เอียน

ลำดับการเปลี่ยนแปลงของอาณาเขตในยุคสามก๊กตามช่วงเวลา รัฐเอียนดำรงอยู่เพียงระยะเวลาสั้น ๆ แม้ว่าภูมิภาคนั้นจะถูกปกครองโดยตระกูลกองซุนมาหลายทศวรรษก่อนถูกพิชิตในปี ค.ศ. 238
เอียน ในภาษาจีนกลางเรียกว่า เยียน (p=Yān) เป็นรัฐจีนที่มีอยู่ตั้งแต่เดือนกรกฎาคม ค.ศ. 237 ถึงกันยายน ค.ศ. 238 ในคาบสมุทรเหลียวตง (เลียวตั๋ง) ในยุคสามก๊กของจีน เดิมเป็นเขตปกครองอิสระที่ปกครองโดยกงซุน ตู้และกองซุนของบุตรชายตั้งแต่ ค.ศ. 190 ถึง ค.ศ. 237 แม้ว่ารัฐเอียนเพิ่งจะประกาศตั้งตนเป็นอิสระในปี ค.ศ. 237 แต่นักประวัติศาสตร์เช่นหวาง จ้งชู (王仲殊) และโหว เทา (侯涛) ถือว่าบริเวณนี้เป็นเขตปกครองอิสระโดยพฤตินัยตั้งแต่เมื่อกงซุน ตู้สถาปนาการปกครองในเลียวตั๋งในปี ค.ศ. 190 แม้ว่ารัฐเอียนอยู่ในยุคสามก๊ก แต่ไม่ถูกนับรวมกับรัฐทั้งสามอันเป็นที่มาของชื่อยุคคือวุยก๊ก จ๊กก๊ก และง่อก๊ก อย่างไรก็ตาม นักเขียนบางคนเช่น คัง โหย่วเหวย์ (康有為) ถือว่ารัฐเอียนเป็น "ก๊กที่สี่"

**ผู้ดำรงตำแหน่งก่อน**

**กงซุน ตู้**
กงซุน เหยียน (公孫延) บิดาของกงซุน ตู้ อาศัยอยู่ที่เสฺวียนถูจฺวิ้น โดยกงซุน ตู้ได้รับสถานะรัฐมนตรีใน ค.ศ. 170 แม้ว่าเขาลาออกจากตำแหน่ง เขากลายเป็นเจ้าเมืองเหลียวตง (เลียวตั๋ง) ใน ค.ศ. 190 หรือ 189 ตามคำแนะนำของตั๋งโต๊ะ กงซุน ตู้สถาปนาการปกครองแบบกษัตริย์และควบคุมเหลียวตงอย่างสมบูรณ์ เขาแยกเหลียวตงออกเป็น 3 จฺวิ้น คือ เหลียวซีจฺวิ้นและจงเหลียวจฺวิ้นจากเหลียวตง
เหลียงตงตั้งอยู่ติดกับโคกูรยอที่ผู้ปกครองในตอนแรกร่วมมือกับกงซุน ตู้ แต่ต่อมาทะเลาะเบาะแว้งกันบ่อยครั้ง กงซุน ตู้ทำการโจมตีทั้งโคกูรยอกับอู่หฺวานหลายครั้ง

**กองซุนของ**
เมื่อกงซุน ตู้เสียชีวิตใน ค.ศ. 204 กองซุนของผู้เป็นบุตรจึงขึ้นดำรงตำแหน่ง และจากนั้นไม่นานก็ใช้ผลประโยชน์จากความบาดหมางเรื่องการสืบทอดในโคกูรยอ แม้ว่าฝ่ายที่กองซุนของสนับสนุนพ่ายแพ้ พระเจ้าซันซังแห่งโคกูรยอจำต้องย้ายเมืองหลวงทางตะวันออกเฉียงใต้ไปยัง Hwando (ปัจจุบันคือจี๋อาน มณฑลจี๋หลิน) ที่แม่น้ำยาลู่ ซึ่งมีเชิงป้องกันที่ดีกว่า กองซุนของย้ายเข้าและฟื้นฟูระเบียบที่เลอล่างจฺวิ้น จัดตั้งไต้ฟางจฺวิ้นด้วยการแยกส่วนใต้ของเล่อล่าง
ใน ค.ศ. 207 กองซุนของสังหารอ้วนซงและอ้วนฮี บุตรของอ้วนเสี้ยว และส่งหัวของพวกเขาไปยังโจโฉ

**กองซุนก๋ง**
หลังกองซุนของเสียชีวิต กงซุน หฺว่างกับกองซุนเอี๋ยน บุตรชายสองคน อายุน้อยเกินไปที่จะดำรงตำแหน่ง ทำให้กองซุนก๋งขึ้นปกครองแทน อย่างไรก็ตาม เขากลับเป็นโรคเบาหวาน (ยินเซียว, 陰消) และมีบุตรยาก หลังจากโจผีเข้ายึดฮั่นตะวันออก พระองค์ตรัสแก่กองซุนก๋งให้ส่งลูกชายมาเป็นตัวประกันของโจ ทำให้ต้องส่งกงซุน หฺว่าง บุตรคนโตของกองซุนของ ไปที่ลั่วหยาง กองซุนก๋งไม่กล้าทำทีก้าวร้าวต่อวุยก๊ก และกองซุนเอี๋ยนถือว่าเขาเป็นคนขี้ขลาด เขาบังคับให้กองซุนก๋งลงจากอำนาจ โดยอ้างว่าจะฟื้นฟูเหลียวตงให้รุ่งเรือง แล้วจำคุกเขา และกลายเป็นผู้นำในเดือนธันวาคม ค.ศ. 228

**กองซุนเอี๋ยน**
กองซุนเอี๋ยนอ้างความเป็นมิตรภาพกับง่อก๊กและส่งทูตในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 229 จากนั้นในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 230 ทางง่อก๊กได้เลื่อนขั้นกองซุนเอี๋ยนเป็น เชอฉีเจียงจวิน (l=ผู้บัญชาการกองพลทหารม้ารถศึก) ในเดือนมีนาคม ค.ศ. 232 ซุนกวนส่งทูตไปยังกองซุนเอี๋ยนเพื่อขอม้า ซึ่งได้รับการตอบรับ อย่างไรก็ตาม ขณะเดินทางกลับในเดือนกันยายน ทูตกลับถูกเตียวอี้โจมตี ทำให้ทรัพย์สินสูญหาย และมีทูตถูกสังหารหนึ่งคน ในเดือนตุลาคม ค.ศ. 232 กองซุนเอี๋ยนส่งทูตไปยอมรับตำแหน่งรัฐบริวารง่อก๊ก ในเดือนมีนาคม ค.ศ. 233 ทางง่อก๊กให้ตำแหน่ง "เอียนอ๋อง" และส่งทูตสองคนไปหาเขา เหล่าทูตถูกกองซุนเอี๋ยนสังหารและมีการส่งศีรษะทูตไปที่ลั่วหยาง และกองซุนเอี๋ยนยอมรับความเป็นรัฐบริวารจากวุยก๊ก ทัศนคติของกองซุนเอี๋ยนสร้างความโกรธแค้นแก่ทั้งโจยอย (จักรพรรดิวุยก๊ก) และซุนกวน (จักรพรรดิง่อก๊ก) ทั้งคู่สาบานว่าจะสังหารเขา
ใน ค.ศ. 237 บู๊ขิวเขียม แม่ทัพวุยก๊ก ส่งกองทัพไปโจมตีกองซุนเอี๋ยน แต่กลับพ่ายแพ้เนื่องจากฝนตกหนัก

**สมัยกองซุนเอี๋ยน**
หลังบู๊ขิวเขียมพ่ายแพ้ กองซุนเอี๋ยนจึงอ้างเป็นเอกราชในเดือนกรกฎาคม โดยใช้ศักราชเช่าฮั่น (p=) รัฐใหม่นี้มีราชสำนักและขุนนางของตน และมี 4 จฺวิ้น ได้แก่ เหลียวตง, เสฺวียนถู, เล่อลั่ง และไต้ฟาง และในเดือนมกราคม ค.ศ. 238 กองซุนเอี๋ยนกลับมาสานสัมพันธ์กับง่อก๊กอีกครั้ง โดยหวังถึงการได้รับการเสริมกำลังทางทหารต่อ

**ล่มสลาย**
ในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 238 หลังวางแผนกับโจยอย สุมาอี้ แม่ทัพแห่งวุยก๊ก นำทหาร 40,000 นายไปโจมตีกองซุนเอี๋ยน หลังล้อมเป็นเวลา 3 เดือน ค่ายแม่ทัพของกองซุนเอี๋ยนจึงตกเป็นของสุมาอี้ที่ได้รับความช่วยเหลือจากโคกูรยอ ผู้ที่รับใช้เอียนด๊กหลายคนถูกสังหารหมู่ กองซุนก๋งได้รับการปล่อยตัวจากเรือนจำ

**ความสัมพันธ์กับโคกูรยอ**
โคกูรยอต่อสู้กับตระกูลกองซุนบ่อยครั้ง แม้จะให้ความร่วมมือในช่วงแรกก็ตาม ใน ค.ศ. 197 การสู้รบระหว่างกองซุนและโคกูรยอเกิดขึ้นเป็นครั้งแรกเมื่อ Balgi พระเชษฐาในพระเจ้าซันซังแห่งโคกูรยอ ก่อกบฏและได้รับการสนับสนุนจากกงซุน ตู้ Gyesu พระอนุชาในพระเจ้าซันซัง เข้าโจมตี เอาชนะกงซุน ตู้ และ Balgi ทรงทำอัตวินิบาตกรรม กองซุนของใช้ประโยชน์จากความบาดหมางด้านการสืบทอดในโคกูรยอและทำการโจมตีอกครั้งใน ค.ศ. 209 เอาชนะโคกูรยอและบังคับให้ย้ายเมืองหลวง ในการพิชิตรัฐเอียนของสุมาอี้ ทางโคกูรยอส่งทหารหลายพันนายเข้าช่วยสุมาอี๋

**ผลกระทบ**

**ความสัมพันธ์ระหว่างโคกูรยอ วุยก๊ก และง่อก๊ก**
หลังทูตของง่อก๊กถูกสังหารโดยกองซุนเอี๋ยนใน ค.ศ. 233 ทหารบางส่วนหนีไปยังโคกูรยอและจัดตั้งพันธมิตรง่อก๊ก-โคกูรยอ จากนั้นใน ค.ศ. 234 วุยก๊กส่งทูตเพื่อจัดตั้งพันธมิตรกับโคกูรยอ โดยระหว่างวุยก๊กกับง่อก๊ก ทางโคกูรยอเลือกวุยก๊กด้วยการสังหารทูตง่อก๊กใน ค.ศ. 234 และอีกครั้งใน ค.ศ. 236 ใน ค.ศ. 238 โคกูรยอส่งทหารไปช่วยเอาชนะกองซุนเอี๋ยน พันธมิตรวุยก๊ก-โคกูรยอล่มสลายใน ค.ศ. 242 เมื่อพระเจ้าทงช็อนแห่งโคกูรยอเข้าปล้นที่ซีอานผิง (西安平; ใกล้ตานตงในปัจจุบัน) ที่ปากแม่น้ำยาลู่ในอำเภอเหลียวหนิง ทางวุยก๊กจึงทำสงครามตอบโต้ที่จบลงด้วยชัยชนะของวุยก๊ก และทำลายฮวันโดเมืองหลวงโคกูรยอ ส่งกษัตริย์หนีไป และทำลายความสัมพันธ์แบบรัฐบรรณาการระหว่างโคกูรยอกับชนเผ่าอื่น ๆ ของเกาหลีที่เป็นบ่อเกิดเศรษฐกิจส่วนใหญ่ของโคกูรยอ แม้ว่ากษัตริย์หลีกหนีการจับกุมและประทับที่เมืองหลวงใหม่ โคกูรยอถูกลดความสำคัญมากจนไม่มีการกล่าวถึงในตำราประวัติศาสตร์จีนเป็นเวลาครึ่งศตวรรษ

**ห้าชนเผ่า**

**อ้างอิง**

**บรรณานุกรม**
Ikeuchi, Hiroshi. "A Study on Lo-lang and Tai-fang, Ancient Chinese prefectures in Korean Peninsula". Memoirs of the Research Department of the Toyo Bunko 5 (1930). 79–95.
*Gardiner, K.H.J. " The Kung-sun Warlords of Liao-tung (189–238)". Papers on Far Eastern History 5 (Canberra, March 1972). 59–107.
*Gardiner, K.H.J. "The Kung-sun Warlords of Liao-tung (189–238) – Continued". Papers on Far Eastern History 6 (Canberra, September 1972). 141–201.
*Byington, Mark E.  "Control or Conquer? Koguryǒ's Relations with States and Peoples in Manchuria," Journal of Northeast Asian History volume 4, number 1 (June 2007): 83–117.
หมวดหมู่:รัฐสิ้นสภาพในประวัติศาสตร์จีน
หมวดหมู่:ราชอาณาจักรในอดีต
หมวดหมู่:สามก๊ก
หมวดหมู่:พ.ศ. 780
หมวดหมู่:พ.ศ. 781