อาณาจักรต้าหลี่

อาณาจักรต้าหลี่ หรือ รัฐต้าหลี่ (p=Dàlǐ Guó; ไป๋: Dablit Guaif) เป็นรัฐที่ตั้งอยู่ในพื้นที่ที่ปัจจุบันคือมณฑลยูนนาน ประเทศจีน ตั้งแต่ ค.ศ. 937 จนถึง 1253 โดยอาณาจักรนี้ถูกมองโกลเข้าพิชิตในปี 1253 และสมาชิกของราชวงศ์ในอดีตยังปกครองพื้นที่ในฐานะถู่ซือภายใต้การอุปถัมภ์ของราชวงศ์หยวน จนกระทั่งการพิชิตมณฑลยูนนานของราชวงศ์หมิงใน ค.ศ. 1382

**ชื่อ**
อาณาจักรต้าหลี่นำชื่อมาจากนครต้าหลี่ที่มีชื่อเสียงจากหินอ่อนคุณภาพสูง คำว่าต้าหลี่ (dàlǐ 大理) ในภาษาจีนหลายถึง "หินอ่อน"p=79

**ประวัติ**
รูปปั้นครุฑ เนื้อเงินปิดทอง ฝังด้วยลูกปัดคริสตัล พบที่ฉงเชิ่งซี่ซานถ่า จัดแสดงที่พิพิธภัณฑ์มณฑลยูนนาน

**ต้นกำเนิด**
อาณาจักรน่านเจ้าถูกโค่นล้มใน ค.ศ. 902 จากนั้นมีสามราชวงศ์เข้ามาปกครองอย่างรวดเร็จ จนกระทั่งต้วน ซือผิงยึดครองอำนาจ แล้วสถาปนาตนเองที่ต้าหลี่ใน ค.ศ. 9372008a ตระกูลต้วนอ้างว่าตนมีเชื้อสายฮั่น บันทึกราชวงศ์หยวนระบุว่าตระกูลต้วนมาจากอู่เวย์ที่มณฑลกานซู่:

**ความสัมพันธ์กับราชวงศ์ซ่ง**

**อาณาจักรต้าจง (1094-1096)**

**การแทรกแซงในดั่ยเหวียต**

**ล่มสลาย**

**มณฑลยูนนานในราชวงศ์หยวน**

**การพิชิตมณฑลยูนนานโดยราชวงศ์หมิง**

**รัฐบาล**
เนื่องจากอยู่ภายใต้อิทธิพลของราชสำนักจีนที่มีอยู่ตั้งแต่สมัยแรก ชนชั้นสูงต้าหลี่จึงใช้อักษรจีนที่เสริมด้วยอักษรไป๋ ซึ่งสร้างขึ้นเองโดยใช้อักษรจีน ราชสำนักต้าหลี่มอบที่ดินศักดินาเชิงพันธุกรรมให้กับหัวหน้าตระกูลที่มีมาก่อน โดยเฉพาะตระกูลต้วน เกา หยาง และตง เพื่อให้ได้รับการสนับสนุน หน่วยบริหารบางแห่งถูกกำหนดให้เป็นเขตทหารกึ่งปกครองตนเอง กองทัพต้าหลี่ประกอบด้วยกองทัพประจำการ ทหารชาวนาชาวเมือง และกองกำลังอาสาสมัครของชนพื้นเมือง เช่นเดียวกับกองทัพน่านเจ้า

**ภาษาและเชื้อชาติ**
เอกสาตัวเขียนของชาวไป๋ที่เขียนด้วยภาษาจีนคลาสสิก.
แหล่งข้อมูลที่มีอยู่จากน่านเจ้าและอาณาจักรต้าหลี่แสดงให้เห็นว่าชนชั้นสูงใช้อักษรจีนp=7 ข้อมูลต้าหลี่ส่วนใหญ่เขียนในภาษาจีนคลาสสิกp=40-41 อย่างไรก็ตาม ชนชั้นนำก็ใช้ภาษาไป๋ในการสื่อสาร แต่ไม่มีความพยายามที่จะสร้างมาตรฐานหรือเผยแพร่อักษรนี้ และยังคงเป็นระบบการเขียนอย่างไม่เป็นทางการp=280
ปัจจุบัน ชาวไป๋ส่วนใหญ่สืบบรรพบุรุษถึงน่านเจ้าและอาณาจักรต้าหลี่ แต่บันทึกจากอาณาจักรเหล่านั้นไม่ได้กล่าวถึงชาวไป๋ อ้างอิงแรกสุดที่กล่าวถึง "ชาวไป๋" หรือ "Bo" มาจากราชวงศ์หยวน โดยในสมัยราชวงศ์หมิง ชาวไป๋เคยเป็นที่รู้จักในชื่อ "Minjia" (พลเมือง) และมีการกล่าวถึงการใช้อักษรจีนสำหรับภาษาไป๋p=6-7
Stevan Harrell รายงานว่า ในขณะที่อัตลักษณ์ทางเชื้อชาติของชนชั้นนำในน่านเจ้ายังคงเป็นที่พิพาท ตระกูลหยางและต้วนที่ปรากฏในยุคหลังเป็นชาวไป๋อย่างแน่นอนp=87

**ศาสนา**
ศาสนาพุทธในแบบลัทธิอาจาลี่ปรากฏในมณฑลยูนนานตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 9 กษัตริย์องค์สุดท้ายแห่งน่านเจ้าจัดให้ศาสนาพุทธเป็นศาสนาประจำรัฐ และกษัตริย์ต้าหลี่หลายพระองค์ยังคงสืบทอดธรรมเนียมนี้ต่อไป กษัตริย์ต้าหลี่ 10 พระองค์จากทั้ง 22 พระองค์สละราชสมบัติอุปสมบทเป็นพระสงฆ์

**พระราชพงศาวลี**

**อ้างอิง**

**บรรณานุกรม**
title=Baijie and the Bai
*url=https://books.google.com/books?id=Fx0mDQAAQBAJ
*cite book| last = Fan| first = Chengda|editor-last = Hargett| editor-first = James M.| title =Treatises of the Supervisor and Guardian of the Cinnamon Sea: The Natural World and Material Culture of Twelfth-Century China| publisher = University of Washington Press | year = 2011| isbn = 978-0-29599-079-8 
*isbn=9780295975283
*isbn=978-0-674-02591-2 
*title=The Lancang Guard and the Construction of Ming society in northwest Yunnan-  isbn = 978-1-4020-8038-8 
*title=Encyclopedia of the Peoples of Asia and Oceania
*chapter-url=http://www.gutenberg-e.org/yang/chapter3.html
*chapter-url=http://www.gutenberg-e.org/yang/chapter4.html
*chapter-url=http://www.gutenberg-e.org/yang/chapter5.html

**แหล่งข้อมูลอื่น**
หมวดหมู่:อาณาจักรโบราณ
หมวดหมู่:ราชาธิปไตยในอดีต
หมวดหมู่:รัฐสิ้นสภาพในประวัติศาสตร์จีน
หมวดหมู่:ชาวไป๋