หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล

หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล (29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2485) หรือ ท่านชายมุ้ย เป็นพระโอรสในพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ กับหม่อมอุบล ยุคล ณ อยุธยา ถือเป็นพระรัชทายาทโดยสันนิษฐาน ลำดับที่ 5 ตามกฎมณเฑียรบาลว่าด้วยการสืบราชสันตติวงศ์ พระพุทธศักราช 2467

**พระประวัติ**
หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล (ท่านชายมุ้ย) ประสูติเมื่อวันที่ 29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2485 เป็นพระโอรสในพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ กับหม่อมอุบล ยุคล ณ อยุธยา (สุฤทธิ์) เป็นพระนัดดาในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ายุคลทิฆัมพร กรมหลวงลพบุรีราเมศวร์ และเป็นพระราชปนัดดาในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว  
หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม มีเจ้าพี่เจ้าน้องร่วมหม่อมมารดาสี่องค์ ได้แก่- มาลินีมงคล อมาตยกุล (ท่านหญิงหยอย; 24 มิถุนายน พ.ศ. 2483)  - ปัทมนรังษี เสนาณรงค์ (ท่านหญิงเม้า; 12 สิงหาคม พ.ศ. 2484)  - หม่อมเจ้าจุลเจิม ยุคล (ท่านชายใหม่; 22 มกราคม พ.ศ. 2490)  - หม่อมเจ้านภดลเฉลิมศรี ยุคล (ท่านหญิงยุ้ย; 23 ตุลาคม พ.ศ. 2496)  
ท่านทรงคุ้นเคยกับการสร้างภาพยนตร์ตั้งแต่ทรงเยาว์ เนื่องจากตามเสด็จบิดา และมารดา ผู้บุกเบิกภาพยนตร์ไทย และก่อตั้งบริษัทละโว้ภาพยนตร์ ซึ่งผลิตภาพยนตร์เรื่องแรกเมื่อ พ.ศ. 2481  
หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ศึกษาชั้นมัธยมที่วชิราวุธวิทยาลัยและโรงเรียนมัธยมที่โรงเรียนจีลอง แกรมม่า สคูล เมืองเมลเบิร์น ออสเตรเลีย ทรงสำเร็จการศึกษาจากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย ลอสแอนเจลิส วิชาเอกสาขาธรณีวิทยา และวิชาโท สาขาภาพยนตร์ เป็นเพื่อนร่วมห้องเรียนกับฟรานซิส ฟอร์ด คอปโปลา และโรมัน โปลันสกี้ ในระหว่างศึกษาชั้นปริญญาตรีทรงฝึกงานเป็นผู้ช่วยในทีมงานของ มีเรียน ซี. คูเปอร์  ผู้กำกับ และผู้อำนวยการสร้างภาพยนตร์เรื่อง ช้าง (1927) และ คิงคอง (1933)
เริ่มทรงนิพนธ์บท และทรงกำกับละครโทรทัศน์ เรื่อง "ผู้หญิงก็มีหัวใจ" ในปี พ.ศ. 2511 ถวายพระบิดา จากนั้นทรงก่อตั้งบริษัท พร้อมมิตรภาพยนตร์ (จากชื่อซอยพร้อมมิตร ถนนสุขุมวิท  ที่ตั้งของวังละโว้และโรงถ่ายละโว้ภาพยนตร์ของบิดา) มีผลงานกำกับละครโทรทัศน์ "ห้องสีชมพู" (2512) , "เงือกน้อย" (2515) , และ"หมอผี" (2516) 
ทรงกำกับภาพยนตร์ "มันมากับความมืด" เป็นเรื่องแรก เมื่อ พ.ศ. 2514 และ ทรงรับรางวัลผู้กำกับภาพยนตร์ดีเด่น พ.ศ. 2516 จากเรื่องเขาชื่อกานต์ และส่งให้สรพงศ์ ชาตรี เป็นพระเอกยอดนิยมต่อมา
หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม โปรดการดำน้ำ ทรงใช้เวลาว่างในการดำน้ำตั้งแต่ยังทรงเยาว์ ทั้งในประเทศไทย และระหว่างทรงศึกษาชั้นมัธยมที่ออสเตรเลีย และทรงศึกษาธรณีวิทยาที่สหรัฐอเมริกา โดยทรงอธิบายถึงสาเหตุที่เลือกเรียนวิชาธรณีวิทยา สืบเนื่องจากความประทับใจในธรรมชาติ อันเนื่องมาจากการดำน้ำ ทรงนิพนธ์หนังสือบอกเล่าประสบการณ์ในการดำน้ำ ชื่อ โลกสีคราม ได้รับเลือกเป็น 1 ใน 88 เล่มหนังสือดี ประเภทสารคดี ของโครงการวิจัย หนังสือดีวิทยาศาสตร์ จากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) 
ด้านสุขภาพ หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ทรงมีโรคประจำพระองค์ คือ เบาหวาน, โรคหัวใจ และโรคมะเร็ง
เมื่อวันที่ 16 ธันวาคม พ.ศ. 2550 มหาวิทยาลัยรังสิตได้ถวายปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาวิชาผู้นำทางสังคม ธุรกิจ การเมือง แด่หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล โดยทรงรับปริญญานี้พร้อมกับ หม่อมหลวงไกรฤกษ์ เกษมสันต์ ตุลาการรัฐธรรมนูญ และ นายสนธิ ลิ้มทองกุล สื่อมวลชนผู้ก่อตั้งหนังสือพิมพ์ผู้จัดการ
เมื่อวันที่ 13 กันยายน พ.ศ. 2559 ราชกิจจานุเบกษาได้เผยแพร่ประกาศคำสั่งศาลล้มละลายกลาง ให้หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิมเป็นบุคคลล้มละลาย ต่อมาได้รับการปลดให้พ้นจากการจากการเป็นบุคคลล้มละลาย นับตั้งแต่วันที่ 2 มีนาคม 2562

**ชีวิตส่วนพระองค์**
หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม เสกสมรสกับหม่อมศริยา ยุคล ณ อยุธยา (บุษปวณิช) สหายนักศึกษาไทยที่พบกัน ณ มหาวิทยาลัยยูซีแอลเอ รัฐแคลิฟอร์เนีย สหรัฐอเมริกา เมื่อเดือนธันวาคม พ.ศ.2505  มีโอรส - ธิดา 2 คน คือ - หม่อมราชวงศ์ปัทมนัดดา ยุคล (คุณหญิงนุ้ย) - หม่อมราชวงศ์เดชาเฉลิม ยุคล (คุณชายเมี่ยง) 
ต่อมาเสกสมรสกับวิยะดา อุมารินทร์ (ตริยะกุล) นักแสดง มีโอรส 1 คน คือ - หม่อมราชวงศ์มงคลชาย ยุคล (คุณชายเอี่ยว) สมรสกับมนรดา ยุคล ณ อยุธยา มีบุตร - ธิดา 4 คน คือ
** หม่อมหลวงเอวิตา ยุคล (คุณชะเอม)
** หม่อมหลวงอนุชา ยุคล (คุณแอ็กชั่น)
** หม่อมหลวงเอมิรินดา ยุคล (คุณอิ่ม)
** หม่อมหลวงอมลรดา ยุคล (คุณอุ่น)
ต่อมาเสกสมรสกับหม่อมภรณี ยุคล ณ อยุธยา (เจตสมมา) มีธิดา 1 คน คือ- หม่อมราชวงศ์สุทธิภาณี ยุคล (คุณหญิงนุ่น)
ต่อมาเสกสมรสกับหม่อมกมลา ยุคล ณ อยุธยา (เศรษฐี) อดีตนักแสดง มีโอรส - ธิดา 2 คน คือ- หม่อมราชวงศ์ศรีคำรุ้ง ยุคล (คุณหญิงแมงมุม) สมรส พลตรี พัชร รัตตกุล- หม่อมราชวงศ์เฉลิมชาตรี ยุคล (คุณชายอดัม)

**ผลงาน**

**ภาพยนตร์**

**กำกับละครโทรทัศน์**
หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ขณะร่วมงานแถลงข่าวกรณีรัฐบาลสนับสนุนการสร้างภายนตร์ตำนานสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ภาค 3 และ 4 ณ ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย 8 สิงหาคม 2552
# ผู้หญิงก็มีหัวใจ (2511)
# ห้องสีชมพู (2512)
# เงือกน้อย (2515)
# หมอผี (2516)
# ห้วงรัก-เหวลึก (2523)
# จดหมายจากเมืองไทย (2525)
# ข้าวนอกนา (2533)
# พันท้ายนรสิงห์ (2543)
# พันท้ายนรสิงห์ (2559)

**บทละคร**
 ข้าวนอกนา (2533)- ทองพูน โคกโพ ราษฎรเต็มขั้น (2544)- ยัยไบบ้า (2549)

**อำนวยการสร้าง**
# คืนบาปพรหมพิราม (2546)
# โหมโรง (2547)

**บทนิพนธ์**
 โลกสีคราม พิมพ์โดยสำนักพิมพ์ดวงตา,พ.ศ. 2524- เหี้ย ห่า และสารพัดสัตว์ สำนักพิมพ์สามสี, มิถุนายน 2535 ได้รับรางวัลส่งเสริมสิ่งแวดล้อมจากชมรมสิ่งแวดล้อมสยาม- จดหมายเหตุสุริโยไท สำนักพิมพ์แพรวเอนเตอร์เทน,พ.ศ. 2544- ตามรอยสมเด็จพระนเรศวรมหาราช แพรวสำนักพิมพ์, ธันวาคม พ.ศ. 2549- รักสองต้องหาม (ชาตรีเฉลิม - เชิด ทรงศรี) นำเสนอโดยคณะละครวิทยุ "สยาม 81" ทางสถานีวิทยุกรมการพลังงานทหาร (วพท) เอ เอ็ม จันทร์-ศุกร์  เวลา 10.30 น. พ.ศ. 2555

**ผลงานอื่น ๆ**
 โฆษณา เบียร์สิงห์ เบียร์ไทย (2544)- ภาพยนตร์เพลงสรรเสริญพระบารมี จัดทำขึ้นเพื่อแสดงความอาลัยต่อการสวรรคตของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร (ออกฉายครั้งแรก 14 พฤศจิกายน 2559)

**รางวัล และมรดกภาพยนตร์ของชาติ**

**ภาพยนตร์ยอดเยี่ยม**
 รางวัลตุ๊กตาทอง / รางวัลพระราชทานพระสุรัสวดี
** พ.ศ. 2522 - อุกาฟ้าเหลือง (เข้าชิง) 
** พ.ศ. 2527 - อิสรภาพของทองพูน โคกโพ
** พ.ศ. 2536 - มือปืน 2 สาละวิน
** พ.ศ. 2537 - เสียดาย
** พ.ศ. 2539 - เสียดาย 2
** พ.ศ. 2541 - กล่อง- รางวัลสุพรรณหงส์ทองคำ / สุพรรณหงส์
** พ.ศ. 2534 - คนเลี้ยงช้าง (เข้าชิง) 
** พ.ศ. 2539 - เสียดาย 2- รางวัลภาพยนตร์ไทย ชมรมวิจารณ์บันเทิง
** พ.ศ. 2533 - คนเลี้ยงช้าง (เข้าชิง) 
** พ.ศ. 2534 - น้องเมีย (เข้าชิง)
** พ.ศ. 2536 - มือปืน 2 สาละวิน (เข้าชิง) 

**ผู้กำกับภาพยนตร์ยอดเยี่ยม**
 รางวัลตุ๊กตาทอง / รางวัลพระราชทานพระสุรัสวดี
** พ.ศ. 2516/17 - เขาชื่อกานต์
** พ.ศ. 2522 - อุกาฟ้าเหลือง (เข้าชิง) 
** พ.ศ. 2524 - ถ้าเธอยังมีรัก
** พ.ศ. 2527 - อิสรภาพของทองพูน โคกโพ
** พ.ศ. 2528 - ครูสมศรี (เข้าชิง) 
** พ.ศ. 2533 - น้องเมีย
** พ.ศ. 2536 - มือปืน 2 สาละวิน
** พ.ศ. 2537 - เสียดาย
** พ.ศ. 2539 - เสียดาย 2
** พ.ศ. 2541 - กล่อง- รางวัลสุพรรณหงส์ทองคำ / สุพรรณหงส์
** พ.ศ. 2521 - อุกาฟ้าเหลือง
** พ.ศ. 2529 - ครูสมศรี
** พ.ศ. 2534 - คนเลี้ยงช้าง
** พ.ศ. 2536 - มือปืน 2 สาละวิน (เข้าชิง) 
** พ.ศ. 2537 - เสียดาย (เข้าชิง) 
** พ.ศ. 2539 - เสียดาย 2 (เข้าชิง) - รางวัลภาพยนตร์ไทย ชมรมวิจารณ์บันเทิง
** พ.ศ. 2533 - คนเลี้ยงช้าง (เข้าชิง) 
** พ.ศ. 2534 - น้องเมีย (เข้าชิง) 
** พ.ศ. 2536 - มือปืน 2 สาละวิน (เข้าชิง) 
** พ.ศ. 2537 - เฮโรอีน (เข้าชิง) 

**มรดกภาพยนตร์ของชาติ**
 พ.ศ. 2555 - ทองพูน โคกโพ ราษฎรเต็มขั้น (2520)- พ.ศ. 2556 - เขาชื่อกานต์ (2516)- พ.ศ. 2557 - คนเลี้ยงช้าง (2533)- พ.ศ. 2558 - สุริโยไท (2544)- พ.ศ. 2559 - เทพธิดาโรงแรม (2517)- พ.ศ. 2560 - มือปืน (2526)- พ.ศ. 2561 - กล่อง (2541)- พ.ศ. 2565 - มันมากับความมืด (2514)- พ.ศ. 2566 - เทวดาเดินดิน (2519)

**เกียรติยศ**

**เครื่องราชอิสริยาภรณ์**

**ปริญญากิตตมศักดิ์**
 พ.ศ. 2542 - วารสารศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์- พ.ศ. 2550 - ศิลปศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาวิชาการภาพยนตร์และวีดิทัศน์ มหาวิทยาลัยรังสิต- พ.ศ. 2559 - ปรัชญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยรามคำแหง

**รางวัลเกียรติยศ**
 พ.ศ. 2534 - รางวัลภาพยนตร์แห่งชาติ สุพรรณหงส์ สาขาผู้กำกับภาพยนตร์ยอดเยี่ยม- พ.ศ. 2544 - รางวัลศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ภาพยนตร์และละคร)- พ.ศ. 2547 -  รางวัล Lotus Award for Lifetime Achievement, World Film Festival of Bangkok- พ.ศ. 2549 - รางวัลภาพยนตร์แห่งชาติ สุพรรณหงส์ รางวัลความสำเร็จในชีวิต- พ.ศ. 2562 - รางวัลนราธิปพงศ์ประพันธ์ ประจำปี 2562

**พงศาวลี**

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
 00007- 0950841-  หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล kingnaresuanmovie.com
หมวดหมู่:ผู้กำกับภาพยนตร์ชาวไทย
หมวดหมู่:นักเขียนบทภาพยนตร์ชาวไทย
หมวดหมู่:นักลำดับภาพยนตร์ชาวไทย
หมวดหมู่:ผู้อำนวยการสร้างภาพยนตร์ชาวไทย
หมวดหมู่:หม่อมเจ้าชาย
หมวดหมู่:ผู้ที่เป็นโรคมะเร็ง
หมวดหมู่:ราชสกุลยุคล
หมวดหมู่:ศิลปินแห่งชาติ
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ป.ช.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ว.ม.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ต.จ.ว.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ จ.ภ.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ ภ.ป.ร.4
หมวดหมู่:ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากมหาวิทยาลัยรังสิต
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนวชิราวุธวิทยาลัย
หมวดหมู่:ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากมหาวิทยาลัยรามคำแหง
หมวดหมู่:ผู้ชนะรางวัลผู้กำกับภาพยนตร์ยอดเยี่ยมพระสุรัสวดี