การล้างสมอง

ไฟล์:Mural sobre calle San Juan - Florencio Varela.JPG|thumb|จิตรกรรมฝาผนังที่บรรยายถึงผลกระทบ "การล้างสมอง" ของโทรทัศน์ใน ฟลอเรนซิโอ วาเรลา, อาร์เจนตินา
การล้างสมอง (Brainwashing) หรือที่รู้จักกันในชื่อ การควบคุมจิตใจ (mind control), ยาฆ่าโรคจิต (menticide), การโน้มน้าวใจ (coercive persuasion, การควบคุมความคิด (thought control), การปฏิรูปความคิด (thought reform) และ การบังคับอบรมใหม่ (forced re-education) เป็นทฤษฎีที่เป็นที่โต้แย้งกันอย่างกว้างขวาง โดยอ้างว่าจิตใจของมนุษย์สามารถถูกเปลี่ยนแปลงหรือควบคุมได้โดยผ่านเทคนิคทางจิตวิทยาที่ชอบควบคุม กล่าวกันว่าการล้างสมองจะลดความสามารถของบุคคลในการคิดอย่างมีวิจารณญาณหรือเป็นอิสระ เพื่อให้สามารถนำความคิดและแนวคิดใหม่ ๆ ที่ไม่พึงประสงค์เข้าสู่จิตใจของพวกเขาได้ รวมถึงการเปลี่ยนแปลงทัศนคติ ค่านิยม และความเชื่อของพวกเขา
คำว่า "brainwashing" ถูกใช้เป็นภาษาอังกฤษครั้งแรกโดย เอ็ดเวิร์ด ฮันเตอร์ (นักข่าวชาวอเมริกัน) ในปี ค.ศ. 1950 เพื่ออธิบายถึงวิธีที่ดูเหมือนว่า รัฐบาลจีน จะทำให้ผู้คนให้ความร่วมมือกับพวกเขาในช่วง สงครามเกาหลี งานวิจัยเกี่ยวกับแนวคิดนี้ยังมองไปที่ นาซีเยอรมนี และ ประเทศเกาหลีเหนือ ในปัจจุบัน ในบางคดีอาชญากรรมในสหรัฐอเมริกา และการกระทำของ ผู้ค้ามนุษย์ 
การล้างสมองกลายเป็นธีมทั่วไปในวัฒนธรรมสมัยนิยม โดยเฉพาะอย่างยิ่งในนิยายวิทยาศาสตร์ ในการพูดทั่วไป "การล้างสมอง" และคำกริยา "ล้างสมอง" ถูกใช้ในเชิงเปรียบเทียบเพื่ออธิบายการใช้โฆษณาชวนเชื่อเพื่อโน้มน้าวความคิดเห็นของสาธารณะ 

**จีนและสงครามเกาหลี**
คำว่า xǐnǎo (洗腦, "ล้างสมอง") ในภาษาจีน แต่เดิมถูกใช้โดยปัญญาชนชาวจีนในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 เพื่ออ้างถึงการทำให้ความคิดของตนทันสมัย คำนี้ถูกนำมาใช้ในภายหลังเพื่ออธิบายถึง การชักจูง แบบบังคับที่ใช้ภายใต้รัฐบาล เหมา ในประเทศจีน ซึ่งมีเป้าหมายเพื่อเปลี่ยนผู้คนที่มีความคิด "ต่อต้าน" ให้กลายเป็นสมาชิกที่มีความคิด "ถูกต้อง" ของระบบสังคมจีนแบบใหม่ คำนี้ เล่นคำ กับธรรมเนียม เต๋า ในการ "ชำระล้าง / ล้างใจ" (xǐxīn, 洗心) ก่อนประกอบพิธีกรรมหรือเข้าไปในสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ 
การใช้คำว่า "brainwashing" ในภาษาอังกฤษครั้งแรกสุดที่เป็นที่รู้จัก ปรากฏในบทความโดยนักข่าว เอ็ดเวิร์ด ฮันเตอร์ ใน Miami News ตีพิมพ์ในปี 1950  ฮันเตอร์เป็น ผู้ต่อต้านลัทธิคอมมิวนิสต์ และถูกกล่าวหาว่าเป็นสายลับ ซีไอเอ ที่ทำงานแบบลับๆ  ฮันเตอร์และคนอื่นๆ ใช้คำศัพท์ภาษาจีนนี้อธิบายว่า ทำไมในช่วง สงครามเกาหลี (1950–1953) เชลยศึก ชาวอเมริกันบางคนจึงให้ความร่วมมือกับผู้จับกุมชาวจีน และในบางกรณีก็ แปรพักตร์เข้าข้างฝ่ายจีน  พนักงานวิทยุชาวอังกฤษ โรเบิร์ต ดับเบิ้ลยู ฟอร์ด  และพันเอก เจมส์ คาร์เน จากกองทัพอังกฤษ อ้างว่า พวกเขาถูกชาวจีนใช้เทคนิคการล้างสมองในระหว่างที่ถูกคุมขัง  
ทหารและรัฐบาลสหรัฐรัฐได้ตั้งข้อหากล่าวหาว่ามีการล้างสมองในความพยายามที่จะบ่อนทำลายคำสารภาพที่ทำโดยเชลยศึกต่ออาชญากรรมสงคราม รวมถึง สงครามชีวภาพ หลังจากการออกอากาศทางวิทยุของจีนอ้างว่าได้อ้างอิงคำพูดของ แฟรงค์ ชวาเบิล หัวหน้าฝ่ายเสนาธิการของ กองบินนาวิกโยธินที่ 1 ยอมรับว่ามีส่วนร่วมในสงครามเชื้อโรค พลเอก มาร์ค ดับเบิ้ลยู คลาร์ก ผู้บัญชาการ สหประชาชาติ ยืนยันว่า: "เป็นที่น่าสงสัยว่าคำพูดเหล่านี้เคยผ่านริมฝีปากของคนเคราะห์ร้ายเหล่านี้หรือไม่ หากพวกเขาทำเช่นนั้น วิธีการทำลายล้างจิตใจของคอมมิวนิสต์เหล่านี้ในการรีดไถคำพูดใด ๆ ที่พวกเขาต้องการนั้นเป็นที่คุ้นเคยกันดี ... ตัวผู้ชายเองไม่ได้ถูกตำหนิ และฉันเห็นใจอย่างสุดซึ้งที่พวกเขาถูกใช้ในทางที่น่ารังเกียจเช่นนี้"
เริ่มต้นในปี ค.ศ. 1953 โรเบิร์ต เจย์ ลิฟตัน ได้สัมภาษณ์ทหารผ่านศึกชาวอเมริกันที่เคยเป็นเชลยศึกในช่วง สงครามเกาหลี รวมถึงนักบวช นักเรียน และครูที่ถูกคุมขังในประเทศจีนหลังปี ค.ศ. 1951 นอกจากการสัมภาษณ์ชาวอเมริกันและยุโรป 25 คนแล้ว ลิฟตันยังได้สัมภาษณ์ชาวจีน 15 คนที่หลบหนีหลังจากถูกปลูกฝังลัทธิในมหาวิทยาลัยของจีน (หนังสือ การปฏิรูปความคิดและจิตวิทยาของลัทธิเบ็ดเสร็จนิยม: การศึกษาเรื่อง "การล้างสมอง" ในประเทศจีน ของลิฟตันในปี ค.ศ. 1961 มีพื้นฐานมาจากการวิจัยครั้งนี้) ลิฟตันพบว่าเมื่อเชลยศึกกลับไปยังสหรัฐอเมริกา ความคิดของพวกเขากลับสู่สภาวะปกติในไม่ช้า ซึ่งตรงกันข้ามกับภาพลักษณ์ของ "การล้างสมอง" ที่เป็นที่นิยม 
ในปี 1956 หลังจากการพิจารณาแนวคิดเรื่องการล้างสมองอีกครั้งหลังสงครามเกาหลี กองทัพสหรัฐฯ ได้เผยแพร่รายงานชื่อ Communist Interrogation, Indoctrination, and Exploitation of Prisoners of War ซึ่งเรียกการล้างสมองว่าเป็น "ความเข้าใจผิดยอดนิยม" รายงานสรุปว่า "การวิจัยอย่างละเอียดถี่ถ้วนของหน่วยงานรัฐบาลหลายแห่งล้มเหลวในการเปิดเผยแม้แต่กรณีที่บันทึกไว้เป็นหลักฐานอย่างชัดเจนเพียงกรณีเดียวของ 'การล้างสมอง' ของเชลยศึกชาวอเมริกันในสงครามเกาหลี" 

**คดีความและ "การแก้ต่างด้วยการล้างสมอง"**
ไฟล์:Hearst-hibernia-yell.jpg|200 px|alt=|thumb|การปล้นธนาคารโดย แพตตี้ เฮิร์สต์ และสมาชิก กองทัพปลดปล่อยซิมไบโอนีส
แนวคิดเรื่องการล้างสมองถูกหยิบยกขึ้นมาในการต่อสู้คดีอาญา  คดีของ ชาร์ล แมนสัน ในปี 1969 ถึง 1971 ซึ่งกล่าวกันว่าเขาได้ล้างสมองสาวกของเขาให้ก่อเหตุฆาตกรรมและอาชญากรรมอื่นๆ ทำให้ประเด็นนี้กลับมาได้รับความสนใจจากสาธารณชนอีกครั้ง 
ในปี 1974 แพตตี้ เฮิร์สต์ ซึ่งเป็นสมาชิกของ ครอบครัวเฮิร์สต์ ที่ร่ำรวย ถูก ลักพาตัว โดย กองทัพปลดปล่อยซิมไบโอนีส ซึ่งเป็นองค์กรฝ่ายซ้ายหัวรุนแรง หลังจากถูกจับเป็นเชลยอยู่หลายสัปดาห์ เธอตกลงที่จะเข้าร่วมกลุ่มและมีส่วนร่วมในกิจกรรมต่างๆ ของพวกเขา ในปี 1975 เธอถูกจับกุมและถูกตั้งข้อหาปล้นธนาคารและใช้อาวุธปืนในการก่ออาชญากรรมร้ายแรง เอฟ.ลี เบลีย์ ทนายความของเธอแย้งในการพิจารณาคดีของเธอว่าเธอไม่ควรรับผิดชอบต่อการกระทำของเธอ เนื่องจากการปฏิบัติต่อเธอโดยผู้จับกุมของเธอเทียบเท่ากับการล้างสมองเชลยศึกสงครามเกาหลี (ดู ความรับผิดชอบลดน้อยลง) เบลีย์พัฒนากรณีของเขา ร่วมกับ หลุยส์ โจลีออน เวสต์ จิตแพทย์ และ มาร์กาเร็ต ซิงเกอร์ นักจิตวิทยา ทั้งคู่ได้ศึกษาประสบการณ์ของเชลยศึกสงครามเกาหลี (ในปี 1996 ซิงเกอร์ตีพิมพ์ทฤษฎีของเธอในหนังสือขายดีของเธอ ลัทธิต่างๆ ในหมู่พวกเรา) แม้จะมีการแก้ต่างนี้ แต่เฮิร์สต์ก็ถูกตัดสินว่ามีความผิด 
ในปี 1990 สตีเว่น ฟิชแมน ซึ่งเป็นสมาชิกของ โบสถ์แห่งไซเอนโทโลจี ถูกตั้งข้อหา ฉ้อโกงทางไปรษณีย์ จากการวางแผนที่จะฟ้องร้องบริษัทขนาดใหญ่ โดยร่วมมือกับผู้ถือหุ้นรายย่อยในการฟ้องร้องแบบกลุ่ม ผู้พิพากษาของฟิชแมนได้แจ้งต่อศาลว่า พวกเขาตั้งใจที่จะใช้ การแก้ต่างด้วยเหตุแห่งการวิกลจริต โดยใช้ทฤษฎีการล้างสมองและพยานผู้เชี่ยวชาญของซิงเกอร์และ ริชาร์ด ออฟเช เพื่ออ้างว่า โบสถ์แห่งไซเอนโทโลจี ได้ทำการล้างสมองเขา ซึ่งทำให้เขาไม่เหมาะสมที่จะตัดสินใจอย่างอิสระ 
ศาลตัดสินว่าการใช้ทฤษฎีการล้างสมองนั้นไม่สามารถยอมรับได้ในพยานผู้เชี่ยวชาญ โดยอ้างถึง ฟรายมาตรฐาน ซึ่งระบุว่าทฤษฎีทางวิทยาศาสตร์ที่พยานผู้เชี่ยวชาญนำมาใช้นั้นจะต้องเป็นที่ยอมรับโดยทั่วไปในสาขาของตน นับตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา ศาลของสหรัฐอเมริกาได้ปฏิเสธคำให้การเกี่ยวกับการควบคุมจิตใจหรือการล้างสมองอย่างต่อเนื่อง โดยให้เหตุผลว่าทฤษฎีเหล่านี้ไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของวิทยาศาสตร์ที่ยอมรับภายใต้ ฟรายมาตรฐาน 
ในปี 2546 การกล่าวอ้างเรื่องการล้างสมองถูกนำมาใช้ในการต่อสู้คดีของ ลี บอยด์ มัลโว ซึ่งถูกตั้งข้อหาฆาตกรรมจากการมีส่วนร่วมใน การโจมตีของมือปืน DC แต่ไม่ประสบความสำเร็จ  ข้อกล่าวหาเรื่องการล้างสมองยังถูกหยิบยกขึ้นมาโดยโจทก์ในคดีดูแลเด็กอีกด้วย 
โทมัส แอนดรูว์ กรีน ในหนังสือของเขาที่ชื่อว่า Freedom and Criminal Responsibility in American Legal Thought ในปี 2014 โต้แย้งว่า การแก้ต่างโดยใช้การล้างสมองเป็นการบ่อนทำลายหลักฐานพื้นฐานของกฎหมายเรื่อง เจตจำนงเสรี ในปี 2003 ดิ๊ก แอนโธนี่ นักจิตวิทยาทางนิติเวช กล่าวว่า "ไม่มีบุคคลที่มีเหตุผลคนใดจะโต้แย้งว่าไม่มีสถานการณ์ที่ผู้คนจะถูกโน้มน้าวใจให้ขัดต่อผลประโยชน์สูงสุดของตนเอง แต่ข้อโต้แย้งเหล่านั้นได้รับการประเมินโดยพิจารณาจากข้อเท็จจริง ไม่ใช่จากคำให้การของผู้เชี่ยวชาญที่ไม่น่าเชื่อถือ" 

**ขบวนการต่อต้านลัทธิ**
ไฟล์:Philip_Zimbardo_(cropped).jpg|thumb|upright|ฟิลิป ซิมบาร์โด
ในช่วงทศวรรษ 1970 และ 1980 ขบวนการต่อต้านลัทธิบูชาได้ประยุกต์ใช้แนวคิดการล้างสมองเพื่ออธิบาย การเปลี่ยนศาสนา ที่ดูเหมือนจะเกิดขึ้นอย่างกะทันหันและรุนแรงไปสู่ ขบวนการทางศาสนาใหม่ บางกลุ่ม (NRMs) และกลุ่มอื่นๆ ที่พวกเขาพิจารณาว่าเป็น ลัทธิบูชา  รายงานข่าวจากสื่อมวลชนมักจะยอมรับมุมมองของพวกเขา และ นักสังคมวิทยา ที่เห็นอกเห็นขบวนการต่อต้านลัทธิบูชา ซึ่งมักจะเป็น นักจิตวิทยา ได้พัฒนาแบบจำลองการควบคุมจิตใจขึ้นใหม่ ในขณะที่นักจิตวิทยาบางคนเปิดรับแนวคิดนี้ แต่นักสังคมวิทยาส่วนใหญ่มักจะสงสัยในความสามารถในการอธิบายการเปลี่ยนแปลง ผู้วิพากษ์วิจารณ์ มอร์มอน ได้กล่าวหาว่าลัทธิบูชานี้ล้างสมองผู้ที่นับถือ 
ฟิลิป ซิมบาร์โด ได้ให้คำจำกัดความของการควบคุมจิตใจไว้ว่า เป็น "กระบวนการที่เสรีภาพในการเลือกและการกระทำของแต่ละบุคคลหรือกลุ่มถูกลดทอนโดยตัวแทนหรือหน่วยงานที่ปรับเปลี่ยนหรือบิดเบือนการรับรู้ แรงจูงใจ ความรู้สึก ความรู้ความเข้าใจ หรือผลลัพธ์ทางพฤติกรรม" และเขาเสนอว่ามนุษย์ทุกคนอาจถูกจัดการในลักษณะนี้ได้ เบนจามิน ซาบลอคกี้ ศาสตราจารย์ด้านสังคมวิทยาผู้ล่วงลับจากมหาวิทยาลัยรัทเกอร์ส กล่าวว่า จำนวนผู้คนจำนวนมากที่ยืนยันถึงการล้างสมองในการสัมภาษณ์ (ดำเนินการตามแนวทางของสถาบันสุขภาพจิตแห่งชาติ และ มูลนิธิวิทยาศาสตร์แห่งชาติสหรัฐ) นั้นมีมากเกินกว่าที่จะเป็นผลมาจากสิ่งอื่นใดนอกจากปรากฏการณ์ที่แท้จริง เขากล่าวว่า ในวารสารที่มีชื่อเสียงที่สุดสองเล่มที่อุทิศให้กับสังคมวิทยาของศาสนา ไม่มีบทความใดที่ "สนับสนุนมุมมองการล้างสมอง" ในขณะที่บทความดังกล่าวได้รับการตีพิมพ์มากกว่าหนึ่งร้อยบทความในวารสารอื่นๆ "ที่ไม่ค่อยมีชื่อเสียง" เขาสรุปว่าแนวคิดเรื่องการล้างสมองถูกขึ้นบัญชีดำ  
ไอลีน บาร์เกอร์ วิจารณ์แนวคิดเรื่องการควบคุมจิตใจ เพราะมันเป็นการให้เหตุผลในการแทรกแซงที่มีค่าใช้จ่ายสูง เช่น การล้างโปรแกรม หรือการให้คำปรึกษาเพื่อออกจากลัทธิ เธอยังวิจารณ์ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตบางคน รวมถึงซิงเกอร์ ที่รับเป็นพยานผู้เชี่ยวชาญในคดีความที่เกี่ยวข้องกับลัทธิใหม่ หนังสือปี 1984 ของบาร์เกอร์ เรื่อง The Making of a Moonie: Choice or Brainwashing? อธิบายถึงกระบวนการการเปลี่ยนศาสนาเป็น โบสถ์แห่งความสามัคคี (ซึ่งบางครั้งสมาชิกถูกเรียกอย่างไม่เป็นทางการว่า มูนี่) ซึ่งเป็นหนึ่งในกลุ่มที่รู้จักกันดีที่สุดที่กล่าวกันว่าฝึกการล้างสมอง บาร์เกอร์ใช้เวลาเกือบเจ็ดปีในการศึกษาสมาชิกโบสถ์แห่งความสามัคคี และเขียนว่าเธอปฏิเสธทฤษฎี "การล้างสมอง" เพราะมันไม่ได้อธิบายว่าทำไมหลายคนถึงเข้าร่วมการประชุมรับสมัครและไม่ได้เป็นสมาชิก หรือทำไมสมาชิกจำนวนมากจึงออกจากกลุ่มหรือออกจากกลุ่มโดยสมัครใจ
เจมส์ ริชาร์ดสัน กล่าวว่า หากขบวนการศาสนาใหม่มีเทคนิคการล้างสมองที่ทรงพลังจริง ก็คาดว่าจะมีอัตราการเติบโตสูง แต่ในความเป็นจริงแล้ว ส่วนใหญ่ไม่ประสบความสำเร็จในการสรรหาหรือรักษาสมาชิก ด้วยเหตุผลนี้และเหตุผลอื่นๆ นักสังคมวิทยาของศาสนารวมถึง เดวิด บรอมลีย์ และ แอนสัน ชูป จึงพิจารณาว่าแนวคิดที่ว่า "ลัทธิบูชา" กำลังล้างสมองเยาวชนชาวอเมริกันนั้น "ไม่น่าเป็นไปได้" 
โทมัส ร็อบบินส์ (นักสังคมวิทยา), มัสซิโม อินโตรวิญ, ลอร์น ดอว์สัน, กอร์ดอน เมลตัน, มาร์ค กาลันเตอร์ (จิตแพทย์) และ ซอล เลวีน รวมถึงนักวิชาการคนอื่นๆ ที่ทำการวิจัยเกี่ยวกับ NRM ได้โต้แย้งและพิสูจน์ต่อศาล สมาคมวิชาชีพที่เกี่ยวข้อง และชุมชนวิทยาศาสตร์ จนเป็นที่พอใจแล้วว่า ไม่มีทฤษฎีทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นที่ยอมรับโดยทั่วไป ซึ่งตั้งอยู่บนพื้นฐานของการวิจัยที่เป็นระบบรองรับแนวคิดเรื่องการล้างสมอง
ในปี 1999 นักจิตวิทยาฝ่ายนิติเวช ดิ๊ก แอนโธนี่ ได้วิพากษ์วิจารณ์ ฌอง-มารี อับเกรลล์ ผู้สนับสนุนอีกคนหนึ่งในมุมมองนี้ โดยกล่าวหาว่าใช้วิธีการแบบ วิทยาศาสตร์เทียม และขาดหลักฐานที่แสดงว่า มุมมองต่อโลก ของใครก็ตามเปลี่ยนแปลงอย่างมากจากวิธีการบังคับเหล่านี้ เขาอ้างว่าแนวคิดและความกลัวที่อยู่รอบๆ นั้นถูกใช้เป็นเครื่องมือสำหรับขบวนการต่อต้าน ลัทธิ เพื่อหาเหตุผลในการข่มเหงกลุ่มศาสนาชนกลุ่มน้อย นอกจากนี้ แอนโธนี่ยังโต้แย้งในหนังสือ ความเข้าใจผิดเกี่ยวกับลัทธิ ว่าคำว่า "การล้างสมอง" นั้นมี ความหมายแฝง ที่ เร้าอารมณ์ จนทำให้การใช้คำนี้เป็นอันตรายต่อการสืบสวนทางวิทยาศาสตร์ต่อไป
ในปี 2016 นักมานุษยวิทยาศาสนาชาวอิสราเอลและเพื่อนร่วมงานที่ สถาบัน แวน เลียร์ เยรูซาเลม อดัม คลิน-อรอน กล่าวถึงกฎหมาย "ต่อต้านลัทธิ" ที่เสนอในขณะนั้นว่า 

**การวิจัยทางวิทยาศาสตร์**
ไฟล์:ProjectMKULTRA Senate Report.pdf|thumb|รายงานปี ค.ศ. 1977 ของวุฒิสภาสหรัฐอเมริกาเรื่องโครงการ MKUltra เกี่ยวกับการล้างสมองของสำนักข่าวกรองกลาง

**ผลวิจัยจากรัฐบาลสหรัฐอเมริกา**
เป็นเวลากว่า 20 ปี นับตั้งแต่ต้นทศวรรษ 1950 สำนักข่าวกรองกลาง (CIA) และ กระทรวงกลาโหมสหรัฐ ได้ดำเนินการวิจัยลับ รวมถึง โครงการ MKUltra ในความพยายามที่จะพัฒนาเทคนิคการล้างสมองที่มีประสิทธิภาพ การทดลองเหล่านี้มีตั้งแต่ การจี้ไฟฟ้า ไปจนถึงการใช้ แอลเอสดี ในปริมาณสูง ผลลัพธ์ทั้งหมดของการทดลองยังไม่เป็นที่ทราบแน่ชัด
ผู้อำนวยการ ซิดนีย์ ก๊อตต์ลิบ และทีมงานของเขาสามารถ "ทำลายความคิดเดิม" ของมนุษย์ได้โดยใช้เทคนิคการทรมาน อย่างไรก็ตาม การตั้งโปรแกรมใหม่ ในแง่ของการค้นหา "วิธีใส่ความคิดใหม่เข้าไปในช่องว่างที่เกิดขึ้น" นั้นไม่ประสบความสำเร็จเท่าที่ควร 
จิตแพทย์ผู้เข้มข้น โคลิน เอ. รอสส์ อ้างว่า ซีไอเอ ประสบความสำเร็จในการสร้างสิ่งที่เรียกว่า "ผู้สมัครชาวแมนจูเรีย" ที่สามารถตั้งโปรแกรมได้ แม้ในขณะนั้น การทดลองของ ซีไอเอ โดยใช้ยาหลอนประสาทหลากหลายชนิด เช่น แอลเอสดี และ เมสคาลีน ได้แนวคิดมาจาก การทดลองกับมนุษย์ของนาซี ก่อนหน้านี้ 
ในปี 1979 จอห์น ดี. มาร์คส์ เขียนไว้ในหนังสือของเขา The Search for the Manchurian Candidate ว่าจนกระทั่งโครงการ เอ็มเคอุลตร้า ถูกยกเลิกอย่างมีประสิทธิภาพในปี 1963 นักวิจัยของหน่วยงานยังไม่พบวิธีที่เชื่อถือได้ในการล้างสมองผู้อื่น เนื่องจากการทดลองทั้งหมดในบางช่วงมักจะจบลงด้วยอาการความจำเสื่อมหรือแคโทโทเนีย ทำให้ไม่สามารถใช้งานได้จริง 
รายงานของคณะกรรมการบริการด้านอาวุธของวุฒิสภาที่ได้รับการสนับสนุนจากสองพรรค ซึ่งเผยแพร่บางส่วนในเดือนธันวาคม 2551 และเผยแพร่ฉบับเต็มในเดือนเมษายน 2552 รายงานว่า ครูฝึกทหารสหรัฐฯ ที่มาที่ อ่าวกวนตานาโม ในเดือนธันวาคม 2545 ได้จัดชั้นเรียนการสอบสวนโดยอิงตามแผนภูมิที่คัดลอกมาจากการศึกษาของกองทัพอากาศในปี 2499 เกี่ยวกับเทคนิคการล้างสมองแบบ "คอมมิวนิสต์จีน" ซึ่งใช้เพื่อรีดเค้นคำสารภาพเท็จจากเชลยศึกชาวอเมริกันในช่วง สงครามเกาหลี
รายงานแสดงให้เห็นว่า การอนุมัติ ของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมในปี 2545 เกี่ยวกับเทคนิคเชิงรุกที่ กวนตานาโม นำไปสู่การใช้ใน ประเทศอัฟกานิสถาน และใน ประเทศอิรัก รวมถึงที่ อาบูกรัยบ์ ด้วย 

**คณะทำงานสมาคมจิตวิทยาอเมริกัน**
ในปี 1983 สมาคมจิตวิทยาอเมริกัน (APA) ได้ขอให้ซิงเกอร์เป็นประธาน คณะทำงาน ที่เรียกว่า APA Task Force on Deceptive and Indirect Techniques of Persuasion and Control (DIMPAC) เพื่อตรวจสอบว่าการล้างสมองหรือการโน้มน้าวใจแบบบีบบังคับมีบทบาทในการสรรหาโดย NRMs หรือไม่ คณะทำงานสรุปว่า: อย่างไรก็ตาม เมื่อวันที่ 11 พฤษภาคม 1987 คณะกรรมการด้านความรับผิดชอบต่อสังคมและจริยธรรมสำหรับจิตวิทยา (BSERP) ของ APA ปฏิเสธรายงาน DIMPAC เนื่องจากรายงาน "ขาดความเข้มงวดทางวิทยาศาสตร์และวิธีการที่สำคัญอย่างเป็นกลางที่จำเป็นสำหรับการอนุมัติของ APA" และสรุปว่า "หลังจากการพิจารณาอย่างถี่ถ้วนแล้ว BSERP ไม่เชื่อว่าเรามีข้อมูลเพียงพอที่จะนำทางเราในการแสดงจุดยืนในประเด็นนี้"

**ดูเพิ่ม**

**อ่านเพิ่ม**
  ref = none; Reprinted, with a new preface: University of North Carolina Press, 1989 ( Online at Internet Archive).- publisher=Owl Books
*url-status=live- publisher=Oxford University Press- author-link=Benjamin Zablocki- year=1998- url-status=dead

**หมายเหตุ**

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
Communist Interrogation, Indoctrination, and Exploitation of Prisoners of War 1956
*Science fiction
หมวดหมู่:เทคนิคการโฆษณาชวนเชื่อ