Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Bản mẫu:Niên đại các nhà soạn nhạc cổ điển Phục hưng

Preset    = TimeHorizontal_AutoPlaceBars_UnitYear
ImageSize = width:760
Colors =
id:canvas value:rgb(0.97,0.97,0.97)
id:grid1  value:rgb(0.86,0.86,0.86)
id:grid2  value:gray(0.8)
id:bars   value:rgb(0.6,1,1)
BackgroundColors = canvas:canvas
Period     = from:1400 till:1650
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1400 gridcolor:grid1
LineData =
at:1400 color:grid2 layer:back
at:1500 color:grid2 layer:back
at:1600 color:grid2 layer:back
BarData=
barset:Composers
Define $bold = fontsize:M shift:(10,-7)
PlotData=
# set defaults
width:15 fontsize:S textcolor:black align:left anchor:from shift:(10,-4) color:bars
barset:Composers
from:1400 till:1460 text:"Gilles Binchois"
from:1400 till:1474 text:"Guillaume Dufay"
from:1430 till:1495 text:"Johannes Ockeghem"
from:1440 till:1521 text:"Josquin Des Prez"
from:1450 till:1517 text:"Heinrich Isaac"
from:1466 till:1506 text:"Martin Agricola"
from:1475 till:1520 text:"Antoine Brumel"
from:1475 till:1550 text:"Philippe Verdelot"
from:1490 till:1545 text:"John Taverner"
from:1490 till:1560 text:"Nicolas Gombert"
from:1495 till:1545 text:"Constanzo Festa"
from:1505 till:1585 text:"Thomas Tallis"
from:1508 till:1563 text:"Hans Newsidler"       # from: 1508/1509 ?
from:1510 till:1572 text:"Claude Goudimel"
from:1510 till:1586 text:"Andrea Gabrieli"
from:1525 till:1594 text:"Giovanni Pierluigi da Palestrina" $bold
from:1532 till:1594 text:"Orlandus Lassus"
from:1543 till:1623 text:"William Byrd"
from:1545 till:1607 text:"Luzzasco Luzzaschi"
from:1548 till:1611 text:"Thomas Luis de Victoria"
from:1557 till:1612 text:"Giovanni Gabrieli"
from:1561 till:1613 text:"Carlo Gesualdo"
from:1563 till:1626 text:"John Dowland"
from:1567 till:1620 text:"Thomas Campion"
from:1569 till:1645 text:"Tobias Hume"
from:1570 till:1626 text:"John Cooper"
from:1571 till:1621 text:"Michael Praetorius"   # from 1571/1572 ?
from:1583 till:1625 text:"Orlando Gibbons"
Thể loại:Biểu đồ niên đại trong âm nhạc
Bản mẫu:Niên đại các nhà soạn nhạc cổ điển Lãng mạn muộn

Preset    = TimeHorizontal_AutoPlaceBars_UnitYear
ImageSize = width:760 barincrement:16
Colors =
id:canvas value:rgb(0.97,0.97,0.97)
id:grid1  value:rgb(0.86,0.86,0.86)
id:grid2  value:gray(0.8)
id:bars   value:rgb(1,0.6,0.6)
BackgroundColors = canvas:canvas
Period     = from:1840 till:1950
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1850 gridcolor:grid1
LineData =
at:1900 color:grid2 layer:back
BarData=
barset:Composers
Define $bold = fontsize:M shift:(10,-6)
PlotData=
# set defaults
width:12 fontsize:S textcolor:black align:left anchor:from shift:(10,-4) color:bars
barset:Composers
from:1840 till:1893 text:"Pyotr Ilyich Tchaikovsky" $bold
from:1840 till:1901 text:"John Stainer"
from:1840 till:1911 text:"Johan Svendsen"
from:1841 till:1904 text:"Antonin Dvorák" $bold
from:1842 till:1899 text:"Johann Fuchs"
from:1842 till:1900 text:"Arthur Sullivan"
from:1842 till:1918 text:"Arrigo Boito"
from:1843 till:1907 text:"Edvard Grieg" $bold
from:1844 till:1908 text:"Nikolai Rimsky-Korsakov" $bold
from:1844 till:1908 text:"Pablo Sarasate"
from:1845 till:1924 text:"Gabriel Fauré"
from:1845 till:1937 text:"Charles-Marie Widor"
from:1847 till:1903 text:"Augusta Holmès"
from:1847 till:1927 text:"Robert Fuchs"
from:1848 till:1918 text:"Hubert Parry"
from:1850 till:1906 text:"Alexandre Luigini"
from:1850 till:1924 text:"Franz Xaver Scharwenka"
from:1852 till:1909 text:"Francisco Tarrega"
from:1852 till:1921 text:"Hans Huber"
from:1852 till:1924 text:"Charles Villiers Stanford"
from:1854 till:1921 text:"Engelbert Humperdinck"
from:1854 till:1931 text:"Whitefield Chadwick"
from:1855 till:1899 text:"Ernest Chausson"
from:1855 till:1914 text:"Anatol Liadov"
from:1856 till:1941 text:"Christian Sinding"
from:1858 till:1919 text:"Ruggiero Leoncavallo"
from:1858 till:1924 text:"Giacomo Puccini" $bold
from:1858 till:1931 text:"Eugene Ysaÿe"
from:1859 till:1924 text:"Sergei Lyapunov"
from:1860 till:1903 text:"Hugo Wolf"
from:1860 till:1909 text:"Isaac Albéniz"
from:1860 till:end  text:"Gustave Charpentier" # till 1956
from:1861 till:1906 text:"Anton Stepanovich Arensky"
from:1862 till:1936 text:"Edward German"
from:1865 till:1914 text:"Albéric Magnard"
from:1865 till:1935 text:"Paul Dukas"
from:1865 till:1936 text:"Alexander Glazunov"
from:1866 till:1901 text:"Vasily Kalinnikov"
from:1866 till:1924 text:"Ferruccio Busoni"
from:1866 till:1925 text:"Erik Satie" $bold
from:1867 till:1916 text:"Enrique Granados"
from:1867 till:1944 text:"Amy Beach"
from:1870 till:1948 text:"Franz Lehár" $bold
from:1871 till:1927 text:"Wilhelm Stenhammar"
from:1872 till:1915 text:"Alexander Scriabin" $bold
from:1873 till:1916 text:"Max Reger"
from:1874 till:1939 text:"Franz Schmidt"
from:1875 till:end  text:"Reinhold Gliere" # till:1956
from:1876 till:1946 text:"Manuel de Falla"
from:1876 till:end  text:"Pablo Casals"    # till:1973
from:1879 till:end  text:"Joseph Canteloube" # till 1957
from:1879 till:1936 text:"Ottorino Respighi"
Thể loại:Biểu đồ niên đại trong âm nhạc
Thể loại:Những bài cần được wiki hóa

Thể loại này liệt kê những bài cần được wiki hóa, tức là cần trình bày lại theo những hướng dẫn đề cập trong phần Wikipedia:Soạn một trang như thế nào. Nó được dựa trên danh sách những trang có gắn thẻ Wiki hóa.
Lưu ý: Nhiều bài chưa được wiki hóa vi phạm quyền tác giả (vì chúng chỉ đơn giản được sao chép và đưa vào từ địa chỉ khác). Xin bạn kiểm tra bài xem có tình trạng vi phạm bản quyền không trước khi bắt đầu wiki hóa. Nếu phát hiện có vi phạm bản quyền, xin hãy thông báo theo hướng dẫn trong Wikipedia:Các vấn đề về bản quyền. Một vài thể loại con cũng đã được tạo ra nên nếu có thể xin hãy sử dụng để cho trang này ngắn gọn và ít lộn xộn nhất. 
Wiki hóa
Siêu acid

Trong hóa học, một siêu acid (theo định nghĩa ban đầu) là một acid có độ acid lớn hơn acid sulfuric (H2SO4) nguyên chất 100%, có hàm acid Hammett (H0) là −12. Theo định nghĩa hiện đại, một siêu acid là một môi trường trong đó chemical potential của proton cao hơn acid sulfuric nguyên chất. Các siêu acid có bán trên thị trường bao gồm acid triflic (CF3SO3H) (viết tắt của acid trifluoromethanesulfonic), và acid fluorosulfuric (HSO3F), cả hai đều mạnh hơn khoảng 1.000 lần (tức là có giá trị H0 âm hơn) so với acid sulfuric. Hầu hết các siêu acid mạnh được điều chế bằng cách kết hợp acid Lewis mạnh và acid Brønsted mạnh. Một siêu acid mạnh thuộc loại này là acid fluoroantimonic. Một nhóm siêu acid khác, nhóm acid carboran, chứa một số acid mạnh nhất đã được biết đến.

**Ví dụ**
Các giá trị sau đây biểu thị hàm acid Hammett đối với một số siêu acid, mạnh nhất là acid fluoroantimonic. Độ acid tăng được biểu thị bằng các giá trị nhỏ hơn (trong trường hợp này là âm hơn) của H0.- Acid fluoroantimonic (HF:SbF5, H0 = −28).- Acid magic (HSO3F:SbF5, H0 = −23).- Acid triflidic (CH(CF3SO2)3, H0 = −18,6).- Các acid carboran (H(HCB11X11), H0 ≤ −18, được xác định gián tiếp và phụ thuộc vào các substituent).- Acid fluoroboric (HF:BF3, H0 = −16,6).- Acid bistriflimidic (NH(CF3SO2)2, H0 = −15,8. Giá trị ước tính được tính từ giá trị pKa trong 1,2-dichloroethan so với acid triflic).- Acid fluorosulfuric (FSO3H, H0 = −15,1).- Hydro fluoride (HF, H0 = −15,1).- Acid triflic (HOSO2CF3, H0 = −14,9).- Oleum (SO3:H2SO4, H0 = −14,5).- Acid perchloric (HClO4,  H0 = −13).- Acid sulfuric (H2SO4, H0 = −11,9).

**Xem thêm**
Siêu base

**Tham khảo**
Thể loại:Acid
Liên kết cộng hóa trị phối trí

Liên kết cộng hóa trị phối trí, còn được gọi là liên kết cộng hóa trị phối hợp, liên kết cộng hóa trị cho–nhận, liên kết phối trí hay liên kết lưỡng cực (tiếng Anh: coordinate covalent bond, dative bond, dipolar bond, hoặc coordinate bond) là một dạng liên kết cộng hóa trị hai tâm, hai electron (2c-2e) (two-center, two-electron covalent bond), trong đó hai electron dùng chung chỉ đến từ một nguyên tử duy nhất. Khi liên kết được tạo thành, độ bền của nó không khác gì so với liên kết cộng hóa trị. Liên kết của các ion kim loại với các phối tử liên quan đến loại tương tác này. Loại tương tác này là trung tâm của lý thuyết acid và base Lewis.
Liên kết cộng hóa trị phối trí thường được tìm thấy trong các phức chất.

**Ví dụ**
Tập_tin:NH3-BF3-adduct-bond-lengthening-2D.png|nhỏ|300x300px|Sự hình thành một adduct của amonia và bor trifluoride, liên quan đến sự hình thành liên kết cộng hóa trị phối trí.
Liên kết cộng hóa trị phối trí khá phổ biến. Trong tất cả các phức chất nước kim loại M(H2O)nm+, liên kết giữa nước và cation kim loại được mô tả là liên kết cộng hóa trị phối trí. Tương tác kim loại–phối tử trong hầu hết các hợp chất cơ kim và hầu hết các hợp chất phối trí được mô tả tương tự nhau.
Thuật ngữ liên kết lưỡng cực được sử dụng trong hóa hữu cơ cho các hợp chất như amin oxide mà cấu trúc electron có thể được mô tả dưới dạng amin cơ bản "tặng" hai electron cho nguyên tử oxy.
N → O
Mũi tên → chỉ ra rằng cả hai electron trong liên kết đều bắt nguồn từ moiety amin. Trong một liên kết cộng hóa trị tiêu chuẩn, mỗi nguyên tử đóng góp một electron. Do đó, một cách mô tả khác là amin nhường một electron cho nguyên tử oxy, sau đó, electron này được sử dụng cùng với electron chưa ghép cặp còn lại trên nguyên tử nitơ, để tạo thành liên kết cộng hóa trị tiêu chuẩn. Quá trình chuyển electron từ nitơ sang oxy tạo ra các điện tích hình thức, vì vậy cấu trúc electron cũng có thể được mô tả là:
-

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Chemguide
Cộng hóa trị phối hợp
Acid và base Lewis

Trong hóa học, một acid Lewis là bất kỳ acid nào mà có thể nhận một cặp điện tử và tạo ra liên kết cộng hóa trị phối hợp, được đặt theo tên của nhà hóa học người Mỹ Gilbert Lewis. Thuật ngữ acid là mơ hồ; đây chỉ là một trong các cách diễn giải chấp nhận được. Một electrophile (chất ưa điện tử) là một acid Lewis. Một acid Lewis thông thường có LUMO rỗng. Một số acid Lewis phổ biến là nhôm chloride, sắt(III) chloride, bor trifluoride và yterbi(III) triflat. Không giống như các acid thông thường, một acid Lewis không cần thiết phải có ion hydro như là một electrophil, một phân tử khác sẽ đảm nhận vai trò này.
Một base Lewis là bất kỳ phân tử hay ion nào có thể tạo ra liên kết cộng hóa trị phối hợp mới bằng cách cung cấp một (các) cặp electron. Một chất nucleophile (ưa thích điện tích dương) là một base Lewis.

**Xem thêm**
Acid 
*base

**Tham khảo**
Thể loại:Acid
Thể loại:Base
Nhuận

Bài này nói về nhuận trong các loại lịch. Nhuận trong tiếng Việt còn có nghĩa khác, xem Nhuận.
Nhuận hay nhuần (chữ Hán: 閏) là sự bổ sung thêm ngày, tuần hay tháng vào một số lịch để làm cho lịch phù hợp với các mùa thời tiết.
Năm mặt trời hay năm thời tiết không phải là một số nguyên các ngày, nhưng năm trong các lịch thì lại phải là số nguyên ngày. Cách duy nhất để giải quyết sai biệt giữa năm mặt trời và năm trên lịch là biến đổi số ngày của mỗi năm trong các loại lịch.

**Dương lịch**
Trong nhiều loại lịch, điều này được làm bằng cách bổ sung thêm một ngày dôi ra vào năm nhuận hay năm nhuần để chúng có 366 ngày thay vì 365 ngày như trong các năm thường. Ngày thêm vào này được gọi là ngày nhuận. Trong lịch Gregory, ngày nhuận là ngày 29 tháng 2.

**Âm lịch và âm dương lịch**
Năm mặt trời cũng không phải là chứa một số nguyên các tháng mặt trăng, vì thế các loại âm dương lịch phải có sự thay đổi về số lượng tháng trong từng năm. Thông thường mỗi năm âm dương lịch có 12 tháng, nhưng thỉnh thoảng lại có năm có 13 tháng. Tháng thêm vào được gọi là tháng nhuận. Năm âm (âm dương) lịch có 13 tháng cũng được gọi là năm nhuận

**Lặt vặt**
ISO 8601 chứa một thông số cho năm 52-tuần. Năm bất kỳ mà có 53 ngày thứ Năm thì được coi là có 53 tuần; tuần dôi ra này cũng có thể coi như tuần nhuận.
Việc xác định năm nào là nhuận có thể được tính toán (lịch Julius, lịch Gregory, lịch Trung Quốc và lịch Do Thái cổ), hoặc được xác định theo các quan sát thiên văn (lịch Iran).

**Xem thêm**
Lịch 
*Lịch Julius 
*Lịch Gregory 
*Lịch Iran 
*Lịch Do Thái cổ (lịch Hêbrơ) 
*Lịch Hindu 
*Lịch Trung Quốc 
*Giây nhuận

**Tham khảo**
Thể loại:Lịch
Thể loại:Đơn vị đo thời gian
Nhuận (định hướng)

Nhuận trong tiếng Việt có thể là:
*Sự thêm ngày hay tháng vào trong lịch để đảm bảo sự đồng bộ tương đối của lịch với các sự thay đổi theo mùa. Nhuận
*Sự thêm các giây (đơn vị đo thời gian) thừa vào để đảm bảo đồng bộ thời gian phổ biến rộng rãi của ngày (dựa vào UTC) đồng bộ với thời gian mặt trời trung bình (phụ thuộc vào sự tự quay của Trái Đất). Thông thường các giây nhuận được thêm vào sau 23 giờ 59 phút 59 giây của ngày 31 tháng 12 hoặc ngày 30 tháng 6. Giây nhuận
*Trong các từ ghép như:
**Nhuận tràng hay nhuận trường: (Y học) Chỉ sự đảm bảo cho việc đại tiện được dễ dàng hay thuốc có tác dụng làm điều đó.
Công nghệ phần mềm

Công nghệ phần mềm (software engineering) là sự áp dụng một cách tiếp cận có hệ thống, có kỷ luật, và định lượng được cho việc phát triển, sử dụng và bảo trì phần mềm. Ngành học kỹ sư phần mềm bao trùm kiến thức, các công cụ, và các phương pháp cho việc định nghĩa yêu cầu phần mềm, và thực hiện các tác vụ thiết kế, xây dựng, kiểm thử (software testing), và bảo trì phần mềm. Kỹ sư phần mềm còn sử dụng kiến thức của các lĩnh vực như kỹ thuật máy tính, khoa học máy tính, quản lý, toán học, quản lý dự án, quản lý chất lượng, công thái học phần mềm (software ergonomics), và kỹ sư hệ thống (systems engineering).

**Lịch sử**

**Nghề nghiệp**

**Các ngành chuyên sâu**
Kĩ nghệ phần mềm có thể được chia thành 10 ngành chuyên sâu, đó là:
# Yêu cầu phần mềm: Phân tách, phân tích, đặc tả và phê chuẩn các yêu cầu đối với phần mềm.
# Thiết kế phần mềm: Việc thiết kế phần mềm thường được hoàn thành bằng các công cụ Computer-Aided Software Engineering (CASE) và sử dụng các tiêu chuẩn định dạng, như Unified Modeling Language (UML).
# Phát triển phần mềm: Xây dựng phần mềm thông qua việc dùng các ngôn ngữ lập trình.
# Kiểm thử phần mềm: Kiểm thử phần mềm là quá trình thực thi 1 chương trình với mục đích tìm ra lỗi. Kiểm thử phần mềm mục đích để đảm bảo sản phẩm phần mềm đáp ứng chính xác, đầy đủ và đúng theo yêu cầu của khách hàng, yêu cầu của sản phẩm đã đặt ra. 
# Bảo trì phần mềm: Các hệ thống phần mềm thường có nhiều vấn đề và cần được cải tiến trong một thời gian dài sau khi đã được hoàn tất vào lần đầu tiên. Lĩnh vực con này xem xét các vấn đề đó.
# Quản lý cấu hình phần mềm: Bởi vì các hệ thống phần mềm rất phức tạp, cấu hình của chúng (ví dụ như kiểm soát phiên bản và mã nguồn) phải được quản lý bằng các phương pháp chuẩn và có cấu trúc.
# Quản lý kĩ nghệ phần mềm: Quản lý hệ thống phần mềm vay mượn rất nhiều khái niệm từ quản lý dự án, nhưng có nhiều khác biệt nhỏ gặp trong phần mềm mà không gặp trong các ngành quản lý khác.
# Quy trình phát triển phần mềm: Quy trình xây dựng phần mềm là điều tranh cãi giữa các nhà thực hành; một số quy trình nổi tiếng là Mô hình Thác nước, Mô hình Xoắn ốc, Phát triển Tăng tiến và Lặp, và Phát triển Linh hoạt.
# Các công cụ kĩ thuật phần mềm, xem bài Computer Aided Software Engineering.
# Chất lượng phần mềm

**Các ngành liên quan**
Kĩ nghệ phần mềm liên quan đến các ngành khoa học máy tính, khoa học quản lý, và kĩ nghệ hệ thống.

**Tham khảo**

**Xem thêm**
 Phần mềm- Sản xuất phần mềm- Thiết kế phần mềm- Kiểm thử phần mềm- Bảo trì phần mềm- Quản lý dự án phần mềm- Chất lượng của hệ thống phần mềm

**Đọc thêm**
  isbn = 0-387-20881-X 

**Liên kết ngoài**
Phần mềm
Thể loại:Phần mềm
Thể loại:Chuyên ngành kỹ thuật
Kỹ thuật xây dựng

Kỹ thuật xây dựng là một lĩnh vực kỹ thuật liên quan đến kế hoạch, thi công và quản lý các công trình xây dựng như đường cao tốc, cầu, sân bay, cảng biển, đường sắt, đường hầm, tòa nhà hay cao ốc, đập, hồ chứa nước, công trình trên biển... Các dự án xây dựng đòi hỏi kiến thức về kỹ thuật và những nguyên tắc quản lý, thủ tục kinh doanh, kinh tế học, luật pháp và những mối quan hệ giữa các bên trong dự án. Kỹ sư xây dựng tham gia vào giai đoạn khảo sát mặt bằng, vị trí, địa chất công trình...; tham gia vào giai đoạn thiết kế sơ bộ, thiết kế bản vẽ thi công, đảm bảo và kiểm soát chất lượng công trình; đảm nhiệm vai trò tư vấn, giám sát ví như kiểm tra vật liệu, chất lượng bê tông, lập và theo dõi tiến độ dự án. Ngoài ra người kỹ sư xây dựng với vai trò là kỹ sư định giá còn đảm nhiệm công tác đo bóc khối lượng dự toán, lập và thẩm định giá công trình nhằm đưa ra những số liệu về chi phí cho toàn bộ dự án.
Các phân ngành trong xây dựng gồm: 
*Kết cấu
*Địa kỹ thuật
*Kỹ thuật vận tải
*Kỹ thuật môi trường
*Kỹ thuật thủy lợi
*Xây dựng 
*Vật liệu xây dựng

**Xem thêm**
Quản lý xây dựng
*Kỹ thuật xây dựng dân dụng
*Kỹ thuật kết cấu
*Kỹ sư xây dựng (Civil enginneer)
*Kỹ sư định giá (Quantity surveyor)

**Tham khảo**

Xây dựng
Thể loại:Nghề nghiệp xây dựng
Thể loại:Kỹ thuật xây dựng dân dụng
Khoa học nano

Khoa học nano là ngành khoa học nghiên cứu về các hiện tượng, sự can thiệp vào các vật liệu với quy mô nguyên tử, phân tử và đại phân tử. Quy mô này tương ứng với kích thước vào cỡ vài nanômét cho đến vài trăm nanômét. Tại các quy mô đó, tính chất của vật liệu khác hẳn với tính chất của chúng tại các quy mô lớn hơn. Quy mô này cũng mang lại tên gọi cho môn khoa học này.

**Xem thêm**
Công nghệ nano 
*Vật liệu nano

**Tham khảo**
Thể loại:Công nghệ nano
Vật liệu nano

Vật liệu nano là loại vật liệu có cấu trúc các hạt, các sợi, các ống, các tấm mỏng,... có kích thước đặc trưng khoảng từ 1 nanômét đến 100 nanômét.

**Lịch sử**

**Đặc điểm**
Fullerene
*Ống nanô cácbon
*Hạt nano
*Vantablack
Đây là đối tượng nghiên cứu của khoa học nano và công nghệ nano, nó liên kết hai lĩnh vực trên với nhau. Tính chất của vật liệu nano bắt nguồn từ kích thước của chúng, vào cỡ nanômét, đạt tới kích thước tới hạn của nhiều tính chất hóa, lý của vật liệu thông thường. Đây là lý do mang lại tên gọi cho vật liệu.
Kích thước vật liệu nano trải một khoảng từ vài nm đến vài trăm nm phụ thuộc vào bản chất vật liệu và tính chất cần nghiên cứu.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 3755
Thể loại:Công nghệ nano
Thể loại:Vật liệu nano
Thể loại:Công nghệ mới nổi
Địa kỹ thuật

Tập tin:Khoan KS DCCT tai VinhHai@2011.jpg|thumb|250px|Khoan khảo sát địa chất công trình tại Vĩnh Hải, Ninh Thuận.
Địa kỹ thuật là một ngành kỹ thuật liên quan đến thăm dò và xử lý các tính chất của vật liệu đất, có ứng dụng cho xây dựng. Chủ đề này liên hệ mật thiết với cơ học đất, ngành cơ học liên quan đến thuộc tính của đất; ví dụ như sự nén và phình to của đất, sự thấm nước, độ nghiêng/dốc, tường chống đỡ, nền móng, nền đất, mấu neo trong đất và đá, việc sử dụng các vật liệu chịu lực kéo tổng hợp trong công trình đất, sự tương tác của công trình đất, và địa động học...
Địa kỹ thuật có nhiều ứng dụng như đảm bảo nền móng tin cậy an toàn cho các công trình nhà máy, nhà cao tầng hay việc thiết kế và xây dựng đập nước.

**Tham khảo**

**Xem thêm**
Địa chất công trình

**Liên kết ngoài**
 Viện Địa kỹ thuật Việt Nam date = ngày 19 tháng 8 năm 2009- Viện Địa kỹ thuật và Công trình
Thể loại:Kỹ thuật xây dựng
Thể loại:Địa chất công trình
Thể loại:Kỹ thuật xây dựng

Thể loại:Thiết kế kiến trúc
Thể loại:Kiến trúc
Thể loại:Công nghệ xây dựng
Thể loại:Kỹ thuật xây dựng dân dụng
Thể loại:Chuyên ngành kỹ thuật
Hiệu ứng Mössbauer

250px
Hiệu ứng Mossbauer là hiệu ứng phát xạ và hấp thụ không giật lùi tia gamma của hạt nhân ở một số đồng vị phóng xạ nhất định như Fe57. Dựa trên hiệu ứng Mossbauer, người ta chế tạo máy đo phổ Mossbauer, đây là một công cụ vô cùng hữu ích trong việc nghiên cứu tính chất hoá, lý của vật liệu. Hiệu ứng này được nhà vật lý người Đức Rudolf Ludwig Mössbauer tìm ra vào năm 1958 và ông được giải Nobel về khám phá này vào năm 1961.

với ER là năng lượng thoát ra, Eγ là năng lượng của tia gamma, M là khối lượng của vật thể phát xạ hoặc hấp thụ, c là tốc độ ánh sáng trong chân không.

**Chú thích**
Thể loại:Vật lý nguyên tử
M
Thể loại:Hiện tượng vật lý
Thể loại:Vật lý hạt nhân
Thể loại:Vật lý vật chất ngưng tụ
Công cụ tìm kiếm

Công cụ tìm kiếm là một phần mềm nhằm cho phép người dùng tìm kiếm và đọc các thông tin có trong nội dung phần mềm đó, trên một trang Web, một tên miền, nhiều tên miền khác nhau, hay trên toàn bộ Internet.
Người ta phân biệt hai loại công cụ tìm kiếm:
#Máy truy tìm dữ liệu (search engine)
#Công cụ truy vấn dữ liệu (search tool)
Bản mẫu:Thời sự vào tháng 4 năm 2005

__NOTOC__
}

**Sự kiện đang diễn ra**
• Bầu cử lập pháp Iraq
• Giúp đỡ sau sóng thần
• Đảo chính ở Kyrgyzstan (Cách mạng hoa uất kim hương)
• Hội chợ quốc tế Expo 2005 ở Aichi (Nhật Bản)
• Sinh nhật 200 năm Hans Christian Andersen

**Sự kiện sắp tới**
• 8 tháng 4: Tang lễ Giáo hoàng Gioan Phaolô II
• 9 tháng 4: Hôn lễ Charles III nước Anh và Camilla  Parker-Bowles
• 11 tháng 4: Bầu cử Tổng thư ký OAS
• 30 tháng 4: Kỷ niệm 30 năm Ngày Thống nhất (Việt Nam)
• 8 tháng 5: Kỷ niệm 60 năm Ngày chiến thắng phát xít Đức (ở Hoa Kỳ, Tây Âu...)
• 9 tháng 5: Kỷ niệm 60 năm Ngày chiến thắng phát xít Đức (ở Liên Xô, Việt Nam...)

**Chết trong tháng tư**
• 2 tháng 4 – Giáo hoàng Gioan Phaolô II
• 5 tháng 4 – Saul Bellow, nhà văn Mỹ được giải Nobel
• 6 tháng 4 – Hoàng thân Rainier III Công quốc Monaco - Những người mới chết

**Chiến tranh đang diễn ra**
• Xung đột Ả Rập-Israel (Al-Aqsa Intifada)
• Xung đột ở Chechnya
• Chiến tranh Congo lần thứ hai
• Chiến tranh Iraq
• Xung đột Darfur ở Sudan
• Nội chiến ở Côte d'Ivoire- Chiến tranh đang diễn ra

**Ngày lễ sắp tới**
• 1 tháng 4: Cá tháng Tư
• 5 tháng 4: Tiết Thanh minh
• 22 tháng 4: Ngày của Trái Đất (Hoa Kỳ)
• 30 tháng 4: Ngày Thống nhất (Việt Nam)
• 1 tháng 5: Ngày Quốc tế Lao động
• 1 tháng 5: Lễ Phục sinh của Chính thống giáo
• 3 tháng 5: Ngày Hiến pháp (Ba Lan)
• 5 tháng 5:  Cinco de Mayo (Mexico) (kỷ niệm trận Puebla năm 1862)
• 7 tháng 5: Chiến thắng Điện Biên Phủ
• 8 tháng 5: Ngày của Các người Mẹ (Hoa Kỳ và các nơi khác)
• 10 tháng 5: Ngày của Các người Mẹ (Mỹ Latinh, châu Á)

**Bầu cử sắp tới**
• 10 tháng 2–21 tháng 4: Bầu cử thành phố Ả Rập Sauđi (2005)
• 18 tháng 4: Bầu cử giáo hoàng
• 5 tháng 5: Tổng tuyển cử Anh
• 17 tháng 5: Tổng tuyển cử British Columbia (Canada)
• 17 tháng 6: Bầu cử tổng thống Iran
• 19 tháng 6: Bầu cử tổng thống Guiné-Bissau
• 12 tháng 9: Bầu cử quốc hội Na Uy
• 2005: Tổng tuyển cử Tân Tây Lan
• 2005: Bầu cử quốc hội và tổng thống Ba Lan - Lịch bầu cử

**Kết quả bầu cử vào tháng 2**
• 6: Thái Lan
• 8: Nghị viện Đan Mạch

**Xét xử đang diễn ra**
• Chile: Augusto Pinochet
• ICTY: Slobodan Milošević
• Iraq: Tòa đặc biệt Iraq
— Saddam Hussein và các người khác
• Ấn Độ: Vụ Best Bakery
• Ấn Độ: Jayendra Saraswathi
• Hà Lan: Volkert van der Graaf
• Hà Lan: Mohammed Bouyeri
• Hoa Kỳ: Robert Blake
• Hoa Kỳ: Zacarias Moussaoui
• Hoa Kỳ: Charles Graner
• Hoa Kỳ: Michael Jackson

**Liên quan**
Về trang này
Năm nay theo đề tài
Tin tức về Wikipedia
}
Tháng 4 năm 2005

__NOTOC__

**Thứ hai, ngày 25 tháng 4 năm 2005**
Bulgaria và România ký hiệp định gia nhập Liên minh châu Âu.
*Trật đường rầy xe lửa ở Amagasaki, Nhật Bản làm chết 73 người.

**Chủ nhật, ngày 24 tháng 4 năm 2005**
Quốc kỳ Togo
*Faure Gnassingbé thắng cử trong cuộc bầu cử tổng thống Togo với hơn 60% số phiếu.

**Thứ sáu, ngày 22 tháng 4 năm 2005**
Sau sự thành công của phương án Wikipedia, Microsoft cho rằng để cho độc giả tự bổ sung và sửa đổi các bài viết của họ là một việc làm có lợi. Tổng biên tập cho bách khoa toàn thư Microsoft Encarta, Gary Alt, nói đến việc khai thác kiến thức tự do của vô số người. Khác với các dự án của Tập đoàn Wikimedia, nơi các thay đổi thông thường được phát hành trực tiếp, các thay đổi của Encarta sẽ được kiểm tra bởi các biên tập viên được Microsoft này đặc biệt thâu nhận nhằm để mở rộng cuốn từ điển bách khoa của họ. (n:de: n:en:)

**Thứ năm, ngày 21 tháng 4 năm 2005**
NASA hoãn chuyến bay của tàu vũ trụ Discovery. Thời điểm phóng tàu vũ trụ được ấn định lại vào ngày 22 tháng 5. Như vậy việc tiếp nối các chuyến bay tàu con thoi ở Cape Canaveral từ khi tàu vũ trụ "Columbia" rơi hơn hai năm trước đây tiếp tục bị trì hoãn. (n:de:)

**Thứ tư, ngày 20 tháng 4 năm 2005**
Quốc hội Hy Lạp thông qua Hiến pháp Liên minh châu Âu. (n:de:)
*Alfredo Palacio trở thành tổng thống lâm thời của Ecuador sau khi quốc hội cách chức Lucio Gutíerrez sau một thời gian có nhiều người biểu tình.
*Máy bay rơi ở Tehran. (n:de:)

**Thứ ba, ngày 19 tháng 4 năm 2005**
Đức hồng y người Đức Joseph Ratzinger được bầu làm Giáo hoàng vào ngày thứ hai của hội nghị hồng y, lấy hiệu là Beneđitô XVI. ( BBC  VNN date=2005-04-21   VOA)
*Thủ tướng tiểu bang Baden-Württemberg (Đức), Erwin Teufel, xin từ chức. Người kế nhiệm sẽ được bầu vào ngày 27 tháng 4.

**Chủ nhật, ngày 17 tháng 4 năm 2005**
Nhiều bản viết bị mất của Sophocles, Euripides, Archilochus, và tác phẩm cổ điển khác, và có thể cả một số sách Phúc âm Kitô giáo bị mất, đang tìm lại được từ những sách giấy cói ở Oxyrhynchus tại Ai Cập.
*Quan hệ giữa Trung Quốc và Nhật Bản suy thoái khi Trung Quốc bác bỏ yêu cầu của Nhật buộc Trung Quốc phải xin lỗi về những cuộc biểu tình lớn tại một số thành phố Trung Quốc liên quan đến những tranh cãi về sách giáo khoa lịch sử Nhật.

**Thứ tư, ngày 6 tháng 4 năm 2005**
 Hoàng thân Rainier III Công quốc Monaco qua đời, thọ 81 tuổi.- Thay ông là Hoàng tử Albert, 47 tuổi, độc thân. ( BBC)

**Thứ hai, ngày 4 tháng 4 năm 2005**
Israel bắt đầu đổ 10000 tấn rác thải xuống Bờ Tây mỗi tháng. Việc này được xem là vi phạm các hiệp ước quốc tế, và có thể gây ô nhiễm nguồn nước chính của Palestine. ( Haaretz date=2007-10-01 )
*Tổ chức Ân xá Quốc tế cho biết có ít nhất 3797 người bị hành quyết và 7395 người bị kết án tử hình trong năm 2004. ( Ân xá Quốc tế date=2005-12-18 )
*Tổng thống Kyrgyzstan bị lật đổ, ông Askar Akayev chính thức tuyên bố từ chức tại Đại sứ quán Kyrgyzstan ở Nga. (Báo Lao động)
*Kỹ sư người Pháp gốc Việt André Trương Trọng Thi, được xem là "cha đẻ máy vi tính" qua đời tại Pháp sau hơn hai năm rưỡi nằm viện, thọ 69 tuổi. ( Tuổi trẻ date=2005-04-10 )

**Sự kiện tháng qua**

**Tham khảo**
Thể loại:Tháng tư
Thể loại:Năm 2005
Thể loại:Nga

Thể loại:Quốc gia Bắc Á
Thể loại:Quốc gia Đông Bắc Á
Thể loại:Quốc gia châu Âu
Thể loại:Quốc gia Đông Âu
Thể loại:Quốc gia và vùng lãnh thổ Slav
Thể loại:Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Nga
Thể loại:Cộng hòa liên bang
Thể loại:Quốc gia thành viên Ủy hội châu Âu
Thể loại:Quốc gia châu Á
Điểm sương

275x275px
Điểm sương hay còn gọi là điểm ngưng sương, nhiệt độ hóa sương (tiếng Anh: dew point) của một khối không khí, ở áp suất khí quyển cố định, là nhiệt độ mà ở đó thành phần hơi nước trong khối không khí ngưng đọng thành nước lỏng. Nói cách khác, điểm sương là nhiệt độ mà độ ẩm tương đối của khối không khí đạt đến 100%.
Khi điểm sương thấp hơn điểm đóng băng, thì nó gọi là điểm băng giá, thay vì tạo ra sương, nó sẽ tạo ra sương giá hay sương muối do sự ngưng đọng.
Điểm sương không phụ thuộc vào sự hiện diện của oxy, nitơ hay các chất khí khác hơi nước trong không khí. Sự hình thành của sương có thể xảy ra ở điểm sương ngay cả khi khí duy nhất tồn tại trong hỗn hợp không khí là hơi nước.
Khi nhiệt độ cao hơn điểm sương thì áp suất thành phần của hơi nước tăng lên và nước có thể bay hơi vào không khí.

Điếm sương xác định độ ẩm tương đối. Khi độ ẩm tương đối cao, điểm sương gần với nhiệt độ hiện tại của không khí. Nếu độ ẩm tương đối là 100%, điểm sương sẽ bằng hoặc cao hơn nhiệt độ không khí lúc đó. Nếu độ ẩm tương đối giảm điểm sương sẽ thấp hơn đối với cùng một nhiệt độ của khối không khí.
Nhiều người có cảm thấy khó chịu với điểm sương cao. Những người đã quen với khí hậu lục địa thông thường bắt đầu cảm thấy khó chịu khi điểm sương đạt tới khoảng 15° - 20°C. Phần lớn những người sống trong khu vực này sẽ cho rằng điểm sương trên 21 °C là rất ngột ngạt.

**Tham khảo**
Thể loại:Khí tượng học
Thể loại:Thời tiết
Thể loại:Chuyển pha
Thể loại:Nhiệt độ
Thể loại:Chất khí
Mô men (vật lý)

Mô men
Mô men (tiếng Anh là Moment), M, của một vectơ B có gốc tại G tính từ tâm O là tích véc tơ:
 M = r × B
ở đó
r là véc tơ khoảng cách nối O tới G.
Đọc tên một cách đầy đủ, người ta có thể nói M là mô men tương ứng với trục đi qua điểm 0, hay đơn giản, "mô men M quanh O".
Mô men trong vật lý học là khái niệm được phát triển để mở rộng nhiều tính chất của chuyển động thẳng sang cho chuyển động quay của vật rắn.

**Định luật trục song song**
Mô men phụ thuộc vào tâm quay O. Nếu MA là mô men quanh điểm A, thì mô men quanh điểm B là
 
ở đó
R là vectơ từ điểm B tới điểm A.
Cách biểu diễn này còn được gọi là định luật trục song song.
Với trường hợp mô men là tổng của các mô men thành phần, như trong các hệ động lực rắn, ở đó mỗi thành phần của hệ sẽ tạo ra một mô men, sự thay đổi của trục được tính bằng:
 
ở đó
 
hay chuyển sang,
 

**Các đại lượng liên quan**
Một số đại lượng cơ học quan trọng được phát triển cho chuyển động quay từ những ứng dụng của các mô men:- Mô men quán tính (I = m r2), tương ứng với khối lượng trong chuyển động quay.- Mô men động lượng (L = I ω), tương ứng với động lượng trong chuyển động quay.- Mô men lực (τ = F×r), tương ứng với lực trong chuyển động quay.
Trong cơ học lượng tử:- Spin- Mô men từ quỹ đạo- Mô men từ spin

**Xem thêm**
 mô men (toán học)

**Tham khảo**
Thể loại:Chuyển động quay
Thể loại:Cơ học vật rắn
Thể loại:Giải tích toán học
Thể loại:Đại lượng vật lý
Định luật Ampère

Trong vật lý, định luật Ampere là tương đương từ lực với định luật Gauss, được phát biểu bởi André-Marie Ampère. Nó liên kết sự lan truyền từ trường trong mạch kín với dòng điện đi qua đoạn mạch:

trong đó:
là từ trường,
là thành phần vi phân của mạch kín ,
là dòng điện đi qua diện tích bao phủ bởi đường cong ,
là độ từ thẩm của môi trường,
là đường tích phân theo mạch kín .
Định luật Ampere cho thấy mọi dòng điện đều sinh ra quanh nó một từ trường.

**Định luật Ampere tổng quát**
James Clerk Maxwell nhận thấy sự mâu thuẫn lôgic khi áp dụng định luật Ampere trong khi nạp điện cho tụ điện, và vì thế ông kết luận định luật này chưa hoàn thiện. Để giải quyết vấn đề, ông nêu ra khái niệm dòng dịch chuyển và tạo ra phiên bản tổng quát của định luật Ampere, được hợp nhất lại trong phương trình Maxwell. Công thức tổng quát như sau:

trong đó:
là thông lượng của điện trường xuyên qua bề mặt .
Định luật Ampere-Maxwell này có thể viết dưới dạng vi phân:

trong đó số hạng thứ hai phát sinh ra từ dòng dịch chuyển; bỏ qua nó sinh ra dạng vi phân của định luật Ampere gốc.

**Xem thêm**
Định luật vật lý

**Tham khảo**
Thể loại:Điện từ học
Thể loại:Định luật
Thể loại:Tĩnh từ học
Thể loại:Tĩnh điện học
Chế phẩm EM

Chế phẩm EM (有用・微生物群, "Yūyō・Biseibutsugun") hay EM là công nghệ vi sinh do Teruo Higa người Nhật Bản phát minh. Công nghệ này trở nên nổi tiếng và có ứng dụng rộng rãi ở nhiều nước. Từ công thức của chế phẩm EM, một số chế phẩm tương tự và nội địa hóa đã được sản xuất ở Việt Nam là chế phẩm GEM và VEM

**Tổng quát**
Về cơ bản, Teruo Higa nhận thấy có 3 dạng chính của vi sinh vật trong đất có liên quan đến sự phát triển của thực vật thông qua quá trình gọi là cân bằng thổ nhưỡng vi sinh. Chúng liên quan đến Lactobacillus, vi khuẩn tím (PNSB), và nấm men. Ông đã đến nhiều vùng đất khác nhau trên thế giới để thu thập những mẫu đất từ các vùng nông nghiệp phì nhiêu. Sau đó kết hợp ba loại vi sinh vật trong các mẫu của ông. Ngày nay, ông tiếp tục thêm vào Actinomycetes (môn na nấm Ray) hay nấm True Mold (sử dụng tùy theo địa lý, vùng đất và sản phẩm mong muốn). Hỗn hợp (EM-1 hay EMkyusei) được vận chuyển dưới dạng cô đặc. Do đó người sử dụng phải bắt đầu từ bước lên men (việc nhân giống này vì lý do hiệu quả kinh tế) để chuẩn bị hoạt hóa EM

**Ứng dụng nông nghiệp**
Hỗn hợp này sau đó được kết hợp theo các công thức đặc biệt để tạo ra Bocashi EM chẳng hạn EM 12412, 12363, 12375. Các Bocashi trên là một thuật ngữ cổ trong tiếng Nhật mà nó có nghĩa là những "hỗn hợp hóa học".
Khi Bocashi EM được bón (tưới) trên đất vườn thì có thể cho kết quả có thể nhận thấy được trong mùa thu hoạch. Thật thú vị hơn khi dùng Bocashi mà ta không cần bón phân hay làm đất khi canh tác. Trong một thời gian xác định có thế nhận thấy hiệu quả rõ rệt.
Trong nhiều năm qua, quá trình này đã được nhân rộng và tái sản xuất. Những lớp vi khuẩn khác nhau có thể được đưa vào một cách trực tiếp (EM1, EM2, EM3, EM4 và EM5) vào đất nông nghiệp.
Thể loại:Nông nghiệp
Thể loại:Phân huỷ sinh học
Thể loại:Sinh thái học
Thể loại:Công nghệ môi trường
Bản mẫu:Theo thời

====Tháng trong năm**
1 ·
2 ·
3 ·
4 ·
5 ·
6 ·
7 ·
8 ·
9 ·
10 ·
11 ·
12

**Năm gần đây**
2004 ·
2005 ·
2006
Peter Benenson

Peter James Henry Solomon Benenson (31 tháng 7 năm 1921 – 25 tháng 2 năm 2005) là một luật sư người Anh, người sáng lập tổ chức nhân quyền Ân xá Quốc tế.
Peter sinh ở Luân Đôn, khi còn nhỏ đã mất cha, ông học với gia sư là W. H. Auden trước khi vào học ở Eton College. Sau khi ông ngoại mất, ông lấy họ mẹ là Benenson để tưởng nhớ ông ngoại.
Ông bắt đầu học đại học tại Trường Balliol của Đại học Oxford nhưng Chiến tranh thế giới thứ hai cắt ngang việc học của ông. Từ 1941 đến 1945, Benenson làm việc tại Bletchley Park, trung tâm giải mã của nước Anh, ở "Testery", một bộ phận nghiên cứu giải mã máy chữ điện báo của Đức . Sau khi giải ngũ năm 1946, Benenson bắt đầu hành nghề luật sư, sau đó gia nhập đảng Lao động, nhưng ra tranh cử thất bại. Năm 1958 ông đổi đạo, theo Công giáo La Mã. Năm sau ông cảm thấy đau ốm bèn sang Ý dưỡng bệnh.
Năm 1961 Benenson bị sốc và tức giận trước bài về hai sinh viên người Bồ Đào Nha ở Coimbra bị kết án 7 năm tù vì đã nâng ly mừng tự do (chuyện xảy dưới chế độ chuyên quyền của António de Oliveira Salazar). Ông viết cho David Astor, biên tập viên tờ báo The Observer. Ngày 28 tháng 5 xuất hiện bài báo của Benenson nhan đề Những người tù bị bỏ quên  date=2006-06-28 . Bức thư kêu gọi độc giả viết thư để ủng hộ hai sinh viên. Để phối hợp hoạt động viết thư đó, một cuộc gặp gỡ giữa Benenson và 6 người khác vào tháng 7 tại Luxembourg đã thành lập ra Ân xá Quốc tế. Sự phản hồi dồn dập đến nỗi trong vòng có 1 năm mà các nhóm viết thư đã được lập ra ở hơn 1 tá quốc gia.
Benenson được bổ nhiệm làm tổng thư ký của tổ chức, đến năm 1964 thì rút lui do sức khoẻ kém. Người ta lập ra chức danh cố vấn gọi là chủ tịch Điều hành quốc tế dành cho ông. Năm 1966, ông bắt đầu khiếu nại rằng một số thành viên điều hành khác không đủ tư cách. Một cuộc thẩm tra được tiến hành, sau đó đã báo cáo tại Elsinore (Đan Mạch) năm 1967. Các khiếu nại bị bác bỏ, và Benenson từ chức.
Mặc dù không hề hoạt động trở lại trong tổ chức, về sau Benenson đã giảng hoà với các thành viên điều hành khác, trong đó có Seán MacBride. Ông mất năm 2005 tại Bệnh viện John Radcliffe (Oxford), thọ 83 tuổi.

**Xem thêm**
Người Anh gốc Do Thái (tiếng Anh)

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 Amnesty International biography (tiếng Anh)- Người sáng lập Ân xá Quốc tế qua đời (BBC Việt ngữ)
Thể loại:Luật sư Anh
Thể loại:Ân xá Quốc tế
Thể loại:Nhà hoạt động nhân quyền
Thể loại:Sinh năm 1921
Thể loại:Mất năm 2005
Thể loại:Cựu học sinh Eton College
Thể loại:Người ủng hộ bất bạo động
Thể loại:Người Do Thái Anh
Xăng ether

Xăng ête, ête dầu hỏa hay tên thông dụng dung môi cao su (benzine) là một nhóm các hydrocarbon lỏng dễ cháy và dễ bay hơi, được sử dụng chủ yếu để làm dung môi. Xăng ête thu được từ chưng cất phân đoạn dầu mỏ như là sản phẩm trung gian giữa xăng naphta nhẹ hơn và dầu hỏa nặng hơn. Nó có khối lượng riêng khoảng 0,7 đến 0,8 khối lượng riêng của nước tùy thuộc vào thành phần của nó. Xăng ête là hỗn hợp của các alkan, ví dụ như pentan C5H12, hexan C6H14 và heptan C7H16 v.v có nhiệt độ sôi khoảng 60-70 °C (140-160 °F).

**Tham khảo**
Thể loại:Hydrocarbon
Thể loại:Dầu mỏ
Thể loại:Alkan
DNA polymerase

Các enzim DNA pôlymêraza (DNA polymerases) tạo ra các phân tử DNA bằng cách lắp ráp các nucleotide, đơn phân của DNA. Các enzim này rất cần thiết để tái bản DNA và thường làm việc theo hai nhóm cùng lúc để tạo ra hai phân tử DNA "con" giống hệt nhau từ một phân tử DNA "mẹ" ban đầu. Trong quá trình này, DNA polymeraza "đọc" từng sợi khuôn của DNA mẹ hiện có để tạo hai mạch mới, khớp theo nguyên tắc bổ sung với từng mạch khuôn.
Enzim này xúc tác phản ứng hóa học sau
 deoxynucleoside triphotphat + DNAn  điphotphat + DNAn+1
Xúc tác mở rộng DNA-template-đạo của 3'- cuối của một sợi DNA của một nucleotide tại một thời điểm.
Mỗi khi một tế bào phân chia, DNA polymerase là cần thiết để giúp nhân DNA của tế bào, do đó, một bản sao của phân tử DNA ban đầu có thể được thông qua với mỗi tế bào con. Bằng cách này, thông tin di truyền được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Trước khi nhân đôi, phân tử DNA mẹ bắt buộc phải tháo xoắn nhờ tôpôizômêraza và tách hai mạch khuôn nhờ hêlicaza.

**Lịch sử**
Năm 1956, Arthur Kornberg và đồng nghiệp khám phá ra enzyme DNA polymerase I, còn gọi là Pol I, trong vi khuẩn Escherichia coli. Họ miêu tả quá trình nhân đôi DNA bằng DNA polymerase sao chép các trình tự base của khuôn DNA. Sau đó, năm 1959, Kornberg được trao Giải Nobel Sinh lý học và Y khoa nhờ công trình này. DNA polymerase II cũng được Kornberg và Malcolm E. Gefter khám phá vào năm 1970 trong nghiên cứu của họ nhằm lý giải sâu hơn về Pol I trong quá trình nhân đôi DNA ở E. coli.

**Tham khảo**

**Đọc thêm**
  doi = 10.1074/jbc.R100056200 

**Liên kết ngoài**
 DNA+polymerases- DNA polymerase-  Unusual repair mechanism in ADN polymerase lambda date=2010-12-04 , Ohio State University, ngày 25 tháng 7 năm 2006.-  A great animation of ADN Polymerase from WEHI at 1:45 minutes in date=2014-12-05 -  3D macromolecular structures of ADN polymerase from the EM Data Bank(EMDB)
Thể loại:EC 2.7.7
Thể loại:DNA
Thể loại:Enzyme
Thể loại:Quá trình nhân đôi DNA
Dầu hỏa

Dầu hỏa
Dầu hỏa (hoặc dầu lửa, dầu hôi, kêrôsin, KO - Kerosene Oil) (tiếng Anh: coal oil, kerosene (Mỹ và Úc), paraffin hay paraffin oil (Anh và Nam Phi)) là hỗn hợp của các hydrocarbon lỏng không màu, dễ bắt cháy, được chưng cất phân đoạn từ dầu mỏ ở nhiệt độ 150 °C đến 275 °C (các chuỗi cacbon từ C12 đến C15). Đã có thời, dầu hỏa được sử dụng như nhiên liệu cho các đèn dầu hỏa, hiện nay dầu hỏa được sử dụng chủ yếu làm nhiên liệu cho máy bay phản lực (Avtur, Jet-A, Jet-B, JP-4 hay JP-8). Một dạng của dầu hỏa là RP-1 cháy trong oxy lỏng, được sử dụng làm nhiên liệu cho tên lửa.
Thông thường, dầu hỏa được chưng cất trực tiếp từ dầu thô phải được xử lý tiếp, hoặc là trong các khối Merox hay trong các lò xử lý nước để giảm thành phần của lưu huỳnh cũng như tính ăn mòn của nó. Dầu hỏa cũng có thể được sản xuất bằng cracking dầu mỏ.
Nó cũng được sử dụng như là nhiên liệu cho các bếp dầu để nấu ăn ở các nước chậm phát triển, thông thường ở đó dầu hỏa không được làm tinh khiết tốt và còn nhiều tạp chất hay thậm chí còn cả những mảnh vụn.
Nhiên liệu máy bay phản lực là dầu hỏa nặng với các thông số nghiêm ngặt hơn, chủ yếu là điểm cháy và điểm đóng băng.

**Từ nguyên học**
Tên gọi kêrôsin có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp keros (κερωσ tức sáp).

**Tính chất hóa học**
Là một chất lỏng được chế tạo từ dầu mỏ, không màu và có mùi đặc trưng, có tỷ trọng d15 = từ 0,78 đến 0,80; nhiệt độ sôi trong khoảng từ 200 đến 300 độ C. Dầu hỏa được dùng làm chất đốt trong sinh hoạt, thắp đèn và làm dung môi công nghiệp.
1) Màu sắc: trong suốt, có hoặc không màu (dầu lửa có màu tím do quy định màu của từng nước với các loại nhiên liệu để tránh nhầm lẫn). Dầu hỏa có màu càng nhạt (càng không màu) thì chất lượng càng cao (ngọn lửa sáng, nóng, ít khói, ít hao dầu).
2) Chiều cao và màu sắc ngọn lửa: (> 20mm). Chiều cao ngọn lửa (tính từ đầu tim đèn lên đến chỗ bắt đầu khói) càng lớn thì màu ngọn lửa càng xanh trong, chất lượng của dầu càng tốt.
Dầu hỏa có nhiều keo nhựa thường có ngọn lửa thấp và vàng đục(ví dụ: như dầu lửa đỏ) khi sử dụng sẽ gây bẩn (do nhiều khói), gây hao tốn dầu (do dầu cháy không hết mà bị phân hủy).
Thông thường dầu lửa phải có chiều cao ngọn lửa không khói không nhỏ hơn 20mm (theo TCVN).
Ngoài  ra tính chất khác của dầu  lửa cũng có yêu cầu tương tự như mặt hàng xăng (tính ổn định hóa học, không có tính ăn mòn, tạp chất cơ học và nước).

**Tên gọi khác**
Trong các ngôn ngữ khác, dầu hỏa có tên gọi là:
*Turbosina (tiếng Tây Ban Nha)

**Tham khảo**
Thể loại:Alkan
Thể loại:Công nghiệp dầu hỏa
Thể loại:Dầu mỏ
Thể loại:Nhiên liệu
Thể loại:Phát minh của Hoa Kỳ
Thể loại:Phát minh của Trung Quốc
Thể loại:Phát minh Scotland
Động cơ xăng

Tập tin:Mercedes V6 DTM Rennmotor 1996.jpg|nhỏ|300px|Động cơ xăng xe Mercedes V6 sản xuất năm 1996
Động cơ xăng hay động cơ Otto (lấy theo tên của Nikolaus Otto) là một dạng động cơ đốt trong, thông thường được sử dụng cho ô tô, máy bay, các máy móc di động nhỏ như máy xén cỏ hay xe máy cũng như làm động cơ cho các loại thuyền và tàu nhỏ.
Nhiên liệu của các động cơ xăng là xăng. Phổ biến nhất của động cơ xăng là động cơ bốn thì. Việc đốt cháy nhiên liệu được diễn ra trong buồng đốt bởi một hệ thống đánh lửa được tắt mở theo chu kỳ. Nơi đánh lửa là bugi có điện áp cao. Động cơ hai thì cũng được sử dụng trong các ứng dụng nhỏ hơn, nhẹ hơn, và rẻ tiền hơn nhưng nó không hiệu quả trong việc sử dụng nhiên liệu.
Động cơ Wankel cũng sử dụng xăng làm nhiên liệu. Nó khác với động cơ bốn thì hay động cơ hai thì ở chỗ nó không có pittông mà sử dụng rôto.
Một trong những thành phần của các động cơ xăng cũ là bộ chế hòa khí (hay còn gọi là piratơ), nó trộn xăng lẫn với không khí. Trong các động cơ xăng sau này, nó đã được thay bằng việc phun nhiên liệu.

**Lịch sử**
Động cơ xăng được phát triển vào cuối thế kỷ 19 bởi Nikolaus August Otto, dựa trên một động cơ ba thì có công suất yếu hơn rất nhiều của Étienne Lenoir. Thay đổi cơ bản là thêm vào một thì nén khí. Thiết kế đầu tiên của Otto không có nhiều điểm tương tự với các động cơ ngày nay. Đấy là một động cơ ở ngoài không khí, tức là hỗn hợp khí và nhiên liệu nổ đẩy pittông bắn ra ngoài bay tự do và chỉ trên đường quay lại pittông (hay áp suất không khí) mới tạo ra công.
Năm 1876 Otto đăng ký bằng phát minh tại Đức cho một động cơ đốt trong bao gồm cả nguyên tắc bốn thì. Vì yêu cầu của người Pháp Beau de Rocha nên bằng phát minh của Otto bị hủy bỏ 10 năm sau đó ở Đức.
Gottlieb Daimler và Carl Benz tại Đức (1886) và Siegfried Marcus (1888/1889) ở Viên (Áo) đã độc lập với nhau chế tạo các xe cơ giới đầu tiên bằng một động cơ Otto.

**Tham khảo**
Thể loại:Cơ khí
Thể loại:Động cơ
Thể loại:Bộ phận động cơ
Thể loại:Kĩ thuật động cơ
Thể loại:Chi tiết máy
Xăng
Thể loại:Công nghệ ô tô
Thể loại:Phát minh của Đức
Xanh bromophenol

Xanh bromophenol hay bromphenol xanh có bản chất hóa học là tetrabromphenolsulfonphtalein, là một chất chỉ thị pH có phổ pH đổi màu từ pH = 3 (màu vàng) đến pH 4,6 (màu tím). Đây là một phản ứng thuận nghịch.
Bromphenol xanh cũng được sử dụng là chất hiện màu để điều chỉnh trong kỹ thuật điện di trên gel agarose và trên gel polyacrylamit. Ở pH trung tính, bromphenol xanh tích điện âm yếu nên sẽ di chuyển cùng hướng với các phân tử DNA, hoặc protein trong bản gel. Xylen cyanol cũng được sử dụng cho mục đích này.
Xanh bromophenol

**Tham khảo**
Thể loại:Hóa sinh
Thể loại:Chất chỉ thị pH
Thể loại:Lớp phenol
Liên kết kim loại

Liên kết kim loại là liên kết hóa học hình thành từ lực hút tĩnh điện giữa các thể dẫn electron (dưới dạng đám mây electron của các electron phân chia) và các ion kim loại mang điện tích dương. Nó có thể được mô tả là sự chia sẻ các điện tử tự do giữa một cấu trúc của các ion tích điện dương (cation).
Liên kết kim loại chiếm nhiều tính chất vật lý của kim loại, chẳng hạn như độ bền, độ dẻo, điện trở nhiệt và điện và độ dẫn điện, độ trong suốt và độ bóng.
Theo quan điểm truyền thống, liên kết kim loại là không phân cực, trong đó hoặc là không có sự sai khác về độ âm điện (đối với kim loại nguyên tố) hoặc rất nhỏ (đối với hợp kim) giữa các nguyên tử tham gia vào tương tác liên kết, và các điện tử tham gia trong tương tác này là tự do trong cấu trúc mạng tinh thể của kim loại.
Liên kết kim loại đặc trưng cho nhiều đặc trưng vật lý của kim loại, chẳng hạn như tính dễ dát mỏng, dễ kéo dài, tính dẫn điện và dẫn nhiệt cũng như ánh kim.Một số tính chất khác của kim loại như tính cứng, nhiệt độ nóng chảy nhiệt, nhiệt độ sôi phụ thuộc vào mật độ electron trong bán kính nguyên tử kim loại.
Cơ học lượng tử cũng có thể được dùng để giải thích về liên kết kim loại.
Các kim loại khi liên kết sẽ tạo thành một mạng lưới tinh thể mà cụ thể là mạng kim loại (được đặc trưng bằng các ion dương nằm tại nút mạng và liên kết giữa chúng là liên kết kim loại). Mạng kim loại thông thường đối với hầu hết các kim loại là: lập phương tâm diện, lập phương tâm khối và lục phương. Trong đó, mạng lục phương và lập phương tâm diện là khít nhất.
Liên kết kim loại còn phụ thuộc vào hướng liên kết của electron của từng kim loại

**Xem thêm**
Liên kết hóa học

**Tham khảo**
Kim loại
Thể loại:Hóa học vô cơ
Thể loại:Kim loại
Nguyên lý loại trừ Pauli

Nguyên lý loại trừ (hay còn gọi là nguyên lý loại trừ Pauli, theo tên nhà vật lý Wolfgang Pauli) nói rằng 
Không tồn tại 2 fermion có cùng các trạng thái lượng tử.
Các loại hạt có spin nguyên (các boson) không phải là đối tượng của nguyên lý này do có thể ở cùng một trạng thái lượng tử và tuân theo Thống kê Bose–Einstein

**Ví dụ**
Một ví dụ quan trọng của nguyên lý này giải thích sắp xếp cấu trúc electron trong nguyên tử, trong hóa học. Electron là một loại fermion và trạng thái lượng tử của electron trong nguyên tử được thể hiện bằng số lượng tử do vậy: "không tồn tại 2 electron trong một nguyên tử có cùng các trạng thái lượng tử".

**Lịch sử**
Nguyên lý này do nhà vật lý Wolfgang Ernst Pauli phát biểu đầu tiên vào năm 1925 đối với electron và hoàn thiện năm 1940 với tất cả các fermion nói chung. Pauli đã được nhận giải thưởng Nobel vật lý vào năm 1945 nhờ khám phá này.

**Tham khảo**

**Xem thêm**
 Nguyên lý bất định
Thể loại:Fermion
Thể loại:Cơ học lượng tử
Thể loại:Wolfgang Pauli
Thể loại:Khái niệm vật lý
Thể loại:Liên kết hóa học
Thể loại:Điện tử học spin
Bản mẫu:Giới thiệu Trang Chính

Chào mừng bạn đã đến với  Tiếng Việt!
Đây là bách khoa toàn thư trên mạng bằng tiếng Việt có nội dung mở và thuộc sở hữu cộng đồng. Nội dung mở nghĩa là người đọc như bạn có thể vừa tra cứu, sửa chữa, và biên soạn ngay tại đây. Hiện tại chúng ta có tổng cộng là  trang bài viết. Rất mong sự tham gia đóng góp của bạn! Để có được những thông tin tổng quát về cách sử dụng Wikipedia Tiếng Việt, xin đọc Sách Hướng Dẫn.
Chu y: Trang Wikipedia nay su dung font Unicode. Xin tai font Unicode tai day de doc duoc tieng Viet.