การขนส่งในจังหวัดเชียงใหม่

ไฟล์:Rot_Daeng_in_downtown_Chiang_Mai.jpg|thumb|250px|รถสองแถวในเชียงใหม่ที่รู้จักกันในชื่อ รถแดง
การขนส่งในจังหวัดเชียงใหม่ ประกอบด้วยระบบขนส่งหลายรูปแบบในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ ทั้งทางบก ทางรถไฟ และทางอากาศ อันเป็นระบบสาธารณูปโภคหนึ่งที่สำคัญสำหรับการตั้งถิ่นฐาน จังหวัดเชียงใหม่เป็นจุดหมายปลายทางที่สำคัญแห่งหนึ่งสำหรับการคมนาคมทางบกและทางอากาศ เนื่องด้วยเป็นเมืองศูนย์กลางของภาคเหนือทั้งด้านการพาณิชย์ อุตสาหกรรม การท่องเที่ยว การศึกษาและการขนส่ง เชียงใหม่ประกอบด้วยท่าอากาศยานนานาชาติ 1 แห่ง สถานีรถไฟกลาง 1 แห่ง และสถานีรถโดยสารประจำทางที่สำคัญ 3 แห่ง

**ทางถนน**
แผนที่โครงข่ายเส้นทางหลักในจังหวัดเชียงใหม่
จังหวัดเชียงใหม่มีทางหลวงแผ่นดิน ทางหลวงชนบท และเส้นทางมาตรฐานหลายสาย ทำให้การเดินทางติดต่อภายในจังหวัด การเดินทางสู่จังหวัดใกล้เคียงและกรุงเทพมหานครเป็นไปด้วยความสะดวก
สำหรับวิธีการเดินทางภายในตัวจังหวัด จะใช้การจราจรโดยรถส่วนบุคคลหรือรถจักรยานยนต์รวมทั้งจักรยาน สำหรับระบบมวลชนจะมี รถแดง ตุ๊กตุ๊ก รถเมล์ และประมาณ พ.ศ. 2550 เริ่มมีแท็กซี่มิเตอร์ในบริการในจังหวัดเชียงใหม่ โดยรถมีสีเหลือง-น้ำเงิน เป็นแท็กซี่สหกรณ์ ส่วนสีแดง-เหลืองเป็นแท็กซี่ส่วนบุคคล มีสถานีขนส่งภายในตัวจังหวัดเชื่อมต่ออำเภอต่าง ๆ คือ "สถานีขนส่งผู้โดยสารจังหวัดเชียงใหม่ แห่งที่ 1" (สถานีขนส่งช้างเผือก) และสถานีขนส่งระหว่างจังหวัดคือ "สถานีขนส่งผู้โดยสารจังหวัดเชียงใหม่ แห่งที่ 2" และ "สถานีขนส่งผู้โดยสารจังหวัดเชียงใหม่ แห่งที่ 3" (สถานีขนส่งอาเขต)

**ถนนระหว่างจังหวัด**
การเดินทางจากกรุงเทพมหานครมายังจังหวัดเชียงใหม่โดยทางรถยนต์ เริ่มต้นจากทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1 (ถนนพหลโยธิน) แล้วแยกเข้าทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 32 (ถนนสายเอเชีย) ผ่านจังหวัดพระนครศรีอยุธยา อ่างทอง นครสวรรค์ แล้วใช้ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 11 (ถนนซุปเปอร์ไฮเวย์) ผ่านจังหวัดลำปาง แยกซ้าย ผ่านจังหวัดลำพูน จนถึงจังหวัดเชียงใหม่
เส้นทางหลักเชื่อมต่อระหว่างจังหวัดเชียงใหม่และจังหวัดใกล้เคียงมีดังนี้- จังหวัดลำพูน
** 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 11 (เชียงใหม่–ลำพูน–ลำปาง)
** 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 106 (เชียงใหม่–สารภี–ลำพูน)
** 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 116 (อำเภอสันป่าตอง–อำเภอป่าซาง)
** 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1010 (อำเภอจอมทอง–อำเภอเวียงหนองล่อง)
** 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1103 (อำเภอดอยเต่า–อำเภอลี้)
** 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1147 (อำเภอสันกำแพง–อำเภอบ้านธิ)
** 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1189 (อำเภอสันกำแพง–อำเภอบ้านธิ)
** ทางหลวงชนบท ชม. 4022 (อำเภอดอยเต่า–อำเภอลี้)
** ทางหลวงชนบท ลพ. 2031 (อำเภอแม่ออน–อำเภอแม่ทา)- จังหวัดเชียงราย
** 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 118 (เชียงใหม่–อำเภอเวียงป่าเป้า แยกไปจังหวัดลำปางและพะเยา–เชียงราย)
** 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 107 (อำเภอแม่อาย–อำเภอแม่ฟ้าหลวง)
** 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 109 (อำเภอฝาง–อำเภอแม่สรวย)
** 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1150 (อำเภอพร้าว–อำเภอเวียงป่าเป้า)- จังหวัดแม่ฮ่องสอน
** 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 108 (เชียงใหม่–อำเภอฮอด–อำเภอแม่สะเรียง)
** 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1095 (อำเภอแม่แตง–อำเภอปาย)
** 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1263 (อำเภอแม่แจ่ม–อำเภอขุนยวม)
** 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1265 (อำเภอกัลยานิวัฒนา–อำเภอปาย)- จังหวัดลำปาง
** 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1252 (อำเภอดอยสะเก็ด–อำเภอเมืองปาน)
สำหรับจังหวัดตากไม่มีเส้นทางหลักเชื่อมต่อโดยตรงระหว่างจังหวัด

**ถนนระหว่างอำเภอ**
การคมนาคมทางรถยนต์ภายในตัวจังหวัด ระหว่างอำเภอ ตำบล และหมู่บ้าน ระยะทางระหว่างอำเภอที่ไกลที่สุดจากอำเภอเมืองคือ อำเภออมก๋อย ระยะทาง 179 กิโลเมตร ใช้เวลาในการเดินทางราว 4 ชั่วโมง ส่วนอำเภอที่ใกล้ที่สุดคือ อำเภอสารภี 9 กิโลเมตร โดยระยะทางจากตัวจังหวัด (อำเภอเมืองเชียงใหม่) ไปยังอำเภอต่าง ๆ ของจังหวัดเชียงใหม่ เรียงจากอำเภอใกล้ที่สุด ไปถึงไกลที่สุด ดังนี้- อำเภอสารภี 9 กิโลเมตร- อำเภอสันทราย 11 กิโลเมตร- อำเภอสันกำแพง 13 กิโลเมตร- อำเภอแม่ริม 15 กิโลเมตร- อำเภอหางดง 15 กิโลเมตร- อำเภอดอยสะเก็ด 18 กิโลเมตร- อำเภอสันป่าตอง 22 กิโลเมตร- อำเภอแม่ออน 29 กิโลเมตร- อำเภอดอยหล่อ 34 กิโลเมตร- อำเภอแม่วาง 35 กิโลเมตร- อำเภอแม่แตง 40 กิโลเมตร- อำเภอสะเมิง 54 กิโลเมตร- อำเภอจอมทอง 58 กิโลเมตร- อำเภอเชียงดาว 68 กิโลเมตร- อำเภอฮอด 88 กิโลเมตร- อำเภอพร้าว 103 กิโลเมตร- อำเภอดอยเต่า 121 กิโลเมตร- อำเภอไชยปราการ 131 กิโลเมตร- อำเภอเวียงแหง 150 กิโลเมตร- อำเภอฝาง 154 กิโลเมตร- อำเภอแม่แจ่ม 156 กิโลเมตร- อำเภอกัลยาณิวัฒนา 157 กิโลเมตร- อำเภอแม่อาย 174 กิโลเมตร- อำเภออมก๋อย 179 กิโลเมตร

**ถนนในเมืองเชียงใหม่**
แผนที่โครงข่ายถนนหลักบริเวณคูเมืองเชียงใหม่และชุมชนทางทิศตะวันออก
การจราจรบนถนนสุเทพ อำเภอเมือง มองไปทางทิศตะวันตกซึ่งมีฉากหลังเป็นดอยสุเทพ
เส้นทางหลักสำหรับการคมนาคมในตัวเมืองเชียงใหม่ประกอบด้วย ถนนในเขตคูเมืองเก่า ส่วนใหญ่วางตัวในทิศเหนือ–ใต้ และทิศตะวันออก–ตะวันตก ตัดกันเป็นตาราง ถนนรอบคูเมือง มีทั้งฝั่งในและฝั่งนอก แต่ละฝั่งจะเดินรถทางเดียว และทั้งสองฝั่งเดินรถสวนทางกัน ถนนชุมชนนอกคูเมือง และถนนที่เชื่อมต่อกับชานเมืองและอำเภอใกล้เคียง การกระจายตัวของถนนในเขตเมืองเชียงใหม่มีแนวโน้มแผ่ขยายออกทุกทิศทาง ยกเว้นทิศตะวันตกซึ่งมีดอยสุเทพขวางไว้และยังเป็นเขตอุทยานแห่งชาติทำให้ไม่สามารถขยายชุมชนและถนนไปทางทิศดังกล่าวได้ ถนนหลักสำหรับการสัญจรภายในเมืองเชียงใหม่ อาทิเช่น
ถนนรอบและในคูเมือง
รอบคูเมือง- ถนนมณีนพรัตน์ (คูเมืองตอนเหนือด้านนอก)- ถนนศรีภูมิ (คูเมืองตอนเหนือด้านใน)- ถนนช่างหล่อ (คูเมืองตอนใต้ด้านนอก)- ถนนบำรุงบุรี (คูเมืองตอนใต้ด้านใน)- ถนนชัยภูมิ (คูเมืองตอนตะวันออกด้านนอก ส่วนเหนือ)- ถนนคชสาร (คูเมืองตอนตะวันออกด้านนอก ส่วนใต้)- ถนนมูลเมือง (คูเมืองตอนตะวันออกด้านใน)- ถนนบุญเรืองฤทธิ์ (คูเมืองตอนตะวันตกด้านนอก)- ถนนอารักษ์ (คูเมืองตอนตะวันตกด้านใน)
ในคูเมือง- ถนนจ่าบ้าน- ถนนพระปกเกล้า- ถนนราชดำเนิน- ถนนราชภาคินัย- ถนนราชมรรคา- ถนนราชวิถี- ถนนเวียงแก้ว- ถนนสามล้าน- ถนนสิงหราช- ถนนอินทวโรรส
ถนนนอกคูเมือง
แนวทิศเหนือ–ใต้- ถนนกำแพงดิน- ถนนเจริญประเทศ- ถนนเจริญราษฎร์- ถนนช้างคลาน- ถนนโชตนา 20x20px- ถนนทิพย์เนตร- ถนนทุ่งโฮเต็ล- ถนนนิมมานเหมินท์- ถนนบำรุงราษฎร์
แนวทิศเหนือ–ใต้- ถนนโพธาราม- ถนนเมืองสมุทร- ถนนรถไฟ- ถนนวังสิงห์คำ- ถนนศิริมังคลาจารย์- ถนนสุริยวงศ์- ถนนหัสดิเสวี- ถนนอัษฎาธร- ทางหลวงชนบท ชม. 4032 (บ้านป่าแดดเหนือ–ป่าแดดใต้)
แนวทิศตะวันออก–ตะวันตก- ถนนเจริญเมือง- ถนนช้างม่อย- ถนนท่าแพ- ถนนหมื่นด้ามพร้าคต- ถนนรัตนโกสินทร์- ถนนราษฎร์อุทิศ- ถนนลอยเคราะห์- ถนนวิชยานนท์- ถนนศรีดอนชัย- ถนนสนามกีฬา- ถนนสุเทพ- ถนนหายยา- ทล. 1366 (สถานีตำรวจช้างเผือก)
ถนนที่วางตัวในแนวอื่น/หลายแนว- ถนนแก้วนวรัฐ- ถนนนันทาราม- ถนนประชาสัมพันธ์- ถนนเมืองสาตร- ถนนห้วยแก้ว- ถนนศรีวิชัย 20x20px
ถนนวงแหวน
ถนนหลักที่รองรับการคมนาคมระหว่างตัวเมืองเชียงใหม่กับเขตชานเมือง อำเภอใกล้เคียง และจังหวัดใกล้เคียง ประกอบด้วยถนนสายหลักที่นำไปยังเขตชานเมืองหรืออำเภอใกล้เคียง และถนนวงแหวนที่เชื่อมต่อถนนสายหลักข้างต้นเข้าด้วยกัน ซึ่งถนนวงแหวนมีจำนวน 3 เส้นทาง ได้แก่
# วงแหวนรอบที่หนึ่ง ประกอบด้วยถนนสองสาย ได้แก่
#* 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 11 (ถนนซุปเปอร์ไฮเวย์, เชียงใหม่–สารภี–จังหวัดลำพูน)
#* 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1141 (ถนนมหิดล)
# วงแหวนรอบที่สอง หรือวงแหวนรอบกลาง คือ ถนนสมโภชเชียงใหม่ 700 ปี
# วงแหวนรอบที่สาม หรือวงแหวนรอบนอก คือ 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 121 (วงแหวนรอบที่สาม, วงแหวนรอบนอก–คลองชลประทาน)
ส่วนถนนสายหลักระหว่างตัวเมืองเชียงใหม่กับอำเภออื่น ๆ และจังหวัดใกล้เคียง ได้แก่- 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 106 (เชียงใหม่–สารภี–จังหวัดลำพูน)- 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 107 (ถนนโชตนา, เชียงใหม่–แม่ริม–แม่แตง–เชียงใหม่ตอนเหนือ)- 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 108 (เชียงใหม่–หางดง–สันป่าตอง–เชียงใหม่ตอนใต้)- 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 118 (เชียงใหม่–ดอยสะเก็ด–จังหวัดเชียงราย)- 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1001 (เชียงใหม่–แม่โจ้–พร้าว)- 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1006 (เชียงใหม่–สันกำแพง)- 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1317 (เชียงใหม่–แม่ออน)

**ทางรถไฟ**
สถานีรถไฟเชียงใหม่
สถานีรถไฟหลักและเป็นสถานีปลายทางในจังหวัดเชียงใหม่ คือสถานีรถไฟเชียงใหม่ ปัจจุบันมีรถไฟสายกรุงเทพฯ-เชียงใหม่ โดยผ่านจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ลพบุรี นครสวรรค์ พิษณุโลก อุตรดิตถ์ ลำปาง และลำพูน เปิดการเดินรถเร็ว รถด่วน รถด่วนพิเศษ และรถดีเซลรางปรับอากาศ กรุงเทพฯ-เชียงใหม่ รวมวันละ 14 ขบวน (ไป 7 กลับ 7) และนครสวรรค์-เชียงใหม่ วันละ 2 ขบวน (ไป-กลับ)
ขบวนรถที่เข้า-ออกเชียงใหม่ มีดังนี้- รถด่วนพิเศษ
** ข.9/10 กรุงเทพ-เชียงใหม่-กรุงเทพ (รถด่วนพิเศษอุตราวิถี)
** ข.7/8 กรุงเทพ-เชียงใหม่-กรุงเทพ ใช้รถดีเซลรางปรับอากาศ ชั้น 2 รุ่น แดวู ทำขบวนนี้
** ข.13/14 กรุงเทพ-เชียงใหม่-กรุงเทพ มีเฉพาะรถนั่งและนอนปรับอากาศชั้นที่ 1 (บนอ.ป.) และชั้นที่ 2  (บนท.ป.)- รถด่วน
** ข.51/52 กรุงเทพ-เชียงใหม่-กรุงเทพ- รถเร็ว
** ข.109/102 กรุงเทพ-เชียงใหม่-กรุงเทพ- รถท้องถิ่น
** ข.407/408 นครสวรรค์-เชียงใหม่-นครสวรรค์ ใช้รถดีเซลราง ชั้น 3 รุ่น เอ็นเคเอฟ และ ทีเอชเอ็น ทำขบวนนี้- ขบวนรถในอดีต
** ขบวนรถด่วนพิเศษนครพิงค์ 1/2 กรุงเทพ-เชียงใหม่-กรุงเทพ (ให้บริการถึงวันที่ 10-11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2559)
** ขบวนรถด่วนพิเศษที่ 11/12 กรุงเทพ-เชียงใหม่-กรุงเทพ
** ขบวนรถด่วนพิเศษที่ 11/10 กรุงเทพ - เชียงใหม่ - กรุงเทพ
** ขบวนรถด่วนพิเศษที่ 9/12 กรุงเทพ-เชียงใหม่-กรุงเทพ (เปลี่ยนเลขขบวนเป็น ข.7/8)
** ขบวนรถพิเศษโดยสารที่ 963/964 กรุงเทพ-เชียงใหม่-กรุงเทพ (ด่วนพิเศษราชพฤกษ์) ให้บริการในช่วงวันที่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2549 - 31 มกราคม พ.ศ. 2550

**ทางอากาศ**
ท่าอากาศยานนานาชาติเชียงใหม่
จังหวัดเชียงใหม่มีท่าอากาศยานเชียงใหม่ ที่มีความหนาแน่นของผู้ใช้บริการเป็นอันดับ4ของประเทศรองจากท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ ท่าอากาศยานดอนเมือง ท่าอากาศยานภูเก็ต ตามลำดับ โดยมีเที่ยวบินไป-กลับวันละหลายเที่ยวบิน ทั้งสายการบินภายในประเทศ และสายการบินระหว่างประเทศ โดยสายการบินระหว่างประเทศ มีสายการบินในแถบเอเชียมีเที่ยวบินโดยตรงจากเชียงใหม่ไปยังหลายประเทศ เช่น จีน เกาหลีใต้ ลาว เมียนมาร์ ไต้หวัน มาเลเซีย สิงคโปร์ ฮ่องกง มาเก๊า เป็นต้น

**อ้างอิง ==