ราชวงศ์ที่ยี่สิบหกแห่งอียิปต์

ราชวงศ์ที่ยี่สิบหกแห่งอียิปต์ เป็นราชวงศ์ของฟาโรห์พื้นเมืองสุดท้ายที่ปกครองอียิปต์ก่อนการพิชิตของชาวเปอร์เซียในปี 525 ปีก่อนคริสตกาล (ถึงแม้ว่าจะมีราชวงศ์อื่นตามมาก็ตาม) ช่วงเวลาของราชวงศ์ที่ยี่สิบหกเรืองอำนาจ (ระหว่าง 664–525 ปีก่อนคริสตกาล) เรียกอีกอย่างว่า สมัยซาอิส หลังจากศูนย์กลางการปกครองย้ายมาอยู่ที่เมืองซาอิส และเป็นจุดเริ่มต้นของสมัยปลายของอียิปต์โบราณ

**ประวัติราชวงศ์**
ราชวงศ์ที่ยี่สิบหกอาจจะสืบอำนาจต่อมาจากราชวงศ์ที่ยี่สิบสี่แห่งอียิปต์ โดยฟาโรห์พซัมเตกที่ 1 อาจจะทรงเป็นผู้สืบเชื้อสายมาจากฟาโรห์บาเคนราเนฟ
หลังจากการพิชิตอียิปต์ของอัสซีเรียโดยจักรวรรดิอัสซีเรียใหม่ ในรัชสมัยของฟาโรห์ทาฮาร์กาและฟาโรห์ทันต์อมานิ และการล่มสลายของราชวงศ์ที่ยี่สิบห้าแห่งอียิปต์ในเวลาต่อมา ฟาโรห์พซัมเตกที่ 1 ทรงได้รับการยอมรับว่าเป็นฟาโรห์เพียงพระองค์เดียวที่ทรงปกครองอียิปต์ทั้งหมด พระองค์ทรงสร้างพันธมิตรกับกษัตริย์กิเกสแห่งลิเดีย ซึ่งส่งทหารรับจ้างจากคาเรียและกรีกโบราณมาให้พระองค์ โดยพระองค์ทรงใช้ในการรวมอียิปต์ทั้งหมดภายใต้การปกครองของพระองค์
จากการปล้นเมืองนีนะเวห์ใน 612 ปีก่อนคริสตกาล และการล่มสลายของจักรวรรดิอัสซีเรียใหม่ ทั้งฟาโรห์พซัมเตกที่ 1 และผู้สืบทอดของพระองค์ทรงพยายามที่จะแผ่อำนาจของอียิปต์อีกครั้งในบริเวณตะวันออกใกล้ แต่ก็ล่าถอยไปโดยกษัตริย์เนบูคัดเนสซาร์ที่ 2 แห่งจักรวรรดิบาบิโลนใหม่ และด้วยความช่วยเหลือจากทหารรับจ้างชาวกรีก ฟาโรห์เอพรีสสามารถยับยั้งความพยายามของชาวบาบิโลนที่จะพิชิตอียิปต์ได้
ในที่สุด จักรวรรดิเปอร์เซียสามารถรุกรานอียิปต์ในช่วง 525 ปีก่อนคริสตกาล เมื่อกษัตริย์แคมไบซีสที่ 2 ทรงจับกุมและสำเร็จโทษฟาโรห์พซัมเตหกที่ 3 ภายหลังจากการพิชิตอียิปต์ของราชวงศ์อะคีเมนีด และทรงสถาปนาให้ราชวงศ์อะเคมีนีดขึ้นเป็นราชวงศ์ที่ยี่สิบเจ็ดแห่งอียิปต์

**ด้านทางโบราณคดี**
ในเดือนพฤษภาคม ปี ค.ศ. 2020 ภารกิจทางโบราณคดีของอียิปต์ - สเปนที่นำโดยเอสเธอร์ ปอนเซ ได้เปิดเผยสุสานที่ไม่เหมือนสุสานอื่น ซึ่งประกอบด้วยห้องหนึ่งที่สร้างด้วยหินปูนเคลือบที่มีอายุย้อนไปถึงราชวงศ์ที่ยี่สิบหก (หรือที่เรียกว่า สมัยอัล-ซาวิ) ที่บริเวณเมืองอ็อกซิรินคัสโบราณ นักโบราณคดียังได้ค้นพบเหรียญทองแดง ตราประทับดินเหนียว หลุมฝังศพของชาวโรมัน และไม้กางเขนขนาดเล็ก เมื่อวันที่ 3 ตุลาคม ค.ศ. 2020 อียิปต์เปิดตัวโลงศพของนักบวชและเสมียน 59 ศพจากราชวงศ์ที่ยี่สิบหกแห่งอียิปต์ ซึ่งมีอายุเกือบ 2,500 ปีที่แล้ว

**ศิลปะช่วงราชวงศ์ที่ยี่สิบหก**
ไฟล์:Pottery_vessel._Applique_face_of_god_Bes_on_surface._Pink-brown_ware._From_Egypt._26th_Dynasty._The_Petrie_Museum_of_Egyptian_Archaeology,_London.jpg|ภาชนะดินเผารูปหน้าเทพเบส จากราชวงศ์ที่ยี่สิบหก จากพิพิธภัณฑ์โบราณคดีอียิปต์เพทรี ลอนดอน
ไฟล์:Female_amulet_E17114_mp3h8679.jpg|รูปสลักสตรี จากพิพิธภัณฑ์ลูฟวร์. พระนามของฟาโรห์พซัมติกที่ 1 จารึกไว้ใต้เท้ารูปสลัก
ไฟล์:Sphinx_of_Apries-N_515-IMG_0583-gradient.jpg|สฟิงซ์แห่งอพริส จากชุดสะสมของเคานต์คายลุส
ไฟล์:Sarcophagus_of_Harkhebit,_595–526_BCE,_26th_dynasty_of_Egypt.jpg|alt=Sarcophagus of Harkhebit ""Royal Seal Bearer, Sole Companion, Chief Priest of the Shrines of Upper and Lower Egypt, and Overseer of the Cabinet", 595–526 BCE, Saqqara, 26th dynasty of Egypt.|โลงหินแห่งฮาร์เคบิต "ผู้ถือตราหลวง สหายแต่เพียงผู้เดียว หัวหน้านักบวชแห่งเทวสถานแห่งอียิปต์บนและล่าง และผู้ดูแลคณะมนตรี" 595–526 ก่อนคริสตกาล จากเมืองซัคคารา สมัยราชวงศ์ที่ยี่สิบหกแห่งอียิปต์

**รายพระนามฟาโรห์**
ราชวงศ์ที่ยี่สิบหกแห่งอียิปต์อาจจะมีส่วนเกี่ยวข้องกับราชวงศ์ที่ยี่สิบสี่แห่งอียิปต์ โดยมาเนโธเรียงลำดับผู้ปกครองของราชวงศ์โดยเริ่มต้นด้วย:- อัมเมริส ชาวนิวเบีย, ปกครองเป็นระยะเวลา 12 (หรือ 18) ปี- สเตฟินาเตส, ปกครองเป็นระยะเวลา 7 ปี- เนเคปซอส, ปกครองเป็นระยะเวลา 6 ปี- เนโค, ปกครองเป็นระยะเวลา 8 ปี
เมื่อกษัตริย์ชาบากาแห่งนิวเบียทรงเอาชนะฟาโรห์บาเคนราเนฟ ซึ่งเป็นพระราชโอรสของฟาโรห์เทฟนัคท์ได้ พระองค์ทรงน่าจะแต่งตั้งผู้บัญชาการชาวนิเบียรั้งขึ้นเป็นเจ้าเมืองซาอิส ซึ่งอาจจะเป็นบุรุษนามว่า อัมเมริส ส่วนสเตฟินาเตส อาจจะเป็นผู้สิบเชื้อสายมาจากฟาโรห์บาเคนเรเนฟ บางครั้งทรงเรียกพระองค์ว่า ฟาโรห์เทฟนัคต์ที่ 2 ในวรรณกรรม ผู้ปกครองนามว่า เนเคปซอส ถูกระบุถึงผู้ปกครองท้องถิ่นนามว่า เนคาอูบา (ระหว่าง 678–672 ปีก่อนคริสตกาล) ส่วน เนโคของมาเนโธนั้น ก็คือ ฟาโรห์เนโคที่ 1(ระหว่าง 672–664 ปีก่อนคริสตกาล ซึ่งมาเนโธระบุว่าพระองค์ทรงครองราชย์เป็นเวลา 8 ปี ฟาโรห์เนโคที่ 1 ทรงถูกสังหารระหว่างความขัดแย้งกับกษัตริย์ทันต์อมานิแห่งนิวเบีย โดยฟาโรห์พซัมเตกที่ 1 ทรงลี้ภัยไปยังนครนีนะเวห์ ซึ่งเมืองหลวงของจักรวรรดิอัสซีเรียใหม่ และนิวัติกลับไปยังอียิปต์ เมื่อกษัตริย์อาชูร์บานิบัลทรงสามารถมีชัยเหนือกษัตริย์ทันต์อมานิได้ และทรงขับไล่กลับไปทางใต้ นักวิชาการได้เริ่มนับช่วงเวลาของราชวงศ์ที่ยี่สิบหกแห่งอียิปต์ในรัชสมัยของฟาโรห์พซัมเตกที่ 1
ส่วนเซกตัส จูเลียส แอฟริกานัส กล่าวไว้ในบทสรุปของมาเนโธว่า ราชวงศ์ที่ยี่สิบหกมีฟาโรห์จำนวน 9 พระองค์ เริ่มต้นด้วย "สเตฟินาเตส" (ฟาโรห์เทฟนัคต์ที่ 2) และสิ้นสุดที่ฟาโรห์พซัมเตกที่ 3 และแอฟริกานัสยังตั้งบันทึกด้วยว่า ฟาโรห์พซัมเตกที่ 1 และฟาโรห์เนโคที่ 1 ทรงปกครองเป็นเวลา 54 และ 8 ปีตามลำดับ

**เล้นเวลาของราชวงศ์ที่ยี่สิบหก**
ImageSize = width:800 height:auto barincrement:12
PlotArea  = top:100 bottom:100 right:100 left:100
AlignBars = early
DateFormat = yyyy
Period     = from:-664 till:-500
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:-664
Colors     =
id:canvas value:rgb(0.97,0.97,0.97)
id:PA   value:green
id:GP   value:red
Backgroundcolors = canvas:canvas
BarData =
barset:Rulers
PlotData=
width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
barset:Rulers
from: -664 till: -610 color:PA text:"Psamtik I (664–610 BC)"
from: -610 till: -595 color:PA text:"Necho II (610–595 BC)"
from: -595 till: -589 color:PA text:"Psamtik II (595–589 BC)"
from: -589 till: -570 color:PA text:"Wahibre Haaibre (589–570 BC)"
from: -570 till: -526 color:PA text:"Amasis II (570–526 BC)"
from: -526 till: -525 color:PA text:"Psamtik III (526–525 BC)"
barset:skip

**อ้างอิง**

**บรรณานุกรม**
 Aidan Dodson, Dyan Hilton. The Complete Royal Families of Ancient Egypt. The American University in Cairo Press, London, 2004.- Kenneth Kitchen, The Third Intermediate Period in Egypt, 1100–650 B.C. (Book & Supplement) Aris & Phillips. 1986 978-0-85668-298-8.-  Karl Jansen-Winkeln,  Bild und Charakter der ägyptischen 26. Dynastie, Altorientalische Forschungen, 28 (2001), 165–182.

26
หมวดหมู่:รัฐและดินแดนที่ก่อตั้งในศตวรรษที่ 7 ก่อนคริสตกาล
หมวดหมู่:รัฐและดินแดนที่สิ้นสุดในศตวรรษที่ 6 ก่อนคริสตกาล