อำเภอเกษตรสมบูรณ์

อำเภอเกษตรสมบูรณ์ เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดชัยภูมิ

**ประวัติ**
อำเภอเกษตรสมบูรณ์เป็นชุมชนเก่าแก่ มีประวัติการตั้งถิ่นฐานยาวนาน มีโบราณสถานที่ศักดิ์สิทธิ์และเก่าแก่ มีพระพุทธรูปคู่บ้านคู่เมืองที่มีความศักดิ์สิทธิ์ มีทรัพยากรป่าไม้ ภูเขาที่อุดมสมบูรณ์ มีบุคคลสำคัญที่ชาวเกษตรสมบูรณ์เคารพเทิดทูน รวมถึงมีวัฒนธรรมประเพณีที่เป็นเอกลักษณ์ สิ่งเหล่านี้เป็นสิ่งที่สร้างความรู้สึกภาคภูมิใจแก่ชาวเกษตรสมบูรณ์ตลอดมา จากหลักฐานที่พบบนหลักศิลาจารึกที่มีการค้นพบ จำนวน 2 หลัก (ปัจจุบันหลักศิลาจารึกได้เก็บรักษาไว้ที่พิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติจังหวัดนครราชสีมา) และได้รับการพิสูจน์โดยกรมศิลปากรแล้ว พบว่าหมู่บ้าน/ชุมชนหลายแห่งในพื้นที่อำเภอเกษตรสมบูรณ์ในปัจจุบัน เป็นพื้นที่ที่มีการตั้งหลักแหล่งมาแต่โบราณ จากการสืบค้นพบว่า มีการตั้งถิ่นฐานมาตั้งแต่สมัยทวาราวดีหรือเมื่อประมาณ พ.ศ. 1800 และในต้นสมัยรัตนโกสินทร์ บริเวณนี้ถูกเรียกขานว่า "เมืองยาง"
บริเวณเมืองยางหรืออำเภอเกษตรสมบูรณ์ในปัจจุบัน เคยเป็นชุมชนทางผ่านอีกเส้นทางหนึ่งที่ติดต่อระหว่างกรุงเทพมหานครกับกรุงเวียงจันทน์ ขบวนส่งส่วยหรือกองทัพมักพักค้างแรมบริเวณนี้ มีหลักฐานร่องรอยการตั้งทัพหรือการหยุดพักปรากฏบริเวณที่ชาวบ้านเรียก "ท่าหลวง" ในปัจจุบัน ในปี พ.ศ. 2452 พระยาจ่าแสง ได้มาตรวจราชการที่เมืองผักปังหรือเมืองภูเขียว เห็นว่าเมืองภูเขียวกับเมืองยางตั้งอยู่ไม่ไกลกันมากนัก จึงได้ยุบเมืองยางไปขึ้นการปกครองกับเมืองภูเขียว ชื่อว่า "อำเภอเกษตรสมบูรณ์" ต่อมาได้ยุบอำเภอเกษตรสมบูรณ์ลงเป็น "กิ่งอำเภอเกษตรสมบูรณ์" มีขุนราษฎร์ (กอง บุนนาค) เป็นปลัดอำเภอหัวหน้ากิ่งคนแรก และเปลี่ยนชื่อเป็น "กิ่งอำเภอบ้านยาง" ในปี พ.ศ. 2460 และได้รับการยกฐานะขึ้นเป็นอำเภอเมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2481 ชื่อ "อำเภอเกษตรสมบูรณ์" มีขุนนิกรนันทกิจเป็นนายอำเภอคนแรก- วันที่ 7 มิถุนายน 2451 ยุบอำเภอเกษตรสมบูรณ์ ลงเป็น กิ่งอำเภอเกษตรสมบูรณ์ และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอภูเขียว- วันที่ 29 เมษายน 2460 เปลี่ยนแปลงชื่อกิ่งอำเภอเกษตรสมบูรณ์ อำเภอภูเขียว เป็น กิ่งอำเภอบ้านยาง
*วันที่ 22 มีนาคม 2467 โอนพื้นที่ตำบลโนนคูณ ตำบลหนองคอนไทย ตำบลคอนสาร และตำบลบ้านเป้า กิ่งอำเภอบ้านยาง อำเภอผักปัง ไปขึ้นกับอำเภอผักปัง (อำเภอภูเขียว) ดังเดิม
*วันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2481 โอนพื้นที่ตำบลบ้านเป้า และตำบลบ้านหัน อำเภอผักปัง (อำเภอภูเขียว) มาขึ้นกับกิ่งอำเภอบ้านยาง และให้ยุบตำบลบ้านเป้ารวมเข้ากับตำบลกุดเลาะ ยุบตำบลบ้านหันรวมเข้ากับตำบลบ้านยาง- วันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2481 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอบ้านยาง อำเภอผักปัง (อำเภอภูเขียว) เป็น อำเภอเกษตรสมบูรณ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านยาง ตำบลกุดเลาะ ตำบลหนองบัวแดง ตำบลโนนกอก ตำบลนางแดด ตำบลบ้านเป้า และตำบลบ้านหัน
*วันที่ 19 กันยายน 2481  โอนพื้นที่หมู่ 6,8 (ในขณะนั้น) ของตำบลบ้านหัน กิ่งอำเภอบ้านยาง ไปขึ้นกับตำบลผักปัง อำเภอภูเขียว และตั้งตำบลนางแดด แยกออกจากตำบลหนองบัวแดง
*วันที่ 1 มกราคม 2483 ยุบพื้นที่ตำบลนางแดด รวมเข้ากับตำบลหนองบัวแดง
*วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลบ้านหัน แยกออกจากตำบลบ้านยาง ตั้งตำบลบ้านเป้า แยกออกจากตำบลกุดเลาะ ตั้งตำบลนางแดด แยกออกจากตำบลหนองบัวแดง- วันที่ 26 มกราคม 2500 จัดตั้งสุขาภิบาลเกษตรสมบูรณ์ ในท้องที่บางส่วนของตำบลบ้านยาง- วันที่ 20 กรกฎาคม 2508 แยกพื้นที่ตำบลหนองบัวแดง และตำบลนางแดด จากอำเภอเกษตรสมบูรณ์ ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอหนองบัวแดง และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอเกษตรสมบูรณ์- วันที่ 28 พฤษภาคม 2511 ตั้งตำบลสระโพนทอง แยกออกจากตำบลบ้านยาง ตั้งตำบลหนองข่า แยกออกจากตำบลโนนกอก ตั้งตำบลถ้ำวัวแดง แยกออกจากตำบลนางแดด- วันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2502 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอหนองบัวแดง อำเภอเกษตรสมบูรณ์ เป็น อำเภอหนองบัวแดง- วันที่ 1 กันยายน 2513 ตั้งตำบลบ้านเดื่อ แยกออกจากตำบลโนนกอก- วันที่ 29 กันยายน 2513 จัดตั้งสุขาภิบาลบ้านเป้า ในท้องที่บางส่วนของตำบลบ้านเป้า- วันที่ 28 พฤษภาคม 2517 ตั้งตำบลหนองโพนงาม แยกออกจากตำบลบ้านเป้า- วันที่ 28 ตุลาคม 2529 ตั้งตำบลบ้านบัว แยกออกจากตำบลสระโพนทอง ตำบลหนองข่า ตำบลบ้านยาง และตำบลโนนกอก- วันที่ 15 กันยายน 2532 ตั้งตำบลซับสีทอง แยกออกจากตำบลโนนกอก- วันที่ 13 พฤศจิกายน 2535 ตั้งตำบลโนนทอง แยกออกจากตำบลกุดเลาะ- วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลเกษตรสมบูรณ์ และสุขาภิบาลบ้านเป้า เป็นเทศบาลตำบลเกษตรสมบูรณ์ และเทศบาลตำบลบ้านเป้า ตามลำดับ ด้วยผลของกฎหมาย- วันที่ 6 มิถุนายน 2545 โอนพื้นที่ตำบลซับสีทอง อำเภอเกษตรสมบูรณ์ ไปขึ้นกับอำเภอเมืองชัยภูมิ
*วันที่ 17 กรกฎาคม 2551 จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลบ้านเดื่อ อำเภอเกษตรสมบูรณ์ ขึ้นเป็น เทศบาลตำบลบ้านเดื่อ

**ที่ตั้งและอาณาเขต**
อำเภอเกษตรสมบูรณ์มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้- ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอคอนสาร - ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอภูเขียว อำเภอเมืองชัยภูมิ และอำเภอแก้งคร้อ- ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอเมืองชัยภูมิและอำเภอหนองบัวแดง - ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอหนองบัวแดง

**การแบ่งเขตการปกครอง**

**การปกครองส่วนภูมิภาค**
อำเภอเกษตรสมบูรณ์แบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 11 ตำบล 144 หมู่บ้าน ได้แก่

**การปกครองส่วนท้องถิ่น**
ท้องที่อำเภอเกษตรสมบูรณ์ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 13 แห่ง ได้แก่- เทศบาลตำบลเกษตรสมบูรณ์ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลบ้านยาง- เทศบาลตำบลบ้านเป้า ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลบ้านเป้า- เทศบาลตำบลบ้านเดื่อ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านเดื่อทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านยาง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านยาง (นอกเขตเทศบาลตำบลเกษตรสมบูรณ์)- องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านหัน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านหันทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านเป้า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านเป้า (นอกเขตเทศบาลตำบลบ้านเป้า)- องค์การบริหารส่วนตำบลกุดเลาะ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกุดเลาะทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลโนนกอก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโนนกอกทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลสระโพนทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสระโพนทองทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลหนองข่า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองข่าทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลหนองโพนงาม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองโพนงามทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านบัว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านบัวทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลโนนทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโนนทองทั้งตำบล

**แหล่งท่องเที่ยว**
 อนุสาวรีย์พระครูพิพัฒน์ศิลคุณ (หลวงปู่ต้อน)- พระธาตุงูซวง ตำบลบ้านยาง- พระธาตุกุดจอก
*แก้งตาดไซ อำเภอเกษตรสมบูรณ์
*อนุสาวรีย์พระไกรสิงหนาท

**อ้างอิง**
เกษตรสมบูรณ์