Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Ngô Gia Tự

Ngô Gia Tự (3 tháng 12 năm 1908 – 1935) là một đảng viên đảng Cộng sản Việt Nam. Ông sinh tại làng Tam Sơn, huyện Tiên Sơn, tỉnh Bắc Ninh (nay là phường Tam Sơn, thành phố Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh). Năm 1927, ông tham gia lớp huấn luyện chính trị do Nguyễn Ái Quốc tổ chức tại Quảng Châu, Trung Quốc, được Kỳ bộ Bắc kỳ Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội chỉ định vào Tỉnh bộ Bắc Ninh để gây dựng cơ sở ở địa phương. Năm 1928, Ngô Gia Tự được đưa về hoạt động tại Kỳ bộ Bắc kỳ. Ngày 1 tháng 5 năm 1929, Đại hội toàn quốc của Việt Nam Thanh niên cách mạng đồng chí hội họp ở Hương Cảng. Đoàn đại biểu miền Bắc mà vai trò kiên quyết Ngô Gia Tự đưa ra đề nghị giải tán Việt Nam Thanh niên cách mạng đồng chí hội, thành lập đảng cộng sản. Sau đó thực hiện chủ trương "vô sản hóa" Ngô Gia Tự đã vào Sài Gòn làm phu đẩy xe than, làm công nhân khuân vác ở các bến tàu. Qua công việc, ông đã giác ngộ được nhiều công nhân lao động về con đường Cách mạng sau đó.
Tháng 3 năm 1929, ông giúp thành lập chi bộ cộng sản đầu tiên ở Việt Nam. Sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập, ông được bầu làm Bí thư Xứ ủy lâm thời của Đảng bộ Nam Kỳ. Dưới sự lãnh đạo của Bí thư Xứ ủy Ngô Gia Tự, Đảng bộ đã chọn nhà máy Ba Son, đồn điền Phú Riềng, xã Vĩnh Kim (Mỹ Tho) làm cơ sở phát triển cách mạng. Đặc biệt ở những khu lao động nghèo vùng Thị Nghè đã được Ngô Gia Tự chọn làm nơi trú ngụ và hoạt động trong những tháng ngày thực hiện chủ trương "Vô sản hóa" của Đảng. Đến cuối năm 1930, ông bị thực dân Pháp bắt tại Sài Gòn. Sau hơn 2 năm bị giam giữ, ngày 2 tháng 5 năm 1933, thực dân Pháp đưa Ngô Gia Tự, cùng Phạm Hùng, Lê Văn Lương và nhiều đảng viên khác ra phiên tòa "đại hình đặc biệt", và đày ra Côn Đảo vào tháng 5 năm 1933. Ông bị mất tích trong một chuyến vượt ngục đầu năm 1935 cùng với các bạn tù khác. Ngày nay tại Việt Nam đang có những con đường, phố và ngôi trường mang tên ông.

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 Tem bổ sung của Bưu chính Việt Nam về Ngô Gia Tự date=2006-10-02 
Thể loại:Người Bắc Ninh
Thể loại:Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ
Thể loại:Học sinh trường Bưởi
Đạo Đức Thiên Tôn

Tranh vẽ Thái Thượng Lão Quân
Thái Thượng Lão Quân  (太上老君) là tôn hiệu một vị thần tiên tối cao trong Đạo giáo Trung Quốc, là một trong Tam Thanh. 
Thông thường Thái Thượng Lão Quân được đồng nhất với Lão Tử, tuy nhiên trong Đạo giáo thì Lão Tử chỉ là một hoá thân giáng trần của Thái Thượng Lão Quân.

**Thần thoại**
Trong thần thoại Đạo giáo, thì Thái Thượng Lão Quân có trước cả trời đất, chính là nguyên khí thời hỗn mang ngưng kết mà thành, chỉ sau Nguyên Thủy Thiên Vương mà thôi. Thái Thượng Lão Quân giáng sinh vào đời Chu chính là Lão Tử, viết Đạo Đức Kinh, được Đạo giáo tôn là Giáo chủ, Đạo tổ.
Thái Thượng Lão Quân ở tại cung Đâu Suất, tại tầng trời thứ 33. Trong cung Đâu Suất có lò Bát quái là nơi luyện các loại tiên đơn thánh thủy để trường sinh bất tử.
Trong Tam Thanh, thì Thái Thượng Lão Quân ở ngôi vị Thái Thanh.

**Tôn hiệu**
Đạo Đức Thiên Tôn (Đây là tôn hiệu chính thức trong Tam Thanh)
*Vô cực chí tôn
*Vô cực lão tổ
*Hỗn Nguyên Lão Quân
*Thái Thanh Đại đế
*Hàng Sinh Thiên Tôn
*Thái Thanh Cao Thánh Hư Vô Chí Tôn Thái Thượng Ngọc Thần Nguyên Hoàng Đại Đạo Quân
Cõi của Thái Thượng Lão Quân ngự gọi là Thanh Cảnh.

**Trong tạo hình**
Tạo hình Thái Thượng Lão Quân trong điện thờ là một ông già râu bạc, tay cầm cây quạt ba tiêu, hoặc một đồ hình Bát quái. Thái Thượng Lão Quân ngồi bên trái của Nguyên Thủy Thiên Tôn, bên kia là Linh Bảo Thiên Tôn.

**Pháp Bảo Thái Thượng Lão Quân**
 Quạt Ba Tiêu- Dây Thừng Hoàng Kim- Hồ Lô Tử Kim- Ngọc Tịnh Bình- Kim Cương Trát- Thất Tinh Kiếm- Lò Bát Quái

**Trong văn học**
Hình tượng Thái Thượng Lão Quân được biết đến trong nhiều tác phẩm như Phong thần diễn nghĩa, Tây du ký... đặc biệt là tác phẩm phim truyền hình Tây du kí 1986, theo đó ông là một vị thần tiên tối cao của Thiên đình có nhiều bảo vật cũng như phép thần thông tuy nhiên ông cũng sơ ý như để Tôn Ngộ Không ăn trộm hết linh đơn, đẩy đổ lò bát quái... và các đệ tử của ông cũng nhiều lần trốn xuống trần gian gây cản trở cho bốn thầy trò Đường Tăng.

**Tham khảo**
Đạo Đức Kinh
*Lão Tử- 太上老君（道教“三清”尊神之一的道德天尊）_百度百科
Thể loại:Thần tiên Đạo giáo
Thể loại:Nhân vật Phong thần diễn nghĩa
Thể loại:Nhân vật Tây du ký
Thể loại:Đạo giáo
Anethol

Anethol (hay trans-anethol) là một hợp chất thơm tạo ra mùi đặc trưng của tiểu hồi, thì là và đại hồi. Nó cũng có thể coi như là p-prôpenylanisol, long não hồi, isoestragol, hay tinh dầu hồi. Nó không có quan hệ gì với axít glycyrrhizic, hợp chất làm cho các loại rượu mùi có vị ngọt. Tên hóa học đầy đủ của nó là trans-1-mêthôxy-4-(prôp-1-enyl) benzen. Cấu trúc hóa học của nó được thể hiện ở bên phải. Về mặt hóa học, nó là một ête thơm, chưa bão hòa.
Anethol xuất hiện dưới dạng các tinh thể màu trắng ở nhiệt độ phòng. Điểm nóng chảy của nó là 21 °C, và điểm sôi là 234 °C. Nó có công thức hóa học là C10H12O, và nó rất giống với estragol, một hợp chất thơm tìm thấy trong cây ngải giấm và húng quế.
Anethol là một chất có vị ngọt cũng như là có mùi thơm, và độ ngọt của nó là gấp 13 lần của đường. Tuy nhiên, nó vẫn cho cảm giác ngọt dễ chịu thậm chí ở nồng độ cao.
Nó có độc tính nhẹ, và có thể có tác động như một chất kích thích khi ở số lượng lớn. Nó có thể kích thích sự phục hồi chức năng gan ở chuột, và cũng có thể sinh ra các hoạt động chống co thắt khi ở liều cao. Nó là tiền chất để điều chế p-MeOamphêtamin (PMA), là chất được bán dưới dạng thuốc lắc (ma túy tổng hợp) và là nguyên nhân của một số trường hợp tử vong do lạm dụng.

**Xem thêm**
 Anisol, hợp chất không có nhóm prôpenyl.- Estragol, một đồng phân liên kết đôi.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 MSDS cho anethol date = ngày 3 tháng 3 năm 2006- Mô hình phân tử ở OUC: Anethol date = ngày 5 tháng 3 năm 2005- Seattle Weely: Hỏi Dr. Food: Tất cả về Trans-Anethol date = ngày 20 tháng 11 năm 2005
Thể loại:Ether
Thể loại:Hợp chất thơm
Thể loại:Tinh dầu
Thể loại:Hương liệu
Thể loại:Chất ngọt
Thiên Thai (trường ca)

"Thiên Thai" là một bài hát trữ tình của nhạc sĩ Văn Cao. Ông viết bài hát này vào năm 1941, khi mới 18 tuổi, phỏng theo thơ của Hoàng Thoại.

**Nguồn gốc**
Theo U minh lục: Lưu Thần và Nguyễn Triệu cùng vào núi hái thuốc gặp một con suối lớn, hai bên bờ suối có hai người con gái tư chất tươi đẹp -hai nàng tiên- đã lưu hai người lại trong nửa năm. Cả hai đều nhớ quê hương bèn từ biệt các tiên nữ ra về. Về đến nơi, anh em bà con đã phiêu bạt đi đâu, nhà cửa cũng không còn. Hỏi thì không ai nhận ra họ vì họ đã có con cháu đến 7 đời.
Ngay câu đầu bài nhạc, Văn Cao đã nhắc đến sự tích này:
:Tiếng ai hát chiều nay vang lừng trên sóng 
:Nhớ Lưu Nguyễn ngày xưa lạc tới Đào nguyên...

**Hoàn cảnh ra đời**
Văn Cao viết "Thiên Thai" từ ám ảnh sông Hương xứ Huế mà ông có dịp tới thăm mùa thu năm 1940 và ấn tượng khi đi thuyền trên sông Phi Liệt (Thủy Nguyên, Hải Phòng) và nghe ca trù năm 1941. Năm 1944, Văn Cao đã viết lời tựa cho bài "Thiên Thai": "... Ảnh hưởng sông nước khúc Thiên Thai cổ trong khung cảnh huyền diệu của Đường Thi với hai truyện Thiên Thai và Đào Nguyên. Người Sông Ngự đã lạc cảm xúc rồi..."
:Khe cây, lối đá nhận đường vào
:Hoa cỏ không vương mảy bụi nào
:......
:Nhìn bóng dáng mây quên việc trước
:Trông chiều cây nước ngỡ chiêm bao
:Muốn biết về đâu, non nước ấy
:Hỏi thăm, nên tới suối Hoa Đào...

**Nhận xét**

**Một số bản thu**
Ca khúc này đã được thu âm trong một số album sau:- Tiếng Tơ Đồng 2 - với Thái Thanh (1974)- Phạm Mạnh Cương 24 - Dạ Khúc với Mai Hương (trước 1975)- Chiều mưa biên giới - với Hà Thanh- Tình khúc Văn Cao (Nhạc tiền chiến 4) với Mai Hương và Quỳnh Giao (1995)- Ca khúc Văn Cao - với Ánh Tuyết (2002)- The Quiet American (Original Motion Picture Soundtrack) - Craig Armstrong với Hồng Nhung (2002)- Thiên Thai - với Thu Giang- Tình khúc Vang Bóng - Dư Âm với Cao Minh- Cung đàn xưa - với Ánh Tuyết- Suối mơ đến Thiên Thai - với Ánh Tuyết (2005)
*Nói với tôi một lời - với Lâm Nhật Tiến (2006)- Tiếng hát Trương Chi - với Đức Tuấn (2008)- Tùng Dương hát tình ca - với Tùng Dương (2012)

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 Nghe  MC Vĩnh Lạc giới thiệu và  Ái Vân hát bài này trong chương trình  Hát Cho Tuổi Thơ 2, chất lượng kém
Thể loại:Nhạc Văn Cao
Thể loại:Bài hát nhạc tiền chiến
Thể loại:Bài hát tiếng Việt
Thể loại:Trường ca (âm nhạc)
Thể loại:Góc

Đọc bài chính về Góc…
Thể loại:Hình thể hình học
Thể loại:Hình học phẳng Euclid
Thể loại:Hình học sơ cấp
Thể loại:Lượng giác
Thể loại:Xoay tròn
Thể loại:Đo lường hình học
Hồi Nhật Bản

Hồi Nhật Bản (danh pháp khoa học: Illicium anisatum) là loài cây bụi cao từ 3,0-4,6 mét tương tự như hồi Trung Quốc. Nó có độc tính cao, vì thế nó không thể ăn được; thay vì thế, nó được dùng để đốt như hương ở Nhật Bản, tại đây nó được gọi là sikimi và là gốc của từ axit shikimic. Các trường hợp ngộ độc, như "các tổn thương thần kinh nghiêm trọng, chẳng hạn chứng co giật", được báo cáo sau khi sử dụng trà có chứa đại hồi có thể là do bị lẫn các loại hồi này.
I. anisatum có nguồn gốc ở Nhật Bản. Nó là tương tự như I. verum, nhưng quả của nó nhỏ hơn và có mùi yếu hơn, và người ta cho rằng mùi của nó giống như mùi của quả bạch đậu khấu nhiều hơn là giống với hồi. Do độc tính của nó nên nó không thích hợp trong sử dụng để điều trị các bệnh nội khoa. Trong y học cổ truyền Trung Quốc người ta dùng nó để điều trị một số bệnh ngoài da.
Hồi Nhật Bản chứa anisatin, shikimin và sikimitoxin, là các chất hây ra các thương tổn nghiêm trọng cho thận, đường tiết niệu và các cơ quan tiêu hóa. Các hợp chất khác tồn tại trong các loài có độc tính của chi Illicium là safrol và eugenol, các chất này không có trong đại hồi (I. verum) và chúng được sử dụng để xác định việc làm giả đại hồi.
Anisatin và các dẫn xuất của nó bị nghi là có các phản ứng như là các chất gây ức chế GABA (Axít gama-aminobutyric) mạnh.
Không thể phân biệt đại hồi với hồi Nhật Bản trong các dạng khô hay đã chế biến chỉ theo biểu hiện bề ngoài của chúng, do sự tương tự về hình thái giữa các loài này.

**Liên kết ngoài**
  Bài tư vấn của FDA về "trà" đại hồi-  Các độc tính đối với trẻ vị thành niên khi sử dụng trà đại hồi date=2009-07-11 

**Tham khảo**
 Illicium anisatum- Illicium anisatum
A
Thể loại:Dược chất
Thể loại:Cây độc
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1759
Thể loại:Thực vật Đài Loan
Thể loại:Thực vật Nhật Bản
Thể loại:Thực vật Hàn Quốc
Chùa Mía

Chùa Mía (tên chữ: Sùng Nghiêm tự, 崇嚴寺) là một ngôi chùa ở xã Đường Lâm, thị xã Sơn Tây, thành phố Hà Nội. Xưa kia, vùng này là Cam Giá, tên Nôm là Mía, nên chùa này được quen gọi là chùa Mía. Đây là ngôi chùa lưu giữ nhiều tượng nghệ thuật nhất Việt Nam (287 tượng).

**Lịch sử**
Ban đầu, chùa có quy mô nhỏ, được xây dựng từ xa xưa. Năm 1632, Phi tần trong phủ chúa Trịnh Tráng là Ngô Thị Ngọc Diệu (còn có tên là Nguyễn Thị Ngọc Dong)  thấy miếu bị hoang phế điêu tàn nên đã cùng cha mẹ và người dân các làng thuộc tổng Cam Giá (tức Tổng Mía) cùng nhau tôn tạo lại. Phi tần Ngọc Dong vốn là người làng Nam Nguyễn (Nam An) trong Tổng Mía, nên được người mến mộ gọi là "Bà Chúa Mía", đồng thời đã tạc tượng đưa vào phối thờ ở chùa và còn có đền thờ riêng. Về sau chùa được tu bổ nhiều lần, song đến nay quy mô tôn tạo thời Bà chúa Mía dường như vẫn được bảo tồn nguyên vẹn.

**Kiến trúc**
Gác chuông của chùa là ngôi nhà 3 gian làm theo kiểu chồng diêm 2 tầng 8 mái. Các góc mái đều gắn đao triện. Sàn nhà bằng gỗ, ở tầng gác có hàng lan can tiện. Các ván long, xà nách đều được bào xoi cạnh và chạm trang trí đề tài hoa lá. Trên gác treo một quả chuông đúc năm Cảnh Hưng thứ 4 (1743) và một khánh đồng đúc năm Thiệu Trị thứ 6 (1864).
Gần gác chuông và cây đa cổ thụ là tòa bảo tháp Cửu phẩm Liên Hoa cao 13 m thờ vọng Xá Lợi đức Phật.
Trong tiền đường, ở gian phải có tấm bia khắc năm 1634, nói về việc trùng tu chùa năm 1632. Bia trang trí đẹp, cao hơn 1,6 m, rộng 1,2 m, dựng trên lưng một con rùa. Gian trái tiền đường có bàn thờ công chúa Liễu Hạnh. Sau tiền đường là chùa Trung, tiếp theo là chùa Thượng - hậu đường. Có hai dãy hành lang nối chùa Trung và chùa Thượng, bao quanh lấy Phật điện ở giữa.
Chùa Trung và chùa Thượng còn giữ được bộ khung gỗ mà có nhiều phần điêu khắc có từ thế kỷ 17. Chùa Mía khá nổi tiếng với số tượng có ở đây: có đến 287 pho tượng lớn, nhỏ, trong đó có 6 pho tượng đồng, 106 pho tượng gỗ và 174 pho tượng bằng đất luyện được sơn son thếp vàng. Ở chùa Trung có hai pho tượng Hộ pháp lớn và 8 pho tượng Kim Cương. Mỗi pho tượng là hình tượng một võ tướng đang trong tư thế chuẩn bị chiến đấu để trừ tà bảo vệ phật pháp. Hình khối, bố cục vững chắc, thân hình cân đối, đường nét thoải mái và khỏe. Tại chùa Thượng, người ta còn thấy các động bằng đất đắp. Trong và xung quanh các động có khá nhiều tượng. Trong một động có cả tượng Phật Thích Ca nhập Niết bàn. Pho tượng Tuyết Sơn cao 0,76 m và Quan Âm Tống Tử cao 0,76 m ở đây cũng rất đẹp. Tượng Quan Âm thường được gọi là tượng Bà Thị Kính. Tượng này diễn tả một người phụ nữ thùy mị, có duyên, vẻ mặt hơi buồn nhưng rất hiền từ nhân hậu, ẵm một đứa bé bụ bẫm kháu khỉnh. Đường nét chạm khắc mềm mại, trau truốt.
Người làng Mía có câu ca dao về pho tượng:
:Nổi danh chùa Mía làng ta,
:Có pho Tống Tử Phật Bà Quan Âm
Với những tác phẩm nghệ thuật điêu khắc và kiến trúc độc đáo, với quy mô bề thế và đẹp. Chùa Mía đã được Bộ Văn hóa - Thông tin xếp hạng là di tích kiến trúc nghệ thuật.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
  10 kỷ lục văn hóa Phật giáo Việt Nam date=2006-05-17 
Mía
Thể loại:Sơn Tây (thị xã)
Chi Đương quy

Chi Đương quy hay chi Bạch chỉ (danh pháp khoa học: Angelica) là một chi của khoảng 104 loài cây thân thảo cao sống hai năm hay lâu năm trong họ Apiaceae, có nguồn gốc ở vùng ôn đới và cận cực của Bắc bán cầu, chúng phổ biến cao về phía bắc tới tận Iceland và Lapland. Chúng cao từ 1 đến 2 mét, với các lá hình lông chim kép lớn và các tán hoa kép lớn có màu trắng hay trắng ánh lục.

**Các loài**
Bạch chỉ hoang (Angelica sylvestris)- Angelica acutiloba - Đương quy Nhật Bản- Angelica ampla - Bạch chỉ khổng lồ- Angelica amurensis - Đương quy Amur- Angelica anomala - Đương quy lá hẹp- Angelica archangelica - Bạch chỉ cảnh- Angelica arguta - Bạch chỉ Lyall- Angelica atropurpurea - Bạch chỉ thân tía, Bạch chỉ Alexanders- Angelica breweri - Bạch chỉ Brewer- Angelica californica - Bạch chỉ California- Angelica callii - Bạch chỉ Call- Angelica canbyi - Bạch chỉ Canby- Angelica cincta - Đương quy Hồ Bắc- Angelica dahurica - bạch chỉ- Angelica dawsonii - Bạch chỉ Dawson- Angelica decursiva - Tiền hồ hoa tím- Angelica dentata -	Bạch chỉ ven biển- Angelica glabra - Bạch chỉ- Angelica genuflexa - Bạch chỉ quỳ- Angelica gigas - Đương quy Triều Tiên- Angelica grayi - Bạch chỉ xám- Angelica grosserrata - Độc hoạt- Angelica hendersonii - Bạch chỉ Henderson- Angelica kingii - Bạch chỉ vua- Angelica lineariloba - Bạch chỉ độc- Angelica lucida - Bạch chỉ bờ biển- Angelica morii - Phúc sâm- Angelica nitida - Đương quy Thanh Hải- Angelica omeiensis - Đương quy Nga Mi- Angelica pachyacarpa- Angelica palustris- Angelica pinnata - Bạch chỉ lá nhỏ- Angelica pubescens - Độc hoạt- Angelica roseana - Bạch chỉ hồng- Angelica sinensis - Đương quy- Angelica scabrida - Bạch chỉ núi Charleston- Angelica setchuensis - Đương quy Tứ Xuyên- Angelica sylvestris - Bạch chỉ hoang- Angelica tomentosa - Bạch chỉ lông tơ- Angelica triquinata - Bạch chỉ màng- Angelica tsinlingensis - Đương quy Tần Lĩnh- Angelica valida - Đương quy Kim Sơn- Angelica venenosa - Bạch chỉ tóc- Angelica wheeleri - Bạch chỉ Utah

**Nuôi trồng và sử dụng**
Một số loài được trồng để làm chất tạo mùi vị cũng như sử dụng các tính chất y học của chúng. Đáng chú ý nhất trong số này là Bạch chỉ cảnh (A. archangelica) được biết rộng rãi nhất như là Bạch chỉ. Thổ dân ở Lapland sử dụng các rễ to làm thực phẩm và thân cây làm thuốc. Các thân cây non và gân lá (gân giữa) có màu xanh lục và được bán như là đồ trang trí và tạo mùi vị cho kẹo. Rễ và hạt đôi khi được dùng để tạo mùi cho rượu gin.
Bạch chỉ bờ biển (A. lucida) đã được dùng để ăn như là một loại "cần tây hoang dại".
A. sylvestris và một số loài khác bị một số ấu trùng của một vài loài Lepidoptera ăn.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Angelica- Angelica- Bài này lấy dữ liệu từ phạm vi công cộng của Bách khoa toàn thư Grocer.

**Liên kết ngoài**
 Chi Angelica

Thể loại:Cây thuốc
Anisol

Anisol, còn được biết đến với tên gọi mêtôxybenzen, là một chất lỏng trong suốt, không màu có mùi dễ chịu tương tự như mùi của hạt tiểu hồi. Anisol được sử dụng trong công nghiệp sản xuất nước hoa, trong tổng hợp hóa học và trong pheromon của các côn trùng.

**Xem thêm**
 Ête- Phenol- 2,4,6-Tricloroanisol (mùi nút bần thối)- Anethol

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Pherobase Cơ sở dữ liệu về pheromon
Thể loại:Ether
Thể loại:Pheromone
Thể loại:Hương liệu
Thể loại:Hợp chất phenyl
Estragole

Estragole, hay estragol, p-allylanisol, methyl chavicol, là một hợp chất hữu cơ nguồn gốc tự nhiên. Cấu trúc hóa học của nó bao gồm một vòng benzen được thay thế bởi một nhóm mêtôxy và một nhóm prôpenyl. Estragol là đồng phân liên kết đôi của anethol. Ở điều kiện bình thường, nó là một chất lỏng từ không màu tới vàng nhạt. Nó là thành phần chủ yếu của tinh dầu ngải giấm và chiếm từ 60-75% tinh dầu của cây này. Nó cũng được tìm thấy trong tinh dầu thông và nhựa thông.
Estragol được sử dụng trong sản xuất nước hoa và phụ gia thực phẩm để tạo mùi.

**Xem thêm**
 Anethol, đồng phân liên kết đôi- Chavicol, chất dẫn xuất từ phenol tương tự- Safrol, chất dẫn xuất từ mêtylenđiôxy tương tự

**Tham khảo**
Thể loại:Hợp chất thơm
Thể loại:Alken
Thể loại:Phụ gia thực phẩm
Thể loại:Công nghiệp nước hoa
Thể loại:Vật liệu sản xuất nước hoa
Adriano

Adriano là một cái tên nam giới khá thông dụng trong các ngôn ngữ Ý, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha. Nó được cho là có nguồn gốc từ từ Hadrianus trong tiếng Latin. Một biến thể của nó trong tiếng Anh là Adrian.- Adriano Banchieri, nhà soạn nhạc Ý- Adriano Bernareggi, giám mục Công giáo Ý- Adriano Castellesi, Hồng y và nhà văn Ý- Adriano Celentano, nghệ sĩ Ý- Adriano Correia de Oliveira, ca sĩ Bồ Đào Nha- Adriano Espaillat, chính khách Mỹ gốc Dominica- Adriano Galliani, doanh nhân Ý- Adriano Garrido, vận động viên bóng chuyền Brasil- Adriano Olivetti, doanh nhân Ý- Adriano Panatta, vận động viên quần vợt Ý- Adriano Rigoglioso, cầu thủ bóng đá Anh- Adriano Sofri, chính khách Ý- Adriano Visconti, tướng không quân Ý- Adrian Willaert, nhà soạn nhạc Vlaanderen, gọi thân mật là "Adriano"

**Cầu thủ Brasil**
Adriano một phần hoặc toàn bộ nghệ danh
*Adriano, Adriano Leite Ribeiro (sinh 1982), tiền đạo
*Adriano Correia, Adriano Correia (sinh 1984), hậu vệ
*Adriano Gabiru, Carlos Adriano de Souza Vieira (sinh 1977), tiền vệ
*Adriano Alves, Adriano Alves (sinh 1976), tiền đạo
*Adriano Basso, Adriano Basso (sinh 1975), thủ môn
*Adriano, Adriano Silva Francisco (sinh 1969), thủ môn
*Adriano, Adriano Vieira Louzada (sinh 1979), tiền đạo
*Adriano Pereira, Adriano Pereira da Silva (sinh 1982), hậu vệ
*Adriano, Adriano Pimenta (sinh 1982), tiền vệ
*Adriano, Adriano Fabiano Rossato (sinh 1977), hậu vệ
*Adriano, Adriano Bispo dos Santos (sinh 1987), tiền vệ
*Adriano Adriano Gerlin da Silva (sinh 1974), tiền đạo
*Adriano Duarte, Adriano Duarte Mansur da Silva (sinh 1984), trung vệ
*Luiz Adriano, Luiz Adriano de Souza da Silva (sinh 1987), tiền đạo
*Adriano, Carlos Adriano de Sousa Cruz (sinh 1987), tiền đạo
*Adriano, Adriano Ferreira Silvestre (sinh 1979), tiền vệ
Tên riêng
*Fabiano Rossato, Adriano Fabiano Rossato (sinh 1977), hậu vệ
*Spadoto, Adriano Luís Spadoto (sinh 1977)
*Ferreira Pinto, Adriano Ferreira Pinto (sinh 1979), tiền đạo
Thể loại:Tên riêng
Thể loại:Tên riêng nam giới
Thể loại:Cơ học chất lưu

Đọc bài chính về Cơ học chất lưu…
Thể loại:Cơ học môi trường liên tục
Thể loại:Chất lỏng
Thể loại:Chất khí
Thể loại:Kỹ thuật xây dựng
Thể loại:Vật chất ngưng tụ mềm
Hector Malot

Hector Malot (20/05/1830 - 17/07/1907) là nhà văn nổi tiếng người Pháp, các tiểu thuyết của ông được nhiều thế hệ độc giả trên thế giới yêu mến.
Hector Malot sinh ra ở La Bouille, Seine-Maritime. Anh đã học luật tại Rouen và Paris, nhưng sau này lại đam mê văn học. Anh đã làm nhà phê bình kịch cho Lloyd Francais và nhà phê bình văn học cho L'Opinion Nationale.
nhà phê bình kịch cho tờ Lloyd Francais và nhà phê bình văn học cho tờ
Ông sinh tại La Bouille, miền Tây nước Pháp. Tác phẩm đầu tay "Những người tình" của ông xuất bản năm 1859 đã gây được tiếng vang lớn. Trong sự nghiệp của mình ông đã viết trên 70 tác phẩm. Tác phẩm Trong gia đình (1893) và đặc biệt là Không gia đình (1878) được các bạn nhỏ tuổi yêu thích.
Ông mất tại Fontenay sous Bois.

**Các tác phẩm**
Sans Famille (1878)
*En Famille (1893)

**Tham khảo**
Thể loại:Sinh năm 1830
Thể loại:Mất năm 1907
Thể loại:Nhà văn Pháp
Thể loại:Hector Malot
Thể loại:Người từ Seine-Maritime
Nhật (định hướng)

Từ Nhật trong tiếng Việt có nhiều nghĩa:
*Nhật Bản, quốc gia ở Đông Á
*Một từ Hán-Việt có nghĩa là Mặt Trời hay ngày (日, bính âm: rì), được dùng trong các cụm từ như nhật thực, nhật ký
*Hình chữ nhật, theo chữ Hán
Hoàng Giác

Hoàng Giác (1924 – 2017) là nhạc sĩ và ca sĩ nhạc tiền chiến nổi tiếng của nền Tân nhạc Việt Nam. Ông sáng tác không nhiều, song lại sở hữu một số tác phẩm nổi tiếng được biết đến rộng rãi.

**Tiểu sử**
Hoàng Giác sinh năm 1924; quê gốc của ông là làng Chèm, nay thuộc phường Thụy Phương, quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội. Cha của Hoàng Giác là một người chơi đàn bầu rất hay nhưng lại ham mê môn quyền anh, từng giữ chức Chủ tịch Liên đoàn Quyền anh Bắc Kỳ. Bản thân Hoàng Giác cũng là người say mê thể thao. Thuở nhỏ, ông học trường Bưởi. Từ khi còn là học sinh, ông đã tìm tòi học hỏi nhạc theo các tài liệu sáng tác cũng như hòa thanh của Pháp. Năm 1945 ông viết ca khúc đầu tay "Mơ hoa".
Nhạc sĩ Hoàng Giác năm 1949
Trong thời gian kháng chiến chống Pháp, Hoàng Giác cùng gia đình sơ tán lên chiến khu Việt Bắc. Cuối năm 1946, ông sáng tác bài hát "Ngày về" khi còn là một đội viên trong đoàn tuyên truyền của cách mạng được trở về thăm gia đình sau những chuyến đi công tác. Theo Hoàng Giác, đây chính là ca khúc ông ưng ý nhất. Bài này đã được nhiều ca sĩ thu âm như tài tử Ngọc Bảo, Ái Vân, Mai Hoa, Anh Thơ,... Năm 1948, Hoàng Giác trở lại Hà Nội và là một ca sĩ được nhiều người yêu mến.
Hoàng Giác sáng tác không nhiều, chỉ khoảng 20 ca khúc. Trong số đó, có những bài hát nổi tiếng và vượt thời gian như "Mơ hoa", "Ngày về", "Lỡ cung đàn",...Ông khiêm tốn: "Tôi sáng tác không nhiều và so với các nhạc sĩ cùng thời thì đóng góp của tôi cho nền âm nhạc nước nhà không được bao nhiêu."
Hoàng Giác chuyên sử dụng nhạc cụ là đàn Ghi-ta Hawaii (còn gọi là Hạ Uy cầm) và từng nhiều năm làm giảng viên ghi-ta tại Trường Sư phạm Nhạc – Họa Trung ương và Trường Âm nhạc dân lập.
Hoàng Giác lập gia đình với bà Kim Châu vào năm 1951. Từ khoảng nửa sau thập niên 1960, gia đình ông rơi vào cảnh sống cơ cực ở miền Bắc Việt Nam bởi nhà cầm quyền Việt Nam Cộng hòa ở miền Nam sử dụng nhạc bản "Ngày về" của ông để làm nhạc hiệu cho chương trình "Chiêu hồi". Hai ông bà có người con trai là nhà thơ Hoàng Nhuận Cầm.
Ngày 14 tháng 9 năm 2017, Hoàng Giác qua đời tại nhà riêng ở Hà Nội do tuổi cao sức yếu, hưởng thọ 94 tuổi.

**Một số tác phẩm**
Tờ nhạc "Ngày về" do Tinh Hoa tái bảncolwidth=15em
*Anh sẽ về
*Binh sếu
*Bóng ngày qua
*Giờ vui tàn
*Hương lúa đồng quê
*Khúc hát thương binh
*Lỗi hẹn
*Lỡ cung đàn
*Mơ hoa
*Ngày đi
*Ngày về
*Quê hương
Viết lời cho ca khúc của Nguyễn Thiện Tơ:
*Qua bến năm xưa
*Tiếng hát biên thùy
*Trên đường về

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Nghe giai điệu của "Mơ hoa" và "Ngày về", Trang web của Đài Tiếng nói Việt Nam
Thể loại:Nhạc sĩ tiền chiến
Thể loại:Ca sĩ nhạc tiền chiến Việt Nam
Thể loại:Người Hà Nội
Khai sơn

Khai sơn (開山) có nghĩa là mở núi lấy đường đi. Chỉ công việc mở mang lúc đầu.
Trong Phật giáo, từ khai sơn – cũng được gọi là Khai sơn lập tự (開山立寺) hoặc Khai sơn kiến tự (開山建寺) – chính là việc kiến lập một ngôi chùa, một thiền viện. Thời xưa, các đạo trường tu hành phần lớn đều được kiến lập ở những nơi nhàn tĩnh, trong núi rừng yên lặng nên người ta dùng chữ khai sơn. Ngày nay, phàm có khai sáng một tự viện người ta đều gọi là khai sơn cả. Cũng có lúc người mộ đạo khai sáng tự viện, nhưng sau đó lại mời một cao tăng đến để khai sơn. Phật Tổ thống kỉ (佛祖統紀) quyển 14, truyện Trạch Khanh (擇卿, Đại Chính 49.222a) ghi như sau: "Sau khi xây Thọ Thánh viện xong, họ thỉnh sư khai sơn."
Vân Cư Sơn Chí (142, hạ) ghi:
遂立志開山弘法、立寺傳教、利己利他、濟人濟世。
Sư liền lập chí khai sơn hoằng pháp, cất chùa truyền giáo, lợi mình lợi người, cứu giúp mọi người.
Ngoài ra, vị Khai Tổ của một tông phái cũng được gọi là Khai sơn, như trường hợp Đạo Nguyên Hi Huyền được gọi là Khai sơn Thiền sư, Thân Loan Thánh nhân được gọi là Khai sơn Thánh nhân.

**Tham khảo**
Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
*Từ điển Thiền Tông Hán Việt. Hân Mẫn & Thông Thiền biên dịch. TP HCM 2002.
Thể loại:Phật học
Thể loại:Tự viên Phật giáo
Thân Loan

Thân Loan (zh. 親鸞, ja. shinran), 1173-1262, là Cao tăng người Nhật, sáng lập Tịnh độ chân tông (ja. jōdo-shin-shū) của Phật giáo Nhật Bản.
Ông là học trò của Pháp Nhiên (zh. 法燃, ja. hōnen, Tịnh độ tông) nhưng có quan điểm khác thầy. Giáo pháp của tông này không còn giống Phật pháp nguyên thủy là bao nhiêu. Ba ngôi báu (Tam bảo, sa. triratna) được đơn giản hoá thành lời thệ nguyện của đức Phật A-di-đà (sa. amitābha) – nói chính xác hơn là lời nguyện thứ 18 trong 48 lời nguyện của Ngài. Ngôi báu thứ ba của Tam bảo là Tăng-già bị bác bỏ, các đệ tử của ông hoàn toàn là những Cư sĩ, chính ông lập gia đình. Theo Thân Loan thì sự tu tập thuần tuý theo Tự lực vô bổ. Ông quan niệm rằng, mọi người đều cần sự giúp đỡ từ bên ngoài (Tha lực) của đức A-di-đà và giải thoát chỉ có thể đạt được với sự giúp đỡ của Ngài. Ông quy tất cả các phương pháp tu hành về một: là Niệm Phật, niệm danh hiệu của Phật A-di-đà và cho rằng đó chính là sự báo ân đối với vị Phật này và ngay cả cách niệm Phật này cũng trở thành dư thừa nếu niềm tin của người niệm danh nơi Ngài đủ mạnh, vững chắc.
Thân Loan quan niệm rằng người tu hành Phật đạo có thể sống tại gia. Ông bị Tăng-già tại Kinh Đô (kyōto) trục xuất và bị đày đi đến một tỉnh miền Bắc bởi vì sống chung với một phụ nữ. Theo yêu cầu của thầy, ông cưới vợ để chứng minh rằng Giới luật dành cho tăng chúng không phải là điều kiện chính yếu để đạt giải thoát. Việc này gây sự bất hoà và chia rẽ trong giới đệ tử của Pháp Nhiên vì đa số tăng sĩ muốn giữ giới độc thân.
Sau đó Thân Loan sống bên lề xã hội, cùng với những kẻ mà theo ông là không biết phân biệt thiện ác. Thân Loan cho rằng Phật A-di-đà là vị sẵn sàng hơn cả cứu độ những người "kém cỏi" vì những người này không có gì khác hơn là lòng tin nơi A-di-đà. Còn những người "giỏi giang" hơn thì hay bị rơi vào ý nghĩ – theo ông là mê lầm – là nhờ thiện nghiệp hay Công đức tự tạo mà có thể đạt giải thoát. Ông chỉ biết đến thệ nguyện thứ 18 của Phật A-di-đà và vì vậy có nhiều khác biệt với Tịnh độ tông và Pháp Nhiên.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
*Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.
Thể loại:Đại sư Phật giáo
Thể loại:Tịnh độ tông
Thể loại:Phật giáo Nhật Bản
Thể loại:Sinh năm 1173
Thể loại:Người thành phố Kyoto
Xanh

Xanh là một từ ngữ chỉ màu sắc trong tiếng Việt. Từ này khi đứng riêng có nghĩa khá mơ hồ, có thể dùng để miêu tả nhiều dải màu khác nhau nhưng tựu trung mang một trong hai sắc thái chính là Màu lam (blue) và Màu lục (green). Chữ Hán 青 (thanh theo phiên âm Hán Việt, qīng theo pīnyīn) cũng thể hiện sự mơ hồ về màu sắc tương tự như vậy. Một số màu xanh cụ thể:- Xanh Ba Tư- Xanh berin- Xanh cô ban- Xanh crôm- Xanh da trời- Xanh lá cây- Xanh lam- Xanh lục bảo- Xanh lơ- Xanh nõn chuối- Xanh Phổ- Xanh Thổ- Xanh thủy tinh
Ngoài ra, xanh còn là một dụng cụ dùng để xào nấu thức ăn, thường bằng đồng, đáy bằng, thành đứng, có hai quai.
Thể loại:Màu sắc
Bánh căn

Bánh căn dọn kèm rau sống và xíu mạiBánh căn là một loại bánh phổ biến của Ninh Thuận, Bình  Thuận . Sau này được phát triển ở vùng Nam Trung Bộ, đặc biệt ở các tỉnh Khánh Hòa, Lâm Đồng, Bình Thuận. Bánh căn có hình dáng gần với bánh khọt ở các tỉnh phía Nam, nhưng cách làm hoàn toàn khác. Nếu như bánh khọt là loại bột gạo "chiên" (vì có dùng dầu mỡ) thì bánh căn là loại bột gạo "nướng". Làm bánh căn thường phải có khuôn đúc đặc biệt, thường làm bằng đất nung, và có nhiều lỗ tròn để đặt khuôn. Vì bánh căn nhỏ nên thường tính theo cặp chứ không theo cái, ở giữa có thể quét mỡ hành hoặc đổ trứng. Bánh căn thường ít được dọn cùng rau sống ăn lá, mà thường ăn kèm với xoài xanh, khế chua, dưa leo băm sợi.
Nước chấm đi kèm theo thường là nước mắm pha loãng, tỏi, ớt... hoặc nước cá kho (thường là cá nục), khi dùng thường nhúng nguyên bánh vào nước chấm. Nước chấm có thể bỏ thêm xíu mại, mỡ hành để tăng thêm hương vị và dinh dưỡng.

**Lịch sử**
Không ai biết bánh căn có từ bao giờ, nhưng nguồn gốc là một món ăn của người Chăm . Qua thời gian, người Việt đã học hỏi và sáng tạo thêm nhiều cách thức mới, làm món ăn này thêm đặc sắc hơn, như ăn với nhiều loại nước chấm hơn, thêm vào bánh nào là tôm, mực, trứng...

**Thành phần**
Phần bánh: hỗn hợp gạo nước đã xay nhuyễn. (có thể trộn thêm trứng sống vào, bánh có trứng thường nở to hơn, thơm ngon nhưng cũng mau cháy hơn bánh thường).
*Phần nước chấm: nước mắm giã (nước mắm, tỏi, ớt, nước cốt chanh, muối, đường), nước cá kho, nước sốt cà, nước mắm nêm.
*Phần đồ ăn thêm: trứng luộc, chả cá, xíu mại, tóp mỡ.
Ăn kèm thêm xoài sống, khế, dưa leo, đồ chua.
(các thành phần trên có thể có hoặc không, tùy khẩu vị người ăn, hàng quán, địa phương)

**Chế biến**
 Ngâm gạo khoảng chừng 6 tiếng, cho thêm ít cơm nguội rồi đem đi xay nhuyễn.- Nướng bánh: Lò nướng bằng đất nung, phổ biến là loại 10 khuôn tròn nhỏ (chủ yếu là sản phẩm của gốm Bàu Trúc). Nhóm và quạt cho hừng lửa than. Đợi lò nóng mới cho khuôn lên, rồi thoa vào mỗi khuôn 1 lớp dầu mỡ (tùy người làm, có thể không cần dầu mỡ). Chờ khuôn thật nóng mới đổ bột vào. Đậy nắp lại, đợi một lúc cho mặt bánh rỗ, mùi bột bánh cháy xém thoảng lên, mặt dưới vàng giòn là chín. Người làm có thể thêm một ít hành lá xắt nhỏ lên trên, sau đó cạy bánh từ một khuôn khác úp vào cái bánh đã rải hành. Rồi cạy cả cặp bánh ra. Hoàn thành.
(cách chế biến này có thể khác, tùy người làm, hàng quán, địa phương)

**Liên kết ngoài**

**Tham khảo**
Căn
Thể loại:Món mặn Việt Nam
Thể loại:Ẩm thực miền Trung Việt Nam
căn
Thể loại:Món ăn Việt Nam làm từ gạo
Giải bóng đá Cúp Quốc gia 2005

Giải bóng đá Cúp Quốc gia 2005, tên gọi chính thức là Giải bóng đá Cúp Quốc gia Vilube 2005 (Vilube Cup 2005) vì lý do tài trợ, là mùa giải thứ 13 của Giải bóng đá Cúp Quốc gia do Liên đoàn bóng đá Việt Nam (VFF) tổ chức. Diễn ra từ ngày 22 tháng 1 đến 21 tháng 8 năm 2005, giải đấu bao gồm 24 câu lạc bộ đến từ hai giải chuyên nghiệp và hạng Nhất cùng tranh tài. Đội vô địch của mùa giải này sẽ tham dự trận tranh Siêu cúp Quốc gia 2005 và đại diện cho Việt Nam tham dự AFC Champions League 2006.
Gạch Đồng Tâm Long An đã giành chức vô địch sau khi đánh bại Mitsustar Hải Phòng với tỷ số 5–0 trong trận chung kết, qua đó trở thành câu lạc bộ đầu tiên trong lịch sử bóng đá Việt Nam đoạt cả hai chức vô địch V-League và Cúp Quốc gia của mùa giải 2005.

**Thể thức thi đấu**
Khác với các giải đấu trước, giải lần này không có vòng chung kết giữa 8 đội mạnh nhất, thay vào đó các đội được bốc thăm thi đấu theo thể thức đấu loại trực tiếp một lượt trận cho đến hết giải. Nếu sau 90 phút thi đấu chính thức có tỉ số hòa, sẽ tiến hành đá luân lưu để xác định đội thắng (trừ trận chung kết đá tiếp hai hiệp phụ, trước khi tiến hành sút luân lưu nếu vẫn hòa). Hai đội thua ở bán kết được coi là đồng giải ba.

**Giải thưởng**

**Vòng 1**
11 đội hạng Nhất và 5 đội V-League có thứ hạng thấp ở mùa giải trước và mới lên hạng (Hải Phòng, Đà Nẵng, Delta Đồng Tháp, Hòa Phát Hà Nội và Thép Miền Nam Cảng Sài Gòn) sẽ thi đấu từ vòng này. Với tư cách đương kim á quân Cúp Quốc gia 2004, Thể Công đã được đặc cách vào vòng 2.
----

**Vòng 2**
----

**Vòng tứ kết**

**Vòng bán kết**

**Trận chung kết**

**Chú thích**

**Xem thêm**
Giải bóng đá vô địch quốc gia 2005
*Giải bóng đá hạng nhất quốc gia Việt Nam 2005
*Giải bóng đá hạng Nhì Quốc gia 2005
*Giải bóng đá hạng Ba Quốc gia 2005
*Siêu cúp bóng đá Việt Nam 2005
Thể loại:Cúp bóng đá Việt Nam
Bóng đá, cúp
Độ nghiêng trục quay

Trong thiên văn học và cơ học thiên thể, độ nghiêng trục quay của các hành tinh, vệ tinh tự nhiên hay thiên thể nói chung là góc giữa phương tự quay của thiên thể với phương trực tuyến Bắc của mặt phẳng quỹ đạo hay một mặt phẳng tham chiếu nào đó. Phương tự quay của thiên thể nằm song song với trục tự quay của thiên thể và có thể quy ước phụ thuộc vào chiều quay của thiên thể theo quy tắc bàn tay phải. Trong hệ Mặt Trời, để thể hiện một hành tinh tự quay theo chiều ngược, độ nghiêng trục quay sẽ có giá trị từ 90 đến 180 độ; vận tốc góc và chu kỳ quay sẽ có dấu trừ.
Bảng sau cho biết độ nghiêng trục quay của một số thiên thể trong hệ Mặt Trời.
Tập tin:AxialTiltObliquity.png|nhỏ|Trái Đất nghiêng một góc 23.44 °
Độ nghiêng trục quay của các hành tinh thay đổi chậm theo thời gian, do tương tác hấp dẫn từ các thiên thể xung quanh lên hành tinh, vốn có hình dạng không phải là hình elipsoit đơn giản, tạo nên mô men lực làm thay đổi hướng và độ lớn mô men động lượng (do đó phương của trục quay) của hành tinh.
Trục quay của Trái Đất đã được quan sát là thay đổi độ nghiêng một cách gần tuần hoàn với chu kỳ 41.000 năm trong khoảng thời gian gần đây, với độ nghiêng dao động từ 21,5 đến 24,5° (hiện tại đang giảm với các giá trị 24,049° năm 3300 TCN, 23,443° năm 1973 và 23,439° năm 2000). Hơn nữa, hướng nghiêng của trục Trái Đất xoay vòng với chu kỳ 25.800 năm (hiện tượng tiến động hay tuế sai của điểm phân). Độ nghiêng này cũng dao động với các chu kỳ nhỏ hơn như 18,6 năm (hiện tượng chương động). Khi xét đến độ chính xác cao, sự thay đổi theo thời gian của độ nghiêng trục Trái Đất chứa các yếu tố nhiễu loạn khó dự báo. Lý do là tổng mômen lực hấp dẫn tác động từ bên ngoài lên Trái Đất phụ thuộc vào hình dáng và mật độ khối lượng của từng điểm trên hành tinh này, do đó phụ thuộc vào chuyển động của thạch quyển (như động đất lớn), thủy quyển (các dòng hải lưu),... Ví dụ như cơn động đất Ấn Độ Dương 2004 là kết quả của một sự lún sụt mạnh của thạch quyển, thay đổi tương tác hấp dẫn với thiên thể bên ngoài và làm cực Bắc của Trái Đất lệch khoảng 2,5 cm về phía 145 độ kinh Đông. Yếu tố nhiễu loạn còn đến từ quỹ đạo của các thiên thể xung quanh Trái Đất, và bản thân quỹ đạo (cùng mặt phẳng quỹ đạo) của Trái Đất.
Hiện tượng tương tự xảy ra với mọi thiên thể khác trong hệ Mặt Trời.
Giả thuyết về sự hình thành hệ Mặt Trời bằng một đĩa bụi tiền-Mặt Trời cho rằng, lúc mới hình thành, nói chung trục của các hành tinh và Mặt Trời đều nghiêng rất ít; đồng thời các hành tinh tự quay cùng chiều với chiều quay trên quỹ đạo quanh Mặt Trời (cũng như chiều tự quay của Mặt Trời). Theo thời gian, do các lực tương tác hấp dẫn mà trục của chúng nghiêng dần, có hành tinh bị lật ngang (Sao Thiên Vương), thậm chí bị lộn ngược (Sao Kim và Diêm Vương Tinh).

**Xem thêm**
 Hiện tượng tự quay của Trái Đất

**Tham khảo**
Thể loại:Cơ học thiên thể
Thể loại:Thuật ngữ thiên văn học
Thể loại:Trái Đất
Thể loại:Khoa học hành tinh
Pháp luân

Biểu tượng Pháp luân
Pháp luân (zh. 法輪, sa. dharmacakra, pi. dhammacakka) hay bánh xe pháp, là một biểu tượng được sử dụng rộng rãi trong các tôn giáo Ấn Độ như Ấn độ giáo, Kỳ Na giáo và đặc biệt là Phật giáo.

**Lịch sử và sử dụng**

**Sử dụng và sự quan trọng trong Phật giáo**
Dhamma trong tiếng Pali (Nam Phạn) có nghĩa là Pháp Bảo, lời dạy từ Đức Phật. Trong đạo Phật, pháp luân tượng trưng cho giáo pháp của đức Phật, gồm Tứ diệu đế, Bát chính đạo, Trung đạo. Pháp luân thường được vẽ như một bánh xe tám nhánh, tượng trưng cho Bát chính đạo. Bánh xe Chuyển-Pháp-Luân gồm có 12 căm là sự luân chuyển theo tam-tuệ-luân: Trí-tuệ-học, trí-tuệ- hành, trí-tuệ-thành trong tứ Thánh-đế (3 x 4 = 12) là phần cốt lõi của Phật-giáo. Cho nên, bánh xe Chuyển-Pháp-Luân cũng là một biểu tượng của Phật-giáo.

**Sử dụng trong Kỳ Na giáo, Ấn độ giáo và Ấn độ hiện đại**

**Các sử dụng khác và biểu tượng tượng tự**

**Tham khảo**
Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
*Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.

**Đọc thêm**
  isbn=0-07-017533-0

**Liên kết ngoài**
 Dharmacakra-  Pháp luân (Dharmachakra)
Thể loại:Biểu tượng Phật giáo
Thể loại:Văn hóa Ấn Độ
Đại học Tổng hợp Mannheim

Đại học Tổng hợp Mannheim (Universität Mannheim) là một trong những đại học mới thành lập tại nước Đức (1967), nhưng có truyền thống từ Học viện Khoa học Kurpfalz (Kurpfälzische Akademie der Wissenschaften) vốn có cơ sở tại Lâu đài Mannheim, do Tuyển hầu Karl Theodor thành lập năm 1763. Với hơn 12.000 sinh viên (15% là sinh viên nước ngoài), Đại học Tổng hợp Mannheim nổi tiếng về đào tạo các chuyên ngành kinh tế nên được coi như là Harvard của Đức.

**Tham khảo**
Thể loại:Mannheim
Mannheim, Tổng hợp
Bánh khọt

300px
Bánh khọt là loại bánh Việt Nam (chính xác là loại bánh đặc trưng của miền nam Việt Nam. Làm từ bột gạo hoặc bột sắn, có nhân tôm, được chiên và ăn kèm với rau sống, ớt tươi, thường ăn với nước mắm pha ngọt, rất ít khi chấm nước sốt mắm tôm (không phải mắm tôm hay mắm tôm chua).

**Quy trình thực hiện**
Bánh khọt với nhân thịt và tôm còn trên khuôn
Trong cách làm bánh khọt, chế bột là công đoạn quan trọng nhất. Cần chọn loại gạo (hoặc sắn) ngon để làm bột bánh. Thành phần làm bột bánh gồm gạo xay bột ướt, gạo nấu thành cơm và làm bún để nguội rồi xay đặc. Các loại bột trộn với nhau theo một tỷ lệ mà phần nhiều dựa vào kinh nghiệm. Hoặc bạn có thể mua bột bánh khọt ngoài tiệm.
Nhân bánh thường là loại tôm sắt tươi, to vừa phải, bóc vỏ. Chọn tôm và bóc vỏ tôm cho khéo để giữ màu sắc của con tôm cũng là công đoạn quan trọng.
Mỡ để rán bánh là loại mỡ heo phi hành và lá hẹ cho thơm, nhưng cần chú ý để lá hành và lá hẹ không bị cháy quá.
Để khuôn hình tròn vào chảo, lấy mỡ đã chế nóng tráng khuôn, đổ bánh vào trong khuôn, ấn con tôm vào giữa, đậy vung chờ bánh chín. Khi bánh chín, bột trở nên vàng, còn nhân tôm trở nên có màu đỏ. Lá hành và lá hẹ trong mỡ bám vào bánh tạo màu xanh.
Nước chấm (nước mắm) được chế biến từ nước mắm có pha với nước ấm, tỏi và nước chanh. Bánh Khọt (màu trắng) ở Vũng Tàu nước chấm có để kèm đu đủ xanh thái lát mỏng hoặc/và ngó sen ngâm cho ngấm. Rau sống ăn kèm.

**Bánh khọt với sức khoẻ**
Theo một số chuyên gia tư vấn thì bánh khọt cũng như nhiều món ăn miền Nam khác như bánh tằm bì, bánh xèo, chè xôi, bánh ít, bánh nếp... có sử dụng nước cốt dừa. Đây là loại chất béo thực vật có hàm lượng a xít béo no rất cao, có thể làm tăng nguy cơ béo phì, rối loạn li pid máu, hội chứng chuyển hóa, tiểu đường loại 2... Dùng nhiều nước cốt dừa không có lợi cho sức khỏe.. Nhưng bên cạnh mặt có hại thì bánh khọt cũng có những mặt lợi như: Tôm và hành lá có trong bánh khọt cung cấp vitamin C, vitamin K và một số chất dinh dưỡng thiết yếu khác, giúp cho xương chắc khỏe. Bà bầu ăn bánh khọt sẽ giúp cho xương chắc khỏe cả mẹ lẫn bé, tránh tình trạng loãng xương.

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 Bánh khọt (VnExpress)
Khọt
Thể loại:Ẩm thực miền Nam Việt Nam
Thể loại:Món mặn Việt Nam
Khọt
Nước Việt

Nước Việt có thể chỉ đến một trong các khái niệm sau:
*Đại Việt-Việt Nam
*Nước Việt - một nước chư hầu nhà Chu ở vùng đất phía nam sông Dương Tử, ven biển Chiết Giang, Trung Quốc trong giai đoạn Xuân Thu
Thể loại:Lý thuyết đồ thị

Thể loại:Toán học tổ hợp
Thể loại:Toán học rời rạc
Thể loại:Quan hệ toán học
Thể loại:Khoa học máy tính lý thuyết
Thể loại:Lĩnh vực toán học
Đồ thị có hướng

Một đồ thị có hướng đơn giản
Trong toán học, và cụ thể hơn trong lý thuyết đồ thị, đồ thị có hướng (tiếng Anh: directed graph hay digraph) là một đồ thị được tạo thành từ tập hợp các đỉnh được nối bởi các cạnh, trong đó các cạnh có hướng liên kết với chúng.

**Định nghĩa**
Trong thuật ngữ chính thức, đồ thị có hướng là một cặp có thứ tự 1=G = (V, A) trong đó- V là một tập hợp có các phần tử được gọi là đỉnh (vertices), nút (nodes), hoặc điểm (points);- A là một tập hợp các cặp được sắp của đĩnh, được gọi là mũi tên (arrows), cạnh có hướng (directed edges), (hay đôi khi chỉ đơn giản là cạnh (edges) với tập hợp tương ứng có tên E thay vì A), cung có hướng (directed arcs), hay đường có hướng (directed lines).

**Xem thêm**
 Thuật ngữ lý thuyết đồ thị- Lý thuyết đồ thị- Lý thuyết mạng

**Ghi chú**

**Tham khảo**
 (the corrected 1st edition of 2007 is now freely available on the authors' site; the 2nd edition appeared in 2009 1-84800-997-6).- .-  (the electronic 3rd edition is freely available on author's site).- year=1965.-  Number of directed graphs (or directed graphs) with n nodes from On-Line Encyclopedia of Integer Sequences
Thể loại:Đồ thị có hướng
Thể loại:Lý thuyết đồ thị
Koala

Koala, hay gấu túi (danh pháp khoa học: Phascolarctos cinereus) là một loài thú có túi ăn thực vật sống tại Úc và là loài vật duy nhất hiện còn sống trong họ Phascolarctidae, và họ hàng gần gũi nhất còn sinh tồn của nó là wombat. Koala được tìm thấy ở vùng dọc theo bờ biển phía đông và nam đảo chính, chính xác là ở Queensland, New South Wales, Victoria và Nam Úc. Nó có chiều dài cơ thể khoảng abbr=on và khối lượng abbr=on. Màu lông từ xám bạc đến nâu sô-cô-la. Koala ở các quần thể phía bắc nói chung nhỏ hơn và sáng màu hơn hơn các cá thể sống ở phía nam. Có thể các quần thể này thuộc các phân loài riêng biệt, nhưng điều này không được công nhận.

**Phân loại học và tiến hóa**
Koala được đặt tên chi là Phascolarctos năm 1816 bởi nhà động vật học người Pháp Henri Marie Ducrotay de Blainville, ông đã không đặt tên loài cho nó mãi đến khi được xem xét lại. Năm 1819, nhà động vật học người Đức Georg August Goldfuss đặt danh pháp hai phần cho nó là Lipurus cinereus. Vì tên Phascolarctos được công bố trước, chiếu theo Ủy ban Quốc tế về Danh mục Động vật học (ICZN), nó có quyền ưu tiên là tên chính thức. Nhà tự nhiên học người Pháp Anselme Gaëtan Desmarest đề xuất tên Phascolartos fuscus năm 1820, cho rằng các cá thể màu nâu khác loài với các cá thể màu xám. Các tên khác được đề xuất bởi các tác giả châu Âu gồm Marodactylus cinereus bởi Goldfuss năm 1820, P. flindersii bởi René Primevère Lesson năm 1827, và P. koala bởi John Edward Gray năm 1827.

**Sinh sản**
Koala cái trưởng thành đủ để sinh sản vào tầm 2 đến 3 tuổi, còn con đực ở độ tuổi 3 đến 4. Nếu khỏe mạnh, một koala cái có thể đẻ một con mỗi năm trong vòng 12 năm. Chu kì mang thai là 35 ngày. Rất hiếm khi có sinh đôi. Con đực và cái thường giao hợp trong khoảng từ tháng 12 đến tháng 3, tương ứng với mùa hè tại Nam Bán Cầu.
Koala mới sinh không có lông, chưa mở mắt, chưa có tai và chỉ bé bằng hạt đậu. Koala khi lọt lòng mẹ trèo lên cái túi lộn ngược của mẹ nó (có thể đóng mở theo ý muốn của koala mẹ) và bám vào một trong hai núm vú của mẹ. Koala nhỏ ở trong túi của mẹ trong khoảng 6 tháng đầu tiên, chỉ bú sữa. Trong thời gian này, nó phát triển tai, mắt và lông. Sau đó koala nhỏ sẽ bắt đầu đi ra ngoài. Khoảng 30 tuần tuổi, nó bắt đầu ăn thức ăn sệt gọi là "pap" do koala mẹ tiết ra. Koala nhỏ tiếp tục ở với mẹ khoảng 6 tháng sau, trèo trên lưng mẹ, bú sữa và ăn lá cây. Sau 12 tháng ở với mẹ, koala cái tự đi kiếm ăn ở vùng xung quanh; trong khi koala đực tiếp tục ở với mẹ tới tận 2 đến 3 tuổi.................................

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Ben Fordham,  "Koala cull: the Kangaroo Island controversy" date = ngày 11 tháng 12 năm 2005, A Current Affair (15 tháng 4 năm 2004).- Flannery, T.F., The Future Eaters, An ecological History of the Australasian Lands and People, (Reed New Holland, Sydney, 1994).
C
Thể loại:Hóa thạch sống
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1817
Thể loại:Động vật ăn cỏ
Cung đàn xưa

"Cung đàn xưa" là một trong những bản nhạc đầu tay (viết năm 1942), thuộc dòng nhạc tình trước 1945, của nhạc sĩ Văn Cao.
Cung đàn xưa chia làm 4 đoạn khúc rõ rệt, đoạn đầu giới thiệu cung đàn năm xưa, đoạn hai nói tới cung đàn và tiếng hát, tức cung thương và cung nam trong nhạc Đông phương, tức tiếng đàn và tiếng người, đoạn ba chuyển qua một nhịp điệu réo rắt diễn tả nét buồn trong cung đàn xưa, đoạn bốn nói đến người tình tuyệt thế giai nhân trong trí tưởng đầy mộng mị.

**Các album**
 Tình khúc Văn Cao (Nhạc tiền chiến 4) (Mai Hương và Quỳnh Giao) (1995)- Cung Đàn Xưa (Ánh Tuyết)- Hát cho tuổi thơ 2 (Trần Thái Hòa)- Những tình khúc vượt thời gian 10 (Cao Minh)

**Tham khảo**
Thể loại:Nhạc Văn Cao
Thể loại:Bài hát nhạc tiền chiến
Thể loại:Bài hát tiếng Việt
Sông Bé (tỉnh)

Sông Bé là một tỉnh cũ thuộc vùng Đông Nam Bộ, Việt Nam.

**Địa lý**
Tỉnh Sông Bé có biên giới với Campuchia ở phía bắc, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp các tỉnh Đắk Lắk, Đồng Nai, Lâm Đồng
*Phía tây giáp tỉnh Tây Ninh
*Phía nam giáp Thành phố Hồ Chí Minh
*Phía bắc giáp Campuchia.
Như vậy, Sông Bé là tỉnh có diện tích lớn nhất Nam Bộ lúc bấy giờ.

**Lịch sử**
Tỉnh Sông Bé được thành lập ngày 2 tháng 7 năm 1976 trên cơ sở sáp nhập 2 tỉnh Bình Dương (chính quyền cách mạng gọi là tỉnh Thủ Dầu Một), Bình Phước (do chính quyền cách mạng sáp nhập hai tỉnh Bình Long, Phước Long tồn tại trước đó) và 3 xã An Bình, Bình An, Đông Hoà của huyện Thủ Đức. Ban đầu tỉnh lấy tên là tỉnh Bình Thủ, nhưng tên gọi này chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn.
Khi mới thành lập, tỉnh Sông Bé có 14 huyện: Bến Cát, Bù Đăng, Bù Đốp, Châu Thành, Chơn Thành, Dầu Tiếng, Dĩ An, Đồng Xoài, Hớn Quản, Lái Thiêu, Lộc Ninh, Phú Giáo, Phước Bình, Tân Uyên và thị xã Thủ Dầu Một. Tỉnh lỵ đặt tại thị xã Thủ Dầu Một.
Năm 1977, Quyết định 55-CP năm 1977 hợp nhất một số huyện thuộc tỉnh Sông Bé: 
*Hợp nhất 3 huyện Lộc Ninh, Hớn Quản, Chơn Thành thành huyện Bình Long
*Hợp nhất 3 huyện Bù Đốp, Phước Bình, Bù Đăng thành huyện Phước Long
*Hợp nhất 2 huyện Đồng Xoài và Phú Giáo thành huyện Đồng Phú
*Sáp nhập huyện Dầu Tiếng vào huyện Bến Cát; 
*Sáp nhập 4 xã của huyện Phú Giáo: Bình Mỹ, Tân Bình, Phước Hòa, Tân Hưng và 3 xã của huyện Châu Thành: Tân Phước Khánh, Tân Phú Hiệp (nay là các phường Phú Chánh, Vĩnh Tân) và Tân Vĩnh Hiệp vào huyện Tân Uyên
*Sáp nhập 5 xã của huyện Châu Thành: Phú Hòa (nay là phường Phú Hòa và phường Phú Lợi), Phú Mỹ, Định Hòa, Tương Bình Hiệp và Tân An (nay là các phường Tân An và phường Hiệp An) vào thị xã Thủ Dầu Một
*Hợp nhất 2 huyện Lái Thiêu và Dĩ An thành huyện Thuận An.
Năm 1978, tái lập huyện Lộc Ninh từ một số xã của 2 huyện Bình Long và Phước Long.
Năm 1988, tái lập huyện Bù Đăng từ một số xã của huyện Phước Long.
Đến năm 1996, tỉnh Sông Bé có 9 đơn vị hành chính gồm thị xã Thủ Dầu Một (tỉnh lỵ) và 8 huyện: Bến Cát, Bình Long, Bù Đăng, Đồng Phú, Lộc Ninh, Phước Long, Tân Uyên, Thuận An.
Ngày 6 tháng 11 năm 1996, kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa IX ra nghị quyết chia tỉnh Sông Bé để tái lập tỉnh Bình Dương và tỉnh Bình Phước: 
*Tỉnh Bình Dương gồm thị xã Thủ Dầu Một và 3 huyện: Bến Cát, Tân Uyên, Thuận An (ngày nay bao gồm 5 thành phố Thủ Dầu Một, Dĩ An, Thuận An, Tân Uyên, Bến Cát và 4 huyện Bàu Bàng, Bắc Tân Uyên, Phú Giáo, Dầu Tiếng). Tỉnh lỵ đặt tại thị xã Thủ Dầu Một.
*Tỉnh Bình Phước gồm 5 huyện: Bình Long, Bù Đăng, Đồng Phú, Lộc Ninh, Phước Long (ngày nay bao gồm thành phố Đồng Xoài, 3 thị xã Bình Long, Phước Long, Chơn Thành và 8 huyện Bù Đăng, Bù Đốp, Bù Gia Mập, Đồng Phú, Hớn Quản, Lộc Ninh, Phú Riềng). Tỉnh lỵ đặt tại thành phố Đồng Xoài tỉnh Bình Phước

**Chú thích**

**Tham khảo**
Sông Bé
Thể loại:Hành chính Bình Dương
Thể loại:Hành chính Bình Phước