อาสนวิหารแอจมียัตซิน

อาสนวิหารแอจมียัตซิน (Etchmiadzin Cathedral; Էջմիածնի մայր տաճար, Ēǰmiatsni mayr tačar) เป็นอาสนวิหารหลักของคริสตจักรอัครสาวกอาร์มีเนีย ตั้งอยู่ในเมืองวาการ์สชาพัต จังหวัดอาร์มาวีร์ ประเทศอาร์มีเนีย นักวิชาการส่วนใหญ่เชื่อว่าเป็นอาสนวิหารแห่งแรกที่สร้างขึ้นในพื้นที่ของอาร์มีเนียโบราณ และมักถือกันว่าเป็นหนึ่งในอาสนวิหารที่เก่าแก่ที่สุดในโลก
โบสถ์หลังเดิมสร้างขึ้นในต้นคริสต์ศตวรรษที่ 4p=571 ระหว่างปี ค.ศ. 301 ถึง 303 ตามธรรมเนียม สร้างขึ้นโดยนักบุญองค์อุปถัมภ์ของประเทศอาร์มีเนีย นักบุญเกรกอรี ผู้นำความกระจ่าง ตามหลังการรับศาสนาคริสต์เป็นศาสนาประจำรัฐโดยพระเจ้าเตอร์ดัตที่ 3 แห่งอาร์มีเนีย ตัวโบสถ์สร้างขึ้นทับวิหารของเพกัน เพื่อเป็นสัญลักษณ์ของการเปลี่ยนผ่านจากการนับถือลัทธิเพกันไปสู่ศาสนาคริสต์ โครงหลักของโบสถ์หลังปัจจุบันสร้างขึ้นราวปี ค.ศ. 483/4 โดยวาฮัน มามีกอนียัน หลังโบสถ์หลังเดิมถูกทำลายระหว่างการรุกรานของพวกเปอร์เซีย
ถึงแม้อาสนวิหารนี้ไม่เคยสูญเสียความสำคัญลง แต่ตัวอาคารก็ถูกทิ้งและขาดการดูแลเป็นเวลานับศตวรรษ ในปี ค.ศ. 1441 โบสถ์ได้รับการบูรณะขึ้นใหม่เป็นคาทอลิโกเซต และยังคงมีหน้าที่ดังนี้จนถึงปัจจุบันp=128 นับตั้งแต่การโยกย้ายศูนย์กลางบริหารของคริสตจักรอาร์มีเนียไปที่อาณาจักรพระมารดาแอจมียัตซินศักดิ์สิทธิ์ อาสนวิหารก็ถูกชาห์อับบาสที่ 1 แห่งเปอร์เซียปล้นในปี ค.ศ. 1604 ที่ซึ่งหินศักดิ์สิทธิ์และเรลิกต่าง ๆ ถูกนำไปไว้ที่โนว์โจลฟอ นับจากนั้นอาสนวิหารได้รับการทำนุบำรุงขึ้นเรื่อย ๆ หอระฆังได้ถูกนำเข้ามาติดตั้งในครึ่งหลังของคริสต์ศตวรรษที่ 17 และเมื่อปี ค.ศ. 1868 มีการสร้างห้องเก็บเครื่องพิธีที่ปลายฝั่งตะวันออกของอาสนวิหาร ปัจจุบัน อาสนวิหารประกอบด้วยองค์ประกอบจากสถาปัตยกรรมอาร์มีเนียยุคต่าง ๆ ถึงแม้จะสูญเสียความสำคัญไปในสมัยสหภาพโซเวียตเข้ายึดครอง แต่สุดท้ายก็กลับมาดำรงความสำคัญอีกครั้งในคริสต์ศตวรรษที่ 20 และตลอดมาหลังอาร์มีเนียได้รับเอกราช
อาสนวิหารนี้ถือเป็นศูนย์กลางของชาวคริสต์อาร์มีเนียทั่วโลก ที่ตั้งของแอจมียัตซินในอาร์มีเนียดำรงความสำคัญในแง่ของทางศาสนา วัฒนธรรม และการเมืองมาโดยตลอด และเป็นหนึ่งในสถานที่สำคัญที่มีผู้มาเยี่ยมเยียนมากที่สุดในประเทศอาร์มีเนีย อาสนวิหารนี้และคริสต์ศาสนสถานโดยรอบอีกจำนวนหนึ่งได้รับการขึ้นทะเบียนจากยูเนสโกให้เป็นแหล่งมรดกโลกในปี ค.ศ. 2000

**อ้างอิง**
หมายเหตุ
รายการอ้างอิง

**บรรณานุกรม**

**บทความวิชาการ**
cite journal|last1=Corley|first1=Felix|title=The Armenian Church Under the Soviet Regime|journal=Religion, State & Society|date=1996|issue=1|volume=24|pages=9–53|url=http://www.biblicalstudies.org.uk/pdf/rss/24-1_009.pdf|publisher=Keston Institute|doi=10.1080/09637499608431724|issn=0963-7494
*cite journal|last=Grigoryan|first=Vahagn|title=Ագաթանգեղոսի "Հայոց պատմությունը" և Հայաստանի վաղ միջնադարի ճարտարապետության ուսումնասիրության խնդիրները Agathangeghos's "History of Armenia" and Problems in the Study of the Early Medieval Armenian Architecture|journal=Patma-Banasirakan Handes|date=2012a|issue=1|pages=14–37|url=http://hpj.asj-oa.am/5729/|publisher=Armenian Academy of Sciences|location=Yerevan|language=hy|issn=0135-0536|access-date=2021-01-31|archive-date=2014-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714195422/http://hpj.asj-oa.am/5729/|url-status=dead
*cite journal|last=Grigoryan|first=Vahagn|title=Մայր տաճարի հնագույն երեք քանդակների թվագրման խնդիրը The Problem of Dating the Three Earliest Reliefs of the Echmiadzin Cathedral|journal=Patma-Banasirakan Handes|date=2012b|issue=3|pages=3–20|url=http://hpj.asj-oa.am/5762/|publisher=Armenian Academy of Sciences|location=Yerevan|language=hy|issn=0135-0536|access-date=2021-01-31|archive-date=2014-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714153044/http://hpj.asj-oa.am/5762/|url-status=dead
*cite journal|last=Grigoryan|first=Vahagn|title=Էջմիածնի մայր տաճարը Cathedral of Etchmiadzin|journal=Lraber Hasarakakan Gitutyunneri|date=1986|issue=7|pages=77–85|url=http://lraber.asj-oa.am/4590/|publisher=Armenian Academy of Sciences|location=Yerevan|language=hy|issn=0320-8117|access-date=2021-01-31|archive-date=2014-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20140819090029/http://lraber.asj-oa.am/4590/|url-status=dead
*cite journal|last=Harutyunyan|first=Varazdat|author-link=Varazdat Harutyunyan|title=Էջմիածնի Մայր տաճարի հիմնական վերանորոգումը (1954–1955) Fundamental restoration of Echmiadzin Cathedral temple (1954—1955)|journal=Lraber Hasarakakan Gitutyunneri|date=1984|issue=10|pages=56–67|url=http://lraber.asj-oa.am/5227/|publisher=Armenian Academy of Sciences|location=Yerevan|language=hy|issn=0320-8117|access-date=2021-01-31|archive-date=2014-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20140819090033/http://lraber.asj-oa.am/5227/|url-status=dead
*cite book|last=Harutiunian|first=Z.|contribution=Էջմիածին. Պատմական ակնարկ (Etchmiadzin: Historical Overview)|title=Soviet Armenian Encyclopedia Volume 4|year=1978|publisher=Armenian Encyclopedia Publishing|location=Yerevan|language=hy|pages=654–68
*cite journal|last=Hasratyan|first=Murad|author-link=Murad Hasratyan|title=Էջմիածնի Մայր տաճարի ճարտարապետությունը Ղազար Փարպեցու օրոք The Architecture of the Echmiadzin Cathedral in the Time of Lazarus Parpetsi|journal=Patma-Banasirakan Handes|date=2003|issue=2|pages=266–271|url=http://hpj.asj-oa.am/3984/|publisher=Armenian Academy of Sciences|location=Yerevan|language=hy|issn=0135-0536
*cite journal|last=Khatchatrian|first=Armen|title=Données historiques sur la fondation d'Edjmiatsin à la lumière des fouilles récentes Historical data on the foundation of Edjmiatsin in the light of recent excavations|journal=Handes Amsorya|year=1962|issue=1–2|publisher=Mechitharisten-Congregation|location=Vienna|language=fr|issn=0017-7377|oclc=26019166
*cite journal|last=Mnatsakanian|first=Stepan|author-link=Stepan Mnatsakanian|title=Вопросы формирования Эчмиадзинского кафедрала в контексте эволюции крестовокупольных систем Structural Principles of the Cathedral of Echmiadzin within the Context of Developing Systems of Cross-Shaped Cupolas|journal=Patma-Banasirakan Handes|date=1987|issue=1|pages=147–158|url=http://hpj.asj-oa.am/4645/|publisher=Armenian Academy of Sciences|location=Yerevan|language=hy|issn=0135-0536|access-date=2021-01-31|archive-date=2014-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714143032/http://hpj.asj-oa.am/4645/|url-status=dead
*cite journal|last=Sahinian|first=Alexander|author-link=Alexander Sahinian|title=Էջմիածնի Մայր տաճարի սկզբնական տեսքը The Original Shape of the Cathedral of Echmiatsin|journal=Patma-Banasirakan Handes|year=1966|issue=3|pages=71–94|publisher=Armenian Academy of Sciences|location=Yerevan|language=hy|url=http://hpj.asj-oa.am/955/|access-date=2021-01-31|archive-date=2014-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222212625/http://hpj.asj-oa.am/955/|url-status=dead
*cite journal|last=Sahinian|first=Alexander|title=Մոդուլային համակարգը Էջմիածնի Մայր տաճարի V դարի գմբեթակիր կառուցվածքում The Module System in the 5th Century Cupola Structures of the Cathedral of Echmiadzin|journal=Patma-Banasirakan Handes|year=1978|issue=2|pages=140–158|publisher=Armenian Academy of Sciences|location=Yerevan|url=http://hpj.asj-oa.am/3023/|language=hy|access-date=2021-01-31|archive-date=2014-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222212516/http://hpj.asj-oa.am/3023/|url-status=dead
*cite book|first1=Alexander|last1=Sahinian|first2=A.|last2=Zarian|first3=M.|last3=Ghazarian|article=Էջմիածնի Մայր Տաճար Etchmiadzin Cathedral|title=Soviet Armenian Encyclopedia Volume 4|year=1978|publisher=Armenian Encyclopedia Publishing|location=Yerevan|language=hy|pages=71–73
*cite journal|last1=Ter-Movsisian|first1=Mesrovb|title=Էջմիածին եւ հայոց հնագոյն եկեղեցիներ Etchmiadzin and ancient Armenian churches|journal=Azgagrakan Handes|date=1907|volume=16|pages=130–204|url=http://ethno.asj-oa.am/521/|publisher=Yervand Lalayan|location=Tiflis|language=hy|access-date=2021-01-31|archive-date=2014-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20140819083113/http://ethno.asj-oa.am/521/|url-status=dead

**หนังสือตีพิมพ์**
เฉพาะทาง
*isbn=99941-33-04-7
*cite book|last1=Balakian|first1=Grigoris|author-link1=Grigoris Balakian|title=Ս. Էջմիածնի բարեկարգութեան պէտքը Holy Ejmiatsin in Need of Renovation|date=1911|publisher=Shant|location=Constantinople|language=hy
*cite book|first=Vahan|last=Bastamiants|title=Նկարագրութիւն Մայր եկեղեցիոյն հայոց Ս. Էջմիածնի Description of Mother Church of Holy Ejmiatsin|year=1877|location=Vagharshapat|language=hy, ru
*cite book|last=Harutyunyan|first=Varazdat|title=Էջմիածին Ējmiatsin|year=1978|publisher=Sovetakan Grogh|location=Yerevan|author-link=Varazdat Harutyunyan|language=hy|oclc=19983186
*oclc=78980119
*cite book|first=Varazdat|last=Harutyunyan|title=Եկայք շինեսցուք: Պատմութիւն Ս. Էջմիածնի Մայր Աթոռի շինարարական գործունէութեան Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Վազգէն Առաջինի գահակալութեան շրջանում (1955–1988) History of construction activities at the Mother See of Holy Etchmiadzin during the reign of Vazgen I (1955–1988)|location=Los Angeles|publisher=Erebuni|year=1988|language=hy
*cite book|last=Kazarian|first=Armen|title=Кафедральный собор Сурб Эчмиадзин и восточнохристианское зодчество IV-VII веков Cathedral of Holy Ejmiacin and the Eastern Christian architecture of the 4th-7th centuries|year=2007|publisher=Locus Standi|location=Moscow|isbn=978-5-94428-041-1|language=ru
*cite book|contribution=Echmiadzin (Armenia)|last=Miller|first=Julie A.|title=International Dictionary of Historic Places: Middle East and Africa|volume=4|year=1996|publisher=Fitzroy Dearborn Publishers|location=Chicago|isbn=978-1-884964-03-9|pages=250–253|editor=Ring, Trudy |editor2=Salkin, Robert M. |editor3=La Boda, Sharon|url=https://books.google.com/books?id=R44VRnNCzAYC&q=Echmiadzin+%28Armenia%29&pg=PA250 
*cite book|last=Parsamian|first=Vardan|title=Էջմիածինն անցյալում: Պատմական ուսումնասիրության փորձ Etchmiadzin in the past: An attempt of historical research|year=1931|publisher=Yerevan|location=Pethrat|language=hy
*oclc=47168540
*cite book|first=Hovhannes|last=Shahkhatunian|title=Ստորագրութիւն Կաթուղիկէ Էջմիածնի եւ հինգ գաւառացն Արարատայ Description of the Cathedral of Ejmiacin and of the Five Districts of Ararat, 2 vols|publisher=Holy Ejmiacin|language=hy|year=1842
*cite book|last=Toramanian|first=Toros|title=Էջմիածնի տաճարը: Ճարտարապետական եւ հնագիտական հետազօտութիւններ Etchmiadzin Cathedral: Architectural and Archaeological Studies|year=1910|publisher=Aganiants Publishing|location=Tiflis|author-link=Toros Toramanian|language=hy
*cite book|title=Նկարագրութիւն Սուրբ Էջմիածնի Մայր տաճարի Description of the Holy Etchmiadzin Cathedral|year=1890|publisher=Holy Etchmiadzin Cathedral Publishing|location=Vagharshapat|language=hy|oclc=861620582
*cite book|title=Ս. Էջմիածին 303-1903: Պատկերազարդ նկարագրութիւն Holy Etchmiadzin 303-1903: Illustrated description|year=1903|publisher=Mechitarist Order|location=San Lazzaro degli Armeni, Venice|language=hy|oclc=35048877
*cite book|title=Սուրբ Էջմիածին: 1600-րդ տարեդարձ (303-1903) Holy Etchmiadzin: 1600th anniversary (303-1903)|year=1903|publisher=Pushkinean Aragatip|location=Saint Petersburg|language=hy|oclc=46338801
หนังสือทั่วไป
*author-link=Rouben Paul Adalian
*cite book|editor1-last=Arakelian|editor1-first=Babken N.|editor2-last=Yeremian|editor2-first=Suren T.|editor3-last=Arevshatian|editor3-first=Sen S.|editor4-last=Bartikian|editor4-first=Hrach M.|editor5-last=Danielian|editor5-first=Eduard L.|editor6-last=Ter-Ghevondian|editor6-first=Aram N.|editor1-link=Babken Arakelyan|editor2-link=Suren Yeremian|editor3-link=Sen Arevshatyan|editor4-link=Hrach Bartikyan|editor6-link=Aram Ter-Ghevondyan|title=Հայ ժողովրդի պատմություն հատոր II. Հայաստանը վաղ ֆեոդալիզմի ժամանակաշրջանում History of the Armenian People Volume II: Armenia in the Early Age of Feudalism|url=http://serials.flib.sci.am/openreader/Hay%20joxovrdi%20patmutyun_%20h.2/book/Binder1.pdf|date=1984|publisher=Armenian SSR Academy of Sciences Publishing|location=Yerevan|language=hy- isbn=978-0816609246-  editor-surname1 = Cronin - isbn=978-0939214181
*location=London 
*isbn=978-0-87817-005-0 Reprint of the 1934 ed. published by the Cambridge University Press
*publisher=Harvard University Press
*isbn=978-0-8143-3221-4
*author-link=Simon Payaslian
*isbn=978-0-231-51133-9
*cite book|first1=Jean-Michel|last1=Thierry|author-link1=Jean-Michel Thierry|first2=Patrick|last2=Donabedian|title=Armenian Art|year=1989|location=New York|publisher=Harry N. Abrams, Inc.|isbn=978-0-8109-0625-9
หมวดหมู่:คริสตจักรอัครทูตอาร์มีเนีย