อำเภอเมืองสุรินทร์

เมืองสุรินทร์ เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดสุรินทร์ โดยเป็นศูนย์กลางทางด้านการปกครอง เศรษฐกิจ และการคมนาคมของจังหวัด และเป็น 1 ใน 3 อำเภอของจังหวัดที่มีทางรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือผ่าน
ปราสาทเมืองที หมู่ 1 ตำบลเมืองที อำเภอเมืองสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์
ปราสาทเมืองที หมู่ 1 ตำบลเมืองที อำเภอเมืองสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์

**ที่ตั้งและอาณาเขต**
อำเภอเมืองสุรินทร์มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้- ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอสตึก (จังหวัดบุรีรัมย์) และอำเภอจอมพระ- ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอเขวาสินรินทร์ อำเภอศีขรภูมิ และอำเภอลำดวน- ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอปราสาท- ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอกระสัง (จังหวัดบุรีรัมย์)
ปราสาทเมืองที หมู่ 1 ตำบลเมืองที อำเภอเมืองสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์

**ประวัติ**
ท้องที่อาณาเขตเดิมของอำเภอเมืองสุรินทร์ เดิมมีชื่อว่า อำเภอเมือง ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2460 ได้เปลี่ยนมาเป็นชื่ออำเภอเมืองสุรินทร์ ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยได้กำหนดพื้นที่ศูนย์กลางของจังหวัดให้ใช้ชื่อจังหวัดต่อท้ายชื่ออำเภอเมือง ในอดีตอำเภอเมืองสุรินทร์มีพื้นที่กว้างขวางเกือบครึ่งหนึ่งของพื้นที่จังหวัด ปัจจุบันครอบคลุมพื้นที่ 5 อำเภอในปัจจุบัน คือ อำเภอเมืองสุรินทร์ อำเภอเขวาสินรินทร์ อำเภอปราสาทรวมไปถึงเขตอำเภอพนมดงรัก และอำเภอกาบเชิง (แยกออกจากอำเภอปราสาท) ซึ่งได้แบ่งแยกเขตการปกครองออกเรื่อยมา- วันที่ 14 กุมภาพันธ์ 2479 จัดตั้งชุมนุมชนในเขตตำบลที่ตั้งศาลากลางจังหวัดสุรินทร์ ขึ้นเป็น เทศบาลเมืองสุรินทร์- วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2480 เปลี่ยนแปลงเขตตำบลและอำเภอในจังหวัดสุรินทร์ (1,2,3,4,5,6,7)
** (1) โอนพื้นที่บ้านกะทม (ในขณะนั้น) ของตำบลทมอ ไปขึ้นกับตำบลเฉนียง อำเภอเมืองสุรินทร์
** (2) โอนพื้นที่บ้านอำปึล และบ้านอังกัญ (ในขณะนั้น) ของตำบลทมอ ไปขึ้นกับตำบลเทนมีย์ อำเภอเมืองสุรินทร์
** (3) โอนพื้นที่บ้านโคกทม และบ้านกระดาด (ในขณะนั้น) ของตำบลเทนมีย์ ไปขึ้นกับตำบลทมอ อำเภอเมืองสุรินทร์
** (4) โอนพื้นที่บ้านตาอี (ในขณะนั้น) ของตำบลสวาย ไปขึ้นกับตำบลทุ่งมน อำเภอเมืองสุรินทร์
** (5) โอนพื้นที่บ้านพนม (ในขณะนั้น) ของตำบลนาบัว ไปขึ้นกับตำบลไพล อำเภอเมืองสุรินทร์
** (6) โอนพื้นที่บ้านบักจรัง บ้านกาบเชิง และบ้านตาเกาว์ ของตำบลด่าน อำเภอสังขะ ไปขึ้นกับตำบลตาเบา อำเภอเมืองสุรินทร์
** (7) โอนพื้นที่บ้านกันตรวจระมวล บ้านไทร และบ้านกระวัน (ในขณะนั้น) ของตำบลกระเทียม อำเภอสังขะ ไปขึ้นกับตำบลตาเบา อำเภอเมืองสุรินทร์- วันที่ 14 มีนาคม 2480 แยกพื้นที่ตำบลกังแอน ตำบลบักได ตำบลตาเบา ตำบลปรือ ตำบลทุ่งมน ตำบลไพล และตำบลทมอ อำเภอเมืองสุรินทร์ ไปจัดตั้งเป็น อำเภอปราสาท - วันที่ 3 เมษายน 2482 โอนพื้นที่หมู่ 8,12 (ในขณะนั้น) ของตำบลสำโรง กับพื้นที่หมู่ 5 (ในขณะนั้น) ของตำบลเมืองที อำเภอเมืองสุรินทร์ ไปขึ้นกับตำบลจารพัต อำเภอศีขรภูมิ และโอนพื้นที่ตำบลบึง (ยกเว้นพื้นที่หมู่16) ตำบลตากูก และตำบลเพี้ยราม (ยกเว้นพื้นที่หมู่ 14-20) อำเภอท่าตูม มาขึ้นกับ อำเภอเมืองสุรินทร์- วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลในเขตท้องที่อำเภอเมืองสุรินทร์ (1,2,3,4,5)
** (1) ตั้งตำบลแกใหญ่ แยกออกจากตำบลนอกเมือง ตำบลเขวาสินรินทร์ และตำบลท่าสว่าง 
** (2) ตั้งตำบลสลักใด แยกออกจากตำบลนอกเมือง และตำบลสำโรง 
** (3) ตั้งตำบลนาดี แยกออกจากตำบลเขวาสินรินทร์ ตำบลเพี้ยราม และตำบลท่าสว่าง 
** (4) ตั้งตำบลสวาย แยกออกจากตำบลคอโค 
** (5) ตั้งตำบลนาบัว แยกออกจากตำบลเฉนียง- วันที่ 2 ธันวาคม 2490 โอนพื้นที่หมู่ 19 บ้านท่าเรือ (ในขณะนั้น) กับพื้นที่หมู่ 20 บ้านราม (ในขณะนั้น) ของตำบลจารพัต อำเภอศีขรภูมิ มาขึ้นกับตำบลสำโรง อำเภอเมืองสุรินทร์- วันที่ 8 ธันวาคม 2507 จัดตั้งสุขาภิบาลเมืองที ในท้องที่บางส่วนของตำบลเมืองที- วันที่ 2 กันยายน 2512 ตั้งตำบลตาอ็อง แยกออกจากตำบลเทนมีย์- วันที่ 22 กันยายน 2513 ตั้งตำบลตั้งใจ แยกออกจากตำบลบึง- วันที่ 28 ธันวาคม 2513 เปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลเมืองสุรินทร์ โดยขยายให้ครอบคลุมพื้นที่ตำบลในเมืองทั้งตำบล และพื้นที่หมู่ 7,8,11 และบางส่วนของหมู่ที่ 3,10 ตำบลนอกเมือง- วันที่ 29 มิถุนายน 2514 เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอเมืองสุรินทร์ (1,2,3)
** (1) โอนพื้นที่หมู่ 7,8,11 (ในขณะนั้น) ของตำบลนอกเมือง อำเภอเมืองสุรินทร์ เฉพาะส่วนที่ถูกตัดเข้าไปอยู่ในเขตเทศบาลเมืองสุรินทร์ ไปขึ้นกับตำบลในเมือง อำเภอเมืองสุรินทร์ โดยให้มีเขตตรงตามหลักเขตของเทศบาลเมืองสุรินทร์
** (2) โอนพื้นที่หมู่ 3,10 (ในขณะนั้น) ของตำบลนอกเมือง อำเภอเมืองสุรินทร์ เฉพาะส่วนที่ถูกตัดเข้าไปอยู่ในเขตเทศบาลเมืองสุรินทร์ ไปขึ้นกับตำบลในเมือง อำเภอเมืองสุรินทร์ โดยให้มีเขตตรงตามหลักเขตของเทศบาลเมืองสุรินทร์
** (3) โอนพื้นที่หมู่ 3,10 (ในขณะนั้น) ของตำบลนอกเมือง อำเภอเมืองสุรินทร์ เฉพาะส่วนที่เหลือจากการถูกตัดเข้าไปอยู่ในเขตเทศบาลเมืองสุรินทร์ ไปขึ้นรวมกับพื้นที่หมู่ 8 ตำบลนอกเมือง อำเภอเมืองสุรินทร์- วันที่ 14 พฤศจิกายน 2521 ตั้งตำบลราม แยกออกจากตำบลสำโรง- วันที่ 28 กรกฎาคม 2524 ตั้งตำบลบุฤๅษี แยกออกจากตำบลเมืองที- วันที่ 16 มีนาคม 2526 โอนพื้นที่หมู่ 15 บ้านอังกัน (ในขณะนั้น) ของตำบลหนองเหล็ก อำเภอศีขรภูมิ มาขึ้นกับตำบลสำโรง อำเภอเมืองสุรินทร์- วันที่ 23 ตุลาคม 2527 ตั้งตำบลตระแสง แยกออกจากตำบลคอโค- วันที่ 15 กันยายน 2532 ตั้งตำบลบ้านแร่ แยกออกจากตำบลเขวาสินรินทร์- วันที่ 17 สิงหาคม 2533 ตั้งตำบลปราสาททอง แยกออกจากตำบลตากูก- วันที่ 1 กรกฎาคม 2534 ตั้งตำบลแสลงพันธ์ แยกออกจากตำบลแกใหญ่- วันที่ 9 พฤศจิกายน 2538 ตั้งตำบลกาเกาะ แยกออกจากตำบลเพี้ยราม- วันที่ 26 มิถุนายน 2539 แยกพื้นที่ตำบลเขวาสินรินทร์ ตำบลบึง ตำบลตากูก ตำบลปราสาททอง และตำบลบ้านแร่ อำเภอเมืองสุรินทร์ มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอเขวาสินรินทร์ และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอเมืองสุรินทร์- วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลเมืองที เป็นเทศบาลตำบลเมืองที ด้วยผลของกฎหมาย- วันที่ 8 กันยายน 2550 ยกฐานะกิ่งอำเภอเขวาสินรินทร์ อำเภอเมืองสุรินทร์ ขึ้นเป็น อำเภอเขวาสินรินทร์

**การแบ่งเขตการปกครอง**

**การปกครองส่วนภูมิภาค**
อำเภอเมืองสุรินทร์แบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 21 ตำบล 289 หมู่บ้าน

**การปกครองส่วนท้องถิ่น**
ท้องที่อำเภอเมืองสุรินทร์ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 22 แห่ง ได้แก่- เทศบาลเมืองสุรินทร์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลในเมืองทั้งตำบล- เทศบาลตำบลเมืองที ครอบคลุมพื้นที่หมู่ 1, 7 ตำบลเมืองที (สุขาภิบาลเมืองทีเดิม)- องค์การบริหารส่วนตำบลสวาย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสวายทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลเพี้ยราม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเพี้ยรามทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลนาดี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาดีทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลท่าสว่าง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าสว่างทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลสลักได ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสลักไดทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลตาอ็อง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตาอ็องทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลสำโรง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสำโรงทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลแกใหญ่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแกใหญ่ทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลนอกเมือง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนอกเมืองทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลคอโค ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคอโคทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลตั้งใจ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตั้งใจทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลเฉนียง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเฉนียงทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลเทนมีย์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเทนมีย์ทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลนาบัว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาบัวทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลเมืองที ครอบคลุมพื้นที่หมู่ 2–6, 8–14 ตำบลเมืองที (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลเมืองที)- องค์การบริหารส่วนตำบลราม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลรามทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลบุฤๅษี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบุฤๅษีทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลตระแสง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตระแสงทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลแสลงพันธ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแสลงพันธ์ทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลกาเกาะ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกาเกาะทั้งตำบล

**สถานที่สำคัญ**
 อนุสาวรีย์พระยาสุรินทร์ภักดีศรีณรงค์จางวาง- ศาลหลักเมืองสุรินทร์- วนอุทยานพนมสวาย- หมู่บ้านทอผ้าไหมยกทองบ้านท่าสว่าง- เขื่อนห้วยเสนงและอุทยานเกาะลำน้ำห้วยเสนง- ศูนย์เรียนรู้ส่วนพระองค์ พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าอทิตยาทรกิติคุณ- ชุมชนท่องเที่ยว "หนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์" นวัตวิถีบ้านสวาย- รูปเหมือนพระราชวุฒาจารย์ (ดุลย์ อตุโล) พระอรหันตมหาเถราจารย์ องค์ใหญ่ที่สุดในโลก หน้าวัดป่าโยธาประสิทธิ์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน วิทยาเขตสุรินทร์

**โครงสร้างพื้นฐาน**

**การศึกษา**
โรงเรียนมัธยมสังกัด สพฐ.- โรงเรียนโชคเพชรพิทยา- โรงเรียนตั้งใจวิทยาคม- โรงเรียนท่าสว่างวิทยา- โรงเรียนเทนมีย์มิตรประชา- โรงเรียนนาดีวิทยา - โรงเรียนนาบัววิทยา- โรงเรียนพญารามวิทยา- โรงเรียนมหิธรวิทยา- โรงเรียนรามวิทยา รัชมังคลาภิเษก- โรงเรียนวีรวัฒน์โยธิน- โรงเรียนศรีไผทสมันต์ - โรงเรียนศรีรามประชาสรรค์- โรงเรียนสวายวิทยาคาร- โรงเรียนสิรินธร- โรงเรียนสุรวิทยาคาร - โรงเรียนสุรินทร์พิทยาคม - โรงเรียนสุรินทร์ภักดี - โรงเรียนสุรินทร์ราชมงคล - โรงเรียนแสงทรัพย์ประชาวิทยาคาร
โรงเรียนเอกชน- โรงเรียนเทคโนโลยีสุรินทร์ศึกษา- โรงเรียนเบญจเทคโนโลยีสุรินทร์- โรงเรียนพระกุมาร- โรงเรียนวานิชนุกูล- โรงเรียนบวรธรรมประยุตวิทยา
โรงเรียนสาธิต- โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์
โรงเรียนประถมสังกัด สพฐ.- โรงเรียนบ้านไถงตรง- โรงเรียนเมืองสุรินทร์ - โรงเรียนอนุบาลสุรินทร์ - โรงเรียนหนองโตงวิทยาคม- โรงเรียนบ้านระไซร์สองชั้น- โรงเรียนบ้านแสลงพันธ์- โรงเรียนบ้านสำโรง- โรงเรียนบ้านบ้านกระบือ- โรงเรียนบ้านประสิทธิ์ธนู (ปอเกีย – พลิน อุทิศ 2) - โรงเรียนบ้านคอโค
โรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษา- โรงเรียนบาลีสาธิตวัดศาลาลอยสุรินทร์- โรงเรียนปริยัติคุณรสวิทยา วัดจุมพลสุทธาวาส- โรงเรียนปริยัติโกศลวิทยา วัดกลางสุรินทร์
สถานศึกษาอื่น ๆ- โรงเรียนในสังกัดเทศบาลเมืองสุรินทร์ มีทั้งหมด 3 แห่ง- ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอเมืองสุรินทร์ 

**สาธารณสุข**
 โรงพยาบาลสุรินทร์- โรงพยาบาลรวมแพทย์ - โรงพยาบาลสุรินทร์รวมแพทย์- โรงพยาบาลค่ายวีรวัฒน์โยธิน

**การขนส่ง**
ทางรถไฟ
สถานีรถไฟสุรินทร์- Northeastern
** สถานีรถไฟลำชี เป็นย่านสถานีรถไฟขนาดใหญ่และเคยมีวงเวียนกลับรถจักร ปัจจุบันยังคงเป็นต้นทางของขบวนรถท้องถิ่นลำชี–สำโรงทาบ และลำชี–อุบลราชธานี รวมถึงเป็นจุดพักรถโดยสารค้างคืนของขบวนรถธรรมดากรุงเทพ–สุรินทร์
** สถานีรถไฟสุรินทร์ เป็นสถานีรถไฟประจำจังหวัด ปัจจุบันมีขบวนรถไฟโดยสารจอดทุกขบวน
** สถานีรถไฟบุฤๅษี เคยมีทางแยกไปยังโรงงานเลื่อยไม้ ปัจจุบันยกเลิกการใช้งานและรื้อทางออกแล้ว
** สถานีรถไฟเมืองที เป็นสถานีรถไฟที่อยู่ใกล้กับปราสาทเมืองทีมากที่สุด
ท่าอากาศยาน- ท่าอากาศยานสุรินทร์ภักดี ปัจจุบันไม่มีเที่ยวบินพาณิชย์ให้บริการ

**อ้างอิง**
มืเองสุรินทร์