พระเจ้าดาไรอัสที่ 3

ดาไรอัสที่ 3 แห่งเปอร์เซีย (langx|peo|𐎭𐎠𐎼𐎹𐎺𐎢𐏁 Dārayavaʰuš; langx|grc|Δαρεῖος Dareios; 380–330 ปีก่อน ค.ศ.) เป็นกษัตริย์องค์ที่ 13 และองค์สุดท้ายแห่งจักรวรรดิอะคีเมนิดแห่งเปอร์เซียระหว่าง 336–330 ปีก่อนคริสตกาล
ใน 334 ปีก่อนคริสตกาล อเล็กซานเดอร์มหาราช กษัตริย์แห่งมาเกโดนีอา ได้ยกทัพบุกเปอร์เซียโดยสู้รบกันต่อเนื่องนานถึง 4 ปี กระทั่งพระเจ้าดาไรอัสที่ 3 ได้พ่ายแพ้อย่างเบ็ดเสร็จเด็ดขาดในยุทธการที่กัวกาเมลา เมื่อ 331 ปีก่อนคริสตกาล ก่อนที่พระเจ้าดาไรอัสที่ 3 จะถูกปลงพระชนม์โดยพระญาติองค์หนึ่งนาม เบสซัส ซึ่งในภายหลังได้ขึ้นสืบราชบัลลังก์เป็นพระเจ้าอาร์ตาเซอร์ซีสที่ 5 เมื่อ 330 ปีก่อนคริสตกาล ทำให้ราชวงศ์อะคีเมนิดที่สถาปนาโดยพระเจ้าไซรัสมหาราชล่มสลายลง

**พระนาม**
ก่อนขึ้นครองราชย์ ดาไรอัสมีพระนามว่า อาร์ตาชาตา (เปอร์เซียเก่า: *Artašiyāta, "ความสุขในอาร์ตา")pp=51–54 ยุสติน นักประวัติศาสตร์โรมันในคริสต์ศตวรรษที่ 2 เป็นนักประวัติศาสตร์เพียงคนเดียวที่เรียกดาไรอัสเป็นโกโดมันนุส (Codomannus) ซึ่งเป็นพระนามที่อาจใช้ก่อนขึ้นมามีอำนาจ พระนามนี้อาจเป็นพระนามลำลอง หรือเป็นไปได้ว่าเป็นพระนามที่สาม ที่มาของพระนามนี้ยังไม่ชัดเจนpp=51–54 บาเดียน เสนอแนะว่าพระนามนี้มีต้นตอจากเซมิติกตะวันตก โดยคำที่เป็นไปได้มากที่สุดมาจากภาษาแอราเมอิกว่า qdmwn ("จากตะวันออก, ชาวตะวันออก")p=247 การมีสองชื่อไม่ใช่สิ่งที่แปลก ดังที่มีบันทึกบางส่วนว่า บุคคลชาวบาบิโลนสองคนมีชื่อสองแบบ ส่วนใหญ่เป็นภาษาบาบิโลนหรือแอราเมอิก ชาวเปอร์เซียผู้มีอิทธิพลคนหนึ่งก็มีชื่อบาบิโลนและอิหร่าน กระนั้น ธรรมเนียมดูเหมือนไม่ได้รับความนิยมในสมัยดาไรอัส บาเดียนเสนอแนะว่าพระนามตอนพระราชสมภพของพระองค์คือพระนามในภาษาแอราเมอิกว่า Codomannus ซึ่งภายหลังเปลี่ยนไปใช้พระนาม Artashata ตอนไต่เต้าตำแหน่งp=249 พระองค์ทรงใช้พระนามกษัตริย์ว่า ดาไรอัส (เปอร์เซียเก่า: Daraya-vahauš, "ผู้ที่ถือมั่นในความดี") ครั้งแรกตอนขึ้นครองราชย์เมื่อ 336 ปีก่อน ค.ศ.pp=51–54

**ประวัติศาสตร์นิพนธ์**
ศตวรรษสุดท้ายของราชวงศ์อะคีเมนิดเด่นในเรื่องการมีแหล่งข้อมูลน้อย โดยเฉพาะในรัชสมัยดาไรอัสที่ 3 พระองค์ไม่ได้ปรากฏในแหล่งข้อมูลเปอร์เซียใด ๆ จนแทบทราบพระนามพระองค์เพียงจากรายงานของนักประวัติศาสตร์ชาวกรีกเท่านั้น ซึ่งพรรณาพระองค์เป็นขั้วตรงข้ามของอเล็กซานเดอร์มหาราชผู้ประสบความสำเร็จpp=51–54

**ภูมิหลัง**
กษัตริย์ดาไรอัสเสด็จพระราชสมภพเมื่อราว 380 ปีก่อนคริสตกาล พระองค์ทรงเป็นสมาชิกที่ห่าง ๆ ของราชวงศ์อะคีเมนิด พระองค์ทรงเป็นบุตรชายของอาร์เซเมส และพระนัดดาของเจ้าชายออสทาเนส ซึ่งเป็นพระราชโอรสของกษัตริย์ดาไรอัสที่ 2 ซึ่งทรงปกครองจักรวรรดิอะคีเมนิด ตั้งแต่ระหว่าง 424 ปีก่อนคริสตกาลถึง 405 ปีก่อนคริสตกาลpp=51–54 พระราชมาดราของพระองค์ คือ ซิไซกัมบิส ซึ่งเป็นสตรีที่มีต้นกำเนิดที่คลุมเครือ พระนางน่าจะมีเชื้อสายราชวงศ์อะคีเมนิด ถึงแม้ว่าจะไม่ทราบว่าพระองค์มาจากราชวงศ์สาขาใด พระองค์อาจจะเป็นพระธิดาของเจ้าชายออสทาเนส และเป็นน้องสาวของอาร์ซาเมส2015 กษัตริย์ดาไรอัสทรงมีพระภารดาและพระภคินี คือ โอไซอาเธรส และสตาเตราที่ 1 ตามลำดับp=417

**ความขัดแย้งกับชาวกรีก**

**การทัพของฟิลิป**
ในไม่ช้า Bagoas พยายามวางยาพิษดาไรอัสที่ 3 เช่นกัน แต่แผนการของเขาถูกเปิดเผย ดาไรอัสที่ 3 ทรงเรียกตัว Bagoas และขอให้เขาดื่มอวยพรให้พระองค์ และทรงยื่นถ้วยที่เต็มไปด้วยยาพิษให้เขา Bagoas ถูกบังคับให้ดื่มถ้วยนั้น ส่งผลให้เขาเสียชีวิตpp=11–12 เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นในช่วงเวลาที่อเล็กซานเดอร์ขึ้นครองบัลลังก์มาซิโดเนียในฤดูใบไม้ร่วงเมื่อ 336 ปีก่อนคริสตกาลp=252 ในช่วงเริ่มต้นรัชสมัยดาไรอัสที่ 3 อียิปต์และบาบิโลนอาจตกอยู่ในช่วงการกบฏ กระนั้นดูเหมือนเรื่องพวกนั้นจะไม่มีความสำคัญมากนัก เนื่องจากรายงานเกี่ยวกับเหตุการณ์เหล่านั้นหายไปอย่างรวดเร็วpp=51–54

**อ้างอิง**

**บรรณานุกรม**

**สมัยโบราณ**
 Cite book |author=Diodorus Siculus |title=Bibliotheca historica |editor1=John Skelton |editor2=H. L. R. Edwards |editor3=F. M. Salter |publisher=Oxford University Press for the Early English Text Society |location=London |year=1968 |oclc=220660833

**สมัยใหม่**
 jstor=3185218  -  year = 2015 -  year = 1985 -  url = https://books.google.com/books?id=lxQ9W6F1oSYC&q=false - isbn=978-0-674-74520-9- isbn=978-90-04-09172-6-  year = 1988 -  year = 1994 -  year = 1988 -  year = 1994 -  url = https://books.google.com/books?id=FcjLDwAAQBAJ -  year = 1986 - url=https://books.google.com/books?id=unTjswEACAAJ- chapter=Dynastic Connections in the Arsacid Empire and the Origins of the House of Sāsān- publisher=Oxford University Press-  year = 1986 -  year = 1994 -  year = 1994 -  url = https://books.google.com/books?id=__xGAgAAQBAJ&q=false 

**อ่านเพิ่ม**
 doi=10.1017/S1750270516000063
หมวดหมู่:ราชวงศ์ที่สามสิบเอ็ดแห่งอียิปต์
หมวดหมู่:ฟาโรห์ยุคราชวงศ์อาร์เคเมนิด
หมวดหมู่:เจ้าแผ่นดินที่ถูกปลดจากราชบัลลังก์