รัฐหลังสหภาพโซเวียต

รัฐหลังสหภาพโซเวียตเรียงตามลำดับตัวอักษรไทย: 
รัฐหลังสหภาพโซเวียต (post-Soviet states) หรือที่รู้จักกันในชื่อ อดีตสหภาพโซเวียต (former Soviet Union, FSU), อดีตสาธารณรัฐโซเวียต (former Soviet Republics) และในรัสเซียในชื่อ ต่างประเทศใกล้เคียง (blizhneye zarubezhye) คือรัฐเอกราช 15 รัฐที่เคยเป็นสาธารณรัฐองค์ประกอบของสหภาพโซเวียต โดยเกิดขึ้นและเกิดขึ้นอีกครั้งจากสหภาพโซเวียตหลังการล่มสลายของสหภาพใน ค.ศ. 1991
รัสเซียเป็นรัฐผู้สืบสิทธิ์หลักของสหภาพโซเวียตที่ได้รับการยอมรับจากนานาชาติโดยพฤตินัยหลังสงครามเย็น ในขณะที่ยูเครนประกาศตนเองตามกฎหมายว่าเป็นรัฐผู้สืบสิทธิ์ของทั้งสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตยูเครนและสหภาพโซเวียต ซึ่งยังคงอยู่ภายใต้ข้อพิพาทเกี่ยวกับทรัพย์สินที่เคยเป็นของสหภาพโซเวียต
รัฐบอลติกทั้งสามเป็นสาธารณรัฐกลุ่มแรกที่ประกาศเอกราชในช่วงเดือนมีนาคมถึงเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1990 โดยอ้างความต่อเนื่องจากรัฐเดิมที่ดำรงอยู่ก่อนการผนวกของสหภาพโซเวียตใน ค.ศ. 1940 สาธารณรัฐที่เหลือ 12 แห่งทั้งหมดทยอยแยกตัวออกจากสหภาพโซเวียต โดย 12 ใน 15 รัฐ (ไม่รวมรัฐบอลติก) ร่วมก่อตั้งเครือรัฐเอกราช (ซีไอเอส) และส่วนใหญ่เข้าร่วมองค์การสนธิสัญญาความมั่นคงร่วมกัน (ซีเอสทีโอ) ในขณะที่รัฐบอลติกเป็นสมาชิกของสหภาพยุโรปและเนโท เจ้าหน้าที่สหภาพยุโรปได้เน้นย้ำถึงความสำคัญของข้อตกลงความร่วมมือระหว่างสหภาพยุโรปกับรัฐหลังสหภาพโซเวียต
นอกจากนี้ ยังมีดินแดนพิพาทที่ได้รับการรับรองในระดับแตกต่างกันที่ตั้งอยู่ในดินแดนอดีตสหภาพโซเวียต ได้แก่ ทรานส์นีสเตรียในภาคตะวันออกของมอลโดวา, อับคาเซียและเซาท์ออสซีเชียในภาคเหนือของจอร์เจีย และสาธารณรัฐนากอร์โน-คาราบัคในภาคตะวันตกเฉียงใต้ของอาเซอร์ไบจาน ตั้งแต่ ค.ศ. 2014 สาธารณรัฐประชาชนดอแนตสก์และสาธารณรัฐประชาชนลูฮันสก์ในภาคตะวันออกไกลของยูเครนได้อ้างตนเองเป็นเอกราช ดินแดนที่ไม่ได้รับการรับรองจากนานาชาติส่วนใหญ่เหล่านี้ได้รับความช่วยเหลือทางทหารและการเงินจากรัสเซีย ยกเว้นสาธารณรัฐนากอร์โน-คาราบัคซึ่งรวมอยู่กับอาร์มีเนียในทางพฤตินัยแต่ยังคงความร่วมมืออย่างใกล้ชิดกับรัสเซีย ก่อนการผนวกไครเมียเข้ากับรัสเซียในเดือนมีนาคม ค.ศ. 2014 ซึ่งประเทศส่วนใหญ่ไม่ให้การรับรองนั้น ไครเมียเคยประกาศตนเองเป็นเอกราชเป็นระยะเวลาสั้น ๆ
ในภาษาทางการเมืองของรัสเซียและรัฐหลังสหภาพโซเวียตบางรัฐ ศัพท์ ต่างประเทศใกล้เคียง สื่อถึงสาธารณรัฐเอกราช (นอกเหนือจากรัสเซีย) ที่กำเนิดขึ้นหลังการล่มสลายของสหภาพโซเวียต การใช้ศัพท์ดังกล่าวที่เพิ่มขึ้นในภาษาอังกฤษถูกนำไปเชื่อมโยงกับการยืนยันจากต่างชาติ (โลกที่พูดภาษาอังกฤษ) ถึงสิทธิ์ของรัสเซียที่จะรักษาอิทธิพลอย่างมีนัยสำคัญในภูมิภาคนี้ วลาดีมีร์ ปูติน ประธานาธิบดีรัสเซีย ประกาศให้ภูมิภาคนี้เป็นส่วนประกอบหนึ่งของ "เขตอิทธิพล" ของรัสเซีย และมีความสำคัญทางยุทธศาสตร์ต่อผลประโยชน์ของรัสเซีย มีผู้เปรียบเทียบแนวคิดนี้กับลัทธิมอนโร

**การเปรียบเทียบประเทศ**

**ผู้นำคนปัจจุบัน**

**ประมุขแห่งรัฐ**

**หัวหน้ารัฐบาล**

**ระดับการพัฒนา**
รัฐหลังสหภาพโซเวียตเรียงตามคะแนนดัชนีการพัฒนามนุษย์ใน ค.ศ. 2020
630px
การพัฒนามนุษย์ระดับสูงมาก:- Estonia: 0.892 - Lithuania: 0.882 - Latvia: 0.866 - Kazakhstan: 0.825 - Russia: 0.824 - Belarus: 0.823 - Georgia: 0.812 
การพัฒนามนุษย์ระดับสูง:- Ukraine: 0.779 - Armenia: 0.776 - Azerbaijan: 0.756 - Moldova: 0.750 - Uzbekistan: 0.720 - Turkmenistan: 0.715
การพัฒนามนุษย์ระดับปานกลาง:- Kyrgyzstan: 0.697 - Tajikistan: 0.668

**ดูเพิ่ม**
 เครือรัฐเอกราช- กลุ่มตะวันออก- สหภาพเศรษฐกิจยูเรเชีย- สาธารณรัฐของสหภาพโซเวียต- การแผลงเป็นรัสเซีย- อาการกลัวรัสเซีย- โลกที่พูดภาษารัสเซีย- โลกที่สอง- องค์การชาติและประชาชนที่ไม่มีผู้แทน

**อ้างอิง**

**อ่านเพิ่ม**
work=Kundu, Nivedita Das. Indian Foreign Affairs Journal; New Delhi Vol. 5, Iss. 3, (Jul-Sep 2010): 324-337.

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  Candid photos of the Eastern Bloc September–December 1991, in the last months of the USSR-  New Directions Post-Independence from the  Dean Peter Krogh Foreign Affairs Digital Archives-  Post-Soviet Russia and its Neighbor States from the  Dean Peter Krogh Foreign Affairs Digital Archives date=2012-12-15 -  Discovering The Centuries-Old State Tradition, professor Pål Kolstø, University of Oslo-  Former Soviet war zones |The hazards of a long, hard freeze, The Economist, 19 August 2004-  4 enclaves' post-Soviet fate in limbo, The Seattle Times, 20 August 2006-  Are Independence Referendums First Step Toward Kremlin's 'Historical Revanchism'?, Radio Free Europe, 15 September 2006



หมวดหมู่:การล่มสลายของสหภาพโซเวียต
หมวดหมู่:การเมืองของสหภาพโซเวียต
หมวดหมู่:ผลที่ตามมาหลังสงครามเย็น
หมวดหมู่:ยูเรเชีย
หมวดหมู่:ประเทศ