เครื่องยศเก้าประการ

เครื่องยศเก้าประการ หรือ จิ่วชื่อ (p=jiǔ cì) เป็นเครื่องยศที่พระจักรพรรดิจีนพระราชทานให้กับพระบรมราชวงศ์ และขุนนางชั้นสูงที่มีความดีความชอบเป็นกรณีพิเศษ เพื่อแสดงถึงการยกย่องสูงสุด 
พระราชธรรมเนียมนี้เริ่มมีขึ้นในสมัยราชวงศ์โจว แต่ก็มิได้มีบันทึกอย่างเป็นทางการ ว่ามีผู้ใดได้รับพระราชทาน จนถึงสมัยราชวงศ์ฮั่นได้มีการจัดตั้งขึ้นอย่างเป็นทางการ โดยผู้ได้รับพระราชทานคนแรกคือหวัง หมั่ง ตั้งแต่นั้นเครื่องยศเก้าประการจึงกลายมาเป็นสัญลักษณ์ของเหล่าขุนนางชั้นสูงที่มีอำนาจปกครองเบื้องหลังจักรพรรดิ ว่าตนได้ควบคุมจักรพรรดิไว้ได้อย่างเบ็ดเสร็จแล้ว และอาจจะแย่งชิงเอาราชบัลลังก์ไปเมื่อไรก็ได้ จะเห็นได้ว่าในประวัติศาสตร์ของประเทศจีนที่ผ่านมาตลอดหลายพันปี ไม่เคยมีการชิงราชบัลลังก์ใดๆ ที่ไม่ได้จัดตั้งให้ตนได้รับพระราชทานเครื่องยศเก้าประการก่อน และก็ไม่เคยมีผู้ที่ได้รับพระราชทานเครื่องยศเก้าประการแล้วจะไม่ทำการช่วงชิงราชบัลลังก์ในเวลาต่อมา ยกเว้นแต่ตอนที่โจผี พระราชทานเครื่องยศเก้าประการให้ซุนกวนในปี ค.ศ.220 เมื่อครั้งที่ซุนกวนยอมขึ้นต่อวุยก๊กช่วงสั้นๆ

**เครื่องยศเก้าประการ มีดังนี้**
ตามที่กล่าวไว้ใน คัมภีร์หลี่จี้ (礼记) เล่มที่ 8 สิ่งของเหล่านี้มีเพียงโอรสสวรรค์เท่านั้นที่ได้ใช้ และพระบรมราชวงศ์ ขุนนางผู้มีคุณธรรมเท่านั้น จึงจะได้รับพระบรมราชานุญาตให้ใช้ ซึ่งสิทธิพิเศษนี้เทียบเท่ากับของจักรพรรดิผู้เป็นโอรสแห่งสวรรค์
1. เชอหม่า (p=Chē Mǎ) หมายถึง พระอัศวราชรถ(รถม้า) สีทอง พร้อมด้วยม้าพระราชทาน ซึ่งอาจเป็นม้าสีดำ หรือม้าสีขาว และมีจำนวนตั้งแต่ 2 - 8 ตัว ทรงพระราชทานเมื่อขุนนางประพฤติปฏิบัติอย่างเรียบง่ายถ่อมตัว มีกิริยาการเดินเหินที่ถูกต้องเหมาะสมดีแล้ว จึงสมควรไม่ต้องเดินเท้าอีกต่อไป
2. อีฝู่ (p=Yīfú) หมายถึง ฉลองพระองค์ของจักรพรรดิ ซึ่งได้แก่ กุ่นเหมี่ยน (衮冕) ฉลองพระองค์ชั้นรอง และชื้อชี้ (赤舄) ฉลองพระบาทสีแดงคู่ ทรงพระราชทานเมื่อขุนนางเขียนฎีกาได้อย่างถูกต้องและเหมาะสมตามจารีตประเพณีแล้ว จึงสมควรได้รับเพื่อเป็นการสวมใส่แสดงให้เห็นถึงการกระทำดีที่นำพาสันติสุขมาสู่ราษฎร
3. เล่อเจ๋อ (p=Lè Zé) หมายถึง บทเพลงพระราชทาน เครื่องดนตรี หรือวงมโหรีพร้อมด้วยนักระบำหกแถว ทรงพระราชทานเมื่อขุนนางมีความรักในหัวใจ จึงสมควรได้รับเพื่อถ่ายทอดต่อไปให้กับราษฎร
4. จูฮู่ (p=Zhū Hù) หมายถึง ประตูสีชาด (มีเพียงตระกูลที่ฐานะมั่งคั่งในสมัยโบราณเท่านั้นที่มี) ทรงพระราชทานเมื่อขุนนางได้ดำรงรักษาและดูแลครอบครัวของตนไว้เป็นอย่างดีแล้ว จึงสมควรได้รับเพื่อแสดงให้เห็นว่าบ้านนั้นมีความแตกต่าง
5. น่าปี้ (p=Nà Bì)
หมายถึง บันไดลาด เพื่อใช้เดินขึ้นแท่นที่ว่าการในจวนที่ยกพื้นสูงขึ้น ทรงพระราชทานเมื่อขุนนางมีการกระทำที่เหมาะสมดีงาม จึงสมควรได้รับเพื่อจะได้เดินขึ้นลงและรักษาความแข็งแกร่ง
6. หู่เปิน (p=Hǔbēn)
หมายถึง ทหารองครักษ์ประจำตัว ซึ่งมีจำนวณประมาณ 300 นาย หรือ 100 นาย  นอกจากนี้ยังอาจหมายถึง หอกหรือง้าวอีกด้วย ทรงพระราชทานเมื่อขุนนางมีความกล้าหาญ และมีเจตนาอันแน่วแน่ที่จะพูดแต่ความสัตย์ จึงสมควรได้รับการอารักขาคุ้มครอง
7. กงสื่อ (p=Gōng Shǐ)  หมายถึง คันศรและลูกศร ซึ่งมีสีชาด หรือสีดำ หรือทั้งสองสี และได้รับลูกศรจำนวน 100 - 1000 ดอก ทรงพระราชทานเมื่อขุนนางมีสติสัปชัญญะและมโนธรรม กระทำตามสิ่งที่ถูกต้อง จึงสมควรได้รับเพื่อเป็นผู้แทนของรัฐบาลกลางในการปราบผู้ก่อกบฎ
8. ฟูเยฺว่ (p=Fū Yuè) หมายถึง ขวานศึกอาญาสิทธิ์ ซึ่งเป็นขวานทอง หรือขวานเงิน ทรงพระราชทานเมื่อขุนนางมีความเข้มแข็ง มีสติปัญญา และมีความจงรักภักดีต่อราชบัลลังก์ จึงสมควรได้รับเพื่อปราบผู้ประพฤติมิชอบด้วยกฎหมาย และแสดงอำนาจทางการทหาร
9. จู้ช่าง (p=Jù Chàng) หมายถึง นํ้าจัณฑ์หอมซึ่งทำจาก ข้าวฟ่างลูกเดือยดำ (เฮยชู๋:黑黍), ว่านนางคำ (หยู่จิน:郁金)พร้อมทั้งจอกสุรา และจอกหยกสำหรับการบวงสรวงเทพเจ้าและบรรพบุรุษ ทรงพระราชทานเมื่อขุนนางมีความกตัญญูกตเวที จึงสมควรได้รับเพื่อใช้เซ่นไหว้บรรพบุรุษ

**เหตุผลที่ใช้อักษร (錫)**
อักษร ซี (錫) ในสมัยปัจจุบันแปลว่า "ดีบุก" แต่ในสมัยโบราณหมายถึง การมอบให้ ซึ่งสลับกับอักษร ชื่อ (賜) ในสมัยปัจจุบัน ดังนั้น การอ่านในสมัยใหม่ตามความหมายที่ถูกต้องควรเป็น จิ่วชื่อ (九賜) ไม่ใช่ จิ่วซี (九錫)

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:ราชวงศ์ฮั่น
หมวดหมู่:การปกครองจักรวรรดิจีน
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์จีน
หมวดหมู่:เครื่องหมายทางการ
สาธารณรัฐประชาชน

หมวดหมู่:ราชวงศ์จีน
หมวดหมู่:วัฒนธรรมจีน
หมวดหมู่:ขุนนางจีน
หมวดหมู่:จักรพรรดิจีน