หลวงวิจิตรวาทการ (วิจิตร วิจิตรวาทการ)

พลตรี หลวงวิจิตรวาทการ (วิจิตร วิจิตรวาทการ, ชื่อเดิม กิมเหลียง วัฒนปฤดา (c=金良)) เป็นราชบัณฑิตกิตติมศักดิ์ นักปราชญ์ นักประวัติศาสตร์ นักการเมือง นักปาถกฐา นักประพันธ์ คนสำคัญของประเทศไทย

**ประวัติ**
หลวงวิจิตรวาทการเป็นผู้ต้นคิดและริเริ่มในการเปลี่ยนแปลงชื่อประเทศจากสยามเป็นไทย เป็นบุตรคนหนึ่งใน 8 คน ของนายอินและนางคล้าย บุตรีของหลวงสกลรักษา นายอำเภอ เกิดเมื่อวันที่ 11 สิงหาคม พ.ศ. 2441 เวลา 4.00 น. ย่ามรุ่ง ที่อำเภอหนองขาหย่าง จังหวัดอุทัยธานี บิดามารดามีอาชีพค้าขาย แต่มารดาเสียก่อนเมื่อยังเล็ก เมื่ออายุ 8 ขวบเข้าเรียนที่โรงเรียนวัดขวิด ตำบลสะแกกรัง เมื่อจบประถมศึกษา บิดาได้นำไปฝากให้บวชสามเณรอยู่กับพระมหาชุ้ย วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ราชวรมหาวิหาร
เมื่ออายุ 13 ปี ในปี พ.ศ. 2453 ได้ศึกษานักธรรมและบาลีจนจบนักธรรมเอกและเปรียญ 5 ประโยค โดยสอบได้เปรียญ 5 ประโยคใน พ.ศ. 2459 เมื่ออายุ 19 ปี สอบได้เป็นที่ 1 ในประเทศ ได้รับประกาศนียบัตรหมายเลข 1 จากพระหัตถ์ของรัชกาลที่ 6 และได้รับความไว้วางใจจากพระศรีวิสุทธิวงศ์ (เฮง เขมจารี) ให้เป็นครูสอนภาษาบาลีอีกด้วย 

หลวงวิจิตรวาทการเป็นคนใฝ่รู้อย่างยิ่ง นอกจากเรียนนักธรรมและบาลีแล้วยังแอบเรียนภาษาอังกฤษและฝรั่งเศส เพราะเขาไม่ให้เรียนวิชาอื่นจนมีความรู้ในภาษาทั้งสองดี ได้แปลพงศาวดารเยอรมันเป็นไทยโดยใช้นามปากกาว่า "แสงธรรม"
หลวงวิจิตรวาทการถึงแก่อนิจกรรมเมื่อวันที่ 31 มีนาคม พ.ศ. 2505 เวลา 6.40 น. ที่บ้านพักซอยเกษม ถนนสุขุมวิท 24 กรุงเทพมหานคร ด้วยภาวะหัวใจล้มเหลว สิริอายุ 63 ปี พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ 9 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เสด็จพระราชดำเนินพระราชทานเพลิงศพ พลตรี หลวงวิจิตรวาทการ (วิจิตร) ณ เมรุหลวงหน้าพลับพลาอิศริยาภรณ์ วัดเทพศิรินทราวาสราชวรวิหาร เมื่อวันที่ 16 สิงหาคม พ.ศ. 2505 โดยบรรจุศพหลวงวิจิตรวาทการด้วยพระโกศไม้สิบสอง และประดับเฟื้องเป็นเกียรติยศ

**ครอบครัว**
หลวงวิจิตรวาทการ สมรสกับคุณหญิง ประภาพรรณ วิจิตรวาทการ มีบุตร-ธิดาด้วยกัน 7 คน ได้แก่9–10
# ดร.วิญญู วิจิตรวาทการ 
# วิวิทย์ วิจิตรวาทการ 
# วิจิตรา รังสิยานนท์ 
# นพ. วิบูล วิจิตรวาทการ 
# วิภาจ วิจิตรวาทการ 
# วิชรัตน์ วิจิตรวาทการ 
# วิวัฒนวงศ์ วิจิตรวาทการ

**การทำงาน**
เมื่ออายุ 20 ปี ได้อุปสมบทเป็นภิกษุ อยู่ในภิกขุภาวะได้เพียงเดือนเดียวก็ลาสิกขาออกมารับราชการที่กองการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ ทำงานอยู่เป็นเวลา 2 ปี 3 เดือน ก็ได้มีโอกาสไปรับตำแหน่งผู้ช่วยเลขานุการ ประจำสถานอัครราชทูตสยาม ณ กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส รับราชการได้ 6 ปีเต็ม แล้วได้ย้ายไปประจำการในสถานอัครราชทูตสยาม ณ กรุงลอนดอน สหราชอาณาจักร เมื่อครั้งยังรับราชการอยู่ที่กรุงปารีส หลวงวิจิตรวาทการ ร่วมประชุมกับผู้ก่อตั้งคณะราษฎร แต่มิได้เข้าร่วมคณะราษฎร เพราะไม่เห็นด้วยกับปรัชญาและแนวโน้มด้านลัทธิคอมมิวนิสต์ของปรีดี พนมยงค์ และต้องการปกป้องยึดมั่นสถาบันพระมหากษัตริย์ไว้ภายใต้รัฐธรรมนูญ หลวงวิจิตรวาทการจึงก่อตั้ง "คณะชาติ" ขึ้นมาเพื่อหมายจะเปรียบเทียบกับคณะราษฎร แต่ไม่ประสบความสำเร็จเท่าเทียมคณะราษฎร หลังจากรับราชการต่อที่กรุงลอนดอน หลวงวิจิตรวาทการ จึงกลับมาร่วมงานวางแผนปฏิวัติกับคณะราษฎรที่ประเทศสยาม ร่วมก่อการเปลี่ยนแปลงการปกครองโดยมิได้เอาชื่อเข้าคณะผู้ก่อการอย่างเป็นทางการ

**ตำแหน่งราชการ**
หลวงวิจิตรวาทการ (วิจิตร) มีตำแหน่งราชการ ดังนี้- พ.ศ. 2461 เสมียนกองการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ- พ.ศ. 2463 ผู้ช่วยเลขานุการ สถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส- พ.ศ. 2467 เลขานุการ สถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส- พ.ศ. 2469 เลขานุการ สถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงลอนดอน สหราชอาณาจักร- พ.ศ. 2472 หัวหน้ากองการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ- พ.ศ. 2473 หัวหน้ากองการทูต กระทรวงการต่างประเทศ- พ.ศ. 2474 หัวหน้ากองการเมือง กระทรวงการต่างประเทศ และเลขานุการ คณะข้าหลวงใหญ่ปักปันเขตแดนแม่น้ำโขง- พ.ศ. 2475 ผู้ช่วยอธิบดีกรมการเมือง กระทรวงการต่างประเทศ และอาจารย์ผู้สอนประวัติศาสตร์สากล จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย- พ.ศ. 2476 อธิบดีกรมพิธีการทูต กระทรวงการต่างประเทศ- พ.ศ. 2477 อธิบดีกรมศิลปากร เลขาธิการราชบัณฑิตสถานและอาจารย์ผู้สอนประวัติศาสตร์การปกครอง มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์- พ.ศ. 2480 อธิบดีกรมศิลปากร และรัฐมนตรี- พ.ศ. 2484 รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศ และรัฐมนตรีสั่งราชการแทน กระทรวงศึกษาธิการ- พ.ศ. 2485 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ - พ.ศ. 2486 เอกอัครราชทูตประจำประเทศญี่ปุ่น- พ.ศ. 2493 ผู้ประศาสน์การ (รักษาการตำแหน่งอธิบดี) และอาจารย์ผู้สอนประวัติศาสตร์เศรษฐกิจไทย มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์- พ.ศ. 2494 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง- พ.ศ. 2495 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ และเอกอัครราชทูตประจำประเทศอินเดีย- พ.ศ. 2496 เอกอัครราชทูตประจำประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ออสเตรีย และยูโกสลาเวีย- พ.ศ. 2501 รองผู้อำนวยการฝ่ายผลเรือน กองบัญชาการปฏิวัติ- พ.ศ. 2502 ปลัดบัญชาการสำนักนายกรัฐมนตรี สมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญ กรรมการสภาพัฒนาการเศรษฐกิจแห่งชาติ กรรมการสร้างเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตระกูลใหม่ (ราชมิตราภรณ์)20 และประธานคณะที่ปรึกษาองค์การของรัฐ- พ.ศ. 2503 กรรมการบริหารสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ เลขาธิการสภามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล และมหาวิทยาลัยศิลปากร และผู้สั่งและปฎิบัติราชการแทนนายกรัฐมนตรี

**บทบาททางการเมือง**
ภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง หลวงวิจิตรวาทการ ซึ่งขณะนั้นมียศเป็น อำมาตย์โท และดำรงตำแหน่งผู้ช่วยอธิบดีกรมการเมือง กระทรวงการต่างประเทศ ได้ถูกปลดออกจากราชการเมื่อวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2475 แต่ในภายหลังได้กลับเข้ารับราชการโดยได้รับโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้เป็น เจ้ากรมกองประกาศิต เมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม ปี พ.ศ. 2476 ต่อมาได้โอนมารับราชการที่ กระทรวงธรรมการ ก่อนจะมีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้เป็นผู้รั้งตำแหน่งอธิบดีกรมศิลปากรเมื่อวันที่ 19 เมษายน พ.ศ. 2477 ต่อมาได้ดำรงตำแหน่งเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงต่างประเทศแทนจอมพล แปลก พิบูลสงคราม เมื่อวันที่ 19 มิถุนายน พ.ศ. 2485เมื่อเกิดสงครามโลกครั้งที่สอง ประเทศญี่ปุ่นได้ทำลายประเทศจีนและประเทศอื่น ๆ ในทวีปเอเชียและเข้าประชิดเตรียมรุกรานประเทศไทย หลวงวิจิตรวาทการปรึกษากับนายกรัฐมนตรี จอมพล แปลก พิบูลสงคราม ทั้งสองตัดสินว่า เพื่อป้องกันประเทศไทย มิให้ถูกทำลายโดยกองทัพญี่ปุ่น ประเทศไทยควรยินยอมให้ประเทศญี่ปุ่นเดินทัพผ่านไปสู่แหลมมลายู และให้ดำรงอิสรภาพของประเทศไทยเป็นการตอบแทน หลวงวิจิตรวาทการ สละตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงต่างประเทศ ไปเป็นเอกอัครราชทูตประจำกรุงโตเกียวที่ประเทศญี่ปุ่นแทนนาย ดิเรก ชัยนาม เมื่อวันที่ 18 ตุลาคม พ.ศ. 2486ในระยะสงครามโลกครั้งที่สองนี้ ประเทศญี่ปุ่นได้ตอบแทนมิตรภาพของประเทศไทย โดยช่วยเหลือให้ประเทศไทยรบยึดคืนแผ่นดินที่ได้สูญเสียแก่ประเทศอังกฤษและฝรั่งเศสในประวัติศาสตร์ 
เมื่อสงครามโลกครั้งที่สองสิ้นสุดลง ด้วยความพ่ายแพ้ของประเทศญี่ปุ่น หลวงวิจิตรวาทการ เอกอัครราชทูตไทยประจำประเทศญี่ปุ่น รวมทั้งเอกอัครราชทูตเยอรมันและเอกอัครราชทูตอิตาลี จึงถูกแม่ทัพสหรัฐนายพล ดักลาส แมคอาเธอร์ สั่งจับเข้าที่คุมขัง คุณหญิงวิจิตรวาทการได้เข้าอธิบายต่อนายพลแมคอาเธอร์ว่าประเทศไทยนั้น จำเป็นต้องดำเนินนโยบายเพื่อดำรงอิสรภาพ และปกป้องคุ้มกันประเทศมิให้ญี่ปุ่นทำลาย นายพลแมคอาเธอร์เข้าใจและรับคำอธิบายของคุณหญิงวิจิตรวาทการ สั่งปลดปล่อยหลวงวิจิตรวาทการออกจากที่คุมขัง รวมทั้งจัดการมอบเครื่องบินอเมริกัน นำหลวงวิจิตรวาทการและข้าราชการประจำสถานทูตกลับเมืองไทย แต่เมื่อกลับมาถึงประเทศ รัฐบาลไทยภายใต้นายกรัฐมนตรีควง อภัยวงศ์ และความควบคุมของพันธมิตรอังกฤษ ฝรั่งเศส และสหรัฐอเมริกา จึงจับกุมหลวงวิจิตรวาทการเข้าที่คุมขังในฐานอาชญากรสงคราม
หลวงวิจิตรวาทการและจอมพล แปลก พิบูลสงคราม ถูกกล่าวหาเป็นอาชญากรสงคราม ฝ่ายอังกฤษและฝรั่งเศสต้องการให้ประหารชีวิตทั้งสองท่าน แต่สหรัฐอเมริกา ยืนยันว่าต้องดำเนินการขึ้นศาลตัดสินความก่อน ศาลไทยตัดสินความโดยยกเลิกข้อฟ้องทั้งหมดในพระราชบัญญัติอาชญากรสงคราม และปลดปล่อยจอมพล แปลก พิบูลสงคราม หลวงวิจิตรวาทการ และนักโทษการเมืองอื่น ๆ ออกจากที่คุมขัง กลับสู่อิสรภาพ
หลวงวิจิตรวาทการกลับมาใช้ชีวิตเป็นนักประพันธ์ แต่งสารคดีและนวนิยาย ประสบความสำเร็จเจริญรุ่งเรืองในชีวิตนอกการเมือง จนสามปีต่อมา จอมพล แปลก พิบูลสงคราม และหลวงวิจิตรวาทการ ร่วมปรึกษาวางแผนรัฐประหารยึดอำนาจกลับคืนสำเร็จ
หลวงวิจิตรวาทการจึงกลับสู่สภาวะนักการเมือง ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคลัง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ ในรัฐบาลของจอมพล แปลก พิบูลสงคราม ภายหลังเป็นเอกอัครราชทูตประจำประเทศอินเดีย ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ และยูโกสลาเวีย (เซอร์เบีย) และต่อมาได้ดำรงตำแหน่ง ปลัดบัญชาการสำนักนายกรัฐมนตรี (เทียบเท่ารัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี) ในรัฐบาลของ จอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์
หุ่นขี้ผึ้งหลวงวิจิตรวาทการ จัดแสดง ณ พิพิธภัณฑ์หุ่นขี้ผึ้งมาดามทุซโซต์ กรุงเทพฯ

**แนวคิดเปลี่ยนแปลงชาตินิยม**
บทบาทสำคัญที่สุดของหลวงวิจิตรวาทการ ในฐานะนักการเมืองและนักชาตินิยม คือเป็นต้นความคิด ในการเปลี่ยนแปลงชื่อประเทศจากสยามเป็นไทย หลวงวิจิตรวาทการเป็นนักประวัติศาสตร์ ที่ศึกษาค้นคว้าประวัติของชนชาติไทย โดยอ้างว่าแรกตั้งรากฐานอยู่ที่ทะเลแคสเปียนใกล้ประเทศรัสเซีย และอพยพเข้าสู่เขตยูนนานก่อนชนชาติจีน ถูกชนชาติจีนบุกรุกผลักดันลงสู่ทิศใต้ จนถึงแดนสุวรรณภูมิ มีจำนวนชนชาวไทยทั้งหมดในขณะนั้น ประมาณ 30 ล้านคน ส่วนใหญ่อยู่ในประเทศสยาม จึงนำเรื่องขึ้นเสนอต่อจอมพล แปลก พิบูลสงคราม ว่าสมควรเปลี่ยนชื่อประเทศจากสยามเป็นไทย จอมพล แปลก พิบูลสงคราม จึงแต่งตั้งหลวงวิจิตรวาทการให้เป็นประธานคณะกรรมการ นำเรื่องเปลี่ยนชื่อประเทศขึ้นสู่สภาผู้แทน และสภาผู้แทนแห่งประเทศสยาม จึงลงมติเปลี่ยนชื่อประเทศจากสยามเป็นไทย

**ผลงาน**
หลวงวิจิตรวาทการ เป็นผู้แต่งหนังสือ
ประเภทวิชาการและศาสนา- ดวงประทีป หนังสือประเภทวิชาการแบบรายทศ ใช้นามปากกาว่า "เวทิก"- หนังสือแผ่นปลิว วัดมหาธาตุ ใช้นามปากกว่า  "องคต"- ประวัติศาสตร์สากล ซึ่งมีอยู่ด้วยกัน 5 เล่ม โดยใช้นามปากกาว่า "วิเทศกรณีย์"- ประชุมพงศาวดารฉบับความสำคัญ จำนวน 8 เล่ม- จารึกพ่อขุนรามคำแหงกับคำอธิบาย- ศาสนาสากล จำนวน 5 เล่ม- วิชชาแปดประการ- มหาบุรุษ- มันสมอง- ความฝัน- พุทธานุภาพ- กุศโลบาย- กำลังใจ- กำลังความคิด- ดวงหน้าในอดีต- ของดีในอินเดีย- ลัทธิโยคี- การเมืองการปกครองของกรุงสยาม- คณะการเมือง- ชีวิตแห่งละคร- ไปพม่า- จิตวิทยา- จิตตานุภาพ- การเมือง- วิธีทำงานและสร้างอนาคต- ทางสู้ในชีวิต- วิชาการครองเรือนครองรัก- กุศโลบายสร้างความยิ่งใหญ่- มหัศจรรย์ทางจิต- งานค้นคว้าเรื่องชนชาติไทย
ประเภทบทความและสารคดี- ความขบขัน - ความหมายการศึกษา - วิถีนักเขียน- กำเนิดธนบัตร- มุสโสลินี- แม่ศรี-คู่สร้าง
ประเภทบทละครประวัติศาสตร์- นเรศวรประกาศอิสรภาพ (พ.ศ. 2477)- พ่อขุนผาเมือง- ดาบแสนเมือง- เจ้าหญิงกรรณิการ์- ลานเลือด-ลานรัก- เลือดสุพรรณ (พ.ศ. 2479)- ราชมนู- ศึกถลาง (พ.ศ. 2480)- พระเจ้ากรุงธนบุรี (พ.ศ. 2480)- มหาเทวี- น่านเจ้า- เจ้าหญิงแสนหวี- เบญจเพศ- ชนะมาร- สีหราชเดโช- ตายดาบหน้า- เพ็ชรัตน์-พัชรา- ลูกพระคเณศวร์- ครุฑดำ- โชคชีวิต- อนุภาพพ่อรามคำแหง- อนุภาพแห่งความเสียสละ- อนุภาพแห่งความรัก- อนุภาพแห่งศีลสัตย์- ราชธิดาพระร่วง- บทละครหลังฉาก- สองคนพ่อลูก- ในน้ำมีปลา-ในนามีข้าว- หลานเขยของคุณป้า- ความรักของแม่- สละชีพเพื่องาน- น้ำใจแม่- ฝั่งโขง- ภริยาสมาชิกสภา- สายเสียแล้ว- ผีการพนัน- เหลือกลั้น- แม่สายบัว- ขายม้า-หาคู่- เทพธิดากาชาด- เสียท่า
ประเภทนวนิยายและนวนิยายอิงประวัติศาสตร์- ห้วงรักเหวลึก- พานทองรองเลือด- ดอกฟ้าจำปาศักดิ์- ฟากฟ้าสาละวิน- สวรรค์ยังไม่ทอดทิ้งข้าพเจ้า- ยอดเศวตฉัตร- ผจญชีวิต- ครุฑดำ- เสน่ห์นาง- กรุงแตก- ใครฆ่าพระเจ้ากรุงธน- เจ้าแม่จามรี (ใช้นามปากกาว่า "แสงธรรม")- เจ้าแม่สาริกา- บ่มรัก- บุรุษอาธรรม์- สมร- ลูกเมียเก่า- อนาคตของชาติ (ใช้นามปากกาว่า "ดาวพฤหัส")- เพ็ชรพระนารายณ์- บัลลังก์เชียงรุ้ง- สละชีพเพื่อชู้- กุหลาบเมาะลำเลิง- ทุ่งร้างทางรัก- อาทิตย์อัสดง- คืนสวรรค์-วันสวาท- กรรณิการ์เทวี- มรสุมแห่งชีวิต- มนต์เรียกผัว- เหล็กล้างแค้น- เมื่อข้าพเจ้าหนีเมีย- ของรักตกตม- เลือดล้างเคราะห์- คลุมถุงชน- หลุมฝังรัก- รักสวยรักศิลป์- เสน่ห์นาง- ผัวหาย- กุญแจทอง- สมร- ความรักครั้งหลัง- เจ้าแม่จามรี- บุรุษอาธรรม์- บ่มรำ- เจ้าแม่สาลิกา- บทเรียนสร้างชีวิต- แปดปีภายหลัง- เมื่อไทยเป็นทาส- ความรักในกรงขัง- เพลงเก่า-เพลงกรรม- เลือดก้อนหนึ่ง- ชั่วดีพี่สะไภ้- หวานใจเจ้าอนุ- กลัวจนหายกลัว- ผู้ชนะเลิศ- สองชีวิต- น้ำตาของแม่- ขวัญตา-ขวัญใจ- นางเอกของข้าพเจ้า- เนื้อคู่สู่สม- ยอดมิ่ง-ยอดมิตร- ผัวแท้-ผัวเทียม- กลับบ้านดีกว่า- นักเขียนราคาแพง- ชีวิตคือการต่อสู้- เพื่อมาตุภูมิ- ตายสองครั้ง- ลูกชายของแม่- ศิลปะสมัยใหม่- หนามบ่งหนาม- โชคหลายชั้น- บูชารัก- รู้ตัวเมื่อจะตาย- เพลินพิศ- ลูกทาสในเรือนเบี้ย- เล่ห์ทำลายรัก- กองร้อยมรณะ- คืนร้างคืนรัก- แฟนหัวใจ- เพื่อนเก่าเมียรัก- ง่ายนิดเดียว- หลังฉากมรณะ- ประทุมมาลย์- ไม่กลัวตาย- เข็มเล่มเดียว- ผิดสัญญา- อย่าเล่นกับคำสาบาน- ปีศาจการพนัน- เมื่อข้าพเจ้าฆ่าตัวตาย- สมรสที่เดีเลิศ- ชื่นเพราะชู้ - สู้เพราะรัก- กรีเซลดา- ราตรีโชค
ปาฐกถา สุนทรพจน์ และการบรรยาย- ความฝัน- กำเนิดของหนังสือพิมพ์- การแต่งงาน- การศิลปากร- ความยุ่งยากในปลายบูรพทิศ- วัฒนธรรมสุโขทัย- สุนทรพจน์วันสถาปนา สมเด็จพระวันรัต เขมจารี วัดมหาธาตุ- การเสียดินแดนไทยให้แก่ฝรั่งเศส- ความสัมพันธ์ทางเชื้อชาติระหว่างไทยกับเขมร- ชาติไทยจะชนะ- ข้อเท็จจริงบางประการ- อารยะธรรม- ของดีในภาคอีสาน- ความรัก- ชีวิตของนักประพันธ์- ความเจริญ- ความเชื่อในศาสนา- ธรรมวิภาค- ลักษณะของคน- ปัญหาการเงินของเยอรมันนีในสงครามโลกครั้งที่ 2- มนุสสปฏิวัติ- ตะวันออกกลาง- การประหยัด- ผลของลัทธินิยมเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ- กัลยาณการี- เงินได้ของสรรพากร- นโยบายชาตินิยม- การทูตของประเทศไทย- งานของสำนักนายกรัฐมนตรี- ชาติกับศาสนา- โลกปัจจุบันในแง่ประวัติศาสตร์- สภาความมั่นคงแห่งชาติ- การคลังยามสงคราม- ความปลอดภัยของประเทศไทย
หลวงวิจิตรวาทการยังเป็นผู้ประพันธ์คำร้องและทำนองเพลงปลุกใจให้รักชาติประกอบเรื่องในละครประวัติศาสตร์ เช่น เพลงตื่นเถิดชาวไทย เพลงต้นตระกูลไทย เพลงรักเมืองไทย เพลงเลือดสุพรรณ เพลงแหลมทอง และเพลงกราวถลางเป็นต้น นอกจากนั้นท่านยังแต่งบทละครอิงประวัติศาสตร์ และเพลงประกอบละครเหล่านั้น ไว้หลายเรื่องและหลายเพลง ท่านเป็นผู้หนึ่งที่มีบทบาทสำคัญในการปลุกเร้าความรู้สึกชาตินิยมในสมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม เป็นนายกรัฐมนตรี

**เกียรติยศ**

**เครื่องราชอิสริยาภรณ์**
พลตรี  ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ของทั้งไทยและต่างประเทศ ดังนี้

**เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย**

**เครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ**
 ฝรั่งเศส :
** พ.ศ. 2472 – 80px เครื่องอิสริยาภรณ์เลฌียงดอเนอร์ ชั้นที่ 5 เชอวาลีเย (ถูกเรียกคืนเนื่องจากกรณีพิพาทอินโดจีน)- จักรวรรดิญี่ปุ่น : 
** พ.ศ. 2486 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์อาทิตย์อุทัย ชั้นที่ 1- นาซีเยอรมนี : 
** พ.ศ. 2486 – 80px เครื่องอิสริยาภรณ์อินทรีเยอรมัน ชั้นที่ 1- ราชอาณาจักรอิตาลี : 
** พ.ศ. 2486 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์อินทรีโรมัน ชั้นที่ 1- อาร์เจนตินา : 
** พ.ศ. 2504 – 80px เครื่องอิสริยาภรณ์ดวงอาทิตย์แห่งพฤษภาคม ชั้นที่ 1

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  ละครหลวงวิจิตรวาทการ. บ้านรำไทย.- สายชล สัตยานุรักษ์. (2545). ความเปลี่ยนแปลงในการสร้าง “ชาติไทย” และ “ความเป็นไทย” โดยหลวงวิจิตรวาทการ. กรุงเทพฯ: มติชน. 974-322-714-8.- Barmé, Scot. (1993). Luang Wichit Wathakan and the Creation of Thai Identity. Singapore: Institute of Southeast Asia Studies. 981-3016-58-2.
2505
หมวดหมู่:รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังไทย
หมวดหมู่:รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ไทย
หมวดหมู่:รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศไทย
หมวดหมู่:รัฐมนตรีไทยที่ไม่ได้ประจำกระทรวง
หมวดหมู่:สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยแบบแต่งตั้ง
หมวดหมู่:อธิการบดีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
หมวดหมู่:อธิบดีกรมประชาสัมพันธ์
หมวดหมู่:เลขาธิการสภาความมั่นคงแห่งชาติ
หมวดหมู่:ปลัดสำนักนายกรัฐมนตรีไทย
วิจิตรวาทการ
วิจิตรวาทการ
วิจิตรวาทการ
หมวดหมู่:ทหารบกชาวไทย
หมวดหมู่:เปรียญธรรม 5 ประโยค
หมวดหมู่:ราชบัณฑิตกิตติมศักดิ์
หมวดหมู่:ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
หมวดหมู่:ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
หมวดหมู่:ทหารชาวไทยในสงครามโลกครั้งที่สอง
หมวดหมู่:อาชญากรสงครามชาวไทย
หมวดหมู่:นักพูด
หมวดหมู่:นักแต่งเพลงชาวไทย
หมวดหมู่:บุคคลจากอำเภอหนองขาหย่าง
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ป.ช.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ว.ม.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ท.จ. (ฝ่ายหน้า)
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญ ร.ด.ม.(ศ)
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ ว.ป.ร.2
หมวดหมู่:เอกอัครราชทูตไทยประจำญี่ปุ่น
หมวดหมู่:เอกอัครราชทูตไทยประจำยูโกสลาเวีย
หมวดหมู่:บุคคลในประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์
หมวดหมู่:ชาตินิยมไทย
หมวดหมู่:อุดมการณ์รวมกลุ่มไทย