อำเภอมายอ

มายอ เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดปัตตานี

**ที่ตั้งและอาณาเขต**
อำเภอมายอตั้งอยู่ทางตอนกลางของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้- ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอยะหริ่ง- ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอปะนาเระ อำเภอสายบุรี และอำเภอทุ่งยางแดง- ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอทุ่งยางแดงและอำเภอยะรัง- ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอยะรัง
ย่านเขตเทศบาลตำบลมายอ
ชุมชนในตำบลถนน
ทุ่งนาในเขตตำบลตรัง
ทิวทัศน์ภูเขาในเขตตำบลลุโบะยิไร
ชุมชนในเขตตำบลลุโบะยิไร
ถนนและการคมนาคมในเขตตำบลลุโบะยิไร

**ประวัติ**
เมื่อ พ.ศ. 2443 ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้มีการปรับปรุงบริเวณ 7 หัวเมืองของมณฑลปัตตานี โดยแบ่งเขตการปกครองออกเป็น จังหวัด อำเภอ ตำบล และหมู่บ้าน ปรากฏชื่ออำเภอมายอขึ้นในสมัยนั้น เรียกว่า “อำเภอระเกาะ” โดยเรียกชื่อตามคลองน้ำที่อยู่ใกล้ ๆกับที่ว่าการอำเภอ ที่ตั้งอยู่ในเขตพื้นที่ตำบลเกาะจัน คำว่า “ระเกาะ” เป็นคำเพี้ยนมาจากคำว่า แรเกาะ เป็นภาษามลายูท้องถิ่น แปลว่า “คด” หมายถึง ลำคลองที่มีลักษณะคดเคี้ยวไปมา และมีฐานะเป็นอำเภอหนึ่งในเขตของแขวงเมืองยะหริ่ง จังหวัดปัตตานี
ในปี พ.ศ. 2444 ทางราชการพิจารณาเห็นว่าบริเวณสถานที่ตั้งอำเภอไม่เหมาะสม จึงย้ายอาคารที่ว่าการอำเภอมาสร้างใหม่เป็นอาคารไม้ 2 ชั้น บริเวณเนินเขาในเขตเทศบาลตำบลมายอ และในวันที่ 29 เมษายน พ.ศ. 2460 ทางกระทรวงมหาดไทยได้เปลี่ยนชื่อเรียกจาก “อำเภอระเกาะ” มาเป็น “อำเภอมายอ” เพื่อให้ตรงกับชื่อตำบลที่ตั้งที่ว่าการอำเภอ จวบจนถึงปัจจุบัน คำว่า “มายอ” ภาษามลายู หมายถึง “ต้นมะตูม” ภาษามลายูกลางอ่านว่า “มายา” สอดคล้องกับชื่อเมืองหมันยาในบทละครเรื่องอิเหนา หมายถึง “ต้นมะตูม” และยังได้สันนิษฐานว่า "มายอ" คำมาลายูอาจกลายเสียงจากคำเดิมในภาษาไทย คือ ชื่อหมู่บ้านในอดีตที่เป็นชุมชนใหญ่ เรียกว่า “เมืองยอน”- วันที่ 20 มิถุยายน 2452 สร้างสะพานข้ามคลองระเกาะ และสะพานข้ามพรุตำบลมายอ ในอำเภอระเกาะ แขวงเมืองยะหริ่ง
*วันที่ 29 เมษายน 2460 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอระเกาะ จังหวัดปัตตานี เป็น อำเภอมายอ
*วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลเกาะจัน แยกออกจากตำบลมายอ ตั้งตำบลปากู แยกออกจากตำบลน้ำดำ ตั้งตำบลปะโด แยกออกจากตำบลตรัง ตั้งตำบลสะกำ แยกออกจากตำบลลางา ตั้งตำบลสาคอบน แยกออกจากตำบลสาคอ
*วันที่ 7 มกราคม 2500 จัดตั้งสุขาภิบาลมายอ ในท้องที่หมู่ 1,2 ของตำบลมายอ
*วันที่ 24 สิงหาคม 2516 จัดตั้งสภาตำบลน้ำดำ สภาตำบลตะโละแมะนา สภาตำบลปากู สภาตำบลมายอ (เฉพาะนอกเขตสุขาภิบาลมายอ) สภาตำบลกระหวะ สภาตำบลกระเสาะ สภาตำบลเกาะจัน สภาตำบลปานัน สภาตำบลสาคอใต้ สภาตำบลสาคอบน สภาตำบลปะโด สภาตำบลถนน สภาตำบลสะกำ และสภาตำบลลางา
*วันที่ 22 พฤษภาคม 2517 จัดตั้งสภาตำบลพิเทน สภาตำบลลุโบะยิไร และสภาตำบลตรัง
*วันที่ 24 พฤษภาคม 2520 แยกพื้นที่ตำบลตะโละแมะนา ตำบลน้ำดำ ตำบลปากู และตำบลพิเทน จากอำเภอมายอ ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอทุ่งยางแดง และกำหนดให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอมายอ
*วันที่ 3 มิถุนายน 2537 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอทุ่งยางแดง อำเภอมายอ เป็น อำเภอทุ่งยางแดง
*วันที่ 25 ธันวาคม 2539 ยกฐานะจากสภาตำบลลางา สภาตำบลลุโบะยิไร สภาตำบลเกาะจัน สภาตำบลปะโด สภาตำบลกระหวะ สภาตำบลสะกำ สภาตำบลถนน สภาตำบลกระเสาะ สภาตำบลตรัง และสภาตำบลสาคอบน เป็นองค์การบริหารส่วนตำบลลางา องค์การบริหารส่วนตำบลลุโบะยิไร องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะจัน องค์การบริหารส่วนตำบลปะโด องค์การบริหารส่วนตำบลกระหวะ องค์การบริหารส่วนตำบลสะกำ องค์การบริหารส่วนตำบลถนน องค์การบริหารส่วนตำบลกระเสาะ องค์การบริหารส่วนตำบลตรัง และองค์การบริหารส่วนตำบลสาคอบน
*วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลมายอ เป็นเทศบาลตำบลมายอ ด้วยผลของกฎหมาย
*วันที่ 15 กันยายน 2547 ยุบสภาตำบลปานัน รวมกับองค์การบริหารส่วนตำบลปะโด และยุบสภาตำบลสาคอใต้ รวมกับองค์การบริหารส่วนตำบลสาคอบน กับยุบสภาตำบลมายอ รวมกับเทศบาลตำบลมายอ

**การแบ่งเขตการปกครอง**

**การปกครองส่วนภูมิภาค**
อำเภอมายอแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 13 ตำบล 59 หมู่บ้าน ได้แก่

**การปกครองส่วนท้องถิ่น**
ท้องที่อำเภอมายอประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 11 แห่ง ได้แก่- เทศบาลตำบลมายอ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลมายอทั้งตำบล (เขตสุขาภิบาลมายอเดิม)- องค์การบริหารส่วนตำบลถนน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลถนนทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลตรัง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตรังทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลกระหวะ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกระหวะทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลลุโบะยิไร ครอบคลุมพื้นที่ตำบลลุโบะยิไรทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลลางา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลลางาทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลกระเสาะ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกระเสาะทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะจัน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเกาะจันทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลปะโด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลปะโดและตำบลปานันทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลสาคอบน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสาคอบนและตำบลสาคอใต้ทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลสะกำ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสะกำทั้งตำบล

**อ้างอิง**
มายอ