ยศตำรวจไทย

ไฟล์:180831-N-QV906-0032 Image 4 of 5.jpg|thumb|300x300px|ร้อยตำรวจเอกสังกัดกองบังคับการตำรวจน้ำ (ซ้าย) และเจ้าหน้าที่ยามฝั่งฟิลิปปินส์ (ขวา) ระหว่างการฝึก  SEACAT 2018
ยศตำรวจไทย เริ่มมีการใช้งานตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 และมีการปรับปรุงเปลี่ยนแปลงมาโดยตลอด โดยปัจจุบันยศตำรวจของสำนักงานตำรวจแห่งชาติถูกกำหนดโดยพระราชบัญญัติตำรวจแห่งชาติ พ.ศ. 2565 
ในขณะที่ตำรวจประเภทอื่นของไทยคือตำรวจรัฐสภา และตำรวจศาล ไม่มียศ มีเพียงตำแหน่งตามรูปแบบข้าราชการพลเรือน เว้นแต่ว่าได้รับการแต่งตั้งยศก่อนที่จะมาเป็นตำรวจรัฐสภา และตำรวจศาล และยังคงชื่อเรียกยศก่อนชื่ออยู่

**ประวัติ**
ในช่วงแรกของกิจการตำรวจไทยนั้น ได้ใช้การถ่ายโอนทหารบกไปดำรงตำแหน่งในตำรวจ  

**ก่อน พ.ศ. 2458 ใช้ยศร่วมกับทหารบก**
กิจการตำรวจเดิมทีเป็นรูปแบบของตำรวจวัง หรือตำรวจหลวง สำหรับรักษาความปลอดภัยองค์พระมหากษัตริย์เป็นการเฉพาะ ต่อมาช่วงรัชกาลที่ 4 (พ.ศ. 2405) ได้โปรดเกล้าให้ตั้งกองตำรวจตามรูปแบบของตะวันตกขึ้นครั้งแรก โดยให้กัปตัน เอส.เจ.เบิร์ด เอมส์ ต่อมาดำรงตำแหน่งหลวงรัฐยาภิบาลบัญชา เป็นผู้บังคับบัญชาโดยประชาชนในสมัยนั้นเรียกขานกันว่าโปลิศ มีหน้าที่รักษาความสงบเรียบร้อยให้กับบ้านเมือง แต่งกายตามรูปแบบของอังกฤษ และได้รับการไว้วางใจจากรัชกาลที่ 4 ให้สามารถพกพาอาวุธเข้าไปในเขตพระราชฐานชั้นในได้ และพระราชทานตราแผ่นดินประดับไว้บนหน้าหมวก
ต่อมาในรัชสมัยของรัชกาลที่ 5 ได้มีการก่อตั้งกองตระเวนขึ้นมาประมาณปี พ.ศ. 2440 ในเวลานั้นยังไม่มีเครื่องบ่งบอกเครื่องหมายยศตำรวจที่ชัดเจน ซึ่งเริ่มมีการกำหนดเมื่อประมาณปี พ.ศ. 2440

**ตำรวจภูธร พ.ศ. 2440**
เครื่องหมายยศของนายตำรวจภูธรชั้นสัญญาบัตร แบ่งออกเป็น- นายร้อยตรี
** นายร้อยตรีประจำการ ประดับจักรชุบทองติดอยู่ปลายอินทรธนู อินทรธนูละ 1 จักร
** นายร้อยตรีพนักงาน ประดับจักรชุบทองติดอยู่กลางอินทรธนู อินทรธนูละ 1 จักร- นายร้อยโท
** นายร้อยโทประจำการ ประดับจักรชุบทองติดเรียงจากปลายอินทรธนูมากลางอินทรธนู อินทรธนูละ 2 จักร
** นายร้อยโทพนักงาน ประดับจักรชุบทองติดเรียงบนปลายอินทรธนูจากด้านหน้ามาตรงกลาง อินทรธนูละ 2 จักร- นายร้อยเอก
** นายร้อยเอกประจำการ ประดับจักรชุบทองติดเรียงกันจากปลายอินทรธนูมากลางและพาดไปทางต้นบ่า อินทรธนูละ 3 จักร
** นายร้อยเอกพนักงาน ประดับจักรชุบทองติดเรียงกันบนปลายอินทรธนูจากหน้าอินทรธนูไปด้านหลังอินทรธนู อินทรธนูละ 3 จักร- ขณะที่นายพันตรี นายพันโท นายพันเอก ใช้รูปแบบเดียวกัน แต่มีแถบเงินกว้าง 1 เซนติเมตรทาบกลางอินทรธนูตามแนวความยาว
ตำรวจม้าในภูเก็ต พ.ศ. 2447จากนั้นในปี พ.ศ. 2452 ได้มีการเปลี่ยนแปลงเครื่องแต่งกาย โดยมีการระบุการแต่งกลายและเครื่องหมายของแต่ละยศ ได้แก่- จ่านายสิบ
** จ่านายสิบประจำการ ใช้สังกะสีตัดเป็นแผ่นยาวตามความยาวอินทรธนู ย่อมุมสองมุมทางโคนอินทรธนูและหุ้มด้วยผ้าสักหลาดสีเทา ประดับหมายเลขตามราบทหารบกบนปลายอินทรธนูทั้ง 2 ข้าง
** จ่านายสิบพนักงานยกกระบัตรคลัง ใช้สังกะสีตัดแผ่นย่อมุม 4 มุม หุ้มด้วยผ้าสักหลาดสีบานเย็นติดขวางอินทรธนู มีหมายเลขตามทหารราบบกประดับกลางอินทรธนูทั้ง 2 ข้าง
** จ่านายสิบพนักงานฟังคดี สังกัดกองอัยการตำรวจภูธร ใช้สังกะสีตัดแผ่นย่อมุม 4 มุม หุ้มด้วยผ้าสักหลาดสีเม็ดมะปรางติดขวางบ่า มีหมายเลขตามทหารราบบกประดับกลางอินทรธนูทั้ง 2 ข้าง- นายพัน และนายร้อย กองบัญชาการตำรวจภูธรกรุงเทพฯ โรงเรียนนายร้อยตำรวจภูธร และที่ประจำการตามมณฑลหัวเมืองต่าง ๆ
** นายพันและนายร้อยประจำการ 
*** ประดับตราพระเกี้ยวชุบทองติดที่พับคอเสื้อบริเวณด้านหน้า 1 คู่
*** อินทรธนู ใช้อินทรธนูตามข้างต้น แต่ให้ใช้ผ้าสักหลาดสีเทา
*** เครื่องหมายยศ
**** นายพันตรี นายร้อยตรี ประดับจักรชุบทองบนปลายอินทรธนู อินทรธนูละ 1 จักร
**** นายพันโท นายร้อยโท ประดับจักรชุบทอง 2 จักรคู่กันบนปลายอินทรธนู อินทรธนูละ 2 จักร
**** นายพันเอก นายร้อยเอก ประดับจักรชุบทอง 2 จักรคู่กันบนปลายอินทรธนู และประดับบนต้นอินทรธนูอีก 1 จักร อินทรธนูละ 3 จักร
** นายพันนายร้อยพนักงาน 
*** ประดับดอกจันชุดทองติดที่พับคอเสื้อบริเวณด้านหน้า 1 คู่
*** อินทรธนู
**** พนักงานคลังเงิน ใช้อินทรธนูตามข้างต้น แต่ให้ใช้ผ้าสักหลาดสีน้ำเงินแก่
**** พนักงานยกกระบัตร ใช้อินทรธนูตามข้างต้น แต่ให้ใช้ผ้าสักหลาดสีเม็ดมะปราง
*** เครื่องหมายยศ
**** นายพันตรี นายร้อยตรี ประดับจักรชุบทองบนปลายอินทรธนู อินทรธนูละ 1 จักร
**** นายพันโท นายร้อยโท ประดับจักรชุบทอง 2 จักรคู่กันบนปลายอินทรธนู อินทรธนูละ 2 จักร
**** นายพันเอก นายร้อยเอก ประดับจักรชุบทอง 2 จักรคู่กันบนปลายอินทรธนู และประดับบนต้นอินทรธนูอีก 1 จักร อินทรธนูละ 3 จักร
จากที่กล่าวมาข้างต้นนั้น พบว่ายศของตำรวจในเวลานั้นยังยืมคำมาใช้จากทหารบก ยังไม่มีการนำคำว่าตำรวจเข้ามาใช้งานในการเรียกยศ
ในปี พ.ศ. 2457 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวได้โปรดเกล้าให้ ยุบรวมกรมพลตระเวนและกรมตำรวจภูธร เข้าด้วยกันกัน และมีการกำหนดการแต่งกายตามพระราชกำหนดเครื่องแต่งตัวตำรวจภูธร พุทธศักราช 2458

**พ.ศ. 2458 พระราชทานชั้นยศตำรวจ**
แต่เดิมได้มีการโอนทหารไปรับราชการเป็นตำรวจและใช้ยศทหารบกสำหรับตำรวจ ต่อมาพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 ได้ทรงมีพระบรมราชโองการกำหนดให้มียศตำรวจขึ้นเป็นครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2458 เนื่องจากการแต่งตั้งและกระจายกองตำรวจภูธรออกไปยังหัวเมืองต่าง ๆ ทั่วประเทศในทุก ๆ มณฑล ซึ่งขณะนั้นตำรวจภูธรเป็นกรมหนึ่งในกระทรวงมหาดไทย จึงได้มีการพระราชทานลำดับชั้นยศของตำรวจเองเป็นครั้แรก ได้แก่
ไฟล์:Plai Chanthapradit.jpg|thumb|นายร้อยตำรวจเอก ขุนประดิษฐสกลการ (ไปล่ จันทประดิษฐ) เครื่องแบบประดับพระมหามงกุฎที่คอเสื้อ น่าจะเป็นภาพที่ถ่ายก่อนการเปลี่ยนแปลงเครื่องหมายยศในช่วงปี พ.ศ. 2475 ก่อนที่ท่านจะเสียชีวิตในการปราบกบฏบวรเดช- นายพลตำรวจเอก- นายพลตำรวจโท- นายพลตำรวจตรี- นายพันตำรวจเอก- นายพันตำรวจโท- นายพันตำรวจตรี- นายร้อยตำรวจเอก- นายร้อยตำรวจโท- นายร้อยตำรวจตรี- นายดาบตำรวจ- จ่านายสิบตำรวจ- นายสิบตำรวจเอก- นายสิบตำรวจโท- นายสิบตำรวจตรี

**เครื่องหมายยศ**
การใช้งานเครื่องหมายยศรูปแบบดังภาพนี้มีการใช้งานประมาณปี พ.ศ. 2458-2475 โดยแบ่งเป็น- ชั้นนายสิบ ใช้เป็นบั้งประดับที่แขนเสื้อด้านซ้ายเหนือจากข้อศอก มีตราครุฑประดับอยู่เหนือบั้ง
** นายสิบตำรวจตรี ติด 1 บั้ง
** นายสิบตำรวจโท ติด 2 บั้ง
** นายสิบตำรวจเอก ติด 3 บั้ง
** จ่านายสิบตำรวจ ติด 4 บั้ง- ชั้นนายร้อย นายพัน และนายพล ให้ประดับจักรเงินทับบนแผ่นอินทรธนูตามลำดับยศ
** นายร้อยตำรวจตรี นายพันตำรวจตรี นายพลตำรวจตรี ติด 1 จักร
** นายร้อยตำรวจโท นายพันตำรวจโท นายพลตำรวจโท ติด 2 จักร
** นายร้อยตำรวจเอก นายพันตำรวจเอก นายพลตำรวจเอก ติด 3 จักร

**เครื่องหมายตำแหน่ง**
เครื่องหมายตำแหน่งหากประจำการอยู่ตำรวจภูธรให้ติดพระมหามงกุฎสีเงินที่คอเสื้อ หากอยู่กรมกลางให้ประดับพระมหามงกุฎสีเงินที่กลางอินทรธนู หากสังกัดตามหัวเมืองต่าง ๆ หรือภูธรให้ประดับเลขหมายมณฑลกลางอินทรธนู ขณะที่นายสิบพลตำรวจให้ประดับหมายเลขมณฑลบริเวณปลายอินทรธนูตรงกลางของเส้นตามความกว้างต่อจากนั้นได้มีการปรับปรุงแก้ไขระเบียบต่าง ๆ เกี่ยวกับยศตำรวจเป็นระยะ คือ- พ.ศ. 2461 ได้มีการแก้ไขเพิ่มเติม คือพลตำรวจชั้นหนึ่ง ติดบั้งเล็กสำหรับประดับแขนเสื้อข้างซ้ายเหนือศอก และตำรวจแผนกพนักงานยกกระบัตรและคลังเงินเปลี่ยนไปใช้เครื่องหมายดอกจันเงินแทนพระมหามงกุฎ- พ.ศ. 2467 ได้ยกเลิกอินทรธนูแพทย์ตำรวจและปรับไปใช้ตามเหล่านครบาลหรือภูธร โดยพื้นที่ล่างเป็นสาบสีเขียวตั้งแต่คอไปหาไหล่- พ.ศ. 2471 แก้ไขอินทรธนูนายดาบตำรวจ โดยเพิ่มแถบเงินกว้าง 0.5 เซนติเมตร พาดกลางตามแนวยาวอินทรธนู

**พ.ศ. 2475 เปลี่ยนแปลงการปกครอง**
ภายหลังจากการเปลี่ยนแปลงการปกครองเมื่อวันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2475 ได้มีการวางแผนในการก่อตั้งกรมตำรวจ และเปลี่ยนชื่อจากกรมตำรวจภูธรให้เป็นกรมตำรวจต่อมาในปี พ.ศ. 2480 ได้มีการกำหนดยศตำรวจตามพระราชบัญญัติ โดยแบ่งเป็น 2 ลำดับ ได้แก่
# สัญญาบัตร
#* นายพลตำรวจเอก
#* นายพลตำรวจโท
#* นายพลตำรวจตรี
#* นายพันตำรวจเอก
#* นายพันตำรวจโท
#* นายพันตำรวจตรี
#* นายร้อยตำรวจเอก
#* นายร้อยตำรวจโท
#* นายร้อยตำรวจตรี
# ประทวน
#* นายดาบตำรวจ
#* จ่านายสิบตำรวจ
#* นายสิบตำรวจเอก
#* นายสิบตำรวจโท
#* นายสิบตำรวจตรี
โดยตำรวจสัญญาบัตรนั้นจะได้รับด้วยการประกาศในพระบรมราชโองการ แต่งตั้งตามลำดับชั้นในกฎหมาย ยกเว้นแต่จะทรงโปรดเกล้าฯ เป็นกรณีพิเศษ และการแต่งตั้งยศชั่วคราวเป็นอำนาจตามคำสั่งของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ขณะที่นายตำรวจชั้นประทวนแต่งตั้งโดยอาศัยอำนาจตามคำสั่งของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย

**เครื่องหมายยศ พ.ศ. 2477-2492**
สำหรับเครื่องหมายยศในช่วง พ.ศ. 2477 ถึงปี พ.ศ. 2478 ตามพระราชบัญยัติเครื่องแบบตำรวจ พ.ศ. 2477 ใช้งานระหว่างวันที่ 12 กันยายน พ.ศ. 2477 ถึงวันที่ 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2478 และเครื่องหมายแสดงยศในช่วง พ.ศ. 2478 ถึงปี พ.ศ. 2492 กำหนดตามกฎกระทรวงมหาดไทย ฉบับที่ 1 ถึงฉบับที่ 11 ออกตามพระราชบัญญัติเครื่องแบบตำรวจ พ.ศ. 2477 (ฉบับที่ 2) เริ่มใช้งานระหว่างวันที่ 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2478 ถึงวันที่ 10 พฤษภาคม พ.ศ. 2492 ถือเป็นการใช้งานที่ยาวที่สุดช่วงหนึ่ง จะประกอบไปด้วย- พลตำรวจอาสาสมัคร ให้ประดับอักษร "อ" ทำจากโลหะสีเงินเหนือกระเป๋าด้านซ้าย เหนือจากหมายเลขประจำตัว- ชั้นนายสิบตำรวจ ให้ประดับบั้งพื้นสีกากี บั้งทำจากผ้าสักหลาดสีขาว เย็บติดกับแขนเสื้อเหนือจากข้อศอกด้านซ้าย หันมุมลงด้านล่าง ยาวจากมุมข้างละ 5 เซนติเมตร กว้าง 1 เซนติเมตร
** นายสิบตำรวจตรี 1 บั้ง
** นายสิบตำรวจโท 2 บั้งซ้อนกัน
** นายสิบตำรวจเอก 3 บั้งซ้อนกัน
** จ่านายสิบตำรวจ 4 บั้งซ้อนกัน- นายดาบตำรวจ ประดับเครื่องหมายโลหะสีเงินรูปดาบ 2 เล่มไขว้กันบริเวณอินทรธนูทั้ง 2 ข้าง- นายร้อยตำรวจ ประดับดอกจันแปดกลีบที่ทำด้วยโลหะสีเงินบริเวณอินทรธนูทั้ง 2 ข้าง
** นายร้อยตำรวจตรี 1 ดอก
** นายร้อยตำรวจโท 2 ดอก ตามยาวของอินทรธนู
** นายร้อยตำรวจเอก 3 ดอก ตามยาวของอินทรธนู- นายพันตำรวจ ประดับเช่นเดียวกับนายร้อยตำรวจ แต่เพิ่มขีด สันเหลี่ยม ทำจากโลหะสีเงินบนอินทรธนูที่ปลายบ่า ข้างละ 1 ขีด- นายพลตำรวจ ประดับเช่นเดียวกับนายพันตำรวจ แต่เพิ่มขีด สันเหลี่ยม ทำจากโลหะสีเงินบนอินทรธนูที่ปลายบ่า ข้างละ 1 ขีด

**เครื่องหมายยศ พ.ศ. 2492-2496**
ไฟล์:พระราชพิธึบรมราชาภิเษก พ.ศ. 2562 D85 5207.jpg|thumb|นักเรียนนายร้อยตำรวจชั้นปีที่ 4 สังเกตได้จากอินทรธนูแข็ง ระหว่างพระราชพิธึบรมราชาภิเษก พ.ศ. 2562
สำหรับเครื่องหมายแสดงยศในช่วง พ.ศ. 2492 ถึงปี พ.ศ. 2496 กำหนดตามกฎกระทรวงมหาดไทย พ.ศ. 2492 และได้ยกเลิกการใช้งานเครื่องแบบก่อนหน้านี้ทั้งหมด และมีการประกาศกฎกระทรวงฉบับที่ 2 ถึง 6 ออกมาแก้ไขเพิ่มเติมตามลำดับ ใช้งานระหว่างวันที่ 10 พฤษภาคม พ.ศ. 2492 ถึงวันที่ 10 มกราคม พ.ศ. 2496 ประกอบไปด้วย- นักเรียนนายร้อยตำรวจ ประดับอักษร นร. กลางอินทรธนูและมีเลขประจำชั้นใต้อักษร หากทำหน้าที่นักเรียนช่วยบังคับบัญชาให้ประดับพระมหามงกุฎไม่มีรัศมีเหนืออักษร นร.- นายดาบตำรวจ ประดับรูปดาบทำจากเงิน 2 เล่มไขว้กันที่ริมอินทรธนูด้านไหล่ หันส่วนโค้งของดาบไปที่ต้นคอ- นายร้อยตำรวจ ประดับดอกจันแปดกลีบ ทำจากโลหะสีเงิน เริ่มติดจากไหล่ หากมากกว่า 1 ดอกให้เรียงไปตามความยาวอินทรธนูระยะห่างพองาม
** นายร้อยตำรวจตรี 1 ดอก
** นายร้อยตำรวจโท 2 ดอก
** นายร้อยตำรวจเอก 3 ดอก- นายพันตำรวจ ประดับเช่นเดียวกับนายร้อยตำรวจ แต่ประดับพระมหามงกุฎมีรัศมีติดกับดอกจันที่เพิ่มขึ้นมา โดยให้ยอดพระมหามงกุฎอยู่ด้านของคอ- นายพลตำรวจ ประดับเช่นเดียวกับนายพันตำรวจ แต่ประดับช่อชัยพฤกษ์โค้งเข้าหาส่วนล่างของพระมหามงกุฎทั้ง 2 ข้าง โดยให้มีดอกจันระหว่างพระมหามงกุฎและช่อชัยพฤกษ์ คือ
** นายพลจัตวาไม่มีดอกจัน
** นายพลตำรวจตรี 1 ดอก
** นายพลตำรวจโท 2 ดอก
** นายพลตำรวจเอก 3 ดอก- จ่านายสิบและนายสิบตำรวจ ประดับบั้งพื้นสีเลือดหมู สาบสีดำ ตัวบั้งสีขาวหรือสีเงิน มีรูปตราโล่เขตทำจากโลหะสีเงินอยู่เหนือจากบั้ง ประดับแขนเสื้อด้านซ้ายเหนือข้อศอกเป็นมุมข้อศอกยาวมุมด้านละ 5 เซนติเมตร กว้าง 1 เซนติเมตร คือ
** นายสิบตำรวจตรี 1 บั้ง
** นายสิบตำรวจโท 2 บั้งซ้อนกัน
** นายสิบตำรวจเอก 3 บั้งซ้อนกัน
** จ่านายสิบตำรวจ 4 บั้งซ้อนกัน

**เครื่องหมายยศ พ.ศ. 2496-2501**
สำหรับเครื่องหมายแสดงยศในช่วงปี พ.ศ. 2490 ถึงปี พ.ศ. 2501 เป็นต้นไปนั้น ยกเลิกการใช้งานเครื่องแบบตำรวจและเครื่องหมายตำรวจก่อนหน้าทั้งหมด และมีการนำคำว่าดาวแปดแฉกมาใช้งานครั้งแรกแทนที่ดอกจัน โดยเป็นไปตามกฎกระทรวงมหาดไทย ฉบับที่ 6 (พ.ศ. 2496) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบตำรวจ พ.ศ. 2477 (ฉบับที่ 2) ใช้งานระหว่างวันที่ 10 มกราคม พ.ศ. 2496 ถึงวันที่ 30 ธันวาคม พ.ศ. 2501 ประกอบไปด้วย- นายดาบตำรวจ ประดับรูปดาบทำจากโลหะสีเงิน 2 เล่มไขว้กันริมอินทรธนูในด้านของไหล่ และหันปลายดาบไปทางคอ- นายร้อยตำรวจ ประดับรูปดาวแปดแฉกทำจากโลหะสีเงินที่ริมอินทรธนูด้านไหล กึ่งกลางด้านกว้างของอินทรธนู ประดับเรียงไปตามส่วนยาวของอินทรธนูเว้นระยะพองาม คือ
** นายร้อยตำรวจตรี ดวงดาว 1 ดวง
** นายร้อยตำรวจโท ดวงดาว 2 ดวง
** นายร้อยตำรวจเอก ดวงดาว 3 ดวง- นายพันตำรวจ ประดับรูปดาวแปดแฉกรูปแบบเดียวกับนายร้อยตำรวจ แต่ประดับพระมหามงกุฎมีรัศมีทำด้วยโลหะสีเงินกับดวงดาวที่เพิ่มขึ้น ถ้ามากกว่า 1 ดวงให้ประดับเหนือดวงที่ใกล้กับด้านคอ- นายพลตำรวจ ประดับพระมหามงกุฎรูปแบบเดียวกับนายพันตำรวจ แต่ให้เพิ่มช่อชัยพฤกษ์ทำด้วยโลหะสีเงิน ปลายช่อโค้งเข้าหาส่วนล่างของพระมหามงกุฎทั้ง 2 ด้าน ส่วนของพลตำรวจจัตวาไม่มีดาวดาวแปดแฉก นอกจากนั้นให้ประดับระหว่างพระมหามงกุฎและช่อชัยพฤกษ์ หากดาวมากกว่าหนึ่งให้ติดช่อชัยพฤษก์ด้านใกล้ไหล่ คือ
** นายพลตำรวจตรี 1 ดวง
** นายพลตำรวจโท 2 ดวง
** นายพลตำรวจเอก 3 ดวง- จ่านายสิบตำรวจและนายสิบตำรวจ ประดับรูปบั้งด้วยแถบสีขาวหรือเงินยาว 5 เซนติเมตร กว้าง 1 เซนติเมตร 2 แถวบรรจบกันลักษณะมุมข้อศอกตรึงบนพื้นสีเลือดหมู สาบดำ ประดับตราโล่เขนรุปโลหะสีเงินเหนือบั้ง กรณีมีมากกว่า 1 บั้ง ให้เว้นระยะห่างระหว่างบั้ง 0.4 เซนติเมตร ประดับที่แขนเสื้อซ้ายเหนือข้อศอกตามยศ ดังนี้
** นายสิบตำรวจตรี 1 บั้ง
** นายสิบตำรวจโท 2 บั้ง
** นายสิบตำรวจเอก 3 บั้ง
** จ่านายสิบตำรวจ 4 บั้ง หากประดับอินทรธนูแข็งไม่ต้องประดับบั้ง

**ดาวแปดแฉก**
พลตำรวจจัตวา
ต่อมาในรัชสมัยของรัชกาลที่ 5 ประเทศตะวันตกได้แผ่อิทธิพลเข้ามา ทำให้สยามในเวลานั้นปรับและรับเครื่องหมายทางทหารของตะวันตก คือดาวห้าแฉกสำหรับใช้ในยศของทหารตามรูปแบบของสากล ขณะที่ตำรวจหากจะใช้เป็นดาวห้าแฉกเหมือนกันแต่เป็นสีเงินก็จะไปซ้ำซ้อนกับเครื่องหมายยศของทหารอากาศ ทำให้กิจการตำรวจในเวลานั้นได้รับความเมตตาจากสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (จวน อุฏฺฐายี) สมเด็จพระสังฤราชฯ องค์ที่ 16 ให้ใช้เป็นดาวเงินแปดแฉก แต่ละแฉกมีความหมายถึงธรรมะที่ให้ข้าราชการตำรวจชั้นสัญญาบัตรยึดถือ คือ
# สังคหวัตถุ 4
# มรรค 8
# อิทธิบาท 4
# พรหมวิหาร 4
# โลกธรรม 8
# ทิศ 6
# อริยสัจ 4
# ความกตัญญู

**พ.ศ. 2501 ถึงสิ้นสุดกรมตำรวจ**
นายตำรวจปกครองนักเรียนนายร้อยตำรวจ ประดับอินทรธนูแข็งของพันตำรวจตรี (ซ้าย) และร้อยตำรวจเอก (ขวา)
หลังจาก พ.ศ. 2501 ได้มีการประกาศกฎกระทรวง ฉบับที่ 9 (พ.ศ. 2501) ซึ่งออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบตำรวจ พุทธศักราช 2477 (ฉบับที่ 2) ซึ่งมีเนื้อหาไม่เปลี่ยนแปลงจากเดิมมากนัก มีการเพิ่มรูปแบบของอินทรธนูอ่อน คืออินทรธนูสีเดียวกับเนื้อผ้าเครื่องแบบ และอินทรธนูแข็งเป็นแผ่นความกว้าง 5 เซนติเมตร ยาวตามขนาดบ่า พื้นสีเลือดหมู ส่วนปลายมีดุมสีโลหะ สาบสีดำ มีรายละเอียดปลีกย่อย ดังนี้- นักเรียนนายร้อยตำรวจ จะมีแถบสีเงินความกว้าง 1 เซนติเมตรพาดกลางตามความยาวของอินทรธนู- จ่านายสิบตำรวจและนายดาบตำรวจ จะมีแถบสีเงินความกว้าง 0.5 เซนติเมตรเป็นขอบ เว้นแค่ด้านไหล่- นายร้อยตำรวจ จะมีแถบสีเงิน ความกว้าง 1 เซนติเมตรเป็นขอบ เว้นแค่ด้านไหล่- นายพันตำรวจ จะเหมือนกับนายร้อยตำรวจ แต่มีแถบสีเงิน ความกว้าง 0.5 เซนติเมตร พาดกลางตามความยาวของอินทรธนู- นายพลตำรวจ พื้นอินทรธนูปัด้วยดินเงินเป็นลายถักเต็มแผ่นอินทรธนูแข็ง
ขณะที่จ่านายสิบตำรวจ จะไม่ใช่เครื่องหมายบั้งประดับบริเวณแขนร่วมกับนายสิบตำรวจ แต่เปลี่ยนมาใช้เครื่องหมายประดับที่อินทรธนูทั้ง 2 ข้างแทน มีรายละเอียด คือ- เครื่องหมายยศจ่าสิบตำรวจหลังจาก พ.ศ. 2501จ่านายสิบตำรวจ รูปบั้งทำจากโลหะสีเงินเป็นรูปหางนกแซงแซว ความกว้าง 0.3 เซนติเมตร ปลายทั้งสองของบั้งห่างกัน 3 เซนติเมตร เรียงห่างกันจำนวน 3 บั้ง ระยะห่าง 0.2 เซนติเมตร ด้านแหลมชี้มาทางด้านคอ และมีขีดความกว้าง 0.3 เซนติเมตร ยาว 3 เซนติเมตร จำนวน 1 ขีด วางตามขวางของอินทรธนูตัดกลับปลายบั้ง ห่างจากอินทรธนูด้านไหล่ 0.5 เซนติเมตร

**การเปลี่ยนแปลงอื่น ๆ**
หลังจากกฎกระทรวงดังกล่าว ได้มีการประกาศปรับปรุงระเบียบต่าง ๆ ที่สำคัญ เช่น- พ.ศ. 2504 ได้ปรับเครื่องหมายยศของนายพลตำรวจ โดยปรับให้จากเดิมเริ่มต้นประดับดาวที่พลตำรวจตรี 1 ดาว พลตำรวจโท 2 ดาว และพลตำรวจเอก 3 ดาว ปรับเป็น
** พลตำรวจจัตวา 1 ดาว
** พลตำรวจตรี 2 ดาว
** พลตำรวจโท 3 ดาว
** พลตำรวจเอก 2 ดาว

**สำนักงานตำรวจแห่งชาติ**
ปัจจุบันยศตำรวจถูกกำหนดโดยพระราชบัญญัติตำรวจแห่งชาติ พ.ศ. 2565

**ชั้น ยศ และตำแหน่ง**
สำหรับสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ปัจจุบันพระราชบัญญัติตำรวจแห่งชาติ พ.ศ. 2565 ได้กำหนดชั้นข้าราชการตำรวจ 3 ชั้น ยศตำรวจทั้งหมด 14 ยศ และมีตำแหน่งข้าราชการตำรวจประเภทที่มียศ 13 ตำแหน่ง ได้แก่

**เครื่องหมายยศ**
เครื่องหมายยศตำรวจไทยของสำนักงานตำรวจแห่งชาติในปัจจุบัน ได้แก่

**ชั้นสัญญาบัตร**

**ชั้นประทวนและพลตำรวจ**

**ตำรวจรัฐสภา**
เครื่องหมายระดับของตำรวจรัฐสภานั้น จะใช้เครื่องหมายลักษณะเดียวกับตำรวจไทยทั่วไป แต่จะแตกต่างในเรื่องของรายละเอียดประเภทตำแหน่งและหลักเกณฑ์ในการประดับ

**ประเภททั่วไป**
ไฟล์:Thai Parliamentary Police Officer.jpg|thumb|300x300px|ตำรวจรัฐสภาแต่งกายคล้ายกันกับตำรวจแห่งชาติ แต่ไม่ได้ใช้ระบบยศเหมือนกัน เนื่องจากตำรวจรัฐสภามีอำนาจแค่ในพื้นที่รัฐสภา
เจ้าหน้าที่ตำรวจรัฐสภาระดับปฏิบัติงาน- ดำรงตำแหน่งระดับปฏิบัติงานไม่ถึง 2 ปี ให้ใช้รูปดาว 8 แฉก ทำด้วยโลหะสีเงิน 1 ดาว- ดำรงตำแหน่งระดับปฏิบัติงานตั้งแต่ 2 ปีขึ้นไป แต่ไม่ถึง 4 ปี ให้ใช้รูปดาว 8 แฉก ทำด้วยโลหะสีเงิน 2 ดาว- ดำรงตำแหน่งระดับปฏิบัติงานตั้งแต่ 4 ปีขึ้นไป ใช้รูปดาว 8 แฉก ทำด้วยโลหะสีเงิน 3 ดาว
เจ้าหน้าที่ตำรวจรัฐสภาระดับชำนาญงาน ให้ใช้เครื่องหมายรูปพระมหามงกุฎมีรัศมีติดกับรูปดาว 8 แฉก ทำด้วยโลหะสีเงินติดกึ่งกลาง- ดำรงตำแหน่งชำนาญงานไม่ถึง 2 ปี ให้ใช้เครื่องหมายรูปพระมหามงกุฎมีรัศมีติดกับรูปดาว 8 แฉก ทำด้วยโลหะสีเงิน 1 ดาว- ดำรงตำแหน่งชำนาญงานตั้งแต่ 2 ปีขึ้นไป ให้ใช้เครื่องหมายรูปพระมหามงกุฎมีรัศมีติดกับรูปดาว 8 แฉก ทำด้วยโลหะสีเงิน 2 ดาว
ระดับอาวุโส- ให้ใช้เครื่องหมายรูปพระมหามงกุฎมีรัศมีติดกับรูปดาว 8 แฉก ทำด้วยโลหะสีเงิน 3 ดาว
ระดับทักษะพิเศษ ให้ใช้เครื่องหมายรูปพระมหามงกุฎมีรัศมีติดกับรูปดาว 8 แฉก ทำด้วยโลหะสีเงิน ติดกึ่งกลางระหว่างพระมหามงกุฎและช่อชัยพฤกษ์- ดำรงตำแหน่งทักษะพิเศษไม่ถึง 4 ปี ให้มีเครื่องหมายรูปพระมหามงกุฎมีรัศมีและมีช่อชัยพฤกษ์ทำด้วยโลหะสีเงินโค้งเข้าหาส่วนล่างของพระมหามงกุฎทั้งสองข้าง ประกอบด้วยรูปดาว 8 แฉก ทำด้วยโลหะสีเงินจำนวน 2 ดาว ติดกึ่งกลางระหว่างพระมหามงกุฎและช่อชัยพฤกษ์- ดำรงตำแหน่งระดับทักษะพิเศษตั้งแต่ 4 ปีขึ้นไป แต่ไม่ถึง 8 ปี ให้มีเครื่องหมายรูปพระมหามงกุฎมีรัศมีและมีช่อชัยพฤกษ์ทำด้วยโลหะสีเงินโค้งเข้าหาส่วนล่างของพระมหามงกุฎทั้งสองข้าง ประกอบด้วยรูปดาว 8 แฉก ทำด้วยโลหะสีเงินจำนวน 3 ดาว ติดกึ่งกลางระหว่างพระมหามงกุฎและช่อชัยพฤกษ์- ดำรงตำแหน่งระดับทักษะพิเศษตั้งแต่ 8 ปีขึ้นไป ให้มีเครื่องหมายรูปพระมหามงกุฎมีรัศมีและมีช่อชัยพฤกษ์ทำด้วยโลหะสีเงินโค้งเข้าหาส่วนล่างของพระมหามงกุฎทั้งสองข้าง ประกอบด้วยรูปดาว 8 แฉก ทำด้วยโลหะสีเงินจำนวน 4 ดาว ติดกึ่งกลางระหว่างพระมหามงกุฎและช่อชัยพฤกษ์

**ประเภทวิชาการ**
ปัจจุบันกำลังอยู่ในช่วงปรับปรุงระเบียบเพื่อให้สอดคล้องกับตำแหน่ง เนื่องจากยังไม่มีระเบียบการประดับเครื่องหมายระดับรองรับที่ชัดเจน จึงใช้การเทียบเคียงกับตำแหน่งประเภททั่วไปเป็นการชั่วคราว

**ตำรวจศาล**
สำหรับเจ้าพนักงานตำรวจศาลนั้น ใช้มาตรฐานการกำหนดตำแหน่งของสำนักคณะกรรมการข้าราชการศาลยุติธรรม (ก.ศ.) ประกอบไปด้วย- ประเภททั่วไประดับปฏิบัติงาน ระดับชำนาญงาน และระดับอาวุโส- ประเภทวิชาการ ระดับปฏิบัติการ ระดับชำนาญการ และระดับชำนาญการพิเศษ

**หมายเหตุ**

**ดูเพิ่ม**
 ยศข้าราชการทหารและพลเรือนของสยาม- ยศทหารและตำรวจไทย

**อ้างอิง**
ไทย