อำเภอเมืองปราจีนบุรี

เมืองปราจีนบุรี เป็นอำเภอตั้งอยู่ในจังหวัดปราจีนบุรี ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของจังหวัด

**ที่ตั้งและอาณาเขต**
อำเภอเมืองปราจีนบุรีมีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้- ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอปากพลี (จังหวัดนครนายก) และอำเภอประจันตคาม - ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอประจันตคาม- ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอศรีมหาโพธิ อำเภอศรีมโหสถ และอำเภอบ้านสร้าง- ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอบ้านสร้าง และอำเภอปากพลี (จังหวัดนครนายก)

**การแบ่งเขตการปกครอง**
 วันที่ 10 ธันวาคม 2478 จัดตั้งเทศบาลเมืองปราจีนบุรี ในพื้นที่บางส่วนของตำบลหน้าเมือง- วันที่ 26 ธันวาคม 2493 เปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลเมืองปราจีนบุรีให้ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหน้าเมืองทั้งตำบล- วันที่ 10 เมษายน 2494 เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอเมืองปราจีนบุรี ดังนี้
** (1) โอนพื้นที่หมู่ที่ 1 ตำบลรอบเมืองที่ถูกตัดเข้าไปเขตเทศบาลเมืองปราจีนบุรี ให้ไปขึ้นกับตำบลหน้าเมือง
** (2) ยุบตำบลคลองวัว และโอนพื้นที่หมู่ที่ 1 ไปขึ้นกับตำบลท่างาม โดยให้เป็นหมู่ที่ 12 และโอนพื้นที่หมู่ที่ 2-5 ที่ถูกตัดเข้าไปในเขตเทศบาลเมืองปราจีนบุรี ให้ไปขึ้นกับตำบลหน้าเมือง
** (3) โอนพื้นที่หมู่ที่ 5-6 ตำบลบางบริบูรณ์ ที่ถูกตัดเข้าไปในเขตเทศบาลเมืองปราจีนบุรี ให้ไปขึ้นกับตำบลหน้าเมือง
** (4) โอนพื้นที่หมู่ที่ 2-3 ตำบลดงพระราม ที่ถูกตัดเข้าไปในเขตเทศบาลเมืองปราจีนบุรี ให้ไปขึ้นกับตำบลหน้าเมือง- วันที่ 21 สิงหาคม 2499 โอนพื้นที่บางส่วนของตำบลรอบเมือง ที่อยู่ฝั่งเหนือและใต้ของแม่น้ำบางปะกง ซึ่งเป็นพื้นที่ ที่ถูกตัดเข้าไปในเขตเทศบาลเมืองปราจีนบุรี ให้ไปขึ้นกับตำบลหน้าเมือง- วันที่ 19 มีนาคม 2506 จัดตั้งสุขาภิบาลบ้านนาปรือ ในพื้นที่บางส่วนของตำบลเนินหอม- วันที่ 26 มีนาคม 2517 จัดตั้งสุขาภิบาลโคกมะกอก ในพื้นที่บางส่วนของตำบลโนนห้อม- วันที่ 3 มีนาคม 2538 ยกฐานะสภาตำบลดงขี้เหล็ก เป็น องค์การบริหารส่วนตำบลดงขี้เหล็ก- วันที่ 30 มกราคม 2539 ยกฐานะสภาตำบลดงพระราม สภาตำบลบ้านพระ สภาตำบลรอบเมือง สภาตำบลโคกไม้ลาย สภาตำบลไม้เค็ด สภาตำบลท่างาม สภาตำบลโนนห้อม (นอกเขตสุขาภิบาลโคกมะกอก) สภาตำบลเนินหอม (นอกเขตสุขาภิบาลบ้านนาปรือ) และสภาตำบลบางเดชะ เป็น องค์การบริหารส่วนตำบลดงพระราม องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านพระ องค์การบริหารส่วนตำบลรอบเมือง องค์การบริหารส่วนตำบลโคกไม้ลาย องค์การบริหารส่วนตำบลไม้เค็ด องค์การบริหารส่วนตำบลท่างาม องค์การบริหารส่วนตำบลโนนห้อม องค์การบริหารส่วนตำบลเนินหอม และองค์การบริหารส่วนตำบลบางเดชะ ตามลำดับ- วันที่ 25 ธันวาคม 2539 ยกฐานะสภาตำบลวัดโบสถ์และสภาตำบลบางบริบูรณ์ เป็น องค์การบริหารส่วนตำบลวัดโบสถ์ และ องค์การบริหารส่วนตำบลบางบริบูรณ์- วันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลบ้านนาปรือ และ สุขาภิบาลโคกมะกอก เป็น เทศบาลตำบลบ้านนาปรือ และ เทศบาลตำบลโคกมะกอก ด้วยผลของกฎหมาย - วันที่ 19 กันยายน 2546 แยกบ้านตลาดหลวง หมู่ที่ 3 ตำบลดงพระราม และจัดตั้งเป็นหมู่ที่ 12 บ้านจักรพงษ์ แยกบ้านหนองพังพวยหมู่ที่ 8 ตำบลรอบเมือง และจัดตั้งเป็นหมู่ที่ 9 บ้านชลประทาน- วันที่ 24 กันยายน 2547 ยุบองค์การบริหารส่วนตำบลบางบริบูรณ์ โดยรวมกับ องค์การบริหารส่วนตำบลดงพระราม

**การปกครองส่วนภูมิภาค**
อำเภอเมืองปราจีนบุรีแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 13 ตำบล 144 หมู่บ้าน ได้แก่

**การปกครองส่วนท้องถิ่น**
ท้องที่อำเภอเมืองปราจีนบุรีประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 14 แห่ง ได้แก่- เทศบาลเมืองปราจีนบุรี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหน้าเมืองทั้งตำบล- เทศบาลตำบลบ้านนาปรือ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลเนินหอม- เทศบาลตำบลโคกมะกอก ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลโนนห้อม- องค์การบริหารส่วนตำบลรอบเมือง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลรอบเมืองทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลวัดโบสถ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวัดโบสถ์ทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลบางเดชะ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางเดชะทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลท่างาม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่างามทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลดงพระราม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางบริบูรณ์และตำบลดงพระรามทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านพระ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านพระทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลโคกไม้ลาย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโคกไม้ลายทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลไม้เค็ด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลไม้เค็ดทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลดงขี้เหล็ก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดงขี้เหล็กทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลเนินหอม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเนินหอม (นอกเขตเทศบาลตำบลบ้านนาปรือ)- องค์การบริหารส่วนตำบลโนนห้อม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโนนห้อม (นอกเขตเทศบาลตำบลโคกมะกอก)

**สถานที่สำคัญ**
 พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ปราจีนบุรี- โรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร- วัดแก้วพิจิตร- วัดแจ้ง- ศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดปราจีนบุรี- ภูมิภูเบศร

**หน่วยกู้ภัย**
 มูลนิธิสว่างบำเพ็ญธรรมสถาน (กู้ภัยสว่างบำเพ็ญ)
เมืองปราจีนบุรี