รายพระนามและชื่อประมุขแห่งรัฐลิทัวเนีย

รายพระนามและชื่อต่อไปนี้คือประมุขแห่งรัฐของประเทศลิทัวเนีย (อันประกอบไปด้วยแกรนด์ดยุก พระมหากษัตริย์ และประธานาธิบดี) รายการต่อไปนี้ยังรวมไปถึงช่วงเวลาที่ประเทศลิทัวเนียอยู่ภายใต้สภาวะอธิปไตยที่เหนือกว่า หรือตกอยู่ภายใต้การควบคุมของรัฐอธิปไตยอื่น (เช่น สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตลิทัวเนีย)
รัฐลิทัวเนียก่อตั้งขึ้นในคริสต์ทศวรรษที่ 1230 เมื่อครั้งถูกคุกคามโดยภาคีลิโวเนียนทางทิศเหนือ และจากอัศวินทิวทอนิกทางทิศตะวันตก ชนเผ่าบอลติกรวมกันเป็นปึกแผ่นภายใต้การนำของพระเจ้ามินกัวดาร์ พระมหากษัตริย์ลิทัวเนียพระองค์แรกและพระองค์เดียวในประวัติศาสตร์ อาณาจักรของพระองค์กลายมาเป็นที่รู้จักกันในชื่อแกรนด์ดัชชีลิทัวเนีย หลังจากแกรนด์ดยุกโยไกลา ได้ขึ้นครองราชบัลลังก์โปแลนด์ ใน ค.ศ. 1386 ทั้งสองรัฐก็มีความสัมพันธ์ที่ใกล้ชิดมากขึ้น และนับตั้งแต่ ค.ศ. 1440 ทั้งสองก็มีพระประมุขร่วมกัน ในปี ค.ศ. 1569 ข้อตกลงในสหภาพลูบลินได้รับการลงนาม และรัฐภาวะใหม่—เครือจักรภพโปแลนด์–ลิทัวเนีย—ได้รับการก่อตั้งขึ้น เครือจักรภพถูกแบ่งใน ค.ศ. 1795 และลิทัวเนียกลายมาเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิรัสเซียจนถึงวันที่ 16 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1918 สภาแห่งลิทัวเนีย สามารถประกาศอิสรภาพได้สำเร็จในปี ค.ศ. 1919 หลังจากการสิ้นสุดของสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง สาธารณรัฐลิทัวเนียที่หนึ่งดำรงอยู่จนถึง ค.ศ. 1940 เมื่อลิทัวเนียถูกสหภาพโซเวียตเข้ายึดครอง ในช่วงสงครามโซเวียต-เยอรมัน ลิทัวเนียถูกเข้ายึดครองต่อโดยนาซีเยอรมนีอีกทอดหนึ่ง ในปี ค.ศ. 1944 ขณะที่เยอรมนีกำลังจะพ่ายแพ้ สหภาพโซเวียตได้เข้ายึดครองลิทัวเนียอีกครั้ง และสถาปนาสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตลิทัวเนีย ในวันที่ 11 มีนาคม ค.ศ. 1990 ลิทัวเนียเป็นสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตแห่งแรกที่ประกาศอิสรภาพจากรัฐบาลกลาง ปัจจุบันสาธารณรัฐลิทัวเนียปกครองในระบอบประชาธิบไตยและเป็นรัฐสมาชิกของทั้งสหภาพยุโรปและเนโท

**แกรนด์ดัชชีลิทัวเนีย (ค.ศ. 1236 – ค.ศ. 1569)**
ผู้ปกครองทุกพระองค์ดำรงพระราชอิสริยยศแกรนด์ดยุก (didysis kunigaikštis; vialiki kniaź; wielki książę) ยกเว้นพระเจ้ามินกัวดาร์ซึ่งได้รับการราชาภิเษกเป็นกษัตริย์แห่งลิทัวเนีย (Lietuvos karalius) อยู่ช่วงระยะเวลาหนึ่ง 

**ราชวงศ์มินกัวดาร์ (ค.ศ. 1236 – ค.ศ. 1268)**
ช่วงรัชกาลด้านล่างเป็นการประมาณการเพราะขาดการบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษร

**ราชวงศ์โมโนมัสคส์วิชี (ค.ศ. 1268 – ค.ศ. 1269)**

**ราชวงศ์มินกัวดาร์ (ค.ศ. 1269 – ค.ศ. 1285)**

**ราชวงศ์กีดีมีนาส (ค.ศ. 1285 – ค.ศ. 1440)**
รัชสมัยของผู้ปกครองบางพระองค์ด้านล่างเป็นการสันนิฐาน

**ราชวงศ์ยากีลลัน (ค.ศ. 1440 – ค.ศ. 1569)**
พระราชบัญญัติการเป็นรัฐร่วมประมุขกับโปแลนด์ได้รับการลงนามมาตั้งแต่ ค.ศ. 1385 อย่างไรก็ตาม รัฐทั้งสองเริ่มมีพระประมุขร่วมกันในรัชสมัยพระเจ้ากาชีมีแยชที่ 4 (แม้ว่าโปแลนด์และลิทัวเนียจะต่างเลือกพระประมุขคนละพระองค์ถึงสองครั้ง หลังจากการสวรรคตของพระประมุขร่วม แต่ฝ่ายลิทัวเนียก็ได้ขึ้นครองราชบัลลังก์โปแลนด์ในภายหลัง) พระราชอิสริยยศของพระประมุขและการนับเลขรัชกาลก็ยังแยกกันอยู่ ราชวงศ์ยากีลลันเองก็เป็นสาขาหนึ่งของราชวงศ์กีดีมีนาส

**เครือจักรภพโปแลนด์-ลิทัวเนีย (ค.ศ. 1569 – ค.ศ. 1795)**
เครือจักรภพโปแลนด์-ลิทัวเนียได้รับการก่อตั้งขึ้นจากข้อตกลงในสหภาพลูบลิน ใน ค.ศ. 1569 กษัตริย์โปแลนด์ผู้ถูกเลือกจะต้องได้รับการเลือกจากชนชั้นสูงชาวลิทัวเนียเพื่อขึ้นเป็นแกรนด์ดยุกแห่งลิทัวเนียด้วยเช่นกัน พระประมุขร่วมพระองค์แรกของทั้งสองชาติคือพระเจ้าซิกมุนด์ที่ 2 เอากุสตุส หลังจากการแบ่งดินแดนในปี ค.ศ. 1772, 1793 และ 1795 เครือจักรภพก็สิ้นสภาพลงและลิทัวเนียก็กลายเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิรัสเซียเป็นเวลา 123 ปี ในสมัยเครือจักรภพมักจะมีช่วงว่างระหว่างรัชกาลของพระประมุขแต่ละพระองค์ เนื่องจากการเลือกตั้งพระมหากษัตริย์ของเครือจักรภพจะไม่กระทำโดยทันที แกรนด์ดยุกพระองค์แรกที่ได้รับเลือกหลังจากการสิ้นสุดราชวงศ์ยากีลลัน และการหลบหนีกลับไปฝรั่งเศสของพระเจ้าอ็องรี คือ สเตฟาน บาโตรี ผู้ซึ่งพยายามหาผู้สนับสนุนในการเลือกตั้งโดยการสร้างมหาวิทยาลัยวิลนีอุส
พระราชอิสริยยศ: พระมหากษัตริย์แห่งโปแลนด์และแกรนด์ดยุกแห่งลิทัวเนีย
(karol Polščy, vialiki kniaź litoŭski)

**ราชอาณาจักรลิทัวเนีย (ค.ศ. 1918)**
สภาลิทัวเนีย ประกาศอิสรภาพในวันที่ 16 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1918 และได้ทูลเชิญเจ้าชายวิลเฮล์ม คาร์ลแห่งอูลรัล เป็นสมเด็จพระราชาธิบดีแห่งลิทัวเนีย ชื่ออย่างเป็นทางการของประเทศคือราชอาณาจักรลิทัวเนีย ในวันที่ 9 กรกฎาคม ค.ศ. 1918 ดยุกวิลเฮล์มทรงยอมรับข้อเสนอและเลือกใช้พระนามทางการว่า พระเจ้ามินกัวดาร์ที่ 2 แต่ต่อมาในวันที่ 2 พฤศจิกายนสภาก็ลงมติให้การตัดสินใจดังกล่าวเป็นโมฆะ เนื่องจากจักรวรรรดิเยอรมันกำลังจะแพ้สงครามโลกครั้งที่หนึ่ง

**รัฐลิทัวเนีย (ค.ศ. 1918 – ค.ศ. 1920)**
รัฐลิทัวเนียปกครองโดยประธานสภาแห่งรัฐลิทัวเนีย (Presidium of the State Council of Lithuania) ซึ่งเป็นประมุขแห่งรัฐในทางพฤตินัย ตำแหน่งประธานสภาแห่งรัฐลิทัวเนียได้รับการเปลี่ยนผ่านไปยังdate=พฤษภาคม 2562 ตำแหน่งประธานาธิบดีในวันที่ 4 เมษายน ค.ศ. 1919 ประธานสภาแห่งรัฐ อันตานัส สเมโตนา ได้รับเลือกเป็นประธานาธิบดีคนแรกโดยสภาแห่งรัฐ

**สาธารณรัฐลิทัวเนีย (ค.ศ. 1920– ค.ศ. 1940)**
ตำแหน่งประธานาธิบดี (Prezidentas) ได้รับการจัดตั้งในวันที่ 4 เมษายน ค.ศ. 1919

**สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตลิทัวเนีย (ค.ศ. 1940–1941 และ ค.ศ. 1944–1990)**
สหภาพโซเวียตเข้ายึดครองลิทัวเนียและสถาปนาสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตลิทัวเนียในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1940 เมื่อนาซีเยอรมนีเข้าโจมตีสหภาพโซเวียต ลิทัวเนียจึงถูกเข้ายึดครองโดยเยอรมนี ก่อนหน้าที่นั้นลิทัวเนียถูกปกครองโดยรัฐบาลกบฎที่สนับสนุนฝ่ายเยอรมันของโยนาส เอบรามเซวิคุส (Juozas Ambrazevičius) ภายใต้การเข้ายึดครองโดยเยอรมนี ดินแดนบริเวณลิทัวเนียอยู่ภายใต้การปกครองของนายพลเปตราส คุบลิวนาส (Petras Kubiliūnas) เมื่อนาซีเยอรมนีถอนกำลังออกไป สหภาพโซเวียตจึงเข้ายึดครองลิทัวเนียและสถาปนาสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตลิทัวเนียอีกครั้งในปี ค.ศ. 1944.
ตำแหน่ง: เลขาธิการคณะกรรมการกลางแห่งพรรคคอมมิวนิสต์แห่งลิทัวเนีย (Lietuvos komunistų partijos Centro komiteto pirmasis sekretorius; Первый секретарь Центрального Комитета Коммунистической партии Литвы).
คณะผู้บริหารแห่งสภาโซเวียตสูงสุด (Presidium of the Supreme Soviet) ทำหน้าที่คณะประมุขแห่งรัฐตั้งแต่ 25 สิงหาคม ค.ศ. 1940 ถึง 11 มีนาคม  ค.ศ. 1990

**สาธารณรัฐลิทัวเนีย (ค.ศ. 1990–ปัจจุบัน)**
ประธานสภาสูงสุด (Supreme Council) เป็นประมุขแห่งรัฐตั้งแต่การประกาศอิสรภาพในวันที่ 11 มีนาคม ค.ศ. 1990 จนกระทั่งรัฐธรรมนูญฉบับใหม่มีผลบังคับใช้ในปี ค.ศ. 1992 ตำแหน่งประธานาธิบดีและสภาเซมุสได้รับการจัดตั้งขึ้นใหม่ แต่นานาชาติไม่รับรองจนกระทั่งเดือนกันยายน ค.ศ. 1991 (หมายเหตุ ประเทศไอซ์แลนด์เป็นประเทศแรกที่รับรองอิสรภาพของลิทัวเนียในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1991)
ตำแหน่งจาก ค.ศ. 1990 ถึง ค.ศ. 1992 ประธานสภาสูงสุด (รัฐสภา) (Aukščiausiosios Tarybos pirmininkas)
ตำแหน่งตั้งแต่ ค.ศ. 1992 เป็นต้นไป ประธานาธิบดี (Prezidentas)

**อ้างอิง**

**ดูเพิ่ม**
 ประเทศลิทัวเนีย- รายพระนามพระมหากษัตริย์โปแลนด์
ล
ล
ล
*