ชุดตัวอักษรฮังการี

ชุดตัวอักษรฮังการี (magyar ábécé) เป็นส่วนขยายของชุดอักษรละตินที่ใช้ในการเขียนภาษาฮังการี ตัวอักษรฮังการีมีพื้นฐานมาจากอักษรละตินโดยมีตัวอักษรที่หลากหลายเพิ่มเข้ามา เพื่อแทนเสียงพยัญชนะและสระที่ไม่มีในภาษาละติน
ชุดตัวอักษรภาษาฮังการีโดยพื้นฐานมีตัวอักษรทั้งหมด 40 ตัว แต่แบบขยาย มีอยู่ 44 ตัว โดยเพิ่มตัวอักษร Q, W, X และ Y ซึ่งพบได้เฉพาะในคำยืมจากภาษาอื่นและในตัวสะกดวิสามานยนามแบบดั้งเดิม
ตัวอักษร 44 ตัว ในชุดตัวอักษรฮังการีแบบขยายมีดังนี้

**คำอธิบาย**
สัญลักษณ์อักษรแต่ละตัวในกล่องด้านบนนับเป็นตัวอักษรเฉพาะในภาษาฮังการี โดยแยกสระเสียงสั้นและเสียงยาว (คล้ายภาษาไทย) เช่น ตัวอักษร o และ ó หรือ ö และ ő นับเป็นคนละตัวอักษร มีตำแหน่งของตัวเองในการเรียงลำดับ ไม่นับว่าเป็นสระเดียวกัน
แม้ว่าสระเสียงสั้นและสระเสียงยาวจะนับเป็นอักษรคนละตัวในในอักษรฮังการี แต่สำหรับพยัญชนะ แม้ว่าจะมีเสียงยาว (หรือมีการซ้ำเสียงต่อเนื่อง) ก็ยังนับเป็นอักษรตัวเดียวกัน
ในภาษาฮังการี การแสดงว่าพยัญชนะนั้นมีเสียงยาว จะทำได้โดยการเขียนอักษรเดียวกันซ้ำสองตัวแทนการใส่เครื่องหมายไว้ด้านบน เช่น tt, gg, zz (ette IPA|ˈɛtːɛ 'เขากิน'; függ IPA|fyɡː 'มันห้อยอยู่'; azzal IPA|ˈɒzːɒl 'กับอันนั้น') อย่างไรก็ดี ในภาษาฮังการี จะมีการใช้อักษรพยัญชนะละติน 2 หรือ 3 ตัวมาผสมกันเพื่อแสดงเสียงเสียงเดียว สำหรับเสียงที่ไม่มีในภาษาละติน (คล้ายกับภาษาโปแลนด์) ภาษาฮังการีมีอักษรประสม 9 ตัว คือ cs, dz, dzs, gy, ly, ny, sz, ty, zs
ในการเขียนอักษรพยัญชนะประสม (ประกอบด้วย cs, dz, dzs, gy, ly, ny, sz, ty, zs) ให้แสดงเสียงยาวนั้น ตามหลักการเขียนของภาษาฮังการี จะตัดอักษรด้านหลังตัวพยัญชนะประสมตัวแรกให้เหลือแต่เพียงอักษรละตินตัวแรก แล้วเอามาเขียนติดกับตัวมันเอง เช่น sz + sz → ssz (asszony IPA|ˈɒsːoɲ 'ผู้หญิง'); ty + ty → tty (hattyú IPA|ˈhɒcːuː 'หงส์'); dzs + dzs → ddzs (briddzsel IPA|ˈbrid͡ʒːɛl  'ด้วยไพ่โปกเกอร์') ยกเว้นเฉพาะคำยาวที่เกิดจากคำสั้น ๆ ประสมกัน เช่น jegygyűrű IPA|ˈjɛɟːyːryː 'แหวนหมั้น' (jegy IPA|ˈjɛɟ + gyűrű IPA|ˈɟyːryː) ไม่มีการตัดอักษรออกให้กลายเป็น jeggyűrű

**การออกเสียง**
ตารางต่อไปนี้คือการออกเสียงอักษรฮังการีตามหลักภาษาฮังการีมาตรฐาน
}
เอาะ (แบบไม่มีเสียงกัก)
ภาษาไทย: ก๊อก, ล็อก
ภาษาอังกฤษ (แบบบริติช): cot
Á
á
/aː/
อา
ภาษาไทย: ฟาง, ข้าว
ภาษาอังกฤษ: father
B
bé
/b/
บ
ภาษาไทย: บ้าน, บิน, บ่อน
ภาษาอังกฤษ:  by, absence
C
cé
/ts/
ตซ
ภาษาอังกฤษ: pots
ภาษาญี่ปุ่น: 津波（つなみ、Tsunami）
คล้าย ต กับ ซ รวมกันเป็นเสียงเดียว
Cs
csé
/tʃ/
ช
ภาษาไทย: ช้าง, เชียงใหม่
ภาษาอังกฤษ: check, cheek, etching 
D
dé
/d/
ด
ภาษาไทย: เด็ก, ดิน, ดารา
ภาษาอังกฤษ: deck, wide
Dz
dzé
/dz/
ดซ (เสียงก้อง)
ภาษาอังกฤษ: kids
เป็นคำที่พบได้น้อยมากในภาษาฮังการี
Dzs
dzsé
/dʒ/
จ (เสียงก้อง)
ภาษาอังกฤษ: jam, George, bridge, edge, fridge
เป็นคำที่มักพบในคำทับศัพท์จากภาษาต่างประเทศ
E
e
/ɛ/
แอะ (แบบไม่มีเสียงกัก)
ภาษาอังกฤษ: less, cheque, edge, bed
É
é
/eː/
เอ
ภาษาอังกฤษ: café
F
ef
/f/
ฟ
ภาษาอังกฤษ: find, euphoria
G
gé
/ɡ/
ก (เสียงก้อง)
ภาษาอังกฤษ: get, leg, go
Gy
gyé
/ɟ/
ดย
คล้ายกับคำภาษาอังกฤษ ที่ใช้เสียง /d/ แบบอ่อน คำว่า duke during
ออกเสียงคล้าย ด กับ ย มารวมกัน เป็นเสียงเดียว
H
há
/h/ 1. IPA|ɦ
2. ∅
3. IPA|x
4. IPA|ç
ฮ 1. ฮ
2. ไม่ออกเสียง
3. ค, ฮ
4. ช, ฮ
ภาษาอังกฤษ: hi 
1. behind
2. honest
3. Loch, Chanukah 
4. human
ออกเสียงได้ 4 แบบ ตามแต่ละคำ แต่ส่วนใหญ่ ออกเสียงเหมือน ฮ ในภาษาไทย
I
i
/i/
อิ (แบบไม่มีเสียงกัก)
ภาษาอังกฤษ: sea, key, tree
Í
í
/iː/
อี
ภาษาอังกฤษ: leek, leave, seed, sea
J
jé
/j/
ย
ภาษาไทย: ยักษ์, ยี่หร่า, ยาย
ภาษาอังกฤษ: you, yes, faith
K
ká
/k/
ก
ภาษาไทย: กอง, ไก่
ภาษาอังกฤษ: ski, scar, mask
L
el
/l/
ล
ภาษาอังกฤษ: leave, list
Ly
elly, el-ipszilon
/j/
/ /ʎ/
ย / ลย
ภาษาอังกฤษ: play, pray
ในปัจจุบัน ly ออกเสียงเหมือน j หรือ ย ตามภาษาฮังการีมาตรฐานเนื่องจากการเปลี่ยนไปของสำเนียงการพูดภาษาฮังการี
M
em
/m/
ม
ภาษาอังกฤษ: mind, assume, might
N
en
/n/: IPA|ŋ
ง (เมื่อนำหน้า k, g)
น
ภาษาอังกฤษ: thing, lying (ก่อนตัว k, g),need, bone (ที่อื่น ๆ)
ออกเสียงเหมือน ง เมื่อนำหน้า k, g แต่ออกเสียงเหมือน น เมื่อนำหน้าเสียงพยัญชนะอื่นทั้งหมด
Ny
eny
/ɲ/
ญ, นย
ภาษาอังกฤษ: canyon
ภาษาสเปน: niño
ออกเสียงเหมือน ญ ในภาษาไทยโบราณ ภาษาไทยถิ่นเหนือ และภาษาไทยถิ่นอีสาน
O
o
/o/
โอะ (แบบไม่มีเสียงกัก)
ภาษาอังกฤษ: force, sorcerer
Ó
ó
/oː/
โอ
Ö
ö
/ø/
เออะ (แบบไม่มีเสียงกัก)
ตัว ö ในภาษาเยอรมัน
Ő
ő
/øː/
เออ
คล้ายตัว ö ในภาษาเยอรมัน แต่เสียงยาว
P
pé
/p/
ป
ภาษาไทย: ปา, ประเทศ
(Q)
kú
ก
ออกเสียงเหมือน k พบในคำทับศัพท์เท่านั้น
R
er
/r/
ร
ภาษาไทย: เรียน, รู้
ร เรือ แบบรัวลิ้น ในภาษาไทยมาตรฐาน และเหมือนกับเสียงของ rr ในภาษาสเปน
S
es
/ʃ/
ช (เสียง
ภาษาอังกฤษ: share, wish, shout
การเขียนโดยใช้ s เป็นเสียง /ʃ/ และ sz เป็นเสียง /ʃ/ เป็นสิ่งที่พบได้น้อยมาก ในระบบการเขียนของยุโรป มีเพียงภาษาฮังการีที่เขียนแบบนี้
Sz
esz
/s/
ภาษาอังกฤษ: say, estimate
T
té
/t/
ภาษาอังกฤษ: star, least, feast
Ty
tyé
/c/
ภาษาอังกฤษ: tube
คล้าย ต กับ ย รวมกันเป็นเสียงเดียว
U
u
/u/
ภาษาอังกฤษ: rude
Ú
ú
/uː/
อู
ภาษาอังกฤษ: do, fool
Ü
ü
/y/
อึ (แบบไม่มีเสียงกัก)
ตัว ü ในภาษาเยอรมัน
Ű
ű
/yː/
อือ
ตัว ü ในภาษาเยอรมัน แต่เสียงยาว
V
vé
/v/
ฟ, ว
ภาษาอังกฤษ: very, every
(W)
dupla vé
/v/
ฟ, ว
ภาษาอังกฤษ: view, evolve, vacuum
ออกเสียงเหมือน v พบในคำทับศัพท์เท่านั้น
(X)
iksz
กซ
ออกเสียงเหมือน k + sz พบในคำทับศัพท์เท่านั้น
(Y)
ipszilon
/i/
อิ (แบบไม่มีเสียงกัก)
ภาษาอังกฤษ: happy
ออกเสียงเหมือน i พบในคำทับศัพท์เท่านั้น
Z
zé
/z/
ซ (เสียงก้อง)
ภาษาอังกฤษ: desert, roses
Zs
zsé
/ʒ/
ช (เสียงก้อง)
ภาษาอังกฤษ: pleasure, leisure
ตัวอักษร ë ไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของชุดตัวอักษรฮังการี อย่างไรก็ตาม นักภาษาศาสตร์ใช้ตัวอักษรนี้เพื่อจำแนกความต่างระหว่างเสียง e สั้น สองชนิด (แอะ และ เอะ) ในบางภาษาถิ่นของภาษาฮังการี มีการใช้อักษรนี้ครั้งแรกในปี ค.ศ. 1770 โดยเยิดย์ ก็อลมาร์ (György Kalmár) แต่อักษรนี้ไม่เคยเป็นส่วนหนึ่งของชุดตัวอักษรฮังการีมาตรฐาน เนื่องจากในภาษาฮังการีมาตรฐานไม่ได้จำแนกความต่างระหว่างเสียงทั้งสองนี้ (อย่างที่ในภาษาไทยแยกเสียง แอะ และ เอะ ออกจากกัน) อย่างไรก็ตาม เสียง ë (เอะ) ออกเสียงต่างจากเสียง e (แอะ) ในภาษาถิ่นของภาษาฮังการี 6 ภาษาจาก 10 ภาษา และออกเสียงอย่าง ö (เออะ) ในภาษาถิ่นของภาษาฮังการี 1 ภาษา (ภาษาถิ่นทรานซิลเวเนีย)
ทวิอักษร ch ยังปรากฏอยู่ในบางคำ (เช่น technika, monarchia) และออกเสียงเหมือนกับ h ส่วนในวิสามานยนาม ch จะออกเสียงเหมือน cs หรือบางครั้งออกเสียงเป็น h หรือ k (แบบภาษาเยอรมัน)

**การเขียนแบบเดิม ที่ยังใช้ในชื่อเฉพาะและเอกสารทางประวัติศาสตร์**
การเขียนแบบดั้งเดิม (บางส่วนมีความใกล้เคียงกับการเขียนแบบเยอรมัน) มีการใช้ในชื่อเฉพาะที่เป็นภาษาฮังการี โดยตารางด้านล่างจะเปรียบเทียบการเขียนแบบดั้งเดิม กับการอ่านออกเสียงแบบปัจจุบัน ตามการสะกดของภาษาฮังการีมาตรฐาน ดังนี้:
โดยทั่วไปแล้ว ตัว y ในการเขียนแบบดั้งเดิมนั้น มักจะอ่านเป็น i ในการอ่านแบบปัจจุบัน (ตย..: Teleky, Rákóczy, Dézsy). ด้านล่างนี้คือตัวอย่างการอ่านด้วยหลักปัจจุบัน ที่มักจะมีการอ่านผิด เนื่องจากการสะกดที่ใช้หลักต่างจากปัจจุบัน มักพบในชื่อนามสกุล
ตัวอย่าง:

**ตัวนำหน้านาม และ คำเชื่อม แบบดั้งเดิม**
ในอดีต การเรียนคำนำหน้านาม a/az มีหลักการเขียนดังนี้:- คำว่า az ก่อนสระและ h เช่น az ember (คน), az híd (สะพาน) ปัจจุบันจะเขียนแบบนี้หน้าสระเท่านั้น- ก่อนสระ — a: a csillag (ดวงดาว) ปัจจุบันเขียนโดยไม่ใช้ดัวอาฟอสโตรฟี
มีการย่อคำว่า és (และ) ปัจจุบันจะย่อว่า s จะเขียนโดยใช้ตัวอาฟอสโตรฟีไว้ด้านหน้า เช่น ’s (เช่น föld  ’s nép แผ่นดินและผู้คน)

**การเรียงคำในพจนานุกรม**
ถึงแม้ัว่าอักษรฮังการีจะแยกอักษรเสียงสั้น และ เสียงยาม ให้เป็นอักษรคนละตัว แต่ในเวลาที่มีการเรียงคำในพจนานุกรม หรือ อรรถาภิธาน จะนับให้อยู่ในหมวดเดียวกัน อาทิเช่น O/Ó และ Ö/Ő จะไม่มีการแยกกันเป็นคนละหมวด แต่ระหว่าง Ö และ O จะแยกหมวดกัน โดย O มาก่อน Ö
การเรียงคำคำเดียวกัน จะมีการเรียงอักษรที่ข้างหน้าเป็นพิมพ์เล็ก มาก่อนพิมพ์ใหญ่ ซึ่งเป็นชื่อเฉพาะ อาทิ varga ตามมาด้วยคำว่า Varga.)
The polygraphic consonant signs are treated as single letters.
สระเสียงยาวบางคำเป็นการรวมกันของสระประสมสองตัวขึ้นไป เช่น ,  จะนับการเรียงเป็น +, + เป็นต้น
 könnyű จะมีการเรียงคำเป็น ny>. tizennyolc จะมีการเรียงคำเป็น n>
 คำว่า házszám 'บ้านเลขที่' = ház (บ้าน) + szám (เลขที่) ไม่ได้มาจากคำว่า *házs + *zám จึงต้องเรียงคำเป็น  
การเรียงแบบนี้ ทำให้การเรียงภาษาฮังการีตามหลักอัลกอริทึมโดยคอมพิวเตอร์นั้นทำได้ค่อนข้างยาก เป็นปัญหาใหญ่ในการพัฒนาซอฟต์แวร์คอมพิวเตอร์

**แป้นพิมพ์ภาษาฮังการี**
แป้นพิมพ์ภาษาฮังการีมาตรฐานจะใช้ระบบแบบเยอรมัน (QWERTZ). ซึ่งทำให้มีพื้นที่พอที่รองรับอักษรภาษาฮังการีได้ทุกตัว
รูปแบบแป้นพิมพ์ภาษาฮังการี
อักษร "Í" มักจะอยู่ด้านซ้ายของ spacebar และกินพื้นที่ของ shift อักษร "Ű" มักอยู่ด้านซ้ายของ backspace ทำให้เสียพื้นที่บางส่วนของ backspace ไป  Ű มักถูกกดแทนที่ Enter บนแป้งภาษาฮังการีมีอักษรเยอรมัน "ß" และอักษร "Ł" ของภาษาโปแลนด์ แป้นฮังการีมาตรฐานสามารถเปลี่ยนเป็นสัญลักษณ์พิเศษได้ด้วยการกดปุ่ม Alt Gr (ต่างจากของภาษาไทยที่กดปุ่ม Shift)

**อัตราการใช้ตัวอักษรแต่ละตัว**
อักษรที่พบมากที่สุดในภาษาฮังการี คือ e และ a
ตารางด้านล่างแสดงอัตราการใช้อักษรฮังการีแต่ละตัว ตั้งแต่มากที่สุดไปหาน้อยที่สุด

**อ้างอิง**
ฮังการี
หมวดหมู่:ภาษาฮังการี