คณะรัฐมนตรีไทย คณะที่ 51

คณะรัฐมนตรีไทย คณะที่ 51 (13 กรกฎาคม พ.ศ. 2538 – 24 พฤศจิกายน พ.ศ. 2539) 
นายบรรหาร ศิลปอาชา เป็นนายกรัฐมนตรี ประกาศพระบรมราชโองการ เมื่อวันที่ 13 กรกฎาคม พ.ศ. 2538 พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงลงพระปรมาภิไธยในประกาศ นายบุญเอื้อ ประเสริฐสุวรรณ ประธานสภาผู้แทนราษฎรเป็นผู้ลงนามรับสนองพระบรมราชโองการ

**รายชื่อคณะรัฐมนตรี**
ในวันที่ 18 กรกฎาคม พ.ศ. 2538 ได้มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งคณะรัฐมนตรี ดังต่อไปนี้
# พลอากาศเอก สมบุญ ระหงษ์ เป็นรองนายกรัฐมนตรี (พรรคชาติไทย)
# พลเอก ชวลิต ยงใจยุทธ เป็นรองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม (พรรคความหวังใหม่)
# พันตำรวจโท ดร. ทักษิณ ชินวัตร เป็นรองนายกรัฐมนตรี (พรรคพลังธรรม)
# นายบุญพันธ์ แขวัฒนะ เป็นรองนายกรัฐมนตรี (พรรคกิจสังคม)
# นายสมัคร สุนทรเวช เป็นรองนายกรัฐมนตรี (พรรคประชากรไทย)
# นายอำนวย วีรวรรณ เป็นรองนายกรัฐมนตรี (พรรคนำไทย)
# นายปองพล อดิเรกสาร เป็นรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี (พรรคชาติไทย)
# นายเรืองวิทย์ ลิกค์ เป็นรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี (พรรคชาติไทย)
# นายปิยะณัฐ วัชราภรณ์ เป็นรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี (พรรคชาติไทย)
# นายประสงค์ บูรณ์พงศ์ เป็นรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี (พรรคความหวังใหม่)
# นายจรัส พั้วช่วย เป็นรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี (พรรคพลังธรรม)
# นายรักเกียรติ สุขธนะ เป็นรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี (พรรคกิจสังคม)
# นายโภคิน พลกุล เป็นรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี (พรรคความหวังใหม่)
# นายสุรเกียรติ เสถียรไทย เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง (อิสระ/สัดส่วนพรรคความหวังใหม่)
# นายประภัตร โพธสุธน เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลัง (พรรคชาติไทย)
# นายเนวิน ชิดชอบ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลัง (พรรคชาติไทย)
# หม่อมราชวงศ์เกษมสโมสร เกษมศรี เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ (พรรคนำไทย)
# นายมนตรี พงษ์พานิช เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (พรรคกิจสังคม)
# นายสุวิทย์ คุณกิตติ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (พรรคกิจสังคม)
# นายชาญชัย ปทุมารักษ์ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (พรรคชาติไทย)
# นายฉัตรชัย เอียสกุล เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์  (พรรคความหวังใหม่)
# นายมณฑล ไกรวัตนุสสรณ์ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (พรรคความหวังใหม่)
# นายวันมูหะมัดนอร์ มะทา เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม (พรรคความหวังใหม่)
# นายสมบัติ อุทัยสาง เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม (อิสระ/สัดส่วนพรรคพลังธรรม)
# นายพีระพงศ์ ถนอมพงษ์พันธุ์ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม (พรรคพลังธรรม)
# นายสมศักดิ์ เทพสุทิน เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม (พรรคกิจสังคม)
# นายชัยภักดิ์ ศิริวัฒน์ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม (พรรคประชากรไทย)
# นายชูชีพ หาญสวัสดิ์ เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ (พรรคชาติไทย)
# ว่าที่ร้อยตรี ไพโรจน์ สุวรรณฉวี เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงพาณิชย์ (พรรคชาติไทย)
# นายมนตรี ด่านไพบูลย์ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงพาณิชย์ (พรรคความหวังใหม่)
# นายบรรหาร ศิลปอาชา เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย (พรรคชาติไทย)
# นายสุชาติ ตันเจริญ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย  (พรรคชาติไทย)
# นายเกียรติชัย ชัยเชาวรัตน์ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย (พรรความหวังใหม่)
# นางสุดารัตน์ เกยุราพันธุ์ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย (พรรคพลังธรรม)
# พลตรี ศรชัย มนตริวัต เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย (พรรคนำไทย)
# ร้อยตำรวจเอก เฉลิม อยู่บำรุง เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม (พรรคมวลชน)
# นายพิศาล มูลศาสตรสาทร เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม (พรรคความหวังใหม่)
# นายยิ่งพันธ์ มนะสิการ เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม (พรรคประชากรไทย)
# นายอุดมศักดิ์ ทั่งทอง เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม (พรรคชาติไทย)
# นายสุขวิช รังสิตพล เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ (พรรคความหวังใหม่)
# นายชิงชัย มงคลธรรม เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ (พรรคความหวังใหม่)
# ร้อยตำรวจโท เชาวริน ลัทธศักดิ์ศิริ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ (พรรคชาติไทย)
# นายเสนาะ เทียนทอง เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข (พรรคชาติไทย)
# นายสรอรรถ กลิ่นประทุม เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงสาธารณสุข (พรรคชาติไทย)
# นายธวัชวงศ์ ณ เชียงใหม่ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงสาธารณสุข (พรรคความหวังใหม่)
# นายไชยวัฒน์ สินสุวงศ์ เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม (พรรคพลังธรรม)
# นายสนธยา คุณปลื้ม เป็นรัฐมนตรีช่วยว่ากระทรวงอุตสาหกรรม (พรรคชาติไทย)
# นายอนุสรณ์ วงศ์วรรณ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่ากระทรวงอุตสาหกรรม (อิสระ/สัดส่วนพรรคชาติไทย)
# นายบุญชู ตรีทอง เป็นรัฐมนตรีว่าการทบวงมหาวิทยาลัย (พรรคชาติไทย)

**การปรับคณะรัฐมนตรี**
 วันที่ 28 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2539 ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้รัฐมนตรีพ้นจากความเป็นรัฐมนตรีและ แต่งตั้งรัฐมนตรี ดังนี้
# นายบุญพันธ์ แขวัฒนะ พ้นจากตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรี และแต่งตั้งให้เป็น รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี
# นายประสงค์ บูรณ์พงศ์ พ้นจากตำแหน่งรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี และแต่งตั้งให้เป็น รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม
# นายจรัส พั้วช่วย พ้นจากตำแหน่งรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี และแต่งตั้งให้เป็น รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศ
# นายรักเกียรติ สุขธนะ พ้นจากตำแหน่งรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี และแต่งตั้งให้เป็น รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
# นายมนตรี พงษ์พานิช พ้นจากตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และแต่งตั้งให้เป็น รองนายกรัฐมนตรี
# นายสุวิทย์ คุณกิตติ พ้นจากตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และแต่งตั้งให้เป็น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
# นายฉัตรชัย เอียสกุล พ้นจากตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และแต่งตั้งให้เป็น รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี- วันที่ 3 พฤษภาคม พ.ศ. 2539 ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้รัฐมนตรีพ้นจากความเป็นรัฐมนตรีและแต่งตั้งรัฐมนตรี ดังนี้
# นายประสงค์ บูรณ์พงศ์ พ้นจากตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม และแต่งตั้งให้เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม สืบแทนนายพิศาล มูลศาสตรสาทร ซึ่งถึงแก่กรรม
# แต่งตั้งให้ นายพูนสวัสดิ์ มูลศาสตรสาทร เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม- วันที่ 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2539 มีรัฐมนตรีขอลาออก ดังนี้
# นายเนวิน ชิดชอบ ขอลาออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลัง
# ว่าที่ร้อยตรี ไพโรจน์ สุวรรณฉวี ขอลาออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงพาณิชย์
# นายสุชาติ ตันเจริญ ขอลาออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย
# นายอนุสรณ์ วงศ์วรรณ ขอลาออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม
# นายบุญชู ตรีทอง ขอลาออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการทบวงมหาวิทยาลัย- วันที่ 24 พฤษภาคม พ.ศ. 2539 มีรัฐมนตรีขอลาออก ดังนี้
# พันตำรวจโท ทักษิณ ชินวัตร ขอลาออกจากตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรี
# นายจรัส พั้วช่วย ขอลาออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศ
# นายพีระพงศ์ ถนอมพงษ์พันธ์ ขอลาออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม
# นางสุดารัตน์ เกยุราพันธุ์ ขอลาออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย
# นายไชยวัฒน์ สินสุวงศ์ ขอลาออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม- วันที่ 27 พฤษภาคม พ.ศ. 2539 หม่อมราชวงศ์เกษมสโมสร เกษมศรี ขอลาออกจากตำแหน่ง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ- วันที่ 28 พฤษภาคม พ.ศ. 2539 นายสุรเกียรติ เสถียรไทย ขอลาออกจากตำแหน่ง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง- วันที่ 28 พฤษภาคม พ.ศ. 2539 ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งรัฐมนตรี ดังนี้
# พันตำรวจโท ทักษิณ ชินวัตร เป็นรองนายกรัฐมนตรี
# นายบดี จุณณานนท์ เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง
# นายเสริมศักดิ์ การุญ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลัง
# นายอำนวย วีรวรรณ เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศอีกตำแหน่งหนึ่ง
# นายจรัส พั้วช่วย เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศ
# นายพีระพงศ์ ถนอมพงษ์พันธุ์ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม
# นายอำนวย ยศสุข เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงพาณิชย์
# นายอนุสรณ์ วงศ์วรรณ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย
# นางสุดารัตน์ เกยุราพันธุ์ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย
# นายไชยวัฒน์ สินสุวงศ์ เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม
# นายบุญชู ตรีทอง เป็นรัฐมนตรีว่าการทบวงมหาวิทยาลัย- วันที่ 15 มิถุนายน พ.ศ. 2539 มีรัฐมนตรีขอลาออก ดังนี้
# นายสมัคร สุนทรเวช ขอลาออกจากตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรี
# นายชัยภักดิ์ ศิริวัฒน์ ขอลาออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม
# นายยิ่งพันธุ์ มนะสิการ ขอลาออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการะทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม- วันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2539 มีรัฐมนตรีขอลาออก ดังนี้
# นายจรัส พั้วช่วย ขอลาออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศ
# นายพีระพงศ์ ถนอมพงษ์พันธ์ ขอลาออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม- วันที่ 3 กรกฎาคม พ.ศ. 2539 ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งรัฐมนตรี ดังนี้
# นายสมัคร สุนทรเวช เป็นรองนายกรัฐมนตรี
# นายประชา คุณะเกษม เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศ
# นางพิมพา จันทร์ประสงค์ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม
# นายชัยภักดิ์ ศิริวัฒน์ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม
# นายยิ่งพันธ์ มนะสิการ เป็นรัฐมนตรีว่าการวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม- วันที่ 14 สิงหาคม พ.ศ. 2539 มีรัฐมนตรีขอลาออก ดังนี้
# พันตำรวจโท ทักษิณ ชินวัตร ขอลาออกจากตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรี
# นายประชา คุณะเกษม ขอลาออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศ
# นางพิมพา จันทร์ประสงค์ ขอลาออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม
# นางสุดารัตน์ เกยุราพันธ์ ขอลาออกจากรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย
# นายไชยวัฒน์ สินสุวงศ์ ขอลาออกจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม- วันที่ 27 กันยายน พ.ศ. 2539 ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งรัฐมนตรี ดังนี้
# หม่อมราชวงศ์เกษมสโมสร เกษมศรี เป็นรองนายกรัฐมนตรี
# นายโฆสิต ปั้นเปี่ยมรัษฎ์ เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม
# พลเอก วิโรจน์ แสงสนิท เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงกลาโหม
# นายชัยวัฒน์ วิบูลย์สวัสดิ์ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลัง
# หม่อมราชวงศ์ เทพกมล เทวกุล เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศ
# นางสาวสุคนธ์ กาญจนาลัย เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงพาณิชย์
# นายอาษา เมฆสวรรค์ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย

**การสิ้นสุดของคณะรัฐมนตรี**
หลังจากอภิปรายไม่ไว้วางใจ พรรคร่วมรัฐบาลได้แก่ พรรคความหวังใหม่ พรรคนำไทย และพรรคมวลชน ได้ขอให้เขาลาออกจากตำแหน่ง แต่เขาได้ตัดสินใจยุบสภา เมื่อวันที่ 27 กันยายน พ.ศ. 2539
คณะรัฐมนตรีคณะนี้สิ้นสุดลง เนื่องจากมีพระบรมราชโองการประกาศยุบสภาผู้แทนราษฎร ในวันที่ 27 กันยายน พ.ศ. 2539
ต่อมาได้มีการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเป็นการทั่วไปในวันที่ 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2539 ทำให้คณะรัฐมนตรี ที่บริหารงานอยู่ต้องพ้นจากตำแหน่งไปตามวาระ

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  คณะรัฐมนตรีคณะที่ 51 จากสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี date=2007-11-03 -  ลำดับความเป็นมาของคณะรัฐมนตรีไทย จากสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี date=2012-02-14 
หมวดหมู่:คณะรัฐมนตรีไทย