ตำบลหนองบัวใหญ่

หนองบัวใหญ่ เป็นตำบลในอำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ เป็นย่านเศรษฐกิจรอง และเป็นที่ตั้งของหน่วยงานราชการบางส่วนของอำเภอจัตุรัส องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในพื้นที่ คือ เทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่ ครอบคลุมพื้นที่ทั้งหมดของตำบล ซึ่งเป็นหนึ่งในเทศบาลตำบลทั้งสามแห่งของอำเภอจัตุรัส อันประกอบไปด้วย เทศบาลตำบลจัตุรัส เทศบาลตำบลหนองบัวโคก และเทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่ ตำบลหนองบัวใหญ่เป็นชุมชนเมืองสี่มุมเก่า ก่อนจะย้ายเมืองไปอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ห่างจากที่ตั้งเดิมประมาณ 1 กิโลเมตร ที่ บ้านกอก ซึ่งเป็นสถานที่ตั้ง ที่ว่าการอำเภอจัตุรัสปัจจุบัน

**ประวัติ**
พ.ศ. 2367 ปรากฎหลักฐานการตั้งถิ่นฐานชุมชนหนองบัวใหญ่ขึ้น ในสมัยพระยานรินทร์สงคราม (ทองคำ) เจ้าเมืองสี่มุมองค์ที่ 2 ท่านได้ปรึกษากับกรมการเมืองแล้วเห็นว่าเมืองสี่มุมเดิมไม่เหมาะที่จะเป็นเมืองใหญ่ จึงย้ายที่ตั้งเมืองสี่มุมในที่แห่งใหม่ ห่างจากที่ตั้งเมืองสี่มุมเดิมประมาณ 40 กิโลเมตร มาตั้งที่ บ้านหนองบัวใหญ่ และท่านได้ชักชวนราษฎรช่วยกันสร้างวัดขึ้นทางทิศใต้ของหมู่บ้าน ชื่อว่า วัดสว่างอารมณ์ หรือ “วัดปทุมชาติ” นับเป็นวัดแห่งแรกที่สร้างขึ้นมาเคียงคู่กับเมืองสี่มุม ต่อมาทางวัดปทุมชาติและชาวบ้านหนองบัวใหญ่ได้พร้อมใจกันจัดสร้าง “ศาลเจ้าพ่อพระยานรินทร์สงคราม” ขึ้นด้วยแรงศรัทธา เพื่อเป็นอนุสรณ์สถานระลึกถึงคุณงามความดีของท่านเจ้าเมืองผู้สร้างวัดปทุมชาติ พร้อมทั้งประดิษฐานรูปหล่อเหมือน “พระยานรินทร์สงคราม (ทองคำ)” ไว้ให้บูชาสักการะสืบมา
*พ.ศ. 2424 ในสมัยพระนรินทร์สงคราม (บุญเฮ้า) เจ้าเมืองสี่มุมองค์ที่ 5 เนื่องจากเกิดน้ำท่วมใหญ่ ประกอบกับเกิดพุยุ(อหิวาตกโรค)ระบาดหนัก ท่านจึงได้ย้ายเมืองสี่มุมจากบ้านหนองบัวใหญ่มาตั้งที่บ้านกอก ซึ่งห่างจากที่ตั้งเดิมไปทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ประมาณ 1 กิโลเมตร ที่ตั้งเมืองอยู่บริเวณหมู่ที่ 1 ตำบลบ้านกอก อำเภอจัตุรัส- วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลหนองบัวใหญ่ แยกออกจากตำบลบ้านกอก  จำนวน 5 หมู่บ้าน โดย
** หมู่ที่ 1 โอนจากหมู่ที่ 8   ตำบลบ้านกอก
**หมู่ที่ 2 โอนจากหมู่ที่ 9   ตำบลบ้านกอก
**หมู่ที่ 3 โอนจากหมู่ที่ 10 ตำบลบ้านกอก
**หมู่ที่ 4 โอนจากหมู่ที่ 11 ตำบลบ้านกอก
**หมู่ที่ 5 โอนจากหมู่ที่ 12 ตำบลบ้านกอก- วันที่ 27 ตุลาคม พ.ศ. 2552  ได้จัดตั้งจากองค์การบริหารส่วนตำบลหนองบัวใหญ่ เป็นเทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่ ครอบคลุมพื้นที่ทั้งตำบลหนองบัวใหญ่มีเนื้อที่ประมาณ 52 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 32,500 ไร่ หมู่บ้านซึ่งตั้งอยู่ในเขตเทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่  มีทั้งหมดจำนวน  10 หมู่บ้าน

**ภูมิศาสตร์**

**ที่ตั้งและอาณาเขต**
ตำบลหนองบัวใหญ่ อยู่ในเขตการปกครองอำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ ห่างจากที่ว่าการอำเภอจัตุรัสไปทางทิศตะวันออกประมาณ 1 กิโลเมตร ห่างจากจังหวัดชัยภูมิ  37  กิโลเมตร บนทางหลวงแผ่นดินหมายเลข   201   มีพื้นที่ทั้งหมด  52  ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 32,500 ไร่ มีอาณาเขตติดต่อดังนี้- ทิศเหนือ ติดต่อกับ ตำบลบ้านกอกและตำบลหนองบัวบาน อำเภอจัตุรัส- ทิศตะวันออก ติดต่อกับ ตำบลละหานและเขตอำเภอเนินสง่า- ทิศใต้ ติดต่อกับ ตำบลบ้านกอกและเขตอำเภอเนินสง่า- ทิศตะวันตก ติดต่อกับ ตำบลบ้านกอก อำเภอจัตุรัส

**ภูมิประเทศและภูมิอากาศ**
ลักษณะภูมิประเทศโดยทั่วไปของตำบลหนองบัวใหญ่เป็นที่ราบและที่ราบสูง เป็นบางส่วน ทางทิศใต้ไม่มีภูเขา
ลักษณะภูมิอากาศเป็นแบบมรสุม มี 3 ฤดู- ฤดูร้อน  เริ่มประมาณเดือนมีนาคม ถึงเดือนมิถุนายน- ฤดูฝน  เริ่มประมาณเดือนกรกฎาคม ถึงเดือนตุลาคม- ฤดูหนาว  เริ่มประมาณเดือนพฤศจิกายน ถึงเดือนกุมภาพันธ์

**แหล่งน้ำธรรมชาติ**
 บึงหนองบัวใหญ่ ตั้งอยู่ในพื้นที่ตำบลหนองบัวใหญ่มีพื้นที่ติดต่อกับบ้านหนองบัวใหญ่ บ้านหนองบัวรอง และบ้านจานทุ่ง ตำบลหนองบัวใหญ่ บึงหนองบัวใหญ่ มีเนื้อที่ประมาณ  800  ไร่ ปัจจุบันเทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่ ได้มีการพัฒนาให้เป็น สวนสาธารณะและเป็นแหล่งท่องเที่ยว พักผ่อนหย่อนใจ- หนองหินตั้ง ตั้งอยู่ในพื้นที่บ้านหนองบัวรอง หมู่ที่ 10  ตำบลหนองบัวใหญ่แยกออกมาจากบึงละหาน และมีลำห้วยแยกออกมาชื่อห้วยหินตั้ง- ลำคันฉู เป็นลำห้วยที่ใช้แบ่งเขตพื้นที่ระหว่างเทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่กับตำบลบ้านกอก ไหลมาจากอ่างเก็บน้ำลำคันฉูอยู่ในเขตพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาตินายางกลักพื้นที่อ่างเก็บน้ำขนาด 5,810   ไร่ครอบคลุมตำบลโคกเพชรพัฒนา อำเภอบำเหน็จณรงค์และ ตำบลห้วยยายจิ๋ว อำเภอเทพสถิต จังหวัดชัยภูมิ ใช้งบประมาณในการก่อสร้าง  266.47 ล้านบาท เริ่มก่อสร้างในปี 2532 ตัวเขื่อน เป็นคันดิน ขนาดความกว้าง 8 เมตรความยาว สันเขื่อนรวมคันดินรอบเขื่อนกว่า 2 กม. แล้วเสร็จในปี 2539  และเริ่มกักเก็บน้ำเดือนตุลาคม 2539- ห้วยกอก แยกออกจากลำห้วยคันฉู บ้านวังเสมาหมู่ที่  2 ตำบลกุดน้ำใส อำเภอจัตุรัส ไหลผ่านบ้านคงคาล้อม บ้านสำโรงทุ่ง ตำบลบ้านกอก บ้านหนองบัวใหญ่ บ้านจานทุ่ง เทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่ และไหลลงบึงละหานต่อไป - ห้วยหินตั้ง เป็นลำห้วยแยกออกมาจากหนองหินตั้ง ผ่านบ้านหนองบัวรอง หมู่ที่ 10  บ้านหนองบัวใหญ่ หมู่ที่ 1,2 บ้านห้วยมะนาว หมู่ที่ 6- ห้วยตาแก้ว เป็นลำห้วยแยกออกมาจากบึงละหาน ผ่านบ้านหนองบัวรอง หมู่ที่ 10 บ้านห้วยมะนาวหมู่ที่ 6

**การปกครอง**
ตำบลหนองบัวใหญ่ มีหมู่บ้านที่อยู่ในการปกครองทั้งสิ้น 10 หมู่บ้าน จำนวนครัวเรือน 2,915 ครัวเรือน จํานวนประชากร 7,254  คน ประกอบด้วย
หมายเหตุ ข้อมูลทะเบียนราษฎร์ อำเภอจัตุรัส ณ เดือนสิงหาคม พ.ศ. 2565

**การคมนาคม**
ตำบลหนองบัวใหญ่ ห่างจากที่ว่าการอำเภอจัตุรัสประมาณ  1  กิโลเมตร อยู่ห่างจากตัวเมืองชัยภูมิ 37 กิโลเมตร อยู่ห่างจากกรุงเทพมหานคร 293 กิโลเมตร และอยู่ห่างจากจังหวัดนครราชสีมา 82 กิโลเมตร มีการคมนาคมทางบกเป็นเส้นทางที่ติดต่อสำคัญ มีทางหลวงแผ่นดินผ่าน 2 สาย ได้แก่ ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 201 และทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2170 

**เศรษฐกิจ**
 เกษตรกรรม  ในปัจจุบันประชากรตำบลหนองบัวใหญ่ส่วนใหญ่ ประกอบ อาชีพ ทางการเกษตร ผลผลิตทางการเกษตรที่สำคัญ ได้แก่ การทำนา ทำไร่ ทำสวน นอกจากนี้ ยังประกอบอาชีพ ค้าขายและรับจ้างทั่วไป- การประมง มีเกษตรกรที่ทำอาชีพประมง ได้แก่ เลี้ยงปลา เลี้ยงกุ้ง เพาะพันธุ์ปลา เพาะพันธุ์กุ้ง- การปศุสัตว์  มีเกษตรกรทำอาชีพเลี้ยงโค กระบือ- การบริการ สถานประกอบการด้านบริการ เช่น บริการเสริมสวย บริการซ่อม และอื่น ๆ- การท่องเที่ยว พัฒนาบึงหนองบัวใหญ่ เป็นแหล่งท่องเที่ยว- อุตสาหกรรม อุตสาหกรรมของตำบลหนองบัวใหญ่ จำแนกเป็น ประเภทอุตสาหกรรมผลิตและบริการ ได้แก่ โรงสีข้าว โรงงานประกอบรถขนพืชผลทางการเกษตร โรงกลึง โรงงานประกอบฟอร์นิเจอร์ โรงงานน้ำดื่ม โรงงานผสมคอนสรีตสำเร็จ โรงงานประกอบหลังคาเมทัลชีส- การพาณิชและกลุ่มอาชีพ ตำบลหนองบัวใหญ่มีตลาดการค้าที่สำคัญจำนวน 2 แห่ง ที่ทางเทศบาลสามารถจัดเก็บรายได้ได้เองคือ 
*# ตลาดสดเทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่ ตั้งอยู่ในบริเวณพื้นที่หมู่ที่ 1 และหมู่ที่ 7
*# ตลาดเช้าตำบลหนองบัวใหญ่ ตั้งอยู่ในพื้นที่หมู่ที่ 2 
ส่วนการพาณิชยกรรมในเขตตำบลหนองบัวใหญ่ เป็นกิจการค้าปลีกและค้าส่ง สินค้าต่าง ๆ ได้แก่ เครื่องใช้ไฟฟ้า เครื่องเขียนแบบเรียน เสื้อผ้าและเครื่องนุ่งห่ม เครื่องยนต์การเกษตร พันธุ์พืช และวัสดุการเกษตร สังฆภัณฑ์และเวชภัณฑ์ สถานประกอบอาหาร และสินค้าอุปโภคบริโภค- ธนาคาร มีสาขาของธนาคาร 1 แห่ง ได้แก่
** ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธกส.) สาขาหนองบัวใหญ่

**การศึกษา**
 โรงเรียนระดับประถมศึกษา 4 แห่ง คือ
** โรงเรียนบ้านหนองบัวใหญ่
** โรงเรียนบ้านหนองบัวรอง(อินทรผลบำรุง)
** โรงเรียนบ้านจาน(นิเทศอุปถัมภ์)
** โรงเรียนบ้านหนองไผ่ล้อม- โรงเรียนระดับอนุบาล 2 แห่ง คือ
** โรงเรียนอนุบาลเทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่ 1
** โรงเรียนอนุบาลเทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่ 2- ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก 2 แห่ง คือ
** ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านหนองบัวใหญ่
** ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านหนองไผ่ล้อม

**ศาสนสถาน**
 วัด 5 แห่ง คือ
** วัดปทุมชาติ
** วัดป่าสุวรรณไพโรจน์
** วัดหนองบัวรอง
** วัดสนามนาง
** วัดเวฬุวนาราม- ศาลเจ้า 6 แห่ง คือ
** ศาลเจ้าพ่อพระยานรินทร์สงคราม
** ศาลเจ้าพ่อขุนกัณฑ์
** ศาลเจ้าพ่อขุนด่าน
** ศาลเจ้าพ่อสุริวงศ์เกรียงไกร
** ศาลเจ้าพ่อหลวงประจักษ์
** ศาลเจ้าพ่อขุนภิภักดิ์หลักเมือง

**วัฒนธรรม**
ในเขตตำบลหนองบัวใหญ่มีภาษาถิ่นหลากหลายที่ใช้สื่อสารในชีวิตประจำวัน ทั้งภาษาอีสาน ภาษากลาง แต่แม้ว่าจะมีภาษาถิ่นไทยต่างกัน แต่ก็ยังมีประเพณีและวัฒนธรรมเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน ดังนี้- งานประจำปีนมัสการปิดทองรอยพระพุทธบาทจำลองวัดปทุมชาติ ประมาณเดือน กุมภาพันธ์- ประเพณีสงกรานต์ ประมาณเดือน เมษายน- ประเพณีเข้าพรรษา ประมาณเดือน กรกฎาคม- ประเพณีออกพรรษา ประมาณเดือน ตุลาคม- ประเพณีลอยกระทง ประมาณเดือน พฤศจิกายน

**สถานที่สำคัญ**
 โรงพยาบาลจัตุรัส- สำนักงานเทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่- สำนักงานการประปาส่วนภูมิภาค สาขาจัตุรัส- สำนักงานปศุสัตว์อำเภอจัตุรัส- สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชัยภูมิ เขต 3- ศาลเจ้าพ่อพระยานรินทร์สงคราม (เจ้าเมืองสี่มุม)- รอยพระพุทธบาทจำลอง วัดปทุมชาติ (วัดแห่งแรกสร้างขึ้นพร้อมกับเมืองสี่มุม)- ตลาดสดเทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่- จุดพักรถ ที่พักริมทางหลวงหมายเลข 201 หมวดทางหลวงจัตุรัส กรมทางหลวง

**อ้างอิง**
 http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2554/E/017/18.PDF- https://stat.bora.dopa.go.th/stat/statnew/statTDD/views/showVillageData.php?rcode=36060610&statType=1&year=62

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  เว็บไซต์เทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่fix-attempted=yes 
หนองบัวใหญ่
หนองบัวใหญ่
หนองบัวใหญ่