จุนทกัมมารบุตร

จุนทกัมมารบุตร (Cunda Kammāraputta จุนท กมฺมารปุตฺต) หรือ จุนทะบุตรของนายช่างทอง เป็นช่างทองผู้ถวายพระกระยาหารมื้อสุดท้ายแก่พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ศาสดาของศาสนาพุทธ เมื่อคราวเสด็จเยี่ยมสวมอัมพวันของเขาที่เมืองปาวา หลังเสวยพระกระยาหารของจุนทะไปแล้ว พระพุทธเจ้ามีพระอาการประชวรบิดอย่างรุนแรง ซึ่งอาจเกิดจากภาวะลำไส้เน่าอักเสบ (Clostridial necrotizing enteritis) หลังจากเสวยพระกระยาหารที่มีโปรตีนสูง ถึงกระนั้นจุนทะยังเป็นที่เคารพนับถือจากพระสงฆ์นิกายเถรวาทอย่างสูง
ก่อนพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะเสด็จดับขันธปรินิพพาน พระองค์ตรัสบอกพระอานนท์ให้ไปเยี่ยมจุนทะเพื่อแจ้งข่าวว่า อาหารของจุนทะไม่เกี่ยวข้องกับพระอาการประชวรของพุทธองค์ จุนทะไม่ต้องตำหนิตนเองหรือสำนึกผิด ตรงกันข้าม การถวายพระกระยาหารมื้อสุดท้ายแก่พระพุทธเจ้าก็เป็นบุญเท่ากับถวายอาหารมื้อแรกเมื่อพุทธองค์ตรัสรู้ของนางสุชาดา ถือว่าได้อานิสงส์สูงยิ่งนัก

**ประวัติ**

**ขอเป็นพุทธสาวก**
จุนทะเป็นบุตรของนายช่างทองในเมืองปาวา แคว้นมัลละ ซึ่งในขณะนั้นเมืองดังกล่าวเป็นศูนย์กลางของศาสนาเชน ใน จุนทสูตร พระพุทธเจ้าได้เสด็จไปยังเมืองปาวา โดยประทับที่สวนอัมพวันหรือป่ามะม่วงของจุนทกัมมารบุตร จุนทกัมมารบุตรจึงรีบไปเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้า เบื้องต้น จุนทกัมมารบุตรชอบใจพราหมณ์ชาวปัจฉาภูมิ ผู้ถือน้ำเต้า สวมพวงมาลัยสาหร่าย และบำเรอไฟลงน้ำเป็นวัตร ด้วยสำคัญว่าเป็นผู้ดำรงความสะอาด จากนั้นพระพุทธเจ้าได้อธิบายถึงความแตกต่างกันระหว่างพิธีกรรมทำให้บริสุทธิ์ของพราหมณ์เหล่านี้กับการทำให้บริสุทธิ์ในวินัยของอริยสงฆ์ จนจุนทะซึ้งในรสพระธรรม แล้วขอเป็นสาวกของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า จากนั้นจุนทะได้ขอถวายภัตตาหารแก่พุทธองค์ในวันรุ่งขึ้น โดยกล่าวว่า "ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอพระผู้มีพระภาคพร้อมด้วยภิกษุสงฆ์โปรดรับภัตตาหารของข้าพระองค์ในวันพรุ่งนี้เถิด พระพุทธเจ้าข้า" พระพุทธเจ้าทรงรับกิจนิมนต์โดยดุษณียภาพ

**ภัตตาหารของจุนทะ**
จุนทสถูป สถานที่พระพุทธเจ้าเสวยพระกระยาหารมื้อสุดท้าย
ในอรรถกถา สุมังคลวิลาสินี ระบุว่าภัตตาหารที่จุนทะถวายแก่พระพุทธเจ้าและพระอรหันต์องค์อื่น ๆ ประกอบด้วย เนื้อสุกรอ่อน ข้าวหุงด้วยนมโคอย่างดี และสมุนไพรชนิดหนึ่ง ส่วนใน มหาปรินิพพานสูตร ระบุว่า จุนทกัมมารบุตรตระเตรียมของฉันขบเคี้ยวอย่างประณีตและสูกรมัททวะ (sūkaramaddava) ไว้อย่างเพียงพอ โดยใช้เวลาเตรียมอาหารที่บ้านของตนเองทั้งคืน
มีการตีความ "สูกรมัททวะ" ว่าเป็นอาหารชนิดใดไว้หลายทาง ดังนี้
# เนื้อสุกรทั่วไปที่อ่อนนุ่ม (สูกรมทฺทวนฺติ สูกรสฺส มุทุสินิทฺธํ ปวตฺตมํสํ)
# หน่อไม้ที่สุกรแทะดุน (สูกเรหิ มทฺทิตวํสกฬีโร)
# เห็ดชนิดหนึ่งที่เกิดในถิ่นที่สุกรแทะดุน (สูกเรหิ มทฺทิตปฺปเทเส ชาตํ อหิฉตฺตกํ)
# เป็นชื่อรสอาหารชนิดหนึ่ง เรียกว่า สูกรมัททวะ (สูกรมทฺทวํ นาม เอกํ รสายตนํ)
ในเอกสารนิกายเถรวาทระบุว่าพระกระยาหารมื้อสุดท้ายของพระพุทธเจ้าคือเนื้อหมูอ่อน ขณะที่นิกายมหายานซึ่งเป็นมังสวิรัติ อธิบายว่าอาจเป็นเห็ด ทรัฟเฟิล เผือก หรือพืชมีหัว ซึ่งสะท้อนถึงมุมมองที่แตกต่างกันทั้งเรื่องการกินเจและการถือศีลต่าง ๆ ของทั้งสองนิกาย
เมื่อจุนทกัมมารบุตรประเคนภัตตาหารและของขบเคี้ยวแก่พระพุทธเจ้าและพระภิกษุสงฆ์ โดยพระพุทธเจ้าตรัสเรียกจุนทะแล้วกล่าวว่า "จุนทะ ท่านจงประเคนเราด้วยสูกรมัททวะที่เตรียมไว้ ประเคนภิกษุสงฆ์ด้วยของขบฉันอย่างอื่นที่เตรียมไว้เถิด" หลังเสวยภัตตาหารไปแล้ว ทรงตรัสกับจุนทะอีกว่า "จุนทะ ท่านจงฝังสูกรมัททวะที่เหลือในหลุม เรายังไม่เห็นใครในโลกพร้อมทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก และหมู่สัตว์ พร้อมทั้งสมณพราหมณ์ เทวดาและมนุษย์ ที่จะบริโภคสูกรมัททวะนั้นแล้วพึงถึงการย่อยไปด้วยดี ยกเว้นตถาคต" จุนทะจึงนำสูกรมัททวะที่เหลือทิ้งลงหลุมสนองพระดำรัส และหลังพระพุทธเจ้าเสวยพระกระยาหารจากนายจุนทกัมมารบุตรแล้วทรงพระประชวรอย่างรุนแรง มีพระบังคนหนักเป็นพระโลหิต ทรงทุกขเวทนาอย่างแสนสาหัสจวนจะปรินิพพาน หลังจากนั้นพระพุทธเจ้าเสด็จไปยังเมืองกุสินารา ระหว่างทางทรงพักริมแม่น้ำกุกุฏาเพื่อบรรทมพักเหนื่อย ระหว่างนั้นพระพุทธเจ้ารับสั่งให้พระอานนท์มาตรัสถึงเรื่องของจุนทกัมมารบุตรไว้ว่า
ไฟล์:102 The Final Emancipation (9192094942).jpg|thumb|left|พระพุทธเจ้าเมื่อกำลังประทานปัจฉิมโอวาทแก่พระอรหันต์ ก่อนดับขันธปรินิพพานที่กุสินารา
ซึ่งการกระทำของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าต่อจุนทกัมมารบุตรนี้ ถูกมองว่าเป็นการปกป้องคนดีไม่ให้ถูกใส่ร้ายหรือเกิดความเสียหาย ทรงป้องกันด้วยการตรัสว่า ภัตตาหารที่เป็นเลิศของพุทธองค์มีสองครั้ง ครั้งหนึ่งเป็นภัตตาหารที่เสวยแล้วทำให้ตรัสรู้ของนางสุชาดา และครั้งสองคืออาหารก่อนดับขันธปรินิพพานของนายจุนทะ แม้ว่าหลังเสวยภัตตาหารของจุนทะแล้วมีพระอาการประชวรอย่างรุนแรงก็ตาม ทั้งนี้สูกรมัททวะอาจไม่ใช่สาเหตุของการปรินิพพานโดยตรง และพระพุทธเจ้าไม่ได้ปรินิพพานด้วยปักขันทิกาพาธ หากแต่ปรินิพพานด้วยอนุปาทิเสสนิพพานธาตุ

**เชิงอรรถ**

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:พุทธศาสนิกชนชาวอินเดีย
หมวดหมู่:สาวกของพระโคตมพุทธเจ้า
หมวดหมู่:บุคคลจากศาสนาฮินดูที่เปลี่ยนไปนับถือศาสนาพุทธ