พระยามหาอำมาตยาธิบดี (เส็ง วิรยศิริ)

มหาอำมาตย์โท พระยามหาอำมาตยาธิบดี (เส็ง วิรยศิริ) (30 พฤษภาคม 2408 - 14 มกราคม 2499) ขุนนางชาวไทยเป็นอดีตรองเสนาบดีกระทรวงมหาดไทย อดีตราชปลัดทูลฉลองกระทรวงมหาดไทย อดีตปลัดบัญชีกระทรวงมหาดไทย อดีตองคมนตรี ต้นตระกูลวิรยศิริ และเป็นบิดาของนายทวีศักดิ์ วิรยศิริ,  สรรพสิริ วิรยศิริ

**รับราชการ**
พระมหาอำมาตยาธิบดีเริ่มต้นรับราชการใน กรมแผนที่ ในสมัยที่ พระวิภาคภูวดล (เจมส์ แมคคาร์ที) ดำรงตำแหน่งเป็นเจ้ากรม กระทั่งได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น หลวงเทศาจิตรพิจารณ์
ต่อมาในปี พ.ศ. 2435 หลวงเทศาจิตรพิจารณ์ก็ได้ถูกโอนย้ายมารับราชการที่ กระทรวงมหาดไทย ในตำแหน่งพนักงานวิเศษ จากนั้นในวันที่ 4 ตุลาคม ปีเดียวกันท่านก็ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น พระสฤษดิพจนกร ถือศักดินา 800
ในวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2439 ระหว่างงานพระราชพิธีฉัตรมงคลท่านได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น พระยาสฤษดิพจนกร ถือศักดินา 1000 โดยในวันรุ่งขึ้นท่านยังได้รับพระราชทาน โต๊ะกาทองคำ ด้วยต่อมาในวันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2441 ระหว่างงานเฉลิมพระชนมพรรษา ณ พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย ท่านได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น พระยาศรีสหเทพ คงถือศักดินา 1000
จากนั้นในวันที่ 17 เมษายน พ.ศ. 2442 เมื่อ พระยาราชวรานุกูล (อ่วม) ซึ่งดำรงตำแหน่งราชปลัดทูลฉลองกระทรวงมหาดไทยได้ถวายบังคมลาออกจากตำแหน่งหน้าที่ราชการ ท่านจึงได้รับโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งราชปลัดทูลฉลองกระทรวงมหาดไทยสืบต่อมา ต่อมาในวันที่ 19 เมษายน พ.ศ. 2450 พระยาศรีสหเทพได้รับโปรดเกล้าฯ ให้รักษาราชการแทนในตำแหน่งเจ้ากรมราชโลหกิจ กระทั่งวันที่ 23 พฤศจิกายน พ.ศ. 2454 จึงได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น พระยามหาอำมาตยาธิบดี จุลราชสีห์มุรธาธร สถาพรพิริยพาห ถือศักดินา 3000
ในวันที่ 12 เมษายน พ.ศ. 2456 ท่านได้รับโปรดเกล้าฯ ให้ดำรงตำแหน่งรองเสนาบดีกระทรวงมหาดไทยโดยมี พระยากำแหงสงคราม ข้าหลวงเทศาภิบาลมณฑลนครราชสีมาซึ่งในเวลาต่อมาคือ เจ้าพระยามุขมนตรี (อวบ เปาโรหิตย์) มาดำรงตำแหน่งปลัดกระทรวงมหาดไทยแทนสืบต่อมา

**ตำแหน่งราชการและบรรดาศักดิ์**
 หลวงเทศาจิตรพิจารณ์- พ.ศ. 2435 พนักงานวิเศษ- 4 ตุลาคม พ.ศ. 2435 พระสฤษดิพจนกร- 21 ตุลาคม พ.ศ. 2439 เลขาธิการ หอพระสมุดวชิรญาณ- 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2439 พระยาสฤษดิพจนกร- 20 กันยายน พ.ศ. 2441 พระยาศรีสหเทพ- 17 เมษายน พ.ศ. 2442 ราชปลัดทูลฉลองกระทรวงมหาดไทย- 19 ตุลาคม พ.ศ. 2442 บรรณารักษ์หอพระสมุดวชิรญาณ- 11 กันยายน พ.ศ. 2443 รัฐมนตรี- 29 กันยายน พ.ศ. 2447 ผู้บัญชาการ กรมไปรษณีย์โทรเลข- 14 ธันวาคม พ.ศ. 2447 พ้นจากตำแหน่งผู้บัญชาการกรมไปรษณีย์โทรเลข- 19 เมษายน พ.ศ. 2450 รักษาราชการแทนเจ้ากรมราชโลหกิจ- 24 ตุลาคม พ.ศ. 2453 องคมนตรี- 23 พฤศจิกายน พ.ศ. 2454 พระยามหาอำมาตยาธิบดี จุลราชสีห์มุรธาธร สถาพรพิริยพาห ถือศักดินา 3000- 12 เมษายน พ.ศ. 2456 รองเสนาบดีกระทรวงมหาดไทย- 3 ธันวาคม พ.ศ. 2457 - ผู้บังคับการกรมราบที่ 3- 9 มิถุนายน 2458 – ราชองครักษ์เวรเสือป่า- 8 สิงหาคม พ.ศ. 2458 - ผู้รั้งตำแหน่งเสนาบดีกระทรวงมหาดไทย- 1 มกราคม พ.ศ. 2458 อุปราชมณฑลภาคตะวันตกและสมุหเทศาภิบาลมณฑลนครชัยศรี- 9 มกราคม พ.ศ. 2458 ผู้บัญชาการกองเสนาตะวันตก

**ยศ**
 20 สิงหาคม พ.ศ. 2454 - มหาอำมาตย์โท- 15 ธันวาคม พ.ศ. 2454 - นายหมู่ตรี- 17 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2454 - นายหมู่โท- 11 มกราคม พ.ศ. 2455 - นายหมู่เอก- 31 ธันวาคม พ.ศ. 2457 - นายกองตรี- 1 มกราคม พ.ศ. 2458 - มหาเสวกโท- 6 มกราคม พ.ศ. 2459 - นายกองโท- 27 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2459 - นายกองเอก

**เครื่องหมายยศ**
 1 มกราคม 2459 – กุญแจทอง ชั้นที่ 2

**งานเขียน**

**เครื่องราชอิสริยาภรณ์**
พระยามหาอำมาตยาธิบดี (เส็ง วิรยสิริ) ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ทั้งไทยและต่างประเทศ ดังนี้

**เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย**

**ต่างประเทศ**
 ราชอาณาจักรอิตาลี :
** พ.ศ. 2440 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์นักบุญมอริซและลาซารัส ชั้นที่ 2- สันตะสำนัก :
** พ.ศ. 2440 – 80px เครื่องอิสริยาภรณ์ปิอุสที่ 9 ชั้นที่ 3- จักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี :
** พ.ศ. 2440 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ฟรันทซ์ โยเซ็ฟ ชั้นที่ 2- จักรวรรดิรัสเซีย :
** พ.ศ. 2440 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์นักบุญอันนา ชั้นที่ 2- สหราชอาณาจักรสวีเดนและนอร์เวย์ :
** พ.ศ. 2440 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ดาวขั้วโลก ชั้นที่ 2- เดนมาร์ก :
** พ.ศ. 2440 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์แดนเนอโบร ชั้นที่ 2- ราชอาณาจักรซัคเซิน :
** พ.ศ. 2440 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์อัลเบร็ชท์ ชั้นที่ 2- ราชอาณาจักรปรัสเซีย :
** พ.ศ. 2440 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์มงกุฎปรัสเซีย ชั้นที่ 2- เนเธอร์แลนด์ :
** พ.ศ. 2440 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ออเรนจ์-นัสเซา ชั้นที่ 2- เบลเยียม :
** พ.ศ. 2440 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์เลออปอล ชั้นที่ 2- แกรนด์ดัชชีบาเดิน :
** พ.ศ. 2440 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์สิงโตแซริงเงอร์ ชั้นที่ 2- 1874 :
** พ.ศ. 2440 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์การ์โลสที่ 3 ชั้นที่ 2- ราชอาณาจักรโปรตุเกส :
** พ.ศ. 2440 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ปฏิสนธินิรมลแห่งวีลาวีซอซา ชั้นที่ 2- จักรวรรดิออตโตมัน :
** พ.ศ. 2440 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ออสมาเนห์ ชั้นที่ 2- ฝรั่งเศส :
** พ.ศ. 2450 – 80px เครื่องอิสริยาภรณ์เลฌียงดอเนอร์ ชั้นที่ 2

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:ขุนนางไทย
หมวดหมู่:บรรดาศักดิ์ชั้นพระยา
หมวดหมู่:สมาชิกกองเสือป่า
หมวดหมู่:สนธิสัญญาสยาม–ฝรั่งเศส ร.ศ. 125
หมวดหมู่:องคมนตรีในรัชกาลที่ 6
หมวดหมู่:ปลัดกระทรวงมหาดไทยไทย
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ม.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ช.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ท.จ.ว.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญ ร.ด.ม.(ศ)
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญ ร.ป.ฮ.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญจักรพรรดิมาลา