เขตสัมพันธวงศ์

สัมพันธวงศ์ เป็นหนึ่งในห้าสิบเขตของกรุงเทพมหานคร เป็นเขตที่มีขนาดพื้นที่เล็กและมีจำนวนประชากรน้อยที่สุด สภาพพื้นที่ประกอบไปด้วยแหล่งการค้าหนาแน่นและแหล่งท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์และศิลปวัฒนธรรม

**ที่ตั้งและอาณาเขต**
เขตสัมพันธวงศ์ตั้งอยู่ริมฝั่งตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยา (ฝั่งพระนคร) มีอาณาเขตติดต่อกับเขตต่าง ๆ เรียงตามเข็มนาฬิกา ดังนี้- ทิศเหนือ ติดต่อกับเขตป้อมปราบศัตรูพ่าย มีถนนเจริญกรุงและถนนพระรามที่ 4 เป็นเส้นแบ่งเขต- ทิศตะวันออก ติดต่อกับเขตบางรัก มีคลองผดุงกรุงเกษม เป็นเส้นแบ่งเขต- ทิศใต้ ติดต่อกับเขตคลองสาน มีแนวกึ่งกลางแม่น้ำเจ้าพระยา เป็นเส้นแบ่งเขต- ทิศตะวันตก ติดต่อกับเขตพระนคร มีคลองรอบกรุง (คลองโอ่งอ่าง) เป็นเส้นแบ่งเขต

**ประวัติศาสตร์**
เขตนี้เป็นสถานที่ที่มีชาวจีนอาศัยอยู่มาตั้งแต่ตอนแรกเริ่มกรุงรัตนโกสินทร์แล้ว พวกเขาได้ย้ายมาจากเขตพระนครในปัจจุบัน โดยมีถนนวานิช 1 หรือ "ถนนสำเพ็ง" เป็นศูนย์กลางของชุมชนชาวจีน จวบจนสร้างถนนเยาวราชในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเมื่อ พ.ศ. 2435 ได้กลายมาเป็นศูนย์กลางชาวจีนจนถึงปัจจุบัน
อำเภอสัมพันธวงศ์ สร้างที่ว่าการอำเภอขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2475 ตั้งอยู่ที่สามแยกถนนทรงวาดตัดกับถนนปทุมคงคา ตำบลศาลเจ้าแม่ทับทิม ซึ่งอยู่ในเขตวัดสัมพันธวงศารามวรวิหาร จึงสันนิษฐานได้ว่าอำเภอสัมพันธวงศ์คงตั้งชื่อตามวัดที่ตั้งนั่นเอง (ปัจจุบันสำนักงานเขตย้ายไปตั้งที่ถนนโยธา แขวงตลาดน้อย) โดยแบ่งการปกครองออกเป็น 14 ตำบล
ต่อมาได้มีการยุบรวม "อำเภอสามแยก" ซึ่งตั้งที่ว่าการอำเภออยู่ที่ตึกแถวสี่แยกถนนทรงวาดกับถนนเยาวราช มีเขตปกครอง 6 ตำบล และ "อำเภอจักรวรรดิ" ซึ่งตั้งที่ว่าการอำเภออยู่ข้างสถานีตำรวจนครบาลจักรวรรดิ มีเขตปกครอง 18 ตำบล มาขึ้นกับอำเภอสัมพันธวงศ์ แล้วแบ่งเขตปกครองใหม่ออกเป็น 3 ตำบล คือ ตำบลสัมพันธวงศ์ ตำบลจักรวรรดิ และตำบลตลาดน้อย
ต่อมาใน พ.ศ. 2515 มีประกาศคณะปฏิวัติจัดการบริหารราชการใหม่ในเขตนครหลวง อำเภอสัมพันธวงศ์ได้รับการเปลี่ยนแปลงฐานะเป็น เขตสัมพันธวงศ์ แบ่งเขตปกครองย่อยออกเป็น 3 แขวง

**การแบ่งเขตการปกครอง**
เขตสัมพันธวงศ์แบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 3 แขวง ได้แก่

**ประชากร**

**การคมนาคม**
ทางสายสำคัญในเขตสัมพันธวงศ์ ได้แก่- ถนนเจริญกรุง- ถนนพระรามที่ 4- ถนนเยาวราช- ถนนจักรวรรดิ- ถนนราชวงศ์- ถนนบริพัตร- ถนนมหาจักร- ถนนมังกร- ถนนเยาวพานิช- ถนนแปลงนาม- ถนนผดุงด้าว (ซอยเท็กซัส)
ไฟล์:Phra Buddha Maha Suvarna Patimakorn, Wat Trai Mit, Bangkok.jpg|thumb|150px|พระพุทธมหาสุวรรณปฏิมากรที่วัดไตรมิตรวิทยารามวรวิหาร- ถนนพาดสาย- ถนนทรงสวัสดิ์- ถนนลำพูนไชย- ถนนมิตรภาพไทย-จีน (ตรีมิตร)- ถนนทรงวาด- ถนนข้าวหลาม- ซอยเจริญกรุง 12 (บำรุงรัฐ)- ซอยเจริญกรุง 16 / ซอยเยาวราช 6 / ซอยเยาวราช 11 (อิศรานุภาพ)- ซอยเยาวราช 23 (ถนนเสริมสินค้า)- ซอยวานิช 1 (สำเพ็ง)

**สถานที่สำคัญ**

**ถนนเยาวราช**
ถนนเยาวราช มีความยาวประมาณ 1.5 กิโลเมตร โดยเกือบตลอดถนนทั้งสายจะเต็มไปด้วยร้านขายทองและร้านอาหาร และเป็นชุมชนคนไทยเชื้อสายจีนอาศัยมากที่สุดในประเทศไทย
ในปัจจุบันมีประตูซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของไชนาทาวน์อยู่ ซึ่งได้สร้างขึ้นเนื่องในโอกาสที่ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๙ ทรงเจริญพระชนมพรรษา ๖ รอบ ตั้งอยู่กลางวงเวียนโอเดียน สุดถนนเยาวราช

**วัดและศาลเจ้า**
วัดและศาลเจ้าที่สำคัญ ได้แก่- วัดกันมาตุยาราม- วัดจักรวรรดิราชาวาสวรมหาวิหาร- วัดชัยชนะสงคราม (วัดตึก)- วัดไตรมิตรวิทยารามวรวิหาร- วัดบำเพ็ญจีนพรต- วัดปทุมคงคา- วัดโลกานุเคราะห์- วัดสัมพันธวงศาราม (วัดเกาะ)- วัดบพิตรพิมุขวรวิหาร - วัดชัยภูมิการาม (ตี๊หง่านตื่อ)
ประตูจีนที่วงเวียนโอเดียน- ศาลเจ้าเล่งบ๊วยเอี๊ยะ- ศาลเจ้าอาเนี้ยเก็ง- โรงเจบุญสมาคม- ศาลเจ้ากวนอู- ศาลเจ้าโจวซือกง- ศาลเจ้าเล่าปุนเถ่ากง- มูลนิธิเทียนฟ้า

**สถานที่สำคัญอื่น ๆ**
 โรงเรียนไตรมิตรวิทยาลัย- มหามณฑปหลวงพ่อทองคำ วัดไตรมิตรวิทยารามวรวิหาร- โบสถ์กาลหว่าร์ - เวิ้งนาครเขษม- คลองถม- สะพานหัน- สะพานเหล็ก- ซุ้มประตูเฉลิมพระเกียรติ 6 รอบ พระชนมพรรษา- ตลาดเก่าเยาวราช- ตลาดใหม่- มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์ วิทยาเขตบพิตรพิมุข จักรวรรดิ 
มูลนิธิเทียนฟ้า- พิพิธภัณฑ์ทองคำห้างทองตั้งโต๊ะกัง- บางกอกริเวอร์พาร์ค- พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น เขตสัมพันธวงศ์- ย่านสำเพ็ง- ซอยสุกร- มัสยิดหลวงโกชาอิศหาก- ศูนย์การค้าริเวอร์ซิตี้- หอศิลป์กรุงไทย- อาคารธนาคารไทยพาณิชย์ สาขาตลาดน้อย- กรมเจ้าท่า- สถานีตำรวจนครบาลจักรวรรดิ

**เทศกาล**
ในช่วงเทศกาล ถนนเยาวราชจะปิดทั้งสาย- เทศกาลตรุษจีน - เทศกาลไหว้พระจันทร์- เทศกาลกินเจ

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  เว็บไซต์สำนักงานเขตสัมพันธวงศ์ date=2016-12-02 -  แผนที่เขตสัมพันธวงศ์ date=2007-09-27