Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
Siêu cúp bóng đá Việt Nam

Siêu cúp bóng đá Việt Nam hay Siêu cúp Bóng đá Quốc gia (The Vietnamese National Football Super Cup), hiện tại còn được gọi là Cúp Thaco vì lý do tài trợ, là trận đấu bóng đá giữa đội vô địch Giải bóng đá Vô địch Quốc gia Việt Nam (V.League 1) và đội vô địch Cúp Quốc gia Việt Nam, nếu một đội đoạt cả chức vô địch Quốc gia và Cúp Quốc gia thì đội á quân của V.League 1 sẽ có quyền tham dự trận đấu này. Siêu cúp bóng đá Việt Nam do VPF và báo Tiền Phong đồng tổ chức.
Ý tưởng tổ chức trận tranh siêu cúp giũa đội vô địch quốc gia và đội đoạt cúp quốc gia đã được báo Tiền Phong và Liên đoàn bóng đá Việt Nam (VFF) hình thành từ năm 1997, với trận đấu đầu tiên giữa đội vô địch giải hạng Nhất Quốc gia Cảng Sài Gòn và đội vô địch Cúp Quốc gia Hải Quan. Tuy nhiên, vì nhiều lý do, kế hoạch này đã không được thực hiện. Đến năm 1999, trận đấu siêu cúp đầu tiên đã được tổ chức trên sân vận động Hàng Đẫy giữa hai đội Thể Công (vô địch quốc gia mùa giải 1998) và Công an Thành phố Hồ Chí Minh (vô địch Cúp Quốc gia 1998), với chiến thắng dành cho đội chủ nhà. Năm 2021, trận tranh Siêu cúp Quốc gia không được tổ chức do V.League 2021 và Cúp Quốc gia 2021 không thể kết thúc đúng kế hoạch vì ảnh hưởng của dịch COVID-19.
Tính đến năm 2024, đã có 13 đội bóng vinh dự giành danh hiệu này là: Thể Công, Sông Lam Nghệ An, Hoàng Anh Gia Lai, Hải Phòng, Long An, Becamex Bình Dương, Thanh Hóa, Hà Nội, SHB Đà Nẵng, Ninh Bình, Than Quảng Ninh, Quảng Nam và Nam Định. Qua 25 lần tổ chức trận tranh siêu cúp, Hà Nội là đội bóng giàu thành tích nhất với 5 lần đoạt siêu cúp quốc gia.
Thép Xanh Nam Định là đội đang nắm giữ siêu cúp sau khi đánh bại Đông Á Thanh Hóa với tỷ số 3–0 trong trận tranh Siêu cúp Bóng đá Quốc gia 2024.

**Kết quả các trận tranh siêu cúp**
2024 - Cúp Thaco
----
*2023 - Cúp Thaco
----
*2022 - Cúp Thaco
----
*2020 - Cúp Thaco
----
*2019 - Cúp Thaco
----
*2018 - Cúp Thaco
----
*2017 - Cúp Thaco
----- 2016 - Cúp Tiền Phong - Thaco
----
*2015 - Cúp Tiền Phong - Thaco
----
*2014 - Cúp Tiền Phong - Thaco
----- 2013 - Cúp VPP Hồng Hà
----- 2012 - Cúp PV Gas
----- 2011 - Cúp PV Gas
----- 2010 - Cúp 584 Group
----- 2009 - Megastar Cup
----- 2008 - IZZI Cup
----
*2007 - IZZI Cup
----
*2006 - IZZI Cup
----
*2005 - IZZI Cup
----
*2004
----
*2003 - VTC Cup
----
*2002 - Toyota Cup
----
*2001 - Honda Cup
----
*2000 - Toyota Cup
----
*1999 - Toyota Cup

**Xếp hạng các nhà vô địch**

**Tham khảo**

**Xem thêm**
Bóng đá Việt Nam
*Đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam
*Giải bóng đá vô địch quốc gia
*Giải bóng đá Cúp Quốc gia
*Giải bóng đá hạng Nhì Quốc gia
*Giải bóng đá hạng Ba Quốc gia

**Liên kết ngoài**
 Liên đoàn bóng đá Việt Nam- Báo Thể thao date=2005-12-29 - Báo Thể thao Việt Nam- Liên đoàn bóng đá Việt Nam- Giải Hạng nhất Quốc gia - Liên đoàn bóng đá Việt Nam- Giải bóng đá Hạng nhất Quốc gia - Công ty Cổ phần Bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam date=2014-12-31 - Giải bóng đá Cúp Quốc gia - Công ty Cổ phần Bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam date=2015-02-06 - Siêu Cúp quốc gia - Liên đoàn bóng đá Việt Nam
Thể loại:Siêu cúp bóng đá Việt Nam
Thể loại:Giải đấu bóng đá tại Việt Nam
Thể loại:Siêu cúp bóng đá
Mã lực

Mã lực
Mã lực hay Sức ngựa, viết tắt là Hp - Horsepower (tiếng Anh) hoặc Ps - Pferdestärke (tiếng Đức) là một đơn vị dùng để chỉ công suất. Nó được định nghĩa là công cần thiết để nâng một khối lượng 75 kg lên cao 1 mét trong thời gian 1 giây hay 1HP = 75 kgf⋅m/s = 735 W.
Trong thực tế để chuyển đổi nhanh chóng giữa các đơn vị "mã lực" và "kW" (kilô watt), người ta hay dùng các hệ số tương đối như sau: - Ở nước Anh: 1 HP = 0,7457 kW- Ở nước Pháp: 1 CV (mã lực) = 0,7355 kW - 1 kW = 1,36 CV = 1,34 HP
Có nhiều định nghĩa mã lực, với giá trị khác nhau dao động từ 735 đến 746 W.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Horsepower (unit of measurement)- 17709
Thể loại:Đơn vị đo lực
Thể loại:Hệ đo lường Anh
Thể loại:Hệ đo lường Mỹ
Thể loại:James Watt
Thể loại:Ẩn dụ loài vật
Thể loại:Đơn vị đo công suất
Công suất

Công suất ℘ (chữ P viết hoa - U+2118)  (từ tiếng Latinh Potestas) là một đại lượng cho biết công được thực hiện ΔW hay năng lượng biến đổi ΔE trong một khoảng thời gian T = Δt.
 hay ở dạng vi phân .
Công suất trung bình 
Trong hệ SI, công suất có đơn vị đo là watt (W).

**Đơn vị đo**
Trong hệ đo lường quốc tế, đơn vị đo công suất là Watt (viết tắt là W), lấy tên theo James Watt.
1 Watt = 1 J/s
Ngoài ra, các tiền tố cũng được thêm vào đơn vị này để đo các công suất nhỏ hay lớn hơn như mW, MW.
Một đơn vị đo công suất hay gặp khác dùng để chỉ công suất động cơ là mã lực (viết tắt là HP).
1 HP = 0,746 kW tại Anh
1 CV = 0,736 kW tại Pháp
Trong truyền tải điện, đơn vị đo công suất hay dùng là kVA (kilô Volt Ampe):
1 kVA = 1000 VA

**Công suất cơ**
Trong chuyển động đều, thời gian Δt, khoảng cách Δs, chuyển động với vận tốc v dưới tác dụng của lực F thì công suất được tính:

hay 
Trong chuyển động quay, thời gian Δt, góc quay Δφ, vận tốc góc ω dưới tác dụng của mômen M thì công suất là: 


**Công suất điện**
Công suất điện tức thời  với u, i là những giá trị tức thời của hiệu điện thế và cường độ dòng điện.
Nếu u và i không đổi theo thời gian (dòng điện không đổi) thì .
Trong điện xoay chiều, có ba loại công suất: công suất hiệu dụng ℘, công suất hư kháng  và công suất biểu kiến , với  (i: đơn vị số ảo) hay . 

**Xem thêm**
 Hệ đo lường quốc tế- Công suất điện xoay chiều 

**Tham khảo**
Công suất
Thể loại:Năng lượng
Thể loại:Thời gian
Thể loại:Đại lượng vật lý
Thể loại:Đại lượng điện
Thể loại:Khái niệm vật lý
Công

Công trong tiếng Việt có nhiều hơn một nghĩa. Tùy theo ngữ cảnh, nó có thể đề cập đến:
*Cách gọi của công cơ học trong vật lý.
*Công trong lao động, thường được tính bằng số lượng công việc một người lao động hoàn thành được trong một ca 8 giờ
*Tên gọi chung của ba loài chim thuộc các chi Pavo và Afropavo trong họ Phasianidae (họ gà lôi/chim trĩ). Xem bài Công (chim).
*Họ người Á Đông: Công (họ người).
*Công tước, một tước vị quý tộc của chế độ quân chủ.
*Gọi tắt của công cộng.
*Gọi tắt của giai cấp công nhân: công nông
*Một đơn vị đo diện tích ruộng đất, thường dùng ở miền Tây Nam bộ Việt Nam, bằng 1000 m² (1/10 ha).
*Khái niệm công như trong tam công.
*Công suất
*Sự đúng đắn: công đạo, công bình, công lý...
*Công còn có nghĩa như động từ tha (dùng cho động vật chỉ việc dùng mỏ/mồm đem đồ vật di chuyển)

**Xem thêm**
công
*công
Thể loại:Tri thức

Tri thức hay kiến thức là sự hiểu biết, nhận thức về một người hay vật nào đó, ví dụ như sự thật, thông tin, kỹ năng. Tri thức có được thông qua trải nghiệm hoặc giáo dục, nhờ tri giác, khám phá và học tập.
Thể loại:Trí tuệ
Thể loại:Chân lý
Thể loại:Luận chứng
Thể loại:Khái niệm nhận thức luận
Thể loại:Nội dung tinh thần
Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy

Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy có thể là:- Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy (công chúa), con gái thứ 17 của vua Minh Mạng nhà Nguyễn.- Tên húy của vua Bảo Đại trước khi lên ngôi.
Thể loại:Y tế công cộng

Đọc bài chính về Y tế công cộng…
Thể loại:Sức khỏe
Thể loại:Y học
Thể loại:Dịch vụ công cộng
Thể loại:Y tế
Thể loại:Khoa học sức khỏe
Thể loại:Lĩnh vực sức khỏe
Thể loại:Cải thiện điều kiện sống
Thể loại:Khu vực công
Thể loại:Kinh tế sức khỏe
Thể loại:Chính sách y tế
Ête (định hướng)

Ête hay ê-te, ê te, ete có thể là:
*Trong hóa học, ête là các hợp chất hữu cơ có công thức tổng quát R1-O-R2, trong đó R1 và R2 là các nhóm ankyl. Trong đa số sách mới hiện hành, chất này có tên là ete.
*Trong vật lý, ête là môi trường giả định phi vật chất, được tưởng tượng để cố gắng lý giải các hiện tượng điện từ học theo quan điểm của cơ học cổ điển.
Đất thấp có đê bọc

Tập tin:Satellite image of Noordoostpolder, Netherlands (5.78E 52.71N).png|nhỏ|200px|Ảnh chụp từ vệ tinh của vùng đất lấn biển Noordoostpolder, Hà Lan
Một vùng đất thấp có đê bọc (polder) là một vùng đất thấp, thường thấp hơn mực nước biển, hay các sông ngòi chung quanh được đê bảo vệ và có hệ thống thủy lợi để rút nước. Việc rút nước được thực hiện bằng bơm hoặc bằng việc mở các cửa xả ở đê, ở biển khi thủy triều thấp, hay ở sông ngòi khi mùa nước xuống thấp.
Đất thấp có đê bọc thường gặp ở Hà Lan, gọi là các vùng đất lấn biển.

**Đất lấn biển và Hà Lan**
Bởi vì một phần lớn đất ở Hà Lan là đầm lầy, nên các kỹ sư của họ đã phát triển ra kỹ thuật để hút nước khỏi những vùng đất này, lấy đất để làm nông nghiệp hay các phát triển khác. Để ngăn ngừa nước không bị ngập trở lại khi thủy triều lên, người ta đã xây các đê điều. Ngoài ra, người ta còn đào các con rạch ngang dọc đất để thoát nước còn động lại trên mặt đất. Tổng cộng ở toàn nước Hà Lan có khoảng 3.000 vùng đất lấn biển.
Người Anh do đó có câu: "Thượng đế tạo thế giới nhưng người Hà Lan đã tạo ra nước Hà Lan."
Tập tin:KinderdijkMolens01.jpg|nhỏ|Cối xay gió để bơm nước trên đê của Overwaard-Polder gần Kinderdijk

**Nghĩa nguyên thủy**
Ban đầu nhất là ở vùng gần cửa sông Ems hay là phần dưới sông Oder ở Đức, hay vùng Normandie ở Pháp, Đất thấp có đê bọc để bảo vệ trước nước lớn. Ở những vùng đất này, mặt nước của sông hay biển thường hay luôn cao hơn mặt đất. Bởi vậy nước phải được bơm từ những hố được nước dẫn tới ra khỏi đê, ngày nay bằng lực động cơ, trước thời kỹ nghệ bằng lực của gió. Nhóm cối xay gió trên các con đê ở vùng châu thổ sông Rhein, một biểu hiệu của Hà Lan là những máy bơm bằng gió.

**Xem thêm**
Hà LanPolders

**Tham khảo**
Thể loại:Biển
Thể loại:Thủy lợi
Thể loại:Hệ sinh thái nước ngọt
Thể loại:Công trình biển
Mặt cầu

Mặt cầu với các trục
Trong không gian metric ba chiều, mặt cầu là quỹ tích những điểm cách đều một điểm O cố định cho trước một khoảng không đổi R. Điểm O gọi là tâm và khoảng cách R gọi là bán kính của mặt cầu.
Tập hợp các điểm trong không gian nằm bên trong mặt cầu và bản thân mặt cầu hợp thành khối cầu hay hình cầu.
Mặt cầu là một đối tượng hình học đối xứng hoàn hảo. Trong toán học, thuật ngữ này là bề mặt hay biên của một hình cầu.
Trong cách dùng không chuyên môn về mặt toán học, thuật ngữ này lại có thể hiểu là một hình cầu 3 chiều hay chỉ đơn giản là một mặt cầu.
Mặt cầu là một trường hợp đặc biệt của mặt bậc hai

**Các khái niệm toán học trong mặt cầu**
 Cung tròn- Góc khối- Tam giác cầu- Đa diện nội tiếp- Đa diện ngoại tiếp

**Các công thức**
 Diện tích mặt cầu: 
- Thể tích khối cầu: 


**Phương trình mặt cầu**
Trong không gian với hệ tọa độ Descartes Oxyz, mặt cầu tâm I(a,b,c) bán kính R thì có phương trình 
Ngoài ra, phương trình  với  là phương trình mặt cầu có tâm I(-a,-b, -c) và bán kính 

**Xem thêm**
 Mặt bậc hai

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Hình học
Thể loại:Hình thể hình học
Thể loại:Hình học không gian
Cầu
Thể loại:Quỹ tích
Thể loại:Hình học sơ cấp
Thể loại:Hình học vi phân
Thể loại:Toán học tô pô
Than (định hướng)

Than trong tiếng Việt có thể chỉ:
*Các loại than thường gặp, trong công nghiệp và dân dụng, có thể là:
** Than mỏ
** Than nâu
** Than đá
** Than bùn
** Than (nguyên tố) (carbon)
** Than hoạt tính
** Than gỗ
** Than cốc
** Than chì
*Đơn vị đo diện tích than trong hệ đo lường cổ của Việt Nam; 1 than = 1 ngũ × 1 ngũ = 4 m².
*Bệnh than- than
Cực giá lạnh

Trạm Phương Đông, nơi đã đo được nhiệt độ thấp nhất
Cực giá lạnh là một điểm trên bán cầu Bắc hoặc bán cầu Nam mà nhiệt độ không khí cực tiểu đã từng được ghi nhận.

**Cực giá lạnh Nam**
Trên bán cầu Nam thì cực giá lạnh nằm gần trạm Nam cực Sa-iu-dơ (gần Vostok), nơi mà vào ngày 21 tháng 7 năm 1983 đã ghi nhận được nhiệt độ thấp nhất trên Trái Đất là -89,3°C.

**Cực giá lạnh Bắc**
Tập tin:Mount Logan.jpg|nhỏ|Núi Logan, nơi ghi được nhiệt độ -77.5 °C
Trên bán cầu Bắc thì cực giá lạnh nằm tại miền Siberia, gần thành phố Oymyakon, nơi có nhiệt độ thấp nhất là -77,8 °C đã được ghi nhận vào ngày 26 tháng 1 năm 1938.
Tại núi Logan, Canada ngày 26 tháng 5 năm 1991, người ta đã đo được nhiệt độ trên đỉnh núi với độ cao 5959 mét là -77.5 °C (-106.6 °F)
Thông thường thì người ta hay dùng khái niệm điểm cực giá lạnh trong khuôn khổ cho mỗi quốc gia. Ví dụ như: Tại Ba Lan thì điểm cực giá lạnh nằm tại Suwałki, nơi có nhiệt độ không khí trung bình trong mùa đông thấp nhất. Nhưng nhiệt độ không khí trong ngày đạt cực tiểu (-41 °C, vào ngày 11 tháng 1 năm 1940) lại được ghi nhận tại Siedlce, là một vùng khác cách xa Suwałki gần 100 km.

**Xem thêm**
Cực bất khả tiếp cận
*Điểm có nhiệt độ cao nhất đã từng được ghi nhận là 57.7 °C (135.9 °F) ngày 13 tháng 9 năm 1922 tại Al 'Aziziyah (tiếng Ả Rập: العزيزيه, xem List of weather records#Highest temperature ever recorded)
*Các kỷ lục về thời tiết (List of weather records)

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Thời tiết
Thể loại:Địa lý học
Thể loại:Vùng cực Trái Đất
Thể loại:Khí hậu
Thể loại:Lạnh
SAX

SAX là các API phân tách truy xuất tuần tự đến tài liệu XML. Sax cung cấp một cơ chế cho việc đọc dữ liệu từ một tài liệu XML. Nó là một thay thế tốt và hay dùng thay cho DOM. Tên của nó là viết tắt của "Simple API for XML" (tiếng Anh, tức là "API đơn giản cho XML").
Bộ phân tách mà hiện thực SAX (ví dụ, bộ phân tách SAX Parser) xử lý thông tin XML dưới dạng một dòng dữ liệu (single stream of data). Dòng dữ liệu này là đơn hướng, nghĩa là dữ liệu đã đọc rồi thì không thể đọc lại ngoại trừ phân tách lại từ đầu.
Hầu hết những ai sử dụng XML tin rằng kết quả của mẫu hình SAX là xử lý nhanh hơn DOM. Điều này là vì SAX stream dùng ít bộ nhớ hơn thay vì phải lưu tất cả trong bộ nhớ như với cây DOM.
Bộ phân tách SAX được hiện thực theo mô hình hướng sự kiện (event-driven) mà trong đó nhà lập trình cung cấp các phương thức callback được triệu gọi bởi bộ phân tách như là một phần của quá trình duyệt qua tài liệu XML.
SAX được phát triển bởi sự hợp tác qua việc trao đổi trong danh sách địa chỉ thư điện tử xml-dev, mà không có hội đồng c....
Msdxhính thức nào cả, nhưng sau đó nhanh chóng được hiện thực bởi các công ty lớn. Người phát triển và bảo trì đứng đầu là David Megginson.

**Xem thêm**
 Streaming Transformations for XML (STX)- JAXP- Xerces- Crimson XML- System Integrated Automaton parser- DOM

**Tham khảo**
 David Brownell: SAX4, O'Reilly, ISBN 0-596-00237-8- W. Scott Means, Michael A. Bodie: The Book of SAX, No Starch Press, ISBN 1-886411-77-8

**Liên kết ngoài**
  SAX homepage-  Top Ten SAX2 Tips
Interfaces for...-  Python date = ngày 17 tháng 5 năm 2007-  Java
Thể loại:Chuẩn dựa trên XML
Thể loại:Giao diện lập trình ứng dụng
Thể loại:Tiêu chuẩn dựa trên XML
Thể loại:Nhiên liệu

Đọc bài chính về Nhiên liệu…
Thể loại:Năng lượng
Thể loại:Hóa học
Thể loại:Vật chất năng lượng
Thể loại:Nguồn năng lượng hóa học
Thể loại:Vật thể nhân tạo
Thể loại:Hóa chất
Thioether

Thioether (còn gọi là thioete) là một nhóm chức trong hóa hữu cơ có cấu trúc R-S-R1, trong đó R, R1 là bất kỳ nhóm hữu cơ nào. Thioether là tương tự như ether ngoại trừ việc nó chứa nguyên tử lưu huỳnh thay vì chứa nguyên tử oxy. Do các thuộc tính hóa học của oxy và lưu huỳnh là tương tự nhau, vì chúng năm cùng một nhóm (nhóm VI) trong bảng tuần hoàn các nguyên tố (hay quen gọi là bảng tuần hoàn Mendeleev), nên các thuộc tính hóa học của cả hai nhóm chức này là tương tự nhau.
Nhóm chức này có tầm quan trọng nhỏ trong sinh học, nổi tiếng nhất là trong amino acid methionin.
Một đặc điểm đặc trưng của các thioether, tương tự như các hợp chất chứa lưu huỳnh khác, là các thioether đơn giản dễ bay hơi đều có mùi hôi khó ngửi.
Một khác biệt với các ether là các ether (R-O-R1) chỉ có thể bị oxy hóa thành các peroxide (R-O-O-R1), trong khi các thioether (R-S-R1) có thể bị oxy hóa tiếp thành các disulfide (R-S-S-R1) hay thành sulfoxide (R-S(=O)-R1), mà chúng lại có thể bị oxy hóa tiếp thành các sulfon (R-S(=O)2-R1).
Về mặt hóa sinh học, liên kết thioether được tạo ra khi nhóm vinyl phản ứng với nhóm sulfurhydryl, chia cắt liên kết đôi và liên kết nguyên tử lưu huỳnh với nguyên tử carbon (không liên kết trước đó với phân tử gốc), như trong phản ứng sau:
R-CH=CH2 + HS-R1 -> R-CH2-CH2-S-R1

**Tham khảo**
Thể loại:Nhóm chức
Ngựa vằn núi

Ngựa vằn núi (Equus zebra) là một trong ba loài ngựa vằn. 

**Phân loài**
Chúng được chia thành hai phân loài:- Ngựa vằn Nam Phi, Equus zebra zebra- Ngựa vằn hoang Hartmann, Equus zebra hartmanni (Matschie, 1898)
Ngựa vằn núi Hartmann có nguồn gốc ở vùng Namibia và người ta tìm thấy chúng trong các khu vực miền núi hay đồi có khí hậu khô cằn và nhiều đá. Thức ăn của chúng là cỏ, vỏ, rễ và lá cây, quả. Ngựa vằn núi Hartmann thích sống thành từng nhóm nhỏ khoảng 7-12 con. Chúng là những động vật leo trèo nhanh nhẹn, có khả năng sống trong các điều kiện khô cằn tại những vùng núi có độ dốc cao. Các vằn sáng màu của chúng có thể là hệ thống tín hiệu cho bầy đàn và cũng có thể có ích trong việc làm các kẻ thù của chúng bị nhầm lẫn.
Một số quần thể được bảo vệ trong các công viên quốc gia. Có một chương trình cho các loài đang nguy cấp của vườn thú châu Âu cho loài ngựa vằn này cũng như là sự phối hợp trong quản lý các quần thể trong các vườn thú trên toàn thế giới.

**Hình ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
Z
Thể loại:Động vật hoang dã châu Phi
Thể loại:Loài EDGE
Thể loại:Động vật có vú Angola
Thể loại:Động vật có vú Nam Phi
Thể loại:Động vật có vú Namibia
Thể loại:Ngựa vằn
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1758
Thể loại:Động vật có vú châu Phi
Lừa hoang Trung Á

Lừa hoang Trung Á (Equus hemionus) là một loài lừa lớn thuộc Họ Ngựa, Bộ Guốc lẻ, đặc hữu ở châu Á. Loài này được Pallas mô tả năm 1775. Chúng sinh sống ở các vùng sa mạc của Syria, Iran, Ấn Độ và Tây Tạng.
Giống như nhiều loài động vật ăn cỏ lớn khác, phạm vi phân bố của chúng bị thu hẹp chủ yếu là việc săn bắn và mất môi trường sống. Trong số 6 phân loài thì một đã bị tuyệt chủng và hai loài đang nguy cấp. Lừa hoang Tây Tạng (Equus kiang), một họ hàng gần ở Tây Tạng, nói chung được coi là loài riêng, mặc dù một số học giả vẫn phân loại chúng như là một phân loài của lừa hoang Trung Á (E. hemionus kiang).
Lừa hoang Trung Á lớn hơn so với lừa hoang châu Phi. Chúng nặng khoảng 290 kg và dài khoảng 2,1 mét (độ dài bao gồm đầu và thân). So với ngựa thì chân của chúng ngắn hơn và màu lông của chúng dao động phụ thuộc theo mùa. Nói chung, lông của chúng có màu nâu ánh đỏ trong mùa hè, trở thành nâu ánh vàng trong các tháng mùa đông. Chúng có sọc màu đen có viền màu trắng mở rộng xuống phía dưới của đoạn giữa lưng.
Lừa hoang Trung Á đã được người Sumer cổ đại sử dụng để kéo xe kể từ khoảng năm 2600 TCN.

**Phân loài**
 Lừa hoang Mông Cổ (Equus hemionus hemionus). Tình trạng: Có thể bị đe dọa.- Lừa hoang Ấn Độ hay Khur (Equus hemionus khur). Tình trạng: Nguy cấp.- Lừa hoang Gobi (Equus hemionus luteus). Tình trạng: Có thể bị đe dọa.- Lừa hoang Turkmenia (Equus hemionus kulan). Tình trạng: Cực kỳ nguy cấp.- Lừa hoang Ba Tư (Equus hemionus onager). Tình trạng: Cực kỳ nguy cấp.- Lừa hoang Syria (Equus hemionus hemippus). Tình trạng: Tuyệt chủng từ năm 1927.

**Xem thêm**
 La peau de chagrin

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Onager (Asiatic wild ass) date=2007-09-27 - Ảnh chụp từ khu bảo tồn động vật hoang dã Hai-Bar, Israel.- 9794- ID=624993- 311507
H
Thể loại:Loài EDGE
Thể loại:Động vật Iran
Thể loại:Động vật Kazakhstan
Thể loại:Động vật có vú Ấn Độ
Thể loại:Động vật có vú Pakistan
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1775
Thể loại:Động vật có vú châu Á
Thể loại:Lừa
Thể loại:Động vật Trung Á
Thể loại:Động vật Nam Á
Thể loại:Động vật Turkmenistan
Thể loại:Động vật Tây Á
Thể loại:Động vật ăn cỏ
Thể loại:Động vật có vú Trung Quốc
Thể loại:Động vật có vú Mông Cổ
Thể loại:Loài nguy cấp
Nhập Lăng-già kinh

Tập tin:Lankavatara.jpg|nhỏ|trái|200px|Trang đầu của bộ Đại thừa nhập Lăng-già kinh, bản dịch của Thật-xoa-nan-đà
Nhập Lăng-già kinh (入楞伽經, rù lèngqié jīng; nyū ryōga kyō; liṅga-avatāra sūtra) là một bộ kinh Đại thừa, đặc biệt nhấn mạnh đến tính giác ngộ nội tại, qua đó mọi hiện tượng nhị nguyên đều biến mất, hành giả đạt tâm vô phân biệt. Đó là tâm thức đã chứng được Như Lai tạng (sa. tathāgata-garbha) vốn hằng có trong mọi loài. Kinh này chỉ rõ là văn tự không cố định trong việc trao truyền giáo pháp, như cùng một vật một việc nhưng có nhiều tên gọi, ý nghĩa và lời dạy của đức Phật, Phật pháp phải uyển chuyển theo ngữ cảnh, phù hợp với mọi chúng sinh.
Kinh này có ba bản dịch Hán ngữ song song với nguyên bản tiếng Phạn còn tồn tại: 
#Bản dịch của Cầu-na-bạt-đà-la (sa. guṇabhadra) dưới tên Lăng-già-a-bạt-đa-la bảo kinh (zh. 楞伽阿跋佗羅寶經; sa. liṅga-avatāra sūtra) 4 quyển;
#Bản của Bồ-đề-lưu-chi (sa. bodhiruci) với tên Nhập Lăng-già kinh, 10 quyển;
#Đại thừa nhập Lăng-già kinh (zh. 大乘入楞伽經) của Thật-xoa-nan-đà (sa. śikṣānanda), 7 quyển.
Những thuyết trong kinh này rất gần với quan điểm của Thiền tông. Cùng với kinh Kim cương bát-nhã-ba-la-mật-đa và Đại thừa khởi tín luận (sa. mahāyānaśraddhotpāda-śāstra), kinh Nhập Lăng-già là một trong những bộ kinh Đại thừa có ảnh hưởng lớn đến Thiền tông Trung Quốc. Người ta cho rằng bộ kinh này do Bồ-đề-đạt-ma, Sơ tổ thiền Trung Quốc chính tay truyền cho Nhị tổ Huệ Khả. Ngay cả giáo pháp tiệm ngộ (giác ngộ từng bậc) của Thần Tú cũng bắt nguồn từ kinh Nhập Lăng-già này.
Kinh bao gồm 9 chương văn xuôi trộn lẫn với các câu kệ và một chương chỉ toàn văn vần. Kinh này lần đầu được dịch ra Hán văn trong thế kỉ thứ 5. Kinh Nhập Lăng-già được Phật thuyết tại Tích Lan theo lời mời của một nhà vua xứ này, trong đó Phật trả lời những câu hỏi của Bồ Tát Đại Huệ (sa. mahāmati). Giáo pháp trong kinh này là nền tảng của Duy thức tông (sa. yogācāra, vijñānavāda).

**Tham khảo**
Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
*Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.

**Liên kết ngoài**
 Nguyên bản Phạn ngữ Devangaribot=InternetArchiveBot - Nguyên bản Phạn ngữ Latinh hoá date = ngày 13 tháng 6 năm 2008
*Bản dịch tiếng Anh của Suzuki:  The Laṅkāvatāra Sūtra - Translated for the first time from the original Sanskrit by Daisetz Teitaro Suzuki-  Kinh Đại thừa Nhập lăng già date = ngày 13 tháng 5 năm 2009 bản của thích nữ Trí Hải năm 1969, hiệu chính năm 1997, dịch từ bản đời Đường của Thiệt Xoa Nan Đà, có tham khảo bản dịch đời Ngụy, Tống và bản dịch Anh Ngữ của Suzuki 
Thể loại:Triết lý Phật giáo
Thể loại:Phật tính
Thể loại:Kinh văn Phật giáo Đại thừa
Than củi

Than gỗ
Tập tin:Japanese Binchōtan (Japanese high-grade charcoal produced from ubame oak).jpg|nhỏ|Binchōtan
Tập tin:Ogatan(JapaneseBriquetteCharcoal).jpg|nhỏ|Ogatan
Than gỗ hay than củi là một chất màu đen, rất nhẹ, được chế từ gỗ qua quá trình chưng khô gỗ (tách nguyên tố cacbon ra khỏi các thành phần khác, chủ yếu là hơi nước và các chất dễ bay hơi). Than gỗ còn giữ lại được một phần dạng cấu trúc của tế bào gỗ. Chúng có khả năng hấp thụ lớn và được sử dụng làm chất hấp thụ, chất lọc, dược phẩm, chất đốt hoặc làm phụ gia của than hoạt tính và thuốc.

**Phân hạng than gỗ**

**Than gỗ từ buồng đốt**
Than gỗ từ buồng đốt là than gỗ nhận được từ sự phân hủy qua chưng khô gỗ của cây lá bản hoặc lá kim, trong điều kiện nhiệt độ khoảng 450 °C, có chứa từ 10–20% thành phần bay hơi và 70-80% cacbon.

**Than gỗ từ lò ủ lửa**
Than gỗ từ lò ủ lửa là loại than gỗ thu được từ quá trình phân hủy bằng chưng khô gỗ của cây lá bản hoặc lá kim, trong điều kiện nhiệt độ khoảng 700 °C, không chứa trên 4% các thành phần bay hơi.
Đây là cách mà người dân miền núi tại Việt Nam hay dùng để sản xuất than gỗ, từ những thân cây tươi, trong những lò đất hàm ếch với dung tích khoảng 2-3 mét khối.

**Tham khảo**
Than củi
Thể loại:Nhiên liệu thể rắn

Thể loại:Trị liệu sinh học
Thể loại:Nhiên liệu
Thể loại:Thù hình của carbon
Thể loại:Chất cải tạo đất
Thể loại:Thịt nướng hun khói
Thể loại:Nhiên liệu pháo hoa
Thể loại:Nhiên liệu sinh học
Chưng khô

Chưng khô (piroliza) là quá trình phân hóa các chất hữu cơ bằng nhiệt, dưới tác động của nhiệt độ cao, trong thời gian dài và trong điều kiện thiếu oxy và các chất oxy hóa khác.
Thường thì trong quá trình chưng khô các hợp chất hóa học phức tạp sẽ bị phân hủy thành các chất đơn giản hơn, có phân tử lượng nhỏ hơn (cracking). Trong một số trường hợp thì qua chưng khô có thể tạo ra các chất nung, là các chất đơn giản hơn về hóa học nhưng lại có cấu trúc mạng không gian, với nhiều thuộc tính vật lý rất thú vị. Cơ chế biến hóa trong quá trình chưng khô thường là khá phức tạp, còn về bản chất của hiện tượng này thì rất khó nghiên cứu trong các điều kiện mà nó tồn tại.
Trong công nghiệp thì chưng khô thường dùng để:- Thu hồi các chất mônôme (có cấu trúc đơn phần) từ polymer (cấu trúc chuỗi đa phần) trong quá trình xử lý chất thải và tái thu hồi (recycling).- Sản xuất đồ sứ.- Sản xuất các vật liệu, nhất là các loại vật liệu chịu nhiệt.
Chưng khô là một công đoạn của quá trình hóa khí.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Trong tình huống con đường công nghệ nhiệt phân nhanh xúc tác Phòng thí nghiệm năng lượng tái tạo quốc gia
Thể loại:Trình kỹ nghệ
Thể loại:Phản ứng hữu cơ
Thể loại:Quá trình công nghiệp
Thể loại:Quá trình hóa học
Thể loại:Công nghệ xử lý chất thải
Tập tin:Choi Hagrid.jpg

Căn chòi của Hagrid được dựng trong phim Harry Potter.
http://www.alaskajohn.com/cabin

**Giấy phép**
Thể loại: Hình ảnh Harry Potter
Thể loại:Tập tin không tự do có phiên bản cũ (đã xử lý)
Chùa Linh Phước

Phía trước Chùa Linh Phước
Chùa Linh Phước (chữ Hán: 靈福寺) tọa lạc tại số 120 Tự Phước, thuộc địa bàn Trại Mát, cách trung tâm thành phố Đà Lạt 8 km, trên quốc lộ 20. Chùa còn được gọi là Chùa Ve Chai vì trong sân chùa có con rồng dài 49 m được làm bằng 12.000 vỏ chai lọ. Chùa Linh Phước là một công trình kiến trúc khảm sành đặc sắc của thành phố Đà Lạt.

**Lịch sử**
Chùa được khởi công xây dựng vào năm 1949, hoàn thành năm 1950. Năm 1990 thượng tọa Thích Tâm Vị cho trùng tu lại chùa và xây dựng thêm nhiều công trình mới.
Chùa Linh Phước trải qua 5 đời trụ trì:- Hòa thượng Thích Minh Thể (1951–1954)- Hòa thượng Thích An Hòa (1954–1956)- Hòa thượng Thích Quảng Phát (1956–1959)- Hòa thượng Thích Minh Đức (1959–1985)- Thượng tọa Thích Tâm Vị (từ 1985 đến nay)

**Kiến trúc**
Chính điện chùa Linh Phước
Rồng trong Hoa Long Viên
Chánh điện dài 33 m, rộng 12 m có 2 hàng cột rồng khảm sành, bên trên là nhiều bức phù điêu khảm sành giới thiệu về lịch sử Phật Thích Ca và những điển tích trong các kinh Pháp hoa, kinh A di đà.
Sân chùa (Hoa Long Viên) có con rồng dài 49 m, vây rồng được làm bằng 12.000 vỏ chai bia, miệng rồng che phủ tượng Phật Di Lặc. Trước Hoa Long Viên là tòa Linh Tháp 7 tầng cao hơn 37 m, được coi là tháp chuông chùa cao nhất Việt Nam. Trong lòng tháp treo Đại Hồng Chung cao 4,3 m, miệng chuông rộng 2,33 m, nặng 8.500 kg, được đúc vào năm 1999, trước đây được xem là chuông nặng nhất Việt Nam, hiện nay chiếc chuông nặng nhất Việt Nam thuộc về Chuông tại Bảo Tháp của Chùa Bái Đính Ninh Bình. Trước sân chùa là đài Quán Thế Âm. Ngoài ra, nơi đây còn có nhà trưng bày đá quý, sành sứ cổ và đồ gỗ mỹ nghệ.

**Ảnh**

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Lược sử chùa Linh Phước (do chùa tự ấn hành)

**Liên kết ngoài**
  Thư viện Hoa Sen date=2006-04-10 
Linh Phước
Vũ Hữu

Vũ Hữu (chữ Hán: 武有, 1437–1530) là một nhà toán học người Việt, và cũng là một danh thần dưới triều đại Lê Thánh Tông, Lê Hiến Tông. Ông còn được coi là nhà toán học đầu tiên của Việt Nam.

**Tiểu sử, sự nghiệp**
Ông người làng Mộ Trạch, tổng Thì Cử, huyện Đường An, phủ Thượng Hồng, trấn Hải Dương, nay là làng Mộ Trạch, xã Tân Hồng, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương. Năm Quang Thuận thứ 4 đời vua Lê Thánh Tông (Quý Mùi 1463), ông đỗ Hoàng giáp.
Vũ Hữu đã kinh qua các chức vụ như Khâm hình viện lang trung, Thượng thư bộ Hộ, Thượng thư bộ Lễ trong triều đình nhà Hậu Lê, sau được tặng phong Thái bảo. Mặc dù về hưu năm 70 tuổi, đển năm 90 tuổi (1527), ông vẫn được vua tin dùng, sai mang cờ tiết đi phong vương cho Mạc Đăng Dung. Khi đó ông có tước là Tùng Dương hầu.

**Công trình toán học**
Công trình toán học ông để lại cho hậu thế nổi bật là Lập Thành Toán Pháp (立成算法). Sách này gồm cách đo ruộng, tính diện tích ruộng; hình vẽ các thửa ruộng có hình phức tạp và cách tính diện tích loại ruộng này; cách tính bằng bàn tính, bằng phép cửu chương, cửu quy; một số bài tính đố, có cho biết đáp số. Các phép đo ruộng đất được tính theo đơn vị mẫu, sào, thước (24 mét vuông) và tấc (1/10 thước).
Sách Công dư tiệp ký ghi lại câu chuyện sau: Vua Lê Thánh Tông muốn thử tài của Vũ Hữu, nên đã giao cho ông sửa chữa ba cửa Đoan Môn, Đại Hưng và Đông Hoa của thành Thăng Long. Tuân lệnh, Vũ Hữu dùng thước đo chiều cao, chiều dài, chiều rộng của các cửa thành và tính ra số gạch đá, vật liệu phải dùng. Kết quả là khi xây xong, đá không thừa một tấc, gạch không thiếu một viên, quy mô các cửa thành được sửa chữa không sai một ly, một tấc. Vua Lê Thánh Tông rất hài lòng đã ban chiếu khen thưởng Vũ Hữu.

**Gia đình**
Em ruột ông là Vũ Phong, Vô địch đô vật làm Cẩm y vệ Chỉ huy sứ. 

**Trở ngại**
Sách Đại Việt sử ký toàn thư có chép:
Năm Quang Thuận thứ 8 (năm 1467), thi khoa Hoành từ. Điểm gọi các quan vào thi, tất cả là 30 người. Bấy giờ, Khâm hình viện lang trung Vũ Hữu, Viên  ngoại lang Nguyễn Đình Khoa 5 người đều cáo ốm không vào thi. Vua lấy làm lạ, hỏi ra mới biết họ chỉ thích hối lộ. Nhân thế, vua dụ các quan trong triều rằng:
"Việc hình án phức tạp khó khăn, có ba điều vất vả: Một là suốt ngày cặm cụi vất vả, khổ sở. Hai là xử án không đúng, chịu tội làm sai. Ba là án tụng chất đống, khó lòng xét xử tường tận. Có ba điều vất vả ấy dẫu người không bệnh cũng đến phát ốm, huống chi là có bệnh".
Đó là nói giễu Vũ Hữu.

**Chú thích**

**Tham khảo**
 Trần Tri Khách, Niên biểu Phật giáo Việt Nam date = ngày 15 tháng 12 năm 2005. Do Vũ Hữu sinh sống vào thời kỳ giữa 1000 và 1900, xem mục tương ứng tại  date = ngày 15 tháng 12 năm 2005
Thể loại:Nhà toán học Việt Nam
Thể loại:Người Hải Dương
Thể loại:Quan lại nhà Lê sơ
Thể loại:Hoàng giáp Việt Nam
Thể loại:Tiến sĩ nhà Hậu Lê
Rú Mượu

Rú Mượu là một ngọn núi thuộc dãy núi Đại Huệ, ranh giới của huyện Nam Đàn đi từ thành phố Vinh lên. Rú là tiếng địa phương xứ nghệ nghĩa là núi. Trên núi từng có đền Độc Lôi Sơn được nhiều người coi là linh thiêng.
Núi có độ cao trung bình khoảng 90 m-100 m, đỉnh cao nhất khoảng 230 m. Nhìn từ xa trông giống như một cái yên ngựa.
Phần núi tiếp giáp với quốc lộ 46 từ Vinh đi Nam Đàn hiện là một mỏ đá cung cấp vật liệu cho cả vùng Vinh.

**Tham khảo**
Thể loại:Núi tại Nghệ An
Thể loại:Xứ nghệ
Bản mẫu:Lưu ý quyền tác giả

== Quyền tác giả**
Cảm ơn sự đóng góp nhiệt tình của bạn. Tuy nhiên, Wikipedia tiếng Việt tôn trọng quyền tác giả và sẽ không đăng những nội dung (hình ảnh, văn bản) đang dưới bản quyền và không được sử dụng tự do. Mong bạn tiếp tục đóng góp trong tương lai.
Thể loại:Bản mẫu luật pháp
Tân Trúc (thành phố)

Một điểm đáng tham quan tại Tân Trúc là Đông Môn (cổng thành phía đông). Di tích hào cổ quanh thành ngày nay vẫn còn.
Tân Trúc (chữ Hán: 新竹, bính âm: Xīnzhú, POJ: Sin-tek, Wade–Giles: Hsin¹-chu² , tiếng Anh viết là Hsinchu) là một thành phố lớn nằm tại phía bắc của Đài Loan, cách Đài Bắc khoảng 100 kilômét, nơi đây tập trung rất nhiều công ty chế tạo vi mạch và thiết bị điện tử. Thành phố Tân Trúc bao bọc bởi huyện Tân Trúc về phía bắc và phía đông, huyện Miêu Lật về phía nam, và eo biển Đài Loan về phía tây. Công viên Khoa học Tân Trúc nằm về phía đông của thành phố Tân Trúc, là một phần của huyện Tân Trúc.
Thành phố Tân Trúc gồm 3 quận: quận Bắc, quận Đông và quận Hương Sơn.
Tân Trúc là nơi có Đại học Quốc lập Thanh Hoa, Đại học Quốc lập Giao thông, Đại học Trung Hoa, Đại học Huyền Trang, Viện Khoa học và Công nghệ Bắc Vân và Viện Khoa học Quốc gia đóng tại Khu công nghiệp.
Tân Trúc thường được gọi là Phong Thành (風城) vì gió ở đây rất mạnh. Tân Trúc còn nổi tiếng với các món ăn như mì gạo và thịt viên.

**Xem thêm**
Tỉnh Đài Loan (Trung Hoa Dân Quốc)
*Tỉnh Đài Loan (Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa)
*Phân cấp hành chính Trung Hoa Dân Quốc
*Lịch sử Trung Hoa Dân Quốc 
*Vị thế chính trị của Đài Loan
*Đài Loan độc lập
*Trung Hoa Đài Bắc
*Quốc Dân Đảng Trung Quốc

**Tham khảo**


**Liên kết**
 Trang chính phủ thành phố Tân Trúc -  Công viên khoa học Tân Trúc date=2012-01-25  
Thể loại:Thành phố trực thuộc tỉnh Đài Loan

Thể loại:Khởi đầu năm 1982
Thể loại:Đài Loan năm 1982
Thể loại:Chùa Nhật Bản

Nhật Bản
Thể loại:Công trình tôn giáo Nhật Bản
Thể loại:Phật giáo Nhật Bản
Thể loại:Đền Nhật Bản
Nhật Bản
Thể loại:Tổ chức tôn giáo có trụ sở tại Nhật Bản
Nhiệt dung riêng

Nhiệt dung riêng của một chất là nhiệt lượng cần phải cung cấp cho một đơn vị đo lường chất đó để nhiệt độ của nó tăng lên một độ trong quá trình   truyền nhiệt.
Trong hệ thống đo lường quốc tế, đơn vị đo của nhiệt dung riêng là Joule trên kilôgam trên Kelvin, J·kg−1·K−1 hay J/(kg·K), hoặc Joule trên mol trên Kelvin.
Kí hiệu là:c
Người ta sử dụng nhiệt dung riêng để tính toán nhiệt lượng khi gia công nhiệt cho vật liệu xây dựng và lựa chọn vật liệu trong các trạm nhiệt.
Công thức: c = Q/(m∆t)

**Bảng nhiệt dung riêng**

**Xem thêm**
Nhiệt dung
*Nhiệt nóng chảy
*Nhiệt bay hơi

**Tham khảo**
Thể loại:Nhiệt động lực học
Hậu Tấn

Sau năm 945, lãnh thổ nước Mân trước đây bị phân chia giữa Nam Đường, Ngô Việt và Thanh Nguyên quân
Nhà Hậu Tấn (936-947) là một trong năm triều đại, gọi là Ngũ đại trong thời Ngũ đại Thập quốc (907-960) ở Trung Quốc.

**Thành lập**
Thạch Kính Đường (892-942), người gốc Sa Đà, là con rể Hậu Đường Minh Tông Lý Tự Nguyên. Năm 936, khi đang trấn thủ Hà Đông, ông đã nhờ người Khiết Đan đem đại quân giúp đỡ và lật đổ nhà Hậu Đường. Để trả ơn, Thạch Kính Đường đã cắt đất của 16 châu Yên, Vân (các tỉnh Hà Bắc, Sơn Tây ngày nay) cho họ. Mặt khác, ông cung kính tôn Liêu làm "cha", gọi vua Liêu trẻ hơn mình 11 tuổi là "Vua cha".
Việc làm cung kính ngoại bang và nhất là cắt đất phía bắc của Thạch Kính Đường bị các nhà sử học Trung Quốc phê phán mạnh mẽ, coi là thủ phạm bán nước dẫn đến việc xâm lấn, chiếm đóng của các ngoại tộc nối tiếp nhau (Khiết Đan, Đảng Hạng, Nữ Chân, Mông Cổ) ở phía bắc Trung Quốc suốt hơn 400 năm (từ thời Hậu Tấn tới nhà Minh) mà các chính quyền cai trị Trung Nguyên của Trung Quốc không thể nào khôi phục lại được.
Ông lên ngôi, đổi quốc hiệu là Tấn. Tuy nhiên, trong sách sử viết là nhà Hậu Tấn (Ngũ đại) để phân biệt với nhà Tấn của họ Tư Mã sau thời Tam Quốc (265-420)

**Diệt vong**
Sau khi Thạch Kính Đường (Tấn Cao Tổ) lên ngôi thì đất đai bị thu hẹp, số thuế thu được giảm đi mà lại phải nộp cống nhiều cho người Khiết Đan. Do đó phải tăng thuế và áp dụng nhiều chính sách bạo ngược đối với dân chúng.
Hành động cung kính ngoại bang của Thạch Kính Đường khiến nhiều tướng địa phương như An Trọng Vinh không phục, nổi dậy làm loạn. Dù sau đó các cuộc làm loạn bị dẹp nhưng chính quyền Hậu Tấn càng suy yếu.
Năm 942, Tấn Cao Tổ chết, con người anh là Thạch Trọng Quý lên ngôi, tức là Tấn Xuất Đế. Phụ chính Cảnh Diên Quảng khuyên Xuất Đế không phục nước Liêu, chỉ xưng là "cháu" mà không tôn Liêu là "vua".
Người Khiết Đan thấy vậy mưu tính việc chiếm trọn miền Bắc Trung Quốc, Vua Liêu Da Luật Đức Quang liền mang quân Nam tiến. Quân Tấn hai lần đẩy lui quân Liêu (944, 945).
Đức Quang liền quay sang cách cũ, chia rẽ nội bộ Tấn, mua chuộc tướng Đỗ Trọng Uy, hứa đưa lên làm vua như giúp Thạch Kính Đường trước đây. Một bộ phận tướng Tấn cũng phản Tấn theo Liêu. Năm 947, người Khiết Đan chiếm được Kinh đô và gần hết miền Bắc Trung Quốc. Thạch Trọng Quý cùng gia quyến bị người Khiết Đan bắt giữ đưa về Bắc và chết già ở đó. Do Trọng Quý bị bắt ra khỏi nước nên được gọi là Xuất Đế.

Nhà Hậu Tấn truyền được mười một năm tổng cộng hai đời, rồi bị Khiết Đan diệt. Lưu Tri Viễn, một bộ tướng của Thạch Kính Đường, nhân khi lòng dân oán ghét ngoại tộc Khiết Đan chiếm đóng bèn đem quân đánh đuổi Khiết Đan năm 947 để thành lập nhà Hậu Hán

**Các vị vua nhà Hậu Tấn**

**Các chủ đề liên quan**
Nhà Hậu Đường
*nhà Hậu Hán
*Lưu Tri Viễn
*Khiết Đan

**Tham khảo**
 pages=13, 14
Hậu Tấn (Ngũ đại), nhà
Hậu Tấn (Ngũ đại), nhà

Thể loại:Cựu quốc gia trong lịch sử Trung Quốc
Thể loại:Lịch sử các dân tộc Turk
Thể loại:Triều đại Trung Quốc
Thể loại:Ngũ đại Thập quốc
Thể loại:Quốc gia và vùng lãnh thổ chấm dứt thập niên 940
Trường Đại học Sư phạm, Đại học Huế

Tập tin:Đại học Sư phạm Huế.jpg|nhỏ|phải|225x225px|Cổng trường ĐHSP Huế nhìn từ đường Lê Lợi
Trường Đại học Sư phạm Huế là trường đại học đứng đầu về đào tạo và nghiên cứu khối ngành sư phạm tại miền Trung Việt Nam, được Bộ Giáo dục và Đào tạo chọn là 1 trong 3 trường sư phạm trọng điểm quốc gia. Là trường thành viên của Đại học Huế, trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo.

**Lịch sử**
Trụ sở của trường trước đây là Toà Khâm sứ Trung Kỳ được khởi công xây dựng vào mùa hạ, tháng 4 năm 1876 (Tự Đức 28), và hoàn thành vào tháng 7 năm 1878. Sau khi xây dựng và đặt xong bộ máy cai trị, Toà Khâm sứ Trung kỳ trở thành thủ phủ của chế độ thực dân Pháp ở Trung kỳ, chi phối toàn bộ hoạt động của nhà nước phong kiến triều Nguyễn. Tháng 3 năm 1957 dưới thời Đệ Nhất Cộng hòa Tổng thống Ngô Đình Diệm ký sắc lệnh thành lập Viện Đại học Huế gồm 5 phân khoa đại học: Sư phạm, Văn khoa, Luật khoa, Hán học, và Khoa học. Trong niên khóa đầu có 358 sinh viên. đến năm 1960 thì sĩ số tăng lên 1431 sinh viên; năm 1959 mở thêm chương trình dự bị y khoa. Sau khi thống nhất đất nước, trường Đại học Sư phạm Huế được chính thức thành lập vào ngày 27 tháng 10 năm 1976. Năm 1994, thủ tướng Võ Văn Kiệt quyết định chuyển trường Đại học Sư phạm Huế sang trực thuộc Đại học Huế.Trường THPT Thuận Hóa, tọa lạc tại dãy H trong khuôn viên trường

**Giảng viên đáng chú ý**
Ngày 17 tháng 10 năm 2023, Trần Quang Hóa (phó trưởng khoa Toán) nhận giải thưởng của Viện Hàn lâm Pháp về "Nỗ lực cho hợp tác song phương trong khoa học giữa Pháp với các nước ASEAN."

**Xem thêm**
Danh sách trường đại học công lập tại Việt Nam
*Danh sách trường đại học và cao đẳng tại Huế

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Trang web trường Đại học Sư phạm Huế
Thể loại:Trường Đại học Sư phạm Huế
Thể loại:Giáo dục Huế
Thể loại:Đại học và cao đẳng sư phạm Việt Nam
Bản mẫu:PD-USGov-Interior-FWS

trái
Hình này là công trình của Cục cá và động vật hoang dã Hoa Kỳ, được chụp hay thực hiện trong khi công việc chính thức của viên chức. Là một công trình của chính phủ liên bang Hoa Kỳ, hình này thuộc về phạm vi công cộng. 

**Xem thêm**
Wikipedia:Thẻ quyền cho hình ảnh
*PD-USGov
*PD-USGov-Interior-NPS
Thể loại:Thẻ quyền hình ảnh
Siêu dữ liệu

Siêu dữ liệu (metadata) là dạng dữ liệu mô tả thông tin chi tiết về dữ liệu. Trong cơ sở dữ liệu, metadata là các sửa đổi dạng biểu diễn khác nhau của các đối tượng trong cơ sở dữ liệu. Trong cơ sở dữ liệu quan hệ thì metadata là các định nghĩa của bảng, cột, cơ sở dữ liệu, view và nhiều đối tượng khác. Trong kho dữ liệu, metadata là dạng định nghĩa dữ liệu như: bảng, cột, một báo cáo, các luật doanh nghiệp hay những quy tắc biến đổi. Metadata bao quát tất cả các phương diện của kho dữ liệu. Trong quản lý tập tin, metadata chứa các thông tin thuộc tính của tập tin đó như: tên tập tin, mô tả tóm tắt, kích cỡ, ngày tạo ra,...
Metadata phải chứa những thông tin:- Cấu trúc của dữ liệu- Thuật toán sử dụng để tổng hợp dữ liệu- Ánh xạ xác định sự tương ứng dữ liệu từ môi trường tác nghiệp sang kho dữ liệu
Metadata là dữ liệu để mô tả dữ liệu. Khi dữ liệu được cung cấp cho người dùng cuối, thông tin metadata sẽ cung cấp những thông tin cho phép họ hiểu rõ hơn bản chất về dữ liệu mà họ đang có. Những thông tin này sẽ giúp cho người dùng có được những quyết định sử dụng đúng đắn và phù hợp về dữ liệu mà họ có.
Tuỳ thuộc vào từng mục đích sử dụng khác nhau, từng loại dữ liệu khác nhau mà cấu trúc và nội dung dữ liệu metadata có thể có những sự khác biệt. Song, nhìn chung sẽ bao gồm một số loại thông tin cơ bản sau:- Thông tin mô tả về bản thân dữ liệu metadata- Thông tin về dữ liệu mà metadata mô tả- Thông tin về cá nhân, tổ chức liên quan đến dữ liệu metadata và dữ liệu

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Understanding Metadata: What is metadata, and what is it for? — NISO, 2017-  "A Guardian guide to your metadata" — The Guardian, 2013.

Thể loại:Quản trị dữ liệu
Thể loại:Quản lý bản ghi
Thể loại:Biểu diễn tri thức
Thể loại:Phân loại và biên mục thư viện
Thể loại:Truyền thông kỹ thuật
Thể loại:Kinh doanh thông minh
Rhinoceros

Rhinoceros là một chi điển hình của Họ Tê giác. Tên Rhinoceros có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp, trong đó rhino có nghĩa là mũi, và ceros có nghĩa là sừng.

**Các loài**
Hiện nay đã xác định được hai loài thuộc chi này còn tồn tại là:- Rhinoceros sondaicus - Tê giác Java- Rhinoceros unicornis - Tê giác Ấn Độ
Loài tê giác Java hiện nay là một trong những loài động vật có vú lớn đang ở trong tình trạng nguy cấp nhất trên thế giới, với chỉ khoảng 60 cá thể còn sống sót, và chỉ sống ở hai nơi Java, Indonesia (và Việt Nam trước năm 2010).

**Phân loại**
Chi Tê giác bao gồm:- Tê giác Ấn Độ (R. unicornis) Linnaeus, 1758- Tê giác Java (R. sondaicus) Desmarest, 1822- † R. hemitoxhus- † R. leptorhinus - † R. philippinensis mô tả bởi von Koenigswald năm 1956 là hài cốt hóa thạch được tìm thấy ở Cagayan tỉnh của Philippines. - † R. sinensis

**Nguồn gốc tên**
Tên chi Tê giác là sự kết hợp của các từ Hy Lạp cổ đại (ris) có nghĩa là 'mũi' và κέρας (keras) có nghĩa là 'sừng của một con vật'.

**Hình ảnh**

**Tham khảo**

Thể loại:Chi động vật có vú
Bản mẫu:Thời sự vào tháng 12 năm 2005

__NOTOC__
}

**Sự kiện đang diễn ra**
• Giải vô địch bóng đá thế giới các câu lạc bộ 2005
• Vụ Abramoff-Reed
• Giác thư nổ bom tại Al Jazeera
• Cúm gà (H5N1)
• Vụ "black site" của CIA
• Giá xăng
• Vũ khí hạt nhân của Iran & Triều Tiên
• Vụ nổ nhà máy hóa chất Cát Lâm 2005
• Động đất tại Kashmir
• Nạn đói tại Malawi và Niger
• Vụ hành hạ tù binh Malaysia
• Điều tra về vụ nổ bom tại New Delhi
• Bão Baaz ở Bắc Ấn Độ Dương và 
    Bão Epsilon ở Đại Tây Dương
• Mùa bão ở Thái Bình Dương và Nam bán cầu
• Điều tra về vụ lộ ra Valerie Plame

**Sự kiện sắp tới**

**Chết trong tháng 12**
7: Devan Nair 
3: Peter Cook 
2: Kenneth Boyd 
2: Nguyễn Tường Vân 
Danh nhân mới mất

**Bầu cử sắp tới**
Lịch bầu cử

**Bầu cử gần đây**
• 23 tháng 10: Tổng thống Ba Lan (bầu lại)
• 23 tháng 10: Nghị viện Argentina
• 6 tháng 11: Nghị viện Azerbaijan
• 8 tháng 11: Quần đảo Bắc Mariana
• 11 tháng 12: Nghị viện và Tổng thống Chile
• 11 tháng 12: Nghị viện Transnistria
• 13 tháng 11: Tổng thống Burkina Faso
• 17 tháng 11: Tổng thống Sri Lanka
• 18 tháng 12: Bolivia
• 18 tháng 12: Tanzania
• 24 tháng 12: Hội đồng và Quan tòa Pitcairn
• 27 tháng 12: Tổng thống và Quốc hội Haiti

**Cuộc chiến đang diễn ra**
• Xung đột Ả Rập-Israel (Al-Aqsa Intifada)
• Chiến tranh Chechnya thứ 2
• Chiến tranh Congo thứ 2
• Xung đột Iraq
• Xung đột Darfur ở Sudan
• Nội chiến ở Côte d'Ivoire
• Xung đột ở Bắc Uganda
• Nổi loạn ở Nam Thái Lan
Chiến tranh đang diễn ra

**Ngày lễ sắp tới**

**Xét xử đang diễn ra**
• Úc: Bradley John Murdoch
• Chile: Augusto Pinochet
• Indonesia: Bali Nine
• Indonesia: Michelle Leslie
• Iraq: Tòa đặc biệt Iraq
  • Saddam Hussein và các người khác
• Hà Lan: ICTY
  • Slobodan Milošević và các người khác
• Nga: Nur-Pashi Kulayev
• Hoa Kỳ: Zacarias Moussaoui
• Hoa Kỳ: Brian Nichols
• Hoa Kỳ: Kitzmiller và Khu vực trường Dover

**Liên quan**
• Giới thiệu trang này
• Năm nay theo đề tài
• Tin tức về Wikipedia
}
Newton (đơn vị)

Newton (đơn vị)
Newton (viết tắt là N)(Đọc là Niu tơn) là đơn vị đo lực trong hệ đo lường quốc tế (SI), lấy tên của nhà bác học Isaac Newton. Nó là một đơn vị dẫn xuất trong SI nghĩa là nó được định nghĩa từ các đơn vị đo cơ bản.
Cụ thể lực bằng khối lượng nhân gia tốc (định luật 2 Newton):


**Định nghĩa**
1 Newton là lực gây ra cho một vật có khối lượng 1 kilôgam gia tốc 1 mét trên giây bình phương.

Về cơ bản, đây là quy ước từ khi được khởi xướng.

**Các ước số-bội số của newton**

**Các tiền tố kết hợp với đơn vị newton**

**Bảng chuyển đổi giá trị giữa các ước số-bội số khác nhau**

**Chuyển sang các đơn vị khác**

**Một số ví dụ**
 1 N là lực gây ra bởi trọng lượng so với Trái Đất của một vật có khối lượng xấp xỉ 102 g (9.8 kg) (tương đương một quả táo nhỏ).- Trên bề mặt Trái Đất, một khối lượng 1 kg sinh ra một lực cỡ 9.81 N (hướng xuống). Một khối lượng 1 kg tương ứng với 10 N là một khối lượng thường dùng trong đời sống hàng ngày và trong kỹ thuật.- Trọng lượng của một người có khối lượng 70 kg so với Trái Đất là xấp xỉ 687 N.- Tích vô hướng của lực và độ dài (N•m), một lực 1 N sinh ra trên độ dài 1 m là một joule hay jun (Việt Nam), là một đơn vị hệ SI của năng lượng.- Vì Newton là một lực khá nhỏ, do đó người ta cũng thường dùng một đơn vị khác để biểu diễn lực là kilonewtons hay kN, trong đó 1 kN = 1 000 N.- Trong điều kiện tiêu chuẩn, 1 tấn (1 000 kg) gây ra trọng lực là 9.8 kN (hay 1 000 kgf).

**Xem thêm**
 Lực- Mét- Kilôgam
Thể loại:Đơn vị đo lực
Thể loại:Đơn vị dẫn xuất trong SI
Thể loại:Isaac Newton
Vỏ lục địa

Hình:World relief map with isopachs of crustal thickness.jpg|thumb|350px|Độ dày của Lớp vỏ Trái Đất (km)
Vỏ lục địa hay quyển sial là lớp vỏ cấu thành nên các lục địa trên Trái Đất. Bề dày trung bình của lớp vỏ này khoảng 40 km. Ranh giới giữa vỏ lục địa và manti là mặt Moho. Vỏ lục địa được nghiên cứu bằng phương pháp khảo sát, khoan và địa chấn.

**Cấu tạo**
Vỏ lục địa được cấu tạo bởi các lớp:
*Lớp trầm tích có bề dày trung bình khoảng 3 km. Thành phần chủ yếu gồm các đá trầm tích có tuổi khác nhau từ cổ nhất đến trẻ nhất. Tốc độ truyền sóng địa chấn từ 3,5 đến 5 km/s.
*Lớp granitogơnai có tốc độ truyền sóng địa chấn từ 5,5 đến 6,1 km/s.
*Lớp bazan được cấu tạo chủ yếu bởi các đá biến chất tướng granulit.

**Tham khảo**
Thể loại:Kiến tạo mảng
Thể loại:Cấu trúc Trái Đất
Núi Tà Cú

Núi Tà Cú cao 649 m, nằm ven Quốc lộ 1, thuộc thị trấn Thuận Nam, huyện Hàm Thuận Nam, cách Phan Thiết 28 km về phía Nam là một thắng cảnh và là một điểm leo núi của tỉnh Bình Thuận.
Tên gọi tà kóu bắt nguồn từ tiếng chăm cổ "tà là núi 🗻, kóu là già. Nghĩa là núi già
**Du lịch=
Được khởi xướng năm 1996 hội thi leo núi Tà cú được tổ chức và trở thành một hội thi  của địa phương 
Để lên tới đỉnh ngọn núi Nọc trù nằm trong khu rừng cấm, du khách có thể cần 2 giờ để vượt qua 2.290 m đường dốc. Bằng Lăng là đoạn dốc cao nhất, nghiêng 45°. Hoặc du khách có thể ngồi 10 phút trong cabin "bay" theo đoạn dây cáp dài 1.600 m ở độ cao 500 m, ngắm nhìn khu rừng xanh bao la.
Nằm ở độ cao 563 m (chưa tới đỉnh) là hai ngôi chùa: chùa Trên (Linh Sơn Trường Thọ) và chùa Dưới (Long Đoàn), cùng bậc thang đá cao và những ngọn tháp. Ở đây có bức tượng Phật Thích Ca nằm, làm bằng bê tông, quét vôi trắng dài 49 m, dài hơn tượng phật nằm ở chùa Wat Pho nổi tiếng của Thái Lan
Núi nằm trong Khu bảo tồn thiên nhiên Tà kóu rộng hơn 10000 ha
**Địa chất=
Nhiệt độ trung bình từ 18 đến 22 °C. Xưa kia đây là một ngọn núi lửa thuộc đệ nhất nguyên đại nên trong đất có vàng sa khoáng và Lưu huỳnh
**Chú thích=
**Xem thêm=
*Chùa núi Tà Cú
Thể loại:Núi tại Bình Thuận
Thể loại:Du lịch Bình Thuận
Chùa núi Tà Cú

Chùa núi Tà Cú
Tổ sư Hữu Đức, người khai sơn chùa Núi Tà Cú
Chùa núi Tà Cú (người địa phương hay gọi đơn giản là chùa Núi) là một ngôi chùa tọa lạc trên núi Tà Cú ở độ cao hơn 400 m, thuộc thị trấn Thuận Nam, huyện Hàm Thuận Nam, tỉnh Bình Thuận, gần Quốc lộ 1, cách Phan Thiết 28 km về phía Nam. Chùa này là một di tích lịch sử - văn hóa quốc gia của Việt Nam.

**Lịch sử**
Di Đà Tam Tôn trên chùa núi Tà Cú
Vào giữa thế kỷ 19 nhà sư Trần Hữu Đức (1812-1887) pháp danh Thông Ân, pháp hiệu Hữu Đức từ Phú Yên vào Bình Thuận dựng một thảo am ở làng Kim Thạnh (Bàu Trâm) vừa tu hành vừa bốc thuốc. Ông đã từng tu hành và góp nhiều công sức chăm lo Phật sự ở nhiều chùa tại Bình Thuận như chùa Cổ Thạch, Linh Sơn (Tuy Phong), Phước Hưng (Phan Thiết) và một số chùa ở đảo Phú Quý. Năm 1872 nhà sư lên núi Tà Cú tu hành trong một hang đá (sau này gọi là hang Tổ). Cho đến lúc mất, sư Hữu Đức không xuống núi nữa. Lúc đương thời nhà sư Hữu Đức là một thầy thuốc giỏi. Năm Tự Đức thứ 33 (1880) hoàng thái hậu bệnh nặng, chư thần tâu xin rước sư về giúp trị bệnh nhưng nhà sư từ chối, chỉ gởi người về triều. Bệnh hoàng thái hậu hết, vua Tự Đức mới ban cho tên chùa là Linh Sơn Trường Thọ và nhà sư là "Đại lão hòa thượng". Đến khi nhà sư Hữu Đức viên tịch (nhằm ngày 5 tháng 10 năm 1887 âm lịch) thì sư Tâm Hiền lập ngôi chùa mới ở phía dưới, sau này gọi là chùa Dưới hay chùa Long Đoàn và chùa Linh Sơn Trường Thọ là chùa Trên.
Cáp treo Tà Cú

**Kiến trúc**
Tượng Phật chùa núi Tà Cú dài 49m.
Phía trên chùa, cách hang Tổ khoảng 50 m là tượng Phật Thích Ca nhập Niết Bàn dài 49 m, cao 7 m. Tác phẩm do ông Trương Định Ý chủ trì, được đúc bằng bê tông cốt thép trong đợt trùng tu năm 1963. Cách pho tượng khoảng 50 m về phía dưới là nhóm tượng Di đà Tam tôn xếp thành hàng ngang, xây trên đài sen: tượng A Di Đà ở giữa cao 7 m, bên trái là tượng Quán Thế Âm và bên phải tượng Đại Thế Chí đều cao 6,5 m. Tháp mộ của Tổ và của các nhà sư trụ trì đã qua đời được chia thành hai cụm ở trước điện thờ và sau điện thờ. Tháp Tổ nằm trước điện thờ, bên cạnh có mộ con cọp tương truyền là đã được sư Hữu Đức thuần hóa.

**Xem thêm**
 Núi Tà Cú

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
  Chùa núi Tà Cú trên trang Web của UBND tỉnh Bình Thuận date = ngày 30 tháng 12 năm 2005
Tà
Thể loại:Hàm Thuận Nam
Thể loại:Tượng Phật tại Việt Nam
Thể loại:Phật giáo Việt Nam