Blaze7451/Wiki-vi-20250601 huggingface dataset:
La Mirada, California

La Mirada (tiếng Tây Ban Nha của "cái nhìn", phát âm như "La Mi-ra-ta", hoặc "La Mơ-ra-đa" trong tiếng Anh) là một thành phố ở Quận Los Angeles, California, Hoa Kỳ. Theo Thống kê Dân số năm 2000, thành phố này có 46.283 người.

**Địa lý**
La Mirada tại tọa độ city (33,902130, −118,009663).1
Theo Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ, thành phố này có tổng diện tích là 20,4 kilômét vuông (7,9 dặm vuông). Trong đó, 20,3 km² (7,8 sq.mi.) là đất và 0,1 km² (0,04 sq.mi.) là mặt nước. Diện tích mặt nước chiếm 0,38% tổng diện tích.

**Dân tộc**
Theo thống kê dân số2 năm 2000, thành phố này có 46.783 người, 14.580 hộ, và 11.518 gia đình. Mật độ dân số là 2.301,0 người/km² (5.960,6 người/sq.mi.). Có 14.811 nhà ở, mật độ trung bình là 728,5 nhà/km² (1.887,1 nhà/sq.mi.). Trong thành phố này, có 64,46% là người da trắng, 1,93% là người da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,75% là người Mỹ da đỏ, 14,88% là người Á Châu, 0,27% là người dân đảo Thái Bình Dương, 13,64% là người thuộc một chủng tộc khác, và 4,08% là người lai. 33,47% của dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào đó.
Có 14.580 hộ, trong đó 37,4% có trẻ em nhỏ hơn 18 tuổi ở trong nhà, 64,1% là đôi vợ chồng ở với nhau, 10,4% có đàn bà đơn thân làm chủ hộ, và 21,0% hộ không phải là hộ gia đình. Có 17,3% hộ chỉ có một người, còn 10,0% hộ chỉ có một người 65 tuổi trở lên ở một mình. Cỡ hộ trung bình là 3,10 người, còn cỡ gia đình trung bình là 3,49 người.
Trong thành phố này, 26,2% dân số chưa đến 18 tuổi, 10,7% dân số từ 18 đến 24 tuổi, 28,5% dân số từ 25 đến 44 tuổi, 20,8% dân số từ 45 đến 64 tuổi, và 13,8% dân số đã 65 tuổi trở lên. Tuổi trung bình của dân số thành phố này là 35. Cho mỗi 100 nữ có 93,3 nam, cho mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, có 88,3 nam.
Thu nhập trung bình hàng năm của hộ ở thành phố này là 61.632 đô la, và thu nhập trung bình hàng năm của gia đình là 66.598 đô la. Thu nhập trung bình hàng năm của nam giới là 47.364 đô la, của nữ giới là 31.993 đô la. Thu nhập trên đầu người hàng năm của thành phố là 22.404 đô la. Có 3,7% người và 5,6% gia đình có thu nhập dưới mức sống tối thiểu. Trong tất cả dân cư, 6,1% của những người chưa đến 18 tuổi và 4,5% của những người đã 65 tuổi trở lên đang dưới mức sống tối thiểu.

**Các công dân nổi tiếng**
Jacqueline Castillo, vận động viên softball
*Tony Corrente, trọng tài NFL
*Jennie Finch, viện động viên softball trong Thế vận hội
*Eddie Glass, nhạc sĩ rock trong ban nhạc Nebula
*Rashel Piazza, diễn viên người Mỹ gốc Philippines

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
 Trang chủ La Mirada date=2021-03-21 - Along Your Way 1946- Hình ảnh cũ date=2011-08-23 
Thể loại:Thành phố ở quận Los Angeles, California
Thể loại:Thành phố của California
Thể loại:Gateway Cities
Thể loại:Khu dân cư thành lập năm 1896
Jacksonville, Florida

Jacksonville là một thành phố tại tiểu bang Florida của Hoa Kỳ, là thành phố lớn thứ 13 về mặt dân số trong các thành phố của Hoa Kỳ. Thành phố này là thủ phủ của Quận Duval.6 Kể từ năm 1968, thành phố này cùng chung chính quyền với quận này theo hình thức thành phố-quận hợp nhất (consolidated city-county) khiến cho thành phố này lớn nhất trong các thành phố Hoa Kỳ ở châu Mỹ về diện tích. Năm 2005, dân số thành phố này là 782.623 với dân số vùng đô thị đại Jacksonville hơn 1,3 triệu người.
Jacksonville tọa lạc tại khu vực First Coast của đông bắc Florida. Thành phố nằm bên Sông St. Johns chảy từ phía bắc và đổ vào Đại Tây Dương cách trung tâm thành phố về phía đông.

**Khí hậu**

**Thành phố kết nghĩa**
 Argentina Bahía Blanca, Argentina (1967)- Nga Murmansk, Nga (1975)- Hàn Quốc Changwon, Hàn Quốc (1983)- Pháp Nantes, Pháp (1984)- PRC Dinh Khẩu, Trung Quốc (1990)- South Africa Port Elizabeth, Nam Phi (2000)- Dominican Republic Santo Domingo, Cộng hòa Dominica (2005)- Brazil Curitiba, Brasil (2009)- Puerto Rico San Juan, Puerto Rico (2009)- United Kingdom Wolverhampton, Anh (2010)

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**

Thể loại:Quận Duval, Florida
Thể loại:Thành phố của Florida
Thể loại:Quận Florida
Thể loại:Thành phố ven biển
Thể loại:Du lịch Hoa Kỳ
Thể loại:Du lịch Florida
Kaysone Phomvihane (thành phố)

Tập tin:Rdpt-dino-Savannakhet2010.jpg|nhỏ|Một nút giao thông ở thành phố Kaysone Phomvihane có tượng khủng long Tangvayosaurus hoffetti. Người ta từng phát hiện bộ xương Tangvayosaurus hoffetti hóa thạch ở Tang Vay, một thị trấn khoảng 120 km về phía đông bắc của Savannakhet.
Thành phố Kaysone Phomvihane (tiếng Lào: ເມືອງໄກສອນ ພົມວິຫານ), tên cũ là Savannakhet, (tiếng Việt còn gọi là Xa Vảnh hay Sa Vản) là một thành phố của tỉnh Savannakhet. Thành phố có dân số là 120.000 người. Tên gọi Savannakhet xuất phát từ các từ Savanh Nakhone, có nghĩa là "Thành phố thiên đường", tên ban đầu của thành phố này. Thành phố Kaysone Phomvihane là thành phố lớn thứ hai của Lào, sau thủ đô Viêng Chăn. Dù khu phố thời thuộc địa Pháp dọc theo sông Mê Kông xuống cấp, vị trí của thành phố này gần nền kinh tế đang phát triển nhanh của Thái Lan đã mang đến sự phát triển thương mại ở phía bắc thành phố này.
Giống như các thành phố khác của Lào, Kaysone Phomvihane có cơ cấu dân số đa dạng gồm người Thái, người Việt, người Hoa và một số dân tộc thiểu số khác của Lào. Thành phố này có ngôi chùa lớn xây từ thế kỷ 15 là Wat Sainyaphum, một ngôi đền của người Hoa, một nhà thờ Công giáo và một nhà thờ Hồi giáo. Năm 2005, một cây cầu vượt sông Mê Kông đã được khởi công xây dựng nối thành phố này với Mukdahan của Thái Lan.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Thể loại:Khu dân cư trên sông Mekong
Thể loại:Savannakhet
Thể loại:Khu dân cư ở Savannakhet
Thể loại:Cửa khẩu Lào-Thái Lan
Phonsavan

Trung tâm của quận trung tâm hành chính của Phonsavan
Phonsavan (tiếng Lào: ໂພນສະຫວັນ), còn đọc là Phôn Xa Vẳn, là một huyện (muang) của Lào, dân số 57.000 người, và là tỉnh lỵ tỉnh Xiengkhuang.
Trung tâm của huyện được xây vào thập niên 1970 do tỉnh lỵ cũ của Xiengkhuang bị phá hủy nặng nề do cuộc chiến giữa quân đội Pathet Lào và lực lượng chống cộng người Lào do Hoa Kỳ hỗ trợ. Địa điểm du lịch nổi tiếng nhất của huyện này là Cánh đồng Chum gần bên với những cái chum đá nặng từ 600 kg đến 1 tấn.

**Tham khảo**

Thể loại:Huyện thị Lào
Thể loại:Xiêng Khoảng
Thể loại:Thành phố quy hoạch xã hội chủ nghĩa
Tỉnh (Lào)

Cấp tỉnh là cấp hành chính địa phương thứ nhất ở Lào. Lào được chia làm 17 tỉnh (tiếng Lào: ແຂວງ, khoueng), một kampheng nakhon là Viêng Chăn (đơn vị hành chính giống như tỉnh; thủ đô Viêng Chăn thuộc đơn vị hành chính này) và một nakhon luang (tiếng Lào: ນະຄອນຫຼວງ, Na Khôn Luông) là thủ đô Viêng Chăn. Các tỉnh được chia ra thành các huyện (tiếng Lào: ເມືອງ, muang hay mường) và làng bản (ban hay bản).
Các tỉnh được phân nhóm theo địa lý thành 3 miền, Bắc (từ Phongsaly đến Xayabury, Luông Pha Băng và Xiengkhuang), Trung (Viêng Chăn và Bolikhamxay) và Nam (từ Khammuane đến Champasack).

**Chú thích**

Lào
Lào
Thể loại:Phân cấp hành chính Lào
Lào
Thể loại:Danh sách địa lý Lào
Điền Trì

Điền Trì (滇池, bính âm: Dīan Chí) hay Côn Minh hồ (昆明湖, pinyin: Kūn Míng Hú) là tên gọi của một hồ nội địa lớn nằm ở phía tây nam thành phố Côn Minh, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc.
Đây là một hồ nước ngọt rộng 298 km², nằm trên độ cao 1.886,5 m so với mực nước biển. Hồ dài 39 km từ bắc đến nam, độ sâu trung bình 4,4 m. Phía đông là dãy Kim Mã sơn, phía tây là Bích Kê sơn, phía bắc là Xà sơn, phía nam là Bạch Hạc sơn.
Hồ này có biệt danh là Viên minh châu tỏa sáng trên cao nguyên và là khuôn mẫu của hồ Côn Minh trong Di Hòa Viên ở Bắc Kinh.
Ô nhiễm là vấn đề chính của hồ này. Tại thành phố Côn Minh, thủ phủ tỉnh Vân Nam, người ta không nói về khô hạn, do thành phố này nằm cận kề với một trong những hồ nước ngọt lớn nhất của châu Á. Tuy nhiên, cho tới khi nhà máy xử lý nước thải đầu tiên được xây dựng năm 1990 thì tới 90% nước thải của Côn Minh được xả vào hồ này mà không qua xử lý. Nước hồ hiện nay là không thể uống được mặc dù đã có nhiều tiền (ước khoảng vài tỷ đô la Mỹ) được chi tiêu nhằm làm sạch nước hồ. Một số chuyên gia cho rằng tới trên 55% lượng cá của hồ đã bị chết do bệnh tật gây ra bởi ô nhiễm. Nước hồ hiện nay bị đánh giá ở cấp V (cấp tệ nhất), điều này làm cho nước hồ là không thích hợp cho sử dụng trong nông nghiệp hay công nghiệp.

**Xem thêm**
 Vương quốc Điền- Các hồ Trung Quốc

**Liên kết ngoài**
 Hình:  Hình ảnh tại dianchi.km169.net date=2007-03-11 

**Ghi chú**
Thể loại:Hồ Trung Quốc
Thể loại:Côn Minh
Thể loại:Danh thắng quốc gia Trung Quốc
Cộng hòa dân chủ

Cộng hòa dân chủ là một chế độ chính trị hoạt động dựa trên các nguyên lý của cả hai hình thức cộng hòa và dân chủ. Cộng hòa là thể thức mà ở đó nhiều người cùng tham gia vào việc điều hành một nước, tức là nói đến Bộ máy nhà nước có sự phân quyền giữa ba nhánh quyền lực lập pháp, hành pháp, và tư pháp. Nó khác hoàn toàn với chuyên chế hay độc tài. Dân chủ là thể thức mà ở dó người dân có khả năng tham gia quyết định các chính sách của một quốc gia hay tham gia thành lập bộ máy nhà nước thông qua bầu cử. Có 2 hình thức dân chủ là Dân chủ trực tiếp và dân chủ gián tiếp. Tuy nhiên, tùy theo từng nước và hoàn cảnh quốc gia mà thể chế dân chủ phát triển đến mức độ nào.
Mặc dù không phải các nên dân chủ đều theo thể chế cộng hòa (như quân chủ lập hiến), và cũng không phải tất cả nền cộng hòa đều dân chủ. Việc dùng từ ngữ có thể gây nhầm lẫn vì một nền cộng hòa có thể hoạt động dân chủ, cũng như một nền dân chủ áp dụng thể chế cộng hòa. Mặt khác, việc một quốc gia tự nhận là nền cộng hòa dân chủ không biến nó thành một nước cộng hòa dân chủ (như Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên).
Về ngữ nghĩa, một số quốc gia thêm từ hạn định dân chủ vào tên có thể tự coi bản thân nó là một nền dân chủ, hoặc mong muốn xây dựng nên nền dân chủ, thường những nước có "cộng hòa dân chủ" trong tên là những nước hậu thuộc địa.

**Các quốc gia theo Cộng hòa Dân chủ**
Bắt đầu từ thế kỷ 20 và sau Đệ nhị Thế chiến, nhiều quốc gia đã sử dụng thuật ngữ "cộng hòa dân chủ" trong tên chính thức của họ, và hầu hết trong số đó là các quốc gia độc đảng theo chủ nghĩa Mác-Lênin hoặc xã hội chủ nghĩa. Có thể kể đến như Cộng hòa Dân chủ Đức (Đông Đức), Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Cộng hòa Dân chủ Afghanistan.
Một số quốc gia hiện nay sau đây có "cộng hòa dân chủ" trong tên chính thức.- Cộng hòa Dân chủ Congo- Cộng hòa Dân chủ Timor - Leste- Cộng hòa Dân chủ São Tomé và Príncipe.- Cộng hòa Dân chủ xã hội chủ nghĩa Sri Lanka.- Cộng hòa Dân chủ Algérie- Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào- Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên- Cộng hòa Ả Rập Tây Sahara- Cộng hòa Dân chủ Liên bang Nepal- Liên bang Cộng hòa Dân chủ Ethiopia.

**Tham khảo**
Thể loại:Chủ nghĩa cộng hòa
Thể loại:Dân chủ
Thể loại:Chính thể
Thể loại:Lý thuyết tổ chức
Thể loại:Dạng dân chủ
Bão Chebi (2006)

==Đường đi của bão**
Bão Chebi là một cơn bão mạnh được hình thành từ vùng biển phía đông quần đảo Philippines vào tháng 11 năm 2006.

**Thông tin**
Hồi 13 giờ ngày 10 tháng 11 năm 2006, vị trí tâm bão ở vào khoảng 16,2 độ vĩ bắc; 125,5 độ kinh đông, cách đảo Ludông (Philippin) khoảng 450 km về phía đông. Sức gió mạnh nhất ở vùng gần tâm bão mạnh cấp 13, cấp 14 (tức là từ 134 đến 166 km một giờ), giật trên cấp 14.

**Thông báo bão tại vùng biển Thái Bình Dương**
Dự đoán hướng đi của bão theo thông báo bão của các cơ quan khí tượng:- HongKong date=2006-08-23 - Việt Nam date = ngày 10 tháng 11 năm 2006- Hải Quân Hoa Kỳ date = ngày 3 tháng 9 năm 2006- Nhật Bản
Ảnh vệ tinh bão:- Philippine- Ảnh vệ tinh bão XANGSANE 2006- Hải quân Hoa Kỳ date = ngày 12 tháng 9 năm 2006- GOES IR Biển Đông date=2006-12-05 - Singapore ASEAN date = ngày 13 tháng 11 năm 2006 - Ảnh Vệ Tinh Vùng Đông Nam Á date = ngày 4 tháng 7 năm 2006 theo trang Dự Báo Thời Tiết Bão Lụt Việt Nam.

**Xem thêm**
 Bão Cimaron (2006)- Bão Xangsane (2006)

**Tham khảo**
Chebi
Thể loại:Việt Nam năm 2006
Thể loại:Bão nhiệt đới Tây Bắc Thái Bình Dương
Thể loại:Bão tại Trung Quốc
Thể loại:Bão tại Philippines
Bão Chebi

Chebi là một trong những tên bão do Tổ chức Khí tượng Thế giới thuộc khu vực tây bắc Thái Bình Dương dùng để đặt cho các cơn bão xuất hiện trong khu vực. Bão Chebi có thể là:
*Bão Chebi (2001): Là một cơn bão xảy ra năm 2001
*Bão Chebi (2006): Là một cơn bão xuất hiện vào tháng 11 năm 2006
Thể loại:Bão
Thể loại:Chính trị theo vùng

Vùng
Thể loại:Thể loại theo vùng
be-x-old:Катэгорыя:Палітыка па рэгіёнах
cy:Categori:Gwleidyddiaeth yn ôl rhanbarth
gv:Ronney:Politickaght rere ard
is:Flokkur:Stjórnmál eftir heimsálfum
mk:Категорија:Политика по регион
ru:Категория:Политика по регионам
sl:Kategorija:Politika po regijah
fi:Luokka:Politiikka alueittain
Giang Đông (khu vực địa lý)

Giang Đông là khu vực phía đông Trường Giang, người xưa lấy phía đông là bên trái (tả) nên khu vực này còn có tên gọi là Giang Tả.
Trong lịch sử Trung Quốc, Giang Đông luôn là một trung tâm phát triển cao trong cả nước về văn hóa và kinh tế. Tại đây có Nam Kinh, thành phố từng là kinh đô của 6 triều đại phong kiến Trung Hoa và thủ đô của Trung Hoa Dân Quốc.

**Tham khảo**
Thể loại:Địa lý Trung Quốc
Phang Nga (thị xã)

Phang Nga là thị xã (theraban mueang) tỉnh lỵ tỉnh Phang Nga

**Các đơn vị hành chính**
Phang Nga có các phường (Tambon) sau:

**Tham khảo**
Thể loại:Thị xã Thái Lan
Thể loại:Phang Nga
Thể loại:Thành phố của Thái Lan
Trùng biến hình trần

Trùng biến hình trần hay trùng biến hình amip, trùng chân giả trần (danh pháp hai phần: Amoeba Proteus, trước đây còn gọi là Chaos Diffluens) là đại diện tiêu biểu của trùng biến hình. Chúng sống ở mặt bùn của các ao tù hay các hồ nước lặng. Nhiều khi, chúng nổi lẫn vào lớp váng ở ao, hồ. Một cá thể trùng biến hình thường không có màu nhưng có thể có màu từ thức ăn của chúng. Kích thước chúng thay đổi từ 0,01 mm

**Sinh sống**
Trùng biến hình sống ở các vũng bùn, hồ tù, hồ nước lặng, trùng biến hình là cơ thể đơn bào. 

**Cấu tạo và di chuyển**
Trùng biến hình  được coi như một cơ thể đơn bào đơn giản nhất, kém tiến hóa nhất trong tất cả các động vật nguyên sinh. Cơ thể trùng biến hình trần gồm một khối chất lỏng nguyên sinh và nhân. Chúng di chuyển nhờ dòng chất nguyên sinh dồn về một phía tạo thành chân giả. Vì thế cơ thể trùng biến hình trần luôn biến đổi hình dạng.

**Dinh dưỡng**
Một chân giả tiếp khi cận mồi, lập tức hình thành chân giả thứ hai vây lấy mồi. Hai chân giả kéo dài nuốt mồi vào sâu trong chất nguyên sinh, tạo thành một "lỗ nhỏ" ở giữa cơ thể trùng biến hình (không bào tiêu hoá). Chúng tiêu hoá thức ăn nhờ dịch tiêu hoá (tiêu hoá nội bào).
Sự trao đổi khí (lấy O2, thải CO2) của trùng biến hình trần thực hiện qua bề mặt cơ thể. Nước thừa được tập trung về một chỗ gọi là không bào co bóp rồi chuyển ra ngoài. Chất thải được chuyển từ bất cứ chỗ nào trên cơ thể. Chúng bài tiết bằng không bào co bóp. Chúng còn có thể hô hấp qua bề mặt cơ thể.

**Sinh sản**
Khi gặp điều kiện thuận lợi (thức ăn,nhiệt độ,... đầy đủ), thì trùng biến hình trần sinh sản theo hình thức phân đôi.

**Bộ sưu tập video**
Trùng biến hình dùng chân giả để di chuyển.

**Tham khảo**
Thể loại:Hoàn toàn không có nguồn tham khảo từ 2010-04-23
Thể loại:Hoàn toàn không có nguồn tham khảo
Thể loại:Sinh học
Thể loại:Động vật nguyên sinh
P
Thể loại:Amoebozoa
Tiếng Basque

Tiếng Basque (Euskara, IPA) là một ngôn ngữ tách biệt được sử dụng bởi người Basque. Basque là ngôn ngữ bản xứ của, và chủ yếu hiện diện tại, Xứ Basque, một khu vực nằm ở miền bắc Tây Ban Nha và tây nam nước Pháp. Tiếng Basque được sử dụng bởi chừng 27% người Basque ở khắp xứ này (714.135 trên tổng số 2.648.998 người). Trong đó, 663.035 (93% số người nói) sống ở vùng Basque thuộc Tây Ban Nha và 51.100 còn lại (7%) sống ở phần thuộc Pháp.
Người bản ngữ Basque tập trung tại khu vực gồm ba "tỉnh cổ đại" ở Pháp và một số phần của bốn địa khu tại Tây Ban Nha. Gipuzkoa, đa phần Biscay, một phần của Álava, và vùng phía bắc Navarre tạo nên vùng cốt lõi nói tiếng Basque. Ngược lại, đa phần Álava, phía tây Biscay, trung và nam Navarre có lượng người nói tiếng Tây Ban Nha chiếm ưu thế, hoặc vì tiếng Basque đã bị thay thế bởi tiếng Tây Ban Nha qua hàng thế kỷ (đa phần Álava và trung Navarre), hoặc vì nó chưa bao giờ được sử dụng tại đó (Encartaciones và đông nam Navarre).
Là một ngôn ngữ tách biệt, tiếng Basque được xem là một trong số ít ngôn ngữ tiền Ấn-Âu, và là ngôn ngữ duy nhất thuộc loại này ở Tây Âu. Nguồn gốc của nó chưa được biết chắc, dù giả thuyết được chấp nhận gần đây nhất là những dạng cổ tiếng Basque đã phát triển trước khi những ngôn ngữ Ấn-Âu (gồm cả nhóm ngôn ngữ Rôman mà về mặt địa lý bao quanh vùng nói tiếng Basque) đến khu vực Tây Âu. Tiếng Basque đã vay mượn một số từ vựng từ những ngôn ngữ Rôman, và ngược lại, tiếng Basque cũng đưa tự vựng của nó vào những thứ tiếng kia. Bảng chữ cái Basque dùng hệ Latinh.

**Ngữ âm**

**Nguyên âm**
Tiếng Basque có năm nguyên âm: /a/, /e/, /i/, /o/ và /u/ (giống như trong tiếng Tây Ban Nha). Ở phương ngữ Zubero, có một số âm vị khác:- nguyên âm làm tròn trước đóng y, được viết là ü;- một tập hợp nguyên âm mũi hoá, cho thấy ảnh hưởng của phương ngữ Gascon (tiếng Occitan).

**Phụ âm**

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  – Euskaltzaindia (Học viện Hoàng gia tiếng Basque)-  Euskara Institutua date = ngày 16 tháng 7 năm 2014, Đại học Xứ Basque, UPV/EHU-  Basque – A Mystery Language (YouTube)

Thể loại:Ngữ hệ Vasco
Thể loại:Ngôn ngữ chủ-tân-động
Thể loại:Ngôn ngữ tại Pháp
Thể loại:Ngôn ngữ tại Tây Ban Nha
Thể loại:Ngôn ngữ chắp dính
Thể loại:Văn hóa Basque
Thể loại:Ngôn ngữ biệt lập châu Âu
Thể loại:Ngôn ngữ tổng hợp
Tinh thể

Tập tin:Bismuth crystal macro.jpg|nhỏ|Tinh thể bismuth được tổng hợp nhân tạo.
Tinh thể là những vật thể cấu tạo bởi các nguyên tử, ion, hoặc phân tử có ảnh hưởng nhiễu xạ chủ yếu là gián đoạn.
Ví dụ: muối ăn, đường, tuyết và một số kim loại là các vật liệu ở dạng tinh thể. Cấu trúc tinh thể là cấu trúc có tính tuần hoàn, gọi là cấu trúc trật tự kéo dài. Cấu trúc và tính chất vật lý của các tinh thể có thể không đối xứng theo các hướng trong không gian.
Các vật thể rắn trong thiên nhiên hầu hết đều có cấu trúc tinh thể. Thể khí, thể lỏng và các vật chất phi tinh thể (như chất rắn vô định hình) trong một số điều kiện thích hợp cũng có thể chuyển biến thành tinh thể (ví dụ tinh thể lỏng).
Tinh thể hình thành nhờ quá trình kết tinh.

**Đặc trưng**
Đồng chất: các vị trí khác nhau trong tinh thể có tính chất vật lý và hóa học giống nhau;
*Dị hướng: các phương hướng khác nhau có tính chất vật lý và hóa học khác nhau;
*Có thể tự hình thành lên các thể đa diện;
*Có nhiệt độ nóng chảy xác định;
*Có tính đối xứng;
*Gây ra hiệu ứng nhiễu xạ đối với tia X và chùm tia điện tử.

**Các mạng tinh thể cơ bản (Mạng Bravais)**
Người ta phân chia các mạng tinh thể thành 7 kiểu cơ bản, gọi là mạng Bravais, trong mỗi kiểu cơ bản có nhiều kiểu cụ thể khác nhau, theo liệt kê ở bảng dưới đây

**Kết tinh**
Sự kết tinh là một quá trình tự nhiên hoặc nhân tạo, sau quá trình này sẽ hình thành các tinh thể rắn kết tủa từ dung dịch. Kết tinh cũng là một kỹ thuật tách chất lỏng hóa chất rắn, trong đó sẽ xảy ra quá trình chuyển đổi chất tan trong dung dịch lỏng vào trong pha rắn mà ở đó tinh thể hình thành ở dạng tinh sạch nhất.
Sự kết tinh trải qua hai giai đoạn chính, hình thành mầm tinh thể và sự phát triển của mạng tinh thể.
Tạo mầm là bước mà các phân tử chất tan phân tán trong dung môi bắt đầu tập hợp thành cụm.

**Xem thêm**
Chất rắn vô định hình
*Tinh thể lỏng
*Tinh thể rắn
*Mạng tinh thể

**Tham khảo**
#vA1  id=ISBN 978-0471111818 
Thể loại:Tinh thể
Thể loại:Chất rắn
Thể loại:Khoáng vật học
Thể loại:Khái niệm vật lý
Mô hình tỷ giá tăng quá mức

Mô hình tỷ giá tăng quá mức là một mô hình về nền kinh tế vĩ mô mở do Rudi Dornsbusch phát triển cho thấy khi cung tiền tăng đột ngột, tỷ giá hối đoái danh nghĩa sẽ lập tức tăng vọt vượt mức tăng dài hạn của nó.

**Giả thiết**
Mô hình này dựa trên một số giả thuyết quan trọng của chủ nghĩa Keynes, đó là những thay đổi về tiền tệ không ảnh hưởng đến khu vực tài sản thực trong dài hạn và giá cả cứng nhắc trong ngắn hạn.
Mô hình còn giả thiết rằng ban đầu, nhà đầu tư không hề dự tính đến việc tăng tỷ giá.
Tồn tại một tương quan lãi suất giữa lãi suất trong nước và lãi suất ở nước ngoài.

**Thành lập mô hình**
Mô hình có thể diễn giải bằng phương trình:
i = i* + E(e(t))/e(t)
Trong đó i là lãi suất trong nước, i* là lãi suất ở nước ngoài, E là giá trị kỳ vọng, e(t) là đạo hàm của tỷ giá hối đoái theo thời gian còn e(t) là tỷ giá hối đoái tại thời điểm t.
Giả sử, ngân hàng trung ương nước ngoài thực hiện chính sách tiền tệ nới lỏng. Lãi suất nước ngoài, vì thế, trở nên cao hơn lãi suất trong nước, i < i*. Khi các nhà đầu tư quan sát thấy kết quả này, họ liền dự tính rằng đồng tiền trong nước sẽ lên giá, liền bán ngoại tệ và mua tiền trong nước vào. Hậu quả là tỷ giá hối đoái định danh bằng ngoại tệ tăng vọt quá mức cân bằng dài hạn.
Về lâu dài, tỷ giá hối đoái mới giảm xuống điểm cân bằng dài hạn.

**Hàm ý**
Mô hình này chỉ ra rằng một phản ứng ngắn hạn trên thị trường ngoại hối có thể biến thành một phản ứng dài hạn như thế nào. Đồng thời, nó còn giúp người ta hiểu được tại sao tỷ giá hối đoái lại biến động mạnh hàng ngày.

**Tham khảo**
 url=https://archive.org/details/sim_journal-of-political-economy_1976-12_84_6/page/1161- "Dornbusch's Overshooting Model After Twenty-Five Years", 2001 analysis by Kenneth Rogoff, International Monetary Fund.
*Romer, David. Advanced Macroeconomics. Third Edition. p234-236.
*Krugman, P.R. and Obstfeld, (2003), International Economics, Sixth Edition, Addision-Wesley (Chapter 14).
Thể loại:Kinh tế học vĩ mô quốc tế
Thể loại:Kinh tế học quốc tế
Pyrénées

Trung tâm dãy núi Pyrénées.
Pyrénées (tiếng Việt: Pi-rê-nê hoặc Phì Nhiêu; tiếng Anh: Pyrenees ; tiếng Aragon: Perinés; tiếng Basque: Pirinioak; tiếng Catalan: Pirineus; tiếng Occitan: Pirenèus; tiếng Tây Ban Nha: Pirineos) là một dãy núi phía tây nam châu Âu tạo thành đường biên giới tự nhiên giữa Pháp và Tây Ban Nha. Dãy núi này cũng là ranh giới giữa Pháp với bán đảo Iberia.
Pyrénées dài 430 km (267 dặm), kéo dài từ vịnh Biscay thuộc Đại Tây Dương đến Cap de Creus (vùng Catalan) thuộc Địa Trung Hải.

**Tham khảo**

Thể loại:Dãy núi châu Âu
Thể loại:Dãy núi tại Pháp
Thể loại:Tỉnh địa lý tự nhiên
Thể loại:Địa mạo Ariège
Thể loại:Dãy núi Aragon
Thể loại:Dãy núi Catalunya
Thể loại:Địa mạo Haute-Garonne
Thể loại:Địa mạo Haute-Pyrénées
Thể loại:Địa mạo Pyrénées-Atlantiques
Thể loại:Dãy núi xứ Basque
Thể loại:Địa mạo Andorra
Thể loại:Địa mạo Pyrénées-Orientales
Thể loại:Dãy núi Occitanie
Thể loại:Dãy núi Nouvelle-Aquitaine
Thể loại:Cornisa Cantábrica
Thể loại:Địa lý châu Âu
Thể loại:Di sản thế giới tại Tây Ban Nha

Thể loại:Điểm tham quan ở Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Tây Ban Nha
Thể loại:Công trình xây dựng Tây Ban Nha
Thể loại:Bảo tồn ở Tây Ban Nha
Henry Laurence Gantt

Henry Gantt
Henry Laurence Gantt (sinh 1861 - mất 23 tháng 11 năm 1919) là một kĩ sư cơ khí và cố vấn dự án người Mỹ, nổi tiếng với việc phát triển sơ đồ Gantt năm 1910. Sơ đồ Gantt được sử dụng rộng rãi trong những công trình lớn như đập Hoover hay hệ thống đường quốc lộ liên bang Mỹ và ngày nay vẫn là một công cụ quan trọng trong quản lý dự án.

**Tiểu sử**
Henry Gantt sinh tại quận Calvert, Maryland, Hoa Kỳ. Ông tốt nghiệp trường McDonogh năm 1878 và trường cao đẳng Johns Hopkins rồi làm thầy giáo và người vẽ đồ án trước khi trở thành kĩ sư cơ khí. Năm 1887 ông cùng Frederick W. Taylor quản lý công ty thép Midvale và công ty thép Bethlehem cho đến năm 1893. Sau này, khi làm cố vấn dự án, ngoài sơ đồ Gantt, ông còn thiết kế hệ thống thưởng năng suất - trong đó nhân viên có năng suất vượt định mức sẽ được thưởng phần trăm. Ngoài ra, ông còn phát triển một số phương pháp đo đạc hiệu suất và năng suất nhân viên.

**Đóng góp**
Henry Gantt đã có nhiều đóng góp cho môn khoa học quản lý, đáng nói nhất bao gồm:- Sơ đồ Gantt: Đến ngày nay, sơ đồ Gantt vẫn được coi là một công cụ quản lý quan trọng. Sơ đồ Gantt biểu thị thời gian biểu của dự án dùng để quản lý, lên kế hoạch và kiểm soát tiến độ công việc trong dự án. PERT (Program Evaluation and Review Technique - Phương pháp ước lượng và xem xét chương trình) là một biến thể của sơ đồ Gantt.- Hiệu suất công nghiệp: Hiệu suất công nghiệp có thể được nâng cao bằng cách phân tích một cách khoa học mọi khía cạnh của công việc. Công tác quản lý công nghiệp là cải tiến hiệu suất bằng cách hạn chế tối đa rủi ro.- Hệ thống thưởng năng suất: Henry Gantt thưởng phần trăm quản lý viên tương ứng với năng suất vượt định mức nhân viên dưới quyền họ đạt được.- Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp: Henry Gantt tin rằng doanh nghiệp phải có trách nhiệm với xã hội.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  http://www.ganttchart.com/History.html date=2015-12-08 
Gantt, Henry
Gantt, Henry
Gantt, Henry
Gantt, Henry
Gantt, Henry
Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Johns Hopkins
Sinh học người

Tập tin:Da Vinci Vitruve Luc Viatour.jpg|nhỏ|250px|phải|Sự cân đối ở con người - Leonardo da Vinci (1492)
Nhân sinh học là ngành khoa học chuyên môn, nghiên cứu về sự sống của con người.

**Vị trí của con người trong thiên nhiên**

Cấu tạo chung của con người rất giống với cấu tạo của động vật có xương sống. Người tương tự loài thú ở những đặc điểm: có lông mao, đẻ con, có tuyến sữa và nuôi con bằng sữa mẹ. Đặc điểm khác nhau giữa người và động vật là con người có tư duy, có tiếng nói, có chữ viết, đi bằng hai chân, não phát triển lớn.

**Cấu tạo cơ thể người**
Cơ thể người gồm ba phần: đầu, thân và tứ chi.
Gồm sáu hệ cơ quan:
#Hệ vận động: Cơ và xương → Nâng đỡ vận động cơ thể
#Hệ tiêu hóa: ống tiêu hóa và tuyến tiêu hóa → biến đổi thức ăn thành chất dinh dưỡngcung cấp năng lượng cho hoạt động sống của tế bào
#Hệ tuần hoàn: Tim, mạch máu→ Vận chuyển, giúp máu lưu thông
#Hệ hô hấp: Phổi và ống dẫn khí → Trao đổi khí giữa môi trường trong với môi trường ngoài của cơ thể
#Hệ bài tiết: Thận, bóng đái.... → Bài tiết những chất không cần thiết ra ngoài cơ thể qua hoạt động bài tiết mà cơ quan chính là hai quả thận với hơn 2 triệu đơn vị chức năng
#Hệ thần kinh: Não, mạch máu, dây thần kinh, tuỷ sống...→ trung ương thần kinh diều khiển mọi hoạt động của các hệ cơ quan khác cũng như các hiện tượng sinh lý khác của cơ thể người, ngoài ra còn điều hoà các hoạt động vô ý thích cũng như các hoạt động phức tạp do tiểu não điều khiển

**Tham khảo**
Thể loại:Sinh học
Thể loại:Nhân loại học
Thể loại:Y học
Thể loại:Sinh học người
Thể loại:Con người
Nokia 9500

Nokia 9500 là thiết bị truyền thông (Communicator) dùng Symbian OS phiên bản v7.0s Series 80 của Nokia.
Nokia 9500
Điện thoại dòng Communicator cổ điển của Nokia

**Thông số**

**Xem thêm**
Symbian
*Nokia E90

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Trang chủ Nokia-  "Nokia launches new enterprise-class Communicator" date = ngày 21 tháng 3 năm 2006, a Nokia news release-  Communicator section of My-Symbian.com date = ngày 6 tháng 9 năm 2006-  Nokia 9500 user reviewbot=InternetArchiveBot -  Nokia 9500: The Ultimate Mobile Worktool date=2006-11-09  Yomi's Review-  Phần mềm cho Nokia 9500bot=InternetArchiveBot -  Diễn đàn Nokia Việt Nam date = ngày 1 tháng 8 năm 2015
9500
Thể loại:Điện thoại thông minh
Thể loại:Wi-fi
Yến Cơ Đạo

Yến Cơ Đạo (chữ Hán: 晏几道; 1030–1106), tự là Thúc Nguyên, hiệu là Tiểu Sơn, là con thứ 7 của Yến Thù. Văn thơ của ông rất mới lạ. Ông có các tập thơ như Tiểu Sơn Từ, Bích Điêu Mạn Chí... Ông cũng nổi tiếng không kém gì cha của mình và thường được giới văn học mệnh danh là "Nhị Yến - 二晏". Ông là người Phủ Châu, Lâm Xuyên (hiện nay thuộc huyện Tiến Hiền, tỉnh Giang Tây-Trung Quốc).

**Tham khảo**
Thể loại:Người nhà Tống
Thể loại:Người Giang Tây
Thể loại:Mất thập niên 1100
Thể loại:Nhà thơ Trung Quốc thời Tống
Tên hiệu

Tên hiệu, hay còn được gọi là hao (tại Trung Quốc), gō (tại Nhật Bản) hay ho (tại Hàn Quốc) là một tên mà trí thức phong kiến tự đặt thêm cho mình bên cạnh tên vốn có, thường là từ có ý nghĩa đẹp đẽ, thể hiện hoài bão hoặc tâm sự của bản thân. Hiệu còn được gọi là biệt hiệu hoặc biệt tự.
Truyền thống này bắt nguồn từ Trung Quốc và truyền sang các quốc gia lân cận như Nhật Bản, Hàn Quốc, Việt Nam và Vương quốc Lưu Cầu cũ.
Trong văn hóa Đông Á, gọi thẳng tên của người khác là một hành động vô lễ; trong tình huống bình thường, chỉ có bậc trưởng bối mới có thể làm như vậy; còn khi giao tiếp ngang hàng hoặc với trưởng bối thì dùng tên hiệu để xưng hô.

**Lịch sử**

**Trung Quốc**
Trong văn hóa Trung Quốc, hiệu (s=号) ban đầu được dùng để chỉ bất kỳ tên nào mà người khác đặt cho bản thân, trái ngược với tên húy là do cha mẹ hoặc trưởng bối đặt. Việc sử dụng tên hiệu một cách chính thức hoặc như một bút danh dường như chỉ bắt đầu từ thời Lục triều, khi các nhà văn Đào Tiềm và Cát Hồng tự đặt tên hiệu cho mình.
Tên hiệu trở nên thịnh hành trong triều đại nhà Đường, trong thời đại này, tên hiệu có thể được chính bản thân đặt hoặc do một người khác đặt cho. Hầu hết tên hiệu có thể được chia làm các loại sau:- Tên hiệu xuất phát từ vị trí hoặc đặc điểm cư trú của người đó. Ví dụ, Đào Tiềm có hiệu là Uyên Minh hoặc Ngũ Liễu tiên sinh; trong khi Tô Thức có hiệu là Đông Pha cư sĩ sau khi chuyển đến sống tại Hàng Châu.- Tên hiệu bắt nguồn từ những câu nói nổi tiếng. Ví dụ, Âu Dương Tu có hiệu là Lục nhất cư sĩ (cư sĩ với sáu cái "một") sau khi tự mô tả mình là "một vạn quyển sách, một ngàn thạch văn, một cây đàn, một bàn cờ, một bầu rượu và một thân già".- Tên hiệu bắt nguồn tờ những bài thơ hay hình ảnh nổi tiếng, chúng thường được đặt bởi những người khác bởi sự ngưỡng mộ. Lý Bạch được các thi gia đương thời nể phục gọi là Trích Tiên Nhân.- Tên hiệu bắt nguồn từ tác phẩm, nơi sinh hoặc chức quan của người đó. Ví dụ, Đỗ Phủ được gọi là Đỗ Công Bộ do từng làm Kiểm hiệu công bộ viên ngoại lang.
Đến thời nhà Tống, phần lớn các nhà văn gọi nhau bằng tên hiệu do đó chúng thường được thay đổi; tình trạng này tiếp diễn cho đến thế kỷ 20.

**Xem thêm**
 Tôn hiệu
*Thụy hiệu
*Biểu tự

**Tham khảo**
Thể loại:Tên
Thể loại:Văn hóa Trung Hoa
Thể loại:Văn hóa Việt Nam
Ngũ Thư

Ngũ Thư, còn gọi là Ngũ Kinh, là năm quyển sách đầu tiên trong Kinh Thánh Hebrew. Trong Do Thái giáo, Ngũ Thư được gọi là Torah, và là phần đầu của Tanakh; trong khi đó với Kitô giáo, đây là phần đầu của Cựu Ước. Năm sách này là Sách Sáng thế, Sách Xuất hành, Sách Lêvi, Sách Dân số và Sách Đệ nhị luật theo cách gọi của Bản Bảy Mươi tiếng Hy Lạp.
Năm sách này trình bày về công cuộc sáng tạo vũ trụ và muôn loài của Thiên Chúa, sự kiện cả dân tộc Israel được giải thoát ra khỏi Ai Cập, giao ước của dân với Thiên Chúa, hành trình tiến về miền đất hứa Canaan, các luật lệ tôn giáo và dân sự, những vấn đề lớn có liên quan đến lịch sử sơ khai của Israel v.v..

**Chú thích**
Thể loại:Cựu Ước
Tế Nam

})
Diện tích
8.177 km²
Dân số
8.69 triệu (2017)
GDP- Tổng- Trên đầu người
 ¥886 tỉ (97 tỉ USD) - 2018¥102.200 (2018)
Các dân tộc chính
Hán - 98,31%Hồi - 1,62%
Cấp huyện
10
Cấp hương
146
Bí thị thị ủy
Vương Trung Lâm 王忠林
Thị trưởng
Tôn Thuật Đào 孙述涛 
Mã vùng
531
Mã bưu chính
250000(Nội thị)250200, 250400, 251400, 251600(Khu vực khác)
Đầu biển số xe
鲁A
Hoa đặc trưng
SenNelumbo Adans.
Cây đặc trưng
Liễu Trung QuốcSalix matsudana Koidz.
Tế Nam (Trung văn giản thể: 济南; Trung văn phồn thể: 濟南), đúng phải đọc là "Tể Nam", là thành phố cấp phó tỉnh và tỉnh lỵ của tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc. Thành phố nằm về phía tây của Sơn Đông, giáp với Liêu Thành về phía tây nam, Đức Châu về phía tây bắc, Tân Châu về phía đông bắc, Truy Bác về phía đông, và Thái An về phía nam. Tên gọi "Tể Nam" ý là phía nam sông Tể Thủy (濟水).

**Hành chính**
Tể Nam quản lý 10 đơn vị hành chính cấp huyện, bao gồm 10 quận (khu) và 2 huyện.- Quận Lịch Thành (历城区)- Quận Lịch Hạ (历下区)- Quận Thị Trung (市中区)- Quận Hòe Ấm (槐荫区)- Quận Thiên Kiều (天桥区)- Quận Trường Thanh (长清区)- Quận Chương Khâu (章丘区)
*Quận Tế Dương (济阳区)- Quận Lai Vu (莱芜区)
*Quận  Cương Thành (钢城区)- Huyện Thương Hà (商河县)- Huyện Bình Âm (平阴县)
Trong đó các quận Lai Vu (quận Lai Thành cũ) và Cương Thành được chuyển từ địa cấp thị Lai Vu cũ (giải thể vào tháng 1/2019).
Các đơn vị này lại được chia nhỏ tiếp thành 146 đơn vị hành chính cấp hương, bao gồm 65 trấn, 27 hương và 54 nhai đạo.

**Chú thích**

**Tham khảo**

Thể loại:Thành phố tỉnh Sơn Đông
Thể loại:Thành phố phó tỉnh Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Thể loại:Tỉnh lỵ Trung Quốc
Tây Ninh, Thanh Hải

Tây Ninh (tiếng Trung giản thể: 西宁, phồn thể: 西寧, tiếng Tạng: ཟི་ནིང་; bính âm: Xīníng, Wylie: Zi-ning) là một địa cấp thị, tỉnh lỵ của tỉnh Thanh Hải, Trung Quốc. Loài hoa biểu tượng của thành phố này là đinh hương còn loài cây biểu tượng là cây liễu.

**Địa lý**
Thành phố Tây Ninh nằm phía đông tỉnh Thanh Hải, nằm bên bờ sông Hoàng Thủy Hà, có vị trí địa lý:
*Phía đông  giáp thành phố Hải Đông
*Phía bắc và phía nam giáp châu tự trị Hải Bắc
*Phía nam giáp châu tự trị Hải Nam.
Thành phố Tây Ninh có diện tích là 7.472 km² (phần thị hạt khu là 350 km² và tọa độ: type:city).
Thành phố có Sân bay quốc tế Tào Gia Bảo Tây Ninh.

**Hành chính**
Thành phố Tây Ninh 7 đơn vị hành chính cấp huyện, bao gồm:
*5 quận: Thành Bắc, Thành Đông, Thành Tây, Thành Trung, Hoàng Trung
*1 huyện: Hoàng Nguyên
*1 huyện tự trị dân tộc Hồi, Thổ: Đại Thông

**Lịch sử**
Công viên nhân dân Tây Ninh (西宁人民公园); công viên lớn với vườn thú, hồ và nơi vui chơi giải trí cho trẻ em.
Tây Ninh đã từng là trung tâm thương mại chính trên hành trình của các đoàn buôn tới Tây Tạng, đặc biệt là gỗ, len và muối.
Tây Ninh cũng đã từng là thủ phủ đặc quyền ngoại giao của vùng lãnh thổ Koko Nor và nó còn thuộc về Cam Túc cho tới tận năm 1928, khi nó trở thành thủ phủ của tỉnh Thanh Hải mới được thành lập.
Việc xây dựng đường quốc lộ dẫn tới bồn địa Qaidam giàu khoáng sản và sự hoàn thành việc nối liền với hệ thống đường sắt của Trung Quốc năm 1959, thông qua Lan Châu tại tỉnh Cam Túc đã thúc đẩy sự phát triển công nghiệp.

**Kinh tế - xã hội**
GDP đầu người năm 2005 là 6.676,12 ¥ (tương đương 844 USD) xếp thứ 382/659 thành phố Trung Quốc. Ngành nghề chính: đánh sợi len, dệt may, lông thú, sữa, muối, công nghiệp nhẹ.

**Vụ động đất Tây Ninh**
Vụ động đất diễn ra ngày 22 tháng 5 năm 1927 với cường độ đạt tới 8,6 độ Richter. Nó là một trong những vụ động đất gây chết người nhiều nhất với tổng số 200.000 người tử vong. Nó cũng gây ra các vết rạn nứt đất lớn.

**Giáo dục**
 Đại học Thanh Hải (青海大学)- Đại học sư phạm Thanh Hải (青海师范大学)- Viện y học Thanh Hải (青海医学院)
Lưu ý: Các trường không có chương trình cử nhân trọn vẹn không được liệt kê.

**Dân số**
Nam Xuyên tây lộ (南川西路); cảnh đường phố Tây Ninh
Năm 2006, dân số thành phố Tây Ninh khoảng 2.095.000 người, trong đó dân nội thị 1.029.000 người.

**Chú thích**
  Website chính thức của chính quyền nhân dân Tây Ninh date=2019-01-22 

**Tham khảo**
Thể loại:Thành phố tỉnh Thanh Hải
Thể loại:Amdo

Thể loại:Tỉnh lỵ Trung Quốc
Cướp biển

Tập tin:Pirate Flag of Rack Rackham.svg|nhỏ|250px|phải|Cờ hiệu trên tàu hải tặc thế kỷ 18
Cướp biển hay hải tặc (chữ Hán: 海賊) là những kẻ cướp trên biển hay trên bờ biển, thường do những lực lượng hoặc tổ chức hàng hải bất hợp pháp. Hiện nay, hải tặc vẫn còn tiếp tục tấn công các tàu buôn trên Thái Bình Dương, Ấn Độ Dương, ngoài hải phận của Somalia, eo biển Malacca và Singapore, năm 2007 đã gây thiệt hại lên đến 13 - 16 tỉ Đô la Mỹ mỗi năm .
Cướp biển cũng một thời tung hoành trong và ngoài hải phận Hoa Kỳ nhưng ngày nay không còn đáng kể từ ngày lực lượng vệ binh hàng hải được thành lập.

**Định nghĩa**

Theo định nghĩa thông thường, hải tặc là những kẻ cướp trên biển. Tuy nhiên, trong thời đại cướp biển hoành hành, chính phủ đã tạo ra các đội tàu truy lùng, đôi khi các đội tàu đó cũng trở thành cướp biển.

**Thời cổ đại**
Từ lúc con người biết căng buồm ra khơi thì hải tặc cũng bắt đầu xuất hiện. Năm 1960, các nhà khảo cổ đã tìm thấy chiếc thuyền buôn Hy Lạp bị đắm cách đây 2300 năm ngoài khơi đảo Síp. Người ta gọi nó là tàu Kyrena theo tên thị trấn gần đó, những vết xước trên thân tàu chứng tỏ đã có cuộc tấn công nào đó. Một khi tàu chở hàng nào không may bị tấn công, hải tặc không chỉ cướp những của cải hàng hóa trên tàu, thủy thủ thường cũng bị giết hay bắt đem bán như nô lệ. Hải tặc sau đó thường đánh đắm tàu sau phi vụ nhằm thủ tiêu tội ác của mình.

**Thời hoàng kim**
Suốt gần 40 năm, từ 1690 đến 1730, là thời kỳ mà mọi người cho rằng đây là kỷ nguyên vàng của cướp biển. Vô số các vụ cướp bóc đã xảy ra trong vùng Caribe, nơi tụ tập khoảng 2.000 tên hải tặc vào đầu thế kỷ 18. Một số rất nổi tiếng vì sự tàn bạo và táo tợn. Rất nhiều thuyền truởng và thủy thủ đã trở thành hải tặc do tiền kiếm được, bất chấp nguy cơ bị bắt và tử hình.
Ví dụ như Edward Teach, hải tặc râu đen, kẻ đã gieo rắc kinh hoàng suốt dải bờ biển Bắc Mỹ. Một ví dụ khác là người Tây Ban Nha Amaro Pargo, kẻ đã cướp bóc tàu địch của vương miện Tây Ban Nha trên đường đến Caribbean. Sau đó sự phát triển của các con tàu bọc thép chạy bằng hơi nước và về sau là đóng bằng sắt cùng với lực lượng hải quân bắt đầu phát triển và hiệu quả hơn đã kết thúc thời đại của hải tặc.

**Vũ khí**
Hải tặc sử dụng vũ khí cá nhân như súng, dao. Chúng trang bị súng máy hạng nặng, pháo cỡ nhẹ lên tàu để đề phòng trường hợp chính phủ truy bắt.

**Xem thêm**
 Hải tặc Somalia- Kaizoku Sentai Gokaiger- Cướp biển vùng Caribe

**Tham khảo**
Thể loại:Tội phạm
Thể loại:Hàng hải
Thể loại:Cướp biển
Thể loại:Nghề nghiệp trái phép
Thể loại:Luật hình sự quốc tế
Thể loại:Hoạt động tội phạm có tổ chức
Thể loại:Hoạt động cướp biển
Thể loại:Tội phạm tài sản
Thể loại:Chiến thuật khủng bố
Bệnh phong

Bệnh phong thường là để gọi bệnh phong cùi nhưng cũng có thể chỉ những chứng bệnh khác như:
*Bệnh phong thấp
*Bệnh phong ngứa
*Phong đòn gánh

**Xem thêm**
Phong
Thể loại:Bệnh
Ôn Châu

Ôn Châu (p=Wēnzhōu) là một thành phố trực thuộc tỉnh (địa cấp thị) với dân số gần 10 triệu người ở đông nam tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc. Thành phố này giáp Lệ Thủy về phía tây và tây bắc, Thai Châu về phía bắc và đông bắc và nhìn ra Biển Đông Trung Hoa về phía đông, giáp tỉnh Phúc Kiến về phía nam. Ôn Châu có cảng nhượng địa cho ngoại quốc trước đây vẫn được gìn giữ đến ngày nay.

**Các đơn vị hành chính**
Thành phố trực thuộc tỉnh (địa cấp thị) Ôn Châu bao gồm 4 quận (khu), 3 thành phố cấp huyện (huyện cấp thị) và 5 huyện.- Quận Lộc Thành (鹿城区)- Quận Long Loan (龙湾区)- Quận Âu Hải (瓯海区)- Thành phố cấp huyện Thụy An (瑞安市)- Thành phố cấp huyện Nhạc Thanh (乐清市)- Thành phố cấp huyện Long Cảng (龙港市) - Huyện Vĩnh Gia (永嘉县)- Huyện Bình Dương (平阳县)- Huyện Thương Nam (苍南县)- Quận Động Đầu (洞头区)- Huyện Văn Thành (文成县)- Huyện Thái Thuận (泰顺县)

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
  Website chính thức
Thể loại:Thành phố tỉnh Chiết Giang
Hà Bắc (tỉnh cũ)

Hà Bắc là một tỉnh cũ ở đồng bằng và trung du Bắc Bộ Việt Nam.

**Địa lý**
Tỉnh Hà Bắc (1962-1996) là vùng trung tâm và chiếm phần lớn diện tích của vùng Kinh Bắc xưa, có vị trí địa lý:
*Phía bắc giáp tỉnh Bắc Thái và tỉnh Cao Lạng
*Phía nam giáp tỉnh Hải Hưng
*Phía đông giáp tỉnh Quảng Ninh
*Phía tây giáp thành phố Hà Nội.

**Lịch sử**
Tỉnh Hà Bắc được thành lập ngày 27 tháng 10 năm 1962 trên cơ sở hợp nhất hai tỉnh Bắc Ninh và Bắc Giang. Khi hợp nhất, tỉnh Hà Bắc ban đầu gồm 2 thị xã: thị xã Bắc Giang (tỉnh lỵ), thị xã Bắc Ninh và 16 huyện: Gia Lương, Hiệp Hòa, Lạng Giang, Lục Nam, Lục Ngạn, Quế Dương, Sơn Động, Tân Yên, Thuận Thành, Tiên Du, Từ Sơn, Việt Yên, Võ Giàng, Yên Dũng, Yên Phong, Yên Thế.
Năm 1962, hợp nhất 2 huyện Quế Dương và Võ Giàng thành huyện Quế Võ.
Ngày 14 tháng 4 năm 1963, hợp nhất 2 huyện Tiên Du và Từ Sơn thành huyện Tiên Sơn.
Diện tích 4.614,95 km². Dân số 2.260.893 người (1993).
Hà Bắc là một tỉnh có vị trí địa chiến lược vô cùng quan trọng trên tuyến quốc lộ 18A và 1A. Hai tỉnh Hà Bắc và Bắc Thái được mệnh danh là cửa ngõ của thủ đô trong 2 cuộc chiến tranh chống Pháp và Mỹ. Sân bay Kép ở huyện Lạng Giang đóng vai trò quan trọng trên tuyến phòng thủ biên giới phía Bắc.
Hà Bắc là vùng trung tâm và chiếm phần lớn diện tích của vùng Kinh Bắc xưa, là cái nôi của những làn điệu dân ca quan họ mượt mà, đằm thắm.
Đến năm 1996, tỉnh Hà Bắc có diện tích 4.614,6 km², dân số 2.363.254 người, gồm 2 thị xã: thị xã Bắc Giang (là tỉnh lị), thị xã Bắc Ninh và 14 huyện: Gia Lương, Hiệp Hòa, Lạng Giang, Lục Nam, Lục Ngạn, Quế Võ, Sơn Động, Tân Yên, Thuận Thành, Tiên Sơn, Việt Yên, Yên Dũng, Yên Phong, Yên Thế.
Ngày 6 tháng 11 năm 1996, kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa IX ra Nghị quyết chia tỉnh Hà Bắc để tái lập tỉnh Bắc Giang và tỉnh Bắc Ninh:- Tỉnh Bắc Giang gồm thị xã Bắc Giang và 9 huyện: Hiệp Hòa, Lạng Giang, Lục Nam, Lục Ngạn, Sơn Động, Tân Yên, Việt Yên, Yên Dũng, Yên Thế. 
*Tỉnh Bắc Ninh gồm thị xã Bắc Ninh và 5 huyện: Gia Lương, Quế Võ, Thuận Thành, Tiên Sơn, Yên Phong.

**Chú thích**
Thể loại:Hành chính Bắc Ninh
Thể loại:Hành chính Bắc Giang
Vật liệu chịu lửa

Trong xây dựng và công nghiệp, vật liệu chịu lửa là loại vật liệu giữ nguyên đặc tính hoá lý cho tới nhiệt độ không thấp hơn 1580 độ C.
Độ chịu lửa của vật liệu là khả năng chống lại sự biến dạng của nó khi nó làm việc ở nhiệt độ cao.
Ngành công nghệ vật liệu chịu lửa là một ngành khá quan trọng trong xây dựng các công trình công nghiệp, đặc biệt là các công trình cho ngành thép xây dựng và ngành xi măng. Việc phát triển vật liệu chịu lửa chất lượng cao đòi hỏi nguồn mỏ nguyên liệu riêng và không phải quốc gia nào cũng dồi dào tài nguyên này.

**Phân loại**
Vật liệu chịu lửa có thể được phân loại theo hình dạng:
*Vật liệu chịu lửa định hình (như Neo thép chịu nhiệt,gạch chịu lửa)
*Vật liệu chịu lửa không định hình (như bê tông chịu lửa, vữa chịu lửa...)
Vật liệu chịu lửa cũng có thể được phân loại theo thành phần hoá học:
*Vật liệu chịu lửa có tính axít (như vật liệu chịu lửa đinat, vật liệu chịu lửa bán axit, vật liệu chịu lửa samốt)
*Vật liệu chịu lửa trung tính (như vật liệu chịu lửa cao nhôm)
*Vật liệu chịu lửa kiềm tính (như vật liệu chịu lửa manhêdi, vật liệu chịu lửa đôlômi, vật liệu chịu lửa forsterit, vật liệu chịu lửa cácbon...)

**Tham khảo**

Thể loại:Vật liệu gốm
Thể loại:Thuộc tính hóa học
Thể loại:Vật liệu
Thể loại:Chợ tại Bắc Ninh

Bắc Ninh có 2 chợ đầu mối. Lớn và nổi tiếng nhất là Chợ Nhớn ở thành phố Bắc Ninh, sau đó là Chợ Giầu ở thành phố Từ Sơn. Ngoài ra, Bắc Ninh còn có hàng chục chợ quy mô cấp huyện và trăm chợ nhỏ phân bố ở các làng xã để phục vụ nhu cầu hàng ngày của người dân địa phương.
Bắc Ninh
Thể loại:Kinh tế Bắc Ninh
Kitasato Shibasaburo

Kitasato
Nam tước  Bắc Lý Sài Tam Lang (29 tháng 1 năm 1853 Kyūshū - 13 tháng 6 năm 1931) là bác sĩ và nghiên cứu gia người Nhật Bản trong ngành vi trùng học.
Ông được nổi danh do công trình nghiên cứu khám phá căn bệnh dịch hạch tại Hồng Kông năm 1894 - cùng lúc với Alexandre Yersin. 
Lớn lên tại Kyūshū, Kitasato học trường Y khoa Kumamoto và Đại học Đế quốc tại Nhật Bản. Ông làm việc cùng Robert Koch ở Đức (1885-1891) và năm 1890 ông cùng Emil von Behring cấy được vi trùng bệnh phong đòn gánh. Ông cũng giúp tìm ra chất kháng độc tố cho bệnh bạch hầu và bệnh than (tiếng Anh: anthrax).
Kitasato về lại Nhật năm 1891 và thành lập trường tu nghiệp về bệnh hay lây. Năm 1914 khi trường này bị sáp nhập vào Đại Học Tokyo, Kitasato mở trường vi trùng học riêng, mang tên của mình, và làm hiệu trưởng cho đến hết đời.

**Vinh danh**
105px 
105px
Ngày 9 tháng 4 năm 2019, ông Asō Tarō, Phó Thủ tướng Nhật Bản cũng là Bộ trưởng Bộ Tài chính của nước này tuyên bố Chính phủ Nhật Bản quyết định in chân dung Kitasako Shibasaburo lên mệnh giá 1000 yên trong đợt 2024.

**Tham khảo**
Thể loại:Nhà khoa học Nhật Bản
Thể loại:Vi trùng học
Thể loại:Kazoku
Thể loại:Sinh năm 1853
Thể loại:Mất năm 1931
Thể loại:Người Kumamoto
Thể loại:Uốn ván
Madonna (định hướng)

Madonna (từ tiếng Ý, có nghĩa là "đức bà của tôi") có thể đề cập đến:- Madonna, một danh hiệu của Maria, mẹ của Jesus, một nhân vật tôn giáo trong Kitô giáo và Hồi giáo- Madonna (nghệ thuật), tranh ảnh hoặc điêu khắc về Maria
__NOTOC__

**Nhân vật đương đại**
 Madonna Louise Veronica Ciccone, nghệ danh là Madonna, nữ ca sĩ người Mỹ được mệnh danh là "Nữ hoàng nhạc pop".- "Madonna", biệt danh của ca sĩ Mĩ Joan Baez trong thập niên 1970- Madonna Wayne Gacy, tay chơi keyboard trước đây của ban nhạc Marilyn Manson

**Địa điểm**
 Madonna del Ghisallo, một ngọn đồi gần hồ Como ở Ý- Madonna Inn, một nhà khác ở San Luis Obispo, California- Madonna of the Trail- Madonna Oriente- Madonna University

**Khác**
 Madonna lily- Madonna (trượt băng)- Madonna, album năm 1983 của Madonna (ca sĩ)- Madonna (Trail of Dead album), album năm 1999của ban nhạc ...And You Will Know Us by the Trail of Dead- Lady Madonna, bài hát của The Beatles- Madonna (Edvard Munch), bức họa của Edvard Munch

**Xem thêm**
Madonna
*Madonna
*Madona, một thị trấn tại Latvia
Thể loại:Trang định hướng địa danh
Chiều cao sóng ý nghĩa

Chiều cao sóng ý nghĩa là một giá trị tính toán từ liệt tài liệu quan trắc sóng; và được lấy bằng chiều cao sóng trung bình của nhóm một phần ba các chiều cao sóng lớn nhất trong tài liệu của một đợt đo đạc sóng.
*Ký hiệu: Hs
*Đơn vị: m (cùng đơn vị với chiều cao sóng)
Về độ lớn, chiều cao sóng ý nghĩa gần bằng chiều cao sóng biểu kiến  (ước lượng bởi người nhìn trực tiếp). Một công thức được (Nordenstrom, 1969) đề nghị là:

Với các giá trị thường gặp của chiều cao sóng trên thực tế Hv s ≈ Hv
Khái niệm chiều cao sóng ý nghĩa được áp dụng phổ biến trong thiết kế các công trình ngoài biển và ven bờ.

**Tham khảo**
Thể loại:Hải dương học
Thể loại:Kĩ thuật bờ biển
Thể loại:Kĩ thuật biển
Thể loại:Sóng nước
Thể loại:Hải dương học vật lý
Đường đơn vị (thủy văn)

Trong thủy văn học, đường đơn vị là biểu đồ quá trình lưu lượng thu được khi một inch mưa vượt thấm, có cường độ mưa không đổi, rải đều trên bề mặt của lưu vực trong một thời đoạn cho trước.
Chú ý:- Lượng mưa được tính là mưa vượt thấm (đã khấu trừ lượng thấm), không phải lượng mưa trực tiếp đo được.- Lưu vực có diện tích không lớn để đảm bảo mưa đều theo không gian.- Nếu dùng hệ SI, lượng mưa vượt thấm được quy ước là 10 mm.

**Nguồn gốc**
Đường đơn vị là khái niệm được Sherman đưa ra năm 1932.

**Tính chất**
 Tính tỉ lệ: Với lượng mưa gấp k lần lượng mưa quy ước thì quá trình dòng chảy sẽ có tung độ gấp k lần đường đơn vị.- Tính xếp chồng: Nếu thời đoạn mưa gấp k lần thời đoạn định trước thì quá trình dòng chảy sẽ được xây dựng bằng cách chồng xếp tung độ của k đường đơn vị cạnh nhau và có đáy tịnh tiến một đoạn bằng một thời đoạn quy ước.
Đường đơn vị về bản chất là một hàm phản ứng xung.

**Tham khảo**

**Liên kết ngoài**
Lý thuyết về đường đơn vị 
Cách tính đường thủy văn đơn vị  date=2014-11-09 
Thể loại:Thủy văn
Phong thấp

Bệnh phong thấp, hay tê thấp, là chứng bệnh làm đau nhức, sưng đỏ các khớp xương, bắp thịt và một số cơ quan khác trong cơ thể.

**Nguyên nhân**
Theo Đông y, phong thấp hay tý chứng là do cơ thể yếu đuối bị "Phong", "Hàn", "Thấp", "Nhiệt" thừa cơ xâm nhập kinh lộ, cơ nhục, khớp xương, làm tổn thương huyết mạch và tâm, đưa đến sưng đỏ, đau nhức, nặng nề, tê bại trong cơ thể, các khớp xương, chân tay vv... bệnh nhân cảm thấy hàn nhiệt, biểu chứng.
Tùy theo sự cảm nhiễm bệnh, chia ra làm bốn loại khác nhau:
# Hành tê (hành tý)
# Thống tê (thống tý)
# Trứ tê (trứ tý)
# Nhiệt tê (nhiệt tý)
Trong Tây y, phong thấp (tiếng Anh: rheumatism) thường có nghĩa là sưng đau khớp xương (tiếng Anh: athritis) và các bộ phần của hệ vận động do chứng tự miễn dịch, và nhiều nguyên nhân khác chưa được phát hiện.

**Dịch tễ học**
Bệnh phong thấp đứng đầu trong các bệnh tàn phế tại Hoa Kỳ, với 17 triệu người không đi làm được vì đau khớp xương, gân, hay bắp thịt.

**Điều trị**

**Tây y**
 Vật lý trị liệu
*# Thoa bóp
*# Châm cứu
*# Dùng điện giao thoa- Thuốc chống viêm:
*# NSAIDs
*# Cox-2 inhibitors 
*# Steroids- Thuốc ứng chế miễn dịch:
*# Methotrexate- Thay đổi lối sống:
*# Thức ăn
*# Hoạt động

**Thuốc dân gian**
Các liều thuốc theo BS Hoàng Xuân Đại:
# Sinh địa 20 g, hà thủ ô 20 g, cỏ xước 12 g, cốt toái bổ 12 g, vòi voi 10 g, cốt khí 10 g, phòng đẳng sâm 20 g, huyết đằng 12 g, hy thiêm 12 g, bồ công anh 12 g, thiên niên kiện 10 g, dây đau xương 10 g
# Thương truật ngâm nước gạo sao 28 g, nam uy linh tiên sao vàng 24 g, trần bì sao vàng 12 g, ô dược 24 g, nam mộc thông 24 g, nam sâm sao vàng 20 g, đại táo hay long nhãn 20 g, xuyên quy 12 g, hậu phác 12 g, nam mộc hương 12 g, huyết giác 8 g, chi tử sao đen 8 g, hạt mã đề 8 g, cam thảo 8 g. Mỗi ngày dùng 1 thang sắc uống chia làm 2 lần/ngày.date=7-2014

**Chú thích**

**Liên kết ngoài**
Tây y-  Thông tin về bệnh thấp Thư viện Y Khoa Quốc gia Hoa Kỳ
Y học cổ truyền-  Điều trị bệnh lý khớp xương theo Y Học Cổ Truyền date=2007-03-04 
Thể loại:Hệ cơ xương