กรมขุนสุนทรภูเบศร์

กรมขุนสุนทรภูเบศร์ (จีนเรือง สุนทรกุล ณ ชลบุรี) หรือ กรมขุนสุนทรภูเบศร (เรือง) มีพระนามเดิมว่า เรือง หรือ จีนเรือง เป็นเศรษฐีชาวเมืองบางปลาสร้อย (ชลบุรี) ที่เคยถวายการอุปการะสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีเมื่อครั้งยกทัพไปตีเมืองจันทบุรี ภายหลังพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาขึ้นเป็นเจ้านาย ด้วยเกี่ยวข้องกับราชวงศ์จักรีจากการเป็นภราดาร่วมสาบานกับสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท
กรมขุนสุนทรภูเบศร์เป็นต้นราชสกุล "สุนทรกุล ณ ชลบุรี" ถือเป็นหนึ่งในราชสกุลของราชวงศ์จักรี และทายาทบางสายใช้สกุล "สุนทรมนูกิจ"

**พระประวัติ**
กรมขุนสุนทรภูเบศร์ แต่เดิมเป็นเศรษฐีเมืองบางปลาสร้อย มีพระนามเดิมว่า "เรือง" หรือ "จีนเรือง" ที่ทรงอุปการะสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี เมื่อครั้งเสด็จยกทัพไปตีเมืองจันทบูร มีความสนิทชิดเชื้อกับสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาทมาก ถึงขั้นร่วมสาบานเป็นภราดรภาพคือเป็นพี่น้องร่วมสาบานกัน 
ครั้นเมื่อพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชทรงปราบดาภิเษก จึงโปรดเกล้าฯ สถาปนา "จีนเรือง" ขึ้นเป็นเจ้านาย นามว่า "หม่อมเรือง" ต่อมาได้สถาปนาเป็นเจ้าราชนิกูล16 ด้วยความชอบด้านสงครามว่า "เจ้าบำเรอภูธร"16 (บ้างว่า หม่อมเจ้าบำเรอภูธร), "กรมหมื่นสุนทรภูเบศร์" และจนท้ายที่สุดได้สถาปนาที่พระยศที่ "กรมขุนสุนทรภูเบศร์"16 ตามลำดับ ดังพระราชประสงค์ของสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท ภายหลังพระราชทานให้ทรงสร้างวังอยู่ปากคลองวัดชนะสงคราม (หรือปากคลองโรงไหม) ตรงข้ามวังหน้า 
กรมขุนสุนทรภูเบศร์ สิ้นพระชนม์เมื่อใดไม่ปรากฏทราบแต่เพียงว่าน่าจะสิ้นพระชนม์หลังปี พ.ศ. 2348 เพราะมีหลักฐานว่าในปีนั้นพระองค์ยังมีพระชนม์ชีพอยู่ หลังการสิ้นพระชนม์ วังปากคลองโรงไหมได้ตกเป็นของเจ้าฟ้าอิศราพงศ์ ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3

**ผู้สืบเชื้อสาย**
ไฟล์:พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นอดุลยลักษณสมบัติ.jpg|thumb|right|200px|พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นอดุลยลักษณสมบัติ ทายาทกรมขุนสุนทรภูเบศร์ ต้นราชสกุล อุไรพงศ์
กรมขุนสุนทรภูเบศร์ ทรงมีโอรส-ธิดาอยู่จำนวนหนึ่ง ที่บางท่านมีฐานันดรศักดิ์เป็น "หม่อมเจ้า" ซึ่งอาจได้รับพระราชทานเป็นรายบุคคลตามพระราชประสงค์เท่านั้น โดยพระโอรสและธิดาเท่าที่ปรากฏพระนามและนาม ได้แก่- หม่อมเจ้าดวง พระราชทานเพลิง ณ วัดลาดบัวขาว พ.ศ. 2387- หม่อมเจ้าก้อง พระราชทานเพลิง ณ วัดลาดบัวขาว พ.ศ. 2387- หม่อมเจ้าเม่น พระราชทานเพลิง ณ วัดลาดบัวขาว พ.ศ. 2395- อ้น ถวายตัวเป็นฝ่ายในในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช- เจ้าจอมมารดาเขียว พระสนมในพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นเจ้าจอมมารดาในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นอดุลยลักษณสมบัติ ต้นราชสกุลอุไรพงศ์
กรมขุนสุนทรภูเบศร์ ทรงเป็นต้นสกุล "สุนทรกุล ณ ชลบุรี" เป็นนามสกุลพระราชทานลำดับที่ 4603 พระราชทานให้แก่หม่อมหลวงจาบ ตามราชกิจจานุเบกษาเล่มที่ 35 หน้า 1719 พระราชทานเมื่อวันที่ 20 ตุลาคม พ.ศ. 2461 สำหรับบรรดาผู้สืบสกุลโดยตรงลงมาจากกรมขุนสุนทรภูเบศร์ นอกจากนี้ในปี พ.ศ. 2485 หลวงสุนทรมนูกิจ (ทิพย์ สุนทรกุล ณ ชลบุรี) ได้ขอพระบรมราชานุญาตใช้ราชทินนามเป็นนามสกุลใหม่ว่า "สุนทรมนูกิจ"

**พระอิสริยยศ**
 หม่อมเรือง- เจ้าบำเรอภูธร (บ้างว่า หม่อมเจ้าบำเรอภูธร)- กรมหมื่นสุนทรภูเบศร์- กรมขุนสุนทรภูเบศร์

**อ้างอิงและเชิงอรรถ**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  พระประวัติกรมขุนสุนทรภูเบศร์ (จีนเรือง สุนทรกุล ณ ชลบุรี )-  นามสกุลพระราชทานเรียงลำดับตามอักษร date=2011-01-05 -  เจ้านายที่ไม่ได้อยู่ในพระราชวงศ์จักรี-  พระบรมราโชบายขนานนามสกุล date=2008-12-24 -  ประวัติศาสตร์วังท่าพระ สู่ความเป็นมหาวิทยาลัยศิลปากร date=2012-12-03 -  จุลลดา ภักดีภูมินทร์."จีนกุน จีนเรือง จีนมั่วเส็ง," เวียงวัง. พิมพ์ครั้งที่ 2.กรุงเทพฯ : อักษรโสภณ, 2551. หน้า 38-43.
สุนทรภูเบศร์

หมวดหมู่:บุคคลจากจังหวัดชลบุรี‎‎
สุนทรภูเบศร์