ปฏิทินสาธารณรัฐฝรั่งเศส

ไฟล์:Calendrier-republicain-debucourt2.jpg|thumb|ปฏิทินสาธารณรัฐฝรั่งเศสปีค.ศ.1794 วาดโดยPhilibert-Louis Debucourt
ปฏิทินสาธารณรัฐฝรั่งเศส (calendrier républicain français) มักถูกเรียกว่า ปฏิทินของนักปฏิวัติฝรั่งเศส (calendrier révolutionnaire français) เป็นปฏิทินที่ก่อตั้งในช่วงการปฏิวัติฝรั่งเศส และถูกใช้โดยรัฐบาลฝรั่งเศสไว้ประมาณ 12 ปี ตั้งแต่ปลายปีค.ศ.1793 ถึง ค.ศ.1805 และอีก 18 วันโดยคอมมูนปารีสในปีค.ศ.1871. ระบบปฏิทินนี้ถูกออกแบบไว้เพื่อลบล้างอิทธิพลทางศาสนาและพระมหากษัตริย์ออกจากปฏิทินทั้งหมด และเป็นส่วนหนึ่งของเป้าหมายใหญ่ของการทำตามแบบทศนิยม (decimalisation) ในประเทศฝรั่งเศส (ซึ่งรวมไปถึงเวลาทศนิยมของวัน, หน่วยเงินทศนิยม และเมตริก).

**เดือน**
ปฏิทินสาธารณรัฐฝรั่งเศสเริ่มต้นที่ศารทวิษุวัตในปารีส และมีทั้งหมด 12 เดือน แต่ละเดือนมี 30 วัน โดยจะตั้งชื่อเดือนตามธรรมชาติ และสภาพอากาศในและรอบปารีส. วันพิเศษอีกห้าหรือหกวันในปีที่ไม่ได้อยู่ในเดือน แต่จะขึ้นอยู่กับSansculottides หรือวันเสริม.- ฤดูใบไม้ร่วง:
** Vendémiaire (จากภาษาฝรั่งเศส vendange ที่ได้มาจากภาษาลาติน vindemia, "เก็บเกี่ยวองุ่น") เริ่มวันที่ 22, 23 หรือ 24 กันยายน
** Brumaire / บรูว์แมร์ (จากภาษาฝรั่งเศส brume, "หมอก") เริ่มวันที่ 22, 23 หรือ 24 ตุลาคม
** Frimaire (จากภาษาฝรั่งเศส frimas, "น้ำค้างแข็ง") เริ่มวันที่ 21, 22 หรือ 23 พฤศจิกายน- ฤดูหนาว:
** Nivôse (จากภาษาลาติน nivosus, "เต็มไปด้วยหิมะ") เริ่มวันที่ 21, 22 หรือ 23 ธันวาคม
** Pluviôse (จากภาษาฝรั่งเศส pluvieux ที่ได้มาจากภาษาลาติน pluvius, "ฝนตก") เริ่มวันที่ 20, 21 หรือ 22 มกราคม
** Ventôse (จากภาษาฝรั่งเศส venteux ที่ได้มาจากภาษาลาติน ventosus, "ลมแรง") เริ่มวันที่ 19, 20 หรือ 21 กุมภาพันธ์- ฤดูใบไม้ผลิ:
** Germinal (จากภาษาฝรั่งเศส การงอก) เริ่มวันที่ 20 หรือ 21 มีนาคม
** Floréal (จากภาษาฝรั่งเศส fleur ที่ได้มาจากภาษาลาติน flos, "ดอกไม้") เริ่มวันที่ 20 หรือ 21 เมษายน
** Prairial (จากภาษาฝรั่งเศส prairie, "ทุ่งหญ้า") เริ่มวันที่ 20 หรือ 21 พฤษภาคม- ฤดูร้อน:
** Messidor (จากภาษาลาติน messis, "การเก็บเกี่ยว") เริ่มวันที่ 19 หรือ 20 มิถุนายน
** Thermidor (หรือ Fervidor; จากภาษากรีก thermon, "ฤดูร้อน") เริ่มวันที่ 19 หรือ 20 กรกฎาคม
** Fructidor / ฟรูว์ตีดอร์ (จากภาษาลาติน fructus, "ผลไม้") เริ่มวันที่ 18 หรือ 19 สิงหาคม
เดือนส่วนใหญ่ตั้งตามศัพท์จากภาษาฝรั่งเศส, ภาษาลาติน และภาษากรีก
ในอังกฤษ มีการล้อเลียนชิ่อเดือนปฏิทินนี้เป็น: Wheezy, Sneezy และFreezy; Slippy, Drippy และNippy; Showery, Flowery และBowery; Hoppy, Croppy และPoppy. ส่วนทอมัส คาร์ลีลย์ นักประวัติศาสตร์ชาวสก็อตได้ตั้งชื่อปฏิทินให้เป็นทางการมากขึ้นในปีค.ศ.1837 โดยมีชื่อเป็น Vintagearious, Fogarious, Frostarious, Snowous, Rainous, Windous, Buddal, Floweral, Meadowal, Reapidor, Heatidor และ Fruitidor

**สิบวันต่อสัปดาห์**
ไฟล์:Montre revolutionnaire-IMG 4629-black.jpg|thumb|นาฬิกาพกในช่วงการปฏิวัติฝรั่งเศสแสดงชื่อ décade ทั้งสิบวัน และเดือนละ 30 วันในปฏิทินสาธารณรัฐฝรั่งเศส แต่เป็นเวลา 12 ชั่วโมง ตั้งอยู่ที่Musée d'Art et d'Histoire (Neuchâtel)ในประเทศสวิตเซอร์แลนด์.
ในเดือนหนึ่งจะถูกแบ่งเป็นสาม décades หรือ "สัปดาห์" ที่มี 10 วัน โดยมีชื่อ ดังนี้:- primidi (วันแรก)- duodi (วันที่สอง)- tridi (วันที่สาม)- quartidi (วันที่สี่)- quintidi (วันที่ห้า)- sextidi (วันที่หก)- septidi (วันที่เจ็ด)- octidi (วันที่แปด)- nonidi (วันที่เก้า)- décadi (วันที่สิบ)
Décades ถูกยกเลิกใน Floréal an X (เมษายน ค.ศ.1802).

**การแปลงเป็นปฏิทินกริกอเรียน**
ไฟล์:Fontaine d'Octon.JPG|thumb|บ่อน้ำพุที่Octon, Héraultที่บันทึกเป็นวันที่ 5 Ventôse an 109 (24 กุมภาพันธ์ ค.ศ.1901)
ด้านล่างคือปฏิทินกริกอเรียนตามการนับในปฏิทินสาธารณรัฐฝรั่งเศส- วันพิเศษ (sextile) ถูกใส่ก่อนในวันของปีที่แล้ว เนื่องจากเป็นปีอธิกสุรทิน
ปฏิทินนี้ถูกยกเลิกไปในปี XIV (1805). หลังจากวันนั้น การนับวันโดยรวมปีอธิกสุรทินยังคงแน่นอน ถ้าปฏิทินยังคงถูกใช้ต่อ. โดยมีการแปลงเป็นปฏิทินกริกอเรียนอยู่อย่างน้อยตามสันณิษฐานแค่ 4 แบบ:- วิษุวัต: การนับปีอธิกสุรทินจะคงที่ต่อตามฤดูใบไม้ร่วงที่ปารีสในวันที่ 1 Vendémiaire ถึงแม้ว่าบางครั้งอาจจะผ่านไป 5 ปีเช่นปีที่ 15 และ 20.- รอมเม: การนับปีอธิกสุรทินจะนับตามปีที่หารสี่ลงตัว (เช่น 20, 24, 28...) ซึ่งทำให้ปีใหม่ของปฏิทินสาธารณรัฐฝรั่งเศสจะยังคงเหมือนเดิม (22 กันยายน) ตามปฏิทินกริกอเรียนไปอีกสามศตวรรษของปฏิทินสาธารณรัฐฝรั่งเศส (ค.ศ.1992–2091).- ต่อเนื่อง: การนับปีอธิกสุรทินจะนับตามปีที่หารสี่ลงตัวจากอันสุดท้าย (เช่นปี 15, 19, 23, 27...) ซึ่งทำให้มีวันเพิ่มก่อน แทนที่จะเพิ่มทีหลัง มักจะใช้ในระยะยาว- 128 ปี: เริ่มตั้งแต่ปี 20 การนับปีอธิกสุรทินจะนับตามปีที่หารสี่ลงตัว ยกเว้นปีที่หารด้วย 128 ซึ่งทำให้ปีใหม่ของปฏิทินสาธารณรัฐฝรั่งเศสจะยังคงเหมือนเดิม (23 กันยายน) ตามปฏิทินกริกอเรียนทุกปีตั้งแต่ปี 129 ถึง 256 (ค.ศ.1920–2047).- วันพิเศษ (sextile) ถูกใส่ก่อนในวันของปีที่แล้ว เนื่องจากเป็นปีอธิกสุรทิน

**ดูเพิ่ม**
 วัฏจักรการเก็บเกี่ยว- การปฏิรูปปฏิทิน- เวลาทศนิยม- ปฏิทินโซเวียต- ปฏิทินฮิจเราะฮ์สุริยคติ - หน่วยปฏิทินที่เริ่มต้นจากวิษุวัตที่เคยถูกใช้ในประเทศอิหร่าน- ปฏิทินโลก

**อ้างอิง**

**สารานุกรม**
 Ozouf, Mona, 'Revolutionary Calendar' in Furet, François and Mona Ozouf, eds., Critical Dictionary of the French Revolution (1989)- Shaw, Matthew, Time and the French Revolution: a history of the French Republican Calendar, 1789-Year XIV (2011)

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  Antique Decimal Watches-  Date converter for numerous calendars, including this one-  Dials & Symbols of the French revolution. The Republican Calendar and Decimal time.-  Republican calendar page, with an alternative Dashboard's widget-  The Republican Calendar and Decimal time online-  Brumaire – The Republican Calendar, with Windows and Mac OS X applications, including a Dashboard's widget. date=2008-09-26  (fr es en eo pt de nl)-  Républican calendars 
หมวดหมู่:ปฏิทิน
หมวดหมู่:การปฏิวัติฝรั่งเศส
หมวดหมู่:สาธารณรัฐฝรั่งเศสที่ 1