จักรพรรดิโกะ-ชิรากาวะ

จักรพรรดิโกะ-ชิรากาวะ (Go-Shirakawa-tennō; 18 ตุลาคม ค.ศ. 1127 – 26 เมษายน ค.ศ. 1192) เป็นจักรพรรดิญี่ปุ่นองค์ที่ 77 ตามลำดับการสืบราชบัลลังก์แบบดั้งเดิม แม้ว่าจะทรงครองราชย์อย่างเป็นทางการใน ค.ศ. 1155 ถึง 1158 แต่พระองค์ทรงรักษาอำนาจทางการเมืองไว้อย่างแข็งแกร่งผ่านระบบอินเซ อย่างไรก็ตาม นักวิชาการยังคงถกเถียงกันว่าการปกครองของพระองค์สามารถจัดอยู่ในระบบอินเซได้อย่างสมบูรณ์หรือไม่ เนื่องจากเหตุการณ์กบฏปีโฮเง็งได้ทำลายพระราชอำนาจของจักรพรรดิไปในระดับหนึ่ง กระนั้นก็เป็นที่ยอมรับกันอย่างกว้างขวางว่าการที่พระองค์เอาชนะคู่ต่อสู้ในทางการเมือง ส่งผลให้พระองค์มีอิทธิพลและอำนาจมากขึ้นกว่าที่ตำแหน่งจักรพรรดิที่ลดน้อยลงในช่วงเวลาดังกล่าวจะยอมให้ได้
พระองค์ได้รับพระนามจากจักรพรรดิชิรากาวะในคริสต์ศตวรรษที่ 11 กับ โกะ- (後) ที่แปลตรงตัวว่า "ยุคหลัง" ทำให้บางครั้งมีการเรียกพระองค์เป็น "จักรพรรดิชิรากาวะยุคหลัง" หรือในตำราเก่าบางส่วนอาจระบุเป็น "ชิรากาวะที่ 2"
พระองค์เป็นจักรพรรดิพระองค์สุดท้ายที่มีพระราชอำนาจอย่างแท้จริง ก่อนที่ตำแหน่งโชกุนจะกลายเป็นหัวหน้ารัฐบาลที่แท้จริงของประเทศหลังจากที่พระองค์สวรรคตใน ค.ศ. 1192 จนถึงการฟื้นฟูเมจิใน ค.ศ. 1868
พระองค์ประสูติในฐานะพระราชโอรสองค์ที่ 4 ของจักรพรรดิโทบะ พระองค์สืบราชบัลลังก์สืบเนื่องมาจากการสวรรคตอย่างกระทันหันของพระอนุชาต่างพระราชมารดาคือจักรพรรดิโคโนเอะ และปกครองแบบการว่าราชการในวัดเป็นเวลา 34 ปี ในรัชสมัยของพระองค์ มีสงครามต่อเนื่อง เช่น กบฏปีโฮเง็ง กบฏปีเฮจิ และสงครามเก็มเป

**อาชีพทางการเมือง**

**การขึ้นสู่ราชบัลลังก์**
จักรพรรดิโกะ-ชิระกะวะ ประสูติเมื่อ ค.ศ. 1127 เป็นพระโอรสองค์ที่ 4 ในอดีตจักรพรรดิโทะบะ และฟุจิวะระ โนะ โชชิ หรือพระพันปีไทเค็งมง-อิน ผู้เป็นธิดาของไดนะงงฟุจิวะระ คินซะเนะ มีพระนามว่า เจ้าชายมะซะฮิโตะ (雅仁親王) มีพระเชษฐาร่วมพระมารดาคือ พระจักรพรรดิซุโตะกุ เจ้าชายมะซะฮิโตะทรงเข้าพิธีเง็มปุกุเมื่อ ค.ศ. 1139 และอภิเษกสมรสกับมินะโมะโตะ โนะ อิชิ (源懿子) ประสูติพระโอรสองค์แรกคือ เจ้าชายโมะริฮิโตะ (守仁親王) เมื่อ ค.ศ. 1143 พระชายะอิชิสิ้นพระชนม์หลังประสูติพระโอรสไม่นาน
ในเวลานั้นอำนาจปกครองของราชสำนักนครเฮอังเกียวอยู่ที่องค์อดีตพระจักรพรรดิโทะบะ ตามระบบอินเซ อดีตจักรพรรดิมีพระประสงค์จะให้พระโอรสที่ประสูติกับ ฟุจิวะระ โนะ นะริโกะ พระสนมองค์โปรดขึ้นเป็นจักรพรรดิ จึงทรงบังคับให้จักรพรรดิซุโตะกุ (ซึ่งทรงถูกกล่าวหาว่ามิใช่พระโอรสของจักรพรรดิโทะบะ แต่เป็นโอรสของจักรพรรดิชิระกะวะที่ทรงแอบมีความสัมพันธ์กับพระนางไทเค็งมง-อิน) สละราชบัลลังก์ใน ค.ศ. 1141 ให้แก่จักรพรรดิโคะโนะเอะอันประสูติแต่พระสนมนะริโกะ
แต่จักรพรรดิโคะโนะเอะอยู่ในราชสมบัติได้สิบสามปี ก็สวรรคตลงใน ค.ศ. 1155 อดีตจักรพรรดิซุโตะกุทรงคาดหวังให้พระโอรสของพระองค์เองสืบทอดราชบัลลังก์ แต่ทว่าพระสนมนะริโกะได้เสนอให้พระโอรสบุญธรรมของพระนาง คือ เจ้าชายโมะริฮิโตะ พระโอรสของเจ้าชายมะซะฮิโตะซึ่งพระมารดาได้สิ้นพระชนม์ไปจึงไปเป็นโอรสบุญธรรมของสนมนะริโกะ แต่ทว่าเจ้าชายโมะริฮิโตะยังทรงพระเยาว์ จึงให้บิดาคือเจ้าชายมะซะฮิโดะขึ้นครองราชสมบัติไปก่อน เป็น จักรพรรดิโกะ-ชิระกะวะ เมื่อ ค.ศ. 1155

**สงครามโฮเง็งและเฮจิ**
อดีตจักรพรรดิซุโตะกุพิโรธมากที่พระองค์และพระโอรสถูกกีดกันจากราชสมบัติ จึงวางแผนก่อสงครามเพื่อยึดอำนาจคืนเมื่ออดีตจักรพรรดิโทะบะสวรรคตเมื่อ ค.ศ. 1156 โดยขอกำลังพลจากซะมุไรตระกูลมินะโมะโตะและตระกูลไทระ เกิดเป็นสงครามโฮเง็ง (保元の乱) โดยที่ฝ่ายของจักรพรรดิโกะ-ชิระกะวะ ได้รับการสนับสนุนจากคัมปะกุฟุจิวะระ โนะ ทะดะมิชิ และพระภิกษุชินเซ หรือฟุจิวะระ โนะ มิชิโนะริ ผู้ซึ่งได้ทำการติดต่อให้มินะโมะโตะ โนะ โยะชิโตะโมะ และ ไทระ โนะ คิโยะโมะริ มาเป็นผู้นำทัพฝ่ายของพระองค์ ผลคือฝ่ายของพระองค์เป็นฝ่ายชนะ อดีตจักรพรรดิซุโตะกุและพระโอรสทรงถูกเนรเทศ
หลังจากสงครามโฮเง็ง การปกครองของราชสำนักเฮอังก็ตกอยู่ภายใต้อำนาจของพระภิกษุชินเซ จักรพรรดิโกะ-ชิระกะวะทรงสละราชบัลลังก์ให้พระโอรสเจ้าชายโมะริฮิโตะ ขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดินิโจใน ค.ศ. 1158 และกุมอำนาจอยู่เบื้องหลังในฐานะอดีตพระจักรพรรดิตามระบบอินเซ แต่ทว่าจักรพรรดินิโจทรงไม่เต็มพระทัยที่จะให้บิดาของพระองค์ขึ้นมามีอำนาจเหนือพระองค์ จึงเกิดการแก่งแย่งอำนาจระหว่างอดีตจักรพรรดิโกะ-ชิระกะวะกับพระโอรส 
จนกระทั่ง ค.ศ. 1160 ชูนะงงฟุจิวะระ โนะ โนะบุโยะริ ร่วมมือกับมินะโมะโตะ โนะ โยะชิโตะโมะ ก่อการกบฏเพื่อล้มอำนาจพระภิกษุชินเซ ในเหตุการณ์ที่เรียกว่า สงครามเฮจิ (平治の乱) โยะชิโตะโมะยกทัพเข้ายึดพระราชวังกุมองค์จักรพรรดินิโจไว้ และยกทัพเข้าโจมตีตำหนักซันโจ (三条殿) อันเป็นที่ประทับของอดีตจักรพรรดิโกะ-ชิระกะวะ เข้าสังหารข้าราชบริพารของอดีตจักรพรรดิไปมากรวมถึงพระภิกษุชินเซด้วย แล้วจึงกุมองค์อดีตจักรพรรดิไว้ แต่ไทระ โนะ คิโยะโมะริ ได้ช่วยเหลือจักรพรรดิทั้งสองพระองค์ให้ทรงหลบหนีออกมาได้ และยกทัพเข้าต่อสู้กับฝ่ายตระกูลมินะโมะโตะจนได้รับชัยชนะ

**ความขัดแย้งกับไทระ โนะ คิโยโมริ**
เมื่อ ค.ศ. 1161 อดีตจักรพรรดิโกะ-ชิระกะวะ ทรงรับไทระ โนะ ชิเงะโกะ (平滋子) น้องสะใภ้ของไทระ โนะ คิโยะโมะริ เข้ามาเป็นสนมองค์ใหม่ แล้วประสูติพระโอรสคือองค์ชายโนะริฮิโตะ (憲仁親王) ในขณะที่จักรพรรดินิโจทรงยังไม่มีพระโอรส จักรพรรดินิโจจึงทรงเกรงว่าอดีตจักรพรรดิจะให้องค์ชายโนะริฮิโตะเป็นผู้สืบทอดต่อจากพระองค์ ใน ค.ศ. 1164 จักรพรรดินิโจมีพระโอรสในที่สุด จึงทรงรีบสละราชบัลลังก์ให้แก่พระโอรสขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิโระกุโจ อดีตจักรพรรดินิโจสวรรคตในปีต่อมา ค.ศ. 1165 ด้วยความช่วยเหลือของคิโยะโมะริ อดีตจักรพรรดิโกะ-ชิระกะวะทรงให้จักรพรรดิโระกุโจสละราชสมบัติใน ค.ศ. 1168 แล้วมอบให้แก่องค์ชายโนะริฮิโตะ ขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิทะกะกุระ

**พระราชวงศ์**
ก่อนขึ้นครองราชบัลลังก์ดอกเบญจมาศ โกะ-ชิรากาวะมีพระนามส่วนพระองค์ (อิมินะ) ว่า เจ้าชายมาซาฮิโตะ (雅仁親王)
พระองค์เป็นพระราชโอรสองค์ที่ 4 ในจักรพรรดิโทบะ กับพระนางฟูจิวาระ โนะ ทามาโกะ ธิดาในฟูจิวาระ โนะ คินซาเนะ
พระมเหสีหลักกับพระราชโอรสธิดา:- พระมเหสี (ชินโนฮิ): มินาโมโตะ โยชิโกะ  (源懿子; 1116-1143) ธิดาในฟูจิวาระ โนะ สึเนซาเนะกับบุตรีบุญธรรมในมินาโมโตะ อาริฮิโตะ
** พระราชโอรสองค์แรก: เจ้าชายโมริฮิโตะ (守仁親王) ภายหลังเป็น จักรพรรดินิโจ- จักรพรรดินี (ชูงู): ฟูจิวาระ คินชิ (藤原忻子) โทกูไดจิ คินโยชิ- โคไตโง: ไทระ โนะ ชิเงโกะ (平滋子; 1142-1176) ภายหลังเป็น เค็นชุมมนอิง (建春門院) ธิดาในไทระ โทกิโนบุ
** พระราชโอรสองค์ที่ 7: เจ้าชายโนริฮิโตะ (憲仁親王) ภายหลังเป็น จักรพรรดิทากากูระ- นางกำนัล: ซันโจ (ฟูจิวาระ) โซโกะ (三条（藤原）琮子; 1145-1231) ธิดาในซันโจ คินโนริ- นางสนองพระโอษฐ์: ฟูจิวาระ ชิเงโกะ (藤原成子; เสียชีวิต ค.ศ. 1177) ธิดาในฟูจิวาระ ซูเอนาริ
** พระราชธิดาองค์แรก: เจ้าหญิงซูเกโกะ (亮子内親王) ภายหลังเป็น อิมปูมนอิง (殷富門院)
** พระราชธิดาองค์ที่ 2: เจ้าหญิงโยชิโกะ (好子内親王; 1148-1192)
** พระราชธิดาองค์ที่ 3: เจ้าหญิงชิกิชิ (式子内親王) ภายหลังเป็น โออิโนมิกาโดะ-ไซอิง (大炊御門斎院)
** พระราชโอรสองค์ที่ 2: เจ้าชายนักบวชชูกากุ (守覚法親王; 1150-1202)
** พระราชโอรสองค์ที่ 3: เจ้าชายโมจิฮิโตะ (以仁王)
** พระราชธิดาองค์ที่ 4: เจ้าหญิงคีวชิ (休子内親王; 1157-1171)- โบมง-โนะ-สึโบเนะ (坊門局) ธิดาในไทระ โนบูชิเงะ
** พระราชโอรสองค์ที่ 4: เจ้าชายนักบวชเอ็นเอะ (円恵法親王; 1152-1183)
** พระราชโอรสองค์ที่ 5: เจ้าชายนักบวชโจเก (定恵法親王; 1156-1196)
** พระราชโอรสองค์ที่ 6: โกเอะ (恒恵; 1159-1206)- โบมง-โดโนะ (坊門殿) ธิดาในโทกูไดจิ คินโยชิ
** พระราชธิดาองค์ที่ 5: เจ้าหญิงอัตสึโกะ (惇子内親王; 1158-1172)- ซันโจะ-โนะ-สึโบเนะ (三条局) ธิดาในนักบวช
** พระราชโอรสองค์ที่ 10: เจ้าชายนักบวชโดโฮ (道法法親王; 1166-1214)
** พระราชโอรสองค์ที่ 12: ชินเตะ (真禎; สิ้นพระชนม์ ค.ศ. 1169)- ทัมบะ-โนะ-สึโบเนะ (丹波局) ธิดาในนักบวช
** พระราชโอรสองค์ที่ 8: เจ้าชายนักบวชโจเอะ (静恵法親王; 1164-1203)
** พระราชโอรสองค์ที่ 11: เจ้าชายนักบวชโชนิง (承仁法親王; 1169-1197)- อูเอมนโนซูเกะ (右衛門佐) ธิดาในฟูจิวาระ ซูเกตากะ
** พระราชโอรสองค์ที่ 9: อิง โนะ มิโกะ (院の御子; B.1165)- โอมิยะ-โนะ-สึโบเนะ (大宮局) ธิดาในฟูจิวาระ โคเรซาเนะ- โคโนเอะ-โนะ-สึโบเนะ (近衛局) ธิดาในฟูจิวาระ คินยาซุ- มิโกะ โนะ ฮิเมะ-กิมิ (御子姫君; 1164-1181) ธิดาในไทระ โนะ คิโยโมริ- ทากาชินะ เอชิ (高階 栄子; 1151-1216) ธิดาของนักบวช
** พระราชธิดาองค์ที่ 6: เจ้าหญิงคินชิ (覲子内親王; 1181-1252) ภายหลังเป็น เซ็นโยมนอิง (宣陽門院)

**พระราชพงศาวลี**

**แผนผังจักรพรรดิญี่ปุ่น**

**อ้างอิง**

**ข้อมูล**
 Brown, Delmer M. and Ichirō Ishida, eds. (1979).   Gukanshō: The Future and the Past. Berkeley: University of California Press. 978-0-520-03460-0;  OCLC 251325323- Helmolt, Hans Ferdinand and James Bryce Bryce. (1907).  The World's History: A Survey of Man's Progress. Vol. 2.  London: William Heinemann. OCLC 20279012- Kitagawa, Hiroshi and Bruce T. Tsuchida, ed. (1975). The Tale of the Heike. Tokyo: University of Tokyo Press. 0-86008-128-1  OCLC 164803926- Ponsonby-Fane, Richard Arthur Brabazon. (1959).   The Imperial House of Japan. Kyoto: Ponsonby Memorial Society.  OCLC 194887- Titsingh, Isaac. (1834). Nihon Odai Ichiran; ou,   Annales des empereurs du Japon.  Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland.  OCLC 5850691- Varley, H. Paul. (1980).  Jinnō Shōtōki: A Chronicle of Gods and Sovereigns. New York: Columbia University Press. 978-0-231-04940-5;  OCLC 59145842- Saeki, Tomohiro. (2015). Political Structure and the Royal Family in the Early Middle Ages (University of Tokyo Press, 2015) 978-4-13-026238-5
โกะ-ชิรากาวะ
หมวดหมู่:บุคคลในยุคเฮอัง
หมวดหมู่:ภิกษุชาวญี่ปุ่น
หมวดหมู่:ภิกษุที่เป็นพระราชวงศ์
โกะ-ชิรากาวะ
หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 1670
หมวดหมู่:บุคคลที่เสียชีวิตในปี พ.ศ. 1735
หมวดหมู่:พระราชโอรสในสมเด็จพระจักรพรรดิ