ซาร์แปเตอร์ที่ 2 แห่งบัลแกเรีย

ซาร์แปเตอร์ที่ 2 มีพระนามแต่กำเนิดว่า แตออดอร์ หรือเป็นที่รู้จักในพระนาม แตออดอร์–แปเตอร์ (Теодор-Петър; สวรรคต ค.ศ. 1197) ทรงเป็นซาร์ (จักรพรรดิ) พระองค์แรกของจักรวรรดิบัลแกเรียที่ 2 ระหว่างปี ค.ศ. 1185–1197 พระองค์ทรงเป็นพระโอรสของคนเลี้ยงแกะผู้ร่ำรวยจากเทือกเขาในบริเวณของแตมาปารีสติออน พระองค์และพระอนุชาของพระองค์คืออาแซนและกาลอยันได้รับการการกล่าวถึงจากหลักฐานชั้นต้นแทบทั้งหมดว่าเป็นชาววลาก แต่คาดว่าน่าจะเป็นเชื้อสายผสมกันระหว่างชาววลาก บัลแกเรียและคูมัน  
ในปี ค.ศ. 1185 แตออดอร์–แปเตอร์และอาแซนได้เข้าหาจักรรพรรดิไบแซนไทน์คือจักรพรรดิไอแซ็คที่ 2 อันเจลอสที่เธรซ พร้อมทั้งเรียกร้องคฤหาสถ์ในแถบเทือกเขาบอลข่าน หลังจากที่จักรพรรดิทรงปฏิเสธและสร้างความอับอายให้กับพวกเขา พวกเขาจึงตัดสินใจก่อกบฎ โดยใช้ประโยชน์จากความไม่พอใจของชาวบัลแกเรียและวลากในประเด็นของการจัดเก็บภาษี เพื่อชักจูงให้เพื่อนร่วมชาติร่วมด้วยกับพวกเขา จึงจ้างผู้วิเศษท้องถิ่นให้ป่าวประกาศว่านักบุญเดเมทรีอุสแห่งเทสซาโลนีกีกำลังสนับสนุนพวกเขาอยู่ ก่อนจะสิ้นปี แตออดอร์–แปเตอร์ก็ได้ขึ้นครองราชย์โดยทรงใช้เครื่องราชอิสริยาภรณ์ซึ่งสงวนไว้เฉพาะจักรพรรดิ
กองทัพไบแซนไทน์สามารถปราบปรามกบฎได้สำเร็จ บีบบังคับให้แตออดอร์–แปเตอร์และอาแซนหนีไปอยู่คูมันในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1186 พวกเขากลับมาพร้อมกับกองทัพคูมันในฤดูใบไม้ร่วง และเข้าควบคุมปารีสติออน ซึ่งถือได้ว่าเป็นการสิ้นสุดของการก่อกำเริบด้วยการก่อตั้งรัฐใหม่ขึ้น โดยถือว่ารัฐใหม่นี้เป็นรัฐสืบทอดจากจักรวรรดิบัลแกเรียที่ 1 ในช่วงทศวรรษที่ 1190 กลุ่มพี่น้องมักเข้าจู่โจมดินแดนของไบแซนไทน์ที่อยู่ใกล้เป็นประจำ ความขัดแย้งระหว่างจักรพรรดิไอแซ็คที่ 2 และจักรพรรดิฟรีดริชที่ 1 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ในระหว่างสงครามครูเสด ส่งผลให้ซาร์แปเตอร์ที่ 2 ยึดดินแดนใหม่ได้ในปี ค.ศ. 1190 ซาร์แปเตอร์ที่ 2 และอาแซนแบ่งดินแดนกันปกครองในปี ค.ศ. 1192 โดยซาร์แปเตอร์ที่ 2 ทรงได้รับแปรสลัฟและดินแดนทางตะวันออกเฉียงเหนือ พระองค์ได้บรรลุสัญญาสันติภาพกับจักรวรรดิไบแซนไทน์ หลังจากที่อาแซนถูกสังหารโดยบอลยาร์ในปี ค.ศ. 1196 ซาร์แปเตอร์ที่ 2 จึงแต่งตั้งให้กาลอยันปกครองดินแดนเดิมของอาแซน ในปีถัดมาพระองค์ก็ถูกปลงพระชนม์

**พระนาม**
Synodikon of Tzar Boril ที่ประพันธ์ขึ้นใน ค.ศ. 1211 กล่าวถึงพระองค์เป็น "แตออดอร์ ผู้เรียกขานว่าแปเตอร์" พิสูจน์ว่าพระนามเดิมของพระองค์คือแตออดอร์ (Theodor)p=37 ตามทฤษฎีทางวิชาการที่แพร่หลาย พระองค์เปลี่ยนพระนามเมื่อได้ขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิ ซึ่งความเป็นไปได้ส่วนใหญ่อาจเป็นการระลึกถึงแปเตอร์ที่ 1 แห่งบัลแกเรีย ผู้ได้รับสถานะนักบุญในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 11p=37 Alexandru Madgearu นักประวัติศาสตร์ ระบุว่า แตออดอร์คงใช้พระนามใหม่ในการอ้างถึงผู้นำกบฏสองคนที่ต่อต้านไบแซนไทน์ในคริสต์ศตวรรษที่ 11 คือ แปเตอร์ แดลยัน และกอนสตันติน บอดิน (หรือ แปเตอร์) มากกว่าแปเตอร์ที่ 1 ผู้พยายามรักษาสันติภาพกับจักรวรรดิไบแซนไทน์pp=37-38 Theodore Balsamon อัครบิดรแห่งแอนติออก กล่าวถึงพระองค์ในกวีเป็น "กบฏสลาวอแปตรอส"p=45 พระราชพงศาวดารเกี่ยวกับการทำครูเสดของฟรีดริช บาร์บาร็อสซา 2 ฉบับกล่าวถึงพระองค์เป็น "Kalopeter" (จากสำนวนภาษากรีกที่แปลว่า "แปเตอร์ผู้โฉมงาม")pp=39, 88

**พระชนม์ชีพช่วงต้น**
ไม่มีใครทราบปีพระราชสมภพของแตออดอร์-แปเตอร์p=64 Madgearu รายงานว่าพระองค์เป็นบุตรคนโตของคนเลี้ยงแกะผู้มั่งคั่งจากเทือกเขาแฮมุสp=64 ในทางกลับกัน ไม่มีหลักฐานที่บันทึกว่าพระองค์หรืออาแซน พี่/น้องชาย ถือครองโคp=358 Madgearu กล่าวว่า พวกเขาอาจบริหารฟาร์มม้าของจักรวรรดิ โดยเสริมว่าที่ดินของพวกเขาอาจตั้งอยู่ใกล้เตอร์โนโวpp=53, 64 Ivan Dujčev นักประวัติศาสตร์ เขียนว่า พี่น้องสองคนนี้เป็นหัวหน้าเผ่าท้องถิ่นในเทือกเขาบอลข่านp=53
แตออดอร์-แปเตอร์กับพี่น้องชายได้รับการกล่าวถึงเป็นชนวลากp=358 ตามข้อมูลที่เขียนขึ้นในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 12 ถึงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 13p=358 แต่เชื้อชาติของพวกเขาเป็นเรื่องที่ถกเถียงกันทางวิชาการp=17 มีการบันทึกข้อมูลเกี่ยวกับการปรากฏตัวของกลุ่มชาติพันธุ์หลายกลุ่มในดินแดนทางใต้ของดานูบตอนล่างในคริสต์ศตวรรษที่ 12 อย่างละเอียด ดังนั้น จึงมีความเป็นไปได้มากว่าพวกเขาอาจมีเลือดผสมวลาก บัลแกเรีย และคูมันp=62 กระนั้น พวกเขาเลือกที่จะระบุตนเองเป็นชาวบัลแกเรียp=308

**การก่อกำเริบ**

**จักรพรรดิ**

**เริ่มต้น**
ฝ่ายกบฏใช้ประโยชน์จากสงครามระหว่างจักรวรรดิไบแซนไทน์กับชาวนอร์มันแห่งซิซิลีด้วยการรุกรานเทรซและชักชวนคนอื่นเข้าร่วมด้วยp=13 แตออดอร์-แปเตอร์รู้สึกมีกำลังพระทัยจากชัยชนะ จึง "ผูกพระเศียรของตนด้วยพวงมาลัยทองคำและทำฉลองพระบาทสีแดงเพื่อสวมให้" นำไปสู่การยึดถือตราประจำตำแหน่งที่ใช้เฉพาะจักรพรรดิเท่านั้นpp=46–47 แม้ว่า Choniates ไม่ได้ระบุว่าแตออดอร์-แปเตอร์ระบุตนเองเป็นจักรพรรดิ การใช้เครื่องหมายจักรพรรดิแสดงให้เห็นว่าพระองค์ได้รับการสถาปนาเป็นจักรพรรดิ หรืออย่างน้อยก็อ้างสิทธิ์ในตำแหน่งนั้นpp=47–48pp=13–14 Madgearu กล่าวว่า พิธีราชาภิเษกน่าจะเกิดขึ้นก่อนสิ้น ค.ศ. 1185 เนื่องจากมีการอ้างว่านักบวชบาซิลได้รับการแต่งตั้งเป็นประมุขคริสตจักรบัลแกเรียนออร์ทอดอกซ์ในปีนั้นp=48
แตออดอร์-แปเตอร์เข้าล้อมแปรสลัฟ ซึ่งเป็นเมืองหลวงของจักรวรรดิบัลแกเรียที่ 1 แต่ไม่สามารถยึดได้pp=307–308 ฝ่ายกบฏบุกเข้าที่เทรซอีกครั้งและกวาดเอา "กลุ่มชนเสรีจำนวนมาก วัวและสัตว์ลากเลื่อนจำนวนมาก และแกะกับแพะเป็นจำนวนไม่น้อย" ในช่วงต้น ค.ศ. 1186pp=66,68

**เนรเทศและกลับมา**

**ช่วงปีสุดท้าย**
อาแซนถูกปลงพระชนม์ที่เตอร์โนโวโดยบอยาร์อีวันกอในฤดูใบไม้ร่วง ค.ศ. 1196p=28 แตออดอร์-แปเตอร์จึงรวบรวมกองทัพ แล้วรีบเดินทางไปล้อมเมืองนั้นp=306 อีวันกอส่งทูตไปที่คอนสแตนติโนเปิล เพื่อรบเร้าให้อาเล็กซีโอสที่ 3 อันเกโลส จักรพรรดิไบแซนไทน์องค์ใหม่ ให้ส่งกำลังเสริมมาช่วยเขาp=28 องค์จักรพรรดิส่งตัว Manuel Kamytzes นำทัพไปเตอร์โนโว แต่ด้วยความกลัวต่อการถูกซุ่มโจมตีที่ช่องเขาทำให้เกิดการกบฏและกองทหารจำต้องเดินทางกลับไปp=111 อีวันกอรู้ตัวว่าเขาไม่สามารถป้อนกันเตอร์โนโวได้อีกต่อไป และหลบหนีไปยังคอนสแตนติโนเปิลp=306 แตออดอร์-แปเตอร์เสด็จเข้าเตอร์โนโวp=306 หลังแต่งตั้งให้กาลอยันพระอนุชาเป็นผู้ปกครองเมือง พระองค์จึงเสด็จกลับแปรสลัฟp=306
แตออดอร์-แปเตอร์ถูกลอบปลงพระชนม์ "ด้วยสถานการณ์ที่ไม่ชัดเจน"p=47 ใน ค.ศ. 1197 ตามบันทึกของ Choniates ระบุว่าp=306 (note 92) พระองค์ "ถูกเพื่อนร่วมชาติคนหนึ่งแทงทะลุด้วยดาบ" István Vásáry นักประวัติศาสตร์ เขียนว่า แตออดอร์-แปเตอร์ถูกปลงพระชนม์ในช่วงการก่อจลาจลp=47 ส่วน Stephenson เสนอว่า เจ้าเมืองท้องถิ่นกำจัดพระองค์ออกไป เนื่องจากพระองค์มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับชาวคูมันp=306 (note 92)

**หมายเหตุ**

**อ้างอิง**

**ข้อมูล**

**แหล่งข้อมูลปฐมภูมิ**
 George Akropolites: The History (Translated with and Introduction and Commentary by Ruth Macrides) (2007). Oxford University Press. 978-0-19-921067-1.- O City of Byzantium, Annals of Niketas Choniatēs (Translated by Harry J. Magoulias) (1984). Wayne State University Press. 978-0-8143-1764-8.- "The History of the Expedition of the Emperor Frederick". In The Crusade of Frederick Barbarossa: The History of the Expedition of the Emperor Frederick and Related Texts (Translated by G. A. Loud) (2013). Ashgate Publishing. pp. 33–134. 9781472413963.

**แหล่งข้อมูลทุติยภูมิ**
 cite book |last=Chary |first=Frederick B. |author-link=Frederick B. Chary |year=2011 |title=The History of Bulgaria |url=https://archive.org/details/historyofbulgari0000char_c3t9 |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-38447-9 - cite book |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |year=2006 |title=Southeastern Europe in the Middle Ages, 500–1250 |url=https://archive.org/details/southeasterneuro0000curt |url-access=registration |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-85085-8- isbn=978-973-703-933-0 - cite book |last=Madgearu |first=Alexandru |year=2017 |title=The Asanids: The Political and Military History of the Second Bulgarian Empire, 1185–1280 |publisher=BRILL |isbn=978-9-004-32501-2 - cite book |last=Petkov |first=Kiril |year=2008 |title=The Voices of Medieval Bulgaria, Seventh-Fifteenth Century: The Records of a Bygone Culture |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-16831-2- cite book |last=Stephenson |first=Paul |year=2000 |title=Byzantium's Balkan Frontier: A Political Study of the Northern Balkans, 900–1204 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-02756-4 - Cite book |last=Vásáry |first=István |year=2005 |title=Cumans and Tatars: Oriental Military in the Pre-Ottoman Balkans, 1185–1365 |url=https://archive.org/details/cumanstatarsorie0000vasa |publisher= Cambridge University Press |isbn=0-521-83756-1
หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์บัลแกเรีย
หมวดหมู่:ราชวงศ์อาแซน