เต่าใบไม้อกดำ

เต่าใบไม้อกดำ (Black-breasted leaf turtle, Vietnamese leaf turtle หรือ Black-breasted hill turtle; ชื่อวิทยาศาสตร์: Geoemyda spengleri) เป็นชนิดของเต่า (อันดับ Testudines) ซึ่งถูกจัดว่าเป็นหนึ่งในสายพันธุ์เต่าที่มีขนาดเล็กที่สุดในโลก โดยเป็นสิ่งมีชีวิตเฉพาะถิ่นในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และอยู่ในบัญชีรายชื่อสัตว์ใกล้สูญพันธุ์เมื่อวันที่ 16 กรกฎาคม ค.ศ. 2018

**การจำแนก**
เต่าใบไม้อกดำ เป็นเต่าชนิดหนึ่งในวงศ์ Geoemydidae (เดิมชื่อ Bataguridae)

**ศัพทมูลวิทยา**
ชื่อเฉพาะ spengleri ตั้งขึ้นเพื่อเป็นเกียรติแก่นักธรรมชาติวิทยาชาวเดนมาร์ก Lorenz Spengler

**ลักษณะ**
เป็นชนิดเต่าที่เล็กที่สุดชนิดหนึ่ง โดยมีน้ำหนักระหว่าง 90 ถึง 150 กรัม และสามารถจดจำได้จากลวดลายสีดำบริเวณกระดองท้องในขณะที่กระดองหลังมีลักษณะคล้ายใบไม้ ไม่มีการทราบข้อมูลที่แน่ชัดเกี่ยวกับพฤติกรรมของ G. spengleri แต่กล่าวกันว่าเป็นสัตว์สันโดษและอาศัยอยู่บนบก และยังสามารถขยับตาได้เพื่อสังเกตสภาพแวดล้อมโดยรอบด้วย เต่าเหล่านี้มีอายุขัยประมาณ 20–24 ปี

**ขอบเขตทางภูมิศาสตร์**
G. spengleri พบได้ในป่าดิบเขาของประเทศจีน ประเทศเวียดนาม และประเทศลาว และสามารถพบได้ในหมู่เกาะรีวกีวของประเทศญี่ปุ่น ผ่านประเทศจีน ไปจนถึงจังหวัดกว๋างนามของประเทศเวียดนาม นอกจากนี้ ยังพบได้ในพื้นที่ที่ไม่ใช่ถิ่นกำเนิดอันเนื่องจากการค้าหรือการปล่อยสู่ธรรมชาติ มีการบันทึกการพบ G. spengleri ในระดับความสูงที่สูงและระดับความสูงปานกลางที่ 1,000 เมตร และ 500 เมตร แต่ไม่มีการกระจายพันธุ์ทางภูมิศาสตร์ที่แน่นอนอันเนื่องจากการสำรวจที่จำกัด

**ที่อยู่อาศัย**
G. spengleri อาศัยอยู่ในป่าดิบและป่าไม้ใกล้ธารน้ำจืดตื้น แหล่งที่อยู่อาศัยที่เหมาะสมได้แก่ ป่าดิบชื้นเขตร้อน กึ่งเขตร้อน และป่าชุ่มน้ำ G. spengleri ตัวเต็มวัยจะอาศัยอยู่ใต้ร่มเงาหรือใต้ต้นไม้ในอุณหภูมิที่เหมาะสม โดยอาจต่ำถึง 40 องศาฟาเรนไฮต์ ถึง 90 องศาฟาเรนไฮต์ โดยชนิดนี้ต้องการที่อยู่อาศัยที่เพียงพอเพื่อทำรังในพื้นที่เปิดโล่ง

**อาหาร**
แม้ว่าจะยังไม่ได้สังเกตพฤติกรรมการกินในป่า แต่พบว่า G. spengleri เป็นสิ่งมีชีวิตกินทั้งพืชและสัตว์ และมักจะกินหอยทาก ใบไม้ ผลไม้ และแมลง และยังอาจกินสัตว์จำพวกกุ้งด้วย เมื่อถูกเลี้ยงในที่เลี้ยง เต่าชนิดนี้จะกินสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังขนาดเล็กและเนื้อสัตว์ แต่จะชอบเหยื่อที่มีชีวิต เช่น ไส้เดือน จิ้งหรีด ทาก และตัวกะปิมากกว่า

**การสืบพันธุ์**
ความแตกต่างทางเพศ การเคลื่อนตัวของกระดูกกระดองท้องพบได้ใน G. spengleri โตเต็มวัย โดยตัวเมียจะมีการเชื่อมต่อที่ยืดหยุ่นได้ระหว่างกระดองหลังและกระดูกกระดองท้องไฮโพพลาสตรอน (Hypoplastron) ในขณะที่เพศผู้จะมีโครงสร้างกระดูกแข็ง ยังไม่มีการบันทึกการสืบพันธุ์ในป่า แต่ในที่เลี้ยง เพศเมียมักจะวางไข่ 1-2 ฟองต่อคอก

**การล่าเหยื่อ**
เต่าใบไม้อกดำสามารถหลบเลี่ยงการถูกล่าได้ด้วยการพรางตัวด้วยกระดองหลัง นักล่าที่เป็นที่รู้จักของ G. spengleri ประกอบด้วยสาเหตุจากการกระทำของมนุษย์ หมูป่า สุนัขล่าเนื้อ และชะมด

**ความเสี่ยง**
จากตัวอย่างในมณฑลกวางตุ้ง มณฑลกวางสี และมณฑลไหหลำของประเทศจีน พบว่า G. spengleri เป็นหนึ่งในชนิดที่ยังคงเหลืออยู่เนื่องจากรูปแบบการดำรงชีวิตบนบกที่เงียบสงบและมีขนาดเล็ก พบชนิดเหล่านี้ใกล้สูญพันธุ์เนื่องจากการใช้ประโยชน์มากเกินไปและการเปลี่ยนแปลงที่อยู่อาศัยในระดับใหญ่ เช่น การทำไม้ นอกจากนี้ยังใช้ในธุรกิจสัตว์เลี้ยงและธุรกิจยาด้วย เต่าจำนวนมากเหล่านี้ถูกขายในตลาดของมณฑลกวางตุ้ง มณฑลกวางสี และมณฑลไหหลำในประเทศจีนและฮ่องกง ส่งผลให้จำนวนเต่า G. spengleri ลดลงประมาณร้อยละ 70
G. spengleri ยังคงมีอยู่ในหลายภูมิภาคที่เต่าชนิดอื่น ๆ สูญพันธุ์หรือใกล้สูญพันธุ์

**การอนุรักษ์**
ไอยูซีเอ็นได้ขึ้นทะเบียน G. spengleri ให้เป็นชนิดใกล้สูญพันธุ์ รวมถึงอยู่ในบัญชีรายชื่อสัตว์ป่าคุ้มครองระดับ 2 ของประเทศจีน อย่างไรก็ตาม ชนิดนี้ไม่ได้รับการคุ้มครองภายใต้กฎหมายคุ้มครองของประเทศเวียดนาม
สามารถพบ G. spengleri ได้ในสวนสัตว์ที่ได้รับการคุ้มครอง เช่น Central Florida Zoo & Botanical Gardens Cincinnati Zoo Fort Wayne's Zoo และสวนสัตว์อื่น ๆ หลายแห่งในสหรัฐอเมริกา

**เชิงอรรถและอ้างอิง**
7.^Gong, S., Shi, H., Mo, Y., Auer, M., Vargas-Ramírez, M., Hundsdörfer, A. K., & Fritz, U. (2009). Phylogeography of the endangered black-breasted leaf turtle (Geoemyda spengleri) and conservation implications for other chelonians. Amphibia-Reptilia, 30(1), 57-62.
8.^Dawson, Jeffrey E., et al. "Geographical and elevational distributions of the Black-breasted Leaf Turtle, Geoemyda spengleri (Gmelin, 1789)(Testudines: Geoemydidae)." Amphibian & Reptile Conservation 16.1 (2022): 235-244.

**อ่านเพิ่มเติม**
 Wilke, Hartmut (1998). Tortoises and Box Turtles. New York: Barron's Educational Series, Hauppauge Inc.

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  Gallery by Chelonia.org
หมวดหมู่:วงศ์เต่านา
หมวดหมู่:สัตว์เลื้อยคลานในทวีปเอเชีย