เหรียญชัยสมรภูมิ

เหรียญชัยสมรภูมิ เป็นเหรียญที่สร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2484 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล ใช้อักษรย่อว่า ช.ส. โดยสร้างตามพระราชกำหนดเหรียญชัยสมรภูมิ พ.ศ. 2484 เพื่อพระราชทานแก่ทหาร ตำรวจ หรือผู้ที่กระทำหน้าที่อย่างทหารหรือตำรวจ ที่ได้รับคำสั่งจากหน่วยทหารหรือตำรวจให้ไปทำการรบ และได้เคลื่อนที่ไปปฏิบัติการแล้วการพระราชทานกรรมสิทธิ์และการเรียกคืนเช่นเดียวกับเหรียญกล้าหาญ เหรียญนี้ไม่มีประกาศนียบัตร แต่ประกาศนามผู้ได้รับพระราชทานในราชกิจจานุเบกษา

**ลักษณะของเหรียญ**
เหรียญชัยสมรภูมิ มีลักษณะเป็นเหรียญโลหะกลม ด้านหน้ามีพระบรมรูปสมเด็จพระนเรศวรมหาราชกำลังทรงกระทำยุทธหัตถีกับราชศัตรู มีอักษรจารึกว่า “สมเด็จพระนเรศวรมหาราช กู้ชาติ” ด้านหลังมีอักษรจารึกว่า “เรารบเพื่อเกียรติศักดิ์ไทย” ตัวเหรียญห้อยกับแพรแถบสีแดง กว้าง 3.5 ซม. มีริ้วสีขาวใกล้ขอบทั้งสองข้าง ข้างบนมีเข็มโลหะรูปคทาจอมพลจารึกอักษรว่า “ชัยสมรภูมิ” ประดับกับแพรแถบสีต่าง ๆ มีขนาดและลักษณะอื่น ๆ ตามแต่จะได้กำหนดไว้โดยพระราชกฤษฎีกา สำหรับพระราชทานแก่ผู้กระทำการรบกับราชศัตรูในการรบเฉพาะคราว ใช้ประดับที่หน้าอกเสื้อเบื้องซ้าย
ถ้าผู้ที่ได้รับพระราชทานเหรียญชัยสมรภูมิได้กระทำการจนได้รับความชมเชยจากทางราชการ หรือกระทำความชอบจนได้รับบาดเจ็บ จะได้รับพระราชทานเครื่องหมายทำด้วยโลหะสีทองเป็นรูปขีดประกอบด้วยเปลวระเบิดสำหรับติดที่แพรแถบทุกครั้ง ถ้าผู้ที่ได้รับพระราชทานเหรียญชัยสมรภูมิได้ประกอบวีรกรรม แต่ยังไม่ถึงขั้นที่จะได้รับพระราชทานเหรียญกล้าหาญ จะได้รับพระราชทานเครื่องหมายทำด้วยโลหะสีทองเป็นรูปช่อชัยพฤกษ์ช่อเดียวสำหรับติดที่แพรแถบทุกครั้ง

**แพรแถบของเหรียญ**
แพรแถบของเหรียญจำแนกตามคราวที่มีการส่งทหาร ตำรวจ หรือผู้ที่กระทำหน้าที่อย่างทหารหรือตำรวจ เข้าปฏิบัติการในสงครามและการรบครั้งต่าง ๆ ดังนี้
# เหรียญชัยสมรภูมิ กรณีพิพาทอินโดจีน
# เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามกับสหรัฐอเมริกา และบริเตนใหญ่ (สงครามมหาเอเชียบูรพา)
# เหรียญชัยสมรภูมิ การรบร่วมรบกับสหประชาชาติ (สงครามเกาหลี)
# เหรียญชัยสมรภูมิ การรบ ณ สาธารณรัฐเวียดนาม (สงครามเวียดนาม)
เหรียญชัยสมรภูมิสำหรับการรบในแต่ละครั้งล้วนมีลำดับเกียรติเสมอกัน แต่เมื่อประดับเหรียญ จะต้องประดับเรียงตามลำดับเหรียญที่ได้รับพระราชทานในแต่ละครั้ง

**กรณีกรณีพิพาทอินโดจีน**
แพรแถบเหรียญชัยสมรภูมิ สงครามอินโดจีน กำหนดลักษณะไว้ในมาตรา 4 แห่งพระราชกำหนดเหรียญชัยสมรภูมิ พ.ศ. 2484 ไว้ว่า 
"ตัวเหรียญห้อยกับแพรแถบสีแดง กว้าง 3.5 เซนติเมตร มีริ้วสีขาวใกล้ขอบทั้งสองข้าง ข้างบนมีเข็มโลหะรูปคทาจอมพลจารึกอักษรว่า “ชัยสมรภูมิ”" 
ต่อมาจึงได้มีการตราพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมพระราชกำหนดเหรียญชัยสมรภูมิ พุทธศักราช 2484 (ฉบับที่ 2) พุทธศักราช 2485 โดยเพิ่มข้อความในข้างท้ายมาตรา 4 แห่งพระราชกำหนดเหรียญชัยสมรภูมิ พุทธศักราช 2484 ว่า "หรือกับแพรแถบสี ขนาด และลักษณะอื่นตามที่จะได้กำหนดไว้โดยพระราชกฤษฎีกา สำหรับพระราชทานแก่ผู้กระทำการรบกับราชศัตรูในการรบเฉพาะคราว" เพื่อให้สามารถกำหนดลักษณะแพรแถบสำหรับการรบครั้งอื่น ๆ เพิ่มเติมได้

**กรณีสงครามกับสหรัฐอเมริกา และบริเตนใหญ่**
แพรแถบเหรียญชัยสมรภูมิ สงครามมหาเอเชียบูรพา ได้กำหนดลักษณะครั้งแรกไว้ใน มาตรา 3 แห่งพระราชกฤษฎีกาว่าด้วยแพรแถบเหรียญชัยสมรภูมิ พุทธศักราช 2485 ดังนี้
"แพรแถบเหรียนชัยสมรภูมิสำหรับพระราชทานแก่ผู้กะทำการรบกับราชสัตรู ไนคราวที่ประเทสไทยกะทำสงครามกับสหรัถอเมริกาและบริเตนไหย่นั้น ไห้เปนสีเขียว ขนาดกว้าง 3.5 เซนติเมตร มีริ้วสีแดงที่ขอบ และถัดริ้วสีแดงเข้าไปเปนริ้วสีขาวทั้งสองข้าง  ด้านบนแพรแถบมีเข็มโลหะรูปคทาจอมพลจารึกอักสรว่า "ชัยสมรภูมิ""
แพรแถบนี้ได้มีการยกเลิกไปเมื่อ พ.ศ. 2488 ตามพระราชกฤษฎีกายกเลิกแห่งพระราชกฤษฎีกาว่าด้วยแพรแถบเหรียญชัยสมรภูมิ พ.ศ. 2485 พ.ศ. 2488 ต่อมาในปี พ.ศ. 2502 จึงมีการตรากฎหมายเพื่อรับรองฐานะของแพรแถบเหรียญชัยสมรภูมิสงครามมหาเอเชียบูรพาอีกครั้ง โดยมีลักษณะตามมาตรา 3 แห่งพระราชกฤษฎีกาว่าด้วยแพรแถบเหรียญชัยสมรภูมิ พ.ศ. 2502 ดังนี้ 
"แพรแถบเหรียญชัยสมรภูมิสำหรับพระราชทานแก่ผู้กระทำการรบในคราวสงครามมหาอาเซียบูรพานั้น ให้เป็นสีเขียว ขนาดกว้าง 3.5 เซนติเมตร มีริ้วสีแดงที่ขอบ และถัดริ้วสีแดงเข้าไปเป็นริ้วสีขาวทั้งสองข้าง  ด้านบนแพรแถบมีเข็มโลหะรูปคทาจอมพลจารึกอักษรว่า "ชัยสมรภูมิ""

**กรณีการรบร่วมรบกับสหประชาชาติ**
แพรแถบเหรียญชัยสมรภูมิ การร่วมรบกับสหประชาชาติ กำหนดลักษณะไว้ตามตามมาตรา 3 แห่งพระราชกฤษฎีกาว่าด้วยแพรแถบเหรียญชัยสมรภูมิ พ.ศ. 2494 ดังนี้ 
"แพรแถบเหรียญชัยสมรภูมิสำหรับพระราชทานแก่ผู้กระทำการร่วมรบกับสหประชาชาตินั้น ให้เป็นสีฟ้า ขนาดกว้าง 3.5 เซนติเมตร และถัดริ้วสีฟ้าเข้าไปเป็นริ้วสีขาวทั้งสองข้าง  ด้านบนแพรแถบมีเข็มโลหะรูปคทาจอมพลจารึกอักษรว่า "ชัยสมรภูมิ""

**กรณีการรบ ณ สาธารณรัฐเวียดนาม**
แพรแถบเหรียญชัยสมรภูมิ การรบ ณ สาธารณรัฐเวียดนาม กำหนดลักษณะไว้ตามตามมาตรา 3 แห่งพระราชกฤษฎีกาว่าด้วยแพรแถบเหรียญชัยสมรภูมิ พ.ศ. 2510 ดังนี้ 
"แพรแถบเหรียญชัยสมรภูมิสำหรับพระราชทานแก่ผู้กระทำการรบ ณ สาธารณรัฐเวียดนามนั้น ให้เป็นสีเหลือง ขนาดกว้าง 3.5 เซนติเมตร มีริ้วสีแดงที่ขอบ และถัดริ้วสีแดงเข้าไปเป็นริ้วสีขาวทั้งสองข้าง  ด้านบนแพรแถบมีเข็มโลหะรูปคทาจอมพลจารึกอักษรว่า "ชัยสมรภูมิ""

**ผู้ได้รับพระราชทาน**
บุคคลสำคัญที่ได้รับพระราชทานเหรียญชัยสมรภูมิ ดังนี้ - ฉลาด หิรัญศิริ
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามอินโดจีน
**80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามมหาเอเชียบูรพา
**80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การร่วมรบกับสหประชาชาติ ณ ประเทศเกาหลี (ประดับเครื่องหมายเปลวระเบิด)
**80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การรบ ณ สาธารณรัฐเวียดนาม (ประดับเครื่องหมายเปลวระเบิด)- พล.อ. ยศ เทพหัสดิน ณ อยุธยา
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามสงครามอินโดจีน
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามมหาเอเชียบูรพา
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การร่วมรบกับสหประชาชาติ ณ ประเทศเกาหลี
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การรบ ณ สาธารณรัฐเวียดนาม (ประดับเครื่องหมายเปลวระเบิด)
*จอมพล ถนอม กิตติขจร
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามมหาเอเชียบูรพา
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การร่วมรบกับสหประชาชาติ ณ ประเทศเกาหลี (ประดับเครื่องหมายเปลวระเบิด)
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การรบ ณ สาธารณรัฐเวียดนาม (ประดับเครื่องหมายเปลวระเบิด)- พล.อ. สายหยุด เกิดผล
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามอินโดจีน
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามมหาเอเชียบูรพา
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การร่วมรบกับสหประชาชาติ ณ ประเทศเกาหลี (ประดับเครื่องหมายเปลวระเบิด)- พล.อ. เสริม ณ นคร
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามมหาเอเชียบูรพา
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การร่วมรบกับสหประชาชาติ ณ ประเทศเกาหลี
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การรบ ณ สาธารณรัฐเวียดนาม (ประดับเครื่องหมายเปลวระเบิด)- พล.ร.อ. สงัด ชลออยู่
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามสงครามอินโดจีน
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามมหาเอเชียบูรพา
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การร่วมรบกับสหประชาชาติ ณ ประเทศเกาหลี- พล.อ. อาทิตย์ กำลังเอก
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามมหาเอเชียบูรพา
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การร่วมรบกับสหประชาชาติ ณ ประเทศเกาหลี
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การรบ ณ สาธารณรัฐเวียดนาม (ประดับเครื่องหมายเปลวระเบิด)- พล.อ. ชาติชาย ชุณหะวัณ
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามสงครามอินโดจีน
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามมหาเอเชียบูรพา
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การร่วมรบกับสหประชาชาติ ณ ประเทศเกาหลี- จอมพลอากาศ ฟื้น รณนภากาศ ฤทธาคนี
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามิอินโดจีน
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามมหาเอเชียบูรพา- จอมพลอากาศ เฉลิมเกียรติ วัฒนางกูร
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามิอินโดจีน
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามมหาเอเชียบูรพา- จอมพล แปลก พิบูลสงคราม
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามสงครามอินโดจีน
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามมหาเอเชียบูรพา- จอมพล ผิน ชุณหะวัณ
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามสงครามอินโดจีน
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามมหาเอเชียบูรพา- จอมพล ประภาส จารุเสถียร
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามอินโดจีน
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามมหาเอเชียบูรพา- พล.อ. เปรม ติณสูลานนท์
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามอินโดจีน
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามมหาเอเชียบูรพา
*พล.ต.อ. ประมาณ อดิเรกสาร
**80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามอินโดจีน
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามมหาเอเชียบูรพา
*พ.อ. ควง อภัยวงศ์
**80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามอินโดจีน
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามมหาเอเชียบูรพา
*พล.อ.อ. ทวี จุลละทรัพย์
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามสงครามอินโดจีน
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามมหาเอเชียบูรพา
*พล.อ. เกรียงศักดิ์ ชมะนันทน์
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามมหาเอเชียบูรพา
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การร่วมรบกับสหประชาชาติ ณ ประเทศเกาหลี
*พล.อ. สุนทร คงสมพงษ์
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การร่วมรบกับสหประชาชาติ ณ ประเทศเกาหลี
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การรบ ณ สาธารณรัฐเวียดนาม (ประดับเครื่องหมายเปลวระเบิด)
*พล.อ.อ. เกษตร โรจนนิล
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การร่วมรบกับสหประชาชาติ ณ ประเทศเกาหลี
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การรบ ณ สาธารณรัฐเวียดนาม (ประดับเครื่องหมายเปลวระเบิด)
*พล.อ. วิจิตร สุขมาก
**80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การร่วมรบกับสหประชาชาติ ณ ประเทศเกาหลี
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การรบ ณ สาธารณรัฐเวียดนาม (ประดับเครื่องหมายเปลวระเบิด)
*พ.อ. ณรงค์ กิตติขจร
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การร่วมรบกับสหประชาชาติ ณ ประเทศเกาหลี
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การรบ ณ สาธารณรัฐเวียดนาม (ประดับเครื่องหมายเปลวระเบิด)
*พ.อ. พระยาพหลพลพยุหเสนา
**80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามสงครามอินโดจีน
*น.ท. หลวงพร้อมวีระพันธ์ ร.น.
**80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามอินโดจีน (ประดับเครื่องหมายเปลวระเบิด)
*พล.ต.อ. เผ่า ศรียานนท์
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามอินโดจีน
*จ.ต. สวง ทรัพย์สำรวย
**80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามมหาเอเชียบูรพา (ประดับเครื่องหมายเปลวระเบิด)
*จอมพล สฤษดิ์ ธนะรัชต์
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามมหาเอเชียบูรพา- พล.อ. กฤษณ์ สีวะรา
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามมหาเอเชียบูรพา- พล.อ. สำราญ แพทยกุล
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามมหาเอเชียบูรพา- ศ. พล.ต. ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามมหาเอเชียบูรพา- พล.ต.ต. ขุนพันธรักษ์ราชเดช
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามมหาเอเชียบูรพา- พล.ท. ม.จ.ชิดชนก กฤดากร
**80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การร่วมรบกับสหประชาชาติ ณ ประเทศเกาหลี (ประดับเครื่องหมายเปลวระเบิด)- พล.ต. พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเฉลิมพลทิฆัมพร 
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การร่วมรบกับสหประชาชาติ ณ ประเทศเกาหลี (ประดับเครื่องหมายเปลวระเบิด)- พล.อ. สพรั่ง กัลยาณมิตร
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การร่วมรบกับสหประชาชาติ ณ ประเทศเกาหลี- พล.ท. ม.จ.พิศิษฐ์ดิศพงษ์ ดิศกุล
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การร่วมรบกับสหประชาชาติ ณ ประเทศเกาหลี- พล.อ.อ. กันต์ พิมานทิพย์ 
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การร่วมรบกับสหประชาชาติ ณ ประเทศเกาหลี
*พล.ต. มนูญกฤต รูปขจร
**80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การรบ ณ สาธารณรัฐเวียดนาม (ประดับเครื่องหมายเปลวระเบิด)
*พล.อ. พัลลภ ปิ่นมณี
**80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การรบ ณ สาธารณรัฐเวียดนาม (ประดับเครื่องหมายเปลวระเบิด)
*พล.อ. พิจิตร กุลละวณิชย์ 
**80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การรบ ณ สาธารณรัฐเวียดนาม (ประดับเครื่องหมายเปลวระเบิด)
*พ.อ.พิเศษ ประจักษ์ สว่างจิตร
**80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การรบ ณ สาธารณรัฐเวียดนาม (ประดับเครื่องหมายเปลวระเบิด)
*พล.ร.อ. นพ. ม.จ.ปุสาณ สวัสดิวัตน์
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การรบ ณ สาธารณรัฐเวียดนาม (ประดับเครื่องหมายเปลวระเบิด)- พล.อ. สุจินดา คราประยูร
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การรบ ณ สาธารณรัฐเวียดนาม (ประดับเครื่องหมายเปลวระเบิด)- พล.อ. ประวิตร วงษ์สุวรรณ
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การรบ ณ สาธารณรัฐเวียดนาม (ประดับเครื่องหมายเปลวระเบิด)- พล.อ. ชวลิต ยงใจยุทธ
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การรบ ณ สาธารณรัฐเวียดนาม (ประดับเครื่องหมายเปลวระเบิด)- พล.อ. สนธิ บุญยรัตกลิน
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การรบ ณ สาธารณรัฐเวียดนาม (ประดับเครื่องหมายเปลวระเบิด)- พล.อ. วัฒนชัย วุฒิศิริ
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การรบ ณ สาธารณรัฐเวียดนาม (ประดับเครื่องหมายเปลวระเบิด)
*พล.ต. จำลอง ศรีเมือง
** 80x80px - เหรียญชัยสมรภูมิ การรบ ณ สาธารณรัฐเวียดนาม

**ภาพตัวอย่างเหรียญ**
เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามอินโดจีน
เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามมหาเอเชียบูรพา
เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามร่วมรบกับสหประชาชาติ ณ ประเทศ
เหรียญชัยสมรภูมิ การรบ ณ สาธารณรัฐเวียดนาม

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:เหรียญราชอิสริยาภรณ์ไทย
หมวดหมู่:เครื่องอิสริยาภรณ์สำหรับทหาร