เจ้าพระยาสุรวงษ์วัฒนศักดิ์ (โต บุนนาค)

นายพลโท เจ้าพระยาสุรวงษ์วัฒนศักดิ์ (นามเดิม: โต บุนนาค; 25 มิถุนายน พ.ศ. 2395 – 8 ตุลาคม พ.ศ. 2452) เป็นบุตรของเจ้าพระยาสุรวงษ์ไวยวัฒน์ (วร บุนนาค) กับท่านผู้หญิงอ่วม สุรวงษ์ไวยวัฒน์ จบการศึกษาวิชาทหารปืนใหญ่จากประเทศอังกฤษ

**ประวัติ**
เริ่มรับราชการเมื่อ พ.ศ. 2421 ในรัชกาลที่ 5 เป็นที่พระอมรวิสัยสรเดช ผู้บังคับการกองทหารปืนใหญ่ และ เป็นผู้บังคับการโรงเรียนนายร้อยทหารบก ต่อมาเป็นราชองครักษ์ประจำพระองค์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้รับโปรดเกล้าฯ เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็น พระยาสีหราชเดโชชัย ถือศักดินา 10000 พร้อมกับรับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ชั้น ทุติยจุลจอมเกล้า เมื่อ พ.ศ. 2431 จากนั้นในวันที่ 9 เมษายน พ.ศ. 2432 จึงได้รับพระราชทานยศทหารเป็น พลตรี 
ต่อมาในปี พ.ศ. 2443 ได้รับสถาปนาเป็น เจ้าพระยาสุรวงษ์วัฒนศักดิ์ อรรคยโสดมบรมนารถ วรุตมามาตยมหาเสนาบดี ยุทธวิธีสมันตเวท อนีกเดชกิติกำจร สุจริตสาธรมหาสวามิภักดิ ราชานุรักษธุรนิพัทธ ศรีรัตนไตรยสรณธาดา อุดมเมตยาชวาไศรย อภัยพิริยบรากรมพาหุ ดำรงตำแหน่งสุดท้ายที่สมุหราชองครักษ์และยศสุดท้ายทางทหารที่ พลโท
เจ้าพระยาสุรวงษ์วัฒนศักดิ์ มีบุตรธิดารวม 27 คน 
เจ้าพระยาสุรวงษ์วัฒนศักดิ์ ป่วยเป็นโรคหัวใจอ่อนมาหลายเดือน ถึงวันที่ 26 กันยายน พ.ศ. 2452 ระหว่างตามเสด็จฯ เมืองเพชรบุรี ท่านเกิดอาการแน่นหน้าอก แพทย์ชาวตะวันตกจึงจัดยารักษา อาการก็สงบลง แล้วกลับกำเริบขึ้นเป็นระยะ จนเมื่อวันที่ 8 ตุลาคม พ.ศ. 2452 เวลา 7 ทุ่ม 15 นาที อาการกลับทรุดลงอีก ถึงแก่อสัญกรรมเมื่อเวลา 7 ทุ่ม 40 นาที สิริอายุได้ 58 ปี วันต่อมาจึงเคลื่อนย้ายศพทางรถไฟกลับไปตั้งบำเพ็ญกุศลที่ของท่าน สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ สยามมกุฎราชกุมาร เสด็จฯ มาพระราชทานน้ำหลวงอาบศพ ได้รับพระราชทานโกศแปดเหลี่ยมบรรจุศพ และมีพิธีพระราชทานเพลิงศพเมื่อวันที่ 28 เมษายน พ.ศ. 2455 ณ วัดประยุรวงศาวาสวรวิหาร

**ยศและบรรดาศักดิ์**
 พระอมรวิไสยสรเดช- พ.ศ. 2431 พันเอก- พ.ศ. 2431 พระยาสีหราชเดโชไชย

**เกียรติยศ**

**เครื่องยศ**
ได้รับพระราชทานเครื่องยศ ดังต่อไปนี้- โต๊ะกาทอง- พานทอง- เต้านํ้า- หีบหมากไม้แดงหุ้มทองคำลงยา- ตราอักษรพระนาม จ.ป.ร. หีบ- มาลาเครื่องทองคำ- สำรับ กระบี่ฝักทองคำ

**เครื่องราชอิสริยาภรณ์**
ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ เหรียญ และเข็มของไทยและเครื่องราชอิสริยาภรณ์จากต่างประเทศ ชั้นสูงสุดตระกูลต่างๆ ดังนี้

**เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย**
 พ.ศ. 2450 - เข็มอักษรเสด็จพระราชดำเนินประพาสยุโรปสองคราว (เข็มเงิน)

**เครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ**
 จักรวรรดิญี่ปุ่น :
** พ.ศ. 2430 - 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์อาทิตย์อุทัย ชั้นที่ 3
** พ.ศ. 2433 - 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์มงคลรัตน์ ชั้นที่ 2- เดนมาร์ก :
** พ.ศ. 2440 - 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์แดนเนอโบร ชั้นที่ 1- นอร์เวย์ :
** พ.ศ. 2450 - 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์นักบุญโอลาฟ ชั้นที่ 1- เนเธอร์แลนด์ :
** พ.ศ. 2440 - 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ออเรนจ์-นัสเซา ชั้นที่ 1- Flagge Großherzogtum Baden (1891-1918).svg แกรนด์ดัชชีบาเดิน :
** พ.ศ. 2440 - 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ซริงเกน ไลออน ชั้นที่ 1
** พ.ศ. 2450 - 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์เบอโทลด์ ชั้นที่ 1- Flagge Herzogtum  Braunschweig.svg ดัชชีเบราน์ชไวค์ :
** พ.ศ. 2450 - 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไฮนริคเดอเรอเวน ชั้นที่ 1- ปรัสเซีย :
** พ.ศ. 2450 - 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์นกอินทรีย์แดง ชั้นที่ 1- 1871 :
** พ.ศ. 2440 - 80px เครื่องอิสริยาภรณ์เลฌียงดอเนอร์ ชั้นที่ 2- จักรวรรดิรัสเซีย :
** พ.ศ. 2440 - 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์นกอินทรีย์ขาว ชั้นที่ 1- 1874 :
** พ.ศ. 2440 - 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์อิซเบลลาแห่งคาทอลิก ชั้นที่ 1- จักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี :
** พ.ศ. 2440 - 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ฟรันทซ์ โยเซ็ฟ ชั้นที่ 1- ราชอาณาจักรอิตาลี :
** พ.ศ. 2450 - 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์นักบุญมอริซและลาซารัส ชั้นที่ 1- Flag of the Papal States (1808-1870).svg วาติกัน :
** พ.ศ. 2450 - 80x80px เครื่องอิสริยาภรณ์ปิอุสที่ 9 ชั้นที่ 1

**อ้างอิง**
 กิตติพงษ์ วิโรจน์ธรรมากูร, 100 ปีภาพถ่ายฝีพระหัตถ์ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ในงานพระพุทธชินราชประจำปี วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม รัตนโกสินทรศก 123, ดำรงวิทยา, 2548 ISBN 974-93740-5-3
หมวดหมู่:สมุหราชองครักษ์
หมวดหมู่:ทหารบกชาวไทย
หมวดหมู่:บรรดาศักดิ์ชั้นเจ้าพระยา
หมวดหมู่:สกุลบุนนาค
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.จ. (ฝ่ายหน้า)
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ ม.ป.ร.5
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญจักรพรรดิมาลา
หมวดหมู่:บุคคลในประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์
หมวดหมู่:ขุนนางในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์