พญาธรรมราชา

พญาธรรมราชา (ဗညာ ဓမ္မရာဇာ, ဗညား ဓမ္မရာဇာ, bəɲá dəma̰jàzà; บางครั้งเรียก พระเจ้าสุโทธรรมราชาธิราช, ประมาณ 1392 – 1424) เป็นพระมหากษัตริย์รัชกาลที่ 10 แห่งอาณาจักรหงสาวดี ครองราชสมบัติระหว่าง ค.ศ. 1421 ถึง 1424 ต่อจากพระเจ้าราชาธิราช พระราชบิดาที่สวรรคตระหว่างออกล่าสัตว์
ในรัชสมัยพระองค์แทบจะไม่เคยปกครองแผ่นดินอย่างแท้จริงเพราะต้องเผชิญหน้ากับการก่อกบฏโดยพระราชอนุชาทั้ง 2 คือ พญารามและพญาเกียรติ์ รวมถึงการรุกรานจากอาณาจักรอังวะของชาวพม่า หลังการสิ้นสุดสงครามระหว่างหงสาวดีและอังวะในสงครามสี่สิบปี พระองค์ถูกวางยาพิษสวรรคตโดยฝีมือของพญารามเมื่อ ค.ศ. 1424 หลังจากนั้นไม่นานพญารามได้ขึ้นสืบราชบัลลังก์เป็นพญารามที่ 1

**พระชนม์ชีพช่วงต้น**
พญาธรรมราชาเสด็จพระราชสมภพ  ต้น ค.ศ. 1393 โดยเป็นพระราชโอรสในพระเจ้าราชาธิราชแห่งหงสาวดี (ครองราชย์ ค.ศ. 1384–1421) พระนามของพระราชมารดาสูญหายไปจากประวัติศาสตร์ แม้ว่าพระนางอาจเป็นหนึ่งในอัครมเหสี เนื่องจากพระราชโอรสกลายเป็นรัชทายาทโดยสันนิษฐาน พงศาวดารมอญฉบับปากลัด ระบุว่า บรรดาศักดิ์ของเจ้าชายเมื่อทรงพระเยาว์คือ พญาเกียรติ์ หรือ บะญาจ้าน (ဗညာကေန်, ဗညားကျန်း, )
เนื่องจากเป็นพระราชโอรสองค์โตที่มีพระชนม์ชีพอยู่ของพระเจ้าราชาธิราช เจ้าชายเติบโตเป็นรัชทายาทในพระราชวังที่พะโค วัยพระเยาว์ของพระองค์ตรงกับช่วงที่อาณาจักรของพระราชบิดากลายเป็นมหาอำนาจในภูมิภาคช่วงคริสต์ทศวรรษ 1390 พระองค์และบรรดาพระอนุชาของพระองค์ไม่เคยเผชิญกับสงครามใด ๆ ในช่วงปีแห่งการก่อตั้ง แม้แต่เมื่อพระเจ้าราชาธิราชได้รื้อฟื้นสงครามกับอาณาจักรอังวะทางเหนืออีกสองครั้งใน ค.ศ. 1401 และ 1408 เจ้าชายทั้งสองก็ไม่ได้เข้าร่วมสงครามจนกระทั่งถึงฤดูแล้งใน ค.ศ. 1412–1413 กษัตริย์ทรงกระตุ้นพระราชโอรสว่า ในขณะที่พระเจ้ามังฆ้องทรงมีพระราชโอรสที่ฉลาดหลักแหลมคือมังรายกะยอฉะวา แต่พระราชโอรสของพระองค์เองกลับไร้ประโยชน์อย่างสิ้นเชิง

**พระราชวงศ์**
ไม่ค่อยมีใครทราบเกี่ยวกับพระราชวงศ์อันใกล้ชิดของกษัตริย์มากนัก พระมเหสีองค์หนึ่งของพญาธรรมราชาคือ Mi Ta-Lat ธิดาในผู้สำเร็จราชการ Smin Awa Naing ตัวพระองค์กับ Ta-Lat เสกสมรสเร็วสุดตั้งแต่ ค.ศ. 1415 พระองค์มีพระราชโอรสนามว่าพระเจ้าพญาเกียรติ์ (ครองราชย์ ค.ศ. 1451–1453)

**ประวัติศาสตร์นิพนธ์**
พงศาวดารพม่าส่วนใหญ่ให้ข้อมูลเกี่ยวกับพระชนม์ชีพของพระองค์น้อย มีเพียง พงศาวดารหงสาวดี เท่านั้นที่กล่าวถึงปีขึ้นครองราชย์ พระชนมายุตอนขึ้นครองราชย์ ความยาวรัชสมัย และพระชนมายุตอนสวรรคต ข้อมูลส่วนหนึ่งในตารางต่อไปนี้ได้มาจากข้อมูลที่มีอยู่ในพงศาวดารเกี่ยวกับพระนางเชงสอบูกับพญารามที่ 1

**หมายเหตุ**

**อ้างอิง**

**บรรณานุกรม**
 cite journal | last=Athwa | first=Sayadaw | translator=P.W. Schmidt | title=Slapat des Ragawan der Königsgeschichte | journal=Die äthiopischen Handschriften der K.K. Hofbibliothek zu Wien | url=https://books.google.com/books?id=0A1LAQAAMAAJ | location=Vienna | orig-year=1766 | year=1906 | language=de | volume=151 | publisher=Alfred Hölder-  isbn=978-0-8248-6783-6-  location=London-  year=1967 - cite book | last=Kala | author-link=U Kala | first=U | title=Maha Yazawin | publisher=Ya-Pyei Publishing | location=Yangon | orig-year=1724 | year=2006 |edition=4th printing | language=my | volume=1–3- cite book | author=Maha Sithu | author-link=Twinthin Taikwun Maha Sithu | title=Yazawin Thit | publisher=Ya-Pyei Publishing | location=Yangon | orig-year=1798 | edition=2nd |year=2012 | language=my | volume=1–3 |editor=Kyaw Win |editor2=Thein Hlaing- cite book | last=Pan Hla | first=Nai | author-link=Nai Pan Hla | title=Razadarit Ayedawbon | language=my | orig-year=1968 | edition=8th printing | year=2005 | location=Yangon | publisher=Armanthit Sarpay-  publisher=Oxford University-  location=London- cite book | author=Royal Historical Commission of Burma | author-link=Royal Historical Commission of Burma | title=Hmannan Yazawin | volume=1–3 | orig-year=1832 | location=Yangon | language=my | year=2003 | publisher=Ministry of Information, Myanmar- cite book | editor=Shwe Naw | translator=Shwe Naw | title=Mon Yazawin (Shwe Naw) | language=my | orig-year=1785 | year=1922 | location=Yangon | publisher=Burma Publishing Workers Association Press
หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์ราชวงศ์หงสาวดี
หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์ที่ถูกปลงพระชนม์