เขื่อนเทียบเรือ

ไฟล์:Houston Ship Channel Barbours Cut.jpg|thumb|right|เขื่อนเทียบเรือบาร์เบอร์คัต ของท่าเรือฮูสตัน สหรัฐอเมริกา ท่าเทียบเรือขนส่งสินค้าแห่งนี้มีเขื่อนเทียบเรือขนาดใหญ่เพียงแห่งเดียวและมีที่จอดเรือหลายท่า
ไฟล์:Wharf Quay.jpg|thumb|เขื่อนเทียบเรือที่กำลังอยู่ระหว่างการก่อสร้างบนแม่น้ำมิสซิสซิปปีตอนบนในเมืองฟาวน์เทนซิตี รัฐวิสคอนซิน
เขื่อนเทียบเรือ (wharf, quay, staith หรือ staithe) คือโครงสร้างบนชายฝั่งของท่าจอดเรือหรือบนฝั่งแม่น้ำหรือคลองที่เรืออาจจอดเทียบท่าเพื่อบรรทุกและขนถ่ายสินค้าหรือผู้โดยสาร โครงสร้างดังกล่าวรวมถึงที่จอดเรือ (ตำแหน่งผูกเรือ) หนึ่งท่าขึ้นไป และอาจรวมถึงท่าน้ำ คลังสินค้า หรือสิ่งอำนวยความสะดวกอื่น ๆ ที่จำเป็นสำหรับการจัดการเรือ เขื่อนเทียบเรือมักถือว่าเป็นชุดของท่าเทียบที่เรือจอดอยู่ ขอบเขื่อนเทียบเรือริมฝั่งจะเชื่อมต่อกับชายฝั่งตลอดความยาว

**ภาพรวม**
เขื่อนเทียบเรือโดยทั่วไปประกอบด้วยแท่นคงที่ มักจะวางอยู่บนเสาเข็ม ท่าเรือพาณิชย์อาจมีคลังสินค้าที่ทำหน้าที่เป็นพื้นที่จัดเก็บชั่วคราว โดยในกรณีที่เขื่อนเทียบเรือเพียงแห่งเดียวที่มีที่จอดเรือเพียงแห่งเดียวที่สร้างขึ้นตามแนวที่ดินที่อยู่ติดกับน้ำนั้นก็มักจะใช้กันอยู่แล้ว แต่ในกรณีที่จำเป็นต้องมีเขื่อนเทียบเรือหลายท่าที่มีความจุมากขึ้น หรือบางทีก็อาจมีเขื่อนเทียบเรือขนาดใหญ่แห่งเดียวที่มีที่จอดเรือหลายท่า ซึ่งบางครั้งอาจยื่นออกไปเหนือน้ำ ท่าน้ำที่ยกสูงเหนือน้ำแทนที่จะตั้งอยู่ในน้ำนั้น มักใช้ในกรณีที่สินค้ามีน้ำหนักหรือปริมาตรต่ำป้ายจราจร: เขื่อนเทียบเรือหรือริมฝั่งแม่น้ำข้างหน้า เขื่อนเทียบเรือหรือริมฝั่งแม่น้ำไม่มีการป้องกัน
ท่าเรือขนาดเล็กและทันสมัยกว่ามักถูกสร้างขึ้นโดยใช้อุปกรณ์ที่ลอยน้ำ (โป๊ะ) เพื่อให้ท่าเรืออยู่ในระดับเดียวกับเรือ แม้ในขณะที่กระแสน้ำเปลี่ยน
ในภาษาพูดทั่วไป คำว่า quay (ออกเสียงว่า 'key') มักใช้กันในสหราชอาณาจักร แคนาดา ออสเตรเลีย และประเทศเครือจักรภพอื่น ๆ อีกหลายประเทศ รวมถึงสาธารณรัฐไอร์แลนด์ และอาจหมายถึงละแวกและถนนที่ทอดยาวไปตามริมทาง (เช่น Queen's Quay ในโตรอนโตและเบลฟาสต์) คำว่า wharf มักใช้กันทั่วไปในสหรัฐอเมริกา ในบางบริบท wharf และ quay อาจใช้หมายถึง ท่าน้ำ ที่จอดเรือ หรือสะพานเทียบเรือ
ในท่าเรือเก่า เช่น ลอนดอน (ซึ่งครั้งหนึ่งเคยมีท่าเรือประมาณ 1,700 แห่ง) เขื่อนเทียบเรือเก่าหลายแห่งได้รับการดัดแปลงให้ใช้เป็นที่พักอาศัยหรือสำนักงาน
ทางรถไฟบางสายในยุคแรกในอังกฤษเรียกจุดขนถ่ายสินค้าว่า "wharves" คำนี้สืบทอดมาจากการใช้ในการเดินเรือ บุคคลที่ดูแลท่าเทียบเรือจะถูกเรียกว่า "wharfinger"

**นิรุกติศาสตร์**
ไฟล์:The Talbot Memorial Bridge from Custom House Quay - geograph.org.uk - 1725969.jpg|thumb|เขื่อนเทียบเรือในดับลิน ไอร์แลนด์ คำว่า cé ในภาษาไอริชยืมมาจากคำว่า kay, cail ในภาษาแองโกล-นอร์มัน

**Wharf**
คำว่า wharf มาจากภาษาอังกฤษเก่า hwearf ซึ่งสัมพันธ์กับคำว่า werf ในภาษาดัตช์โบราณ ซึ่งทั้งสองคำได้วิวัฒนาการมาเพื่อหมายถึง "ลาน yard" สถานที่กลางแจ้งที่ใช้สำหรับทำงาน เช่น อู่ต่อเรือ (scheepswerf) หรือโรงเลื่อย (houtwerf) เดิมที werf หรือ werva ในภาษาดัตช์โบราณ (werf, wer ในภาษาฟรีเซียนโบราณ) หมายถึงพื้นที่ที่อยู่อาศัยที่ยังไม่ได้สร้างสิ่งก่อสร้าง (คล้ายกับ "ลาน yard" ในภาษาอังกฤษสมัยใหม่) หรืออาจหมายถึง แตร์ป terp ซึ่งอาจอธิบายชื่อ Ministry Wharf ที่ตั้งอยู่ที่ซอนเดอร์ตัน ซึ่งอยู่ชานเมืองไฮวิคัมบ์ ซึ่งไม่ใกล้กับแหล่งน้ำใด ๆ เลย ข้อเท็จจริงที่สนับสนุนคำอธิบายนี้คือสถานที่หลายแห่งในอังกฤษที่มีคำว่า "wharf" อยู่ในชื่อนั้นอยู่ในพื้นที่ที่ได้รับอิทธิพลจากดัตช์อย่างมาก เช่น นอร์ฟอล์กบรอดส์

**Staith**
ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือและตะวันออกของอังกฤษ คำว่า staith หรือ staithe (มาจากภาษานอร์สที่แปลว่าท่าเรือ) เช่นกัน ทั้งสองคำนี้มีความแตกต่างทางภูมิศาสตร์มาโดยตลอด โดยที่ทางเหนือในราชอาณาจักรนอร์ทัมเบรียใช้การสะกดแบบอังกฤษโบราณว่า staith ส่วนทางตอนใต้ของอาณาจักรเดนลอว์ใช้การสะกดแบบเดนมาร์กว่า staithe ทั้งสองคำนี้เดิมทีหมายถึงสะพานเทียบเรือหรือเขื่อนเทียบเรือ เมื่อเวลาผ่านไป เหมืองถ่านหินทางตอนเหนือของนอร์ธัมเบรียได้พัฒนาเขื่อนเทียบเรือถ่านหินโดยเฉพาะสำหรับบรรทุกถ่านหินขึ้นเรือ และท่าเทียบเรือเหล่านี้ได้ใช้การสะกดว่า staith เพื่อเป็นการแยกความแตกต่างจากเขื่อนเทียบเรือธรรมดา เช่น Dunston Staiths ในเกตส์เฮดและ Brancaster Staithe ในนอร์ฟอล์ก อย่างไรก็ตาม คำว่า staith อาจใช้เรียกเฉพาะทางขนถ่ายหรือทางลาดที่ใช้สำหรับบรรทุกสินค้าจำนวนมาก เช่น ถ่านหินในเรือบรรทุกและเรือบรรทุกสินค้า

**Quay**
ในทางกลับกัน Quay มีต้นกำเนิดมาจากภาษาเคลต์ดั้งเดิม ก่อนที่จะเปลี่ยนมาเป็นรูปแบบปัจจุบันภายใต้อิทธิพลของภาษาฝรั่งเศสสมัยใหม่ว่า quai การสะกดในภาษาอังกฤษสมัยกลางคือ key, keye หรือ caye ซึ่งมาจากคำว่า cai ในภาษานอร์มันโบราณ (ภาษาฝรั่งเศสเก่า / chai แปลว่า "ห้องเก็บไวน์") ซึ่งเดิมหมายถึง "คันดินใกล้แม่น้ำ" จากนั้นจึงหมายถึง "คันดินที่สร้างขึ้นที่ท่าเรือเพื่อให้เรือจอดเทียบท่าได้" คำว่า quai ในภาษาฝรั่งเศสมาจากคำว่า caio ในภาษากอลซึ่งมาจากภาษาปิการ์ดหรือภาษาฝรั่งเศสนอร์มัน ซึ่งสืบย้อนไปถึงภาษาเซลติกดั้งเดิม *kagio- แปลว่า "ล้อมรอบ to encompass, ล้อมรอบ enclose" คำร่วมในปัจจุบันได้แก่ cae ในภาษาเวลส์ที่แปลว่า "รั้ว รั้ว" และ ke ในภาษาคอร์นิชที่แปลว่า "รั้ว hedge"

**ระเบียงภาพ**
ไฟล์:Long wharf and shipping, by J.W. & J.S. Moulton.jpg|มุมมองสามมิติของเขื่อนเทียบเรือลองวอร์ฟ ในบอสตัน สหรัฐอเมริกา ราวคริสต์ศตวรรษที่ 19 ยื่นเข้าไปในท่าเรือบอสตัน
ไฟล์:Boston Long Wharf 2.JPG|มุมมองปัจจุบันของเขื่อนเทียบเรือลองวอร์ฟในบอสตัน (2549)
ไฟล์:Brygga i Tønsberg.JPG|เขื่อนเทียบเรือเมืองทึนแบร์ ในเมืองทึนแบร์ นอร์เวย์ เป็นแหล่งท่องเที่ยวยอดนิยม และร้านอาหารและผับต่าง ๆ ดึงดูดนักท่องเที่ยวจำนวนมากในช่วงฤดูร้อน
ไฟล์:Tokoinranta Helsinki.jpg|ชายฝั่งเขื่อนเทียบเรือโตโกอินรานตา ใน ฮาคานิเอมิ, เฮลซิงกิ, ฟินแลนด์ (2550)
ไฟล์:Wapping king henrys wharf 1.jpg|เขื่อนเทียบเรือคิงส์เฮนรี่ เขื่อนเทียบเรือแบบลอนดอนทั่วไปที่ถูกดัดแปลงเป็นอพาร์ตเมนต์
ไฟล์:St Thomas Marriott Pacquereau Bay 1.jpg|เขื่อนเทียบเรือแมริออท/ปาเกโรเบย์ ใน เซนต์โธมัส
ไฟล์:tourist boat at sa calobra (majorca spain) arp.jpg|เรือท่องเที่ยวบรรทุกผู้โดยสารที่เขื่อนเทียบเรือเล็ก ๆ ที่ซาคาโลบรา, มายอร์กา, สเปน
ไฟล์:Port Clarence drop (crop).jpg|ถ่านหินหล่นที่ท่าเรือคลาเรนซ์, ทีไซด์ ในปี พ.ศ. 2458 (แกะสลักโดย T. H. Hair)

**ดูเพิ่ม**
 พุก- แอ่งคลอง- ท่าเทียบ- ท่าเรือ

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
 wharf- quay

หมวดหมู่:การขนส่งสินค้า
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างชายฝั่ง
หมวดหมู่:โครงสร้างพื้นฐานด้านท่าเรือ