ปฐพีวิทยาสัมพันธ์

ปฐพีวิทยาสัมพันธ์ (จากภาษากรีก ἔδαφος, edaphos 'พื้นดิน' + -λογία, -logia) เกี่ยวข้องกับอิทธิพลของดินที่มีต่อสิ่งมีชีวิต โดยเฉพาะพืช และเป็นหนึ่งในสองสาขาหลักของปฐพีศาสตร์ ซึ่งอีกสาขาหนึ่งคือปฐพีวิทยา ปฐพีวิทยาสัมพันธ์ ครอบคลุมการศึกษาว่าดินมีอิทธิพลต่อการใช้ที่ดินของมนุษย์เพื่อการเจริญเติบโตของพืชอย่างไร เช่นเดียวกับการใช้ที่ดินโดยรวมของผู้คน สาขาย่อยทั่วไปในสาขาปฐพีวิทยาสัมพันธ์ ได้แก่ ปฐพีศาสตร์การเกษตร (รู้จักกันในชื่อว่า เกษตรวิทยาในบางภูมิภาค) และปฐพีศาสตร์สิ่งแวดล้อม โดยที่ปฐพีวิทยาศึกษาเกี่ยวกับการก่อตัวของดิน สัณฐานวิทยาของดิน และการจำแนกดิน

**ประวัติศาสตร์**
ประวัติศาสตร์ของปฐพีวิทยาสัมพันธ์ นั้นค่อนข้างซับซ้อน เนื่องจากคำศัพท์ของสาขาหลักสองสาขาในปฐพีศาสตร์ ได้แก่ ปฐพีวิทยาและปฐพีวิทยาสัมพันธ์ นั้นมีความแตกต่างกันอย่างชัดเจนในตอนแรก ในคริสต์ศตวรรษที่ 19 ฟรีดริช อัลเบิร์ต ฟัลลู ได้คิดแนวคิดเรื่องปฐพีวิทยา โดยถือเป็นวิทยาศาสตร์พื้นฐานที่แยกออกจากวิทยาศาสตร์ประยุกต์อย่างเกษตรวิทยา โดยเป็นคำศัพท์ก่อนหน้าของปฐพีวิทยาสัมพันธ์ ซึ่งเป็นความแตกต่างที่ยังคงมีอยู่ในความเข้าใจเรื่อง ปฐพีวิทยาสัมพันธ์ ในปัจจุบัน ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 20 ปฐพีวิทยาสัมพันธ์ถูก "แยกออกจากปฐพีศาสตร์ ที่เน้นด้านปฐพีวิทยา" แต่ยังคงใช้เพื่อแก้ไขปัญหาด้านปฐพีวิทยาในสาขาอื่น ๆ ในกรณีของนักปฐพีศาสตร์ของประเทศรัสเซีย คำว่า ปฐพีวิทยาสัมพันธ์ ถูกใช้เป็นคำที่เทียบเท่ากับคำว่า ปฐพีวิทยา และในประเทศสเปน นักปฐพีศาสตร์ได้นำคำว่า ปฐพีวิทยาสัมพันธ์ มาใช้แทนคำว่า ปฐพีวิทยา และในคริสต์ศตวรรษที่ 21 นักปฐพีศาสตร์ยอมรับว่าสาขาของปฐพีวิทยาเป็นสาขาหนึ่งของปฐพีศาสตร์ที่จำเป็นและเป็นส่วนเสริมของสาขาปฐพีศาสตร์
เซนฟอน /เซ-นะ-ฟอน/ (Xenophon, 431 – 355 ปีก่อนคริสตกาล) และคาโต (Cato the Elder, 234 – 149 ปีก่อนคริสตกาล) เป็นนักปฐพีวิทยาสัมพันธ์ในยุคแรก โดยเซนฟอนตั้งข้อสังเกตถึงผลประโยชน์ของการเปลี่ยนพืชไร่คลุมดินให้เป็นดิน และคาโตได้เขียน De Agri Cultura ("On Farming") ซึ่งแนะนำการไถพรวนดิน การหมุนเวียนพืช และการใช้พืชตระกูลถั่วในการหมุนเวียนเพื่อสร้างไนโตรเจนในดิน และยังได้คิดค้นการจำแนกสมรรถนะของดินครั้งแรกสำหรับพืชไร่เฉพาะชนิดอีกด้วย
ยัน บัปติสต์ ฟัน แฮ็ลโมนต์ (ค.ศ. 1577–1644) ได้ทำการทดลองอันโด่งดัง โดยปลูกต้นสนุ่นในกระถางดินและให้เพียงน้ำฝนเท่านั้นเป็นเวลา 5 ปี น้ำหนักที่ต้นไม้ได้รับมากกว่าน้ำหนักที่ดินสูญเสีย เขาสรุปว่าต้นสนุ่นนั้นโตขึ้นมาจากน้ำ แม้ว่าจะมีความถูกต้องเพียงบางส่วน แต่การทดลองนี้ได้จุดประกายความสนใจในปฐพีวิทยาสัมพันธ์ขึ้นอีกครั้ง

**สาขาวิชาที่ศึกษา**

**ปฐพีศาสตร์การเกษตร**
ปฐพีศาสตร์การเกษตรเป็นการประยุกต์สาขาเคมีวิทยาของดิน ฟิสิกส์ และชีววิทยาที่เกี่ยวข้องกับการผลิตพืชไร่ ในด้านเคมีวิทยาของดิน จะให้ความสำคัญเป็นพิเศษกับสารอาหารสำหรับพืชที่มีความสำคัญต่อการทำไร่ และพืชกรรมสวน โดยเฉพาะอย่างยิ่งเกี่ยวกับความอุดมสมบูรณ์ของดิน และส่วนประกอบของปุ๋ย
ปฐพีวิทยาสัมพันธ์กายภาพมีความเกี่ยวข้องอย่างมากกับชลประทานและการระบายน้ำของพืชไร่
การดูแลดินถือเป็นประเพณีที่สำคัญในปฐพีศาสตร์การเกษตร นอกเหนือจากการป้องกันการกร่อนของดิน และการเสื่อมโทรมของดินในพื้นที่เพาะปลูกแล้ว การดูแลดินยังมุ่งมั่นที่จะรักษาทรัพยากรดินทางการเกษตรผ่านการใช้วัสดุปรับสภาพดินและพืชไร่คลุมดิน

**ปฐพีศาสตร์สิ่งแวดล้อม**
ปฐพีศาสตร์สิ่งแวดล้อมศึกษาเกี่ยวกับปฏิสัมพันธ์ของมนุษย์กับปฐพีภาค นอกเหนือจากการผลิตพืชไร่ ด้านพื้นฐานและด้านการประยุกต์ของการจัดการพื้นที่ ได้แก่ หน้าที่ของเขตชั้นไม่อิ่มน้ำหรือเขตชั้นอิ่มอากาศ การประเมินและหน้าที่ของเขตท่อระบายน้ำซึม การบำบัดน้ำเสียโดยดิน น้ำไหลบ่า การควบคุมการกร่อน มลพิษทางดินอันเนื่องจากโลหะและสารฆ่าศัตรูพืชและสัตว์ การแก้ไขปัญหาดินที่ปนเปื้อน การฟื้นฟูพื้นที่ชุ่มน้ำ การเสื่อมโทรมของดิน และการจัดการธาตุอาหารในสิ่งแวดล้อม นอกจากนี้ยังศึกษาเกี่ยวกับดินในบริบทของการวางแผนการใช้ที่ดิน ภาวะโลกร้อน และฝนกรดอีกด้วย

**อุตสาหกรรมวิวัฒน์และการศึกษา**
อุตสาหกรรมวิวัฒน์ส่งผลกระทบต่อวิธีที่ดินมีปฏิสัมพันธ์กับพืชในหลากหลายรูปแบบ การเพิ่มขึ้นของการผลิตเชิงกลทำให้มีปริมาณโลหะหนักในดินเพิ่มมากขึ้น โลหะหนักเหล่านี้ยังพบได้ในพืชไร่ด้วย ในขณะที่การใช้ปุ๋ยสังเคราะห์และสารฆ่าศัตรูพืชและสัตว์ที่เพิ่มขึ้นทำให้ธาตุอาหารในดินลดลง
การเปลี่ยนแปลงในแนวทางปฏิบัติด้านการเกษตร เช่น การปลูกพืชไร่เชิงเดี่ยว และการไถพรวน อันเนื่องจากอุตสาหกรรมวิวัฒน์ส่งผลกระทบต่อด้านต่าง ๆ ของปฐพีวิทยาสัมพันธ์ เทคนิคการปลูกพืชไร่เชิงเดี่ยวมีประสิทธิภาพในการเก็บเกี่ยวและใช้เป็นกลยุทธ์ทางธุรกิจ แต่ทำให้ความหลากหลายทางชีวภาพลดลง ความหลากหลายทางชีวภาพที่ลดลงแสดงให้เห็นว่าสารอาหารที่มีอยู่ในดินจะลดลง นอกจากนี้ การปลูกพืชไร่เชิงเดี่ยวยังทำให้ต้องพึ่งปุ๋ยเคมีเพิ่มมากขึ้น ในขณะที่การไถพรวนแบบเข้มข้นจะรบกวนชุมชนของจุลินทรีย์ที่อาศัยอยู่ในดิน จุลินทรีย์เหล่านี้ช่วยรักษาความชื้นในดินและการหมุนเวียนของอากาศซึ่งมีความสำคัญต่อการเจริญเติบโตของพืช

**ดูเพิ่มเติม**
 หน้าที่ของดิน- สัตววิทยาของดิน- เกษตรกรรมยั่งยืน

**เชิงอรรถ**

**รายการอ้างอิง**
  European Environment Information and Observation Network (EIONET) เข้าถึงล่าสุดเมื่อ 2025-04-09- SSSA  Soil Science Glossary เข้าถึงล่าสุดเมื่อ 2025-04-09

**แหล่งข้อมูลอื่น**
หมวดหมู่:ภูมิศาสตร์กายภาพ
หมวดหมู่:วิทยาศาสตร์ทางดิน