หม่อมหลวงรุจิรา อิศรางกูร

หม่อมหลวงรุจิรา อิศรางกูร (15 พฤศจิกายน พ.ศ. 2456 – 17 มิถุนายน พ.ศ. 2527) เป็นนักแสดงและนักพากย์ชาวไทย เจ้าของฉายา “มนุษย์ 9 เสียง“ ทั้งในประเทศไทย ประเทศญี่ปุ่น และสหรัฐ

**ประวัติ**
หม่อมหลวงรุจิรา อิศรางกูร (15 พฤศจิกายน พ.ศ. 2456 - 17 มิถุนายน พ.ศ. 2527) เป็นบุตรของหม่อมราชวงศ์สุดใจ อิศรางกูร กับสะอาด อิศรางกูร ณ อยุธยา เป็นนัดดาในหม่อมเจ้าน้อย อิศรางกูร และเป็นพระปนัดดาในสมเด็จพระสัมพันธวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมขุนอิศรานุรักษ์ เขาเป็นนักแสดงมากความสามารถนับแต่ปลายรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 เริ่มจากเล่นโขน-ละครหลวง นักแสดงเดี่ยว ตลกหน้าม่าน นักแสดงละครวิทยุ นักพากย์หนัง นักแสดงละครเวที จนถึงดาราหนัง ดาราละครทั้งจอเงินและจอแก้ว
ด้านชีวิตครอบครัว  หม่อมหลวงรุจิรา สมรสกับ มารศรี อิศรางกูร ณ อยุธยา นักแสดงเช่นกัน  ศิลปินแห่งชาติ ปี 2542 มีบุตร-ธิดา 3 คน ซึ่งอยู่ในวงการบันเทิง ได้แก่ - อรสา อิศรางกูร ณ อยุธยา - จิรศักดิ์ อิศรางกูร ณ อยุธยา - จิระวดี อิศรางกูร ณ อยุธยา 
ระยะหลังเกษียณการทำงาน ตั้งแต่ต้นทศวรรษ 2520 ป่วยและเสียชีวิตอย่างสงบด้วยโรคชรา เมื่อวันที่ 17 มิถุนายน พ.ศ. 2527 สิริอายุได้ 70 ปี

**ผลงาน**

**โขน - ละครหลวง**
ช่วงปลายสมัยรัชกาลที่ 6 - ต้นรัชกาลที่ 7 ขณะเขามีอายุได้ 10 ปี เริ่มหัดโขน ละครหลวง โดยฝึกโขน 8 ปี ได้ออกแสดงหน้าพระที่นั่งนับร้อยครั้ง และยังรับจ้างเล่นโขนตามงานวัดและหัวเมืองแถวกรุงเทพมหานคร เมื่อว่าง 

**นักแสดงเดี่ยว**
เมื่อเขาเริ่มเป็นที่รู้จักของผู้ชมไม่นานนัก เขาได้ไปแนะนำตัวกับ แม่เลื่อน (เลื่อน ไวนุนานิน) พระเอกยอดนิยมของ ละครคณะแม่เลื่อน ละครชื่อดังแห่งยุค ที่เวิ้งนาครเขษม เขาขอแสดงละครเดี่ยวหน้าม่านสลับฉากประมาณ 20 นาที โดยใช้เพียงแก้วใบเดียวกับกล้องยานัตถุ์สำหรับเคาะแทนระฆังเริ่มแสดงบทรัก โศก ตลก ด้วยเสียงต่าง ๆ  ไม่ซ้ำกันเป็น พระเอก นางเอก พ่อ แม่ ยาย และ เด็ก โดยผู้ชมปรบมือให้เป็นเวลานานด้วยความพอใจอย่างยิ่ง

**ตลกหน้าม่าน**
เขาเริ่มก้าวสู่เวทีใหญ่ชั้นนำของเมืองไทย ในฐานะนักแสดงจำอวดหน้าม่าน โรงละครศาลาเฉลิมกรุง ทำให้มีชื่อเสียงมากขึ้น

**นักแสดงเดี่ยวละครวิทยุ**
เขาได้พากย์ละครสั้นชุด มนุษย์ 6 เสียง กระจายเสียงแพร่หลายโด่งดังทั่วเมืองไทย 

**นักพากย์หนัง**
จากความแรงของชื่อเสียงทำให้ มร.เค แอลลี ผู้จัดการโรงหนังศาลาเฉลิมนคร (โรงหนังวังเจ้าปรีดา ใกล้กองปราบสามยอด) เชิญเป็นนักพากย์หนังฝรั่งประจำโรง เมื่ออายุได้ราว 19-20 ปี เริ่มด้วยหนังรายได้สูงสุดของฮอลลีวู้ด ศพอาบยา ทางโรงขึ้นป้ายรองจากชื่อเรื่องว่า "พากย์โดย มนุษย์ 6 เสียง " ผลปรากฏว่า โปรแกรมยืนโรงยาวนานมากเพราะคนดูมืดฟ้ามัวดินแน่นทุกรอบทุกวัน (เข้าใจว่าจะเป็นภาพยนตร์สยองขวัญของยูนิเวอร์แซล The Mummy ค.ศ. 1932 / พ.ศ. 2475 ที่กำลังโด่งดังมากในขณะนั้น)
ปรากฏการณ์ผู้ชมล้นหลามอีกครั้ง คือเมื่อโรงหนังที่จังหวัดปราจีนบุรี เชิญไปพากย์เรื่อง สวรรค์ในอก นรกในใจ รอบพิเศษโดยยินดีออกค่าใช้จ่ายและค่าเดินทางให้ทั้งหมด  ในวันฉายมีคนดูรวมทั้งจากจังหวัดใกล้เคียงมารอหน้าโรงนับเป็นชั่วโมง
หลังสงครามมหาเอเซียบูรพา ผลงานเด่น (ในนาม รุจิรา - มารศรี) เช่น หนังญี่ปุ่น ไอ้โจรนกกระจอก ที่โรงหนังโอเดียน เรียกเสียงฮาตั้งแต่ตราบริษัทนำไตเติ้ล และหนังอินเดีย ธรณีกรรแสง ฉายนานถึงสองเดือนเศษ ที่โรงหนังศาลาเฉลิมกรุง ทำรายได้ถล่มถลายราว 4 ล้านบาท (ตั๋วราคา 5 - 12 บาท) ทางโรงมอบแหวนเพชรให้หนึ่งวงเป็นรางวัลพิเศษนอกจากค่าพากย์รายสัปดาห์ ส่วนหนังฝรั่งก็ยังพากย์นับแต่หนังฮอลลีวู้ดกลับมาฉายในเมืองไทยอีกครั้ง ซึ่งมีผู้นิยมไม่แพ้หนังเสียงในฟิล์มต้นฉบับ

**ดาราละครเวที**
ช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง ความรุ่งโรจน์ในอาชีพการแสดงมาถึงจุดสูงสุดเมื่อรับบทพระเอกละครเวทีเรื่อง วนิดา ที่ศาลาเฉลิมนคร ขณะทำงานควบคู่กับอาชีพนักพากย์ไปพร้อม ๆกัน  และได้พบรักกับ มารศรี อิศรางกูร ซี่งเป็นนักแสดงละครเวที หลังจากแต่งงาน ทั้งคู่ยังเป็นนักพากย์ชั้นแนวหน้าของเมืองไทยมาโดยตลอดในนามรุจิรา - มารศรี จนถึงยุคภาพยนตร์ ช่วงต้นทศวรรษ 2500

**ดาราภาพยนตร์**
หนังเรื่องแรก ๆ เช่น พระเจ้ากรุงธนบุรี  (2495) ร่วมกับ ถนอม อัครเศรณี,สวลี ผกาพันธุ์ วายร้ายตลาดเก่า (2504) ร่วมกับพร้อมสิน สีบุญเรือง และสมชาย อาสนจินดา ระยะต่อมามักแสดงแนวตลก  เช่น ม้ามืด  (2513) ,มันมากับความมืด (2514) และอีกหลายเรื่องก่อนเกษียณวงการ เช่น ยิ้มสวัสดี (2521),สาวเครือฟ้า (2523) 
บทออกแนวตลกที่แสดงได้อย่างโดดเด่น ได้แก่ มหาเถรกุโสดอ ใน ผู้ชนะสิบทิศ (2509-2510) ,ท่านขุนชราอดีตทหารผ่านศึกสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง ใน เป็ดน้อย (2511) ,ท่านขุนเพลย์บอยรุ่นใหญ่พ่อพระเอกหนุ่มเพลย์บอย ใน เกาะสวาท หาดสวรรค์ (2512) ฯลฯ  
งานพากย์ (ลงฟิล์ม) แทนเสียงดารานักแสดงบทต่าง ๆ เช่น เขาชื่อกานต์ (2516)

**ผลงานภาพยนตร์**
 เงิน เงิน เงิน (2508)- สอยดาว สาวเดือน (2512)- เกาะสวาท หาดสวรรค์ (2512)- ละครเร่ (2512)- สายใจ (2512)- เด็กวัด (2512)- เรารักกันไม่ได้ (2513)- รักเธอเสมอ (2513)- ม้ามืด (2513)- ปี่แก้วนางหงษ์ (2513)- แม่นาคพระนคร (2513)- น้องนางบ้านนา (2514)- รักข้ามขอบฟ้า (2514)- ดวงใจสวรรค์ (2514)- ลูกสาวกำนัน (2514)- สองฝั่งโขง (2514)- จอมเจ้าชู้ (2514)- ในสวนรัก (2514)- ยั่วรัก (2514)- มดตะนอย (2514)- วิวาห์พาฝัน (2514)- มันมากับความมืด (2514)- ทุ่งเศรษฐี (2514)- กว่าจะรักกันได้ (2514)- เทพบุตรจอมโกง (2514)- ขวัญใจลูกทุ่ง (2515)- มนต์รักดอกคำใต้ (2515)- กระท่อมปรีดา (2515)- วิวาห์ลูกทุ่ง (2515)- หยาดฝน (2515)- ระเริงชล (2515)- กลิ่นร่ำ (2515)- แสนทนง (2515)- ไอ้บ้านนอก (2515)- เหลือแต่รัก (2516)- เด่นดวงเดือน (2516)- เจ้าปลิวสิงห์สุพรรณ (2516)- สักขีแม่ปิง (2516)- สายชล (2516)- ดอนโขมด (2516)- บุษบาขายรัก (2517)- ขัง 8 (2517)- นี่หรือผู้หญิง (2517)- เศรษฐีรัก (2518)- ใจรัก (2518)- เผ็ด (2518)- ดับสุริยา (2519)- 17 ทหารกล้า (2519)- แม่ม่ายใจถึง (2519)- บ้องไฟ (2519)- เงินคือพระเจ้า (2520)- พ่อนกฮูก (2520)- อย่านึกว่าหมู (2520)- แหย่หนวดเสือ (2520)- มนต์รักนักรบ (2520)- ข้าวก้นบาตร (2520)- สิงห์รถบรรทุก (2520)- สิงห์เดนตาย (2520)- พ่อครัวหัวป่าก์ (2521)- มือปืนนักบุญ (2521)- ลูกโดด (2521)- ดวงเศรษฐี (2521)- เพชรมหากาฬ (2521)- มนต์รักแผ่นดินทอง (2521)- มือปืนเลือดเดือด (2521)- วัยแตกเปลี่ยว (2521)- ผู้แทนมาแล้ว (2521)- บุษบาก๋ากั่น (2521)- ไอ้ขุนทอง (2521)- เอ็ม.16 (2521)- เสียสาว (2521)- ยิ้มสวัสดี (2521)- อะไรกันวะ (2521)- เพียงคำเดียว (2522)- ตะเคียนคะนอง (2522)- นายอำเภอปฏิวัติ (2522)- สู้อย่างสิงห์ (2523)- ภูตพิศวาส (2523)- เครือฟ้า (2523)- ผัวนอกคอก (2523)- สิงห์แม่น้ำแคว (2523)- จากครูด้วยดวงใจ (2523)- กามนิต วาสิฏฐี (2524)- ปีศาจเมียน้อย (2524)- รักโอ้รัก (2524)
*วัยสะรุ่น (2525)- มนต์รักลูกทุ่ง (2525)- พันท้ายนรสิงห์ (2525)

**ผลงานละครโทรทัศน์**
 พล นิกร กิมหงวน (2518)- ห้วงรัก เหวลึก (2523)

**อ้างอิง**
2527
รุจิรา_อิศรางกูร
รุจิรา_อิศรางกูร
หมวดหมู่:นักแสดงชายชาวไทย
หมวดหมู่:ศิลปินชาวไทย