กันดั้ม

กันดั้ม (Gandamu) (Gundam) เป็นซีรีส์แอนิเมชั่นญี่ปุ่นเกี่ยวกับหุ่นยนต์ต่อสู้ขนาดยักษ์ สร้างโดยบริษัทซันไรส์ Sunrise (company) กันดั้มนับเป็นอนิเมะซีรีส์แรกซึ่งจัดอยู่ในกลุ่มการ์ตูนหุ่นยนต์แนวเรียลโรบ็อท มีการสร้างภาคต่อและภาคใหม่มาจนถึงปัจจุบัน และในบางตอนของกันดั้มหลายๆซีรีส์ ซันไรส์ได้สร้างใหม่หรือสร้างเพิ่มเติมแบบขยายความจากเนื้อเรื่องเดิมในรูปแบบ คอมพิวเตอร์กราฟิกส์ โดยรวมกันในชื่อ Gundam Evolve ออกมา
สำหรับคำว่า กันดั้ม เป็นคำเรียกรวม ๆ ของซีรีส์สองกลุ่มคือ กลุ่มที่ใช้ระบบปฏิทินแบบ Universal Century เช่น โมบิลสูทกันดั้ม และกลุ่มจักรวาลคู่ขนานอื่นๆ เช่น กันดั้มวิง กันดั้มเอกซ์ หรือ กันดั้มซี้ด นอกจากนั้นยังมีเรื่องชุดเอสดีกันดั้ม SD Gundam ซึ่งเอสดีเป็นตัวย่อมาจากคำว่าซูเปอร์ดีฟอร์ม ภาคแรกๆของเอสดีกันดั้มนี้มีเนื้อหาที่เป็นแนวตลกขบขันและล้อเลียนเนื้อหาของภาคหลัก
ผู้กำกับและเขียนบทกันดั้มภาคแรกๆ คือ โทะมิโนะ โยะชิยุกิ ผู้ออกแบบตัวละครคือ ยะซุฮิโกะ โยะชิกะซุ หรือ YAS
เนื้อเรื่องของกันดั้มยังมีการเผยแพร่ในรูปแบบของหนังสือการ์ตูนและนิยาย ซึ่งมีทั้งเนื้อเรื่องซึ่งเป็นการดัดแปลง ตัดทอน หรือขยายความจากเนื้อเรื่องในอนิเมะซีรีส์ กับเรื่องที่เป็นภาคประกอบของเรื่องหลัก ปัจจุบันหนังสือการ์ตูนมีตีพิมพ์ในประเทศไทยโดยสำนักพิมพ์หลายแห่ง เช่น บงกช พับลิชชิ่ง และสยามอินเตอร์คอมิกส์

**ซีรีส์แอนิเมชันกันดั้ม (เรียงลำดับตามการออกฉายในญี่ปุ่น)**
 โมบิลสูท กันดั้ม (Gundam) หรือ กันดั้ม 0079 (โทรทัศน์ - 1979, ตัดต่อใหม่เพื่อฉายเป็นภาพยนตร์สามภาค - 1981-1982) ฉายในไทยปี พ.ศ. 2524 ทางช่อง 7 สี ใช้ชื่อ อภินิหารกันดั้ม- โมบิลสูท เซต้ากันดั้ม (Zeta Gundam, Z-Gundam) (โทรทัศน์ - 1985, ตัดต่อใหม่เพื่อฉายเป็นภาพยนตร์ - 2005)- โมบิลสูท กันดั้ม ดับเบิ้ลเซต้า (Gundam ZZ) (โทรทัศน์ - 1986)- โมบิลสูทกันดั้ม : ชาร์ เคาน์เตอร์ แอทแทค (Char's Counter Attack) (ภาพยนตร์ - 1988)- โมบิลสูท กันดั้ม 0080 : วอร์อินเดอะพอกเก็ต (โอวีเอ - 1989)- โมบิลสูท กันดั้ม F91 (ภาพยนตร์ - 1991)- โมบิลสูท กันดั้ม 0083 : สตาร์ดัสต์เมโมรี่ (OVA) - 1991, ตัดต่อใหม่เพื่อฉายเป็นภาพยนตร์ - 1992)- โมบิลสูท วิกทอรี่กันดั้ม (V Gundam) (โทรทัศน์ - 1993)- โมบิลไฟเตอร์จีกันดั้ม (G Gundam) (โทรทัศน์ - 1994) ฉายในไทยปี พ.ศ. 2546 ทางไอทีวี ใช้ชื่อ หุ่นนักสู้สะท้านปฐพี G กันดั้ม- บันทึกการยุทธ์บทใหม่ กันดั้มวิง (W Gundam) (โทรทัศน์ - 1995, โอวีเอ แบบตัดต่อรวบรวมใหม่ - 1996) ฉายในไทยปี พ.ศ. 2542 ทางช่อง 9 อ.ส.ม.ท.- โมบิลสูท กันดั้ม 08th ทีม (Gundam: The MS 08th Team) (โอวีเอ - 1996)- ศตวรรษใหม่แห่งการยุทธ์ กันดั้มเอกซ์ (After War Gundam X) (โทรทัศน์ - 1996) ฉายในไทยปี พ.ศ. 2545 ทางไอทีวี- บันทึกการยุทธ์บทใหม่ กันดั้มวิง - เอนด์เลส วอลซ์ (Gundam W - Endless Waltz) (โอวีเอ - 1997, ตัดต่อใหม่เพื่อฉายเป็นภาพยนตร์ - 1998)- เทิร์นเอกันดั้ม (Turn A Gundam) (โทรทัศน์ - 1999, ตัดต่อใหม่เพื่อฉายเป็นภาพยนตร์ - 2002)- โมบิลสูทกันดั้มซี้ด (Gundam SEED) (โทรทัศน์ - 2002, แบบตัดต่อรวบรวมใหม่ - 2004) (Remaster 2011 ปรังปรุงภาพดีขึ้นทันสมัยของภาพ และมีการปรับเปลี่ยนบางฉาก) ฉายในไทยปี พ.ศ. 2547 ทางไอทีวี- โมบิลสูท กันดั้ม เอ็มเอสอิกลู : บันทึกลับสงครามหนึ่งปี (ภาพยนตร์ - 2004)- โมบิลสูทกันดั้มซี้ดเดสทินี่ (Gundam SEED Destiny) (โทรทัศน์ - 2004) (Remaster 2011 ปรังปรุงภาพดีขึ้นทันสมัย)- โมบิลสูทกันดั้มเอ็มเอสอิกลู อโพคาลิบ 0079 (โอวีเอ - 2006)- กันดั้มซี๊ด C.E.73 สตาร์เกเซอร์ (Gundam SEED C.E.73 Stargazer)  (โอวีเอ - 2006)- กันดั้มดับเบิ้ลโอ (Gundam 00)  (โทรทัศน์ - 2007)- โมบิลสูทกันดั้มเอ็มเอสอิกลู2 กราวีตีฟรอนท์ (โอวีเอ - 2008)- โมบิลสูท กันดั้ม ยูนิคอร์น (Mobile Suit Gundam UC) (โอวีเอ - 2010)- กันพลาบิลเดอร์ บีกินนิง G (Gunpla Builder Beginning G) (โอวีเอ - 2010)- โมบิลสูทกันดั้มดับเบิ้ลโอ อเวคเคนนิงออฟเดอะเทรลเบลซเซอร์ (Mobile Suit Gundam 00: Awakening of the Trailblazer) (ภาพยนตร์ - 2010)- กันดั้มเอจ (Mobile Suit Gundam Age)  (โทรทัศน์ - 2011)- กันดั้มบิลด์ไฟท์เตอร์ (Gundam Build Fighters)  (โทรทัศน์ - 2013)- กันด๊าม กันดั้ม (Mobile Suit Gundam-san)  (โทรทัศน์ - 2014)- กันดั้ม: G โนะ เรคอนกิสต้า (Gundam: G no Reconguista)  (โทรทัศน์ - 2014)- กันดั้มบิลด์ไฟท์เตอร์ไทร์ (Gundam Build Fighters Try)  (โทรทัศน์ - 2014)- โมบิลสูทกันดั้มดิออริจิ้น (Mobile Suit Gundam The Origin) (โอวีเอ - 2015)- โมบิลสูทกันดั้มเทคเคนสึ โนะ ออแฟ็น (Mobile Suit Gundam: Iron-Blooded Orphans) (โทรทัศน์ - 2015)- โมบิลสูทกันดั้มธันเดอร์โบลต์ (Mobile Suit Gundam Thunderbolt) (ONA เฉพาะ gundaminfo - 2015)- โมบิลสูทกันดั้มธันเดอร์โบลต์: ดีเซมเบอร์สกาย (Mobile Suit Gundam Thunderbolt: December Sky) (ภาพยนตร์ - 2016)- โมบิลสูทกันดั้มยูนิคอร์น รี:0096 (Mobile Suit Gundam Unicorn RE:0096) (โทรทัศน์ - 2016)- โมบิลสูทกันดั้มทไวไลท์แอ็กซิส (Mobile Suit Gundam Twilight AXIS) (ONA เฉพาะ gundaminfo - 2017)- โมบิลสูทกันดั้มธันเดอร์โบลต์: แบนดิตฟลาวเวอร์ (Mobile Suit Gundam Thunderbolt: Bandit Flower) (ภาพยนตร์ - 2017)- โมบิลสูทกันดั้มทไวไลท์แอ็กซิส: เรดแทรส (Mobile Suit Gundam Twilight AXIS: Red Trace) (ภาพยนตร์ - 2017)
*กันดั้มบิลด์ไดเวอร์ (Gundam Build Divers) (โทรทัศน์ - 2018) ออกอากาศในโทรทัศน์ปี พ.ศ. 2561 ทางช่องวัน 31
*โมบิลสูทกันดั้มนาร์ราทีฟ (Mobile Suit Gundam Narrative) (ภาพยนตร์ - 2018)
*กันดั้มบิลด์ไดเวอร์ RE:RISE (Gundam Build Divers Re:RISE) (ONA - 2019) ออกอากาศในโทรทัศน์ปี พ.ศ. 2564 ทางช่อง 7HD
*โมบิลสูทกันดั้ม ดิออริจิ้น - แอดเว้นท์ ออฟ เดอะ เรด คอเมท (Mobile Suit Gundam: The Origin - Advent of the Red Comet) (โทรทัศน์ - 2019)
*โมบิลสูทกันดั้ม ฮาธาเวย์ส (Mobile Suit Gundam Hathaway) (ภาพยนตร์ - 2021)
*โมบิลสูทกันดั้ม แม่มดจากดาวพุธ (Mobile Suit Gundam: The Witch from Mercury) (โทรทัศน์ - 2022)
*โมบิลสูทกันดั้มซี้ด ฟรีดอม (Gundam SEED Freedom) (ภาพยนตร์ - 2024)
*กันดั้ม: บทสวดส่งวิญญาณแห่งความอาฆาต (Gundam Requiem for Vengeance) (ONA - 2024)
*โมบิลสูทกันดั้ม จีควักซ์ (Mobile Suit Gundam gQuuuuuuX) (โทรทัศน์ - TBA 2025)

**ระบบปฏิทินในกันดั้ม**
เนื้อเรื่องในช่วงแรกๆ ใช้ระบบปฏิทิน Universal Century (UC 宇宙世紀) ส่วนภาคหลังๆ จะใช้ระบบปฏิทินอื่น (และโลกจินตนาการอื่น) ที่ต่างออกไป
รายชื่อภาคของโมบิลสูทกันดั้มที่เป็นปฏิทินUC
*โมบิลสูทกันดั้มดิออริจิ้น (UC0068)
*โมบิลสูท กันดั้ม (UC0079)
*โมบิลสูท กันดั้ม เอ็มเอสอิกลู บันทึกลับสงครามหนึ่งปี (UC0079)
*โมบิลสูทกันดั้มเอ็มเอสอิกลู อโพคาลิบ 0079 (UC0079)
*โมบิลสูทกันดั้มเอ็มเอสอิกลู2 กราวีตีฟรอนท์ (UC0079)
*โมบิลสูทกันดั้มธันเดอร์โบลต์ (UC0079)
*โมบิลสูท กันดั้ม 08th ทีม (UC0079)
*โมบิลสูท กันดั้ม 0080 : วอร์อินเดอะพอกเก็ต (UC0079)
*โมบิลสูท กันดั้ม 0083 : สตาร์ดัสต์เมโมรี่ (UC0083)
*โมบิลสูท เซต้ากันดั้ม (UC0087)
*โมบิลสูท กันดั้ม ดับเบิ้ลเซต้า (UC0088)
*โมบิลสูทกันดั้ม : ชาร์ เคาน์เตอร์ แอทแทค (UC0093)
*โมบิลสูท กันดั้ม ยูนิคอร์น (UC0096)
*โมบิลสูทกันดั้มยูนิคอร์น รี:0096 (UC0096)
*โมบิลสูทกันดั้มทไวไลท์แอ็กซิส (UC0096)
*โมบิลสูทกันดั้มนาร์ราทิฟ (UC0097)
*โมบิลสูทกันดั้ม ฮาธาเวย์ส (UC0105)
*โมบิลสูท กันดั้ม F91 (UC0123)
*โมบิลสูท วิกทอรี่กันดั้ม (UC0153)- โมบิลไฟเตอร์จีกันดั้ม ใช้ Future Century (FC 未来世紀)- บันทึกการยุทธ์บทใหม่ กันดั้มวิง และ บันทึกการยุทธ์บทใหม่ กันดั้มวิง : เอนด์เลสวอลตซ์ ใช้ After Colony (AC アフターコロニー)- ศตวรรษใหม่แห่งการยุทธ์ กันดั้มเอกซ์ ใช้ After War (AW アフターウォー)- เทิร์นเอกันดั้มใช้ Current Century (CC 正暦)- โมบิลสูทกันดั้มซี้ด โมบิลสูทกันดั้มซี้ดเดสทินีและ กันดั้มซี๊ด C.E.73 สตาร์เกเซอร์ ใช้ Cosmic Era (CE コズミック・イラ)- กันดั้มดับเบิ้ลโอใช้ Anno Domini หรือ คริสต์ศักราช (AD) โดยตรง- กันดั้มเอจ ใช้ AG (Advance Generation)- กันดั้ม: G โนะ เรคอนกิสต้า ใช้ Rigirudo Century- โมบิลสูทกันดั้มเทคเคนสึ โนะ ออแฟ็น ใช้ ปีศักราชหลังหายนะ (Post Disaster)

**เกม**
ตัวละครและหุ่นยนต์จากซีรีส์กันดั้ม มักจะไปปรากฏอยู่ในเกมซีรีส์ ซูเปอร์โรบ็อตไทเซ็น ของแบนเพรสโต อยู่เสมออย่างน้อยหนึ่งตัว โดยตัวละครที่ไปปรากฏบ่อยที่สุดก็คือ Amuro Ray โดยมักจะมากับกันดั้ม RX-93 Nu Gundam
SD Gundam Capsule Fighter Online เป็นเกมออนไลน์ของกันดัม ทุกอย่างในเกมจะอ้างอิงในเรื่อง Gundam โดยมีส่วนหัวที่ใหญ่ขึ้นแต่ส่วนอื่นเล็กลง
ซีรีส์กันดั้มยังถูกนำมาทำเป็นเกมแนวแอ๊คชั่นตะลุมบอนในชื่อ กันดั้มมุโซ โดยความร่วมมือกันของผู้ถือลิขสิทธิ์อย่างบันไดและพัฒนาโดย บริษัทเกมโคเอะ ซึ่งเริ่มตั้งแต่ปี 2550 ปัจจุบันมีจำนวน 4 ภาค โดยส่วนใหญ่จะลงให้กับเครื่อง PS3 และได้ชื่อว่าเป็นเกมแรกของระบบ PS3 ที่สามารถขายได้เกิน 1 แสนชุดในวันแรกของการจัดจำหน่าย ในภาคต่อๆมาก็สามารถขายมากเป็นอันดับต้นๆของสัปดาห์แรกของการจัดจำหน่ายเช่นกัน

**ดูเพิ่ม**
 โมบิลสูท- โมบิลอาเมอร์- รายชื่อหุ่นยนต์ในกันดั้มซีรีส์- รายชื่อหุ่นยนต์ใน Universal Century- รายชื่อหุ่นยนต์ใน After Colony- รายชื่อหุ่นยนต์ใน Cosmic Era- รายชื่อตัวละครใน Cosmic Era

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  เว็บไซต์อย่างเป็นทางการของ Gundam -  GundamOfficial เว็บไซต์อย่างเป็นทางการของกันดั้มในทวีปอเมริกาเหนือ-  Unofficial Gundam wiki
หมวดหมู่:การ์ตูนญี่ปุ่นแนวโชเน็ง
หมวดหมู่:กันดั้ม
หมวดหมู่:การทหารในอนิเมะและมังงะ
หมวดหมู่:ซันไรส์