ปัญญาประดิษฐ์แบบรู้สร้าง

ไฟล์:Théâtre_D’opéra_Spatial.png|alt=A detailed oil painting of figures in a futuristic opera scene|thumb| ภาพเตอัทร์ดอเปราสปาซียาล ที่สร้างโดยมิดเจอร์นีย์
ปัญญาประดิษฐ์แบบรู้สร้าง, ปัญญาประดิษฐ์ช่วยสร้าง หรือ เอไอแบบรู้สร้าง (generative artificial intelligence, generative AI, GenAI) คือระบบปัญญาประดิษฐ์ ประเภทหนึ่งที่สร้างข้อความ รูปภาพ หรือ สื่ออื่น ๆ ตามข้อความพร้อมรับที่ป้อนเข้าไป
แบบจำลองปัญญาประดิษฐ์แบบรู้สร้างจะอาศัยการเรียนรู้ความเป็นกฎเกณฑ์และโครงสร้างของข้อมูลที่ใช้ในการเรียนรู้ ช่วยให้สามารถสร้างข้อมูลใหม่ที่ไม่รวมอยู่ในชุดข้อมูลที่มันใช้ในการเรียนรู้ขึ้นมาได้
ระบบปัญญาประดิษฐ์แบบรู้สร้างที่มีชื่อเสียง ได้แก่ แชตจีพีที ซึ่งเป็นแชตบอตที่สร้างโดยโอเพนเอไอ โดยใช้แบบจำลองภาษาขนาดใหญ่ (LLM) เช่น GPT-3 และ GPT-4 หรืออย่างเจมินีของกูเกิล ที่พัฒนาขึ้นจากแบบจำลองรากฐาน LaMDA นอกจากนี้ยังมีพวกระบบศิลปะปัญญาประดิษฐ์ เช่น สเตเบิลดิฟฟิวชัน และ DALL-E เป็นต้น
ปัญญาประดิษฐ์แบบรู้สร้างได้ถูกใช้งานอย่างมีศักยภาพในหลากหลายแวดวงอุตสาหกรรม เช่น งานศิลปะ การพัฒนาซอฟต์แวร์ การดูแลสุขภาพ การเงิน เกม การตลาด แฟชั่น เป็นต้น การลงทุนทางด้านปัญญาประดิษฐ์แบบรู้สร้างได้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ในช่วงต้นทศวรรษ 2020 ไม่เพียงแต่บริษัทขนาดใหญ่ เช่น ไมโครซอฟท์, กูเกิล และ ไป่ตู้ เท่านั้น แต่ยังรวมถึงองค์กรขนาดเล็กและขนาดกลางจำนวนมาก อย่างไรก็ตาม ยังมีความกังวลเกี่ยวกับความเป็นไปได้ในการใช้งานปัญญาประดิษฐ์แบบรู้สร้างไปในทางที่ผิด เช่น การใช้สื่อที่มีลิขสิทธิ์อย่างผิดกฎหมายเพื่อวัตถุประสงค์ในการใช้เป็นข้อมูลฝึกสอนปัญญาประดิษฐ์แบบรู้สร้าง และการสร้างข่าวปลอมหรือ สื่อลวงลึกเพื่อหลอกลวงและครอบงำผู้คน การอภิปรายเกี่ยวกับกฎหมายและข้อบังคับเช่น รัฐบัญญัติปัญญาประดิษฐ์ในสหภาพยุโรปเองก็กำลังอยู่ในระหว่างดำเนินการต่อไป นอกจากนี้แล้ว ความสัมพันธ์กับแนวคิดทางเทคโนโลยีของซิลิคอนแวลลีย์ เช่น แนวคิดการเร่งความเร็วอย่างมีประสิทธิภาพ ก็กลายเป็นประเด็นร้อนเช่นกัน

**ประวัติศาสตร์**
นับตั้งแต่สาขาการเรียนรู้ของเครื่องได้ถือกำเนิดขึ้นมา ก็ได้มีการใช้แบบจำลองเชิงสถิติ เพื่อสร้างจำลองรูปแบบและคาดการณ์สิ่งต่าง ๆ จากข้อมูลที่มี ในช่วงปลายทศวรรษ 2000 การถือกำเนิดขึ้นของเทคนิคการเรียนรู้เชิงลึกได้นำไปสู่ความก้าวหน้าและการวิจัยในงานต่าง ๆ เช่น การประมวลผลภาพและวิดีโอ การวิเคราะห์บริบทข้อความ และ การรู้จำคำพูด อย่างไรก็ตาม โครงข่ายประสาทเทียมเชิงลึกส่วนใหญ่อาศัยแบบจำลองแบบจำแนกในการการรู้จำแบบ
ในปี 2014 ความก้าวหน้าต่าง ๆ เช่น ตัวเข้ารหัสอัตโนมัติแบบแปรผัน (VAE) และโครงข่ายปฏิปักษ์ก่อกำเนิด (GAN) ได้นำไปสู่การถือกำเนิดของแบบจำลองก่อกำเนิดที่ดีพอที่จะสามารถใช้งานได้จริง ซึ่งสามารถเรียนรู้และสร้างข้อมูลที่ซับซ้อน เช่น รูปภาพ ขึ้นมาได้
ในปี 2017 โครงข่ายที่ประกอบด้วยสถาปัตยกรรมทรานส์ฟอร์เมอร์ช่วยให้เราสามารถสร้างแบบจำลองก่อกำเนิดขนาดใหญ่ขึ้นมาได้ และในปี 2018 ก็ได้มีการพัฒนา GPT ตัวแรกขึ้น ในปี 2019 GPT-2 ได้ถูกสร้างขึ้นตามมา โดย GPT-2 ได้แสดงให้เห็นถึงความสามารถในนำเทคนิคการเรียนรู้แบบไม่มีผู้สอนมาใช้กับงานต่าง ๆ มากมายเพื่อสร้างเป็นแบบจำลองรากฐานขึ้นมา
ผู้เชี่ยวชาญคาดการณ์ว่าในปี 2024 ความสำเร็จของปัญญาประดิษฐ์แบบรู้สร้างในการสร้างวิดีโอในการใช้งานจริงจะก้าวข้ามความสามารถของมนุษย์ เช่นเดียวกับในการสร้างรูปภาพ

**รูปแบบการสร้าง**
ระบบปัญญาประดิษฐ์แบบรู้สร้างนั้นถูกสร้างขึ้นมาโดยการนำเทคนิคการเรียนรู้ของเครื่องแบบไม่มีผู้สอน หรือแบบสอนตัวเอง มาใช้กับชุดข้อมูล ความสามารถของระบบปัญญาประดิษฐ์แบบรู้สร้างจะแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับข้อมูลที่ใช้เรียนรู้
ปัญญาประดิษฐ์แบบรู้สร้างสามารถแบ่งคร่าว ๆ ได้เป็นแบบ ฐานนิยมเดี่ยว (unimodal) และ พหุฐานนิยม (multimodal) ระบบฐานนิยมเดี่ยวยอมรับข้อมูลป้อนเข้าประเภทเดียวเท่านั้น (เช่น ข้อความ) ในขณะที่ระบบพหุฐานนิยมจะยอมรับข้อมูลป้อนเข้าหลายประเภท (เช่น "ข้อความ + รูปภาพ") ได้ด้วย ตัวอย่างเช่น GPT-4 ของโอเพนเอไอ ยอมรับทั้งข้อความและรูปภาพพร้อมกัน- ข้อความ 
*: แบบจำลองภาษาขนาดใหญ่- โปรแกรมคอมพิวเตอร์
*: นอกจากข้อความภาษาธรรมชาติแล้ว ข้อความภาษาโปรแกรมก็ยังสามารถนำมาฝึกให้เป็นแบบจำลองภาษาขนาดใหญ่เพื่อสร้างรหัสต้นทางสำหรับโปรแกรมคอมพิวเตอร์ใหม่ได้ เช่น OpenAI Codex เป็นต้น- ภาพ 
*: ศิลปะปัญญาประดิษฐ์

**ปัญหาที่กังวล**
รัฐบาล, บริษัท และบุคลากรด้านต่าง ๆ ได้แสดงความกังวลเกี่ยวกับปัญญาประดิษฐ์แบบรู้สร้าง ซึ่งสามารถสร้างสื่อชนิดต่าง ๆ ได้ง่ายดายขึ้นมาก และได้ก่อให้เกิดการประท้วง การฟ้องร้อง และการเรียกร้องให้มีการระงับการพัฒนาปัญญาประดิษฐ์ชั่วคราว นอกจากนี้ รัฐบาลทั่วโลกกำลังพิจารณากฎระเบียบต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนี้
ในการประชุมสุดยอด G7 ฮิโรชิมะที่จัดขึ้นในเดือนพฤษภาคม 2023 กระบวนการ AI ฮิโรชิมะได้ถูกนำมาใช้ และภายในกระบวนการนั้นได้มีการจัดตั้งการบริหารความเสี่ยงโดยมีเป้าหมายเพื่อให้สามารถสร้างปัญญาประดิษฐ์ที่ปลอดภัย มั่นคง และเชื่อถือได้
ได้มีการสรุปรวมแนวทางสากลสำหรับกระบวนการฮิโรชิมะสำหรับบุคคลที่เกี่ยวข้องกับปัญญาประดิษฐ์ทั้งหมด โดยกำหนดนโยบาย เช่น การลดความเสี่ยงจากปัญญาประดิษฐ์ โดยให้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทั้งหมดตลอดวงจรชีวิตของปัญญาประดิษฐ์นั้นต่างต้องมีส่วนรับผิดชอบ
เลขาธิการสหประชาชาติ อังตอนียู กูแตรึช กล่าวในงานแถลงข่าวของคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติเมื่อเดือนกรกฎาคม 2023 ว่าปัญญาประดิษฐ์มีศักยภาพในการ "เร่งการพัฒนาของโลก" และนำมาซึ่งความมั่งคั่งมหาศาล เขากล่าวว่า "มันสามารถทำให้เกิดการบาดแผลและความเสียหายทางจิตใจอย่างรุนแรงซึ่งนำไปสู่การเสียชีวิตและการทำลายล้างในระดับที่ไม่อาจจินตนาการได้ ขึ้นอยู่กับวิธีใช้งาน"

**การตกงาน**
ข้อความเรียกร้อง “จำกัดการใช้ generative AI” เป็นหนึ่งในข้อเรียกร้องของในกระประท้วง SAG-AFTRA ปี 2023
นับตั้งแต่ช่วงแรก ๆ ของการพัฒนาปัญญาประดิษฐ์ โยเซฟ ไวเซินเบาม์ (Joseph Weizenbaum) ผู้พัฒนา ELIZA ได้พูดคุยกันถึงประเด็นที่ว่าคอมพิวเตอร์สามารถทำอะไรได้บ้างและควรดำเนินการอย่างไร 
มีความกังวลว่าผู้สร้าง เช่น นักวาดภาพประกอบ, นักแสดง และ นักพากย์ จะตกงาน เนื่องจากปัญญาประดิษฐ์แบบรู้สร้าง มีรายงานว่า ณ เดือนเมษายน 2023 งานนักวาดภาพประกอบชาวจีน 70% ได้หายไปเนื่องจากมีการใช้ปัญญาประดิษฐ์แบบรู้สร้างในการสร้างภาพ  ในเดือนกรกฎาคม 2023 การพัฒนาปัญญาประดิษฐ์แบบรู้สร้างได้มีส่วนทำให้เกิดกาารประท้องแรงงานในฮอลลีวูด ฟราน เดรเชอร์ ประธานสมาพันธ์นักแสดงบนจอภาพได้ประกาศระหว่างการหยุดงานประท้วง SAG-AFTRA ปี 2023 ว่า "ปัญญาประดิษฐ์ก่อให้เกิดภัยคุกคามต่อวิชาชีพสร้างสรรค์" ปัญญาประดิษฐ์แบบรู้สร้างสำหรับช่วยสร้างเสียงถูกมองว่าเป็นภัยคุกคามต่ออุตสาหกรรมนักพากย์

**การสร้างข้อมูลปลอม**
ไฟล์:Trump’s_arrest_(2).jpg|thumb|ภาพปลอมของดอนัลด์ ทรัมป์ ที่ถูกจับกุมซึ่งถูกสร้างขึ้นโดยเอลิออต ฮิกกินส์ (Eliot Higgins) โดยใช้มิดเจอร์นีย์ (ปี 2023)
ตั้งแต่อดีตมาได้มีการสร้างข้อมูลปลอมขึ้นมาโดยใช้เทคโนโลยีการประมวลผลภาพแบบดั้งเดิม แต่ตั้งแต่มีปัญญาประดิษฐ์แบบรู้สร้างเกิดขึ้นมาก็ได้ทำให้การสร้างและตัดต่อปลอมแปลงรูปภาพ วิดีโอ เสียง ข้อความ ฯลฯ ทำได้ง่ายขึ้นและแม่นยำยิ่งขึ้น ข้อมูลดังกล่าวอาจถูกนำไปใช้ในทางที่ผิดเพื่อ บิดเบือนความคิดเห็นของประชาชน การโฆษณาชวนเชื่อ การหมิ่นประมาท ฯลฯ มีกรณีต่าง ๆ มากมายทั้งในประเทศและต่างประเทศที่มีการบิดเบือนความคิดเห็นของประชาชน เช่น การสลับใบหน้าของนักการเมืองและการสร้างแถลงการณ์ การปลุกระดมที่เกี่ยวข้องกับภัยพิบัติ โฆษณาที่ปลอมแปลงเป็นรายการข่าว และ ภาพอนาจารปลอม
นอกจากนี้แล้ว ยังมีข้อกังวลเกี่ยวกับความน่าเชื่อถือ ความถูกต้อง เช่น การปลอมแปลงบันทึกทางประวัติศาสตร์ เช่น การสร้างบทความข่าว หรือบันทึกประสบการณ์แผ่นดินไหวครั้งใหญ่ในเขตคันโตโดยสภากาชาดญี่ปุ่น
ด้วยเหตุนี้ จึงมีการวิจัยเกี่ยวกับการต่อต้านสื่อลวงลึกทั้งในและต่างประเทศ

**การปลอมเสียงเพื่อทำสื่อลวงลึก**
มีตัวอย่างกรณีการใช้เสียงของคนดังและบุคคลสาธารณะที่กล่าวถึงข้อความที่ก่อให้เกิดความขัดแย้ง ทำให้เกิดข้อกังวลด้านจริยธรรมเกี่ยวกับการสร้างเสียงโดยปัญญาประดิษฐ์ เพื่อเป็นการรับมือปัญหานี้ บริษัทต่าง ๆ ได้ดำเนินการจัดการกับการละเมิดที่อาจเกิดขึ้นโดยอาศัยมาตรการรักษาความปลอดภัยและการยืนยันตัวตนของผู้ใช้

**อาชญากรรมคอมพิวเตอร์**
สื่อลวงลึกได้ถูกนำมาใช้ในอาชญากรรมคอมพิวเตอร์ประเภทต่าง ๆ รวมถึง ฟิชชิง นอกจากนี้ปัญญาประดิษฐ์แบบรู้สร้างข้อความยังถูกนำมาใช้ในวงกว้างเพื่อสร้างบทวิจารณ์ปลอมที่ได้รับคะแนนสูงบนเว็บไซต์ขายของจำนวนมาก นอกจากนี้ยังมีตัวอย่างของแบบจำลองภาษาขนาดใหญ่ที่สร้างขึ้นเพื่อจุดประสงค์ในอาชญากรรมคอมพิวเตอร์ เช่น WormGPT และ FraudGPT
ศุมาน โฆเสมชุมทร (Shuman Ghosemajumder) ซึ่งได้เคยทำงานเพื่อต่อสู้กับการฉ้อโกงการคลิกที่กูเกิลได้คาดการณ์ว่าวิดีโอปลอมที่ได้สร้างความแตกตื่นกันในระยะแรกนั้นจะกลายมาเป็นเรื่องธรรมดามากขึ้นในไม่ช้า และจะยิ่งมีอันตรายมากขึ้น
การศึกษาในปี 2023 ระบุช่องโหว่ที่สามารถใช้เพื่อเลี่ยงการป้องกันของแชตจีพีทีและดึงข้อมูลที่เป็นอันตรายผ่านการโจมตีโดยใช้การแหกคุกหรือจิตวิทยาย้อนกลับ การศึกษาชี้ให้เห็นถึงความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นจากแชตจีพีทีที่ถูกนำไปใช้ประโยชน์ในด้านวิศวกรรมสังคม และ การหลอกลวงแบบฟิชชิง ขณะเดียวกันก็ชี้ให้เห็นถึงศักยภาพในการปรับปรุงความปลอดภัยทางไซเบอร์ด้วยการใช้ประโยชน์จากปัญญาประดิษฐ์แบบรู้สร้าง

**ประสาทหลอน**
คำว่า "ประสาทหลอน" (hallucination) ในบริบทของปัญญาประดิษฐ์ คือการที่ปัญญาประดิษฐ์ให้คำตอบของปัญหาที่ไม่ได้สอดคล้องกับข้อมูลใด ๆ ที่ใช้ในการเรียนรู้ได้อย่างไม่มีปี่มีขลุ่ย เปรียบเสมือนอาการประสาทหลอนของมนุษย์ แต่นักวิจัยบางคนชอบเรียกด้วยคำว่า "การสร้างเรื่องจากความจำเสื่อม" มากกว่า
ในปี 2023 ทนายความในนิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา ใช้แชตจีพีทีเพื่อสร้างเอกสารสำหรับการฟ้องร้องคดีแพ่งซึ่งไม่มีอยู่จริง
ในเดือนพฤศจิกายน 2023 มีการค้นพบเว็บไซต์สรุปรวบรวมที่มีข้อความระบุว่านักแสดงหลายคนสนับสนุนพรรคการเมืองเรวะชินเซ็งงุมิ ผู้สร้างเว็บไซต์อธิบายว่า บทความนี้เขียนโดยปัญญาประดิษฐ์ และโพสต์ไปโดยไม่ได้ยืนยันว่าคนดังสนับสนุนพรรคเรวะชินเซ็งงุมิจริงหรือไม่

**การเสริมสร้างอคติทางเชื้อชาติและเพศ**
มีความกังวลว่าปัญญาประดิษฐ์แบบรู้สร้างอาจสะท้อนและขยายอคติทางวัฒนธรรมที่มีอยู่ในข้อมูลที่ใช้เรียนรู้ ตัวอย่างเช่น แพทย์ วิศวกร ครู ฯลฯ อาจเป็นผู้ชาย ในขณะที่เลขานุการ คนทำอาหาร พยาบาล ฯลฯ อาจเป็นผู้หญิง หรือ "ภาพถ่ายของ CEO" อาจสร้างรูปภาพของผู้ชายผิวขาวในอัตราส่วนที่มากเกินควร มีการตรวจสอบเทคนิคในการลดอคติ เช่น การเปลี่ยนข้อความแจ้งการป้อนข้อมูล และการปรับน้ำหนักข้อมูลการฝึกอบรม

**การใช้ในการรายงานข่าว**
ในเกาหลีใต้ จีน ไต้หวัน คูเวต และกรีซได้มีการสร้างผู้ประกาศข่าวด้วยปัญญาประดิษฐ์เพื่อรายงานข่าว ซึ่งทำให้ผู้บรรยายที่เป็นมนุษย์ตกงาน และยังทำให้เกิดความกังวงเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างผู้ออกอากาศ ผู้สร้างเนื้อหา และผู้มีอิทธิพลทางโซเชียลมีเดีย   การบรรยายที่สร้างขึ้นด้วยอัลกอริทึมยังได้ถูกนำมาใช้โดยรัฐอิสลามอิรักและลิแวนต์ด้วย
ในปี 2023 มีรายงานว่ากูเกิลได้ทำการตลาดให้กับองค์กรข่าวด้วยเครื่องมือที่อ้างว่า "สร้างบทความข่าว" โดยอิงจากข้อมูลป้อนเข้า เช่น "รายละเอียดเกี่ยวกับเหตุการณ์ปัจจุบัน" เพื่อตอบโต้ต่อการนำเสนอข่าวนี้ องค์กรข่าวได้อธิบายว่าเครื่องมือนี้ "เป็นการดูถูกความพยายามในการผลิตข่าวที่แม่นยำและซับซ้อน"
เดอะวอชิงตันโพสต์ตั้งข้อสังเกตว่า Meta AI ซึ่งเป็นแชทบอทที่ใช้ Llama 3 ซึ่งสรุปบทความข่าว สามารถคัดลอกข้อความจากบทความโดยไม่ต้องระบุแหล่งที่มาโดยตรง เป็นไปได้ที่จะทำให้ปริมาณการเข้าชมสื่อข่าวออนไลน์ลดลง 

**กฎหมายและข้อบังคับ**
ในสหรัฐอเมริกา บริษัทต่าง ๆ รวมถึง โอเพนเอไอ, แอลฟาเบต อิงก์ และ เมตา ได้ลงนามในข้อตกลงเกี่ยวกับปัญญาประดิษฐ์แบบรู้สร้างกับทางทำเนียบขาว ในเดือนกรกฎาคม 2023 ด้วยลายน้ำแบบดิจิทัล ในเดือนตุลาคม 2023 คำสั่งผู้บริหารที่ 14110 ได้ตราพระราชบัญญัติการผลิตด้านกลาโหม โดยกำหนดให้บริษัทในสหรัฐอเมริกาทุกแห่งต้องรายงานต่อรัฐบาลกลางเมื่อทำการฝึกแบบจำลองปัญญาประดิษฐ์ขนาดใหญ่
รัฐบัญญัติปัญญาประดิษฐ์ของสหภาพยุโรป ได้ระบุถึงข้อกำหนดในการเปิดเผยข้อมูลที่มีลิขสิทธิ์ซึ่งใช้ในการฝึกสอนระบบปัญญาประดิษฐ์และให้มีกาติดฉลากผลิตภัณฑ์ที่สร้างด้วยปัญญาประดิษฐ์
ในประเทศจีน ปัญญาประดิษฐ์แบบรู้สร้างอยู่ภายใต้กฎระเบียบภายใต้มาตรการชั่วคราวสำหรับการจัดการบริการปัญญาประดิษฐ์แบบรู้สร้างที่นำมาใช้โดยฝ่ายบริหารไซเบอร์สเปซของรัฐบาล ซึ่งรวมถึงข้อกำหนดสำหรับการสร้างลายน้ำรูปภาพและวิดีโอ คุณภาพของข้อมูลและป้ายกำกับการฝึกสอน จำกัดการการรวบรวมข้อมูลส่วนบุคคล และตั้งข้อกำหนดให้ปัญญาประดิษฐ์แบบรู้สร้างต้อง "ยึดมั่นในค่านิยมหลักสังคมนิยม"

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:การเรียนรู้ของเครื่อง
หมวดหมู่:เทคโนโลยีอุบัติใหม่
หมวดหมู่:ปัญญาประดิษฐ์

หมวดหมู่:โครงข่ายประสาทเทียม