ครุยวิทยฐานะในสหราชอาณาจักร

ครุยวิทยาศาสตร/ศิลปศาสตรดุษฎีบัณฑิต แห่งมหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด เป็นเสื้อคลุมสีแดงสด ปลายแขนและสาบหน้าประดับผ้าไหมสีน้ำเงิน ไม่มีผ้าคล้องคอ ประกอบหมวกแผ่นสี่เหลี่ยมจัตุรัส
ครุยวิทยฐานะในสหราชอาณาจักร หรือครุยวิทยฐานะแบบอังกฤษ (academic dress) เป็นเสื้อคลุมสำหรับประกอบวิทยฐานะและตำแหน่งทางบริหารมหาวิทยาลัยในสหราชอาณาจักร มีที่มาจากเสื้อคลุมของฆราวาสที่อาศัยในโบสถ์ช่วงยุคกลาง ครุยวิทยฐานะสหราชอาณาจักรมีลักษณะที่เด่นชัดคือ ตอนหน้าอกจะเปิดออกตลอดให้เห็นเครื่องแต่งกายที่อยู่ภายใน คล้ายกับครุยวิทยฐานะไทย ต่างจากครุยวิทยฐานะในสหรัฐอเมริกาที่ตอนหน้าอกจะปิดทึบตลอด ครุยวิทยฐานะในแต่ละระดับและมหาวิทยาลัยจะต่างกันตรงที่ความยาวและรูปทรงของแขน ตลอดจนสีและวัสดุที่ใช้ทำ ครุยวิทยฐานะรูปทรงต่าง ๆ ถูกจัดจำแนกตามวิธีการจำแนกของนิโคลัส โกรฟ (Nicholas Groves)  ปัจจุบันมีสมาคมเบอร์กอน (Burgon Society) เป็นผู้รวบรวมและดูแลรักษาข้อบังคับในการจัดทำครุยวิทยฐานะทั้งของสหราชอาณาจักรเองและของประเทศอื่น ๆ

**ครุยวิทยฐานะ**
ครุยครุศาสตรมหาบัณฑิตแห่งมหาวิทยาลัยเปิด
ครุยวิทยฐานะสหราชอาณาจักร มีลักษณะทั่วไปดังนี้

**เสื้อคลุม**
 ปริญญาตรีควบโท ปริญญาตรี และอนุปริญญา เป็นเสื้อคลุมยาวสีดำหรือสีเข้ม ตอนหน้าอกเปิดออกตลอด ที่สาบอกนิยมทำเป็นพับและอาจมีขลิบสีหรือสำรดตามแบบที่มหาวิทยาลัยกำหนด แขนยาวเสมอข้อมือ บางมหาวิทยาลัย เช่น มหาวิทยาลัยลอนดอน มหาวิทยาลัยเซาท์แฮมป์ตัน เป็นแขนปลายตัด คือตอนหลังของแขนยาวเสมอชายเสื้อ ตอนหน้าของแขนรวบทำเป็นจีบไว้ ที่สาบบ่า (yoke) และไหล่ของเสื้อทำเป็นจีบ บางมหาวิทยาลัยอาจกำหนดให้มีเส้นไหมกลมและปุ่มกลมประดับที่สาบบ่าอีกด้วย- ปริญญาโท เป็นเสื้อคลุมยาวสีดำหรือสีเข้มเช่นเดียวกับปริญญาตรี แต่แขนเสื้อยาวถึงชายเสื้อด้านล่าง มีรูเจาะตรงกลางสำหรับให้มือสอดออกมาได้ บางมหาวิทยาลัย เช่น มหาวิทยาลัยคิงสตัน ใช้เสื้อแขนยาวเช่นเดียวกับปริญญาตรี- ปริญญาเอก เป็นเสื้อคลุมสีสันสดใส นิยมใช้สีแดง แต่บางมหาวิทยาลัยอาจใช้สีอื่น เช่น ฟ้า (มหาวิทยาลัยบอร์นมัท มหาวิทยาลัยแองเกลียรัสกิน มหาวิทยาลัยเปิด ฯลฯ) หรือเขียว (มหาวิทยาลัยลีดส์) ตอนหน้าอกเปิดออกตลอด ที่สาบบ่าและไหล่ทำเป็นจีบ อาจมีปุ่มกลมและเส้นไหมกลมประดับที่สาบบ่าตามสมควร แขนเสื้อมีได้หลายแบบ เช่น แขนเสื้อยาวเสมอข้อมือโดยไม่พับขึ้นแบบปริญญาตรี (เช่น มหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด) แขนเสื้อปลายตัดแต่ตอนหน้าพับขึ้น (ใช้กับปริญญากิตติมศักดิ์ของมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ ปริญญาสามัญของมหาวิทยาลัยลีดส์ และมหาวิทยาลัยแองเกลียรัสกิน) หรือแขนเสื้อแบบเดียวกับปริญญาโท (มหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแมนเชสเตอร์ มหาวิทยาลัยเซอร์รีย์
เสื้่อคลุมที่กำหนดไว้ข้างต้นนี้ เรียกว่าครุยเต็มยศ (full-dress gown) หรือครุยสำหรับงานฉลอง (festal gown) บางมหาวิทยาลัยอาจกำหนดให้มีครุยครึ่งยศ (undress gown) เพิ่มเติมสำหรับบัณฑิตปริญญาเอก ซึ่งมักเป็นครุยปริญญาโทประดับผ้าคล้องคอของปริญญาเอก สำหรับไว้ใช้ในงานไม่เป็นทางการ

**ผ้าคล้องคอ**
ผ้าคล้องคอมีลักษณะดังนี้คือ ตอนหน้าเป็นแถบรูปบั้งสำหรับสวมลงใต้ผ้าผูกคอหรือกลัดไว้กับเสื้อ ตอนหลังทำเป็นทรงคล้ายถุงสำหรับคลุมศีรษะเมื่อมีฝนหรือหิมะตก บางแบบเป็นถุงผ้าชั้นเดียวพร้อมติ่ง (liripipe) บ้างก็เป็นถุงพร้อมแผ่นรองหลัง (cape) บ้างก็มีรูปทรงคล้ายลิ้นที่แลบออกมา ไม่กำหนดตายตัวแตกต่างกันไปในแต่ละมหาวิทยาลัยหรือระดับการศึกษา

**หมวก**
หมวกสำหรับทุกระดับปริญญา ใช้หมวกแผ่นสี่เหลี่ยมจัตุรัส (trencher หรือ mortarboard) ทำด้วยกำมะหยี่หรือวัสดุอื่นหุ้มด้วยกำมะหยี่ ตอนล่างเป็นกระบอกสำหรับสวมศีรษะ ตอนหลังของกระบอกจะแหลมและยาวกว่าตอนหน้าเพื่อให้รับกับรูปทรงของศีรษะจริง เมื่อนำไปตั้งบนพื้นจะล้มลง
หมวกสำหรับปริญญาเอก มหาวิทยาลัยส่วนมากใช้หมวกทรงอ่อนแบบราชวงศ์ทิวดอร์ (Tudor bonnet) คือ เป็นหมวกรูปกลมมีปีกโดยรอบ ที่เอวหรือส่วนคอดระหว่างหมวกและปีกมีเส้นไหมกลมและพู่สีรัดไว้
บางมหาวิทยาลัย อาทิ วิทยาลัยอิมพีเรียลลอนดอน ราชวิทยาลัยลอนดอน ไม่กำหนดให้บัณฑิตสวมหมวก โดยวิทยาลัยอิมพีเรียลฯ กำหนดให้สวมหมวกเฉพาะดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์เท่านั้น บัณฑิตทั่วไปจะสวมหมวกเฉพาะเวลาถ่ายภาพนอกอาคาร ส่วนราชวิทยาลัยนั้นมีเหตุผลทางศาสนาและสังคม บัณฑิตมุสลิมหญิงและบัณฑิตที่สวมผ้าสะระบั่นมักจะไม่สะดวกหากต้องสวมหมวก

**ครุยประจำตำแหน่ง**
ภาพ:Chris Patten.jpg|thumb|right|คริส แพทเทน (Chris Patten) ผู้ประสาทการมหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด ขณะสวมชุดครุยประจำตำแหน่ง
ในหลายมหาวิทยาลัย ตำแหน่งทางบริหารต่าง ๆ จะมีครุยประจำตำแหน่ง โดยนิยมใช้เสื้อแบบปริญญาโทแบบไม่มีผ้าคล้องคอสำหรับตำแหน่งสายปฏิบัติงาน สำหรับอธิการบดีและผู้ประสาทการ (chancellor)จะใช้เสื้ออย่างวิจิตร ทำจากผ้าทอซ่อนลายสีดำ ประกอบด้วยหมวกแผ่นสี่เหลี่ยมจัตุรัสประดับลายทองที่ขอบล่างติดกับหน้าผาก โดยรวมแล้วลักษณะคล้ายครุยพิธีการของผู้พิพากษา ประธานรัฐสภา และรัฐมนตรียุติธรรม บางมหาวิทยาลัย เช่น เคมบริดจ์ อาจใช้เสื้อไม่มีแขนสีแดงแทนก็ได้

**ตัวอย่าง**

**มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์**
ตามหนังสือประมวลข้อบังคับของมหาวิทยาลัย บทที่ 2 ระบุว่า เสื้อครุยวิทยฐานะอย่างเต็มยศ มีดังนี้- เทววิทยาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ (Doctor of Divinity honoris causa) เป็นเสื้อคลุมสีแดงชาดบุด้านในด้วยผ้าต่วนสีเทาเงิน แขนเสื้อเป็นแบบปลายตัด คือตอนหลังปลายแหลมยาวลงเสมอชายเสื้อตอนล่าง ตอนหน้าพับขึ้นเสมอศอก มีเส้นไหมกลมสีดำสองเส้นบิดเป็นเกลียวรั้งไว้กับกระดุมสีดำ- นิติศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ (Doctor of Law honoris causa) เป็นเสื้อคลุมแบบเดียวกัน คือผ้าสีแดงชาด แต่ด้านในเป็นผ้าต่วนสีชมพูอ่อน ประกอบด้วยเส้นไหมและกระดุมสีแดง- แพทยศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ คล้ายนิติศาสตรดุษฎีบัณฑิต แต่สีชมพูที่บุด้านในเข้มกว่า- วิทยาศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ คล้ายนิติศาสตรดุษฎีบัณฑิต แต่ด้านในเป็นสีชมพูเจือฟ้า- อักษรศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ (Doctor of Letter honoris causa) คล้ายนิติศาสตรดุษฎีบัณฑิต แต่ด้านในเป็นสีแดงชาดเดียวกับเสื้อ- ดุริยศิลปดุษฎีบัณฑิต เป็นเสื้อคลุมสีขาวนวลทำด้วยผ้าทอซ่อนลาย- ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สัตวแพทยศาสตรดุษฎีบัณฑิต วิศวกรรมศาสตรดุษฎีบัณฑิต เป็นเสื้อทำด้วยผ้าสีดำ แขนยาวเสมอชายเสื้อ ปลายเย็บปิด เจาะช่องกลางให้มือสอดออกมาได้ คล้ายครุยศิลปศาสตรมหาบัณฑิต แต่สาบหน้าทั้งสองข้างประดับผ้าสีแดงกว้าง 10 เซนติเมตร- ครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต คล้ายปรัชญาดุษฎีบัณฑิต แต่เหนือช่องสอดแขนมีกระดุมสี่เม็ดเรียงกัน
ปริญญาทั้งหมดนี้อาจสวมผ้าคล้องคอทำด้วยวัสดุภายนอกและภายในแบบเดียวกับเสื้อก็ได้ โดยรวมแล้ว ดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์จะสวมชุดสีสันสดใส ส่วนดุษฎีบัณฑิตสามัญและบัณฑิตระดับอื่นจะสวมชุดสีดำ
ปริญญาโท เป็นเสื้อสีดำ แขนยาวเสมอข้อเท้าเจาะช่องตรงกลางให้มือสอดออกมา ที่สาบหน้าประดับสีตามปริญญา เช่น นิติศาสตรมหาบัณฑิต ใช้สีแดงอ่อน บริหารธุรกิจมหาบัณฑิต ใช้สีเขียวเข้ม วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต ใช้สีชมพูเหลือบฟ้า ฯลฯ
ปริญญาตรี แพทยศาสตรบัณฑิต เป็นเสื้อสีดำ แขนยาวไม่เกินกว่าเข่า ปลายตัดเฉียง ตอนหน้าของแขนรั้งไว้ด้วยเชือกและกระดุม ครุยลักษณะนี้มีใช้ที่มหาวิทยาลัยลอนดอนด้วย ส่วนศิลปศาสตรบัณฑิต คล้ายแพทยศาสตรบัณฑิตแต่ตอนหน้าของแขนมีช่องเจาะยาวตั้งแต่ไหล่ลงมา
มหาวิทยาลัยที่ใช้ครุยดุษฎีบัณฑิตตามแบบของมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ ได้แก่ มหาวิทยาลัยลีดส์ (เสื้อด้านนอกสีเขียวแก่ ด้านในสีเขียวอ่อน ตามรอยเย็บประดับแถบสีแดงชาด) มหาวิทยาลัยแองเกลียรัสกิน (เสื้อสีน้ำเงิน สาบหน้าและด้านในสีเหลืองทอง) มหาวิทยาลัยบรูเนลลอนดอน (เสื้อสีแดงด้านในสีขาบ ผ้าคล้องคอด้านนอกสีแดงด้านในสีขาบ ตะเข็บเป็นแถบสีขาว) และมหาวิทยาลัยบอร์นมัท (เสื้อสีน้ำเงิน สาบหน้าสีเหลืองทอง ผ้าคล้องคอขอบนอกสีขาว)

**มหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด**
มหาวิทยาลัยออกซฟอร์ดกำหนดให้มีเสื้อประจำวิทยฐานะสำหรับนักศึกษาที่กำลังเรียน และนักศึกษาที่สำเร็จหลักสูตรแล้วแยกกัน 
นักศึกษาที่กำลังเรียนจะใช้เสื้อคลุมสามแบบ คือ- ครุยนักศึกษาสามัญ (commoners gown) เป็นเสื้อกั๊กเปิดอกไม่มีแขนทำด้วยผ้าหรือแพรสีดำ หลังและไหล่ทำเป็นจีบ ที่ไหล่ทั้งสองข้างมีแถบผ้าสีดำห้อยยาวลงมา ชายเสื้อเสมอบั้นท้าย เสื้อชนิดนี้ใช้สำหรับนักศึกษาปริญญาตรีและปริญญาตรีควบโท (undergraduate master students)- ครุยนักศึกษาทุน (scholars gown) เป็นเสื้อคลุมเปิดอกมีแขนยาวถึงข้อมือ หลังและไหล่ทำเป็นจีบ ด้านหลังของแขนยาวกว่าด้านหน้าเล็กน้อย ทำด้วยวัสดุอย่างเดียวกับครุยนักศึกษาสามัญ เสื้อชนิดนี้ใช้สำหรับนักศึกษาปริญญาตรีและตรีควบโท ซึ่งได้รับทุนการศึกษา หรือมีผลการเรียนดี หรือทั้งสองอย่าง- ครุยนักศึกษาชั้นสูง (advanced students gown หรือ graduates gown) คล้ายกับครุยนักศึกษาสามัญ แต่ความยาวชายเสื้อเสมอเข่า เสื้อชนิดนี้ใช้สำหรับนักศึกษาปริญญาโทและเอก
นักศึกษาที่สำเร็จการศึกษาแล้ว จะใช้เสื้อคลุมที่แตกต่างกันตามระดับการศึกษา คือ- ปริญญาตรีและตรีควบโท เป็นเสื้อคลุมเปิดอกสีดำ ปลายแขนด้านหน้ายาวถึงข้อมือ ปลายแขนด้านหลังแหลมและยาวกว่าด้านหน้าเล็กน้อย หลังและไหล่ทำเป็นขีบ สาบหน้าทั้งสองข้างพับเป็นครีบกว้าง 2.5 นิ้ว มีผ้าคล้องคอทรงเบอร์กอนหรือทรงชั้นเดียวบุสีตามปริญญา บางปริญญาอาจมีขนสัตว์หรือขนเทียมติดรอบขอบผ้าคล้องคอ- ปริญญาโท คล้ายกับปริญญาตรี แต่แขนเสื้อยาวถึงชาย เย็บปลายปิด มีช่องเจาะตรงกลางแขนสำหรับสอดมือ มีแถบลายถักประดับที่ชายเสื้อด้านข้างทั้งสองข้าง ด้านหลัง และฐานแขนเสื้อเป็นรูปห้าเหลี่ยม นอกจากนี้มีแถบลายถักประดับรอบสาบบ่า แขนท่อนบน และรอบช่องเจาะสอดมือ (ยกเว้น ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต ซึ่งไม่มีแถบลายถัก แต่ปลายแขนตัดเป็นรูปวงเดือน ชี้ไปด้านหน้า) มีผ้าคล้องคอทรงเบอร์กอนหรือทรงชั้นเดียวตามแต่ปริญญาทื่ได้รับ โดยมากมักไม่มีขนสัตว์หรือขนเทียมติดรอบขอบ
ปริญญาเอก มีครุยวิทยฐานะสามชนิด คือ - ครุยเต็มยศ (full dress) เป็นเสื้อคลุมเปิดอกสีแดงชาดความยาวครึ่งแข้งถึงข้อเท้า หลังและไหล่ทำเป็นจีบ ปลายแขนยาวเสมอข้อมือทั้งด้านหน้าและหลัง (เทียบกับแขนตัดเฉียงของมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์) สาบหน้าพับเป็นครีบกว้าง 5 นิ้ว หุ้มด้วยผ้ามันสีตามปริญญา แขนท่อนล่างหุ้มด้วยผ้ามันสีตามปริญญา ไม่มีผ้าคล้องคอ- ครุยครึ่งยศ (undress) เป็นเสื้อคลุมเปิดอกสีดำอย่างปริญญาโท แต่มีแถบลายถักใต้ช่องเจาะสอดมือเพิ่มติมอีกหนึ่งแถว ประกอบด้วยผ้าคล้องคอทรงออกซฟอร์ด ด้านนอกสีแดงชาด ด้านในเป็นผ้ามันสีตามปริญญา- ครุยรองทรง (convocation habit) เป็นเสื้อคลุมสีแดงชาดไม่มีแขน ด้านหลังทำเป็นจีบ ด้านหน้าปิด มีกระดุมผ้าสีตามปริญญาสองดุม ใช้สวมทับครุยครึ่งยศโดยดึงแขนเสื้อของครุยครึ่งยศออกไปด้านนอก
ปริญญาเอกแต่ละชนิด จะใช้ครุยวิทยฐานะทรงเดียวกัน ต่างแต่สีของสาบหน้าและแขนท่อนล่าง ยกตัวอย่างเช่น- เทววิทยาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สีดำ- นิติศาสตร/แพทยศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สีแดงชาด- อักษรศาสตร/วิทยาศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สีเทา- ดุริยศิลปดุษฎีบัณฑิต ตัวเสื้อเป็นผ้าทอสีขาวนวลซ่อนลายดอกแอปเปิล สาบหน้าและแขนตอนล่างเป็นสีแดงชาด- ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สีน้ำเงิน
เครื่องแต่งกายที่สวมภายในครุยวิทยฐานะ มหาวิทยาลัยกำหนดว่าต้องเป็นสับฟัสก์ (sub-fusc) คือ เสื้อเชิ้ตแขนยาวสีขาว ผ้าผูกคอสีขาวหรือดำ ประกอบกระโปรงหรือกางเกง บางโอกาสอาจสวมหมวกแผ่นสี่เหลี่ยมจัตุรัสหรือหมวกทรงอ่อนสำหรับสตรี ยกเว้นปริญญนิติศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ แพทยศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ และดุริยศิลปดุษฎีบัณฑิตที่สวมหมวกอ่อนทรงกลมแบบทิวดอร์ (Tudor bonnet)
ในโอกาสส่วนมากของทางมหาวิทยาลัย จะไม่กำหนดให้ดุษฎีบัณฑิตสวมผ้าคล้องคอ อย่างไรก็ตามดุษฎีบัณฑิตจากมหาวิทยาลัยออกซฟอร์ดสามารถสวมผ้าคล้องคอกับครุยเต็มยศได้ หากต้องไปปฏิบัติงาน ณ มหาวิทยาลัยแห่งอื่น
มหาวิทยาลัยที่ใช้ชุดครุยดุษฎีบัณฑิตตามแบบของมหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด ได้แก่ มหาวิทยาลัยบริสตอล (เสื้อสีแดง แขนและสาบหน้าสีม่วง) มหาวิทยาลัยเซาท์แฮมป์ตัน (เสื้อสีแดงเลือดหมู แขนและสาบหน้าสีฟ้า) มหาวิทยาลัยแมนเชสเตอร์ (เสื้อสีแดง แขนและสาบหน้าสีม่วง รอยต่อประดับแถบสีเหลือง) มหาวิทยาลัยเหล่านี้กำหนดให้ใช้หมวกทรงอ่อนแบบทิวดอร์สำหรับปริญญาเอกแทนที่จะเป็นหมวกแผ่นสี่เหลี่ยมจัตุรัส แต่บัณฑิตก็สามารถสวมหมวกแผ่นสี่เหลี่ยมจัตุรัสได้ในโอกาสอันควร

**มหาวิทยาลัยบรูเนลลอนดอน**
เนื่องจากมหาวิทยาลัยออกซฟอร์ดและเคมบริดจ์มีระเบียบว่าด้วยครุยวิทยฐานะที่ซับซ้อนเข้าใจยาก จึงขอยกตัวอย่างครุยวิทยฐานะของมหาวิทยาลัยรุ่นหลังมาเพื่อเป็นตัวอย่างดังนี้- ประกาศนียบัตร เป็นเสื้อคลุมแขนปลายตัดเฉียงไม่มีเชือกรั้ง ทำด้วยผ้าสีขาบหลังและไหล่ทำเป็นจีบ ที่ขอบของสาบหน้าและสาบบ่าประดับแถบสีแดง- ปริญญาตรี เป็นเสื้อคลุมสีขาบเช่นเดียวกับประกาศนียบัตร แต่สาบหน้าเป็นพับ ที่ขอบมีแถบสีแดง ประกอบผ้าคล้องคอด้านนอกสีขาบขอบแดง ด้านในสีขาวและแดง- ปริญญาตรีควบโท คล้ายปริญญาตรี แต่ด้านในของผ้าคล้องคอสีแดงล้วน- ปริญญาโท เป็นเสื้อคลุมสีขาบแขนยาวถึงชายเสื้อ กลางแขนมีช่องสอดมือ ที่ขอบสาบหน้าและช่องสอดแขนมีแถบสีแดงประดับ ผ้าคล้องคอด้านนอกสีขาบ ด้านในสีแดง- ปริญญาเอก เป็นเสื้อคลุมด้านนอกสีแดงด้านในและสาบหน้าสีขาบ แขนปลายตัด ตอนหน้ายกขึ้นรั้งด้วยเชือกสีขาว ที่รอยต่อระหว่างสีแดงและสีขาบมีแถบสีขาวเย็บประดับ ผ้าคล้องคอด้านนอกสีแดง ขอบบนสีขาว ขอบล่างสีน้ำเงิน ด้านในสีน้ำเงิน

**หมายเหตุ**

**อ้างอิง**
อ