กองทัพปลดปล่อยประชาชนในการประท้วงที่จัตุรัสเทียนอันเหมิน ค.ศ. 1989

ระหว่างการประท้วงและการสังหารหมู่ที่จัตุรัสเทียนอันเหมิน ค.ศ. 1989 ในกรุงปักกิ่ง กองทัพปลดปล่อยประชาชนจีนมีส่วนสำคัญในการบังคับใช้กฎอัยการศึกโดยใช้กำลังเข้าปราบปรามการชุมนุมในเมือง การสังหารผู้ประท้วงยังคงเป็นรอยแปดเปื้อนมรดกของผู้อาวุโสพรรคที่นำโดยเติ้ง เสี่ยวผิง ผู้นำสูงสุด และส่งผลเสียต่อผู้นำรุ่นใหม่ที่ก้าวหน้าในอาชีพการงานในฐานะเพื่อนร่วมงานที่มีแนวคิดสายกลางมากขึ้นแต่กลับถูกกวาดล้างหรือถูกละเลยในขณะนั้น ในประเทศจีน บทบาทของกองทัพใน ค.ศ. 1989 ยังคงเป็นประเด็นที่ถกเถียงกันในวงแคบของผู้นำพรรคและกองทัพปลดปล่อยประชาชน

**การวางกำลังในช่วงเริ่มต้นการประท้วง**
แม้เจ้าหน้าที่ของกองทัพปลดปล่อยประชาชนและตำรวจติดอาวุธประชาชนจะถูกส่งไปประจำที่ใจกลางกรุงปักกิ่งบ่อยครั้งเพื่อทำหน้าที่กองเกียรติยศหรือดูแลความปลอดภัย แต่การระดมกำลังทหารกว่า 200,000 นายเพื่อบังคับใช้กฎอัยการศึกในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1989 ถือเป็นสิ่งที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนในประวัติศาสตร์ของเมืองหลวง
ขบวนการนักศึกษาในกรุงปักกิ่งในฤดูใบไม้ผลิ ค.ศ. 1989 เกิดขึ้นจากการเสียชีวิตของหู เย่าปัง อดีตเลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์จีนในวันที่ 15 เมษายน ก่อนจะมีการประกาศกฎอัยการศึกในวันที่ 19 พฤษภาคม รัฐบาลได้เรียกทหารเข้ามาในเมืองเพื่อช่วยตำรวจรักษาความสงบเรียบร้อย วันที่ 22 เมษายน กองทหารรักษาการณ์ที่ 13 กองพันทหารรักษาการณ์ปักกิ่ง (กองพลรักษาการณ์ที่ 3) และทหารเกือบ 9,000 นายจากกองทัพที่ 38 (กองพลที่ 112, กองพลยานเกราะที่ 6, กองทหารช่างและสื่อสาร) ถูกส่งไปประจำการรอบมหาศาลาประชาชนในระหว่างพิธีศพของหูp=86, 432 นอกมหาศาลาในจัตุรัสเทียนอันเหมิน มีนักศึกษาเกือบ 100,000 คนรวมตัวกันในคืนวันที่ 21 เมษายน เพื่อไว้อาลัยหูp=86
กองทัพที่ 38 ถูกเรียกตัวมาปักกิ่งเป็นครั้งที่สองหลังมีการเผยแพร่บทบรรณาธิการ 26 เมษายน เพื่อเข้าร่วมกับกองกำลังรักษาการณ์ปักกิ่งในการปกป้องจัตุรัสเทียนอันเหมินเพื่อต่อต้านนักศึกษาที่ออกมาประท้วงp=86, 432 นักศึกษาหลายแสนคนเดินขบวนจากวิทยาเขตไปยังใจกลางเมืองในวันที่ 27 เมษายน แต่ไม่ได้เข้าสู่จัตุรัสp=86 มีทหารประมาณ 5,100 นายเข้าร่วมปฏิบัติการครั้งที่สองนี้p=86 ไม่มีการปะทะกับพลเรือนและทหารถอนกำลังออกในวันที่ 5 พฤษภาคมp=86 กองกำลังรักษาการณ์ปักกิ่งถูกเรียกตัวให้เฝ้ามหาศาลาในวันที่ 4 พฤษภาคม สำหรับการประชุมคณะกรรมการธนาคารพัฒนาเอเชีย และระหว่างวันที่ 13–17 พฤษภาคม

**การประกาศกฎอัยการศึก**
เติ้ง เสี่ยวผิง กับประธานาธิบดีเจอรัลด์ ฟอร์ด แห่งสหรัฐ ณ มหาศาลาประชาชนใน ค.ศ. 1975 แม้เขาจะไม่ใช่ประธานหรือเลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์จีนใน ค.ศ. 1989 แต่เขาควบคุมกองทัพปลดปล่อยประชาชนโดยตรงผ่านการเป็นประธานคณะกรรมการการทหารส่วนกลาง (คทก.) และใช้อิทธิพลผ่านการอุปถัมภ์ผู้นำพรรคและกองทัพ
วันที่ 11 พฤษภาคม ประธานาธิบดีหยาง ช่างคุนได้พบเติ้งเป็นการส่วนตัวเพื่อหารือเกี่ยวกับสาเหตุของการเคลื่อนไหวของนักศึกษา การสนับสนุนจากประชาชนที่ได้รับ และเหตุใดจึงยากที่จะหยุดยั้งp=14 เติ้งอธิบายว่าข้อเรียกร้องของประชาชนต่อการทุจริตของทางการนั้นเป็นที่ยอมรับได้ แต่แรงจูงใจของคนบางกลุ่มที่ใช้ข้อเรียกร้องนี้เป็นข้ออ้างในการโค่นล้มพรรคคอมมิวนิสต์นั้นไม่เป็นที่ยอมรับp=14 เขากล่าวเสริมว่าพรรคต้องใช้สันติวิธีแก้ไขปัญหาการเคลื่อนไหวของนักศึกษา แต่กรมการเมืองจะต้องพร้อมดำเนินการอย่างเด็ดขาดp=14 วันที่ 13 พฤษภาคม ขณะที่นักศึกษาเริ่มอดอาหารประท้วงที่จัตุรัสเทียนอันเหมิน หยางและจ้าว จื่อหยาง เลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์จีนได้ให้ข้อสรุปแก่เติ้งเป็นการส่วนตัวp=15 เติ้ง ผู้ซึ่งดำรงตำแหน่งประธานคณะกรรมการการทหารส่วนกลาง แสดงความไม่พอใจของผู้อาวุโสพรรคต่อการที่รัฐบาลไม่สามารถยุติขบวนการนักศึกษาที่เคลื่อนไหวมานานเกือบเดือนได้p=15 เขาได้เน้นย้ำถึงความจำเป็นที่ต้องดำเนินการอย่างเด็ดขาดp=15

**การปลดจ้าว จื่อหยาง**
นายกรัฐมนตรีจ้าว จื่อหยาง กับประธานาธิบดีโรนัลด์ เรแกน แห่งสหรัฐใน ค.ศ. 1984 ใน ค.ศ.1989 จ้าวเป็นเลขาธิการพรรคและรองประธานคนที่หนึ่งของคณะกรรมการการหารส่วนกลาง แต่ท่าทีผ่อนปรนของเขาต่อผู้ประท้วงที่เป็นนักศึกษาถูกวิพากษ์วิจารณ์จากกลุ่มหัวรุนแรงของพรรคและสูญเสียการสนับสนุนจากเติ้ง เสี่ยวผิง จ้าวคัดค้านการประกาศกฎอัยการศึก สูญเสียอำนาจ และต้องใช้ชีวิตที่เหลือภายใต้การกักบริเวณในบ้าน
คืนวันที่ 16 พฤษภาคม สมาชิกคณะกรรมาธิการประจำกรมการเมืองพรรคคอมมิวนิสต์จีนทั้ง 5 คน ได้แก่ จ้าว จื่อหยาง, หลี่ เผิง, เฉียว ฉือ, หู ฉีลี่ และเหยา อี้หลิน พร้อมด้วยประธานาธิบดีหยาง ช่างคุน, ปั๋ว อีปัว รองผู้อำนวยการคณะกรรมการที่ปรึกษาส่วนกลาง ได้จัดการประชุมฉุกเฉินและตกลงที่จะ (1) ขอความเห็นจากเติ้ง เสี่ยวผิง และ (2) ให้จ้าว จื่อหยางเจรจากับนักศึกษาที่อดอาหารp=10 วันที่ 17 พฤษภาคม สมาชิกคณะกรรมาธิการสามัญทั้ง 5 คนได้ไปยังบ้านพักของเติ้ง ซึ่งเติ้งได้ชี้แจงอย่างชัดเจนว่าจะไม่มีการผ่อนปรนใด ๆ กับนักศึกษาอีกต่อไปและถึงเวลาที่ต้องเรียกร้องให้กองทัพบังคับใช้กฎอัยการศึกp=11 สมาชิกคณะกรรมาธิการสามัญเห็นชอบที่จะประชุมในช่วงเย็นเพื่อหารือถึงวิธีการบังคับใช้กฎอัยการศึกp=10 คืนนั้น สมาชิกคณะกรรมาธิการสามัญทั้ง 5 คนไม่สามารถตกลงกันได้ว่าจะใช้กฎอัยการศึกหรือไม่ โดยมีหลี่ เผิงและเหยา อี้หลินสนับสนุน จ้าว จื่อหยางและหู ฉีลี่คัดค้าน และเฉียว ฉืองดออกเสียงp=12 จ้าวเสนอลาออกจากตำแหน่งเลขาธิการพรรค แต่หยางห้ามไว้และขอลาป่วยสามวันp=12 ต่อมาจ้าว จื่อหยางก็หมดอิทธิพลทางการเมืองp=12
เช้าวันที่ 18 พฤษภาคม คณะกรรมาธิการสามัญประจำกรมการเมือง (ขาดจ้าว) พร้อมด้วยเฉิน ยฺหวิน, หลี่ เซียนเนี่ยน, เผิง เจิน, เติ้ง อิ่งเชา, ปั๋ว อีปัว และหวัง เจิ้น ผู้อาวุโสพรรค รวมถึงฉิน จีเหว่ย์, หง สฺเวจื้อ และหลิว หฺวาชิง สมาชิกคณะกรรมการการทหารส่วนกลาง รวมตัวกันที่บ้านพักของเติ้งp=12 ในการประชุมครั้งนี้ ผู้นำได้มีมติว่า (1) จะประกาศกฎอัยการศึกในเช้าวันที่ 21 พฤษภาคม (2) จะจัดการประชุมเพิ่มเติมร่วมกับทหารและเจ้าหน้าที่รัฐบาลปักกิ่งในวันที่ 19 พฤษภาคม (3) ให้หยาง ช่างคุนเตรียมการกับกองทัพเพื่อตั้งกองบัญชาการกฎอัยการศึก (4) อธิบายการตัดสินใจดังกล่าวให้จอมพลสองคนที่เหลือ คือ เนี่ย หรงเจิน และสฺวี เซี่ยงเฉียน ทราบ และ (5) แจ้งการตัดสินใจของศูนย์พรรคฯ ให้คณะกรรมาธิการพรรคฯ ระดับมณฑลทราบp=12 บ่ายของวันที่ 18 พฤษภาคม คณะกรรมการการการทหารส่วนกลางได้แต่งตั้งหลิว หฺวาชิง เป็นผู้บัญชาการสูงสุดของปฏิบัติการกฎอัยการศึก โดยมีฉือ เฮ่าเทียน ซึ่งขณะนั้นดำรงตำแหน่งเสนาธิการกองทัพปลดปล่อยประชาชน และโจว อีปิง ผู้บัญชาการภูมิภาคทหารปักกิ่ง เป็นรองผู้บัญชาการp=17 กำลังทหารที่บังคับใช้กฎอัยการศึกส่วนใหญ่มาจากภูมิภาคทหารปักกิ่ง จี่หนาน และเฉิ่นหยางp=17 จากนั้นหลิว ฉือ และหยาง ช่างคุน ได้รายงานแก่เติ้งว่ากองกำลังกฎอัยการศึกจะระดมกำลังทหารกองทัพปลดปล่อยประชาชนและตำรวจติดอาวุธของประชาชนจำนวน 180,000 นายp=17
ภายในวันที่ 18 พฤษภาคม การประท้วงที่จัตุรัสเทียนอันเหมินมีผู้สนับสนุนถึงหนึ่งล้านคน การประท้วงดังกล่าวส่งผลให้เกิดความแตกแยกอย่างรุนแรงในกลุ่มผู้นำระดับสูงของพรรครวมถึงกองทัพปลดปล่อยประชาชน วันที่ 17 พฤษภาคม ชายกว่า 1,000 คนจากกรมส่งกำลังบำรุงกองทัพปลดปล่อยประชาชนแสดงการสนับสนุนการเคลื่อนไหวโดยการเดินขบวนไปยังจัตุรัสเทียนอันเหมิน และได้รับเสียงปรบมือชื่นชมอย่างกึกก้องจากผู้พบเห็น
การตัดสินใจประกาศกฎอัยการศึกถูกต่อต้านโดยฉิน จีเหว่ย์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมในตอนแรก หลังเข้าร่วมประชุมที่บ้านพักของเติ้ง ฉินปฏิเสธการส่งคำสั่งกฎอัยการศึกไปยังกองทัพทันที โดยอ้างว่าต้องได้รับการอนุมัติจากพรรคก่อน (จ้าว จื่อหยาง เลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์จีน ดำรงตำแหน่งหัวหน้าพรรคอย่างเป็นทางการ) ฉินโทรศัพท์ไปยังสำนักงานของจ้าวและหวังว่าเขาจะยกเลิกคำสั่งกฎอัยการศึก เขาคอยคำตอบจากจ้าวนานถึงสี่ชั่วโมง แต่ก็ไม่เคยได้รับเลย โดยที่ฉินไม่ทราบว่าจ้าวแพ้การชิงอำนาจและถูกขับออกจากตำแหน่งผู้นำแล้ว ต่อมาฉินสนับสนุนการปราบปรามทางทหารอย่างเปิดเผย แต่หลังจากนั้นอำนาจของเขาก็ลดลง

**ประกาศกฎอัยการศึก – 20 พฤษภาคม**
แม้กฎอัยการศึกจะมีกำหนดประกาศในวันที่ 21 พฤษภาคม แต่ข่าวการประกาศได้รั่วไหลออกสู่สาธารณชน ทำให้ต้องเร่งกำหนดการขึ้นมาp=21 นายกรัฐมนตรีหลี่ เผิงประกาศกฎอัยการศึกอย่างเร่งด่วนในเช้าตรู่ของวันที่ 20 พฤษภาคมp=21 คำสั่งที่ประกาศใช้ตามมาตรา 89 หมวด 16 ของรัฐธรรมนูญแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีนจะเริ่มมีผลบังคับใช้ในเวลา 10.00 น. ใน 8 เขตเมืองของปักกิ่งp=21
วันที่ 20 พฤษภาคม นายพลเกษียณอายุจำนวน 8 นายรวมถึงจาง อ้ายผิง อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม ได้ลงนามในจดหมายประโยคเดียวเพื่อคัดค้านการใช้กำลัง:

**การระดมพล**
วันที่ 19 พฤษภาคม คณะกรรมการการทหารส่วนกลางเริ่มระดมหน่วยกองทัพปลดปล่อยประชาชนเพื่อเตรียมการสำหรับการประกาศกฎอัยการศึก นอกจากกองทหารรักษาการณ์ปักกิ่งและเทียนจินแล้ว ยังมีทหารอย่างน้อย 30 กองพลจาก 5 ใน 7 ภูมิภาคทหารของประเทศที่ถูกส่งมายังปักกิ่งdate=July 2024 อย่างน้อย 14 ใน 24 กองทัพน้อยของกองทัพปลดปล่อยประชาชนได้ส่งทหารเข้ามา การประมาณการที่เชื่อถือได้ระบุว่าจำนวนทหารที่ระดมอยู่ที่ประมาณ 180,000 ถึง 250,000 นาย 

**การท้าทายของสฺวี ฉินเซียน**
ขนาดที่พิเศษของการระดมพลอาจได้รับแรงกระตุ้นจากความกังวลเรื่องการขัดคำสั่ง สฺวี ฉินเซียน ผู้บัญชาการกองทัพที่ 38 ซึ่งเป็นกองทัพที่มีอุปกรณ์ครบครันที่สุดของภูมิภาคทหารปักกิ่ง ปฏิเสธที่จะบังคับใช้กฎอัยการศึก สฺวีกล่าวว่าเขาไม่สามารถปฏิบัติตามคำสั่งระดมพลด้วยวาจาได้และเรียกร้องให้ทำคำสั่งเป็นลายลักษณ์อักษร เมื่อได้รับแจ้งจากกองบัญชาการภูมิภาคทหารภาคปักกิ่งว่า "เป็นภาวะสงคราม" และจะมีการออกคำสั่งเป็นลายลักษณ์อักษรภายหลัง สฺวีซึ่งเคยไปปักกิ่งในช่วงต้นฤดูใบไม้ผลิกล่าวว่าไม่มีสงครามและย้ำการปฏิเสธที่จะปฏิบัติตามคำสั่งดังกล่าว ประธานาธิบดีหยาง ช่างคุนส่งโจว อีปิง ผู้บัญชาการกองบัญชาการภูมิภาคไปยังเป่าติ้งเพื่อเกลี้ยกล่อมสฺวีp=265 สฺวีถามโจวว่าผู้อำนวยการทั้งสามของคณะกรรมการการทหารส่วนกลางได้อนุมัติคำสั่งกฎอัยการศึกหรือไม่ โจวตอบว่าแม้เติ้ง เสี่ยวผิง ประธาน และหยาง ช่างคุน เลขาธิการจะอนุมัติ แต่จ้าว จื่อหยาง รองประธานคนที่หนึ่งกลับไม่อนุมัติ หากจ้าวไม่อนุมัติ สฺวีก็ปฏิเสธที่จะปฏิบัติตามคำสั่งและขอลาป่วย เขาถูกศาลทหารตัดสินและกองทัพที่ 38 ภายใต้การนำของเขาถูกระดมพลเพื่อบังคับใช้กฎอัยการศึก
ภายหลังคการขัดคำสั่งของสฺวี กองทัพที่ 12 ซึ่งเติ้ง เสี่ยวผิงเป็นผู้นำด้วยตนเองในช่วงสงครามกลางเมืองจีนก็ถูกขนส่งทางอากาศจากหนานจิง กองทัพที่ 12 เป็นหน่วยเดียวที่ถูกการระดมมาจากภูมิภาคทหารหนานจิง

**หน่วยระดมพล**
5 จาก 7 ภูมิภาคทหารของกองทัพปลดปล่อยประชาชนส่งทหารมายังปักกิ่งเพื่อบังคับใช้กฎอัยการศึกใน ค.ศ. 1989
รถถังไทป์ 59 อยู่ในฐานทัพทหารในเขตเฟิงไถ ชานกรุงปักกิ่ง
การศึกษาของอู๋ เหรินหฺวาได้ระบุถึงการมีส่วนร่วมของหน่วยต่อไปนี้ในปฏิบัติการกฎอัยการศึกdate=July 2024
ภูมิภาคทหารปักกิ่ง- กองทหารรักษาการณ์ปักกิ่ง: กองพลรักษาการณ์ที่ 1 และ 3- กองทหารรักษาการณ์เทียนจิน (กองพลรถถังที่ 1: ตั้งอยู่ที่อำเภอจี้ เทียนจิน ขนส่งด้วยยานยนต์จากที่นั่น- กองพลทหารปืนใหญ่ที่ 14 (ตั้งอยู่ในหฺวายไหล มณฑลเหอเป่ย์): กองพันปืนใหญ่ 5 กองพัน ขนส่งทางรถไฟจากชาเฉิง มณฑลเหอเป่ย์- กองทัพที่ 24 (ตั้งอยู่ในเฉิงเต๋อ มณฑลเหอเป่ย์): กองพลทหารราบที่ 70 กองพลทหารราบที่ 72 กองพลน้อยรักษาการณ์ที่ 7 ขนส่งด้วยยานยนต์จากหลวนผิงและอำเภอหลวน- กองทัพที่ 27 (ตั้งอยู่ในฉือเจียจวง มณฑลเหอเป่ย์): กองพลทหาาราบที่ 79 และ80 กองพลน้อยทหารปืนใหญ่ ขนส่งทางยานยนต์จากสิงไถ ฮั่วลู่ และหันตาน- กองทัพที่ 28 (ตั้งอยู่ในต้าถง มณฑลชานซี): กองพลทหารราบที่ 82 และ 83 การขนส่งทางยานยนต์จากหงถงและจี่หนิง มองโกเลียใน- กองทัพที่ 38 (ตั้งอยู่ในเป่าติ้ง มณฑลเหอเป่ย์): กองพลทหารราบที่ 112 และ 113 กองพลรถถังที่ 6 กองพลน้อยทหารปืนใหญ่ กองพันทหารช่าง กองพันทหารสื่อสาร ขนส่งทางยานยนต์จากเป่าติ้ง ม่านเฉิง และอำเภอซินเฉิง มณฑลเหอเป่ย์- กองทัพที่ 63 (ตั้งอยู่ในไท่หยวน มณฑลชานซี): กองพลทหารราบที่ 187 และ188 ขนส่งทางยานยนต์จากยฺหวีจื้อและอี้โจว- กองทัพที่ 65 (ตั้งอยู่ในจางเจียโข่ว มณฑลเหอเป่ย์): กองพลทหารราบที่ 193 และ 194 กองหนุนที่ 3 ขนส่งทางยานยนต์จากเซฺวียนฮฺว่า
ภูมิภาคทหารจี่หนาน- กองทัพที่ 20 (ตั้งอยู่ในไคเฟิง มณฑลเหอหนาน): กองพลทหารราบที่ 58 และ 128 ขนส่งทางยานยนต์จากสฺวี่ชางและเติงเฟิง- กองทัพที่ 26 (ตั้งอยู่ในไหลหยาง มณฑลชานตง): กองพลทหารราบที่ 138 ขนส่งทางอากาศจากอำเภอเจียว- กองทัพที่ 54 (ตั้งอยู่ในซินเซียง มณฑลเหอหนาน): กองพลทหารราบที่ 127 และ 162 ขนส่งทางยานยนต์จากลั่วหยางและอันหยาง- กองทัพที่ 67 (ตั้งอยู่ในจือปั๋ว มณฑลชานจง): กองพลทหารราบที่ 199 ขนส่งทางยานยนต์จากจัวผิง
ภูมิภาคทหารเฉิ่นหยาง- กองทัพที่ 39 (ตั้งอยู่ในอิ๋งโข่ว มณฑลเหลียวหนิง): กองพลทหารราบที่ 115 และ 116 กองพันสื่อสาร ขนส่งทางรถไฟและยานยนต์จากอำเภอไก้และอำเภอซินเฉิง- กองทัพที่ 40 (ตั้งอยู่ในจิ่นโจว มณฑลเหลียวหนิง): กองพลทหารราบที่ 118 กองพลน้อยทหารปืนใหญ่ ขนส่งทางยานยนต์จากอำเภออี้และจิ่นโจว- กองทัพที่ 64 (ตั้งอยู่ในต้าเหลียน มณฑลเหลียวหนิง): กองพลทหารราบที่ 190 ขนส่งทางยานยนต์จากต้าเหลียน
ภูมิภาคทหารหนานจิง- กองทัพที่ 12 (ตั้งอยู่ในสฺวีโจว มณฑลเจียงซู): กองพลทหารราบที่ 34, 36 และ 110 กองพันทหารปืนใหญ่ กองพันต่อสู้อากาศยาน ขนส่งทางอากาศจากสฺวีโจวและหนานจิง
ภูมิภาคทหารกว่างโจว- เหล่าส่งทางอากาศที่ 15 (ตั้งอยู่ในเซี่ยวก่าน มณฑลหูเป่ย์): กองพลส่งทางอากาศที่ 43 และ 44 ขนส่งทางอากาศจากไคเฟิงและกว๋างฉุ่ย มณฑลหูเป่ย์
ทหารส่วนใหญ่มาจากครอบครัวชาวนาที่ไม่เคยไปปักกิ่งและไม่เข้าใจสถานการณ์ที่พวกเขาจะต้องเผชิญ หลายคนตั้งตารอการเดินทางเยือนเมืองหลวงเป็นครั้งแรกเป็นการส่วนตัวและคาดหวังว่าจะได้รับการต้อนรับจากคนในพื้นที่ หน่วยทหารจากภูมิภาคอื่นพูดภาษาเหนือต่างจากพลเมืองปักกิ่งทำให้เกิดความสับสนมากขึ้น ทหารถูกห้ามสื่อสารกับประชาชนโดยเด็ดขาด  อุปสรรคด้านภาษาทำให้ทหารที่อยากรู้อยากเห็นไม่สามารถหาข้อมูลเกี่ยวกับขบวนการนักศึกษาได้นอกจากข้อมูลที่ได้จากสายการบังคับบัญชาของตน
หน่วยระดมพลบางหน่วยเผชิญกับผู้ประท้วงซึ่งเป็นพลเรือนก่อนถึงปักกิ่ง บ่ายวันที่ 19 พฤษภาคม ชาวเป่าติ้งได้ปิดกั้นกองพันทั้ง 4 ของกองทัพที่ 38 ไม่ให้ออกจากเมืองp=95 กองทัพที่ 38 ถูกบังคับให้ใช้เส้นทางอื่นออกจากเป่าติ้งก่อนจะกลับมารวมกันอีกครั้งบนทางหลวงสู่ปักกิ่งp=95 กองทัพที่ 27 ยังถูกปิดกั้นในเป่าติ้งในวันที่ 19 พฤษภาคมโดยฝูงชนที่ตะโกนคำขวัญต่อต้านการทุจริตและถ่มน้ำลายใส่ทหาร และถูกบังคับให้เปลี่ยนเส้นทางเข้าสู่ปักกิ่งผ่านจัวโจวp=172-73 กำลังของกองทัพที่ 64 ซึ่งเดินทางโดยรถไฟถูกปิดกั้นเป็นเวลา 2 วันโดยนักศึกษาและประชาชนจากถังชานซึ่งนอนบนทางรถไฟที่เฉียนอาน มณฑลเหอเป่ย์ ระหว่างวันที่ 21–23 พฤษภาคมp=530-31

**ความพยายามบังคับใช้กฎอัยการศึก**
เฮลิคอปเตอร์โจมตีเบา SA 342L Gazelle อย่างน้อย 5 ลำที่นำเข้าจากฝรั่งเศสใน ค.ศ. 1988 ถูกส่งไปเหนือน่านฟ้าจัตุรัสเทียนอันเหมินในวันที่ 20 พฤษภาคม เพื่อทิ้งใบปลิวให้กับผู้ประท้วง คำสั่งห้ามค้าอาวุธของสหภาพยุโรปเพื่อตอบสนองต่อการปราบปรามทางทหารส่งผลให้การขายเฮลิคอปเตอร์ของยุโรปแก่จีนสิ้นสุดลง (ในภาพ: SA-342L1 ของเซอร์เบีย)
คืนวันที่ 19 พฤษภาคม หน่วยขั้นสูงจากกองทัพที่ 27, 38 และ 63 เดินทางมาถึงกรุงปักกิ่งก่อนที่กฎอัยการศึกจะถูกประกาศต่อสาธารณะ แต่เมื่อข่าวกฎอัยการศึกรั่วไหลออกไป นักศึกษาและชาวเมืองก็จัดขบวนเพื่อปิดกั้นกองกำลังในเขตชานเมือง วันที่ 20 พฤษภาคม หน่วยทหารจากกองบัญชาการรักษาการณ์ปักกิ่งที่ 24, 27, 28, 38, 63, 65, กองทัพที่ 39, 40, 54 และ 67 ได้รุกคืบเข้าเมืองจากทุกทิศทาง พวกเขาถูกหยุดและถูกล้อมโดยพลเรือนนับหมื่นคนที่ตั้งด่านตรวจและแออัดอยู่รอบขบวนรถที่เฟิงไถ ลิ่วหลี่เฉียว ชาจื้อโข่ว หูเจียโหลว กู่เฉิง ชิงเหอ อู่เคอซง ถนนฟู่ซิงและจุดอื่น ๆ นอกถนนวงแหวนที่สาม เหล่าส่งอากาศที่ 15 ลงจอดที่ท่าอากาศยานหนานยฺเวี่ยนทางตอนใต้ของเมือง การขนส่งทางอากาศยังคงดำเนินต่อไปสู่หนานยฺเวี่ยนอีกเป็นเวลาสามวัน เฮลิคอปเตอร์ 5 ลำของกองทัพที่ 38 ปรากฏเหนือจัตุรัสเทียนอันเหมินและทิ้งใบปลิวเรียกร้องให้ผู้ประท้วงออกจากจัตุรัส กองทัพที่ 65 พยายามหลายครั้งที่จะรุกคืบไปยังจัตุรัสเทียนอันเหมินจากทางตะวันตกแต่ก็ถูกบังคับให้ถอยกลับเข้าสู่เขตฉือจิ่งชานและไห่เตี้ยน หน่วยเดียวที่เคลื่อนพลเข้าเมืองคือกองพลปืนทหารใหญ่ที่ 14 ซึ่งเดินทางโดยรถไฟจากชาเหอ แต่หน่วยนี้ถูกล้อมโดยพลเรือนเมื่อถึงสถานีรถไฟปักกิ่ง
ทหารจำนวนมากยังคงถูกล้อมเป็นเวลาหลายวัน ระหว่างนี้ การเผชิญหน้าระหว่างทหารและนักศึกษาส่วนใหญ่เป็นไปอย่างสันติ นักศึกษาบางส่วนได้รับการฝึกอบรมกับกองทัพที่ 38 ในช่วงฤดูร้อนในฐานะสมาชิกกองหนุน บางสถานที่ ทหารและผู้ประท้วงร่วมกันร้องเพลงลัทธิเหมา และชาวบ้านนำอาหารและน้ำมาให้ทหารที่ติดอยู่

**อุบัติการณ์ต้าจิ่ง**
ที่ต้าจิ่งในเขตเฟิงไถ เกิดการปะทะกันระหว่างผู้ประท้วงและทหาร คืนวันที่ 19 พฤษภาคม ขณะกรมทหารปืนใหญ่และยานเกราะที่ 337 และ 338 ของกองพลที่ 113 ของกองทัพที่ 38 กำลังเคลื่อนพลไปยังสะพานต้าจิ่ง นักศึกษาและประชาชนจำนวนหนึ่งที่ขวางทางอยู่ได้รับบาดเจ็บจากการปะทะกับตำรวจปราบจลาจลที่พยายามเคลียร์ทาง ฝูงชนสามารถกันหน่วยไว้บนสะพานและหมู่บ้านชาวัวที่อยู่ใกล้เคียงได้p=98 แม้หน่วยบางส่วนจะถอยไปยังโรงเรียนมัธยมใกล้เคียง แต่หน่วยอื่น ๆ ก็ต้องติดอยู่เป็นเวลาสามวันสี่คืนp=99 วันที่ 22 พฤษภาคม ผู้บังคับการกรมทหารได้เจรจากับแกนนำนักศึกษาในจัตุรัสเทียนอันเหมินเพื่ออนุญาตให้หน่วยต่าง ๆ ล่าถอยได้pp=100–101 การเจรจาล้มเหลวเมื่อนักศึกษาพยายามกดดันให้ทหารทิ้งพาหนะและอาวุธไว้pp=100–101 เวลา 20:00 น. ทหารจับมือกันและผลักดันไปทางโกดังเฟิงไถตะวันตก และถูกฝูงชนโจมตี ส่งผลให้ทหารได้รับบาดเจ็บจำนวนมากp=102 นักศึกษาหลายคนที่พยายามปกป้องทหารยังถูกหินกระแทกp=102 ต่อมาได้จับกุมผู้ต้องสงสัย 10 รายซึ่งไม่ใช่นักศึกษาแต่อย่างใด 

**ถอยกลับ**
วันที่ 24 พฤษภาคม ทหารกองทัพปลดปล่อยประชาชนถอนกำลังออกจากเขตเมืองปักกิ่ง ความพยายามที่ล้มเหลวในการควบคุมผู้ประท้วงที่มากขึ้นในกรุงปักกิ่งทำให้ผู้นำพรรคต้องเรียกหน่วยกองทัพปลดปล่อยประชาชนเพิ่มเติม ทหารกองทัพปลดปล่อยประชาชนถูกขังเดี่ยวและเข้ารับการปรับทัศนคติเพื่อปลูกฝังและสร้างความเชื่อว่าความวุ่นวายในเมืองหลวงจำเป็นต้องถูกปราบปรามp=349-353

**การบังคับใช้กฎอัยการศึก**
วันที่ 2 มิถุนายน เติ้ง เสี่ยวผิงและผู้อาวุโสพรรคหลายคนได้พบกับสมาชิกคณะกรรมาธิการสามัญประจำกรมการเมืองที่เหลืออยู่ 3 คน ได้แก่ หลี่ เผิง, เฉียว ฉือ และเหยา อี้หลิน พวกเขาตกลงที่จะเคลียร์พื้นที่เพื่อให้ "การจลาจลยุติลงและความสงบเรียบร้อยกลับคืนสู่เมืองหลวง" เวลา 16:30 น. ของวันที่ 3 มิถุนายน สมาชิกกรมการเมืองทั้ง 3 คนได้พบกับฉิน จีเหว่ย์, หง สฺเวจื้อ, หลิว หฺวาชิง, ฉือ เฮ่าเถียน และหยาง ไป่ปิง สมาชิกคณะกรรมการการทหารส่วนกลาง จ้าว หนานฉี่ หัวหน้าฝ่ายส่งกำลังบำรุงกองทัพปลดปล่อยประชาชน หลี่ ซีหมิง เลขาธิการพรรคประจำปักกิ่ง เฉิน ซีถง นายกเทศมนตรีปักกิ่ง หลัว ก้าน เลขาธิการคณะมนตรีรัฐกิจ โจว อีปิง ผู้บัญชาการภูมิภาคทหารปักกิ่ง และหลิว เจิ้นหฺวา กรรมาธิการการเมือง เพื่อหารือถึงขั้นตอนสุดท้ายสำหรับการบังคับใช้กฎอัยการศึก:
# ปฏิบัติการปราบจลาจลปฏิวัติจะเริ่มในเวลา 21:00 น.
# หน่วยทหารควรจะรวมตัวกันที่จัตุรัสภายในเวลา 01:00 น. ของวันที่ 4 มิถุนายน และจะต้องเคลียร์จัตุรัสให้เรียบร้อยภายในเวลา 06:00 น.
# ต้องไม่มีความล่าช้าใด ๆ
# ห้ามไม่ให้บุคคลใดขัดขวางการเคลื่อนพลของกองกำลังบังคับใช้กฎอัยการศึก กองกำลังสามารถกระทำการเพื่อป้องกันตนเองและใช้วิธีการใด ๆ เพื่อขจัดสิ่งกีดขวางได้ 
# สื่อของรัฐจะส่งคำเตือนไปยังประชาชน
เย็นวันนั้น ผู้นำได้ติดตามความคืบหน้าของทหารจากสำนักงานใหญ่ในมหาศาลาประชาชนและจงหนานไห่ การรักษาความปลอดภัยในบริเวณเขตจงหนานไห่ได้รับการเสริมกำลังโดยกำลังจากกองพลทหารรักษาการณ์ที่ 1 และ 3 ของกองทหารรักษาการณ์ปักกิ่ง ซึ่งเป็นหน่วยของกองทัพที่ 65 ต่อมากองทัพที่ 27 ก็ได้ส่งหน่วยมาด้วย

**การแฝงตัวอย่างลับ ๆ – 2–3 มิถุนายน**
วันที่ 2 มิถุนายน ทหารหลายหน่วยถูกเคลื่อนย้ายอย่างลับ ๆ เข้าไปในมหาศาลาประชาชนทางด้านตะวันตกของจัตุรัส และบริเวณกระทรวงความมั่นคงมหาชนทางตะวันออกของจัตุรัส
*กองทัพที่ 27 ส่งทหารส่วนใหญ่แต่งกายด้วยเสื้อผ้าธรรมดาโดยรถโดยสารที่ไม่มีเครื่องหมายจากเขตเฟิงไถไปยังมหาศาลาในคืนวันที่ 2 มิถุนายนp=177-179 ชาวบ้านพบความเคลื่อนไหวจึงตรึงขบวนรถไว้ที่จุดต่าง ๆ ทางใต้ของปักกิ่ง รวมถึงบริเวณใกล้สวนเถาหรานถิงประมาณ 2,000 แห่งp=177-179 ทหารจำนวนมากลงจากรถและเดินเท้าต่อไปหรือหลบภัยในอาคารรัฐบาลระหว่างทางp=177-179 ภายในเช้าตรู่ของวันที่ 4 มิถุนายน ทหารจากกองทัพที่ 27 ประมาณ 7,000 นายได้รวมตัวกันที่มหาศาลาประชาชนp=180 ทหารอีก 800 นายได้รับที่พักชั่วคราวที่โรงเรียนกีฬาในตงตานp=180- กองทัพที่ 65 แบ่งทหารออกเป็นกลุ่มย่อยละ 3 ถึง 5 นาย แต่ละกลุ่มมีทหารที่คุ้นเคยกับเมืองนี้และสามารถพูดภาษาจีนกลางสำเนียงปักกิ่งอย่างน้อย 1 คน พวกเขาสวมเสื้อผ้าธรรมดาและส่งตัวโดยวิธีการต่าง ๆ จากฉือจิ่งชานในวันที่ 2 มิถุนายน ไม่ว่าจะด้วยรถโดยสาร รถไฟ รถไฟใต้ดิน หรือการเดินเท้าไปยังจงหนานไห่p=304-305 จากนั้นทหารก็เคลื่อนเข้าสู่มหาศาลาประชาชนผ่านอุโมงค์ p=304-305 ภายในคืนวันที่ 2 มิถุนายน ทหารจากกองทัพที่ 65 กว่า 10,000 นายก็ได้มารวมตัวกันที่มหาศาลาp=304-305- กองทัพที่ 24 ออกจากจุดรวมพลในเขตทงโจวในคืนวันที่ 2 มิถุนายน และเข้าสู่เมืองภายใต้ความมืดโดยทหารส่วนใหญ่ออกจากพาหนะและเดินเท้าp=327-331 พวกเขาถูกพบโดยสายตรวจรถจักรยานยนต์ของพ่อค้าแม่ค้าในเมือง ซึ่งเรียกชาวบ้านที่กำลังนอนหลับให้มาปิดล้อมp=327-331 กองทัพที่ 24 ไม่ได้มุ่งหน้าไปยังจัตุรัสตามที่ชาวบ้านสงสัย แต่ย้ายไปยังบริเวณกระทรวงความมั่นคงมหาชนซึ่งอยู่ด้านหลังพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติp=327-331- กองพลที่ 187 ของกองทัพที่ 63 แต่งกายด้วยเสื้อผ้าธรรมดาเดินทางโดยรถไฟใต้ดินจากฉือจิ่งชานเข้าสู่เมืองp=208 ในเวลานั้น รถไฟใต้ดินปักกิ่งยังไม่ถึงจัตุรัสเทียนอันเหมิน ดังนั้นกองทัพจึงออกจากสถานีที่เฉียนเหมิน ฉงเหวินเหมิน และสถานีรถไฟปักกิ่ง และเดินเท้าไปยังมหาศาลาประชาชนp=208 ในช่วงบ่ายของวันที่ 2 มิถุนายน ชาวเมืองสังเกตเห็นกลุ่มวัยรุ่นแห่ออกมาจากสถานีรถไฟใต้ดินซึ่งก่อนหน้านี้ปิดให้บริการ จึงรีบวิ่งไปกันทางออกสถานีp=208 นักศึกษาที่ออกลาดตระเวนได้สั่งให้กลุ่มชายต้องสงสัยแสดงบัตรประจำตัว ทำให้ทหารที่ปลอมตัวต้องแยกย้ายกันไป มีเพียงสองในสามของกองพลที่ 187 เท่านั้นที่สามารถไปถึงมหาศาลาได้ภายในเวลา 03:00 น. ของวันที่ 3 มิถุนายน แม้ส่วนที่เหลือจะกลับเข้าร่วมกับหน่วยในที่สุดp=209 กองพลที่ 187 ใช้เวลาส่วนใหญ่ในวันที่ 3 มิถุนายนในการปกป้องเขตของมหาศาลา บางครั้งต้องเผชิญหน้ากับกลุ่มนักศึกษาที่ออกมาประท้วงอย่างตึงเครียดp=212-13
ทหารจำนวนมากที่แฝงตัวเข้าไปในใจกลางเมืองไม่ได้พกอาวุธใด ๆ จึงต้องส่งมอบให้ด้วยพาหนะที่ไม่มีเครื่องหมาย เช้าวันที่ 3 มิถุนายน รถโดยสารคันหนึ่งซึ่งบรรทุกทหารจากกองทัพที่ 27 แต่งกายนอกเครื่องแบบและสินค้าซุกซ่อน ได้แก่ ปืนไรเฟิลจู่โจมกว่า 100 กระบอก ปืนกลเบา 5 กระบอก วิทยุ 2 เครื่อง และกระสุนปืนกว่า 10,000 นัด ถูกนักศึกษาสกัดที่ลิ่วปู้โข่วทางตะวันตกของจัตุรัสเทียนอันเหมินp=439 นักศึกษากลุ่มดังกล่าวได้ล้อมรถโดยสารและยึดอาวุธบางส่วนไว้เป็นหลักฐานถึงเจตนาอันชั่วร้ายของรัฐบาลp=439 เวลา 14.05 น. ทหารและตำรวจติดอาวุธประชาชนกว่า 800 นายในชุดปราบจลาจลจากกองทหารรักษาการณ์ปักกิ่งรีบรุดออกจากจงหนานไห่เพื่อยึดอาวุธที่ซ่อนไว้คืนp=440 เวลาเดียวกัน ทหารที่ไม่มีอาวุธนับพันนายจากกองทัพที่ 27 และ 63 ก็ออกจากมหาศาลาเพื่อเบี่ยงเบนความสนใจของฝูงชนp=439-40 หน่วยตำรวจติดอาวุธประชาชนพร้อมกระบองและอุปกรณ์ปราบจลาจลต่อสู้ฝ่ากำแพงผู้ประท้วงเพื่อยึดอาวุธไว้ได้p=441 ในระหว่างการประท้วงที่เทียนอันเหมิน ค.ศ. 1989 เป็นครั้งแรกที่ตำรวจยิงแก๊สน้ำตาเพื่อขับไล่ผู้ประท้วงp=442

**การเคลื่อนพล – 3–4 มิถุนายน**
เวลา 18.30 น. ของวันที่ 3 มิถุนายน รัฐบาลเทศบาลปักกิ่งและกองบัญชาการกฎอัยการศึกได้ออกประกาศสถานการณ์ฉุกเฉินแนะนำให้ประชาชน "อยู่ห่างจากถนนและจัตุรัสเทียนอันเหมิน"pp=489 ประกาศนี้ถูกออกอากาศทางวิทยุและโทรทัศน์เป็นเวลาหลายชั่วโมงpp=489 ขณะเดียวกัน ผู้ประท้วงได้ใช้เครื่องขยายเสียงของนักศึกษาในมหาวิทยาลัยต่าง ๆ ในกรุงปักกิ่งเพื่อเรียกร้องให้นักศึกษาและประชาชนติดอาวุธและรวมตัวกันที่สี่แยกและจัตุรัสpp=489

**จากทิศตะวันตก**
กระสุนขยายตัวก่อนและหลังการยิง กระสุนประเภทนี้ถูกห้ามใช้ในการทำสงครามตามอนุสัญญาเฮก ค.ศ. 1899 และ 1907 แต่ส่วนใหญ่ใช้ในการล่าสัตว์และบังคับใช้กฎหมาย
ปืนไรเฟิลจู่โจมไทป์ 56 ของทหารราบกองทัพปลดปล่อยประชาชน (ล่าง) เป็นรุ่นหนึ่งของเอเค-47 (บน) ที่สามารถยิงได้ด้วยอัตราสูงสุด 650 นัดต่อนาที โดยมีพิสัยการยิงที่มีประสิทธิภาพ 300–400 เมตร
วันที่ 3 มิถุนายน เวลา 20.00 น. กองทัพที่ 38 นำโดยจาง เหมย์ยฺเหวี่ยน ผู้บัญชาการชั่วคราว เริ่มเคลื่อนพลจากบริเวณที่ตั้งสำนักงานทหารในเขตฉือจิ่งชานและเฟิงไถทางตะวันตกของปักกิ่งไปตามส่วนขยายของถนนฉางอานตะวันตกเข้าสู่จัตุรัสทางทิศตะวันออก เวลา 21.30 น. กองทัพเผชิญกับการล้อมที่ผู้ประท้วงเตรียมไว้ที่กงจู่เฝิน เขตไห่เตี้ยน ทหารพร้อมชุดปราบจลาจลปะทะกับผู้ประท้วงโดยยิงกระสุนยางและแก๊สน้ำตา ขณะเดียวกันผู้ประท้วงยังขว้างก้อนหิน อิฐ และขวดใส่พวกเขาด้วย ทหารส่วนอื่นก็ยิงปืนเตือนขึ้นฟ้า แต่ไม่ได้ผล เวลา 22.10 น. เจ้าหน้าที่ทหารหยิบเครื่องขยายเสียงขึ้นมาเรียกร้องให้ผู้ประท้วงสลายตัว
เวลาประมาณ 22.30 น. กองทัพที่ 38 เปิดฉากยิงผู้ประท้วงที่สี่แยกอู่เคอซงบนถนนฉางอาน ห่างจากจัตุรัสไปทางตะวันตกประมาณ 10 กิโลเมตร ฝูงชนตกตะลึงที่กองทัพใช้กระสุนจริง และถอยกลับไปทางสะพานมู่ซีตี้ ซ่ง เสี่ยวหมิง ช่างเทคนิคอวกาศวัย 32 ปี เสียชีวิตที่อู่เคอซง นับเป็นผู้เสียชีวิตรายแรกที่ได้รับการยืนยันในคืนนั้นdate=July 2024 ทหารถูกกล่าวหาว่าใช้กระสุนปืนที่ขยายตัวและแตกกระจายเมื่อเข้าสู่ร่างกายและทำให้เกิดบาดแผลที่ใหญ่ขึ้น2006 จากการศึกษาของอู๋ เหรินหฺวา พบว่ากองทัพที่ 38 ได้สังหารผู้ประท้วงพลเรือนมากกว่าหน่วยอื่นใด แม้กองทัพจะมีชื่อเสียงในขณะนั้นว่าเป็นมิตรกับชาวเมืองก็ตามdate=July 2024 มีรายงานผู้เสียชีวิตตลอดแนวถนนฉางอานที่หนานหลี่ชื่อลู่, ฟู่ซิงเหมิน, ซีตาน, ลิ่วปู้โข่ว และเทียนอันเหมิน ผู้เสียชีวิตมีตวน ฉางหลาง นักศึกษาปริญญาตรีจากมหาวิทยาลัยชิงหฺวา ผู้ซึ่งถูกกล่าวหาว่าถูกยิงเข้าที่หน้าอกขณะพยายามเจรจากับทหารที่ซีตานdate=July 2024
เวลา 22.30 น. กองพลที่ 188 ของกองทัพที่ 63 เคลื่อนพลจากเขตชานเมืองด้านตะวันตกตามเส้นทางที่กองทัพที่ 38 เคลียร์ไว้ และไปถึงมหาศาลาประชาชนทางด้านตะวันออกของจัตุรัสUnreliable source?|reason=WP:BLOG|date=July 2023 กองทัพที่ 28 ซึ่งออกเดินทางจากเขตเหยียนชิ่งทางตะวันตกเฉียงเหนือสุดในวันที่ 3 มิถุนายน พยายามเดินตามเส้นทางนี้ไปตามถนนฉางอานตะวันตกแต่การดำเนินการกลับหยุดชะงักที่มู่ซีตี้ในเช้าตรู่ของวันที่ 4 มิถุนายน
การรุกคืบของกองทัพถูกหยุดลงอีกครั้งที่มู่ซีตี้ ห่างจากจัตุรัสไปทางตะวันตกประมาณ 5 กิโลเมตร โดยพวกเขาเผชิญกับการล้อมอีกครั้งซึ่งประกอบด้วยรถโดยสารประจำทางไฟฟ้าแบบข้อต่อที่วางขวางสะพานแล้วจุดไฟเผา2006 หน่วยปราบปรามจลาจลพยายามบุกสะพานแต่ถูกโต้กลับด้วยอิฐที่ผู้ประท้วงเตรียมไว้ล่วงหน้าpp=492 ทหารประจำการบุกขึ้นไปบนสะพานและตะโกนว่า "ถ้าไม่มีใครโจมตีฉัน ฉันก็จะไม่โจมตีใคร แต่ถ้ามีคนโจมตีฉัน ฉันก็ต้องโจมตีพวกเขา" พร้อมหันอาวุธไปที่ฝูงชน ทหารสลับกันยิงขึ้นฟ้าและยิงใส่ผู้ประท้วงโดยตรงpp=4932006 จากบันทึกรายชื่อผู้เสียชีวิตโดยกลุ่มมารดาเทียนอันเหมิน พบว่ามีผู้เสียชีวิตที่มู่ซีตี้ 36 ราย รวมถึงหวัง เว่ย์ผิง แพทย์ที่ดูแลผู้ได้รับบาดเจ็บ ขณะที่การสู้รบยังคงดำเนินต่อไปทางตะวันออก การยิงก็เกิดขึ้นอย่างไม่เลือกหน้า โดยมี "การยิงแบบสุ่ม" สังหารทั้งผู้ประท้วงและผู้เห็นเหตุการณ์ที่ไม่เกี่ยวข้องp=283 pp=493 มีผู้เสียชีวิตหลายรายในอพาร์ทเมนต์ของเจ้าหน้าที่พรรคระดับสูงซึ่งมองเห็นถนน2006 ทหารระดมยิงถล่มอาคารอพาร์ตเมนต์ และมีบางคนที่อยู่ภายในหรือบนระเบียงห้องก็ถูกยิงด้วย1999b2006 กองทัพที่ 38 ยังใช้รถลำเลียงพลหุ้มเกราะเพื่อบุกฝ่าการล้อม2006 เมื่อกองทัพเคลื่อนทัพไป พบผู้เสียชีวิตตามถนนฉางอาน เหตุที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่เกิดขึ้นบนถนนระยะทาง 2 ไมล์จากมู่ซีตี้ไปยังซีตาน ซึ่ง "รถบรรทุกของกองทัพปลดปล่อยประชาชน 65 คันและตำรวจติดอาวุธประชาชน 47 คัน ... ถูกทำลายจนหมดสิ้น และพาหนะทางทหารอื่น ๆ อีก 485 คันได้รับความเสียหาย"p=283
การเสียชีวิตที่น่าสนใจใกล้กับซีตานคือการเสียชีวิตของร้อยโทหลิว กั๋วเกิง วัย 25 ปี ผู้บัญชาการกองร้อยของกองทัพปลดปล่อยประชาชน เผยให้เห็นความต่างอย่างชัดเจนระหว่างเรื่องเล่าที่ฝ่ายต่าง ๆ ยกย่องหรือประณามข้อเสนอของกองทัพฯ เกี่ยวกับการสู้รบpp=302–3 ทั้งสองฝ่ายเล่าว่าพบศพของหลิวถูกเผาและควักไส้ออก แขวนคออยู่บนรถโดยสารใกล้ซีตาน โดยสวมเพียงถุงเท้าและหมวกp=16 ภาพศพของเขาถูกเผยแพร่โดยสื่อทั้งที่สนับสนุนและต่อต้านกองทัพฯpp=302–3 ตามรายงานอย่างเป็นทางการ หน่วยของหลิวถูกล้อม และรถที่เสียหายไม่กี่คันตกอยู่ด้านหลังขบวนรถที่เหลือ จากนั้นหลิวก็เดินเท้าไปรับสหายของเขา แต่กลับถูกจับได้ที่ลิ่วปู้โข่วและถูกทุบตีเป็นเวลานานถึงชั่วโมง เขาหนีไปได้แต่ถูกจับกลับมาและถูกฆ่าp=130 ต่อมาเขาได้รับการประกาศให้เป็น "ผู้เสียสละของชาติ" และ "วีรบุรุษของประชาชน"p=303 ตามรายงานอีกทางหนึ่งที่ต่อต้านกองทัพฯ หลิวถูกจับและถูกแขวนคอหลังจากสังหารคนสี่คน (รวมทั้งเด็กหนึ่งคน)p=130 ในระยะใกล้ด้วยปืนไรเฟิลจู่โจมของเขา มีการเขียนคำขวัญที่บรรยายถึงการกระทำของเขาที่ถูกกล่าวหาไว้ที่ด้านข้างรถโดยสารซึ่งเป็นจุดที่ร่างของเขาถูกแขวนไว้pp=16–17

**จากทิศใต้**
เหล่าส่งทางอากาศที่ 15 และกลุ่มทัพที่ 54 ออกเดินจากท่าอากาศยานปักกิ่งหนานยฺเวี่ยนในเวลา 02.00 น. มุ่งหน้าสู่จัตุรัสเทียนอันเหมินจากทางทิศใต้ โดยมีหน่วยตำรวจฯ ทำหน้าที่เป็นหน่วยนำ พวกเขาเผชิญการต่อต้านจากผู้ประท้วงซึ่งใช้รถโดยสารและรถบรรทุกตั้งด่านตรวจ ความพยายามเริ่มแรกของกองกำลังตำรวจฯ ที่จะสลายกำลังป้องกันด้วยกระบองไม่มีประสิทธิผล รถถังและรถลำเลียงพลหุ้มเกราะสามารถฝ่าด่านตรวจได้อย่างง่ายดาย แต่การต่อต้านกลับยิ่งแข็งแกร่งเมื่อกองทัพฯ รุกคืบเข้าไปในเมืองมากขึ้น นักรบในเมืองใช้แท่งเหล็กจากเครื่องกั้นถนนทำลายสายพานและล้อรถ ก่อนจะคลุมด้วยผ้าห่มที่ชุบน้ำมันเบนซินแล้วจุดไฟเผา เจ้าหน้าที่กองทัพฯ ที่ออกจากรถถูกโจมตีด้วยก้อนหินและระเบิดเพลิง แลร์รี วอร์ตเซิล ตั้งข้อสังเกตว่ากลยุทธ์การรุมโจมตีนี้ได้รับการซ้อมและฝึกฝนมาอย่างชัดเจน ผู้ประท้วงใช้วิธีการเดียวกันนี้ในการต่อสู้บนท้องถนนในที่อื่น ๆ รอบเมือง โดยเฉพาะในระหว่างการสู้รบที่มู่ซีตี้ เขาสังเกตว่า "เมื่อถึงเวลานี้ เมื่อเห็นเพื่อนทหารของตนเสียชีวิต พวกเขาก็รู้สึกหวาดกลัว กรรมาธิการการเมืองได้บอกพวกเขาเป็นเวลา 2 สัปดาห์ว่ามี "อาชญากรต่อต้านการปฏิวัติ" ในเมือง" ตามที่คาดไว้ทหารตอบโต้ด้วยการเปิดฉากยิง"
ตลอดการสู้รบ รถหุ้มเกราะที่ชำรุดทำให้การเคลื่อนที่ของรถบรรทุกและกำลังพลของกองทัพช้าลง 
กองทัพที่ 20 ภายใต้การนำของเหลียง กวางเลี่ย รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมในอนาคต ได้เคลื่อนทัพไปทางเหนือจากอำเภอต้าซิง และมุ่งหน้าต่อไปทางใต้ของจัตุรัสเทียนอันเหมินผ่านต้าหงเหมิน หย่งติ้งเหมิน และเจิ้งหยางเหมิน เวลา 02:00 น. ทหารประมาณ 880 นายจากกรมทหารที่ 173 กองพลที่ 58 ของกองทัพที่ 20 ถูกล้อมโดยชาวเมืองหลายหมื่นคนนอกประตูทางตะวันออกของหอสักการะฟ้าในเขตเขตฉงเหวิน ประมาณ 300 นายที่ถูกตรึงไว้กับกำแพงด้านนอกบริเวณหอ เมื่อผู้บัญชาการกรมทหารบอกกับฝูงชนว่าทหารของเขาหิว กระหายน้ำ และเหนื่อยล้า ชาวบ้านก็นำโซดา ขนมและผลไม้มาด้วย และนำทหารที่ได้รับบาดเจ็บส่งโรงพยาบาลdate=July 2024
กองทัพที่ 12 ถูกส่งทางอากาศไปยังท่าอากาศยานหนานยฺเวี่ยนในวันที่ 4 มิถุนายน และไม่ได้ถูกส่งไปที่เมืองนั้น

**จากทิศตะวันออก**
รถลำเลียงพลหุ้มเกราะไทป์ 63 น้ำหนัก 12.8 ตัน ความเร็วสูงสุด 60 กม./ชม. และพิสัยการยิง 500 กิโลเมตร ดำเนินการด้วยลูกเรือ 2 คนและสามารถบรรทุกทหารราบได้ 13 นาย ในคืนวันที่ 3 มิถุนายน ผู้ประท้วงพยายามทำลายรถลำเลียงพลหุ้มเกราะนี้โดยการยัดเสาโลหะเข้าไปในล้อรถและคลุมรถด้วยผ้าห่มพร้อมจุดไฟเผา
เวลา 20.00 น. กองทัพที่ 39 ออกจากท่าอากาศยานทหารซานเจี้ยนฟางในอำเภอทงและเดินเท้าไปทางตะวันออกสู่จัตุรัสผ่านเขตเฉาหยางและตงเฉิง กองทัพที่ 67 ออกจากอำเภอทงและย้ายจากติ้งฝู่จวง ต้าเป่ย์เหยา, ฮูเจียโหลว เจี้ยนกั๋วเหมิน ถนนฉางอานตะวันออกไปยังจัตุรัสเทียนอันเหมิน กองพลทหารปืนใหญ่ที่ 14 ออกเดินจากสถานีรถไฟปักกิ่งและเคลื่อนพลไปทางตะวันออกของจัตุรัส
เวลา 22:00 น. หมู่แรกของกองพลยานเกราะที่ 1 ออกจากหยางจาในอำเภอทงและเคลื่อนพลไปทางตะวันตกตามทางหลวงปักกิ่ง–ถังชาน ก่อนหน้านี้ เวลา 16:00 น. หน่วยนี้ได้รับคำสั่งให้เคลื่อนพลจากซานเหอในมณฑลเหอเป่ย์ไปยังค่ายทหารของกองบัญชาการรักษาการณ์ปักกิ่งที่หยางจา ที่ปาหลี่เฉียว การเคลื่อนพลของหน่วยแรกถูกหยุดลงโดยกลุ่มผู้ประท้วงและรถโดยสารที่พังเสียหาย ในเวลาเที่ยงคืน หน่วยแนวหน้าที่มีรถตำรวจฯ สามคันแยกออกจากหน่วยหลักเพื่อหาเส้นทางใหม่และเคลื่อนพลไปยังทางหลวงปักกิ่ง–เทียนจิน หน่วยหลักตามมา ตลอดสี่ชั่วโมงถัดมา หน่วยยานเกราะได้บุกโจมตีผ่านทางแยกที่มีสิ่งกีดขวางที่ฉือหลี่พู่, ปาหลี่จวง, ฮูเจียโหลว, ต้าเป่ย์เหยาและเจี้ยนกั๋วเหมิน และไปถึงจัตุรัสในเวลาประมาณ 05:00 น. หมู่แรกที่เหลือตามมาในเวลา 05:40 น.
หมู่ที่ 2 ของกองพลยานเกราะที่ 1 ออกจากซานเหอในคืนวันที่ 3 มิถุนายน และเผชิญกับสิ่งกีดขวางมากมายก่อนที่การรุกคืบจะหยุดลงอย่างสมบูรณ์ที่ชวงจิ่ง ที่ซึ่งประชาชนกั้นถนนด้วยรถบรรทุกหลายสิบคันและล้อมขบวนรถ ชาวบ้านที่โกรธแค้นแจ้งกับทหารว่าเกิดการนองเลือดในเมืองและได้ทุบทำลายไฟและปืนกลของรถบางคัน มีทหารได้รับบาดเจ็บจำนวนมาก สฺวี ชิ่งเหริน ผู้บัญชาการกองพล และอู๋ จงหมิง กรรมาธิการการเมือง เลือกที่จะไม่ทำร้ายพลเรือนและอยู่ที่ชวงจิ่งต่อไปเป็นเวลา 13 ชั่วโมงตั้งแต่เวลา 06:40 น. ถึง 19:40 น. ระหว่างนี้ชาวบ้านได้นำอาหารและน้ำไปให้ทหาร หน่วยรถถังของหมู่ที่ 2 มาถึงจัตุรัสในเวลา 01:40 น. ของวันที่ 5 มิถุนายน และทหารบางส่วนมาถึงในวันที่ 7 มิถุนายน

**การขัดคำสั่งของกองพลที่ 116 กองทัพที่ 39**
เย็นวันที่ 3 มิถุนายน ซฺวี่ เฟิง ผู้บัญชาการกองพล เปลี่ยนมาสวมชุดนอกเครื่องแบบและออกลาดตระเวนรอบเมืองด้วยตนเอง เมื่อกลับมา เขาก็บอกผู้ใต้บังคับบัญชาว่า "อย่าตามหาเขา" และก็ขึ้นรถสื่อสารของกองพล หลังจากนั้น กองพลก็ยังคงนิ่งเงียบทางวิทยุและไม่ได้รุกคืบเข้าสู่ปักกิ่ง ยกเว้นกรมทหารที่ 347 ภายใต้การนำของอ้าย หูเชิง ซึ่งปฏิบัติตามคำสั่งและเดินทางไปยังจัตุรัสเทียนอันเหมินในวันที่ 4 มิถุนายน วันที่ 5 มิถุนายน กองพลที่เหลือได้รับการอารักขาโดยหน่วยอื่นไปยังจัตุรัส ต่อมาซฺวี่ถูกลงโทษทางวินัยฐานต่อต้านโดยไม่ใช้ความรุนแรง

**จากทิศเหนือ**
กองทัพที่ 40 ออกจากท่าอากาศยานบินปักกิ่งในเวลา 15:35 น. และมุ่งหน้าเข้าเมืองจากทางตะวันออกเฉียงเหนือผ่านทางหลวงสนามบิน ไท่หยางกง, ซานยฺเหวียนเฉียว และตงจื๋อเหมิน
กองทัพที่ 64 ออกจากจุดรวมพลที่ท่าอากาศยานทหารชาเหอในอำเภอชางผิง ทางตอนเหนือของเมือง และเคลื่อนทัพลงใต้ไปตามหม่าเตี้ยน, ชิงเหอ, ถนนซฺเว่-ยฺเหวียน, เหอผิงหลี่ สู่เต๋อเชิ่งเหมิน

**มุ่งหน้าสู่จัตุรัส – 4 มิถุนายน**
ประมาณ 01:30 น. กองทัพที่ 38 และเหล่าส่งทางอากาศที่ 15 เดินทางมาถึงปลายจัตุรัสทางเหนือและใต้ตามลำดับdate=July 2024 กองพลทหารปืนใหญ่ที่ 14 มาถึงพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์จีน ทางตะวันออกของจัตุรัสในเวลา 00:15 น. กองทัพที่ 27 และ 65 กรูออกมาจากมหาศาลาประชาชนทางตะวันตกของจัตุรัส กองทัพที่ 63 ยึดครองพื้นที่ด้านตะวันออกของจัตุรัสdate=July 2024 กองทัพที่ 24, 39, 54 และกองพลทหารปืนใหญ่ที่ 14 ควบคุมพื้นที่รอบจัตุรัส และเวลา 02:00 น. การล้อมก็เสร็จสิ้นdate=July 2024 ฝูงชนที่พยายามกลับเข้าสู่จัตุรัสจากถนนฉางอานตะวันออกถูกไล่ออกไปด้วยการยิงปืน เวลานั้น มีนักศึกษาหลายพันคนรวมตัวกันอยู่รอบอนุสาวรีย์วีรชนภายในจัตุรัสdate=July 2024
ขณะที่นักศึกษากำลังถกเถียงกันว่าจะทำอย่างไร โฮ่ว เต๋อเจี้ยนก็เจรจากับกองทัพเพื่อขอผ่านออกจากจัตุรัสอย่างปลอดภัย เวลา 03:30 น. ตามคำแนะนำของแพทย์ 2 คนในค่ายกาชาด โฮ่ว เต๋อเจี้ยนและจัวขึ้นรถพยาบาลไปยังมุมตะวันออกเฉียงเหนือของจัตุรัสและพูดคุยกับจี้ ซินกั๋ว กรรมาธิการการเมืองของกรมทหารที่ 336 ซึ่งส่งต่อคำร้องไปยังกองบัญชาการ ซึ่งตกลงอนุญาตให้นักศึกษาเดินทางไปทางตะวันออกเฉียงใต้ได้อย่างปลอดภัย เวลา 04:00 น. ไฟบนจัตุรัสดับลงกะทันหัน เป็นสัญญาณว่ากองทัพหมดความอดทนแล้ว เพื่อทำลายขวัญกำลังใจของนักศึกษา กองร้อยที่ 5 ของกองพลน้อยที่ 2 กรมทหารที่ 334 ได้ทำลายรูปปั้นเทพีประชาธิปไตยที่ปลายด้านเหนือของจัตุรัส เวลา 04:30 น. ไฟก็สว่างขึ้นอีกครั้ง ขณะที่ทหารเริ่มเคลื่อนพล
ภายใต้การนำของอู่ ยฺหวินผิง ผู้บัญชาการกองพลทหารราบ กองพลส่งทางอากาศที่ 44 ทหารได้เคลื่อนพลเข้าสู่อนุสาวรีย์ และเวลาประมาณ 04:40 น. ได้เปิดเครื่องขยายเสียงให้เหล่านักศึกษา เมื่อถึงเวลานั้น นักศึกษาส่วนใหญ่ได้รับการเกลี้ยกล่อมจากหลิว เสี่ยวปัว และโฮ่ว เต๋อเจี้ยน ให้ออกจากจัตุรัสไปแล้ว นักศึกษาออกจากจัตุรัสไปทางตะวันออกเฉียงใต้ บางคนโดนทหารตีระหว่างทาง จากนั้นรถของกองทัพก็วิ่งทับเมืองเต็นท์ ทำให้เกิดการถกเถียงกันว่ามีผู้ได้รับบาดเจ็บหรือเสียชีวิตหรือไม่ ภายในเวลา 05:30 น. จัตุรัสก็ถูกเคลียร์date=July 2024 เศษซากต่าง ๆ ถูกยกออกมาด้วยเฮลิคอปเตอร์ 
มีนักศึกษาอย่างน้อย 3 รายเสียชีวิตจากการยิงปืนในและรอบจัตุรัส หลังจากบริเวณจัตุรัสถูกเคลียร์ การปะทะกันระหว่างชาวบ้านและทหารก็ดำเนินต่อไปอีกหลายวัน กองทัพ โดยเฉพาะหน่วยข่าวกรอง ดำเนินการจับกุม "พวกอันธพาลหัวรุนแรง" จำนวนมาก บางหน่วยมีส่วนร่วมในการทรมานdate=July 2024

**การดำเนินการภายหลังการเคลียร์จัตุรัส**

**รถถังพบกับนักศึกษาที่ลิ่วปู้โข่ว**
รถถังหลักไทป์ 59 น้ำหนัก 36 ตันและมีลูกเรือ 4 นาย ปฏิบัติการโดยมีความเร็วสูงสุด 50 กม./ชม. และมีพิสัยปฏิบัติการ 450 กิโลเมตร
เวลาประมาณ 05:20 น. หมู่แรกของกองพลยานเกราะที่ 1 ได้รับคำสั่งให้สลายการชุมนุมรอบจงหนานไห่ ภายใต้การบังคับบัญชาของหลัว กัง ผู้บัญชาการกรม และเจีย เจิ้นหลู กรรมาธิการการเมือง รถถัง 8 คันออกจากจัตุรัสและเคลื่อนไปทางตะวันตกตามถนนฉางอาน การรุกคืบของพวกเขาถูกหยุดยั้งโดยนักศึกษาหลายร้อยคนที่นอนอยู่บนถนน โดยพวกเขาปฏิเสธที่จะเคลื่อนไหวแม้จะได้รับคำเตือนด้วยวาจาและการยิงปืนขึ้นฟ้าก็ตาม จากนั้นรถถังก็ยิงแก๊สน้ำตาที่เป็นเกรดทหารออกมาซึ่งทำให้เหล่านักศึกษาทนไม่ไหว รถถังมาถึงประตูซินหฺวาของจงหนานไห่ในเวลา 07:25 น. โดยรถถังบางคันอยู่เฝ้าประตู ส่วนคันอื่น ๆ ก็มุ่งหน้าไปทางทิศตะวันตก เมื่อถึงทางแยกลิ่วปู้โข่ว รถถังก็พุ่งเข้ามาหานักศึกษาหลายพันคนซึ่งเพิ่งจะอพยพออกจากจัตุรัสเทียนอันเหมิน และกำลังเดินอยู่ในช่องจักรยานข้างถนนกลับไปยังมหาวิทยาลัย รถถัง 3 คันยิงแก๊สน้ำตาใส่นักศึกษาและอีกคันคือรถถังหมายเลข 106 ขับรถเข้าไปในกลุ่มฝูงชน ทำให้มีผู้เสียชีวิต 11 รายและบาดเจ็บอย่างน้อย 9 ราย รวมทั้งฟาง เจิ้ง หลัว กัง ซึ่งได้รับการเลื่อนตำแหน่งเป็นรองผู้บัญชาการกองพล อ้างในบันทึกความทรงจำของเขาว่ารถถังภายใต้การบังคับบัญชาของเขาไม่ได้ทับใครเลย

**การขัดคำสั่งของกองทัพที่ 28 ที่มู่ซีตี้**
กองทัพที่ 28 โดดเด่นในด้านการบังคับใช้กฎอัยการศึกอย่างไม่โต้ตอบ หน่วยที่นำโดยเฮ่อ เหยียนราน ผู้บัญชาการ และจาง หมิงชุน กรรมาธิการการเมืองจาง และมีฐานที่มั่นอยู่ที่ต้าถง มณฑลชานซี ได้รับคำสั่งระดมพลในวันที่ 19 พฤษภาคม พวกเขาเดินหน้านำหน่วยยานยนต์ไปยังอำเภอเหยียนชิ่งทางตะวันตกเฉียงเหนือของใจกลางกรุงปักกิ่ง เมื่อมีคำสั่งให้เข้าเมืองในวันที่ 3 มิถุนายน กองทัพที่ 28 ได้เผชิญหน้ากับประชาชนที่ออกมาประท้วงบนเส้นทางแต่ไม่ได้เปิดฉากยิง และไม่ทันกำหนดการไปถึงจัตุรัสเทียนอันเหมินในเวลา 05:30 น. ของวันที่ 4 มิถุนายน เวลา 07:00 น. กองทัพที่ 28 ได้เผชิญหน้ากับชาวบ้านที่โกรธแค้นที่มู่ซีตี้บนถนนฉางอานตะวันตกทางตะวันตกของจัตุรัส ชาวบ้านเล่าให้ทหารฟังถึงเหตุฆาตกรรมที่เกิดขึ้นในช่วงเช้าและให้ทหารดูเสื้อเปื้อนเลือดของเหยื่อ เวลาเที่ยงวัน หลิว หฺวาชิง ผู้บัญชาการปฏิบัติการบังคับใช้กฎอัยการศึก ได้สั่งให้หวัง ไห่ ผู้บัญชาการกองทัพอากาศกองทัพปลดปล่อยประชาชน บินเหนือมู่ซีตี้ด้วยเฮลิคอปเตอร์และสั่งให้กองทัพที่ 28 โจมตีโต้กลับผ่านเครื่องขยายเสียง แต่บนพื้นดิน ผู้บัญชาการกองทัพที่ 28 กลับไม่ปฏิบัติตาม แต่กองทัพกลับละทิ้งตำแหน่งของตนพร้อมกัน เวลาประมาณ 17:00 น. ทหารหลายนายได้ถอยร่นเข้าไปในพิพิธภัณฑ์การทหารแห่งการปฏิวัติของประชาชนจีนที่อยู่ใกล้เคียง ในบรรดาหน่วยทั้งหมดที่เกี่ยวข้องกับปฏิบัติการปราบปราม กองทัพที่ 28 เสียยุทโธปกรณ์มากที่สุด โดยพาหนะ 74 คัน รวมถึงรถลำเลียงพลหุ้มเกราะ 31 คัน และรถสื่อสาร 2 คัน ถูกเผาไป ต่อมาหน่วยดังกล่าวได้ถูกถอดออกและสั่งให้ดำเนินการปรับโครงสร้างใหม่เป็นเวลา 6 เดือน หลังจากนั้นผู้บังคับบัญชาทุกนายถูกลดตำแหน่งและย้ายไปประจำหน่วยอื่น

**การชุมนุมที่ถนนฉางอานตะวันออก**
ต่อมาในช่วงเช้า ผู้ประท้วงหลายพันคนพยายามเข้าสู่จัตุรัสจากทางตะวันออกเฉียงเหนือบนถนนฉางอานตะวันออกซึ่งถูกกั้นโดยทหารราบหลายแถวloc=32:23–34:50 หลายคนที่อยู่ในฝูงชนเป็นพ่อแม่ของผู้ประท้วงที่อยู่ในจัตุรัสloc=32:23–34:50 ขณะที่ฝูงชนเข้าใกล้ทหาร เจ้าหน้าที่คนหนึ่งได้ส่งเสียงเตือน และทหารก็เริ่มยิงปืนloc=32:23–34:50 ฝูงชนรีบวิ่งกลับลงไปตามถนนต่อหน้านักข่าวที่อยู่ในโรงแรมในปักกิ่งloc=32:23–34:50 ผู้ประท้วงนับสิบถูกยิงที่ด้านหลังขณะหลบหนีloc=32:23–34:50 ต่อมาฝูงชนพากันถอยกลับไปหาทหาร ซึ่งเปิดฉากยิงอีกครั้งจนต้องล่าถอยไปloc=32:23–34:50 ฝูงชนพยายามอีกหลายครั้งแต่ไม่สามารถเข้าไปในจัตุรัสซึ่งปิดไม่ให้ประชาชนเข้าเป็นเวลาสองสัปดาห์ 

**นักศึกษากลับมหาวิทยาลัย**
ต่อมาในช่วงเช้า นักศึกษาหลายพันคนกำลังเดินกลับมหาวิายาลัยและพบกับขบวนรถจากกองพลที่ 190 ของกองทัพที่ 64 ใกล้กับถนนซฺเว่-ยฺเหวียนp=534 นักศึกษากั้นขบวนรถและแสดงร่างของลฺหวี่ เผิง วัย 9 ขวบซึ่งถูกยิงเสียชีวิตในคืนก่อนที่ฟู่ซิงเหมินให้ผู้บัญชาการดูp=534 การเห็นเด็กน้อยทำให้ฝูงชนโกรธเคืองp=534-35 ผู้บังคับบัญชาสั่งลูกน้องไม่ให้ยิงแล้วถอยกลับ ต่อมาในช่วงบ่ายวันนั้น รถ 27 คันของกองทัพที่ 64 ถูกเผาใกล้กับสะพานหม่าเตี้ยนp=534

**5–7 มิถุนายน**
วันที่ 5 มิถุนายน หลังจากยึดจัตุรัสได้แล้ว กองทัพก็เริ่มกลับมาควบคุมถนนสายหลักในเมือง โดยเฉพาะถนนฉางอาน ขบวนรถถังของกองยานเกราะที่ 1 เคลื่อนออกจากจัตุรัสและมุ่งหน้าไปทางตะวันออกบนถนนฉางอานและพบกับผู้ประท้วงเพียงคนเดียวที่ยืนอยู่กลางถนน สื่อตะวันตกจับภาพเหตุการณ์เผชิญหน้าสั้น ๆ ระหว่างชายคนดังกล่าวกับรถถังได้ที่ด้านบนโรงแรมปักกิ่ง ขณะที่คนขับรถถังพยายามที่จะแซง ชายคนดังกล่าวก็เดินเข้ามาในเส้นทางของรถถัง เขายืนท้าทายอยู่หน้ารถถังสักพัก จากนั้นจึงปีนขึ้นไปบนป้อมปืนของรถถังนำเพื่อพูดคุยกับทหารที่อยู่ข้างใน หลังกลับมาอยู่ในตำแหน่งหน้ารถถัง ชายคนดังกล่าวก็ถูกกลุ่มคนดึงตัวไปข้าง ๆ2006 ชาร์ลี โคล จากนิวส์วีก อ้างว่าชายคนดังกล่าวเป็นสายลับของรัฐบาลจีน ในขณะที่แจน หว่อง จากเดอะโกลบแอนด์เมล คิดว่าชายคนดังกล่าวเป็นเพียงผู้เห็นเหตุการณ์ที่กังวลเท่านั้น
ตามรายงานของหลี เสี่ยวหมิง นายทหารในกองพลที่ 116 ทหารในหน่วยของเขาได้ยิงใส่ฝูงชนที่ล้อมทหารคนอื่น ๆ อยู่ด้านนอกสำนักข่าวซินหัว โดยทหารไม่ปฏิบัติตามคำสั่งให้ยิงขึ้นฟ้าหรือลงพื้นดินเพื่อข่มขู่ฝูงชน เขาประมาณการว่ามีทหารน้อยกว่า 1 ใน 1,000 นายที่ยิงใส่ฝูงชน เพราะไม่เช่นนั้น "เลือดคงไหลนองถนนเหมือนแม่น้ำ" เพราะต้องใช้ "ทหารเพียง 10 นายเท่านั้นที่ยิงกระสุนจนหมดเพื่อสังหารผู้คน 300–400 คน"
วันที่ 7 มิถุนายน ทหารจากกองทัพที่ 39 ได้ยิงถล่มอพาร์ทเมนต์ของสถานทูตที่ถนนเจี้ยนกั๋วเหมินนอกหลังมีรายงานว่ามือปืนจากทิศทางดังกล่าวได้ยิงทหารเสียชีวิต 1 นาย คือจาง ลี่เจี้ย และทำให้ทหารอีก 3 นายได้รับบาดเจ็บ แลร์รี วอร์ตเซิล เจ้าหน้าที่ข่าวกรองทางทหารประจำสถานทูตสหรัฐ กล่าวว่าเขาได้รับคำเตือนล่วงหน้าเกี่ยวกับการยิงพร้อมทั้งระบุเวลาที่ชัดเจน รวมถึงระบุอาคารและชั้นที่ควรหลีกเลี่ยง

**การต่อต้านคำสั่งกฎอัยการศึกของกองทัพ**

**ก่อนวันที่ 3–4 มิถุนายน**
ทหารกองทัพปลดปล่อยประชาชนเข้าร่วมในการชุมนุมของขบวนการนักศึกษาในจัตุรัสเทียนอันเหมินก่อนและหลังการประกาศกฎอัยการศึกในวันที่ 20 พฤษภาคม วันที่ 16 พฤษภาคม วันเดียวกับที่มีฮาอิล กอร์บาชอฟ ผู้นำโซเวียต พบกับเติ้ง เสี่ยวผิง ทหาร 1,000 นายได้ร่วมขบวนพาเหรดกับนักศึกษาไปตามถนนฉางอาน วันที่ 23 พฤษภาคม นักเรียนนายเรือ 100 นายเดินผ่านจัตุรัสเทียนอันเหมิน พร้อมตะโกนว่า "จงโค่นหลี่ เผิง"  ทหารถูกส่งไปปักกิ่งในคืนก่อนและหลังการประกาศกฎอัยการศึก ในระหว่างการฝึกพวกเขาถูกสอนให้เชื่อฟังคำสั่งและไม่ตั้งคำถามถึงความต้องการของพรรค พวกเขายังได้รับคำสั่งไม่ให้รับอาหารจากนักศึกษาหรือสนทนากับพวกเขา อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ทหารกองทัพฯ ทุกคนจะปฏิบัติตามคำสั่งเหล่านี้ ชาวปักกิ่งนำอาหารและเครื่องดื่มมาให้ซึ่งทหารที่ฝ่าฝืนคำสั่งของพรรคคอมมิวนิสต์จีนก็รับไว้ เฉิน กวาง ซึ่งถูกส่งไปปราบปรามการเคลื่อนไหวในวันที่ 19 พฤษภาคม เล่าถึงนักศึกษาเหล่านี้ว่า "พวกเขาเป็นมิตรมาก และมีรอยยิ้มที่สดใส จิตวิญญาณของพวกเขาเต็มไปด้วยการต้อนรับ" เมื่อกองทัพล่าถอย นักศึกษาได้ถือป้ายที่มีข้อความว่า "กองทัพฯ มาตามคำสั่ง เราสนับสนุนคุณ พวกคุณกลับบ้านไปเถอะ" เฉินแนะนำว่าการกระทำนี้ทำให้เขาตั้งคำถามถึงจุดประสงค์ของตนในการระงับการเคลื่อนไหว เขาพูดว่า "ทันใดนั้นคุณก็รู้สึกเหมือนว่าคุณไม่เข้าใจสังคมนี้... คุณเริ่มคิดถึงปัญหาเหล่านี้ ก่อนหน้านั้น คุณไม่ได้มีจิตสำนึกแบบนั้น"
ต่อมาในวันที่ 29 พฤษภาคม ผู้บังคับบัญชาระดับสูงของกองทัพเรือได้ส่งรายงานไปยังศูนย์กลางพรรคเพื่อสนับสนุนการตัดสินใจนำกฎอัยการศึกมาใช้ อย่างไรก็ตาม เจ้าหน้าที่ทหารเรือยังได้รวมข้อกังวลที่ระบุไว้ในรายงานของตนด้วย พวกเขาไม่สนับสนุนการประณามจ้าว จื่อหยาง และกังวลว่าผู้นำพรรคคอมมิวนิสต์จีนจะมั่นคงหรือไม่ พวกเขายังเสนอให้พรรคคอมมิวนิสต์จีนรับฟังความต้องการของนักศึกษาโดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องของความมั่นคงมหาชน การทุจริต และความไม่สมดุลระหว่างค่าจ้าง ประธานคณะกรรมการการทหารส่วนกลาง เติ้ง เสี่ยวผิง และคำสั่งของเขาเผชิญกับการต่อต้านจากเจ้าหน้าที่กองทัพฯ ทั้งระดับสูงและระดับกลางหลังจากการประกาศกฎอัยการศึก ทหารผ่านศึกและผู้นำทหารระดับสูงหลายคนยังได้ลงนามในคำร้องเพื่อต่อต้านทหารที่ใช้กำลังกับผู้ประท้วง เช่น เนี่ย หรงเจิน, สฺวี เซียงเฉียน, จาง อ้ายผิง และเย่ เฟย์

**3–4 มิถุนายน**
นักวิชาการประมาณการว่าในตอนเย็นของวันที่ 3 มิถุนายน เติ้งได้ส่งทหารจำนวน 150,000 ถึง 350,000 นายพร้อมปืนใหญ่หนักเพื่อเข้าและล้อมปักกิ่ง อย่างไรก็ตาม ทหารจำนวนมากในกองทัพปลดปล่อยประชาชนไม่ได้ปฏิบัติตามคำสั่งบังคับใช้กฎอัยการศึกในคืนนั้น ทหารบางส่วนมีความขัดแย้งทางอารมณ์และลังเลที่จะหันอาวุธไปที่นักศึกษา พวกเขาเชื่อว่ากองทัพฯ เป็นของประชาชน และพวกเขาควรต่อสู้เพื่อพวกเขา ไม่ใช่ต่อสู้กับพวกเขา พวกเขาได้รับการเตือนถึงความรู้สึกนี้จากผู้คนที่อยู่แถวนั้นและผู้ประท้วงระหว่างความพยายามหลายครั้งในการเคลียร์จัตุรัสก่อนและในคืนที่เกิดการสังหารหมู่
ดังนั้นหน่วยกองทัพฯ บางหน่วยจึงไม่มีกระสุนติดตัวมาเมื่อเข้าสู่ปักกิ่ง รวมถึงหน่วยกองทัพที่ 40 มีรายงานว่าเจ้าหน้าที่พรรคสงสัยว่าหน่วยนี้ไม่ปฏิบัติตามคำสั่งกฎอัยการศึกที่ประกาศโดยหลี่ เผิง นักข่าวชาวอเมริกันอ้างว่าในคืนที่เกิดการสังหารหมู่ ทหารหน่วยที่ 38 บอกกับพลเรือนและผู้สังเกตการณ์ว่าถ้าพวกเขามีอาวุธ พวกเขาคงจะใช้ต่อสู้กับทหารที่ยิงพลเรือน นอกจากนี้ ทหารบางส่วนของกองทัพฯ ก็ได้ลงจากรถถังและพาหนะของกองทัพอื่น ๆ โดยเต็มใจ และไม่ได้หยุดยั้งพลเรือนจากการเผาทำลายพวกมัน เฉิน กวาง ทหารกองทัพฯ กล่าวว่าเขาไม่เคยคิดที่จะหนีทัพ แต่เกิดขึ้นในคืนเกิดการสังหารหมู่ โดยมีทหารประมาณ 400 นายหนีทัพในคืนวันที่ 3 มิถุนายน
รายงานของจีนระบุว่าทหารเหล่านี้สูญหายระหว่างปฏิบัติหน้าที่
รายงานยอดนิยมระบุว่าเจ้าหน้าที่ตำรวจปักกิ่งปกป้องพลเมืองและใช้อาวุธกับทหารที่กำลังเข้ามา
ในที่สุด หลี เสี่ยวหมิงก็เป็นเจ้าหน้าที่ในกองพลที่ 116 ในกลุ่มทัพที่ 39 และเป็นหนึ่งในทหารคนแรก ๆ ที่พูดถึงเหตุการณ์ที่เทียนอันเหมินต่อสาธารณะ ทหารบางนายในกองพลที่ 116 ไม่สนับสนุนความรุนแรงต่อนักศึกษาและรู้สึกเห็นใจเหยื่อของการสังหารหมู่ครั้งนี้ ซฺวี่ เฟิง ผู้บัญชาการกองพล ปฏิเสธที่จะเชื่อฟังคำสั่งและแสร้งทำเป็นไม่รับข้อความใด ๆ จากเจ้าหน้าที่ระดับสูง ดังนั้นในวันที่ 4 มิถุนายน แทนที่จะเข้าเมือง หน่วยกลับวนรอบปักกิ่งอย่างต่อเนื่อง ภายในวันที่ 5 มิถุนายน กองพลได้รับการอารักขาเข้าสู่เมืองเพื่อช่วยทำความสะอาด พวกเขาต้องเผชิญกับโครงสร้างพื้นฐานที่เสียหายจากรถถังและกระสุน รวมถึงเสื้อผ้าเปื้อนเลือดที่กระจัดกระจายอยู่ทั่วจัตุรัส

**หลังคืนวันที่ 4 มิถุนายน**
ภายหลังเหตุการณ์สังหารหมู่ ทหารกองทัพฯ หลายพันนายมารวมตัวกันที่ปักกิ่งโดยมีรายงานว่าเกิดการสู้รบภายในระหว่างหน่วยต่าง ๆ ความเห็นของประชาชนเกี่ยวกับการสังหารหมู่ครั้งนี้ชี้ให้เห็นว่ากองทัพสนามที่ 27 เป็นผู้ต้องรับผิดชอบต่ออาชญากรรมที่เลวร้ายที่สุดที่เกิดขึ้นกับพลเรือนและนักศึกษาในปักกิ่งในคืนที่เกิดการสังหารหมู่ และยังถือว่าเป็นกองทัพที่ภักดีต่อเติ้ง เสี่ยวผิงมากที่สุด ดังนั้นจึงมีข่าวลือว่าหน่วยนี้ปะทะกับทหารจากกองทัพที่ 16 เนื่องจากมีบางคนระบุว่าหน่วยนี้ต่อต้านการปฏิบัติต่อนักศึกษาอย่างเปิดเผย วันที่ 6 มิถุนายน สองวันหลังจัตุรัสถูกเคลียร์ กองทัพสนามที่ 27 ยังคงเล็งรถถังและอาวุธไปที่ชายแดนปักกิ่งเพื่อต้านภัยคุกคามที่อาจเกิดขึ้นต่อพรรคคอมมิวนิสต์จีน รวมถึงกองกำลังที่ต้องสงสัยว่าไม่จงรักภักดี หน่วยทหารจำนวน 400 นายได้รับการเฝ้าระวังตลอดเวลาและมีอาวุธปืนจากกองทัพสนามที่ 27 เล็งมาที่พวกเขาเพื่อเลี่ยงการกระทำที่ไม่จงรักภักดี
ที่วิทยาเขตมหาวิทยาลัยป้องกันประเทศปักกิ่ง มีการติดโปสเตอร์ประณามบทบาทของพรรคคอมมิวนิสต์จีนในการปราบปรามนักศึกษาในวันที่ 4 มิถุนายน คาดว่าเป็นฝีมือทหารนำมาติดไว้

**การสูญเสียชีวิต**
จากแหล่งข่าวของรัฐบาล ทหารกองทัพปลดปล่อยประชาชน 10 นายและทหารตำรวจติดอาวุธประชาชน 13 นายเสียชีวิตp=436 สื่อของรัฐบาลในขณะนั้นรายงานว่าทหาร ตำรวจติดอาวุธ และตำรวจเทศบาลปักกิ่ง "หลายสิบนาย" เสียชีวิตและมีผู้ได้รับบาดเจ็บมากกว่า 6,000 คน จากการศึกษาในเวลาต่อมาของอู่ เหรินหฺวา ซึ่งเข้าร่วมการประท้วง พบว่าสามารถยืนยันผู้เสียชีวิตในกลุ่มทหารและตำรวจติดอาวุธได้เพียง 15 รายเท่านั้น มากกว่าครึ่งหนึ่งของการเสียชีวิตเหล่านี้ไม่ได้เกิดจากผู้ประท้วงโดยตรง:- ทหาร 6 นายจากกองทัพที่ 38 ได้แก่ หวัง ฉี่ฟู่, ลี่ เชียง, ตู้ หวยชิ่ง, หลี่ ตงกั๋ว, หวัง เสี่ยวปิง และสฺวี หรูจฺวิน เสียชีวิตเมื่อรถบรรทุกที่พวกเขาโดยสารพลิกคว่ำและเกิดเพลิงไหม้ที่ถนนจุ้ยเวย์ในเวลาประมาณ 01:10 น. ของวันที่ 4 มิถุนายน;p=62- ยฺวี่ หรงลู่ ช่างภาพในหน่วยโฆษณาชวนเชื่อของกองทัพที่ 39 ซึ่งไม่ได้สวมเครื่องแบบขณะถ่ายภาพและถูกยิงเสียชีวิต (และนับเป็นผู้เสียชีวิตจาก "การยิงกันเอง") ในเวลาประมาณ 02:00 น. ของวันที่ 4 มิถุนายน;p=62- หวัง จิ่งเฉิง ผู้บังคับหมวดจากกองทัพที่ 24 เสียชีวิตจากอาการหัวใจวายในวันที่ 4 กรกฎาคม
ผู้เสียชีวิตอีก 7 รายที่อาจนับเป็นผู้เสียชีวิตในการปฏิบัติหน้าที่เกิดขึ้นหลังจากทหารเปิดฉากยิงใส่ฝูงชนเป็นครั้งแรกในเวลา 22:00 น. ของวันที่ 3 มิถุนายน
# หลิว กั๋วเกิง ผู้บังคับหมวดกองทัพที่ 63 เสียชีวิตในเวลาประมาณ 4.00 น. ของวันที่ 4 มิถุนายน ทางตะวันตกของซีตาน;
# จุย กั๋วเจิ้ง พลทหารในกองทัพที่ 39 ถูกแทงเสียชีวิตบนสะพานคนเดินที่ฉงเหวินเหมินในเวลาประมาณ 04.40 น.;
# หม่า กั๋วเซฺวียน ผู้บังคับหมวดในกองทัพที่ 54 ถูกโจมตีในเวลา 01.00 น. ที่ไช่ชื่อโข่วและเสียชีวิตจากบาดแผลที่โรงพยาบาลตำรวจติดอาวุธประชาชน;
# หวัง จินเหว่ยฺ ร้อยโทในกองทัพที่ 54 เสียชีวิตบนถนนซินหฺวาใต้ในเวลาประมาณ 04:30 น. ของวันที่ 4 มิถุนายน;
# หลี่ กั๋วรุ่ย เจ้าหน้าที่ตำรวจติดอาวุธประชาชน ได้รับบาดเจ็บที่สะพานฟู่เฉิงเหมินในเวลาประมาณ 05:00 น. และเสียชีวิตในเวลาต่อมาที่โรงพยาบาลเหรินหมิน;
# หลิว เยี่ยนพัว เจ้าหน้าที่ตำรวจติดอาวุธประชาชน ได้รับบาดเจ็บที่ซีตานในเวลาประมาณ 01:00 น. ของวันที่ 4 มิถุนายน และเสียชีวิตในเวลาต่อมาที่โรงพยาบาลเหรินหมิน; และ
# จาง ลี่เจี๋ย พลทหารในกองทัพที่ 39 ถูกยิงจากอพาร์ตเมนต์ทูตบนถนนเจี้ยนกัวเหมินนอกในวันที่ 7 มิถุนายน

**ผลกระทบ**
เหรียญที่คณะกรรมการการทหารส่วนกลางมอบให้แก่ทหารที่เข้าร่วมในการบังคับใช้กฎอัยการศึก

**ข่าวลือ**
ในช่วงไม่กี่วันหลังวันที่ 4 มิถุนายน มีข่าวลือแพร่สะพัดในหมู่ชาวปักกิ่งว่ากองทัพที่ 27 ก่ออาชญากรรมโหดร้ายที่สุด ขณะที่กองทัพที่ 38 กลับเป็นมิตรกับประชาชน เชื่อกันว่ากองทัพที่ 27 นั้นนำโดยหลานชายของประธานาธิบดีหยาง ช่างคุน และเชื่อกันว่ามีความภักดีต่อเขาอย่างสุดใจ ชาวบ้านเล่าถึงทหารกองดังกล่าวว่าเป็น "คนป่าเถื่อนที่ไม่รู้หนังสือ และรู้เพียงแต่วิธีฆ่าเท่านั้น" เชื่อกันว่าทหารบางนายถูกวางยาและถูกแจกกระสุนที่ดัดแปลงเพื่อเพิ่มอาการบาดเจ็บ มีรายงานการยิงพลเรือนที่ไม่มีอาวุธจากด้านหลังโดยไม่มีการเตือนล่วงหน้า และแม้แต่รายงานที่กองทัพที่ 27 บังคับทหารกองอื่นให้สังหารนักศึกษาที่ออกมาประท้วง สื่อตะวันตกรายงานว่า "กองทัพที่ 27 เป็นที่เกลียดชังอย่างมากในปักกิ่ง"
ยังมีรายงานการเผชิญหน้าระหว่างหน่วยทหาร โดยเฉพาะกองทัพที่ 27 ด้วย กล่าวกันว่ากองทัพที่ 16 ได้รับมอบหมายให้ช่วยเหลือกองทัพที่ 38 แต่ต้องการใช้กำลังให้น้อยที่สุด กองทัพที่ 27 เพิกเฉยต่อคำวิงวอนของกองทัพที่ 16 และเดินเท้าต่อไปยังจัตุรัสเทียนอันเหมิน วันที่ 6 มิถุนายน เจ้าหน้าที่สหรัฐได้ยืนยันรายงานที่เกี่ยวข้องกับการยิงกันระหว่างกองทัพที่ 16 และ 27 ในเขตชานเมืองของปักกิ่ง มีรายงานว่าในวันที่ 7 มิถุนายน กองทัพที่ 38 เผชิญกับเหล่าส่งทางอากาศที่ 27 และ 15
หน่วยอื่นที่รวมตัวกันเพื่อต่อต้านกองทัพที่ 27 คือ กองทัพที่ 40 ซึ่งได้สร้างความสัมพันธ์อันดีกับพลเรือนในอาณาเขตปิดล้อมรอบถนนสนามบิน พลเรือนแลกเปลี่ยนอาหารและเสบียงรวมถึงให้การสนับสนุนทางจิตใจแก่กองทัพที่ 40 แม้จะมีหลายคนต่อต้านกองทัพที่ 27 ที่ไม่มีระเบียบวินัย แต่ก็ไม่มีกองทัพใดโดดเด่นเท่ากับกองทัพที่ 38 ในตอนแรกกองทัพที่ 38 ไม่เต็มใจที่จะปฏิบัติตามคำสั่งในการเข้าเมือง จึงถูกแทนที่ด้วยกองทัพที่ 27 อย่างไรก็ตาม หลังจากวันที่ 6 มิถุนายน กองทัพที่ 38 ถูกส่งกลับไปยังปักกิ่งเพื่อให้กองทัพที่ 27 ปลดพวกเขาจากตำแหน่งที่ยึดครอง ชาวปักกิ่งบางส่วนต้อนรับกองทัพอันเป็นที่รักของพวกเขากลับมา และถือว่า "กองทัพที่ 38 เป็นกองทัพของประชาชน!"
ข่าวลือดังกล่าวสร้างแรงบันดาลใจให้ชาวฉือเจียจวงออกมาประท้วงบริเวณนอกกองบัญชาการกองทัพที่ 27 เจ้าหน้าที่และสมาชิกครอบครัวของกองทัพที่ 27 ตกเป็นเป้าของการดูถูกและล้อเลียนในบ้านเกิดของพวกเขา
ในเดือนมีนาคม ค.ศ. 1990 ทหารที่ลาออกจากกองทัพที่ 38 เล่าถึงประสบการณ์ของเขาในการปราบปรามการชุมนุมประท้วงของนักศึกษา โดยอ้างว่าหน่วยของเขาถูกหลอกให้เปิดฉากยิงผู้ประท้วง ขณะที่พวกเขากำลังเข้าใกล้จัตุรัสในคืนวันที่ 3 มิถุนายน ทหารและหน่วยของเขาไม่เต็มใจจะยิงใส่ฝูงชนที่ขวางทางพวกเขา แต่พวกเขากลับยิงขึ้นฟ้าเพื่อขู่ผู้ประท้วงและเปิดทางให้พวกเขาไปยังจัตุรัส ขณะที่หน่วยทหารกำลังเดินทัพ ก็ได้มีข่าวแพร่สะพัดไปทั่วหมู่ทหารว่าเพื่อนร่วมหน่วยกว่าร้อยคนหายตัวไปและคาดว่าถูกนักศึกษาสังหาร จึงได้ทำการนับและยืนยันได้ว่ามีทหารสูญหายไป 100 นาย เหตุการณ์นี้ทำให้ทหารตกใจและโกรธผู้ประท้วง หลังจากนั้นไม่นานก็มีคำสั่งให้ยิงใส่ฝูงชนและปฏิบัติตามอย่างร้ายแรง หลังร่วมปฏิบัติการกวาดล้างจัตุรัสสำเร็จแล้ว หน่วยทหารก็ได้เริ่มปฏิบัติการทำความสะอาด ในขณะนี้ ทหารหนึ่งร้อยนายที่สูญหายไปปรากฏตัวอีกครั้งโดยไม่ได้รับอันตราย โดยอ้างว่าได้ทิ้งหน่วยของตนชั่วคราว ทหารที่ไม่ทราบชื่อได้เล่าเรื่องนี้ให้แม่ของเขาฟัง และข่าวลือก็แพร่กระจายจากตรงนั้นกระทั่งไปถึงหูของแพต วอร์ดลอว์ กงสุลใหญ่สหรัฐในเซี่ยงไฮ้ในขณะนั้นในที่สุด วอร์ดลอว์แสดงความเห็นว่าไม่ควรนำแหล่งที่มามาเป็นข้อเท็จจริง แต่ควรเป็นตัวอย่างของข่าวลือที่แพร่สะพัดในประเทศจีนในช่วงนั้น

**เติ้ง เสี่ยวผิงกล่าวชื่นชมกองทัพ**
วันที่ 9 มิถุนายน เติ้ง เสี่ยวผิงปรากฏตัวต่อสาธารณชนเป็นครั้งแรกนับตั้งแต่เริ่มต้นการประท้วง โดยกล่าวสุนทรพจน์ขอบคุณและชื่นชมการบังคับใช้กฎอัยการศึกของกองทัพ องค์การพรรคฯ ได้สนับสนุนประชาชนให้ศึกษาเนื้อหาของสุนทรพจน์ดังกล่าว เขาประณามการประท้วงดังกล่าวว่าเป็นกบฏต่อต้านการปฏิวัติเพื่อโค่นพรรคการเมือง ซึ่งเป็นเหตุให้การใช้กำลังมีความชอบธรรมอย่างยิ่ง การร้องเรียนของผู้ประท้วงเรื่องการทุจริตของเจ้าหน้าที่รัฐเป็นการปกปิดแรงจูงใจแอบแฝงของพวกเขา เติ้งกล่าวว่าความมั่นคงของกองทัพ ซึ่งเป็น "กำแพงเหล็กและเหล็กกล้า" ของพรรคและประเทศ "ทำให้การจัดการกับเรื่องปัจจุบันง่ายขึ้น" เขาได้ตั้งชื่อทหาร 12 นายที่เสียชีวิตในปฏิบัติการครั้งนี้ว่า "ผู้เสียสละ" และยกย่องทหารอีก 13 นายให้เป็น "ผู้พิทักษ์สาธารณรัฐ"
กฎอัยการศึกถูกยกเลิกในวันที่ 11 มกราคม ค.ศ. 1990

**การศึกษาและการฝึกอบรมทางทหารในประเทศจีน**
หลังจากขบวนการนักศึกษาถูกปราบปราม คณะกรรมการการศึกษาแห่งรัฐของจีนได้สั่งให้มีการฝึกทหารเป็นเวลา 1 ปีแก่เด็กใหม่ของมหาวิทยาลัยปักกิ่งและมหาวิทยาลัยฟู่ตั้นในสถาบันการทหาร

**ผลลัพธ์สำหรับบุคลากรกองทัพ**

**ผลของการขัดคำสั่ง**
ระหว่างการปราบปรามที่จัตุรัสเทียนอันเหมิน เจ้าหน้าที่กองทัพฯ ประมาณ 3,500 นายไม่ปฏิบัติตามคำสั่ง ในช่วงไม่กี่วันหลังวันที่ 4 มิถุนายน สื่อตะวันตกรายงานว่าเจ้าหน้าที่ทหารถูกประหารชีวิตและนายพลถูกนำขึ้นศาลทหาร แม้จะยังไม่ได้รับการยืนยันการประหารชีวิตก็ตาม ใน ค.ศ. 1989 ผู้นำกองทัพได้ปรับย้ายผู้บัญชาการจากภูมิภาคทหารทั้ง 7 แห่งลงสู่ระดับกองพลเพื่อให้แน่ใจว่ามีความจงรักภักดี นับตั้งแต่ปีมานี้ ไม่เคยเกิดการไม่เชื่อฟังคำสั่งภายในกองทัพฯ มากขนาดนี้มาก่อน
พลเอก สฺวี ฉินเซียน แห่งกองทัพที่ 38 ผู้ซึ่งปฏิเสธที่จะบังคับใช้กฎอัยการศึก ถูกปลดจากอำนาจ ถูกตัดสินจำคุก 5 ปีและถูกขับออกจากพรรค ซฺวี่ เฟิง ผู้บัญชาการกองพลที่ 116 กองทัพที่ 39 ผู้ซึ่งปฏิเสธที่จะนำกำลังของเขาเข้าเมืองในวันที่ 3 มิถุนายน ถูกลดตำแหน่ง กองทัพที่ 28 ทั้งหมดที่ปฏิเสธที่จะปฏิบัติตามคำสั่งที่มู่ซีตี้ ได้รับคำสั่งให้ปรับโครงสร้างใหม่เป็นเวลา 6 เดือน พลเอก เฮ่อ เหยียนหราน ผู้บัญชาการกองทัพที่ 28 ถูกศาลทหารตัดสินลงโทษ และพร้อมกับจาง หมิงชุน กรรมาธิการการเมือง และชิว จินไค่ เสนาธิการ ได้ถูกลงโทษทางวินัย ลดตำแหน่ง และย้ายไปประจำหน่วยอื่น

**การเลื่อนตำแหน่ง**
เจ้าหน้าที่ทหารที่ปฏิบัติตามคำสั่งอย่างจริงจังได้รับการยกย่องและเลื่อนตำแหน่ง หลิว หฺวาชิง ผู้บัญชาการกองกำลังกฎอัยการศึก ได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งรองประธานคณะกรรมการการทหารส่วนกลางใน ค.ศ. 1990 และในที่สุดก็ได้รับเลือกให้ดำรงตำแหน่งในคณะกรรมาธิการสามัญประจำกรมการเมือง ฉือ เฮ่าเถียน รองผู้บัญชาการฯ ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมใน ค.ศ. 1993 เหลียง กวางเลี่ย ผู้บัญชาการกองทัพที่ 20 ผู้ซึ่งเข้ามาสืบทอดตำแหน่งเสนาธิการกองทัพปลดปล่อยประชาชนต่อจากฉือใน ค.ศ. 1992 ในที่สุดก็ได้ขึ้นสู่ตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมใน ค.ศ. 2008 อ้าย หู่เชิง ผู้นำกรมทหารที่ 347 สู่จัตุรัสเทียนอันเหมินขณะที่กำลังที่เหลือของกองพลที่ 116 ภายใต้การนำของซฺวี่ เฟิงขัดคำสั่งกฎอัยการศึก ได้รับการเลื่อนตำแหน่งอย่างต่อเนื่อง อ้ายเข้ารับตำแหน่งผู้บัญชาการกองพลใน ค.ศ. 1995 และกองทัพที่ 39 ใน ค.ศ. 2002 ใน ค.ศ. 2007 เขาได้รับตำแหน่งเสนาธิการภูมิภาคทหารเฉิงตู

**การเซ็นเซอร์เหรียญ**
ในเดือนมีนาคม ค.ศ. 2024 หน่วยงานตรวจพิจารณาได้ลบโพสต์สื่อสังคมที่มีภาพเหรียญที่มอบให้แก่ทหารกองทัพปลดปล่อยประชาชนที่เข้าร่วมการสังหารหมู่ที่จัตุรัสเทียนอันเหมิน ค.ศ. 1989

**อ้างอิง**

**หมายเหตุ**

**อ้างอิง**

**บรรณานุกรม**
 url-status=live- url-status=live - url-status=live - url-status=live- url-status=live - jstor=20050041- url-status=live - url-status=dead - cite book |last=Zhang |first=Liang |editor1-first=Andrew |editor1-last=Nathan |editor1-link=Andrew Nathan |editor2-first=Perry |editor2-last=Link |editor2-link=Perry Link |title=The Tiananmen Papers |publisher= Public Affairs |year=2001 |isbn = 978-1-58648-122-3 
*ref=CITEREFHow Many Died1990- ref=CITEREFU.S. G.P.O.- isbn=978-0-8047-3638-1 - ref=CITEREFSecretary of State's- ref=CITEREFKristof:Reassessing Casualties- ref=CITEREFFrontline: Memory of Tiananmen2006- publisher=PBS - ref=CITEREFL. Zhang2001- isbn=9780231512008
หมวดหมู่:การประท้วงและการสังหารหมู่ที่จัตุรัสเทียนอันเหมิน พ.ศ. 2532
หมวดหมู่:กองทัพปลดปล่อยประชาชน
หมวดหมู่:การสังหารหมู่ผู้ประท้วงในประเทศจีน
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์การทหารของปักกิ่ง
หมวดหมู่:กฎอัยการศึก