ประธานาธิบดีกาบอง

ประธานาธิบดีกาบอง (Président du Gabon) เป็นประมุขแห่งรัฐของประเทศกาบอง ผู้ดำรงตำแหน่งคนปัจจุบัน คือ บริส กลอแตร์ ออลีกี อึงแกมา ตั้งแต่วันที่ 30 สิงหาคม ค.ศ. 2023 ในฐานะรักษาการประธานาธิบดี (หัวหน้าคณะกรรมการเปลี่ยนผ่านและฟื้นฟูสถาบัน) และตั้งแต่วันที่ 13 เมษายน ค.ศ. 2025 ในฐานะประธานาธิบดี

**ประวัติ**
ตำแหน่งประธานาธิบดีกาบองถูกสถาปนาขึ้นหลังจากกาบองได้รับเอกราชจากฝรั่งเศสเมื่อวันที่ 17 สิงหาคม ค.ศ. 1960 โดยมีบทบาทเป็นประมุขแห่งรัฐ หัวหน้ารัฐบาล และผู้บัญชาการทหารสูงสุดของประเทศ ระบบการเมืองของกาบองในระยะแรกเป็นระบอบประธานาธิบดีที่มีลักษณะรวมอำนาจสูง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงที่ประเทศยังคงอยู่ภายใต้พรรคการเมืองเดียว ในช่วงหลังได้รับเอกราช ผู้นำของกาบองมักมาจากกลุ่มผู้นำเดิมที่มีสายสัมพันธ์กับอำนาจยุคอาณานิคม ฝรั่งเศสยังคงมีบทบาทในด้านการเมืองและเศรษฐกิจของประเทศอย่างมาก โดยเฉพาะในด้านอุตสาหกรรมน้ำมันซึ่งเป็นแหล่งรายได้หลักของกาบอง ในช่วงหลายทศวรรษถัดมา กาบองอยู่ภายใต้การปกครองของบุคคลเพียงไม่กี่คน โดยมีระยะเวลาการดำรงตำแหน่งที่ยาวนานมาก มีการผูกขาดอำนาจทางการเมืองอย่างต่อเนื่อง และถึงแม้จะมีการจัดการเลือกตั้ง แต่ก็มักถูกวิพากษ์วิจารณ์เรื่องความโปร่งใสและความยุติธรรม
จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในปี 2023 เมื่อเกิดการรัฐประหารโดยกองทัพ ซึ่งให้เหตุผลว่าการเลือกตั้งล่าสุดไม่เป็นธรรมและมีการทุจริต ส่งผลให้รัฐบาลที่ดำรงอำนาจมายาวนานถูกปลดออกอย่างฉับพลัน เหตุการณ์นี้นับเป็นการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ของกาบองนับตั้งแต่ได้รับเอกราช และยังถือเป็นจุดเริ่มต้นของยุคใหม่ที่มีการร่างรัฐธรรมนูญใหม่ พร้อมกับคำมั่นสัญญาที่จะสร้างประชาธิปไตยที่แท้จริงและการเลือกตั้งที่โปร่งใสมากขึ้น ในเดือนเมษายน ค.ศ. 2025 ผู้นำการรัฐประหารได้รับการเลือกตั้งเป็นประธานาธิบดีอย่างเป็นทางการ โดยได้คะแนนเสียงถึงร้อยละ 90.35

**การดำรงตำแหน่ง**

**การเลือกตั้ง**
ประธานาธิบดีได้รับเลือกให้ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีเป็นเวลา 7 ปี โดยการลงคะแนนเสียงทั่วไปและโดยตรง เคยมีการจำกัดให้ประธานาธิบดีดำรงตำแหน่งเพียง 2 วาระในรัฐธรรมนูญแห่งสาธารณรัฐกาบอง และถูกยกเลิกโดย โอมาร์ บองโก ในปี 2003 
ผู้สมัครที่ได้รับคะแนนเสียงมากที่สุดจะเป็นผู้ชนะการเลือกตั้ง พลเมืองกาบองทั้งชายและหญิงที่มีอายุอย่างน้อย 40 ปี อาศัยอยู่ในกาบองเป็นเวลาอย่างน้อย 12 เดือน และผู้ที่ได้รับสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมืองอย่างเต็มที่จะมีสิทธิ์ลงสมัครรับเลือกตั้งเป็นประธานาธิบดี ศาลรัฐธรรมนูญอาจขยายระยะเวลาที่กำหนดไว้ตามมาตรา 11 ด้านล่าง แต่การเลือกตั้งจะเกิดขึ้นได้ไม่เกิน 35 วันหลังจากวันที่ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัย หากมีการเลื่อนการเลือกตั้งออกไปเป็นวันที่เกินวันสุดท้ายในการดำรงตำแหน่งของประธานาธิบดีคนปัจจุบัน ประธานาธิบดีจะยังคงอยู่ในตำแหน่งจนกว่าจะมีการเลือกตั้งผู้สืบทอดตำแหน่ง วาระการดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีเริ่มต้นในวันที่ว่าที่ประธานาธิบดีแสดงตนเพื่อสาบานตนเข้ารับตำแหน่งและสิ้นสุดเมื่อสิ้นปีที่ 7 หลังการเลือกตั้ง การเลือกตั้งประธานาธิบดีจะเกิดขึ้นอย่างน้อย 1 – 2 เดือนก่อนสิ้นสุดวาระของประธานาธิบดีคนก่อน
ประธานาธิบดีคนปัจจุบันต้องไม่ลดวาระลงเพื่อลงสมัครรับเลือกตั้งอีกวาระหนึ่งในลักษณะใด ๆ  หากประธานาธิบดีคนปัจจุบันลงสมัครรับเลือกตั้งเป็นประธานาธิบดีสมัยหน้า สมัชชาแห่งชาติอาจไม่ถูกยุบ แต่ประธานาธิบดีไม่อาจใช้อำนาจออกกฎหมายโดยกฤษฎีกาตั้งแต่วินาทีที่เขาประกาศรับสมัครจนถึงการเลือกตั้ง ในกรณีจำเป็น รัฐสภาอาจเรียกประชุมสมัยวิสามัญก็ได้

**เข้ารับตำแหน่ง**
คำสาบานของประธานาธิบดีเป็นจุดเริ่มต้นของวาระการดำรงตำแหน่งประธานาธิบดี หลังศาลรัฐธรรมนูญประกาศผลการเลือกตั้งอย่างเป็นทางการ ในช่วงเวลาที่ประธานาธิบดีเข้าสู่ตำแหน่ง ประธานาธิบดีจะกล่าวคำสาบานด้านล่างต่อหน้ารัฐสภาและศาลรัฐธรรมนูญอย่างเคร่งขรึม มือซ้ายถือรัฐธรรมนูญ และอีกมือหนึ่งยกขึ้นต่อหน้าธงชาติ:

**รักษาการ**
ในกรณีที่ตำแหน่งประธานาธิบดีว่างลงไม่ว่าด้วยเหตุผลใดก็ตาม ประธานวุฒิสภาจะปฏิบัติหน้าที่แทนประธานาธิบดีเป็นการชั่วคราว หรือในกรณีที่ประธานวุฒิสภาเสื่อมไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้ รองประธานวุฒิสภาคนที่หนึ่งจะปฏิบัติหน้าที่ในตำแหน่งประธานาธิบดีเป็นการชั่วคราวแทน อำนาจที่เข้ารับตำแหน่งรักษาการประธานาธิบดีจะถูกนำไปใช้ชั่วคราวกับหน้าที่และอำนาจทั้งหมดของประธานาธิบดี เพื่อยกเว้นหน้าที่และอำนาจบางประการที่กำหนดโดยมาตรา 18 19 และวรรคแรกของมาตรา 116 รักษาการประธานาธิบดีจะไม่เสนอตัวเป็นผู้สมัครรับเลือกตั้งประธานาธิบดีครั้งต่อไป
ในกรณีที่ตำแหน่งว่างลงหรือหากศาลรัฐธรรมนูญประกาศให้ประธานาธิบดีพ้นจากตำแหน่งอย่างถาวร การหยั่งเสียงเพื่อเลือกตั้งประธานาธิบดีคนใหม่ ไม่รวมกรณีฉุกเฉินที่ศาลรัฐธรรมนูญประกาศจะมีขึ้นอย่างน้อย 30 วัน หรืออย่างช้าที่สุด 60 วันหลังจากตำแหน่งว่างลงหรือการประกาศลาออกของประธานาธิบดี

**เชิงอรรถ**

**อ้างอิง==