พระเทพวุฒาจารย์ (เปลื้อง คงฺคสุวณฺโณ)

พระเทพวุฒาจารย์ (เปลื้อง คงฺคสุวณฺโณ) นิยมเรียกว่า “ท่านเจ้าคุณเปลื้อง” หรือ "หลวงพ่อเปลื้อง วัดสุวรรณภูมิ" เป็นพระสงฆ์ชาวไทย อดีตเจ้าคณะจังหวัดสุพรรณบุรี และอดีตเจ้าอาวาสวัดสุวรรณภูมิ ตำบลท่าพี่เลี้ยง อำเภอเมืองสุพรรณบุรี จังหวัดสุพรรณบุรี

**ประวัติ**

**ชาติภูมิ**
ชื่อ เปลื้อง นามสกุล บุญซิววงษ์ ชาตะ วันที่ 4 พฤษภาคม พ.ศ. 2427 (วันอาทิตย์ ขึ้น 10 ค่ำ เดือน 6 ปีวอก) ณ บ้านไผ่อ้ายแขก แขวงเมืองสุพรรณบุรี (ปัจจุบัน คือ บ้านไผ่แขก อำเภอเมืองสุพรรณบุรี จังหวัดสุพรรณบุรี)
เป็นบุตรชายเพียงคนเดียว ในจำนวนพี่น้อง 6 คน ของนายจั่น กับ นางแจ่ม นามสกุล บุญซิววงษ์ ครอบครัวประกอบอาชีพเกษตรกร

**วัยเยาว์ และวัยหนุ่ม**
เนื่องจากถือกำเนิดในครอบครัวประกอบอาชีพเกษตรกร วัยเยาว์และวัยหนุ่มจึงมีหน้าที่ช่วยครอบครัวประกอบอาชีพทำนา

**อุปสมบท ครั้งที่ 1**
อายุครบ 20 ปี บรรพชาและอุปสมบท เมื่อ พ.ศ. 2447 ณ พัทธสีมาวัดประตูสาร อำเภอเมือง เมืองสุพรรณบุรี (ปัจจุบันอยู่ในเขตอำเภอเมืองสุพรรณบุรี จังหวัดสุพรรณบุรี) โดย
พระปลัดลี่ (ภายหลังได้รับพระราชทานสมณศักดิ์ที่ พระครูศรัทธานุสารี) เจ้าคณะแขวงอำเภอเมือง เจ้าอาวาสวัดใหม่ (วัดสุวรรณภูมิ) เป็นพระอุปัชฌาย์
ส่วนพระกรรมวาจาจารย์ และพระอนุสาวนาจารย์ ไม่พบข้อมูล
อุปสมบทแล้วจำพรรษาอยู่กับพระอุปัชฌาย์ที่วัดใหม่ (วัดสุวรรณภูมิ) ศึกษาพระธรรมวินัย และศึกษาบาลีมูลกัจจายน์จนสามารถอ่านออกเขียนได้
อุปสมบทได้ 8 พรรษา ก่อนเข้าพรรษา พ.ศ. 2455 ได้รับแต่งตั้งเป็นพระใบฎีกาเปลื้อง พระฐานานุกรมในพระครูวินยานุโยค (ลี่) (ภายหลังได้รับพระราชทานสมณศักดิ์ที่ พระครูศรัทธานุสารี) เจ้าคณะแขวงอำเภอบางปลาม้า เจ้าอาวาสวัดใหม่ (วัดสุวรรณภูมิ) กับได้รับแต่งตั้งเป็นพระกรรมวาจาจารย์ในปีนี้ด้วย
พ.ศ. 2459 ได้ร่วมรับเสด็จและถวายการรับรองสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ซึ่งเสด็จตรวจการณ์คณะสงฆ์จังหวัดสุพรรณบุรี และเสด็จประทับที่วัดใหม่ (วัดสุวรรณภูมิ) วันที่  14 - 17 มีนาคม พ.ศ. 2459
อุปสมบทเป็นระยะเวลา 14 พรรษา ครั้นปวารณาออกพรรษา พ.ศ. 2460 แล้วจึงลาสิกขา

**มีครอบครัว**
ระหว่างอุปสมบทอยู่ที่วัดใหม่ (วัดสุวรรณภูมิ) ได้รู้จักคุ้นเคยกับนางสาวอุ่นเรือน สุนทรวิภาต บุตรีของนายทั่ง นางชม สุนทรวิภาต (นายทั่งเป็นทายาทของพระยาสุนทรสงครามรามพิไชย (แจ่ม สุนทรวิภาต) อดีตเจ้าเมืองสุพรรณบุรี) บ้านอยู่ใต้วัดสุวรรณภูมิ
เมื่อนายเปลื้องลาสิกขาแล้วติดต่อกับนางสาวอุ่นเรือนอยู่สักระยะหนึ่ง จึงส่งฝ่ายผู้ใหญ่ไปสู่ขอและทำพิธีแต่งงานตามประเพณี และใช้ชีวิตอยู่กินฉันสามีภรรยาที่บ้านใต้วัดสุวรรณภูมิ โดยให้คำมั่นสัญญา ตั้งสัจจะสาบานต่อหน้าพระพุทธรูป หลวงพ่อโต วัดป่าเลไลยก์ ว่า "จะรักเดียวใจเดียว" ถ้าฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งตายก่อน อีกฝ่ายที่ยังอยู่จะต้องไม่แต่งงานกับใครจนตลอดชีวิต หรือมิฉะนั้นก็จะต้องบวชจนตลอดชีวิต (ชายบวชพระ หญิงบวชชี) ถ้าใครผิดสาบานจะต้องให้มีอันเป็นไป
ต่อมาทั้งสองได้แยกครัวเรือนจากบิดามารดาฝ่ายหญิง ไปสร้างบ้านและตั้งหลักแหล่งทำมาหากินอยู่ที่บ้านโคกโคเฒ่า อำเภอท่าพี่เลี้ยง (ปัจจุบันคืออำเภอเมืองสุพรรณบุรี) จังหวัดสุพรรณบุรี เนื่องจากมีที่ดินทำนาอยู่ที่นั่น
ทั้งสองประกอบอาชีพเกษตรกร ทำนา ครองรักครองเรือนด้วยความราบรื่น ระหว่างนี้ในยามว่างนายเปลื้องยังคงไปมาระหว่างบ้านกับวัดสุวรรณภูมิมิได้ขาด โดยส่วนใหญ่มักไปช่วยงานก่อสร้างเสนาสนะที่วัด เนื่องจากเป็นผู้มีความรู้ความสามารถในด้านนี้
วัดสุวรรณภูมิขณะนั้นมีพระครูศรัทธานุสารี (ลี่) ดำรงตำแหน่งเป็นเจ้าคณะจังหวัดสุพรรณบุรี และเป็นเจ้าอาวาสวัดสุวรรณภูมิ จวบจน พ.ศ. 2462 พระครูศรัทธานุสารี (ลี่) มรณภาพ ทางคณะสงฆ์จึงแต่งตั้งพระโต๊ะ ชินปุตฺโต (ภายหลังได้รับพระราชทานสมณศักดิ์ที่ พระครูโพธาภิรัต) เป็นผู้รักษาการแทนเจ้าอาวาส และเป็นเจ้าอาวาสตามลำดับ ซึ่งพระโต๊ะ ชินปุตฺโต นั้นอุปสมบทโดยมี พระครูศรัทธานุสารี (ลี่) เป็นพระอุปัชฌาย์ และนายเปลื้องขณะยังเป็นพระใบฎีกาเปลื้อง (เมื่อยังไม่ลาสิกขา) เป็นพระคู่สวด จึงทำให้ทั้งสองมีความคุ้นเคยกันเป็นอย่างดี 
พ.ศ. 2463 นางอุ่นเรือนผู้เป็นภรรยาถึงแก่กรรมขณะที่กำลังคลอดบุตร เนื่องจากเกิดภาวะเลือดไม่ตก รกไม่ตาม นางอุ่นเรือนจึงถึงแก่กรรมพร้อมกับบุตร ตามคติความเชื่อโบราณถือเป็นธรรมเนียมว่าถ้าเป็นภรรยาของบุตรชายคนหัวปี ผู้เป็นบิดาจะต้องบวชเอาฤกษ์ใหม่ ส่วนบ้านให้ถวายวัด
นายเปลื้องเมื่อสูญเสียภรรยาและบุตร กอปรด้วยเป็นผู้มีจิตใจฝักใฝ่และผูกพันธ์กับวัดมาช้านาน จึงใช้ชีวิตทุ่มเทไปกับวัดและพระพุทธศาสนา แม้ทางฝ่ายบิดาและมารดาของภรรยาจะมีเมตตา เห็นว่านายเปลื้องเป็นคนดี ใจบุญใจกุศล ไม่ประพฤติชั่วทางอบายมุขทั้งสิ้น เหล้าไม่กิน บุหรี่ไม่สูบ ประกอบสัมมาชีพทางสุจริต จึงมีความประสงค์จะให้แต่งงานกับลูกสาวอีกคน ซึ่งเป็นน้องสาวของนางอุ่นเรือน และเป็นหญิงสาวสวย แต่นายเปลื้องก็ไม่สนใจ และไม่คิดนอกใจ หรือผิดสัญญาที่เคยให้ไว้กับภรรยาของตน

**อุปสมบท ครั้งที่ 2**
วันที่ 12 กรกฎาคม พ.ศ. 2464 (วันอังคาร ขึ้น 8 ค่ำ เดือน 8 ปีระกา) บรรพชาและอุปสมบท ณ พัทธสีมาวัดสุวรรณภูมิ อำเภอท่าพี่เลี้ยง (ปัจจุบันคืออำเภอเมืองสุพรรณบุรี) จังหวัดสุพรรณบุรี โดย
พระครูโพธาภิรัต (สอน สุวณฺณาโภ) เจ้าคณะแขวงอำเภอท่าพี่เลี้ยง เจ้าอาวาสวัดป่าเลไลยก์ เป็นพระอุปัชฌาย์
พระปลัดท้วม จนฺทสุวณฺโณ (ภายหลังได้รับพระราชทานสมณศักดิ์ที่ พระครูสมณการพิสิฐ) เจ้าคณะหมวดตำบลท่าพี่เลี้ยง เจ้าอาวาสวัดไชนาวาส เป็นพระกรรมวาจาจารย์
พระอธิการโต๊ะ ชินปุตฺโต (ภายหลังได้รับพระราชทานสมณศักดิ์ที่ พระครูโพธาภิรัต) เจ้าอาวาสวัดสุวรรณภูมิ เป็นพระอนุสาวนาจารย์
ประชุมสงฆ์จำนวน 28 รูป สำเร็จญัตติจตุตถกรรมเป็นภิกษุเมื่อ เวลา 16.30 น. ได้รับฉายาทางพระพุทธศาสนาว่า คงฺคสุวณฺโณ คัง-คะ-สุ-วัน-โน
อุปสมบทแล้วจึงรื้อบ้านซึ่งเป็นเรือนหอของตนกับภรรยา ลักษณะเรือนไทย ฝาเฟี้ยมไม้สัก ที่บ้านโคกโคเฒ่า มาปลูกสร้างเป็นกุฏิถวายวัดสุวรรณภูมิ (ปัจจุบันยังคงอยู่ คือกุฏิหลังที่ติดศาลาการเปรียญด้านใต้) พร้อมกับนำทรัพย์สินที่สะสมไว้ตอนเป็นคฤหัสถ์ ถวายเป็นสมบัติวัดสุวรรณภูมิทั้งสิ้น อุทิศเป็นกุศลและเป็นอนุสรณ์แด่ภรรยาและบุตรที่เสียชีวิต 
จำพรรษาอยู่ที่วัดสุวรรณภูมิ อำเภอท่าพี่เลี้ยง จังหวัดสุพรรณบุรี ในสมัยพระอธิการโต๊ะ ชินปุตฺโต เป็นเจ้าอาวาส โดยช่วยพระอธิการโต๊ะดำเนินการสร้างเสนาสนะภายในวัด และดำเนินเรื่องการศึกษาเป็นต้นมา
พ.ศ. 2464 พรรษาแรกที่อุปสมบท พระอธิการโต๊ะ ชินปุตฺโต ดำเนินการเปิดสำนักเรียนพระปริยัติธรรมขึ้นเป็นครั้งแรก และเป็นวัดแรกของจังหวัดสุพรรณบุรี นิมนต์พระมหาสำเภา เปรียญธรรม 5 ประโยค จากวัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ราชวรมหาวิหาร จังหวัดพระนคร มาเป็นครูสอนนักธรรมและบาลีเป็นรูปแรกของสำนักเรียน โดยพระเปลื้องรับหน้าที่เป็นผู้อุปการะสำนักเรียน ดูแลจัดการเรื่องอุปกรณ์และสถานที่เรียน
เมื่อพระมหาสำเภาลากลับวัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ราชวรมหาวิหาร จึงเชิญและนิมนต์ผู้มีความรู้มาเป็นครูสอนที่สำนักเรียนในเวลาต่อมา อาทิ นายชอบ นักธรรมชั้นโท พระมหาผัน วัดอนงคารามวรวิหาร พระมหาเผื่อน วัดราชบุรณราชวรวิหาร พระมหายา วัดทองธรรมชาติวรวิหาร พระมหาประกอบ วัดกัลยาณมิตรวรมหาวิหาร ฯลฯ
การเรียนในระยะแรกมีลักษณะล้มลุกคลุกคลาน ไม่ต่อเนื่อง เนื่องจากผู้คนยังไม่นิยม บางปีมีครูสอนแต่ไม่มีนักเรียน บางปีมีนักเรียนแต่ไม่มีครูสอน ต้องเรียนๆ หยุดๆ พระเปลื้องต้องรับหน้าที่เป็นผู้จัดหาครูสอนอยู่ตลอดเวลา โดยมีศิษย์วัดสุวรรณภูมิที่สอบนักธรรมชั้นเอกได้เป็นรุ่นแรกๆ ของจังหวัดสุพรรณบุรี อาทิ พระถิร ปญฺญาปโชโต (ภายหลังได้รับพระราชทานสมณศักดิ์ที่ พระวิสุทธิสารเถร วัดป่าเลไลยก์วรวิหาร) พระผึ้ง พระบุญชู ทำหน้าที่ช่วยเป็นครูสอนนักธรรม
ตั้งแต่ พ.ศ. 2464 เป็นต้นมา พระเปลื้องซึ่งเป็นผู้มีความรู้ความสามารถในด้านการก่อสร้าง จึงเป็นกำลังสำคัญของเจ้าอาวาสวัดสุวรรณภูมิ โดยรับภาระหน้าที่ด้านการก่อสร้างภายในวัดทั้งสิ้น อาทิ สร้างกุฏิ หอสวดมนต์ ศาลาการเปรียญ หอระฆัง เครื่องกำเนิดไฟฟ้า เครื่องสูบน้ำ ฯลฯ
พ.ศ. 2480 พระครูโพธาภิรัต (โต๊ะ ชินปุตฺโต) เจ้าอาวาสวัดสุวรรณภูมิ ย้ายไปดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสวัดป่าเลไลยก์วรวิหาร ซึ่งเป็นพระอารามหลวง พระเปลื้องจึงได้รับแต่งตั้งเป็นผู้รักษาการแทนเจ้าอาวาสวัดสุวรรณภูมิ ถึงปี พ.ศ. 2481 จึงได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าอาวาสวัดสุวรรณภูมิ 
ต่อมาได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าคณะหมวดตำบลท่าพี่เลี้ยง เป็นพระอุปัชฌาย์ เป็นคณะกรรมการสงฆ์จังหวัดสุพรรณบุรี ในตำแหน่งสาธารณูปการจังหวัดสุพรรณบุรี เป็นผู้สั่งการแทนในตำแหน่งเจ้าคณะจังหวัดสุพรรณบุรี และเป็นเจ้าคณะจังหวัดสุพรรณบุรี ตามลำดับ จวบจนมรณภาพ

**ตำแหน่ง**

**งานปกครอง**
 พ.ศ. 2480 - 2481 เป็นผู้รักษาการแทนเจ้าอาวาสวัดสุวรรณภูมิ- พ.ศ. 2481 - 2527 เป็นเจ้าอาวาสวัดสุวรรณภูมิ- พ.ศ. 2482 - 2487 เป็นเจ้าคณะหมวดตำบลท่าพี่เลี้ยง/เจ้าคณะตำบลท่าพี่เลี้ยง- พ.ศ. 2484 - 2527 เป็นพระอุปัชฌาย์- พ.ศ. 2487 - 2505 เป็นคณะกรรมการสงฆ์จังหวัดสุพรรณบุรี ตำแหน่งสาธารณูปการจังหวัดสุพรรณบุรี- พ.ศ. 2501 - 2508 เป็นผู้สั่งการแทนในตำแหน่งเจ้าคณะจังหวัดสุพรรณบุรี- พ.ศ. 2508 - 2527 เป็นเจ้าคณะจังหวัดสุพรรณบุรี

**สมณศักดิ์**
 พ.ศ. 2455 เป็นพระใบฎีกา ฐานานุกรมใน พระครูวินยานุโยค (ลี่) เจ้าคณะแขวงอำเภอบางปลาม้า ที่ พระใบฎีกาเปลื้อง- พ.ศ. 2490 เป็นพระครูสัญญาบัตร ในราชทินนามที่ พระครูสมณกิจพิศาล- พ.ศ. 2494 เป็นพระราชาคณะ ชั้นสามัญยก ในราชทินนามที่ พระสมณกิจพิศาล- พ.ศ. 2505 เป็นพระราชาคณะ ชั้นราช ในราชทินนามที่ พระราชสุพรรณาภรณ์ สุนทรนวกรรมโกศล โสภณโบราณวัตถุวิจักข์ อัครปริยัติวโรปกร ยติคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี- พ.ศ. 2517 เป็นพระราชาคณะ ชั้นเทพ ในราชทินนามที่ พระเทพวุฒาจารย์ ปูชนียฐานประยุต เชฏฐสุทธคณาธิกร มหาคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี

**อาพาธ และมรณภาพ**
บั้นปลายชีวิต พระเทพวุฒาจารย์ (เปลื้อง คงฺคสุวณฺโณ) อาพาธด้วยโรคชรา วาระสุดท้ายแห่งชีวิต วันที่ 24 กรกฎาคม พ.ศ. 2527 เวลารุ่งเช้าได้นั่งรถสามล้อออกไปบิณฑบาตตามปกติ พอสายจึงกลับวัด ฉันภัตตาหารตามปกติ แล้วลงอุโบสถทำวัตรร่วมกับพระภิกษุสามเณร จากนั้นพักประจำอยู่ที่หอสวดมนต์ ฉันภัตตาหารเพลแล้วจำวัดเล็กน้อย ตกบ่ายจึงไปที่ศาลาการเปรียญเพื่อดูพระภิกษุสามเณรและศิษย์วัดจัดเตรียมสถานที่ทำบุญวันบูรพาจารย์ ซึ่งจะมีพิธีในวันรุ่งขึ้น ขณะเดินตรวจดูอยู่นั้นท่านบอกว่าเหนื่อย ศิษย์จึงช่วยกันประคองพาไปพักที่หอสวดมนต์ซึ่งเป็นสถานที่ท่านจำวัดอยู่เป็นประจำ ช่วยกันบีบนวดแล้วตามแพทย์มาตรวจดูอาการ
แพทย์วินิจฉัยเบื้องต้นว่ามีอาการอ่อนเพลียเป็นปกติ แต่แนะนำให้ไปนอนพักที่โรงพยาบาล เพื่อสังเกตดูอาการอย่างใกล้ชิด แต่ท่านปฏิเสธ ทางแพทย์จึงขอให้ท่านนอนพักผ่อน จากนั้นกลับไปเตรียมน้ำเกลือเพื่อนำมาถวายท่านที่วัด โดยสั่งให้พยาบาลเป็นผู้มาถวายน้ำเกลือ แต่เมื่อพยาบาลมาถึงที่วัดสุวรรณภูมิเวลาประมาณ 19.00 น. เห็นว่าท่านนอนนิ่ง จึงจับชีพจรแล้วพบว่าท่านสิ้นลมหายใจเสียแล้ว ด้วยสิริอายุ 100 ปี อุปสมบทได้ 63 พรรษา

**อ้างอิง**

**สืบตำแหน่ง**
ถัดไป=พระธรรมมหาวีรานุวัตร (ฉลอง จินฺตาอินฺโท)
หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 2427
หมวดหมู่:บุคคลที่เสียชีวิตในปี พ.ศ. 2527
หมวดหมู่:เจ้าอาวาส
หมวดหมู่:เจ้าคณะตำบล
หมวดหมู่:เจ้าคณะจังหวัด
หมวดหมู่:พระราชาคณะชั้นเทพ
หมวดหมู่:เกจิอาจารย์
หมวดหมู่:พระสงฆ์ชาวไทย
หมวดหมู่:ภิกษุในสังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย
หมวดหมู่:ภิกษุจากจังหวัดสุพรรณบุรี
หมวดหมู่:บุคคลจากอำเภอเมืองสุพรรณบุรี
หมวดหมู่:บุคคลจากจังหวัดสุพรรณบุรี
หมวดหมู่:พระเถราจารย์สายสุพรรณบุรี