ลัทธิไศวะ

ไฟล์:A havan ceremony on the banks of Ganges, Muni ki Reti, Rishikesh.jpg|thumb|upright=1.2|การบูชาพระศิวะ
ในศาสนาฮินดู ลัทธิไศวะ หรือ ไศวนิกาย (Shaivism) เป็นลัทธินิกายที่นับถือพระศิวะเป็นพระเป็นเจ้าหรือพรหมัน ศาสนิกชนในลัทธินี้เรียกว่าชาวไศวะ ซึ่งมีรูปแบบความเชื่อและการปฏิบัติแตกต่างกันไปเป็นหลายกลุ่ม เช่น ศิวสิทธานตะที่มีแนวคิดว่าบุคคลจะหลุดพ้นได้โดยการภักดีต่อพระศิวะ แต่ลัทธิโยคะถือว่าทุกสิ่งเป็นส่วนหนึ่งของพรหมันอยู่แล้วpp=202-204 ลัทธินี้ถือพระเวทและอาคมเป็นคัมภีร์สำคัญ
ลัทธิไศวะมีที่มาจากการนับถือพระรุทรในสมัยพระเวท (ราวสองพันปีก่อนคริสต์ศักราช) คัมภีร์เศวตาศวตโรปนิษัทซึ่งแต่งขึ้นราวหนึ่งพันปีก่อนคริสต์ศักราชปรากฏคำว่า รุทร ศิวะ มเหศวรb R G Bhandarkar (2001), Vaisnavism, Saivism and Minor Religious Systems, Routledge, ISBN 978-8121509992, pages 106-111 แต่การตีความคำเหล่านี้ยังเป็นที่ถกเถียงอยู่ จนถึงคริสต์สหัสวรรษที่ 1 ลัทธิไศวะทั้งสายภักตินิยมและสายโยคะก็เริ่มแพร่หลายในหลายอาณาจักร รวมทั้งในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่พบโบสถ์พราหมณ์ลัทธิไศวะหลายพันแห่งในประเทศอินโดนีเซีย กัมพูชา และเวียดนามpp=208-214
ความเชื่อของลัทธิไศวะมีหลายรูปแบบ บางกลุ่มถือว่าพระศิวะคือมหาเทพพระผู้สร้าง รักษา และทำลายล้างโลก บางกลุ่มมองว่าพระศิวะหมายถึงอาตมันอันเป็นภาวะแก่นสารของสรรพสิ่ง ในด้านการปฏิบัติ มีการบูชาพระศิวะรวมถึงพระปารวตีผู้เป็นศักติ (ซึ่งแบบขนบของลัทธิศักติ) ตามโบสถ์พราหมณ์ต่าง ๆpp=202-204 บางกลุ่มเน้นการถือพรตฝึกโยคะเพื่อให้เข้าถึงพระศิวะที่เป็นอาตมันภายในตนเองpp=162–167

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูล**
 isbn=978-81-208-0567-5  (fourth revised & enlarged edition).- isbn=978-0-19-507349-2 - isbn=978-81-206-0122-2  Third AES reprint edition, 1995.- location=Calcutta  Four volumes.- Citation |last=Bisschop |first=Peter C. |year=2020 |chapter=Early Śaivism - From Mantramārga Back to Atimārga: Atimārga as a Self-referential Term |editor1-last=Goodall |editor1-first=Dominic |editor2-last=Hatley |editor2-first=Shaman |editor3-last=Isaacson |editor3-first=Harunaga |editor4-last=Raman |editor4-first=Srilata |title=Śaivism and the Tantric Traditions: Essays in Honour of Alexis G.J.S. Sanderson |location=Leiden |publisher=Brill Publishers |series=Gonda Indological Studies |volume=22 |pages=14–32 |doi=10.1163/9789004432802_003 |doi-access=free |isbn=978-90-04-43266-6 |s2cid=229212351.- Citation |last=Bisschop |first=Peter C. |year=2018 |title=Universal Śaivism: The Appeasement of All Gods and Powers in the Śāntyadhyāya of the Śivadharmaśāstra |location=Leiden |publisher=Brill Publishers |series=Gonda Indological Studies |volume=18 |doi=10.1163/9789004384361 |doi-access=free |isbn=978-90-04-38246-6 |s2cid=158081966.-  url =http://www.oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780195399318/obo-9780195399318-0051.xml-  jstor=596106 -  edition =first-  isbn =978-81-208-0053-3 - cite book |last=Daniélou |first=Alain |author-link=Alain Daniélou |year=2017 |orig-year=1964 |title=The Myths and Gods of India: The Classic Work on Hindu Polytheism |url=https://books.google.com/books?id=OIXtDwAAQBAJ |location=Delhi |publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-3638-9 |oclc=24247413 |s2cid=169604069- cite book |last=Daniélou |first=Alain |year=1984 |orig-year=1979 |title=Gods of Love and Ecstasy: The Traditions of Shiva and Dionysus |url=https://books.google.com/books?id=QDQK7l13WIIC |location=Rochester, Vermont |publisher=Inner Traditions |isbn=0-89281-374-1 |oclc=25281659 |s2cid=191033152- cite book|last=Daniélou |first=Alain |year=1987 |title=While the Gods Play: Shaiva Oracles and Predictions on the Cycles of History and the Destiny of Mankind |url =https://books.google.com/books?id=qNZrAwAAQBAJ |location=Rochester, Vermont |publisher=Inner Traditions |isbn=978-1-59477-736-3 |oclc=15696932- url=https://archive.org/stream/AHistoryOfIndianPhilosophyBySurendranathDasgupta-5Volumes/A.History.of.Indian.Philosophy.by.Surendranath.Dasgupta#page/n2311/mode/2up - isbn=978-0-19-826523-8-  url-access=registration - isbn=978-1405132510-  isbn=9780199340378 - isbn=978-0-7914-2440-7 - isbn=978-0-7914-5306-3 -  isbn=978-0-19-971825-2 - isbn=978-9-8123-0937-2- chapter= 10-13- isbn=978-0-8021-3797-5 - isbn=978-0-8248-2779-3- isbn=978-0-691-01930-7- year= 1987- isbn=978-0-8160-7564-5- isbn=978-1-135-24061-5- year=2012- location=Bombay - isbn=978-0-691-08953-9 - isbn=978-81-208-0776-1- isbn=978-1-4384-1385-3- isbn=978-0-7914-3696-7- jstor=3518337 - location=Vienna - isbn=978-81-7625-427-4- year= 1960- isbn=978-1-4008-6006-7- isbn= 978-0-14-044270-0- isbn=978-1-4008-6090-6-  isbn= 978-3447025225- isbn=978-0-521-69534-3-  year= 2009-  year= 1988-  year= 1995 -  jstor= 43732654- isbn=978-2855396668- isbn=978-81-208-1569-8- isbn=978-81-208-0544-6  Second edition.- edition = First Revised- isbn=978-0-7914-1264-0- * url=https://archive.org/details/presenceofsivamy00skra- location=New Delhi  Second revised reprint edition. Two volumes. First published 1927 by the University of Calcutta.

**แหล่งข้อมูลอื่น**
 Encyclopædia Britannica, "Shaivism"- Saivism.Net- Alexis sanderson, Publications, scholarly studies in Shaivism