รัฐเคาะลีฟะฮ์อับบาซียะฮ์

รัฐเคาะลีฟะฮ์อับบาซียะฮ์ (الْخِلَافَةُ الْعَبَّاسِيَّة) เป็นรัฐเคาะลีฟะฮ์ราชวงศ์ที่สามที่ดำรงตำแหน่งหลังจากนบีมุฮัมมัด ก่อตั้งโดยผู้เป็นลูกหลานของอับบาส อิบน์ อับดุลมุฏฏอลิบ (ค.ศ. 566–653) ลุงของมุฮัมมัด ซึ่งเป็นที่มาของชื่อราชวงศ์p=10 หลังจากโค่นล้มรัฐเคาะลีฟะฮ์อุมัยยะฮ์ในการปฏิวัติราชวงศ์อับบาซียะฮ์เมื่อ ค.ศ. 750 (ฮ.ศ. 132) รัฐเคาะลีฟะฮ์ได้ตั้งศูนย์กลางรัฐบาลแห่งแรกที่กูฟะฮ์ (ปัจจุบันอยู่ในประเทศอิรัก) จากนั้นใน ค.ศ. 762 เคาะลีฟะฮ์อัลมันศูรได้สถาปนาเมืองแบกแดดใกล้กับบาบิโลน เมืองหลวงของจักรวรรดิบาบิโลนโบราณ แบกแดดจึงกลางเป็นศูนย์กลางในด้านวิทยาศาสตร์, วัฒนธรรม และสิ่งประดิษฐ์ในยุตที่รู้จักกันในชื่อ ยุคทองของอิสลาม นอกจากนี้ยังเป็นที่ตั้งของสถาบันการศึกษาที่สำคัญหลายแห่ง ได้แก่ บัยตุลฮิกมะฮ์ เช่นเดียวกันกับสภาพแวดล้อมที่มีความหลากหลายทางเชื้อชาติและหลายศาสนา จนทำให้ที่นี่มีชื่อเสียงไปทั่วโลกในฐานะ "ศูนย์กลางแห่งการเรียนรู้"
สมัยอับบาซียะฮ์เเป็นจุดที่มีการพึ่งพาข้าราชการเปอร์เซีย (อย่างตระกูลแบร์แมคียอน) ในการบริหารดินแดนและการรวมประชากรมุสลิมที่มิใช่ชาวอาหรับใน อุมมะฮ์ (ประชาชาติมุสลิม) ชนชั้นปกครองให้การยอมรับขนบธรรมเนียมเปอร์เซียอย่างกว้างขวาง และพวกเขาก็เริ่มให้การอุปถัมภ์ศิลปินและนักวิชาการ แม้จะมีความร่วมมือในเบื้องต้น อับบาซียะฮ์ในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 8 ทำให้ตนเองแปลกแยกจากทั้งมะวาลีที่มิใช่อาหรับและข้าราชการเปอร์เซีย พวกเขาถูกบังคับให้สละอำนาจเหนืออัลอันดะลุส (ปัจจุบันคือสเปนและโปรตุเกส) ให้แก่อุมัยยะฮ์ใน ค.ศ. 756, โมร็อกโกแก่อิดรีสิดใน ค.ศ. 788, อิฟรีกียะฮ์และซิซิลีให้แก่อัฆละบิดใน ค.ศ. 800, โฆรอซอนและทรานโซเซียนาให้แก่ซอมอนิด และเปอร์เซียให้แก่ซัฟฟาริดในคริสต์ทศวรรษ 870 และอียิปต์แก่รัฐเคาะลีฟะฮ์ฟาฏิมียะฮ์ใน ค.ศ. 969
อำนาจทางการเมืองของเคาะลีฟะฮ์ถูกจำกัดด้วยจุดรุ่งเรืองของราชวงศ์บูยิดของอิหร่านและเซลจุคเติร์กที่ยึดครองแบกแดดใน ค.ศ. 945 และ 1055 ตามลำดับ ถึงแม้ว่าความเป็นผู้นำของอับบาซียะฮ์เหนือจักรวรรดิอิสลามอันกว้างใหญ่ค่อย ๆ สูญเสียบทบาทลงจนเหลือเพียงพิธีการทางศาสนาในรัฐเคาะลีฟะฮ์ ราชวงศ์นี้ยังคงปกครองเหนือดินแดนเมโสโปเตเมียในรัชสมัยเคาะลีฟะฮ์อัลมุกตะฟี และขยายถึงอิหร่านในรัชสมัยเคาะลีฟะฮ์อันนาศิร ยุคแห่งการฟื้นฟูและผลสำเร็จทางวัฒนธรรมของอับบาซียะฮ์สิ้นสุดลงใน ค.ศ. 1258 ด้วยการปล้นสดมแบกแดดโดยมองโกลภายใต้การนำของฮูลากู ข่าน และการประหารชีวิตอัลมุสตะอ์ศิม สายผู้ปกครองของอับบาซียะฮ์และวัฒนธรรมมุสลิมโดยทั่วไปจึงย้ายศูนย์กลางไปที่ไคโร เมืองหลวงของมัมลูกใน ค.ศ. 1261 แม้ว่าจะไม่มีอำนาจทางการเมือง (ยกเว้นในสมัยเคาะลีฟะฮ์อัลมุสตะอีนแห่งไคโร) ราชวงศ์นี้ยังคงอ้างสิทธ์ในอำนาจทางศาสนา จนกระทั่งไม่กี่ปีหลังออตโตมันพิชิตอียิปต์ใน ค.ศ. 15171984 ทำให้อัลมุตะวักกิลที่ 3 เป็นเคาะลีฟะฮ์อับบาซียะฮ์องค์สุดท้าย

**หมายเหตุ**

**อ้างอิง**

**ข้อมูล**
 year=2012-  url = https://archive.org/details/newencyclopaedia2009ency -  s2cid = 161092185 

**แหล่งข้อมูลอื่น**
 short=x- Citation | contribution-url = http://www.bbc.co.uk/radio4/history/inourtime/inourtime_20060202.shtml | contribution = Abbasid Caliphs | title = In Our Time | publisher = BBC Radio 4 | chapter-format = streaming RealAudio | place = UK | date = 2 February 2006.-  url-status = dead .
หมวดหมู่:ราชวงศ์ตะวันออกกลาง
หมวดหมู่:ราชวงศ์มุสลิม
หมวดหมู่:รัฐเคาะลีฟะฮ์
หมวดหมู่:รัฐสิ้นสภาพในทวีปเอเชีย
หมวดหมู่:รัฐสิ้นสภาพในทวีปแอฟริกา
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์ศาสนาอิสลาม
หมวดหมู่:รัฐและดินแดนที่ก่อตั้งในคริสต์ศตวรรษที่ 8
หมวดหมู่:สิ้นสุดในคริสต์ศตวรรษที่ 13
หมวดหมู่:ราชาธิปไตยในอดีต