หน่วยอนุกรมวิธานเดี่ยว

อาร์ดวาร์ก คือตัวอย่างของชนิดที่เป็นสมาชิกที่ยังมีอยู่เพียงชนิดเดียวของสกุล วงศ์ และอันดับของมัน
ในทางชีววิทยา หน่วยอนุกรมวิธานเดี่ยว หรือ หน่วยอนุกรมวิธานแบบโมโนไทป์ (monotypic taxon) คือกลุ่มจำแนกทางอนุกรมวิธาน (หน่วยอนุกรมวิธาน) ซึ่งมีเพียงหน่วยอนุกรมวิธานย่อยเดียวที่อยู่ในลำดับถัดไปโดยตรงเท่านั้น ชนิดแบบโมโนไทป์ (monotypic species) คือชนิดที่ไม่มีการแบ่งออกเป็นชนิดย่อย หรือระดับย่อยอื่น ๆ ที่เล็กกว่า และสำหรับในกรณีของสกุล บางครั้งอาจใช้ในรูปคำว่า "ยูนิสปีชีส์ (unispecific)" หรือ "โมโนสปีชีส์ (monospecific)" แทน ในระบบการเรียกชื่อสิ่งมีชีวิตทางพฤกษศาสตร์ (botanical nomenclature) สกุลแบบโมโนไทป์ (monotypic genus) คือกรณีเฉพาะที่มีการบรรยายสกุลและชนิดเพียงชนิดเดียวพร้อมกันในคราวเดียวกัน

**ผลกระทบต่อการอนุรักษ์**
ชนิดในสกุลโมโนไทป์มีแนวโน้มที่จะถูกคุกคามจากการสูญพันธุ์มากกว่าชนิดอื่น ๆ โดยเฉลี่ย โดยจากการศึกษาพบว่า รูปแบบนี้เด่นชัดเป็นพิเศษในสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกซึ่งราวร้อยละ 6.56 ของสกุลโมโนไทป์นั้นใกล้สูญพันธุ์ขั้นวิกฤต เมื่อเทียบกับนกและสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ซึ่งราวร้อยละ 4.54 และ 4.02 ของสกุลโมโนไทป์นั้นใกล้สูญพันธุ์ขั้นวิกฤต ตามลำดับ
การศึกษาพบว่าการสูญพันธุ์ของสกุลโมโนไทป์มีความเกี่ยวข้องกับชนิดบนเกาะโดยเฉพาะ โดยจากสกุลโมโนไทป์ที่สูญพันธุ์ไปแล้ว 25 สกุลที่ศึกษา มี 22 สกุลที่ปรากฏบนเกาะ ซึ่งสัตว์ที่บินไม่ได้จะมีความเสี่ยงต่อการถูกมนุษย์โจมตีเป็นพิเศษ

**ตัวอย่าง**
เช่นเดียวกับรูปคำว่าโมโนไทป์ ที่ใช้เพื่ออธิบายหน่วยอนุกรมวิธานที่มีหน่วยย่อยเพียงหนึ่งหน่วย คำนี้ยังสามารถใช้เรียกหน่วยอนุกรมวิธานที่อยู่ภายในกลุ่มหน่วยอนุกรมวิธานที่สูงกว่าได้ว่าเป็น โมโนไทป์ ภายในกลุ่มนั้น เช่น สกุลที่เป็นโมโนไทป์ภายในวงศ์ โดยตัวอย่างของกลุ่มแบบโมโนไทป์ ได้แก่

**พืช**
 ในอันดับ Amborellales มีเพียงวงศ์เดียวคือ Amborellaceae และในวงศ์นี้มีเพียงสกุลเดียวคือ Amborella ซึ่งในสกุลนี้ก็มีเพียงชนิดเดียวคือ Amborella trichopoda- พืชดอกชนิด Breonadia salicina เป็นชนิดเดียวในสกุลโมโนไทป์ Breonadia- วงศ์ Cephalotaceae มีเพียงสกุลเดียวคือ Cephalotus และในสกุลนี้มีเพียงชนิดเดียวคือ Cephalotus follicularis หรือที่รู้จักในชื่อกระเป๋าจิงโจ้- หมวด Ginkgophyta เป็นแบบโมโนไทป์เช่นกัน โดยมีเพียงชั้นเดียวคือ Ginkgoopsida ซึ่งชั้นนั้นก็เป็นแบบโมโนไทป์เช่นกัน โดยมีอันดับเดียวคือ Ginkgoales

**สัตว์**
 อาร์ดวาร์ก เป็นสมาชิกที่ยังมีชีวิตอยู่เพียงชนิดเดียวในสกุล Orycteropus วงศ์ Orycteropodidae และอันดับ Tubulidentata- ผีเสื้อมาโดรน (madrone butterfly) เป็นชนิดเดียวในสกุลแบบโมโนไทป์ Eucheira อย่างไรก็ตาม ผีเสื้อนี้มีสองชนิดย่อย ได้แก่ E. socialis socialis และ E. socialis westwoodi ซึ่งหมายความว่าชนิด E. socialis ไม่ถือว่าเป็นแบบโมโนไทป์- Erithacus rubecula หรือนกโรบินยุโรป เป็นสมาชิกที่ยังมีชีวิตอยู่เพียงชนิดเดียวในสกุล- Delphinapterus leucas หรือวาฬเบลูกา เป็นสมาชิกเพียงชนิดเดียวในสกุลที่จัดอยู่ และไม่มีชนิดย่อย- Dugong dugon หรือพะยูน เป็นชนิดเดียวในสกุลแบบโมโนไทป์ Dugong- Homo sapiens (มนุษย์) ถือเป็นชนิดแบบโมโนไทป์ เนื่องจากมีความหลากหลายทางพันธุกรรมต่ำเกินกว่าจะมีชนิดย่อยที่ยังมีชีวิตอยู่ได้- วาฬนาร์วาล เป็นสัตว์จำพวกวาฬขนาดกลางที่เป็นสมาชิกเพียงชนิดเดียวในสกุลแบบโมโนไทป์ Monodonis- Dulus dominicus (palmchat) เป็นสมาชิกเพียงชนิดเดียวของสกุล Dulus และเป็นเพียงสมาชิกเดียวของวงศ์ Dulidae- ตุ่นปากเป็ด เป็นสมาชิกเพียงชนิดเดียวในสกุลแบบโมโนไทป์ Ornithorhynchus- ปลาซาลาแมนเดอร์ (Lepidogalaxias salamandroides) เป็นสมาชิกเพียงชนิดเดียวของอันดับ Lepidogalaxiiformes ซึ่งเป็นกลุ่มพี่น้องกับปลากลุ่ม Euteleostei ที่เหลือทั้งหมด- Ozichthys albimaculosus (cream-spotted cardinalfish) ซึ่งพบในเขตร้อนของออสเตรเลียและนิวกินีตอนใต้ เป็นชนิดต้นแบบของสกุลแบบโมโนไทป์ Ozichthys- นก bearded reedling เป็นชนิดเดียวในสกุลแบบโมโนไทป์ Panurus ซึ่งเป็นสกุลเดียวในวงศ์แบบโมโนไทป์ Panuridae- Caninae เป็นวงศ์ย่อยเดียวที่ยังมีชีวิตอยู่ในวงศ์ของสุนัข Canidae
File:Amborella trichopoda.jpg|ในอันดับ Amborellales มีเพียงวงศ์เดียวคือ Amborellaceae ซึ่งภายในวงศ์ก็มีเพียงสกุลเดียวคือ Amborella และภายในสกุลนี้ก็มีเพียงชนิดเดียวชื่อ Amborella trichopoda
File:Beluga Whale Kissing its trainer.jpg|วาฬเบลูกา "กำลังจูบ" กับมนุษย์พี่เลี้ยงสัตว์ ซึ่งทั้งสองชนิดเป็นโมโนไทป์ของสกุลที่จัดอยู่
File:Cephalotus follicularis Hennern 3 (cropped).jpg|วงศ์ Cephalotaceae มีเพียงสกุลเดียวคือ Cephalotus ซึ่งประกอบด้วยชนิดเดียวคือ Cephalotus follicularis (Australian pitcher plant)

**อื่น ๆ**
 Picomonas judraskeda เป็นเพียงชนิดเดียวในไฟลัม Picozoa

**เชิงอรรถและอ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
 monotypic
หมวดหมู่:สิ่งมีชีวิต
หมวดหมู่:ชีววิทยา
หมวดหมู่:อนุกรมวิธาน (ชีววิทยา)
หมวดหมู่:การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์