ซอฟียา ออกูแน็วสกา

ซอฟียา อาตานาซิวนา ออกูแน็วสกา-มอราแช็วสกา (Софі́я Атана́сівна Окуне́вська-Мораче́вська; Sofia Okunewska-Moraczewska; 12 พฤษภาคม 1865 – 24 กุมภาพันธ์ 1926) เป็นแพทย์ นักการศึกษา นักวิชาการ และนักนิยมสิทธิสตรีชาวยูเครน เธอเป็นสตรีคนแรกจากกาลิเชียที่ได้รับประกาศนียบัตรเตรียมอุดมศึกษา (gymnasium diploma) และจบการศึกษาจากมหาวิทยาลัย เธอยังเป็นสตรีคนแรกที่จบการศึกษาในระดับแพทยศาสตรบัณฑิตและเป็นสตรีคนแรกที่เป็นแพทย์ในจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี เธอเป็นผู้ริเริ่มการใช้รังสีรักษาในโรคมะเร็งในกาลิเชียและออสเตรีย-ฮังการี เธอจัดสอนวิชาต่าง ๆ แก่ภคินีพยาบาลและหมอตำแย/นางพยาบาลผดุงครรภ์ รวมถึงยังเป็นผู้มีส่วนในการสนับสนุนการจัดตั้งสหภาพแพทย์แห่งแรก และเรียบเรียงพจนานุกรมศัพท์ทางการแพทย์เป็นภาษายูเครน นอกจากวิชาชีพในเมืองลวิวแล้ว เธอยังประกอบวิชาชีพทั้งในสวิตเซอร์แลนด์ เช็กเกีย และในค่ายชาวออสเตรียในสมัยสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง
ออกูแน็วสกาเป็นนักเคลื่อนไหวสาธารณะและบุคคลสำคัญของขบวนการเรียกร้องสิทธิสตรีในกาลิเชียและออสเตรีย-ฮังการี เธอยังมีผลงานในแวดวงวรรณกรรมด้วยการตีพิมพ์กาลานุกรมสตรีฉบับแรก คือ พวงดอกไม้แรก (Пе́рший віно́к) ในนั้นเธอตีพิมพ์เรื่องราวเกี่ยวกับชีวิตในเมืองใหญ่ในชื่อ ทราย! ทราย! (Пісо́к! Пісо́к!) รวมถึงชิ้นงาน พันธนาการทางครอบครัวของสตรีในบทเพลงและพิธีกรรมการสมรส (Роди́нна нево́ля жіно́к в пісня́х і обря́дах весі́льних) ช่วงบั้นปลายชีวิตของเธออยู่ในเมืองลวิวที่ซึ่งเธอเปิดคลินิกขนาดเล็ก เธอเสียชีวิตจากไส้ติ่งอักเสบเป็นหนองในโรงพยาบาล ร่างของเธอฝังอยู่ที่สุสานลือชากิวในลวิว

**ชีวิตช่วงต้น**
ออกูแน็วสกาเกิดเมื่อวันที่ 12 พฤษภาคม 1865 ในหมู่บ้านดอว์ฌันกา (Довжа́нка) ใกล้กับเมืองแตร์นอปิล บิดาชื่อ อาตานัส ดานีลอวึช ออกูแน็วสกึย (Атана́с Дани́лович Окуне́вський) มารดาชื่อ การอลีนา ลูชากิวสกา (Каролі́на Лучакі́вська) มารดาเสียชีวิตในปี 1870 นับจากนั้นผู้ที่รับหน้าที่เลี้ยงดูเธอก็คือ แตออฟีลียา ออกูแน็วสกา-ออซาร์แกวึช (Теофі́лія Окуне́вська-Озарке́вич) ผู้เป็นป้า/อา ทำให้เธอได้รู้จักมักคุ้นกับลูกพี่ลูกน้องคนหนึ่งคือ นาตาลียา กอบรึนสกา ซึ่งต่อมากลายเป็นนักเขียนที่มีชื่อเสียง
ในปี 1884 เธอได้รับอนุญาตให้เข้าสอบเพื่อศึกษาต่อในระดับเตรียมอุดมศึกษา (gymnasium) และในปี 1885 เธอสอบผ่านที่โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาลวิว สร้างชื่อเสียงให้เธอไปทั่วทั้งกาลิเชีย  
เนื่องจากในจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการีไม่อนุญาตให้สตรีศึกษาในระดับมหาวิทยาลัยจนกระทั่งปี 1900 ในปี 1887 เธอและนาตาลียา กอบรึนสกา ญาติของเธอ จึงเข้าศึกษาต่อที่มหาวิทยาลัยในสวิตเซอร์แลนด์ ญาติของเธอศึกษาวิชาเศรษฐศาสตร์ ส่วนเธอศึกษาที่คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยซือริช จบการศึกษาในเดือนมกราคม 1896 ถือเป็นแพทย์หญิงคนแรกในออสเตรีย-ฮังการี และถือเป็นสตรีชาวยูเครนคนแรกในกาลิเชียที่ได้รับประกาศนียบัตรแพทยศาสตรบัณฑิต
ในเดือนกุมภาพันธ์ 1896 หลังแต่งงานที่ซือริช เธอให้กำเนิดบุตรชื่อยูรีย์ (Ю́рій) ในปีเดียวกันนั้นเธอได้ตีพิมพ์วิทยานิพนธ์ว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงของเลือดจากอิทธิพลของภาวะเลือดจาง ซึ่งส่งผลให้เธอจบการศึกษาวุฒิบัตรแพทย์ แพทยศาสตรบัณฑิต จากมหาวิทยาลัยซือริช

**กิจกรรมเรียกร้องสิทธิสตรี**
ซอฟียาเป็นนักเปียโนที่มีความสามารถสูงโดดเด่น และเมื่อเธอพบกับออลฮา กอบือเลียนสกา น้องสาวของยูลีอัน กอบือเลียนสกึย ครูที่โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา เธอก็สร้างความประทับใจให้กับออลฮาอย่างมาก ทั้งสองกลายมาเป็นเพื่อนที่ดีต่อกัน
ซอฟียากับนาตาลียา กอบรึนสกา และออลฮา กอบือเลียนสกา มีบทบาทอย่างสม่ำเสมอในการพัฒนาขบวนการสตรีในกาลิเชียและบูโควีนา เธอเป็นผู้ชื่นชอบกิจกรรมเดินในธรรมชาตินาน ๆ การขี่ม้า การเล่นสกี การพิชิตยอดเขา และพยายามมีส่วนร่วมในกีฬาที่ในเวลานั้นมีแต่บุรุษเป็นผู้สนับสนุน ในปี 1887 เธอตีพิมพ์เรื่องเล่าเชิงจิตวิทยาสังคมเรื่อง ทราย! ทราย! และบทค้นคว้าเชิงวิทยาศาสตร์ พันธนาการทางครอบครัวของสตรีในบทเพลงและพิธีกรรมการสมรส ลงในกาลานุกรมสตรีฉบับแรกของกาลิเชียชื่อ พวงดอกไม้แรก โดยใช้นามปากกาว่า "แยรือนา" (Єри́на)

**อ้างอิง**

**บรรณานุกรม**
 Вознюк В. О. Велич і сила Софії Окуневської / В. Вознюк // Вознюк В. О. До джерел культури Буковини. — Чернівці, 2002. — С. 53—65; Буковина. — 2000. — 24 травня (№ 138). — С. 1, 3.- Вознюк В. О. Видатна подруга видатної письменниці: Софія Окуневська-Марачевська та Ольга Кобилянська / Володимир Вознюк // Доба. — 2003. — 28 жовтня (ч. 48). — С. 4.- Врублевська В. В. Шарітка з Рунгу: Біографічний роман про Ольгу Кобилянську. — К. : ВЦ «Академія», 2007. — 512 с. — (Автографи часу).- Гусар Ю. С.. Видатна подруга видатної письменниці: Про Софію Окуневську-Морачевську / Юхим Гусар // Буковинське віче.- 2010. — 7 травня (№ 33). — С. 3.- Лікар Софія Окуневська (1865—1926 рр.) // Кобилянський С. Д. Історія медицини Буковини: цифри і факти / С. Д. Кобилянський, В. П. Пішак, Б. Я. Дробніс. — Чернівці, 1999. — С. 68.- Огуй О. Д.  Окуневська-Морачевська Софія date=19 жовтня 2016 // Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — Київ : Наукова думка, 2010. — Т. 7 : Мл — О. — С. 560. — 728 с. : іл. — 978-966-00-1061-1.- Окуневська-Марочевська // Українська Радянська Енциклопедія (УРЕ). — Київ: Головна редакція української радянської енциклопедії, 1982. — С. 519.- 12 травня — 145 років від дня народження першої жінки-лікаря, доктора медицини Софії-Окуневської-Марачевської (1865—1926) // Пам'ятаймо! (Знаменні та пам'ятні дати Буковини в 2010 р.): бібліографічний покажчик.- Чернівці: Книги — ХХІ, 2009. — С. 170—171.
หมวดหมู่:แพทย์ชาวยูเครน
หมวดหมู่:บุคคลจากลวิว
หมวดหมู่:นรีแพทย์
หมวดหมู่:นักเขียนชาวยูเครน
หมวดหมู่:แพทย์จากออสเตรีย-ฮังการี