หอสมุดนักฮัมมาดี

โคเดกซ์ II หนึ่งในงานเขียนฝ่ายไญยนิยมที่โดดเด่นที่สุดที่พบในหอสมุดนักฮัมมาดี เนื้อหาในภาพคือส่วนท้ายของ Apocryphon of John และส่วนเริ่มต้นของพระวรสารนักบุญโทมัส
หอสมุดนักฮัมมาดี (Nag Hammadi Library มีอีกชื่อว่า กลุ่มเอกสารตัวเขียนเชโนบอสเกียน และ พระวรสารไญยนิยมefn|name=pagels|group=notes|ตำราเหล่านี้เรียกขานเป็น "Gnostic Gospels" ตามหนังสือที่มีชื่อเดียวกันใน ค.ศ. 1979 โดย Elaine Pagels แต่คำนี้ก็มีความหมายทั่วไปกว่า) เป็นชุดตำราชาวคริสต์ยุคแรกและฝ่ายไญยนิยมที่ค้นพบใกล้เมืองนักฮัมมาดีในอียิปต์บนเมื่อ ค.ศ. 1945
โคเดกซ์พาไพรัสแบบปกหนัง 13 เล่มถูกฝังในโถปิดสนิท ค้นพบโดยชาวนาท้องถิ่นชื่อ Muhammed al-Samman งานเขียนในโคเดกซ์ประกอบด้วยศาสตรนิพนธ์ไญยนิยม 52 เล่ม แต่ก็มีผลงานสามอันที่เป็นของ Corpus Hermeticum และงานแปล/ดัดแปลงบางส่วนจากอุตมรัฐของเพลโต ในบทนำของ The Nag Hammadi Library in English เจมส์ โรบินสันเสนอแนะว่า โคเดกซ์เหล่านี้อาจเคยอยู่ในอารามปาโชเมียนที่อยู่ใกล้เคียง และถูกฝังไว้หลังนักบุญอาธานาเซียสประณามการใช้พระคัมภีร์นอกสารบบในจดหมายเทศกาลของเขาเมื่อ ค.ศ. 367 สมมติฐานปาโชเมียนได้รับการขยายเพิ่มเติมโดย Lundhaug กับ Jenott (2015, 2018) และเสริมข้อมูลเพิ่มเติมโดย Linjamaa (2024) ในหนังสือของ Linjamaa โต้แย้งว่าสมุดนักฮัมมาดีเคยใช้งานโดยชนชั้นสูงทางปัญญากลุ่มเล็ก ๆ ในอารามปาโชเมียน และใช้ในส่วนเล็กของหอสมุดคริสเตียนที่กว้างขวางกว่ามาก
เนื้อหาของโคเดกซ์เขียนในภาษาคอปติก ผลงานที่เป็นที่รู้จักดัที่สุดน่าจะเป็นพระวรสารนักบุญโทมัสที่มีตำราโคเดกซ์ครบทุกหน้า หลังการค้นพบนี้ นักวิชาการตระหนักว่าชิ้นส่วนคำกล่าวที่เชื่อว่าเป็นของพระเยซูปรากฏอยู่ในเอกสารตัวเขียนที่ค้นพบที่ Oxyrhynchus ใน ค.ศ. 1898 (P. Oxy. 1) และมีการอ้างคำพูดที่ตรงกันในแหล่งข้อมูลชาวคริสต์ยุคแรก นักตีความส่วนใหญ่ระบุวันที่เขียนพระวรสารนักบุญโทมัสไว้อยู่ในคริสต์ศตวรรษที่ 2 แต่ใช้แหล่งข้อมูลที่เก่ากว่านั้นมาก เอกสารตัวเขียนที่ฝังอยู่มีอายุถึงคริสต์ศตวรรษที่ 3 ถึง 4
โคเดกซ์นักฮัมมาดีหลายเล่มปัจจุบันเก็บไว้ที่พิพิธภัณฑ์คอปติกในไคโร ประเทศอียิปต์

**การค้นพบ**
ผู้ค้นพบเอกสารนักฮัมมาดีเป็นกรรมกรรับจ้างทำไร่ชาวเบดูอิน 7 คน เข้าไปขุดปุ๋ยไนเตรตใกล้กับหน้าผาจามาล อัล-ทารีฟ ขณะที่ขุดพบไหฝังอยู่ใกล้กับหัวกะโหลกคน เมื่อทุบไหแตกเห็นหนังสือจึงนำไปเก็บไว้ ต่อมาได้นำหนังสือไปฝากกับนักบวชนิกายคอปติก ญาติของนักบวชผู้นี้ที่เป็นครูสอนประวัติศาสตร์นำหนังสือนี้ไปขายให้พิพิธภัณฑ์คอปติก ต่อมาพิพิธภัณฑ์ได้ตามซื้อหนังสือชุดนี้มาเก็บไว้จนครบ

**เนื้อหา**
ส่วนใหญ่เป็นเอกสารเกี่ยวกับศาสนาคริสต์ที่เชื่อว่าเคยมีแต่สูญหายไปมีทั้งหมด 46 เรื่อง เขียนด้วยภาษาคอปติก คาดว่าน่าจะเริ่มเขียนในราวพุทธศตวรรษที่ 9-10 หนังสือเหล่านี้อาจจะมาจากโบสถ์คริสต์ของนักบุญพาโคมิอัสที่อยู่ห่างจากหน้าผาที่พบ 3 ไมล์ ซึ่งนำมาซ่อนไว้หลังจากมีการประกาศให้หนังสือที่อยู่นอกเหนือการรับรองของพระศาสนจักรเป็นหนังสือนอกรีตเมื่อราว พ.ศ. 900

**หมายเหตุ**

**อ้างอิง**

**อ่านเพิ่ม**
 isbn=056704470X- author-link=Bentley Layton- isbn=0-567-08945-2- author-link=Elaine Pagels- s2cid=165183631 - author-link=James M. Robinson- oclc=861119943- oclc=681900140- oclc=568624988- author-link=Christopher M. Tuckett- author-link=Edwin M. Yamauchi - s2cid=161310738 

**แหล่งข้อมูลอื่น ==  -  The Nag Hammadi Library – ตำราทั้งหมด ที่หอสมุด Gnostic Society -  พระวรสารนักบุญโทมัส – คำแปลหลายภาษาและแหล่งข้อมูล ที่หอสมุด Gnostic Society-  How the manuscripts were found – รายการเอกสารตัวเขียนทั้งหมด ที่ Tertullian Project-  Jung Codex, at the Tertullian Project
หมวดหมู่:ศาสนาคริสต์ในประเทศอียิปต์
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์อียิปต์
หมวดหมู่:ไญยนิยม