Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Chân như

Chân Như (zh. 真如, sa., pi. tathatā, bhūtatathatā) là một khái niệm quan trọng của Đại thừa Phật giáo, chỉ thể tính tuyệt đối cuối cùng của vạn sự. Chân như chỉ thể tính ổn định, thường hằng, nằm ngoài mọi lý luận nhận thức. Chân như nhằm chỉ cái ngược lại của thế giới hiện tượng thuộc thân thuộc tâm. Tri kiến được Chân như tức là Giác ngộ, vượt khỏi thế giới nhị nguyên, chứng được cái nhất thể của khách thể và chủ thể. Chân như đồng nghĩa với Như Lai tạng, Phật tính, Pháp thân.

**Các thuật ngữ**
Sau đây là một số thuật ngữ bao gồm từ Chân như thường gặp:- Chân như pháp giới (zh. zhēnrú făjiè 眞如法界, ja. shinnyo hōkai) là Pháp giới của chân như. Vì Pháp giới và Chân như cơ bản hàm ý như nhau nên đây chỉ là một cách gọi thể tính chân như mà chư Phật cảm nhận được. - Chân như tính khởi (zh. zhēnrú xìngqĭ 眞如性起, ja. shinnyo shōki) chỉ sự sinh khởi của mọi hiện tượng tùy thuộc hoặc nương vào Chân như.- Chân như tướng (zh. zhēnrú xiāng 眞如相, ja. shinnyosō) chỉ tướng thứ 8 trong "Thập hồi hướng" theo pháp tu của hàng Bồ Tát. Giai vị mà hàng Bồ Tát dùng trí huệ trung đạo để làm sáng tỏ tính chất hữu vô của các pháp, và thấy các pháp đều là chân như pháp giới. - Chân như vô vi (zh. zhēnrú wúwéi 眞如無爲, ja. shinnyomui) là một trong 6 pháp vô vi trong giáo lý Duy 
thức. Chân như là thể tính chân thực của mọi hiện tượng. Chân như được gọi là vô vi vì ý niệm rằng ngay cả trí huệ giác ngộ của chư Phật tự nó vốn chẳng thực là chân như, bởi vì trí huệ giác ngộ được xếp vào những pháp hữu vi.

**Xem thêm**
 Vô vi (Phật giáo)- Ngộ- Vô ngã- Vô minh- Không tính- Luân hồi

**Tham khảo**
 Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)- Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.
Thể loại:Triết lý Phật giáo
Thể loại:Thuật ngữ và khái niệm Phật giáo
Thể loại:Khái niệm triết học Phật giáo
Đại tín căn

Đại tín căn (zh. 大信根, ja. dai-shinkon) là một niềm tin căn bản lớn, một trong ba điều kiện cần thiết để giác ngộ theo Thiền tông Nhật Bản. Hai điều kiện khác là Đại phấn chí (ja. dai-funshi) và Đại nghi đoàn (ja. dai-gidan).
Trong tác phẩm Nhập thiền môn tu tập, Thiền sư Bạch Vân An Cốc (ja. hakuun yasutani) viết như sau về Đại tín căn: 
"Đại tín căn có nghĩa là niềm tin sâu thẳm, vững chắc như một khối đá, như một cổ thụ vĩ đại. Đó là một niềm tin không vướng mắc vào mê tín dị đoan, những hiện tượng siêu nhiên vượt khỏi tầm tay của con người.
Nhiều người cho rằng đạo Phật là một tôn giáo duy lý hoặc tôn giáo chỉ thuần tuý đặt nền tảng trên lý trí của con người. Tuy nhiên, đạo Phật là một tôn giáo (en. religion) – chính bởi vì yếu tố niềm tin nằm ở trong đó, và nếu không có niềm tin này thì đạo Phật chỉ còn là một hệ thống triết lý thuần đơn như những hệ thống triết lý khác. Với sự Giác ngộ của Phật-đà – đạt được với sự cố gắng tột cùng –, đạo Phật đã hoàn tất bước đầu. Đại tín căn của chúng ta chính là niềm tin nơi Phật quả, kinh ngiệm giác ngộ mà Phật đã trình bày trong kinh sách. Các bài thuyết pháp của Phật không vượt ngoài những nội dung chính, đó là nhân tâm cũng như tất cả các pháp hiện hữu đều thanh tịnh từ ban đầu; rõ ràng hơn: hoàn hảo. Không có một niềm tin vững chắc nơi Phật pháp thì không ai có thể tiến xa trên đường tu học."

**Tham khảo**
Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
*Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.
*Dumoulin, Heinrich:
Geschichte des Zen-Buddhismus I. Indien und China, Bern & München 1985.
Geschichte des Zen-Buddhismus II. Japan, Bern & München 1986.
Thể loại:Phật học
Thể loại:Thiền tông
Thể loại:Triết lý Phật giáo
Đại nghi đoàn

Đại nghi đoàn (zh. 大疑團, ja. dai-gidan) nghĩa là "Một khối nghi lớn", là một trong ba điều kiện cần thiết để Giác ngộ theo Thiền tông. Hai điều kiện khác là Đại phấn chí (ja. dai-funshi) và Đại tín căn (ja. dai-shinkon).
Đại nghi đoàn ở đây không phải là cái nghi ngờ dao động, hồ nghi, nghi ngờ nơi Phật pháp mà là một trạng thái nghi rất mạnh. xuất phát từ sự kinh ngạc, tự phân tích, tự hỏi tâm trạng của chính mình. Thiền sư hiện đại người Nhật là Bạch Vân An Cốc (ja. hakuun yasutani) viết như sau về Đại nghi đoàn:
"Cái quan trọng ở đây không phải là một cái nghi ngờ bình thường, quý vị nên lưu ý! Cái nghi ở đây là cả một khối nghi lớn, một khối nghi xuất phát từ Đại tín căn. Khối nghi này bắt buộc chúng ta tự hỏi ở chính mình rằng, tại sao thế giới hiện hữu dường như quá không hoàn hảo, đầy ưu sầu khổ não trong khi lòng tin thâm sâu của chúng ta lại bảo rằng, sự thật thì không phải như vậy. Đó chính là một khối nghi lớn không để chúng ta yên tâm – tương tự như trường hợp chúng ta tự biết mình đều là những triệu phú, nhưng không biết vì lý do gì mà cứ sống trong cảnh cơ hàn, không một xu nào trong túi. Trong trường hợp này thì cường độ của Đại nghi đoàn tương ưng với Đại tín căn."

**Tham khảo**
Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
*Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.
*Dumoulin, Heinrich:
Geschichte des Zen-Buddhismus I. Indien und China, Bern & München 1985.
Geschichte des Zen-Buddhismus II. Japan, Bern & München 1986.
Thể loại:Phật học
Thể loại:Thiền tông
Thể loại:Triết lý Phật giáo
Đại phấn chí

Đại phấn chí (zh. 大憤志, ja. dai-funshi, chữ 憤 đọc âm "phấn", không đọc "phẫn"), là sự bực tức lớn, lòng muốn hiểu mà chưa hiểu được. Đại phấn chí là một trong ba điều kiện cần thiết để Giác ngộ theo Thiền tông Nhật Bản. Hai diều kiện khác là Đại nghi đoàn (ja. dai-gidan) và Đại tín căn (ja. dai-shinkon).
Đại phấn chí là ý chí dũng cảm bất khuất, đầy năng lực để tìm được câu giải đáp cho Đại nghi đoàn. Bạch Vân An Cốc (ja. hakuun yasutani) – một Thiền sư hiện đại người Nhật – viết như sau về Đại phấn chí:
"Tất cả chúng ta đều có niềm tin lớn nơi Phật pháp rằng, tất cả mọi chúng sinh đều có Phật tính. Vì thế mà chúng ta quyết định tìm được chân lý này để trực nhận được nó."

**Tham khảo**
Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
*Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.
*Dumoulin, Heinrich:
Geschichte des Zen-Buddhismus I. Indien und China, Bern & München 1985.
Geschichte des Zen-Buddhismus II. Japan, Bern & München 1986.
Thể loại:Phật học
Thể loại:Thiền tông
Thể loại:Triết lý Phật giáo
Quần đảo Canaria

Quần đảo Canaria (Islas Canarias , local), cũng được gọi là Canarias, là một quần đảo và cộng đồng tự trị của Tây Ban Nha nằm trong Đại Tây Dương, cách Maroc abbr=off về phía tây. Quần đảo Canarias là một lãnh thổ thuộc nhóm ngoại vùng (OMR) của Liên minh châu Âu. Đây cũng là một "quốc gia lịch sử" được công nhận bởi chính phủ Tây Ban Nha.
Các đảo chính là (từ lớn tới nhỏ nhất) Tenerife, Fuerteventura, Gran Canaria, Lanzarote, La Palma, La Gomera và El Hierro. Ngoài ra, quần đảo Canaria còn một số đảo/đảo nhỏ khác: La Graciosa, Alegranza, Isla de Lobos, Montaña Clara, Roque del Oeste và Roque del Este. Quần đảo Canaria là lãnh thổ xa nhất về phía nam của Tây Ban Nha và là nhóm đảo lớn nhất và đông dân nhất Macaronesia.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Tenerife (Information site about the largest island in the Canaries)-  Lanzarote (the portal of Lanzarote Island, in Spanish/English/French/German) -  Lanzarote date=2005-10-01  (Travel Information about Lanzarote, in Spanish/English/French/German) -  Info, maps and forum about Gran Canaria-  Old photos Canary Islands and the Canary Islanders date=2005-04-10 -  Pictures from the Canary Islands-  Canary Islands pose little risk of mega-tsunami-  Scientist warns of Atlantic tidal wave-  Canary Island Settlers of Louisiana

Thể loại:Hòn đảo của Tây Ban Nha
Thể loại:Lãnh thổ đặc biệt của LMCÂ
Thể loại:Vùng cấp hai Liên minh châu Âu
Thể loại:Vùng cấp một Liên minh châu Âu
Thể loại:Lãnh thổ đặc biệt của Liên minh châu Âu
Thể loại:Đảo của châu Phi
Thể loại:Bắc Phi
Thể loại:Vùng hành chính Tây Ban Nha
Thể loại:Quần đảo châu Phi
Thể loại:Quần đảo Tây Ban Nha
Thể loại:Vùng xa xôi của Liên minh châu Âu
Hàm tán xạ Henyey-Greenstein

Hàm tán xạ Henyey-Greenstein cho một số giá trị của hệ số bất đối xứng
Trong tán xạ, hàm tán xạ Henyey-Greenstein, được Henyey và Greenstein giới thiệu lần đầu vào năm 1941, cho phép mô phỏng một cách gần đúng và đơn giản hàm tán xạ ánh sáng bởi các hạt nhỏ bé như các hạt bụi trong không gian vũ trụ, các hạt mưa trong đám mây, hay sự tán xạ bởi môi trường không đồng nhất trong các mô sinh học.
Hàm Henyey-Greenstein sử dụng một tham số duy nhất, hệ số bất đối xứng g, thỏa mãn điều kiện giá trị trung bình của cos góc tán xạ, khi góc tán xạ phân bố theo hàm Henyey-Greenstein, chính bằng g. Hàm tán xạ Henyey-Greenstein có công thức:

Với  là góc tán xạ, g là hệ số bất đối xứng. Hàm thỏa mãn:

Và:

Hàm Henyey-Greenstein cũng thường được biểu diễn theo cos của góc tán xạ:

Với . Hàm này thỏa mãn:

Và:


**Hàm phân bố tích lũy**
Hàm phân bố tích lũy của hàm mật độ xác suất Henyey-Greenstein là:


**Góc tán xạ**
Cos của góc tán xạ tuân thủ hàm mật độ xác suất Henyey-Greenstein là một biến ngẫu nhiên có thể tính theo:

với y là một biến ngẫu nhiên đều.

**Xem thêm**
Tán xạ Rayleigh

**Tham khảo**
L.G. Henyey, J.L. Greenstein, Diffuse radiation in the galaxy, Astrophysical Journal 93, 70-83, 1941.

**Liên kết ngoài**
 Hàm tán xạ Henyey-Greenstein
Thể loại:Tán xạ
Thể loại:Cờ vua

Các quân cờ vua
Cờ vua, trước kia gọi là cờ quốc tế, là một trò chơi trên bàn và là một môn thể thao trí tuệ cho 2 người chơi. Trò chơi này diễn ra trên một bảng hình vuông gọi là bàn cờ gồm 8 hàng (đánh số từ 1 đến 8) và 8 cột (đánh số từ a đến h), tạo ra 64 ô hình vuông với các màu đậm và nhạt xen kẽ nhau, với mỗi người chơi sẽ có ô màu nhạt ở hàng cuối cùng bên tay phải của mình khi ngồi vào bàn chơi cờ. Mỗi người sẽ bắt đầu ván cờ với 16 quân cờ và sẽ lần lượt đi các quân của mình sau khi đối phương đã đi xong một nước (hoàn thành nước đi). Các quân cờ của mỗi bên bao gồm 8 tốt (Tốt đen Tốt trắng), 2 mã (Mã đenMã trắng), 2 tượng (Tượng đenTượng trắng), 2 xe (Xe đenXe trắng), 1 hậu (Hậu đenHậu trắng) và 1 vua (Vua đenVua trắng). Người cầm quân trắng luôn là người đi đầu tiên; người kia cầm quân đen. Các quân hậu và xe được gọi là quân nặng, còn tượng và mã được gọi là quân nhẹ.
Thể loại:Trò chơi Saturanga
Thể loại:Cờ (trò chơi)
Thể loại:Môn thể thao trí tuệ
Thể loại:Môn thể thao cá nhân
Thể loại:Thể loại cần phân loại vào thể loại con
Thể loại:Trò chơi trên bàn cổ điển
Thể loại:Trò chơi thi đua
Đạo Sinh

Đạo Sinh
Đạo Sinh (zh. dàoshēng 道生), 355-434, là một Cao tăng và là người thành lập Niết-bàn tông của Phật giáo Trung Quốc. Sư là người cùng Cưu-ma-la-thập dịch kinh Diệu pháp liên hoa (sa. saddharmapuṇḍarīka-sūtra) và Duy-ma-cật sở thuyết (sa. vimalakīrtinirdeśa-sūtra).
Đạo Sinh có nhiều quan điểm cách mạng so với thời bấy giờ, góp công rất lớn thúc đẩy sự phát triển của nền Phật giáo Trung Quốc. Sư quan niệm rằng, bất cứ ai cũng có Phật tính, bất cứ ai cũng có thể thành Phật tức khắc. Sư có công tổng hợp hai bộ kinh Đại bát-niết-bàn và Bát-nhã ba-la-mật-đa. Ngày nay các tác phẩm của Sư đã thất lạc, người ta chỉ tìm thấy quan điểm của Sư rải rác trong các bộ luận.
Đạo Sinh là người có biệt tài, lúc gia nhập Tăng-già Sư đã là một người tinh thông đạo pháp. Từ năm 397 đến 401 Sư tu học tại Lư Sơn, một trung tâm Phật giáo quan trọng thời đó. Năm 405 Sư về Trường An, cùng với Cưu-ma-la-thập soạn kinh sách. Vì những quan điểm mới, Sư bị loại ra khỏi Tăng-già. Đó là những quan điểm phù hợp với Đại bát-niết-bàn kinh (sa. mahāparinirvāṇa-sūtra) – nhưng kinh này lúc đó chưa được dịch ra Hán văn. Sau khi kinh này dịch xong, thuyết của Sư được phục hồi.
Sư cho rằng, ngay cả Nhất-xiển-đề cũng có Phật tính và có thể đạt Phật quả, đó là quan điểm Đại thừa, tất cả mọi chúng sinh, không chừa ai, đều có Phật tính, chỉ vì bị vô minh che phủ. Đạt giác ngộ chính là trực nhận được Phật tính đó và tất nhiên – hành giả phải qua nhiều bước đường chuẩn bị. Sư quan niệm rằng giác ngộ là giác ngộ tức khắc (đốn ngộ), là tình trạng hợp nhất với Chân như. Vì vậy giác ngộ không thể là một quá trình từ từ. Khi giác ngộ thì Luân hồi hay Niết-bàn không khác và Chân như của chư Phật không khác với thế giới hiện hữu. Đối với Đạo Sinh thì Phật tính trong Đại bát-niết-bàn kinh và tính Không trong kinh Bát-nhã-ba-la-mật-đa chỉ là một: cả hai đều vô tướng, vô tính. Phật tính và tính Không chính là Niết-bàn, là trạng thái không còn phân biệt giữa chủ thể và khách thể. Đối với Sư, không có một Tịnh độ ngoài thế giới này vì chư Phật không hề rời chúng ta, luôn luôn ở trong ta.
Cuối đời, Sư lại sống trên núi Lư Sơn. Một ngày trong năm 434 Sư giảng pháp. Khi sắp rời toà giảng, Sư giơ gậy trúc lên cao, ngồi mà nhập Niết-bàn.

**Tham khảo**
Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
*Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.
Thể loại:Phật giáo Trung Quốc
Thể loại:Đại sư Phật giáo
Thể loại:Mất năm 434
Tào Sơn Bản Tịch

Tào Sơn Bản Tịch (zh. cáoshān běnjì 曹山本寂, ja. sōzan honjaku), 840-901, là một Thiền sư Trung Quốc, môn đệ đắc pháp của Động Sơn Lương Giới và cùng với thầy, sư thành lập tông Tào Động. Tông Tào Động là một trong hai tông phái Thiền mà ngày nay còn đầy sức sống tại Nhật Bản. Tắc thứ 10 của Vô môn quan có nhắc đến Sư. Ngoài ra sử sách còn lưu truyền các giai thoại của sư trong Phủ Châu Tào Sơn Bản Tịch Thiền sư ngữ lục.

**Cơ duyên ngộ đạo**
Sư họ Hoàng, ban đầu chuyên học Nho giáo. Năm 19 tuổi, sư lên núi Linh Thạch xuất gia và thụ giới cụ túc. Sư thường đến Động Sơn nghe Thiền sư Lương Giới giảng pháp. Một ngày kia, trong một cuộc Vấn đáp, Động Sơn nhận ra căn cơ của sư và nhận làm đệ tử. Sư tham thiền với Động Sơn và ngộ yếu chỉ nơi đây.
Sau đó, sư từ biệt Động Sơn ra đi. Cảnh Đức truyền đăng lục thuật lại câu chuyện sau: 
Động Sơn hỏi: 'Ngươi đi đến chỗ nào?' 
Sư đáp: 'Đi đến chỗ không biến dị.' 
Động sơn lại hỏi: 'Chỗ không biến dị lại có đến sao?' 
Sư đáp: 'Cái đến cũng chẳng biến dị.'"

**Hoằng pháp**
Sau khi rời Động Sơn, sư vân du hoằng hoá. Cuối cùng sư được mời về Cát Thủy và vì ngưỡng mộ Lục Tổ tại Tào Khê, sư đổi tên núi là Tào Sơn. Về sau sư cũng trụ trì tại núi Hà Ngọc, học trò cả hai chỗ rất đông. Tắc thứ 10 trong Vô môn quan nhắc lại pháp thoại của sư với đệ tử là Thanh Thoát: 
Tăng thưa: 'Thanh Thoát nghèo nàn đơn chiếc, xin sư phụ cứu giúp.' 
Sư gọi: 'Thầy Thoát!' 
Tăng ứng đáp: 'Dạ.' 
Sư đáp: 'Đã uống ba chén rượu Thanh Nguyên và dám nói môi không hề ướt!'
Sư là người được Thiền sư Lương Giới truyền dạy Động Sơn ngũ vị và cũng là người khai thác và phát triển công thức này triệt để. Mặc dù môn đệ dưới trướng rất đông và tông phong Động Sơn rất thịnh hành – sư được xem là Nhị tổ – dòng thiền của sư tàn lụi chỉ sau vài thế hệ. Tào Động chính mạch sau này được Thiền sư Vân Cư Đạo Ưng và môn đệ thủ trì.
Đời Đường niên hiệu Thiên Phục (901), một đêm mùa hạ, sư hỏi Tri sự: "Hôm nay là ngày tháng mấy?" Tri sự thưa: "Ngày rằm tháng sáu." sư bảo: "Tào Sơn bình sinh hành cước chỉ biết 90 ngày là một hạ, sáng mai giờ thìn ta hành cước." Hôm sau, đúng giờ thìn, sư thắp hương ngồi yên viên tịch, thọ 62 tuổi, 37 tuổi hạ. Vua sắc phong là Nguyên Chứng Thiền sư, tháp hiệu Phúc Viên.

**Tham khảo**
Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
*Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.
*Thích Thanh Từ: Thiền sư Trung Hoa I-III. TP HCM 1990, 1995.
*Dumoulin, Heinrich:
Geschichte des Zen-Buddhismus I. Indien und China, Bern & München 1985.
Geschichte des Zen-Buddhismus II. Japan, Bern & München 1986.
Thể loại:Tào Động tông
Thể loại:Đại sư Phật giáo
Thể loại:Thiền sư Trung Quốc
Tết (định hướng)

Tết trong tiếng Việt có thể được dùng để chỉ nhiều lễ hội cổ truyền của Việt Nam:
*Tết Nguyên đán, hay thường gọi là Tết Ta, là lễ hội lớn nhất trong năm của người Việt, nhằm mùng 1 tháng 1 âm lịch
*Tết Dương lịch, hay Tết Tây, vào ngày 1 tháng 1 của Dương lịch
*Tết Nguyên tiêu hay Tết Thượng nguyên: rằm tháng riêng (15 tháng 1 âm lịch)
*Tết Thanh minh: tháng ba âm lịch
*Tết Hàn thực: mùng 3 tháng 3 âm lịch
*Tết Đoan ngọ: mùng 5 tháng 5 âm lịch
*Tết Thiếu nhi: 1 tháng 6 dương lịch
*Tết Trung nguyên: rằm tháng bảy (15 tháng 7 âm lịch)
*Tết Trung thu: rằm tháng tám (15 tháng 8 âm lịch)
*Tết Trùng cửu: mùng 9 tháng 9 âm lịch
*Tết Trùng thập: mùng 10 tháng 10 âm lịch
*Tết Cơm mới hay Tết Hạ nguyên: 10 tháng 10 âm lịch hoặc Rằm tháng mười (15 tháng 10 âm lịch)
*Tết Táo quân: 23 tháng chạp
*Tết độc lập
*Tết Song thập: 15 tháng 10 âm lịch
Ngoài ra, trong nhiều ngôn ngữ khác, nhất là trong tiếng Anh dùng tại Hoa Kỳ, chữ Tết (nhiều khi viết là Tet, đôi khi viết là Têt) được dùng để chỉ sự kiện Tết Mậu Thân xảy ra vào năm 1968.

**Xem thêm**
Tết Trung Hoa, hay còn gọi là Xuân tiết, Nông lịch tân niên (1 tháng 1 âm lịch)- Tsagaan Sar, Tết Mông Cổ (1 tháng 1 âm lịch)
*Tết Triều Tiên, hay còn gọi là Cựu chính, Seollal vào ngày thứ hai của trăng non sau đông chí, khoảng cuối tháng 1, đầu tháng 2 dương lịch- Tết Tây Tạng, Losar, khoảng tháng Hai dương lịch
*Tết Nhật Bản, hay còn gọi là Chính nguyệt (1 tháng 1 dương lịch)- Tết Ba Tư, hay còn gọi là Nowrūz, 19, 20, 21 hay 22 tháng 3
*Tết Lào, hay còn gọi là Tết té nước, Bun Pi May, 14 đến 16 tháng 4 dương lịch
*Tết Khơ-me, hay còn gọi là Chol Ch'năm Th'mây, 14 đến 17 tháng 4 dương lịch- Tết Miến Điện, Thingyan, 14 đến 17 tháng 4 dương lịch
*Tết Thái, hay còn gọi là Songkran, 13 đến 15 tháng 4 theo dương lịch- Năm mới Hồi giáo- Rosh Hashanah, Do Thái giáo- Tết Tahun Baru Saka- Tết Tahun Baru Hijiriah
Thể loại:Tết
Thể loại:Ngày lễ
Pheng Xat Lao

Pheng Xat Lao (ເພງຊາດລາວ, dịch nghĩa đen: "Bài ca nhân dân Lào") là quốc ca của Lào. Thongdy Sounthonevichit đã viết phần nhạc và lời vào năm 1941. Nó được sử dụng làm quốc ca của Vương quốc Lào vào năm 1945. Khi Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào được thành lập vào năm 1975, lời mới được thay cho lời cũ, thế nhưng giai điệu và tên bài hát vẫn được giữ nguyên.

**Lịch sử**
Từ lâu là một quốc gia chư hầu của Xiêm, năm 1893, Lào trở thành một nước bảo hộ thuộc Pháp trong đế chế thực dân. Người Pháp tuyên bố sự chiếm đóng của Pháp là để bảo vệ Lào khỏi các "nước láng giềng thù địch" như Trung Quốc và đặc biệt là Xiêm, vốn quân đội Xiêm đã buộc phải nhượng lại Lào cho cường quốc thực dân châu Âu. Trên thực tế, Pháp chỉ đơn giản cai trị Lào như một thuộc địa, thậm chí còn đưa nhiều người Việt vào làm việc. Tuy nhiên, Chiến tranh thế giới lần thứ hai bùng nổ đã làm ​​nước Pháp đầu hàng trước Đức Quốc xã. Chính phủ cánh hữu mới ở Xiêm coi đây là cơ hội có thể để giành lại lãnh thổ Thái Lan trước đây đã bị mất cho Pháp, đặc biệt là vùng đất nằm ở phía bên bờ sông Thái Lan. Để ngăn chặn điều này, chính quyền thực dân Pháp bắt đầu thúc đẩy chủ nghĩa dân tộc Lào.
Vì sự tự do hóa này, nhiều bài hát yêu nước đã được sáng tác, mỗi bài đều nhấn mạnh "tính độc lập" của Lào. "Pheng Xat Lao" là một trong số đó, được sáng tác bởi Thongdy Sounthonevichit vào năm 1941. Bài hát đã được chọn làm quốc ca vào năm 1945, khi đất nước bị quân Nhật Bản chiếm đóng đã tuyên bố Lào độc lập khỏi sự cai trị của Pháp. Sự tự do mới này chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn, vì Pháp nhanh chóng giành lại quyền kiểm soát Đông Dương thuộc Pháp sau khi Nhật Bản đầu hàng vào năm 1945. Năm 1947, Pháp trao quyền tự trị hạn chế cho Lào nằm trong khối Liên hiệp Pháp, và "Pheng Xat Lao" lại trở thành quốc ca cho đất nước mới độc lập.
Khi Pathet Lào chiến thắng năm 1975, nhờ sự trợ giúp lớn của Việt Nam trong Nội chiến Lào, chính quyền cộng sản mới đã bãi bỏ chế độ quân chủ và thay đổi lời bài hát để phản ánh hệ tư tưởng của chế độ Mác xít. Kết quả là bài quốc ca trở nên toàn diện, đề cập đến tất cả các nhóm dân tộc ở Lào, thay vì tập trung vào chủng tộc Lào và Phật giáo. Tuy nhiên, giai điệu vẫn được giữ lại.

**Lời bài hát**

**Phiên bản sau năm 1975**

**Phiên bản trước năm 1975**

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Lào
Thể loại:Quốc ca
Thể loại:Bài hát năm 1941
Thể loại:Nhạc khúc Fa trưởng
Thể loại:Biểu tượng quốc gia Lào
NMOS logic

Logic nMOS sử dụng các transistor MOSFET (Metal-Oxide-Semiconductor Field Effect Transistors) để xây dựng các cổng logic và các mạch số. Transistor nMOS có ba chế độ hoạt động: ngắt (cut-off), triode, và bão hoà (saturation).
Các transistor MOSFET loại n này được gọi là "mạng pull-down" giữa lối ra và đường điện áp thấp (tiếp đất). Điều này có nghĩa là khi transistor hoạt động thì lối ra được nối trực tiếp với đường điện áp thấp (thông thường là 0 vôn) và khi đó xuất hiện một dòng điện giữa đường điện áp thấp và lối ra. Một điện trở được nối giữa lối ra và đường điện áp cao (thông thường là điện áp nguồn nuôi).
200px
Ví dụ bên cho thấy một cổng NOR được xây dựng bằng logic nMOS. Nếu một trong hai lối vào A hoặc B có mức điện áp cao (logic '1', = True) thì transistor tương ứng với lối vào có mức cao sẽ hoặc động và kết quả là lối ra có mức điện áp thấp (logic '0'). Điện trở giữa lối ra và đường điện áp thấp lúc này rất nhỏ. Khi cả hai lối vào điều ở mức cao (logic '1') thì lúc đó cả hai transistor đều hoạt động và điện trở giữa đường điện áp thấp và lối ra lại càng nhỏ hơn. Chỉ duy nhất trường hợp cả hai lối vào của cả hai transistor có mức điện áp thấp thì cả hai transistor sẽ cấm (không hoạt động) và khi đó lối ra được nối lên đường điện áp cao (nối nguồn) và có mức logic '1'. => hoạt động đúng theo bảng sự thật của cổng NOR.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:MOSFET
Thể loại:Linh kiện bán dẫn
Thể loại:Linh kiện điện tử
Thể loại:Kỹ thuật điện tử
Thể loại:Công nghệ lỗi thời
Thể loại:Rượu

Thể loại này chứa các loại thức uống chứa cồn được gọi là rượu.
Đọc bài chính về Rượu…
Xem thêm :Thể loại:Ancol
Thể loại:Thức uống có cồn
Thể loại:Chất gây nghiện
Thể loại:Chưng cất
Suy tim

Suy tim (vitium cordis), thường được dùng để chỉ suy tim mãn, là bệnh xảy ra khi tim mất khả năng bơm hiệu quả để duy trì dòng máu đáp ứng các nhu cầu của cơ thể. Thuật ngữ suy tim sung huyết thường được dùng với ý nghĩa tương tự suy tim mãn. Các triệu chứng thường gồm khó thở, kiệt sức, và phù chân. Triệu chứng khó thở thường nặng hơn khi gắng sức, khi nằm, và về đêm khi ngủ. Thông thường những người bị suy tim gặp giới hạn về sức vận động, ngay cả khi được chăm sóc tốt.
Có nhiều cách phân loại suy tim: theo vùng tim bị ảnh hưởng (suy tim trái, suy tim phải), theo bất thường do co thắt hay giãn nở của tim (suy tim tâm thu, suy tim tâm trương).
Suy tim thường được phân độ theo bảng Phân loại chức năng NYHA (Hội Tim New York).

**Các cơ chế thích nghi của tim**
Trước khi bị suy, tim có nhiều cơ chế để bù trừ lưu lượng tuần hoàn nhằm đảm bảo lượng máu đến nuôi các cơ quan. Các cơ chế để bù trừ bao gồm:- Tăng nhịp tim: là cơ chế nhanh và nhạy nhất để tăng lượng máu cung cấp cho các cơ quan khi có tín hiệu thiếu oxy hay giảm thể tích tuần hoàn. Tuy nhiên, tăng nhịp tim kéo dài có thể dẫn tới tim co bóp trong trạng thái rỗng, thiếu oxy nuôi tim, sinh ra chuyển hóa yếm khí và toan hóa môi trường.- Dãn sợi cơ tim: theo định luật Starling: "Độ dài sợi cơ tim trong một giới hạn nhất định tỉ lệ thuận với sức co của nó", tức là sợi cơ tim càng dãn dài thì lực co càng mạnh, lượng máu tống ra càng nhiều. Tuy nhiên, sự dãn quá mức gây mất trương lực và dẫn tới sức co giảm và gây suy tim.- Phì đại cơ tim: là biện pháp cuối cùng để thích nghi với tình trạng thiếu máu đến tổ chức, sợi cơ tim phì đại để tăng lượng máu tống ra mỗi chu kì. Tuy nhiên, phì đại quá mức và kéo dài sẽ dẫn tới những hậu quả như dày nhĩ, dày thất và cuối cùng dẫn tới suy tim.

**Cơ chế bệnh sinh chung**
Do hai cơ chế chính: thiếu oxy nuôi dưỡng các tế bào và Ca2+ không vào được tế bào dẫn tới co cơ kém.

**Phân loại suy tim**

**Theo lâm sàng**
 Theo mức độ:
+ Độ 1: chỉ khó thở khi gắng sức 
+ Độ 2: khó thở khi lao động nhẹ 
+ Độ 3: khó thở khi tự phục vụ nhu cầu bản thân 
+ Độ 4: khó thở ngay cả khi nằm nghỉ- Theo diễn tiến: cấp và mạn- Theo vị trí:
+ Suy tim trái: do lực cản ở vòng đại tuần hoàn quá nhiều (huyết khối, tắc mạch,...) hay quá tải thể tích máu xuống thất trái (hở van hai lá,...). Suy tim trái thường ảnh hưởng đến hô hấp. 
+ Suy tim phải: do lực cản từ động mạch phổi (tâm phế mạn, xơ phổi,...) hoặc tăng thể tích máu xuống thất phải. Thường ảnh hưởng đến hệ tĩnh mạch cửa và chủ bụng, gây phù,... 
+ Suy tim toàn bộ

**Theo rối loạn chuyển hóa**
 Giảm sản xuất năng lượng: thiếu oxy, thiếu calci,...- Giảm dự trữ năng lượng- Không sử dụng được năng lượng

**Theo cơ chế bệnh sinh**
 Do quá tải về thể tích và quá tải về áp lực: huyết khối, tắc mạch, hẹp hở van tim,...- Do bệnh lý tại tim mạch: viêm màng ngoài tim, viêm cơ tim, rối loạn tạo nhịp,...- Do bệnh lý ngoài tim mạch

**Tài liệu ngoài**
 Suy tim - Bài viết trên www.yhoc-net.com date=2013-12-24 

**Tham khảo**
Thể loại:Bệnh tim mạch
Thể loại:Suy cơ quan
Thể loại:Bệnh tim
Thể loại:RTT
Cắt bằng laser

Diagram of a laser cutterLaser cutting process on a sheet of steel
Tập tin:Laser cutting CAD and physical part.png|thumb|CAD (top) and stainless steel laser-cut part (bottom)
Cắt bằng laser là kĩ thuật dùng laser để cắt vật liệu, và dùng trong công nghiệp sản xuất.
Cắt bằng laser là chiếu laser có cường độ sáng cao vào vật liệu cần cắt. Vật liệu có thể bị chảy ra, cháy hay bốc hơi để lại cạnh cắt với chất lượng bề mặt tốt.
Máy cắt laser công nghiệp dùng để cắt vật liệu tấm phẳng cũng như cấu trúc hay ống. Một vài laser 6-trục có thể thực hiện cắt lên phần đã được tạo hình trước bằng cách đúc hay chế tạo cơ khí.
Cắt bằng laser quang học di động thường dựa trên bàn trục X và Y cố định nơi mà tia laser di chuyển theo cả hai hướng nằm ngang. Kiểu cắt này phổ biến với giá rẻ vì bàn cắt cố định. Một số máy cắt theo trục Y (bàn trục có khả năng di chuyển theo chiều Y).
laser xung cung cấp cường độ sáng cao trong khoảng thời gian ngắn, nên rất hiệu quả trong một số quá trình cắt laser.

**Xem thêm**
Laser

**Tham khảo**
Thể loại:Laser
Thể loại:Công nghiệp sản xuất
Thể loại:Ứng dụng laser
Thuyền bay

Tàu bay loại 'C' Short S23 hay 'Empire'
Thuyền bay là một loại thủy phi cơ đặc biệt được thiết kế để có thể cất và hạ cánh trên mặt nước, dùng thân chính của phi cơ để nổi trên mặt nước. Phi cơ như thế đôi khi được giữ thăng bằng trên mặt nước bằng các trái nổi ở dưới hai bên cánh hoặc những vật thể nổi giống như cánh gắn vào thân phi cơ. Phi cơ loại này sử dụng thân của chính mình để tạo lực nổi chính và vì thế như tên gọi của nó, tàu bay khác biệt với một loại thủy phi cơ khác, phi cơ đáp trên mặt nước (floatplane). Loại phi cơ này sử dụng một hoặc nhiều trái nổi gắn dưới thân hoặc cánh để giữ thân của nó không chạm mặt nước.
Có nhiều tàu bay là trong số các phi cơ lớn nhất vào nữa đầu thế kỷ 20. Khả năng của chúng đáp trên mặt nước cho phép chúng tự do không bị hạn chế vì thiếu phi đạo lớn trên mặt đất, và cũng giúp chúng trở nên quan trọng trong việc tuần tra biển và cấp cứu trên biển. Chính vì khả năng đó mà chúng đã được sử dụng nhiều trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, việc sử dụng chúng càng trở nên ít dần. Nhiều vai trò khi trước của chúng bị các loại phi cơ mặt đất vượt qua.
Trong thế kỷ 21, các tàu bay vẫn còn một chút thực dụng thích hợp, ví dụ như được dùng để đổ nước dập tắt các đám cháy rừng và vận tải hàng không quanh các quần đảo.

**Hình ảnh**

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  The Flying Boat Web Site-  Russian WWI and Civilian War Flying Boats-  Sunderland Flying Boats Windermere date = ngày 23 tháng 3 năm 2010-  Flying Clippers Pan American's Fabulous Flying Ships-  The Boeing B-314-  Flying Contraptions date=2009-08-09 -  Flying Boats of the world - A Complete Reference date=2006-02-11 -  Foynes Flying Boat Museum-  Present Day Application of Flying Boats date=2018-01-26 -  LSA seaplane SeaMax date=2006-04-02 -  The Dornier Do X date = ngày 20 tháng 11 năm 2008-  Centaur Seaplane-  Pan Am Clipper Airliners date = ngày 12 tháng 2 năm 2009-  TransAtlantic Re-enactment Flight date=2007-02-13 -  Flying boat documentaries on DVD date = ngày 7 tháng 11 năm 2007-  Cyril Porte and Glenn H.Curtiss-  SeaMax USA date=2011-10-03 
Tàu bay
Thể loại:Hình dạng máy bay
Thể loại:Máy bay

Tập tin:VN A330-223 VN-A370 1.jpg|nhỏ|phải|300px|Máy bay Airbus A330 của Hãng hàng không Quốc gia Việt Nam
Máy bay, còn được gọi theo âm Hán-Việt là phi cơ hay cách gọi dân dã là tàu bay, là khí cụ bay nặng hơn không khí, có cánh nâng cố định, bay được nhờ nguyên lý lực nâng khí động học (xem phân loại Khí cụ bay).
Thể loại:Khí cụ bay
Cổng thông tin:Vật lý/Thư mục

*Vật lý cổ điển
**Cơ học
**Nhiệt động lực học
**Điện từ học
**Quang học
*Vật lý hiện đại
**Vật lý lượng tử
**Thuyết tương đối
**Lý thuyết dây
**Vật lý hạt nhân
**Vật lý hạt
**Vật lý chất rắn
*Giao ngành
**Giảng dạy vật lý
**Toán học ứng dụng
**Vật lý thiên văn
**Hóa lý
**Vật lý sinh học
*Tất cả các bài vật lý
Thể loại:Cổng thông tin Vật lý
Cổng thông tin:Vật lý/Liên kết

Câu lạc bộ:- Trang web chính thức của báo Vật Lý & Tuổi trẻ- Diễn đàn của Câu lạc bộ Vật lý và tuổi trẻ- Trang mạng Vật lý Việt Nam
Viện:- Viện Vật lý và Điện tử Hà Nội- Viện Đào tạo Quốc tế về Khoa học Vật liệu- Viện Khoa học và Kỹ thuật Hạt nhân Hà Nội
Diễn đàn:- Diễn đàn Vật lý của Đại học Sư phạm Hà Nội- Diễn đàn Vật lý trên Trái tim Việt Nam online- Ôn tập vật lý cho học sinh phổ thông
Người Việt làm Vật lý ở nước ngoài- Danh sách Giáo sư Vật lý người Việt ở nước ngoài
Thể loại:Cổng thông tin Vật lý
Mô

Mô là một tập hợp tế bào chuyên hóa (cùng chất gian bào),có cấu tạo giống nhau cùng nhau thực hiện một chức năng nào đó trong cơ thể người và động vật. Cơ thể người động vật là một hệ thống nhất, toàn vẹn, có thể chia thành nhiều mức độ tổ chức khác nhau, với mức độ lớn nhất là cơ thể rồi đến hệ thống cơ quan, cơ quan, mô, tế bào và phân tử.

**Định nghĩa**
Một tập hợp gồm các tế bào chuyên hóa, có cấu tạo giống nhau, đảm nhận chức năng nhất định gọi là mô. Ở một số loại mô còn có các yếu tố không có cấu trúc tế bào như huyết tương trong máu; calci, phosphor và chất cốt giao trong xương.

**Phân loại**
Trong cơ thể người và động vật gồm bốn loại mô chính:
1) Mô biểu bì: gồm các tế bào xếp sít nhau, xen kẽ là tế bào tuyến, chất gian bào rất ít hoặc không đáng kể, phủ ngoài cơ thể, lót trong các cơ quan rỗng như ống tiêu hóa, dạ con, bóng đái,... có chức năng bảo vệ, hấp thụ và bài tiết.
- Gồm hai loại: - Biểu bì bao phủ: 
** Vị trí: phủ ngoài da lót trong các cơ quan rỗng: ruột, bóng đái, thực quản, khí quản, khoang miệng
** Cấu tạo: thường có 1 hay nhiều lớp tế bào có hình dáng giống nhau hay khác nhau- Biểu bì tuyến: 
**Vị trí: nằm trong cá tuyến của cơ thể
**Chức năng: tiết các chất cần thiết cho cơ thể (tuyến nước bọt, tuyến nội tiết,...) hay bài xuất ra khỏi cơ thể những chất không cần thiết (tuyến mồ hôi)
2) Mô liên kết: có ở tất cả các loại mô để liên kết các mô lại với nhau
Có hai loại mô liên kết:
*Mô liên kết dinh dưỡng (máu và bạch huyết- Mô liên kết cơ học (mô sụn và xương)
Ngoài ra còn có mô liên kết dạng sợi vừa có chức năng dinh dưỡng vừa có chức năng cơ học.
*Chức năng: tạo ra bộ khung của cơ thể, neo giữ các cơ quan hoặc chức năng đệm.- Gồm bốn loại mô chính: mô sợi, mô sụn, mô xương, mô mỡ.- Vị trí:
** - mô sợi:nằm ở dây chằng
** - mô sụn:nằm ở sụn đầu xương
** - mô xương: nằm ở xương
** - mô mỡ: nằm ở mỡ
** - mô máu: nằm ở trong các mạch máu và tim- Cấu tạo: chủ yếu là phi bào, các tế bào nằm rải rác
Máu thuộc vào mô liên kết
3/ Mô cơ: gồm các tế bào có hình dạng kéo dài.
*Có ba loại mô cơ:
** Mô cơ trơn: có hình thoi, nhọn, có 1 nhân, tạo nên thành nội quan như dạ dày, ruột, mạch máu, bóng đái,...
** Mô cơ vân (cơ xương): tế bào có nhiều nhân, có vân ngang, bám vào xương.
** Mô cơ tim: tạo nên thành tim, tế bào cơ tim cũng có vân giống tế bào cơ vân, tế bào phân nhánh, có 1 nhân.- Chức năng: co, dãn, tạo nên sự vận động của các cơ quan  và cơ thể
4/ Mô thần kinh: gồm các tế bào thần kinh gọi là nơron và các tế bào thần kinh đệm có chức năng tiếp nhận kích thích, xử lý thông tin và điều khiển sự hoạt động các cơ quan và trả lời kích thích của môi trường.- Vị trí: ở não,  tủy sống, dây thần kinh, hạch thần kinh.
*Mô xốp: là mô cấu tạo nên bộ phận sinh dục nam giới,nở to khi có máu

**Tham khảo**

Thể loại:Giải phẫu học
Cổng thông tin:Vật lý/Bạn có biết

80px
*Hiệu ứng Hall được ứng dụng để chế tạo ampe kế?
*Nước tiểu của một số loài động vật chỉ có thể nhìn thấy trong tia cực tím?
*Dòng điện Foucault được ứng dụng để làm bếp từ?
*Vật chất thông thường và phản vật chất khi gặp nhau sẽ tự hủy thành các quang tử?
*Sóng radio không truyền xa trong môi trường nước, do đó không dùng radar dưới biển được?
*Vũ trụ được sinh ra từ khoảng 13,7 tỷ năm trước bằng một Vụ Nổ Lớn?
Xem tất cả
Thể loại:Cổng thông tin Vật lý
Cổng thông tin:Thiên văn học

}
Percival Lowell quan sát Sao Kim từ chiếc kính thiên văn của Đài quan sát Lowell vào năm 1914.
Đây là một Bài viết chọn lọc, được xem là bộ mặt của toàn thể bài viết trên wikipedia tiếng Việt..
----

Category puzzle
Nhấp ► để xem các tiểu thể loại- Viết tắt đến trang này: Chủ đề Thiên văn học • CĐ:TVH
*Chủ đề
Cổng thông tin:Thiên văn học/Chọn lọc

100px
Vũ trụ bao gồm tất cả các vật chất, năng lượng và không gian hiện có, được coi là một tổng thể. Vũ trụ hiện tại chưa xác định được kích thước, nó đã được mở rộng kể từ khi thành lập ở Big Bang khoảng 13 tỷ năm trước. Vũ trụ bao gồm các hành tinh, sao, thiên hà, các thành phần của không gian liên sao, những hạt hạ nguyên tử nhỏ nhất, và mọi vật chất và năng lượng. Vũ trụ quan sát được có đường kính vào khoảng  abbr=off trong thời điểm hiện tại và ước tính có khoảng 2 nghìn tỉ thiên hà trong vũ trụ quan sát được. Các nhà thiên văn chưa biết được kích thước toàn thể của Vũ trụ là bao nhiêu và có thể là vô hạn. Những quan sát và phát triển của vật lý lý thuyết đã giúp suy luận ra thành phần và sự tiến triển của Vũ trụ.
Xuyên suốt các thư tịch lịch sử, các thuyết vũ trụ học và tinh nguyên học, bao gồm các mô hình khoa học, đã từng được đề xuất để giải thích những hiện tượng quan sát của Vũ trụ. Các thuyết địa tâm định lượng đầu tiên đã được phát triển bởi các nhà triết học Hy Lạp cổ đại và triết học Ấn Độ. Trải qua nhiều thế kỷ, các quan sát thiên văn ngày càng chính xác hơn đã đưa tới thuyết nhật tâm của Nicolaus Copernicus và, dựa trên kết quả thu được từ Tycho Brahe, cải tiến cho thuyết đó về quỹ đạo elip của hành tinh bởi Johannes Kepler, mà cuối cùng được Isaac Newton giải thích bằng lý thuyết hấp dẫn của ông. Những cải tiến quan sát được xa hơn trong Vũ trụ dẫn tới con người nhận ra rằng Hệ Mặt Trời nằm trong một thiên hà chứa hàng tỷ ngôi sao, gọi là Ngân Hà. Sau đó các nhà thiên văn phát hiện ra rằng thiên hà của chúng ta chỉ là một trong số hàng trăm tỷ thiên hà khác. Ở trên những quy mô lớn nhất, sự phân bố các thiên hà được giả định là đồng nhất và như nhau trong mọi hướng, có nghĩa là Vũ trụ không có biên hay một tâm đặc biệt nào đó. Quan sát về sự phân bố và vạch phổ của các thiên hà đưa đến nhiều lý thuyết vật lý vũ trụ học hiện đại. Khám phá trong đầu thế kỷ XX về sự dịch chuyển đỏ trong quang phổ của các thiên hà gợi ý rằng Vũ trụ đang giãn nở, và khám phá ra bức xạ nền vi sóng vũ trụ cho thấy Vũ trụ phải có thời điểm khởi đầu. Gần đây, các quan sát vào cuối thập niên 1990 chỉ ra sự giãn nở của Vũ trụ đang gia tốc cho thấy thành phần năng lượng chủ yếu trong Vũ trụ thuộc về một dạng chưa biết tới gọi là năng lượng tối. Đa phần khối lượng trong Vũ trụ cũng tồn tại dưới một dạng chưa từng biết đến hay là vật chất tối.
Lý thuyết Vụ Nổ Lớn là mô hình vũ trụ học được chấp thuận rộng rãi, nó miêu tả về sự hình thành và tiến hóa của Vũ trụ. Không gian và thời gian được tạo ra trong Vụ Nổ Lớn, và một lượng cố định năng lượng và vật chất choán đầy trong nó; khi không gian giãn nở, mật độ của vật chất và năng lượng giảm. Sau sự giãn nở ban đầu, nhiệt độ Vũ trụ giảm xuống đủ lạnh cho phép hình thành lên những hạt hạ nguyên tử đầu tiên và tiếp sau là những nguyên tử đơn giản. Các đám mây khổng lồ chứa những nguyên tố nguyên thủy này theo thời gian dưới ảnh hưởng của lực hấp dẫn kết tụ lại thành các ngôi sao. Nếu giả sử mô hình phổ biến hiện nay là đúng, thì tuổi của Vũ trụ có giá trị tính được từ những dữ liệu quan sát là 13,799 ± 0,021 tỷ năm.
Cổng thông tin:Thiên văn học/Liên kết

* Câu lạc bộ Thiên văn nghiệp dư Thành phố Hồ Chí Minh - Ho Chi Minh City Amateur Astronomy Club (HAAC)  HAAC English domain name- Câu lạc bộ Thiên văn nghiệp dư Trẻ Hà Nội - Ha Noi Amateur Astronomy Society (HAS)- Câu lạc bộ Thiên văn học Đà Nẵng - Danang Astronomy Club (DAC)- Trang tin Vật lý thiên văn- Câu lạc bộ Thiên văn học Trẻ Việt Nam - Vietnam Amateur Club of Astronomy (VACA) - Trang tin Ftvh - Vũ trụ trong tầm tay: Hướng dẫn quan sát bầu trời- Lịch Thiên văn
Cổng thông tin:Thiên văn học/Góp sức

96px- Thêm mã nguồn  vào đề mục "Xem thêm" của các bài viết liên quan đến thiên văn học.- Mở trang thảo luận của những bài viết, trang thể loại và bản mẫu đề tài Thiên văn học bằng mã Dự án Thiên văn học - Gia nhập Dự án Thiên văn học.- Hỗ trợ chống phá hoại trên trang chủ đề này và những bài viết về đề tài Thiên văn học.- Cập nhật trang chủ đề này!- Sơ khai: Giúp mở rộng các bài viết đính tại trang :Thể loại:Sơ khai thiên văn học
Nhập thành (định hướng)

* Nhập thành là một nước đi đặc biệt trong trò chơi cờ vua, trong đó vua và một trong hai quân xe tham gia vào việc di chuyển. Khi nhập thành vua di chuyển 2 qua 2 ô về phía quân xe tham gia nhập thành, và sau đó di chuyển quân xe tới ô mà quân vua vừa di chuyển qua sao cho nó nằm ngay bên cạnh quân vua.- Nhập thành: Theo nghĩa cổ là một quá trình mà một đoàn người hay một đoàn quân tiến vào trong một thành trì bởi việc giao chiến hoặc bởi việc nghinh đón chính thức của người bên trong thành.
Phoebe (thần thoại)

Tập tin:Pergamonmuseum - Antikensammlung - Pergamonaltar 27.JPG|nhỏ|trái|200px|Nữ thần Phoebe, Asteria, Pergamonaltar
Phoebe (tiếng Hy Lạp: Φοιβη) là một nữ thần trong các thần khổng lồ (Titan) của thần thoại Hy Lạp (con của Uranus và Gaia). Ở châu Âu, người ta thường gắn nữ thần này với Mặt Trăng. Với Coeus, Phoebe sinh ra Leto và Asteria; rồi Leto lấy thần Zeus sinh ra Apollo và Artemis. Phoebe nhận quyền kiểm soát Đền thiêng ở Delphi từ Thetis, theo như huyền thoại của các nguồn sử liệu ít ỏi.

**Tham khảo**
Thể loại:Nữ thần Hy Lạp
Thể loại:Thần thoại Hy Lạp
Coeus

Để xem phần mềm trước đây có tên là Coeus, xem Kimba Kano
Trong thần thoại Hy Lạp, Coeus (tiếng Hy Lạp: Κοῖος; còn gọi là Koios) là một trong số 12 vị thần khổng lồ (Titan), tượng trưng cho trí tuệ. Các thần Titan là con của Uranus (Trời) và Gaia (Đất). Người tương đương với Coeus trong thần thoại Roma là Polus. Giống như hầu hết các Titan, ông không có vai trò lớn trong thần thoại Hy Lạp, chỉ được liệt kê trong danh sách, nhưng con cháu ông lại có vai trò trọng yếu.
Coeus lấy em gái Phoebe, nữ thần tượng trưng cho sự rực rỡ và Mặt Trăng, đẻ ra các thần Leto và Asteria. Leto lấy thần Zeus (con trai của hai vị thần khổng lồ Cronus và Rhea) để sinh ra Artemis và Apollo. Coeus là Titan của sự khôn ngoan, và vì vậy ông là người thông minh nhất trong các anh em trai.
Cùng với các vị thần khổng lồ khác, Coeus đã bị lật đổ bởi thần Zeus và các vị thần trên đỉnh Olympus. Sau cuộc chiến, ông và tất cả các anh trai bị Zeus đày xuống âm phủ.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Nam thần Hy Lạp
Thể loại:Con của Gaia
Thể loại:Titan (thần thoại)
Bình ca Gregoriano

Thánh ca Gregorian xuất phát từ tên của Giáo hoàng Grêgôriô I (Giáo hoàng Rome năm 590-604), người mà truyền thống thời trung cổ sau này gán cho quyền tác giả của hầu hết các bài thánh ca trong phụng vụ La Mã. Vai trò thực sự của Gregory dường như chỉ giới hạn ở việc phong thánh cho việc thực hành phụng vụ, có thể là đối đáp.
Từ hợp xướng được dùng với nhiều nghĩa (thường có nghĩa là sự sắp xếp bốn giọng của các bài hát của nhà thờ Luther, cũng như trong các tác phẩm âm nhạc - trong cụm từ "kho hợp xướng" ngụ ý đa âm), do đó, để biểu thị nghi thức phụng vụ. đơn điệu của người Công giáo, nên sử dụng thuật ngữ cantus planus đích thực thời trung cổ ("tụng kinh trôi chảy", "hát êm dịu", "tụng kinh đều", "tụng kinh đơn giản" - điều này hàm ý một nhịp điệu "tuyên ngôn" tự do , không được viết thành ghi chú và chỉ được đọc bằng lời cầu nguyện). Thuật ngữ tiếng Nga "thánh ca Gregorian" bắt nguồn từ đó. Hợp xướng gregorianischer, vẫn còn phổ biến ở các nước nói tiếng Đức.
Thánh ca Gregorian là đơn âm, mặc dù trong quá trình phát triển lịch sử, thánh ca Gregorian đã được sử dụng một cách có hệ thống làm nền tảng của âm nhạc nhà thờ đa âm: từ đàn organ đầu tiên đến đại chúng thời Phục hưng cao độ.Two plainchants from the Mass Proper, written in adiastematic neumes.

**Tham khảo**
T
G
Thể loại:Nhạc Kitô giáo
T
Thể loại:Bình ca
Danh sách quốc gia theo GDP danh nghĩa năm 2007

Đây là danh sách các quốc gia theo GDP cho năm 2007, giá trị của tất cả sản phẩm và dịch vụ được sản xuất trong một quốc gia trong một năm, tính theo USD dựa vào tỷ giá hối đoái trên thị trường.
Các giá trị hàng thứ nhất và thứ ba lấy từ nguồn Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Dữ kiện thế giới của CIA theo số liệu mới nhất về GDP ước tính năm 2007. Hàng thứ 2 là số liệu năm 2007 của Ngân hàng Thế giới (WB)
Sources:
- International Monetary Fund, World Economic Outlook Database, October 2008: Nominal GDP list of countries. Data for the year 2007. - International Monetary Fund, World Economic Outlook Database, October 2008: Nominal GDP list for The World and the European Union. Data for the year 2007. - CIA World Factbook  date=2016-03-23 - World Bank -  1 tháng 7 năm 2008. Data for the year 2007. 

**Xem thêm**
 Xếp hạng các nước theo lượng FDI thu hút được

**Tham khảo**
2007
Thể loại:Kinh tế thế giới
Thể loại:Tổng sản phẩm nội địa
Thể loại:Sao đôi

Sao đôi là hệ thống hai ngôi sao, chuyển động trên quỹ đạo quanh khối tâm chung của chúng. Đối với mỗi ngôi sao, sao kia là sao đồng hành của nó. Đa số các sao là các sao đôi hay hệ đa sao.
Đọc bài chính về Sao đôi…
Thể loại:Hệ sao
Thể loại:Sao đôi quang học
Thể loại:Hệ đa sao
Thể loại:Chòm sao

Chòm sao là một nhóm các ngôi sao được người ta nhìn thấy trên bầu trời về ban đêm là gần nhau theo một hình dạng nhất định nào đó. Trong không gian ba chiều thì phần lớn các ngôi sao mà con người nhìn thấy là gần nhau thì lại không phải như vậy, chúng có rất ít quan hệ với nhau và có thể cách nhau rất xa. Loài người trong lịch sử phát triển của mình đã nghĩ ra các hình mẫu theo trí tưởng tượng để nhóm chúng lại thành các chòm sao...
Đối với Sao đơn độc, hãy xem thêm danh mục :Thể loại:Sao
Thể loại:Thiên văn học
Thể loại:Nhóm sao
Máy chiếu kỹ thuật số

Một máy chiếu kĩ thuật số là máy quang điện dùng để chuyển đổi dữ liệu hình ảnh từ máy vi tính hay nguồn video cho hình ảnh sáng trên một nền xa thường là tường hay phông nền.
Máy chiếu phục vụ các mục đích sau:- Tạo hình các dữ liệu lưu trong máy tính để thuyết trình- Tạo hình các chương trình của sản phẩm cho nhiều người cùng xem- Máy chiếu thay thế bảng phấn hay các tài liệu viết tay với bảng tương tác.- Xem phim từ máy video hay các máy chiếu phim kĩ thuật số
Máy chiếu kĩ thuật số có thể gắn vào hộp và có màn hình để tạo nên một hệ thống chiếu phim, phổ biến như là một rạp phim tại nhà. Độ phân giải của một máy chiếu xách tay thường theo tiêu chuẩn SVGA(800x600 điểm ảnh), với thiết bị phụ trợ đắt tiền như XGA (1024x768 điểm ảnh)
Giá của thiết không chỉ tùy thuộc vào độ phân giải, mà còn vào độ sáng của nó. Để sử dụng trong phòng họp thì độ sáng vào khoảng 1000 tới 4000 lumen.

**Các nhà sản xuất**
 Acer- ASK- BenQ- Barco- Canon- Dell- Epson- Hewlett-Packard- Hitachi- IBM- InFocus- LG- Mitsubishi- NEC- Optoma- Panasonic- Philips- Runco- SIM2 Multimedia- Sony- ViewSonic

**Xem thêm**
 Máy chiếu kts không chỉ dùng để chiếu các tín hiệu từ máy tính mà nó còn có thể chiếu các tín hiệu hình ảnh video khác từ các nguồn phát khác nhau. vd: nguồn phát từ các đầu DVD thông qua cổng tín hiệu video, 
hiện nay công nghệ máy chiếu đã tiến rất xa. đặc biệt là công nghệ DLP ra đời đã làm thỏa mãn nhu cầu giải trí của những khách hàng khó tính muốn có yêu cầu thẩm mỹ cao
- để có thể có được hình ảnh tốt nhất, tín hiệu cần được chiếu lên một màn chiếu chuyên dụng, Vì màn chiếu chuyên dụng được sơn những hạt phản quang giúp tăng cường độ sáng và độ nét lên rất nhiều lần so với chiếu vào tường hay vải thông dụng.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Projectors date = ngày 18 tháng 10 năm 2005 So sánh các loại máy chiếu DLP™, LCD, LCOS 
Thể loại:Dụng cụ văn phòng
Thể loại:Băng đĩa hình cho thuê
Thể loại:Thiết bị hiển thị
Thể loại:Kỹ thuật số
Thể loại:Thuật ngữ truyền hình
Danh sách nhà kĩ sư cơ khí

Dưới đây là danh sách các nhà kĩ sư cơ khí, người được rèn luyện và hành nghề trong cơ khí, kỹ thuật nguyên tử,...
Xem thêm danh sách các kĩ sư cho danh sách các chuyên gia kĩ thuật nói chung.
__NOTOC__

**A**

**B**
 Samuel Bentham - Máy móc ngành đường thủy- Karl Benz - Ôtô- Henry Bessemer - Thép- Pierre Bezier - Máy móc- Joseph Bombardier - Xe trượt tuyết- Abraham Louis Breguet - Chuyên gia đồng hồ- Louis Charles Breguet - Hàng không- Isambard Kingdom Brunel

**C**
 Alexander Calder - Cân bằng học- Jimmy Carter- Jacques-Yves Cousteau - thiết bị dưới nước

**D**
 Rudolf Diesel - Chế tạo ra máy Diesel

**E**

**F**
 Woodie Flowers- Henry Ford - Ôtô- Yuan-Cheng Fung - Cơ Sinh học

**G**
 Emile Gagnan - Thiết bị dưới nước- Henry Laurence Gantt - Sơ đồ Gantt- John Josiah Guest - Sản xuất Sắt

**H**
 Beulah Louise Henry - nicknamed lady Edison- Hero of Alexandria - ancient- Alfred Hitchcock - nhà làm phim- August Horch - Ôtô

**I**

**J**
 Joseph Jaggers - Thắng lớn tại Montecarlo

**K**

**L**
 Frederick Lanchester - Ôtô và Hàng không- Leonardo Da Vinci - Có lẽ là nhà Kĩ sư hàng đầu

**M**
 Elijah McCoy- Andrew Meikle - Máy đập lúc and Thuyền buồm - James Morgan - vật liệu ứng dụng CEO

**N**
 Bill Nye

**O**

**P**
 Ferdinand Porsche - Ôtô

**Q**

**R**
 William John Macquorn Rankine - Máy hơi nước, Sự giảm sức chịu đựng của vật liệu- Richard Roberts- Máy dụng cụ and Máy sản xuất.- Alfred H. Rzeppa - Khớp đẳng tốc

**S**
 Tom Scholz - bang nhạc rockBoston (ban nhạc)- John H. Sununu - Presidential Chief of Staff- Ivan Sutherland- cha của họa hình máy tính- Dr. Victor Szebehely- Kĩ sư hàng không

**T**

**U**

**V**
 Boris Vian - nhà văn

**W**
 Eli Whitney - trục nâng cotton, bộ phận thay thế- Joseph Whitworth - Cơ khí- Ludwig Wittgenstein - Kĩ sư hàng không trở thành nhà triết học

**X**

**Y**

**Z**

**Tham khảo**
Nhà kĩ sư cơ khí
Thể loại:Kỹ thuật cơ khí