ลำดับชั้นภรรยาของพระมหากษัตริย์จีน

ลำดับชั้นภรรยาของพระมหากษัตริย์จีน หรือ พระภรรยาเจ้าและพระภรรยาในราชวงศ์จีน หมายถึง ระบบการจัดฐานันดรศักดิ์ของพระอัครมเหสี พระมเหสี และพระสนมในราชสำนักจีน ซึ่งมีฐานันดรศักดิ์จะแตกต่างกันไปตลอดประวัติศาสตร์จีนของแต่ละราชวงศ์ เนื่องจากมีความโดดเด่นในด้านการบริหารราชสำนักชั้นในและการสืบราชสันตติวงศ์ ซึ่งจัดอันดับรัชทายาทตามความโดดเด่นของมารดานอกเหนือจากลำดับการเกิด โดยไม่คำนึงถึงอายุ สำหรับการจัดลำดับชั้นยศของพระภรรยาเจ้าและพระภรรยานี้ให้ได้แบ่งเป็น 3 ชั้น ได้แก่ พระอัครมเหสี (正妃), พระมเหสี (次妃), และพระสนม (庶妃) ซึ่งเป็นกลุ่มสตรีผู้รับราชการฝ่ายในพระราชวังที่เรียกว่า พระราชวังชั้นใน (內宮; nèi gōng ) หรือพระราชวังหลัง (後宮; hòu gōng ) หรือที่เรียกว่า "ธรรมเนียมวังหลัง" (後宮制度; hòu gōng zhì du )
ในสมัยราชวงศ์ซางพระอัครมเหสี มีพระราชอิสริยยศที่ พระบรมเทวี (后妃) ก่อนที่สมัยราชวงศ์โจวจะเปลี่ยนเป็น พระราชินี (王后) และเมื่อเข้าสู่ยุคจักรวรรดิพระราชอิสริยยศยกขึ้นที่ พระจักรพรรดินี (皇后)
ทำให้คำว่า "เฟย" ในราชวงศ์โจวถึงราชวงศ์ฉินไม่ได้ถูกใช้เป็นตำแหน่งอย่างเป็นทางการแต่เป็นเพียงคำเรียกของสตรีฝ่ายในที่เป็นพระภรรยาเจ้าและพระภรรยาแทน และตำแหน่งทางการถูกแทนด้วยคำว่า "ฟูเหริน (夫人)" 
คำว่าเฟยถูกนำกลับมาใช้อย่างเป็นทางการอีกครั้งในสมัยราชวงศ์ฮั่น
โดยชายาเอกของไท่จื่อ (太子) และหวัง (王) มีพระยศเป็นเฟย (妃)
ในสมัยสมเด็จพระเจ้าโจยอยแห่งเว่ย์ทรงสถาปนา ซูเฟย (淑妃) เป็นพระยศสำหรับพระมเหสี
จนถึงสมัยราชวงศ์ถังคำว่า "เฟย" จึงถูกใช้เป็นพระยศทางการมากขึ้น แต่มีเพียง 4 พระยศ เรียกรวมว่า สี่ฟูเหริน (四夫人) หรือ สี่เฟย (四妃) ได้แก่ กุ้ยเฟย (貴妃)、ซูเฟย (淑妃)、เต๋อเฟย (德妃)、เสียนเฟย (賢妃)

**ลำดับชั้นพระภรรยาเจ้าและพระภรรยาในสมัยราชวงศ์โจว**
ในสมัยราชวงศ์โจว พระมหากษัตริย์เรียกว่า อ๋อง หรือ หวัง (王) ส่วนพระมเหสีเอกเรียกว่า โฮ่ว (后) โดยในคัมภีร์โจวหลี่ (周礼) ได้แบ่งระดับไว้ ดังนี้

**ลำดับชั้นภรรยาของพระมหากษัตริย์โจว**

**ลำดับชั้นพระภรรยาเจ้าและพระภรรยาในสมัยราชวงศ์ฉิน**
กฎมณเฑียรบาลแห่งราชวงศ์ฉินแบ่งระดับไว้ดังนี้
*พระภรรยาเจ้า
# พระราชินี (王后; wáng hòu) ：ต่อมาถูกแทนที่ด้วยพระราชอิสริยยศฮองเฮา (皇后)
# (夫人; fū ren) ：เดิมเป็นพระราชอิสริยยศสำหรับพระอัครมเหสีของเจ้าผู้ครองแคว้น ต่อมาถูกลดลงเป็นพระราชอิสริยยศสำหรับพระมเหสี
# (美人; měi ren)
*พระภรรยา (พระสนม)
# (良人; liáng ren)
# (八子; bā zi)
# (七子; qī zi)
# (長使; zhǎng shǐ)
# (少使; shǎo shǐ)

**ลำดับชั้นพระภรรยาเจ้าและพระภรรยาในสมัยราชวงศ์ฮั่นตะวันตก**
ช่วงต้นราชวงศ์ฮั่น หลิวปัง สถาปนาจักรพรรดินีลฺหวี่เป็นฮองเฮา
กฎมณเฑียรบาลแห่งราชวงศ์ฮั่นตะวันตกแบ่งระดับไว้ดังนี้
*พระภรรยาเจ้า
# หวงโฮ่ว (皇后; huáng hòu)
# เจาอี๋ (昭儀; zhāo yí)
# เจี๋ยอวี๋ (婕妤; jié yú)
# สิงเอ๋อ (娙娥; xíng é)
# หรงฮว๋า (容華; róng huá)
# ชงอี (充衣; chōng yī)
# เหม่ยเหริน (美人; měi rén)
# เหลียงเหริน (良人; liáng rén)
*พระภรรยา (พระสนม)
# ปาจื่อ (八子; bā zi)
# ชีจื่อ (七子; qī zi)
# ฉางสื่อ (長使; zhǎng shǐ)
# เสาสื่อ (少使; shǎo shǐ)
# อู่กวน (五官; wǔ guān)
# ซุ่นฉาง (順常; shùn cháng)
# อู๋เจวียน (舞涓; wǔ juān), ก้งเหอ (共和; gòng hé), ยวี๋หลิง (娛靈; yú líng), เป่าหลิน (保林; bǎo lín), เหลียงสื่อ (良使; liáng shǐ), เย่เจ่อ (夜者; yè zhě)
ในสมัยราชวงศ์ฮั่น มีเพียงฮองเฮาของฮ่องเต้พระองค์ก่อนเท่านั้นที่สามารถได้รับการยกย่องให้เป็น ฮองไทเฮา (皇太后) หรือ สมเด็จพระพันปีหลวง
หากจักรพรรดิพระองค์ใหม่ (嗣皇帝) เป็นบุตรที่เกิดด้วยเฟยผิน หรือเกิดแต่พระบรมวงศานุวงศ์ (皇族宗室) ได้สมมุติขึ้นเป็นบุตรบุญธรรม มารดาที่แท้จริงจะไม่มีสิทธิ์ได้รับการสถาปนา ฮองไทเฮา (皇太后)
แต่ก็มีบางกรณีที่เป็นข้อยกเว้น เช่น จักรพรรดิฮั่นอายเป็นพระราชโอรสของอ๋องเจ้าผู้ครองแคว้น (诸侯王) ถูกรับมาเป็นรัชทายาท เมื่อขึ้นเป็นฮ่องเต้ ทรงได้สถาปนาพระอัยยิกาของพระองค์ ฟู่จาวอี๋ (傅昭仪) ขึ้นเป็น ตี้ไท่ไท่โฮ่ว (帝太太后) หรือ หวงไท่ไท่โฮ่ว (皇太太后) และพระมารดาติงจี (丁姬) ได้รับการสถาปนาขึ้นเป็น ตี้ไท่โฮ่ว (帝太后)
เมื่อรวมกับหวังเจิ้งจวิน (王政君) พระราชมารดาของจักรพรรดิฮั่นเฉิง ที่ได้รับการสถาปนาขึ้นเป็น ไท่หวงไท่โฮ่ว (太皇太后) และจ้าวเฟยเอี้ยน (赵飞燕) ฮองเฮาของจักรพรรดิฮั่นเฉิงซึ่งได้รับการสถาปนาขึ้นเป็น หวงไท่โฮ่ว (皇太后) จึงเกิดภาพแปลกตาที่มี ไทเฮาพร้อมกันถึง 4 องค์ในรัชกาลนี้

**ลำดับชั้นพระภรรยาเจ้าและพระภรรยาในสมัยราชวงศ์ซิน**
ราชวงศ์ซินของหวัง หมั่ง มีแนวโน้มฟื้นฟูระเบียบแบบโบราณ โดยตั้งชื่อเรียกตำแหน่งอย่างมากมาย หวังหมั่งยกเลิกธรรมเนียมวังหลังราชวงศ์ฮั่น และเลียนแบบระบบของยุคก่อน โดยสร้างตำแหน่งใหม่ขึ้น 4 ระดับ ได้แก่: เหอ (和), ผิน (嫔), เหม่ย (美) และ อวี้ (御)

**ลำดับชั้นภรรยาของพระมหากษัตริย์ราชวงศ์ซิน**

**ลำดับชั้นพระภรรยาเจ้าและพระภรรยาในสมัยราชวงศ์ฮั่นตะวันออก**
จักรพรรดิฮั่นกวังอู่สถาปนาฮั่นตะวันออก มีการส่งเสริมความประหยัดมัธยัสถ์ จึงทำให้ธรรมเนียมวังหลังมีความเรียบง่าย
กฎมณเฑียรบาลแห่งราชวงศ์ฮั่นตะวันออกแบ่งระดับไว้ดังนี้
ยุคก่อนอ๋องเป็นเจ้าผู้ครองแคว้นสามารถมีภรรยาน้อยได้ไม่จำกัดจำนวน มีภรรยาหลวงคือ หวังโฮ่ว (王后) แปลว่า พระราชินี และพระราชมารดาของอ๋องเรียกว่า หวังไท่โฮ่ว (王太后) แปลว่า พระราชชนนีพันปีหลวง
แต่ในช่วงฮั่นตะวันออก เมื่ออำนาจ และดินแดนของเจ้าผู้ครองแคว้นลดลง จึงมีการกำหนดอย่างเป็นทางการว่า ภรรยาเอกคือ เฟย (妃) และภรรยาน้อยหรืออนุภรรยา ต้องไม่เกิน 40 นาง และพระราชมารดาของอ๋องเรียกว่า หวังไท่เฟย (王太妃) แปลว่า พระราชชนนี
ในสมัยราชวงศ์ฮั่น ชายาและหม่อมห้ามของรัชทายาท (ไท่จื่อ) แบ่งออกเป็น 3 ระดับ: พระชายาเอกคือ เฟย (妃) ส่วนพระชายารองคือ เหลียงตี้ (良娣) และหม่อมห้ามคือ หรูจื่อ (孺子) ส่วนพระชายาของพระราชนัดดา (皇孙) เรียกว่า ฟูเหริน (夫人)

**ลำดับชั้นพระภรรยาเจ้าและพระภรรยาในสมัยราชวงศ์จิ้น**
ราชวงศ์จิ้นสืบทอดธรรมเนียมของราชวงศ์ฮั่นและวุยก๊ก โดยการปรับใช้กฎเกณฑ์โบราณในการตั้งตำแหน่งฝ่ายใน รวมถึงการกำหนดตำแหน่ง สามพระมเหสี และเก้าพระชายา (嫔) ดังนี้:
กฎมณเฑียรบาลแห่งราชวงศ์จิ้นแบ่งระดับไว้ดังนี้
*พระภรรยาเจ้า
#หวงโฮ่ว (皇后; huáng hòu) พระอัครมเหสี 1 พระองค์
#สามเทวี (三夫人) ได้แก่ กุ้ยผิน (贵嫔), ฟูเหริน (夫人), กุ้ยเหริน (贵人) : เทียบได้กับตำแหน่ง "สามกง (三公)"
#เก้าชายา (九嫔) ได้แก่ ซูเฟย (淑妃)、ซูหยวน (淑媛)、ซูอี๋ (淑仪)、ชิวฮวา (修华)、ชิวหรง (修容)、ชิวอี๋ (修仪)、เจี๋ยอวี๋ (婕妤)、หรงฮว่า (容华)、ฉงฮว่า (充华)
*พระภรรยา
#เหม่ยเหริน (美人) : เป็นบรรดาศักดิ์พระสนมเอก
#ไฉเหริน (才人)
#จงไฉเหริน (中才人)

**ลำดับชั้นพระภรรยาเจ้าและพระภรรยาในสมัยราชวงศ์สุย**
ในสมัยจักรพรรดิสุยหยางทรงพิจารณาแบบอย่างโบราณ ตั้งธรรมเนียมวังหลัง ดังนี้

**พระภรรยาเจ้า**

**1.พระอัครมเหสี**
 ฮองเฮา (皇后; *huáng hòu*) — พระอัครมเหสีเพียง 1 พระองค์

**2.พระมเหสี**
 เฟย (妃; *fēi*) — พระมเหสี 3 พระองค์:
** กุ้ยเฟย (貴妃; *guì fēi*)
** ซูเฟย (淑妃; *shū fēi*)
** เต๋อเฟย (德妃; *dé fēi*)
ทั้งหมดอยู่ขั้น 1- พิน (嬪; *pín*) — พระมเหสีรอง 9 พระองค์:
** ซุ่นอี๋ (顺仪)
** ซุ่นหรง (顺容)
** ซุ่นฮว่า (顺华)
** ชิวอี๋ (修仪)
** ชิวหรง (修容)
** ชิวฮว่า (修华)
** ฉงอี๋ (充仪)
** ฉงหรง (充容)
** ฉงฮว่า (充华)
ทั้งหมดอยู่ขั้น 2

**พระภรรยา**

**3.พระสนมเอก**
 เจี๋ยอวี๋ (婕妤) — มีได้ 12 นาง อยู่ขั้น 3

**4.พระสนมระดับกลาง**
 เหม่ยเหริน (美人)- ไฉเหริน (才人) — รวมกันมีได้ 15 นาง อยู่ขั้น 4

**พระสนมระดับล่าง**
 เป่าหลิน (宝林) — มีได้ 24 นาง อยู่ขั้น 5- อวี้หนี่ว์ (御女) — มีได้ 24 นาง อยู่ขั้น 6- ไฉหนี่ว์ (采女) — มีได้ 37 นาง อยู่ขั้น 7

**ลำดับชั้นพระภรรยาเจ้าและพระภรรยาในสมัยราชวงศ์ถัง**

**ราชวงศ์ถังตอนต้น**
กฎมณเฑียรบาลแห่งราชวงศ์ถังตอนต้นแบ่งระดับไว้ดังนี้
*พระภรรยาเจ้า
# หวงโฮ่ว (皇后; huáng hòu) พระอัครมเหสี 1 พระองค์
# เฟย (妃; fēi) พระมเหสี 4 พระองค์
## กุ้ยเฟย (貴妃; guì fēi)
## ซูเฟย (淑妃; shū fēi)
## เต๋อเฟย (德妃; dé fēi)
## เสียนเฟย (賢妃; xián fēi)
# พิน (嬪; pín) พระมเหสีรอง 9 พระองค์
## เจาอี๋ (昭儀; zhāo yí)
## เจาหรง (昭容; zhāo róng)
## เจาเยวี่ยน (昭媛; zhāo yuàn)
## ชิวอี๋ (修儀; xiū yí)
## ชิวหรง (修容; xiū róng)
## ชิวเยวี่ยน (修媛; xiū yuàn)
## ฉงอี๋ (充儀; chōng yí)
## ฉงหรง (充容; chōng róng)
## ฉงเยวี่ยน (充媛; chōng yuàn)
*พระภรรยา
#พระสนมระดับสูง
## เจี๋ยอวี๋ (婕妤; jié yú) พระสนม 9 นาง
## เหม่ยเหริน (美人; měi rén) พระสนม 9 นาง
## ไฉเหริน (才人; cái rén) พระสนม 9 นาง
#พระสนมระดับล่าง
## เป่าหลิน (寶林; bǎo lín) พระสนม 27 นาง
## อวี้หนวี่ (禦女; yù nǚ) พระสนม 27 นาง
## ไฉหนวี่ (採女; cǎi nǚ) พระสนม 27 นาง

**ราชวงศ์ถังตอนกลาง**
สมัยจักรพรรดิถังเสวียนจง มีการสถาปนาฝ่ายใน ดังนี้

**1.พระอัครมเหสี**
 ฮองเฮา (皇后) — พระอัครมเหสีเพียง 1 พระองค์

**2.พระมเหสี**
 เฟย (妃) — พระมเหสี 3 พระองค์:
**ฮุ่ยเฟย (惠妃)
**ลี่เฟย (丽妃)
**ฮว่าเฟย (华妃)
ทั้งหมดอยู่ขั้น 1- (仪) — พระชายา 6 พระองค์:
**ซูอี๋ (淑仪)
**เต๋ออี๋ (德仪)
**เสียนอี๋ (贤仪)
**ซุ่นอี๋ (顺仪)
**ว่านอี๋ (婉仪)
**ฟางอี๋ (芳仪)
ทั้งหมดอยู่ขั้น 2

**พระสนมเอก**
เหม่ยเหริน (美人) จำนวน 4 นาง อยู่ขั้น 3

**พระสนม**
ไฉเหริน (才人) จำนวน 7 นาง อยู่ขั้น 4

**ลำดับชั้นพระภรรยาเจ้าและพระภรรยาในสมัยราชวงศ์ซ่ง**

**ราชวงศ์ซ่ง**
กฎมณเฑียรบาลแห่งราชวงศ์ซ่งแบ่งระดับไว้ดังนี้
*พระภรรยาเจ้า
# หวงโฮ่ว (皇后; huáng hòu) พระอัครมเหสี 1 พระองค์
# เฟย (妃; fēi) พระมเหสี 4 พระองค์
## กุ้ยเฟย (貴妃; guì fēi)
## ซูเฟย (淑妃; shū fēi)
## เต๋อเฟย (德妃; dé fēi)
## เสียนเฟย (賢妃; xián fēi)
# พิน (嬪; pín) พระมเหสีรอง 18 พระองค์
##ไท่อี๋ (太儀; tài yí)
## กุ้ยอี๋ (貴儀; guì yí)
## เฟยอี๋ (妃儀; fēi yí)
## ชูอี๋ (淑儀; shū yí)
## หว่านอี๋ (婉儀; wǎn yí)
## ซุ่นอี๋ (順儀; shùn yí)
## ซุ่นหรง (順容; shùn róng)
## ชูหรง (淑容; shū róng)
## หว่านหรง (婉容; wǎn róng)
## เจาอี๋ (昭儀; zhāo yí)
## เจาหรง (昭容; zhāo róng)
## เจาเหยี่ยน (昭媛; zhāo yuàn)
## ซิวอี๋ (修儀; xiū yí)
## ซิวหรง (修容; xiū róng)
## ซิวเหยี่ยน (修媛; xiū yuàn)
## ฉงอี (充衣; chōng yī)
## ฉงหรง (充容; chōng róng)
## ฉงเหยี่ยน (充媛; chōng yuàn)
*พระภรรยา (พระสนมมีได้ไม่จำกัดจำนวน)
# เจี๋ยอวี๋ (婕妤; jié yú)
# เหม่ยเหริน (美人; měi rén)
# ไฉเหริน (才人; cái rén)
# กุ้ยเหริน (貴人; guì rén)

**ลำดับชั้นพระภรรยาเจ้าและพระภรรยาในสมัยราชวงศ์จิน**
ในช่วงต้นของราชวงศ์จิน ยังไม่มีการกำหนดตำแหน่ง ต่อมาในสมัยจักรพรรดิจงซีจงเริ่มมีการตั้งยศ เช่น กุ้ยเฟย (贵妃), เสียนเฟย (贤妃), และเต๋อเฟย (德妃) โดยรวมได้ยึดตามแบบราชวงศ์ถังเป็นหลัก ซึ่งมีดังนี้:
กฎมณเฑียรบาลแห่งราชวงศ์จินแบ่งระดับไว้ดังนี้
*พระภรรยาเจ้า
# หวงโฮ่ว (皇后; huáng hòu) พระอัครมเหสี 1 พระองค์
# เฟย (妃; fēi) พระมเหสี 5 พระองค์ เป็นพระอิสริยยศขั้น 1
##หยวนเฟย (元妃; yuán fēi)
## กุ้ยเฟย (貴妃; guì fēi)
## ซูเฟย (淑妃; shū fēi)
## เต๋อเฟย (德妃; dé fēi)
## เสียนเฟย (賢妃; xián fēi)
# พิน (嬪) พระชายา 9 พระองค์ เป็นพระอิสริยยศขั้น 2
## เจาอี๋ (昭儀; zhāo yí)
## เจาหรง (昭容; zhāo róng)
## เจาเหยี่ยน (昭媛; zhāo yuàn)
## ซิวอี๋ (修儀; xiū yí)
## ซิวหรง (修容; xiū róng)
## ซิวเหยี่ยน (修媛; xiū yuàn)
## ฉงอี (充衣; chōng yī)
## ฉงหรง (充容; chōng róng)
## ฉงเหยี่ยน (充媛; chōng yuàn)
*พระภรรยา
#พระสนมระดับสูง (世妇)
## เจี๋ยอวี๋ (婕妤; jié yú) พระสนมเอก 9 นาง บรรดาศักดิ์ขั้น 3
## เหม่ยเหริน (美人; měi rén) พระสนม 9 นาง บรรดาศักดิ์ขั้น 4
## ไฉเหริน (才人; cái rén) พระสนม 9 นาง บรรดาศักดิ์ขั้น 5
#พระสนมระดับล่าง (御妻)
## เป่าหลิน (寶林; bǎo lín) พระสนม 27 นาง บรรดาศักดิ์ขั้น 6
## อวี้หนวี่ (禦女; yù nǚ) พระสนม 27 นาง บรรดาศักดิ์ขั้น 7
## ไฉหนวี่ (採女; cǎi nǚ) พระสนม 27 นาง บรรดาศักดิ์ขั้น 8
ต่อมาจักรพรรดิจินเสวียนจง กำหนดใหม่ดังนี้
*พระภรรยาเจ้า
# หวงโฮ่ว (皇后; huáng hòu) พระอัครมเหสี 1 พระองค์
# เฟย (妃; fēi) พระมเหสี 5 พระองค์
## กุ้ยเฟย (貴妃)
## เจินเฟย (真妃)
## ซูเฟย (淑妃)
## ลี่เฟย (丽妃)
## โรวเฟย (柔妃)
# พิน (嬪) พระชายา 9 พระองค์
## เจาอี๋ (昭儀)
## เจาหรง (昭容)
## เจาเหยี่ยน (昭媛)
## ซิวอี๋ (修儀)
## ซิวหรง (修容)
## ซิวเหยี่ยน (修媛)
## ฉงอี (充衣)
## ฉงหรง (充容)
## ฉงเหยี่ยน (充媛)
*พระภรรยา
#พระสนมเอก
## เจี๋ยอวี๋ (婕妤)
#พระสนม บรรดาศักดิ์ขั้น 3
## ลี่เหริน (丽人)
## ไฉเหริน (才人)
#พระสนม บรรดาศักดิ์ขั้น 4
## ซุ่นอี๋ (顺仪)
## ซูฮว่า (淑华)
## ซูอี๋ (淑仪)

**ลำดับชั้นพระภรรยาเจ้าและพระภรรยาในสมัยราชวงศ์หยวน**
กฎมณเฑียรบาลช่วงต้นราชวงศ์หยวน ฝ่ายในยังเรียบง่าย โดยกำหนดไว้เพียงสองตำแหน่งคือฮองเฮา และเฟย ทั้งสองตำแหน่งนี้ไม่มีการจำกัดจำนวน
กล่าวคือ สามารถมีฮองเฮา และเฟย ได้หลายพระองค์พร้อมกัน แต่ฮองเฮาพระองค์แรกถือว่ามีฐานะสูงที่สุด
ช่วงหลังฮ่องเต้พยายามรักษาระเบียบโดยให้มี ฮองเฮาเพียงหนึ่งพระองค์เท่านั้น ในแต่ละช่วงเวลา
ตำแหน่งฝ่ายในจึงได้ถูกจัดระเบียบใหม่เป็น สี่ชั้น ดังนี้
*1.พระอัครมเหสี
**ฮองเฮา (皇后)
*2.พระมเหสี
**เฟย (妃)
**ผิน (嫔)
*3.พระสนม
**ไฉเหริน (才人)

**ลำดับชั้นพระภรรยาเจ้าและพระภรรยาในสมัยราชวงศ์หมิง**

**ราชวงศ์หมิง**
ตอนต้นราชวงศ์หมิงกฎมณเฑียรบาลงแบ่งระดับไว้ ดังนี้
ชั้นพระภรรยาเจ้า
*พระอัครมเหสี
# หวงโฮ่ว (皇后; huáng hòu)
*พระมเหสี
# กุ้ยเฟย (貴妃; guì fēi)
# เฟย (皇妃; Huáng fēi) ：พระยศชั้นนี้จะได้รับการเฉลิมพระนามาภิไธย 1 ใน 8 อักษร ได้แก่ เสียน (賢)、ซู (淑)、จวง (莊)、จิ้ง (敬)、ฮุ่ย (惠)、ซุ่น (順)、คัง (康)、หนิง (寧) หากพระมเหสีได้รับโปรดเกล้าให้ปกครองวังหลัง จะถูกเรียกว่ารักษาการหกตำหนัก (攝六宮事) เป็นตำแหน่งผู้สำเร็จราชการฝ่ายใน
# พิน (嬪; pín)
ชั้นพระภรรยา (พระสนม)
# เจี๋ยอวี๋ (婕妤; jié yú)
# เจาอี๋ (昭儀; zhāo yí)
# เหม่ยเหริน (美人; měi rén)
# กุ้ยเหริน (貴人; guì rén)
ในรัชสมัยจักรพรรดิจิ่งไท่ (景泰帝) มีการแต่งตั้ง พระมเหสีถัง (唐氏) ขึ้นเป็น หวงกุ้ยเฟย (皇贵妃) ซึ่งเป็นตำแหน่งที่สูงกว่ากุ้ยเฟย แต่ต่อมาตำแหน่งนี้ก็ถูกยกเลิกไป
ต่อมาจักรพรรดิหมิงเซี่ยนจง ได้แต่งตั้ง พระมเหสีว่านกุ้ยเฟย (万贵妃) ขึ้นเป็น หวงกุ้ยเฟย (皇贵妃) และจากนั้นตำแหน่งนี้ก็เริ่มกลายเป็น ธรรมเนียมประจำราชสำนัก อย่างค่อยเป็นค่อยไป
ภายหลังตำแหน่งกุ้ยเฟย (贵妃) จึงถูกลดสถานะลงมาเป็น ลำดับที่สาม
รัชศกจักรพรรดิเจียจิ้งปีที่ 10 (ค.ศ. 1531) ได้มีการฟื้นฟูธรรมเนียมตามแบบโบราณ แต่งตั้ง เก้าผิน (九嫔) หรือ เก้าพระชายา โดยจัดให้อยู่ถัดลงมาจากตำแหน่งเฟย
ชั้นพระภรรยาเจ้า
*พระอัครมเหสี
# หวงโฮ่ว (皇后; huáng hòu)
*พระมเหสี
# กุ้ยเฟย (貴妃; guì fēi)
# เฟย (皇妃; Huáng fēi) ：พระยศชั้นนี้จะได้รับการเฉลิมพระนามาภิไธย 1 ใน 8 อักษร ได้แก่ เสียน (賢)、ซู (淑)、จวง (莊)、จิ้ง (敬)、ฮุ่ย (惠)、ซุ่น (順)、คัง (康)、หนิง (寧) หากพระมเหสีได้รับโปรดเกล้าให้ปกครองวังหลัง จะถูกเรียกว่ารักษาการหกตำหนัก (攝六宮事) เป็นตำแหน่งผู้สำเร็จราชการฝ่ายใน
# เก้าผิน (九嬪; pín) : เต๋อผิน (德嫔), เสียนผิน (贤嫔), จวงผิน (庄嫔), ลี่ผิน (丽嫔), ฮุ่ยผิน (惠嫔), อานผิน (安嫔), เหอผิน (和嫔), ซีผิน (僖嫔), คังผิน (康嫔)
ชั้นพระภรรยา (พระสนม)
# เจี๋ยอวี๋ (婕妤; jié yú)
# เจาอี๋ (昭儀; zhāo yí)
# เจาหรง (昭容; zhāo róng)
# กุ้ยเหริน (貴人; guì rén)
# เหม่ยเหริน (美人; měi rén)

**ตอนกลางถึงตอนปลายราชวงศ์หมิง**
กฎมณเฑียรบาลงแบ่งระดับไว้ ดังนี้
ชั้นพระภรรยาเจ้า
*พระอัครมเหสี
# หวงโฮ่ว (皇后; huáng hòu)
*พระมเหสี
# หวงกุ้ยเฟย (皇貴妃; huáng guì fēi)
# กุ้ยเฟย (貴妃; guì fēi)
# เฟย (妃; fēi)
# พิน (嬪; pín)
ชั้นพระภรรยา (พระสนม)
# เจาอี๋ (昭儀; zhāo yí)
# เจาหรง (昭容; zhāo róng)
# เจี๋ยอวี๋ (婕妤; jié yú)
# เหม่ยเหริน (美人; měi rén)
# กุ้ยเหริน (貴人; guì rén)

**ลำดับชั้นพระภรรยาเจ้าและพระภรรยาในสมัยราชวงศ์ชิง**

**ราชวงศ์ชิง**
กฎมณเฑียรบาลแห่งราชวงศ์ชิงแบ่งระดับไว้ดังนี้
ชั้นพระภรรยาเจ้า
*พระอัครมเหสี
# หวงโฮ่ว (皇后; huáng hòu) มีได้ 1 พระองค์
*พระมเหสี
# หวงกุ้ยเฟย (皇貴妃; huáng guì fēi) มีได้ 1 พระองค์
# กุ้ยเฟย (貴妃; guì fēi) มีได้ 2 พระองค์
# เฟย (妃; fēi) มีได้ 4 พระองค์
# พิน (嬪; pín) มีได้ 6 พระองค์
ชั้นพระภรรยา (พระสนมมีได้ไม่จำกัดจำนวน)
# กุ้ยเหริน (貴人; guì rén)
# ฉางไจ้ (常在; cháng zài)
# ตาอิ้ง (答應; dā yìng)

**ลำดับชั้นพระภรรยาเจ้าและพระภรรยาในอาณาจักรสวรรค์ไท่ผิง**
หลังจากหงซิ่วเฉวียน สถาปนาอาณาจักรสวรรค์ไท่ผิง พระมเหสีทั้งหลายต่างได้รับการเรียกขานว่า หวังเหนียง (王娘) แปลว่า พระราชมเหสี และเลิกใช้ตำแหน่งเดิม เช่น "เฮา (后)" และ เฟย แล้วตั้งตำแหน่งภริยาหลวงไว้สองตำแหน่ง ได้แก่: ภรรยาหลวง (元配) เรียกว่า เจิ้งตงกง (正东宫) และภรรยาหลวงร่วม (平妻) เรียกว่า “โหย่วเจิ้งตงกง (又正东宫)”
แต่ในความเป็นจริง ตำแหน่งเจิ้งตงกงซึ่งสูงสุดในฝ่ายใน กลับมอบให้แก่ "พระชายาสวรรค์ (天妻)" ซึ่งหงซิ่วเฉวียนอ้างว่าเป็นภรรยาที่ตนได้อภิเษกสมรสบนแดนสวรรค์ ส่วนไหลซีอิง (赖惜英) หรือ ไหลเหลียนอิง (赖莲英) ซึ่งเป็นภริยาหลวงแต่เดิม ได้รับเพียงตำแหน่ง "โหย่วเจิ้งตงกง (又正东宫)"
ต่อมา เนื่องจากหงซิ่วเฉวียนเปรียบตนเองเป็นพระสุริยะ ส่วนพระมเหสีเปรียบเสมือนพระจันทร์ จึงเปลี่ยนคำเรียกจาก ตงกง (东宫) มาเป็น เยว่กง (月宫) แปลว่า วังจันทรา มีตำแหน่ง ดังนี้
*เจิ้งเยว่กง (正月宫) ตำแหน่งชายาหลวงสวรรค์ (天妻) มี 1 พระองค์
*โหย่วเจิ้งเยว่กง (又正月宫) มี 1 พระองค์
*ฝูเยว่กง (副月宫) ไม่จำกัดจำนวน
*โหย่วฝูเยว่กง (又副月宫) ไม่จำกัดจำนวน

**พระยศมารดาของฮ่องเต้**
ฮองเฮาในรัชกาลก่อน โดยทั่วไปจะได้รับการยกย่องจากฮ่องเต้พระองค์ใหม่ให้เป็นฮองไทเฮา แต่ในบางกรณี หากฮ่องเต้พระองค์ใหม่มีพระพรรษามากกว่าฮ่องเต้พระองค์ก่อน หรือได้ขึ้นเสวยราชสมบัติในฐานะพระอนุชาธิราชของฮ่องเต้พระองค์ก่อน ฮองเฮาในรัชกาลก่อนจึงไม่ได้เป็น "ไทเฮา" และจะได้รับการเฉลิมพระเกียรติยศยกย่องแทน
*ในสมัยราชวงศ์ฮั่นตะวันตกภรรยาของจักรพรรดิองค์ก่อน หากมีโอรส ก็จะได้รับการสถาปนาเป็น "อ๋องไทเฮา (王太后)" แปลว่า พระราชชนนีพันปีหลวง และเสด็จไปประทับที่แคว้นของพระราชโอรสได้
*ในสมัยราชวงศ์ฮั่นตะวันออกภรรยาของจักรพรรดิองค์ก่อน หากมีโอรส เช่น สวีเหม่ยเหริน พระสนมเอกในจักรพรรดิฮั่นกวังอู่ ได้รับการสถาปนาขึ้นเป็นไทเฮาแคว้นฉู่
*ราชวงศ์จิ้นไม่อนุญาตให้มารดาซึ่งเป็นเฟยผินได้รับการสถาปนาเป็นไทเฮา ถ้าโอรสขึ้นครองราชย์ เช่น พระนางโจว ไท่เฟยพระองค์แรกของจีน ผู้เป็นพระราชมารดาของจักรพรรดิจิ้นเฟ่ย และจักรพรรดิจิ้นอาย ได้รับการยกย่องเป็น "หวงไท่เฟย (皇太妃)" แปลว่า พระบรมราชชนนี แต่ยังได้รับพระเกียรติยศเทียบเท่ากับฮองไทเฮา (皇太后) ทั้งในด้านฉลองพระองค์ และขนมธรรมเนียมในราชสำนัก
**เฟยผินที่มีโอรสอาจได้เป็นหวังไท่เฟย (王太妃)
*ราชวงศ์ถังเฟยผินของฮ่องเต้พระองค์ก่อนที่มีโอรส มักได้รับการสถาปนาตามพระยศของพระราชโอรสเป็น "กั๋วไท่เฟย (国太妃)" หรือ "ไท่เฟยแคว้น" เช่น พระนางเจ้าว่านกุ้ยเฟย พระมเหสีชั้นกุ้ยเฟยในจักรพรรดิถังเกาจู่ได้รับการสถาปนาเป็น "ไทเฟยแคว้นฉู่ (楚国太妃)"
**พระมเหสีชั้นผินขึ้นไปของฮ่องเต้พระองค์ก่อนที่ไม่มีโอรส เนื่องจากเป็นมีพระอิสริยยศสูงจึงไม่ต้องบวชชี เช่น พระนางสวีฮุ่ยฉงหรง (徐惠充容) พระมเหสีชั้นผิน เมื่อจักรพรรดิถังไท่จงสวรรคต  พระนางเสด็จไปประทับ ณ วังเซิ่งฉง (崇圣宫) จนสิ้นพระชนม์ได้เป็นเสียนเฟย (贤妃)
**พระสนมตั้งแต่ชั้นเจี๋ยอวี๋ (婕妤) ลงไปของฮ่องเต้พระองค์ก่อนที่ไม่มีโอรส มักถูกย้ายไปอยู่ที่ศาลบูชาของจักรพรรดิพระองค์ก่อน หรือออกบวชที่อารามนางชี  เช่น อู่เจ๋อเทียนพระสนมระดับสูงในจักรพรรดิถังไท่จง บรรดาศักดิ์ไฉเหริน (才人) ออกบวชเป็นชีที่วัดกานเย่ (感业寺) ภายหลังจากรัชศกเจินหยวนปีที่ 6 (ค.ศ. 790) จักรพรรดิถังเต๋อจงโปรดให้สนมของจักรพรรดิองค์ก่อนที่มีธิดาเป็นไท่อี๋ (太仪) พระยศเสมอกับเจ้าหญิงแต่ต่ำกว่าไท่เฟย (太妃)
*ราชวงศ์ซ่งตามกฎมณเฑียรบาลไม่อนุญาตให้มีฮองไทเฮา (皇太后) มากกว่าหนึ่งพระองค์ในเวลาเดียวกัน ดังนั้น จักรพรรดิซ่งเจ๋อจงจึงสามารถถวายพระเกียรติแด่ฮองเฮาในฮ่องเต้พระองค์ก่อนให้เป็นไทเฮาเพียงพระองค์เดียว ส่วนพระราชมารดาของพระองค์ คือเต๋อเฟย ได้เป็นหวงไท่เฟย (皇太妃)
*ราชวงศ์หมิงเฟยผินของฮ่องเต้พระองค์ก่อนโดยทั่วไป จะได้รับการเฉลิมพระอารามนามของฮ่องเต้พระองค์ก่อนไว้หน้า พระยศเดิมคือ xxเมี่ยวxxเฟย (xx庙xx妃), xxเมี่ยวxxผิน (xx庙xx嫔) เช่น ซวนเมี่ยวเสียนเฟย (宣庙贤妃) พระมเหสีชั้นเฟยในจักรพรรดิเซฺวียนเต๋อ
**ในกรณีที่ไม่มีฮองไทเฮา (皇太后) เฟยผินอาจได้รับการสถาปนาขึ้นเป็นหวงไท่เฟย (皇太妃) เช่น จาวเฟยในจักรพรรดิว่านลี่ได้เป็นซวนอี้ไท่เฟย์ประทับที่พระตำหนักฉือหนิง ทำหน้าที่แทนไทเฮา
*ราชวงศ์ชิงเฟยผินของฮ่องเต้พระองค์ก่อนโดยทั่วไป จะมีการเติมคำว่า "หวงข่าว (皇考)"  หรือ "หวงจู่ (皇祖)" ไว้หน้าพระยศเดิม เพื่อแสดงความสัมพันธ์กับฮ่องเต้พระองค์ปัจจุบัน และอาจได้รับการยกย่องเป็น หวงกุ้ยไท่เฟย (皇贵太妃), กุ้ยไท่เฟย (贵太妃) หรือไท่เฟย (太妃) เป็นต้น

**พิธีสถาปนา**
ตลอดทุกยุคสมัย พระราชพิธีสถาปนาล้วนมีรูปแบบเฉพาะที่เป็นแบบแผน และสงวนไว้เพียงพระมเหสีเท่านั้น เช่นตั้งแต่ชั้นผินขึ้นไป ที่จัดพระราชพิธีได้ ซึ่งโดยทั่วไปจะมีขุนนางเป็นผู้อ่านพระราชโองการ และจัดพิธีตามธรรมเนียมราชวงศ์
*ราชวงศ์หมิงการสถาปนาเฟยใช้พระราชโองการทองสองแผ่น ขนาดกว้างยาวเท่ากับของฮองเฮา พระราชทานตราประทับทอง
*ราชวงศ์ชิงตั้งแต่ชั้นผินขึ้นไปเท่านั้นทีมีพระราชพิธีสถาปนา โดยกำหนดให้ผิน ได้รับพระราชทานเป็นตราประทับประจำพระยศ และพระราชโองการทำจากทองคำสี่แผ่นคล้ายพระสุพรรณบัฏของไทย เป็นเครื่องประกอบพระยศ และในพระราชพิธีมีข้าหลวงอ่านประกาศการสถาปนา

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:ฐานันดรศักดิ์จีน
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์จีน
หมวดหมู่:ราชวงศ์จีน
หมวดหมู่:ภรรยาของพระมหากษัตริย์จีน