บัญญัติว่าด้วยสิทธิพื้นฐานของพลเมือง

ไฟล์:Eleanor Roosevelt UDHR.jpg|alt=|thumb|260x260px|เอเลเนอร์ รูสเวลท์ และ ปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน (ค.ศ. 1949)
บัญญัติสิทธิ (Bill of rights คือรายชื่อสิทธิที่ถือโดยรัฐว่าเป็นสิทธิสำคัญและจำเป็นที่จะต้องมี วัตถุประสงค์ของการออกบัญญัติดังว่าก็เพื่อเป็นการพิทักษ์สิทธิที่ระบุจากการล่วงละเมิดโดยรัฐบาล คำว่า “บัญญัติสิทธิ” มีต้นรากมาจากบริเตนใหญ่ที่หมายถึงร่างพระราชบัญญัติฉบับที่ได้รับการอนุมัติจากรัฐสภาแห่งสหราชอาณาจักรในปี ค.ศ. 1689
บัญญัติสิทธิที่เป็นส่วนหนึ่งของบทบัญญัติอื่นจะเป็นอุปกรณ์ที่แยกจากการควบคุมของฝ่ายนิติบัญญัติ บัญญัติสิทธิอย่างเป็นทางการของหลายประเทศถือว่าเป็นบทบัญญัติที่มีอำนาจเหนือองค์กรนิติบัญญัติ แต่ก็เป็นไปได้ที่บทบัญญัติสิทธิเหล่านี้อาจจะมาอ่อนตัวลงเมื่อรัฐบาลออกบทบัญญัติอื่นที่อนุมัติโดยรัฐบาลต่อมา และไม่จำเป็นต้องได้รับการอนุมัติในการที่จะเปลี่ยนแปลงได้
บัญญัติสิทธิที่เป็นอิสระจากบทบัญญัติอื่น ฉะนั้นจึงสามารถเปลี่ยนแปลงหรือเพิกถอนโดยองค์กรผู้เสนอได้ ซึ่งไม่ใช่บัญญัติสิทธิตามรัฐธรรมนูญ

**บัญญัติสิทธิฉบับสำคัญ**
 ประมวลกฎหมายฮัมมูราบี, ประมวลกฎหมายที่มีอายุถึง 4,000 ปีที่ระบุกฎและบทลงโทษที่มีผลบังคับใช้กับมนุษย์ทุกคน ที่แปลตรงตัวว่า “จารึกบนหิน” ประมวลกฎหมายฮัมมูราบีเป็นหนึ่งในประมวลกฎหมายจากยุคนั้นจากตะวันออกกลาง- รัฐธรรมนูญของเอเธนส์โบราณ ก่อตั้งประชาธิปไตยเอเธนส์ ให้สิทธิในการเลือกผู้นำ และ ฝ่ายการปกครองของรัฐบาลที่เขียนโดยไคลสเธนีส (508 ปีก่อนคริสต์ศักราช, กรีซ)- มหากฎบัตร (ค.ศ. 1215; อังกฤษ)- ประมวลกฎหมายดูชัน (ค.ศ. 1349; เซอร์เบีย)- ข้อตกลงคอนเวนตา (โปแลนด์) (ค.ศ. 1573; โปแลนด์)- ข้อตกลงเฮนรี (Henrician Articles, ค.ศ. 1573; โปแลนด์)- ฎีกาสิทธิ (Petition of Right, ค.ศ. 1628; อังกฤษ)- พระราชบัญญัติสิทธิ ค.ศ. 1689 (อังกฤษ) and คำร้องอ้างสิทธิ ค.ศ. 1689 (สกอตแลนด์) ร่างพระราชบัญญัติทั้งสองฉบับนี้มีผลบังคับใช้ในอาณานิคมบริติขทั้งหมด แต่ต่อมาก็กลายมาเป็นส่วนหนึ่งของกฎหมายของประเทศอาณานิคมเมื่อประกาศตนเป็นชาติ เช่นเมื่อพระราชบัญญัติสิทธิของอาณานิคมออสเตรเลีย ค.ศ. 1865 ได้รับการยืนยันโดยพระราชบัญญัติเวสต์มินสเตอร์ ค.ศ. 1931- พระราชบัญญัติสิทธิแห่งเวอร์จิเนีย (มิถุนายน ค.ศ. 1776)- บทนำของคำประกาศอิสรภาพแห่งสหรัฐอเมริกา (กรกฎาคม ค.ศ. 1776)- คำประกาศสิทธิของมนุษย์และของพลเมือง (ค.ศ. 1789; ฝรั่งเศส)- รัฐบัญญัติสิทธิแห่งสหรัฐอเมริกาต่อรัฐธรรมนูญแห่งสหรัฐอเมริกา (เขียนเสร็จ ค.ศ. 1789, อนุมัติ ค.ศ. 1791)- รัฐธรรมนูญแห่งประเทศกรีซ (ค.ศ. 1822; Epidaurus)- รัฐธรรมนูญแห่งประเทศฟินด์แลนด์ (ค.ศ. 1919)date=September 2009- ปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน (ค.ศ. 1948)- รัฐธรรมนูญแห่งประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน ว่าด้วยสิทธิและหน้าที่ของพลเมืองของประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน (ค.ศ. 1949)- อนุสัญญาแห่งยุโรปว่าด้วยสิทธิมนุษยชน (ค.ศ. 1950)- สิทธิพื้นฐานของพลเมืองอินเดีย (ค.ศ. 1950)- นัยยะบัญญัติสิทธิ (ทฤษฎีใน กฎหมายรัฐธรรมนูญแคนาดา)- รัฐบัญญัติสิทธิแห่งแคนาดา (ค.ศ. 1960) - ประกาศสิทธิและอิสรภาพแคนาดา (ค.ศ. 1982)- มาตราที่ 5 ของรัฐธรรมนูญแห่งประเทศบราซิล (ค.ศ. 1988)- บัญญัติสิทธิแห่งประเทศนิวซีแลนด์ (ค.ศ. 1990)- กฤษฎีกาสิทธิแห่งฮ่องกง (ค.ศ. 1991)- รัฐธรรมนูญแห่งประเทศแอฟริกาใต้ มาตรา 2: บัญญัติสิทธิ (ค.ศ. 1996)- พระราชบัญญัติสิทธิ ค.ศ. 1998 (สหราชอาณาจักร)- บัญญัติสิทธิเบื้องต้นแห่งสหภาพยุโรป (ค.ศ. 2006)

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  See transcript of the original U.S. Bill of Rights from the National Archives.-  Bill of Rights in various formats with audio.-  A New British Bill of Rights: The Case For date=2009-11-04   -  Human Rights Act for Australia, Amnesty International Australia date=2010-03-09 
หมวดหมู่:สิทธิมนุษยชน
หมวดหมู่:กฎหมายรัฐธรรมนูญ
หมวดหมู่:กฎหมายสหราชอาณาจักร