ผักเป็ดน้ำ

ผักเป็ดน้ำ (Alternanthera philoxeroides) เป็นพืชท้องถิ่นในเขตอบอุ่นของทวีปอเมริกาใต้ ได้แก่ อาร์เจนตินา, บราซิล, ปารากวัย และอุรุกวัย โดยอาร์เจนตินาเพียงประเทศเดียวมีพืชที่อยู่ในสกุล Alternanthera ถึงประมาณ 27 ชนิด เดิมอยู่ในบริเวณเฉพาะเขตแม่น้ำปารานา แต่ได้แพร่กระจายไปยังประเทศต่าง ๆ มากกว่า 30 ประเทศ เช่น สหรัฐ, ญี่ปุ่น, จีน, ออสเตรเลีย, นิวซีแลนด์ เป็นต้น พืชพันธุ์ต่างถิ่นรุกรานเชื่อว่านำมาโดยบังเอิญผ่านตะกอนที่ติดอยู่ในหรือติดอยู่กับถังและสินค้าของเรือที่เดินทางจากอเมริกาใต้ไปยังพื้นที่ต่าง ๆ เหล่านี้

**ชื่ออื่นๆ**
โดยทั่วไปอาจเรียกว่า ผักเป็ด แต่ในถิ่นอื่น ๆ อาจมีชื่อเรียกต่างออกไป เช่น คงซิ่มเกี่ยง (จีน-แต่จิ๋ว), คงซินเจี้ยน คงซินเหลี่ยนจือเฉ่า (จีนกลาง) เป็นต้น


**ลักษณะของผักเป็ดน้ำ**
ผักเป็ดน้ำจัดเป็นไม้น้ำหรือไม้ล้มลุก อายุประมาณ 1 ปี ขึ้นตามแอ่งน้ำหรือริมน้ำ ส่วนของลำต้นยาวประมาณ 100 เซนติเมตร อยู่เหนือผิวน้ำเลื้อยทอดไปตามผิวน้ำหรือพื้นดิน มีการแตกกิ่งมาก ภายในของลำต้นกลวง มีการแตกรากตามข้อของลำต้น ลักษณะใบเป็นใบเดี่ยว สีเขียว รูปรียาวหรือรูปใข่กลมรี ปลายและโนใบแหลม ขอบใบเรียบ กว้าง 1-1.8 เซนติเมตร ยาวประมาณ 3-5 เซนติเมตร ออกตรงข้ามเป็นคู่ๆตามข้อต้น มีขนขึ้นปกคลุมทั่วใบ ก้านใบสั้น ส่วนของดอกเป็นดอกช่อหรือดอกเดี่ยว ออกตามส่วนยอดของลำต้นหรือง่ามใบ ก้านช่อยาว 1-4 เซนติเมตร กลีบดอกเป็นสีขาวเรียงซ้อนกัน แต่ละดอกมีเกสรเพศผู้ 5 อัน เกสรเพศเมีย 1 อัน 

**การแพร่กระจาย**
ขึ้นตามขอบของแอ่งน้ำในที่ที่มีน้ำ มีรากตามข้อของลำต้น เมื่อหักอาจจะลอบไปขึ้นที่อื่นได้

**การเป็นพืชพันธุ์ต่างถิ่นที่รุกราน**
ผักเป็ดน้ำเป็นพืชพันธุ์ต่างถิ่นรุกราน (invasive alien species) ที่สร้างความเสียหายแก่ระบบนิเวศธรรมชาติ และเป็น 1 ใน 100 ชนิดพันธุ์ต่างถิ่นรุกราน ตามคู่มือ Global Invasive Species Database (GISD) ที่จัดทำขึ้นโดย IUCN (International Union for Conservation of Nature) เมื่อผักเป็ดน้ำรุกล้ำทางน้ำก้จะทำให้ลดการไหลของน้ำ และทำให้คุณภาพของน้ำแย่ลงเพราะลดและปิดกั้นการผ่านของแสงและออกซิเจน และยังลดจำนวนและการหาอาหารของนกน้ำ และปลาในน้ำ เป็นสาเหตุการตายของปลา และพืชท้องถิ่นเดิม อีกทั้งยังเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ยุงได้ดี เป็นพืชที่ยากจะควบคุม
ในประเทศศรีลังกาจะมีลักษณะคล้ายกับพืชท้องถิ่นที่กินได้อย่าง ผักเป็ดขาว ในบางครั้งผักเป็ดน้ำนั้นสามารถนำไปกินได้ แต่ในปัจจุบันมีกรณีศึกษาที่แสดงให้เห็นว่าเป็นพืชที่มีพิษที่เป็นอันตราย และยังมีการสะสมไอออนของโลหะหนักจากมลพิษทางน้ำ ตามแหล่งน้ำหรือในแหล่งน้ำและที่อยู่อาศัยอื่นๆที่หมักหมมด้วย

**วิธีควบคุม**
ตัวควบคุมทางชีวภาพของผักเป็ดน้ำที่ดีคือ แมลง โดย alligator weed flea beetle ซึ่งประสบความสำเร็จในการควบคุมที่สุด และได้ถูกปล่อยเพื่อควบคุมผักเป็ดน้ำในออสเตรเลีย จีน และสหรัฐอเมริกา และในสหรัฐอเมริกาได้มีการปล่อยแมลง alligator weed thrips และ alligator weed stem borer เพื่อควบคุมผักเป็ดน้ำเช่นกัน และยังมีสารเคมีที่ใช้ในการกำจัดวัชพืชเช่น glyphosate, triclopyr, fluridone, imazamox และ imazapyr ก็ถูกนำมาใช้ควบคุมและกำจัดผักเป็ดน้ำด้วยเช่นกัน 

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  The evolutionary history of an invasive species: alligator weed, Alternanthera philoxeroides, XII International Symposium on Biological Control of Weeds-  Pest Plant Risk Assessment: Alligatorweed, Biosecurity Queensland, Department of Employment, Economic Development and Innovation-  Species Profile - Alligatorweed (Alternanthera philoxeroides), National Invasive Species Information Center, United States National Agricultural Library. Lists general information and resources for Alligatorweed.-  Alternanthera philoxeroides (Mart.) Griseb. Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) zh-hant en
หมวดหมู่:พืชน้ำ
หมวดหมู่:ชนิดพันธุ์พืชต่างถิ่นที่รุกราน