Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Núi Hàm Rồng (Thanh Hóa)

Núi Hàm Rồng là tên một ngọn núi thuộc thành phố Thanh Hóa, gắn liền với cuộc chiến đấu chống Mỹ của nhân dân tỉnh này.

**Vị trí**
Núi nằm bên bờ Nam sông Mã. Mạch núi từ làng Dương Xá - Xã Thiệu Dương, Thành phố Thanh hóa, men theo Hữu Ngạn sông Mã về đến chân cầu Hàm Rồng, dài khoảng trên 2 km.

**Đặc điểm**
Núi Hàm Rồng tức núi Long Hạm, tên cũ là Đông Sơn, quanh co chạy dọc theo triền phía Nam sông Mã. Dãy núi uyển chuyển liên tiếp như dạng hình 9 khúc rồng nhấp nhô uốn lượn dài, bao quanh những đồi thông ngút ngàn và những thung lũng thơ mộng, cuối cùng nổi vọt lên một ngọn núi cao, lớp đá chồng chất, trên núi có động Long Quang. Núi sát bờ sông, trên bờ có mỏm đá dô ra như hình mũi rồng, cho nên gọi là Long tị. Gần mặt nước có hai lớp đá trồng nhau như hàm rồng, đó là Long hàm. Toàn hình, trông từ phương bắc, giống như đầu rồng đương uống nước.
Động Long Quang trên núi Rồng là nơi danh thắng, đã lưu luyến nhiều tao nhân mặc khách. Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông và nhiều văn sĩ khác đã có thơ lưu lại trên động Long Quang. Trên động có hai cửa hai bên, hình như hai mắt rồng, mà thường gọi là Long nhãn.
Vòng theo chân núi Hàm Rồng, ngược lên theo bậc đá dốc chừng 30m thì tới cửa Động Tiên Sơn. Động có 3 - 4 tầng thường được gọi là động 1, động 2, động 3. Trong mỗi động có nét đẹp độc đáo riêng. ở đây nhũ đá tạo hình tuyệt đẹp gắn với những truyền thuyết như tích Phật, tích Tiên, "Hoa quả sơn", "Hội bàn đào tiên"... Từng vách đá, từng ngách hang đâu đâu cũng thấy như trăm ngàn vạn vật đang được sinh ra.
Đối diện với núi Hàm Rồng, bên bờ bắc sông Mã là núi Ngọc hay còn gọi là núi Châu Phong. Nhìn xa, núi giống như con rồng đang vờn hạt ngọc.
Cũng mang tên Hàm Rồng còn có hai dãy núi khác nằm tại tỉnh Gia Lai và thị trấn Sapa, tỉnh Lào Cai.

**Tham khảo**
Hàm Rồng
Mắm nhĩ

Mắm nhĩ, mắm nhỉ, còn gọi là mắm kéo lù hay nước mắm cốt là loại nước mắm có độ đạm rất cao, vị ngọt nhẹ, màu vàng rơm đến vàng nhạt, trong và có mùi đặc trưng. Mắm nhĩ ít khi được bán trên thị trường mà thường được các nhà thùng sử dụng để pha đấu với các loại nước mắm thấp đạm khác cho ra các sản phẩm nước mắm thương phẩm.
Chính xác phải gọi là "mắm nhỉ". Sở dĩ gọi là "nhỉ" vì loại nước mắm này đúng nghĩa phải được lấy/hứng từ các giọt nước mắm đầu tiên được "nhỉ" ra, hay nói cách khác là rò rỉ ra từng giọt, từng giọt từ lỗ nùi (lỗ thông) đang bịt kín ở đáy thùng hay lu vại đang chứa cá đã đến thời gian chín có thể lấy nước mắm thành phẩm.
Những giọt mắm nhỉ này có được là do trọng lượng riêng lớn như là hệ quả tất yếu của độ đạm cao lắng xuống đáy thùng chứa và rò rỉ ra ngoài theo quy luật thẩm thấu của chất lỏng nên thường là ngon nhất. Càng lấy nhiều mắm nhỉ thì càng làm giảm độ đạm của lượng nước mắm còn lại trong thùng (hay lu vại) theo nguyên lý bảo toàn... nên các nhà sản xuất chỉ dành lại một ít để dùng riêng hay cho tặng, số còn lại thông thường được đổ trả trở lại vào thùng chứa hay lu vại trước khi thu hoạch nước mắm thành phẩm thấp đạm hơn do dung lượng lớn date = ngày 7 tháng 1 năm 2013.

**Nguyên liệu chế biến**
Nguyên liệu chính và duy nhất để sản xuất nước mắm nhỉ là cá và muối. Nước mắm nhỉ có độ đạm rất cao, màu nâu đỏ và có mùi thơm đặc trưng. Để có được sản phẩm nước mắm nhỉ chất lượng, phần lớn phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu cá cơm, muối ướp và thời tiết đặc trưng của từng vùng biển.
Để cho ra được nước mắm nhĩ đạt chuẩn, cá cơm làm nước mắm nhỉ ở giai đoạn trưởng thành, có độ lớn đều. Muối dùng để ướp phải là loại muối tinh khiết và không tạp chất (hoặc rất ít tạp chất).

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**

Thể loại:Nước mắm
Visual Basic

Tập tin:VB 1.jpg|nhỏ|Môi trường phát triển tích hợp (IDE) của Microsoft Visual Basic.
Visual Basic (viết tắt VB) là một ngôn ngữ lập trình hướng sự kiện (event-driven) và môi trường phát triển tích hợp (IDE) kết bó.

**Ý nghĩa**
Phần Visual (có nghĩa là hình ảnh trực quan) đề cập đến phương pháp được sử dụng để tạo giao diện đồ họa người dùng (Graphical User Interface hay viết tắt là GUI). Với những bộ phận hình ảnh (gọi là controls), bạn có thể sắp đặt vị trí và quyết định các đặc tính của chúng trên một khung màn hình, gọi là form (giống form trong Access). Nếu bạn đã từng sử dụng chương trình vẽ chẳng hạn như Paint, bạn đã có sẵn các kỹ năng cần thiết để tạo một GUI cho VB6.
Phần Basic đề cập đến ngôn ngữ BASIC (viết tắt của Beginner's All-purpose Symbolic Instruction Code), một ngôn ngữ lập trình đơn giản, dễ học, được tạo ra cho các khoa học gia (những người không có thời gian để học lập trình điện toán) dùng.

**Lịch sử**
Được phát triển đầu tiên bởi Alan Cooper dưới tên Dự án Ruby (Project Ruby), và sau đó được Microsoft mua và cải tiến nhiều. Visual Basic đã được thay thế bằng Visual Basic.NET. Phiên bản cũ của Visual Basic bắt nguồn phần lớn từ BASIC và để lập trình viên phát triển các giao diện người dùng đồ họa (GUI) theo mô hình phát triển ứng dụng nhanh (Rapid Application Development, RAD); truy cập các cơ sở dữ liệu dùng DAO (Data Access Objects), RDO (Remote Data Objects), hay ADO (ActiveX Data Objects); và lập các điều khiển và đối tượng ActiveX.
Một lập trình viên có thể phát triển ứng dụng dùng các thành phần (component) có sẵn trong Visual Basic. Các chương trình bằng Visual Basic cũng có thể sử dụng Windows API, nhưng làm vậy thì phải sử dụng các khai báo hàm bên ngoài.
Trong lĩnh vực lập trình thương mại, Visual Basic có một trong những nhóm khách hàng lớn nhất. Theo một số nguồn, vào năm 2003, 52% của những lập trình viên sử dụng Visual Basic, làm nó thành ngôn ngữ lập trình phổ biến nhất vào lúc đó. Tuy nhiên, cuộc nghiên cứu của Evans Data cho rằng 43% của các lập trình viên đó có ý định đổi qua một ngôn ngữ khác.

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
  Visual Basic 6.0 tại MSDN-  Visual Basic tại MSDN – phần lớn về Visual Basic.NET-  Project Semplice – dự án để hỗ trợ Visual Basic trên Java Virtual Machine (JVM)-  Visual Basic 2005 Express – phiên bản miễn phí, hoạt động trên Web-  Visual Basic 2005 Express – phiên bản miễn phí, hình CD (CD image)-  Visual Basic 5.0 Control Creation Edition date=ngày 14 tháng 7 năm 2006  – phiên bản miễn phí để tạo ra điều khiển-  Visual Basic for DOS date=ngày 19 tháng 8 năm 2006  – phiên bản miễn phí cho MS-DOS
Thể loại:Ngôn ngữ lập trình mệnh lệnh
Thể loại:Ngôn ngữ lập trình thủ tục
Thể loại:Ngôn ngữ lập trình
Thể loại:Microsoft Visual Studio
Thể loại:Môi trường phát triển tích hợp
Ướp muối

Tập tin:ProsciuttoSeaSalt.JPG|liên_kết=https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp tin:ProsciuttoSeaSalt.JPG|phải|nhỏ|292x292px|Muối biển được thêm vào giăm bông sống để làm món prosciutto
Túi bột Praha số 1, còn được gọi là "muối chữa bệnh" hoặc "muối hồng". Nó thường là sự kết hợp của muối và natri nitrit, có thêm màu hồng để phân biệt với muối thông thường.
Ướp muối là một phương pháp bảo quản và chế biến thức ăn bằng cách trộn chúng với muối ăn, nhờ vào khả năng ức chế vi sinh vật gây thối của muối ăn. Ngoài ra, muối ăn cũng có tác dụng làm giảm các ảnh hưởng của các enzym gây hư hỏng. Quá trình ướp muối có thể kết hợp với ướp nước đá lạnh. Đây là một trong những phương pháp bảo quản thực phẩm lâu đời nhất, và hai loại thực phẩm được muối có ý nghĩa lịch sử là cá muối (thường là cá tuyết khô và muối hoặc cá trích muối) và thịt muối (chẳng hạn như thịt xông khói). Các loại rau như đậu và bắp cải cũng thường được bảo quản theo cách này.
Ướp muối được sử dụng vì hầu hết vi khuẩn, nấm và các sinh vật có khả năng gây bệnh khác không thể tồn tại trong môi trường có độ mặn cao, do tính chất ưu trương của muối. Bất kỳ tế bào sống nào trong môi trường như vậy sẽ bị mất nước thông qua thẩm thấu và chết đi hoặc trở nên bất hoạt tạm thời. Muối hạt mịn đắt hơn nhưng cũng hút ẩm nhanh hơn muối thô.

**Lịch sử**

**Nước Anh thời trung cổ**
Ướp muối có thể được kết hợp với hun khói để sản xuất thịt xông khói trong các gia đình nông dân. Hướng dẫn bảo quản thịt nai tươi thiệt mạng trong thế kỷ 14 có liên quan bao gồm các động vật với dương xỉ càng sớm càng tốt và mang đến được một nơi mà nó có thể được chặt ra từng khúc, luộc trong nước muối và khô ướp muối để bảo quản lâu dài trong thùng.

**Hiện đại**
Vào thế kỷ 19, người ta phát hiện ra rằng muối trộn với nitrat (chẳng hạn như Saltpeter) sẽ tạo màu đỏ cho thịt chứ không phải màu xám, và người tiêu dùng thời đó rất ưa chuộng thịt có màu đỏ. Kể từ đó, thực phẩm được bảo quản vẫn tươi ngon trong nhiều ngày, tránh vi khuẩn thối rữa.

**Phong tục tôn giáo**
Luật ăn kiêng của người Do Thái và Hồi giáo yêu cầu loại bỏ máu từ thịt mới giết mổ. Muối và nước muối được sử dụng cho mục đích trong cả hai truyền thống, nhưng muối phổ biến hơn ở Kosher Shechita (nơi mà tất cả đều được yêu cầu) hơn là ở Halal Dhabiha (như trong hầu hết các trường hợp, chỉ cần rút nước là đủ).

**Tham khảo**
Thể loại:Bảo quản thực phẩm
Thể loại:Chế biến thực phẩm
Mắm nêm

Mắm nêm, còn gọi là mắm cái, là một dạng sản phẩm lên men làm từ cá. Cá được ướp muối, lên men, có thể được tách xương hoặc không, rồi phối trộn với một số loại phụ liệu như thính, thơm (khóm), đường. Mắm nêm thường có hai dạng: dạng nguyên con (cá cơm, cá sơn đỏ...) và dạng xay nhuyễn (cá trích, cá nục, cá liệt...).

**Cách làm**
Cá cơm tươi rửa sạch, phơi ráo hẳn rồi trộn đều với muối, thêm thính và phụ chất sau đó xếp vào hũ, vại, đậy kín, để đến lúc mắm trở màu đỏ là mắm chín, đưa ra sơ chế thêm đường, ớt, tỏi là ăn được. Để có được mắm ngon, thì đòi hỏi người làm mắm phải có kinh nghiệm cho tỷ lệ cá – muối phù hợp, thường thì tỷ lệ khoảng một ba, tuy nhiên tùy vụ, tùy mẻ cá. Nhiều muối quá thì mắm mặn, không ngon, mà ít quá thì hư mắm. Thời gian ủ mắm cũng chỉ ước chừng là khoảng ba tháng, nhưng cũng có thể lâu hơn, sớm hơn tùy điều kiện thời tiết, môi trường.

**Cách ăn**
Chén mắm nêm
Mắm nêm có thể ăn với hầu hết các món dân dã. Tùy thuộc vào khẩu vị vùng miền, tùy thuộc vào món ăn, cách ăn mà cách pha chế mắm khác nhau, cũng như việc lựa chọn mắm nguyên con, chín dừ, xay nát nhuyễn cho thích hợp. Với món bánh tráng cuốn thịt heo chẳng hạn thì mắm sơ chế được thêm đường, tỏi, ớt băm nhuyễn vào, cho thêm dứa, chanh cho đủ vị.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Mam nem trên Danang Cuisine- Mam Nem (Vietnamese Fermented Anchovy Dipping Sauce) trên Wandering Chopsticks
Nêm
Thể loại:Gia vị Việt Nam
Thể loại:Sơ khai phụ gia
Thể loại:Nước xốt
Thể loại:Ẩm thực Việt Nam
Mắm ruốc

Một chén mắm ruốc tại chợ Bình Long
Mắm ruốc là một dạng mắm làm từ ruốc (một loài tôm nhỏ thuộc chi Acetes thuộc họ Sergestidae, bộ Decapoda). Tuy nhiên, màu sắc và mùi vị của mắm ruốc không giống với mắm tôm. Mắm ruốc không tanh bằng mắm tôm, có thể pha thêm nước khi làm nước chấm và có thể dùng làm gia vị khi nấu canh rau tại các nước Đông Nam Á và miền nam Trung Quốc. Ấn Độ và Nhật Bản cũng có loại "mắm ruốc" gọi là "jawla" (tiếng Marathi) và "aki ami/hon ami" (tiếng Nhật).

**Cách làm**
Mắm ruốc được chọn từ ruốc tươi, to con đem xào sơ với một ít muối hạt. Để vài giờ cho ruốc ngấm muối rồi rải đều ra nong nia, sân xi măng thật sạch, phơi tãi chừng một giờ rồi cho vào cối đá quết thật nhuyễn với muối trắng mịn theo công thức 3 ruốc 1 muối. Xong, cho ra rổ rá, bên dưới có thau, chậu, xoong, nồi hứng nước ruốc rong xuống. Dặt dẽ cho bằng, rắc thêm một lớp mỏng muối bột, đậy vải, ni lông cho kín kẻo ruồi muỗi đẻ vào. Để chừng mươi ngày, mắm lên men chua, thấy ruốc từ màu tím bầm chuyển sang màu đỏ tươi và dậy mùi thơm là mắm đã chín, ăn được. Muốn ruốc thật thơm ngon cần thêm gia vị. Gia vị chủ yếu của mắm ruốc là gừng, riềng giã nhỏ, vắt một ít nước chanh là vừa. Mắm ruốc để ăn không với cơm cũng ngon. Muốn chấm rau, cho thêm ít nước sôi hoặc nước cơm cho loãng ra là có một thứ nước chấm rất đặc trưng của vùng biển.

**Xem thêm**
 Mắm tôm- Mắm tép- Mắm chua- Mắm nêm

**Liên kết ngoài**
  Quy trình làm mắm ruốc truyền thống tại Vũng Tàu.-  Thịt chưng mắm ruốc Huế.
Ruốc
Thể loại:Món tôm
Thể loại:Ẩm thực Campuchia
Thể loại:Ẩm thực Indonesia
Thể loại:Ẩm thực Malaysia
Thể loại:Ẩm thực Myanmar
Thể loại:Ẩm thực Philippines
Thể loại:Ẩm thực Việt Nam
Thể loại:Thực phẩm lên men
Thể loại:Động vật giáp xác ăn được
Lúa châu Phi

Lúa châu Phi hạt đỏ hay Lúa châu Phi (Oryza glaberrima) là một loài cây lương thực thuộc chi Lúa. Nó được tin rằng đã được con người gieo trồng từ cách đây 2000-3000 năm tại vùng châu thổ lục địa ở Thượng nguồn sông Niger (ngày nay thuộc Mali). Tổ tiên của nó - hiện nay vẫn còn tồn tại ở châu Phi - là loài lúa hoang Oryza barthii.
Lúa châu Phi được gieo trồng ở Tây Phi và có một vài đặc tính tương quan với lúa tẻ châu Á (Oryza sativa) như hạt rời, thô ráp và chất lượng xay xát kém. Quan trọng hơn, năng suất của lúa châu Phi thấp hơn lúa tẻ, bù lại nó có sức chống chịu tốt hơn đối với sự thay đổi thất thường của mực nước, của tình trạng ngộ độc sắt, với đất bạc màu, khí hậu khắc nghiệt và sự thiếu chăm bón của con người. Chúng cũng bền bỉ hơn trước các loài sâu hại và bệnh dịch, chẳng hạn như các loài giun tròn (Heterodera sacchari hay Meloidogyne), ruồi nhuế mụn cây châu Phi African gall midge, RSNV, vi rút gây bệnh đốm vàng lúa và các cây ký sinh thuộc chi Voòng phá.
Các nhà khoa học thuộc Trung tâm Lúa châu Phi đã thành công trong việc lai tạo lúa châu Phi với lúa tẻ để tạo nên một giống lúa mới mang tên "Lúa mới cho châu Phi (New Rice for Africa - NERICA).

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 Oryza glaberrima- Oryza glaberrima: A source for the improvement of Oryza sativa- Carolina Gold- Identification of a rice stripe necrosis virus resistance locus and yield component QTLs using Oryza sativa × O. glaberrima introgression lines
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1853
Thể loại:Lúa
Thể loại:Nông nghiệp nhiệt đới
G
Thể loại:Cơm
Thể loại:Mắm

Mắm là loại thực phẩm làm từ cá hay thủy sản có ướp muối mặn để bảo quản lâu, để ngấu, và không qua nấu lọc.
Thể loại:Gia vị
Thể loại:Xốt cá
Thể loại:Món lên men Việt Nam
PSV Eindhoven

date=March 2020
Philips Sport Vereniging (ˈfilɪps ˌspɔrt fəˈreːnəɣɪŋ; Philips Sports Union), viết tắt là PSV và được biết đến trên thế giới với tên gọi PSV Eindhoven , là một câu lạc bộ thể thao đến từ Eindhoven, Hà Lan đang chơi ở Eredivisie, hạng đấu cao nhất của bóng đá Hà Lan. Họ được biết đến nhiều nhất với câu lạc bộ bóng đá chuyên nghiệp chơi ở giải Eredivisie kể từ khi giải được thành lập vào năm 1956. Cùng với Ajax và Feyenoord, PSV là một trong ba ông lớn thống trị giải Eredivisie.
Câu lạc bộ được thành lập vào năm 1913 với tư cách là đội bóng dành cho các nhân viên công ty Philips. Lịch sử của PSV bao gồm hai kỷ nguyên vàng xoay quanh chức vô địch Cúp UEFA vào năm 1978 và chức vô địch Cúp C1 châu Âu 1987-88 như một phần của cú ăn ba mùa giải vào năm 1988. Đội bóng đã vô địch Eredivisie 24 lần, Cúp KNVB 10 lần và Johan Cruyff Shield 10 lần. Trong suốt những năm qua, PSV gây dựng chính mình như là bước đệm dành cho những cầu thủ đẳng cấp thế giới trong tương lai như Ruud Gullit, Ronald Koeman, Romário, Ronaldo, Phillip Cocu, Jaap Stam, Park Ji-sung, Ruud van Nistelrooy, và Arjen Robben.

**Lịch sử**

**Thành tích**
Vô địch Hà Lan: 25 
**1929, 1935, 1951, 1963, 1975, 1976, 1978, 1986, 1987, 1988
**1989, 1991, 1992, 1997, 2000, 2001, 2003, 2005, 2006, 2007
**2008, 2015, 2016, 2018, 2024
*Cúp Quốc gia Hà Lan: 10 
**1950, 1974, 1976, 1988, 1989, 1990, 1996, 2005, 2012, 2022
*Siêu cúp Hà Lan: 11 (Kỉ lục của Hà Lan)
**1992, 1996, 1997, 1998, 2000, 2001, 2003, 2008, 2012, 2015, 2016- 24px UEFA Champions League/Cúp C1: 1
**1988- 20px Cúp UEFA/Cúp C3: 1
**1978
*Peace Cup: 1 
**2003

**Cầu thủ**

**Đội hình đội một===  
.

**Cho mượn**

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Official clubsite of PSV  /  / -  Official Supportersclub  / 
Thể loại:PSV Eindhoven
Thể loại:Câu lạc bộ bóng đá Hà Lan
Thể loại:Khởi đầu năm 1913 ở Hà Lan
Thể loại:Câu lạc bộ bóng đá thành lập năm 1913
Feyenoord

date=September 2023
Feyenoord Rotterdam, thường được gọi là Feyenoord (ˈfɛiəˌnoːrt), là một câu lạc bộ bóng đá chuyên nghiệp có trụ sở tại Rotterdam, Hà Lan. Câu lạc bộ có tên ban đầu là Feijenoord (theo tên Quận Feijenoord ở Rotterdam) cho đến năm 1973 đổi thành Feyenoord. Đây là một trong ba câu lạc bộ bóng đá hùng mạnh và giàu thành tích nhất của bóng đá Hà Lan (cùng với Ajax và PSV Eindhoven).

**Lịch sử**

**Thành tích**
 Vô địch Hà Lan: 16
** 1924, 1928, 1936, 1938, 1940, 1961, 1962, 1965, 1969, 1971, 1974, 1984, 1993, 1999, 2017, 2023- Cúp Quốc gia Hà Lan: 14
** 1930, 1935, 1965, 1969, 1980, 1984, 1991, 1992, 1994, 1995, 2008, 2016, 2018, 2024- Siêu cúp Hà Lan: 5
** 1991, 1999, 2017, 2018, 2024-   Intercontinental Cup: 1
** 1970- 24px UEFA Champions League/Cúp C1: 1
** 1970- 20px UEFA Cup/Cúp C2: 2
** 1974, 2002

**Cầu thủ**

**Đội hình hiện tại**
.

**Cho mượn**

**Đội hình dự bị**

**Số áo đã giải nghệ**
12 NED Het Legioen (để dành)

**Cầu thủ nổi tiếng**

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Website chính thức của câu lạc bộ Feyenoord.

Thể loại:Câu lạc bộ bóng đá Hà Lan
Thể loại:Rotterdam
Thể loại:Câu lạc bộ bóng đá thành lập năm 1908
Thể loại:Khởi đầu năm 1908 ở Hà Lan
Thể loại:Hiệu ứng Hall

:Đọc {Hiệu ứng Hall}|bài chính về {Hiệu ứng Hall}…
Thể loại:Hiệu ứng vật lý
Thể loại:Vật lý chất rắn
Thể loại:Điện từ học
Thể loại:Vật lý vật chất ngưng tụ
Thể loại:Hiện tượng điện
Mắm cáy

Mắm cáy là loại mắm làm từ con cáy, một loại cua nhỏ sống chủ yếu ở vùng duyên hải Việt Nam. Mắm cáy có màu nâu đỏ, hương vị đặc trưng, là món ăn dân dã của vùng duyên hải đồng bằng Bắc Bộ.
Nhiều địa phương miền bắc Việt Nam nổi tiếng với loại mắm này như Hải Phòng, Hải Dương, Quảng Ninh, Thanh Hoá, Thái Bình,, Hà Nam, Phú Thọ... được đánh giá là một nét độc đáo của ẩm thực Việt Nam.

**Cách làm**
Mắm cáy có 2 loại chính là mắm cáy trong và mắm cáy xổi.

**Nguyên liệu**
Nguyên liệu chính là cáy, muối trắng, thính gạo và có thể thêm một ít men rượu.

**Cách làm**
Mắm cáy trong người ta chỉ chế biến cáy sơ, làm sạch và ủ với muối trong các chum lớn, thời gian ủ kéo dài hàng năm, nước mắm trong suốt, có màu vàng cánh kiến đặc trưng.
Mắm cáy xổi làm từ cáy sau khi được làm sạch, để ráo nước, lột yếm, bóc trứng, người ta xay hoặc giã cáy cho thật nhuyễn trong cối đá, rồi trộn muối (theo tỉ lệ 3 bơ cáy - 1 bơ muối), bóp kỹ. Sau đó, cho vào lọ sành hay chum vại, ủ kín ở nơi khô ráo thoáng mát, tránh để ruồi nhặng bâu hay nước mưa lẫn vào mắm. Khoảng mươi ngày sau, đem lọ mắm ra phơi. Ban ngày phơi nắng, ban đêm phơi sương, phơi chừng một tuần thì ngấu. Khi ngấu, người ta trộn thêm thính gạo và một ít men rượu loại ngon. Men rượu có tác dụng khử mùi hôi của cáy và tạo mùi thơm cho mắm cáy.

**Các món ăn sử dụng mắm cáy**
Mắm cáy có thể sử dụng để nêm nếm vào canh nấu với 1 trong các loại rau cải hoặc hòa mắm với tỏi ớt bằm nhuyễn, bột ngọt, nước chanh quậy tan đều dùng để chấm các món động vật và thực vật luộc, hay món gỏi, dưa chua hoặc có thể ăn trực tiếp với cơm. Phổ biến nhất là:- Chấm rau, củ quả luộc: cách sử dụng phổ biến nhất của mắm cáy là dùng làm nước chấm cho các loại sau củ quả luộc như (rau muống, rau khoai lang, rau dền,...), dưa muối, cà muối chấm mắm cáy.- Bún mắm cáy: Bún ăn với mắm cáy, thịt ba chỉ luộc, giò lụa, và ít rau kinh giới.

**Xem thêm**
Mắm tôm
*Mắm ruốc

**Tham khảo**
Cáy
Thể loại:Món cua
Thể loại:Ẩm thực Hải Phòng
Thể loại:Ẩm thực Hải Dương
Thể loại:Ẩm thực Thái Bình
Thể loại:Ẩm thực Hà Nam
Hồn Trương Ba, da hàng thịt (định hướng)

Hồn Trương Ba, da hàng thịt có thể là:- Sự tích Hồn Trương Ba, da hàng thịt về chuyện một người đánh cờ giỏi tên là Trương Ba khi chết sớm đã được Đế Thích cho sống lại trong xác của một người hàng thịt.- Kịch Hồn Trương Ba, da hàng thịt của Lưu Quang Vũ.- Phim truyện Hồn Trương Ba, da hàng thịt, do đạo diễn Nguyễn Quang Dũng thực hiện năm 2006.
Từ thông

Từ thông là thông lượng đường sức từ đi qua một diện tích.Từ thông liên hệ trực tiếp với mật độ từ thông. Từ thông là tích phân của tích vô hướng giữa mật độ từ thông với véctơ thành phần diện tích, trên toàn bộ diện tích.

**Ký hiệu toán và đơn vị đo lường**
Từ thông có ký hiệu  . Trong hệ đo lường quốc tế, đơn vị đo từ thông là Weber (Wb), và đơn vị đo mật độ từ thông là Weber trên mét vuông, hay Tesla.

Với:- là từ thông
*B là mật độ từ thông
 Hướng của véctơ B theo quy ước là từ cực nam lên cực bắc của nam châm, khi đi trong nam châm, và từ cực bắc đến cực nam, khi đi ngoài nam châm.

**Định luật Gauss**
Định luật Gauss cho từ trường, một trong bốn phương trình Maxwell, nói rằng tổng từ thông qua một bề mặt đóng bằng không. Kết quả này tương đương với việc công nhận đơn cực từ không đo được.
Thể hiện trên công thức toán học:

Suy ra:


**Định luật cảm ứng Faraday**
Thay đổi theo thời gian của từ thông xuyên qua một vòng dây điện sẽ gây ra một lực điện động theo định luật cảm ứng Faraday:
 
Với:- là lực điện động
*E là cường độ điện trường
*ds là thành phần quãng đường trên dây dẫn điện- là từ thông xuyên qua vòng dây
*t là thời gian
Đây là nguyên lý hoạt động của các máy phát điện, máy biến thế, ăng ten...

**Xem thêm**
 Mật độ từ thông- Phương trình Maxwell- Định luật Gauss- Đơn cực từ- Lượng tử từ thông

**Tham khảo**
Thể loại:Từ học
Thể loại:Đại lượng vật lý
Hồn Trương Ba, da hàng thịt (kịch)

"Hồn Trương Ba, da hàng thịt" là vở kịch nói nổi tiếng của nhà thơ, nhà soạn kịch Lưu Quang Vũ, được sáng tác vào năm 1981 - 1984, dựa theo truyện dân gian "Hồn Trương Ba, da hàng thịt", nội dung có ý nghĩa xã hội vô cùng sâu sắc.
Cho đến nay, đây là vở kịch hiện đại duy nhất của Việt Nam tiếp cận được với sân khấu quốc tế. Vở kịch do đạo diễn Nguyễn Đình Nghi dàn dựng cho Nhà hát kịch nói Việt Nam. Vở diễn đã giành được huy chương vàng tại Hội diễn Sân khấu toàn quốc năm 1990 và là vở kịch nói đầu tiên được công diễn ở nước ngoài. Các nhà nghiên cứu sân khấu quốc tế đã đánh giá cao giá trị nội dung cũng như nghệ thuật của vở diễn.date = ngày 7 tháng 1 năm 2013
Năm 2002, "Hồn Trương Ba, da hàng thịt" được ê-kíp đạo diễn, thiết kế người Anh thực hiện và được công diễn tại nhà hát Yellow Earth với tên "The Butcher's Skin".
Năm 2004, vở kịch được Nhà hát kịch Việt Nam dàn dựng lại với dàn diễn viên mới và truyền hình trực tiếp từ Nhà hát Lớn Hà Nội trên kênh VTV1, Đài Truyền hình Việt Nam.

**Tóm tắt nội dung**
Trương Ba là một ông lão giỏi đánh cờ tướng, được mọi người kính trọng vì lòng nhân hậu và tính tình hiền lành, nhưng lại bị Bắc Đẩu do sơ suất mà gạch nhầm tên trong sổ tử dẫn tới cái chết . Vì muốn sửa sai, nên Nam Tào, Bắc Đẩu và Đế Thích cho hồn Trương Ba được sống lại và nhập vào xác của một anh hàng thịt vừa mới chết (do Trương Ba lúc này đã chết từ lâu, thân thể ông đã tan rữa trong bùn đất nên không thể hoàn hồn trở lại). Trú nhờ trong thể xác của anh hàng thịt, linh hồn Trương Ba gặp phải rất nhiều điều phiền toái: lí trưởng sách nhiễu, chị hàng thịt đòi chồng, gia đình Trương Ba cảm thấy xa lạ vì không phải da thịt của người thân mình..., bản thân Trương Ba thì vô cùng đau khổ vì phải sống trái tự nhiên, giả tạo. Đặc biệt, Trương Ba khi này nhiễm phải nhiều thói xấu và những nhu cầu vốn không phải của chính bản thân ông do phải trú trong thân xác của anh hàng thịt. Trước nguy cơ tha hóa về nhân cách và sự phiền toái từ việc mượn thân xác của kẻ khác, Trương Ba quyết định trả lại xác cho hàng thịt và chấp nhận cái chết theo đúng quy luật sinh - lão - bệnh - tử.
Trong kịch bản, Lưu Quang Vũ đã phân tích rõ từng nghịch cảnh:- Cảnh 1: Linh hồn Trương Ba nhập vào xác anh hàng thịt, 2 người tranh cãi với nhau khá gay go và thú vị.- Cảnh 2, 3 và 4: Nỗi buồn trong gia đình và cảm xúc nội tâm của Trương Ba và vợ ông, cái Gái và cu Tị, con dâu của ông.- Cảnh 5 & 6: Đế Thích được Ngọc Hoàng và Nam Tào xá tội việc đưa hồn Trương Ba nhập vào xác anh hàng thịt và trả lại cho chị hàng thịt, Trương Ba đã cứu sống cu Tị trước khi nhắm mắt xuôi tay, lìa đời.
NSND Trần Tiến đã sáng tạo thêm chi tiết tính cách, hành động của Đế Thích có xu hướng đồng tính.

**Vai diễn**
Dàn diễn viên của đợt dàn dựng đầu tiên (năm 1989): - NSND Trọng Khôi - Trương Ba.- NSND Trần Tiến - Đế Thích.- NSƯT Phạm Bằng - Lí trưởng.
...

**Xem thêm**
Lưu Quang Vũ.

**Liên kết ngoài**
 "The Butcher's Skin" tại nhà hát Yellow Earth date = ngày 13 tháng 3 năm 2007- Bình luận về vở "The Butcher's Skin" date=2007-09-28 
Thể loại:Kịch Việt Nam
Lạc

Tập tin:Ruộng Đậu phộng.jpg|nhỏ|Ruộng Đậu phộng ở Phú Hữu, An Phú, An Giang.
Lạc (phương ngữ Miền Bắc) hay đậu phộng (phương ngữ miền nam) ) (danh pháp hai phần: Arachis hypogaea), là một loài cây thực phẩm thuộc họ Đậu có nguồn gốc tại Trung và Nam Mỹ. Nó là loài cây thân thảo hàng năm có thể tăng chiều cao từ 30–50 cm. Lá mọc đối, kép hình lông chim với bốn lá chét, kích thước lá chét dài 1–7 cm và rộng 1–3 cm. Hoa dạng hoa đậu điển hình màu vàng có điểm gân đỏ, cuống hoa dài 2–4 cm. Sau khi thụ phấn, quả phát triển thành một dạng quả đậu dài 3–7 cm, chứa 1-4 hạt (ánh), và quả (củ) thường giấu xuống đất để phát triển. Trong danh pháp khoa học của loài cây này thì phần tên chỉ tính chất loài có hypogaea nghĩa là "dưới đất" để chỉ đặc điểm quả được giấu dưới đất. Hạt lạc (ánh lạc) là loại thực phẩm rất giàu năng lượng vì có chứa nhiều lipid.

**Lịch sử**
Loài cây này được khai hoang đầu tiên bởi cư dân vùng sông Paraguay và Parama ở vùng Chaco của Paraguay và Bolivia.

**Sản xuất**

**Hình ảnh**

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 15302- Peanut (plant) Arachis hypogaea
H
Thể loại:Quả đậu ăn được
Thể loại:Cây trồng bắt nguồn từ châu Mỹ
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1753
Thể loại:Cây trồng
He

He có thể chỉ đến:
*Heli
*Cá he
*Chữ he (ה), chữ thứ năm của nhiều chữ cái Semit, bao gồm các chữ cái Do Thái, Phênixi, và Assyri
*Chữ he (Г, г), chữ thứ tư của hai chữ cái Ukraina và Belarus
Na (định hướng)

Na có thể là:
*Ký hiệu hóa học của một kim loại kiềm là natri.
*Tên gọi chung theo nghĩa rộng của một họ trái cây (Họ Na: danh pháp khoa học: Annonaceae), hay một chi (chi Na: Annona), bao gồm các loài na khác nhau, tại miền nam Việt Nam gọi là mãng cầu. Theo nghĩa hẹp trong tiếng Việt chỉ loài na phổ biến tại Việt Nam, Annona squamosa L.
*Họ người Á Đông: Na (họ người).
*Ký hiệu của số Avogadro - NA
*Viết tắt trong tiếng Anh của cụm từ not applicable (không thích hợp) hay not available (không có)
Phúc Âm

Trong Kitô giáo, Phúc Âm (tiếng Hy Lạp: εὐαγγέλιον euangélion, nghĩa là "tin tức vui mừng hay tốt lành"), còn gọi là Tin Mừng hay Tin Lành hay trong tiếng Việt cổ gọi là sách E-vang, là thông điệp về Nước Trời (Vương quốc của Thiên Chúa), và về sự chết và sự sống lại của Chúa Giêsu, cũng như về sự hòa giải của loài người với Thiên Chúa. Khái niệm này còn có thể bao gồm sự hiện xuống của Chúa Thánh Linh trên các tín hữu và sự trở lại của Chúa Giêsu.
Thông điệp phúc âm được kể lại thành một câu chuyện trong cả bốn sách Phúc Âm và được diễn giải thần học trong các thư tín Tân Ước. Thông điệp này liên quan tới hành động cứu chuộc của Thiên Chúa qua sự hy sinh trên thập tự giá và sự sống lại từ cõi chết của Chúa Giêsu.
Thần học Kitô giáo trình bày Phúc Âm về sự cứu rỗi trong Chúa Giêsu Kitô không phải là một ý niệm mới, nhưng là điều đã được tiên báo xuyên suốt Cựu Ước và thậm chí đã được báo trước tại thời điểm sự sa ngã của loài người trong vườn địa đàng như được trình thuật tại sách Sáng Thế Ký 3:14-15, và được gọi là Phúc Âm tiên khởi.

**Chú thích**

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Thuật ngữ Kitô giáo
Thể loại:Từ ngữ trong Tân Ước
Thể loại:Truyền giáo Kitô giáo
BR

BR có thể là:
*Ký hiệu của nguyên tố hóa học brom (Br).
*Ký hiệu tên miền Internet quốc gia của Brasil (.br).
*Ký hiệu tên ISO 3166 của Brasil (BR)
Thể loại:Danh sách các từ kết hợp từ hai chữ cái
Danh sách đơn vị hành chính cấp huyện của Việt Nam

Đây là danh sách đơn vị hành chính cấp huyện ở Việt Nam. Tính đến ngày 1 tháng 2 năm 2025, danh sách có tổng cộng 696 đơn vị, bao gồm: 2 thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương, 84 thành phố thuộc tỉnh, 53 thị xã, 49 quận và 508 huyện.

**Danh sách các đơn vị hành chính cấp huyện**
Số liệu dân số chủ yếu từ Kết quả toàn bộ Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019, còn số liệu diện tích chủ yếu từ cổng thông tin điện tử Chính phủ. Ô chú thích của hàng để trống có nghĩa đơn vị hành chính đó là huyện (không tính các huyện đảo).

**Thống kê số lượng đơn vị hành chính cấp tỉnh**

**Danh sách các đơn vị hành chính cấp huyện không còn tồn tại**
Lưu ý: Dưới đây chỉ tập hợp danh sách các đơn vị hành chính cấp huyện sau năm 1975, thuộc diện sáp nhập, chia tách hoặc đổi tên. Việc nâng cấp, chuyển đổi đơn vị hành chính không thuộc danh sách này.

**Xem thêm**
 Danh sách huyện cũ của Việt Nam
*Phân cấp hành chính Việt Nam
*Thành phố (Việt Nam)
*Tỉnh (Việt Nam)
*Thành phố trực thuộc trung ương (Việt Nam)
*Quận (Việt Nam)
*Thành phố thuộc tỉnh (Việt Nam)
*Thị xã (Việt Nam)
*Huyện (Việt Nam)
*Phường (Việt Nam)
*Danh sách thị trấn tại Việt Nam
*Thị trấn (Việt Nam)
*Thị trấn nông trường
*Xã (Việt Nam)

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
 Đơn vị hành chính Tổng cục Thống kê
Huyện
Thể loại:Phân cấp hành chính Việt Nam
Chi Lạc

Chi Lạc (danh pháp khoa học: Arachis) là một chi của khoảng 70 loài thực vật có hoa sống một năm và lâu năm trong họ Đậu (Fabaceae) và có nguồn gốc từ khu vực Nam Mỹ. Ít nhất có một loài với tên gọi là lạc (Arachis hypogaea), có giá trị như một loài cây cung cung lương thực có tầm quan trọng toàn cầu; một vài loài khác được trồng với quy mô nhỏ tại Nam Mỹ.
Các loài trong chi Arachis, bao gồm cả lạc, bị ấu trùng của một số loài côn trùng thuộc bộ Cánh vẩy (Lepidoptera) phá hoại, bao gồm Ochropleura plecta, Discestra trifolii và Agrotis segetum.

**Các loài**
 A. africana Burm.f.- A. appressipila Krapov. & W. C. Greg.- A. archeri Krapov. & W. C. Greg.- A. batizocoi Krapov. & W. C. Greg.- A. benensis- A. benthamii Handro- A. brevipetiolata Krapov. & W. C. Greg.- A. burchellii Krapov. & W. C. Greg.- A. burkartii Handro- A. cardenasii Krapov. & W. C. Greg.- A. chiquitana Krapov. & W. C. Greg.- A. correntina (Burkart) Krapov. & W. C. Greg.- A. cruziana- A. cryptopotamica Krapov. & W. C. Greg.- A. dardani Krapov. & W. C. Greg.- A. decora- A. diogoi Hoehne- A. douradiana Krapov. & W. C. Greg.- A. duranensis Krapov. & W. C. Greg.- A. giacomettii- A. glabrata (Lạc trường niên, Lạc tiên)- A. glandulifera Stalker- A. gracilis Krapov. & W. C. Greg.- A. gregoryi- A. guaranitica Chodat & Hassl.- A. hatschbachii Krapov. & W. C. Greg.- A. helodes Mart. ex Krapov. & Rigoni- A. hermannii Krapov. & W. C. Greg.- A. herzogii- A. hoehnei Krapov. & W. C. Greg.- A. hypogaea (Lạc, Đậu phụng)- A. interrupta Valls & C. E. Simpson- A. ipaënsis- A. kempff-mercadoi- A. kretschmeri Krapov. & W. C. Greg.- A. kuhlmannii Krapov. & W. C. Greg.- A. lignosa (Chodat & Hassl.) Krapov. & W. C. Greg.- A. linearifolia- A. lutescens Krapov. & Rigoni- A. macedoi Krapov. & W. C. Greg.- A. magna- A. major Krapov. & W. C. Greg.- A. marginata- A. martii Handro- A. matiensis- A. microsperma- A. monticola Krapov. & Rigoni- A. namyquarae Hoehne- A. oteroi Krapov. & W. C. Greg.- A. palustris- A. paraguariensis Chodat & Hassl.- A. pflugeae- A. pietrarellii Krapov. & W. C. Greg.- A. pintoi Krapov. & W. C. Greg.- A. praecox- A. prostrata (Grassnut)- A. pseudovillosa (Chodat & Hassl.) Krapov. & W. C. Greg.- A. pusilla Benth.- A. repens Handro- A. retusa Krapov. & W. C. Greg.- A. rigonii Krapov. & W. C. Greg.- A. schininii- A. seridoënsis- A. setinervosa Krapov. & W. C. Greg.- A. simpsonii Krapov. & W. C. Greg.- A. stenophylla Krapov. & W. C. Greg.- A. stenosperma Krapov. & W. C. Greg.- A. subcoriacea Krapov. & W. C. Greg.- A. sylvestris (A. Chev.) A. Chev.- A. trinitensis Krapov. & W. C. Greg.- A. triseminata Krapov. & W. C. Greg.- A. tuberosa Benth.- A. valida Krapov. & W. C. Greg.- A. vallsii Krapov. & W. C. Greg.- A. villosa Benth.- A. villosulicarpa Hoehne- A. williamsii Krapov. & W. C. Greg.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 28568- 3817 - ID=26462- LegumeWeb: Chi Arachis- Bản tin các nguồn gen thực vật: Các đặc trưng hình thái của các loài Arachis date = ngày 7 tháng 1 năm 2006- Quan hệ di truyền giữa các loài trong chi Arachis (Genet. Mol. Biol. 25 số 3, São Paulo 2002)

Thể loại:Thực vật Nam Mỹ
Phân họ Đậu

Coronilla emerus trong Dictionaire des plantes suisses, 1853
Phân họ Đậu (danh pháp khoa học: Faboideae) là một phân họ của thực vật có hoa thuộc họ Đậu (Fabaceae hay Leguminosae). Một danh pháp khoa học khác cũng được chấp nhận cho phân họ này là Papilionoideae.
Phân họ này phân bổ rộng khắp và các loài đã thích nghi với nhiều môi trường khác nhau. Các loài trong phân họ này có thể là cây thân gỗ, cây bụi hay cây thân thảo. Hoa của chúng có dạng hoa đậu cổ điển và các nốt sần ở rễ là rất phổ biến.

**Các tông**

**Các chi**
Lưu ý: Chi điển hình Faba là từ đồng nghĩa của Vicia và được liệt kê tại đây dưới tên gọi Vicia.

**Xem thêm**
 Psophocarpus tetragonolobus- Trigonella foenum-graecum- Angsana (Pterocarpus indicus)

**Tham khảo**
F
Thể loại:Phân họ Đậu
Cam thảo dây

Hạt của Abrus precatorius
Cam thảo dây hay còn gọi tương tư, cườm thảo đỏ, chi chi, cườm cườm, cảm slảo (tiếng Tày), hương tư tử (香 思 子 -tiếng Trung) (danh pháp khoa học: Abrus precatorius) là loài thực vật có hoa thuộc họ Đậu được L. mô tả lần đầu năm 1753. Cây sinh trưởng dạng thân leo với các lá hình lông chim dài bao gồm nhiều lá chét mọc so le. Hoa màu hồng, mọc ở kẽ lá. Quả thuộc loại quả đậu dẹt chứa từ 3-7 hạt hình trứng màu đỏ đốm đen. Hạt của nó hay được dùng để làm chuỗi tràng hạt hay trong các bộ gõ (âm nhạc). Hạt của nó chứa các chất có độc tính cao nhưng khó gây tổn thương cho cơ thể nếu nuốt phải hạt tươi còn nguyên vỏ do lớp vỏ này khá cứng và khó bị phá vỡ. Toàn cây có vị ngọt. Loài cây này mọc hoang nhiều ở vùng rừng núi cũng như ven biển.
Abrus precatorius trong Medicinal-Plants của Koehler.

**Độc tính**
Các chất độc có trong Abrus precatorius gọi là abrin và rất giống với ricin. Nó là một chất nhị trùng bao gồm hai khối con protein, gọi là A và B. Chuỗi B có tác dụng "gắn" abrin vào tế bào: nó liên kết với các protein vận chuyển trên màng tế bào để sau đó vận chuyển chất độc vào trong tế bào. Khi đã ở trong tế bào, chuỗi A ngăn cản việc tổng hợp protein bằng cách thụ động hóa khối con 26S của ribosom. Một phân tử abrin sẽ làm cho khoảng 1.500 ribosom bị thụ động trên 1 giây. Các triệu chứng ngộ độc là y như ngộ độc ricin, ngoại trừ liều gây tử vong của ricin là khoảng 75 lần cao hơn của abrin. Abrin có LD-50 là 0,56 μg (microgram)/kg ở chuột nhắt, và Kingsbury đưa ra liều gây tử vong ở người là 0,00015% trọng lượng cơ thể, hay xấp xỉ 0,075-0,090 mg cho một người nặng 50–60 kg. Việc nuốt phải các hạt còn nguyên vẹn thường không phát hiện được về mặt lâm sàng, do chúng đi qua đường tiêu hóa vì lớp vỏ cứng của chúng.

**Trang sức**
Hạt của Abrus precatorius có giá trị trong việc làm đồ trang sức của một số dân cư bản địa nhờ màu sắc rực rỡ của nó. Một phần ba vỏ hạt (phần có rốn hạt) có màu đen, trong khi phần còn lại có màu đỏ tươi, giống như con bọ rùa. Việc làm đồ trang sức bằng hạt cam thảo dây là nguy hiểm, và đã có thông báo về các trường hợp tử vong do bị đâm vào tay trong khi khoan lỗ trên hạt để xỏ dây.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Ngộ độc hạt cam thảo dây-  Abrus precatorius (cam thảo dây) tại HenriettesHerbal.com-  Cam thảo dây tại Botanical.com
P
Thể loại:Cây thuốc
Thể loại:Thực vật Ấn Độ
Thể loại:Thực vật Brasil
Thể loại:Thực vật Indonesia
Thể loại:Thực vật Nepal
Thể loại:Thực vật Pakistan
Thể loại:Cây độc
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1753
Thể loại:Thực vật xâm hại
Chi Cam thảo dây

Chi Cam thảo dây hay chi Cườm thảo (danh pháp khoa học: Abrus) là một chi của 13-18 loài trong họ Đậu (Fabaceae) với loài được biết đến nhiều nhất là Abrus precatorius tức cam thảo dây. Hạt của các loài cây này được sử dụng làm chuỗi dây trang sức và có độc tính cao.

**Các loài**
Abrus aureus - Madagascar.
*Abrus baladensis - Somalia.
*Abrus bottae - Ả Rập Saudi và Yemen.
*Abrus canescens - châu Phi.
*Abrus diversifoliatus - Madagascar.
*Abrus fruticulosus (cườm thảo chồi, kê cố thảo) - Ấn Độ.
*Abrus gawenensis - Somalia.
*Abrus laevigatus - Nam Phi.
*Abrus longibracteatus (cườm thảo lá bắc dài) - Lào và Việt Nam.
*Abrus madagascariensis - Madagascar.
*Abrus mollis (cườm thảo mềm, mao tương tư tử).
*Abrus parvifolius - Madagascar.
*Abrus precatorius (cam thảo dây, dây chi chi) - Khắp vùng nhiệt đới.
*Abrus pulchellus - châu Phi.
*Abrus sambiranensis - Madagascar.
*Abrus schimperi - châu Phi.
*Abrus somalensis - Somalia.
*Abrus wittei - Zaire.

**Tham khảo**
 Cơ sở dữ liệu về họ Đậu của ILDIS

Cam thảo dây, chi
Cam thảo dây, chi
John Schrieffer

John Robert Schrieffer (sinh 31 tháng 5 năm 1931) là một nhà vật lý nổi tiếng người Mỹ. Năm 1972, ông đã được trao giải Nobel Vật lý cùng với John Bardeen và Leon Neil Cooper cho lý thuyết BCS, lý thuyết đầu tiên mô tả một cách rất thành công cơ chế vi mô của các vật liệu siêu dẫn loại 1.
Năm 2005, Robert Schrieffer thụ án tù 2 năm tại California do đã gây ra một tai nạn giao thông làm chết một người và làm bị thương bảy người khác.

**Tham khảo**
Schrieffer, John Robert
Schrieffer, John Robert
Thể loại:Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel
Thể loại:Nhân vật còn sống
Thể loại:Nhà vật lý lý thuyết
Thể loại:Cựu sinh viên Viện Công nghệ Massachusetts
Thể loại:Người Mỹ gốc Đức
Thể loại:Mất năm 2019
Thể loại:Nhà vật lý Mỹ thế kỷ 20
Cytisus

Cytisus là một chi thực vật trong họ Đậu. Thành viên của một số chi riêng biệt như Calicotome, Chamaecytisus, và Lembotropis đôi khi cũng được xếp vào chi Cytisus.

**Các loài**

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Flora of China Editorial Committee. 2010. "Flora of China (Fabaceae)". 10: 1–642. En C. Y. Wu, P. H. Raven y D. Y. Hong (eds.) Flora of China. Science Press y Missouri Botanical Garden Press, Pekín y S. Louis.-  Cytisus insularis date = ngày 2 tháng 2 năm 2014-  Xesta de Ons date = ngày 2 tháng 2 năm 2014-  Género Cytisus date = ngày 2 tháng 2 năm 2014
Retama

Retama là một chi thực vật trong họ Đậu.

**Các loài**
 Retama dasycarpa Coss.- Retama monosperma (L.) Boiss.
** subsp. bovei (Spach) Maire
** subsp. monosperma (L.) Boiss.- Retama raetam (Forssk.) Webb
** subsp. gussonei (Webb) Greuter
** subsp. raetam (Forssk.) Webb- Retama sphaerocarpa (L.) Boiss.

**Các loài chưa được công nhận**
 Retama albiflora Raf.- Retama angulata Griseb.- Retama atlantica Pomel- Retama bovei (Spach) Webb- Retama hipponensis Webb- Retama lutea Raf.- Retama microcarpa Webb- Retama parviflora (Vent.) Webb- Retama recutita Webb ex Bolle- Retama webbii Webb

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Genisteae
Lê Văn Hưng

Các nhân vật cùng tên là Lê Văn Hưng trong lịch sử Việt Nam:- Lê Văn Hưng, một trong những thủ lĩnh quân sự của quân Tây Sơn.- Chuẩn tướng Lê Văn Hưng, Tư lệnh phó Quân đoàn IV, Quân khu 4 của Quân lực Việt Nam Cộng hòa, một trong năm tướng lĩnh đã tự sát trong sự kiện 30 tháng 4 năm 1975.- Lê Văn Hưng, đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 12 (2007-2011) thuộc đoàn đại biểu tỉnh Hưng Yên.
Người băng Ötzi

Người băng Ötzi (viết telex ASCII là Oetzi), Người băng Đức, và Similaun Mummy là các tên hiệu hiện đại đặt cho một xác ướp tự nhiên được bảo quản rất tốt của một người đàn ông từ khoảng năm 3300 TCN, được tìm thấy năm 1991 tại một sông băng ở Ötztal Alps, gần biên giới giữa Áo và Ý.

**Tham khảo**
Thể loại:Xác ướp
Thể loại:Thời đại đồ đồng
Thể loại:Hiện vật khảo cổ
Thể loại:Năm sinh không rõ
Thể loại:Ý năm 1991
Thể loại:Người Nam Tirol
Thể loại:Áo năm 1991
Thể loại:Khoa học năm 1991
Thể loại:Tử vong không rõ nguyên nhân
Phù kế

Một phù kế.
Phù kế là một dụng cụ đo lường để xác định khối lượng riêng của một chất lỏng. Nó thường được làm bằng thủy tinh có hình trụ và một đầu có quả bóng chứa thủy ngân hay kim loại nặng để giữ nó nằm thẳng đứng. 

**Cách đo**
Chất lỏng được rót vào trong một bình cao, và phù kế được thả nhẹ vào trong bình cho đến khi nó nổi lơ lửng. Vị trí mà bề mặt chất lỏng tiếp xúc với phù kế được đánh dấu và được so sánh trên thang đo bằng dải vạch đặt nằm trong phù kế. Khối lượng riêng của chất lỏng được đọc trực tiếp trên thang đo (thường theo đơn vị gam trên xentimét khối).

**Nguyên lý**
Nguyên tắc hoạt động của phù kế dựa vào lực đẩy Ácsimét. Phù kế nổi cân bằng khi trọng lực của nó bị cân bằng bởi trọng lượng của thể tích chất lỏng bị nó chiếm chỗ. Nếu khối lượng riêng chất lỏng càng nhẹ, thể tích chiếm càng lớn và phù kế càng chìm sâu.
Trong các chất lỏng nhẹ như dầu hỏa, xăng và cồn, phù kế chìm sâu hơn các chất lỏng nặng như sữa, axít. Thực tế thường có hai loại phù kế, một loại đo chất lỏng nặng hơn nước (đánh dấu 1,000 cho nước ở đỉnh), loại kia cho chất lỏng nhẹ hơn nước (đánh dấu 1,000 cho nước ở đáy).

**Ứng dụng**
Chất lượng của nhiều chất lỏng thương mại, như nước ngọt, axít sulfuric, cồn, rượu vang, phụ thuộc nhiều vào khối lượng riêng của chúng. Do vậy phù kế được dùng nhiều trong thương mại.
Loại phù kế được thiết kế đặc dụng cho sữa, gọi là "lactometer". Sữa bò có khối lượng riêng chừng 1,027 đến 1,035 gam trên xentimét khối; và phù kế cho sữa thường chỉ thể hiện 2 chữ số thập phân cuối trong dải 20 đến 40. Loại phù kế cho rượu còn gọi là "alcoholometer". "Saccharometer" là tên gọi phù kế cho nước ngọt. Nhiệt phù kế là phù kế có thêm nhiệt kế bên trong; loại này giúp đo các chất lỏng có khối lượng riêng thay đổi theo nhiệt độ.

**Xem thêm**
 Lực đẩy Ácsimét

**Tham khảo**
Thể loại:Công nghệ La Mã cổ đại
Thể loại:Nấu bia
Thể loại:Dụng cụ thí nghiệm
Thể loại:Dụng cụ đo lường
Bệnh lý bẩm sinh

Bệnh bẩm sinh hay dị tật bẩm sinh (tiếng Anh: congenital disorder) là tên gọi chung của các bệnh có sẵn khi sinh ra. Nhiều bệnh có thể được chẩn đoán trước khi sinh hay vừa sinh ra trong khi một số bệnh khác chỉ biểu hiện nhiều năm sau khi sinh. Bệnh bất thường bẩm sinh có thể do bất thường di truyền, tai biến trong tử cung hay rối loạn trong quá trình hình thành của phôi, thai. Nhiều bệnh bất thường bẩm sinh vẫn chưa được biết nguyên nhân.
Bệnh bất thường bẩm sinh (BTBS) bao gồm những bất thường từ nhẹ như vảy đỏ trên da cho đến nặng như bệnh tim bẩm sinh hay sinh ra không có tay, chân. Nhiều bệnh ảnh hưởng đến chuyển hóa trong cơ thể. Những bất thường trầm trọng (như não không hình thành) làm tử vong trước khi sinh.
Bệnh BTBS đứng đầu các bệnh gây tử vong trẻ sơ sinh (2/1000 - theo thống kê tại Hoa Kỳ).
Khoảng 2 - 3% trẻ sơ sinh bị BTBS đáng kể. Bất thường nhiều nhất ở não (1%), tim (0,8%), thận (0,4%) và tứ chi (0,2%). Trong những bệnh bẩm sinh gây tử vong cho trẻ sơ sinh, bệnh tim đứng đầu (28%), theo sau là bệnh bất thường nhiễm sắc thể và đường phổi (15%) và bệnh não (12%).
Khoảng 25% BTBS là do bất thường của hệ thông tin di truyền - nghĩa là thay đổi bất thường trong gene. Chừng 5% bị bất thường trong nhiều hoặc hết thảy nhiễm sắc thể (chromosome). Nhiều BTBS xảy ra vì cha hay mẹ có mang mầm bệnh trong gene, một số khác là do biến dạng của nhiễm sắc thể trong thời phôi thai.
Ảnh hưởng từ môi trường bên ngoài tác động vào người mẹ cũng có thể gây ra BTBS:- Dinh dưỡng: Thiếu chất folic acid (hở cột sống).- Độc tố: Thủy ngân trong thức ăn như cá biển lớn.- Dược phẩm: Phenytoin (sứt môi, hư tim); Thalidomide (cụt tay).- Nhiễm trùng hay siêu vi trùng: giang mai và sởi Đức (mù, dị tật tim, dị tật hệ thần kinh).
Một số lớn trẻ em sinh ra bị BTBS nhưng không rõ lý do.

**Tham khảo**

Thể loại:Sinh học phát triển
Thể loại:Khuyết tật
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên

Trường Đại học Khoa học Tự nhiên có thể là:- Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội- Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
Mạ

Mạ là tên gọi của:
*Người Mạ: tên một bộ tộc thiểu số sống tại khu vực cao nguyên Di Linh thuộc nam Tây Nguyên, Việt Nam hiện nay
*Tiểu quốc Mạ: tên một tiểu quốc của người Mạ, tồn tại từ thế kỷ 15 đến thế kỷ 17 ở cao nguyên Di Linh
*Mạ: là tên gọi khác của cây lương thực chính ở Việt Nam - cây Lúa
*Kỹ thuật mạ điện Galvano phủ lớp kim loại lên một vật.- Mạ: cách gọi người mẹ ở một số vùng tại miền Trung (Bắc Trung Bộ), Việt Nam.

**Xem thêm**
Mạ
Nguyễn Ngọc Bích

Nguyễn Ngọc Bích là một tên gọi thông dụng tại Việt Nam. Một số nhân vật lịch sử Việt Nam cùng tên như:- Nguyễn Ngọc Bích (1911-1966), kỹ sư và nhà trí thức cách mạng Việt Nam, Ủy viên dự khuyết Ban thường Trực Quốc hội Việt Nam khóa I. Ông là con trai cả của cụ Nguyễn Ngọc Tương, Giáo tông Hội thánh Cao Đài Ban Chỉnh Đạo- Nguyễn Ngọc Bích (1937-2016), Giám đốc đầu tiên của Ban Việt ngữ RFA- Tên thật của nhạc sĩ Ngọc Bích (1924-2001), một nhạc sĩ tiền chiến Việt Nam.
Chung Quân (nhạc sĩ)

Nguyễn Đức Tiến (1936 - 1988), là một nhạc sĩ Việt Nam, nổi tiếng qua ca khúc Làng tôi.

**Cuộc đời**
Nguyễn Đức Tiến, có bút danh là Chung Quân, sinh ngày 6 tháng 7 năm 1936 tại Hà Nội.
Năm 1952, khi mới 16 tuổi, bản Làng tôi của ông đã giành được giải của Công ty điện ảnh, đoàn cải lương Kim Chung ở Hà Nội để làm bản nhạc nền cho phim Kiếp hoa, một trong số ít những phim Việt Nam thực hiện trong thời kỳ này.
Năm 1954, Chung Quân cùng gia đình di cư vào Nam, định cư ở vùng Khánh Hội. Nhờ đã từng học sư phạm chuyên ngành về nhạc và danh tiếng của Làng tôi, Chung Quân được Bộ Quốc gia Giáo dục của Đệ Nhất Cộng hòa ưu đãi, cho dạy môn nhạc tại hai trường trung học Chu Văn An, và Nguyễn Trãi. Thời gian giảng dạy ở trường Nguyễn Trãi, Chung Quân là thầy dạy nhạc của nhiều nhạc sĩ nổi tiếng sau này như Ngô Thụy Miên, Vũ Thành An, Đức Huy, Nam Lộc... Cũng khoảng thời gian 1955 - 1956, ông có soạn bản hợp xướng Sông Bến Hải, theo một vài ý kiến thì đó là một trường ca có giá trị nghệ thuật, viết về cuộc di cư năm 1954, nhưng về sau không thấy phổ biến rộng rãi.
Theo một vài bài viết của các học trò nhạc sĩ Chung Quân thì trước 1975, ông từng học tại New York, sau đó tốt nghiệp tiến sĩ văn chương tại Anh. Sau năm 1975 ông ở lại Việt Nam và qua đời vào ngày 26 tháng 1 năm 1988 do bị đột quỵ, trong khi đang chơi cờ tướng với người em rể.
Nhạc phẩm Làng tôi của Chung Quân trùng tên với 2 ca khúc khác cũng rất nổi tiếng của Văn Cao và Hồ Bắc. Ngoài ra ông còn một vài sáng tác khác.

**Tác phẩm**
Cô gái quê
*Hận kỳ đài
*Gửi chút tình
*Làng tôi
*Mong anh
*Nam Việt
*Sông Bến Hải (hợp xướng)
*Tình mẹ
*Trai Việt

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Nhạc sĩ tiền chiến
Thể loại:Nhạc sĩ Việt Nam
Thể loại:Queen (ban nhạc)

Thể loại:Ban nhạc Vương quốc Liên hiệp Anh
Thể loại:Thể loại Wikipedia được đặt tên theo các ban nhạc
Thể loại:Ban nhạc thập niên 1970
Thể loại:Ban nhạc thập niên 1980
Thể loại:Ban nhạc thập niên 1990
Thể loại:Ban nhạc rock Anh
Nguyễn Thiện Tơ

Nguyễn Thiện Tơ (29 tháng 7 năm 1921 – 18 tháng 8 năm 2022) là một trong những nhạc sĩ tiền chiến tiên phong của nền tân nhạc Việt Nam.

**Tiểu sử**
Nguyễn Thiện Tơ sinh ra tại Hà Nội, xuất thân trong một gia đình công nhân (xưởng in Viễn Đông) tại căn nhà số 22 phố Charron mà nay là phố Mai Hắc Đế, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội. Yêu thích âm nhạc từ năm 10 tuổi, vào năm lên 12, Nguyễn Thiện Tơ theo học ghi-ta Hawaii (Hạ Uy cầm) với thầy giáo Trần Đình Khuê; chỉ ba tháng thì ông đã được biểu diễn cùng thầy trên đài phát thanh Pháp. Sau đó ông theo học ghi-ta với một người Pháp và bắt đầu biểu diễn ở các phòng trà và chương trình từ thiện với hai nhạc cụ này.
Ảnh chụp tờ nhạc "Giáo đường im bóng" do Tinh Hoa xuất bản năm 1951.
Nguyễn Thiện Tơ là người sáng lập nhóm Myosotis cùng với Dương Thiệu Tước, Thẩm Oánh,... nhưng theo nhạc sĩ Phạm Duy thì Nguyễn Thiện Tơ là một nhạc sĩ độc lập, tức là không thuộc nhóm nhạc nào.
Năm 1938, khi mới 17 tuổi, Nguyễn Thiện Tơ sáng tác bản nhạc đầu tay "Giáo đường im bóng" viết về một cô gái theo đạo Thiên Chúa, 16 tuổi tên là Hà Tiên. Ông kể lại: "Trong kỳ nghỉ hè năm 1938 (lúc này còn là học sinh trường Thăng Long ở Hà Nội), tôi được mời tham gia biểu diễn đàn ghi-ta ở Nam Định. Ở đây tôi đã làm quen với cô nữ sinh Hà Tiên cũng đến đây đóng góp tiếng hát của mình. Sau buổi dạ hội ca nhạc, tôi được bạn bè cho biết là gia đình cô ấy theo đạo Thiên Chúa. Nghĩ mình là kẻ ngoại đạo nên mới viết nên "Giáo đường im bóng" sau ngày ấy."
Nguyễn Thiện Tơ hoàn thành phần nhạc của ca khúc Giáo đường im bóng trước, sau đó nhà thơ Phi Tâm Yến - bạn thân của Nguyễn Thiện Tơ - viết lời. Theo Phạm Duy thì nhạc sĩ Lê Thương cũng thầm yêu cô Hà Tiên đó và đã viết nên ca khúc Nàng Hà Tiên. Bản thân ông nhận xét có 2 ca sĩ hát bài này thành công nhất là Khánh Ly và Nga My. Khánh Ly hát như một bài hát trữ tình đượm thánh ca, còn Nga My thì lại hát như một bài thánh ca đượm chất trữ tình.
Ban đầu cuộc tình giữa Nguyễn Thiện Tơ và Hà Tiên không được gia đình cô chấp nhận bởi ngăn cách tôn giáo. Về sau hai ông bà đã thuyết phục được gia đình và thành hôn vào năm 1944. Nguyễn Thiện Tơ tiếp tục dạy ghi-ta và ghi-ta Hawaii. Trong số những người học ông, có những nhạc sĩ nổi tiếng như Doãn Mẫn, Đoàn Chuẩn và Nguyễn Văn Quỳ.
Sau ngày quân đội Việt Minh tiếp quản Hà Nội, Nguyễn Thiện Tơ về Đài Tiếng nói Việt Nam, thổi sáo trong dàn nhạc của đài. Đến năm 1959, ông chuyển sang dàn nhạc giao hưởng nhạc vũ kịch. Năm 1965, ông chuyển về hãng Phim truyện Việt Nam.
Ông tròn 100 tuổi vào cuối tháng 7 năm 2021. và qua đời ngày 18 tháng 8 năm 2022 tại Hà Nội, hưởng thọ 101 tuổi.

**Tác phẩm**

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Nhạc sĩ tiền chiến
Thể loại:Người Hà Nội
Thể loại:Người thọ bách niên Việt Nam