อุยก๋วน (เว่ย์ กว้าน)

อุยก๋วน (ค.ศ. 220 – 25 กรกฎาคม ค.ศ. 291efn|แม้ไม่มีการบันทึกวันเสียชีวิตของอุยก๋วนอย่างแน่ชัด แต่ในบทพระราชประวัติจักรพรรดิจิ้นฮุ่ยตี้ในจิ้นชูบันทึกว่าอุยก๋วนถูกสังหารพร้อมกับซือหม่า เลี่ยง (司馬亮) ซึ่งสิ้นพระชนม์ในวันที่ 25 กรกฎาคม ค.ศ. 291) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า เว่ย์ กว้าน (p=Wèi Guàn) ชื่อรอง ปั๋ว-ยฺวี่ (p=Bóyù) เป็นขุนพลและขุนนางของรัฐวุยก๊กในยุคสามก๊กของจีน ได้รับราชการกับราชวงศ์จิ้นหลังสิ้นสุดยุคสามก๊ก

**ประวัติและการรับราชการช่วงต้น**
อุยก๋วนเป็นชาวอำเภออันอิบ (安邑縣 อันอี้เซี่ยน) เมืองฮอตั๋ง (河東郡 เหอตงจฺวิ้น) ซึ่งตั้งอยู่ทางตะวันตกของอำเภอเซี่ย มณฑลชานซีในปัจจุบัน บิดาของอุยก๋วนคืออุไค้ (衛覬 เว่ย์ จี้; ค.ศ. 168 - 229) เป็นข้าราชการระดับสูงของวุยก๊กและมีบรรดาศักดิ์ระดับเฮา (侯 โหว)efn|อุไค้ยังเชี่ยวชาญการเขียนอักษรวิจิตรด้วย ในบทชีวประวัติหู เจา (胡昭) ในสามก๊กจี่ระบุว่าอักษรวิจิตรของอุไค้ได้รับการเอาอย่างโดยคนอื่น ๆ อย่างแพร่หลาย นอกเหนือจากอักษรวิจิตนของหู เจา, หานตาน ฉุน (邯鄲淳), จงฮิว (鍾繇 จง เหยา) และเหวย์ ต้าน (韋誕) ชูตฺว้าน (書斷) บันทึกว่าอุไค้เสียชีวิตขณะอายุ 62 ปี (ตามการนับอายุแบบเอเชียตะวันออก) บทชีวประวัติอุยก๋วนในจิ้นชูบันทึกว่าอุยก๋วนมีอายุ 10 ปี (ตามการนับอายุแบบเอเชียตะวันออก) ขณะเมื่อบิดาเสียชีวิต อุยก๋วนสืบทอดบรรดาศักดิ์ของบิดาและได้เป็นข้าราชการเมื่อเติบโตขึ้น ในช่วงเวลาหลายปีนั้นอุยก๋วนเป็นที่รู้จักในด้านความสามารถและได้รับการเลื่อนตำแหน่งอย่างต่อเนื่อง หลังโจฮวนขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิ อุยก๋วนได้ดำรงตำแหน่งเป็นเจ้าพนักงานตุลาการ (廷尉卿 ถิงเว่ย์ชิง) และเป็นที่รู้จักในเรื่องความเชี่ยวชาญในด้านการคิดเชิงตรรกะ
เมื่อสุมาเจียวผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์แห่งวุยก๊กสั่งให้ขุนพลจงโฮยและเตงงายยกทัพเข้าโจมตีจ๊กก๊กที่เป็นรัฐอริของวุยก๊กในปี ค.ศ. 263 อุยก๋วนทำหน้าที่เป็นรองของเตงงาย หลังจ๊กก๊กล่มสลายในปีเดียวกันนั้น จงโฮยวางแผนจะก่อกบฏต่อวุยก๊ก และขั้นตอนแรกของการเตรียมการก่อกบฏคือการกล่าวหาเท็จว่าเตงงายคิดก่อกบฏ สุมาเจียวเชื่อคำกล่าวหาของจงโฮยจึงสั่งให้จับกุมเตงงาย จงโฮยจึงมีคำสั่งให้อุยก๋วนจับกุมเตงงาย โดยหวังว่าอุยก๋วนจะล้มเหลวและถูกเตงงายสังหาร เพื่อที่จงโฮยจะสามารถยืนยันคำกล่าวหาของตนที่มีต่อเตงงายได้ อุยก๋วนรู้เรื่องนี้จึงเร่งเข้าจับกุมเตงงายในเวลากลางคืนไม่ให้ทันตั้งตัว ภายหลังเมื่อจงโฮยก่อกบฏ อุยก๋วนแสร้งทำเป็นป่วยหนักเพื่อให้จงโฮยลดความระแวงที่มีต่อตน ต่อมาอุยก๋วนเข้าร่วมในการปลุกปั่นให้ทหารก่อการกำเริบต่อจงโฮยและยุติการก่อกบฏ อุยก๋วนกลัวว่าเตงงายจะแก้แค้นตนในภายหลัง จึงมีคำสั่งให้ทหารไล่ตามเตงงายที่กำลังถูกคุมตัวไปและสังหารเสีย เมื่อเตาอี้ติเตียนอุยก๋วนในที่สาธารณะ แทนที่อุยก๋วนจะโกรธและตอบโต้เตาอี้ อุยก๋วนกลับไปเยี่ยมเตาอี้และขอขมา อุยก๋วนยังปฏิเสธที่จะรับบรรดาศักดิ์ระดับสูงกว่าที่สุมาเจียวพร้อมจะมอบให้จากผลงานในการศึก

**การรับราชการในยุคราชวงศ์จิ้น**
ในเดือนกันยายน ค.ศ. 265 สุมาเจียวเสียชีวิต สุมาเอี๋ยนบุตรชายขึ้นสืบทอดอำนาจในฐานะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 266 สุมาเอี๋ยนชิงราชบัลลังก์จากโจฮวน เป็นการสิ้นสุดรัฐวุยก๊กและก่อตั้งราชวงศ์จิ้น ตลอดรัชสมัยของสุมาเอี๋ยน อุยก๋วนยังคงเป็นขุนนางและขุนพลคนสำคัญ รับผิดชอบราชการต่าง ๆ ได้เป็นอย่างดี ทำให้น้องชายคนหนึ่งและบุตรชายคนหนึ่งของอุยก๋วนได้รับการตั้งให้มีบรรดาศักดิ์เฮา (侯 โหว) อุยก๋วนพยายามนำระบบราชการที่ปรับปรุงใหม่มาใช้ โดยผู้ตรวจสอบราชการพลเรือน (中正 จงเจิ้ง) จะมีส่วนร่วมในการประเมินข้าราชการน้อยลง และการปฏิบัติงานจริงมีความสำคัญมากขึ้น แต่ถึงแม้จักรพรรดิสุมาเอี๋ยน (จักรพรรดิจิ้นอู่ตี้) จะทรงโปรดข้อเสนอของอุยก๋วน แต่พระองค์ก็ไม่ได้ทรงนำไปปฏิบัติ
อุยก๋วนเป็นหนึ่งในขุนนางไม่กี่คนที่กล้าทูลจักรพรรดิสุมาเอี๋ยนอย่างเปิดเผยเกี่ยวกับการเลือกรัชทายาทของพระองค์ ซึ่งพระองค์ทรงเลือกพระโอรสซือหม่า จง (司馬衷) ผู้ทรงมีภาวะบกพร่องทางพัฒนาการ ครั้งหนึ่ง หลังอุยก๋วนทูลเป็นนับว่าซือหม่า จงไม่ควรเป็นรัชทายาท จักรพรรดิสุมาเอี๋ยนทรงส่งคำถามหลายข้อไปถึงซือหม่า จงเพื่อให้ทรงตอบคำถาม ปรากฏว่าคำตอบที่ส่งกลับมานั้นตอบได้ถูกต้อง (เพราะเจี่ย หนานเฟิง (賈南風) พระชายาของซือหม่า จงทรงให้คนอื่นตอบคำถามแทนซือหม่า จง) จักรพรรดิสุมาเอี๋ยนทรงพอพระทัยและแสดงคำตอบให้อุยก๋วนดูต่อหน้าเหล่าขุนนาง ทำให้อุยก๋วนรู้สึกอับอายอย่างมาก และทำให้ขุนนางคนอื่น ๆ รู้ว่าอุยก๋วนได้ทูลบางอย่างกับจักรพรรดิ
หลังจักรพรรดิสุมาเอี๋ยนสวรรคตในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 290 หยาง จฺวิ้น (楊駿) บิดาของหยาง จื่อ (楊芷) พระมเหสีของจักรพรรดิสุมาเอี๋ยน ได้ขึ้นเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ของซือหม่า จงผู้ขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิจิ้นฮุ่ยตี้ (晉惠帝) แต่ในเดือนเมษายน ค.ศ. 291 หยาง จฺวิ้นถูกโค่นอำนาจและถูกสังหารในระหว่างรัฐประหารที่ก่อขึ้นโดยจักรพรรดินีเจี่ย หนานเฟิง จากนั้นอุยก๋วนได้รับการตั้งให้เป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์พร้อมกับซือหม่า เลี่ยง (司馬亮) ผู้เป็นปู่น้อยของจักรพรรดิจิ้นฮุ่ยตี้ อุยก๋วนและซือหม่า เลี่ยงพยายามทำให้ราชสำนักอยู่ในครรลองอันควร แต่จักรพรรดินีเจี่ย หนานเฟิงยังคงก้าวก่ายราชกิจ อุยก๋วนและซือหม่า เลี่ยงยังกังวลเกี่ยวกับอารมณ์รุนแรงของซือหมา เหว่ย์ (司馬瑋) พระอนุชาต่างมารดาของจักรพรรดิจิ้นฮุ่ยตี้ (ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องอย่างมากกับการก่อรัฐประหารโค่นล้มหยาง จฺวิ้น) จึงพยายามจะปลดพระองค์จากอำนาจบัญชาการกำลังทหาร แต่ซือหมา เหว่ย์ทูลโน้มน้าวจักรพรรดินีเจี่ย หนานเฟิงให้พระองค์ยังคงอำนาจบัญชาการกำลังทหารต่อไป ผู้ช่วยของซือหมา เหว่ย์คือฉี เชิ่ง (岐盛) และกงซุน หง (公孫宏) ทูลปดต่อจักรพรรดินีเจี่ย หนานเฟิงว่าซือหม่า เลี่ยงและอุยก๋วนวางแผนที่จะปลดจักรพรรดิ จักรพรรดินีเจี่ย หนานเฟิงซึ่งทรงมีความแค้นต่ออุยก๋วนอยู่ก่อนแล้วตั้งแต่รัชสมัยของสุมาเอี๋ยนที่อุยก๋วนเคยทูลเสนอให้เปลี่ยนรัชทายาท อีกทั้งจักรพรรดินีเจี่ย หนานเฟิงยังทรงต้องการควบคุมราชสำนักโดยตรงมากยิ่งขึ้น จึงทรงตัดสินใจก่อการรัฐประหารเป็นครั้งที่ 2
ในฤดูร้อน ค.ศ. 291 จักรพรรดินีเจี่ย หนานเฟิงทรงให้จักรพรรดิจิ้นฮุ่ยตี้ออกพระราชโองการถึงซือหมา เหว่ย์ มีรับสั่งให้ปลดซือหม่า เลี่ยงและอุยก๋วนออกจากตำแหน่ง กำลังทหารของซือหมา เหว่ย์เข้าล้อมจวนของซือหม่า เลี่ยงและอุยก๋วน แม้ว่าผู้ใตับังคับบัญชาของซือหม่า เลี่ยงและอุยก๋วนจะแนะนำให้ทั้งคู่ต่อต้าน แต่ทั้งคู่ปฏิเสธและถูกจับกุมไป ซือหม่า เลี่ยงและอุยก๋วนถูกสังหารซึ่งเป็นการขัดต่อความในพระราชโองการ นอกจากนี้ซือหม่า จฺวี (司馬矩) ผู้เป็นทายาทของซือหม่า เลี่ยง รวมถึงบุตรชายและหลานชายรวม 9 คนของอุยก๋วนยังถูกสังหารด้วย ภายหลังจักรพรรดินีเจี่ย หนานเฟิงทรงกังวลเรื่องอำนาจของซือหมา เหว่ย์ จึงทรงประกาศความเท็จว่าพระราชโองการนั้นถูกซือหมา เหว่ย์ปลอมแปลงขึ้นและมีรับสั่งให้ประหารชีวิตซือหมา เหว่ย์ อุยก๋วนได้รับการฟื้นฟูเกียรติหลังมรณกรรม และให้คืนสถานะเป็นก๋ง (公 กง)

**อักษรวิจิตร**
อุยก๋วนเป็นนักอักษรวิจิตรที่มีชื่อเสียงในยุคนั้น เป็นผู้เชี่ยวชาญการเขียนอักษรแบบเฉ่าชู (草書) อุยก๋วนและสั่ว จิ้ง (索靖) ที่เป็นเพื่อนขุนนางมักถูกเรียกร่วมกันว่าเป็น "หนึ่งหอสูง สองมหัศจรรย์" (一台二妙 อีไถเอ้อร์เมี่ยว) จากทักษะการเขียนอักษรของทั้งคู่ ทั้งสองยังถูกเปรียบเทียบกับจาง จือ (張芝) นักอักษรวิจิตรในยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออก ในยุคนั้นมีคำกล่าวว่า "อุยก๋วนได้เอ็นของปั๋วอิงefn|ปั๋วอิง (伯英) คือชื่อรองของจาง จือ สั่วจิ้งได้เนื้อของปั๋วอิง" หลานสาวของอุยก๋วนชื่อเว่ย์ ชั่ว (衛鑠) เป็นนักอักษรวิจิตรที่มีชื่อเสียงอีกคนหนึ่ง ซึ่งเป็นที่รู้จักในฐานะอาจารย์ของหวาง ซีจือ (王羲之)

**ดูเพิ่ม**
 รายชื่อบุคคลในยุคสามก๊ก

**หมายเหตุ**

**อ้างอิง**

**บรรณานุกรม**
 ฝาง เสฺวียนหลิง (648). จิ้นชู.
หมวดหมู่:ขุนนางของวุยก๊ก
หมวดหมู่:ขุนพลในยุคราชวงศ์จิ้น
หมวดหมู่:ข้าราชการในยุคราชวงศ์จิ้น
หมวดหมู่:ผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองในมณฑลชานตง