อาชกาบัต

ภาพถ่ายดาวเทียมของอาชกาบัต
อาชกาบัต  (Aşgabat, ; translit='Ešqābād, อดีตมีชื่อว่า ปัลตารัตสค์ (p=pəltɐˈratsk) ใน ค.ศ. 1919 ถึง 1927) เป็นเมืองหลวงและเมืองใหญ่สุดของประเทศเติร์กเมนิสถาน ตั้งอยู่ในบริเวณระหว่างทะเลทรายการากุมกับเทือกเขาโคเพตดากในเอเชียกลาง ใกล้ชายแดนอิหร่าน-เติร์กเมนิสถาน
นครนี้ได้รับการจัดตั้งขึ้นใน ค.ศ. 1881 บนหมู่บ้านชนเผ่าเตเกอาฮัล และกลายเป้นเมืองหลวงของสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตเติร์กเมนใน ค.ศ. 1924 ตัวนครส่วนใหญ่ถูกทำลายจากแผ่นดินไหวที่อาชดาบัต ค.ศ. 1948 แต่ได้รับการสร้างขึ้นใหม่อย่างกว้างขวางภายใต้โครงการฟื้นฟูเมือง "นครขาว" ในสมัยซาปาร์มือรัต นือยาซอว์ ทำให้เกิดโครงการขนาดใหญ่ที่ปกคลุมด้วยหินอ่อนสีขาวราคาแพง คลองการากุมที่ขุดขั้นในสมัยโซเวียตไหลผ่านตัวนคร โดยนำน้ำจากแม่น้ำอามูดาร์ยาทางตะวันออกไปทางตะวันตก นับตั้งแต่ ค.ศ. 2019 นครนี้ได้รับการยอมรับเป็นหนึ่งในเมืองที่มีค่าครองชีพสูงที่สุดในโลก เนื่องจากปัญหาเงินเฟ้อและการนำเข้าของประเทศเติร์กเมนิสถานเป็นส่วนใหญ่

**ศัพทมูลวิทยา**
ภาพใจกลางอาชกาบัต
ในภาษาเติร์กเมนเรียกอาชกาบัตว่า Aşgabat ส่วนในภาษารัสเซียเมื่อ ค.ศ. 1925 ถึง 1991 เรียก Ашхабад และในภาษาเปอร์เซียเรียก عشق‌آباد ใน ค.ศ. 1919 ถึง 1927 มีการเปลี่ยนชื่อนครนี้เป็นปัลตารัตสค์ ซึ่งนำชื่อมาจากนักปฏิวัติท้องถิ่นชื่อ ปาเวล เกราซิโมวิช โปลโตรัตสกี
ถึงแม้ว่าชื่อเมืองในภาษาเปอร์เซียสมัยใหม่มีความหมายตรงตัวว่า "นครแห่งความรัก" หรือ "นครแห่งความจงรักภักดี" ชื่อนครอาจดัดแปลงผ่าน folk etymology นักประวัติศาสตร์เติร์กเมน Ovez Gundogdiyev เชื่อว่าชื่อนี้มีที่มาจากสมัยพาร์เธีย โดยชื่อนี้มาจากชื่อผู้ก่อตั้งจักรวรรดิพาร์เธียนามว่า อาร์ซาซิสที่ 1 แห่งพาร์เธีย หรือในภาษาเปอร์เซียว่า Ashk-Abad (นครแห่งAshk/อาร์ซาซิส)

**ประวัติศาสตร์**
กรุงอาชกาบัตยังถือว่าเป็นเมืองใหม่ เป็นชื่อของหมู่บ้านที่อยู่เป็นหลักเป็นแหล่งเมื่อปี พ.ศ. 2361 ตั้งอยู่ไม่ไกลจากเมืองนิซา เมืองหลวงโบราณของพวกพาร์เธียนและซากปรักหักพังของถนนสายไหมที่ผ่านเมืองคอนจิคาลา (Konjikala) ที่ถูกทำลายจากเหตุการณ์แผ่นดินไหว เมื่อทศวรรษแรกของคริสต์ศักราช หรือโดยชนเผ่ามองโกลในคริสต์ศตวรรษที่ 13
กรุงอัชกาบัตเป็นส่วนหนึ่งของเปอร์เซียจนกระทั่งปี พ.ศ. 2427 ในปี พ.ศ. 2412 ทหารรัสเซียได้เข้ามาสร้างป้อมปราการที่เขาเตี้ย ๆ ใกล้หมู่บ้าน

**ภูมิประเทศ**
อาชกาบัตตั้งอยู่ใกล้ชายแดนประเทศอิหร่านมาก ทางใต้ติดกับตีนเขาของเทือกเขาโคเพตดาก (Köpetdag) ส่วนทางเหนือติดกับทะเลทราบการากุม จุดสูงสุดของนครคือเนินทรายที่สูง m ซึ่งเป็นที่ตั้งของโรงแรม Yyldyz  แต่ตัวนครส่วนใหญ่อยู่ในพื้นที่ความสูงระหว่าง m มีคลองการากุมไหลผ่านตัวนคร

**ภูมิอากาศ**

**สถานที่สำคัญ**

**เมืองพี่น้อง**
อาชกาบัตเป็นเมืองพี่น้องกับเมืองดังนี้:
*KAZ อักเตา ประเทศคาซัคสถาน
*USA แอลบูเคอร์คี สหรัฐ (1990)
*TUR อังการา ประเทศตุรกี (1994)
*KAZ อัสตานา ประเทศคาซัคสถาน (2017)
*GRC เอเธนส์ ประเทศกรีซ
*MLI บามาโก ประเทศมาลี (1974)
*KGZ บิชเคก ประเทศคีร์กีซสถาน (2018)
*TJK ดูชานเบ ประเทศทาจิกิสถาน (2017)
*UKR เคียฟ ประเทศยูเครน (2001)
*CHN หลานโจว ประเทศจีน (1992)
*UZB ทาชเคนต์ ประเทศอุซเบิสถาน (2017)

**เมืองคู่ค้า**
ARM เยเรวาน ประเทศอาร์มีเนีย (2014)
*JPN โตเกียว ประเทศญี่ปุ่น (2014)

**อ้างอิง**

**ข้อมูล**
Е. М. Поспелов (Ye. M. Pospelov). "Имена городов: вчера и сегодня (1917–1992). Топонимический словарь." (City Names: Yesterday and Today (1917–1992). Toponymic Dictionary.) Москва, "Русские словари", 1993.

**แหล่งข้อมูลอื่น**
 เว็บไซต์ทางการ date=2013-06-09 
หมวดหมู่:เมืองหลวงในทวีปเอเชีย
หมวดหมู่:เมืองในประเทศเติร์กเมนิสถาน