ตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติก

ตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติก (Austroasiatic languages) บางครั้งเขียนเป็น Austro-Asiatic หรือ Austroasian เป็นตระกูลภาษาขนาดใหญ่ที่มีผู้พูดทั่วเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ภาคพื้นดิน เอเชียใต้ และเอเชียตะวันออก ประชากรส่วนใหญ่ที่พูดภาษานี้อยู่ในประเทศเวียดนามและกัมพูชา ส่วนชนกลุ่มน้อยที่พูดภาษานี้กระจายไปทั่วพื้นที่ในประเทศไทย, ลาว, อินเดีย, พม่า, มาเลเซีย, บังกลาเทศ, เนปาล และจีนตอนใต้ มีประชากรที่พูดภาษาตระกูลออสโตรเอเชียติกประมาณ 117 ล้านคน โดยในจำนวนมากกว่าสองในสามเป็นผู้พูดภาษาเวียดนาม ในบรรดาภาษาทั้งหมด มีเพียงเฉพาะภาษาเวียดนาม ภาษาเขมร และภาษามอญที่ปรากฏในบันทึกประวัติศาสตร์อย่างยาวนาน โดยมีเพียงสองภาษาเท่านั้นที่เป็นภาษาราชการของประเทศ คือ ภาษาเวียดนามในประเทศเวียดนาม และภาษาเขมรในประเทศกัมพูชา ภาษามอญเป็นภาษาชนกลุ่มน้อยที่ได้รับการยอมรับในประเทศพม่าและไทย ส่วนภาษาว้าเป็น 'ภาษาประจำชาติที่ได้รับการยอมรับ' ในรัฐว้า เขตปกครองตนเองโดยพฤตินัยในประเทศพม่า ภาษาสันถาลีเป็นหนึ่งใน 22 ภาษาที่กำหนดในประเทศอินเดีย ส่วนภาษาที่เหลือในตระกูลนี้มีผู้พูดเป็นชนกลุ่มน้อยและไม่มีสถานะทางการ
เอทโนล็อกระบุภาษาในตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติกถึง 168 ภาษา แบ่งออกเป็น 13 กลุ่มย่อย (อาจเพิ่มShompen เป็นกลุ่มที่ 14 แต่เป็นภาษาที่ไม่ได้รับการรับรอง) ซึ่งเดิมเคยแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มหลักคือ มอญ–เขมร และมุนดา อย่างไรก็ตาม การจัดจำแนกล่าสุดแบ่งออกเป็น 3 กลุ่มย่อย (มุนดา, มอญ-เขมร และคาซี-ขมุ) ในขณะที่อีกกลุ่มและกลุ่มย่อยมอญ–เขมรให้เป็นหมวดหมู่เดียวกัน ทำให้เป็นชื่อพ้องกับตระกูลใหญ่
ตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติกดูเหมือนจะเป็นภาษาพื้นเพดั้งเดิมเท่าที่มีอยู่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ภาคพื้นดิน โดยตระกูลภาษาขร้า-ไท, ม้ง-เมี่ยน, ออสโตรนีเซียน และจีน-ทิเบตเข้ามาในบริเวณผ่านการอพยพในภายหลัง

**ศัพทมูลวิทยา**
คำว่า Austroasiatic ได้รับการประดิษฐ์โดย Wilhelm Schmidt (austroasiatisch) โดยอิงจาก auster ศัพท์ภาษาละตินที่แปลว่า "ใต้" (แต่  Schmidt ใช้เรียกตะวันออกเฉียงใต้) กับ "Asia" แม้ว่าชื่อมีความหมายตรงตัวเป็นเช่นนั้น มีเพียง 3 สาขาเท่านั้นที่มีผู้พูดในเอเชียใต้ คือ กลุ่มภาษาคาซี, กลุ่มภาษามุนดา และกลุ่มภาษานิโคบาร์

**การจัดจำแนก**
นักภาษาศาสตร์โดยทั่วไปจัดภาษานี้เป็นสองกลุ่มใหญ่คือภาษากลุ่มมุนดาที่พบในอินเดียตะวันออกและอินเดียกลางกับบางส่วนของบังกลาเทศและภาษากลุ่มมอญ-เขมร ที่พบในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ อินเดียตะวันออกเฉียงเหนือและหมู่เกาะนิโคบาร์ จากภาษาในตระกูลนี้ทั้งหมด 168 ภาษา อยุ่ในกลุ่มมอญ-เขมร 147 ภาษาและอยู่ในกลุ่มมุนดา 21 ภาษา การแบ่งย่อยลงไปอีกมีความแตกต่างกันดังนี้

**Grérard Diffloth (1974)**
เป็นการจัดแบ่งที่มีผู้นำไปอ้างอิงมากที่สุด แต่ภาษาที่ยังไม่พบในขณะนั้นไม่ได้รวมไว้ด้วย- มุนดา
** มุนดาเหนือ
*** กอร์กู
*** เคอร์วาเรียน
** มุนดาใต้
*** คาเรีย-จวา
*** โกราปุต มุนดา- มอญ-เขมร
** มอญ-เขมรตะวันออก
*** ภาษาเขมร
*** ปอร์
*** ภาษากลุ่มบัฮนัร
*** ภาษากลุ่มกะตู
*** ภาษากลุ่มเวียตติก (รวมภาษาเวียดนาม)
** มอญ-เขมรเหนือ
*** ภาษาคาซี (รัฐเมฆาลัย, อินเดีย)
*** ปะหล่อง
*** ขมุ
** มอญ-เขมรใต้
*** ภาษามอญ
*** อัสเลียน
*** นิโคบาร์ (หมู่เกาะนิโคบาร์)

**Ilia Peiros (2004)**
เป็นการแบ่งโดยใช้ข้อมูลจากการใช้คำศัพท์ร่วมกัน- นิโคบาร์- มุนดา-เขมร
** มุนดา
** มอญ-เขมร
*** ภาษาคาซี
*** มอญ-เขมรศูนย์กลาง
**** ม้ง (ม้งและปยู)
**** เวียตติก
**** มอญ-เขมรเหนือ ประกอบด้วยกลุ่มปะหล่องและขมุ
**** มอญ-เขมรกลาง
***** ภาษาเขมรสำเนียงต่างๆ
***** ปอร์
***** อัสลี-บัฮนัร
****** อัสเลียน
****** มอญ-บัฮนัร
******* มอญ
******* กะตู-บัฮนัร
******** กะตู
******** บัฮนัร

**Grérard Diffloth (2005)**
 มุนดา
** กลุ่มโกวาปุต
** กลุ่มมุนดาแกนกลาง
** กลุ่มคาเรีย-จวา 2 ภาษา
** กลุ่มมุนดาเหนือ
*** กลุ่มกอร์กู, กลุ่มคาวาเรีย 12 ภาษา- กลุ่มคาซี-เขมร
** กลุ่มคาซี 3 ภาษาในอินเดียและบังกลาเทศ
** กลุ่มปะหล่อง-ขมุ
*** กลุ่มขมุ มี 13 ภาษาในลาวและไทย
*** กลุ่มปะหล่อง-ปะกัน
**** กลุ่มปะกันหรือปยู มี 2 ภาษาในจีนตอนใต้ 
**** กลุ่มปะหล่อง มี 21 ภาษาในพม่า จีนตอนใต้และไทย รวมภาษาม้งในเวียดนาม- กลุ่มมอญ-เขมรศูนย์กลาง
** กลุ่มเขมร-เวียตติก
*** กลุ่มเวียต-กะตู
**** กลุ่มเวียตติก มี 10 ภาษาในเวียดนามและลาวรวทั้งภาษาเวียดนามซึ่งเป็นภาษาเดียวในตระกูลออสโตรเอเชียติกที่มีเสียงวรรณยุกต์
**** กลุ่มกะตู มี 19 ภาษาในลาว เวียดนามและไทย
*** กลุ่มเขมร-บัฮนัร
**** กลุ่มบัฮนัร มี 40 ภาษาในเวียดนาม ลาว และกัมพูชา
**** กลุ่มเขมร ซึ่งได้แก่ภาษาเขมรสำเนียงต่าง ๆ ในไทย กัมพูชา เวียดนามและกลุ่มปอร์ที่มี 6 ภาษาในกัมพูชา
** กลุ่มนิโคบาร์-มอญ
*** กลุ่มนิโคบาร์ มี 6 ภาษาในหมุ่เกาะนิโคบาร์
*** กลุ่มอัสลี-มอญ
**** กลุ่มอัสเลียน มี 19 ภาษาในไทยและมาเลเซีย
**** กลุ่มมอญ มี 2 ภาษาคือภาษามอญในพม่าและภาษาญัฮกุรในไทย
และยังมีอีกหลายภาษาที่ยังจัดแบ่งไม่ได้ในจีนตอนใต้

**ระบบการเขียน**
นอกจากชุดตัวอักษรฐานละตินแล้ว ภาษาตระกูลออสโตรเอเชียติกหลายภาษาเขียนด้วยอักษรเขมร, อักษรไทย, อักษรลาว และอักษรพม่า ภาษาเวียดนามเคยมีอักษรของตนเอง โดยอิงจากตัวหนังสือคำของจีน ภายหลังจึงแทนที่ด้วยชุดตัวอักษรละตินในคริสต์ศตวรรษที่ ตัวอย่างข้างล่างคือชุดตัวอักษรในตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติกที่เคยมีผู้ใช้งานและและยังคงมีผู้ใช้งานอยู่- จื๋อโนม- อักษรเขมร- อักษรขอม (ใช้เพียงระยะสั้นในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 สำหรับภาษาพื้นเมืองในประเทศลาว)- อักษรมอญ- พ่าเฮ่าม้องเคยใช้เขียนภาษาขมุ ภายใต้ชื่อ "พ่าเฮ่าขมุ"- อักษรไทใต้คง (ภาษาปะหล่อง, ภาษาปลัง)- อักษรธรรมล้านนา (ภาษาปลัง)- อักษรโอลสิกิ (ชุดตัวอักษรสันถาลี)- Mundari Bani (ชุดตัวอักษรมุนดารี)- อักษรวารังกสิติ (ชุดตัวอักษรโฮ)- Ol Onal (ชุดตัวอักษร Bhumij)- อักษรโสรัง สมเป็ง (ชุดตัวอักษรโสรา)

**หมายเหตุ**

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
 Swadesh lists for Austro-Asiatic languages (from Wiktionary's Swadesh-list appendix)

หมวดหมู่:ตระกูลภาษา