จารึกเมียเซดี

จารึกเมียเซดี (မြစေတီ ကျောက်စာ, pron), จารึกยาซะโกนมา (ရာဇကုမာရ် ကျောက်စာ) หรือ จารึกกู-บเยาะจี้ (ဂူပြောက်ကြီး ကျောက်စာ) ซึ่งจารึกไว้เมื่อ ค.ศ. 1113 เป็นจารึกหินภาษาพม่าที่เก่าแก่ที่สุดที่หลงเหลืออยู่ เมียเซดี แปลว่า "เจดีย์มรกต" ส่วนชื่อจารึกนั้นมาจากเจดีย์ที่อยู่บริเวณใกล้เคียง จารึกมีทั้งหมดสี่ภาษาได้แก่ พม่า มอญ ปยู และบาลี158 ซึ่งทั้งหมดบอกเล่าเรื่องราวของเจ้าชายยาซะโกนมาและพระเจ้าจานซิต้า ความสำคัญหลักของจารึกเมียเซดีคือ จารึกนี้ทำให้สามารถถอดรหัสอักษรของภาษาปยูได้
ปัจจุบันมีจารึกสองหลักอยู่ในประเทศพม่า หลักหนึ่งอยู่ที่บริเวณเมียเซดีในหมู่บ้านมยี่นกะบา (ทางใต้ของพุกาม) ภาคมัณฑะเลย์ อีกหลักได้รับการค้นพบโดย ดร.เอมานูเอ็ล ฟอร์ชฮัมเมอร์ นักวิชาการภาษาบาลีชาวเยอรมัน ใน ค.ศ. 1886–1887 และปัจจุบันจัดแสดงอยู่ที่พิพิธภัณฑ์โบราณคดีพุกาม จารึกเมียเซดีได้ขึ้นทะเบียนเป็นความทรงจำแห่งโลกจากยูเนสโก

**การวิเคราะห์และการแปล**

**การวิเคราะห์**
จารึกมีภาษาพม่า 39 บรรทัด ภาษาบาลี 41 บรรทัด ภาษามอญ 33 บรรทัด และภาษาปยู 26 บรรทัด สามารถแบ่งออกได้เป็นสามประเภท คือ การบริจาค ความปรารถนา และการสาปแช่ง
อักษรพุกามโดยทั่วไปมีลักษณะเป็นรูปสี่เหลี่ยมหรือทรงกลม แต่ในจารึกนี้มีอักษรแบบฝักขาม เป็นจุดเริ่มของวรรณกรรมพม่า คำบางคำไม่ได้เขียนไว้เป็นระบบ กล่าวคือ มีการแยกพยัญชนะกับสระออกจากกัน ตัวอย่างเช่น ("သာသနာအနှစ် တစ်ထောင်ခြောက်ရာ" ถูกสลักเป็น "သာသနာ အနှစ်တ" บนบรรทัด และ "စ်ထောင်ခြောက်ရာ" ถูกสลักในบรรทัดต่อมา)
มีคำที่ใช้เฉพาะสรรพนามบุรุษที่ 1 เท่านั้น คือ "ข้าพเจ้า" และ "ของข้าพเจ้า" แทน "เขา" ยาซะโกนมาแทนพระองค์เองว่า "พระโอรสของพระเทวีผู้เป็นที่รัก" (ထိုပယ်မယားသား) คำบางคำมีความหมายโบราณ ตัวอย่างเช่น (ပယ်, ซึ่งมีความหมายสมัยใหม่ว่า "ละทิ้ง" หมายถึง "น่ารักหรือเป็นที่รัก" และ နှပ် แปลว่า "ผ่อนคลาย" หรือ "การผสมผสาน" หมายถึง "การบริจาค")
ยาซะโกนมา แทนพระนามบิดาของพระองค์ว่า ศรีตรีภูวนาทิตยธัมมราชา หมายถึง "ราชาผู้ส่องสว่างทั้งสามโลกดุจดวงอาทิตย์" แทนพระมารดาของพระองค์ว่า ติโลกวฏังสิกาเทวี (เทวีผู้ทรงปกครองทั้งสามโลก) และเรียกอาณาจักรพุกามว่า อริมัททนะปุระ (เมืองที่ปราบศัตรูราบคาบ)
จุดประสงค์ของหมวดบริจาคคือเพื่อให้ผู้คนได้ชื่นชมกับการกระทำของพระองค์ หมวดขอความปรารถนาเป็นส่วนหนึ่งของประเพณีทางพุทธศาสนา จุดประสงค์หลักของการเขียนคำสาปแช่ง คือเพื่อรักษาสิ่งของที่บริจาคไว้และป้องกันไม่ให้สิ่งก่อสร้างที่บริจาคไว้ได้รับความเสียหาย
จากจารึกนี้สามารถคำนวณช่วงเวลาการครองราชย์ของ พระเจ้าจานซิต้า, พระเจ้าอโนรธามังช่อ, พระเจ้าซอลู และพระเจ้าอลองสิธู และทำให้สามารถถอดรหัสอักษรของภาษาปยูได้ รวมทั้งแสดงให้เห็นถึงความรักและความเคารพของยาซะโกนมาที่มีต่อพระบิดาพระองค์

**การแปลจากบาลี**

**ระเบียงภาพ**
ไฟล์:Myazedi-Inscription-Burmese.JPG|ด้านพม่า
ไฟล์:Myazedi-Inscription-Mon.JPG|ด้านมอญ
ไฟล์:Myazedi-Inscription-Pali.JPG|ด้านบาลี
ไฟล์:Myazedi-Inscription-Pyu.JPG|ด้านปยู

**เชิงอรรถ**

**อ้างอิง**
 archivedate=2006-07-01 - archivedate=2005-02-08 - url-status=dead - Nishida Tatsuo 西田龍雄 (1955) "Myazedki 碑文における中古ビルマ語の研究　Myazedi hibu ni okeru chūko biruma go no kenkyū. Studies in the later ancient Burmese Language through Myazedi Inscriptions."　古代學 Kodaigaku Palaeologia 4.1:17-31 and 5.1: 22-40.- Yabu Shirō 藪 司郎 (2006). 古ビルマ語資料におけるミャゼディ碑文の古ビルマ語 / Kobirumago shiryō ni okeru myazedi hibun senhyakujūninen no kobirumago ōbī / Old Burmese (OB) of Myazedi inscription in OB materials. Osaka: Osaka University of Foreign Studies.

**แหล่งข้อมูลอื่น**
Myazedi Inscription at AncientBagan.com 
Myazedi Inscription A at Zenodo 
Myazedi Inscription B at Zenodo 
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์พม่า
หมวดหมู่:วัฒนธรรมพม่า
หมวดหมู่:พุกาม
หมวดหมู่:ความทรงจำแห่งโลกจากประเทศพม่า
หมวดหมู่:จารึกในประเทศพม่า
หมวดหมู่:จารึกศาสนาพุทธ
พม่า