กองพลทหารราบที่ 4

กองพลทหารราบที่ 4 เป็นกองพลทหารราบของกองทัพบกไทย ตั้งอยู่ที่ตำบลบ้านคลอง อำเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก เป็นส่วนหนึ่งของกองทัพภาคที่ 3

**ประวัติ**
กำลังพลชุดแรกของกองพลทหารราบที่ 4 เกิดขึ้นในช่วงปี พ.ศ. 2419 - 2430 ช่วงรัชสมัยของรัชกาลที่ 5 พลตรีเจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรีได้นำกำลังทหารจากกรุงเทพฯ และกำลังจากส่วนภูมิภาคสนธิกำลังไปปราบปรามการก่อการกำเริบในสงครามปราบฮ่อ จากนั้นเมื่อสงครามสิ้นสุดลงจึงได้แบ่งกำลังบางส่วนในพื้นที่ภาคเหนือเพื่อรักษาความสงบ ถึงถือว่ากองกำลังชุดนี้เป็นกำลังเริ่มแรก
ในพื้นที่ภาคเหนือช่วงปี พ.ศ. 2446 หน่วยทหารในพื้นที่ประกอบไปด้วยกำลัง 3 กองพล คือ กองพลที่ 6 ตั้งอยู่ที่นครสวรรค์ กองพลที่ 7 ตั้งอยู่ที่พิษณุโลก และกองพลที่ 8 ตั้งอยู่ที่เชียงใหม่ ขึ้นตรงต่อเสนาบดีกระทรวงกลาโหม คือพระยาสีหราชเดโช
ในปี พ.ศ. 2464 ได้มีการจัดตั้ง กองทัพที่ 3 ตั้งอยู่ที่จังหวัดพิษณุโลก มีหน่วยขึ้นตรงคือ กองพลที่ 6, กองพลที่ 7 และกองพลที่ 5 ก่อนจะย้ายไปยังจังหวัดพระนครศรีอยุธยาเมื่อปี พ.ศ. 2472 และปรับส่วนราชการ ยุบกองพลที่ 7 และกองพลที่ 8 เหลือเพียงกองพลที่ 6 และหน่วยขึ้นตรงในสังกัดกองพลที่ถูกยุบได้ไปขึ้นตรงกับกองพลที่ 6
กระทั่งในการเปลี่ยนแปลงการปกครองในปี พ.ศ. 2475 กองพลที่ 6 ได้ถูกยุบและกลายเป็นจังหวัดทหารบกนครสวรรค์ หน่วยขึ้นตรงต่าง ๆ ได้เปลี่ยนการขึ้นตรงมาที่กรุงเทพมหานคร เวลานั้นประกอบไปด้วย กองพันทหารราบที่ 28, กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 7 และกองพันทหารปืนใหญ่ที่ 8 ต่อมาในปี พ.ศ. 2476 ได้มีการย้ายกองพันทหารปืนใหญ่ที่ 8 ไปที่จังหวัดปราจีนบุรี กำลังที่เหลืออีก 2 กองพัน และเกิดการปรับเปลี่ยนอัตรากำลังและโครงสร้างอีกหลายครั้ง
จากนั้นในวันที่ 2 ธันวาคม พ.ศ. 2484 ในระหว่างสงครามมหาเอเชียบูรพา ได้มีคำสั่งมาที่มณฑลทหารบกที่ 4 ซึ่งมี พันเอกหลวงหาญสงครามเป็นผู้บัญชาการจัดตั้งกองกำลังระดับกองพล ชื่อว่า กองพลที่ 4 มีที่ตั้งอยู่ในจังหวัดนครสวรรค์ รับภารกิจในการเข้าไปยึดครองพื้นที่ในรัฐฉาน ประเทศพม่า ซึ่งสามารถยึดเมืองโก เมืองเสน เมืองพยาค เมืองเชียงแสน เมืองยอง เมืองยู้ เมืองเสี้ยว และพื้นที่ฝั่งขวาของแม่น้ำหลวย
ต่อมาในปี พ.ศ. 2499 ได้ย้ายที่ตั้งจากจังหวัดนครสวรรค์ไปยังจังหวัดพิษณุโลก และมีสถานะเป็นหน่วยขึ้นตรงของกองทัพบก และปรับมาขึ้นตรงกับภาคทหารบกที่ 3 ในปี พ.ศ. 2501 และเปลี่ยนชื่อเป็น กองทัพภาคที่ 3 และเปลี่ยนชื่อเป็น กองพลทหารราบที่ 4 เมื่อวันที่ 16 กันยายน พ.ศ. 2526

**หน่วยขึ้นตรง**
 กรมทหารราบที่ 4 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายจิรประวัติ ตำบลนครสวรค์ออก อำเภอเมืองนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์
** กองพันทหารราบที่ 1 กรมทหารราบที่ 4 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายจิรประวัติ ตำบลนครสวรค์ออก อำเภอเมืองนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์
** กองพันทหารราบที่ 2 กรมทหารราบที่ 4 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายจิรประวัติ ตำบลนครสวรค์ออก อำเภอเมืองนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์
** กองพันทหารราบที่ 3 กรมทหารราบที่ 4 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ตำบลบ้านคลอง อำเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก- กรมทหารราบที่ 7 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายกาวิละ ตำบลวัดเกต อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่
** กองพันทหารราบที่ 1 กรมทหารราบที่ 7 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายกาวิละ ตำบลวัดเกต อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่
** กองพันทหารราบที่ 2 กรมทหารราบที่ 7 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายพิชิตปรีชากร ตำบลเมืองงาย อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่
** กองพันทหารราบที่ 5 กรมทหารราบที่ 7 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายโสณบัณฑิตย์ ตำบลเวียงใต้ อำเภอปาย จังหวัดแม่ฮ่องสอน- กรมทหารราบที่ 14 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายวชิรปราการ ตำบลน้ำรึม อำเภอเมืองตาก จังหวัดตาก
** กองพันทหารราบที่ 1 กรมทหารราบที่ 14 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายวชิรปราการ ตำบลน้ำรึม อำเภอเมืองตาก จังหวัดตาก
** กองพันทหารราบที่ 2 กรมทหารราบที่ 14 ค่ตั้งกองบังคับการที่ายวชิรปราการ ตำบลน้ำรึม อำเภอเมืองตาก จังหวัดตาก
** กองพันทหารราบที่ 3 กรมทหารราบที่ 14 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายวชิรปราการ ตำบลน้ำรึม อำเภอเมืองตาก จังหวัดตาก- กรมทหารปืนใหญ่ที่ 4 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายสมเด็จพระเอกาทศรถ ตำบลอรัญญิก อำเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก
** กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 4 กรมทหารปืนใหญ่ที่ 4 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายจิรประวัติ ตำบลนครสวรค์ออก อำเภอเมืองนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์
** กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 104 กรมทหารปืนใหญ่ที่ 4 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายสมเด็จพระเอกาทศรถ ตำบลอรัญญิก อำเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก
** กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 7 กรมทหารปืนใหญ่ที่ 4 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายพระปิ่นเกล้า ตำบลดอนแก้ว อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่
** กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 17 กรมทหารปืนใหญ่ที่ 4 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายขุนเจืองธรรมิกราช ตำบลท่าวังทอง อำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา- กองพันทหารม้าที่ 9 กองพลทหารราบที่ 4 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายสมเด็จพระเอกาทศรถ ตำบลอรัญญิก อำเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก- กองพันทหารช่างที่ 4 กองพลทหารราบที่ 4 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายจิรประวัติ ตำบลนครสวรค์ออก อำเภอเมืองนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์- กองพันทหารสื่อสารที่ 4 กองพลทหารราบที่ 4 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ตำบลบ้านคลอง อำเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก- กองพันเสนารักษ์ที่ 4 กองพลทหารราบที่ 4 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ตำบลบ้านคลอง อำเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก- กองสรรพาวุธเบา กองพลทหารราบที่ 4 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ตำบลสมอแข อำเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก- กองทหารพลาธิการ กองพลทหารราบที่ 4 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ตำบลบ้านคลอง อำเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก

**รายนามผู้บัญชาการ**
หมายเหตุ ยศทหารเป็นยศขณะดำรงตำแหน่งตามประกาศสํานักนายกรัฐมนตรี

**ดูเพิ่ม**
 กองพลที่ 1 รักษาพระองค์- กองพลทหารราบที่ 2 รักษาพระองค์- กองพลทหารราบที่ 5- กองพลทหารราบที่ 7- กองพลทหารราบที่ 9- กองพลทหารราบที่ 15

**อ้างอิง**
4
หมวดหมู่:หน่วยและรูปขบวนทหารที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2484
หมวดหมู่:ประเทศไทยในสงครามอิรัก