สาธารณรัฐอาร์มีเนียที่ 1

ไฟล์:La république de l'Arménie (1919) par Z. Khanzadian.jpg|thumb|250px|แผนที่ที่รัฐบาลสาธารณรัฐอาร์มีเนียนำเสนอ ณ การประชุมสันติภาพปารีส
ไฟล์:Armenia in Paris Peace Conference 1919.jpg|thumb|250px|แผนที่ที่สภาแห่งชาติอาร์มีเนียนำเสนอ ณ การประชุมสันติภาพปารีส
ไฟล์:Republic of Armenia 1920.png|thumb|250px|การแบ่งเขตการปกครองของอาร์มีเนีย โดยรวมดินแดนที่ได้รับมาจากสนธิสัญญาแซฟวร์
ไฟล์:Boundary between Turkey and Armenia as determined by Woodrow Wilson 1920.jpg|thumb|250px|พรมแดนตุรกี-อาร์มีเนียตามสนธิสัญญาแซฟวร์
สาธารณรัฐอาร์มีเนียที่ 1 มีชื่ออย่างเป็นทางการ สาธารณรัฐอาร์มีเนีย (translit=Hayastani Hanrapetut'yun) เป็นรัฐเอกราชที่ดำรงอยู่ตั้งแต่วันที่ 30 พฤษภาคม ค.ศ. 1918 ถึงวันที่ 2 ธันวาคม ค.ศ. 1920 ในดินแดนที่มีประชากรอาร์นีเนียอาศัยอยู่ในอดีตจักรวรรดิรัสเซีย (ที่รู้จักกันในชื่อ "อาร์มีเนียตะวันออก" หรือ "อาร์มีเนียของรัสเซีย") สาธารณรัฐก่อตั้งขึ้นในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1918 หลังจากการล่มสลายของสหพันธ์สาธารณรัฐประชาธิปไตยทรานส์คอเคเซีย โดยมีเมืองหลวงอยู่ที่เยเรวานname=Yerevan ซึ่งถือเป็นการฟื้นฟูรัฐอาร์มีเนียขึ้นครั้งแรกนับตั้งแต่สมัยกลาง
ในปีแรกของการได้รับเอกราช อาร์มีเนียกินพื้นที่เพียงบริเวณรอบด้านทะเลสาบเซวาน หลังจากการบุกครองของจักรวรรดิออตโตมันในระหว่างการทัพคอเคซัส แต่หลังจากการสงบศึกมูโดรส เขตแดนของอาร์มีเนียขยายขึ้นอันเนื่องจากการถอนกำลังของออตโตมัน นำไปสู่สงครามชายแดนในช่วงสั้น ๆ กับประเทศเพื่อนบ้านอย่างจอร์เจีย ในช่วงฤดูหนาวแรก ผู้ลี้ภัยหลายแสนคนในประเทศที่หนีการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์เสียชีวิตจากความอดอยากหรือการถูกทอดทิ้ง ในฤดูใบไม้ผลิ ค.ศ. 1919 อาร์มีเนียเข้าผนวกภูมิภาคคาร์สและนาคีชีวันที่ออตโตมันยึดครองก่อนหน้านี้ โดยได้รับการสนับสนุนจากสหราชอาณาจักร ด้วยเหตุนี้ อาณาเขตของประเทศจึงเพิ่มขนาดมากกว่าเดิมสามเท่า อย่างไรก็ตาม อาร์มีเนียสามารถควบคุมพื้นที่เหล่านี้ได้ในระยะเวลาอันสั้น จนกระทั่งการก่อการกำเริบมุสลิมที่ปะทุขึ้นในช่วงฤดูร้อน ค.ศ. 1919
ในช่วงปลาย ค.ศ. 1919 ภูมิภาคซางแกซูร์เผชิญกับการโจมตีจากประเทศเพื่อนบ้านอย่างอาเซอร์ไบจาน อย่างไรก็ตาม การต่อสู้เริ่มสงบลงจนกระทั่งชาวอาร์มีเนียก่อจราจลเมื่อเดือนมีนาคมของปีต่อมา ในภูมิภาคนากอร์โน-คาราบัคที่อยู่ในการควบคุมของอาเซอร์ไบจาน ซึ่งสิ้นสุดลงจากการบุกครองอาเซอร์ไบจานของกองทัพแดงในเดือนเมษายน จากนั้นในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1920 ผู้แทนอาร์มีเนียร่วมลงนามในสนธิสัญญาแซฟวร์ ซึ่งทำให้ประเทศได้รับดินแดนเพิ่มเติม abbr=off ของพื้นที่ในอาร์มีเนียตะวันตก แม้ว่าสนธิสัญญานี้จะไม่เคยนำมาใช้เลย ในช่วงปลาย ค.ศ. 1920 กองกำลังตุรกีเข้ารุกรานสาธารณรัฐ ซึ่งจบลงจากการแบ่งประเทศ จากนั้นจึงถูกรัสเซียโซเวียตเข้ายึดครองและเปลี่ยนเป็นสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตอาร์มีเนีย ไม่นานหลังจากนั้น เกิดการกบฏต่อต้านบอลเชวิคต่อต้านอำนาจโซเวียตที่กินเวลาตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ถึงเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1921
ในระยะเวลาสองปีครึ่งของการดำรงอยู่ อาร์มีเนียได้สร้างความสัมพันธ์ทางการทูตกับ 40 ประเทศ รวมถึงได้รับการรับรองโดยนิตินัย มีการจัดการเลือกตั้งรัฐสภา และมีการก่อตั้งมหาวิทยาลัยแห่งแรก รัฐสภาและรัฐบาลของประเทศอยู่ภายใต้การครอบงำของพรรคดาชนาค (ARF) อย่างไรก็ตาม ตำแหน่งในคณะรัฐมนตรีช่วงแรกได้มอบให้กับพรรคที่สนับสนุนชนชั้นนายทุนอย่างพรรคประชานิยมอาร์มีเนีย และภายหลังเป็นพรรคปฏิวัติสังคมนิยม

**หมายเหตุ**

**อ้างอิง**

**บรรณานุกรม**
author-link=Rouben Paul Adalian
*Cite book |last1=Akçam |first1=Taner |title=A Shameful Act: The Armenian Genocide and the Question of Turkish Responsibility |title-link=A Shameful Act: The Armenian Genocide and the Question of Turkish Responsibility |year=2007 |publisher=Metropolitan Books |isbn=978-0805079326 |location=New York |author-link=Taner Akçam
*url-status=live
*contribution=The First Republic of Armenia (1918-1920)
*oclc=497573622
*url-status=live
*short=1
*publisher=Oxford University Press
*title-link=Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War
*author-link=Thomas de Waal
*Cite book |last=de Waal |first=Thomas |author-link=Thomas de Waal |title=Great Catastrophe: Armenians and Turks in the Shadow of Genocide |url=https://archive.org/details/greatcatastrophe0000dewa |year=2015 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-935070-4 |location=Oxford |oclc=897378977
*publisher=ARF Archives Institute
*archive-date=16 January 2023
*archive-date=21 September 2013
*url-status=dead
*language=hy
*Cite web |last=Hakobyan |first=Tatul |author-link=Tatul Hakobyan |date=3 January 2019 |title=Հայաստանի վարչական բաժանումները 1918-1922 թվականներին |trans-title=Administrative divisions of Armenia in 1918–1922 |url=https://www.civilnet.am/news/188039/հայաստանի-վարչական-բաժանումները-1918-1922-թվականներին/ |website=CivilNet |language=hy |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413072248/https://www.civilnet.am/news/188039/%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%B9%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%A2%D5%A1%D5%AA%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-1918-1922-%D5%A9%D5%BE%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB%D5%B6/ |archive-date=13 April 2021 |url-status=live
*Cite web |last=Hakobyan |first=Tatul |author-link=Tatul Hakobyan |date=4 April 2020 |title=Հայաստանի բնակչությունը 1919-ին․ Երևանը գրեթե հասնում է Ալեքսանդրապոլին |trans-title=The population of Armenia in 1919. Yerevan almost reaches Alexandropol |url=https://www.civilnet.am/news/198755/հայաստանի-բնակչությունը-1919-ին․-երևանը-գրեթե-հասնում-է-ալեքսանդրապոլին/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411073312/https://www.civilnet.am/news/198755/%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%A2%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%B9%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A8-1919-%D5%AB%D5%B6%E2%80%A4-%D5%A5%D6%80%D6%87%D5%A1%D5%B6%D5%A8-%D5%A3%D6%80%D5%A5%D5%A9%D5%A5-%D5%B0%D5%A1%D5%BD%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%A7-%D5%A1%D5%AC%D5%A5%D6%84%D5%BD%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D6%80%D5%A1%D5%BA%D5%B8%D5%AC%D5%AB%D5%B6/ |archive-date=11 April 2021 |website=CivilNet
*oclc=1256558984
*oclc=229988654
*cite book |last1=Hewsen |first1=Robert H. |url=https://ia601902.us.archive.org/31/items/hewsen-maps-20th-01/Hewsen_Maps20th-01.pdf |title=Armenia: A Historical Atlas |year=2001 |place=Chicago |publisher=University of Chicago Press |isbn=0-226-33228-4 |oclc=42027370 |last2=Salvatico |first2=Christopher C. |author-link=Robert H. Hewsen
*Cite book |last=Hille |first=Charlotte |title=State Building and Conflict Resolution in the Caucasus |url=https://archive.org/details/statebuildingcon0000hill |publisher=Brill |year=2010 |isbn=978-90-474-4136-6 |location=Leiden |oclc=668211543
*oclc=1124982334
*Cite book |last=Khachikyan |first=Armen |title=History of Armenia: A Brief Review |publisher=Edit Print |others=Author of maps Robert H. Hewsen |year=2010 |isbn=978-9939-52-294-4 |editor-last=Kosyan |editor-first=Aram |location=Yerevan |oclc=760069375
*archive-date=2 February 2022
*author-link=Gerard Libaridian
*isbn=9780230106352
*cite book |last=Nichanian |first=Mikaël |title=Détruire les Arméniens. Histoire d'un génocide |year=2015 |publisher=Presses Universitaires de France |isbn=978-2-13-062617-6 |language=fr |trans-title=Destroying the Armenians: History of a Genocide |author-link=:fr:Mikaël Nichanian
*cite news |last=Nazaryan |first=Lousine |date=28 May 2009 |title=Historian Ashot Melkonyan: "The idea of unity of the Armenian nation must not be buried in oblivion" |newspaper=Hayastani Hanrapetutyun |url=http://www.hhpress.am/?sub=hodv&hodv=20090528_3&flag=en |access-date=14 September 2013
*cite book |last=Palakean |first=Grigoris |title=Armenian Golgotha: A Memoir of the Armenian Genocide, 1915-1918 |url=https://archive.org/details/armeniangolgotha00unse |date=2009 |publisher=Vintage Books |isbn=978-1-4000-9677-0
*issn=1609-8498
*cite journal |last=Pasdermadjian |first=Garegin |title=Why Armenia Should be Free Armenia's Role in the Present War |issue=30 |publisher=Hairenik Publishing |year=1918 |author-link=Karekin Pastermadjian- author-link=Simon Payaslian
*via=JSTOR- oclc=1124532887
*location=New York
*oclc=923010906
*cite book |last=Suny |first=Ronald Grigor |title=Looking Toward Ararat: Armenia in Modern History |year=1993 |publisher=Indiana University Press |location=Bloomington |isbn=9780253207739 |author-link=Ronald Grigor Suny |url=https://archive.org/details/lookingtowardara00rona
*author-link=Christopher J. Walker
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์อาร์มีเนีย
หมวดหมู่:อดีตสาธารณรัฐ
หมวดหมู่:รัฐหลังจักรวรรดิรัสเซีย
หมวดหมู่:รัฐและดินแดนที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2461
หมวดหมู่:อดีตสาธารณรัฐสังคมนิยม