Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Khỉ

Tập tin:Tượng Tề Thiên Đại Thánh ở miếu bà Bình Long, Tân Phú (dân địa phương thờ cúng), tháng 5 năm 2021 (11a).jpg|300px|nhỏ|phải|Tượng Tề Thiên Đại Thánh ở Miếu bà Bình Long, Tân Phú, nhân vật này được người địa phương thờ cúng trong miếu, thờ trong một ban thờ riêng ở động Thủy Liêm
Khỉ  hay hầu là một những loài động vật 4 chân thuộc lớp thú và bộ linh trưởng. Khỉ có ba nhóm lớn: Là khỉ Tân Thế giới, khỉ Cựu Thế giới, khỉ không đuôi. Có khoảng 264 loài khỉ. Một số loài giống khỉ không đuôi như tinh tinh hay vượn thường được gọi là khỉ trong ngữ cảnh bình dân, tuy rằng các nhà sinh học không xếp chúng vào các loài khỉ. Tuy nhiên, không có một đặc điểm nào là duy nhất mà tất cả các loài khỉ đều có mà các loài khác không có.

**Trong văn hóa**
Tôn Ngộ Không, một nhân vật trong truyện Tây du ký của văn học cổ Trung Hoa, vốn là khỉ được nhân cách hóa. Hanuman trong thần thoại Ấn Độ cũng là khỉ. Khỉ được coi là động vật tượng trưng cho tinh thần lạc quan. Khỉ cũng rất nghịch ngợm. Khỉ còn là đại diện cho con giáp thứ 9 trong 12 con giáp với tên gọi là "Thân".

**Hình ảnh**
Khỉ, tranh vẽ của Mori Sosen (1749-1821)
Một con khỉ cựu thế giới đang ở trên cây

**Chú thích**

**Tham khảo**
 "The Impossible Housing and Handling Conditions of Monkeys in Research Laboratories", by Viktor Reinhardt, International Primate Protection League, August 2001- The Problem with Pet Monkeys: Reasons Monkeys Do Not Make Good Pets date=2014-07-12 , an article by veterinarian Lianne McLeod on About.com- Helping Hands: Monkey helpers for the disabled, a U.S. national non-profit organization based in Boston Massachusetts that places specially trained capuchin monkeys with people who are paralyzed or who live with other severe mobility impairments
Giới

Giới trong tiếng Việt có các nghĩa sau đây:
*Trong phân loại sinh học, giới là đơn vị phân loại sinh vật do Carl von Linné xây dựng; tiến hành sắp xếp sinh vật thành các đơn vị phân loại (taxon) như: giới (kingdom), ngành (phylum/divisio), lớp (classis), bộ (ordo), họ (familia), chi (genus) và loài (species).
*Trong địa tầng học và các khoa học liên quan khác, giới là hồ sơ địa tầng tổng thể đã trầm lắng trong một khoảng thời gian tương ứng nhất định, thuộc về một đại trong niên đại địa chất.
*Giới có thể đề cập tới thành phần, tầng lớp hoặc nhóm xã hội nào đấy, ví dụ như giới công nhân, giới trí thức v.v.
*Trong Phật giáo, giới là các luật mà các người tu hành phải tuân thủ.
*Trong ngôn ngữ học, giới, còn được gọi là giống, được dùng để phân loại các từ; như trong tiếng Pháp la guerre có giới tính là giống cái và le père là giống đực.
*Giới tính sinh học hoặc giới tính xã hội.

**Xem thêm**
Tính
*giới
Thể loại:Thám hiểm

Thám hiểm là đi tìm kiếm những gì còn xa lạ chưa biết tới để phục vụ cho nhu cầu khám phá khoa học, lợi ích kinh tế, tìm hiểu văn hoá, tôn giáo, hoạt động chính trị...
Thể loại:Lịch sử
Thể loại:Địa lý học
Thể loại:Lịch sử xã hội
Thể loại:Lịch sử kinh tế
Bản mẫu:PlanetMath reference

WARNING: Để bản mẫu này hoạt động, cần sử dụng tham số "urlname". Tham số "id" không còn hoạt động nữa (PlanetMath chuyển hướng tất cả các liên kết như vậy đến trang chính thay vì tìm bài viết cần tìm) do các thay đổi tại trang "planetmath.org" trong năm 2018.
Bản mẫu này đã tồn tại qua một quá trình hợp nhất và đề xuất xóa trong năm 2016 trước đây.: Wikipedia:Templates_for_discussion/Log/2016_September_20#Template:PlanetMath. Bản mẫu:PlanetMath tương tự vẫn chạy nhưng sẽ trông thấy thảo luận cũ của các thực thể.
Thể loại:Bản mẫu nguồn toán học
Reuters

Reuters là một trong những hãng thông tấn lớn nhất thế giới. Reuters cung cấp bài viết, hình ảnh, đồ họa và video cho những tờ báo, đài phát thanh, đài truyền hình, Internet và các phương tiện truyền thông khác.
Reuters kiếm tiền do những lợi tức thu được từ việc truyền tải dữ liệu rộng khắp toàn cầu của thị trường tài chính điện tử – tỷ giá hối đoái tiền tệ, giá cổ phiếu, giá hàng hoá – tới những ngân hàng, thương gia, môi giới, nhà đầu tư và những công ty khắp nơi trên thế giới. Dữ liệu liên tục được cập nhật khi các thị trường tài chính thay đổi. Reuters cũng bán phần mềm cho phép những nhà phân tích dữ liệu tài chính và cho những giao dịch trực tiếp từ một máy tính đầu cuối.
Trụ sở chính của Reuters nằm tại London, (Anh).
Ngày 15 tháng 7 năm 2007, hãng tin Canada Thomson đã thỏa thuận xong việc mua sáp nhập Reuters vào thành một hãng tin Thomson Reuters với số tiền 17.2 tỉ USD, trở thành hãng nắm số thị phần thông tin tài chính lớn nhất thế giới lúc đó, vượt qua đối thủ Bloomberg

**Lịch sử phát triển**
Tập tin:Statue of Paul Reuter in the City of London.jpg|nhỏ|Tượng Paul Reuter tại London

**Hình ảnh**

**Reuters tại Việt Nam**
 8 Trần Hưng Đạo, Hà Nội- 65 Lê Lợi, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Trang chủ của Reuters (tiếng Anh)-  Về Reuters date = ngày 14 tháng 2 năm 2006 (tiếng Anh)
Thể loại:Báo chí
Thể loại:Hãng thông tấn
Thể loại:Công ty truyền thông đại chúng Vương quốc Liên hiệp Anh
Thể loại:Chùa

Đọc bài chính về …
Thể loại:Tự viện Phật giáo
Thể loại:Kiến trúc Phật giáo
Thể loại:Công trình tôn giáo
Thể loại:Nghệ thuật Phật giáo
Thể loại:Công trình Phật giáo
Thể loại:Công trình theo loại
Agence France-Presse

Agence France-Presse (AFP) là hãng thông tấn lâu đời nhất trên thế giới. AFP là hãng thông tấn lớn thứ ba trên thế giới, đứng sau AP và Reuters, đồng thời là nguồn tin tiếng Pháp lớn nhất thế giới.
Ngoài trụ sở chính đặt tại thủ đô Paris của Pháp, AFP còn có các trung tâm khu vực khác đặt ở Washington D.C. (Bắc Mỹ), Hồng Kông (Châu Á – Thái Bình Dương), Nicosia (Trung Đông) và Montevideo (Mỹ La-tinh) và mạng lưới hơn 200 văn phòng tại 150 nước trên thế giới.
AFP phát hành tin tức bằng 6 ngôn ngữ: tiếng Pháp, tiếng Anh, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Bồ Đào Nha, tiếng Đức và tiếng Ả Rập.
AFP được Charles-Louis Havas thành lập vào năm 1835 (lúc đó dưới tên Agence Havas).

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Trang web chính thức của AFP
Thể loại:Hãng thông tấn
Thể loại:Công ty đặt trụ sở chính tại Paris
Thể loại:Khởi đầu năm 1835 ở Pháp
Chí tuyến Bắc

300px
Chí Tuyến Bắc và tiết khí Hạ Chí, và một số các yếu tố của Hệ Toạ Độ Địa Lý.
Chí tuyến Bắc hay Bắc chí tuyến (còn được gọi là hạ chí tuyến, chí tuyến Cự Giải, hay nhiệt tuyến Bắc giải) là một trong năm vĩ tuyến chủ yếu để đánh dấu bản đồ Trái Đất. Đường tuyến này song song với đường xích đạo và nằm ở vĩ tuyến 23°26′09″ bắc.
Tên gọi chí tuyến Cự Giải hay nhiệt tuyến Bắc giải là theo cách gọi của người phương Tây do khi họ đặt tên cho nó thì Mặt Trời nằm trong chòm sao Cự Giải, tức Bắc Giải, vào thời điểm nó xuất hiện trực tiếp trên đỉnh đầu tại vĩ tuyến này vào thời điểm diễn ra hạ chí ở Bắc bán cầu. Tuy nhiên, do hiện tượng tuế sai, hiện nay khi diễn ra hạ chí ở Bắc bán cầu thì Mặt Trời lại nằm trong chòm sao Song Tử.
Nó là vĩ độ cao nhất về phía bắc mà tại đó Mặt Trời có thể xuất hiện trực tiếp ngay trên đỉnh đầu của người quan sát. Nằm về phía bắc của chí tuyến Bắc là vùng ôn đới Bắc bán cầu. Chí tuyến Nam nằm ở vĩ tuyến đối xứng ở phía nam qua đường xích đạo. Nằm về phía nam của đường chí tuyến Nam là vùng ôn đới Nam bán cầu. Các khu vực nằm giữa phía nam của chí tuyến Bắc và phía bắc của chí tuyến Nam được gọi là khu vực nhiệt đới.
Tên gọi chí tuyến Bắc xuất phát từ vị trí ở Bắc bán cầu Trái Đất của chí tuyến này, cũng là để phân biệt với chí tuyến Nam, nằm ở Nam bán cầu.
Theo các quy tắc của Fédération Aéronautique Internationale, để được công nhận là bay vòng quanh Trái Đất thì độ dài của quãng đường bay phải không nhỏ hơn độ dài của đường chí tuyến Bắc (36.787,559 km), cũng như phải vượt qua tất cả các đường kinh tuyến và điểm kết thúc chuyến bay là tại cùng một sân bay mà nó bắt đầu cất cánh từ đó.

**Chú thích**

**Xem thêm**
 Chí tuyến Nam- Hạ chí- Đông chí
Thể loại:Vĩ tuyến
Thể loại:Nhiệt đới
Chí tuyến Nam

300px
Chí Tuyến Nam và tiết khí Đông Chí, và một số các yếu tố của hệ toạ độ địa lý.
Chí tuyến Nam hay Nam chí tuyến (còn được gọi là Đông chí tuyến, chí tuyến Ma Kết, hay nhiệt tuyến Nam Dương) là một trong năm vĩ tuyến chủ yếu để đánh dấu bản đồ Trái Đất.
Chí tuyến này nằm song song với đường xích đạo tại vĩ tuyến 23° 26' 22" nam, và nó là vĩ độ xa nhất về phía nam mà Mặt Trời có thể xuất hiện trên đỉnh đầu của người quan sát diễn ra vào tiết đông chí của Bắc bán cầu (vì lý do này mà nó còn mang tên là Đông chí tuyến). Đối ngược với chí tuyến này là chí tuyến Bắc ở Bắc bán cầu. Các vĩ độ ở phía nam của đường chí tuyến Nam thuộc về vùng ôn đới Nam bán cầu. Các vĩ độ nằm giữa đường đông chí tuyến Nam và đường chí tuyến Bắc thuộc về vùng nhiệt đới.
Chí tuyến này được gọi là Chí tuyến Ma Kết hay Nhiệt tuyến Nam Dương do khi người phương Tây đặt tên cho nó vào khoảng 2000 năm trước thì Mặt Trời đã nằm ở chòm sao Ma Kết (tức sao Nam Dương, tiếng Anh Capricorn) vào tiết đông chí ở Bắc bán cầu. Hiện nay, Mặt Trời xuất hiện ở chòm sao Nhân Mã trong thời gian diễn ra tiết đông chí ở Bắc bán cầu. Sự thay đổi này có được là do hiện tượng tuế sai.
Tên gọi chí tuyến Nam là do chí tuyến này nằm ở Nam bán cầu Trái Đất.

**Chú thích**

**Xem thêm**
 Chí tuyến Bắc- Đông chí- Hạ chí
Thể loại:Vĩ tuyến
Thể loại:Nhiệt đới
Chất ức chế neuraminidase

Chất ức chế neuraminidase là một loại thuốc kháng virus có cơ chế tác động dựa trên việc ức chế chức năng protein neuraminidase của virus. Cùng với các adamantane (amantadine và rimantadine), các chất ức chế neuraminidase (zanamivir Relenza® và oseltamivir Tamiflu®) được sử dụng trong điều trị và dự phòng nhiễm cúm.
Chất ức chế neuraminidase can thiệp vào quá trình giải phóng virus khỏi tế bào vật chủ bị nhiễm, từ đó ngăn cản virus nhiễm vào tế bào vật chủ mới và kìm hãm sự lây nhiễm bên trong đường hô hấp. Vì virus sinh sản đạt đỉnh cao vào khoảng 24 đến 72 giờ sau khi bệnh khởi phát, các thuốc như thuốc ức chế neuraminidase cần được sử dụng vào càng sớm càng tốt. Không như các adamantane, các chất ức chế neuraminidase có độc tính thấp và khả năng thúc đẩy sự phát triển influenza kháng thuốc cũng thấp. Chất ức chế neuraminidase cũng có hiệu quả chống lại các phân nhóm neuraminidase, và nhờ đó, chống lại các chủng influenza A và B. Đây là điểm quan trọng trong vấn đề dịch tễ và ưu thế so với các adamantane vốn chỉ hiệu quả với các chủng influenza A nhạy cảm.

**Cơ chế tác dụng**
Virus cúm có 2 glycoprotein bề mặt, một hemagglutinin và một neuraminidase, cũng là kháng nguyên định chủng virus. Các phân tử này thay đổi theo thời gian giúp cho virus tránh được đáp ứng miễn dịch của con người và vì vậy vaccine phòng cúm cần phải được điều chế lại mỗi năm. Hemagglutinin là phân tử gắn vào thụ thể sialic acid, điều hoà sự xâm nhập của virus vào tế bào đích. Các virion mới được hình thành bằng cách nảy chồi trên bề mặt tế bào. Neuraminidase cắt gốc sialic acid tận cùng khỏi bán đơn vị carbohydrate trên bề mặt tế bào ký chủ và vỏ virus, từ đó thúc đẩy phóng thích virus mới ra khỏi tế bào bị nhiễm. Nếu không có neuraminidase, virus chỉ nhân đôi giới hạn trong một chu kỳ, và hiếm khi đủ số lượng để gây bệnh. Neuraminidase cũng có thể hỗ trợ virus xâm nhập vào đường hô hấp  trên bằng cách cắt các bán đơn vị sialic acid của lớp nhày bao phủ tế bào đường dẫn khí.
Các chất ức chế neuraminidase có cấu trúc tương tự với sialic acid. Cơ chế tác động của chúng là ức chế vị trí hoạt động của neuraminidase và để nguyên không cắt gốc sialic acid trên bề mặt tế bào vật chủ và vỏ virus cúm. Hemagglutinin virus gắn vào gốc sialic acid không bị cắt đó; kết quả là virus bị kết tập trên bề mặt tế bào vật chủ, làm giảm số lượng virus được phóng thích có thể lây nhiễm sang tế bào khác.
Khả năng ức chế neuraminidase cúm của các chất tương tự sialic acid được nhận biết lần đầu tiên vào thập kỷ 1970, tuy nhiên việc thiết kế các chất ức chế có hiệu lực cao chỉ trở nên khả thi khi biết được vị trí và cấu trúc điểm xúc tác thông qua phân tích cấu trúc ba chiều của neuraminidase cúm. Chất ức chế có hiệu lực cao như zanamivir bắt chước sát với cơ chất tự nhiên, lắp vừa vặn vào túi tại vị trí hoạt động và đạt được hiệu quả được mong muốn nhất. Zanamivir được dùng bằng cách hít, đưa thuốc trực tiếp vào đường hô hấp. Oseltamivir được phát  triển bằng cách thay đổi bộ khung tương tự sialic acid (trong đó thêm vào một chuỗi bên ưa lipid) cho phép dùng thuốc bằng đường uống.

**Tham khảo**
Thể loại:Thuốc kháng virus
Xích đạo

532x532px
Xích Đạo là đường tưởng tượng vòng quanh Trái Đất, nằm trong mặt phẳng đi qua tâm và vuông góc với trục của Trái Đất, chia Trái Đất ra làm hai phần bằng nhau
Xích đạo (Tiếng Anh: equator, Chữ Hán: 赤道, nghĩa: con đường màu đỏ) là một đường tròn tưởng tượng được vẽ ra trên bề mặt một hành tinh (hoặc các thiên thể khác) tại khoảng cách nằm giữa hai cực. Trên Trái Đất, xích đạo chia đôi hành tinh ra thành Bắc bán cầu và Nam bán cầu. Theo định nghĩa thì vĩ độ của đường xích đạo là 0°. Độ dài xích đạo của Trái Đất là khoảng 40.075,0 km, hay 24.901,5 dặm.
Xích đạo là một trong năm vĩ tuyến chủ yếu dựa trên quan hệ giữa sự tự quay của Trái Đất với mặt phẳng quỹ đạo của nó xung quanh Mặt Trời. Ngoài ra, xích đạo là vĩ tuyến có độ dài lớn nhất.
Trong sự quan sát từ Trái Đất thì Mặt Trời trong chuyển động theo mùa của nó trên bầu trời sẽ vượt qua đường xích đạo hai lần mỗi năm vào thời điểm diễn ra tiết xuân phân và thu phân của mỗi bán cầu vào tháng 3 (khoảng ngày 21±1 tháng 3) và tháng 9 (khoảng ngày 22±1 tháng 9) hàng năm. Tại xích đạo, các tia nắng từ Mặt Trời khi đó chiếu vuông góc với bề mặt Trái Đất.
Các khu vực gần đường xích đạo có sự thay đổi độ dài của ngày và đêm theo mùa là ít nhất, chỉ dao động trong khoảng thời gian vài phút trong cả năm.

**Khí hậu vùng xích đạo**
Trong nhiều khu vực ở vùng xung quanh xích đạo người ta chỉ xác định có hai mùa là mùa khô và mùa mưa, nhưng phần lớn các khu vực rất gần với xích đạo là ẩm ướt quanh năm, mặc dù các mùa có thể dao động phụ thuộc vào sự đa dạng của các yếu tố như độ cao của địa hình so với mặt biển cũng như khoảng cách tới các đại dương.
530x530px
Bề mặt của Trái Đất tại xích đạo chủ yếu là biển.

**Các quốc gia có đường xích đạo**
Đường xích đạo đi ngang qua lãnh thổ và lãnh hải của 14 quốc gia:- São Tomé và Príncipe - có lẽ chạy ngang qua Ilhéu das Rolas, một đảo nhỏ trong quần đảo này.- Gabon- Cộng hòa Congo- Cộng hòa Dân chủ Congo- Uganda- Kenya- Somalia- Maldives – có thể trượt qua mọi đảo- Indonesia
** Sumatra
** Lingga và các đảo nhỏ khác gần Sumatra
** Borneo – Kalimantan
** Sulawesi
** Halmahera và các đảo nhỏ khác ở quần đảo Moluccas.- Kiribati
** Quần đảo Gilbert – có thể trượt qua mọi đảo.
** Quần đảo Phoenix – trượt qua gần đảo Baker
** Line Islands – trượt qua gần đảo Jarvis- Mỹ
** Đảo Baker- Ecuador
** Quần đảo Galapagos – chạy ngang qua đảo Isabela.
** Ecuador đại lục- Colombia- Brasil

**Xem thêm**
 Xích đạo nhiệt- Chí tuyến Bắc- Chí tuyến Nam- Vòng Bắc cực- Vòng Nam cực

**Tham khảo**
 chú thích tạp chí |title=Geodetic Reference System 1980 |journal=Bulletin Géodésique |publisher=Springer-Verlag |location=Berlin |first=H |last=Moritz |pages=395–405 |volume=54 |issue=3 |date=September 1980 |doi=10.1007/BF02521480|bibcode = 1980BGeod..54..395M  (IUGG/WGS-84 data)- chú thích sách |title=Computational Spherical Astronomy |url=https://archive.org/details/computationalsph0000taff |publisher=Wiley |location=New York |first=Laurence G |last=Taff |year=1981 |isbn=0-471-06257-X |oclc=6532537 (IAU data)   
Thể loại:Vĩ tuyến
Thể loại:Trái Đất
Thể loại:Địa lý học
Thể loại:Trắc địa
Thể loại:Nhiệt đới
Thể loại:Hệ tọa độ thiên văn
Cận nhiệt đới

Cận nhiệt đới
Các khu vực cận nhiệt đới, bán nhiệt đới hay á nhiệt đới là những khu vực gần với vùng nhiệt đới, thông thường được xác định một cách gần đúng là nằm trong khoảng 23,5-40° vĩ bắc và 23,5-40° vĩ nam. Các khu vực này có mùa hè từ rất ấm tới nóng, nhưng có mùa đông phi nhiệt đới. Trong một số khu vực nào đó thuộc vùng cận nhiệt đới của thế giới thì các trận bão và áp thấp nhiệt đới có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới có thể hoành hành trong khoảng thời gian của mùa hè và mùa thu. Cũng vì lý do này mà vùng biển yết hầu nằm ở gần Mũi Hảo vọng của Cộng hòa Nam Phi, nơi mà tất cả tàu bè từ nam Đại Tây Dương muốn tới Ấn Độ Dương (hoặc ngược lại) đều phải qua, được mệnh danh là nơi của "con số 40 đang gào thét".

**Các định nghĩa trong các sơ đồ phân loại khí hậu**
Trong phần lớn các sơ đồ phân loại khí hậu thì khí hậu cận nhiệt đới được coi là kiểu phụ của khí hậu ôn đới:- Phân loại khí hậu Köppen: Nhiệt độ trung bình trên 22 °C (72 °F) trong những tháng ấm nhất, còn trong các tháng lạnh nhất thì nhiệt độ trung bình nằm trong khoảng -3 °C (hay 0 °C trong một số biến thể của sơ đồ này) và 18 °C (27-64 °F), với mùa hè ẩm ướt và tháng mùa đông khô nhất có lượng mưa trung bình lớn hơn 1/10 lượng mưa trung bình của tháng mùa hè ẩm ướt nhất.- Phân loại Trewartha: Trên 8 tháng có nhiệt độ trung bình 10 °C (50 °F) hoặc ấm hơn và ít nhất 1 tháng có nhiệt độ trung bình thấp hơn 18 °C.- Phân loại John Griffiths: Nhiệt độ trung bình trong tháng lạnh nhất nằm giữa 6 °C (42,8 °F) và 18 °C (64,4 °F).
Lưu ý rằng các khu vực có khí hậu Địa Trung Hải (với mùa khô rõ ràng trong mùa hè) là cận nhiệt đới khi xét theo quan điểm nhiệt học, nhưng thực vật và các mùa của nó không là cận nhiệt đới, do nó thiếu độ ẩm liên tục – một đặc trưng của các khu vực nhiệt đới.

**Các vùng khí hậu cận nhiệt đới**

**Tham khảo**
Thể loại:Khí hậu
Thể loại:Địa lý học tự nhiên
Nhiệt đới

Phân chia các miền khí hậu thế giới tính theo đường đẳng nhiệt
Tập tin:Koppen-Geiger_Map_A_present.svg|thumb|upright=1.5|Các vùng khí hậu nhiệt đới trên thế giới
Khu vực nhiệt đới là khu vực địa lý trên Trái Đất nằm trong khoảng có đường ranh giới là hai đường chí tuyến: hạ chí tuyến ở Bắc bán cầu và đông chí tuyến ở Nam bán cầu, bao gồm đường xích đạo.

**Xác định theo phân loại**

**Vị trí địa lý**
Khu vực này nằm giữa khoảng 23°26'21" vĩ bắc đến 23°26'21" vĩ nam, và bao gồm toàn bộ các phần của Trái Đất mà Mặt Trời có thể lên tới thiên đỉnh ít nhất một lần trong năm dương lịch. (Trong các khu vực ôn đới nằm về phía bắc của hạ chí tuyến và về phía nam của đông chí tuyến thì Mặt Trời không bao giờ lên tới cao độ 90°, hay ngay ở trên đỉnh đầu). Trong một số ngôn ngữ người ta sử dụng từ tropic (tiếng Anh), tropen (tiếng Đức) v.v. có nguồn gốc từ tropos của tiếng Hy Lạp mang nghĩa "trở lại", do vị trí biểu kiến của Mặt Trời dao động giữa hai chí tuyến với chu kỳ xác định độ dài của một năm.

**Điều kiện tự nhiên**
Đới nóng là nơi có nhiệt độ cao, Tín phong Đông Bắc & Tín phong Đông Nam thổi quanh năm từ hai dải cao áp chí tuyến về phía Xích đạo, chiếm một phần khá lớn diện tích đất nổi trên Trái Đất.
Môi trường nhiệt đới có 4 kiểu môi trường: môi trường xích đạo ẩm, môi trường nhiệt đới, môi trường nhiệt đới gió mùa, môi trường hoang mạc.
Trong sơ đồ phân loại khí hậu của Wladimir Köppen, khí hậu nhiệt đới được định nghĩa như là khí hậu phi khô cằn trong đó tất cả 12 tháng của năm có nhiệt độ trung bình trên 18°C (64.4°F).

**Đặc điểm sinh vật**
Động vật và thực vật nhiệt đới là các loài có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới. "Nhiệt đới" đôi khi cũng được sử dụng trong ý nghĩa chung để chỉ các khu vực nóng và ẩm quanh năm, thông thường với ý nghĩa của cây cối lá rộng, tươi tốt sum xuê. Tuy nhiên, có những khu vực nằm trong vùng nhiệt đới nhưng lại là không "nhiệt đới" theo ý nghĩa này, ví dụ các đỉnh núi có tuyết che phủ quanh năm, bao gồm Mauna Kea, núi Kilimanjaro và dãy núi Andes cũng như xa về phía nam nhất của các phần phía bắc thuộc Chile và Argentina.

**Các thành thị nhiệt đới**

**Bắc bán cầu**
 Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam (10,77º vĩ bắc)- Mumbai, Ấn Độ (19,1º vĩ bắc)- Manila, Philippines (14,6º vĩ bắc)- Bangkok, Thái Lan (13º45' vĩ bắc)

**Nam bán cầu**
 Rio de Janeiro, Brazil 22º54′30″ vĩ nam- Kinshasa, Cộng hòa Dân chủ Congo 4° 19′ 30″ vĩ nam- Lima, Peru 12°2′36″ vĩ nam- Luanda, Angola 8°50′18″ vĩ nam

**Xem thêm**
 Cận nhiệt đới- Bệnh nhiệt đới- Năm chí tuyến

**Tham khảo**
Thể loại:Khí hậu
Thể loại:Mùa
Thể loại:Nhiệt đới
Bát cương

Bát cương là một trong các nguyên lý trong chẩn đoán Đông y xuất xứ từ Trung Quốc. Bát cương gồm bốn cặp phạm trù:
*Biểu - Lý (表裡)
*Hàn - Nhiệt (寒熱)
*Hư - Thực (虛實)
*Âm - Dương (陰陽)

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Quan niệm về bệnh ở trang Nguyễn Kỳ Nam
Thể loại:Đông y
Thể loại:Y học cổ truyền
Vĩ tuyến

Năm đường vĩ tuyến đặc biệt
Năm đường vĩ tuyến đặc biệt của Địa Cầu
Trên Trái Đất hay các hành tinh hoặc thiên thể hình cầu, vĩ tuyến là các đường tròn nối tất cả các điểm có cùng vĩ độ. Trên Trái Đất, đường tròn này có hướng từ đông sang tây. Vị trí trên vĩ tuyến được xác định bằng kinh độ. Một vĩ tuyến luôn vuông góc với một kinh tuyến tại giao điểm giữa chúng. Các vĩ tuyến ở gần cực Trái Đất có đường kính nhỏ hơn.
Có 5 vĩ tuyến đặc biệt trên Trái Đất. Bốn vĩ tuyến được định nghĩa dựa vào mối liên hệ giữa góc nghiêng của Trái Đất so với mặt phẳng quỹ đạo của nó quanh Mặt Trời. Vĩ tuyến thứ năm, xích đạo, nằm giữa hai cực. 5 vĩ tuyến đó là- Vòng Bắc cực (66° 33' 38" vĩ bắc)- Hạ chí tuyến (23° 26' 22" vĩ bắc)- Xích đạo (0° vĩ bắc)- Đông chí tuyến (23° 26' 22" vĩ nam)- Vòng Nam Cực (66° 33' 38" vĩ nam)
Hạ chí tuyến và đông chí tuyến là các ranh giới phía bắc và phía nam của vùng đất trên Trái Đất có thể thấy được Mặt Trời đi qua đỉnh đầu trong ít nhất một thời điểm trong năm. Vòng cực bắc và vòng cực nam là ranh giới của vùng xung quanh cực Trái Đất, nơi có thể nhìn thấy Mặt Trời trong suốt ít nhất một ngày giữa mùa hè trong năm.
Các vĩ tuyến là các đường tà hành, nhưng ngoại trừ xích đạo, chúng không phải là vòng tròn lớn, và do đó không chứa các cung là quãng đường ngắn nhất giữa các điểm, ngược với những gì nhìn thấy trên một số bản đồ nơi chúng được vẽ bằng các đường thẳng. Các chuyến bay trên bắc bán cầu giữa các điểm có cùng vĩ độ sẽ đi theo đường ngắn nhất trông giống một đường cong lệch về phía bắc trên các bản đồ như trên.
Các cung trên vĩ tuyến trên Trái Đất đôi khi được dùng làm biên giới giữa các quốc gia và vùng lãnh thổ. Một vài vĩ tuyến được dùng như biên giới:- Biên giới giữa Canada và Hoa Kỳ hầu như hoàn toàn nằm trên vĩ tuyến 49° bắc, ngoại trừ phần giữa Québec và Vermont nằm trên vĩ tuyến 45° bắc.- Vĩ tuyến 38° bắc được dùng để phân chia Bắc Triều Tiên và Hàn Quốc.- Vĩ tuyến 17° bắc được dùng để phân chia Việt Nam theo hiệp ước Genève.- Vĩ tuyến 60° nam được dùng để phân định biên giới cho châu Nam Cực
Trái Đất hiện tại có 181 đường vĩ tuyến (tính cả xích đạo là vĩ tuyến đặc biệt).

**Xem thêm**
 Hệ tọa độ địa lý- Kinh tuyến- Vĩ tuyến 17- Vĩ tuyến 38

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**

Thể loại:Hệ tọa độ địa lý
Phân loại thống kê quốc tế về các bệnh tật và vấn đề sức khỏe liên quan

ICD (ca sĩ)
Phân loại thống kê quốc tế về các bệnh tật và vấn đề sức khỏe liên quan (tiếng Anh: International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems), gọi tắt là Phân loại quốc tế về bệnh tật (tiếng Anh: International Classification of Diseases, viết tắt: ICD) cung cấp mã hóa các bệnh thành những mã ngắn gọn, làm chuẩn cho công tác nghiên cứu và thực hành y học. Không những giúp ích khi bệnh nhân được chuyển từ nước này sang nước khác (tránh lỗi dịch), ở trong cùng một nước ICD cũng giúp tránh sự hiểu sai do cách dùng từ khác nhau giữa nhân viên y tế do đào tạo bởi các trường khác nhau, hoặc được đào tạo trong các thời kỳ khác nhau.
Hiện nay, nhiều quốc gia đang phát triển sử dụng ICD-9, nhưng những quốc gia phát triển đã bắt đầu sử dụng ICD-10

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)-  Tra trực tuyến ICD-10 (WHO)-  Truy cập trực tiếp trang đào tạo trực tuyến ICD-10 (WHO)-  Trang hỗ trợ đào tạo trực tuyến ICD-10 (WHO)-  Công cụ tìm mã trực tuyến-  ICD-10-CM (USA – bản sửa) trên trang Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh (Hoa Kỳ)-  ICD-11 Revision date=2012-02-13  (WHO)-  Truy mã cho ICD-9-CM, ICD-10-CM, ICD-10-PCS, HCPCS, DRGs-  Chuyển đổi mã ICD-9-CM sang ICD-10-CM date=2017-10-27 -   ICD-9-CM and DRG on-line coding engine date=2015-08-12 -  Free ICD-9-CM Code search date=2014-10-24 -   ICD-10 and ICD-10 PCS-  ICD-9 and ICD-10 code lookup date=2014-08-08 -  Free ICD-9 and ICD-10 online browser in english and spanish date=2019-12-13 
Thể loại:Phân loại quốc tế về các bệnh tật
Thể loại:Tài liệu y khoa
Thể loại:Rối loạn tâm thần và hành vi
Thể loại:Phân loại chẩn đoán
Thể loại:Health standards
Thể loại:Phân loại y khoa
Thể loại:Tổ chức Y tế Thế giới
Thể loại:Statistical data coding
Thể loại:Hệ thống phân loại
Thể loại:Phân loại y tế
Mùa mưa

Mùa mưa
Mùa mưa là thuật ngữ (từ) thông thường được sử dụng để miêu tả các mùa trong đó lượng mưa trung bình trong khu vực được tăng lên đáng kể. Nó được sử dụng chủ yếu để miêu tả thời tiết tại các khu vực nhiệt đới. Thời tiết tại khu vực này bị chi phối chủ yếu bởi chuyển động của vành đai mưa nhiệt đới, nó dao động từ các vùng nhiệt đới phía bắc tới các vùng nhiệt đới phía nam theo tiến trình của năm.
Vành đai mưa nhiệt đới nằm ở Nam bán cầu vào khoảng tháng 11 tới tháng 3 năm sau, cũng là thời gian mùa khô ở Bắc bán cầu. Mỗi ngày bắt đầu với sự nóng bức và nhiều nắng, với độ ẩm cao tích lũy trong ngày và tạo ra những trận mưa dông, mưa rào xối xả vào buổi chiều và tối. Từ tháng 4 tới tháng 10, vành đai mưa nằm ở Bắc bán cầu và các khu vực nhiệt đới phía bắc trải qua mùa mưa của mình.
Vành đai mưa nhiệt đới này kéo dài xa nhất về phía bắc tới khoảng đường hạ chí tuyến cũng như xa nhất về phía nam tới khoảng đường đông chí tuyến. Gần các vĩ độ này thì chỉ có một mùa khô và một mùa mưa mỗi năm. Ở khu vực gần xích đạo thì có hai mùa mưa và hai mùa khô do vành đai mưa đi ngang qua đây hai lần mỗi năm, một lần do vành đai mưa di chuyển về phía bắc và một lần do vành đai này di chuyển về phía nam. Giữa các vùng nhiệt đới và xích đạo, các khu vực có thể trải qua các mùa mưa dài hay ngắn. Tuy nhiên, địa hình khu vực có thể biến đổi đáng kể các mẫu hình khí hậu này.
Ở Việt Nam mùa mưa biểu hiện rõ rệt ở miền Nam, thường bắt đầu từ cuối tháng 4 hoặc đầu tháng 5 cho đến hết tháng 10, riêng ở khu vực duyên hải Trung Bộ từ đèo Ngang tới mũi Dinh (Hà Tĩnh - Ninh Thuận) thì lệch hẳn về thu đông từ tháng 8 đến tháng 12. Những cơn mưa dài có thể gây bão.

**Cảnh video**
  Wet season in Bamako date=2009-05-30 

**Xem thêm**
 Mùa khô- Gió mùa

**Tham khảo**
Thể loại:Mùa
Thể loại:Khí tượng
Thể loại:Thời tiết
Thể loại:Mưa
Thể loại:Mùa

Thể loại:Lịch
Thể loại:Khí hậu
Thể loại:Khí hậu học
Thể loại:Hiện tượng Trái Đất
Thể loại:Hiện tượng định kỳ
Thể loại:Đơn vị đo thời gian
Thể loại:Đơn vị thời gian
Trễ mùa

Trễ mùa là một hiện tượng trong đó ngày mà nhiệt độ cực đại hay cực tiểu (trung bình hàng năm) của không khí tại một vị trí địa lý nào đó trên hành tinh bị chậm lại một khoảng thời gian nào đó so với thời điểm diễn ra sự chiếu nắng cực đại hay cực tiểu tương ứng.
Trên Trái Đất, trễ mùa về trung bình là xấp xỉ khoảng một tháng và sinh ra hiện tượng là thời điểm nóng nhất của mùa hè cũng như thời điểm lạnh nhất của mùa đông bị chậm lại khoảng một tháng so với thời điểm mà vị trí biểu kiến của Mặt Trời là cao nhất về phía bắc hay thấp nhất về phía nam. Hiện tượng trễ mùa trên Trái Đất chủ yếu là do sự hiện diện của một lượng lớn nước, là chất có nhiệt nóng chảy cao cho sự đóng băng và ngưng tụ.
Các hành tinh khác cũng có sự trễ mùa nhưng khác với của Trái Đất. Ví dụ, Hải Vương Tinh có "năm" kéo dài bằng khoảng 165 năm của Trái Đất và sự trễ mùa của nó kéo dài khoảng 30 năm trên Trái Đất (tương đương 2 tháng 5 ngày của Trái Đất). Các hành tinh khí khổng lồ như Mộc Tinh, Thổ Tinh, Thiên Vương Tinh và Hải Vương Tinh, cũng như vệ tinh của Thổ Tinh là Titan tất cả đều có các hiện tượng trễ mùa rõ ràng tương đương với khoảng 2 đến 3 "tháng" trong "năm" theo thuật ngữ năm của Trái Đất. Ngược lại, Hỏa Tinh và Kim Tinh có trễ mùa không đáng kể (chỉ vài "ngày" theo thuật ngữ năm trên Trái Đất), hiện tượng tương tự cũng được dự kiến cho Thủy Tinh do nó không có bầu khí quyển.

**Tham khảo**
 Trễ mùa của Hải Vương Tinh date = ngày 14 tháng 3 năm 2005. 

**Liên kết ngoài**
http://pds-atmospheres.nmsu.edu/education_and_outreach/encyclopedia/radiative_time_constant.htm
Thể loại:Khí tượng học
Thể loại:Khí hậu học
Thể loại:Ấn Độ giáo

Ấn Độ giáo là tên chỉ những nhánh tôn giáo chính có tương quan với nhau và hiện còn tồn tại ở Ấn Độ. Khoảng 80% người Ấn Độ tự xem mình là người theo Ấn Độ giáo và người ta cho rằng, có khoảng 30 triệu người theo Ấn Độ giáo sống tại hải ngoại.
Thể loại:Tôn giáo sắc tộc châu Á
Thể loại:Tôn giáo Ấn Độ
Thể loại:Tôn giáo ở Ấn Độ
Đài thiên văn Paris

Thêm phía nam
Đài thiên văn Paris (tiếng Pháp: Observatoire de Paris hay tên mới hơn Observatoire de Paris-Meudon) là một đài thiên văn của Pháp nằm ở quận 14 thành phố Paris. Đây là một trong số các trung tâm nghiên cứu thiên văn lớn của thế giới.
Về mặt hành chính, nó được xếp vào "grand établissement" (cơ quan lớn) trực thuộc Bộ giáo dục của Pháp, với chức năng giống một trường đại học, bao gồm:- Nghiên cứu thiên văn học và vật lý thiên văn- Đào tạo các bậc sau đại học (gồm tiến sĩ) về ngành này- Phổ biến kiến thức cho cộng đồng
Đây là nơi đặt trụ sở của Phòng Thời gian Quốc tế. Đài thiên văn này còn duy trì một trạm quan sát Mặt Trời ở Meudon và một trạm quan sát radio ở Nançay.

**Lịch sử**
Việc hình thành đài thiên văn này xuất phát từ tham vọng của Jean-Baptiste Colbert để mở rộng quyền lực trên biển và trong thương mại quốc tế của Pháp trong thế kỷ 17. Louis XIV khởi động việc xây dựng từ năm 1667, và công trình hoàn thành năm 1671. Kiến trúc sư thiết kế có thể là Claude Perrault người anh em của một thư ký cho Colbert. Các thiết bị quang học đã được cung cấp bởi Giuseppe Campani. Đài thiên văn này được mở rộng nhiều lần trong lịch sử vào các năm 1730, 1810, 1834, 1850 và 1951. Lần mở rộng cuối cùng là xây thêm phòng kinh tuyến thiết kế bởi Jean Prouvé.
Niên lịch đầu tiên của thế giới được xuất bản tại đây, dưới tiêu đề Connaissance des temps (Kiến thức về thời gian), năm 1679, sử dụng hiện tượng các vệ tinh của Sao Mộc bị khuất bóng sau hành tinh này để hỗ trợ hoa tiêu hàng hải và hình thành kinh tuyến. Năm 1863, xuất bản bản đồ thời tiết hiện đại đầu tiên. Năm 1882, một máy thiên họa dùng thấu kính đường kính 33 cm được lắp đặt, phục vụ cho dự án quốc tế Carte du Ciel (Bản đồ bầu trời).

**Các giám đốc**
Phòng Cassini- Giovanni Cassini: 1671-1712- Jacques Cassini: 1712-1756- César-François Cassini de Thury: 1756-1784- Dominique, comte de Cassini: 1784-1793- Joseph Jérôme Lefrançais de Lalande: 1795-1800- Pierre Méchain: 1800-1804- Jean Baptiste Joseph Delambre: 1804-1822- Alexis Bouvard: 1822-1843- François Arago: 1843-1853- Urbain Le Verrier: 1854-1870- Charles-Eugène Delaunay: 1870-1873- Urbain Le Verrier: 1873-1877- Amédée Mouchez: 1878-1892- Félix Tisserand: 1892-1896- Maurice Loewy: 1896-1907 - Benjamin Baillaud: 1908-1926- Henri-Alexandre Deslandres: 1926-1929- Ernest Esclangon: 1929-1944- André Danjon: 1945-1963- Jean-François Denisse 1963–1967- Jean Delhaye 1967–1971- Raymond Michard 1971–1976- Jacques Boulon 1976–1981- Pierre Charvin 1981–1991- Michel Combes 1991–1999- Pierre Couturier 1999–2003- Daniel Egret 2003-2011- Claude Catala 2011-nay

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
   Trang mạng chính thức
Thể loại:Đài thiên văn
Thể loại:Công trình xây dựng Paris
Thể loại:Giáo dục Paris
Thể loại:Grand établissement
Thể loại:Quận 14, Paris
Thể loại:Quận 5, Paris
Thể loại:Ngữ hệ Hán-Tạng

Ngữ hệ Hán-Tạng, hay Họ ngôn ngữ Hán-Tây Tạng, là một tập hợp bao gồm hơn 400 ngôn ngữ, tập trung tại Trung Quốc và các vùng phụ cận. Các nhà ngôn ngữ học chia hệ này ra làm 2 nhóm chính: Nhóm gốc Hán và Nhóm Tạng-Miến.
Thể loại:Ngữ hệ
Thể loại:Ngôn ngữ tại châu Á
Thể loại:Robot Wikipedia

Bộ robot là một chương trình tự động tác động với Wikipedia trên World Wide Web. Vì quy định Wikipedia can ngăn chạy robot, xin hãy đọc những nguyên tắc về robot trước khi thiết lập robot nào trên Wikipedia.
Thể loại:Robot Internet
Thể loại:Quyền truy cập của thành viên Wikipedia
Thể loại:Công nghệ Wikipedia
Thể loại:Thành viên Wikipedia
Thể loại:Công cụ Wikipedia
Hổ phách

Tập tin:Amber.insect.800pix.050203.jpg|nhỏ|Một miếng hổ phách bao quanh xác một côn trùng
Một con muỗi trong hổ phách
Mặt vòng từ hổ phách
Hổ phách (琥珀), còn được gọi là huyết phách (血珀), minh phách (明珀), hồng tùng chi, (tiếng Latinh: succinum), là nhựa cây đã hóa đá (hóa thạch) từ nhiều triệu năm về trước, được đánh giá cao về màu sắc và vẻ đẹp tự nhiên. Các phân tích cho thấy hổ phách có công thức hóa học là C40H64O4, viết gọn là (C10H16O)4. Hổ phách thường gặp dưới dạng khối nhựa cứng hoặc dạng nhũ đá với các khối to nhỏ không đều nhau, nhìn trong suốt với màu rất đẹp; một số trường hợp còn thấy rõ trong mảnh hổ phách chứa các động vật hóa thạch nguyên vẹn. Đem đun nóng, hổ phách tỏa mùi hương dễ chịu. Hổ phách dẫn nhiệt rất kém. Thales đã phát hiện ra từ 600 năm trước Công nguyên rằng khi chà xát liên tục vào miếng vải hoặc miếng len thì hổ phách sinh điện.
Hổ phách được sử dụng trong nhiều công nghệ. Đông y cổ truyền cho rằng hổ phách có vị ngọt, tính bình vào bốn kinh tâm, can, phế và bàng quang; có tác dụng an thần, định kinh, lợi tiểu tiện, tán ư huyết; chỉ dành cho người hỏa suy, thủy thịnh. Vì dễ mài giũa và cắt gọt, hổ phách trở thành vật liệu quý đối với ngành thủ công mỹ nghệ: chế biến tẩu thuốc, làm nhiều món trang sức đắt tiền như mặt nhẫn, sợi dây chuyền, cườm tay, hoa tai, v.v...

**Đọc thêm**
 Căn phòng hổ phách

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Thế giới Hổ phách date=2007-04-28  A comprehensive website maintained by the Earth Science Department of Emporia State University, Emporia, Kansas (Truy cập 29 May 2005)-  Several dozen full text historical references on Amber date=2007-09-27  Theophrastus, George Frederick Kunz, and special on Baltic Amber. -  Publications on amber inclusions- http://www.webmineral.com/data/Amber.shtml- http://www.mindat.org/min-188.html- http://www.gemstone.org/gem-by-gem/english/amber.html date=2007-07-08 - http://mineral.galleries.com/minerals/mineralo/amber/amber.htm date=2007-04-15 
Thể loại:Nhựa cây
Thể loại:Chất cách điện
Thể loại:Đá quý
Hổ phách
Thể loại:Y học cổ truyền
Ångström

Anders Jonas Ångström.
Ångström (m, m; (viết tắt là Å, đọc là "ăng-strôm") là một đơn vị đo độ dài. Nó không phải là một đơn vị đo độ dài nằm trong SI, tuy nhiên đôi khi được dùng cùng các đơn vị của SI, mặc dù việc này không được khuyến khích.
1 ångström (Å) = 10−10 mét =10-4 micrômét  = 0,1 nanômét = 100 picômét
Nó đôi khi được dùng để thể hiện kích thước của nguyên tử, chiều dài của liên kết hóa học và bước sóng ánh sáng.
Đơn vị đo này được đặt tên theo nhà vật lý người Thụy Điển Anders Jonas Ångström, một trong số những người đã gây dựng nên môn quang phổ học.

**Sử dụng**
Đường kính của một nguyên tử là vào thứ tự của 1 Angstrom, vì vậy các đơn vị đặc biệt tiện dụng khi đề cập đến các bán kính nguyên tử và ion hoặc kích thước của các phân tử và khoảng cách giữa các máy bay của các nguyên tử trong tinh thể. Bán kính cộng hóa trị của các nguyên tử clo, lưu huỳnh, phosphor và khoảng một angstrom, trong khi kích thước của một nguyên tử hydro là khoảng một nửa của một angstrom. Các angstrom được sử dụng ở dạng rắn vật lý trạng thái, hóa học, và tinh thể học. Các đơn vị được sử dụng để trích dẫn các bước sóng của ánh sáng, độ dài liên kết hóa học, và kích thước của cấu trúc vi sử dụng kính hiển vi điện tử. Bước sóng tia X có thể được đưa ra trong angstrom, như những giá trị này thường nằm trong khoảng 1-10 Å.

**Lịch sử **
Các đơn vị được đặt tên theo nhà vật lý người Thụy Điển Anders Jonas Ångström, người sử dụng nó để tạo ra một biểu đồ của các bước sóng của bức xạ điện từ ánh sáng mặt trời trong năm 1868. sử dụng của các đơn vị của ông đã làm cho nó có thể để báo cáo các bước sóng của ánh sáng nhìn thấy (4000-7000 Å) mà không phải sử dụng số thập phân hoặc phân số. Biểu đồ và đơn vị trở nên sử dụng rộng rãi trong vật lý năng lượng mặt trời, nguyên tử quang phổ, và khoa học khác mà đối phó với các cấu trúc vô cùng nhỏ.
Mặc dù angstrom là 10 −10  mét, nó được định nghĩa một cách chính xác theo tiêu chuẩn riêng của mình bởi vì nó là quá nhỏ. Các lỗi trong tiêu chuẩn mét là lớn hơn so với đơn vị anstrom! Định nghĩa 1907 của Angstrom là bước sóng của dòng màu đỏ của cadmium thiết lập để được 6438,46963 angstrom quốc tế. Vào năm 1960, các tiêu chuẩn cho đồng hồ được xác định lại về quang phổ, cuối cùng dựa hai đơn vị trên cùng một định nghĩa.

**Bội số của Angstrom**
Các đơn vị khác dựa trên angstrom là micron (10 4  Å) và millimicron (10 Å). Các đơn vị này được sử dụng để đo độ dày màng mỏng và đường kính phân tử.

**Viết Angstrom Symbol**
Mặc dù biểu tượng cho angstrom là dễ dàng để viết trên giấy, một số mã là cần thiết để tạo ra nó bằng cách sử phương tiện truyền thông kỹ thuật số. Trong giấy tờ cũ, chữ viết tắt "AU" được đôi khi được sử dụng. Phương pháp viết biểu tượng bao gồm:- Gõ ký hiệu U + 212B hoặc U + 00C5 trong Unicode- Sử dụng biểu tượng & # 8491 hoặc & # 197 trong HTML- Sử dụng mã & Aring; trong HTML

**Tham khảo**
Thể loại:Đơn vị đo chiều dài
Danh sách thuật ngữ ngôn ngữ học

Dưới đây là danh sách các thuật ngữ dùng trong ngôn ngữ học, xếp theo thứ tự chữ cái của các từ tiếng Anh.

**Xem thêm**
 Bài chính Ngôn ngữ học- Thuật ngữ ngữ âm học- Danh sách các nhà ngôn ngữ học- Cách (ngữ pháp) (declension)- Chia động từ (conjugation)- Giống (ngữ pháp) (grammatical gender)- Đại từ nhân xưng (grammatical person)- Số (ngữ pháp) (grammatical number)- Dạng (ngữ pháp) (grammatical voice)- Thì (ngữ pháp) (grammatical tense)- Thể (ngữ pháp) (grammatical aspect)- Trạng (ngữ pháp) (grammatical mood)
__NOTOC__

**A**

**B**

**C**

**D**

**E**

**F**

**G**

**H**

**I**

**J**

**L**

**M**

**N**

**O**

**P**

**R**

**S**

**T**

**V**

**W**

**Tham khảo**
Thể loại:Ngôn ngữ học
Ngôn ngữ học
Thể loại:Danh sách ngôn ngữ học
Werner Heisenberg

Werner Karl Heisenberg (5 tháng 12 năm 1901 – 1 tháng 2 năm 1976) là một nhà vật lý nổi danh của thế kỷ 20. Ông là một trong những người sáng lập ra thuyết cơ học lượng tử và đoạt giải Nobel vật lý năm 1932.

**Tiểu sử**
Ông sinh ra ở Würzburg, Đức và qua đời tại München. Trong thời kỳ thế chiến thứ 2, Heisenberg là người đứng đầu Dự án năng lượng nguyên tử của Đức Quốc Xã, mặc dù bản chất của dự án này và các công việc của ông trong vị trí này vẫn còn tranh cãi. Dù vậy sau chiến tranh thế giới thứ 2 ông đã không bị tòa án quốc tế xét xử một phần vì dự án của ông vẫn còn đang dang dở và ông được trả trở về Đức. Ông nổi tiếng nhất với việc khám phá ra một trong những nguyên lý quan trọng nhất của vật lý hiện đại, nguyên lý bất định của Heisenberg.
Ông từng là học trò rồi là người đồng nghiên cứu với nhà vật lý nổi tiếng Niels Bohr.

**Sự nghiệp**
 Nguyên lý Heisenberg: Ông đã viết câu sau đây năm 1927, tóm lược nguyên lý bất định của ông:
The more precisely the position is determined, the less precisely the momentum is known in this instant, and vice versa.
Vị trí càng được xác định chính xác bao nhiêu thì động lượng càng ít được biết chính xác bấy nhiêu tại thời điểm đó, và ngược lại.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Werner Heisenberg – nhà khoa học gây tranh cãibot=InternetArchiveBot 
Thể loại:Nhà vật lý Đức
Thể loại:Người đoạt giải Nobel Vật lý
Thể loại:Người Đức đoạt giải Nobel
Thể loại:Nhà vật lý lý thuyết
Thể loại:Nhà triết học khoa học
Thể loại:Mất năm 1976
Thể loại:Ý

Thể loại:Quốc gia châu Âu
Thể loại:Cộng hòa
Thể loại:Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Ý
Thể loại:Quốc gia và vùng lãnh thổ Rôman
Thể loại:Quốc gia thành viên Ủy hội châu Âu
Thể loại:Quốc gia thành viên Liên minh châu Âu
Thể loại:Quốc gia Nam Âu
Thể loại:Quốc gia Tây Âu
Viện lúa Đồng bằng sông Cửu Long

Viện nghiên cứu lúa Đồng bằng sông Cửu Long (tên giao dịch tiếng Anh: Cuu Long Delta Rice Research Institute hay CLRRI) là một viện nghiên cứu và đào tạo trực thuộc Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) có địa chỉ tại xã Tân Thạnh, huyện Thới Lai, thành phố Cần Thơ, Việt Nam với tổng diện tích 366 ha. Tiền thân của viện này là Trung tâm Kỹ thuật Nông nghiệp đồng bằng sông Cửu Long được thành lập theo quyết định số 41 NN-TC/QĐ ngày 8 tháng 1 năm 1977. Trung tâm này đã được Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng đổi tên như hiện nay vào năm 1985.

**Chức năng**
Viện này có chức năng:
*Tổ chức nghiên cứu khoa học và công nghệ về cây lúa, các cây trồng khác và hệ thống nông nghiệp vùng lúa;
*Xây dựng và thực hiện các chương trình nghiên cứu khoa học và công nghệ, hợp tác với các tổ chức trong và ngoài nước theo sự phân công của Nhà nước và của Bộ;
*Đào tạo, tập huấn và chuyển giao tiến bộ kỹ thuật nông nghiệp, trong đó có đào tạo tiến sĩ ngành di truyền và chọn cây giống.- Thực hiện nghiên cứu cơ bản và ứng dụng về cây lúa và các loại cây trồng khác trong hệ thống canh tác trên nền đất lúa.- Hợp tác nghiên cứu về cây lúa và hệ thống canh tác trên nền lúa với các cơ quan trong và ngoài nước.- Chuyển giao các tiến bộ khoa học kỹ thuật nông nghiệp.- Huấn luyện khoa học kỹ thuật cho cán bộ nông nghiệp và nông dân trong vùng ĐBSCL, tham gia đào tạo sau đại học.- Sản xuất và cung ứng các cấp giống lúa cho vùng ĐBSCL và các vùng khác.

**Tham khảo**
Thể loại:Nông nghiệp Việt Nam
Thể loại:Cần Thơ
Thể loại:Giáo dục Việt Nam
Lúa Đồng bằng Sông Cửu Long
Thể loại:Đơn vị sự nghiệp trực thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam
Thể loại:Khởi đầu năm 1977 ở Việt Nam
Máy đo lượng mưa

Máy ghi của máy đo mưa nhỏ giọt
Biểu đồ đo mưa của máy đo mưa nhỏ giọt
Máy đo mưa hay còn gọi là vũ lượng kế hoặc vũ kế là một dụng cụ được dùng bởi các nhà khí tượng học và thủy văn học để đo lượng mưa trong một khoảng thời gian.
Hầu hết các máy đo mưa được đo bằng đơn vị milimét. Lượng mưa đôi khi được báo cáo bằng centimét hay inch.
Các loại máy đo gồm các loại có một ống chia độ, máy đo khối lượng, máy đo nhỏ giọt và một ống gom được gắn vào. Mỗi loại có những ưu điểm và khuyết điểm riêng trong việc nhận thông tin về mưa.
Các máy đo mưa cũng có những giới hạn của nó. Thí dụ trong trường hợp bão nhiệt đới, thì việc đo mưa hầu như không thể thực hiện hoặc cho kết quả không chính xác (giả sử rằng thiết bị không bị ảnh hưởng do bão) do gió quá mạnh. Mặt khác, máy đo mưa chỉ cho kết quả trong một khu vực nhỏ.
Một trở ngại nữa là khi thời tiết lạnh, nhiệt độ giảm xuống dưới 0 °C. Khi đó, nước hoặc tuyết sẽ bị đóng băng và không thể chảy vào phễu thu.
Máy đo mưa có thể được đọc một cách thủ công hoặc tự động bằng trạm quan trắc tự động. Tần suất đọc thông tin phụ thuộc vào yêu cầu của cơ quan khí tượng.
Máy đo mưa, cũng như các dụng cụ thời tiết khác phải được đặt xa các công trình để đảm bảo độ chính xác.

**Máy đo mưa tiêu chuẩn**
Dụng cụ đo mưa tiêu chuẩn
Máy đo mưa tiêu chuẩn gồm có một phễu gắn vào ống chia độ, được đựng trong một thùng chứa. Hầu hết ống chia được chia theo milimét. Trong hình trên, ống chia được đánh dấu đến 25 mm, mỗi đường gạch ngang cách nhau 0,2 mm.

**Máy đo mưa theo khối lượng**
Một loại máy đo mưa theo khối lượng gồm có một vật chứa nằm ở một đầu bút ghi. Đầu ghi sẽ ghi thông tin lên một cuộn giấy. Máy không có khuyết điểm về đo thiếu so với máy đo mưa nhỏ giọt, nhưng giá của nó mắc hơn.
Bên ngoài của máy đo mưa nhỏ giọt
Bên trong của máy đo mưa nhỏ giọt

**Máy đo mưa nhỏ giọt**
Máy đo mưa nhỏ giọt sẽ tăng bút ghi lên mỗi khi lượng mưa tăng 0,2 mm. Thông tin được ghi mỗi 10 phút một lần.
Máy đo mưa nhỏ giọt không chính xác như máy đo tiêu chuẩn vì mưa có thể dừng trước khi bút ghi tăng lên. Do đó, khi cơn mưa sau đến thì chỉ cần vài giọt mưa, bút ghi có thể sẽ nhảy lên mức mới, cho kết quả không chính xác.


**Máy đo lượng mưa hiện đại hiện nay**
Máy đo lượng mưa hiện đại nhất hiện nay có thể đo được lượng mưa rất nhỏ và lượng mưa rất lớn, chúng có thể kết hợp để đo các yếu tố khác như nhiệt độ, ẩm độ, tốc độ gió, hướng gió, nhiệt độ và độ ẩm của đất. Thông tin được truyền qua một modem khí tượng rồi đến modem (14-56k) để vào máy tính, thông tin khí tượng được cập nhật vài phút 1 lần và các thông tin tự động được ghi vào máy tính. (Thiết bị đó có tên là Agrarmeteorologie trong tiếng Đức.)

**Xem thêm**
 Phong vũ biểu

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  What is a Rain Gauge? date = ngày 1 tháng 12 năm 2005
Thể loại:Dụng cụ đo lường
Thể loại:Khí tượng học
Thể loại:Mưa
Thể loại:Dụng cụ và thiết bị khí tượng học
Phần mềm ứng dụng

Phần mềm ứng dụng (tiếng Anh: Application software, hay còn được viết tắt là app) là một loại chương trình có khả năng làm cho thiết bị điện tử thực hiện trực tiếp một công việc nào đó người dùng muốn thực hiện. Điều này khác với phần mềm hệ thống tích hợp các chức năng của thiết bị, nhưng có thể không trực tiếp thực hiện một tác vụ nào có ích cho người dùng. Phần mềm ứng dụng chia làm hai loại: Tiện ích và Công cụ
Sự phân biệt giữa phần mềm hệ thống và phần mềm ứng dụng không rõ ràng. Tuy nhiên, đôi khi vấn đề này cũng được tranh cãi. Ví dụ trường hợp Bộ Tư pháp Hoa Kỳ và Microsoft tranh cãi Internet Explorer có phải là một phần của Windows không.
Ví dụ tiêu biểu cho phần mềm ứng dụng là chương trình xử lý văn bản, bảng tính, chương trình giải trí.
Các phần mềm ứng dụng thường được gom lại thành bộ phần mềm. Microsoft Office và OpenOffice.org là những bộ phần mềm gồm có chương trình xử lý văn bản, bảng tính và các phần mềm khác. Các phần mềm riêng biệt trong bộ phần mềm thường có giao diện và tính năng tương tự làm người dùng dễ dàng học và sử dụng. Và các phần mềm thường tương tác được với nhau để đem lại lợi ích cho người dùng. Ví dụ, phần mềm bảng tính có thể nhúng một phần văn bản vào.
Trong một số hệ thống nhúng, người dùng không biết được phần mềm ứng dụng trong hệ thống, như các phần mềm điều khiển thiết bị cơ khí, y tế, DVD, VCD, máy giặt hay lò vi ba.

**Một số loại phần mềm ứng dụng**
Tập tin:OpenOffice.org Writer.png|thumb|Chương trình xử lý văn bản mã nguồn mở OpenOffice.org
Tập tin:Screenshot of GIMP in single window mode.png|thumb|GNU Image Manipulation Program (GIMP), version 2.8, một  chương trình miễn phí tạo và xử lý đồ họa- Phần mềm văn phòng
** Dữ liệu
** Tính toán
** Làm nhóm
** Biểu mẫu
** Ghi chú
** Quản lý
** Trình diễn
** Xuất bản
** Văn bản
** Giao tiếp
** Dự án
** Tạo web
** Thiết kế
** Đồ họa
** Soạn nhạc- Phần mềm xã hội 
** Phần mềm giải trí
** Phần mềm quản lý- Ứng dụng trên thiết bị di động- Ứng dụng web

**Xem thêm**
 Công nghệ phần mềm- Phát triển phần mềm- Thiết kế phần mềm- Bảo trì phần mềm- Quản lý dự án phần mềm- Chất lượng của hệ thống phần mềm- Phần mềm công cụ

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Software date=2005-11-08  -  Application (application software), Webopedia 
Ứng dụng
Ajax

Thuật ngữ Ajax có thể liên quan đến:- Ajax Amsterdam, đội bóng chủ chốt của Amsterdam, Hà Lan- Ajax (lập trình), viết tắt của Asynchronous JavaScript and XML, một kỹ thuật mới để phát triển ứng dụng web- Ajax (thần thoại), trong Thần thoại Hy Lạp
Thể loại:JavaScript
Đền

Đền Vua Đinh Tiên Hoàng, Hoa Lư, Ninh Bình
Người dân đi lễ hội Đền Hùng, Phú Thọ
Đền Trần, Nam Định
Đền thờ (và điện thờ) là công trình kiến trúc được xây dựng để thờ cúng một vị thần hoặc một danh nhân quá cố. Nhiều đền thờ dành cho các thần thánh trong tôn giáo hoặc tín ngưỡng địa phương. Nhiều đền thờ được xây dựng để ghi nhớ công ơn của một anh hùng có công với đất nước hay công đức của một cá nhân với địa phương mà được dựng lên theo truyền thuyết dân gian.
Ở Trung Quốc có các đền thờ các vị thần tiên của Đạo giáo như Tam Thanh Huyền Đế, Linh quan, Lão Đăng lộc đình, Thần Vũ Bát sát, Lão tổ Thiền sư, Hắc hổ Huyền đàn và Sùng linh Địa kỳ, ở Ai Cập cổ đại có các đền thờ chư thần (như đền thần Isis ở Philae) hoặc đền thờ pharaon; còn ở Hy Lạp có các đền thờ các vị thần trong Thần thoại Hy Lạp như đền Delphi thờ thần Apollo. Ở Việt Nam có nhiều nhân vật có thực trong lịch sử được xây dựng đền thờ ở rất nhiều nơi là các vị vua: Lý Nam Đế, Triệu Quang Phục, Đinh Tiên Hoàng, Lê Đại Hành; các nhân vật lịch sử: Lý Quốc Sư, Lý Thường Kiệt, Tô Hiến Thành, Thánh Tam Giang, Trần Hưng Đạo và các vị thần thánh như Tản Viên Sơn Thánh, Cao Sơn, Quý Minh.

**Ở Việt Nam**
 Phú Thọ: Đền Hùng, Đền Mẫu Âu Cơ- Hà Nội: Đền Sóc, Đền Hát Môn, Đền Nội Bình Đà, Đền Và, Đền Phù Đổng, Đền Lý Quốc Sư, Thăng Long tứ trấn, Đền Ngọc Sơn- Hưng Yên: Đền Dạ Trạch- Hải Dương: Đền Kiếp Bạc- Bắc Ninh: Đền Lý Bát Đế, Đền Bà Chúa kho- Nam Định: Đền Trần- Thái Bình: Đền Trần- Quang Ninh: Đền Cửa Ông- Ninh Bình: Đền Vua Đinh, Đền Vua Lê, Đền Thánh Nguyễn- Thanh Hoá: Đền Bà Triệu- Nghệ An: Đền Cuông- Hà Tĩnh:  Đền thờ cố Tổng Bí thư Lê Duẩn- Bình Định: Đền Tây Sơn Tam Kiệt- Đồng Nai: Đền thờ Nguyễn Hữu Cảnh- TP. Hồ Chí Minh: Đền thờ Trần Hưng Đạo - Kiên Giang: Đền Thờ Mạc Cửu- Lạng Sơn: Đền Kỳ Cùng

**Tham khảo**
 Temples

**Liên kết ngoài**
 Temple (building)- 35944
Thể loại:Công trình xây dựng Việt Nam
Thể loại:Tín ngưỡng dân gian Việt Nam
Thể loại:Công trình tôn giáo
Thể loại:Loại công trình
Thể loại:Kiến trúc tôn giáo
Thể loại:Dạng tượng đài