การสร้างเรื่องจากความจำเสื่อม

ในจิตวิทยาหรือจิตเวชศาสตร์ การสร้างเรื่องจากความจำเสื่อม หรือ การกุเหตุความจำเสื่อม  (confabulation  มากจากคำในภาษาละตินที่แปลว่า  "การเล่าเรื่อง") เป็นความปั่นป่วนของความจำที่ปรากฏโดยคำพูดหรือการกระทำที่ไม่ตรงกับประวัติ  ภูมิหลัง  หรือสถานการณ์ในปัจจุบัน  โดยที่ไม่ได้มีเจตนาที่จะหลอกลวง 
การกุเหตุความจำเสื่อมต่างจากการโกหกเพราะไม่มีเจตนาที่จะหลอกลวง และบุคคลนั้นไม่รู้ว่า  ข้อมูลของตนนั้นไม่ตรงกับความจริง 
แม้ว่า  บุคคลนั้นอาจจะแสดงเนื้อความที่ปรากฏอย่างโต้ง ๆ ว่าไม่จริง  แต่ว่า  เรื่องที่กุขึ้นบางครั้งอาจจะเชื่อมโยงกัน  สอดคล้องกัน  และไม่มีอะไรแปลก  
บุคคลที่กุความขึ้นอาจจะมีความจำที่ไม่ถูกต้อง  "เริ่มตั้งแต่เป็นความเพี้ยนไปเพียงเล็กน้อย  จนถึงเป็นเรื่องกุที่แปลกประหลาด" 
และมักจะมั่นใจถึงความจำของตน  แม้ว่าจะมีหลักฐานที่ขัดแยังกัน 
เหตุที่ปรากฏของการกุโดยมากมาจากความเสียหายในสมองหรือภาวะสมองเสื่อม  เช่นที่เกิดจากโรคพิษสุรา  (alcoholism) จากหลอดเลือดโป่งพอง หรือจากโรคอัลไซเมอร์

**รูปแบบ**
การกุเหตุความจำเสื่อมโดยทั่วไปมีสองแบบคือ  แบบเกิดขึ้นเอง  (spontaneous)  หรือแบบมีการชักนำ (provoked)
การกุเหตุความจำเสื่อมแบบเกิดขึ้นเอง  (spontaneous confabulation) หรือ การกุเหตุความจำเสื่อมปฐมภูมิ (primary confabulation)  ไม่ได้เกิดขึ้นตอบสนองต่อสิ่งกระตุ้น 
และปรากฏเหมือนกับไม่ได้อยู่ใต้อำนาจจิตใจ 
การกุแบบเกิดขึ้นเองค่อนข้างจะมีน้อย
และอาจเป็นผลจากการทำงานร่วมกันของพยาธิในสมองกลีบหน้าและภาวะเสียความจำแบบ  dissociative
และเกิดขึ้นบ่อยในคนไข้ภาวะสมองเสื่อม
ส่วน  การกุเหตุความจำเสื่อมแบบมีการชักนำ  (provoked confabulation) หรือ  การกุเหตุความจำเสื่อมแบบชั่วขณะ  (momentary confabulation) หรือ  การกุเหตุความจำเสื่อมทุติยภูมิ (secondary confabulation)  เป็นเรื่องสามัญสำหรับคนไข้มีความจำเสื่อม  และเกิดขึ้นบ่อย ๆ ทั้งในภาวะเสียความจำและทั้งในภาวะสมองเสื่อม 
การกุแบบมีการชักนำจะปรากฏชัดเจนด้วยการทดสอบความจำ 
การจำแนกการกุเหตุความจำเสื่อมอีกอย่างหนึ่งก็คือแยกเป็นทางวจีกรรม  (verbal)  และทางกายกรรม  (behavioral)
การกุทางวจีกรรมเป็นการกล่าวคำโดยใช้ความจำที่ผิดพลาด  และเกิดขึ้นบ่อยกว่า
ในขณะที่การกุทางกายกรรมเกิดขึ้นเมื่อบุคคลนั้นกระทำการโดยใช้ความจำที่ผิดพลาดนั้น 

**ลักษณะ**
ความจำที่นำไปสู่การกุมักจะอยู่ในส่วนของระบบความจำเกี่ยวกับอัตชีวประวัติ  (autobiographical memory)
ซึ่งชี้ให้เห็นถึงกระบวนการที่ซับซ้อนและละเอียดอ่อนที่สามารถเกิดความผิดพลาดขึ้นในช่วงเข้ารหัส  (encoding)  ช่วงบันทึก  (storage)  และช่วงระลึกถึง  (recall)  ความจำอย่างใดอย่างหนึ่ง  ช่วงใดช่วงหนึ่งก็ได้ 
การกุเหตุความจำเสื่อมแบบนี้พบได้บ่อยในคนไข้ที่มี Korsakoff's syndrome

**อาการที่เป็นลักษณะเฉพาะ**
การกุเหตุความจำเสื่อมมีลักษณะเฉพาะหลายอย่าง
# ทั่วไปมักเกิดทางคำพูด  แต่เกิดขึ้นได้ด้วยทางการทำท่าทางที่แสดงความหมาย  หรือทางการกระทำ
# สิ่งที่กุอาจจะเป็นข้อมูลที่เกี่ยวกับอัตชีวประวัติและเกี่ยวกับข้อมูลที่ไม่เกี่ยวกับตนอื่น ๆ เช่นประวัติศาสตร์  นิทาน  และที่เกี่ยวกับ  semantic memory  แบบอื่น ๆ
# เรื่องที่พูดถึงอาจจะแปลกประหลาดหรือคล้องจองกัน
# ประเด็นและรายละเอียดของเรื่องที่พูดอาจจะไม่เป็นความจริง
# เรื่องที่พูด  มาจากความจำของคนไข้เกี่ยวกับประสบการณ์ที่เกิดขึ้นจริง ๆ รวมทั้งความคิดในอดีตและในปัจจุบัน
# คนไข้ไม่มีความสำนึกถึงความผิดปกติหรือความไม่สมควรของเรื่องที่พูด  และไม่มีความสนใจหรือความวิตกกังวลถ้าบอกความผิดพลาดนั้นต่อคนไข้
# คนไข้ไม่มีจุดประสงค์ที่ซ่อนเร้นอะไร ๆ ในการเล่าเรื่องนั้น
# บุคลิกของคนไข้อาจจะมีอิทธิพลต่อความพร้อมที่จะกุเรื่อง

**ดูเพิ่ม**
 ภาวะเสียสำนึกความพิการ

**เชิงอรรถและอ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
accessdate=21 March 2012
*url-status=dead 
หมวดหมู่:ความผิดปกติทางความจำ