รายการซากดึกดำบรรพ์สายพันธุ์มนุษย์

ตารางต่อไปนี้จะแสดงข้อมูลส่วนหนึ่งในบรรดาซากดึกดำบรรพ์ของสัตว์ที่เป็นสายพันธุ์มนุษย์ (hominin) ซึ่งใช้เป็นหลักฐานสนับสนุนวิวัฒนาการของมนุษย์เริ่มต้นตั้งแต่การตั้งขึ้นของวงศ์ย่อย "Hominini" ในสมัย Miocene ปลายคือประมาณ 6 ล้านปีก่อน (ดูการจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ที่บทความการจำแนกชั้นของไพรเมต-วงศ์ลิงใหญ่)
เนื่องจากว่า มีการค้นพบซากดึกดำบรรพ์เป็นพัน ๆ โดยมากไม่สมบูรณ์ บ่อยครั้งเป็นเพียงแค่กระดูกหรือฟันชิ้นเดียว และน้อยครั้งจะได้โครงกระดูกหรือแม้แต่กะโหลกศีรษะทุกชิ้น
ตารางนี้ไม่ได้มีจุดมุ่งหมายเพื่อจะแสดงซากดึกดำบรรพ์ที่ได้ค้นพบทั้งหมด
แต่เพื่อจะแสดงสิ่งค้นพบที่สำคัญที่สุด
รายการจะเรียงลำดับตามอายุโดยประมาณ ตามการหาอายุโดยสารกัมมันภาพรังสี (เช่นจากคาร์บอนกัมมันตรังสี) หรือเทคนิคอื่น ๆ (เช่น incremental dating)
ชื่อสปีชีส์เป็นชื่อตามมติในปัจจุบัน หรือว่า ถ้าไม่มี ก็จะแสดงชื่ออื่น ๆ ไว้ด้วย
ส่วนชื่อสปีชีส์ที่เคยใช้แต่ตกไปแล้วอาจจะพบได้ในเว็บไซต์ของซากดึกดำบรรพ์เอง
ให้สังเกตว่า ซากดึกดำบรรพ์ที่แสดงโดยมากไม่ได้รับการพิจารณาว่า เป็นสัตว์บรรพบุรุษของมนุษย์ปัจจุบัน (Homo sapiens) แต่เป็นญาติใกล้ชิดกับบรรพบุรุษมนุษย์ และดังนั้น จึงมีความสำคัญในการศึกษาเรื่องการสืบทอดสายพันธุ์

**ตัวย่อที่ใช้**

**ปี**
 Ma = ล้านปี- k = พันปี

**ตำแหน่งสถานที่หรือชื่อของซากดึกดำบรรพ์**
 ALบริเวณ Afar, ประเทศเอธิโอเปีย- ARA-VPAramis Vertebrate Paleontology, หมู่บ้าน Aramis, ประเทศเอธิโอเปีย- BARLukeino, เขา Tugen Hills, เทศมณฑล Baringo, ประเทศเคนยา- BOU-VPBouri Vertebrate Paleontology, โบราณสถาน Bouri, ประเทศเอธิโอเปีย- Dโบราณสถาน Dmanisi, ประเทศจอร์เจีย- ERทะเลสาบ Turkana ตะวันออก, ประเทศเคนยา- KGAโบราณสถาน Konso-Gardula, ประเทศเอธิโอเปีย- KNMพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติประเทศเคนยา (Kenya National Museum)- KPKanapoi, ประเทศเคนยา- LBถ้ำ Liang Bua, เกาะ Flores, ประเทศอินโดนีเซีย- LHLaetoli Hominid, โบราณสถาน Laetoli, ประเทศแทนซาเนีย- NGหมู่บ้าน Ngandong, ประเทศอินโดนีเซีย- OHOlduvai Hominid, โกรกธาร Olduvai Gorge, ประเทศแทนซาเนีย- SKเขตมรดกแห่งชาติ Swartkrans, ประเทศแอฟริกาใต้- Sts, Stwถ้ำ Sterkfontein, ประเทศแอฟริกาใต้- TMพิพิธภัณฑ์ Transvaal Museum, ประเทศแอฟริกาใต้- TMToros-Menalla, ประเทศชาด- WTทะเลสาบ Turkana ตะวันตก, ประเทศเคนยา

**สมัย Miocene ปลาย**
สมัย Miocene (5.3-23 ล้านปีก่อน) เป็นส่วนต้นของยุคนีโอจีน (2.6-23 ล้านปีก่อน)

**5.3 - 7 ล้านปี**

**สมัยไพลโอซีน**
สมัยไพลโอซีน (2.58-5.3 ล้านปี) เป็นส่วนปลายของยุคนีโอจีน

**2.58 - 5.3 ล้านปี**

**สมัย Pleistocene**

**ยุคหินเก่าต้น 300,000-2.58 ล้านปี**

**ยุคหินเก่ากลาง 300,000 - 50,000 ปี**

**ยุคหินเก่าปลาย 50,000 - 10,000 ปี**

**สมัยโฮโลซีน**

**ยุคหินกลาง / ยุคหินใหม่ 10,000 - 5000 ปี**

**ดูเพิ่ม**
 วิวัฒนาการของมนุษย์- แผนภูมิสปีชีส์มนุษย์ตามกาลเวลา- ตารางเปรียบเทียบสปีชีส์ต่าง ๆ ของมนุษย์สกุลโฮโม- แผนภาพแสดงความใกล้เคียงกันของสายพันธุ์มนุษย์

**แหล่งข้อมูลอื่น ๆ**

**หนังสือ**
 Gibbons, Ann (2007). The First Human: The Race to Discover our Earliest Ancestor. Anchor Books. ISBN 978-1-4000-7696-3- url=http://books.google.com/?id=Ezm1OA_s6isC&printsec=frontcover&dq=hartwig+primate&cd=1#v=onepage&q&f=false.- Johanson, Donald; Wong, Kate (2009). Lucy's Legacy: The Quest for Human Origins. Three Rivers Press. ISBN 978-0-307-39640-2.-  isbn=978-0-521-46786-5 (Note: this book contains very useful, information dense chapters on primate evolution in general, และ human evolution in particular, including fossil history).- Leakey, Richard; Lewin, Roger (1992). Origins Reconsidered: In Search of What Makes us Human. Little, Brown and Company. ISBN 0-316-90298-5- Lewin, Roger (1987). Bones of Contention: Controversies in the Search for Human Origins. Penguin Books. ISBN 0-14-022638-9- Morwood, Mike;van Oosterzee, Penny (2007). A New Human: The Startling Discovery และ Strange Story of the 'Hobbits' of Flores, Indonesia. Smithsonian Books. ISBN 978-0-06-089908-0- Oppenheimer, Stephen (2003). Out of Eden: The Peopling of the World. Constable. ISBN 1-84119-697-5- Roberts, Alice (2009). The Incredible Human Journey: The Story of how we Colonised the Planet. Bloomsbury. ISBN 978-0-7475-9839-8- Shreeve, James (1996). The Neanderthal Enigma: Solving the Mystery of Modern Human Origins. Viking. ISBN 0-670-86638-5- Stringer, Chris (2011). The Origin of Our Species. Allen Lane. ISBN 978-1-84614-140-9- Stringer, Chris; Andrews, Peter (2005). The Complete World of Human Evolution. Thames & Hudson. ISBN 0-500-05132-1- Stringer, Chris; McKie, Robin (1996). African Exodus: The Origins of Modern Humanity. Jonathan Cape. ISBN 0-224-03771-4- van Oosterzee, Penny (1999). The Story of Peking Man. Allen & Unwin. ISBN 1-86508-632-0- Walker, Allan; Shipman, Pat (1996). The Wisdom of the Bones: In Search of Human Origins. Weidenfeld and Nicholson. ISBN 0-297-81670-5- Wade, Nicholas (2006). Before the Dawn: Recovering the Lost History of our Ancestors. Penguin Press. ISBN 978-0-7156-3658-9- isbn=978-0-673-39013-4 (Note: this book contains very accessible descriptions of human และ non-human primates, their evolution, และ fossil history).- isbn=978-0-8133-3482-0- isbn=978-0-88133-575-0-  accessdate=2006-08-29- accessdate=2006-08-31-  pages = 189-225 

**เว็บไซต์**
  Interactive map of primate fossil finds around the world date=2012-02-22 -  Informative lecture on Australopithecines date=2011-12-16 

**เชิงอรรถและอ้างอิง**
ซากดึกดำบรรพ์