นกกระตั้วเล็กหงอนเหลือง

นกกระตั้วเล็กหงอนเหลือง หรือ นกคอกคาทูหงอนเหลือง (อังกฤษ: Yellow-crested cockatoo, lesser sulphur-crested cockatoo; ชื่อวิทยาศาสตร์: Cacatua sulphurea) เป็นนกกระตั้วขนาดกลาง (มีความยาวประมาณ 34 เซนติเมตร) มีขนสีขาว ผิวรอบดวงตาสีขาวอมฟ้า เท้าเป็นสีเทา จงอยปากสีดำ และหงอนสีเหลืองหรือส้มที่สามารถพับเก็บได้ ตัวผู้และตัวเมียมีลักษณะคล้ายกัน
นกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองพบในพื้นที่ป่าและพื้นที่เพาะปลูกของ ติมอร์ตะวันออก และเกาะต่าง ๆ ของ อินโดนีเซีย เช่น สุลาเวสี และ หมู่เกาะซุนดาน้อย นกชนิดนี้อาจถูกเข้าใจผิดว่าเป็นนกกระตั้วใหญ่หงอนเหลืองที่มีจำนวนมากกว่า ซึ่งพบได้ในบริเวณที่อยู่ทางตะวันออกมากกว่า โดยสามารถแยกได้จากการไม่มีสีเหลืองอ่อนที่แก้ม (แม้ว่านกกระตั้วใหญ่หงอนเหลืองบางตัวอาจมีรอยสีเหลืองปรากฏ) นอกจากนี้หงอนของนกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองจะมีสีที่สว่างกว่า ใกล้เคียงกับสีส้มมากกว่า นกกระตั้วหงอนส้มซึ่งเคยถูกจัดให้เป็นชนิดย่อยของนกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองก็มีความคล้ายคลึงกัน แต่มีหงอนสีส้มและพบได้เฉพาะบนเกาะซุมบา เท่านั้น
อาหารของนกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองส่วนใหญ่ประกอบด้วยเมล็ดพืช ยอดอ่อน ผลไม้ ถั่ว และพืชสมุนไพรต่าง ๆ

**อนุกรมวิธาน**
ในศตวรรษที่ 18 นกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองถูกนำเข้ามาในยุโรปเป็นสัตว์เลี้ยง และมีนักธรรมชาติวิทยาหลายคนบรรยายลักษณะของนกเหล่านี้ ในปี ค.ศ. 1738 นักธรรมชาติวิทยาชาวอังกฤษ เอลีซาร์ อัลบิน ได้บรรยายและวาดภาพ "นกกระตั้วหรือปากนกแก้วหงอนขาว" ไว้ในหนังสือของเขาเรื่อง A Natural History of Birds จากนกที่จัดแสดงที่โรงเตี๊ยม "The Tiger" บน ทาวเวอร์ฮิลล์ ในลอนดอน ในปี ค.ศ. 1760 นักสัตววิทยาชาวฝรั่งเศส มาตูแร็ง ฌัก บริสสัน ได้บรรยาย "Le Kakatoes à hupe jaune" ไว้ในหนังสือของเขา Onithologie โดยอิงจากนกที่มีชีวิตที่เขาเคยเห็นในปารีส ต่อมาในปี ค.ศ. 1764 จอร์จ เอ็ดเวิร์ดส์ ได้บรรยาย "นกกระตั้วขนาดเล็กหงอนสีเหลือง" ในหนังสือ Gleanings of natural history โดยอิงจากนกเลี้ยงที่บ้านในเอสเซ็กซ์ และในปี ค.ศ. 1779 นักวิทยาศาสตร์หลากหลายสาขาชาวฝรั่งเศส ฌอร์ฌ-หลุยส์ เลคเลิร์ค, คอมต์ เดอ บุฟฟอน ได้บรรยายนกชนิดนี้ในหนังสือของเขา Histoire Naturelle des Oiseaux
เมื่อ โยฮันน์ ฟรีดริช กเมลิน นักธรรมชาติวิทยาชาวเยอรมัน ปรับปรุงและขยาย Systema Naturae ของ คอล ฟ็อน ลินเนีย ในปี ค.ศ. 1788 เขาได้รวมเอานกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองเข้าไว้ด้วย โดยอ้างอิงจากคำบรรยายของนักธรรมชาติวิทยาก่อนหน้า เขาได้จัดนกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองให้อยู่ในสกุล Psittacus และตั้งชื่อทวินามว่า Psittacus sulphureus โดย สถานที่ต้นแบบ ของนกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองคือนเกาะ สุลาเวสี ประเทศอินโดนีเซีย ปัจจุบัน นกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองเป็นหนึ่งใน 11 ชนิดที่ถูกจัดให้อยู่ในสกุล Cacatua ซึ่งได้รับการตั้งชื่อโดย หลุยส์ ปิแอร์ วิโยต์ ในปี ค.ศ. 1817
ไฟล์:Yellow-crested Cockatoo.jpg|thumb|นกกระตั้วเล็กหงอนเหลือง (ซ้าย) และ นกกระตั้วใหญ่หงอนเหลือง ในสวนสาธารณะฮ่องกง ตามการจัดจำแนกของ International Ornithological Congress มีการยอมรับชนิดย่อย 5 ชนิดของนกกระตั้วเล็กหงอนเหลือง:
C. s. sulphurea (nominate subspecies) (Gmelin, JF, 1788) – เกาะสุลาเวสี และเกาะใกล้เคียงอย่าง มูนา และ บูตุง
C. s. abbotti (นกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองของแอ๊บบอต) (Oberholser, 1917) – หมู่เกาะมาซาเล็มบู
C. s. djampeana Hartert, E, 1897 – ตันฮาจัมเปีย และ หมู่เกาะตุคังเบซี
C. s. occidentalis Hartert, E, 1898 – หมู่เกาะซุนดาน้อยตะวันตกและกลาง (ลอมบอก, ซุมบาวา, เกาะโคโมโด, พาดาร์, รินจา, ฟลอเรส, ปันตาร์ และ อลอร์)
C. s. parvula (นกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองติมอร์) (Bonaparte, 1850) – หมู่เกาะซุนดาน้อยกลาง (โรตี, เซเมา และ ติมอร์)
ก่อนหน้านี้มีการยอมรับเพียง 4 ชนิดย่อยเท่านั้น แต่ djampeana และ occidentalis ได้รับการยอมรับในปี ค.ศ. 2022 ตามผลการศึกษาทางวิวัฒนาการในปี ค.ศ. 2014 ส่วนชนิดย่อย paulandrewi ที่เชื่อว่าเป็นชนิดเฉพาะถิ่นของหมู่เกาะตุคังเบซี และได้รับการยอมรับในงานวิจัยปี ค.ศ. 2014 ไม่ได้รับการยอมรับจาก IOC
จนถึงปี 2023 นกกระตั้วหงอนส้มหรือ นกกระตั้วหงอนจำปา (Cacatua citrinocristata) เคยถูกพิจารณาว่าเป็นชนิดย่อยของนกกระตั้วเล็กหงอนเหลือง

**การผสมพันธุ์**
นกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองทำรังในโพรงต้นไม้ ไข่มีสีขาวและมักจะมี 2 ฟองในหนึ่งครอก พ่อและแม่ช่วยกันฟักไข่ โดยใช้เวลาประมาณ 28 วันในการฟักไข่ และลูกนกจะออกจากรังประมาณ 75 วันหลังจากฟักออกจากไข่

**สถานะและการอนุรักษ์**
สัตว์เลี้ยงที่มีเจ้าของอย่างถูกกฎหมายในสหราชอาณาจักร นกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองถูกจัดอยู่ในสถานะใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง จำนวนประชากรของนกชนิดนี้ลดลงอย่างมากเนื่องจากการดักจับอย่างผิดกฎหมายเพื่อค้าขายในตลาดสัตว์เลี้ยง ระหว่างปี ค.ศ. 1980 ถึง 1992 นกกว่า 100,000 ตัวถูกส่งออกอย่างถูกต้องตามกฎหมายจากอินโดนีเซีย แต่ข้อเสนอของเยอรมนีที่ยื่นต่อCITES เพื่อย้ายนกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองไปยังภาคผนวก I ไม่ได้รับการอนุมัติในตอนแรก ต่อมานกชนิดนี้จึงถูกย้ายไปยังภาคผนวก I ประชากรปัจจุบันมีการประเมินว่าน้อยกว่า 2,500 ตัว และเชื่อว่าจำนวนกำลังลดลงอย่างต่อเนื่อง
นกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองชนิดย่อย C. s. abbotti พบเฉพาะบนเกาะมาซากัมบิง ประชากรบนเกาะเล็ก ๆ แห่งนี้ (ประมาณ 5 ตารางกิโลเมตร หรือ 1.9 ตารางไมล์) ลดลงเหลือเพียง 10 ตัว ณ เดือนมิถุนายนและกรกฎาคม 2008 การลดลงเกิดจากการดักจับและการตัดไม้ โดยเฉพาะการทำลายป่าชายเลน (Avicennia apiculata) และต้นปอแคปอค
อุทยานแห่งชาติหลายแห่งเป็นที่อยู่อาศัยของนกชนิดนี้ รวมถึงอุทยานแห่งชาติราวาเอาโอปา วาตูโมไฮ บนเกาะสุลาเวสี อุทยานแห่งชาติโคโมโด บนเกาะโคโมโด อุทยานแห่งชาติมานูเปว ตานะห์ดารู และอุทยานแห่งชาติลายวังกี บนเกาะซุมบา และอุทยานแห่งชาตินิโน โคนิส ซานตานา ในติมอร์-เลสเต

**ประชากรที่ถูกนำเข้า**
มีประชากรชนิดพันธุ์ที่ถูกนำเข้าของนกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองในฮ่องกง โดยมีการประมาณว่าประชากรนกกระตั้วที่อยู่ในธรรมชาติของฮ่องกงมีประมาณ 200 ตัว ซึ่งคิดเป็น 10% ของประชากรนกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองทั้งหมดในป่า นกชนิดนี้สามารถพบเห็นได้ทั่วไปในพื้นที่หนาแน่นทั้งสองฝั่งของท่าเรือ และสังเกตเห็นได้ง่ายในป่าและสวนสาธารณะทางตอนเหนือและตะวันตกของเกาะฮ่องกง กลุ่มนกขนาดใหญ่เหล่านี้เกิดจากนกเลี้ยงที่ถูกปล่อยออกสู่ธรรมชาติในพื้นที่ฮ่องกงมานานหลายปี เรื่องเล่าที่มักถูกกล่าวถึงคือผู้ว่าการฮ่องกง มาร์ก แอตชิสัน ยัง ได้ปล่อยนกทั้งหมดของทำเนียบรัฐบาล ซึ่งรวมถึงนกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองจำนวนมาก ก่อนการยอมแพ้ฮ่องกงต่อทหารญี่ปุ่นในเดือนธันวาคม 1941 เพียงไม่กี่ชั่วโมง นักประวัติศาสตร์และนักชีววิทยาอนุรักษ์ในฮ่องกงไม่พบหลักฐานใด ๆ ที่ยืนยันเรื่องนี้ และเชื่อว่าประชากรนกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองในฮ่องกงมาจากนกเลี้ยงที่หลบหนี รายงานครั้งแรกของนกกระตั้วเล็กหงอนเหลืองที่หลบหนีมาจากปี 1959

**ดูเพิ่ม**
โคกี (นกกระตั้ว)

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
 ARKive -  images and movies of the yellow-crested cockatoo  (Cacatua sulphurea) -  mytoos.com - information on cockatoos in captivity-  BirdLife Species Factsheet-  Red Data Book
นกกระตั้วเล็กหงอนเหลือง
หมวดหมู่:นกกระตั้ว
หมวดหมู่:นกแก้วที่เป็นสัตว์ป่า หมวดหมู่:นกจากสุลาเวสี
หมวดหมู่:นกจากหมู่เกาะเลสเซอร์ซันดา
นกกระตั้วเล็กหงอนเหลือง
นกกระตั้วเล็กหงอนเหลือง