พระสันตะปาปา

สมเด็จพระสันตะปาปา (papa มาจากคำว่า translit=pappas, "บาทหลวง"; Pope) หมายถึง มุขนายกแห่งกรุงโรมก (Bishop of the Church of Rome) และผู้นำพระศาสนจักรโรมันคาทอลิกทั่วโลก พระศาสนจักรถือว่าสมเด็จพระสันตะปาปาเป็นผู้สืบตำแหน่งจากนักบุญซีโมนเปโตรอัครทูตของพระเยซู สมเด็จพระสันตะปาปาเลโอที่ 14 เป็นพระสันตะปาปาพระองค์ล่าสุดตามการประชุมเลือกสันตะปาปาเมื่อวันที่ 7-8 พฤษภาคม ค.ศ. 2025
ตำแหน่งของพระสันตะปาปา ในภาษาอังกฤษเรียก ปาปาซี (Papacy) และสำนักงานเลขานุการในพระองค์สมเด็จพระสันตะปาปา เรียก "สันตะสำนัก" ตั้งอยู่ที่นครรัฐวาติกัน ใจกลางกรุงโรม โดยถือตามความเชื่อสืบมาว่า นักบุญเปโตรและนักบุญเปาโลอัครทูตได้พลีชีพเป็นมรณสักขีในศาสนาคริสต์ที่นี่ สมเด็จพระสันตะปาปายังทรงดำรงตำแหน่งประมุขแห่งนครรัฐวาติกันด้วย ซึ่งเป็นรัฐอธิปไตยที่ตั้งอยู่ภายในกรุงโรม
ตำแหน่งสมเด็จพระสันตะปาปาถือเป็นตำแหน่งที่เก่าแก่ที่สุดในโลกตำแหน่งหนึ่ง และมีบทบาทสำคัญในประวัติศาสตร์โลก ในสมัยโบราณสมเด็จพระสันตะปาปามีหน้าที่หลักในการเผยแผ่ศาสนาคริสต์และตัดสินข้อขัดแย้งด้านความเชื่อภายในพระศาสนจักร ในสมัยกลางสมเด็จพระสันตะปาปาทรงมีบทบาทสำคัญมากในทางโลกในยุโรปตะวันตกด้วย เช่น ทรงเป็นผู้ตัดสินความขัดแย้งระหว่างประมุขของรัฐ รวมถึงสงครามหลายครั้ง ปัจจุบันนี้นอกจากจะทำหน้าที่ด้านเผยแผ่ศาสนาคริสต์แล้ว พระสันตะปาปายังปฏิบัติพระกรณียกิจด้านคริสต์ศาสนสัมพันธ์และศาสนสัมพันธ์ งานการกุศล และการปกป้องสิทธิมนุษยชนด้วย
ตั้งแต่สมัยใหม่เป็นต้นมา สมเด็จพระสันตะปาปาได้สูญเสียอำนาจทางฝ่ายโลก ปัจจุบันจึงเน้นแต่ด้านศาสนา ในปี ค.ศ. 1870 คริสตจักรโรมันคาทอลิกมีประกาศคำสอนต้องเชื่อว่าสมเด็จพระสันตะปาปาทรงไม่เคยผิดพลาดในการกำหนดหลักความเชื่อและศีลธรรม แต่ก็ไม่ค่อยประกาศใช้บ่อยครั้งนัก การประกาศครั้งแรกเกิดขึ้นในปี ค.ศ. 1950 เรื่องยืนยันว่าเรื่องแม่พระรับเกียรติยกขึ้นสวรรค์เป็นคำสอนต้องเชื่อ

**ประวัติ**
คำว่า Papa ในภาษาละติน หรือ Pappas ในภาษากรีก แปลว่า บิดา ศาสนาคริสต์ตะวันออกได้ใช้คำนี้เพื่อหมายถึงมุขนายกและบาทหลวงระดับสูงในคริสตจักร ต่อมาคำนี้ถูกใช้เป็นคำนำหน้านามของอัครบิดรแห่งอะเล็กซานเดรียมาตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 3 และต่อมาจึงใช้กับบรรดามุขนายกในศาสนาคริสต์ตะวันตกด้วย มาร์เซลลินุสเป็นมุขนายกองค์แรกของคริสตจักรกรุงโรมที่ใช้คำนำหน้านามว่าพระสันตะปาปา แต่ก็เป็นการใช้อย่างไม่เป็นทางการ จนกระทั่งคริสต์ศตวรรษที่ 6 เป็นต้นมา คริสตจักรโรมันคาทอลิกจึงใช้คำว่าพระสันตะปาปากับมุขนายกแห่งกรุงโรมโดยเฉพาะ และในคริสต์ศตวรรษที่ 11 สมเด็จพระสันตะปาปาเกรกอรีที่ 7 ได้ประกาศให้คำว่า "สมเด็จพระสันตะปาปา" สงวนไว้ใช้กับมุขนายกแห่งกรุงโรมเท่านั้น

**พระอิสริยยศทางการ**
รายชื่อพระอิสริยยศอย่างเป็นทางการของพระสันตะปาปาตามหนังสือ Annuario Pontificio (รายงานประจำปีของสันตะสำนัก) ได้แก่
ส่วนคำว่า "พระสันตะปาปา" (Papa) ไม่ปรากฏเป็นพระอิสริยยศทางการ แต่มักใช้เป็นชื่อเอกสาร และเขียนย่อเป็น PP. (มาจาก papa pontifex) กำกับลงท้ายในลายพระอภิไธย เช่น สมเด็จพระสันตะปาปาปอลที่ 6 ทรงลงพระนามว่า "Paulus PP. VI"

**รายพระนามสมเด็จพระสันตะปาปา**

**ผู้อ้างตนเป็นพระสันตะปาปา**
ผู้อ้างตนเป็นพระสันตะปาปา หรือ พระสันตะปาปาซ้อน (antipope) หมายถึง ผู้ที่เป็นพระสันตะปาปาโดยไม่ถูกต้อง ทั้งที่อ้างตัวเอง เกิดจากความสับสน หรือได้รับเลือกให้เป็นพระสันตะปาปาแล้ว แต่ไม่ได้รับการแต่งตั้งอย่างเป็นทางการ หรือได้รับตำแหน่งโดยถูกต้องแล้ว แต่ถือกันว่าเป็นพระสันตะปาปาอย่างไม่ถูกต้อง และเป็นปรปักษ์ต่อพระสันตะปาปาที่ได้รับเลือกมาอย่างถูกต้องตามกฎหมายศาสนจักร
พระสันตะปาปาซ้อนมักเกิดจากความขัดแย้งระหว่างผู้ปกครองฝ่ายอาณาจักรกับฝ่ายคริสตจักรในขณะนั้น โดยเฉพาะกับจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ ทั้งนี้ผู้ปกครองในหลายสมัยพยายามจะเข้ามาแทรกแซงศาสนจักร ส่วนศาสนจักรเองนั้น ตามประวัติศาสตร์ก็ปรากฏว่ามีการพยายามแทรกแซงทางโลกเช่นเดียวกัน เช่นการสนับสนุน antiking ในประเทศเยอรมนีสมัยก่อน
นอกจากความขัดแย้งกับทางโลกแล้ว ความสับสนและไม่ลงรอยภายในศาสนจักรเอง ก็ทำให้มีผู้อ้างตนเป็นพระสันตะปาปาขึ้นในระหว่างการเลือกพระสันตะปาปาเช่นเดียวกัน กล่าวได้อีกอย่างก็คือ พระสันตะปาปาที่ถูกต้องนั้นก็มีโอกาสเป็นปรปักษ์พระสันตะปาปาได้เช่นเดียวกัน ถ้าการณ์กลับว่าพระสันตะปาปาเท็จได้รับเลือกเป็นพระสันตะปาปาที่ถูกต้อง
ความไม่ลงรอยกันในการเลือกพระสันตะปาปาในศาสนจักรโรมันคาทอลิกนั้น ภายหลังนำไปสู่การปฏิรูปศาสนาฝ่ายโปรเตสแตนต์ในที่สุด
รายนามพระสันตะปาปาซ้อนมาจากมุมมองของนิกายโรมันคาทอลิก ผู้อ้างตนเป็นพระสันตะปาปาบางพระองค์อาจจะถือเป็นพระสันตะปาปาที่ถูกต้องในมุมมองของนิกายอื่น

**พระสันตะปาปาพระองค์สุดท้าย**
มีการพยากรณ์กันว่า สมเด็จพระสันตะปาปาองค์สุดท้ายจะใช้พระนามว่า "เปโตร" (สมเด็จพระสันตะปาปาเปโตรที่ 2) ทำให้สมเด็จพระสันตะปาปาหลายพระองค์ไม่ทรงเลือกใช้ หรือหลีกเลี่ยงพระนาม “เปโตร” ตามการพยากรณ์

**หมายเหตุ**
ฝ่ายคาทอลิกเรียก "พระสังฆราชแห่งพระศาสนจักรกรุงโรม"

**อ้างอิง**

**บรรณานุกรม**
 isbn=978-0-8215-2207-3- url=https://archive.org/details/concisehistoryof00boke- isbn=978-0-19-822928-5- url=https://archive.org/details/saintssinnershis00duff- title-link=The Age of Faith - title-link=The Reformation (Story of Civilization) - year=1969 - url=https://archive.org/details/limitsofpapacy00gran - oclc=11025456 - cite web |url=https://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/apost_constitutions/documents/hf_jp-ii_apc_22021996_universi-dominici-gregis_en.html |title=Universi Dominici Gregis |last=John Paul II |first=Pope |author-link=Pope John Paul II |date=22 February 1996 |publisher=Vatican Publishing House |access-date=15 March 2020 |archive-date=8 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120408114224/http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/apost_constitutions/documents/hf_jp-ii_apc_22021996_universi-dominici-gregis_en.html |url-status=live - isbn=978-0-19-190935-1 - oclc=51018118 - url=https://archive.org/details/catholicchurch00sama- isbn=978-1-889758-86-2- isbn=978-0-618-43277-6- isbn=978-1-85182-125-9- author-link=Ludwig von Pastor- url-status=live 

**อ่านเพิ่ม**
 Brusher, Joseph H. Popes Through The Ages. Princeton: D. Van Nostland Company, Inc., 1959.- Chamberlin, E.R. The Bad Popes. 1969. Reprint: Barnes and Noble, 1993. ISBN 978-0-88029-116-3.- Dollison, John Pope-pourri. New York: Simon & Schuster, 1994. ISBN 978-0-671-88615-8.- Kelly, J.N.D. The Oxford Dictionary of Popes. Oxford: University Press, 1986. ISBN 0-19-213964-9.- Maxwell-Stuart, P.G. Chronicle of the Popes: The Reign-by-Reign Record of the Papacy from St. Peter to the Present; with 308 Illustrations, 105 in Color. London: Thames and Hudson, 1997. ISBN 0-500-01798-0.- Norwich, John Julius. The Popes: a History. Chatto, 2011.

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  Catholic Encyclopedia entry-  Pope Endurance League - Sortable list of Popes-  Data Base of more than 23,000 documents of the Popes in latin and modern languages-  The Holy See - The Holy Father—website for the past and present Holy Fathers (since Pope Leo XIII)-  "papacy." Encyclopædia Britannica. 2009. Encyclopædia Britannica Online-  Origins of Peter as Pope date=2011-09-04 -  The Authority of the Pope: Part I date=2011-09-03 -  The Authority of the Pope: Part II date=2011-09-04 

หมวดหมู่:ประมุขแห่งรัฐ