พงษ์ศักดิ์ จันทรุกขา

พงษ์ศักดิ์ จันทรุกขา (21 ธันวาคม พ.ศ. 2479 – 1 กันยายน พ.ศ. 2558) เป็นศิลปินผู้ประพันธ์เพลงชาวไทย ได้รับยกย่องให้เป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ดนตรีไทยลูกทุ่ง) ประจำ พ.ศ. 2557 และรางวัลอื่น ๆ อีกจำนวนมาก

**ประวัติ**
พงษ์ศักดิ์ จันทรุกขา (ชื่อเดิม นายสงคราม) เกิดเมื่อวันที่ 21 ธันวาคม พ.ศ. 2479 ที่บ้านดอนใหญ่ อำเภอศรีเมืองใหม่ จังหวัดอุบลราชธานี  เป็นบุตรนายสุขุม - นางแดง จันทรุกขา จบประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนอุบลวิทยากร อำเภอเมือง จังหวัดอุบลราชธานี มัธยมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนอุบลวิทยากร (วัดมณีวนาราม) อำเภอเมือง จังหวัดอุบลราชธานี ได้รับปริญญามหาบัณฑิตกิตติมศักดิ์ ศิลปะศาสตร์มหาบัณฑิต สาขา ดนตรีศึกษา จากมหาวิทยาลัยราชภัฎอุบลราชธานี

**ประสบการทำงาน=== 
โรงเรียนอุบลวิทยากร พ.ศ. 2498-2500 ประพันธ์เพลง ตั้งแต่ พ.ศ. 2510 ในนาม พงษ์ศักดิ์ จันทรุกขา นักพากย์ภาพยนตร์ ในนาม “เทพสงคราม” ตั้งแต่ พ.ศ. 2502-2512
นักเขียนบทละครวิทยุ เล่นละครวิทยุ ให้กับคณะมิตรมงคลของครูสวาศดิ์ ไชยนันท์ พ.ศ. 2502 สร้างภาพยนตร์ กำกับภาพยนตร์ และเขียนบทภาพยนตร์ เรื่อง มนต์รักลำน้ำพอง, ก่องข้าวน้อยฆ่าแม่ พ.ศ. 2519-2523 กำกับภาพยนตร์และเขียนภาพยนตร์ เรื่อง มนต์รักแม่น้ำมูล, มนต์รักลูกทุ่ง นักโหราศาสตร์ (หมอดู) ในนาม “ธณวัฒน์” พ.ศ. 2502–ปัจจุบัน นักแสดงภาพยนตร์ เรื่องฟ้าสางที่ฝั่งโขง ประธานชมรม “ศรีเมืองใหม่รวมน้ำใจเอื้ออาทร” ผู้ก่อตั้ง “ลานบ้านลานธรรม” พ.ศ. 2540 นักร้องเพลงธรรม ในนาม “เฒ่า ธุลีธรรม” พ.ศ. 2540 กรรมการตัดสินการประกวดลำหมอลำซิ่ง ได้รับการยกย่องเป็น “ครูภูมิปัญญาไทย” รุ่นที่ 4 จากสำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ ปี พ.ศ. 2548

**บั้นปลายชีวิต**
ยามบ่ายคล้อยของชีวิต อาจารย์พงษ์ศักดิ์ จันทรุกขา เลือกกลับไปพำนักที่บ้านเกิดอำเภอศรีเมืองใหม่ จังหวัดอุบลราชธานี อุทิศชีวิตให้กับงานพระพุทธศาสนา ทำกิจกรรมทางสังคม ลานบ้านลานธรรม ทำลานบ้านให้เป็นลานธรรม เขียนเพลงเป็นพุทธบูชา โดยใช้บริเวณบ้านของท่านเป็นลานบ้านลานธรรม เป็นสถานที่ศึกษาและปฏิบัติธรรม เป็นแหล่งเรียนรู้ด้านศาสนา ศิลปะ และวัฒนธรรม จัดกิจกรรมเผยแผ่พระธรรมคำสอนพระพุทธศาสนาแก่เด็ก ๆ และคนทั่วไป ให้รู้จักใช้ธรรมะเป็นที่พึ่งทางใจ โดยมี แต๋ว จิตประไพ จันทรุกขา ผู้เป็นภรรยาคู่ทุกข์คู่ยากเคียงข้างเสมอมา

**การสร้างสรรค์ผลงาน=== 
ผลงานการประพันธ์เพลงที่ได้รับความนิยมระดับชาติ หลายเพลง เช่น สาละวันลำวง สาวชุมแพ ตะวันรอนที่หนองหาน รักร้าวหนาวรม ทุ่งรัก สาวอุบลรอรัก อีสานบ้านเฮา รอรักที่ต้นกระโดน ด่วน บ.ข.ส. ดอกจานบาน ฯลฯ ซึ่ง เพลงเหล่านี้ได้สร้างนักร้องโด่งดังระดับประเทศ เช่น ไพรวัลย์ ลูกเพชร, ศรคีรี ศรีประจวบ, รุ่งเพชร แหลมสิงห์, สนธิ สมมาตร, ไวพจน์ เพชรสุพรรณ เป็นต้น

**เกียรติคุณที่ได้รับ**
รางวัลสุพรรณหงส์ทองคำ ประเภทผู้ประพันธ์เพลงยอดเยี่ยมเรื่อง “ก่องข้าวน้อยฆ่าแม่” จากสมาคมภาพยนตร์ไทย รางวัลเพลงลูกทุ่งดีเด่น “กึ่งศตวรรษลูกทุ่งไทย” จากเพลง สาละวันลำวง จากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
รางวัลเพลงลูกทุ่งดีเด่นส่งเสริมวัฒนธรรมไทย งานกึ่งศตวรรษเพลงลูกทุ่งสืบสานคุณค่าวัฒนธรรมไทย จากเพลงสาละวันลำวง ศิลปินดีเด่นสาขา ศิลปะการแสดง จังหวัดอุบลราชธานี ปริญญาศิลปศาสตร์มหาบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาดนตรี (การแต่งเพลง) จากมหาวิทยาลัยราชภัฎอุบลราชธานี
ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ดนตรีไทยลูกทุ่ง) พ.ศ. 2557

**ผลงานแต่งเพลง**
 สดใส รุ่งโพธิ์ทอง
** สาระวันเล่นน้ำ- สันติ ดวงสว่าง
** น้ำตาแกล้มเบียร์- ไพรวัลย์ ลูกเพชร
** มนต์รักแม่น้ำมูล- สายัณห์ สัญญา
** นางกวักมหาเสน่ห์
** ขยะสังคม
** แม่เดือนแรม
** รักร้าวหนาวลม- ยอดรัก สลักใจ
** มีแฟนหรือยัง
** นักร้องคนจน- ศรเพชร ศรสุพรรณ
** ตัดใจไม่ลง- เทพพร เพชรอุบล
** อีสานบ้านเฮา
** ก่องข้าวน้อยฆ่าแม่- ไวพจน์ เพชรสุพรรณ
** สาละวันรำวง
** เซิ้งเฮือส่วง
** แม่สาวคนโก้
** สาวชุมแพ
** เวียงจันทน์บ้านก่า- สนธิ สมมาตร
** ด่วน บขส.
** ดอกอ้อริมโขง
** ดอกจานบาน
** สั่งสาวลาแฟน
** รักร้าวหนาวลม
** ความรักขึ้นสนิท
** แคร์ด้วยหรือน้อง- ดาว บ้านดอน
** รอรักใต้ต้นกระโดน
** ข้าวเม่าข้าวฮ่าง- ไมค์ ภิรมย์พร
** บายศรีคนเศร้า
** ด้วยมือของแม่
** โขง ซี มูล ที่รัก
** รอรักใต้ต้นกระโดน
** ทัวร์เที่ยวสุดท้าย
*พี สะเดิด
** ถล่มหัวใจ- ลูกแพร & ไหมไทย
** สุขเถิดสองเจ้า
** ตำราจีบสาว
** รักใครกันแน่
** หัวใจใยยอมแพ้
** ไม่คิดว่าเธอมีคาว
** ฟ้าเป็นพยาน
** สาวยีนส์ขาดเข่า
** หัวใจเป็นบ้า
** ความรักให้เขาความเศร้าให้พี่
** ฝนครวญใจคราง
** ขอเป็นเช่นพี่ชาย
** หวังสุดท้ายที่ใจน้อง
** หน้าต่างน้ำตา
** รักบนรอยทราย
** สัมปทานหัวใจ
** หัวใจที่ถูกประหาร
** รอรักใต้ต้นกระโดน
** อีสานบ้านเฮา

**ผลงานแสดงภาพยนตร์**
 ไอ้หนังเหนียว (2523) รับบท พ่อของบรรพต- ฟ้าสางที่ฝั่งโขง (2532) รับบท พ่อของเข้ม- เพลิงอารมณ์ (2533) รับบท พ่อของอนุวัตร- แว่วเสียงแคน (2537) รับบท พ่อของหำ- หมากเตะรีเทิร์น (2549) รับบท คนขายกาแฟ

**ผลงานกำกับภาพยนตร์**
 มนต์รักแม่น้ำมูล (2520)- ลูกทุ่งเพลงสวรรค์ (2521)- ก่องข้าวน้อยฆ่าแม่ (2523)- มนต์รักลำน้ำพอง (2525)- ราชินีดอกหญ้า (2529)

**บทภาพยนตร์**
 ตะวันรอนที่หนองหาร (2517)- มนต์รักแม่น้ำมูล (2520)

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:นักแต่งเพลงลูกทุ่ง
หมวดหมู่:ศิลปินแห่งชาติ
หมวดหมู่:บุคคลจากอำเภอศรีเมืองใหม่
หมวดหมู่:ผู้กำกับภาพยนตร์ชาวไทย
หมวดหมู่:ศิลปินแห่งชาติสาขาศิลปะการแสดง