รายพระนามพระสันตะปาปา

ไฟล์:Tafel paepste.jpg|thumb|รายพระนามพระสันตะปาปาซึ่งถูกฝังพระศพ ณ มหาวิหารนักบุญเปโตร (จารึกด้วยภาษาละตินตามปีที่ฝังพระศพ)
รายพระนามพระสันตะปาปา เรียงตามที่ได้ระบุไว้ใน อันนูอาริโอ ปอนตีฟีซีโอ (Annuario Pontificio; ปอนติฟประจำปี) ภายใต้หัวข้อ อี ซอมมี ปอนเตฟีซี โรมานี (I Sommi Pontefici Romani; ปอนติฟสูงสุดแห่งโรม) ซึ่งไม่รวมบุคคลที่ถูกจัดว่าเป็นผู้อ้างตนเป็นพระสันตะปาปา (พระสันตะปาปาซ้อน) และจัดพิมพ์ทุกปีโดยสภาปกครองโรมัน ทั้งนี้หนังสือดังกล่าวไม่ได้ลำดับพระสันตะปาปาเรียงตามหมายเลข โดยให้เหตุผลว่าในหลาย ๆ ช่วงเวลา ไม่สามารถตัดสินได้ว่าพระสันตะปาปาพระองค์ใดอยู่ในลำดับการสืบสันตติวงศ์ที่ชอบธรรม โดยเฉพาะกรณีของสมเด็จพระสันตะปาปาเลโอที่ 8 สมเด็จพระสันตะปาปาเบเนดิกต์ที่ 5 และพระสันตะปาปาช่วงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 11 บางพระองค์ รายพระนามฉบับตีพิมพ์ในหนังสือฯ ปี ค.ศ. 2001 ได้แก้ไขพระประวัติเดิมของพระสันตะปาปาในอดีตเกือบ 200 จุด ตั้งแต่สมเด็จพระสันตะปาปาเปโตรจนถึงสมเด็จพระสันตะปาปายอห์น ปอลที่ 2 อาทิเช่น วันที่ (โดยเฉพาะช่วงสองศตวรรษแรก) สถานที่ประสูติ และพระนามวงศ์
คำว่า สันตะปาปา หรือ ปาปา (papa; บิดา) ใช้หมายความถึงมุขนายกหรือบาทหลวงระดับสูงสุดของคริสตจักรหลายแห่ง (เช่น พระสันตะปาปาคอปติก) แต่ตำแหน่งนี้มักจะใช้หมายความในภาษาอังกฤษถึงพระประมุขแห่งคริสตจักรคาทอลิก ที่ผ่านมาพระสันตะปาปาคาทอลิกทรงใช้ชื่อเรียกตำแหน่งของพระองค์ตามธรรมเนียมอย่างหลากหลาย เช่น ซุมมุส ปอนติเฟ็ก (Summus Pontifex; สังฆนายก), ปอนติเฟ็ก มักซิมุส (Pontifex Maximus; สังฆาธิบดี) และ เซเออวุส เซเออวอรุม เดอี (Servus servorum Dei; ผู้รับใช้ของพระเจ้า) ซึ่งแต่ละตำแหน่งถูกเพิ่มเข้ามาตามเหตุการณ์จำเพาะทางประวัติศาสตร์ และไม่สามารถปรับเปลี่ยนได้ดังอภิสิทธิ์อื่นของพระสันตะปาปา
แฮมันนุส กอนตรักตุส อาจถือเป็นนักประวัติศาสตร์คนแรกที่เรียงลำดับพระสันตะปาอย่างต่อเนื่อง รายพระนามฉบับดังกล่าวสิ้นสุดที่สมเด็จพระสันตะปาปาเลโอที่ 9 ในปี ค.ศ. 1049 ในลำดับที่ 154 และมีการแก้ไขรายพระนามหลายครั้งในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 20 เช่น ผู้อ้างตนเป็นพระสันตะปาปาคริสโตเฟอร์ถูกนับอยู่ในลำดับโดยชอบธรรม หรือกรณีของว่าที่สมเด็จพระสันตะปาปาสตีเฟนที่ 2 ซึ่งเคยถูกนับเป็นพระสันตะปาปาโดยชอบธรรมด้วยพระนามว่า "สมเด็จพระสันตะปาปาสตีเฟนที่ 2" แต่ภายหลังถูกถอดออกจากรายพระนามฉบับปี ค.ศ. 1961 อย่างไรก็ตาม รายพระนามฉบับอื่น ๆ หลายฉบับในปัจจุบันยังรวมพระองค์ไว้ในฐานะ "สมเด็จพระสันตะปาปาสตีเฟนที่ 2 พระองค์แรก" (first Pope Stephen II) เนื่องจากเป็นไปได้ว่าได้อ้างอิงตามสารานุกรมคาทอลิก ฉบับ ค.ศ. 1913 ซึ่งตกเป็นสาธารณสมบัติ แม้จะไม่มีข้อถกเถียงในประเด็นดังกล่าวแล้วก็ตาม
พระสันตะปาปาหลายพระองค์ได้รับประกาศเป็นนักบุญ เช่น 48 พระองค์ในลำดับต่อเนื่อง 50 พระองค์แรก และยังมีพระองค์อื่น ๆ อีกมากที่อยู่ในกระบวนการประกาศเป็นนักบุญ ทั้งนี้พระสันตะปาปา 28 พระองค์ในลำดับ 31 พระองค์แรก สิ้นพระชนม์ในฐานะมรณสักขี (ดูรายพระนามพระสันตะปาปาที่ถูกฆาตกรรม)

**รายพระนาม**

**คริสต์สหัสวรรษที่หนึ่ง**

**คริสต์ศตวรรษที่หนึ่ง**

**คริสต์ศตวรรษที่สอง**

**คริสต์ศตวรรษที่สาม**

**คริสต์ศตวรรษที่สี่**

**คริสต์ศตวรรษที่ห้า**

**คริสต์ศตวรรษที่หก**

**คริสต์ศตวรรษที่เจ็ด**

**คริสต์ศตวรรษที่แปด**

**คริสต์ศตวรรษที่เก้า**

**คริสต์ศตวรรษที่สิบ**

**คริสต์สหัสวรรษที่สอง**

**คริสต์ศตวรรษที่สิบเอ็ด**

**คริสต์ศตวรรษที่สิบสอง**

**คริสต์ศตวรรษที่สิบสาม**

**คริสต์ศตวรรษที่สิบสี่**

**คริสต์ศตวรรษที่สิบห้า**

**คริสต์ศตวรรษที่สิบหก**

**คริสต์ศตวรรษที่สิบเจ็ด**

**คริสต์ศตวรรษที่สิบแปด**

**คริสต์ศตวรรษที่สิบเก้า**

**คริสต์ศตวรรษที่ยี่สิบ**

**คริสต์สหัสวรรษที่สาม**

**คริสต์ศตวรรษที่ยี่สิบเอ็ด**

**หมายเหตุ**

**อรรถาธิบาย**
บางส่วนของรายพระนามผิดแปลกไปจากที่ควรจะเป็น มีสาเหตุดังต่อไปนี้- พระสันตะปาปาเฟลิกซ์ที่ 2 (ค.ศ. 356 – 357) พระสันตะปาปาบอนิเฟซที่ 12 (ค.ศ. 974 และ ค.ศ. 984 – 985) พระสันตะปาปายอห์นที่ 16 (ค.ศ. 997 – 998) พระสันตะปาปาเบเนดิกต์ที่ 10 (ค.ศ. 1058 – 1059) และพระสันตะปาปาอเล็กซานเดอร์ที่ 5 (ค.ศ. 1409 – 1410) ไม่ถูกรวมในรายพระนามเนื่องจากทั้งหมดถือเป็นผู้อ้างตนเป็นพระสันตะปาปา- การลำดับพระนาม "เฟลิกซ์" ถูกแก้ไขและละเว้นพระนาม "เฟลิกซ์ที่ 2" ซึ่งอ้างตนเป็นพระสันตะปาปา อย่างไรก็ตาม รายพระนามส่วนมากยังคงเรียกขานพระนาม "เฟลิกซ์" สองพระองค์ล่าสุดว่า "เฟลิกซ์ที่ 3" และ "เฟลิกซ์ที่ 4" เช่นเดิม นอกจากนี้ยังมีพระนาม "เฟลิกซ์ที่ 5" จากการอ้างตนเป็นพระสันตะปาปาอีกด้วย- ไม่เคยปรากฏพระนาม "ยอห์นที่ 20" เนื่องจากเกิดความสับสนในการลำดับพระนามในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 11- ว่าที่สมเด็จพระสันตะปาปาสตีเฟนที่ 2 (Pope-elect Stephen) ซึ่งสิ้นพระชนน์ก่อนรับศีลอนุกรมเป็นมุขนายก ถูกถอดออกจากรายพระนามฉบับทางการของวาติกันมาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1961  ดังนั้นพระสันตะปาปา "สตีเฟน" พระองค์ถัด ๆ มาจึงลำดับเป็น "สตีเฟนที่ 2" ถึง "สตีเฟนที่ 9" (ค.ศ. 752 – 757) แทนในปัจจุบัน- เมื่อซีมง เดอ บรียง เข้ารับตำแหน่งเป็นพระสันตะปาปาในปี ค.ศ. 1281 ทรงเลือกใช้พระนาม "มาร์ติน" ซึ่งในขณะนั้นสมเด็จพระสันตะปาปามารินุสที่ 1 และสมเด็จพระสันตะปาปามารินุสที่ 2 ถูกเข้าใจผิดเป็น "มาร์ตินที่ 2" และ "มาร์ตินที่ 3" ตามลำดับ ดังนั้นซีมง เดอ บรียง จึงถูกลำดับพระนามเป็น "มาร์ตินที่ 4" อย่างผิด ๆ นับแต่นั้นมา- หลายคนเชื่อว่าสมเด็จพระสันตะปาปาโดนุสที่ 2 ดำรงสมณสมัยในปี ค.ศ. 974 แต่ไม่ปรากฏพระสันตะปาปาพระองค์ดังกล่าวในความเป็นจริง ทั้งนี้เกิดจากความสับสนตำแหน่ง "ดอมินุส" (เจ้า) เป็นพระนามพระสันตะปาปา- พระสันตะปาปาหญิงโจนไม่เคยปรากฏอยู่จริง อย่างไรก็ตาม ตำนานของพระนางอาจมีที่มาจากเรื่องราวเกี่ยวกับยุคมืดของพระสันตะปาปา (Saeculum obscurum)- สถานะพระนาม "ยอห์นที่ 23" ไม่แน่นอนมาเป็นเวลาหลายร้อยปี จนได้ข้อยุติในปี ค.ศ. 1958 เมื่ออันเจโล จูเซปเป รอนกัลลี ประกาศเป็นสมเด็จพระสันตะปาปายอห์นที่ 23 ทั้งนี้ผู้อ้างตนเป็นพระสันตะปาปายอห์นที่ 23 ในอดีตมีนามว่าบัลดัสซาเร คอสซา เป็นพระคาร์ดินัลในคริสจักรก่อนมรณภาพในปี ค.ศ. 1419 ซึ่งศพถูกฝังไว้ที่หอศีลจุ่มซันโจวันนี- กลุ่มผู้ยึดถือลัทธิเซเดวากันเต (Sedevacantism) อ้างว่าตำแหน่งพระสันตะปาปาโดยชอบธรรมว่างลงตั้งแต่การสิ้นพระชนม์ของสมเด็จพระสันตะปาปาปิอุสที่ 12 หรือสมเด็จพระสันตะปาปายอห์นที่ 23 เนื่องจากถือว่าพระสันตะปาปาทุกพระองค์นับแต่การสังคายนาวาติกันครั้งที่สองเป็นพวกนอกรีต- สามารถสืบค้นตำแหน่งสถานที่ประสูติของพระสันตะปาปาที่ปรากฏในรายพระนามนี้จากแผนที่  Pope Birthplace Map นี้ได้

**เชิงอรรถ**

**จำเพาะ**

**ทั่วไป**
 The Early Papacy: To the Synod of Chalcedon in 451, Adrian Fortescue, Ignatius Press, 2008.- The Oxford Dictionary of Popes, John N.D. Kelly, Oxford University Press, 1986.- Catholicism, Henri de Lubac, Ignatius Press, 1988.- Rome and the Eastern Churches, Aidan Nichols, Ignatius Press, 2010.- I Papi. Venti secoli di storia, Pontificia Amministrazione della Patriarcale Basilica di San Paolo, Libreria Editrice Vaticana, 2002.- Rome Sweet Home, Scott Hahn, Ignatius Press, 1993.- Enciclopedia dei Papi, AA.VV., Istituto dell'Enciclopedia italiana, 2000.

**แหล่งข้อมูลอื่น**
 Catholic Online: The List of Popes- Popes & Anti-Popesdate=2012-05-12 
หมวดหมู่:พระสันตะปาปา
ส
ส