เหรียญจักรพรรดิมาลา

เหรียญจักรพรรดิมาลา ใช้อักษรย่อว่า ร.จ.พ. เป็นเหรียญสำหรับพระราชทานเป็นบำเหน็จความชอบในราชการสำหรับข้าราชการพลเรือน สถาปนาขึ้นในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสถาปนาขึ้นเมื่อปีมะเส็ง ร.ศ. 112 (พ.ศ. 2436) เนื่องในการพระราชพิธีรัชดาภิเษก สมโภชสิริราชสมบัติครบ 25 ปี

**ลักษณะของเหรียญ**
เหรียญจักรพรรดิมาลา ตามพระราชบัญญัติเหรียญจักรพรรดิมาลา ร.ศ. 114 ด้านหน้าและด้านหลัง
เหรียญจักรพรรดิมาลาเมื่อแรกสถาปนาในปี พ.ศ. 2436 มีลักษณะตามที่กำหนดในภายหลัง ตามความในมาตรา 2 แห่งพระราชบัญญัติเหรียญจักรพรรดิมาลา ร.ศ. 114 ซึ่งตราขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2438 ดังนี้
"เหรียญจักรพรรดิมาลานี้มีสัณฐานเปนรูปจักร ด้านน่ามีพระบรมราชสาทิศฉายาลักษณ์ ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระมหาพิไชยมงกุฎ ยอดมีรัศมีแลพวงมาไลใบไชยพฤกษ์วงโดยรอบ ที่ขอบจักรมีอักษร แสดงพระบรมราชนามาภิไธยว่า "จุฬาลงกรณ์ บรมราชาธิราช สยามินทร์" ด้านหลังที่ขอบจักร มีอักษรแสดงคุณของผู้ที่จะได้รับพระราชทาน และแสดงศกที่ได้ทรงสร้างเหรียญนี้ว่า "สำหรับปรนนิบัติราชการดี รัตนโกสินทร์ศก ๑๑๒" ที่กลางเหรียญมีอักษรว่า "พระราชทานแก่" แลจะได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จารึกนามผู้ที่จะได้รับพระราชทานลงในกลางเหรียญที่ใต้พวงมาไล อันมีช่อดอกไม้รับรองอยู่นั้น เหรียญนี้จะได้ห้อยแพรแถบสีเหลืองริมชมภู ห้อยกับเข็มอันมีอักษรจารึกว่า "ราชสุปรีย์" สำหรับติดที่รังดุมเสื้อ ณ อกข้างซ้าย"
ต่อมาในปี พ.ศ. 2454 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้แก้ไขรูปแบบเหรียญจักรพรรดิมาลาให้มีลักษณะใกล้เคียงกับเหรียญจักรมาลาซึ่งพระราชทานสำหรับข้าราชการฝ่ายทหาร ปรากฏความตามมาตรา 3 แห่งพระราชบัญญัติเหรียญจักรพรรดิมาลา ร.ศ. 130 ว่า
"เหรียญจักรพรรดิมาลาเทียบเหรียญจักรมาลาของทหาร เปนเหรียญเงินมีสัณฐานเปนรูปจักร์ ด้านหน้ามีรูปพระครุฑพาหอยู่ในวงจักร์ ด้านหลังมีรูปช้างอยู่ในวงจักร์ มีอักษรจาฤกรอบวงว่า "บำเหน็จแห่งความยั่งยืนแลมั่นคงในราชการ" ข้างบนเหรียญมีเข็มวชิราวุธห้อยกับแพรแถบสีแดง ขอบสีเหลืองกับสีเขียว มีเข็มเงินเบื้องบนแพรแถบจาฤกอักษร ราชสุปรีย สำหรับติดที่อกเสื้อข้างซ้าย"
ในปี พ.ศ. 2484 ได้มีการปรับปรุงลักษณะของเหรียญจักรพรรดิมาลาอีกครั้ง โดยยังคงลักษณะของเหรียญเดิมที่กำหนดไว้ตามพระราชบัญญัติเหรียญจักรพรรดิมาลา ร.ศ. 130 เกือบทั้งหมด แต่ไม่มีเข็มคำว่า "ราชสุปรีย" ประดับที่ตอนบนของแพรแถบเหรียญ ตามความบรรยายในมาตรา 7 แห่งพระราชบัญญัติเหรียญจักรมาลาและเหรียญจักรพรรดิมาลา พ.ศ. 2484 ดังนี้
"เหรียญจักรพรรดิมาลามีลักษณะเป็นเหรียญเงินกลมรูปจักร ด้านหน้ามีรูปครุฑพ่าห์อยู่ในวงจักร ด้านหลังมีรูปช้างอยู่ในวงจักร จารึกอักษรโดยรอบว่า “บำเหน็จแห่งความยั่งยืนและมั่นคงในราชการ” เบื้องบนเหรียญมีเครื่องหมายพระวชิราวุธห้อยกับแพรแถบกว้าง 3 เซนติเมตร สีแดงขอบสีเหลืองกับสีเขียว ประดับที่อกเสื้อเบื้องซ้าย สำหรับพระราชทานสตรีใช้ห้อยกับแพรแถบผูกเป็นรูปแมลงปอ ประดับเสื้อที่หน้าบ่าซ้าย"
ไฟล์:Chakrabarti Mala Medal in 1911 (no ribbon), Coin Museum, Bangkok.jpg|เหรียญจักรพรรดิมาลา ตามพระราชบัญญัติเหรียญจักรพรรดิมาลา ร.ศ. 130 ด้านหน้าและด้านหลัง (ในที่นี้ไม่แสดงแพรแถบ)
ไฟล์:Chakrabarti Mala Medal (obverse).jpg|เหรียญจักรพรรดิมาลา ตามพระราชบัญญัติเหรียญจักรมาลาและเหรียญจักรพรรดิมาลา พ.ศ. 2484 ด้านหน้า
ไฟล์:Chakrabarti Mala Medal (reverse).jpg|เหรียญจักรพรรดิมาลา ตามพระราชบัญญัติเหรียญจักรมาลาและเหรียญจักรพรรดิมาลา พ.ศ. 2484 ด้านหลัง

**การพระราชทาน และการส่งคืน/การเรียกคืน**
เหรียญจักรพรรดิมาลาเมื่อประดับร่วมกับเหรียญราชอิสริยาภรณ์ที่ระลึกชนิดต่าง ๆ- สำหรับพระราชทานแก่ข้าราชการฝ่ายพลเรือน ที่รับราชการมาด้วยความเรียบร้อยเป็นเวลาไม่น้อยกว่า 25 ปี การนับเวลาราชการ ให้นับโดยคำนวณเวลาราชการทั้งหมดของผู้นั้นรวมกัน แต่ถ้าผู้นั้นเข้ารับราชการก่อนอายุครบ 18 ปีบริบูรณ์ ให้นับตั้งแต่อายุครบ 18 ปีบริบูรณ์- ทหารหรือตำรวจ ที่รับราชการเป็นเวลาไม่น้อยกว่า 15 ปี หากยังไม่เข้าเกณฑ์ที่จะรับพระราชทานเหรียญจักรมาลาก็ให้ได้รับพระราชทานเหรียญจักรพรรดิมาลาแทน- พระราชทานให้เป็นกรรมสิทธิ์ เมื่อผู้ได้รับพระราชทานวายชนม์ให้ทายาทโดยธรรมเก็บรักษาไว้เป็นที่ระลึกได้ แต่ไม่มีสิทธิ์ประดับ- ผู้ซึ่งได้รับพระราชทานเหรียญนี้จะได้รับพระราชทานประกาศนียบัตรฯ ทรงลงพระปรมาภิไธยและประทับพระราชลัญจกรด้วย- ถ้าผู้ได้รับพระราชทาน หรือทายาทโดยธรรม ประพฤติตนไม่สมเกียรติ อาจทรงเรียกคืนได้ ถ้าส่งคืนไม่ได้ ด้วยประการใด ๆ ภายในกำหนดสามสิบวัน จะต้องใช้ราคาของเหรียญแก่ทางราชการตามราคาของเครื่องราชอิสริยาภรณ์นั้น

**ผู้ที่ได้รับพระราชทาน**
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจาตุรนต์รัศมี กรมพระจักรพรรดิพงษ์
*สมเด็จพระราชปิตุลา บรมพงศาภิมุข เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช
*สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี
*สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ
*พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนเรศรวรฤทธิ์
*พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระสมมตอมรพันธุ์
*พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์
*พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงพิชิตปรีชากร
*พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงอดิศรอุดมเดช
*พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงพรหมวรานุรักษ์
*พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงประจักษ์ศิลปาคม
*พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสรรพสาตรศุภกิจ
*พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสรรพสิทธิประสงค์
*พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นราชศักดิ์สโมสร
*พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นวิวิธวรรณปรีชา
*พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าประภัศร
*พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้านารีรัตนา
*พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนสุพรรณภาควดี
*พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช
*เจ้าแก้วนวรัฐ
*พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์
*พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจักรพันธ์เพ็ญศิริ
*พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจันทรสุเทพ
*พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบงกช
*พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวิวัฒนไชย
*หม่อมเจ้าเพิ่ม ลดาวัลย์
*หม่อมเจ้านิสากร ศรีธวัช
*หม่อมเจ้าสฤษดิเดช ชยางกูร
*หม่อมเจ้าสุภัทรดิศ ดิศกุล
*หม่อมเจ้าเพลิงนภดล รพีพัฒน์
*หม่อมเจ้าจันทร์จิรายุวัฒน์ รัชนี
*เจ้าพระยาพระเสด็จสุเรนทราธิบดี (หม่อมราชวงศ์เปีย มาลากุล)
*หม่อมราชวงศ์จักรทอง ทองใหญ่
*หม่อมราชวงศ์เทพกมล เทวกุล
*หม่อมราชวงศ์จัตุมงคล โสณกุล
*หม่อมราชวงศ์ชิษณุสรร สวัสดิวัตน์
*หม่อมราชวงศ์กัลยาณกิติ์ กิติยากร
*หม่อมราชวงศ์อดุลกิติ์ กิติยากร
*หม่อมราชวงศ์อคิน รพีพัฒน์
*หม่อมราชวงศ์พุฒิพงศ์ วรวุฒิ
*หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล
*หม่อมหลวงจรัญ สนิทวงศ์
*หม่อมหลวงเกษตร สนิทวงศ์
*หม่อมหลวงทวีสันต์ ลดาวัลย์
*หม่อมหลวงไกรฤกษ์ เกษมสันต์
*หม่อมหลวงพีระพงศ์ เกษมศรี
*หม่อมหลวงชูชาติ กำภู
*กรุณา ต่อเติม
*กว้าง รอบคอบ
*กิตติ ประเสริฐศิลป์
*กิตติ สีหนนทน์
*เกษม วัฒนชัย
*แก้วขวัญ วัชโรทัย
*ขวัญแก้ว วัชโรทัย
*จรวยพร ธรณินทร์
*จรัส สุวรรณเวลา
*จารุพงศ์ เรืองสุวรรณ
*จิระ แนบสนิท
*จิรายุ อิศรางกูร ณ อยุธยา
*พระเจริญวิศวกรรม (เจริญ เชนะกุล)
*ชลัยรัตน์ อ่ำมาก
*ชัยเกษม นิติสิริ
*ชัยวัฒน์ สุทธิรัตน์
*ชุติมา พยุหกฤษ
*เจ้าพระยาอภัยภูเบศร (ชุ่ม อภัยวงศ์)
*เชิดชัย เป้าทอง
*ดิเรก อิงคนินันท์
*เตช บุนนาค
*เจ้าพระยาสุรวงษ์วัฒนศักดิ์ (โต บุนนาค)
*ทิพาวดี เมฆสวรรค์
*ธงทอง จันทรางศุ
*ธาดา รุ่งเป้า
*ธีระ สูตะบุตร
*ธีระชัย อุกฤษฎ์มโนรถ
*นราพร จันทร์โอชา
*บรรเจิด พุ่มชา
*บัญญัติ สุชีวะ
*บุญชู ศิริจินดากุล
*ปมทอง มาลากุล ณ อยุธยา
*ประดิษฐ์ ปัญจวีณิน
*ประภาศน์ อวยชัย
*หลวงลิขิตปรีชา (ปลอบ โรจนกุล)
*ปิยพันธุ์ นิมมานเหมินท์
*ปิยะสกล สกลสัตยาทร
*เผ่าทอง ทองเจือ
*พงศ์ศักดิ์ หนูพันธ์
*เพชร์ อินทร์มงคล
*พนิตา กำภู ณ อยุธยา
*พรเพชร วิชิตชลชัย
*พลากร สุวรรณรัฐ
*พันธ์ทิพย์ สุรทิณฑ์- ภัทรพร อิศรางกูร ณ อยุธยา
*ภาวิช ทองโรจน์
*มนตรี ยอดปัญญา
*มีพาศน์ โปตระนันทน์
*มีชัย ฤชุพันธุ์
*ยงยุทธ วิชัยดิษฐ
*รังสรรค์ ธนะพรพันธุ์
*รัชทิน จันทร์เจริญ
*ลักษณ์พร เข้มขัน
*ร้อยตำรวจตรี วรรณ ชันซื่อ
*วาสนา กันแตง
*วิจิตร ศรีสอ้าน
*วิชัย ริ้วตระกูล
*วิรัช ลิ้มวิชัย
*วิศาล เสรีรักษ์
*วิษณุ เครืองาม
*วีระพล ตั้งสุวรรณ
*วีรพงษ์ รามางกูร
*ศุภชัย ภู่งาม
*สกลจิตต์ พนมวัน ณ อยุธยา
*สบโชค สุขารมณ์
*สมคิด เลิศไพฑูรย์
*สมชาย วงศ์สวัสดิ์
*สมศักดิ์ เตชะโกสิต
*สวรส สุทธิประภา
*สัญญา ธรรมศักดิ์
*พระยาอนุกิจวิธูร (สันทัด เทพหัสดิน ณ อยุธยา)
*สายสุรี จุติกุล
*สุกรี คชเสนี
*สุจิตรา เสนานุช
*สุทธิพล ทวีชัยการ
*สุรเกียรติ์ เสถียรไทย
*สุเทพ เกริกไกรสีห์
*โสภณ รัตนากร
*ไสยวิชญ์ วรวินิต
*หยุด แสงอุทัย
*อรรถนิติ ดิษฐอำนาจ
*อภินันท์ ปวนะฤทธิ์
*อรุณี เป้าทอง
*อักขราทร จุฬารัตน
*อาสา สารสิน
*อุสาห์ พฤฒิจิระวงศ์
*เอื้อ สุนทรสนาน
*อำพน กิตติอำพน
*อำพล เสนาณรงค์

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:เหรียญราชอิสริยาภรณ์ไทย