ภาษาพม่า

ไฟล์:WIKITONGUES- Naw speaking Burmese.webm|thumb|ผู้พูดภาษาพม่า บันทึกในประเทศไต้หวัน
ภาษาพม่า หรือ ภาษาเมียนมา (မြန်မာဘာသာ, pron) เป็นภาษาตระกูลจีน-ทิเบตที่พูดกันในประเทศพม่า มีสถานะเป็นภาษาทางการและภาษาของชาวพม่าซึ่งเป็นกลุ่มชาติพันธุ์หลักของประเทศ ใน ค.ศ. 2007 มีผู้พูดภาษานี้เป็นภาษาแม่ 33 ล้านคน ส่วนใหญ่เป็นชาวพม่าและกลุ่มชาติพันธุ์ใกล้ชิด และมีผู้พูดเป็นภาษาที่สอง 10 ล้านคน โดยเฉพาะชนกลุ่มน้อยในประเทศพม่าและประเทศเพื่อนบ้าน ใน ค.ศ. 2014 ประชากรพม่ามี 36.39 ล้านคน และในเดือนเมษายน ค.ศ. 2020 มีประชากรประมาณ 38.2 ล้านคน
ภาษาพม่าเป็นภาษาที่มีวรรณยุกต์ ลักษณะน้ำเสียง (รวมถึงทำเนียบภาษา) และเป็นภาษาเน้นพยางค์2003

**การจำแนก**
ภาษาพม่าอยู่ในกลุ่มภาษาพม่าใต้ในตระกูลภาษาจีน-ทิเบต โดยภาษาพม่าเป็นภาษานอกกลุ่มภาษาจีนที่มีผู้พูดมากที่สุดในตระกูลp=147 ภาษานี้เป็นภาษาลำดับที่ 5 ในตระกูลภาษาจีน-ทิเบตที่พัฒนาระบบการเขียนของตน ถัดจากอักษรจีน, อักษรปยู, อักษรทิเบต และอักษรตันกุตp=147

**ภาษาถิ่นและสำเนียง**
ภาษาพม่ามาตรฐานคือสำเนียงย่างกุ้ง ภาษาถิ่นในพม่าภาคเหนือและภาคใต้จะต่างจากภาษากลาง ภาษาถิ่นในรัฐยะไข่ยังมีเสียง /ร/ แต่สำเนียงย่างกุ้งออกเสียงเป็น /ย/ ภาษาพม่าแบ่งอย่างกว้าง ๆ ได้ 2 ระดับ คือระดับทางการใช้งานวรรณคดี งานราชการและวิทยุกระจายเสียง ระดับไม่เป็นทางการใช้ภายในครอบครัวและกับเพื่อน พระภิกษุชาวพม่ามักพูดกันเองด้วยภาษาบาลี ซึ่งได้รับอิทธิพลจากศาสนาพุทธ

**ระบบเสียง**

**พยัญชนะ**
หน่วยเสียงพยัญชนะในภาษาพม่ามีดังต่อไปนี้

**สระ**
หน่วยเสียงสระในภาษาพม่ามีดังต่อไปนี้

**วรรณยุกต์**
โดยทั่วไปถือว่าภาษาพม่ามีหน่วยเสียงวรรณยุกต์ 4 หน่วยเสียง ในตารางข้างล่างนี้ สัญลักษณ์แทนวรรณยุกต์จะแสดงไว้เหนือสระ /a/ ดังตัวอย่าง

**การถอดเป็นอักษรโรมัน**
ภาษาพม่าไม่มีระบบการถอดเป็นอักษรโรมันที่แน่นอน คำหลายคำสะกดต่างจากที่ออกเสียง เช่น คำว่าพระพุทธเจ้า ออกเสียงว่า pha-ya แต่เขียนว่า bu-ya การถอดภาษาพม่าเป็นอักษรโรมันจึงทำได้ยาก แต่พอจะใช้การถอดเป็นอักษรโรมันของภาษาบาลีมาเทียบเคียงได้ หรือบางครั้งอาจใช้ระบบเอ็มแอลซีทีเอส

**ไวยากรณ์**
การเรียงคำเป็นแบบ ประธาน-กรรม-กริยา ยกเว้นคำว่า ga (เป็น) ซึ่งจะวางต่อจากประธาน คำสรรพนามเปลี่ยนตามเพศและสถานะของผู้ฟัง เป็นภาษาพยางค์เดี่ยว แต่มีรากศัพท์และการเติมคำอุปสรรค การเรียงคำในประโยคไม่มีบุพบท สันธานแต่ใช้การเติมปัจจัย

**คำคุณศัพท์**
คำคุณศัพท์มาก่อนคำนาม เช่น chuo-dé lu (สวยงาม + dé + คน = คนสวย) หรือตามหลังนาม เช่น lu chuo (คนสวย) การเปรียบเทียบใช้คำอุปสรรค à-คำคุณศัพท์-ปัจจัย zon คำคุณศัพท์บอกจำนวน ตามหลังคำนาม

**คำกริยา**
รากศัพท์ของคำกริยามักเติมปัจจัยอย่างน้อย 1 ตัว เพื่อบอกกาล ความสุภาพ รูปแบบกริยา เป็นต้น ไม่มีการใช้คำสันธาน รูปกริยาไม่เปลี่ยนตามบุคคล จำนวน หรือเพศของประธาน ตัวอย่างเช่น คำกริยา sá (กิน) เป็น- sá-dè = กิน ปัจจัย dè ใช้แสดงปัจจุบันกาลหรือใช้เน้นย้ำ- sá-gè-dè = กินแล้ว ปัจจัย gè/kè แสดงอดีตแต่ไม่จำเป็นต้องใช้เสมอไป ปัจจัย dè ในที่นี้เป็นการเน้นย้ำ- sá-nei-dè = กำลังกิน nei เป็นอนุภาคแสดงว่าการกระทำนั้นกำลังเกิดขึ้น- sá-bi = กำลังกินอยู่ ปัจจัย bi นี้ใช้กับการกระทำที่ประธานเริ่มกระทำและยังไม่เสร็จสิ้น- sá-mè = จะกิน อนุภาค mè นี้ใช้แสดงอนาคตและยังไม่เกิดขึ้น- sá-daw-mè = จะกิน (ในไม่ช้า) อนุภาค daw ใช้กับเหตุการณ์ที่ใกล้จะเกิดขึ้น

**คำนาม**
คำนามภาษาพม่าทำให้เป็นพหูพจน์โดยเติมปัจจัย dei (หรือ tei ถ้ามีเสียงตัวสะกด) อาจใช้ปัจจัย myà ที่แปลว่ามากได้ด้วย ตัวอย่างเช่น nwá = วัว nwá- dei = วัวหลายตัว จะไม่ใช้ปัจจัยแสดงพหูพจน์เมื่อมีการแสดงการนับคำนาม เช่น เด็ก 5 คน ใช้ว่า kelei (เด็ก) ngá (5) yauk (คน)

**ลักษณนาม**
ภาษาพม่ามีลักษณนามเช่นเดียวกับภาษาจีน ภาษาไทย และภาษามลายู คำลักษณนามที่ใช้ทั่วไปได้แก่- bá ใช้กับคน (เฉพาะพระสงฆ์และแม่ชี)- hli ใช้กับสิ่งที่เป็นชิ้น เช่น ขนมปัง- kaung ใช้กับสัตว์- ku ใช้กับสิ่งไม่มีชีวิตโดยทั่วไป- kwet ใช้กับสิ่งที่บรรจุของเหลวเช่น ถ้วย- lóun ใช้กับวัตถุรุปกลม- pyá ใช้กับวัตถุแบน- sin หรือ zín ใช้กับสิ่งที่มีล้อ เช่นรถ- su ใช้กับกลุ่ม- ú ใช้กับคน (เป็นทางการ)- yauk ใช้กับคน (ไม่เป็นทางการ)

**คำสรรพนาม**
คำสรรพนามที่เป็นรูปประธานใช้ขึ้นต้นประโยค รูปกรรมจะมีปัจจัย –go ต่อท้าย ตัวอย่างคำสรพนาม เช่น- ฉัน เป็นทางการ ผู้ชายใช้ kyaw-naw ผู้หญิงใช้ kyaw-myaไม่เป็นทางการใช้ nga พูดกับพระสงฆ์ใช้ da-ga หรือ da-be-daw (หมายถึง นักเรียน)- เธอ ไม่เป็นทางการใช้ nei หรือ min เป็นทางการใช้ a-shin หรือ ka-mya- เรา ใช้ nga-do- พวกคุณ ใช้ nei-do- เขา ใช้ thu- พวกเขา ใช้ thu-do- มัน หรือ นั่น ใช้ (ai) ha

**คำศัพท์**
คำศัพท์ส่วนใหญ่มาจากภาษาตระกูลทิเบต-พม่า ศัพท์เกี่ยวกับศาสนา การศึกษา ปรัชญา รัฐบาลและศิลปะ ได้มาจากภาษาบาลีเป็นส่วนใหญ่ คำยืมจากภาษาอังกฤษมักเกี่ยวกับธุรกิจหรือการปกครองสมัยใหม่ คำยืมจากภาษาฮินดีมักเกี่ยวกับอาหารและการปรุงอาหาร

**ดูเพิ่ม**
 อักษรพม่า- การทับศัพท์ภาษาพม่า

**อ้างอิง**

**อ่านเพิ่ม**
 url=https://books.google.com/books?id=8Czd7xXIf3MC- url-status=dead- archive-date=2016-07-16- url=http://sealang.net/sala/archives/pdf4/bradley1995reflexives.pdf- access-date=19 October 2013- url=https://www.academia.edu/1559763- url=https://www.degruyter.com/view/journals/lingvan/5/1/article-20180071.xml- url=http://eprints.soas.ac.uk/13484/1/Hill_2012_Burmese_vowels.pdf- year=1990- issn=0125-6424- isbn=9781317309314- url=https://muse.jhu.edu/book/60141- archive-date=22 October 2013- url-status=dead
**url=https://www.sciencedaily.com/releases/2019/05/190506151822.htm - cite book|author1=San San Hnin Tun|others=Vicky Bowman|title=Burmese Phrasebook|url=https://archive.org/details/burmesephraseboo0000brad|publisher=Lonely Planet|year=2001|isbn=978-1-74059-048-8- archive-url=https://web.archive.org/web/20131021035314/http://etheses.nottingham.ac.uk/1963/1/442283.pdf- display-editors=etal- cite journal |first=Justin W. |last=Watkins |year=2001 |title=Illustrations of the IPA: Burmese |journal=Journal of the International Phonetic Association |volume=31 |issue=2 |pages=291–295 |doi=10.1017/S0025100301002122 |s2cid=232344700 |url=https://www.cambridge.org/core/services/aop-cambridge-core/content/view/334DD11C94575EF39A51109B008FB090/S0025100301002122a.pdf/burmese.pdf - isbn=978-1-135-79717-1-  chapter = Burmese- isbn=978-90-04-23202-0- isbn=978-3-8258-2186-9

**บรรณานุกรม**
  isbn = 9780942976052 -  isbn = 978-2-85297-072-4-  url = https://en.wikisource.org/wiki/Outline_of_Burmese_Grammar -  location = New Haven-  url-status = dead -  chapter = Word, foot, and syllable structure in Burmese-  isbn = 978-0-7007-1136-9-  isbn = 978-0-300-01528-7-  ref = none - doi=10.1353/jbs.2014.0016

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  Omniglot: Burmese Language-  Learn Burmese online-  Online Burmese lessons date=2009-09-07 -  Burmese language resources date=2009-09-01  from SOAS-  Myanmar Unicode and NLP Research Center date=2022-01-26 -  Myanmar 3 font and keyboard-  Burmese online dictionary (Unicode)-  Ayar Myanmar online dictionary-  Myanmar unicode character table-  Download KaNaungConverter_Window_Build200508.zip from the Kanaung project page and Unzip  Ka Naung Converter Engine

พม่า
พม่า
พม่า
พม่า
พม่า
พม่า