สำนักงานประกันสังคม

สำนักงานประกันสังคม (Social Security Office) จัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติประกันสังคม พ.ศ. 2533 โดยให้มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 2 กันยายน พ.ศ. 2533 เพื่อให้ประเทศไทยมีการประกันสังคมอย่างเต็มรูปแบบ โดยลูกจ้างจะได้รับความคุ้มครอง ทั้งในเรื่องการประสบอันตราย หรือเจ็บป่วยทุพพลภาพ และตาย ทั้งนี้เนื่องและไม่เนื่องจากการทำงาน รวมไปถึงการคลอดบุตรสงเคราะห์บุตร ชราภาพ และการว่างงาน เฉกเช่นเดียวกับประเทศอื่น ๆ โดยมีนายอำพล สิงหโกวินท์ เป็นเลขาธิการคนแรก ก่อนหน้าที่จะมีการผ่านกฎหมายประกันสังคมมาบังคับใช้ได้มีการเคลื่อนไหวรณรงค์โดย กลุ่มผู้นำนักศึกษา นักวิชาการ อดีตอธิบดีกรมแรงงาน กลุ่มผู้นำสหภาพแรงงาน เพื่อให้เกิดระบบประกันสังคมในประเทศไทย โดยขบวนการเคลื่อนไหวดังกล่าวเริ่มมาตั้งแต่ปลายสมัยรัฐบาล พล.อ. เปรม ติณสูลานนท์ ต่อเนื่องมาสมัยรัฐบาล พล.อ. ชาติชาย ชุณหวัณ โดยมีผู้มีบทบาทสำคัญหลายท่าน เช่น นิคม จันทรวิทุร อนุสรณ์ ธรรมใจ แล ดิลกวิทยรัตน์ โชคชัย สุธาเวศ ผู้นำแรงงานและผู้นำนักศึกษาหลายท่าน เป็นต้น ต่อมา นิคม จัทรวิทุร อนุสรณ์ ธรรมใจ และ แกนนำการเคลื่อนไหวกฎหมายประกันสังคมในปี พ.ศ. 2530-2533 ได้กลับเคลื่อนไหวให้เกิดระบบประกันการว่างงานในปี พ.ศ. 2541-2544 จนกระทั่งมีการขยายสิทธิประโยชน์การประกันการว่างงานในระบบประกันสังคมของไทย

**ประวัติ**
สำนักงานประกันสังคม เริ่มต้นเมื่อมีประกาศคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 103 ลงวันที่ 16 มีนาคม พ.ศ. 2515 ได้ระบุให้มี "กองทุนเงินทดแทน" ในกรณีที่ลูกจ้างประสบอันตราย สูญเสียอวัยวะ ทุพพลภาพ และเสียชีวิต ซึ่งกองทุนดังกล่าวได้ริเริ่มเก็บเงินสมทบเข้ากองทุน ในปี พ.ศ. 2517 โดยเริ่มในพื้นที่กรุงเทพมหานคร เฉพาะสถานประกอบการที่มีลูกจ้างมากกว่า 20 ราย ต่อมาเมื่อวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2545 ได้ขยายความคุ้มครองโดยขอความร่วมมือให้สถานประกอบการที่มีลูกจ้างมากกว่า 1 ราย ต้องเก็บเงินสมทบเข้ากองทุนเงินทดแทน
กองทุนเงินทดแทน จะจ่ายค่าชดเชยในกรณีที่ขาดรายได้มากกว่า 3 วัน แต่ไม่ถึง 1 ปี ร้อยละ 60 ของรายได้ต่อวันของลูกจ้าง กรณีพิการจะจ่ายให้ไม่เกิน 8 ปี ร้อยละ 60 ของรายได้ต่อวันของลูกจ้าง กรณีทุพพลภาพจะจ่ายให้ไม่เกิน 15 ปี ร้อยละ 60 ของรายได้ต่อวันของลูกจ้าง และหากเสียชีวิตจะจ่ายให้ในระยะเวลา 8 ปี หลังเสียชีวิต ร้อยละ 60 ของรายได้ต่อวันของลูกจ้าง ค่าทำศพผู้ประกันตนรายละ 30,000 บาทโดยคิดจากค่าจ้างแรงงานขั้นต่ำ คูณด้วย 100

**ความหมาย**
คำว่า  "ประกันสังคม" เริ่มใช้ในประเทศไทยประมาณ พ.ศ. 2480 พร้อมๆ กับคำว่าสังคมสงเคราะห์ โดยหลักการและแนวทางมีการนำมาใช้ปฏิบัตินานแล้วเช่น การที่ชาวบ้านช่วยกันเรี่ยไรเงินรวบรวมเป็นเงินก้อน  เพื่อช่วยเหลือเป็นค่าทำศพให้แก่สมาชิกในชุมชนเดียวกันที่ถึงแก่กรรม 
สำนักงานประกันสังคม ประกอบด้วยกรรมการฝ่ายนายจ้าง กรรมการฝ่ายลูกจ้าง และกรรมการจากภาครัฐบาล และอยู่ภายใต้พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติม คุ้มครองแรงงาน ฉบับที่ 4 พ.ศ. 2554 พระราชบัญญัติการกลับเป็นผู้ประกันตน พ.ศ. 2554 พระราชบัญญัติกองทุนเงินทดแทน พ.ศ. 2537 (ฉบับแก้ไขปรับปรุง)
ความหมายของการประกันสังคมในสมัยปัจจุบันคือ  โครงการที่จัดตั้งขึ้นโดยรัฐบาล  มีวัตถุประสงค์ที่จะสร้างความมั่นคงหรือหลักประกันให้แก่ประชาชน โดยมีวิธีการจัดเก็บรายได้ส่วนหนึ่งจากประชาชนที่มีรายได้  เงินที่เก็บนี้นำมาสมทบรวมกันเป็นกองทุนกลาง  นำมาใช้จ่ายเป็นค่าทดแทนให้แก่ประชาชนตามเงื่อนไขที่กำหนดเงินที่เรียกเก็บนี้หากเป็นกรณีเก็บจากผู้ที่ทำงานรับจ้าง ก็ให้นายจ้างจ่ายสมทบเท่ากับที่ลูกจ้างจ่ายเสมอ และในทุกกรณีรัฐบาลจะจ่ายสมทบด้วยแต่เป็นจำนวนเงินน้อยกว่าที่นายจ้างจ่ายเสมอ และเป็นจำนวนเงินน้อยกว่าที่ลูกจ้างจ่ายเสมอ

**คณะกรรมการ**

**คณะกรรมการประกันสังคม**
คณะกรรมการประกันสังคม ประกอบไปด้วยสมาชิกดังต่อไปนี้
# บุญสงค์ ทัพชัยยุทธ์ ปลัดกระทรวงแรงงาน ประธานกรรมการ
# มนตรี ฐิรโฆไท กรรมการผู้แทนฝ่ายนายจ้าง
#วิภาพรรณ มาประเสริฐ กรรมการผู้แทนฝ่ายนายจ้าง
#สิริวัน ร่มฉัตรทอง กรรมการผู้แทนฝ่ายนายจ้าง
# สุวิทย์ ศรีเพียร กรรมการผู้แทนฝ่ายนายจ้าง
# ทวีเกียรติ รองสวัสดิ์ กรรมการผู้แทนฝ่ายนายจ้าง
#เพชรรัตน์ เอกแสงกุล กรรมการผู้แทนฝ่ายนายจ้าง
# ชัชพงศ์ โชติศิริ กรรมการผู้แทนฝ่ายนายจ้าง
# ษัษฐรัมย์ ธรรมบุษดี กรรมการผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตน
# ธนพงษ์ เชื้อเมืองพาน กรรมการผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตน
# ศิววงศ์ สุขทวี กรรมการผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตน
# ชลิต รัษฐปานะ กรรมการผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตน
#นลัทพร ไกรฤกษ์ กรรมการผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตน
#ลักษมี สุวรรณภักดี กรรมการผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตน
# จตุรงค์ ไพรสิงห์ กรรมการผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตน

**ที่ปรึกษาคณะกรรมการประกันสังคม**
# ปั้น วรรณพินิจ อดีตเลขาธิการสำนักงานประกันสังคม
# อำพล สิงหโกวินท์ ตุลาการหัวหน้าคณะศาลปกครองสูงสุด
# กฤษฎา ดวงอุไร รองเจ้ากรมแพทย์ทหารบก
# ถาวร พานิชพันธ์ รองอัยการสูงสุด
# อภิชาต แสงรุ่งเรือง อดีตผู้อำนวยการศูนย์การอุตสาหกรรมป้องกันประเทศและพลังงานทหาร

**คณะกรรมการกองทุนเงินทดแทนตามกฎหมายว่าด้วยเงินทดแทน**
# สุรเดช วลีอิทธิกุล เลขาธิการสำนักงานประกันสังคม ประธานกรรมการ
# ศรีประสิทธิ์ บุญวิสุทธิ์ รองอธิการบดี ฝ่ายพัฒนานักศึกษา มหาวิทยาลัยมหิดล กรรมการ
# สมบูรณ์ ม่วงกล่ำ รองอธิบดีอัยการ สำนักงานการบังคับคดี กรรมการ
# โสภาวดี เลิศมนัสชัย กรรมการในคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ กรรมการ
# ดุสิต เขมะศักดิ์ชัย รองผู้อำนวยการสำนักงบประมาณ กรรมการ
# ผจงสิน วรรณโกวิท อดีตรองปลัดกระทรวงแรงงาน กรรมการ
# ปริศนา ประหารข้าศึก ประธานคณะกรรมการวิชาชีพบัญชี ด้านการบัญชีบริหาร สภาวิชาชีพบัญชี ในพระบรมราชูปถัมภ์  กรรมการ
# อรรถการ ตฤษณารังสี คณะกรรมการผู้แทนองค์กรเอกชน  สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กรรมการ
# ปิยะชาติ ชุณหเวชสกุล อดีตคณะกรรมการอุทธรณ์ในคณะกรรมการไตรภาคีสังกัดสำนักงานประกันสังคม กรรมการ
# สุวรรณี สิริเวชชะพันธ์ สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (ประเทศไทย) พ.ศ. 2557 นายกสมาคมบัณฑิตสตรีทางกฎหมายแห่งประเทศไทย กรรมการ
# วารินทร์ ศรีแจ่ม กรรมการที่ปรึกษาสหภาพแรงงานไลท์ออน กรรมการ
# บรรจง บุญรัตน์ ประธานสภาองค์การลูกจ้างสภาแรงงานศูนย์กลางแห่งประเทศไทย กรรมการ
# พงษทร คงลือชา ผู้จัดการอาวุโสฝ่ายคนประจำเรือ บริษัท โทรีเซน (กรุงเทพ) จำกัด กรรมการ
# ผู้แทนสำนักงานประกันสังคม กรรมการและเลขานุการ

**อัตราเรียกเก็บเงินสมทบ**
ปัจจุบันอัตราเรียกเก็บอยู่ที่ร้อยละ 5 โดยลูกจ้างต้องจ่ายสำหรับกรณี เจ็บป่วย ทุพพลภาพ ตาย คลอดบุตร ร้อยละ 1.5 สงเคราะห์บุตรและชราภาพ ร้อยละ 3 และ กรณีว่างงาน ร้อยละ 0.5เช่นเดียวกับนายจ้างที่ต้องจ่ายให้ลูกจ้างกรณี เจ็บป่วย ทุพพลภาพ ตาย คลอดบุตร ร้อยละ 1.5 สงเคราะห์บุตรและชราภาพ ร้อยละ 3 และ กรณีว่างงาน ร้อยละ 1 ในขณะที่รัฐบาลจ่ายกรณีเจ็บป่วย ทุพพลภาพ ตาย คลอดบุตร ร้อยละ 0.5 สงเคราะห์บุตรและชราภาพ ร้อยละ 0.5 และ กรณีว่างงาน ร้อยละ 0.25

**หน้าที่หลัก**
สำนักงานประกันสังคมมีหน้าที่หลักที่ต้องดูแลผู้ประกันตนดังต่อไปนี้
#การรับเรื่องร้องเรียนจากผู้ประกันตนกรณีต่าง ๆ รวมถึงดูแลข้อพิพาทระหว่างโรงพยาบาลกับผู้ประกันตนในเบื้องต้น 
#การจัดการและตรวจสอบกองทุนเงินทดแทนให้เป็นไปตามวัตถุประสงค์และเงื่อนไขของสำนักงานประกันสังคมเนื่องจากกองทุนทดแทนมีข้อบังคับที่ชัดเจนในเรื่องการบาดเจ็บจากการทำงานถึงจะทำการเบิกจ่ายได้ 
#บริหารเงินของผู้ประกันตน นายจ้าง และรัฐบาลโดยพยายามให้ได้กำไรเสมอไม่ว่ามากหรือน้อยก็ตาม 
#รับการแจ้งเรื่องการขอเป็นผู้ประกันตน, การลาออกจากการเป็นผู้ประกันตน 
#รับการแจ้งเรื่องเบิกจ่ายเงินค่าทันตกรรมของผู้ประกันตน ซึ่งปัจจุบันเบิกได้ปีละไม่เกิน 900 บาท  
#แจ้งข่าวสารให้บริษัทและผู้ประกันตนรับทราบรวมถึงการประสานงานที่ดีระหว่างเจ้าหน้าที่ฝ่ายทรัพยากรบุคคลของบริษัทอันเป็นตัวแทนผู้ประกันตน
#สำรองจ่ายงบฉุกเฉินเท่าที่จำเป็นในกรณีที่มีการประสบอันตรายฉุกเฉินสามารถรักษาได้ในโรงพยาบาลเฉพาะที่รับบัตรประกันสังคมทั่วราชอาณาจักรไทย
#ดูแลการเบิกจ่ายให้เป็นไปตามเงื่อนไขของสำนักงานประกันสังคม อาทิเช่น กรณีคนไข้ต้องเข้าพักในโรงพยาบาล หรือต้องเคลื่อนย้ายคนไข้ด้วยรถพยาบาล รวมถึงให้การเบิกจ่ายเป็นไปอย่างถูกต้อง โปร่งใส สุจริต เที่ยงธรรมและสามารถตรวจสอบได้ 
#รับแจ้งเรื่องขอเงินสงเคราะห์บุตรของผู้ประกันตน และการเสียชีวิตของผู้ประกันตน รวมถึงตรวจสอบการเบิกจ่ายให้เป็นไปตามเงื่อนไขของสำนักงานประกันสังคม อาทิเช่นการเสียชีวิตจากการทำงานหรือการเสียชีวิตจากเรื่องอื่นที่ไม่เกี่ยวข้องกับการทำงาน 
นอกจากนั้นสำนักงานประกันสังคมยังได้มีส่วนในการช่วยเหลือบำบัดทุกข์บำรุงสุขให้แก่นายจ้างและลูกจ้างในประเทศต่าง ๆ เฉพาะประเทศไทยสำนักงานประกันสังคมได้ดำเนินนโยบายที่ยืดหยุ่นในการเรียกเก็บเงินจากนายจ้างและลูกจ้างโดยเรียกเก็บให้ต่ำลงกว่าร้อยละ 5 ในบางครั้งบางคราว เช่น กรณีอุทกภัยในประเทศไทย พ.ศ. 2554 เพื่อช่วยเหลือลูกจ้างและนายจ้างหรือกรณีการเพิ่มขึ้นของค่าแรงขั้นต่ำ ในปี พ.ศ. 2556

**ผลการดำเนินการที่ผ่านมา**
กองทุนเงินประกันสังคม สำนักงานประกันสังคมได้บริหารเงินในกองทุนให้ได้กำไรโดยผ่านการลงทุนในรูปแบบต่าง ๆ และมีหน้าที่รายงานผลการลงทุน ในปี พ.ศ. 2551 ระหว่างเกิดวิกฤติสินเชื่อซับไพรม์ สำนักงานประกันสังคมรายงานกำไรจากการลงทุนว่าได้กำไรถึง 367 ล้านบาท ซึ่งหากเทียบกับกองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการในปีเดียวกันพบว่ามีความแตกต่างเป็นอย่างมาก โดยกองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการบริหารเงินสมาชิกปี 51 ขาดทุน 74,000 ล้านบาท 
สำนักงานประกันสังคมได้ขยายการคุ้มครองยาในบัญชีสำหรับผลผู้ทางสุขภาพจิต หรือผู้ป่วยจิตเวชโดยสามารถเบิกยาในบัญชีได้ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2554
และในวันที่ 31 สิงหาคม พ.ศ. 2554 สำนักงานประกันสังคมเพิ่มสิทธิประโยชน์บริการทางการแพทย์ กรณีเจ็บป่วยฉุกเฉิน ผู้ประกันตนเข้ารับการรักษาโรงพยาบาลอื่น ซึ่งไม่ใช่โรงพยาบาลตามบัตรรับรองสิทธิได้ไม่จำกัดจำนวนครั้ง

**ปัญหา**
กองทุนบำเหน็จบำนาญชราภาพจะขาดทุนภายในสามสิบปีตั้งแต่ปี พ.ศ. 2586 เนื่องจากปัญหาโครงสร้างประชากรที่มีวัยทำงานน้อยลงและเงื่อนไขการจ่ายเงินของกองทุนกองทุนบำเหน็จบำนาญชราภาพ
การคุ้มครองโรคมะเร็งของสำนักงานประกันสังคมยังด้อยกว่าสิทธิสปสช. รวมถึงอุปกรณ์สำหรับคนพิการรัฐบาลไทยไม่จ่ายเงินสมทบให้กับผู้ประกันตนโดยในปี พ.ศ. 2560 รัฐบาลค้างจ่ายเงินจำนวนรวม 56,000 ล้านบาท
ศ.นพ.มานพ พิทักษ์ภากร เห็นว่าผู้ป่วยประกันสังคมมีตัวเลือกการใช้ยา และการตรวจวินิจฉัยต่างๆ ด้อยกว่าบัตรทอง ทั้งที่ผู้ประกันตนจ่ายเงินสมทบทุกเดือน ในขณะที่บัตรทองรัฐออกให้หมด ส่วน พญ.อภิชญา สุขประเสริฐ เห็นว่าสิทธิ์บัตรทองใน กทม. ได้เตียงเร็วที่สุด เป็น First Priority สิทธิ์ไหนๆ ก็ไม่อาจสู้ได้ ทุกสิทธิ์ต้องรอจ่ายเตียงบัตรทองให้หมดก่อน

**การแบ่งส่วนราชการ **
 สำนักงานเลขานุการกรม- กองกฎหมาย- กองคลัง- กองนโยบายและแผนงาน- กองบริหารการเงินและการบัญชี- กองบริหารการลงทุน- กองบริหารทรัพยากรบุคคล- ศูนย์ฟื้นฟูสมรรถภาพคนงานภาค 1-5- สำนักงานประกันสังคมกรุงเทพมหานครพื้นที่ 1-12 - สำนักเงินสมทบ- สำนักจัดระบบบริการทางการแพทย์- สำนักตรวจสอบ- สำนักบริหารเทคโนโลยีสารสนเทศ- สำนักสิทธิประโยชน์- สำนักสร้างเสริมความมั่นคงแรงงานนอกระบบ- สำนักงานประกันสังคมจังหวัด (ราชการบริหารส่วนภูมิภาค)- สำนักงานประกันสังคมจังหวัดสาขา (จัดตั้งตามที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานประกาศกำหนด เพื่อช่วยเหลือการปฏิบัติงานของสำนักงานประกันสังคมจังหวัด ไม่มีฐานะเป็นกอง)- กองฝึกอบรม- ศูนย์สารนิเทศ- สำนักงานกองทุนเงินทดแทน

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
หมวดหมู่:กระทรวงแรงงาน
หมวดหมู่:องค์การที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2533
หมวดหมู่:หน่วยงานของรัฐบาลไทยในจังหวัดนนทบุรี
ประกันสังคม