จักรพรรดินีจิโต

จักรพรรดินีจิโต (nihongo|持統天皇|Jitō-tennō; ค.ศ. 645 – 13 มกราคม ค.ศ. 703) เป็นพระมหากษัตริย์ญี่ปุ่นองค์ที่ 41 ตามการสืบราชสันตติวงศ์แบบดั้งเดิม
รัชสมัยของจิโตอยู่ในช่วง ค.ศ. 686 ถึง 697
ในประวัติศาสตร์ญี่ปุ่น จักรพรรดินีจิโตเป็นสตรีองค์ที่สามในแปดพระองค์ที่มีบทบาทในฐานะสมเด็จพระจักรพรรดินีนาถ จักรพรรดินีนาถ 2 พระองค์ก่อนรัชสมัยของพระนางคือ ซูอิโกะและโคเงียวกุ/ไซเม จักรพรรดินีนาถอีก 5 พระองค์หลังรัชสมัยของพระนางได้แก่เก็มเม, เก็นโช, โคเก็ง/โชโตกุ, เมโช และโกะ-ซากูรามาจิ

**เรื่องราวแบบดั้งเดิม**
บทกวีโดยจักรพรรดินีจิโต
จักรพรรดินีจิโตเป็นพระราชธิดาในจักรพรรดิเท็นจิ พระราชมารดามีพระนามว่าโอจิ-โนะ-อิรัตสึเมะ ธิดาในขุนนางโอ-โอมิ โซงะ โนะ ยามาดะ-โนะ อิชิกาวะ มาโระ พระนางเป็นพระมเหสีในจักรพรรดิเท็มมุ ผู้เป็นพระอนุชาในจักรพรรดิเท็นจิ พระบิดาของพระนาง หรือในทางเดียวกัน พระนางอภิเษกสมรสกับพระปิตุลาแท้ๆและทรงสืบราชสมบัติต่อจากพระสวามี
พระนามเดิมของจักรพรรดินีจิโตคือ อูโนโนซาราระ หรือ อูโนโนซาซาระ (Unonosarara หรือ Unonosasara) หรืออีกแบบว่า อูโนะ

**เหตุการณ์ในรัชสมัยของจักรพรรดินีจิโต**
จักรพรรดินีจิโตต้องรับผิดชอบในการบริหารราชกิจทั้งหมดหลังจากการสวรรคตของจักรพรรดิเท็มมุ พระสวามี และมีศักดิ์เป็นพระปิตุลาของพระนางด้วย พระนางครองราชบัลลังก์ใน ค.ศ. 687 เพื่อที่จะแน่นอนพระทัยในสิทธิการสืบราชสมบัติของเจ้าชายคูซากาเบะ พระโอรส ตลอดรัชสมัยนี้ จักรพรรดินีจิโตว่าราชการจากพระราชวังฟูจิวาระในยามาโตะ
เจ้าชายคุซะคะเบะได้รับการสถาปนาเป็นมกุฎราชกุมารเพื่อครองราชบัลลังก์สืบต่อจากจักรพรรดินีจิโต แต่เจ้าชายกลับสิ้นพระชนม์ขณะมีพระชนมายุ 28 พรรษา เจ้าชายคารุ-โนะ-โอะ พระโอรสของเจ้าชายคุซะคะเบะได้รับการสถาปนาให้เป็นรัชทายาทสืบต่อจากจักรพรรดินีจิโต ผู้เป็นพระอัยยิกา และต่อมาเจ้าชายครองราชสมบัติเป็นจักรพรรดิมมมุ
จักรพรรดินีจิโตครองราชย์เป็นระยะเวลา 11 ปี ถึงแม้ว่ามีจักรพรรดินีนาถพระองค์อื่น 7 พระองค์ รัชทายาทของแต่ละพระองค์มักเลือกจากสายสันตติวงศ์ที่เป็นบุรุษ ที่ซึ่งยังเป็นที่ถกเถียงจากนักปราชญ์สายอนุรักษนิยมเกี่ยวกับสิทธิของสตรีในการสืบราชสันตติวงศ์ และที่ซึ่งประเพณีในการสืบสันตติวงศ์ต้องเป็นบุรุษเท่านั้นยังคงมีการรักษาไว้ดังเดิมในศตวรรษที่ 21 จักรพรรดินีเก็มเม ผู้ซึ่งทรงให้พระราชธิดาครองราชสมบัติสืบต่อในพระนามว่า จักรพรรดินีเก็นโช ยังคงเป็นที่ยกเว้นจากการถกเถียงเรื่องสิทธิของสตรีนี้ 
ใน ค.ศ. 697 จักรพรรดินีจิโตสละราชสมบัติแก่เจ้าชายคารุ-โนะ-โอะ พระนัดดาองค์โปรด ให้ครองราชย์เป็นจักรพรรดิมมมุ และพระนางดำรงพระยศไดโจเท็นโน (มหาจักรพรรดิ) มีพระราชอำนาจในราชสำนักเหนือองค์จักรพรรดิ หลังจากเหตุการณ์ครั้งนี้ จักรพรรดิพระองค์ต่อ ๆ มาทรงกระทำเช่นเดียวกับพระนาง และดำรงพระอิศริยยศนี้หลังสละราชบัลลังก์
ปัจจุบันสถานที่ฝังพระบรมศพของจักรพรรดินีจิโตเป็นที่รู้จัก พระนางทรงได้รับการเคารพตามโบราณราชประเพณีที่ศาลเจ้าชินโตในเมืองนะระ
สำนักพระราชวังอิมพีเรียลได้จดทะเบียนสถานที่ฝังพระบรมศพของจักรพรรดินีนาถจิโต และได้รับการตั้งชื่ออย่างเป็นทางการว่า โอจิ-โนะ-โอกาโนเอะ โนะ มิซาซางิ

**ดูเพิ่ม**
 จักรพรรดิญี่ปุ่น- รายพระนามสมเด็จพระจักรพรรดินีแห่งญี่ปุ่น- รายพระนามจักรพรรดิญี่ปุ่น

**อ้างอิง**

**ข้อมูล**
 Aston, William George. (1896).   Nihongi: Chronicles of Japan from the Earliest Times to A.D. 697. London: Kegan Paul, Trench, Trubner. 448337491- Brown, Delmer M. and Ichirō Ishida, eds. (1979).   Gukanshō: The Future and the Past. Berkeley: University of California Press. 978-0-520-03460-0; 251325323- MacCauley, Clay. (1900). "Hyakunin-Isshu: Single Songs of a Hundred Poets" in Transactions of the Asia Society of Japan. Tokyo: Asia Society of Japan.  ...Click link for digitized, full-text copy (in English)- __________. (1901). Kokka taikan. Tokyo: Teikoku Toshokan, Meiji 30–34 1897–1901. reprinted Shinten kokka taikan (新編国歌大観), 10 vols. + 10 index vols., Kadokawa Shoten, Tokyo, 1983–1992. 978-4-04-020142-9- Nippon Gakujutsu Shinkōkai. (1940). Man'yōshū. Tokyo: Iwanami shoten. reprinted by Columbia University Press, New York, 1965. 0-231-08620-2. Rprinted by Dover Publications, New York, 2005. 978-0-486-43959-4- Ponsonby-Fane, Richard Arthur Brabazon. (1959).   The Imperial House of Japan. Kyoto: Ponsonby Memorial Society. 194887- Titsingh, Isaac. (1834). Nihon Ōdai Ichiran; ou,   Annales des empereurs du Japon.  Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. 5850691- Varley, H. Paul. (1980).   Jinnō Shōtōki: A Chronicle of Gods and Sovereigns. New York: Columbia University Press. 978-0-231-04940-5; 59145842

**แหล่งข้อมูลอื่น**
 Asuka Historical National Government Park:   image of Mausoleum Emperor Tenmu and Empress Jitō date=February 25, 2012 , exterior view
703
จิโต
จิโต
หมวดหมู่:สมเด็จพระจักรพรรดินีนาถ
หมวดหมู่:ราชวงศ์ญี่ปุ่น
จิโต