กรณีพิพาทชื่ออินเดีย

ไฟล์:Mountbatten Jinnah.jpg|thumb|290x290px|ลอร์ดเมานต์แบ็ตเทน อุปราชแห่งอินเดีย พร้อมด้วยภริยา เข้าพบมุฮัมมัด อะลี จินนาห์ หนึ่งในบิดาผู้ก่อตั้งประเทศปากีสถาน
กรณีพิพาทชื่ออินเดีย ใน ค.ศ. 1947 เป็นการโต้แย้งเรื่องการใช้ชื่อ "อินเดีย" ที่เกิดขึ้นในระหว่างและภายหลังการแบ่งบริติชราช ระหว่างประเทศปากีสถานกับสาธารณรัฐอินเดีย โดยมีบุคคลสำคัญจำนวนมากที่เกี่ยวข้องกับข้อพิพาทนี้ เช่น ลอร์ดเมานต์แบ็ตเทน อุปราชองค์สุดท้ายของบริติชราช และมุฮัมมัด อะลี จินนาห์ ผู้นำสันนิบาตมุสลิมและผู้ก่อตั้งประเทศปากีสถาน ภายในปี ค.ศ. 1947 บริติชราชได้แบ่งออกเป็นสองรัฐชาติใหม่ ได้แก่ ฮินดูสถานและปากีสถาน ในตอนแรก จินนาห์เชื่อมั่นว่าฮินดูสถานจะไม่ใช้ชื่อ "อินเดีย" ตั้งแต่ฮินดูสถานมิได้เป็นที่ตั้งของพื้นเพเดิมของชื่ออีกต่อไป เนื่องจากคำว่า "อินเดีย" ในทางนิรุกติศาสตร์และประวัติศาสตร์ หมายถึง หุบเขาสินธุ (ประเทศปากีสถานสมัยใหม่)note=สำหรับจินนาห์แล้ว การที่ 'ฮินดูสถาน' จะใช้ชื่อ 'อินเดีย' นั้นเป็น “การสร้างความเข้าใจผิดและมีจุดประสงค์เพื่อสร้างความสับสน” เขายังคัดค้านการใช้ชื่อ "อินเดีย" ของสาธารณรัฐอินเดียใหม่NoteTag|note=หมายถึงประเทศอินเดียสมัยใหม่ เพราะจะทําให้เกิดความสับสนทางประวัติศาสตร์ ข้อพิพาทนี้มีความหมายอย่างมีนัยสําคัญต่อเอกลักษณ์ประจําชาติและการรับรองระหว่างประเทศ

**ที่มาของชื่อ**
ชื่อ "อินเดีย" มีที่มาจากคำกรีกโบราณว่า Ἰνδική (Indikē) หรือ Ἰνδία (Indía) โดยทับศัพท์เป็นอักษรละตินได้เป็น India โดยในอดีตชื่อนี้มีความหมายว่าดินแดนแห่งแม่น้ำสินธุ ซึ่งปัจจุบันอยู่ในประเทศปากีสถานและเป็นแม่น้ำประจำชาติ
ไฟล์:DNA_inscription_Hidush.jpg|left|thumb|264x264px|ชื่อ Hindūš (𐏃𐎡𐎯𐎢𐏁) ในอักษรรูปลิ่มเปอร์เซียโบราณบนจารึกของดาไรอัสมหาราช (ประมาณ 490 ปีก่อนคริสตกาล) ซึ่งหมายถึงหุบเขาสินธุตอนล่าง (แคว้นสินธ์) ในปากีสถานโบราณ
ชื่อ "อินเดีย" ในท้ายที่สุดมาจากศัพท์ในภาษาสันสกฤต คือ Sindhu ซึ่งใช้เรียกแม่น้ำสินธุและที่ราบลุ่มน้ําสินธุตอนล่าง (แคว้นสินธ์ ประเทศปากีสถาน) ส่วนในภาษาเปอร์เซียเก่ามีศัพท์ที่ใช้เรียก Síndhu ว่า Hindu ในช่วงที่ดาไรอัสมหาราชทรงพิชิตแคว้นสินธ์เมื่อราว 516 ปีก่อนคริสต์ศักราช คำว่า Hinduš ในภาษาเปอร์เซียจึงถูกใช้เพื่อเรียกพื้นที่ราบลุ่มน้ำสินธุตอนล่างในปากีสถานโบราณ ซกือลักซ์แห่งการ์ยันดา (Scylax of Caryanda) ผู้ที่สำรวจแม่น้ำสินธุให้จักรพรรดิเปอร์เซีย ได้ใช้ชื่อในภาษาเปอร์เซีย Hinduš สำหรับเรียกดินแดนบริเวณนี้ และได้ส่งผ่านศัพท์สู่ภาษากรีก โดยคำว่า Indos (Ἰνδός) ที่ใช้เรียกแม่น้ำสินธุ และคำว่า Indian มีการค้นพบในนิพนธ์ของเฮอกาเทริอุสแห่งมีลีทัส (Hecataeus of Miletus) และในภูมิศาสตร์ของเฮอรอโดทัส ซึ่งการหายไปของเสียง /h/ อาจเกิดจากภาษาย่อยกรีกที่พูดกันในเอเชียไมเนอร์ เฮอกาเทริอุสใช้คำศัพท์ "India" และ "Indians" ในการเรียกกลุ่มผู้อยู่อาศัยในแคว้นสินธ์ (ปากีสถานโบราณ) เท่านั้น และเฮอรอโดทัสได้ขยายความและใช้คำว่า "Indian" ในการเรียกผู้คนบริเวณลุ่มน้ำสินธุตอนล่าง (ปากีสถานสมัยใหม่) และประชากรทั้งหมดที่อาศัยอยู่ทางตะวันออกของเปอร์เซีย แม้ว่าเขาจะไม่รู้ภูมิศาสตร์ของดินแดนแห่งนั้นเลยก็ตาม
ในรัชสมัยอเล็กซานเดอร์มหาราช ศัพท์ Indía ในภาษากรีกคอยนี หมายถึง ภูมิภาคที่อยู่ไกลจากแม่น้ำสินธุขึ้นไป ผู้ร่วมสมัยกับอเล็กซานเดอร์ใช้อินเดียสำหรับเรียกที่ราบลุ่มน้ำสินธุ ซึ่งอยู่ในพื้นที่ส่วนใหญ่ของปากีสถาน ต่อมามีแกสธีนีส (Megasthenes) ได้รวมพื้นที่นอกลุ่มน้ำสินธุเข้าไปในอินเดีย ซึ่งรวมถึงที่ราบลุ่มแม่น้ำคงคาด้วย เมื่ออังกฤษเข้ามาในเอเชียใต้ พวกเขานำศัพท์ India มาใช้ในการเรียกอนุทวีปทั้งหมด โดยสิ่งนี้นําไปสู่ความสับสนของชื่อ "อินเดีย" เนื่องจากมีความเกี่ยวข้องกับอาณานิคมอังกฤษที่รวมทั้งปากีสถานและสาธารณรัฐอินเดียสมัยใหม่ ภายหลังการแบ่งอินเดีย สาธารณรัฐอินเดียสมัยใหม่ได้นำชื่ออาณานิคมซึ่งเดิมเกี่ยวข้องประเทศปากีสถานปัจจุบัน (หุบเขาสินธุ)

**ประวัติศาสตร์**
ใน ค.ศ. 1947 บริติชราชได้แบ่งออกเป็นสองประเทศเกิดใหม่ ได้แก่ ฮินดูสถานและปากีสถาน อย่างไรก็ตาม ในเดือนก่อนหน้าการให้เอกราชที่จะเกิดขึ้นในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1947 จินนาห์และสันนิบาตมุสลิมได้คัดค้านการใช้ชื่อ "อินเดีย" ของฮินดูสถานภายใต้การนำของชวาหะร์ลาล เนห์รู โดยในช่วงแรก จินนาห์เชื่อมั่นว่าฮินดูสถานจะไม่ใช้ชื่อ "อินเดีย" ตั้งแต่ฮินดูสถานมิได้เป็นที่ตั้งของพื้นเพเดิมของชื่ออีกต่อไป เนื่องจากคำว่า "อินเดีย" ในทางนิรุกติศาสตร์และประวัติศาสตร์ หมายถึง หุบเขาสินธุที่อยู่ปากีสถาน ทั้งนี้ อินเดียยังเป็นคำที่อังกฤษใช้เรียกอาณานิคมในบริเวณนี้ และเมื่อการให้เอกราชใกล้เข้ามาถึง ก็เป็นที่ชัดเจนแล้วว่าฮินดูสถานจะใช้ชื่ออินเดียสำหรับเรียกประเทศของตน เมานต์แบ็ตเทนกลายเป็นผู้สำเร็จราชการของอินเดีย ส่วนจินนาห์กลายเป็นผู้สำเร็จราชการของปากีสถาน เมานต์แบ็ตเทนได้ส่งการเชื้อเชิญให้แก่จินนาห์ แต่จินนาห์ปฏิเสธ เนื่องจากการเชื้อเชิญนั้นใช้ชื่อ "อินเดีย" มากกว่าใช้ "ฮินดูสถาน" ในการกล่าวถึงประเทศใหม่ โดยจินนาห์ได้เขียนจดหมายให้แก่หลุยส์ เมานต์แบ็ตเทนโดยเฉพาะ ใจความว่า
ในคริสต์ศตวรรษที่ 20 เป็นที่ทราบกันดีว่าคำว่า "อินเดีย" มีที่มาจากแม่น้ำสินธุ ทว่าถึงแม้เมานต์แบ็ตเทนจะรู้ว่าข้อโต้แย้งของจินนาห์นั้นสมเหตุสมผลและไม่เคยยอมรับข้อโต้แย้งนี้เลย โดยในการสัมภาษณ์เมื่อ ค.ศ. 1973 เมานต์แบ็ตเทนได้ยอมรับว่าเขาไม่เคยเข้ากันได้ดีกับจินนาห์ ถึงขนาดที่เขาเรียกจินนาห์ว่า "ไอ้สารเลว" ในระหว่างการสัมภาษณ์ จินนาห์คัดค้านการใช้ชื่อ "อินเดีย" ของฮินดูสถานอย่างแข็งขัน เหตุเพราะศัพท์อินเดียมีมาอย่างยาวนานและสร้างคุณค่าทางประวัติศาสตร์ที่ประเมินค่าไม่ได้ ซึ่งอาจทําให้เกิดความสับสนและความเข้าใจผิดเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ อีกทั้งประวัติศาสตร์อินเดียโบราณNoteTag|note=อินเดียโบราณในที่นี้กล่าวถึงหุบเขาสินธุ (ประเทศปากีสถานสมัยใหม่) ความหมายดั้งเดิมของชื่อ "อินเดีย" กล่าวถึงเพียงที่ราบลุ่มน้ําสินธุตอนล่างเท่านั้น ต่อมาอังกฤษใช้ศัพท์นี้ในการเรียกชื่ออาณานิคมของตนในเอเชียใต้ หรือหุบเขาสินธุในปากีสถาน อาจสร้างความสับสนกับประวัติศาสตร์ของ "สาธารณรัฐอินเดีย" สมัยใหม่ได้ เนื่องจากชื่ออินเดียถือเป็นความทรงจำทางประวัติศาสตร์และเป็นที่รู้จักทั่วโลก
ไฟล์:1922 Map of India by Bartholomew in Imperial Gazetteer of India.jpg|thumb|บริติชราชใน ค.ศ. 1922
แผนที่จำนวนมากที่ตีพิมพ์ในสาธารณรัฐอินเดียภายหลัง ค.ศ. 1947 กล่าวถึงประเทศที่เพิ่งก่อตั้งขึ้นใหม่นี้ว่า "ภารตะ" (Bharat) และตามรัฐธรรมนูญแห่งสาธารณรัฐอินเดียก็ได้กำหนดชื่อประเทศอย่างเป็นทางการว่า "ภารตะ" เช่นกัน แม้ว่าทุกวันนี้ นักชาตินิยมชาวฮินดูและผู้พูดภาษาฮินดีจำนวนมากในสาธารณรัฐอินเดียจะเห็นแย้งให้คําว่า "ภารตะ" กลายเป็นชื่ออย่างเป็นทางการเพียงชื่อเดียวของประเทศ ศัพท์ "ภารตะ" (Bharat) มาจากคำว่า ‘Bharatavarsha’ (ดินแดนแห่งชาวภารตะ) โดยชาวภารตะเหล่านี้เป็นหนึ่งในเผ่าเวดิกยุคแรก ๆ ซึ่งอพยพจากหุบเขาสินธุมายังที่ราบลุ่มแม่น้ำคงคาในช่วง 1200 ปีก่อนคริสต์ศักราช ถึง 800 ปีก่อนคริสต์ศักราช สำหรับผู้คนจำนวนมาก ภารตะดูเหมือนจะเป็นชื่อที่ดีกว่าตั้งแต่คำว่าอินเดียเป็นชื่อที่ใช้ในอาณานิคม นอกจากนี้ ประเทศก็ยังไม่ได้เป็นที่ตั้งของพื้นเพเดิมของชื่อ เนื่องจากคําว่าอินเดียอ้างถึงหุบเขาสินธุในปากีสถานในอดีต สำหรับจินนาห์แล้ว เขาพึงใจกับอักษรย่อของปากีสถานสำหรับประเทศของเขา และฮินดูสถาน (ดินแดนแห่งชาวฮินดู) สำหรับอินเดียที่มีชาวฮินดูเป็นส่วนใหญ่ จินนาห์เพิ่งทราบเมื่อไม่กี่เดือนก่อนการให้เอกราชว่าเมานต์แบ็ตเทนและเนห์รูจะให้ฮินดูสถานใช้ชื่อ "สาธารณรัฐอินเดีย" โดยเมานต์แบ็ตเทนกล่าวถึงปฏิกิริยาของจินนาห์ไว้ว่า "เขา (จินนาห์) โกรธมาก เมื่อเขารู้ว่าพวกเขา (เนห์รูและพรรคคองเกรส) จะเรียกตัวเองว่าอินเดีย" การใช้คํานี้ยังบ่งบอกถึงความสําคัญของอนุทวีปที่ปากีสถานจะไม่มีวันยอมรับ อีกทั้งยังขัดต่อประวัติศาสตร์ เนื่องจากเดิมทีอินเดียอ้างถึงเฉพาะอาณาเขตใกล้แม่น้ำสินธุ (ซึ่งคํานี้เกี่ยวข้อง) และแม่น้ำสาขาต่าง ๆ ดังนั้นอินเดียโบราณส่วนใหญ่จึงอยู่นอกสาธารณรัฐอินเดียสมัยใหม่และส่วนใหญ่อยู่ในปากีสถาน และด้วยเหตุนี้ จึงมักมีการเรียกปากีสถานว่า อินเดียแท้ และชาวปากีสถานว่า ชาวอินเดียแท้

**สถานการณ์ปัจจุบัน**

**การโต้เถียงภารตะ–อินเดีย**
ใน ค.ศ. 2023 พรรครัฐบาลอินเดียอย่างพรรคภารตียชนตา (BJP) ซึ่งนำโดย นเรนทระ โมที นายกรัฐมนตรีอินเดีย ได้พยายามเปลี่ยนชื่อประเทศอินเดียเป็น "ภารตะ" พรรคภารตียชนตาระบุว่าชื่อ "อินเดีย" เป็นสัญลักษณ์ของการปกครองอาณานิคมและไม่ได้เป็นชื่อท้องถิ่นของประเทศ
ทั้งภารตะและอินเดียต่างเป็นชื่ออย่างเป็นทางการของประเทศอินเดียสมัยใหม่ โดยพรรคภารตียชนตาแย้งว่าชื่อ "อินเดีย" เป็นสิ่งหลงเหลือจากยุคอาณานิคม นเรศ บังสัล สมาชิกรัฐสภาของพรรค กล่าวว่าชื่ออินเดียเป็นสัญลักษณ์ "การปกครองอาณานิคม" และ "ควรลบออกจากรัฐธรรมนูญ" โดยบังสัลได้กล่าวในการประชุมรัฐสภาว่า
บางเมืองหรือสถานที่ในประเทศอินเดียที่มีความเชื่อมโยงกับสมัยโมกุลและยุคอาณานิคมถูกพรรคภารตียชนตาเปลี่ยนชื่อ ซึ่งนักวิจารณ์กล่าวว่าชื่อใหม่เหล่านี้เป็นความพยายามที่จะลบสิ่งสืบเนื่องของราชวงศ์โมกุล ซึ่งเป็นมุสลิมและปกครองอนุทวีปมาเป็นเวลาเกือบ 300 ปี

**ปฏิกิริยาของปากีสถาน**
สื่อในประเทศอินเดียรายงานว่าสื่อท้องถิ่นของประเทศปากีสถานได้กล่าวถึงความพยายามของปากีสถานในการอ้างสิทธิ์ชื่ออินเดีย อันเนื่องมาจากการโต้เถียงภารตะ–อินเดีย โพสต์ที่แชร์บนทวิตเตอร์โดยเซาต์เอเชียอินเดกซ์ (South Asia Index) กลายเป็นเรื่องที่กำลังถูกพูดถึงในโลกออนไลน์กันอย่างแพร่หลาย และสื่อมวลชนจำนวนมากก็ต่างรายงานโพสต์ดังกล่าว โดยโพสต์ระบุว่า
นักชาตินิยมในประเทศปากีสถานได้ถกเถียงกันมานานแล้วว่าปากีสถานมีสิทธิ์ในการใช้ชื่อนี้ เนื่องจากหมายถึงภูมิภาคสินธุในปากีสถาน ในขณะเดียวกัน สุมิตรา มหาจัน อดีตโฆษกโลกสภา กล่าวว่าชื่อดั้งเดิมของประเทศคือภารตะ "อย่างแน่นอน" และยังกล่าวอีกว่าชาวบริติชเป็นคนกลุ่มแรกที่เริ่มเรียกดินแดนตรงนี้ว่าอินเดีย สื่ออินเดียบางแหล่งกล่าวว่าการใช้ชื่อภารตะของประเทศอินเดียจะช่วยเติมเต็มความปรารถนาเก่าของปากีสถาน ตั้งแต่ปากีสถานยังอ้างสิทธิ์ในชื่อนี้ตั้งแต่ ค.ศ. 1947

**หมายเหตุ**

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์อินเดีย
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์ปากีสถาน
หมวดหมู่:กรณีพิพาทเรื่องการตั้งชื่อภูมิศาสตร์