หมอนรองเข่าฉีก

หมอนรองเข่าฉีก ( tear of a meniscus) คือการฉีกขาดของแถบกระดูกอ่อนเส้นใย (fibrocartilage) หนึ่งแถบหรือยิ่งกว่าในเข่าที่เรียกว่า กระดูกอ่อนเมนิสคัส (meniscus)
เมื่อแพทย์และผู้ป่วยพูดถึง "กระดูกอ่อนฉีกขาด" ในหัวเข่า นี่อาจหมายถึงการบาดเจ็บที่กระดูกอ่อนเมนิสคัสด้านบนของกระดูกแข้งข้างใดข้างหนึ่ง
กระดูกอ่อนอาจฉีกขาดได้เมื่อทำกิจกรรมที่แม้ดูจะไม่อันตราย เช่น การเดินหรือการนั่งยองๆ
แต่ก็อาจขาดได้เพราะแรงกระแทกรุนแรงในกีฬาหรือการออกกำลังกายรูปแบบอื่นๆ
การกระทำที่ก่อการบาดเจ็บมักเป็นการบิดหัวเข่าในขณะที่ขากำลังงอ
ในผู้สูงอายุ เมนิสคัสอาจเสียหายจากการสึกหรอที่เป็นไปแล้วเป็นเวลานาน
การบาดเจ็บที่เฉียบพลันมาก (มักพบในผู้ป่วยที่อายุน้อยกว่าและกระฉับกระเฉงกว่า) สามารถทำให้กระดูกฉีกแบบเคลื่อนที่ ซึ่งอาจก่ออาการทางกลต่างๆ เช่น รู้สึกคลิ๊กหรือมีเสียงคลิ๊ก ข้อติดหรือข้อล็อกเมื่อเคลื่อนไหวข้อต่อ
ข้อต่อจะเจ็บปวดเมื่อใช้งาน แต่เมื่อไม่รับน้ำหนักก็จะหายเจ็บ
การฉีกขาดของเมนิสคัสด้านใน (medial meniscus)
อาจเกิดโดยเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มอาการบาดเจ็บสามอย่าง พร้อมกับการฉีกขาดของเอ็นไขว้หน้า (anterior cruciate ligament) และเอ็นข้างเข่าด้านใน (medial collateral ligament)

**อาการ == 
อาการสามัญของหมอนรองกระดูกเข่าฉีกก็คือ อาการปวดเข่าโดยเฉพาะตามแนวข้อต่อ และอาการบวม
อาการจะแย่ลงเมื่อต้องรับน้ำหนักมากขึ้น (เช่น เมื่อวิ่ง)
อาการที่พบได้บ่อยอีกอย่างหนึ่งก็คือข้อต่อล็อก เมื่อผู้ป่วยไม่สามารถเหยียดขาให้ตรงได้อย่างเต็มที่
อาจมาพร้อมกับความรู้สึกเหมือนเข่าคลิ๊ก/เข่าติด
บางครั้ง เมนิสคัสฉีกอาจก่อความรู้สึกว่าเข่าได้ทรุดลง
ผู้ที่มีหมอนรองกระดูกเข่าฉีกบางครั้งอาจจำกิจกรรมที่ก่อการบาดเจ็บได้
ซึ่งมักเกี่ยวข้องกับการหมุนเข่าในขณะที่งออยู่เล็กน้อย
การเคลื่อนไหวเช่นเดียวกันยังทำให้เจ็บมากขึ้นหลังจากการบาดเจ็บด้วย
ตัวอย่างเช่น การลงจากรถ

**สาเหตุ == 
มีหมอนรองเข่า (เมนิสคัส) 2 ชิ้นในหัวเข่า
ซึ่งอยู่ระหว่างกระดูกต้นขากับกระดูกแข้ง
ปลายกระดูกต้นขาและกระดูกหน้าแข้งมีกระดูกอ่อนโปร่งแสง (hyaline cartilage) บางๆ หุ้มอยู่แล้ว
เมนิสคัสทำมาจากกระดูกอ่อนเส้นใย (fibrocartilage) ที่แข็งแรงโดยมีรูปทรงเข้ากันกับผิวกระดูกที่รองรับ
ชิ้นหนึ่งตั้งอยู่บนแผ่นกระดูกหน้าแข้งด้านใน (tibial plateau) นี่คือ เมนิสคัสด้านใน (medial meniscus)
อีกชิ้นหนึ่งตั้งอยู่บนแผ่นกระดูกหน้าแข้งด้านข้าง นี่คือ เมนิสคัสด้านข้าง (lateral meniscus)
เมนิสคัสได้สารอาหารจากหลอดเลือดขนาดเล็ก แต่ก็มีพื้นที่ขนาดใหญ่ตรงกลางที่ไม่มีเลือดมาเลี้ยง (avascular)
ซึ่งเป็นปัญหาเมื่อเกิดบาดเจ็บ เพราะบริเวณที่ไม่มีหลอดเลือดมักไม่หาย
คือ หากไม่มีสารอาหารจำเป็นจากหลอดเลือด ก็ไม่สามารถหายได้ date = January 2014
สาเหตุสามัญที่สุดสองอย่างของหมอนรองเข่าฉีกก็คือ การบาดเจ็บจากการกระแทก (traumatic injury) ซึ่งมักพบในนักกีฬา และกระบวนการเสื่อมสภาพ (degenerative process) ซึ่งพบบ่อยที่สุดในผู้ป่วยทุกวัย
หมอนรองเข่าฉีกเกิดกับคนทุกวัย
การฉีกขาดเหตุบาดเจ็บพบบ่อยที่สุดในคนกระฉับกระเฉงอายุ 10–45 ปี
มักเกิดแบบเป็นแนวรัศมีหรือแนวตั้งในกระดูกอ่อน โดยมีแนวโน้มที่จะเกิดชิ้นส่วนที่เคลื่อนได้ซึ่งอาจติดในเข่า จึงต้องรักษาด้วยการผ่าตัด date = January 2014
เมนิสคัสอาจจะฉีกเนื่องจากการหมุนเข่าเข้าหรือออกเมื่องอเข่าอยู่โดยเท้าก็งออยู่ด้วย
การฉีกขาดของเมนิสคัสมักจะเกิดขึ้นพร้อมกับการบาดเจ็บของเอ็นไขว้หน้า (anterior cruciate ligament) และ medial collateral ligament
ปัญหาสามอย่างที่เกิดพร้อมกันนี้เรียกว่า unhappy triad ซึ่งพบในกีฬาเช่น อเมริกันฟุตบอล เมื่อนักกีฬาถูกกระแทกที่ด้านนอกของเข่า
บุคคลที่หมอนรองเข่าฉีกมักมีเข่าเจ็บและบวมเป็นอาการหลัก
อีกอย่างก็คือ ข้อต่อล็อก คือไม่สามารถเหยียดข้อให้ตรงได้
เพราะมีชิ้นส่วนหนึ่งของกระดูกฉีกที่ขัดขวางการทำงานปกติของข้อเข่า date = January 2014
การฉีกขาดเหตุเสื่อมสภาพสามัญที่สุดในคนอายุ 40ปีขึ้นไป แต่ก็พบได้ทุกวัย โดยเฉพาะคนที่เป็นโรคอ้วน
หมอนรองเข่าฉีกเพราะเสื่อมเชื่อว่า เป็นส่วนของความชรา 
เมื่อเส้นใยคอลลาเจนในหมอนรองเข่าเริ่มแตกตัว จึงรองรับโครงสร้างได้น้อยลง
การฉีกขาดเหตุเสื่อมสภาพมักเป็นไปในแนวนอน โดยหมอนรองเข่าแยกออกเป็นส่วนบนและส่วนล่าง
แต่ก็ไม่เคลื่อนออกจากที่ ดังนั้นจึงไม่ค่อยก่ออาการทางกล เช่น ข้อติดหรือข้อล็อก

**ปัจจัยเสี่ยง === 
หมอนรองเข่าทำด้วยกระดูกอ่อน เป็นวัสดุที่ยืดหยุ่นและหนืด (viscoelastic) ทำให้เสี่ยงการบาดเจ็บเนื่องกับการรับน้ำหนักที่เปลี่ยนไปอย่างรวดเร็ว
อนึ่ง การรับน้ำหนักซ้ำๆ ก็ทำให้บาดเจ็บได้
งานศึกษาจนถึงปี2013 แสดงว่า ผู้มีอายุเกิน 60 ปี, ผู้ชาย, งานที่ต้องย่อตัวและคุกเข่าบ่อย ๆ และการขึ้นบันไดเกิน 30 ขั้นต่อวัน เป็นปัจจัยเสี่ยงต่อหมอนรองเข่าฉีกเหตุเสื่อม
นักกีฬาที่เปลี่ยนการรับน้ำหนักอย่างรวดเร็ว (เช่น ฟุตบอล รักบี้) ก็เสี่ยงต่อหมอนรองเข่าฉีกด้วย
งานศึกษายังแสดงว่า การผ่าตัดซ่อมแซมการบาดเจ็บของเอ็นไขว้หน้า (ACL) ยิ่งช้าเท่าไร หมอรองเข่าก็มีโอกาสฉีกมากขึ้นเท่านั้น
คืองานศึกษาปี2007 แสดงว่า หมอนรองเข่าจะฉีกในอัตรา 50–70% ขึ้นอยู่กับว่าการผ่าตัดซ่อมแซม ACL เกิดช้าเท่าไรหลังการบาดเจ็บ
หมอนรองเข่าที่บาดเจ็บแบบ ramp lesions (การฉีกขาดของเมนิสคัสด้านในที่ posterior horn ณ จุดเชื่อมต่อระหว่างเมนิสคัสกับแคปซูล menisco-capsular junction) 
เกิดขึ้นในประมาณ 25% ของผู้ที่ ACL บาดเจ็บ
หมอนรองเข่าด้านข้างฉีกที่รากประมาณ 7% ของผู้ที่ ACL บาดเจ็บ

**พยาธิสรีรวิทยา == 

**การวินิจฉัย**

**การป้องกัน == 
หมอนรองเข่าฉีกพบบ่อยในกีฬาหลายประเภท
หมอนรองเข่ารับน้ำหนักของร่างกาย 30–55% ในท่ายืน
กีฬาที่มักพบปัญหานี้รวมทั้ง อเมริกันฟุตบอล ฟุตบอล ฮอกกี้น้ำแข็ง และเทนนิส
ไม่ว่าจะทำกิจกรรมใดก็ตาม สิ่งสำคัญคือต้องใช้มาตรการป้องกันที่ถูกต้องเพื่อป้องกันหมอนรองเข่าฉีก
มีวิธีหลัก 3 วิธีเพื่อป้องกันหมอนรองเข่าฉีก ซึ่งจะช่วยป้องกันและลดความเสี่ยงของหมอนรองกระดูกฉีกได้อย่างมีนัยสำคัญ

**รองเท้า === 
วิธีแรกคือการสวมรองเท้าที่เหมาะสมกับชนิดกีฬาและพื้นผิวที่ใช้ทำกิจกรรม
หากกีฬาที่เล่นคือฟุตบอล รองเท้าสตั๊ดเป็นอุปกรณ์สำคัญในการลดความเสี่ยงหมอนรองเข่าฉีก
เพราะการก้าวที่เสียสมดุลเพียงก้าวเดียวอาจทำให้หมอนรองเข่าฉีกได้
จึงแนะนำว่า รองเท้าควรมีพื้นรองเท้าสังเคราะห์แบบหล่อขึ้นรูป, มีปุ่มสตั๊ดไม่น้อยกว่า 14 ปุ่มต่อข้าง, ปลายปุ่มสตั๊ดมีเส้นผ่านศูนย์กลางไม่ต่ำกว่าครึ่งนิ้ว และปุ่มสตั๊ดไม่ยาวเกิน ⅜ นิ้ว

**การยืดกล้ามเนื้อ === 
วิธีป้องกันหมอนรองเข่าฉีกที่สองคือการเพิ่มความแข็งแรงและการยืดกล้ามเนื้อขาหลักๆ
กล้ามเนื้อรวมทั้งกล้ามเนื้อต้นขาด้านหลัง (hamstrings) กล้ามเนื้อต้นขาด้านหน้า (quadriceps) และกล้ามเนื้อน่อง (calf muscles)
วิธียอดนิยมที่เพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อต้นขาด้านหลังคือการงอขาโดยรับน้ำหนัก (leg curl)
อนึ่ง การยืดกล้ามเนื้อต้นขาด้านหลังให้ดีก็สำคัญด้วย ทำโดยก้มแตะปลายเท้าขณะยืน
การเหยียดขาขึ้นในท่านั่ง (seated leg extension) ช่วยเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อต้นขาด้านหน้า และการยืดกล้ามเนื้อก็จะช่วยคลายกล้ามเนื้อ
การเขย่งปลายเท้าช่วยเพิ่มความแข็งแรงและช่วยยืดน่อง
กล้ามเนื้อที่มีมวลและแข็งแรงเพียงพอ อาจช่วยรักษาเข่าให้มีสุขภาพดี 
การย่อเข่าให้ต้นขาขนานกับพื้น (parallel squat) จะเพิ่มความเสถียรของเข่าหากทำอย่างถูกต้อง
ช่วยพัฒนากล้ามเนื้อส่วนล่างของร่างกายซึ่งเสริมความแข็งแรงให้กับสะโพก เข่า และข้อเท้า
โดยแนะนำให้นักกีฬาย่อเข่าไม่ลึกเกินเส้นขนานกับพื้นเพราะจะเสี่ยงเกิดการบาดเจ็บมากขึ้น
ท่าย่อเข่าให้ต้นขาขนานกับพื้น (parallel squat) ที่ช่วยเสริมความเสถียรของเข่า

**เทคนิค === 
วิธีสำคัญสุดท้ายในการป้องกันหมอนรองเข่าฉีกก็คือเทคนิคที่เหมาะสมกับท่าเคลื่อนไหวที่ต้องทำ
สำหรับกีฬาที่ต้องเคลื่อนไหวอย่างรวดเร็วและทรงพลัง ต้องเรียนรู้วิธีการหลบหลีก การเลี้ยว การลงถึงพื้นเมื่อกระโดด และการหยุดอย่างถูกต้อง
เมื่อต้องเคลื่อนไหวเช่นนี้ เป็นเรื่องสำคัญที่ได้ฝึกมาแล้วเป็นอย่างดี

**การรักษา == 
หมอนรองกระดูกด้านใน (medial) ฉีก 
ปัจจุบัน การรักษาอาจทำให้ฟื้นตัวได้เร็วขึ้น
หากการฉีกขาดไม่รุนแรง การทำกายภาพบำบัด การพันผ้า การยกขาให้สูง และการประคบน้ำแข็งที่เข่าสามารถรักษาหมอนรองเข่าได้
หมอนรองเข่าฉีกมีโอกาสหายได้เองมากขึ้นหากเกิดในบริเวณที่แพทย์เรียกว่า "โซนสีแดง" หรือขอบด้านนอกของหมอนรองเข่าซึ่งมีเลือดมาเลี้ยง
การฉีกขาดที่หนักกว่าอาจต้องผ่าตัด
อย่างไรก็ตาม การผ่าตัดดูเหมือนจะไม่ดีกว่าแบบไม่ผ่าตัด
ในระยะยาว หมอนรองกระดูกฉีกเหตุเสื่อมสภาพมักจะสัมพันธ์โรคข้อเข่าเสื่อม
ซึ่งมีผลลัพธ์ที่ไม่ดีไม่ว่าจะเลือกวิธีการรักษาแบบใด
ส่วนในระยะสั้น การศึกษาแสดงว่าการผ่าตัดส่องกล้องเพื่อตัดหมอนรองกระดูกบางส่วนออก (arthroscopic partial meniscectomy) มีประสิทธิภาพดีกว่าในด้านการใช้งานเข่าและการจัดการความเจ็บปวด

**การรักษาแบบอนุรักษนิยม === 
การรักษาเบื้องต้นอาจรวมถึงกายภาพบำบัด การใส่อุปกรณ์พยุง การใช้ยาแก้อักเสบ หรือการฉีดยาคอร์ติโคสเตียรอยด์เพื่อเพิ่มความยืดหยุ่น ความทนทาน และความแข็งแรง
ยาแก้อักเสบและยาแก้ปวดที่แพทย์มักจ่ายรวมถึงยาพาราเซตามอล ยาแก้อักเสบชนิดไม่ใช่สเตอรอยด์ และคอร์ติโคสเตียรอยด์
การออกกำลังกายสามารถเสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อรอบเข่า โดยเฉพาะกล้ามเนื้อต้นขาด้านหน้า
กล้ามเนื้อที่แข็งแรงและใหญ่จะช่วยปกป้องกระดูกอ่อนหมอนรองเข่าเพราะรับน้ำหนักไปส่วนหนึ่ง
แพทย์อาจจะให้ยาพาราเซตามอลหรือยาแก้อักเสบ
สำหรับการรักษาแบบไม่ผ่าตัด การทำกายภาพบำบัดอาจช่วยลดอาการปวดและบวมได้
การฟื้นฟูประเภทนี้มุ่งเน้นการดำรงช่วงการเคลื่อนไหวให้ได้เต็มรูปแบบและการใช้งานให้ได้เพิ่มขึ้นโดยไม่ทำให้อาการแย่ลง
นักกายภาพบำบัดอาจใช้วิธีกระตุ้นด้วยไฟฟ้า บำบัดด้วยความเย็น และรักษาด้วยคลื่นเสียงความถี่สูง/อัลตราซาวนด์ 
โปรแกรมการฟื้นฟูแบบเร่งรัดอาจดีเท่ากับโปรแกรมแบบอนุรักษนิยม
ลดเวลาที่ผู้ป่วยต้องใช้ไม้ค้ำยัน และให้ผู้ป่วยมีกิจกรรมที่ต้องรับน้ำหนักได้
วิธีการที่อนุรักษนิยมน้อยกว่าเช่นนี้ให้ผู้ป่วยใช้แรงกดได้เล็กน้อยในขณะที่ยังปกป้องช่วงการเคลื่อนไหว
หมอนรองเข่าฉีกที่บริเวณรอบๆ สามารถรักษาด้วยโปรแกรมแบบเร่งรัดเช่นนี้ ส่วนผู้ที่มีการฉีกขนาดใหญ่กว่าควรเลือกโปรแกรมแบบอนุรักษนิยม
การใช้น้ำเลือดที่มีเกล็ดเลือดเข้มข้น (platelet-rich plasma) เพื่อช่วยรักษาได้การยอมรับอย่างแพร่หลายในหมู่นักกีฬาสหรัฐอเมริกา
แต่การศึกษาที่ประเมินประสิทธิภาพของการรักษาด้วย PRP ก็ให้ผลที่ขัดแย้งกัน

**การผ่าตัด === 
การผ่าตัดส่องกล้อง (arthroscopy) เป็นเทคนิคการผ่าตัดที่ใช้กล้องส่องสอดเข้าไปในข้อต่อแทนการผ่าตัดแบบเปิด
โดยแพทย์อาจจะซ่อมหรือตัดหมอนรองเข่าออกทั้งหมด
การผ่าตัดไม่เหมาะสำหรับหมอนรองกระดูกฉีกเหตุเสื่อมสภาพที่ไม่มีอาการข้อเข่าติดหรือล็อก ไม่มีน้ำในข้อเข่าเกิดซ้ำๆ หรือไม่ปวดอย่างต่อเนื่อง
หลักฐานชี้ว่าการผ่าตัดไม่ได้ดีไปกว่าการรักษาแบบอนุรักษนิยมในผู้ป่วยทั้งที่มีและไม่มีโรคข้อเข่าเสื่อม
การผ่าตัดดูเหมือนจะไม่ประโยชน์สำหรับผู้ใหญ่ที่มีอาการข้ออักเสบเล็กน้อย
คณะผู้เชี่ยวชาญด้านแนวทางปฏิบัติสากลอิสระแนะนำไม่ให้ผ่าตัดส่องกล้องสำหรับหมอนรองเข่าฉีกเพราะเสื่อมสภาพ
ข้อสรุปนี้มาจากหลักฐานที่แสดงว่าไม่มีประโยชน์ในระยะยาวและมีผู้ป่วยน้อยกว่า 15% ที่ได้รับประโยชน์แม้แต่ในระยะสั้น
ข้อเสียรวมถึงระยะเวลาการฟื้นตัวถึง 2–6 สัปดาห์และผลข้างเคียงร้ายแรงที่พบน้อยแต่อาจเกิดได้ เช่น ลิ่มเลือดในขา (venous thromboembolism) การติดเชื้อที่แผลผ่าตัด และความเสียหายของเส้นประสาท
วารสารการแพทย์สหราชอาณาจักร เดอะบีเอ็มเจ มีอินโฟกราฟิกและเครื่องมือการตัดสินใจร่วมกัน
เพื่ออำนวยการสนทนากันระหว่างแพทย์กับผู้ป่วยเกี่ยวกับความเสี่ยงและประโยชน์ของการผ่าตัดส่องกล้อง
หากเป็นการบาดเจ็บเฉพาะหมอนรองเข่า เข่าก็จะค่อนข้างเสถียร
แต่ถ้าเกิดร่วมกับการบาดเจ็บของเอ็นไขว้หน้า (anterior cruciate ligament) ก็จะแนะนำให้ผ่าตัดส่องกล้อง
การซ่อมหมอนรองเข่ามีอัตราความสำเร็จสูงขึ้นถ้าการบาดเจ็บเกิดในบริเวณที่มีเลือดไปเลี้ยงพอ
ส่วนในของหมอนรองกระดูกจะไม่มีเส้นเลือด โดยเลือดสามารถเข้าไปได้ลึกประมาณ 6 มิลลิเมตร
ดังนั้น หมอนรองเข่าฉีกที่เกิดขึ้นใกล้กับขอบนอกสามารถหายได้หลังการซ่อมแซม
การศึกษาหนึ่งพบว่าการซ่อมแซมดีกว่าการตัดออก (meniscectomy)
ระยะการฟื้นฟูเมื่อซ่อมจะนานกว่า แต่การตัดออกอาจก่อโรคข้อเข่าเสื่อมได้
การฟื้นฟูหลังการตัดหมอนรองเข่าจะใช้เวลา 4–6 สัปดาห์
การซ่อมแซมต้องใช้เวลา 4–6 เดือน
หากการรักษาแบบอนุรักษนิยมไม่ได้ผล ก็อาจต้องผ่าตัด
ผู้ป่วยที่อายุน้อยกว่ามักจะฟื้นตัวได้ดีกว่าและตอบสนองได้ดีต่อการรักษานี้ ในขณะที่ผู้ป่วยที่อายุมากกว่าและเคลื่อนไหวน้อยกว่าจะไม่ได้ผลดีหลังการซ่อมแซม

**การปลูกถ่าย**

**วัสดุปลูกฝัง**

**การฟื้นสภาพหลังผ่าตัด**

**วิทยาการระบาด**
ในปี2008 กระทรวงสุขภาพและบริการมนุษย์สหรัฐรายงานยอดผู้ป่วยที่ออกจากโรงพยาบาล 2,295รายที่ได้วินิจฉัยหลักเป็นหมอนรองเข่าฉีก
เป็นหญิง 53.49% และชาย 45.72%
คนอายุระหว่าง 45–68 ปีในอัตรา 31.73%, 65–84 ปีในอัตรา 28.82%
ระยะเวลาการพักรักษาตัวในโรงพยาบาลเฉลี่ยอยู่ที่ 2.7วันสำหรับชายและ 3.7วันสำหรับหญิง
มีผู้ป่วย 6,941รายที่ได้ซ่อมแซมเข่า
คนอายุระหว่าง 18–44 มีอัตราสูงสุดที่37.37% ตามด้วยคนอายุ 45–64 ปีที่36.34%
เป็นชาย 50.78% และหญิง 48.66%
ระยะเวลาพักรักษาตัวในโรงพยาบาลเฉลี่ยอยู่ที่ 3.1วัน

**เชิงอรรถและอ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
หมวดหมู่:ข้อเคลื่อน อาการเคล็ด และกล้ามเนื้อฉีก
หมวดหมู่:การบาดเจ็บที่เข่าและขาส่วนล่าง