บนโช

บนโช (Nihongo|梵鐘|Bonshō|ระฆังพุทธ) หรือ ซึริกาเนะ (Nihongo3|釣り鐘|tsurigane|ระฆังแขวน) หรือ โอกาเนะ Nihongo3|great bells|大鐘|ōgane เป็นระฆังที่พบได้ในวัดพุทธในประเทศญี่ปุ่น ใช้งานเพื่อเรียกรวมพระสงฆ์สวดมนต์และเพื่อใช้บอกระยะเวลา  ระฆังบนโชนั้นไม่ได้ตีด้วยไม้จากด้านใน แต่ตึด้วยค้อนหรือคานไม้ที่ห้อยด้วยเชือกจากหลังคาแทน
ระฆังบนโชโดยทั่วไปทำมาจากทองสัมฤทธิ์ ผ่านวิธีการหล่อแบบแม่พิมพ์ใช้ครั้งเดียว โดยทั่วไปมักเสริมและประดับด้วยปุ่มนูน, เส้นแถบนูน และคำจารึก ระฆังแบบนี้ที่เก่าแก่ที่สุดในญี่ปุ่นนั้นอายุราว ค.ศ. 600 แม้ว่ารูปแบบการออกแบบโดยรวมจะมีที่มาจากจีนยุคก่อนมากกว่า และมีคุณลักษณะบางประการร่วมกับระฆังจีนโบราณก็ตาม เสียงระฆังบนโชนั้นก้องกังวานและทะลุทะลวง จึงนำมาใช้บอกสัญญาณ บอกเวลา และแจ้งเตือน นอกจากนี้ยังเชื่อว่าเสียงของบนโชมีคุณสมบัติเหนือธรรมชาติ เป็นต้นว่า มีความเชื่อว่าเสียงระฆังนี้จะได้ยินถึงในนรก
ความสำคัญเชิงจิตวิญญาณของบนโชนั้นหมายความว่าระฆังเหล่านี้มีบทบาทสำคัญในพิธีกรรมทางศาสนาพุทธ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเทศกาลปีใหม่ และเทศกาลบง ตลอดประวัติศาสตร์ของญี่ปุ่น ระฆังเหล่านี้ได้กลายมาสัมพันธ์กับเรื่องเล่าและตำนาน ทั้งที่เป็นเรื่องแต่ง เช่นระฆังเบ็งเก  ที่มีเดระ และที่เป็นเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ เช่น ระฆังที่วัดโฮโคจิ ในโลกสมัยใหม่ ยังได้นำมาใช้เป็นสัญลักษณ์แทนสันติภาพโลก

**ที่มา**
บนโชมีที่มาจากเปียนจง (หรือ เฮนโช; henshō ในภาษาญี่ปุ่น) ซึ่งเป็นเครื่องดนตรีในราชสำนักจีนโบราณที่ประกอบด้วยระฆังที่ตั้งเสียงแล้วจำนวนหนึ่ง ระฆังที่มีขนาดใหญ่กว่าในบรรดาเปียนจง ที่ซึ่งต่อมาได้พัฒนามาเป็นบนโชนั้น ในอดีตใข้งานสำหรับตั้งเสียงและเรียกผู้ฟังให้เข้าร่วมการแสดงเปียนจง ตามตำนานเล่าว่าบนโชอาจมีที่มาจากจีนผ่านทางคาบสมุทรเกาหลี ในนิฮงโชกิมีบันทึกระบุถึงโอโตโมะ โนะ ซาเตฮิโกะ ว่าได้นำเอาระฆังทองสัมฤทธิ์สามใบกลับมายังญี่ปุ่นในปี ค.ศ. 562 ในฐานะของที่ขโมยมาจากการสงครามในโครยอ

**การสร้าง**
พระภิกษุกำลังตีระฆังบนโชของวัดโซโจจิในโตเกียว เนื่องในเทศกาลปาถั่ว
การหล่อระฆังบนโชนั้นทำโดยหล่อเป็นชิ้นเดียว ใช้แม่พิมพ์สองอันเป็นแก่นภายในกับเปลือก กระบวนการหล่อนี้แทบไม่ได้เปลี่ยนกรรมวิธีมากนักจากสมัยนารา (710–794) ส่วนแก่นร้างมาจากโดมของอิฐที่วางเรียงกัน ทำมาจากทรายที่แข็งตัว  ส่วนเปลือกนั้นทำมาจากแผ่นหล่อแบบกวาด ซึ่งเป็นแผ่นไม้ขนาดใหญ่ แบน รูปลักษณะคล้ายภาพตัดขวางของระฆัง ซึ่งจะหมุนรอบแกนแนวตั้งเพื่อขึ้นรูปดินเหนียวสำหรับเป็นแม่พิมพ์ จากนั้น คำจารึกและการตกแต่งจะแกะสลักหรือทำรอยเช้าไปในดินเหนียวนี้ ส่วนเปลือกจะครอบเข้ากับส่วนแก่นโดยเหลือช่องว่างแคบ ๆ ที่ซึ่งจะเททองสัมฤทธิ์ที่หลอมแล้วเข้าไปที่อุณหภูมิ F โลหะผสมนี้ประกอบด้วยทองแดงต่อดีบุกที่สัดส่วน 17:3 ปริมาณสัดส่วนการผสม และความเร็วของกระบวนการเย็นตัวลง สามารถมีผลต่อความทุ้มของระฆังได้ หลังโลหะเย็นตัวลงและแข็งตัวแล้ว จะนำเอาแม่พิมพ์ออกโดยการทำให้แตก หมายความว่าแม่พิมพ์จะต้องทำใหม่ต่อระฆังทุก ๆ ใบ กระบวนการนี้มีอัตราบ้มเหลวสูง มีเพียง 50% ของการหล่อระฆังที่จะสำเร็จในครั้งแรกโดยไม่มีรอยแตกหรือตำหนิ
กระบวนการหล่อนั้นตามธรรมเนียมจะมีการสวดพระสูตรควบคู่ไปพร้อมกัน ซึ่งอาจดำเนินไปนานหลายชั่วโมง กระดาษบทสวดมนต์, กิ่งต้นกัลปพฤกษ์ และวัตถุพิธีอื่น ๆ จะเติมลงไปในโลหะที่หลอมแล้วในกระบวนการหล่อโลหะด้วย
แผนภาพแสดงส่วนประกอบต่าง ๆ ของบนโช
บนโชประกอบด้วยหลายส่วน ได้แก่- รีวซู (Ryūzu) ด้ามจับรูปมังกรบนยอดของระฆัง ที่ใช้ยกหรือแขวนระฆัง- คาซากาตะ (Kasagata) ยอดทรงโดมของระฆัง- ชิ หรือ นีว (, ปุ่มนูนรอบส่วนบนของระฆังซึ่งช่วยเพิ่มความก้อง- โคมะโนะซีเมะ (Koma no tsume) ขอบในด้านล่าง- ซึกิซะ (Tsuki-za) แผ่นบนบริเวณสำหรับตี ซึ้งเป็นจุดที่มีความแข็งแรงมากกว่าจุอื่น นิยมประดับเป็นแม่ลายรูปดอกบัวพุทธหรือรูปดอกเก๊กฮวย- ทัตซูกิ (Tatsuki) แถบสำหรับแต่งในแนวนอน- เมย์บุง (Mei-bun) คำจารึก ส่วนมากมักเป็นประวัติศาสตร์ของระฆัง- ชึโมคึ (Shu-moku) คานไม้ที่ห้อยหรือแขวนไว้สำหรับตีระฆังตรงจุดซึกิซะ
ระฆังบางใบมีรอบพิมพ์เส้นตรงที่คงไว้จากรอยต่อของแม่พิมพ์ที่ใช้หล่อ และไม่ได้นำออกระหว่างการเฟตเติล รอยพิมพ์เช่นนี้มองว่าเป็นมุมหนึ่งของความงามโดยรวมของระฆังใบนั้น ๆ ลักษณะของระฆังที่ปรากฏและเสียงของระฆังยังมีเป้าหมายเพื่อให้ลงรอยกันกับคติความงามของญี่ปุ่นแบบ วะบิซะบิ

**เสียง**
การตีระฆังบนโชจะตีจากด้านนอกโดยใช้ค้อนหรือคานไม้ที่ห้อยจากหลังคาแทนการใช้ที่ตีระฆังจากด้านใน เสียงของระฆังบนโชประกอบไปด้วยสามส่วน ส่วนแรกคือ อาตาริ (atari) ซึ่งคือ ณ จุดกระทบตอนตี ระฆังที่ทำมาดีควรจะสร้างเสียงที่สะอาด เสียงแรกจากการตีนี้จะตามมาทันทีด้วยเสียงโอชิ (oshi) ที่ลากยาว เกิดจากการสั่นก้อง (reverberation) ที่ทำให้เสียงเกิดขึ้นต่อหลังเคาะแล้ว เสียงนี้จะแหลมกว่า และมีความสั่นเครือต่ำกว่า พร้อมให้บรรยากาศโศกเศร้า แต่รุ่มรวยด้วยฮาร์โมนิกส์ และจะดังนานสิบวินาที เสียงสุดท้ายที่เกิดขึ้นคือ โอคูริ (okuri) หรือเสียงสลายลง เสียงสะท้อนที่ได้ยินจากการสั่นสะเทือนของระฆังที่ค่อย ๆ ตายจากไป และอาจยาวนานถึงหนึ่งนาที นอกจากนี้ยังมีโอเวอร์โทนที่สามารถได้ยินตลอดเสียงของระฆังเช่นกัน โทนที่หลากหลายนี้ก่อให้เกิดคุณลักษณะของระดับเสียง (pitch profile) ที่สลับซับซ้อน
ด้วยโทนที่ต่ำและความกังวานที่ลึก ทำให้เสียงของระฆังสามารถเดินทางเป็นระยะทางที่ไกล บนโชขนาดใหญ่อาจได้ยินไปไกลถึง miles ในวันที่ไม่มีเสียงอื่นรบกวน ระดับเสียงของระฆังนั้นจะตัดสินอย่างถี่ถ้วนโดยผู้สร้าง ความต่างกันเพียงเฮิร์ตซ์เดียวในความถี่มูลฐาน (fundamental frequency) อาจส่งให้ต้องกลับไปสร้างระฆังใบใหม่ตั้งแต่ต้น

**การใข้งานและความสำคัญ**
วัดชิองในเกียวโต
บนโชพบได้ตามวัดพุทธ โดยทั่วไปจะอยู่ในอาคารเฉพาะที่เรียกว่า โชโร (shōrō) ใช้เพื่อบอกระยะเวลา และเพื่อเรียกพระสงฆ์มาทำวัตร ในศาสนาพุทธ เสียงของระฆังนี้ถือว่าเป็นเสียงที่ให้ความสงบและกระตุ้นให้เกิดบรรยากาศอันเหมาะสมกับการทำสมาธิ เนื่องด้วยลักษณะของระฆัง (ไหล่เป็นรูปมีความชันและฐานแบนราบ) ระฆังบนโชจึงถูกมองเป็นรูปแทนพระพุทธเจ้าประทับนั่ง แบะด้วยเหตุนี้จึงคู่ควรแก่รับการเคารพในลักษณะเดียวกัน เป็นต้นว่า ก่อนการตีระฆังนั้นจะต้องโค้งคำนับก่อนสามครั้ง ในลักษณะเดียวกับที่ทำต่อหน้าพระพุทธรูป
เสียงกังวานของระฆังยังนำมาใช้เพื่อเตือนภัยไต้ฝุ่นและเตือนภัยโดยทั่วไป เนื่องด้วยเสียงตีระฆังนั้นสามารถได้ยินไปถึงระยะทางที่ไกล บางครั้งจึเงนำมาใช้เพื่อประโยชน์ในการบอกสัญญาณด้วย เช่น มีบันทึกการใช้บนโชสำหรับการสื่อสารทางการทหารย้อนไปถึงสมัยสงครามเก็นเปย์ (1180–1185 CE) ระฆังแบบใบเล็กกว่ายังมีหล่อไว้สำหรับใช้งานในสนามรบ เพราะระฆังใหญ่แบบบนโชนั้นยากต่อการขนส่ง บนโชขนาดเล็กนี้จะใช้ในการแจ้งเตือนเมื่อศัตรูโจมตี ในขณะที่การให้คำสั่งจะใช้กลองและการเป่าสังข์
ในการเฉลิมฉลองเทศกาลปีใหม่แบบญี่ปุ่น ผู้คนจะต่อแถวกันตีระฆังบนโช 108 ครั้ง ในพิธีโจยาโนะคาเนะ (Nihongo|除夜の鐘|Joyanokane|ระฆังปีใหม่) ที่เชื่อว่าจะช่วยชำระล้างมนุษย์จากตัณหา 108 ประการ ในเทศกาลบง จะตีบนโชแบบพิเศษที่เรียกว่า โอคุโบะโอกาเนะ (ระฆังกลวงใหญ่) ระฆังนี้จะแขวนไว้เหนือบ่อน้ำ และเชื่อว่าเสียงของระฆังจะดังกังวานไปถึงในนรกเพื่อเรียกวิญญาณคนตาย ในช่วงตอนปลายของเทศกาล จะตีบนโชที่เรีกยว่า โอคุริคาเนะ (ระฆังส่งกลับ) เพื่อส่งวิญญาณกลับและเป็นการแทนจุดสิ้นสุดฤดูร้อน
ในระหว่างสงครามโลกครั้งที่สอง มีความต้องการโลหะสำหรับใช้งานในการทหารในการสงครามเพิ่มขึ้นอย่างมาก ระฆังหลายใบถูกหลอมเอาโลหะมาใช้ ทำให้ระฆังที่ยังเหลืออยู่ได้รับสถานะความสำคัญอย่างมาก มีระฆังมากกว่า 70,000 ใบ หรือร้อยละ 90 ของบนโชทั้งประเทศ ถูกทำลายจากวิธีนี้ อย่างไรก็ตาม การผลิตระฆังอย่างรวดเร็วหลังสงครามทำให้ภายในปี ค.ศ. 1995 จำนวนบนโชในญี่ปุ่นกลับมาเท่ากับสมัยก่อนสงคราม
ในครึ่งหลังของศตวรรษที่ 20 มีการสถาปนาองค์การระฆังสันติภาพโลกขึ้นในญี่ปุ่นเพื่อจุดประสงค์ในการสนับสนุนเงินทุนและหล่อบนโชไปตั้งทั่วโลกในฐานะสัญลักษณ์ของสันติภาพ นอดจากนี้ในเหตุภัยพิบัติสำคัญ เช่น สึนามิและแผ่นดินไหวโทโฮกุปี 2001 หลายชุมชนทีได้รับผลกระทบได้หล่อระฆังเพื่อระลึกถึงเหตุการณ์ดังกล่าว
ในบางครั้งก็มีการนำเอาบนโชมาใช้งานเป็นเครื่องดนตรีใยบทบรรเลงสมัยใหม่ มีเสียงระฆังที่อัดจากบนโชมาใช้ประกอบในเพลงของมายาซูมิ โทชิโระ ชื่อ Olympic Campanology ซึ่งเป็นเพลงเปิดโอลิมปิกปี 1964 ที่จัดขึ้นที่โตเกียว หรือในผลงานของจาค็อบ ดรุคแมน เพลง Lamia ซึ่งใช้เสียงจากการตีระฆังที่วางไว้บนเค็ทเทิลดรัม นักประพันธ์เพลงเพอร์คัชชันสมัยใหม่บางคนใช้เสียงของบนโชมาแทนเสียงของแทมแทมออเคสตราที่นิยมใช้ทั่วไปในปัจจุบัน

**ตัวอย่างสำคัญ**
บนโชที่เก่าแก่ที่สุดในญี่ปุ่นคือระฆังโอคิคิโช (Okikicho) ในวัดเมียวชินจิ หล่อในปี ค.ศ. 698 และเป็นระฆังที่เก่าแก่ที่สุดในโลกที่ยังใช้งานอยู่เช่นกัน ส่วนบนโชที่ใหญ่ที่สุดอยู่ที่วัดชิอง หล่อในปี ค.ศ. 1636 หนัก 70 ตัน และต้องใช้ 17 คนในการตี
เทคนิกยูกิโยะเอะโดยโทโยฮาระ ชิคาโนบุ, 1890 แสดงรูปเบ็งเคย์กำลังขโมยบนโชของวัดมีเดระ
ในศตวรรษที่ 17 บนโชเป็นสัญลักษณ์ที่สื่อถึงสถานะผู้นำของวัด การมีบนโชบ่งบอกถึงการเป็นเจ้าของวัดอื่นในเครือ หลายครั้งจึงเกิดการโจรกรรมระฆังวัดขึ้น วีรชนพื้นถิ่น เบ็งเคย์ ว่ากันว่าได้ลากเอาระฆังหนักสามตันของวัดมีเดระขึ้นเขาฮิเอย์ขณะพยายามขโมยบนโช รอยขีดข่วนลึกที่ปรากฏบนระฆังเบ็งเคย์ซึ่งปัจจุบันยังคงจัดแสดงอยู่ในวัดมีเดระ ตามตำนานว่ากันว่าเป็นผลมาจากการที่เบ็งเคย์เตะระฆังกลับไปจนถึงวัดหลังพบว่าระฆังไม่ยอมดังหากเขาตี นอกจากนี้ บนโชยังมีความเกี่ยวเนื่องกับตำนานของทาวาระ โทดะ ผู้ยริจาคบนโชแก่วัดมีเดระ ว่ากันว่าเขาได้ระฆังนี้มาจากเทพเจ้ามังกรเรียวจิงหลังเขาสามารถปกป้องเรียวจิงจากกิ้งกือยักษ์ได้

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:เครื่องดนตรีญี่ปุ่น
หมวดหมู่:ระฆัง
หมวดหมู่:ศาสนาพุทธในประเทศญี่ปุ่น