ฉบับร่าง:ปฏิทินชวา

ปฏิทินชวา (ꦥꦤꦁꦒꦭ꧀ꦭꦤ꧀ꦗꦮ) เป็นปฏิทินของชาวชวา โดยใช้ร่วมกับปฏิทินอีกสองรูปแบบคือปฏิทินเกรกอรีและปฏิทินอิสลาม โดยปฏิทินเกรกอรีเป็นปฏิทินอย่างเป็นทางการในสาธารณรัฐอินโดนีเซียและใช้ในสังคมทั่วไป ในขณะที่ชาวมุสลิมและรัฐบาลอินโดนีเซียใช้ปฏิทินอิสลามในการประกอบพิธีกรรมทางศาสนาและกำหนดวันหยุดของศาสนาอิสลามที่เกี่ยวข้อง
ผู้ที่ใช้ปฏิทินชวาคือกลุ่มชาติพันธุ์หลักบนเกาะชวา ได้แก่ ชาวชวา ชาวมาดูรา และชาวซุนดา โดยใช้เป็นสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรม สัญลักษณ์ประจำตัว และยังเป็นประเพณีโบราณที่ได้รับการรักษาไว้ด้วย
ระบบปฏิทินชวาปัจจุบันเริ่มใช้โดยสุลต่านอากุงแห่งมาตารัมในปี ค.ศ. 1633 ก่อนหน้านั้น ชาวชวาใช้ปฏิทินซากะ ซึ่งเริ่มนับปีตั้งแต่ ค.ศ. 78 และใช้ปฏิทินสุริยคติในการคำนวณเวลา  ปฏิทินของสุลต่านอากุงยังคงใช้ระบบการนับปีตามปฏิทินซากา แต่มีความแตกต่างตรงที่ใช้ระบบการวัดปีจันทรคติ เหมือนกับปฏิทินอิสลาม แทนที่จะใช้ปีสุริยคติ ในบางครั้งปฏิทินชวาจะเรียกตามภาษาละตินว่า Anno Javanico หรือ AJ (ปีชวา)

**ประวัติศาสตร์**

**ยุคก่อนปฏิทินชวา**
ก่อนที่จะมีปฏิทินชวา ชาวชวาใช้ปฏิทินซากะ (ปฏิทินซากะบาหลี) ซึ่งมีจุดเริ่มต้นในปี ค.ศ. 78 และใช้ปฏิทินลูนิสุริยคติ เนื่องจากได้รับอิทธิพลจากอินเดีย โดยปฏิทินนี้เป็นปฏิทินทางสุริยคติ (มี 365 วันต่อปี) และมีการเพิ่มเดือนแทรกเพื่อให้สอดคล้องกับฤดูกาล

**หลังจากการสร้างปฏิทินของสุลต่านอากุง**
ปฏิทินชวาในรูปแบบปัจจุบันถูกสร้างขึ้นโดยสุลต่านอากุงแห่งมาตารัม (Sultan Agung Hanyokrokusumo) ในปี ค.ศ. 1633 (ปี AJ 1555) หลังจากเปลี่ยนจากศาสนาฮินดูมานับถือศาสนาอิสลาม สุลต่านอากุงได้ผสมผสานปฏิทินซากะของชวากับปฏิทินฮิจเราะห์ของอิสลาม
สุลต่านอากุงยังคงรักษาปีตามปฏิทินซากะ (เริ่มต้นที่ปี 78 คริสต์ศักราช) แต่เปลี่ยนจากการนับปีแบบสุริยคติเป็นจันทรคติตามแบบอิสลาม นี่เป็นการผสมผสานระหว่างวัฒนธรรมฮินดู-ชวาเดิมกับศาสนาอิสลาม จึงทำให้ปฏิทินชวาไม่ตรงกับทั้งปฏิทินซากะและปฏิทินอิสลามทั้งหมด

**การแบ่งเวลา**
วันในปฏิทินชวามีการแบ่งเวลาที่คล้ายคลึงกันกับปฏิทินอิสลาม วันนึงจะเริ่มต้นเมื่อพระอาทิตย์ตก ตามธรรมเนียมแล้วชาวชวาจะไม่แบ่งวันและคืนเป็นชั่วโมงแต่จะแบ่งเป็นช่วงๆการแบ่งวันและคืนมีดังนี้:

**วัน/เดือน/ปี**

**วันในปฏิทินชวา**
วันในปฏิทินชวามีสองแบบที่ใช้คู่กัน: วันในสัปดาห์ตามแบบอิสลาม 7 วัน และวันตามแบบดั้งเดิมของชวา 5 วัน ซึ่งเรียกว่า pasaran หรือวันตลาด

**วันในสัปดาห์ 7 วัน (Dino Pitu)**

**วันตลาด 5 วัน (Pasaran)**
ความหมายอาจจะแปลกประหลาดเนื่องจากปัญหาทางภาษา
การใช้ระบบวันทั้งสองควบคู่กัน ทำให้เกิดวงรอบ 35 วัน (7×5) ซึ่งมีความสำคัญในความเชื่อและพิธีกรรมของชาวชวา

**เดือนในปฏิทินชวา**
ปฏิทินชวามี 12 เดือนในหนึ่งปี คล้ายกับเดือนในปฏิทินอิสลาม แต่มีชื่อเรียกในภาษาชวา ซึ่งบางเดือนก็มีที่มาจากเทศกาลหรือกิจกรรมทางการเกษตรในแต่ละช่วง

**ปีในปฏิทินชวา**
ปฏิทินชวาใช้วงจร 8 ปีที่เรียกว่า windu โดยแต่ละปีมีชื่อเรียกตามระบบอาหรับที่เรียกว่า Aboge
ในวงจร windu หนึ่งรอบมี 8 ปี จะมีปีที่มี 355 วัน (ปีอธิกมาส) จำนวน 3 ปี และปีที่มี 354 วัน (ปีปกติ) จำนวน 5 ปี
ปฏิทินชวาเริ่มต้นในปี ค.ศ. 1633 โดยการนับปีต่อเนื่องจากปฏิทินซากะ ดังนั้นปีแรกของปฏิทินชวาจึงคือปี AJ 1555 (Anno Javanico 1555)

**การคำนวณปีในปฏิทินชวา**
การคำนวณปีพุทธศักราชเป็นปีชวาสามารถทำได้โดย:- ปีชวา (AJ) = ปีพุทธศักราช - 543 - 78
การคำนวณปีคริสต์ศักราชเป็นปีชวาสามารถทำได้โดย:- ปีชวา (AJ) = ปีคริสต์ศักราช - 78
ปัจจุบัน (พ.ศ. 2568 / ค.ศ. 2025) เป็นปีชวา AJ 1957
ทั้งนี้ การเปรียบเทียบวันที่ระหว่างปฏิทินชวากับปฏิทินเกรกอรีไม่สามารถทำได้โดยตรง เนื่องจากปฏิทินชวาเป็นปฏิทินจันทรคติ ต้องใช้ตารางแปลงเฉพาะ

**เทศกาล**
เทศกาลในปฏิทินชวาสะท้อนถึงทั้งวัฒนธรรมท้องถิ่นและอิทธิพลจากศาสนาอิสลาม เช่น:- Sura(ซูรา) เทศกาลปีใหม่ชวา (Tahun Baru Jawa) เป็นช่วงเวลาแห่งการสวดมนต์ สมาธิ และพิธีกรรมทางจิตวิญญาณ โดยเฉพาะในเมืองยอกยาการ์ตาและสุราการ์ตา- Muludan(มะลุดัน) เทศกาลเฉลิมฉลองวันเกิดของศาสดามูฮัมหมัด (Mulud และ Bakda Mulud เป็นเดือนเฉลิมฉลองต่อเนื่อง)- Sekaten(เซเคเทน) เทศกาลเฉพาะในยอกยาการ์ตาและสุราการ์ตา มีการตีฆ้องใหญ่ (Gamelan) และจัดพิธีศักดิ์สิทธิ์เพื่อรำลึกถึงการเผยแผ่อิสลาม- Grebeg Besar(กรีเบก เบซาร์) พิธีถวาย ของเซ่น (Gunungan) ต่อสุลต่านและประชาชนในเดือน Besar
เทศกาลเหล่านี้มักเชื่อมโยงกับปฏิทินชวาและปฏิทินอิสลามควบคู่กัน

**อ่านเพิ่ม**
Pigeaud, Th., Javaans-Nederlands Woordenboek. Groningen–Batavia: J.B. Wolters, 1938
*Quinn, George The Javanese science of 'burglary' , RIMA. Review of Indonesian and Malaysian Affairs, IX:1 January–June 1975. pp. 33–54.
*Ricklefs, M.C., Modern Javanese historical tradition: a study of an original Kartasura chronicle and related materials. London: School of Oriental and African Studies, University of London, 1978
*Soebardi. Calendrical traditions in Indonesia Madjalah IIlmu-ilmu Satsra Indonesia, 1965 no.3.

**อ้างอิง ==