สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์

สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ (10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2355 – 18 พฤษภาคม พ.ศ. 2382) เป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาทรัพย์ ในรัชกาลที่ 3 เป็นพระราชชนก (พ่อ) ในสมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี เป็นพระราชอัยกา (ตา) พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นพระราชปัยยกา (ทวด) ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวและพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว และเป็นต้นราชสกุลศิริวงศ์

**พระประวัติ**
สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ มีพระนามเมื่อแรกประสูติว่า หม่อมเจ้าศิริวงศ์ เป็นพระราชโอรสลำดับที่ 6 ในพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว และลำดับที่ 1 ในเจ้าจอมมารดาทรัพย์ ในรัชกาลที่ 3 พระสนมเอก ธิดาพระอักษรสมบัติ (ทับ) กับผ่อง ณ พัทลุง ประสูติเมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2355  มีพระขนิษฐาร่วมเจ้าจอมมารดาหนึ่งพระองค์ คือ สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยิกาเธอ กรมพระยาสุดารัตน์ราชประยูร (เดิม หม่อมเจ้าละม่อม)

**พระโอรสและพระธิดา**
สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ มีพระโอรสพระธิดารวม 9 พระองค์ คือ  
# พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้ามงคลเลิศ (เดิม หม่อมเจ้ามงคลเลิศ; 24 มิถุนายน พ.ศ. 2377 – 11 สิงหาคม พ.ศ. 2404) ประสูติแต่หม่อมแพ
# สมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี (เดิม หม่อมเจ้ารำเพย; 17 กรกฎาคม พ.ศ. 2377 – 9 กันยายน พ.ศ. 2404) ประสูติแต่หม่อมน้อย ศิริวงศ์ ณ อยุธยา
# พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าชมชื่น (เดิม หม่อมเจ้าชมชื่น; พ.ศ. 2377 – 28 ตุลาคม พ.ศ. 2436) ประสูติแต่หม่อมงิ้ว
# พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพื้นพงศ์ประยุรวงศ์สนิท (เดิม หม่อมเจ้าพื้นพงศ์; พ.ศ. 2378 – 17 กรกฎาคม พ.ศ. 2435) ประสูติแต่หม่อมจาด
# หม่อมเจ้าประสงค์สรร (พ.ศ. 2380 – 30 สิงหาคม พ.ศ. 2456) ประสูติแต่หม่อมราชวงศ์แสง
# หม่อมเจ้าสารพัดเพ็ชร์ (สิ้นพระชนม์ 2 ตุลาคม พ.ศ. 2443) ประสูติแต่หม่อมน้อย ชุมสาย ณ อยุธยา
# พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพรรณราย (เดิม หม่อมเจ้าแฉ่; 9 พฤษภาคม พ.ศ. 2381 – 22 มิถุนายน พ.ศ. 2457) ประสูติแต่หม่อมกิม
# พระสัมพันธวงศ์เธอ กรมหมื่นนฤบาลมุขมาตย์ (เดิม หม่อมเจ้าขาว และหม่อมเจ้าฉายฉันเฉิด; สิ้นพระชนม์ 25 เมษายน พ.ศ. 2439) ประสูติแต่หม่อมเชย
# พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าประเสริฐศักดิ์ (เดิม หม่อมเจ้าชายดำ; สิ้นพระชนม์เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2424) ประสูติแต่หม่อมน้อย ชุมสาย ณ อยุธยา

**สิ้นพระชนม์**
สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ สิ้นพระชนม์ในรัชกาลที่ 3 เมื่อวันเสาร์เดือน 7 ขึ้น 5 ค่ำ ปีกุน ตรงกับวันที่ 18 พฤษภาคม พ.ศ. 2382 สิริพระชันษา 26 ปี พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงอาลัยเป็นอันมาก ด้วยเป็นพระราชโอรสพระองค์ใหญ่ในขณะนั้น จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดการปลูกพระเมรุพระราชทานเพลิงพระศพ ณ ท้องสนามหลวงเป็นการใหญ่ แล้วให้อัญเชิญพระอัฐิบรรจุในพระโกศทองคำ มาประดิษฐานไว้ ณ ตำหนักกรมสมเด็จพระศรีสุลาไลย ในพระบรมมหาราชวัง ครั้นภายหลังเมื่อพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จเถลิงถวัลยราชสมบัติ จึงโปรดเกล้าฯ ให้ช่างทำพระโกศทองคำจำหลักลายลงยาราชาวดีเปลี่ยนถวายใหม่ และโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาพระอัฐิขึ้นเป็น สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ เพื่อเป็นการเฉลิมพระเกียรติแด่พระราชอัยกา
สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ เป็นต้นราชสกุลศิริวงศ์

**พระอิสริยยศ**
 หม่อมเจ้าศิริวงศ์ (10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2355 - สมัยรัชกาลที่ 3)- พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าศิริวงศ์ (สมัยรัชกาลที่ 3 - 1 สิงหาคม พ.ศ. 2381)- พระเจ้าลูกยาเธอ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ (1 สิงหาคม พ.ศ. 2381  - 18 พฤษภาคม พ.ศ. 2382)- พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ (ในสมัยรัชกาลที่ 4)- สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ (สถาปนาในสมัยรัชกาลที่ 5)

**พงศาวลี**

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ ชั้น 3
หมวดหมู่:พระองค์เจ้าชาย
หมวดหมู่:กรมหมื่น

หมวดหมู่:พระราชโอรสในรัชกาลที่ 3