สุสานอาร์มีเนียในจุลฟา

สุสานอาร์มีเนียในจุลฟา (Armenian cemetery in Julfa; Ջուղայի գերեզմանատուն, Jughayi gerezmanatun) เป็นอดีตสุสานใกล้กับเมืองจุลฟา (หรือที่ในภาษาอาร์มีเนียเรียกว่า จูฆา) ในเขตนาคีชีวัน ประเทศอาเซอร์ไบจาน ที่เคยเป็นสุสานที่มีมากกว่า 10,000 หลุมศพ ประดับด้วยป้ายหลุมศพคริสต์แบบอาร์มีเนียซึ่งมีลักษณะเฉพาะเรียกว่า ฆัชคาร์ (khachkar) รัฐบาลอาเซอร์ไบจานเป็นผู้มีคำสั่งให้ค่อย ๆ ทำลายและรื้อถอนป้ายหลุมศพและพื้นที่สุสานทิ้งจนในปัจจุบันไม่หลงเหลือซากใด ๆ ยกเว้นเพียงฆัชคาร์บางส่วนที่กอบกู้มาไว้ในประเทศอื่น ๆ
มีการฟ้องร้องจำนวนหนึ่งจากทั้งหน่วยงานของอาร์มีเนียและองค์การระหว่างประเทศโดยประณามและเรียกร้องให้รัฐบาลอาเซอร์ไบจานหยุดกระบวนการทำลายสุสาน ในปี 2006 อาเซอร์ไบจานห้ามไม่ให้สมาชิกของสภายุโรปเข้าสอบสวนข้อกล่าวอ้างเหล่านี้ โดยระบุว่าสมาชิกของสภายุโรปจะเข้ามาแล้วจะดำเนินการต่อประเด็นนี้ "อย่างมีอคติและควบคุมไม่อยู่" รวมถึงระบุว่าจะยินยอมให้มีการตรวจสอบก็ต่อเมื่อสภายุโรปเดินทางไปตรวจสอบดินแดนที่อาร์มีเนียยึดครองด้วยเช่นกัน ในปีเดียวกัน นักข่าวจากสถาบันเพื่อการรายงานข่าวสงครามและสันติภาพได้เดินทางไปยังอดีตสุสาน และระบุว่าไม่หลงเหลือร่องรอยใดที่บ่งบอกว่าพื้นที่นี้เคยเป็นสุสานหรือมีสิ่งปลูกสร้างมาก่อน และในปีเดียวกันยังปรากฏภาพถ่ายจากประเทศอิหร่านแสดงพื้นที่สุสานถูกใช้เป็นที่ซ้อมยิงปืนของกองทัพ การทำลายสุสานนั้นถูกชาวอาร์มีเนียเรียกขานว่าเป็นการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ทางวัฒนธรรม
ในปี 2010 สมาคมเพื่อความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์อเมริกันรายงานผลสรุปจากการศึกษาเปรียบเทียบภาพถ่ายจากดาวเทียมของพื้นที่จุลฟาระหว่างปี 2003 กับ 2009 ว่าสุสานถูกทำลาย และพื้นที่ถูกถมทับอีกทีหนึ่ง

**ดูเพิ่ม**
 พระพุทธรูปบามิยาน- ที่ไว้ศพของซีดี มะห์มูด เบน อะมาร์

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
 hy Ayvazyan, Argam. Jugha. Yerevan: Sovetakan Grogh, 1984.- Bevan, Robert. The Destruction of Memory: Architecture at War. London: Reaktion, 2006.- Baltrušaitis, Jurgis and Dickran Kouymjian. "Julfa on the Arax and Its Funerary Monuments" in Études Arméniennes/Armenian Studies In Memoriam Haig Berberian. Lisbon: Galouste Gulbenkian Foundation, 1986.- Maghakyan, Simon. " Sacred Stones Silenced in Azerbaijan." History Today. Vol. 57, November 2007.- Dr. Haghnazarian, Armen and Wickmann, Dieter. " Destruction of the Armenian Cemetery at Djulfa," June 2007. Heritage at Risk, 2006/2007, ICOMOS.- " Argam Ayvazyan: Spy–Researcher For Nakhichevan Armenian Culture ," interview by Andran Abramian, Cultural Property News, 27 March 2021.

**ภาพถ่าย**
  Partial Views of Jugha Cemetery date=2019-02-27 , a photo gallery by Research on Armenian Architecture- , Argam Ayvazyan digital archive on the Julfa Project page

**ภาพยนตร์สารคดี**
  Julfa by the Research on Armenian Architecture organization-  The New Tears of Araxes

**ภาพยนตร์อื่น ๆ**
  Part 1 of the destruction caught on video tape

**ภาพถ่ายดาวเทียม**
  Satellite Images date=2013-12-03  provided by the American Association for the Advancement of Science.

**ลิงค์อื่น ๆ**
  The Annihilation of the Armenian Cemetery in Jugha, a brochure by Research on Armenian Architecture-  The Julfa Project-  Djulfa Virtual Memorial and Museum-  Destruction of the Armenian Cemetery at Djulfa by International Council on Monuments and Sites-  Evidence of destruction in Turkey date=2018-09-29  by Armenian National Committee of Australia-  Satellite Images Show Disappearance of Armenian Artifacts in Azerbaijan date=2017-10-19 . AAAS press release.-  When The World Looked Away: The Destruction Of Julfa Cemetery RFE/RL
หมวดหมู่:สุสานในประเทศอาเซอร์ไบจาน
หมวดหมู่:สุสานที่ถูกทำลาย
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์อาร์มีเนีย
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์อาเซอร์ไบจาน
หมวดหมู่:สุสานชาวอาร์มีเนีย
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในประเทศอาเซอร์ไบจาน
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างที่ถูกรื้อถอนในประเทศอาเซอร์ไบจาน