สมเด็จพระมหาสังฆราช (เนิล เตียง)

สมเด็จพระมหาสังฆราช (นิล เตียง สุวณฺณเกสโร) (សម្ដេច​ព្រះ​មហា​សង្ឃរាជ និល ទៀង សុវណ្ណកេសរោ เอกสารภาษาไทยบางแห่งระบุชื่อตัวของท่านว่า "เที่ยง") (พ.ศ. 2367 - พ.ศ. 2457) เป็นสมเด็จพระสังฆราชฝ่ายมหานิกาย พระองค์ที่ 1 ในรัชกาลสมเด็จพระหริรักษ์รามมหาอิศราธิบดี (พระองค์ด้วง) ประสูติเมื่อวันอาทิตย์ที่ 4 กรกฏาคม พ.ศ. 2367 ที่เมืองโพธิบาท  อำเภอเคียนสวาย จังหวัดกันดาล

**พระประวัติ**
ทรงเป็นพระโอรสองค์ใหญ่ในคุณพ่อนิล และคุณแม่ลึก ในปี พ.ศ.2374  เมื่อทรงมีพระชนมายุเพียง 8 พรรษา ขณะนั้นเกิดศึกใหญ่ระหว่างทัพญวนและทัพสยาม บริเวณเมืองเคียนสวาย ซึ่งเป็นพื้นที่พิพาท ทั้งสองฝ่ายต่างต้องการยึดครองดินแดนเขมร ครอบครัวของพระองค์พร้อมด้วยราษฎรจำนวนมากถูกทัพสยามจับกวาดต้อนไปเป็นเชลย โดยขณะทรงพระเยาว์ พร้อมกับคุณย่าทรงถูกส่งไปพำนักที่กรุงเทพมหานคร ที่กรุงเทพฯ พระองค์ได้พบกับคุณป้า (ชื่อเผ่า) ซึ่งเป็นนางข้าหลวงในราชสำนักสยาม และเป็นผู้รับใช้ใกล้ชิดพระองค์ด้วง ซึ่งในขณะนั้นทรงประทับเป็นองค์เจ้าชายแห่งกรุงกัมพูชา และตกอยู่ในความดูแลของราชสำนักสยามด้วยเช่นกัน ส่วนสมาชิกครอบครัวอื่นของพระองค์ถูกส่งไปพำนัก ณ เมืองมงคลบุรี จังหวัดพระตะบอง

**บรรพชาและการอุปสมบท**
ทรงบรรพชาเป็นสามเณรเมื่อวันที่ 22 พฤษภาคม พ.ศ. 2378 ในพระอุโบสถวัดมหาธาตุยวราชรังสฤษฎิ์ แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร โดยมีสมเด็จพระอริยวงศญาณ สมเด็จพระสังฆราช (ด่อน) เป็นพระอุปัชฌาย์ เมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม พ.ศ. 2388 ทรงอุปสมบทในพระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม ในพระบรมมหาราชวัง กรุงเทพมหานคร โดยมีสมเด็จพระอริยวงษญาณ สมเด็จพระสังฆราช (นาค) วัดราชบูรณะ เป็นพระอุปัชฌาย์ พระพรหมมุนี (ถึก) วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม เป็นพระกรรมวาจาจารย์ และพระธรรมอุดม (แสง) วัดอรุณราชวราราม เป็นพระอนุสาวนาจารย์ ได้รับนามฉายาว่า “สุวณฺเกสโร”

**นิวัติกลับประเทศกัมพูชา**
เมื่อทรงมีพระชนมายุ 26 พรรษา ในพ.ศ. 2393 พระองค์ได้กราบลาและขอพระราชทานพระพรลาจากสมเด็จพระสังฆราช ครั้นเสด็จกลับถึงประเทศกัมพูชา สมเด็จพระหริรักษ์รามาอิศราธิบดี (พระองค์ด้วง) ได้กราบอาราธนาให้อยู่พำนักในกัมพูชา และทรงแต่งพระราชสาส์นถวายแด่สมเด็จพระสังฆราช เพื่อแจ้งการเสด็จกลับของพระองค์

**การสถาปนาเป็นสมเด็จพระมหาสังฆราชแห่งกรุงกัมพูชา**
เมื่อทรงมีพระชนมายุ 34 พรรษา ใน พ.ศ. 2401 สมเด็จพระหริรักษ์รามาอิศราธิบดี ทรงสถาปนาพระพรหมมุนี (นิล เตียง) ขึ้นดำรงสมณศักดิ์เป็น สมเด็จพระมหาสังฆราช แห่งกรุงกัมพูชา ในปีถัดมา พ.ศ. 2402 ได้มีพระราชพิธีสถาปนาอย่างเป็นทางการ พร้อมด้วยพิธีถวายน้ำกลศและน้ำสังข์ ที่กรุงอุดงมีชัย ทรงได้รับพระนามเต็มว่า สมเด็จพระมหาสังฆราชา คณาธิบดี สิริบรมบพิตร สังฆนายก ดิลกโลกาจริยอุดม บรมเมธาสังฆเถระ มหาสังฆราช ธัมมิกวโรดม บรมบพิตร อธิบดีแห่งคณะสงฆ์ในกรุงกัมพูชา เจตรัฐ มหาอินทปัตนคร บวรบุรีรมย์ อุดมราชนิเวศน์ มหาอรรคนายก

**สิ้นพระชนม์**
ทรงสิ้นพระชนม์ด้วยพระโรคชรา เมื่อทรงมีพระชนมายุได้ 90 พรรษา เมื่อวันพฤหัสบดี วันที่ 2 ตุลาคม พ.ศ. 2457  เวลา 00.40 น. ณ พระตำหนัก วัดอุณาโลม กรุงพนมเปญ

**สมณศักดิ์**
 22 พฤษภาคม พ.ศ. 2378 เป็น สามเณรนิล เตียง - 22 กรกฎาคม พ.ศ. 2388 เป็น พระนิล เตียง สุวณฺเกสโร- ไม่ปรากฏปี เป็น พระพรหมมุนี- พ.ศ. 2401 เป็น สมเด็จพระมหาสังฆราช แห่งกรุงกัมพูชา  - พ.ศ. 2402 เป็น  สมเด็จพระมหาสังฆราชา คณาธิบดี สิริบรมบพิตร สังฆนายก ดิลกโลกาจริยอุดม บรมเมธาสังฆเถระ มหาสังฆราช ธัมมิกวโรดม บรมบพิตร อธิบดีแห่งคณะสงฆ์ในกรุงกัมพูชา เจตรัฐ มหาอินทปัตนคร บวรบุรีรมย์ อุดมราชนิเวศน์ มหาอรรคนายก 

**อ้างอิง**
 ศานติ ภักดีคำ. เขมรสมัยหลังพระนคร. กทม. มติชน. 2556 หน้า 58 - 59
หมวดหมู่:สมเด็จพระสังฆราชกัมพูชา
หมวดหมู่:ชาวกัมพูชาในประเทศไทย