อำเภอเมืองยาง (จังหวัดเชียงตุง)

อำเภอเมืองยาง (ไทเขิน: ᨾᩮᩨᨦᨿᩣ᩠ᨦ; မိူင်းယၢင်း၊ ၸႄႈဝဵင်း; မိုင်းယန်းမြို့နယ်; Mong Yang township) เป็นอำเภอหนึ่งในจังหวัดเชียงตุง รัฐฉาน ประเทศพม่า พื้นที่ส่วนใหญ่ของอำเภอเมืองยางอยู่ภายใต้การควบคุมเบ็ดเสร็จของกองกำลังชนกลุ่มน้อย โดยส่วนใหญ่อยู่ภายใต้การควบคุมของกองทัพรวมแห่งรัฐว้า (UWSM) ซึ่งได้รับการจัดตั้งให้เป็นเขตการปกครองพิเศษที่ 2 และมีพื้นอีกส่วนหนึ่งอยู่ภายใต้การการควบคุมของกองทัพสัมพันธมิตรชาติประชาธิปไตย (NDAA) ซึ่งได้รับการจัดตั้งให้เป็นเขตการปกครองพิเศษที่ 4 

**ประวัติ**
ไม่ปรากฏหลักฐานที่ชัดเจนว่าเมืองยางได้รับการก่อตั้งขึ้นเมื่อใด เรื่องราวของเมืองยางนั้นปรากฏขึ้นเป็นครั้งแรกในราวพุทธศตวรรษ 20 โดยมีสถานะเป็นเมืองบริวารภายใต้ปริมณฑลแห่งอำนาจของเมืองเชียงตุง จากนั้น หลังจากที่เมืองเชียงตุงได้เข้าไปอยู่ภายใต้การปกครองของอังกฤษ และได้มีการจัดแบ่งพื้นที่การปกครองตามแนวคิดตะวันตก พื้นที่ปกครองของเมืองยางก็ได้รับการจัดตั้งให้เป็นหน่วยการปกครองย่อยภายใต้การปกครองของเมืองเชียงตุงอีกทอดหนึ่ง ซึ่งเป็นลักษณะที่ได้รับการสืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน
ในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง ประเทศไทยได้ส่งกำลังทหารเข้ายึดครองดินแดนบางส่วนของประเทศเมียนมา รวมถึงพื้นที่ของอำเภอเมืองยาง ได้มีการจัดตั้งดินแดนสหรัฐไทยเดิมขึ้น และมีการประกาศให้อำเภอเมืองยางมีสถานะเป็นอำเภอหนึ่งของดินแดนสหรัฐไทยเดิม ขึ้นตรงกับข้าหลวงทหารที่เมืองเชียงตุง เมื่อวันที่ 10 มิถุนายน พ.ศ. 2486
อำเภอเมืองยางได้รับการจัดตั้งเป็นเขตปกครองระดับอำเภอตามคำสั่งของกระทรวงมหาดไทยและศาสนา เลขที่ 105/4/ส่วนย่อย (1) (၁၀၅ /၄ / စိတ် (၁)) ลงวันที่ 27 กรกฎาคม พ.ศ. 2515

**ที่ตั้งและลักษณะทางภูมิศาสตร์**
อำเภอเมืองยางตั้งอยู่ในบริเวณพื้นที่เหนือสุดของรัฐฉานภาคตะวันออก มีพิกัดที่ตั้งโดยประมาณที่เส้นละติจูดที่ 22 องศา 10 ลิปดาเหนือ และเส้นลองติจูดที่ 99 ถึง 100 องศาตะวันออก รูปร่างโดยรวมของพื้นที่คล้ายสี่เหลี่ยมผืนผ้า มีเนื้อที่ทั้งสิ้นประมาณ 2,719 ตารางกิโลเมตร พรมแดนด้านทิศเหนือติดต่อกับนครผูเอ่อร์ มณฑลยูนนาน ประเทศจีน ด้านทิศตะวันออกติดต่อกับจังหวัดปกครองตนเองสิงสองปันนา มณฑลยูนนาน ประเทศจีน ทิศใต้ติดต่อกับอำเภอเมืองขากและอำเภอเมืองลา จังหวัดเชียงตุง และทิศตะวันตกติดต่อกับอำเภอหมากหมัง เขตปกครองตนเองว้า (Wa Self-Administered Division, Wa SAD) ในรัฐฉานเหนือ ลักษณะพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นภูเขา สลับกับแอ่งที่ราบขนาดเล็ก มีลำน้ำสำคัญ 3 สาย คือ 1) ลำน้ำยาง 2) ลำน้ำหลวย และ 3) ลำน้ำว้า

**เขตการปกครอง**
แผนที่แสดงการแบ่งเขตการปกครองในเขตอำเภอเมืองยาง
พื้นที่อำเภอเมืองยางอยู่ภายใต้การเคลื่อนไหวของกองกำลังชนกลุ่มน้อยมาช้านาน จนกระทั่งในราวพุทธทศวรรษ 2530 ได้มีการทำข้อตกลงสงบศึกระหว่างกองกำลังเหล่านี้กับรัฐบาลพม่าในขณะนั้น นำไปสู่การจัดตั้งเขตปกครองพิเศษภายใต้การควบคุมของกองกำลังชนกลุ่มน้อยในเวลาต่อมา ซึ่งทำให้เขตการปกครองในพื้นที่อำเภอเมืองยางถูกจัดแบ่ง ดังนี้
# เขตปกครองปกติ — อยู่ภายใต้การปกครองของรัฐบาลพม่า ประกอบด้วย 1 เมือง (မြို့/Town) และ 2 ตำบล (เอิ่ง/ကျေးရွာအုပ်စု/Village Tract)
## เมืองยาง — มีสถานะเปรียบเทียบได้กับเทศบาลเมือง ประกอบด้วย 11 แขวง (ရပ်ကွက်/Ward) แต่จะเรียกว่าหมู่บ้าน
### เซตาน (ᨪᩮᨲᩣ᩠ᨶ ; ဈေးတန်း)
### ป่าใหม่ (ᨸ᩵ᩣᩉᩱ᩠᩵ᨾ ; ပါမိုင်)
### เวียงเหล็ก (ᩅ᩠ᨿᨦᩉᩮᩖᨠ ; ဝိန်းလိတ်)
### ป่าโนน (ᨸ᩵ᩣᨶ᩠ᩅᩁ ; ပါနွန်း)
### เมืองเป็ง (ᨾᩮᩨ᩠ᨦᩮᨸ᩠ᨦ ; မိုင်းပိန်း)
### เชียงหิน (ᨩ᩠ᨿᨦᩉᩦ᩠ᨶ ; ကျိုင်းဟင်)
### หัวกาด (ᩉᩫ᩠ᩅᨠᩣ᩠ᨯ ; ဟိုကပ်)
### ฮ่อใต้ (ᩌᩳ᩵ᨲᩱ᩶ ; ဟော်တိုက်)
### หมอกใหม่ (ᩉ᩠ᨾᨠ᩠ᩋᩉᩱ᩠ᨾ᩵ ; မောက်မိုင်)
### ฮ่อกลาง (ᩌᩳ᩵ᨠᩣ᩠ᨦ ; ဟော်ကန်)
### ม่อนแกะ (ᨾ᩠᩵ᩋᩁᨣᩯ ; မွန်ကဲ)
## ตำบลเมืองหลวย (ᨾᩮᩨ᩠ᨦᩉᩖᩅ᩠ᨿ ; မိုင်းလွေ)
## ตำบลยางกวง (ᨿᩣ᩠ᨦᨠ᩠ᩅᨦ ; ယန်းကောင်)
# เขตปกครองพิเศษหมายเลข 2 — อยู่ภายใต้การควบคุมเบ็ดเสร็จของกองทัพรวมแห่งรัฐว้า (UWSM) มีศูนย์กลางการปกครองพื้นที่ในเขตอำเภอเมืองยางที่เมืองป๊อก
# เขตปกครองพิเศษหมายเลข 4 — อยู่ภายใต้การควบคุมเบ็ดเสร็จของกองทัพสัมพันธมิตรชาติประชาธิปไตย (NDAA) ซึ่งมีศูนย์กลางในการปกครองอยู่ที่เมืองลา อำเภอเมืองลา ซึ่งตามแผนการจัดตั้งจังหวัดเมืองลา พื้นที่ส่วนนี้อาจถูกจัดแบ่งให้ไปขึ้นกับจังหวัดเมืองลาที่จะจัดตั้งขึ้นมาใหม่

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:อำเภอในรัฐฉาน