วัดโสมนัสราชวรวิหาร

วัดโสมนัสวิหาร เป็นพระอารามหลวงชั้นโท ชนิดราชวรวิหาร สร้างขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ใช้ศิลปะสถาปัตยกรรมแบบไทยในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ ภายในอุโบสถและพระวิหารมีจิตรกรรมฝาผนังอันงดงาม มีคลองผดุงกรุงเกษมที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้ขุดขึ้นแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2395 ผ่านทางด้านหน้าของพระอุโบสถ ภายในวัดมีเจดีย์ 2 องค์ เจดีย์องค์ใหญ่ซึ่งภายในบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ (เจดีย์ทอง รูปทรงแบบลังกาสีทองเหลืองอร่าม ยอดแหลมสูงเด่นเป็นสง่า สามารถมองเห็นได้ไกลซึ่งเป็นจุดที่นักท่องเที่ยวชาวไทยและชาวต่างชาติแวะเวียนเข้ามาชมความงามและกราบนมัสการกันอยู่มิได้ขาด) และยังมีเจดีย์องค์เล็กชื่อว่าเจดีย์มอญ มีรูปทรงเหมือนธัมเมกขสถูป มีลักษณะสวยงามและหาชมได้ยากเพราะเจดีย์ลักษณะนี้มีเพียง 2 องค์ในประเทศไทย คือ ที่วัดโสมนัสวิหารและที่วัดกันมาตุยาราม อีกองค์หนึ่ง 
ปัจจุบันมีการสร้างและปรับปรุงอาคารต่าง ๆ ภายในวัด เช่น ตึก 150 ปี โรงเรียนพระปริยัติธรรม (ตึกสาลักษณาลัย) ซึ่งเป็นตึกเก่าสร้างขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยมหาเสวกโท พระยาศรีภูริปรีชา (กมล สาลักษณ) เพื่อเป็นที่ระลึกแก่คุณหญิง (พึ่ง) ศรีภูริปรีชา ศาลาสำนักงานภาค ศาลาสถิต ศาลามุขหน้าวัด ตึก 80 ปีสมเด็จพระวันรัต เป็นต้น นอกจากนั้นยังมี โรงเรียนวัดโสมนัส กองการฌาปนกิจ กรมสวัสดิการทหารบก สุสานทหาร อยู่ภายในบริเวณวัด

**ประวัติ**
เริ่มก่อตั้งโดยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดให้สร้างพระราชอุทิศสมเด็จพระนางเจ้าโสมนัสวัฒนาวดี เมื่อปี พ.ศ. 2396 ทรงวางศิลาฤกษ์พระอุโบสถวิสุงคามสีมาอุโบสถ เมื่อวันที่ 15 มกราคม พ.ศ. 2396 (จ.ศ. 1215) ครั้นสิ่งก่อสร้างสำเร็จลงบ้าง พอเป็นที่อาศัยจำพรรษาของภิกษุสามเณรได้ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ทรงอาราธนาพระอริยมุนี (ทับ พุทฺธสิริ) จากวัดราชาธิวาสราชวรวิหาร พร้อมด้วยพระสงฆ์ราว 40 รูปโดยขบวนแห่ทางเรือ เสด็จมาประทับที่กุฎี ภายหลังทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เลื่อนตำแหน่งพระอริยมุนีเป็นพระพรหมมุนี ในปี พ.ศ. 2415 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เลื่อนตำแหน่งพระพรหมมุนีเป็นพระพิมลธรรม ในปีเถาะ พ.ศ. 2422 และได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาพระพิมลธรรมเป็นสมเด็จพระวันรัต ต่อมาสมเด็จพระวันรัตได้ก่อสร้างสิ่งที่ยังไม่แล้วเสร็จให้เสร็จสมบูรณ์มากยิ่งขึ้น ท่านได้สร้างและเชิญพระสัมพุทธสิริมาจากวัดราชาธิวาสคราวยกวัด เพื่อมาเป็นพระประธานภายในพระอุโบสถ และพระสัมพุทธโสมนัสวัฒนาวดีนาถบพิตร (พระประธานในวิหาร) และพระอัครสาวก เป็นของหลวงเชิญมาจากพระบรมมหาราชวัง

**พระพุทธรูปสำคัญ**
 พระสัมพุทธโสมนัสวัฒนาวดีนาถบพิตร พระประธานในพระวิหาร- พระสัมพุทธสิริ พระประธานในพระอุโบสถ- พระนิรันตราย- พระโพธิ์ศรีนาค พระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ของวัด- พระพุทธรูปยืนโบราณ ในพระวิหารคด- พระพุทธสิหิงค์จำลอง พระประธานในตึกสมเด็จ 80 ปี- พระพุทธรูปฉลองพระองค์พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4- พระพุทธรูปฉลองพระองค์สมเด็จพระนางเจ้าโสมนัสวัฒนาวดี พระอัครมเหสีพระองค์แรกในรัชกาลที่4

**ลำดับเจ้าอาวาส**

**ภาพ**
ไฟล์:วัดโสมนัสวิหารราชวรวิหาร เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร (32).JPG|พระสัมพุทธโสมนัสวัฒนาวดีนาถบพิตร พระประธานภายในพระวิหารใหญ่ และพระวิหารคต
ไฟล์:พระอุโบสถ วัดโสมนัสราชวรวิหาร.jpg|พระอุโบสถ 
ไฟล์:พระวิหาร วัดโสมนัสราชวรวิหาร.jpg|พระวิหาร
ไฟล์:วัดโสมนัสวิหารราชวรวิหาร เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร (17).JPG|เจดีย์องค์ใหญ่ (เจดีย์ทอง)
ไฟล์:วัดโสมนัสวิหารราชวรวิหาร เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร (26).JPG|เจดีย์องค์เล็ก (เจดีย์มอญ)
ไฟล์:วัดโสมนัสวิหารราชวรวิหาร เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร (7).JPG|พระพุทธรูปรายรอบพระอุโบสถ

**สถานที่ใกล้เคียง**
ตลาดนางเลิ้ง
*ทำเนียบรัฐบาล
*สะพานเทวกรรมรังรักษ์
*สะพานมัฆวานรังสรรค์
*วัดมกุฏกษัตริยารามราชวรวิหาร
*องค์การสหประชาชาติ

**อ้างอิง**
  ประวัติวัดโสมนัสราชวรวิหาร date=2008-03-31 

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  เว็บไซต์วัดโสมนัสราชวรวิหาร
หมวดหมู่:พระอารามหลวงชั้นโท ชนิดราชวรวิหาร
หมวดหมู่:วัดไทยในสังกัดคณะสงฆ์ธรรมยุติกนิกาย
หมวดหมู่:สถานที่ที่ตั้งชื่อตามพระนามของพระบรมวงศานุวงศ์ไทย
หมวดหมู่:วัดในเขตป้อมปราบศัตรูพ่าย
หมวดหมู่:รัชกาลที่ 4
หมวดหมู่:โบราณสถานในเขตป้อมปราบศัตรูพ่าย