กวางซีกา

thumb
thumb
กวางซีกา (sika deer; ชื่อทวินาม: Cervus nippon) หรือรู้จักในชื่ออื่น ๆ ว่า กวางลายจุดเหนือ (Northern spotted deer) และกวางญี่ปุ่น (Japanese deer) เป็นสปีชีส์ของกวางที่มีถิ่นกำเนิดในเอเชียตะวันออกและถูกนำเข้าไปเป็นสัตว์เลี้ยงในหลายพื้นที่บนโลก อดีตพบในตอนใต้ทางภาคเหนือของประเทศเวียดนามไปจนถึงทางเหนือของเขตสหพันธ์ตะวันออกไกลของรัสเซีย ปัจจุบันเกือบจะสูญพันธุ์แล้วในทุกพื้นที่ ยกเว้นในประเทศญี่ปุ่นที่มีประชากรหนาแน่น

**ศัพทมูล**
ชื่อ "ซีกา" มาจากคำว่า "ชิกะ" (shika) ซึ่งเป็นคำในภาษาญี่ปุ่นที่มีความหมายว่า "กวาง" ในประเทศญี่ปุ่น กวางสปีชีส์นี้รู้จักในชื่อ  "กวางญี่ปุ่น" หรือ "นิฮนจิกะ"  (nihonjika) ในภาษาจีนรู้จักในชื่อ "เหมย์ฮฺวาลู่" (l=กวางดอกบ๊วย) เนื่องจากมีลายจุดบนตัวที่คล้ายกับดอกบ๊วย

**อนุกรมวิธาน**
กวางซีกาเป็นสมาชิกในสกุล Cervus กลุ่มกวางที่รู้จักกันในฐานะกวาง"แท้" ในวงศ์ Cervidae ในอดีต กวางซีกาจัดเข้ากับสกุลนี้ร่วมกับสัตว์ชนิดที่ต่างกัน 9 ชนิด ภายหลังพบว่าสัตว์เหล่านั้นมีพันธุกรรมต่างกัน และจัดใหม่ภายใต้สกุลอื่น ปัจจุบัน กวางที่อยู่ในสกุล Cervus ได้แก่ กวางซีกา กวางแดง (C. elaphus) ในสกอตแลนด์ ยูเรเชีย และแอฟริกาเหนือ (นำเข้าอาร์เจนตินา ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์) และกวางเอลก์ (C. canadensis) ในอเมริกาเหนือ ไซบีเรีย และเอเชียเหนือ-กลาง
หลักฐานทางดีเอ็นเอระบุว่าชนิดที่เคยอยู่ใน Cervus ไม่ได้ใกล้ชิดกันอย่างที่คิด ทำให้มีการสร้างสกุลใหม่ บรรพบุรุษของ Cervus ทุกชนิดน่าจะมีต้นกำเนิดในเอเชียกลาง และน่าจะมีรูปร่างคล้ายกวางซีกา

**ชนิดย่อย**
การปนเปื้อนทางพันธุกรรมอย่างร้ายแรงปรากฏในประชากรหลายกลุ่ม โดยเฉพาะในจีน ทำให้สถานะชนิดย่อยหลายชนิดยังคงไม่กระจ่าง สถานะของ C. n. hortulorum ยังไม่ชัดเจนและอาจมีต้นดำเนิดหลายแห่ง จึงไม่แสดงในรายการนี้
*C. n. aplodontus, ฮนชูเหนือ
*C. n. grassianus, มณฑลซานซี ประเทศจีน
*C. n. keramae, หมู่เกาะเครามะในหมู่เกาะรีวกีว ประเทศญี่ปุ่น
*C. n. kopschi, จีนใต้
*C. n. mandarinus, จีนเหนือและตะวันออกเฉียงเหนือ
*C. n. mantchuricus, จีนตะวันออกเฉียงเหนือ, เกาหลี และรัสเซียตะวันออกไกล
*C. n. nippon (ชนิดต้นแบบ), ฮนชูใต้, ชิโกกุ และคีวชูdate=December 2020
*C. n. pseudaxis, เวียดนามเหนือ
*C. n. pulchellus, เกาะสึชิมะ
*C. n. sichuanicus, จีนตะวันตก
*C. n. sintikuensis, ไต้หวันdate=December 2020
*C. n. soloensis, ฟิลิปปินส์ใต้ (ในอดีตนำเข้าเกาะโจโล; ไม่ทราบต้นกำเนิดชนิดย่อย น่าจะสูญพันธุ์)
*C. n. taiouanus, ไต้หวัน
*C. n. yakushimae, ยากูชิมะ ประเทศญี่ปุ่น
*C. n. yesoensis, ฮกไกโด ประเทศญี่ปุ่น

**ลักษณะ**
กวางซีกาเป็นกวางขนาดกลางมีความสูงจรดหัวไหล่ 50–95 เซนติเมตร หนัก 30–70 กิโลกรัม เพศผู้มีขนาดใหญ่กว่าเพศเมีย มีขนตามลำตัวสีน้ำตาลส้ม มีจุดสีขาวกระจายอยู่ทั่วไป หางสั้นมีสีน้ำตาลอ่อน ก้นมีสีขาว สีขนบริเวณด้านบนและด้านข้าง ลำตัวอาจมีสีที่เข้มกว่าสีขนบริเวณท้องและด้านในของขา มีเขาเฉพาะเพศผู้ เขามีกิ่งก้านแผ่อแอกมาเพียงข้างละ 4 ก้าน มักอาศัยอยู่รวมกันเป็นฝูงใหญ่ในป่าเบญจพรรณ หรือทุ่งหญ้า ในฝูงมักประกอบไปด้วยเพศเมียเป็นส่วนใหญ่ กวางเพศผู้มีการผลัดเขาทิ้งทุกปี

**วัฒนธรรม**
กวางซีกาเป็นสัตว์ที่ชาวญี่ปุ่นเชื่อว่าเป็นสัตว์ที่รับใช้เทพเจ้า ในจังหวัดนาระ โดยเฉพาะใกล้ ๆ วัดโทไดจิ กวางซีกาที่อาศัยอยู่ที่นี่ ใช้ชีวิตอย่างเสรี โดยปะปนกับผู้คนทั่วไปโดยไม่มีผู้ใดทำอันตราย 

**ดูเพิ่ม**
 สวนสาธารณะนาระ- เซ็มเบกวาง

**อ้างอิง**
 access-date=10 February 2006

**บรรณานุกรม**
 doi=10.1111/j.1440-1703.2003.00621.x- url=https://www.jstor.org/stable/20764516

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  Nara's Sika Deer, from The Official Nara Travel Guide date=2021-02-28 -  Hunting Sika in New Zealand-  Sika Deer Hunting-  Sika Deer in New Zealand and their distribution.
หมวดหมู่:วงศ์ย่อยกวาง
หมวดหมู่:สัตว์ที่พบในประเทศญี่ปุ่น
หมวดหมู่:สัตว์ที่พบในประเทศจีน
หมวดหมู่:ปศุสัตว์
หมวดหมู่:สัตว์ที่พบในประเทศเวียดนาม