กลุ่มผู้ผูกขาดเพื่อครอบงำตลาด

ไฟล์:RWKS Syndikatsgebäude-2.jpg|thumb|สำนักงานใหญ่ของ สหภาพถ่านหินไรน์แลนด์-เวสต์ฟาเลีย ประเทศเยอรมนี (ซึ่งถือเป็นกลุ่มค้าถ่านหินที่มีชื่อเสียงที่สุดในโลก) ราวปี 1910
กลุ่มผู้ผูกขาดเพื่อครอบงำตลาด (cartel) หรือ กลุ่มผูกขาด คือกลุ่มของผู้มีส่วนร่วมในตลาดอิสระที่สมรู้ร่วมคิดกัน (collude) และตกลงที่จะไม่แข่งขันกันเอง เพื่อเพิ่มผลกำไรและครอบงำตลาด กลุ่มผูกขาดคือองค์กรที่จัดตั้งขึ้นโดยผู้ผลิตเพื่อจำกัดการแข่งขันและเพิ่มราคาโดยการสร้างภาลาดเทียมผ่านการกำหนดโควต้าการผลิตต่ำ การกักตุนสินค้า และโควต้าการตลาด กลุ่มผูกขาดสามารถเป็นแบบแนวดิ่งหรือแนวนอน แต่โดยพื้นฐานแล้วไม่เสถียรเนื่องจากการความโลภ ที่จะละเมิดข้อตกลงและราคาที่ลดลงสำหรับสมาชิกทั้งหมด นอกจากนี้ ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีหรือการเกิดขึ้นของสินค้าทดแทนอาจบั่นทอนอำนาจในการกำหนดราคาของกลุ่มผูกขาด นำไปสู่การล่มสลายของความร่วมมือที่จำเป็นในการรักษากลุ่มผูกขาด 
โดยปกติแล้ว กลุ่มผูกขาดจะเป็นสมาคมในแวดวงธุรกิจเดียวกัน และด้วยเหตุนี้จึงเป็นพันธมิตรของคู่แข่ง เขตอำนาจศาลส่วนใหญ่พิจารณาว่าเป็นพฤติกรรมต่อต้านการแข่งขันและได้ประกาศให้การปฏิบัติดังกล่าวเป็นสิ่งผิดกฎหมาย พฤติกรรมของกลุ่มผูกขาดรวมถึง การกำหนดราคาร่วมกัน (price fixing) การฮั้วประมูล และการลดกำลังการผลิต หลักการทางเศรษฐศาสตร์ที่วิเคราะห์กลุ่มผูกขาดคือ ทฤษฎีการรวมกลุ่มผูกขาด (cartel theory) กลุ่มผูกขาดแตกต่างจากรูปแบบอื่น ๆ ของการสมรู้ร่วมคิดหรือองค์กรต่อต้านการแข่งขัน เช่น การควบรวมและเข้าซื้อกิจการ 

**ศัพทมูลวิทยา**
คำว่า "cartel" มีที่มาจากคำว่า "บัตร" ในภาษาอิตาลี ซึ่งหมายถึง "แผ่นกระดาษ" หรือ "ป้ายประกาศ" และมีรากศัพท์มาจากคำว่า "charta" ในภาษาละติน แปลว่า "บัตร" คำภาษาอิตาลีนี้ได้กลายเป็น "cartel" ใน ภาษาฝรั่งเศสกลาง ซึ่งต่อมาภาษาอังกฤษก็รับคำนี้ไปใช้ ในภาษาอังกฤษ เดิมทีคำนี้ใช้เรียกข้อตกลงเป็นลายลักษณ์อักษรระหว่างชาติที่ทำสงครามกันเพื่อควบคุมการปฏิบัติต่อและการแลกเปลี่ยนเชลยศึก ตั้งแต่ช่วงคริสต์ทศวรรษที่ 1690 เป็นต้นมา นับตั้งแต่ปี ค.ศ. 1899 เป็นต้นมา การใช้คำนี้ได้ถูกขยายความหมายให้ครอบคลุมถึงข้อตกลงระหว่างรัฐบาล ใด ๆ ระหว่างประเทศคู่แข่ง 
การใช้คำภาษาอังกฤษว่า "cartel" เพื่ออธิบายกลุ่มทางเศรษฐกิจ แทนที่จะเป็นข้อตกลงระหว่างประเทศนั้น ได้รับมาในภายหลังในช่วงทศวรรษ 1800 จากคำว่า "Kartell" ใน ภาษาเยอรมัน ซึ่งมีต้นกำเนิดมาจากคำว่า "cartel" ใน ภาษาฝรั่งเศส มีการใช้ครั้งแรกระหว่างบริษัทรถไฟเยอรมันในปี ค.ศ. 1846 เพื่ออธิบายถึงความพยายามในการกำหนดมาตรฐาน ด้านภาษีและทางเทคนิค ครั้งแรกที่ใช้คำนี้เพื่ออธิบายถึงการจำกัดการแข่งขันคือโดย ลอเรนซ์ ฟอน สไตน์ (Lorenz von Stein) นักวิทยาศาสตร์ทางการเมืองชาวออสเตรีย-ฮังการี ซึ่งเขียนเกี่ยวกับกลุ่มควบคุมราคา: 

**ความเป็นมา**
กลุ่มผูกขาดมีมาตั้งแต่สมัยโบราณ กิลด์ (Guild) ในยุโรปสมัยกลาง ซึ่งเป็นสมาคมของช่างฝีมือหรือพ่อค้าในอาชีพเดียวกัน ได้รับการยกย่องว่าเป็นกลุ่มผูกขาด กลุ่มผูกขาดด้านการขายที่มีการจัดตั้งอย่างเข้มงวดมีอยู่ในอุตสาหกรรมเหมืองแร่ในช่วงปลายสมัยกลาง เช่น สมาคมผู้ค้าเกลือในปี ค.ศ. 1301 ในประเทศฝรั่งเศส และนาโปลี (Naples) หรือกลุ่มผูกขาดตลาดสารส้ม ในปี ค.ศ. 1470 ระหว่างรัฐสันตะปาปาและนาโปลี สหภาพทั้งสองแห่งมีองค์กรขายร่วมกันสำหรับการผลิตโดยรวมที่เรียกว่า Societas Communis Vendicionis ('Common Sales Society') 
แนวคิดเศรษฐกิจแบบเสรีนิยม (Laissez-faire) ครอบงำยุโรปและอเมริกาเหนือในศตวรรษที่ 18 และ 19 ประมาณปี ค.ศ. 1870 กลุ่มผูกขาดได้ปรากฏขึ้นครั้งแรกในอุตสาหกรรมที่เคยอยู่ภายใต้เงื่อนไขตลาดเสรี (free-market) แม้ว่ากลุ่มผูกขาดจะมีอยู่ในประเทศที่พัฒนาแล้วทางเศรษฐกิจทั้งหมด แต่พื้นที่หลักของกิจกรรมกลุ่มผูกขาดอยู่ในยุโรปกลาง จักรวรรดิเยอรมัน (German Empire) และ จักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี (Austria-Hungary) ถูกขนานนามว่า "ดินแดนแห่งกลุ่มผูกขาด" กลุ่มผูกขาดยังแพร่หลายในสหรัฐอเมริกาในช่วงเวลาของเจ้าพ่อโจร (Robber baron (industrialist)) และทรัสต์ (Trust (business)) ทางอุตสาหกรรม
การก่อตั้งกลุ่มผูกขาดเพิ่มขึ้นทั่วโลกหลังสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง (World War I) พวกเขากลายเป็นรูปแบบชั้นนำของการจัดองค์กรตลาด (market organization) โดยเฉพาะอย่างยิ่งในยุโรปและญี่ปุ่น ในช่วงทศวรรษที่ 1930 ระบอบเผด็จการ เช่น นาซีเยอรมนี, อิตาลีภายใต้การปกครองของ มุสโสลินี, และสเปนภายใต้การปกครองของ ฟรังโก (Franco) ใช้กลุ่มผูกขาดในการจัดระเบียบเศรษฐกิจแบบเผด็จการรวมศูนย์ (corporatist economies) ระหว่างปลายศตวรรษที่ 19 ถึงประมาณปี ค.ศ. 1945 สหรัฐอเมริกามีมุมมองที่ไม่ชัดเจนเกี่ยวกับกลุ่มผูกขาดและทรัสต์ มีช่วงเวลาทั้งที่ต่อต้านการรวมศูนย์ทางการตลาดและยอมรับกลุ่มผูกขาด ในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง (World War II) สหรัฐอเมริกาได้หันเหออกจากกลุ่มผูกขาดอย่างสิ้นเชิง หลังจากปี ค.ศ. 1945 เสรีนิยมทางการตลาด (market liberalism) ที่สหรัฐอเมริกาส่งเสริมนำไปสู่การสั่งห้ามกลุ่มผูกขาดทั่วโลก ซึ่งกลุ่มผูกขาดยังคงถูกขัดขวางในหลายประเทศและหลายสถานการณ์ที่เพิ่มมากขึ้น

**ประเภท**
กลุ่มผูกขาดมีโครงสร้างและหน้าที่หลากหลายที่ช่วยให้บริษัทสามารถนำทางและควบคุมความไม่แน่นอนของตลาด รวมถึงได้รับผลกำไรจากการร่วมมือกันภายในอุตสาหกรรมได้อย่างเหมาะสม กลุ่มผูกขาดทั่วไปมักต้องการสิ่งที่หน่วยงานกำกับดูแลการแข่งขันเรียกว่า CAU (สัญญา: Contact, ข้อตกลง: Agreement, ความเข้าใจ: Understanding) มีการจำแนกประเภทเพื่อแยกแยะรูปแบบที่แตกต่างของกลุ่มผูกขาด- กลุ่มผูกขาดการขายหรือการซื้อ รวมตัวกันต่อต้านลูกค้าหรือซัพพลายเออร์ของกลุ่มผูกขาดตามลำดับ ประเภทแรกพบได้บ่อยกว่า- กลุ่มผูกขาดในประเทศ มีสมาชิกมาจากประเทศเดียว ในขณะที่ กลุ่มผูกขาดระหว่างประเทศ มีสมาชิกมาจากมากกว่าหนึ่งประเทศ มีกลุ่มผูกขาดระหว่างประเทศเต็มรูปแบบที่ครอบคลุมทั่วโลก เช่น กลุ่มผูกขาดเหล็กกล้าระหว่างประเทศในช่วงสงครามโลกครั้งที่หนึ่งและสอง- กลุ่มผูกขาดราคา มีส่วนร่วมในการกำหนดราคาร่วมกัน โดยปกติเพื่อเพิ่ม ราคา สินค้าเหนือระดับราคาแข่งขัน รูปแบบที่หลวมที่สุดของกลุ่มผูกขาดราคาสามารถรับรู้ได้ใน การสมรู้ร่วมคิดโดยปริยาย (การสมรู้ร่วมคิดโดยนัย) ซึ่งองค์กรขนาดเล็กกำหนดราคาและส่วนแบ่งตลาดของตนเองโดยตอบสนองต่อสภาพตลาดเดียวกันโดยไม่มีการสื่อสารโดยตรง ส่งผลให้เกิดผลลัพธ์การแข่งขันที่ลดลง การสมรู้ร่วมคิดประเภทนี้โดยทั่วไปถือเป็นถูกกฎหมายและสามารถบรรลุผลลัพธ์แบบผูกขาดได้- กลุ่มผูกขาดโควต้า แบ่งปันส่วนแบ่งตลาดตามสัดส่วนให้กับสมาชิก- กลุ่มผูกขาดการขายร่วม ขายผลผลิตที่ร่วมกันผ่านหน่วยงานขายกลาง (comptoir) เรียกอีกอย่างว่า กลุ่มทุน (syndicat industriel)- กลุ่มผูกขาดดินแดน แบ่งเขตตลาดเพื่อให้ผู้เข้าร่วมแต่ละรายใช้ ซึ่งทำหน้าที่ในการผูกขาด- กลุ่มผูกขาดการยื่นข้อเสนอ ควบคุมข้อเสนอที่ให้กับการประมูลสาธารณะ พวกเขาใช้ การฮั้วประมูล: ผู้เสนอราคาสำหรับการประมูลตกลงกันในราคาเสนอราคา จากนั้นพวกเขาไม่เสนอราคาพร้อมกันหรือแบ่งปันผลตอบแทนจากการประมูลที่ชนะกัน- กลุ่มผูกขาดเทคโนโลยีและสิทธิบัตร แบ่งปันความรู้เกี่ยวกับเทคโนโลยีหรือวิทยาศาสตร์ภายในกลุ่ม ในขณะที่จำกัดข้อมูลจากบุคคลภายนอก- กลุ่มผูกขาดเงื่อนไข รวม เงื่อนไขสัญญา – รูปแบบของ การชำระเงิน และการส่งมอบ หรือ ข้อจำกัดการรับประกัน- กลุ่มผูกขาดมาตรฐาน การจัดมาตรฐานร่วมสำหรับผลิตภัณฑ์ที่ขายหรือซื้อ หากสมาชิกของกลุ่มผูกขาดผลิตสินค้าหรือเกรดที่แตกต่างกัน จะมีการใช้ตัวประกอบการแปลงเพื่อคำนวณมูลค่าของผลผลิตที่เกี่ยวข้อง- กลุ่มผูกขาดบังคับ หรือเรียกว่า "กลุ่มผูกขาดที่ถูกบังคับ" ก่อตั้งหรือรักษาโดยแรงกดดันภายนอก กลุ่มผูกขาดโดยสมัครใจเกิดขึ้นจากความต้องการเสรีของผู้เข้าร่วม

**ผลกระทบ**
การสำรวจผลการศึกษาทางเศรษฐศาสตร์และคำตัดสินทางกฎหมายเกี่ยวกับการต่อต้านการผูกขาดหลายร้อยฉบับ พบว่าราคาเฉลี่ยที่เพิ่มขึ้นจากกลุ่มผูกขาด (Cartel) ในช่วง 200 ปีที่ผ่านมาอยู่ที่ประมาณ 23% กลุ่มผูกขาดระหว่างประเทศ (ที่มีผู้เข้าร่วมจากสองประเทศขึ้นไป) มีราคาเฉลี่ยเพิ่มขึ้นร้อยละ 28 ในขณะที่กลุ่มผูกขาดภายในประเทศมีราคาเฉลี่ยเพิ่มขึ้นร้อยละ 18 โดยกลุ่มผูกขาดน้อยกว่าร้อยละ 10 จากกลุ่มตัวอย่างทั้งหมดที่ไม่สามารถขึ้นราคาตลาดได้  
โดยทั่วไป ข้อตกลงแบบกลุ่มผูกขาด (Cartel) นั้นไม่มีเสถียรภาพทางเศรษฐกิจ เนื่องจากมีสิ่งจูงใจ (incentive) ให้สมาชิก การโกง โดยการขายสินค้าในราคาที่ต่ำกว่าราคาที่ตกลงกันไว้ หรือขายสินค้าเกินกว่าโควต้าการผลิตของกลุ่มผู้ผูกขาด กลุ่มผู้ผูกขาดจำนวนมากที่พยายามกำหนดราคาสินค้าไม่ประสบความสำเร็จในระยะยาว เนื่องจากกลไกการลงโทษการโกง เช่น สงครามราคา หรือการลงโทษทางการเงิน จากการศึกษาเชิงประจักษ์ของกลุ่มผู้ผูกขาดในศตวรรษที่ 20 พบว่าระยะเวลาเฉลี่ยของกลุ่มผู้ผูกขาดที่ถูกค้นพบอยู่ที่ 5 ถึง 8 ปี และมีการคิดราคาสูงเกินจริงประมาณ 32% การกระจายนี้พบว่าเป็นแบบ ไบโมดอล (Bimodal) โดยกลุ่มผู้ผูกขาดจำนวนมากเลิกราอย่างรวดเร็ว (น้อยกว่าหนึ่งปี) ส่วนกลุ่มอื่น ๆ อีกมากมายอยู่ได้ระหว่างห้าถึงสิบปี และบางกลุ่มก็อยู่ได้นานหลายทศวรรษ ภายในอุตสาหกรรมที่มีกลุ่มผู้ผูกขาดดำเนินงานอยู่ จำนวนสมาชิกกลุ่มผู้ผูกขาดโดยเฉลี่ยคือ 8 ราย เมื่อกลุ่มผู้ผูกขาดถูกทำลาย แรงจูงใจในการจัดตั้งกลุ่มผู้ผูกขาดใหม่จะกลับมา และกลุ่มผู้ผูกขาดอาจถูกก่อตั้งขึ้นใหม่ กลุ่มผู้ผูกขาดที่เป็นที่รู้จักในที่สาธารณะซึ่งไม่ได้เป็นไปตาม วัฏจักรทางธุรกิจ (business cycle) นี้ รวมถึง โอเปก (OPEC) ตามที่บางคนกล่าวอ้าง
กลุ่มผูกขาดมักกำหนดราคาในระดับนานาชาติ เมื่อข้อตกลงในการควบคุมราคานั้นได้รับการรับรองโดยสนธิสัญญาระหว่างประเทศหรือได้รับความคุ้มครองโดยอำนาจอธิปไตยแห่งชาติ ก็จะไม่สามารถดำเนินการต่อต้านการผูกขาดได้ ประเทศในกลุ่มโอเปก (OPEC) ควบคุมราคาน้ำมันบางส่วน 

**องค์กร**
จากการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับการประพฤติมิชอบขององค์กร นักวิชาการด้านเศรษฐศาสตร์ สังคมวิทยา และการจัดการได้ศึกษาการจัดตั้งกลุ่มผูกขาด (Cartel) พวกเขาให้ความสนใจกับวิธีที่ผู้เข้าร่วมกลุ่มผูกขาดทำงานร่วมกันเพื่อปกปิดกิจกรรมของตนจากหน่วยงานต่อต้านการผูกขาด นอกเหนือจากการบรรลุประสิทธิภาพแล้ว บริษัทที่เข้าร่วมยังต้องแน่ใจว่าความลับร่วมกันของพวกเขาจะถูกเก็บรักษาไว้ “อย่างไรก็ตาม ผู้ประสานงาน ซึ่งมักจะเป็นผู้ขายที่มีข้อมูลทั้งหมด มักจะไม่ถูกสังเกตเห็นโดยหน่วยงานต่อต้านการผูกขาด ซึ่งก่อให้เกิดคำถามเกี่ยวกับความผิดของผู้จัดจำหน่ายที่ไม่รู้ 

**ทฤษฎีคาร์เทลเทียบกับแนวคิดต่อต้านการผูกขาด**
การวิเคราะห์ทางวิทยาศาสตร์ของกลุ่มผูกขาดนั้นมีพื้นฐานมาจาก cartel theory ซึ่งริเริ่มขึ้นในปี ค.ศ. 1883 โดย Friedrich Kleinwächter นักเศรษฐศาสตร์ชาวออสเตรีย และในช่วงแรกได้รับการพัฒนาโดยนักวิชาการที่พูดภาษาเยอรมันเป็นหลัก นักวิชาการเหล่านี้มักมองว่ากลุ่มผูกขาดเป็นส่วนหนึ่งของเศรษฐกิจที่ยอมรับได้ ในขณะเดียวกัน ทนายความชาวอเมริกันก็หันมาต่อต้าน trade restrictions รวมถึงกลุ่มผูกขาดทุกรูปแบบ พระราชบัญญัติเชอร์แมน (Sherman act) ซึ่งขัดขวางการก่อตั้งและกิจกรรมของกลุ่มผูกขาด ได้รับการอนุมัติในสหรัฐอเมริกาในปี ค.ศ. 1890 มุมมองของชาวอเมริกัน ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากนักเคลื่อนไหวอย่าง Thurman Arnold และ Harley M. Kilgore ในที่สุดก็ได้รับชัยชนะเมื่อนโยบายของรัฐบาลในวอชิงตันสามารถมีอิทธิพลมากขึ้นใน World War II 

**กฎหมายและบทลงโทษ**
เนื่องจากกลุ่มผูกขาดมีแนวโน้มที่จะส่งผลกระทบต่อสถานะของตลาด จึงอยู่ภายใต้บังคับ กฎหมายการแข่งขันทางการค้า (competition law) ซึ่งบังคับใช้โดย หน่วยงานกำกับดูแลการแข่งขันของรัฐบาล (competition regulator) ข้อบังคับที่คล้ายคลึงกันนี้ยังใช้กับ การควบรวมกิจการของบริษัท (corporate merger) อีกด้วย บริษัทเดียวที่ผูกขาดตลาดจะไม่ถือเป็นกลุ่มผูกขาด แต่อาจถูกลงโทษได้จากการใช้อำนาจเหนือตลาดในทางที่ผิด
ก่อนสงครามโลกครั้งที่สอง สมาชิกของกลุ่มผูกขาดสามารถลงนามในสัญญาที่บังคับใช้ได้ในศาลยุติธรรม ยกเว้นในสหรัฐอเมริกา ก่อนปี ค.ศ. 1945 กลุ่มผูกขาดเป็นที่ยอมรับในยุโรป และได้รับการส่งส่งเสริมให้เป็นแนวทางปฏิบัติทางธุรกิจโดยเฉพาะในประเทศที่ใช้ภาษาเยอรมัน ในคดี สหรัฐอเมริกา ปะทะ บริษัทเนชั่นแนลลีด และพวก (U.S. v. National Lead Co. et al.) ศาลสูงสุดสหรัฐ ได้บันทึกคำให้การของบุคคลที่อ้างว่ากลุ่มผูกขาด ในรูปแบบที่หลากหลาย คือ 
กฎหมายฉบับแรกที่บังคับใช้ต่อต้านกลุ่มผูกขาดคือ พระราชบัญญัติเชอร์แมน พ.ศ. 2433 (Sherman Act 1890) ซึ่งห้ามการกำหนดราคา การแบ่งส่วนแบ่งตลาด การจำกัดผลผลิต และพฤติกรรมต่อต้านการแข่งขันอื่น ๆ  มาตรา 1 และ 2 ของพระราชบัญญัติระบุถึงกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับกลุ่มผูกขาด ดังนี้
มาตรา 1:
สัญญา การรวมตัวกันในรูปแบบของ ทรัสต์ หรือรูปแบบอื่น หรือการสมคบคิด ที่เป็นการยับยั้งการค้าหรือพาณิชย์ระหว่างรัฐต่าง ๆ หรือกับต่างประเทศ ถือเป็นการกระทำที่ผิดกฎหมาย
มาตรา 2:
บุคคลใดก็ตามที่ผูกขาด หรือพยายามผูกขาด หรือร่วมมือหรือสมคบกับบุคคลอื่นใด เพื่อผูกขาดส่วนใดส่วนหนึ่งของการค้าหรือพาณิชย์ระหว่างรัฐต่าง ๆ หรือกับต่างประเทศ จะถือว่ามีความผิดฐานอาชญากรรมร้ายแรง และเมื่อถูกพิพากษาว่ามีความผิด จะต้องถูกลงโทษด้วยการปรับไม่เกิน 100 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หากเป็นนิติบุคคล หรือหากเป็นบุคคลอื่น จะถูกปรับไม่เกิน 1 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือจำคุกไม่เกินสิบปี หรือทั้งสองอย่างตามดุลยพินิจของศาล
ในทางปฏิบัติ การตรวจจับและยุติการดำเนินงานของกลุ่มผูกขาด (Cartel) นั้นกระทำผ่านการใช้การวิเคราะห์ทางเศรษฐศาสตร์และโครงการผ่อนปรน การวิเคราะห์ทางเศรษฐศาสตร์ถูกนำมาใช้เพื่อระบุความแตกต่างใด ๆ ในพฤติกรรมของตลาดระหว่างบริษัทที่ต้องสงสัยและไม่ต้องสงสัยว่ามีส่วนร่วมในกลุ่มผู้ผูกขาดฯ แนวทางเชิงโครงสร้างจะทำในรูปแบบของการตรวจคัดกรองบริษัทที่น่าสงสัยอยู่แล้วสำหรับลักษณะเฉพาะของอุตสาหกรรมของเส้นทางราคาของกลุ่มผู้ผูกขาดฯ ทั่วไป เส้นทางทั่วไปมักจะรวมถึงระยะการก่อตัวซึ่งราคาลดลง ตามด้วยระยะเปลี่ยนผ่านซึ่งราคามีแนวโน้มสูงขึ้น และสิ้นสุดด้วยระยะคงที่ซึ่งความผันผวนของราคายังคงต่ำ  ตัวบ่งชี้เช่นการเปลี่ยนแปลงของราคาควบคู่ไปกับอัตราการนำเข้า ความเข้มข้นของตลาด ระยะเวลาของการเปลี่ยนแปลงของราคาถาวร และเสถียรภาพของส่วนแบ่งการตลาดของบริษัทถูกใช้เป็นเครื่องหมายทางเศรษฐกิจเพื่อช่วยเสริมการค้นหาพฤติกรรมของกลุ่มผู้ผูกขาดฯ  ในทางตรงกันข้าม เมื่อมีเป้าหมายเพื่อสร้างความสงสัยเกี่ยวกับกลุ่มผู้ผูกขาดฯ ที่อาจเกิดขึ้น มักใช้แนวทางเชิงพฤติกรรมเพื่อระบุรูปแบบการสมรู้ร่วมคิดเชิงพฤติกรรม เพื่อเริ่มการวิเคราะห์ทางเศรษฐกิจเพิ่มเติมในการระบุและดำเนินคดีกับผู้ที่เกี่ยวข้องในการดำเนินงาน ตัวอย่างเช่น การศึกษาแสดงให้เห็นว่าอุตสาหกรรมมีแนวโน้มที่จะประสบกับการสมรู้ร่วมคิดมากขึ้นในกรณีที่มีบริษัทน้อย ผลิตภัณฑ์เป็นเนื้อเดียวกัน และมีความต้องการคงที่  

**โปรแกรมผ่อนปรน**
โปรแกรมผ่อนปรนถูกนำมาใช้ครั้งแรกในสหรัฐอเมริกาในปี 1978 ก่อนที่จะได้รับการปฏิรูปอย่างประสบความสำเร็จในปี 1993 หลักการพื้นฐานของโปรแกรมผ่อนปรนคือการเสนอการลดโทษตามดุลยพินิจสำหรับบริษัทหรือบุคคลที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงานของกลุ่มผูกขาด เพื่อแลกกับความร่วมมือกับเจ้าหน้าที่บังคับใช้กฎหมายในการระบุและลงโทษสมาชิกที่เข้าร่วมรายอื่น ๆ ตามกระทรวงยุติธรรมของออสเตรเลีย เงื่อนไขต่อไปนี้ทั้ง 6 ข้อจะต้องได้รับการตอบสนองเพื่อเข้าร่วมโปรแกรมผ่อนปรน:
# บริษัทเป็นรายแรกที่ยื่นขอและมีคุณสมบัติเหมาะสมสำหรับการผ่อนปรนเกี่ยวกับกิจกรรมผิดกฎหมายที่รายงาน
# ณ เวลาที่บริษัทเข้ามา หน่วยงานยังไม่มีหลักฐานต่อต้านบริษัทที่อาจส่งผลให้เกิดการตัดสินที่ยั่งยืน
# บริษัทเมื่อค้นพบกิจกรรมผิดกฎหมายที่รายงานได้ดำเนินการอย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพเพื่อยุติส่วนร่วมของตนในกิจกรรมดังกล่าว
# บริษัทรายงานการกระทำผิดด้วยความจริงใจและครบถ้วน และให้ความร่วมมืออย่างเต็มรูปแบบ ต่อเนื่อง และสมบูรณ์ ซึ่งส่งเสริมหน่วยงานในการสอบสวน
# การสารภาพผิดเป็นการกระทำขององค์กรอย่างแท้จริง ไม่ใช่การสารภาพของผู้บริหารหรือเจ้าหน้าที่เพียงคนเดียว
# หากทำได้ บริษัทจะชดใช้ให้กับผู้เสียหาย และหน่วยงานพิจารณาว่าการให้ความผ่อนปรนจะไม่เป็นธรรมต่อผู้อื่น โดยพิจารณาจากลักษณะของกิจกรรมผิดกฎหมาย บทบาทของบริษัทที่สารภาพผิด และเมื่อบริษัทเข้ามา 
การบังคับใช้บทลงโทษภายใต้โครงการผ่อนปรนแตกต่างกันไปตามนโยบายของแต่ละประเทศ และจะแปรตามผลกำไรของกลุ่มผู้ผูกขาดและระยะเวลาที่กระทำความผิด อย่างไรก็ตาม โดยทั่วไป บริษัทหรือบุคคลแรกที่ให้ความร่วมมือจะได้รับการลดหย่อนโทษมากที่สุด เมื่อเทียบกับผู้ที่ให้ความร่วมมือในภายหลัง ประสิทธิผลของโครงการผ่อนปรนในการทำให้กลุ่มผู้ผูกขาดอ่อนแอและยับยั้งการกระทำความผิดนั้น เห็นได้จากการลดลงของการรวมกลุ่มและการตรวจพบกลุ่มผู้ผูกขาดในสหรัฐอเมริกา นับตั้งแต่มีการนำโครงการนี้มาใช้ในปี ค.ศ. 1993  ตัวอย่างกรณีที่ถูกดำเนินคดี ได้แก่:- กราฟแสดงการลดลงของการก่อตัวและการค้นพบกลุ่มผูกขาดในสหรัฐอเมริกาหลังจากการแนะนำโปรแกรมผ่อนปรนในปี 1993 หลังจากการแนะนำ การก่อตัวและการค้นพบกลุ่มผูกขาดลดลงสู่ระดับต่ำสุดตลอดกาล
กลุ่มผูกขาดไลซีน: พนักงานของ อาร์เชอร์ แดเนียลส์ มิดแลนด์ (Archer Daniels Midland: ADM) แจ้งเตือนเจ้าหน้าที่เกี่ยวกับการดำรงอยู่ของกลุ่มผูกขาดในอุตสาหกรรมไลซีน- เหล็กกล้าไร้สนิม ผู้ซื้อผลิตภัณฑ์ร้องเรียนต่อคณะกรรมาธิการยุโรป (EC) เกี่ยวกับราคาที่พุ่งสูงขึ้น- โซเดียมกลูโคเนต: จำเลยในคดีไลซีนแจ้งเจ้าหน้าที่เกี่ยวกับพฤติกรรมสมคบกันระหว่างบริษัทในอุตสาหกรรมนี้

**ตัวอย่าง**
ไฟล์:ATF policy.jpg|thumb|บริษัทอุปกรณ์การพิมพ์ อเมริกัน ไทป์ ฟาวน์เดอร์ส (American Type Founders - ATF) ระบุอย่างชัดเจนในคู่มือปี 1923 ว่าเป้าหมายของบริษัทคือ "การลดการแข่งขันที่ไม่เป็นธรรม" ในอุตสาหกรรมการพิมพ์- กลุ่มผูกขาดโฟบัส (Phoebus cartel) ก่อตั้งขึ้นโดยผู้ผลิตอุปกรณ์ไฟฟ้าในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 เพื่อควบคุมราคาและอายุการใช้งานของหลอดไฟไส้- กลุ่มผูกขาดควินิน (Quinine cartel) มีอยู่ระหว่างผู้ผลิตยาควินิน (Quinine) ซึ่งเป็นยาต้านมาลาเรีย เพื่อควบคุมอัตราการผลิตและราคา ดำเนินการในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 โดยมีสองยุค ในช่วงเริ่มต้นของการดำเนินงาน ควินินเป็นยาชนิดเดียวที่มีประสิทธิภาพสำหรับการรักษาโรคมาลาเรีย- สมาคมวาล์วอังกฤษ (British Valve Association) มีอยู่ระหว่างผู้ผลิตหลอดสุญญากาศชาวอังกฤษเพื่อควบคุมราคา โครงสร้างอิเล็กโทรด และระบบการกำหนดหมายเลขชิ้นส่วนสำหรับสมาชิก- กลุ่มพี่น้องเจ็ดคน (The Seven Sisters) เป็นชื่อของกลุ่มบริษัทน้ำมันข้ามชาติเจ็ดแห่งที่ครองอุตสาหกรรมน้ำมันโลกตั้งแต่ทศวรรษ 1940 ถึง 1970 เทียบเท่าในปัจจุบันคือ โอเปก (OPEC) องค์กรระหว่างประเทศของประเทศผู้ผลิตน้ำมันที่กำหนดเป้าหมายการผลิตและราคาในหมู่สมาชิก- สหภาพชีสสวิส (Swiss Cheese Union) องค์กรอุตสาหกรรมของผู้ผลิตชีส ทำหน้าที่เป็นกลุ่มผูกขาดผ่านการควบคุมการผลิตชีสในศตวรรษที่ 20- ระหว่างปี 1995 ถึง 2004 ผู้ผลิตลิฟต์รายใหญ่หลายรายดำเนินการกลุ่มผูกขาดการจัดการตลาด รวมถึง ไทเซนครัปป์ (ThyssenKrupp), โคเน่ (Kone) และ โอทิส (Otis) ซึ่งถูกปรับโดยสหภาพยุโรปในปี 2007- สหพันธ์ผู้ผลิตน้ำเชื่อนเมเปิลแห่งรัฐควิเบก (Federation of Quebec Maple Syrup Producers) องค์กรเอกชนที่ได้รับอนุญาตจากรัฐบาลที่ควบคุมการผลิตและการตลาด น้ำเชื่อมเมเปิล (maple syrup) ในควิเบก

**ดูเพิ่ม**
 แก๊งค้ายาเสพติด- เศรษฐศาสตร์อุตสาหกรรม- กลุ่มบริษัท (Corporate group)- การทำงานร่วมกันขององค์กร (Corporate synergy)

**อ้างอิง**

**บรรณานุกรม**
 Connor, John M.:  Private international cartels. Effectiveness, welfare, and anti-cartel enforcement. Purdue University. West Lafayette, Indiana 2003. - Fear, Jeffrey R.: Cartels. In: Geoffrey Jones; Jonathan Zeitlin (ed.): The Oxford handbook of business history. Oxford: Univ. Press, 2007, p. 268–293.- Freyer, Tony A.: Antitrust and global capitalism 1930–2004, New York 2006.- Hexner, Ervin, The International Steel Cartel, Chapel Hill 1943.- Kleinwächter, Friedrich, Die Kartelle. Ein Beitrag zur Frage der Organization der Volkswirtschaft, Innsbruck 1883.- Leonhardt, Holm Arno: Kartelltheorie und Internationale Beziehungen. Theoriegeschichtliche Studien, Hildesheim 2013.- Leonhardt, Holm Arno: The development of cartel+ theory between 1883 and the 1930s – from international diversity to convergence: syndicats industriels, ententes, comptoirs, trusts, pools, combinations, associations, kartells, cartelle, Unternehmerverbände. Hildesheim 2018.  Einloggen | Hildesheimer Beiträge zu Theologie und Geschichte.- Levenstein, Margaret C. and Valerie Y. Suslow. "What Determines Cartel Success?" Journal of Economic Literature 64 (March 2006): 43–95. online- Liefmann, Robert: Cartels, Concerns and Trusts, Ontario 2001 London 1932- Martyniszyn, Marek, "Export Cartels: Is it Legal to Target Your Neighbour? Analysis in Light of Recent Case Law", Journal of International Economic Law 15 (1) (2012): 181–222.- Osborne, Dale K. "Cartel problems." American Economic Review 66.5 (1976): 835-844.  online- Stigler, George J.: The extent and bases of monopoly. In: The American economic review, Vol. 32 (1942), pp. 1–22.- Stocking, George W. and Myron W. Watkins: Cartels in Action. New York: Twentieth Century Fund (1946).- Stocking, George W. and Myron W. Watkins: Cartels or competition? The economics of international controls by business and government. New York: Twentieth Century Fund 1948.- Strieder, Jakob: Studien zur Geschichte kapitalistischer Organizationsformen. Monopole, Kartelle und Aktiengesellschaften im Mittelalter und zu Beginn der Neuzeit. München 1925.- Wells, Wyatt C.: Antitrust and the Formation of the Postwar World, New York 2002.

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  Price-Fixing Overcharges from Purdue University (archived 4 September 2006)-  BBC on cartels
หมวดหมู่:พฤติกรรมต่อต้านการแข่งขัน
หมวดหมู่:การแข่งขันที่ไม่สมบูรณ์
หมวดหมู่:อาชญากรรมทางการพาณิชย์