ฉบับร่าง:ไผ่ตงใหญ่

1.ชื่อพืช 
ไผ่ตงใหญ่ ชื่อท้องถิ่น: ไผ่ตง ไผ่ตงยักษ์ ไผ่ตงหม้อ ชื่อสามัญ: Rough giant bamboo ชื่อวิทยาศาสตร์: Dendrocalamus asper (Schult. & Schult.f.) Backer
2. ถิ่นกำเนิดและการกระจายพันธุ์
ถิ่นกำเนิด:
หมู่เกาะอันดามัน บังกลาเทศ บอร์เนียว จีนตอนใต้-ตอนกลาง จีนตะวันออกเฉียงใต้ ชวา ลาว หมู่เกาะซุนดาน้อย มาลายา มาลูกู เมียนมาร์ นิวกินี ฟิลิปปินส์ สุลาเวสี สุมาตรา ไต้หวัน ไทย เวียดนาม
นำเข้าไปยัง:
หมู่เกาะบิสมาร์ก บราซิลตะวันออกเฉียงเหนือ บราซิลใต้ บราซิลตะวันออกเฉียงใต้ บราซิลตะวันตก-ตอนกลาง โคลอมเบีย เอกวาดอร์ เปอร์โตริโก ศรีลังกา
3. ลักษณะและคุณสมบัติของพืชหรือคุณสมบัติทางเคมี
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
เป็นไผ่ขนาดกลางถึงใหญ่ เส้นผ่านศูนย์กลางลำ 6-20 ซม. ไม่มีหนาม ปล้องยาว 20-40 ซม. มีข้อนูนชัดเจน ลำหนา 11-36 มม. บริเวณโคนลำเกือบตัน ลำมีขนเล็ก ๆ ปกคลุมทั่ว หน่อมีน้ำหนักประมาณ 1-10 กก. กาบหน่ออ่อนมีขนสีน้ำตาลดำปกคลุมหนาแน่น มีสายพันธุ์ย่อยคือ ไผ่ตงหม้อ ตงดำ ตงเขียว หรือไผ่ตงศรีปราจีน และตงหนู
เป็นไม้ไผ่เขียวชอุ่มตลอดปีที่มีความสูงได้ถึง 15 เมตร (49 ฟุต) และมีความกว้างประมาณ 5 เมตร (16 ฟุต) โดยมีอัตราการเติบโตที่รวดเร็ว ด้านความทนทานของ USDA ไม้ไผ่ชนิดนี้มีความทนทานต่อโซน 10 ของสหราชอาณาจักร ดอกไม้ได้รับการผสมเกสรโดยลม พืชชนิดนี้สามารถผสมเกสรได้ด้วยตัวเอง ไม้ไผ่ชนิดนี้ดึงดูดสัตว์ป่า
พื้นที่ที่เหมาะสมต่อการเพาะปลูก
เหมาะสำหรับ: ดินเบา (ทราย) ปานกลาง (ดินร่วน) และหนัก (ดินเหนียว) และชอบดินที่ระบายน้ำได้ดี 
ค่า pH ที่เหมาะสม: ดินที่เป็นกรดเล็กน้อย เป็นกลาง และเป็นด่างเล็กน้อย และสามารถเติบโตได้ในดินที่เป็นกรดมากและเป็นด่างมาก
องค์ประกอบทางเคมี
พืชชนิดนี้มีองค์ประกอบทางเคมีหลัก ๆ คือ เซลลูโลส เฮมิเซลลูโลส และลิกนิน โดยมีเปอร์เซ็นต์ที่แตกต่างกันไป ขึ้นอยู่กับการศึกษาเฉพาะและส่วนของไม้ไผ่ที่วิเคราะห์ โดยทั่วไป เซลลูโลสเป็นส่วนประกอบที่สำคัญ โดยมักเกิน 60% นอกจากนี้ ยังมีเฮมิเซลลูโลสและลิกนินอยู่ด้วย ซึ่งมีส่วนทำให้ไม้ไผ่มีโครงสร้างโดยรวมและแข็งแรง
4. การใช้และการผลิตทางประวัติศาสตร์ของโลก
ไม้ไผ่ยักษ์หรือ Dendrocalamus asper มีประวัติการใช้งานที่หลากหลายในเอเชียเขตร้อนมายาวนาน โดยเฉพาะในการก่อสร้าง อาหาร และงานฝีมือต่าง ๆ ลำต้นของไม้ไผ่ชนิดนี้ใช้เป็นวัสดุก่อสร้างและเฟอร์นิเจอร์ ในขณะที่ยอดอ่อนเป็นแหล่งอาหารยอดนิยม การผลิตจะเน้นในพื้นที่ชนบทเป็นหลักเพื่อใช้ในวัตถุประสงค์เหล่านี้ โดยมีศักยภาพในการขยายไปสู่ภาคอุตสาหกรรม เช่น เฟอร์นิเจอร์และตะเกียบในอนาคต
การใช้งานในอดีต:
การก่อสร้าง: ลำต้นที่แข็งแรงและทนทานของไม้ไผ่ถูกใช้ในพื้นที่ชนบทมาเป็นเวลาหลายศตวรรษสำหรับสร้างบ้าน สะพาน และโครงสร้างอื่น ๆ 
อาหาร: ยอดอ่อนเป็นแหล่งอาหารที่อร่อยและมีคุณค่าทางโภชนาการ ซึ่งบริโภคได้ในการเตรียมการต่าง ๆ
งานฝีมือ: ลำต้นและกาบไม้ไผ่ใช้ประดิษฐ์สิ่งของต่าง ๆ เช่น ภาชนะ เสื่อ ตะกร้า และเครื่องดนตรี
การทำกระดาษ: ลำต้นสามารถแปรรูปเพื่อทำกระดาษได้ 
การผลิต:
เน้นในพื้นที่ชนบท: การปลูกไม้ไผ่ส่วนใหญ่กระจุกตัวอยู่ในพื้นที่ชนบทซึ่งเป็นแหล่งวัสดุก่อสร้างและอาหารหลัก
ศักยภาพสำหรับอุตสาหกรรม: ลำต้นและยอดที่กินได้ของไม้ไผ่มีความแข็งแรงทนทาน เป็นโอกาสสำหรับอุตสาหกรรมที่กำลังพัฒนา เช่น การผลิตเฟอร์นิเจอร์และตะเกียบ
5. ประเทศต้นทางชั้นนำในปัจจุบันและการใช้งานปัจจุบัน
ไผ่ตงใหญ่ (Dendrocalamus asper) เป็นพันธุ์ไผ่ที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจและการใช้งานในหลายประเทศทั่วโลก โดยเฉพาะในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และเอเชียใต้ ไผ่ตงถูกปลูกเพื่อการใช้งานที่หลากหลายทั้งในด้านการผลิตวัสดุก่อสร้าง ผลิตภัณฑ์หัตถกรรม และอาหาร
Top Countries of Origin (ประเทศต้นกำเนิดที่สำคัญ)
1.    ประเทศไทย
ประเทศไทยถือเป็นหนึ่งในประเทศที่มีการปลูกไผ่ตงอย่างแพร่หลาย โดยเฉพาะในภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ซึ่งมีอากาศและดินที่เหมาะสมกับการเจริญเติบโตของไผ่ตง ไผ่ตงในประเทศไทยมีการใช้ในหลายด้าน รวมทั้งการผลิตเฟอร์นิเจอร์หัตถกรรม และอาหาร (หน่อไม้)
2.    จีน
จีนเป็นหนึ่งในประเทศที่มีการปลูกไผ่ตงมากที่สุด โดยเฉพาะในภาคใต้ของประเทศที่มีสภาพอากาศและดินที่เหมาะสม ไผ่ตงในจีนถูกใช้ทั้งในอุตสาหกรรมการก่อสร้าง การผลิตเฟอร์นิเจอร์ และการส่งออกไปยังประเทศต่าง ๆ
3.    อินเดีย
อินเดียมีการปลูกไผ่ตงในรัฐอัสสัม เบงกอลตะวันตก และรัฐทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ซึ่งมีการใช้งานทั้งในอุตสาหกรรมเฟอร์นิเจอร์ การผลิตกระดาษ และการทำอาหาร
4.    เวียดนาม
เวียดนามมีการปลูกไผ่ตงในหลายพื้นที่ โดยเฉพาะในภาคกลางและภาคเหนือของประเทศ ซึ่งใช้ในอุตสาหกรรมต่าง ๆ เช่น การผลิตของตกแต่งบ้าน และหัตถกรรมต่าง ๆ
5.    เมียนมา
เมียนมามีการปลูกไผ่ตงในพื้นที่ต่าง ๆ โดยเฉพาะในพื้นที่ที่มีความชื้นสูง และมีการใช้งานในงานก่อสร้าง การผลิตเฟอร์นิเจอร์ และผลิตภัณฑ์หัตถกรรม
Present Uses (การใช้งานในปัจจุบัน)
1.    วัสดุก่อสร้าง
ไผ่ตงมีการใช้ในงานก่อสร้าง เนื่องจากมีความแข็งแรง ทนทาน และยืดหยุ่น โดยใช้ในโครงสร้างบ้าน อาคารชั่วคราว หรือสะพาน ไผ่ตงยังใช้เป็นวัสดุสร้างที่อยู่อาศัยในพื้นที่ชนบทที่มีต้นทุนต่ำ
2.    ผลิตภัณฑ์หัตถกรรม
ไผ่ตงใช้ในการผลิตเฟอร์นิเจอร์ เช่น โต๊ะ เก้าอี้ ตู้ และของตกแต่งบ้าน รวมถึงการผลิตผลิตภัณฑ์อื่น ๆ เช่น กระเป๋า ตะกร้า และของขวัญ
3.    อาหาร (หน่อไม้)
หน่อไม้จากไผ่ตงเป็นอาหารที่ได้รับความนิยมในหลายประเทศ โดยเฉพาะในเอเชีย เช่น แกงหน่อไม้ ยำหน่อไม้ หรือซุปหน่อไม้ ซึ่งมีรสชาติอร่อยและอุดมไปด้วยคุณค่าทางโภชนาการ
4.    การผลิตกระดาษ
ไผ่ตงถูกนำมาผลิตกระดาษ โดยเฉพาะกระดาษที่มีคุณภาพดี เนื่องจากมีเส้นใยที่แข็งแรงและทนทาน ใช้ในอุตสาหกรรมการผลิตกระดาษพรีเมียม
5.    การผลิตสิ่งทอ
เส้นใยจากไผ่ตงใช้ในการผลิตผ้าทอ ซึ่งมีคุณสมบัติในการดูดซับความชื้นและระบายอากาศได้ดี ดังนั้นจึงถูกใช้ในการผลิตผ้าขนหนู เสื้อผ้า และผ้าปูที่นอน
6.    ผลิตภัณฑ์ทางการเกษตร
ไผ่ตงใช้ในการป้องกันการกัดเซาะของดิน หรือเป็นพืชคลุมดินในงานวิจัยทางเกษตรกรรม ไผ่ตงยังช่วยในการเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ให้กับดินและสามารถใช้ในการเพาะปลูกพืชอื่น ๆ ได้
7.    สิ่งแวดล้อม
ไผ่ตงมีการนำมาใช้ในงานวิจัยเพื่อศึกษาถึงการเจริญเติบโต การใช้ในระบบนิเวศ และการฟื้นฟูสภาพพื้นที่ป่าไม้ที่เสื่อมโทรม
6. การเก็บเกี่ยวและการขยายพันธุ์
ดิน
ไผ่ตงจะขึ้นได้ดีในดินร่วนปนทรายที่มีการระบายน้ำที่ดี ไม่ ชอบสภาพดินปลูกที่มีน้ำท่วมขัง เพราะถ้าโดนน้ำท่วมขังจะทำให้ราก หน่อ และเหง้าเน่าตายได้ง่าย และดินที่เหมาะกับการปลูกควรเป็น ดินกรดหรือดินเปรี้ยว
หมายเหตุ ถ้าจะปลูกในบริเวณที่ลุ่มมีน้ำท่วมถึงควรทำการ ยกร่องให้สูงพ้นน้ำ
ภูมิอากาศ
ไผ่ตงเป็นพืชที่ทนความแล้งได้ดี พื้นที่ที่มี ปริมาณน้ำตั้งแต่ 1,100 มิลลิเมตรขึ้นไป ก็สามารถปลูกได้
ขั้นตอนการดำเนินงาน
1. การเตรียมดิน: ควรทำในช่วงก่อนฤดูฝน โดยกำจัดวัชพืชออกจาก แปลงปลูกให้หมด ไถพรวนดิน 2 ครั้ง ครั้งแรกให้ไถดะตากดินไว้ ประมาณ 2 สัปดาห์ จึงไถพรวนอีกครั้งให้ดินย่อยละเอียด
2. ระยะปลูก: ระยะปลูกของไผ่ตง ควรคำนึงถึงเรื่องพันธุ์และสภาพดินเป็นหลัก ดังนี้
ไผ่ตงหม้อหรือตงใหญ่ ต้องใช้ระยะปลูกกว้างกว่าพันธุ์อื่น ระยะที่เหมาะสมคือ 8 x 8 เมตร ไร่หนึ่งปลูกได้ 25 ต้น
วิธีปลูก
ควรปลูกในช่วงต้นฤดูฝน เนื่องจากดินจะมีความชุ่มชื้นอยู่เสมอ โดยการปลูกจะวางกิ่งให้เอียง 45 องศากับพื้นดิน จำทำให้ไผ่ตง แทงหน่อได้เร็วกว่าการปลูกโดยไม่เอียงกิ่งพันธุ์
หมายเหตุ ในการปลูกปีแรก-ปีที่ 3 ควรปลูกพืชแซม เช่น พริก มะเขือ ซึ่งนอกจากจะช่วยเสริมรายได้แล้วยังช่วยเพิ่มธาตุอาหาร แก่ดินอีกด้วย
การขยายพันธุ์ไผ่ตง
ไผ่ตงเป็นพืชหลายปี(perennial) แตกเป็นกอจากตาข้างของลำต้นแม่เดิม ขยายพันธุ์โดยการชำเหง้า ชำกิ่ง แยกกอ และเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ พันธุ์ที่นิยมปลูก ได้แก่ พันธุ์ตงดำ และพันธุ์ตงเขียว (กรมวิชาการเกษตร, 2549)
1.    การขยายพันธุ์โดยการปักชำ
ขั้นตอน:
1.    ตัดกิ่งที่แข็งแรงจากต้นไผ่ที่มีอายุประมาณ 1-2 ปี
2.    ตัดเป็นท่อนขนาดประมาณ 20-30 ซม. โดยให้มีตาไม้อยู่ที่ปลาย
3.    ปักชำในดินที่มีความชื้นสูงและระบายน้ำได้ดี
4.    รดน้ำและให้แสงแดดพอเหมาะจนกว่ารากจะเริ่มงอก
การปักชำเป็นวิธีที่นิยมใช้มากที่สุดในหลายพื้นที่ เนื่องจากเป็นวิธีที่ง่ายและใช้เวลาไม่นาน
2.    การขยายพันธุ์โดยการขุดแยกกอ
ขั้นตอน:
1.    คัดเลือกกอไผ่ที่มีอายุ 2-3 ปีและมีความแข็งแรง
2.    ใช้เครื่องมือในการขุดแยกกอออกมา
3.    ปลูกต้นไผ่ใหม่ในพื้นที่ที่เตรียมไว้ โดยเว้นระยะห่างจากต้นไผ่เดิมเพื่อให้มีการเจริญเติบโตที่ดี
วิธีนี้เหมาะสมเมื่อพื้นที่ปลูกไผ่มีการจัดการอย่างดีและมีพื้นที่ในการขยายกอ
3.    การขยายพันธุ์โดยการใช้เมล็ด
ขั้นตอน:
1.    เก็บเมล็ดไผ่ที่สุกจากต้นไผ่ที่มีการออกดอก
2.    ทำการเพาะเมล็ดในกระบะเพาะหรือในดินที่มีความชื้นสูง
3.    เมื่อกล้าหญ้าของไผ่โตเต็มที่สามารถย้ายไปปลูกในพื้นที่ที่เตรียมไว้
การใช้เมล็ดเป็นวิธีที่ค่อนข้างยากและใช้เวลาในการเจริญเติบโตนานกว่าการใช้การปักชำหรือการขุดแยกกอ
การเก็บเกี่ยว
ไผ่ตงที่มีอายุ 3 ปีขึ้นไป สามารถตัดหน่อออกขายได้ โดยสามารถตัดหน่อออกขายได้ทุก 4-5 วัน นิยมตัดหน่อในตอนเช้า เนื่องจากจะได้หน่อที่ดีที่สุดและมีรสชาติหวาน มีฤดูเก็บเกี่ยวในช่วงฤดูฝน ตั้งแต่เดือนพฤษภาคมถึงมิถุนายน โดยการขุดหรือตัดหน่ออ่อนออกจากลำต้นแม่เดิม
การเก็บเกี่ยวไผ่ตง
1.    เวลาในการเก็บเกี่ยว
ไผ่ตงจะเริ่มเจริญเติบโตได้เต็มที่ในช่วงระยะเวลา 3-5 ปีหลังการปลูก ซึ่งเป็นช่วงที่มีความแข็งแรงและมีขนาดเหมาะสมต่อการนำไปใช้งาน การเก็บเกี่ยวจะเกิดขึ้นเมื่อไผ่มีอายุ 3-5 ปี เนื่องจากเป็นช่วงที่ไม้มีความแข็งแรงที่สุด แต่ก็ยังสามารถเก็บเกี่ยวได้ในระยะเวลาต่อไปขึ้นอยู่กับการเติบโตของไผ่และประเภทการใช้งาน
2.    วิธีการเก็บเกี่ยว
การเก็บเกี่ยวไผ่ตงจะใช้เครื่องมือที่มีคม เช่น มีดหรือเลื่อย โดยตัดส่วนลำต้นที่มีอายุประมาณ 3-5 ปี ซึ่งไม่ควรตัดลำต้นที่ยังไม่เติบโตเต็มที่ เนื่องจากจะทำให้ต้นไผ่ใหม่ที่โตขึ้นในอนาคตได้รับผลกระทบ 
การจัดเก็บหลังการเก็บเกี่ยว
หลังจากการเก็บเกี่ยว ไผ่ควรจะได้รับการจัดเก็บอย่างเหมาะสม เพื่อป้องกันความเสียหายจากสภาพอากาศและแมลง การเก็บรักษาควรวางในที่ร่มหรือที่มีอากาศถ่ายเทดีเพื่อป้องกันการผุกร่อน
ตลาดและผลตอบแทน
ในการจำหน่ายหน่อไม้ไผ่ตงสด เกษตรกรจะจำหน่ายให้แก่พ่อค้าคนกลางจากปากคลองตลาดส่วนหนึ่งและโรงงานหน่อไม้อัดปี๊บส่วนหนึ่ง โดยในระยะต้นฤดูและปลายฤดู คือ ช่วงมิถุนายนถึงกรกฎาคม และสิงหาคมถึงพฤศจิกายน เป็นช่วงที่มีหน่อไม้ออกสู่ตลาดน้อยและมีราคาดี อาจมีราคากิโลกรัมละ 10-15 บาท ผลผลิต ส่วนใหญ่จะขายให้กับพ่อค้าคนกลาง ซึ่งจะเสียค่าขนส่งเองเพื่อน ไปจำหน่ายให้ผู้บริโภคต่อไป แต่ในระยะที่ไผ่ตงมีหน่อออกสู่ตลาดมาก ประมาณเดือนกรกฎาคมถึงสิงหาคมราคาจะต่ำลง บางครั้งราคากิโลกรัมละ 1.00-1.50 บาท ในช่วงนี้เกษตรกรจะจำหน่ายให้กับโรงงานผลิตหน่อไม้ตงอัดบีบเพื่อจำหน่ายในประเทศ และส่วนหนึ่งจะส่งออกต่างประเทศ โดยมีตลาดใหญ่อยู่ที่ประเทศญี่ปุ่น ไผ่ตงจะสามารถให้ผลผลิตเต็มที่ตั้งแต่ปีที่ 5 เป็นต้นไป แต่ละกอมีผลผลิตประมาณ 30-40 หน่อ และมีน้ำหนักประมาณ 45-80 กิโลกรัม หรือใน 1 ไร่ จะมีผลผลิตเป็นน้ำหนักประมาณ 1,125-2,000 กิโลกรัม และตั้งแต่ปีที่ 5 เป็นต้นไป เกษตรกรจะเสียค่าใช้จ่ายในการเพาะปลูกต่อไร่เฉลี่ย 2,790 บาท

**อ้างอิง**
1. Addrun. (n.d.). Dendrocalamus asper (Schult.) Backer. Retrieved April 18, 2025, from https://data.addrun.org/plant/archives/d2082-dendrocalamus-asper-schult-backer
2. Royal Botanic Gardens, Kew. (n.d.). Dendrocalamus asper (Schult.) Backer. Plants of the World Online. Retrieved April 18, 2025, from https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:397862-1
3. Plants For A Future. (n.d.). Dendrocalamus asper. Retrieved April 18, 2025, from https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Dendrocalamus+asper
4. บ้านจอมยุทธ. (n.d.). ไผ่ตง. Retrieved April 18, 2025, from https://www.baanjomyut.com/library_2/extension-2/vegetables/30.html
5. FAO. (n.d.). Bamboo resources. Food and Agriculture Organization of the United Nations. Retrieved April 18, 2025.
6. International Bamboo and Rattan Organisation (INBAR). (n.d.). Bamboo. Retrieved April 18, 2025.
7. ResearchGate. (n.d.). Bamboo studies. Retrieved April 18, 2025.
8. Google Scholar. (n.d.). Bamboo. Retrieved April 18, 2025.
9. ScienceDirect. (n.d.). Bamboo. Retrieved April 18, 2025.
10. SpringerLink. (n.d.). Bamboo. Retrieved April 18, 2025.
11. Yang, G. U., Purusatama, B. D., Kim, J. H., Suri, I. F., Prasetia, D., Hidayat, W., Febrianto, F., Lee, S. H., & Kim, N. H. (2022). Physical and chemical characteristics of the bamboo culm and wood carbonized at low temperature. BioResources, 17(3), 4837–4855. Retrieved from https://bioresources.cnr.ncsu.edu/resources/physical-and-chemical-characteristics-of-the-bamboo-culm-and-wood-carbonized-at-low-temperature/
12. Hossain, M. J., Ghosh, R. K., Das, A. K., Maryana, R., Muryanto, M., Nath, S. C., & Islam, M. R. (2024). Variability of the chemical composition of Dendrocalamus giganteus in relation to growth stage. Advances in Bamboo Science, 9, 100111. https://doi.org/10.1016/j.bamboo.2024.100111
13. Freie Universität Berlin. (n.d.). Chemical composition. Department of Earth Sciences. Retrieved April 18, 2025, from https://www.geo.fu-berlin.de/en/v/iwm-network/learning_content/watershed-resources/ressource_biomass/chemical-composition/index.html
14. Facebook. (n.d.). Post in Bamboo Group. Retrieved April 18, 2025, from https://www.facebook.com/groups/1425147204407632/posts/3817580815164247/

**ลิงก์ภายนอก ==