ฉบับร่าง:ธนาคารจิตอาสา

ธนาคารจิตอาสา (English: Jitarsa bank) เป็นแพลตฟอร์มที่เชื่อมโยงระหว่างองค์กรอาสากับอาสาสมัครผ่านระบบจับคู่  ซึ่งมีสมาชิกกว่า 155,958 คน และมีการฝากเวลาอาสากว่า 9,899,141 ชั่วโมง กับงานอาสากว่า 6,389 งาน (ข้อมูล ณ วันที่ 17 เมษายน 2568)
ธนาคารจิตอาสามีวัตถุประสงค์ในการส่งเสริมให้ประชาชนเข้าร่วมกิจกรรมอาสาสมัคร อันเป็นการให้ความสำคัญกับการใช้เวลาในการทำประโยชน์เพื่อสังคม โครงการนี้ได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ในประเทศไทย และ เพราะธนาคารจิตอาสาเป็นองค์กรรับฝากเวลา แทน เงิน ฉะนั้นจึงใช้ชื่อว่า ธนาคาร เป็นการเปรียบเปรย

**ประวัติ**
ธนาคารจิตอาสาก่อตั้งโดย ดร. สรยุทธ รัตนพจนารถ ร่วมกับ ธีระพล เต็มอุดม และ ชลลดา ทองทวี เมื่อปี พ.ศ. 2555 ซึ่งได้รับแรงบันดาลใจจากการเป็นอาสาสมัครของเครือข่ายจิตอาสาในวิกฤตสึนามิปี พ.ศ. 2548 และ เหตุการณ์น้ำท่วมปี พ.ศ. 2554  เพื่อเป็นแพลตฟอร์มในการเชื่อมโยงจิตอาสากับโครงการต่างๆ ที่ต้องการอาสาสมัคร มีการเก็บชั่วโมงอาสาสมัครเพื่อให้ผู้เข้าร่วมสามารถติดตามและบันทึกเวลาที่ทำงานอาสาได้ โครงการนี้มีเว็บไซต์หลักคือ https://www.jitarsabank.com/ ซึ่งให้บริการเป็นแหล่งรวมข้อมูลและการสมัครเข้าร่วมกิจกรรมต่างๆ

**จุดประสงค์และโครงสร้างองค์กร**
เป็นองค์กรไม่แสวงหาผลกำไรที่มีจุดประสงค์เพื่อพัฒนาด้านจิตใจของอาสาสมัคร ที่เน้นมิติด้านสุขภาวะทางปัญญา (spiritual health) ที่ทำให้อาสาสมัครได้เข้าใจตนเอง และเห็นความเชื่อมโยงกับผู้อื่นและสิ่งแวดล้อม ได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) และมี ธีระพล เต็มอุดม เป็นหัวหน้าโครงการธนาคารจิตอาสา

**แนวคิดของธนาคารจิตอาสา**
ธนาคารจิตอาสาตั้งใจจะเป็นพื้นที่แห่งการประกาศความมุ่งมั่นที่จะร่วมมือร่วมใจกับผู้อื่นเพื่อทำประโยชน์ให้แก่สังคม เปรียบเสมือน "ธนาคารเวลา" ที่ผู้เข้าร่วมสามารถ "ฝาก" เวลาและความสามารถของตนเองเพื่อช่วยเหลือกิจกรรมต่าง ๆ ในชุมชน ซึ่งไม่มีการใช้เงินเป็นสื่อกลาง ผู้ที่ร่วมกิจกรรมไม่สามารถ “ถอน” เวลาคืนมาได้ แต่ทางธนาคารเชื่อว่า อาสาสมัครจะได้ผลประโยชน์กลับมาในรูปแบบของประสบการณ์ ความรู้ หรือความสุขจากการช่วยเหลือผู้อื่นหลังจากฝากเวลาไว้กับธนาคารแห่งนี้แล้ว ผู้ฝากจะต้องระบุหัวข้อที่ตนตั้งใจจะแบ่งปันเวลาให้ เช่น เรื่องสิ่งแวดล้อม หมาแมว เด็ก คนชรา ศาสนา ฯลฯ นอกจากนั้นผู้แบ่งปันควรแจ้งความถนัดหรือความสามารถพิเศษอื่นใด เฃ่น ขับรถเป็น ทำอาหารได้ สอนหนังสือ แปลและพูดภาษาต่างประเทศได้ จากนั้นระบบก็จะแนะนำงานอาสาที่สอดคล้องกับความสนใจและทักษะของผู้นั้น 

**สัญลักษณ์ของธนาคารจิตอาสา**
สัญลักษณ์ของธนาคารจิตอาสา
สัญลักษณ์เป็นรูปตัวเรือนนาฬิกาเพื่อแสดงว่าธนาคารรับฝากเวลา ตัวเข็มเป็นรูปเครื่องหมายถูก แสดงถึงจุดประสงค์ของธนาคารที่จะช่วยให้ทุกคนได้ใช้เวลาอันมีค่าทำงานอาสาที่ตรงกับความสนใจ และมีการเก็บสถิติการใช้เวลาเพื่อแสดงว่ายังมีพลังของอาสาสมัครรออยู่ นอกจากนั้น ใต้สัญลักษณ์ยังมีคำขวัญของธนาคารคือ "ปันเวลา แชร์ความสุข"

**รูปแบบการดำเนินการ**
1. ระบบการทำงานใช้ระบบธนาคารเวลา (Time Bank) ให้อาสาสมัครสมัครสมาชิกในเว็บไซต์ https://www.jitarsabank.com/ เพื่อเชื่อมโยงความต้องการขององค์กรอาสากับคนที่มีความสามารถหรือความสนใจที่ตรงกัน ซึ่งผู้ที่สนใจสามารถระบุเวลาที่สะดวกและความสามารถเฉพาะทาง เช่น การสอนภาษา การดูแลผู้สูงอายุ หรือการปลูกต้นไม้ งานอาสาสมัครที่อยู่ในรายการของทางธนาคารจะไม่มีเฉพาะแต่ในสถานการณ์ภัยพิบัติเท่านั้น แต่ยังรวมถึงงานอาสาสมัครเพื่อสังคมในประเทศไทยหลากหลายประเภทให้เลือกตามความถนัด  หลังจากกรอกข้อมูลระบบจะจับคู่งานตามความสนใจและทักษะของอาสาสมัคร มีเจ้าหน้าที่ให้คำปรึกษาเพื่อช่วยให้งานอาสามีประสิทธิภาพ
2. การปฐมนิเทศและการอบรม (Orientation and Training) ก่อนเข้าร่วมกิจกรรมจะมีกระบวนการเตรียมพร้อมทั้งอาสาสมัครและองค์กรที่จัดกิจกรรม ก่อนลงไปทำงานอาสาเพื่อให้อาสาสมัครและองค์กรนั้นๆได้ประโยชน์สูงสุด โดยมุ่งเน้นไปที่ทั้งผู้ให้และผู้รับควรได้ประสบการณ์ที่ดี ได้เรียนรู้ และพัฒนาตนเองอย่างรอบด้านทั้งทางกาย ทางใจ และทางสังคม
3. อาสาสัมพันธ์ (Volunteer Relation Management: VRM) งานอาสาสัมพันธ์เป็นงานสื่อสาร เพื่อการสร้างความเครือข่ายที่ยั่งยืนระหว่างอาสาสมัครและองค์กรที่จัดกิจกรรม ทำให้มีความต่อเนื่องในการมีกิจกรรมความร่วมมือ นอกจากนั้นยังเป็นงานที่ช่วยให้กำลังใจ เปิดโอกาสการแลกเปลี่ยนประสบการณ์ และความประทับใจ จากการทำงาน

**ผลตอบแทน**
ไม่มีผลตอบแทนทางการเงิน ไม่ว่าจะเป็นกำไร ดอกเบี้ย หรือเวลาที่จะได้คืน แต่อาสาสมัครจะได้รับประสบการณ์ การเรียนรู้ และความสุขทางจิตใจจากการให้ ลดอัตตา และเรียนรู้ที่จะฟังและเติบโตทางจิตใจ

**การดูแลอาสาสมัคร**
มีการฝึกอบรมให้กับองค์กรในการดูแลอาสาสมัครให้ได้รับประสบการณ์ที่ดี รู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของการแก้ปัญหาสังคม และสร้างความสัมพันธ์ที่ดีกับงานที่ทำ. นอกจากงานอาสาสมัครแล้ว ธนาคารจิตอาสามีเอกสารแนะนำการจัดกิจกรรม (guideline) มีหนังสือ คู่มือ (guidebook) และมีหลักสูตรเรียนรู้หลากหลายที่เหมาะกับผู้เข้าร่วมฝากเวลา อาทิ หนังสือหัวใจอาสา หลักสูตรเร่งรัดการจัดกระบวนการสร้างเสริมสุขภาวะแบบเร่งรัด (Accelerated Transformative Experience: AcTEP)

**การบันทึกเวลา**
เวลาที่ใช้ในการทำกิจกรรมจะถูกบันทึกไว้ในบัญชีของธนาคารจิตอาสา เพื่อแสดงถึงการมีส่วนร่วม อาสาสมัครจะสามารถเรียกดูได้ว่า ได้ฝากเวลา และ ได้ช่วยงานอาสาสมัครไปเท่าไหร่แล้ว ซึ่งอาสาสมัครสามารถขอเกียรติบัตรรับรองงานอาสาได้ด้วย

**กิจกรรมอื่นๆที่ธนาคารจิตอาสาร่วมจัด**
ความสุขประเทศไทย
Soul Connect Fest
แคมเปญเดือนการฟังแห่งชาติ

**อ้างอิง ==