โรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร

ภาพถ่ายเก่าอาคารพระพุทธเจ้าหลวง ปัจจุบันได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถาน
โรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร (อังกฤษ: Matthayom Wat Benchamabophit School; อักษรย่อ: บ.บ. / M.W.B.B.) เป็นโรงเรียนชายล้วน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 1 สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ ก่อตั้งขึ้นโดยพระราชประสงค์ของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว  เพื่อสอนศิษย์ซึ่งเป็นคฤหัสถ์ ได้รับการสถาปนาขึ้นเมื่อวันที่ 12 เมษายน พ.ศ. 2443 ปัจจุบันตั้งอยู่เลขที่ 69 ถนนศรีอยุธยา แขวงดุสิต เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร 10300
ปัจจุบันโรงเรียนได้เปลี่ยนชื่อจาก "โรงเรียนเบญจมบพิตร" เป็น "โรงเรียนมัธยมเบญจมบพิตร" เป็น "โรงเรียนวัดเบญจมบพิตร" และสุดท้ายได้เปลี่ยนชื่อโรงเรียนเป็น "โรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร" เป็นโรงเรียนแห่งแรกของประเทศไทยที่มีชื่อขึ้นต้นว่า "เบญจม" และได้รับพระราชทานนามจากพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวว่า "เบญจมบพิตร" ซึ่งต่างจากโรงเรียนอื่น ๆ ที่ได้รับพระราชทานนามจากพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
โรงเรียนชายล้วน

**ประวัติ**
หน้าบันอาคารพระพุทธเจ้าหลวง
เมื่อครั้งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงสถาปนาวัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามราชวรวิหารขึ้น ได้ทรงมีพระราชดำริว่าวัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามราชวรวิหารตั้งอยู่ห่างไกล บรรดาศิษย์วัดซึ่งต้องอุปัฏฐากรับใช้ภิกษุสามเณรไม่สะดวกที่จะเดินทางไปเล่าเรียนที่ห่างไกล จึงทรงมีพระราชประสงค์ให้สร้างโรงเรียนขึ้นเพื่อสอนศิษย์ซึ่งเป็นคฤหัสถ์ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานกำเนิดเมื่อ พ.ศ. 2443 ในชั้นต้นที่อาคารชั่วคราวหลังมุงจากใช้เสื่อลำแพนกั้นเป็นประตูและหน้าต่างเพียงหลังเดียว ทรงกำหนดหลักสูตรแนวการสอนด้วยพระองค์เอง และเปิดสอนเมื่อวันที่ 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2444 มีนักเรียน 40 คน เป็นโรงเรียนในพระบรมราชูปถัมภ์โดยตรง ไม่ขึ้นตรงต่อกระทรวงธรรมการสมัยนั้น ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ, พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระสมมตอมรพันธุ์ และเจ้าพระยาพระเสด็จสุเรนทราธิบดี (หม่อมราชวงศ์เปีย มาลากุล) เป็นกรรมการจัดทำหลักสูตรโรงเรียนตามพระราชประสงค์ ทรงพระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ในการก่อสร้างอาคารเรียนถาวร ได้ทรงพระราชทานพระราชกระแสให้ช่างเขียนอย่างวางแผน และวัดที่ปลูกต่อลง ณ ด้านใต้ของแนวกุฏิสงฆ์ ได้เริ่มจัดการก่อสร้างมาตั้งแต่รัตนโกสินทร์ศก 120 (พ.ศ. 2444) แต่การสร้างโรงเรียนซึ่งจะให้เป็นที่มั่นคงถาวรนั้น ต้องกระทำด้วยเวลาช้านานประการหนึ่งจึงทรงพระราชดำริว่า ควรจะสร้างโรงเรียนขึ้นด้วยไม้มุงจาก แต่พอให้พักจัดการเริ่มสอนนักเรียนไปก่อน จนกว่าโรงเรียนอันถาวรจะได้สร้างสำเร็จ ดังที่ทรงพระราชทานพระราชกระแสรับสั่งว่า
   “ขอให้ตระเตรียมหาตัวครู แลเครื่องมือที่สำหรับจะสอน เมื่อโรงเรียนที่จะปลูกใช้ไปพลางแล้วเสร็จเมื่อใดก็ให้ได้จับสอนทีเดียว...การที่คิดนี้เปนคิดส่วนสอนศิษย์ซึ่งเปนฝ่ายคฤหัสถ์” 
โดยทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์เป็นผู้ออกแบบอาคารเรียน โดยในขณะที่พระองค์เสด็จประพาสยุโรปนั้น ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวงทรงควบคุมดำเนินการก่อสร้างแทนพระองค์ และพระราชทานนามโรงเรียนแห่งนี้ว่า "โรงเรียนเบญจมบพิตร" เมื่อวันที่ 4 มิถุนายน พ.ศ. 2445 อยู่ติดกับวัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามราชวรวิหาร

**หลักสูตรเบื้องแรก**
โรงเรียนเบญจมบพิตรในยุคแรกได้จัดการเรียนการสอนเป็น 3 ชั้น โดยแบ่งเนื้อหาออกเป็น 3 ตอน ให้เหมาะสมกับความสามารถของนักเรียนในแต่ละชั้น เริ่มจากการสอนวิชาง่ายๆ ในชั้นที่ 1 และเพิ่มความซับซ้อนในชั้นที่ 2 และชั้นที่ 3 เมื่อจบการศึกษาชั้นที่ 3 นักเรียนจะได้รับความรู้ครบถ้วนตามหลักสูตร
ในส่วนของการเรียนวิชาหนังสือไทยนั้น หลักสูตรมุ่งเน้นให้นักเรียนมีความสามารถ 3 ด้าน ได้แก่ การอ่าน การเขียน และการเรียบเรียงคำ โดยฝึกให้อ่านหนังสือได้เข้าใจเนื้อหา ฝึกเขียนหนังสือให้ถูกต้อง สวยงาม และสะอาด รวมถึงการเขียนคำพูดลงเป็นลายลักษณ์อักษร และจัดเรียงถ้อยคำตามหลักภาษา วิชาทั้งหมดที่สอนในหลักสูตรนี้มี 11 วิชา แบ่งการสอนเป็นตอนๆ ตามลำดับชั้น เพื่อให้เหมาะสมกับระดับความรู้ของนักเรียน

**สัญลักษณ์**
สัญลักษณ์ของโรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร- ตราประจำโรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร ประกอบด้วยพระจุลมงกุฎเปล่งรัศมี ภายใต้มีเลข ๕ หมายถึงพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ผู้พระราชทานกำเนิดโรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร มีอักษร “บ.บ.” หมายถึงอักษรย่อของโรงเรียนอยู่ภายใต้เลข ๕ ภายใต้มีแถบระบุข้อความ "อุฏฺฐาตา วินฺทเต ธนํ" ซึ่งสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (ปลด กิตฺติโสภโณ) ทรงประทานให้เป็นคำขวัญของโรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร มีแถบระบุชื่ออยู่ภายใต้
*สีประจำโรงเรียน ชมพู - เหลือง
** #ff5689 สีชมพู เป็นสีประจำวันอังคาร ซึ่งเป็นวันพระบรมราชสมภพของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ผู้พระราชทานกำเนิดโรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร เป็นสัญลักษณ์เตือนใจครูและนักเรียน ให้น้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณ
** #ffd700 สีเหลือง เป็นสีของพระพุทธศาสนา หมายถึงโรงเรียนตั้งอยู่ในวัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม เป็นสัญลักษณ์เตือนใจครูและนักเรียน ให้กระทำในสิ่งที่ชอบ ไม่ประกอบในสิ่งที่ผิด ฝึกชำระจิตใจให้บริสุทธิ์สะอาด ใช้ความสามารถคุ้มครองตนและเป็นคนมีธรรมะ คุ้มครองทุกเมื่อ
สิ่งเคารพสักการะ- พระพุทธชินราช (จำลอง) พระประธานประจำพระอุโบสถวัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามราชวรวิหาร- พระบรมรูปพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ณ ศาลาร้อยปี วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามราชวรวิหาร- พระรูปหล่อสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (ปลด กิตฺติโสภโณ) ณ พิพิธภัณฑ์พระอนุสรณ์ อ.ป.ก. วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามราชวรวิหาร
คณะสีของโรงเรียน
โรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร เป็นโรงเรียนเดียวของประเทศไทยที่ใช้ชื่อคณะสีจากหน้าบันพระอุโบสถวัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามราชวรวิหาร- ██ คณะนารายณ์ทรงครุฑ Naraisongkrut (สีแสด) ก่อตั้งวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2521- ██ คณะจักรรถ Jakrot (สีแดง) ก่อตั้งวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2521- ██ คณะมหาอุณาโลม Mahaunalom (สีเขียว) ก่อตั้งวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2521- ██ คณะไอยราพต Iyarapot (สีฟ้า) ก่อตั้งวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2521- ██ คณะจุลมงกุฎ Chula Mongkut (สีเทา) ก่อตั้งวันที่ 8 เมษายน พ.ศ. 2531 (ปัจจุบันไม่มีคณะสีนี้แล้ว)

**อาคารและสถานที่ภายในบริเวณโรงเรียน**
มุมมองอาคารพระพุทธเจ้าหลวงจากอาคารพุทธิศึกษา
มุมมองอาคารพระพุทธเจ้าหลวงจากอาคารรัตนโกสินทร์ 200 ปี- อาคาร 1 (อาคารพระพุทธเจ้าหลวง) สร้างเสร็จเมื่อ พ.ศ. 2445 เป็นแบบพิเศษ 2 ชั้น 16 ห้องเรียนทรงยุโรป ราคาก่อสร้าง 50,000 บาท (ห้าหมื่นบาทถ้วน) สร้างด้วยพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวซึ่งเป็นสมบัติของพระราชโอรส พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอิศริยาภรณ์, พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรณ์ศิริประสาธน์ และเจ้าจอมมารดาหม่อมราชวงศ์เกสร ในรัชกาลที่ 5 อาคารหลังนี้ได้รับการซ่อมแซมหลายครั้ง ครั้งหลังสุดกรมสามัญศึกษาได้ทำการซ่อมแซมเมื่อ พ.ศ. 2525 ใช้งบประมาณ 2.4 ล้านบาท อาคารเรียนหลังนี้ได้รับคัดเลือกให้เป็น อาคารสถานที่ราชการอนุรักษ์ดีเด่นของสถาปนิกสมาคม สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชทานโล่รางวัล และประกาศนียบัตรแก่โรงเรียนเมื่อ พ.ศ. 2528 ปัจจุบันอาคารเรียนหลังนี้ยังมั่นคง แข็งแรง และสง่างาม โรงเรียนใช้เป็นสำนักงานของฝ่ายบริหารโรงเรียน   - อาคารที่ 2 (อาคารเทพศึกษา) สร้างเมื่อ พ.ศ. 2507 เป็นอาคารเรียน 3 ชั้น ขนาด 15 ห้องเรียน ราคาก่อสร้าง 1.5 ล้านบาท ใช้เป็นห้องคอมพิวเตอร์ 2 ห้อง ห้องกลุ่มบริหารกิจการนักเรียน 1 ห้อง ห้อง Resource Center 1 ห้อง ห้องสมุด 5 ห้อง ห้องเรียนวิชาภาษาไทย 4 ห้องและห้องพักครูกลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย 1 ห้อง- อาคารที่ 3 (อาคารพุทธิศึกษา) สร้างเมื่อ พ.ศ. 2517 เป็นอาคารเรียน 4 ชั้น ขนาด 20 ห้องเรียน ราคาก่อสร้าง 2.4 ล้านบาท ใช้เป็นห้องพักครูกลุ่มสาระการเรียนรู้สุขศึกษาและพลศึกษา 1 ห้อง ห้องกลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาต่างประเทศ 1 ห้อง และห้องกลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม 1 ห้อง ห้องเรียนเกษตร 1 ห้อง ห้องเรียน ICP 2 ห้อง ห้องร้านค้าสหกรณ์โรงเรียน 1 ห้อง ห้องพระพุทธศาสนา 1 ห้อง- อาคารที่ 4 (อาคารธรรมศึกษา) สร้างเมื่อ พ.ศ. 2520 เป็นอาคารเรียน 4 ชั้น ขนาด 20 ห้องเรียน ราคาก่อสร้าง 3.9 ล้านบาท ใช้เป็นห้องพักครูกลุ่มสาระการเรียนรู้คณิศาสตร์ 1 ห้อง ห้องเรียนศิลปะ 3 ห้อง ห้องเรียนคณิตศาสตร์ 4 ห้อง ชั้นล่างเป็นห้องประชุม และห้องพักครูกลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ 1 ห้อง- อาคารที่ 5 (อาคารรัตนโกสินทร 200 ปี) สร้างเมื่อ พ.ศ. 2522 แบบพิเศษ 4 ชั้น ราคาก่อสร้าง 3.3 ล้านบาท ใช้เป็นโรงฝึกงาน โรงอาหาร และห้องปฏิบัติการทางภาษา 1 ห้อง และห้องเรียนกลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพ และเทคโนโลยี จำนวน 4 ห้อง- อาคารที่ 6 (อาคารพลเอกอาทิตย์ กำลังเอก) สร้างเมื่อ พ.ศ. 2528 แบบพิเศษ 3 ชั้น ขนาด 12 ห้องเรียน ราคาก่อสร้าง 5 ล้านบาท พลเอกอาทิตย์ กำลังเอก สร้างให้ด้วยทุนทรัพย์ส่วนตัว ใช้เป็นห้องเรียนวิทยาศาสตร์ 12 ห้อง และห้องกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ 1 ห้อง- อาคารที่ 7 (เรือนพยาบาลพลเอก อาทิตย์ กำลังเอก) เป็นอาคารทรงไทย ประกอบไปด้วยเวชภัณฑ์และคุรุภัณฑ์ สร้างด้วยทุนทรัพย์ส่วนตัวของพลเอกอาทิตย์ กำลังเอก ราคาก่อสร้าง 250,000 บาท

**องค์ผู้อุปการะโรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร**
องค์ผู้อุปการะโรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร คือ เจ้าอาวาสวัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามทุกรูปตั้งแต่เมื่อแรกสถาปนา- สมเด็จพระวันรัต (จ่าย ปุณฺณทตฺโต)- สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (ปลด กิตฺติโสภโณ)- สมเด็จพระพุทธชินวงศ์ (สุวรรณ สุวณฺณโชโต)- พระพรหมจริยาจารย์ (สมุท รชตวณฺโณ)- พระพุทธวรญาณ (ทอง สุวณฺณสาโร)- พระธรรมวชิราธิบดี (ฉ่ำ ปุญฺญชโย)

**ผู้อำนวยการ**

**หลักสูตรที่เปิดสอน**

**ระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น**
 โครงการห้องเรียนพิเศษ
** โครงการความสามารถพิเศษด้านวิทยาศาสตร์ และคณิตศาสตร์ (เพชรเบญจมบพิตร) ระดับชั้นละ 1 ห้อง (30 คน)- โครงการห้องเรียนปกติ
** ห้องเรียนปกติ ระดับชั้นละ 3 ห้อง (120 คน)

**ระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย**
 โครงการห้องเรียนปกติ
** ห้องเรียนปกติ ระดับชั้นละ 3 ห้อง (90 คน)
*** แผนการเรียนวิทยาศาสตร์ - คณิตศาสตร์
*** แผนการเรียนภาษาอังกฤษ - คณิตศาสตร์
*** แผนการเรียนภาษาอังกฤษ - ภาษาจีน (ภาษาจีนเพื่อธุรกิจ)
*** แผนการเรียนภาษาไทย - สังคมศึกษา
*** แผนการเรียนศิลป์ - ธุรกิจ (การจัดการธุรกิจการค้าสมัยใหม่)

**องค์กรที่ให้การสนับสนุนโรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร**
 วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามราชวรวิหาร- มูลนิธิวัดเบญจมบพิตร (กองทุนสมโภชพระพุทธชินราช)- คณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานโรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร- สมาคมผู้ปกครองและครูโรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร- สมาคมนักเรียนเก่าเบญจมบพิตร ในพระบรมราชูปถัมภ์- มูลนิธินักเรียนเก่าเบญจมบพิตร- มูลนิธิเบญจมเมตตาธรรม- คณะกรรมการเครือข่ายผู้ปกครองโรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร- องค์กรภาครัฐ เอกชน องค์กรท้องถิ่น และชุมชน ฯลฯ

**สถานที่สำคัญที่อยู่ใกล้เคียง**
 วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามราชวรวิหาร- พระราชวังดุสิต- พระลานพระราชวังดุสิต- สวนจิตรลดา- สนามเสือป่า- ทำเนียบรัฐบาล- กระทรวงศึกษาธิการ- อุทยานเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร- สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ปปช.)- สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน (ก.พ.)- มูลนิธิโครงการสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ

**ดูเพิ่ม**
 วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามราชวรวิหาร- สมาคมนักเรียนเก่าเบญจมบพิตร ในพระบรมราชูปถัมภ์

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  เว็บไซต์โรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร-  เว็บไซต์สมาคมนักเรียนเก่าเบญจมบพิตร ในพระบรมราชูปถัมภ์ date=2010-08-27 -  เว็บไซต์วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม date=2019-08-25 

หมวดหมู่:โรงเรียนในเขตดุสิต
หมวดหมู่:อาคารอนุรักษ์
หมวดหมู่:โรงเรียนชายในกรุงเทพมหานคร
หมวดหมู่:โรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 1
หมวดหมู่:โรงเรียนที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2443