จูกัดเจ้ง

จูกัดเจ้ง หรือ จูกัดเจง (มีบทบาทในช่วงปี ค.ศ. 257-284)  มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า จูเก่อ จิ้ง (p=Zhūgě Jìng) ชื่อรอง จ้งซือ (p=Zhòngsī) เป็นขุนพลและขุนนางของรัฐง่อก๊กในยุคสามก๊กของจีน แม้ว่าจูกัดเจ้งมีพื้นเพจากรัฐวุยก๊กแต่ถูกส่งตัวไปง่อก๊กในฐานะตัวประกันในระหว่างที่จูกัดเอี๋ยนผู้บิดาก่อกบฏต่อวุยก๊กในปี ค.ศ. 257 หลังการเสียชีวิตของบิดาในปี ค.ศ. 258 จูกัดเจ้งยังคงอยู่ในง่อก๊กต่อไปโดยได้ทำหน้าที่เป็นขุนพลจนกระทั่งรัฐล่มสลายในปี ค.ศ. 280 ซึ่งเป็นจุดสิ้นสุดของยุคสามก๊ก

**กบฏจูกัดเอี๋ยน**
ไม่มีข้อมูลประวัติในช่วงต้นของจูกัดเจ้งมากนักนอกเหนือจากว่าครอบครัวของจูกัดเจ้งเป็นชาวอำเภอหยางตู (陽都縣 หยางตูเซี่ยน) เมืองลองเอี๋ยหรือลงเสีย (琅邪郡 หลางหยาจฺวิ้น) ซึ่งปัจจุบันคืออำเภออี๋หนานหรืออำเภออี๋ฉุ่ย มณฑลชานตง บิดาของจูกัดเจ้งคือจูกัดเอี๋ยน ดำรงตำแหน่งสำคัญในราชสำนักวุยก๊กและเข้าร่วมในการปราบกบฏครั้งใหญ่ต่อวุยก๊กในปี ค.ศ. 251และค.ศ. 255 อย่างไรก็ตาม ด้วยเหตุที่เหล่าผู้ที่ส่วนเกี่ยวข้องอย่างใกล้ชิดกับจูกัดเอี๋ยนถูกกวาดล้างโดยตระกูลสุมาที่กำลังผูกขาดอำนาจรัฐ จูกัดเอี๋ยนกลัวว่าตนจะพบจุดจบแบบเดียวกันจึงตัดสินใจก่อกบฏที่อำเภอฉิวฉุน (壽春 โช่วชุน; อยู่บริเวณอำเภอโช่ว นครลู่อาน มณฑลอานฮุยในปัจจุบัน) ในปี ค.ศ. 257 โดยร้องขอให้ง่อก๊กที่เป็นรัฐอริของวุยก๊กมาช่วยสนับสนุน และเพื่อเป็นการรับประกันการเป็นพันธมิตรกับง่อก๊ก จูกัดเอี๋ยนจึงส่งจูกัดเจ้งไปเกี๋ยนเงียบนครหลวงของง่อก๊กในฐานะตัวประกัน
การก่อกบฏของจูกัดเอี๋ยนสิ้นสุดในปี ค.ศ. 258 เมื่อจูกัดเอี๋ยนถูกขุนพลเฮาหุนสังหาร ครอบครัวของจูกัดเจ้งที่อยู่ด้วยกันกับจูกัดเอี๋ยนถูกกวาดล้างเพื่อเป็นการลงโทษจากการก่อกบฏของจูกัดเอี๋ยน แม้ว่าพี่สาวคนหนึ่งจะได้รับการไว้ชีวิตเพราะสมรสกับสุมาเตี้ยมที่เป็นสมาชิกของตระกูลสุมาคนหนึ่ง จูกัดเจ้งไม่ได้กลับไปวุยก๊กและยังคงอยู่ในง่อก๊กที่ซึ่งจูกัดเจ้งได้รับราชการในฐานะนายทหาร ในง่อก๊กจูกัดเจ้งได้รับการแต่งตั้งเป็นขุนพลขวา (右將軍 โย่วเจียงจฺวิน) และเสนาบดีกลาโหม (大司馬 ต้าซือหม่า)

**กบฏชือ ต้าน**
ในปี ค.ศ. 264 ซุนโฮขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิแห่งง่อก๊ก ก่อนหน้าปี ค.ศ. 266 ที่วุยก๊กจะล่มสลายแล้วถูกแทนที่ด้วยราชวงศ์จิ้น ส่วนจ๊กก๊กถูกวุยก๊กพิชิตไปแล้วตั้งแต่ปี ค.ศ. 263 
ในปี ค.ศ. 265 ซุนโฮย้ายนครหลวงจากเกี๋ยนเงียบไปยังบู๊เฉียง (武昌; ปัจจุบันคือนครเอ้อโจว มณฑลหูเป่ย์) โดยมอบหมายให้จูกัดเจ้งและขุนพลติง กู้ (丁固) อยู่ป้องกันเกี๋ยนเงียบ
ในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 266 ผู้นำกลุ่มโจรชื่อชือ ต้าน (施但) เห็นว่าซุนโฮไม่ได้ประทับอยู่ในเกี๋ยนเงียบ จึงใช้โอกาสนี้ลักพาตัวซุน เชียน (孫謙) พระอนุชาของซุนโฮ โดยหวังจะตั้งซุน เชียนขึ้นเป็นจักรพรรดิองค์ใหม่ จากนั้นชือ ต้านจึงก่อกบฏและรวบรวมคนได้ 10,000 คนมาอยู่ใต้บังคับบัญชาของตนก่อนจะมุ่งไปเกี๋ยนเงียบ เมื่อชือ ต้านมาถึงเกี๋ยนเงียบที่เป็นนครหลวงเดิม ได้ส่งทูตมาพบจูกัดเจ้งเพื่อเชิญมาร่วมการก่อกบฏ แต่จูกัดเจ้งตัดศีรษะทูต และร่วมกับติง กู้ยกออกไปทำศึกกับชือ ต้านที่หนิวถุน (牛屯; อยู่ทางตะวันออกเฉียงใต้ของนครหนานจิง มณฑลเจียงซูในปัจจุบัน) ทัพของชือ ต้านสวมเกราะด้อยคุณภาพจึงถูกตีแตกพ่ายกระจัดกระจายไป เหล่าขุนพลช่วยซุน เชียนกลับมาได้ แต่ซุนโฮทรงมีรับสั่งให้สำเร็จโทษซุน เชียนเพราะพระองค์ทรงเข้าพระทัยว่าซุน เชียนเป็นผู้สมรู้ร่วมคิดในการก่อกบฏอย่างเต็มพระทัย

**ยุทธการที่หับป๋า (ค.ศ. 268)**
ในปี ค.ศ. 268 จูกัดเจ้งและเตงฮองผู้เป็นเสนาบดีกลาโหมของง่อก๊กยกทัพจากเนินเชฺว่ (芍陂 เชฺว่เปย์; อยู่ทางใต้ของอำเภอโช่ว มณฑลอานฮุยในปัจจุบัน) และโจมตีหับป๋า (合肥 เหอเฝย์) ซึ่งมีโจเป๋า (石苞 ฉือ เปา) เป็นผู้ป้องกัน แต่จูกัดเจ้งและเตงฮองถูกกองกำลังเสริมของราชวงศ์จิ้นที่นำโดยซือหม่า จฺวิ้น (司馬駿) โจมตีแตกพ่าย เตงฮองเขียนหนังสือติดต่อกับโจเป๋าในเรื่องไม่สำคัญ หลังจากประนีประนามกันแล้ว ทั้งสองฝ่ายก็ล่าถอยกลับไป

**การพิชิตง่อก๊ก**
ปลายปี ค.ศ. 279 สุมาเอี๋ยน (จักรพรรดิจิ้นอู่ตี้) จักรพรรดิแห่งราชวงศ์จิ้นเปิดฉากการบุกง่อก๊กเต็มรูปแบบ ในขณะที่ทัพของราชวงศ์จิ้นมุ่งไปยังเกี๋ยนเงียบนครหลวงของง่อก๊ก จูกัดเจ้งพร้อมด้วยสิมเอ๋ง (沈瑩 เฉิ่น อิ๋ง) และซุน เจิ้น (孫震) ภายใต้การบังคับบัญชาของเตียวเค้าอัครมหาเสนาบดีแห่งง่อก๊ก ได้ยกพล 30,000 นายเพื่อขับไล่อองหุย (王渾 หวาง หุน) แม่ทัพฝ่ายราชวงศ์จิ้น ทั้งหมดปิดล้อมจางเ ฉียว (張喬) ผู้ใต้บังคับบัญชาของอองหุยที่หยางเหอ (杨荷; ทางเหนือของอำเภอเหอ มณฑลอานฮุยในปัจจุบัน) จาง เฉียวยอมจำนนเพราะมีกำลังทหารด้อยกว่า จูกัดเจ้งแนะนำเตียวเค้าให้ประหารชีวิตจาง เฉียวและเหล่าทหารใต้บังคับบัญชา เพราะจูกัดเจ้งเชื่อว่าจาง เฉียวกำลังรอกำลังเสริมของราชวงศ์จิ้นมาถึง เตียวเค้าเพิกเฉยต่อคำเตือนของจูกัดเจ้งและนำทัพต่อไปทางอองหุย  จากนั้นทัพง่อก๊กต่อสู้กับโจว จฺวิ้น (周浚) ข้าหลวงมณฑลของมณฑลยังจิ๋นของฝ่ายราชวงศ์จิ้น  แต่คราวนี้ทัพง่อก๊กกลับเป็นฝ่ายถูกตีจนถอยร่น ระหว่างที่ล่าถอย เหล่าขุนพลราชวงศ์จิ้นก็ยกไล่ตามตี แล้วจาง เฉียวก็ก่อกบฏในทัพง่อก๊กตามที่จูกัดเจ้งได้คาดการณ์ไว้ ทัพราชวงศ์จิ้นทำลายล้างทัพง่อก๊กที่ป่านเฉียว (版橋; ทางใต้ของอำเภอเหอ มณฑลอานฮุยในปัจจุบัน)  
จูกัดเจ้งตีฝ่าวงล้อมออกไปพร้อมทหารหลายร้อยนายก่อนจะกลับมาตามหาเตียวเค้า เมื่อพบเตียวเค้า จูกัดเจ้งพยายามโน้มน้าวเตียวเค้าให้หนี แต่เตียวเค้าตั้งใจแน่วแน่ที่จะอยู่ต่อและสู้จนตัวตาย จูกัดเจ้งพยายามดึงตียวเค้าออกจากที่รบแต่ไม่สำเร็จ ท้ายที่สุดจูกัดเจ้งก็ร้องไห้และจากไปโดยไม่มีเตียวเค้าไปด้วย กล่าวกันว่าหลังจากไปร้อยกว่าก้าว จูกัดเจ้งหันกลับมาและเห็นทหารทัพราชวงศ์จิ้นสังหารเตียวเค้าไปแล้ว ภายหลังจูกัดเจ้งและซุน อี้ (孫奕) ยอมจำนนต่อสุมาเตี้ยม

**ประวัติหลังการล่มสลายของง่อก๊ก**
หลังง่อก๊กยอมจำนนต่อราชวงศ์จิ้นในปี ค.ศ. 280 ซุนโฮและอดีตขุนนางง่อก๊กบางคนรวมถึงจูกัดเจ้งถูกย้ายไปอยู่ที่ลกเอี๋ยง จักรพรรดิสุมาเอี๋ยนเป็นสหายในวัยเด็กกับจูกัดเจ้งและทรงต้องการจะพบกับจูกัดเจ้ง แต่จูกัดเจ้งยังมีความแค้นต่อตระกูลสุมาที่มีส่วนในการตายของสมาชิกในครอบครัวจึงปฏิเสธที่พบพระองค์ 
เรื่องเล่าในชื่อชัวซิน-ยฺหวี่ระบุว่าจักรพรรดิสุมาเอี๋ยนทรงทราบว่าสุมาเตี้ยมที่เป็นพระปิตุลา (อา) ของพระองค์สมรสกับพี่สาวของจูกัดเจ้ง จึงตัดสินพระทัยเสด็จไปพบจูกัดเจ้งที่บ้าน เมื่อจูกัดเจ้งได้ยินว่าสุมาเอี๋ยนเสด็จมาถึง ก็พยายามจะซ่อนตัวอยู่ในห้องส้วม ในที่สุดก็ถูกสุมาเอี๋ยนพบตัว สุมาเอี๋ยนตรัสกับจูกัดเจ้งว่า "วันนี้ ในที่สุดเราก็ได้พบกันอีกครั้ง" จูกัดเจ้งทูลตอบทั้งน้ำตาว่า "กระหม่อมเสียใจที่ไม่อาจเอาสีทาตัวและลอกผิวหนังออกจากหน้าได้efn|จูกัดเจ้งกำลังทูลบอกความรู้สึกอับอายของตนเองขณะได้พบกับจักรพรรดิสุมาเอี๋ยน "เอาสีทาตัว" อ้างอิงจากเรื่องราวของอิเยียง (豫讓 ยฺวี่ ร่าง) ส่วน "ลอกผิวหนังออกจากหน้า" อ้างอิงจากเรื่องราวของเนี่ย เจิ้ง (聶政) ทั้งคู่เป็นมือสังหารที่มีชื่อเสียงในยุควสันตสารท ก่อนที่กระหม่อมจะได้พบกับฝ่าบาทอีกครั้ง!" อ้างอิงถึงเรื่องราวของอิเยียง (豫讓 ยฺวี่ ร่าง) และเนี่ย เจิ้ง (聶政) จักรพรรดิสุมาเอี๋ยนจึงเสด็จกลับวังด้วยความละอายพระทัยเรื่องราวที่คล้ายกันนี้ก็มีบันทึกในชีวประวัติของจูเก่อ ฮุย (諸葛恢) บุตรชายของจูกัดเจ้งในจิ้นชู
จักรพรรดิสุมาเอี๋ยนเสนอให้จูกัดเจ้งได้รับการแต่งตั้งเป็นเสนาบดีกลาโหม (大司馬 ต้าซือหม่า) แต่จูกัดเจ้งปฏิเสธ ภายหลังสุมาเอี๋ยนเสนอให้แต่งตั้งเป็นขุนนางมหาดเล็ก (侍中 ชื่อจง) แต่จูกัดเจ้งก็ปฏิเสธอีก จูกัดเจ้งกลับไปบ้านเกิดและและใช้ชีวิตในฐานะสามัญชนในช่วงชีวิตที่เหลือ กล่าวกันว่าจูกัดเจ้งไม่เคยนั่งหันหน้าไปทางลกเอี๋ยงเลยเพราะความแค้น จนกระทั่งจูกัดเจ้งเสียชีวิต จูกัดเจ้งมีบุตรชายอย่างน้อย 2 คนคือจูเก่อ ฮุย (诸葛恢) และจูเก่อ อี๋ (諸葛頤) ทั้งคู่รับราชการในราชสำนักราชวงศ์จิ้น

**เกร็ดประวัติ**

**บทสนทนากับซุนโฮ**
ครั้งหนึ่งซุนโฮตรัสถามจูกัดเจ้งในราชสำนักว่า "ท่านเสนาบดีจ้งซือ (ชื่อรองของจูกัดเจ้ง) ท่านกำลังคิดอะไรอยู่หรือ" จูกัดเจ้งทูลตอบว่า "เมื่ออยู่ที่บ้าน กระหม่อมคิดถึงความกตัญญู เมื่อกระหม่อมกำลังทำงานกระหม่อมคิดถึงการอุทิศตน เมื่อกระหม่อมอยู่กับเพื่อน กระหม่อมคิดถึงความไว้วางใจ ล้วนเป็นสิ่งที่ต้องคิดถึง"

**ในนิยายสามก๊ก**

**ดูเพิ่ม**
 รายชื่อบุคคลในยุคสามก๊ก

**หมายเหตุ**

**อ้างอิง**

**บรรณานุกรม**
 ตันซิ่ว (ศตวรรษที่ 3). สามก๊กจี่ (ซานกั๋วจื้อ).- เผย์ ซงจือ (ศตวรรษที่ 5). อรรถาธิบายสามก๊กจี่ (ซานกั๋วจื้อจู้).- หลิว อี้ชิ่ง (บรรณาธิการ) ( คริสต์ศตวรรษที่ 5). ชื่อชัวซิน-ยฺหวี่ / ชื่อ-ยฺหวี่.- ฝาน เสฺวียนหลิง (648). จิ้นชู.- ซือหม่า กวาง (1084). จือจื้อทงเจี้ยน.
หมวดหมู่:ขุนพลของง่อก๊ก
หมวดหมู่:ขุนนางของง่อก๊ก