คุกลับ

ค่ายกักกันกัวตานาโมของสหรัฐ ในคิวบาที่ถูกกล่าวหาว่าเป็นคุกลับอีกแห่งของสหรัฐ
คุกลับ (Black site) เป็นศูนย์กักกันลับที่ดำเนินการโดยรัฐ โดยนักโทษซึ่งไม่เคยถูกตั้งข้อหาก่ออาชญากรรมจะถูกจำคุกโดยไม่ได้รับกระบวนการยุติธรรมหรือคำสั่งศาล มักถูกปฏิบัติอย่างทารุณกรรมและถูกสังหาร โดยไม่มีสิทธิ์ในการประกันตัว

**อาร์เจนตินา**
ศูนย์กักขังลับหลายแห่งเปิดดำเนินการในอาร์เจนตินาระหว่างการปกครองแบบเผด็จการทหาร ซึ่งปกครองประเทศตั้งแต่ปี พ.ศ. 2519 ถึง 2526 นักโทษหลายคน "หายตัวไป" ถูกทรมานและสังหาร รวมถึงสตรีมีครรภ์ที่ถูกฆ่าหลังคลอดและให้ทารกแก่ครอบครัวทหาร

**จีน**
คุกลับแพร่หลายในประเทศจีน และคุกลับของจีนถูกกล่าวหาว่ามีตั้งอยู่ในดูไบโดยอดีตผู้ถูกคุมขัง คุกลับในจีนมีอีกชื่อหนึ่งว่า "คุกดำ" (black jail)

**อียิปต์**
คุกลับถูกใช้อย่างกว้างขวางโดยหน่วยรักษาความปลอดภัยอียิปต์ ในช่วงวิกฤตการณ์อียิปต์ (พ.ศ. 2554-2557) ผู้ประท้วงหลายร้อยคนกล่าวหาว่ามีการทรมานในคุกลับเหล่านี้ หน่วยรักษาความปลอดภัยอียิปต์ยังดำเนินการคุกลับที่เกี่ยวข้องกับโครงการคุกลับเพื่อต่อต้านการก่อการร้ายของซีไอเอ

**อิหร่าน**
กลุ่มสิทธิได้บันทึกการละเมิดในศูนย์กักกันลับ แหล่งข่าวที่ซีเอ็นเอ็นอ้างถึงตั้งข้อสังเกตในปี พ.ศ. 2566 ว่าการทรมานในคุกลับดูเหมือนจะเพิ่มขึ้นในระหว่างการประท้วงกรณีแมฮ์ซอ แอมีนี

**อิสราเอล**
ในช่วงสงครามอิสราเอล-ฮามาส มีรายงานว่าผู้ต้องขังชาวกาซานถูกส่งตัวจากฉนวนกาซาไปยังสเดเตมาน ซึ่งเป็นฐานทัพทหารที่ใช้เป็นคุกลับ มีการรายงานความรุนแรง การละเมิด และในบางกรณีมีผู้เสียชีวิต

**รัสเซีย**
ในเชชเนีย ชายเกย์อ้างว่าถูกทรมานในคุกลับโดยกองกำลังความมั่นคงเชเชน เกย์ในพื้นที่อื่น ๆ ของรัสเซียถูกลักพาตัวและถูกส่งตัวไปยังสถานที่ในเชชเนีย ซึ่งมีผู้ถูกทรมานมากกว่า 100 ราย และบางส่วนเสียชีวิต เจ้าหน้าที่ชาวเชเชนได้ขัดขวางความพยายามของเครือข่ายแอลจีบีทีรัสเซียในการช่วยชาวเกย์ในเชชเนียหลบหนีไปยังสถานที่ปลอดภัยในรัสเซีย และขัดขวางการสืบสวนของทัตยานา มอสคัลโควา กรรมาธิการสิทธิมนุษยชนแห่งเครมลิน แม้จะมีการประท้วงในเมืองใหญ่ ๆ ของรัสเซียเพื่อต่อต้านสถานการณ์ในเชชเนีย แต่วลาดิมีร์ ปูติน ซึ่งต้องการรักษาความสัมพันธ์อันดีกับคาดีรอฟ ก็ได้ปฏิเสธว่ามีการใช้การละเมิดกลุ่มรักร่วมเพศในเชชเนีย เชชเนียถือเป็นพื้นที่ที่มีการเกลียดชังกลุ่มรักร่วมเพศมากที่สุดในรัสเซีย โดยประชากร 95% นับถือศาสนาอิสลามนิกายออร์โธดอกซ์ (สุหนี่) ยังคงเป็นเขตเดียวของรัสเซียที่การรักร่วมเพศเป็นสิ่งผิดกฎหมายและมีโทษจำคุก

**สหรัฐ**
รัฐบาลสหรัฐใช้คุกลับที่ควบคุมโดยซีไอเอในสงครามต่อต้านการก่อการร้ายเพื่อกักขังนักรบของศัตรู ประธานาธิบดีจอร์จ ดับเบิลยู บุช ของสหรัฐยอมรับการมีอยู่ของเรือนจำลับที่ดำเนินการโดยซีไอเอในระหว่างการปราศรัยเมื่อวันที่ 6 กันยายน พ.ศ. 2549 คำกล่าวอ้างว่ามีคุกลับเกิดขึ้นโดย เดอะวอชิงตันโพสต์ ในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2548 และก่อนหน้านี้โดยองค์กรพัฒนาเอกชนด้านสิทธิมนุษยชน
รายงานของสหภาพยุโรป (EU) ที่รับรองเมื่อวันที่ 14 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2550 โดยเสียงข้างมากของรัฐสภายุโรป (สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 382 คนลงคะแนนเห็นชอบ 256 คนคัดค้าน และงดออกเสียง 74 คน) ระบุว่าซีไอเอดำเนินการเที่ยวบิน 1,245 เที่ยว และไม่สามารถโต้แย้งหลักฐานหรือ ข้อเสนอแนะว่าศูนย์กักขังลับที่นักโทษถูกทรมานนั้นดำเนินการในโปแลนด์และโรมาเนีย หลังจากปฏิเสธข้อเท็จจริงนี้มานานหลายปี โปแลนด์ก็ยืนยันในปี พ.ศ. 2557 ว่าได้เป็นเจ้าของพื้นที่คุกลับดังกล่าว
ในเดือนมกราคม พ.ศ. 2555 สำนักงานอัยการสูงสุดของโปแลนด์ได้เริ่มดำเนินคดีสืบสวนสอบสวนซบิกเนียว เซียเมียทโคว์สกี้ อดีตหัวหน้าหน่วยข่าวกรองของโปแลนด์ เซียเมียทโคว์สกี้ถูกตั้งข้อหาอำนวยความสะดวกในการดำเนินการกักขังของซีไอเอที่ถูกกล่าวหาว่าตั้งอยู่ในโปแลนด์ ซึ่งผู้ต้องสงสัยชาวต่างชาติอาจถูกทรมานในบริบทของสงครามต่อต้านการก่อการร้าย ซึ่งเป็นไปได้ว่า เลสเซ็ค มิลเลอร์ นายกรัฐมนตรีโปแลนด์ระหว่างปี พ.ศ. 2544 ถึง พ.ศ. 2547 ก็อาจจะมีส่วนร่วมและรับรู้ด้วย
เรื่องราวของ United Press International ในปี พ.ศ. 2565 อ้างถึงอดีตประธานาธิบดีโปแลนด์ อาแล็กซันแดร์ กฟัชแญฟสกี โดยยอมรับในปี พ.ศ. 2557 ว่าประเทศของเขาได้จัดเตรียม "สถานที่เงียบสงบ" ให้ซีไอเอดำเนินการคุกลับเพื่อทรมานผู้ถูกกล่าวหาว่าเป็นผู้ก่อการร้ายในเหตุการณ์ 9/11
ในประเทศไทยมีการกล่าวหาว่าเคยมีคุกลับของซีไอเอตั้งอยู่ในพื้นที่ของรัฐบาลไทยที่เคยให้กองทัพสหรัฐใช้งานในจังหวัดอุดรธานี ซึ่งเกี่ยวข้องกับจีนา แฮสเปล ผู้อำนวยการสำนักข่าวกรองกลางสหรัฐซึ่งเคยเป็นผู้อำนวยการคุกลับในไทยที่มีชื่อว่า สถานกักกันเขียว (Detention Site Green) จากการเปิดเผยของคณะกรรมาธิการวิสามัญด้านข่าวกรองของวุฒิสภาสหรัฐ (SSCI) ซึ่งคาดว่าอยู่ในฐานทัพหลักของสหรัฐในอดีตในจังหวัดอุดรธานี แต่ไม่ระบุชัดเจน เช่น ฐานบินอุดรธานี ค่ายรามสูร

**ดูเพิ่ม**
 การบังคับบุคคลให้สูญหาย- นักโทษการเมือง- เชลยศึก- อนุสัญญาว่าด้วยการต่อต้านการทรมาน

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
 Black sites
หมวดหมู่:คุกลับ
หมวดหมู่:โทษจำคุก
หมวดหมู่:สถานกักกันสำหรับนักโทษวิสามัญฆาตกรรมในสหรัฐ
หมวดหมู่:การกักขัง
หมวดหมู่:การทรมาน
หมวดหมู่:สาธารณรัฐเชเชน