Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Sơn Tây (định hướng)

Sơn Tây có thể là một trong số các địa danh sau:

**Việt Nam**
 Thị xã Sơn Tây, thành phố Hà Nội- Huyện Sơn Tây, tỉnh Quảng Ngãi- Xã Sơn Tây, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh- Tỉnh Sơn Tây: một tỉnh cũ ở miền Bắc Việt Nam tồn tại đến năm 1965, được thành lập dưới thời nhà Nguyễn (trước đó là Thừa tuyên hay Trấn Sơn Tây dưới triều Hậu Lê, thường gọi là Xứ Đoài), thủ phủ là Thành cổ Sơn Tây thuộc thị xã Sơn Tây, Hà Nội ngày nay.

**Trung Quốc**
 Tỉnh Sơn Tây: một tỉnh nằm ở miền Bắc Trung Quốc.
Vết Đỏ Lớn

Vết Đỏ Lớn chụp bởi Voyager 1
Vết Đỏ Lớn hay Đốm Đỏ Lớn là một cơn bão với xoáy nghịch trên Sao Mộc, nằm ở khoảng 22° phía nam xích đạo, đã kéo dài 340 năm. Cơn bão này lớn đến mức có thể thấy từ Trái Đất qua kính viễn vọng. Nó được quan sát thấy lần đầu bởi Giovanni Domenico Cassini hoặc Robert Hooke khoảng năm 1665.
Ảnh chụp bên phải được thực hiện bởi Voyager 1 ngày 25 tháng 2 năm 1979, khi tàu này bay ngang qua ở khoảng cách 9,2 triệu km tới Sao Mộc. Các chi tiết mây với kích thước nhỏ tới 160 km có thể được quan sát trên ảnh. Các vùng gợn sóng nhiều màu sắc bên trái Vết Đỏ Lớn là một vùng có các chuyển động sóng phức tạp trong khí quyển Sao Mộc. Kích thước của cơn bão này có thể được so sánh với kích thước của một cơn bão nhỏ hơn màu trắng nằm ngay dưới có đường kính cỡ Trái Đất. Vết Đỏ Lớn dài khoảng 24.000 đến 40.000 km và rộng khoảng 12.000 đến 14.000 km, đủ sức chứa ba Trái Đất bên trong.
Hình bầu dục nằm tại tâm Vết Đỏ Lớn quay ngược chiều kim đồng hồ, với chu kỳ khoảng 6 ngày. Đám mây cao nhất trong cơn bão này nằm ở độ cao khoảng 8 km phía trên các đám mây ở vùng xung quanh bão.
Các cơn bão như Vết Đỏ Lớn không phải là hiếm gặp trên các khí quyển đầy nhiễu loạn của các hành tinh khí khổng lồ. Sao Mộc còn có các vết trắng và vết nâu, là những cơn bão nhỏ hơn và không được đặt tên. Các vết trắng chứa các đám mây lạnh ở tầng trên của khí quyển. Các vết nâu, nóng hơn, nằm tại "tầng bão thông thường". Các cơn bão này có thể kéo dài từ vài giờ đến vài thế kỷ.

**Các vết đỏ khác trên Sao Mộc**
Ngoài vết đỏ lớn, Sao Mộc còn có hai vết đỏ khác nhỏ hơn.

**Liên kết ngoài**
 Jupiter simulations- Thời tiết trên Sao Mộc được dự đoán sẽ thay đổi khi Vết Đỏ Lớn biến mất (tháng 4 năm 2004)
Thể loại:Sao Mộc
Thể loại:Bão
Thể loại:Giáo hoàng

Thể loại:Nhân vật tôn giáo
Thể loại:Nhà lãnh đạo Cơ Đốc giáo
Thể loại:Chức vụ có thẩm quyền
Thể loại:Tòa Thánh
Thể loại:Giáo hội Công giáo Rôma
Thể loại:Chức vụ trong Giáo hội Công giáo Rôma
Thể loại:Vua theo đạo Công giáo Rôma
Thể loại:Giám mục Công giáo Rôma
Thể loại:Người Thành Vatican
Thể loại:Nguyên thủ quốc gia châu Âu
Thể loại:Giám mục theo loại
Thể loại:Người Lãnh địa Giáo hoàng
Diarsenic trioxide

Điasen trioxide (công thức hóa học: As2O3) là một oxide của asen. Nó có nhiệt độ nóng chảy F K và nhiệt độ sôi là F K.Khoảng 50.000 tấn chất này được sản xuất mỗi năm..

**Trong thủy tinh/gốm**
Điasen trioxide được dùng trong vật liệu gốm thuộc nhóm amphoteric. Nó làm nhạt màu của mangan(II) oxide. Nó là một chất độc do hóa hơi khi nung chảy. Nó có thể được dùng làm chất gây mờ gốm nhưng không hiệu quả bằng thiếc.

**Tham khảo**
Thể loại:Hợp chất arsenic
Thể loại:Vật liệu gốm
Thể loại:Chất gây ung thư
Thể loại:Thuốc chống ung thư
VNI

VNI là một trong số các quy ước nhập tiếng Việt từ bàn phím quốc tế vào văn bản trên máy tính theo kiểu nhập số sau chữ cái.
Khi nhập văn bản theo quy ước VNI trên bàn phím quốc tế, phần mềm tự động chuyển các số từ quy ước này sang chữ cái đặc biệt hay dấu thanh tương ứng trong font chữ tiếng Việt đang dùng.

**Lịch sử**
Kiểu gõ và Bộ chữ VNI do kỹ sư Hồ Thành Việt sáng tạo năm 1987, cũng là người đầu tiên sáng tạo ra các phông chữ Quốc ngữ có dấu để dùng trên máy điện toán từ thời của hệ điều hành MS-DOS.
Trong những năm 1990, Microsoft đã tích hợp phương thức nhập VNI vào Windows 95 Vietnamese Edition và MSDN. Tuy nhiên, công ty VNI cho rằng Microsoft sử dụng trái phép công nghệ này và đã đưa Microsoft ra tòa về vấn đề này. Microsoft đã giải quyết vụ việc ra tòa, rút ​​phương thức nhập VNI khỏi toàn bộ dòng sản phẩm của họ và phát triển phương thức nhập riêng. Mặc dù hầu như không được biết đến, nó đã xuất hiện trong mọi phiên bản Windows kể từ Windows 98.
Windows 10 version 1903 đã chính thức hỗ trợ kiểu gõ Telex và VNI. Gboard (ứng dụng bàn phím ảo trên thiết bị Android và iOS tích hợp công cụ Tìm kiếm do Google phát triển) chưa hỗ trợ bộ gõ này.

**Quy ước**
Các dấu của chữ được gõ ngay sau chữ đó. Do vậy để gõ VNI cho ra chữ số ngay sau chữ cái, phải ấn 2 lần liên tiếp cùng một phím số. Ví dụ muốn gõ a1, ta gõ a11—phím 1 sẽ thay đổi lại dấu sắc (') trong á thành số 1 (nếu gõ a12 thì sẽ thành à). Tuy vậy, có thể sử dụng vùng phím số phía bên phải (Numeric keypad) của bàn phím khi đang ở trạng thái Numeric Lock (đối với bàn phím tiêu chuẩn 104 phím) để gõ số ngay sau chữ, vì bộ gõ VNI không ảnh hưởng tới vùng phím này.

**Ưu và nhược điểm so với Telex**
VNI có nhược điểm là sử dụng hàng phím số để sinh dấu nên phạm vi gõ rộng hơn và chậm hơn so với Telex. Tuy vậy nó có ưu điểm là vì các phím sinh dấu không ở trong các phím chữ cái nên việc gõ song song Anh-Việt là thoải mái hơn và không cần đổi bộ gõ. Điều này rất thích hợp cho các lập trình viên ở Việt Nam khi vừa phải dùng tiếng Anh để gõ các câu lệnh code đồng thời phải dùng tiếng Việt để gõ văn bản hiển thị của chương trình (ví dụ như lập trình ứng dụng hay website tiếng Việt) mà không muốn phải đổi bộ gõ nhiều lần. Nó cũng thích hợp cho người nước ngoài gõ tiếng Việt hơn vì dễ tìm phím sinh dấu (nằm ở hàng phím số) hơn kiểu Telex (nằm rải rác trong bàn phím chữ).

**Xem thêm**
 Telex

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Kiểu gõ chữ Việt
Thuật ngữ ngữ âm học

Dưới đây là danh sách các thuật ngữ dùng trong ngữ âm học, xếp theo thứ tự chữ cái của các từ tiếng Anh.

**Xem thêm**
Bài chính Ngôn ngữ học
*Thuật ngữ ngôn ngữ học
*Danh sách các nhà ngôn ngữ học
__NOTOC__

**A**

**B**

**C**

**D**

**E**

**F**

**G**

**H**

**I**

**J**

**K**

**L**

**M**

**N**

**O**

**P**

**Q**

**R**

**S**

**T**

**U**

**V**

**W**

**X**

**Y**

**Z**

**Tham khảo**
Thể loại:Ngôn ngữ học
Ngữ âm học
Minh Đạo (định hướng)

Minh Đạo có thể là:

**Địa danh**
 Xã Minh Đạo, huyện Tiên Du, Bắc Ninh, Việt Nam

**Tên người**
 Một niên hiệu của vua Lý Thái Tông thời Lý tại Việt Nam- Một tên khác của thiền sư Vĩnh Gia Huyền Giác thời nhà Đường- Diễn viên Minh Đạo

**Khác**
 Ngũ chi Minh Đạo, các giáo phái xuất hiện ở Nam Kỳ dưới sự ảnh hưởng của người Hoa phản Thanh phục Minh
Độ dài Planck

Độ dài Planck, , là một đơn vị trong hệ thống đo lường Planck. Nó tượng trưng cho một độ dài nhỏ nhất có nghĩa trong vật lý lý thuyết hiện đại.

**Định nghĩa**
Độ dài Planck được định nghĩa như sau:
,
trong đó:-  là hằng số Planck đơn giản-  là hằng số hấp dẫn-  là vận tốc ánh sáng trong chân không.
Trong hệ thống đo lường quốc tế SI:
 m,
với sai số tương đối bằng 7,5×10−5.

**Xem thêm**
 Nguyên lý bất định

**Tham khảo**
Thể loại:Đơn vị đo chiều dài
Thể loại:Hệ thống đo lường Planck
Mã Tổ

Mã Tổ có thể chỉ:- Đảo Mã Tổ và toàn bộ Quần đảo Mã Tổ, là những hòn đảo thuộc Đài Loan, (Trung Hoa Dân Quốc) quản lý.- Mã Tổ Đạo Nhất, thiền sư Trung Quốc thời nhà Đường.
Trung văn

Trung văn hay Trung Văn có thể được dùng để chỉ:
*Tiếng Trung Quốc (thường là chỉ Hán ngữ tiêu chuẩn)
*Chữ Hán
*Phường Trung Văn thuộc quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội, Việt Nam.
Khối lượng Planck

Khối lượng Planck, , là một đơn vị đo lường trong hệ thống đo lường Planck.

**Định nghĩa**
Khối lượng Planck  được định nghĩa như sau:
,
trong đó:-  là hằng số Planck đơn giản-  là hằng số trọng trường-  là vận tốc ánh sáng trong chân không.
Trong hệ thống đo lường quốc tế SI:
 kg,
với sai số tương đối bằng 7,5×10−5.
Trong vật lý hạt nhân, đôi lúc người ta dùng khối lượng Planck đơn giản có trị số như sau:
 kg.

**Tham khảo**
Thể loại:Đơn vị đo khối lượng
Thể loại:Hệ thống đo lường Planck
Thể loại:Hằng số vật lý
Thời gian Planck

Thời gian Planck, , là một đơn vị đo lường trong hệ thống đo lường Planck. Về mặt lý thuyết, nó tượng trưng cho một đơn vị thời gian nhỏ nhất mà người ta có thể tưởng tượng được.

**Định nghĩa**
Thời gian Planck  được định nghĩa như sau:
,
trong đó:-  là hằng số Planck đơn giản-  là hằng số hấp dẫn-  là vận tốc ánh sáng trong chân không.
Trong hệ thống đo lường quốc tế SI:
 s,
với sai số tương đối bằng 7,5×10−5.

**Diễn giải**
Thời gian Planck là thời gian cần thiết để một quang tử vượt được một khoảng cách bằng độ dài Planck trong chân không với vận tốc ánh sáng. Đó là một đơn vị thời gian nhỏ nhất có được một ý nghĩa vật lý dựa theo những lý thuyết vật lý hiện đại.

**Xem thêm**
 Hằng số Planck- Bức tường Planck- Nguyên lý bất định

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Đơn vị đo thời gian
Thể loại:Hệ thống đo lường Planck
Thể loại:Hằng số vật lý
Thể loại:Đơn vị thời gian
Nhiệt độ Planck

Nhiệt độ Planck, , là một đơn vị đo lường trong hệ thống đo lường Planck, là nhiệt độ cao nhất có thể diễn tả được bằng các phép đo vật lý.
Trong đơn vị SI, nhiệt độ Planck là khoảng 1,417×1032 kelvin (bằng với độ Celsius, vì chênh lệch nhỏ không đáng kể ở quy mô này), hoặc 2,55×1032 độ Fahrenheit hoặc Rankine.

**Lịch sử**
Ngày nay những gì được gọi là nhiệt độ Planck lần đầu tiên được giới thiệu vào năm 1899 bởi Max Planck cùng với giới thiệu của mình về những gì ngày nay được gọi là độ dài Planck, khối lượng Planck và thời gian Planck.

**Định nghĩa**
Nhiệt độ Planck được định nghĩa như sau:
,
trong đó:-  là khối lượng Planck-  là hằng số Boltzmann-  là hằng số Planck đơn giản-  là hằng số trọng trường-  là vận tốc ánh sáng trong chân không.
Trong hệ thống đo lường quốc tế SI:
 K,
với sai số tương đối bằng 7,5×10−5.
Do đó nhiệt độ Planck có một trị số vô cùng to lớn.

**Diễn giải**
Nhiệt độ Planck là nhiệt độ tối đa có một ý nghĩa dựa theo những lý thuyết vật lý hiện đại. Nó tương ứng với nhiệt độ của những lỗ đen khi những lỗ này bốc hơi hoặc với nhiệt độ của vũ trụ tức khắc ngay sau Vụ nổ lớn.

**Tham khảo**
2. https://www.pbs.org/wgbh/nova/zero/hot.html
Thể loại:Đơn vị đo nhiệt độ
Thể loại:Hệ thống đo lường Planck
Thể loại:Hằng số vật lý
Thể loại:Max Planck
Ngộ độc arsenic

Ngộ độc arsenic là các bệnh kinh niên do sử dụng nước uống có chứa arsenic ở nồng độ cao trong một khoảng thời gian dài. Các hiệu ứng bao gồm sự thay đổi màu da, sự hình thành của các vết cứng trên da, ung thư da, ung thư phổi, ung thư thận và bàng quang cũng như có thể dẫn tới hoại tử. Tổ chức y tế thế giới (WHO) đề nghị mức giới hạn của arsenic là 0,01 mg/L trong nước uống; việc hấp thụ một lượng lớn arsenic trong một thời gian dài có thể dẫn tới ngộ độc arsenic. Nồng độ arsenic cao trong nước uống có thể tìm thấy ở một số khu vực sử dụng các nguồn nước tự tạo, chẳng hạn như trong nước của các giếng khoan không qua tinh chế và thẩm định chất lượng bởi các cơ quan y tế có thẩm quyền.  

**Tham khảo**
Bằng tiếng Anh:- Các bệnh liên quan tới nước uống tại trang của WHO- Y tế công cộng-  Đánh giá khả năng gây ung thư của arsenic và các hợp chất của nó date=2005-03-04  của IARC.
Thể loại:Độc tính học
Thể loại:Arsenic
Thể loại:Bài viết cần cập nhật danh pháp hóa học theo tiêu chuẩn mới
Bức tường Planck

Bức tường Planck (đặt theo tên nhà vật lý Max Planck) chỉ khoảng thời gian của lịch sử vũ trụ trong đó vũ trụ có độ tuổi bằng thời gian Planck, tức là khoảng  giây. Trước thời gian này là khoảng thời gian được gọi là kỷ nguyên Planck, là khoảng thời gian trong đó tất cả các định luật vật lý cổ điển hiện tại như các định luật của vật lý lượng tử gặp phải giới hạn và cần thiết phải có một mô tả ở cấp vi mô về lực hấp dẫn (ta gọi một thuyết như vậy là Hấp dẫn lượng tử), mà đến nay vẫn còn là điều bí ẩn. Những hiểu biết của chúng ta do vậy vướng phải một "bức tường" trừu tượng. Các độ đo vật lý như áp suất, nhiệt độ cao đến mức mà không-thời gian có vẻ như đạt đến một độ cong (curvature) vô hạn, mà ta còn gọi là một điểm kỳ dị trong thuyết tương đối rộng. Kích thước của vũ trụ tại thời điểm này có độ lớn bằng độ dài Planck, ký hiệu , và có giá trị xấp xỉ , là độ dài vật lý nhỏ nhất có nghĩa trong các lý thuyết vật lý hiện tại. Nó thể hiện một độ dài tự nhiên theo đó có thể xuất hiện một lý thuyết hấp dẫn lượng tử nào đó.
Thời gian và không gian mà chúng ta hay quy ước trở thành các khái niệm rõ ràng là phức tạp hơn nhiều "bên ngoài" bức tường Planck, tức là trong suốt kỷ nguyên Planck. Những nghiên cứu gần đây trong ngành lý thuyết dây và trong ngành lý thuyết hấp dẫn lượng tử vòng cũng đều cho rằng thời gian và không gian có lẽ không phải là những khái niệm nguyên thủy mà xuất phát từ một thực tế lý thuyết phức tạp hơn thế. Chẳng hạn như một khi đạt đến kích thước Planck, thời gian và không gian sẽ không liên tục nữa mà dần dần có tính chất rời rạc và không liên tục.

**Chú thích**

**Xem thêm**
 Hằng số Planck- Kỷ nguyên Planck- Đơn vị đo lường Planck- Thời biểu Vụ Nổ Lớn- Vụ Nổ Lớn- Hấp dẫn lượng tử- Nón sáng sáng
*Nguyên lý bất định
Thể loại:Vật lý lý thuyết
Thể loại:Vũ trụ học
Thể loại:Vụ Nổ Lớn
Bảng phụ âm và nguyên âm Hangul

Sau đây là các bảng phụ âm và nguyên âm jamo Hangul, với nguyên thể màu xanh lơ ở hàng đầu tiên, và các phái sinh của chúng (có thêm thanh âm) nằm ở các hàng sau. Chúng được chia thành các bảng sơ thanh, nguyên âm và chung thanh.

**Sơ thanh (phụ âm)**

**Nguyên âm mẫu tự Hangul**
Thứ tự:ㅏ、ㅐ、ㅑ、ㅒ、ㅓ、ㅔ、ㅕ、ㅖ、ㅗ、ㅘ、ㅙ、ㅚ、ㅛ、ㅜ、ㅝ、ㅞ、ㅟ、ㅠ、ㅡ、ㅢ、ㅣ

**Chung thanh (phụ âm)**

**Tham khảo**
Thể loại:Tiếng Triều Tiên
Propan-1-ol

1-Propanol là một loại rượu với công thức phân tử CH3CH2CH2OH. Nó còn được biết đến với các tên gọi Propan-1-ol, rượu 1-propylic, rượu n-propylic hay đơn giản là propanol. Nó được sử dụng như là dung môi trong công nghiệp dược phẩm cũng như để chế tạo nhựa tổng hợp và các este xenluloza. Trong tự nhiên, nó được tạo ra với một lượng nhỏ bằng lên men.

**Thuộc tính hóa học**
1-Prôpanol có các phản ứng hóa học của rượu bậc nhất. Do vậy nó dễ dàng chuyển hóa thành các ankyl halide; ví dụ iod tạo ra 1-iodoprôpan với hiệu suất 90% (xúc tác phosphor đỏ), trong khi PBr3 và xúc tác ZnCl2 tạo ra 1-brômoprôpan. Phản ứng với axít axêtic với sự có mặt của chất xúc tác H2SO4 trong điều kiện este hóa Fischer tạo ra prôpyl axêtat, trong khi cho prôpanol phản ứng với axít formic có thể tạo ra prôpyl format với hiệu suất 65%. Phản ứng oxy hóa 1-prôpanol bằng Na2Cr2O7 và H2SO4 chỉ tạo ra 36% prôpionalđêhít và vì thế đối với phản ứng loại này các phương pháp có hiệu suất cao hơn được khuyến nghị sử dụng như PCC hay oxy hóa Swern. oxy hóa với axít crômic sinh ra axít prôpionic 

**Điều chế**
1-Prôpanol là thành phần chính của dầu rượu tạp, sản phẩm phụ tạo thành từ các amino acid nào đó khi khoai tây hay ngũ cốc được lên men để sản xuất êtanol. Hiện nay, nó không còn là nguồn cơ bản của 1-prôpanol.
1-Prôpanol được sản xuất bằng hydro hóa prôpionalđêhít với chất xúc tác. Prôpionalđêhít tự nó được sản xuất thông qua công nghệ oxo, bằng cách hydroformylat hóa êtylen sử dụng cacbon mônôxít và hydro với chất xúc tác như côban octacacbonyl hay phức chất rôđi.
(1) H2C=CH2 + CO + H2 → CH3CH2CH=O
(2) CH3CH2CH=O + H2 → CH3CH2CH2OH
Trong phòng thí nghiệm thông thường người ta điều chế 1-prôpanol bằng cách xử lý 1-iodoprôpan với Ag2O ẩm.

**Lịch sử**
1-Prôpanol được Chancel phát hiện ra năm 1853, là người đã thu được nó bằng chưng cất phân đoạn dầu rượu tạp.
Một số ví dụ về phản ứng của 1-prôpanol

**Tham khảo**
# B. S. Furnell et al., Vogel's Textbook of Practical Organic Chemistry, 5th edition, Longman/Wiley, New York, 1989.
# Handbook of Chemistry and Physics, 71st edition, CRC Press, Ann Arbor, Michigan, 1990.
# The Merck Index, 7th edition, Merck & Co, Rahway, New Jersey, USA, 1960.
# W. H. Perkin, F. S. Kipping, Organic Chemistry, W. & R. Chambers, Ltd., London, 1922.
Thể loại:Alcohol
Thể loại:Dung môi
Alcohol allyl

Alcohol allyl (danh pháp IUPAC: prop-2-en-1-ol) hay rượu allylic là một hợp chất hữu cơ. Nó là một chất lỏng không màu, hòa tan trong nước với mùi vị tương tự như etanol khi ở nồng độ thấp và tương tự như mùi hăng của mù tạc khi ở nồng độ cao.
Prop-2-en-1-ol là loại alcohol allylic đơn giản nhất. Alcohol allylic là những alcohol mà trong đó nguyên tử carbon gắn với nhóm hydroxy là một carbon allylic (nghĩa là có một liên kết đôi C=C kề nó).
Nói chung, hợp chất này có độc tính, dễ cháy và nguy hiểm. Rượu allyl được sử dụng làm thuốc trừ sâu và nguyên liệu thô cho sản xuất nhiều hợp chất hữu cơ khác.
2-Propen-1-ol có thể thu được bằng thủy phân propen chloride hay bằng oxy hóa propylen oxide với kali alum (KAl(SO4)2•12H2O) ở nhiệt độ cao hoặc bằng phương pháp khử nước của propan-1-ol hoặc bằng phản ứng của glycerol và acid formic. Rượu allyl là đại diện nhỏ nhất trong số các rượu gốc allyl. Các rượu allyl có thể điều chế bằng oxy hóa allyl của các hợp chất allyl, ví dụ bằng selen dioxide.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  MSDS tại michigan.gov-  MSDS tại hazmap.nlm.nih.gov date = ngày 21 tháng 12 năm 2005-  MSDS tại ptcl.chem.ox.ac.uk date = ngày 12 tháng 1 năm 2006-  Thông tin về các quy định điều chỉnh- Rượu allyl từ glycerol và axít formic trong Organic Syntheses, Coll. Vol. 1, p. 42 (1941); Vol. 1, p. 15 (1921).  Bài trên Internet
Thể loại:Alcohol
Thể loại:Alken
Thể loại:Độc tố gan
Thể loại:Alcohol bậc một
Allyl

Allyl
Nhóm anlyl là một nhóm anken hydrocarbon với công thức H2C=CH-CH2-. Nó có thể coi như một nhóm vinyl, CH2=CH-, gắn với mêtylen -CH2. Ví dụ rượu anlyl có cấu trúc H2C=CH-CH2OH. Các hợp chất chứa nhóm anlyl thông thường được nói đến như là các hợp chất anlyl.
Vị trí của nguyên tử cacbon bão hòa, trong đó nhóm anlyl được gắn vào (trong trường hợp này, nguyên tử cacbon bên cạnh nhóm OH trong rượu anlyl) được gọi là vị trí anlyl. Nhóm, chẳng hạn -OH, được gắn tại vị trí anlyl đôi khi được mô tả như là anlyl. Hai ví dụ đơn giản nhất về các hợp chất anlyl là anlyl chloride và rượu anlyl.
Các sự thay thế cho nhóm nói trên, chẳng hạn trans-but-2-en-1-yl hay nhóm crôtyl (CH3CH=CH-CH2-) cũng có thể coi như là các nhóm anlyl.

Các nhóm mêtylen anlyl có phản ứng đặc biệt chẳng hạn như trong các phản ứng oxy hóa anlyl, phản ứng -en và ankyl hóa anlyl bất đối xứng Trost.

**Tham khảo**
Thể loại:Alken
Thể loại:Nhóm chức
Kali alum

Kali alum là muối sunfat kép của kali và nhôm. Tên tiếng Việt phổ biến là phèn chua. Công thức hóa học là KAl(SO4)2 và thông thường được thấy ở dạng ngậm nước là KAl(SO4)2·12H2O. Chất này được sử dụng rộng rãi để làm trong nước đục, thuộc da, sản xuất vải chống cháy và bột nở.
Phèn chua là loại muối có tinh thể to nhỏ không đều, không màu hoặc trắng, cũng có thể trong hoặc hơi đục. Phèn chua tan trong nước nhưng không tan trong cồn.
Phèn chua còn có nhiều tên gọi khác: như Kali chua

**Đặc trưng == 
*Điểm nóng chảy: 92 - 95 °C
*Điểm sôi: 200 °C (phân hủy)
*Tỷ trọng: 1,760 kg/m³
*Phân tử gam: 258,207 g/mol
*Màu: Không màu (với các vết trắng)

**Dạng khoáng sản và phổ biến**
Kali alum là khoáng chất sunfat có nguồn gốc tự nhiên, chủ yếu có ở dạng đóng cặn trong đá ở các khu vực bị phong hóa và oxy hóa của các khoáng chất sulfide và có chứa gốc kali. Alunit là nguồn chứa kali và nhôm. Nó được tìm thấy ở Vesuvius, Ý và hang Alum (Tennessee), khe Alum (Arizona) ở Hoa Kỳ.

**Ứng dụng**

**Trong công nghiệp**
Phèn chua làm trong nước vì trong thành phần của phèn chua có Al2(SO4)3. Khi vào trong nước thì có phản ứng thủy phân thuận nghịch:
 Al3+ + 3H2O → Al(OH)3 + 3H+
Trong đó Al(OH)3 kết tủa dạng keo có diện tích bề mặt lớn, hấp phụ các chất lơ lửng ở trong nước, kéo chúng cùng lắng xuống dưới.

**Trong công nghiệp giấy**
Nhôm sunfat hay phèn chua được cho vào giấy cùng với muối ăn, nhôm chloride tạo nên do phản ứng trao đổi bị thủy phân mạnh hơn, tạo nên hydroxide, hydroxide này sẽ kết dính những sợi xenlulozơ lại với nhau làm cho giấy không bị nhòe mực khi viết.

**Trong công nghiệp dệt**
Khi nhuộm vải, hydroxide đó được sợi vải hấp phụ và giữ chặt trên sợi sẽ kết hợp với phẩm nhuộm tạo thành màu bền, cho nên có tác dụng làm chất cắn màu.
Chính vì vậy nên ta có thể ngâm quần áo dễ phai màu vào nước phèn chua, hay ngày xưa thường ngâm quần áo xuống bùn để giữ quần áo không bị phai màu.

**Trong y học**
 Theo y học cổ truyền thì phèn chua được dùng để sát trùng ngoài da, làm hết ngứa, chữa hôi nách hiệu quả.- Phèn chua được sử dụng trong trị liệu ngứa âm hộ, tai chảy nước mủ hay miệng lưỡi lở, da ngứa.- Phèn chua dùng để bào chế ra các thuốc chữa đau răng, đau mắt, cầm máu, ho ra máu (các loại xuất huyết).

**Liên kết ngoài**
 Kali Alum: Dữ liệu về khoáng chất- Alum-(K), Mindat.org

**Tham khảo**
Thể loại:Khoáng vật sulfat
Thể loại:Hợp chất kali
Thể loại:Hợp chất nhôm
Thể loại:Xử lý nước
Allyl chloride

Allyl chloride hay 3-cloroprôpen là một chất lỏng trong suốt mùi khó chịu, rất độc và dễ cháy với công thức hóa học CH2=CH-CH2Cl. Nó không hòa tan trong nước và được sử dụng như là chất ankyl hóa. Nó cũng được sử dụng trong các loại nhựa phản ứng nhiệt và trong sản xuất dược phẩm và thuốc trừ sâu.

**Tên gọi khác**
Các tên gọi khác là: 3-cloro-1-prôpen, 3-cloro-1-prôpylen, 1-cloro-2-prôpen, 3-cloroprôpen, cloroallylen, cloroprôpen, 3-cloropren, 1-cloro prôpen-2, 2-prôpenyl chloride, NCI-C04615, alpha-cloroprôpylen.

**Thuộc tính**
Các thuộc tính đưa ra trong bảng dưới đây:


**Điều chế**
Được điều chế từ propen và khí clo ở 500 độ C theo phản ứng:
CH2=CH-CH3 + Cl2 --(500*C)--> CH2=CH-CH2Cl +HCl

**Tham khảo**
Thể loại:Alken
Bản mẫu:Hoan nghênh-phá hoại

==Chào mừng**
Xin chào Jimbo không phù hợp với quy định của chúng tôi. Để biết thêm thông tin về điều này, xem quy định Wikipedia về phá hoại và những gì không được chấp nhận tại Wikipedia. Nếu bạn muốn thử nghiệm cú pháp hay sửa đổi thử trên wiki, hãy dùng Chỗ thử (nhưng hãy cẩn thận rằng nội dung của Chỗ thử bị xóa thường xuyên) thay vì trong bài viết.
Nếu bạn vẫn còn thắc mắc, bạn có thể đến đặt câu hỏi tại Giúp sử dụng Wikipedia, hoặc bạn có thể preloadtitle=Giúp tôi! để yêu cầu trợ giúp trên trang thảo luận của bạn và một tình nguyện viên sẽ sớm trả lời. Bạn cũng có thể truy cập các trang giới thiệu chung về Wikipedia hữu ích sau:
*Năm cột trụ của Wikipedia
*Đóng góp cho Wikipedia
*Trợ giúp
*Hướng dẫn cho người mới bắt đầu
Tôi hy vọng bạn thích sửa đổi và trở thành một biên tập viên Wikipedia! Nhớ ký tên trên các trang thảo luận bằng cách sử dụng bốn dấu ngã (); điều này sẽ tự động tạo ra tên của bạn và thời gian ký tên hiện tại. Hãy viết một ghi chú ở dưới cùng tại
RYL

Risk Your Life: Path of the Emperor (tiếng Anh, viết tắt RYL) là tên của MMORPG (trò chơi phân vai trực tuyến nhiều người chơi đồng loạt) rất nổi tiếng do Gammasoft (Hàn Quốc) và Youxiland (Đài Loan) hợp tác phát triển và phát hành trên hơn 20 quốc gia với trên 10 triệu người tham gia. RYL là game online khá hay với các tính năng khó có game online nào có được. RYL được xây dựng trên môi trường 3D thuần túy với các tính năng PvM, PvP. Những trận đánh chiếm pháo đài, tượng đài, công thành với hàng ngàn người tham gia và từng lọt vào bảng xếp hạng top 10 game xuất sắc nhất Thế giới do website mmorpg.com bình chọn.

**Nội dung**
"Hàng ngàn năm trước công nguyên…"
Cuộc sống yên bình ở Kartehena bị phá vỡ bởi cuộc nội chiến, Lord Luipolt quyết định rời bỏ quê hương, đi về bờ biển tây của lục địa, Grand Coast và xây dựng nên vương quốc Karterfant. Trước khi băng hà, Luipolt đã truyền ngôi lại cho Conlatin. Vị hoàng đế mới lập tức củng cố quân đội, nghiên cứu ma thuật rồi đem quân đi xâm lược Island of Scyna và bắt đầu dòm ngó đến "viên ngọc" Cearnarvon.
Một thời gian dài trong quá khứ, người Ancient với trí tuệ tuyệt vời đã sáng tạo ra Ak’kan thông minh và mạnh mẽ. Nhưng cùng với sự phát triển vượt bậc đó là việc thiên nhiên bị tàn phá khủng khiếp. Cho đến một ngày, núi lửa bỗng phun trào, tro bụi và nham thạch che phủ mọi dấu vết của một thời đại hoàng kim. Những Ak’kan sống sót, lãnh đạo bởi huyền thoại Merkhad, đã xây dựng lên một quốc gia có nền văn minh hơn hẳn người Ancient, với cái tên Merkhadian.
Cuộc sống phồn thịnh cùng thời gian đã xóa nhòa ký ức về thảm họa, mảnh đất cũ trở nên quá chật trội, Merkhadian bắt đầu tìm cách mở rộng lãnh thổ. Nhưng trước khi đưa quân đến Caernarvon, thiên nhiên lại một lần nữa nổi giận, đập tan tất cả. Trong cảnh hoang tàn đó, những kẻ sống sót mất hết hy vọng vào tương lai. Chỉ khi Latra xuất hiện và cứu rỗi những linh hồn bé bỏng bằng tình thương và quyền năng vô hạn của mình. Cô tiến hành một cuộc di dân về Caernarvon, giúp họ định cư rồi biến mất cùng cánh cổng thời gian Dimensional. Và thế là, cuộc chiến giữa Merkhadian và Karterfant nhằm giành giật vùng đất mới bắt đầu.
Trong khi đó, đế chế Kartehena hung bạo dập tắt cuộc nổi loạn và đưa quân đánh Grand Coast, buộc Conlatin rút quân khỏi Caernavon. Sự thiện chiến của cường quốc Kartehena đã khiến Conlatin thất thủ và rút theo đường biển về Island of Scyna. Rõ ràng, Caernarvon trở thành hi vọng cuối cùng của Karterfant..."

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Trang chủ RYL Vietnam date=2006-11-21 
Thể loại:Trò chơi nhập vai trực tuyến nhiều người chơi
Thành Tam Vấn

Thành Tam Vấn (1418-1456) là một trong những người đã tạo ra bảng chữ cái tiếng Triều Tiên Hangul.

**Xem thêm**
  Tiểu sử (tiếng Triều Tiên)

**Tham khảo**
Thể loại:Nhân vật chính trị nhà Triều Tiên
Thể loại:Mất năm 1456
Thể loại:Sinh năm 1418
Thể loại:Nhà Nho Triều Tiên
Cỏ linh lăng

Cỏ linh lăng (danh pháp hai phần: Medicago sativa), tên thường gọi cỏ Alfalfa là một loài cây thuộc chi Linh lăng (Medicago) của họ Đậu (Fabaceae). Hàm lượng protein cao của nó làm cho nó rất thích hợp để làm thức ăn cho gia súc. Nó có bộ nhiễm sắc thể 4n. M. sativa có lẽ có nguồn gốc từ Trung Á và đã được con người gieo trồng tại Trung Cận Đông từ thời kỳ đồ đồng để nuôi ngựa và sau đó đã được đưa vào châu Âu.
Hiện nay, cỏ Alfalfa là cây thức ăn chăn nuôi quan trọng ở nhiều quốc gia và được thế giới mệnh danh là "nữ hoàng thức ăn chăn nuôi". M. sativa chủ yếu được trồng để sản xuất cỏ khô.

**Tác dụng của cỏ linh lăng**
# Giúp giảm cholesterol
# Ngăn ngừa bệnh tiểu đường
# Giảm triệu chứng mãn kinh
# Tác dụng chống oxy hóa

**Xem thêm**
 Cỏ ba lá

**Hình ảnh**

**Liên kết ngoài**
  Di truyền học cỏ date = ngày 26 tháng 3 năm 2006

**Tham khảo**
 Medicago sativa- Medicago sativa
S
Thể loại:Thức ăn chăn nuôi
Thể loại:Rau
Thể loại:Thực vật Liban
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1753
Thể loại:Thực vật được sử dụng trong Đông y
Cỏ ba lá (định hướng)

Trong tiếng Việt, cỏ ba lá có thể đề cập tới một số loài thực vật thuộc các chi sau đây:- Chi Cỏ ba lá (Trifolium)- Chi Linh lăng (Medicago), còn gọi là cỏ ba lá thập tự, linh lăng- Chi Nhãn hương (Melilotus), còn gọi là cỏ ba lá thơm, nhãn hương, ngạc ba- Chi Chua me đất (Oxalis)
Thể loại:Lực hấp dẫn

Đọc bài chính về Lực hấp dẫn…
Thể loại:Lực cơ bản
Thể loại:Tĩnh học
Thể loại:Vật lý học
Thể loại:Cơ học thiên thể
Thể loại:Động lực học
Bản mẫu:PD-USGov-USDA

64px
Hình này là tác phẩm của công chức Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), được chụp hay thực hiện trong các nhiệm vụ chính thức. Là một công trình của chính phủ liên bang Hoa Kỳ, hình này thuộc phạm vi công cộng.

**Xem thêm**
Wikipedia:Thẻ quyền cho hình ảnh
*PD-USGov
Thể loại:Thẻ quyền hình ảnh
Bari oxide

Bari oxide, còn gọi là oxide bari (công thức BaO, còn được biết đến trong ngành gốm sứ và khai khoáng là baria) là một oxide của bari. Nó có phân tử gam bằng 153,3 g/mol, hệ số giãn nở nhiệt 0,129 (đơn vị ?), nhiệt độ nóng chảy 1923 °C. Là một chất hút ẩm, khi tiếp xúc với nước nó có phản ứng hóa học tỏa nhiệt tạo ra bari hyđroxide.
BaO cùng với CaO, SrO, MgO và BeO tạo thành nhóm oxide kiềm thổ. Oxide bari là oxide trợ chảy hoá trị hai nặng nhất. Nguồn thu BaO có thể gồm bari cacbonat, bari sulfat, baria.

**Trong vật liệu gốm**
BaO được dùng trong vật liệu gốm nhóm trợ chảy. Nó có thể kết hợp với một số loại oxide khác tạo ra một số màu độc đáo; như kết hợp với đồng cho màu ngọc lam (turquoise) nổi tiếng.
Được dùng làm chất trợ chảy, oxide bari rất hoạt động và có thể cải thiện nhiều tính chất của men (như độ bóng, độ bền cơ và độ bền acid), làm tăng chiết suất của men, dù chỉ sử dụng một lượng nhỏ (nhiệt độ nung phải cao). Để dùng làm chất trợ chảy có hiệu quả, oxide bari được dùng chung với một số oxide trợ chảy khác (sử dụng ở dạng "thủy tinh", nó có thể trở nên "sẵn sàng hoạt động" dù ở nhiệt độ nung thấp).
Bari cacbonat rất bền, không bị phân hủy và "trơ hoá học" trong men nung chảy. Ở dạng cacbonat, nó có thể được dùng làm chất làm mờ và tạo độ cho mặt men. Oxide bari còn được nhiều người biết đến vì nó có thể cho mặt men "xỉn" mịn.

**Cảnh báo**
Sử dụng hàm lượng cao oxide bari có thể bị ngộ độc do thẩm thấu (chất độc trong men hòa tan vào nước nếu sử dụng làm đồ chứa) do oxide bari bị thừa, không kết hợp hết hoàn toàn thành silicat không hòa tan trong nước. Một số loại đồ gốm đang được mua bán có công thức với hàm lượng bari cacbonat có thể là rất nguy hiểm. Nên xác định rõ lý do sử dụng oxide bari trong men vì nó độc, nếu có thể nên thay thế bằng các oxide khác. SrO có thể dùng thay cho BaO trong nhiều trường hợp.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Thẻ an toàn hóa chất quốc tế số 0778
Thể loại:Hợp chất Bari
Thể loại:Oxide
Thể loại:Oxide base
Thể loại:Vật liệu gốm
Thể loại:Hợp chất bari
Chromi(III) oxide

Chromi(III) oxide (công thức hóa học: Cr2O3) là một oxide của chromi. Nó có phân tử khối 151,9942 g/mol, nhiệt độ nóng chảy 2435 ℃.
Chromi(III) oxide lưỡng tính là dạng oxide bền vững duy nhất của chromi trong khoảng nhiệt độ đến 1200 ℃ (sau đó nó sẽ bắt đầu hóa hơi một phần). Chất này lấy từ nguồn chromi oxide tự nhiên hoặc kali đichromat.

**Trong vật liệu gốm**
Cr2O3 được dùng là chất tạo màu trong vật liệu gốm nhóm tạo màu. Nó luôn cho màu xanh lục (xanh chromi) đặc trưng dù nung chậm hay nhanh, môi trường lò oxy hóa hay khử. Tuy nhiên nó cho men màu xanh mờ và nhạt. Nếu có CaO, màu xanh có thể chuyển sang màu xanh cỏ.
Chất làm mờ zirconi với hàm lượng 1–2% thường được thêm vào men có chromi để ổn định hoá men và ngăn chặn hiện tượng "viền nâu". Có thể chuyển màu xanh xám của chromi thành màu xanh lông công bằng cách thêm coban(II) oxide (1% mỗi loại, có thể phải có thêm một chút MgO), sử dụng trong các loại men chứa bo và natri.
Chromi(III) oxide sử dụng trong men có kẽm có khuynh hướng tạo ra kẽm chromiat màu vàng đến vàng lục. Chromi(III) oxide kết hợp với thiếc cho màu hồng vì vậy nếu cần làm sáng màu xanh Chromi có thể sử dụng vôi bột trắng và nhôm oxide thay vì dùng thiếc. Màu hồng chromi-thiếc sẽ có độ đồng nhất cao nếu hỗn hợp được nung chảy trước (chủ yếu là tạo sự biến màu) và nếu men có hàm lượng calci hay stronti cao (tối thiểu 10% CaO), không có kẽm. Thông thường hàm lượng thiếc oxide khoảng 4–5%, cao hơn Chromi(III) oxide từ 20 đến 30 lần. Màu hồng chromi-thiếc chuyển sang màu tím nếu trong men có lượng đáng kể bo. Nếu men có thành phần là 3,3 SiO2, 0,27 Al2O3, 0,2 B2O3, 0,15 Li2O, 0,5 CaO, 0,1 MgO, 0,15 Na2O được pha màu 5% thiếc oxide, 0,6% coban(II) cacbonat, 0,17% Chromi(III) oxide sẽ có màu tím đẹp ở mức 6 của que thăm nhiệt.
Chromi(III) oxide trong men có hàm lượng chì cao sẽ tạo thành chì(II) chromat màu vàng. Trong men gốc nên có thêm các oxide kiềm thổ. Thêm kẽm oxide sẽ có thể tạo màu cam. Dưới 950 ℃, trong men có hàm lượng chì cao, nhôm thấp, chromi(III) oxide cho màu đỏ đến cam, thường có dạng kết tinh bề mặt. Nếu thêm soda màu sẽ chuyển sang vàng.
Chromi(III) oxide được sử dụng trong hầu hết mọi loại vết màu đen oxy hóa. Nó có thể chiếm đến 40% trong hệ Cr–Co–Fe và 65% trong hệ Cu–Cr.

**Xem thêm**
CrO là một oxide base, tác dụng với dung dịch HCl tạo thành muối Chromi(II) chloride.

**Tham khảo**
Thể loại:Hợp chất chromi
Thể loại:Oxide
Thể loại:Vật liệu gốm
Cobalt oxide

Cobalt oxide là tên gọi chung cho các oxide của cobalt. Cobalt có các trạng thái oxy hóa là +1 (hiếm), +2, +3, +4, +5 và +6 (hiếm). Do vậy khi nói một cách chính xác thì phải là:
*Cobalt(I) oxide (Co2O)
*Cobalt(II) oxide (CoO)
*Cobalt(III) oxide (Co2O3)
*Cobalt(IV) oxide (CoO2)
*Và Co3O4 (có thể coi là hỗn hợp của hai loại oxide +2 và +3 nói trên).
Thể loại:Hợp chất cobalt
Thể loại:Oxide
Thể loại:Vườn quốc gia Việt Nam

Vườn quốc gia tại Việt Nam là một danh hiệu được Chính phủ Việt Nam công nhận chính thức thông qua các Nghị định, được quản lý bởi Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn và Ủy ban Nhân dân của các tỉnh sở tại. Xem thêm Danh sách vườn quốc gia Việt Nam.
Việt Nam
Thể loại:Công viên Việt Nam
Thể loại:Khu bảo tồn Việt Nam
Việt
Thể loại:Bảo tồn ở Việt Nam
Từ Hán-Triều

Từ Hán-Triều hay Từ Hán-Hàn là từ vựng tiếng Triều Tiên có nguồn gốc trực tiếp hay gián tiếp từ tiếng Trung Quốc qua Hanja (Hán tự) và các từ được tạo thành từ chúng - Hanja-eo (한자어; 漢字語; "Hán tự ngữ").
Hanja được đưa vào bán đảo Triều Tiên trong suốt thời kì nhà Hán của Trung Quốc (202 TCN–220 CN)—chủ yếu thông qua bài thơ Thiên Tự Văn (Cheonjamun 千字文)—và sự du nhập của chúng vào Triều Tiên gắn liền với sự truyền bá đạo Phật.
Những từ hay dùng nhất trong tiếng Hàn có nguồn gốc bản địa.
Các từ Hán-Triều ngày nay chiếm khoảng 60% từ vựng tiếng Triều Tiên.

**Xem thêm**
 Các chủ đề về Triều Tiên- Hanja- Tiếng Triều Tiên- Chữ Hán- Hangul- Kanji- Từ Hán-Việt

**Tham khảo**
Thể loại:Tiếng Triều Tiên
Thể loại:Từ mượn
Thể loại:Tiếng Trung Quốc
Chromi oxide

Chromi oxide trong tiếng Việt có thể là:
*Chromi(II) oxide, công thức hóa học: CrO
*Chromi(III) oxide, công thức hóa học: Cr2O3
*Chromi(IV) oxide, công thức hóa học: CrO2
*Chromi(V) oxide, công thức hóa học: Cr2O5
*Chromi(VI) oxide, công thức hóa học: CrO3
Thể loại:Vũ trụ học

Thể loại:Vật lý thiên văn
Thể loại:Thuyết tương đối rộng
Thể loại:Phân ngành thiên văn học
Thể loại:Thời gian
Thể loại:Tương lai
Thể loại:Vũ trụ
Thể loại:Triết học
Thể loại:Vật lý học
Thể loại:Viễn thám

Thể loại:Ứng dụng thị giác máy tính
Thể loại:Tạo ảnh
Thể loại:Công nghệ địa lý
Thể loại:Nghiên cứu dữ liệu địa lý và các lĩnh vực thông tin
Thể loại:Công nghệ vũ trụ
Văn học hậu hiện đại

Văn học hậu hiện đại là trào lưu văn học xuất hiện sau Chiến tranh thế giới thứ hai tại xã hội Tây phương, đỉnh cao là vào những năm 70, 80, với hàng loạt các kỹ thuật sáng tác và tư tưởng văn nghệ mới để phản ứng lại các quy chuẩn của văn học hiện đại, trong khi đó cũng phát triển thêm các kỹ thuật và giả định cơ bản của văn học hiện đại (xem chủ nghĩa hiện đại, chủ nghĩa hậu hiện đại).

**Tham khảo**

Thể loại:Văn học thế kỷ 20
Thể loại:Văn học thập niên 1950
Thể loại:Văn học thập niên 1960
Thể loại:Văn học thập niên 1970
Thể loại:Văn học thập niên 1980
Thể loại:Văn học thập niên 1990
Thể loại:Văn học thập niên 2000
Thể loại:Văn học thập niên 2010
Hồng cầu lưới

Hồng cầu lưới là giai đoạn đầu của hồng cầu trưởng thành, chiếm tỷ lệ bình thường khoảng 1% số hồng cầu trong máu ngoại vi. Hồng cầu lưới là giai đoạn biệt hóa và trưởng thành cuối cùng của hồng cầu trong tủy xương trước khi vào dòng máu tuần hoàn.
Tên gọi hồng cầu lưới là do khi được nhuộm (bằng một số phương pháp nhất định) và quan sát dưới kính hiển vi, người ta thấy một cấu trúc dạng lưới trong bào tương của loại tế bào này. Trong quá trình trưởng thành của hồng cầu, nhân và các bào quan dần dần được loại bỏ. Trong giai đoạn hồng cầu lưới, tế bào không còn nhân nhưng những mảnh còn sót lại của nhân và các bào quan, kể cả RNA, đã tạo ra hình ảnh "lưới" nói trên.
Khi nhuộm bằng phương pháp Romanowsky, hồng cầu lưới trông hơi xanh hơn các hồng cầu trưởng thành. Kích thước hồng cầu lưới cũng hơi lớn hơn, làm tăng chỉ số MCV (thể tích hồng cầu trung bình - tiếng Anh: mean corpuscular volume) trong công thức máu thực hiện bằng máy.
Giới hạn bình thường của hồng cầu lưới trong máu ngoại vi dao động trong khoảng 0.2% đến 2.0%. Số lượng hồng cầu lưới là một thông số hữu ích trong việc theo dõi chức năng tạo hồng cầu của tủy xương, nhất là trong điều trị các trường hợp thiếu máu.
Hồng cầu lưới tăng cả về số lượng lẫn tỷ lệ phần trăm khi có sự tăng sản xuất hồng cầu chẳng hạn trong hội chứng thiếu máu huyết tán hay trong bệnh thiếu máu hồng cầu hình liềm.
Ngược lại, số lượng hồng cầu lưới có thể giảm do hóa trị liệu (như trong một số bệnh ung thư), thiếu máu do suy tủy hoặc thiếu máu ác tính.

**Tham khảo**
Thể loại:Tế bào máu
Thể loại:Xét nghiệm y khoa
Thể loại:Tế bào người
Tủy xương

200px
Tủy xương là loại mô ở giữa hầu hết các xương. Gồm tủy đỏ và tủy vàng, trong đó chỉ tủy đỏ mới có chức năng tạo huyết. Tủy tạo huyết ở người trưởng thành nằm chủ yếu ở đầu xương dài và một số xương dẹt.
Tủy xương có hai loại tế bào gốc gồm các tế bào tạo máu (nguồn gốc của ba loại tế bào máu) và các tế bào nền (sản xuất mỡ, sụn và xương). Các tế bào nền gốc còn có khả năng biệt hóa thành nhiều loại mô khác nhau, kể cả mô thần kinh. Các tế bào máu gốc tạo ra hồng cầu, bạch cầu và tiểu cầu.
Trong tủy xương, phần mô tại nơi hình thành các tế bào máu gốc đa năng được gọi là mô tủy.
Có hai loại tủy xương: tủy đỏ và tủy vàng. Tủy đỏ là nơi hoạt động tạo máu diễn ra tích cực. Ở trẻ em, tất cả các xương đều chứa tủy đỏ. Tuy nhiên ở người lớn, hoạt động tạo máu chỉ xảy ra chủ yếu tại các xương dẹt, và tủy đỏ ở nhiều xương được thay bằng tủy vàng. Tủy vàng có cấu trúc là mô mỡ và mô liên kết, không còn khả năng tạo máu. Tủy vàng có khả năng quay trở lại thành tủy đỏ trong trường hợp cần thiết. Phần lớn là không thể.
Ở người lớn, các xương dài có cấu trúc dạng ống, khoảng trống ở giữa được lấp đầy bởi tủy vàng. Thân xương dài cấu tạo bằng các vật liệu cứng; hai đầu xương được cấu tạo bởi các vật liệu xốp (bọt) và tủy đỏ.

**Thực phẩm làm từ tủy xương động vật**
Được chế biến thành nhiều món ăn, kể cả ruốc, tuy nhiên thường thì tủy xương chỉ được sử dụng như một hương liệu, chẳng hạn trong các món súp. Tủy xương là thực phẩm giàu protein cũng như các chất béo chưa bão hòa. Các chất béo chưa bão hòa có tác dụng làm giảm nồng độ của cholesterol thuộc loại LDL trong máu. Một số người tin rằng điều này làm giảm nguy cơ bệnh mạch vành, gợi ra khả năng khuyến khích việc dùng tủy xương làm thức ăn. Tuy nhiên, tác động của món ăn tủy xương lên sức khỏe vẫn chưa được biết rõ.

**Xem thêm**
 Ung thư bạch cầu- Ghép tủy

**Tham khảo**
Thể loại:Huyết học
Thể loại:Hệ miễn dịch
Thể loại:Mô học
Thể loại:Hệ nội tiết
Thể loại:Hệ bạch huyết
Thể loại:Bộ xương người
Tủy đỏ (định hướng)

Tủy đỏ là tên gọi cho các cấu trúc mô học khác nhau, có ở:- Tủy xương: Tủy đỏ thuộc tủy xương là nơi tạo ra máu. Trong tủy xương còn có tủy vàng.- Lách: Tủy đỏ thuộc lách là nơi hủy hồng cầu. Trong lách còn có tủy trắng.
Thể loại:Mô học
Hoàng giáp

Hoàng giáp (ch=黃甲) là một loại (gọi là giáp) danh hiệu của học vị Tiến sĩ Nho học trong hệ thống khoa bảng thời phong kiến. Loại danh hiệu này được xác định trong kỳ thi Đình, còn gọi là tiến sĩ xuất thân (進士出身). Vì đứng thứ hai trong hệ thống các loại học vị tiến sĩ, trên đệ tam giáp, nhưng dưới đệ nhất giáp, tức tam khôi (trạng nguyên, bảng nhãn, thám hoa) nên còn gọi là Đệ nhị giáp tiến sĩ xuất thân.
Hoàng giáp (đệ nhị giáp) được quy định lần đầu tiên ở Việt Nam vào năm Kiến Trung thứ 8 (1232) đời vua Trần Thái Tông cùng với đệ nhất giáp (tam khôi) và đệ tam giáp (thái học sinh).

Đến triều nhà Hậu Lê, tháng 8 âm lịch năm 1484 (niên hiệu Hồng Đức 15), Lê Thánh Tông phân định lại hạng tiến sĩ xuất thân cùng với hạng tiến sĩ cập đệ (đệ nhất giáp) và đồng tiến sĩ (đệ tam giáp). Người đề xuất việc phân hạng (giáp) các tiến sĩ nho học là thượng thư Bộ Lễ Quách Đình Bảo, nhân việc vua Lê Thánh Tông sai khắc bia tiến sĩ. Trước đó vào đầu nhà Hậu Lê chưa có phân ba loại tiến sĩ kể trên, mà mới chỉ xếp danh sách các tiến sĩ nho học trong mỗi khoa thi thành hai bảng: chính bảng và phụ bảng. Trong chính bảng từ thời nhà Trần có xếp 3 danh hiệu: trạng nguyên, bảng nhãn, thám hoa ở 3 vị trí đầu tiên. Lê Thánh Tông chuẩn tấu của Quách Đình Bảo, đổi: tam khôi thành tiến sĩ cập đệ, các tiến sĩ còn lại trong chính bảng của mỗi khoa thi thành tiến sĩ xuất thân (hoàng giáp), còn loại tiến sĩ trong phụ bảng gọi là đồng tiến sĩ xuất thân.
Đến nhà Nguyễn, triều đình thường bỏ không lấy hạng đệ nhất giáp, đặc biệt là Trạng nguyên, nên người đỗ hoàng giáp xếp trên cùng có thể coi là đình nguyên.
Loại này không chia bậc, chỉ xếp thứ tự, ai đỗ cao hơn được xếp ở trên. Khi bổ quan được lĩnh chức có hàm tòng thất phẩm.

**Một số danh nhân**
Nguyễn Trung Ngạn là người đỗ hoàng giáp đầu tiên khoa Đại tỷ năm 1304 khi mới 16 tuổi.
*Nguyễn Bá Tĩnh (Tuệ Tĩnh) (1330-1400), hoàng giáp năm Ất Mão (1375)
*Trương Phu Duyệt (1476-?), hoàng giáp năm 1505, thượng thư bộ lại đời vua Lê Cung Hoàng
*Vũ Hữu (1437-1530), hoàng giáp năm Quý Mùi (1463)
*Quách Hữu Nghiêm (1442-1504), hoàng giáp năm Bính Tuất (1466)- Nghiêm Ích Khiêm (1459-1499), hoàng giáp năm Canh Tuất (1490)
*Nguyễn Trù (1668-1738), hoàng giáp năm Đinh Sửu (1697)
*Bùi Huy Bích (1744-1818), hoàng giáp năm Canh Dần (1770)
*Bùi Dương Lịch (1757–1828) là nhà văn hóa lớn của Việt Nam thời Tây Sơn và nhà Nguyễn, hoàng giáp năm 1787.
*Phạm Văn Nghị (1805-1884), hoàng giáp năm Mậu Tuất (1838)
*Đỗ Huy Liêu (1844-1891), hoàng giáp năm Kỷ Mão (1879)
*Nguyễn Quang Bích (tức Ngô Quang Bích) (1832-1890) hoàng giáp năm Kỷ Tỵ (1869)
*Nguyễn Khuyến (1835-1909), hoàng giáp năm Tân Mùi (1871)
*Đào Nguyên Phổ (1861-1907), hoàng giáp năm Mậu Tuất (1898)
*Nguyễn Khắc Niêm (1888-1954), hoàng giáp năm Đinh Mùi (1907)

**Xem thêm**
Khoa bảng
*Khoa bảng Việt Nam

**Chú thích**
Thể loại:Khoa bảng
Thể loại:Thi cử Nho học
Amu Darya

Sông Amu Darya (còn gọi là Amudarya, Amudar'ya, Омударё hay дарёи Ому - Omudaryo hay daryoi Omu; آمودریا - Âmudaryâ; Amudaryo, Amyderýa, với darya (Pahlavi) nghĩa là biển hay sông rất lớn) là một con sông ở Trung Á. Chiều dài đường giao thông thủy khoảng 1.450 km (800 dặm). Tổng chiều dài của nó là 2.400 km (1.500 dặm). 
Trong thời Cổ đại, con sông này có tên gọi là Oxus theo tiếng Hy Lạp.
Lịch sử Phật giáo chép bằng chữ Hán thì phiên âm sông Amu là Ô-hử, có lẽ do tiếng cổ Hy Lạp.
Bản đồ khu vực xung quanh biển Aral. Các ranh giới của biển Aral là vào khoảng năm 1960. Các quốc gia có ít nhất một phần đường phân nước đổ vào biển Aral được tô màu vàng.
Nó bắt nguồn từ dãy núi Pamir trên lãnh thổ Afghanistan như là sông Pamir, nổi rõ lên tại hồ Zorkul, chảy theo hướng đông-tây cho tới Ishtragh, tại đây nó quay trở lại theo hướng bắc và sau đó chảy theo hướng đông bắc-tây nam tới Hindu Kush như là sông Panj, sau đó gần như là theo hướng đông-tây và tạo ra biên giới tự nhiên giữa Afghanistan và Tajikistan, sau đó tạo ra biên giới giữa Afghanistan và Uzbekistan trong khoảng 200 km, vượt qua Termez và cầu hữu nghị Afghanistan-Uzbekistan. Nó chảy theo biên giới của Afghanistan và Turkmenistan trong khoảng 100 km nữa trước khi chảy vào lãnh thổ Turkmenistan tại Kerki. Từ đây nó có tên gọi Amu Darya, nó chảy ngang qua Turkmenistan theo hướng đông nam-tây bắc, vượt qua Turkmenabat và tạo ra biên giới của Turkmenistan và Uzbekistan tại Khalkabad. Sau đó nó phân ra thành nhiều sông nhánh (đã từng có thời gian tạo ra các đồng bằng châu thổ và đổ vào biển Aral), vượt qua Urgench, Dashoguz và các thành phố khác, nhưng ngày nay nó không chảy nổi tới biển Aral nữa và biến mất trong sa mạc.
Việc sử dụng nước từ sông Amu Darya để tưới tiêu đã là yếu tố chính tạo ra sự thu nhỏ lại của biển Aral kể từ những năm cuối thập niên 1950.
Các ghi chép lịch sử đã chứng tỏ rằng trong các thời kỳ khác nhau thì con sông này đã từng chảy vào biển Aral (từ phía nam), biển Caspi (từ phía đông) hoặc cả hai, tương tự như sông Syr Darya (Jaxartes, trong tiếng Hy Lạp cổ đại).

**Xem thêm**
 Syr Darya- Transoxiana

**Tham khảo**
Thể loại:Sông Afghanistan
Thể loại:Sông Tajikistan
Thể loại:Sông Turkmenistan
Thể loại:Sông Uzbekistan
Mẫu

Mẫu trong tiếng Việt có thể mang một trong các nghĩa sau:
*Mẫu (dạng thức) (pattern).
*Cách gọi Hán-Việt của Mẹ.
*Mẫu (thần thoại) trong  Tín ngưỡng thờ Mẫu, các nữ thần được thờ tại nhiều chùa hay đền tại Việt Nam.
*Mẫu (đơn vị đo) đơn vị đo diện tích cũ của Việt Nam (3.600 m² với mẫu Bắc Bộ, 4.970 m² với mẫu Trung Bộ).
**Mẫu Anh đơn vị đo diện tích ở Anh và Mỹ (bằng 4.046,856422 m² tại Anh, 4.046,856422 m² với mẫu quốc tế tại Mỹ, 4.046,87261 m² với mẫu điều tra tại Mỹ).
*Mẫu hình (paradigm).
*Mô hình hay Mô đen (model).
*Người mẫu (một nghề nghiệp).
*Mẫu số (toán học).
*Biểu mẫu (form) hay khuôn mẫu (template) định sẵn.
Thể loại:Mẫu
Thể loại:Quan niệm trong siêu hình học
Sắt(III) oxide

Sắt(III) oxide (công thức Fe2O3) là một oxide của sắt. Nó có khối lượng mol 159,6922 g/mol, hệ số giãn nở nhiệt 12,5×10−6/℃, nhiệt độ nóng chảy 1565 ℃.
Về mặt hóa học, sắt oxide cũng thuộc nhóm oxide lưỡng tính như nhôm oxide. Fe2O3 không phải là một oxide dễ chảy, nó là một oxide khó chảy. Fe2O3 là dạng phổ biến nhất của sắt oxide tự nhiên. Ngoài ra có thể lấy chất này từ đất sét màu đỏ.

**Trong vật liệu gốm**
Các hợp chất sắt là các chất tạo màu phổ biến nhất trong ngành gốm. Sắt có thể biểu hiện khác biệt tùy thuộc môi trường lò, nhiệt độ nung, thời gian nung và tùy theo thành phần hoá học của men. Do đó có thể nói nó là một trong những nguyên liệu lý thú nhất.
Trong môi trường nung khử, Fe2O3 dễ dàng bị khử (do cacbon hay các hợp chất lưu huỳnh trong nguyên liệu, trong môi trường lò) thành FeO và trở thành chất chảy. Nếu muốn giữ được sắt(III) oxide, từ 700–900 ℃, môi trường nung phải là oxy hóa. Trong môi trường nung oxy hóa, nó vẫn là Fe2O3 và cho màu men từ hổ phách (amber) đến vàng nếu hàm lượng tối đa trong men là 4% (rõ rệt hơn nếu men có chì oxide và calci oxide), cho men màu da rám nắng (tan) nếu hàm lượng khoảng 6% và cho màu nâu nếu hàm lượng Fe2O3 cao hơn.
Màu đỏ của sắt(III) oxide có thể biến đổi trên một khoảng rộng trong khoảng nhiệt độ nung thấp dưới 1050 ℃. Nếu nung thấp thì có màu cam sáng. Nhiệt độ tăng màu sẽ chuyển sang đỏ sáng rồi đỏ sậm và cuối cùng là nâu. Chuyển biến từ đỏ sang nâu xảy ra đột ngột trên một khoảng nhiệt độ hẹp, cần lưu ý.
Hầu hết các loại men sẽ có độ hoà tan sắt(III) oxide khi nung chảy cao hơn khi ở trạng thái rắn do đó sẽ có sắt oxide kết tinh trong men khi làm nguội, môi trường oxy hóa hay khử. Men có hàm lượng chất chảy cao, điểm nóng chảy thấp sẽ hoà tan được nhiều sắt hơn.
Kẽm làm xấu màu của sắt. Titan và rutil với sắt có thể tạo hiệu quả đốm hay vệt màu rất đẹp. Trong men khử (reduction glaze) có Fe2O3, men sẽ có màu từ ngọc lam đến xanh táo (khi men có hàm lượng soda cao, có bo oxide). Trong men calcia, Fe2O3 có khuynh hướng cho màu vàng. Trong men kiềm cho màu từ vàng rơm (straw yellow) đến vàng nâu (yellow brown). Men chì nung thấp, men kali và natri có màu đỏ khi thêm Fe2O3 (không có sự hiện diện của bari).
Fe3O4 (oxide sắt từ) là hỗn hợp của Fe2O3 và FeO, kết quả của phản ứng chuyển đổi không hoàn toàn hay có thể là dạng khoáng vật kết tinh tự nhiên, cho màu nâu. Dạng sau dùng để tạo đốm nâu li ti (specking) trong men.
Ngoài chức năng tạo màu, thêm Fe2O3 vào men giúp giảm rạn men (nếu hàm lượng sử dụng dưới 2%).

**Tham khảo**
Thể loại:Hợp chất sắt
Thể loại:Oxide
Thể loại:Oxide base
Thể loại:Vật liệu gốm
Sắt oxide

Bột màu dùng sắt(III) oxide, Fe2O3
Sắt oxide là các oxide của sắt. Một số được dùng trong vật liệu gốm, như làm men gốm. Chúng, cùng với oxide các kim loại khác, tạo ra màu sắc cho men sau khi nung ở nhiệt độ thích hợp.
*Sắt(II) oxide (FeO). Thường thấy ở dạng bột màu đen, có thể gây nổ vì dễ bốc cháy.
*Sắt(III) oxide (Fe2O3) được biết ở dạng tự nhiên là hematit. Chất này có thể được làm tinh khiết để phủ lên băng từ để lưu trữ dữ liệu cho máy nghe nhìn (video) hay máy tính.
*Sắt(II,III) oxide hay oxide sắt từ (Fe3O4), có thể được quan sát cả ở trên một số đất đá của Sao Hỏa.
Thể loại:Hợp chất sắt
Thể loại:Oxide