เจแปนแอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 123

เจแปนแอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 123 เป็นเที่ยวบินภายในประเทศของสายการบินเจแปนแอร์ไลน์ ใช้เครื่องบินรุ่นโบอิง 747-146SR ทะเบียนอากาศยาน 8119 เส้นทางจากท่าอากาศยานนานาชาติโตเกียวสู่ท่าอากาศยานนานาชาติโอซากะ (อิตามิ)
ภายหลังขึ้นบินได้เพียง 12 นาที  จึงเกิดการระเบิดขึ้นบริเวณท้ายเครื่องทำให้แพนหางดิ่งฉีกขาดเสียการควบคุมเครื่อง อีก 32 นาทีต่อมา จึงประสบอุบัติเหตุตกบริเวณหุบเขาอตสึตากะ ใกล้กับภูเขาทากามางาฮาระ ในจังหวัดกุมมะ  เมื่อวันที่ 12 สิงหาคม ค.ศ. 1985 มีผู้โดยสารเสียชีวิต 505 คน ลูกเรือ 15 คน รวมผู้เสียชีวิตทั้งสิ้น 520 คน และมีผู้รอดชีวิต 4 คน ซึ่งหนึ่งในผู้เสียชีวิตในครั้งนี้คือ คีว ซากาโมโตะ นักร้องชื่อดังเจ้าของเพลงสุกี้ยากี้
นับเป็นเหตุการณ์อุบัติเหตุทางการบินที่มีจำนวนผู้เสียชีวิตในอากาศยานลำเดียวที่มากที่สุดในโลก และเป็นอุบัติเหตุทางการบินที่มีผู้เสียชีวิตเป็นอันดับที่ 2 ของโลก รองจากภัยพิบัติท่าอากาศยานเตเนริเฟ
คนญี่ปุ่นเรียกเหตุการณ์นี้ว่าเป็นเหตุการณ์ที่คนญี่ปุ่นทำร้ายคนญี่ปุ่นจนถึงแก่ชีวิตมากที่สุดรองจากเหตุการณ์สงครามโลกครั้งที่ 2

**อากาศยาน**
JA8119 อากาศยานลำเกิดเหตุ เมื่อปี ค.ศ. 1984
อากาศยานที่เกิดเหตุรุ่นโบอิง 747-100SR ทะเบียนหมายเลข JA8119  (หมายเลขซีเรียล 20783 หมายเลขสายการผลิต 230) ขึ้นบินครั้งแรกเมื่อวันที่ 28 มกราคม ค.ศ. 1974 ก่อนที่จะเกิดอุบัติเหตุมีชั่วโมงการบินที่ 25,030 ชั่วโมง และ 18,835 รอบบิน (รอบการขึ้นบินและลงจอด)
เมื่อวันที่ 2 มิถุนายน ค.ศ. 1978 ขณะปฎิบัติการบิน เที่ยวบิน 115 ในเส้นทางเดียวกัน ได้เกิดอุบัติเหตุกระแทกพื้นอย่างแรงระหว่างการลงจอดด้วยการใช้เครื่องมือที่รันเวย์ 32L ที่ท่าอากาศยานอิตามิ นักบินจึงทำการดึงเครื่องขึ้นมากเกินไป ส่งผลให้เกิดการกระแทกอย่างรุนแรงที่ส่วนหางของเครื่องบินในครั้งที่สองของการแตะพื้น แม้จะไม่มีผู้เสียชีวิตในบรรดาผู้โดยสารและลูกเรือทั้งหมด 394 คน แต่มีผู้บาดเจ็บ 25 คน โดยเป็นบาดเจ็บเล็กน้อย 23 คน และบาดเจ็บสาหัส 2 คน การกระแทกที่ส่วนหางทำให้แผงกั้นแรงดันด้านหลังเกิดรอยร้าว ความเสียหายนี้ได้รับการซ่อมแซมโดยช่างเทคนิคของบริษัทโบอิง และเครื่องบินได้กลับมาทำการบินอีกครั้ง ณ ขณะเกิดเหตุเครื่องบินลำนี้มีชั่วโมงบินรวม 8,830 ชั่วโมงแล้ว

**ผู้โดยสาร**
เที่ยวบินนี้เกิดขึ้นในช่วงวันหยุดโอบ้งในประเทศญี่ปุ่น ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่คนญี่ปุ่นจำนวนมากเดินทางกลับบ้านเกิดหรือท่องเที่ยวพักผ่อน มีชาวต่างชาติทั้งหมด 22 คนอยู่บนเที่ยวบินนี้ รวมถึงชาวฮ่องกง 4 คน ชาวอิตาลีและชาวอเมริกันประเทศละ 2 คน และชาวเยอรมนีตะวันตกกับสหราชอาณาจักรประเทศละ 1 คน บางคน
ผู้รอดชีวิตทั้งสี่คน ซึ่งเป็นผู้หญิงทั้งหมด นั่งอยู่ด้านซ้ายและบริเวณกลางของที่นั่งแถวที่ 54–60 ในส่วนท้ายของเครื่องบิน ได้แก่ ยูมิ โอชิอาอิ ซึ่งเป็นพนักงานต้อนรับบนเครื่องบินที่ไม่ได้ปฏิบัติหน้าที่ ฮิโรโกะ และมิกิโกะ โยชิซากิ แม่และลูกสาววัย 8 ขวบ และเคโกะ คาวาคามิ เด็กหญิงวัย 12 ปี ที่สูญเสียพ่อแม่และพี่สาวในอุบัติเหตุครั้งนี้
ในบรรดาผู้เสียชีวิตมีนักร้องและนักแสดงชาวญี่ปุ่นชื่อ คีว ซากาโมโตะ และนายธนาคาร อาคิฮิสะ ยูกาวะ ซึ่งเป็นบิดาของนักไวโอลินและนักประพันธ์เพลง ไดอาน่า ยูกาวะ

**รายละเอียดเหตุการณ์**
เส้นทางการบินของ JAL123
เที่ยวบินที่ 123 ออกเดินทางจากท่าอากาศยานนานาชาติโตเกียว (ฮาเนดะ) ที่รันเวย์ 16L เวลา 18.12 น. เพื่อเดินทางสู่ท่าอากาศยานนานาชาติโอซากะ (อิตามิ) หลังจากทะยานขึ้นฟ้าไปได้ 12 นาที ที่ความสูง  24,000 ฟุต (7,300 เมตร) บริเวณเหนืออ่าวซางามิ ได้เกิดเหตุระเบิดขึ้นบริเวณบริเวณด้านท้ายลำตัวเครื่อง ทำให้ระบบไฮดรอลิกในการควบคุมเครื่องมีปัญหา การระเบิดที่บริเวณดังกล่าวคือบริเวณแผงกั้นปรับความดันอากาศท้าย (Rear Pressure Bulkhead) ฉีกขาด ทำให้เครื่องสูญเสียความดันอย่างรุนแรง นอกจากนี้จากแรงระเบิดทำให้แพนหางดิ่งฉีกขาดหลุดลอยไปทำให้ไม่สามารถควบคุมเครื่องเลี้ยวซ้ายขวาได้ ซึ่งมีผู้สามารถบันทึกภาพแพนหางเครื่องที่ฉีกขาดไว้ได้จากพื้นดิน
กัปตันจึงตัดสินใจบังคับเครื่องกลับสู่ชายฝั่ง และพยายามวิทยุขอความช่วยเหลือไปที่หอบังคับการบินโตเกียวเพื่อขออนุญาตนำเครื่องกลับไปร่อนลงฉุกเฉินที่โตเกียว และขอความช่วยเหลือไปที่ฐานทัพอากาศอเมริกาที่โยโกตะซึ่งอยู่ใกล้เส้นทางการบินมากที่สุด
ภาพวาดเครื่องบิน JL123 ก่อนที่จะสูญเสียแพนหางดิ่ง
เนื่องจากต้องรีบนำเครื่องกลับไปที่โตเกียวให้ได้อย่างเร็วที่สุด กัปตันพยายามตีวงเลี้ยวกับไปที่โตเกียวหลายครั้ง แต่ก็เป็นไปด้วยความยากลำบาก จนในที่สุดเครื่องก็เสียการทรงตัว เพดานการบินลดลง กัปตันพยายามเชิดหัวขึ้นและกางแฟลปแต่ไม่เป็นผล จนกระทั่งเครื่องบินกระแทกกับภูเขาบริเวณหุบเขาอตสึตากะ 
รวมระยะเวลานับตั้งแต่การระเบิดจนเครื่องตกทั้งสิ้น 32 นาที ผู้โดยสารบนเครื่องต่างมีเวลาในการบันทึกข้อความสั่งเสียถึงครอบครัว ซึ่งหน่วยกู้ภัยมาพบเห็นภายหลัง ปัจจุบันเก็บรักษาไว้ที่พิพิธภัณฑ์ภายในศูนย์ยกระดับความปลอดภัยของสายการบินเจแปนแอร์ไลน์ ท่าอากาศยานโตเกียว (ฮาเนดะ)
เหตุการณ์ภายหลังเครื่องบินตกถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างมากเนื่องจากทางการประเทศญี่ปุ่นปฏิเสธความช่วยเหลือจากสหรัฐซึ่งมีฐานทัพอากาศในบริเวณนั้น ซึ่งได้ติดต่อเข้ามาว่าต้องการความช่วยเหลือหรือไม่ การตัดสินใจนั้นทำให้มีคนตายเพิ่มขึ้น ซึ่งเป็นความหยิ่งยโสที่ไม่จำเป็น

**การปฏิบัติการกู้ภัยที่ล่าช้า**
ในปี 1995 นักนำร่องของกองทัพอากาศสหรัฐฯ ที่ประจำการอยู่ที่ฐานทัพอากาศโยโกตะ ได้เผยแพร่รายงานโดยระบุว่ากองทัพสหรัฐฯ ได้ติดตามสัญญาณขอความช่วยเหลือและเตรียมดำเนินการค้นหาและช่วยเหลือ แต่การปฏิบัติการนั้นถูกยกเลิกตามคำขอของทางการญี่ปุ่น ลูกเรือของเครื่องบิน ซี-130 ของกองทัพอากาศสหรัฐฯ เป็นกลุ่มแรกที่พบจุดตกของเครื่องบินภายใน 20 นาทีหลังการชน ขณะนั้นยังเป็นช่วงกลางวัน และได้รายงานตำแหน่งไปยังหน่วยงานญี่ปุ่นและฐานทัพอากาศโยโกตะ ซึ่งได้ส่งเฮลิคอปเตอร์ออกไปปฏิบัติภารกิจ
บทความในหนังสือพิมพ์ Pacific Stars and Stripes จากปี 1985 ระบุว่าบุคลากรที่ฐานทัพโยโกตะเตรียมพร้อมช่วยเหลือในการปฏิบัติการกู้ภัย แต่ไม่เคยได้รับการเรียกตัวจากรัฐบาลญี่ปุ่น
ต่อมาเฮลิคอปเตอร์ของกองกำลังป้องกันตนเองของญี่ปุ่น (JSDF) ได้พบซากเครื่องบินหลังจากพลบค่ำ แต่เนื่องจากทัศนวิสัยที่ไม่ดีและภูมิประเทศที่เป็นภูเขาทำให้ไม่สามารถลงจอดในที่เกิดเหตุได้ นักบินรายงานจากทางอากาศว่าไม่พบสัญญาณของผู้รอดชีวิต จากรายงานนี้ ทำให้เจ้าหน้าที่บนพื้นดินไม่ได้เดินทางไปยังจุดเกิดเหตุในคืนที่เครื่องบินตก แต่ถูกส่งไปพักค้างคืนที่หมู่บ้านชั่วคราว ซึ่งมีการตั้งเต็นท์และสร้างทางขึ้นลงเฮลิคอปเตอร์ พร้อมทำการเตรียมการอื่น ๆ ห่างจากจุดเกิดเหตุ 63 กิโลเมตร (39 ไมล์) ทีมกู้ภัยเริ่มเดินทางไปยังจุดเกิดเหตุในเช้าวันถัดมา
ทีมแพทย์พบว่ามีร่างผู้เสียชีวิตบางรายที่มีบาดแผลซึ่งบ่งบอกว่าพวกเขาอาจรอดชีวิตจากการตกเครื่องบิน แต่เสียชีวิตจากอาการช็อก การเผชิญกับสภาพอากาศในภูเขาตลอดคืน หรือบาดแผลที่หากได้รับการดูแลเร็วกว่านี้คงไม่เป็นอันตรายถึงชีวิต แพทย์คนหนึ่งกล่าวว่า "หากมีการค้นพบเร็วกว่านี้ 10 ชั่วโมง เราอาจพบผู้รอดชีวิตมากกว่านี้"

**สาเหตุ**
ภาพการซ่อมแซมที่ถูกวิธีและผิดวิธี
จากรายงานของคณะกรรมการสอบสวนอุบัติเหตุทางอากาศของญี่ปุ่น ได้สรุปสาเหตุไว้ดังนี้
# อากาศยานลำดังกล่าวเคยประสบอุบัติเหตุขณะร่อนลงจอดที่ท่าอากาศยานนานาชาติโอซากะ เมื่อวันที่ 2 มิถุนายน ค.ศ. 1978 บริเวณท้ายลำกระแทกกับพื้นรันเวย์ทำให้บริเวณแผงกั้นปรับความดันอากาศท้ายเครื่องได้รับความเสียหาย
# การซ่อมแซมบริเวณแผงกั้นปรับความดันอากาศท้ายเครื่อง ไม่เป็นไปตามขั้นตอนและมาตรฐานของผู้ผลิต
# เมื่อแผงกั้นปรับความดันอากาศระเบิดออก ทำให้ระบบไฮดรอลิกควบคุมเครื่องทั้งสี่ระบบไม่สามารถทำงาน อีกทั้งแรงระเบิดทำให้แพนหางดิ่งท้ายเครื่องฉีกขาด ทำให้ไม่สามารถบังคับเครื่องได้

**ผลของอุบัติเหตุ**
ภายหลังอุบัติเหตุภาพลักษณ์ของสายการบินเจแปนแอร์ไลน์ตกต่ำลงอย่างมาก ประชาชนเริ่มขาดความเชื่อมั่นในเรื่องความปลอดภัย จำนวนผู้โดยสารในเส้นทางภายในประเทศลดลงถึงหนึ่งในสาม หนึ่งเดือนต่อมาการเดินทางทางอากาศภายในประเทศลดลงถึง 25% ผู้โดยสารต่างย้ายไปใช้บริการของสายการบินออลนิปปอนแอร์เวย์ซึ่งเชื่อว่ามีความปลอดภัยมากกว่า
สายการบินต้องชำระค่าเสียหายแก่ครอบครัวผู้เสียชีวิตถึง 780 ล้านเยน ประธานสายการบินยาซูโมโตะ ทากางิประกาศลาออกเพื่อแสดงความรับผิดชอบ อีกทั้งผู้จัดการฝ่ายซ่อมบำรุงได้กระทำการอัตวินิบาตกรรมเพื่อชดใช้ความผิดเช่นเดียวกัน
ยกเลิกหมายเลขเที่ยวบิน 123 สำหรับเส้นทางบินจากฮาเนดะไปอิตามิ โดยเปลี่ยนเป็นเที่ยวบิน 121 และเที่ยวบิน 127 ในวันที่ 1 กันยายน 1985 แม้ว่าเครื่องบิน โบอิง 747 จะยังคงถูกใช้ในเส้นทางเดิมโดยใช้หมายเลขเที่ยวบินใหม่ในช่วงหลายปีหลังจากเหตุการณ์อุบัติเหตุ แต่ในช่วงกลางทศวรรษ 1990 เครื่องบินเหล่านี้ก็ถูกแทนที่ด้วย โบอิง 767 หรือ โบอิง 777

**ดูเพิ่ม**
 แอร์ไชนา เที่ยวบินที่ 129

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**

**รายงานการสืบสวนอุบัติเหตุ**
 publisher=คณะกรรมการสืบสวนอุบัติเหตุทางอากาศ- df=dmy-all

**เจแปนแอร์ไลน์**
  เรียนรู้จากอดีต เจแปนแอร์ไลน์

**สื่ออื่น&hairsp;ๆ**
  รายละเอียดบันทึกในเหตุการณ์: การตกของ JL123-  ภาพเคลื่อนไหวจำลองของ JAL123 (ภาษาอังกฤษ)-  การตกของโบอิง 747 เจแปนแอร์ไลน์-  ภาพถ่ายของ JA8119- df=dmy-all-  งานวิจัยเกี่ยวกับ JL123- df=dmy-all-  ชาร์ลี-วิคเตอร์-โรเมโอ (การจำลองเหตุการณ์)- Citation |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1074738-1,00.html |title=นาทีสุดท้ายของ JAL 123 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521160858/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1074738-1,00.html |archive-date=2013-05-21 |work=นิตยสารไทม์ |df=dmy-all-  ครบรอบ 20 ปีเหตุการณ์ JAL 123 (BBC)- df=dmy-all- เจแปนแอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 123 (12 สิงหาคม ค.ศ. 1985) - บันทึกการสนทนาในห้องนักบิน (บรรยายภาษาอังกฤษ)- CVR (บันทึกการสนทนาในห้องนักบิน) เสียงของช่วงเวลาสุดท้าย-  Planesafe.org: JAL123- df=dmy-all-  J.A.L.'S POST-CRASH TROUBLES- JAL123 Tokyo control communications records บันทึก การสื่อสาร JAL123 โตเกียว ATC
หมวดหมู่:อุบัติเหตุทางการบินในประเทศญี่ปุ่น
หมวดหมู่:อุบัติเหตุทางการบินในปี พ.ศ. 2528
หมวดหมู่:อุบัติเหตุของเครื่องบินโบอิง 747
หมวดหมู่:อุบัติเหตุที่เกิดขึ้นกับเจแปนแอร์ไลน์
หมวดหมู่:จังหวัดกุมมะ