อารยสมาช

การประชุมของอารยสมาชจาก R. V. Russell's 1916 "The Tribes and Castes of the Central Provinces of India--Volume I".
อารยสมาช (आर्य समाज, ārya samāj; ਆਰਯ ਸਮਾਜ, āraya samāja; आर्यसमाज, āryasamaj) หรือ สมาคมของชาวอารยัน เป็นสมาคมของผู้นับถือศาสนาฮินดูโดยสวามีทยานันทะ สรัสวตีเป็นผู้ก่อตั้งที่บอมเบย์เมื่อ 10 เมษายน พ.ศ. 2418 เพื่อรวบรวมชาวฮินดูให้เป็นปึกแผ่น ปฏิรูปศาสนาฮินดูและฟื้นฟูสังคมของชาวฮินดู เพื่อต่อสู้กับอารยธรรมตะวันตก แนวคิดของสวามีทยานันทะ สรัสวตีนั้นตำหนิระบบวรรณะที่ปฏิบัติในสมัยหลัง และต่อต้านการแต่งงานในวัยเด็ก
อารยสมาชมีรากฐานที่มั่นคงในภูมิภาคปัญจาบ และยังได้เชิญชวนชาวอินเดียที่นับถือศาสนาอิสลามมาเข้าร่วมพิธีศุทธิเพื่อกลับมานับถือศาสนาฮินดูดังเดิม การกระทำของสมาคมนี้ทำให้การแตกแยกทางศาสนาในอินเดียมีมากขึ้น หลังจากสวามีทยานันทะ สรัสวตีถึงแก่กรรมเมื่อ พ.ศ. 2426 อารยสมาชในปัญจาบ อุตตรประเทศ และราชสถานได้สร้างโรงเรียนมัธยมทยานันทะ แองโกลเวทที่เมืองลาฮอร์เมื่อ 1 มิถุนายน พ.ศ. 2429 ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากชาวฮินดูอย่างกว้างขวาง และได้ขยายการศึกษาถึงระดับอุดมศึกษาใน พ.ศ. 2432 ภายหลัง อารยสมาชได้แตกออกเป็น 2 กลุ่มคือกลุ่มสายกลางมีอำนาจด้านการจัดการศึกษา และพวกหัวรุนแรงที่เน้นเผยแพร่ความเชื่อทางศาสนาฮินดู
อารยสมาชขยายตัวอย่างรวดเร็ว มีการก่อตั้งองค์กรในชื่ออารยสมาชทั้งในและนอกประเทศอินเดีย มีการดำเนินงานเพื่อปกป้องชุมชนฮินดูอย่างเต็มที่และได้ส่งผู้แทนไปเปลี่ยนศาสนาแก่ผู้ที่เคยนับถือศาสนาฮินดูและถูกบังคับให้นับถือศาสนาอิสลามในรัฐเกรละ รวมทั้งรณรงค์การเปลี่ยนศาสนาให้กับชาวมัลกนะ ราชปุตที่เคยถูกบังคับให้เปลี่ยนศาสนาเช่นกัน อย่างไรก็ตาม เมื่ออารยสมาชเข้าร่วมในการต่อต้านรัฐบาลมากขึ้น เช่น การต่อต้านผู้ปกครองในแคว้นไฮเดอราบาด เมื่อ พ.ศ. 2482 และการต่อต้านรัฐบาลในแคว้นสินธ์ใน พ.ศ. 2489 อารยสมาชจึงถูกปราบปรามจนอ่อนกำลังลง

**อ้างอิง**

**บรรณานุกรม**
 isbn=974-8122-83-2

**ดูเพิ่ม**
 Pt. Chamupati, M.A., Ten Commandments of Arya Samaj, New Delhi: D.A.V. Publications (2001)- J.T.F. Jordens, Dayanada Saraswati, Delhi: Oxford University Press (1978).- Lajpat Rai, The Arya Samaj: An Account of its Aims, Doctrine and Activities, with a Biographical Sketch of the Founder, D.A.V. College Managing Committee, New Delhi (1915), 978-81-85047-77-5.- Lajpat Rai, A History of the Arya Samaj, (Rep.) New Delhi (1993), 81-215-0578-X.- M. Ruthven, Fundamentalism: A Very Short Introduction, Oxford University Press, USA (2007), 978-0-19-921270-5.- J.M. Sharma, Swami Dayanand: A Biography, USB Publishers Distributors Ltd., India (1998), 81-7476-212-4.- Rajender Sethi, Rashtra Pitamah Swami Dayanand Saraswati published by M R Sethi Educational Trust Chandigarh- The Origin, Scope and Mission of the Arya Samaj, by Ganga Prasad Upadhyaya. Published by Arya Samaj, 1954.- The Arya Samaj, by Vaidyanath Shastri. Published by Sarvadeshik Arya Pratinidhi Sabha, 1967.- The Arya Samaj and Indian Nationalism, 1875–1920, by Dhanpati Pandey. Published by S. Chand, 1972.- A Critical Study of the Contribution of the Arya Samaj to Indian Education, by Saraswati Shantipriya Pandit. Published by Sarvadeshik Arya,  Pratinidhi Sabha, 1975.- Arya Samaj and Indians Abroad, by Nardev Vedalankar, Manohar Somera. Published by Sarvadeshik Arya Pratinidhi Sabha, 1975.- The Arya Samaj: Hindu Without Hinduism, by D. Vable. Published by Vikas, 1983. 0-7069-2131-3.- Social Movements and Social Change: A Study of Arya Samaj and Untouchables in Punjab, by Satish Kumar Sharma. Published by B.R. Publishing, 1985.- Arya Samaj and the Freedom Movement: 1875–1918, by Kripal Chandra Yadav, Krishan Singh Arya. Manohar Publications, 1988. 81-85054-42-8.- Arya Samaj Movement in India, 1875–1947, by Gulshan Swarup Saxena. Published by Commonwealth Publishers, 1990. 81-7169-045-9.- "Rashtra Pitamah" Swami Dayanand Saraswati by Rajender Sethi, published by M R Sethi Educational Trust Chandigarh- Hinduism Today by R. M. Chopra, 2009.

**แหล่งข้อมูลอื่น**
 อารยสมาช- title=Arya Pratinidhi Sabha and Arya Samaj of Melbourne- df=dmy-all- title=Aryasamaj Jamnagar- title=Arya Pratinidhi Sabha, America- df=dmy-all- title=Pratinidhi Arya Sabha Nederland- df=dmy-all
หมวดหมู่:ขบวนการอิงศาสนาฮินดู
หมวดหมู่:ขบวนการทางการเมืองในประเทศอินเดีย