อดุลย์ ดุลยรัตน์

อดุลย์ ดุลยรัตน์ (5 เมษายน พ.ศ. 2475 - 12 พฤษภาคม พ.ศ. 2559) เป็นนักแสดง ผู้กำกับชาวไทย มีตำแหน่งเป็น คณะกรรมการของสมาพันธ์ภาพยนตร์แห่งประเทศไทย

**ประวัติ**
อดุลย์ ดุลยรัตน์ เกิดเมื่อวันที่ 5 เมษายน พ.ศ. 2475 มีพี่น้องทั้งหมด 5 คน เป็นชาย 3 หญิง 2 อดุลย์เป็นคนที่ 4 จบการศึกษาจากโรงเรียนอัสสัมชัญ บางรัก
เริ่มทำงานที่แผนกบัญชี ธนาคารกรุงเทพ สำนักงานใหญ่ สาขาราชวงศ์ ต่อมาราวปี พ.ศ. 2499 แท้ ประกาศวุฒิสาร แห่งภาพยนตร์ไทยไตรมิตร ซึ่งเป็นลูกค้าธนาคาร ได้ชวนมาเล่นหนัง เรื่อง ปาหนัน ถ่ายทำในเวลาใกล้ ๆ กับที่จรี อมาตยกุล สนใจต้องการให้แสดงเรื่อง สามรักในปารีส ซึ่งต้องเดินทางไปถ่ายทำที่ฝรั่งเศสเป็นเวลา 1 เดือนด้วยเช่นกัน (และได้ออกฉายก่อนเรื่องแรก) หลังจากนั้น จึงหันมาสู่วงการภาพยนตร์เต็มตั
มีผลงานแสดงมากที่สุด ช่วง ปี พ.ศ. 2500 - 2503 เคยได้ฉายา พระเอกแก้มสีชมพู ตอนเพิ่งเข้าวงการใหม่ ๆ จาก รัตนาภรณ์ อินทรกำแหง เมื่อต้องแสดงฉากเข้าพระเข้านาง
ปลายปี พ.ศ. 2500 แสดงละครโทรทัศน์ช่อง 4 บางขุนพรหม เรื่อง นิจ ของ ดอกไม้สด คู่กับ อารีย์ นักดนตรี กำกับโดย ครูมารุต และอีกหลายเรื่องต่อมา 
เริ่มกำกับหนังทีวีชุดเรื่องแรก ชุมทางชีวิต ของ รัชฟิล์มทีวี พ.ศ. 2510 ส่วนภาพยนตร์ที่กำกับเรื่องแรก คือ สวรรค์เบี่ยง พ.ศ. 2513
อดุลย์ได้รับรางวัลพระราชทาน "บันเทิงเทิดธรรม" จาก สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี ในงานประกาศผล Nine Entertain Awards 2010 ครั้งที่ 3 พ.ศ. 2553 ของ บริษัท อสมท จำกัด (มหาชน) ขณะมีอายุ 78 ปี
ด้านชีวิตส่วนตัว เคยแต่งงานกับ วิไลวรรณ วัฒนพานิช ซึ่งมีลูกด้วยกัน 1 คน ชือ น้ำฝน มีชื่อจริงว่า อนิวรรณ ต่อมาแยกทางกันและสมรสกับ ลัดดา ศรีประไพ (บุศรา นฤมิตร) เมื่อวันที่ 11 พฤษภาคม 2510 มีลูก 3 คน มีลูกคนโตชื่อ อดิสรณ์ หรือ เก่ง ซึ่งใช้เป็นชื่อในการกำกับว่า อดิสรณ์ ด้วย ลูกคนที่สองชื่อ ก้อย หรือ นิรา ส่วนคนสุดท้องชื่อ วดี
อดุลย์ ดุลยรัตน์ ถูกส่งตัวมารักษายังโรงพยาบาลภูมิพลตั้งแต่ช่วงปลายเดือนกุมภาพันธ์ 2559 หลังมีอาการไม่รู้สึกตัวจากอาการช็อคน้ำตาลจากโรคเบาหวาน ต่อมาแพทย์ได้ตรวจพบว่ามีอาการปอดติดเชื้อขั้นรุนแรง เนื่องจากร่างกายดื้อยาและมีอาการทรุดลง ซึ่งทางแพทย์ได้ติดตามรักษาอาการอย่างใกล้ชิดก่อนที่เจ้าตัวจะเสียในชีวิตในที่สุดเมื่อวันที่ 12 พฤษภาคม พ.ศ. 2559 สิริอายุ 84 ปี 1 เดือน 7 วัน 

**ผลงานภาพยนตร์**
 นางสาวโพระดก (2508) รับบท อรรถ - ไก่แก้ว (2512) รับบท ประวิทย์- ดอนเจดีย์ (2512)- เพชรแท้ (2512)- สมิงจ้าวท่า (2512)- รัก-ยม (2512) รับบท เชนย์- เจ้าหญิง (2512) รับบท พ่อของบุษบา- ลูกปลา (2512) รับบท นิวัติ- แก้วแก่นกล้า (2512)- รอยพราน (2512)- นางพญา (2512)- ทรชนเดนตาย (2512) รับบท เจี๊ยบ- ดวงใจแม่ (2512) รับบท ชัย- ไทยน้อย (2512)- ชาติลำชี (2512)- ไพรรัก (2512)- ผีเสื้อ (2512)- ดาวรุ่ง (2512)- ลมเหนือ (2512) รับบท คร้าม- ลอยกระทง (2512) รับบท นายตำรวจ- เสือภูพาน (2512)- สายใจ (2512)- เจ้าแพร (2512)- แสงเดือน (2512)- ขวัญหล้า (2512)- ปราสาทรัก (2512)- ด่วนเหนือ (2512) รับบท นายแพทย์การุณ สุรกานต์- ความรักเจ้าขา (2512)- นางสาวอบเชย (2512)- ปราสาททราย (2512) รับบท กำจร- ชาติเหมราช (2513)- เรือมนุษย์ (2513) รับบท เพลา- ปี่แก้วนางหงส์ (2513)- ขุนทาส (2513) รับบท เจ้าพระยาภูธร- ไอ้เบี้ยว (2513)- ไอ้ยอดทอง (2513)- วิญญาณดอกประดู่ (2513)- คู่สร้าง (2513) รับบท พ่อของนภาลัย- กำแพงเงินตรา (2513) รับบท นายอำเภอธรรมนูญ- เจ้าแม่สไบทอง (2513)- ชุมทางนักเลง (2513)- รักเธอเสมอ (2513) รับบท หัวหน้าตำรวจ- สวรรค์เบี่ยง (2513) รับบท เจตน์- พระจันทร์แดง (2513) รับบท ครูปรีชา- ไทยใหญ่ (2513) รับบท พ.อ. อรัญ- บ้านสาวโสด (2513) รับบท รัฐการ- ชาติทองแดง (2513)- อินทรีทอง (2513)- กิ่งแก้ว (2513)- สามยอด (2513)- เทวีกายสิทธิ์ (2513)- เหนือพญายม (2514)- ยั่วรัก (2514)- เขยตีนโต (2514) รับบท อุทิต- ทโมนไพร (2514)- เจ้าจอม (2514) รับบท หม่อมเจ้าภัทรยุทธ์- รุ้งทอง (2514)- เพชรพระอุมา (2514) รับบท ม.ร.ว. เชษฐา วราฤทธิ์- จงอางผยอง (2514)- หนึ่งนุช (2514)- แก้วสารพัดนึก (2514)- หัวใจปรารถนา (2515) รับบท ศาสตราจารย์ น.พ. อลัน คอซัน- น้ำผึ้งพระจันทร์ (2515) รับบท พ่อของเธอ- อเวจีสีชมพู (2515)- สุดสายป่าน (2515)- มนต์รักดอกคำใต้ (2515) รับบท ยอดยิ่ง- จินตะหรา (2516) รับบท บุพการี- เจ้าสาวเรือพ่วง (2516)- แหวนทองเหลือง (2516) รับบท หมอเมตตา- เจ้าดวงดอกไม้ (2517)- คนกินเมีย (2517) รับบท อุเทน- บัวลำพู (2517)- สนหน่อยน่าทูนหัว (2517)- กรุงเทพพิศวาส (2517)- มาลัยเสี่ยงรัก (2517)- มือปืนพ่อลูกอ่อน (2518) รับบท พ่อเลี้ยงสรัญ- โซ่เกียรติยศ (2518) รับบท แสนเมือง- นางเอก (2518)- ตัณหานักบุญ (2518)- ข้าวนอกนา (2518) รับบท พ่อ- เงาราหู (2519) รับบท ดำเกิง- เจ้าแม่ (2519)- พรายกินรี (2519) รับบท ชาตรี- ทะเลฤๅอิ่ม (2519) รับบท พ่อวิฬาร- ช่องว่างระหว่างหัวใจ (2519)- นรกตะรูเตา (2519)- ฉันไม่อยากเป็นคุณนาย (2519)- แม่ดอกรักเร่ (2519)
*ลาวคำหอม (2519)- แม่ม่ายใจถึง (2519)- ล่าเพชฌฆาต (2520) รับบท โรเบิร์ด วอง- หึง (2520)- คู่ทรหด (2520) รับบท ตำรวจ- นางฟ้าท่าเรือ (2520)- อย่าลืมฉัน (2520) รับบท ชนะ- หัวใจที่ไม่อยากเต้น (2520)- หนักแผ่นดิน (2520)- สวัสดีคุณครู (2520) รับบท ทินกร- ถล่มมาเฟีย (2520) รับบท พล.ต.ต. สุรพล พิทักษ์ประชา- ลุย (2520) รับบท เทียว สิบทิศ- หนึ่งต่อเจ็ด (2520) รับบท ทูตสันถวไมตรี- ใครจะอยู่ค้ำฟ้า (2520) รับบท มิสเตอร์โรเยลแจ๊ค- ขบวนการ 3 สลึง (2520)- รักแล้วรอหน่อย (2521) รับบท วิชาติ- ครูขาหนูเหงา (2521) รับบท พ่อ- นักสู้ภูธร (2521)- กาม (2521) รับบท ผู้กำกับภาพยนตร์ (รับเชิญ)- คู่รัก (2521)- เลือดในดิน (2521) รับบท พ่อของผู้ใหญ่- ลืมเสียเถิดอย่าคิดถึง (2521)- ผีเพื่อนรัก (2521) รับบท พ่อของธีรลิต- ตะวันอ้อมข้าว (2521) รับบท ยงยุทธ- ไอ้ 8 นิ้ว (2521) รับบท ผู้พัน- ไอ้นก (2521)- เพชรมหากาฬ (2521)- หมัดปืนไว (2521) รับบท สิงห์ขร- รักเต็มเปา (2521) รับบท พ่อของเตย- ด่านนรก (2521)- 4 อันตราย (2521) รับบท สารวัตรพงษ์ นายตำรวจกองปราบ- ฐานันดร 4 (2522)- ทุ่งรวงทอง (2522)- ชื่นรัก (2522) รับบท พ่อของฤทธิรงค์- วิมานไฟ (2522) รับบท พ่อของภุมเรศ- นายอำเภอปฏิวัติ (2522)- ผมรักคุณ (2522) รับบท นายแพทย์ศัลยกรรมมือดี- หักเหลี่ยมคนดัง (2522) รับบท สราวุธ- สมบัติเจ้าคุณปู่ (2522)- แสกหน้าชีวิต (2522)- สุดห้ามใจรัก (2522) รับบท พ่อพันธ์ศักดิ์- ฉุยฉาย (2523) รับบท ท่านนายพล- ฝนใต้ รับบท หมอแมน- รักพยาบาท (2524)- ไอ้เสี่ยวหมัดสั่ง (2524) รับบท ก้าน- คุณหญิงพวงแข (2524) รับบท นเรศ- ดาวพระศุกร์ (2524) รับบท อรรถ- สุดปรารถนา (2524) รับบท พ่อ- ไอ้แก่น (2524) รับบท ชัย- นกน้อย (2524) รับบท พ่อของจักร- แสนซน (2525)- ปริศนา (2525) รับบท หลวงวิรัชราชกิจ- ใจเดียว (2525) รับบท เมธี- หัวใจดื้อรัก (2525)- นักฆ่าจากเจ้าพระยา (2525) รับบท - เจ้าสาวของอานนท์ (2525)- 7 พระกาฬ (2526) รับบท อนันต์- พญายมพนมรุ้ง (2526) รับบท พ่อของมด- ล่าข้ามโลก (2526)- พระจันทร์เปลี่ยนสี (2526)- เกียรติศักดิ์ทหารเสือ (2526)- รัศมีแข (2527)- แรงอธิษฐาน (2527) รับบท พ่อของอุต- วันนั้นคงมาถึง (2527) รับบท ผู้การยอด- น้ำเซาะทราย (2529) รับบท ทวยหาญ กาญจนสุรัตน์- เพชรเสี้ยนทอง (2530) รับบท อรชุน- ไฟเสน่หา (2530) รับบท พ่อของพงศ์ดนัย- คนกลางเมือง (2531) รับบท พ่อของคำรบ- 2482 นักโทษประหาร (2531)- คู่กรรม (2531) รับบท หลวงชลาสินธุราช- เพลิงอารมณ์ (2533) รับบท นายอํานาจ- เสียดาย 2 (2539) รับบท นายแพทย์สุชาติ- CCJ แสบฟ้าแลบ (2541) รับบท พ่อของเจมส์- แตก 4 รัก โลภ โกรธ เลว (2542) รับบท พ่อของน้ำ- โหมโรง (2547) รับบท ศร ในวัยชรา- เมมโมรี่ รักหลอน (2551) รับบท โปรเฟสเซอร์ (รับเชิญ)

**ละครโทรทัศน์**
 สวรรค์เบี่ยง (2514) (ช่อง 4)
*ภาพอาถรรพณ์ (2517) (ช่อง 5)
*ไปสู่ฉิมพลี (2519) (ช่อง 5)
*คมพยาบาท (2520) (ช่อง 9)- ตะวันยอแสง (2521) (ช่อง 3)- แม่ม่าย (2521) (ช่อง 9)
*สกาวเดือน (2521) (ช่อง 9)- คุณหญิงนอกทำเนียบ (2523) (ช่อง 5)- ปิ่นรัก (2523) (ช่อง 9)- เจ้าฟ้าธรรมธิเบศร์ (2523) (ช่อง 5)- ท้าวศรีสุดาจันทร์ (2523) (ช่อง 5)- ไฟรัก ไฟพยาบาท (2524) (ช่อง 3)- แดงสะพรั่งดั่งดวงใจ (2524) (ช่อง 5)- เคหาสน์สีแดง (2524) (ช่อง 5)
*นางทาส (2524) (ช่อง 3)- อีสา (2525) (ช่อง 9)- สองพธู (2526) (ช่อง 5)- ความรักสีขาว (2526) (ช่อง 5)- อีแตน (2526) (ช่อง 3)- เปลวไฟในดวงดาว (2527) (ช่อง 5) 
*คนมีคาว (2529) (ช่อง 3) - สมเด็จพระนเรศวรมหาราช (2530) (ช่อง 3)
*ปริศนา (2530) (ช่อง 3)- สามีตีตรา (2531) (ช่อง 3)- รักประกาศิต (2531) (ช่อง 3) (รับเชิญ)
*รัตนาวดี (2531) (ช่อง 3)- คู่กรรม (2533) (ช่อง 7) (รับเชิญ)- ดวงตาสวรรค์ (2533) (ช่อง 7)
*โหด เลว อ้วน (2533) (ช่อง 3)- ล่องเรือหารัก (2533) (ช่อง 3) (รับเชิญ)- ริษยา (2534) (ช่อง 7) รับบท หม่อมเจ้าวงศ์ราม รามพงษ์ (รับเชิญ)
*ไผ่แดง (2534) ช่อง 7- แม่หญิง (2534) (ช่อง 7)- หมอเมืองเถื่อน (2536) (ช่อง 3)- ไม่สิ้นไร้ไฟสวาท (2537) (ช่อง 3) (รับเชิญ)
*ตุ๊กตามนุษย์ (2537) (ช่อง 3)- แสงสูรย์ (2537) (ช่อง 3) (รับเชิญ)
*พิษพยาบาท (2538) (ช่อง 3)- เพลิงบุญ (2539) (ช่อง 3) 
*ทรายสีเพลิง (2539) (ช่อง 3) 
*อีสาวอันตราย (2539) (ช่อง 3) 
*ตราบใดที่หัวใจยังเต้น (2539) (ช่อง 3) - จินตปาตี (2540) (ช่อง 3)- มุกมังกร (2541) (ช่อง 7) 
*จากฝันสู่นิรันดร (2541) (ช่อง 3) - เพรงเงา (2542) (ช่อง 3) - เจ้าสาวปริศนา (2542) (ช่อง 3) (รับเชิญ)- ทิพยดุริยางค์ (2543) (ช่อง 7) - มัจจุราชจำแลง (2543) (ช่อง 7) - รักคุณเข้าแล้ว อย่างกะทันหัน (2543) (ช่อง 7) - เพลิงรักไฟแค้น (2543) (ช่อง 3) (รับเชิญ)- น้ำเซาะทราย (2544) (ช่อง 3)- ฉันไม่รอวันนั้น (2544) (ช่อง 3)- สะใภ้ ไร้ศักดินา (2544) (ช่อง 3) (รับเชิญ)- ใครกำหนด (2545) (ช่อง 7)
*สาวน้อย (2545) (ช่อง 7)- กิเลสมาร (2546) (ช่อง 3) - ผี! วิญญาณและความผูกพัน ตอน เลขานุการผี (2546) (ช่อง 7)- ฟ้าใหม่ (2547) (ช่อง 7)
*เจ้าสาวกลัวฝน (2547) (ช่อง 3)- ยัยไบบ้า (2549) (ช่อง 7) - หิมะใต้พระจันทร์ (2549) (ช่อง 3) - แรงฤทธิ์พิศวาส (2549) (ช่อง 7)- สายเลือดแห่งรัก (2549) (ช่อง 7)- ตี๋ตระกูลซ่ง (2549) (ช่อง 3)

**กำกับการแสดง**

**โทรทัศน์**
 ชุมทางชีวิต (2510)

**ภาพยนตร์**
 สวรรค์เบี่ยง (2513)- บ้านสาวโสด (2513)- แม่นม (2514)- พิษผยอง (2514)- เขยตีนโต (2514)- ทะโมนไพร (2514)- สุดสายป่าน (2515)- แสนทนง (2515)- รักคืนเรือน (2515)- ไม้ป่า (2516)- ทะเลฤาอิ่ม (2519)- ลาวคำหอม (2519)- หัวใจขายฝาก (2524)- ชายสามโบสถ์ (2524)- รักคืนเรือน (2532)

**ละคร**
 วิหคเหินฟ้า (2521)- ใจแม่ (2522)- คนเริงเมือง (2523)- เขาชื่อกานต์ (2523)- คุณหญิงนอกทำเนียบ (2523)- ไฟรักไฟสวาท (2524)- ริษยา (2524)- “นางทาส” (2524)- “อย่าลืมฉัน“ (2524)- “ทางโค้ง“ (2524)- “รอยหนาม“ (2525)- “เสื้อสีฝุ่น“ (2526)- “น้ำตาลไหม้” (2526)- “จนกว่าจะถึงวันนั้น“ (2526)- “สกุลกา” (2526)- “ขอเพียงรัก” (2526)- “ในม่านเมฆ” 2526)- “หงส์เหิร” (2526)- “วงเวียนชีวิต” (2526)- “เมื่อตะวันลับไม้“ (2527)- “เบญจรงค์ห้าสี” (2528)- “ทะเลเลือด“ (2528)- “ทาสอารมณ์“ (2528)- "นางเอก" (2528)- “ปริศนา” (2530)- "ละครคน" (2530)- "ไฟเสน่หา" (2530)- “แต่ปางก่อน” (2530)- "รักประกาศิต" (2531) รับเชิญ- “สลักจิต“ (2531)- "แรงหึง (แรงเงา)" (2531)- "เจ้าสาวของอานนท์" (2531)- "รัตนาวดี" (2531)- "หงส์ทอง" (2533)- "มณีร้าว" (2533)- "ตะวันชิงพลบ" (2534)- "เมืองโพล้เพล้" (2535)- "บาดาลใจ" (2536)- "ไม่สิ้นไร้ไฟสวาท" (2537)- "แสงสูรย์" (2537)- "ปูลม" (2538)- "ฝันเฟื่อง" (2538)- "รักไร้อันดับ" (2540)- "หงส์เหิน" (2540)- "ขอเพียงรัก" (2540)- "กัลปังหา" (2541)- "เมียแต่ง" (2541)- "เจ้าสาวปริศนา" (2542)- "ผยอง" (2543)- "ไฟกามเทพ" (2544)- "ลายมนุษย์" (2544)- “รัตตมณี ร.ศ. 220” (2547)- "เจ้าสาวกลัวฝน" (2547)

**อ้างอิง**
2559
หมวดหมู่:นักแสดงชายชาวไทย
หมวดหมู่:ผู้กำกับภาพยนตร์ชาวไทย
หมวดหมู่:มุสลิมชาวไทย
หมวดหมู่:ผู้กำกับละครโทรทัศน์ชาวไทย
หมวดหมู่:ชาวไทยเชื้อสายอินเดีย
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนอัสสัมชัญ
หมวดหมู่:บุคคลจากกรุงเทพมหานคร
หมวดหมู่:นักแสดงภาพยนตร์ชายชาวไทย
หมวดหมู่:เสียชีวิตจากโรคเบาหวาน
หมวดหมู่:ผู้ชนะรางวัลนักแสดงประกอบชายยอดเยี่ยมพระสุรัสวดี