Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Herodes Cả

Herodes I (theo tiếng Latinh; הוֹרְדוֹס;  Hērṓidēs; kh. 72 TCN – 4 TCN hoặc 1 TCN), hay Herodes Cả, Herodes Vĩ đại, một số văn bản tiếng Việt dịch thành "Hêrôđê Đại đế", là vị vua chư hầu được Đế quốc La Mã cắt đặt cai trị tỉnh Giu-đê (nay là vùng đất tranh chấp giữa Israel và Palestine), từ năm 37 TCN đến năm 4 TCN, hoặc 1 TCN.

**Tiểu sử**
Hêrôđê sinh trưởng trong một gia đình quyền quý có nguồn gốc Nabatea và Edom, tổ tiên ông đã cải sang Do Thái giáo. Cha của Hêrôđê là Antipater xứ Êđôm. Mẹ ông là công nương Cypros của vùng Petra Nabatea (nay là một phần của Jordan). Gia đình ông có quan hệ thân thiết với nhiều nhân vật quyền quý ở La Mã thời bấy giờ, trong đó có Pompey và Cassius. Nhờ mối quan hệ này, năm 47 TCN cha của Herod được cất nhắc làm quan tổng trấn của vùng Giuđêa, và Hêrôđê được làm thống đốc Galilêa. Sau khi cha bị đầu độc vào năm 43 TCN, Hêrôđê lên nắm tất cả quyền bính của cha và truất phế người vợ đầu và con cả để lấy công nương Mariamne của hoàng tộc cai trị Giuđêa trước đó.
Năm 40 TCN, khi người Hasmonea và Parthia xâm chiếm Giuđêa, Hêrôđê chạy trốn sang La Mã. Tại đó ông được Hội đồng Trưởng lão La Mã bầu làm Vua Do Thái. Nhưng phải đến năm 37 TCN ông mới thực sự thống trị được Giuđêa.

**Hêrôđê trong Tân Ước**
Theo chương 2 của Phúc âm Mátthêu, khi Chúa Giê-su ra đời có các nhà đạo sĩ từ Phương Đông đi theo ánh sáng sao lạ để triều bái Người. Khi đi ngang kinh thành của Hêrôđê Cả, những vị đạo sĩ này ghé vào cung vua để hỏi thăm về "vị vua mới sinh" của người Do Thái. Khi nghe hỏi như vậy, Hêrôđê Cả lo ngại cho vương quyền của mình sẽ bị mất vào tay "vị vua mới sinh" theo lời các đạo sĩ kia, nên giả vờ tiếp đãi các đạo sĩ hậu hĩ và căn dặn nếu tìm được vị vua mới thì khi về nhớ ghé qua cho ông biết để ông đến triều bái. Thật ra Hêrôđê dự định nếu biết tin về "vị vua mới" sẽ cho người đến giết ngay lập tức để trừ hậu họa.
Phát hiện được âm mưu của Hêrôđê, sau khi gặp Giê-su các vị đạo sĩ ra về bằng đường khác để tránh phải tiết lộ thông tin. Không biết chính xác vị vua mới theo các nhà đạo sĩ là ai, Hêrôđê quyết định thà giết lầm hơn bỏ sót, cho giết tất cả các bé trai mới sinh tuổi từ 2 tuổi trở xuống ở vùng Bethlehem, nơi Chúa Giêsu sinh ra. Tuy nhiên, gia đình của Chúa Giêsu (Thánh Cả Giuse, Bà Maria & Chúa Giêsu) thoát nạn nhờ trước đó đã hay tin và trốn sang Ai Cập và chỉ trở về sau khi Hêrôđê băng hà tại Giêricô.

**Tham khảo**

Thể loại:Vua chư hầu La Mã
Thể loại:Mất năm 4 TCN
Thể loại:Sinh thập niên 70 TCN
Thể loại:Lịch sử Jordan
Thể loại:Lịch sử Palestine
Thể loại:Vua Judah cổ đại
Thể loại:Vua Israel cổ đại
Thể loại:Mất thập niên 0 TCN
Thể loại:Tranh cãi Do Thái giáo
Thể loại:Người Tân Ước
Hàng không năm 1920

Đây là danh sách các sự kiện hàng không nổi bật xảy ra trong năm 1920:

**Các sự kiện**

**Tháng 2**
 1 tháng 2 - Không quân Nam Phi được thành lập như một quân chủng độc lập.- 4 tháng 2 - Pierre van Ryneveld và Quentin Brand bay trên chiếc Vickers Vimy từ Cairo đến ngã tư châu Phi, bằng đường không từ phía Bắc đến phía Nam. Họ đến Cape Town vào 20 tháng 3.- 5 tháng 2 - Học viện Không quân Hoàng gia được thành lập ở Cranwell, Lincolnshire.

**Tháng 3**
 29 tháng 3 - Croydon thay thế Hounslow như một sân bay của London.

**Tháng 4**
 17 tháng 4 - Không quân Venezuela được thành lập, với một trường huấn luyện bay ở Maracay.

**Tháng 5**
 17 tháng 5 - Hãng hàng không KLM và AT&T bắt đầu dịch vụ hàng không giữa London và Amsterdam.

**Tháng 6**
 4 tháng 6 - Đạo luật tổ chức lại Quân đội Hoa Kỳ được áp dụng, người ta hy vọng một quân chủng không quân độc lập sẽ được hình thành giống như Không quân Hoàng gia Anh.

**Tháng 7**
 1 tháng 7 - Bỉ thiết lập các chuyến bay đến các thuộc đia của châu Âu với hãng hàng không Lara-Ligne Aérienne Roi Albert ở Belgian Congo- 3 tháng 7 - Cuộc diễu hành đầu tiên của Không quân Hoàng gia ở Hendon.

**Tháng 9**
 8 tháng 9 - Tuyến đường cuối cùng được thêm vào trong lịch trình bay vận chuyển bưu phẩm của Hoa Kỳ, xuyên qua Dãy Rocky từ Omaha đến Sacramento- 20 tháng 9 - Cúp Schneider được tổ chức tại Venice, Italy. Đại úy Luigi Bolgna trên một chiếc Savoia S.12 đạt tốc độ 172.6 km/h (107.3 mph).

**Tháng 11**
 1 tháng 11 - Bưu điện Hoa Kỳ ký hợp đồng vận chuyển thư tín quốc tế với hãng hàng không Aeromarine West Indies Airways.- 16 tháng 11 - Qantas được thành lập ở Longreach, Queensland.

**Chuyến bay đầu tiên**

**Tháng 4**
 8 tháng 4 - de Havilland DH.18

**Bắt đầu hoạt động**

**Tháng 8**
 Fokker F.II hoạt động trong hãng hành không KLM

**Tham khảo**
Thể loại:Hàng không năm 1920
Hàng không năm 1921

Đây là danh sách các sự kiện hàng không nổi bật xảy ra trong năm 1921:

**Các sự kiện**
 Bessie Coleman tham dự trường hàng không ở Pháp và trở thành phi công nữ Mỹ gốc Phi đầu tiên được cấp chứng nhận.- Mexicana de Aviación bắt đầu hoạt động.

**Tháng 6**
 Boeing giành được hợp đồng trị giá $1.448.000 để chế tạo 200 chiếc máy bay chiến đấu Thomas-Morse MB-3 cho Quân đội Hoa Kỳ, cho phép công ty trang bị thiết bị.- 8 tháng 6 - Quân đội Mỹ thực hiện những thí nghiệm đầu tiên về cabin điều áp trên một chiếc de Havilland DH.4.- 13 tháng 6 - Quân đội Mỹ và Hải quân Hoa Kỳ bắt đầu thử nghiệm ở Vịnh Chesapeake các máy bay tấn công tàu. Tàu khu trục của Đức bị bắt giữ là G-102, tàu tuần dương hạng nhẹ Frankfurt và tàu chiến lớn Ostfriesland đã bị phá hủy hoàn toàn bởi bom.

**Tháng 7**
 Douglas Aircraft Company được thành lập.

**Tháng 8**
 11 tháng 8 - Cúp Schneider được tổ chức tại Venice, Italy. Một chiếc máy bay của Ý là chiếc Macchi M-7, đã giành chiến thắng do Giovanni De Briganti điều khiển, nó đạt tốc độ 189.7 km/h (117.9 mph).- 24 tháng 8 - Khí cầu R-38 của Anh bị tai nạn khi đang thử nghiệm ở Hull, Yorkshire, giết chết 44 người.

**Tháng 9**
 19 tháng 9 - Chuyến bay của các hãng hàng không bắt đầu được thực hiện ở Mỹ Latinh, với hãng hàng không Colombia SCADTA sử dụng những máy bay có trang bị phao là Junkers F.13, bay giữa Barranquilla và Girandot.

**Tháng 10**
 Không quân Hoàng gia Anh tiếp quản công việc duy trì trật tự an ninh ở Iraq từ Quân đội Anh.- 15 tháng 10 - Hãng hàng không Tây Ban Nha Compania Española de Trafico Aereo được thành lập - dần dần nó trở thành một phần của Iberia Airlines.

**Tháng 11**
 Triển lãm hàng không Salon d'Aeronautique lần thứ 6 được tổ chức ở Paris. Chiếc Breguet 19 được ra mắt công chúng.- 5 tháng 11 - Phi công thử nghiệm của Curtiss, Bert Acosta giành chiến thắng tại  Cúp Pulitzer trên một chiếc Curtiss CR-2 và lập một kỷ lục tốc độ là 284.36 km/h (176.7 mph).

**Tháng 12**
 5 tháng 12 -  Những chuyến bay dịch vụ thông thường bắt đầu được hoạt động ở Australia, do hãng hàng không West Australian Airways thực hiện.

**Chuyến bay đầu tiên**

**Tháng 4**
 19 tháng 4 - Short Cromarty - thủy phi cơ

**Tháng 5**
 Boeing GA-1

**Tham khảo**
Thể loại:Hàng không năm 1921
Đại học Sư phạm Thẩm Dương

Đại học Sư phạm Thẩm Dương (SYNU) (瀋陽師範大學) là một trường sư phạm tại thành phố Thẩm Dương, tỉnh Liêu Ninh, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Trường nằm dưới sự quản lý của chính quyền tỉnh Liêu Ninh.

**Lịch sử**
Đại học Sư phạm Thẩm Dương được thành lập năm 1951 với tên gọi Cao đẳng Giáo dục Đông Bắc. Kể từ đó trường đã được đổi tên nhiều lần, đầu tiên là Cao đẳng Sư phạm Thẩm Dương năm 1953, sau đó là Cao đẳng Sư phạm Đệ Nhất Liêu Ninh năm 1965 và quay lại tên Cao đẳng Sư phạm Thẩm Dương năm 1978. Tên hiện nay được đặt năm 2001 khi Cao đẳng Sư phạm Thẩm Dương được sáp nhập với Cao đẳng Giáo dục Liêu Ninh.

**Cơ cấu**
Đại học Sư phạm Thẩm Dương bao gồm 18 học viện, được chia ra 30 bộ môn, bao gồm Trung tâm Đào tạo Nghiên cứu Giảng dạy Giáo dục Cơ sở Tỉnh Liêu Ninh và Học viện Khoa học Giáo dục, Học viện Phần mềm và Khoa học, Học viện Thương mại Quốc tế, Học viện Công nghệ Thông tin, Học viện Ngoại ngữ và Học viện Kịch nghệ. Các học viện này có 47 chương trình đào tạo cử nhân và 31 chương trình cao học.
Trường cũng tham gia nghiên cứu trên nhiều lĩnh vực và các viện nghiên cứu của trường gồm: Viện Nghiên cứu Phát triển Nguồn nhân lực và Khoa học Hành chính, Viện Nghiên cứu Giáo dục Kinh tế và Hành chính và Viện Nghiên cứu Khoa học Sâu bọ. Trường cũng hợp tác với Đại học Bang Fort Hays của Mỹ để mở Học viện Kinh doanh Quốc tế với nhiều giảng viên nước ngoài giảng dạy và có mức học phí cao nhất trong trường.

**Các khu trường sở**
Sau khi hai trường sáp nhập, trường đã được dời ra ngoại ô Thẩm Dương nhưng vẫn dùng địa chỉ liên lạc tại quận Hoàng Cô (皇姑區) dù hiện nay trường nằm ở giáp giới quận Dư Hồng (於洪區) và quận Tân Thành Tử (新城子區). Khu trường sở của trường hiện có diện tích 300 acre và có khu nhà có 793.000 m² sàn. Khu đất này trước kia thuộc ba làng: Bắc Tây Đài Tử (北四臺子), Chính Lương (正良) và Guoqi (郭七).
Khu trường sở mới này có bức tượng Khổng Tử lớn nhất Trung Hoa đại lục. Thư viện của trường có hơn 1,5 triệu đầu sách.
Địa chỉ của khu trường sở mới:
Shenyang Normal University
253 Huanghe Street (N)
Huanggu District
Shenyang
Liaoning Province
P.R. China
110034
中華人民共和國
遼寧省瀋陽市皇姑區
黄河北大街253号
瀋陽師範大學
110034

**Xem thêm**
 Danh sách các trường đại học Trung Hoa đại lục

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Chinese Homepage date=2006-05-19 -  English Homepage
Thể loại:Trường đại học và cao đẳng ở Thẩm Dương
Thẩm Dương
Thể loại:Trường đại học và cao đẳng ở Liêu Ninh
Thể loại:Khởi đầu năm 1951 ở Trung Quốc
Đại học Chongshin

Đại học Chongshin (tiếng Hàn: 총신대학교) là một trường đại học Công giáo lớn ở Seoul, Hàn Quốc. Trường có mối liên hệ lịch sử sâu đậm với Giáo hội Trưởng Lão (Cơ Đốc). Hiệu trưởng hiện nay của trường là Kim In-hwan (김인환).

**Chương trình giảng dạy**
Có tám bộ môn đào tạo bậc đại học: Công tác Xã hội, Nghiên cứu Nhi đồng, Nhạc Giáo đường, Giáo dục Tuổi thơ ấu, Giáo dục Lịch sử, Giáo dục tiếng Anh, Giáo dục Đạo Cơ Đốc và Thần học. Giáo dục sau đại học được chia ra trường dòng và viện nghiên cứu. Viện nghiên cứu chính có các khóa cao học các ngành: Thầnh học, Văn học, Âm nhạc. Trình độ tiến sĩ có ngành Thần học. Ngoài ra còn có các viện nghiên cứu Giáo dục, Truyền giáo và Công tác Xã hội.

**Lịch sử**
Trường được thành lập như một trường dòng năm 1901 bởi Đại hội Trưởng Lão Triều Tiên. Trường tọa lạc tại Bình Nhưỡng vào lúc đó với tên gọi là Trường dòng Thần học Bình Nhưỡng (평양 신학교). Hiệu trưởng đầu tiên là một nhà truyền giáo người Mỹ Thomas Moffatt. Năm 1938, trường bị chính quyền chiếm đóng Nhật Bản buộc đóng cửa và được mở cửa trở lại năm 1945, hiện tọa lạc tại Seoul. Một trường cao đẳng với chương trình 4 năm được lập năm 1969.  Trường dòng trở thành viện đào tạo trình độ đại học năm 1978 và trở thành trường đại học năm 1995.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Website chính thức, tiếng Anh và tiếng Hàn date=2004-12-11 
Thể loại:Trường đại học và cao đẳng Seoul
Thể loại:Trường đại học và cao đẳng tư thục ở Hàn Quốc
Thể loại:Khởi đầu năm 1901 ở Triều Tiên
Trường Đại học Atma Jaya

Trường Đại học Atma Jaya
Trường Đại học Atma Jaya là một trường đại học tại Jakarta, Indonesia.

**Lịch sử**
Trường đại học Công giáo đầu tiên tại Indonesia được thành lập vào năm 1955 ở Bandung (Đại học Công giáo Parahyangan) và Yogyakarta (Đại học Sanata Dharma).
Viện Atma Jaya Institute ở Jakarta được lập bởi một nhóm các nhà tri thức Công giáo vào ngày 1/6/1960. Viện này đã thành lập một cơ sở đào tạo bậc đại học có tên Đại học Công giáo Atma Jaya Indonesia.

**Các khoa**

**Khoa Kinh tế**
Khoa Kinh tế được lập ngày 11/7/1960 và khoa đầu tiên của đại học này (???). Buổi học đầu tiên bắt đầu từ tháng 10/1960 với chương trình "kinh tế học doanh nghiệp" (hiện là quản trị kinh doanh). Năm 1974 thêm ngành kế toán và năm 1992 thêm ngành kinh tế học phát triển.

**Khoa Nghiên cứu hành chính**
Nghiên cứu hành chính là khoa thứ hai, thành lập vào ngày 11/7/1960 với tên gọi là Khoa Chính trị và Xã hội. Vào năm 1970, khoa này được đổi tên thành Khoa Nghiên cứu Xã hội và vào năm 1985 thì được đổi tên thành Khoa Quản trị Kinh doanh

**Khoa Giáo dục Đào tạo**
Thành lập năm 1961 với tên gọi là Khoa Giáo dục. Khoa này có các ngành: Giáo dụcm tiếng Anh và Lịch sử dù ngành lịch sử được bỏ năm 1964. Năm 1990, khoa này được đổi tên như hiện nay.

**Khoa Kỹ thuật**
Khoa này được mở ngày 1 tháng 7 năm 1961 với ngành Kỹ thuật Cơ khí. Năm 1979 bổ sung ngành Kỹ thuật Điện và thêm ngành Kỹ thuật Công nghiệp năm 1999.

**Khoa Luật**
Khoa Luật được mở ngày 3 tháng 7 năm 1965.

**Khoa Y**
Khoa Y được mở ngày 27 tháng 12 năm 1967, ban đầu nằm tại Bệnh viện Saint Carolus.

**Khoa Tâm lý học**
Khoa Tâm lý học được mở năm 1992 với các ngành: Tâm lý Giáo dục, Tâm lý Tổ chức và Công nghiệp, Tâm lý Lâm sàng, Tâm lý Phát triển, Tâm lý Xã hội và Tâm lý thí nghiệm.

**Công nghệ sinh học**
Được mở năm 2002.

**Nghiên cứu sinh**
Ngày 16 tháng 10 năm 1992, Đại học Atma Jaya bắt đầu mở khóa cao học về ngôn ngữ học, chủ yếu là tiếng Anh. Ngày 4 tháng 10 năm 1993 thêm cao học quản trị kinh doanh.

**Xem thêm**
Đại học Atma Jaya, Yogyakarta
*Danh sách các trường đại học Indonesia

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Atma Jaya University (in Indonesian)
Atma Jaya
Atma Jaya
Thể loại:Jakarta
Cao nguyên Mộc Châu

display=title
Cao nguyên Mộc Châu thuộc thị xã Mộc Châu, tỉnh Sơn La. Cao nguyên Mộc Châu có độ cao trung bình 1.050 m so với mực nước biển, mang đặc trưng của khí hậu cận ôn đới, đất đai màu mỡ phì nhiêu, thuận lợi cho phát triển cây chè, cây ăn quả (mận hậu, đào) và chăn nuôi bò sữa.
Cao nguyên Mộc Châu cách Hà Nội khoảng 200 km theo quốc lộ 6. Người Thái, người Mông là các dân tộc thiểu số chiếm số đông ở Mộc Châu. Vào ngày 1 tháng 9 hằng năm, người Mông từ khắp vùng Tây Bắc tập trung về Mộc Châu và biến thị trấn này thành một ngày hội đặc biệt. Ở Mộc Châu, các dịch vụ du lịch còn chưa phát triển, nếu không còn khách sạn có thể thuê nhà để ở với giá rẻ.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
16636
Thể loại:Địa lý Sơn La
Mộc Châu
Thể loại:Du lịch sinh thái Việt Nam
Đại học Nghệ thuật Yewon

Đại học Nghệ thuật Yewon (tiếng Hàn: 예원예술대학교; hanja: 藝苑藝術大學校) là một trường đại học tọa lạc ở huyện Imsil, tỉnh Bắc Jeolla, Hàn Quốc. Trường đào tạo các ngành đại học: Hội họa, thiết kế trang sức, thiết kế văn hóa phẩm, visual imaging, hoạt hình, âm nhạc, múa, hài kịch và bảo tồn tài sản văn hóa cũng như nghiên cứu giải trí và thương mại điện tử. Ký túc xá của trường nằm ở thành phố lân cận Jeonju.

**Học sinh nổi bật**
 Kim Shin-young, diễn viên hài

**Xem thêm**
 Danh sách trường cao đẳng và đại học ở Hàn Quốc- Giáo dục ở Hàn Quốc

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài== - Website chính thức date=2004-12-08 
Thể loại:Imsil
Thể loại:Trường đại học và cao đẳng Bắc Jeolla
Cao nguyên Di Linh

display=title
Cao nguyên Di Linh là một trong hai cao nguyên chính bao gồm phần lớn diện tích tỉnh Lâm Đồng (cao nguyên thứ hai là Lâm Viên). Cao nguyên này có độ cao trung bình là 1000m so với mặt biển. Cao nguyên này chiếm trên 50% diện tích tỉnh Lâm Đồng.
Cao nguyên Di Linh có thể chia thành hai phần: phần phía Bắc tương đối bằng phẳng ở các huyện Đơn Dương, Đức Trọng, Lâm Hà; phần phía Nam bị chia cắt nhiều bởi núi, đồi, sườn dốc, thung lũng hẹp ở các huyện Di Linh, Bảo Lộc. date=2009-01-02 
Thổ nhưỡng và khí hậu của cao nguyên Di Linh phù hợp cho việc trồng chè và cà phê (nhất là cà phê robusta).
Tập tin:Trên cao nguyên Di Linh.JPG|trên cao nguyên Di Linh
Tập tin:Cao nguyên Di Linh - Di Linh Highland.jpg|quang cảnh tại huyện Đơn Dương

**Tham khảo**
Thể loại:Địa lý Lâm Đồng
Di Linh
Herod

Herod, hay Herodes, là tên của các vị vua/nhà lãnh đạo sau đây:- Herod Đại đế (khoảng 74-4 TCN), vua của vùng Judea và được nhắc đến trong Phúc âm Matthew là người đã tìm giết Giê-su- Herod Archelaus (23 TCN-khoảng 18), nhà lãnh đạo của vùng Samaria, Judea và Idumea- Herod Antipas (20 TCN-khoảng 40), một trong bốn nhà lãnh đạo (tetrarch) của vùng Galilee và Peraea; theo Tân Ước ông là người đã ra lệnh giết Gioan Tiền Hô- Herod Agrippa I (khoảng 10 TCN-44), vua của vùng Judea, thường được gọi là Herod trong Kinh Thánh- Herod Philip I, cha của Salome- Herod Philip II (4 TCN-34), một trong bốn nhà lãnh đạo (tetrarch) của vùng Ituraea và Trachonitis- Herod III (41-48), hay Herod xứ Chalcis, vua của vùnng Chalcis- Herod Agrippa II (27-100), một trong bốn nhà lãnh đạo (tetrarch) của vùng Chalcis
Ngoài ra:- Herod (ban nhạc), một ban nhạc heavy metal tại Hoa Kỳ
Cali

Cali, thành phố ở Tây Colombia, thủ phủ của tỉnh Valle del Cauca, bên sông Cali. Thành phố này là thành phố có diện tích lớn thứ hai tại Colombia, và lớn thứ ba và độ nổi tiếng, sau Bogotá và Medellín. Cali là trung tâm lớn về giao thông, thương mại và công nghiệp của Thung lũng Sông Cauca. 

**Kinh tế**
Vùng đất phì nhiêu của Thung lũng Sông là nơi trồng trọ các loại cây trồng như: mía đường, cà phê, thuốc lá, ca cao, bông, chuối, lúa và bắp. Đây cũng là nơi chăn nuôi gia súc. Các sản phẩm của ngành công nghiệp có: Dệt may, giày dép, dược phẩm, thuốc lá, xà phòng, xi măng, thực phẩm chế biến được sản xuất trong thành phố. Vùng này cũng có vài mỏ than đá. 

**Các trường đại học, cao đẳng**
Thành phố Cali có Đại học Valle (thành lập năm 1945) và Đại học Santiago Cali (1958).

**Các điểm tham quan**
Thành phố Cali có Nhà thờ Lớn San Pedro và Tu viện San Francisco. Sông Río Cali chảy qua thành phố, chia quận thời thuộc địa khỏi khu quận mua sắm với những phức hợp mua sắm hiện đại phát triển trong những thập kỷ gần đây. Phía Nam của sông này là Plaza de Caycedo, trung tâm của phố cổ giàu những viên ngọc kiến trúc như Nhà thờ Iglesia de la Merced quét vôi trắng có tuổi bằng tuổi thành phố Cali. Ngày nay, tu viện của nhà thờ này có hai bảo tàng quan trọng, trưng bày các bộ sưu tập các hiện vật và nghệ thuật thời thuộc địa tiền Columbia quý giá.
Về phía Bắc của Río Cali là những quán cà phê lộ thiên gọi là salsotecas âm vang những bản nhạc sống salsa đặc trưng của thành phố này. Hàng năm vào mùa lễ hội Fería de Cali thì thành phố mới thực sự sôi động, lễ hội kéo dài trong một tuần với không khí tiệc tùng đường phố, biểu diễn ca nhạc và các cuộc thi bắt đầu vào dịp Giáng Sinh.

**Lịch sử**
Cali được thành lập năm 1536 khi Sebastián de Belalcázar, một cựu đại úy của quân xâm lược Tây Ban Nha Francisco Pizarro, bắt đầu tiến vào các vùng đất bên trong Colombia chưa có người định cư. Sau khi thành lập Popayán, ông đã tiếp tục lên phía Bắc qua thung lũng tươi tốt Cauca, một hẻm núi rộng nằm giữa các dãy Cordillera Occidental và Cordillera Central của các dãy núi Andes. Trong suốt chuyến đi, ông đã gặp nhiều bộ lạc bản địa sống trên những vùng đất trù phú này, một vài nhóm trong số đó tỏ ra thù địch đối với đoàn thám hiểm của ông. Belalcázar đã chọn một địa điểm gần Cauca cho Santiago de Cali, một khu định cư cuối cùng đã phát triển thành một trung tâm đô thị lớn của Tây Nam Colombia. Dù Cali được bao bọc quanh bởi vùng đất phì nhiêu, sự tăng trưởng thương mại đã bị hạn chế hơn 350 năm vì thành phố nằm sâu trong đất liền này khó tiếp cận. Chỉ đến khi thành phố được nối bằng tuyến đường ray vào đầu thế kỷ 20 nối với cảng Buenaventura bên bờ Thái Bình Dương thì thành phố bắt đầu có cú hích lớn. Việc mở ra Kênh đào Panama lại tăng thêm động lực thương mại cho thành phố cũng như tăng dân số đến định cư. Năm 1954, dự án thủy điện lớn ở Cauca đã tăng cường năng lượng mới cho thành phố phát triển công nghiệp cũng như nguồn nước thủy lợi.

**Tham khảo**

Thể loại:Tỉnh lỵ Colombia
Thể loại:Khu dân cư ở tỉnh Valle del Cauca
Thể loại:Khu tự quản của tỉnh Valle del Cauca
Thể loại:Khởi đầu năm 1536
Tampa, Florida

Tampa là một thành phố bên bờ Tây của tiểu bang Florida, Hoa Kỳ, và là quận lỵ của Quận Hillsborough. Đây là thành phố trung tâm của Vùng đô thị Tampa-Saint Petersburg-Clearwater tập trung ở xung quanh Vịnh Tampa. Tampa là một trung tâm công nghiệp lớn và cảng biển và từ năm 1980 thành phố và khu vực đô thị bao quanh đã trở thành một trong những trung tâm tài chính và thương mại quan trọng của Florida.

**Địa lý và khí hậu**
Tampa nằm ở cửa Sông Hillsborough và tại đầu của Vịnh Tampa, vịnh nhỏ lớn nhất trong Vịnh Mexico trên Bán đảo Florida. Tampa thường được liên hệ với St. Petersburg nằm bên kia vịnh về phía tây Nam. Tuy nhiên, Tampa tập trung vào công nghiệp và kinh doanh, khác với thành phố chị em của nó là một địa điểm hàng đầu về du lịch. Khí hậu của Tampa bán nhiệt đới. Thời tiết của được Vịnh Mexico làm cho ôn hoà, có đặc trưng nhiệt độ dễ chịu dù mùa Đông đôi khi lạnh cóng. Nhiệt độ trung bình cao vào tháng Giêng là 21 °C (70 °F) và trung bình thấp là 10 °C (50 °F); nhiệt độ trung bình cao tháng 7 là 32 °C (90 °F) và trung bình thấp là 24 °C (75 °F). Tampa hàng năm nhận một lượng mưa 1.140 mm (45 inch), phần lớn mưa vào tháng 6 đến tháng 9 vào cuối buổi chiều kèm theo dông. Trên thực tế, Vịnh Tampa trải qua nhiều ngày bão tố tố hàng năm nhiều hơn bất cứ địa điểm nào khác ở Hoa Kỳ. Do tần số bão tốc cao nên thành phố mới có tên gọi như là Tampa, tiếng thổ dân châu Mỹ Calusa từ này có nghĩa là "tia chớp".

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Trang chủ thành phố

Thể loại:Thành phố của Florida
Thể loại:Quận lỵ Florida
Thể loại:Quận Hillsborough, Florida
Thể loại:Vịnh Tampa
Thể loại:Thành phố cảng
Thể loại:Vịnh México
Valencia, Venezuela

Valencia là một thành phố ở phía Bắc Venezuela, là thủ phủ của bang  Carabobo, ở cao nguyên Trung Bộ, gần Hồ Valencia, bên Sông Cabriales. Đây là một trong những thành phố lớn nhất của Venezuela, là một trong những trung tâm nông nghiệp và chế tạo. Puerto Cabello, nằm bên Biển Caribe về phía Bắc là cảng phục vụ thành phố này. Valencia là một trung tâm lắp ráp xe, hoá chất, dược phẩm và thực phẩm chế biến. Thành phố có những con phố hẹp, theo kiểu Tây Ban Nha và một trường đấu bò lớn và hiện đại. Thành phố có Đại học Carabobo  (thành lập năm 1852). Valencia được người Tây Ban Nha thành lập năm 1555 và đã là thủ đô của Venezuela trong một thời gian ngắn vào năm 1812 và một lần nữa vào năm 1830.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**

Thể loại:Thành phố Venezuela
Thể loại:Valencia, Venezuela
Sukarno

Sukarno, tên khai sinh là Kusno Sosrodihardjo (1 tháng 6 năm 1901 – 21 tháng 6 năm 1970) là Tổng thống Indonesia đầu tiên. Ông là người lãnh đạo nhân dân Indonesia giành độc lập từ Hà Lan. Ông là tổng thống Indonesia từ năm 1945 đến năm 1967, điều hành đất nước với những thành công và cả những bất ổn trong giai đoạn quá độ sang độc lập. Sukarno đã bị Suharto là một vị tướng dưới quyền, người trở thành tổng thống chính thức từ tháng 3 năm 1967, ép buộc rời khỏi quyền lực.
Dân Indonesia gọi ông là Bung Karno (Bung là một cách xưng hô trìu mến, phổ biến trước những năm 1900). Giống như nhiều người Java khác, ông chỉ có một tên gọi.

**Lý lịch**
Sukarno là con trai trong một gia đình có cha là thầy giáo của một trường học ở Java và mẹ là một người từ Nhiếp chính Buleleng. Sukarno được sinh ra tại Surabaya, Đông Java ở Đông Ấn Hà Lan (ngày nay là Indonesia). Ông đã nhập học một ngôi trường của người Hà Lan lúc còn nhỏ. Khi cha ông đưa ông đến Surabaya vào năm 1916 để nhập học tại một trường trung học, ông đã gặp Tjokroaminoto, một nhà dân tộc chủ nghĩa sau này. Năm 1921 ông bắt đầu học tại Technische Hogeschool (Học viện Kỹ thuật) ở Bandung. Ông theo học ngành xây dựng dân dụng và tập trung vào lĩnh vực kiến trúc.
Sukarno nói thông thạo nhiều thứ tiếng, đặc biệt là tiếng Hà Lan (ngoài tiếng Đức ra), tiếng Anh và tiếng Pháp và tiếng mẹ đẻ của mình là tiếng Java. Ông đã từng nói rằng khi ông đang học ở Surabaya, ông thường ngồi phía sau màn hình ở các nhà hát để đọc phụ đề ngược lại vì những ghế phía trước chỉ dành cho người Hà Lan.
Ông nhận bằng tiến sĩ danh dự từ Đại học Beograd (1956).

**Đấu tranh giành độc lập**
Sukarno đã trở thành lãnh đạo của một đảng chủ trương độc lập, Partai Nasional Indonesia khi đảng này được thành lập năm 1927. Ông chống lại chủ nghĩa đế quốc và chủ nghĩa tư bản vì ông cho rằng cả hai chế độ này đều làm cho cuộc sống của người dân Indonesia xấu đi.
Ông cũng hy vọng rằng Nhật Bản sẽ bắt đầu tiến hành chiến tranh chống các cường quốc phương Tây và rằng Java lúc đó có thể giành độc lập với sự giúp đỡ của Nhật Bản. Ông bị bắt giữ năm 1929 bởi chính quyền thuộc địa Hà Lan và bị xử 2 năm tù. Đến thời điểm ông được tha, ông đã trở thành một anh hùng nổi tiếng. Ông đã bị bắt giữ nhiều lần trong thập niên 1930 và đang bị giam tù khi Nhật Bản chiếm đóng quần đảo vào năm 1942.

**Tham khảo**
Thể loại:Tổng thống Indonesia
Thể loại:Sinh năm 1901
Thể loại:Mất năm 1970
Thể loại:Người Java
Thể loại:Nhà hoạt động độc lập
Hil Yesenia Hernández Escobar

Hil Yesenia Hernández Escobar, thường được gọi là Hil Hernández, là một nữ hoàng sắc đẹp của Chile và Hoa hậu Trái Đất 2006.

**Tiểu sử**
Cô sinh năm 1984 tại thành phố Castro, Chile.
Hil Yesenia Hernández Escobar cao 1.8 m, có đôi mắt đen và tóc đen.
Năm 2004, cô đại diện cho Chile tại cuộc thi Hoa hậu Người mẫu Thế giới và lọt vào vòng bán kết. Ngoài ra cô còn tham dự các cuộc thi Hoa hậu Thế giới Chile 2003 (lọt vào vòng chung kết) và Hoa hậu Trái Đất Chile 2004 (đoạt Á hậu 1). Những thành tích trên đã đưa cô tới cuộc thi Hoa hậu Trái Đất 2006 và giành chiến thắng.

**Hoa hậu Trái Đất**
Vào ngày 26 tháng 11 năm 2006, cô đã xuất sắc vượt qua 81 thí sinh để đăng quang Hoa hậu Trái Đất 2006. Cô là cô gái Chile đầu tiên đoạt danh hiệu này.
Trong suốt khuôn khổ cuộc thi, cô được đánh giá là ứng cử viên nặng ký cho ngôi vị Hoa hậu vì cô sở hữu một gương mặt thiên thần rất dễ mến cùng phong thái trinh diễn, các bước catwalk hoàn hảo. Chiến thắng của cô cũng giúp nâng vị thế của Chile tại cuộc thi này khi vào năm 2005, Nataly Chilet dừng chân ở Top 8.

**Tham khảo**
Thể loại:Hoa hậu Trái Đất
Thể loại:Sinh năm 1984
Thể loại:Nhân vật còn sống
Biên độ

Biên độ
Biên độ (tiếng Anh: amplitude) là thước đo sự thay đổi của một biến tuần hoàn trong một chu kỳ (chẳng hạn như thời gian hoặc chu kỳ không gian). Biên độ của tín hiệu không tuần hoàn là cường độ của nó so với giá trị tham chiếu. Có nhiều định nghĩa khác nhau về biên độ, tất cả đều là hàm số về độ lớn của sự khác biệt giữa các giá trị cực trị của biến. Trong các văn bản cũ hơn, pha của hàm tuần hoàn đôi khi được gọi là biên độ.

**Tham khảo**
Thể loại:Âm thanh
Thể loại:Đại lượng vật lý
Kim Oa

Kim Oa Vương (89 TCN — ?; tiếng Hàn: 금와왕) là vị vua thứ hai (88 - 22 TCN) của vương quốc Đông Phù Dư, một vương quốc cổ trên bán đảo Triều Tiên và Mãn Châu. Lịch sử của ông được ghi lại trong Tam quốc sử ký, Tam quốc di sự và Đông Minh Vương Thiên.

**Thân thế**
Ông là con trai của vua Giải Phu Lũ (Hae Buru) và là người bạn thân thiết nhất của Giải Mộ Sấu (Hae Mosu), vị thủ lĩnh tài ba của đạo quân Damul.
Theo Tam quốc sử ký và Tam quốc di sự, vua nước Phù Quốc là Giải Phu Lũ tuổi đã già mà chưa có con, liền đi cầu tử. Một hôm, kỵ mã phát hiện ở ven hồ Côn Uyên một khối nham thạch, quốc vương liền ra lệnh phá vỡ, phát hiện bên trong là một cậu bé có hình hài một con ếch màu vàng, liền đặt tên là Kim Oa (nghĩa là "ếch vàng"-金蝸 hoặc "sên vàng"-金蛙) và lập làm thái tử.
Giải Phu Lũ sáng lập vương quốc Đông Phù Dư khi thiên đô về Gaseopwon (가섭원, 迦葉原) ở phía biển Nhật Bản.

**Cai trị**

**Sự ra đời của Jumong**
Theo truyền thuyết, Geumwa trở thành vua sau khi Hae Buru qua đời. Tại Ubalsu(우발수, 優渤水), phía Nam của Núi Taebaek (太白山), Geumwa đã gặp Yuhwa(유화, 柳花), người con gái bị chối bỏ của thần sông, và mang nàng về cung điện của mình. Yuhwa đã mang thai bởi ánh nắng và đã sinh ra một quả trứng, từ đó đã nở ra Jumong(朱蒙). Còn theo Tam quốc di sự, Jumong là con trai của Giải Mộ Sấu Hae Mosu, sau khi Giải Mộ Sấu bị vua Giải Phu Lũ Hae Buru - cha Geumwa bày kế giết chết. Geumwa đã cùng Yuhwa đem Jumong về Đông Phù Dư nuôi nấng nên Jumong bị hiểu lầm là con của Geumwa.
Hai người con trai của Geumwa là Daeso và Younpo rất căm ghét và tìm cách xử tử Jumong, và mặc dù Geumwa đã cố gắng bảo vệ chàng, Jumong vẫn phải chạy đến Jolbon(卒本), nơi mà sau đó Jumong đã thành lập ra Goguryeo(高句麗).

**Mẹ của Cao Câu Ly**
Khi Yuhwa qua đời, Kim Oa cử hành tang lễ như một vương hậu  mặc dù bà chỉ là vương phi. Jumong gửi một thông điệp và nhiều quà tặng đến vua Kim Oa để tỏ lòng biết ơn và hòa bình dường như đã được phục hồi giữa hai vương quốc.

**Qua đời**
Sau khi làm vua trong vài ba năm, Kim Oa mất (Theo các vở kịch trên TV, Geumwa bị giết bởi các thích khách người Hán) và ngai vàng được chuyển cho con trai cả của ông ta Daeso. Quốc vương Daeso đã tấn công Goguryeo của Vua Yuri - con trai vua Jumong và người vợ đầu Duệ Tố Gia trong suốt thời gian cai trị của ông ta. Người cai trị thứ ba của Goguryeo là Vua Daemusin - cháu nội vua Jumong đã tấn công Dongbuyeo và giết chết vua Daeso. Sau cuộc chiến ngay từ bên trong nó, Đông Phù Dư bị suy tàn, và lãnh thổ của nó được sáp nhập vào Goguryeo.

**Chú thích**

**Xem thêm**
 Đông Minh Vương- Giải Phu Lũ- Đông Phù Dư- Danh sách vua Triều Tiên- Lịch sử Triều Tiên
Thể loại:Chết năm 7 TCN
Thể loại:Người cai trị ở châu Á thế kỉ 1 TCN
Thể loại:Lịch sử Triều Tiên
Thể loại:Năm sinh không rõ
Thể loại:Mất thập niên 0 TCN
Thể loại:Năm 7 TCN
Thể loại:Vua Phù Dư
Phân tập

Phân tập là một phương pháp dùng trong viễn thông dùng để nâng cao độ tin cậy của việc truyền tín hiệu bằng cách truyền một tín hiệu giống nhau trên nhiều kênh truyền khác nhau để đầu thu có thể chọn trong số những tín hiệu thu được hoặc kết hợp những tín hiệu đó thành một tín hiệu tốt nhất. Việc này nhằm chống lại fading và nhiễu là do những kênh truyền khác nhau sẽ chịu fading và nhiễu khác nhau. Người ta có thể sử dụng mã sửa lỗi FEC (forward error correction) cùng với kỹ thuật phân tập. Lợi dụng việc truyền trên nhiều kênh mà ta có được độ lợi phân tập, thường được đo bằng dB.
Có mấy loại phân tập chính sau đây:- Phân tập không gian: tín hiệu được truyền trên nhiều đường khác nhau. Trong truyền dẫn hữu tuyến, người ta truyền trên nhiều sợi cáp. Trong truyền dẫn vô tuyến, người ta hay sử dụng phân tập ăng ten, chẳng hạn như phân tập phát (transmit diversity)/phân tập thu (receive diversity) là phân tập trên nhiều ăng ten phát/ăng ten thu. Nếu các ăng ten đặt gần nhau khoảng vài bước sóng thì gọi là phân tập gần (microdiversity). Nếu các ăng ten đặt cách xa nhau thì gọi là phân tập xa (macrodiversity).- Phân tập tần số tín hiệu được truyền trên nhiều tần số khác nhau hoặc trên một dãy phổ tần rộng bị tác động bởi fading lựa chọn tần số (frequency-selective fading).
** OFDM: được sử dụng kết hợp với ghép xen và mã sửa lỗi FEC
** Trải phổ: ví dụ như trải phổ nhảy tần hoặc trải phổ trực tiếp.- Phân tập thời gian: tín hiệu được truyền đi ở những thời điểm khác nhau. Người ta dùng mã sửa lỗi FEC và trải tín hiệu ra theo thời gian bằng bộ ghép xen (bit-interleaving).- Phân tập phân cực: tín hiệu được truyền đi bằng cách dùng những sóng phân cực khác nhau.- Phân tập người sử dụng (multiuser diversity).
Khi xét trên khía cạnh máy phát và máy thu, chúng ta có phân tập phát và phân tập thu.
Phân tập phát bao gồm hai kỹ thuật:- Kỹ thuật lựa chọn anten phát (Transmit Anten Selection)
**  Mô phỏng kỹ thuật anten phát bằng Matlab- Kỹ thuật mã không gian thời gian (Space Time Block Code)
Phân tập thu bao gồm kỹ thuật sau:- Kỹ thuật lựa chọn anten thu (Selection Combining)- Kỹ thuật kết hợp theo tỷ lệ tối ưu (Maximal ratio combining)- Kỹ thuật kết hợp theo tỷ lệ cân bằng (Equal gain combining)

**Tham khảo**
1 Võ Nguyễn Quốc Bảo, "Mô phỏng hệ thống truyền thông", Nhà Xuất Bản Khoa Học và Kỹ Thuật, 2020. 
Thể loại:Viễn thông
Decibel

Decibel - còn viết là đề-xi-ben (viết tắt là dB) - Là đơn vị đo lường mang tính tương quan, tính theo thang logarit. Thể hiện tỉ số tham chiếu giữa 2 đại lượng tỉ lệ theo công suất (năng lượng âm thanh, công suất điện/điện tử, cường độ âm thanh, ..v.v), hoặc giữa 2 đại lượng có bình phương của chúng tỉ lệ theo công suất (áp lực âm thanh, điện áp, cường độ dòng điện, biên độ, lực điện từ, ..v.v).
Tầm nghe của con người khoảng từ 16 đến 130 dB. Dưới 20 dB thì nghe rất khó nghe, còn trên 120 dB thì tai sẽ bị đau đớn và trên 130 dB trong khoảng thời gian dài sẽ bị điếc vĩnh viễn. Trên 130 dB bộ não sẽ gần như chết.

**Cách tính**
Có hai cách tính dB: một dựa trên sự so sánh về điện áp và một dựa trên sự so sánh về công suất. Hai cách này hoàn toàn khác nhau.

**Dựa trên sự so sánh về điện áp**
Công thức tính 1B (bel) = 10 dB (decibel) = 100 cB (centibel)
dB = 20 Log U1/U2
Ví dụ: Cho tần số 1 KHz biên độ 1V RMS ở ngõ vào một ampli và đo được 20V RMS ở ngõ ra. Sau đó, để kiểm tra bandwidth của amply, ta tăng tần số lên 20 KHz (vẫn giữ biên độ 1V RMS) và đo được ở ngõ ra là 10V RMS ta sẽ thấy sự giảm tính theo dB là: 20 Log 20/10 = 6 dB

**Dựa trên sự so sánh về công suất**
Công thức tính dB = 10 Log P1/P2
Ví dụ: Một ampli cung cấp cho một loa (8 ohm) một công suất là 50 watt. Nếu đổi một loa khác và có được một công suất là 100 watt. Vậy khác biệt là 10 Log 100/50 hay 3 dB, tức công suất tăng thêm 3 dB.
Áp dụng thực tế
Một người muốn mua loa và đang quan tâm đến vấn đề độ nhạy và lo lắng không biết cái loa của mình có phù hợp công suất với cái ampli hay không? Hãy giả định một số điều mà có lẽ nó đúng với mọi người: âm lượng tối đa để nghe nhạc là 102 dB.
Nếu người đó có một loa với độ nhạy 82 dB/w/m thì anh ta sẽ cần sự khuếch đại thêm 20 dB tức là một ampli tối thiểu 100 watt. Nếu độ nhạy loa là 90 dB/w/m thì anh ta sẽ cần sự khuếch đại thêm 12 dB tức là một ampli công suất 15,8 watt. Nếu độ nhạy loa là 93 dB/w/m thì cần một ampli công suất 7,95 watt.

**Tham khảo**
tần số âm thanh là gì, sao phải quan tâm?
Thể loại:Âm học
Thể loại:Âm thanh điện tử
Thể loại:Đơn vị đo
Lịch sử Kazakhstan

Kazakhstan là một quốc gia rộng lớn ở Trung Á, có diện tích đứng hàng thứ chín trên thế giới. Vào thời kỳ cổ - trung đại, dân tộc Kazakhstan đã được hình thành từ nhiều bộ lạc nhỏ sống trên những thảo nguyên bao la rộng lớn. Thế kỉ 16 có thể coi là thời kỳ phát triển huy hoàng của đất nước Kazakh Khanate. Nhưng sau đó, Kazakhstan lại bị phân thành nhiều cộng đồng nhỏ cho tới khi bị thống trị bởi Đế chế Nga. Sau khi Đế chế Nga sụp đổ, Kazakhstan trở thành một nước xã hội chủ nghĩa nằm trong Liên bang Xô Viết. Liên Xô sụp đổ năm 1991 đã tạo điều kiện cho nước Cộng hòa Kazakhstan ra đời. Hiện nay, Kazakhstan là quốc gia Trung Á duy nhất có tình hình an ninh chính trị ổn định, nền kinh tế phát triển.

**Lịch sử Kazakhstan cổ trung đại**
Kazakhstan bắt đầu có người ở từ thời kỳ Đồ Đá, dân cư chủ yếu là những người nông dân du cư do diều kiện khí hậu và đất đai thích hợp. Các nhà sử học tin rằng những chủ nhân đầu tiên của vùng thảo nguyên rộng lớn Kazakhstan là những người thuần ngựa. Cùng với sự xâm lấn của người Mông Cổ vào đầu thế kỉ 13, những quận hành chính đầu tiên của Kazakhstan đã được thành lập dưới đế chế Mông Cổ, thậm chí sau này đã trở thành những lãnh thổ đầu tiên của người Kazakh Khanate. Những thành thị thời trung cổ đầu tiên của Kazakhstan là Aulie-Ata và Turkestan được thành lập ở phía bắc Con đường tơ lụa nổi tiếng.
Lối sống truyền thống du cư trên những thảo nguyên và bán hoang mạc đã tạo nên những cuộc tìm kiếm liên tục những miền đất mới có đồng cỏ cho đàn gia súc, yếu tố quan trọng nhất của nền kinh tế chủ yếu dựa vào chăn nuôi. Dân tộc Kazakh tạo thành từ nhiều bộ tộc sống trong khu vực vào thế kỉ 15. Vào giữa thế kỉ 16, người Kazakh bắt đầu phát triển ngôn ngữ, văn hóa và nền kinh tế đặc trưng riêng của họ. Đầu thế kỉ 17, người Kazakh Khanate bị tách thành ba cộng đồng (horde) Lớn, Vừa và Nhỏ, liên minh với nhau dựa trên quan hệ huyết thống giữa các cộng đồng. Sự bất hòa về chính trị giữa các cộng đồng khiến gây ra nhiều cuộc chiến tranh cũng như sự thiếu gắn kết về kinh tế đã làm suy yếu các quốc gia người Kazakh Khanate. Đầu thế kỉ 18 đánh dấu thời kỳ suy tàn của người Kazakh Khanate. Những xung đột giữa các tiểu vương Kazakh và vua Ba Tư thường xuyên nổ ra trong nhiều thế kỉ.

**Lịch sử Kazakhstan cận đại**
Vào thế kỉ 19, Đế chế Nga bắt đầu mở rộng lãnh thổ xuống vùng Trung Á, trong đó có Kazakhstan. Giai đoạn "Trò chơi lớn" (tiếng Anh: The great game) nhằm xâu xé khu vực Trung Á giữa Đế chế Nga và Đế quốc Anh được bắt đầu từ năm 1813 và chỉ kết thúc đến khi Hiệp ước Anh-Nga năm 1907 được ký kết.

**Tham khảo==
Hệ thống chính trị

Chế độ chính trị được hiểu là nội dung phương thức tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị trong một quốc gia mà trung tâm là nhà nước. Chế độ chính trị được cấu thành bởi sự kết hợp các yếu tố: chính trị, kinh tế - xã hội, tư tưởng văn hóa, pháp luật. Chế độ chính trị được hiểu rõ nét nhất trong mô hình tổ chức nhà nước; trong hiến pháp của mỗi nhà nước quy định về nguồn gốc và tính chất của quyền lực, sự phân bố và tổ chức các cơ quan quyền lực và mối quan hệ giữa các cơ quan quyền lực, về những quan hệ của nhà nước với công dân, các đảng phái chính trị, các tổ chức xã hội, giữa các giai cấp và tầng lớp xã hội, giữa các dân tộc trong nước và thế giới.
Chế độ chính trị là một bộ phận của chế độ xã hội, là một trong những yếu tố cấu thành của chế độ xã hội và chế độ chính trị thực chất là chế độ thực hiện quyền lực nhà nước.
Tiến sĩ Nguyễn Đình Lộc cho rằng chế độ chính trị là hệ thống các nguyên tắc, phương thức, biện pháp, thủ đoạn thực hiện quyền lực nhà nước, và theo ông, có hai loại chế độ chính trị là dân chủ và phản dân chủ với những cấp độ khác nhau.
Thực chất, đi tìm hiểu chế độ chính trị là tìm hiểu nó dưới tư cách một chế định trong ngành luật hiến pháp. Chế độ chính trị là một bộ phận quan trọng, nền tảng của chế độ xã hội và chi phối các vấn đề khác trong xã hội. Trong chế định chế độ chính trị thường quy định các vấn đề sau: quyền dân tộc cơ bản; bản chất giai cấp của nhà nước; các nguyên tắc tổ chức bộ máy nhà nước; chế độ bầu cử; vai trò của các bộ phận trong hệ thống chính trị; chính sách đối ngoại...

**Chú thích**
Chế độ chính trị
Thể loại:Thuật ngữ chính trị
Hòn Nẹ

Đảo Hòn Nẹ nhìn ra từ bờ biển Hậu Lộc, Thanh Hóa
Hòn Nẹ là tên chỉ hòn đảo nhỏ nằm ngoài khơi vịnh Bắc Bộ, Biển Đông. Đảo Nẹ nằm thuộc hải phận tỉnh Thanh Hóa, nó nằm cách đất liền huyện Hậu Lộc khoảng 6 km về phía Đông, cách bờ biển Hoằng Hoá khoảng 5 km về phía Đông Bắc và cách bờ biển Nga Sơn khoảng 6 km về phía Nam. Hòn Nẹ nằm ở tọa độ 19°54'46" độ Vĩ bắc và 106°00'32" độ Kinh đông.
Đảo có đồn trú của một đơn vị bộ đội biên phòng của quân đội nhân dân Việt Nam.
Hòn Nẹ có đền thờ Long Vương. Hàng năm vào ngày 15 tháng 5 âm lịch là ngày "Trời đất giao hoà" dân chài ven biển Nga sơn, hậu Lộc, Hoằng Hóa lại tổ chức các đoàn thuyền rồng ra đảo làm lễ hội cầu mưa thuận gió hoà, sóng yên biển lặng.
Cũng tại Hòn Nẹ, vào tháng 7 năm 1964, các chiến sĩ Hải quân nhân dân Việt Nam đã chọn Nẹ làm nơi phục kích để đánh đuổi sự khiêu khích và vi phạm chủ quyền của tàu khu trục Maddox trong cái gọi là "sự kiện vịnh Bắc Bộ"

**Truyền thuyết**
Hòn đảo này hiện đang được bộ đội biên phòng tỉnh Thanh Hóa quản lý. Hòn đảo Nẹ này còn gắn liền với 1 tích về tình mẫu tử và trong tích đó thì còn gắn liền với cả hai ngọn núi của huyện Hậu Lộc.
Đứng trên bờ biển từ đất liền thuộc hai huyện Nga Sơn, Hậu Lộc (Thanh Hóa) và Kim Sơn (Ninh Bình) nhìn rất rõ Hòn Nẹ, những chiều biển động, ta có thể nhìn rất rõ từng con sóng biển xô vào bọt tung lên trắng xóa.
Trong bài thơ Mẹ Tơm của Tố Hữu cũng có đoạn nhắc đến Hòn Nẹ

"Hòn Nẹ ta ơi mảng về chưa đó?
Có nhiều không con nục, con thu?"
Sấm trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm:
"Khi nào núi Nẹ nằm đồng,
Trâu ăn bãi cỏ thì ông lại về"

**Xem thêm**
 Lễ hội cầu ngư

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Chiến thắng trận đầu của Hải Quân Nhân dân
Thể loại:Đảo Việt Nam
Thể loại:Địa lý Thanh Hóa
Lithi nitride

Lithi nitride là một hợp chất vô cơ của lithi với nitơ có công thức hóa học Li3N. Nó là nitride duy nhất của kim loại kiềm ổn định ở nhiệt độ thường. Chất rắn này có màu đỏ hoặc tía, với nhiệt độ nóng chảy cao và là một chất phân ly thành ion.

**Cấu trúc tinh thể**
α-Li3N (ổn định ở điều kiện thường) có cấu trúc tinh thể bất thường, bao gồm hai kiểu khác nhau của các lớp, một lớp dạng tấm, kết cấu là Li2N chứa 6 ion nitơ phối hợp còn lớp kia chỉ bao gồm các ion lithi.
Hai dạng khác được biết đến là β-Li3N, được hình thành từ pha alpha ở atm có cấu trúc giống natri asenua (Na3As); γ-Li3N (cùng cấu trúc với Li3Bi) tạo thành từ dạng beta ở atm.

**Điều chế**
Hợp chất này được tạo ra bằng cách cho hai nguyên tố này phản ứng với nhau, hoặc là bằng cách đốt lithi kim loại trong khí nitơ nguyên chất hay bằng cách cho khí nitơ phản ứng với lithi hòa tan trong natri kim loại lỏng: 
6Li + N2  → 2Li3N
Phương pháp thứ hai cho sản phẩm tinh khiết hơn.

**Tính chất hóa học**
Lithi nitride phản ứng mãnh liệt với nước để giải phóng amonia:
Li3N (rắn) + 3H2O (lỏng) → 3LiOH (dung dịch) + NH3 (khí)
Tất cả các nitride dạng ion khác đều thể hiện tính chất này, do ion N3 là một base Bronsted cực mạnh. Nó có đủ điều kiện để coi là một siêu base. Trên thực tế, nó là một base mạnh hơn tất cả các ion hydride, vì thế nó khử proton của hydro ở dưới 300 ℃ (áp suất 0,5 MPa) tạo ra lithi hydride và lithi amit:
Li3N (rắn) + 2H2 (khí) → LiNH2 (rắn) + 2LiH (rắn)

**Ứng dụng**
Lithi nitride rắn là chất điện phân rắn và có hệ số dẫn điện cao nhất trong số các muối vô cơ của lithi. Nó được nghiên cứu một cách rộng rãi như là chất điện phân rắn và làm vật liệu chế tạo anôt (cực dương) trong các loại pin.
Lithi nitride còn được khám phá ra như là một chất trung gian lưu trữ khí hiđrô, do phản ứng của Li3N và H2 là thuận nghịch ở 270 ℃. Người ta đã đạt được tỷ lệ hấp thụ hiđrô tới 11,5% theo trọng lượng của nó.

**Tham khảo**

**Xem thêm**
 WebElements
Thể loại:Hóa chất
Thể loại:Hợp chất lithi
Thể loại:Muối (hóa học)
Thể loại:Muối nitride
Lavasoft

Lavasoft là một công ty phát triển phần mềm máy tính thường hay được nhớ đến như là một công ty chuyên phát triển các loại phần mềm chống phần mềm gián điệp. Sản phẩm chính của công ty này Ad-Aware đã được trên 200 triệu máy tính trên thế giới sử dụng. Phiên bản miễn phí và có thể dễ dàng tải về được gọi tên là Ad-Aware SE. Ngoài ra còn có các phiên bản trả phí được gọi tên là Ad-Aware Plus, Professional Enterisprise. Ngoài ra công ty còn có một sản phẩm tường lửa có tên là Lavasoft Personal Firewall..
Trụ sở chính của Lavasoft được đặt tại Gothenburg, Thụy Điển. Nó được thành lập năm 1999 bởi Nicolas Stark, cha đẻ của Ad-Aware.
Công ty hiện đang được quản lý và điều hành bởi Ann-Christine Åkerlund cùng với Nicolas Stark.
Mạng lưới của Lavasoft hiện tại có trên 4000 thành viên trải khắp 120 nước trên toàn thế giới.
**Sản phẩm=- Anti-spyware products Ad-Aware SE Personal, Plus, Professional and Enterprise editions- Lavasoft Personal Firewall- Ad-Aware 2007 (Beta #7) Last Update: 8 tháng 5 năm 2007
**Nguồn=-  trang chủ của Lavasoft
**Liên kết ngoài=-  trang chủ của Lavasoft-  Thông tin về Lavasoft

**Tham khảo**
Thể loại:Công ty phần mềm
Thể loại:Công ty Thụy Điển
PNP

PNP là một trong hai loại transistor lưỡng cực, loại thứ hai là NPN. Là một linh kiện điện tử do kết hợp 2 chất bán dẫn điện
"N" ám chỉ negative nghĩa là "cực âm", "P" là positive nghĩa là "cực dương".
Các transistor PNP bao gồm một lớp bán dẫn được pha tạp loại N (tác nhân pha tạp là Asernic) đóng vai trò cực gốc, nằm giữa hai lớp bán dẫn được pha tạp loại P (tác nhân pha tạp thường là Boron, ký hiệu trong hóa học là Bo). Các transistor NPN thường được kích hoạt khi cực phát được nối đất và cực góp được nối với nguồn dương.
500px75px

**Xem thêm**
 Transistor

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Sách học điện tử trên Wikibooks
Thể loại:Transistor
Caacupé

Caacupe buổi chiều tà
Caacupé là một thành phố của Paraguay, được thành lập năm 1770, là thủ đô của khu hành chính Cordillera.
Caacupé được biết chủ yếu là vì lễ hội tôn giáo lớn của nó, được tổ chức hàng năm vào ngày 8 tháng 12 để tôn kính bức tượng nhỏ của Đức Mẹ đồng trinh Kỳ diệu. Bức tượng nhỏ này, được những người cải đạo sùng đạo chạm khắc trong thế kỷ 16, đã được cứu vớt một cách kỳ lạ từ một trận lụt lớn và hàng loạt các điều kỳ diệu đã được quy cho nó. Nó nằm trong một nhà thờ Kitô giáo lớn ở trung tâm thành phố và mỗi năm có trên 300.000 tín đồ sùng đạo hành hương về đây trong dịp lễ hội.
Trong thời gian còn lại của năm thì Caacupé là một thành phố tỉnh lẻ yên tĩnh. Nó có một công viên với nhiều trò giải trí.

**Tham khảo**
Thể loại:Khu dân cư ở Paraguay
Trường Đại học Hà Tĩnh

Tập tin:Trường Đại học Hà Tĩnh, cơ sở I.jpeg|nhỏ|trái|280px|Trường Đại học Hà Tĩnh cơ sở I tại phường Đại Nài, thành phố Hà Tĩnh.
Trường Đại học Hà Tĩnh (tên giao dịch quốc tế là Ha Tinh University) là một trường đại học địa phương, một trư­ờng công lập, đa cấp, đa ngành, đào tạo nguồn nhân lực nhằm đáp ứng các yêu cầu của sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nư­ớc nói chung và tỉnh Hà Tĩnh nói riêng. Năm 2023, bắt đầu xây dựng đề án chuyển đổi cơ chế hoạt động Trường Đại học Hà Tĩnh trở thành trường đại học thành viên của Đại học Quốc gia Hà Nội .
Trường được Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập vào ngày 19 tháng 3 năm 2007, trên cơ sở nâng cấp trường Cao đẳng Sư phạm Hà Tĩnh tại thị xã Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh.

**Đội ngũ cán bộ, giảng viên**
Trường có 9 khoa và bộ môn trực thuộc và 16 phòng, ban, trung tâm, có tổng số 360 cán bộ, trong đó có 250 giảng viên, 90% có trình độ thạc sĩ, tiến sỹ, PGS, GS, tâm huyết, giàu kinh nghiệm và bề dày sư phạm được đào tạo tại Anh, Mỹ, Pháp, Đức, Nga, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, Thái Lan và nhiều nước khác trên thế giới.

**Ban giám hiệu**
1. TS Đoàn Hoài Sơn - Q. Hiệu trưởng
2. TS Trần Thị Ái Đức - Phó Hiệu trưởng
3. TS Hồ Thị Nga - Phó Hiệu trưởng (từ 19/11/2021)

**Các khoa, Bộ môn**
# Khoa Sư­ phạm Tiểu học và Mầm non
# Khoa Lý luận Chính trị
# Khoa Khoa học Tự nhiên
# Khoa Khoa học Xã hội và Nhân văn 
# Khoa Kỹ thuật và Công nghệ
# Khoa Kinh tế và Quản trị kinh doanh
# Khoa Nông nghiệp
# Khoa Ngoại ngữ
# Khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Việt Nam
# Bộ môn Tâm lý và Giáo dục
# Bộ môn Giáo dục thể chất

**Các mốc lịch sử**
 Năm 1958: Thành lập trường Sư phạm sơ cấp đầu tiên, đặt tại Văn Miếu.- Năm 1960: Thành lập trường sư phạm trung cấp.- Năm 1965: Thành lập trường Sư phạm cấp 1 Hà Tĩnh.- Năm 1966: Thành lập trường Sư phạm mẫu giáo Hà Tĩnh.- Năm 1977: Đổi tên trường Sư phạm 10+3 Hà Tĩnh thành lập trường Sư phạm 10+3 Nghệ Tĩnh I.- Năm 1978: Thành lập trường CĐSP Nghệ Tĩnh theo Quyết định 164/QĐ TTg của Thủ tướng Chính phủ.- Năm 1991: UBND tỉnh Nghệ Tĩnh ra Quyết định 987/QĐUB thành lập Trường Trung học Sư phạm thị xã Hà Tĩnh.- Ngày 20/8/1992: Bộ Giáo dục có Quyết định 5347/QĐ thành lập Trường THSP Hà Tĩnh trên cơ sở trường THSP thị xã Hà Tĩnh.- Ngày 3/12/1994: Khởi công xây dựng trường trên địa điểm mới ở Đại Nài.- Ngày 11/4/1996:Thủ tướng Chính phủ có quyết định 206/QĐ TTg nâng cấp trường THSP Hà Tĩnh thành trường CĐSP Hà Tĩnh.- Ngày 19/3/2007: Thủ tướng Chính phủ có Quyết định số 318/QĐ-TTg thành lập Trường Đại học Hà Tĩnh.- Ngày 12/7/2016: Trường Tiểu học, Trung học cơ sở và Trung học phổ thông - Đại học Hà Tĩnh được thành lập theo Quyết định số 1906/QĐ-UBND của Chủ tich UBND tỉnh Hà Tĩnh - Năm 2017: Trường Mầm non Đại học Hà Tĩnh IvyHSchool đi vào hoạt động.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Website chính thức của Đại học Hà Tĩnh
dablink|Xem thêm: Đại học Huế và Trường Đại học Vinh
Hà Tĩnh
Thể loại:Đại học và cao đẳng công lập tại Việt Nam
Thể loại:Đại học Quốc gia Hà Nội