แกลดิโอลัส

แกลดิโอลัส (Gladiolus) จัดเป็นพืชหัว (Corm) เมื่อปลูกแล้วจะเกิดหัวใหม่ขึ้นแทนหัวเก่า สามารถใช้ขยายพันธุ์ ได้ต่อไป และยังมีหัวย่อยเกิดขึ้นอีกมากมาย ปัจจุบันนี้มีการผลิตหัวย่อยได้ผลดีที่ภาคเหนือของประเทศไทย 

**ลักษณะทางพฤกษศาสตร์**
# แกลดิโอลัส แกรนดิฟลอรัส (Gladiolus grandiflorus) เป็นชนิดต้นใหญ่ ช่อดอกอวบยาว และแข็งแรง ดอกใหญ่เรียงชิดกัน ช่อดอกหนึ่ง ๆ อาจมีดอกถึง 20 ดอก และดอกบานพร้อมกันประมาณ 5-7 ดอก
# แกลดิโอลัส พรายมูลินัส (Gladiolus primulinus) เป็นชนิดต้นเล็ก ช่อดอกเล็กยาวเรียว ดอกเล็กเรียงห่างกัน จำ นวนดอกในช่อน้อย มีลักษณะพิเศษคือ กลีบบนชั้นในงุ้มงอปรกเกสร
# แกลดิโอลัส ทูเบอเจนนิอาย (Gladiolus tubergenii) เป็นชนิดที่ต้นและดอกเล็ก แต่ดอกในช่อเรียงชิดกันใช้ในการผสมเพื่อผลิตแกลดิโอลัสพันธุ์ดอกจิ๋ว
# แกลดิโอลัส โควิลลีอาย (Gladiolus covillei) เป็นลูกผสมระหว่าง แกลดิโอลัส คาร์ดินาลิส (Gladiolus cardinalis) ซึ่งเป็นชนิดที่มีต้นสูงใหญ่ ดอกสีแดง กับแกลดิโอลัส ทริสติส (Gladiolus tristis) ซึ่งเป็นชนิดดอกเล็ก สูงไม่เกิน 60 ซม. ใน 1 ช่อมีเพียง 2-4 ดอก มีสีขาวหรือครีม และมีสีม่วงหรือสีน้ำตาลปนอยู่เป็นเส้น
# แกลดิโอลัส นานุส (Gladiolus nanus) เป็นประเภทหนึ่งของพันธุ์โควิลลีอายที่ต้นมีขนาดเล็ก ช่อดอกเล็กเรียวยาว ขนาดดอกเล็กบอบบาง มีสองสีในแต่ละกลีบจำ นวนดอกในช่อน้อยและ ดอกจะบานพร้อมกันคราวหนึ่งเพียง 1-2 ดอก ในแต่ละช่อ 

**รายชื่อสายพันธุ์**
250px
250px
250px
250px
Gladiolus dalenii
250px- Gladiolus abbreviatus Andrews- Gladiolus acuminatus F.Bol.- Gladiolus aequinoctialis Herb.- Gladiolus alatus L. (sect. Hebea)- Gladiolus aleppicus Boiss. var. aleppicus- Gladiolus anatolicus- Gladiolus andringitrae Goldblatt- Gladiolus angustus L. (sect. Blandus) : Long-tubed Painted Lady- Gladiolus antandroyi Goldblatt- Gladiolus antholyzoides Baker- Gladiolus appendiculatus G.Lewis- Gladiolus aquamontanus Goldblatt & Vlok- Gladiolus arcuatus Klatt- Gladiolus atropurpureus Baker- Gladiolus atroviolaceus Boiss.- Gladiolus aurantiacus Klatt- Gladiolus aureus Baker : Golden Gladiolus- Gladiolus bellus C. H. Wright- Gladiolus benguellensis Baker (sect. Ophiolyza)- Gladiolus bilineatus G. J. Lewis- Gladiolus boehmii Vaupel (1882)- Gladiolus bojeri (Baker) Goldblatt- Gladiolus brachylimbus Baker (1893)- Gladiolus brachyphyllus F. Bolus or Bolus f.- Gladiolus brevifolius Jacq. (sect. Linearifolius)- Gladiolus brevitubus G. Lewis- Gladiolus buckerveldii (L. Bolus) Goldblatt- Gladiolus bullatus Thunb. ex G. Lewis : Caledon Bluebell- Gladiolus caeruleus Goldblatt & J.C. Manning- Gladiolus calcaratus G. Lewis- Gladiolus calcicola Goldblatt- Gladiolus callianthus Mosais : Abyssinian Gladiolus (syn Acidanthera murielae)- Gladiolus canaliculatus Goldblatt- Gladiolus candidus (Rendle) Goldblatt- Gladiolus cardinalis Curtis (sect. Blandus)- Gladiolus carinatus Aiton- Gladiolus carmineus C. H. Wright (sect. Blandus) : Cliff Lily- Gladiolus carneus (sect. Blandus) : Large Painted Lady- Gladiolus caryophyllaceus (Burm. f.) Poiret- Gladiolus cataractarum Oberm.- Gladiolus caucasicus Herb.- Gladiolus ceresianus L. Bolus- Gladiolus citrinus Klatt- Gladiolus x colvillei : Colville's Gladiolus- Gladiolus communis L. (sect. Gladiolus) : Cornflag (type species)
** Gladiolus communis subsp. byzantinus (sect. Gladiolus) - Whistling Jack, Eastern Gladiolus
** Gladiolus communis subsp. communis (sect. Gladiolus)- Gladiolus conrathii Baker (1898)- Gladiolus crassifolius Baker- Gladiolus crispulatus L. Bolus- Gladiolus cruentus T. Moore (sect. Ophiolyza)- Gladiolus curtifolius Marais- Gladiolus cuspidatus- Gladiolus cylindraceus G. Lewis- Gladiolus cymbarius Baker- Gladiolus dalenii Van Geel (sect. Ophiolyza)- Gladiolus debilis Ker Gawler (sect. Homoglossum) : Small Painted Lady- Gladiolus decaryi Goldblatt- Gladiolus decipiens Vaupel- Gladiolus decoratus Baker- Gladiolus delpierrei Goldblatt- Gladiolus densiflorus Baker- Gladiolus deserticolus Goldblatt- Gladiolus dolomiticus Oberm.- Gladiolus dracocephalus Hook.f.- Gladiolus dregei Klatt- Gladiolus dubius- Gladiolus dzavakheticus- Gladiolus ecklonii Lehm.- Gladiolus edulis Burchell ex Ker Gawler- Gladiolus elliotii Baker (sect. Ophiolyza)- Gladiolus emiliae L. Bolus- Gladiolus engysiphon G. Lewis- Gladiolus equitans Thunb. (sect. Hebea)- Gladiolus erectiflorus Baker- Gladiolus exiguus G. Lewis- Gladiolus flanaganii Baker : : Suicide Gladiolus- Gladiolus floribundus Jacq.- Gladiolus fourcadei (L. Bolus) Goldblatt & De Vos- Gladiolus ×gandavensis (sect. Ophiolyza) = G. dalenii × G. oppositiflorus- Gladiolus garnierii Klatt- Gladiolus geardii L. Bolus- Gladiolus goetzii Harms- Gladiolus gracilis Jacq. (sect. Homoglossum) : Reed Bells- Gladiolus gracillimus Baker- Gladiolus grandiflorus (sect. Blandus)- Gladiolus gregarius Welw. ex Baker (sect. Densiflorus)- Gladiolus griseus Goldblatt & J.C. Manning- Gladiolus gueinzii Kunze- Gladiolus guthriei F. Bol. (sect. Linearifolius)- Gladiolus halophilus Boiss. & Heldr.- Gladiolus harmsianus Vaupel- Gladiolus heterolobus Vaupel- Gladiolus hirsutus Jacq. (sect. Linearifolius) : Small Pink Afrikaner- Gladiolus hollandii L. Bolus- Gladiolus horombensis Goldblatt- Gladiolus huillensis (Welw. ex Baker) Goldblatt- Gladiolus hyalinus Jacq.- Gladiolus illyricus W.D.J.Koch - Wild Gladiolus- Gladiolus imbricatus L.- Gladiolus inandensis Baker- Gladiolus incospicuus Baker- Gladiolus inflatus Thunb.- Gladiolus inflexus Goldblatt & J.C. Manning- Gladiolus insolens Goldblatt & J.C. Manning- Gladiolus intonsus Goldblatt- Gladiolus invenustus G. J. Lewis- Gladiolus involutus (sect. Hebea)- Gladiolus iroensis (A. Chev.) Marais- Gladiolus italicus P. Mill. (sect. Gladiolus) - Italian Gladiolus, Cornflag- Gladiolus johnstoni Baker (s. d.)- Gladiolus jonquilliodorus Ecklon ex G. Lewis- Gladiolus junodi Baker- Gladiolus kamiesbergensis G. Lewis- Gladiolus karendensis Baker- Gladiolus katubensis De Wild.- Gladiolus klattianus Hutch.- Gladiolus kotschyanus Boiss.- Gladiolus kubangensis Harms- Gladiolus lapeirousioides Goldblatt- Gladiolus laxiflorus Baker- Gladiolus lemoinei- Gladiolus leptosiphon Bolus f.- Gladiolus liliaceus Houtt. (sect. Homoglossum)- Gladiolus linearifolius Vaupel- Gladiolus linearis N.E.Br.- Gladiolus longanus Harms- Gladiolus longicollis Baker (sect. Homoglossum)
** Gladiolus longicollis subsp. longicollis (sect. Homoglossum)
** Gladiolus longicollis subsp. platypetalus (sect. Homoglossum)- Gladiolus loteniensis Hilliard & Burtt- Gladiolus louiseae L. Bolus- Gladiolus lundaensis Goldblatt- Gladiolus luteus Lam.- Gladiolus lyalinus- Gladiolus macneilii Oberm.- Gladiolus macowani Baker- Gladiolus macowanii Baker (s. d.)- Gladiolus macrospathus Goldblatt- Gladiolus maculatus Sweet- Gladiolus magnificus (Harms) Goldblatt- Gladiolus malangensis Baker (1879)- Gladiolus malvinus Goldblatt & J.C. Manning- Gladiolus marlothii G. Lewis- Gladiolus martleyi L. Bolus (sect. Homoglossum)- Gladiolus meliusculus (G. Lewis) Goldblatt & J.C. Manning- Gladiolus melleri Baker (sect. Ophiolyza)- Gladiolus micranthus Baker (1901)- Gladiolus microcarpus G. Lewis- Gladiolus microsiphon Baker- Gladiolus milleri Ker Gawler- Gladiolus mirus Vaupel- Gladiolus monticola G. Lewis ex Goldblatt & J.C. Manning- Gladiolus mortonius (sect. Densiflorus)- Gladiolus mostertiae L. Bolus- Gladiolus muenzneri F. Vaup- Gladiolus murielae (sect. Acidanthera) syn Acidanthera murielae, Gladiolus callianthus- Gladiolus natalensis (Eckl.) Hook.- Gladiolus nerineoides G. Lewis- Gladiolus newii Baker- Gladiolus nigromontanus Goldblatt- Gladiolus niveus Goldblatt & J.C. Manning- Gladiolus nyasicus Goldblatt- Gladiolus oatesii Rolfe- Gladiolus ochroleucus Baker (sect. Densiflorus)- Gladiolus odoratus L. Bolus- Gladiolus oliganthus Baker- Gladiolus oppositiflorus Herbert (sect. Ophiolyza)- Gladiolus orchidiflorus Andrews (sect. Hebea)- Gladiolus oreocharis Schltr.- Gladiolus pallidus Baker- Gladiolus paludosus Baker- Gladiolus palustris : Marsh Gladiolus- Gladiolus papilio Hook. f. (sect. Densiflorus) : Goldblotch Gladiolus- Gladiolus pappei Baker (sect. Blandus)- Gladiolus pardalinus Goldblatt & J.C. Manning- Gladiolus parvulus Schltr.- Gladiolus patersoniae F. Bolus or Bolus f.- Gladiolus pavonia Goldblatt & J.C. Manning- Gladiolus permeabilis Delaroche (sect. Hebea)- Gladiolus perrieri Goldblatt- Gladiolus persicus Boiss.- Gladiolus pillansii G. Lewis- Gladiolus pole-evansii Verd.- Gladiolus praecostatus- Gladiolus praelongitubus G. J. Lewis- Gladiolus pretoriensis Kuntze- Gladiolus priorii (N. E. Br.) Goldblatt & De Vos- Gladiolus prismatosiphon Schltr.- Gladiolus pritzelii Diels- Gladiolus psittacinus Hook.- Gladiolus puberulus Vaupel- Gladiolus pubigerus G. Lewis- Gladiolus pulchellus Klatt- Gladiolus pulcherrimus (G. Lewis) Goldblatt & J.C. Manning- Gladiolus punctulatus Schrank- Gladiolus pusillus Goldblatt- Gladiolus quadrangularis (Burm. f.) Ker Gawler- Gladiolus quadrangulus (Delaroche) Barnard- Gladiolus ramosus- Gladiolus recurvus (sect. Homoglossum)- Gladiolus rehmannii Baker- Gladiolus remotifolius Baker- Gladiolus rigidifolius Baker- Gladiolus robertsoniae F. Bolus or Bolus f.- Gladiolus rogersii Baker- Gladiolus roseovenosus Goldblatt & J.C. Manning- Gladiolus rubellus Goldblatt- Gladiolus rudis Lichtst. ex Roem. & Schult.- Gladiolus rupicola F. Vaupel- Gladiolus saccatus (Klatt) Goldblatt & M.P. de Vos- Gladiolus salteri G. Lewis- Gladiolus saundersii Hook. f. : Saunders' Gladiolus, Lesotho Lily- Gladiolus schlechteri Baker- Gladiolus schweinfurthii Baker- Gladiolus scullyi Baker- Gladiolus serapiiflorus Goldblatt- Gladiolus serenjensis Goldblatt- Gladiolus sericeovillosus Hook. f.- Gladiolus serpenticola Goldblatt & J.C. Manning- Gladiolus somalensis Goldblatt & Thulin- Gladiolus speciosus Thunb.- Gladiolus spectabilis Baker (s. d.)- Gladiolus splendens ( (Sweet) ) Herbert- Gladiolus stefaniae Oberm.- Gladiolus stellatus G. Lewis- Gladiolus subcaeruleus G. Lewis- Gladiolus sufflavus (G. Lewis) Goldblatt & J.C. Manning- Gladiolus sulcatus Goldblatt- Gladiolus taubertianus Schltr.- Gladiolus tenellus Ecklon- Gladiolus tenuis M. Bieb.- Gladiolus teretifolius Goldblatt & De Vos- Gladiolus thomsonii Baker- Gladiolus trichonemifolius (sect. Homoglossum)- Gladiolus tristis (sect. Homoglossum)
** Gladiolus tristis var. concolor (Salisb.) Baker : Ever-flowering Gladiolus- Gladiolus tritoniaeformis- Gladiolus tritoniiformis Kuntze- Gladiolus uitenhagensis Goldblatt & Vlok- Gladiolus undulatus L. (sect. Blandus) : Waved-flowered Gladiolus- Gladiolus unguiculatus Baker- Gladiolus usambarensis Marais ex Goldblatt- Gladiolus uysiae L. Bolus ex G. Lewis- Gladiolus vaginatus F. Bolus or Bolus f. (sect. Homoglossum)- Gladiolus validissimus Vaupel- Gladiolus vandermerwei (L. Bolus) Goldblatt & De Vos- Gladiolus varius F. Bolus or Bolus f.- Gladiolus velutinus De Wild.- Gladiolus venustus G. Lewis (sect. Hebea)- Gladiolus vernus Oberm.- Gladiolus vinoso-maculatus Kies- Gladiolus violaceo-lineatus G. Lewis- Gladiolus virescens Thunb. (sect. Hebea)- Gladiolus viridiflorus G. Lewis- Gladiolus viridis Aiton- Gladiolus watermeyeri (sect. Hebea)- Gladiolus watsonioides Baker- Gladiolus watsonius Thunb. (sect. Homoglossum)- Gladiolus woodii Baker- Gladiolus zimbabweensis Goldblatt

**อ้างอิง**

**ดูเพิ่มเติม**
หมวดหมู่ : ไม้ดอกไม้ประดับ
หมวดหมู่:วงศ์ว่านแม่ยับ