อำเภอเมืองกำแพงเพชร

เมืองกำแพงเพชร เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดกำแพงเพชร เป็นอำเภอศูนย์กลางการบริหาร ศูนย์กลางคมนาคม ศูนย์กลางธุรกิจ และศูนย์กลางทางศาสนาและวัฒนธรรมของจังหวัดกำแพงเพชร

**ที่ตั้งและอาณาเขต**
อำเภอเมืองกำแพงเพชรตั้งอยู่ทางตอนกลางค่อนไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังนี้- ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอโกสัมพีนครและอำเภอพรานกระต่าย- ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอไทรงามและอำเภอทรายทองวัฒนา- ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอคลองขลุงและอำเภอปางศิลาทอง- ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอคลองลาน

**การแบ่งเขตการปกครอง**
อำเภอเมืองกำแพงเพชรในอดีตนั้นมีพื้นที่กว้าง ครอบคลุมพื้นที่จรดอำเภอพรานกระต่ายทางด้านทิศเหนือ ติดกับจังหวัดพิจิตรด้านอำเภอสามง่ามทางทิศตะวันออก ติดกับจังหวัดตากทางอำเภออุ้มผางและอำเภอพบพระทางทิศตะวันตก รวมทั้งอำเภอคลองขลุงทางด้านใต้ของจังหวัด ซึ่งต่อมาได้แบ่งพื้นที่การปกครองออกเรื่อยมา จนถึงปัจจุบันนี้- วันที่ 14 มีนาคม 2479 จัดตั้งเทศบาลเมืองกำแพงเพชร ในท้องที่ตำบลในเมืองทั้งตำบล- วันที่ 23 กันยายน 2484 ยุบตำบลคลองพลู ตำบลบ้านลาน และหมู่ที่ 6 (ในขณะนั้น) ของตำบลนาบ่อคำ ตั้งเป็นตำบลโป่งน้ำร้อน- วันที่ 31 สิงหาคม 2491 ได้มีการเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในอำเภอเมืองดังนี้
** (1) โอนพื้นที่หมู่ที่ 1 และ 2 ตำบลลานดอกไม้ ให้ไปขึ้นกับตำบลหนองปลิง
** (2) โอนพื้นที่หมู่ที่ 5-7 ตำบลหนองปลิง ให้ไปขึ้นกับตำบลลานดอกไม้
** (3) โอนพื้นที่บางส่วนของหมู่ที่ 3 (บ้านเกาะ) ตำบลหนองปลิง ให้ไปขึ้นกับตำบลคณฑี- วันที่ 16 เมษายน 2506 จัดตั้งสุขาภิบาลปากดง ในท้องที่บางส่วนของตำบลไตรตรึงษ์- วันที่ 12 เมษายน 2509 ตั้งตำบลนิคมทุ่งโพธิ์ทะเล แยกจากตำบลคณฑี- วันที่ 3 มิถุนายน 2512 ตั้งตำบลไทรงาม แยกออกจากตำบลหนองคล้า- วันที่ 26 ตุลาคม 2514 ตั้งตำบลคลองลาน แยกออกจากตำบลโป่งน้ำร้อน- วันที่ 17 กรกฎาคม 2516 ตั้งตำบลทรงธรรมแยกจากตำบลหนองปลิง และตั้งตำบลอ่างทองแยกจากตำบลไตรตรึงษ์- วันที่ 6 สิงหาคม 2517 ตั้งตำบลลานดอกไม้ตกแยกจากตำบลลานดอกไม้- วันที่ 20 พฤษภาคม 2518 แยกพื้นที่ตำบลไทรงามและตำบลหนองคล้า จากอำเภอเมืองกำแพงเพชร มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอไทรงาม และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอเมืองกำแพงเพชร- วันที่ 31 พฤษภาคม 2520 แยกพื้นที่ตำบลคลองลานและตำบลโป่งน้ำร้อน อำเภอเมืองกำแพงเพชร มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอคลองลาน และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอเมืองกำแพงเพชร- วันที่ 19 มีนาคม 2522 ยกฐานะกิ่งอำเภอไทรงาม อำเภอเมืองกำแพงเพชร เป็น อำเภอไทรงาม- วันที่ 2 ตุลาคม 2522 ตั้งตำบลเทพนครแยกจากตำบลคณฑี และตั้งตำบลคลองลานพัฒนาแยกออกจากตำบลคลองลาน- วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2528 จัดตั้งสุขาภิบาลคลองแม่ลาย ในท้องที่บางส่วนของตำบลอ่างทอง- วันที่ 21 ตุลาคม 2528 ตั้งตำบลวังทอง แยกจากตำบลอ่างทอง- วันที่ 20 มีนาคม 2529 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอคลองลาน อำเภอเมืองกำแพงเพชร เป็น อำเภอคลองลาน- วันที่ 6 สิงหาคม 2530 ตั้งตำบลท่าขุนราม แยกจากตำบลนาบ่อคำ- วันที่ 21 ตุลาคม 2531 ตั้งตำบลเพชรชมภู แยกจากตำบลโกสัมพีและตำบลลานดอกไม้ตก- วันที่ 1 กรกฎาคม 2534 ตั้งตำบลคลองแม่ลาย แยกจากตำบลอ่างทอง ตำบลนครชุม และตำบลท่าขุนราม- วันที่ 13 พฤศจิกายน 2535 ตั้งตำบลธำมรงค์ แยกจากตำบลไตรตรึงษ์- วันที่ 20 สิงหาคม 2536 ตั้งตำบลสระแก้ว แยกจากตำบลหนองปลิง- วันที่ 3 มีนาคม 2538 ยกฐานะสภาตำบลเทพนคร สภาตำบลอ่างทอง สภาตำบลหนองปลิง สภาตำบลไตรตรึงษ์ สภาตำบลโกสัมพี และสภาตำบลวังทอง เป็นองค์การบริหารส่วนตำบลเทพนคร องค์การบริหารส่วนตำบลอ่างทอง องค์การบริหารส่วนตำบลหนองปลิง องค์การบริหารส่วนตำบลไตรตรึงษ์ องค์การบริหารส่วนตำบลโกสัมพี และองค์การบริหารส่วนตำบลวังทอง ตามลำดับ- วันที่ 30 มกราคม 2539 ยกฐานะสภาตำบลนาบ่อคำ สภาตำบลทรงธรรม สภาตำบลลานดอกไม้ สภาตำบลนิคมทุ่งโพธิ์ทะเล สภาตำบลท่าขุนราม สภาตำบลคณฑี สภาตำบลนครชุม สภาตำบลคลองแม่ลาย และสภาตำบลธำมรงค์ เป็นองค์การบริหารส่วนตำบลนาบ่อคำ องค์การบริหารส่วนตำบลทรงธรรม องค์การบริหารส่วนตำบลลานดอกไม้ องค์การบริหารส่วนตำบลนิคมทุ่งโพธิ์ทะเล องค์การบริหารส่วนตำบลท่าขุนราม องค์การบริหารส่วนตำบลคณฑี องค์การบริหารส่วนตำบลนครชุม องค์การบริหารส่วนตำบลคลองแม่ลาย และสองค์การบริหารส่วนตำบลธำมรงค์ ตามลำดับ- วันที่ 26 มิถุนายน 2539 แยกพื้นที่ตำบลโกสัมพี ตำบลเพชรชมภู และตำบลลานดอกไม้ตก อำเภอเมืองกำแพงเพชร มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอโกสัมพีนคร และให้ขึ้นการปกครองต่ออำเภอเมืองกำแพงเพชร- วันที่ 25 ธันวาคม 2539 ยกฐานะสภาตำบลสระแก้ว สภาตำบลลานดอกไม้ตก และสภาตำบลเพชรชมภู เป็นองค์การบริหารส่วนตำบลสระแก้ว องค์การบริหารส่วนตำบลลานดอกไม้ตก และองค์การบริหารส่วนตำบลเพชรชมภู ตามลำดับ- วันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลปากดง และสุขาภิบาลคลองแม่ลาย เป็นเทศบาลตำบลปากดงและเทศบาลคลองแม่ลาย ด้วยผลของกฎหมาย- วันที่ 29 กันยายน 2546 จัดตั้งและกำหนดเขตหมู่บ้านใหม่ดังต่อไปนี้
** (1) แยกบ้านสระสิงห์โต หมู่ที่ 8 ตำบลเทพนคร จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 22 บ้านหนองสุบิน
** (2) แยกบ้านเทพประทาน หมู่ที่ 10 ตำบลสระแก้ว จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 12 บ้านหนองแผ่นดิน
** (3) แยกบ้านลานดอกไม้ หมู่ที่ 2 ตำบลลานดอกไม้ จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 10 บ้านกัลปพฤกษ์
** (4) แยกบ้านมอสมบูรณ์ หมู่ที่ 6 ตำบลวังทอง จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 20 บ้านแดนพุทธ
** (5) แยกบ้านสระแก้ว หมู่ที่ 5 ตำบลธำมรงค์ จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 8 บ้านหนองโมกพัฒนา
** (6) แยกบ้านท่าเสากระโดง หมู่ที่ 15 ตำบลนาบ่อคำ จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 20 บ้านดอนพัฒนา- วันที่ 1 ตุลาคม 2547 จัดตั้งและกำหนดเขตหมู่บ้านใหม่อีกครั้งดังนี้
** (1) แยกบ้านมอสมบูรณ์ หมู่ที่ 6 ตำบลวังทอง จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 21 บ้านฟ้าเกื้อ
** (2) แยกบ้านท่าเสากระโดง หมู่ที่ 2 ตำบลนาบ่อคำ จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 21 บ้านทรัพย์ท่าเสา
** (3) แยกบ้านบ่อเจริญ หมู่ที่ 5 ตำบลไตรตรึงษ์ จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 15 บ้านคลองเตยพัฒนา- วันที่ 15 กุมภาพันธ์ 2549 จัดตั้งและกำหนดเขตหมู่บ้านใหม่ครั้งที่ 3 โดยแยกบ้านปางขนุน หมู่ที่ 6 ตำบลนาบ่อคำ จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 21 บ้านเนินสว่าง และแยกบ้านนครชุม หมู่ที่ 5 ตำบลนครชุม จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 13 บ้านป่ามะม่วง- วันที่ 20 เมษายน 2549 เปลี่ยนแปลงชื่อหมู่บ้านในตำบลคณฑี โดยหมู่ที่ 11 บ้านโพธิ์อำนวย เปลี่ยนชื่อเป็น บ้านโคนกลาง- วันที่ 20 เมษายน 2550 จัดตั้งและกำหนดเขตหมู่บ้านใหม่ครั้งที่ 4 โดยให้แยกบ้านหัวฝายเหนือ หมู่ที่ 9 ตำบลท่าขุนราม จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 13 บ้านปางเจริญและให้แยกบ้านหนองปิ้งไก่ หมู่ที่ 2 ตำบลนาบ่อคำ จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 22 บ้านสร้อยสุวรรณ- วันที่ 24 สิงหาคม 2550 ยกฐานะกิ่งอำเภอโกสัมพีนคร อำเภอเมืองกำแพงเพชร เป็น อำเภอโกสัมพีนคร- วันที่ 17 ตุลาคม 2562 จัดตั้งและกำหนดเขตหมู่บ้านเป็นครั้งที่ 5 ดังนี้
** (1) แยกบ้านหนองกอง หมู่ที่ 4 ตำบลนาบ่อคำ จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 23 บ้านหนองกองพัฒนา 
** (2) แยกบ้านแม่นารี หมู่ที่ 5 ตำบลนาบ่อคำ จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 24 บ้านแม่นารีพัฒนา 
** (3) แยกบ้านลานศิลา หมู่ที่ 11 ตำบลนาบ่อคำ จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 25 บ้านเสรีพัฒนา

**การปกครองส่วนภูมิภาค**
อำเภอเมืองกำแพงเพชรแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 16 ตำบล 220 หมู่บ้าน ได้แก่

**การปกครองส่วนท้องถิ่น**
ท้องที่อำเภอเมืองกำแพงเพชรประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 19 แห่ง ได้แก่- เทศบาล
** เทศบาลเมืองกำแพงเพชร ครอบคลุมพื้นที่ตำบลในเมืองทั้งตำบล
** เทศบาลเมืองหนองปลิง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองปลิงทั้งตำบล
** เทศบาลตำบลคลองแม่ลาย ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลอ่างทองและตำบลคลองแม่ลาย
** เทศบาลตำบลนครชุม ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลนครชุม
** เทศบาลตำบลปากดง ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลไตรตรึงษ์
** เทศบาลตำบลเทพนคร ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเทพนครทั้งตำบล
** เทศบาลตำบลนิคมทุ่งโพธิ์ทะเล ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนิคมทุ่งโพธิ์ทะเลทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบล
** องค์การบริหารส่วนตำบลไตรตรึงษ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลไตรตรึงษ์ (นอกเขตเทศบาลตำบลปากดง)
** องค์การบริหารส่วนตำบลอ่างทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลอ่างทอง (นอกเขตเทศบาลตำบลคลองแม่ลาย)
** องค์การบริหารส่วนตำบลนาบ่อคำ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาบ่อคำทั้งตำบล
** องค์การบริหารส่วนตำบลนครชุม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนครชุม (นอกเขตเทศบาลตำบลนครชุม)
** องค์การบริหารส่วนตำบลทรงธรรม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทรงธรรมทั้งตำบล
** องค์การบริหารส่วนตำบลลานดอกไม้ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลลานดอกไม้ทั้งตำบล
** องค์การบริหารส่วนตำบลคณฑี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคณฑีทั้งตำบล
** องค์การบริหารส่วนตำบลวังทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังทองทั้งตำบล
** องค์การบริหารส่วนตำบลท่าขุนราม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าขุนรามทั้งตำบล
** องค์การบริหารส่วนตำบลคลองแม่ลาย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองแม่ลาย (นอกเขตเทศบาลตำบลคลองแม่ลาย)
** องค์การบริหารส่วนตำบลธำมรงค์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลธำมรงค์ทั้งตำบล
** องค์การบริหารส่วนตำบลสระแก้ว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสระแก้วทั้งตำบล

**การคมนาคม**
มีเส้นทางคมนาคมที่สำคัญ ดังนี้

**ทางหลวงแผ่นดิน**
 1 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1 (ถนนพหลโยธิน)- 101 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 101 (ถนนกำแพงเพชร)- 112 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 112 (ทางเลี่ยงเมืองกำแพงเพชร)- 115 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 115 (ถนนสายกำแพงเพชร-สากเหล็ก)- 1084 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1084 (ถนนสายป่าแดง-กำแพงเพชร)- 1116 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1116 (ถนนสายนครชุม-หนองแดน)- 1117 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1117(ถนนสายคลองแม่ลาย-อุ้มผาง)

**ทางหลวงชนบท**
 กพ.3002 ทางหลวงชนบท กพ.3002 - กพ.6070 ทางหลวงชนบท กพ.6070 
หมวดหมู่:อำเภอในจังหวัดกำแพงเพชร
หมวดหมู่:อำเภอเมืองกำแพงเพชร