ซุ้มประตูวชิรสถิตและวชิรธำรง 72 พรรษา

ซุ้มประตูวชิรสถิต 72 พรรษา และ ซุ้มประตูวชิรธำรง 72 พรรษา หรือชื่อโดยรวมคือ ซุ้มประตูเฉลิมพระเกียรติ 72 พรรษา เป็นซุ้มประตูที่จัดสร้างโดยสหพันธ์สมาคมสตรีนักธุรกิจและวิชาชีพแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชินูปถัมภ์ (สสธวท.) ร่วมกับภาคีเครือข่าย เพื่อน้อมเกล้าฯ ถวายพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 6 รอบ 28 กรกฎาคม 2567 และครบรอบ 50 ปี ของการสถาปนาความสัมพันธ์จีน–ไทย ออกแบบโดยใช้แนวคิดของปรากฏการณ์ "ปัญจมังกร" หรือมังกรทั้ง 5 ตั้งอยู่บนถนนเจริญกรุง บริเวณจุดระบุเส้นแบ่งเขตการปกครองระหว่างเขตป้อมปราบศัตรูพ่ายและเขตสัมพันธวงศ์ กรุงเทพมหานคร ทั้งหมด 2 จุด คือ ซุ้มประตูวชิรสถิต 72 พรรษา หรือ "ซุ้มหัวมังกร" ตั้งอยู่บริเวณเชิงสะพานดำรงสถิตข้ามคลองรอบกรุง (คลองถม) และ ซุ้มประตูวชิรธำรง 72 พรรษา หรือ "ซุ้มหางมังกร" ตั้งอยู่บริเวณแยกหมอมี โดยพระองค์เสด็จพระราชดำเนินพร้อมด้วยสมเด็จพระนางเจ้าสุทิดา พัชรสุธาพิมลลักษณ พระบรมราชินี มาทรงเปิดเมื่อวันที่ 25 มกราคม พ.ศ. 2568 ปัจจุบันอยู่ภายใต้การดูแลโดยกรุงเทพมหานคร

**ประวัติ**

**ภูมิหลัง**
เมื่อคราวพระราชพิธีสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ 200 ปี ในปี พ.ศ. 2525 เกียรติ วัธนเวคิน และจรรย์สมร วัธนเวคิน ประธานมูลนิธิเกียรติร่วมมิตรเพื่อการศึกษา ร่วมกับชาวไทยเชื้อสายจีน จัดทำโครงการ "พระบรมโพธิสมภารร่มเย็นเป็นสุข" เพื่อแสดงความกตัญญูที่ได้เข้ามาพึ่งพระบรมโพธิสมภาร โดยพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งดำรงพระอิสริยยศ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร เสด็จพระราชดำเนินไปทรงประกอบพิธีถวายสักการะพระบรมสาทิสลักษณ์สมเด็จพระบูรพมหากษัตริยาธิราชแห่งราชวงศ์จักรี ณ พลับพลาพิธี บริเวณวงเวียนโอเดียน เขตสัมพันธวงศ์ กรุงเทพมหานคร และทรงพระดำเนินเยี่ยมราษฎรที่เข้าเฝ้าทูลละอองพระบาทอย่างใกล้ชิด
จากโครงการดังกล่าวจึงทำให้ สหพันธ์สมาคมสตรีนักธุรกิจและวิชาชีพแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชินูปถัมภ์ (สสธวท.) และสมาคมสมาชิกของสหพันธ์ทั้ง 23 องค์กร ร่วมกับภาคีเครือข่ายอีก 3 แห่ง คือ สภาองค์การพัฒนาเด็กและเยาวชน ในพระราชูปถัมภ์สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี, มูลนิธิเกียรติร่วมมิตรเพื่อการศึกษา และสมาคมสตรีสัมพันธ์ ร่วมกันจัดงานกาลาดินเนอร์ในชื่อ "เบญจกตัญญุตา" ภายใต้โครงการ "สสธวท รวมใจเทิดเอกลักษณ์แห่งปัญจมังกร จารึกความกตัญญูต่อแผ่นดิน" เมื่อวันที่ 25 สิงหาคม พ.ศ. 2567 ณ โรงแรมแกรนด์ ไฮแอท เอราวัณ เพื่อเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัวอีกครั้ง เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 6 รอบ 28 กรกฎาคม 2567 โดยพระองค์เสด็จพระราชดำเนินพร้อมด้วยสมเด็จพระนางเจ้าสุทิดา พัชรสุธาพิมลลักษณ พระบรมราชินี มาทรงเป็นประธานในงานดังกล่าว

**การก่อสร้างซุ้มประตู**
ก่อนการจัดงานกาลาดินเนอร์ดังกล่าว คุณหญิงณัฐิกา วัธนเวคิน อังอุบลกุล ประธาน สสธวท. ได้ชวนจรรย์สมรผู้เป็นมารดา ไปเข้าพบพระมหาคณาจารย์จีนธรรมวชิราจารย์ (เย็นอี่) เจ้าอาวาสวัดมังกรกมลาวาส เพื่อปรึกษาเรื่องการต่อยอดจากการจัดงานกาลาดินเนอร์ พระมหาคณาจารย์จีนธรรมวชิราจารย์ได้ระบุว่า "การนี้คือผู้มีบุญญาบารมีใหญ่ที่สุดของแผ่นดินและครบรอบใหญ่" คุณหญิงณัฐิกาจึงมีแนวคิดจัดสร้างถาวรวัตถุเป็นซุ้มประตูเฉลิมพระเกียรติ 72 พรรษาขึ้น โดยแนวคิดเริ่มแรกนั้นจะจัดสร้างที่แยกหมอมีเพียง 1 จุด แต่พระมหาคณาจารย์จีนธรรมวชิราจารย์แนะนำว่าต้องสร้างที่เชิงสะพานดำรงสถิตอีก 1 จุด เนื่องจากเป็นจุดหัวมังกร ส่วนถนนเจริญกรุงเป็นตัวมังกรตามชื่อเรียก "ถนนสายมังกร" และห้าแยกหมอมีเป็นจุดขามังกรหริอหลังมังกร โดยที่ห้าแยกเปรียบเสมือนห้าเล็บของมังกรที่เป็นสัญลักษณ์เฉพาะฮ่องเต้เท่านั้น โดยหลังการจัดงาน สสธวท. ได้เข้าเฝ้าฯ ทูลเกล้าฯ ถวายเงินเพื่อพระราชทานเป็นทุนประเดิมในการจัดสร้างซุ้มประตูเฉลิมพระเกียรติเมื่อวันที่ 21 กันยายน พ.ศ. 2567 โดยการก่อสร้างซุ้มประตูจะทำที่โรงงานแล้วนำมาติดตั้งในพื้นที่ที่กำหนดในภายหลัง การจัดสร้างแล้วเสร็จเมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน (ซุ้มที่แยกหมอมี) และ 30 พฤศจิกายน (ซุ้มที่สะพานดำรงสถิต) ตามลำดับ

**พิธีเปิดและส่งมอบ**
พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัวพระราชทานชื่อซุ้มประตูเฉลิมพระเกียรติทั้ง 2 แห่ง โดยส่วนหัวมังกรอยู่ที่สะพานดำรงสถิต พระราชทานนามว่า ซุ้มประตูวชิรสถิต 72 พรรษา หมายถึง ซุ้มประตูนี้เป็นเอกลักษณ์แสดงถึงพระชนมายุ 72 พรรษาของพระองค์ ส่วนที่ห้าแยกหมอมีพระราชทานนามว่า ซุ้มประตูวชิรธำรง 72 พรรษา หมายถึง ซุ้มประตูนี้เป็นเอกลักษณ์จารึกการเทิดทูนของพสกนิกรชาวไทยในโอกาสเฉลิมพระชนมพรรษา 72 พรรษาของพระองค์
วันที่ 25 มกราคม พ.ศ. 2568 พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระนางเจ้าสุทิดาฯ พระบรมราชินี เสด็จพระราชดำเนินมาทรงเปิด ซุ้มประตูวชิรสถิต 72 พรรษา และ ซุ้มประตูวชิรธำรง 72 พรรษา อย่างเป็นทางการ พร้อมทั้งทอดพระเนตรการขับร้องเพลง "สดุดีพระทศมราชา" ซึ่งประพันธ์ต้นฉบับโดยวงดนตรีสุนทราภรณ์ ที่คณะกรรมการของ สสธวท. และภาคีเครือข่ายร่วมขับร้องถวาย และการแสดงชุด "เบญจกตัญญุตาบารมีแห่งมังกรสยาม" ด้านหน้าซุ้มประตูวชิรสถิต 72 พรรษา ก่อนเสด็จพระราชดำเนินลอดซุ้มประตูวชิรสถิต 72 พรรษา ไปยังวัดมังกรกมลาวาส ทรงรับการถวายพระพรจากพระมหาคณาจารย์จีนธรรมวชิราจารย์ จากนั้นเสด็จพระราชดำเนินออกมาทอดการแสดงของโรงเรียนต่าง ๆ ที่ตั้งอยู่ในเขตป้อมปราบศัตรูพ่ายและเขตสัมพันธวงศ์ ซึ่งมาทำการแสดงรับเสด็จริมถนนเจริญกรุง และทอดพระเนตรการแสดงแผนที่ฉาย (Mapping Show) บนซุ้มประตูวชิรธำรง 72 พรรษา
ในโอกาสนี้ บริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด ยังได้จัดทำแสตมป์ที่ระลึกซุ้มประตูเฉลิมพระเกียรติ 72 พรรษา ออกวันจำหน่ายในวันเดียวกันอีกด้วย โดยเปิดตัวพร้อมกับแสตมป์ที่ระลึกเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 6 รอบ 28 กรกฎาคม 2567
ต่อมาเมื่อวันที่ 26 มีนาคม พ.ศ. 2568 หลังจากพิธีเปิดซุ้มประตูไปแล้วประมาณ 2 เดือน สสธวท. และคณะกรรมการจัดสร้างซุ้มประตูวชิรสถิตและวชิรธำรง 72 พรรษา ได้ส่งมอบซุ้มประตูทั้ง 2 ซุ้มให้แก่กรุงเทพมหานคร (กทม.) เป็นผู้ดูแลซุ้มประตูต่อจาก สสธวท. โดยคุณหญิงณัฐิกา ประธาน สสธวท. เป็นประธานกล่าวส่งมอบซุ้มประตูให้แก่ตัวแทนของกรุงเทพมหานคร คือ ชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร ที่ศาลาว่าการกรุงเทพมหานคร เขตพระนคร

**ลักษณะ**

**การออกแบบ**
ซุ้มประตูเฉลิมพระเกียรติ 72 พรรษา ออกแบบโดยใช้แนวคิด "ปัญจมังกร" หรือสัญลักษณ์แห่งปรากฏการณ์ของมังกรทั้ง 5 ได้แก่
# พระมหากษัตริย์ไทยทรงได้รับการสดุดี เป็น "มังกรแห่งมวลมนุษย์"
# มังกรเป็นนักษัตรประจำปีพระบรมราชสมภพของพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว (มะโรง)
# พ.ศ. 2567 เป็นนักษัตรปีมะโรง (สัญลักษณ์คือมังกร) ตามปฏิทินสุริยคติไทย
# วัดมังกรกมลาวาส (วัดเล่งเน่ยยี) เป็นหนึ่งในศูนย์รวมจิตใจของพุทธศาสนิกชน
# ถนนเจริญกรุง เป็นถนนสายแรกของประเทศไทย ทำให้มีอีกชื่อว่า "ถนนสายมังกร"

**โครงสร้าง**
ซุ้มประตูเป็นซุ้มคร่อมบนถนนเจริญกรุง สร้างโดยใช้โครงสร้างเป็นเหล็กรูปพรรณเชื่อมต่อกันตามรูปทรงที่กำหนด ส่วนภายนอกใช้วัสดุคอนกรีตเสริมใยแก้วเพื่อช่วยลดน้ำหนักของซุ้มประตู แต่มีความคงทน ส่วนขนาดของซุ้มนั้นมีความสูง 23 เมตร ส่วนความกว้างไม่เท่ากัน โดยซุ้มประตูวชิรสถิต 72 พรรษา กว้าง 16 เมตร และซุ้มประตูวชิรธำรง 72 พรรษา กว้าง 14 เมตร จากความกว้างดังกล่าวทำให้ซุ้มประตูวชิรสถิตเป็นซุ้มประตูสถาปัตยกรรมจีนที่ใหญ่ที่สุดในโลก เนื่องจากประเทศจีนเคยสร้างซุ้มประตูที่ใหญ่ที่สุดที่ความกว้าง 8-10 เมตร

**สถาปัตยกรรม**
ซุ้มประตูทั้งสองแห่งมีรูปแบบเป็นสถาปัตยกรรมราชวงศ์จีนตอนเหนือสมัยราชวงศ์หมิงและราชวงศ์ชิง ซึ่งเป็นแนวคิดที่จรรย์สมรและคุณหญิงณัฐิกาได้รับมอบมาจากพระมหาคณาจารย์จีนธรรมวชิราจารย์ เสาเป็นสีแดง ฐานอยู่บนทางเท้าทั้งสองฝั่ง เป็นซุ้มเสาคู่เดียว มีหลังคาสีเหลืองด้านบน 3 หลังคา ลดระดับสองชั้นซ้ายขวา กึ่งกลางหลังคาชั้นบนประดิษฐานตราสัญลักษณ์พระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 6 รอบ 28 กรกฎาคม 2567 โดยมีมังกรคู่เป็นปูนปั้นระบายสีหันหน้าเข้าหาตราสัญลักษณ์ประกอบด้านข้าง และมีลวดลายมังกรห้าเล็บเป็นสัญลักษณ์หลัก โดยตกแต่งด้วยสีทั้งหมด 5 สีตามธาตุ คือ สีแดง (ธาตุไฟ) สีเหลือง (ธาตุดิน) สีดำและสีน้ำเงิน (ธาตุน้ำ) สีเขียว (ธาตุไม้) และสีขาว (ธาตุทอง)
นอกจากนี้ ที่ฐานเสาซุ้มประตูเฉลิมพระเกียรติฯ ทั้ง 2 จุดยังมีประติมากรรมมงคลรูปช้างไทย สิงโตจีน ซึ่งเป็นตัวแทนทั้ง 2 ประเทศ และกลองลายเมฆมงคล โดยประติมากรรมทั้งหมดนี้เป็นผลงานของศิลปินชาวจีน ที่แกะสลักจากหินฮั่นไป๋หวี่ (หินอ่อนหยกสีขาว) ซึ่งเป็นหินชนิดพิเศษของจีนที่ใช้เฉพาะในพระราชวังต้องห้ามเท่านั้น โดยประติมากรรมดังกล่าวนี้เป็นของขวัญที่รัฐบาลจีนมอบให้รัฐบาลไทย ผ่านทางสถานเอกอัครราชทูตสาธารณรัฐประชาชนจีนประจำประเทศไทย ในโอกาสครบรอบ 50 ปี แห่งการสถาปนาความสัมพันธ์จีน–ไทย ในวันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2568

**ดูเพิ่ม**
 ถนนเจริญกรุง- พระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 6 รอบ 28 กรกฎาคม 2567

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:ก่อตั้งในกรุงเทพมหานครในปี พ.ศ. 2568
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในเขตป้อมปราบศัตรูพ่าย
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในเขตสัมพันธวงศ์
หมวดหมู่:ช่องโค้งและโครงสร้างทรงโค้ง
หมวดหมู่:สถาปัตยกรรมจีนในประเทศไทย
หมวดหมู่:สถานที่ที่ตั้งชื่อตามพระนามของพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว