Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Liên mạng

Liên mạng (tiếng Anh: internetwork hoặc viết gọn thành internet) là hai hay nhiều mạng máy tính nối với nhau bằng các thiết bị Gateway cung cấp một phương thức phổ thông để định tuyến các gói thông tin giữa các mạng. Các thiết bị định tuyến có nhiệm vụ hướng dẫn giao thông dữ liệu theo đường đúng (trong số một số các đường có thể) đi qua liên mạng để tới đích. Kết quả của hệ thống các mạng kết nối với nhau được gọi là liên mạng, hoặc chỉ đơn giản là internet,
(Một số người đã nhầm lẫn khi gọi việc liên kết các mạng với nhau bằng các cầu (bridge) là liên mạng. Thực ra hệ thống đó chỉ là kết nối của các mạng con và việc gửi dữ liệu qua nó không đòi hỏi các giao thức liên mạng, chẳng hạn giao thức IP).
Ban đầu, liên mạng là một cách để kết nối các kiểu công nghệ mạng khác nhau. Nhưng rồi nó đã trở nên phổ biến rộng rãi qua sự phát triển của nhu cầu kết nối hai hoặc nhiều mạng cục bộ với nhau thành một dạng mạng diện rộng. Hiện nay, định nghĩa của liên mạng bao hàm cả việc kết nối các mạng máy tính thuộc các kiểu khác, chẳng hạn các mạng cá nhân PAN.
Internet chính là ví dụ thực tế nổi tiếng nhất của liên mạng. Đó là một mạng gồm các mạng chạy nhiều giao thức bậc thấp khác nhau, được thống nhất bởi một giao thức liên mạng - giao thức IP.
Giao thức IP chỉ cung cấp một dịch vụ chuyển gói tin không đáng tin cậy qua một liên mạng. Để gửi dữ liệu một cách đáng tin cậy, các ứng dụng phải sử dụng một giao thức tầng Giao vận, chẳng hạn giao thức TCP, giao thức này cung cấp một dòng đáng tin cậy (reliable stream). (Thuật ngữ không đáng tin cậy ở đây không có nghĩa là IP không đáng tin cậy, mà là nó gửi các gói tin mà không liên lạc và thiết lập một kết nối với máy đích từ trước. Dịch vụ đáng tin cậy thì làm ngược lại). Do TCP là giao thức giao vận được sử dụng rộng rãi nhất, người ta thường gọi TCP và IP liền nhau là "TCP/IP". Một số ứng dụng thường sử dụng một giao thức giao vận đơn giản hơn (giao thức UDP) cho các nhiệm vụ không đòi hỏi việc gửi dữ liệu một cách tuyệt đối đáng tin cậy, chẳng hạn như video streaming.

**Xem thêm**
 Lịch sử Internet

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Máy tính - Mạng date = ngày 26 tháng 12 năm 2013 -  E-book date = ngày 8 tháng 2 năm 2006 (định dạng pdf) - Cơ bản về các kiến trúc liên mạng chính (từ chương 4 đến chương 9).
Thể loại:Mạng máy tính
Thể loại:Kiến trúc mạng
Liên đoàn Thiên văn Quốc tế

Liên đoàn Thiên văn Quốc tế hay Hiệp hội Thiên văn Quốc tế, viết tắt theo tiếng Anh là IAU (International Astronomical Union), là hiệp hội của các hiệp hội thiên văn học khắp nơi trên thế giới.
IAU là một tổ chức phi chính phủ quốc tế, và là thành viên liên hiệp của Hội đồng Khoa học Quốc tế (ISC) , và của Hội đồng Quốc tế về Khoa học (ICSU) trước đây.

**Nhiệm vụ**
Nó là tổ chức được biết đến với trọng trách đặt tên cho các chòm sao, sao, hành tinh, tiểu hành tinh và các thiên thể cùng các hiện tượng thiên văn.
Trong các nhóm làm việc có Nhóm phân loại hành tinh (WGPSN), có nhiệm vụ thực hiện quy ước đặt tên thiên văn và phân loại hành tinh cho các hành tinh. IAU cũng có trách nhiệm với Điện tín Thiên văn, mặc dù tổ chức này không điều hành nhóm này. Nhóm Trung tâm Tiểu hành tinh (MPC), là một trung tâm cho các vật thể phi hành tinh và phi vệ tinh tự nhiên trong Hệ Mặt Trời, cũng do IAU điều hành.
IAU được sáng lập năm 1919, theo sau một loạt các hợp tác quốc tế trên lĩnh vực thiên văn như Carte du Ciel, hay Hiệp hội Mặt Trời hay Văn phòng Thời gian Quốc tế (Bureau International de l'Heure). Giám đốc đầu tiên là Benjamin Baillaud.
IAU hiện có 9598 thành viên cá nhân, gồm chủ yếu là các nhà thiên văn chuyên nghiệp (có bằng tiến sĩ về chuyên ngành) và 63 thành viên quốc gia. 87% thành viên là nam giới; còn lại 13% là nữ giới.

**Tổ chức, các ủy ban**

**Các đại hội**

**Năm Quốc tế Thiên văn học**
Năm Quốc tế Thiên văn học (International Year of Astronomy) đã được chọn và thực hiện là năm 2009. Đó là đề xuất của UNESCO trong Đại hội nghị thứ 33, và được Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua tại kỳ họp Đại hội đồng thứ 62.
Năm 2009 là năm kỷ niệm 400 năm ra đời Kính thiên văn (telescope) của Galileo Galilei, và bản đăng tải Astronomia nova của Johannes Kepler, hồi thế kỷ 17.

**Tham khảo**

**Xem thêm**
 Quy ước đặt tên thiên văn- Astronomical acronyms- Astronomical naming conventions- Planetary nomenclature

**Liên kết ngoài**
  Trang chủ của Hiệp hội-  Website ISC, Hội đồng Khoa học Quốc tế
Thể loại:Thành viên của Hội đồng Khoa học Quốc tế
Thể loại:Tổ chức tiêu chuẩn
Thể loại:Tổ chức thiên văn
Thể loại:Tổ chức có trụ sở tại Pháp
Thể loại:Tổ chức phi chính phủ
Thể loại:Tổ chức phi lợi nhuận
Thể loại:Tổ chức khoa học quốc tế
Gia phả học

Gia phả học là môn học nghiên cứu về gia phả.
Môn học này đang được phát triển ở khắp nơi trên thế giới. Lý do là ngày càng có nhiều người trong xã hội, trong gia đình nhận thấy gia phả là tài liệu quý báu cho nhiều ngành học. Một Tông đồ, một Gia phả, một Phả ký, một Phổ truyền dù đơn sơ hay súc tích cũng đều trở nên những tài liệu quý báu cho nhà xã hội học, nhà sử học về sau. Nó còn có thể hữu dụng cho những nghiên cứu về tâm lý, về di truyền học, huyết học, y học. Một lý do nữa là với tiến bộ của công nghệ, kỹ thuật ghi chép, sưu tầm những tin tức, tra cứu lịch sử... càng ngày càng thuận lợi hơn.
Việc phổ biến gia phả giới hạn trong vòng gia đình, tông tộc hay mở rộng ra trên Internet cho công chúng trong phạm vi rộng khắp đã làm cho nhiều người băn khoăn về vấn đề bí mật cá nhân. Lợi điểm của việc phổ biến rộng rãi là nhiều người có thể biết đến, có thể tìm ra một sự nối kết, có ý hướng sử dụng nó vào những mục đích nghiêm chỉnh - hướng thiện, như bổ sung kiến thức cho văn hóa, cho lịch sử.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Gia phả
Thể loại:Gia phả học
Thể loại:Khoa học bổ trợ của lịch sử
Thể loại:Quan hệ họ hàng và nguồn gốc
Thể loại:Nhà cách mạng Việt Nam

Việt Nam
Thể loại:Người Việt Nam
Thể loại:Lịch sử Việt Nam thời Pháp thuộc
Thể loại:Chính khách Việt Nam
Thể loại:Người Việt Nam theo nghề nghiệp
Thể loại:Chính trị Việt Nam
Thể loại:Phong trào độc lập Việt Nam
Thể loại:Người Việt Nam theo xu hướng chính trị
Tông đồ (định hướng)

Tông đồ có thể đề cập tới:- Tông đồ hay Sứ đồ là các đồ đệ chính của Chúa Giê-su được phái đi để truyền giảng Phúc Âm- Tông đồ (Thánh hữu Ngày sau), một vị trí trong Giáo hội các Thánh hữu Ngày sau của Chúa Giêsu Kytô- Cây phả hệ
Thể loại:Bàn cãi về TĐTL

Các bản mẫu sau đây thêm các trang vào thể loại này:
*NPOV
*Unbalanced

**Xem thêm**
 Wikipedia:Giải quyết mâu thuẫn
Thể loại này là một tự tham khảo.
Thể loại:Dọn dẹp bài viết Wikipedia
Thể loại:Tranh chấp Wikipedia
Thể loại:Đề tài gây tranh cãi trên Wikipedia
Thể loại:Thái độ trung lập Wikipedia
Thể loại:Nhân Chứng Giê-hô-va

Nhân chứng Giê-hô-va là một tôn giáo mà niềm tin của họ dựa trên Thánh Kinh. Nhiều giáo lý của nhóm này khác biệt với các giáo lý của các giáo phái Kitô giáo khác, như họ không công nhận Đức Giêsu Kitô là Thiên Chúa, ..... Do đó, nhiều nhóm khác không công nhận giáo phái này là Kitô giáo (những người tin vào Chúa Giêsu Kitô)....
Thể loại:Giáo phái Cơ Đốc
Mực Tàu

Tập tin:Ong do Van Mieu.JPG|nhỏ|Viết thư pháp mực tàu trên giấy dó.
Mực Tàu (hay mực tầu) là một loại mực màu đen đã từng được sử dụng rộng rãi trong quá khứ để viết, in và vẽ, còn hiện nay nói chung vẫn được sử dụng để vẽ, đặc biệt là được các thầy đồ dùng để viết thư pháp.Thời ngày xưa, người ta thường mài mực trước khi viết và dùng bút lông để thể hiện nét bút. Trong ngôn ngữ như tiếng Anh gọi nó là Indian ink hay India ink (tức là mực Ấn Độ) do người Anh biết đến loại mực này là từ Ấn Độ, tuy nhiên nguồn gốc chính xác của nó thì chưa ai biết rõ là bắt đầu từ đâu.

**Lịch sử**
Các chuyên luận sớm nhất về nghệ thuật có nói đến mực Tàu đã được người Trung Quốc và Ai Cập cổ đại điều chế ra. Nền tảng của mực này là chất màu cacbon đen pha trong chất keo lỏng hay các môi trường gắn kết khác. Ở châu Âu, người ta biết đến mực Tàu khá muộn. Đôi khi trước thế kỷ 12, Eraclius trong cuốn "De Coloribus et Artibus Romanorum" của mình đã trình bày một tập hợp các cách chế tạo một vài loại mực cacbon, bao gồm cả loại tương tự như mực Tàu của Trung Quốc, được làm từ muội than của nhựa hoặc gỗ bị đốt cháy. Các dạng gỗ khác nhau sẽ tạo ra các loại mực có tông màu khác nhau đáng kể. Trong cuốn sách của người Anh năm 1581 về chữ viết tay, Theophilus đã trình bày công thức chế tạo mực cacbon:
To make Inke in haste
In hast, for a shift when ye have a great neede,
Take woll, or wollen to stand you in steede,
Which burnt in the fyre, the powder beate small:
With vinegar, or water make Inke withall.
Như công thức đã chỉ ra, vật liệu kết dính là không cần thiết: các phân tử cacbon là trong dạng thể vẩn chất keo và tạo ra một lớp không thấm nước sau khi khô đi; mặc dù thông thường sen-lắc không thấm nước vẫn được bổ sung.
Ở châu Âu, trong những năm đầu thế kỷ 20 thì mực Tàu đã thay thế cho mực mụn cây-sắt phổ biến rộng rãi trước đây.
Mực Tàu không phù hợp cho các loại bút máy: nó nhanh chóng làm tắc bút. Ngoại lệ duy nhất là mực "Fount India" của Pelikan, nó không chứa sen-lắc.

**Xem thêm**
 Bút lông- Nghiên- Bút - Mực

**Tham khảo**
Tàu
Thể loại:Chất liệu nghệ thuật
Thể loại:Phát minh của Trung Quốc
Thể loại:Vẽ
Thể loại:Phát minh của Ấn Độ
Thể loại:Thư pháp Đông Á
Thể loại:Hội họa Trung Quốc
Thể loại:Thần thoại Hy Lạp

Thể loại:Văn hóa Hy Lạp cổ đại
Thể loại:Văn học Hy Lạp cổ đại
Thể loại:Tôn giáo Hy Lạp cổ đại
Hy Lạp
Hy Lạp
Nam Phi (định hướng)

Nam Phi, trong tiếng Việt, có thể là:
*Vùng phía nam của lục địa châu Phi. Vùng Nam Phi bao gồm các quốc gia: Angola, Botswana, Eswatini, Lesotho, Madagascar, Malawi, Mauritius, Mozambique, Namibia, Cộng hòa Nam Phi, Zambia và Zimbabwe, hay
*Quốc gia Cộng hòa Nam Phi trong vùng này.
Tân Cảng

Tân Cảng có thể là:
*Tên gọi một cảng sông trên sông Sài Gòn tại Thành phố Hồ Chí Minh trước đây. Danh xưng này còn được đặt cho:
**Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn: một doanh nghiệp quân đội trực thuộc Quân chủng Hải quân và quản lý cảng sông này
**Ga Tân Cảng: một ga tàu điện của tuyến đường sắt đô thị số 1 và số 5 tại Thành phố Hồ Chí Minh
**Cầu Tân Cảng: nay là cầu Sài Gòn
*Hương Tân Cảng, huyện Gia Nghĩa, tỉnh Đài Loan, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan)

**Khác**
"Tân Cảng"
Yên Tử

Yên Tử (chữ Hán: 安子山, Yên Tử sơn) là một dãy núi trải dài trên địa bàn 3 tỉnh Quảng Ninh, Bắc Giang, Hải Dương và cũng là tên ngọn núi cao nhất trong dãy.
Đây là dãy núi gắn liền với nhà Trần trong lịch sử Việt Nam cũng như gắn với Thiền phái Trúc Lâm.

**Địa lý**
Dãy Yên Tử thuộc cánh cung Đông Triều, một trong bốn cánh cung núi chính của vùng Đông Bắc Bộ Việt Nam. Dãy núi có địa hình thấp dần từ đông sang tây, cao trung bình trên 600 m so với mực nước biển; trong đó nơi cao nhất là đỉnh Yên Tử (1.068 m) còn nơi thấp nhất là khu vực Côn Sơn – Kiếp Bạc (200–238 m), gần Lục Đầu Giang.
Sườn núi phía nam (còn gọi là sườn Đông Yên Tử) chủ yếu thuộc tỉnh Quảng Ninh và một phần nhỏ thuộc tỉnh Hải Dương, còn sườn núi phía bắc (còn gọi là sườn Tây Yên Tử) thuộc địa phận tỉnh Bắc Giang.

**Lịch sử**
Trong lịch sử, Yên Tử luôn là một trong những trung tâm Phật giáo của cả nước, gắn với nhiều kiến trúc cổ, được xây dựng qua các thời kỳ lịch sử khác nhau (Lý, Trần, Lê, Nguyễn).
Năm 1294, sau khi vua Trần Nhân Tông nhường ngôi cho con trai là Trần Thuyên (vua Trần Anh Tông) và trở thành Thái thượng hoàng, ông xuất gia tu Phật tại hành cung Vũ Lâm, Ninh Bình. Năm 1299, ông đến Yên Tử, lấy pháp hiệu là Hương Vân đại đầu đà hay Trúc Lâm đại đầu đà, thu hút được nhiều đệ tử. Tại đây, ông đã cho xây dựng hệ thống chùa, am, tháp và sáng lập ra Thiền phái Trúc Lâm, một dòng thiền Phật giáo mang bản sắc văn hóa Việt Nam tồn tại đến ngày nay.
Sách Đồng Khánh địa dư chí mô tả về Yên Tử như sau:Núi Yên Tử (Yên Tử sơn): ở vào địa phận tổng Bí Giang. Núi liên tiếp chạy dài hơn 10 ngọn, cao nhất là ngọn Yên Tử. Tương truyền An Kỳ Sinh tu luyện đắc đạo thành tiên ở nơi đây cho nên có tên gọi là núi An (Yên) Tử. Năm Hồng Vũ thứ 3 (1379) nhà Minh sai sứ sang làm lễ tế, vẽ hình thế núi sông ở đây đem về. Năm Tự Đức thứ 3 (1850) bộ Lễ vâng mệnh vua xếp núi này vào hạng danh sơn và ghi vào tự điển (sổ thờ).
Tập tin:Núi Yên Tử.jpg|Du khách tham quan khu di tích Yên Tử
Tập tin:Chùa Đồng, Yên Tử.jpg|Chùa Đồng trên đỉnh Yên Tử
Tập tin:Hoa Yên.JPG|Chùa Hoa Yên
Tập tin:Tháp Huệ Quang.jpg|Tháp Huệ Quang

**Xem thêm**
 Khu di tích lịch sử và danh thắng Yên Tử- Khu di tích và danh thắng Tây Yên Tử- Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc- Thiền phái Trúc Lâm

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Dãy núi Việt Nam
Thể loại:Núi tại Bắc Giang
Thể loại:Núi tại Quảng Ninh
Thể loại:Du lịch Bắc Giang
Thể loại:Du lịch Quảng Ninh
Thể loại:Thắng cảnh thiên nhiên xứ Đông
Thể loại:Núi linh thiêng
Nhà du hành vũ trụ cổ đại

Tập tin:Antropomorfi chiamati "Astronauti" - Zurla R 1 - Nadro.jpg|phải|nhỏ|250px|Bức vẽ trên đá ở Val Comonica,Ý khoảng 10.000 năm trước công nguyên, dường như miêu tả hai sứ giả đến từ vũ trụ
Nhà du hành vũ trụ cổ đại hay phi hành gia cổ đại (Ancient astronauts) là một giả thuyết ngụy khoa học cho rằng các sinh vật ngoài hành tinh đã từng đến Trái Đất và tiếp xúc với con người vào thời cổ đại và tiền sử, từ đó gây ảnh hưởng đến văn hóa lúc khởi điểm phát triển của loài người. Đáng chú ý nhất là các tác giả Erich von Däniken và Zecharia Sitchin. Những giả thuyết này nói rằng con người ngày nay hoặc là có nguồn gốc hoặc là được sáng tạo ra do alien (sinh vật ngoài Trái Đất) đã viếng thăm Trái Đất hàng thiên niên kỷ trước - những ý tưởng hầu như bị bác bỏ bởi cộng đồng khoa học. Yếu tố khác của ý tưởng này là sự thông thái của con người hay tín ngưỡng, tôn giáo có được là từ những sứ giả đến từ ngoài Trái Đất đã viếng thăm nhiều lần trong thời kỳ rất cổ xưa.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Những đĩa đá ở Bayan Kara-Ula date=2006-02-11 - Bộ tộc Dogon và sự hiểu biết kỳ lạ về sao Thiên Lang- Máy bay có từ thời Ai Cập cổ đại?- Bí ẩn quanh tấm bản đồ Trái Đất thời cổ đại  date=2006-02-21 - Bãi đá khổng lồ hay khu vườn đồ chơi của Chúa?- Bí ẩn về Sacsayhuaman và Tiahuanaco date=2006-03-22 - Bí mật về bức họa cổ trong huyệt động châu Úc date=2006-05-26 
Tiếng Anh:- Trung tâm nghiên cứu giả thuyết những nhà du hành vũ trụ cổ xưa - Trang chính Erich von Däniken  date=2011-02-01 - Diễn đàn giả thuyết những nhà du hành vũ trụ cổ xưa date=2005-12-10 - Von Daniken's Maya Astronaut
Thể loại:Sinh vật ngoài Trái Đất
Thể loại:Giả thuyết phi hành gia cổ đại
Thể loại:UFO
Thể loại:Nghiên cứu về UFO
Thể loại:Ngụy khoa học
Thể loại:Tôn giáo UFO
Thiên hà Abell 1835 IR1916

Thiên hà Abell 1835 IR1916 (còn có tên Abell 1835) là một ứng cử viên cho thiên hà xa nhất đã được chụp hình.
Nó đã được một nhóm các nhà thiên văn Pháp và Thụy Sĩ của Tổ chức Nghiên cứu thiên văn châu Âu tại Nam Bán cầu (Roser Pelló, Johan Richard, Jean-François Le Borgne, Daniel Schaerer, và Jean-Paul Kneib) tìm thấy. Họ đã dùng thiết bị hồng ngoại gần của Kính thiên văn Rất Lớn khi phát hiện ra thiên hà này; các đài thiên văn khác sau đó đã chụp ảnh thêm về thiên hà Abell 1835. Đài thiên văn Châu Âu phía Nam, cùng với Viện Khoa học Quốc gia Thụy Sĩ, và Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Quốc gia Pháp, và báo Astronomy and Astrophysics, đã họp báo công bố về phát kiến này ngày 1 tháng 3 năm 2004.
Theo nghiên cứu dịch chuyển đỏ trong phổ-J, thiên hà này nằm cách chúng ta 13,2 tỷ năm ánh sáng (4,04 tỷ parsec) với mức dịch chuyển đỏ z=10, trong chòm sao Virgo. Nghĩa là các ánh sáng từ thiên hà này đến với chúng ta sau khi chúng xuất phát Abell 1835 IR1916 vào khoảng 13,2 tỷ năm ánh sáng, chỉ 500 triệu năm sau Vụ Nổ Lớn và rất gần với thời điểm hình thành thế hệ sao đầu tiên của vũ trụ. Thiên hà này do đó cũng nằm gần đường chân trời vũ trụ (rìa của vũ trụ quan sát được), cách chúng ta khoảng 13,7 tỷ năm ánh sáng. Mặc dù ở xa như vậy, thiên hà vẫn hiện ra đủ sáng để chúng ta quan sát, đấy là nhờ hiệu ứng hội tụ hấp dẫn bởi các nhóm thiên hà nằm giữa Abell 1835 và chúng ta.
Tuy nhiên, các nghiên cứu bởi Weatherley et al. (2004) đã cho thấy những nghi ngờ đầu tiên về khả năng đây là thiên hà nằm xa. Các quan sát trong phổ-H bởi Kính thiên văn Gemini phía Bắc cũng không hề thấy được thiên hà này (Bremer et al. 2004).

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 "Astronomy & Astrophysics" (A&A, volume 416, page L35;  "ISAAC/VLT observations of a lensed galaxy at z=10.0" by Roser Pelló, Daniel Schaerer, Johan Richard, Jean-François Le Borgne, and Jean-Paul Kneib)- "Astronomy & Astrophysics" (A&A, volume 428 page L29-L32;  Reanalysis of the spectrum of the z = 10 galaxy date=2019-07-13  by Weatherley, S. J.; Warren, S. J.; Babbedge, T. S. R.- "Astroph" (astroph,0407194;
Response to "Reanalysis of the spectrum of the z=10 galaxy by Roser Pelló; Johan Richard; Daniel Schaerer; Jean-François Le Borgne- "The Astrophysical Journal" (ApJ, Volume 615, Issue 1, pp. L1-L4;  Gemini H-Band Imaging of the Field of a z = 10 Candidate by Bremer, M. N.; Jensen, Joseph B.; Lehnert, M. D.; Schreiber, N. M. Förster; Douglas, Laura)
Thể loại:Chòm sao Xử Nữ
Thể loại:Thiên hà xa
Thể loại:Thiên hà lùn
De jure

De jure (trong tiếng Latinh cổ: de iure) là một thành ngữ có nghĩa là "dựa trên luật" hay "luật định", ngược với de facto, là thành ngữ mang nghĩa "trên thực tế".
Các thuật ngữ de jure và de facto được sử dụng tương tự như "theo luật định" và "trong thực tế" khi người ta miêu tả các trạng thái chính trị. Chúng cũng thường được sử dụng khi thảo luận về sự phân biệt chủng tộc. Một thông lệ có thể đang tồn tại dưới dạng de facto, khi người ta tuân thủ nó trong các khế ước và được coi như là luật định. Một quá trình được biết như là "tình trạng lỗi thời " (từ tiếng Pháp: désuet) có thể cho phép các thông lệ de facto thay thế các sắc luật đã lỗi thời. Mặt khác, một thông lệ có thể tồn tại dưới dạng de jure nhưng lại không được người ta tuân thủ hay thực thi.
Từ de jure trong tiếng Latinh này không nên nhầm lẫn với từ tiếng Pháp du jour, nó được dịch như là "của/trong ngày", chẳng hạn như trong câu soupe du jour (món súp của ngày).
Các chuẩn mực của de jure và de facto có thể khác nhau; ví dụ, Hoa Kỳ không có ngôn ngữ chính thức de jure, trong khi ngôn ngữ chính thức de facto là tiếng Anh. Tương tự, tiêu chuẩn de jure của Hoa Kỳ để đo độ dài khoảng cách đường sá là kilômét (do Hoa Kỳ là một thành viên của Convention du Mètre), nhưng tiêu chuẩn de facto lại là dặm (mile).
• De jure trong chính trị
Trong chính trị, nhà lãnh đạo de jure của một quốc gia hay khu vực là người được thừa nhận là lãnh đạo theo Hiến pháp hoặc trên lý thuyết, tuy nhiên lại không có hoặc có ít quyền lực trên thực tế (de facto). Các nhà lãnh đạo có nhiều quyền trên lý thuyết có thể kể đến Nữ hoàng Elizabeth của Khối Thịnh vượng chung Anh, hay Nhật hoàng Naruhito của Nhật Bản,... Những nhà lãnh đạo này là tàn dư của chế độ quân chủ phong kiến, hiện thường chỉ mang tính lễ nghi, đại diện cho tinh thần đoàn kết dân tộc còn quyền hành do Chính phủ mà đứng đầu là Thủ tướng nắm. Một hình thức khác của nhà lãnh đạo de jure nhưng có nhiều quyền lực hơn là Chủ tịch nước của các nước theo chế độ xã hội chủ nghĩa, tức các quốc gia có Đảng Cộng sản lãnh đạo. Tại những quốc gia này, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản mới là nguyên thủ quốc gia trên thực tế (ngoại lệ có Đặng Tiểu Bình không làm Tổng Bí thư hay Chủ tịch nước nhưng vẫn là Lãnh đạo tối cao Trung Quốc giai đoạn 1978-1992). Trong những năm gần đây, các quốc gia trong khối xã hội chủ nghĩa đã thực hiên "nhất thể hóa" hai chức vụ đứng đầu Đảng và Nhà nước để thuận tiện trong ngoại giao. Riêng tại Việt Nam, Tổng Bí thư và Chủ tịch nước vẫn là hai chức vụ riêng biệt. Do Đảng lãnh đạo Nhà nước và xã hội nên Tổng Bí thư là nhà lãnh đạo cao cấp nhất, nắm quyền cao nhất trên thực tế (de facto). Chủ tịch nước Việt Nam đồng thời là Ủy viên Bộ Chính trị, là cán bộ cao cấp thứ 2 sau Tổng Bí thư.

**Xem thêm**
 Danh sách các thành ngữ Latinh- De facto
*Đặng Tiểu Bình
*Quân chủ lập hiến
*Tổng Bí thư

**Tham khảo**
Thể loại:Thuật ngữ pháp lý tiếng Latinh
Thể loại:Thuật ngữ tiếng Latinh
Thể loại:Thuật ngữ pháp lý Latinh
Xác nhận hai pha (khoa học máy tính)

Trình tự xác nhận hai pha điển hình
Trong lĩnh vực cơ sở dữ liệu, xác nhận hai pha (tiếng Anh: two-phase commit protocol, hay 2PC) là một thuật toán phân tán đảm bảo các nút khác nhau của một hệ thống phân tán xác nhận một giao dịch.
Trong quá trình xác nhận, nếu một trong các nút của hệ thống phủ nhận giao dịch thì toàn bộ giao dịch sẽ bị hủy bỏ. Giao dịch chỉ được hoàn thành khi tất cả các nút của hệ thống xác nhận nó.
Quá trình xác nhận bao gồm 2 pha là:
- Gửi yêu cầu: nút điều phối (coordinator) gửi câu truy vấn yêu cầu xác nhận giao dịch tới tất cả các nút tham gia, sau đó đợi trả lời từ các nút đó.
- Xác nhận giao dịch: khi nút điều phối nhận được trả lời đồng ý của tất cả các nút tham gia, nó sẽ gửi lại thông điệp xác nhận tới tất cả các nút tham gia một lần nữa để hoàn tất việc giao dịch, và giao dịch đó được xác nhận thành công. Trong trường hợp nút điều phối nhận được ít nhất một trả lời phủ định giao dịch từ một nút tham gia nào đó, hoặc nếu sau khoảng thời gian nhất định vẫn chưa nhận được toàn bộ trả lời từ các nút tham gia, thì nút điều phối sẽ gửi thông điệp hủy bỏ việc xác nhận tới tất cả các nút tham gia, và việc xác nhận giao dịch thất bại.

**Tham khảo**
Thể loại:Thuật toán
Thể loại:Quản trị dữ liệu
Thể loại:Xử lý giao dịch
Tập tin:320px-IUPAC.png

Biểu trưng của IUPAC. Di chuyển từ Wikipedia tiếng Anh.

**Xem thêm**
Hình:Iupac.jpg
Thể loại:Hóa học
Thể loại:Tổ chức quốc tế
Thể loại:Tổ chức tiêu chuẩn
Thể loại:Tên hóa học
en:Image:320px-IUPAC.png
Leo Hendrick Baekeland

Leo Hendrick Baekeland
Leo Hendrick Baekeland (14 tháng 11 năm 1863 – 23 tháng 2 năm 1944) là nhà hoá học người Mỹ gốc Bỉ. Ông được sinh ra tại Gent (Bỉ) và mất tại Beacon, New York, Hoa Kỳ). Trong thời gian 1905–1907 Baekeland đã phát triển loại nhựa đầu tiên được sản xuất hàng loạt có tên là Bakelite.
Người con trai của một thợ giày này quan tâm đến khoa học tự nhiên ngay từ nhỏ. Ông đã nhận được nhiều khen thưởng trong các bộ môn hóa học, vật lý và kinh tế ngay từ khi là học trò của một trường dạy về ban đêm. Bắt đầu từ năm 1880, một học bổng đã tạo điều kiện cho ông theo học ngành hóa tại trường đại học Gent. Năm 1884 ông viết luận án phó tiến sĩ và từ năm 188 ông là giáo sư hóa tại trường điại học Gent. Năm 1889 ông kết hôn với Celine Swarts, con gái của Theodore Swarts, nguyên là giáo sư hóa của ông.
Ông đã phát minh ra giấy sang ảnh Velox - loại giấy ảnh cho phép các nhà nhiếp ảnh có thể dùng ánh sáng nhân tạo thay thế cho ánh sáng Mặt trời. Sau khi bán phát minh này với số tiền bản quyền 1 triệu đôla cho một công ty nhiếp ảnh, năm 1889, ông và gia đình định cư ở New York trong một chuyến đi nghiên cứu tại Mỹ.
Tại Hoa Kỳ, Baekeland bắt tay nghiên cứu chất cách điện trong phòng thí nghiệm riêng của ông. Sau nhiều nghiên cứu về các quá trình điện hóa, bắt đầu từ năm 1905 ông quay sang các phản ứng giữa phenol và Fomanđêhít. Mãi đến năm 1907, ông đã thành công trong việc tìm ra chất polyoxybenzylmethylenglycolanhydride và đặt tên là Bakelite (gần giống với tên của ông). Năm 1909, chất hoá học nhân tạo này đã chính thức được công bố và ông nhận được bằng sáng chế. Đây được coi là một mốc cực kỳ quan trọng của ngành hoá học, mở đầu cho việc ra đời của hàng loạt các loại nhựa (tên gọi khác là chất dẻo) (plastic) khác như polystyren (năm 1930), nylon (năm 1934)...
Từ đó đến này, nhiều loại nhựa với các tính năng đáp ứng được các yêu cầu kỹ thuật và dân dụng đã được loài người sử dụng. Chúng được ứng dụng trong hầu hết các lĩnh vực, kể cả các lĩnh vực đòi hỏi tính năng cao như hàng không vũ trụ... Tuy nhiên, các chất dẻo tổng hợp lại gây ra mối lo lắng của con người về sự ô nhiễm môi trường.
Ông đã được tặng thưởng Nichols Medal của Hội Hóa học Mỹ vào năm 1909, huy chương Perkin của chi nhánh Hội Công nghiệp Hóa chất tại Hoa Kỳ năm 1916 và Franklin Medal của Viện Franklin vào năm 1940. Baekeland thuộc trong "Danh sách 20 nhà tư tưởng và khoa học gia lớn nhất của thế kỷ 20" do tạp chí Time công bố vào ngày 29 tháng 3 năm 1999.

**Tham khảo**
Thể loại:Nhà hóa học Bỉ
Thể loại:Nhà hóa học Hoa Kỳ
Thể loại:Nhà phát minh Mỹ
Thể loại:Người được ghi danh tại Đại sảnh Danh vọng Nhà phát minh Quốc gia
Bắn cung tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2005

Bộ môn Bắn cung tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2005 được thi đấu tại Vịnh Subic, Zabales, Philippines từ ngày 28 tháng 11 cho đến ngày 4 tháng 12 năm 2005.
Tại kỳ đại hội lần này, các đoàn thi đấu để tranh bốn bộ huy chương, hai nội dung dành cho nam và hai nội dung dành cho nữ. Các cung thủ đều thi đấu ở nội dung bia với đương kính 122 cm được đặt ở khoảng cách 70 m, và mỗi lượt bắn không quá 40 giây. Mỗi đoàn tham dự kỳ đại hội lần này được cử tối đa 3 vận động viên. Mỗi vận động viên thi đấu một vòng phân hạng, với 6 loạt bắn, mỗi loạt 12 mũi. Thứ tự của vận động viên ở vòng phân hạng giúp phân chia cặp đấu ở vòng loại trực tiếp với thể thức vận động viên có số điểm cao nhất ở vòng phân hạng sẽ gặp vận động viên có số điểm thấp nhất. Ở ba vòng đấu loại trực tiếp đầu tiên, mỗi vận động viên ở mỗi trận sẽ bắn 6 loạt, mỗi loạt 3 mũi. Ở vòng tứ kết, bán kết, chung kết và trận tranh huy chương đồng, mỗi cung thủ sẽ bắn 4 loạt 3 mũi tên.

**Bảng thành tích**

**Nội dung Recurve nam**
Huy chươngVận động viênQuốc gia
VàngW. Mohd K.Myanma Myanma
BạcZaw WinMyanma Myanma
ĐồngMarvin CorderoPhilippines Philippines

**Nội dung Recurve nữ**
Huy chươngVận động viênQuốc gia
VàngRina Dewi Puspita SariIndonesia Indonesia
BạcYasmidar HamidIndonesia Indonesia
ĐồngRachelle Anne CabralPhilippines Philippines

**Nội dung Compound nam**
Huy chươngVận động viênQuốc gia
VàngLang Hon-MasMalaysia Malaysia
BạcTing LeongMalaysia Malaysia
ĐồngI. GustiIndonesia Indonesia

**Nội dung Compound nữ**
Huy chươngVận động viênQuốc gia
VàngAmaya PazPhilippines Philippines
BạcJenifer ChanPhilippines Philippines
ĐồngGul MarySingapore Singapore

**Tham khảo**
Thể loại:Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2005
Joseph Black

Joseph Black
Joseph Black (16 tháng 4 năm 1728 tại Bordeaux - 10 tháng 11 năm 1799 tại Edinburgh) là một nhà vật lý và nhà hóa học người Scotland. Joseph Black là một trong những nhà vật lý, hóa học nổi tiếng từng giữ chức vụ giáo sư ở Đại học Glasgow.
Năm 1746, ông nhập học tại Trường Đại học Tổng hợp Glasgow. Ngoài ra, Black cũng đã học tại trường tổng hợp Edinburgh và sau đó vào năm 1754 đã nghiên cứu kỹ các thuộc tính của dioxide cacbon (khi đó ông gọi nó là `không khí cố định´). Năm 1756 ông miêu tả bằng cách nào mà các muối cacbonat trở nên kiềm hơn khi chúng mất dioxide cacbon, trong khi việc hấp thụ trở lại khí này sẽ tái hồi phục chúng. Ông là người đầu tiên cô lập được dioxide cacbon trong trạng thái hoàn toàn tinh khiết.
Công trình của ông đã góp phần hỗ trợ trong việc phá vỡ niềm tin trong các thuyết về sự cháy có khái niệm gọi là yếu tố cháy.
Năm 1761 ông phát hiện ra rằng băng hấp thụ nhiệt mà không hề tăng nhiệt độ khi nóng chảy. Từ điều này ông kết luận rằng nhiệt phải kết hợp với các hạt băng và trở thành ẩn nhiệt.
Trong khoảng những năm 1759 - 1763 ông luận ra thuyết về "ẩn nhiệt" mà tên tuổi của ông chủ yếu được biết đến nhờ công trình này và ông cũng chỉ ra rằng các chất khác nhau có nhiệt dung riêng khác nhau. James Watt là học trò và phụ tá của ông.
Năm 1755 ông phát hiện ra magiê.

**Tham khảo**
Thể loại:Người Glasgow
Thể loại:Nhà hóa học Scotland
Thể loại:Mất năm 1799
Thể loại:Sinh năm 1728
Thể loại:Nhà vật lý Scotland
Thể loại:Nhà vật lý Ireland
Thể loại:Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Pháp
Giá trị tuyệt đối

Đồ thị hàm số y = x
Giá trị tuyệt đối (Absolute value) - còn thường được gọi là mô-đun (modulus) của một số thực x được viết là |x|, là giá trị của nó nhưng bỏ dấu. Như vậy |x| = -x nếu x là số âm (-x là số dương), và |x| = x nếu x là số dương, và |0| =0. Giá trị tuyệt đối của một số có thể hiểu là khoảng cách của số đó đến số 0.
Trong toán học, việc sử dụng giá trị tuyệt đối có trong hàng loạt hàm toán học, và còn được mở rộng cho các số phức, véctơ, trường,... liên hệ mật thiết với khái niệm giá trị.
Đồ thị của một hàm số có các biến số nằm trong dấu "giá trị tuyệt đối" thì luôn luôn nằm phía trên của trục hoành.

**Số thực**
Với mọi số thực , giá trị tuyệt đối của  - ký hiệu là  - được định nghĩa:

Định nghĩa trên cho thấy, giá trị tuyệt đối của  luôn là một số không âm.
Giá trị tuyệt đối của -3 là khoảng cách từ điểm -3 đến điểm 0 trên đường thẳng thực.
Hiểu theo góc độ hình học, giá trị tuyệt đối của một số thực là khoảng cách từ số đó đến điểm 0 trên đường thẳng thực (real number line, còn gọi là trục số thực). Tổng quát hơn, giá trị tuyệt đối giữa hai số thực khác nhau là khoảng cách giữa chúng trên đường thẳng thực, ví dụ: |5 - 3| = 2 (khoảng cách giữa 5 và 3).
Mệnh đề 1 dưới đây là một đồng nhất thức (identity). Nó tương đương với định nghĩa trên và đôi khi có thể được sử dụng để định nghĩa về giá trị tuyệt đối.
MỆNH ĐỀ 1:

MỆNH ĐỀ 2:
Chứng minh:
*Nếu  hoặc  bằng 0, chẳng hạn:

*Nếu  và  cùng bé hơn 0 hoặc cùng lớn hơn 0 thì ta có:

*Nếu  và , có một số lớn 0, một số bé hơn 0 thì ta có:
**Với 
**Với 
Vì  và  đều lớn hơn 0 nên  hoặc  đều nhỏ hơn tổng .
Vậy ta luôn có: .
MỆNH ĐỀ 3:
\ (\mbox{n}\acute{\hat{\mbox{e}}}\mbox{u}\ b \ne 0) \,
Bảo toàn trong phép chia (tương đương với multiplicativeness)
Điều phải chứng minh (Articles need to prove)
Ta cũng có hai bất đẳng thức (inequalities) quan trọng:


Hai bất đẳng thức trên thường được sử dụng để giải các bài toán bất đẳng thức khác. Ví dụ:

**Số phức == 
Vì số phức (complex number) không có thứ tự, nên định nghĩa về giá trị tuyệt đối của các số phức không thể được suy ra từ định nghĩa tương ứng của các số thực. Tuy nhiên, từ đồng nhất thức ở mệnh đề 1 (xem phần số thực ở trên), ta có định nghĩa sau:
Biểu diễn véc tơ số phức z = x + iy
Với mọi số phức:

giá trị tuyệt đối hay mô-đun của z - ký hiệu là |z| - được định nghĩa là:

Về góc độ hình học, ta thấy định nghĩa trên giống như định lý Pitago:

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Giá trị tuyệt đối date=2011-05-14  trên Planetmath-  title=Giá trị tuyệt đối
Thể loại:Hàm toán học
Thể loại:Số thực
Thể loại:Số phức
Thể loại:Hàm đặc biệt
Thời điểm

Thời điểm  là một 'điểm mốc' trong một khoảng thời gian nào đấy. Thời điểm không có độ dài, nghĩa là nó chỉ được dùng để chỉ 'một điểm' để làm 'mốc' trong thời gian.

**Xem thêm**
Điểm
*Không-thời gian
*Thời đại thiên văn
*Sự kiện

**Tham khảo**
Thể loại:Thời gian
Công suất phản kháng

Công suất phản kháng, công suất hư kháng,công suất ảo Q là 1 khái niệm trong ngành kĩ thuật điện dùng để chỉ phần công suất điện được chuyển ngược về nguồn cung cấp năng lượng trong mỗi chu kỳ do sự tích lũy năng lượng trong các thành phần cảm kháng và dung kháng, được tạo ra bởi sự lệch pha giữa hiệu điện thế u(t) và dòng điện i(t).
Khi u(t), i(t) biến đổi theo đồ thị hàm sin thì , với U, I: giá trị hiệu dụng u(t), i(t); φ là pha lệch giữa u(t), i(t).
Công suất hư kháng Q là phần ảo của công suất biểu kiến S, S = P + iQ.
Đơn vị đo Q là var (volt amperes reactive), 1 kvar = 1000 var.

**Xem thêm**
Công suất điện xoay chiều

**Tham khảo**
Thể loại:Công suất biểu kiến
Danh sách Toàn quyền Đông Dương

Dưới đây là danh sách các Toàn quyền Đông Dương, xếp theo trật tự thời gian đảm nhiệm chức vụ, tính từ tháng 11 năm 1887 đến tháng 8 năm 1945.
__NOTOC__

**Ghi chú**
 Một số người không rõ, sinh và mất

**Xem thêm**
 Toàn quyền Đông Dương- Danh sách Thống đốc Nam Kỳ

**Tham khảo**
 Việt Nam những sự kiện lịch sử (1858-1918), Dương Kinh Quốc, Nhà xuất bản Giáo dục, 2001

**Liên kết ngoài**
  Vietnam
Thể loại:Chính trị Việt Nam thời Pháp thuộc
Toànquyền Đông Dương
Hình cầu dẹt

Hình cầu dẹt, hay phỏng cầu tròn xoay là một hình không gian được tạo ra, khi một hình elip phẳng xoay quanh trục ngắn của nó. Đây là một trường hợp đặc biệt của hình ellipsoid.
Reference ellipsoid, một trong nhiều định nghĩa của hình Trái Đất là một điển hình của hình cầu dẹt. Bán kính cực, , nhỏ hơn bán kính xích đạo, , khoảng 21 km. Hình này là hậu quả của lực li tâm trong chuyển động xoay của Trái Đất quanh trục sinh ra.
Hình cầu dẹt trong Hệ tọa độ Descartes, với tâm ở gốc tọa độ, sinh ra từ một elip chính tắc trên mặt phẳng Oxz có phương trình:

Thứ nhất và thứ hai Hình cầu dẹt,


(nơi  là góc tâm sai.)

**Diện tích bề mặt**
Diện tích mặt của hình cầu dẹt là một trường hợp suy biến của mặt ellipsoid, được tính bởi công thức sau:

trong đó
 (dạng dẹt), hoặc  (dạng dài) là góc modular, hay độ lệch tâm góc
 và ,  là các tích phân elip chưa hoàn thành bậc nhất và bậc hai.

**Xem thêm**
Spheroid
*Ellipsoid
*Mặt tròn xoay

**Tham khảo**
Thể loại:Hình học
Thể loại:Thuật ngữ thiên văn học
Thể loại:Hình học không gian
Thể loại:Hình thể hình học
Thể loại:Trắc địa
Thể loại:Cơ học thiên thể
Thể loại:Lượng giác
Thể loại:Đường tròn
Tỉ lệ thuận

240x240px
Tỉ lệ thuận là mối tương quan giữa hai đại lượng x và y theo một hằng số k mà trong đó sự gia tăng về giá trị của đại lượng thứ nhất bao nhiêu lần luôn kéo theo sự gia tăng tương ứng về giá trị của đại lượng thứ hai bấy nhiêu lần, và ngược lại.
Trong toán học, đồ thị biểu diễn 2 đại lượng có mối tương quan "tỉ lệ thuận" là một đường thẳng đi qua gốc tọa độ và có độ dốc (góc nghiêng) dương, đó là đồ thị của hàm số dạng  với k là 1 hằng số khác 0.

**Định nghĩa**
Nếu một đại lượng y tỉ lệ với một đại lượng x theo công thức:  (k hằng số khác 0) thì ta nói y tỉ lệ thuận với x theo hệ số tỉ lệ k.
Cũng có thể viết "y tỉ lệ thuận với x" như sau::  hoặc 

**Tính chất**
Nếu hai đại lượng x và y tỉ lệ thuận:- Tỉ số hai giá trị tương ứng của chúng luôn không đổi. - Tỉ số hai giá trị bất kỳ của đại lượng này bằng tỉ số hai giá trị tương ứng của đại lượng kia.
Một quan hệ tỉ lệ thuận còn có thể coi là một hàm số bậc nhất mà đường thẳng đồ thị đi qua gốc tọa độ và hệ số góc là k. Quan hệ này có liên quan tới sự tăng trưởng tuyến tính.

**Một số ví dụ**
 Nếu một vật di chuyển với tốc độ không đổi, thì quãng đường đã đi tỉ lệ thuận với thời gian đi, với hệ số tỉ lệ chính là tốc độ.- Chu vi của 1 đường tròn tỉ lệ thuận với đường kính của nó, với hệ số tỉ lệ là π.- Trên một bản đồ địa lý trên phạm vi nhỏ vẽ theo đúng tỉ lệ xích, khoảng cách giữa hai điểm bất kì trên bản đồ tỉ lệ thuận với khoảng cách theo đường chim bay giữa hai địa điểm chúng biểu diễn trên thực tế. Hệ số tỉ lệ ở đây chính là tỉ lệ bản đồ.- Theo định luật Hooke, lực đàn hồi do lò xo tác dụng vào một vật gắn vào nó tỉ lệ thuận với độ biến dạng của lò xo (là độ dài của lò xo đã giãn ra hoặc nén lại). Hệ số tỉ lệ gọi là độ cứng của lò xo.- Đạo hàm của hàm số mũ với cơ số tự nhiên  tỉ lệ thuận với chính giá trị của hàm số tại , trong đó hệ số tỉ lệ là : .

**Xem thêm**
Tỉ lệ nghịch
*Đồng biến
*Hệ số tương quan
*Tỷ lệ vàng

**Tham khảo**
Thể loại:Số học
Thể loại:Thuật ngữ toán học
Tỉ lệ nghịch

thế=   
Tỉ lệ nghịch là mối tương quan giữa hai đại lượng, mà nếu tăng đại lượng này bao nhiêu lần thì đại lượng kia giảm bấy nhiêu lần. Nói khác đi là: Nếu "a" là đại lượng thứ nhất, thì đại lượng tỉ lệ nghịch với "a" là "nghịch đảo - có hệ số - của a" (), và "k" là một hằng số dương bất kì. Có công thức: 
Trong toán học thì đồ thị biểu diễn mối tương quan "tỉ lệ nghịch" giữa hai đại lượng là hai cánh cung nằm ở hai góc vuông I và III của hệ quy chiếu Ox, Oy. Hai cánh cung này được gọi là đường cong hyperbol.

**Định nghĩa**
Hai đại lượng tỉ lệ nghịch x và y liên hệ với nhau bởi công thức  hay  (với a là một số khác 0) thì ta nói y tỉ lệ nghịch với x theo hệ số tỉ lệ a.

**Tính chất**
Nếu hai đại lượng x và y tỉ lệ nghịch với nhau thì :- Tích hai giá trị tương ứng của chúng luôn không đổi; còn gọi là hệ số tỉ lệ a. - Tỉ số hai giá trị bất kỳ của đại lượng này bằng nghịch đảo tỉ số hai giá trị tương ứng của đại lượng kia: nếu  thì .

**Xem thêm**
Tỉ lệ thuận

**Tham khảo**
Thể loại:Số học
Bệnh viêm não thể bọt biển ở bò

Đặc trưng của bệnh bò điên là con vật không thể đứng được
Bệnh viêm não thể bọt biển ở bò (tiếng Anh là bovine spongiform encephalopathy, viết tắt BSE), thông thường được gọi là bệnh bò điên, bệnh do một protein nhiễm độc prion gây ra làm suy thoái hệ thần kinh và gây chết ở gia súc, với cơ chế lây nhiễm gây sốc các nhà sinh vật học khi nó được khám phá vào cuối thế kỷ 20 và có vẻ như có thể lây nhiễm cho người. Mặc dù số gia súc bị giết không đáng kể so với các bệnh truyền nhiễm gia súc khủng khiếp khác như bệnh lở mồm long móng và rinderpest, bệnh bò điên đã thu hút sự chú ý rộng rãi vì người ta cho rằng bệnh này có thể lây qua người, tuy nhiên chưa chứng minh được là bệnh này có liên hệ với các dạng bệnh Creutzfeldt-Jakob là một loại bệnh viêm não ở người.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Thần kinh học
Thể loại:Bệnh não thể bọt biển có thể truyền nhiễm
Thể loại:Bệnh do dùng thực phẩm nhiễm trùng
Bò điên
Thể loại:Chi Bò
Thể loại:Ngộ độc thực phẩm
Thể loại:Thảm họa y tế
Giải thuật k hàng xóm gần nhất

Trong thống kê, giải thuật k hàng xóm gần nhất (hay còn gọi là thuật toán k hàng xóm gần nhất, viết tắt từ tiếng Anh k-NN) là một phương pháp thống kê phi tham số (nonparametric statistics) được đề xuất bởi Thomas M. Cover để sử dụng cho phân loại bằng thống kê và phân tích hồi quy. Cụm từ hàng xóm có thể hiểu là láng giềng hoặc lân cận.
Trong cả hai trường hợp, đầu vào chứa các ví dụ huấn luyện k gần nhất trong không gian thuộc tính (feature space). Đầu ra phụ thuộc vào việc k-NN được dùng cho phân loại hay cho hồi quy:- Trong phân loại k-NN, đầu ra là một thành viên lớp. Một đối tượng được phân loại theo đa số phiếu bầu của các hàng xóm của nó, với đối tượng được phân vào lớp phổ biến nhất trong số k hàng xóm gần nhất (k là một số nguyên dương, thường có giá trị nhỏ). Nếu k = 1, đối tượng đơn giản được gán cho lớp của hàng xóm đơn gần nhất.- Trong hồi quy k-NN, đầu ra là một giá trị thuộc tính của đối tượng. Giá trị là giá trị trung bình của các giá trị hàng xóm k gần nhất.

**Tham khảo**

**Đọc thêm**
 chú thích sách |editor=Belur V. Dasarathy |year=1991 |title=Nearest Neighbor (NN) Norms: NN Pattern Classification Techniques |isbn=978-0-8186-8930-7- chú thích sách |title=Nearest-Neighbor Methods in Learning and Vision |editor=Shakhnarovich, Gregory |editor2=Darrell, Trevor |editor3=Indyk, Piotr |publisher=MIT Press |year=2005 |isbn=978-0-262-19547-8
Thể loại:Giải thuật tìm kiếm
Thể loại:Thuật toán máy học
Thể loại:Phân loại bằng thống kê
5000 (số)

5000 (năm nghìn, hay năm ngàn) là một số tự nhiên ngay sau 4999 và ngay trước 5001.

**Một số số nguyên trong khoảng 5001 đến 5999**
 5003 - Số nguyên tố Sophie Germain- 5020 - Số bạn của 5564- 5039 - Số nguyên tố giai thừa, số nguyên tố Sophie Germain- 5040 - 7!, số phức hợp cao- 5041 = 712, số bát giác chính tâm- 5050 - số tam giác, số Kaprekar, tổng của 100 số nguyên từ 1 đến 100- 5051 - số nguyên tố Sophie Germain- 5076 - số thập giác- 5081 - số nguyên tố Sophie Germain- 5087 - số nguyên tố an toàn- 5099 - số nguyên tố an toàn- 5151 - số tam giác- 5167 - số nguyên tố Cuba of the form x = y + 1- 5171 - số nguyên tố Sophie Germain- 5184 = 722- 5186 - φ(5186) = 2592- 5187 - φ(5187) = 2592- 5188 - φ(5189) = 2592, số thất giác chính tâm- 5226 - số cửu giác- 5231 - số nguyên tố Sophie Germain- 5244 = 222 + 232 +... 292 = 202 + 212 +... 282- 5249 - highly cototient number- 5253 - số tam giác- 5279 - số nguyên tố Sophie Germain- 5292 - số Kaprekar- 5303 - số nguyên tố Sophie Germain- 5329 = 732, số bát giác chính tâm- 5333 - số nguyên tố Sophie Germain- 5335 - hằng số thần diệu trong hình vuông thần diệu n×n và trong Bài toán n-Hoàng hậu với n = 22.- 5340 - số bát diện- 5356 - số tam giác- 5365 - số thập giác- 5387 - số nguyên tố an toàn- 5399 - số nguyên tố Sophie Germain, số nguyên tố an toàn- 5419 - số nguyên tố Cuba dạng x = y + 1- 5441 - số nguyên tố Sophie Germain- 5456 - số tứ diện- 5459 - highly cototient number- 5460 - số tam giác- 5461 - số siêu-Poulet, số thất giác chính tâm- 5476 = 742- 5483 - số nguyên tố an toàn- 5500 - số cửu giác- 5501 - số nguyên tố Sophie Germain- 5507 - số nguyên tố an toàn- 5525 - số kim tự tháp vuông- 5536 - số tetranacci- 5564 - số bạn của 5020- 5565 - số tam giác- 5566 - số kim tự tháp ngũ giác- 5625 = 752, số bát giác chính tâm- 5639 - số nguyên tố Sophie Germain, số nguyên tố an toàn- 5662 - số thập giác- 5671 - số tam giác- 5711 - số nguyên tố Sophie Germain- 5719 - số Zeisel- 5741 - số nguyên tố Sophie Germain, số Pell, số Markov, số thất giác chính tâm- 5768 - số tribonacci- 5776 = 762- 5777 - phản ví dụ nhỏ nhất của giả định rằng số lẻ có dạng p + 2a2- 5778 - số tam giác- 5781 - số cửu giác- 5798 - số Motzkin- 5807 - số nguyên tố an toàn- 5849 - số nguyên tố Sophie Germain- 5879 - số nguyên tố an toàn, highly cototient number- 5886 - số tam giác- 5903 - số nguyên tố Sophie Germain- 5927 - số nguyên tố an toàn- 5929 = 772, số bát giác chính tâm- 5939 - số nguyên tố an toàn- 5967 - số thập giác- 5984 - số tứ diện- 5992 - số thiên giác- 5995 - số tam giác

**Tham khảo**
Thể loại:Số chẵn
Chu kỳ giao hội

Khác biệt giữa ngày thiên văn và ngày mặt trời
Chu kỳ giao hội là khoảng thời gian mà một thiên thể cần để xuất hiện lại tại cùng một vị trí trên bầu trời so với vị trí của Mặt Trời khi quan sát từ Trái Đất. Đây chính là khoảng thời gian giữa hai lần giao hội (hoặc xung đối) liên tiếp của thiên thể với Mặt Trời và là chu kỳ quỹ đạo biểu kiến của thiên thể khi quan sát từ Trái Đất. Sở dĩ chu kỳ giao hội khác chu kỳ theo sao (chu kỳ quỹ đạo thật sự) là vì Trái Đất quay xung quanh Mặt Trời.

**Các hành tinh**
Đối với các hành tinh trong (ở gần Mặt Trời hơn Trái Đất), chu kỳ giao hội là khoảng thời gian giữa hai lần giao hội dưới (hoặc giao hội trên) liên tiếp với Mặt Trời.
Đối với các hành tinh ngoài (ở xa Mặt Trời hơn Trái Đất), chu kỳ giao hội là khoảng thời gian giữa hai lần giao hội (hoặc xung đối) liên tiếp với Mặt Trời.
Chu kỳ giao hội của các hành tinh trong Hệ Mặt Trời là (tính bằng ngày Trái Đất hoặc năm Trái Đất):
*Sao Thủy: 115,88 ngày hay 0,317 năm
*Sao Kim: 583,92 ngày hay 1,599 năm
*Sao Hỏa: 779,94 ngày hay 2,135 năm
*Sao Mộc: 398,88 ngày hay 1,092 năm
*Sao Thổ: 378,09 ngày hay 1,035 năm
*Sao Thiên Vương: 369,66 ngày hay 1,012 năm
*Sao Hải Vương: 367,49 ngày hay 1,006 năm
*Sao Diêm Vương: 366,74 ngày hay 1,004 năm

**Mặt Trăng**

**Quan hệ giữa chu kỳ theo sao và chu kỳ giao hội**
Nicolaus Copernicus đã đề xuất công thức toán để tính chu kỳ theo sao của một hành tinh theo chu kỳ giao hội của nó.
Nếu gọi:
*E = chu kỳ theo sao của Trái Đất (còn gọi là năm sao)
*P = chu kỳ theo sao của một hành tinh khác
*S = chu kỳ giao hội của một hành tinh đó (nhìn từ Trái Đất)
Trong khoảng  thời gian S, Trái Đất di chuyển được một góc (360°/E)×S (giả định quỹ đạo Trái Đất hình tròn), còn hành tinh đang xét di chuyển được một góc (360°/P)×S.
Trong trường hợp của hành tinh trong, hành tinh này sẽ quay được hơn một vòng quỹ đạo trước khi nó và Trái Đất lại có cùng tương quan vị trí so với Mặt Trời. Do đó ta có:

Sau khi biến đổi ta được kết quả:

Đối với hành tinh ngoài với suy luận tương tự ta thu được kết quả:

Công thức trên sẽ trở nên dễ hiểu nếu xem xét các vận tốc góc của Trái Đất và hành tinh: vận tốc góc biểu kiến của hành tinh bằng vận tốc góc thực (theo sao) của nó trừ đi vận tốc góc của Trái Đất và chu kỳ giao hội của nó sẽ là một vòng quỹ đạo chia cho vận tốc góc biểu kiến đó.

**Xem thêm**
Chu kỳ theo sao

**Tham khảo**
Thể loại:Thiên văn mặt cầu
Yên Tử (định hướng)

Yên Tử là một dãy núi thuộc cánh cung Đông Triều, nằm tại ranh giới hai tỉnh Quảng Ninh và Bắc Giang. Ngoài ra, danh xưng Yên Tử còn có thể chỉ:- Khu di tích lịch sử và danh thắng Yên Tử: gồm một cụm các công trình kiến trúc Phật giáo như chùa, tháp tại thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh- Hội Yên Tử: lễ hội hành hương vào mùa xuân tại khu di tích Yên Tử, bắt đầu từ ngày 10 tháng Giêng hằng năm và kéo dài suốt 3 tháng- Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc: một hệ thống hơn 70 điểm di tích, được cấu thành từ 5 cụm di tích gồm Khu di tích Yên Tử, Khu di tích nhà Trần tại Đông Triều (Quảng Ninh), Khu di tích và danh thắng Tây Yên Tử (Bắc Giang) và Khu di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc (Hải Dương).

**Xem thêm**
 Thiền phái Trúc Lâm- Thiền viện Trúc Lâm Yên Tử- Tây Yên Tử- Yên Từ
Gaspard-Gustave de Coriolis

Gaspard-Gustave de Coriolis hay Gustave de Coriolis (21 tháng 5 năm 1792 tại Paris – 19 tháng 9 năm 1843 tại Paris) là nhà toán học, kiêm vật lý học người Pháp.
Ông từng giữ chức phó giáo sư bộ môn toán tại trường Bách khoa Paris từ 1816 đến 1838.
Ông cũng là thành viên của Viện Hàn lâm Khoa học Pháp. Đã từng nghiên cứu về các định luật của chuyển động, nhất là các chuyển động trên mặt đất.
Ông là người đã đưa thuật ngữ "công" vào môn cơ học.

**Xem thêm**
Hiệu ứng Coriolis

**Chú thích**
Coriolis, Gaspard-Gustave
Coriolis, Gaspard-Gustave
Coriolis, Gaspard-Gustave
Thể loại:Nhà toán học thế kỷ 18
Thể loại:Người Paris
Thể loại:Nhà vật lý lý thuyết
Thể loại:Sinh năm 1792
Thể loại:Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Pháp
Thể loại:Chôn cất tại nghĩa trang Montparnasse
Thể loại:Nhà khoa học từ Paris
Trường Chinh (định hướng)

Trường Chinh có thể là:

**Nhân vật**
 Trường Chinh, chính khách Việt Nam, nguyên Chủ tịch nước thứ hai của Việt Nam thống nhất trên danh nghĩa là Chủ tịch Hội đồng Nhà nước Việt Nam từ năm 1981 đến năm 1987.

**Sự kiện, sự vật**
 Cuộc hành quân Trường Chinh của Quân giải phóng Nhân dân Trung Quốc để tránh sự tấn công của quân đội Quốc Dân Đảng.- Tên lửa Trường Chinh của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.

**Địa danh**
 Phường Trường Chinh, thành phố Kon Tum, Kon Tum.- Đường Trường Chinh, Thành phố Hồ Chí Minh
Tì-ni-đa-lưu-chi

Tì-ni-đa-lưu-chi (毘尼多流支, Vinītaruci; ? – 594), cũng được gọi là Diệt Hỉ (滅喜), là một Thiền sư người Ấn Độ, từng sang Trung Quốc tham học và là môn đệ đắc pháp của Tam tổ Tăng Xán. Cuối đời ông xuống phương Nam truyền pháp và được tôn xưng là Tổ khai sáng thiền phái Tì-ni-đa-lưu-chi tại Việt Nam.

**Cơ duyên**
Sư là người Nam Thiên Trúc (Ấn Độ), thuộc dòng dõi Bà-la-môn. Sư thuở nhỏ đã có ý chí khác thường, đi khắp mọi nơi cầu học Phật Pháp. Năm 574, Sư sang Trung Quốc và nhân đây có cơ hội yết kiến Tam tổ Tăng Xán tại núi Tư Không. Thấy cử chỉ uy nghiêm của Tổ, Sư bỗng đem lòng kính mộ, đứng trước vòng tay cung kính. Tổ vẫn ngồi im nhắm mắt không nói. Sư đứng im suy nghĩ giây lát bỗng nhiên tự ngộ, liền quỳ xuống lạy ba lạy. Tổ thấy vậy cũng chỉ gật đầu ba lần. Sư muốn đi theo hầu Tổ nhưng Tổ lại khuyên đến phương Nam giáo hóa.

**Giáo hóa tại Việt Nam**
Sư sang Việt Nam khoảng cuối thế kỉ thứ 6 (khoảng năm 580), cư trú tại chùa Pháp Vân (tức chùa Dâu, Bắc Ninh ngày nay). Nơi đây Sư dịch bộ kinh Đại thừa phương quảng tổng trì sau khi đã dịch xong bộ kinh Tượng đầu tinh xá tại Trung Quốc.
Trước khi tịch, Sư gọi đệ tử là Pháp Hiền đến và phó chúc:
trái
"Tâm ấn của chư Phật không có lừa dối, tròn như thái hư, không thiếu không dư, không đi không lại, không được không mất, chẳng một chẳng khác, chẳng thường chẳng đoạn, vốn không có chỗ sinh, cũng không có chỗ diệt, cũng chẳng xa lìa và cũng chẳng phải chẳng xa lìa. Vì đối với vọng duyên mà giả lập tên ấy thôi... Tổ Tăng Xán khi Ấn khả chứng minh tâm này cho ta bảo ta mau về phương Nam giáo hóa. Đã trải qua nhiều nơi nay đến đây gặp ngươi quả là phù hợp với lời huyền ký. Vậy ngươi khéo giữ gìn, giờ đi của ta đã đến."
Nói xong, Sư chắp tay thị tịch. Pháp Hiền làm lễ hỏa táng, thâu Xá-lợi và xây Tháp thờ cúng, nhằm niên hiệu Khai Hoàng đời nhà Tùy, năm 594.
Người ta cho rằng Sư là tổ Thiền tông Việt Nam. Nhưng cũng có khuynh hướng cho rằng Khang Tăng Hội mới là người khởi xướng dòng thiền tại Giao Chỉ. Dòng Thiền Tì-ni-đa Lưu-chi lấy kinh Tượng đầu tinh xá làm nền tảng, chú trọng tư tưởng Bát-nhã và tu tập thiền quán. Phái thiền này để lại ảnh hưởng rất lớn lên các vua đời nhà Lý như Lý Thái Tông.
Hệ thống truyền thừa của thiền phái này không được lưu lại đầy đủ, sử sách ghi chép lại không rõ, khi tỏ khi mờ, truyền được 19 thế hệ với Sư là Sơ tổ và chấm dứt với Y Sơn (mất năm 1213).

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Thích Thanh Từ, Thiền sư Việt Nam, TP HCM 1995.- Nguyễn Huệ Chi (chủ biên), Thơ văn Lý-Trần, tập II, quyển thượng, Hà Nội 1988.- Nguyễn Lang, Việt Nam Phật giáo sử luận I-III, Hà Nội 1992.
Thể loại:Thiền sư Ấn Độ
Thể loại:Thiền sư Việt Nam
Thể loại:Năm sinh không rõ
Thể loại:Mất năm 594
Thể loại:Thiền phái Tì-ni-đa-lưu-chi
Thể loại:Người Ấn Độ