ยอเซ็ฟ ติซอ

ยอเซ็ฟ กัชปาร์ ติซอ (Jozef Gašpar Tiso; 13 ตุลาคม ค.ศ. 1887 – 18 เมษายน ค.ศ. 1947) เป็นนักการเมืองและบาทหลวงคาทอลิกชาวสโลวัก ผู้ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีสาธารณรัฐสโลวักที่ 1 ซึ่งเป็นรัฐบริวารของนาซีเยอรมนีในช่วงสงครามโลกครั้งที่สองตั้งแต่ ค.ศ. 1939 ถึง ค.ศ. 1945 โดยหลังจากสงครามใน ค.ศ. 1947 เขาถูกประหารชีวิตในข้อหาทรยศชาติที่กรุงบราติสลาวา
เขาเกิดเมื่อ ค.ศ. 1887 ในครอบครัวชาวสโลวักซึ่งอาศัยอยู่ที่เมืองน็อจบิตซ์แช (บิตชาในปัจจุบัน) ซึ่งขณะนั้นยังเป็นส่วนหนึ่งของราชอาณาจักรฮังการี ติซอได้เรียนภาษาจำนวนมากในช่วงชีวิตการเรียนของเขา รวมถึงภาษาฮิบรูและภาษาเยอรมัน เขาได้รับการแนะนำให้กับบาทหลวงตั้งแต่อายุยังน้อย และช่วยต่อสู้กับความยากจนและโรคติดสุราเรื้อรังในดินแดนสโลวาเกีย ต่อมาเมื่อ ค.ศ. 1918 เขาเข้าร่วมพรรคประชาชนสโลวัก (Slovenská ľudová strana) และกลายเป็นหัวหน้าพรรคใน ค.ศ. 1938 ภายหลังจากการเสียชีวิตของอันเดรย์ ฮลินกา จากนั้นเมื่อวันที่ 14 มีนาคม ค.ศ. 1939 สมัชชาสโลวักในบราติสลาวามีมติเป็นเอกฉันท์ให้รับรองกฎหมาย 1/1939 ซึ่งเปลี่ยนสถานะจากสาธารณรัฐสโลวักปกครองตนเอง (ยังเป็นส่วนหนึ่งของเชโกสโลวาเกีย) เป็นประเทศเอกราช สองวันหลังจากนาซีเยอรมนียึดครองพื้นที่ส่วนที่เหลือของดินแดนเช็ก รัฐในอารักขาโบฮีเมียและมอเรเวียจึงได้ประกาศจัดตั้งขึ้น
ยอเซ็ฟ ติซอ ซึ่งดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีเขตปกครองตนเองสโลวาเกีย (ภายใต้กฎหมายเชโกสโลวาเกีย) กลายเป็นนายกรัฐมนตรีสาธารณรัฐสโลวัก และในเดือนตุลาคม ค.ศ. 1939 เขาได้รับเลือกเป็นประธานาธิบดี
ติซอให้ความร่วมมือกับเยอรมนีในการเนรเทศชาวยิว โดยมีการเนรเทศชาวยิวสโลวักจำนวนมากเข้าสู่ค่ายมรณะและค่ายกักกันในเยอรมนีและโปแลนด์ ในขณะที่ชาวยิวในสโลวาเกียบางส่วนถูกสังหารทันที การเนรเทศดำเนินการตั้งแต่วันที่ 25 มีนาคม ค.ศ. 1942 ถึงวันที่ 20 ตุลาคม ค.ศ. 1942 นำไปสู่การจราจลของพลพรรคต่อต้านฟาสซิสต์เริ่มดำเนินขึ้น กระทั่งเกิดการก่อการกำเริบชาติสโลวาเกียในช่วงฤดูร้อน ค.ศ. 1944 ซึ่งถูกเจ้าหน้าที่ทหารของเยอรมนีปราบปรามอย่างราบคาบ โดยมีผู้นําหลายคนถูกประหารชีวิต ด้วยเหตุนี้ ทำให้เมื่อวันที่ 30 กันยายน ค.ศ. 1944 มีการเนรเทศชาวยิวอีกครั้ง โดยได้เนรเทศเพิ่มอีก 13,500 ราย
เมื่อกองทัพแดงโซเวียตรุดหน้าสู่ดินแดนส่วนสุดท้ายของสโลวาเกียตะวันตกในเดือนเมษายน ค.ศ. 1945 ติซอได้ลี้ภัยไปยังออสเตรียและเยอรมนี ที่ซึ่งกองทหารอเมริกันได้จับกุมเขาแล้วส่งผู้ร้ายข้ามแดนกลับไปยังเชโกสโลวาเกียที่ฟื้นฟูใหม่ เขาถูกตัดสินว่ามีความผิดฐานกบฏ ทรยศต่อการก่อการกำเริบชาติ และให้ความร่วมมือกับพวกนาซี ติซอถูกประหารชีวิตด้วยการแขวนคอใน ค.ศ. 1947 และอัฐิถูกฝังที่บราติสลาวา โดยใน ค.ศ. 2008 อัฐิของเขาจึงย้ายไปฝังที่ห้องใต้ดินในอาสนวิหารที่เมืองญิตรา ประเทศสโลวาเกีย

**อ้างอิง**

**บรรณานุกรม**
  isbn = 80-224-0370-9-  isbn = 978-1-59420-206-3- isbn=978-80-88880-46-2 - isbn=80-88880-45-9 - isbn=0-8229-3779-4-  isbn = 978-80-89594-61-0 8888000005575- isbn=978-0-7139-9681-4-  isbn = 978-80-8101-396-6- url-status=dead- doi-access=free-  isbn = 978-80-7429-631-4-  isbn = 978-80-971247-1-7 - isbn=978-0-8014-4988-8

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  The Tiso plaque controversy-  Slovak Jews fear campaign to make fascism respectable-  Jozef Tiso – Slovak statehood at the bitter price of allegiance to Nazi Germany- FID=pe/033183
หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 2430
หมวดหมู่:บุคคลที่เสียชีวิตในปี พ.ศ. 2490
หมวดหมู่:ผู้นำสูงสุด
หมวดหมู่:อาชญากรสงคราม
หมวดหมู่:นายกรัฐมนตรีสโลวาเกีย
หมวดหมู่:ชาวสโลวาเกีย
หมวดหมู่:ผู้ถูกประหารชีวิตโดยการแขวนคอ
หมวดหมู่:นักลัทธิฟาสซิสต์
หมวดหมู่:มรณสักขีในศาสนาคริสต์