờ Triệu Việt Vương trên vị trí gần cửa biển Đại Ác khi xưa ông đã mất.
#Miếu, chùa Lạc Thiện 		ở	Quang Thiện - Kim Sơn.	Miếu, chùa Lạc Thiện là cụm di tích kiến trúc nghệ thuật có giá trị tiêu biểu
#Đền Như Độ 		ở	Như Hòa - Kim Sơn.	Thờ quan Thái bảo Trần Nguyên Hãng là hậu duệ nhà Trần, có công đánh giặc Nguyên Mông, thờ cụ Doãn Dư cùng các vị có công khai hoang lấn biển lập nên Ấp Như Độ.

**Lễ hội Ninh Bình**
Ninh Bình là vùng đất phong phú các lễ hội văn hóa đặc sắc như Lễ hội cố đô Hoa Lư, lễ hội chùa Bái Đính, lễ hội chùa Tam Chúc, Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn, lễ hội đền Trần, hội phủ Dầy, hội chợ Viềng,  lễ hội Tràng An... Các lễ hội văn hóa ở Ninh Bình chủ yếu diễn ra ở mùa xuân, trừ số ít các lễ hội tưởng niệm ngày mất của các vị danh nhân, sau đây là danh sách một số lễ hội tiêu biểu xếp theo thứ tự thời gian diễn ra trong năm âm lịch:

#Lễ hội chùa Bái Đính (Gia Viễn): bắt đầu chiều ngày mùng 1 tết âm lịch, khai hội mùng 6/1 đến hết tháng 3 âm lịch hàng năm.
#Hội làng Gừa mùng 4/1 tại làng Gừa, xã Liêm Thuận, Thanh Liêm
#Lễ hội đình Vật ở làng Bồ Vi diễn ra tại thị trấn Yên Thịnh, Yên Mô vào ngày 4 tết hàng năm. Lễ hội làng Bồ Vi suy tôn đức thánh Nguyễn và tinh thần thượng võ của người dân Yên Mô.
#Lễ hội làng Yên Vệ cũng có hội thi đấu vật, diễn ra ngày mùng 4 tết âm lịch ở làng Yên Vệ xã Khánh Phú, Yên Khánh tại đền Thượng thờ Nguyễn Minh Không và chùa Phúc Long.
#Lễ hội làng Ngọc Lâm được tổ chức vào ngày mùng 5 tết hàng năm tại làng Ngọc Lâm, xã Yên Lâm, huyện Yên Mô.
#Lễ hội vật võ Liễu Đôi từ 5 - 10/1 Âm lịch, tại Làng Liễu Đôi, xã Liêm Túc, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam
#Lễ hội đền Áp Lãng - cửa Thần Phù diễn ra ngày 6 tết âm lịch tại xã Yên Lâm, Yên Mô.
#Hội đền Đá diễn ra ngày 6/1 tại xã Tân Thịnh, Nam Trực.
#Hội đền Giáp Nhất diễn ra 6 - 7/1 tại xã Quang Trung, Vụ Bản.
#Lễ hạ cây nêu của cộng đồng người Mường xã Cúc Phương, Nho Quan diễn ra vào ngày mùng 7 tháng giêng hàng năm.
#Lễ hội chợ Viềng ngày 7, 8 tháng Giêng Âm lịch hàng năm tại thị trấn Nam Giang, Nam Trực và Trung Thành, Vụ Bản.
#Lễ hội đền Năn - chùa Quảng Thượng - đền núi Hầu diễn ra vào ngày mồng 10 tháng giêng hàng năm ở làng Quảng Thượng, xã Yên Thắng, Yên Mô suy tôn các vị tướng thời Hùng Vương.
#Lễ hội đình Hàng Tổng - chợ Xanh diễn ra ngày 10 tháng giêng hàng năm tại xã Khánh Thiện, Yên Khánh.
#Lễ hội động Hoa Lư tổ chức tại 4 địa điểm: Đình Trai, chùa Hưng Quốc, động Thung Lau, đền Thung Lá đều thuộc xã Gia Hưng, Gia Viễn; diễn ra từ ngày 10 đến ngày 13 tháng giêng để tri ân Đinh Tiên Hoàng Đế, Thái hậu Dương Vân Nga, Quốc sư Nguyễn Minh Không.
#Lễ hội xuân Tam Chúc diễn ra từ ngày 12 tháng Giêng âm lịch kéo dài đến hết hết tháng 3 âm lịch
#Lễ hội báo bản làng Nộn Khê: vào hai ngày 13, 14 tháng giêng hằng năm tại xã Yên Từ, Yên Mô.
#Lễ hội đền Hậu Trần: Diễn ra từ ngày 13 đến 15 tháng giêng ở thôn La Phù, xã Yên Thành, Yên Mô, tưởng nhớ hai vị Vua thời Hậu Trần là Giản Định Đế và Trùng Quang Đế.
#Khai ấn đền Trần được tổ chức vào đêm ngày 14/1 Âm lịch hàng năm tại khu di tích đặc biệt Đền Trần - chùa Phổ Minh.
#Lễ hội đình Mống Lá diễn ra 15 tháng giêng hàng năm tại đình, chùa Mống Lá xã Yên Quang, Nho Quan.
#Lễ hội đền Dâu: là lễ hội lớn ở Tam Điệp, diễn ra 15 tháng giêng đến hết tháng 3 âm lịch hàng năm tại phường Nam Sơn, thành phố Tam Điệp.
#Lễ hội đình Phúc Lộc ngày 9-11 tháng 2 âm lịch tại làng nghề mộc Phúc Lộc, Ninh Phong, thành phố Ninh Bình.
#Hội đền Y Lư diễn ra ngày 8 - 10/2 tại Thôn Y Lư, xã Nam Hoa, huyện Nam Trực.
#Lễ hội đền Bà Đanh từ 9-11 tháng 2 âm lịch tại chùa Bà Đanh, thôn Đanh Xá, xã Ngọc Sơn, Kim Bảng, Hà Nam
#Lễ hội phủ Đồi Ngang tổ chức từ ngày 10 đến ngày 20 tháng 2 âm lịch tại xã Phú Long.
#Lễ hội làng Xuân Vũ ngày 12 tháng 2 âm lịch hàng năm tại xã Ninh Vân, huyện Hoa Lư.
#Lễ hội đền Sầy tổ chức vào 12 tháng 2 âm lịch tại xã Sơn Thành.
#Lễ hội làng Dâu diễn ra 15 tháng 2 Âm lịch tại Làng Mỹ Đôi, thuộc xã An Mỹ, huyện Bình Lục
#Lễ hội nhà thờ họ Trương Việt Nam diễn ra vào ngày 19 tháng 2 âm lịch hàng năm tại Thiên Tôn, Hoa Lư.
#Lễ hội đình, chùa Cao Đà diễn ra ngày 23, 24 tháng 2 âm lịch ở Nhân Mỹ (Lý Nhân).
#Lễ hội chùa Dầu vào ngày 29 tháng 2 âm lịch trong 3 ngày ở các năm Tý, Ngọ, Mão, Dậu tại xã Khánh Hòa, Yên Khánh.
#Lễ hội chùa Phúc Hải diễn ra ngày 1 - 3/3 tại thôn Kim Đệ, xã Hải Minh, huyện Hải Hậu
#Lễ hội Phủ Dầy diễn ra từ 3/3 đến ngày 8/3 Âm lịch hàng năm tại khu di tích Phủ Dầy, Vụ Bản, Nam Định.
#Lễ hội đền Thượng Thái Sơn ngày 3 tháng 3 âm lịch suy tôn công chúa Nhồi Hoa và truyền thống tốt đẹp hai dân tộc Việt - Lào tại xã Sơn Lai, Nho Quan.
#Hội đền Đông diễn ra ngày 5 - 15/3 tại Thôn Quả Linh, xã Thành Lợi, huyện Vụ Bản
#Lễ hội chùa Địch Lộng (Gia Viễn): ngày 6 và 7 tháng 3 âm lịch. Phần lễ có dâng hương lễ phật như ở các chùa khác, phần hội thường tổ chức các trò chơi dân gian, múa rồng, cờ tướng, viết chữ nho.
#Lễ hội Hoa Lư (huyện Hoa Lư): thường diễn ra vào các ngày 6, 7, 8, 9, 10 tháng 3 âm lịch tại quảng trường lễ hội cố đô Hoa Lư.
#Lễ hội đền Thánh Nguyễn từ ngày 8 đến ngày 10 tháng 3 âm lịch tại di tích đền đức Thánh Nguyễn, thuộc địa bàn hai xã Gia Thắng và Gia Tiến, huyện Gia Viễn. Lễ hội tôn vinh Lý Quốc Sư Nguyễn Minh Không.
#Lễ hội đền Quảng Phúc: từ ngày 10 đến 15/3 âm lịch tại thôn Quảng Phúc, xã Yên Phong, Yên Mô tưởng nhớ các vị thần Cao Sơn, thần Quý Minh.
#Lễ hội làng Khương Dụ diễn ra từ ngày 10 ngày 12 tháng 3 âm lich hàng năm tại xã Yên Phong, huyện Yên Mô.
#Lễ hội đền Thái Vi (Hoa Lư): từ ngày 14 đến ngày 16/3 âm lịch để tưởng nhớ công lao của các vị vua Trần.
#Lễ hội chùa Long Đọi Sơn từ 17 - 21 tháng 3 âm lịch tại chùa Long Đọi, xã Đọi Sơn, Duy Tiên
#Lễ hội Tràng An và Lễ hội đền Trần (Tràng An - Thành phố Ninh Bình) suy tôn thần Quý Minh trấn cửa ngõ phía nam kinh đô Hoa Lư diễn ra ngày 18/3 âm lịch hàng năm.
#Lễ hội Kỳ Phúc (hay Hội làng Hà Thanh) diễn ra từ 16 đến 18 tháng 3 âm lịch tại làng Hà Thanh, xã Yên Nhân, huyện Yên Mô.
#Lễ hội chùa Ninh Cường diễn ra ngày 17/5 tại Thôn Giáp Nhì, xã Tức Cường, huyện Hải Hậu
#Lễ hội đền Lảnh Giang diễn ra từ 18 - 25 tháng 6 âm lịch và 20 tháng 8 âm lịch tại thôn Yên Lạc, xã Mộc, Duy Tiên, Hà Nam.
#Lễ hội đền Lựu Phố diễn ra ngày 15/8 tại Thôn Lựu Phố, xã Mỹ Phúc, huyện Mỹ Lộc
#Lễ hội đền Trần-chùa Tháp diễn ra ngày 15 - 20/8 tại Phường Lộc Vượng, TP Nam Định
#Lễ hội đền Xám ngày 17 - 20/8 tại Xã Hồng Quang, huyện Nam Trực
#Lễ hội đền Trần Thương diễn ra từ 18 - 20 tháng 8 âm lịch tại đền Trần Thương, xã Nhân Đạo, Lý Nhân
#Lễ hội Yên Cư: Thường tổ chức vào 20 tháng 8 hàng năm ở xã Khánh Cư, huyện Yên Khánh, nơi thờ Trần Hưng Đạo cùng các quận chúa. Phần lễ có lễ rước kiệu qua sông Đáy tới làng Phú Hào.
#Lễ hội đình Tân Phong (xã Lạng Phong) tổ chức vào rằm tháng giêng và 22 tháng 8 âm lịch hàng năm.
#Lễ hội chùa Keo Hành Thiện diễn ra từ 12 đến 15 tháng 9 Âm lịch tại Xuân Hồng, huyện Xuân Trường.
#Lễ hội chùa Cổ Lễ từ ngày 13 đến ngày 16/9 Âm lịch hàng năm tại Thị trấn Cổ Lễ, huyện Trực Ninh
#Lễ hội đình Voi đá Ngựa đá diễn ra vào ngày 12/10 âm lịch tại phường Ninh Khánh, thành phố Ninh Bình.
#Lễ hội phủ Châu Sơn: Diễn ra vào ngày 12 tháng 11 âm lịch hàng năm tại xã Phú Sơn, huyện Nho Quan nhằm tưởng nhớ Sơn Tinh công chúa giáng sinh xuống đất Ninh Bình ngày nay học đạo phép để giúp dân.
#Lễ hội đền Nguyễn Công Trứ (Kim Sơn): từ 13 đến 15 tháng 11 âm lịch. Lễ hội tưởng nhớ công lao người đã chiêu dân khai sinh ra huyện Kim Sơn.
#Lễ hội đền Din diễn ra từ 1 - 10/12 âm lịch tại Xã Nam Dương, huyện Nam Trực.
#Lễ hội đền vua Đinh Yên Thắng diễn ra ngày 24/12 Thôn Dương Hồi, xã Yên Thắng, huyện Ý Yên
#Lễ hội Giáng sinh diễn ra vào 25/12 dương lịch hàng năm tại nhà thờ chính tòa Phát Diệm, Nhà thờ chính tòa Bùi Chu là những trung tâm công giáo lớn của Việt Nam.
#Lễ hội Đầu Xuân (xã Kỳ Phú) tổ chức từ 27-12 đến 7-1 âm lịch.

**Xem thêm**
Du lịch Ninh Bình
*Cố đô Hoa Lư
*Quần thể danh thắng Tràng An
*Chùa Bái Đính

**Liên kết ngoài**
  Ninh Bình công nhận thêm 12 Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh date=2014-05-29 -  Lên núi Bái Đính, xem chùa lớn nhất nước Nambot=InternetArchiveBot 

**Ghi chú**

Thể loại:Văn hóa Ninh Bình
Thể loại:Di tích tại Ninh Bình