นาวาอากาศโท

นาวาอากาศโท (wing commander ย่อว่า:Wg Cdr ในกองทัพอากาศสหราชอาณาจักร, อินเดีย, และปากีสถาน, WGCDR ในกองทัพอากาศนิวซีแลนด์ และออสเตรเลีย, เดิมทีใช้ W/C ในทุกกองทัพอากาศที่ใช้งานคำนี้) เป็นยศนายทหารชั้นสัญญาบัตรอาวุโสในกองทัพอากาศสหราชอาณาจักรและกองทัพอากาศของหลายประเทศที่ได้รับอิทธิพลทางประวัติศาสตร์จากสหราชอาณาจักร รวมถึงหลายประเทศในเครือจักรภพ แต่ไม่รวมแคนาดา (นับตั้งแต่การรวมเหล่า) และแอฟริกาใต้ บางครั้งใช้เป็นคำแปลภาษาอังกฤษของยศที่เทียบเท่าในประเทศที่มีโครงสร้างยศเฉพาะตัวของกองทัพอากาศที่ไม่ใช้ภาษาอังกฤษ เป็นยศที่สูงกว่านาวาอากาศตรี และต่ำกว่านาวาอากาศเอก
ยศนี้เทียบกับระบบรหัสยศของเนโทคือ OF-4 เทียบเท่ากับยศนาวาโทในราชนาวีและกองทัพเรือสหรัฐ และยศพันโทในกองทัพบกสหราชอาณาจักร ราชนาวิกโยธิน กองทัพบกสหรัฐ กองทัพอากาศสหรัฐ และนาวิกโยธินสหรัฐ เทียบเท่ายศเจ้าหน้าที่บิน (wing officer) ในกองทัพอากาศหญิงช่วยรบ และกองทัพอากาศหญิงสหราชอาณาจัก (จนถึงปี พ.ศ. 2511) หน่วยพยาบาลกองทัพอากาศเจ้าหญิงแมรี (จนถึงปี พ.ศ. 2523) เทียบเท่ายศนาวาโทตรวจการณ์ (observer commander) ในเหล่าตรวจการณ์สหราชอาณาจักร ซึ่งใช้เครื่องหมายยศเดียวกัน

**ต้นกำเนิด**
เครื่องหมายยศของหน่วยบริการการบินกองทัพเรือ
เมื่อวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2461 กองทัพอากาศสหราชอาณาจักรที่ก่อตั้งขึ้นมาใหม่ได้ปรับใช้ระบบยศจากกองทัพบกสหราชอาณาจักร โดยมีนาวาเอกจากหน่วยบริการการบินกองทัพเรือ (Royal Naval Air Service) และพันเอกจากกองบินหลวง (Royal Flying Corps) ปรับยศเป็นพันโทอย่างเป็นทางการในกองทัพอากาศสหราชอาณาจักร โดยในทางปฏิบัติ เกิดความไม่สอดคล้องกันหลายข้อ มีอดีตทหารเรือบางนายยังคงใช้ยศเดิมก่อนการรวมหน่วย เพื่อสนับสนุนข้อเสนอที่มีการเสนอไปว่ากองทัพอากาศควรใช้ระบบยศของกองทัพเรือ ซึ่งกองทัพอากาศอาจจะใช้ยศของทหารเรือโดยมีคำว่า "อากาศ" (air) แทรกอยู่หน้ายศทหารเรือ เช่น ตำแหน่งที่ต่อมากลายเป็นนาวาอากาศโท (wing commander) จะใช้ชื่อในภาษาอังกฤษว่า air commander 
แม้ว่ากระทรวงกองทัพเรือจะคัดค้านการเปลี่ยนยศของตน แต่ก็ยอมตกลงกับกองทัพอากาศว่าอาจจะใช้บางยศจากยศเดิมของกองทัพเรือโดยมีเงื่อนไขของการปรับใช้ที่แตกต่างกัน นอกจากนี้ยังมีข้อเสนอว่าพันโทของกองทัพอากาศ อาจได้รับเลือกให้เป็นรีฟส์หรือผู้บังคับกองบิน อย่างไรก็ตาม ชื่อยศว่า wing commander ได้รับเลือกมาใช้งานเป็นยศพันโทของกองทัพอากาศ เนื่องจากคำว่า wing commander เคยได้รับการใช้งานในหน่วยบริการการบินกองทัพเรือ โดยตำแหน่งนาวาอากาศโทเริ่มใช้งานเมื่อเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2462 และใช้งานนับตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา
ในวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2461 กองทัพอากาศที่จัดตั้งขึ้นใหม่ได้รับตำแหน่งนายทหารจากกองทัพอังกฤษ โดยมีกัปตันหน่วยบริการทางอากาศของกองทัพเรือและพันเอกกองบินหลวงกลายเป็นพันเอกในกองทัพอากาศอย่างเป็นทางการ ในทางปฏิบัติ มีความไม่สอดคล้องกันบางประการ โดยอดีตนายทหารเรือบางคนใช้ยศเดิมอย่างไม่เป็นทางการ เพื่อตอบสนองต่อข้อเสนอที่ว่า กองทัพอากาศควรใช้ยศของตนเอง กองทัพอากาศอาจใช้ยศนายทหารเรือ โดยมีคำว่า "อากาศ" แทรกอยู่หน้ายศนาวิกโยธิน ตัวอย่างเช่น ตำแหน่งที่ต่อมาได้เป็นผู้บัญชาการกองบินจะเป็น "ผู้บัญชาการทหารอากาศ" แม้ว่ากองทัพเรือจะคัดค้านการปรับเปลี่ยนตำแหน่งยศของตนอย่างง่ายๆ นี้ แต่ก็ตกลงกันว่ากองทัพอากาศอาจยึดยศนายทหารหลายตำแหน่งจากยศนายทหารเรือโดยมีเงื่อนไขก่อนการแก้ไขที่แตกต่างกัน นอกจากนี้ยังเสนอแนะด้วยว่าพันโท RAF อาจมีสิทธิ์ได้รับเลือกให้เป็นรีฟส์หรือผู้นำปีก อย่างไรก็ตาม ผู้บังคับบัญชาปีกตำแหน่งได้รับเลือก เนื่องจากปีกมักได้รับคำสั่งจากนาวาอากาศโทของกองทัพอากาศ และคำว่า ผู้บังคับบัญชาปีก ได้รับการใช้ใน Royal Naval Air Service ตำแหน่งผู้บัญชาการกองบินเริ่มใช้เมื่อเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2462 และมีการใช้อย่างต่อเนื่องนับแต่นั้นมา

**การใช้งาน**
ในช่วงปีแรก นาวาอากาศโทได้บัญชาการกองบิน โดยปกติจะเป็นกลุ่มเครื่องบินสามถึงสี่ฝูงบิน ในปัจจุบัน นาวาอากาศโทได้บัญชาการกองบินที่เป็นหน่วยย่อยของสถานีกองทัพอากาศสหราชอาณาจักร ซึ่งปกติฝูงบินบินจะบัญชาการโดยนาวาโท แต่บางครั้งก็ได้รับการบัญชาการจากผู้บังคับฝูงบินในกรณีที่เป็นหน่วยขนาดเล็ก

**เครื่องหมายและธงบัญชาการ**
เครื่องหมายยศมีพื้นฐานมาจากแถบสีทองสามแถบของนาวาโทในกองทัพเรือ และประกอบไปด้วยแถบสีฟ้าอ่อนแคบสามแถบ เหนือแถบสีดำที่กว้างกว่าเล็กน้อย สวมบริเวณท่อนล่างของเสื้อคลุมหรือบริเวณไล่ของชุดนักบินหรือเครื่องแบบลำลอง
ธงสามเหลี่ยมบัญชาการคือรูปสามเหลี่ยมสองชิ้นที่ใช้งานในกองทัพอากาศ เส้นสีแดงบาง ๆ กลางธงทำให้ธงนี้แตกต่างจากธงอื่น
ระหว่างปี พ.ศ. 2484-45 ผู้บังคับกองบินของหน่วยบัญชาการบินกองทัพอากาศสหราชอาณาจักร (ระดับนาวาโท) สามารถใช้อักษรย่อของตนเองเป็นอักษรประจำเครื่องบิน เช่น เครื่องบินประจำตัวของ นาวาอากาศโท โรแลนด์ บีมอนต์ (Roland Beamont) มีรหัสว่า "R-B"

**กองทัพอากาศอื่น**
ไฟล์:Global Sentinel 19 (6006349).jpeg|thumb|นายทหารยศนาวาอากาศโท (ซ้าย) กองทัพอากาศไทย ระหว่างการฝึก Global Sentinel 19 ณ ศูนย์นวัตกรรรมล็อกฮีด มาร์ติน เมืองซัฟฟอล์ก, รัฐเวอร์จิเนีย, สหรัฐ
ยศนาวาอากาศโทยังใช้งานในกองทัพอากาศหลายกองทัพในเครือจักรภพ เช่น กองทัพอากาศบังกลาเทศ กองทัพอากาศกานา กองทัพอากาศไนจีเรีย กองทัพอากาศอินเดีย กองทัพอากาศนามิเบีย กองทัพอากาศปากีสถาน กองทัพอากาศออสเตรเลีย กองทัพอากาศนิวซีแลนด์ และกองทัพอากาศศรีลังกา นอกจากนี้ยังใช้งานใน กองทัพอากาศอียิปต์ กองทัพอากาศกรีซ กองทัพอากาศโอมาน กองทัพอากาศไทย และกองทัพอากาศซิมบับเว ส่วนในกองทัพอากาศมาเลเซียเคยมีการใช้งาน ก่อนจะเปลี่ยนเป็นชื่อยศว่าพันโทในปี พ.ศ. 2516

**กองทัพอากาศแคนาดา**
แคนาดาเป็นข้อยกเว้นของประเทศในเครือจักรภพ เนื่องจากการรวมเหล่าทัพของกองทัพแคนาดาในปี พ.ศ. 2511 ชื่อตำแหน่งในกองทัพอากาศจึงเหมือนกับกองทัพบก อย่างไรก็ตาม แถบเครื่องหมายยศของแคนาดานั้นเหมือนกับชาติอื่น ๆ ในเครือจักรภพคือแถบอันดับจะเป็นสีเทาไข่มุกและเพิ่มจำนวนจาก OF-1 ถึง OF-5 ทีละครึ่งแถบ โดยการตัดสินใจรวมระบบยศของแคนาดานั้นมาจากสาเหตุว่าระบบเดิมทำให้เกิดความสับสนเกินไป
ในคริสต์ทศวรรษ 1990 กองบัญชาการกองทัพอากาศแคนาดา (หลังปี พ.ศ. 2511) ได้เปลี่ยนแปลงโครงสร้างของระบบฐานทัพภายในการควบคุม โดยกำหนดใหม่ให้เป็นกองบิน ผู้บังคับการฐานทัพดังกล่าวได้รับการกำหนดใหม่ให้เป็น "ผู้บังคับการกองบิน" (wing commander) อีกครั้ง แบบเดียวกับกองทัพอากาศสหรัฐ คำว่า "wing commander (ที่ใช้งานในกองกำลังแคนาดาอีกครั้ง) เป็นชื่อของตำแหน่ง ไม่ใช่ยศ โดยนาวาโทจะมียศเป็นพันเอก
ในวันที่ 16 สิงหาคม พ.ศ. 2544 รัฐบาลแคนาดาได้ประกาศเปลี่ยนชื่อ  "กองบัญชาการทางอากาศ" (Air Command) กลับมาเป็นชื่อเดิมตามประวัติศาสตร์ของกองทัพอากาศ คือ กองทัพอากาศแคนาดา (Royal Canadian Air Force) ซึ่งแม้ว่าเครื่องหมายดั้งเดิมจะได้รับการนำมาใช้งานในปี พ.ศ. 2558 แต่ระบบยศดั้งเดิมที่เหมือนกันกับกองทัพอากาศสหราชอาณาจักรยังไม่ได้รับการนำกลับมาใช้งาน

**สหรัฐ**
การใช้งานคำว่า wing commander จะเป็นชื่อของตำแหน่ง ผู้บังคับกองบิน ไม่ใช่ชื่อของยศ ทั้งในส่วนของกองทัพอากาศสหรัฐ กองทัพเรือสหรัฐ และหน่วยลาดตระเวนทางอากาศฝ่ายพลเรือน

**ดูเพิ่ม**
 รายชื่อเปรียบเทียบเครื่องหมายยศทหาร

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:ยศทหารเครือจักรภพแห่งประชาชาติ
หมวดหมู่:ยศทหารกองทัพอากาศสหราชอาณาจักร
หมวดหมู่:ยศทหารไทย
หมวดหมู่:ยศทหารอินโดนีเซีย
หมวดหมู่:อดีตยศทหารแคนาดา
หมวดหมู่:ยศทหารกรีซ
หมวดหมู่:ยศทหารอากาศ