สงครามกลางเมืองรัสเซีย

สงครามกลางเมืองรัสเซีย (7 พฤศจิกายน ค.ศ. 1917 — 16 มิถุนายน ค.ศ. 1923) เป็นความขัดแย้งทางการเมืองที่ต่อสู้กันหลายฝ่ายในพื้นที่จักรวรรดิรัสเซียเดิม ซึ่งเหตุการณ์เริ่มต้นจากการล้มล้างอำนาจรัฐบาลชั่วคราวรัสเซียที่เป็นประชาธิปไตยสังคมนิยมในระหว่างการปฏิวัติเดือนตุลาคม โดยมีหลายฝ่ายที่ประสงค์จะแย่งชิงอำนาจเพื่อกำหนดอนาคตทางการเมืองของรัสเซีย ผลที่ตามมาจากความขัดแย้งนี้นำไปสู่การก่อตั้งสหพันธ์สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตรัสเซียและสหภาพโซเวียตในภายหลังในพื้นที่ส่วนใหญ่ของอดีตจักรวรรดิ สงครามกลางเมืองถือเป็นจุดสิ้นสุดของการปฏิวัติรัสเซียและเป็นหนึ่งในเหตุการณ์สำคัญที่เกิดขึ้นในคริสต์ศวรรษที่ 20
ระบอบราชาธิปไตยรัสเซียยุติลงหลังการสละราชสมบัติของซาร์นีโคไลที่ 2 ในระหว่างการปฏิวัติเดือนกุมภาพันธ์ และประเทศเข้าสู่สถานะรัฐทวิอำนาจ ซึ่งความตึงเครียดของอำนาจควบคู่สิ้นสุดลงเมื่อเกิดการปฏิวัติเดือนตุลาคมที่นำโดยบอลเชวิค โดยได้ล้มล้างอำนาจของรัฐบาลชั่วคราวของสาธารณรัฐรัสเซียใหม่ บอลเชวิคเข้ายึดอำนาจโดยไม่ได้รับการรับรองในระดับสากลและสถานการณ์ภายในประเทศจุดประกายให้เกิดสงครามกลางเมือง ซึ่งสองกองกำลังที่ใหญ่ที่สุดประกอบด้วย กองทัพแดงที่ต่อสู้เพื่อการก่อตั้งรัฐสังคมนิยมซึ่งนำโดยบอลเชวิคของวลาดีมีร์ เลนิน และกองกำลังพันธมิตรอย่างหลวม ๆ ที่เรียกขานกันว่ากองทัพขาว ซึ่งเป็นแนวหลักของฝ่ายการเมืองที่ต่อต้านบอลเชวิคทั้งฝ่ายขวาและฝ่ายซ้าย นอกจากนี้ยังมีกลุ่มสังคมนิยมที่ขัดแย้งกับบอลเชวิค โดยเฉพาะอย่างยิ่งกลุ่มอนาธิปไตยยูเครนมัคนอวช์ชีนาและพรรคสังคมนิยมปฏิวัติฝ่ายซ้าย เช่นเดียวกันกับกองทัพเขียวซึ่งไม่ฝักใฝ่อุดมการณ์ใด ๆ ต่อต้านบอลเชวิค ขบวนการขาว และการแทรกแซงของต่างชาติ มีทั้งหมดสิบสามชาติที่เข้าแทรกแซงประเทศเพื่อต่อต้านกองทัพแดง โดยที่โดดเด่นคือการแทรกแซงของฝ่ายสัมพันธมิตร ซึ่งมีเป้าประสงค์หลักคือการสร้างแนวรบด้านตะวันออกของสงครามโลกครั้งที่หนึ่งอีกครั้ง สามชาติมหาอำนาจกลางได้เข้าแทรกแซงรัสเซียเช่นกัน เพื่อคานกับการแทรกแซงของฝ่ายสัมพันธมิตร โดยมีเป้าประสงค์หลักในการรักษาดินแดนที่พวกเขาได้รับในสนธิสัญญาเบรสท์-ลีตอฟสก์ที่ลงนามกับรัสเซียโซเวียต
ในช่วงแรกของสงคราม บอลเชวิคสามารถรวมอำนาจควบคุมเหนือพื้นที่ส่วนใหญ่ของอดีตจักรวรรดิ การลงนามในสนธิสัญญาเบรสท์-ลีตอฟสก์ ซึ่งเป็นการสงบศึกอย่างเร่งด่วนกับจักรวรรดิเยอรมัน ส่งผลให้รัสเซียถูกยึดครองดินแดนอันกว้างใหญ่ในระหว่างความโกลาหลจากการปฏิวัติ ในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1918 หน่วยทหารเชโกสโลวักในรัสเซียกระทำการกบฏในไซบีเรีย ซึ่งการตอบสนองต่อเหตุการณ์นี้ ฝ่ายสัมพันธมิตรเริ่มเข้าแทรกแซงรัสเซียเหนือและไซบีเรีย และได้รวมกับกองกำลังอื่นในการจัดตั้งรัฐบาลชั่วคราวแห่งรัสเซียทั้งปวง ทำให้บอลเชวิคสูญเสียการควบคุมดินแดนเหลือเพียงพื้นที่ส่วนใหญ่ของรัสเซียยุโรปและบางส่วนของเอเชียกลาง ใน ค.ศ. 1919 กองทัพขาวดำเนินการรุกหลายแนวรบจากฝั่งตะวันออกในเดือนมีนาคม จากฝั่งใต้ในเดือนกรกฎาคม และฝั่งตะวันตกในเดือนตุลาคม อย่างไรก็ตาม การรุกของกองทัพขาวถูกตอบโต้จากการรุกกลับแนวรบด้านตะวันออก การรุกกลับแนวรบด้านใต้ และความพ่ายแพ้ของกองทัพตะวันตกเฉียงเหนือ
ในระหว่าง ค.ศ. 1919 กองทัพขาวถอยทัพและในช่วงเริ่มต้น ค.ศ. 1920 ได้ปราชัยทั้งหมดสามแนวรบ3p=206 แม้ว่าบอลเชวิคจะเป็นฝ่ายชนะ แต่ขอบเขตของรัฐรัสเซียนั้นลดลง อันเนื่องจากกลุ่มชาติพันธุ์ที่ไม่ใช่รัสเซียจำนวนมากถือโอกาสขณะประเทศระส่ำระสายผลักดันการประกาศเอกราชของชาติตนเองp=83 ในเดือนมีนาคม ค.ศ. 1921 ระหว่างสงครามโปแลนด์–โซเวียต ได้มีการลงนามในสนธิสัญญาสันติภาพรีกา ซึ่งแบ่งแยกดินแดนพิพาทในเบลารุสและยูเครนระหว่างสาธารณรัฐโปแลนด์กับรัสเซียโซเวียต ทางการโซเวียตพยายามที่จะรวมประเทศเอกราชทั้งหมดที่แยกตัวออกจากอดีตจักรวรรดิอีกครั้ง แต่ก็ประสบผลสำเร็จเพียงบางส่วนเท่านั้น เอสโตเนีย ฟินแลนด์ ลัตเวีย และลิทัวเนียสามารถขับไล่การบุกครองของโซเวียตได้สำเร็จ ในขณะที่ยูเครน เบลารุส (อันเป็นผลมาจากสงครามโปแลนด์–โซเวียต) อาร์มีเนีย อาเซอร์ไบจาน และจอร์เจียถูกยึดครองโดยกองทัพแดงpp=84, 88 ในระหว่าง ค.ศ. 1921 รัสเซียโซเวียตสามารถพิชิตขบวนการชาตินิยมยูเครนและยึดครองคอเคซัส แม้ว่ายังมีการก่อการกำเริบต่อต้านบอลเชวิคในเอเชียกลางที่ดำเนินไปจนกระทั่งปลายทศวรรษ 1920p=84
กองทัพภายใต้การบัญชาการของอะเลคซันดร์ คอลชัคถูกบีบบังคับให้ล่าถอยกำลังไปทางตะวันออก กองทัพแดงรุกหน้าต่อไปทางตะวันออก แม้จะพบการต้อต้านในชีตา ยาคุต และมองโกเลีย ในแนวรบทางใต้ กองทัพแดงสามารถแยกกองทัพดอนกับกองทัพอาสาสมัครและบีบบังคับให้อพยพไปยังโนโวรอสซีสค์ในเดือนมีนาคม และไปยังไครเมียในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1920 หลังจากนั้นมีการต่อต้านบอลเชวิคเป็นระยะ ๆ เป็นเวลาหลายปีกระทั่งการล่มสลายของกองทัพขาวในยาคูเตียในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 1923 แต่ขบวนการบาสมาชิในเอเชียกลางและดินแดนฮาบารอฟสค์ยังคงดำเนินต่อกระทั่ง ค.ศ. 1934 สงครามกลางเมืองรัสเซียสร้างความเสียหายต่อมนุษยชาติเป็นอย่างมาก โดยมีผู้เสียชีวิตจากสงครามประมาณ 7 ถึง 12 ล้านคน ซึ่งส่วนใหญ่ล้วนเป็นพลเมืองทั้งสิ้นp=287

**เชิงอรรถ**

**อ้างอิง**

**บรรณานุกรม**
 oclc=396652- Cite book |last1=Avrich |first1=Paul |author-link=Paul Avrich |title=Kronstadt, 1921 |date=1970 |language=en |isbn=0-691-08721-0 |publisher=Princeton University Press |location=Princeton, N.J. |oclc=67322 
*Cite book |last1=Avrich |first1=Paul |author-link=Paul Avrich |title=Kronstadt, 1921 |date=2004 |language=es |isbn=9872087539 |publisher=Libros de Anarres|location=Buenos Aires- cite book |last1=Andrew |first1=Christopher |last2=Mitrokhin |first2=Vasili |title=The Sword and the Shield: The Mitrokhin Archive and the Secret History of the KGB |url=https://archive.org/details/swordshieldmitro00andr |url-access=registration |page= 28 |quote=kgb cheka executions probably numbered as many as 250,000. |publisher=Basic Books |year=1999 |location=New York|isbn=978-0465003129- cite book |last=Bullock |first=David |title=The Russian Civil War 1918–22 |publisher=Osprey Publishing |year=2008 |isbn=978-1-84603-271-4 |location=Oxford |url=https://books.google.com/books?id=Mk61CwAAQBAJ |access-date=26 December 2017 |archive-date=28 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728140213/https://books.google.com/books?id=Mk61CwAAQBAJ |url-status=live-  access-date = 2017-10-06- url=https://archive.org/details/bolshevikrevolut01carr- location=New York- url-status=live- url= https://archive.org/details/SovietsInCentralAsiaCoates- isbn=978-0-87451-616-6
*Cite journal|last1=Daniels|first1=Robert V.|title=The Kronstadt Revolt of 1921: A Study in the Dynamics of Revolution|journal=American Slavic and East European Review|volume=10|issue=4|pages=241–254 |date=December 1951|doi=10.2307/2492031 |issn=1049-7544|jstor=2492031-  isbn=0-312-22458-3 - isbn=978-0-367-29600-1- url=https://archive.org/details/peoplestragedyhi00fige- isbn=978-1-4000-4005-6- isbn=978-1-31-7883-678- isbn=978-88-15-13786-9- s2cid=158643095 - isbn=978-0-81-3159-959- url= https://archive.org/details/makersofrussianr0000haup- isbn=0-674-00907-X- url=https://books.google.com/books?id=vREGB60UPWMC- isbn=9780974493442- isbn=9780974493459- location=London- isbn=978-0-415-28718-0- url=https://archive.org/details/chekaleninspolit0000legg - isbn=9780333963074- url=https://archive.org/details/russiancivilwar00evan- url-access=registration- isbn=978-0801810213- isbn=978-0195212419- isbn=978-0-415-20649-5- isbn=9949-415-45-4- cite book|last=Ryan|first=James|year=2012 |title=Lenin's Terror: The Ideological Origins of Early Soviet State Violence |url=https://www.routledge.com/Lenins-Terror-The-Ideological-Origins-of-Early-Soviet-State-Violence/Ryan/p/book/9781138815681 |location=London |publisher=Routledge|isbn=978-1-138-81568-1|access-date=15 May 2017|archive-date=11 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201111070149/https://www.routledge.com/Lenins-Terror-The-Ideological-Origins-of-Early-Soviet-State-Violence/Ryan/p/book/9781138815681|url-status=live- title-link = Lenin: A Biography- isbn=9780190613211- isbn=9781442252813- isbn= 978-1847349767- url-status=live- isbn=978-0669282917- isbn= 978-0002552721- isbn=0-674-07608-7- oclc=865924756

**หนังสืออ่านเพิ่ม**
 Acton, Edward, V. et al. eds. Critical companion to the Russian Revolution, 1914–1921 (Indiana UP, 1997).- Brovkin, Vladimir N. (1994). Behind the Front Lines of the Civil War: Political Parties and Social Movements in Russia, 1918–1922. Princeton UP.  excerpt date=28 July 2020 - Dupuy, T. N. The Encyclopedia of Military History (many editions) Harper & Row Publishers.- Ford, Chris. "Reconsidering the Ukrainian Revolution 1917–1921: The Dialectics of National Liberation and Social Emancipation." Debatte 15.3 (2007): 279–306.- Peter Kenez. Civil War in South Russia, 1918: The First Year of the Volunteer Army (U of California Press, 1971).- Lincoln, W. Bruce. Red victory: A history of the Russian Civil War (1989).- Luckett, Richard. The White Generals: An Account of the White Movement and the Russian Civil War (Routledge, 2017).- Marples, David R. Lenin's Revolution: Russia, 1917–1921 (Routledge, 2014).- Moffat, Ian, ed. The Allied Intervention in Russia, 1918–1920: The Diplomacy of Chaos (2015)- Polyakov, Yuri.  The Civil War in Russia: Its Causes and Significance (Novosti, 1981).- Serge, Victor. Year One of the Russian Revolution (Haymarket, 2015).- Smele, Jonathan D. "Still Searching for the 'Third Way': Geoffrey Swain's Interventions in the Russian Civil Wars". Europe-Asia Studies 68.10 (2016): 1793–1812. 10.1080/09668136.2016.1257094.- Smele, Jonathan D. "'If Grandma had Whiskers...': Could the Anti-Bolsheviks have won the Russian Revolutions and Civil Wars? Or, the Constraints and Conceits of Counterfactual History." Revolutionary Russia (2020): 1–32. 10.1080/09546545.2019.1675961.- Stewart, George. The White Armies of Russia: A Chronicle of Counter-Revolution and Allied Intervention (2008)  excerpt date=27 June 2015 - Stone, David R. "The Russian Civil War, 1917–1921," in The Military History of the Soviet Union.- Swain, Geoffrey (2015). The Origins of the Russian Civil War  excerpt date=28 July 2020 

**แหล่งข้อมูลปฐมภูมิ**
 Butt, V. P., et al., eds. The Russian Civil War: Documents from the Soviet Archives (Springer, 2016).- McCauley, Martin, ed. The Russian Revolution and the Soviet State 1917–1921: Documents (Springer, 1980).- Murphy, A. Brian, ed. The Russian Civil War: Primary Sources (Springer, 2000)  online review date=27 June 2020 

**แหล่งข้อมูลอื่น**
 Newsreels about Russian Civil War // Net-Film Newsreels and Documentary Films Archive
*Sumpf, Alexandre:  Russian Civil War, in:  1914–1918 online. International Encyclopedia of the First World War.- Mawdsley, Evan:  International Responses to the Russian Civil War (Russian Empire), in:  1914–1918 online. International Encyclopedia of the First World War.- Read, Christopher:  Revolutions (Russian Empire), in:  1914–1918 online. International Encyclopedia of the First World War.- Peeling, Siobhan:  War Communism, in:  1914–1918 online. International Encyclopedia of the First World War.- Beyrau, Dietrich:  Post-war Societies (Russian Empire), in:  1914–1918 online. International Encyclopedia of the First World War.- Brudek, Pawe³:  Revolutions (East Central Europe), in:  1914–1918 online. International Encyclopedia of the First World War.- Melancon, Michael S.:  Social Conflict and Control, Protest and Repression (Russian Empire), in:  1914–1918 online. International Encyclopedia of the First World War.-  Russian Revolution and Civil War archive at libcom.org/library date=7 September 2014 -  "BBC History of the Russian Revolution" (3 February 2007)-  "Russian Civil War" (Spartacus History, downloaded 3 January 2006)-  "Russian Civil War 1918–1920" (On War website, downloaded 4 January 2006)-  "Civil War of 1917–1922 at Encyclopedia of Russian History (3 February 2007)
หมวดหมู่:สงครามกลางเมือง
หมวดหมู่:สงครามยุคใหม่
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์รัสเซีย
หมวดหมู่:สงครามเกี่ยวข้องกับรัสเซีย
หมวดหมู่:สงครามเกี่ยวข้องกับโซเวียตรัสเซีย (ค.ศ. 1917–1922)
หมวดหมู่:สงครามเกี่ยวข้องกับสหภาพโซเวียต