มัสยิดใหญ่แห่งเจนเน

มัสยิดใหญ่แห่งเจนเน (Grande mosquée de Djenné, الجامع الكبير في جينيه) เป็นสิ่งก่อสร้างที่ถูกวิเคราะห์โดยสถาปนิกหลายคนว่าเป็นหนึ่งในความสำเร็จของสถาปัตยกรรมซูดาน-ซาเฮล ตั้งอยู่ในเมืองเจนเน ประเทศมาลี บนที่ราบน้ำท่วมถึงของแม่น้ำบานี มัสยิดแรกสร้างขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 13 แต่สิ่งก่อสร้างปัจจุบันถูกสร้างใน ค.ศ.1907 มัสยิดนี้ถูกรวมกับ "เมืองเก่าแห่งเจนเน" ในแหล่งมรดกโลกของยูเนสโกใน ค.ศ. 1988

**ประวัติ**

**มัสยิดหลังแรก**
ซากปรักหักพังของมัสยิดหลังเดิมในโปสการ์ดของฝรั่งเศส ประมาณ ค.ศ. 1900
วันที่มัสยิดหลังแรกถูกสร้างนั้น ยังไม่ทราบที่แน่ชัด แต่สันนิษฐานว่ามันถูกสร้างในระหว่างช่วงต้น ค.ศ. 1200 ถึงปลาย ค.ศ. 1330 หลักฐานที่กล่าวถึงมัสยิดหลังแรกอยู่ใน ตาริค อัสซูดาน ของอับดุซซาดี ซึ่งถูกบันทึกในช่วงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 17 ได้กล่าวว่าสุลต่านคุนบูรูเข้ารีตกลายเป็นมุสลิมและรื้อพระราชวังของพระองค์พร้อมกับสร้างเป็นมัสยิด แล้วค่อยสร้างพระราชวังใหม่ใกล้มัสยิดอยู่ทางด้านตะวันออก หลังจากนั้นผู้สืบทอดได้สร้างหอคอยของมัสยิดในขณะที่สุลต่านองค์ต่อไปได้สร้างกำแพงล้อมรอบ
ไม่มีหลักฐานอื่นเกี่ยวกับมัสยิดนี้ที่ถูกบันทึกอีกเลย จนกระทั่งเรอเน กาเย (René Caillié) นักสำรวจชาวฝรั่งเศสได้มาเยี่ยมเมืองเจนเนใน ค.ศ.1828 และเขียนว่า "ที่เจนเนมีมัสยิดที่สร้างด้วยดิน โดยมันมีหอที่ไม่ค่อยสูงอยู่สองอัน มันถูกปล่อยร้างจนมีนกนางแอ่นมาทำรังกว่าพันตัว ทำให้มีโอกาสเกิดกลิ่นที่ไม่พรึงประสงค์ได้ จึงทำให้ผู้คนต้องละหมาดข้างนอก"

**มัสยิดของเซกู อามาดู**
มัสยิดของเซกู อามาดู ใน ค.ศ. 1895 ภาพจาก Tombouctou la Mystérieuse ของเฟลิกซ์ ดูว์บัว
สิบปีก่อนที่เรอเนจะมาเยี่ยมที่นี่ เซกู อามาดู (Seku Amadu) ผู้นำชาวฟูลา ได้ทำการญิฮาดและครอบครองเมืองนี้ พระองค์ไม่พอพระทัยกับมัสยิดหลังเก่าและปล่อยให้มันผุพัง และพระองค์ทรงสั่งให้ปิดมัสยิดเล็กที่อยู่โดยรอบให้หมดp=55 ในช่วงระหว่าง ค.ศ. 1834 ถึง ค.ศ. 1836 พระองค์ได้สั่งสร้างมัสยิดใหม่อยู่ทางตะวันออกของพระราชวังเก่า
กองทัพฝรั่งเศสที่นำทัพโดยหลุยส์ อาร์ชีนาร์ (Louis Archinard) ได้ยึดเมืองเจนเนในเดือนเมษายน ค.ศ. 1893 จากนั้น เฟลิกซ์ ดูว์บัว (Félix Dubois) ได้มาที่เมืองนี้แล้วอธิบายถึงมัสยิดหลังเก่าp= 154 ในช่วงที่เขามา ด้านในของมัสยิดที่พังแล้วถูกใช้เป็นสุสานp= 162 และในหนังสือ Tombouctou la Mystérieuse (ทิมบักตูที่ลึกลับ) ของเขาใน ค.ศ.1897 เขาได้วาดภาพจำลองว่ามัสยิดเป็นอย่างไรก่อนที่มันจะถูกทิ้งร้างp= 155

**มัสยิดหลังปัจจุบัน**
มัสยิดในปัจจุบัน ถ่ายที่หลังตลาดของเมืองนี้เมื่อ ค.ศ. 2003
ดูว์บัวได้มาที่เจนเนอีกรอบใน ค.ศ. 1910 และรู้สึกตะลึงกับอาคารใหม่ เขาเชื่อว่าพวกฝรั่งเศสได้ออกแบบและทำให้มัสยิดดูเหมือนกับการผสมกันระหว่างเม่นกับออร์แกนในโบลถ์ เขาคิดว่าตรงกรวยทำให้สิ่งก่อสร้างดูเหมือนกับวิหารบาโรก แต่ฌ็อง-หลุยส์ บูร์ฌัว (Jean-Louis Bourgeois) ได้โต้แย้งว่าพวกฝรั่งเศสไม่ค่อยรู้ถึงรายละเอียด ยกเว้นตรงบริเวณโค้งที่ยังคง "เป็นแบบแอฟริกา"
มีแชล แลริส (Michel Leiris) นักชาติพันธุ์วิทยาชาวฝรั่งเศส ได้เดินทางมาที่มาลีใน ค.ศ. 1931 ได้กล่าวว่ามัสยิดใหม่นี้เป็นผลงานของชาวยุโรป และกล่าวด้วยว่าชาวบ้านรู้สึกไม่มีความสุุขกับมัสยิดใหม่ และไม่ยอมทำความสะอาด เว้นเสียว่าพวกเขาจะใช้นักโทษทำความสะอาดเท่านั้น
ที่ระเบียงด้านหน้าทางฝั่งกำแพงตะวันออกมีสุสานสองที่ สุสานอันใหญ่คือที่ฝังของอัลมานี อิสไมลา (Almany Ismaïla) อิหม่าม คนสำคัญในคริสต์ศตวรรษที่ 18 ในช่วงต้นของสมัยอาณานิคมฝรั่งเศส บ่อน้ำที่ตั้งทางฝั่งตะวันออกของมัสยิดถูกถมเพื่อสร้างพื้นที่ว่าง และในปัจจุบันมันได้กลายเป็นตลาดที่ขายทุกสัปดาห์
ใน ค.ศ. 1996 ทางนิตยสาร โว้ก ได้จัดงานแฟชันโชว์ในมัสยิด ซึ่งทำให้ชาวบ้านในท้องถิ่นโมโห และทำให้คนที่ไม่ใช่มุสลิมถูกสั่งห้ามเข้ามัสยิดนับตั้งแต่วันนั้นเป็นต้นไป ตัวมัสยิดได้ปรากฏในภาพยนตร์ พิชิตขุมทรัพย์หมื่นฟาเรนไฮต์

**ดูเพิ่ม**
สถาปัตยกรรมแอฟริกา
*สถาปัตยกรรมอิสลาม

**อ้างอิง**

**สารานุกรม**
 language=fr- jstor=3336477 .- year=1830 . Google Books:  Volume 1,  Volume 2.- url=https://archive.org/stream/timbuctoomysteri00duborich .- url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1667505 .- language=fr. Reproduces postcards and photographs dating from the early years of the 20th century.- isbn=90-04-11207-3 .- language=fr.- language=fr.

**อ่านเพิ่มเติม**
cite journal |last=Marchand |first=Trevor H. J. |year=2015 |title=The Djenné Mosque: World Heritage and Social Renewal in a West African Town |journal=APT Bulletin |volume=46 |issue=2/3 |pages=4–15 |jstor=43556448
*doi=10.2307/3334324
*isbn=88-7439-051-3
*url=http://archnet.org/publications/2868

**แหล่งข้อมูลเพิ่มเติม**
 Archnet Digital Library: Djenné Great Mosque Restoration- Islamic Architecture in Mali- Adobe Mosques of Mali by Sebastian Schutyser date=2021-03-03 
หมวดหมู่:เจนเน
หมวดหมู่:มัสยิดในประเทศมาลี
หมวดหมู่:มัสยิดที่สร้างเสร็จในปีค.ศ.1907
หมวดหมู่:จักรวรรดิแมสซินา
หมวดหมู่:สถาปัตยกรรมแอฟริกัน