ซฺยงหนู

ซฺยงหนู ตามสำเนียงกลาง หรือ เฮงโน้ว ตามสำเนียงฮกเกี้ยน (p= Xiōngnú) เป็นสมาพันธ์ชนเผ่า ของชนร่อนเร่ที่ข้อมูลจีนสมัยโบราณบันทึกว่าอาศัยอยู่ในบริเวณทุ่งหญ้ายูเรเชียตะวันออกในศตวรรษที่ 3 ถึงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 1 มั่วตู๋ฉาน-ยฺหวี ผู้นำสูงสุดในช่วงหลัง 209 ปีก่อนคริสตกาล เป็นผู้สถาปนา จักรวรรดิซฺยงหนู ขึ้นp=186
หลังโค่นล้มเยฺว่จือ เจ้าอธิราชกลุ่มก่อนหน้า ซฺยงหนูจึงมีอำนาจเหนือทุ่งหญ้าในเอเชียตะวันออกซึ่งมีศูนย์กลางอยู่ในที่ราบสูงมองโกเลีย พวกซฺยงหนูยังมีบทบาทในพื้นที่ซึ่งปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของไซบีเรีย มองโกเลียใน มณฑลกานซู่ และมณฑลซินเจียง ความสัมพันธ์กับราชวงศ์จีนที่ติดกันทางใต้-ตะวันออกนั้นซับซ้อน สลับกันระหว่างช่วงเวลาทั้งสันติภาพ สงคราม และการปราบปรามในช่วงต่าง ๆ ท้ายที่สุดพวกซฺยงหนูพ่ายแพ้ต่อราชวงศ์ฮั่นในความขัดแย้งนานนับศตวรรษ ซึ่งนำไปสู่การแบ่งสมาพันธรัฐออกเป็นสองส่วน และบีบให้เกิดการย้ายถิ่นฐานใหม่ของชาวซฺยงหนูในชายแดนฮั่นจำนวนมาก ในสมัยสิบหกรัฐ พวกซฺยงหนู ซึ่งกลายเป็นหนึ่งใน "ห้าชนเผ่า" ได้ก่อตั้งราชวงศ์ฮั่นจ้าว เป่ย์เหลียง และหูเซี่ยในจีนตอนเหนือ
ความพยายามเชื่อมโยงซฺยงหนูเข้ากับชาว Sakas และซาร์เมเชียน ในบริเวณใกล้เคียง เคยเป็นที่โต้แย้งมาก่อน กระทั่งข้อมูลทางพันธุศาสตร์เชิงโบราณคดียืนยันว่า กลุ่มชนดังกล่าวมีปฏิสัมพันธ์กับซฺยงหนู และยังมีความสัมพันธ์กับชาวฮัน อัตลักษณ์แกนกลางทางชาติพันธุ์ของซฺยงหนูนั้นเป็นแต่สมมติฐานกันไปในหลายทาง เพราะมีศัพท์ภาษาซฺยงหนูเพียงไม่กี่คำหลงเหลืออยู่ในแหล่งข้อมูลภาษาจีน ส่วนใหญ่เป็นตำแหน่งและชื่อบุคคล คำว่า ซฺยงหนู อาจเป็นคำร่วมเชื้อสายกับชื่อของชาว Hun หรือ Huna หรือทั้งสองpp= 19, 26–27pp=257, 264 แม้ว่าจะมีข้อถกเถียงก็ตามpage=404–405 notes 51–52 นักวิชาการหลายคนเสนอความเชื่อมโยงอื่น ๆ ในทางภาษาศาสตร์ (ซึ่งทั้งหมดก็เป็นที่โต้แย้ง) ได้แก่ เตอร์กิก,p=136 อิหร่าน,pp=21–45 มองโกล, ยูรัล,p=166 เยนีเซย์page=404–405 notes 51–52 หรือหลากชาติพันธุ์2005

**ชื่อ**
ชื่อซฺยงหนูในภาษาจีนเป็นคำเหยียดอยู่ในตัว เนื่องจากอักษร "匈奴" (ซฺยงหนู) มีความหมายตรงตัวว่า "ทาสที่ดุร้าย" การอ่านออกเสียง "匈奴" ว่า "ซฺยงหนู" 2 เป็นการอ่านออกเสียงตามสำเนียงจีนกลางสมัยใหม่โดยอิงจากสำเนียงจีนกลางที่ใช้อยู่ในปักกิ่งปัจจุบัน ซึ่งมีอายุไม่ถึง 1,000 ปีก่อน ส่วนการอ่านออกเสียงตามสำเนียงจีนเก่านั้น ได้รับการปะติดปะต่อขึ้นใหม่ว่า ได้แก่ *xiuoŋ-na หรือ *qhoŋna

**ประวัติ**

**ความสำคัญ**

**อ้างอิง**

**เชิงอรรถ**

**ข้อมูล**
 ปฐมภูมิ- Ban Gu et al., Book of Han, esp. vol. 94, part 1, part 2.- Fan Ye et al., Book of the Later Han, esp. vol. 89.- Sima Qian et al., Records of the Grand Historian, esp. vol. 110.
 ข้อมูลอ้างอิงอื่น ๆ- publisher=American Historical Association/Temple University Press- access-date=30 May 2015 - publisher=Basil Blackwell- cite book |last=Beckwith |first=Christopher I. |author-link=Christopher I. Beckwith |date=16 March 2009 |title=Empires of the Silk Road: A History of Central Eurasia from the Bronze Age to the Present |url=https://books.google.com/books?id=5jG1eHe3y4EC |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-13589-2 |access-date=30 May 2015 - publisher=Oxford University Press- via=Internet Archive  (access-date=2021-12-27 )- year=1998- pages=300–313 (Proceedings of the First International Conference of Eurasian Archaeology, University of Chicago, May 3–4, 2002.)- publisher=Cambridge University Press- publisher=Cambridge University Press (original edition)- publisher=Cambridge University Press (First paperback edition)- jstor=2718006- cite journal|last=Geng|first=Shimin 耿世民|journal=Yu Yan Yu Fan Yi|script-title=zh:阿尔泰共同语、匈奴语探讨|trans-title=On Altaic Common Language and Xiongnu Language|script-journal=zh:语言与翻译（汉文版）|trans-journal=Language and Translation|year=2005|issue=2|issn=1001-0823|oclc=123501525|url=http://scholar.ilib.cn/A-QCode~yyyfy200502001.html|archive-date=25 February 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120225170056/http://scholar.ilib.cn/A-QCode~yyyfy200502001.html- url-access=limited - url=https://archive.org/details/empireofsteppesh00prof - Hall, Mark & Minyaev, Sergey. Chemical Analyses of Xiong-nu Pottery: A Preliminary Study of Exchange and Trade on the Inner Asian Steppes. In: Journal of Archaeological Science (2002) 29, pp. 135–144- cite book |last=Harmatta |first=János |author-link=János Harmatta |chapter=Conclusion |editor1-last=Harmatta |editor1-first=János |editor1-link=János Harmatta |date=1 January 1994 |title=History of Civilizations of Central Asia: The Development of Sedentary and Nomadic Civilizations, 700 B. C. to A. D. 250 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=9U6RlVVjpakC |publisher=UNESCO |pages=485–492 |isbn=978-9231028465 |access-date=29 May 2015 - cite book |last=Harmatta |first=János |author-link=János Harmatta |chapter=The Emergence of the Indo-Iranians: The Indo-Iranian Languages |editor1-last=Dani |editor1-first=A. H. |editor1-link=Ahmad Hasan Dani |editor2-last=Masson |editor2-first=V. M. |date=1992 |title=History of Civilizations of Central Asia: The Dawn of Civilization: Earliest Times to 700 B. C. |url=http://unesdoc.unesco.org/images/0009/000944/094466e.pdf#xml=http://www.unesco.org/ulis/cgi-bin/ulis.pl?database=&set=4DC27DB7_0_203&hits_rec=10&hits_lng=eng |publisher=UNESCO |pages=346–370 |isbn=978-92-3-102719-2 |access-date=29 May 2015 - s2cid=161867825 - quote="The proto-Turkic Hsiung-nu were now challenged by other alien groups — proto-Tibetans, proto-Mongol tribes called the Hsien-pi, and separate proto-Turks called To-pa (Toba)."- pages=151–170- cite book |last=Jankowski |first=Henryk |author-link=:pl:Henryk Jankowski (turkolog) |date=2006 |title=Historical-Etymological Dictionary of Pre-Russian Habitation Names of the Crimea|series=Handbuch der Orientalistik HdO, 8: Central Asia; 15. |publisher=Brill |isbn=978-90-04-15433-9 - publisher= Harvard Univ. Press- cite book |last=Maenchen-Helfen |first=Otto |author-link=Otto J. Maenchen-Helfen |title=The World of the Huns: Studies in Their History and Culture |url=https://books.google.com/books?id=CrUdgzSICxcC |date=1973 |publisher=University of California Press |location=Berkeley, CA |isbn=978-0-520-01596-8 |edition=1st |access-date=February 18, 2015   Internet Archive-  publisher =Thames & Hudson.- pages=27–34- doi=10.1080/02549948.2003.11731391- url=https://cedar.wwu.edu/easpress/18/ - url-status=dead - url-status= dead- url=http://depts.washington.edu/silkroad/texts/sogdlet.html 
*url-status=dead- cite book |editor-last=Whitehouse |editor-first=Ruth |title=Macmillan Dictionary of Archaeology |url=https://books.google.com/books?id=TDJdDwAAQBAJ |date=2016 |publisher=Macmillan Education |isbn=978-1349075898 - isbn=0-391-04174-6- isbn=978-1-4490-0604-4 AuthorHouse.

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  Material Culture presented by University of Washington-  Encyclopedic Archive on Xiongnu-  The Xiongnu Empire-  The Silk Road Volume 4 Number 1-  The Silk Road Volume 9-  Gold Headdress from Aluchaideng-  Belt buckle, Xiongnu type, 3rd–2nd century B.C.-  Videodocumentation: Xiongnu – the burial site of the Hun prince (Mongolia)-  The National Museum of Mongolian History :: Xiongnu

หมวดหมู่:ราชวงศ์ฮั่น
หมวดหมู่:รัฐสิ้นสภาพในประเทศมองโกเลีย
หมวดหมู่:รัฐและดินแดนที่ก่อตั้งในคริสต์ศตวรรษที่ 3
หมวดหมู่:สิ้นสุดในคริสต์ศตวรรษที่ 5