ซูฟึส ลี

มาริยึส ซูฟึส ลี (Marius Sophus Lie, pron; 17 ธันวาคม 1842 – 18 กุมภาพันธ์ 1899) เป็นนักคณิตศาสตร์ชาวนอร์เวย์ ลีเป็นผู้สร้างทฤษฎีของความสมมาตรต่อเนื่อง และใช้ทฤษฎีนี้ในการศึกษาเรขาคณิตและสมการเชิงอนุพันธ์ นอกจากนี้ลียังมีส่วนในการพัฒนาพีชคณิต

**ชีวิตและการทำงาน**
มาริยึส ซูฟึส ลี เกิดเมื่อวันที่ 17 ธันวาคม 1842 ในเมืองเล็ก ๆ ชื่อนูร์ฟิยูไรด์ เขาเป็นบุตรคนสุดท้องจากทั้งหมดหกคนของบาทหลวงยูฮัน ฮาร์มัน ลี และภริยา

**ผลงาน**
เครื่องมือหลักของลี และผลงานที่ยิ่งใหญ่ที่สุดคือการค้นพบว่ากรุปการแปลงต่อเนื่องซึ่งปัจจุบันรู้จักกันในชื่อกรุปลี เข้าใจได้ง่ายหากทำให้มันเป็นเชิงเส้น (linearize) แล้วศึกษาสนามเวกเตอร์ที่ได้ (ซึ่งเรียกว่า infinitesimal generator) ต่อก่อเกิดเหล่านี้สอดคล้องกับกฎของกรุปที่ได้จากวงเล็บตัวทำสลับที่ และมีโครงสร้างที่ปัจจุบันเรียกว่าพีชคณิตลี
แฮร์มัน ไวล์ ใช้งานทางทฤษฎีกรุปของลีในเปเปอร์ของเขา และปัจจุบันกรุปลีมีการประยุกต์ใช้ในกลศาสตร์ควอนตัม

**หนังสือ**
 language = de . Written with the help of Friedrich Engel. English translation available: Edited and translated from the German and with a foreword by Joël Merker, see 978-3-662-46210-2 and 1003.3202- language = de . Written with the help of Friedrich Engel.- language = de . Written with the help of Georg Scheffers.- language = de . Written with the help of Georg Scheffers.- language = de . Written with the help of Friedrich Engel.- language = de . Written with the help of Georg Scheffers.- url=https://catalog.hathitrust.org/Record/005830809

**หมายเหตุ**

**อ้างอิง**
  issue =1- Citation | last = Freudenthal | first = Hans | author-link = Hans Freudenthal | title = Dictionary of Scientific Biography | chapter = Lie, Marius Sophus | chapter-url=http://www.encyclopedia.com/people/science-and-technology/mathematics-biographies/marius-sophus-lie | year = 1970–1980 | publisher = Charles Scribner's Sons| title-link = Dictionary of Scientific Biography - Citation | last = Stubhaug | first = Arild | author-link = Arild Stubhaug | title = The mathematician Sophus Lie: It was the audacity of my thinking | publisher = Springer-Verlag | year = 2002 | isbn = 3-540-42137-8 | url-access = registration | url = https://archive.org/details/mathematiciansop0000stub - Citation | last = Yaglom | first = Isaak Moiseevich | author-link = Isaak Yaglom | title = Felix Klein and Sophus Lie: Evolution of the idea of symmetry in the nineteenth century | publisher = Birkhäuser | editor1-last = Grant | editor1-first = Hardy | editor2-last = Shenitzer | editor2-first = Abe | year = 1988 | isbn = 3-7643-3316-2 | title-link = Isaak Yaglom#Felix Klein and Sophus Lie (1988) 

**ฐานข้อมูลอื่น**
 wstitle=Lie, Marius Sophus-  date = February 2000-  name=Sophus Lie- sname=Sophus Lie-  "The foundations of the theory of infinite continuous transformation groups – I"  An English translation of a key paper by Lie (Part I)-  "The foundations of the theory of infinite continuous transformation groups – II" An English translation of a key paper by Lie (Part II)-  "On complexes – in particular, line and sphere complexes – with applications to the theory of partial differential equations" An English translation of a key paper by Lie-  "Foundations of an invariant theory of contact transformations" An English translation of a key paper by Lie-  "The infinitesimal contact transformations of mechanics" An English translation of a key paper by Lie-  U. Amaldi, "On the principal results obtained in the theory of continuous groups since the death of Sophus Lie (1898–1907)"  English translation of a survey paper that followed his death
หมวดหมู่:นักคณิตศาสตร์ชาวนอร์เวย์