สถาปัตยกรรมฮินดู

ไฟล์:1834 sketch of elements in Hindu temple architecture, two storey vimana with mandapa.jpg|thumb|มณฑปและหลังคาแบบวิมานัมสูงสองชั้น
สถาปัตยกรรมฮินดู หมายถึงระบบดั้งเดิมของสถาปัตยกรรมในศาสนสถาน, สุสาน และอาคารอื่น ๆ ที่ใช้งานในเชิงศาสนาฮินดู วิทยาศาสร์และหลักการของสถาปัตยกรรมฮินดูนั้นมีอธิบายไว้ในวาสตุศาสตร์และศิลปศาสตร์ ซึ่งรวมไปถึงการสร้างรูปเคารพ ภาพแกะสลักหินและจิตรกรรมp= โบสถ์พราหมณ์ส่วนใหญ่ถูกทำลายไปในช่วงยุคกลางของอินเดีย ซึ่งปกครองโดยจักรวรรดิของชาวมุสลิมp=

**โบสถ์พราหมณ์ (มณเทียร)**
ไฟล์:1834 sketch of elements in Hindu temple architecture, four storey vimana.jpg|thumb|ครรภคฤห์ใต้วิมานัมความสูงสี่ชั้น
สถาปัตยกรรมโบสถ์พราหมณ์ มีรูปแบบที่หลากหลาย กระนั้นธรรมชาติของโบสถ์พราหมณ์ทุกแห่งจะเหมือนกัน อันประกอบด้วยโถงในสุดเรียกว่า "ครรภคฤห์" เป็นที่ประดิษฐานรูปเคารพคือมูรติ จากนั้นจึงมีโครงสร้างอื่น ๆ ที่สร้างขึ้นเพื่อรายล้อมห้องครรภคฤห์นี้ องค์ประกอบสำคัญอื่น ๆ ได้แก่ ศิขร (อินเดียเหนือ) หรือ วิมาน (อินเดียใต้) คือส่วนโครงสร้างหอที่ครอบห้องครรภคฤห์นี้ไว้ ตัวอาคารศาลมักเว้นพื้นที่ไว้สำหรับการ "ปริกรม" (parikrama; circumambulation ), มณฑป คือโถงรวมตัวสำหรับศาสนิกชนประกอบพิธีกรรม บางครั้งยังพบ อันตราล  เชื่อมระหว่างมณฑปและห้องครรภคฤห์ มณฑปนั้นอาจพบมากกว่าหนึ่งมณฑปก็ได้ แตกต่างกันไปตามขนาดของมณเทียรp= บางครั้งยังพบศาลาพิเศษสำหรับการร่ายรำโดยเฉพาะ เรียกว่า "นาฏมณเทียร" เช่นที่ Koranak Sun Temple และบ่อน้ำที่เรียกว่า "Kunda" สำหรับการสรงน้ำp=74

**โคปุรัม**
โคปุรัมความสูงสองชั้นแบบอินเดียเหนือ
โคปุรัม เป็นโครงสร้างสำคัญที่ขาดไม่ได้ของโบสถ์ โคปุรัมคือหอทางเข้า มักสร้างอย่างวิจิตรงดงาม และนิยมสร้างให้มีขนาดยิ่งใหญ่โดยเฉพาะในอินเดียใต้ (สถาปัตยกรรมดราวิเดียน)

**อาราม (มาถ)**
อารามในศาสนาฮินดู เช่น มาถ (Matha) และ อาศรม ประกอบด้วยคอมเพล็กซ์ของโบสถ์ กุฏิของสาธุ ฯลฯpp=4—9 ในศาสนาฮินดูบางกระแสจะพบภาชนกุตีร์ (Bhajana Kutir) ซึ่งเป็นที่ทำสมาธิของสาธุ

**สุสาน (สมาธิ)**
สมาธิ (สถานที่) คือสุสานที่อาจบรรจุศพหรือไม่บรรจุศพ เป้าหมายหลักของสมาธิคือสร้างขึ้นเพื่อระลึกถึงบุคคลนั้น ๆ มากกว่าp=116

**ราชรถ (รัถ)**
ไฟล์:Hampi, Vittala Temple, chariot (9881832023).jpg|thumb|กัลลินรัถ (Kallina Ratha) ของวิฏฎลมนเทียร (Vittala Temple) ในหัมปี
ในสถานที่ของฮินดูบางแห่งจะพบอาคารหนึ่งที่เรียกว่า "รัถ" คืออาคารที่สร้างเป็นรูปราชรถขนาดใหญ่p=153

**ซุ้มทางเข้า (โตรณะ)**
โตรณะ (Torana) คือซุ้มทางเข้าศาสนสถานp= เทียบได้กับโทริอิของจินจะในญี่ปุ่น

**เสา (สตมภ์)**
สตมภ์ คือเสาp=533ที่สร้างขึ้นเพื่อระลึกหรือแสดงการเคารพต่อเทพหรือบุคคล ส่วนเสาที่พบตรงทางเข้านั้นจะเรียกว่า ธวัช บางครั้งใช้เป็นเสาธงหรือประดับด้วยศิวลึงค์และสัตว์ศักดิ์สิทธิ์

**ฉัตรี**
ฉัตรีจำลองสีขาว
ฉัตรีคือโครงสร้างศาลาทรงโดม มีรากฐานมาจากสถาปัตยกรรมราชสถาน

**ฆาฏ**
ไฟล์:Varanasi, India (22906469774).jpg|thumb|ผู้คนกำลังลงอาบน้ำริมคงคาฆาฏที่พาราณสี
ฆาฏคือบันไดทางลงแม่น้ำ  โดยเฉพาะแม่น้ำหรือทะเลสาบศักดิ์สิทธิ์

**โคศาลา**
โคศาลาคือที่อยู่ของวัว ในฐานะเป็นสัตว์ศักดิ์สิทธิ์ของฮินดู จึงมีการสร้างโคศาลาขึ้นเพื่อไว้เป็นที่อยู่ของสัตว์จำพวกวัว กระทิง

**อ้างอิง**

**บรรณานุกรม**
 isbn=978-81-85990-03-3- isbn=0300062176- isbn=978-8124605349- isbn=978-1-317-67595-2- cite book|first=S. R.|last=Goel|year=1991|title=Hindu Temples – What Happened to Them|publisher=Voice of India|location=New Delhi|volume=2|isbn=81-85990-03-4- url-access=registration
*publisher=John Murray, London (Reprinted S. Chand)- isbn=978-8178242286- isbn=0-226-53230-5- s2cid=144592593 
*publisher=Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland
*jstor=44987239- pages=27–41- isbn=978-81-215-0611-3- isbn=978-0-300-19844-7- ref=Thapar

**แหล่งข้อมูลอื่น**
 Vijayanagara architecture- Sthapatyaveda (Temple Architecture) on Hindupedia, the Hindu Encyclopedia

หมวดหมู่:สถาปัตยกรรมอินเดีย
หมวดหมู่:ศาสนาฮินดู