อำเภอสายบุรี

สายบุรี เป็นอำเภอหนึ่งในจังหวัดปัตตานี เดิมเป็นหนึ่งในเจ็ดหัวเมืองประเทศราชมลายูของสยาม ชาวไทยเชื้อสายมลายูจะเรียกว่า ตะลุแบ (تلوبن Taluban; Telubae) หรือในภาษามลายู-สันสกฤตเรียกว่า สลินดงบายู หรือ ซือลินดงบายู  ( سليندوڠ بايو Selindung Bayu แปลว่า ที่กำบังลมพายุ) ประชากรส่วนใหญ่เป็นชาวไทยมุสลิม มีขนบธรรมเนียมประเพณีเป็นของตนเอง มีความหลากหลายทางด้านภาษา

**ที่มาของชื่อ**
เมืองสายบุรี เดิมเรียกกันว่า เมืองสาย ซึ่งมาจากภาษามลายูว่า นครีซา มีความหมายว่า "เมืองแห่งปฏัก" ซึ่งคำว่า ซา มาจากคำว่า ซากาเยาะ คือ ปฏัก (อุปกรณ์ที่ควาญช้างใช้บังคับช้าง) 
และยังมีชื่อในภาษามลายูที่ยืมคำมาจากภาษาสันสกฤต คือ ซือลินดงบายู ซือมาลันบุลัน มาตันดูวอ อันมีความหมายว่า เมืองกำบังลมพายุใต้แสงจันทร์ ณ ธารสองสาย 

**ประวัติ**
จังหวัดสายบุรีถูกยุบเลิกตามประกาศเรื่องยุบรวมท้องที่บางมณฑลและบางจังหวัดจังหวัดสายบุรีถูกยุบรวมเข้ากับจังหวัดปัตตานี ยกเว้น อำเภอบาเจาะถูกผนวกเข้ากับจังหวัดนราธิวาส ประกาศในราชกิจจานุเบกษาวันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2474 เล่มที่ 48 หน้าที่ 576 กล่าวคือ ในอดีต 7 หัวเมืองถูกขีดเส้นแบ่งอีกครั้งเป็น 4 จังหวัดคือ จ.ยะลา จ.ปัตตานี จ.ระแงะ และ จ.สายบุรี และต่อมาก็มาก็ถูกเปลี่ยนแปลงจากส่วนกลางเพื่อง่ายต่อการปกครองประชาชนในพื้นที่ที่มีประชากรมุสลิมจำนวนมาก โดยลดสถานะของ จ. สายบุรี เป็นอำเภอสายบุรี โดยมีการตัดแบ่งออกเป็น 2 ส่วน โดยใช้เขตของสะพานกอตอ เป็นเส้นแบ่ง ส่วนล่างที่เป็นต้นไทร บาเจาะและยี่งอ ให้อยู่ในเขตปกครองของจังหวัดนราธิวาส อีกส่วนที่อยู่ตอนบนคือ อ.สายบุรี กะพ้อ ไม้แก่น ให้ควบรวมเป็นของจังหวัดปัตตานีแทนอีกการเปลี่ยนแปลงหนึ่งคือปรับลดสถานนะจากจังหวัดระแงะเป็นอำเภอระแงะและย้ายที่ทำการจังหวัดระแงะไปตั้งเป็นจังหวัดใหม่แถวริมแม่น้ำบางนราและเปลี่ยนชื่อใหม่เป็น จ.นราธิวาส ดังนั้นอำเภอระแงะจึงกลายเป็นส่วนหนึ่งของ จ.นราธิวาส ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา
ต่อมาได้แยกการปกครองจาก 2 ตำบลตอนล่างของอำเภอ เป็นกิ่งอำเภอไม้แก่น เมื่อปี พ.ศ. 2516 ซึ่งเป็นกิ่งอำเภอแห่งแรกของจังหวัดปัตตานี และได้ยกฐานะเป็นอำเภอไม้แก่นเมื่อปี พ.ศ. 2537
และในปี พ.ศ.2525 ได้แยก 3 ตำบลตอนล่างของอำเภอเช่นกัน แยกเป็นกิ่งอำเภอกะพ้อ และได้ยกฐานะขึ้นเป็นอำเภอกะพ้อเมื่อปี พ.ศ.2536
ทำให้อำเภอสายบุรีคงเหลือเพียง 11 ตำบลเท่านั้นจนถึงปัจจุบัน

**ที่ตั้งและอาณาเขต**
อำเภอสายบุรีตั้งอยู่ริมชายฝั่งทางทิศตะวันออกของจังหวัด อำเภอสายบุรีห่างจากศาลากลางจังหวัดปัตตานีประมาณ 50 กิโลเมตร มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้- ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอปะนาเระ- ทิศตะวันออก ติดต่อกับอ่าวไทย- ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอไม้แก่น อำเภอบาเจาะ (จังหวัดนราธิวาส) และอำเภอกะพ้อ- ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอกะพ้อ อำเภอทุ่งยางแดง และอำเภอมายอ

**รายนามเจ้าเมืองสายบุรี**
# พระยาสายบุรี (หนิดะ หรือ นิอาดัส)
# พระยาสายบุรี (หนิละไม)|พระยาสายบุรี (หนิละไม หรือ ตนกูยาลาลุดดิน)
# พระยาสุริยสุนทรบวรภักดี (หนิแปะ)|พระยาสุริยสุนทรบวรภักดี ศรีมหารายา มัตตาอับดุลวิบูลย์ขอบเขตประเทศมลายูวิเศษวังษา พระยาสายบุรี (หนิแปะ หรือ ตนกูอับดุลย์กอเดร์)
# พระยาสุริยสุนทรบวรภักดี (เต็งกูอับดุลมุฏฏอเล็บ)|พระยาสุริยสุนทรบวรภักดี ศรีมหารายา มัตตาอับดุลวิบูลย์ขอบเขตประเทศมลายูวิเศษวังษา พระยาสายบุรี (หนิวิตำนาเซร์ หรือ เต็งกูอับดุลมุฏฏอเล็บ)

**การแบ่งเขตการปกครอง**

**การปกครองส่วนภูมิภาค**
อำเภอสายบุรีแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 11 ตำบล 65 หมู่บ้าน ได้แก่

**การปกครองส่วนท้องถิ่น**
ท้องที่อำเภอสายบุรีประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 10 แห่ง ได้แก่- เทศบาลเมืองตะลุบัน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตะลุบันทั้งตำบล- เทศบาลตำบลเตราะบอน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเตราะบอนและตำบลทุ่งคล้าทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลตะบิ้ง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตะบิ้งทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลปะเสยะวอ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลปะเสยะวอทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลบางเก่า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางเก่าทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลบือเระ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบือเระทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลกะดุนง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกะดุนงทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลละหาร ครอบคลุมพื้นที่ตำบลละหารทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลมะนังดาลำ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลมะนังดาลำทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลแป้น ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแป้นทั้งตำบล

**ประชากร**
 เชื้อชาติ ส่วนใหญ่เป็นชาวไทยเชื้อสายมลายูและชาวไทย- ศาสนา มีผู้นับถือศาสนาอิสลามร้อยละ 94.98 และนับถือศาสนาพุทธร้อยละ 5.02- อาชีพ  ส่วนใหญ่ทำประมง ทำสวน และกรีดยาง

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**

สายบุรี