เฏาะลากสามครั้งในอินเดีย

เฏาะลากสามครั้ง (triple talaq) เป็นรูปแบบหนึ่งของการหย่าในศาสนาอิสลาม (ซึ่งภาษาอาหรับเรียก talaq-e-mughallazah แปลว่า การหย่าอันลบล้างมิได้) ชายมุสลิมสามารถหย่าภรรยาได้โดยชอบด้วยกฎหมาย เพียงแจ้งภรรยาว่า "เฏาะลาก" (talaq แปลว่า "หย่า") สามครั้ง ซึ่งมักทำในคราวเดียว ไม่ว่าด้วยวาจา ด้วยลายลักษณ์อักษร หรือปัจจุบันด้วยวิธีทางอิเล็กทรอนิกส์ก็มี การแจ้งเฏาะลากสามครั้งที่ประพฤติกันในหมู่มุสลิมอินเดียนั้นเป็นที่วิพากษ์วิจารณ์เสมอมา บรรดาผู้ตั้งคำถามเห็นว่า การหย่าดังกล่าวเป็นการไม่ยุติธรรม สร้างความเหลื่อมล้ำทางเพศ ขัดต่อสิทธิมนุษยชน และขัดต่อหลักฆราวาสนิยม อันเป็นประเด็นเกี่ยวเนื่องถึงการบังคับใช้ประมวลกฎหมายแพ่งที่เป็นระเบียบเดียวกันทั่วประเทศ และเกี่ยวพันไปถึงรัฐบาลอินเดียกับศาลสูงสุดอินเดีย ฉะนั้น ในวันที่ 22 สิงหาคม ค.ศ. 2017 ศาลสูงสุดอินเดียจึงวินิจฉัยด้วยคะแนนเสียงสามต่อสองว่า การหย่าโดยแจ้งเฏาะลากสามครั้งในคราวเดียว (talaq-e-biddat; instant triple talaq) ไม่ชอบด้วยรัฐธรรมนูญ โดยตุลาการเสียงข้างมากเห็นว่า การหย่าเช่นนี้ขัดต่อรัฐธรรมนูญ ส่วนเสียงข้างน้อยเห็นว่า ไม่ขัดต่อรัฐธรรมนูญ แต่เห็นเป็นเสียงเดียวกันว่า ควรที่รัฐบาลจะออกกฎหมายมาห้ามต่อไป

**วิธีการ**
เฏาะลากสามครั้ง เป็นวิธีหย่าที่ประพฤติกันในอินเดีย โดยชายมุสลิมสามารถหย่าภรรยาได้โดยชอบ เพียงแจ้งภรรยาว่า "เฏาะลาก" สามครั้ง การแจ้งนี้สามารถกระทำได้หลายรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็นวาจา ลายลักษณ์อักษร และในปัจจุบัน มีการแจ้งด้วยวิธีทางอิเล็กทรอนิกส์ เช่น โทรศัพท์ ข้อความ อีเมล หรือสื่อสังคม ในการแจ้งนี้ ชายไม่ต้องแสดงเหตุผลใด ๆ และเพียงแจ้งลอย ๆ ไม่ต้องมีภรรยามาอยู่ต่อหน้าเลยก็ได้ เมื่อพ้นเวลาที่เรียก "อิดดะฮ์" (‘iddah) ซึ่งกำหนดไว้ให้แน่ใจว่า ภรรยามิได้ตั้งครรภ์อยู่แล้ว การหย่าก็เป็นอันลบล้างมิได้อีกต่อไปpp=72–73 มีการแนะนำว่า ก่อนแจ้งหย่าครบทั้งสามครั้ง ควรรั้งรอไว้สักระยะ เผื่อจะไกล่เกลี่ยประนีประนอมกันได้ แต่ก็ไม่เคยมีการรั้งรอเช่นนั้น เพราะโดยทั่วไปแล้วมักแจ้งหย่าสามครั้งรวดเดียวp=95
หญิงที่ชายหย่าแล้วจะสมรสกับชายเดิมมิได้ เว้นแต่ "ล้างน้ำ" (เรียก nikah halala) โดยสมรสกับชายอื่นแล้วกลับมาแต่งงานกับชายคนเดิม แต่จนกว่าจะสมรสใหม่ หญิงต้องแบกรับภาระเลี้ยงดูบุตรชายที่ยังเล็ก และเลี้ยงดูบุตรหญิงไปจนกว่าจะถึงวัยเจริญพันธุ์ เมื่อพ้นเวลานั้นแล้ว บุตรทั้งหลายก็ตกอยู่ในความปกครองของบิดาต่อไปp=341
คณะกรรมการกฎหมายบุคคลอิสลามเพื่อชนอินเดียทั้งมวล (All India Muslim Personal Law Board: AIMPLB) องค์การนอกภาครัฐที่สนับสนุนการหย่าแบบเฏาะลากสามครั้ง เคยชี้แจงต่อศาลสูงสุดอินเดียว่า หญิงก็สามารถหย่าสามีโดยวิธีเดียวกัน และจะกำหนดเงื่อนไขมิให้สามีแจ้งหย่าตนก็ได้
ปัจจุบัน ประเทศที่ประชากรส่วนใหญ่เป็นมุสลิมจำนวน 20 ประเทศ ซึ่งรวมถึงปากีสถาน ได้ห้ามหย่าโดยแจ้งเฏาะลากสามครั้งรวดเดียว

**ประวัติ**
กิจการครอบครัวมุสลิมในอินเดียนั้นอยู่ในบังคับของรัฐบัญญัติให้ใช้กฎหมายบุคคลมุสลิม (ชะรีอะฮ์) ค.ศ. 1937 (Muslim Personal Law (Shariat) Application Act, 1937) ซึ่งเป็นหนึ่งในกฎหมายฉบับแรก ๆ ที่ประกาศใช้หลังจากพระราชบัญญัติการปกครองอินเดีย ค.ศ. 1935 (Government of India Act, 1935) มีผลใช้บังคับ กฎหมายดังกล่าวเข้าแทนที่ "กฎหมายแบบอังกฤษ–มุฮัมมัด" (Anglo-Mohammedan Law) ที่เคยใช้แก่ชาวอิสลาม โดยมีผลผูกพันชาวอิสลามทั้งหมดในอินเดียp=61
เนติบัณฑิตอุลมา (ulama) เท่านั้นที่จะตีความกฎหมายชะรีอะฮ์ดังกล่าวได้ เหล่าอุลมาเคยถกเถียงครั้งใหญ่ในเรื่องนี้กันเมื่อ ค.ศ. 2003 โดยอุลมาจากสำนักกฎหมายฮะนะฟี (Hanafi) ของนิกายซุนนี (Sunni) เห็นว่า การหย่าแบบเฏาะลากสามครั้งมีผลผูกพัน ถ้ากระทำต่อหน้าพยานที่เป็นมุสลิม และให้ศาลชะรีอะฮ์รับรอง แต่อุลมาจากสำนักอื่น ๆ เช่น Ahl-i Hadith, Twelver, และ Musta'li ไม่เห็นด้วยกับการหย่าเช่นนี้p=341
สำหรับนิติปรัชญาอิสลามแบบดั้งเดิมแล้ว การหย่าแบบเฏาะลากสามครั้งไม่เป็นที่ยอมรับ แต่อาจชอบด้วยกฎหมายpages=30–31 นับแต่ต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 สืบมา สถานการณ์ของโลกที่เปลี่ยนแปลงไปทวีความไม่พอใจต่อกฎหมายหย่าของอิสลาม ทำให้ประเทศมุสลิมหลายแห่งปฏิรูปการหย่าในหลายวิธี กระนั้น ความสัมพันธ์ทางสมรสของมุสลิมในอินเดียยังคงเดิม คือ ไม่ต้องจดทะเบียนสมรสตามกฎหมาย และถือเป็นเรื่องส่วนบุคคลที่ฝ่ายบ้านเมืองจะไม่ก้าวก่าย เว้นแต่เข้ามาอยู่ในบังคับของกฎหมาย โดยจดทะเบียนสมรสตามรัฐบัญญัติการสมรสพิเศษ ค.ศ. 1954 (Special Marriage Act, 1954)pages=111–112 และเพราะปัจจัยทางประวัติศาสตร์ สิทธิที่สามีสามารถหย่าภรรยาได้แต่ฝ่ายเดียวในอินเดียจึงไม่เคยมีการตรวจสอบเหมือนในประเทศอื่นpages=111–112

**การสนับสนุน**
AIMPLB สนับสนุนการหย่าแบบเฏาะลากสามครั้ง โดยอ้างรายงานของคณะวิจัยมุสลิมมหิลา (Muslim Mahila Research Kendra) กับคณะกรรมการชะรีอะฮ์เพื่อสตรี (Shariah Committee for Women) ว่า มุสลิมมีอัตราการหย่าต่ำกว่าชาวศาสนาอื่น ข้ออ้างที่ว่ามีการหย่าแบบเฏาะลากสามครั้งมากนั้นจึงฟังไม่ขึ้น นอกจากนี้ AIMPLB ยังว่า มีหญิงมุสลิมกว่า 35 ล้านคนทั่วอินเดียลงชื่อสนับสนุนกฎหมายชะรีอะฮ์และการหย่าแบบเฏาะลากสามครั้ง
การถกเถียงเรื่องหย่าแบบเฏาะลากสามครั้ง ทำให้ AIMPLB ออกประมวลจริยธรรมกำหนดแนวทางการหย่าดังกล่าวในเดือนเมษายน ค.ศ. 2017 พร้อมชี้ชวนให้คว่ำบาตรผู้หย่าแบบเฏาะลากสามครั้งโดยปราศจากการไตร่ตรองและเหตุผลรองรับ AIMPLB ยังแนะนำว่า เพื่อให้มีเวลาปรองดอง การแจ้งหย่าแต่ละครั้งควรทำอย่างน้อยหนึ่งเดือนห่างกัน

**การคัดค้าน**
หญิงมุสลิมไม่เห็นด้วยกับการหย่าแบบเฏาะลากสามครั้ง หญิงบางคนฟ้องคดีเพื่อประโยชน์ส่วนรวมต่อศาลสูงสุดอินเดีย โดยพรรณนาว่า เป็นวิถีประพฤติที่ "ล้าหลัง" (regressive) โดยผู้ฟ้องคดีขอให้เพิกถอนมาตรา 2 ของรัฐบัญญัติให้ใช้กฎหมายบุคคลมุสลิม (ชะรีอะฮ์) ค.ศ. 1937 ที่ยอมให้มีการหย่าดังกล่าว อ้างว่า ขัดต่อมาตรา 14 ของรัฐธรรมนูญอินเดีย ซึ่งว่าด้วยความเสมอภาคกันในทางกฎหมาย
วันที่ 8 ธันวาคม ค.ศ. 2016 ศาลสูงอัลลอฮาบาด (Allahabad High Court) จึงวินิจฉัยว่า การหย่าแบบเฏาะลากสามครั้งขัดต่อรัฐธรรมนูญและละเมิดสิทธิสตรีมุสลิม
ครั้นเดือนมีนาคม ค.ศ. 2017 กลุ่มอิสลามในสังกัดกลุ่มชาตินิยมฮินดูที่ชื่อ ราษฏรียสวยัมเสวกสังฆ์ (Rashtriya Swayamsevak Sangh) ล่ารายชื่อเรียกร้องให้ยุติการหย่าแบบเฏาะลากสามครั้ง มีชาวมุสลิมในอินเดียร่วมลงชื่อสนับสนุนกว่าหนึ่งล้านคน วันที่ 10 พฤษภาคม ค.ศ. 2017 นักบวชผู้ใหญ่ในศาสนาอิสลามบางคนออกแถลงการณ์ว่า การหย่าดังกล่าว "ไม่ใช่ของอิสลาม" (un-Islamic) เป็นแต่เครื่องมือกดขี่สตรี
คดีข้างต้นไปถึงศาลสูงสุดอินเดียใน ค.ศ. 2017 ผู้รับผิดชอบเป็นองค์คณะซึ่งประกอบด้วยตุลาการห้าคนที่หลากความเชื่อและศาสนา ตุลาการสองคนเห็นว่า การหย่าโดยแจ้งเฏาะลากสามครั้งรวดเดียวนั้นไม่ขัดต่อรัฐธรรมนูญ ตุลาการอีกสามคนเห็นว่า ขัด จึงเกิดคำวินิจฉัยด้วยเสียงข้างมากสามต่อสอง องค์คณะตุลาการยังกำหนดให้รัฐบาลกลางตรากฎหมายเกี่ยวกับการสมรสและการหย่าของชาวอิสลามเสียใหม่ภายในหกเดือน แต่จนกว่าจะมีกฎหมายใหม่ องค์คณะตุลาการออกคำสั่งคุ้มครองชั่วคราวโดยห้ามแจ้งเฏาะลากสามครั้งเพื่อหย่า

**อ้างอิง**

**บรรณานุกรม**
** isbn=9004128182  
*Singh, Rajvendra (December 2019),  Three Verdicts : the Man with Extreme Will Power, Amazon Publishing.
หมวดหมู่:ศาสนาอิสลามในประเทศอินเดีย
หมวดหมู่:การหย่าในศาสนาอิสลาม
หมวดหมู่:การหย่าแบ่งตามประเทศ
หมวดหมู่:การเลือกปฏิบัติแบ่งตามประเทศ