กองกำลังสุรศักดิ์มนตรี

กองกำลังสุรศักดิ์มนตรี () คือกองกำลังป้องกันชายแดน 1 ใน 7 ของกองทัพบกไทย ตั้งอยู่ที่ค่ายพระยาสุนทรธรรมธาดา ตำบลโนนสูง อำเภอเมืองอุดรธานี จังหวัดอุดรธานี ดูแลพื้นที่ชายแดนไทย–ลาวช่วงจังหวัดเลย, หนองคาย, บึงกาฬ, นครพนม และมุกดาหาร รวมความยาวประมาณ mi
กองกำลังสุรศักดิ์มนตรียังปฏิบัติงานในฐานะ กองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในภาค 2 ส่วนแยก 1 (กอ.รมน.ภาค 2 สย.1) อีกด้วย

**ประวัติ**
กองกำลังสุรศักดิ์มนตรี ก่อตั้งขึ้นจากสถานการณ์ในพื้นที่ประเทศลาวที่เกิดความไม่สงบขึ้นภายในประเทศ ซึ่งบางพื้นที่ของประเทศไทยติดกับแนวชายแดนมักจะถูกผู้ก่อความไม่สงบในประเทศเพื่อนบ้านลักลอบเข้ามาตั้งฐานในการกลับไปโจมตีในพื้นที่ประเทศของตน ทำให้หลายครั้งเกิดการโจมตีจากประเทศเพื่อนบ้านมายังกองกำลังดังกล่าวในฝั่งไทย ในขณะเดียวกันในบางพื้นที่ตรงข้ามกับฝั่งไทยก็ถูกผู้ก่อการร้ายคอมมิวนิสต์ตั้งเป็นฐานปฏิบัติการเพื่อข้ามฝั่งเข้ามาปฏิบัติการโจมตีและปล้นสะดมชาวบ้านตามแนวชายแดน รวมถึงกวาดต้อนราษฎรไทยให้ออกไปจากพื้นที่ ทำให้รัฐบาลในเวลานั้นมีคำสั่งนายกรัฐมนตรีเฉพาะที่ 97/2521 เรื่อง การป้องกันชายแดน และมอบหมายให้กองทัพบกตั้งผู้รับผิดชอบในการปกป้องพื้นที่ชายแดนทางบก และมีอำนาจในการสั่งการกองกำลังทั้งทหารและตำรวจในพื้นที่ในการรับมือภัยคุกคามได้
จากนั้นในวันที่ 15 มิถุนายน พ.ศ. 2523 กองทัพประชาชนลาวได้ยิงเข้าใส่เรือลาดตระเวนของหน่วยปฏิบัติการตามลำแม่น้ำโขง (นปข.) บริเวณบ้านปะโค อำเภอเมือง จังหวัดหนองคาย ทำให้ทางการไทยประกาศปิดพรมแดนที่ติดต่อกับลาวทั้งหมด ประกอบกับเวลานั้นมีการเคลื่อนกำลังของทหารเวียดนามเข้ามาวางกำลังตลอดลำน้ำโขง และมีท่าทียั่วยุจะรุกล้ำข้ามมาฝั่งไทย ทำให้กองทัพบกได้จัดตั้งกองพลทหารราบที่ 3 ส่วนหน้าขึ้น ที่ค่ายรามสูร อำเภอเมืองอุดรธานี จังหวัดอุดรธานี ในวันที่ 29 กรกฎาคม พ.ศ. 2523
ต่อมาได้เปลี่ยนชื่อหน่วยเป็นกองกำลังสุรศักดิ์มนตรีในวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2538 และเปลี่ยนชื่อค่ายที่ตั้งหน่วยเป็น ค่ายพระยาสุนทรธรรมธาดาในวันที่ 22 สิงหาคม พ.ศ. 2540

**โครงสร้าง**

**หน่วยขึ้นตรง**
กองกำลังสุรศักดิ์มนตรี ประกอบด้วยหน่วยขึ้นตรงต่อกองบัญชาการ ดังนี้- กองบังคับการควบคุม
** กองบังคับการควบคุมที่ 1 (กรมทหารราบที่ 3)
** กองบังคับการควบคุมที่ 2 (กรมทหารราบที่ 13)
** กองบังคับการควบคุมที่ 3 (กรมทหารราบที่ 8)- กองร้อยทหารราบ- กองร้อยเผชิญสถานการณ์เร่งด่วน (QRF)- กองร้อยสกัดกั้นและปราบปรามยาเสพติด- ชุดปฏิบัติการบินทหารบก กองกำลังสุรศักดิ์มนตรี

**หน่วยขึ้นควบคุมทางยุทธการ**
กองกำลังสุรศักดิ์มนตรี ประกอบด้วยหน่วยสมทบและขึ้นควบคุมทางยุทธการ ดังนี้- หน่วยเรือรักษาความสงบเรียบร้อยตามลำแม่น้ำโขง
** เขตหนองคาย
** เขตนครพนม- หน่วยเฉพาะกิจตำรวจตระเวนชายแดนที่ 23- หน่วยเฉพาะกิจตำรวจตระเวนชายแดนที่ 24- หน่วยเฉพาะกิจกรมทหารพรานที่ 21

**หน่วยเฉพาะกิจรับผิดชอบพื้นที่**
 กองบังคับการควบคุมที่ 1 – รับผิดชอบพื้นที่จังหวัดนครพนม และมุกดาหาร
** กรมทหารราบที่ 3
***กองร้อยเผชิญสถานการณ์เร่งด่วน (QRF)
** หน่วยเรือรักษาความสงบเรียบร้อยตามลำแม่น้ำโขง เขตนครพนม
** หน่วยเฉพาะกิจตำรวจตระเวนชายแดนที่ 23
** หน่วยเฉพาะกิจกรมทหารพรานที่ 21
*** กองร้อยทหารพรานที่ 2101 – นครพนม
*** กองร้อยทหารพรานที่ 2102 – มุกดาหาร
*** กองร้อยทหารพรานที่ 2105 – มุกดาหาร
*** กองร้อยทหารพรานที่ 2106 – นครพนม
*** กองร้อยทหารพรานที่ 2107 – นครพนม
*** กองร้อยทหารพรานที่ 2108 – นครพนม- กองบังคับการควบคุมที่ 2 – รับผิดชอบพื้นที่จังหวัดบึงกาฬ และหนองคาย
** กรมทหารราบที่ 13
** หน่วยเรือรักษาความสงบเรียบร้อยตามลำแม่น้ำโขง เขตหนองคาย
** หน่วยเฉพาะกิจตำรวจตระเวนชายแดนที่ 24
** หน่วยเฉพาะกิจกรมทหารพรานที่ 21
*** กองร้อยทหารพรานที่ 2104
*** กองร้อยทหารพรานที่ 2107 บึงกาฬ
*** กองร้อยทหารพรานที่ 2110 หนองคาย- กองบังคับการควบคุมที่ 3 – รับผิดชอบพื้นที่จังหวัดเลย
** กรมทหารราบที่ 8
** หน่วยเรือรักษาความสงบเรียบร้อยตามลำแม่น้ำโขง เขตหนองคาย
** หน่วยเฉพาะกิจตำรวจตระเวนชายแดนที่ 24
** หน่วยเฉพาะกิจกรมทหารพรานที่ 21
*** กองร้อยทหารพรานที่ 2102
*** กองร้อยทหารพรานที่ 2103
*** กองร้อยทหารพรานที่ 2109

**ภารกิจ**
กองกำลังสุรศักดิ์มนตรี มีพื้นที่ในการรับผิดชอบตลอดแนวชายแดนไทย–ลาวในจังหวัดเลย, หนองคาย, บึงกาฬ, นครพนม และมุกดาหาร รวม 5 จังหวัด ระยะทางประมาณ mi แบ่งเป็นช่วงที่ใช้แม่น้ำเหืองเป็นพรมแดนธรรมชาติ เริ่มต้นจากจุดติดต่อกับพื้นที่ของกองกำลังผาเมือง คือบ้านห้วยน้ำผัก ตำบลแสงภา อำเภอนาแห้ว มาจนถึงบ้านท่าดีหมี ตำบลปากตม อำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย ระยะทางตลอดแม่น้ำเหืองประมาณ mi ช่วงต่อมาคือช่วงที่ใช้แม่น้ำโขงเป็นพรมแดนธรรมชาติ เริ่มต้นตั้งแต่อำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย จนถึงบ้านห้วยปอ ตำบลดอนตาล อำเภอดอนตาล จังหวัดมุกดาหาร จรดกับพื้นที่ของกองกำลังสุรนารี ระยะทางตลอดแม่น้ำโขงประมาณ mi 
ภารกิจหลักของกองกำลังสุรศักดิ์มนตรีนั้นเป็นไปตามพันธกิจ 3 ประการของศูนย์ปฏิบัติการกองทัพบก ได้แก่ - การเฝ้าตรวจและป้องกันชายแดน โดยจัดตั้งที่ตั้งทางทหารสำหรับตรวจการณ์ในพื้นที่สำคัญ รวมถึงการตั้งจุดตรวจในบริเวณจุดผ่านแดนถาวรสะพานมิตรภาพไทย-ลาว ตลอดพื้นที่รับผิดชอบ การใช้งานกล้องโทรทัศน์วงจรปิดสำหรับตรวจการณ์ในพื้นที่จุดผ่อนปรน จัดกำลังผสมร่วมกับกองกำลังสุรนารีและกองกำลังผาเมืองในพื้นที่รอยต่อ และสนับสนุนการทำงานของส่วนที่เกี่ยวข้องในพื้นที่จุดผ่านแดน- การจัดระเบียบพื้นที่และแก้ไขปัญหาความมั่นคงในพื้นที่ชายแดน โดยการให้ความรู้ความเข้าใจกับผู้บังคับหน่วย ข้าราชการ เจ้าหน้าที่ และประชาชนตลอดแนวชายแดนเกี่ยวกับกระบวนการแก้ไขปัญหาเส้นเขตแดนและพื้นที่สันดอนดินต่าง ๆ ตลอดลำน้ำ โดยมอบหมายให้หน่วยเรือรักษาความสงบเรียบร้อยตามลำแม่น้ำโขงจัดระเบียบการสัญจรและจุดจอดเรือตามช่องทางผ่านแดนทางน้ำต่าง ๆ- การประสานความร่วมมือกับประเทศเพื่อนบ้าน โดยให้ผู้บังคับบัญชาหน่วยต่าง ๆ ทำกิจกรรมร่วมกันกับผู้นำหน่วยของสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวทั้งอย่างเป็นทางการและไม่เป็นทางการ เสริมสร้างความเชื่อใจ รวมไปถึงการให้ความช่วยเหลือทางการแพทย์ในกรณีที่ราษฎรชาวลาวข้ามมาขอรับการรักษาตามหลักมนุษยธรรม
กองกำลังสุรศักดิ์มนตรีมีผลการปฏิบัติที่โดดเด่นเกี่ยวกับการป้องกันและปราบปรามยาเสพติดให้โทษ การลักลอบเข้าเมือง รวมถึงการลักลอบนำเข้าและส่งออกของผิดกฎหมาย เช่น รถยนต์ รถจักรยานจากการโจรกรรม สินค้าหนีภาษีในประเทศไทยข้ามไปยังประเทศเพื่อนบ้านผ่านพรมแดนธรรมชาติคือแม่น้ำโขง
อีกภารกิจของกองกำลังสุรศักดิ์มนตรี คือการปฏิบัติงานในฐานะกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในภาค 2 ส่วนแยก 1 (กอ.รมน.ภาค 2 สย.1) โดยปฏิบัติงานร่วมกับกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในจังหวัด ซึ่งกองกำลังสุรศักดิ์มนตรีมีพื้นที่รับผิดชอบ 10 จังหวัดภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน คือ จังหวัดเลย, หนองคาย, บึงกาฬ, นครพนม, มุกดาหาร, หนองบัวลำภู, อุดรธานี, สกลนคร, ขอนแก่น และกาฬสินธุ์ มีภารกิจโดยตรงคือการจัดชุดพัฒนาสัมพันธ์มวลชน (ชพส.) 24 ชุด และจัดชุดวิทยากรกระบวนการสร้างเครือข่ายผู้นำชุมชนเข้มแข็ง (ชบข.) 5 ชุด สำหรับปฏิบัติการในจังหวัดชายแดนเพื่อรักษาความมั่นคงอย่างยั่งยืน

**พื้นที่อ้างสิทธิ**
ปัจจุบัน ตลอดพื้นที่รับผิดชอบของกองกำลังสุรศักดิ์มนตรีได้มีการกำหนดเส้นแบ่งเขตแดนในสนธิสัญญาโดยอาศัยร่องน้ำลึกเป็นเขตแดน กรณีที่มีมีการแยกออกเป็นหลายสายเพราะมีเกาะให้ใช้ร่องน้ำลึกของสายที่ใกล้ฝั่งไทยที่สุดเป็นเขตแดน โดยใช้กับแม่น้ำโขง และแม่น้ำเหือง
ถึงแม้จะมีการปักปันกำหนดในสนธิสัญญาแล้ว แต่การใช้เส้นเขตแดนที่เป็นพรมแดนธรรมชาติก็อาจจะมีการเปลี่ยนแปลงเสมอ จึงต้องมีกระบวนการตีความสนธิสัญญาเส้นเขตแดนอยู่ตลอดตามยุคสมัยและความเปลี่ยนแปลงของภูมิประเทศและเทคโนโลยี โดยอาศัยคณะกรรมาธิการเขตแดนร่วม (Joint Boundary Commission: JBC) ไทย-ลาว ซึ่งกองกำลังจะเป็นผู้สนับสนุนการปฏิบัติของผู้ปฏิบัติงาน คือกรมแผนที่ทหาร กองบัญชาการกองทัพไทย และกองเขตแดน กรมสนธิสัญญาและกฎหมาย กระทรวงการต่างประเทศ

**ดูเพิ่ม**
 ชายแดนไทย–ลาว- กองกำลังสุรนารี- กองกำลังผาเมือง

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:หน่วยงานในสังกัดกองทัพบกไทย
หมวดหมู่:เขตแดนไทย–ลาว