ฮามานาซุ

ฮามานาซุ (Kyūkōhamanasu) เป็นขบวนรถด่วนข้ามคืนที่เคยให้บริการในประเทศญี่ปุ่นที่ใช้รถจักรลากทำขบวนสุดท้ายหลังจากที่ขบวนกิงกะ ยกเลิกให้บริการในปี ค.ศ. 2008 ซึ่งในปัจจุบันขบวนนี้ถูกยกไปแล้วเมื่อปี ค.ศ. 2016 แล้ว ตู้รถไฟบางส่วนได้มีการส่งมอบให้การรถไฟแห่งประเทศไทยเป็นตู้รถไฟมือสอง

**ข้อมูลทั่วไป**
ฮามานาซุ เป็นรถบลูเทรนขบวนรถด่วนที่เคยให้บริการโดย JR ฮกไกโด ใช้รหัสขบวนรถ 201 และ 202 ในปี ค.ศ.1988 อุโมงค์เซกังได้เปิดให้เดินรถในอุโมงค์เชื่อมต่อเกาะฮอนชูและ เกาะฮอกไกโด JR ฮอกไกโดจึงได้เพิ่มขบวนรถระหว่างซัปโปโระและอาโอโมริ โดยนำชื่อมาจากขบวนฮามานาซุเก่าที่วิ่งระห่างฮาโกดาเตะและอาบาชิริ โดยขบวนใหม่นั้นจะใช้เวลาประมาณ 7 ชั่วโมงในการเดินทางและวิ่งวันละเที่ยวทั้งขาไปและขากลับ

**สถานีที่จอด**
สถานีรถไฟซัปโปโระ - สถานีรถไฟชินซัปโปโระ - สถานีชิโตเซะ - สถานีมินามิชิโตเซะ - สถานีโทมาโคไม - สถานีโนโบริเบ็ตสึ* - สถานีฮิงาชิมูโรรัง - สถานีดาเตมัมเบ็ตสึ* - สถานีโอชามัมเบะ - สถานีรถไฟฮาโกดาเตะ - สถานีรถไฟอาโอโมริ- = จอดเฉพาะรถขาขึ้น

**สัญลักษณ์**
ขบวนฮามานาซุเป็นรถด่วนที่มี Headmark ด้วย โดยมีรูปกุหลาบญี่ปุ่นซึ่งเป็นที่มาของชื่อขบวนรถอีกด้วย นอกจากนี้ตัวรถตู้นอน Suhanefu14 550 มีรูปสัญลักษณ์ของตู้นอนคือพระจันทร์และดาว กับตัวอักษรในภาษาอังกฤษเขียนไว้ว่า "Sleeping car Hamanasu" และตู้เสื่อโนบิโนบิ มีรูปข้างตัวรถเป็นรูปสุนัขมีตัวอักษรญี่ปุ่นอ่านว่า โนบิโนบิคาร์เปตคาร์ (のびのびカーペット)

**ขบวนรถ**
 คำอธิบาย
 B = ตู้นอนชั้น B สี่คนต่อห้องไม่มีประตู
 โนบิ = ตู้นอนปูเสื่อ"โนบิโนบิ"  
 DR = ตู้นั่ง"ดรีมคาร์" ที่สามารถนั่งสามารถเอนได้
 R = ตู้นั่งต้องจองที่นั่งก่อนขึ้น (Reserve)
 N = ตู้นั่งไม่ต้องจองที่นั่ง (Non Reserve)
ตู้รถไฟที่ใช้ในการทำขบวนได้แก่ตู้รุ่น 14 และตู้นอนรุ่น 24/25 ของบริษัท JR ฮกไกโด จากศูนย์ซัปโปโระ ตู้ที่ใช้ในการทำขบวนมีดังนี้
# ตู้ที่ 1 = Suhanefu14 550
# ตู้ที่ 1/2, 2 = Ohane24 500, Ohane25 0 หรือ Ohanefu25 0
# ตู้ที่ 3, 7, 8, 11 = Suhafu14 500 มีเครื่องปั่นไฟ
# ตู้ที่ 4 = Oha14 500 มีเพียงสองตู้หมายเลข 512 และ 515
# ตู้ที่ 5, 6  = Oha14 500
# ตู้ที่ 9, 10 = Oha14 500
ปกติแล้วตู้นอนรุ่น 24 และ 25 จะไม่มีเครื่องปั่นไฟ จำเป็นที่จะต้องใช้ตู้ปั่นไฟ Kani24 ในการจ่ายไฟทั้งขบวน แต่ในบางกรณีเช่นในขบวนฮามานาซุ รถนอนรุ่น 24/25 จะพ่วงกับตู้นอนรุ่น Suhafu14 550 ที่มีการติดตั้งเครื่องปั่นไฟใต้ตัวรถ ในการทำขบวนฮามานาซุมีตู้นอนรุ่น 24/25 ได้แก่ Ohane24 501, 502 และ 503, Ohane25 11 และ 15, Ohanefu25 3 และ 7
ขบวนฮามานาซุนั้นมีที่นั่งสำหรับสตรีโดยเฉพาะอีกด้วยและ มีที่นั่งตามนี้
# ตู้นอนตู้ที่ 2 เตียงที่ 15 และ 16 (เตียงล่างและบน) รวม 4 เตียง
# ตู้โนบิโนบิคาร์เปทคาร์ ที่นั่ง1, 2, 3, 4 และชั้นบนที่นั่งที่ 21 และ 22
# ดรีมคาร์ตู้ที่ 5 ที่นั่ง 1-3A, 1-3B และ 1-3C

**รถจักร**
รถจักรที่ใช้ในการทำขบวนมีอยู่สองรุ่นซึ่งในปัจจุบันได้ปลดประจำการไปแล้ว
#DD51 1000 รถจักรดีเซลไฮดรอลิกของ JR ฮกไกโด ประจำการที่ศูนย์ฮาโกดาเตะ ลากขบวนฮามานาซุระหว่างซัปโปโระกับฮาโกดาเตะ หลังจากการยกเลิกให้บริการของขบวน Hamanasu และขบวนคาสิโอเปีย JR ฮกไกโด ได้ปลดประจำการ ซึ่งต่อมา DD51 สองคันได้มาประเทศไทยภายใต้บริษัท AS Associate Engineering ทะเบียน DD51 1137 และ 1142
#ED79 0 รถจักรไฟฟ้ากระแส AC ของ JR ฮกไกโด ประจำการที่ศูนย์ฮาโกะดาเตะ ลากขบวนระหว่างฮาโกดาเตะกับอาโอโมริโดยลอดใต้ช่องแคบสึงารุในอุโมงค์เซกัง

**ขบวนพิเศษ**

**รถเร็วมิดไนต์**
รถเร็วมิดไนต์ (快速ミッドナイト) เป็นขบวนรถเร็วช่วยเสริมขบวนฮามานาซุโดยวิ่งระหว่างซัปโปโระและฮาโกดาเตะ เริ่มให้บริการในปี ค.ศ. 1988 โดยใช้รถดีเซลรางรุ่นคิฮะ 56 ทำขบวน ต่อมาใน ค.ศ. 2000 ได้เปลี่ยนรุ่นรถไฟเป็นรถดีเซลรางรุ่นคิฮะ 183 ในปีต่อมาขบวนรถเร็วมิดไนต์ได้ลดการให้บริการจากทุกวันเป็นรถวิ่งตามเทศกาลแล้ว ในปี ค.ศ. 2002 ขบวนรถเร็วมิดไนต์ก็ได้ยุติการให้บริการลง
รถเร็วมิดไนต์

**รถด่วนเซกังไนต์**
รถด่วนเซกังไนต์ (急行せいかんナイト) ขบวนรถด่วนที่เสริมขบวนฮามานาซุในช่วงเทศกาลโดยใช้รถไฟรุ่น 485EMU เริ่มให้บริการในปี ค.ศ. 1989 และยกเลิกให้บริการในปี 1991

**การยกเลิกและขบวนรถในปัจจุบัน**
ในการที่จะเปิดฮกไกโดชิงกันเซ็งนั้นจำเป็นที่จะใช้อุโมงค์เซกังทำให้ขบวนฮามานาซุไม่สามารถวิ่งได้ JR ฮกไกโดจึงได้ประกาศยกเลิกขบวนฮามานาซุเมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน ค.ศ. 2015 แล้วในวันที่ 21 มีนาคม ค.ศ. 2016 ก็ได้ยุติการให้บริการลง 
ต่อมาบริษัท JR ฮกไกโดก็ได้ส่งมอบตู้ Suhafu14 500 และ Oha14 500 ให้การรถไฟแห่งประเทศไทยและบริษัทโทบุเพื่อทำขบวนรถจักรไอน้ำไทจู

**ดูเพิ่ม**
 รถบลูเทรน- โฮกูโตเซ- ทไวไลต์เอ็กซ์เพรส

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:รถไฟ
หมวดหมู่:การขนส่งระบบรางในประเทศญี่ปุ่น