Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Biển Barents

Tập tin:Mer de Barents carte.png|nhỏ|phải|300px|Biển Barents, bán đảo Kola và Bạch Hải
Biển Barents (Barentshavet; Баренцево море, Barentsevo More) là một phần của Bắc Băng Dương nằm ở phía bắc Na Uy và Nga. Tên gọi của nó được đặt theo tên của nhà hàng hải người Hà Lan là Willem Barents. Nó có thể coi như là một biển nằm trên thềm lục địa sâu (độ sâu trung bình 230 m), có ranh giới bởi sườn thềm lục địa về phía biển Na Uy về phía tây, đảo Svalbard (Na Uy) về phía tây bắc, và các đảo đất Franz Josef, Spitsbergen và Novaya Zemlya (Đất mới) (Nga) về phía đông bắc và đông. Diện tích của biển này ước tính khoảng 1.424 km², độ sâu tối đa là 600 m.
Phần phía tây nam của biển Barents, bao gồm cả các cảng Murmansk (Nga) và Vardø (Na Uy) quanh năm không bị băng bao phủ do dòng hải lưu Bắc Đại Tây Dương ấm. Trong tháng 9, toàn bộ biển Barents là nhiều hay ít nhưng hoàn toàn chưa bị băng che phủ. Trước Chiến tranh mùa Đông, lãnh thổ Phần Lan cũng đã tới tận biển Barents, với cảng Petsamo là cảng duy nhất của Phần Lan không bị đóng băng vào mùa đông.
Có ba dạng chính của các khối nước ở biển Barents:
# Nước ấm và mặn Đại Tây Dương (nhiệt độ > 3 °C, độ mặn > 35) từ hải lưu Bắc Đại Tây Dương,
# Nước lạnh Bắc cực (nhiệt độ  3 °C, độ mặn < 34,7).
Giữa các khoảng nước của Đại Tây Dương và Bắc cực có một ranh giới được gọi là ranh giới Bắc Cực được tạo ra. Ở phần phía tây của biển (gần với Bjørnøya), ranh giới này được xác định bằng đáy địa hình và vì thế là tương đối sắc nét và ổn định từ năm này qua năm khác, trong khi ở phần phía đông (về phía Novaya Zemlya), nó hoàn toàn bị khuếch tán và vị trí của nó dao động nhiều giữa các năm.
Do dòng hải lưu Bắc Đại Tây Dương nên biển Barents có sự đa dạng sinh học cao hơn so với các biển khác có vĩ độ tương tự. Sự nở rộ về mùa xuân của thực vật phù du có thể bắt đầu rất sớm trước khi băng tan, do nước ngọt từ các tảng băng chảy ra tạo thành một lớp nước ổn định trên mặt nước biển. Các thực vật phù du nuôi dưỡng các động vật phù du như các loài Calanus finmarchicus, Calanus glacialis, Calanus hyperboreus, Oithona và nhuyễn thể. Những loài ăn động vật phù du có cá tuyết Đại Tây Dương non, cá ốt, cá tuyết Bắc cực, cá voi và chim anca. Cá ốt là thức ăn quan trọng của các loài động vật ăn thịt như cá tuyết Đại Tây Dương ở vùng đông bắc Bắc cực, hải cẩu Bắc cực (Phoca groenlandica) và các loài chim biển như chim uria thường và chim uria Brunnich. Nghề đánh bắt cá trên biển Barents, cụ thể là nghề đánh bắt cá tuyết Đại Tây Dương, là một nghề quan trọng của cả Na Uy và Nga.
Hiện tại, sự ô nhiễm hạt nhân do các lò phản ứng hạt nhân trên tàu bị chìm của hải quân Nga là mối e ngại liên quan đến môi trường tự nhiên ở biển Barents.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Barents Sea
Thể loại:Thủy vực tỉnh Arkhangelsk
Thể loại:Biển của Bắc Băng Dương
Barents
Thể loại:Biển Nga
Thể loại:Biên giới Na Uy-Nga
Thể loại:Biển châu Âu
Thể loại:Cộng đồng

Một cộng đồng là một thể thống nhất các đối tượng sống trong cùng một môi trường. Mà trong đó, mỗi thành phần có thể là thực vật hoặc động vật sống; bất kể đó là loài nào, kích thước ra sao. Đặc tính chung của cộng đồng được thể hiện và tương tác lẫn nhau bằng rất nhiều cách.
Thể loại:Xã hội
Thể loại:Hệ thống xã hội
Thể loại:Nhóm xã hội
Thể loại:Địa lý văn hóa
Thể loại:Hợp tác
Thể loại:Loại tổ chức
Tượng đài B52

Tượng đài được đặt tại bờ hồ
Tượng đài Chiến thắng B52 là một tượng đài ghi lại chiến công của quân và dân Hà Nội trong việc bắn rơi máy bay B52 của không lực Hoa Kỳ, trong Chiến tranh Việt Nam. Tượng đài hiện nằm ở quận Ba Đình, bên cạnh Bảo tàng Chiến thắng B52 (Bảo tàng Quân khu Thủ đô).

**Tham khảo**
B52
Thể loại:Nghĩa trang và khu tưởng niệm Chiến tranh Việt Nam
Cát Lái (định hướng)

Cát Lái có thể là:
*Cảng Cát Lái: một cảng sông lớn trên sông Đồng Nai tại Thành phố Hồ Chí Minh
*Phường Cát Lái, thành phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh
*Sông Cát Lái: tên gọi khác của đoạn sông Vàm Sát ở hạ lưu
Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội

phải
Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội từng là một trường đại học lớn ở Việt Nam, là một trong 3 trường đại học hình thành nên Đại học Quốc gia Hà Nội.
Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội thành lập năm 1956, là một trường đại học khoa học cơ bản đa ngành, đa lĩnh vực. Địa điểm chính của trường tại 19 phố Lê Thánh Tông, Hà Nội, vốn trước Cách mạng tháng Tám là địa điểm của Viện Đại học Đông Dương do kiến trúc sư người Pháp là Ernest Hébrard thiết kế năm 1926. Hiệu trưởng đầu tiên của trường là ông Ngụy Như Kon Tum.

**Lịch sử**
Năm 1951, Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thành lập Trường Khoa học Cơ bản (tại Chiến khu Việt Bắc), là một trong những trường tiền thân của Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội sau này.
Năm 1956, tròn 50 năm từ Đại học Đông Dương, theo Quyết định số 2183/TC ngày 04 tháng 6 năm 1956 của Chính phủ, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội được thành lập (cùng với Trường Đại học Sư phạm Hà Nội). Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội đã trở thành trường đại học khoa học cơ bản (Khoa học Tự nhiên và Khoa học Xã hội - Nhân văn) đầu tiên ở miền Bắc sau hòa bình lập lại, trực tiếp kế thừa truyền thống và cơ sở vật chất, kỹ thuật của Đại học Đông Dương (1906), Trường Đại học Quốc gia Việt Nam (1945) và Trường Khoa học Cơ bản (1951).

**Hình thành Đại học Quốc gia Hà Nội**
Năm 1993, Chính phủ Việt Nam đã tổ chức Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội I và Trường Đại học Sư phạm Ngoại ngữ Hà Nội thành Đại học Quốc gia Hà Nội (theo Nghị định số 97/CP ngày 10 tháng 12 năm 1993 của Chính phủ). Đại học Quốc gia Hà Nội được hoạt động theo Quy chế về tổ chức và hoạt động do Thủ tướng Chính phủ Nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam ban hành theo Quyết định số 477/QĐ-TTg ngày 05 tháng 9 năm 1994.
Hiện tại Đại học Quốc gia Hà Nội bao gồm Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trường Đại học Công nghệ, Trường Đại học Ngoại ngữ, Trường Đại học Kinh tế, Trường Đại học Y Dược, Trường Đại học Giáo dục, Trường Đại học Luật, Trường Đại học Việt Nhật, Trường Quốc Tế, Trường Quản trị và Kinh doanh,Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật và Khoa Quốc tế Pháp Ngữ.
Đại học Quốc gia Hà Nội được kế thừa từ Đại học Tổng hợp với đội ngũ giảng viên cao cấp, trình độ chuyên môn cao, đây là mái nhà chung của các giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ, tiến sĩ khoa học nhiều nhất Việt Nam.

**Hiệu trưởng qua các thời kỳ (1956 - 1993)**

**Xem thêm**
 Đại học Quốc gia Hà Nội- Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội- Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội

**Tham khảo**
Thể loại:Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội
Làng hoa Hà Nội

Một phần của chợ hoa đêm Quảng An, Tây Hồ, Hà Nội
Hà Nội có những làng trồng hoa nổi tiếng như: Ngọc Hà, Nghi Tàm, Nhật Tân, Quảng Bá... đều nằm ở ven Hồ Tây.  làng hoa Hà Nội là nơi cung cấp hoa và cây cảnh chủ yếu cho Hà Nội đặc biệt là trong dịp Tết Nguyên Đán.
Nơi đây luôn có nhiều giống hoa cây cảnh mới đẹp được nhập về và nơi đây cũng có kỹ thuật công nghệ cao về chăm sóc và lai tạo cây.
Hoa trồng trên đất bãi sông Hồng, Hà Nội
Mấy năm gần đây đất trồng hoa Hà Nội vẫn còn nhưng đă bị thu hẹp dần do sự đô thị hóa nhanh và những làng hoa sẽ dần được chuyển tới những nơi xa hơn.

**Tham khảo**
Thể loại:Làng nghề Hà Nội
Thể loại:Du lịch Hà Nội
Ngũ Xã

chùa Ngũ Xã với pho tượng đức Phật A Di Đà bằng đồng đầu tiên ở Việt Nam
Tập tin:Dinhnguxa.jpg|nhỏ|250px|phải|Đình thờ ông tổ đúc đồng Nguyễn Minh Không ở Ngũ Xá
Làng Ngũ Xã là một làng nghề nằm cạnh hồ Trúc Bạch, phía tây Thăng Long, nay là phố Ngũ Xã thuộc địa phận quận Ba Đình, Hà Nội.

**Lịch sử**
Thế kỷ 17 – 18 đời Lê, một số thợ đúc đồng ở năm xã của huyện Siêu Loại (nay là Thuận Thành, Bắc Ninh) và huyện Văn Lâm, Hưng Yên là xã Đông Mai, Châu Mỹ, Lộng Thượng, Đào Viên (hay Thái Ti) và Điện Tiền (có tài liệu khác nói năm xã của tổng Đề Cầu: An Nhuệ, Kim Tháp, Lê Xá, Thư Đôi và Đề Cầu) có tên Nôm là làng Hè, làng Me, làng Giồng, làng Dí trên và làng Dí dưới kéo về đây mở lò đúc đồng, gọi là Tràng Ngũ Xã (trường đúc của năm xã).
Ngũ Xã là một địa phương nổi tiếng với nghề đúc đồng. Những pho tượng và đồ thờ bằng đồng của Ngũ Xã đã có mặt ở nhiều đình, chùa lớn ở Việt Nam. Một trong những sản phẩm của Ngũ Xã được nhắc tới nhiều nhất là pho tượng Phật A Di Đà ở chùa Thần Quang nằm ngay tại làng Ngũ Xã. Pho tượng cao 3,95 m, khoảng cách giữa hai đầu gối là 3,60 m, không có những sai sót về kỹ thuật đúc . Đây được xem là pho tượng đức Phật A Di Đà bằng đồng đầu tiên ở Việt Nam. Các tác phẩm nổi tiếng khác như tượng Trấn Vũ bằng đồng đen ở đền Quán Thánh đúc năm 1677, chuông chùa Một Cột cũng được nhiều tài liệu ghi nhận là sản phẩm của các nghệ nhân đúc đồng Ngũ Xã.

Những năm cuối thế kỷ 20, làng Ngũ Xã đúc đồng bị ảnh hưởng của quá trình đô thị hóa, nghề đúc đồng truyền thống bị thu hẹp thay vào đó là khu phố mới với nhiều dịch vụ ẩm thực nổi tiếng của Hà Nội, đặc biệt là món ăn nổi tiếng món phở cuốn món ăn mới, lạ mắt, lạ tai duy nhất có ở Hà Nội hiện nay, món ăn thu hút nhiều nam nữ thanh niên và du khách trong nước và nước ngoài đến thưởng thức.
Hiện ở đây có chùa Ngũ Xã (tên chữ là Thần Quang tự hay Phúc Long tự, xây thế kỷ 18, thờ Phật và ông tổ nghề Đúc đồng Nguyễn Minh Không nên lấy tên Thần Quang theo chùa chính thờ ông này ở Nam Định (tức chùa Cổ Lễ) và đền Ngũ Xã thờ Mẫu

**Tham khảo**
Thể loại:Làng nghề Hà Nội
Đê Yên Phụ

Đê Yên Phụ là một đoạn đê nằm bên bờ sông Hồng, kéo dài từ ô Yên Phụ (đầu dốc đường Thanh Niên) đến phố Hàng Đậu hiện nay. Một phần trên đê được sử dụng làm đường Yên Phụ, dài 1472 mét, chạy qua các phố Cửa Bắc, Hàng Bún, Hàng Than, Hòa Nhai, Hàng Đậu (giáp bên cầu Long Biên).
Nguyên xưa đây là một đoạn đê cổ ven sông Hồng, chủ yếu nằm trên phần đất của phường Yên Hoa, một phường trong 36 phường của kinh thành Thăng Long đời Lê. Đến đời Nguyễn Thiệu Trị (1841), do phạm húy chữ Hoa của Thái hậu Hồ Thị Hoa nên phường Yên Hoa đổi là phường Yên Phụ. Chữ Phụ nghĩa là gò đất, vùng đất nổi còn có nghĩa thịnh vượng, đông đúc, giàu có. Yên Phụ địa danh biểu đạt niềm mơ ước của người dân khao khát có một cuộc sống yên bình, đông đúc, giàu có, thịnh vượng. Từ đó con đê này có tên là đê Yên Phụ. Sau khi Thực dân Pháp chiếm Hà Nội năm 1882 đã đặt tên Digue Yen Phu cho con đê Yên Phụ.

**Chú thích**

**Tham khảo**
  Kỳ tích đê sông Hồng - Kỳ 3: Vụ án đê Yên Phụ
Thể loại:Tây Hồ (quận)
Theia (hành tinh)

250px
Theia là một hành tinh giả thuyết trong thời kỳ sơ khai của Hệ Mặt Trời, theo giả thuyết vụ va chạm lớn, hành tinh này đã va chạm với Trái Đất sơ khai vào khoảng 4,5 tỷ năm trước, với những vật chất bị bắn ra sau đó đã tập hợp lại để tạo thành Mặt Trăng. Sự va chạm này đã phá hủy Theia, lõi sắt của nó bị chôn vùi trong Trái Đất sơ khai. Một lượng lớn vật chất bắn ra và rơi vào quỹ đạo quanh Trái Đất, từ đó Mặt Trăng được hình thành trong khoảng thời gian không dài hơn một thế kỷ, thậm chí có thể ít hơn một tháng. Trái Đất cũng thu được một lượng đáng kể xung lượng góc từ va chạm này, cũng như tăng tổng khối lượng của nó tới mức như hiện nay.
Theia có thể giải thích tại sao lõi Trái Đất lớn hơn bình thường đối với một vật thể có kích thước tương tự, với lõi và lớp phủ của Theia hợp nhất với lõi và lớp phủ của Trái Đất. Theia có thể đã hình thành tại vòng ngoài Hệ Mặt Trời và đã cung cấp nước cho Trái Đất.
Một tên gọi khác của hành tinh giả thuyết này là Orpheus.

**Tên**
Theia được đặt tên theo Theia, một trong những Titan trong thần thoại Hy Lạp, là mẹ của nữ thần Mặt Trăng Selene, tương đồng với vụ va chạm của hành tinh Theia với Trái Đất sơ khai được cho là đã tạo ra Mặt Trăng.

**Quỹ đạo**
Vụ va chạm giữa Trái Đất (xanh) và Theia (đen), tạo thành Mặt Trăng (đỏ và xám).
Theia được cho là có kích thước tương đương Sao Hỏa với đường kính khoảng abbr=off,date=December 2022 và chiếm chỗ tại vị trí ở điểm Lagrange L4 và L5 của Hệ Mặt Trời–Trái Đất (vị trí trên quỹ đạo Trái Đất theo hướng chuyển động của Trái Đất, đường nối điểm đó với tâm Mặt Trời tạo ra một góc khoảng 60° với đường thẳng nối tâm Mặt Trời và tâm Trái Đất), tương tự như các tiểu hành tinh Troia. Những nhiễu loạn hấp dẫn của Sao Kim có thể đã khiến Theia va chạm với Trái Đất sơ khai.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Asteroid Impacts: Keys to Planetary Evolution: Year In Review 2015. Asteroid-  9 Ghostly Planets
Thể loại:Thiên thể giả thuyết của Hệ Mặt Trời
Thể loại:Mặt Trăng
Thể loại:Khoa học hành tinh
Thể loại:Sự kiện va chạm
Thể loại:Hành tinh trong hệ Mặt Trời
Thể loại:Thiên thể Troia của Trái Đất
Thể loại:Tiểu hành tinh gần Trái Đất
Tốc độ quỹ đạo

Tốc độ quỹ đạo hay tốc độ vũ trụ cấp I là tốc độ một vật cần có để nó chuyển động theo quỹ đạo tròn gần bề mặt của một hành tinh hay thiên thể chủ. Nó cũng là tốc độ tối thiểu của một vệ tinh phải có để không bị rơi xuống bề mặt thiên thể chủ. Nguyên nhân giúp vệ tinh đó tiếp tục chuyển động trên quỹ đạo mà không rơi vào bề mặt hành tinh chính là sự cân bằng giữa lực hấp dẫn và lực quán tính li tâm do vật chuyển động tròn có được. Một cách nói khác, khi xét hệ qui chiếu gắn với thiên thể chủ, lực hấp dẫn đóng vai trò là lực hướng tâm giúp vật chuyển động tròn.
Từ điều kiện lực hấp dẫn bằng lực quán tính ly tâm, ta suy ra:


Ở đây:
*v là tốc độ bay trên quỹ đạo của vật thể
*m là khối lượng vật thể
*g là gia tốc trọng trường gây ra bởi thiên thể chủ gần bề mặt
*R là bán kính thiên thể chủ
Với Trái Đất thì vận tốc vũ trụ cấp 1 xấp xỉ bằng 7,9 km/s:


Chú ý, gia tốc trọng trường g có thể được tính theo công thức định luật vạn vật hấp dẫn của Newton:

với G là hằng số hấp dẫn và M là khối lượng thiên thể chủ.
Những vật chuyển động với tốc độ lớn hơn tốc độ vũ trụ cấp 1 nhưng nhỏ hơn tốc độ vũ trụ cấp 2 cũng vẫn sẽ chuyển động quanh hành tinh nhưng với quỹ đạo hình elip.

**Xem thêm**
Vận tốc thoát

**Tham khảo**
 Tốc độ vũ trụ cấp I
*SGK Vật lý lớp 10 trang 83,84 bài 14.
Thể loại:Tốc độ vũ trụ
Thể loại:Cơ học thiên thể
Thể loại:Quỹ đạo
Vận tốc thoát

Vận tốc thoát hay tốc độ vũ trụ cấp II là giá trị vận tốc tối thiểu một vật thể cần có để có thể thoát ra khỏi trường hấp dẫn của một hành tinh. Với Trái Đất giá trị này vào khoảng 11,2 km/s, theo công thức , với  là vận tốc vũ trụ cấp 1.
Sau đây là cách dùng định luật bảo toàn cơ năng để xác lập biểu thức này:
Cơ năng nơi phóng = 
Cơ năng khi vật thoát khỏi lực hấp dẫn= động năng + thế năng (Px5)
Vận tốc tối thiểu được xác định trong trường hợp giá trị vận tốc của vật khi thoát khỏi lực hấp dẫn Trái Đất bằng 0 tức là động năng bằng 0. Mà khi đó thế năng hẫp dẫn cũng bằng 0 do vật đã thoát ra khỏi trường hấp dẫn của hành tinh, do đó trong trường hợp này cơ năng khi vật thoát khỏi trường hấp dẫn = 0.
Áp dụng định luật bảo toàn cơ năng:
Cơ năng nơi phóng - Cơ năng khi vật thoát khỏi lực hấp dẫn=0


vì 
Trong trường hợp vật phóng từ Trái Đất với vận tốc lớn hơn  nhưng nhỏ hơn vận tốc vũ trụ cấp 3 thì vật đó sẽ chuyển động quanh Mặt Trời.

**Xem thêm**
Tốc độ quỹ đạo

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Escape velocity (physics)- Tốc độ vũ trụ cấp II
** Tốc độ vũ trụ cấp I
** Tốc độ vũ trụ cấp III
Thể loại:Tốc độ vũ trụ
Thể loại:Cơ học thiên thể
Thể loại:Động lực học thiên văn
Thể loại:Quỹ đạo
Thể loại:Động lực học vũ trụ
Tốc độ vũ trụ

Vận tốc vũ trụ hay tốc độ vũ trụ hay tốc độ thoát hay vận tốc thoát ly là tốc độ một vật cần có để nó chuyển động theo quỹ đạo tròn gần bề mặt của một vật thể khác hoặc thoát ra khỏi trường hấp dẫn của vật thể khác. Những người nói tiếng Việt phân biệt bốn cấp tốc độ vũ trụ. Trong trường hợp của Thái Dương Hệ thì có thể giải thích các cấp độ này như sau:
#Tốc độ vũ trụ cấp 1 nếu vận tốc đủ lớn để trở thành vệ tinh của một hành tinh nào đó: Với Trái Đất là 7,9 km/s
#Tốc độ vũ trụ cấp 2 nếu đủ lớn để trở thành vật thể bay xung quanh Mặt Trời: khoảng 11,2 km/s

**Xem thêm**
Lỗ đen

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**

Thể loại:Cơ học thiên thể
Điện xoay chiều

Dòng điện xoay chiều là dòng điện có chiều biến thiên tuần hoàn và cường độ biến thiên điều hoà theo thời gian, những thay đổi này thường tuần hoàn theo một chu kỳ nhất định. Dòng điện xoay chiều thường được tạo ra từ các máy phát điện xoay chiều hoặc được biến đổi từ nguồn điện một chiều bởi một mạch điện tử thường gọi là bộ nghịch lưu dùng các thyristor.
Trong kỹ thuật điện, nguồn xoay chiều được viết tắt tiếng Anh là AC (viết tắt của Alternating Current) và được ký hiệu bởi hình ~ (dấu ngã - tượng trưng cho dạng sóng hình sin).
Trong mạch điện điện tử, sóng sin được dùng để ám chỉ điện xoay chiều đặt trên những linh kiện điện tử vì sóng Sin là một dạng sóng tuần hoàn điều hòa.
So sánh điện 1 chiều và điện xoay chiều.

**Truyền tải và phân phối điện năng**

**Chu kỳ và tần số của dòng điện xoay chiều**
Chu kỳ của dòng điện xoay chiều ký hiệu là T là khoảng thời gian mà điện xoay chiều lặp lại vị trí cũ, chu kỳ được tính bằng giây (s)
Tần số (F) là số lần lặp lại trang thái cũ của dòng điện xoay chiều trong một giây (đơn vị là Hz)
Công thức: F = 1/T

**Lưu trữ điện dự phòng**

**Công thức cho điện áp AC**
Dòng điện xoay chiều được đi kèm (hoặc gây ra) bởi điện áp xoay chiều. Một điện áp xoay chiều, ký hiệu là v, có thể được mô tả bằng một hàm của thời gian theo phương trình sau:
Trong đó:- là điện áp đỉnh cực hay cực đại (đơn vị: volt),-  là tần số góc (đơn vị: radian trên giây)
** Tần số góc có liên hệ với tần số vật lý,  (đơn vị: hertz), thể hiện số chu kỳ thực hiện được trong một đơn vị thời gian, được tính bằng công thức .-  là thời gian (đơn vị: giây).
Giá trị cực-đến-cực (peak-to-peak) của điện áp dòng AC được định nghĩa là chênh lệch giữa đỉnh cực dương và đỉnh cực âm. Vì giá trị cực đại của là +1 và giá trị cực tiểu là −1. Điện áp dòng AC cũng dao động giữa hai giá trị là và . Điện áp cực-đến-cực, thường được viết là hoặc , do vậy được tính bằng .

**Lịch sử**
Sau khi phát hiện ra cảm ứng điện từ, thì đó là lúc dòng điện xoay chiều được ra đời.
Và dòng điện xoay chiều là sản phẩm đầu tay của một người nước Anh tên Michael Faraday và nhà văn Pháp Hippolyte Pixii.
Năm 1882, thợ điện người Anh - James Gordon, là người đã chế tạo máy phát điện hai pha lớn. Còn Lord Kelvin và Sebastian Ziani de Ferranti thì đã phát triển một máy phát điện sớm hơn ở tần số từ 100 Hz đến 300 Hz.
Sau năm 1891, máy phát điện đa năng được sử dụng để cung cấp dòng điện, và tần số dòng điện xoay chiều của máy phát điện, kế đến động cơ đốt và mạch điện được thiết kế từ 16 Hz đến 100 Hz.
Theo luật cảm ứng điện từ, khi từ trường xung quanh dây dẫn thay đổi, dòng điện gây ra sẽ được tạo trong dây dẫn. Thông thường, một nam châm quay được gọi là rotor, và một nhóm dây dẫn cố định cuộn tròn trong một cuộn dây trên một lõi sắt, gọi là stator. Đó là lúc để tạo ra dòng điện khi vượt qua từ trường. Máy móc luân phiên tạo điện cơ bản được gọi là máy phát điện.

**Xem thêm**
 Điện một chiều- Công suất điện xoay chiều

**Tham khảo**
Thể loại:Điện lực
Thể loại:Kỹ thuật điện
Thể loại:Dòng điện
Cựu Thế giới

Tập tin:LocationAfricaEurasia.png|thumb|outline=white
Cựu Thế giới bao gồm các phần của Trái Đất được người châu Âu biết đến trước khi Cristoforo Colombo trong chuyến hải hành của mình phát hiện ra châu Mỹ vào năm 1492, nó bao gồm: châu Âu, châu Á và châu Phi (một cách tổng thể gọi là đại lục Á-Âu-Phi) và các đảo bao quanh.
Thuật ngữ này là khác biệt với thuật ngữ Tân thế giới, có nghĩa là châu Mỹ.
Mặc dù các phần đất sâu bên trong nội địa của châu Á và châu Phi thì người châu Âu vào thời kỳ đó cũng không biết rõ, nhưng sự tồn tại của chúng thì họ đã biết, thậm chí xa đến tận Nhật Bản và Cộng hòa Nam Phi, vì thế chúng được cho là Cựu thế giới.
Châu Đại Dương và châu Nam Cực không được xác định như là Tân thế giới mà cũng chẳng như là Cựu thế giới, do các thuật ngữ "Cựu thế giới" và "Tân thế giới" xuất hiện trước khi người châu Âu phát hiện ra các châu này.
Trong sử dụng sinh học, các sinh vật Cựu thế giới là các loài tìm thấy ở châu Á, châu Âu và châu Phi (đôi khi là ở cả châu Đại Dương), còn các sinh vật Tân thế giới là những loài tìm thấy ở châu Mỹ.
Rượu Cựu thế giới cũng được sử dụng để chỉ các khu vực sản xuất rượu truyền thống và rượu được sản xuất ở đó, ngược lại với rượu Tân thế giới.

**Xem thêm**
 Đông bán cầu
*Đại lục Phi-Á-Âu- Tân thế giới

**Tham khảo**
Thể loại:Lục địa Á-Âu-Phi
Thể loại:Vùng văn hóa
Thể loại:Vùng địa lý
Thể loại:Địa lý nhân văn
Thể loại:Văn hóa châu Âu
Thể loại:Văn hóa châu Phi
Thể loại:Văn hóa châu Á
Thể loại:Thực dân châu Âu tại châu Phi
Thể loại:Thực dân châu Âu tại châu Á
Thể loại:Hệ thống phân loại quốc gia
Thể loại:Lịch sử văn hóa
Thể loại:Thời đại khám phá
Thể loại:Châu Phi
Thể loại:Châu Á
Thể loại:Châu Âu
Thể loại:Công giáo

Văn kiện sớm nhất sử dụng thuật từ "Giáo hội Công giáo" (với ý nghĩa giáo hội của chung) được tìm thấy trong thư của thánh Ignatius thành Antiochia gửi các tín hữu ở Smyrna vào năm 107. Khi kêu gọi các Kitô hữu giữ vững sự hiệp nhất với giám mục của mình, ông viết: "Ở đâu có giám mục hiện diện, là ở đó có cộng đoàn; cũng thế, ở đâu có Chúa Giêsu Kitô, là ở đó có Giáo hội Công giáo"
Đa số các Giáo hội theo thể chế giám mục và/hoặc công nhận các công đồng đại kết đều ít nhiều nhấn mạnh đến tính chất Công giáo nhưng thể loại này chỉ áp dụng cho các bài viết trong tiêu đề có chứa từ Công giáo.
Thể loại:Thuật ngữ Kitô giáo
Thể loại:Văn hóa phương Tây
Thể loại:Kitô giáo
Đông Bán cầu

Đông Bán cầu là thuật ngữ thường được sử dụng trong ngữ cảnh chính trị hơn là theo ngữ cảnh địa lý, do từ đồng nghĩa của "Cựu thế giới" có xu hướng ít được sử dụng để tránh các hàm ý bên trong như châu Âu là nguồn gốc của mọi thứ của câu này. Trong ngữ cảnh của nó, thông thường người ta hiểu nó chỉ tới châu Âu, châu Á và châu Phi cùng với Tây bán cầu là tên gọi khác của châu Mỹ. Châu Đại Dương và châu Nam Cực không được xác định như là Tân thế giới mà cũng chẳng như là Cựu thế giới, do các thuật ngữ "Cựu thế giới" và "Tân thế giới" xuất hiện trước khi người châu Âu phát hiện ra các châu này.
Các thuật ngữ địa lý Đông và Tây Bán cầu là không thông dụng do không có sự chấp nhận một cách tổng thể đường phân chia hai bán cầu này, giống như trong trường hợp đường xích đạo phân chia Bắc Bán cầu và Nam Bán cầu. Phần lớn các phân chia dựa theo đường kinh tuyến gốc, ở kinh độ 0°. Sử dụng sự phân chia này đã chia một số phần của Tây Âu và châu Phi vào Tây bán cầu, làm bớt đi sự hữu ích cho việc lập bản đồ cũng như trong các ẩn ý chính trị.
Khi đường đổi ngày quốc tế ở kinh độ 180° đã được sử dụng như là đường phân chia, thì các ý nghĩa của các thuật ngữ Đông Bán cầu và Tây Bán cầu có lẽ phải có ý nghĩa ngược lại. Vì thế, các thuật ngữ này chỉ là sự phân định rất châu Âu cho các thuật ngữ Cựu thế giới và Tân thế giới.
Một định nghĩa khác đặt các đường phân chia ở kinh độ 20°tây và 160°đông, gần giống với sự phân chia các châu lục.

**Xem thêm**
 Bắc Bán cầu- Nam Bán cầu- Tây Bán cầu- Đường đổi ngày quốc tế- Kinh tuyến gốc

**Tham khảo**
Thể loại:Bán cầu Trái Đất
Khối tâm hệ thiên thể

Khối tâm hệ thiên thể (từ tiếng Hy Lạp βαρύκεντρον) là khối tâm của hai hay nhiều thiên thể mà chúng quay xung quanh nhau, và đó là điểm mà các thiên thể này quanh xung quanh. Đây là một khái niệm quan trọng trong các lĩnh vực của thiên văn, vật lý thiên văn và những khoa học tương tự khác. Trong trọng trường đều, khối tâm của hệ thiên thể trùng với trọng tâm của nó.
Trong trường hợp mà một thiên thể là lớn và nặng hơn rất nhiều so với những thiên thể còn lại, khối tâm hệ thiên thể sẽ nằm bên trong thiên thể lớn đó. Thay vì xuất hiện như là quanh xung quanh điểm đó, nó sẽ đơn giản chỉ là "đung đưa" một cách không đáng kể. Đó là trường hợp của hệ bao gồm Mặt Trăng và Trái Đất, ở đây khối tâm hệ thiên thể của chúng nằm ở khoảng cách trung bình là 4.671 km tính từ tâm Trái Đất, tức là nhỏ hơn bán kính của Trái Đất (6.378 km). Khi hai thiên thể có khối lượng tương đương (hoặc ít nhất là tỷ số giữa các khối lượng là không quá lớn), thì khối tâm hệ thiên thể của chúng sẽ nằm ngoài cả hai thiên thể đó và cả hai sẽ quay trên quỹ đạo xung quanh điểm đó. Đây là trường hợp của Diêm Vương Tinh và Charon, Mộc Tinh và Mặt Trời cũng như nhiều tiểu hành tinh đôi và sao đôi.
Khoảng cách từ tâm của hai thiên thể hình cầu (cũng là khối tâm của thiên thể này) tới khối tâm hệ thiên thể có thể được tính như sau:

Trong đó:
r1; là khoảng cách từ thiên thể 1 tới khối tâm hệ thiên thể
rtot là khoảng cách giữa hai tâm của hai thiên thể
m1; và m2; là khối lượng của hai thiên thể.

**Xem thêm**
 Hệ tọa độ khối tâm hệ thiên thể- Quỹ đạo

**Minh họa**
Các hình ảnh mang tính chất minh họa, không phải là giả lập của bất kỳ hệ thiên thể nào

**Tham khảo**
Thể loại:Thuật ngữ thiên văn học
Thể loại:Cơ học thiên thể
Thể loại:Khối lượng
Thang đo Rossi-Forel

Thang đo Rossi-Forel là một loại thang cổ để phân loại cường độ của các cơn động đất dựa trên những thiệt hại mà nó gây ra. Tuy nhiên loại thang đo này ngày càng trở nên thiếu chính xác nên đã được thay thế bằng thang Mercalli.
Thang Rossi-Forel được chia ra làm 10 mức:
*Mức 1: rung động rất nhỏ, gần như khó có thể nhận ra bởi các địa chấn kế thông thường.
*Mức 2: rung động vô cùng yếu, cũng rất khó để có thể nhận biết được.
*Mức 3: rung động rất yếu, có thể nhận ra được và ước lượng được phương và thời gian của cơn địa chấn này.
*Mức 4: rung động yếu, có thể nhận ra qua sự chuyển động của các đồ vật như: cửa, cửa sổ, những đồ vật nhỏ...
*Mức 5: rung động với cường độ ôn hòa, có thể nhận ra bởi sự dịch chuyển của một số vật dụng khá to như giường, tủ...
*Mức 6: rung động khá mạnh, có thể cảm nhận được ngay cả khi đang ngủ, hay sự dao động mạnh của con lắc đồng hô hay chiếc đèn chùm.
*Mức 7: rung động mạnh, có thể thấy qua sự dịch chuyển của các thiết bị cầm tay hay quả chuông ở nhà thờ, nhưng vẫn chưa ảnh hưởng đến các ngôi nhà có kiến trúc kiên cố.
*Mức 8: rung động rất mạnh,có thể tạo ra các vết nứt trên đường và tường nhà.
*Mức 9: rung động vô cùng mạnh, có thể phá hủy toàn bộ hay một phần của các ngôi nhà.
*Mức 10: rung động với cường độ khủng khiếp, phá hủy mọi ngôi nhà thậm chí làm sạt lở đường và các mỏm đá.

**Tham khảo**
Thang địa chấn
Độ Richter
Rossi-Forel
Thang đo Mercalli

Thang đo Mercalli là một loại thang để phân loại các cơn động đất dựa trên những thiệt hại khả kiến.

**Các mức cường độ**
Thang Mercalli có 12 mức điển hình cho cường độ có thể được quan sát ở gần tâm chấn:

**So sánh với thang độ lớn mô men**
Tác động của một trận động đất có thể thay đổi rất nhiều ở các địa điểm khác nhau, nên có thể có nhiều giá trị cho cường độ Mercalli được đo cho cùng một trận động đất. Những giá trị này có thể được hiển thị rõ nhất bằng cách sử dụng bản đồ đường đồng mức cường độ, được biết đến là bản đồ đẳng chấn. Tuy nhiên, mỗi trận động đất chỉ có một độ lớn.

**Xem thêm**
Thang địa chấn
*Thang cường độ địa chấn Nhật Bản

**Tham khảo**
Thể loại:Địa chấn học
Thể loại:Thang đo
Thể loại:Thang địa chấn
Thể loại:Phát minh của Ý
Tha lực

:Bài này viết về một khái niệm trong Phật giáo xin đọc thêm Tha lực (định hướng)
Tha lực (zh. tālì 他力, ja. tariki) có nghĩa là lực từ bên ngoài, lực của người khác. Nhưng với nghĩa hẹp trong Phật giáo, Tha lực là Phật lực của Phật A-di-đà (theo 48 đại nguyện của ngài khi còn là Bồ Tát tên Pháp Tạng). Vào thời Mạt pháp - chúng ta đang sống thời kỳ đầu của thời mạt pháp kéo dài 10.000 năm - căn cơ của chúng sinh yếu kém nên khó lòng theo các phương pháp tu khác để giải thoát khỏi vấn đề sinh tử. Hơn nữa kinh sách Phật dần dần mất hết trong giai đoạn cuối của thời kỳ này. Vào thời kỳ này, kinh nói rằng, chỉ câu Nam-mô A-di-đà Phật duy nhất cũng đủ sức đưa người tu tập khi lâm chung về cõi Cực Lạc của Phật A-di-đà.
Đối nghĩa với Tha lực là Tự lực (zh. 自力), chỉ cơ duyên Phật Thích-ca Mâu-ni thiền tuệ (thiền quán, thiền Vipassana, thiền Tứ Niệm Xứ) mà đạt giác ngộ. Nhiều bậc đại sư khác cũng thành đạo nhờ thiền định, như lịch sử Thiền tông cho thấy. Việt Nam cũng có nhiều vị Thiền sư nổi danh ngộ đạo do Thiền định, ví như các vị Thiền sư đời Lý Trần, vua Trần Nhân Tông.

**Tham khảo**
Thể loại:Tịnh độ tông
Thể loại:Triết lý Phật giáo
Độ Richter

Thang đo Richter là một loại thang để xác định sức tàn phá của các cơn động đất (địa chấn). Sau này, nó được xem lại và đổi tên thành thang độ lớn địa phương, ký hiệu ML hoặc L.
Tập_tin:CharlesRichter.jpg|trái|nhỏ|339x339px|Charles Francis Richter
Thang đo này được Charles Francis Richter đề xuất vào năm 1935. Đầu tiên nó được sử dụng để sắp xếp các số đo về cơn động đất địa phương tại California. Những số đo này được đo bằng 1 địa chấn kế đặt cách xa nơi động đất 100 km.
Báo chí không chuyên môn về khoa học thường nói ra độ lớn động đất "theo thang Richter". Tuy nhiên, phần nhiều độ lớn được tính ngày nay thực sự là tính toán theo thang độ lớn mô men, vì thang Richter cũ hơn và không thích hợp với các độ lớn hơn 6,8. Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS) không sử dụng thang này đối với các trận động đất có cường độ nhỏ hơn 3,5.

**Nguyên tắc**
Thang đo Richter là 1 thang logarit với đơn vị là độ Richter. Độ Richter tương ứng với lôgarit thập phân của biên độ những sóng địa chấn đo ở 100 km cách chấn tâm của cơn động đất. Độ Richter được tính như sau:
ML = log(A) - log(A0)
với A là biên độ tối đa đo được bằng địa chấn kế và A0 là 1 biên độ chuẩn.
Theo thang Richter, biên độ của một trận động đất có độ Richter 6 mạnh bằng 10 lần biên độ của 1 trận động đất có độ Richter 5. Năng lượng được phát ra bởi trận động đất có độ Richter 6 bằng khoảng 32 lần năng lượng của trận động đất có độ Richter 5.

**Các mức độ**
Bảng thang đo độ Richter (Rích-te) của động đất
Mỗi trận động đất có 1 độ Richter duy nhất xác định sức tàn phá của nó trong khi cường độ thì thay đổi tùy theo khoảng cách xa hay gần đối với chấn tâm. Có thể so sánh với 1 khẩu pháo: kích thước của cây pháo nói lên sức mạnh lúc nổ (tương ứng với độ Richter) và tiếng nổ nghe được (tương ứng với cường độ của trận động đất).

**Tham khảo**

**Nguồn**

*.
*, NUREG/CR-1457.
*.
*.
*.
*.
*.
*.


**Liên kết ngoài**
 Richter scale (seismology)-  Seismic Monitor – IRIS Consortium-  USGS Earthquake Magnitude Policy (implemented on ngày 18 tháng 1 năm 2002) – USGS-  Perspective: a graphical comparison of earthquake energy release – Pacific Tsunami Warning Center
Richter
Thể loại:Khoa học năm 1935
Thể loại:Phát minh của Đức
Thể loại:Viện Công nghệ California
Thể loại:Đo lường Địa chấn học
Thể loại:Đại lượng vật lý
Thể loại:Đơn vị đo
Thể loại:Lôgarit
Tự lực

Tự lực (zh. 自力, ja. jiriki) có nghĩa là tự sức mình đạt giác ngộ, chẳng hạn bằng phương pháp toạ thiền (ja. zazen). Đối nghĩa với tự lực là tha lực (zh. 他力, ja. tariki), nghĩa là lực từ bên ngoài. Tha lực hay được dùng để chỉ quan niệm dựa vào một vị Phật, thí dụ Phật A-di-đà để sinh vào Tây phương Tịnh độ. Ngược lại, Thiền tông thường được xem là phương pháp dựa vào tự lực để giải thoát.
Tuy nhiên – như Thiền tông vẫn nhấn mạnh –, mỗi người đều mang sẵn Phật tính trong chính mình. Vì vậy nên sự phân biệt giữa tự lực và tha lực chỉ nói đến cách tu và thật ra cũng không cần thiết. Hành giả theo phép tu tha lực cũng phải tự lực, tinh tiến để mở được cánh cửa của tâm thức, đến với tha lực nọ. Ngược lại, tự lực chẳng qua là biểu hiện cụ thể của tha lực đó.

**Tham khảo**
Thể loại:Tịnh độ tông
Thể loại:Thiền tông
Thể loại:Triết lý Phật giáo
Charles Francis Richter

Charles Francis Richter
Charles Francis Richter (26 tháng 4 năm 1900 – 20 tháng 4 năm 1985) là một nhà nghiên cứu địa chấn (động đất) sinh ra ở Hamilton, Ohio, Hoa Kỳ. Ông nổi tiếng vì tạo ra đơn vị đo động đất xác định được mức độ động đất. Ông cũng là người đầu tiên sử dụng hệ thống đo này năm 1935 khi phát triển nó cùng với sự hợp tác Beno Gutenberg, cả hai cùng làm việc ở Viện Công nghệ California (California Institute of Technology) tại Pasadena, California lúc đó.

**Tham khảo**
Richter, Charles
Richter, Charles
Thể loại:Giáo sư Viện Công nghệ California
Thể loại:Người Mỹ gốc Đức
Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Stanford
Tây Bán cầu

Bản đồ Tây Bán cầu
Tây Bán cầu là một nửa bề mặt của Trái Đất nằm ở phía Tây kinh tuyến gốc. Trong ngữ cảnh địa chính trị, thuật ngữ này được dùng để chỉ châu Mỹ mặc dù về mặt địa lý thì một số khu vực của các châu lục khác cũng nằm trên bán cầu này. Thuật ngữ này cũng được dùng trong ngữ cảnh dân số học để chỉ những người (và nhà nước hay chính quyền) sống hay tồn tại trong khu vực này. Sự khác biệt cơ bản giữa ý nghĩa địa lý và địa chính trị là sự loại bỏ các phần của châu Phi, châu Âu, châu Đại Dương và châu Nam Cực (cũng như mỏm phía đông của châu Á) khi nói đến nó theo nghĩa sau.
Từ bán cầu là một thuật ngữ hình học có nghĩa văn chương là "nửa quả cầu" và trong địa lý thì thuật ngữ được sử dụng khi phân chia Trái Đất thành hai nửa. Đường phân chia rõ ràng nhất là đường xích đạo, tạo ra Bắc Bán cầu và Nam Bán cầu. Các bán cầu này dựa trên các điểm tham chiếu rõ ràng là Bắc cực và Nam cực, được định nghĩa theo trục tự quay của Trái Đất và theo đó người ta định nghĩa đường xích đạo. Bất kỳ định nghĩa nào của Đông Bán cầu hay Tây Bán cầu đòi hỏi việc chọn lựa kinh tuyến một cách tùy hứng (cộng với kinh tuyến tương ứng ở đầu kia của Trái Đất). Thông thường kinh tuyến gốc được sử dụng, nó chạy qua Greenwich, London để xác định đường đổi ngày quốc tế ở đầu kia của Trái Đất ở đường có kinh độ 180°. Người nào đó có thể cho rằng sự lựa chọn này có tính thiên vị mang đặc trưng châu Âu rõ nét, điều này dẫn tới là thuật ngữ địa chính trị phổ biến của 'châu Mỹ' là có tính chất tương tự như thế.
Thuật ngữ Đông Bán cầu nói chung không phải là phổ biến trong ý nghĩa địa chính trị như từ này.

**Xem thêm**
 Đường đổi ngày quốc tế- Đông Bán cầu- Bắc Bán cầu- Nam Bán cầu

**Tham khảo**
Thể loại:Bán cầu Trái Đất
Eo biển Bering

Ảnh chụp từ vệ tinh của eo biển Bering
Bản đồ hàng hải của eo biển Bering
Eo biển Bering là eo biển phân cách châu Á và Bắc Mỹ, nằm giữa mũi Dezhnev, điểm cực đông của châu Á và mũi Prince of Wales (Hoàng tử xứ Wales), điểm cực tây của châu Mỹ. Nó rộng khoảng 85 km (53 dặm), với độ sâu từ 30 đến 50 m (100–165 ft).
Eo biển này nối biển Chukchi (một phần của Bắc Băng Dương) ở phía bắc với biển Bering (một phần của Thái Bình Dương) ở phía nam. Nó được đặt tên theo Vitus Bering, một nhà thám hiểm người Nga gốc Đan Mạch, là người đã vượt qua eo biển này năm 1728.
Quần đảo Diomede (hay quần đảo Ratmanov trong tiếng Nga) nằm ở khoảng chính giữa của eo biển Bering.
Đã có những đề nghị xây dựng cầu để nối liền hai bờ eo biển Bering giữa Alaska và Siberia, được một số người phong cho là Cầu hòa bình liên lục địa, và còn có những đề nghị khác để nối liền hai bờ bằng đường hầm dưới đáy eo biển.
Trong các thời kỳ băng hà, khu vực eo biển đã là cầu đất liền được biết đến như là cầu đất liền Bering.

**Tham khảo**
Bering
Thể loại:Địa lý Đông Bắc Á
Thể loại:Thủy vực biển Bering
Thể loại:Thủy vực Khu tự trị Chukotka
Thể loại:Thủy vực biển Chukotka
Thể loại:Biên giới Hoa Kỳ-Nga
Thể loại:Eo biển Nga
Thể loại:Eo biển Alaska
Thể loại:Eo biển Bắc Băng Dương
Thể loại:Eo biển Thái Bình Dương
Biển Bering

Biển BeringBiển Bering hay biển Imarpik là một khu vực nước biển ở cực bắc của Thái Bình Dương bao phủ diện tích khoảng 2 triệu km². Nó có ranh giới về phía bắc và phía đông với Alaska, về phía tây với Siberia của Nga, và về phía nam với bán đảo Alaska và quần đảo Aleut. Biển này được đặt tên theo tên của nhà thám hiểm người Nga gốc Đan Mạch, nhà hàng hải Vitus Bering.
Trong thời kỳ băng hà gần đây nhất thì mực nước biển đã thấp đủ để cho con người và các động vật khác di cư từ châu Á sang Bắc Mỹ bằng đi bộ dọc theo cái mà ngày nay người ta gọi là eo biển Bering, nằm ở phía bắc của biển này. Người ta gọi nó một cách chung nhất là "cầu đất liền Bering" và người ta cũng tin rằng đây chính là lối đi đầu tiên của loài người vào châu Mỹ.
Biển Bering là một trong những ngư trường chính của thế giới, và nghề cá ở các vùng nước này chiếm khoảng một nửa toàn bộ sản lượng đánh bắt cá và tôm cua ven đất liền của Mỹ. Do các thay đổi đang diễn ra ở Bắc Băng Dương, sự biến đổi trong tương lai của khí hậu/hệ sinh thái của biển Bering ngày càng không chắc chắn. Đây là vấn đề có tính tương hỗ: thay đổi về khí hậu ảnh hưởng tới các hệ sinh thái, và các hệ sinh thái lại như là chỉ thị cho các thay đổi của khí hậu.
Các đảo trên biển Bering có:- Quần đảo Pribilof- Đảo Bering

**Xem thêm**
 Phán quyết biển Bering liên quan tới việc đánh bắt hải cẩu ở vùng biển này vào cuối thế kỷ 19.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Khí hậu và hệ sinh thái biển Bering Nguồn tài liệu toàn diện bao gồm các bản đồ, ảnh, bài tiểu luận về chủ đề biển Bering, các tổ chức, thông tin hệ sinh thái và các dữ liệu có thể xem được với tường thuật về xu hướng và sự liên quan của hệ sinh thái.-  Trang chủ đề Bắc Thái Bình Dương

Thể loại:Biển rìa lục địa Thái Bình Dương
Thể loại:Biển Nga
Thể loại:Biển Hoa Kỳ
Thể loại:Thủy vực Alaska
Thể loại:Thủy vực Khu tự trị Chukotka
Thể loại:Thủy vực vùng Kamchatka
Thể loại:Bờ biển Thái Bình Dương của Nga
Thể loại:Vùng sinh thái biển
Thể loại:Biên giới Hoa Kỳ-Nga
Thể loại:Biển châu Á
MIME

Giao thức mở rộng thư điện tử Internet đa mục đích hay MIME (Multipurpose Internet Mail Extensions) là một tiêu chuẩn Internet về định dạng cho thư điện tử. Hầu như mọi thư điện tử Internet được truyền qua giao thức SMTP theo định dạng MIME. Vì gắn liền với chuẩn SMTP và MIME nên đôi khi thư điện tử Internet còn được gọi là thư điện tử SMTP/MIME.

**Giới thiệu chung**
 Văn bản trong các bộ ký tự khác ngoài ASCII- Các tệp đính kèm phi văn bản: âm thanh, video, hình ảnh, các chương trình ứng dụng vv.- Nội dung tin nhắn gồm nhiều phần- Thông tin tiêu đề trong bộ ký tự không phải bảng mã ASCII
MIME được quy định tại 6 liên kết RFC memoranda:   RFC 2045,
,
,
,
and 
 với việc tích hợp với email SMTP được chỉ định cụ thể trong
và
.
Mặc dù MIME được thiết kế chủ yếu cho SMTP, các kiểu nội dung được xác định bởi những tiểu chuẩn MIME cũng có tầm quan trọng trong các giao thức truyền thông ngoài thư điện tử như HTTP cho World Wide Web. Các máy chủ chèn tiêu đề MIME vào phần đầu của bất kỳ truyền tại mạng nào. Người dùng sử dụng tiêu đề kiểu nội dung hoặc kiểu phương tiện này để chọn một ứng dụng trình xem thích hợp với kiểu dữ liệu mà tiêu đề chỉ ra. Một số trình xem được tích hợp vào các nền tảng khách hàng hoặc trình duyệt web (ví dụ hầu hết các trình duyệt đều có trình xem ảnh GIF và JPEG cũng như khả năng xử lý các tệp HTML).

**Mô tả đầu gói tin MIME**

**MIME-Version**

**Content-Type**
text
html

**Content-Transfer-Encoding**

**Xem thêm**

**Tham khảo**
RFC 2045
*RFC 934
*STD 11
*RFC 1049 
*RFC 822
Thể loại:Thư điện tử
Thể loại:Giao thức mạng
Thể loại:Tiêu chuẩn Internet
Thể loại:Giao thức tầng trình diễn
Thể loại:Tầng ứng dụng (Bộ giao thức Internet)
Cao ủy Liên Hợp Quốc về người tị nạn

Cao ủy Liên Hợp Quốc về người tị nạn (tiếng Anh: United Nations High Commissioner for Refugees, viết tắt UNHCR), hay Cao uỷ Tị nạn Liên Hợp Quốc, thường gọi tắt là "Cao ủy Tị nạn", được thành lập ngày 14 tháng 12 năm 1950 và có trụ sở tại Genève (Thụy Sĩ).
220px
Tiền thân của tổ chức này là Tổ chức quốc tế về người tị nạn (International Refugee Organization), và trước nữa là Cơ quan Liên Hợp Quốc về Cứu tế và Phục hồi (United Nations Relief and Rehabilitation Administration).
Mục đích của Cao ủy là chỉ huy và phối hợp các hoạt động quốc tế nhằm bảo vệ người tị nạn và giải quyết các vấn đề về tị nạn trên toàn thế giới.
Cao ủy đã được tặng Giải Nobel Hòa bình hai lần: 1954 và 1981.

**Danh sách các Cao ủy trưởng**
Các Cao ủy viên
Trước khi thành lập của UNHCR, từ năm 1922, Fridtjof Nansen là Cao ủy Liên minh các Quốc gia của Văn phòng quốc tế Nansen về người tị nạn (Nansen International Office for Refugees).

**Xem thêm**
 Hộ chiếu Nansen- Giải Nansen vì người tị nạn- Ngày Tị nạn Thế giới

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Trang chính của Cao ủy-  Thông tin cơ bản date=2021-01-26  từ website chính thức-  Văn phòng Cao ủy Liên Hợp Quốc về người tị nạn tại Việt Nam (tiếng Anh)
Thể loại:Tổ chức đoạt giải Nobel Hòa bình
Thể loại:Người Thụy Sĩ đoạt giải Nobel
Thể loại:Nhóm Phát triển Liên Hợp Quốc

Thể loại:Hậu chiến tranh
Thể loại:Tổ chức Liên Hợp Quốc có trụ sở tại Genève
Thể loại:Tổ chức thành lập năm 1950
Thể loại:Người đoạt giải Nobel nhiều lần
Bản mẫu:Diễn biến H5N1

date=3/2025
}
Quốc gia
Thời điểm thống kê
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
Tổng số
Ai Cập
nhiễm  
0 
0 
0 
18 
25 
8 
39 
29 
39 
11 
1 
170
tử vong 
0 
0 
0 
10 
9 
4 
4 
13 
15 
5 
1 
61
Azerbaijan
nhiễm  
0 
0 
0 
8 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
8
tử vong 
0 
0 
0 
5 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
5
Bangladesh
nhiễm  
0 
0 
0 
0 
0 
1 
0 
0 
2 
3 
6
tử vong 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0
Campuchia
nhiễm  
0 
0 
4 
2 
1 
1 
1 
1 
8 
3 
9 
30
tử vong 
0 
0 
4 
2 
1 
0 
0 
1 
8 
3 
8 
27
Indonesia
nhiễm  
0 
0 
20 
55 
42 
24 
21 
9 
12 
9 
0 
192
tử vong 
0 
0 
13 
45 
37 
20 
19 
7 
10 
9 
0 
160
Djibouti
nhiễm  
0 
0 
0 
1 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
1
tử vong 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0
Iraq
nhiễm  
0 
0 
0 
3 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
3
tử vong 
0 
0 
0 
2 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
2
Lào
nhiễm  
0 
0 
0 
0 
2 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
2
tử vong 
0 
0 
0 
0 
2 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
2
Myanmar
nhiễm  
0 
0 
0 
0 
1 
0 
0 
1 
0 
0 
0 
1
tử vong 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0
Nigeria
nhiễm  
0 
0 
0 
0 
1 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
1
tử vong 
0 
0 
0 
0 
1 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
1
Pakistan
nhiễm  
0 
0 
0 
0 
3 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
3
tử vong 
0 
0 
0 
0 
1 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
1
Thái Lan
nhiễm  
0 
17 
5 
3 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
25
tử vong 
0 
12 
2 
3 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
17
Thổ Nhĩ Kỳ
nhiễm  
0 
0 
0 
12 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
12
tử vong 
0 
0 
0 
4 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
4
Việt Nam
nhiễm  
3 
29 
61 
0 
8 
6 
5 
7 
0 
4 
2 
124
tử vong 
3 
20 
19 
0 
5 
5 
5 
2 
0 
2 
1 
62
Trung Quốc
nhiễm  
1 
0 
8 
13 
5 
4 
7 
2 
1 
2 
2 
45
tử vong 
1 
0 
5 
8 
3 
4 
4 
1 
1 
1 
2 
30
Tổng số
nhiễm  
4 
46 
98 
115 
88 
44 
73 
48 
62 
32 
12 
622
tử vong 
4 
32 
43 
79 
59 
33 
32 
24 
34 
20 
11 
371
Tỉ lệ tử vong: 59.65%
Nguồn: Communicable Disease Surveillance & Response (CSR), World Health Organization (WHO).   
Thể loại:Danh sách
Khối tâm

Khối tâm giúp con chim đồ chơi cân bằng trên ngón tay
Trong vật lí, khối tâm của một vật thể (còn thường được gọi là điểm cân bằng) là điểm trung bình theo phân bố khối lượng của vật thể. Đây là điểm mà khi bị tác dụng lực sẽ gây ra gia tốc tuyến tính mà không gây ra gia tốc góc. Tính toán trong động lực học thường được đơn giản hóa khi được tính bằng khối tâm. Nó là một điểm lý thuyết mà toàn bộ khối lượng của vật được giả định là tập trung tại điểm đó để mô tả chuyển động. Nói một cách khác, khối tâm là điểm duy nhất của một vật thể xác định để áp dụng các định luật chuyển động của Newton khi coi vật là chất điểm. 
Trong trường hợp của một vật thể rắn, khối tâm được cố định so với vật thể, và nếu vật thể là các vật đồng chất, khối tâm sẽ được xác định ở trọng tâm hình học của vật thể. Khối tâm có thể được xác định ở bên ngoài vật thể, như trường hợp đối với các vật thể rỗng hoặc có hình dạng mở. Trong trường hợp khối tâm của một hệ vật, như trường hợp của các hành tinh trong hệ mặt trời, khối tâm có thể không tương ứng với vị trí của bất kỳ vật riêng lẻ nào trong hệ. 

**Định nghĩa**
Khối tâm là điểm duy nhất tại trung tâm của sự phân bố khối lượng trong không gian có đặc tính là các vectơ vị trí có trọng số liên quan đến điểm này tổng bằng không.

**Đối với một hệ điểm:**
Trong trường hợp đối với một hệ điểm Pi, i = 1, …, n , với từng khối lượng mi được đặt trong không gian với các tọa độ ri, i = 1, …, n , tọa độ R của khối tâm thỏa mãn điều kiện:
 
Giải phương trình này cho tọa độ của R :

trong đó  là tổng khối lượng các điểm

**Đối với một vật có thể tích liên tục:**
Nếu khối lượng được phân bố liên tục với khối lượng riêng ρ(r) trong một khối Q,thì tích phân tọa độ vị trí có trọng số của các điểm trong thể tích này đối với khối tâm R trong thể tích V bằng 0, nghĩa là:
 
Giải phương trình này cho tọa độ của R
 
Với M là tổng khối lượng của thể tích V
Nếu một khối lượng phân bố liên tục với khối lượng riêng không đổi, nghĩa là ρ =const, thì khối tâm sẽ nằm ở trọng tâm hình học của vật.
Trong trường hợp cơ bản nhất là khi xét trên mặt phẳng có khối lượng riêng không đổi, khi đó R sẽ có tọa độ:
Trong trọng trường đều, khối tâm của vật thể trùng với trọng tâm của nó.

**Tham khảo**
Thể loại:Cơ học vật rắn
Thể loại:Khối lượng
Thể loại:Cơ học
Thể loại:Cơ học cổ điển
Thể loại:Kỹ thuật xây dựng
Thể loại:Vật lý học
Thể loại:Khoa học
Trọng tâm (Vật lí học)

:Xem các nghĩa khác tại trọng tâm (định hướng)
Trong vật lý học, trọng tâm của một vật thể hay một hệ các vật thể là điểm trung bình theo phân bố trọng lượng của vật thể.
Cho một vật thể, véc-tơ chỉ vị trí trọng tâm có thể tính theo:

Ở đây, dw là vi phân trọng lượng của vật thể và  là véc tơ vị trí chỉ đến thành phần này. w là trọng lượng toàn vật.
Cho một hệ vật thể, trọng tâm được tính theo công thức:
 
Ở đây, ri và wi là trọng tâm và trọng lượng của từng vật thể.
Trong trọng trường đều, trọng tâm của vật thể trùng với khối tâm của nó. Trong trọng trường không đều, trọng tâm có thể lệch với khối tâm.
Trọng tâm trong tam giác sẽ chia tam giác thành 3 phần bằng nhau.

**Tham khảo**
Thể loại:Cơ học vật rắn
Thể loại:Khối lượng
Thể loại:Cơ học
Máy khoan

Máy khoan là một thiết bị với một đầu mũi khoan dùng để khoan lỗ trên bề mặt vật liệu khác nhau. Thường dùng cho nghề mộc và kim khí.
Đuôi mũi khoan được cặp vào đầu máy khoan, và được ấn vào mục tiêu và xoay tròn. Đầu mũi khoan thực hiện việc cắt bằng các vật liệu từng lát mỏng.

**Phân loại**

**Khoan điện**
Năm 1895, FEIN - CHLB ĐỨC cho ra đời sản phẩm mang tính cách mạng cầm tay đầu tiên trên thế giới đó là dụng cụ khoan tay bằng điện.
Ngày nay khoan tay điện rất phổ biến. Chúng thường giống như là một súng ngắn, với một cái đồ siết cò. Có thể dùng để vặn ốc và có chế độ dùng như búa, ví dụ khoan bê tông. Các máy khoan hiện đại có thể quay trở chiều và có thể điều chỉnh tốc độ quay khác nhau.

**Khoan PIN**
Khoan PIN là khoan sử dụng điện áp một chiều được cung cấp năng lượng bằng một cục PIN. Loại máy khoan dùng PIN này có thiết kế nhỏ gọn khá tiện lợi, hỗ trợ đầu mũi vặn vít, mũi khoan và có chế độ động lực dùng để khoan bề mặt gỗ hoặc sắt mỏng. Loại máy này có chức năng đảo chiều, nút tăng giảm tốc độ giúp cho người sử dụng chủ động các mối khoan, loại khoan này thường được sử dụng nhiều, hoặc các hộ gia đình.

**Điện áp**
Điện áp máy khoan pin là dòng điện 1 chiều tùy vào kích thước và chức năng có các dòng vol khác nhau như 3.6v; 7.2v; 9.6v; 12v; 14.4v; 18v; 24v; 29v; 36v; 40v; 60v
Đa số dòng máy khoan pin trung quốc ghi số vol không chính xác như 72v, 88v, thực tế chỉ có 18v

**Khoan không dây điện**
Một máy khoan không dây.
Khoan không dây điện thực tế là khoan sử dụng động cơ điện một chiều và được cung cấp năng lượng bằng ACCU. Các loại khoan này có cùng tính năng tương tự như khoan điện, thường có hỗ trợ đầu mũi vặn vít cho phép chúng xoay ốc.
Ngoài ra còn có khoan sử dụng khí nén làm quay 1 tuốc bin nhỏ qua bộ giảm tốc để tăng moment truyền tới đầu khoan, thường được áp dụng trong môi trường ẩm ướt, thi công dưới nước...

**Tham khảo**
Thể loại:Công cụ cơ khí
Thể loại:Máy xoay tròn