อับดุลลอฮ์ อิบน์ ซะบะอ์

อับดุลลอฮ์ อิบน์ ซะบะอ์ อัลฮิมยะรี (عبد الله بن سبأ الحميري) บางครั้งเรียกเป็น อิบน์ ซะบาอ์, อิบน์ อัสเซาดาอ์ หรือ อิบน์ วะฮ์บ เป็นบุคคลในประวัติศาสตร์อิสลามเมื่อคริสต์ศตวรรษที่ 7 ที่มีความเกี่ยวข้องกับกลุ่มผู้ติดตามที่มีชื่อว่า ซะบะอียะฮ์ (سبئية)
รายงานจากธรรมเนียมซุนนีและชีอะฮ์ อับดุลลอฮ์ อิบน์ ซะบะอ์เป็นชาวเยเมนเชื้อสายยิวจากชาวอาหรับ เผ่าฮิมยัรที่เข้ารีตเป็นอิสลามในสมัยอุษมาน เนื่องจากการยกย่องอะลีอย่างเกินเหตุ ทำให้ตามธรรมเนียมถือให้เขาเป็นฆุลาตคนแรก ในบันทึกที่รวบรวมโดยซัยฟ์ อิบน์ อุมัร กล่าวกันว่าอิบน์ ซะบะอ์และซะบะอียะฮ์ ผู้ติดตามของเขา เป็นหนึ่งในกลุ่มที่หลอกล่อชาวอียิปต์ให้ต่อต้านอุษมาน และเป็นผู้รับผิดชอบต่อการทำลายใกล้ถิ่นฐานในสงครามอูฐ
นักประวัติศาสตร์สมัยใหม่มีความเห็นในเรื่องความเป็นประวัติศาสตร์ของอิบน์ ซะบะอ์แตกต่างกัน บางคนเชื่อว่าอับดุลลอฮ์ อิบน์ ซะบะอ์และอิบน์ อัสเซาดาอ์เป็นคนละคน (ฮอดจ์สัน) บางคนกล่าวว่าเขาเป็นบุคคลกึ่งตำนานหรือเป็นตำนาน (ฏอฮา ฮุซัยน์, เบอร์นาร์ด ลิวอิส, วิลเฟรด มาเดอลุง, Leone Caetani และนักประวัติศาสตร์ชีอะฮ์) ส่วนบางคนอย่างอิสราเอล ฟรีดแลนเดอร์, ซาบาติโน มอสกาตี และนักประวัติศาสตร์ซุนนียืนยันการมีตัวตน ต้นกำเนิดชาวยิวของเขาก็เป็นประเด็นถกเถียง นักประวัติศาสตร์สมัยใหม่บางส่วนยืนยันว่าซัยฟ์ อิบน์ อุมัรแต่งเรื่องเกี่ยวกับการสังหารอุษมานเพื่อ "ให้ชาวมะดีนะฮ์พ้นผิดจากการมีส่วนร่วมในการสังหารเคาะลีฟะฮ์" และการเคลื่อนไหวเพื่อสนับสนุนอะลีให้เป็นผู้สืบทอดตำแหน่งต่อจากมุฮัมมัดไม่ปรากฏในสมัยอุษมาน นักเขียนซุนนีสมัยใหม่ส่วนใหญ่ยืนยันการมีตัวตนของอิบน์ ซะบะอ์ ยกเว้นฏอฮา ฮุซัยน์

**ความเป็นประวัติศาสตร์**
ข้อมูลตามธรรมเนียมซุนนีและชีอะฮ์รายงานว่า อับดุลลอฮ์ อิบน์ ซะบะอ์เป็นชาวเยเมนเชื้อสายยิวที่เข้ารีตเป็นอิสลาม แต่นักประวัติศาสตร์สมัยใหม่มีความเห็นที่แตกต่างกันเกี่ยวกับความเป็นประวัติศาสตร์ของอิบน์ ซะบะอ์ เอ็ม.จี.เอส. ฮอดจ์สันสงสัยว่าอิบน์ ซะบะอ์เป็นยิวหรือไม่ และเสนอแนะว่าอิบน์ ซะบะอ์และอิบน์ อัสเซาดาอ์เป็นสองคนที่แตกต่างกัน Leone Caetani รายงานว่า ต้นตอของอิบน์ ซะบะอ์เป็นเพียงผู้สนับสนุนทางการเมืองของอะลี โดยเฉพาะ "คนรุ่นหลังที่จินตนาการถึงแผนการสมคบคิดทางศาสนาเช่นเดียวกับของราชวงศ์อับบาซียะฮ์" ฏอฮา ฮุซัยน์และอะลี อัลวัรดียังคงยืนกรานว่าอิบน์ ซะบะอ์เป็นสิ่งที่สร้างจากโฆษณาชวนเชื่อของอุมัยยะฮ์
อย่างไรก็ตาม นักประวัติศาสตร์บางส่วนยืนยันการมีตัวตนของอิบน์ ซะบะอ์หรือผู้ติดตามของเขา อิสราเอล ฟรีดแลนเดอร์สรุปว่าอิบน์ ซะบะอ์และซะบะอียะฮ์มีตัวตนจริง ผลงานของเขาได้รับการรับรองโดย Sabatino Moscati. Linda D. Lau และ A. R. Armush ก็ยอมรับรายงานและบทบาทของซะบะอียะฮ์ในสงครามอูฐของซัยฟ์ อิบน์ อุมัร
ในด้านเกี่ยวกับความเชื่อทางศาสนาของอิบน์ ซะบะอ์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งความเชื่อของพวกซะบะอียะฮ์ ดับเบิลยู. เอฟ. ทักเกอร์ ตั้งข้อสังเกตว่าความเชื่อดังกล่าวมีความสมบูรณ์ยิ่งขึ้นและบันทึกไว้ได้ดีกว่าในแหล่งข้อมูลที่อุทิศให้กับการนอกรีต Matti Musa ชี้ให้เห็นว่าซะบะอียะฮ์ที่เป็นลัทธิฆุลาตมีอยู่จริง โดยสังเกตว่ามุมมองของพวกเขาได้รับการพิจารณาอย่างจริงจังโดยนักวิชาการด้านการนอกรีตทั้งนิกายซุนนีและชีอะฮ์ ฮอดจ์สันระบุว่ามีข้อขัดแย้งในทัศนคติทางศาสนาที่มีต่อตัวเขาและผู้ติดตาม แต่เราสามารถสรุปได้ว่าเขาเป็นผู้ก่อตั้งหรือวีรบุรุษของนิกายหนึ่งนิกายหรือมากกว่าที่เรียกว่าซะบะอียะฮ์ ซึ่งสรรเสริญตำแหน่งของอะลี

**อ้างอิง**

**ข้อมูล**
 year = 2008-  url = https://archive.org/details/shiism0000halm

**อ่านเพิ่ม**
url=https://www.academia.edu/9876278
*url=https://brill.com/view/journals/nu/58/2-3/article-p207_3.xml- year = 1985
*Cite journal| doi = 10.1017/S135618631000060X| volume = 21| issue = 1| pages = 1–30| last = Anthony| first = Sean W.| title = The Legend of ʿAbdallāh Ibn Sabaʾ| journal = Journal of the Royal Asiatic Society | series =  (Third Series)| year = 2011| s2cid = 163022275 | jstor=23011519- year = 1982- year = 1955
อ่านเพิ่มจากข้อมูลชีอะฮ์ดั้งเดิม:
# Tarikh Tabri, Volume 3, page 177.
# Tarikh Damishq, 7:430
# Rijal-i-Kashi, page 71.
# al-Maqaalaat wal-Firaq page 20. 
# Tanqih al-Maqaal Fi Ilm al-Rijaal (2/183-184).
# Ibn Abi al-Hadeed, Sharh Nahj al-Balaaghah (5/5).
# Ni'matullah al-Jazaa'iree, al-Anwaar al-Nu'maaniyyah (2/234)
# Nau Bakhti, Khandan-i-Nau-Bakhti, page 275.
# Muhammad Ali al-Mual'lim, "Abdullah bin Saba: The Unknown reality", page X.
# Bihar Al Anwar, By Allama Baqir Majlasi, 97/65. 
# Fundamental Shi'te Beliefs, Pages 11–13.

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  url=https://books.google.com/books?id=aquivWYhzZcC&pg=PA52
หมวดหมู่:ผู้ที่เข้ารีตอิสลามจากศาสนายูดาห์
หมวดหมู่:บุคคลที่ถูกประหารชีวิตในรัฐเคาะลีฟะฮ์รอชิดูน
หมวดหมู่:ชาวเยเมนเชื้อสายยิว
หมวดหมู่:ผู้นำฆุลาต