สมเด็จพระธีรญาณมุนี (ธีร์ ปุณฺณโก)

สมเด็จพระธีรญาณมุนี นามเดิม ธีร์ จันทวีระ ฉายา ปุณฺณโก เป็นสมเด็จพระราชาคณะฝ่ายมหานิกาย ได้ตำแหน่งสำคัญในคณะสงฆ์ไทย เช่น เจ้าอาวาสวัดจักรวรรดิราชาวาสวรมหาวิหาร เจ้าคณะใหญ่หนเหนือ เจ้าคณะใหญ่หนตะวันออก แม่กองงานพระธรรมทูต กรรมการมหาเถรสมาคม และอธิการบดีมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ และเป็นผู้ถวายอนุสาสน์ในพระราชพิธีทรงผนวช พันตรี สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร ณ พระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม พระบรมมหาราชวัง

**ประวัติ**

**วัยเยาว์**
สมเด็จพระธีรญาณมุนี มีนามเดิมว่า ธีร์ จันทวีระ เกิดเมื่อวันจันทร์ที่ 5 เมษายน พ.ศ. 2440 ตรงกับวันขึ้น 4 ค่ำ เดือน 5 ปีระกา ภูมิลำเนาอยู่บ้านแดง หมู่ 3 ตำบลตะคุ อำเภอปักธงชัย จังหวัดนครราชสีมา เป็นบุตรนายอ่ำ-นางอ่อน จันทวีระ ซึ่งมีอาชีพเกษตรกร

**อุปสมบท**
สมเด็จพระธีรญาณมุนี บรรพชาเป็นสามเณร เมื่อวันจันทร์ที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2453 ณ วัดหน้าพระธาตุ จังหวัดนครราชสีมา โดยมีพระอธิการบุญเป็นพระอุปัชฌาย์ จากนั้นย้ายมาศึกษาพระปริยัติธรรมที่วัดจักรวรรดิราชาวาส กรุงเทพมหานคร แล้วอุปสมบทเป็นพระภิกษุในวันพุธที่ 8 พฤษภาคม พ.ศ. 2461 โดยมีพระมงคลทิพยมุนี (มุ้ย ปณฺฑิโต) เป็นพระอุปัชฌาย์ พระครูประสิทธิสมณการ (ต้าน) ขณะเป็นพระครูปลัด เป็นพระกรรมวาจาจารย์ และพระคุณาจารวัตร (ใช้ สุวณฺโณ) ขณะเป็นพระครูมงคลวิจิตร เป็นพระอนุสาวนาจารย์ ได้ฉายาว่า ปุณฺณโก

**การศึกษา**
 พ.ศ. 2457 สอบได้นักธรรมชั้นตรี- พ.ศ. 2460 สอบได้นักธรรมชั้นโท- พ.ศ. 2461 สอบได้เปรียญธรรม 3 ประโยค (เข้ารับพระราชทานพัดหน้านางพื้นแพรแดงประดับเลื่อม วันที่ 27 ตุลาคม พ.ศ. 2463)- พ.ศ. 2465 สอบได้เปรียญธรรม 4 ประโยค- พ.ศ. 2466 สอบได้เปรียญธรรม 5 ประโยค- พ.ศ. 2467 สอบได้เปรียญธรรม 6 ประโยค (ได้รับพระราชทานพัดหน้านางพื้นแพรเหลืองปักดิ้นเลื่อม) และนักธรรมชั้นเอก- พ.ศ. 2469 สอบได้เปรียญธรรม 7 ประโยค- พ.ศ. 2473 สอบได้เปรียญธรรม 8 ประโยค- พ.ศ. 2481 สอบได้เปรียญธรรม 9 ประโยค

**หน้าที่การงานในคณะสงฆ์**
 เจ้าอาวาสพระอารามหลวงวัดจักรวรรดิราชาวาส กรุงเทพมหานคร- เจ้าคณะใหญ่หนเหนือ- เจ้าคณะใหญ่หนตะวันออก- กรรมการมหาเถรสมาคม- อธิการบดีมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์  วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ กรุงเทพมหานคร (มหาวิทยาลัยแห่งคณะสงฆ์ไทยฝ่ายมหานิกาย)

**สมณศักดิ์**
 1 มีนาคม พ.ศ. 2481 เป็นพระราชาคณะชั้นสามัญเปรียญ ที่ พระสุธีวรคุณ- 8 มิถุนายน พ.ศ. 2490 เป็นพระราชาคณะชั้นราช ที่ พระราชสุธี ธรรมปรีชาภิมณฑ์ ปริยัติโกศล ยติคณิศร บวรสังฆาราม คามวาสี- 4 ธันวาคม พ.ศ. 2491 เป็นพระราชาคณะชั้นเทพที่ พระเทพเมธี ศรีวิบุลนายก ตรีปิฎกธาดา มหาคณฤศร บวรสังฆาราม คามวาสี- 5 ธันวาคม พ.ศ. 2495 เป็นพระราชาคณะชั้นธรรมที่ พระธรรมธีรราชมหามุนี ตรีปิฎกโกศล วิมลคัมภีรญาณสุนทร มหาคณิศร บวรสังฆาราม คามวาสี- 5 ธันวาคม พ.ศ. 2506 เป็นรองสมเด็จพระราชาคณะชั้นหิรัญบัฏ ที่ พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ ญาณวิสุทธิจริยาปริณายก ตรีปิฎกคุณาลังการ ภารติวิสารพุทธปริษัทวิเนตา มหาคณิสสร บวรสังฆราม คามวาสี- 5 ธันวาคม พ.ศ. 2515 เป็นสมเด็จพระราชาคณะชั้นสุพรรณบัฏ ที่ สมเด็จพระธีรญาณมุนี ตรีปิฎกคุณาลังการ ภารติวิสารพุทธปริษัทวิเนตา ศีลขันธสมาจารวัตรสุนทร มหาคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี อรัณยวาสี

**ศิษยานุศิษย์ในท่านเจ้าประคุณสมเด็จ**
 สมเด็จพระมหาธีราจารย์ (ประสิทธิ์ เขมงฺกโร) เจ้าอาวาสวัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร

**มรณภาพ**
คืนวันพฤหัสบดีที่ 10 พฤษภาคม พ.ศ. 2527 สมเด็จพระธีรญาณมุนี มีอาการเหนื่อยและหายใจไม่ปกติ จึงเข้ารับการรักษาที่โรงพยาบาลตากสินในช่วงเช้าวันศุกร์ที่ 11 พฤษภาคม แพทย์ให้นอนพักและรับน้ำเกลือที่โรงพยาบาล ในช่วงบ่ายอาการอาพาธท่านหนักขึ้น ถึงเวลา 16:45 น. ท่านก็มรณภาพด้วยภาวะหัวใจวาย 11
วันศุกร์ที่ 21 ธันวาคม พ.ศ. 2527 เวลา 14:20 น. เจ้าพนักงานเปลื้องเครื่องสุกำศพ แล้วเชิญบุพโพไปเผา ณ เมรุหลวงหน้าพลับพลาอิศริยาภรณ์ วัดเทพศิรินทราวาส ในวันต่อมา เวลา 17:00 น. พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว (เมื่อครั้งดำรงพระราชอิสริยยศ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร) สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จฯ พร้อมด้วยสมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี และพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ ไปพระราชทานเพลิงศพสมเด็จพระธีรญาณมุนี ณ เมรุหลวงหน้าพลับพลาอิศริยาภรณ์ วัดเทพศิรินทราวาส

**อ้างอิง**
 เชิงอรรถ  
 บรรณานุกรม- หน้า = 145-148-  หน้า = 161-168 วิทยานิพนธ์- อ้างหนังสือ| ผู้แต่ง = สมเด็จพระธีรญาณมุนี (ธีร์ ปุณฺณโก)| ชื่อหนังสือ = สมเด็จ คิด-เขียน-พูด-เทศน์ | จังหวัด = กรุงเทพฯ| พิมพ์ที่ = เจริญรัฐการพิมพ์| ปี = 2527|  จำนวนหน้า = 404| หน้า = 25 - ?? พิมพ์โดยเสด็จพระราชกุศลในการออกเมรุพระราชทานเพลิงศพ สมเด็จพระธีรญาณมุนี (ธีร์ ปุณฺณกมหาเถร) 22 ธันวาคม 2527
หมวดหมู่:ภิกษุในสังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย
ธีร์
หมวดหมู่:กรรมการมหาเถรสมาคม
หมวดหมู่:แม่กองงานพระธรรมทูต
หมวดหมู่:เจ้าอาวาสวัดจักรวรรดิราชาวาสวรมหาวิหาร
หมวดหมู่:เจ้าคณะภาค 3
หมวดหมู่:เจ้าคณะใหญ่หนเหนือ
หมวดหมู่:เจ้าคณะใหญ่หนตะวันออก
หมวดหมู่:อธิการบดีมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
หมวดหมู่:เปรียญธรรม 9 ประโยค
หมวดหมู่:ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
หมวดหมู่:บุคคลจากอำเภอปักธงชัย
หมวดหมู่:เสียชีวิตจากภาวะหัวใจล้มเหลว
หมวดหมู่:ภิกษุจากจังหวัดนครราชสีมา