พจน์ ชุณหะวัณ

พลโท พจน์ ชุณหะวัณ หรือ ขุนพจน์ศรศักดิ์ (4 ธันวาคม พ.ศ. 2443 – 17 ตุลาคม พ.ศ. 2520) อดีต ผู้บัญชาการกองพลที่ 3 อดีตผู้บัญชาการมณฑลทหารบกที่ 3 อดีตรองแม่ทัพกองทัพที่ 3 และ อดีตรองผู้บัญชาการภาคทหารบกที่ 3 

**ประวัติ**
พลโทพจน์เกิดเมื่อวันที่ 4 ธันวาคม พ.ศ. 2443 ที่ตำบลบางนกแขวก อำเภอบางคนที จังหวัดสมุทรสงคราม เป็นบุตรชายของ นายไข่ และ นางพลับ ชุณหะวัณ เป็นน้องชายแท้ ๆ ของ จอมพลผิน ชุณหะวัณ อดีต ผู้บัญชาการทหารบก  และศักดิ์เป็นอาแท้ ๆ ของ พลเอก ชาติชาย ชุณหะวัณ อดีตนายกรัฐมนตรีไทยคนที่ 17
พลโทพจน์ถึงแก่อนิจกรรมเมื่อวันที่ 17 ตุลาคม พ.ศ. 2520

**การศึกษาและรับราชการ**
พลโทพจน์จบการศึกษาจาก โรงเรียนนายร้อยทหารบก (โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ในปัจจุบัน) และได้รับพระราชทานยศร้อยตรีเมื่อวันที่ 3 ธันวาคม พ.ศ. 2466 รุ่นเดียวกับ พลเอก เรือง เรืองวีรยุทธ อดีต ปลัดกระทรวงกลาโหม 
ต่อมาในวันที่ 18 พฤษภาคม พ.ศ. 2475 พลโทพจน์ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น ขุนพจน์ศรศักดิ์ ศักดินา 600 จากนั้นในช่วงเหตุการณ์ กบฏบวรเดช เมื่อเดือนตุลาคม พ.ศ. 2476 พลโทพจน์ขณะมียศและบรรดาศักดิ์เป็น ร้อยโท ขุนพจน์ศรศักดิ์ ได้นำปืนใหญ่ต่อสู้อากาศยานบนรถสายพานผูกติดกับโบกี้รถไฟเพื่อใช้ต่อสู้กับฝ่ายกบฏ แต่กลับถูกฝ่ายกบฏนำโบกี้รถไฟเปล่าพุ่งชนหรือที่เรียกว่า ตอร์ปิโดบก ทำให้ร้อยโทพจน์ได้รับบาดเจ็บ ต่อมาในวันที่ 28 เมษายน พ.ศ. 2477 พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงโปรดเกล้าฯ พระราชทาน เหรียญดุษฎีมาลา และเข็มกล้าหาญแก่ร้อยโทพจน์ และหลังจากนั้นไม่นานก็ได้รับพระราชทานยศ ร้อยเอก
ต่อมาในวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2480 ร้อยเอกพจน์จึงได้รับพระราชทานยศ พันตรี จากนั้นจึงได้รับพระราชทานยศพันโทเมื่อวันที่ 19 มิถุนายน พ.ศ. 2484 ต่อมาในวันที่ 21 มกราคม พ.ศ. 2485 พันโทพจน์จึงได้ถวายบังคมลาออกจากบรรดาศักดิ์และกลับมาใช้ชื่อและนามสกุลจริงตามเดิม
ในวันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2487 พันโทพจน์ได้รับโปรดเกล้าฯ พระราชทานยศ พันเอก ต่อมาในวันที่ 4 มิถุนายน พ.ศ. 2493 พันเอกพจน์ขณะดำรงตำแหน่ง รองผู้บัญชาการกองพลที่ 3 ได้รับโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่ง ผู้บัญชาการกองพลที่ 3 สืบต่อจาก พลตรี หลวงสวัสดิ์สรยุทธ ที่ขยับขึ้นไปรับตำแหน่ง แม่ทัพกองทัพที่ 2 และต่อมาพันเอกพจน์ก็ได้รับโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่ง ผู้บัญชาการมณฑลทหารบกที่ 3 ควบอีกตำแหน่งหนึ่งเมื่อวันที่ 7 กรกฎาคม พ.ศ. 2493 โดยได้รับโปรดเกล้าฯ พระราชทานยศ พลตรี เมื่อวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2494
จากนั้นในวันที่ 22 ธันวาคม พ.ศ. 2495 พลตรีพจน์ได้รับโปรดเกล้าฯ ให้ดำรงตำแหน่ง รองแม่ทัพกองทัพที่ 3 ควบตำแหน่ง รองผู้บัญชาการภาคทหารบกที่ 3 โดยให้พ้นจากตำแหน่ง ผู้บัญชาการกองพลที่ 3 และ ผู้บัญชาการมณฑลทหารบกที่ 3 โดยมี พันเอก เจริญ กาญจนเสถียร รองผู้บัญชาการกองพลที่ 3 และ รองผู้บัญชาการมณฑลทหารบกที่ 3 รักษาราชการแทนทั้ง 2 ตำแหน่ง กระทั่งวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2499 พลตรีพจน์ได้รับโปรดเกล้าฯ พระราชทานยศ พลโท ซึ่งนับเป็นยศสุดท้ายทางราชการทหาร

**หน้าที่ราชการ**
 4 มิถุนายน พ.ศ. 2493 - ผู้บัญชาการกองพลที่ 3- 7 กรกฎาคม พ.ศ. 2493 - ผู้บัญชาการมณฑลทหารบกที่ 3 - 22 ธันวาคม พ.ศ. 2495 - รองแม่ทัพกองทัพที่ 3 และ รองผู้บัญชาการภาคทหารบกที่ 3

**ยศทหาร**
 3 ธันวาคม พ.ศ. 2466 -  ร้อยตรี- 5 เมษายน พ.ศ. 2472 - ร้อยโท- - ร้อยเอก- 1 เมษายน พ.ศ. 2480 - พันตรี- 19 มิถุนายน พ.ศ. 2484 - พันโท- 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2487 - พันเอก- 1 มกราคม พ.ศ. 2494 - พลตรี- 1 มกราคม พ.ศ. 2499 - พลโท

**เครื่องราชอิสริยาภรณ์**
ปี=2468ปี=2475

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:บุคคลจากอำเภอบางคนที
หมวดหมู่:นายทหารชั้นนายพล
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
หมวดหมู่:ทหารบกชาวไทย
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ช.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ว.ม.