วงศ์นกพิราบและนกเขา

วงศ์นกพิราบและนกเขา เป็นวงศ์ของนกที่อยู่ในอันดับ Columbiformes ซึ่งมีอยู่เพียงวงศ์เดียว คือ Columbidae 
เป็นนกที่มีขนาดตั้งแต่เล็กมากจนถึงใหญ่ (15-120 เซนติเมตร) มีลักษณะโดยทั่วไป คือ อ้วนกลม คอสั้น ปากเรียวมีปุ่มเนื้อเหนือปาก ปากเล็ก สันปากบนโค้งเล็กน้อย รูจมูกไม่ทะลุถึงกันเพราะมีผนังกั้น หางยาวปานกลาง ปลายหางมนกลมหรือแหลม ขนหางมี 12-20 เส้น ปีกยาวปานกลาง ขนปลายปีกมี 11 เส้น (10 เส้นทำหน้าที่ในการบิน) ขนกลางปีกมี 11-15 เส้น และมักไม่มีขนกลางปีกเส้นที่ 5 ขาสั้น หน้าแข้งเป็นเกล็ดแบบซ้อน บริเวณอื่นเป็นเกล็ดแบบร่างแห
ตัวเต็มวัยไม่มีขนอุย ขนไม่มีแกนขนรองหรือมีแต่เล็กมาก ต่อมน้ำมันไม่มีขนปกคลุมหรือไม่มีต่อมน้ำมัน ผิวหนังบอบบาง
เป็นนกที่กินพืชเป็นอาหาร โดยเฉพาะ เมล็ดพืชและธัญพืช สร้างรังจากกิ่งไม้ บนต้นไม้ เชิงผา หรือบนพื้นดินขึ้นกับชนิด วางไข่ 1-2 ใบ พ่อและแม่ช่วยกันเลี้ยงลูก ลูกอ่อนยังเดินไม่ได้ มีระยะเวลาออกจากรัง 7-28 วัน โดยพ่อแม่นกจะเลี้ยงลูกด้วยการสำรอกอาหารที่เป็นของเหลวออกจากกระเพาะพักป้อนให้ลูก ที่มีลักษณะคล้ายน้ำนม มีโครงสร้างทางและองค์ประกอบเคมีคล้ายน้ำนมของกระต่าย ซึ่งมีด้วยกันทั้งสองเพศ 
นกในวงศ์และอันดับนี้ มีอยู่ประมาณ 40 สกุล 310 สปีชีส์ พบกระจายพันธุ์อยู่ทั่วโลก ในประเทศไทยพบราว 28 สปีชีส์ ใน 9 สกุล โดยมีสปีชีส์หนึ่งที่สูญพันธุ์ไปนานกว่า 350 ปีแล้วและเป็นที่รู้จักกันเป็นอย่างดี คือ นกโดโด
เป็นนกที่มนุษย์คุ้นเคยเป็นอย่างดี และสามารถใช้ประโยชน์ได้หลายอย่าง อาทิ ในการสื่อสารในสมัยโบราณ ที่ใช้นกพิราบสื่อสาร ที่จะบินกลับถิ่นฐานที่เป็นที่จากมาแม้ว่าจะอยู่ไกลแค่ไหน ด้วยสนามแม่เหล็กโลก หรือใช้สำหรับแข่งขันกันในการบิน หรือใช้เลี้ยงเป็นอาหาร, เป็นสัตว์เลี้ยงสวยงาม หรือฟังเสียงร้อง ที่สามารถต่อยอดแตกเป็นอาชีพต่าง ๆ ได้ 

**การอนุกรมวิธาน**
วงศ์ Columbidae
ไฟล์:Emerald Dove.JPG|thumb|นกเขาเขียว (Chalcophaps indica) นกพื้นเมืองของเอเชียใต้และออสเตรเลีย
ไฟล์:Nicobar.pigeon.750pix.jpg|thumb|นกชาปีไหน (Caloenas nicobarica)- วงค์ย่อย Columbinae
** สกุล Columba  รวมถึง Aplopelia  (33-34 สปีชีส์ที่ยังอยู่, 2-3 สปีชีส์สูญพันธุ์แล้ว)
** สกุล Streptopelia รวมถึง Stigmatopelia และ Nesoenas (14-18 สปีชีส์ที่ยังอยู่)
** สกุล Patagioenas เดิมรวมอยู่ใน Columba (17 สปีชีส์)
** สกุล Macropygia (10 สปีชีส์)
** สกุล Reinwardtoena (3 สปีชีส์)
** สกุล Turacoena (2 สปีชีส์)- วงค์ย่อย N.N. 
** สกุล Turtur (5 สปีชีส์; ไม่แน่นอน)
** สกุล Oena ( ไม่แน่นอน)
** สกุล Chalcophaps (2 สปีชีส์)
** สกุล Henicophaps (2 สปีชีส์)
** สกุล Phaps (3 สปีชีส์)
** สกุล Ocyphaps 
** สกุล Geophaps (3 สปีชีส์)
** สกุล Petrophassa (2 สปีชีส์)
** สกุล Geopelia (3–5 สปีชีส์)- วงค์ย่อย Leptotilinae 
** สกุล Zenaida (7 สปีชีส์)
** สกุล Ectopistes – (สูญพันธุ์; 1914)
** สกุล Leptotila (11 สปีชีส์)
** สกุล Geotrygon  (16 สปีชีส์)
** สกุล Starnoenas - วงค์ย่อย Columbininae 
** สกุล Columbina (7 สปีชีส์)
** สกุล Claravis (3 สปีชีส์)
** สกุล Metriopelia (4 สปีชีส์)
** สกุล Scardafella อาจเป็นส่วนหนึ่งของ Columbina (2 สปีชีส์)
** สกุล Uropelia- วงค์ย่อย N.N. 
** สกุล Gallicolumba (16-17 สปีชีส์ที่ยังอยู่, 3-4 สปีชีส์สูญพันธุ์แล้ว)
** สกุล Trugon - วงค์ย่อย Otidiphabinae 
** สกุล Otidiphaps - วงค์ย่อย Didunculinae 
** สกุล  Didunculus - วงค์ย่อย Gourinae 
** สกุล Goura (3 สปีชีส์)- วงค์ย่อย N.N. ("Treroninae")  
** สกุล Ducula (36 สปีชีส์)
** สกุล Lopholaimus 
** สกุล Hemiphaga (2 สปีชีส์)
** สกุล Cryptophaps 
** สกุล Gymnophaps  (3 สปีชีส์)
** สกุล Ptilinopus  (ราว 50 สปีชีส์ที่ยังอยู่, 1-2 สปีชีส์สูญพันธุ์แล้ว)
** สกุล Natunaornis 
** สกุล Drepanoptila 
** สกุล Alectroenas  (3 สปีชีส์ที่ยังอยู่)- วงค์ย่อย Raphinae 
** สกุล Raphus (สูญพันธุ์; ปลายคริสต์ศตวรรษที่ 17)
** สกุล Pezophaps  (สูญพันธุ์; c.1730)- ยังไม่ได้จัด
** สกุล  Caloenas 
** สกุล Treron  (23 สปีชีส์)
** สกุล Phapitreron  (3 สปีชีส์)
** สกุล Leucosarcia 
** สกุล Microgoura  (สูญพันธุ์; ตอนต้นของคริสต์ศตวรรษที่ 20)
** สกุล Dysmoropelia (สูญพันธุ์)
** สกุล Bountyphaps

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
หมวดหมู่:นกแบ่งตามวงศ์
หมวดหมู่:วงศ์นกพิราบและนกเขา
หมวดหมู่:สัญลักษณ์ของประเทศตองงา