ลูกโซ่ความเย็น

ลูกโซ่ความเย็น (cold chain) หรือ โซ่เย็น เป็นห่วงโซ่อุปทานคือระบบการเคลื่อนย้ายสินค้าที่ต้องควบคุมอุณหภูมิติดต่อกันเป็นลูกโซ่
ลูกโซ่ความเย็นที่ไม่ขาดหมายถึงการมีลำดับการผลิต การเก็บ และการจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์ที่มีการแช่เย็นโดยตลอดบวกกับการมีอุปกรณ์และโลจิสติกส์ที่เนื่องกันและจำเป็นเพื่อควบคุมสินค้าให้อยู่ในพิสัยอุณหภูมิที่ต้องการ
จุดประสงค์ก็เพื่อยืดและรักษาอายุคุณภาพของสินค้าต่างๆ เช่น ผักผลไม้สด
อาหารทะเล อาหารแช่แข็ง nowrap |ฟิล์มถ่ายภาพ สารเคมี และเภสัชภัณฑ์
สินค้าในโซ่เย็นจะไม่เหมือนสินค้าทั่วไปเพราะเป็นของเสียได้ และถือเป็นสินค้าที่กำลังจัดส่งไปยังจุดบริโภคตลอดเวลาแม้เมื่อกำลังเก็บไว้อย่างชั่วคราวในห้องเย็น และดังนั้น จึงมักเรียกว่า "คาร์โก้" ตลอดทั้งวงจรโลจิสติกส์
การมีที่เก็บซึ่งเย็นพออาจจำเป็นอย่างยิ่งเพื่อป้องกันอาหารเสียทั้งโดยคุณภาพและโดยปริมาณ
รถบรรทุกที่เป็นตู้เย็นด้วย

**ประวัติ**
ชาวแอฟริกัน-อเมริกัน เฟร็ดเดอริก โจนส์เป็นผู้ประดิษฐ์ตู้เย็นกลที่ช่วยรักษาความเย็นได้เป็นครั้งแรก และได้ก่อตั้งบริษัทเทอร์โมคิง (Thermo King) ร่วมกับนักลงทุนชาวอเมริกัน โจเซฟ นิวเมอโร
ผู้ในปี1938 ได้ขายธุรกิจเครื่องเสียงภาพยนตร์ให้แก่บริษัทอาร์ซีเอ แล้วก่อตั้งบริษัทที่ต่อมามีชื่อว่าเทอร์โมคิงกับโจนส์
โจนส์ได้ออกแบบตู้เย็น (แบบ air-cooling คือใช้อากาศทำให้เย็น) ที่สามารถบรรทุกบนรถแล้วใช้ขนส่งอาหารสดอันเสียได้ 
โดยได้สิทธิบัตรในปี1940
เทคโนโลยีเยี่ยงนี้ได้ใช้มาตลอดตั้งแต่คริสต์ทศวรรษ 1950 โดยมักใช้รักษาสภาพเนื้อหรือเซลล์สัตว์
ความต้องการระบบเยี่ยงนี้ได้เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ เพราะนวัตกรรมทางการแพทย์ซึ่งมีเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ เช่นการรักษามะเร็ง 
โดยเฉพาะในเหตุการณ์ระบาดทั่วของโควิด-19 ซึ่งจำเป็นต้องฉีดวัคซีน จึงทำให้ระบบนี้สำคัญเป็นอย่างยิ่ง

**การใช้**
ไฟล์:VillageReach vaccine cold chain.jpg|thumb|
การดำรงลูกโซ่ความเย็นโดยใช้กล่องน้ำแข็งขนส่งวัคซีนโปลิโอ
น้ำแข็งปนสารละลายเหลว (slurry ice) ที่ใช้เมื่อส่งอาหารที่ต้องแช่เย็น
โซ่เย็นเป็นเรื่องสามัญในอุตสาหกรรมอาหารและยา แต่ก็ยังใช้ส่งสารเคมีด้วย
แม้พิสัยอุณหภูมิสามัญสำหรับยาจะอยู่ระหว่าง 2-8 องศาสเซลเซียส แต่อุณหภูมิโดยเฉพาะๆ ที่จำเป็นและช่วงเวลาที่เก็บในอุณหภูมินั้นได้ ก็ยังขึ้นอยู่กับผลิตภัณฑ์

**ผักผลไม้**
คาร์โกผักผลไม้สดมีลักษณะพิเศษคือ นอกจากต้องรักษาอุณหภูมิแล้ว ยังต้องรักษาลักษณะทางสิ่งแวดล้อมอื่นๆ โดยเฉพาะๆ
รวมทั้งคุณภาพอากาศ (เช่น ระดับคาร์บอนไดออกไซด์ ออกซิเจน ความชื้น เป็นต้น)

**วัคซีน**
โซ่เย็นใช้เพื่อขนส่งวัคซีนไปยังสถานพยาบาลไกลๆ ในภูมิอากาศร้อนที่อาจมีระบบการขนส่งที่ไม่ดี
ระบบที่ติดขัดเนื่องจากสงครามอาจมีผลเสียหายดังที่พบในเหตุการณ์ระบาดของโรคฝีดาษในฟิลิปปินส์ช่วงสงครามระหว่างสเปนกับสหรัฐ (ค.ศ. 1898) เพราะวัคซีนที่แจกจำหน่ายไม่มีประสิทธิผลเนื่องจากควบคุมอุณหภูมิไม่ได้ในระหว่างการขนส่ง
วัคซีนต้องมีโซ่เย็นในระดับต่างๆ 
รวมทั้งโซ่เย็นอุณหภูมิต่ำเป็นพิเศษ (ultralow, deep freeze) สำหรับวัคซีนที่ต้องแช่แข็งที่อุณหภูมิ nowrap |-70 องศาเซลเซียส 
วัคซีนอีโบลาและวัคซีนโควิด-19 ของไฟเซอร์-ไบออนเทค|วัคซีนโควิด-19 ของไฟเซอร์-ไบออนเทคต้องส่งแช่แข็งในระดับนี้ โดยเหมือนกับวัคซีนสัตว์บางชนิด เช่น ที่ให้แก่ไก่
ยังมีโซ่เย็นที่อุณหภูมิ -20 องศาสเซลเซียส วัคซีนโรคอีสุกอีใสและวัคซีนงูสวัดต้องแช่แข็งในระดับนี้
ยังมีโซ่เย็นในระดับ 2-8 องศาสเซลเซียส วัคซีนไข้หวัดใหญ่โดยมากต้องแช่เย็นในระดับนี้
ในช่วงการระบาดทั่วของโควิด-19|การระบาดทั่วของโควิด-19 วัคซีนที่พัฒนาขึ้นต้องใช้ตู้แช่แข็งและการขนส่งที่เย็นถึง -70 องศาสเซลเซียส
ซึ่งเป็นปัญหาในการแจกจ่ายวัคซีนของไฟเซอร์
ประเมินว่ามีประเทศเพียง 25-30 ประเทศทั่วโลกที่มีโครงสร้างพื้นฐานจำเป็นในการขนส่งวัคซีนที่อุณหภูมิระดับนี้

**ความสมเหตุผล**
กระบวนการขนส่งแบบโซ่เย็นเป็นส่วนเพิ่มของมาตรฐานการผลิตแบบ GMP ซึ่งยาและผลิตภัณฑ์ทางชีวภาพทั้งหมดควรต้องใช้ โดยองค์กรของรัฐต่างๆ จะเป็นผู้ควบคุม
ดังนั้น ระบบเช่นนี้จึงต้องตรวจสอบความสมเหตุผลให้แน่ใจว่าไม่มีผลลบต่อความปลอดภัย ประสิทธิศักย์ หรือคุณภาพของยา
มาตรฐานของ GMP กำหนดว่า กระบวนการทั้งหมดที่อาจมีผลต่อความปลอดภัย ประสิทธิศักย์ หรือคุณภาพของยาต้องมีหลักฐานยืนยันเป็นเอกสารว่า ได้ทำตามขั้นตอนและได้ผลลัพธ์ตามที่กำหนด
โซ่เย็นอาจบริหารด้วยระบบบริหารคุณภาพ (quality management system, QMS)
โดยอุปกรณ์บันทึกข้อมูลอุณหภูมิ (temperature data logger) และnowrap |แท็กอาร์เอฟไอดีสามารถใช้ช่วยตรวสอบประวัติอุณหภูมิของรถบรรทุกและคลังสินค้าเป็นต้น
รวมทั้งประวัติอุณหภูมิของผลิตภัณฑ์ที่กำลังส่ง
โดยยังช่วยกำหนดอายุคุณภาพสินค้า (shelf life) ที่เหลือได้อีกด้วย

**ดูเพิ่ม**
 น้ำแข็งแห้ง- การวิเคราะห์อันตรายและการควบคุมจุดวิกฤต- การเก็บวัคซีน- ตู้แช่แข็งยูแอลที

**เชิงอรรถและอ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  Protecting Perishable Foods During Transport by Truck date=2014-05-16 , USDA Handbook 669, 1995- Brian Lassen, "Is livestock production prepared for an electrically paralysed world?" J. Sci. Food Agric. 2013;93(1):2-4, Explains the vulnerability of the cold chain from electricity dependence.- Manual on the Management, Maintenance and Use of Blood Cold Chain Equipment, World Health Organization, 2005,- Pawanexh Kohli, "Fruits and Vegetables Post-Harvest Care: The Basics", Explains why the cold chain is required for fruits and vegetables.- Clive, D., Cold and Chilled Storage Technology, 1997,- EN 12830:1999 Temperature recorders for the transport, storage and distribution of chilled, frozen and deep-frozen/quick-frozen food and ice cream- Ray Cowland, Developing ISTA Cold Chain Environmental Standards, 2007. 
หมวดหมู่:ความปลอดภัยอาหาร
หมวดหมู่:เทคโนโลยี
หมวดหมู่:เทคโนโลยีการแพทย์
หมวดหมู่:เทคโนโลยียานยนต์
หมวดหมู่:เทคโนโลยีอุปกรณ์เคลื่อนที่
หมวดหมู่:เทคโนโลยีเครื่องยนต์
หมวดหมู่:การขนส่ง
หมวดหมู่:การขนส่งทางถนน
หมวดหมู่:การขนส่งทางน้ำ
หมวดหมู่:การขนส่งทางบก
หมวดหมู่:การขนส่งระบบราง
หมวดหมู่:การขนส่งสินค้าระบบราง
หมวดหมู่:อุตสาหกรรม
หมวดหมู่:อุตสาหกรรมการเกษตร
หมวดหมู่:อุตสาหกรรมยา
หมวดหมู่:อุตสาหกรรมยานยนต์
หมวดหมู่:อุตสาหกรรมอาหาร
หมวดหมู่:บรรจุภัณฑ์
หมวดหมู่:การหีบห่อ