Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Pentium 4

Pentium 4 là bộ vi xử lý kiến trúc x86 thế hệ thứ 7 do Intel sản xuất, và là thiết kế CPU hoàn toàn mới đầu tiên của họ kể từ Pentium III năm 1999. Thiết kế mới này được gọi là kiến trúc NetBurst. Không như Pentium II, Pentium III, và các loại Celeron khác nhau, kiến trúc này khác được tạo mới hoàn toàn và thừa kế rất ít từ thiết kế Pentium Pro/P6.
Bộ vi xử lý Pentium 4 đầu tiên, mã hiệu là "Willamette", chạy với tốc độ 1.4 và 1.5 GHz và đã được phát hành vào tháng 11 năm 2000 trên nền Socket 423, và sau đó đã chạy với tốc độ từ 1.5 GHz tới 2 GHz trên Socket 478. Được ghi nhận cùng với sự ra đời của Pentium 4 là bus FSB (Front side bus) nhanh với tốc độ 400 MT/s.  Khi đó, chip AMD Athlon đang chạy với tốc độ 266 MT/s.
Dòng vi xử lý Pentium 4 đã kết thúc vào ngày 27 tháng 7 năm 2006, được thay thể bởi dòng Intel Core 2 - dòng sử dụng nhân "Conroe".

**Thông số các loại CPU Pentium 4**

**Tham khảo**
Thể loại:CPU Intel
Intel 786
Thể loại:Vi xử lý Intel x86
Galilea

Galilea (tiếng Do Thái: הגליל ha-Galil, tiếng Ả Rập: الجليل al-Jaleel), là vùng đất thuộc phía bắc Israel. Galilea được biết đến là nơi Jesus lớn lên và truyền đạo. Thông thường nó được chia thành ba khu vực: - Galilea Thượng- Galilea Hạ - Galilea Tây
Những thành phố quan trọng của Galilea là Nazareth, Tiberias và Safed. Bên cạnh Nazareth, nơi đặc biệt có nhiều người Ả Rập sinh sống, bao gồm cả người đạo Hồi và đạo Thiên chúa, còn có thành phố quan trọng khác của người Hồi giáo là Umm al-Fahm.  

**Tham khảo**

Thể loại:Vùng đất Israel
Thể loại:Lịch sử Do Thái
Thể loại:Khu vực trong Tân Ước
Thể loại:Vùng Israel
Thể loại:Địa lý quận Bắc (Israel)
Thể loại:Giê-su và lịch sử
Thể loại:Levant
Thể loại:Vùng lịch sử
Thể loại:Nokia

trái
Nokia là một tập đoàn viễn thông có trụ sở chính tại Espoo, Phần Lan, được biết đến nhiều nhất như là một nhà sản xuất điện thoại di động.
Thể loại:Công ty điện thoại di động
Thể loại:Công ty điện tử
Thể loại:Công ty điện tử của Phần Lan
Cuộn cảm

Cuộn cảm (hay cuộn từ, cuộn từ cảm) là một loại linh kiện điện tử thụ động tạo từ  một dây dẫn điện với vài vòng quấn, sinh ra từ trường khi có dòng điện chạy qua. Cuộn cảm có một độ tự cảm (hay từ dung) L đo bằng đơn vị Henry (H).
Phân loại: lõi không khí, lõi sắt bụi, lõi sắt lá

**Tổng quan**
Đối với dòng điện một chiều (DC), dòng điện có cường độ và chiều không đổi (tần số bằng 0), cuộn dây hoạt động như một điện trở có điện kháng gần bằng không hay nói khác hơn cuộn dây nối đoản mạch. Dòng điện trên cuộn dây sinh ra một từ trường, B, có cường độ và chiều không đổi.
Khi mắc điện xoay chiều (AC) với cuộn dây, dòng điện trên cuộn dây sinh ra một từ trường B, biến thiên và một điện trường, E, biến thiên nhưng luôn vuông góc với từ trường. Cảm kháng của cuộn từ lệ thuộc vào tần số của dòng xoay chiều.
Cuộn cảm L có đặc tính lọc nhiễu tốt cho các mạch nguồn DC có lẫn tạp nhiễu ở các tần số khác nhau tùy vào đặc tính cụ thể của từng cuộn cảm, giúp ổn định dòng, ứng dụng trong các mạch lọc tần số.

**Từ trường và từ dung**
Khi có dòng điện chạy qua, cuộn dây sinh từ trường và trở thành nam châm điện. Khi không có dòng điện chạy qua, cuộn dây không có từ. Từ trường sản sinh tỉ lệ với dòng điện

Hệ số tỷ lệ L là từ dung hay độ tự cảm, là tính chất vật lý của cuộn dây, đo bằng đơn vị Henry - H, thể hiện khả năng sản sinh từ của cuộn dây bởi một dòng điện, A là diện tích bề mặt cuộn dây. B.A ứng với từ thông. Từ dung càng lớn thì từ thông sinh ra càng lớn (ứng với cùng một dòng điện), và cũng ứng với dự trữ năng lượng từ trường (từ năng) trong cuộn dây càng lớn.
Bảng dưới đây tóm tắt công thức tính từ dung cho một số trường hợp
Cuộn cảm lõi sắt 3 pha 50 MVAR trong truyền tải điện tại Đức

**Điện thế, dòng điện và trở kháng**
Theo định luật cảm ứng Faraday, từ trường biến thiên theo thời gian tạo ra một điện thế trên cuộn dây V.

Với từ dung không đổi theo thời gian:

Dòng điện chạy trên cuộn dây có liên hệ với điện thế qua:
;
Trở kháng phức của cuộn cảm với dòng điện xoay chiều, phụ thuộc vào tần số của dòng điện xoay chiều.


Với j là đơn vị ảo, ω là tần số góc của dòng điện xoay chiều.
Trường hợp cuộn dây không có điện trở, R=0, điện thế đi trước dòng điện một pha 90°. Trong trường hợp cuộn dây có điện trở, R>0, điện thế đi trước dòng điện một góc θ
 

**Năng lượng lưu trữ**
Năng lượng từ trường lưu trữ trên cuộn dây được tính theo công thức:
1
;

**Chỉ số chất lượng**
Chỉ số chất lượng hay còn gọi là hệ số phẩm chất, Q, được định nghĩa là tỉ số của điện ứng trên điện trở
;
;

**Phương pháp nối kết**
Nhiều cuộn dây có thể mắc nối tiếp với nhau để tăng từ dung hay song song với nhau dễ giảm từ dung.
Khi mắc nối tiếp nhiều (n) cuộn dây lại với nhau, tổng từ dung sẽ tăng và bằng tổng của các từ dung:
;Lt = L1 + L2 +... + Ln
Khi mắc song song nhiều (n) từ dung lại với nhau, từ dung tổng sẽ giảm, nghịch đảo của từ dung tổng bằng tổng nghịch đảo các từ dung:
;

**Xem thêm**
Ứng dụng cuộn cảm- Nam châm điện- Công tắc điện tử
Mạch điện- LC- RC- RL
*RLC

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Bài cơ bản sơ khai
Thể loại:Linh kiện điện tử
Thể loại:Mạch điện tử
Thể loại:Kỹ thuật điện tử
Thể loại:Dự trữ năng lượng
Thể loại:Thiết bị điện
Tập tin:Giải thưởng Nobel văn chương.jpg

== Miêu tả**
Mề đai của Giải thưởng Nobel văn chương. Hình này được chép từ Wikipedia tiếng Anh.
Tổ chức giữ quyền tác giả của hình này,  Quỹ Hỗ trợ Nobel, cho phép mọi người sử dụng nó cho bất cứ mục đích nào. Tuy nhiên, họ không cho phép sửa đổi tài liệu này.
Quyền tác giả © Quỹ Hỗ trợ Nobel

**Giấy phép**
en:Image:Nobel in Literature.jpg
Danh sách người đoạt giải Nobel Văn học

Giải Nobel Văn học (tiếng Thụy Điển: Nobelpriset i litteratur) là giải thưởng thường niên do Viện Hàn lâm Thụy Điển trao tặng cho các tác giả có đóng góp tiêu biểu trong lĩnh vực văn học. Đây là một trong năm giải Nobel thành lập theo bản di chúc năm 1895 của Alfred Nobel, được trao nhằm vinh danh những đóng góp tiêu biểu trong các lĩnh vực hóa học, vật lý, văn học, hòa bình, và sinh lý học hoặc y học. Theo di chúc của Nobel, giải thưởng do Quỹ Nobel quản lý và được xét tặng bởi Viện Hàn lâm Thụy Điển. Giải Nobel Văn học đầu tiên được trao cho Sully Prudhomme của Pháp vào năm 1901. Mỗi người đoạt giải nhận một huy chương, một bằng chứng nhận cùng một khoản tiền thưởng (khác nhau tùy theo năm). Năm 1901, Prudhomme nhận được tiền thưởng 150.782 SEK, tương đương với 8.763.633 SEK theo thời giá tháng 12 năm 2020. Mức tiền thưởng cho giải thưởng năm 2023 là 11.000.000 SEK. Lễ trao giải diễn ra ở Stockholm vào ngày 10 tháng 12 hằng năm, đúng vào ngày mất của Nobel.
Đến năm 2024, giải Nobel Văn học đã được trao cho 121 cá nhân. Người trẻ tuổi nhất đoạt giải Nobel Văn học là Rudyard Kipling, chủ nhân giải thưởng năm 1907 ở tuổi 41. Ở tuổi 88, chủ nhân giải Nobel Văn học năm 2007 Doris Lessing là người lớn tuổi nhất được trao tặng giải thưởng này. Giải Nobel Văn học đã có một lần được trao sau khi người đoạt giải qua đời: Erik Axel Karlfeldt vào năm 1931. Khi được chọn nhận giải Nobel vào năm 1958, tác giả người Nga Boris Pasternak bị buộc phải công khai từ chối giải thưởng dưới áp lực từ chính quyền Liên Xô. Năm 1964, Jean-Paul Sartre cho biết rằng ông không muốn nhận giải Nobel Văn học, do ông cũng đã từng từ chối mọi danh hiệu chính thức trong quá khứ. Tuy vậy, ủy ban Nobel không công nhận việc từ chối giải thưởng và vẫn liệt kê họ trong danh sách người đoạt giải.
Đã có 18 phụ nữ được trao giải Nobel Văn học, nhiều hơn bất kỳ giải Nobel nào khác ngoại trừ giải Nobel Hòa bình. Giải thưởng này đã có bốn lần được trao cho hai người (1904, 1917, 1966, 1974). Đã có bảy năm không trao giải Nobel Văn học (1914, 1918, 1935, 1940–1943). Có ba lần giải Nobel Văn học bị tạm hoãn một năm: giải thưởng của các năm 1915, 1949 và 2018 được trao cùng với giải thưởng của năm kế tiếp. Quốc gia đạt nhiều giải Nobel nhất là Pháp với 16 giải thưởng, tiếp theo là Hoa Kỳ và Anh với cùng 13 giải.

**Danh sách**

**Thống kê theo ngôn ngữ**

**Thống kê theo quốc gia**

**Xem thêm**
 Danh sách người đoạt giải Nobel (tổng hợp)- Danh sách người đoạt giải Nobel các lĩnh vực: vật lý, hóa học, sinh lý học hoặc y học, hòa bình, văn học, kinh tế

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Trang web chính thức của Viện Hàn lâm Thụy Điển-  Trang web chính thức của Quỹ Nobel
Văn học
Văn học

Văn học
Bạch Phác

Bạch Phác (chữ Hán: 白朴; 1226–1306?) là một nhà thơ, soạn tạp kịch, từ và khúc đời Nguyên, Trung Quốc, người được xem là một trong bốn tác gia tạp kịch nổi tiếng thời bấy giờ (Nguyên khúc tứ đại gia gồm: Quan Hán Khanh, Bạch Phác, Mã Trí Viễn và Trịnh Quang Tổ). Bạch Phác là tác giả vở Chúc Anh Đài tử giá Lương Sơn Bá về sau được phỏng tác thành một trong những vở cải lương nổi tiếng ở Việt Nam nhưng ít ai biết đến nguyên tác.

**Cuộc đời**
Bạch Phác tự Thái Tố, hiệu Lan Cốc, người Áo Châu (gần Sơn Tây ngày nay). Ông xuất thân trong một gia đình quan lại nhỏ, sống trong thời kỳ quân Mông Cổ tiêu diệt nhà Kim, xã hội tao loạn.
Được Nguyên Hiếu Vấn - một người bạn của cha - yêu mến và dạy dỗ học hành, Bạch Phác từ nhỏ đã thể hiện chí thông minh đĩnh ngộ của mình, đặc biệt trong văn học. Ông không tham gia làm quan triều đình nhưng vẫn rất quan tâm đến thời đại. Sáng tác của ông rất phong phú về thể loại, vừa thể hiện khí chất phóng túng của một nhà Nho tài tử nhưng cũng mang cảm xúc trước sự hưng vong của đất nước.
Tuy là đại gia Nguyên khúc nhưng tác phẩm của Bạch Phác lưu truyền đời sau không nhiều. Tại Việt Nam, người đọc biết đến một Quan Hán Khanh với Đậu Nga oan, Vương Thực Phủ với Tây sương ký nhiều hơn mặc dù sử sách Trung Quốc cũng đặc biệt ca tụng những sáng tác Bạch Phác. Tuy nhiên, văn học sử Trung Quốc cũng không nói rõ cuộc đời về sau của ông.

**Tác phẩm**
Theo cuốn Văn học nước ngoài do Lưu Đức Trung chủ biên (Nhà xuất bản Giáo dục) thì Bạch Phác viết 16 vở tạp kịch, nội dung chủ yếu đề cập đến tình yêu nam nữ; trong đó nổi tiếng hơn cả là Chúc Anh Đài tử giá Lương Sơn Bá nhưng đã thất lạc. Ngoài ra còn có các vở tiêu biểu như Tường đầu mã thượng, Ngô đồng vũ... "Tường đầu mã thượng" kể về mối tình của đôi trai gái Lý Thiên Kim và Bùi Nghiêu Tuấn. Thiên Kim không đợi Nghiêu Tuấn đỗ đạt làm quan, dời đến sống ở vườn nhà Tuấn. Sau bảy năm, bị cha Tuấn phát hiện, hết sức ngăn cấm nhưng đôi tài tử giai nhân vẫn vượt qua mọi thử thách, đoàn viên bên nhau. Còn "Ngô đồng vũ" sử dụng thủ pháp tập trung miêu tả nội tâm nhân vật, miêu tả câu chuyện tình yêu giữa Đường Minh Hoàng Lý Long Cơ và quý phi Dương Ngọc Hoàn...
Ngoài sáng tác tạp kịch, Bạch Phác còn viết nhiều bài từ và tạp khúc. Tiêu biểu có Kim Lăng Phượng hoàng đài điếu vọng (trong tập Thiên lại tập) mà người đời sau cho rằng rất có thể lấy cảm hứng từ Đăng kim lăng phượng hoàng đài của Lý Bạch. Về tản khúc, sáng tác của Bạch Phác mang phong cách của phái hào phóng đời Tống, lời lẽ hết sức trang nhã, vịnh tình, tả cảnh đều uyển chuyển. Kim phượng thoa phân là một tản khúc miêu tả nỗi lòng khuê oán được xem như là một tác phẩm tiêu biểu của ông thời kỳ này. Rất tiếc tại Việt Nam chưa thấy bản dịch các thể loại từ và tạp khúc của Bạch Phác.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Nhà viết kịch Trung Quốc
Thể loại:Sinh năm 1226
Thể loại:Mất năm 1306
Thể loại:Người Sơn Tây (Trung Quốc)
Thể loại:Nhà thơ Trung Quốc thời Nguyên
Vườn quốc gia Nairobi

Vườn quốc gia Nairobi là một vườn quốc gia ở Kenya, được thành lập năm 1946. Đây là vườn quốc gia đầu tiên của Kenya. Nó nằm cách trung tâm Nairobi, thủ đô của Kenya, khoảng 7 kilômét (4 mi) về phía nam, với một hàng rào điện chia cách giữa vùng hoang dã và vùng đô thị. Từ vườn, có thể thấy những tòa nhà cao tầng tại Nairobi. Việc đô thị và môi trường hoang dã ở gần nhau như vậy đã gây ra những va chạm giữa động vật và người dân địa phương, đồng thời ảnh hưởng đến đường di trú của động vật.
Tuy tọa lạc tại vị trí gần nền văn minh, và có diện tích khá nhỏ so với nhưng vườn quốc gia châu Phi khác, vườn quốc gia Nairobi vẫn có hệ sinh thái lớn và đa dạng. Động vật ăn cỏ di trú tập trung tại đây vào mùa khô, và đây cũng là một trong số các khu bảo tồn tê giác thành công nhất Kenya.

**Tham khảo**
Nairobi
Thể loại:Điểm tham quan ở Nairobi
Thể loại:IUCN Loại II
Thể loại:Khởi đầu năm 1946
Thể loại:Bảo tồn ở Kenya
Vườn quốc gia Joshua Tree

Bình minh trên dải đá Black Rock
Vườn quốc gia Joshua Tree tọa lạc tại đông bắc tiểu bang California, Hoa Kỳ. Vườn quốc gia này được thành lập năm 1994. Với diện tích 1.234 dặm vuông (3.196 km²), đại bộ phận của nó được bao gồm bởi hai sa mạc, đó là Mojave và Colorado ở khu vực thấp hơn. Một phần của vườn quốc gia này (2.367 km²) là khu vực hoang dã. Dãy núi Little San Bernardino chạy qua các cạnh của vườn quốc gia. Tên của vườn quốc gia này được đặt theo loài cây phổ biến ở khu vực, cây Joshua (Yucca brevifolia). Có ít nhất 240 loài chim được tìm thấy tại đây. Nơi quan sát loài chim tốt nhất trong vườn quốc gia là Đập hồ Barker.

**Tham khảo**
 Birds, Joshua Tree National Park Association- California Desert Protection Act-1994, PDF document- Joshua Tree: the Complete Guide: Joshua Tree National Park ISBN 978-0-9825172-3-9- "Joshua Tree" (2001), California's Gold. VHS videorecording by Huell Howser Productions, in association with KCET/Los Angeles. 655384402

**Liên kết ngoài**
  by the National Park Service-  Map of Joshua Tree National Park-  Geologic Travel Cuide: article by the American Geological Institute-  "Keys Ranch: Where Time Stood Still", a National Park Service Teaching with Historic Places (TwHP) lesson plan-  Joshua Tree National Park Bird Checklist with seasonal info.-  "Motorcycle Classics" Motorcycling through Joshua Tree National Park article
Joshua Tree
Thể loại:IUCN Loại II
Bê tông nhựa

Hình ảnh của nhà máy nhựa đường để làm đường nhựa.
Bê tông nhựa là hỗn hợp cấp phối gồm: đá, cát, bột khoáng và nhựa đường, được sử dụng chủ yếu làm kết cấu mặt đường mềm.

**Phân loại bê tông nhựa**
Dựa vào cách phân loại của bê tông nhựa chúng ta có các loại sau:
Phân loại theo nhiệt độ
#Bê tông nhựa nóng: Hỗn hợp được nung và trộn ở nhiệt độ từ 140oC – 160oC.Khi thi công nhựa phải nóng từ 90-100oC
#Bê tông nhựa nguội: Được trộn ở nhiệt độ thông thường, điều kiện sử dụng là phải cho xe chạy lưu thông từ 4 – 6 tháng mới thì mặt đường bê tông nhựa mới hình thành.
Phân loại theo cốt liệu:
Bê tông nhựa hạt thô, bê tông nhựa hạt trung, bê tông nhựa hạt mịn và bê tông nhựa hạt cát.
Phân loại theo kết cấu sử dụng:
Bê tông nhựa lớp loại I, bê tông nhựa loại II.

**Lịch sử**

**Các tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành của bê tông nhựa**

**Sản xuất và vận hành trạm trộn bê tông nhựa nóng**
Bê tông nhựa nóng được sản xuất tập trung ở các trạm trộn bê tông nhựa nóng.
Để có được sản phẩm bê tông nhựa nóng,thì các dòng vật liệu được vận chuyển lên và cân đong bằng hệ thống cân điện tử đảm bảo chính xác,sai số nhỏ.
Sau đó tất cả các loại vật liệu được đưa vào buồng trộn, ở đó các loại vật liệu như đá lớn,đá vừa,đá nhỏ,cát,chất phụ gia được trộn khô với nhau.Sau khoảng 20s nhựa đường được phun vào ở dạng sương mù trộn lẫn với các loại vật liệu khác,các cánh trộn trong buồng trộn tiếp tục khuấy trộn trong thời gian khoảng 30-60s thì được xả xuống qua cửa xả của buồng trộn.

**Các tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành của Việt Nam**
#Tiêu chuẩn ngành "Quy trình công nghệ thi công và nghiệm thu lớp phủ mỏng bê tông nhựa có độ nhám cao" 22 TCN 345 - 06
#Tiêu chuẩn ngành "Quy trình công nghệ thi công và nghiệm thu mặt đường bê tông nhựa" 22 TCN 249 - 98
#Tiêu chuẩn ngành "Quy trình công nghệ thi công và nghiệm thu mặt đường bê tông nhựa sử dụng nhựa đường polyme" 22 TCN 356 - 06
#TCVN 8819-2011: "Mặt đường bê tông nhựa nóng-yêu cầu thi công và nghiệm thu"
# Quyết định 858/BGTVT về việc áp dụng các tiêu chuẩn hiện hành về BTN cho các đường có lưu lượng cao và chịu tải trọng lớn.

**Tham khảo**
nhựa
Thể loại:Vật liệu xây dựng
Thể loại:Hóa chất

Trong hóa học, hóa chất hoặc chất hóa học là một dạng của vật chất mà có hợp chất và đặc tính hóa học không đổi. Không thể tách nó ra thành những thành phần nhỏ hơn bằng các phương pháp tách vật lý mà không làm bẻ gãy các liên kết hóa học. Hóa chất có các trạng thái khí, lỏng, rắn và plasma.
Lưu ý: Đây là danh sách các bài viết về hợp chất hóa học, và danh sách này có thể chưa đầy đủ. Xin vui lòng thêm mã “” nếu bài viết chưa có thể loại này.
Thể loại:Hóa học
Thể loại:Vật liệu
Thể loại:Vật liệu nhân tạo
Trung điểm

Trung điểm của đoạn thẳng từ (x1, y1) đến (x2, y2)
Trung điểm là điểm nằm chính giữa đoạn thẳng, chia đoạn thẳng ra làm hai đoạn dài bằng nhau.
Công thức để xác định trung điểm của một đoạn thẳng trên một mặt phẳng Euclid nối điểm (x1, y1) và (x2, y2) là


**Xem thêm**
 Trung vị

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
   Hoạt hình  - Các đặc điểm về trung điểm của đoạn thẳng (tiếng Anh).
Thể loại:Hình học
Thể loại:Hình học sơ cấp
Thể loại:Hình học afin
Thể loại:Hình học giải tích
Bán kính thủy lực

Bán kính thủy lực của một lòng dẫn là đại lượng được tính bằng tỉ số giữa diện tích mặt cắt ướt và chu vi ướt của lòng dẫn đó.
Công thức chung dùng để tính bán kính thủy lực là:
::
trong đó:-  là diện tích mặt cắt ướt (đơn vị thường dùng là m²)-  là chu vi ướt (m)-  là bán kính thủy lực (m)

**Đối với đường ống, kênh dẫn nhân tạo**
 Nếu ống dẫn tròn có đường kính  và dòng nước luôn chảy đầy ống (dòng chảy có áp) thì bán kính thủy lực:
::- Với kênh dẫn hình chữ nhật có bề rộng  và chiều sâu nước trong kênh :
::- Với kênh dẫn hình thang có bề rộng đáy , độ dốc mái  và chiều sâu nước trong kênh :
::

**Đối với sông ngòi tự nhiên**
Các sông ngòi tự nhiên thường có bề rộng sông rất lớn so với độ sâu nên bán kính thủy lực của sông thường được lấy bằng chiều sâu trung bình của đoạn sông:
::
Như vậy trong mọi trường hợp lòng dẫn hở (nghĩa là kênh dẫn hoặc sông ngòi), bán kính thủy lực luôn có quan hệ trực tiếp với chiều sâu nước trong lòng dẫn.

**Tham khảo**
Thể loại:Thủy lực
Thể loại:Địa mạo học
Thể loại:Động lực học chất lưu
Thể loại:Thủy văn học
Thể loại:Trầm tích học
Thể loại:Kỹ thuật Thủy lực
Thể loại:Kỹ thuật thủy lợi
Công thức Chezy

Công thức Chézy được thiết lập bởi nhà thủy lực học người Pháp, Antoine Chézy, biểu thị mối liên hệ giữa vận tốc của dòng chảy đều với bán kính thủy lực của lòng dẫn và độ dốc mặt nước.
::
trong đó:- v là vận tốc dòng chảy (đơn vị thường dùng: m/s)- C là hệ số Chezy ()- R là bán kính thủy lực (m)- i là độ dốc mặt nước.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  History of the Chézy Formula
Thể loại:Động lực học chất lưu
Thể loại:Thủy văn học
Thể loại:Thủy lực
Thể loại:Kỹ thuật thủy lợi
Sylwia Gruchała

Kiếm thủ
Sylwia Gruchała (sinh ngày 6 tháng 11 năm 1981) là nữ kiếm thủ người Ba Lan. Ở nội dung đồng đội cô giành nhiều thích tích tại giải vô địch thế giới 1998 (đồng), 1999 (bạc), 2002 (bạc), 2003 (vàng), 2004, 2007 (vàng) cũng như huy chương bạc Olympic 2000. Ở nội dung cá nhân cô giành huy chương bạc 2003 tại giải vô địch thế giới và huy chương đồng Olympic 2004.
Gruchała là lính thuộc tiểu đoàn thứ 3 lực lượng Command Support (3rd Command Support Battalion) trực thuộc bộ binh Ba Lan đóng tại Warsaw. Cô cũng là 1 thành viên của đội Leon Paul. Năm 2009, cô chụp ảnh cho tạp chí CKM của Ba Lan.

**Huy chương**
Nhờ thành tích thể thao, cô nhận được:
Giải thưởng Golden Cross năm 2000.
Hiệp sĩ Hoàng Gia Ba Lan (cấp 5) năm 2004.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Nữ kiếm thủ quyến rũ-  Video Sylwia Gruchała tại Sydney năm 2000- Trang web chính thức date=2019-04-03 
Gruchała, Sylwia
Gruchała, Sylwia
Thể loại:Huy chương Thế vận hội Mùa hè 2004
Thể loại:Huy chương Thế vận hội Mùa hè 2000
Nói lái

Nói lái là một cách nói kiểu chơi chữ trong nhiều ngôn ngữ. Trong đó, người ta tráo đổi phụ âm đầu và phần giữa các âm tiết để tạo nên những từ ngữ khác có nội dung mới, bất ngờ, hiểm hóc. Đối với từng vùng miền khác nhau thì do cách nói của tiếng địa phương nên tiếng nói lái sẽ có thay đổi một chút.

**Nói lái trong tiếng Việt**
Đây là một biện pháp tu từ đặc biệt của tiếng Việt, do âm tiết tiếng Việt có hai đặc điểm quan trọng: ranh giới giữ các âm tiết rất rõ ràng và hầu như phụ âm đầu nào cũng có thể kết hợp với bất kì phần nào, mà vẫn tạo nên trong nhiều trường hợp những đơn vị có nghĩa. Nói lái khá phổ biến trong khẩu ngữ, để đùa vui hoặc bí mật nói với nhau một điều gì. Nói lái đước dùng nhiều trong văn học dân gian cũng như trong các tác phẩm viết nhằm gây tiếng cười hài hước, châm biếm, hoặc để đả kích một cách kín đáo một ai hoặc một hiện tượng xã hội. Nói lái được coi là ít nghiêm trang, có tính cách bông đùa, mỉa mai hoặc châm biếm, một số dùng để diễn tả sự thô tục một cách kín đáo.

**Ngôn ngữ khác**
Cách nói này cũng được nhiều dân quốc gia khác sử dụng.
Thí dụ trong tiếng Anh: "The Lord is a shoving leopard" (thay vì "The Lord is a loving shepherd") - gọi là Spoonerism. Giáo sư William Archibald Spooner là người nối tiếng có thói quen đãng trí hay nói lộn ngược, ví dụ, "You have hissed my mystery lecture" ("You have missed my history lecture").
Thí dụ trong tiếng Đức: "Auf der Liebesreise // sprach der Leibesriese: // "Reib es, Liese!" // Und sie rieb es leise." - gọi là "Wortdreher" hay "Buchstabendreher", cách làm thơ có vần như thế gọi là Schüttelreim
trong tiếng hán việt: thiết trường kỷ dĩ tôn kỳ trưởng (lấy ghế dài mời các trưỡng lão) đối lại là lập bình phong nhi tuyển phòng binh (lập tấm phong để tuyển dụng quân sĩ) câu đối này hay lẫn cã vần bằng trắc lẫn nói lái!
Thí dụ trong tiếng Pháp: văn hào Voltaire, tên thật là François Marie Arouet, lấy tên thành phố quê hương là Airvault (thuộc vùng Deux Sèvres) nói lái là Vault – Air để có bút danh Voltaire.

**Tham khảo**
Thể loại:Tiếng Việt
Thể loại:Dân gian
Thể loại:Hài hước
Thể loại:Văn hóa ở Oxford
Thể loại:Hình thái tu từ
Thể loại:Chơi chữ
Thể loại:Eponym
Đơn vị nhiệt Anh

BTU (viết tắt của tiếng Anh British thermal unit, tức đơn vị nhiệt Anh) là một đơn vị năng lượng sử dụng ở Hoa Kỳ. Nó cũng có thể được bắt gặp ở Vương quốc Anh, trong ngữ cảnh các hệ thống làm lạnh và sưởi ấm kiểu cũ. Trong hầu hết các nơi khác, nó đã được thay thế bởi đơn vị năng lượng SI, joule (J).
Ở Hoa Kỳ, "BTU" được sử dụng để mô tả giá trị nhiệt (năng lượng) của nhiên liệu, và cũng để mô tả công suất của các hệ thống sưởi ấm và làm lạnh, như lò sưởi, lò sấy, lò nướng và điều hòa nhiệt độ. Khi sử dụng như một đơn vị công suất, mặc dù vẫn được viết tắt là "BTU" nhưng khái niệm này cần được hiểu là BTU trên giờ (BTU/h).

**Các định nghĩa**
Một Btu được định nghĩa là nhiệt lượng cần thiết để tăng nhiệt độ của một pound nước lên một độ Fahrenheit. 143 Btu là nhiệt lượng cần thiết để làm tan chảy 1 pound băng. Trong trường hợp với calorie, có rất nhiều định nghĩa về Btu, dựa trên các nhiệt độ nước khác nhau và sai khác khoảng 0.5%:

**Các giá trị chuyển đổi**
Một BTU xấp xỉ với:- 1.054–1.060 joule.- 252–253 cal (calorie)- 0,252–0,253 kcal (kilocalorie)- 778–782 ft·lbf (foot-pounds-force)
Các chuyển đổi khác:- Trong khí ga thiên nhiên, 1 MMBtu (1 triệu Btu, đôi lúc còn được viết là "mmBTU") = 1,054615 GJ. Ngược lại, 1 gigajoule tương đương với 26,8 m³ khí ga tự nhiên ở nhiệt độ và áp suất xác định.

**Các đơn vị liên quan**
Đại lượng BTU trên giờ (BTU/h) là đơn vị năng lượng phổ biến liên quan với BTU.- 1 watt xấp xỉ 3,41214 Btu/h- 1000 BTU/h xấp xỉ 0,293071 kW- 1 sức ngựa xấp xỉ 2511,34 BTU/h- 12.000 BTU/h được gọi là "ton of cooling" trong phần lớn các ứng dụng điều hòa không khí của Bắc Mỹ. Đây là năng lượng cần thiết để làm đông đặc một short ton (0,893 long tons; 0,907 t) nước thành băng trong 24h.

Khái niệm therm được định nghĩa ở Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu EU là 100.000 BTU – nhưng Hoa Kỳ sử dụng BTU59 °F trong khi đó EU sử dụng BTUIT. Một đơn vị gọi là quad (viết tắt của triệu lũy thừa bốn) được định nghĩa là 1015 BTU, khoảng một exajoule (1.055×1018 J). Quads thỉnh thoảng được sử dụng ở Hoa Kỳ để biểu diễn cho lượng tiêu thụ năng lượng hàng năm của các nền kinh tế lớn: ví dụ, nền kinh thế Hoa Kỳ sử dụng khoảng 94.2 quads trong năm 1997.  date=2006-09-28 .
Không nên nhầm lẫn BTU với Board of Trade Unit (B.O.T.U.), với lượng năng lượng lớn hơn.

**Chú thích**

**Xem thêm**
 Các đơn vị chuyển đổi- Metrication

**Liên kết ngoài**
  The Units of Measurement Regulations 1995
Thể loại:Đơn vị đo năng lượng
Nhiệt
Thể loại:Hệ đo lường Mỹ
Trung bình tấn

Tập tin:Motobu Choki2.jpg|nhỏ|300px|thế Naihanchi Dachi trong võ Karate
Trung bình tấn là một trong những tấn pháp (bộ pháp) cơ bản của võ thuật cổ truyền Á Đông. Ở các môn phái khác nhau thì nó có các tên gọi khác nhau: Thiếu Lâm của Trung quốc gọi nó là Mã bộ hay Tứ bình bộ, phái Không Thủ Đạo Karate của Nhật Bản thì gọi nó là Kiba Dachi (Tấn kỵ mã) hoặc Naihanchi dachi, Thái Cực Đạo Taekwondo của Triều Tiên thì gọi nó là Annin Sogi. Kỹ thuật trung bình tấn là hai bàn chân mở rộng sang hai bên, cách nhau khoảng gấp rưỡi bề rộng vai (tức là khoảng 3 bàn chân), đặt trên cùng một trục thẳng ngang, hai bàn chân song song.

**Chú thích**
Thể loại:Tấn pháp
Tăng trưởng rừng

Tăng trưởng rừng trồng
Tăng trưởng rừng là kết quả của hai quá trình trái ngược nhau: quá trình tăng trưởng của những cây rừng đang sống và quá trình tỉa thưa tự nhiên, những cây chết vì già cỗi. Trong giai đoạn đầu, lượng tăng trưởng của rừng còn mạnh, xu hướng phát triển là tích lũy sinh khối. Đến giai đoạn rừng già, sức sinh trưởng của cây rừng đã yếu, những cây già cỗi chết đi.

**Thang đánh giá**
Để đánh giá tăng trưởng của rừng, chủ yếu người ta dựa vào đánh giá tăng trưởng của cây rừng. Nếu có hiện tượng tỉa thưa tự nhiên thì trị số tăng trưởng của cây rừng sẽ âm (như vậy đánh giá tăng trưởng của cây rừng sẽ phản ánh khá trung thực tăng trưởng của lâm phần). Nếu tạm phân mức tăng trưởng của các loài cây sống ở rừng tự nhiên sẽ chia làm 4 cấp:
*Tăng trưởng rất chậm: Tăng trưởng đường kính bé hơn 0.3 cm/ năm.
*Tăng trưởng chậm: Tăng trưởng đường kính nằm trong khoảng (0.3-0.5) cm/năm.
*Tăng trưởng trung bình: Tăng trưởng đường kính nằm trong khoảng (0.6-0.8) cm/năm.
*Tăng trưởng nhanh: Tăng trưởng đường kính lớn hơn 0.8 cm/năm.

**Ý nghĩa**
Trong kinh doanh lâm nghiệp, đánh giá tăng trưởng rừng giúp người kinh doang nắm được trữ lượng lâm phần, có các biện pháp kỹ thuật lâm sinh tác động thích hợp.
*Đánh giá tăng trưởng rừng còn giúp chúng ta xây dựng được các mẫu rừng chuẩn tự nhiên của các vùng sinh thái. Trên cơ sở này chúng ta có thể xác định thời gian và số lần chặt nuôi dưỡng cũng như luân kỳ khai thác rừng cho từng vùng riêng.

**Tăng trưởng rừng ở Việt nam**
Đa số rừng ở Việt nam ta có tổ thành từ những cây sinh trưởng chậm và trung bình. Đó là lý do chính giải thích năng suất rừng tự nhiên của Việt nam thấp. Theo nhiều nghiên cứu của viện điều tra và quy hoạch rừng, viện khoa học lâm nghiệp, thì tăng trưởng rừng tự nhiên ở Việt nam khoảng 2–4 m³/ha/năm, được cho là chậm.

**Tham khảo**
Thể loại:Rừng
Thể loại:Lâm nghiệp
Nhà (định hướng)

Trong tiếng Việt, nhà có thể chỉ:
*Một công trình xây dựng thường để cư trú: nhà.
*Cách gọi ẩn dụ của gia đình, người hôn phối
*Một triều đại phong kiến trong lịch sử Việt Nam: nhà Lý, nhà Trần,...
*Một cá nhân có kiến thức hoặc nghiên cứu chuyên sâu về lĩnh vực tương ứng: nhà vật lý, nhà hóa học,...
*Chỗ ở
Mô hình vận chuyển nước

Tập tin:Anjajavyforestrazorback.jpg|nhỏ|240px|phải|Một con sông ở Madagascar tương đối tự do khỏi gánh nặng trầm tích
Một mô hình vận chuyển nước là một mô hình toán học được sử dụng để mô phỏng sông hoặc dòng chảy và tính các thông số về chất lượng nước. Các mô hình này, nhìn chung, đi vào sử dụng trong những năm 1960 và 1970, khi có một số nhu cầu dự báo chất lượng nước do pháp luật về môi trường, và cũng tại thời điểm đó bắt đầu phổ biến việc sử dụng sức mạnh cực lớn của máy tính. Rất nhiều mô hình đầu tiên được phát triển tại Mỹ và Anh, và ngày nay các mô hình này được cải tiến và sử dụng rộng rãi trên toàn thế giới.
Có rất nhiều mô hình được ứng dụng trong tính toán ô nhiễm nước bởi nhiều thông số khác nhau đã được đưa ra để mô phỏng trạng thái biến đổi của chất ô nhiễm, thời gian phát tán chất ô nhiễm... Mô hình được xem là tốt thì phải có khả năng dự báo được nhiều điểm trên dòng sông, tất nhiên là với độ chính xác có thể chấp nhận được. Các mô hình cơ bản thường chỉ mô tải một chất ô nhiễm thải vào nguồn tiếp nhận tại một điểm. Còn đối với các mô hình phức tạp nhiều nguồn tuyến chảy vào nguồn tiếp nhận mang theo rất nhiều chất ô nhiễm, các chất ô nhiễm này có thể phản ứng với nhau hoặc bị tác động của sinh vật có trong nước, bao gồm cả lượng nước ngầm trong cùng lưu vực.
Các mô hình thông thường gồm nhiều modul để mô phỏng quá trình theo trình tự từng bước một. MJodul phổ biến nhất là chương trình con để tính toán dòng chảy mặt dựa trên yếu tố sử dụng đất, địa hình, đất, lớp phủ thực vật, lượng mưa hoặc tuyết, và quản lý đất đai (như mức độ sử dụng phân bón). Ý tưởng mô hình thủy văn cũng có thể được ứng dụng các môi trường khác như đại dương, tuy nhiên đối tượng chính của mô hình (trong bài này) chủ yếu đề cập đến lưu lực sông.

**Tham khảo**
Thể loại:Phần mềm ứng dụng
Thể loại:Khoa học đất-môi trường
Thể loại:Thủy văn học
Thể loại:Khoa học đất
Thể loại:Ô nhiễm nước
Thể loại:Phần mềm CAE
Thể loại:Hóa môi trường
Bộ Cà

Bộ Cà (danh pháp khoa học: Solanales) là một bộ thực vật có hoa, được bao gồm trong nhóm Cúc (asterid) của thực vật hai lá mầm. Một số văn bản cũ còn dùng tên gọi Polemoniales cho bộ này.

**Phân loại**
Các họ dưới đây được tính là thuộc bộ Cà trong hệ thống phân loại mới của Angiosperm Phylogeny Group (APG):- Họ Solanaceae (cà độc dược, cà tím, khoai tây, thuốc lá, cà chua v.v; bao gồm cả họ Nolanaceae cũ)- Họ Convolvulaceae (họ bìm bìm, khoai lang, rau muống, tơ hồng)- Họ Montiniaceae- Họ Sphenocleaceae- Họ Hydroleaceae
Hệ thống APG II và hệ thống APG III coi bộ Cà là một phần của nhóm Cúc thực thụ I (Euasterids I).
Các loài được biết đến nhiều nhất trong bộ Cà là các loài cà (độc dược, cà pháo, cà bát, cà tím v.v), khoai tây, khoai lang, cà chua, thuốc lá và dã yên thảo (thuốc lá cảnh).
Trong hệ thống Cronquist, ba họ sau cùng trong phân loại của APG trên đây được đặt ở các bộ khác, còn bộ này thì lại có thêm các họ sau:- Họ Duckeodendraceae (hiện nay được coi là một phần/từ đồng nghĩa của họ Solanaceae)- Họ Nolanaceae (hiện nay được coi là một phần/từ đồng nghĩa của họ Solanaceae)- Họ Cuscutaceae (hiện nay được coi là một phần/từ đồng nghĩa của họ Convolvulaceae)- Họ Retziaceae (hiện nay được coi là một phần/từ đồng nghĩa của họ Stilbaceae thuộc bộ Lamiales)- Họ Menyanthaceae (hiện nay đặt trong bộ Asterales)- Họ Polemoniaceae (hiện nay đặt trong bộ Ericales)- Họ Hydrophyllaceae (hiện nay được coi là một phần của bộ Boraginales)

**Phát sinh chủng loài**
Biểu đồ chỉ ra mối quan hệ phát sinh chủng loài của bộ Cà với các bộ khác trong nhánh Cúc như sau:
Cây phát sinh chủng loài trong phạm vi bộ Cà dưới đây lấy theo Bremer B. và ctv (2002).

**Tham khảo**
  TSN 500033 date = ngày 27 tháng 9 năm 2006. ITIS.-  Systema Naturae 2000 date=2004-04-19
Ngũ Lĩnh

Vị trí hệ thống dãy núi Ngũ Lĩnh trên bản đồ
Ngũ Lĩnh (chữ Hán: 五岭), còn gọi là Nam Lĩnh (giản thể: 南岭, chữ Hán phồn thể: 南嶺), là tên loạt dãy núi ở vùng ranh giới các tỉnh Hồ Nam, Giang Tây, Quảng Đông, Quảng Tây của Trung Quốc. Nhóm núi trải dài 600 km từ Tây sang Đông trong khu vực từ vĩ tuyến 24 đến vĩ tuyến 26, ngăn cách vùng Lưỡng Quảng với phần lãnh thổ phía nam của vùng Giang Nam.
Ngũ Lĩnh gồm 5 dãy núi nhỏ: Việt Thành Lĩnh (越城岭), Đô Bàng Lĩnh (都庞岭), Manh Chử Lĩnh (萌渚岭), Kỵ Điền Lĩnh (骑田岭) và Đại Dữu Lĩnh (大庾岭). Ngũ Lĩnh cũng là đường phân thủy giữa hai con sông lớn là Dương Tử và Châu Giang. Mai Quan cổ đạo được mở tại Đại Dữu Lĩnh dưới thời nhà Đường. Khu vực phía nam dãy núi Nam Lĩnh gọi là Lĩnh Nam.

**Các dãy núi hợp thành**
 Việt Thành Lĩnh giữa Hồ Nam với Quảng Tây, có đỉnh Miêu Nhi Sơn (猫儿山) cao 2.142 m.- Đô Bàng Lĩnh giữa Hồ Nam với Quảng Tây, có núi Cửu Thái Lĩnh (韭菜岭) cao 2.009 m.- Manh Chử Lĩnh giữa Hồ Nam với Quảng Tây có đỉnh Mã Đường (马塘顶) cao 1.787 m.- Kỵ Điền Lĩnh ở Trầm Châu, Hồ Nam, có đỉnh cùng tên cao 1.510 m.- Đại Dũ Lĩnh giữa Quảng Đông và Giang Tây, có núi Du Sơn cao 1.073 m.
Ngoài ra còn có: - Cửu Nghi Sơn giữa Hồ Nam với Quảng Đông. - Hải Dương Sơn có đỉnh Bảo Giới Lĩnh (宝界岭) cao 1.935,8 m.

**Địa chất**
Phần lõi của Nam Lĩnh chủ yếu là đá hoa cương, được che phủ chủ yếu là sa thạch cứng có niên đại thuộc kỷ Devon và đá vôi thuộc kỷ Than Đá. Các dãy núi hợp thành Nam Lĩnh chủ yếu chạy theo hướng đông bắc-tây nam, nhưng về tổng thể thì Nam Lĩnh chạy dài theo hướng đông-tây. Giữa các dãy núi có các thung lũng và các dãy đồi thấp. Gió bắc lạnh khô đôi khi vượt qua các Ngũ Lĩnh ở các thung lũng và đồi thấp này nhưng nói chung bị ngăn lại bởi vùng không khí ấm ẩm phía nam dãy núi.

**Tham khảo**
Thể loại:Địa mạo Quảng Tây
Thể loại:Dãy núi Trung Quốc
Thể loại:Địa lý Hoa Trung
Thể loại:Địa lý Hoa Nam
Thể loại:Núi Quảng Đông
Thể loại:Dãy núi Quảng Tây
Thể loại:Dãy núi Hồ Nam
Thể loại:Cộng đồng khai thác mỏ ở Trung Quốc
Muhammad Yunus

Muhammad Yunus (sinh ngày 28 tháng 6 năm 1940) là một nhà kinh tế học người Bangladesh. Ông là người làm phổ biến khái niệm tín dụng vi mô (cho những người dân rất nghèo vay các khoản tín dụng nhỏ) và là người sáng lập Ngân hàng Grameen. Năm 2006, ông được đồng trao tặng Giải Nobel Hòa bình với chính ngân hàng của ông.

**Tiểu sử**
Muhammad Yunus, là người con thứ ba trong số 9 người con của một gia đình Hồi giáo. Ông sinh ngày 28.06.1940 tại làng Bathua thuộc quận Chittagong lúc đó là thuộc vùng Bengal ở Ấn Độ, bây giờ là nước Bangladesh. Cha mẹ ông, Hazi Dula Mia Shoudagar và Sufia Khatun, buôn bán đồ nữ trang. Lúc nhỏ ông sống ở làng mình cho tới khi gia đình dọn lên thành phố Chittagong vào năm 1944.
Yunus được học bổng Fulbright năm 1966 để theo học tại đại học Vanderbilt (USA). 1969 ông lấy bằng tiến sĩ kinh tế tại đây và làm giảng sư kinh tế từ năm 1970 cho tới 1972 tại Middle Tennessee State University ở Tennessee, Hoa Kỳ. 1972 ông được phong làm giáo sư tại Chittagong University ở Bangladesh. từ năm 1976 ông làm quản lý cho một công trình phát triển của đại học này, từ đó mà nhà băng Grameen được thành lập vào năm 1983. Ngoài công việc làm giám đốc điều hành nhà băng này, từ năm 1996 ông còn có chức vụ cố vấn cho chính phủ Bangladesch.
Vào tháng 3 năm 2011, Yunus bị cho thôi việc ở nhà băng này với lý do là tuổi già; ông đã đưa việc này ra tòa nhưng không thành công. Ông tố cáo chính phủ Bangladesch là muốn kiểm soát nhà băng Grameen. Nhà băng sẽ trở thành một cơ quan của chính phủ, và công trình suốt cuộc đời của ông sẽ bị làm hư hại vì sự quản lý sai lầm, thiếu hiệu quả và vì chỉ chú trọng đến lời lãi.

**Ngân hàng Grameen**

**Giải thưởng**
1998 Giải Indira Gandhi

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
Tiếng Việt:-  Chân dung chủ nhân giải Nobel hòa bình 2006 date=2006-11-07  trên Việt Nam Net-  Tấm lòng gắn bó Việt Nam của người đoạt giải Nobel Hòa bình trên Việt Nam Net
Tiếng Anh:-  Ngân hàng Grameen - ngân hàng của người nghèo-  Tiểu sử Muhammad Yunus - Giải thưởng Lương thực thế giới date=2007-08-24  (The World Food Prize)-  SAJAforum.org, câu hỏi và trả lời với Muhammad Yunus (tập tin âm thanh/MP3, 42 phút)-  Bài phát biểu của Muhammad Yunus-  Bài báo của Muhammad Yunus trên BusinessWeek, 26 tháng 12 năm 2005-  Sự ra đời của tín dụng vi mô, CNN, năm 2001. date=2017-07-07 -  Hình ảnh Muhammad Yunus đang nói về Ngân hàng Grameen date=2006-01-05 -  Phỏng vấn Muhammad Yunus-  Muhammad Yunus, chủ ngân hàng cho người nghèo date=2013-09-06 -  Wolfgang Blau và Alysa Selene (Đài truyền hình ZDF (Đức) phỏng vấn Muhammad Yunus date=2008-12-15 
Thể loại:Người đoạt giải Nobel Hòa bình
Thể loại:Nhà kinh tế học Bangladesh
Thể loại:Nhân vật còn sống
Thể loại:Chuyên gia phát triển
Thể loại:Người đoạt Huy chương Tự do Tổng thống
Thể loại:Thủ tướng Bangladesh
Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Vanderbilt
Thể loại:Bangladesh

Thể loại:Quốc gia Nam Á
Thể loại:Quốc gia thành viên Khối Thịnh vượng chung Anh
Thể loại:Quốc gia thành viên Hiệp hội Hợp tác khu vực Nam Á
Bangladesh
Thể loại:Cộng hòa
Thể loại:Bengal
Thể loại:Quốc gia xã hội chủ nghĩa
Thể loại:Quốc gia châu Á
Y tá

Hai y tá đang chăm sóc bệnh nhân. Arizona, Hoa Kỳ, 1943.
Y tá là một ngành chuyên nghiệp với nhiều trách nhiệm nhiệm vụ quan trọng trong hệ thống y tế. Y tá hợp tác cùng những chuyên viên y tế khác để chăm sóc, chữa trị, giáo huấn và bảo đảm an toàn cho người bệnh trong nhiều hoàn cảnh - từ cấp cứu đến hồi phục, từ tư gia đến nhà thương và trong nhiều lĩnh vực y khoa khác nhau - từ chuyên khoa đến y tế công cộng.
Để trở thành y tá đòi hỏi phải có kiến thức y học tổng quát và thường phải qua trung học cấp hai. Tại nhiều quốc gia (như Chile), y tá tối thiểu phải có bằng cử nhân. Trong khi ở một số nước châu Âu, sau khi học tốt nghiệp cấp 2 và được huấn luyện chuyên môn 18 tháng có thể được chấp nhận làm y tá.
Trong tiếng Việt đầu thế kỷ 20 thỉnh thoảng còn dùng "anh phiếc mê" hay "phiếc mê" mượn từ tiếng Pháp (infirmier) để chỉ người y tá.

**Công tác và nhiệm vụ**
Theo Bộ Lao động Hoa Kỳ  nhiệm vụ tổng quát của y tá gồm có:
#Chữa trị bệnh nhân.
#Giáo dục bệnh nhân và người thân về các bệnh chứng. 
#Khuyên nhủ an ủi bệnh nhân và người thân. 
#Ghi chép và cập nhật thay đổi bệnh lý.. 
#Giúp xét nghiệm, thử nghiệm.
#Sử dụng máy móc, công cụ y tế.
#Thực thi chỉ định điều trị.
#Giúp theo dõi bệnh nhân trong thời gian hồi phục.

**Lịch sử**
•Florence Nightingale
Florence Nightingale
Florence Nightingale (12 tháng 5 năm 1820 – 13 tháng 8 năm 1910) được giới y tế công nhận là người phát huy ngành y tá hiện đại. Từ lâu, nghề "y tá" bị coi rẻ, họ thường làm những công việc phụ như "bám" theo các đội quân, phụ giúp dọn dẹp, nấu nướng, giặt ủi... Vì bà là con của một gia đình giàu có, vọng tộc, nên Nightingale đã làm cha mẹ thất vọng khi bà quyết định trở thành một y tá. Sau đó bà không ngừng đòi hỏi cải tiến y tế chăm sóc cho người nghèo và dần dần đưa ngành y tá lên bậc quan trọng trong hàng ngũ chuyên viên y tế.

**Liên kết**
 Đào tạo y tá đủ tiêu chuẩn làm việc tại Mỹ www.vietnamnet.vn

**Chú thích**
Thể loại:Chuyên viên y tế
Thể loại:Điều dưỡng
Trại tập trung

Tập tin:Buchenwald Slave Laborers Liberation.jpg|nhỏ|phải|200px|Các tù nhân trại tập trung Buchenwald còn  sống sót khi được giải thoát
Trại tập trung là một khu khá lớn được rào lại và dùng làm chỗ giam giữ hay cai quản một số đông người. Trại tập trung khác trại tù vì những người bị đưa vào trại tập trung thường không có án kết, không qua một cuộc xử lý thực sự tại toà án. Họ bị bắt và đưa vào trại chỉ vì họ có những tính chất chung mà chính quyền lúc bấy giờ nhân thấy cần quản chế chặt chẽ.
Những trại tập trung trong lịch sử:
# Những  trại tập trung do Đức Quốc xã dựng lên và tiêu diệt dân Do Thái trong thời kỳ 1938 - 1945.
# Những trại tập trung dân Nhật Bản tại Hoa Kỳ và Canada trong Chiến tranh thế giới thứ hai.
# Những trại tập trung Ấp Chiến lược để cô lập dân và ngăn họ liên lạc với những người cộng sản miền Nam trong Chiến tranh Việt Nam.
# Những trại tập trung Học tập cải tạo dành cho cựu quân nhân Việt Nam Cộng hòa sau năm 1975.
# Trại cải tạo lao động của Liên Xô

**Tham khảo**

Thể loại:Giam giữ
Florence (định hướng)

Florence là tên tiếng Anh của Firenze, vùng Toscana, Ý; ngoài ra còn có các địa danh khác có tên này:
Canada:- Sainte-Florence, Quebec
Pháp:- Sainte-Florence, Gironde, một thị trấn ở tỉnh Gironde- Sainte-Florence, Vendée, một thị trấn của tỉnh Vendée
Hoa Kỳ:- Florence, Alabama- Florence, Arizona- Florence-Graham, California- Florence, Colorado- Florence, Illinois- Florence, Indiana- Florence, Kansas- Florence, Kentucky- Florence, Massachusetts- Florence, Minnesota- Florence, Mississippi- Florence, Missouri- Florence, Montana- Florence, Nam Carolina- Florence, Nam Dakota- Florence, Nebraska- Florence, New Jersey- Florence, New York- Florence, Oregon- Florence, Texas- Florence, Vermont- Florence, Wisconsin
Thể loại:Trang định hướng địa danh
Phong Lê

Giáo sư Phong Lê trong một buổi hội thảo khoa học
Giáo sư Phong Lê, tên thật là Lê Phong Sừ, sinh ngày 10 tháng 11 năm 1938 ở Sơn Trà, huyện Hương Sơn, Hà Tĩnh, là một nhà nghiên cứu, phê bình văn học Việt Nam hiện đại, nguyên Viện trưởng Viện Văn học thuộc Trung tâm Khoa học Xã hội và Nhân văn Quốc gia (nay là Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam); hội viên Hội nhà văn Việt Nam. Ông được phong học hàm Phó giáo sư năm 1984 và Giáo sư năm 1991.

**Quá trình công tác**
Sau khi tốt nghiệp khoa ngữ văn của Đại học Tổng hợp Hà Nội năm 1959, ông trở về công tác tại Viện Văn học từ những ngày đầu tiên Viện chính thức tách ra từ Ban nghiên cứu Văn, Sử Địa và mang tên như ngày nay. Ông lần lượt trải qua các chức vụ: biên tập viên tòa soạn Tạp chí Văn học của Viện (1960); Nghiên cứu viên, trưởng phòng Phòng văn học Việt Nam hiện đại (1965-1987); Ủy viên Hội đồng khoa học Viện Văn học (từ 1968); Viện trưởng Viện Văn học kiêm Tổng biên tập Tạp chí Nghiên cứu Văn học, Nghiên cứu viên cao cấp, Ủy viên Hội đồng khoa học Viện Khoa học Xã hội Việt Nam (1988-1995).

**Tác phẩm đã xuất bản**
Phong Lê đã viết riêng và chủ biên khoảng 30 công trình lý luận và nghiên cứu về văn học Việt Nam thế kỷ 20, trong đó đáng chú ý là những công trình:

**In riêng**
 Mấy vấn đề văn xuôi Việt Nam 1945-1970 (1972)- Văn và người (1976)- Văn xuôi Việt Nam trên con đường hiện thực xã hội chủ nghĩa (1980)- Văn học Việt Nam hiện đại – Lịch sử và lý luận (1980 - 1987, 7 tập)- Chủ tịch Hồ Chí Minh và văn học Việt Nam hiện đại (1986)- Văn học và công cuộc đổi mới (1994)- Nam Cao - Phác thảo sự nghiệp và chân dung (1997)- Văn học trên hành trình của thế kỷ XX (1997)- Một số gương mặt văn chương học thuật Việt Nam hiện đại (2001)- Văn học Việt Nam hiện đại - những chân dung tiêu biểu (2001)- Người trong văn (2006)

**In chung**
 Tác gia văn xuôi Việt Nam hiện đại (1976)- Nhà thơ Việt Nam hiện đại (1984)- Văn học về đề tài công nhân, tập 1 năm 1983 và tập 2 năm 1985- Nhà văn các dân tộc thiểu số Việt Nam (1988)- Cách mạng, kháng chiến và đời sống văn học 1945-1954, 3 tập (1987-1995)- Nghĩ tiếp về Nam Cao (1992).- Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh - Tư tưởng và sự nghiệp văn học (Viết chung với GS Hà Minh Đức, GS Nguyễn Đăng Mạnh; Nhà xuất bản Lý luận chính trị xuất bản năm 2005)

**Giải thưởng**
Ông được giải thưởng Nhà nước về Khoa học và Công nghệ năm 2005.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Nhà lý luận phê bình Phong Lê date = ngày 11 tháng 3 năm 2007
Thể loại:Nhà phê bình văn học Việt Nam
Thể loại:Nhà nghiên cứu văn học Việt Nam
Thể loại:Người Hà Tĩnh
Thể loại:Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
Thể loại:Giáo sư Việt Nam
Thể loại:Giải thưởng Nhà nước
Thể loại:Nhân vật còn sống
Thể loại:Viện Văn học (Việt Nam)
Thể loại:Người Hương Sơn
Chi Trinh đằng

Chi Trinh đằng (danh pháp khoa học: Parthenocissus, từ đồng nghĩa: Landukia) là một chi chứa một số loài dây leo trong họ Nho (Vitaceae). Nó chứa khoảng 10 loài, có mặt ở châu Á và Bắc Mỹ. Tuy nhiên, một số danh pháp hiện vẫn chưa rõ ràng và có thể là các từ đồng nghĩa hay từ gốc đồng nghĩa của các chi khác như Vitis (nho), Ampelopsis (chè dây). Một vài loài được trồng làm cây cảnh hay làm thuốc trong Đông y. Tên gọi chung của chúng trong tiếng Trung là 爬山虎, phiên âm ba sơn hổ.
Các loài Parthenocissus bị ấu trùng của một số loài côn trùng thuộc bộ Lepidoptera phá hại, chẳng hạn Euproctis chrysorrhoea và Naenia typica.
Một số loài:- Parthenocissus austro-orientalis, trinh đằng đông nam, đông nam ba sơn hổ- có ở Trung Quốc- Parthenocissus chinensis trinh đằng Trung Quốc- Tứ Xuyên, Trung Quốc- Parthenocissus henryana, từ Trung Quốc- Parthenocissus heptaphylla, trinh đằng bảy lá - có ở Texas và México- Parthenocissus heterophylla, trinh đằng khác lá, dị diệp ba sơn hổ - có ở Trung Quốc, Đài Loan, Việt Nam, Indonesia- Parthenocissus himalayana, trinh đằng ba lá, trinh đằng Himalaya, tam diệp ba sơn hổ - có ở Himalaya, miền nam Trung Quốc và Đài Loan- Parthenocissus pedata, trinh đằng chân - Đông Dương- Parthenocissus quinquefolia = Vitis hederacea, gọi là dây leo Virginia, miền đông Bắc Mỹ- Parthenocissus semicordata, có ở Himalaya- Parthenocissus tricuspidata, dây leo Nhật Bản hoặc thường xuân Boston, có ở miền đông châu Á- Parthenocissus thomsonii, trinh đằng lá phấn, phấn diệp ba sơn hổ - có ở Trung Quốc- Parthenocissus vitacea, dây leo cây bụi, thân gỗ hay nho thân gỗ, có ở miền tây và miền bắc Bắc Mỹ

**Lưu ý**

**Hình ảnh ==
Mặt Riemann

Mặt Riemann ứng với "hàm số" .
Trong toán học, mặt Riemann (hay còn gọi là diện Riemann), đặt tên theo nhà toán học Bernhard Riemann, là đa tạp phức một chiều. Mặt Riemann có thể được xem là những bản uốn cong của mặt phẳng phức: ở lân cận mỗi điểm chúng giống nhau là một mảnh trên mặt phẳng phức, nhưng tô pô toàn cục có thể khác. Ví dụ, chúng có thể giống mặt cầu hoặc mặt xuyến hoặc một số tấm dán lại với nhau.

**Định nghĩa**
Một mặt Riemann là một không gian tô pô Hausdorff X, với một át-lát vào C sao cho các phép biến đổi bản đồ là các hàm song chỉnh hình. Tức là X có một phủ mở (Ui) gồm các tập mở đồng phôi với các tập mở của C sao cho các ánh xạ đồng phôi  thỏa mãn là một hàm song chỉnh hình.

**Mặt cầu Riemann**
Xét . Gán cho nó hai hệ tọa độ (hay hai bản đồ) phức  và . Hàm đổi hệ tọa độ là hàm , là một hàm song chỉnh hình. Đây được gọi là mặt cầu Riemann (dựa theo phép đồng phôi giữa mặt cầu với compắc hóa Alexandroff của mặt phẳng phức).

**Mặt xuyến phức**
Mặt xuyến phức thường được định nghĩa là thương số của  dưới tác động của một lưới  với một số phức  có phần ảo lớn hơn .

**Các mặt Riemann ứng với một hàm số**
Xét một hàm số . Không phải lúc nào cũng tồn tại một hàm ngược  của . Tuy nhiên  có thể được định nghĩa như một hàm trên một mặt Riemann tương ứng với nó. Sau đây là các mặt Riemann ứng với  lần lượt bằng  (và các hàm ngược tương ứng ).

**Hàm chỉnh hình**
Một hàm số phức  trên một mặt Riemann được gọi là một hàm chỉnh hình nếu là một hàm chỉnh hình với mọi bản đồ  của . Tương tự, một hàm số phức bộ phận  được gọi là một hàm phân hình nếu  là một hàm phân hình với mọi bản đồ  của .

**Cấu trúc vi phân**
Một mặt Riemann có một cấu trúc vi phân cảm sinh từ cấu trúc vi phân của mặt phẳng phức, là một đa tạp vi phân hai chiều.

**Xem thêm**
Hình học phức

**Tham khảo**
 Forster, Otto, 1981, Lectures on Riemann Surfaces

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Hình học phức
Họ Nho

Họ Nho, tên khoa học Vitaceae (hay Vitidaceae) là danh pháp khoa học của một họ thực vật hai lá mầm, bao gồm các loài nho (bồ đào) và một số loài khác như trinh đằng. Danh pháp này có được là từ danh pháp khoa học của chi chứa các loài nho là Vitis.
Quan hệ của họ Vitaceae với các họ, bộ khác hiện nay vẫn chưa được làm sáng tỏ. Trong hệ thống Cronquist, họ này được đặt trong bộ Rhamnales (trong các tài liệu về thực vật bằng tiếng Việt gọi bộ này là bộ Táo/bộ Táo ta). Còn theo Angiosperm Phylogeny Group (APG) thì họ này nằm trong nhánh hoa Hồng (rosids), nhưng không được đặt vào bộ đã có nào. Trên trang web của Angiosperm Phylogeny Group thì người ta đặt họ Vitaceae là họ duy nhất của bộ Vitales (bộ Nho).
Chi Leea đôi khi được tách ra thành một họ riêng là Leeaceae, nhưng theo APG thì nó thuộc họ Vitaceae.

**Phân loại**
Họ Nho Vitaceae
*Phân họ Vitoideae (Durande, 1782 cũ Juss., 1789) Eaton, 1836:
**Cissus L., 1753
**Cyphostemma (Planch.) Alston trong Trimen, 1931
**Acareosperma Gagnepain, 1919
**Ampelocissus Planch., 1884, nom. cons.
**Parthenocissus Planchon, trong Alph. de Candolle & A.C. de Candolle, 1887, nom. cons.
**Ampelopsis A.Michaux, 1803
**Clematicissus Planch., in Alph. de Candolle & A.C. de Candolle, 1887
**Tetrastigma (Miquel) Planch., in Alph. de Candolle & A.C. de Candolle, 1887
**Rhoicissus Planch., in Alph. de Candolle & A.C. de Candolle, 1887
**Pterocissus Urban & Ekman, 1926
**Vitis
**Yua C.L.Li, 1990
*Phân họ Leeoideae (DC., 1824)Burmeist., 1837
**Leea D.van Royen ex Linnaeus, 1767, nom. cons.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Vitaceae trong  Angiosperm Phylogeny Web-  Vitidaceae date=2007-03-10  trong  L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi). Các họ thực vật có hoa: Miêu tả, minh họa, nhận dạng, thông tin tra cứu. date=2007-01-03  http://delta-intkey.com date=2007-01-03
Nguyễn Quang Bật

Nguyễn Quang Bật (chữ Hán: 阮光弼; 1463–1505) tên thật Nguyễn Quang Hiếu, là người đỗ trạng nguyên năm 1484 dưới triều vua Lê Thánh Tông.

**Tiểu sử**
Ông là người huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh, có ý chí "nhân định thắng thiên", không tin vào số mệnh. Tương truyền trước khoa thi ông nằm mơ thấy Thần hiện về báo mộng ông sẽ không đoạt giải cao; thế nhưng ông tin rằng "Thần đâu biết được việc người; phen này ta đỗ, đỗ thời trạng nguyên" và càng ra sức học. Đến kì thi Đình ông đã đoạt được ngôi vị đầu bảng, giành lấy chức vị trạng nguyên. Làm quan Hàn lâm Hiệu lý. Ông là thành viên nhóm Tao đàn Nhị thập bát Tú. Vì trái ý của Lê Uy Mục nên bị giáng xuống Thừa Tuyên, Quảng Nam. Vua sai người mật dìm chết ở sông Phúc Giang. Tương Dực Đế biết ông chết oan, bèn truy phong tước Bá, và tặng lá cờ thêu 3 chữ "Trung Trạng nguyên". Vua còn cho dân địa phương lập miếu thờ làm thành hoàng.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Danh sách Trạng nguyên date=2011-08-10 
Thể loại:Người Bắc Ninh
Thể loại:Quan lại nhà Lê sơ
Thể loại:Người họ Nguyễn tại Việt Nam
Thể loại:Tiến sĩ nhà Hậu Lê
Thể loại:Trạng nguyên Việt Nam
Thể loại:Bá tước truy phong Việt Nam