นาวาโท

นาวาโท (commander ตัวย่อ น.ท. หรือ Cmdr.) เป็นยศของนายทหารเรือและชื่อตำแหน่งในกองทัพบกหลายแห่งในภาษาอังกฤษ นาวาโทยังใช้เป็นยศหรือตำแหน่งในองค์การที่เป็นทางการอื่น ๆ รวมถึงกองกำลังตำรวจหลายแห่ง ในหลายประเทศยศทางเรือนี้ใช้งานสำหรับตำแหน่งกับตันเรือฟริเกต (frigate captain) ซึ่งเริ่มตนในไทยเมื่อปี พ.ศ.2469 สมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ยศนี้สูงกว่านาวาตรีและตํ่ากว่านาวาเอก
ในความหมายอื่นของคำนี้ในภาษาอังกฤษ Commander ซึ่งหมายความอีกอย่างได้ว่า ผู้บังคับบัญชา ยังใช้ในการเรียกนายทหารที่มีอำนาจในการสั่งการหน่วยหรือกองกำลัง เช่น ผู้บังคับหมวด (platoon commander) ผู้บังคับกองพลน้อย (brigade commander) ผู้บังคับกองพันทหารม้า (squadron commander) ในกิจการตำรวจ มีการใช้ในคำว่า ผู้บัญชาการเขต (borough commander) และผู้บัญชาการเหตุการณ์ (incident commander)

**ยศนาวาโทของทหารเรือและทหารอากาศ**
นาวาโท (commander) เป็นยศที่ใช้งานในกองทัพเรือ ซึ่งมีใช้งานน้อยมากที่จะใช้งานในรูปแบบยศในกองทัพบก ในกองทัพบกส่วนใหญ่ คำว่า Commander ในภาษาอังกฤษมักจะใช้เป็นชื่อตำแหน่งงาน เช่น ในกองทัพบกสหรัฐ นายทหารยศร้อยเอก (ระบบยศเนโทรหัส OF-2) อาจจะดำรงตำแหน่ง "ผู้บังคับกองร้อย" (company commander) ในขณะที่นายทหารยศพันโท (ระบบยศเนโทรหัส OF-4) โดยทั่วไปจะมีตำแหน่ง "ผู้บังคับกองพัน" 
เดิมที ตำแหน่ง ต้นหนและนาวาโท (master and commander) นี้มีจุดเริ่มต้นในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 18 เพื่อจำกัดความถึงนายทหารเรือที่บังคับบัญชาเรือรบที่มีขนาดใหญ่กว่าเรือเอก (lieutenant) จะบัญชาการได้ แต่ก็มีขนาดที่เลิกเกินกว่าที่จะมอบหมายให้กับนาวาเอกอาวุโส (post-captain) (ประมาณก่อนปี พ.ศ. 2313) และต้นหน (sailing master) นาวาโทมักจะทำหน้าที่เป็นต้นหนของเรือตนเอง โดยมักจะประจำบนเรือสลูปศึกที่ไม่ได้รับการจัดประเภทและมืปืนใหญ่เรือไม่เกิน 20 กระบอก โดยราชนาวีได้ย่อชื่อยศต้นหนและนาวาโท (master and commander) เหลือเพียงนาวาโท (commander) ในปี พ.ศ. 2337 อย่างไรก็ตาม คำเรียกเดิมก็ยังคงถูกใช้งานกันต่อไป (อย่างไม่เป็นทางการ) ต่ออีกหลายปี ในขณะที่ตำแหน่ง master commandant ของสหรัฐที่มียศในระดับเดียวกันก็ยังถูกใช้งานต่อไปเรื่อย ๆ จนกระทั่งเปลี่ยนเป็นนาวาโท (commander) ในปี พ.ศ. 2381 
ตำแหน่งที่ตรงกันในกองทัพเรือบางแห่งคือกับตันเรือฟริเกต (frigate captain) ในคริสศตวรรษที่ 20 และ 21 ยศถูกจัดลำดับเทียบเท่ากับระบบยศเนโท รหัส OF-4
หน้าที่ต่าง ๆ ของนาวาโทก็มีลักษณะคล้ายคลึ่งกับผู้บังคับบัญชา (commander)  ในกองทัพเรือของสาธารณรัฐดัตช์ ใครก็ตามที่บังคับบัญชาเรือหรือกองเรือโดยยังไม่มีชื่อเรียกที่เหมาะสม สามารถถูกเรียกได้ว่า Commandeur รวมไปถึงผู้บัญชาการกองเรือเฉพาะกิจ (ad hoc fleet commanders) และรักษาการกับตัน (Luitenant-Commandeur) ในกองเรือของกองทัพเรือเซลันด์ commandeur จะมียศอย่างเป็นทางการที่เทียบเท่ากับ lang|nl|Schout-bij-nacht (rear-admiral พลเรือตรี) ในกองเรืออื่น ๆ ของชาวดัตช์ ในขณะเดียวกันชาวดัตช์ใช้ชื่อของยศในราชนาวีเนเธอร์แลนด์เทียบเท่ากับพลเรือจัตวา (commodore) อย่างไรก็ตาม ในกองทัพอากาศเนเธอร์แลนด์ ตำแหน่งนี้สะกดคำว่า commodore ในภาษาอังกฤษ ซึ่งเทียบเท่าตำแหน่งพลอากาศจัตวา (air commodore) ของสหราชอาณาจักร

**ออสเตรเลีย**
ยศนาวาโทในกองทัพเรือออสเตรเลีย (RAN) มีลักษณะเหมือนกับยศนาวาโทในราชนาวี อนุศาสนาจารย์ของกองทัพเรือออสเตรเลียอยู่ในกลุ่มที่ 1, 2 หรือ 3 (จากห้ากลุ่ม) โดยมียศเทียบเท่ากับนาวาโท ซึ่งหมายความว่า นายทหารและนายทหารชั้นประทวนที่มียศต่ำกว่านาวาโท พันโท หรือนาวาอากาศโท อนุศาสนาจารย์จะมียศที่สูงกว่า
สำหรับนายทหารที่มียศสูงกว่านาวาโท อนุศาสนาจารย์จะเป็นผู้ใต้บังคับบัญชา แม้ว่าจะมีความเทียบเท่านี้ อนุศาสนาจารย์ที่อยู่ในกลุ่มที่ 1, 2 หรือ 3 จะไม่สามารถประดับยศนาวาโทได้ และพวกเขาก็ไม่มีอำนาจในการบังคับบัญชาเหมือนกับนาวาโท

**สแกนดิเนเวีย**
คอมมันดอร์ (commander) เป็นยศทหารเรือในสแกนดิเนเวีย (Kommandør ในภาษาเดนมาร์กและนอร์เวย์, lang|sv|Kommendör ในภาษาสวีเดน) โดยเทียบเท่ากับทหารเรือยศนาวาเอกในแถบแองโกล-อเมริกา ตำแหน่งนาวาโทในสแกนดิเนเวียอยู่เหนือกว่า commander-captain (Kommandørkaptein, langx|sv|Kommendörkapten, Kommandørkaptajn) ซึ่งเทียบเท่ากับยศทางเรือคือ นาวาโท ของแถบแอลโกล-อเมริกา

**เดนมาร์ก**
ในเดนมาร์ก ยศระดับนาวาโท (commander) มีชื่อว่า kommandørkaptajn (commander captain หรือ commanding captain) ซึ่งอาวุโสกว่า orlogskaptajn (captain) และ kommandør (commander) ซึ่งอาวุโสกว่า kommandørkaptajn โดย kommandørkaptajn นั้นแปลเป็นภาษาอังกฤษอย่างเป็นทางการว่า "Commander, Senior Grade" ในขณะที่ orlogskaptajn แปลเป็นภาษาอังกฤษอย่างเป็นทางการว่า "Commander"

**สหราชอาณาจักร**

**ราชนาวี**
นาวาโทในราชนาวีนั้นมียศสูงกว่านาวาตรี (lieutenant commander) และต่ำกว่านาวาเอก (captain) และเทียบเท่ากันกับพันโท (lieutenant colonel) ในกองทัพบก นาวาโทสามารถบัญชาการเรือฟริเกต เรือพิฆาต เรือดำน้ำ ฝูงบินหรือฐานทัพเรือบริเวณชายฝั่ง หรืออาจปฏิบัติงานเป็นเจ้าหน้าที่ในฐานก็ได้

**กองทัพอากาศสหราชอาณาจักร**
เนื่องจากยศของนายทหารระดับกลางของกองทัพอากาศสหราชอาณาจักรมีรูปแบบที่เหมือนกันกับยศของราชนาวี คำว่านาวาอากาศโท (wing commander) จึงถูกใช้เป็นชื่อยศ โดยเทียบเท่ากับยศพันโท (lieutenant colonel) ในกองทัพบกหรือนาวาโทในกองทัพเรือ ตำแหน่งนาวาอากาศโทนั้นอยู่สูงกว่ายศนาวาอากาศตรี (squadron leader) และอยู่ต่ำกว่ายศนาวาอากาศเอก (group captain) โดยในอดีตนั้นหน่วยบริการการบินกองทัพเรือ (Royal Naval Air Service) ได้รวมเข้ากับกองบินหลวง (Royal Flying Corps) และกลายเป็นกองทัพอากาศสหราชอาณาจักรในปี พ.ศ. 2461 โดยนักบินได้รับการประดับยศในรูปแบบเดียวกับราชนาวี และได้รับเครื่องหมายยศตามระดับของชั้นยศที่ควรได้รับ โดยผู้บังคับการบิน (Flight commander) ได้รับเครื่องหมายดาวเหนือแถบสองแถบของยศร้อยเอก และผู้บังคับฝูงบินได้รับดาวสองดวง เหนือแถบยศสองแถบ (น้อยกว่าแปดปี) หรือแถบยศสองแถบครึ่ง (อาวุโสมากกว่าแปดปี) และผู้บังคับกองบินได้รับแถบสามแถบ บนแถบยศมีขดของราชนาวีและมีนกอินทรีย์ประดับอยู่

**สหรัฐ**
ในกองทัพเรือสหรัฐ, ยามฝั่งสหรัฐ, หน่วยทหารสัญญาบัตรบริการสาธารณสุขสหรัฐ และหน่วยทหารสัญญาบัตรองค์การบริหารมหาสมุทรและชั้นบรรยากาศแห่งชาติ ยศนาวาโท (commander ย่อว่า CDR) เป็นยศอยู่ในระดับนนายทหารอาวุโส โดยมีระดับการจ่ายเงินอยู่ที่ O-5 ยศนาวาโทนั้นสูงกว่ายศนาวาตรี (lieutenant commander) (O-4)  และต่ำกว่ายศนาวาเอก (captain) (O-6) ยศนาวาโทนั้นเทียบเท่ากับยศพันโท (lieutenant colonel) ในกองทัพบกสหรัฐ, กองทัพอากาศสหรัฐ, เหล่านาวิกโยธินสหรัฐ และกองทัพอวกาศสหรัฐ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง นาวาโทเป็นยศแรกที่ได้ประดับชัยพฤกษ์บนกระบังหน้าหมวก (embellished cap) ในขณะที่เหล่าทัพอื่น ๆ สามารถประดับชัยพฤกษ์บนกระบังหน้าหมวกได้เมื่อขึ้นถึงระดับยศ O-4
การเลื่อนตำแหน่งขึ้นเป็นนาวาโทในกองทัพเรือสหรัฐนั้น เป็นไปตามนโยบายของกระทรวงกลาโหมสหรัฐ ซึ่งได้รับอำนาจมาจากพระราชบัญญัติการจัดการบุคลากรเจ้าหน้าที่กลาโหม (DOPMA) ปี ค.ศ. 1980 หรือตามพระราชบัญญัติการจัดการบุคลากรของกำลังสำรอง (ROPMA) ซึ่งแนวปฏิบัติของพระราชบัญญัติทั้งสองแนะนำว่า 70 เปอร์เซ็นต์ของนาวาตรีควรได้รับการเลื่อนตำแหน่งขึ้นเป็นนาวาโทหลังจากดำรงตำแหน่งปัจจุบันเป็นเวลาอย่างน้อยสามปีโดยดูตามเวลารับราชการสะสมตามสัญญา 15 ถึง 17 ปี แม้ว่าเปอร์เซ็นดังกล่าวจะมีการเปลี่ยนแปลงได้และอาจจะถูกมองข้ามในบางกรณี (เช่น มีความเชี่ยวชาญพิเศษ) ขึ้นอยู่กับงบประมาณของกลาโหม โครงสร้างกำลัง และความต้องการกำลังพลเข้าประจำการในตำแหน่งนั้น

**ระเบียงภาพ**
ไฟล์:Generic-Navy-6.svg|Commander (ยามฝั่งแอนทีกาและบาร์บิวดา)
ไฟล์:Generic-Navy-6.svg|Commander (ราชนาวีออสเตรเลีย)
ไฟล์:Generic-Navy-6.svg|Commander (กองกำลังป้องกันบาฮามาส)
ไฟล์:Generic-Navy-6.svg|Commander (กองทัพเรือบังกลาเทศ)
ไฟล์:13.RBrN-LTC.svg|Komander (กองทัพเรือบรูไน)
ไฟล์:Generic-Navy-6.svg|Commander (ยามฝั่งบาร์เบโดส)
ไฟล์:Belize Coast Guard OF-4.svg|Commander (ยามฝั่งเบลีซ)
ไฟล์:Generic-Navy-6.svg|Commander (กองทัพเรือแคนาดา)
ไฟล์:Generic-Navy-8.svg|Kommandør (กองทัพเรือเดนมาร์ก)
ไฟล์:Generic-Navy-6.svg|Commander (กองทัพเรือสาธารณรัฐฟิจิ)
ไฟล์:Finland-Navy-OF-4.svg|Komentaja (กองทัพเรือฟินแลนด์)
ไฟล์:Generic-Navy-6.svg|Commander (กองทัพเรือแกมเบีย)
ไฟล์:Generic-Navy-6.svg|Commander (กองทัพเรือกานา)
ไฟล์:Generic-Navy-6.svg|Commander (ยามฝั่งกายอานา)
ไฟล์:Generic-Navy-6.svg|Commander (กองทัพเรืออินเดีย)
ไฟล์:Generic-Navy-(star)-O5.svg|Commander (กองทัพเรือไอริช)
ไฟล์:Generic-Navy-6.svg|Commander (ยามฝั่งจาเมกา)
ไฟล์:Generic-Navy-(star)-O5.svg|Commander (ยามฝั่งแห่งชาติไลบีเรีย)
ไฟล์:Generic-Navy-7.svg|Komandoras (กองทัพเรือลิทัวเนีย)
ไฟล์:Generic-Navy-6.svg|Komander (กองทัพเรือมาเลเซีย)
ไฟล์:Generic-Navy-6.svg|Commander (กองทัพเรือนามิเบีย)
ไฟล์:Netherlands-Navy-OF-6.svg|Commandeur (กองทัพเรือเนเธอร์แลนด์)
ไฟล์:Generic-Navy-6.svg|Commander (กองทัพเรือนิวซีแลนด์)
ไฟล์:Generic-Navy-6.svg|Commander (กองทัพเรือไนจีเรีย)
ไฟล์:Generic-Navy-8.svg|Kommandør (กองทัพเรือนอร์เวย์)
ไฟล์:Generic-Navy-6.svg|Commander (กองทัพเรือปากีสถาน)
ไฟล์:Generic-Navy-12.svg|Komandor (กองทัพเรือโปแลนด์)
ไฟล์:Romania-Navy-OF-5-Sleeve.svg|Comandor (กองทัพเรือโรมาเนีย)
ไฟล์:Generic-Navy-6.svg|Commander (ยามฝั่งเซนต์คิตส์และเนวิส)
ไฟล์:Generic-Navy-6.svg|Commander (กองทัพเรือเซียร์ราลีโอน)
ไฟล์:Generic-Navy-6.svg|Commander (กองทัพเรือแอฟริกาใต้)
ไฟล์:Generic-Navy-6.svg|Commander (กองทัพเรือศรีลังกา)
ไฟล์:Generic-Navy-8.svg|Kommendör (กองทัพเรือสวีเดน)
ไฟล์:Generic-Navy-6.svg|Commander (กองบัญชาการนาวิกโยธินแทนซาเนีย)
ไฟล์:RTN OF-4 (Commander).svg|link=|นาวาโท  (กองทัพเรือไทย) 
ไฟล์:Generic-Navy-6.svg|Commander (กองทัพเรือตองกา)
ไฟล์:Generic-Navy-6.svg|Commander (ยามฝั่งตรินิแดดและโตเบโก)
ไฟล์:Generic-Navy-6.svg|Commander (ราชนาวี)
ไฟล์:US Navy O5 insignia.svg|Commander (กองทัพเรือสหรัฐ)
ไฟล์:USCG O-5 insignia.svg|Commander (ยามฝั่งสหรัฐ) 

**ดูเพิ่ม**
 รายชื่อเปรียบเทียบเครื่องหมายยศทหาร

**หมายเหตุ**

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:ยศทหารเรือ
หมวดหมู่:ยศทหาร
หมวดหมู่:ยศตำรวจ