ลัทธิฮหว่าหาว

ฮหว่าหาว (Hòa Hảo) เป็นขบวนการทางศาสนาBritannica Hoa Haoที่ได้รับการกล่าวถึงเป็นศาสนาพื้นเมืองแบบผสานความเชื่อหรือเป็นลัทธิของศาสนาพุทธ จัดตั้งใน ค.ศ. 1939 โดยฮหวิ่ญ ฟู้ โส (ค.ศ. 1920–1947) ซึ่งผู้นับถือมองเป็นนักบุญp=4 ลัทธินี้เป็นหนึ่งในศาสนาหลักของประเทศเวียดนามที่มีผู้นับถือระหว่างหนึ่งล้านถึง 8 ล้านคน ส่วนใหญ่อยู่ในดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำโขง
ปรัชญาทางศาสนาของฮหว่าหาวคือศาสนาพุทธ โดยมีการปฏิรูปp=88 และปรับปรุงความเชื่อพื้นเมือง Bửu Sơn Kỳ Hương ที่มีอายุนานกว่าในภูมิภาคนี้p=146 และมีคุณสมบัติเสมือนลัทธิสหัสวรรษp=134
ในช่วงสงครามอินโดจีนครั้งที่หนึ่ง ความไม่ลงรอยกันกับกลุ่มใหญ่อื่น ๆ ทำให้ฮหว่าหาวกลายเป็นลัทธิศาสนา-การเมือง-การทหารที่ก้าวร้าว เหวียตมิญลักพาตัวโสขณะเดินทางกลับจากการประชุมแก้ปัญหาลัทธิคอมมิวนิสต์ที่ไม่ประสบความสำเร็จและประหารชีวิตเขา ผู้นับถือฮหว่าหาวหลายคนยกให้เขาเป็นพระเมสสิยาห์ที่จะปรากฏในช่วงวิกฤตBritannica Huynh Phu So ทำให้ลัทธินี้ทำสงครามต่อพวกคอมมิวนิสต์ โดยระบุเป็น "กองกำลังต่อต้านเหวียตมิญที่แข็งแกร่งที่สุดของประเทศ"p=182 ถึงประนั้น ลัทธิฮหว่าหาวกับองค์ทางศาสนา-การเมืองกลุ่มอื่น ยังคงครอบงำเวียดนามใต้ทั้งในทางการเมืองและสังคมในคริสต์ทศวรรษ 1950 โดยอ้างสิทธิ์ในการจัดตั้งเวียดนามใต้ที่ไม่ใช่คอมมิวนิสต์p=321 
ลัทธิฮหว่าหาวพยายามที่จะรักษาเอกลักษณ์ทางศาสนาและความเป็นอิสระของตนp=376

**การเรียกขาน**

**ชื่อ**
ฮหว่าหาวเป็นขบวนการทางศาสนาใหม่Britannica Hoa Hao และตั้งชื่อตามฮหว่าหาว (Hòa Hảo;p=4 Hoa Hao.ogg; Chữ Hán: 道和好)p=125 หมู่บ้านของผู้ก่อตั้ง ซึ่งปัจจุบันอยู่ในอำเภอ Thốt Nốt จังหวัดอานซาง ประเทศเวียดนามpp=373–374 บางครั้งมีการเรียกชื่อเป็น ฮหว่า-หาว,p=235 ลัทธิฮหว่าหาว,p=90 พุทธฮหว่าหาวp=4 (Phật Giáo Hòa Hảo)p=243 รัฐบาลคอมมิวนิสต์สมัยใหม่เปลี่ยนชื่อหมู่บ้านฮหว่าหาวเป็น Phú Mỹp=598
เดิมทีมีการเรียกผู้ติดตามลัทธินี้ว่า Dao Xen ตามชื่อเล่นในวัยเด็กของโสp=119

**การจัดกลุ่ม**
ตามธรรมเนียม กลุ่มศาสนานี้p=12ถูกจัดเป็นลัทธิBritannica Huynh Phu Sop=7ของศาสนาพุทธp=31 นายพล โจเซฟ ลอว์ตัน คอลลินส์ ผู้เคยทำหน้าที่เป็นผู้แทนพิเศษของสหรัฐในประเทศเวียดนาม กล่าวถึงฮหว่าหาวเป็น "ลัทธิศาสนาเทียม" โดยระบุว่าเป็นลัทธิที่ "ดึงดูดชาวนาที่เลื่อมใสในศาสนาพุทธและเป็นระบบพ่อปกครองลูกที่ได้รับการป้องกัน"p=182
ถึงกระนั้น ข้อมูลอื่น ๆ กล่าวถึงฮหว่าหาวเป็นศาสนาBritannica Hoa Haop=3พื้นเมืองแบบผสานความเชื่อp=95ต่างหาก2020

**ต้นกำเนิด**
ลัทธิฮหว่าหาวก่อตั้งโดยฮหวิ่ญ ฟู้ โส (1919–1947)p=525 ชาวเวียดนามที่เกิดในครอบครัวผู้ถือครองรายย่อยที่นับถือศาสนาคริสต์นิกายโรมันคาทอลิกใน ค.ศ. 19192019pp=585–586

**ประชากร**
แผนที่ดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำโขงในประเทศเวียดนาม
รายงานจากงานวิจัย ภารกิจค้นหาข้อเท็จจริงในประเทศเวียดนาม ของ UK Home Office ใน ค.ศ. 2019 ฮหว่าหาวเป็นศาสนาที่มีผู้นับถือมากเป็นอันดับ 4 ของประเทศเวียดนามp=26 ส่วนรายงาน International Religious Freedom Report ของกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐใน ค.ศ. 2019 ระบุว่า ตามการประมาณการของรัฐบาลสหรัฐ เวียดนามมีประชากรทั้งหมด 97.9 ล้านคนpage=2 และสถิติของรัฐบาลเวียดนามในเดือนมกราคม ค.ศ. 2018 พบว่าผู้นับถือลัทธิฮหว่าหาวมีประมาณ 1.5% ของประชากรเวียดนามทั้งหมด2018 โดยมีจำนวนประมาณการอย่างเป็นทางการที่ 1.3 ล้านคน ถึงแม้ว่าประมาณการอย่าง "ไม่เป็นทางการ" จะอยู่ที่มากกว่า 2 ล้านคนก็ตามpp=36, 46 ข้อมูลอื่น ๆ ระบุผู้นับถือลัทธิฮหว่าหาวที่ประมาณ 500,000–1 ล้านคน,p=2 4–5 ล้านคน2021 หรือ 8 ล้านคนpp=108–109
ผู้นับถือลัทธิฮหว่าหาวส่วนใหญ่อยู่ในเวียดนามตอนใต้ ส่วนในเวียดนามตอนกลางมีผู้นับถือ "น้อยมาก" และเกือบไม่มีผู้นับถือลัทธินี้ในเวียดนามตอนเหนือ2021
มีการจัดตั้งชุมชนโพ้นทะเลประมาณช่วงปลายคริสต์ทศวรรษ 1970 ส่วนใหญ่อยู่ในสหรัฐ, ออสเตรเลีย,2021 แคนาดา,p=598 และชุมชนขนาดเล็กในฝรั่งเศส,p=5 เยอรมนี และเบลเยียมp=598 ประมาณว่ามีผู้นับถือลัทธิฮหว่าหาวที่อาศัยอย๔่ต่างประเทศหมื่นกว่าคนp=598 ชุมชนที่มีผู้นับถือลัทธิฮหว่าหาวมากที่สุดอยู่ที่แซนตาแอนา รัฐแคลิฟอร์เนียp=90

**อ้างอิง**

**ข้อมูล**
 Cite book |last=Asselin |first=Pierre |year=2013 |title=Hanoi's Road to the Vietnam War, 1954-1965 |publisher=University of California Press |isbn=978-0520276123- editor-last3=Jelen- Cite book |title=Immigrants in American History: Arrival, Adaptation, and Integration |editor-first=Elliott Robert |editor-last=Barkan |publisher=ABC-Clio |year=2013 |isbn=9781598842197- Cite book |last=Bourdeaux |first=Pascal |title=Handbook of East Asian New Religious Movements |editor-first1=Lukas |editor-last1=Pokorny |editor-first2=Franz |editor-last2=Winter |publisher=Brill Publishers |isbn=978-9004362055 |series=Brill Handbooks on Contemporary Religion | year=2018 - Cite book |last=Bradley |first=Mark Philip |title=Vietnam at War |url=https://archive.org/details/vietnamatwar0000brad |edition=First |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0192803498 | year=2009 - Cite book |title=Vietnam: A Dragon Embattled |url=https://archive.org/details/vietnamdragonemb01butt |first=Joseph |last=Buttinger |author-link=Joseph Buttinger |year=1967 |publisher=Praeger Publishers |location=New York City - url=https://escholarship.org/uc/item/629724zz- Cite journal |title=The Sect Crisis of 1955 and the American Commitment to Ngô Đình Diệm |first=Jessica M. |last=Chapman |journal=Journal of Vietnamese Studies |year=2010 |volume=5 |issue=1 |pages=37–85 |publisher=University of California Press |doi=10.1525/vs.2010.5.1.37- Cite book |title=Cauldron of Resistance: Ngo Dinh Diem, the United States, and 1950s Southern Vietnam (The United States in the World) |url=https://archive.org/details/cauldronofresist00chap |first=Jessica M. |last=Chapman |publisher=Cornell University Press |year=2013 |location=Ithaca, New York |isbn=978-0801450617- edition=Second - Cite book |title=Vietnamese in Orange County |first1=Thuy Vo |last1=Dang |first2=Linda Trinh |last2=Vo |first3=Tram |last3=Le |publisher=Arcadia Publishing |year=2015 |isbn=9781467133210- isbn=0253338549 - edition=Second - isbn=978-0231511100 - Cite book |title=The Vietnamese War: Revolution and Social Change in the Mekong Delta, 1930–1975 |first=David W. P. |last=Elliott |location=Armonk, New York |publisher=M. E. Sharpe |year=2003 |isbn=0-7656-0602-X |url-access=registration |url=https://archive.org/details/vietnamesewarrev0001elli - Cite journal |title=The Political-Religious Sects of Viet-Nam |url=https://archive.org/details/sim_pacific-affairs_1955-09_28_3/page/n36 |first=Bernard B. |last=Fall |author-link=Bernard B. Fall |date=September 1955 |journal=Pacific Affairs |volume=28 |issue=3 |pages=235–253 |doi=10.2307/3035404 |jstor=3035404- location=New York City - Cite journal |title=The Hoa Hao: A Half-Century of Conflict |first=John B. |last=Haseman |journal=Asian Affairs: An American Review |date=July–August 1976 |volume=3 |issue=6 |publisher=Taylor & Francis, Ltd. |doi=10.1080/00927678.1976.10554207 - Cite journal |first1=David W. |last1=Hendon |first2=Scott T. |last2=Prather |title=Notes on Church–State Affairs |journal=Journal of Church and State |volume=62 |issue=2 |year=2020 |pages=397–410 |doi=10.1093/jcs/csaa025- Cite web |website=Radio Free Asia |date=8 October 2019 |title=Hoa Hao Buddhists in Vietnam Beaten While Trying to Stop Temple Demolition |url=https://www.rfa.org/english/news/vietnam/hoa-hao-buddhists-in-vietnam-beaten-10072019165527.html |archive-url=https://archive.today/20220129061444/https://www.rfa.org/english/news/vietnam/hoa-hao-buddhists-in-vietnam-beaten-10072019165527.html |archive-date=29 January 2022 |first1=Channhu |last1=Hoang |first2=Roseanne |last2=Gerin - edition=Second - Cite journal |first=David |last=Hunt |title=Village Culture And The Vietnamese Revolution |journal=Past & Present |volume=94 |issue=1 |date=February 1982 |pages=134 |doi=10.1093/past/94.1.131- doi=10.1093/ahr/119.3.941- Cite book |title=America's Miracle Man in Vietnam: Ngo Dinh Diem, Religion, Race, and U.S. Intervention in Southeast Asia |url=https://archive.org/details/americasmiraclem0000jaco |issn=2692-0514 |first=Seth |last=Jacobs |edition=Second |publisher=Duke University Press |year=2004 |isbn=0822334291 - Cite book |title=Vietnam: A History |first=Stanley |last=Karnow |author-link=Stanley Karnow |year=1997 |publisher=Penguin Books |isbn=0-670-84218-4 |location=New York City- Cite book |first=Ben |last=Kiernan |author-link=Ben Kiernan |title=Viet Nam: A History from Earliest Times to the Present |publisher=Oxford University Press |year=2017 |isbn=9780195160765 - isbn=9781565842182- Cite web |first1=Cat |last1=Linh |first2=Viet |last2=Ha |first3=Richard |last3=Finney |url=https://www.rfa.org/english/news/vietnam/released-08122016160514.html |title=Hoa Hao Follower Released From Prison in Vietnam After Sentence Ends |archive-url=https://archive.today/20220129061515/https://www.rfa.org/english/news/vietnam/released-08122016160514.html |archive-date=29 January 2022 |date=12 August 2018 |work=Radio Free Asia - Cite book |first=Quang Thi |last=Lâm |title=The Twenty-five Year Century: A South Vietnamese General Remembers the Indochina War to the Fall of Saigon |publisher=University of North Texas Press |year=2001 |isbn=1574411438- Cite journal |first=Jefferson P. |last=Marquis |title=The Other Warriors: American Social Science and Nation Building in Vietnam |journal=Diplomatic History |volume=24 |issue=1 |date=January 2000 |pages=79–105 |doi=10.1111/0145-2096.00199- Cite journal |first=David G. |last=Marr |author-link=David G. Marr |title=Hue-Tam Ho Tai. Milllnarianism and Peasant Politics in Vietnam. (Harvard East Asian Series, number 99.) Cambridge: Harvard University Press. 1983. Pp. xii, 220. $30.00 |journal=The American Historical Review |volume=89 |issue=2 |date=April 1984 |doi=10.1086/ahr/89.2.508-a- Cite book |title=Vietnam: State, War, and Revolution (1945–1946) |first=David G. |last=Marr |publisher=University of California Press |location=Berkeley, California |year=2013 |isbn=978-0520274150- Cite book |first=John T. Jr |last=McAlister |title=Vietnam, The Origins of Revolution |location=New York City |publisher=Alfred A. Knopf for the Center of International Studies, Prince University |year=1969 |lccn=69010690- Cite news |title=Sect Members Fight Red Rule in Mekong Delta Area |first=George |last=McArthur |url=https://tile.loc.gov/storage-services/service//frd/pwmia/14/8121.pdf |via=Library of Congress |newspaper=Los Angeles Times |date=18 January 1978 |location=Los Angeles - Cite journal |year=1988 |title=Nationalism and Communism in Vietnam |first=Edwin E. |last=Moise |volume=5 |issue=2 |journal=Journal of Third World Studies |pages=6–22 |publisher=University Press of Florida |jstor=45193059- Cite book |first=Mark |last=Moyar |author-link=Mark Moyar |title=Triumph Forsaken: The Vietnam War, 1954–1965 |publisher=Cambridge University Press |year=2009 |isbn=978-0521757638 - Cite journal |editor-first=Wesley R. |editor-last=Fishel |first=Robert R. |last=Nathan |author-link=Robert R. Nathan |title=The Consequences of Partition. Problems of Freedom: South Vietnam since Independence |journal=Naval War College Review |volume=15 |issue=5 |location=New York City |year=1962- Cite journal |first=Van |last=Nguyen-Marshall |title=Cauldron of Resistance: Ngo Dinh Diem, the United States, and 1950s Southern Vietnam |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-american-history_2014-06_101_1/page/n322 |journal=The Journal of American History |volume=101 |issue=1 |date=June 2014 |page=321 |doi=10.1093/jahist/jau279- edition=Second - isbn=978-0674433694 - Cite news |last=Vo-Duy |first=Thanh |date=September 2020 |title=Repaying the Debts, Remaking the World: Hoà Hảo Buddhist Charity as Vernacular Development in Vietnam's Mekong Delta |publisher=Australian National University |doi=10.25911/5f7c39e2df084- website=Asia Research Institute, National University of Singapore- Cite thesis |url=https://history.columbia.edu/wp-content/uploads/sites/20/2019/05/Vu-Thesis-2019.pdf |title=Dividing the Delta: Khmer-Vietnamese Relations from 1930 to 1954 in the Mekong Delta |first=Yen Ba |last=Vu |publisher=Columbia University Press |year=2019 |access-date=2022-12-30 |archive-date=2022-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205135119/https://history.columbia.edu/wp-content/uploads/sites/20/2019/05/Vu-Thesis-2019.pdf |url-status=dead - last=Werner

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  Web site of a US-based Hòa Hảo association-  Web site of Hòa Hảo Ancestral Temple, VN
ฮหว่าหาว
หมวดหมู่:ลัทธิ
หมวดหมู่:ขบวนการศาสนาพุทธใหม่