ระบบลีกฟุตบอลไทย

ระบบลีกฟุตบอลไทย หมายถึงระบบในวงการฟุตบอลสโมสรของประเทศไทย ประกอบไปด้วยการแข่งขันระหว่างสโมสรในระดับต่าง ๆ ซึ่งเกี่ยวโยงกันผ่านการเลื่อนชั้นและการตกชั้น
ลีกสูงสุดของฟุตบอลหญิงในไทยคือ ไทยวีเมนส์ลีก ก่อตั้งเมื่อ พ.ศ. 2552 และไทยวีเมนส์ลีก 2 เป็นลีกระดับที่สอง

**ประวัติ**
ระบบลีกฟุตบอลไทย ถือกำเนิดขึ้นอย่างไม่เป็นทางการในปี พ.ศ. 2508 ซึ่ง สมาคมฟุตบอลแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ก่อตั้งการแข่งขันเพิ่มเติมทั้ง ถ้วยพระราชทานประเภท ค. และ ถ้วยพระราชทานประเภท ง. เพื่อรองรับระบบการแข่งขันเป็นระดับชั้นตามสมาคมฟุตบอลอังกฤษ (การแข่งขันที่มีอยู่เดิมคือ ถ้วยพระราชทานประเภท ก. และ ถ้วยพระราชทานประเภท ข.) และก่อตั้งขึ้นอย่างเป็นทางการในปี พ.ศ. 2539 เมื่อสมาคมฯ ก่อตั้งการแข่งขันไทยพรีเมียร์ลีกขึ้นมา รวมทั้งไทยลีกดิวิชั่น 1 ในปี พ.ศ. 2540 และ ไทยลีกดิวิชั่น 2 ในปี พ.ศ. 2550 และในปี พ.ศ. 2559 ได้ยุบถ้วย ข., ค. และ ง. รวมกันเป็น ไทยแลนด์ อเมเจอร์  กับก่อตั้งไทยลีก 3 และโอนถ้วย ก. ไปเป็นถ้วยของไทยลีก (ชื่อใหม่ของไทยพรีเมียร์ลีก), ถ้วย ข. เป็นถ้วยสำหรับแชมป์ ไทยลีก 2, ถ้วย ค. เป็นถ้วยสำหรับแชมป์ ไทยลีก 3 และถ้วย ง. เป็นถ้วยสำหรับแชมป์ ไทยลีก 4 ต่อมาในปี พ.ศ. 2563 ได้ยุบไทยลีก 4 เข้ากับไทยลีก 3

**ระบบลีกในปัจจุบัน**

**ฟุตบอลชาย**

ลีกกึ่งอาชีพ
4 
ไทยแลนด์ เซมิโปรลีก ไม่จำกัดจำนวนสโมสร แต่ต้องเป็นไปตามมาตรฐานใบอนุญาตของสโมสร มี 40 ทีม ในฤดูกาล 2568 แบ่งเป็น 6 ภูมิภาค – ↑ เลื่อนชั้น 6 ทีม
ลีกสมัครเล่น
5 
ไทยแลนด์ อเมเจอร์ลีก  ไม่จำกัดจำนวนสโมสร แข่งขันเพื่อรักษาสถานะสมาชิกของสโมสรสมัครเล่น


**ฟุตบอลหญิง**

**ระบบลีกในอดีต**

**ฤดูกาล 2459–2504**
ในปี 2459 สมาคมกีฬาฟุตบอลแห่งประเทศไทย จัดตั้งถ้วยใหญ่ และถ้วยน้อยขึ้น เพื่อวัตถุประสงค์ในการแข่งขันฟุตบอลประจำปีในประเทศไทย

**ฤดูกาล 2505–2538**
มีการก่อตั้ง ฟุตบอลถ้วยพระราชทาน โดยเปลี่ยนชื่อถ้วยใหญ่และถ้วยน้อยเป็นฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ก.   และฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ข.  ตามลำดับ พร้อมกับก่อตั้งฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ค.  และฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ง.  

**ฤดูกาล 2539–2541**
ได้มีการจัดตั้งฟุตบอลลีกอาชีพเป็นครั้งแรก พร้อมกับให้ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทาน ก. เป็นการแข่งขันระหว่างผู้ชนะเลิศกับรองชนะเลิศของไทยพรีเมียร์ลีก

**ฤดูกาล 2542–2546**
สมาคมฟุตบอลไทยได้มีการจัดตั้งลีกในชื่อโปรวินเชียลลีก เพื่อที่ขยายวงการฟุตบอลอาชีพไปทั่วประเทศ อย่างไรก็ตามมีเพียงทีมจากไทยลีกเท่านั้นที่มีโอกาสได้รับสิทธิในการแข่งขันฟุตบอลระดับเอเชียอย่างเอเอฟซีแชมเปียนส์ลีก และเอเอฟซีคัพ ในปี 2546 โปรวินเชียลลีกได้ไปอยู่ภายใต้การดูแลของการกีฬาแห่งประเทศไทย

2 
ไทยลีกดิวิชั่น 1 
3 
ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ข. 
4 
ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ค. 
5 
ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ง. 

**ฤดูกาล 2547–2548**
การกีฬาแห่งประเทศไทยได้เปลี่ยนระบบของโปรวินเชียลลีกเป็นโปรลีก 1 และโปรลีก 2
ในปี 2548 ได้เริ่มมีแนวคิดในการรวมไทยลีกกับโปรวินเชียลลีกเข้าด้วยกันชลบุรี เอฟซี และสุพรรณบุรี เอฟซี ได้เป็นตัวแทนจากโปรวินเชียลลีกที่เข้ามาเล่นในไทยลีก จากการได้ตำแหน่งชนะเลิศและรองชนะเลิศตามลำดับ

**ฤดูกาล 2549**
ไดมีการรวมโปรวินเชียลลีก(ที่ถูกเปลียนชื่อเป็น โปรเฟสชันแนลลีก) กับไทยลีกเข้าด้วยกัน โดยให้โปรลีก 1 เป็นลีกระดับสองเทียบเท่ากับไทยลีกดิวชั่น 1 และโปรลีก 2 เป็นลีกระดับสามเทียบเท่ากับฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานถ้วย ข. และไทยลีกดิวิชั่น 2 ที่ถูกก่อตั้งขึ้นมาใหม่

**ฤดูกาล 2550–2551**
5 
ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ค.
6 
ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ง.- ไทยพรีเมียร์ลีก
** ทีมชนะเลิศ ได้สิทธิแข่งขันรายการเอเอฟซีแชมเปียนส์ลีก รอบแบ่งกลุ่ม
** ทีมรองชนะเลิศ ได้สิทธิแข่งขันรายการเอเอฟซีคัพ
** ทีมอันดับที่ 14-16 (3 อันดับสุดท้าย) ลดชั้นไปแข่งขันในไทยลีกดิวิชัน 1- ไทยลีกดิวิชั่น 1
** ทีมอันดับที่ 1-3 ได้สิทธิเลื่อนชั้นไปแข่งขันในไทยพรีเมียร์ลีก
** ทีมอันดับที่ 13-16 (4 อันดับสุดท้าย) ลดชั้นไปแข่งขันในลีกภูมิภาค ดิวิชัน 2- ลีกภูมิภาค ดิวิชั่น 2
** ทีมชนะเลิศและรองชนะเลิศ ของสายเอ และสายบี ได้สิทธิเลื่อนชั้นไปเล่นในไทยลีกดิวิชัน 1
** ทีมอันดับที่ 7-11 ของสายเอ และสายบี ลดชั้นไปแข่งขัน ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ข. หรือ โปรวินเชียลลีก

**ฤดูกาล 2552–2555**


ระบบลีกสมัครเล่น
4 
ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ข.   27 ทีม
5 
ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ค.    25 ทีม
6 
ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ง.   60 ทีม
การเลื่อนชั้น-ตกชั้น
ไทยพรีเมียร์ลีก 
ทีมอันดับที่ 1 ได้สิทธิ์ไปเล่นฟุตบอลเอเอฟซีแชมเปียนส์ลีกรอบแบ่งกลุ่ม
ทีมอันดับที่ 2 ได้สิทธิ์ไปเล่นฟุตบอลเอเอฟซีแชมเปียนส์ลีกรอบคัดเลือก
ทีมอันดับที่ 16-18 (3 อันดับสุดท้าย) ถูกลดชั้นไปเล่นในดิวิชัน 1
ไทยลีกดิวิชัน 1
ทีมอันดับที่ 1-3 ได้สิทธิ์เลื่อนชั้นไปเล่นในไทยพรีเมียร์ลีก ทีมอันดับที่ 15-18 (4 อันดับสุดท้าย ถูกลดชั้นไปเล่นในลีกภูมิภาค ดิวิชัน 2
ลีกภูมิภาค ดิวิชัน 2 
ทีมอันดับที่ 1 และ 2 ของทั้งสองสายจากรอบมินิลีก (รวม 4 ทีม) ได้สิทธิ์เลื่อนชั้นไปเล่นในไทยลีกดิวิชัน 1 (มินิลีกมี 12 ทีม แบ่งเป็นสายละ 6 ทีม ซึ่งมาจาก 2 ทีมแชมป์ของแต่ละภาค รวมเป็น 10 ทีมบวกกับ ทีมอันดับ 3 ที่ดีที่สุดอีก 2 ทีมจาก 3 ภาค คือภาคกลาง,ภาคเหนือ และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ รวมเป็น 12 ทีม)

**ฤดูกาล 2556–2558**


ระบบลีกสมัครเล่น
4 
ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ข.27 ทีม
5 
ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ค.25 ทีม
6 
ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ง.60 ทีม- ไทยพรีเมียร์ลีก
** ทีมชนะเลิศ ได้สิทธิแข่งขันรายการเอเอฟซีแชมเปียนส์ลีก รอบแบ่งกลุ่ม
** ทีมรองชนะเลิศ ได้สิทธิแข่งขันรายการเอเอฟซีแชมเปียนส์ลีก รอบคัดเลือก
** ทีมอันดับที่ 16-18 (3 อันดับสุดท้าย) ลดชั้นไปแข่งขันในไทยลีกดิวิชัน 1- ไทยลีกดิวิชั่น 1
** ทีมอันดับที่ 1-3 ได้สิทธิเลื่อนชั้นไปแข่งขันในไทยพรีเมียร์ลีก
** ทีมอันดับที่ 15-20 (6 อันดับสุดท้าย) ลดชั้นไปแข่งขันในลีกภูมิภาค ดิวิชัน 2- ลีกภูมิภาค ดิวิชั่น 2
** ทีมชนะเลิศและรองชนะเลิศ ของทั้งสองสายจากรอบแชมเปียนส์ลีก (รวม 4 ทีม) ได้สิทธิเลื่อนชั้นไปเล่นในไทยลีกดิวิชัน 1
** แชมเปียนส์ลีกมี 12 ทีม แบ่งเป็น 2 สายๆละ 6 ทีม ซึ่งทีมที่เข้าแข่งขัน มาจากอันดับ 1 และ 2 ของ 5 กลุ่ม ได้แก่ ภาคเหนือ, ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ, กรุงเทพและภาคกลาง, ภาคกลางตะวันออก, ภาคกลางตะวันตก และ อันดับ 1 ของกลุ่มภาคใต้ รวมกับ ทีมชนะ ระหว่างอันดับที่ 2 จากกลุ่มภาคใต้ กับ ทีมอันดับ 3 ที่ดีที่สุดของกลุ่มภาคเหนือ และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ รวมทั้งสิ้น 12 ทีม

**ฤดูกาล 2559**
4 
ลีกดิวิชั่น 3(อเมเจอร์ ทัวร์นาเมนต์)5 กลุ่มภูมิภาค- ไทยลีก
** ทีมชนะเลิศ ครอง ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ก. และได้สิทธิแข่งขันรายการเอเอฟซีแชมเปียนส์ลีก รอบแบ่งกลุ่ม
** ทีมรองชนะเลิศ ได้สิทธิแข่งขันรายการเอเอฟซีแชมเปียนส์ลีก รอบคัดเลือก
** ทีมอันดับที่ 16-18 (3 อันดับสุดท้าย) ลดชั้นไปแข่งขันในไทยลีกดิวิชัน 1- ไทยลีกดิวิชั่น 1
** ทีมอันดับที่ 1-3 โดยทีมชนะเลิศได้ครองถ้วย  ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานประเภท ข. และได้สิทธิเลื่อนชั้นไปแข่งขันในไทยลีก
** ทีมอันดับที่ 15-18 (4 อันดับสุดท้าย) ลดชั้นไปแข่งขันในลีกภูมิภาค ดิวิชัน 2- ลีกภูมิภาค ดิวิชั่น 2- ลีกภูมิภาค ดิวิชั่น 3

**ฤดูกาล 2560**
4 
ไทยลีก 4 (กึ่งอาชีพ)

5 
ไทยแลนด์ อเมเจอร์ลีก (สมัครเล่น) ไม่จำกัดทีม


**ฤดูกาล 2561**
4 
ไทยลีก 4 (กึ่งอาชีพ)

5 
ไทยแลนด์ อเมเจอร์ลีก (สมัครเล่น) ไม่จำกัดทีม


**ฤดูกาล 2562**
4 
ไทยลีก 4 (กึ่งอาชีพ)
5 
ไทยแลนด์ อเมเจอร์ลีก (สมัครเล่น) ไม่จำกัดทีม

**ฤดูกาล 2563–64**
4 
ไทยแลนด์ อเมเจอร์ลีก (สมัครเล่น) ไม่จำกัดทีม

**ฤดูกาล 2565–66**
4 
ไทยแลนด์ เซมิโปรลีก (กึ่งอาชีพ) ไม่จำกัดทีม
5 
ไทยแลนด์ อเมเจอร์ลีก (สมัครเล่น) ไม่จำกัดทีม

**ฤดูกาล 2567–68**
4 
ไทยแลนด์ เซมิโปรลีก (กึ่งอาชีพ) ไม่จำกัดทีม
5 
ไทยแลนด์ อเมเจอร์ลีก (สมัครเล่น) ไม่จำกัดทีม

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:ระบบลีกฟุตบอล

หมวดหมู่:ฟุตบอลในประเทศไทย