ปัญหาสิ่งแวดล้อมในประเทศอัฟกานิสถาน

ไฟล์:Kapisa Province of Afghanistan.jpg|thumb|รถของกองกำลังช่วยเหลือด้านความมั่นคงระหว่างประเทศที่กำลังขับผ่านคนเลี้ยงแกะ ณ จังหวัดกาปิซา, ประเทศอัฟกานิสถาน ในปี พ.ศ. 2550
ก่อนเกิดเหตุการณ์ความวุ่นวายทางการเมืองในช่วงไม่กี่ทศวรรษที่ผ่านมา ป่าไม้ใบหญ้าถูกทำลายเนื่องจากการเล็มหญ้าและการทำฟาร์มมานานหลายศตวรรษ ที่เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ตามการขยายตัวของจำนวนประชากร ในอัฟกานิสถาน การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและความกังวลทางเศรษฐกิจไม่ได้ขัดแย้งกัน โดยกว่า 44% ของประชากรมีอาชีพหลักคือการเลี้ยงสัตว์ และการทำฟาร์ม สวัสดิภาพของสิ่งแวดล้อมมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อสวัสดิภาพทางเศรษฐกิจของประชาชน ในปี พ.ศ. 2550 องค์การอนามัยโลกเผยแพร่รายงานที่จัดอันดับให้อัฟกานิสถานเป็นประเทศที่มีอัตราการเสียชีวิตจากอันตรายที่เกิดจากสิ่งแวดล้อมน้อยที่สุดในบรรดาประเทศทั่วโลก

**การเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศ**
กราฟแสดงการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิในอัฟกานิสถานระหว่างปี พ.ศ. 2444 ถึง พ.ศ. 2564
การเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศในอัฟกานิสถาน อุณหภูมิในประเทศเพิ่มขึ้น 1.8°C ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2493 ทำให้เกิดผลกระทบในวงกว้างต่อประเทศอัฟกานิสถาน จนกระทั่งเกิดภัยพิบัติทางธรรมชาติ (เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศ) จนเกิดความขัดแย้ง เพราะการพึ่งพาการเกษตรที่มากเกินไป ทำให้เกิดความยากลำบากต่อการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมอย่างรุนแรง  
ประกอบกับแผ่นดินไหวที่เกิดขึ้นไม่บ่อยมากนัก ภัยพิบัติที่เกี่ยวข้องกับสภาพอากาศ เช่น น้ำท่วม น้ำท่วมฉับพลัน หิมะถล่ม และหิมะตกหนักโดยเฉลี่ยส่งผลกระทบต่อผู้คน 200,000 คนทุกปี ก่อให้เกิดความสูญเสียต่อชีวิต ความเป็นอยู่ และทรัพย์สินจำนวนมหาศาล 
แม้ว่าประเทศนี้จะมีส่วนที่ทำให้เกิดภาวะโลกร้อนเพียงเล็กน้อยในเรื่องการปล่อยแก๊สเรือนกระจก แต่ภัยแล้งที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงทางสภาพอากาศนั้น กลับส่งผลกระทบต่ออัฟกานิสถานเป็นอย่างมาก
เนื่องจากปัจจัยทางการเมือง ภูมิศาสตร์ และสังคมที่รวมกัน อัฟกานิสถานจึงเป็นหนึ่งในประเทศที่เปราะบางต่อผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงทางสภาพอากาศมากที่สุดในโลก 

**การตัดไม้ทำลายป่า**
ไฟล์:Flickr - The U.S. Army - Stopping timber smuggling.jpg|thumb|กองทัพทหารสหรัฐฯ ในอัฟกานิสถาน ขณะทำการเข้าสกัดกั้นไม้ผิดกฎหมาย เนื่องจากมักถูกลักลอบตัดผ่านหุบเขา Narang ของจังหวัดโกนาร์ ไปยังประเทศปากีสถาน ในปี พ.ศ. 2552
การตัดหรือโค่นต้นไม้เป็นสิ่งผิดกฎหมายในประเทศอัฟกานิสถาน เนื่องจากป่าไม้ในอัฟกานิสถานมีเพียงประมาณ 2.1% (หรือ 1,350,000 เฮกตาร์) ของพื้นที่ทั้งประเทศอัฟกานิสถานเท่านั้นที่เป็นป่า (ตามรายงานในปี พ.ศ. 2553) อย่างไรก็ตามในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาเริ่มมีการปลูกต้นไม้ในเขตเมืองทั่วประเทศอัฟกานิสถานมากขึ้น แม้แต่ผู้นำทางจิตวิญญาณของกลุ่มตอลิบานก็สนับสนุนให้ปลูกต้นไม้เพิ่ม อัฟกานิสถานมีดัชนีความสมบูรณ์ของภูมิทัศน์ป่าไม้ 8.85/10 ซึ่งอยู่ในอันดับที่ 15 ของโลกจาก 172 ประเทศ
ในอดีตชาวอัฟกันมีการพึ่งพาป่าไม้ในการใช้เป็นฟืน และรายได้ที่เกิดจากการส่งออกถั่วพิสตาชิโอและอัลมอนด์ ซึ่งเติบโตในป่าตามธรรมชาติในภาคกลางและภาคเหนือของประเทศ ซึ่งต่อมาในจังหวัดบาดกิส และ จังหวัดตาคาร์ สูญเสียพื้นที่ป่าพิสตาชิโอไปมากกว่า 50% จากกลุ่มพันธมิตรอย่าง Northern Alliance ที่ทำการถางป่าออกเนื่องจากอาจเป็นที่หลบซ่อนสำหรับการซุ่มโจมตีจากกลุ่มตาลีบัน นอกจากนี้ยังมีการใช้พื้นที่ป่าเป็นทุ่งสำหรับการเลี้ยงสัตว์และการเก็บถั่วเพื่อการส่งออก ดูเหมือนจะทำให้ต้นไม้ในป่าแห่งนี้เติบโตใหม่ได้ยากยิ่งขึ้น
อัฟกานิสถานสูญเสียพื้นที่ป่าไปเกือบครึ่ง ในป่าทึบทางตะวันออกของ จังหวัดนันการ์ฮาร์, จังหวัดโกนาร์, จังหวัดนูเรสถาน และจังหวัดอื่น ๆ จากการเก็บเกี่ยวไม้โดยพวกมาเฟียค้าไม้ แม้ว่าการตัดไม้จะผิดกฎหมาย แต่ผลกำไรจากการส่งออกไม้ไปยังปากีสถานที่อยู่ใกล้เคียงนั้นสูงมาก เหตุผลก็คือรัฐบาลปากีสถานมีการปกป้องป่าไม้อย่างแน่นหนา พวกมาเฟียค้าไม้จึงย้ายไปทำการตัดต้นไม้ในอัฟกานิสถานแทน ท่อนซุงนี้ไม่เพียงแต่จะถูกส่งไปยังเมืองเปชาวาร์เท่านั้น แต่ยังส่งไปยังอิสลามาบัด ราวัลปินดี และละฮอร์ด้วย ซึ่งส่วนใหญ่ใช้ทำเฟอร์นิเจอร์ราคาแพง อย่างไรก็ตามรัฐบาลอัฟกานิสถานก็ได้จัดตั้งเจ้าหน้าที่อุทยานพิเศษเพื่อติดตามและหยุดกิจกรรมเหล่านี้
เมื่อป่าที่คอยปกคลุมพื้นดินมีจำนวนที่ลดลง ดินก็จะให้ผลผลิตทางการเกษตรน้อยลงเรื่อย ๆ ส่งผลกระทบต่อการดำรงชีวิตของประชาชนในชนบท และจากภัยพิบัติน้ำท่วมได้ทำการชะล้างพื้นที่เกษตรกรรมและทำลายบ้านเรือน การสูญเสียพืชพรรณยังก่อให้เกิดความเสี่ยงที่จะเกิดน้ำท่วมสูงขึ้น ซึ่งไม่เพียงแต่เป็นอันตรายต่อประชาชนเท่านั้น แต่ยังทำให้เกิดการพังทลายของดินและลดปริมาณพื้นที่สำหรับทำการเกษตรอีกด้วย เพื่อลดการทำลายล้างนี้ MAIL พยายามทำให้อัฟกานิสถานกลับมาเขียวขจีอีกครั้งด้วยการปลูกต้นไม้หลายล้านต้นทุกฤดูใบไม้ผลิ โดยเฉพาะในวันที่ 10 มีนาคม ซึ่งเป็นวันปลูกต้นไม้แห่งชาติของประเทศ

**สัตว์ป่า**
การล่าสัตว์เป็นสิ่งผิดกฎหมายในอัฟกานิสถาน เนื่องจากสัตว์ป่าส่วนใหญ่ของประเทศกำลังเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ ในปี พ.ศ. 2557 มีการลักลอบนำนกราว 5,000 ตัวออกจากอัฟกานิสถาน ซึ่งรวมถึงนกเหยี่ยว เหยี่ยว และห่าน ในปี พ.ศ. 2549 อัฟกานิสถานและสมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่าได้เริ่มโครงการระยะเวลา 3 ปีเพื่อปกป้องสัตว์ป่าและแหล่งที่อยู่อาศัยในอุทยานแห่งชาติแบนเดแอมีร์ และอุทยานแห่งชาติ Wakhan 
เสือดาวหิมะ
ไซบีเรียนเครน

**รายชื่อสัตว์ที่ใกล้สูญพันธุ์**
 หมีดำเอเชีย (Ursus thibetanus)- เหยี่ยว- อีแร้งฮูบาระ (Chlamydotis undulata)- แกะมาร์โคโปโล (Ovis ammon polii)- Markhor (Capra falconeri)- ไซบีเรียนเครน (Grus leucogeranus)- เสือดาวหิมะ (Uncia uncia)- Urial (Ovis orientalis)- แพะป่า (Capra aegagrus)

**รายชื่อสัตว์ที่ใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง**
 Corn crake (Crex crex)- อินทรีจักรวรรดิตะวันออก (Aquilla heliaca)- อินทรีลายจุด (Aquilla clanga)- นกชวาน้อย (Falco naumanni)- เป็ดลายหินอ่อน (Marmaronetta angustirostris)- Pallas's fish eagle (Haliaeetus leucoryphus)- Sociable lapwing (Vanellus gregaria)- เป็ดหัวขาว (Oxyura leucocephala)- นกพิราบตาเหลือง (Columba hodgsonii)
ไม่ค่อยมีใครรู้เกี่ยวกับสถานะของซาลาแมนเดอร์ Batrachuperus mustersi ซึ่งพบได้เฉพาะในเทือกเขาฮินดูกูช

**การจัดการน้ำ**
คลองทั่วไปที่สร้างขึ้นเพื่อการชลประทาน
น้ำจืดส่วนใหญ่ของอัฟกานิสถานไหลตามแม่น้ำที่ไหลเชี่ยวไปยังประเทศเพื่อนบ้าน สิ่งนี้เป็นประโยชน์ต่อธรรมชาติของประเทศเหล่านั้น แต่ไม่ใช่อัฟกานิสถาน ภัยคุกคามหลักต่อการจัดหาน้ำของอัฟกานิสถานคือภัยแล้ง ซึ่งสร้างปัญหาการขาดแคลนน้ำของชาวอัฟกานิสถานหลายล้านคนในอดีต วิกฤตการณ์ทางการเกษตรที่เกิดขึ้นระหว่างปี พ.ศ. 2538 ถึง พ.ศ. 2544 ได้ขับเคลื่อนครอบครัวหลายพันครอบครัวจากชนบทสู่เมือง เพื่อแก้ปัญหาภัยแล้ง ได้มีการเจาะบ่อน้ำลึกเพื่อการชลประทาน ซึ่งช่วยลดระดับน้ำใต้ดิน ระบายน้ำใต้ดินเพิ่มเติม ซึ่งต้องอาศัยน้ำฝนมาทดแทน 
จากข้อมูลของยูนิเซฟ มีเพียงประมาณ 67% ของประชากรอัฟกานิสถานเท่านั้นที่สามารถเข้าถึงน้ำดื่มสะอาดได้ จำนวนนี้คาดว่าจะเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในอนาคต โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกรุงคาบูลหลังจากเขื่อน Shah wa Arus และ Shahtoot เสร็จสิ้น  โดยประเทศหลักที่ช่วยให้อัฟกานิสถานจัดการทรัพยากรน้ำได้ดีขึ้นคืออินเดียและเยอรมัน
ระหว่างปี พ.ศ. 2541 ถึง พ.ศ. 2546 พื้นที่ชุ่มน้ำ Sistan ประมาณ 99% แห้งแล้ง เป็นผลจากความแห้งแล้งอย่างต่อเนื่องและขาดการจัดการน้ำที่ดี พื้นที่ชุ่มน้ำซึ่งเป็นพื้นที่สำคัญสำหรับสำหรับการเพาะพันธุ์นกน้ำที่อพยพมา รวมทั้งนกดัลเมเชียน เพลิแคนและนกเป็ดน้ำลายหินอ่อน ได้ให้น้ำเพื่อการชลประทานทางการเกษตรมาเป็นเวลาอย่างน้อย 5,000 ปี  พวกมันถูกเลี้ยงโดยแม่น้ำ Helmand และ Farah ซึ่งต่ำกว่าค่าเฉลี่ย 98% ในปีที่แห้งแล้งระหว่างปี พ.ศ. 2544 – 2546 เช่นเดียวกับในพื้นที่อื่น ๆ ของประเทศ การสูญเสียพืชพรรณธรรมชาติส่งผลให้เกิดการพังทลายของดิน ทำให้พายุทรายพัดถล่มหมู่บ้านมากถึง 100 แห่งภายในปี พ.ศ. 2546
อ่างเก็บน้ำของเขื่อน Kajaki ในจังหวัด Helmand ที่มีทางน้ำล้น
อ่างเก็บน้ำและเขื่อนที่สำคัญบางแห่งมีดังต่อไปนี้:
*อุทยานแห่งชาติแบนเดแอมีร์ (จังหวัดบามียัน)
*Dahla Dam (จังหวัดกันดะฮาร์)
*Darunta Dam (จังหวัดนันการ์ฮาร์)
*Kajaki Dam (จังหวัดเฮลมันด์)
*Kamal Khan Dam (จังหวัดนิมรุซ)
*Naghlu Dam (จังหวัดคาบูล)
*Qargha Reservoir (จังหวัดคาบูล)
*Salma Dam (Afghan-India Friendship Dam) (จังหวัดเฮราต)
*Sardeh Dam between (จังหวัดกัซนี และจังหวัดปักติกา)

**มลพิษ**
คาบูล เมืองที่มีมลพิษทางอากาศสูงที่สุดในอัฟกานิสถาน
ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2545 พลเมืองอัฟกานิสถานกว่า 5 ล้านคนที่อาศัยอยู่ในปากีสถานและอิหร่านได้เดินทางกลับไปยังอัฟกานิสถาน หลายคนตั้งรกรากอยู่ในเมืองใหญ่ โดยเฉพาะในกรุงคาบูล กันดะฮาร์ เฮราต มะซารีซารีฟ และจาลาลาบัด

**มลพิษทางอากาศ**
มลพิษทางอากาศในเมืองใหญ่ของอัฟกานิสถานกำลังเป็นปัญหาร้ายแรงต่อสุขภาพของประชาชน ชาวกรุงคาบูลต้องทนทุกข์ทรมานจากมลพิษทางอากาศมากที่สุด ชาวคาบูลกว่า 2,000 คนเสียชีวิตจากมลพิษทางอากาศในแต่ละปี ยานพาหนะจำนวนมากในเมืองเป็นสาเหตุหลักของการเกิดมลพิษเหล่านี้
ในระดับประเทศ มีคนประมาณ 5,000 คนเสียชีวิตจากมลพิษทางอากาศ โดยมีแหล่งข่าวบางแห่งระบุจำนวนผู้เสียชีวิตที่สูงกว่ามากในอดีต และยานพาหนะยังถูกตำหนิว่าเป็นต้นเหตุของมลพิษทางอากาศในเมืองอื่น ๆ เช่นกัน

**ของเสียและอุตสาหกรรม**
อัฟกานิสถานขาดระบบบำบัดน้ำเสียที่เหมาะสมมาเป็นเวลานาน ในปี พ.ศ. 2545 โครงการสิ่งแวดล้อมแห่งสหประชาชาติพบว่าการขาดระบบการจัดการขยะทำให้เกิดสภาพที่เป็นอันตรายในพื้นที่เมืองหลายแห่ง ในเขต 5 และ 6 ของกรุงคาบูล ขยะในครัวเรือนและทางการแพทย์ถูกทิ้งบนถนน ของเสียจากมนุษย์ถูกบรรจุอยู่ในท่อระบายน้ำเปิด ซึ่งไหลลงสู่แม่น้ำคาบูลและปนเปื้อนในน้ำดื่มของเมือง
มีการใช้พื้นที่ทิ้งขยะในเมืองแทนการฝังกลบที่มีการจัดการในกรุงคาบูล กันดะฮาร์ และเฮราต โดยมักไม่มีการปกป้องแม่น้ำและแหล่งน้ำใต้ดินในบริเวณใกล้เคียง ขยะทางการแพทย์จากโรงพยาบาลบางครั้งถูกกำจัดในที่ทิ้งขยะร่วมกับขยะอื่น ๆ ของเมือง ทำให้น้ำและอากาศปนเปื้อนด้วยแบคทีเรียและไวรัส
การขาดการจัดการสิ่งปฏิกูลไม่ใช่เรื่องเฉพาะในกรุงคาบูล ในเขตชานเมืองท่อระบายน้ำแบบเปิดเป็นเรื่องปกติ แต่สำหรับการบำบัดน้ำเสียนั้นไม่ใช่ น้ำประปาในเมืองส่วนใหญ่ปนเปื้อนเชื้อ Escherichia coli และแบคทีเรียอื่น ๆ
โรงกลั่นน้ำมัน เป็นอีกแหล่งหนึ่งของการปนเปื้อนในน้ำที่ เฮราต และ มะซารีซารีฟ การรั่วไหลของน้ำมันดิบ ซึ่งไม่มีการควบคุมและมีไฮโดรคาร์บอนในระดับที่ไม่ปลอดภัยมีไหลลงสู่แหล่งน้ำในที่อยู่อาศัยของประชาชน

**การทิ้งกากนิวเคลียร์โดยปากีสถาน**
ในปี 2551 รัฐบาลอัฟกานิสถานระบุว่ากำลังสอบสวนข้อกล่าวหาว่าปากีสถานทิ้งกากนิวเคลียร์ บริเวณทางตอนใต้ของอัฟกานิสถานระหว่างการปกครองของตอลิบานในช่วงปลายทศวรรษ 1990

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:ปัญหาสิ่งแวดล้อมแบ่งตามประเทศ
หมวดหมู่:ประเทศอัฟกานิสถาน