ฟุตบอลชิงแชมป์แห่งชาติอาเซียน

ฟุตบอลชิงแชมป์แห่งชาติอาเซียน  (ASEAN Football Federation Championship) หรือ อาเซียน มิตซูบิชิ อิเล็กทริค คัพ (ASEAN Mitsubishi Electric Cup) หรือเรียกย่อกันว่า อาเซียนคัพ เป็นการแข่งขันฟุตบอลระหว่างประเทศในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ จัดขึ้นโดย สหพันธ์ฟุตบอลอาเซียน (ASEAN Football Federation) หรือ เอเอฟเอฟ (AFF) เริ่มการแข่งขันครั้งแรกในปี ค.ศ. 1996 ภายใต้ชื่อ ไทเกอร์คัพ (Tiger Cup) เนื่องจากมีผู้สนับสนุนหลักคือ เบียร์ไทเกอร์ จากประเทศสิงคโปร์ ภายหลังในปี ค.ศ. 2007 เบียร์ไทเกอร์ได้ยกเลิกการสนับสนุน จึงเปลี่ยนชื่อเป็น อาเซียนฟุตบอลแชมเปียนชิพ แต่เปลี่ยนชื่อได้ 1 ปี ซูซูกิ ก็เข้ามาเป็นผู้สนับสนุนใหม่ จึงเปลี่ยนชื่อเป็น เอเอฟเอฟ ซูซูกิ คัพ  (AFF Suzuki Cup) สืบมาจนถึงปี ค.ศ. 2022 มิตซูบิชิ อิเล็กทริค จึงเข้ามาเป็นผู้สนับสนุนใหม่แทน และเปลี่ยนชื่อเป็น เอเอฟเอฟ มิตซูบิชิ อิเล็กทริค คัพ (AFF Mitsubishi Electric Cup) และใช้ชื่อนี้เพียงครั้งเดียวก่อนเปลี่ยนเป็น อาเซียน มิตซูบิชิ อิเล็กทริค คัพ มาจนถึงปัจจุบัน การแข่งขันจะจัดขึ้นในทุก ๆ 2 ปี ยกเว้นปี 2007 และปี 2020
ผู้ชนะเลิศฟุตบอลชิงแชมป์แห่งชาติอาเซียนทั้ง 14 ครั้งนั้นมีทีมชนะเลิศเพียง 4 ชาติคือ ไทย 7 ครั้ง สิงคโปร์ 4 ครั้ง เวียดนาม 3 ครั้ง และมาเลเซีย 1 ครั้ง โดยไทยและสิงคโปร์ เป็น 2 ทีมที่สามารถป้องกันแชมป์ได้ โดยไทยสามารถป้องกันแชมป์ได้ในปี 2002 2016 และ 2022 ส่วนสิงคโปร์ป้องกันแชมป์ได้ในปี 2007
การแข่งขันรายการนี้ ถือเป็นหนึ่งรายการที่มีผู้คนรับชมและติดตามมากที่สุดในภูมิภาค รายการนี้ยังได้รับการยอมรับว่าเป็นการแข่งขันนานาชาติระดับ "A" โดยฟีฟ่า และยังมีการคิดคะแนนอันดับโลกฟีฟ่า ตั้งแต่ปี 1996 และมีแผนในอนาคตในการนำทีมที่ชนะจากรายการนี้ ไปแข่งขันในรายการฟุตบอลชิงถ้วย เอเอฟเอฟ–อีเอเอฟเอฟ ร่วมกับทีมที่ชนะจากรายการฟุตบอลชิงแชมป์เอเชียตะวันออก
อย่างไรก็ตาม ตั้งแต่ออสเตรเลีย เข้าร่วมเอเอฟเอฟ ตั้งแต่วันที่ 27 สิงหาคม 2013 ออสเตรเลียก็ไม่ได้เข้าร่วมการแข่งขันชิงแชมป์อาเซียนซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของข้อตกลงเบื้องต้น

**ประวัติ**
ฟุตบอลชิงแชมป์แห่งชาติอาเซียนครั้งแรก เกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2539 โดยมีสมาชิกผู้ก่อตั้งสหพันธ์ฟุตบอลอาเซียน 6 ประเทศประกอบด้วย ไทย บรูไน ฟิลิปปินส์ มาเลเซีย สิงคโปร์ และอินโดนีเซีย ร่วมกับอีก 4 ประเทศรับเชิญในภูมิภาคที่ไม่เป็นสมาชิกในขณะนั้นคือ กัมพูชา เมียนมา ลาว และเวียดนาม โดยในรอบชิงชนะเลิศไทยกลายเป็นแชมป์ชาติแรกของรายการเมื่อสามารถเอาชนะมาเลเซีย 1–0 ในนัดชิงชนะเลิศที่สิงคโปร์ ในยุคแรกประเทศที่อยู่ใน 4 อันดับแรก จะผ่านเข้ารอบสุดท้ายโดยอัตโนมัติ ส่วนที่เหลือจะต้องไปเล่นในรอบคัดเลือกก่อน

**การจัดการแข่งขัน**
Sportfive (เดิมชื่อ Lagardère Sports) บริษัทการตลาดด้านกีฬา สื่อ และการจัดการอีเว้นท์ มีส่วนร่วมในการแข่งขันนับตั้งแต่ครั้งแรกในปี 1996

**ผู้สนับสนุน**
ในครั้งแรก รายการใช้ชื่อว่า ไทเกอร์คัพ (Tiger Cup) หลังจากที่เบียร์ไทเกอร์จากสิงคโปร์สนับสนุนการแข่งขันตั้งแต่เปิดตัวในปี 1996 จนถึงปี 2004 จนถอนตัวไปในปี 2007 รายการจึงใช้ชื่อว่า เอเอฟเอฟ แชมเปียนชิพ (AFF Championship) ในปี 2008 บริษัทรถยนต์สัญชาติญี่ปุ่น ซูซูกิ ซื้อลิขสิทธิ์การตั้งชื่อการแข่งขัน และการแข่งขันได้รับการตั้งชื่อว่า เอเอฟเอฟ ซูซูกิ คัพ (AFF Suzuki Cup) จนถึงปี 2020 ในปี 2022 ได้ประกาศข้อตกลงการสนับสนุนชื่อใหม่กับบริษัทญี่ปุ่นอย่างมิตซูบิชิ อิเล็กทริค และการแข่งขันได้รับการตั้งชื่อว่า เอเอฟเอฟ มิตซูบิชิ อิเล็กทริค คัพ (AFF Mitsubishi Electric Cup) จนมาในปี 2024 ทาง เอเอฟเอฟ และมิตซูบิชิ อิเล็กทริค ซึ่งเป็นพันธมิตรหลักของการแข่งขันชิงแชมป์เปิดตัวโลโก้ใหม่และอัตลักษณ์ของรายการแบบใหม่ ในฐานะส่วนหนึ่งของการรีแบรนด์การแข่งขันชั้นนำของภูมิภาคซึ่งเดิมเรียกว่าและเปลี่ยนชื่อเป็น อาเซียน มิตซูบิชิ อิเล็กทริค คัพ (ASEAN Mitsubishi Electric Cup)

**รูปแบบการแข่งขัน**
ตั้งแต่ปี 2004 การแข่งขันรอบแพ้คัดออกจะเล่นแบบสองนัดในรูปแบบเหย้าและเยือน ตั้งแต่ปี 2007 จะไม่มีการแข่งขันรอบชิงที่สาม ผู้เข้ารอบรองชนะเลิศจะแสดงรายการตามลำดับตัวอักษร กฎประตูทีมเยือนถูกนำมาใช้กับรอบแพ้คัดออกตั้งแต่ปี 2010 ยกเว้นในปี 2020 เนื่องจากการแข่งขันทั้งหมดจัดขึ้นในสนามกลางที่สิงคโปร์
ตั้งแต่ปี 2018 เป็นต้นมา ได้มีการนำรูปแบบใหม่มาใช้ โดยทีมที่มีอันดับสูงสุดเก้าทีมจะผ่านเข้ารอบโดยอัตโนมัติ ในขณะที่ทีมอันดับ 10 และ 11 จะเล่นในรอบคัดเลือกแบบสองนัด เมื่อได้ครบ 10 ทีมแล้ว ทั้ง 10 ทีมแบ่งออกเป็นสองกลุ่ม กลุ่มละ 5 ทีมและเล่นในระบบพบกันหมด ทีมที่อยู่สองอันดับแรกของแต่ละกลุ่มจะได้เข้าไปเล่นรอบรองชนะเลิศ แล้วทั้ง 4 ทีมจะจับคู่ไขว้กัน และเล่นในระบบเหย้าเยือน ประตูรวมใครมากกว่าจะเข้ารอบชิงชนะเลิศ หากรวมกันแล้วเสมอประตูเยือนใครมากกว่าจะเข้ารอบชิงชนะเลิศ หากยังเสมอกันอีกจะต้องดวลจุดโทษตัดสินจนกว่าจะได้ทีมที่เข้าไปเล่นในรอบชิงชนะเลิศ และในรอบชิงชนะเลิศก็ยังคงเล่นในระบบเหย้าเยือน ประตูรวมใครมากกว่าจะเป็นแชมป์ของรายการ  หากรวมกันแล้วเสมอประตูเยือนใครมากกว่าจะเป็นแชมป์ และหากยังเสมอกันอีกจะต้องดวลจุดโทษตัดสินจนกว่าจะได้ทีมที่เป็นแชมป์

**ผลการแข่งขัน**
หมายเหตุ- ตั้งแต่ปี 2004 การแข่งขันรอบแพ้คัดออกใช้ระบบ 2 เลกโดยผลัดกันเป็นเหย้า - เยือน- ตั้งแต่ปี 2007 ได้ยกเลิกการแข่งขันนัดชิงที่ 3 โดยจะเรียงผู้ผ่านเข้ารอบตามลำดับตัวอักษร จนในปี 2010 ได้เริ่มใช้กฎประตูทีมเยือนแทน- การแข่งขันปี 2018 ได้ปรับรูปแบบการแข่งขันใหม่คือ ทีมอันดับที่ 1 - 9 ที่จะไปรออยู่ในรอบแบ่งกลุ่มโดยอัตโนมัติส่วน 2 ทีมในอันดับสุดท้ายตามการจัดอันดับของการแข่งขันเมื่อปี 2016 มาแข่งกันก่อนในรอบคัดเลือกแบบ เหย้า – เยือนเพื่อหาตัวแทนให้ครบ 10 ทีมจากนั้นก็แบ่งเป็น 2 กลุ่ม กลุ่มละ 5 ทีม แต่ละทีมจะได้เล่นเป็นทีมเหย้า 2 นัดและเยือนอีก 2 นัด

**สรุปทำเนียบแชมป์**
 รอบรองชนะเลิศ (ยกเลิกการแข่งขันนัดชิงที่ 3 ตั้งแต่ปี 2007)

**ความสำเร็จในการแข่งขัน**
ตำแหน่ง- 1st –  ชนะเลิศ / แชมเปี้ยน- 2nd – รองชนะเลิศ- 3rd – อันดับที่ 3- 4th – อันดับที่ 4- SF – รอบรองชนะเลิศ- GS – รอบแบ่งกลุ่ม- q – ผ่านเข้ารอบในการแข่งขันปัจจุบัน-  ••  — ผ่านเข้ารอบแต่ถอนตัว-  •  – ไม่ผ่านรอบคัดเลือก-  ×  – ไม่ได้เข้า / ถอนตัว / ห้าม-    – เจ้าภาพ
หมายเหตุgroup=note

**รางวัล**

**ผู้ฝึกสอนที่ชนะเลิศ**

**ตารางอันดับตลอดกาล**

**บันทึกและสถิติ**

**ผู้ทำประตูสูงสุดโดยรวม**
 ตัวหนา หมายถึงผู้เล่นที่ยังเล่นให้แก่ฟุตบอลทีมชาติอยู่

**แชมป์มากที่สุด**
 Thailand – 7 ครั้ง (1996, 2000, 2002, 2014, 2016, 2020, 2022)

**แชมป์ติดต่อกัน**
 Thailand – 3 ครั้ง (2000 และ 2002, 2014 และ 2016, 2020 และ 2022)- Singapore – 1 ครั้ง (2004 และ 2007)

**ชนะครั้งใหญ่ที่สุด**
 Indonesia 13–1 Philippines (ณ วันที่ 23 ธันวาคม 2002 ที่ สนามกีฬาหลักเกอโลราบุงการ์โน ใน จาการ์ตา)

**ผู้ฝึกสอนที่ประสบความสำเร็จมากที่สุด**
 Radojko Avramović – 3 ครั้ง (Singapore, 2004, 2007 และ 2012)

**ผู้เล่นที่ประสบความสำเร็จมากที่สุด**
 สารัช อยู่เย็น – 4 ครั้ง (Thailand, 2014, 2016, 2020, 2022)

**ผู้ทำประตูสูงสุดในการแข่งขันครั้งเดียว**
 Noh Alam Shah – 10 ประตู (Singapore, 2007)

**ผู้ทำประตูสูงสุดในนัดเดียว**
 Noh Alam Shah – 7 ประตู (ในนัด Singapore vs Laos, 2007)

**ผู้ทำประตูในการแข่งขันสูงสุด**
 ธีรศิลป์ แดงดา – 4 ครั้ง (Thailand, 2008, 2012, 2016 และ 2020)

**แฮตทริกครั้งแรกสุด**
 K. Sanbagamaran – 53 นาที (ในนัด Malaysia vs Philippines ณ วันที่ 4 กันยายน 1996)

**แฮตทริกเร็วที่สุด**
 ศรายุทธ ชัยคำดี – 4 นาที (ในนัด Thailand vs TLS ณ วันที่ 12 ธันวาคม 2004)

**ผู้เล่นที่อายุน้อยที่สุด**
 Zenivio – 16 ปี 7 เดือน 13 วัน (ในนัด TLS vs Thailand ณ วันที่ 5 ธันวาคม 2021)

**ผู้ทำประตูอายุน้อยที่สุด**
 Marselino Ferdinan – 18 ปี 3 เดือน 24 วัน (ในนัด Indonesia vs Philippines ณ วันที่ 2 มกราคม 2023)

**ผู้เล่นที่อายุมากที่สุด**
  Hassan Sunny – 38 ปี 9 เดือน 1 วัน (ในนัด Singapore vs Malaysia ณ วันที่ 3 มกราคม 2023)

**ผู้ทำประตูอายุมากที่สุด**
 Aleksandar Đurić – 42 ปี 3 เดือน 7 วัน (ในนัด Singapore vs Malaysia ณ วันที่ 25 พฤศจิกายน 2012)

**สถิติอื่น ๆ**
 อินโดนีเซีย (2004), ไทย (2008) และเวียดนาม (2000, 2018, 2020, 2022) ไม่เสียประตูเลย แม้แต่ลูกเดียวในรอบแบ่งกลุ่มในปีที่ระบุ- ในฟุตบอลชิงแชมป์แห่งชาติอาเซียน 2002 รอบชิงชนะเลิศ ยังคงเป็นรอบชิงชนะเลิศเพียงรายการเดียวที่ตัดสินแชมป์ด้วยลูกโทษ

**การตลาด**

**ดูเพิ่ม**
 ฟุตบอลหญิงชิงแชมป์แห่งชาติอาเซียน- เอเชียนคัพ- ฟุตบอลชิงแชมป์เอเชียใต้- ฟุตบอลชิงแชมป์เอเชียตะวันออก- ฟุตบอลชิงแชมป์เอเชียตะวันตก- ฟุตบอลชิงแชมป์เอเชียกลาง

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  AFF Cup ที่ RSSSF.com
หมวดหมู่:การแข่งขันฟุตบอลนานาชาติในทวีปเอเชีย
ฟุตบอลชิงแชมป์แห่งชาติอาเซียน
ฟุตบอลชิงแชมป์แห่งชาติอาเซียน