พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส (6 มีนาคม พ.ศ. 2366 – 19 กรกฎาคม พ.ศ. 2410) เป็นพระราชโอรสพระองค์แรกในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาน้อย ในรัชกาลที่ 4

**พระประวัติ**
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส เป็นพระราชโอรสพระองค์แรกในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาน้อย ในรัชกาลที่ 4 (ธิดาของพระอินทร์อภัย (พระราชโอรสในสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี)) ประสูติเมื่อวันพฤหัสบดี เดือน 4 แรม 10 ค่ำ ปีมะเมีย จัตวาศก จ.ศ. 1184 ตรงกับวันที่ 6 มีนาคม พ.ศ. 2366 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย พระองค์เป็นพระราชโอรสหนึ่งในสองพระองค์ที่ประสูตินอกเศวตฉัตร (อีกพระองค์หนึ่งคือ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นวิษณุนาถนิภาธร) แรกประสูติมีพระยศที่ หม่อมเจ้านพวงศ์ พระโอรสในสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ามงกุฎ เมื่อพระบิดาเสด็จเถลิงถวัลยราชสมบัติจึงได้รับการสถาปนาขึ้นเป็น “พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้านพวงศ์ วรงค์อรรคมหามกุฎ ปรมุตมราโชรส”
ภายหลัง พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาพระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้านพวงศ์ ขึ้นเป็น “พระเจ้าลูกยาเธอ กรมหมื่นมเหศวรศิวลาส” กำกับดูแลกรมล้อมพระราชวัง ต่อมาโปรดเกล้าฯ ให้กำกับราชการกรมพระคลังมหาสมบัติเพิ่มอีกตำแหน่ง
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส สิ้นพระชนม์เมื่อวันศุกร์ เดือน 8 แรม 8 ค่ำ ปีเถาะนพศก จ.ศ. 1229 ตรงกับวันที่ 19 กรกฎาคม พ.ศ. 2410 สิริพระชันษา 44 ปี พระราชทานเพลิงพระศพ ณ พระเมรุ ท้องสนามหลวง เป็นต้นราชสกุลนพวงศ์

**พระโอรส-ธิดา**
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส มีหม่อม 6 คน ได้แก่- หม่อมช้อย- หม่อมราชวงศ์หญิงเสาวรส (ราชสกุลเดิม ปาลกะวงศ์)- หม่อมสวน (สกุลเดิม ศรีเพ็ญ)- หม่อมกลัด (ราชสกุลเดิม จาตุรงคกุล)- หม่อมหุ่น- หม่อมเนือง (ราชสกุลเดิม ณ นคร)
มีพระโอรส 2 พระองค์ กับ 14 องค์ และมีพระธิดา 10 องค์ รวม 26 พระองค์/องค์ ได้แก่

**พระนัดดา**
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส มีพระนัดดารวม 35 องค์/คน ดังนี้- พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจิตราภรณ์ มีพระโอรสธิดา 3 องค์ ได้แก่
**หม่อมเจ้า(ไม่มีพระนาม) นพวงศ์ 
**หม่อมเจ้าหญิงแจ่มแจ้ง ศิริวงศ์ เสกสมรสกับจมื่นศรีสรรักษ์ (หม่อมราชวงศ์เล็ก ศิริวงศ์)
**หม่อมเจ้า(ไม่มีพระนาม) นพวงศ์ - พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบงกช มีพระโอรสธิดา 7 คน ได้แก่
**หม่อมราชวงศ์หญิงอุบล นพวงศ์
**หม่อมราชวงศ์หญิงกลาง นพวงศ์
**หม่อมราชวงศ์หญิงจงกล พรหมปิณฑะ สมรสกับจ่าใจแกว่น (สวัสดิ์ พรหมปิณฑะ)
**หลวงศิวพันธ์นิภาธร (หม่อมราชวงศ์ส่อศรี นพวงศ์)
**หม่อมราชวงศ์ประภาส นพวงศ์
**หม่อมราชวงศ์ไพฑูรย์ นพวงศ์
**หม่อมราชวงศ์หญิงรวย นพวงศ์- หม่อมเจ้าถนอม นพวงศ์ มีโอรสธิดา 13 คน ได้แก่
**พระยานครภักดีศรีนครานุรักษ์ (หม่อมราชวงศ์ชุบ นพวงศ์)
**สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์
**พระยารัตนโกษา (หม่อมราชวงศ์ใหม่ นพวงศ์)
**หลวงบวรวาที (หม่อมราชวงศ์โต๊ะ นพวงศ์)
**พระยารามราชเดช (หม่อมราชวงศ์ปาน นพวงศ์)
**พระยาวิเศษภักดี (หม่อมราชวงศ์กมล นพวงศ์)
**หลวงประสานคดี (หม่อมราชวงศ์ถกล นพวงศ์)
**หม่อมราชวงศ์หญิงโต๊ะ นพวงศ์
**หม่อมราชวงศ์หญิงฉัตร นพวงศ์
**หม่อมราชวงศ์หญิงสั้น นพวงศ์
**หลวงพาหิรวาทกิจ (หม่อมราชวงศ์เปา นพวงศ์)
**หม่อมราชวงศ์หญิงประอร หงสไกร สมรสกับพระกล้ากลางสมร (มงคล หงสไกร)
**หม่อมราชวงศ์จำลอง นพวงศ์- หม่อมเจ้าสำเนียง นพวงศ์ มีโอรสธิดา 3 คน ได้แก่
**หม่อมราชวงศ์หญิงเสงี่ยม นพวงศ์
**พระยามหานามราช (หม่อมราชวงศ์จำนง นพวงศ์)
**หม่อมราชวงศ์หญิงลมุน ปิยะรัตน์ สมรสกับหลวงบรรโณวาทวิจิตร (หรุ่น ปิยะรัตน์)- หม่อมเจ้าศรีสังข์ นพวงศ์ มีโอรสธิดา 4 คน ได้แก่
**พระประมาณธนสิทธิ์ (หม่อมราชวงศ์เจิม นพวงศ์)
**พระยาพิบูลย์ไอศวรรย์ (หม่อมราชวงศ์เล็ก นพวงศ์)
**หม่อมราชวงศ์หญิงสุภา เสวิกุล สมรสกับพระยาเทเวศรวงศ์วิวัฒน์ (หม่อมหลวงวราห์ กุญชร) ต่อมาสมรสกับพระราชมัณฑาดุลประคุณเสรี (โชติ เสวิกุล)
**หม่อมราชวงศ์ชาติเฉลิม นพวงศ์- หม่อมเจ้ากรรเจียก นพวงศ์ มีธิดา 2 คน ได้แก่
**ท่านผู้หญิงอรุณ อิศรเสนา สมรสกับเจ้าพระยาวรพงศ์พิพัฒน์ (หม่อมราชวงศ์เย็น อิศรเสนา)
**หม่อมราชวงศ์หญิงจันทร์ อิศรเสนา (ชื่อเดิม: หม่อมราชวงศ์หญิงสังวาล) สมรสกับเจ้าพระยาวรพงศ์พิพัฒน์ (หม่อมราชวงศ์เย็น อิศรเสนา)- หม่อมเจ้าอบเชย นพวงศ์ มีโอรส 1 คน ได้แก่
**พระยาเสนาสงคราม (หม่อมราชวงศ์อี๋ นพวงศ์)- หม่อมเจ้าเล็ก นพวงศ์ มีโอรสธิดา 2 คน ได้แก่
**หม่อมราชวงศ์หญิงเกยูร จูตะเสน สมรสกับร้อยโทปาล จูตะเสน
**หม่อมราชวงศ์อโณทัย นพวงศ์

**พระเกียรติยศ**

**พระอิสริยยศ**
 6 มีนาคม พ.ศ. 2366 - 2 เมษายน พ.ศ. 2394 : หม่อมเจ้านพวงศ์- 2 เมษายน พ.ศ. 2394 - พ.ศ. 2396 : พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้านพวงศ์ วรงค์อรรคมหามกุฎ ปรมุตมราโชรส- พ.ศ. 2396 - 19 กรกฎาคม พ.ศ. 2410 : พระเจ้าลูกยาเธอ กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส- 1 ตุลาคม พ.ศ. 2411 : พระเจ้าพี่ยาเธอ กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส- 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 : พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส

**เครื่องราชอิสริยาภรณ์**

**พงศาวลี**

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:ราชสกุลนพวงศ์
หมวดหมู่:พระเจ้าบรมวงศ์เธอ ชั้น 4
หมวดหมู่:พระองค์เจ้าชาย
มเหศวรศิววิลาส
หมวดหมู่:พระราชโอรสในรัชกาลที่ 4
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ น.ร.
หมวดหมู่:บุคคลในประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์