ตัวหนังสือวาดาอัด

แผ่นหินที่เขียนด้วยตัวหนังสือวาดาอัดในคริสต์ศตวรรษที่ 14
ตัวหนังสือวาดาอัด (Wadaad's writing) หรือ อักษรอาหรับวาดาอัด (wadaad's Arabic; lit=ลายมือของหมอสอนศาสนา) เป็นภาษาอาหรับที่ดัดแปลงไว้เขียนภาษาโซมาลีp=175 หรือการใช้อักษรอาหรับมาถอดความภาษาโซมาลีในอดีตp=139–140 แต่เดิมนั้น หมายถึงภาษาอาหรับที่ไม่ถูกไวยากรณ์โดยมีคำจากภาษาโซมาลีปนอยู่ โดยสัดส่วนของคำศัพท์ภาษาโซมาเลียแตกต่างกันไปตามบริบทp=136 นอกจากภาษาอาหรับมาตรฐานแล้ว ตัวหนังสือวาดาอัดใช้โดยบรรดาผู้รู้ศาสนาชาวโซมาลี (วาดาอาโด) เพื่อบันทึกคำร้อง xeer (กฎหมายจารีตประเพณี) และเขียนเกาะศีดะฮ์p=175 บรรดาวาณิชใช้ตัวหนังสือนี้ในการค้าและเขียนจดหมายp=59 ต่อมามีนักวิชาการชาวโซมาลีหลานคนพัฒนาและปรับอักษรอาหรับสำหรับใช้กับภาษาโซมาลี โดยราวคริสต์ทศวรรษ 1930 ผลงานของ Mahammad 'Abdi Makaahiil ทำให้เครื่องหมายเสริมสัทอักษรสระและรูปอักขรเป็นมาตรฐาน และในคริสต์ทศวรรษ 1950 Musa Haji Ismail Galal ให้ข้อเสนอที่มีข้อโต้แย้งด้วยการดัดแปลงรูปอักษรและสร้างอักษรสำหรับเสียงสระp=139–140
เมื่อมีการใช้อักษรละตินเป็นอักษรราชการใน ค.ศ. 1972 กระบวนการทำให้อักขรวิธีอาหรับโซมาลีเป็นมาตรฐานจึงหยุดลง รูปแบบอักขรวิธีของ Makaahiil ยังคงเป็นรูปแบบสุดท้ายที่โดดเด่นที่สุดในปัจจุบัน

**ประวัติ**
อักษรอาหรับนำเข้าสู่ประเทศโซมาเลียในคริสต์ศตวรรษที่ 13 โดยชัยค์ ยูซุฟ บิน อะห์มัด อัลกาวนัยน์p=13 ชายที่ได้รับการกล่าวถึงเป็น "นักบุญที่โดดเด่นที่สุดในประเทศโซมาเลีย"p=102 ที่มีเชื้อสายโซมาลี เขาจัดตั้งการสอนอัลกุรอานp=135 และพัฒนาการระบบการตั้งชื่อภาษาโซมาลีสำหรับสระอาหรับที่ทำให้ลูกศิษย์สามารถอ่านและเขียนในภาษาอาหรับได้p=85
แม้ว่าตัวหนังสือวาดาอัดโซและนักวิชาการชาวโซมาเลียหลายคนเคยใช้อักษรอาหรับไว้เขียนภาษาโซมาลีมานานหลายศตวรรษ แต่ก็ยังไม่มีการพัฒนาจนกกระทั่งคริสต์ศตวรรษที่ 19 ที่ ชัยค์ อุวัยส์ อัลบะรอวี นักบุญสายอัลกอดิรียะฮ์แห่งตระกูล Digil และ Mirifle พัฒนาอักษรอาหรับสำหรับภาษาโซมาลี โดยใช้สำเนียงมาอาย (Maay) จากโซมาเลียใต้ ซึ่งในเวลานั้นใกล้เคียงกับสำเนียงมาตรฐานของภาษาโซมาลี อัลบะรอวีดัดแปลงอักษรของเขาตามการถอดเสียงภาษาอาหรับที่ Amrani แห่ง Barawa (Brava) นำมาใช้ เพื่อเขียน Bravanese ภาษาย่อยของภาษาสวาฮิลีp=139
นักเรียนชาวโซมาเลียที่เรียนภาษาอาหรับมาตรฐานในโรงเรียนรัฐบาลมักไม่เข้าใจตัวหนังสือวาดาอัดp=137 ในคริสต์ทศวรรษ 1930 ในบริติชโซมาลีแลนด์ตะวันตกเฉียงเหนือ มาฮัมหมัด อับดี มากาฮีอิล (Mahammad 'Abdi Makaahiil) พยายามปรับมาตรฐานอักขรวิธีในหนังสือ The Institution of Modern Correspondence in the Somali language

**มายัล/มากาฮีอิล**
อักขรวิธีที่มากาฮีอิลเสนอใช้อักษรเดียวกันกับอักษรอาหรับ โดยเพิ่มอักษรใหม่สองตัว คือ ڎ สำหรับเสียง /ɖ/ และ گ สำหรับเสียง /g/ นอกจากนี้ ยังมีพยัญชนะ 8 ตัวในอักษรอาหรับที่ไม่มีในภาษาโซมาลี (ยกเว้นในคำยืมภาษาอาหรับ) ได้แก่ thāʼ (ث), dhal (ذ), zāy (ز), ṣād (ص), ḍād (ض), ṭāʾ (ط), ẓāʾ (ظ) และ ghayn (غ)
รูปเขียนนี้ใช้เครื่องหมายเสริมสัทอักษรสระ

**พยัญชนะ**

**สระ**

**ตัวอย่าง**
ปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน ข้อที่ 1

**อ้างอิง**

**ข้อมูล**
 fix-attempted=yes 

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  Far Wadaad script converter-  'Wadaad's writing' in Somali, at Omniglot- cite journal |first=Mauro (University of Turin) |last=Tosco |year=2010 |title=Somali Writings |journal=Afrikanistik Online |volume=2010 |issue=7 |access-date=2023-04-07 |url=https://www.afrikanistik-aegyptologie-online.de/archiv/2010/2723/index_html/view?set_language=en |lang=en |trans-quote=Covers Wadaad's writing, Osmanya, Gadabuursi, and Kaddare. |archive-date=2023-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407100524/https://www.afrikanistik-aegyptologie-online.de/archiv/2010/2723/index_html/view?set_language=en |url-status=dead 
หมวดหมู่:อักษรอาหรับ