การโต้แย้งเรื่องอธิปไตยของทิเบต

การโต้แย้งเรื่องอธิปไตยของทิเบต (Tibetan sovereignty debate) สื่อถึงการโต้แย้งทางการเมืองสองแบบ อย่างแรกคือดินแดนทิเบตในสาธารณรัฐประชาชนจีนควรแบ่งแยกดินแดนไปเป็นรัฐเอกราชใหม่หรือไม่ ข้อโต้แย้งหลายเรื่องอยู่ในหัวข้อที่สอง ซึ่งกล่าวว่าทิเบตในปัจจุบันควรเป็นเอกราชหรืออยู่ใต้อาณัติของจีน
โดยทั่วไปถือว่าประเทศจีนและทิเบตเป็นประเทศเอกราชก่อนสมัยราชวงศ์หยวน (ค.ศ. 1271–1368) และทิเบตถูกปกครองโดยสาธารณรัฐประชาชนจีนมาตั้งแต่ ค.ศ. 1959
ความสัมพันธ์ของทิเบตกับจีนในช่วงเวลาแทรกแซงยังคงเป็นที่โต้แย้งเสมอ:
*สาธารณรัฐประชาชนจีนถือว่าทิเบตเป็นส่วนหนึ่งของจีนมาตั้งแต่ราชวงศ์หยวนของมองโกล
*สาธารณรัฐจีนถือว่า"ทิเบตอยู่ภายใต้อธิปไตยของจีน" เมื่อราชวงศ์ชิง (ค.ศ. 1636–1912) หยุดการปกครองของเนปาลแบบสั้น ๆ (ค.ศ. 1788-1792) จากส่วนของทิเบตในประมาณ ค.ศ. 1793
*รัฐบาลพลัดถิ่นทิเบตกล่าวว่าทิเบตเคยเป็นรัฐเอกราชก่อนที่สาธารณรัฐประชาชนจีนโจมตีทิเบตใน ค.ศ. 1949/1950 
*นักวิชาการตะวันตกบางส่วนยืนยันว่าทิเบตกับจีนเคยถูกปกครองโดยพวกมองโกลในสมัยราชวงศ์หยวน ทิเบตเป็นเอกราชในสมัยราชวงศ์หมิง (ค.ศ. 1368–1644) และทิเบตถูกจีนปกครองหรืออย่างน้อยมากก็อยู่ใต้อาณัติของราชวงศ์ชิง
*นักวิชาการตะวันตกบางส่วนยืนยันว่าทิเบตเป็นเอกราชในประมาณ ค.ศ. 1912 ถึง 1950 ถึงแม้ว่าจะมีการยอมรับระหว่างประเทศอย่างจำกัดมากก็ตาม

**อ้างอิง**

**ข้อมูล**
 Ahmad, Zahiruddin. China and Tibet, 1708-1959: A resume of facts (Chatham House memoranda) (1960) Distributed for the Royal Institute of International Affairs by the Oxford University Press.- Ardley, Jane. Tibetan Independence Movement: Political, Religious and Gandhian Perspectives (2002) RoutledgeCurzon. 0-7007-1572-X- Bajoria, Jayshree (2008.12.5)  The Question of Tibet date=2015-03-28  Council of Foreign Relations. Accessed 12 July 2012.- pages = 196–219 - Brandt, Conrad; Schwartz, Benjamin; Fairbank, John K. Documentary History of Chinese Communism (2008) (first published 1952) Routledge. 0-415-36146-X- Bstan-dzin-rgya-mtsho. Tibet, China, and the world: A compilation of interviews (1989) Narthang Publications.- Chapman, Spencer. Lhasa: The Holy City (1940) Readers Union Ltd., London.- Clark, Gregory. In Fear of China (1969) Barrie & Jenkins. 0-214-66767-7.- Feigon, Lee (1996) Demystifying Tibet: Unlocking the Secrets of the Land of Snows Ivan R. Dee Inc.  1-56663-089-4.- Ford, Robert. Wind Between The Worlds The extraordinary first-person account of a Westerner's life in Tibet as an official of the Dalai Lama (1957) David Mckay Co., Inc.- Gernet, Jaques (1972) A History of Chinese Civilization Librarie Armand Colin, Paris.  English translation 2nd Edition 1996 Cambridge University Press 978-0-521-49781-7.- Goldstein, Melvyn C. A History of Modern Tibet, Volume 1: 1913-1951 The Demise of the Lamaist State (1989) University of California Press. 978-0-520-06140-8.- Goldstein, Melvyn C. A History of Modern Tibet, Volume 2: 1951-1955 The Calm Before the Storm (2007) University of California Press.  978-0-520-24941-7.- Goldstein, Melvyn C. The Snow Lion and the Dragon: China, Tibet, and the Dalai Lama (1997) University of California Press. 0-520-21951-1.- Goldstein, Melvyn C.; Dawei Sherap; Siebenschuh, William R. A Tibetan Revolutionary: The Political Life and Times of Bapa Phüntso Wangye .- Grunfeld, A. Tom. The Making of Modern Tibet (1996) East Gate Book. 978-1-56324-713-2.- https://web.archive.org/web/20121030061528/http://www.ltwa.net/library/index.php?option=com_multicategories&view=article&id=170&catid=30%3Anews&Itemid=12 Kuzmin, Sergius L. (2011) Hidden Tibet: History of Independence and Occupation. Dharamsala, LTWA - 978-93-80359-47-2.- Latourette, Kenneth Scott (1964) The Chinese, Their History and Culture 4th Ed. Macmillan Company. New York, USA.  Library of Congress catalog card number 64-17372.- Li, Tieh-Tseng. The Historical Status of Tibet (1956) King's Crown Press.- McKay, Alex. History of Tibet (2003) RoutledgeCurzon. 0-7007-1508-8.- Sautman, Barry and Dreyer, June Teufel. Contemporary Tibet: Politics, Development, and Society in a Disputed Region (2005) M.E. Sharpe. 0-7656-1357-3.- Shakabpa, Tsepon W. D. Tibet: A Political History, Yale University Press, 1967.- Shakya, Tsering (1999) The Dragon In The Land Of Snows Columbia University Press. 0-231-11814-7.- Sperling, Elliot (2004)  The Tibet-China Conflict: History and Polemics date=2008-08-19 .  East-West Center.  Washington, D.C. USA.  1-932728-13-9.- Spence,  Jonathan (1999) The Search for Modern China, 2nd Ed. W.W. Norton & Company, Inc. New York, USA.  0-393-97351-4.- Van Walt Van Praag, Michael C. (1987) The Status of Tibet: History, Rights and Prospects in International Law Boulder, Colo.: Westview. - 0-813-30394-X. - Wang, Jia Wei & Nyima Gyaincain (1997) The Historical Status of China's Tibet China Intercontinental Press.  978-7-80113-304-5.

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  Central Tibetan Administration-  Tibet Society- Photos of Tibet issued postage stamps from "International Junior Postage Stamp Album" printed in 1939 by Scott Publ, NY(Link is unavailable)- Sperling, Elliot,  Don’t Know Much About Tibetan History, New York Times, 13 April 2008.- Choesang, Yeshe,  From the legal standpoint, Tibet has not lost its Nationhood date=2021-10-23 , Tibet Post International, 14 April 2016.- url-status=dead 
หมวดหมู่:ข้อพิพาทระหว่างประเทศ
หมวดหมู่:การเมืองทิเบต
หมวดหมู่:ขบวนการทิเบตเอกราช
หมวดหมู่:ข้อโต้แย้งในประเทศทิเบต
หมวดหมู่:ข้อโต้แย้งทางการเมืองในประเทศจีน
หมวดหมู่:อำนาจอธิปไตย