เครื่องแบบลูกเสือไทย

ตัวอย่างเครื่องแบบลูกเสือและเนตรนารีไทย
เครื่องแบบลูกเสือไทย เป็นรูปแบบการแต่งกายของลูกเสือสำรอง ลูกเสือสามัญ ลูกเสือสามัญรุ่นใหญ่ และลูกเสือวิสามัญ ตามพระราชบัญญัติลูกเสือ พ.ศ. 2507 ที่กำหนดไว้ในกฏกระทรวงว่าด้วยเครื่องแบบลูกเสือ ชุดเครื่องแบบปัจจุบันมาจากการออกแบบของหลวงศุภชลาศัย (บุง ศุภชลาศัย) ในตำแหน่งอธิบดีกรมพลศึกษา เมื่อปี 2486

**ลักษณะ**

**เครื่องแบบลูกเสือสำรอง**

**เสื้อ**
เสื้อแขนสั้น แบบและสีตามที่ผู้บังคับบัญชาลูกเสือแต่ละโรงเรียนกำหนดให้สอดชายเสื้ออยู่ภายในกางเกง

**หมวก**
หมวกทรงกลมมีกะบังหน้าหมวก ทำด้วยผ้าสีกรมท่า ตัวหมวกเย็บด้วยผ้า 6 ชิ้น แนวตะเข็บระหว่างชิ้นและขอบหมวกโดยรอบทาบด้วยด้ายหรือไหมถักสีเหลือง เมื่อเข้าพิธี ประจำกองแล้ว มีตราหน้าหมวกรูปหน้าเสือและอักษรใต้หน้าเสือว่า "ลูกเสือ" สีเหลือง บนผ้าสีกรมท่า ขลิบริมสีกรมท่า รูปไข่ ยาว 4 เซนติเมตร กว้าง 3.5 เซนติเมตร

**ผ้าพันคอ**
ผ้าพันคอรูปสามเหลี่ยมหน้าจั่วด้านฐาน 90 เซนติเมตร ด้านตั้ง 65 เซนติเมตร สีตามที่ผู้บังคับบัญชาลูกเสือแต่ละโรงเรียนกำหนด และมีห่วงซึ่งไม่ใช่ห่วงกิลเวลล์สวมผ้าผูกคอ

**กางเกง**
กางเกงขาสั้น แบบและสีตามที่ผู้บังคับบัญชาลูกเสือแต่ละโรงเรียนกำหนด

**เข็มขัด**
เข็มขัดหนังสีน้ำตาล กว้างไม่เกิน 3 เซนติเมตร หัวชนิดหัวขัด ทำด้วยโลหะสีทอง มีลายดุนรูปตราคณะลูกเสือแห่งชาติภายในกรอบช่อชัยพฤกษ์

**ถุงเท้าและรองเท้า**
ถุงเท้า รองเท้า ชนิดและสีตามที่ผู้บังคับบัญชาลูกเลือกแต่ละโรงเรียนกำหนด

**เครื่องแบบลูกเสือสามัญ**

**เสื้อ**
เสื้อคอพับสีกากี แขนสั้นเหนือศอกผ่าอกตลอด อกเสื้อทำเป็นสาบกว้าง 3.5 เซนติเมตร มีดุมเหนือเข็มขัด 4 ดุม อกมีกระเป๋าปะข้างละ 1 กระเป๋า มีแถบตรงกึ่งกลางตามทางดิ่ง ปกรูปมนชายกลาแหลม เจาะรังดุมกึ่งกลางกระเป๋า 1 ดุม มีอินทรธนูสีเดียวกับเสื้ออยู่เหนือบ่าทั้งสองข้าง ด้านไหล่กว้าง 3.5 เซนติเมตร เย็บติดกับตะเข็บไหล่เสื้อ ด้านคอกว้าง 2.5 เซนติเมตร ปลายมนมีดุมที่ปลายอินทรธนูทางด้านคอด้านละ 1 ดุม ดุมลักษณะกลมแบนทำด้วยวัตถุสีน้ำตาลแก่ให้สอดชายเสื้ออยู่ภายในกางเกง

**หมวก**
หมวกปีกกว้างสีกากี พับปีกข้างขวาขึ้นประดับด้วยดอกจันชั้นเดียว ทำด้วยผ้าสีตามสีประจำภาคศึกษา กลางดอกจันมีรูปตราคณะลูกเสือแห่งชาติ ทำด้วยโลหะสีทอง มีหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีน้ำตาลแก่กว้าง 2 เซนติเมตรพันรอบหมวก มีหัวขัดสีน้ำตาลแก่ด้านซ้ายปีกหมวกสองข้างเจาะรูสำหรับร้อยสายรัดด้านหลังศีรษะสายรัดทำด้วยเชือกถักสีเดียวกับหมวก ผูกเป็นปมไว้ข้างหลัง

**ผ้าผูกคอ**
ผ้าผูกคอรูปสามเหลี่ยมหน้าจั่ว  ด้านฐาน 100 เซนติเมตร ด้านตั้ง 75 เซนติเมตร สีตามสีประจำภาคศึกษา และมีห่วงซึ่งไม่ใช่ห่วงกิลเวลล์สวมผ้าผูกคอ

**กางเกง**
กางเกงสีกากี ขาสั้นเหนือเข่าประมาณ 5 เซนติเมตร ส่วนกว้างของขากางเกงเมื่อยืนตรงห่างจากขาตั้งแต่ 8-12 เซนติเมตร ปลายขาพับเข้ากว้าง 1 เซนติเมตร ผ่าตรงส่วนหน้า ใช้ดุมขนาดย่อมขัดซ่อนไว้ข้างใน มีกระเป๋าตามแนวตะเข็บข้างละ 1 กระเป๋า และมีหูร้อยเข็มขัดยาวไม่เกิน 6 เซนติเมตร กว้าง 1 เซนติเมตร

**เข็มขัด**
เข็มขัดหนังสีน้ำตาล กว้างไม่เกิน 3 เซนติเมตร หัวชนิดหัวขัด ทำด้วยโลหะสีทอง มีลายดุนรูปตราคณะลูกเสือแห่งชาติภายในกรอบช่อชัยพฤกษ์

**ถุงเท้า**
ถุงเท้ายาวสีกากี พับขอบไว้ใต้เข่า ใต้พับขอบมีสายรัดถุง

**รองเท้า**
รองเท้าหนังหรือผ้าใบสีน้ำตาลแก่ ไม่มีลวดลาย หุ้มส้นชนิดผูก

**เครื่องแบบลูกเสือสามัญเหล่าสมุทร**

**เครื่องแบบลูกเสือสามัญเหล่าอากาศ**

**เครื่องแบบลูกเสือสามัญรุ่นใหญ่**

**เครื่องแบบลูกเสือสามัญรุ่นใหญ่เหล่าสมุทร**

**เครื่องแบบลูกเสือสามัญรุ่นใหญ่เหล่าอากาศ**

**เครื่องแบบลูกเสือวิสามัญ**

**เครื่องแบบลูกเสือวิสามัญเหล่าสมุทร**

**เครื่องแบบลูกเสือวิสามัญเหล่าอากาศ**

**เครื่องหมายประกอบ**

**เครื่องหมายประกอบเครื่องแบบลูกเสือสำรอง**
 เครื่องหมายจังหวัด ทำด้วยผ้า มีขนาด รูปและสี ตามจังหวัดประจำที่ศึกษา ติดที่มุมผ้าผูกคอตรงข้ามด้านฐาน แต่ถ้าใช้ผ้าผูกคอพิเศษสำหรับไปต่างประเทศ ไม่ต้องใช้เครื่องหมายจังหวัด- เครื่องหมายลูกเสือสำรอง ทำด้วยผ้าสีกรมท่า รูปไข่ยาว 4 เซนติเมตร กว้าง 3.5 เซนติเมตร มีรูปหน้าเสือและคำว่า "ลูกเสือ" สีเหลืองขลิบริมสีกรมท่า  ติดที่อกเสื้อข้างซ้ายเหนือกระเป๋า- เครื่องหมายหมู่ ทำด้วยผ้าสีตามที่ผู้บังคับบัญชาลูกเสือแต่ละโรงเรียนกำหนด รูปสามเหลี่ยมด้านเท่า ยาวด้านละ 3.5 เซนติเมตร ติดที่แขนเสื้อใต้ตะเข็บไหล่ซ้าย 1 เซนติเมตร ให้มุมแหลมขึ้น- เครื่องหมายชั้น รูปดาว 6 แฉกสีเงิน เส้นผ่าศูนย์กลาง 1.5 เซนติเมตร เมื่อสอบได้ตามหลักสูตรดาวดวงที่ 1 ให้ติดที่ข้างขวาหน้าหมวก 1 ดาว เมื่อสอบได้ตามหลักสูตร ดาวดวงที่ 2 ให้ติดเพิ่มขึ้นที่ข้างซ้ายหน้าหมวกอีก 1 ดาว- เครื่องหมายประจำการ ทำด้วยผ้าสีเหลือง รูปกลมเส้นผ่าศูนย์กลาง 2 เซนติเมตร มีรูปดาว 6 แฉกสีเงิน เส้นผ่าศูนย์กลาง 1.5 เซนติเมตร ติดที่อกเสื้อข้างซ้ายเหนือเครื่องหมายลูกเสือสำรอง 1 เซนติเมตร จำนวนเครื่องหมายประจำการให้ติดตามจำนวนปีที่ได้เป็นลูกเสือสำรอง เว้นระยะระหว่างกัน 5 มิลลิเมตร ตามแนวนอน- เครื่องหมายสังกัด
** ชื่อกลุ่ม หรือกอง ทำด้วยผ้าสีแดง รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า ยาว 7 เซนติเมตร กว้าง 1.5 เซนติเมตรขลิบริมสีขาว  มีชื่อกลุ่มหรือกองสีขาว  ติดโค้งตามไหล่เสื้อข้างขวา
** เลขกลุ่มและเลขกอง ทำด้วยผ้าสีแดง รูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส ยาวด้านละ 3.5 เซนติเมตร ขลิบสีขาวมีตัวเลขอารบิค เลขกลุ่มสีขาวสูง 1.5 เซนติเมตร อยู่ข้างบน และเลขกอง สีขาวสูง 1 เซนติเมตร อยู่ข้างล่างติดใต้เครื่องหมายชื่อกลุ่มหรือกอง กองลูกเสือที่จัดเป็นกลุ่มไม่ได้ ให้มีเลขกองอย่างเดียว- เครื่องหมายเสือเผ่น ทำด้วยผ้าสีเขียว รูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส ยาวด้านละ 3.5 เซนติเมตร มีรูปเสือเผ่นและคำว่า "ลูกเสือ" สีเหลือง ติดที่อกเสื้อข้างขวาเหนือกระเป๋า- เครื่องหมายภาษาต่างประเทศ ทำด้วยผ้าสีกากี รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้ายาว 6 เซนติเมตร กว้าง 1.5 เซนติเมตร มีอักษรไทยบอกชื่อภาษาต่างประเทศที่ลูกเสือพูดได้ดีสีขาว ติดที่อกเสื้อข้างขวาเหนือกระเป๋า ถ้าติดเครื่องหมายเสือเผ่นอยู่แล้ว ให้ติดใต้เครื่องหมายเสือเผ่น- เครื่องหมายวิชาพิเศษ รูปสามเหลี่ยมหน้าจั่วมุมมนด้านฐานยาว 3.5  เซนติเมตร ด้านตั้งยาว 2.5 เซนติเมตร ทำด้วยผ้า มีอักษรและรูป ดังนี้
# วิชาศิลปะ ผ้าสีเหลือง มีคำว่า "ลูกเสือ" และรูปดินสอสีดำ
# วิชากรีฑา ผ้าสีเขียว มีคำว่า "ลูกเสือ" และรูปลูกเสือยืนกางแขนสีขาว
# วิชาอ่านหนังสือ ผ้าสีเหลือง มีคำว่า "ลูกเสือ" และรูปหนังสือสีดำ
# วิชาสะสม ผ้าสีกรมท่า มีคำว่า "ลูกเสือ" และรูปแว่นขยายสีขาว
# วิชาขับขี่จักรยาน 2 ล้อ ผ้าสีเขียว มีคำว่า "ลูกเสือ" และรูปล้อจักรยานสีขาว
# วิชาการบันเทิง ผ้าสีเขียว มีคำว่า "ลูกเสือ" และรูปหน้ากากสีขาว
# วิชาปฐมพยาบาล ผ้าสีแดง มีคำว่า "ลูกเสือ" และรูปม้วนผ้าพันแผลสีขาว
# วิชาทำสวน ผ้าสีกรมท่า มีคำว่า "ลูกเสือ" และรูปบัวรดน้ำสีขาว
# วิชามัคคุเทศก์ ผ้าสีแดง มีคำว่า "ลูกเสือ" และรูปลูกศรสีขาว
# วิชาการฝีมือ ผ้าสีเหลือง มีคำว่า "ลูกเสือ" และรูปบ้านบนเรือสีดำ
# วิชางานบ้าน ผ้าสีแดง มีคำว่า "ลูกเสือ" และรูปแปรงถูพื้นสีขาว
# วิชาสังเกตุและจำ ผ้าสีกรมท่า  มีคำว่า "ลูกเสือ" และรูปกระต่ายสีขาว
# วิชาสัญญาณ ผ้าสีแดง มีคำว่า "ลูกเสือ" สีขาว และรูปธงไขว้สีเขียวและสีขาว
# วิชากีฬา ผ้าสีเขียว มีคำว่า "ลูกเสือ" และรูปฟุตบอลสีขาว
# วิชาว่ายน้ำ ผ้าสีเขียว มีคำว่า "ลูกเสือ" และรูปกบสีขาว
เครื่องหมายวิชาพิเศษ ถ้าสอบได้ไม่เกิน 9 วิชา ให้ติดที่แขนเสื้อข้างขวา กึ่งกลางระหว่างไหล่กับศอกเรียงกันเป็นแถวตามแนวนอน แถวใดเกิน 3 วิชา ให้ขึ้นแถวใหม่ เว้นระยะระหว่างเครื่องหมายและระหว่างแถว 1 เซนติเมตร ถ้าสอบได้เกินวิชา ให้มีสายสะพายจากบ่าซ้ายไปประจบกันที่ใต้เอวขวา ทำด้วยต่วนหรือสักหลาดสีเหลืองกว้าง 8 เซนติเมตร ขลิบริมสีขาบข้างละ 1 เซนติเมตร และปักเครื่องหมายวิชาพิเศษ

**กรณีโต้เถียง**
ในปี 2565 มีการสำรวจพบว่าเครื่องแบบลูกเสือสามัญ มีมูลค่าอย่างน้อย 1,021 บาท และเครื่องแบบเนตรนารีสามัญ มีมูลค่าอย่างน้อย 992 บาท หลังมีกระแสเรียกร้องให้เลิกเครื่องแบบลูกเสือเพื่อลดค่าใช้จ่าย ปรากฏว่าปลัดกระทรวงมหาดไทยมีคำสั่งให้ผู้ว่าราชการจังหวัดทุกจังหวัดช่วยจัดหาเครื่องแบบให้แก่ครอบครัวยากจน โดยอ้างว่า "วิชาลูกเสือ-เนตรนารี เป็นวิชาพื้นฐานที่สำคัญในการปลูกฝังอุดมการณ์ความรักชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ อันเป็นสถาบันหลักของชาติที่หลอมรวมความเป็นชาติไทย ความสมัครสมานสามัคคี ซึ่งเป็นคุณธรรมขั้นพื้นฐานที่สำคัญในการหล่อหลอมให้คนในชาติมีความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน และทำให้บ้านเมืองมีความเจริญรุ่งเรือง รอดพ้นจากเภทภัยทั้งปวง" 
ด้านชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร ระบุว่าพร้อมปฏิบัติตามคำสั่ง แต่ให้จัดงบประมาณมาให้ด้วย ต่อมาปลัดกระทรวงมหาดไทยยืนยันว่าไม่ต้องใช้งบประมาณเพิ่ม แต่ให้ระดมทรัพยากรจากภาคีเครื่อข่าย ภาคเอกชน ประชาสังคม หรือผู้นำทางศาสนา เพราะกระทรวงมหาดไทยไม่มีงบประมาณสำหรับส่วนนี้ แต่เป็นจิตอาสา

**ดูเพิ่ม**
 เครื่องแบบนักเรียนไทย

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:ลูกเสือไทย