Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Thủ đô Wales

Thủ đô hiện tại của Wales là Cardiff. Trong lịch sử, Wales từng không có một thủ đô rõ ràng. Năm 1955, Bộ trưởng Đặc trách về Xứ Wales Gwilym Lloyd-George đã tuyên bố một cách không chính thức rằng Cardiff là thủ đô của Wales. Từ đó, Cardiff trở thành nơi đặt các văn phòng chính phủ của nước này.
Một số địa danh khác cũng thường được đề cập đến mỗi khi nhắc đến "thủ đô của Wales":
*Strata Florida, tu viện dòng Kitô, nơi Llywelyn Đại đế lập hội đồng cai quản vào năm 1238.
*Machynlleth, nơi Owain Glyndŵr lập ra Quốc hội vào năm 1404.
*Ludlow (xứ Anh), nơi tọa lạc của Hội đồng cai quản Wales và Marches từ 1473 đến 1689.
*The Royal Town of Caernarfon, nơi Hoàng tử xứ Wales được làm lễ phong chức truyền ngôi (thái tử) vào năm 1969.
*St. Davids, thủ đô của Giáo hội và là nơi sinh của Thánh David, Thánh Bảo hộ xứ Wales.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 BBC News: Capital claims - A city's struggle
Thể loại:Chính trị Wales
Thể loại:Thành phố thủ đô Vương quốc Liên hiệp Anh
Thể loại:Giới thiệu năm 1955
Wales
Báo cáo kết quả kinh doanh

Báo cáo kết quả kinh doanh, hay còn gọi là bảng báo cáo lãi lỗ, chỉ ra sự cân bằng giữa thu nhập (doanh thu) và chi phí trong từng kỳ kế toán. Bảng báo cáo này phản ánh tổng hợp tình hình và kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh theo từng loại trong một thời kỳ kế toán và tình hình thực hiện nghĩa vụ đối với nhà nước. Báo cáo còn được sử dụng như một bảng hướng dẫn để xem xét doanh nghiệp sẽ hoạt động thế nào trong tương lai.


**Kết cấu**
Báo cáo kết quả kinh doanh gồm 2 phần.

**Lãi lỗ**
Thể hiện toàn bộ lãi (lỗ) của hoạt động sản xuất kinh doanh và hoạt động tài chính. Bao gồm:- Doanh thu: bao gồm tổng doanh thu, thuế tiêu thụ đặc biệt, chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại, doanh thu thuần- Giá vốn hàng bán: Phản ánh toàn bộ chi phí để mua hàng và để sản xuất- Chi phí hoạt động sản xuất kinh doanh: bao gồm chi phí lưu thông và chi phí quản lý- Lãi (hoặc lỗ): phản ánh kết quả hoạt động kinh doanh trong kỳ.
*Các khoản trích lục dự phòng

**Tình hình thực hiện nghĩa vụ đối với nhà nước**
Bao gồm các chỉ tiêu phản ánh nghĩa vụ đối với nhà nước của doanh nghiệp và các khoản thuế, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí hoạt động công đoàn, các khoản chi phí và lệ phí,...

**Phương pháp phân tích bao gồm**
 Phân tích theo chiều ngang: phản ánh biến động tăng giảm của từng khoản mục cuối năm so với đầu năm.- Phân tích theo chiều dọc: Các khoản mục sẽ được so sánh với doanh thu để xác định tỷ lệ kết cấu của từng khoản mục.

**Tham khảo**
Thể loại:Kế toán
Báo cáo lưu chuyển tiền tệ

Báo cáo lưu chuyển tiền tệ hay báo cáo dòng tiền mặt là một loại báo cáo tài chính thể hiện dòng tiền ra và dòng tiền vào của một tổ chức trong một khoảng thời gian nhất định (tháng, quý hay năm tài chính).
Báo cáo này là một công cụ giúp nhà quản lý tổ chức kiểm soát dòng tiền của tổ chức. Bảng báo cáo dòng tiền mặt thông thường gồm có:
Dòng tiền vào:- Các khoản thanh toán của khách hàng cho việc mua sắm hàng hóa, dịch vụ- Lãi tiền gửi từ ngân hàng- Lãi tiết kiệm và lợi tức đầu tư- Đầu tư của cổ đông
Dòng tiền ra- Chi mua cổ phiếu, nguyên nhiên vật liệu thô,hàng hóa để kinh doanh hoặc các công cụ- Chi trả lương, tiền thuê và các chi phí hoạt động hàng ngày- Chi mua tài sản cố định – máy tính cá nhân, máy móc, thiết bị văn phòng,…- Chi trả lợi tức- Chi trả thuế thu nhập, thuế doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng và các thuế và phí khác

**Tham khảo**
Thể loại:Kế toán
Thể loại:Tài chính
Thể loại:Dòng tiền
Thể loại:Thuật ngữ kế toán
Thể loại:Báo cáo tài chính
Joseph Lyons

Joseph Aloysius Lyons CH (15 tháng 9 năm 1879 – 7 tháng 4 năm 1939) là một nhà chính trị Úc và là Thủ tướng Úc thứ 10.
Lyons sinh ra tại Circular Head, gần Stanley, Tasmania, là con trai của những người nhập cư Ireland. Cha ông là Michael Lyons, là một người nông dân nông trại thành công và sau này đã tham gia vào việc kinh doanh bánh và thịt nhưng đã thua lỗ do sức khỏe kém và phải làm một người lao động. Má ông là một người phụ nữ can đảm và chịu thương chịu khó và đã phải làm lụng nhiều để nuôi một gia đình 8 người con, nhưng Joseph phải nghỉ học lúc 9 tuổi và làm người đưa tin và thợ học việc. Nhưng với sự giúp đỡ của hai bà dì, ông đã có thể tiếp tục theo học tại Cao đẳng Sư phạm Philip Smith, Hobart và trở thành một giáo viên. Ông cũng trở thành một nhà hoạt động công đoàn năng nổ và là thành viên ban đầu của Đảng Lao động ở Tasmania.
Năm 1909, Lyons đã được bầu vào Nghị viện Tasmania. Từ năm 1914 đến 1916, ông là Bộ trưởng Tài chính và Bộ trưởng Giáo dục và Đường sắt trong chính phủ bang thuộc Đảng Lao động của John Earle. Là một bộ trưởng giáo dục, ông đã thực hiện một số cuộc cải cách, bao gồm cả việc xóa bỏ học phí các trường phổ thông của bang, nâng cao điều kiện giảng dạy và lương bổng cho giáo viên và thành lập các trường phổ thông trung học bang của Tasmania.
Năm 1915, ông kết hôn với Enid Burnell, một nữ giáo viên 18 tuổi. Bà là một người có ý chí mạnh mẽ và gây ảnh hưởng lớn đối với Lyons, trong khi nuôi dạy 11 người con của họ.

**Tham khảo**
Thể loại:Thủ tướng Úc
Thể loại:Mất năm 1939
Thể loại:Lãnh tụ đối lập Úc
Thể loại:Người từ Tasmania
Thể loại:Chính trị gia Úc thế kỷ 20
Thể loại:Người Úc gốc Ireland
Joseph Cook

Sir Joseph Cook (7 tháng 12 năm 1860 - 30 tháng 7 năm 1947) là một nhà chính trị Úc. Ông là thủ tướng thứ sáu Úc từ ngày 24 tháng 6 năm 1913 đến ngày 17 tháng 9 năm 1914, kéo dài 1 năm 2 tháng và 25 ngày. Ông thuộc Đảng Tự do Úc.
For the actor Joe Cook see Joe Cook (diễn viên).

**Thời trẻ**
Cook sinh ra tại Silverdale, một thị xã nhỏ gần Newcastle-under-Lyme ở Staffordshire, Anh. Ông không được học hành đến nơi đến chốn và đã làm việc ở các mỏ than đá lúc 9 tuổi. Ông đã cưới Mary Turner năm 1885 và ngay sau đó di cư đến New South Wales.
Cook định cư ở Lithgow và làm việc trong các mỏ than, trở thành Tổng thư ký của Hiệp hội thợ mỏ miền Tây năm 1887. Năm 1888, ông đã tham gia vào các cuộc biểu tình chống việc nhập cư của người Hoa. He was also active in the Single Tax League and was a founding member of the Đảng Lao động Úc in 1891.

**Tham khảo**
Thể loại:Thủ tướng Úc
Thể loại:Sinh năm 1860
Thể loại:Mất năm 1947
Thể loại:Lãnh tụ đối lập Úc
Thể loại:Chính trị gia Úc thế kỷ 20
Thể loại:Người Úc gốc Ireland
Tập tin:AliciaKeys-SongsInAMinor-music-album.jpg

== Giấy phép**

**Lý do sử dụng hợp lý**
#Hình này được truyền và sử dụng nhằm minh họa cho album được nói tới trong bài viết. 
#Hình này không những không làm giảm giá trị của album mà còn có tác dụng quảng bá tới người đọc. 
#Hình này có độ phân giải thấp hơn so với bìa album nguyên gốc.
#Hình này được sử dụng tại rất nhiều Website nên việc sử dụng tại Wikipedia chỉ nhằm mục đích minh họa là có thể được.
Earle Page

Sir Earle Christmas Grafton Page GCMG, CH (8 tháng 8 năm 1880 – 20 tháng 12 năm 1961) là một nhà chính trị và là Thủ tướng Úc thứ 11. Đến nay, với thời gian 42 năm, ông là nghị sĩ liên bang phục vụ lâu thứ nhì trong lịch sử Úc.
Sinh ra tại Grafton, New South Wales, Page học trường Trung học Nam sinh Sydney và Đại học Sydney, nơi ông tốt nghiệp thủ khoa ngành Y khoa năm 1901. Ông đã hành nghề ở Sydney và Grafton trước khi gia nhập quân đội Úc làm một sĩ quan quân y trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, phục vụ ở Ai Cập. Sau chiến tranh, ông theo nghề trồng trọt và đã được bầu làm thị trưởng Grafton.
Trong năm 1919, Page đã được bầu vào Hạ viện Úc làm đại biểu của Cowper với vai trò là ứng cử viên của Hiệp hội Nông dân và Người định cư của New South Wales, một tổ chức mà vào năm 1920 đã trở thành Đảng Quốc gia. Ông trở thành lãnh tụ đảng này năm 1921.

**Tham khảo**
Thể loại:Thủ tướng Úc
Thể loại:Tử vong vì ung thư phổi
Thể loại:Mất năm 1961
Thể loại:Người Úc gốc Anh
Thể loại:Chính trị gia Úc thế kỷ 20
Tập tin:The Diary Of Alicia Keys album cover.jpg

== Giấy phép**

**Lý do sử dụng hợp lý**
#Hình này được truyền và sử dụng nhằm minh họa cho album được nói tới trong bài viết. 
#Hình này không những không làm giảm giá trị của album mà còn có tác dụng quảng bá tới người đọc. 
#Hình này có độ phân giải thấp hơn so với bìa album nguyên gốc.
#Hình này được sử dụng tại rất nhiều Website nên việc sử dụng tại Wikipedia chỉ nhằm mục đích minh họa là có thể được.
William Morris Hughes

Billy Hughes (William Morris Hughes 25 tháng 9 năm 1862 - 28 tháng 10 năm 1952) là một nhà chính trị Úc. Ông là thủ thướng thứ 7 của Úc. Thời gian đảm nhận chức vụ thủ tướng của ông từ ngày 27 tháng 10 năm 1915 đến ngày 9 tháng 2 năm 1923, kéo dài trong 7 năm 3 tháng 14 ngày. Ông thuộc Đảng Lao động Úc và Đảng Dân tộc Úc.
Ông được biết đến với vai trò lãnh đạo đất nước trong Thế chiến thứ nhất. , nhưng ảnh hưởng của ông đối với nền chính trị quốc gia kéo dài vài thập kỷ. Hughes là thành viên của quốc hội liên bang  từ Liên bang vào năm 1901 cho đến khi ông qua đời, người duy nhất đã phục vụ hơn 50 năm. Ông đại diện cho sáu đảng phái chính trị trong suốt sự nghiệp của mình, lãnh đạo năm đảng, đứng đầu bốn đảng và bị khai trừ khỏi ba đảng.
Hughes sinh ra ở London với cha mẹ là người xứ Wales . Anh di cư đến Úc năm 22 tuổi, và tham gia vào phong trào lao động non trẻ của Úc. Ông được bầu vào Hội đồng Lập pháp New South Wales năm 1894,  với tư cách là thành viên của Đảng Lao động New South Wales , và sau đó được chuyển sang Quốc hội liên bang mới vào năm 1901. Hughes kết hợp sự nghiệp chính trị ban đầu của mình với các nghiên cứu pháp lý bán thời gian. , và được gọi đến quán bar vào năm 1903. Ông lần đầu tiên gia nhập nội các vào năm 1904, trong Chính phủ Watson tồn tại trong thời gian ngắn , và sau đó là Tổng chưởng lý của Úc trong mỗi Andrew Fishercủa các chính phủ. Ông được bầu làm phó lãnh đạo Đảng Lao động Úc vào năm 1914. Billy Hughes

**Tham khảo**
Thể loại:Thủ tướng Úc
Thể loại:Sinh năm 1862
Thể loại:Mất năm 1952
Thể loại:Chủ tịch Đảng Lao động Úc
Thể loại:Chính trị gia Úc thế kỷ 20
John Curtin

John Curtin (8 tháng 1 năm 1885 – 5 tháng 7 năm 1945) là một nhà chính trị Úc. Ông là thủ tướng thứ 14 của Úc; đảm nhận cương vị này từ ngày 7 tháng 10 năm 1941 đến ngày 5 tháng 7 năm 1945, tức 3 năm 8 tháng 29 ngày. Ông thuộc Đảng Lao động Úc. Ông đã lãnh đạo Úc khi châu Úc đang nằm dưới sự đe dọa của quân Nhật Bản trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Ông được mọi người xem là một trong những vị thủ tướng vĩ đại nhất của quốc gia này. General Douglas MacArthur said that Curtin was "one of the greatest of the wartime statesmen". Người tiền nhiệm của ông, Arthur Fadden, thuộc Đảng Quốc gia đã viết: "I do not care who knows it but in my opinion there was no greater figure in Australian public life in my lifetime than Curtin.".
Chính trị gia lao động người là Thủ tướng Chính phủ ngày 14 Australia trong phần lớn của Thế chiến II từ năm 1941 đến năm 1945.
Ông được coi là một trong những thủ tướng vĩ đại nhất của nước ông vì ông ngăn chặn thành công một cuộc tấn công từ hàng xóm quốc tế của họ, Nhật Bản, trong suốt chiến tranh thế giới II.

**Thời trẻ:**
Ông là Bí thư Đoàn của Timberworkers và tích cực chống đối nghĩa vụ quân sự Úc trong Thế chiến thứ nhất.

**Cuộc sống gia đình**
Ông có hai người con với người vợ của mình Elsie.

**Các mối quan hệ thân thiết**
Bạn trai (gái)/ vợ (chồng)/ người yêu Lãnh đạo thế giới John Curtin là ai?
Ông đã làm việc với Tổng thống Franklin D. Roosevelt để ngăn chặn Nhật Bản trong Thế chiến II.

**Tham khảo**
Thể loại:Thủ tướng Úc
Thể loại:Chủ tịch Đảng Lao động Úc
Thể loại:Lãnh tụ đối lập Úc
Thể loại:Chính trị gia Úc thế kỷ 20
Ma Khê

Ma Khê có thể chỉ:- Tên cũ của huyện Cẩm Khê tỉnh Phú Thọ, Việt Nam.- Ma Khê (7 - 259 TCN): Tên tộc trưởng bộ tộc người Tày đã định cư dọc theo bờ hữu ngạn sông Thao, trước khi ông chuyển cả bộ tộc của mình sang định cư bên tả ngạn. Ông là quan Phụ chính đại thần, đại tướng quân thời Hùng Vương.
Stanley Bruce

Stanley Melbourne Bruce, Tử tước Bruce thứ 1 xứ Melbourne, CH, MC, FRS, PC (15 tháng 4 năm 1883–25 tháng 8 năm 1967), là một nhà chính trị và một nhà ngoại giao Australia, thủ tướng thứ 8 của Australia. Ông sinh ra tại Melbourne, nơi cha ông là một nhà kinh doanh gốc Scotland xuất chúng. Ông học tại Glamorgan (ngày nay là một phần của Trường PTTH Geelongl), Trường PTTH Melbourne, và sau đó là Đại học Cambridge. Sau khi tốt nghiệp, ông học luật tại Luân Đông và đa được gia nhập hội luật sư năm 1907. Ông đã hành nghề luật tại Luân Đông và cũng quản lý một văn phòng kinh doanh nhập khẩu của cha mình. Khi Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, ông đã gia nhập Quân đội Anh, và đã được giao nhiệm vụ đến Trung đoàn Worcestershire, được chuyển qua Hỏa mai Hoàng gia. Năm 1917, ông đã bị thương nặng ở Pháp, và đã được tặng các huy hiệu Military Cross và Croix de Guerre.

**Tham khảo**
Thể loại:Thủ tướng Úc
Thể loại:Tử tước Liên hiệp Anh
Thể loại:Tử tước thuộc Đẳng cấp quý tộc Vương quốc Liên hiệp Anh
Thể loại:Hội viên Hội Vương thất
Thể loại:Chính khách từ Melbourne
Thể loại:Chính trị gia Úc thế kỷ 20
Thể loại:Sinh năm 1883
Thể loại:Mất năm 1967
Thể loại:Người Úc gốc Ireland
Thể loại:Người Úc gốc Scotland
Bắc Hán

Bắc Hán là một nước trong Thập Quốc trong thời kỳ Ngũ đại Thập quốc trong lịch sử Trung Quốc, tồn tại từ năm 951 – 979. Người thành lập nước này là Lưu Mân (劉旻), trước có tên gọi là Lưu Sùng (劉崇).

**Thành lập**
Thời Ngũ Đại, tộc Sa Đà tiến vào cai trị miền bắc Trung Quốc qua các triều đại nhà Hậu Đường, nhà Hậu Tấn và nhà Hậu Hán.
Khi vua Hậu Tấn là Xuất Đế Thạch Trọng Quý bị vua Liêu là Da Luật Đức Quang bắt đi, tướng cũ của Tấn Cao Tổ Thạch Kính Đường là Lưu Tri Viễn ra tay đánh đuổi quân Liêu, lập ra nhà Hậu Hán. Nhưng không đầy 1 năm thì Tri Viễn chết, con thứ là Lưu Thừa Hựu lên thay.
Nhà Hậu Hán ngắn ngủi sụp đổ năm 950 bởi tay tướng người Hán là Quách Uy. Quách Uy lập ra nhà Hậu Chu (950 - 959).
Lúc đó em Lưu Tri Viễn là Lưu Sùng đang trấn thủ Thái Nguyên đã thành lập nước Bắc Hán vào năm 951 với danh nghĩa kế tục nhà Hậu Hán của Tri Viễn. Để có thêm thế lực chống lại nhà Hậu Chu, Lưu Sùng thiết lập quan hệ với nhà Liêu của người Khiết Đan.

**Phạm vi lãnh thổ**
Bắc Hán là quốc gia nhỏ bé tại vùng Sơn Tây, thủ đô là Thái Nguyên. Thái Nguyên trước đây từng là nơi phát tích của nhiều triều đại thời Ngũ Đại (Hậu Đường, Hậu Tấn và Hậu Hán) kể từ khi nhà Đường suy yếu vào cuối thế kỷ 9, đầu thế kỷ 10. Bắc Hán giáp ranh giữa hai nước lớn là Liêu và Tống, đồng thời có chung biên giới với vương quốc Tây Hạ sau này.

**Kết thúc**
Năm 958, vua Hậu Chu là Thế Tông Sài Vinh mang quân bắc phạt. Lưu Sùng mượn quân Liêu sang cứu. Chu Thế Tông điều quân đánh bại cả liên quân Hán - Liêu. Đang lúc chiến sự thắng lợi thì Chu Thế tông lâm bệnh mất. Quân Hậu Chu phải triệt thoái về Biện Kinh.
Năm sau, tướng Hậu Chu là Triệu Khuông Dận giành lấy ngôi vua từ tay con nhỏ của Thế Tông là Sài Tông Huấn mới 6 tuổi, lập ra nhà Tống.
Năm 976, sau khi cơ bản thống nhất miền nam Trung Quốc, Tống Thái Tổ (Triệu Khuông Dận) qua đời, em là Tống Thái Tông lên thay. Lúc đó trong 10 nước Thập quốc hình thành từ thời Ngũ Đại chỉ còn lại Bắc Hán.
Năm 979, Tống Thái Tông phát động chiến tranh đánh Bắc Hán. Tống Thái Tông một mặt điều binh đánh chính diện vào Thái Nguyên, mặt khác đưa một đạo quân khác áp sát biên giới để ngăn chặn quân Liêu sang cứu. Kết quả quân Bắc Hán nhanh chóng bị đánh bại, quân Tống chiếm được Thái Nguyên. Vua Bắc Hán là Lưu Kế Nguyên đầu hàng.
Nước Bắc Hán chấm dứt, truyền nối được 4 đời, tất cả 29 năm.

**Các vua Bắc Hán**

**Xem thêm**
Nhà Tống
*Ngũ đại Thập quốc
*Nhà Hậu Hán

**Tham khảo**

Thể loại:Hoa Bắc
Thể loại:Cựu đế quốc
Thể loại:Cựu quốc gia trong lịch sử Trung Quốc
Thể loại:Ngũ đại Thập quốc
Thể loại:Cựu quốc gia Đông Á
Spartina

Spartina là một chi gồm 16 loài cỏ trong họ Poaceae, chủ yếu được tìm thấy trong các đầm lầy nước mặn duyên hải.
Chi Spartina đã được sáp nhập vào chi Sporobolus và bị giáng cấp xuống thành tổ và phân tổ sau sửa đổi phân loại năm 2014, nhưng tới nay vẫn phổ biến coi nó như là chi Spartina.
Từ Spartina có nguồn gốc từ σπαρτίνη (spartínē) trong tiếng Hy Lạp cổ để chỉ sợi dây thừng nhỏ làm từ đậu chổi Tây Ban Nha (Spartium junceum).
Các loài trong chi này là bản địa vùng bờ biển Đại Tây Dương ở tây và nam châu Âu, tây bắc và nam châu Phi, châu Mỹ và các đảo miền nam Đại Tây Dương; với 1-2 loài cũng sinh sống tại vùng bờ biển Bắc Mỹ ven Thái Bình Dương và trong các môi trường sống nước ngọt nội lục châu Mỹ. Sự đa dạng loài lớn nhất là ở vùng bờ biển phía đông Bắc và Nam Mỹ, cụ thể là ở Florida.

**Các loài và lai ghép**
Bao gồm:
*Spartina alterniflora Loisel. – Smooth Cordgrass (eastern North America)
*Spartina anglica C.E.Hubb. – Common Cordgrass (cultivated origin)
*Spartina arundinacea (Thouars) Carmich.
*Spartina bakeri Merr. – Sand Cordgrass
*Spartina caespitosa Eaton
*Spartina ciliata Brongn.
*Spartina cynosuroides (L.) Roth – Big Cordgrass
*Spartina densiflora Brongn. – Denseflower Cordgrass	
*Spartina foliosa Trin. – California Cordgrass	
*Spartina gracilis Trin. – Alkali Cordgrass
*Spartina longispica Hauman & Parodi ex St.-Yves
*Spartina maritima (Curtis) Fernald – Small Cordgrass (western Europe)
*Spartina × neyrautii Foucaud 
*Spartina patens (Aiton) Muhl – Saltmeadow Cordgrass
*Spartina pectinata Bosc ex Link – Prairie Cordgrass (central North America; freshwater)
*Spartina spartinae (Trin.) Merr. – Gulf Cordgrass
*Spartina × townsendii H.Groves & J.Groves (S. alterniflora × S. maritima)
*Spartina versicolor Fabre

**Spartina anglica**
Cỏ chăn nuôi ở Anh có tên là Spartina anglica với 120 nhiễm sắc thể đã được xác định là kết quả lai tự nhiên giữa một loài cỏ gốc châu Âu có 50 nhiễm sắc thể với một loài cỏ gốc Mĩ nhập vào Anh có 70 nhiễm sắc thể. Thể song nhị bội này xuất hiện lần đầu tiên năm 1870 ở bờ biển miền Nam nước Anh, đến 1902 phát tán khắp bờ biển nước Anh, đến 1906 lan sang nước Pháp và vì là một loài cỏ chăn nuôi tốt nên đã được phổ biến khắp thế giới.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Spartina- Spartina

Thể loại:Thực vật xâm hại
Lý Biện

Nam Đường Liệt Tổ (南唐烈祖) (d. 943), cũng gọi là Nam Đường Tiền Chủ (南唐前主) hay Nam Đường Cao Đế (南唐高帝), húy danh là Lý Biện (李昪), hay Lý Thăng, nguyên danh là Từ Tri Cáo (徐知誥), là người thành lập ra nước Nam Đường, một trong những nước thành công nhất trong Thập quốc của thời Ngũ đại Thập quốc (907-960).

**Vươn lên quyền lực**
Lý Biện là con nuôi của Dương Hành Mật, người thành lập nước Ngô, nhưng sau đó ông lại được tướng Từ Ôn nhận làm con nuôi và đổi tên ông thành Từ Tri Cáo.
Nhờ vào thế lực của quyền thần họ Từ trong nước Ngô, thế lực của Từ Tri Cáo cũng phát triển theo đó. Từ Tri Cáo nối Từ Ôn trở thành quyền thần trong triều, lấn át các vua Ngô họ Dương.
Năm 936, nhà Hậu Đường ở trung nguyên bị Thạch Kính Đường mượn quân nhà Liêu vào lật đổ. Với danh nghĩa kế tục nhà Đường, năm 937, Từ Tri Cáo cướp ngôi vua Ngô, đổi sang họ Lý, lấy tên là Lý Biện và lập ra nước Nam Đường.

**Trị vì**
Mặc dù có thời gian trị vì không lâu, chỉ có 6 năm nhưng Liệt Tổ Lý Biện đã khá thành công trong việc xây dựng quốc gia Nam Đường hùng mạnh. Tuy không thành công trong việc thống nhất Trung Quốc, Lý Biện đặt cơ sở cho sự mở rộng quốc gia mà sau này con ông là Lý Cảnh kế tục đã mở rộng sang Sở và Mân.
Lý Biện kế tục nước Ngô định đô tại Nam Kinh và đưa nơi đây trở thành một trong 3 trung tâm văn hoá - nghệ thuật chính của miền nam Trung Quốc thời Ngũ Đại Thập Quốc, cùng với Thành Đô của Hậu Thục và Hàng Châu của Ngô Việt.

**Tham khảo**
Thể loại:Nam Đường
Thể loại:Sinh năm 888
Thể loại:Mất năm 943
Thể loại:Vua Ngũ đại Thập quốc
Thể loại:Sinh năm 889
Thể loại:Tướng lĩnh từ Giang Tô
Danh sách máy bay tiêm kích

Đây là danh sách máy bay quân sự được thiết kế chủ yếu cho nhiệm vụ không chiến, và do đó sẽ không liệt kê các máy bay đảm nhiệm các nhiệm vụ khác, mà vai trò không chiến của nó chỉ là phụ, ví dụ như máy bay tấn công mặt đất. Danh sách này không bao gồm các đề án đã bị hủy bỏ trước khi máy bay được chế tạo hoặc máy bay hư cấu.

**Xem thêm**
 Danh sách máy bay ném bom- Danh sách máy bay cường kích

**Ghi chú**

**Tham khảo**

**Thư mục**
publisher=Albatros Publications
*isbn=0-9637110-4-0
*isbn=0-948414-92-8
*isbn=83-89088-09-6
*isbn=1-55750-563-2
Thể loại:Máy bay tiêm kích
Thể loại:Danh sách máy bay quân sự
Thể loại:Danh sách máy bay theo kiểu
Bản mẫu:Biểu quyết

Đây là một cuộc biểu quyết đã kết thúc, xin đừng sửa chữa nó! Mọi ý kiến xin ghi bên ngoài khung!
Kết quả: 
Đây là một cuộc biểu quyết đã kết thúc, xin đừng sửa chữa nó! Mọi ý kiến xin ghi bên ngoài khung!
Thể loại:Quản lý Wikipedia
Thể loại:Công cụ Wikipedia
Mã Sở

Mã Sở (馬楚), tên chính thức là Sở (楚), là một vương quốc ở phía nam Trung Quốc trong thời Ngũ đại Thập quốc (907-960). Tên nước này được gọi dựa theo họ Mã của các quân chủ nước này để phân biệt với các nước Sở khác trong lịch sử. Nước này tồn tại từ năm 907 đến năm 951.

**Thành lập**
Mã Ân được nhà Đường phong làm Tiết độ sứ Hồ Nam năm 896 sau cuộc chiến chống lại Dương Hành Mật - thủ lĩnh Hoài Nam. Sau khi nhà Đường mất (907), ông tự xưng Sở Vương.
Năm 927, Mã Ân được nhà Hậu Đường phong Sở Vũ Mục Vương.
Nước Sở đương thời chỉ xưng vương và về mặt danh nghĩa vẫn thần phục Ngũ Đại ở Trung Nguyên nên thường dùng niên hiệu của các vua Ngũ đại mà không đặt niên hiệu riêng như vua một số nước như Ngô, Thục hay Nam Hán.

**Phạm vi lãnh thổ**
Kinh đô Mã Sở đóng tại Trường Sa (Đàm Châu 潭州). Lãnh thổ Hồ Nam và đông bắc Quảng Tây ngày nay trong thời này thuộc Sở.
Nước Mã Sở đương thời phía đông giáp với Ngô rồi sau này là Nam Đường, phía nam giáp với Nam Hán, phía bắc giáp với Nam Bình.

**Kinh tế**
Thời Ngũ Đại, Mã Sở là quốc gia tương đối hoà bình và thịnh vượng, xuất khẩu ngựa, lụa và chè. Lụa thường được dùng như tiền, nhất là khi tiền đúc không được chấp nhận trong các cộng đồng bên ngoài chấp nhận. Thuế đánh vào nông dân và thương nhân tương đối thấp.

**Bị thôn tính**
Sau cái chết của Mã Ân, việc tranh chấp quyền lực trong nội tộc họ Mã dẫn tới sự sụp đổ của Sở. Nước Nam Đường thừa thắng sau khi diệt được nước Mân đã mang quân sang chinh phục Mã Sở năm 951. Gia tộc họ Mã bị bắt đưa về Kinh đô Nam Đường Kim Lăng.

**Các vua**

**Chú thích**

**Tham khảo**
Thể loại:Sở (Thập quốc)
Thể loại:Cựu quốc gia trong lịch sử Trung Quốc
Thể loại:Ngũ đại Thập quốc
Thể loại:Triều đại Trung Quốc
Bớp bớp

Bớp bớp (hay còn gọi là ba bớp, lốp bốp, cỏ Lào, yên bạch, cỏ hôi, cỏ Việt Minh, cỏ Nhật, cây cộng sản, cây phân xanh), danh pháp hai phần: Chromolaena odorata) là loài thực vật nhiệt đới bản địa ở vùng Caribê và Bắc Mỹ thuộc họ Cúc (Asteraceae). Chúng đã phát tán sang vùng nhiệt đới ở châu Á, Tây Phi và một phần Úc. Đây là một loài cây bụi, có nhiều thân chính và tỏa nhiều nhánh hoặc thân ở gần gốc, tạo thành các tầng. Bớp bớp thường mọc ở những nơi bãi hoang, thảo nguyên, bìa rừng.
Ở tuổi trưởng thành, cây thường cao từ 0,5 m đến 1,5 m. Tuổi thọ của cây khoảng từ 1 – 2,5 năm.
Loài này ưa sáng, chịu đựng tốt trong điều kiện khí hậu hanh khô.
Bớp bớp nằm trong diện quan trọng của thảm thực vật.
Sau khi xuất hiện, loài thực vật này nhanh chóng lan rộng ở Việt Nam, được ghi nhận năm 1935 cùng lúc với sự xuất hiện của phong trào cộng sản nên còn được gọi là cây cộng sản.. Bớp bớp có thể được sử dụng làm dược liệu, dùng cho cầm máu tốt, trong chiến tranh được các chiến sĩ dùng trong quân y.

**Một vài hình ảnh về cây Bớp bớp**

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Chromolaena odorata- Chromolaena odorata
Thể loại:Cây thuốc
O
Thể loại:Thực vật Caribe
Thể loại:Thực vật México
O
O
Thể loại:Thực vật Nepal
Thể loại:Thực vật Florida
Thể loại:Thực vật Texas
Thể loại:Cây thuốc Bắc Mỹ
Thể loại:Cây thuốc Trung Mỹ
Thể loại:Thực vật xâm hại
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1759
Thể loại:Thực vật Bắc Mỹ
Goncourt

Goncourt có thể là:
*Giải Goncourt, một giải thưởng văn học của Pháp
*Goncourt, Haute-Marne, một huyện của Pháp thuộc Haute-Marne
*Goncourt, Marne, một huyện cũ của Pháp thuộc Marne, hiện nay sáp nhập vào Matignicourt-Goncourt
*Edmond de Goncourt, nhà văn Pháp, anh trai của Jules de Goncourt
*Jules de Goncourt, nhà văn Pháp, em trai của Edmond de Goncourt
*Viện Goncourt, tổ chức văn học trao giải Goncourt
Tương tác trao đổi

Mô hình bài toán xác định tương tác trao đổi
Tương tác trao đổi là một hiệu ứng lượng tử xảy ra khi hàm sóng của hai hay nhiều điện tử phủ nhau, có tác dụng làm tăng hay giảm năng lượng tự do của hệ, làm cho các spin song song hoặc đối song song với nhau. Về mặt bản chất, tương tác trao đổi là tương tác tĩnh điện đặc biệt giữa các spin. Hiệu ứng này được phát hiện một cách độc lập bởi Werner Heisenberg và Paul Dirac vào năm 1926.

**Mô hình tương tác trao đổi**
Mô hình tương tác trao đổi được Heisenberg và Dirac đề xuất, London là người phát triển và đưa ra mô hình tính toán dựa trên mẫu đơn giản về nguyên tử hydro với hai nguyên tử đặt cạnh nhau (hình vẽ) và lúc đó phương trình Schrodinger được viết bởi:
với  lần lượt là các toán tử động năng của 2 điện tử,  là năng lượng của hệ,  là hàm thế năng.
Bài toán được giải bằng phương pháp gần đúng liên tục theo nguyên tắc:- Đặt 2 nguyên tử ở khoảng cách vô cùng (hai nguyên tử độc lập không tương tác, có nghĩa là ta có gần đúng bậc không. Lúc này, phương trình Schrodinger được viết bởi:
với  là mức năng lượng thấp nhất. Nghiệm tổng quát có thể được viết bởi:
là các hệ số tuyến tính.- Đưa hai nguyên tử lại khoảng cách gần nhau, và ta có gần đúng bậc nhất. Lúc đó, do sự tương tác giữa các điện tử và iôn, năng lượng của hệ được thay bởi:
Lúc đó, nghiệm tổng quát của bài toán có thể thay đổi:
(dùng điều kiện trực giao )
Nếu ta đặt:
Bài toán có thể viết đơn giản thành:
và 
và có thể rút ra năng lượng:
hay 
Hệ số  được gọi là tích phân trao đổi của hệ, được viết tổng quát như sau:

**Tương tác trao đổi và tiêu chuẩn sắt từ**
Khi áp dụng mô hình tương tác trao đổi trong mẫu sắt từ, năng lượng của hệ các spin (năng lượng tương tác trao đổi) được viết bởi:
với  là tích phân trao đổi giữa 2 spin thứ i và j,  là 2 spin thứ i và thứ j.
Như vậy, để cực tiểu hóa năng lượng thì 2 spin cạnh nhau phải hoàn toàn song song với nhau.
Với giá trị , ta có hệ ở trạng thái sắt từ (tương tác trao đổi dương), nếu , ta có hệ ở trạng thái phản sắt từ.

**Tương tác trao đổi gián tiếp**
Trong một số vật liệu đặc biệt (điển hình là các perovskite) thì từ tính được tạo ra không trực tiếp từ các spin liên kết trực tiếp với nhau mà xảy ra một cách gián tiếp, có nghĩa là, tương tác trao đổi cũng được tạo ra một cách gián tiếp giữa các iôn thông qua iôn O2+.
Các điện tử trên mức  có thể nhảy bậc qua iôn O2+ mà vẫn giữ nguyên hướng spin sao cho phù hợp với quy tắc Hund. Đây là cơ chế liên kết gián tiếp giữa hai iôn thông qua O2+.
Nếu 2 iôn cùng hóa trị (ví dụ Mn4+ với Mn4+), tương tác trao đổi sẽ là âm, ta có tương tác siêu trao đổi tạo ra tính phản sắt từ.
Trong trường hợp 2 iôn khác hóa trị (ví dụ Mn4+ với Mn3+) ta sẽ có tương tác trao đổi kép tạo ra tính sắt từ.
Cường độ tương tác trao đổi gián tiếp phụ thuộc vào 2 yếu tố:- Độ dài liên kết: Mn-O- Góc liên kết Mn-O-Mn

**Xem thêm**
Sắt từ
*Đômen từ

**Tham khảo**
Thể loại:Từ học
Thể loại:Vật lý chất rắn
Thể loại:Cơ học lượng tử
Thể loại:Hóa học lượng tử
Khiêu vũ thể thao tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2005

phải
Bộ môn Khiêu vũ thể thao tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2005 được thi đấu trong ngày 27 tháng 11 năm 2005 tại sảnh chính khách sạn Waterfront, thành phố Cebu, Philippines. Các cặp vận động viên sẽ tranh 2 bộ huy chương ở 2 nội dung: Khiêu vũ La-tinh và Khiêu vũ tiêu chuẩn.
Khiêu vũ thể thao được đưa vào thi đấu tại đại hội lần này do đây là một môn rất phổ biến rại nước đăng cai.

**Bảng thành tích**

**Tham khảo**
Khiêu vũ thể thao
Cưỡi ngựa tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2005

phải
Bộ môn Cưỡi ngựa tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2005 được thi đấu trong ngày 27 tháng 11 năm 2005 tại CLB Alabang Country Club, ngoại vi thành phố Muntinlupa, Metro Manila, Philippines. Các vận động viên sẽ tranh 2 bộ huy chương ở 2 nội dung nhảy cá nhân và đồng đội.

**Vận động viên đoạt huy chương**

**Chú thích**

**Tham khảo**
Cưỡi ngựa
Cọ quạt Mexico

Cọ quạt Mexico (danh pháp khoa học: Washingtonia robusta) là một loài cọ thuộc họ Cau (Arecaceae) có nguồn gốc ở tây bắc México. Cây cao 25 m, đôi khi có thể cao 30 m. Hoa màu hồng cam, quả tròn màu đen xanh, đường kính 6-8mm và ăn được. Loài này được H.Wendl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1883.
Lá cọ bản rộng, dùng để lợp nhà. Cuống lá cọ dùng làm hàng thủ công. Thân cây cọ dùng làm cột nhà, cầu, cống và nhìều công dụng dân sinh khác.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
Washingtonia robusta
*Washingtonia robusta
*access-date=ngày 18 tháng 6 năm 2013- Flora of North America Vol. 22 Page 106 Mexican fan palm, palmier évantail du Mexique  Washingtonia robusta H. Wendland, Garten-Zeitum (Berlin). 2: 198. 1883.- Scanpalm - Washingtonia robusta date=2008-09-27 
R
Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1883
Thể loại:Thực vật New Zealand
Thể loại:Thực vật Tây Ban Nha
Thể loại:Thực vật California
Thể loại:Thực vật Florida
Thể loại:Thực vật Hawaii
Thể loại:Thực vật Réunion
Thể loại:Cây trang trí
Thể loại:Cây khí hậu Địa Trung Hải
Thể loại:Cây Bắc Mỹ
Tập tin:Gilas khiêu vũ thể thao.gif

Biểu trưng của giải Khiêu vũ thể thao của SEA Games 23. Hình được lấy từ trang web chính thức của SEA Games 23 cho bài Khiêu vũ thể thao tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2005.
Tập tin:Gilas cưỡi ngựa.gif

Biểu trưng của giải Cưỡi ngựa của SEA Games 23. Hình được lấy từ trang web chính thức của SEA Games 23 cho bài Cưỡi ngựa tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2005.
Tập tin:SEA Games 2007-Bóng đá.gif

Biểu trưng của giải Bóng đá của SEA Games 24. Hình được lấy từ trang web chính thức của SEA Games 24 cho bài Bóng đá tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2007.

**Giấy phép**
2007
Bóng đá
Chi Đùng đình

Caryota mitis
Chi Đùng đình (danh pháp khoa học: Caryota) là một chi thực vật trong họ Cau (Arecaceae). Các tên thường gọi trong tiếng Việt là móc, đủng đỉnh, đùng đình. Có khoảng 13-19 loài đã biết nguyên sản ở châu Á và nam Thái Bình Dương. Một trong các loài được biết đến nhiều nhất là móc đen (Caryota urens), với nhựa cây của nó được khai thác để sản xuất một loại đường chưa tinh chế cũng như sản xuất một loại rượu vang là rượu móc. Móc cổng chào, đùng đình (Caryota mitis) tại bang Florida bị coi là loài xâm hại.

**Một số loài**
 Caryota albertii- Caryota angustifolia- Caryota cumingii (đồng nghĩa: Caryota blancoi) – Móc Philippines- Caryota kiriwongensis- Caryota maxima (đồng nghĩa: C. bacsonensis, C. macrantha): Móc Bắc Sơn, đủng đỉnh Bắc Sơn, cọ Bắc Sơn, móc Sumatra.- Caryota mitis (đồng nghĩa: C. furfuracea, C. griffithii, C. javanica, C. nana, C. propinqua, C. sobolifera, C.urens?, Wallichia disticha)– Móc cổng chào, móc Myanma, đủng đỉnh, đùng đình- Caryota monostachya - Đùng đình bông đơn, móc bông đơn, đủng đỉnh một buồng- Caryota no- Caryota obtusa (đồng nghĩa: C. gigas, C. obtusidentata, C. ochlandra) – Móc Himalaya, móc Thái Lan
** C. obtusa var. aequatorialis (đồng nghĩa: C. aequatorialis)- Caryota ophiopellis- Caryota rumphiana (đồng nghĩa: C. urens?) – Móc mương, móc nương, móc Albert
** Caryota rumphiana var. albertii (đồng nghĩa: C. rumphiana var. australiensis, C. albertii)- Caryota sympetala - Đùng đình bụi, móc cánh hợp, đủng đỉnh cánh dính- Caryota urens - Móc, đùng đình ngứa, móc đen- Caryota zebrina - Indonesia, New Guinea

**Chú thích**

**Tham khảo**
  USDA Plants Profile-  Danh sách loài trong GRIN date = ngày 20 tháng 1 năm 2009-  Móc trong PalmGuide.org date = ngày 24 tháng 2 năm 2008
*Caryota
*Caryota
Lưu Mân

Lưu Mân (劉旻) (895 - 954), cũng gọi Lưu Sùng, là người sáng lập ra Bắc Hán trong thời Ngũ đại Thập quốc trong lịch sử Trung Hoa từ năm 907 đến năm 960. Lưu Sùng là người thuộc dân tộc Sa Đà.

**Thành lập Bắc Hán**
Lưu Mân là em trai của Lưu Tri Viễn, người thành lập nhà Hậu Hán, là triều đại cuối cùng trong 3 triều đại liên tiếp nhau của tộc Sa Đà. Nhà Hậu Hán sụp đổ năm 950 với sự vươn lên của nhà Hậu Chu. Lưu Mân tự xưng là người kế tục hợp pháp của nhà Hậu Hán và lập nên Bắc Hán (đôi khi gọi là Đông Hán) ở Sơn Tây, căn cứ quyền lực truyền nối nhiều đời của tộc Sa Đà.

**Quan hệ với láng giềng**
Vương quốc này nằm kẹp giữa hai nước lớn mạnh hơn là nhà Hậu Chu về phía nam và nhà Liêu của người Khiết Đan về phía bắc. Lưu Mân đã thiết lập quan hệ truyền thống với Khiết Đan, nước bảo hộ cho Bắc Hán, do đó khiến Bắc Hán tồn tại lâu hơn bất kỳ vương quốc nào khác trong 10 nước thời Ngũ Đại.

**Tham khảo**
Thể loại:Sinh năm 895
Thể loại:Mất năm 954
Thể loại:Vua Bắc Hán
Thể loại:Hậu Hán
Sở

Trong tiếng Việt, Sở có thể chỉ:
*Sở (1030 TCN–223 TCN), quốc gia thời Tây Chu và Xuân Thu-Chiến Quốc
*Trương Sở (209 TCN-208 TCN), chính quyền cuối thời nhà Tần do Trần Thắng, Ngô Quảng kiến lập
*Sở (208 TCN-206 TCN), chính quyền do Hạng Lương tôn lập chắt của Sở Hoài Vương là Hùng Mễ Tâm để chống lại nhà Tần
*Tây Sở (206 TCN-202 TCN), chính quyền do Hạng Vũ kiến lập sau khi nhà Tần sụp đổ 
*Sở (Tây Hán), chư hầu thời Tây Hán: 
*Sở (Đông Hán), chư hầu thời Đông Hán
*Sở (Tây Tấn), phiên vương nhà Tây Tấn
*Hoàn Sở (403-404), chính quyền do Hoàn Huyền thời Đông Tấn dựng lên
*Chu Sở (618–619), chính quyền do Chu Xán thành lập vào cuối thời Tùy
*Lâm Sở (617–622), chính quyền do Lâm Sĩ Hoằng thành lập vào cuối thời Tùy
*Lý Sở (784–786), chính quyền do Lý Hy Liệt đời Đường thành lập
*Mã Sở (907–951), quốc gia thời Ngũ Đại Thập Quốc
*Đại Sở (1127, chính quyền do người Kim đưa Trương Bang Xương lên thay nhà Bắc Tống
*Chung Sở, chính quyền do Chung Tương đời Nam Tống xây dựng
*Nước Sở, phiên vương đời nhà Minh
*Một loài thực vật thân gỗ, họ Chè (Theaceae): Sở (thực vật).
*Họ người Trung Quốc: Sở (họ người). Sở Khanh
*Biệt xưng của tỉnh Hồ Bắc và Hồ Nam Trung Quốc, do đây là địa bàn của người Sở cổ và nước Sở, Hồ Bắc được gọi là Kinh Sở, Hồ Nam tự xưng là Tương Sở.- Đơn vị hành chính dưới hoặc tương đương cấp xã thời phong kiến tại Việt Nam.
*Sở, một cấp tổ chức hành chính Việt Nam dưới cấp Bộ: Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Văn hóa Thông tin, Sở Điện lực, Sở Giáo dục
Thể loại:Nước Sở
John McEwen

Sir John McEwen GCMG CH (29 tháng 3 năm 1900 – 20 tháng 11 năm 1980) là một nhà chính trị Úc và là thủ tướng thứ 18 của Úc.
McEwen sinh ra tại Chiltern, Victoria, nơi cha ông là một dược sĩ. Ông học tại các trường phổ thông bang và làm một viên thư ký nhỏ trong cơ quan công quyền lúc 15 tuổi. Ông nhập ngũ ngay khi lên 18 tuổi nhưng Chiến tranh thế giới thứ nhất đã kết thúc khi ông đang được huấn luyện. Ông đã bắt đầu làm trang trại sản xuất bơ sữa tại Stanhope, gần Shepparton.

**Tham khảo**
Thể loại:Thủ tướng Úc
Thể loại:Người Victoria
Thể loại:Mất năm 1980
Thể loại:Chính trị gia Úc thế kỷ 20
Thể loại:Người Úc gốc Anh
Thể loại:Người tự sát bằng nhịn đói
Frank Forde

Francis Michael Forde (18 tháng 7 năm 1890 – 28 tháng 1 năm 1983) là một nhà chính trị Úc và là thủ tướng thứ 15 của Úc.
Sinh ra tại Mitchell, Queensland (nơi cha ông làm một người có trang trại nuôi bò), Forde học tại các trường phổ thông Công giáo và sau đó trở thành một nhà giáo. Lúc định cư ở Rockhampton, ông hoạt động tích cực trong Đảng Lao động và trong các nhóm giáo dục của công nhân.
Năm 1917, ông được bầu vào Nghị viện Queensland với tư cách là nghị sĩ Đảng Lao động chạy đua trong tại Rockhampton. Năm 1922, ông từ chức và đã được bầu vào Hạ viện Úc với tư cách là dân biểu đại diện cho Capricornia.

**Tham khảo**
Thể loại:Thủ tướng Úc
Thể loại:Người Rockhampton, Queensland
Thể loại:Chủ tịch Đảng Lao động Úc
Thể loại:Mất năm 1983
Thể loại:Chính trị gia Úc thế kỷ 20
Ngáp

Tập tin:Edgar Germain Hilaire Degas 084.jpg|nhỏ|phải|Bức tranh của Edgar Degas vẽ cảnh một phụ nữ đang ngáp
Ngáp là một phản xạ vô điều kiện của con người và nhiều loại động vật.

**Mô tả**
Tập tin:P1010788 the tiger is yawning.jpg|nhỏ|phải|Một con hổ đang ngáp
Tập tin:Yawn.gif|nhỏ|phải|Động tác ngáp của chó 
Biểu hiện thông thường của ngáp là há miệng rộng và thở ra hơi thật dài. Hơi thở này khác với thở dài thông thường. Khi ngáp, các cơ mặt, cơ lưỡi và cơ cổ co mạnh, áp lực trong khoang miệng đột ngột tăng lên. Áp lực này tác động lên khoang mũi, ngăn đường thoát của nước mắt xuống mũi, do đó nước từ tuyến lệ tràn ngược lên. Ngáp được chia làm các loại sau:- Ngáp lúc ngủ dậy: thường kèm theo vươn vai và co duỗi chân tay.- Ngáp vì uể oải, buồn ngủ: lượng không khí đưa vào phổi tăng lên có tác dụng làm giảm cơn buồn ngủ, tăng sự tập trung.- Ngáp vì đói: kèm theo một số chuyển động ở ổ bụng và cơ hoành.- Ngáp vì ưu phiền.- Ngáp do lây: cơ chế của loại này còn đang gây nhiều tranh cãi.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Tại sao ngáp lại lây?-  Ngáp và những điều thú vị-  Ngáp có lợi cho sức khỏe
Thể loại:Phản xạ vô điều kiện
Thể loại:Ngủ
Thể loại:Phản xạ
Tập tin:Lop Binh dan hoc vu.jpg

Hồ Chủ tịch thăm lớp Bình dân học vụ
Nguồn: http://www.qdnd.vn/qdnd/baongay.hcm.22928.qdnd, không biết tác giả là ai.
Lý do sử dụng hợp lý: Ảnh lịch sử không có ảnh tự do thay thế; độ phân giải thấp.
Tập tin:Do dung hoc tap binh dan hoc vu.jpg

Đồ dùng học tập tại lớp bình dân học vụ.
Nguồn: http://www.haiphong.gov.vn/album/front-end/index.asp?categoryid=39&parent_categoryid=39&fuseaction=3&imageid=115
Không biết tác giả là ai.
Lý do sử dụng hợp lý: ảnh độ phân giải thấp, ảnh tư liệu lịch sử không có ảnh tự do thay thế.
Họ Kơ nia

Họ Kơ nia (danh pháp khoa học: Irvingiaceae) là một họ trong thực vật có hoa, bao gồm khoảng 10-20 loài (tùy quan điểm phân loại) trong 3 chi. Họ này chứa các loài cây gỗ, phân bố trong khu vực nhiệt đới châu Phi và Đông Nam Á.

**Phát sinh loài**
Họ Irvingiaceae có thể đã rẽ ra trong giai đoạn thuộc tầng Alba của kỷ Phấn Trắng, vào khoảng 111-100 triệu năm trước (Davis và ctv. 2005).
Irvingiaceae đã từng được đặt trong họ Thanh thất (Simaroubaceae) của bộ Rutales (Takhtadjan, 1997). Chi Irvingia có quan hệ chị em với chi Erythroxylum trong cây phát sinh loài do Fernando và ctv. (1995) đưa ra; các lá kèm của họ Irvingiaceae và Erthroxylaceae (cũng như các họ Linaceae-Ixonanthaceae) là tương tự (Weberling và ctv. 1980), nhưng chúng chỉ có mối liên hệ yếu với họ Putranjivaceae (Chase và ctv. 2002) cũng như với họ Linaceae (Davis và ctv. 2005).
Keller (1996) thông báo rằng các lá cuốn trong chồi.

**Đặc điểm**
Các lá đơn, mọc so le. Mép lá nhẵn. Phiến lá hình mũi mác hay hình trứng hoặc thuôn dài. Gân lá hình lông chim. Các lá có lá kèm. Các lá kèm to hoặc dài, ôm lấy các chồi lá đầu cành.
Các hoa kết hợp với nhau thành dạng chùy. Các hoa kèm các lá bắc nhỏ. Bao hoa với đài và tràng hoa phân biệt. Đài hoa 5, một vòng, mảnh khảnh tồn tại lâu trên quả, nhiều lá đài xếp lợp lên nhau. Tràng hoa 5, một vòng, nhiều cánh hoa xếp lợp lên nhau. 
Bộ nhị (9–)10. Các bộ phận của bộ nhị tự do với nhau và bao hoa; 1 vòng (hoặc 2?). Nhị hoa (9–)10; thông thường là đẳng số với bao hoa; chỉ nhị đính lưng hoặc (cận) đính gốc; nứt ra theo khe hở dọc.
Bộ nhụy (4–)5 lá noãn (hoặc 2). Các lá noãn là đẳng số với bao hoa. Nhụy hoa (4–)5 khoang (hoặc 2). Bộ nhụy dạng quả tụ. Bầu nhụy thượng không cuống. Vòi nhụy 1. Núm nhụy 1.
Quả là dạng quả hạch không nứt.

**Xem thêm**
 Họ Thanh thất

**Chú thích**

**Tham khảo**
  Irvingiaceae date=2007-11-30  trong L. Watson và M. J. Dallwitz. Các họ thực vật có hoa (1992 trở đi).-  Irvingiaceae trên website của APG.

Kơ nia, họ
Bộ trưởng Ngân khố Úc

Bộ trưởng Ngân khố Úc (tiếng Anh:Treasurer of Australia) là một bộ trưởng trong chính phủ Úc, đứng sau Thủ tướng, trông nom vấn đề quản lý tiền bạc và chi tiêu cho cả nước - tương đương với chức Bộ trưởng Tài chính trong chính phủ nhiều nước. Người giữ chức vụ này luôn luôn phải là nghị sĩ quốc hội. Chức vụ này thường về tay người cao cấp thứ nhì (một hình thức như phó lãnh tụ) trong đảng chính trị của Thủ tướng đương thời, và (theo truyền thống nhưng không nhất định) là người sẽ lên thay làm lãnh tụ đảng nếu có thay đổi.
Vào mỗi tháng 5, Bộ trưởng Ngân khố có nhiệm vụ soạn thảo và công bố chính sách tiêu chi, báo cáo lợi tức ngân khố, đặt dự trù các ngân khoảng tiêu chi cho năm sau và quan trọng nhất là thông báo về thuế má.
Trong lịch sử Úc, nhiều Bộ trưởng Ngân khố sau này trở thành Thủ tướng.
Bộ trưởng Ngân khố Úc hiện nay là Wayne Swan.

**Trách nhiệm**
George TurnerBộ trưởng Ngân khố Úc đầu tiên
Bộ trưởng Ngân khố giữ trách nhiệm kiểm soát và tu chỉnh::- Chính sách kinh tế và tài chính- Thuế- Theo dõi và kiểm soát vật giá thị trường- Chính sách về cạnh tranh- Tài chính hưu trí- Vay và trả nợ của Úc- Ngân hàng- Bảo hiểm- Hối đoái- Đầu tư nước ngoài- Thống kê, điều tra dân số- Luật thương mại- Luật lệ chứng khoán và tổ hợp thương mại- Tổ hợp vỡ nợ- Định giá

**Danh sách các Bộ trưởng Ngân khố Úc**

**Chú thích**
Thể loại:Chính trị Úc
Thể loại:Bộ trưởng Tài chính
Ngân hàng Trữ kim Úc

Ngân hàng Trữ kim Úc hay còn được gọi là Ngân hàng Dự trữ Úc và Ngân hàng Quốc gia Úc (tiếng Anh: Reserve Bank of Australia) là ngân hàng trung ương và cơ quan quản lý tiền tệ của nước Úc. Cơ quan này được thành lập ngày 14 tháng 1 năm 1960 sau khi Đạo luật Ngân hàng Dự trữ Úc năm 1959 truất bỏ chức năng ngân hàng trung ương của Ngân hàng Liên bang Úc và giao cho Ngân hàng Trữ kim.

**Hoạt động**
Ngân hàng này cung cấp dịch vụ ngân hàng cho Chính phủ Liên bang Úc cùng các cơ quan chính phủ. Ngoài ra Ngân hàng Trữ kim lãnh phần giao dịch với những ngân hàng trung ương quốc ngoại. Cơ cấu Ngân hàng Trữ kim gồm Hội đồng Hệ thống chi ngân đảm nhiệm chính sách trả tiền và Hội đồng Ngân hàng dự trữ kiểm soát các chính sách tiền tệ và ngân hàng.
Thành phần trong hội đồng là giới chức của chính Ngân hàng cùng các nhân viên của Ngân khố Úc và các cơ quan kinh tế, công cũng như tư, chi phối kinh tế Úc nói chung. Ngoại trừ thay đổi ít nhiều số hội viên, cơ cấu hành chánh này giữ nguyên từ năm 1951 đến nay. Tổng Giám đốc Ngân hàng là do Bộ trưởng Bộ Ngân khố Úc bổ nhiệm. Tổng Giám đốc cũng chủ tọa cả hai hội đồng điều hành hoạt động của Ngân hàng. Viên Tổng Giám đốc cũng can thiệp giải quyết những khi gặp bất đồng giữa hai Hội đồng Ngân hàng.
Từ thập niên 1890, tiềm năng hình thành một ngân hàng trung ương ngày cáng rõ ràng. Năm 1911, Ngân hàng Liên bang Úc được hình thành nhưng không có quyền lực phát hành tiền tệ. Chức năng này vẫn được nắm giữ bởi Ngân khố quốc gia. Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất với động thái tái cơ cấu bản vị vàng, John Garvan lãnh đạo các ủy ban vận động theo chiều hướng cắt giảm nguồn cung tiền tệ và bản vị vàng được xác lập cho hai đơn vị tiền tệ là đồng bảng Anh (Anh kim) và đô la Úc (Úc kim) vào năm 1925.
Trong thời kì Đại khủng hoảng, đồng pound Úc mất dần giá trị và không có giá trị tương đương với đồng bảng Anh và chính thức xa rời khỏi đồng bảng Anh sau Đạo luật Ngân hàng Liên bang Úc năm 1932. Luật pháp năm 1945 đã ảnh hưởng đến việc quy định lại các ngân hàng tư nhân trái với quan điểm của H.C. Coombs. Đến năm 1949, khi ông Coombs được bổ nhiệm làm Thống đốc, ông đã quy định lại quy mô quyền lực của các cơ quan này nhiều hơn trước đó. Khi các cơ quan tiền tệ thực thi những ý tưởng của ông về một chính sách tỷ giá linh động hơn, điều này đã giúp cho hoạt động ngân hàng trung ương gắn liền với các nghiệp vụ thị trường mở hơn trước.
Việc thả nổi đồng đô la Úc bắt đầu từ năm 1983, cùng thời điểm với việc hệ thống tài chính của Úc được phá bỏ. Từ năm 1998, quyền hành quản lý các nhà băng được chuyển từ các nhà băng cho Cơ quan chính phủ điều hòa ngành dịch vụ tài chính và Ủy ban chi trả được thành lập.
Từ 18 tháng 9 năm 2006, Glenn Steven lên nắm giữ vị trí Thống đốc Ngân hàng trung ương.

**Xem thêm**
Đô la Úc

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Ngân hàng Dự trữ Úc (tiếng Anh)
Úc
Thể loại:Ngân hàng Úc
Thể loại:Chính phủ Úc
Thể loại:Kinh tế Úc
Chi Kơ nia

:Đối với Irvingia F.Muell., 1865, xem bài về Polyscias.
Chi Kơ nia (danh pháp khoa học: Irvingia) là một chi chứa các loài cây gỗ trong họ Kơ nia (Irvingiaceae), nguyên sản của châu Phi và Đông Nam Á. Chúng có các quả ăn được, tương tự như xoài, và được đánh giá cao vì quả hạch chứa nhiều chất béo và protein.
Tại châu Phi, các quả hạch phảng phất hương thơm thông thường được phơi nắng cho khô để bảo quản để sau đó bán dưới dạng nguyên vẹn hay dạng bột. Nó có thể trộn thành dạng bột nhão để làm bánh mì dika hay sôcôla Gabon. Do hàm lượng các chất nhầy cao nên nó có thể dùng làm chất cô đặc trong các món ăn như xúp Ogbono. Quả cũng thể ép để lấy dầu ăn.
Gỗ cứng, có ích trong xây dựng.

**Các loài**
IPNI liệt kê 27 danh pháp khác nhau (chủ yếu tại châu Phi) cho chi này, nhưng chưa kiểm chứng được có bao nhiêu danh pháp chỉ là đồng nghĩa của nhau. Trong bài này chỉ liệt kê hai danh pháp cho 2 loài tại hai khu vực. - Irvingia gabonensis (Aubry-Lecomte cũ O'Rorke) Baill.: Xoài Gabon- Irvingia malayana Oliv. cũ A. W. Benn.: Kơ nia

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Irvingia- Irvingia-  Thông tin phân loại đa ngôn ngữ của Đại học Melbourne-  Irvingia tại www.congocookbook.com date = ngày 27 tháng 9 năm 2007

Kơ nia, chi
Tập tin:Nguyenhuudang.jpg

Miêu tả:Chân dung Nguyễn Hữu Đang (1913-2007)
Nguồn: không biết tác giả, http://www.diendan.org/viet-nam/nguyen-huu-111ang-1913-2007/
Lý do sử dụng hợp lý: ảnh độ phân giải thấp, nhân vật đã qua đời, không có ảnh tự do thay thế
Trên sa mạc và trong rừng thẳm

Trên sa mạc và trong rừng thẳm (tiếng Ba Lan: W pustyni i w puszczy) là một tiểu thuyết dành cho thiếu nhi của nhà văn Ba Lan Henryk Sienkiewicz. Tác phẩm này đã được Sienkiewicz hoàn thành vào năm 1911.
Tác phẩm kể về cậu bé người Ba Lan 14 tuổi tên là Staś Tarkowski và cô bé người Anh 8 tuổi tên là Nel Rawlinson bị lực lượng nổi dậy của Mahdi ở Sudan bắt cóc và đem từ kênh đào Suez qua sa mạc Sahara tới Sudan. Nhờ sự dũng cảm và thông minh của Tarkowski, hai em đã trốn thoát và cùng hai em người châu Phi khác trốn chạy qua rừng thẳm Đông Phi cho đến khi được đoàn tìm kiếm của Anh tìm thấy.
Nền lịch sử của tác phẩm là cuộc nổi dậy của người Sudan dưới sự lãnh đạo của Mahdi chống lại Ai Cập và Anh quốc nổ ra vào năm 1881.
Bản tiếng Việt của tác phẩm này được dịch giả Nguyễn Hữu Dũng dịch từ bản tiếng Ba Lan, được nhiều bạn đọc Việt Nam yêu thích.
Tên một số nhân vật được phiên âm ra tiếng Việt:- Henryk Sienkiewicz: Henrích Sienkiêvich- Staś Tarkowski: Xtas Tarcốpxki- Nel Rawlinson: Nen Rôlixơn- Mahdi: Mahơđi

**Chuyển thể**
Tiểu thuyết đã được dựng thành phim năm 1973 và 2001, lên truyền hình năm 1974 và 2001.- Phim 1973 của đạo diễn Władysław Ślesicki (5/1/1927-9/12/2008), với Tomasz Mędrzak trong vai Stanisław Tarkowski và Monika Rosca vai Nel Rawlison. Series phim truyền hình năm 1974 của đạo diễn Władysław Ślesicki với dàn diễn viên năm 1973, thay đổi một số cảnh quay và lời thoại.- Phim 2001 của đạo diễn Gavin Hood, với Adam Fidusiewicz vai Stanisław Tarkowski và Karolina Sawka vai Nel Rawlison. Loạt phim truyền hình cũng của đạo diễn Gavin Hood.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Toàn văn tác phẩm bằng tiếng Anh (dự án Gutenberg)
*Tác phẩm gốc (tiếng Ba Lan)
*title=Trên sa mạc và trong rừng thẳm (phim 1973)
*title=Trên sa mạc và trong rừng thẳm (phim 2001)
Thể loại:Henryk Sienkiewicz
Thể loại:Tiểu thuyết Ba Lan
Thể loại:Văn học thiếu nhi Ba Lan
Thể loại:Tiểu thuyết năm 1912
Thể loại:Tiểu thuyết được chuyển thể thành phim
Thể loại:Tiểu thuyết dành cho thiếu niên
Alexander Hore-Ruthven, Bá tước thứ 1 xứ Gowrie

Alexander Hore-Ruthven là một chính khách Úc. Ông là Toàn quyền Úc thứ 10. Ông đảm nhận chức vụ này từ ngày 23 tháng 1 năm 1936 đến ngày 30 tháng 1 năm 1945. Ông sinh tại Windsor, Berkshire, Anh.

**Tham khảo**
Thể loại:Toàn quyền Úc
Thể loại:Bá tước Liên hiệp Anh
Thể loại:Nam tước Liên hiệp Anh
Thể loại:Sinh năm 1872
John Kerr (toàn quyền Úc)

:Xem các nhân vật có tên John Kerr khác tại trang John Kerr
Sir John Robert Kerr (24 tháng 9 năm 1914 – 24 tháng 3 năm 1991) là Chánh án Tòa án Tối cao thứ 13 của tiểu bang New South Wales và là Toàn quyền Úc thứ 18. Ông nổi tiếng trong vụ sa thải thủ tướng Gough Whitlam của Đảng Lao động Úc ngày 11 tháng 11 năm 1975, một khủng hoảng chính trị lớn nhất trong lịch sử chính phủ Úc.

**Tham khảo**
Thể loại:Toàn quyền Úc
Thể loại:Huân chương Úc Bạn hữu
Thể loại:Huân chương Úc Hiệp sĩ
Peter Hollingworth

Dr. Peter John Hollingworth AC OBE (sinh ngày 10 tháng 4 năm 1935) là một Giám mục Anh giáo Úc, Toàn quyền Úc thứ 23. Ông đảm nhiệm chức vụ này từ ngày 29 tháng 6 năm 2001 đến ngày 28 tháng 5 năm 2003. Ngày 28 tháng 5 năm 2003, ông đã từ chức Toàn quyền do kết quả của việc phê phán hành động của ông trong một bản báo cáo của Nhà thờ Anh giáo. Báo cáo nói rằng ông đã ngược đãi một trường hợp lạm dụng tình dục bởi một thầy tu Anh giáo trong nhiệm kỳ 11 năm làm Tổng Giám mục Brisbane.

**Tham khảo**
Thể loại:Toàn quyền Úc
Thể loại:Giám mục Anh giáo
Thể loại:Huân chương Úc Bạn hữu
Thể loại:Nhân vật còn sống