หน่วยเรือรักษาความสงบเรียบร้อยตามลำแม่น้ำโขง

หน่วยเรือรักษาความสงบเรียบร้อยตามลำแม่น้ำโขง (Mekong Riverine Unit/MRU.) หรือย่อว่า นรข. คือหน่วยเฉพาะกิจของกองทัพเรือไทยในการปฏิบัติการทางเรือในแม่น้ำโขง ซึ่งเป็นพรมแดนธรรมชาติระหว่างประเทศไทยและประเทศลาวในภาคหนือ พื้นที่รับผิดชอบทางน้ำรวม 96 กม. และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ พื้นที่รับผิดชอบทางน้ำรวม 832 กม. รวมระยะทางความยาวทั้งสิ้น 928 กิโลเมตร

**ประวัติ**
แต่เดิม หน่วยเรือรักษาความสงบเรียบร้อยตามลำแม่น้ำโขง (นรข.) มีชื่อว่า หน่วยปฏิบัติการตามลำแม่น้ำโขง (นปข.) ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 20 พฤศจิกายน พ.ศ. 2513 ก่อตั้งขึ้นมาเพื่อเป็นหน่วยปฏิบัติการในการเอาชนะการต่อสู้กับลัทธิคอมมิวนิสต์ อยู่ในสังกัดของกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายใน (กอ.รมน.) ในเวลาต่อมา ภัยจากลัทธิคอมมิวนิสต์ได้ลดความรุนแรง ซึ่งภัยคุกคามได้เปลี่ยนไปจากในประเทศเป็นจากนอกประเทศ ทำให้หน่วยปฏิบัติการตามลำแม่น้ำโขงได้ถูกปรับให้เป็นหน่วยงานตามแผนป้องกันประเทศเมื่อวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2531 ในฐานะของหน่วยเฉพาะกิจของกองทัพเรือ และขึ้นตรงด้านยุทธการกับกองทัพภาคที่ 2 กองทัพบกไทย
ต่อมาในพื้นที่จังหวัดเชียงรายซึ่งมีแม่น้ำโขงเป็นแนวพรมแดนเช่นเดียวกันได้เกิดปัญหายาเสพติด และการลักลอบเข้าเมืองผ่านทางพรมแดนธรรมชาติคือแม่น้ำโขง จึงได้มีการประสานและร้องขอไปยังกองทัพเรือให้จัดกำลังเข้าปฏิบัติการในแม่น้ำโขงช่วงจังหวัดเชียงรายเช่นเดียวกับในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ทำให้วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2538 กองทัพเรือได้จัดตั้งหน่วยปฏิบัติการตามลำแม่น้ำโขง เขตเชียงราย เพื่อสนับสนุนการปฏิบัติงานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการป้องกันประเทศในพื้นที่จังหวัดเชียงราย และขึ้นตรงด้านยุทธการกับกองทัพภาคที่ 3
จากนั้นได้มีการประชุมคณะรัฐมนตรีร่วมไทย - ลาว ที่เมืองปากเซ แขวงจำปาสัก ประเทศลาว และจังหวัดอุบลราชธานีในวันที่ 20-21 มีนาคม พ.ศ.2547 ซึ่งได้หารือเกี่ยวกับประเด็นด้านความมั่นคง และมีการเปลี่ยนแปลงขึ้นกับหน่วยปฏิบัติการตามลำแม่น้ำโขง โดยได้เปลี่ยนชื่อหน่วยปฏิบัติการตามลำแม่น้ำโขง และมอบหมายภารกิจในการป้องกันและปราบปรามยาเสพติดเป็นหลัก และได้รับภารกิจในการป้องกันอาชญากรรมข้ามชาติมาด้วยหลังจากนั้น ซึ่งได้รับความเห็นชอบจากกระทรวงกลาโหมในการเปลี่ยนชื่อเมื่อวันที่ 28 พฤษภาคม พ.ศ.2547 จากชื่อเดิม หน่วยปฏิบัติการตามลำแม่น้ำโขง คำย่อ "นปข." เป็น หน่วยเรือรักษาความสงบเรียบร้อยตามลำแม่น้ำโขง คำย่อ "นรข." มอบหมายภารกิจในการรักษาความสงบเรียบร้อยตลอดลำแม่น้ำโขงรวมไปถึงพื้นที่ชายฝั่งแม่น้ำ เน้นไปในการปฏิบัติการป้องกันการกระทำที่ผิดกฎหมายที่ส่งผลต่อความมั่นคงของชาติ และการช่วยเหลือประชาชนจากภัยพิบัติต่าง ๆ ตามกรอบของหลักมนุษยธรรม

**โครงสร้าง**

**ส่วนบัญชาการ**
หน่วยเรือรักษาความสงบเรียบร้อยตามลำแม่น้ำโขง มีการจัดหน่วยภายในส่วนบัญชาการ ได้แก่- แผนกธุรการและกำลังพล นรข. (ธก.-กพ.นรข.)- แผนกยุทธการและการข่าว นรข. (ยก.-ขว.นรข.)- แผนกส่งกำลังบำรุง นรข. (กบ.นรข.)
** แผนกการเงิน 
** หมวดคลังพัคดุสลังพัสดุสรรพาวุธ
** หมวดขนส่ง 
** หมวดพยาบาล - แผนกฝ่ายกิจการพลเรือน นรข. (กพร.นรข.)
** ปฏิบัติการจิตวิทยา (ปจว.นรข.)- แผนกซ่อมบำรุง นรข. (ซบ.นรข.)
** หมวดซ่อมเครื่องจักรใหญ่
** หมวดซ่อมรถยนค์
** หมวดซ่อมเครื่องยนต์เล็ก
** หมวดช่างไฟฟ้า
** หมวดช่างอิเล็กทรอนิกส์
** หมวดช่างตัวเรือ- แผนกคลังและบริการ นรข. (คลังและบริการ นรข.)
** หมวดพลาธิการ- ชุดปฏิบัติการพิเศษ นรข. (ชปพ.นรข.)- กองร้อยป้องกัน นรข. (ร้อย.ป้องกัน นรข.)

**หน่วยขึ้นตรง**
หน่วยเรือรักษาความสงบเรียบร้อยตามลำแม่น้ำโขง มีส่วนปฏิบัติการสถานีเรือเป็นฐานปฏิบัติการตลอดแม่น้ำโขงส่วนที่เป็นพรมแดนระหว่างประเทศไทยและประเทศลาว กินพื้นที่จำนวน 8 จังหวัด แบ่งออกเป็น 4 เขต 14 สถานีเรือ และ 1 หน่วยเรือ ดังนี้

**ภารกิจ**
ป้องกันและปราบปรามการกระทำผิดกฎหมาย คุ้มครองและช่วยเหลือประชาชนจากภัยพิบัติต่าง ๆ ตามหลักมนุษยธรรมในพื้นที่รับผิดชอบ เพื่อรักษาความสงบเรียบร้อยตามลำแม่น้ำโขง รวมทั้งสนับสนุนกำลังทางบก ในการรักษาความมั่นคง และป้องกันประเทศ
ในการปฏิบัติงาน หน่วยเรือรักษาความสงบเรียบร้อยตามลำแม่น้ำโขงจะปฏิบัติงานร่วมกันกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการบังคับใช้กฎหมายต่าง ๆ ในการปราบปรามการกระทำที่ผิดกฎหมาย เช่น การลักลอบขนของผิดกฎหมาย การลักลอบขนยาเสพติด รวมไปถึงการลักลอบหลบหนีเข้าเมือง

**ยุทโธปกรณ์**
ไฟล์:U.S. Sailors assigned to Security Forces Assistance Detachment, Maritime Civil Affairs and Security Training Command ride in riverine boats with Thai marines and sailors in the Nakhon Nayok River during 130608-N-RG360-209.jpg|thumb|เรือตรวจการณ์รูปแบบเดียวกันของกองเรือลำน้ำ ระหว่างการฝึกร่วมผสมกับสหรัฐที่แม่น้ำนครนายก
หน่วยเรือรักษาความสงบเรียบร้อยตามลำแม่น้ำโขง ใช้อาวุธและยุทโธปกรณ์ในอัตราของกองเรือลำน้ำ กองเรือยุทธการ ในการลาดตระเวนตรวจการณ์ในลำแม่น้ำโขง ซึ่งเรือหลักที่ใช้งานคือ 
# เรือเร็วตรวจการณ์ลำน้ำ 
# เรือจู่โจมลำน้ำ 
# เรือยางท้องแข็ง
# เรือยาง

**วัฒนธรรมประชานิยม**
หน่วยเรือรักษาความสงบเรียบร้อยตามลำแม่น้ำโขง ถูกกล่าวถึงในบทเพลงผ่านชื่อเก่าของหน่วยในบทเพลงชื่อว่า หนุ่ม นปข. แต่งโดย ครูสุรินทร์ ภาคศิริ ต้นฉบับขับร้องโดย สุริยา ฟ้าปทุม เมื่อปี พ.ศ. 2515 และนำมาขับร้องใหม่อีกครั้งโดย ไผ่ พงศธร ในปี พ.ศ. 2555 ทำให้ได้รับรางวัลมหานครอวอร์ดส ครั้งที่ 9 ประจำปี 2555 สาขา เพลงลูกทุ่งฮิตเก่าทำใหม่ยอดนิยม

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:กองเรือยุทธการ
หมวดหมู่:การสงครามแม่น้ำ
หมวดหมู่:แม่น้ำโขง
หมวดหมู่:เขตแดนไทย–ลาว