แหล่งมรดกโลก

ตราสัญลักษณ์

แหล่งมรดกโลก (World Heritage Site) คือ พื้นที่หรือภูมิสัญลักษณ์ที่ได้รับคัดเลือกจากยูเนสโก เพราะมีลักษณะสำคัญทางวัฒนธรรม ประวัติศาสตร์ วิทยาศาสตร์ หรือด้านอื่น และได้รับความคุ้มครองทางกฎหมายตามสนธิสัญญา สถานที่เหล่านี้ถือว่าสำคัญต่อประโยชน์โดยรวมของมนุษยชาติ
ในปัจจุบัน (กรกฎาคม 2567) มีแหล่งมรดกโลกทั้งหมด 1223 แหล่ง ใน 168 ประเทศทั่วโลก แบ่งเป็นแหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรม 952 แหล่ง แหล่งมรดกโลกทางธรรมชาติ 231 แหล่ง และอีก 40 แหล่งเป็นแบบผสมทั้งสองประเภท  อิตาลีเป็นประเทศที่มีจำนวนแหล่งมรดกโลกมากที่สุดคือ 60 แหล่ง รองลงมาคือจีน (59 แหล่ง) เยอรมนี (54 แหล่ง) ฝรั่งเศส (53 แหล่ง) เยอรมนี (53 แหล่ง) และสเปน (50 แหล่ง) 
แหล่งมรดกโลกแต่ละแหล่งเป็นทรัพย์สินของประเทศที่เป็นเจ้าของดินแดนที่แหล่งมรดกโลกนั้นตั้งอยู่ แต่ได้รับการพิจารณาให้เป็นผลประโยชน์ของประชาคมระหว่างประเทศในการอนุรักษ์แหล่งมรดกโลกแหล่งนั้น
ในส่วนของแหล่งมรดกโลกในประเทศไทยนั้น มีแหล่งที่ได้ขึ้นทะเบียนแล้วทั้งสิ้น 8 แหล่ง ประกอบด้วยแหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรม 5 แหล่ง และแหล่งมรดกโลกทางธรรมชาติอีก 3 แหล่ง

**สถิติ**
แหล่งมรดกโลก
ไฟล์:Pyramids at Gizah.jpg|right|170px|thumb|เมมฟิสและสุสานโบราณ ประเทศอียิปต์ 
ไฟล์:The_Great_wall_-_by_Hao_Wei.jpg|right|170px|thumb|กำแพงเมืองจีน ประเทศจีน 
ไฟล์:Taj Mahal reflection on Yamuna river, Agra.jpg|170px|thumb|ทัชมาฮาล ประเทศอินเดีย
ไฟล์:Sukhothai Wat Si Chum.jpg|right|170px|thumb|พระอจนะ วัดศรีชุม อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย ประเทศไทย 
ไฟล์:AngkorWat.JPG|right|170px|thumb|ปราสาทหินนครวัด ประเทศกัมพูชา
ไฟล์:Injeongjeon (exterior), Changdeokgung - Seoul, Korea.JPG|right|170px|thumb|พระราชวังชังด็อก ประเทศเกาหลีใต้
ไฟล์:Himeji Castle M4690.jpg|right|170px|thumb|ปราสาทฮิเมจิ ประเทศญี่ปุ่น
ไฟล์:Sl-shadow.jpg|right|170px|thumb|เทพีเสรีภาพ สหรัฐ
ไฟล์:Mont Saint Michel bordercropped.jpg|right|170px|thumb|มง-แซ็ง-มีแชล ประเทศฝรั่งเศส
ไฟล์:Halong ensemble (colour corrected).jpg|right|170px|thumb|อ่าวหะล็อง ประเทศเวียดนาม
ไฟล์:Petra Jordan BW 22.JPG|right|170px|thumb|นครเปตรา ประเทศจอร์แดน
ตารางจำนวนแหล่งมรดกโลกแบ่งตามทวีป ณ เดือนกรกฎาคม 2567

**อันดับประเทศที่มีแหล่งมรดกโลกมากที่สุด**
ข้อมูล ณ เดือนกรกฎาคม 2567
ImageSize = width:600 height:auto barincrement:15
PlotArea  = top:10 bottom:30 right:50 left:20
AlignBars = early
DateFormat = yyyy
Period     = from:0 till:60
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:0
Colors =
id:yellow value:yelloworange
Backgroundcolors = canvas:white
Define $n24 = 24
BarData =
barset:Studentenbuden
PlotData =
width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
barset:Studentenbuden
from:0 till:60 color:black text:"Italy" (60)
from:0 till:59 color:purple text:"China" (59)
from:0 till:54 color:purple text:"Germany" (54)
from:0 till:53 color:purple text:"France" (53)
from:0 till:50 color:purple text:"Spain" (50)
from:0 till:43 color:blue text:"India" (43)
from:0 till:35 color:green text:"Mexico" (35)
from:0 till:35 color:green text:"United Kingdom" (35)
from:0 till:32 color:green text:"Russia" (32)
from:0 till:28 color:yellow text:"Iran" (28)
from:0 till:26 color:yellow text:"Japan" (26)
from:0 till:26 color:yellow text:"United States" (26)
from:0 till:24 color:yellow text:"Brazil" (23)
from:0 till:22 color:yellow text:"Canada" (22)
from:0 till:21 color:yellow text:"Turkey" (21)
from:0 till:20 color:yellow text:"Australia" (20)
from:0 till:19 color:orange text:"Greece" (19)
from:0 till:17 color:orange text:"Czech Republic" (17)
from:0 till:17 color:orange text:"Poland" (17)
from:0 till:17 color:orange text:"Portugal" (17)
from:0 till:16 color:orange text:"Belgium" (16)
from:0 till:16 color:orange text:"South Korea" (16)
from:0 till:15 color:orange text:"Sweden" (15)
barset:skip

**ขั้นตอนการเสนอชื่อสถานที่**
ประเทศที่ต้องการเสนอชื่อสถานที่ในประเทศของตนให้ได้รับการพิจารณาให้ขึ้นทะเบียนเป็นแหล่งมรดกโลก อันดับแรกจะต้องจัดทำบัญชีรายชื่อสถานที่ที่มีความสำคัญทางธรรมชาติและวัฒนธรรมทั้งหมดภายในประเทศของตน บัญชีนี้จะเรียกว่า บัญชีรายชื่อเบื้องต้น (Tentative List) ซึ่งมีความสำคัญมาก เพราะมีเพียงสถานที่ที่มีชื่ออยู่ในบัญชีนี้เท่านั้นที่จะมีสิทธิได้รับการเสนอชื่อ ขั้นต่อมา ประเทศนั้น ๆ จะต้องเลือกรายชื่อสถานที่ที่ต้องการเสนอชื่อมาจากบัญชีรายชื่อเบื้องต้น เพื่อจัดทำเป็นแฟ้มข้อมูล (Nomination File) โดยทางศูนย์แหล่งมรดกโลกอาจให้คำแนะนำและช่วยเหลือในการจัดทำแฟ้มข้อมูลนี้
เมื่อถึงขั้นตอนนี้ แฟ้มข้อมูลจะได้รับการตรวจสอบและพิจารณาจากองค์การ 2 แห่ง ได้แก่ สภาการโบราณสถานระหว่างประเทศ (International Council on Monuments and Sites : ICOMOS) และศูนย์ระหว่างประเทศว่าด้วยการศึกษาการอนุรักษ์และปฏิสังขรณ์สมบัติทางวัฒนธรรม (The International Centre for the Study of the Preservation and Restoration of the Cultural Property : ICCROM) ในส่วนของแหล่งมรดกทางวัฒนธรรม และองค์การระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ (International Union for Conservation of Nature : IUCN) แล้วทั้งสามองค์การนี้จะยื่นข้อเสนอแนะต่อคณะกรรมการมรดกโลก ทางคณะกรรมการจะมีการประชุมร่วมกันปีละหนึ่งครั้ง เพื่อตัดสินว่าสถานที่ที่มีการเสนอชื่อแห่งใดบ้างที่ควรได้ขึ้นทะเบียนเป็นแหล่งมรดกโลก หรือทางคณะกรรมการอาจร้องขอให้ประเทศที่เสนอชื่อได้ให้ข้อมูลเกี่ยวกับสถานที่เพิ่มเติม โดยการพิจารณาว่าจะขึ้นทะเบียนสถานที่แห่งใดจะต้องมีลักษณะตามเกณฑ์มาตรฐานข้อใดข้อหนึ่งหรือหลายข้อ

**ข้อกำหนดและหลักเกณฑ์ในการพิจารณาให้เป็นแหล่งมรดกโลก**
กระทั่งปี พ.ศ. 2548 มีข้อกำหนดและหลักเกณฑ์ทั้งหมด 6 ข้อสำหรับแหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรม และ 4 ข้อสำหรับแหล่งมรดกโลกทางธรรมชาติในการพิจารณาให้เป็นแหล่งมรดกโลก ดังนี้

**หลักเกณฑ์ทางวัฒนธรรม**
  (1)  - เป็นตัวแทนในการแสดงผลงานชิ้นเอกที่จัดทำขึ้นด้วยการสร้างสรรค์อันชาญฉลาดของมนุษย์-  (2)  - เป็นสิ่งที่มีอิทธิพลยิ่ง ผลักดันให้เกิดการพัฒนาสืบต่อมาในด้านการออกแบบทางสถาปัตยกรรม อนุสรณ์สถาน ประติมากรรม สวน และภูมิทัศน์ ตลอดจนการพัฒนาศิลปกรรมที่เกี่ยวข้อง หรือการพัฒนาการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์ ซึ่งได้เกิดขึ้นในช่วงเวลาใดเวลาหนึ่ง หรือบนพื้นที่ใด ๆ ของโลกซึ่งทรงไว้ซึ่งวัฒนธรรม -  (3)  - เป็นสิ่งที่ยืนยันถึงหลักฐานของวัฒนธรรมหรืออารยธรรมที่ปรากฏให้เห็นอยู่ในปัจจุบันหรือว่าที่สาบสูญไปแล้ว-  (4)  - เป็นตัวอย่างอันโดดเด่นของประเภทของสิ่งก่อสร้างอันเป็นตัวแทนของการพัฒนาทางด้านวัฒนธรรม สังคม ศิลปกรรม วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี อุตสาหกรรม ในประวัติศาสตร์ของมนุษยชาติ-  (5)  - เป็นตัวอย่างอันโดดเด่นของวัฒนธรรมมนุษย์ ขนบธรรมเนียมประเพณีแห่งสถาปัตยกรรม วิธีการก่อสร้าง หรือการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์ ซึ่งเสื่อมสลายได้ง่ายจากผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรมตามกาลเวลา -  (6)  - มีความคิดหรือความเชื่อที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับเหตุการณ์ หรือมีความโดดเด่นยิ่งในประวัติศาสตร์

**หลักเกณฑ์ทางธรรมชาติ**
  (7)  - เป็นตัวอย่างที่เด่นชัดของการเป็นตัวแทนในวิวัฒนาการสำคัญต่าง ๆ ในอดีตของโลก เช่น ยุคสัตว์เลื้อยคลาน ยุคน้ำแข็ง ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงการพัฒนาความหลากหลายทางธรรมชาติบนพื้นโลก -  (8)  - เป็นตัวอย่างที่เด่นชัดในการเป็นตัวแทนของขบวนการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญทางธรณีวิทยาหรือวิวัฒนาการทางชีววิทยา และปฏิสัมพันธ์ของมนุษย์ต่อสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติที่กำลังเกิดอยู่ เช่น ภูเขาไฟ เกษตรกรรมขั้นบันได -  (9)  - เป็นแหล่งที่เกิดจากปรากฏการณ์ทางธรรมชาติที่มีเอกลักษณ์หายากหรือสวยงามเป็นพิเศษ เช่น แม่น้ำ น้ำตก ภูเขา  -  (10)  - เป็นถิ่นที่อยู่อาศัยของชนิดสัตว์และพันธุ์พืชที่หายากหรือที่ตกอยู่ในสภาวะอันตราย แต่ยังคงสามารถดำรงชีวิตอยู่ได้ ซึ่งรวมถึงระบบนิเวศอันเป็นแหล่งรวมความอุดมสมบูรณ์ของพืชและสัตว์ที่ทั่วโลกให้ความสนใจด้วย

**รายชื่อ**
 รายชื่อแหล่งมรดกโลกในทวีปเอเชีย- รายชื่อแหล่งมรดกโลกในโอเชียเนีย- รายชื่อแหล่งมรดกโลกในรัฐอาหรับ- รายชื่อแหล่งมรดกโลกในทวีปยุโรป- รายชื่อแหล่งมรดกโลกในทวีปแอฟริกา- รายชื่อแหล่งมรดกโลกในทวีปอเมริกา- รายชื่อแหล่งมรดกโลกที่กำลังตกอยู่ในภาวะอันตราย (List of World Heritage Sites in danger)- อดีตแหล่งมรดกโลก

**อ้างอิง**

**ดูเพิ่ม**
 ภูมิทัศน์วัฒนธรรม- ความทรงจำแห่งโลก- มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม- คณะกรรมการมรดกโลก- รายชื่อแหล่งมรดกโลกในประเทศไทย

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  UNESCO World Heritage portal — เว็บไซต์อย่างเป็นทางการของคณะกรรมการมรดกโลก
**  The World Heritage List — หน้าค้นหารายชื่อแหล่งมรดกโลกที่จดทะเบียนไว้
**  KML file of the World Heritage List —  ไฟล์ KML แสดงตำแหน่งแหล่งมรดกโลกในกูเกิลเอิร์ธและนาซาเวิลด์วินด์-  ศูนย์ข้อมูลมรดกโลก - Thai World Heritage Information Center date=2013-11-27  — กระทรวงวัฒนธรรม- แหล่งมรดกโลกในประเทศไทย การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย date=2010-08-19 -  มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม date=2012-12-26 -  WHTour.org date=2018-04-17  —สำรวจทิวทัศนียภาพแหล่งมรดกโลกแบบ 360 องศา

หมวดหมู่:สหประชาชาติ