ดอนนา สตริกแลนด์

ดอนนา ธีโอ สตริกแลนด์ (Donna Theo Strickland; เกิด 27 พฤษภาคม ค.ศ. 1959) เป็นนักฟิสิกส์ทัศนศาสตร์ชาวแคนาดาและเป็นผู้บุกเบิกสาขาเลเซอร์ชนิดพัลส์ (pulsed lasers) เธอได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ใน ค.ศ. 2018 พร้อมกับเฌราร์ มูรู (Gérard Mourou) สำหรับการคิดค้น chirped pulse amplification เธอเป็นศาสตราจารย์ ณ มหาวิทยาลัยวอเทอร์ลู
เธอเคยเป็นทั้งวุฒิบัณฑิต รองประธาน และประธานของสมาคมทัศนศาสตร์ (The Optical Society) และปัจจุบันดำรงตำแหน่งประธานของคณะกรรมการที่ปรึกษา (Presidential Advisory Committee) ของสมาคม

**ชีวิตช่วงต้นและการศึกษา**
สตริกแลนด์เกิดเมื่อวันที่ 27 พฤษภาคม ค.ศ. 1959 ณ เมือง Guelph รัฐออนแทรีโอ ประเทศแคนาดา แม่ของเธอคือ Edith J. ซึ่งเป็นครูสอนภาษาอังกฤษ ส่วนพ่อ Lloyd Strickland เป็นวิศวกรไฟฟ้า เธอตัดสินใจศึกษาต่อที่มหาวิทยาลัยแมคมาสเตอร์เพราะโปรแกรมฟิสิกส์วิศวกรรมของมหาวิทยาลัยสอนเกี่ยวกับเลเซอร์และอิเล็กโตรออฟติกส์ซึ่งเป็นด้านที่เธอสนใจ ชั้นเรียนของเธอที่แมคมาสเตอร์มีผู้หญิงเพียงสามคนจากทั้งหมด 25 คน เธอจบการศึกษาและได้รับปริญญาสาขาฟิสิกส์วิศวกรรมศาสตรบัณฑิตเมื่อ ค.ศ. 1981 เธอศึกษาต่อปริญญาเอก ณ สถาบันแห่งทัศนศาสตร์ (Institute of Optics) จนได้รับปรัชญาดุษฎีบัณฑิตจากมหาวิทยาลัยรอเชสเตอร์ใน ค.ศ. 1989
เธอได้ทำการวิจัยปริญญาเอกของเธอในห้องทดลองสำหรับพลังเลเซอร์ (Laboratory for Laser Energetics) โดยมี เฌราร์ มูรู เป็นอาจารย์ที่ปรึกษา สตริกแลนด์และมูรูทำงานเพื่อพัฒนารูปแบบทางการทดลองที่สามารถเพิ่มพลังสูงสุดของเลเซอร์ชนิดพัลส์ เพื่อข้ามขีดจำกัดของการที่ส่วนขยายเลเซอร์มักถูกทำลายเมื่อความเข้มของเลเซอร์ชนิดพัลส์ถึง gigawatts/cm2 เทคนิค chirped pulse amplification ที่พวกเขาคิดค้นในปี ค.ศ. 1985 ยืดพัลส์ของเลเซอร์แต่ละอันทั้งในเชิงสเปกตรัมและเชิงเวลาก่อนจะขยาย จากนั้นจึงรวมแต่ละอันเข้าด้วยกันตามระยะเวลาเดิม ทำให้สามารถสร้างพัลส์แสงแบบสั้นเป็นพิเศษที่มีความเข้มระดับเทอราวัตต์ (terawatt) การใช้ chirped pulse amplification ทำให้สามรถสร้างระบบเลเซอร์พลังสูงที่มีขนาดเล็กลง เช่น "เลเซอร์เทอราวัตต์แบบตั้งโต๊ะ" งานนี้ได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ใน ค.ศ. 2018

**อาชีพ**
กลุ่ม ultrafast laser ของสตริกแลนด์ ณ มหาวิทยาลัยวอเทอร์ลู ค.ศ. 2017
ตั้งแต่ ค.ศ. 1988 จนถึง 1991 สตริกแลนด์เป็นนักวิจัย ณ National Research Council of Canada โดยเธอทำงานร่วมกับ พอล คอร์คัม (Paul Corkum) ในกลุ่ม Ultrafast Phenomena ซึ่งในขณะนั้นเป็นที่รู้จักในฐานะที่ผลิตเลเซอร์พัลส์สั้นที่ทรงพลังที่สุดในโลก เธอทำงานในแผนกเลเซอร์ของ Lawrence Livermore National Laboratory ตั้งแต่ ค.ศ. 1991 ถึง ค.ศ. 1992 และได้เข้าร่วมเป็นพนักงาน ณ Advanced Technology Center for Photonics and Opto-electronic Materials ของมหาวิทยาลัยพรินซ์ตันใน ค.ศ. 1992 เธอเข้าร่วมมหาวิทยาลัยวอเทอร์ลูใน ค.ศ. 1997 ในตำแหน่งผู้ช่วยศาสตราจารย์ เธอกลายเป็นศาสตราจารย์หญิงด้านฟิสิกส์ที่ทำงานเต็มเวลาคนแรกของมหาวิทยาลัยวอเทอร์ลู ปัจจุบันสตริกแลนด์เป็นศาสตราจารย์ซึ่งนำกลุ่ม ultrafast laser ซึ่งพัฒนาระบบเลเซอร์แรงสูงสำหรับการค้นคว้าด้านทัศนศาสตร์แบบไม่เป็นเชิงเส้น (nonlinear optics) 

**รางวัล**
Strickland shares how a trip to the science centre with her father at the age of five helped shape her career in optics, 2018- ค.ศ. 1998 – Alfred P. Sloan Research Fellowship- ค.ศ. 1999 – Premier's Research Excellence Award- ค.ศ. 2000 – Cottrell Scholars Award from Research Corporation- ค.ศ. 2008 – Fellow of The Optical Society

**รางวัลโนเบล**
เมื่อวันที่ 2 ตุลาคม ค.ศ. 2018 สตริกแลนด์ได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์สำหรับงานด้าน chirped pulse amplification ร่วมกับที่ปรึกษาปริญญาเอกของเธอ เฌราร์ มูรู โดย อาร์เธอร์ แอชกิน (Arthur Ashkin) ได้รับรางวัลอีกครึ่งหนึ่งสำหรับอีกงานเกี่ยวกับคีมจับเชิงแสง (optical tweezers) ซึ่งไม่เกี่ยวข้องกัน
สตริกแลนด์และมูรูเผยแพร่งานชิ้นบุกเบิกของพวกเขาที่มีชื่อว่า "Compression of amplified chirped optical pulses" ใน ค.ศ. 1985 ขณะที่สตริกแลนด์ยังเป็นนักศึกษาปริญญาเอกภายใต้มูรู การคิดข้น chirped pulse amplification สำหรับ lasers ของพวกเขา ณ ห้องทดลองสำหรับพลังเลเซอร์ในรอเชสเตอร์ นำไปสู่การพัฒนาด้านลำแสงพลังสูงแบบสั้นพิเศษ ด้วยความที่ลำแสงเหล่านี้มีความแหลมคมและยังสามารถใช้ได้ในระยะเวลาสั้นเป็นพิเศษทำให้พวกมันสามารถใช้ตัดสิ่งต่าง ๆ ได้อย่างแม่นยำ จนถูกนำไปใช้ในการขึ้นรูปขนาดเล็กด้วยเลเซอร์ (laser micromachining) การผ่าตัดด้วยเลเซอร์ การแพทย์ การศึกษาวิทยาศาสตร์ขั้นมูลฐาน และในด้านอื่น ๆ งานวิจัยนี้ทำให้แพทย์สามารถทำการผ่าตัดตาโดยใช้เลเซอร์เพื่อทำให้สายตาเป็นปกติได้ เธอกล่าวว่าหลังพัฒนาเทคนิคขึ้นมา พวกเขาก็รู้ว่ามันจะเป็นการค้นพบที่สำคัญ สตริกแลนด์เป็นผู้หญิงคนที่สามที่ได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์และเป็นผู้หญิงคนแรกในรอบ 55 ปี หลังจาก มารี กูว์รี ใน ค.ศ. 1903 และ Maria Goeppert-Mayer ใน ค.ศ. 1963
หลังได้รับรางวัลโนเบล หลายคนต่างแปลกใจที่เธอยังไม่ได้รับตำแหน่งศาสตราจารย์เต็มตัว โดยสตริกแลนด์อธิบายว่าเธอ "ไม่เคยสมัคร" ขอตำแหน่งศาสตราจารย์ "เพราะตำแหน่งไม่ได้ทำให้เงินเดือนมากขึ้น" ดังนั้นเธอจึง "ไม่เคยจัดการกรอกเอกสาร" เธอยังกล่าวอีกว่า "ฉันทำในสิ่งที่ฉันอยากทำและสิ่งนั้นไม่คุ้มที่จะทำ"

**งานพิมพ์บางส่วน**
 cite journal|last1=Strickland|first1=Donna|last2=Mourou|first2=Gerard|url= http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.673.148&rep=rep1&type=pdf |title=Compression of amplified chirped optical pulses|journal=Optics Communications|volume=56|issue=3|year=1985|pages=219–221|issn=0030-4018|doi=10.1016/0030-4018(85)90120-8|citeseerx=10.1.1.673.148- cite journal|last1=Maine|first1=P.|last2=Strickland|first2=D.|last3=Bado|first3=P.|last4=Pessot|first4=M.|last5=Mourou|first5=G.|title=Generation of ultrahigh peak power pulses by chirped pulse amplification|journal=IEEE Journal of Quantum Electronics|volume=24|issue=2|year=1988|pages=398–403|issn=0018-9197|doi=10.1109/3.137- cite journal|last1=Strickland|first1=D.|last2=Corkum|first2=P. B.|url= https://www.osapublishing.org/josab/fulltext.cfm?uri=josab-11-3-492&id=7305 |title=Resistance of short pulses to self-focusing|journal=Journal of the Optical Society of America B|volume=11|issue=3|year=1994|pages=492–497|doi=10.1364/JOSAB.11.000492

**ชีวิตส่วนตัว**
สตริกแลนด์แต่งงานกับ Douglas Dykaar นักฟิสิกส์เช่นกัน พวกเขามีลูกสองคน 

**บันทึก**

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:นักฟิสิกส์ชาวแคนาดา
หมวดหมู่:ผู้ได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์‎
หมวดหมู่:ชาวแคนาดาผู้ได้รับรางวัลโนเบล
หมวดหมู่:ผู้หญิงผู้ได้รับรางวัลโนเบล
หมวดหมู่:นักวิทยาศาสตร์หญิง
หมวดหมู่:บุคคลจากรัฐออนแทรีโอ
หมวดหมู่:ศิษย์เก่าจากมหาวิทยาลัยแมคมาสเตอร์
หมวดหมู่:ศิษย์เก่าจากมหาวิทยาลัยรอเชสเตอร์
หมวดหมู่:บุคคลจากมหาวิทยาลัยวอเทอร์ลู