Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Vn-Index

Vn-Index thể hiện biến động giá cổ phiếu giao dịch tại Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh. Công thức tính chỉ số áp dụng đối với toàn bộ các cổ phiếu niêm yết tại TTGDCK nhằm thể hiện xu hướng giá cổ phiếu hàng ngày.

**Phương pháp tính**
VnIndex được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tính toán theo phương pháp chỉ số giá bình quân Passcher.
VN - Index được tính theo công thức saudate=7-2014:
Vn-Index = 
Trong đó:
P1i: Giá hiện hành của cổ phiếu i
Q1i: Khối lượng đang lưu hành (khối lượng niêm yết) của cổ phiếu i
P0i: Giá của cổ phiếu i thời kì gốc
Q0i: Khối lượng của cổ phiếu i tại thời kì gốc

**Các trường hợp điều chỉnh và cách điều chỉnh**
Khi trên thị trường xảy ra trường hợp niêm yết mới hay tổ chức niêm yết tiến hành tăng vốn, hệ số chia sẻ được điều chỉnh như sau:
 = 
Trong đó:
D1: Hệ số chia mới
D0: Hệ số chia cũ 
V1: Tổng giá trị hiện hành của các cổ phiếu niêm yết: V1 = 
AV: Giá trị điều chỉnh cổ phiếu
*Khi huỷ niêm yết hay tổ chức niêm yết tiến hành giảm vốn, hệ số chia mới sẽ được tính như sau:
 = 

**Chọn rổ đại diện**

**Rổ đại diện**
Cho đến giữa tháng 11/2008, rổ đại diện để tính VnIndex bao gồm tất cả các cổ phiếu được niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh.

**Danh sách công ty được chọn vào rổ đại diện**
Chỉ số chứng khoán Việt Nam ký hiệu là VN - Index. VN - Index xây dựng căn cứ vào giá trị thị trường của tất cả các cổ phiếu được niêm yết. Với hệ thống chỉ số này, nhà đầu tư có thể đánh giá và phân tích thị trường một cách tổng quát.date=7-2014

**Xem thêm**
HNX-Index
*HNX-Index bình quân
*Chỉ số Tập đoàn và Doanh nghiệp Việt Nam

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Chỉ số thị trường chứng khoán
Thể loại:Thị trường chứng khoán Việt Nam
Chi Chuông tuyết

Chi Chuông tuyết (danh pháp khoa học: Soldanella), bao gồm khoảng 10 loài thuộc về họ Anh thảo (Primulaceae), có nguồn gốc ở các vùng rừng núi thuộc châu Âu, trong các khu vực như Pyrenees, Apennini, Alps, Carpati và Balkan. Các loài này sinh sống trong các bãi chăn thả ẩm ướt cũng như trong các cảnh quan núi đá ở cao độ từ 500-3.000 m trên mực nước biển, thông thường trong các vùng trũng lưu giữ tuyết khá lâu khi mùa hè đến.
Các loài này nói chung có nơ hình hoa thị cơ sở gồm các lá đơn hình tròn, rộng 1–5 cm, với các cuống hoa mọc từ tâm của mỗi nơ, mỗi cuống mang 1-6 hoa có màu từ trắng tới tím. Một số từ điển dịch chi này thành anh thảo là không chính xác, do anh thảo thuộc chi Primula.

**Các loài**
 Soldanella alpina- Soldanella austriaca- Soldanella carpatica- Soldanella dimoniei- Soldanella hungarica- Soldanella minima- Soldanella montana- Soldanella pindicola- Soldanella pusilla- Soldanella villosa

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
Chuông tuyết, chi
Xử lý ảnh

Xử lý ảnh (digital image processing) hay xử lý ảnh kỹ thuật số là sự sử dụng máy tính số để xử lý các ảnh kỹ thuật số thông qua một thuật toán. Là một phân ngành tổng thể của xử lý tín hiệu số, xử lý ảnh kỹ thuật số có nhiều lợi thế hơn so với xử lý ảnh analog. Nó cho phép áp dụng nhiều thuật toán hơn cho dữ liệu đầu vào và có thể tránh được các vấn đề như sự tích tụ nhiễu và méo hình trong quá trình xử lý. Vì ảnh được định nghĩa trên hai chiều (hoặc nhiều hơn), xử lý ảnh kỹ thuật số có thể được mô hình hóa dưới dạng hệ thống đa chiều. Sự phát triển của xử lý ảnh kỹ thuật số chủ yếu bị ảnh hưởng bởi ba yếu tố: đầu tiên là sự phát triển của máy tính; thứ hai là sự phát triển của toán học (đặc biệt là sáng tạo và cải tiến lý thuyết toán rời rạc); thứ ba là nhu cầu ứng dụng rộng rãi trong môi trường, nông nghiệp, quân sự, công nghiệp và khoa học y tế ngày càng tăng.

**Tham khảo**
Thể loại:Xử lý ảnh
Vườn quốc gia Manú

Vườn quốc gia Manú (Parque Nacional del Manú) là một vườn quốc gia khu dự trữ sinh quyển nằm ở Madre de Dios và Cuzco, Peru. Trước khi trở thành một khu bảo tồn bởi chính phủ Peru, vườn quốc gia này được bảo tồn nhờ vào địa thế hiểm trở khiến người ta không thể vào đây được. Ngày nay, vẫn không thể vào vườn quốc gia này bằng đường bộ. Năm 1977, UNESCO công nhận đây là khu dự trữ sinh quyển và năm 1987 công bố đây là di sản thế giới. Đây là vườn quốc gia rộng nhất Peru với diện tích lên đến 15.328 km².
Vườn quốc gia này bảo vệ tất cả các hệ sinh thái tồn tại ở Lưu vực Amazon gồm các rừng mưa nhiệt đới, rừng mây mù và đồng cỏ Andes. Do nằm trên một khu vực có chênh lệch cao độ từ 150 đến 4200 mét so với mực nước biển nên vườn quốc gia này là một trong những nơi nổi tiếng nhất thế giới về sự đa dạng sinh học. Nhìn chung, có hơn 15.000 loài thực vật và 250 loại cây khác nhau trên mỗi ha. Đây là nơi những người ưa thích chim trên thế giới đến chiêm ngưỡng.

**Động thực vật**

**Thực vật**
Các kiểu thảm thực vật tại đây gồm đồng cỏ hoang mạc tại khu vực trên 4.000 mét, rừng Andes núi cao, rừng mây mù, rừng nhiệt đới Amazon thấp. Tại đây gồm 162 họ thực vật với 4.385 loài được xác định, với 250 loài cây trong một hecta. Một nghiên cứu đã xác định 1.108 loài cây trong vườn quốc gia tại khu vực giữa Đường giới hạn cây gỗ núi cao với khu rừng thấp.

**Động vật**
Vườn quốc gia là nơi có khoảng 160 loài động vật có vú. Tại khu vực thấp là sự có mặt của báo đốm, Tayra, Tatu khổng lồ, Báo sư tử, Khỉ sóc Goeldi, Mèo gấm Ocelot, Lợn peccary khoang cổ, Rái cá lớn, Khỉ nhện Peru, Mèo cây châu Mỹ, Lười hai ngón Hoffmann, Chuột lang nước, Khỉ mũ nâu, thú ăn kiến khổng lồ... Trong khi khu vực núi có Hươu đuôi trắng, Paca núi, Triết đuôi dài, Chuột lang núi, Gấu mặt ngắn Andes, Cáo Andes.
Manu là nơi có hơn 1.000 loài chim, 155 loài lưỡng cư, 132 loài bò sát, 210 loài cá, 300 loài kiến, 650 loài bọ cánh cứng, 136 loài chuồn chuồn và hơn 1300 loài bướm. Rất nhiều loài quý hiếm và bị đe dọa có thể kể đến Đại bàng Harpy, Thần ưng Andes, Đại bàng ẩn sĩ núi, Cá sấu caiman đen, Rùa sông đốm vàng..

**Xem thêm**
Hình khắc đá của Pusharo

**Bibliography**

**Liên kết ngoài**
  Mục nhập trang web chính thức của UNESCO-  The Living Edens: Manu-  Trạm sinh học Cocha Cashu-  Frogs of Acjanaco, Vườn quốc gia Manu date=2009-05-01 
Thể loại:Địa lý vùng Madre de Dios
Thể loại:Khu dự trữ sinh quyển Peru
Thể loại:Vườn quốc gia Peru
Thể loại:Di sản thế giới tại Peru
Thể loại:Khu bảo tồn thành lập năm 1973
Thể loại:Địa lý vùng Cusco
Thể loại:Điểm tham quan ở vùng Madre de Dios
Thể loại:Điểm tham quan ở vùng Cusco
Anh thảo (định hướng)

Anh thảo trong tiếng Việt có thể được dùng để chỉ:
*Tên gọi khoa học của một bộ là bộ Anh thảo (Primulales). Bộ này không được APG II công nhận.
*Tên gọi khoa học của một họ là họ Anh thảo (Primulaceae). APG II chuyển họ này từ bộ Anh thảo sang bộ Thạch nam (Ericales).
*Tên gọi của một số loài thực vật thân thảo trong các chi:
**Primula thuộc họ Anh thảo (Primulaceae), bộ Thạch nam (Ericales). Các tên gọi: anh thảo, báo xuân, ngọc trâm hoa, liên linh hoa, tai gấu v.v. Trong Wikipedia, ưu tiên tên gọi anh thảo cho chi Anh thảo (Primula) này để bảo đảm cho tên gọi có liên quan khác như Primulales (bộ Anh thảo), họ Primulaceae (họ Anh thảo) không bị thay đổi.
**Cyclamen. Chi này trước đây cũng thuộc về họ Primulaceae, nhưng nay đã được chuyển sang họ Xay (Myrsinaceae) cùng bộ. Các tên gọi: anh thảo, tiên khách lai, hoa tai thỏ, hải đường rau cải, viôlet Ba Tư. Trong Wikipedia dùng tên gọi tiên khách lai cho chi này.
*Trong tên gọi của chi Oenothera thuộc họ Anh thảo chiều hay họ Liễu diệp thái (Onagraceae), bộ Đào kim nương (Myrtales). Các tên gọi: anh thảo chiều, nguyệt kiến thảo, đãi tiêu thảo.
Cá cóc Tam Đảo

Cá cóc Tam Đảo (danh pháp khoa học: Paramesotriton deloustali), còn gọi là tắc kè nước, sa giông bụng hoa hay cá cóc bụng hoa, là một loài động vật lưỡng cư đặc hữu của vùng núi Tam Đảo, Việt Nam.

**Đặc điểm chung**
Cá cóc Tam Đảo có cơ thể dài giống như thằn lằn. Chúng có đuôi dẹp và da thiếu vảy. Trên da có nhiều mụn xù xì và tiết chất nhầy. Những mụn cóc này thường làm thành dãy dọc sống lưng kéo dài tới đuôi. Lưng cá có màu đen. Bụng màu đỏ, có những đường xám đen nối với nhau tạo thành hình mạng vân đỏ. Chiều dài 144 - 206,5mm. Thân trước có 2 chi nhô ra và có thể dùng để di chuyển, thân sau có vây và đuôi như loài cá.

**Sinh thái**
Cá cóc có thể di chuyển và sống cả trên cạn lẫn dưới nước, khi di chuyển trên cạn loài này dùng 2 chi trước của mình, hình thù của nửa thân trước cùng dáng di chuyển có phần giống với loài cóc sống trên cạn.

**Phân bố**
Được các nhà khoa học phát hiện ở các suối của dãy núi Tam Đảo và ở một số nơi thuộc địa bàn các tỉnh Vĩnh Phúc, Tuyên Quang và Thái Nguyên.

**Tình trạng loài**
Cá cóc Tam Đảo có bụng hoa.
Nó được ghi nhận là một trong 5 loài cá cóc Việt Nam theo chương trình hợp tác nghiên cứu về đa dạng sinh học ở Việt Nam giữa Viện sinh thái và tài nguyên sinh vật (IEBR) với Bảo tàng động vật Konic, Bon (Đức - ZFMK).
Loài này hiện số lượng còn lại rất ít và đang có nguy cơ tuyệt chủng. Theo trang Web của  IUCN thì tình trạng hiện nay (đánh giá năm 2004) của cá cóc Tam Đảo là VU B2ab(iii,v) (dễ thương tổn). Trước đây tại khu vực các thác nước trong khu du lịch Tam Đảo mà điển hình như thác Bạc, người ta có thể dễ dàng tìm thấy những chú cá cóc nhỏ này, nhưng hiện nay hầu như không còn thấy xuất hiện. Theo một số người dân bản địa đang sống tại đây, hiện giờ chỉ còn có thể thấy loài này trong các khe suối rậm rạp sâu trong rừng. Một vấn đề nữa là hiện nay đang có hiện tượng săn lùng cá cóc của một số người sống quanh khu vực vườn quốc gia Tam Đảo để bán cho những người sưu tầm động vật quý hiếm hay các mục đích bất chính khác càng đe dọa hơn nữa số lượng cá thể ít ỏi của loài này.
Loài này được chính phủ Việt Nam xếp vào nhóm 1B (những loài cần bảo vệ đặc biệt, cấm hoàn toàn việc khai thác) trong nghị định 32 của Thủ tướng chính phủ Việt Nam.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Cá cóc Tam Đảo với danh pháp khoa học ghi là Paramesotrionn deloustli- 330901- 164970- ID=668383-  Tìm hiểu về loài cá cóc Tam Đảo date=2015-04-02  24/12/2012-  Vietnamese salamander (Paramesotriton deloustali) date = ngày 2 tháng 4 năm 2015
D
Thể loại:Sách đỏ Việt Nam
Thể loại:Cá Việt Nam
Thể loại:Động vật đặc hữu Việt Nam
Thể loại:Động vật lưỡng cư Việt Nam
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1934
Vườn quốc gia Thung lũng Chết

Vườn quốc gia thung lũng Death hay vườn quốc gia thung lũng Chết (tiếng Anh: Death Valley National Park) là vườn quốc gia khô cằn nhất của Hoa Kỳ tọa lạc tại phía đông của dãy núi Sierra Nevada ở hạt Inyo, California, Hoa Kỳ với một phần lấn sang (Devil's Hole) ở hạt Nye, Nevada. Vườn quốc gia này có diện tích 5.219 dặm vuông (13.518 km²), bao quát cả thung lũng Saline, một bộ phận lớn của thung lũng Panamint, phần lớn thung lũng Death (thung lũng Chết), và các phần của các dãy núi khác. Đây là vườn quốc gia nóng nhất, khô nhất ở Hoa Kỳ và có địa điểm sâu nhất ở Tây Bán Cầu tại Badwater, với độ sâu  282 feet (86 m) dưới mực nước biển. Đây là nơi sinh sống của nhiều loài động thực vật đã thích nghi với điều kiện sống khắc nghiệt ở đây. Các loài điển hình có thế kể tới như: cây bụi Creosote (Larrea tridentata), cừu sừng lớn (Ovis canadensis), sói đồng cỏ Bắc Mỹ (Canis latrans), và cá sóc thung lũng Chết (Cyprinodon salinus salinus) — những loài còn sống sót của những khoảng thời gian ẩm ướt hơn. Khoảng 95% của vườn quốc gia này được xem như là hoang dã.

**Ghi chú**

**Liên kết ngoài**
 by the National Park Service- Fossils In Death Valley National Park date = ngày 20 tháng 1 năm 2013
Thung lũng Chết
Thể loại:Khu vực bảo vệ hoang mạc Mojave
Thể loại:IUCN Loại II
Chi Anh thảo

Chi Anh thảo hay chi Báo xuân (danh pháp khoa học: Primula) là một chi chứa khoảng 400-500 loài cây thân thảo mọc thấp trong họ Anh thảo (Primulaceae). Chúng bao gồm anh thảo Anh, tai gấu. Nhiều loài được trồng làm cây hoa cảnh. Chúng có nguồn gốc ở khu vực ôn đới Bắc bán cầu, kéo dài về phía nam tới các khu vực miền núi cao thuộc khu vực nhiệt đới như ở Ethiopia, Indonesia và New Guinea cũng như được tìm thấy ở khu vực ôn đới thuộc miền nam Nam Mỹ. Các tên gọi phổ biến trong tiếng Việt là anh thảo, báo xuân, ngọc trâm hoa, liên linh hoa.
Những loài anh thảo sống lâu năm nở hoa chủ yếu về mùa xuân; hoa của chúng có thể có màu tía, vàng, đỏ, hồng hay trắng. Nói chung, chúng ưa thích ánh sáng Mặt Trời đã lọc qua các tầng lá khác. Nhiều loài thích nghi với các khu vực có khí hậu miền núi cao.
Cả tên khoa học (Primula) lẫn tên gọi thông thường (báo xuân) đều có ý nghĩa là loài hoa nở đầu tiên về mùa xuân.
Các loài anh thảo bị ấu trùng của một số loài thuộc bộ Lepidoptera phá hại, như Noctua pronuba, Noctua janthina, Xestia c-nigrum và Xanthorhoe montanata.
Một số loài của chi Primula đôi khi còn được gọi là thủy tiên hoa bó (polyanthus), dù chúng không có họ hàng gì với hoa thủy tiên thực sự (chi Narcissus).
Một số loài

**Thư viện ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
  Sử dụng trong y học của chi Primula

Thể loại:Hoa
Thể loại:Thực vật vườn
Mikoyan-Gurevich MiG-8

Mikoyan-Gurevich MiG-8 (tiếng Nga: Микоян и Гуревич МиГ-8 «Утка») là một loại máy bay thí nghiệm của Liên Xô năm 1945. Tên gọi khác là Utka (Vịt), nó có một thiết kế lạ thường với hình dáng giống con vịt, sử dụng động cơ Shvetsov M-11 với cánh quạt ở phía sau.
Chiếc máy bay này được phát triển để thử nghiệm loại cánh mới của MiG-15. Lúc đầu được làm từ gỗ và vải, nó rất nhẹ và theo các báo cáo tường trình thì nó rất được các phi công thử nghiệm MiG của OKB ưa thích vì nó rất dễ điều khiển, bay chậm. Chỉ có một chiếc được sản xuất để thử nghiệm trong không quân Liên Xô.

**Thông số kỹ thuật (Mikoyan-Gurevich MiG-8)**

**Đặc điểm riêng**
Phi đoàn: 1 phi công, 3 hành khách
*Chiều dài: 7 m (22 ft 11 in)
*Sải cánh: 9.5 m (31 ft 2 in)
*Chiều cao: 2.48 m (8 ft 1-1/2 in)
*Diện tích cánh: 15.00 m² (161.46 ft²)
*Trọng lượng rỗng: 746 kg (1.644 lb)
*Trọng lượng cất cánh: 1090 kg (2.403 lb)
*Trọng lượng cất cánh tối đa: 1.150 kg (2.535 lb)
*Động cơ: 1× Shvetsov M-11, 75 kW (100 hp)

**Hiệu suất bay**
Vận tốc cực đại: 215 km/h (133 mph)
*Tầm bay: 500 km (310 miles)
*Trần bay: 5200 m (17.060 ft)
*Vận tốc lên cao: n/a
*Lực nâng của cánh: n/a
*Lực đẩy/trọng lượng: n/a

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 MiG-8 from avia.russian.ee date = ngày 11 tháng 3 năm 2007- MiG-8 from aviation.ru date = ngày 2 tháng 10 năm 2003- MiG-8 from armscontrol.ru date = ngày 24 tháng 8 năm 2006

**Nội dung liên quan**

**Danh sách máy bay tiếp theo**
MiG-3 -
MiG-5 (DIS) -
MiG-7 -
MiG-8 -
MiG-9 (I-210)/MiG-9 (I-301) -
MiG-13 (I-250) -
MiG-15
MiG-008
Thể loại:Máy bay thông dụng dân sự Liên Xô 1940–1949
Thể loại:Máy bay thử nghiệm Liên Xô 1940–1949
Thể loại:Máy bay quân sự
Thể loại:Máy bay dân sự
Thể loại:Máy bay thông dụng
Thể loại:Máy bay thử nghiệm
Thể loại:Máy bay cánh trên
Thể loại:Máy bay cánh mũi
Thể loại:Dự án máy bay hủy bỏ của Liên Xô
Thể loại:Máy bay một động cơ cánh quạt
Thần thoại La Mã

Thần thoại La Mã
Thần thoại La Mã là các đức tin của người La Mã cổ đại, chịu ảnh hưởng lớn của thần thoại Hy Lạp và các nền tôn giáo khác như Ai Cập, Ba Tư.

**Danh sách một số vị thần La Mã**

**Tham khảo==
Mikoyan-Gurevich I-250

Trong chiến tranh thế giới thứ II, với sự xuất hiện Me-262 của Đức quốc xã đã khiến Liên Xô bị phá sản chương trình phát triển máy bay chiến đấu có hiệu suất cao với kết quả là Mikoyan-Gurevich I-250 (N).

**Lịch sử**
Mặc dù là một máy bay quy ước khá lớn, nó có hệ thống đẩy mới lạ được đánh giá khá cao - động cơ nhiệt. Đó là loại động cơ phản lực thế hệ đầu của Klimov VK-107R công nghệ V-12 pít tông theo quy ước và có động cơ cánh quạt ở phía đầu, động cơ cánh quạt được gắn với động cơ phản lực nhờ trục truyền lực tới máy nén của động cơ phản lực phía sau. Nó có động cơ hỗn hợp kết hợp hình dáng khiến cho máy bay có thể đạt tới được vận tốc 513 mph (825 km/h), nhưng không quá 10 phút. Nếu không sử dụng động cơ phản lực, vận tốc cực đại là 421 mph (677 km/h). Máy bay có tên I-250 (nghĩa đen "Kẻ phá hoại"), nhưng ở nhà máy nó có mã là N.
Mẫu đầu tiên bay vào ngày ngày 3 tháng 3 năm 1945. Vào ngày ngày 5 tháng 7 năm 1945, nó đã gặp tai nạn ở phần đuôi và phi công bay thử nghiệm Alexander Deyev đã thiệt mạng. Các chuyến bay thử nghiệm tiếp tục với mẫu thứ hai. Sau một thời gian, 50 chiếc đầu tiên đã được sản xuất. Tuy nhiên, nó đã gặp phải nhiều vấn đề. Trong thời gian đó, Liên Xô cũng đang thiết kế những mẫu máy bay phản lực thực sự đầu tiên, MiG-9 và Yak-15, những mẫu máy bay này đã khiến I-250 trở nên lỗi thời. Vì vậy, năm 1947, VVS (không quân Liên bàn Xô viết) đã chấm dứt sự phát triển xa hơn nữa của mẫu I-250 (MiG-13). Nó được chuyển sang cho không quân hải quân, nhưng kế hoạch cũng chấm dứt vào tháng 4-1948.
Theo điểm khởi đầu, 50 chiếc đã được sản xuất trong năm 1945, phục vụ trong hạm đội Baltic và hạm đội biển Bắc đến trước năm 1950 thì I-250 được gọi với tên MiG-13.

**Lực lượng sử dụng**
 Liên bang Xô viết
** Không quân hải quân Xô viết

**Thông số kỹ thuật**
hình chiếu của MiG-13

**Đặc điểm riêng**
 Phi đoàn: 1- Chiều dài: 8.2 m (26.9 feet)- Sải cánh: 9.5 m (31.1 feet)- Chiều cao: 3.7 m (12.1 feet)- Diện tích : 15 m²- Trọng lượng rỗng: 2935 kg (6.470 lb)- Trọng lượng cất cánh: 3680 kg (8.113 lb)- Trọng lượng cất cánh tối đa: N/A- Động cơ:
** 1× VDRK booster thermojet, 600 kgf (1.322 lbf)
** 1× Klimov VK-107R liquid-cooled V12 engine, 1650 hp (1.230 kW)

**Hiệu suất bay**
 Vận tốc cực đại: 825 km/h (512.6 mph)- Tầm bay: 1380 km (857 miles)- Trần bay: 11900 m (39.041 feet)- Vận tốc lên cao: 1086 m/phút (3.562 feet/min)- Lực nâng của cánh: N/A- Lực đẩy/trọng lượng: N/A

**Vũ khí**
 3x pháo 20 mm B-20 (mỗi khẩu 100 viên đanh)

**Nội dung liên quan**

**Máy bay tương tự**
Sukhoi Su-5

**Danh sách máy bay tiếp theo**
MiG-8 -
MiG-9 (I-210)/MiG-9 (I-301) -
MiG-13 (I-250) -
MiG-15 -
MiG-17 -
MiG-19

**Danh sách khác**
 Danh sách máy bay trong Chiến tranh Thế giới II- Danh sách máy bay quân sự của Liên Xô và CIS

**Tham khảo**
I-250
Thể loại:Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1940
Thể loại:Máy bay tiêm kích Liên Xô và Nga
Thể loại:Máy bay hai động cơ
Thể loại:Máy bay động cơ hỗn hợp
Thể loại:Máy bay cánh quạt
Thể loại:Máy bay phản lực
Thể loại:Máy bay cánh dưới
Thể loại:Dự án máy bay hủy bỏ của Liên Xô
IDEA

Trong ngành mật mã học, phương pháp IDEA (International Data Encryption Algorithm) là một phương pháp mã khối. Được phát triển bởi Lai Học Gia (來學嘉) và James L.Massey của ETH Zurich và được công bố lần đầu tiên vào năm 1991. Phương pháp này đưa ra như là một sự thay thế cho phương pháp cũ DEA (Data Encryption Standard). Tiền thân của IDEA là phương pháp mã trước đó có tên là PES (Proposed Encryption Standard); lúc đầu IDEA còn có tên là IPES (Improved PES). Sau này IDEA đã trở thành tên thương mại. Nó sẽ hết hạn vào năm 2010-2011. Ngày nay, IDEA thuộc quyền sở hữu của MediaCrypt. IDEA được sử dụng trong Pretty Good Privacy (PGP) V2.0 và đã được sáp nhập sau khi phiên bản đầu tiên V1.0 được phát hiện là không còn an toàn nữa.

**Cách thực hiện**
IDEA là hệ mã thao tác trên từng khối 64bit, mã hóa cụm rõ 64bit thành cụm mã 64bit, sử dụng 128bit làm khóa bao gồm 1 chuỗi 8 lần biến đổi liên tiếp và tiếp theo là 1 lần biến đổi đầu ra. Lần biến đổi thứ r sử dụng 6 khối khóa con 16 bit Ki(r), 1<=i<=6, để biến đổi 64bit đầu vào X thành 1 đầu ra với 4 khối 16bit và đầu ra này lại là đầu vào cho lần biến đổi tiếp theo. Đầu ra của lần biến đổi thứ 8 là đầu vào cho lần biến đổi cuối cùng là đầu ra của phương pháp này. Trong lần biến đổi này nó dùng 4 khóa con Ki(9), 1<=i<=4, để tính toán cụm mã cuối cùng Y= (Y1,Y2, Y3, Y4). Tất cả các khóa con nhận được từ K.
Một khái niệm trong thiết kế mang tính đột phá của phương pháp IDEA là cách sử dụng hỗn độn các phép toán từ tập 3 phép toán đại số khác nhau của nhóm 2**n phần tử. Các phép toán nhóm thực hiện trên các phần tử biểu diễn bằng 16 bit a và b là: XOR theo từng bit: a ^ b; cộng modulo 2**n: (a+b) mod 2**n, ký hiệu: a + b, và nhân modulo 2**n+1, ký hiệu a (*) b.

**Tham khảo**
Thể loại:Mã hóa khối
Tháp Báo Thiên

Tháp Báo Thiên (chữ Hán: 報天塔), tên đầy đủ là Đại Thắng Tư Thiên Bảo Tháp (大勝資天寳塔), được xây năm 1057 ở Chùa Báo Thiên, nay là khu đất mé tây hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội (khu đất thuộc phố Nhà Chung, gần Nhà thờ Lớn). Tháp này cao đến 20 trượng, có tất cả 12 tầng. Tầng trên cùng bằng đồng, những tầng dưới bằng đá và gạch.
Tháp được xếp vào một trong An Nam tứ đại khí, bốn vật báu của đất nước, mà ba vật quý giá khác là tượng Phật chùa Quỳnh Lâm, Vạc Phổ Minh và Chuông Quy Điền.

**Lịch sử**
Tháp Báo Thiên đã được hai danh sĩ Phạm Đình Hổ, Nguyễn Án viết như sau trong sách Tang Thương Ngẫu Lục:
Cây "Tháp Đại Thắng Tư Thiên" tại chùa Báo Thiên dựng từ đời Lý Thánh Tông. Tháp này xây 12 tầng, cao mấy chục trượng… Khoảng năm Tuyên Đức nhà Minh, Đức Thái Tổ Hoàng đế tiên triều Lê Lợi tiến binh vây Đông Đô. Viên quan giữ thành là Thành-sơn-hầu Vương Thông phá hủy cây tháp lấy vật liệu chế ra sung đồng để giữ thành 1414. Tiên triều nhân nền cũ, đắp các núi đất phủ lên trên … Năm Giáp dần 1791 lại cho đào lấy những gạch đá ở nền tháp cũ để tu bổ thành lũy Thăng Long. Khi phá nền tháp thấy có tám pho tượng Kim Cương chia ra đứng bốn cửa, ngoài ra còn có tượng người tiên, chim muông, cả đến những giường ghế, chén bát, các thứ lặt vặt khác không kể xiết, toàn bằng đá.

**Kiến trúc**
Tháp Báo Thiên
Sử ghi tháp cao 20 trượng chia thành 12 tầng. Đỉnh tháp bằng đồng. Thân tháp được xây bằng những hòn gạch hoa khắc những chữ Lý gia đệ tam đế, Long thụy Thái Bình 1054-1058, tứ niên tạo tức là "Đúc năm thứ tư niên hiệu Long thụy Thái Bình đời vua thứ ba triều nhà Lý".

**Tháp Báo Thiên trong thi văn**
Phạm Sư Mạnh (thế kỷ 14), người Hải Dương, tiến sĩ đời vua Trần Minh Tông 1314-1329, đã làm bài thơ như sau về Tháp Báo Thiên:

**Chú thích**

**Xem thêm**
 Chùa Báo Thiên

**Liên kết ngoài**
 Tháp Báo Thiên date = ngày 20 tháng 1 năm 2008
Thể loại:Nhà Lý
Báo Thiên
Thể loại:Bảo vật quốc gia của Việt Nam
Tung Sơn

Chùa Thiếu Lâm ở Tung Sơn
Núi Tung Sơn năm 2007
Tung Sơn (giản thể: 嵩山; bính âm: Sōngshān), là một trong năm ngọn núi linh thiêng của Trung Quốc, nằm tại Đăng Phong, Trịnh Châu, Hà Nam, bên bờ sông Hoàng Hà. Ngày 13 tháng 2 năm 2004 được tổ chức UNESCO công nhận là Công viên địa chất thế giới.

**Địa lý**
Tung Sơn nằm ở Trung Nguyên, ngày xưa gọi là Trung Nhạc, phía bắc trông ra Hoàng Hà, Lạc Thủy, phía nam nhìn ra Dĩnh Thủy, Cơ Sơn, phía đông nối với kinh đô Biện Lương của 5 triều đại, phía tây liền với cố đô Lạc Dương của 9 triều đại. Thế cho nên mới được gọi là "Biện Lạc lưỡng kinh, kì nội danh sơn", là đệ nhất danh sơn Trung Nguyên.
Có hơn 30 vị hoàng đế và hơn 150 văn nhân trứ danh đã từng tới thăm Tung Sơn, càng làm cho Tung Sơn trở thành nơi tương tụ của thần tiên. Trong Kinh Thi có câu "Tung cao duy nhạc, Tuấn Cực vu thiên" (núi cao chỉ có Tung Sơn, Tuấn Cực so với trời).
Đỉnh cao của núi là đỉnh Tuấn Cực, cao 1.491,7 m  trên mực nước biển. Thiếu Lâm Tự gần đấy là nơi khai sinh Thiền tông và bộ sưu tập các tháp chứa hài cốt của Thiếu Lâm Tự được coi là lớn nhất Trung Quốc hiện nay. Trung Nhạc miếu được xây dựng từ thời nhà Tần là một trong những công trình kiến trúc cổ đại nhất tại Trung Quốc.

**Xem thêm**
Phái Tung Sơn
*Chùa Thiếu Lâm
*Tiếu ngạo giang hồ

**Chú thích**

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Núi Trung Quốc
Thể loại:Danh thắng quốc gia Trung Quốc
Thể loại:Di sản thế giới tại Trung Quốc
Thể loại:Thành viên Mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu
Thể loại:Công viên địa chất ở Trung Quốc
Thể loại:Núi linh thiêng Trung Quốc
Lớn Bấy Duy Ngài

Carl Boberg, tác giả bản thánh ca
Lớn Bấy Duy Ngài (How Great Thou Art) là bài thánh ca được Carl Gustav Boberg sáng tác tại Thụy Điển năm 1885, và được Stuart Hine dịch sang tiếng Anh. Bài thánh ca trở nên nổi tiếng và được nhiều người yêu thích qua giọng hát của George Beverly Shea, trình bày trong các chiến dịch truyền bá phúc âm của Billy Graham tổ chức tại nhiều quốc gia trên khắp thế giới.
"How Great Thou Art" cũng được chọn vào album cùng tên của Elvis Presley, phát hành năm 1967. Ca khúc giành được Giải Grammy cho thể loại "Nhạc Thánh" năm 1967, và thêm một Grammy nữa cho ca khúc này trong năm 1974 cho "Cung cách Trình diễn gây nhiều Cảm hứng nhất".
Ca khúc này được bầu chọn vào tuyển tập các bài thánh ca được yêu thích tại Anh Quốc, Song of Praise, do BBC tổ chức.
Từ một trải nghiệm về năng quyền uy vĩ của Thiên Chúa trong một lần đi bộ về nhà trong mưa gió và sấm sét trên quãng đường dài hai dặm từ một buổi nhóm ở nhà thờ, Carl Boberg, khi ấy là một mục sư trẻ tuổi sống ở Monsteras, vùng duyên hải đông nam Thụy Điển, đã sáng tác ca khúc "Lớn Bấy Duy Ngài". Bài thánh ca này đã được chọn vào các hợp tuyển thánh ca của nhiều giáo hội, sánh vai cùng những bài thánh ca truyền thống.
Ca từ - bão tố, sấm sét (lóe sáng trong không trung như những vệt cắt rực lửa), mưa lạnh, gió lớn, và sự xuất hiện của cầu vồng hứa hẹn một bầu trời trong sáng – là một cách thể hiện đầy ấn tượng chuyển tải cảm xúc của tác giả về quyền năng siêu việt của Thiên Chúa, nhất là trong nguyên bản tiếng Thụy Điển, trong bối cảnh vùng quê Thụy Điển thế kỷ 19 gần gũi với thiên nhiên.
Người ta nói rằng không ai có thể hát bài thánh ca uy nghi này bằng những lời chúc tụng tôn nghiêm mà lòng không nhận biết quyền năng tối thượng của Đấng Tạo Hóa.

**Ca sĩ trình bày**
Trong số các nghệ sĩ nổi tiếng trình bày ca khúc "Lớn Bấy Duy Ngài’’ có Alan Jackson, George Beverly Shea, Elvis Presley, Carrie Underwood, Burl Ives, Dixie Carter, Charlie Daniels Nhóm Tứ ca Blackwood Brothers, Tennessee Ernie Ford, Roy Rogers, và Connie Smith, Nhóm Anh em Statler, từ album Holy Bible New Testament, chiếm vị trí 39 trong bảng xếp hạng Hot Country Songs năm 1976.
Bản thánh ca được chọn làm nhạc hiệu cho chương trình của Sir Howard Morrison ở New Zealand, đĩa đơn của ông (tiếng Anh và tiếng Maori) được đáp ứng nồng nhiệt. Sau khi Morrison qua đời năm 2009, một chuyến lưu diễn tưởng nhớ ông, "Sir Howard Morrison: How Great Thou Art" được tổ chức trên toàn quốc.
Bản thánh ca cũng được chọn làm tựa đề cho album nhạc phúc âm thứ hai của Elvis Presley How Great Thou Art (RCA LSP/LPM 3578) phát hành trong tháng 3 năm 1967. Ca khúc đã giúp Presley đoạt giải Grammy năm 1967 cho nhạc tôn giáo hay nhất, và giải Grammy năm 1974 cho album "Recorded Live on Stage in Memphis".

**Ca từ**

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
  Elvis Presley - How Great Thou Art (Lớn Bấy Duy Ngài) - YouTube-  How Great Thou Artbot=InternetArchiveBot  - YouTube-  Lyrics in Swedish, English and German-  A MIDI of the tune to the hymn and the Swedish Lyrics. date=2003-12-04 
Thể loại:Thánh ca
Thể loại:Bài hát năm 1885
Vạn Tường

Vạn Tường là tên một thôn thuộc xã Bình Hải,ven biển huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi. Nay mang tên một khu đô thị mới do quá trình đô thị hóa. Nơi đây đã xảy ra nhiều sự kiện lịch sử Việt Nam. Nghĩa Trang Chiến tích Vạn Tường 

**Sự kiện lịch sử**
 Năm 1471, trong cuộc nam chinh vua Lê Thánh Tông đã đến động Hàng Đô, nay nằm trước UBND xã Bình Hải, thị sát vịnh Dung Quất, nghỉ ngơi và biên chế lực lượng trước khi đến Sa Huỳnh và kinh đô Đồ Bàn (Bình Định), vua nói: "Thiên giáng Vạn Tường, chúc chư đô toàn thắng". Các binh sĩ đáp: "Vạn Tường, Vạn Tường!". Và thành phố trẻ Vạn Tường đang định hình có tên từ đấy. (Dựa theo luận án tiến sĩ của Tiến sĩ Nguyễn Đăng Vũ - Tổng biên tập tạp chí Cẩm Thành).- Tại đây, quân đội Mỹ đã thí điểm cuộc hành quân Starlite, chiến tranh cục bộ của họ tại miền Nam Việt Nam, với phương thức đánh phủ đầu, dồn dập, gây bị động cho Quân đội Nhân dân Việt Nam. Trong cuộc chiến đấu này, bộ đội quân khu V và quân dân Quảng Ngãi đã làm nên chiến thắng vào ngày 18 tháng 8 năm 1965.
Di tích chiến thắng Vạn Tường là di tích quốc gia với hệ thống địa đạo (Địa đạo Đàm Toái), nhà bảo tàng trưng bày trong và cả ngoài trời với những hình ảnh và xác xe bọc thép.- Quần thể di tích chiến thắng Vạn Tường được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng là di tích quốc gia gồm các di tích:
#Sở chỉ huy Trung đoàn 1 (Quân khu V) tại xóm Hải Nam, thôn Vạn Tường - nay là khu đô thị mới Vạn Tường, khu kinh tế Dung Quất.
#Đỉnh đồi 61 (đồi bằng) thuộc xóm Hải Chánh, thôn Vạn Tường.
#Eo biển An Cường và thôn An Cường, nơi địch đổ quân từ phía biển và bị trung đội công binh của ta chặn đánh.
#Xác máy bay địch bị ta bắn hạ tại xóm III, thôn Phước Thiện.
#Chiến hào thép Lộc Tự.
#Xác xe tăng và xe bọc thép của địch bị ta bắn cháy tại Lộc Tự.
#Ngã ba xóm Chuối thôn Lộc Tự xã Bình Hòa huyện Bình Sơn
#Đồi đất đỏ Ngọc Hương thôn Lộc Tự xã Bình Hòa huyện Bình Sơn
#Đồi tranh Ngọc Hương thôn Lộc Tự xã Bình Hòa huyện Bình Sơn
*Theo đánh giá của nhiều chuyên gia quân sự trong và ngoài nước, quần thể di tích trên rất có ý nghĩa trong việc nghiên cứu khoa học quân sự, đặc biệt là trong bố trí chiến trận phối hợp để đối phó và đập tan một cuộc hành quân " tìm diệt" quy mô lớn.

**Hình ảnh**
Địa đạo Đám Toái

**Đọc thêm**
 Di tích và thắng cảnh Quảng Ngãi, Sở VHTT tỉnh xuất bản năm 2001

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Thế trận Vạn Tường date=2007-09-29 
V
Chicago Tribune

Tòa soạn báo Chicago Tribune
Chicago Tribune là một nhật báo lớn ở Chicago, Illinois (Hoa Kỳ) do Công ty Tribune làm chủ. Tự xưng là "Tờ báo vĩ đại nhất thế giới", Chigaco Tribune vẫn là nhật báo chính của miền Trung Tây Hoa Kỳ và là một trong 10 nhật báo lớn nhất trong nước.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Chicago Tribune – website của tờ báo-  Công ty Tribune – website của công ty
Thể loại:Báo chí được xuất bản ở Illinois
Thể loại:Công ty Tribune
Thể loại:Báo viết
Thể loại:Tờ báo bảo thủ
Xạ khuẩn

Xạ khuẩn (danh pháp khoa học: Actinobacteria; tiếng Anh: Actinomycetes) là một nhóm vi khuẩn nhân sơ
(Eubacteria) phân bố rất rộng rãi trong tự nhiên. Trước kia được xếp vào Tản thực vật (tức nấm), nhưng ngày nay chúng được xếp vào vi khuẩn (Schizomycetes)
Xạ khuẩn có nhiều nét khác với nấm nhưng giống vi khuẩn:
*Có giai đoạn đơn bào và có giai đoạn đa bào
*Kích thước rất nhỏ
*Nhân giống với vi khuẩn, không có màng nhân và tiểu hạch
*Vách tế bào không chứa celluloz hoặc kitin, giống với vi khuẩn
*Phân chia tế bào giống với vi khuẩn (kiểu Amitoz)
*Xạ khuẩn không có giới tính (không có tế bào đực cái)
*Hoại sinh và ký sinh
Xạ khuẩn sống trong đất, tham dự vào quá trình chuyển hóa tự nhiên của nhiều hợp chất trong đất.

**Phân loài**
Ngành Xạ khuẩn Actinobacteria
;Lớp Xạ khuẩn Actinobacteria- Phân lớp Acidimicrobidae
** Bộ Acidimicrobiales- Phân lớp Actinobacteridae
** Bộ Actinomycetales
** Bộ Bifidobacteriales- Phân lớp Coriobacteridae
** Bộ Coriobacteriales- Phân lớp Rubrobacteridae
** Bộ Rubrobacterales- Phân lớp Sphaerobacteridae
** Bộ Sphaerobacterales

**Ứng dụng**
Đặc tính của xạ khuẩn là khả năng tiết kháng sinh (antibiotic), dùng làm thuốc điều trị bệnh cho người, gia súc và cây trồng. Xạ khuẩn còn có khả năng sinh ra các vitamin thuộc nhóm B, một số amino acid và các acid hữu cơ. Xạ khuẩn còn có khả năng tiết ra các enzym (proteas, amylaz...) và trong tương lai có thể dùng xạ khuẩn để chế biến thực phẩm thay cho nấm và vi khuẩn vì nấm có thể sinh ra aflatonxin độc cho người và gia súc.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**

Thể loại:Vi khuẩn Gram dương
Bastia

Bastia (Bastìa, bas.tja, phát âm tiếng Corse và tiếng Ý: audio=) là một xã thuộc tỉnh Haute-Corse của Pháp, tọa lạc trên đảo Corse. Đây là xã có dân số đông thứ nhì trên đảo sau Ajaccio, và cũng thủ phủ của tỉnh.
Bastia là cảng biển chính và là đô thị thương mại chủ yếu của đảo, được biết đến vì rượu vang. Chừng 10% dân số là người nhập cư. Cư dân của xã được gọi là Bastiais hay Bastiaises trong tiếng Pháp.

**Khí hậu**

**Thành phố kết nghĩa**
Bastia kết nghĩa với:- GER Erding, Đức- ITA Viareggio, Ý

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Official website date=1 March 2017 fr-  Bastia Fansite fr-  Unofficial Guide to Bastia Airport date=2009-08-31 -  Corsica Cultural Heritage website date=7 April 2011 fr
Thể loại:Haute-Corse
Thể loại:Xã của Haute-Corse
Điểm liên hợp đẳng giác

thumb
Cho  là một tam giác trong mặt phẳng, điểm  gọi là điểm đẳng giác hay điểm liên hợp đẳng giác của một điểm   trong tam giác  nếu các đường thẳng  lần lượt đối xứng với các đường thẳng  qua các đường phân giác trong của các góc .

**Tính chất**
# Với điểm  bất kỳ không nằm trên đường tròn ngoại tiếp, luôn tồn tại một điểm  là liên hợp đẳng giác của  trong tam giác .
#Nếu điểm  là tâm tỉ cự của bộ 3 điểm  theo các hệ số  thì  là tâm tỉ cự của bộ ba điểm  theo các hệ số a²/x, b²/y, c²/z, trong đó a, b, c là độ dài các cạnh của tam giác .
#Gọi D, E, F thứ tự là hình chiếu của I lên BC, CA, AB, và D', E', F' thứ tự là hình chiếu của J lên BC, CA, AB thì 6 điểm D, E, F, D', E', F' nằm trên một đường tròn, tâm O của đường tròn này là trung điểm của đoạn thẳng IJ. Ngoài ra, AJ  EF, BJ  FD, CJ  DE  (theo DDTH)
#Nếu P,Q liên hợp đẳng giác trong tam giác ABC và nằm trong tam giác thì ta có hệ thức sau: 
#Tâm đường tròn nội tiếp là điểm liên hợp đẳng giác với chính nó.
#Điểm Lemoine (Điểm đối trung) và trọng tâm là hai điểm liên hợp đẳng giác của nhau.

**Xem thêm**
Điểm đối trung
*Cực trực giao
*Tam giác hình chiếu

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Coxeter, H. S. M. and Greitzer, S. L. Geometry Revisited. Washington, DC: Math. Assoc. Amer., p. 93, 1967.-  Sigur, S. "Where are the Conjugates?" Forum Geom. 5, 1-15, 2005.bot=InternetArchiveBot - Honsberger, R. Episodes in Nineteenth and Twentieth Century Euclidean Geometry. Washington, DC: Math. Assoc. Amer., pp. 53–57, 1995.

**Liên kết ngoài**
Isogonal Conjugate tại Mathlworld
Thể loại:Hình học Euclid
Thể loại:Hình học tam giác
L
Thể loại:Máy bơm

Thể loại:Kỹ thuật cơ khí
Thể loại:Động lực học chất lưu
Thể loại:Thủy lực
Thể loại:Thiết bị tua-bin
Thể loại:Máy móc
Thể loại:Cơ chế (kỹ thuật)
Thể loại:Kỹ thuật thủy lợi
Đời nhẹ khôn kham

Đời nhẹ khôn kham (nguyên bản tiếng Séc: Nesnesitelná lehkost bytí) là tiểu thuyết của nhà văn Milan Kundera viết năm 1982 và xuất bản lần đầu tiên năm 1984 tại Pháp. Bản tiếng Việt của Trịnh Y Thư (dịch từ bản tiếng Anh The Unbearable Lightness of Being của Michael Henry Heim) xuất bản năm 2002 tại Hoa Kỳ.

**Nội dung**

**Nhân vật**
Tomas - Nhân vật chính của tiểu thuyết, một bác sĩ phẫu thuật người Tiệp đào hoa và vui tính, sống chỉ để làm việc như một bác sĩ. Với tư cách một con người, Tomas suy tư và nhập thế ý nghĩa triết học của cái nhẹ tênh. Anh coi tình dục và tình yêu là hai thực thể độc lập, anh ngủ với rất nhiều đàn bà, và chỉ yêu duy nhất một người (Tereza). Anh chẳng thấy rắc rối nào khi hai hành động đó diễn ra đồng thời.
*Tereza  - Người vợ trẻ của Tomas, một nhiếp ảnh gia dịu dàng, cô trở thành phóng viên ảnh phản kháng trong suốt giai đoạn Praha bị chiếm đóng. Cô không hề oán trách Tomas những vụ ngoại tình của anh, ngược lại, cô kết tội mình quá yếu ớt. Tereza tồn tại như một biểu hiện của cái nặng trĩu mà Tomas không dễ dàng trút bỏ.
*Sabina - Người tình đồng thời là bạn thân nhất của Tomas. Cuộc đời cô là ví dụ điển hình cho điều mà Kundera gọi là cái nhẹ tênh. Cô luôn đi tìm sự hài lòng trong hành động phản bội. Cô tuyên chiến chống lại cái kitsch.
*Franz - Người tình của Sabina, một giáo sư đại học tại Genève và là người duy tâm. Franz yêu Sabina, và anh coi cô như đại diện phe đối lập với nhà cầm quyền Tiệp, đại diện cho tự do và lãng mạn. Ngược lại, Sabina coi tất cả những điều đó thuộc về cái kitsch. Franz là mẫu nhân vật giàu lòng trắc ẩn.

**Tham khảo**
Thể loại:Milan Kundera
Thể loại:Tiểu thuyết Pháp
Thể loại:Tiểu thuyết năm 1984
Thể loại:Tiểu thuyết triết học
Thể loại:Mùa xuân Praha
Thể loại:Tiểu thuyết được chuyển thể thành phim
Thể loại:El Salvador

Thể loại:Quốc gia Trung Mỹ
Thể loại:Quốc gia Mỹ Latinh
Thể loại:Quốc gia Bắc Mỹ
Thể loại:Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Tây Ban Nha
Thể loại:Cộng hòa
Surin (tỉnh)

Surin (tiếng Thái: สุรินทร์) là một tỉnh (changwat) thuộc vùng Isan của Thái Lan. Các tỉnh lân cận (từ phía tây theo chiều kim đồng hồ) là Buriram, Maha Sarakham, Roi Et và Sisaket. Về phía nam, tỉnh này giáp  tỉnh Oddar Meancheay của Campuchia.

**Cơ cấu dân số**
60% dân số nói tiếng Kuy

**Các đơn vị hành chính**
Map of Amphoe
Tỉnh này có 13 huyện (amphoe) và 4 tiểu huyện (King Amphoe). Các huyện có 158 xã (tambon) và 2011 thôn (muban).

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Province page from the Tourist Authority of Thailand-  Website of province date = ngày 24 tháng 11 năm 2007-  Surin provincial map, coat of arms and postal stamp
Thể loại:Isan
Thể loại:Tỉnh của Thái Lan
Nhật Đàn

200px
The West Holy Gate
Nhật Đàn là đền thờ mặt trời (日坛) ở Bắc Kinh, Trung Quốc, tọa lạc tại công viên Ritan, phía đông nội thành thành phố, xung quanh khu Jianguomen, gần quận các đại sứ quán. Đền này được xây năm 1530 để các hoàng đế Trung Hoa cúng tế mặt trời.

**Tham khảo**
Thể loại:Công trình kiến trúc Bắc Kinh
Nguyệt Đàn

phải
Nguyệt Đàn (tiếng Hoa giản thể: 月坛) là đền thờ Mặt Trăng được xây dựng thời nhà Minh tại Tây Thành Khu của nội thành Bắc Kinh, Trung Quốc. Đây là nơi các Hoàng đế nhà Minh, nhà Thanh cúng tế Mặt Trăng. Đây là một trong cửu đàn bát miếu tại Bắc Kinh.

**Tham khảo**
Thể loại:Công trình kiến trúc Bắc Kinh
Périgueux

Périgueux là tỉnh lỵ của tỉnh Dordogne, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 30.193 người (thời điểm 1999).

**Khí hậu**

**Các thành phố kết nghĩa**
 Đức Amberg (Đức)

**Những người con của thành phố**
 Léon Bloy, nhà văn- Jean Frédéric Frenet, nhà toán học, nhà thiên văn học và là nhà khí tượng học

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 fr  City council of Périgueux- fr  reports on culture and people in Périgueux- fr  Web site of the Périgord- fr  Perigueux-city.com
Thể loại:Dordogne
Thể loại:Xã của Dordogne
Évreux

Évreux là tỉnh lỵ của tỉnh Eure, thuộc vùng hành chính Normandie của nước Pháp, có dân số là 51.198 người (thời điểm 1999).

**Khí hậu**

**Thành phố kết nghĩa**
Évreux kết nghĩa với:- BEN Djougou, Bénin- RUS Kashira, Nga- ENG Rugby, Anh, Vương quốc Anh- GER Rüsselsheim, Đức

**Những người con của thành phố**
 François-Nicolas-Léonard Buzot, nhà cách mạng- Léon Walras, nhà kinh tế học

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  City council website -  Photos of the Cathedral of Evreux-  Tourism office of Evreux date=2019-08-25 
Thể loại:Eure
Thể loại:Xã của Eure
Quimper

Quimper là tỉnh lỵ của tỉnh Finistère, thuộc vùng hành chính Bretagne của nước Pháp, có dân số là 63.238 người (thời điểm 1999).

**Khí hậu**

**Thành phố kết nghĩa**
Quimper kết nghĩa với:colwidth=20em
*IRL Limerick, Ireland
*GER Remscheid, Đức
*GRC Laurium, Hy Lạp
*ESP Ourense, Tây Ban Nha
*PRC Yên Đài, Trung Quốc
*ITA Foggia, Ý

**Những người con của thành phố**
 Jean Hardouin, nhà tu Dòng Tên, nhà ngữ văn và nhà thần học- Charles Hernu, chính trị gia- René Théophile Hyacinthe Laënnec, người phát minh ống nghe khám bệnh- Max Jacob, nhà thơ, họa sĩ và nhà văn

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Municipal website-  PlaceOpedia
Thể loại:Xã của Finistère
Thể loại:Quận lỵ của Pháp
Thể loại:Finistère
Auch

Auch là tỉnh lỵ của tỉnh Gers, thuộc vùng hành chính Occitanie của nước Pháp, có dân số là 21.838 người (thời điểm 1999).

**Khí hậu**

**Những người con của thành phố**
 Jean Joseph Paul Dessolles, hầu tước, tướng lĩnh quân đội- Louis Thomas Villaret de Joyeuse (1750-1812)- Dominic Serres (1719-1793), họa sĩ- Jacques Fouroux (1947-2005), vận động viên Rugby

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Trang web chính thức fr-  Trang web không chính thức fr
Thể loại:Gers
Thể loại:Xã của Gers
Châteauroux

Châteauroux là tỉnh lỵ của tỉnh Indre, thuộc vùng hành chính Centre-Val de Loire của nước Pháp, có dân số là 49.632 người (thời điểm 1999).

**Khí hậu**

**Nhân khẩu học**

**Các thành phố kết nghĩa**
 Đức Gütersloh, Đức

**Những người con của thành phố**
 Henri-Gratien Bertrand, tướng quân đội, một trong những người được Napoléon tin cậy nhất- Gérard Depardieu, diễn viên

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Trang web chính thức date=2018-07-25 
Thể loại:Indre
Thể loại:Xã của Indre
Lons-le-Saunier

Lons-le-Saunier là tỉnh lỵ của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté của nước Pháp, có dân số là 18.483 người (thời điểm 1999).

**Những người con của thành phố**
 Claude Joseph Rouget de Lisle, nhà soạn nhạc, nhà thơ và là sĩ quan

**Thành phố kết nghĩa**
 Germany Offenburg, Đức- UK Ripley, Vương quốc Anh

**Xem thêm**
Xã của tỉnh Jura

**Tham khảo**
 INSEE- IGN date=2008-08-16 

**Liên kết ngoài**
  Official website date=2014-12-28  

Thể loại:Xã của Jura
Thể loại:Jura
Mont-de-Marsan

Mont-de-Marsan là tỉnh lỵ của tỉnh Landes, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 29.489 người (thời điểm 1999).

**Khí hậu**

**Những người con của thành phố**
 Alain Juppé, chính trị gia- Jean Van de Velde, người chơi golf chuyên nghiệp

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Trang web chính thức date=2015-11-20 
Thể loại:Landes
Thể loại:Xã của Landes
Le Puy-en-Velay

Le Puy-en-Velay (lə pɥiɑ̃vəlɛ; Lo Puèi de Velai ) là tỉnh lỵ của tỉnh Haute-Loire, ở vùng trung nam của Pháp gần sông Loire. Cư dân của nơi này có tên gọi là Ponots. Thành phố này nổi tiếng nhờ các nhà thờ, đậu lằng, và đăng ten.

**Lịch sử**

**Khí hậu**
Le Puy có khí hậu lục địa ẩm (phân loại khí hậu Köppen Dfb).

**Nhân khẩu học**

**Tham khảo**

**Thư mục**
 Ean Begg. 1996 (rev. edition). The Cult of the Black Virgin (Penguin) 0-14-019510-6-  Christian Lauranson-Rosaz, "La Paix des Montagnes: Les origines auvergnates de la Paix de Dieu"bot=InternetArchiveBot  esp. note 89.

**Liên kết ngoài**
 Le Puy-en-Velay Hiking Trails:  St James of Compostela Way, GR65 (in English)-  Robert Louis Stevenson Trail GR70 (in English)-  Regordane Info – The independent portal for The Regordane Way or St Gilles Trail (in English and French)-  GR700 Regordane Way or St Gilles Trail (in English)-  City council website (in French)
Thể loại:Haute-Loire
Thể loại:Xã của Haute-Loire
Chaumont, Haute-Savoie

Chaumont là một xã của tỉnh Haute-Savoie, thuộc vùng hành chính Auvergne-Rhône-Alpes của nước Pháp, có dân số là 383 người (thời điểm 1999).

**Tham khảo**
Thể loại:Xã của Haute-Savoie
Thái Đức (định hướng)

Thái Đức có thể là:- Niên hiệu của Nguyễn Nhạc, vị vua khai triều Tây Sơn- Xã cũ Thái Đức thuộc huyện Hạ Lang, tỉnh Cao Bằng; nay là một phần xã Thống Nhất cùng huyện.
Địa Đàn

Bậc thang lên Miếu thờ tại Địa Đàn
200px
200px
Địa Đàn (p=Dìtán) ở ngoài An Định Môn (安定門)，là
nơi Hoàng đế hai triều đại nhà Minh và nhà Thanh mỗi năm vào Hạ chí đến cúng tế thổ địa。

**Lịch sử**
Được xây dựng vào năm Gia Tĩnh cửu niên nhà Minh (1530), diện tích 42,7公頃，nh。Có Phương Dịch Đàn (方澤壇) nổi tiếng。Nghi lễ cúng tế mỗi năm cử hành vào ngày Hạ Chí lịch Trung Quốc, do Hoàng đế đích thân cúng vái.

**Tham khảo**
Thể loại:Công trình kiến trúc Bắc Kinh
Trần Cố

Trần Cố (chữ Hán: 陳固, ? - ?), người xã Phạm Triền, huyện Thanh Miện, phủ Hạ Hồng (nay là thôn Phạm Lý, xã Ngô Quyền, huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương), đỗ Kinh trạng nguyên khoa Bính Dần, năm Thiệu Long thứ 9 (1266), đời Trần Thánh Tông, cùng khoa với Trại trạng nguyên Bạch Liêu. Ông làm quan đến chức Hiến sát sứ. 
Theo tài liệu "Lý Chiêu Hoàng - Một đời sóng gió" của Lê Thái Dũng, Trần Cố được gả cho Ứng Thụy Công chúa Lê Ngọc Khuê, con gái của Lý Chiêu Hoàng và Bảo Văn hầu Thiếu sư Lê Phụ Trần, em gái của Thượng vị hầu Lê Tông.

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Trạng nguyên Việt Nam
Thể loại:Quan lại nhà Trần
Thể loại:Người Hải Dương
Thể loại:Thái học sinh nhà Trần
Ân Khư

Ân Khư (p=Yīnxū, nghĩa là "Tàn tích của nhà Ân") là địa điểm, một trong những kinh đô lịch sử cổ đại chính của Trung Quốc. Nó là nguồn gốc của khám phá khảo cổ về giáp cốt và giáp cốt văn, từ đó xác định được chữ viết sớm nhất của Trung Quốc. Những tàn tích khảo cổ được gọi là Ân Khư đại diện cho thành phố cổ, kinh đô cuối cùng của Nhà Thương (còn được gọi là nhà Ân) tồn tại qua 8 thế hệ trong 255 năm với 12 đời vua. Ân Khư được phát hiện hoặc cũng có thể là tái khám phá vào năm 1899. Đây hiện là một trong những địa điểm khảo cổ lâu đời nhất và lớn nhất của Trung Quốc đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới. Nó nằm tại phía bắc tỉnh Hà Nam, gần thành phố hiện đại An Dương ngày nay, gần với ranh giới của tỉnh Hà Bắc và Sơn Tây.

**Lịch sử**
Một trong những ngôi mộ nổi tiếng nhất là mộ của Phụ Hảo (婦好), vợ của vị vua thứ 22 của nhà Thương là Vũ Đinh (武丁). Ngôi mộ này được phát hiện và giữ nguyên trạng. Ngôi mộ này có 6 bộ xương chó; ít nhất 16 bộ xương người bên cạnh xương của Phụ Hảo; hơn 440 hiện vật bằng đồng; gần 600 miếng ngọc, đá và xương được chạm khắc, và khoảng 7000 đồng tiền của thời đó - tiền vỏ sò.
Ân Khư còn nổi tiếng do phát hiện xương và mai rùa và các chữ khắc trên đó (gọi là giáp cốt văn), mà người ta cho rằng đây là khởi nguồn của chữ Hán và văn viết chữ Hán. Người ta đã sưu tập được hơn 160.000 mảnh giáp cốt, và hơn 1.000 hiện vật bằng đồng xanh. Trên đó các học giả tổng kết được khoảng 4.500 đơn tự và đọc hiểu được khoảng 3.000, trong đó có 1.500 chữ được các học giả nhất trí về ngữ nghĩa. Nội dung của các mảnh giáp cốt đó viết về tình hình chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của đời nhà Thương, xác nhận các sử liệu ghi chép trong các sách sử cổ nói chung là chính xác.

**Xem thêm**
 Các kinh đô lịch sử của Trung Quốc

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Ân Khư: di chỉ khảo cổ quan trọng nhất của Trung Quốc thế kỷ 20bot=InternetArchiveBot -  Ân Khư theo đánh giá của UNESCO (tiếng Anh)
Thể loại:Di sản thế giới tại Trung Quốc
Thể loại:Địa điểm khảo cổ ở Trung Quốc
Thể loại:Thủ đô Trung Hoa cổ đại
Thể loại:Nhà Thương
Thể loại:Lịch sử kiến trúc Trung Quốc
Thể loại:Thành phố tỉnh Hà Nam (Trung Quốc)
Thể loại:Công viên khảo cổ quốc gia Trung Quốc
Tia gamma

Tập tin:NASA's Fermi Explores the Early Universe.ogv|thumb|300px|Một số tia gamma phát xạ từ một Quasar
Tia gamma ký hiệu là γ, là một loại bức xạ điện từ hay quang tử có tần số cực cao.
Tia gamma không lệch về cực nào của tụ điện, bản chất như tia sáng.
Tia gamma có bước sóng thấp nhất (−12 m) và tần số cao nhất (1020 - 1024 Hz) trong số các sóng điện từ vì vậy nó mang nhiều năng lượng nhất so với sóng radio, vi sóng, tia hồng ngoại, ánh sáng, tia cực tím, tia X.
Năng lượng cao dẫn đến tia gamma có khả năng ion hóa mạnh trong môi trường vật chất. Khi tương tác ion hóa nó mất dần năng lượng và do đó không còn thuần nhất về bước sóng, đồng thời trong môi trường thì hiện ra vệt ion hóa dạng đường thẳng của từng photon. Vì thế trong nghiên cứu vật lý học nó được đề cập đến là "hạt" và không áp dụng được các phương pháp truyền thống cho sóng điện từ hay quang học.
Khả năng ion hóa cao của tia gamma dẫn đến nó rất nguy hiểm với các sinh vật sống.
Tia gamma sinh ra từ các phản ứng hạt nhân, gồm có:- Quá trình phân rã các đồng vị có tính phóng xạ, như đồng vị kali 40K;- Tương tác giữa các hạt cơ bản, như quá trình hủy cặp electron-positron, hay va đập của neutron vào hạt nhân urani 235U gây vỡ hạt nhân này.

**Lịch sử**
Tia gamma được Paul Villard, một nhà hóa học và vật lý người Pháp, phát hiện ra vào năm 1900, trong khi đang nghiên cứu các bức xạ phát ra từ radi. Tia bức xạ này được Ernest Rutherford đặt tên là "gamma" vào năm 1903.
Việc quan sát tia gamma lần đầu tiên được thực hiện vào năm 1960 bởi các cuộc nghiên cứu mang tên Apollo và Ranger. Các cuộc khảo sát trên bầu trời lần đầu tiên được thực hiện vào đầu những năm 1970 bởi vệ tinh SAS-2 và COS-B, và tiếp tục bởi các vệ tinh của chương trình HEAO (High Energy Astronomy Observatory Program) do NASA thực hiện vào cuối thập kỉ 70, và sau đó là vệ tinh Granat vào cuối những năm 90.

**Nguồn gốc**
Trên Trái Đất, tia gamma thường sinh ra bởi sự phân rã gamma từ đồng vị phóng xạ tự nhiên và bức xạ thứ cấp từ các tương tác với các hạt trong tia vũ trụ. Cũng có những nguồn gamma tự nhiên khác không có nguồn gốc hạt nhân, ví dụ như các tia sét.
Bên ngoài vũ trụ có rất nhiều quá trình có thể sản sinh tia gamma, và đồng thời các điện tử có năng lượng rất cao được tạo ra. Từ đó chúng lần lượt gây ra các tia gamma thứ cấp bởi cơ chế của bức xạ hãm, Compton ngược và bức xạ điện tử. Phần lớn các tia gamma vũ trụ đều bị chặn lại bởi bầu khí quyển của Trái Đất và chỉ có thể được phát hiện bởi các trạm nghiên cứu trên không gian hoặc tàu vũ trụ.

**Ứng dụng**
Trong thực tế, tia gamma được sử dụng rộng rãi trong nhiều ngành như y tế, xây dựng, dầu khí, cơ khí, chế biến thực phẩm, khai khoáng, quân sự, khoa học vật liệu, an ninh v.v...

**Xem thêm**
 Chớp gamma

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Sóng điện từ
Thể loại:Phóng xạ
Thể loại:Phổ điện từ
Thể loại:Vật lý hạt nhân
Thể loại:Bức xạ