ภาษามณีปุระพิษณุปุระ

ภาษามณีปุระพิษณุปุระ (বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী) เป็นภาษาในกลุ่มอินโด-อารยัน พูดในบางส่วนของแคว้นอัสสัม, ตรีปุระ, มณีปุระในประเทศอินเดีย และบางส่วนของบังกลาเทศ และพม่าต่างจากภาษามณีปุระหรือภาษาไมไตที่เป็นตระกูลภาษาย่อยทิเบต-พม่า

**ประวัติและพัฒนาการ**
ภาษามณีปุระพิษณุปุระมีผู้พูดในบางส่วนของรัฐอัสสัม ตรีปุระและมณีปุระในอินเดีย เช่นเดียวกับในบังกลาเทศ พม่า และประเทศอื่น ๆ ภาษานี้ต่างจากภาษากลุ่มอินโด-อารยันอื่น ๆ เช่น ภาษาเบงกอล ภาษาโอริยา ภาษาอัสสัม โดยภาษานี้มีถิ่นกำเนิดและพัฒนาขึ้นในรัฐมณีปุระ โดยเกิดขึ้นครั้งแรกรอบ ๆ ทะเลสาบโลกตัก หลักฐานรุ่นแรก ๆ ที่กล่าวถึงภาษานี้เป็นบันทึกทางประวัติศาสตร์ในพุทธศตวรรษที่ 23 ชื่อ ขุมัล ปุรณะ เขียนโดยบัณฑิต นวเขนทรา ศรมะ หลักฐานอื่น ๆ แสดงให้เห็นว่าภาษานี้เกิดในรัฐมณีปุระก่อนพุทธศตวรรษที่ 24 G.A. Grierson เรียกภาษานี้ว่า ภาษามณีปุระพิษณุปุระ แต่บางคนเรียกเพียงภาษาพิษณุปุระ
ผู้พูดภาษานี้ส่วนใหญ่ย้ายออกจากรัฐมณีปุระเข้าสู่รัฐอัสสัม ตรีปุระ สิลเหติ และจาชัร ในช่วงระหว่างพุทธศตวรรษที่ 23 เนื่องจากความขัดแย้งภายในระหว่างเจ้าชายในมณีปุระและการรุกรานของพม่า เป็นการยากที่ผู้พูดภาษามณีปุระพิษณุปุระจะรักษาภาษาของตนไว้ ภายใต้อิทธิพลของภาษาไมไต
	
แม้ว่าใน พ.ศ. 2434 Grierson พบผู้พูดภาษานี้ 2-3 หมู่บ้านใกล้พิษณุปุระ แต่ภาษานี้เริ่มสูญสลายอย่างช้า ๆ ภายในมณีปุระซึ่งคนส่วนใหญ่พูดภาษาไมไต และเริ่มสูญหายในบังกลาเทศและจาชัรซึ่งคนส่วนใหญ่พูดภาษาเบงกอล ภาษานี้ยังเหลือผู้พูดอยู่ในชิริบัม (ส่วนย่อยในมณีปุระ) ตำบลจาชัรในอัสสัม และกลุ่มเล็ก ๆ ในบังกลาเทศและมณีปุระ

**จุดเริ่มต้น**
ผู้พูดภาษานี้เรียกภาษาของตนว่า อิมัรทาร์ หมายถึงภาษาของแม่ เขาเรียกตนเองว่าชาวมณีปุระ และใช้คำว่า "ชาวพิษณุปุระ" หรือ "พิษณุปริยา" เพื่อแยกตนเองออกจากกลุ่มอื่น ๆ ในมณีปุระ คำว่า "พิษณุปริยา" อาจมาจากคำว่าพิษณุปุระ โดยเติมปัจจัย –อิยา เพื่อให้หมายความว่าประชาชนของพิษณุปุระ ชาวพิษณุปุระดั้งเดิมเชื่อว่าพวกเขาเข้าสู่มณีปุระโดยอพยพมาจากทวารกะและหัสตินาปุระ หลังจากเกิดสงครามมหาภารตะ มีการกล่าวกันว่าการอพยพครั้งนี้นำโดยพภรุวาหนะ บุตรของอรชุนกับจิตรางคทา นักวิชาการและนักประวัติศาสตร์บางคนสนับสนุนทฤษฎีนี้ จากการสังเกตลักษณะของภาษา ภาษานี้ได้รับอิทธิพลจากภาษาสันสกฤตและภาษามหาราษฏรี เช่นเดียวกับภาษาปรากฤต เช่น ภาษาเสาราเสนี ภาษาเสาราเสนีนี้เป็นภาษาของทหารและประชาชนในทุ่งกุรุเกษตร มัธยเทศ อินทรปรัศถ์และหัสตินาปุระ อย่างไรก็ตาม K.P. Sinha ไม่เห็นด้วยกับทฤษฎีนี้และเห็นว่าภาษามณีปุระพิษณุปุระมาจากภาษามคธี
	
ภาษามณีปุระพิษณุปุระไม่ใช่ตระกูลภาษาย่อยทิเบต-พม่า แต่ใกล้เคียงกับภาษากลุ่มอินโด-อารยัน โดยได้รับอิทธิพลจากภาษาไมไตทั้งทางด้านไวยากรณ์และการออกเสียง ในแต่ละช่วงของพัฒนาการ ภาษาเสาราเสนี ภาษามคธี ภาษามหาราษฏรีและตระกูลภาษาย่อยทิเบต-พม่าเข้ามามีอิทธิพลมาก ภาษานี้อาจจะพัฒนามาจากภาษาสันสกฤต ภาษาเสาราเสนี และภาษามหาราษฏรีเช่นเดียวกับภาษาฮินดี ภาษาอัสสัม ภาษาเบงกอล และภาษาโอริยา อิทธิพลจากภาษาเสาราเสนีและภาษามหาราษฏรีเห็นได้จากคำสรรพนาม การเชื่อมต่อ และการลงท้ายการก และมีลักษณะบางอย่างจากภาษามคธีปนอยู่ด้วย ภาษานี้คำศัพท์จากภาษาไมไตที่ออกเสียงแบบเก่าในช่วงพ.ศ. 2000 – 2200 ซึ่งอาจเป็นเพราะผู้พูดส่วนใหญ่อพยพออกจากมณีปุระในพุทธศตวรรษที่ 24

**สำเนียง**
ภาษานี้มีสองสำเนียงคือ ราชัร คัง (หมู่บ้านพระราชา) และมาไท คัง (หมู่บ้านราชินี) ในทาสัทศาสตร์ สำเนียงราชัร คัง เกี่ยวข้องกับภาษาอัสสัมและไมไต ส่วนสำเนียงมาไท คัง เกี่ยวข้องกับภาษาเบงกอล แต่ในทางคำศัพท์ สำเนียงมาไท คัง ได้รับอิทธิพลจากภาษาไมไตมาก ส่วนราชัร คัง ใกล้เคียงกับภาษาอัสสัมและภาษาเบงกอลมากกว่า นอกจากนี้แล้ว ทั้งสองสำเนียงไม่ต่างกัน

**ระบบการเขียน**
ชาวพิษณุปุระดั้งเดิมกล่าวว่าพวกเขามีระบบการเขียนเป็นของตนเองคืออักษรเทวนาครีที่เคยใช้เขียนภาษาพิศนุปริยะมาก่อนหน้านี้ ในยุคการศึกษาสมัยใหม่ภายใต้การปกครองของอังกฤษโดยผ่านทางภาษาเบงกอล ผู้พูดภาษานี้เริ่มเปลี่ยนมาใช้อักษรเบงกอล- สัญลักษณ์สระ: া ি ী ু ূ ৃ ে ৈ ো ৌ- เครื่องหมายเสริมสัทอักษรอื่น ๆ: ৼ ং ঃ ঁ- สระเดี่ยว: অ আ ই ঈ উ ঊ এ ঐ ও ঔ- พยัญชนะ: ক খ গ ঘ ঙ ছ জ ঝ ঞ ট ঠ ড ঢ ণ ত থ দ ধ ন প  ফ ব ম য র ল শ ষ স হ ড় ঢ় য় ৱ- ตัวเลข: ০ ১ ২ ৩ ৪ ৫ ৬ ৭ ৮ ৯

**สระ**
 অ - ô - ɔ- আ া - ā - a- ই ি - i - i- ঈ ী - ī - i- উ ু - u - u- ঊ ূ - ū - u- ঋ ৃ - ri - ɹi- এ ে - e - e/ɛ- ঐ ৈ - oi - oi- ও ো - o - ʊ- ঔ ৌ - ou - ou/ɔu- ং - an - ŋ- ঁ - ã - ̃-- ঃ - ah - h

**พยัญชนะ**
 ক - kô - kɔ- খ - khô - kʰɔ- গ - gô - gɔ- ঘ - ghô - gʱɔ/g'o- ঙ - ṅô - ŋɔ- চ - sô - sɔ- ছ - shô - ʃɔ- জ - jô - d͡ʒɔ- ঝ - zô - z'ɔ- ঞ - nyô - ɲɔ- ট - ṭô - ʈɔ- ঠ - ṭhô - tʰɔ/ʈɔ- ড - ḍô - ðɔ- ঢ - ḍhô - d'ɔ- ণ - ṇô - nɔ- ত - tô - tɔ- থ - thô - tʰɔ- দ - dô - dɔ- ধ - dhô - d'ɔ- ন - nô - nɔ- প - pô - pɔ- ফ - phô - ɸɔ- ব - bô - bɔ- ভ - bhô - b'ɔ- ম - mô - mɔ- য - jô - d͡ʒɔ- র - rô - ɹɔ- ৱ - wô - ɰɔ- ল - lô - lɔ- শ - śô - ʃɔ- ষ - șô - ʃɔ- স - sô - ʃɔ- হ - hô - hɔ/ħɔ- ক্ষ - kșô - xɔ- ড় - ŗô - ɹɔ- ঢ় - ŗhô - ɹɔ- য় - yô - jɔ- ৎ - t ครึ่ง - t̪

**ผู้พูด**

**สถิติ**
295,000 คนในรัฐอัสสัม
*121,000 คนที่รัฐตริปุระ, รัฐเมฆาลัย, รัฐอรุณาจัลประเทศ, รัฐนาคาแลนด์ และรัฐมิโซรัม
*1,457 คนที่มณีปุระ (Imphal, Bishnupur, Ningthoukhong)
*5,000 คนที่มณีปุระ (เขตย่อยJiribam)
*5,000 คนที่นิวเดลี, รัฐเบงกอลตะวันตก, รัฐมหาราษฏระ, รัฐฌารขัณฑ์, รัฐสิกขิม และรัฐอินเดียอื่น ๆ
*40,000 คนในประเทศบังกลาเทศ

**อ้างอิง**

**อ่านเพิ่ม**
# Vasatatvar Ruprekha/ Dr. K. P. Sinha, Silchar, 1977
# Manipuri jaatisotta bitorko: ekti niropekkho paath /Ashim Kumar Singha, Sylhet, 2001
# G. K. Ghose / Tribals and Their Culture in Manipur and Nagaland, 1982
# Raj Mohan Nath / The Background of Assamese Culture, 2nd edn, 1978
# Sir G. A. Grierson / Linguistic Survey of India, Vol-5, 1903
# Dr. K. P. Sinha / An Etymological Dictionary of Bishnupriya Manipuri, 1982
# Dr. M. Kirti Singh / Religious developments in Manipur in the 18th and 19th centuuy, Imphal, 1980
# Singha, Jagat Mohan & Singha, Birendra / The Bishnupriya Manipuris & Their Language, silchar, 1976

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  Bishnupriya Manipuri: A brief introduction-   Details on Bishnupriya Manipuri Language-  The Manipuri Blog-   Archive of Bishnupriya Manipuri Literature-   Bishnupriya Manipuri forum date=28 March 2009 -   Bishnupriya Manipuri society date=4 June 2019 -  A Weblog on Bishnupriya Manipuri people and culture-  BishnupriyaManipuri Online Blog
มณีปุระพิษณุปุระ 
มณีปุระพิษณุปุระ