เขตธนบุรี

ธนบุรี เป็นหนึ่งในห้าสิบเขตของกรุงเทพมหานคร ถือเป็นเขตอนุรักษ์เมืองเก่า แหล่งท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์และศิลปวัฒนธรรมทางฝั่งธนบุรี

**ที่ตั้งและอาณาเขต**
เขตธนบุรีตั้งอยู่ทางตะวันตกของแม่น้ำเจ้าพระยา  มีอาณาเขตติดต่อกับเขตอื่นเรียงตามเข็มนาฬิกา ดังนี้- ทิศเหนือ ติดต่อกับเขตบางกอกใหญ่และเขตพระนคร มีคลองบางกอกใหญ่และแนวกึ่งกลางแม่น้ำเจ้าพระยาเป็นเส้นแบ่งเขต- ทิศตะวันออก ติดต่อกับเขตคลองสาน มีสะพานปฐมบรมราชานุสรณ์ ถนนประชาธิปก ถนนลาดหญ้า (บริเวณรอบวงเวียนอนุสาวรีย์สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช) ถนนสมเด็จพระเจ้าตากสิน และคลองบางไส้ไก่ เป็นเส้นแบ่งเขต- ทิศใต้ ติดต่อกับเขตบางคอแหลมและเขตราษฎร์บูรณะ มีแนวกึ่งกลางแม่น้ำเจ้าพระยาและคลองดาวคะนองเป็นเส้นแบ่งเขต- ทิศตะวันตก ติดต่อกับเขตจอมทองและเขตภาษีเจริญ มีคลองบางสะแก คลองแยกบางสะแก 13 คลองวัดใหม่ยายนุ้ย 1 (คลองศาลเจ้าต้นโพธิ์) และคลองด่านเป็นเส้นแบ่งเขต

**ประวัติศาสตร์**
เขตธนบุรีเดิมมีฐานะเป็นอำเภอชั้นในขึ้นกับกรมนครบาล ตั้งที่ว่าการอำเภอในพื้นที่ของวัดราชคฤห์ จึงเรียกอำเภอนี้ว่า อำเภอราชคฤห์ (ปัจจุบันสำนักงานเขตย้ายมาตั้งอยู่บริเวณวัดเวฬุราชิณ) ต่อมาเมื่อวันที่ 11 กรกฎาคม พ.ศ. 2459 ได้มีพระบรมราชโองการเปลี่ยนชื่ออำเภอราชคฤห์เป็น อำเภอบางยี่เรือ จังหวัดธนบุรี เนื่องจากมีที่ตั้งอำเภออยู่ในเขตตำบลบางยี่เรือ
ในวันที่ 21 ธันวาคม พ.ศ. 2514 สมัยจอมพลถนอม กิตติขจร เป็นนายกรัฐมนตรี ได้มีการยุบจังหวัดธนบุรีรวมกับจังหวัดพระนครให้มีฐานะเป็นนครหลวงกรุงเทพธนบุรี ดังนั้น เพื่อรักษาคำว่า "ธนบุรี" ซึ่งเคยเป็นเมืองหลวงและเพื่อเฉลิมพระเกียรติของสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี (สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช) ประกอบกับอำเภอบางยี่เรือนี้เคยเป็นศูนย์กลางการปกครองของจังหวัดธนบุรีด้วย จึงได้มีพระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนชื่ออำเภอบางยี่เรือเป็น อำเภอธนบุรี ขึ้นกับนครหลวงกรุงเทพธนบุรี และได้รับการเปลี่ยนแปลงฐานะเป็น เขตธนบุรี ขึ้นกับกรุงเทพมหานครในเวลาต่อมา
ครั้นในวันที่ 5 พฤศจิกายน พ.ศ. 2546 ได้มีประกาศกรุงเทพมหานครเปลี่ยนแปลงพื้นที่แขวงและตั้งแขวงใหม่ในเขตธนบุรี เนื่องจากผู้บริหารกรุงเทพมหานครมีนโยบายให้แบ่งแขวงขนาดใหญ่ให้ย่อยลง เพื่อความชัดเจนในการให้บริการของสำนักงานเขต โดยได้เปลี่ยนแปลงพื้นที่แขวงบุคคโล แขวงบางยี่เรือ และแขวงตลาดพลู นำมาจัดตั้งเป็นแขวงสำเหร่และแขวงดาวคะนอง

**การแบ่งเขตการปกครอง**
ไฟล์:Temple_in_Bangkok.jpg|thumb|220px|มุมมองวัดกัลยาณมิตรจากแม่น้ำเจ้าพระยา
วันที่ 5 พฤศจิกายน พ.ศ. 2546 สมัคร สุนทรเวช ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครขณะนั้น ได้ลงนามในประกาศจัดตั้งแขวงสำเหร่และแขวงดาวคะนอง แยกจากพื้นที่แขวงบุคคโล แขวงบางยี่เรือ และแขวงตลาดพลู เขตธนบุรี โดยมีผลบังคับใช้ในวันที่ 1 ธันวาคม ปีเดียวกัน ทำให้ปัจจุบัน เขตธนบุรีแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 7 แขวง ได้แก่

**ประชากร**

**การคมนาคม**
ไฟล์:Krung Thep Bridge.jpg|220px|right|thumb|สะพานพระราม 3 (ขวา) และสะพานกรุงเทพ‎ (ซ้าย)
ไฟล์:Wongwian Yai.jpg|220px|right|thumb|วงเวียนใหญ่

**ทางรถยนต์**
ถนนสายหลักในพื้นที่เขตธนบุรี ได้แก่- ถนนอิสรภาพ เชื่อมถนนประชาธิปก (ทางแยกบ้านแขก) กับสะพานเจริญพาศน์- ถนนสมเด็จพระเจ้าตากสิน เชื่อมระหว่างวงเวียนใหญ่กับสะพานข้ามคลองดาวคะนอง   - ถนนอรุณอมรินทร์ เชื่อมระหว่างถนนประชาธิปกกับสะพานอนุทินสวัสดิ์- ถนนมไหสวรรย์ เชื่อมถนนสมเด็จพระเจ้าตากสิน (ทางแยกมไหสวรรย์) กับสะพานกรุงเทพ  - ถนนรัชดาภิเษก เชื่อมถนนสมเด็จพระเจ้าตากสิน (ทางแยกมไหสวรรย์) กับสะพานตลาดพลู- ถนนเจริญนคร  เชื่อมระหว่างสะพานเจริญนคร 5 ถึงสะพานเจริญนคร 8   - ถนนประชาธิปก เชื่อมระหว่างวงเวียนใหญ่กับเชิงสะพานสมเด็จพระพุทธยอดฟ้า   - ถนนวุฒากาศ เชื่อมถนนเทอดไท (ทางแยกวุฒากาศ) กับสะพานข้ามคลองวัดใหม่ยายนุ้ย   - ถนนเทอดไท เชื่อมถนนอินทรพิทักษ์ (ทางแยกบางยี่เรือ) กับสะพานข้ามคลองบางหลวงน้อย   - ถนนกรุงธนบุรี เชื่อมถนนสมเด็จพระเจ้าตากสินกับสะพานข้ามคลองบางไส้ไก่- ถนนราชพฤกษ์ เชื่อมถนนสมเด็จพระเจ้าตากสินกับสะพานข้ามคลองบางหลวงน้อย- ถนนอินทรพิทักษ์ เชื่อมระหว่างวงเวียนใหญ่กับกับสะพานเนาวจำเนียร
เขตธนบุรีมีสะพานข้ามแม่น้ำเจ้าพระยา 3 แห่ง ได้แก่- สะพานปฐมบรมราชานุสรณ์ เชื่อมระหว่างเขตธนบุรีกับเขตพระนคร- สะพานพระราม 3 เชื่อมระหว่างเขตธนบุรีกับเขตบางคอแหลม- สะพานกรุงเทพ เชื่อมระหว่างเขตธนบุรีกับเขตบางคอแหลม

**ทางรถไฟ**
ชานชาลาสถานีรถไฟวงเวียนใหญ่
ใช้เส้นทางรถไฟสายวงเวียนใหญ่-มหาชัย จากสถานีรถไฟมหาชัย จังหวัดสมุทรสาคร- สถานีรถไฟวงเวียนใหญ่ - สถานีรถไฟตลาดพลู 

**ทางบีอาร์ที**
 สถานีราชพฤกษ์

**ทางรถไฟฟ้าขนส่งมวลชน**
 สถานีโพธิ์นิมิตร- สถานีตลาดพลู
รถไฟฟ้ามหานคร สายฉลองรัชธรรม(เตาปูน–ราษฎร์บูรณะ–ครุใน) กำลังก่อสร้าง

**แหล่งน้ำ**
แม่น้ำและลำคลองสายสำคัญในพื้นที่เขต ได้แก่- แม่น้ำเจ้าพระยา- คลองบางกอกใหญ่ (บางหลวง)- คลองบางหลวงน้อย- คลองบางน้ำชน- คลองบางไส้ไก่- คลองบางสะแก- คลองสำเหร่

**ชุมชน**
 ชุมชนกุฎีจีน ชุมชนของชาวไทยเชื้อสายโปรตุเกส- ชุมชนบ้านลาว ชุมชนของชาวไทยเชื้อสายลาวที่มีชื่อเสียงในการทำขลุ่ย- ชุมชนตากสินสัมพันธ์

**สถานที่สำคัญ**
 พระบรมราชานุสาวรีย์สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชที่วงเวียนใหญ่- วัดกัลยาณมิตรวรมหาวิหาร- วัดกระจับพินิจ- วัดกลางดาวคะนอง- วัดดาวคะนอง- วัดบางน้ำชน- วัดบุคคโล- วัดบุปผาราม - วัดประยุรวงศาวาสวรวิหาร- วัดวรามาตยภัณฑสาราราม (วัดขุนจันทร์)- วัดอินทารามวรวิหาร (วัดบางยี่เรือนอก)- วัดจันทารามวรวิหาร (วัดกลางตลาดพลูหรือวัดบางยี่เรือกลาง)- วัดโพธินิมิตรสถิตมหาสีมาราม- วัดราชคฤห์ (วัดมอญหรือวัดบางยี่เรือใน)- วัดราชวรินทร์ (วัดสำเหร่)- วัดใหญ่ศรีสุพรรณ- วัดใหม่ยายนุ้ย- วัดหิรัญรูจีวรวิหาร (วัดน้อย)- วัดสันติธรรมาราม- วัดสุทธาวาส (วัดใหม่ตาสุด)- โบสถ์ซางตาครู้ส- คริสตจักรที่ 1 สำเหร่ เป็นโบสถ์คริสต์ในนิกายเพรสไบทีเรียนแห่งแรกในประเทศไทย ก่อตั้งเมื่อ ค.ศ. 1849- มัสยิดต้นสน - มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี- มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา- โรงเรียนมัธยมสาธิตมหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา- โรงเรียนประถมสาธิตมหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา- โรงเรียนศึกษานารี- โรงเรียนวัดอินทาราม- โรงเรียนกุลมาฒน์ธนบุรี- โรงเรียนธนบุรีวรเทพีพลารักษ์- สถานีรถไฟวงเวียนใหญ่

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  เว็บไซต์สำนักงานเขตธนบุรี date=2017-09-02 -  แผนที่เขตธนบุรี date=2007-09-27