ภาษาไอริช

ภาษาไอริช หรือ ภาษาไอร์แลนด์ บางครั้งเรียกว่าภาษาเกลิก (Gaelic, Gaeilge) เป็นภาษากอยเดลภาษาหนึ่งที่จัดอยู่ในตระกูลภาษาอินโด-ยูโรเปียน มีรากฐานจากประเทศไอร์แลนด์ ซึ่งในอดีตมีการพูดโดยคนเชื้อสายไอริช แต่ปัจจุบันประชากรไอริชมักพูดภาษาอังกฤษ ทำให้มีจำนวนประชากรที่พูดภาษาไอริชเป็นภาษาแม่อยู่เป็นจำนวนน้อยเท่านั้น โดยการสำรวจในปี ค.ศ. 2016 พบว่ามีผู้พูดภาษาไอริชเป็นภาษาแม่อยู่ในไอร์แลนด์เพียง 73,800 คน หรือไม่ถึงร้อยละ 2 ของประชากร ในขณะที่คนไอริชส่วนใหญ่จะเรียนภาษาไอริชเป็นภาษาที่สอง อย่างไรก็ดีไอริชมีฐานะตามรัฐธรรมนูญเป็นภาษาทางการในประเทศไอร์แลนด์ นอกจากนี้ยังเป็นภาษาทางการของสหภาพยุโรปและของไอร์แลนด์เหนือในสหราชอาณาจักรอีกด้วย

**ประวัติศาสตร์**
ภาษาเขียนของไอริชถูกพบเป็นครั้งแรกในจารึกอักษรโอคัมซึ่งถูกจารึกไว้ราวศตวรรษที่ 4 โดยเป็นภาษาไอริชสมัยแรกเริ่ม (primitive Irish) ภาษาไอริชแรกเริ่มพัฒนากลายมาเป็นภาษาไอริชเก่า (Old Irish) ในระหว่างศตวรรษที่ 5 พอถึงศตวรรษที่ 6 ภาษาไอริชเก่าก็เริ่มใช้ตัวอักษรลาตินแล้ว และเริ่มปรากฏอยู่ในส่วนคำอรรถาธิบายบริเวณขอบหน้ากระดาษ (marginalia) ของต้นฉบับตัวเขียนภาษาลาติน ในระยะนี้เองคำจากภาษาละตินได้เข้ามาสู่ภาษาไอริช โดยผ่านเข้ามาทางภาษาเวลส์เก่า โดยเฉพาะคำศัพท์ที่เกี่ยวกับกิจการและฐานานุกรมของสงฆ์ 

**เชิงอรรถ**

**อ้างอิง**
Caerwyn  Williams, J.E. & Ní Mhuiríosa, Máirín (ed.). Traidisiún Liteartha na nGael. An Clóchomhar Tta 1979.
*De Brún, Pádraig. Scriptural Instruction in the Vernacular: The Irish Society and Its Teachers 1818-1827. Dublin Institute for Advanced Studies 2009. ISBN 978-1-85500-212-8
*Fitzgerald, Garrett, ‘Estimates for baronies of minimal level of Irish-speaking amongst successive decennial cohorts, 117-1781 to 1861-1871,’ Volume 84, Proceedings of the Royal Irish Academy  1984.
*McMahon, Timothy G.. Grand Opportunity: The Gaelic Revival and Irish Society, 1893-1910. Syracuse University Press 2008.  ISBN 978-0-8156-3158-3
*Ó Gráda, Cormac. 'Cé Fada le Fán' in Dublin Review of Books, Issue 34, May 6, 2013: 
http://www.drb.ie/essays/c%C3%A9-fada-le-f%C3%A1n date=2017-10-11 .
*Kelly, James & Mac Murchaidh, Ciarán (eds.). Irish and English: Essays on the Linguistic and Cultural Frontier 1600-1900. Four Courts Press 2012. ISBN 978-1846823404
*Ní Mhunghaile, Lesa. 'An eighteenth century Irish scribe's private library: Muiris Ó Gormáin's books' in Proceedings of the Royal Irish Academy, Volume 110C, 2010, pp. 239-276. 
*Ní Mhuiríosa, Máirín. ‘Cumann na Scríbhneoirí: Memoir’ in Scríobh 5, ed. Seán Ó Mórdha. Baile Átha Cliath: An Clóchomhar Tta 1981.
*Ó hÓgáin, Dáithí. Labhrann Laighnigh: Téacsanna agus Cainteanna ó Shean-Chúige Laighean. Coiscéim 2011.
*Ó Laoire, Muiris. '‘Language Use and Language Attitudes in Ireland’ in Multilingualism in European Bilingual Contexts : Language Use and Attitudes, ed. David Lasagabaster and Ángel Huguet. Multilingual Matters Ltd 2007. ISBN 1-85359-929-8
*Williams, Nicholas. ‘Na Canúintí a Theacht chun Solais’ i Stair na Gaeilge, ed. Kim McCone and others. Maigh Nuad 1994. ISBN 0-901519-90-1

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  BCI: Irish-language media stats date=2011-09-27 -  Discover Irish-  Gaeilge ar an ghréasán Irish online resources date=2011-11-07 -  'Gael-Taca (Corcaigh)' date=2019-05-21 - " Learning Irish?," BBC- " Social Network for learners, teachers and speakers date=2011-10-24 ,"- " Learn Irish online easily with a new Irish word each day date=2013-11-04 ,"-  Gaelscoil stats-  Giotaí and Top 40 Offigiúla na hÉireann programmes date=2010-06-28 -  Irish Swadesh list of basic vocabulary words (from Wiktionary's  Swadesh-list appendix)

**ไวยากรณ์และการออกเสียง**
  Learn Irish Grammar with audio and pronunciation-  An Gael Magazine – Irish Gaelic Arts, Culture, And History Alive Worldwide Today-  A short Irish and Breton phrase list with Japanese translation(Renewal) date=2008-10-04  incl sound file-  Braesicke's Gramadach na Gaeilge (Engl. translation) date=2011-11-03 - Die araner mundart (a phonological description of the dialect of the Aran Islands by F. N. Finck, from 1899)- A dialect of Donegal (a phonological description of the dialect of Glenties by E. C. Quiggin, from 1906)

**พจนานุกรม**
  Acmhainn.ie – Dictionary and terminology resource-  Collaborative Irish dictionary date=2013-03-02 -  Foclóir Téarmaíochta, a large terminology database developed by FIONTAR, DCU-  General Gaelic Dictionaries-  Online English–Irish dictionary date=2005-05-21 -  Irish-English Audio/Image dictionary date=2011-10-24 

หมวดหมู่:กลุ่มภาษาเคลต์
ไอริช
ไอริช