Thiên vương

:Về hành tinh mang tên Thiên Vương, xem Sao Thiên Vương
Tập tin:Guard statue in a Korean temple.jpg|nhỏ|Tượng Quảng Mục thiên vương trong một đền thờ ở Hàn Quốc (Virūpākṣa)
Tập tin:Chomyo Komokuten.jpg|nhỏ|Quảng Mục Thiên Vương (Virūpākṣa), Vị Thiên Vương của phương Tây (một trong Tứ Đại Thiên Vương). Tranh thế kỷ 13.
Theo truyền thống Miến Điện (1906)
Tứ đại thiên vương (zh. 四大天王, hq. 사왕천/사천왕, nb. 四天王) được xem như là người canh giữ thế giới, thường được thờ trong các chùa. Truyền thuyết cho rằng các Thiên vương sống trên núi Tu-di (sa. meru), canh giữ thế giới và Phật pháp. Các vị đó chiến đấu chống cái ác và bảo vệ những nơi Phật pháp được truyền bá. Thân thể các vị được áo giáp che chở, đầu mang giáp sắt.

**Tổng quan**
Có bốn vị Thiên Vương (Tứ Thiên vương, sa. catur-mahārāja) ở bốn hướng: 
#Bắc Thiên vương với tên là Đa văn thiên (多聞天, sa. vaiśravaṇa) có thân màu lục, tay trái cầm cờ chiến thắng, tay phải mang tượng chùa hoặc một bảo tháp (mà trong đó – theo truyền thuyết – Long Thụ Tôn Giả đã tìm được những bộ kinh dưới Long cung), hoặc một con chuột màu bạc phun ngọc. Vị Bắc Thiên vương là vị quan trọng nhất trong bốn vị Thiên vương; Cai quản loài yêu quái (Dạ-xoa), được phân thành hai loại yêu (Dạ-xoa) là Thiên Yêu loài xinh đẹp  có vòng sáng quanh thân, Bàn Sinh Yêu loài có dáng hình xấu xí. 
#Nam Thiên vương là Tăng trưởng thiên (增長天, sa. virūḍhaka) có thân màu xanh, cầm gươm chém Vô minh. Vị này chuyên giữ gìn những chủng tử tốt đẹp trong con người; Bảo hộ chánh Pháp, cai quản chúng hung thần.
#Đông Thiên vương là Trì quốc thiên (持國天, sa. dhṛtarāṣṭra) có thân trắng, tay cầm đàn, tiếng đàn sẽ làm tâm thức con người trở nên thanh tịnh; bảo hộ chúng sinh, cai quản chúng yêu quỷ nương tựa vào cây (Mộc Dạ-Xoa). 
#Tây Thiên vương tên Quảng mục thiên (廣目天, sa. virūpākṣa) có thân màu đỏ, tay phải cầm rắn hoặc rồng (sa. nāga) nhưng không cho nó chiếm giữ Như ý châu (ngọc như ý). Ngọc như ý chỉ chuyên dành cho những bậc giác ngộ và rắn chỉ là người canh giữ viên ngọc đó. Cai quản tất cả loài rồng. Quan sát thế gian và bảo hộ chúng sinh.
Truyền thuyết Trung Quốc đã nhắc các vị này từ thế kỷ thứ 4, nhưng đến đời Đường (thế kỷ thứ 7) người ta mới thật sự thờ cúng các vị Thiên vương. Mỗi vị này có 91 con trai và 8 tướng quân, giúp canh giữ mười phương thế giới. Tương truyền rằng, năm 742, Đại sư Bất Không Kim Cương (sa. amoghavajra, Mật tông) niệm chú Đà-la-ni gọi các vị Thiên tướng xuống giúp chống ngoại xâm. Vị Bắc Thiên vương và Tây Thiên vương hiện xuống đẩy lùi giặc, nhà vua nhớ ơn cho xây tượng các vị trong chùa chiền.

**Tên gọi**
}Тэнгэрийн дөрвөн хаан
Tengeriin dörwön xaan
Tứ Thiên vương
Tiếng Thái
จาตุมหาราชา
Chatumaharacha
Tứ Thiên vương, từ mượn từ catumahārāja (Pali)
จตุโลกบาล
Chatulokkaban
Four Guardians of the World, từ mượn từ catulokapāla (Pali)
Tiếng Pali
Catu-Mahārāja
Catu-Mahārāja
Tứ đại Thiên vương
Tứ đại thiên vương được cho là đang sống ở tầng trời Cātummahārājika, (tiếng Pāli Cātummahārājika, "của Tứ Đại Vương") trên sườn thấp của núi Tu Di, đó là mức thấp nhất của các chư thiên của Dục giới (Kāmadhātu). Họ là những người bảo vệ của thế giới và chống lại cái ác, mỗi người có thể chỉ huy một quân đoàn của những sinh vật siêu nhiên để bảo vệ Pháp.

**Hình ảnh**
File:Korea-Busan-Beomeosa 6217-07 Guardian of the North.JPG|다문천왕 (Bắc)
File:Korea-Busan-Beomeosa 6218-07 Guardian of the South.JPG|증장천왕 (Nam)
File:Korea-Busan-Beomeosa 6219-07 Guardian of the East.JPG|지국천왕 (Đông)
File:Guard statue in a Korean temple.jpg|광목천왕 (Tây)
Hình:Jikoji tamonten.JPG|Bishamon-ten (Bắc)
Hình:Jikoji zochoten.JPG|Zōjō-ten (Nam)
Hình:Jikoji jikokuten.JPG|Jikoku-ten (Đông)
Hình:Jikoji komokuten.JPG|Kōmoku-ten (Tây)
Hình:Vaisramana at Miaoying Temple.JPG|Vaisramana (Duowen 多聞天王) (Bắc)
Hình:Vidradhaka at Miaoying Temple.JPG|Vidradhaka (Zengzhang 增長天王) (Nam)
Hình:Dhritarastra at Miaoying Temple.JPG|Dhritarashtra (Chiguo 持國天王) (Đông)
Hình:Virapaksa at Miaoying Temple.JPG|Virapaksa (Guangmu 廣目天王) (Tây)

**Tham khảo**
Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
*Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.
Thể loại:Triết lý Phật giáo
Thể loại:Trung Quốc tứ đại
Thể loại:Thần thoại Trung Hoa
Thể loại:Vũ trụ học Phật giáo
Thể loại:4 (số)
Thể loại:Chư thiên Phật giáo