เจ้าพระยามหิธร (ลออ ไกรฤกษ์)

ภาพล้อเจ้าพระยามหิธร ฝีพระหัตถ์ รัชกาลที่ 6
มหาเสวกเอก เจ้าพระยามหิธร นามเดิม  ลออ สกุลไกรฤกษ์ (2 กรกฎาคม พ.ศ. 2417 – 8 พฤษภาคม พ.ศ. 2499) อดีตองคมนตรีในรัชกาลที่ 7 อดีตราชเลขาธิการ อดีตเสนาบดีกระทรวงมุรธาธร อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม และอดีตประธานศาลฎีกา

**ประวัติ**
ลออ ไกรฤกษ์ เกิดเมื่อวันพฤหัสบดี แรม 4 ค่ำ เดือน 8 ปีจอ ตรงกับวันที่ 2 กรกฎาคม พ.ศ. 2417 เวลา 8 นาฬิกา ณ ตำบลตึกแดง อำเภอคลองสาน จังหวัดธนบุรี เป็นบุตรคนที่ 4 ของพระยาเพ็ชรรัตน (โมรา) กับท่านตาล ไกรฤกษ์ สมรสกับกลีบ ธิดาหมื่น นรารักษ์ (ปิ่น บางยี่ขัน) ซึ่งเป็นเจ้าของสวนอยู่ที่บางยี่ขัน ธนบุรี มารดาชื่อหุ่น กำเนิดในสกุล สนธิรัตน์

**ประวัติการศึกษา**
 พ.ศ. 2428 ศึกษาขั้นต้นที่โรงเรียนวัดจักรวรรดิราชาวาส - พ.ศ. 2429 โรงเรียนพระตำหนักสวนกุหลาบ - พ.ศ. 2440 สอบไล่ได้เป็นเนติบัณฑิต ชั้นที่ 1  จากโรงเรียนกฎหมายของกระทรวงยุติธรรม นับเป็นเนติบัณฑิตคนแรกของประเทศไทย

**ประวัติการรับราชการ**
 พ.ศ. 2434 ช่วยราชการในศาลฎีกา- ช่วยราชการใน กรมราชเลขานุการ- ผู้พิพากษาศาลพระราชอาญา (ศาลยุติธรรมในปัจจุบัน)- ผู้บัญชาการและสอนวิชากฎหมาย ณ โรงเรียนกฎหมายของกระทรวงยุติธรรม- ผู้พิพากษาศาลแพ่ง- เลขานุการเสนาบดีกระทรวงยุติธรรม (พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ารพีพัฒนศักดิ์ กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์)- พ.ศ. 2441 อธิบดีผู้พิพากษาศาลแพ่ง - พ.ศ. 2444 ปลัดทูลฉลองกระทรวงยุติธรรม - พ.ศ. 2453 กรรมการศาลฎีกา - 16 พฤษภาคม 2454 – อธิบดีกองฎีกา- พ.ศ. 2454 ราชเลขานุการฝ่ายกฤษฎีกา- พ.ศ. 2457 เป็นสมุหพระนิติศาสตร์ (หัวหน้ากรมพระนิติศาสตร์คนแรก)- พ.ศ. 2461 อธิบดีศาลฎีกา (ประธานศาลฎีกา) (สามัญชนคนแรกที่ดำรงตำแหน่งนี้)- 15 ธันวาคม พ.ศ. 2462 ราชเลขาธิการ- องคมนตรี- พ.ศ. 2480 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม

**ราชการพิเศษ**
 กรรมการสอบความรู้เนติบัณฑิต- กรรมการชำระกฎหมายเก่า และรวบรวมร่างกฎหมายใหม่- สภานายกคนแรกของเนติบัณฑิตยสภา- กรรมการสภาการคลัง- กรรมการตรวจร่างประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์- กรรมการ ก.พ.- ประธาน อ.ก.พ. วิสามัญ

**เกียรติยศ**

**มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์**
 พ.ศ. 2482 ศาสตราจารย์วิสามัญ แห่งมหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง- พ.ศ. 2498 ปริญญานิติศาสตร์ดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ จากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์เป็นคนแรกตั้งแต่ตั้งมหาวิทยาลัย

**ลำดับบรรดาศักดิ์**
 28 ธันวาคม พ.ศ. 2441 หลวงจักรปาณีศรีศีลวิสุทธิ์ ถือศักดินา ๖๐๐- 14 พฤศจิกายน พ.ศ. 2442 พระจักรปาณีศรีศีลวิสุทธิ์- 20 มกราคม พ.ศ. 2446 พระยาจักรปาณีศรีศีลวิสุทธิ์ ถือศักดินา ๓๐๐๐- พ.ศ. 2465 เจ้าพระยามหิธร บรมนริศรมหาสวามิภักดิ์ นิติพิทักษ์ธรรมพิศาล ราชเลขาธิการวิสุทธิคุณ ไกรฤกษ์กุลวิวัฒน์ ศรีรัตนตรัยสรณธาดา สุจริตาชวาธยาศัย อภัยพิริยบรากรมพาหุ  ดำรงศักดินา 10,000

**ยศ**

**ยศพลเรือน**
 มหาอำมาตย์ตรี- มหาอำมาตย์โท

**ยศในพระราชสำนัก**
 มหาเสวกโท- 31 มีนาคม 2461 – มหาเสวกเอก

**ยศกองเสือป่า**
 – นายหมู่ตรี- 30 กันยายน 2454 – นายหมู่โท- 17 กุมภาพันธ์ 2455 – นายหมู่ใหญ่- นายหมวดโท- นายหมวดเอก- นายกองตรี

**เครื่องยศ**
เจ้าพระยามหิธรได้รับพระราชทานเครื่องยศดังนี้- พานทอง- มาลาเส้าสะเทิน- เครื่องทองคำลงยายอดเกี้ยว- เสื้อทรงประพาศขลิบทอง- กระบี่ด้ามและฝักทองคำสลัก- หีบหมากทองคำลงยาหุ้มไม้แดงหลังหีบมีตรานารายณ์ยืนแท่น

**เครื่องราชอิสริยาภรณ์**
(ฝ่ายหน้า)- 2460- พ.ศ. 2450 – เข็มอักษรรักษาพระนครเสด็จพระราชดำเนินประพาสยุโรปคราวหลัง (เข็มเงิน)- พ.ศ. ไม่ปรากฏ – เข็มพระบรมนามาภิธัย ว.ป.ร. ประดับเพ็ชร์- พ.ศ. ไม่ปรากฏ – เข็มพระบรมรูปสมเด็จพระพันปีหลวงขอบประดับเพ็ชร์- 2452 – เข็มพระชนมายุสมมงคล ชั้นที่ 3 เงิน

**ชีวิตส่วนตัว**
เจ้าพระยามหิธรท่านเป็นคนขรึม ๆ ซ่อนความรู้สึกและชอบฟังมากกว่าชอบพูด แต่เมื่อคราวจะต้องพูดก็พูดได้มากและพูดได้ดี ท่านเป็นคนช่างสังเกตและมีอารมณ์ขัน เป็นคนไม่สุรุ่ยสุร่าย ไม่ชอบมีหนี้สิน แต่มีความเอื้ออารีต่อบุตร ภรรยา ญาติพี่น้อง และเพื่อนฝูงตามอัตภาพ เป็นผู้ถือและปฏิบัติตามคติธรรมของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นผู้อยู่ในศีลในสัตย์ เกลียดการทุจริตเบียดเบียนกันและเป็นผู้รักษาระเบียบประเพณีอย่างเคร่งครัด คุณสมบัติอันสำคัญยิ่งของท่านคือ มีความกตัญญูกตเวที ท่านไม่ลืมบุญคุณของผู้ที่อุปการะท่าน และพยายามตอบแทนทุกวิถีทางด้วยเหตุนี้ท่านจึงพยายามรับใช้สมเด็จกรมพระยาดำรงฯ กรมขุนศิริฯ สมเด็จพระมหาสมณะฯ และกรมหลวงราชบุรีฯ ทุกโอกาสที่ทำได้ และเมื่อกรมหลวงราชบุรีฯ สิ้นพระชนม์ก็ได้เป็นหัวเรี่ยวหัวแรงชักชวนสานุศิษย์ให้ตั้งกองกุศลขึ้นอุทิศถวายให้แก่พระองค์ท่าน ส่วนพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 5 – 6 – 7 ซึ่งได้ทรงชุบเกล้าฯ เลี้ยงท่านไว้ในราชการนั้น ท่านก็ได้ระลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณ เทิดทูนพระเกียรติและเคารพสักการะอยู่เป็นเนืองนิตย์ ท่านชอบเล่นกีฬา คือ แล่นเรือยนต์ เล่นเทนนิส กอล์ฟ ในสมัยท่านยังหนุ่มท่านชอบปีนเขา แต่เมื่อท่านมีอายุมากแล้วท่านก็ชอบเดินออกกำลังในตอนเช้า นอกจากนี้ท่านยังชอบอ่านหนังสือและสะสมของเก่า เช่น เครื่องสังคโลกและเครื่องลายคราม เป็นต้น

**บุตรธิดา**
เจ้าพระยามหิธร ได้สมรสกับท่านผู้หญิงกลีบ มหิธร โดยมีบุตรธิดาหลายคน อาทิ เช่น- จักร- นายจ่ายวด (ปาณี ไกรฤกษ์) มหาดเล็กในรัชกาลที่ 6 เสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางถนน เมื่ออายุ 21 ปี- คุณหญิง (ศรี) ไชยยศสมบัติ- ศิล- หลวงจักรปาณี ศรีศิลวิสุทธิ์ (วิสุทธิ ไกรฤกษ์)- ท่านผู้หญิงดุษฎีมาลา มาลากุล ณ อยุธยา ภริยาหม่อมหลวงปิ่น มาลากุล อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ- มัณฑนาภรณ์ - วิจิตราภรณ์- ภูษณาภรณ์- นิภาภรณ์- ดารา ไกรฤกษ์- รัตนาภรณ์ ยูนิพันธ์
นอกจากนี้ ท่านยังมีบุตรชายที่เกิดกับ มาลัย อนุภรรยาซึ่งเป็นน้องสาวแท้ ๆ ของท่านผู้หญิงกลีบ ชื่อ มาลา

**อ้างอิง**
2499
หมวดหมู่:บรรดาศักดิ์ชั้นเจ้าพระยา
หมวดหมู่:ประธานศาลฎีกาไทย
หมวดหมู่:องคมนตรีในรัชกาลที่ 7
หมวดหมู่:รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมไทย
หมวดหมู่:ราชเลขาธิการและราชเลขานุการในพระมหากษัตริย์ไทย
หมวดหมู่:สกุลไกรฤกษ์
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ร.ว.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.จ. (ฝ่ายหน้า)
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ช.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ม.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ว.ภ.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ ป.ป.ร.1
หมวดหมู่:สมาชิกกองเสือป่า
หมวดหมู่:บุคคลจากเขตคลองสาน
หมวดหมู่:บุคคลในประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์