Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Sắt(II) oxide

Sắt(II) oxide (công thức FeO) là một oxide của sắt. Nó có khối lượng mol 71,8464 g/mol, nhiệt độ nóng chảy 1377 ℃.

**Tính chất**
Chất này có thể lấy từ nguồn sắt oxide màu đen. Nó cũng có thể được tạo ra bằng phản ứng hóa học trong môi trường khử; Fe2O3 dễ dàng bị khử thành FeO theo phản ứng sau ở 900 ℃:
Fe2O3 + CO t °C> 2FeO + CO2
Phản ứng trên xảy ra dễ dàng nếu đất sét đỏ chứa Fe2O3 cũng có chứa thêm nhiều các tạp chất hữu cơ.

**Ứng dụng**
FeO được xúc tác với Fe2O3 tạo ra Fe3O4:
Fe2O3 + FeO → Fe3O4
Trong công nghiệp, FeO là hợp chất quan trọng để tác dụng với chất khử mạnh sản xuất ra sắt:
FeO + H2  t °C> Fe + H2O
FeO + CO t °C> Fe + CO2
2Al + 3FeO  t °C> Al2O3 + Fe
FeO + C  t °C> Fe + CO
FeO được dùng làm chất khử khi tác dụng với các chất có tính oxy hóa mạnh:
4FeO + O2 → 2Fe2O3
3FeO + 10HNO3 loãng → 3Fe(NO3)3 + NO↑ + 5H2O

**Điều chế**
FeO được điều chế theo 2 cách:
*Trong phòng thí nghiệm:
FeCO3 → FeO + CO2 ↑ (nung trong điều kiện không có không khí)
*Trong công nghiệp:
Fe(OH)2 → FeO + H2O (nung trong điều kiện không có không khí)

**Trong vật liệu gốm**
FeO trong vật liệu gốm có thể được hình thành bởi phản ứng khử sắt(III) oxide trong lò nung. Khi sắt ba đã bị khử thành sắt hai trong men thì rất khó oxy hóa trở lại. FeO là một oxide nóng chảy mạnh, có thể thay thế cho chì oxide hay calci oxide.
Hầu hết các loại men sẽ có độ hòa tan sắt hai khi nung chảy cao hơn khi ở trạng thái rắn do đó sẽ có sắt oxide kết tinh trong men khi làm nguội, môi trường oxy hóa hay khử.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
http://www.hochoaonline.net/chuong-7-sat-va-mot-so-kim-loai-quan-trong/435-li-thuyet-ve-sat-va-hop-chat-cua-sat.html
Thể loại:Hợp chất sắt
Thể loại:Oxide
Thể loại:Oxide base
Thể loại:Vật liệu gốm
Đồng oxide

Đồng oxide là các oxide của đồng. Có các loại:
*Đồng(I) oxide (Cu2O) thường ở dạng bột màu đỏ.
*Đồng(II) oxide (CuO) thường ở dạng bột màu đen.
*Đồng(III) oxide (Cu2O3), hiếm gặp hơn.
Cu2O có một số ứng dụng trong khoa học, như để chế tạo vật liệu siêu dẫn. CuO là sản phẩm chính thu được khi đun đồng trong không khí. Khoáng chất cuprit, ở dạng tinh thể màu đỏ, chứa chủ yếu Cu2O. Các oxide đồng còn được dùng trong vật liệu gốm, chủ yếu để tạo màu.
Thể loại:Hợp chất đồng
Thể loại:Oxide
Thiếc(IV) oxide

Thiếc(IV) Oxide hay Thiếc dioxide, còn gọi là Oxide thiếc (công thức hóa học SnO2) là một Oxide của thiếc. Nó có phân tử gam 150,71 g/mol, hệ số giãn nở nhiệt 0,02 (đơn vị ?).
Nó là dạng Oxide cao nhất của thiếc kim loại. Oxide thiếc rất trắng, tỷ trọng cao. Thiếc kim loại nóng chảy ở nhiệt độ rất thấp nhưng Oxide thiếc chỉ nóng chảy ở 1.630°C. Chất này có thể lấy từ nguồn bột Oxide thiếc.

**Trong thủy tinh/gốm**
SnO2 chủ yếu được sử dụng làm chất mờ đục (hàm lượng sử dụng từ 5-15%) cho mọi loại men. Oxide thiếc là một chất mờ đục hữu hiệu để chuyển men trong thành trắng đục, màu trắng mềm sắc xanh nếu so sánh với các màu trắng tinh thô của zircon ZrSiO4. Lượng sử dụng tùy thuộc thành phần men và nhiệt độ nung. Tính năng làm mờ đục của Oxide thiếc có được là do các hạt Oxide thiếc nhỏ phân tán & nằm lơ lửng trong men nung. Ở nhiệt độ cao hơn, các hạt Oxide thiếc bắt đầu bị chảy, hòa tan và sẽ mất khả năng làm mờ đục.
Cũng như zirconi dioxide ZrO2, lượng Oxide thiếc cao trong men nung thấp sẽ làm cho men khó chảy, làm cứng men chảy và tăng khả năng bị lỗ châm kim và gai ốc. Sử dụng Oxide thiếc sẽ có màu trắng mềm hơn sử dụng chất mờ đục với ziricon (rất thông dụng và rẻ hơn Oxide thiếc nhiều).
Một điều phải hết sức lưu ý là Oxide thiếc dễ dàng phản ứng với Chromi (chỉ cần lượng rất nhỏ) tạo ra màu hồng. Nếu trong lò chỉ có một ít hơi Chromi từ các loại men khác, màu trắng của Oxide thiếc sẽ không còn.
Các chất mờ đục khác có zirconi dioxide (cho màu trắng thủy tinh thô hơn), calci phosphat (bị vấn đề ngả màu sang xám), Oxide xeri (chỉ dùng ở nhiệt độ thấp), Oxide antimon (có vấn đề nếu men có chì – men ngả vàng) và titan dioxide (mất màu nếu có sắt Oxide).

**Ứng dụng khác**
Với độ rộng vùng cấm xấp xỉ 3,6(eV), thiếc dioxide cũng được xem xét cho vai trò chất xúc tác quang.

**Tham khảo**
Thể loại:Hợp chất thiếc
Thể loại:Oxide
Thể loại:Oxide base
Thể loại:Vật liệu gốm
Thể loại:Vật liệu bán dẫn
Mẫu Anh

Bài này nói về đơn vị đo diện tích mẫu của Anh. Xem các nghĩa khác của mẫu tại mẫu.
Một mẫu Anh tức acre hay đôi khi gọi tắt là mẫu (một số người gọi là mẫu vuông) là một đơn vị đo diện tích trong hệ đo lường Anh và hệ đo lường Mỹ. Acre thường được dùng để đo diện tích đất đai tại các nước Anh, Mỹ, Canada.

**Hệ đo lường Anh**
Theo  The Units of Measurement Regulations 1995, đơn vị đo này được định nghĩa là 4.046,8564224 m² = 0.40468564224 hectar


**Hệ đo lường Mỹ**
Theo  NIST Handbook 44 date = ngày 4 tháng 12 năm 2004, đơn vị này bằng 43.560 foot vuông.
Tuy nhiên có hai định nghĩa của foot.- Theo foot quốc tế (0.3048 m), mẫu quốc tế bằng 4.046,8564224 m².- Theo foot điều tra (1200/3937 m), mẫu điều tra bằng 4.046,872614 m².

**Xem thêm**
 Hệ đo lường Anh- Hệ đo lường Mỹ

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  The Units of Measurement Regulations 1995-  NIST Handbook 44 date = ngày 4 tháng 12 năm 2004
Thể loại:Đơn vị đo diện tích
Thể loại:Hệ đo lường Anh
Thể loại:Khảo sát
Thể loại:Hệ đo lường Mỹ
Thể loại:Bất động sản
Cúng cô hồn

Cúng cô hồn, cúng vong linh là một hoạt động tâm linh tương đối phổ biến tại Trung Quốc, Việt Nam với việc thực hiện các nghi thức cúng tế cho các cô hồn, thường là vào tháng Bảy âm lịch, trong dịp lễ Tết Trung Nguyên (Vu-lan).

**Quan niệm**
Phẩm vật cúng cô hồn vào rắm tháng 7 âm lịch tại Singapore
Chuẩn bị cho lễ cúng cô hồn tại Hong Kong
Tín ngưỡng cổ truyền tin rằng con người có hai phần: hồn và xác. Khi chết, hồn lìa khỏi xác, xác bị phân hủy còn hồn sẽ tiếp tục tồn tại. Hồn có thể về trời, hoặc đầu thai kiếp khác (làm người hoặc vật), hoặc bị đày xuống địa ngục tùy theo những điều lành hay dữ mà người đó làm khi còn sống. Tuy nhiên, dân gian cũng tin rằng, nếu một người bị chết oan hoặc do tác động của những nghiệp xấu, các cô hồn không (hoặc chưa) được cõi nào tiếp nhận, phải lang thang và chịu đói rét, hoặc quấy rối người sống.
Vì tin có linh hồn nên đa số người Việt Nam giữ tục lệ thờ cúng tổ tiên và người thân đã qua đời, kể cả khi việc thờ cúng này không phù hợp với giáo lý của tôn giáo mà họ theo. Cúng cô hồn có thể là một hành vi mang tính nhân đạo, để "cứu giúp" những linh hồn khốn khổ. Nhưng đồng thời, cúng cô hồn cũng có thể là một hình thức "hối lộ" để khỏi bị các oan hồn quấy phá, hoặc để được họ "hỗ trợ".
Có những gia đình làm kinh doanh, họ cúng cô hồn nhiều lần trong năm, thường vào các ngày 2 và 16 âm lịch mỗi tháng. Trong các dịp cúng giỗ, ngoài cúng vái tổ tiên, người ta còn làm một mâm cỗ để cúng cô hồn. Dịp cúng cô hồn lớn nhất là ngày rằm tháng bảy, trùng với lễ Vu Lan của Phật giáo. Một số người tin rằng việc cúng cô hồn bắt nguồn từ ngày lễ Vu Lan này.

**Phẩm vật lễ cúng**
Để cúng, người ta hay thắp hương, đèn (hoặc nến). Thường thì người ta khấn vái thầm thì với nội dung mời "bà con cô bác" (ý nói các cô hồn) thụ hưởng các món cúng. Đôi khi người ta đọc một bài văn tế cô hồn (thường là dạng văn vần), trong đó có thể miêu tả các cái chết thảm khốc. Bài văn tế nổi tiếng nhất có lẽ là bài Văn tế thập loại chúng sinh của đại thi hào Nguyễn Du. Nhiều bài tế cô hồn phóng tác dựa theo tác phẩm này với nội dung phù hợp với hoàn cảnh của địa phương nơi cúng. Hoặc là Nghi thức Tiểu Mông Sơn (Mông Sơn Thí Thực), Trai đàn Chẩn tế (nếu tổ chức quy mô lớn).
Các món đem cúng thường luôn có hương, hoa, đèn; gạo, muối, nước lã là những đồ cúng thô hầu như luôn có, kèm theo là các món ăn, tráng miệng v.v. Trong chùa hoặc tại các gia đình có truyền thống Phật giáo, người ta cúng bằng các món ăn chay. Một món đặc biệt hay gặp trong mâm cỗ cúng cô hồn là món cháo loãng (12 chén), người ta tin rằng có tổng cộng 12 loại cô hồn (theo Phật giáo) vì tạo nghiệp ác nên bị đày đọa phải mang một thực quản nhỏ hẹp không thể nuốt được thức ăn thông thường.
Buổi cúng thường kết thúc với việc vãi gạo, muối ra sân, ra đường và đốt vàng mã. Ở vài nơi, người ta cho phép trẻ con cướp (cỗ) cô hồn khi việc cúng được tiến hành xong.

**Tham khảo**
Thể loại:Tín ngưỡng Trung Hoa
Thể loại:Tín ngưỡng dân gian Đài Loan
Thể loại:Tín ngưỡng dân gian Việt Nam
Thể loại:Ngày lễ Trung Quốc
Thể loại:Động vật thần thoại Nhật Bản
Hình thái học

Hình thái học có thể chỉ:
*Hình thái học (ngôn ngữ học), một ngành trong ngôn ngữ học chuyên nghiên cứu cấu trúc các dạng từ.
*Hình thái học (sinh học), một ngành trong sinh học chuyên nghiên cứu hình dạng hay cấu trúc của một phần hay toàn bộ cơ thể sinh vật.
**Hình thái học thực vật
***Hình thái học sinh sản thực vật
*Hình thái học (số học), một mô hình lý thuyết dựa trên thuyết Lattice và topo học.
Hãng ARM

ARM Holdings, tên đầy đủ là Advanced RISC Machines (ARM) Ltd., là một hãng thiết kế vi xử lý có trụ sở ở nước Anh. ARM Holdings được thành lập bởi Hermann Hauser vào năm 1990 và được niêm yết trên thị trường chứng khoán Luân Đôn với ký hiệu là ARM và trên sàn chứng khoán NASDAQ với ký hiệu là ARMHY. Hãng này nổi tiếng với họ vi xử lý kiến trúc ARM được dùng khá phổ biến trong các thiết bị nhúng và các ứng dụng cầm tay nhờ vào đặc tính ưu việt là ít tiêu thụ điện năng. Hầu hết máy điện thoại di động và máy PDA hiện nay đều có CPU theo kiến trúc ARM.
Không giống như các tập đoàn sản xuất vi xử lý khác như AMD, Intel, Motorola hay Hitachi, ARM chỉ thiết kế và bán các bản thiết kế của họ mà không sản xuất các vi mạch CPU hoàn chỉnh. Do vậy, có khoảng vài chục hãng sản xuất các bộ xử lý dựa trên thiết kế của ARM.
Tập tin:ARM-Cambridge.jpg|nhỏ|250px|phải|Trụ sở của ARM tại Cambridge

**Lịch sử**

**Tên gọi**
Từ viết tắt ARM được dùng lần đầu năm 1983 và ban đầu là viết tắt của "Acorn RISC Machine". Vi xử lý RISC đầu tiên của Acorn Computers first RISC được sử dụng trong Acorn Archimedes ban đầu và là một trong những bộ vi xử lý RISC đầu tiên được sử dụng trong các máy tính nhỏ. Tuy nhiên, khi công ty được thành lập vào năm 1990, là các chữ được đổi thành "Advanced RISC Machines", tên gọi đầy đủ của công ty là "Advanced RISC Machines Ltd." Tại thời điểm IPO năm 1998, công ty đã đổi tên thành "ARM Holdings", và thường được gọi tắt là ARM tương tự các vi xử lý.

**Thành lập**
Công ty thành lập tháng 10/1990 với tên gọi Advanced RISC Machines Ltd và cơ cấu như là một liên doanh giữa Acorn Computers, Apple Computer (bây giờ là Apple Inc.) và VLSI Technology. Công ty mới nhằm đẩy mạnh sự phát triển của bộ vi xử lý Acorn RISC Machine, ban đầu được sử dụng trong Acorn Archimedes sau đó được Apple chọn cho dự án Newton của họ. Năm công ty có lợi nhuận đầu tiên là năm 1993. Văn phòng của công ty tại Silicon Valley và Tokyo được mở năm 1994. ARM đầu tư vào Palmchip Corporation năm 1997 để cung cấp hệ thống trên nền tảng chip và nhập vào thị trường ổ cứng. Năm 1998 công ty đổi tên từ Advanced RISC Machines Ltd thành ARM Ltd. Công ty IPO lên sàn London Stock Exchange và NASDAQ năm 1998 và tháng 1/1999, cổ phần của Apple đã giảm xuống còn 14.8%.
Năm 2010, ARM gia nhập với IBM, Texas Instruments, Samsung, ST-Ericsson và Freescale Semiconductor (bây giờ là NXP Semiconductors) thành lập một công ty phi lợi nhuận nguồn mở, Linaro.

**Thay đổi chủ sở hữu**
Tập đoàn viễn thông Nhật Bản SoftBank Group đã đạt được thỏa thuận mua lại ARM ngày 18/7/2016, được sự chấp thuận của các cổ đông của ARM, định giá công ty ở 23,4 tỷ bảng Anh. Các giao dịch được hoàn tất vào ngày 5/9/2016.

**Xem thêm**
 Kiến trúc ARM

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Website của Hãng ARM-  ARM projects and information
Thể loại:Công ty điện tử
Thể loại:Công ty được niêm yết trên NASDAQ
Thể loại:Apple
Thể loại:Công ty niêm yết tại Sở giao dịch chứng khoán Luân Đôn
Dương Tử Giang

Dương Tử Giang (1918 - 2 tháng 12 năm 1956) là nhà báo, nhà văn cách mạng Việt Nam.

**Tiểu sử**
Ông tên thật Nguyễn Tấn Sĩ, sinh năm 1918, quê tại Nhơn Thạnh, huyện Châu Thành (nay là xã Nhơn Thạnh, thành phố Bến Tre) tỉnh Bến Tre. Sau khi học hết trung học (1936), ông đứng ra thành lập một gánh hát riêng nhưng chỉ được một thời gian ngắn phải rã gánh. Ông xin dạy học ở Trường tiểu học Thủ Đức rồi làm thư ký ở Ty Thương chánh Hà Tiên. Sau đó, ông lên Sài Gòn và bắt đầu nghề báo, viết bài cho các báo Mai, Sống của Đông Hồ và Trúc Hà, Thanh niên của Huỳnh Tấn Phát. Thời gian trước Cách mạng tháng 8, ông cũng viết được một số tiểu thuyết, như Bịnh học (1937), Con gà và con chó (1939).
Sau khi Nam Bộ kháng chiến, ông tích cực tham gia viết báo chống Pháp và đã từng bị chính quyền Pháp bắt giam. Ông cùng với Vũ Tùng, Thiếu Sơn đều nằm trong nhóm Justice (Công lý) - cơ quan chính thức của Đảng Xã hội Pháp ở Đông Dương. Năm 1950, do diễn thuyết trong đám tang nhà báo Nam Quốc Cang, ông bị truy nã và thoát ly ra khu kháng chiến ở miền Tây Nam Bộ, cùng với Thiếu Sơn làm báo Cứu quốc và hoạt động văn nghệ ở chiến khu. Thời gian này, Dương Tử Giang còn viết một số kịch bản tuồng.
Năm 1954, ông trở lại hoạt động báo chí ở Sài Gòn. Ông thực hiện các báo Công lý, Điện báo rồi Duy tân. Ngày 8 tháng 10 năm 1955, ông cùng Lý Văn Sâm, Thiếu Sơn, Tư Mã Việt, Tô Nguyệt Đình... bị chính quyền Ngô Đình Diệm bắt vì tội "thân cộng". Ông bị giam ở bót Catina rồi chuyển về trại giam Tân Hiệp, Biên Hòa. Ở Tân Hiệp, ông tham gia công tác tuyên hiấn, tuyên truyền. Ngày 2 tháng 12 năm 1956, khi cùng các tù nhân phá khám, vượt ngục, ông bị trúng đạn và qua đời. Dương Tử Giang mất khi mới chỉ 38 tuổi.
Nhà văn Thiếu Sơn, người bạn thân thiết của Dương Tử Giang đã viết về ông: 
Hiện nay, bút danh Dương Tử Giang đã được đặt cho một con đường ở Thành phố Hồ Chí Minh. Hội Nhà báo Đồng Nai cũng tổ chức Giải Báo chí Dương Tử Giang dành cho các nhà báo của tỉnh.

**Tác phẩm**
 Bịnh học (tiểu thuyết, 1937)- Con gà và con chó (tiểu thuyết, 1939)- Tranh đấu (tiểu thuyết, 1949)- Một vũ trụ sụp đổ (tiểu thuyết, 1949)- Cô Sáu Tầu Thưng (1949)- Vè Bảo Đại (1950)- Trương Phi thủ Cổ thành (tuồng)-  Nửa đêm về sáng date=ngày 16 tháng 9 năm 2009  (truyện ngắn)- Nguyễn Trung Trực quy thần (tuồng)- Ký Charton và Le Page (tuồng)

**Tham khảo**
Thể loại:Người Giồng Trôm
Thể loại:Nhà báo Việt Nam
Thể loại:Nhà văn Việt Nam thời Pháp thuộc
Thể loại:Nhà văn Việt Nam thời kỳ 1945–1975
24 tháng 11

Ngày 24 tháng 11 là ngày thứ 328 trong mỗi năm thường (thứ 329 trong mỗi năm nhuận). Còn 37 ngày nữa trong năm.

**Sự kiện**
 380 – Theodosius I làm adventus (sự đi vào chính thức), vào thành phố Constantinopolis.- 642 – Theodore làm Giáo hoàng sau Gioan IV.- 757 – Loạn An Sử: Quân Đại Yên chiếm được thành Tuy Dương sau một năm bao vây, tướng Đường Trương Tuần bị hành hình.
*1207 – Sau khi bị bãi chức hữu thừa tướng, đại thần Nam Tống Hàn Thác Trụ bị ám sát, thủ cấp của ông sau đó được giao cho Kim để nghị hòa.- 1639 (st.v.) – Jeremiah Horrocks và William Crabtree quan sát Sao Kim lướt qua Mặt Trời lần đầu tiên được xác nhận, sau khi Horrocks dự đoán sự kiện này. (4 tháng 12 theo lịch Gregory)- 1642 – Abel Tasman dẫn cuộc thám hiểm tới vùng đất Van Diemen (Van Diemen's Land), nay là Tasmania, Úc.- 1859 – Nguồn gốc các loài của nhà tự nhiên học người Anh Charles Darwin được xuất bản lần đầu tiên. Cuốn sách cho rằng những sinh vật từ từ tiến hóa theo thuyết chọn lọc tự nhiên. Lần in đầu tiên được bán hết trong vòng một ngày.- 1863 – Nội chiến Hoa Kỳ: Gần Chattanooga, Tennessee, quân đội Liên bang dưới tướng Ulysses S. Grant lấy Núi Lookout và bắt đầu gãy bao vây của quân đội các Tiểu bang Liên minh Hoa Kỳ dưới tướng Braxton Bragg tại thành phố đó, trong Trận Núi Lookout.
*1924 – Đoàn Kỳ Thụy nhậm chức chấp chính lâm thời, tức nguyên thủ quốc gia, của Chính phủ Lâm thời Trung Hoa Dân Quốc.
*1947 – Oanh tạc cơ chiến đấu Grumman F9F Panther thực hiện chuyến bay đầu tiên, là kiểu máy bay được Hải quân và Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ sử dụng rộng rãi trong Chiến tranh Triều Tiên.- 1963 – Jack Ruby bắn chết Lee Harvey Oswald, nghi phạm số một trong vụ ám sát Tổng thống John F. Kennedy, có truyền hình trực tiếp, gây ra nhiều giả thuyết âm mưu.- 1974 – Các nhà cổ nhân chủng học do Donald Johanson dẫn đầu khám phá bộ xương của Australopithecus afarensis sống 3,2 triệu năm trước đây trong vùng lõm Afar ở Ethiopia và đặt tên hiệu của nó là "Lucy" theo bài hát "Lucy in the Sky with Diamonds" của The Beatles.
*1976 – Nghi thức đặt móng cho Nhà kỷ niệm Mao Chủ tịch được cử hành tại Bắc Kinh, Trung Quốc.
*1992 – Hoa Kỳ hạ quốc kỳ và rút các binh sĩ cuối cùng khỏi Căn cứ Hải quân vịnh Subic tại Philippines.

**Sinh**
 1712 – Charles-Michel de l'Epée, nhà giáo dục từ thiện thế kỷ XVIII , người được vinh danh là "Cha đẻ của người điếc". (m. 1789)
*1887 – Erich von Manstein, Thống chế Đức (m. 1973)
*1942 – Nhạc sĩ Nhật Ngân

**Mất**
 1896 – Lý Tường Quan, đại phú người Việt gốc Hoa (s. 1842)- 1963 – Lee Harvey Oswald, nghi phạm số một trong vụ ám sát Tổng thống John F. Kennedy (s. 1939)- 1991 – Freddie Mercury, ca sĩ chính của ban nhạc Queen, tượng đài âm nhạc thế giới (s. 1946)- 2019 – Goo Ha-ra, nữ ca sĩ, diễn viên và người mẫu Hàn Quốc (s. 1991)

**Ngày lễ và ngày kỷ niệm**
 Lễ kỷ niệm Các Thánh tử đạo Việt Nam.

**Tham khảo**
Thể loại:Tháng mười một
Thể loại:Ngày trong năm
AZERTY

Bàn phím AZERTY (phiên âm tiếng Việt theo tiếng anh: Ơ-dơt-ti, theo tiếng Pháp: A-déc-ti) là một loại bàn phím được dùng để nhập dữ liệu văn bản trên các máy đánh chữ hay máy tính tại Bỉ, Pháp. Một loại bàn phím tương tự ĄŽERTY cũng được dùng ở Litva.
Bàn phím này ra đời từ thế kỷ 19, được thiết kế để thay thế bàn phím tiếng Anh QWERTY cho máy đánh chữ tiếng Pháp đầu tiên được sản xuất hàng loạt bởi Remington. Nó được đã nghiên cứu và thiết kế để giúp giảm thiểu nguy cơ gây tắc nghẽn cho máy đánh chữ cơ khí. Trên các máy đánh chữ đầu tiên, các que gõ chữ nằm cạnh nhau thường bị va vào nhau. Thiết kế QWERTY giúp các chữ cái hay nằm cạnh nhau trong tiếng Anh được nằm xa nhau trên bàn phím, tránh cho việc các phím bị tắc do va nhau. Thiết kế AZERTY cũng nhằm mục đích tương tự cho tiếng Pháp.

**AZERTY trên máy tính hiện đại**

**Không nhấn shift**
Một số nút có thể cho ra kết quả khác trên một số bàn phím.

**Nhấn shift**
Một số nút có thể cho ra kết quả khác trên một số bàn phím. Nhấn nút Caps-lock, sau đó gõ các phím không cùng lúc với Shift cũng cho ra kết quả giống như trên ở đa số phím.

**Với Alt Gr**
Một số nút có thể cho ra kết quả khác trên một số bàn phím.

**Viết dấu mũ**
Nhấn nút ^¨ (nằm giữa pPþ và $£¤, tương đương nút { trên QWERTY) sau đó nhấn một trong a, e hay o sẽ được â, ê hay ô.

**Viết dấu hai chấm trên**
Nhấn shift cùng lúc với ^¨ sau đó nhấn một trong i, e để được ï, ë.

**Xem thêm**
 QWERTY

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Les machines à écrire date=2011-06-11  sur le site des archives nationales - Histoire d’@ date=2005-10-15 
Thể loại:Bố trí bàn phím
Thể loại:Tiếng Pháp
Thể loại:Bàn phím

Đọc bài chính về Bàn phím…
Thể loại:Máy đánh chữ
Thể loại:Thiết bị ngoại vi máy tính
Thể loại:Thể loại cần phân loại vào thể loại con
Thể loại:Vật dụng viết
Kinh độ Mặt Trời

Kinh độ Mặt Trời trong năm theo quỹ đạo của Sao Hỏa và Trái Đất
Kinh độ Mặt Trời là một góc chỉ vị trí hành tinh trên quỹ đạo quanh Mặt Trời. Nó thường được ký hiệu là Ls. Nó bằng góc giữa đường nối Mặt Trời với hành tinh và phương xuân phân trên mặt phẳng quỹ đạo.

**Trên Trái Đất**
Kinh độ Mặt Trời của Trái Đất cũng bằng xích kinh độ của Mặt Trời trong hệ tọa độ xích đạo.

**Ứng dụng**
Tập tin:Hơi nước Sao Hỏa trong 1 năm.gif|nhỏ|Lượng hơi nước trong khí quyển Sao Hỏa biến đổi tuần hoàn theo kinh độ Mặt Trời.
Kinh độ Mặt Trời thường được dùng để chỉ thời điểm trong năm và mùa trên hành tinh: 
*mùa xuân bắc bán cầu/mùa thu nam bán cầu bắt đầu từ Ls=0° (xuân phân)
*mùa hạ bắc bán cầu/mùa đông nam bán cầu bắt đầu từ Ls=90° (hạ chí)
*mùa thu bắc bán cầu/mùa xuân nam bán cầu bắt đầu từ Ls=180° (thu phân)
*mùa đông bắc bán cầu/mùa hạ nam bán cầu bắt đầu từ Ls=270° (đông chí)
Nó đặc biệt được dùng khi nói về các quan sát có chu kỳ lặp lại theo năm trên Sao Hỏa, Sao Kim, và các hành tinh khác. Trên Trái Đất, kinh độ Mặt Trời hay được dùng khi quan sát các trận mưa sao băng, vì đây là hiện tượng lặp lại khi Trái Đất ở vào những vị trí nhất định trên quỹ đạo.
Đối với trường hợp Trái Đất, kinh độ Mặt Trời đã được sử dụng trong lịch Trung Quốc để xác định 24 tiết khí từ thời Hán Vũ Đế.
Ghi chú:
#Trong phần "tiếng Hoa", chữ Hán được sử dụng là loại phồn thể, chữ trong ngoặc là giản thể tương ứng.
#Trong phần "tiếng Triều", chữ trong ngoặc là phiên bản chữ Hán (Hanja)
#Ý nghĩa của các tiết về cơ bản là giống nhau trong các nước, tuy nhiên có một vài điểm khác nhau rõ rệt.
#Ngày bắt đầu của tiết khí có thể dao động trong phạm vi ±1 ngày.
Trong khoảng thời gian giữa các tiết khí như Đại tuyết, Tiểu tuyết trên thực tế ở miền bắc Việt Nam không có tuyết rơi. (Trừ một số đỉnh núi cao như Fansipan, Mẫu Sơn có thể có, tuy vậy tần số xuất hiện rất thấp và lại rơi vào khoảng thời gian của Tiểu hàn-Đại hàn).

**Tham khảo**
 http://themis-data.asu.edu/glossary.html date=2005-10-25 - http://www.utahskies.org/solarsystem/comets/terminology.html date=2009-05-30 

**Liên kết ngoài**
 Mùa, thời gian và kinh độ Mặt Trời trên Sao Hỏa- Tính kinh độ Mặt Trời của Sao Hỏa vào bất kỳ ngày Trái Đất (ngày trong lịch thông thường) nào.- Công cụ chuyển đổi từ kinh độ Mặt Trời sang ngày Julian và ngày tháng thông thường cho Trái Đất; giúp quan sát các mưa sao băng.- Trang Sao Hỏa hôm nay date=1997-06-16  cho biết kinh độ Mặt Trời của Sao Hỏa vào ngày mà bạn vào xem trang này.
Thể loại:Hệ Mặt Trời
Thể loại:Lịch
Thể loại:Cơ học thiên thể
Bệnh tằm gai

Bệnh tằm gai do bào tử ký sinh trùng bệnh gai (Nosema bombycis) xâm nhập vào cơ thể qua đường tiêu hoá. Bào tử bệnh gai chỉ sinh sôi nảy nở trong cơ thể sống của tằm hoặc một số loại côn trùng.
Louis Pasteur là người đầu tiên nhận ra nguyên nhân của căn bệnh này khi một dịch bệnh này lây lan trên toàn nước Pháp.

**Triệu chứng**
Tằm bị nhiễm bệnh sẽ sinh trưởng, phát triển không đồng đều, lột xác kém, có nơi còn gọi là tằm sun...Tằm trốn ngủ, da căng bóng, đốt hơi ngắn, vận động nhiều, hai bên sườn xuất hiện nhiều chấm đen nhỏ li ti. Trứng tằm bị nhiễm bệnh thì bệnh sẽ phát khi tằm ở tuổi 1 - 3. Tằm nhiễm bệnh ở tuổi 1 - 3 thì sẽ phát bệnh ở tuổi 4 - 5. Cuối tuổi 5 vẫn ăn bình thường, khi lên né thì sun lại, rơi xuống và chết. Nếu đến tuổi 5 mới mắc bệnh thì vẫn nhả tơ kéo kén nhưng kén không tốt

**Con đường lây nhiễm**
#Nhiễm qua phôi (trứng) sẽ phát bệnh ở tuổi 1 đến tuổi 3.
#Nhiễm bệnh qua đường tiêu hoá sẽ phát ở tuổi 4-5.
#Nếu tuổi 4-5 nhiễm bệnh gai tằm vẫn kết kén nhưng bệnh sẽ lây nhiễm đến trứng của đời sau.

**Biện pháp phòng trừ**
Loại mọi lô trứng nhiễm bệnh gai trên 5% (chủ yếu đối với các cơ sở sản xuất giống). Khử trùng nhà nuôi và dụng cụ nuôi tằm bằng dung dịch fooc-môn 2% trước và sau khi nuôi tằm. Sát trùng mình tằm qua các tuổi bằng vôi bột khi tằm ngủ và dậy.

**Tham khảo**

**Sách tham khảo**
  Pasteur Valléry-Radot (Hrsg.): Œuvres de Pasteur. Band 4: Études sur la maladie des vers à soie. Masson, Paris 1926, S. 54-186.- Chavannes: Ueber die Krankheit des Seidenspinners und die Erziehung einer gesunden Brut desselben. In: Berliner entomologische Zeitschrift, Band 5, 1861, S. 175ff.- Nicola Williams, Miles Roddis: Languedoc-Roussillon. MairDumont, Ostfildern 2009, S. 106.
Thể loại:Dâu tằm tơ
Victoria (tiểu bang)

Victoria (viết tắt VIC) là một tiểu bang nằm tại góc đông nam của Úc. Tuy là tiểu bang có diện tích nhỏ thứ nhì (sau Tasmania), Victoria có dân số cao nhất Úc - vào năm 2021 dân số của Victoria đạt hơn 6.649.159 người. Thủ phủ của Victoria là Melbourne, nơi tập trung hơn 70% dân số của tiểu bang.

**Vị trí địa lý**
 Phía đông giáp biển Tasman thuộc Thái Bình Dương- Phía tây giáp bang Nam Úc- Phía nam giáp eo biển Bass thuộc Ấn Độ Dương, đối diện qua eo biển là bang Tasmania- Phía bắc giáp bang New South Wales

**Xem thêm**
 Úc- Các Tiểu bang và vùng lãnh thổ Úc- Cháy rừng tại Victoria 2009

**Tham khảo**

Thể loại:Tiểu bang và vùng lãnh thổ Úc

Thể loại:Cựu thuộc địa và xứ bảo hộ Anh tại châu Đại Dương
Cổng thông tin:Vật lý/Tin tức

Andrei Geim- Hai nhà khoa học gốc Nga Andrei Geim (hình) và Konstantin Novoselov tại đại học Manchester vừa được trao giải Nobel Vật lý cho những thí nghiệm đột phá trong vật liệu hai chiều graphen.
Thể loại:Cổng thông tin Vật lý
Blast (định hướng)

* Trong tin sinh học, BLAST là một chương trình dùng để so sánh các chuỗi sinh học (DNA, polypeptide).- Trong y học, blast là cách nói tắt hay gặp để chỉ các tế bào máu chưa trưởng thành (từ tiếng Anh: myeloblast).
Phi-X174

Phi X 174 (hay phi X) là tên của sinh vật ăn vi khuẩn (bacteriophage) đầu tiên được sắp chuỗi hoàn toàn genome của nó bởi nhà khoa học người Anh Frederick Sanger và cộng sự năm 1977 1.

**Hình ảnh**

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Description & Restriction Map: PhiX174 DNA date=2009-09-01 
#1Sanger F, Air GM, Barrell BG, Brown NL, Coulson AR, Fiddes CA, Hutchison CA, Slocombe PM, Smith M., Nucleotide sequence of bacteriophage phi X174 DNA, Nature. 1977 Feb 24;265(5596):687-95
Giải trình tự

Giải trình tự (chữ Anh: Sequencing), hoặc gọi là trắc tự, là đo lường thứ tự sắp xếp cấu trúc bậc một của phân tử mục tiêu. Giải trình tự nghĩa là xác định cấu trúc bậc một của polymer sinh học không phân nhánh. Kết quả giải trình tự là một miêu tả tuyến tính kí hiệu hoá, đã tổng kết ngắn gọn và súc tích thứ tự sắp xếp của phần lớn cấu trúc bậc nguyên tử của phân tử được trắc tự. Giải trình tự thường thấy có:- Giải trình tự DNA- Giải trình tự RNA- Giải trình tự Sanger- Giải trình tự Protein- Giải trình tự Pyrophosphoric acid- Giải trình tự Polysaccharide- Giải trình tự gen

**Giải trình tự DNA**

**Tổng quan**
Trong thuật ngữ di truyền học, giải trình tự DNA là quá trình xác định trật tự nucleotide của một đoạn DNA. Hiện nay, hầu hết giải trình tự DNA đều được thực thi dùng phương pháp phân tách trình tự (chain termination method) , được phát triển bởi Frederick Sanger. Kĩ thuật này dùng phân tách trình tự cụ thể (sequence-specific termination) của một phản ứng tổng hợp DNA trong ống nghiệm (in vitro) dùng chất nền nucleotide đã được chỉnh sửa.

**Tại sao cần giải trình tự DNA?**
Trình tự của DNA mã hóa các thông tin cần thiết để cho các cơ thể sống có thể tồn tại và tái sản sinh. Việc giải trình tự vì thế rất hữu ích với các nghiên cứu 'thuần túy' để lý giải tại sao và bằng cách nào mà các cơ thể tồn tại, cũng như các chủ đề mang tính ứng dụng. Vì bản chất quan trọng của DNA đối với các sinh vật sống, hiểu biết về trình tự DNA có thể trở nên hữu ích với các nghiên cứu sinh học và ứng dụng. Ví dụ, trong y khoa nó có thể được dùng để xác định, chẩn đoán và phát triển các phương pháp điều trị cho các bệnh về di truyền học. Tương tự, các nghiên cứu vào pathogens có thể giúp điều trị các bệnh lây nhiễm (contagious diseases). Kĩ thuật sinh học (biotechnology) là một ngành đang phát triển, với tiềm năng áp dụng cho các sản phẩm và dịch vụ hữu ích.

**Giải trình tự protein**
Phương pháp giải trình tự Protein bao gồm:- Phương pháp phân giải Edman- Phương pháp khối phổ- Phân tích vân tay phổ khối lượng Peptide (PMF)
Nếu gen mã hoá protein đã biết, vậy thì có thể lợi dụng trình tự gen để suy đoán ra thứ tự sắp xếp protein.

**Xem thêm**
 Mã di truyền- Trình tự acid nucleic- Thông tin học di truyền

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Information on genome projects, and the data they have produced at the National Center for Biotechnology Information- (2005)  Genome Sequencing: Using Models to Predict Who's Next.bot=InternetArchiveBot  PLoS Biol 3(1): e25.

Thể loại:Sinh học phân tử
Thể loại:Kỹ thuật thí nghiệm
13 tháng 2

Ngày 13 tháng 2 là ngày thứ 44 trong lịch Gregory. Còn 321 ngày trong năm (322 ngày trong năm nhuận).

**Sự kiện trong nước**
1885 – Chiến tranh Pháp–Thanh: Quân Pháp chiếm thành Lạng Sơn từ tay quân Thanh.- 1969 – Chiến tranh Việt Nam: Thảm sát Thạnh Phong.

**Sự kiện quốc tế**
1542 – Catherine Howard, vương hậu nước Anh bị xử chém đầu vì tội mưu phản- 1575 – Henri III đăng ngôi vua Pháp.
*1660 – Karl XI mới năm tuổi khi kế vị quốc vương Thụy Điển, ông nằm trong số các quốc vương vĩ đại nhất của nước này.
*1689 – Cách mạng Vinh Quang: William III và Mary II được tuyên bố là các đồng quân chủ của Anh và Ireland.
*1913 – Đạt Lai Lạt Ma thứ 13 tuyên bố Tây Tạng độc lập từ Trung Quốc, Tây Tạng trở thành chính thể độc lập thực tế từ đó cho đến năm 1951.
*1931 – Phó vương Edward Wood chủ trì lễ khánh thanh thủ đô mới New Delhi của Ấn Độ thuộc Anh.
*1945 – Chiến tranh thế giới thứ hai: Chiến dịch Budapest kết thúc khi tàn quân Đức và Hungary đầu hàng vô điều kiện trước Hồng Quân Liên Xô.
*1984 – Konstantin Chernenko được bầu làm Tổng Bí thư của Đảng Cộng sản Liên Xô, kế nhiệm Yuri Andropov vừa qua đời.

**Ngày sinh (Việt Nam)**
 1836 – Nguyễn Phúc Miên Điều, tước phong Kiến Hòa Quận công, hoàng tử con vua Minh Mạng (m. 1891)- 1910 – Ung Văn Khiêm, chính khách Việt Nam, bộ trưởng Bộ ngoại giao (m. 1991).

**Ngày sinh (Thế giới)**
 1766 – Thomas Malthus, nhà nhân khẩu học, kinh tế học Anh (m. 1834).- 1805 – Johann Peter Gustav Lejeune Dirichlet, nhà toán học Đức (m. 1859).- 1910 – William Shockley, nhà vật lý, phát minh Mỹ gốc Anh (m. 1989).- 1960 – Pierluigi Collina, trọng tài bóng đá Ý.- 1974 – Robbie Williams, ca sĩ Anh.- 1994 – Memphis Depay, cầu thủ bóng đá Hà Lan, nhạc sĩ

**Ngày mất (Việt Nam)**
 2009 – Phương Thị Thanh, nữ diễn viên Việt Nam (s. 1956).- 2015 – Nguyễn Bá Thanh trưởng Ban Nội chính Trung ương Việt Nam

**Ngày mất (Thế giới)**
 1542 – Catherine Howard, Vương hậu nước Anh (s.1524).- 1603 – François Viète, nhà toán học Pháp (s. 1540).- 1883 – Richard Wagner, nhà soạn nhạc Đức (s. 1813).- 2017 – Kim Jong–nam (Kim Chính Nam), con trai cả của cố lãnh đạo Kim Jong-il (Kim Chính Nhật)

**Những ngày lễ và kỷ niệm**

**Tham khảo**
Thể loại:Tháng hai
Thể loại:Ngày trong năm
14 tháng 2

Ngày 14 tháng 2 là ngày thứ 45 trong lịch Gregory. Còn 320 ngày trong năm (321 ngày trong năm nhuận).

**Sự kiện**
820 – Đường Hiến Tông bị hoạn quan Trần Hoằng Chí ám hại, đánh dấu bắt đầu thời kì suy yếu của nhà Đường.
*945 – Kinh thành Phúc châu của Mân xảy ra binh biến, Quốc vương Chu Văn Tiến và Tổng lục quân Liên Trọng Ngộ bị sát hại.
*1400 – Richard II của Anh, quốc vương nước Anh, mất vì bị bỏ đói trong tù
*1779 – Nhà thám hiểm người Anh James Cook bị người bản địa giết chết tại đảo lớn Hawaii.
*1918 – Sau cách mạng tháng Mười Nga, Liên Xô bắt đầu sử dụng lịch Gregory, bộ lịch mới do Giáo hoàng Grêgôriô XIII đưa ra vào năm 1582 và sử dụng rộng rãi ngày nay.
*1961 – Nguyên tố hóa học Lawrenci lần đầu tiên được tổng hợp tại phòng thí nghiệm phóng xạ Lawrence thuộc Đại học California tại Berkeley.
*2005 – Tên miền của YouTube được kích hoạt, YouTube hiện là trang web chia sẻ video lớn nhất thế giới.
*2011 – Cầu thủ bóng đá người Brasil Ronaldo tuyên bố từ giã sự nghiệp cầu thủ.
*2012 – Hỏa hoạn trong nhà tù Comayagua tại Honduras khiến 358 tù nhân thiệt mạng, đây là hỏa hoạn nhà tù gây tử vong cao nhất trong lịch sử.

**Sinh**
 1368 – Sigismund, hoàng đế Đế quốc La Mã Thần thánh (m. 1437).- 1867 – Toyoda Sakichi, doanh nhân Nhật Bản, người sáng lập tập đoàn Toyota (m. 1930).- 1922 – Phạm Ngọc Thảo, điệp viên cho Quân đội Nhân dân Việt Nam (m. 1965).- 1926 – Trần Văn Trung, Trung tướng Quân lực Việt Nam Cộng hòa- 1934 – Neil Davis, phóng viên Úc (m. 1985).- 1942 – Phạm Huỳnh Tam Lang, cầu thủ bóng đá Việt Nam (m. 2014).- 1945 – Bạch Tuyết, nghệ sĩ cải lương Việt Nam.- 1947 – Phạm Tuân, phi công, phi hành gia Việt Nam, người Việt đầu tiên du hành vũ trụ.- 1951 – Kevin Keegan, cầu thủ, huấn luyện viên bóng đá Anh.- 1971 – Sakai Noriko, ca sĩ, diễn viên Nhật Bản.- 1983 – Bacary Sagna, cầu thủ bóng đá Pháp.- 1985 – Philippe Senderos, cầu thủ bóng đá Thụy Sĩ.
*1987 – Edinson Cavani, cầu thủ bóng đá Uruguay.
*1988 – Ángel Di María, cầu thủ bóng đá Argentina.
*1992 – Christian Eriksen, cầu thủ bóng đá người Đan Mạch.
*1996 – Lucas Hernández, cầu thủ bóng đá người Pháp.
*1997 – Jung Jae-hyun, ca sĩ người Hàn Quốc, thành viên nhóm nhạc NCT (nhóm nhạc)

**Mất**
 945 
** Liên Trọng Ngộ, tướng lĩnh nước Mân
** Chu Văn Tiến, tướng lĩnh và quân chủ nước Mân- 1400 – Richard II của Anh, quốc vương Anh (s.1367)- 1779 – James Cook, nhà thám hiểm Anh (s. 1728).- 1891 – William T. Sherman, tướng Liên bang miền Bắc trong Nội chiến Hoa Kỳ (s. 1820).- 1943 – David Hilbert, nhà toán học Đức (s. 1862).- 1998 – Albert Nguyễn Cao, Thiếu tướng Quân lực Việt Nam Cộng hòa (s. 1925).- 2003 – Cừu Dolly, động vật có vú đầu tiên được nhân bản vô tính (s. 1996).- 2006 – Đồng Đức Bốn, nhà thơ Việt Nam (s. 1948).- 2021 
** Hoàng Dũng, nghệ sĩ người Việt Nam (s. 1956).
** Nguyễn Tài Thu, giáo sư y học châm cứu người Việt Nam (s. 1931).- 2023 – Toyoda Shoichiro, Chủ tịch tập đoàn Toyota (s. 1925)

**Những ngày lễ và kỷ niệm**
 Ngày Valentine (hay còn gọi là Lễ tình nhân)- Ngày Bismarck (thiết giáp hạm Đức) hạ thủy

**Tham khảo**
Thể loại:Tháng hai
Thể loại:Ngày trong năm
15 tháng 2

Ngày 15 tháng 2 là ngày thứ 46 trong lịch Gregory. Còn 319 ngày trong năm (320 ngày trong năm nhuận).

**Sự kiện**
1113 – Giáo hoàng Pascalê II ban một chiếu thư phê chuẩn việc thành lập Hiệp sĩ Cứu tế.
*1763 – Hiệp định Hubertusburg được ký kết giữa Phổ và Áo, kết thúc cuộc Chiến tranh Bảy năm.
*1796 – Giáo chúng Bạch Liên giáo ở khu vực Nghi Đô, Chi Giang khởi sự, mở đầu cuộc Khởi nghĩa Bạch Liên giáo chống triều đình Thanh.
*1942 – Chiến tranh thế giới thứ hai: Lực lượng do Anh lãnh đạo tại Singapore đầu hàng Nhật Bản, đây là "thảm họa tệ nhất" trong lịch sử quân sự Anh.- 1961 – Thành lập Quân Giải phóng miền Nam.
*1965 – Canada bắt đầu sử dụng quốc kỳ mới với thiết kế lá phong tại trung tâm, thay thế hồng thuyền kỳ cũ.
*1976 – Hiến pháp đầu tiên sau cách mạng của Cuba được thông qua trong một cuộc trưng cầu dân ý, đề ra hệ thống chính quyền và pháp luật dựa trên mô hình của Liên Xô và Đông Âu.
*1991 – Các lãnh đạo của Ba Lan, Hungary và Tiệp Khắc ký kết Hiệp định Visegrád, thiết lập hợp tác nhằm hướng tới hệ thống thị trường tự do. 
*2013 – Sóng xung kích từ một thiên thạch phát nổ trên bầu trời Chelyabinsk của Nga khiến hơn 1000 người bị thương do kính vỡ.

**Ngày sinh**
 1564 – Galileo Galilei, nhà vật lý, nhà toán học và nhà thiên văn học người Ý (m. 1642).- 1835 – Nguyễn Khuyến, nhà thơ Việt Nam, tam nguyên nhà Nguyễn (m. 1909).- 1875 – Ernest Shackleton, nhà thám hiểm Ireland gốc Anh (m. 1922).- 1907 – Nam Trân, nhà thơ Việt Nam (m. 1967).- 1909 – Phạm Tất Đắc, nhà thơ Việt Nam (m. 1935).
*1929 –  Kauko Nieminen nhà vật lý nghiệp dư nổi tiếng với lý thuyết xoáy ether.- 1937 – Trần Hồng Quân, chính khách, nhà khoa học Việt Nam.- 1943 – Thích Tuệ Sỹ, học giả Phật giáo, nhà bất đồng chính kiến Việt Nam.- 1972 – Phan Thị Bích Hằng, nhà ngoại cảm nổi tiếng ở Việt Nam.
*1988 – Rui Patrício, cầu thủ bóng đá người Bồ Đào Nha.
*1993 – Ravi, ca sĩ, rapper, thành viên nhóm nhạc VIXX. 

**Ngày mất**
 1943 – Kim Đồng, Anh hùng lực lượng vũ trang Việt Nam (s. 1928).- 1988 – Richard Feynman, nhà vật lý Hoa Kỳ, người nhận giải Nobel Vật lý năm 1965 (s. 1918).

**Những ngày lễ và kỷ niệm**

**Tham khảo**
Thể loại:Tháng hai
Thể loại:Ngày trong năm
16 tháng 2

Ngày 16 tháng 2 là ngày thứ 47 trong lịch Gregory. Còn 318 ngày trong năm (319 ngày trong năm nhuận).

**Sự kiện**
 1862 – Nội chiến Hoa Kỳ: Trận đồn Donelson kết thúc với chiến thắng của Liên bang miền Bắc.
*1923 – Nhà khảo cổ học người Anh Howard Carter phát hiện ra mộ thất và quách của Pharaon Tutankhamun.
*1945 – Chiến tranh thế giới thứ hai: Quân đội Mỹ đổ bộ lên đảo Corregidor tại Philippines và giao chiến với quân đồn trú của Nhật Bản trên đảo.
*1959 – Fidel Castro trở thành thủ tướng Cuba sau khi nhà độc tài Fulgencio Batista bị lật đổ ngày 1 tháng 1.- 1965 – Thủ tướng Phan Huy Quát lên làm thủ tướng Việt Nam Cộng hòa
*1985 – Hezbollah, tổ chức chính trị, vũ trang của người Liban theo đạo Hồi dòng Shi'a, được thành lập.
*1998 – Một máy bay của China Airlines gặp nạn gần Sân bay quốc tế Trung Chính tại Đài Loan, khiến 196 người trên khoang và bảy người dưới đất thiệt mạng.
*2005 – Với việc được Nga phê chuẩn, Nghị định thư Kyoto bắt đầu có hiệu lực dưới sự giám sát của UNFCCC.

**Sinh**
 1620 – Friedrich Wilhelm I của Brandenburg, Tuyển hầu Brandenburg và công tước của Phổ (m. 1688).
*1700 – Nguyễn Phúc Tứ, tước phong Luân Quốc công, công tử con chúa Nguyễn Phúc Chu (m. 1753).
*1817
**Nguyễn Phúc Miên Thần, tước phong Nghi Hòa Quận công, hoàng tử con vua Minh Mạng (m. 1878).
**Trương Thị Thận, phong hiệu Tam giai Thụy tần, phi tần của vua Thiệu Trị, mẹ của vua Hiệp Hòa (m. 1889).- 1831 – Nikolai Semyonovich Leskov, nhà báo, nhà văn Nga (m. 1895).- 1834 – Ernst Haeckel, nhà vạn vật học, sinh học, và triết học Đức (m. 1919).- 1838 – Ōkuma Shigenobu, thủ tướng Nhật Bản (m. 1922).- 1853 – James Douglas Ogilby, nhà ngư học người Úc (m. 1925)- 1893 – Mikhail Nikolayevich Tukhachevsky, nguyên soái Liên Xô (m. 1937).- 1897 – Vệ Lập Hoàng, tướng lĩnh người Trung Quốc, tức 15 tháng 1 năm Đinh Dậu (m. 1960)- 1916 – Dương Văn Minh, cựu tướng lĩnh Bộ binh của Quân lực Việt Nam Cộng hoà (m. 2001).- 1921 – Hoa Quốc Phong, Thủ tướng Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (m. 2008).- 1932 – Ahmad Tejan Kabbah, tổng thống Sierra Leone thứ 3 (m. 2014)- 1942 – Kim Chính Nhật (Kim Jong-il), lãnh tụ Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên (m. 2011).- 1943 – Trọng Khôi, Nghệ sĩ Nhân dân nổi tiếng trong làng sân khấu kịch và điện ảnh Việt Nam (m. 2012).- 1956 – Rina Messinger, Hoa hậu Hoàn vũ năm 1976.- 1975 – Aikawa Nanase, ca sĩ Nhật Bản.- 1976 - Phạm Kim Dung, nữ doanh nhân, thạc sĩ người Việt Nam, tổng giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn thương mại và quảng cáo Sen Vàng, vợ của đạo diễn Hoàng Nhật Nam- 1979 – Eric Mun, ca sĩ, diễn viên Hàn Quốc.- 1986 – Diego Godín, cầu thủ bóng đá Uruguay.- 1988 – Denílson, cầu thủ bóng đá Brasil.- 1988 – Kim Soo Hyun, nam diễn viên Hàn Quốc.

**Mất**
705 –  Võ Tắc Thiên, Hoàng đế nhà Võ Chu (Trung Quốc) (s. 624)- 1906 – Otto Knappe von Knappstädt, tướng lĩnh quân đội Phổ (s. 1815)- 1907 – Giosuè Carducci, nhà thơ, nhà văn Ý, người thắng giải Nobel Văn học 1906 (s. 1835).- 1977 – Ngô Kiện Hùng, nhà vật lý Mỹ gốc Hoa (s. 1912).- 2025 – Kim Sae-ron, diễn viên người Hàn Quốc (s. 2000).

**Những ngày lễ và kỷ niệm**

**Tham khảo**
Thể loại:Tháng hai
Thể loại:Ngày trong năm
17 tháng 2

Ngày 17 tháng 2 là ngày thứ 48 trong lịch Gregory. Còn 317 ngày (318 ngày đối với năm nhuận) là hết năm. Ngày này thường rơi vào thứ tư, thứ sáu hoặc chủ nhật (58 lần trong mỗi 400 năm) hơn là vào thứ hai hoặc thứ ba (57 lần), và ít có khả năng rơi vào thứ năm hoặc thứ bảy (56 lần).

**Sự kiện**
360 – Sau khi phụ hoàng Mộ Dung Tuấn qua đời, Thái tử Mộ Dung Vĩ lên ngôi kế vị hoàng đế nước Tiền Yên.
*1600 – Nhà triết học Giordano Bruno bị hỏa thiêu vì tội dị giáo tại Roma, về sau ông được vinh danh là liệt sĩ vì khoa học.
*1616 – Thủ lĩnh tộc Nữ Chân Nỗ Nhĩ Cáp Xích lên ngôi đại hãn tại Hách Đồ A Lạp, kiến quốc "Đại Kim", tiền thân của triều Thanh.
*1859 – Chiến tranh Pháp-Đại Nam: Quân Pháp đánh chiếm thành Gia Định, song phá hủy thành một thời gian sau đó.
*1904 – Vở opera Madama Butterfly được trình diễn lần đầu tại nhà hát La Scala tại Milano, Ý.
*1979 – Quân đội Trung Quốc phát động chiến tranh biên giới với Việt Nam sau nhiều tuần căng thẳng và xây dựng quân đội dọc theo biên giới.
*2000 - Phát hành Windows 2000
*2008 – Kosovo đơn phương tuyên bố độc lập từ Serbia, và được Hoa Kỳ, Pháp, Anh Quốc cùng một số quốc gia khác công nhận trong cùng ngày.

**Sinh**
624 –  Võ Tắc Thiên, Nữ hoàng duy nhất của Trung Quốc (m. 705).
*1781 – René–Théophile–Hyacinthe Laennec, thầy thuốc Pháp (m. 1826).- 1862 – Mori Ōgai, bác sĩ, dịch giả, tiểu thuyết gia và nhà thơ Nhật Bản (m. 1922).- 1874 – Thomas J. Watson, người thành lập và chủ tịch tập đoàn IBM (m. 1956).- 1923 – Doãn Quốc Sỹ, nhà văn Việt Nam.- 1925 – Hal Holbrook, dien viên Mỹ (m. 2021).- 1929 – Kiên Giang, nhà thơ, soạn giả cải lương Việt Nam.- 1933 – Khun Sa, trùm ma túy, người đấu tranh cho dân tộc Shan (m. 2007).- 1941 – Linda Fuller, nhà sáng lập Tổ chức Hỗ trợ Gia cư.- 1955 – Mạc Ngôn, nhà văn Trung Quốc.- 1963 – Michael Jordan, vận động viên bóng rổ Mỹ.- 1981 – Paris Hilton, người mẫu, diễn viên Mỹ, người thừa kế Tập đoàn Hilton.- 1982 – Adriano Leite Ribeiro, cầu thủ bóng đá Brasil.- 1991 – Ed Sheeran, nam ca sĩ người Anh.- 1991 – Bonnie Wright, nữ diễn viên điện ảnh Anh.- 1992 – Meaghan Jette Martin, diễn viên truyền hình Mỹ.

**Mất**
 1234 - Trần Thừa, Thái thượng hoàng đầu tiên của nhà Trần, Việt Nam (s. 1184)- 1600 – Giordano Bruno, nhà triết học, linh mục, nhà vũ trụ học và nhà huyền bí Ý (s. 1548).- 1673 – Molière, nhà thơ, nhà viết kịnh, nghệ sĩ Pháp (s. 1622).- 1856 – Heinrich Heine, nhà thơ Đức (s. 1797).- 1859 – Võ Duy Ninh, quan nhà Nguyễn (s. 1804).- 1970 – Shmuel Yosef Agnon, nhà văn Israel, người thắng giải Nobel Văn học năm 1966 (s. 1888).- 1986 – Krishnamurti, tác gia, nhà diễn thuyết Ấn Độ (s. 1895).- 2005 – Omar Sivori, cầu thủ bóng đá Argentina (s. 1935).

**Những ngày lễ và kỷ niệm**

**Tham khảo**
Thể loại:Tháng hai
Thể loại:Ngày trong năm
20 tháng 2

Ngày 20 tháng 2 là ngày thứ 51 trong lịch Gregory. Còn 314 ngày trong năm (315 ngày trong năm nhuận).

**Sự kiện**
386 – Thác Bạt Khuê lên ngôi Đại vương trong đại hội bộ lạc, sau đó cải xưng Ngụy vương, khởi đầu triều Bắc Ngụy.- 1816 – Vở opera Il barbiere di Siviglia của Gioachino Rossini được trình diễn lần đầu tại Teatro Argentina tại Roma.- 1865 – Kết thúc Chiến tranh Uruguay bằng một hòa ước giữa Tổng thống Tomás Villalba và thủ lĩnh phiến quân Venancio Flores.
*1872 – Viện bảo tàng mỹ thuật Metropolitan tại thành phố New York mở cửa, là nơi lưu giữ một bộ sưu tập khổng lồ các tác phẩm nghệ thuật.- 1877 – Vở ballet Hồ thiên nga của Tchaikovsky được trình diễn lần đầu tại Nhà hát Bolshoi tại Moskva.
*1987 – Arunachal Pradesh trở thành bang thứ 25 của Ấn Độ, song Trung Quốc cũng tuyên bố chủ quyền với hầu hết lãnh thổ bang này.
*1988 – Tỉnh tự trị Nagorno-Karabakh bỏ phiếu ủng hộ ly khai khỏi Azerbaijan và gia nhập Armenia, dẫn đến Chiến tranh Nagorno-Karabakh.
*1992 – Giải bóng đá Ngoại hạng Anh được thành lập theo quyết định của các câu lạc bộ trong Giải Hạng nhất.
*2013 – Hành tinh ngoài hệ Mặt Trời nhỏ nhất Kepler-37b được phát hiện với khối lượng lớn hơn một chút so với của Mặt Trăng của Trái Đất.

**Sinh**
 1844 – Ludwig Boltzmann, nhà vật lý Áo (m. 1906).- 1912 – Pierre Boulle, tiểu thuyết gia Pháp (m. 1994).- 1927 – Sidney Poitier, diễn viên Mỹ(m.2022)- 1934 – Nhất Chi Mai, Phật tử tự thiêu phản chiến (m. 1967).- 1947 – Peter Osgood, cầu thủ bóng đá Anh (m. 2006).- 1948 – Lê Công Phụng, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Hoa Kỳ, nguyên Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Việt Nam.- 1951 – Gordon Brown, thủ tướng Anh. - 1976 – Gail Kim, đô vật chuyên nghiệp - 1988 – Rihanna, ca sĩ người Barbados.
*1990 – Ciro Immobile, cầu thủ bóng đá người Ý.
*2003 – Olivia Rodrigo,nữ ca sĩ người Mỹ

**Mất**
 1887 – Lê Thành Phương, lãnh tụ phong trào Cần Vương (s. 1825).- 1947 – Dương Văn Dương, thủ lĩnh chống Pháp (s. 1900).- 1998 – Vũ Đức Nhuận, Chuẩn tướng Quân lực Việt Nam Cộng hòa (1926)

**Những ngày lễ và kỷ niệm**
 Ngày Công lý Xã hội Thế giới (tính từ 2009) (World Day of Social Justice)

**Tham khảo**
Thể loại:Tháng hai
Thể loại:Ngày trong năm
21 tháng 2

Ngày 21 tháng 2 là ngày thứ 52 trong lịch Gregory. Còn 313 ngày trong năm (314 ngày trong năm nhuận).

**Sự kiện**
 1848 – Karl Marx và Friedrich Engels xuất bản cuốn Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản tại Luân Đôn, Anh Quốc.- 1912 – Hải quân Hoa Kỳ cử tàu tuần dương USS West Virginia đến rạn san hô vòng Palmyra nhằm tái khẳng định chủ quyền của Hoa Kỳ tại đây.- 1916 – Chiến tranh thế giới thứ nhất: Quân Đức mở chiến dịch tấn công Verdun.- 1918 – Vẹt đuôi dài Carolina, loài vẹt bản địa duy nhất ở miền đông Hoa Kỳ, bị tuyệt chủng sau khi cá thể cuối cùng chết trong điều kiện nuôi nhốt ở vườn thú Cincinnati.
*1952 – Lực lượng vũ trang khai hỏa vào những người kháng nghị tại Dhaka, Đông Pakistan để yêu cầu công nhận ngôn ngữ Bengal là ngôn ngữ chính thức.
*1972 – Tổng thống Hoa Kỳ Richard Nixon bắt đầu công du chính thức Trung Quốc nhằm bình thường hóa quan hệ Trung-Mỹ.- 1973 – Sau khi tình cờ lạc vào không phận do Israel chiếm đóng, một máy bay của Libya bị Không quân Israel bắn hạ.- 1995 – Steve Fossett hạ cánh xuống Leader, Saskatchewan, Canada, trở thành người đầu tiên một mình bay qua Thái Bình Dương bằng khinh khí cầu.

**Sinh**
 910 – Phạm Bạch Hổ, một sứ quân trong loạn 12 sứ quân trong lịch sử Việt Nam (m. 972)- 1791 – Carl Czerny, nghệ sĩ dương cầm, nhà soạn nhạc người Áo (m. 1857)- 1794 – Antonio López de Santa Anna, lãnh tụ chính trị người México (m. 1876)
*1822 – Nguyễn Phúc Miên Vũ, tước phong Lạc Hóa Quận công, hoàng tử con vua Minh Mạng nhà Nguyễn (m. 1849)- 1907 – W. H. Auden, nhà thơ Hoa Kỳ gốc Anh (m. 1973)- 1924 – Robert Mugabe, tổng thống Zimbabwe- 1935 – Nguyễn Mỹ, nhà thơ Việt Nam (m. 1971)- 1946 – Alan Rickman, diễn viên nam người Anh- 1963 – William Baldwin, diễn viên điện ảnh Hoa Kỳ- 1967 – Paweł Mąciwoda, nghệ sĩ guitar Ba Lan- 1969 - Vũ Hà, ca sĩ người Việt Nam- 1979 – 
**Jennifer Love Hewitt, diễn viên, ca sĩ người Hoa Kỳ
**Carly Colón, đô vật chuyên nghiệp người Hoa Kỳ- 1980 – Jigme Khesar Namgyel Wangchuck, quốc vương Bhutan- 1981 – Lleyton Hewitt, vận động viên quần vợt người Úc- 1987 – 
**Ashley Greene, diễn viên, người mẫu người Hoa Kỳ
**Ellen Page, nữ diễn viên người Canada- 1989 – Corbin Bleu, diễn viên, ca sĩ, vũ công người Hoa Kỳ- 1991 – 
**Solar (ca sĩ), ca sĩ và diễn viên người Hàn Quốc
**Riyad Mahrez, cầu thủ bóng đá người Algérie-Pháp
*1994 - Wendy, ca sĩ, thành viên nhóm nhạc Hàn Quốc - Red Velvet

**Mất**
 1677 – Baruch Spinoza, nhà triết học Hà Lan gốc Do Thái (s. 1633).- 1741 – Jethro Tull, nhà nông nghiệp Anh (s. 1672).- 1930 – Ahmad Shah Qajar, vua người Ba Tư (s. 1898).- 1958 – Duncan Edwards, cầu thủ bóng đá Anh (s. 1936).- 1965 – Malcolm X, nhà hoạt động dân quyền người Mỹ gốc Phi (s. 1925).- 1981 – Lưu Quang Thuận, nhà viết kịch, nhà thơ Việt Nam (s. 1921).- 1984 – Mikhail Aleksandrovich Sholokhov, nhà văn Liên Xô, người thắng giải Nobel Văn học năm 1965 (s. 1905).- 2016 – Đỗ Kế Giai, Thiếu tướng Quân lực Việt Nam Cộng hòa (s. 1929)

**Những ngày lễ và kỷ niệm**
Ngày tiếng mẹ đẻ Quốc tế

**Tham khảo**
Thể loại:Tháng hai
Thể loại:Ngày trong năm
25 tháng 2

Ngày 25 tháng 2 là ngày thứ 56 trong lịch Gregory. Còn 309 ngày trong năm (310 ngày trong năm nhuận).

**Sự kiện**
1793 – George Washington triệu tập cuộc họp nội các đầu tiên sau khi nhậm chức Tổng thống Mỹ
*1875 – Ái Tân Giác La Tái Điềm lên ngôi hoàng đế triều Thanh khi chưa tròn 4 tuổi, tức Quang Tự Đế, Từ Hi thái hậu và Từ An thái hậu đồng nhiếp chính.
*1861 – Đại đồn Chí Hòa thất thủ.
*1921 – Tbilisi, thủ đô của Gruzia, bị chiếm giữ bởi người Bolshevik.
*1932 – Adolf Hitler nhập quốc tịch Đức, cho phép ông có quyền tham gia cuộc bầu cử Tổng thống Đức diễn ra trong cùng năm.
*1945 – Chiến tranh Đông Dương: Chiến dịch Hòa Bình kết thúc với thắng lợi của Việt Minh, quân Liên hiệp Pháp rút lui.
*1947 – Hội đồng cai quản quân Đồng minh chính thức tuyên bố giải thể nước Phổ.
*1951 – Đại hội Thể thao liên Mỹ lần thứ nhất khai mạc tại Buenos Aires, Argentina với 21 quốc gia tham dự.
*1956 – Trong bài diễn văn Về sùng bái cá nhân và những hậu quả của nó của mình, nhà lãnh đạo Liên Xô Nikita Khrushchev lên án sự sùng bái cá nhân của Stalin.
*1968 – Thảm sát Hà My.
*1986 – Tổng thống Ferdinand Marcos phải đào tị khỏi Philippines sau 20 năm cầm quyền; Corazon Aquino trở thành nữ tổng thống đầu tiên của Philippines.
*2009 – Các thành viên của Lực lượng biên phòng Bangladesh nổi loạn tại tổng hành dinh ở thủ đô Dhaka.

**Sinh**
 449 – Lưu Tống Tiền Phế Đế, Hoàng đế thứ sáu của triều Lưu Tống trong lịch sử Trung Quốc (m. 465) - 1398 – Minh Tuyên Tông Hoàng đế Trung Hoa (m. 1435)- 1643 – Ahmed II Sultan của Đế quốc Ottoman (m. 1695)- 1841 – Pierre-Auguste Renoir, họa sĩ, nghệ sĩ tạo hình và nhà điêu khắc Pháp (m. 1919)- 1845 – George Reid Thủ tướng thứ tư của nước Úc (m. 1918)- 1943 – George Harrison, thành viên của The Beatles (m. 2001)- 1973 – Julio José Iglesias, ca sĩ người Tây Ban Nha- 1981 – Nguyễn Việt và Nguyễn Đức, cặp sinh đôi dính liền đầu tiên tại Việt Nam.- 1983 – Eduardo da Silva, cầu thủ người Brasil
*1995 – Nguyễn Trần Khánh Vân, hoa hậu hoàn vũ 2019, người mẫu, diễn viên, doanh nhân người Việt Nam- 1997 – Lý Hoàng Nam, vận động viên quần vợt Việt Nam

**Mất**
 1643 – Marco da Gagliano, nhà soạn nhạc người Ý (s. 582)- 1852 – Thomas Moore, nhà thơ Ireland (s. 1779)- 1886 – Phạm Viết Chánh, danh sĩ và đại thần triều Nguyễn (s. 1824)- 1972 – Phan Đình Soạn, Thiếu tướng Quân lực Việt Nam Cộng hòa (s. 1929)- 1972 – Ngô Hán Đồng, Chuẩn tướng Quân lực Việt Nam Cộng hòa (s. 1930)- 2008 – Từ Văn Bê, Chuẩn tướng Quân lực Việt Nam Cộng hòa- 2010 – Cao Hảo Hớn, Trung tướng Quân lực Việt Nam Cộng hòa (Sinh 1926)

**Những ngày lễ và kỷ niệm**

**Tham khảo**
Thể loại:Tháng hai
Thể loại:Ngày trong năm