รายชื่อเพลงหน้าพาทย์

เพลงหน้าพาทย์สามารถแบ่งเป็นหมวด ๆ ได้ดังนี้

**เพลงหน้าพาทย์สำหรับแสดงโขน, ละคร**

**เพลงที่เกี่ยวกับการแสดงอิทธิฤทธิ์**
 ตระนิมิตร - ใช้สำหรับแปลงกาย- รัว - ใช้สำหรับการแสดงอิทธิฤทธิ์หรือแปลงกายในเวลาสั้น ๆ- รัวมอญ - ใช้เหมือนรัวแต่ใช้กับตัวละครที่เป็นมอญ
*รัวพม่า - ใช้เหมือนรัวแต่ใช้กับตัวละครที่เป็นพม่า

**เพลงที่เกี่ยวกับการแผลงฤทธิ์เดช**
 คุกพาทย์ - ใช้สำหรับตัวแสดงสำคัญ และการเชิญพระพิฆเนศ- รัวสามลา - ใช้สำหรับตัวละครทั่วไปในการแผลงฤทธิ์เดชที่สำคัญ 

**เพลงที่เกี่ยวกับการจัดทัพและยกทัพ**
 ปฐม (ใช้ในการรำตรวจพลเดี่ยวของแม่ทัพ ตัวละครที่รำเพลงนี้มีสุครีพและมโหทร)- กราวนอก (ใช้บรรเลงประกอบการตรวจพลของฝ่ายลิงและฝ่ายมนุษย์)- กราวใน (ใช้บรรเลงประกอบการตรวจพลและยกทัพของฝ่ายยักษ์ หรือการเดินทางเดี่ยว ๆ ของยักษ์สำคัญ ๆ)
*กราวกลาง (ใช้บรรเลงประกอบการตรวจพลของฝ่ายมนุษย์ ส่วนมากใช้ในการใส่เนื้อร้อง)

**เพลงที่เกี่ยวกับการไปมาหรือเดินทาง**
 เพลงโคมเวียน (ใช้ประกอบกิริยาการเดินทางในอากาศของเทวดาและนางฟ้า)- เพลงเหาะ (เป็นเพลงหน้าพาทย์ใช้บรรเลงขณะ ตัวละครกำลังทำกิริยาเกี่ยวกับการเหาะ ส่วนมากใช้ในละครใน)

**เพลงเสมอ**
ใช้ในการเดินทางใกล้ ๆ เพลงเสมอมีดังนี้- เสมอธรรมดา (ใช้กับตัวละครทั่วไป)- เสมอเถร (ใช้กับฤๅษี นักพรต)- เสมอมาร (ใช้กับยักษ์)- เสมอเข้าที่ (ใช้กับครูบาอาจารย์)- บาทสกุณี (ใช้กับตัวละครฝ่ายพระ นาง ที่สำคัญ เช่นพระราม พระลักษมณ์)- เสมอมอญ (ใช้กับตัวละครที่เป็นมอญ)- เสมอลาว (ใช้กับตัวละครที่เป็นลาว)- เสมอพม่า (ใช้กับตัวละครที่เป็นพม่า)- เพลงเข้าม่าน (ใช้ประกอบการเดินเข้าที่พำนัก หรือเข้าห้องต่าง ๆ)

**เพลงเชิด**
ใช้ในการเดินทางไกล การไล่ล่า การรบ แบ่งเป็น- เชิดธรรมดา (ใช้กับมนุษย์ทั่วไป)- เชิดนอก (ใช้กับการไล่ล่า จับตัวของอมนุษย์กับอมนุษย์ ส่วนมากในการเดี่ยวระนาดเอกหรือปี่ใน ประกอบแสดงจับนาง)- เชิดฉาน (ใช้กับการไล่ล่า จับตัวของมนุษย์กับสัตว์ เช่น พระรามตามกวาง)- เชิดฉิ่ง (ใช้ประกอบการแสดงถึงที่ลึกลับ หรือการเหาะของตัวละคร หรือใช้ประกอบการรำก่อนที่จะใช้อาวุธสำคัญหรือก่อนกระทำกิจสำคัญ)- เชิดกลอง (สำหรับการต่อสู้ การรุกไล่ฆ่าฟันกันโดยทั่วไปใช้บรรเลงต่อจากเชิดฉิ่ง)

**เพลงอื่น ๆ**
 กลม (ใช้กับเทพเจ้าระดับสูง)- โคมเวียน (ใช้กับเทวดาระดับทั่วไป)- พญาเดิน (ใช้กับพระมหากษัตริย์จนพญาต่าง ๆ เช่น พญาวานร พญายักษ์)- กลองโยน (ใช้ในกระบวนพยุหยาตรา)- เพลงฉิ่ง (ใช้ในการชมสวน ดอกไม้)- เพลงโล้ (ใช้ในการเดินทาง ทางน้ำ)- เพลงแผละ (ใช้กับการบินของสัตว์ที่มีปีกเช่น พญาครุฑ นกสดายุ หรือยุงในตอน หนุมานหักด่านเมืองบาดาล)- เพลงชุบ (ใช้ประกอบการเดินของนางกำนัล)

**เพลงหน้าพาทย์เบ็ดเตล็ด**
 ตระนอน (ใช้ในการนอน)- ตระบรรทมไพร (ใช้ในการนอนในป่าของพระราม)- ลงสรง (ใช้ในการอาบน้ำของตัวละครเอก และยังใช้ในการสรงน้ำเทวรูปต่าง ๆ)- ลงสรงโทน (ใช้ในการแต่งตัว)- นั่งกิน (สำหรับอัญเชิญครูบาอาจารย์ เพื่อถวายกระยาหารสังเวย)- เซ่นเหล้า (ใช้ตอนดื่มสุรา หรือใช้ตอนภูต ผี ปีศาจออกแสดง)

**เพลงที่เกี่ยวกับแสดงความภาคภูมิใจ**
 ฉุยฉาย- แม่ศรี

**เพลงที่เกี่ยวกับการอัญเชิญเทพยดาและสิ่งศักดิ์สิทธิ์**
 สาธุการ (ใช้เชิญสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั้งหมดให้มาชุมนุมในพิธี ถือว่าเป็นเพลงศักดิ์สิทธิ์ และใช้เป็นเพลงบูชาพระรัตนตรัย หรือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ต่าง ๆ)- ตระเชิญ (ใช้เชิญเทวดาผู้ใหญ่)

**เพลงประกอบการแสดงอารมณ์ทั่วไป**
 เพลงโลม (ใช้เกี้ยวพาราสีของตัวละครเอก มักจะใช้คู่กับเพลงตระนอน)- เพลงกล่อม (สำหรับการขับกล่อมเพื่อการนอนหลับ- ทยอย (ใช้ในตอนเดินเศร้าโศกเสียใจร้องไห้)- โอดสองชั้น (ใช้ในการเศร้าโศกเสียใจของตัวละครที่มีศักดิ์สูง)- โอดชั้นเดียว (ใช้ในการเศร้าโศกเสียใจตัวละครทั่วไป และใช้ในการตายของตัวละครต่างๆ)- โอดมอญ (ใช้ในการเศร้าโศกเสียใจของตัวละครที่เป็นมอญ)
*โอดลาว (ในการเศร้าโศกเสียใจของตัวละครที่เป็นลาว)- ทยอยเขมร (ประกอบกิริยาครุ่น­คิดหรือความโศกเศร้าเสียใจ)

**เพลงสำหรับกิริยาเยาะเย้ย**
 กราวรำ

**เพลงสำหรับแสดงความรื่นเริง**
 สีนวล- เพลงช้า- เพลงเร็ว

**เพลงหน้าพาทย์สำหรับพิธีไหว้ครู**
การประกอบพิธีไหว้ครูโดยส่วนใหญ่จะเรียกเพลงคล้าย ๆ กัน จะแตกต่างที่ลำดับการเรียก 
เพลงที่จะเรียก คือ
#สาธุการ - ใช้ในการจุดธูปเทียนบูชาพระรัตนตรัยและสิ่งศักดิ์สิทธิ์
#สาธุการกลอง - ใช้ในการบูชาครูและเทพเทวดา
#ตระสันนิบาต - ใช้ในการเชิญสิ่งศักดิ์สิทธิ์มาประชุมพร้อมกัน ณ ปะรำพิธี
#ตระเชิญ - ใช้ในการเชิญเทพยดาต่าง ๆ
#โหมโรง - ใช้ในการเชิญเทพยดา ความหมายเทียบเท่าโหมโรงเย็น
#พราหม์เข้า, ดำเนินพราหมณ์ - ใช้ในการเชิญพระภรตมุณี (พ่อแก่) และ ฤๅษีต่าง ๆ
#เสมอเถร - ใช้ในการรำของผู้ประกอบพิธีที่จะสมมุติเป็นพระภรตมุณี (พ่อแก่)
#ตระนารายณ์บรรทมสินธุ์ - ใช้ในการเชิญพระนารายณ์
#ตระพระพิฆเนศ - ใช้ในการเชิญพระพิฆเนศ เทพแห่งความสำเร็จ 
#ตระพระปรโคนธรรพ - ใช้ในการเชิญพระปรโคนธรรพ เทพแห่งดนตรีปี่พาทย์
#บาทสกุนี (เสมอตีนนก) - ใช้ในการเชิญพระวิศนุกรรม เทพแห่งการช่าง
#องค์พระพิราพเต็มองค์ - ใช้ในการเชิญพระพิราพ เทพแห่งการรำ ถือเป็นเพลงหน้าพาทย์สูงสุดของวงการนาฏดุริยางคศิลป์ การที่จะต่อเพลงนี้ได้นั้นมีกฎเกณท์อยู่หลายประการ
#รำดาบเฉือนหมู - ใช้ในการตัดแบ่งเครื่องสังเวยต่าง ๆ ไปให้แก่สัมภเวสีที่ไม่สามารถเข้ามาในปะรำพิธีได้
#นั่งกิน, เซ่นเหล้า - จะเรียกเพลงคู่กัน ใช้ในการถวายเครื่องสังเวยแก่ครูบาอาจารย์ ตลอดจนเทพยดาทั้งหลาย เปรียบเสมือนการรับประทานอาหารและการดื่มสุรา
#มหาชัย - ใช้ในตอนที่ทำพิธีครอบ ถือเป็นการประสิทธิ์ประสาทวิชาให้แก่ลูกศิษย์
#โปรยข้าวตอก - ใช้ในการโปรยข้าวตอกดอกไม้
#พราหมณ์ออก, เสมอเข้าที่ - ใช้ในการเชิญพระภรตมุณีกลับ 
#เชิด, กราวรำ - ใช้ในการบรรเลงเพื่อเป็นการส่งครูและเทพยดากลับ 
นอกจากนี้ ยังมีเพลงหน้าพาทย์เฉพาะของแต่ละสำนักบ้านดนตรีอื่น เช่น
#ตระกริ่ง 
#ตระพระวิศณุกรรม
#ตระพระปัญจสีขร
#ตระพระสุรัสวดี
#ตระพระอิศวร
#ตระศิวะนาฏราช หรือ ตระนาฏราช
#ตระนาง
#ตระพระเจ้าเปิดโลก
#ตระพระฤๅษีกไลยโกฏ
#ตระเชิญเหนือเชิญใต้
หมวดหมู่:เพลงไทยเดิม