พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าคำรบ

นายพลตำรวจเอก นายพลโท พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าคำรบ มีพระนามเดิมว่า หม่อมเจ้าคำรบ (3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2414 - 7 สิงหาคม พ.ศ. 2482) เป็นพระโอรสในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนวรจักรธรานุภาพ กับหม่อมราชวงศ์ดวงใจ ปราโมช
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าคำรบ เป็นทหารบก ดำรงตำแหน่ง ผู้บังคับการกองทหารปืนใหญ่ เมื่อวันที่ 2 ธันวาคม พ.ศ. 2444 ผู้บัญชาการกองพลที่ 7 มณฑลพิษณุโลก หลังจากนั้นทรงได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งแม่ทัพกองทัพน้อยที่ 2 (ปัจจุบันคือ กองทัพภาคที่ 3) ระหว่าง พ.ศ. 2454 - 2457 ดูแลพื้นที่ภาคเหนือ จากนั้นทรงย้ายไปดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมตำรวจภูธร เมื่อวันที่ 1 มีนาคม พ.ศ. 2457 และกรมตำรวจ ระหว่าง พ.ศ. 2458 - 2472 ในสมัยรัชกาลที่ 6 มีบทบาทในการปรับปรุงกิจการตำรวจ โดยทรงดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมตำรวจ พระองค์แรกเมื่อวันที่ 21 ตุลาคม พ.ศ. 2458 
นายพลตำรวจเอก นายพลโท พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าคำรบ สิ้นพระชนม์เมื่อวันที่ 7 สิงหาคม พ.ศ. 2482 สิริพระชันษา 7

**องคมนตรี**
ปี พ.ศ. 2458 ทรงได้รับพระราชทานตราตั้งเป็นองคมนตรี

**พระบุตรและพระธิดา**
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าคำรบ มีหม่อมทั้งหมด 3 คน คือ หม่อมผาด ปราโมช ณ อยุธยา (สกุลเดิม ปาลกะวงศ์ ณ อยุธยา), หม่อมแดง ปราโมช ณ อยุธยา (สกุลเดิม บุนนาค) และหม่อมนุ่ม มีพระโอรส-ธิดาทั้งหมด 9 คน ได้แก่
*หม่อมผาด มีพระโอรส-ธิดา 2 คน คือ
*# หม่อมราชวงศ์ชาย ปราโมช
*# หม่อมราชวงศ์ประณตน้อม ปราโมช
*หม่อมแดง ปราโมช ณ อยุธยา (ต.จ.) ธิดาเจ้าพระยาศรีพิพัฒน์ (แพ บุนนาค) กับหม่อมแหวว บุรณศิริ
*# หม่อมราชวงศ์บุญรับ พินิจชนคดี สมรสกับพระพินิจชนคดี (พินิจ อินทรทูต)
*# หม่อมราชวงศ์อุไรวรรณ ปราโมช
*# หม่อมราชวงศ์เล็ก ปราโมช
*# หม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช สมรสกับท่านผู้หญิงอุศนา ปราโมช ณ อยุธยา (สกุลเดิม ศาลิคุปต์) มีบุตร 3 คน
*# หม่อมราชวงศ์ถ้วนเท่านึก ปราโมช
*# หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช สมรสและแยกกันอยู่กับหม่อมราชวงศ์พักตร์พริ้ง ทองใหญ่ มีบุตร 2 คน
*หม่อมนุ่ม มีพระธิดาเพียงคนเดียวคือ
*# หม่อมราชวงศ์สอางค์ เทวกุล เสกสมรสกับพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์ และสมรสกับหม่อมเจ้าปรีดิเทพย์พงษ์ เทวกุล มีพระธิดาจากการสมรสครั้งแรก 1 องค์ และโอรส-ธิดาจากการสมรสครั้งที่สองอีก 4 คน

**หน้าที่ราชการ**
 2 ธันวาคม พ.ศ. 2444 - ผู้บังคับการกองทหารปืนใหญ่- 6 สิงหาคม พ.ศ. 2446 - ผู้บัญชาการทหารมณฑลนครสวรรค์- ผู้บัญชาการกองพลที่ 6 มณฑลนครสวรรค์- กรกฎาคม พ.ศ. 2452 - ผู้บัญชาการกองพลที่ 9 มณฑลปราจิณบุรี- 26 กันยายน พ.ศ. 2453 - มรรคนายก วัดโสธรวรารามวรวิหาร- กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2453 - ผู้บัญชาการกองพลที่ 7 มณฑลพิษณุโลก และเป็นผู้รั้งแม่ทัพกองที่ 2- มิถุนายน พ.ศ. 2455 - พ้นจากตำแหน่งผู้บัญชาการกองพลที่ 7 มณฑลพิษณุโลก และเป็นแม่ทัพกองที่ 2- มิถุนายน พ.ศ. 2456 - ออกจากประจำการเป็นกองหนุนสังกัดกรมปลัดทัพบก และออกจากราชองครักษ์เวร- ผู้ช่วยจเรเสือป่า- ผู้ช่วยเสนาบดีกระทรวงมหาดไทย- 1 มีนาคม พ.ศ. 2457 - อธิบดีกรมตำรวจภูธร- 12:มีนาคม 2457 – ราชองครักษ์พิเศษ- 21 ตุลาคม พ.ศ. 2458 - อธิบดีกรมตำรวจ

**พระยศ**
 12 ตุลาคม พ.ศ. 2435 - ร้อยโท- 21 กันยายน พ.ศ. 2449 - พลตรี- 7 ตุลาคม 2454 – นายหมู่เอก- 12 สิงหาคม พ.ศ. 2455 - นายหมู่ใหญ่- 7 มกราคม พ.ศ. 2457 - นายกองโท- 28 เมษายน พ.ศ. 2458 - นายพลโท- 27 เมษายน พ.ศ. 2460 - นายกองเอก- 10 ธันวาคม พ.ศ. 2461 - พระตำรวจตรี- 16 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2463 - นายกองใหญ่

**เครื่องราชอิสริยาภรณ์**
 ปี=2464ปี=24582455- 2460- 2464- 2469- พ.ศ. 2462 เข็มข้าหลวงเดิม

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  พลโท พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าคำรบ date=2007-03-11 
หมวดหมู่:พระวรวงศ์เธอ
หมวดหมู่:พระองค์เจ้าตั้ง
หมวดหมู่:พระองค์เจ้าชาย
หมวดหมู่:ราชสกุลปราโมช
หมวดหมู่:ตำรวจชาวไทย
หมวดหมู่:อธิบดีกรมตำรวจและผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ
หมวดหมู่:ทหารบกชาวไทย
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.จ. (ฝ่ายหน้า)
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ต.ช.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญจักรมาลา
หมวดหมู่:แม่ทัพภาคที่ 3
หมวดหมู่:สมาชิกกองเสือป่า
หมวดหมู่:บุคคลในประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์
หมวดหมู่:องคมนตรีในรัชกาลที่ 6
หมวดหมู่:บุพการีของนายกรัฐมนตรีไทย