มณี พยอมยงค์

ศาสตราจารย์เกียรติคุณ มณี พยอมยงค์ (2 มีนาคม พ.ศ. 2473 – 20 มิถุนายน พ.ศ. 2552) ศิลปินแห่งชาติ ปี พ.ศ. 2549 สาขาวรรณศิลป์

**ประวัติ**
อาจารย์มณีเป็นชาวเชียงใหม่โดยกำเนิด เกิดที่บ้านขี้เหล็กน้อย ตำบลขี้เหล็ก อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ สมรสกับอาจารย์บุญยิ่ง พยอมยงค์ หลังจากเกษียณอายุราชการ อาจารย์มณีพำนักอยู่ที่บ้านพักที่อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ โดยประสบปัญหาสุขภาพเกี่ยวกับการมองเห็น อาจารย์มณีได้ถึงแก่กรรมเมื่อวันที่ 20 มิถุนายน พ.ศ. 2552 เวลาประมาณ 03.00 น. ณ โรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่ ด้วยโรคติดเชื้อในกระแสเลือด

**การศึกษา**
อาจารย์มณีสำเร็จการศึกษาในทางธรรมโดย เป็นนักธรรมเอก ปธ.6 จากนั้นสำเร็จการศึกษาในทางโลก ศึกษาศาสตร์บัณฑิต จากคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และ การศึกษามหาบัณฑิต จากมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ประสานมิตร ตามลำดับ

**การทำงาน**
อาจารย์มณีเข้ารับราชการเป็นอาจารย์ในคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ โดยตำแหน่งทางวิชาการก่อนเกษียณอายุราชการ คือ ศาสตราจารย์ประจำภาควิชาส่งเสริมการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ในเวลาต่อมาได้รับพระราชทานตำแหน่งศาสตราจารย์เกียรติคุณ ประจำมหาวิทยาลัยเชียงใหม่
ในระหว่างที่อาจารย์มณีเป็นอาจารย์มหาวิทยาลัย อาจารย์เป็นผู้มีความรอบรู้ในล้านนาคดีอย่างมาก กระบวนวิชาที่อาจารย์สอนล้วนเกี่ยวข้องกับล้านนาคดี อาทิ วิชาวัฒนธรมพื้นบ้าน วิชาล้านนาคดี วิชาสิ่งแวดล้อมล้านนา เป็นต้น นอกจากนี้รับเชิญเป็นอาจารย์พิเศษสอนวิชาการศึกษาและสำรวจโบราณคดี ที่มหาวิทยาลัยพายัพ วิชาวัฒนธรรม มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัยในพระบรมราชูปถัมภ์ วิทยาเขตเชียงใหม่ ทั้งยังรับเชิญไปบรรยายพิเศษ และขับค่าวซอตามโอกาสต่าง ๆ

**เกียรติคุณ**
 พ.ศ. 2520 โล่พัฒนาท้องถิ่น- พ.ศ. 2531 รางวัลนักศึกษาเก่าดีเด่น คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่- พ.ศ. 2531 รางวัลบุคคลดีเด่นวัฒนธรรมท้องถิ่น- พ.ศ. 2531 รางวัลกวีโลก- พ.ศ. 2531 รางวัลพ่อตัวอย่างแห่งชาติ- พ.ศ. 2533 รางวัลพระเกี้ยวทองคำ- พ.ศ. 2537 รางวัลนักศึกษาเก่า มหาวิทยาลัยเชียงใหม่- พ.ศ. 2538 โล่เชิชูเกียรติชนียบุคคลทางวรรณกรรม- พ.ศ. 2549 รางวัลศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์
นอกจากนี้อาจารย์ยังได้รับเกียติมีส่วนร่วมในกิจกรรมของคณะกรรมการต่าง ๆ เช่น อนุกรรมการวัฒนธรรมพื้นบ้านแห่งชาติ, อนุกรรมการวัฒธรรมจังหวัดเชียงใหม่, กรรมการที่ปรึกษาศูนย์ส่งเสริมศิลปวัฒธรรม จังหวัดเชียงใหม่, กรรมการศึกษาค้นคว้าการสร้างสะดือเมืองเชียงราย, ประธานชมรมล้านนาคดี จังหวัดเชียงใหม่, ประธานฝ่ายพิธีกรรมสร้างพระเจ้า 700 ปี ศรีเชียงใหม่, ผู้อำนวยการสถาบันวัฒนธรรมศึกษา มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตเชียงใหม่ และ ฯลฯ

**ผลงาน**

**งานกวี**
 นิราศจาริก (พ.ศ. 2496)- นิราศเวียงพร้าว (พ.ศ. 2498)- นิราศเชียงดาว (พ.ศ. 2498)- นิราศโตเกียว (พ.ศ. 2522)- คำทูนพระขวัญ (พ.ศ. 2526)- คำจารึกอนุเสาวรีย์สามกษัตริย์- คร่าวร่ำ 700 ปี เมืองเชียงใหม่ (พ.ศ. 2539)- คร่าวพุทธประวัติ ฯลฯ

**งานเขียน**
 ตำราเรียนหนังสือล้านนาไทย- ประวัติและวรรณคดีล้านนาไทย- วัฒนธรรมล้านนาไทย- ประเพณีสิบสองเดือนล้านนาไทย- คติสอนใจชาวล้านนาไทย- เครื่องสักกาะในล้านนาไทย- เทียนส่องใจ- ปันพร- ฯลฯ

**งานวิจัย**
 มหาชาติเปรียบเทียบ ภาคกลาง ภาคเหนือ ภาคอีสาน และภาคใต้- การศึกษาเชิงวิเคราะห์ โคลงอมรา- การศึกษาเชิงวิเคราะห์ โคลงปทุมสังกา- วิเคราะห์วิถีชีวิต และค่านิยมชาวล้านนา- วิเคราะห์ประเพณี และค่านิยมการเกษตรล้านนาไทย

**เครื่องราชอิสริยาภรณ์**

**อ้างอิง**
 มณี พยอมยงค์. คร่าวร่ำ 700 ปี เมืองเชียงใหม่. เชียงใหม่:ดาวคอมพิวกราฟิก, 2539.-  สำนักงานวัฒนธรรมแห่งชาติfix-attempted=yes 
หมวดหมู่:ศิลปินแห่งชาติสาขาวรรณศิลป์
หมวดหมู่:ศาสตราจารย์เกียรติคุณ
หมวดหมู่:อาจารย์คณะอักษรศาสตร์ - ศิลปศาสตร์ - มนุษยศาสตร์
หมวดหมู่:บุคคลจากคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
หมวดหมู่:บุคคลจากอำเภอแม่ริม
หมวดหมู่:บุคคลจากคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
หมวดหมู่:เสียชีวิตจากโรคติดเชื้อ
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ จ.ภ.
หมวดหมู่:นักวิชาการจากจังหวัดเชียงใหม่