กองทัพอากาศไทย

กองทัพอากาศไทย (อักษรย่อ: ทอ., Royal Thai Air Force : RTAF) เกิดขึ้นภายหลังจากการจัดตั้งกองทัพอากาศฝรั่งเศส ซึ่งเป็นกองทัพอากาศหน่วยแรกของโลกเพียง 4 ปีเท่านั้น ถือได้ว่าเป็นกองทัพอากาศที่ก่อตั้งเป็นลำดับแรก ๆ ของเอเชีย และมีวีรกรรมครั้งสำคัญเกิดขึ้นมากมายในช่วงกรณีพิพาทไทย-อินโดจีนฝรั่งเศส ปัจจุบันมีกองบัญชาการอยู่ที่เขตสายไหม เขตดอนเมือง กรุงเทพมหานคร และภายในปี พ.ศ. 2554 หลังจากได้รับมอบฝูงบิน Gripen กับเครื่องบินเตือนภัยทางอากาศจากบริษัท Saab และการปรับปรุงครึ่งชีวิตให้กับฝูงบิน F-16A/B ให้มีมาตรฐานเทียบเท่ากับรุ่น C/D กองทัพอากาศไทยจะมีอิทธิพลทางอากาศมากเป็นอันดับที่สองในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้รองจากสิงคโปร์ในแง่ของขีดความสามารถและความทันสมัยของอากาศยาน

**ประวัติ**
แนวความคิดที่ให้มีเครื่องบินใช้ในราชการ ได้เริ่มขึ้นในรัชสมัยของ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 เมื่อชาวเบลเยี่ยมชื่อ ชาร์ล ว็อง แด็ง บอร์น (Van Den Born) ได้นำเครื่องบินปีก 2 ชั้น แบบอองรี ฟาร์ม็อง 4 (Henry Farman IV) มาแสดงการบินในประเทศไทยเป็นครั้งแรก ณ สนามม้าสระปทุม เพื่อเป็นการแสดงการบินสู่สายตาประชาชนชาวไทยในวันที่ 2 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2453 (ค.ศ. 1910) จอมพล สมเด็จพระเชษฐาธิราช เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ ขณะนั้นทรงดำรงตำแหน่งเสนาธิการทหารบกทรงเห็นความจำเป็นที่ประเทศไทยจะต้องจัดหาอากาศยานไว้ป้องกันประเทศ จึงทรงดำริจัดตั้งกิจการการบินขึ้นเป็นแผนกหนึ่งของกองทัพบก อยู่ที่สนามราชกรีฑาสโมสร (สนามม้าสระปทุม) อยู่ภายใต้การบังคับบัญชาของนายพลโท พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระกำแพงเพชรอัครโยธิน และส่งนายทหารไปเรียนวิชาการบินที่ประเทศฝรั่งเศส จำนวน 3 นายประกอบด้วย
นายพันตรี หลวงศักดิ์ศัลยาวุธ (สุนี สุวรรณประทีป) ต่อมาเป็น พล.อ.ท.พระยาเฉลิมอากาศ นายร้อยเอก หลวงอาวุธสิขิกร (หลง สินศุข) ต่อมาเป็น นาวาอากาศเอก พระยาเวหาสยานศิลปสิทธิ์ นายร้อยโท ทิพย์ เกตุทัต ต่อมาเป็น นาวาอากาศเอก พระยาทะยานพิฆาต ทั้งสามท่านได้เข้าเรียนที่บริษัทนีเออร์ปอร์ต (Nieuport Company) ในเดือนมกราคมปี พ.ศ. 2454
หลังจากท่านทั้งสามสำเร็จวิชาการบิน ก็ได้ซื้อเครื่องบิน 2 แบบ 8 ลำ คือ Nieuport และ Breguet แบบละ 4 ลำ โดยระยะแรกได้ใช้สนามม้าสระปทุมเป็นสนามบิน แต่ด้วยปัญหาบางประการทำให้สนามม้าสระปทุมไม่สามารถรองรับกิจการการบินที่เติบโตขึ้นได้ จอมพล สมเด็จเจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ ทรงย้ายที่ตั้งแผนกการบิน มาที่ตำบลดอนเมืองตั้งแต่วันที่ 1 มีนาคม พ.ศ. 2457 และทรงยกฐานะ กิจการบิน เป็น"กองบินทหารบก" ในวันที่ 27 มีนาคม พ.ศ. 2457 ต่อมากระทรวงกลาโหมได้ยึดถือวันนี้เป็น "วันที่ระลึกกองทัพอากาศ"
หลังจากนั้นกิจการการบินได้เติบโตเรื่อยมา โดยกองบินทหารบกได้เข้าร่วมรบในสงครามโลกครั้งที่ 1 ในปี พ.ศ. 2460 กับฝ่ายสัมพันธมิตร ทำให้ชื่อเสียงและเกียรติภูมิ ของชาติ เป็นที่ยอมรับ และได้รับการยกย่องเป็นอันมาก และในวันที่ 29 มีนาคม พ.ศ. 2461 กองบินทหารบกจึงได้รับการยกฐานะขึ้นเป็น "กรมอากาศยานทหารบก" หลังจากนั้นในปี พ.ศ. 2464 กระทรวงกลาโหมได้พิจารณาเห็นว่า กำลังทางอากาศไม่ได้เป็นกำลังเฉพาะในด้านยุทธศาสตร์ทางทหารเท่านั้น แต่มีประโยชน์อย่างกว้างขวางต่อกิจการด้านอื่น ๆ อีกด้วย ในวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2464 จึงได้แก้ไขการเรียกชื่อจาก "กรมอากาศยานทหารบก" เป็น "กรมอากาศยาน" โดยให้อยู่ในบังคับบัญชาของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมโดยตรง และในวันที่ 12 เมษายน พ.ศ. 2478 จึงได้รับการยกฐานะขึ้นเป็น "กรมทหารอากาศ" และวันที่ 9 เมษายน พ.ศ. 2480 จึงได้รับการยกฐานะขึ้นเป็น "กองทัพอากาศ" มียศและเครื่องแต่งกายเป็นของตนเอง โดยนาวาอากาศเอก พระเวชยันตรังสฤษฎ์ เป็นผู้บัญชาการทหารอากาศคนแรก จึงถือเอาวันนี้เป็น "วันกองทัพอากาศ" และยกย่องถวายพระเกียรติจอมพล สมเด็จพระเชษฐาธิราช เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ ว่าเป็น "พระบิดาแห่งกองทัพอากาศไทย" และยกย่องนายทหาร 3 ท่าน ที่ไปเรียนวิชาการบินรุ่นแรกว่าเป็น "บุพการีทหารอากาศ"
กองทัพอากาศได้สร้างวีรกรรมและยุทธเวหาไว้มากมาย โดยเข้าร่วมรบในสงครามโลกครั้งที่ 2 และสงครามอินโดจีน สามารถสร้างความพรั่นพรึงให้กับอริราชศัตรูของชาติได้อย่างมาก
ปัจจุบัน กองทัพอากาศมีกำลังทางอากาศทั้งสิ้น 12 กองบิน กับ 1โรงเรียนการบิน โดยมีอากาศยานรวมเกือบ 320 ลำ
ต่อมาในวันที่ 19 พฤศจิกายน 2567 พลอากาศโทประภาส สอนใจดี โฆษกกองทัพอากาศได้แถลงข่าวหลังเสร็จสิ้นการประชุมผู้บัญชาการเหล่าทัพว่ากองทัพอากาศได้เตรียมเปลี่ยนชื่อเป็น กองทัพอากาศและอวกาศ โดยในเบื้องต้นเตรียมจัดตั้งศูนย์ประสานงานการรักษาผลประโยชน์ของชาติทางอากาศและอวกาศขึ้นในวันที่ 1 เมษายน 2568 ในเวลาเดียวกันก็จะทำการปรับโครงสร้างของกองทัพอากาศโดยการเสนอร่างพระราชบัญญัติ 2 ฉบับคือร่างพระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการกระทรวงกลาโหม (ฉบับที่..) พ.ศ. .... เพื่อเปลี่ยนชื่อเป็นกองทัพอากาศและอวกาศ และร่างพระราชบัญญัติการรักษาผลประโยชน์ของชาติทางอากาศและอวกาศ พ.ศ. .... เพื่อจัดตั้งศูนย์อำนวยการรักษาผลประโยชน์ของชาติทางอากาศและอวกาศ หรือ ศรชอ. เช่นเดียวกับศูนย์อำนวยการรักษาผลประโยชน์ของชาติทางทะเล หรือ ศรชล. ของกองทัพเรือ ให้สภากลาโหมเห็นชอบก่อนจะนำเข้าสู่การพิจารณาของสภาผู้แทนราษฎรต่อไปโดยจะเสร็จสมบูรณ์ในราวปี 2571

**ภารกิจ**
กองทัพอากาศมีหน้าที่เตรียมกำลังกองทัพอากาศ การป้องกันราชอาณาจักร และดำเนินการเกี่ยวกับการใช้กำลังกองทัพอากาศตามอำนาจหน้าที่ของกระทรวงกลาโหม มีผู้บัญชาการทหารอากาศเป็นผู้บังคับบัญชารับผิดชอบ

**ส่วนราชการในสังกัดกองทัพอากาศ**

**กองบัญชาการกองทัพอากาศ**
 แผนกสนับสนุนกองบัญชาการกองทัพอากาศ- ศูนย์อำนวยการเครื่องบินพระราชพาหนะ- ศูนย์อำนวยการเฮลิคอปเตอร์พระราชพาหนะ- ศูนย์การสงครามทางอากาศ- สำนักงานพัฒนาระบบราชการกองทัพอากาศ

**ส่วนบัญชาการ**
Regimental colours guard of Thai air cadet, RTAF, in full dress (royal Guard)
RTAF Roundel 1942-1945
ฮ.UH-1H สาธิต CSAR ในปี 2555 ที่ดอนเมือง
เฮลิคอปเตอร์พระที่นั่ง Bell 412 และ Sikorsky S92 บิน ในปี 2555
L-39ZA/ART, Alphajet, F-16A และ AU-23A ในงานวันเด็กแห่งชาติ 2550
Saab JAS 39 กริพเพน ของกองทัพอากาศไทย
SAAB Jas 39 Gripen C ในระหว่างการแสดงทางอากาศที่ฐานทัพอากาศดอนเมืองในกรุงเทพฯ ในปี 2555
การแสดงการบิน RTAF Blue Phoenix ที่ดอนเมือง กรุงเทพมหานคร 2555- สำนักงานเลขานุการกองทัพอากาศ- กรมสารบรรณทหารอากาศ
** พิพิธภัณฑ์กองทัพอากาศ- กรมกำลังพลทหารอากาศ​- กรมข่าวทหารอากาศ​- กรมยุทธการทหารอากาศ​- กรมส่งกำลังบำรุงทหารอากาศ​- กรมกิจการพลเรือนทหารอากาศ​- กรมเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารทหารอากาศ​- สำนักงานปลัดบัญชีทหารอากาศ​- กรมการเงินทหารอากาศ- กรมจเรทหารอากาศ​- สำนักงานตรวจสอบภายในทหารอากาศ- สำนักงานนิรภัยทหารอากาศ​- สำนักงานพระธรรมนูญทหารอากาศ​- ศูนย์ไซเบอร์กองทัพอา​กาศ ​- สำนักงานประสานภารกิจด้านความมั่นคงกับกองอำนวยการรักษาความั่นคงภายในราชอาณาจักร กองทัพอากาศ

**ส่วนกำลังรบ**
 กองบิน 1 นครราชสีมา
** ฝูงบิน 102 "Stars"
** ฝูงบิน 103 "Lightning"- กองบิน 2 ลพบุรี
** ฝูงบิน 201 "Spider"
**ฝูงบิน 202 "Scholar"
** ฝูงบิน 203 "Scorpion"
**  สนามฝึกใช้อาวุธทางอากาศชัยบาดาล "chandy" date=2012-09-17 - กองบิน 3 วัฒนานคร 
** ฝูงบิน 301 "Firefox"
** ฝูงบิน 302 "Wolfpack"
** ฝูงบิน 303- กองบิน 4 ตาคลี นครสวรรค์
** ฝูงบิน 401 "Dragon"
** ฝูงบิน 402 "Focus"
** ฝูงบิน 403 "Cobra"- กองบิน 5 ประจวบคีรีขันธ์
** ฝูงบิน 501 "Mosquito"- กองบิน 6 ดอนเมือง
** ฝูงบิน 601 "Lucky"
** ฝูงบิน 602 "Wihok"
** ฝูงบิน 603 "Cowboy"
** ฝูงบิน 604 "Sunny"- กองบิน 7 สุราษฏร์ธานี
** ฝูงบิน 701 "Shark"
** ฝูงบิน 702 "Orca"- กองบิน 21 อุบลราชธานี
** ฝูงบิน 211 "Eagle"- กองบิน 23 อุดรธานี
** ฝูงบิน 231 "Hunter"- กองบิน 41 เชียงใหม่
** ฝูงบิน 411 "Thunder"- กองบิน 46 พิษณุโลก
** ฝูงบิน 461 "Vampire"- กองบิน 56 หาดใหญ่ สงขลา** ฝูงบิน 561 "Panther"- โรงเรียนการบิน กำแพงแสน
** ฝูงฝึกขั้นต้น "Chicken"
** ฝูงฝึกขั้นปลาย "Mustang"- กองบัญชาการควบคุมการปฏิบัติทางอากาศ
** หน่วยในระบบป้องกันทางอากาศ
*** ศูนย์ควบคุมการปฏิบัติการทางอากาศกรุงเทพ
*** ศูนย์ควบคุมการปฏิบัติการทางอากาศสุราษฎร์ธานี
*** ศูนย์ควบคุมและรายงานดอยอินทนนท์
*** สถานีรายงานเขาเขียว
*** สถานีรายงานเขาพนมรุ้ง
*** สถานีรายงานภูสิงห์
*** สถานีรายงานเขาจาน
*** สถานีรายงานบ้านเพ
*** สถานีรายงานกาญจนบุรี
*** สถานีรายงานภูเขียว
*** สถานีรายงานภูหมันขาว
*** สถานีรายงานเกาะสมุย
*** สถานีรายงานภูเก็ต
*** สถานีรายงานหาดใหญ่
** หน่วยในระบบควบคุมทางอากาศยุทธวิธี
*** ศูนย์สนับสนุนทางอากาศโดยตรงที่ 1 ดอนเมือง
*** ศูนย์สนับสนุนทางอากาศโดยตรงที่ 2 นครราชสีมา
*** ศูนย์สนับสนุนทางอากาศโดยตรงที่ 3 พิษณุโลก
*** ศูนย์สนับสนุนทางอากาศโดยตรงที่ 4 นครศรีธรรมราช
*** กองกำลังทางอากาศเฉพาะกิจที่ 9 ปัตตานี
** ฝูงบินอิสระปฏิบัติราชการสนาม
*** ฝูงบิน 509 หัวหิน***** ฝูงบิน 106 อู่ตะเภา
*** ฝูงบิน 306 ตราด **(กำลังจะมีอากาศยานประจำการเป็นUAVและฐานต่อระยะทำการของUAVกองบิน3 ซึ่งเปลี่ยนชื่อจากฝูงบิน207เป็นฝูงบิน306)
*** ฝูงบิน 237 น้ำพอง**** ฝูงบิน 236 สกลนคร
*** ฝูงบิน 238 นครพนม
*** ฝูงบิน 466 น่าน 
*** ฝูงบิน 416 เชียงราย- หน่วยบัญชาการอากาศโยธิน
** ศูนย์การทหารอากาศโยธิน
** กรมทหารอากาศโยธิน รักษาพระองค์
** กรมทหารต่อสู้อากาศยาน
** กรมปฏิบัติการพิเศษ
** กองดุริยางค์ทหารอากาศ- ศูนย์ปฏิบัติการทางอวกาศกองทัพอากาศ
หมายเหตุ
(*) = ฐานบินปฏิบัติการส่วนหน้า ไม่มีอากาศยานบรรจุถาวร
(**) = ฝูงบินอิสระปฏิบัติราชการสนามและสนามฝึกใช้อาวุธทางอากาศ
(***) = ฝูงบินอิสระปฏิบัติภารกิจพิเศษและหน่วยบินเฮลิคอปเตอร์พระราชพาหนะ
(****)กำลังจะมีอากาศยานประจำการหรือเป็นฐานต่อระยะทำการ

**ส่วนส่งกำลังบำรุง**
 กรมช่างอากาศ ตั้งอยู่ถนนประดิพัทธ์ แขวงถนนนครไชยศรี เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร- กรมสื่อสารอิเล็กทรอนิกส์ทหารอากาศ ตั้งอยู่ถนนพหลโยธิน แขวงสนามบิน เขตดอนเมือง แขวงคลองถนน เขตสายไหม กรุงเทพมหานคร
** สถานีวิทยุกระจายเสียงทหารอากาศ (สนว.กจ.ทอ.)
** สถานีวิทยุโทรทัศน์กองทัพอากาศ (AFCTV หรือ Air Force Channel TV.)
**สถานีถ่ายทอดโทรคมนาคม(สถทค.) และศูนย์โทรคมนาคม ชั้น2(ศทค.ชั้น2)- กรมสรรพาวุธทหารอากาศ ตั้งอยู่ถนนพหลโยธิน แขวงสนามบิน เขตดอนเมือง แขวงคลองถนน เขตสายไหม กรุงเทพมหานคร- กรมแพทย์ทหารอากาศ
** โรงพยาบาลภูมิพลอดุลยเดช ตั้งอยู่ถนนพหลโยธิน แขวงคลองถนน เขตสายไหม กรุงเทพมหานคร
** โรงพยาบาลจันทรุเบกษา ตั้งอยู่ตำบลกระตีบ อำเภอกำแพงแสน จังหวัดนครปฐม
**โรงพยาบาลทหารอากาศ(ทุ่งสีกัน) ตั้งอยู่ถนนเดชะตุงคะ แขวงสีกัน เขตดอนเมือง กรุงเทพมหานคร- กรมพลาธิการทหารอากาศ ตั้งอยู่ถนนพหลโยธิน แขวงสนามบิน เขตดอนเมือง แขวงคลองถนน เขตสายไหม กรุงเทพมหานคร- กรมช่างโยธาทหารอากาศ ตั้งอยู่ถนนพหลโยธิน แขวงสนามบิน เขตดอนเมือง แขวงคลองถนน เขตสายไหม กรุงเทพมหานคร- กรมขนส่งทหารอากาศ ตั้งอยู่ถนนพหลโยธิน แขวงสนามบิน เขตดอนเมือง แขวงคลองถนน เขตสายไหม กรุงเทพมหานคร- ศูนย์ซอฟต์แวร์กองทัพอากาศ ตั้งอยู่ถนนพหลโยธิน แขวงสนามบิน เขตดอนเมือง แขวงคลองถนน เขตสายไหม กรุงเทพมหานคร

**ส่วนการศึกษา**
 โรงเรียนนายเรืออากาศนวมินทกษัตริยาธิราช ตั้งอยู่ตำบลมิตรภาพ อำเภอมวกเหล็ก จังหวัดสระบุรี
**กรมนักเรียนนายเรืออากาศรักษาพระองค์
**สำนักบัณฑิตศึกษา- กรมยุทธศึกษาทหารอากาศ ตั้งอยู่ถนนพหลโยธิน แขวงสนามบิน เขตดอนเมือง แขวงคลองถนน เขตสายไหม กรุงเทพมหานคร
** วิทยาลัยการทัพอากาศ
** โรงเรียนเสนาธิการทหารอากาศ
** โรงเรียนนายทหารอากาศอาวุโส
** โรงเรียนนายทหารชั้นผู้บังคับฝูง
** โรงเรียนนายทหารชั้นผู้บังคับหมวด
** โรงเรียนครูทหาร
** โรงเรียนนายทหารชั้นประทวน
** โรงเรียนจ่าอากาศ
** ศูนย์ภาษา
** ศูนย์ทดสอบบุคคล

**ส่วนกิจการพิเศษ**
 ศูนย์วิจัยพัฒนาวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีการบินและอวกาศกองทัพอากาศ- กรมสวัสดิการทหารอากาศ- สำนักงานผู้บังคับทหารอากาศดอนเมือง (สน.ผบ.ดม.)
** กรมทหารสารวัตรทหารอากาศ- สถาบันเวชศาสตร์การบินกองทัพอากาศ

**อากาศยานในประจำการ**

**อาวุธ**

**อากาศยานที่ปลดประจำการ**
Royal Thai Air Force Boeing 100E
RTAF Tachikawa Ki-36
model of RTAF Nakajima Ki-43
RTAF Grumman F8F-1 Bearcat
F-86L Saberdogs of the RTAF

**อาวุธ**

**ประจำการ**

**การพัฒนาในอนาคต**
 RTAF-6 – เครื่องบินฝึก โดย อุตสาหกรรมการบินไทย- Tigershark II – อากาศยานไร้คนขับ โดย G-Force Composite- วิจัยจรวดอากาศสู่อากาศ โดย สถาบันเทคโนโลยีป้องกันประเทศ- วิจัยจรวดร่อนโจมตีภาคพื้นและโจมตีเรือ โดย สถาบันเทคโนโลยีป้องกันประเทศ- RTAF-U1M อากาศยานไร้คนขับติดอาวุธ

**เครื่องหมายอากาศยาน**

**สัญลักษณ์อากาศยาน**

**สัญลักษณ์หางอากาศยาน**

**ดูเพิ่ม**
 เขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศไทย- รายชื่ออากาศยานในกองทัพอากาศไทย- อากาศยานในราชการไทย- อากาศโยธิน- สโมสรฟุตบอลทหารอากาศ

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  กองทัพอากาศไทย date=2008-02-28  

อากาศ
ไทย
หมวดหมู่:กระทรวงกลาโหม (ประเทศไทย)
หมวดหมู่:ก่อตั้งในสยามในปี พ.ศ. 2456