Chiếc giày vàng châu Âu

Chiếc giày vàng châu Âu (tiếng Anh: European Golden Shoe, tên gọi cũ là European Golden Boot) là một giải thưởng bóng đá hằng năm được trao cho cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất tại các trận đấu thuộc hệ thống các giải đấu hàng đầu quốc gia thuộc Liên đoàn bóng đá châu Âu trong một mùa giải. Cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất sẽ được nhận giải (các giải lớn như Anh, Đức, Tây Ban Nha... thì có hệ số lớn hơn). Thành tích của cầu thủ không bao gồm số bàn thắng ghi được trong các giải khác như cúp quốc gia, cúp liên đoàn và các cúp châu Âu, Siêu cúp châu Âu, Giải vô địch bóng đá thế giới các câu lạc bộ (trước là Cúp Liên lục địa), cũng như không tính các bàn thắng cầu thủ đó ghi được cho đội tuyển quốc gia trong mùa bóng đó. Kể từ khi được thành lập vào mùa bóng 1967-1968, danh hiệu có tên gọi ban đầu theo tiếng Pháp là Soulier d'Or, sau dịch thành Chiếc giày vàng châu Âu (Golden Shoe or Boot), nhằm trao tặng cho cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất tại tất cả các giải đấu châu Âu mùa bóng năm đó. Do tạp chí L'Équipe tổ chức lần đầu năm 1968, giải thường bắt đầu được trao bởi European Sports Media kể từ mùa 1995-96. Hiện tại Harry Kane là chủ nhân của giải thưởng này sau 36 bàn thắng ghi được tại Bundesliga 2023-2034. Lionel Messi là cầu thủ giành danh hiệu này 6 lần, nhiều nhất trong lịch sử.

**Lịch sử**
Từ năm 1968 đến năm 1991, danh hiệu được trao cho chân sút ghi nhiều bàn thắng nhất tại bất kì giải đấu châu Âu nào. Quy định này không phụ thuộc vào tính khắc nghiệt của giải đấu cũng như số trận mà cầu thủ đó thi đấu. Trong thời gian này Eusébio, Gerd Müller, Dudu Georgescu và Fernando Gomes là những cầu thủ 2 lần nhận được danh hiệu. Sau một khiếu nại từ phía hiệp hội bóng đá Síp khi cho rằng một cầu thủ trong giải đấu của họ ghi được đến 40 bàn thắng, (mặc dù số liệu chính thức hai cầu thủ dẫn đầu ở giải đấu đó chỉ ghi được 19 bàn), L'Équipe đã ngừng trao giải từ 1991 đến 1996. Do sự chênh lệch giữa trình độ các giải đấu dẫn đến sự thiếu công bằng (giải đấu trình độ thấp hơn dễ ghi được bàn thắng hơn các giải đấu trình độ cao, như ở Romania, Síp) và cả sự nghi ngờ gian lận (như trường hợp Cămătaru của Romania), cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất mùa bóng 1990–91 là Darko Pancev của Nam Tư phải đến năm 2006 mới nhận được giải thưởng.
Kể từ mùa 1996-97, European Sports Media tiếp tục đứng ra trao danh hiệu này nhưng có bổ sung quan trọng là hệ số tính điểm đối với từng giải vô địch quốc gia, cho phép những cầu thủ ở các giải vô địch khắc nghiệt hơn giành chiến thắng ngay cả khi họ ghi ít bàn hơn một cầu thủ ở giải đấu thấp hơn. Hệ tính điểm được xác định bởi xếp hạng của giải vô địch theo hệ số UEFA, phụ thuộc vào thành tích thi đấu của các câu lạc bộ ở mỗi giải tại các giải đấu của UEFA trong năm mùa bóng. Số bàn thắng ghi được trong năm giải vô địch quốc gia hàng đầu châu Âu theo danh sách hệ số được nhân với 2, số bàn thắng tại các giải đấu xếp hạng từ 6 đến 22 nhân với 1.5, còn số bàn thắng tại các giải đấu xếp hạng từ 22 trở xuống được nhân với 1. Do đó, số bàn thắng tại các giải đấu hạng cao hơn sẽ tính nhiều điểm hơn số bàn tại các giải đấu hạng thấp hơn. Và thực tế đã chứng minh cầu thủ ở những giải vô địch trình độ cao sẽ nhiều cơ hội giành Chiếc giày vàng hơn, khi từ năm 1996 đến nay, chỉ có 2 lần danh hiệu Chiếc giày vàng không thuộc về cầu thủ được nhân hệ số 2 (Henrik Larsson, năm 2000–01 ở giải VĐQG Scotland và  Mario Jardel, năm 1998–99 và 2001–02 ở giải VĐQG Bồ Đào Nha).

**Danh sách nhận giải**
Tập tin:Eusebio (1963 version2).jpg|thumb|230px|Eusébio là cầu thủ đầu tiên giành giải thưởng này.
Tập tin:Muller 1974.jpg|230px|right|thumb|Gerd Müller là cầu thủ đầu tiên nhận giải hai lần, năm 1970 và năm 1972.
Tập tin:Cristina Fernández y la Selección Argentina de fútbol 2014, 3 (cropped).jpg|230px|right|thumb|Lionel Messi là cầu thủ đầu tiên có ba lần đoạt giày vàng, và là người sở hữu kỷ lục là cầu thủ đầu tiên có sáu chiếc giày vàng.
Tập tin:Cristiano Ronaldo, 2010.jpg|230px|right|thumb|Cristiano Ronaldo là cầu thủ đầu tiên có bốn lần nhận chiếc giày vàng.
}}} Bundesliga
49
1987–88

Çolak
Galatasaray 
Süper Lig
39
1988–89

Mateuţ
Dinamo Bucharest 
Liga I
43
1989–90

Sánchez
Real Madrid
La Liga
38

Stoichkov
CSKA Sofia
A PFG
1990–91efn|Darko Pančev chỉ được nhận giải thưởng cho mùa 1990–91 vào năm 2006, sau một khiếu nại từ Síp nói rằng một cầu thủ trong giải đấu của họ ghi được 40 bàn (mặc dù số liệu chính thức hai cầu thủ dẫn đầu ở giải đấu là Suad Beširević và Panayiotis Xiourouppas chỉ ghi được 19 bàn). Cũng bởi bê bối này mà tạp chí France Football đã làm danh hiệu trở thành không chính thức.
Pančev
Red Star 
Hạng nhất Nam Tư
Người nhận giải không được trao
1991–92

McCoist
Rangers
34
1992–93

McCoist (2)
Rangers
Ngoại hạng Scotland
34
1993–94

David Taylor)
Porthmadog
Vô địch xứ Wales
43
1994–95

Avetisyan
Homenetmen
Ngoại hạng Armenia
39
1995–96

Endeladze
Margveti
Umaglesi Liga
40
Người nhận giải bởi European Sports Media
1996–97

Ronaldo
Barcelona
La Liga
34
68
1997–98

Machlas
Vitesse
Eredivisie
34
68
1998–99

Jardel
Porto
Primeira Liga
36
72
1999–2000

Kevin Phillips (cầu thủ bóng đá)
Sunderland
Ngoại hạng Anh
30
60
2000–01

Larsson (2)
Celtic
Ngoại hạng Scotland
35
52.5
2001–02

Jardel (2)
Sporting CP
Primeira Liga
42
84
2002–03

Makaay
Deportivo La Coruña
La Liga
29
58
2003–04

Henry
Arsenal
Ngoại hạng Anh
30
60
2004–05
Henry (2)
Arsenal
Ngoại hạng Anh
25
50
Forlán (2)
Villarreal
La Liga
2005–06

Toni
Fiorentina
Serie A
31
62
2006–07

Totti
Roma
Serie A
26
52
2007–08

Ronaldo
Manchester United
Ngoại hạng Anh
31
62
2008–09
Forlán
Atlético Madrid
La Liga
32
64
2009–10
Messi 
Barcelona
La Liga
34
68
2010–11

Ronaldo (2)
Real Madrid
La Liga
40
80
2011–12
Messi (2)
Barcelona
La Liga
50
100
2012–13
Messi (3)
Barcelona
La Liga
46
92
2013–14
Suárez
Liverpool
Ngoại hạng Anh
31
62
Ronaldo (3)
Real Madrid
La Liga
2014–15
Ronaldo (4)
Real Madrid
La Liga
48
96
2015–16

Suárez (2)
Barcelona
La Liga
40
80
2016–17

Messi (4)
Barcelona
La Liga
37
74
2017–18

Messi (5)
Barcelona
La Liga
34
68
2018–19
Messi (6)
Barcelona
La Liga
36
72
2019–20

Immobile 
S.S. Lazio
Serie A
36
72
2020–21
Ba Lan Ba Lan
Lewandowski
Bayern Munchen
Đức Bundesliga
41
82
2021–22
Ba Lan Ba Lan
Lewandowski (2)
Bayern Munchen
Đức Bundesliga
35
70
2022–23
Na Uy Na Uy
Haaland
Manchester City
Ngoại hạng Anh
36
72
2023–24
ENG Anh
Harry Kane
Bayern Munchen
Đức Bundesliga
36
72

**Chú giải**

**Thống kê**

**Nhận nhiều giải nhất**
Lionel Messi là cầu thủ duy nhất sở hữu 6 chiếc giày vàng châu Âu. Cristiano Ronaldo là cầu thủ đầu tiên nhận giải bốn lần, một lần với Manchester United và ba lần với Real Madrid. Lionel Messi của Barcelona là cầu thủ đầu tiên nhận giải này 3 lần, 5 lần và 6 lần, hiện tại là cầu thủ duy nhất giành giải này 5 lần và 6 lần, cũng là cầu thủ duy nhất giành 3 chiếc giày vàng liên tiếp từ năm 2017 đến 2019, đồng thời giữ kỷ lục hiện tại với 50 bàn thắng ghi được trong mùa 2011-12. Gerd Müller của Bayern Munich là cầu thủ đầu tiên thắng giải hai lần (1969–70 và 1971–72). Bốn cầu thủ Diego Forlán (Villarreal, Atlético Madrid), Luis Suárez (Liverpool F.C., FC Barcelona), Mário Jardel (Porto, Sporting CP) và Cristiano Ronaldo (Manchester United, Real Madrid) là những cầu thủ sở hữu giày vàng với hai đội bóng khác nhau. Cristiano Ronaldo và Luis Suárez là hai cầu thủ duy nhất đoạt giày vàng ở hai giải vô địch quốc gia khác nhau (Premier League và La Liga). Lionel Messi nhận tất cả sáu giày vàng, trong 6 chiếc đó Messi không phải chia sẻ chung danh hiệu với cầu thủ nào cả.

**Người nhận giải theo đội bóng**

**Người nhận giải theo quốc tịch**

**Người nhận giải theo giải đấu**
}}} Liga I
3
2
Bundesliga Áo
2
2
Vô địch Scotland
2
1
Ligue 1
1
1
Hạng nhất Anh
1
1
Division A
1
1
Süper Lig
1
1
Ngoại hạng Scotland
1
1
Hạng nhất Nam Tư
1
1
Ngoại hạng xứ Wales
1
1
Ngoại hạng Armenia
1
1
Umaglesi Liga
1
1
Hạng nhất Síp
1
1

**Tham khảo**
Tra cứu chung- họ 3=Stokkermans 
Cụ thể

**Xem thêm**
 Quả bóng vàng châu Âu

**Liên kết ngoài**
 tại tạp chí Thể thao châu Âu- Chiếc giày vàng châu Âu tại WorldSoccer.com
Thể loại:Giải thưởng bóng đá châu Âu
Thể loại:Giải thưởng thành lập năm 1967
Thể loại:Danh sách bóng đá