ปลากัด (สกุล)

ปลากัด เป็นชื่อสกุลของปลาน้ำจืดขนาดเล็กจำพวกหนึ่ง มีชื่อสกุลว่า Betta ในวงศ์ย่อย Macropodusinae ในวงศ์ใหญ่ Osphronemidae ซึ่งคำว่า Betta เป็นภาษาละตินมาจากคำว่า "Bettah"  มาจากเทพปกรณัมกรีก มีความหมายถึง "ชนชาติของผู้ที่เป็นนักรบ" 

**ลักษณะรูปร่างและพฤติกรรม**
Betta splendens (ปลากัด)
มีรูปร่างโดยทั่วไปลำตัวเพรียวยาวและแบนข้าง หัวมีขนาดเล็ก แต่ริมฝีปากหนาและมีขนาดใหญ่ ดวงตามีขนาดใหญ่ ครีบก้นยาวจรดครีบหาง หางแบนกลม  มีครีบอกคู่แรกยาวใช้สำหรับสัมผัสและเห็นได้ชัดเจนในปลาตัวผู้ เป็นปลาขนาดเล็กมีความยาวเฉลี่ยประมาณ 6 เซนติเมตร โดยที่เป็นปลาที่ไม่มีเส้นข้างลำตัว แต่ในบางชนิดกลับมีเส้นข้างลำตัวแต่ไม่สมบูรณ์
เป็นปลาที่มีความแตกต่างระหว่างตัวผู้และตัวเมียอย่างมาก โดยที่ปลาตัวผู้จะมีสีสันที่สดสวยกว่า และมีลำตัวใหญ่กว่าอย่างเห็นได้ชัด ขณะที่ตัวเมียมีขนาดเล็กกว่าและมีสีสันไม่สวยเท่า ที่สำคัญที่ใต้ท้องจะมีจุดสีขาวเด่นอย่างเห็นได้ชัด ซึ่งเรียกว่า "ไข่นำ" เป็นอวัยวะที่ปล่อยไข่ออกมาจากช่องท้องเวลาผสมพันธุ์
เป็นปลาที่มีพฤติกรรมดุร้ายก้าวร้าว ในบางชนิดอาจจะมีการกัดกันถึงตายได้ เมื่อพบกัน  พฤติกรรมเวลาผสมพันธุ์ ปลาตัวผู้จะเป็นฝ่ายเกี้ยวพาปลาตัวเมีย และจะใช้ลำตัวพันรัดปลาตัวเมียให้ปล่อยไข่ออกมา พร้อมกับปล่อยน้ำเชื้อออกมาเพื่อปฏิสนธิ โดยที่ปลาตัวผู้จะเป็นผู้ดูแลไข่ โดยจะสร้างน้ำลายผสมกับอากาศเป็นฟองก่อเป็นกอบริเวณผิวน้ำ เรียกว่า "หวอด" เพื่อนำไข่ไปเกาะไว้กับหวอด เพื่อรอฟักเป็นตัว 
แต่ก็มีปลาในอีกหลายชนิดในสกุลนี้ ที่มีพฤติกรรมแตกต่างไปจากปลาที่ก่อหวอดนี้ โดยปลากัดจำพวกนี้ มักมีสีสันไม่สดสวยเท่า และมีพฤติกรรมไม่ดุร้ายก้าวร้าว ซ้ำยังชอบอยู่รวมกันเป็นฝูง มีส่วนหัวที่โต แต่มีครีบต่าง ๆ เล็ก เมื่อผสมพันธุ์และวางไข่จะไม่สร้างหวอด แต่จะใช้วิธีการฟักไข่ในปาก ซึ่งเรียกกันว่า "ปลากัดอมไข่"
พบแพรกระจายพันธุ์ทั่วไปในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในแหล่งน้ำจืดหลากหลายประเภท ไปจนถึง แหล่งน้ำที่เป็นลำธารจากน้ำตกบนภูเขาที่กระแสน้ำไหลเชี่ยว ไปจนถึงพรุที่มีสภาพความเป็นกรดของน้ำ (pH) ค่อนข้างสูงอีกด้วย
มีความสำคัญต่อมนุษย์ในแง่ของการเลี้ยงไว้เป็นปลาสวยงามในหลายชนิด ทั้งประเภทก่อหวอดและอมไข่ ในบางชนิดเป็นที่รู้จักกันดีในฐานะของปลานักสู้ที่กัดกันจนตัวตาย จนเป็นการละเล่นการพนันในประเทศไทย ซึ่งในปัจจุบันนี้ได้มีการพัฒนาสายพันธุ์ต่าง ๆ ให้ออกมาสวยงามมากมาย คือ ชนิด B. spendens

**การจำแนก**

**ปลากัดที่พบในประเทศไทย**
 http://www.scienceasia.org/acconline/064-2020-3003.pdf date=2022-02-28 

**ปลากัดที่พบทั่วโลก**
คู่ Betta smaragdina
Betta tussyae เพศผู้
ปัจจุบันมีการค้นพบปลาในสกุลนี้แล้ว 75 ชนิด ซึ่งเป็นสกุลที่มีจำนวนสมาชิกมากที่สุดของวงศ์นี้ โดยมีการแบ่งชนิดไปเป็นกลุ่มชนิด (species complex) ได้ดังนี้:- กลุ่มของ B. akarensis :
** Betta akarensis Regan, 1910 (Akar betta)
** Betta antoni H. H. Tan & P. K. L. Ng, 2006
** Betta aurigans H. H. Tan & K. K. P. Lim, 2004
** Betta balunga Herre, 1940
** Betta chini P. K. L. Ng, 1993
** Betta ibanorum H. H. Tan & P. K. L. Ng, 2004
** Betta nuluhon N. S. S. Kamal, H. H. Tan & Casey K. C. Ng, 2020
** Betta obscura H. H. Tan & P. K. L. Ng, 2005
** Betta pinguis H. H. Tan & Kottelat, 1998- กลุ่มของ B. albimarginata:
** Betta albimarginata Kottelat & P. K. L. Ng, 1994
** Betta channoides Kottelat & P. K. L. Ng, 1994- กลุ่มของ B. anabatoides:
** Betta anabatoides Bleeker, 1851 (giant betta)
** Betta midas H. H. Tan, 2009- กลุ่มของ B. bellica:
** Betta bellica Sauvage, 1884 (slim betta)
** Betta simorum H. H. Tan & P. K. L. Ng, 1996- กลุ่มของ B. coccina:
** Betta brownorum K. E. Witte & J. Schmidt, 1992
** Betta burdigala Kottelat & P. K. L. Ng, 1994
** Betta coccina Vierke, 1979
** Betta hendra I. Schindler & Linke, 2013
** Betta livida P. K. L. Ng & Kottelat, 1992
** Betta miniopinna H. H. Tan & S. H. Tan, 1994
** Betta persephone Schaller, 1986
** Betta rutilans K. E. Witte & Kottelat, 1991
** Betta tussyae Schaller, 1985
** Betta uberis H. H. Tan & P. K. L. Ng, 2006- กลุ่มของ B. dimidiata:
** Betta dimidiata T. R. Roberts, 1989
** Betta krataios H. H. Tan & P. K. L. Ng, 2006- กลุ่มของ B. edithae :
** Betta edithae Vierke, 1984- กลุ่มของ B. foerschi:
** Betta dennisyongi H. H. Tan, 2013
** Betta foerschi Vierke, 1979
** Betta mandor H. H. Tan & P. K. L. Ng, 2006
** Betta rubra Perugia, 1893 (Toba betta)
** Betta strohi Schaller & Kottelat, 1989- กลุ่มของ B. picta:
** Betta falx H. H. Tan & Kottelat, 1998
** Betta picta (Valenciennes, 1846) (spotted betta)
** Betta simplex Kottelat, 1994 (ปลากัดอมไข่กระบี่)
** Betta taeniata Regan, 1910 (Borneo betta)- กลุ่มของ B. pugnax:
** Betta apollon I. Schindler & J. Schmidt, 2006
** Betta breviobesus H. H. Tan & Kottelat, 1998
** Betta cracens H. H. Tan & P. K. L. Ng, 2005
** Betta enisae Kottelat, 1995
** Betta ferox I. Schindler & J. Schmidt, 2006 (ปลากัดอมไข่สงขลา)
** Betta fusca Regan, 1910 (dusky betta)
** Betta kuehnei I. Schindler & J. Schmidt, 2008
** Betta lehi H. H. Tan & P. K. L. Ng, 2005
** Betta pallida I. Schindler & J. Schmidt, 2004
** Betta prima Kottelat, 1994 (ปลากัดหัวโม่งจันทบุรี)
** Betta pugnax (Cantor, 1849) (ปลากัดปีนัง)
** Betta pulchra H. H. Tan & S. H. Tan, 1996
** Betta raja H. H. Tan & P. K. L. Ng, 2005
** Betta schalleri Kottelat & P. K. L. Ng, 1994
** Betta stigmosa H. H. Tan & P. K. L. Ng, 2005- กลุ่มของ B. splendens (ปลากัด):
** Betta imbellis Ladiges, 1975 (ปลากัดภาคใต้)
** Betta mahachaiensis Kowasupat, Panijpan, Ruenwongsa & Sriwattanarothai, 2012 (ปลากัดมหาชัย)
** Betta siamorientalis Kowasupat, Panijpan, Ruenwongsa & Jeenthong, 2012 (ปลากัดตะวันออก)
** Betta smaragdina Ladiges, 1972 (ปลากัดอีสาน)
** Betta splendens Regan, 1910 (ปลากัด, ปลากัดภาคกลาง)
** Betta stiktos H. H. Tan & P. K. L. Ng, 2005- กลุ่มของ B. unimaculata:
** Betta compuncta H. H. Tan & P. K. L. Ng, 2006
** Betta gladiator H. H. Tan & P. K. L. Ng, 2005
** Betta ideii H. H. Tan & P. K. L. Ng, 2006
** Betta macrostoma Regan, 1910 (spotfin betta)
** Betta ocellata de Beaufort, 1933
** Betta pallifina H. H. Tan & P. K. L. Ng, 2005
** Betta patoti M. C. W. Weber & de Beaufort, 1922
** Betta unimaculata (Popta, 1905) (Howong betta)- กลุ่มของ B. waseri:
** Betta chloropharynx Kottelat & P. K. L. Ng, 1994
** Betta hipposideros P. K. L. Ng & Kottelat, 1994
** Betta omega H. H. Tan & Ahmad, 2018
** Betta pardalotos H. H. Tan, 2009
** Betta pi H. H. Tan, 1998 (ปลากัดช้าง, ปลากัดน้ำแดง)
** Betta renata H. H. Tan, 1998
** Betta spilotogena P. K. L. Ng & Kottelat, 1994
** Betta tomi P. K. L. Ng & Kottelat, 1994
** Betta waseri Krummenacher, 1986

**ดูเพิ่ม**
ปลากริม
*ปลากระดี่

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
 Recreation/Pets/Fish_and_Aquaria/Freshwater/Species/Labyrinth_Fishes/Bettas- The Aquarium Wiki category on Betta care information for sub varieties
หมวดหมู่:วงศ์ปลากัด ปลากระดี่
หมวดหมู่:สกุลปลากัด
หมวดหมู่:ปลาตู้