ภาษาฮาวาย

ภาษาฮาวาย (, pron) เป็นภาษาพอลินีเชียและภาษาใกล้สูญขั้นวิกฤตในตระกูลภาษาออสโตรนีเซียนที่ได้ชื่อภาษามาจากเกาะฮาวาย เกาะที่ใหญ่ที่สุดในหมู่เกาะมหาสมุทรแปซิฟิกเขตร้อนตอนเหนือ ภาษาฮาวายและภาษาอังกฤษเป็นภาษาราชการของรัฐฮาวาย พระเจ้าคาเมฮาเมฮาที่ 3 ทรงสถาปนารัฐธรรมนูญที่เขียนขึ้นเป็นภาษาฮาวายครั้งแรกใน ค.ศ. 1839 ถึง 1840
ใน ค.ศ. 1896 สาธารณรัฐฮาวายกำหนดให้ภาษาอังกฤษเป็นภาษาราชการในโรงเรียน จำนวนผู้พูดภาษาฮาวายเป็นภาษาแม่ลดลงเรื่อย ๆ ในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1830 ถึงคริสต์ทศวรรษ 1950 ภาษาอังกฤษเข้ามาแทนที่ภาษาฮาวายในเกาะที่มีคนอาศัยอยู่ 6 จาก 7 เกาะ ใน ค.ศ. 2001 มีผู้พูดภาษาฮาวายเป็นภาษาแม่เหลือน้อยกว่าร้อยละ 0.1 จากประชากรทั้งรัฐ นักภาษาศาสตร์จึงไม่แน่ใจว่าภาษาฮาวายกับภาษาใกล้สูญอื่น ๆ จะอยู่รอดหรือไม่.reason=ข้อมูลไม่ได้กล่าวถึงนักภาษาศาสตร์หรือภาษาฮาวาย
ถึงกระนั้น ตั้งแต่ประมาณ ค.ศ. 1949 ถึงปัจจุบัน มีการให้ความสนใจและส่งเสริมภาษาฮาวายเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ โรงเรียนอนุบาลสอนภาษาฮาวายสาธารณะที่เรียกว่า Pūnana Leo ก่อตั้งขึ้นใน ค.ศ. 1984 และโรงเรียนสอนภาษาแห่งอื่นก่อตั้งขึ้นตามมาในเวลาไม่นาน นักเรียนกลุ่มแรกที่เริ่มเรียนในโรงเรียนอนุบาลภาษาฮาวายสำเร็จการศึกษาจากวิทยาลัยแล้ว และหลายคนพูดภาษาฮาวายได้คล่อง อย่างไรก็ตาม ทางยูเนสโกยังคงจัดให้ภาษาฮาวายอยู่ในกลุ่มภาษาใกล้สูญขั้นวิกฤต
ภาษาพิดจินฮาวาย (หรือภาษาอังกฤษครีโอลฮาวาย (Hawaii Creole English, HCE)) เป็นภาษาครีโอลที่มีผู้พูดในรัฐฮาวายมากกว่าภาษาฮาวาย นักภาษาศาสตร์บางส่วน รวมถึงคนท้องถิ่นจำนวนมากโต้แย้งว่า ภาษาพิดจินฮาวายเป็นภาษาย่อยของภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน ภาษาพิดจินครีโอลถือกำเนิดจากผู้อพยพที่มาจากญี่ปุ่น จีน ปวยร์โตรีโก เกาหลี โปรตุเกส สเปน และฟิลิปปินส์ ซึ่งกลายมาเป็นสิ่งจำเป็นในไร่ใหญ่ แรงงานชาวฮาวายและผู้อพยพ รวมถึง "luna" หรือผู้ดูแล ต่างพบวิธีสื่อสารกันเอง ในที่สุดภาษาพิดจินจึงกระจายออกจากไร่ใหญ่และเข้าสู่ชุมชนที่ใหญ่ขึ้น โดยยังคงใช้มาจนถึงทุกวันนี้

**ชื่อ**

**กลุ่มภาษาและต้นตอ**
ภาษาฮาวายเป็นภาษาพอลินีเชียที่อยู่ในตระกูลภาษาออสโตรนีเซียน โดยมีความใกล้ชิดกับภาษาพอลินีเชียอื่น ๆ เช่น ซามัว, Marquesan, ตาฮีตี, มาวรี, ราปานูอี (ภาษาในเกาะอีสเตอร์) และตองงา
Schütz (1994) รายงานว่า ชาว Marquesan เข้าล่าอาณานิคมหมู่เกาะเมื่อประมาณ ค.ศ. 300 ตามมาด้วยคลื่นผู้อพยพในเวลาต่อมาจากหมู่เกาะโซไซเอตีและซามัว-ตองงา เมื่อเวลาผ่านไป ภาษาของพวกเขากลายมาเป็นภาษาฮาวายในหมู่เกาะฮาวาย คิมูระและวิลสัน (1983) ยังกล่าวอีกว่า: นักภาษาศาสตร์ยอมรับว่าภาษาฮาวายมีความใกล้ชิดกับภาษาพอลินีเชียตะวันออก โดยมีความเชื่อมโยงอย่างหนักแน่นเป็นพิเศษในหมู่เกาะมาร์เคซัสตอนใต้ และความเชื่อมโยงรองในตาฮีติ ซึ่งอาจอธิบายได้ด้วยการเดินทางระหว่างหมู่เกาะฮาวายกับหมู่เกาะโซไซเอตี

**ความเข้าใจระหว่างกัน**
แจ็ก เอช. วาร์ด (1962) ได้ทำการศึกษาโดยใช้คำศัพท์พื้นฐานและถ้อยคำสั้น ๆ เพื่อพิจารณาระดับความเข้าใจระหว่างภาษาพอลินีเชียที่แตกต่างกัน พบว่าความเข้าใจระหว่างกันของภาษาฮาวายกับภาษา Marquesan อยู่ที่ร้อยละ 41.2 ตาฮีตีอยู่ที่ร้อยละ 37.5 ซามัวอยู่ที่ร้อยละ 25.5 และตองงาอยู่ที่ร้อยละ 6.4

**ประวัติ**

**อักขรวิธี**
ก่อนหน้าการติดต่อกับชาวตะวันตก ชาวฮาวายไม่มีภาษาเขียนของตนเอง ยกเว้นสัญลักษณ์ศิลปะสกัดหิน โดย ka pīāpā Hawaii ชุดตัวอักษรฮาวายสมัยใหม่ อิงจากอักษรละติน ศัพท์ภาษาฮาวายลงท้ายด้วยเสียงสระเท่านั้น และพยัญชนะทั้งหมดต้องตามหลังด้วยสระ ลำดับพยัญชนะฮาวายเรียงสระทั้งหมดก่อนหน้าพยัญชนะ ตามตารางข้างล่างนี้

**ต้นกำเนิด**

**อ้างอิง**

**ข้อมูล**
 cite thesis|last=Warner|first=Sam L.|title=I Ola ka ʻŌlelo i nā Keiki: Ka ʻApo ʻia ʻana o ka ʻŌlelo Hawaiʻi e nā Keiki ma ke Kula Kaiapuni. That the Language Live through the Children: The Acquisition of the Hawaiian Language by the Children in the Immersion School.|degree=Ph.D.|publisher=University of Hawaiʻi|year=1996|oclc=38455191- cite book|title=Learn Hawaiian at Home|url=https://archive.org/details/learnhawaiianath0000wigh|last=Wight|first=Kahikāhealani|publisher=Bess Press|year=2005|isbn=1-57306-245-6|oclc=76789116

**อ่านเพิ่ม**
  Reprinted: 9783110880830-  ref=none- *  url=https://archive.org/details/tagalogdictionar0000ramo * ref=none

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  Ulukau, Hawaiian dictionaries online-  Niuolahiki Distance Learning Program (a moodle-based online study program for Hawaiian)-  Ulukau – the Hawaiian electronic library, includes English to/from Hawaiian dictionary-  digitized Hawaiian language newspapers published between 1834 and 1948-  Hawaiian Vocabulary List (from the World Loanword Database)-  Ka Haka ʻUla O Keʻelikōlani, College of Hawaiian Language date=2008-05-16 -  Kulaiwi – learn Hawaiian through distance learning courses-  Hawaiian.saivus.org date=2011-11-14  – Detailed Hawaiian Language Pronunciation Guide-  Traditional and Neo Hawaiian: The Emergence of a New Form of Hawaiian Language as a Result of Hawaiian Language Regeneration-  "Hale Pa'i" Article about Hawaiian language newspapers printed at Lahainaluna on Maui. Maui No Ka 'Oi Magazine Vol.12 No.3 (May 2008).-  "Speak Hawaiian" Article about Hawaiian language resource on iPhone.  (May 2010).-  How to Pronounce "Hawaiʻi", Kelley L. Ross, Ph.D., 2008-  OLAC Resources in and about the Hawaiian language-  date=2016-05-22  Article about Hawaiian Dictionary resource on iPhone in Honolulu Magazine.  (May 2012).

ฮาวาย
ฮาวาย