โฉวกั๋วลุ่น

โฉวกั๋วลุ่น (仇國論;  "วิจารณ์เรื่องรัฐอริ") เป็นบทความที่เขียนในปี ค.ศ. 257 โดยเจาจิ๋วขุนนางตำแหน่งขุนนางที่ปรึกษารับใช้ (中散大夫 จงซ่านต้าฟู) ของรัฐจ๊กก๊กในยุคสามก๊กของจีน เป็นบทความที่มีเนื้อหาต่อต้านความกระหายสงครามของเกียงอุยขุนพลของจ๊กก๊กและการยกทัพบุกขึ้นเหนือของเกียงอุยที่ดำเนินต่อเนื่องติดต่อกันหลายปี บทความนี้ยังถือเป็นการแสดงจุดยืนต่อต้านโดยเหล่าคนท้องถิ่นมณฑลเอ๊กจิ๋วที่มีต่อกลุ่มผู้ปกครองของรัฐจ๊กก๊กซึ่งมีพื้นเพมาจากภายนอกมณฑล

**ภูมิหลังของงานเขียน**
หลังจากที่จูกัดเหลียง เจียวอ้วน และบิฮุยซึ่งเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ของรัฐจ๊กก๊กเสียชีวิตไปตามลำดับ เกียงอุยก็ยกทัพบุกขึ้นเหนือเพื่อรบกับรัฐวุยก๊กที่เป็นรัฐอริเป็นเวลาต่อเนื่องยาวนาน ส่งผลกระทบต่อความเป็นอยู่ของราษฎรในจ๊กก๊ก เจาจิ๋วไม่เห็นด้วยต่อแนวทางของเกียงอุยในการยกทัพบุกขึ้นเหนืออย่างต่อเนื่อง จึงต่อต้านการบุกขึ้นเหนือของเกียงอุยและคนอื่น ๆ 
ในปี ค.ศ. 257 จูกัดเอี๋ยนขุนพลของรัฐวุยก๊กร่วมมือกับรัฐง่อก๊กในการก่อกบฏที่อำเภอฉิวฉุน (壽春 โช่วฉุน; อยู่บริเวณอำเภอโช่ว มณฑลอานฮุยในปัจจุบัน) เพื่อต่อต้านสุมาเจียวผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์แห่งวุยก๊ก ราชสำนักวุยก๊กระดมกำลังทหารจากภูมิภาคกวนต๋ง (關中 กวานจง) เพื่อปราบกบฏ เกียงอุยต้องการใช้ประโยชน์จากสถานการณ์นี้เพื่อเตรียมบุกวุยก๊กอีกครั้ง โดยส่งกำลังทหารไปยังจิวฉวน (秦川 ฉินชฺวาน) ตัวเกียงอุยนำหลายหมื่นนายผ่านหุบเขาล่อก๊ก (駱谷 ลั่วกู่) เจาจิ๋วหารือกับเฉิน จือ (陳祗) ผู้เป็นหัวหน้าสำนักราชเลขาธิการ (尚書令 ช่างชูลิ่ง) ในเรื่องข้อดีข้อเสียของการยกทัพออกไป แล้วเจาจิ๋วจึงเขียนบทความตำหนิเกียงอุยที่ไม่เรียนรู้ที่จะอดทน และ "ทุ่มกำลังจำนวนมากยกไปทำศึก" ทำให้ "ราษฎรเบื่อหน่าย" ต่อมาบทความโต้แย้งนี้เป็นที่รู้จักในชื่อว่าโฉวกั๋วลุ่น
นวนิยายอิงประวัติศาสตร์ในคริสต์ศตวรรษที่ 14 เรื่องสามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 112 ก็มีการกล่าวถึงบทความโฉวกั๋วลุ่นของเจาจิ๋วที่ต่อต้านการยกทัพบุกขึ้นเหนือของเกียงอุย

**เนื้อหา**
ในโฉวกั๋วลุ่น เจาจิ๋วยกอุทาหรณ์เป็นเรื่องรัฐสมมติ 2 รัฐชื่อ "อิน-ยฺหวี" (因餘) และ "เจ้าเจี้ยน" (肇建) อิน-ยฺหวีเป็นรัฐเล็ก เจ้าเจี้ยนเป็นรัฐใหญ่ ทั้งสองรัฐเป็นอริต่อกัน เกา เสียนชิง (高賢卿) ชาวรัฐอิน-ยฺหวีถามฝู ยฺหวีจื่อ (伏愚子) ว่าในฐานะที่อิน-ยฺหวี่เป็นรัฐเล็กควรใช้กลยุทธ์ใดเมื่อเผชิญหน้ากับรัฐใหญ่ ฝู ยฺหวีจื่อจึงยกเรื่องจิวบุนอ๋อง (周文王 โจวเหวินหวาง) และเกาเจียน (勾踐 โกวเจี้ยน) เป็นตัวอย่างเพื่อแสดงให้เห็นว่าหากให้ราษฎรได้พักฟื้น ใจของราษฎรมั่นคงแล้ว ก็จะสามารถเอาชนะข้าศึกได้
เกา เสียนชิงถามต่อไปอีกว่า "เมื่อฌ้อ (楚 ฉู่) กับฮั่น (漢) รบกัน เล่าปัง (劉邦 หลิว ปัง) และห้างอี๋ (項羽 เซี่ยง ยฺหวี) ตกลงแบ่งดินแดนที่หงโกว (鴻溝) ไม่รุกรานซึ่งกันและกัน หลังห้างอี๋กลับไป เตียวเหลียง (張良 จาง เหลียง) เห็นว่าหากราษฎรมีความเป็นอยู่ที่มั่นคงแล้วก็จะไม่คิดเป็นอื่นอีก จึงเสนอเล่าปังให้ไล่ตามตีห้างอี๋ ในที่สุดก็ได้รับชัยชนะ ยังต้องใช้วิธีการเยี่ยงอย่างจิวบุนอ๋องอีกหรือ บัดนี้เจ้าเจี้ยนมีปัญหาภายใน หากเราใช้โอกาสนี้ส่งกำลังทหารเข้าโจมตีชายแดน จะเพิ่มความยุ่งยากให้พวกมันและเอาชนะพวกมันได้หรือไม่"
ฝู ยฺหวีจื่อตอบว่า "ในสมัยราชวงศ์เซียง (商 ชาง) และจิวตะวันตก (西周 ซีโจว)" กษัตริย์และขุนนางเข้มแข็ง สังคมมั่นคง ราษฎรในเวลานั้นคุ้นชินกับชนชั้นปกครอง แม้นเล่าปังมีชีวิตอยู่ในยุคเช่นนี้จะถือกระบี่และแส้ม้าพิชิตแผ่นดินได้อย่างไร ตรงข้ามกับช่วงปลายราชวงศ์จิ๋น (秦 ฉิน) แผ่นดินแตกแยก ทุกปีทุกเดือนมีการเปลี่ยนแปลงผู้ปกครอง ราษฏรไม่รู้จะทำอย่างไร ผู้เข้มแข็งก็เข้ารบพุ่งกัน ผู้แข็งแกร่งได้รับมาก ผู้อ่อนแอถูกยึดครอง ในยามนี้ทั้งรัฐของเราและรัฐเจ้าเจี้ยนมีความมั่นคงมาช้านานแล้ว ไม่ใช่ยุคสมัยแห่งความวุ่นวายอย่างช่วงปลายราชวงศ์จิ๋น แต่สถานการณ์เหมือนเมื่อครั้งมีหลายรัฐดำรงอยู่ร่วมกัน ดังนั้นเราสามารถใช้วิธีปกครองแบบจิวบุนอ๋อง และไม่ควรทำศึกทุกทิศทางเหมือนที่เล่าปังทำ หาไม่แล้วราษฎรจะเบื่อหน่าย รัฐจะล่มสลาย ดังสุภาษิตที่ว่า "ยิงเกาทัณฑ์หลายดอกแต่ไม่ถูกเป้า ก็ไม่เท่าเล็งดี ๆ ก่อนแล้วจึงยิง ไม่สักแต่โจมตีอย่างเดียว" ดังนั้นผู้มีปัญญาจึงไม่เปลี่ยนเป้าหมายเพียงเพื่อผลประโยชน์เล็กน้อย แต่รอคอยให้โอกาสอำนวยจึงยกพลออกไปในคราเดียว ดังนั้นเสี่ยงทาง (商湯 ชางทาง) และจิวบูอ๋อง (周武王 โจวอู่หวาง) จึงรบไม่นานก็เอาชนะได้ หากพวกเขาสักแต่ยกพลเข้าปะทะก็ไม่อาจประเมินสถานการณ์ได้ แม้ยอดปราชญ์ก็ไม่อาจช่วยเหลือได้ หากส่งกำลังทหารเยี่ยงเทพ ข้ามกระแสน้ำเชี่ยว ข้ามหุบเขา ข้ามไปถึงท่าข้ามเมิ่งจิน (孟津) โดยไม่ต้องใช้เรือ นั่นไม่ใช่สิ่งที่ข้าพเจ้ายฺหวีจื่อจะทำได้เลย"

**อ้างอิง**

**บรรณานุกรม**
 ตันซิ่ว (ศตวรรษที่ 3). สามก๊กจี่ (ซานกั๋วจื้อ).- ซือหม่า กวาง (1084). จือจื้อทงเจี้ยน.- ล่อกวนตง (ศตวรรษที่ 14). สามก๊ก (ซันกั๋วเหยี่ยนอี้).

**แหล่งข้อมูลอื่น**
หมวดหมู่:วรรณกรรมในยุคสามก๊ก
หมวดหมู่:พ.ศ. 800