พระธยานิพุทธะ

พระธยานิพุทธะ ศิลปะทิเบต
พระธยานิพุทธะ หรือ พระฌานิพุทธะ (บางแห่งเรียกพระชินพุทธะ) เป็นพระพุทธเจ้าในคติความเชื่อของมหายาน เชื่อว่าอวตารมาจากพระอาทิพุทธะ สำเร็จเป็นพระพุทธเจ้าด้วยอำนาจฌานของอาทิพุทธะ ไม่ได้ลงมาสร้างบารมีเหมือนพระมานุสสพุทธะ (พระพุทธเจ้าที่เป็นมนุษย์) ดำรงในสภาวะสัมโภคกาย มีแต่พระโพธิสัตว์ที่เห็นพระองค์ได้ในคัมภีร์​มหาไวโรจนสูตรมีพระธารณีมนตร์ว่า​โอม​ อโฆมะ​ ไวโรจนะ​ มหามุทรา มณี​ ปัทมะ​ ชวล ประ​ วะ​ รัตน ยะ​ หูม​ อักษพีชะ​ อา

**จำนวน**
พระธยานิพุทธะโดยทั่วไปมี 5 พระองค์ ได้แก่- พระไวโรจนพุทธะ- พระอักโษภยพุทธะ- พระรัตนสัมภวพุทธะ - พระอมิตาภพุทธะ- พระอโมฆสิทธิพุทธะ
พระธยานิพุทธะทั้ง 5 องค์นี้ได้สร้างพระธยานิโพธิสัตว์ขึ้นด้วยอำนาจฌานของตนอีก 5 องค์ ได้แก่- พระสมันตภัทรโพธิสัตว์ เกิดจากพระไวโรจนพุทธะ- พระวัชรปาณีโพธิสัตว์ เกิดจากพระอักโษภยพุทธะ- พระรัตนปาณีโพธิสัตว์ เกิดจากพระรัตนสัมภวพุทธะ - พระอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์ เกิดจากพระอมิตาภพุทธะ- พระวิศวปาณีโพธิสัตว์ เกิดจากพระอโมฆสิทธิพุทธะ 

ชื่อในภาษาต่าง ๆ ได้แก่:

**ลักษณะของแต่ละพระองค์**

**การนับถือในประเทศต่าง ๆ**
 เนปาลและทิเบต นับถือพระธยานิพุทธะทั้ง 5 องค์ข้างต้น โดยถือว่าพระธยานิพุทธะเป็นตัวแทนของอายตนะภายใน 5 และพระธยานิโพธิสัตว์เป็นตัวแทนของอายตนะภายนอก 5 ซึ่งประกอบเป็นร่างกายของสรรพสัตว์ มีการกำหนดตำแหน่งของพระธยานิพุทธะแต่ละองค์ในพุทธมณฑลซึ่งใช้ในการประกอบพิธีกรรมทางศาสนานิกายวัชรยาน รวมทั้งการกำหนดตำแหน่งของการประดิษฐานพระพุทธะเหล่านี้ไว้ในเจดีย์ในประเทศเนปาล- จีนและญี่ปุ่น ชาวพุทธนิกายสุขาวดี นับถือพระอมิตาภพุทธะเพียงองค์เดียว ในญี่ปุ่นได้เพิ่มพระธยานิพุทธะอีกองค์คือ พระวัชรสัตว์ ถือว่าเป็นหัวหน้าของพุทธะทั้งหมด หรือเป็นอาทิพุทธะ การนับถือพระธยานิพุทธะในญี่ปุ่นพบในนิกายชินกอนเป็นส่วนใหญ่ นิกายอื่นพบน้อย

**ระเบียงภาพ**
ไฟล์:Bulguksageumdongbirojanabuljwasang_(Seated_gilt-bronze_vairocana_buddha_statue_of_Bulguksa_Temple).jpg|พระไวโรจนพุทธะ, ประติมากรรมสำริดศิลปะเกาหลีสมัยอาณาจักรซิลลา วัดบุลกุกซา ประเทศเกาหลีใต้
ไฟล์:Akshobhya.jpg|พระอักโษภยะพุทธะ, ภาพจิตรกรรมศิลปะทิเบต
ไฟล์:Amitabha.png|พระอมิตาภพุทธะ ศิลปะจีน ปางยืน
ไฟล์:Amoghasiddhi1.jpg|พระอโมฆสิทธิพุทธะ, ภาพจิตรกรรมศิลปะทิเบต
ไฟล์:Ratnasambhava3.gif|พระรัตนสัมภวพุทธะ, ภาพจิตรกรรมศิลปะทิเบต
ไฟล์:COLLECTIE TROPENMUSEUM Boeddhabeeld van de Borobudur voorstellende Dhyani Boeddha Vairocana TMnr 10015947.jpg|พระไวโรจนพุทธะ, ประติมากรรมหินแกะสลัก ศิลปะชวาสมัยราชวงศ์ไศเลนทร์ ได้จากบุโรพุทโธ ประเทศอินโดนีเซีย
ไฟล์:Giava, jina akshobhya, arte di giava centrale, ix sec.JPG|พระอักโษภยะพุทธะ, ประติมากรรมหินแกะสลัก ศิลปะชวา
ไฟล์:COLLECTIE TROPENMUSEUM Boeddhabeeld van de Borobudur voorstellende Dhyani Boeddha Amitabha TMnr 10016276.jpg|พระอมิตาภพุทธะ, ประติมากรรมหินแกะสลัก ศิลปะชวาสมัยราชวงศ์ไศเลนทร์ ได้จากบุโรพุทโธ ประเทศอินโดนีเซีย
ไฟล์:COLLECTIE TROPENMUSEUM Boeddhabeeld van de Borobudur voorstellende Dhyani Boeddha Amogasiddha TMnr 10026907.jpg|พระอโมฆสิทธิพุทธะ, ประติมากรรมหินแกะสลัก ศิลปะชวาสมัยราชวงศ์ไศเลนทร์ ได้จากบุโรพุทโธ ประเทศอินโดนีเซีย
ไฟล์:COLLECTIE TROPENMUSEUM Boeddhabeeld van de Borobudur voorstellende Dhyani Boeddha Ratna Sambhava TMnr 10025274.jpg|พระรัตนสัมภวพุทธะ, ประติมากรรมหินแกะสลัก ศิลปะชวาสมัยราชวงศ์ไศเลนทร์ ได้จากบุโรพุทโธ ประเทศอินโดนีเซีย

**อ้างอิง**

**บรรณานุกรม**
 ฉัตรสุมาลย์ กบิลสิงห์ ษัฏเสน. พระพุทธศาสนาแบบทิเบต. กทม. ศูนย์ไทยทิเบต. 2538- ประสงค์ แสนบุราณ. พระพุทธศาสนามหายาน. กทม. โอเดียนสโตร์. 2548
หมวดหมู่:พระพุทธเจ้าตามคติมหายาน