ชาวซิท

ไฟล์:Scythian comb.jpg|262px|thumb|หวีซิทจากซาโลคา ต้นศตวรรษที่ 4 ก่อนคริสต์ศักราช
ชาวซิท (Scyths) หรือ ชาวซิเทีย (Scythians)refn|group=note|ดูส่วนชื่อข้างล่าง เป็นคนเร่ร่อนในอดีต ปกครองอยู่บริเวณที่ราบกว้างพอนทิก ราว 700 ถึง 300 ปีก่อนคริสต์ศักราช มีวัฒนธรรมที่รู้จักในชื่อ วัฒนธรรมซิท วัฒนธรรมนี้แผ่ไปถึงที่ราบกว้างยูเรเซีย ที่รวมถึงกลุ่มต่าง ๆ มากมาย เพราะเหตุนี้เอง แนวคิดที่เรียกชนเร่เร่อนยูเรเซียจึงหมายถึง ชาวซิทในบางครั้ง
เชื่อว่าชาวซิทมีต้นกำเนิดจากกลุ่มชนอิหร่าน พวกเขาพูดภาษาซิท หนึ่งในแขนงของภาษากลุ่มอิหร่านตะวันออก
ในช่วง 700 ปีก่อนคริสต์ศักราช ชาวซิทข้ามเทือกเขาคอเคซัสและปล้นพวกตะวันออกกลางอยู่บ่อยครั้ง ร่วมกับชาวซิมเมเรีย โดยมีบทบาทสำคัญทางการเมืองในภูมิภาคนั้น ราว 650–630 ปีกก่อนคริสต์ศักราช ชาวซิทได้เข้าปกครองชาวมีดซ์ในช่วงสั้น ๆ บริเวณตะวันตกของที่ราบอิหร่านตะวันตก ได้แผ่ขยายอำนาจไปถึงชายแดนอียิปต์ ชาวซิทเข้ามาก้าวก่ายในเหตุการณ์ในตะวันออกกลาง โดยเป็นผู้นำในการทำลายจักรวรรดิอัสซีเรียที่เมืองนิเนเวห์ เมื่อ 662 ปีก่อนคริสต์ศักราช ชาวซิทได้ปะทะกับจักรวรรดิอะคีเมนิดอยู่บ่อยครั้งในเวลาต่อมา ชาวซิทพ่ายแพ้ให้กับราชอาณาจักรมาเกโดนีอาเมื่อ 400 ปีก่อนคริสต์ศักราช ค่อย ๆ พ่ายให้ชาวซาร์มาเทีย ชาวอิหร่านที่อาศัยอยู่ทางตะวันออก ในปลายศตวรรษที่ 2 ก่อนคริสตกาล เมืองหลวงชองชาวซิทที่ชื่อ ซิเทียนนีอาโพลิส (Scythian Neapolis) ในไครเมีย ถูกครอบครองโดยมิทริเดทีสที่ 6 ดินแดนถูกรวมเข้ากับราชอาณาจักรบอสโพรัน ในช่วงเวลานี้ถูกกลืนเข้ากับวัฒนธรรมกรีกโบราณ และศตวรรษที่ 3 ชาวซาร์มาเทียและชาวซิทที่หลงเหลือถูกปกครองโดยชาวอลันและชาวกอท ต่อมาต้นยุคกลาง ชาวซิทและซาร์มาเทียได้ถูกกลืนเข้ากับพวกสลาฟยุคแรก

**ชื่อ**

**ศัพทมูล**
เหยือกซิทจากโวโรเนจ ศตวรรษที่ 4 ก่อนคริสต์ศักราช Hermitage Museum.
ชื่อ Scythians หรือ Scyths ในภาษาอังกฤษมาจากชื่อในภาษากรีกโบราณว่า Skuthēs (lang|grc|Σκυθης) และ Skuthoi (Σκυθοι) มาจากชื่อเรียกตนเองของชาวซิทว่า Skuδatā เนื่องจากกการเปลี่ยนเสียงจาก /δ/ ไปเป็น /l/ ในภาษาไซเทีย ทำให้คำนี้พัฒนาไปเป็น *Skulatā ชื่อนี้ได้รับการบันทึกในภาษากรีกเป็น Skōlotoi (Σκωλοτοι) ซึ่งเฮโรโดตุสระบุเป็นชื่อที่เผ่าซิทหลวงเรียกตนเอง2018
ชาวอัสซีเรียเรียกชาวซิทว่า Ishkuzai (แอกแคด: , ทับศัพท์: Iškuzaya หรือ Askuzai (แอกแคด: , ทับศัพท์: Asguzaya, , ทับศัพท์: mat Askuzaya, , ทับศัพท์: mat Ášguzaya)
ชาวเปอร์เซียโบราณเรียกชาวซิทในภาษาเปอร์เซียเก่าว่า "Saka|ซากาที่อยู่ไกลกว่าทะเล" (lang|peo|𐎿𐎣𐎠 𐏐 𐎫𐎹𐎡𐎹 𐏐 𐎱𐎼𐎭𐎼𐎹, ทับศัพท์: Sakā tayaiy paradraya) และเรียนสั้น ๆ ว่า Sakā (, ทับศัพท์: sk; , ทับศัพท์: sꜣg)
ในภาษาอียิปต์โบราณ คำนี้มาจากชื่อกรีก-โรมันว่า Sacae (langx|grc|Σακαι|Sakai; Sacae).Although ancient Persians and ancient Greeks respectively used the names "Saka" and "Scythian" for all the steppe nomads, the name "Scythian" is used specifically for the ancient nomads of the western steppe while "Saka" is used for a related group of nomads living in the eastern steppe.

**หมายเหตุ**

**อ้างอิง**

**ข้อมูลช่วงต้น**
 cite book |last=Callimachus |author-link=Callimachus |translator-last1=Mair |translator-first1=A. W. |translator-link1=Alexander William Mair |translator-last2=Mair |translator-first2=G. W. |year=1921 |title=Callimachus, Hymns and Epigrams. Lycophron. Aratus |url=https://www.theoi.com/Text/CallimachusHymns1.html |publisher=Heinemann - publisher=J. B. - cite book |last=Clement |author-link=Clement of Alexandria |translator-last1=Wilson |translator-first1=William |translator-link1=William Wilson (bishop) |year=1885 |editor-last1=Roberts |editor-first1=Alexander |editor-link1=Alexander Roberts |editor-last2=Donaldson |editor-first2=James |editor-link2=James Donaldson (classical scholar) |title=The Instructor |url=https://en.wikisource.org/wiki/Ante-Nicene_Christian_Library/The_Instructor:_Book_1 |series=Ante-Nicene Christian Library |publisher=T&T Clark - cite book |last=Galen |author-link=Galen |translator-last1=Linacre |translator-first1=Thomas |translator-link1=Thomas Linacre |year=1881 |title=Galeni pergamensis de temperamentis, et de inaequali intemperie |url=http://www.gutenberg.org/files/58978/58978-h/58978-h.htm |language=la |publisher=Cambridge University Press - cite book |last=Gregory |author-link=Gregory of Nyssa |translator-last1=Wilson |translator-first1=Rev. H. A. |year=1995 |chapter=Book II |title=Against Eunomius |url=https://books.google.com/books?id=Hjvn84tq2pkC |series=Nicene and Post-Nicene Fathers: Second series |publisher=Hendrickson |pages=101–135 |isbn=1-56563-121-8 - cite book |last=Herodotus |author-link=Herodotus |translator-last1=Rawlinson |translator-first1=George |translator-link1=George Rawlinson |year=1910 |title=The History of Herodotus |url=https://en.wikisource.org/wiki/The_History_of_Herodotus_(Rawlinson) |publisher=J. M. Dent - url-access=registration- cite book |last=Hippocrates |author-link=Hippocrates |translator-last1=Jones |translator-first1=W. H. S. |year=1886 |title=Περί αέρων, υδάτων, τόπων |trans-title=Airs, Waters, Places |url=https://el.wikisource.org/wiki/%CE%A0%CE%B5%CF%81%CE%AF_%CE%B1%CE%AD%CF%81%CF%89%CE%BD,_%CF%85%CE%B4%CE%AC%CF%84%CF%89%CE%BD,_%CF%84%CF%8C%CF%80%CF%89%CE%BD |publisher=Harvard University Press - cite book |last=Marcellinus |first=Ammianus |author-link=Ammianus Marcellinus |translator-last1=Yonge |translator-first1=Charles Duke |translator-link1=Charles Duke Yonge |year=1862 |title=Roman History |url=https://en.wikisource.org/wiki/Roman_History |publisher=Bohn - cite book |last=Pliny |author-link=Pliny the Elder |translator-last1=Bostock |translator-first1=John |year=1855 |title=The Natural History |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Plin.+Nat.+toc |publisher=Taylor & Francis - cite book |last=Spenser |first=Edmund |author-link=Edmund Spenser |year=1970 |title=A View of the Present State of Ireland |url=https://books.google.com/books?id=bKgrAQAAIAAJ |publisher=Clarendon Press |isbn= 978-0-19-812408-5

**ข้อมูลสมัยใหม่**
 cite book |last=Anthony |first=David W. |author-link=David W. Anthony |year=2010 |title=The Horse, the Wheel, and Language: How Bronze-Age Riders from the Eurasian Steppes Shaped the Modern World |url=https://books.google.com/books?id=0FDqf415wqgC |publisher=Princeton University Press |isbn=978-1-4008-3110-4 
*cite book |editor1-last=Boardman |editor1-first=John |editor1-link=John Boardman (art historian) |editor2-last=Edwards |editor2-first=I. E. S. |editor2-link=I. E. S. Edwards |editor3-last=Hammond |editor3-first=N. G. L. |editor3-link=N. G. L. Hammond |editor4-last=Sollberger |editor4-first=E. |editor4-link=Edmond Sollberger |last1=Barnett |first1=R. D. |date=1991 |title=The Cambridge Ancient History |volume=3.1 |chapter=Urartu |url= |location=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |pages=314–371 |isbn=978-1-139-05428-7- cite book |last=Batty |first=Roger |author-link=Roger Batty |date=2007 |title=Rome and the Nomads: The Pontic-Danubian Realm in Antiquity |url=https://archive.org/details/romenomadspontic0000batt |location=Oxford |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-198-14936-1 - cite book |last=Beckwith |first=Christopher I. |author-link=Christopher I. Beckwith |year=2009 |title=Empires of the Silk Road: A History of Central Eurasia from the Bronze Age to the Present |url=https://books.google.com/books?id=-Ue8BxLEMt4C |publisher=Princeton University Press |isbn=978-1-4008-2994-1 - archive-date=2017-11-05- cite book |last=Belier |first=Wouter W. |year=1991 |title=Decayed Gods: Origin and Development of Georges Dumézil's "Idéologie Tripartie" |url=https://books.google.com/books?id=Hs3BpWur0_4C |publisher=BRILL |isbn=9004094873 - cite book |last1=Brzezinski |first1=Richard |last2=Mielczarek |first2=Mariusz |year=2002 |title=The Sarmatians 600 BC–AD 450 |url=https://books.google.com/books?id=tCknvgAACAAJ |publisher=Bloomsbury USA |isbn=1-84176-485-X - cite book |last=Cernenko |first=E. V. |author-link=Yevhen Chernenko |year=2012 |title=The Scythians 700–300 BC |url=https://books.google.com/books?id=ByzDCwAAQBAJ |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-78096-773-8 - cite book |editor-last=Gershevitch |editor-first=Ilya |editor-link=Ilya Gershevitch |last=Cook |first=J. M. |author-link=John Manuel Cook |date=1985 |title=The Cambridge History of Iran |volume=2 |chapter=The Rise of the Achaemenids and Establishment of Their Empire |url= |location=Cambridge, United Kingdom |publisher=Cambridge University Press |pages=200–291 |isbn=978-0-521-20091-2 - url=https://books.google.com/books?id=IR6yDwAAQBAJ- cite book |last=Dandamayev |first=Muhammad |author-link=Muhammad Dandamayev |year=1994 |chapter=Media and Achaemenid Iran |editor-last=Harmatta |editor-first=János Harmatta |editor-link=Denis Sinor |title=History of Civilizations of Central Asia: The Development of Sedentary and Nomadic Civilizations, 700 B. C. to A. D. 250 |url=https://books.google.com/books?id=9U6RlVVjpakC |volume=1 |publisher=UNESCO |pages=35–64 |isbn=9231028464 - cite book |last1=David |first1=Bruno |last2=McNiven |first2=Ian J. |year=2018 |title=The Oxford Handbook of the Archaeology and Anthropology of Rock Art |url=https://books.google.com/books?id=VlByDwAAQBAJ |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-060735-7 - isbn= 978-1-885979-00-1- isbn=0-941694-75-5 
*cite book |last=Diakonoff |first=I. M. |author-link=Igor M. Diakonoff |editor-last=Gershevitch |editor-first=Ilya |editor-link=Ilya Gershevitch |date=1985 |title=The Cambridge History of Iran: Volume |volume=2 |chapter=Media |url= |location=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-20091-2 - cite book |last1=Dickens |first1=Mark |date=2018 |chapter=Scythians (Saka) |chapter-url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198662778.001.0001/acref-9780198662778-e-4250 |editor1-last=Nicholson |editor1-first=Oliver |title=The Oxford Dictionary of Late Antiquity |url=https://books.google.com/books?id=A09WDwAAQBAJ |publisher=Oxford University Press |pages=1346–1347 |isbn=978-0-19-174445-7 |access-date=April 27, 2020- cite book |last=Di Cosmo |first=Nicola |author-link=Nicola Di Cosmo |year=1999 |chapter=The Northern Frontier in Pre-Imperial China (1,500 – 221 BC) |pages=885–996 |editor-last1=Loewe |editor-first1=Michael |editor-link1=Michael Loewe |editor-last2=Shaughnessy |editor-first2=Edward L. |editor-link2=Edward L. Shaughnessy |title=The Cambridge History of Ancient China: From the Origins of Civilization to 221 BC |url=https://www.academia.edu/5191670 |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-47030-7- cite book |last=Dolukhanov |first=Pavel Markovich |author-link=Pavel Dolukhanov |year=1996 |title=The Early Slavs: Eastern Europe from the Initial Settlement to the Kievan Rus |url=https://books.google.com/books?id=Pu1oAAAAMAAJ |publisher=Longman |isbn=0-582-23618-5 - cite book |editor-last1=Boardman |editor-first1=John |editor-link1=John Boardman (art historian) |editor-last2=Hammond |editor-first2=N. G. L. |editor-link2=N. G. L. Hammond |editor-last3=Lewis |editor-first3=D. M. |editor-link3=David Malcolm Lewis |editor-last4=Ostwald |editor-first4=M. |editor-link4=Martin Ostwald |last=Francfort |first=Henri-Paul |author-link=Henri-Paul Francfort |date=1988 |title=The Cambridge Ancient History |volume=4 |chapter=Central Asia and Eastern Iran |location=Cambridge, United Kingdom |publisher=Cambridge University Press |pages=165–193 |isbn=978-0-521-22804-6 - isbn=9780549562092- url=https://archive.org/details/empireofsteppesh00prof
*cite book |editor1-last=Boardman |editor1-first=John |editor1-link=John Boardman (art historian) |editor2-last=Edwards |editor2-first=I. E. S. |editor2-link=I. E. S. Edwards |editor3-last=Hammond |editor3-first=N. G. L. |editor3-link=N. G. L. Hammond |editor4-last=Sollberger |editor4-first=E. |editor4-link=Edmond Sollberger |editor5-last=Walker |editor5-first=C. B. F. |last=Grayson |first=A. K. |date=1991 |title=The Cambridge Ancient History |volume=3.2 |chapter=Assyria: Sennacherib and Esarhaddon |url= |location=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |pages=103–141 |isbn=978-1-139-05429-4- cite book |last=Harmatta |first=János |author-link=János Harmatta |year=1996 |chapter=The Scythians |editor-last1=Herrmann |editor-first1=Joachim |editor-link1=:de:Joachim Herrmann (Prähistoriker) |editor-last2=Zürcher |editor-first2=Erik |editor-link2=Erik Zürcher |title=History of Humanity: From the seventh century B.C. to the seventh century A.D. |url=https://books.google.com/books?id=WGUz01yBumEC |volume=3 |publisher=UNESCO |pages=181–182 |isbn=923102812X - access-date=July 4, 2022 - isbn=0-415-03483-3 - cite book |last=Ivantchik |first=Askold |author-link=Askold Ivantchik |date=1993 |title=Les Cimmériens au Proche-Orient |trans-title=The Cimmerians in the Near East |url=https://www.zora.uzh.ch/id/eprint/151019/1/Ivantchik_1993_Les_Cimmerians_au_Proche-Orient.pdf |language=fr |location=Fribourg, Switzerland; Göttingen, Germany |publisher=Editions Universitaires (Switzerland); Vandenhoeck & Ruprecht (Germany) |isbn=978-3-727-80876-0- cite web |url=http://www.iranicaonline.org/articles/scythians |title=Scythians |last=Ivantchik |first=Askold |author-link=Askold Ivantchik |date=April 25, 2018 |website=Encyclopædia Iranica - cite book |last=Jacobson |first=Esther |year=1995 |title=The Art of the Scythians: The Interpenetration of Cultures at the Edge of the Hellenic World |url=https://books.google.com/books?id=ciZquFt9IFIC |publisher=BRILL |isbn=90-04-09856-9- cite book |last1=Lomazoff |first1=Amanda |last2=Ralby |first2=Aaron |year=2013 |chapter=Scythians and Sarmatians |title=The Atlas of Military History |url=https://books.google.com/books?id=8ilZDwAAQBAJ |publisher=Simon & Schuster |page=63 |isbn=978-1-60710-985-3 - cite journal |last1=Lubotsky |first1=Alexander |date=2002 |title=Scythian Elements In Old Iranian |url=https://www.azargoshnasp.net/history/Scythians/indoiranianscythianelements.pdf |journal=Proceedings of the British Academy |publisher=Oxford University Press |volume=116 |issue=2 |pages=189–202 - cite book |last=Mallory |first=J. P. |author-link=J. P. Mallory |year=1991 |chapter=The Iranians |title=In Search of the Indo-Europeans: Language Archeology and Myth |url=https://books.google.com/books?id=lENVpwAACAAJ |publisher=Thames & Hudson |pages=48–56 - cite book |last1=Mallory |first1=J. P. |author-link1=J. P. Mallory |last2=Adams |first2=Douglas Q. |author-link2=Douglas Q. Adams |year=1997 |title=Encyclopedia of Indo-European Culture |url=https://books.google.com/books?id=tzU3RIV2BWIC |publisher=Taylor & Francis |isbn=1-884964-98-2 - cite book |editor-last=Sinor |editor-first=Denis |editor-link=Denis Sinor |last=Melyukova |first=A. I. |author-link=Anna Melyukova |date=1990 |title=The Cambridge History of Early Inner Asia |url=https://archive.org/details/cambridgehistory0000unse_w0y6 |location=Cambridge, United Kingdom |publisher=Cambridge University Press |pages=97–117 |isbn=978-0-521-24304-9 - cite book |last=Minns |first=Ellis Hovell |author-link=Ellis Minns |year=2011 |title=Scythians and Greeks: A Survey of Ancient History and Archaeology on the North Coast of the Euxine from the Danube to the Caucasus |url=https://books.google.com/books?id=ijJ4o2iorhkC |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-02487-7 - cite book |last=Olbrycht |first=Marek Jan |author-link= |date=2021 |title=Early Arsakid Parthia (ca. 250-165 B.C.): At the Crossroads of Iranian, Hellenistic, and Central Asian History |url= |location=Leiden, Netherlands ; Boston, United States |publisher=Brill |isbn=978-9-004-46076-8 - cite book |last=Parfitt |first=Tudor |author-link=Tudor Parfitt |year=2003 |title=The Lost Tribes of Israel: The History of a Myth |url=https://books.google.com/books?id=8YgFHQAACAAJ |publisher=Phoenix |isbn=1-84212-665-2 - cite book |last=Potts |first=Daniel T. |author-link=David W. Anthony |year=1999 |title=The Archaeology of Elam: Formation and Transformation of an Ancient Iranian State |url=https://books.google.com/books?id=mc4cfzkRVj4C |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-56496-4 - cite book |last=Rolle |first=Renate |author-link=:de:Renate Rolle |year=1989 |title=The World of the Scythians |url=https://books.google.com/books?id=l8Uy2k1srAIC |publisher=University of California Press |isbn=0-520-06864-5 - cite book |last=Rostovtzeff |first=Michael |author-link=Michael Rostovtzeff |year=1922 |title=Iranians & Greeks In South Russia |url=https://archive.org/details/cu31924028575060/page/n9 |publisher=Clarendon Press - cite book |last=Sulimirski |first=T. |author-link=Tadeusz Sulimirski |year=1985 |chapter=The Scyths |editor-last=Gershevitch |editor-first=I. |editor-link=Ilya Gershevitch |title=The Cambridge History of Iran |volume=2 |url= |publisher=Cambridge University Press |pages=149–199 |isbn=978-1-139-05493-5 
*cite book |editor1-last=Boardman |editor1-first=John |editor1-link=John Boardman (art historian) |editor2-last=Edwards |editor2-first=I. E. S. |editor2-link=I. E. S. Edwards |editor3-last=Hammond |editor3-first=N. G. L. |editor3-link=N. G. L. Hammond |editor4-last=Sollberger |editor4-first=E. |editor4-link=Edmond Sollberger |editor5-last=Walker |editor5-first=C. B. F. |last1=Sulimirski |first1=Tadeusz |author-link=Tadeusz Sulimirski |last2=Taylor |first2=T. F. |author-link2=Timothy Taylor (archaeologist) |date=1991 |title=The Cambridge Ancient History |volume=3.2 |chapter=The Scythians |url= |location=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |pages=547–590 |isbn=978-1-139-05429-4- cite book |last=Szemerényi |first=Oswald |author-link=Oswald Szemerényi |year=1980 |title=Four old Iranian ethnic names: Scythian – Skudra – Sogdian – Saka |url=http://www.azargoshnasp.net/history/Scythians/fouroldiranianethnicnames.pdf |publisher=Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften |isbn=0-520-06864-5 - cite book |last=Testen |first=David |year=1997 |chapter=Ossetic Phonology |editor-last=Kaye |editor-first=Alan S. |title=Phonologies of Asia and Africa: (including the Caucasus) |url=https://books.google.com/books?id=T6jmziooEk0C |volume=2 |publisher=Eisenbrauns |pages=707–733 |isbn=1-57506-019-1 - cite journal |last1=Tsetskhladze |first1=Gocha R. |author-link1=Gocha R. Tsetskhladze |date=December 17, 2002 |orig-year=1998 |title=Who Built the Scythian and Thracian Royal and Elite Tombs? |journal=Oxford Journal of Archaeology |publisher=Wiley |volume=17 |issue=1 |pages=55–92 |doi=10.1111/1468-0092.00051 - cite book |last=Tsetskhladze |first=Gocha R. |author-link=Gocha R. Tsetskhladze |year=2010 |title=North Pontic Archaeology: Recent Discoveries and Studies |url=https://books.google.com/books?id=HTSeiXqGKBwC |publisher=BRILL |isbn=978-9004120419 - cite journal |last1=Watson |first1=William |author-link1=William Watson (sinologist) |date=October 1972 |title=The Chinese Contribution to Eastern Nomad Culture in the Pre-Han and Early Han Periods |journal=World Archaeology |publisher=Taylor & Francis, Ltd. |volume=4 |issue=2 |pages=139–149 |doi= 10.1080/00438243.1972.9979528|jstor= 123972- cite journal |last1=Waśko |first1=Andrzej |author-link1=:pl:Andrzej Waśko |date=April 1997 |title=Sarmatism or the Enlightenment: The Dilemma of Polish Culture |url=http://www.ruf.rice.edu/~sarmatia/497/wasko.html |journal=Sarmatian Review |publisher=Oxford University Press |volume=XVII |issue=2 - cite book |last=West |first=Stephanie |author-link=Stephanie West |year=2002 |chapter=Scythians |editor-last1=Bakker |editor-first1=Egbert J. |editor-link1=Egbert Bakker |editor-last2=de Jong |editor-first2=Irene J. F. |editor-link2=Irene de Jong |editor-last3=van Wees |editor-first3=Hans |title=Brill's Companion to Herodotus |url=https://brill.com/view/book/edcoll/9789004217584/BP000020.xml |publisher=Brill |pages=437–456 |isbn=978-90-04-21758-4 - cite book |last=Young |first=T. Cuyler |year=1988 |chapter=The early history of the Medes and the Persians and the Achaemenid empire to the death of Cambyses |editor1-last=Boardman |editor1-first=John |editor1-link=John Boardman (art historian) |editor2-last=Hammond |editor2-first=N. G. L. |editor2-link=N. G. L. Hammond |editor3-last=Lewis |editor3-first=D. M. |editor3-link=David Malcolm Lewis |editor4-last=Ostwald |editor4-first=M. |editor4-link=Martin Ostwald |title=The Cambridge Ancient History |volume=4 |location=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |pages=1–52 |isbn=978-0-521-22804-6

**อ่านเพิ่ม**
 cite book |last=Baumer |first=Christoph |author-link=Christoph Baumer |year=2012 |title=The History of Central Asia: The Age of the Steppe Warriors |url=https://books.google.com/books?id=yglkwD7pKV8C |publisher=I.B.Tauris |isbn=978-1-78076-060-5 - cite book |last=Davis-Kimball |first=Jeannine |author-link=Jeannine Davis-Kimball |year=2003 |title=Warrior Women: An Archaeologist's Search for History's Hidden Heroines |url=https://books.google.com/books?id=3MVkewAACAAJ |publisher=Grand Central Publishing |isbn=0-446-67983-6 - cite book |last1=Gamkrelidze |first1=Thomas V. |author-link1=Tamaz V. Gamkrelidze |last2=Ivanov |first2=Vjaceslav V. |author-link2=Vyacheslav Ivanov (philologist) |year=2010 |title=Indo-European and the Indo-Europeans: A Reconstruction and Historical Analysis of a Proto-Language and Proto-Culture |url=https://books.google.com/books?id=M2aqp2n2mKkC |publisher=Walter de Gruyter |isbn=978-3-11-081503-0 - cite book |last1=Humbach |first1=Helmut |last2=Faiss |first2=Klauss |year=2012 |title=Herodotus's Scythians and Ptolemy's Central Asia: Semasiological and Onomasiological Studies |url=https://books.google.com/books?id=iMACuwAACAAJ |publisher=Reichert Verlag |isbn=978-3-89500-887-0 - cite book |last=Jaedtke |first=Wolfgang |year=2008 |title=Steppenkind: Ein Skythen-Roman |url=https://books.google.com/books?id=vI0JJgAACAAJ |language=de |publisher=Piper |isbn=978-3-492-25146-4 - cite journal |last1=Johnson |first1=James William |date=April 1959 |title=The Scythian: His Rise and Fall |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-the-history-of-ideas_1959-04_20_2/page/n97 |journal=Journal of the History of Ideas |publisher=University of Pennsylvania Press |volume=20 |issue=2 |pages=250–257 |doi= 10.2307/2707822|jstor= 2707822- cite book |last=Lebedynsky |first=Iaroslav |author-link=Iaroslav Lebedynsky |year=2001 |title=Les Scythes |url=https://books.google.com/books?id=G9JoAAAAMAAJ |language=fr |publisher=Ed. Errance |isbn=2877722155 - cite book |last=Rostovtzeff |first=Michael |author-link=Michael Rostovtzeff |year=1993 |title=Skythien und der Bosporus |url=https://books.google.com/books?id=BNZrL7mGwDUC |language=de |volume=2 |publisher=Franz Steiner Verlag |isbn=3-515-06399-4 - isbn=1-900838-03-6 

**แหล่งข้อมูลอื่น**
 scythians- Велична Скіфія – Протоукраїна: науково-енциклопедичне видання / Гладкий М. В., Цибулькін В. В. – К.:  ТОВ «НОВИЙ ДРУК», 2025. – 432 с.
หมวดหมู่:ชนร่อนเร่ชาวอิหร่าน
หมวดหมู่:สหัสวรรษที่ 1 ก่อนคริสตกาล