รถไฟฟ้าขนส่งมวลชนจังหวัดเชียงใหม่

รถไฟฟ้าขนส่งมวลชนจังหวัดเชียงใหม่ เป็นโครงการก่อสร้างรถไฟฟ้าในพื้นที่เทศบาลนครเชียงใหม่และชานเมืองเชียงใหม่ โดยมีการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทยเป็นผู้รับผิดชอบ แผนแม่บทรถไฟฟ้าจังหวัดเชียงใหม่แบ่งออกเป็นสามสายทั้งแบบระดับดินและใต้ดิน มูลค่าลงทุนรวมทั้งสิ้น 95,321 ล้านบาท ปัจจุบันอยู่ในขั้นตอนออกแบบและศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อม

**ภูมิหลัง**
#ปี 2536 การทางพิเศษแห่งประเทศไทย ซึ่งเป็นองค์กรที่ควบคุมและดูแลในเรื่องของระบบขนส่งสาธารณะระบบราง หรือรถไฟฟ้าในขณะนั้นได้เปิดเผยโครงการการจัดสร้างระบบขนส่งในหัวเมืองใหญ่ 8 เมือง อันได้แก่ เชียงใหม่ พิษณุโลก ขอนแก่น นครราชสีมา สงขลา ภูเก็ต ฉะเชิงเทรา และชลบุรี ซึ่งดูเหมือนว่าโครงการที่ดูเป็นรูปเป็นร่างที่สุดในตอนนั้นก็คือโครงการของจังหวัดเชียงใหม่ หลังจากการทำแผนพัฒนาและสำรวจเส้นทางที่เหมาะสมกับประชาชนแล้วเสร็จเเรื่องการมีรถไฟฟ้าในเทศบาลนครเชียงใหม่และพื้นที่ต่อเนื่องนั้น เป็นสิ่งที่พูดถึงอย่างจริงจังในการศึกษาเพื่อจัดทำระบบขนส่งมวลชนสาธารณะสำหรับเมืองเชียงใหม่  ซึ่งที่ผ่านมาได้ดำเนินการแล้ว 4 ครั้ง  ได้แก่
# ปี พ.ศ. 2537-2543 ดำเนินการโดยการทางพิเศษ ที่ขณะนั้นมีอำนาจในระบบขนส่งสาธารณะ มีการนำเสนอถึงการนำรถไฟฟ้าใต้ดินมาใช้ ในรูปแบบรถไฟรางเบา  ในขณะนั้นมีการวางไว้ระบบรถไฟฟ้าไว้หลายจังหวัด อาทิ เชียงใหม่ พิษณุโลก ขอนแก่น นครราชสีมา สงขลา ภูเก็ต ฉะเชิงเทรา และชลบุรี ที่ดูเป็นไปได้สุดคือเชียงใหม่  มีการได้ดำเนินการถึงขั้นมีการออกแบบในรายละเอียดแต่ในช่วงเวลาดังกล่าวได้เกิดการปรับเปลี่ยนหน้าที่ความรับผิดชอบของการทางพิเศษขึ้น  โดยมีการจัดตั้งองค์การรถไฟฟ้ามหานคร  หรือ รฟม. ขึ้นมารับผิดชอบงานด้านรถไฟฟ้าโดยเฉพาะ ซึ่งในเวลานั้นทาง รฟม. ได้มุ่งให้ความสำคัญในการจัดสร้างระบบรถไฟฟ้าในกรุงเทพมหานครเป็นหลัก จึงทำให้ไม่ได้สานต่อโครงการนี้
# ปี พ.ศ. 2548  ดำเนินการโดยสำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร  หรือ สนข. มีการดำเนินการถึงขั้นออกแบบในรายละเอียดของระบบรถไฟฟ้าสำหรับเมืองเชียงใหม่  แต่หลังจากทำการศึกษาเสร็จสิ้นก็เกิดการรัฐประหาร  มีการเปลี่ยนแปลงนโยบายของรัฐบาลในหลายๆ ด้าน  ทำให้โครงการนี้ไม่ได้รับการผลักดันต่อ
# ปี พ.ศ. 2557  ดำเนินการโดยสำนักงานพัฒนาพิงคนคร (องค์การมหาชน)  มีการยกระบบรถไฟฟ้าขึ้นเป็นหนึ่งในตัวเลือก  แต่การดำเนินการยังไม่ได้คืบหน้ามากนัก  และยุติลงหลังจากกระทรวงคมนาคมได้มอบหมายให้ สนข. ศึกษาเพื่อจัดทำระบบขนส่งมวลชนสาธารณะสำหรับเมืองเชียงใหม่ในปี พ.ศ. 2559
# ปี พ.ศ. 2559  ดำเนินการโดย สนข.  ซึ่งได้นำเสนอแผนแม่บท ประกอบด้วยรถไฟฟ้ารางเบา หรือ Light Rail Transit (LRT) 3 เส้นทาง และระบบ Feeder ที่เป็นรถเมล์โดยสารสาธารณะ 14 เส้นทาง มีระยะทางรวมประมาณ 210 กม. โดยคณะกรรมการจัดระบบการจราจรทางบก ได้มีมติให้ รฟม. ดำเนินการออกแบบทางวิศวกรรม เพื่อก่อสร้างต่อไป
# ปี พ.ศ. 2565  ดร. ประชัน หันชัยเนาว์ รองประธานชมรมธนาคารจังหวัดเชียงใหม่ เปิดเผยถึงความคืบหน้ารถไฟฟ้าเชียงใหม่ ช่วงโรงพยาบาลนครพิงค์ถึงแยกแม่เหียะ ระยะทาง 15.7 กม. คาดเริ่มดำเนินการก่อสร้างปี 2568 ด้านรองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี คาดการณ์ว่ารถไฟฟ้าเชียงใหม่จะเปิดบริการเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2571 
# ปี พ.ศ. 2567 รัฐบาล เศรษฐา ทวีสิน ผลักดันรถไฟฟ้าเชียงใหม่ โดยจะเริ่มดำเนินการหลังวงแหวนแล้วเสร็จ

**เส้นทาง**
หมายเหตุ: * กรณีนับสถานีร่วมเป็นหนึ่งสถานี

**ปัญหาและอุปสรรค**
มีการคัดค้านจากประชาชนบางส่วนในการก่อสร้างรถไฟฟ้ายกระดับ (elevated railway)  หรือรถไฟลอยฟ้า  ด้วยเหตุผลว่าอาจจะบดบังและทำลายทัศนียภาพของเมือง  โดยเฉพาะในพื้นที่เขตเมืองเก่าและพื้นที่ใกล้ดอยสุเทพ  และคัดค้านการสร้างรถไฟฟ้าใต้ดินในพื้นที่ที่มีความอ่อนไหวทางด้านประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม  โดยเฉพาะพื้นที่ในเขตที่จะเสนอให้เป็นแหล่งมรดกโลก ได้แก่ พื้นที่ในเขตกำแพงเมืองเก่า พื้นที่เมืองเก่าในเขตแนวกำแพงดิน และพื้นที่ในเขตเวียงสวนดอก

**อ้างอิง**

**ดูเพิ่ม**
 การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย- ระบบรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนในประเทศไทย
หมวดหมู่:ระบบขนส่งมวลชนในจังหวัดเชียงใหม่
หมวดหมู่:โครงสร้างพื้นฐานด้านการขนส่งในจังหวัดเชียงใหม่