ปลาที่พบในลุ่มแม่น้ำโขง

ไฟล์:Mekong system color.png|thumb|250px|แผนที่แสดงสาขาแม่น้ำโขง
ภาพ:Thai-Laos Border Market2.jpg|thumb|250px|ปลาในลุ่มแม่น้ำโขงที่วางขายในตลาดสด
ปลาที่พบในลุ่มแม่น้ำโขง เป็นลุ่มแม่น้ำสายหลักของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้แผ่นดินใหญ่ และเป็นลุ่มแม่น้ำสายหลักของภาคอีสานและบางส่วนของภาคเหนือของประเทศไทย ในปัจจุบันนี้พบแล้วกว่า 1,200 ชนิด และคาดว่าอาจมีถึง 1,700 ชนิด

**แม่น้ำโขง**
ดูบทความหลักที่ แม่น้ำโขง
แม่น้ำโขงนับเป็นแม่น้ำสายที่ยาวที่สุดในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีจุดกำเนิดจากที่ราบสูงทิเบต และมีจุดกำเนิดร่วมกับอีก 2 แม่น้ำ คือ แม่น้ำแยงซี และ แม่น้ำสาละวิน ไหลผ่านถึง 7 ประเทศ จนกระทั่งไหลไปออกทะเลจีนใต้ที่ดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำโขงที่เวียดนาม มีลำน้ำสาขาต่าง ๆ มากมาย รวมถึงพื้นที่ชุ่มน้ำอีกจำนวนมาก เช่น แม่น้ำมูล, แม่น้ำชี, แม่น้ำสงคราม, หนองหาน, ทะเลสาบเขมร 
แม่น้ำโขงนับเป็นแม่น้ำสายที่ยาวเป็นอันดับที่ 10 ของโลก และเป็นแม่น้ำที่มีความหลากหลายของชนิดปลามากเป็นอันดับ 3 ของโลก รองจากแม่น้ำแอมะซอนในทวีปอเมริกาใต้ และแม่น้ำคองโกในทวีปแอฟริกา

**ชนิดปลา== 
(อาทิ)

**ปลากระดูกอ่อน**
วงศ์ปลาฉลาม
**ปลาฉลามหัวบาตร (Carcharhinus leucas)**ปลาอพยพ
*วงศ์ปลาฉนาก
**ปลาฉนากจะงอยปากกว้าง (Pristis microdon)**ปลาอพยพ
*วงศ์ปลากระเบนธง
**ปลากระเบนลาว (Dasyatis laoensis)**ปลาท้องถิ่น
**ปลากระเบนราหูน้ำจืด (Himantura chaophraya)
**ปลากระเบนลายเสือ (Himantura oxyrhyncha)

**ปลากระดูกแข็ง**
วงศ์ปลากราย
**ปลากราย (Chitala ornata)
**ปลาตองลาย (Chitala blanchi)**ปลาท้องถิ่น
**ปลาสะตือ (Chitala lopis)
**ปลาฉลาด (Notopterus notopterus)
*วงศ์ปลาตูหนา
**ปลาไหลหูขาว (Anguilla marmorata)**ปลาอพยพ
*วงศ์ปลาหลังเขียว
**ปลาหมากผาง (Tenualosa thibaudeaui)**ปลาท้องถิ่น
**ปลาซิวแก้ว (Clupeichthys aesarnensis)**ปลาท้องถิ่น
*วงศ์ปลากะตัก
**ปลาแมว (Setipinna melanochir)
*วงศ์ปลาตะเพียน
**ปลาแปบควาย (Paralaubuca spp.)
**ปลาสะนากยักษ์ (Aaptosyax grypus)**ปลาท้องถิ่น
**ปลาฝักพร้า (Macrochirichthys macrochirus)
**ปลาซิวเจ้าฟ้า (Amblypharyngodon chulabhornae)
**ปลาซิวหนวดยาว (Esomus metallicus) 
**ปลาซิวควาย (Rosbora tornieri)
**ปลาซิวควายข้างเงิน (Rasbora argyrotaenia)
**ปลากระโห้ (Catlocarpio siamensis)
**ปลายี่สก (Probarbus jullieni)
**ปลาเอินตาขาว (Probarbus labeamajor)**ปลาท้องถิ่น
**ปลาเอินฝ้าย (Probarbus labeaminor)**ปลาท้องถิ่น
**ปลาเกล็ดถี่ (Thynnichthys thynnoides)
**ปลาตะกาก (Cosmochilus harmandi)
**ปลาตะโกก (Cyclocheilichthys enoplos)
**ปลาโจกไหม (Cyclocheilichthys furcatus)**ปลาท้องถิ่น
**ปลาเสือข้างลาย (Puntius partipentazona)
**ปลาแก้มช้ำ (Puntius orphoides)
**ปลาน้ำฝายหลังดำ (Sikukia stejnegeri)
**ปลาตะเพียน (Barbonymus gonionotus)
**ปลาตะเพียนทอง (Barbonymus altus)
**ปลากระแห (Barbonymus schwanenfeldi)
**ปลาตะพาก (Hypsibarbus wetmorei)
**ปลาปากหนวด (Hypsibarbus vernayi)
**ปลาตะพากส้ม (Hypsibarbus malcolmi)
**ปลาหนามหลังขาว (Mystacoleucus ectypus)**ปลาท้องถิ่น
**ปลาหนามหลัง (Mystacoleucus marginatus)
**ปลากระมัง (Puntioplites proctozysron)
**ปลากระมังครีบสูง (Puntioplites falcifer)**ปลาท้องถิ่น
**ปลาปากเปี่ยน (Scaphognathops spp.)**ปลาท้องถิ่น
**ปลาหว้าหน้านอ (Bangana behri)
**ปลาเพ้า (Bangana sinkleri)**ปลาท้องถิ่น
**ปลาบัว (Labeo dyocheilus)
**ปลากาดำ (Epalzeorhynchos chrysophekadion)
**ปลากาแดง (Epalzeorhynchos frenatum)
**ปลาสร้อยขาว (Henicorhynchus siamensis)
**ปลาสร้อยน้ำเงิน (Cirrhinus jullieni)
**ปลาแกง (Cirrhinus molitorella)
**ปลานวลจันทร์น้ำจืด (Cirrhinus microlepis)
**ปลาสะอี (Mekongina erythrospila)**ปลาท้องถิ่น
**ปลาไน (Cyprinus carpio)**เป็นชนิดพันธุ์ต่างถิ่น
**ปลานวลจันทร์เทศ (Cirrhinus cirrhosus)**เป็นชนิดพันธุ์ต่างถิ่น
**ปลายี่สกเทศ (Labeo rohita)**เป็นชนิดพันธุ์ต่างถิ่น
**ปลาสร้อยนกเขา (Osteochilus vittatus)
*วงศ์ปลาหมู
**ปลารากกล้วย (Acanthopsis spp.)
**ปลาหมูขาว (Yasuhikotakia modesta) 
**ปลาหมูค้อ (Yasuhikotakia morleti) 
*วงศ์ปลาสร้อยน้ำผึ้ง
**ปลาสร้อยน้ำผึ้ง (Gyrinocheilus aymonieri)
**ปลามูด (Gyrinocheilus pennocki)**ปลาท้องถิ่น
*วงศ์ปลากด
**ปลาดุกมูน (Bagrichthys obscurus)
**ปลากดเหลือง (Hemibagrus spp.)
**ปลากดคัง (Hemibagrus wickioides)
**ปลากดหม้อ (Hemibagrus wickii)
*วงศ์ปลาเนื้ออ่อน
**ปลาคางเบือน (Belodontichthys truncatus)
**ปลาดังแดง (Hemisilurus mekongensis)**ปลาท้องถิ่น
**ปลาน้ำเงิน (Micropogon apogon)
**ปลาแดง (Micropogon bleekeri)
**ปลาขาไก่ (Krytopterus crytopterus)**ปลาท้องถิ่น
**ปลาค้าวขาว (Wallago attu)
**ปลาค้าวดำ (Wallago micropogon)
*วงศ์ปลาสวาย
**ปลาสวายหนู (Helicophagus waandersii)
**ปลาบึก (Pangasianodon gigas)**ปลาท้องถิ่น
**ปลาสวาย (Pangasianodon hypopthalmus)
**ปลาสังกะวาดท้องคม (Pteropangasius pleurotaenia)
**ปลาเทโพ (Pangasius larnaudii)
**ปลาเทพา (Pangasius sanitwongsei)
**ปลาโมง (Pangasius conchophilus)
**ปลาเผาะ (Pangasius bocourti)
**ปลายาว (Pangasius krempfi)
**ปลาสังกะวัง (Pangasius polyuranodon)
*วงศ์ปลาแค้
**ปลาแค้วัว (Bagarius bagarius)
**ปลาแค้ยักษ์ (Bagarius yarrelli)
**ปลาแค้งู (Bagarius suchus)
*วงศ์ปลาดุก
**ปลาดุกด้าน (Clarias batrachus)
**ปลาดุกอุย (Clarias macrocephalus)
**ปลาดุกรัสเซีย (Clarias gariepinus)**ชนิดพันธุ์ต่างถิ่น
*วงศ์ปลากดทะเล
**ปลากดหัวผาน (Hemiarius verrucosus)**ปลาอพยพ
*วงศ์ปลากระทุงเหว
**ปลากระทุงเหวเมือง (Xenentodon cancila)
*วงศ์ปลาเข็ม
*วงศ์ปลาหัวตะกั่ว
**ปลาหัวตะกั่ว (Aplocheilus panchax)
*วงศ์ปลาแป้นแก้ว
**ปลาแป้นแก้ว (Parambassis siamensis)
*วงศ์ปลาเสือตอ
**ปลาเสือตอลายใหญ่ (Datnioides pulcher)
**ปลาเสือตอลายเล็ก (Datnioides undecimradiatus)**ปลาท้องถิ่น
*วงศ์ปลากะพงขาว
**ปลากะพงขาว (Lates calcarifer)**ปลาอพยพ
*วงศ์ปลาจวด
**ปลาม้า (Boesemania microlepis)
*วงศ์ปลาอินทรี
**ปลาอินทรีทะเลสาบเขมร (Scomberomorus sinensis)**ปลาอพยพ
*วงศ์ปลากุเรา
**ปลาหนวดพราหมณ์ (Polynemus paradiseus)**ปลาอพยพ
*วงศ์ปลาเสือพ่นน้ำ
**ปลาเสือพ่นน้ำ (Toxotes chatareus)
**ปลาเสือพ่นน้ำเกล็ดถี่ (Toxotes microlepis)
*วงศ์ปลาหมอช้างเหยียบ
**ปลาหมอช้างเหยียบ (Pristolepis fasciatus)
*วงศ์ปลาบู่
**ปลาบู่หมาจูแม่น้ำโขง (Brachygobius mekongensis)**ปลาท้องถิ่น
*วงศ์ปลาบู่ทราย
**ปลาบู่ (Oxyeleotris marmorata)
*วงศ์ปลาหมอ
**ปลาหมอ (Anabas testudineus)
*วงศ์ปลาหมอช้างเหยียบ
**ปลาดุมชี (Nandus oxythynchus)
*วงศ์ปลากัด ปลากระดี่
**ปลากระดี่หม้อ (Trichogaster trichogaster)
**ปลากระดี่นาง (Trichogaster microlepis)
**ปลาสลิด (Trichogaster pectoralis)
**ปลากัดอีสาน (Betta smaragdina)**ปลาท้องถิ่น
**ปลากริมมุก (Trichopsis pumilus)
**ปลากริมอีสาน (Trichopsis schalleri)**ปลาท้องถิ่น
**ปลาแรด (Osphronemus goramy)
**ปลาแรดแม่น้ำโขง (Osphronemus exodon)**ปลาท้องถิ่น
*วงศ์ปลาช่อน
**ปลาช่อน (Channa striata)
**ปลาชะโด (Channa micropeltes)
**ปลากระสง (Channa lucius)
**ปลาก้าง (Channa limbata)
*วงศ์ปลาหมอสี**ชนิดพันธุ์ต่างถิ่น
**ปลานิล (Oreochromis niloticus)
*วงศ์ปลาซิวข้าวสาร
**ปลาซิวข้าวสารสงคราม (Oryzias songkhramensis)**ปลาท้องถิ่น
*วงศ์ปลาไหลนา
**ปลาไหลนา (Monopterus albus)
*วงศ์ปลากระทิง
**ปลาหลดหลังจุด (Macrognathus semiocellatus)**ปลาท้องถิ่น
**ปลาหลด (Macrognathus siamensis)
**ปลากระทิง (Mastacembelus armatus)
*วงศ์ปลาลิ้นหมา
**ปลาใบไม้ (Brachirus harmandi)
*วงศ์ปลายอดม่วง
**ปลายอดม่วงเกล็ดถี่ (Cynoglossus microlepis)
**ปลายอดม่วงลาย (Cynoglossus fledmanni)
*วงศ์ปลาปักเป้าฟันสี่ซี่
**ปลาปักเป้าทองแม่น้ำโขง (Auriglobus nefastus)**ปลาท้องถิ่น
**ปลาปักเป้าดำ (Tetraodon cochinchinensis)
**ปลาปักเป้าขน (Tretraodon baileyi)**ปลาท้องถิ่น
**ปลาปักเป้าปากขวด (Tetraodon cambodgiensis)
**ปลาปักเป้าควาย (Tetraodon suvatti)**ปลาท้องถิ่น

**กรณีเขื่อนปากมูล**
หลังจากมีการสร้างและเปิดใช้เขื่อนปากมูลขึ้นในปี พ.ศ. 2537 พบว่ามีชนิดปลาที่พบในแม่น้ำมูล ซึ่งเป็นลุ่มน้ำสาขาของแม่น้ำโขงลดลงมาก เนื่องจากเป็นผลกระทบของการสร้างเขื่อน ซึ่งในเรื่องนี้ชาวบ้านพื้นถิ่นได้คัดค้านและประท้วงมาโดยตลอด
จนกระทั่งมีมติคณะรัฐมนตรีเมื่อเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2544 ได้เปิดประตูเขื่อนปากมูลขึ้นทั้ง 8 บาน เป็นระยะเวลา 1 ปี ทางคณะนักวิจัยไทบ้าน ได้ลงพื้นที่ศึกษาและสำรวจชนิดปลาที่พบในแม่น้ำมูลเป็นระยะเวลา 1 ปี ตั้งแต่เดือนมิถุนายน พ.ศ. 2544 ถึงเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2545 พบว่ามีชนิดปลาเพิ่มมากขึ้น โดยพบว่าเป็นปลาที่อาศัยอยู่ในแม่น้ำมูลและสาขาของแม่น้ำโขงในบริเวณใกล้เคียงกัน 265 ชนิด  ซึ่งเป็นปลาที่อพยพจากแม่น้ำโขง 134 ชนิด โดยเป็นปลาจากต่างถิ่น (ชนิดพันธุ์ต่างถิ่น) 7 ชนิด และหลายชนิดเป็นปลาอพยพที่ต้องเดินทางไกลเป็นพันกิโลเมตรจากดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำโขง ในเวียดนาม ซึ่งเป็นแหล่งกำเนิด อาทิ ปลาไหลหูขาว, ปลากะพงขาว เพื่อเจริญเติบโต
จากการศึกษาพบว่าการอพยพของปลาในลุ่มน้ำแห่งนี้ เกิดขึ้นตลอดทั้งปี  การเริ่มอพยพมาอาศัย เริ่มตั้งแต่เดือนมกราคมจนถึงเดือนกันยายน และเริ่มอพยพย้ายกลับ ตั้งแต่เดือนกรกฎาคมถึงเดือนธันวาคม จากเดิมที่เคยเชื่อว่าปลาจะอพยพย้ายถิ่นเพียงแค่ 4 เดือนเท่านั้น คือ เดือนมิถุนายนถึงเดือนธันวาคม

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:ปลาแบ่งตามสถานที่พบ
หมวดหมู่:ปลาที่พบในลุ่มแม่น้ำโขง