หมู่บ้านน้ำริดใต้

หมู่บ้านน้ำริดใต้ หรือ บ้านใต้  เป็นหมู่บ้านหนึ่งในตำบลน้ำริด  อำเภอเมือง  จังหวัดอุตรดิตถ์  ชาวบ้านส่วนใหญนับถือพระพุทธศาสนานิกายเถรวาท  มีวัดประจำหมู่บ้าน  1  แห่ง มีโรงเรียน  1  แห่ง  ด้านเศรษฐกิจ  ชาวบ้านส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรมเป็นส่วนใหญ่ 
ปัจจุบันหมู่บ้านน้ำริดใต้  อยู่ในระดับการปกครองพื้นที่มีหมู่เดียว จำนวนสี่ร้อยกว่าหลังคาเรีอน ปัจจุบันมีนายศักดิ์สิทธิ์   สุขมั่น เป็นผู้ใหญ่บ้านน้ำริดใต้

**ประวัติ**

**ความเป็นมาชื่อหมู่บ้าน**
บ้านน้ำริดใต้ เป็นคำที่มาจากคำว่า “น้ำฤทธิ์” ซึ่งมีประวัติความเป็นมาจากในช่วงของสมัยปราบกบฏเงี้ยวเมืองแพร่ กองทัพสยามจากกรุงเทพ นำทัพโดยแม่ทัพใหญ่ เจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรี (เจิม แสงชูโต) ขณะเดินทัพมาถึง จ.อุตรดิตถ์ เมื่อเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2445 เพื่อไปปราบพวกกบฏเงี้ยวก่อการจลาจลที่เมืองแพร่ จึงได้ยกทัพมาต้านกองทัพเงี้ยวเอาไว้ ณ บริเวณเขาพลึง และได้อาศัยน้ำจากคลองริดเป็นแหล่งน้ำที่ใช้ อุปโภค – บริโภค ซึ่งในช่วยของการสู้รบกันนั้น ทหารของทัพเจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรี (เจิม แสงชูโต) เกิดหมดแรง แต่เมื่อดื่มน้ำจากคลองริดแล้ว ทำให้มีเรี่ยวแรงมีฤทธิ์ขึ้นมาจากทำให้สามารถสู้รบเอาชนะกองทัพเงี้ยวได้ในที่สุด จึงเรียกว่า “คลองฤทธิ์” กันเรื่อยมา ต่อมาการออกเสียงคำว่า “ฤทธิ์”  จึงค่อย ๆ กลายมาเป็นคำว่า “ริด” และใช้คำนี้สืบต่อกันเรื่อยมาจนปัจจุบัน

**พัฒนาการทางประวัติศาสตร์**
บ้านเรือนภูมิปัญญาท้องถิ่นของชุมชนบ้านน้ำริดใต้ในปัจจุบัน
น้ำริด เดิมตั้งอยู่ในอำเภอลับแล ชาวบ้านที่อยู่ในตำบลน้ำริดบางส่วนเป็นคนภายในพื้นที่ บางส่วนมาจากอำเภอลับแล และบางส่วนก็อพยพมาจากจังหวัดแพร่ อันเนื่องมาจากภัยสงคราม ต่อมามีลูกหลาน มีประชากรเพิ่มมากขึ้น  จึงได้ก่อตั้งมาเป็นแหล่งชุมชนจนถึงปัจจุบันและได้นำชื่อคลองมาตั้งเป็นตำบลน้ำริด และใช้ชื่อนี้มาเป็นชื่อตำบลจนถึงปัจจุบัน  ปัจจุบันตำบลน้ำริดมีทั้งหมด 10 หมู่บ้าน 
โดยหมู่บ้านน้ำริดใต้ หมู่ 1 นั้น เริ่มก่อตั้งมาตั้งแต่เมื่อใด ไม่มีหลักฐานปรากฏแน่ชัด ชาวบ้านส่วนใหญ่ในชุมชนมีถิ่นกำเนิดอยู่ที่นี่ อาศัยอยู่บริเวณริมฝั่งคลอง  ประกอบอาชีพการเกษตรเป็นหลัก หลังจากที่กองทัพของเจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรี (เจิม แสงชูโต) เสร็จศึกจากการปราบกองทัพเงี้ยวแล้วนั้น ทหารบางส่วนที่ได้ยกทัพกลับไป บางส่วนก็ได้สร้างหลักปักฐานอยู่บริเวณบ้านน้ำริดแห่งนี้

**สภาพด้านสังคม**
ภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านการทอผ้าของชุมชนบ้านน้ำริดใต้ในปัจจุบัน
บ้านน้ำริดใต้ มีการบริการขั้นพื้นฐาน ถนน น้ำริด-หัวดง ตัดผ่านชุมชน การเดินทางสะดวก และอยู่ห่างจากอำเภอเมืองอุตรดิตถ์ ระยะทางประมาณ 10 กิโลเมตร มีการบริการขนส่งสาธารณะ  มีรถสองแถวประจำทางผ่านตลอดสาย  ส่วนการขนส่งผลผลิตการเกษตรนิยมใช้รถไทยแลนด์และรถปิคอัพ  เข้าสู่ตลาดหรือแหล่งรับซื้อผลผลิตทางการเกษตร มีสถานบริการเพื่อความสะดวกสำหรับประชาชน เช่น ตู้โทรศัพท์สาธารณะ  ที่ทำการไปรษณีย์ หอกระจายข่าว ระบบสาธารณูปโภคทั้งไฟฟ้า น้ำประปา ใช้ครอบทุกครัวเรือน มีตลาดสด และมีแหล่งน้ำธรรมชาติเพื่อใช้ในการอุปโภคด้านต่าง ๆ ได้แก่ คลองริด คลองหวาย  คลองผึ้ง และคลองโป่ง  นอกจากนี้ยังมีสนามกีฬาซึ่งเป็นสถานที่ออกกำลังกายสำหรับเยาวชน และผู้สูงอายุ

**สภาพภูมิศาสตร์**
บ้านน้ำริดใต้  ตั้งอยู่ไกลจากตัวเมืองอุตรดิตถ์ประมาณ  8.6  กิโลเมตร  มีแหล่งน้ำสำคัญคือคลองริดที่ไหลลสสู่แม่น้ำน่าน  มีเส้นทางคมนาคมที่สำคัญคือทางหลวงแผ่นดินหมายเลข  11 ถนน รพช และถนนลาดยาง  เป็นเส้นทางหลัก  โดยทั่วไปหมู่บ้านน้ำริดใต้ส่วนใหญ่ของประชากรเป็นพื้นที่ทำนา และพืชไร่เล็กๆ
บ้านน้ำริดใต้  มีอาณาเขตติดต่อกับหมู่บ้านใกล้เคียงดังนี้
# ทิศเหนือ	บ้านน้ำริดเหนือ หมู่ที่ 2  ตำบลน้ำริดอำเภอเมืองอุตดิตถ์
# ทิศตะวันออก	ตำบลงิ้วงาม อำเภอเมืองอุตดิตถ์
# ทิศใต้		ตำบลท่าเสา อำเภอเมืองอุตดิตถ์
# ทิศตะวันตก	บ้านไร่ หมู่ที่ 10 ตำบลน้ำริด  และตำบลฝายหลวง อำเภอลับแลอำเภอเมืองอุตรดิตถ์

**การปกครอง**
ทำเนียบผู้ปกครองหมู่บ้านน้ำริดใต้จากอดีตจนถึงปัจจุบัน
# ขุนวารีฤทธิ์ดำรง ระหว่าง พ.ศ. 2483 ถึง พ.ศ. 2498
# ผู้ใหญ่ทอง ปาลาศ ระหว่างพ.ศ. 2499 ถึง พ.ศ. 2505
# ผู้ใหญ่ปา	แก้วเปี้ย ระหว่างพ.ศ. 2506 ถึง  พ.ศ. 2509
# กำนันปา แก้วเปี้ย ระหว่างพ.ศ. 2510 ถึง พ.ศ. 2518
# ผู้ใหญ่สนิท    แก้วเปี้ย ระหว่างพ.ศ. 2519 ถึง พ.ศ. 2528
#  ผู้ใหญ่ถนอม  แก้วเปี้ย ระหว่างพ.ศ. 2529 ถึง พ.ศ. 2533
# ผู้ใหญ่ปราโมทย์  เทพประเสริฐ ระหว่าง พ.ศ. 2533 ถึง พ.ศ. 2551
# ผู้ใหญ่ศักดิ์สิทธิ์   สุขมั่น ตั้งแต่ พ.ศ. 2551 ถึงปัจจุบัน

**เศรษฐกิจ**
บ้านน้ำริดใต้  มีพื้นที่ทำการเกษตรเป็นส่วนใหญ่  ต้องอาศัยน้ำฝนเป็นหลัก  นอกจากนั้นยังต้องอาศัยคลองริดที่ไหลผ่านหมู่บ้าน  ช่วยในการทำนา  ปลูกพืชไร่ ประชากรในพื้นที่ส่วนใหญ่จึงมีฐานะยากจน  มีอาชีพหลัก  2  ประเภท  คือ  อาชีพเกษตรกรรมและทำสวน  รับจ้างทั่วไป  การประกอบอาชีพทางการกษตรได้แก่  การปลูกข้าวและปลูกถั่ว  ส่วนอาชีพรับจ้าง  จะเป็นการรับจ้างขึ้นต้นลางสาดจะเป็นประเภทการรับจ้างรายวัน

**วัฒนธรรมประเพณี**
ประชาชนส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธเถรวาท  ประเพณีต่างๆ  ยึดถือปฏิบัติเหมือนกันกับชาวพุทธเถรวาทในแถบใกล้เคียง  เช่น  บวชพระ  ประเพณีแต่งงาน  งานศพ  ประเพณีสงกรานต์ ประเพณีวันลอยกระทง  ประเพณีกองข้าวเปลือก ฯลฯ

**อ้างอิง**
น้ำริดใต้