เรขลักษณ์ในมุทราศาสตร์

เรขลักษณ์ หรือ เรขลักษณ์มาตรฐาน (Ordinary หรือ  honourable ordinary) ในมุทราศาสตร์ “เรขลักษณ์” คือองค์ประกอบหนึ่งของตราอาร์มที่เป็นรูปทรงเรขาคณิตง่าย ๆ ที่อยู่ในกรอบของเส้นตรงและแล่นจากด้านหนึ่งของตราไปยังอีกด้านหนึ่ง หรือจากตอนบนลงมายังตอนล่างของโล่ นอกจากนั้นก็ยังมีกลุ่มเครื่องหมายที่เรียกว่า “เรขลักษณ์พิเศษ” (subordinary) ที่ให้ความสำคัญรองลงมาโดยนักวิชาการทางมุทราศาสตร์บางคน แต่เครื่องหมายในกลุ่มนี้ก็ใช้กันมานานพอกับเรขลักษณ์มาตรฐาน เรขลักษณ์มาตรฐานตามทฤษฎีแล้วจะใช้เนื้อที่หนึ่งในสามของโล่ แต่ตามความเป็นจริงแล้วก็จะใช้เนื้อที่แตกต่างกันไป นอกจากเมื่อเรขลักษณ์เป็นสิ่งเดียวที่ใช้เป็นเครื่องหมาย เช่นในตราแผ่นดินของออสเตรียก็จะมีขนาดต่างออกไป
คำว่า “เรขลักษณ์มาตรฐาน” และคำว่า “เรขลักษณ์พิเศษ” เป็นคำที่สร้างความขัดแย้งในหมู่นักมุทราศาสตร์ เพราะเป็นการใช้เรขลักษณ์ที่ไม่มีมาตรฐานและการใช้ก็ไม่ตรงกัน ฉะนั้นการใช้คำทั้งสองจึงไม่ได้รับการสนับสนุนโดยนักวิชาการทางด้านมุทราศาสตร์  อาร์เธอร์ ชาร์ลส์ ฟ็อกซ์-เดวีส์ (Arthur Charles Fox-Davies) ในหนังสือ Complete Guide to Heraldry (คู่มือมุทราศาสตร์ฉบับสมบูรณ์) ที่เขียนในปี ค.ศ. 1909 ให้ความเห็นว่าคำสองคำนี้เป็นคำที่ประดิษฐ์ขึ้นโดย นักเขียนเกี่ยวกับมุทราศาสตร์ และไมใช่ นักมุทราศาสตร์ โดยโต้ว่า "เป็นสิ่งเกินกว่าความไร้สาระในการที่สร้างความจำเป็นในการแบ่งกลุ่มดังว่า" และในความเห็นของฟ็อกซ์-เดวีส์ “เรขลักษณ์พิเศษ” ก็ "ไม่ต่างไปจากเรขลักษณ์ที่มีอยู่แล้ว"

**เรขลักษณ์**
เรขลักษณ์ (หรือ “เรขลักษณ์มาตรฐาน”) เกือบเหมือนเส้นแบ่ง (Line) แต่ไม่ถือว่าเป็นเส้นแบ่งแต่เป็นวัตถุ (object)  กระนั้นก็ยังเป็นที่โต้เถียงกันว่าสิ่งใดคือเครื่องหมายเรขาคณิตที่แท้จริงที่ถือว่าเป็นเรขลักษณ์ ที่เป็นสิ่งที่มีขอบที่เป็นเส้นตรงและแล่นจากขอบโล่หนึ่งไปยังอีกขอบโล่หนึ่ง ยกเว้นที่ตั้งอยู่บนตอนบนสุดของโล่แล้วเรขลักษณ์ก็จะเป็นตั้งอยู่กลางของโล่ 

เรขลักษณ์สามแบบข้างล่างบางครั้งก็ถือว่าอยู่ในกลุ่มเรขลักษณ์มาตรฐาน แต่บางครั้งก็จัดอยู่ในกลุ่มเรขลักษณ์พิเศษ:
เรขลักษณ์ไม่จำเป็นต้องเป็นเส้นตรงเสมอไป แต่อาจจะแปลงออกไปตามที่แสดงให้เห็นในตัวอย่างข้างล่าง

**เรขลักษณ์พิเศษ**
รูปเรขาคณิตบางรูปที่ใช้ในการนิยามตราไม่ถือว่าเป็น “เรขลักษณ์มาตรฐาน” แต่เรียกว่า “เรขลักษณ์พิเศษ” (subordinary) รูปทรงโดยทั่วไปแล้วจะเป็นรูปทรงเรขาคณิตตามลักษณะของเรขลักษณ์มาตรฐานของเครื่องหมายอิสริยาภรณ์ แต่ต่างจากเรขลักษณ์มาตรฐานตรงที่จะไม่แล่นจากขอบด้านหนึ่งไปยังขอบอีกด้านหนึ่งของโล่ โดยทั่วไปเรขลักษณ์พิเศษรวมทั้ง:

**เรขลักษณ์ฐาน**
เรขลักษณ์ฐาน (Fixed subordinaries) คือเรขลักษณ์ที่ติดกับขอบใดขอบหนึ่งของโล่

**เรขลักษณ์ลอย**
เรขลักษณ์ลอย (Mobile subordinaries) คือเรขลักษณ์ที่ไม่ติดกับขอบใดขอบหนึ่งของโล่
ตัวอย่างการนิยามเรขลักษณ์ลอยแบบต่างๆ

**เรขลักษณ์แปรรูป**
ถ้าตราอาร์มมีเรขลักษณ์มีขนาดต่างจากขนาดของเรขลักษณ์มาตรฐาน นิยามของตราจะใช้คำว่า “diminutives” หรือ “เรขลักษณ์แปรรูป” ที่ได้แก่:
เรขลักษณ์แปรรูปของเรขลักษณ์แถบตั้ง (pale)
เรขลักษณ์แปรรูปของเรขลักษณ์แถบขวาง (Fess)
เรขลักษณ์แปรรูปของเรขลักษณ์แถบทแยง (bend)
เรขลักษณ์แปรรูปของเรขลักษณ์ “แถบทแยงขวา” (Bend sinister) (ทแยงไปมุมซ้ายล่างขึ้นไปยังมุมขวาบน (มุมขวาล่างขึ้นไปยังมุมซ้ายบนของผู้ถือโล่))
เรขลักษณ์แปรรูปของเรขลักษณ์ “แถบจั่ว” (Chevron) 
เรขลักษณ์แปรรูปของเรขลักษณ์ “แถบขวางบน” (Chief)
เรขลักษณ์แปรรูปของเรขลักษณ์ “แถบกางเขน” (Cross)
เรขลักษณ์แปรรูปของเรขลักษณ์ “แถบกางเขนไขว้” (Saltire)

**เส้นประกบ และ การสร้างเส้นประกบ==  

**เส้นประกบ === 
“Cottise” หรือ “cost” (สะกดได้หลายอย่าง) เป็นขอบบางที่ตั้งอยู่สองข้างของแถบทแยงโดยนิยามแถบทแยงว่า “between two cottises/cottised”  หรือ “ตั้งอยู่ระหว่างเส้นประกบ”

**การสร้างเส้นประกบในปัจจุบัน**
ในปัจจุบันเส้นประกบมิได้ใช้แต่เฉพาะกับแถบทแยงเท่านั้นแต่ใช้กับเรขลักษณ์แทบทุกแบบ และบางครั้งก็ใช้กับเครื่องหมาย (Charge) ด้วย โดยจะตั้งเรขลักษณ์ระหว่างเรขลักษณ์แปลงรูปที่เป็นของลักษณะเดียวกับตัวเรขลักษณ์เอง แต่ในบางครั้งก็อาจจะใช้ลวดลายอื่นที่ต่างจากตัวเรขลักษณ์: 

**กลวงออก**
ไฟล์:Blason maison de Baugé.svg|thumb|120px |เรขลักษณ์กลวงออกเป็นรูปสิงโตของเบรสส์ในฝรั่งเศส
เรขลักษณ์ไม่ว่าจะเป็น “เรขลักษณ์มาตรฐาน” หรือ “เรขลักษณ์พิเศษ” สามารถที่จะ “กลวงออก” (Voiding) จากตราโดยไม่ต้องมีคำบรรยาย ซึ่งหมายความว่าเครื่องหมายได้รับการ “ลบออก” แต่ทรงของเครื่องหมายไว้ทิ้งไว้เป็นรูกลวงที่ทำให้เห็นพื้นตราด้านหลัง 
ส่วนที่กลวงออกอาจจะใช้ผิวตราที่ต่างสีของพื้นตราของเครื่องหมาย ในกรณีก็ต้องนิยามสีของผิวตราเช่นในตราของ เมื่องแอ็บบ็อทฟอร์ด date=2009-06-25  ในแคนาดา
หรือส่วนที่กลวงออกอาจจะเป็นรูปทรงที่แตกต่างจากรูปทรงของเครื่องหมายเช่นในตราของโรงเรียนมัธยมเท็คนิคในแอฟริกาใต้ ที่นิยามว่า “Quarterly gules and sable; a lozenge or voided of a quatrefoil; at its centre a cog wheel argent; the whole within a bordure or” 

**อ้างอิง**

**บรรณานุกรม**
 Boutell, Charles (1983). Boutell's Heraldry. Revised J P Brook-Little, Norroy and Ulster King of Arms. London and New York: Frederick Warne.- Fox-Davies, Arthur Charles (1986, first published 1904). The Art of Heraldry: An Encyclopedia of Armory London: Bloomsbury Books.- Fox-Davies, Arthur Charles (1909).  A Complete Guide to Heraldry. New York: Dodge Pub. Co. ISBN 0517266431. 023803- Greaves, Kevin (2000). A Canadian Heraldic Primer. Ottawa: The Heraldry Society of Canada. ISBN 0969306342. 01326695- Sir Thomas Innes of Learney, Lord Lyon King of Arms (1978). Scots Heraldry. Revised Malcolm R Innes of Edingight, Marchmont Herald. London and Edinburgh: Johnston and Bacon. 306835- Nisbet, Alexander (1984, first published 1722).  A system of heraldry. Edinburgh: T&A Constable. - Sir James Balfour Paul, Lord Lyon King of Arms (1969,  first published 1903). An Ordinary of Arms Contained in the Public Register of All Arms and Bearings in Scotland, (2nd edition, paperback reprint). Baltimore: Genealogical Publishing Co.- David Reid of Robertland and Vivien Wilson (1977). An Ordinary of Arms, volume 2 1902-1973. Edinburgh: Lyon Office.- Urquhart, R M (1979). Scottish Civic Heraldry: Regional - Islands - District. London: Heraldry Today. ISBN 0900455268. 467758

**ดูเพิ่ม **
 ตราอาร์ม - นิยามของตรา - เครื่องหมายที่ใช้ในตราอิสริยาภรณ์- เครื่องอิสริยาภรณ์- การแบ่งโล่

**แหล่งข้อมูลอื่น**
หมวดหมู่:มุทราศาสตร์
หมวดหมู่:ตราอาร์ม
หมวดหมู่:เครื่องอิสริยาภรณ์