Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
27 tháng 2

Ngày 27 tháng 2 là ngày thứ 58 trong lịch Gregory. Còn 307 ngày trong năm (308 ngày trong năm nhuận).

**Sự kiện**
907 – Da Luật A Bảo Cơ trở thành thủ lĩnh liên minh bộ lạc Khiết Đan, tức hoàng đế vị, được xem là mốc khởi đầu của triều Liêu, tức ngày 13 tháng 1 năm Đinh Mão- 1329 – Hòa Thế Lạt lên ngôi tại thảo nguyên Mạc Bắc, trở thành hoàng đế thứ 9 của triều Nguyên và đại hãn thứ 13 của đế quốc Mông Cổ.
*1594 – Henri IV tiến hành nghi lễ đăng quang quốc vương của Pháp tại Chartres.- 1801 – Chiến tranh Tây Sơn–Nguyễn: Quân Nguyễn giành chiến thắng trước quân Tây Sơn trong trận Thị Nại tại Bình Định.
*1870 – Hinomaru lần đầu tiên được thông qua làm quốc kỳ sử dụng trên các thương thuyền của Nhật Bản.
*1940 – Martin Kamen và Sam Ruben phát hiện ra đồng vị phóng xạ Cacbon–14 tại một phòng thí nghiệm thuộc California, Hoa Kỳ.
*1966 – Tập san Sử Địa ra số đầu tiên ở Sài Gòn.- 1976 – Mặt trận Polisario tuyên bố thành lập Cộng hòa Dân chủ Ả Rập Xarauy tại cựu thuộc địa Tây Sahara của Tây Ban Nha.
*1980 – Thành lập Ủy ban Cứu người vượt biển- 2010 – Một trận động đất xảy ra ở Chile với cường độ 8,8Mw, khiến 525 người thiệt mạng.

**Sinh**
1826 – Nguyễn Phúc Miên Lương, tước phong Sơn Tĩnh Quận công, hoàng tử con vua Minh Mạng (m. 1863).
*1917 – Vũ Khắc Khoan, nhà viết kịch Việt Nam (m. 1986)- 1927 – Huỳnh Văn Lạc, Chuẩn tướng Quân lực Việt Nam Cộng hòa- 1939 – Nguyễn Chí Thiện, nhà thơ (m. 2012)
*1996 – Ten, thành viên nhóm nhạc NCT, người Thái Lan

**Mất**
 1628 – Nguyễn Văn Giai, danh sĩ, đại thần thời Hậu Lê (Việt Nam)- 1931 – Hoàng Văn Hợp, liệt sĩ cách mạng Việt Nam kháng chiến chống Pháp (s. 1902) nguyên Huyện ủy viên Huyện ủy Quỳnh Lưu – Nghệ An
*2021 – Ngô Mạnh Đạt, diễn viên điện ảnh Hồng Kông (s. 1952)

**Ngày lễ và kỷ niệm**
 Ngày Thầy thuốc Việt Nam

**Tham khảo**
Thể loại:Tháng hai
Thể loại:Ngày trong năm
28 tháng 2

Ngày 28 tháng 2 là ngày thứ 59 trong lịch Gregory. Còn 306 ngày trong năm (307 ngày trong năm nhuận).

**Sự kiện**
202 TCN – Sau khi đánh bại Hạng Vũ, Hán vương Lưu Bang xưng đế, sáng lập ra triều Tây Hán, tức Hán Cao Tổ.
*628 – Vua Ba Tư Khosrau II bị sát hại trong một cuộc binh biến do con là Kavadh II tiến hành.
*926 – Bột Hải diệt vong khi Quốc vương Đại Nhân Soạn cùng quan lại ra khỏi kinh thành đầu hàng quân Khiết Đan dưới quyền A Bảo Cơ. 
*1077 – Trận Như Nguyệt kết thúc, nhà Lý nước Đại Việt thắng lợi trong kháng chiến chống nhà Tống (Trung Hoa).
*1845 – Quốc hội Hoa Kỳ thông qua một đạo luật cho phép Hoa Kỳ sáp nhập Cộng hòa Texas, một nước cộng hòa ly khai từ Mexico.
*1947 – Sự kiện 28 tháng 2: Bất ổn dân sự tại Đài Loan bị trấn áp với tổn thất nhân mạng khoảng 30.000 thường dân.
*1959 – Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tiến hành cuộc đổi tiền với 1000 đồng cũ ăn một đồng mới. Đây là cuộc đổi tiền đầu tiên lần thứ ba sau năm 1945.
*1972 – Tổng thống Hoa Kỳ Richard Nixon và Thủ tướng Trung Quốc Chu Ân Lai cùng ban bố "Công báo Liên hiệp" tại Thượng Hải.
*1986 – Thủ tướng Thuỵ Điển Olof Palme bị ám sát trên đường phố Stockholm, gây tác động lớn tại Bắc Âu.
*1991 – Tổng thống Hoa Kỳ George H. W. Bush tuyên bố ngừng bắn và Kuwait được giải phóng, Chiến tranh vùng Vịnh lần thứ nhất kết thúc.
*1992 – Thành lập Cơ quan chuyển tiếp của Liên Hợp Quốc tại Campuchia, đây là lần đầu tiên Liên Hợp Quốc đảm nhiệm vai trò quản lý nhà nước.
*2013 – Giáo hoàng Biển Đức XVI từ vị giáo hoàng của Giáo hội Công giáo Rôma, trở thành giáo hoàng duy nhất từ vị kể từ năm 1415.

**Sinh**
 1817 – Nguyễn Phúc Miên Phú, tước phong Phù Mỹ Quận công, hoàng tử con vua Minh Mạng nhà Nguyễn (m. 1885).- 1882 – Cường Để, tước phong Kỳ Ngoại hầu, hoàng thân triều Nguyễn, nhà cách mạng Việt Nam. (m. 1951)- 1906 – Bugsy Siegel, một tay lưu manh nổi tiếng người Mỹ (m. 1947)- 1928 – Hoàng Việt, nhạc sĩ người Việt Nam (m. 1967)- 1931 – Gavin MacLeod, diễn viên người Mỹ (m. 2021)- 1939 – Trịnh Công Sơn, nhạc sĩ người Việt Nam (m. 2001)- 1947 – Quách Lê Thanh, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa IX, Đại biểu Quốc hội khóa XI, Tổng Thanh tra Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (m. 2010)- 1966 – Philip Reeve, tác giả và họa sĩ minh họa sách thiếu nhi người Anh.

**Mất**
 1882 – John Thomas Romney Robinson, nhà thiên văn và nhà vật lý người Ireland (s. 1792)- 1968 – Nikolai Voronov, nguyên soái, anh hùng Liên Xô (s. 1899)

**Những ngày lễ và kỷ niệm**

**Tham khảo**
Thể loại:Tháng hai
Thể loại:Ngày trong năm
6 tháng 4

Ngày 6 tháng 4 là ngày thứ 96 (97 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 269 ngày trong năm 

**Sự kiện**
1782 – Tướng Maha Kshatriyaseuk lật đổ Quốc vương Taksin, đăng cơ làm tân vương, tức là Rama I, sáng lập ra Vương triều Chakri, Triều đại cai trị Thái Lan cho đến nay.
*1830 – Joseph Smith và những cộng sự thành lập Giáo hội của Chúa Giê Su Ky Tô tại New York, Hoa Kỳ.
*1886 – Vancouver được hợp nhất thành một thành phố, nay là hạt nhân của vùng đô thị lớn thứ ba tại Canada.
*1896 – Thế vận hội hiện đại đầu tiên được khai mạc tại Athena, Hy Lạp, với 14 quốc gia tham dự.
*1920 – Một hội nghị hiến pháp diễn ra tại Verkhneudinsk tuyên bố thành lập Cộng hoà Viễn Đông, nhằm tạo vùng đệm giữa nước Nga Xô viết với khu vực do Nhật Bản kiểm soát.
*1941 – Chiến tranh thế giới thứ hai: Quân đội Đức bắt đầu tiến công Nam Tư và Hy Lạp.
*1955 – David Marshall nhậm chức thủ hiến thứ nhất của Singapore sau khi đảng của ông giành thắng lợi trong tổng tuyển cử lần đầu tiên tại đây.
*1972 - Chiến tranh Việt Nam: miền Bắc Việt Nam chống Chiến tranh phá hoại lần hai. 
*1975 - Chiến tranh Việt Nam: cả nước bừng bừng khí thế cho Chiến dịch Mùa Xuân 1975. 
*1975 - Việt Nam Dân chủ Cộng hòa bầu cử Quốc hội khoá 5.
*2009 – Một trận động đất có chấn tâm nằm tại vùng Abruzzo của Ý, khiến hơn 300 người thiệt mạng.

**Sinh**
 602 – Huyền Trang, cao tăng Trung Quốc, một trong bốn dịch giả lớn nhất, chuyên dịch kinh sách Phạn ngữ ra tiếng Hán (m. 664)- 1780 – Nguyễn Phúc Cảnh, thụy phong Anh Duệ Hoàng thái tử, hoàng trưởng tử của vua Gia Long (m. 1801)
*1958 – Phùng Quốc Hiển, Ủy viên Trung Ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc Hội Việt Nam
*1983 – Nagata Mitsuru, cầu thủ bóng đá người Nhật Bản
*1990 – Seo Ye-ji, nữ diễn viên người Hàn Quốc

**Mất**
1854 
**Nguyễn Phúc Miên Cư, tước phong Quảng Trạch Quận công, hoàng tử con vua Minh Mạng (s. 16/10/1829)
**Nguyễn Phúc Nhàn An, phong hiệu Phương Hương Công chúa, công chúa con vua Minh Mạng (s. 2/8/1832)
*1951 – Cường Để, hoàng thân triều Nguyễn, người lãnh đạo một số phong trào chống thực dân Pháp tại Đông Dương vào thế kỷ 20
*2022 – Vladimir Volfovich Zhirinovsky, là một chính khách người Nga, qua đời vì COVID-19 (s. 1946)

**Ngày lễ và kỷ niệm**

**Tham khảo**
Thể loại:Tháng tư
Thể loại:Ngày trong năm
7 tháng 4

Ngày 7 tháng 4 là ngày thứ 97 (98 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 268 ngày trong năm.

**Sự kiện**
1767 – Chiến tranh Xiêm–Miến 1766–1767 kết thúc khi quân Konbaung chiếm được kinh đô của Ayutthaya.
*1798 – Lãnh thổ Mississippi được tổ chức từ lãnh thổ mà cả Hoa Kỳ và Tây Ban Nha đều tuyên bố chủ quyền.
*1927 – học sinh Trường Quốc học Huế tổ chức bãi khoá.
*1945 – Chiến tranh thế giới thứ hai: Hải quân Nhật Bản thất bại khi tiến hành Cuộc hành quân Ten-Go nhằm phản công lực lượng Đồng Minh tại Okinawa.
*1948 – Hiến chương của Tổ chức Y tế Thế giới chính thức có hiệu lực khi được 26 quốc gia thành viên phê chuẩn.
*1949 – Hồ Chủ tịch ký sắc lệnh thành lập Bộ đội địa phương tại Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. 
*1969 – Bản RFC số 1 được công bố, đây là một phát triển kỹ thuật chính của Internet. 
*1971 – Chiến tranh Việt Nam: Tổng thống Hoa Kỳ Richard Nixon tuyên bố rút 10.000 quân khỏi Việt Nam do thất bại chiến trường và áp lực ngoại giao, dư luận quốc tế. 
*1972 – Chiến tranh Việt Nam: quân và dân Bình Long tiến công nhiều cǎn cứ, vị trí quan trọng của Mỹ - ngụy trên tuyến phòng thủ phía Bắc Sài Gòn, dọc đường số 13 dài gần 100 km.
*1994 – Nạn diệt chủng Rwanda bắt đầu với các vụ sát hại hàng loạt người Tutsi tại thủ đô Kigali, tổng số nạn nhân của cuộc diệt chủng là khoảng 800.000 người.
*2016 – Nguyễn Xuân Phúc được bầu làm Thủ tướng Chính phủ Việt Nam.

**Sinh**
 1044 – Ỷ Lan, Thái hậu nhà Lý tức 7 tháng 3 năm Giáp Thân (m. 1117).- 1907 – Lê Duẩn, cố Tổng Bí thư Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam từ 1976 đến 1986 (m. 1986).- 1938 – Jerry Brown, thống đốc của bang California, Hoa Kỳ.- 1955 – Giuse Trần Văn Toản, Giám mục Công giáo người Việt.- 1954 – Thành Long, diễn viên võ thuật Hồng Kông.- 1964 – Russell Crowe, diễn viên New Zealand.- 1976 – Đình Toàn, nghệ sĩ người Việt Nam.- 1986 – Choi Siwon, ca sĩ, diễn viên, người mẫu Hàn Quốc (Super Junior).

**Mất**
1719 – Gioan La San, linh mục, nhà cải cách giáo dục người Pháp (s. 1651)
*1803 – Ngô Thì Nhậm, danh sĩ Bắc Hà thời Tây Sơn (s. 1746).
*1947 – Henry Ford, Doanh nhân Mỹ
*2022 – Abiko Motoo, người đồng sáng lập truyện Doraemon

**Ngày lễ và kỉ niệm**
 Việt Nam - Ngày toàn dân hiến máu tình nguyện.- Ngày Y tế Thế giới (World Health Day) của WHO

**Tham khảo**
Thể loại:Tháng tư
Thể loại:Ngày trong năm
27 tháng 4

Ngày 27 tháng 4 là ngày thứ 117 (118 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 248 ngày trong năm.

**Sự kiện**
629 – Tướng quân Shahrbaraz soán vị quân chủ Sassanid Ba Tư từ Ardashir III, song về sau lại bị hạ bệ.
*909 – Hậu Lương Thái Tổ phong tước Mân vương cho Vương Thẩm Tri, Mân trở thành một quốc gia chư hầu của triều đình Trung Nguyên.
*1521 – Nhà thám hiểm Fernão de Magalhães bị người dân bản địa sát hại tại đảo Mactan thuộc Philippines ngày nay.
*1810 – Beethoven sáng tác một trong những bản nhạc dành cho piano nổi tiếng nhất của ông có tên gọi Für Elise.
*1909 – Sultan Abdul Hamid II của Ottoman bị lật đổ, kế vị là em trai Mehmed V.
*1948 – Đại hội thành lập Đoàn KTS Việt Nam (tiền thân của Hội KTS Việt Nam ngày nay) lần thứ I đã diễn ra tại Thản Sơn, xã Liễn Sơn, huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Yên (nay là tỉnh Vĩnh Phúc). Ngày 27/4 hằng năm được coi là ngày truyền thống của Hội Kiến trúc sư Việt Nam.
*1975 – Trong Chiến dịch Mùa Xuân 1975, Quân đội Nhân dân Việt Nam đổ bộ lên đảo Phú Quý, đánh bại quân Việt Nam Cộng hòa trên đảo.
*2005 – Máy bay phản lực lớn nhất thế giới Airbus A380 hoàn thành chuyến bay đầu tiên với khả năng chuyên chở hành khách là 840 người.
*2011 – Chính phủ đã quyết định lấy ngày 27/4 là ngày Kiến trúc Việt Nam, và tổ chức lễ kỷ niệm lần đầu trên phạm vi toàn quốc.
*2014 – Giáo hoàng Gioan Phaolô II được tôn phong lên bậc hiển Thánh.
*2021 – Bộ Y tế công bố làn sóng dịch COVID-19 lần thứ 4.

**Sinh**
1794 – Samuel Morse nhà phát minh Hoa Kỳ (m. 1872)
*1955 – Eric Schmidt, kỹ sư, chủ tịch điều hành Google
*1976 – Sally Hawkins, diễn viên, nhà văn, nhà sản xuất phim người Anh
*1978 - Thân Thúy Hà, diễn viên Việt Nam
*1995 – Nick Kyrgios, vận động viên quần vợt người Úc

**Mất**
1521 – Fernão de Magalhães, nhà thám hiểm người Bồ Đào Nha, người tìm ra Thái Bình Dương (s. 1480) 
*1682 – Heo Mok, nhà Nho, thi sĩ, họa sĩ và đại thần nhà Lý Triều Tiên (s. 1595)
*1857 – Nguyễn Phúc Tĩnh An, phong hiệu Nghĩa Đường Công chúa, công chúa con vua Minh Mạng (s. 1833)
*1863 – Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy, phong hiệu Phú Phong Công chúa, công chúa con vua Minh Mạng (s. 1824)
*1943 – Michail Vosipavič Stakun, chủ tịch Byelorussia Xô viết (s. 1893).
*1972 – Nguyễn Huy Ánh, Thiếu tướng Quân lực Việt Nam Cộng hòa (s. 1934)
*1979 – Phan Huy Quát, Tổng trưởng Giáo dục (1949), Tổng trưởng Quốc phòng (1950, 1954) thời Quốc gia Việt Nam và thủ tướng Việt Nam Cộng hòa (1965)
*1998 – Nguyễn Văn Linh, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam từ 1986 đến 1991 (s. 1915).

**Những ngày lễ và kỷ niệm**
 Ngày kiến trúc sư Việt Nam (từ năm 2011)- Ngày làn sóng dịch COVID-19 lần thứ 4
Thể loại:Tháng tư
Thể loại:Ngày trong năm
3 tháng 5

Ngày 3 tháng 5 là ngày thứ 123 (124 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 242 ngày trong năm.

**Sự kiện**
1481 – Sultan Mehmed II của Ottoman từ trần với nguyên nhân được cho là do trúng độc, tin tức này khiến các quốc gia châu Âu ăn mừng.- 1494 – Christopher Columbus lần đầu tiên xác định Jamaica.
*1801 – Nguyễn Ánh đánh chiếm Phú Xuân.
*1868 – Tướng Quân Tokugawa Keiki đầu hàng giao thành Edo cho quân đội của Thiên Hoàng, Mạc phủ Tokugawa kết thúc.
*1875 – Đạo Quang Đế bổ nhiệm Tả Tông Đường là khâm sai đại thần, đốc biện Tân Cương quân vụ.
*1937 – Tiểu thuyết Cuốn theo chiều gió của Margaret Mitchell giành giải Pulitzer cho tác phẩm hư cấu.- 1931 – Nguyễn Phong Sắc, nhà cách mạng Việt Nam đã bị mật thám của Pháp bắt ở ga Hàng Cỏ. Ít lâu sau, ông bị họ thủ tiêu bí mật.
*1960 – Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu được thành lập với bảy thành viên.
*1978 – Thư điện tử thương mại không yêu cầu (về sau gọi là "Thư rác") được gửi đến mọi địa chỉ ARPANET tại Tây Duyên hải Hoa Kỳ.- 1996 – Đoàn đại biểu từ 55 nước họp tại Genève đã đồng ý chấp nhận một số nguyên tắc mới trong việc sử dụng mìn nhưng không chấp nhận lệnh cấm sử dụng mìn hoàn toàn.

**Sinh**
 1469 – Niccolò Machiavelli, nhà ngoại giao, nhà triết học chính trị, nhạc gia, nhà thơ, nhà soạn kịch người Ý (m. 1527)- 1678 – Amaro Pargo, cướp biển và thương gia người Tây Ban Nha (m. 1747)- 1799 – Nguyễn Phúc Phổ, tước phong Điện Bàn công, hoàng tử con vua Gia Long (m. 1860).- 1849 – Bertha Benz, doanh nhân người Đức trong lĩnh vực xe hơi (m. 1944)- 1878 – Ngô Đức Kế, nhà thơ, nhà báo, chủ bút báo Hữu Thanh (m. 1929)- 1883 – Trần Nghi, tướng lĩnh người Trung Quốc (m. 1950)- 1921 
*:– Tạ Tỵ, họa sĩ Việt Nam (m. 2004)
*:– Sugar Ray Robinson, võ sĩ quyền Anh Hoa Kỳ, được nhiều đánh giá là võ sĩ quyền Anh vĩ đại nhất mọi thời đại (m. 1989)- 1952 – Thu Hiền, ca sĩ, nghệ sĩ nhân dân người Việt Nam- 1977 – Maryam Mirzakhani, nhà toán học người Iran (m. 2017)- 1977 – Mashima Hiro, họa sĩ manga người Nhật- 1978 - Lê Quốc Phong, chính trị gia Việt Nam- 1985 – Ezequiel Lavezzi, cầu thủ bóng đá người Argentina- 1996 – Alex Iwobi, cầu thủ bóng đá người Nigeria

**Mất**
 1152 – Matilda xứ Boulogne, nữ hoàng Anh.- 1270 – Béla IV, vua Hungary.- 1955 – Trình Minh Thế, tướng lĩnh người Việt (s. 1922)- 2022 – Stanislaŭ Stanislavavič Šuškievič, nguyên thủ quốc gia đầu tiên của Cộng hòa Belarus độc lập (s. 1934).

**Những ngày lễ và kỷ niệm**
 Ba Lan: Ngày Công bố hiến pháp- Ngày Tự do Báo chí thế giới (World Press Freedom Day) theo LHQ

**Tham khảo**
Thể loại:Tháng năm
Thể loại:Ngày trong năm
4 tháng 5

Ngày 4 tháng 5 là ngày thứ 124 (125 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 241 ngày trong năm.

**Sự kiện**
1415 – Các nhà cải cách tôn giáo John Wycliffe và Jan Hus bị kết tội là kẻ dị giáo tại Công đồng Constance.
*1869 – Rowland đǎng ký phát minh đầu tiên về giàn khoan cố định ngoài biển để khai thác dầu mỏ và khí đốt. 
*1471 –  Wars of the Roses: Trận chiến Tewkesbury: Edward IV đánh bại Quân đội Lancastrian và giết chết Edward xứ Westminster, Hoàng tử xứ Wales.
*1493 –  Giáo hoàng Alexander VI phân chia Tân thế giới giữa Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha dọc theo Đường phân giới.
*1904 – Hoa Kỳ kế thừa việc xây dựng kênh đào Panama từ người Pháp, kênh đào này nối liền Thái Bình Dương với Đại Tây Dương.
*1919 – Phong trào Ngũ Tứ: Học sinh Bắc Kinh tụ tập trước Thiên An Môn nhằm tuần hành kháng nghị Hòa ước Versailles và 21 điều của Nhật Bản.
*1924 – Máy bay lên thẳng đầu tiên bay được 1 km, vòng bay khép kín, là máy bay của Oehmichell. 
*1959 – Lễ trao Giải Grammy được tổ chức lần đầu, đây là giải thưởng dành cho những thành tựu trong công nghiệp thu âm.
*1979 – Margaret Thatcher nhậm chức thủ tướng Anh quốc- người phụ nữ đầu tiên nhận chức này.- 1994 – Chủ tịch Tổ chức giải phóng Palestin PLO Arafat và thủ tướng Israel Rabin ký hiệp định về quyền tự trị của người Palestin tại Gaza và Jericho.- 2013 – Phóng vệ tinh VNREDSat-1 của Việt Nam từ sân bay vũ trụ Kourou, Guyana, Pháp.

**Sinh**
1008 – Vua Henry I của Pháp (m. 1060)- 1654 - Thanh Thánh Tổ, hoàng đế Trung Quốc (m.1722)
*1887 - Hedwig Kohn nhà vật lý học người Đức
*1893 – Nguyễn Thị Trù, cụ bà cao tuổi nhất thế giới (m. 2016)- 1929 – Audrey Hepburn, nữ diễn viên Hollywood (m. 1993)- 1952 - Đường Quốc Cường - diễn viên Trung Quốc - 1978 – Trần Kiện Phong, nam diễn viên Trung Quốc- 1987 – Cesc Fàbregas, cầu thủ bóng đá Tây Ban Nha- 1990 – Thuỳ Chi, nữ ca sĩ Việt Nam- 2009 - Hoàng tử Henrik của Đan Mạch, hoàng tử của Đan Mạch

**Mất**
 2020 – Don Shula (s. 1930)

**Những ngày lễ và kỷ niệm**
 Ngày Star Wars (kỷ niệm quốc tế)- Ngày Mật khẩu thế giới

**Tham khảo**
Thể loại:Tháng năm
Thể loại:Ngày trong năm
5 tháng 5

Ngày 5 tháng 5 là ngày thứ 125 (126 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 240 ngày trong năm.

**Sự kiện**
1260 – Dưới sự ủng hộ của một bộ phận tông vương và đại thần, Hốt Tất Liệt tự lập làm hoàng đế của Đế quốc Mông Cổ.- 1908 – Trần Quý Cáp nhà yêu nước Việt Nam, một trong những người lập Duy Tân Hội bị Pháp đem chém ở chợ Diên Khánh.
*1911 – Mở Trường Hậu bổ, Huế
*1949 – Hiệp ước London thành lập Ủy hội châu Âu, thể chế đầu tiên hoạt động nhằm nhất thể hóa châu Âu.
*1950 – Bhumibol Adulyadej đăng cơ quốc vương Thái Lan tại vương cung ở Bangkok.
*1955 – Hiệp định Paris về chấm dứt chiếm đóng có hiệu lực, Cộng hòa Liên bang Đức, tức Tây Đức, giành được chủ quyền hoàn toàn.- 1959 – Đoàn 559 được thành lập và ngày đó trở thành ngày truyền thống của bộ đội Trường Sơn.

**Sinh**
1488 – Lê Uy Mục, vua nhà Lê sơ- 1818 – Karl Marx, Triết gia Đức
*1837 – Nguyễn Phúc Hồng Kháng, tước phong Phong Lộc Quận công, hoàng tử con vua Thiệu Trị (m. 1865).- 1899 – Nikolai Voronov, nguyên soái, anh hùng Liên Xô (m. 1968)- 1926 – Anh Bằng, nhạc sĩ người Việt Nam (m. 2015).- 1929 – 
**Đặng Cao Thăng, Hải quân Phó Đề đốc, Chuẩn tướng Việt Nam Cộng hòa (m. 2005)
**Văn An, nhạc sĩ người Việt Nam (m. 2011)
*1937 – Trần Đức Lương, Chủ tịch nước Việt Nam- 1947 – Malam Bacai Sanhá, tổng thống Guiné-Bissau (m. 2012)- 1951 – Anatoly Karpov, kỳ thủ cờ vua Nga- 1957 - Châu Thanh, nghệ sĩ, cải lương Việt Nam- 1962 – Wada Kaoru, nhạc sĩ, nghệ sĩ dương cầm Nhật Bản- 1967 – Alexis Sinduhije, nhà báo, chính khách Burundi- 1976 – Juan Pablo Sorín, cầu thủ bóng đá Argentina- 1982 - Sỹ Luân, ca sĩ và nhạc sĩ người Việt Nam- 1983 – Henry Cavill, diễn viên người Anh- 1988 – Adele, ca sĩ Anh.- 1998 – Asya Branch, Hoa hậu Mỹ 2020.

**Mất**
 311 – Galerius, Hoàng đế La Mã- 1194 – Vua Kazimierz II của Ba Lan (s. 1138)- 1277 – Trần Thái Tông, Hoàng đế đầu tiên của nhà Trần Việt Nam (s. 1218)- 1821 – Napoléon Bonaparte, hoàng đế Pháp- 1921 – Alfred Hermann Fried, ký giả Áo, giải Nobel Hoà bình năm 1911 (s. 1864)- 1944 – Bertha Benz, doanh nhân người Đức trong lĩnh vực xe hơi (s. 1849)- 1996 – Lê Thị Xuyến, chủ tịch đầu tiên Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam (s. 1909)- 2001 – Phaolô Bùi Chu Tạo, giám mục công giáo Việt Nam (s. 1909)- 2011 – Claude Choules, cựu chiến binh người Anh, cựu chiến binh còn sống cuối cùng từng tham gia Chiến tranh thế giới thứ nhất (s. 1901)

**Những ngày lễ và kỷ niệm**
 Ngày Thiếu nhi tại Hàn Quốc, Nhật (子供の日, kodomo no hi?).

**Tham khảo**
Thể loại:Tháng năm
Thể loại:Ngày trong năm
6 tháng 5

Ngày 6 tháng 5 là ngày thứ 124 (125 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 239 ngày trong năm.

**Sự kiện**
1682 – Quốc vương Louis XIV của Pháp chuyển triều đình của ông đến Lâu đài Versailles.
*1935 – Máy bay tiêm kích Curtiss P–36 Hawk thực hiện chuyến bay đầu tiên.
*1937 - Vụ cháy Thảm họa Hindenburg của Đức Quốc Xã bị cháy.
*1942 – Chiến tranh thế giới thứ hai: Nhật Bản chiếm quyền kiểm soát Philippines.
*1945 – Chiến tranh thế giới thứ hai: Chiến dịch Praha bắt đầu, đây là chiến dịch lớn cuối cùng của Liên Xô và Đồng Minh tại châu Âu.- 1951 – Chính phủ Việt Nam Dân chủ cộng hoà ban hành sắc lệnh thiết lập Ngân hàng Quốc gia Việt Nam. Ngân hàng có nhiệm vụ quản lý ngân quỹ quốc gia, quản lý ngoại tệ, quản lý kim dụng bằng các thể lệ hành chính, đấu tranh tiền tệ với địch.
*1973 – In Tam bắt đầu đảm nhiệm chức vụ thủ tướng của Cộng hòa Khmer, song chỉ tại nhiệm trong 7 tháng.
*1994 – Nữ vương Anh Elizabeth II và Tổng thống Pháp François Mitterrand hành lễ khánh thành đường hầm qua eo biển Manche.
*2023 - Lễ đăng quang của Quốc vương Anh Charles III và Vương hậu Camilla

**Sinh**
1835 – Nguyễn Phúc Miên Khách, tước phong Bảo An Quận công, hoàng tử con vua Minh Mạng nhà Nguyễn (m. 1858).
*1837 – Nguyễn Phúc Hồng Kiện, tước phong An Phước Quận vương, hoàng tử con vua Thiệu Trị (m. 1895).
*1861 – Rabindranath Tagore, nhà thơ người Ấn Độ (m. 1941)- 1912 – Nguyễn Huy Tưởng, nhà văn người Việt Nam (m. 1960)- 1947 – Alan Dale, diễn viên New Zealand- 1953 – Tony Blair, thủ tướng Anh
*1983 – Dani Alves, cầu thủ bóng đá người Brazil
*1987 – Dries Mertens, cầu thủ bóng đá người Bỉ- 1992 – Baek Hyun, ca sĩ người Hàn Quốc (nhóm EXO)
*1993 – Kim Da-som, ca sĩ người Hàn Quốc (nhóm Sistar)
*1994 – 
**Mateo Kovacic, cầu thủ bóng đá người Croatia
**Kay Trần, ca sĩ, rapper người Việt Nam

**Mất**
 1932 – Paul Doumer, tổng thống Pháp- 1968 – Lưu Kim Cương, Chuẩn tướng Quân lực Việt Nam Cộng hòa (s. 1933)- 2010 – Nhà thơ Hoàng Cầm.- 2012 – Doanh nhân người Mỹ gốc Việt Trần Đình Trường.- 2015 – Nicôla Huỳnh Văn Nghi, nguyên Giám mục chính tòa Giáo phận Phan Thiết

**Những ngày lễ và kỷ niệm**

**Tham khảo**
Thể loại:Tháng năm
Thể loại:Ngày trong năm
7 tháng 5

Ngày 7 tháng 5 là ngày thứ 127 (128 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 238 ngày trong năm.

**Sự kiện**
Montreal Daily Star: "Germany Quit", Ngày 07 tháng 5 năm 1945
*434 – Cựu hoàng Hồ Hạ Hách Liên Xương bị Bắc Ngụy sát hại sau khi ông quay sang chống lại nước này.
*1875 – Nga và Nhật Bản ký kết Hiệp ước Sankt-Peterburg, theo đó đảo Sakhalin thuộc về Nga còn quần đảo Kuril thuộc về Nhật Bản.- 1915 - Tàu du lịch Lusitania của Anh Quốc bị tàu ngầm Hải quân Đức bắn chìm không cảnh cáo trước tại vùng biển phía nam Ireland, 1.198 người chết - trong đó có 128 người Mỹ- 1945 - Đại tướng Đức Alfred Jodl ký kết tại Reims các điều kiện đầu hàng vô điều kiện chấm dứt sự tham gia của Đức trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Tài liệu này có hiệu lực vào ngày hôm sau.
*1946 – Công ty công nghiệp thông tín Tokyo được thành lập, là tiền thân của Sony.
*1954 – Chiến tranh Đông Dương: Chiến dịch Điện Biên Phủ kết thúc với thất bại của Pháp trước Việt Nam.- 1955 - Hải quân Nhân dân Việt Nam được thành lập- 1998 - Mercedes-Benz mua Chrysler với giá 40 tỷ đô la trở thành DaimlerChrysler là vụ sáp nhập lớn nhất trong lịch sử ngành công nghiệp
*1999 – Chiến tranh Kosovo: Máy bay Hoa Kỳ oanh tạc đại sứ quán Trung Quốc tại Beograd, Serbia khiến ba người thiệt mạng và 20 người bị thương.
*2000 – Vladimir Putin nhậm chức Tổng thống Liên bang Nga.- 2025 - Ấn Độ không kích Pakistan năm 2025

**Sinh**
 1605 - Thượng phụ Nikon, người cải cách Giáo hội Chính thống giáo Nga dẫn đến ly giáo (mất 1681)- 1832 - Nguyễn Quang Bích, quan triều Nguyễn- 1833 – Johannes Brahms, nghệ sĩ dương cầm và nhà soạn nhạc người Đức (m. 1897)- 1840 – Pyotr Ilyich Tchaikovsky, nhà soạn nhạc người Nga (m. 1893)- 1901 - Gary Cooper, diễn viên Mỹ (m. 1961)- 1909 - Phạm Ngọc Thạch, bác sĩ y khoa, nhà hoạt động cách mạng- 1920 - Nguyễn Mạnh Côn, nhà văn Việt Nam (m. 1979)- 1932 - Lâm Quang Thi, Trung tướng Quân lực Việt Nam Cộng hòa- 1955 - Nguyễn Nhật Ánh, nhà văn nổi tiếng của Việt Nam- 1968 - Traci Lords, nữ diễn viên Mỹ- 1994 - Phùng Khánh Linh, ca sĩ, nhạc sĩ Việt Nam- 1997 - Lee "Faker" Sang-hyeok, game thủ Liên Minh Huyền Thoại người Hàn Quốc- 1998 - 
**MrBeast, youtuber nổi tiếng người Mỹ
**Dani Olmo Carvajal, cầu thủ bóng đá người Tây Ban Nha- 1999 - Cody Gakpo, cầu thủ bóng đá người Hà Lan

**Mất**
 973 - Otto I, Hoàng đế La Mã thần thánh (s. 912) 
*1905 – Nguyễn Phúc Miên Triện, tước phong Hoằng Hóa Quận vương, hoàng tử con vua Minh Mạng (s. 1833)- 1982 - Tôn Thất Tùng, bác sĩ y khoa
*2015 - Duy Nhân, người mẫu và diễn viên người Việt Nam (s. 1986)

**Tham khảo**
Thể loại:Tháng năm
Thể loại:Ngày trong năm
11 tháng 5

Ngày 11 tháng 5 là ngày thứ 131 (132 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 234 ngày trong năm.

**Sự kiện**
330 – Constantinus Đại đế quyết định đổi tên thành Byzantium thành Tân La Mã (Nova Roma), chính thức dời đô về thành phố này.
*1792 – Thuyền trưởng Robert Gray trở thành người da trắng đầu tiên được ghi chép là đi thuyền trên sông Columbia tại Bắc Mỹ.
*1924 – Hãng Mercedes-Benz thành lập khi Gottlieb Daimler và Karl Benz sáp nhập hai công ty riêng lại.
*1939 – Chiến tranh biên giới Xô-Nhật: Một đơn vị kị binh Mông cổ đi vào khu vực tranh chấp với Mãn Châu Quốc, khởi nguồn Chiến dịch Khalkhyn Gol.
*1946 – Tổ chức Dân tộc Mã Lai Thống nhất chính thức được thành lập tại Johor Bahru, với mục tiêu ban đầu là phản đối thành lập Liên hiệp Malaya.
*1949 – Israel gia nhập Liên Hợp Quốc.- 1949 – Xiêm chính thức đổi quốc hiệu sang Thái Lan lần thứ nhì, quốc hiệu này được sử dụng liên tục cho đến nay.
*1994 – Nelson Mandela tuyên thệ nhậm chức tổng thống, trở thành tổng thống da đen đầu tiên của Nam Phi.
*1995 – Tại Thành phố New York, hơn 170 quốc gia quyết định mở rộng Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân vô thời hạn và vô điều kiện.
*1997 – Trong trận đấu 6 ván, đại kiện tướng cờ vua Garry Kasparov bị máy tính Deep Blue đánh bại.
*1998 – Một sở đúc tiền Pháp sản xuất ra những đồng tiền chung châu Âu đầu tiên mà ngày nay chính là đồng euro.

**Sinh**
 1918 – Richard Feynman, nhà vật lý lý thuyết Hoa Kỳ, giải Nobel Vật lý 1965 (m. 1988)- 1930 – Edsger Dijkstra, nhà khoa học máy tính Hà Lan (m. 2002)- 1984 – Andrés Iniesta, cầu thủ bóng đá người Tây Ban Nha
*1992 – Thibaut Courtois, cầu thủ bóng đá người Bỉ

**Mất**
 1812 – Spencer Perceval, thủ tướng Anh, Bộ trưởng Bộ tài chính Anh (s. 1762)
*1864 – Nguyễn Phúc Trang Tường, phong hiệu Bình Long Công chúa, công chúa con vua Minh Mạng (s. 1841)
*1968 – Lieven Ferdinand de Beaufort, nhà sinh học người Hà Lan (s. 1879)

**Những ngày lễ và kỷ niệm**
 Ngày của Mẹ tại nhiều quốc gia- Ngày Kỹ thuật (Ấn Độ)- Ngày Nhân quyền Cho Việt Nam (được Quốc hội Hoa Kỳ thông qua Nghị quyết của tổng thống Bill Clinton từ năm 1994  date=2017-03-30 )

**Tham khảo**
Thể loại:Tháng năm
Thể loại:Ngày trong năm
12 tháng 5

Ngày 12 tháng 5 là ngày thứ 132 (133 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 233 ngày trong năm.

**Sự kiện**
254 – Stêphanô I trở thành giáo hoàng thứ 23 của Giáo hội Công giáo Rôma. 
*907 – Chu Toàn Trung buộc Đường Ai Đế phải thiện vị, kết thúc triều Đường.
*1371 – Quốc vương Chiêm Thành Chế Bồng Nga đem quân tiến vào kinh thành Thăng Long của Đại Việt, đốt phá cung điện rồi rút về nước.
*1510 – An Hoá vương Chu Trí Phiên bắt đầu tiến hành nổi dậy chống triều Minh dưới quyền Minh Vũ Tông.
*1551 – Đại học Quốc gia San Marcos, trường Đại học lâu đời nhất Mỹ Châu được thành lập ở Lima, Peru. 
*1875 – Nguyễn Hữu Huân bị người Pháp xử chém.
*1942 – Chiến tranh thế giới thứ hai: Liên Xô bắt đầu Chiến dịch Barvenkovo-Lozovaya chống quân Đức tại khu vực Kharkov, Ukraina.
*1945 – Vua Bảo Đại ký đạo dụ giải tán Viện Dân biểu Trung Kỳ.
*1965 – Tây Đức và Israel trao đổi thư thiết lập quan hệ ngoại giao.
*1968 – Chiến tranh Việt Nam: Trận Khâm Đức kết thúc với chiến thắng của Quân Bắc Việt và Việt Cộng.
*1978 – Đoàn Ủy nhiệm Quản trị Khí quyển và Đại dương Quốc gia công bố rằng tổ chức này không còn độc quyền đặt tên cho các cơn bão theo tên phụ nữ.- 1998 – Bốn sinh viên bị bắn chết tại Đại học Trisakti dẫn đến bạo động quy mô lớn tại Jakarta, Indonesia, cuối cùng khiến Tổng thống Suharto từ nhiệm.
*2008 – Một trận động đất có chấn tâm tại Tứ Xuyên, Trung Quốc khiến hơn 69.000 người thiệt mạng.
*2022 – SEA Games 31 chính thức khai mạc tại Việt Nam.

**Sinh**
 1010 – Triệu Trinh, tức Tống Nhân Tông, hoàng đế của triều Tống, tức ngày Tân Mùi (29) tháng 3 năm Quý Mão (s. 30/4/1063)- 1839 – Tôn Thất Thuyết, danh tướng người Việt Nam (m. 1913)- 1895 – Jiddu Krishnamurti, tác gia người Ấn Độ (m. 1986)- 1917 – Thâm Tâm, nhà thơ người Việt Nam (m. 1950)- 1924 – Văn Giảng, nhạc sĩ người Việt Nam (m. 2013)- 1934 – Vũ Văn Giai, tướng lĩnh Việt Nam Cộng hòa (m. 2012)
*1988 – Marcelo, cầu thủ bóng đá người Brazil
*1997 – Frenkie de Jong, cầu thủ bóng đá người Hà Lan

**Mất**
 1902 – Thái hậu Từ Dụ, Thái hậu nhà Nguyễn Việt Nam (s. 1810).

**Những ngày lễ và kỷ niệm**
Ngày Quốc tế điều dưỡng

**Tham khảo**
Thể loại:Tháng năm
Thể loại:Ngày trong năm
13 tháng 5

Ngày 13 tháng 5 là ngày thứ 133 (134 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 232 ngày trong năm.

**Sự kiện**
617 – Thời kỳ chuyển giao Tùy–Đường: Thủ lĩnh nổi dậy Tiết Cử xưng là "Tây Tần bá vương", mở rộng lãnh thổ ra khu vực nay là đông bộ Cam Túc.
*923 – Tấn vương Lý Tồn Úc lên ngôi làm hoàng đế tại Ngụy châu, đặt quốc hiệu là Đại Đường, sử gọi là Hậu Đường.
*1377 – Trần Nghệ Tông lập cháu gọi bằng bác là Trần Nghiễn lên ngôi (con của vua Trần Duệ Tông), tức vua Trần Phế Đế.
*1779 – Hòa ước Teschen được ký kết: Chiến thắng chính trị của nhà vua nước Phổ Friedrich II Đại Đế trong cuộc Chiến tranh Kế vị Bayern.
*1943 – Đệ Nhị Thế Chiến: Quân đoàn Phi Châu của Đức và quân Ý tại Bắc Phi đầu hàng quân Đồng Minh.
*1955 – Chiến tranh Đông Dương: Việt Minh tiếp quản thành phố Hải Phòng.
*1968 – Khai mạc phiên họp đầu tiên của cuộc hội đàm giữa đại diện Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Mỹ tại Paris.
*1969 – Xung đột chủng tộc giữa người Hoa và người Mã Lai tại Kuala Lumpur, Malaysia khiến ít nhất 196 người thiệt mạng, dẫn đến đình chỉ Quốc hội.
*1981 – Nhân vật tôn giáo cực đoan người Thổ Nhĩ Kỳ Mehmet Ali Ağca ám sát bất thành Giáo hoàng Gioan Phaolô II ở Quảng trường Thánh Phêrô.
*1992 – Lý Hồng Chí lần đầu tiên diễn thuyết công khai về Pháp Luân Công tại Trường Xuân, Cát Lâm, Trung Quốc.

**Sinh == 
*1491 – Nguyễn Bỉnh Khiêm, Trạng nguyên triều Hậu Lê, tức ngày 6 tháng 4 năm Tân hợi (m. 1585)
*1841 – Nguyễn Phúc Miên Lịch, tước phong An Thành vương, hoàng tử con vua Minh Mạng (m. 1919)
*1859 – Cầm Bá Thước, người lãnh đạo một cuộc khởi nghĩa chống Pháp năm 1885.
*1879 – Ivan Mikitavič Sierada, chủ tịch đầu tiên của Rada Cộng hòa Nhân dân Belarus (m. sau 1943)
*1920 – Nghiêm Thẩm, nhà nghiên cứu khảo cổ người Việt Nam (m. 1982).
*1951 – Lý Hồng Chí, nhà sáng lập Pháp Luân Công người Mỹ gốc Hoa
*1981 – Hiền Thục, nữ ca sĩ Việt Nam
*1983 – Yaya Touré, cầu thủ bóng đá người Bờ Biển Ngà
*1989 -
**Tóc Tiên, nữ ca sĩ người Việt Nam
**Đen, rapper, nhạc sĩ, người dẫn chương trình người Việt Nam
*1991 – Phạm Hồng Phước, nam ca sĩ, nhạc sĩ, diễn viên điện ảnh người Việt Nam
*1993 – 
**Debby Ryan, diễn viên điện ảnh người Mỹ
**Romelu Lukaku, cầu thủ bóng đá người Bỉ
*1994 - Xuân Nghi, nữ ca sĩ, nhạc sĩ, diễn viên truyền hình người Việt Nam

**Mất**
 1573 – Takeda Shingen, (tiếng Nhật: 武田信玄, Vũ Điền Tín Huyền; 1521–1573), lãnh chúa (daimyo) của vùng Kai và vùng Shinano trong thời Chiến Quốc của Nhật Bản.
*1891 – Nguyễn Phúc Lương Đức, phong hiệu An Thường Công chúa, công chúa con vua Minh Mạng (s. 1817)- 2003 – Hà Triều, soạn giả cải lương.- 2005 – Trần Thiện Thanh, nhạc sĩ, ca sĩ.

**Những ngày lễ và kỉ niệm**
Lễ Phật đản
*Ngày xóa bỏ chế độ nô lệ (Brasil) (1888).

**Tham khảo**
Thể loại:Tháng năm
Thể loại:Ngày trong năm
14 tháng 5

Ngày 14 tháng 5 là ngày thứ 134 (135 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 231 ngày trong năm. 

**Sự kiện**
 1483 - Charles VIII đăng quang vua Pháp. 
*1643 - Quốc vương Henri IV của Pháp bị ám sát tại Paris bởi một phần tử tôn giáo cực đoan, con là Louis XIII kế vị.
*1804 - Cuộc thám hiểm của Lewis và Clark khởi hành từ Trại Dubois gần Hartford, Illinois ngày nay.
*1868 - Chiến tranh Boshin: Trận thành Utsunomiya kết thúc khi dư đảng của Mạc phủ Tokugawa triệt thoái về phía bắc.
*1948 - Israel tuyên bố là một nhà nước độc lập, các quốc gia Ả Rập lân cận liền tấn công Israel, khởi đầu chiến tranh Ả Rập-Israel.
*1955 - Chiến tranh Lạnh: 7 quốc gia Xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu bao gồm Bulgaria, Đông Đức, Ba Lan, Tiệp Khắc, Romania, Hungaria và Liên Xô ký Hiệp ước Hữu Nghị, Hợp Tác và Tương Trợ tại Warsawa, Ba Lan. Thành lập nên Tổ chức Hiệp ước Warszawa.
*2018 - Đại sứ quán Mỹ tại Jerusalem, Israel chính thức mở cửa bất chấp sự phản đối từ Palestine và các quốc gia khác khắp thế giới.

**Sinh**
 1316 - Charles IV, Hoàng đế La Mã thần thánh (m. 1378)- 1771 - Robert Owen, nhà chủ nghĩa xã hội không tưởng người Anh- 1786 - Susan Euphemia Beckford, Công tước phu nhân xứ Hamilton- 1863 - John Charles Fields nhà toán học Canada (m. 1932)- 1928 - Nhạc sĩ Xuân Hồng (tên thật là Nguyễn Hồng Xuân)- 1951 - Quốc vương Campuchia Norodom Sihamoni - 1984 - Mark Zuckerberg, người sáng lập Facebook
*1996 - Martin Garrix, DJ người Hà Lan

**Mất**
 964 - Giáo hoàng John XII, giáo hoàng- 1470 - Vua Karl VIII của Thụy Điển (s. 1409)- 1608 - Charles III, công tước Lorraine (s. 1543)- 1610 - Henri IV của Pháp bị tên cuồng tín François Ravaillac đâm chết trên đường Rue de la Ferronnerie, Paris. Ravaillac bị xử tử bằng tứ mã phanh thây 13 ngày sau đó.- 1643 - Louis XIII của Pháp (s. 1601)
*1954 - Heinz Guderian, Đại tướng Lục quân Đức (s. 1888)
*2000 - Obuchi Keizō, Thủ tướng Nhật Bản (s. 1937)
*2010 - Ngô Khánh Thụy, chính trị gia người Singapore (s. 1918)

**Những ngày lễ và kỷ niệm**
 2017: Ngày của Mẹ

**Tham khảo**
Thể loại:Tháng năm
Thể loại:Ngày trong năm
15 tháng 5

Ngày 15 tháng 5 là ngày thứ 135 (136 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 230 ngày trong năm.

**Sự kiện**
221 – Hán Trung Vương Lưu Bị tức hoàng đế vị tại Thành Đô, cải niên hiệu, khởi đầu Thục Hán, tức ngày Bính Ngọ 6 tháng 4 năm Tân Sửu.
*604 – Thái tử Shōtoku nhậm chức quan nhiếp chính cho nữ Thiên hoàng Suiko.
*926 – Hậu Đường Trang Tông bị trọng thương và thiệt mạng trong một cuộc binh biến tại kinh thành Lạc Dương.
*1636 – Hoàng Thái Cực cải quốc hiệu từ "Đại Kim" sang "Đại Thanh", trở thành hoàng đế khai quốc trên thực tế của triều Thanh.
*1905 – Chiến tranh Nga-Nhật: Hai thiết giáp hạm Hatsuse và Yashima của Nhật Bản trúng thủy lôi của Nga và chìm ở ngoài khơi cảng Lữ Thuận.
*1910 – Tại Milano, Đội tuyển bóng đá quốc gia Ý giành chiến thắng 6 - 2 trước đội tuyển Pháp trong trận đấu quốc tế đầu tiên của họ.- 1919 – Khoa thi cuối cùng của nền thi cử truyền thống Việt Nam đã diễn ra và kết thúc với 7 đệ tam giáp đồng tiến sĩ và 16 phó bảng.- 1941 – Thành lập Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh.- 1945 – Chiến tranh thế giới thứ hai: Các lực lượng thân phát xít người Croatia và người Serbia đầu hàng quân đội Anh, chính thức chấm dứt Mặt trận Nam Tư.- 1946 – Ngày thành lập trường Đại học Công Đoàn.- 1972 – Hoa Kỳ trao trả quyền quản trị Okinawa cho Nhật Bản.- 1975 – 70 vạn người ở Hà Nội và hàng triệu người tại Sài Gòn, Gia Định xuống đường tham gia cuộc mít tinh, diễu hành mừng Việt Nam thống nhất sau chiến thắng 30 tháng 4.- 1988 – Chiến tranh Liên Xô tại Afghanistan: Sau hơn tám năm chiến đấu, Hồng quân Liên Xô bắt đầu rút quân khỏi Afghanistan.- 1991 – Việt Nam gia nhập Tổ chức cảnh sát hình sự quốc tế (gọi tắt là Interpol).

**Sinh**
 1915 - Nhạc sĩ Dương Thiệu Tước (m. 1995)- 1926 - Lê Văn Chiểu, là một sĩ quan cấp cao trong Quân đội nhân dân Việt Nam, hàm Thiếu tướng, Phó Giáo sư, là người Việt Nam đầu tiên sang Liên Xô học về Vũ khí, nguyên Hiệu phó Trường Đại học Kỹ thuật Quân sự, Phó Tư lệnh Kỹ thuật Đặc khu Quảng Ninh, Phó Chủ nhiệm Tổng cục Kỹ thuật, Phó Chủ nhiệm Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng (m. 2020)- 1932 - Lê Văn Thân, Chuẩn tướng Quân lực Việt Nam Cộng hòa (m. 2005)
*1970 - Frank de Boer, cầu thủ bóng đá người Hà Lan
*1970 - Ronald de Boer, cầu thủ bóng đá người Hà Lan
*1981 - Patrice Evra, cầu thủ bóng đá người Pháp
*1986 - Matías Fernández, cầu thủ bóng đá người Chile
*1989 - Sunny (ca sĩ), ban nhạc Girls' Generation, Hàn Quốc- 1992 - H'Hen Niê, Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2017
*1993 - Quế Ngọc Hải, cầu thủ bóng đá người Việt Nam
*1997 - Ousmane Dembélé, cầu thủ bóng đá người Pháp

**Mất**
 1833 – Edmund Kean, diễn viên người Anh (s. 1787)- 1876 – Nguyễn Phúc Hồng Cai, tước phong Kiên Thái vương, hoàng tử con vua Thiệu Trị nhà Nguyễn, cha của các vua Kiến Phúc, Đồng Khánh, Hàm Nghi (s. 1845).

**Ngày lễ và kỷ niệm**

**Tham khảo**
05
Thể loại:Ngày trong năm
16 tháng 5

Ngày 16 tháng 5 là ngày thứ 136 (137 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 229 ngày trong năm..

**Sự kiện**
290 – Hoàng thái tử Tư Mã Trung kế vị vua cha Tấn Vũ Đế mới qua đời, tức Tấn Huệ Đế. 
*947 – Khang vương Da Luật Nguyễn kế vị hoàng đế triều Liêu, tức Liêu Thế Tông.
*1689 – Matsuo Basho cùng đệ tử là Kawai Sora bắt đầu du hành phía Bắc đảo Honshu, hành trình nổi tiếng nhất trong văn học Nhật Bản.
*1955 – Thực dân Pháp rút quân khỏi Bắc Việt Nam tại Cát Bà.
*1929 – Lễ trao Giải Oscar lần đầu tiên được tổ chức tại Hollywood, California, Hoa Kỳ. 
*1960 – Nhà vật lý học Theodore Maiman tiến hành laser hoạt động đầu tiên tại Phòng thí nghiệm HRL tại Malibu, California, Hoa Kỳ.
*1966 – Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc ban bố "Thông tri 16/5", Đại Cách mạng vǎn hoá vô sản bắt đầu tại Trung Quốc. 
*1966 – Ban nhạc The Beach Boys cho phát hành album Pet Sounds. Bob Dylan phát hành album Blonde on Blonde.
*1975 – Nhà leo núi Nhật Bản Tabei Junko trở thành người phụ nữ đầu tiên chinh phục đỉnh Everest. 
*1975 – Sau khi bãi bỏ chế độ quân chủ, Sikkim chính thức trở thành một bang của Ấn Độ.
*2007 – Nicolas Sarkozy nhậm chức Tổng thống Cộng hòa Pháp.

**Sinh**
1824 – Tân Bình Quận công Nguyễn Phúc Miên Phong, hoàng tử con vua Minh Mạng nhà Nguyễn (m. 1860)
*1825 – Đặng Huy Trứ, quan ngự sử ở triều đình nhà Nguyễn (m. 1874).- 1966 – Janet Jackson, nữ ca sĩ Mỹ- 1988 - Ahn Bo Hyun, diễn viên, người mẫu người Hàn Quốc- 1992 – Davika Hoorne,diễn viên, người mẫu người Thái Lan
*1993 – IU, ca sĩ, nhạc sĩ,diễn viên Hàn Quốc
*1995 –  Nguyễn Tuấn Anh, cầu thủ bóng đá người Việt Nam

**Mất**
 1209 - Tế Công Là Tu Sĩ Người Trung Quốc- 1999 – Lê Tiến Phục, Thiếu tướng quân đội nhân dân Việt Nam (sinh 1922).
*2019 – Bob Hawke, nhà chính trị, thủ tướng thứ 23 Australia (sinh 1929)

**Ngày lễ và kỷ niệm**

**Tham khảo**
Thể loại:Tháng năm
Thể loại:Ngày trong năm
17 tháng 5

Ngày 17 tháng 5 là ngày thứ 137 (138 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 228 ngày trong năm.

**Sự kiện**
528 – Thảm sát Hà Âm: Sau khi chiếm Lạc Dương, Nhĩ Chu Vinh hạ lệnh sát hại Hồ thái hậu, hoàng đế Nguyên Chiêu và hàng nghìn quan lại của Bắc Ngụy.
*1742 – Chiến tranh Silesia lần thứ nhất: Nhà vua nước Phổ Friedrich II Đại Đế đánh tan tác quân Áo trong trận đánh tại Chotusitz. 
*1792 – Sàn giao dịch chứng khoán New York chính thức thành lập.
*1869 – Chiến tranh Boshin: Quân triều đình đánh bại dư đảng của Mạc phủ Tokugawa trong trận Hakodate tại Hokkaido.
*1900 – Chiến tranh Boer lần thứ nhì: Quân Anh Quốc giải vây tại Mafeking.
*1940 – Đệ Nhị Thế Chiến: Đức chiếm đóng Bruxelles, Bỉ.
*1997 – Thủ lĩnh Laurent-Desire Kabila xưng là tổng thống, đình chỉ Hiến pháp, đổi quốc hiệu từ Zaire sang Cộng hòa Dân chủ Congo, tiến vào thủ đô Kinshasa.
*2004 – Công ước Stockholm về các chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy có hiệu lực sau khi được 151 bên phê chuẩn.
*2006 – Tàu sân bay USS Oriskany của Hoa Kỳ bị đánh chìm tại vịnh Mexico để làm một ám tiêu nhân tạo.
*2014 – Một máy bay An-74 của Quân đội Lào gặp nạn tại tỉnh Xiengkhuang, khiến 17 người thiệt mạng, trong đó có Bộ trưởng Quốc phòng và Bộ trưởng An ninh Lào.

**Sinh**
 1319 – Trần Hiến Tông, hoàng đế thứ sáu của nhà Trần (m. 1341).
*1873 – Henri Barbusse, nhà vǎn Pháp (m. 1935).
*1904 – Lê Văn Tỵ, Thống tướng Quân đội Việt Nam Cộng hòa (m. 1964).
*1976 - Vương Lực Hoành, nam ca sĩ, nhạc sĩ Đài Loan.

**Mất**
 1916 – Thái Phiên, một trong những người đầu tiên theo Tây học tham gia phong trào chống thực dân Pháp ở miền Trung (s. 1882).
*1938 – Tào Côn, nhân vật quân sự và chính trị người Trung Quốc, tổng thống của Trung Quốc (s. 1862).
*2007 – Phạm Khắc, nhà quay phim, nhà nhiếp ảnh Việt Nam (s. 1939).
*2010 – Hữu Lộc, nghệ sĩ hài người Việt Nam (s. 1973).
*2022 - Vangelis, là một nhà soạn nhạc điện tử, progressive, ambient, jazz và nhạc giao hưởng người Hy Lạp, qua đời vì COVID-19 (s. 1943)

**Ngày lễ và kỷ niệm**
 Ngày Hiến pháp (Nauru và Na Uy)
*Ngày Giải phóng (CHDC Congo)- Ngày Thông tin Xã hội Quốc tế (World Information Society Day)- Ngày quốc tế chống kỳ thị, phân biệt đối xử với người đồng tính, song tính và chuyển giới (Tiếng Anh: International Day Against Homophobia and Transphobia, viết tắt: IDAHO)

**Tham khảo**
Thể loại:Tháng năm
Thể loại:Ngày trong năm
20 tháng 5

Ngày 20 tháng 5 là ngày thứ 140 (141 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 225 ngày trong năm.

**Sự kiện**
 325 – Công đồng đầu tiên tại Nicea được triệu tập bởi Hoàng Đế La Mã Constantinus I.
*1925 – Giáo hoàng Piô–9 tấn phong chức Khâm sứ đầu tiên ở Đông Dương cho giám mục Agiuti.
*1941 – Chiến tranh thế giới thứ hai: Quân Đức thả lính dù xuống đảo Crete, mở màn trận chiến trên đảo với quân đội Đồng Minh.
*1969 – Chiến tranh Việt Nam: Trận Đồi Thịt Băm tại Thừa Thiên kết thúc, Quân lực Hoa Kỳ chiếm ngọn đồi.
*1983 – Luc Montagnier công bố phát hiện của ông về vi-rút HIV gây bệnh liệt kháng trên tạp chí Science, là công bố đầu tiên về vi-rút này.
*1989 – Chính quyền Trung Quốc áp đặt thiết quân luật nhằm đối phó với các cuộc biểu tình ủng hộ dân chủ đang diễn ra, dẫn đến sự kiện thảm sát tại Quảng trường Thiên An Môn.

**Sinh**
 1717 – Lê Hiển Tông, vị hoàng đế áp chót của nhà Lê Trung hưng cũng như là thứ 26 của nhà Hậu Lê trong lịch sử Việt Nam (m. 1786).- 1799 – Honoré de Balzac nhà vǎn hiện thực lớn của nước Pháp (m. 1850)- 1830 -- Hector Malot, nhà văn người Pháp (mất 1908)
*1836 – Nguyễn Phúc Miên Hoang, tước phong Kiến Phong Quận công, hoàng tử con vua Minh Mạng (m. 1888)- 1851 – Emile Berliner, nhà phát minh người Đức, phát minh ra máy quay đĩa (m. 1929)- 1883 – Vua Faisal I của Iraq (m. 1933).- 1897 – Diego Abad de Santillán nhà kinh tế, tác giả người Tây Ban Nha (m. 1983)- 1908 – James Stewart, huyền thoại điện ảnh Hoa Kỳ (m. 1997)- 1919 – Phaolô Giuse Phạm Đình Tụng, giám mục Công giáo người Việt, hồng y – tổng giám mục Tổng giáo phận Hà Nội (1994 – 2005) (m. 2009)- 1924 – Aida Mitsuo, nhà thơ, nhà thư pháp Nhật Bản (m. 1991)- 1929 – Hoài An (nhạc sĩ sinh 1929), nhạc sĩ người Việt Nam- 1946 – Cher, diễn viên và ca sĩ người Hoa Kỳ- 1948 – Lệ Thủy, nghệ sĩ cải lương Việt Nam
*1981 – Iker Casillas, thủ môn bóng đá người Tây Ban Nha
*1982 – Petr Čech, thủ môn bóng đá người Cộng hòa Séc
*1990 – Nhã Phương, nữ diễn viên người Việt Nam

**Mất**
1285 – John II của Jerusalem, vua đảo Síp.
*1506 – Cristoforo Colombo, nhà thám hiểm người Tây Ban Nha gốc Ý.- 1622 – Osman II, Hoàng đế của đế quốc Ottoman (s. 1604)- 2009 – Nguyễn Bá Cẩn, thủ tướng Việt Nam Cộng hòa (s. 1930)
*2025 - Trần Đức Lương, nguyên chủ tịch nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (s. 1937)

**Những ngày lễ và kỉ niệm**
 Quốc khánh (Cameroon)- Ngày căm thù sự diệt chủng của chế độ Pol Pot (Campuchia)

**Tham khảo**
20
Thể loại:Ngày trong năm
21 tháng 5

Ngày 21 tháng 5 là ngày thứ 141 (142 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 224 ngày trong năm.

**Sự kiện**
 934 - Sau khi tiến vào kinh thành Lạc Dương, Lý Tòng Kha trở thành hoàng đế của triều Hậu Đường, tức ngày Ất Hợi (6) tháng 4 năm Giáp Ngọ.
*1804 – Nghĩa trang Père-Lachaise tại Paris, Pháp bắt đầu mở cửa.
*1904 – Liên đoàn bóng đá thế giới (FIFA) được thành lập tại Paris, Pháp.- 1972 - Liên quân Lào-Việt Nam mở chiến dịch phòng ngự cánh đồng Chum - Xiêng Khoảng, nhằm đánh bại cuộc tấn công lấn chiếm của gần 80 tiểu đoàn phái hữu Lào và quân Thái Lan được Mỹ chi viện.- 1991 - Cố Thủ tướng Ấn Độ Rajiv Gandhi bị chết trong vụ đánh bom tự sát ở làng Sriperumbudur, cách thành phố Chennai, Ấn Độ hơn 48 km (30 dặm Anh).
*1998 – Tổng thống Suharto của Indonesia từ nhiệm sau các náo động trong nước chống lại sự cai trị kéo dài 31 năm của ông.
*2000 – Khánh thành cầu Mỹ Thuận, cầu dây văng lớn nhất Việt Nam thời điểm đó.
*2012 – Hơn một trăm người thiệt mạng trong một vụ đánh bom tự sát nhằm vào các binh sĩ tại thủ đô Sana'a của Yemen.

**Sinh**
 1792 – Gaspard-Gustave de Coriolis, nhà toán học và nhà vật lý người Pháp (m. 1843).- 1827 – Nguyễn Phúc Miên Quan, tước phong Kiến Tường công, hoàng tử con vua Minh Mạng (m. 1847).
*1860 – Barton Appler Bean, nhà ngư học người Mỹ (m. 1947).
*1977 - Việt Quang, ca sĩ người Việt Nam (m. 2021)- 1993 – Aron (NU'EST), ca sĩ Hàn Quốc.

**Mất**
 252 – Tôn Quyền, hoàng đế Đông Ngô, tức ngày Ất Mùi tháng 4 năm Nhâm Thân (s. 182)- 987 – Vua Louis V của Pháp.- 1254 – Conrad IV của Đức (s. 1228).- 1481 – Christian I Đan Mạch, vua của Na Uy và Thụy Điển (s. 1426).- 1801 – Nguyễn Phúc Hy, tước phong Thuận An công, hoàng tử con vua Gia Long (s. 1782).- 1947 – Huỳnh Thúc Kháng, chí sĩ người Việt Nam (s. 1876).- 1968 - Lê Anh Xuân, nhà thơ,  liệt sĩ Việt Nam (s. 1940).
*1973 – Ivan Stepanovich Koniev, Nguyên soái Liên bang Xô Viết.

**Những ngày lễ và kỷ niệm**
 Ngày Chè Quốc tế

**Tham khảo**
Thể loại:Tháng năm
Thể loại:Ngày trong năm
22 tháng 5

Ngày 22 tháng 5 là ngày thứ 142 (143 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 223 ngày trong năm.

**Sự kiện**
 1455 – Chiến tranh Hoa Hồng khởi đầu bằng trận St Albans tại phía bắc Luân Đôn, quân của Công tước xứ York bắt giữ Quốc vương Henry VI của Anh
*1809 – Chiến tranh Liên minh thứ năm: Hoàng đế Napoléon Bonaparte lần đầu tiên bị quân đội đối phương đẩy lui trong trận Aspern-Essling tại Áo.
*1849 – Abraham Lincoln được cấp một bằng sáng chế cho một phát minh về nâng tàu qua chướng ngại vật trên một sông, trở thành tổng thống duy nhất của Hoa Kỳ từng được cấp bằng sáng chế.
*1960 – Một trận động đất độ lớn 9.5 xảy ra tại miền Nam Chile khiến hàng ngàn người thiệt mạng; đây được xem là trận động đất cường độ mạnh nhất từng được ghi nhận.
*1972 – Tổng thống Mỹ Nichxơn (Richard Nixon) chính thức đi thǎm Liên Xô, tiến hành hội đàm với Tổng Bí thư Leonid Brezhnev. Nhân cuộc đi thǎm, hai bên đã ký nhiều hiệp ước về kinh tế, khoa học - kỹ thuật, vǎn hoá và bảo vệ môi trường. Quan trọng nhất là hiệp ước hạn chế vũ khí chiến lược SALT, đánh dấu giai đoạn hoà hoãn giữa hai siêu cường trên thế giới.
*1990 – Microsoft phát hành hệ điều hành Windows 3.0.
*1990 – Cộng hòa Ả Rập Yemen và Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Yemen thống nhất để hình thành Cộng hòa Yemen.
*2001 – Công ước Stockholm về các chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy được ký kết.
*2010 - Giao dịch Bitcoin thật đầu tiên: 10.000 Bitcoin mua 2 cái bánh pizza.
*2012 – Tokyo Sky Tree được khánh thành, hiện là tháp cao nhất và công trình kiến trúc cao thứ nhì trên thế giới.
*2013 – Mất điện toàn miền Nam Việt Nam do sự cố xe cần cẩu.
*2014 – Ít nhất 43 người chết và hơn 90 người bị thương trong vụ khủng bố nổ bom tại khu chợ trời ở Urumqi, thủ phủ khu tự trị Tân Cương.
*2020 – Rơi máy bay tại Pakistan khiến 107 người thiệt mạng.

**Sinh**
1826 – Nguyễn Phúc Miên Gia, tước phong Quảng Biên Quận công, hoàng tử nhà Nguyễn (m. 1875)
*1859 – Arthur Conan Doyle, nhà văn Anh, cha đẻ của nhân vật thám tử Sherlock Holmes lừng danh (m. 1930).- 1901 – Nhà vǎn Ngô Vǎn Triện, bút danh Trúc Khê.- 1946 – George Best, cầu thủ bóng đá người Bắc Ireland- 1975 – Duy Mạnh, ca sĩ người Việt Nam
*1978 – Ginnifer Goodwin, diễn viên người Mỹ- 1979 – Maggie Q, diễn viên Mỹ- 1984 - Trương Thế Vinh, ca sĩ và diễn viên người Việt Nam
*1987 – Arturo Vidal, cầu thủ bóng đá người Chile- 1991 – Suho, thành viên nhóm nhạc EXO người Hàn Quốc

**Mất**
 1975 – Tô Bính Văn, tướng lĩnh người Trung Quốc (s. 1892)- 1883 – Jacques Antoine Charles Bresse, kỹ sư xây dựng Pháp (s. 1822)- 1885 – Victor Hugo, văn hào Pháp (s. 1802)- 2002 – Lê Trung Tường, Chuẩn tướng Quân lực Việt Nam Cộng hòa (Sinh 1927)- 2018 − Philip Roth, tiểu thuyết gia người Mỹ gốc Do Thái.

**Những ngày lễ và kỷ niệm**

**Tham khảo**
Thể loại:Tháng năm
Thể loại:Ngày trong năm