พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นเทววงศวโรทัย

มหาอำมาตย์เอก พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นเทววงศวโรทัย พระนามเดิม หม่อมเจ้าไตรทศประพันธ์ เทวกุล (11 สิงหาคม พ.ศ. 2426 - 5 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2486) อดีตเสนาบดีกระทรวงการต่างประเทศ องคมนตรี และอภิรัฐมนตรี

**พระประวัติ**
พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นเทววงศวโรทัย เป็นพระโอรสในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ ประสูติแต่หม่อมลม้าย เทวกุล ณ อยุธยา เดิมมีพระสกุลยศเป็นหม่อมเจ้าไตรทศประพันธ์ 
ในปี พ.ศ. 2457 - พ.ศ. 2461 ทรงดำรงตำแหน่งเอกอัครราชทูตสยาม ประจำราชอาณาจักรเดนมาร์ก และดำรงตำแหน่งอัครราชทูต ประจำ ประเทศเยอรมนี ในระหว่างปี พ.ศ. 2456 - พ.ศ. 2460
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว วันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2465 โปรดให้สถาปนาเป็นพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าไตรทศประพันธ์ เมื่อพระบิดาซึ่งเป็นเสนาบดีกระทรวงการต่างประเทศสิ้นพระชนม์ลง จึงได้รับโปรดเกล้าให้เป็นผู้แทนเสนาบดีกระทรวงการต่างประเทศตั้งแต่วันที่ 29 มิถุนายน พ.ศ. 2466 ได้รับพระราชทานตราบัวแก้วประจำตำแหน่งเสนาบดีเมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม แล้วได้รับโปรดเกล้าให้ทรงดำรงตำแหน่งเสนาบดีกระทรวงการต่างประเทศตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2466 ต่อมาในวันที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2472 ได้รับสถาปนาขึ้นเป็นพระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นเทววงศวโรทัย ทรงศักดินา 11000 และได้รับโปรดเกล้าฯ ให้ดำรงตำแหน่งเป็นอภิรัฐมนตรีในวันที่ 21 ตุลาคม พ.ศ. 2474
เมื่อวันที่ 28 มิถุนายน ค.ศ. 1919 (พ.ศ. 2462) ทรงเป็นผู้แทนสยาม ลงนามในสนธิสัญญาแวร์ซายส์ครั้งสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่ 1 ร่วมกับพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจรูญศักดิ์กฤดากร และพ้นจากตำแหน่งเสนบดีกระทรวง หลังเกิดการปฏิวัติสยาม พ.ศ. 2475 ต่อมาในปี 2485 ประชวรด้วยพระโรคไข้จับสั่นและสิ้นพระชนม์ด้วยพระโรคเส้นพระโลหิตในพระมัตถลุงค์แตก เมื่อ 5 กุมภาพันธ์ 2486 รวมพระชันษา 59 ปี ได้รับพระราชทานเพลิงพระศพ ณ วัดเทพศิรินทราวาสราชวรวิหาร เมื่อวันที่ 7 เมษายน พ.ศ. 2486

**โอรสธิดา**
พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นเทววงศวโรทัย เสกสมรสกับหม่อมเพี้ยน เทวกุล ณ อยุธยา ท.จ.ว. มีโอรส-ธิดา 12 คน คือ
# หม่อมราชวงศ์พันธุ์ทิพย์ เทวกุล สมรสกับพระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนครสวรรค์ศักดิพินิต
# หม่อมราชวงศ์ทวยเทพ เทวกุล
# หม่อมราชวงศ์เทวไทย เทวกุล
# หม่อมราชวงศ์จันทรรัตน์ เทวกุล
# หม่อมราชวงศ์เทพฤทธิ์ เทวกุล
# หม่อมราชวงศ์เฉลิมวิมาน เทวกุล สมรสกับ หม่อมราชวงศ์จิตติน เกษมศรี
# หม่อมราชวงศ์จิตรคุปต์ เทวกุล
# หม่อมราชวงศ์ศุภกันต์ เทวกุล
# หม่อมราชวงศ์ยันต์เทพ เทวกุล
# หม่อมราชวงศ์ภัทราตรีทศ สวัสดิวัตน์ เสกสมรสกับหม่อมเจ้ายุธิษเฐียร สวัสดิวัตน์
# หม่อมราชวงศ์ฉันทัศตรีทศ เทวกุล
# หม่อมราชวงศ์พัฒนาตรีทศ เทวกุล

**พระเกียรติยศ**

**พระอิสริยยศ**
 หม่อมเจ้าไตรทศประพันธ์ เทวกุล (11 สิงหาคม พ.ศ. 2426 - 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2465)- พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าไตรทศประพันธ์ (11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2465 - 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2472)- พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นเทววงศวโรทัย (8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2472 - ปัจจุบัน)

**พระยศ**

**พระยศพลเรือน**
 มหาอำมาตย์เอก- มหาอำมาตย์โท- มหาอำมาตย์ตรี

**พระยศกองเสือป่า**
 นายหมู่ตรี- นายหมวดตรี

**ตำแหน่ง**
 4 เมษายน 2463 – องคมนตรี

**เครื่องราชอิสริยาภรณ์**
ทรงได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ทั้งไทยและต่างประเทศ ดังนี้

**เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย**

**ต่างประเทศ**
 เดนมาร์ก :
** พ.ศ. 2462 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์แดนเนอโบร ชั้นที่ 1- ญี่ปุ่น :
** พ.ศ. 2468 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์อาทิตย์อุทัย ชั้นที่ 1- เนเธอร์แลนด์ :
** พ.ศ. 2468 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ออเรนจ์-นัสเซา ชั้นที่ 1- สหราชอาณาจักร :
** พ.ศ. 2468 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์จักรวรรดิบริติช ชั้นประถมาภรณ์- เปรู :
** พ.ศ. 2469 – 80px เครื่องอิสริยาภรณ์พระอาทิตย์แห่งเปรู ชั้นที่ 1- สเปน :
** พ.ศ. 2469 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์การ์โลสที่ 3 ชั้นที่ 1- โปรตุเกส :
** พ.ศ. 2469 – 80px เครื่องเสนาอิสริยาภรณ์แห่งพระคริสต์ ชั้นที่ 1- ราชอาณาจักรอิตาลี :
** พ.ศ. 2470 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์นักบุญมอริซและลาซารัส ชั้นที่ 1- นอร์เวย์ :
** พ.ศ. 2470 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์นักบุญโอลาฟ ชั้นที่ 1- เบลเยียม :
** พ.ศ. 2466 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์มงกุฎเบลเยียม ชั้นที่ 1
** พ.ศ. 2470 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์เลออปอล ชั้นที่ 1- ฝรั่งเศส :
** พ.ศ. 2472 – 80px เครื่องอิสริยาภรณ์เลฌียงดอเนอร์ ชั้นที่ 1- เชโกสโลวาเกีย :
** พ.ศ. 2477 – 80px เครื่องอิสริยาภรณ์สิงโตขาว ชั้นที่ 1- 1920 :
** พ.ศ. 2477 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์คุณธรรมแห่งราชอาณาจักรฮังการี ชั้นที่ 1

**พงศาวลี**

**อ้างอิง**
 เชิงอรรถ
 บรรณานุกรม- อ้างหนังสือ| ผู้แต่ง = ศุภวัฒย์ เกษมศรี พลตรี หม่อมราชวงศ์, และรัชนี ทรัพย์วิจิตร| ชื่อหนังสือ = พระอนุวงศ์ชั้นหม่อมเจ้าในพระราชวงศ์จักรี| URL = | จังหวัด = กรุงเทพ| พิมพ์ที่ = สำนักพิมพ์บรรณกิจ| ปี = พิมพ์ครั้งที่ 3 พ.ศ. 2549| ISBN = 974-221-818-8| หน้า = 197| จำนวนหน้า = 360- พระประวัติและงานของพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าไตรทศประพันธ์กรมหมื่นเทววงศ์วโรทัย, กรุงเทพฯ, บริษัทคราฟแมนเพรส จำกัด, 2526. 
หมวดหมู่:อภิรัฐมนตรี
หมวดหมู่:พระวรวงศ์เธอ
หมวดหมู่:พระองค์เจ้าตั้ง
หมวดหมู่:กรมหมื่น
หมวดหมู่:ราชสกุลเทวกุล
หมวดหมู่:นักการทูตชาวไทย
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.จ.ก. (ฝ่ายหน้า)
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.จ. (ฝ่ายหน้า)
หมวดหมู่:เสียชีวิตจากโรคหลอดเลือดสมอง
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ป.ช.
หมวดหมู่:สมาชิกกองเสือป่า
เทววงศวโรทัย