ฉบับร่าง:พระธรรมมงคลวุฒาจารย์ (บุญยนต์ ปุญฺญาคโม)

== ประวัติ**

**ชาติภูมิ**
พระธรรมมงคลวุฒาจารย์เกิดเมื่อวันพฤหัสบดี ขึ้น 5 ค่ำ เดือน 2 ปีกุน ตรงกับวันที่ 10 มกราคม 2466) ณ บ้านหนองไฮ ตำบลพระลับ อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น มีนามเดิมว่า “บุญยนต์ เสนเคน” 
ในวัยเด็ก เด็กชายบุญยนต์และน้อง ๆ อีก 6 คน   ได้รับการอบรมเลี้ยงดูตามสมควรแก่ฐานะครอบครัวเกษตรกรชาวอีสาน และเข้ารับการศึกษา ณ โรงเรียนบ้านผือ อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น จนสำเร็จการศึกษาชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ระหว่างนั้นเด็กชายบุญยนต์มีโอกาสติดตามบิดามารดาไปทำบุญที่วัดและช่วยเหลือกิจของสงฆ์อยู่เนือง ๆ จนมีโอกาสได้เป็นศิษย์วัดอยู่ช่วงระยะเวลาหนึ่ง สิ่งต่าง ๆ เหล่านี้เป็นเหตุให้จิตใจของเด็กชายบุญยนต์น้อมไปในทางธรรมแต่เยาว์วัย

**การบรรพชา และอุปสมบท**
พระธรรมมงคลวุฒาจารย์ ได้เข้ามาอยู่ในสำนักวัดบวรนิเวศราชวรวิหารตามคำชักชวนของพระอุดมญาณโมลี (จันทร์ศรี จนฺททีโป) ครั้งยังเป็นพระเปรียญ และต่อมาได้บรรพชาเป็นสมเณรเมื่อวันที่ 15 เมษายน พ.ศ. 2484 นายบุญยนต์เข้ารับการบรรพชาเป็นสามเณร ขณะมีอายุได้ 18 ปี ณ พระอุโบสถวัดบวรนิเวศราชวรวิหาร โดยมีสมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์ เมื่อครั้งดำรงสมณศักดิ์ที่ สมเด็จพระวชิรญาณวงศ์ (ม.ร.ว.ชื่น สุจิตฺโต) เป็นพระอุปัชฌาย์ และพำนักที่กุฏิลออ ภายในคณะกุฏิตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา 
เดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2486 มีหม่อมเจ้าท่านหนึ่งประสงค์จะเป็นเจ้าภาพอุปสมบทพระภิกษุจำนวน 5 รูป  ครั้งนั้นสมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์ จงทรงเลือกให้สามเณรบุญยนต์ ซึ่งในเวลานั้นยังมีอายุ 19 ปีเศษ แต่หากนับรวมอายุแต่แรกปฏิสนธิตามพระธรรมวินัยแล้ว ก็จักมีอายุครบ 20 ปีบริบูรณ์ สามเณรบุญยนต์ ปภสฺสโร จึงเข้ารับการอุปสมบท ณ พระอุโบสถวัดบวรนิเวศราชวรวิหาร ในวันที่ 16 กรกฎาคม พ.ศ. 2486 สำเร็จเป็นพระภิกษุเมื่อเวลา 15.35 น. โดยมีสมเด็จพระวชิรญาณวงศ์ (ม.ร.ว.ชื่น สุจิตฺโต) ทรงเป็นพระอุปัชฌายะ พระเทพญาณวิศิษฏ์ (เติม โกศลฺโล) เมื่อครั้งยังเป็นพระมหาเปรียญ เป็นพระกรรมวาจาจารย์ และพระญาณวโรดม (สนธิ์ กิจฺจกาโร) เมื่อครั้งดำรงสมณศักดิ์ที่ พระครูพุทธมนต์ปรีชา เป็นพระอนุสาวนาจารย์ ในครั้งนั้นได้รับประทานฉายาใหม่จากสมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์ ว่า “ปุญฺญาคโม” หลังจากนั้น พระบุญยนต์ได้จดทะเบียนเปลี่ยนชื่อสกุลให้สอดคล้องกับสมณฉายาที่ได้รับประทานใหม่เพื่อความเป็นสิริมงคลว่า “ปุญญาคมานนท์”
นอกจากนี้ พระธรรมมงคลวุฒาจารย์ยังได้ถวายการอุปัฏฐากสมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์ และสมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณสังวร จนกระทั่งสิ้นพระชนม์

**วิทยฐานะ**
พระบุญยนต์ ปุญฺญาคโม เข้ารับการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกธรรม ณ สำนักเรียนวัดบวรนิเวศวิหาร  จนสอบได้นักธรรมชั้นตรีและนักธรรมชั้นโท เมื่อปี พ.ศ. 2486 และ 2489 ตามลำดับ ต่อมาในปี  พ.ศ. 2502 ยังได้ไปสอบเทียบประกาศนียบัตรการบัญชี ณ โรงเรียนนักบัญชีพระนคร ซึ่งเป็นสถาบันที่เปิดการสอนวิชาการบัญชีทางไปรษณีย์ และสอบได้ประกาศนียบัตรประโยคครูพิเศษมูล ในปี พ.ศ. 2504 ซึ่งเป็นการสอบเทียบความรู้ที่สามารถนำไปประกอบวิชาชีพครูได้ในสมัยนั้น

**มรณภาพ**
วันพฤหัสบดีที่ 22 ตุลาคม พ.ศ. 2563 พระธรรมมงคลวุฒาจารย์ (บุญยนต์ ปุญฺญาคโม) ถึงแก่มรณภาพด้วยภาวะตับวาย เมื่อเวลา 18.40 น. ณ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย
มีพิธีพระราชทานเพลิงศพ ณ เมรุหลวงหน้าพลับพลาอิศริยาภรณ์ วัดเทพศิรินทราวาสราชวรวิหาร ในวันอาทิตย์ที่ 11 กรกฎาคม พ.ศ. 2564 เวลา 17.00 น. โดยมีสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (อัมพร อมฺพโร) ทรงเป็นองค์ประธานในพิธี

**สมณศักดิ์**
พ.ศ. 2493 เป็นพระครูใบฎีกา ฐานานุกรมในสมเด็จพระวชิรญาณวงศ์ (ม.ร.ว.ชื่น สุจิตฺโต) วัดบวรนิเวศราชวรวิหาร
*พ.ศ. 2499 เป็นพระครูรองคู่สวดที่ พระครูพิทักษ์ธุรกิจ ฐานานุกรมในสมเด็จพระวชิรญาณวงศ์ (ม.ร.ว.ชื่น สุจิตฺโต) วัดบวรนิเวศราชวรวิหาร
*5 ธันวาคม พ.ศ. 2523 เป็นพระราชาคณะชั้นสามัญที่ พระมงคลรัตนมุนี
*5 ธันวาคม พ.ศ. 2539 เป็นพระราชาคณะชั้นราชที่ พระราชพิธีรัตนมงคล วิมลญาณวิศิษฐ ยติคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี
*5 ธันวาคม พ.ศ. 2545 เป็นพระราชาคณะชั้นเทพที่ พระเทพสารเวที ศีลาจารวัตรวิมล สกลภารธุราทร ยติคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี 
*5 ธันวาคม พ.ศ. 2559 เป็นพระราชาคณะชั้นธรรมที่ พระธรรมมงคลวุฒาจารย์ ปูชนียฐานประยุต วิสุทธิสีลาจารวิมล สกลภารธุราทร ยติคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี

**อ้างอิง ==