อำเภอเมืองหนองคาย

เมืองหนองคาย เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดหนองคาย โดยถือเป็นศูนย์กลางทางราชการ เศรษฐกิจ การศึกษา สาธารณสุข และการคมนาคมของจังหวัด

**ประวัติ**
 วันที่ 29 มีนาคม 2450 โอนพื้นที่ตำบลน้ำโมง และตำบลโพนสา อำเภอหนองคาย ไปขึ้นกับ อำเภอท่าบ่อ- วันที่ 29 เมษายน 2460 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอเมือง จังหวัดหนองคาย มณฑลอุดร เป็น อำเภอมีชัย- วันที่ 25 มกราคม 2464 ยุบตำบลบ้านเดื่อใต้ ไปรวมกับตำบลหินโงม- วันที่ 13 มิถุนายน 2469 ยุบตำบลเมืองบาง และแบ่งหมู่บ้านไปขึ้นกับตำบลวัดธาตุ ตำบลนาฮี- วันที่ 25 มีนาคม 2478 ยกฐานะชุมชนที่ตั้งศาลาว่าการจังหวัดหนองคาย มาจัดตั้งเป็น เทศบาลเมืองหนองคาย- วันที่ 24 พฤษภาคม 2479 โอนพื้นที่หมู่ 7,8,9 (ในขณะนั้น) ของตำบลนาฮี ไปขึ้นกับตำบลโพธิ์ชัย
*วันที่ 24 เมษายน 2482 ตั้งตำบลบ้านฝาง แยกออกจากตำบลสระใคร
*วันที่ 28 มกราคม 2484 เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในอำเภอเมืองหนองคาย (1,2,3)
**(1) แยกพื้นที่หมู่ 1-6 (ในขณะนั้น) ของตำบลโพธิ์ชัย (ที่อยู่ในเขตเทศบาลเมืองหนองคาย) พื้นที่หมู่ 1-4,7 (ในขณะนั้น) ของตำบลมีชัย (ที่อยู่ในเขตเทศบาลเมืองหนองคาย) และพื้นที่หมู่ 3-5,7-9 (ในขณะนั้น) ของตำบลวัดธาตุ (ที่อยู่ในเขตเทศบาลเมืองหนองคาย) จัดตั้งเป็น ตำบลในเมือง
**(2) โอนพื้นที่หมู่ 7-8,11-13 (ในขณะนั้น) ของตำบลโพธิ์ชัย ไปขึ้นกับตำบลวัดธาตุ
**(3) โอนพื้นที่หมู่ 9,10 (ในขณะนั้น) ของตำบลโพธิ์ชัย ไปขึ้นกับตำบลมีชัย และให้ยุบตำบลโพธิ์ชัย- วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลวัดธาตุ แยกออกจากตำบลมีชัย ตั้งตำบลกวนวัน แยกออกจากตำบลเวียงคุก ตั้งตำบลนาฮี แยกออกจากตำบลสระใคร และตั้งตำบลบ้านฝาง แยกออกจากตำบลดอนหมู
*วันที่ 27 เมษายน 2491 โอนพื้นที่หมู่ 2 (ในขณะนั้น) ของตำบลเวียงคุก ไปขึ้นกับตำบลท่าบ่อ อำเภอท่าบ่อ- วันที่ 14 เมษายน 2496 เปลี่ยนแปลงชื่อตำบลนาฮี อำเภอเมืองหนองคาย เป็น ตำบลค่ายบกหวาน- วันที่ 11 เมษายน 2504 เปลี่ยนแปลงชื่อตำบลดอนหมู อำเภอเมืองหนองคาย เป็น ตำบลพระธาตุบังพวน- วันที่ 22 มกราคม 2506 ตั้งตำบลบ้านเดื่อ แยกออกจากตำบลหินโงม- วันที่ 4 สิงหาคม 2513 ตั้งตำบลโพธิ์ชัย แยกออกจากตำบลมีชัย ตั้งตำบลหาดคำ แยกออกจากตำบลวัดธาตุ ตั้งตำบลสองห้อง แยกออกจากตำบลค่ายบกหวาน- วันที่ 13 พฤศจิกายน 2522 ตั้งตำบลคอกช้าง แยกออกจากตำบลสระใคร- วันที่ 16 มิถุนายน 2524 ตั้งตำบลหนองกอมเกาะ แยกออกจากตำบลมีชัย ตั้งตำบลปะโค แยกออกจากตำบลเวียงคุก- วันที่ 18 พฤษภาคม 2525 จัดตั้งสุขาภิบาลหนองสองห้อง ในท้องที่บางส่วนของตำบลค่ายบกหวาน- วันที่ 7 กันยายน 2525 ตั้งตำบลเมืองหมี แยกออกจากตำบลกวนวัน ตั้งตำบลสีกาย แยกออกจากตำบลหินโงม- วันที่ 23 สิงหาคม 2536 จัดตั้งสุขาภิบาลเวียงคุก ในท้องที่บางส่วนของตำบลเวียงคุก- วันที่ 26 พฤษภาคม 2537 แยกพื้นที่ตำบลสระใคร ตำบลคอกช้าง และตำบลบ้านฝาง อำเภอเมืองหนองคาย มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอสระใคร ขึ้นกับอำเภอเมืองหนองคาย- วันที่ 8 สิงหาคม 2538 เปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลเมืองหนองคาย ให้ครอบคลุมพื้นที่ตำบลมีชัยทั้งตำบล รวมทั้งยังขยายเข้าไปในเขตตำบลหนองกอมเกาะ ตำบลเมืองหมี ตำบลกวนวัน ตำบลโพธิ์ชัย และตำบลหาดคำ- วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลหนองสองห้อง และสุขาภิบาลเวียงคุก เป็นเทศบาลตำบลหนองสองห้อง และเทศบาลตำบลเวียงคุก ตามลำดับ- วันที่ 15 กันยายน 2547 ยุบองค์การบริหารส่วนตำบลเวียงคุก รวมกับเทศบาลตำบลเวียงคุก- วันที่ 8 กันยายน 2550 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอสระใคร อำเภอเมืองหนองคาย เป็น อำเภอสระใคร- วันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2553 เปลี่ยนแปลงชื่อตำบลสองห้อง อำเภอเมืองหนองคาย เป็น ตำบลโพนสว่าง เนื่องจากมีชื่อพ้องกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในพื้นที่ ทำให้เกิดความสับสนในการติดต่อราชการ และขอเปลี่ยนแปลงเพื่อให้สอดคล้องกับชื่อหมู่บ้านที่เป็นที่ตั้งขององค์การบริหารส่วนตำบลสองห้อง คือ บ้านโพนสว่าง

**ที่ตั้งและอาณาเขต**
อำเภอเมืองหนองคายมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้- ทิศเหนือ ติดต่อกับนครหลวงเวียงจันทน์ (ประเทศลาว)- ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอโพนพิสัย และอำเภอเพ็ญ (จังหวัดอุดรธานี) - ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอเพ็ญ (จังหวัดอุดรธานี) และอำเภอสระใคร- ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอท่าบ่อ

**การแบ่งเขตการปกครอง**

**การปกครองส่วนภูมิภาค**
อำเภอเมืองหนองคายแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 16 ตำบล 180 หมู่บ้าน ได้แก่

**การปกครองส่วนท้องถิ่น**
เขตเทศบาลในอำเภอเมืองหนองคาย
ท้องที่อำเภอเมืองหนองคายประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจำนวน 16 แห่ง ได้แก่- เทศบาลเมืองหนองคาย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลในเมืองและตำบลมีชัยทั้งตำบล รวมทั้งบางส่วนของตำบลโพธิ์ชัย ตำบลกวนวัน ตำบลหาดคำ ตำบลหนองกอมเกาะ และตำบลเมืองหมี- เทศบาลตำบลหนองสองห้อง  ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลค่ายบกหวาน- เทศบาลตำบลเวียงคุก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเวียงคุกทั้งตำบล- เทศบาลตำบลหาดคำ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหาดคำ (เฉพาะนอกเขตเทศบาลเมืองหนองคาย)- เทศบาลตำบลโพธิ์ชัย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโพธิ์ชัย (เฉพาะนอกเขตเทศบาลเมืองหนองคาย)- เทศบาลตำบลกวนวัน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกวนวัน (เฉพาะนอกเขตเทศบาลเมืองหนองคาย)- เทศบาลตำบลวัดธาตุ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวัดธาตุทั้งตำบล- เทศบาลตำบลปะโค ครอบคลุมพื้นที่ตำบลปะโคทั้งตำบล- เทศบาลตำบลบ้านเดื่อ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านเดื่อทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลหินโงม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหินโงมทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลค่ายบกหวาน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลค่ายบกหวาน (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลหนองสองห้อง)- องค์การบริหารส่วนตำบลโพนสว่าง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโพนสว่าง (สองห้องเดิม) ทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลพระธาตุบังพวน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพระธาตุบังพวนทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลหนองกอมเกาะ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองกอมเกาะ (เฉพาะนอกเขตเทศบาลเมืองหนองคาย)- องค์การบริหารส่วนตำบลเมืองหมี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเมืองหมี (เฉพาะนอกเขตเทศบาลเมืองหนองคาย)- องค์การบริหารส่วนตำบลสีกาย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสีกายทั้งตำบล

**การศึกษา**
ระดับมหาวิทยาลัย- มหาวิทยาลัยขอนแก่น วิทยาเขตหนองคาย- มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตหนองคาย- มหาวิทยาลัยสวนดุสิต ศูนย์หนองคาย- มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม ศูนย์หนองคาย- มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี ศูนย์หนองคาย (วิทยาลัยเทคนิคหนองคาย)
ระดับวิทยาลัย- วิทยาลัยเทคนิคหนองคาย- วิทยาลัยเทคโนโลยีและอุตสาหกรรมการต่อเรือหนองคาย- วิทยาลัยอาชีวศึกษาหนองคาย- วิทยาลัยเทคโนโลยีอาเซียน
ระดับมัธยมศึกษา- โรงเรียนปทุมเทพวิทยา 2- โรงเรียนค่ายบกหวานวิทยา- โรงเรียนปทุมเทพวิทยาคาร เป็นโรงเรียนหัวหน้าคณะสหวิทยาเขตปทุมเทวาภิบาล- โรงเรียนพระธาตุบังพวนวิทยา- โรงเรียนเวียงคำวิทยาคาร- โรงเรียนหนองคายวิทยาคาร เป็นโรงเรียนหัวหน้าคณะสหวิทยาเขตหนองคาย- โรงเรียนหินโงมพิทยาคม

**สาธารณสุข**
 โรงพยาบาลหนองคาย- โรงพยาบาลหนองคาย 2- โรงพยาบาลรวมแพทย์หนองคาย (เอกชน)- โรงพยาบาลหนองคายวัฒนา (เอกชน)- โรงพยาบาลพริ้นซ์ หนองคาย (โครงการก่อสร้าง)

**การขนส่ง**

**ทางถนน**
รถยนต์
จากกรุงเทพมหานคร ใช้ถนนพหลโยธินจนถึงจังหวัดสระบุรี บริเวณหลักกิโลเมตรที่ 107 แล้วแยกขวาเข้าถนนมิตรภาพ ผ่านจังหวัดนครราชสีมา จังหวัดขอนแก่น และจังหวัดอุดรธานี จนไปถึงตัวจังหวัดหนองคาย
รถโดยสารประจำทาง
สถานีขนส่งผู้โดยสารจังหวัดหนองคาย มีบริการรถโดยสารประจำทางทั้งรถโดยสารธรรมดาและปรับอากาศ ทั้งรถที่มาจากกรุงเทพฯ และจากหนองคายไปยังจังหวัดต่างๆ ผู้ให้บริการรถโดยสารที่สำคัญ อาทิ ชาญทัวร์, แอร์อุดร, เชิดชัยทัวร์, 407 พัฒนา, บุษราคัมทัวร์, รุ่งประเสริฐทัวร์, ชัยภูมิจงเจริญขนส่ง และนครชัยแอร์ นอกจากนี้ บริษัท ขนส่ง จำกัด ยังให้บริการรถโดยสารระหว่างประเทศอยู่สองเส้นทาง ดังนี้- สายที่ 1 หนองคาย - เวียงจันทน์- สายที่ 9 อุดรธานี - หนองคาย - วังเวียง
ในปัจจุบัน อำเภอเมืองหนองคายมีสถานีขนส่งผู้โดยสารเทศบาลเมืองหนองคาย ซึ่งตั้งอยู่ที่ถนนประจักษ์ศิลปาคม ตำบลในเมือง ส่วนการขนส่งในตัวอำเภอ ประกอบไปด้วย รถสองแถวกับรถสามล้อเครื่อง (รถเหมา) ซึ่งคิดค่าโดยสารตามระยะทาง และแท็กซี่ ซึ่งคิดค่าโดยสารตามระยะทางบนมิเตอร์

**ทางราง**
การรถไฟแห่งประเทศไทยให้บริการขบวนรถไฟจากกรุงเทพฯ มายังสถานีรถไฟหนองคายทุกวัน โดยขบวนรถไฟที่มีศักย์สูงที่สุดคือรถด่วนพิเศษอีสานมรรคา ซึ่งเป็นรถไฟกลางคืนที่ให้บริการมาตั้งแต่เดือนธันวาคม พ.ศ. 2559 นอกจากนี้ยังมีขบวนรถไฟพิเศษข้ามประเทศ หนองคาย–ท่านาแล้ง

**สถานที่สำคัญ**
 อนุสาวรีย์ปราบฮ่อ- หลวงพ่อพระใส วัดโพธิ์ชัยพระอารามหลวง- สะพานมิตรภาพไทย-ลาว- ตลาดท่าเสด็จ- ถนนคนเดินหนองคาย (ตลาดแคมของ)-  พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำจังหวัดหนองคาย ตั้งอยู่ในมหาวิทยาลัยขอนแก่น (วิทยาเขตหนองคาย)- วัดพระธาตุบังพวน- ศาลาแก้วกู่- หาดจอมมณี (เฉพาะเดือน มีนาคม-เมษายน ของทุกปี)

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  เว็บไซต์เทศบาลเมืองหนองคาย date=2016-10-15 -  เว็บไซต์เทศบาลตำบลเวียงคุก date=2025-01-28 

**อ้างอิง**

เมืองหนองคาย
หนองคาย