อัลแบร์ต บรุดแซฟสกี

อัลแบร์ต บรุดแซฟสกี (Albert Brudzewski) อาจเรียกว่า อัลแบร์ต บลาร์ (Albert Blar) อัลแบร์ตแห่งบรุดแซวอ (Albert de Brudzewo) หรือ วอยแชค บรุดแซฟสกี (Wojciech Brudzewski) (ในภาษาละติน: Albertus de Brudzewo; ประมาณ ค.ศ. 1445–ประมาณ ค.ศ. 1497) เป็นนักดาราศาสตร์ นักคณิตศาสตร์ นักปรัชญา และนักการทูตชาวโปแลนด์

**ประวัติ**
อนุสาวรีย์ของอัลแบร์ต บรุดแซฟสกีที่หมู่บ้านบรุดแซฟ
อัลแบร์ต (วอยแชคในภาษาโปแลนด์)  ผู้มักจะลงชื่อตัวเองด้วยวลีว่า "แด บรุดแซวอ" (de Brudzewo; "แห่งบรุดแซวอ") เกิดเมื่อราว ค.ศ. 1445 ในบรุดแซวอefn|ไม่แน่ชัดว่าอัลแบร์ตเกิดที่ "บรุดแซวอ" ที่ไหน อาจเป็นเมืองซึ่งอยู่ในอำเภอกาลิชในปัจจุบัน หรืออาจเป็นเมืองชื่อเดียวกันในอำเภอตูแรกในปัจจุบัน ซึ่งอยู่ไกลออกไปจากกาลิชเล็กน้อย ใกล้กับกาลิช มีข้อมูลเกี่ยวกับชีวิตในช่วงต้นของอัลแบร์ตเพียงเล็กน้อย ทราบเพียงว่าเมื่ออัลแบร์ตอายุ 23 ปีได้เข้าเรียนในสถาบันกรากุฟ (ปัจจุบันคือมหาวิทยาลัยยาเกียลโลเนียน) ซึ่งอัลแบร์ตอาศัยอยู่สถาบันแห่งนี้เกือบจะตลอดชีวิต โดยสอนหนังสือที่สถาบันเป็นเวลายี่สิบปี อัลแบร์ตทำหน้าที่เป็นคณบดีของสถาบันในฐานะผู้แทน (ผู้ดูแลทรัพย์สินของสถาบัน) และในฐานะหัวหน้าของบูร์ซาฮุงการอรูง (Bursa Hungarorum; "หอพักชาวฮังการี")
อัลแบร์ตเป็นที่จดจำในฐานะอาจารย์ผู้โดดเด่น ที่สถาบันกรากุฟ อัลแบร์ตสร้างความประทับใจให้กับนักเรียนด้วยความรู้พิเศษด้านวรรณกรรม และยังสอนคณิตศาสตร์และดาราศาสตร์ อัลแบร์ตได้รับปริญญาตรีในสาขาเทววิทยาเมื่อ ค.ศ. 1490 และยังบรรยายเกี่ยวกับปรัชญาของอาริสโตเติล นิโคเลาส์ โคเปอร์นิคัสซึ่งเข้าเรียนในสถาบันเมื่อ ค.ศ. 1491 ได้เข้าร่วมฟังการบรรยายเหล่านี้ ผลงานที่สำคัญอย่างหนึ่งของอัลแบร์ตคือการปรับปรุงการสอนดาราศาสตร์ให้ทันสมัยโดยการใช้ตำราที่มีเนื้อหาทันสมัยที่สุด 
อัลแบร์ตมีความเชี่ยวชาญด้านเนื้อหาจากทฤษฎีดาวเคราะห์ของเกออร์ค ฟ็อน พ็อยเออร์บัค (Georg von Peuerbach) และตารางดาราศาสตร์ของเรกีโอม็อนทานุส (Regiomontanus) อัลแบร์ตมีความกังขาต่อระบบโลกเป็นศูนย์กลาง และยังเป็นคนแรกที่ระบุว่าดวงจันทร์โคจรเป็นรูปวงรีและหันด้านเดียวมาทางโลกอยู่เสมอ
อัลแบร์ตวาดตารางสำหรับคำนวณตำแหน่งของวัตถุท้องฟ้า เมื่อ ค.ศ. 1482 อัลแบร์ตเขียน Commentariolum super Theoricas novas planetarum Georgii Purbachii ... per Albertum de Brudzewo ซึ่งเป็นบทความแสดงความคิดเห็นต่อตำรา Theoricae novae planetarum – ทฤษฎีใหม่ของดาวเคราะห์ ของเกออร์ค ฟ็อน พ็อยเออร์บัค บทความตีพิมพ์ในเมืองมิลานเมื่อ ค.ศ. 1495 โดยยัน อ็อทโท เดอ คราซอยเซ (Jan Otto de Kraceusae) ที่เป็นลูกศิษย์ของอัลแบร์ต โดยใช้ชื่อว่า Commentaria utilissima in theoricis planetarum
นอกเหนือจากโคเปอร์นิคัสแล้ว นักเรียนของอัลแบร์ตคนที่สำคัญยังได้แก่ แบร์นาร์ต วาปอฟสกี (Bernard Wapowski) ผู้เป็นนักคณิตศาสตร์ และค็อนราท เค็ลทิส (Conrad Celtis) ผู้เป็นนักกวีและนักมนุษยนิยมสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยาชาวเยอรมัน เป็นผู้ก่อตั้ง Sodalitas Litterana Vistulana สมาคมวรรณกรรมยุโรปกลางแห่งแรกในสถาบันกรากุฟ
เมื่อ ค.ศ. 1495 ด้วยคำสั่งของพระคาร์ดินัลฟรือแดรึก ยากีแยลลอญต์ชึก (Fryderyk Jagiellończyk) อัลแบร์ตจึงย้ายไปเมืองวิลนีอัสเพื่อไปเป็นเลขานุการของอาแล็กซันแดร์ ยากีแยลลอญต์ชึก (Aleksander Jagiellończyk) แกรนด์ดยุกแห่งลิทัวเนีย ผู้ภายหลังได้ขึ้นครองราชย์เป็นพระเจ้าอาแล็กซันแดร์แห่งโปแลนด์ อัลแบร์ตรับใช้แกรนด์ดยุกในฐานะนักการทูต หนึ่งในภารกิจสำคัญที่สุดของอัลแบร์ตเกี่ยวข้องกับการเจรจากับอีวานผู้เหี้ยมโหดผู้เป็นซาร์แห่งมอสโก ในวิลนีอัส อัลแบร์ตได้เขียนศาสตรนิพนธ์เรื่อง Conciliator ซึ่งปัจจุบันยังไม่ค้นพบต้นฉบับ
อัลแบร์ตแห่งบรุดแซวอเสียชีวิตในวิลนีอัส ไม่ทราบวันที่แน่นอนที่อัลแบร์ตเสียชีวิต บางแหล่งข้อมูลระบุว่าอัลแบร์ตเสียชีวิตขณะมีอายุ 50 ปี

**ในวัฒนธรรมประชานิยม**
อัลแบร์ต บรุดแซฟสกี ปรากฏเป็นตัวละครเอกของบทสุดท้ายในซีรีส์มังงะญี่ปุ่นเมื่อ ค.ศ. 2020 เรื่อง สุริยะปราชญ์ -ทฤษฎีสีเลือด- ผลงานของอูโอโตะ ซึ่งได้รับการดัดแปลงเป็นซีรีส์อนิเมะโดยสตูดิโอแมดเฮาส์เมื่อ ค.ศ. 2024 ตัวละครพากย์เสียงโดยโชยะ อิชิเงะ

**ดูเพิ่ม**
 นิโคเลาส์ โคเปอร์นิคัส

**หมายเหตุ**

**อ้างอิง**

**บรรณานุกรม**
 "Brudzewski, Wojciech, or Wojciech z Brudzewa," Encyklopedia Powszechna PWN (PWN Universal Encyclopedia), Warsaw, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973, vol. 1, p. 353.- M. Iłowiecki, Dzieje nauki polskiej (History of Polish Science), Warsaw, 1981.- Zbigniew Lenartowicz, Kaliszanie w Warszawie (Kaliszians in Warsaw), no. 32/33, 2002.- Józef Retinger, Polacy w cywilizacjach świata (Poles in the World's Civilizations), Warsaw, 1937.- Tadeusz Rójek, Sławni i nieznani (The Famous and the Unknown).- Michela Malpangotto, La critique de l'univers de Peurbach développée par Albert de Brudzewo a-t-elle influencé Copernic ? Un nouveau regard sur les réflexions astronomiques au XVe siècle, Almagest, 41/1, 2013, pp. 1–47.- Michela Malpangotto, The original motivation for Copernicus' research: Albert of Brudzewo's Commentariolum super Theoricas novas Georgii Purbachii, Archive for History of Exact Sciences, 70/4, 2016, pp. 361–411.- Michela Malpangotto, Theoricae novae planetarum Georgii Peurbachii dans l'histoire de l'astronomie — Sources — Édition critique avec traduction française — Commentaire technique — Diffusion du XVe au XVIIe siècle, Paris, CNRS Éditions, 2020.

**แหล่งข้อมูลอื่น**
อัลแบร์ต บรุดแซฟสกี- Adler Planetarium date=2007-09-28 
*(https://web.archive.org/web/20070927222403/http://www.info.kalisz.pl/Biograf/Wojciechzb.htm) Biographical note on Wojciech of Brudzewo
หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในคริสต์ทศวรรษ 1440
หมวดหมู่:บุคคลที่เสียชีวิตในปี พ.ศ. 2040
หมวดหมู่:นักดาราศาสตร์ชาวโปแลนด์
หมวดหมู่:นักคณิตศาสตร์ชาวโปแลนด์
หมวดหมู่:นักการทูตชาวโปแลนด์