วาสตุศาสตร์

แผนผังการสร้างยอดหอคอยตามวาสตุศาสตร์ ดังที่ที่พบในการสร้างหอโคปุรัม ศิขร วิมาน
วาสตุศาสตร์ (वास्तुशास्त्र Vāstu śāstra) หรือ วัสดุศาสตร์ หมายถึงระบบการวางแผนทางสถาปัตยกรรมแบบฮินดู ซึ่งแปลตรงตัวว่า "ศาสตร์แห่งสถาปัตยกรรม" วาสตุศาสตร์เป็นเอกสารที่พบในอนุทวีปอินเดียอันอธิบายถึงหลักในการออกแบบ โครงสร้าง การจัดวางองค์ประกอบ การเตรียมพื้นที่ การจัดแบ่งพื้นที่โล่ง และ เรขาคณิตเชิงพื้นที่ วาสตุศาสตร์พบทั่วไปในคติของศาสนาฮินดู แต่ก็พบในศาสนาพุทธเช่นกัน เป้าหมายในการออกแบบแบบวาสตุศาสตร์คือการผสมผสานสถาปัตยกรรมเข้ากับธรรมชาติ การใช้งานที่เชื่อมโยงกันระหว่างองค์ประกอบต่าง ๆ และการใช้แบบแผนเรขาคณิตแบบโบราณ (Yantra) หรือมณฑลมาผสมผสาน
วาสตุศาสตร์เป็นส่วนเอกสารของ วาสตุวิทยา (Vastu Vidya) ซึ่งเป็นแขนงความรู้อย่างกว้างที่เกี่ยวกับการออกแบบ ศิลปะ อันเป็นทฤษฎีที่สืบทอดมาแต่อินเดียโบราณ วาสตุวิทยาจึงเป็นศาสตร์ที่กว้างและมีหลักการที่ซับซ้อน อันผสมผสานพลังทางธรรมชาติและเหนือธรรมชาติ เข้ากับสิ่งก่อสร้างและเทวรูป ไปจนถึงศิลปกรรมที่ใช้ตกแต่ง ส่วนแปลนที่ใช้ในการสร้างสิ่งก่อสร้างนั้นจะอ้างจากส่วนของ "วาสตุบุรุษมณฑล" (Vaastu Purusha Mandala) 
หลักการของวาสตุศาสตร์นั้นรวมถึงหลักการออกแบบ "มนเทียร" (โบสถ์พราหมณ์) การออกแบบบ้าน คฤหาสน์ เมือง หมู่บ้าน สวน สถานที่ราชการ การวางผังเมือง ไปจนถึงระบบการคมนาคม เช่น ระบบถนน และ ระบบการประปา

**ดูเพิ่ม**
 ดาวซิ่ง- ฮวงจุ้ย

**อ้างอิง**

**อ่านเพิ่ม**
 Acharya P.K. (1933),  Manasara (English translation), Online proofread edition including footnotes and glossary- Acharya P.K. (1946),  An Encyclopedia of Hindu Architecture, Oxford University Press - Terminology of Ancient Architecture- Acharya P.K. (1946),  Bibliography of Ancient Sanskrit Treatises on Architecture and Arts, in An Encyclopedia of Hindu Architecture, Oxford University Press - pages 615-659- B.B. Dutt (1925), Town Planning in Ancient India - IVVRF (2000), Journal Of International Conference Vastu Panorama 2000, Main Theme - The Study of Energetic Dimension of Man and Behavior of Environment- IVVRF (2004), Journal Of International Conference Vastu Panorama 2004- IVVRF (2008), Journal Of International Conference Vastu Panorama 2008, Main Theme - Save Mother earth and life- A Vastu Mission- IVVRF (2012), Journal Of International Conference Vastu Panorama 2012, Main Theme- Vastu Dynamics for Global Well Being- V. Chakraborty, Indian Architectural Theory: Contemporary Uses of Vastu Vidya- Arya, Rohit  Vaastu: the Indian art of placement : design and decorate homes to reflect eternal spiritual principlesfix-attempted=yes  Inner Traditions / Bear & Company, 2000, 0-89281-885-9.-  Vastu: Transcendental Home Design in Harmony with Nature, Sherri Silverman- Prabhu, Balagopal, T.S and Achyuthan, A, "A text Book of Vastuvidya", Vastuvidyapratisthanam, Kozhikode, New Edition, 2011.- Prabhu, Balagopal, T.S and Achyuthan, A, "Design in Vastuvidya", Vastuvidyapratisthanam, Kozhiko- Prabhu, Balagopal, T.S, "Vastuvidyadarsanam",(Malayalam) Vastuvidyapratisthanam, Kozhikode.- Prabhu, Balagopal, T.S and Achyuthan, A, "Manusyalaya candrika- An Engineering Commentary", Vastuvidyapratisthanam, Kozhikode, New Edition, 2011.- Vastu-Silpa Kosha, Encyclopedia of Hindu Temple architecture and Vastu/S.K.Ramachandara Rao, Delhi, Devine Books, (Lala Murari Lal Chharia Oriental series) 978-93-81218-51-8 (Set)- D. N. Shukla, Vastu-Sastra: Hindu Science of Architecture, Munshiram Manoharial Publishers, 1993, 978-81-215-0611-3.- B. B. Puri, Applied vastu shastra vaibhavam in modern architecture, Vastu Gyan Publication, 1997, 978-81-900614-1-4.- Vibhuti Chakrabarti,  Indian Architectural Theory: Contemporary Uses of Vastu Vidya Routledge, 1998, 978-0-7007-1113-0.
*publisher=John Murray, London (Reprinted S. Chand)
*publisher=Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland- pages=27–41- Siddharth, Dr. Jayshree Om: The Ancient Science of Vastu, 2020, 978-93-90030-07-1

หมวดหมู่:สถาปัตยกรรมอินเดีย
หมวดหมู่:สถาปัตยกรรมโบสถ์พราหมณ์
หมวดหมู่:สมัยพระเวท