เครื่องอิสริยยศพระราชาณาจักรกัมพูชา

เครื่องอิสริยยศพระราชาณาจักรกัมพูชา (គ្រឿងឥស្សរិយយសព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា เคฺรืองอิสฺสริยยสพฺระราชาณาจกฺรกมฺพุชา; Ordre royal du Cambodge) เป็นเครื่องราชอิสริยาภรณ์แห่งชาติของราชอาณาจักรกัมพูชา สถาปนาครั้งแรกเมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1864 ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระนโรดม บรมรามเทวาวตาร อันเป็นยุคที่กัมพูชามีฐานะเป็นรัฐในอารักขาของฝรั่งเศส เพื่อมอบเป็นบำเหน็จความชอบแก่ข้าราชการทั้งฝ่ายทหารและพลเรือน โดยมีพระมหากษัตริย์แห่งราชอาณาจักรกัมพูชาทรงเป็นประธานแห่งเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตระกูลนี้ 
ในสมัยที่กัมพูชาอยู่ภายใต้การปกครองของฝรั่งเศสนั้น ประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐฝรั่งเศสมีฐานะเป็นประธานเครื่องอิสริยยศพระราชาณาจักรกัมพูชาด้วยเช่นกันจนถึง ค.ศ. 1948 ฐานะประธานแห่งเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตระกูลนี้จึงตกเป็นสิทธิ์ขาดของพระมหากษัตริย์กัมพูชาเพียงฝ่ายเดียว เนื่องจากฝรั่งเศสได้เริ่มมอบเอกราชบางส่วนให้กัมพูชาปกครองตนเองอีกครั้ง ทั้งนี้ สีของแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์นี้แบบที่รัฐบาลฝรั่งเศสมอบให้ จะใช้คนละสีกับแบบที่พระมหากษัตริย์กัมพูชาเป็นผู้พระราชทาน
เครื่องอิสริยยศพระราชาณาจักรกัมพูชาได้มีการพระราชทานสืบต่อกันมาจนกระทั่งต้องยกเลิกไปเนื่องจากการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองใน ค.ศ. 1975 หลังจากมีการฟื้นฟูพระราชอาณาจักรอีกครั้ง จึงได้เริ่มการพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์นี้ขึ้นใหม่ ตามพระบรมราชโองการของพระบาทสมเด็จพระนโรดม สีหนุ ลงวันที่ 5 ตุลาคม ค.ศ. 1995

**ลักษณะ**

**ลำดับชั้น**
เครื่องอิสริยยศพระราชาณาจักรกัมพูชาแบ่งออกเป็นชั้นต่าง ๆ 5 ชั้น มีลักษณะดังนี้ (ชื่อของแต่ละชั้นใช้การปริวรรตอักษรตามภาษาเขมร)
# มหาเสรีวัฒน์ (មហាសេរីវឌ្ឍន៍ มหาเสรีวฑฺฒน์; Grand Cross; Grand-croix) ประกอบด้วยดวงตราห้อยกับสายสะพายสีแดง ขอบสีเขียว สะพายเฉวียงบ่าของผู้ได้รับพระราชทานจากขวาไปซ้าย มีดาราสีทองประดับอัญมณีที่ใต้อกเสื้อเบื้องซ้าย
# มหาเสนา (មហាសេនា มหาเสนา; Grand Officer; Grand-Officier) ประกอบด้วยดวงตราห้อยแพรแถบสีแดง ขอบสีเขียว สำหรับสวมคอ มีดาราสีทองประดับอัญมณีที่ใต้อกเสื้อเบื้องซ้ายของผู้ได้รับพระราชทาน
# ธิบดินทร์ (ធិបឌិន្ទ ธิบฑินฺท; Commander; Commandeur) ลักษณะดวงตราและการประดับเป็นอย่างเดียวกับชั้นมหาเสนา แต่ไม่มีดาราประกอบ
# เสนา (សេនា เสนา; Officer; Officier) เป็นดวงตราห้อยแพรแถบสีแดง ขอบสีเขียว สำหรับประดับที่เหนือกระเป๋าเสื้อเบื้องซ้ายของผู้ได้รับพระราชทาน บนแพรแถบประดับด้วยแพรจีบรูปดอกไม้สีเดียวกับกับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตระกูลนี้
# อัสสฤทธิ์ (អស្សឬទ្ធិ อสฺสฤๅทฺธิ; Knight; Chevalier) ลักษณะดวงตราและการประดับเป็นอย่างเดียวกับชั้นเสนา แต่ไม่มีการประดับแพรจีบรูปดอกไม้
เครื่องอิสริยยศพระราชาณาจักรกัมพูชาแบบที่รัฐบาลฝรั่งเศสเป็นผู้มอบให้ ใช้สีสายสะพายและสีแพรแถบเป็นสีขาว ขอบสีเหลือง

**แพรแถบย่อ**

**รายนามบุคคลสำคัญที่ได้รับพระราชทาน/รับมอบ**

**ในพระราชอาณาจักรกัมพูชา**
 พระบาทสมเด็จพระบรมนาถ นโรดม สีหมุนี- พระมหาวีรกษัตรีย์นโรดม มุนีนาถ สีหนุ- สมเด็จพระอนุชนโรดม อรุณรัศมี- สมเด็จพิชัยเสนา เตีย บัญ- สมเด็จวิบุลเสนาภักดี
สาย ฌุม- ฮอ นำฮง- ฮุน มาเนต- หลวงเศรษฐการ อุน พรมนนิโรธ

**ต่างประเทศ**
 จักรพรรดิอากิฮิโตะ- พลตรี มาร์เซล อเลสซานดรี- มกุฎราชกุมารบ๋าว ล็อง- จักรพรรดิบ๋าว ดั่ย- พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร- ฌ็อง-บาติสต์ บิลโล- เชา เซน ค็อคซัล ชุม- สริน ชาก- ชาร์ล เดอ โกล- ศรีสุลต่านฮาเมงกูบูโวโนที่ 8- ฮะซันที่ 2 แห่งโมร็อกโก- จักรพรรดิโชวะ- Ibrahim of Johor- คิม อิล-ซ็อง- นิโคไล โคโลเมทเซฟ- ฌ็อง เดอ ลัทร์ เดอ ตาซีญี- ฟิลิปป์ เลคเลิร์ค เดอ เอาต์เชกลอก- เลออปอลที่ 2 แห่งเบลเยียม- มานูเอล เอเล. เกซอน- ราอูล มากริน-เวอร์เนอรีย์- ฮอร์ นัมโบรา- เจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาศักดิ์- ปากูบูโวโน ที่ 10- ซัยยิด ปูตราแห่งปะลิส- เต็งกู ฟาวเซียห์- วิลเลิม โรเซบูม- จอห์น แซนเดอร์สัน- โยเฮ ซาซากาวะ- เจ้าชายวงศ์สว่าง- ชากัตจิต ซิงห์- ซัยยิด ซีรอญุดดีนแห่งปะลิส- จักรพรรดิถั่ญ ท้าย- ยอซีป บรอซ ตีโต- มาร์โดเช่ วาลาเบรก- สมเด็จพระเจ้าศรีสว่างวงศ์- ฟรองซัวส์ ซิเมเรย์
*จอมพล แปลก พิบูลสงคราม
*พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยลาภพฤฒิยากร

**เชิงอรรถ**

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:เครื่องราชอิสริยาภรณ์กัมพูชา
หมวดหมู่:กัมพูชาในอารักขาของฝรั่งเศส