แผ่นดินไหวที่ทาชเคนต์ พ.ศ. 2509

แผ่นดินไหวที่ทาชเคนต์ พ.ศ. 2509 (Toshkent zilzilasi; Ташкентское землетрясение) เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 26 เมษายน ในสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตอุซเบก โดยมีขนาดแรงสั่นสะเทือนที่ 5.2 แมกนิจูดโดยมีจุดเหนือศูนย์เกิดแผ่นดินไหวอยู่ที่ใจกลางกรุงทาชเคนต์ที่ความลึก 3–8 กิโลเมตร (1.9–5.0 ไมล์) แผ่นดินไหวครั้งนี้สร้างความหายนะครั้งใหญ่ให้กับกรุงทาชเคนต์ โดยทำลายอาคารส่วนใหญ่ในเมือง เหตุการณ์นี้ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตระหว่าง 15 ถึง 200 คน และอีก 200,000 ถึง 300,000 คนต้องไร้ที่อยู่อาศัย หลังภัยพิบัติ พื้นที่ประวัติศาสตร์ส่วนใหญ่ของกรุงทาชเคนต์ถูกทำลาย และเมืองก็ถูกสร้างขึ้นใหม่ตามรูปแบบสถาปัตยกรรมโซเวียต ทางการโซเวียตได้จัดตั้งสถาบันวิทยาแผ่นดินไหวขึ้นเพื่อพยากรณ์แผ่นดินไหวในอนาคต

**พื้นหลัง**
ทาชเคนต์และบริเวณใกล้เคียงมีแนวโน้มที่จะเกิดแผ่นดินไหวและมีการบันทึกแผ่นดินไหวขนาด 3 ถึง 6 แมกนิจูด 74 ครั้งระหว่าง พ.ศ. 2457 ถึง พ.ศ. 2509 เมืองนี้ได้รับความเสียหายจากแผ่นดินไหวใน พ.ศ. 2409 และ พ.ศ. 2429
ความกังวลเกี่ยวกับความเสียหายจากแผ่นดินไหวที่อาจเกิดขึ้นกับเมืองเกิดขึ้นในช่วงคริสต์ทศวรรษที่ 1940 และ 1950 โดยเฉพาะอย่างยิ่งหลังจากที่อาชกาบัตได้รับความเสียหายจากแผ่นดินไหวใน พ.ศ. 2491 ก่อนเกิดแผ่นดินไหวที่ทาชเคนต์ มีการสังเกตการเพิ่มขึ้นของระดับเรดอน

**แผ่นดินไหว**
แผ่นดินไหวเกิดขึ้นเมื่อเวลา 05:23 น. ที่ระดับความลึกที่ตื้นมาก (และทำลายล้างมากกว่า) ที่ความลึก 3–8 กิโลเมตร (1.9–5.0 ไมล์)  โดยมีจุดศูนย์กลางอยู่ใจกลางเมือง 
แผ่นดินไหวครั้งนี้ทำให้ทรัพย์สินเสียหายอย่างมาก โดยรวมแล้วเมืองถูกทำลายไปแล้วกว่าร้อยละ 80 รวมถึงเมืองเก่ามากกว่าครึ่ง  มีบ้านเรือนเสียหายระหว่าง 78,000 ถึง 95,000 หลัง ซึ่งส่วนใหญ่เป็นบ้านอิฐดิบแบบดั้งเดิมในพื้นที่ส่วนกลางที่มีประชากรหนาแน่นกว่า อาคารที่สำคัญส่วนใหญ่ในทาชเคนต์ถูกทำลาย รวมถึงมัสยิดอายุ 600 ปี อาคารเหล่านี้ส่วนใหญ่สร้างขึ้นก่อนการปฏิวัติรัสเซียใน พ.ศ. 2460 อย่างไรก็ตาม มีเพียงโรงละครนาวอยซึ่งสร้างโดยเชลยศึกชาวญี่ปุ่นเท่านั้นที่ไม่ได้รับความเสียหาย ตัวเลขประมาณการผู้ไร้ที่อยู่อาศัยจากภัยพิบัติครั้งนี้มีตั้งแต่ 200,000 ถึง 300,000 คน
แม้ว่ายอดผู้เสียชีวิตอย่างเป็นทางการอยู่ที่ 15 คน ตัวเลขนี้อาจเป็นตัวเลขที่ประเมินต่ำไปเนื่องจากความลับของสหภาพโซเวียต และแหล่งข้อมูลอื่น ๆ ประมาณการยอดผู้เสียชีวิตตั้งแต่ 200 คน ถึงร้อยละ 0.5 ของประชากรทั้งหมด 1,100,000 คนในเมือง ร้อยละ 20 ของผู้หญิงเสียชีวิตมากกว่าผู้ชาย

**ผลที่ตามมา**
ภายหลังแผ่นดินไหว เจ้าหน้าที่ระดับสูงของสหภาพโซเวียต รวมทั้งเลโอนิด เบรจเนฟ เลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์แห่งสหภาพโซเวียต ได้บินไปทาชเคนต์เพื่อควบคุมดูแลความพยายามในการฟื้นฟูเมือง โครงการสร้างใหม่ขนาดใหญ่ได้เริ่มต้นขึ้น โดยสาธารณรัฐสหภาพอื่น ๆ ได้ส่งแรงงานจำนวนมากเพื่อช่วยในกระบวนการสร้างใหม่  สิ่งนี้ได้เปลี่ยนรูปแบบทางชาติพันธุ์ของเมือง เนื่องจากหลายคนยังคงอยู่ในทาชเคนต์หลังจากงานเสร็จสิ้น กรุงทาชเคนต์ใหม่มีรูปแบบสถาปัตยกรรมที่พบในเมืองอื่น ๆ ของสหภาพโซเวียต เช่น ถนนกว้าง และอาคารอพาร์ตเมนต์ขนาดใหญ่ มีการสร้างบ้านใหม่จำนวน 100,000 หลังภายใน พ.ศ. 2513
แผ่นดินไหวยังส่งผลให้มีการนับถือศาสนาเพิ่มมากขึ้น โดยมีความสนใจในพิธีกรรมทางศาสนาอิสลามเพิ่มมากขึ้น
เพื่อป้องกันไม่ให้ภัยพิบัติดังกล่าวส่งผลกระทบร้ายแรงต่อเมืองอีก ใน พ.ศ. 2509 ทางการโซเวียตได้จัดตั้งสถาบันวิทยาแผ่นดินไหวขึ้น โดยมีหน้าที่ติดตามการเปลี่ยนแปลงของแผ่นดินไหว เช่น การเปลี่ยนแปลงของระดับเรดอนและการทำนายแผ่นดินไหว
ศิลารำลึกแด่ผู้ประสบภัยแผ่นดินไหวซึ่งอยู่เหนือศูนย์กลางแผ่นดินไหวถูกเปิดตัวใน พ.ศ. 2519

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:แผ่นดินไหวในสหภาพโซเวียต
หมวดหมู่:แผ่นดินไหวในประเทศอุซเบกิสถาน