หลิว ฉือ

หลิว ฉือ (p=Liú Shí; ค.ศ. 220-310) ชื่อรอง จื่อเจิน (p=Zǐzhēn) เป็นขุนนางของรัฐวุยก๊กในยุคสามก๊กของจีน ต่อมาเป็นขุนนางของราชวงศ์จิ้นตะวันตก

**ประวัติ**
หลิว ฉือเป็นชาวอำเภอเกาถาง (高唐縣 เกาถางเซี่ยน) เมืองเปงหงวน (平原郡 ผิง-ยฺเหวียนจฺวิ้น) ซึ่งปัจจุบันอยู่ทางตะวันตกเฉียงใต้ของนครยฺหวี่เฉิง มณฑลชานตง เป็นผู้สืบเชื้อสายรุ่นที่ 12 ของหลิว ปั๋ว (劉勃) ผู้เป็นอ๋องแห่งเจปัก (濟北王 จี้เป่ย์หวาง) บิดาของหลิว ฉือคือหลิว กว่าง (劉廣) รับราชการเป็นนายอำเภอ (令 ลิ่ง) ของอำเภอชื่อชิว (斥丘縣 ชื่อชิวเซี่ยน)
ในช่วงที่หลิว ฉืออยู่ในวัยเด็ก ครอบครัวของหลิว ฉือมีฐานะยากจนและใช้ชีวิตอย่างยากลำบาก จึงต้องขายวัวและเสื้อผ้าเพื่อยังชีพ แต่หลิว ฉือก็ชอบศึกษาเรียนรู้อย่างมาก จึงมีความรอบรู้ทั้งในเรื่องสมัยโบราณและสมัยปัจจุบัน ต่อมามณฑลและเมืองเสนอให้หลิว ฉือเข้ารับราชการ แต่หลิว ฉือปฏิเสธ ภายหลังหลิว ฉือเดินทางมายังลกเอี๋ยง (洛陽 ลั่วหยาง) นครหลวงของวุยก๊กเพื่อรับราชการเป็นเจ้าหน้าที่บัญชี (計吏 จี้ลี่) ภายหลังได้รับการแต่งตั้งเป็นผู้ช่วยเจ้าเมืองโห้หล้ำ (河南尹丞 เหอหนานอิ่นเฉิง), เจ้าพนักงานสำนักราชเลขาธิการ (尚書郎 ช่างชูหลาง) และผู้พิพากษาในสังกัดเสนาบดีตุลาการ (廷尉正 ถิงเว่ย์เจิ้ง) ต่อมาได้เลื่อนตำแหน่งเป็นเจ้าพนักงานกรมบุคลากร (吏部郎 ลี่ปู้หลาง) เข้าร่วมในราชการทหารของอัครมหาเสนาบดี (สุมาเจียว) และได้รับการตั้งให้มีบรรดาศักดิ์เป็นสฺวินหยางจื่อ (循陽子)
หลังสุมาเอี๋ยนสถาปนาราชวงศ์จิ้นตะวันตกในปี ค.ศ. 266 หลิว ฉือได้รับการตั้งให้มีบรรดาศักดิ์เป็นสฺวินหยางปั๋ว (循陽伯) และเลื่อนเป็นเสนาบดีเจ้ากรมมหาดเล็ก (少府 เฉาฝู่) ต่อมาได้ดำรงตำแหน่งเป็นเสนาบดีพิธีการ (太常 ไท่ฉาง) และราชเลขาธิการ (尚書 ช่างชู)
ในปี ค.ศ. 279 จักรพรรดิสุมาเอี๋ยนทรงส่งทัพราชวงศ์จิ้นเพื่อทำศึกพิชิตง่อก๊กที่เป็นรัฐอริ หลิว ฉือได้รับการตั้งให้เป็นรักษาการตุลาการทัพพิทักษ์ภาคใต้ (鎮南軍司 เจิ้นหนานจฺวินซือ) ภายหลังหลิว เซี่ย (劉夏) บุตรชายของหลิว ฉือถูกปลดจากราชการเพราะถูกจับได้ว่าติดสินบน ต่อมาไม่นานหลิว ฉือได้รับตำแหน่งเสนาบดีพระคลัง (大司農 ต้าซือหนง) แต่ถูกปลดจากตำแหน่งเพราะความผิดของหลิว เซี่ยบุตรชาย ต่อมาหลิว ฉือได้รับการแต่งตั้งใหม่เป็นอธิการบดีวิทยาลัยหลวง (國子祭酒 กั๋วจื่อจี้จิ่ว) และนายทหารม้ามหาดเล็ก (散騎常侍 ซานฉีฉางชื่อ) หลังซือหม่า ยฺวี่ (司馬遹) พระโอรสองค์โตของรัชทายาทซือหม่า จง (司馬衷) ได้รับการตั้งให้เป็นอ๋องแห่งกองเหลง (廣陵王 กว่างหลิงหวาง) หลิว ฉือได้รับเลือกให้เป็นอาจารย์ถวายการสอนแก่ซือหม่า ยฺวี่
ในปี ค.ศ. 291 หลิว ฉือ ได้เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็นสฺวินหยางโหว (循陽侯) ได้เลื่อนตำแหน่งเป็นมหาองครักษ์ประจำองค์รัชทายาท (太子太保 ไท่จื่อไท่เป่า) และได้รับตำแหน่งเพิ่มเติมเป็นขุนนางมหาดเล็ก (侍中 ชื่อจง) ได้รับยศพิเศษ (特進 เท่จิ้น) ได้รับตำแหน่งขุนนางที่ปรึกษาผู้ใหญ่ฝ่ายขวา (右光祿大夫 โย่วกวางลู่ต้าฟู), ไคฝู่อี๋ถงซานซือ (開府儀同三司; "ผู้ได้รับอำนาจเปิดสำนักว่าราชการเทียบเท่าสามมหาเสนาบดี") และแม่ทัพมณฑลกิจิ๋ว (冀州都督 จี้โจวตูตู) 
ในปี ค.ศ. 300 หลิว ฉือได้รับการแต่งตั้งเป็นเสนาบดีโยธาธิการ (司空 ซือคง) ต่อมาไม่นานก็ย้ายไปเป็นมหาองครักษ์ (太保 ไท่เป่า) และราชครู (太傅 ไท่ฟู่) ตามลำดับ 
ในปี ค.ศ. 302 หลิว ฉือลาออกจากตำแหน่งเพราะความชราและสุขภาพไม่ดี กลับมาพักผ่อนในจวนโดยยังคงบรรดาศักดิ์เดิม  แต่ในปีถัดมาได้เกิดสงครามกลางเมือง กำลังทหารของซือหม่า อ้าย (司馬乂) อ๋องแห่งเตียงสา (長沙王 ฉางชาหวาง) รบกับกำลังทหารพันธมิตรของซือหมา อิ่ง (司馬穎) อ๋องแห่งเซงโต๋ (成都王 เฉิงตูหวาง) และซือหม่า หยง (司馬顒) อ๋องแห่งโฮกั้น (河間王 เหอเจียนหวาง) ในนครหลวงลกเอี๋ยง ในระหว่างการรบมีทหารบุกเข้าปล้นจวนของหลิว ฉือ หลิวฉือจึงต้องกลับหนีกลับไปบ้านเกิดที่เมืองเปงหงวน
ในปี ค.ศ. 304 หลิว ฉือได้รับการแต่งตั้งเป็นเสนาบดีกลาโหม (太尉 ไท่เว่ย์) แต่หลิว ฉือลาออกจากตำแหน่ง
ในปี ค.ศ. 307 หลิว ฉือขอลาออกจากราชการเนื่องจากอายุมาก แต่ถูกปฏิเสธไม่ให้ลาออก และได้รับการแต่งตั้งเป็นเสนาบดีกลาโหม จนกระทั่งปี ค.ศ. 309 จึงได้รับอนุญาตให้ลาออกจากราชการ หลิว ฉือเสียชีวิตในเวลาต่อมาอีกหนึ่งปีเศษ ขณะมีอายุ 91 ปี (ตามการนับอายุแบบเอเชียตะวันออก) ได้รับสมัญญานามว่า "ยฺเหวียน" (元)

**ดูเพิ่ม**
 รายชื่อบุคคลในยุคสามก๊ก

**อ้างอิง**

**บรรณานุกรม**
 ฝาง เสฺวียนหลิง (648). จิ้นชู.
หมวดหมู่:ขุนนางของวุยก๊ก
หมวดหมู่:ข้าราชการในยุคราชวงศ์จิ้น