พระเจ้าพิมพิสาร

พิมพิสาร (ตามศาสนาพุทธ) หรือ เศรณิก (Śreṇika) และ เสนีย์ (Seṇiya) ตามประวัติศาสตร์เชนp=40-41 (491 ปีก่อน ค.ศ. หรือ 405 ปีก่อน ค.ศ.) เป็นกษัตริย์แห่งมคธ (492 ปีก่อน ค.ศ. หรือ 405 ปีก่อน ค.ศ.) และอยู่ในราชวงศ์หรยังกะ พระองค์เป็นพระราชโอรสในพระเจ้าภัตติยะp=97 การขยายอาณาจักร โดยเฉพาะการผนวกอาณาจักรอังคะทางตะวันออก ถือเป็นการวางรากฐานสู่การขยายตัวของจักรวรรดิเมารยะ

**พระราชประวัติ**
พระเจ้าพิมพิสารเป็นพระราชโอรสในพระเจ้าภัตติยะ พระองค์ขึ้นครองราชย์เมื่อพระชนมพรรษา 15 พรรษใน 543 ปีก่อน ค.ศ.p=112 พระองค์สถาปนาราชวงศ์หรยังกะและจัดตั้งป้อมปราการในหมู่บ้านแถวแคว้นมคธ ซึ่งภายหลังกลายเป็นนครปาฏลีบุตรp=11 เมืองหลวงแรกของพระเจ้าพิมพิสารอยู่ที่ Girivraja (ระบุเป็นราชคฤห์) พระองค์ทำสงครามต่ออังคะ ซึ่งอาจเป็นการแก้แค้นต่อความปราชัยของพระราชบิดาด้วยน้ำพระหัตถ์ของ Brahmadatta

**พันธมิตรทางการสมรส**

**ถูกจำคุก**
ไฟล์:Bimbisarajail.jpg|250px|thumbnail|right|คุกหลวงเมืองราชคฤห์ สถานที่พระเจ้าพิมพิสารถูกจองจำจนเสด็จสวรรคตในช่วงบั้นปลายพระชนม์ชีพ
ตามศาสนาพุทธ พระเจ้าพิมพิสารถูกพระเจ้าอชาตศัตรู พระราชโอรสที่ได้รับอิทธิพลจากเทวทัต (ภิกษุ) จำคุกใน 493 ปีก่อน ค.ศ. แล้วขึ้นครองราชย์ต่อ ส่วนในศาสนาเชนระบุว่าพระเจ้าพิมพิสารทรงทำการอัตวินิบาตกรรม

**รายงานตามธรรมเนียม**

**พุทธ**
พระเจ้าพิมพิสารทรงต้อนรับพระโคตมพุทธเจ้า ภาพแกะสลักบนงาช้าง
พระเจ้าพิมพิสารได้ทรงพบกับพระพุทธเจ้าเป็นครั้งแรกที่กรุงราชคฤห์ เมื่อครั้งที่พระพุทธองค์ยังผนวชได้ไม่นานและยังเป็นพระโพธิสัตว์อยู่ พระเจ้าพิมพิสารทอดพระเนตรเห็นพระโพธิสัตว์กำลังเสด็จดำเนินไปในเมืองเพื่อบิณฑบาต และด้วยพระรูปอันงาม, กิริยาอันสำรวม พร้อมกับลักษณะมหาบุรุษ 32 ประการของพระโพธิสัตว์ทำให้พระเจ้าพิมพิสารเกิดความเลื่อมใสเป็นอย่างมาก จึงทรงส่งคณะราชทูตติดตามไปเพื่อสืบว่าพระโพธิสัตว์จะเสด็จไป ณ ที่ไหน เมื่อทรงทราบความแล้วพระเจ้าพิมพิสารจึงได้รีบเสด็จตามไปเพื่อสนทนากับพระโพธิสัตว์ โดยที่พระเจ้าพิมพิสารได้ทรงเสนอที่จะยกราชสมบัติให้แล้วจึงตรัสถามถึงพระชาติ พระโพธิสัตว์ได้ทรงตอบคำถามนั้น ของพระเจ้าพิมพิสาร ทรงกล่าวถึงเหตุผลที่ทำให้ตัดสินพระทัยออกผนวช แล้วจึงทรงปฏิเสธข้อเสนอด้วยเหตุผลว่าพระทัยของพระองค์ไม่ได้ทรงยินดีในกามสุข แต่ทรงมีความยินดีในการบำเพ็ญเพียรเพื่อความหลุดพ้นเท่านั้น
หลังจากที่พระสิทธัตถะโพธิสัตว์ทรงตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้าแล้ว ได้ทรงแสดงธรรมโปรดพระปัญจวัคคีย์, ยสกุลบุตรพร้อมทั้งบิดา มารดา ภรรยาเก่าและเพื่อนอีก 54 คน, ภัททวัคคีย์ 30 คน, และชฎิล 3 พี่น้องกับบริวาร 1,000 องค์ ไปตามลำดับ แล้วได้เสด็จพร้อมด้วยหมู่ภิกษุผู้เป็นอดีตชฎิล 1,003 รูปมาถึงเมืองราชคฤห์ พระเจ้าพิมพิสารได้ยินชื่อเสียงของพระพุทธองค์มาก่อนแล้วว่าเป็นผู้ตรัสรู้เองโดยชอบ จึงพร้อมด้วยพราหมณ์คหบดีชาวมคธ 12 นหุต (12 หมื่น หรือ 120,000) เสด็จมาเข้าเฝ้า หลังจากที่พระพุทธองค์ได้เปลื้องความสงสัยของชาวเมืองราชคฤห์ที่คิดว่า ระหว่างพระพุทธเจ้ากับชฎิลนั้นใครเป็นอาจารย์ของใคร ด้วยการตรัสเชื้อเชิญให้พระอุรุเวลกัสสปะผู้เป็นหัวหน้าของภิกษุอดีตชฎิล 1,002 รูปถึงเหตุผลที่ทำให้เลิกบูชาไฟ เมื่อชาวราชคฤห์หมดความสงสัยแล้ว พระพุทธองค์จึงทรงแสดงพระธรรมเทศนา คือ อนุปุพพิกถาและอริยสัจ 4 เมื่อจบพระธรรมเทศนา พระเจ้าพิมพิสารพร้อมด้วยบริวารอีก 11 นหุตะได้บรรลุอริยผล ส่วนอีก 1 นหุตะได้แสดงตนเป็นอุบาสก
พระเจ้าพิมพิสารเป็นพระโสดาบัน มีพระอัครมเหสีพระนามว่าพระนางเวเทหิ เป็นพระกนิษฐาในพระเจ้าปเสนทิโกศล พระเจ้าปเสนทิโกศลก็ได้พระกนิษฐาของพระเจ้าพิมพิสารเป็นพระมเหสีเช่นกัน พระเจ้าพิมพิสารมีพระราชโอรสนามว่าอชาตศัตรู (ผู้เกิดมาไม่เป็นศัตรู) โหรทำนายว่าพระโอรสองค์นี้จะทำปิตุฆาต แต่พระเจ้าพิมพิสารก็มิสนพระทัยต่อคำทำนาย ทรงอบรมให้การศึกษาพระโอรสเป็นอย่างดี เจ้าชายก็อยู่ในพระโอวาทเป็นอย่างดี แต่พอเจ้าชายน้อยได้รู้จักพระเทวทัต ถูกพระเทวทัตหลอกให้เห็นผิดเป็นชอบ จนจับพระเจ้าพิมพิสารขังคุกให้อดพระกระยาหาร และทำการทรมานต่างๆ เช่น กรีดพระบาทของพระเจ้าพิมพิสาร เพื่อให้เดินจงกรมทำสมาธิไม่ได้ เป็นต้น จนพระองค์เสด็จสวรรคต ไปเกิดเป็นยักษ์ชื่อ "ชนวสภะ" ในสวรรค์ชั้นจาตุมหาราชิกา
พระเจ้าพิมพิสารเป็นกษัตริย์ผู้ทรงธรรม ทรงอุปถัมภ์ศาสนาพุทธเป็นอย่างดี ทำให้พระพุทธศาสนาเจริญแพร่หลายทั่วแคว้นมคธ

**อ้างอิง**

**ข้อมูล**
 citation |last=Dundas |first=Paul |author-link=Paul Dundas |title=The Jains |url=https://books.google.com/books?id=X8iAAgAAQBAJ |edition=Second |date=2002 |orig-year=1992 |publisher=Routledge |isbn=0-415-26605-X - citation|last1=Jain|first1=Hiralal|last2=Upadhye|first2=Dr. Adinath Neminath|author-link2=A.N. Upadhye|title=Mahavira his Times and his Philosophy of Life|url=https://books.google.com/books?id=GHfzERhGUjQC|date=2000|publisher=Bharatiya Jnanpith- citation |last=Jaini |first=Padmanabh S. |author-link=Padmanabh Jaini |title=The Jaina Path of Purification |url=https://books.google.com/books?id=wE6v6ahxHi8C |date=1998 |orig-year=1979 |publisher=Motilal Banarsidass |location=Delhi |isbn=81-208-1578-5 - citation |first=Hemchandra |last=Raychaudhuri |author-link=Hem Chandra Raychaudhuri |title=Political History of Ancient India |url=https://archive.org/details/politicalhistory00raycuoft |date=1923 |publisher=University of Calcutta - citation |editor-last=Sastri |editor-first=Kallidaikurichi Aiyah Nilakanta |editor-link=K. A. Nilakanta Sastri |title=Age of the Nandas and Mauryas |url=https://books.google.com/books?id=YoAwor58utYC |date=1988 |orig-year=1967 |publisher=Motilal Banarsidass |location=Delhi |isbn=81-208-0465-1 |edition=Second - isbn=81-224-1198-3 - page=164 - citation |last=von Glasenapp |first=Helmuth |author-link=Helmuth von Glasenapp |others=Shridhar B. Shrotri (trans.) |title=Jainism: An Indian Religion of Salvation |date=1999 |location = Delhi |publisher=Motilal Banarsidass |url=https://books.google.com/books?id=WzEzXDk0v6sC |isbn=81-208-1376-6 |trans-title=Der Jainismus: Eine Indische Erlosungsreligion 

**แหล่งข้อมูลอื่น**
แผนผังหรยังกวงศ์
หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในทศวรรษ 550 ก่อนคริสตกาล
หมวดหมู่:บุคคลที่เสียชีวิตในทศวรรษ 490 ก่อนคริสตกาล
หมวดหมู่:สาวกของพระโคตมพุทธเจ้า
หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์มคธ
หมวดหมู่:โสดาบัน