ร้อยเอก

ร้อยเอก เลารี เตอร์นี ในกองทัพฟินแลนด์ในปี พ.ศ. 2487
ร้อยเอก (captain มาจากภาษาฝรั่งเศสว่า capitaine) เป็นยศของนายทหารชั้นสัญญาบัตรกองทัพบกตามประวัติศาสตร์เนื่องจากสอดคล้องกับการบังคับกองร้อยทหาร ยศนี้ใช้งานโดยกองทัพอากาศและนาวิกโยธินบางประเทศ แต่มีความหมายถึงนายทหารระดับอาวุโส ปัจจุบันร้อยเอกมักจะเป็นผู้บังคับหน่วยหรือรองผู้บังคับหน่วยระดับกองร้อยหรือกองร้อยปืนใหญ่ (หรือกองร้อยทหารม้ากองทัพบกสหรัฐ หรือกองพันทหารม้าในเครือจักรภพ) ในกองทัพปลดปล่อยประชาชน ร้อยเอกอาจจะเป็นผู้บังคับกองร้อย หรือเป็นรองผู้บังคับกองพัน และยศนี้ถูกเริ่มต้นในประเทศไทยเมื่อปี พ.ศ. 2435 สมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รวมทั้งยศนี้สูงกว่าร้อยโท และตํ่ากว่าพันตรี
ในกองทัพบางประเทศ เช่น กองทัพบกสหรัฐและกองทัพอากาศสหรัฐ และกองทัพบกสหราชอาณาจักร ร้อยเอกเป็นยศเริ่มต้นสำหรับผู้สมัครนายทหารที่มีคุณวุฒิวิชาชีพ อาทิ ผู้เชี่ยวชาญทางการแพทย์ส่วนใหญ่ (แพทย์ เภสัชกร ทันตแพทย์) และทนายความ ในกองทัพสหรัฐ ทนาายความที่ไม่ได้เป็นนายทหารระดับร้อยเอกหรือสูงกว่านั้นจะได้รับยศร้อยโทในระหว่างการฝึก และได้รับการเลื่อนยศเป็นร้อยเอกหลังจากเสร็จสิ้นการฝึกแล้วหากประจำอยู่ในหน่วยปฏิบัติการหรือเวลาผ่านไปแล้วระยะหนึ่ง ปกติจะใช้ระยะเวลาหนึ่งปีนับจากวันที่ได้รับแต่งตั้งให้เป็นร้อยโท 
ยศร้อยเอกในภาษาอังกฤษนั้นเหมือนกันกับยศนาวาเอก (captain) ของกองทัพเรือ หรือยศนาวาอากาศเอก (group captain) ของกองทัพอากาศ ซึ่งทั้งสองยศนี้เทียบเท่าพันเอกของกองทัพบก

**ประวัติ**
ที่มาของชื่อยศนี้ย้อนกลับไปถึงในช่วงลาตินตอนปลาย คำว่า capitaneus หมายความว่า "หัวหน้า, ที่โดดเด่น" (chief, prominent) ในภาษาอังกฤษสมัยกลางได้ปรับมาใช้เป็นคำว่า capitayn ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 14 จากภาษาฝรั่งเศสโบราณคือ capitaine
ยศทหารที่เรียกว่าร้อยเอก (captain) นั้น ใช้งานมาช่วงคริสต์ทศวรรษที่ 1560 มีความหมายถึงนายทหารที่บังคับกองร้อย ในความหมายทางเรือ หมายถึง นายทหารที่บังคับการเรือรบฝรั่งเศส (man-of-war) โดยมีใช้งานมาตั้งแต่ช่วงคริสต์ทศวรรษ 1550 ต่อมาได้ขยายควาหมายเป็น "นายหรือผู้บังคับหน่วยเรือทุกประเภท"
คำว่า captain (ร้อยเอก) ในช่วงก่อนที่จะมีกองกำลังติดอาวุธเกิดขึ้นประจำการในประเทศในยุโรปภายหลังจากการปฏิวัติฝรั่งเศส ในช่วงเริ่มต้นการสงครามสมัยใหม่ตอนต้น ขุนนางจะสามารถซื้อสิทธิ์การเป็นหัวหน้ากองร้อยได้จากผู้ถือสิทธิ์คนก่อน เขาจะจ่ายเงินให้กับขุนนางอีกคนเพื่อมาทำหน้าที่เป็น lieutenant (ร้อยโท) ซึ่งเงินทุนในการจัดการกองทหารไม่ได้มาจากพระมหากษัตริย์หรือรัฐบาล แต่ captain จะต้องรับผิดชอบในการหาอาหาร ที่อยู่อาศัย และการจัดเตรียมกองร้อย หากไม่สามารถสนับสนุนหรือดูแลกองร้อยหรือต้องขึ้นศาลทหาร เขาจะถูกไล่ออก (จากการฝ่าฝืนวินัย) พระมหากษัตริย์จะขายตำแหน่งสัญญาบัตรของเขาให้กับขุนนางคนอื่นเพื่อบังคับกองร้อยต่อไป ฉะนั้นวิธีการเกษียณตัวเองออกจากการเป็นหัวหน้ากองร้อยคือการขายสิทธิ์ให้กับขุนนางคนอื่นต่อเพื่อรับเงินและเกษียณตัวเองจากตำแหน่ง

**กองทัพอากาศ**
ในกองทัพอากาศหลายแห่ง เช่น กองทัพอากาศสหรัฐ ใช้โครงสร้างยศและเครื่องหมายยศคล้ายคลึงกับของกองทัพบก
อย่างไรก็ตาม กองทัพอากาศสหราชอาณาจักร กองทัพอากาศหลายประเทศในเครือจักรภพ และกองทัพอากาศนอกเครือจักรภพอีกจำนวนหนึ่งใช้โครงสร้างยศเฉพาะตัวของกองทัพอากาศ คือเรืออากาศเอก (flight lieutenant) ใช้รหัส OF-2 ในขณะที่นาวาอากาศเอก (group captain) ได้มาจากยศทางเรือของร้อยเอก
ประเทศแคนาดาเป็นอีกข้อยกเว้นที่ไม่เหมือนกับใคร เนื่องจากการรวมเหล่าทัพแคนาดาในปี พ.ศ. 2511 ชื่อยศของกองทัพอากาศจึงเหมือนกันกับกองทัพบกแคนาดา อย่างไรก็ตาม เช่นเดียวกับประเทศในเครือจักรภพอื่น ๆ คือการใช้งานเครื่องหมายยศเป็นแถบเปียยศสีเทามึกและเพิ่มขึ้นทีละครึ่งขีด โดยมีการตัดสินใจว่าจะไม่นำระบบยศเก่ากลับมาใช้งานอีกครั้งในส่วนของกองทัพอากาศแคนาดา เนื่องจากก่อให้เกิดความสับสนเกินไป

**เครื่องหมายยศ**
ไฟล์:Argentina-Army-OF-2.svg|Capitánกองทัพบกอาเจนตินา
ไฟล์:Australian Army OF-2.svg|กองทัพบกออสเตรเลีย
ไฟล์:Bangladesh-army-OF-2.svg|กองทัพบกบังกลาเทศ
ไฟล์:Army-BEL-OF-02b.svg|กองทัพบกเบลเยียม
ไฟล์:Bosnia and Herzegovina Captain Insignia.svg|กองทัพบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา
ไฟล์:Brazil-Army-OF-2.svg|Capitãoกองทัพบกบราซิล
ไฟล์:British Army OF-2.svg|กองทัพบกสหราชอาณาจักร / ราชนาวิกโยธิน
ไฟล์:Canadian Army OF-2.svg|กองทัพบกแคนาดา
ไฟล์:Rank insignia of capital of the Colombian Army.svg|กองทัพบกโคลอมเบีย
ไฟล์:CzArmy 2011 OF2-Kapitan shoulder.svg|Kapitánกองทัพบกเช็คเกีย
ไฟล์:Kapteeni kauluslaatta.svg|Kapteeniกองกำลังป้องกันฟินแลนด์
ไฟล์:Army-FRA-OF-02.svg|Capitaineกองทัพบกฝรั่งเศส
ไฟล์:Georgia Army OF-3.png|კაპიტანი (K’ap’it’ani) กองทัพบกจอร์เจีย
ไฟล์:Captain of the Indian Army.svg|กองทัพบกอินเดีย
ไฟล์:15-TNI Army-CPT.svg|Kaptenกองทัพบกอินโดนีเซีย
ไฟล์:Ireland-Army-OF-2.svg|Captaenกองทัพบกไอร์แลนด์
ไฟล์:Rank insignia of capitano of the Army of Italy (1973).svg|Capitano กองทัพบกอิตาลี
ไฟล์:15-Lithuania Army-CPT.svg|KapitonasLithuanian Land Force
ไฟล์:11-APM-CPT.svg|Капетан (Kapetan)กองทัพมาซิโดเนียเหนือ
ไฟล์:Mexican Military Capitan-primero.gif|Capitánกองทัพบกเม็กซิโก
ไฟล์:Nl-landmacht-kapitein ritmeester.svg|Kapiteinกองทัพบกเนเธอร์แลนด์
ไฟล์:OF-2 Pakistan Army.svg|Kaptanกองทัพบกปากีสถาน
ไฟล์:PA CPT Svc.svg|Capitán (Spanish)Kapitán (Filipino)กองทัพบกฟิลิปปินส์
ไฟล์:03-RSA-OF02.svg|Captainกองทัพสิงคโปร์
ไฟล์:SAA-OF-2.svg|Kapteinกองทัพบกแอฟริกาใต้
ไฟล์:Sri Lanka-army-OF-2.svg|กองทัพบกศรีลังกา
ไฟล์:OF-2 Kapten FV hylsa.svg|Kaptenกองทัพอากาศสวีเดน
ไฟล์:SWE-Kapten.svg|Kaptenกองทัพบกสวีเดน
RTA_OF-2_(Captain).svg|กองทัพบกไทย
ไฟล์:Turkey-army-OF-2.svg|Yüzbaşıกองทัพบกตุรกี
ไฟล์:Turkey-air-force-OF-2.svg|Yüzbaşıกองทัพอากาศตุรกี
ไฟล์:US Army O3 (Army greens).svg|กองทัพบกสหรัฐ

**ดูเพิ่ม**
 กาปิตัน (ยศ)- ร้อยเอก (กองทัพบกและนาวิกโยธินสหราชอาณาจักร)- ร้อยเอก (สหรัฐ O-3)- ร้อยเอกอาวุโส- สตาฟกัปตัน- ริทมาสเตอร์

**หมายเหตุ**

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:ยศทหาร

หมวดหมู่:กัปตัน