Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Tuyên ngôn giải phóng nô lệ

Tập tin:Emancipation Proclamation.jpg|nhỏ|phải|350px|Bản in lại của Tuyên ngôn Giải phóng Nô lệ tại Trung tâm Tự do Tuyến hỏa xa ngầm Quốc gia tại Cincinnati
Tuyên ngôn Giải phóng Nô lệ (tiếng Anh: Emancipation Proclamation) gồm hai văn lệnh hành pháp do Tổng thống Hoa Kỳ Abraham Lincoln đề xuất trong thời nội chiến Hoa Kỳ. Bản thứ nhất ban ra ngày 22 tháng 9 năm 1862, công bố trả tự do cho tất cả nô lệ trong các tiểu bang thuộc Liên minh miền Nam Hoa Kỳ chưa thuộc kiểm soát của Liên bang miền Bắc ngày 1 tháng 1 năm 1863. Bản thứ nhất này được Lincoln công bố sau khi quân miền Bắc đánh thắng quân miền Nam trong trận huyết chiến tại Antietam buộc quân miền Nam phải triệt binh về Virginia. Bản thứ nhì, ban ra ngày 1 tháng 1 năm 1863, liệt kê rõ các tiểu bang nào phải chịu lệnh này.
Bản tuyên ngôn giải phóng đã đánh mạnh cả vào lúc khi sự giải phóng nô lệ chỉ diễn ra tại những nơi mà Chính phủ Liên bang không nắm quyền, nhưng trong thực tiễn, nó cố gắng thuyết phục Liên bang xóa bỏ chế độ nô lệ, điều mà gây tranh cãi ở miền bắc. Nó không là một điều luật được thông qua bởi quốc hội, nhưng một mệnh lệnh của tổng thống đã trao quyền, khi Lincoln viết, bởi địa vị của ông là "Tổng tư lệnh quân đội" dưới khoản II, chương 2 của Hiến pháp Hợp chúng quốc Hoa Kỳ.
Bản tuyên bố không trả tự do cho bất kỳ nô lệ nào trong các bang biên giới (Kentucky, Missouri, Maryland, Delaware, và Tây Virginia), hoặc bất kỳ bang phía nam nào điều hành bởi chính phủ miền Nam. Bước đầu chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến những bang mà những người nô lệ đã sớm sẵn sàng trốn thoát từ phía miền Nam, nhưng khi quân đội miền Bắc chiến thắng miền Nam, hàng nghìn nô lệ được trả tự do mỗi ngày cho đến khi gần như hoàn toàn vào tháng 7 năm 1865 (khoảng 4 triệu, theo điều tra dân số 1860́).
Sau chiến tranh có việc phải lo mà lời công bố, như một thước đo chiến tranh, không thực hiện sự loại bỏ chế độ nô lệ lâu bền. Một vài bang chiến hữu nô lệ trước đây đã cấm sự chiếm hữu nô lệ; tuy nhiên, một vài sự chiếm hữu nô lệ vẫn còn tồn tại cho đến toàn bộ thể chế đó bị xóa sạch bởi sự sửa đổi của Bản hiến pháp Hoa Kỳ sửa đổi lần thứ 13 vào 18 tháng 12 năm 1865.

**Chú thích**
Thể loại:Nội chiến Hoa Kỳ
Thể loại:Văn kiện về nhân quyền
Elías Figueroa

Elías Ricardo Figueroa Brander (sinh 25 tháng 10 năm 1946 tại Valparaíso) là một cựu cầu thủ bóng đá người Chile. Ông được bầu chọn là cầu thủ xuất sắc nhất Nam Mỹ trong 3 năm liên tiếp 1974, 1975 và 1976, được đánh giá là một trong những hậu vệ xuất sắc nhất trong lịch sử bóng đá và cầu thủ xuất sắc nhất mọi thời đại của Chile.

**Câu lạc bộ**
Figueroa chơi cho các câu lạc bộ của Chile trong hầu hết sự nghiệp thi đấu. Ngoài Chile ông chỉ chơi ở Uruguay cho Peñarol, ở Brasil cho Internacional và ở Mỹ cho Fort Lauderdale Strikers.
Ngoài 3 danh hiệu Cầu thủ xuất sắc nhất Nam Mỹ liên tiếp, ông còn nhận được danh hiệu Cầu thủ xuất sắc nhất Uruguay các năm 1967 và 1968, Hậu vệ xuất sắc nhất World Cup 1974, Cầu thủ xuất sắc nhất Brasil các năm 1975 và 1976, cùng với danh hiệu Cầu thủ xuất sắc nhất Chile các năm 1977 và 1978.
FIFA chọn lựa ông là Cầu thủ xuất sắc nhất năm năm 1976 và Pelé đưa ông vào danh sách 125 cầu thủ còn sống xuất sắc nhất.

**Đội tuyển quốc gia**
Ông khoác áo đội tuyển Chile 70 trận và ghi được 2 bàn, có mặt tại các World Cup 1966, 1974, và 1982. Năm 1979 ông là đội trưởng đội tuyển Chile tham dự Copa América 1979 và giành hạng nhì.

**Danh hiệu**
Vô địch Uruguay 1967 và 1968 với Peñarol 
*Vô địch bang Rio Grande do Sul (Brasil) 1971, 1972, 1973, 1974, 1975 và 1976 với Internacional
*Vô địch Brasil năm 1975 và 1976 với Internacional
*Đoạt Cúp Chile năm 1977 với Palestino 
*Vô địch Chile năm 1978 với Palestino

**Tham khảo**
Thể loại:Cầu thủ bóng đá nam Chile
Thể loại:Cầu thủ bóng đá Peñarol
Thể loại:Cầu thủ bóng đá Colo-Colo
Thể loại:FIFA 100
Thể loại:Cầu thủ bóng đá Sport Club Internacional
Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài tại Hoa Kỳ
Thể loại:Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Brasil
Thể loại:Cầu thủ bóng đá nam Chile ở nước ngoài
Thể loại:Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1974
Thể loại:Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1966
Thể loại:Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1982
Henry Luce

Henry Luce
Henry Robinson Luce (3 tháng 4 năm 1898 – 28 tháng 2 năm 1967) là một chủ bút có quyền lực ở Mỹ, người sáng lập ra tạp chí Fortune năm 1930. Ông sinh tại Đăng Châu, Trung Quốc, là con của một nhà truyền giáo Giáo hội Trưởng Lão (Thiên Chúa giáo). 15 tuổi, ông quay trở về Mỹ sinh sống và học tập. Ông tốt nghiệp Đại học Yale năm 1920.

**Tham khảo**
Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Yale
Thể loại:Hội kín Skull & Bones
Kim chi (định hướng)

Kim chi hoặc Kim Chi có thể đề cập đến:- Món ăn kim chi truyền thống của người Hàn Quốc- "Cành vàng" trong thành ngữ Kim chi, ngọc diệp (lá ngọc cành vàng)- Nghệ sĩ ưu tú Trịnh Kim Chi, Á hậu Hoa hậu Việt Nam 1994 và là cựu thành viên nhóm Tứ ca Ngẫu nhiên kiêm diễn viên Việt Nam- Nghệ sĩ ưu tú Kim Chi, tên đầy đủ Nguyễn Thị Kim Chi, diễn viên Việt Nam trong Biệt động Sài Gòn- Ca sĩ Kim Chi, tên đầy đủ Nguyễn Thị Kim Chi, nữ ca sĩ thuộc dòng nhạc trữ tình. - Hoàng Oanh, tên thật Huỳnh Kim Chi, ca sĩ Việt Nam
Bản mẫu:Thông tin truyện tranh/doc

==Cách sử dụng**
tựa đề: Tựa đề bộ truyện.
hình: Một tấm hình từ bộ truyện.
chú thích: Chú thích cho hình.
tác giả: Tác giả của bộ truyện
url: Trang web bộ truyện.
rss: The strip's RSS feed.
atom: The strip's Atom feed.
tình trạng: Tình trạng hiện tại/lịch trình xuất bản
bắt đầu: Ngày phát hành đầu tiên (có thể liên kết đến nơi lưu trữ)
kết thúc: Ngày phát hành cuối cùng (có thể liên kết đến nơi lưu trữ)
nghiệp đoàn: Bất kỳ nhóm nghiệp đoàn nào bảo hộ cho cuốn truyện này
nhà xuất bản: Bất kỳ nhóm nào xuất bản bộ truyện này
thể loại: Thể loại của bộ truyện.
xếp hạng: Xếp hạng nội dung nếu có
truyện trước: Bộ truyện đi trước
truyện sau: Bộ truyện kế thừa
Thể loại:Bản mẫu hộp thông tin truyện tranh
Thể loại:Tiêu bản thông tin xuất bản
Thể loại:Bản mẫu dùng ParserFunctions
Natalia Guimaraes

Natália Aparecida Guimarães (sinh ngày 25 tháng 12 năm 1984 tại Juiz de Fora, Minas Gerais, Brazil) là một nữ hoàng sắc đẹp của Brazil.
Natalia đã vượt qua 26 thí sinh khác để đăng quang danh hiệu Hoa hậu Brazil vào ngày 14 tháng 4 năm 2007. Cô từng đăng quang danh hiệu Top Model of the World 2006 nhưng từ chối danh hiệu để tiếp tục tham dự cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 2007 tổ chức tại Thành phố Mexico, Mexico. Kết quả chung cuộc, Natalia đã đoạt danh hiệu Á hậu 1, sau hoa hậu Nhật Bản Riyo Mori.
Natalia Guimaraes là hoa hậu có vẻ đẹp rất quyến rũ và sắc sảo, chính vì thế mà trong phần thi áo tắm cô về nhì với 9.560 điểm và trong phần thi dạ hội cô xếp đầu với 9.599 điểm. Natalia được đánh giá là một trong những ứng cử viên nặng ký cho vương miện hoa hậu hoàn vũ với một thể hình đẹp và khuôn mặt đậm chất Nam Mỹ.
Sau cuộc thi, Natalia đã bị nhiều người chỉ trích vì mọi người cho rằng cô không có tinh thần fairplay khi nghe người dẫn chương trình xướng tên mình là Á hậu 1, cô đã ngay lập tức bỏ đi trong khi Hoa hậu Hoàn vũ 2007 Riyo Mori đang cần cô chia sẻ niềm vui. Nhưng dù sao, Riyo Mori cũng đã rất xứng đáng cho vương miện và Nâtlia cũng là một niềm tự hào cho "Xứ sở Samba" với vai trò là một hoa hậu hoàn vũ Brazil và Á hậu 1 Hoa hậu hoàn vũ thế giới.

**Tham khảo**
Thể loại:Người chiến thắng cuộc thi sắc đẹp Brasil
Thể loại:Sinh năm 1984
Thể loại:Nhân vật còn sống
Thể loại:Nữ người mẫu Brasil
Garfield (định hướng)

Garfield có thể có các nghĩa sau:

**Truyện tranh**
Garfield, bộ truyện tranh do Jim Davis sáng tác- Garfield (nhân vật), nhân vật chính của bộ truyện tranh- Garfield (phim), bộ phim người đóng dựa trên bộ truyện tranh- Garfield: Chú mèo siêu quậy, phần tiếp theo của bộ phim Garfield gốc- Garfield Gets Real, một phim dùng kỹ xảo vi tính dựa theo truyện tranh

**Nơi chốn**

****
Garfield, Victoria

****
Garfield, Arkansas
*Garfield, Georgia
*Garfield, Kansas
*Garfield, New Jersey
*Garfield, New Mexico
*Garfield (Pittsburgh), Pennsylvania
*Garfield, Virginia, hiện nay là Springfield, Virginia
*Garfield, Wisconsin
*Quận Garfield, Oklahoma
*Quận Garfield, Utah
*Garfield Heights, Ohio
*Xã Garfield, Michigan
*Xã Garfield, Minnesota
*Mount Garfield (New Hampshire)

**Người**
Brian Garfield, tiểu thuyết gia và kịch bản gia người Mỹ
*Eugene Garfield, nhà khoa học người Mỹ
*James A. Garfield (1831–1881), Tổng thống thứ 20 của Hoa Kỳ
*John Garfield, diễn viên người Mỹ
*Garfield Kennedy, nhà làm phim tài liệu và phim giả tưởng
*Leon Garfield, nhà văn viết truyện giả tưởng người Anh
*Richard Garfield (sinh 1966), người tạo ra trò chơi Magic: The Gathering
*Sidney R. Garfield, bác sĩ người Mỹ, người thành lập hệ thống chăm sóc sức khỏe Kaiser Permanente
*Sir Garfield Sobers, cầu thủ cricket

**Cách dùng khác**
 Trung học Garfield (định hướng)- Beast Boy, còn được biết với tên Garfield Logan, nhân vật hư cấu trong loạt truyện DC Comics
Thể loại:Họ tên
Thể loại:Tên nơi chốn định hướng
Bắc Mê

Bắc Mê là một huyện thuộc tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

**Địa lý**
Tập tin:Song Gam @YenPhu-BacMe'2007.jpg|thumb|300px|trái|Sông Gâm tại thị trấn Yên Phú khi thủy điện Tuyên Quang tích nước năm 2007
Huyện Bắc Mê nằm ở phía đông của tỉnh Hà Giang, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng 
*Phía tây giáp thành phố Hà Giang và huyện Vị Xuyên
*Phía nam giáp huyện Lâm Bình và huyện Na Hang thuộc tỉnh Tuyên Quang
*Phía bắc giáp huyện Yên Minh.
Huyện Bắc Mê có diện tích 856,07 km², dân số năm 2019 là 54.592 người, mật độ dân số đạt 64 người/km².

**Lịch sử**
Ngày 18 tháng 11 năm 1983, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 136-HĐBT về việc thành lập huyện Bắc Mê thuộc tỉnh Hà Tuyên trên cơ sở tách 10 xã: Đường Âm, Giáp Chung, Lạc Nông, Minh Ngọc, Minh Sơn, Phú Nam, Thượng Tân, Yên Cường, Yên Định và Yên Phú của huyện Vị Xuyên.
Ngày 13 tháng 2 năm 1987, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 28-HĐBT về việc:
*Chia xã Đường Âm thành 2 xã: Đường Âm và Đường Hồng
*Chia xã Yên Cường thành 2 xã: Yên Cường và Phiêng Luông
*Chia xã Yên Phú thành 2 xã: Yên Phú và Yên Phong
*Tách 3 xóm Bách Sơn, Khuổi Nâng và Tả Luông của xã Minh Ngọc để sáp nhập vào xã Thượng Tân.
Năm 1991, tỉnh Hà Giang được tái lập từ tỉnh Hà Tuyên, Bắc Mê trở thành huyện của tỉnh Hà Giang.
Ngày 31 tháng 3 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị định số 11/NĐ-CP về việc thành lập thị trấn Yên Phú (huyện lỵ huyện Bắc Mê) trên cơ sở toàn bộ của xã Yên Phú.
Huyện Bắc Mê có 1 thị trấn và 12 xã như hiện nay.

**Hành chính**
Huyện Bắc Mê có 13 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Yên Phú (huyện lỵ) và 12 xã: Đường Âm, Đường Hồng, Giáp Trung, Lạc Nông, Minh Ngọc, Minh Sơn, Phiêng Luông, Phú Nam, Thượng Tân, Yên Cường, Yên Định, Yên Phong.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Bắc Mê date=2007-12-11  trên website tỉnh Hà Giang
Irvin McDowell

Tập tin:Irv mcdowell.jpg|nhỏ|Tướng Irvin McDowell với quân hàm Chuẩn tướng
Irvin McDowell (15 tháng 10 năm 1818 – 10 tháng 5 năm 1885) là một thiếu tướng của quân đội Liên bang miền Bắc, nổi tiếng vì ông thua trận đánh lớn đầu tiên của Nội chiến Hoa Kỳ, trận Bull Run thứ nhất.

**Tham khảo**
Thể loại:Sinh năm 1818
Thể loại:Mất năm 1885
Thể loại:Nội chiến Hoa Kỳ
Thể loại:Thiếu tướng Lục quân Hoa Kỳ
Thể loại:Người Mỹ gốc Scotland
L-39

L39 hoặc L-39 có thể đề cập đến:- Aero L-39 Albatros, một kiểu máy bay phản lực của Tiệp Khắc- HMS Shearwater (L39), một tàu tuần tra của Hải quân Hoàng gia Anh- Lahti L-39, một kiểu súng trường chống tăng của Phần Lan
Hemon

Hemon, hay Hemiunu, là một hoàng thân và là tể tướng trong lịch sử Ai Cập cổ đại thuộc Vương triều thứ 4. Ông được cho là người đã xây dựng nên Kim tự tháp Khufu.

**Tiểu sử**
Hemon là con trai của hoàng tử Nefermaat I và phu nhân Itet, tức cháu gọi pharaon Khufu là chú/bác. Ông có tất cả 14 anh chị em. Theo những dòng chữ trên mộ và bức tượng của Hemon, ông được phong các danh hiệu như "Tể tướng", "Người giữ ấn hoàng gia", "Tư tế của Bastet, "Tư tế của Thoth",... Đặc biệt là danh hiệu "Người giám sát mọi công trình của Vua", vì vậy mà ông được tin là vị kiến trúc sư đã xây dựng Kim tự tháp Khufu. Ông cũng được gọi là "Con trai của Vua từ thân thân thể của ngài" như một danh hiệu được phong tặng.
Không có nhiều thông tin về tể tướng Hemon cũng như vợ con ông, chỉ biết ông là chủ nhân của ngôi mộ mastaba G 4000, nằm ở khu nghĩa trang phía tây Kim tự tháp Khufu. Ngôi mộ đã bị hư hỏng nặng nề bởi những tên trộm mộ, nhiều viên gạch trong đống đổ nát có đánh dấu năm trị vì của Khufu.

**Tượng của Hemon**
Mảnh phù điêu vỡ dùng để tạo hình cái mũi của Hemiunu
Vào năm 1912, tại căn phòng serdab (nơi đặt tượng linh hồn Ka của người đã mất), nhà khảo cổ Hermann Junker đã tìm được bức tượng đá vôi nổi tiếng của Hemon, hiện được lưu giữ tại Viện bảo tàng Roemer & Pelizaeus, Đức.
Những tên trộm mộ đã đục một lỗ trên tường phòng serdab, đủ cho một người thấp bé hay một đứa trẻ chui lọt. Tên trộm này đã chặt phần đầu tượng, đập nát phần mắt và mũi để lấy những viên đá quý khảm trên đôi mắt. Cánh tay phải của bức tượng cũng đã bị gãy, và vàng dát trên tượng cũng đã bị lấy đi. Những phần gãy vỡ và bức tượng đã được đem về bảo tàng để phục hồi. Riêng phần mũi được phục hồi dựa vào khuôn mặt của Hemon trên một mảnh phù điêu vỡ.
Cùng với tượng bán thân của hoàng tử Ankhhaf, bức tượng của Hemon được xem là một trong những tác phẩm điêu khắc chân thực nhất (không theo hình thức cách điệu), hiếm thấy trong nghệ thuật Ai Cập cổ đại. Hemon được mô tả là một người đàn ông khá béo, trái ngược với vẻ cường tráng thường thấy ở các tượng nam giới.

**Chú thích**
Thể loại:Người Ai Cập cổ đại
Thể loại:Vương triều thứ Tư của Ai Cập
Thể loại:Khufu
Cối xay thóc

Cối xay thóc
Một chiếc máy xay xát kiểu cổ ở Đà Nẵng
Cối xay thóc là dụng cụ nhà nông dùng để bóc vỏ hạt thóc, tách trấu ra khỏi hạt gạo. Cối xay thóc còn được gọi là cối xay lúa. Cối xay thóc truyền thống, gồm một thớt trên và một thớt dưới (theo cách gọi dân dã). Thớt bên dưới cố định, thớt bên trên bên trong trát đất, khoét hình chảo lõm, có thể quay tròn theo một trụ (trục), gọi là ngõng cối, nằm cố định ở giữa thớt dưới, ngõng cối có thể được làm bằng gỗ hoặc sắt. Phần thớt trên có một tràng xay, còn gọi là tay quay, khi xay nó được lắp vào một bên tai cối. Cối được đặt trên một chiếc giá tre có 4 chân. Cối xay thóc ngày nay ít được sử dụng vì được thay thế bằng các loại máy xay công nghiệp có hiệu suất cao hơn.

**Đóng cối**
Người thợ đóng cối gọi là phó cối. Vật liệu dùng đóng cối:tre để đan 2 thớt cối (thớt trên và thớt dưới),làm tai cối.gỗ làm "ngõng cối" và dăm cối(bằng gỗ nhãn già). Tre chẻ nhỏ thành nan để đan thân cối. Gỗ, thường dùng nhãn,  cưa khúc ngắn chẻ làm dăm theo thớ dọc, sao cho dăm thật dóc, không tướp, cứng nhưng không giòn, đem phơi khô đủ độ. Đất sét vàng hoặc xanh,nhào thật nhuyễn dùng để đắp phần mặt cối của cả thớt trên và thớt dưới. Khi phần thịt cối (mặt cối) bằng đất sét đã được đắp nện bám chắc vào vỏ áo cối, gắn trục quay và tai cối, mới đến khâu chêm dăm cối. Đây là phần khó và tỉ mỉ nhất thể hiện tay nghề của phó cối. 
Khi chêm phải chia mặt cối theo hàng lối và phải tạo thành chiều quay thuận của cối,(lúc quay cối thì hạt thóc bị bóc trấu,trấu cùng hạt gạo được đẩy ra ngoài) Toàn bộ dăm cối phải nằm trên mặt phẳng, khi đất được đóng dăm chưa khô,phải dùng "sảm"-làm bằng gỗ hoặc gốc tre già,lèn cho chặt dăm cối lại.Đóng cối xong để cho đất khô trắng là dùng được. Để đóng được một cái cối mới, một phó cối thường phải làm việc một ngày(ít khi hơn).Nếu buổi chiều mới đóng, phó cối người xứ xa thì phải lưu lại nhà gia chủ, được thết đãi thịnh soạn hơn ngày thường vì gia chủ luôn mong muốn có một cái cối tốt.Thường một bộ vỏ cối đan bằng tre dùng được vài lần,không phải lần đóng cối nào cũng phải thay vỏ của thớt cối.

**Trong văn hóa**
câu đố:
:Không răng mà cắn nát nhừ 
:Miệng to họng nhỏ từ từ nuốt vô 
:Bụng không có chỗ chứa đồ 
:Cho nên em phải đổ ra liên hồi.
*Thành ngữ:
:Gà què ăn quẩn cối xay.
*Chê cô gái đoảng:
:"Bánh đúc cô nếm nồi ba
:Mía re tráng miệng một vài trăm cây.
:Giã gạo vú chấm đầu chày
:Xay thóc một ngày được một đấu  ba"
*Thơ mới:
:Sáng đứng đỉnh Côn Sơn 
:Hương đồng thơm trong túi 
:Chiều xay thóc góc nhà 
:Tóc lại bay gió núi...- Thơ mới
: Cuộc đời người phó cối
: Giản dị, đẹp biết bao
: Một túi dăm khô
: Một vài cái vồ
: Và cái cưa cắp nách
: .......
: Trách anh mải chơi:
: Ngày thì còn mải đi chơi
: Tối lặn mặt giời đổ thóc ra xay.

**Xem thêm**
 Cối xay gió- Cối xay thịt- Cối xay- Máy xay xát- Máy xay sinh tố

**Ghi chú**

Thể loại:Nông thôn Việt Nam
Thể loại:Dụng cụ nông nghiệp
Thóc
Dòng điện cảm ứng

Dòng điện cảm ứng là một hiện tượng cảm ứng điện từ, khi từ trường sinh ra dòng điện. Hiện tượng này được Michael Faraday khám phá qua thực nghiệm năm 1831.
Định nghĩa dòng điện cảm ứng là dòng điện xuất hiện khi từ thông qua mạch biến thiên

**Tính chất**
Khi từ thông biến đổi theo thời gian ở một mạch kín thì trong mạch xuất hiện một dòng điện cảm ứng và chỉ tồn tại trong thời gian từ thông biến đổi. Cường độ dòng điện cảm ứng tỉ lệ thuận với tốc độ biến đổi của từ thông, chiều của dòng điện phụ thuộc vào sự tăng hay giảm của từ thông gửi qua mạch.
Vơi vòng tròn từ
 
Vơi vòng tròn từ của N vòng quấn
 

**Xác định chiều dòng điện cảm ứng**
Đồng thời với Faraday, Lenz cũng nghiên cứu hiện tượng cảm ứng điện từ và đã tìm ra định luật tổng quát xác định chiều của dòng  điện cảm ứng, gọi là định luật Lenz. Dòng điện cảm ứng phải có chiều sao cho từ trường do nó sinh ra có tác dụng chống lại nguyên nhân sinh ra nó.
Điều này có nghĩa là khi từ thông qua mạch tăng lên, từ trường cảm ứng sinh ra có tác dụng chống lại sự tăng của từ thông: từ trường cảm ứng sẽ ngược chiều với từ trường ngoài. Nếu từ thông qua mạch giảm, từ trường cảm ứng (do dòng điện cảm ứng sinh ra nó) có tác dụng chống lại sự giảm của từ thông, lúc đó từ trường cảm ứng sẽ cùng chiều với từ trường ngoài.
Theo định luật Lenz, dòng điện  cảm ứng bao giờ cũng có tác dụng chống lại sự dịch chuyển của thanh nam châm. Do đó cần tốn công để dịch chuyển thanh nam châm. Chính công này biến thành điện năng của dòng điện cảm ứng.

**Tham khảo**
Thể loại:Vật lý học
Thể loại:Điện từ học
Tác giả văn học

Tác giả văn học là người làm ra tác phẩm nghệ thuật ngôn từ như các bài thơ, bài báo, cuốn sách, vở kịch,... Tên tác giả (bao gồm cả tên thật hoặc bút danh) được nêu cùng tên tác phẩm.

**Khái niệm chung**
Trong nghiên cứu văn học nói chung, phạm trù tác giả văn học bên cạnh những ngữ nghĩa như nói trên còn mang thêm các đặc tính về phẩm chất thẩm mỹ do các tác phẩm - những đứa con tinh thần của họ mang lại, theo đó người đọc có thể bắt gặp các thuật ngữ riêng biệt như văn hào, thi hào, tác gia, thi sĩ cũng thường gặp những khái niệm nhà văn, nhà thơ, nhà báo, nhà viết kịch, nhà tiểu thuyết (tiểu thuyết gia), cây bút,...

**Cá tính, phong cách sáng tạo**
Là người sáng tạo ra các giá trị văn học mới trong sự kết hợp với sự sáng tạo độc đáo của cá nhân, tác giả văn học là một đơn vị, một điểm nhìn, một bộ phận hợp thành quá trình văn học, là một gương mặt không thể thay thế tạo nên diện mạo chung của một thời kỳ hoặc một thời đại văn học. Ở phương diện này, khái niệm tác giả có thể tương ứng với các khái niệm về cá tính sáng tạo, phong cách (phong cách cá nhân).

**Loại hình tác giả văn học**
Trong nghiên cứu văn học, bên cạnh sự nghiên cứu riêng về từng tác giả văn học, cũng thường thấy phạm trù loại hình tác giả được nhấn mạnh, như loại hình nhà Nho hành đạo, loại hình nhà Nho tài tử trong văn học Trung đại Việt Nam, loại hình nghệ sĩ ẩn dật trong văn học Nhật Bản,...), với tư cách những loại hình chủ thể thẩm mỹ, được hình thành như những sản phẩm xã hội, lịch sử, văn hóa cụ thể. Những loại hình tác giả văn học đó thường có dấu hiệu chung về cách nhìn và cách lựa chọn thái độ sống, tư thế ứng xử, quan điểm thẩm mỹ, xu hướng nghệ thuật,...

**Tham khảo**
 150 thuật ngữ văn học, Lại Nguyên Ân biên soạn, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội, 1998.- Chương 10: Nhà văn và quá trình sáng tác, trong cuốn Lý luận văn học, Phương Lựu (chủ biên), Nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội, 2004.
Thể loại:Thuật ngữ văn học
Thể loại:Tác giả văn học
Tác phẩm văn học

Tác phẩm văn học là công trình sáng tạo của nhà văn, sử dụng phương tiện là ngôn từ, hình tượng nghệ thuật để gửi gắm thông điệp về con người và cuộc đời.

**Hình thức**
Tác phẩm văn học có thể tồn tại dưới phương diện là ngôn bản truyền miệng hoặc hình thức văn bản được ghi lại bằng văn tự cụ thể; có thể được tạo thành bằng văn vần (và thơ) hoặc văn xuôi; và được xếp vào các thể loại nhất định (như tự sự, trữ tình, kịch, nhật ký, ký, tùy bút) hay một thể tài văn học nhất định (như hài kịch, bi kịch, thơ trào phúng, thơ tự do, truyện tiếu lâm, truyện ngắn, tiểu thuyết,...).

**Cấu trúc**
Mỗi tác phẩm là một hệ thống phức tạp bao gồm hàng loạt các yếu tố thuộc những bình diện khác nhau như đề tài, chủ đề, tư tưởng, kết cấu, ngôn ngữ, nhân vật, hình tượng, cốt truyện. Sự kết hợp và tác động lẫn nhau giữa các yếu tố này khiến tác phẩm trở thành một chỉnh thể nghệ thuật, mang tính thống nhất hữu cơ giữa nội dung thẩm mỹ và hình thức nghệ thuật.

**Đặc điểm**
Tác phẩm văn học là phát ngôn phức hợp của người sáng tác, là sự phản ánh, khúc xạ, vang hưởng, dự cảm của đời sống hiện thực và là đối tượng tích cực của sự tiếp nhận văn học.
Ở phương diện chức năng giao tiếp và đời sống lịch sử, tác phẩm văn học không được coi như một vật phẩm (sản phẩm) cố định, bất biến, không phải là một đối tượng vật thể tuy nó tồn tại thông qua những dạng vật chất, vật liệu như chữ viết, tiếng nói, trang sách in có tính hiện hữu trên giá sách hay trong thư viện. Theo đó tác phẩm văn học được hiểu như một quá trình đồng sáng tạo và tiếp nhận, phản ánh sự tương tác từ tác giả văn học đến độc giả và từ độc giả tác động trở lại chính tác giả văn học. Mặc dù tác phẩm văn học vẫn là chính nó, sự biến dịch diện mạo vẫn diễn ra nhờ sự cảm thụ bởi độc giả, sự lý giải bởi những nghiên cứu, phê bình, bởi dư luận xã hội từng thời đại, đều làm phát sinh những phán đoán, đánh giá ít nhiều khác nhau về nội dung thẩm mỹ của tác phẩm. Quan hệ giữa tác phẩm văn học với người tiếp nhận còn được nhìn nhận ở tính chất "thỏa thuận", độc giả tuy biết tác phẩm có hư cấu, nghĩa là một hiện thực đã được tái tạo nghệ thuật, nhưng vẫn ngầm hiểu và tin rằng đó là hiện thực.
Những đặc tính nói trên cho thấy tác phẩm văn học theo cách nhìn hiện đại được hiểu như một thực thể tinh thần, một tổng thể của những hàm nghĩa phức hợp, tồn tại ở dạng khả biến, là sự thống nhất giữa những hàm nghĩa thẩm mỹ tư tưởng đã được mã hóa (có thể coi là cái tuyệt đối) trong văn bản và những cảm thụ, lý giải bởi những thời đại và thế hệ công chúng khác nhau (cái tương đối).

**Tham khảo**
 150 thuật ngữ văn học, Lại Nguyên Ân biên soạn. Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội, 1998.- Lý luận văn học, Phương Lựu (chủ biên), Nhà xuất bản Giáo dục, H. 2004.- Tác phẩm văn học như là quá trình, Trương Đăng Dung, Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, Hà Nội, 2004.-  Phương thức tồn tại của tác phẩm văn họcbot=InternetArchiveBot 
Thể loại:Thuật ngữ văn học
Hiện tượng hỗ cảm

Hiện tượng hỗ cảm là hiện tượng khi cường độ dòng điện chạy trong các mạch biến đổi thì từ trường do mỗi mạch sinh ra và gửi qua diện tích của mạch kia sẽ thay đổi theo. Kết quả là trong các mạch đều xuất hiện dòng điện cảm ứng.
Các dòng điện cảm ứng đó gọi là các dòng điện hỗ cảm.

**Hiện tượng**
Hiện tượng hỗ cảm
Giả sử có 2 mạch điện kín  và  đặt cạnh nhau trong đó các dòng điện cường độ  và  chạy qua (hình).

**Suất điện động hỗ cảm. Độ hỗ cảm**
Suất điện động gây ra dòng điện hỗ cảm được gọi là suất điện động hỗ cảm. Công thức của nó cũng tuân theo định luật cơ bản của hiện tượng cảm ứng điện từ, nghĩa là:
Với  là từ thông gửi qua mạch điện  hoặc  mà ta xét.
Trong công thức:
Thì  là từ thông do dòng  sinh ra và gửi qua diện tích của mạch 
Còn  là một hệ số tỉ lệ, gọi là độ hỗ cảm của hai mạch  và 
So sánh các công thức, ta nhận thấy rằng: độ hỗ cảm M có cùng đơn vị như độ tự cảm L, nghĩa là cũng được tính ra Henry.

**Ứng dụng**
Hiện tượng hỗ cảm được ứng dụng để chế tạo máy biến thế. Đó là một dụng cụ rất quan trọng trong kỹ thuật điện. Ngoài ra còn ứng dụng trong phát thanh, truyền hình qua không gian...

**Tham khảo**
Thể loại:Vật lý học
Thể loại:Điện từ học
Tập tin:BAe Hawk 128 3-view.gif

Đây là hình lấy từ trang en:Image:BAe_Hawk_128_3-view.gif

**Image description**
BAe Hawk 128 orthographic projection

**Source**
from  raf.mod.uk and cleaned up by ericg.
(NB: Due to restrictions from the  copyright notice of the site, images from http://www.raf.mod.uk are not considered available under a free license. As such, fair use rationales have been added in order to retain the image for use on the English-language Wikipedia.

**Giấy phép**

**Fair use rationale**
# The image is of lower resolution than the original diagram (copies made from it will be of inferior quality).
# No free or public domain images have been located for the subject of the article.
# Due to the nature of the image, it is highly unlikely that a free-license alternative image can be obtained.
# The image does not limit the copyright owners' rights to distribute the photograph in any way.
# The image is being used for informational purposes only, and its use is not believed to detract from the original photograph in any way.
Jóhanna Vala Jónsdóttir

Jóhanna Vala Jónsdóttir (sinh năm 1982 tại Reykjavík) là đương kim Hoa hậu Iceland 2007. Cô đã tham dự cuộc thi Hoa hậu Thế giới 2007 tổ chức tại Sanya, Trung Quốc nhưng không đạt thành tích nào.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Chùm ảnh hoa hậu Iceland date=2008-03-12 -  Trang chủ cuộc thi Hoa hậu Iceland
Thể loại:Sinh năm 1986
Johanna Vala Jonsdottir
Johanna Vala Jonsdottir
Thể loại:Người chiến thắng cuộc thi sắc đẹp Iceland
Thể loại:Nhân vật còn sống
Thể loại:Phi công Liên Xô

Thể loại:Phi công Liên Xô
Thể loại:Người Liên Xô theo nghề nghiệp
Thể loại:Không quân Liên Xô
Thể loại:Hàng không Liên Xô
Thể loại:Phi công theo quốc gia
Tập tin:Ho bom B52.jpg

Hố bom sau đợt rải thảm B52 tại miền Bắc Việt Nam.
Ảnh của Thông tấn xã Việt Nam. Nguồn:http://vietnamnet.vn/psks/2007/12/760285/
Lí do sử dụng hợp lý: Ảnh độ phân giải thấp về sự kiện lịch sử, không có ảnh tự do thay thế. Sử dụng hợp lý trong các bài về B52 và Các chiến dịch ném bom B52 xuống Việt Nam.
Quần thể lăng mộ Cao Câu Ly

Lăng mộ Cao Câu Ly tên chính thức Quần thể Lăng mộ Cao Câu Ly là quần thể những ngôi mộ ở Bình Nhưỡng và Nampho, Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Vào tháng 7 năm 2004, nó trở thành di sản thế giới đầu tiên của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên được UNESCO công nhận. Quần thể này bao gồm 30 ngôi mộ nằm rải rác của vương quốc Cao Câu Ly, một trong Tam Quốc ở bán đảo Triều Tiên. Đây là một trong những vương quốc mạnh nhất ở bán đảo Triều Tiên và Đông Bắc Trung Quốc tồn tại từ năm 37 TCN đến thế kỷ thứ 7.
Hiện có 10.000 ngôi mộ thời Cao Câu Ly nhưng chỉ có khoảng 90 ngôi mộ ở Đông Bắc Trung Quốc và Triều Tiên được khai quật là có các bức tranh tường. Quần thể là nơi chôn cất của các vua chúa, hoàng hậu và các thành viên của gia tộc hoàng gia. Những bức tranh độc đáo được tìm thấy tại các ngôi mộ mang đến một cái nhìn độc đáo về cuộc sống hàng ngày thời Cao Câu Ly. Trong số quần thể được đưa vào danh sách Di sản thế giới có cả lăng mộ của vua Đông Minh.

**Xem thêm**
 Kinh thành và lăng mộ Cao Câu Ly

**Tham khảo**
Thể loại:Di sản thế giới tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên
Thể loại:Cao Câu Ly
Chính quốc Pháp

Chính quốc Pháp
Chính quốc Pháp (France métropolitaine hay la Métropole, hay thông tục l'Hexagone) là toàn bộ phần đất Pháp nằm ở châu Âu, bao gồm đảo Corse. Đối ngược với chính quốc là Nước Pháp hải ngoại (la France d'outre-mer, hay l'Outre-mer, hay thông dụng les DOM-TOM), tên gọi chung để chỉ các tỉnh (départements d'outre-mer hay DOM) và lãnh thổ hải ngoại thuộc Pháp (territoires d'outre-mer hay TOM).Chính quốc Pháp và nước Pháp hải ngoại là hai tên gọi chính thức hợp thành Cộng hòa Pháp. Trong đó, lãnh thổ Chính quốc Pháp chiếm diện tích 81,8% và dân số 96,0% toàn nước Pháp.
Năm tỉnh hải ngoại – Martinique, Guadeloupe, Réunion, Guiana thuộc Pháp và Mayotte– đều có thể chế chính trị giống như Chính quốc Pháp.
Ở các vùng lãnh thổ hải ngoại thuộc Pháp, những cư dân đến từ Chính quốc Pháp thường được gọi là métro, viết gọn đi từ chữ métropolitain.

**Tham khảo**
 Robert Aldrich and John Connell, France's Overseas Frontier, Cambridge University Press, 1992

**Liên kết ngoài**
  Trang web chính thức date=2005-10-12 -  Past and current developments of France's overseas administrative divisions like pays d'outre-mer date = ngày 29 tháng 9 năm 2006
Thể loại:Địa lý Pháp
Thể loại:Địa lý Tây Âu
Thể loại:Địa lý Tây Nam Âu
Pháp
.
.
.
Thể loại:Tây Nam Âu
Thể loại:Tây Âu
Hẻm núi Ironbridge

Hẻm núi Cầu sắt là một hẻm núi sâu có sông Severn chạy qua nằm ở Shropshire, Anh. Nó được hình thành đầu tiên bởi một dòng chảy từ Hồ Lapworth vào thời kỳ băng hà cuối cùng nay đã bị rút cạn. Những tảng đá trong hẻm núi bị bào mòn dần theo thời gian để lộ những mỏ than lộ thiên, quặng sắt, đá vôi và cả đất sét lửa cho phép khu vực phát triển kinh tế nhanh chóng trong Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất.
Ban đầu nó được gọi là Hẻm núi Severn, hẻm núi hiện nay được lấy tên theo cây Cầu Sắt nổi tiếng ở đó, là cây cầu sắt đầu tiên thuộc loại này trên thế giới, và một biểu tượng của ngành công nghiệp bắt đầu từ đó. Cây cầu được xây vào năm 1779 để nối thị trấn công nghiệp Broseley với thị trấn khai mỏ Madeley và trung tâm công nghiệp đang phát triển Coalbrookdale.
Có hai lý do khiến cho địa điểm này rất có ích với ngành công nghiệp thời gian đầu. Các nguyên liệu thô gồm sắt, đá vôi, than, dùng cho ngành sản xuất sắt, đá lát và đồ sứ được phát hiện và khai thác dễ dàng ở hẻm núi. Con sông rộng và sâu cho phép vận chuyển dễ dàng các hàng hoá ra biển.

**Hình thành**
Hẻm núi bao quanh con sông Severn nằm ở phía Bắc con lạch Bristol Channel. Nó được hình thành vào cuối kỉ băng hà. Mực nước của hồ tăng lên tới khi nó có thể chảy qua ngọn đồi về phía Nam. Dòng chảy này làm xói mòn ngọn đồi hướng con hẻm núi và vĩnh viễn làm lệch hướng phía Bắc của con sông Severn. 

**Thị trấn hẻm núi**
Con hẻm nằm trong vùng hai thị trấn Telford và Wrekin. Nó bao gồm phần lớn của Hẻm cầu sắt chảy qua vùng Telford và Wrekin Council, và bao gồm các khu vực bằng nhau như Ironbridge, Caolbrookdale và Coalport và một phần của Jackfield.

**Hình ảnh**

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Ironbridge Gorge Visitor Information-  Telford Culture Zone date=2014-08-04 -  Tourism Website for Ironbridge-  Ironbridge Gorge Tourism website date=2021-03-09 -  ITV Local footage at Ironbridge Gorge date = ngày 1 tháng 2 năm 2009-  Photo of the Gorge from the airfix-attempted=yes -  The Ironbridge Gorge by Virtual Shropshire-  World Heritage Site information from UNESCO-  Map of UNESCO World Heritage Site-  Ironbridge Archaeology-  Green Wood Centre-  Severn Gorge Countryside Trust-  Green Gym-  Landslides in the Ironbridge Gorge by the British Geological Survey
Thể loại:Cách mạng công nghiệp
Thể loại:Di sản thế giới tại Anh
Thể loại:Thuật ngữ chính trị

: Thể loại:Khẩu hiệu  chính trị
Chính trị
Thể loại:Chính trị
Thể loại:Khái niệm chính trị
Thể loại:Thể loại cần phân loại vào thể loại con
Thể loại:Ngôn ngữ học xã hội
Thể loại:Thuật ngữ
Thể loại:Định kiến

Thể loại:Xã hội
Thể loại:Xã hội học
Thể loại:Con người
Thể loại:Nhận thức
Thể loại:Dư luận
Thể loại:Biểu hiện tâm lý
Thể loại:Định kiến và phân biệt đối xử
Cuống dạng lá

Cuống dạng lá ở loài Lathyrus nissolia
Cuống dạng lá là một dạng biến dạng của cuống lá. Cuống lá đơn thuần chỉ có chức năng nâng đỡ các lá và dẫn truyền chất dinh dưỡng, tuy nhiên trong trường hợp này cuống bị biến dạng, trở nên dẹt đi, có dạng bản dẹt, có chứa nhiều lục lạp để thực hiện chức năng quang hợp.
Cuống dạng lá thường thấy nhiều nhất ở các loài thực vật thuộc chi Keo (Acacia) của họ Đậu, đặc biệt là ở các loài bản địa của Australia, trước đây đã từng được xếp vào trong phân chi Phyllodineae của chi Acacia. Đôi khi trên các cây non, các cuống dạng lá mang các lá bị suy giảm mà người ta có thể nhìn thấy.
Một loài keo (Acacia aneura) có các cuống dạng lá khá dày, vì thế làm cho các khí khổng ở sâu hơn và như vậy làm giảm thiểu sự mất nước do thoát hơi nước. Các cuống dạng lá của nó có các lông nhỏ trên mặt có mục đích bắt giữ hơi ẩm do sự thoát hơi nước tạo ra. Điều này cho phép nó quang hợp ở tốc độ tối đa.

**Tham khảo**
Thể loại:Lá cây
Thể loại:Hình thái học thực vật
Passiflora incarnata

Chanh leo, chanh dây, mắc mát, mát mát, lạc tiên hoa tía (danh pháp hai phần: Passiflora incarnata), là một loài dây leo sống lâu năm lớn nhanh với thân bò leo. Là một loài trong chi Lạc tiên (Passiflora), chanh leo có các hoa lớn với các nhụy và nhị hoa to. Là một trong số các loài có thân cứng nhất trong chi Lạc tiên. Tuy tên gọi có chữ "chanh", nhưng nó không có quan hệ họ hàng gì với các loài chanh trong chi Cam chanh (Citrus spp.)
Thân cây có thể trơn nhẵn hoặc có lông tơ; dài, bò leo và có nhiều tua cuốn. Các lá hình chân vịt 3 thùy mọc so le (mọc cách), kích thước 6–15 cm. Chúng có 2 tuyến đặc trưng ở gốc của phiến lá trên cuống lá. Các hoa 5 cánh màu trắng ánh tím tía. Chúng tạo ra một vành hoa màu trắng xen tía, một cấu trúc của các phần phụ giữa các cánh hoa và tràng hoa. Hoa được thụ phấn nhờ một số loài cVenmo628-88312 8
Quả mọng nhiều cùi thịt hình ô van màu ánh vàng khi chín với kích thước cỡ quả trứng gà. Khi còn xanh nó có màu xanh lục. Ở loài chanh leo này, các chất nhầy màu vàng xung quanh các hạt của quả có vị ngọt và ăn được. Tuy nhiên, nó có nhiều hạt và vì thế chủ yếu làm nguồn thức ăn cho động vật hoang dã. Giống như các loài lạc tiên khác, nó là nguồn thức ăn cho ấu trùng của một số loài bướm.
Tại một số khu vực, toàn bộ cây chanh leo tươi hay khô đã từng được sử dụng như là một loại thảo dược làm an thần và điều trị chứng mất ngủ. Lá và thân cây phơi khô, thái nhỏ thường được dùng ở châu Âu để trộn lẫn với lá chè để uống. Một loại kẹo cao su có tác dụng an thần cũng đã từng được sản xuất từ chanh leo. Tại Việt Nam, người ta dùng quả chanh leo để làm một loại đồ uống giải khát trong mùa hè.
Chanh leo mọc thành bụi rậm ở những khu vực bỏ hoang, các bãi chăn thả không được cắt cỏ, ven đường bộ và đường sắt. Nó phát triển tốt trong các khu vực nhiều nắng.

**Thư viện ảnh**

**Tham khảo**
  Floridata.com: Passiflora incarnata-  Passiflora incarnata: Thông tin và hình ảnh date = ngày 5 tháng 4 năm 2017-  Chanh leo trên website của Đại học Florida date=2004-10-27 -  Thông tin về chanh leo trong trang của USDA, bao gồm các hình chụp hoa và quả.-  Thông tin về thực vật và thảo dược, Stephen Foster.
I
Thể loại:Cây thuốc
Thể loại:Cây thức ăn bướm ngày
Thể loại:Thực vật Alabama
Thể loại:Thực vật Florida
Thể loại:Thực vật Đông Hoa Kỳ
Thể loại:Thực vật Đông Nam Hoa Kỳ
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1753
Trữ tình ngoại đề

Trữ tình ngoại đề, hay còn có tên ngoại đề trữ tình là một thuật ngữ văn học dùng để chỉ một hình thức của ngôn từ tác giả: là ngôn từ của tác giả kiêm người trần thuật bị chệch ra ngoài việc miêu tả các sự kiện trong cốt truyện nhằm bình luận hoặc đánh giá về chúng, hoặc về những điều khác, không trực tiếp gắn với hành động của tác phẩm.
Trữ tình ngoại đề có thể là lời mở đầu tác phẩm (chẳng hạn, lời mở đầu của Truyện Kiều, của Lục Vân Tiên), có thể là lời gói ở cuối tác phẩm (chẳng hạn, lời gói ở cuối Truyện Kiều). Trữ tình ngoại đề có thể là những đoạn văn, đoạn thơ nằm xen vào giữa quá trình diễn biến của các sự kiện và nhân vật trong cốt truyện được bắt đầu triển khai cho đến kết thúc.
Trữ tình ngoại đề là phương tiện quan trọng giúp tác giả soi sáng thêm nội dung tư tưởng của tác phẩm ; bộc lộ đầy đủ, tập trung hơn thái độ, sự đánh giá của mình đối với nhân vật cũng như quan niệm nhân sinh của mình. Nếu tác phẩm là nơi ký thác của tác giả, thì trữ tình ngoại đề là một trong những yếu tố quan trọng, qua đó, tác giả thể hiện trực tiếp những điều muốn nhắn gửi của mình đến người đọc.

**Thuộc tính phổ biến**
Tính ước lệ và tính xúc cảm của ngôn từ thi ca khiến trữ tình ngoại đề thường phổ biến trước hết ở các tiểu thuyết bằng thơ, truyện thơ, nhưng trữ tình ngoại đề cũng có thể có ở những tác phẩm văn xuôi với những đoạn mang tính biểu cảm cao hơn hẳn so với trần thuật trong cốt truyện.

**Ý nghĩa**
Trữ tình ngoại đề trực tiếp đi vào thế giới tư tưởng, lý tưởng của tác giả, giúp cho việc xây dựng hình tượng tác giả như một người trò chuyện "tâm giao" với độc giả.

**Tham khảo**
 Từ điển văn học, bộ mới, Nhà xuất bản Thế giới, H. 2005.
Thể loại:Thuật ngữ văn học
Thể loại:Bảo vệ thiên nhiên

Thể loại:Vấn đề toàn cầu hóa
Thể loại:Đạo đức môi trường
Thể loại:Khoa học môi trường
Thể loại:Sinh thái học
Thể loại:Quản lý tài nguyên thiên nhiên
Thể loại:Sinh cảnh
Hoa hậu Bỉ

Hoa hậu Bỉ (tiếng Hà Lan: Miss België, tiếng Pháp: Miss Belgique, tiếng Đức: Miss Belgien) là cuộc thi sắc đẹp thường niên có quy mô lớn nhất nước Bỉ. Cuộc thi bắt đầu được tổ chức từ năm 1969. Thí sinh đoạt danh hiệu Hoa hậu Bỉ sẽ có nghĩa vụ tham dự Hoa hậu Thế giới và Hoa hậu Hoàn vũ. Đương kim hoa hậu Bỉ hiện nay là Alizée Poulicek.
Tại cuộc thi Hoa hậu Bỉ 2008, thí sinh Alizée Poulicek đăng quang nhưng lại bị khán giả la ó phản đối vì cô không thể nói tiếng Hà Lan, ngôn ngữ phổ biến nhất ở Bỉ. Sự việc diễn ra trong hoàn cảnh chính phủ Bỉ không thể thành lập do những mâu thuẫn giữa các cộng đồng ngôn ngữ khác nhau.

**Tham khảo**
Thể loại:Cuộc thi sắc đẹp tại Bỉ
Thể loại:Văn hóa Bỉ
Trương Gia Nhi

Trương Gia Nhi 張嘉兒 (Kayi Cheung; sinh ngày 18 tháng 11 năm 1983 tại Hồng Kông) là Hoa hậu Hồng Kông 2007. Ngày 21 tháng 7 năm 2007, cô đăng quang danh hiệu Hoa hậu Hồng Kông 2007 nhưng nhiều khán giả đã cho rằng cô không đủ xinh đẹp để đăng quang. Với danh hiệu vừa nhận được, Trương Gia Nhi có nghĩa vụ đại diện cho Hồng Kông tham dự cuộc thi Hoa hậu Thế giới 2007 tổ chức tại Tam Á, Trung Quốc. Trong đêm chung kết, Trương Gia Nhi được chọn là một trong hai Hoa hậu Nhân ái (cùng với hoa hậu Ecuador) vì đã tích cực tham gia các hoạt động giúp đỡ người già không nơi nương tựa và đồng thời là cộng tác viên lâu năm của UNICEF. Với thành tích đã đạt được, Trương Gia Nhi đã đưa Hồng Kông nhảy vọt từ vị trí thứ 102 lên thứ 73 trên bảng xếp hạng sắc đẹp quốc tế của trang web Global Beauties.

**Tham khảo**
Thể loại:Sinh năm 1983
Thể loại:Người chiến thắng cuộc thi sắc đẹp Hồng Kông
Thể loại:Nhân vật còn sống
Thể loại:Diễn viên của TVB
Thể loại:Nữ người mẫu Hồng Kông
Thể loại:Nữ diễn viên điện ảnh Hồng Kông
Thể loại:Nữ diễn viên truyền hình Hồng Kông
Ký (định hướng)

Ký hay ký trong tiếng Việt có thể chỉ:
*Một hình thức văn học và báo chí: ký.
*Một cách ghi dấu cá nhân, xem ký.
*Cách gọi khác của kilôgam
*Tên một châu tại Trung Quốc cổ, nay là một đô thị cấp huyện thuộc tỉnh Hà Bắc Trung Quốc: Ký Châu.
*Một tư thế trong múa cổ truyền Việt Nam, xem ký (múa).
*Ký là người sinh ra kị
Thể loại:Phân biệt đối xử

Phân biệt đối xử hay là kỳ thị là những định kiến.
Thể loại:Lạm dụng
Thể loại:Quyền bình đẳng
Thể loại:Hành vi con người
Thể loại:Vi phạm nhân quyền
Thể loại:Bất công
Thể loại:Định kiến và phân biệt đối xử
Thể loại:Bất bình đẳng xã hội
Thể loại:Công bằng xã hội
Thể loại:Gây hấn
Đường đồng mức

Một ví dụ về đường đồng mức.Đường đồng mức còn gọi là đường bình độ hay đường đẳng cao là đường thể hiện trên bản đồ địa hình quỹ tích của các điểm trên mặt đất tự nhiên tùy theo tỷ lệ của bản đồ so với địa hình thực tế, mà khoảng cao đều có thể là 1 m, 5 m, 10 m, (bản đồ tỷ lệ càng lớn, càng chi tiết, thì khoảng cao đều càng nhỏ). Khoảng cách thưa hay mau của các đường đồng mức trong bản đồ địa hình nói lên độ dốc hay thoải của vùng địa hình mà bản đồ thể hiện, càng mau càng dốc và ngược lại.
Cao độ của một điểm nằm ở khoảng giữa hai đường đồng mức trên bản đồ địa hình (không nằm trên đường đồng mức nào), được xác định gần đúng bằng cách dựng từ điểm này một đường vuông góc nhất với cả hai đường đồng mức. Khoảng cách hai giao điểm của đường này với hai đường đồng mức nói trên, được xem là khoảng cách giữa hai đường đồng mức tại vị trí điểm đang xét. Dùng tam giác đồng dạng, để xác định độ chênh cao của điểm đang xét với đường đồng mức thấp trong hai đường đồng mức, qua khoảng cách của điểm đó tới đường đồng mức thấp và khoảng cách giữa hai đường đồng mức. Qua đó xác định được cao độ tuyệt đối của điểm.
Có bốn loại đường bình được
đường bình độ con: nét liền mảnh
đường bình độ cái: nét liền đậm
đường bình độ giữa 1/2:
đường bình độ phụ: nét đứt, thêm vào khi cần thiết.
Cứ 2 đường bình độ cái liên tiếp chứa 4 đường bình độ con.Hiểu đường đồng mức một cách đơn giản là đường đồng mức là đường nối liền các điểm có cùng độ cao

**Tham khảo**
Thể loại:Bản đồ
Thể loại:Địa lý học
Thể loại:Trắc địa
Thể loại:Quy hoạch xây dựng
Bầu cử tổng thống Hàn Quốc 2007

Cuộc bầu cử Tổng thống Hàn Quốc lần thứ 17 tổ chức vào ngày 19 tháng 12 năm 2007 với sự thắng lợi của ông Lee Myung-bak thuộc Đảng Đại Dân tộc. Ông Lee Myung-bak đã vượt qua 11 ứng cử viên khác, trong đó có ông Chung Dong-young của Đảng Dân chủ Mới Thống nhất và ông Lee Hoi-chang (ứng cử viên độc lập).
Việc ông Lee Myung-bak thắng lợi đánh dấu lần đầu tiên trong vòng 10 năm, một ứng cử viên bảo thủ trở thành Tổng thống. Đồng thời đây là lần đầu tiên một tổng thống ngay sau khi thắng cử đã bị điều tra về các hoạt động trước đó.

**Các ứng cử viên**

**Kết quả**
Tóm tắt kết quả cuộc bầu cử Tổng thống Hàn Quốc ngày 19 tháng 12 2007
Ứng cử viên
Đảng
Số phiếu ủng hộ
%
Lee Myung-bak (이명박)
Đảng Đại Dân tộc
11.492.389
48,7
Chung Dong-young (정동영)
Đảng Dân chủ Mới Thống nhất
6.174.681
26,1
Lee Hoi-chang (이회창)
Ứng cử viên độc lập
3.559.963
15,1
Moon Kook-hyun (문국현)
Đảng Hàn Quốc Sáng tạo
1.375.498
5,8
Kwon Young-ghil (권영길)
Đảng Lao động Dân chủ
712.121
3,0
Lee In-je (이인제)
Đảng Dân chủ
160.708
0,7
Huh Kyoung-young (허경영)
Đảng Cộng hòa
96.756
0,4
Geum Min (금민)
Đảng Xã hội Hàn Quốc
18.223
0,1
Chung Kun-mo (정근모)
15.380
0,1
Chun Kwan (전관)
7.161
0,0
Tổng số (62,9%)
23.732.854
100.0
Nguồn:  NEC

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
Trang chủ của Ủy ban Bầu cử Quốc gia Hàn Quốc  date = ngày 1 tháng 3 năm 2005 ,  - Tiểu sử ứng cử viên The Korea Times (Thời báo Hàn Quốc), 9 tháng 12 năm 2007 
Tổng thống, 2007
Tương tác từ

==Thí nghiệm**
Đầu thế kỷ 19, nhà vật lý Pháp André-Marie Ampère phát hiện rằng: hai dây dẫn mang dòng điện cũng tương tác với nhau. Hai dây dẫn đặt song song với nhau sẽ hút nhau nếu trong hai dây có dòng điện chạy cùng chiều, và chúng đẩy nhau nếu dòng điện chạy ngược chiều. Như vậy, cuộn dây có dòng điện chạy qua cũng hút hoặc đẩy nhau. Mỗi cuộn dây có dòng điện chạy qua, tương đương với một nam châm, cũng có hai cực. Cực tương đương với cực Bắc của nam châm được gọi là cực bắc của cuộn dây, đó là cực mà nếu nhìn từ ngoài vào cuộn dây, ta thấy dòng điện đi ngược chiều kim đồng hồ. Hai cuộn dây có dòng điện chạy qua hút nhau nếu hai cực khác tên của chúng gần nhau, và đẩy nhau nếu hai cực cùng tên gần nhau.

**Định luật Ampère về lực tương tác giữa hai dòng điện**
Lực tương tác giữa hai dòng điện phụ thuộc vào cường độ dòng điện, vào hình dạng của dây dẫn có dòng điện và vào khoảng cách giữa hai dây dẫn. Vì thế không thể xác định được một cách tổng quát lực tác dụng giữa hai dòng điện bất kỳ. Ta chỉ có thể xác định được định luật về lực tương tác giữa hai nguyên tố dòng điện.
Nguyên tố dòng điện là một phần nhỏ của dòng điện, có tiết diện ngang và chiều dài rất nhỏ so với khoảng cách giữa nó với nguyên tố khác mà ta xét. Người ta đặc trưng cho mỗi nguyên tố dòng điện bằng cường độ dòng điện chạy qua nó, độ dài  của nó và hướng của nó trong không gian, hay bằng đại lượng véc tơ  là tích của cường độ dòng điện  với véc tơ . Khái niệm về nguyên tố dòng điện trong các định luật về tương tác từ đóng vai trò như khái niệm về điện tích điểm trong các định luật tương tác điện. Những kết quả thực nghiệm hoàn toàn xác nhận sự đúng đắn của việc tính toán lực tác dụng giữa 2 dòng điện bất kì dựa trên những nhận xét sau đây về lực tác dụng giữa 2 nguyên tố dòng điện.
Hai nguyên tố dòng điện trong không gian
Ta hãy xét lực tác dụng giữa 2 nguyên tố dòng điện  và . Lực tác dụng giữa 2 nguyên tố tỉ lệ với độ lớn của chúng.
Lực này tỉ lệ nghịch với bình phương khoảng cách giữa 2 nguyên tố:
Độ lớn và hướng của lực phụ thuộc vào hướng của các nguyên tố. Ta hãy xét hai nguyên tố xếp đặt bất kỳ trong không gian như trên hình.
Tổng hợp những kết quả trên đây, ta có thể xác định lực tác dụng giữa hai nguyên tố mạch điện như sau:
Lực từ  do nguyên tố dòng điện  tác dụng lên nguyên tố  cách nó một khoảng  là một véc tơ có:
*Phương vuông góc với  và pháp tuyến  của mặt phẳng chứa  và .
*Chiều theo quy tắc vặn nút chai, sao cho ba véc tơ theo thứ tự ,  và  lập thành một hệ véc tơ thuận.
*Độ lớn:

Trong đó  là một hệ số tỷ lệ, phụ thuộc vào hệ đơn vị mà ta chọn.
Biểu thức trên chính là biểu thức của định luật Ampère về lực tương tác giữa hai nguyên tố dòng điện. Đó là định luật cơ bản về từ, đóng vai trò giống như định luật Coulomb trong tĩnh điện. Nhờ định luật này, ta có thể tính lực tương tác giữa các dòng điện có hình dạng bất kỳ.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Điện từ học
Thể loại:North Carolina

Thể loại:Tiểu bang Hoa Kỳ
Thể loại:Các Tiểu bang Liên minh miền Nam Hoa Kỳ
Thể loại:Nam Hoa Kỳ
Thể loại:Thực dân Tây Ban Nha tại châu Mỹ
Thể loại:Louisiana

là một tiểu bang của Hoa Kỳ
Thể loại:Tiểu bang Hoa Kỳ
Thể loại:Thể loại cần phân loại vào thể loại con
Thể loại:Các Tiểu bang Liên minh miền Nam Hoa Kỳ
Thể loại:Cựu thuộc địa của Pháp
Vườn Bách Thảo

Vườn Bách Thảo là loại công viên trong đó cây cối được chọn lựa với nhiều thể loại phong phú nhằm giới thiệu tính đa dạng của các loài thực vật. Một số vườn bách thảo nổi tiếng là:- Vườn bách thảo Hà Nội- Vườn bách thảo Singapore...
Mộc Châu (định hướng)

Mộc Châu là tên một thị xã thuộc tỉnh Sơn La, Việt Nam. Ngoài ra, tên gọi Mộc Châu còn có thể chỉ:
*Thị trấn cũ Mộc Châu, huyện lỵ huyện Mộc Châu; nay là phường Mộc Lỵ và phường Mộc Sơn thuộc thị xã Mộc Châu.
*Thị trấn cũ Nông trường Mộc Châu thuộc huyện Mộc Châu; nay tương ứng với các phường Bình Minh, Cờ Đỏ, Thảo Nguyên; một phần phường Vân Sơn và các xã: Chiềng Chung, Chiềng Hắc thuộc thị xã Mộc Châu.
*Cao nguyên Mộc Châu, tỉnh Sơn La.

**Xem thêm**
Cỏ mộc châu (Paspalum urvillei)
Thể loại:Sơn La
Thể loại:Mộc Châu
Kaze no Stigma

Kaze no Stigma (風の聖痕) là truyện ngắn của tác giả Yamato Takahiro, tranh do Nanto Hanamaru minh họa. Tác phẩm đã được chuyển thể thành anime bởi hãng GONZO, và cũng xuất bản manga nữa.

**Nội dung**
Kazuma sinh ra trong một gia đình pháp sư chuyên về phép thuật lửa có danh tiếng lâu đời ở Nhật Bản. Tuy là con trai lớn của nhánh trưởng của tộc Kannagi, Kazuma không có năng khiếu về phép thuật lửa. Cậu bị người trong tộc chê cười và cuối cùng bị chính cha cậu đuổi đi. Mẹ của Kazuma chỉ cho cậu một thẻ tín dụng mà không nói lời nào. Vài năm sau đó, Kazuma quay trở lại với cái tên mới: Yagami Kazuma (đã bỏ họ Kannagi), và anh đã trở thành một pháp sư mạnh mẽ chuyên sử dụng phép thuật gió. Cùng lúc đó, nhiều thành viên của tộc Kannagi bị giết bởi phép thuật gió, và mọi nghi ngờ đổ dồn về Kazuma. Kannagi Ayano, con gái trưởng của tộc và là người thừa kế thanh kiếm gia truyền Enraiha, quyết tâm tiêu diệt Kazuma.

**Nhân vật**

**Ayano**
 Tên: Kannagi Ayano- Seiyuu: Fujimura Ayumi- Tuổi: 18?- Màu tóc: Đỏ- Yếu tố: Lửa- Tiểu sử:

**Kazuma**
 Tên: Yagami Kazuma- Seiyuu: Ono Daisuke- Tuổi: 22- Màu tóc: Nâu- Yếu tố: Gió- Tiểu sử:

**Ren**
 Tên: Kannagi Ren- Seiyuu: Morinaga Rika- Tuổi: 12- Màu tóc: Vàng- Yếu tố: Lửa- Tiểu sử:

**Thám tử Tachibana**
 Tên: Tachibana Kirika- Seiyuu: Ohara Sayaka- Tuổi: Khoảng 25?- Màu tóc: Vàng hoe- Yếu tố: Âm dương- Tiểu sử:

**Tập phim**
#"Kaze no Kaeru" (風の帰還) Kazuma trở về.
#"Kako to no Taiketsu" (過去との対決)
#"Kannagi Sōke" (神凪宗家)
#"Keiyakusha" (契約者)
#"Mayoi wo Suteta Mono" (迷いを捨てた者)
#"Chikara no Daishō" (力の代償)
#"Tamashii no Nedan" (魂の値段)
#"Ayano-chan no Sainan" (綾乃ちゃんの災難)
#"Genka no Deai" (月下の出会い)
#"Mamoru Beki Hito" (護るべき人)
#"Sorezore no Ketsui" (それぞれの決意)
#"Gekka no Kokuhaku" (月下の告白)
#"Yūen Chi Ni Iko U!" (遊園地に行こう!)
#"Ayano-chan no Saranaru Sainan" (綾乃ちゃんの更なる災難)
#"Katherine Returns" (キャサリン・リターンズ)
#"Chichi To Koto" (父と子と)
#"Mahoutsukai no Taoshi Kata" (魔法使いの倒し)
#"Tokyo RPG" (東京RPG)
#"Pandemoniumu" (パンデモニウム)
#"Suishoku no Zan Kage" (翠色の残影)
#"Kyōran no Kazejutsushi" (狂乱の風術)
#"Ketsui to Shunjun to" (決意と逡巡と)
#"Beni En" (紅炎)
#"Kaze no mamorishi mono" (風の護りしもの)

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Trang web chính thức date = ngày 26 tháng 2 năm 2008- Trang web chính thức của hãng Gonzo date = ngày 3 tháng 7 năm 2009
*title=Kaze no Stigma
Thể loại:Anime và manga kỳ ảo
Thể loại:Funimation
Thể loại:Light novel
Thể loại:Manga năm 2007
Thể loại:Manga dài tập
Thể loại:Shōnen manga
Thể loại:GONZO
Thể loại:Anime và manga hành động
Thể loại:Anime và manga siêu nhiên
Thể loại:Cặp đôi hoạt hình
Thể loại:Trừ tà trong tác phẩm hư cấu