สมควร กระจ่างศาสตร์

สมควร กระจ่างศาสตร์ (13 ธันวาคม พ.ศ. 2463 — 13 มกราคม พ.ศ. 2551) เกิดที่กรุงเทพมหานคร นักแสดงอาวุโส ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง  ละครเวที-นักแสดง ประจำปี พ.ศ. 2539  เริ่มแสดงละครเมื่อเรียนชั้นมัธยมศึกษา ฝากตัวเป็นลูกศิษย์ของ สุคนธ์ คิ้วเหลี่ยม นักแสดงตลกมีชื่อในสมัยนั้น แสดงละครเวทีกับ "คณะนิยมไทย" มีชื่อเสียงรุ่นเดียวกับ สุรสิทธิ์ สัตยวงศ์ ,ท้วม ทรนง ,ส.อาสนจินดา ,พันคำ ,ทักษิณ แจ่มผล ,บู๊ วิบูลย์นันท์ ,ล้อต๊อก ,ชูศรี มีสมมนต์ ฯลฯ  ก่อนแสดงและกำกับทั้งจอเงินจอแก้วอีกจำนวนมากในเวลาต่อมา
มีผลงานกำกับละครโทรทัศน์ที่มีชื่อเสียงของรัชฟิล์มทีวี เรื่อง  ชุมทางชีวิต, พิภพมัจจุราช, หุ่นไล่กา  ที่มีเนื้อหาทางจริยธรรมในสังคม และกำกับภาพยนตร์อีกหลายเรื่อง ในช่วงทศวรรษ 2500-2510
ในบั้นปลายของชีวิต ป่วยด้วยโรคเส้นเลือดหัวใจตีบนานหลายปี และเสียชีวิตอย่างสงบด้วยอาการหัวใจล้มเหลว ที่โรงพยาบาลวิภาวดี เมื่อวันที่ 13 มกราคม พ.ศ. 2551

**ผลงาน**

**ละครเวที**
2482-2493: ตัวตลกละครเวที รุ่นเดียวกับ สุคนธ์ คิ้วเหลี่ยม ,ดอกดิน กัญญามาลย์,อบ บุญติด ,มารศรี อิศรางกูร ณ อยุธยา
*2483: เกียรติศักดิ์ทหารเสือ
*2495: บ้านทรายทอง
*2507: จันทกินรี

**กำกับภาพยนตร์**
2512: ไก่ฟ้า

**ผลงานแสดงภาพยนตร์**
2512: ชาติลำชี
*2512: แม่ค้า
*2512: เด็กวัด
*2512: ลูกเขย
*2512: สาละวัน
*2512: เศรษฐีข้างถนน
*2512: รอยพราน
*2512: ชาติลำชี
*2512: ความรักเจ้าขา
*2512: กามเทพลวง
*2513: สวรรค์เบี่ยง รับบท คิด วรวัตต์
*2513: คู่สร้าง 
*2513: ลูกหนี้ทีเด็ด รับบท พ่อของเธอ
*2513: ชาติเหมราช
*2513: จุ๊บแจง
*2513: บ้านสาวโสด รับบท สมบุญ
*2513: วิญญาณดอกประดู่
*2513: มนต์รักลูกทุ่ง รับบท ทองก้อน
*2514: มนต์รักจากใจ
*2514: ตาทุ้ยโกหก ตอน คราบ
*2514: ทะโมนไพร
*2514: เขยตีนโต รับบท พ่อลม
*2515: ขวัญใจวัยรุ่น
*2515: ชาละวัน
*2516: อำนาจเงิน
*2516: แม่ผัว
*2517: บัวลำพู
*2517: ผาอาบนาง
*2517: สนหน่อยน่าทูนหัว
*2518: โบตั๋น รับบท โค้ว
*2518: วิญญาณโลกีย์
*2518: แผ่นดินแม่
*2519: เพลิงทรนง
*2519: จักรวาลยอดรัก รับบท พ่อของจักรวาล
*2519: วัยอลวน รับบท คุณเมศ
*2519: เดียมห์ รับบท มหาวิทยาลัยแห่งหนี่ง
*2520: รักอุตลุด รับบท คุณเมศ
*2520: ชื่นชีวานาวี รับบท ผู้การธงรบ​ (ท่านนายพล)
*2520: คนละทาง
*2520: เด็ดสะระตี่ รับบท กำนัน
*2520: เมืองอลเวง รับบท พ่อของจักรา
*2520: มนต์รักนักรบ
*2520: อย่าแหย่ฉลาม
*2520: เมียรายเดือน
*2521: ชื่นชุลมุน รับบท คุณเมศ
*2521: โก๋บ้านนอกกี๋บางกอก
*2521: อีหนูเขี้ยวเสน่ห์ รับบท นายสมพงษ์
*2521: รักเธอเท่าช้าง รับบท สมควร
*2521: ดอนตูมปืนตัน
*2521: ดวงเศรษฐี
*2521: กุญแจรัก รับบท พ่อของตูน
*2521: เจ้าสาวเดิมพัน รับบท ผู้ใหญ่สุข
*2521: แตกหนุ่มแตกสาว รับบท คุณดำรงค์
*2521: มนต์รักแผ่นดินทอง รับบท นายนารถ
*2521: 7 อาถรรพ์ รับบท กำนันท้วม
*2522: สาวใช้แม่เอ๊ย
*2522: เสือสะเออปล้น
*2522: รักนอกตำรา
*2522: ร้ายก็รัก
*2522: แฟน
*2522: นายอำเภอปฏิวัติ
*2523: เมียจำเป็น รับบท คุณพระ
*2523: กิ่งทองใบตำแย
*2524: ล.ลิงจับหลัก
*2524: สุดปรารถนา
*2524: เด็ดหนวดพ่อตา
*2524: เขยขัดดอก
*2524: เก็บรัก
*2524: ดาวพระศุกร์ รับบท หอมฉุย
*2524: ไอ้หยาอาตือ รับบท พล ต ต ปืนไทย
*2524: ศรีธนญชัย
*2525: สัตว์สาวผู้น่ารัก
*2525: น้ำพริกก้นถ้วย
*2525: ไอ้หนุ่มรถไถ รับบท เสี่ยอ๋า
*2525: มาดามยี่หุบ รับบท นายอำเภอเกริก (พ่อของเอกราช)
*2525: สมิงจ้าวท่า
*2525: คุณนายซาอุ
*2526: น.ส. เย็นฤดี
*2526: นักเลงข้าวนึ่ง รับบท ฉัตรแก้ว
*2526: หลงเสียงนาง รับบท นายบุญชอบ
*2526: ผู้ยิ่งใหญ่ทั้ง 9
*2526: ยูงรำแพน
*2526: บัวขาว รับบท พ่อบัวขาว
*2526: จ้าวภูผา รับบท พ่อของเฟย
*2526: เล่นไม่ยาก
*2527: มังกรลายไทย 
*2527: สาริกาลิ้นทอง
*2527: มนต์รักนักเพลง
*2527: ลูกเขยคนเฮง
*2527: แตนป่าแตก รับบท ผู้ใหญ่บ้าน
*2527: ล็อตเตอรี่ รับบท ผู้ใหญ่ดี
*2527: ดาวประดับบ่า
*2527: บ้านสาวโสด รับบท พ่อของติ่ง
*2527: สวัสดีคุณนาย รับบท ม จ อาทิตย์
*2527: เฮฮาเมียนาวี รับบท ร.ท. สนอง ยาตั้ง
*2527: ไอ้หม่าลูกแม่ รับบท พ่อนีโอ
*2527: ไอ้หนุ่มรถอีแต๋น รับบท ไอ้ชิต
*2528: นักเลงสิบล้อ รับบท เสี่ยสอง
*2528: นวลฉวี รับบท พ่อของเธอ
*2528: รักสองต้องห้าม
*2529: เจ้าสาวมะลิซ้อน รับบท รับบท พ่อของทองดี
*2529: ลูกทุ่งฮอลิเดย์ รับบท ผู้ใหญ่บ้าน
*2529: สะใภ้ รับบท พ่อของถมทวี
*2531: ไอ้ด่างเกยชัย รับบท ผู้ใหญ่บ้าน
*2532: สุดหัวใจเลยนะ
*2533: ข้ามาจากสวรรค์ รับบท พ่อพุดทา
*2533: ถึงคราวจะเฮง รับบท หมอ
*2535: แรงรักพยาบาท
*2537: กาเหว่าที่บางเพลง รับบท ครูใหญ่ฟื้น
*2537: มาดามยี่หุบ ภาค 2 รับบท นายอำเภอเกริก (พ่อของเอกราช)
*2548: วัยอลวน 4 : ตั้ม-โอ๋ รีเทิร์น รับบท คุณเมศ

**โทรทัศน์**

**กำกับ/แสดง**
2510: ชุมทางชีวิต  ช่อง 5
*2511: พิภพมัจจุราช ช่อง 5
*2512: หุ่นไล่กา    ช่อง 5

**แสดง**
2521: เงาไม้ ช่อง 5
*2521: สกาวเดือน ช่อง 9
*2522: ฝ้ายแกมแพร ช่อง 5
*2523: เจ้าสาวคืนเดียว ช่อง 3
*2523: มัจจุราชสีน้ำผึ้ง ช่อง 5
*2523: ผู้ชนะสิบทิศ ช่อง 9
*2524: คฤหาสน์ดำ  ช่อง 9
*2524: พิษสวาท ช่อง 3
*2524: ตะวันตกดิน ช่อง 7
*2524: รัศมีจันทร์ ช่อง 3
*2524: ไฟรัก ไฟพยาบาท ช่อง 3
*2524: ชลาลัย ช่อง 9
*2525: เจ้าซอใจซื่อ ช่อง 5
*2525: พ่อครัวหัวป่าก์ ช่อง 3
*2526: ผู้ชนะสิบทิศ ช่อง 5
*2526: สุดหัวใจ ช่อง 3
*2526: สาวใช้คนใหม่ ช่อง 5
*2526: ระบำมาร ช่อง 3
*2527: ขมิ้นกับปูน ช่อง 9
*2527: ทัดดาวบุษยา ช่อง 5
*2527: ทหารเสือพระเจ้าตาก  ช่อง 3
*2527: เศรษฐีลูกทุ่ง ช่อง 9
*2527: ทายาทท่านผู้หญิง ช่อง 5
*2527: ชลธีพิศวาส ช่อง 7
*2527: วงเวียนหัวใจ ช่อง 9
*2527: เก้าอี้ขาวในห้องแดง ช่อง 3
*2527: เมื่อรักร้าว ช่อง 9
*2528: เขยบ้านนอก ช่อง 5
*2528: กตัญญูพิศวาส ช่อง 3 
*2528: สายสวาท ช่อง 3
*2528: บ้านขนนก ช่อง 3
*2529: แก้วราหู ช่อง 3 รับเชิญ
*2529: ชายสามโบสถ์ ช่อง 3
*2529: เคหาสน์ภูต ช่อง 3 รับเชิญ
*2529: ต้นส้มแสนรัก ช่อง 3 
*2529: เมฆินทร์พิฆาต ช่อง 3 
*2529: รักติดลบ ช่อง 3 
*2529: สายโลหิต ช่อง 3 
*2529: กามนิต-วาสิฏฐี ช่อง 3 
*2530: ฟ้าต่ำ ช่อง 3
*2530: อวสานเซลส์แมน ช่อง 3
*2530: ไฟเสน่หา ช่อง 3 รับเชิญ
*2530: วัยอลวน ช่อง 3
*2530: เวทีนี้...มีปัญหา(มาก) ช่อง 7
*2530: พิศวาสดำ  ช่อง 3
*2530: แต่ปางก่อน ช่อง 3
*2530: ตะวันขึ้นที่อ่าวพังงา ช่อง 5
*2530: เพลิงบาปจอมทมิฬ ช่อง 3
*2530: สมเด็จพระนเรศวรมหาราช ช่อง 3
*2530:  ปริศนา ช่อง 3
*2531: สงครามเก้าทัพ ช่อง 3
*2531: คนเริงเมือง ช่อง 3
*2531: รักประกาศิต ช่อง 3
*2531: ผู้กองยอดรัก ช่อง 9
*2531: อีสา ช่อง 7 รับเชิญ
*2532: แม่นาคพระโขนง ช่อง 3
*2532: รัตติกาลยอดรัก ช่อง 3
*2532: ผู้ชนะสิบทิศ ช่อง 3
*2532: นางสาวเย็นฤดี ช่อง 5
*2532: เพื่อนผมชื่อสมปอง ช่อง 5
*2532: สุดแต่ใจจะไขว่คว้า  ช่อง 3
*2533: ตะกายดาว ตอน ดาวตกกระ ช่อง 9 รับเชิญ
*2533: สายใจ ช่อง 3
*2533: คู่กรรม ช่อง 7 รับบท ลุงกำนัน
*2533: กตัญญูประกาศิต ช่อง 3 รับเชิญ
*2533: ตะกายดาว ตอน ลาดาว ช่อง 9 รับเชิญ
*2534: สุสานคนเป็น ช่อง 7
*2534: ผีขี้เหงา ช่อง 3
*2534: แก้วขนเหล็ก ช่อง 3
*2535: เมืองโพล้เพล้ ช่อง 7
*2535: มะกอกเทวดา ช่อง 3
*2535: โทน ช่อง 3
*2535: ชื่นชีวานาวี ช่อง 3
*2535: สมเด็จพระสุริโยทัย ช่อง 3 รับบท พระยาราชภักดี
*2536: คุณหญิงพวงแข ช่อง 3
*2536: ภูตพยาบาท ช่อง 3
*2536: อยู่กับก๋ง ช่อง 3
*2536: พายุอารมณ์ ช่อง 3 
*2536: บัลลังก์เมฆ ช่อง 5 
*2536: ท่านผีเพี้ยน ช่อง 3 
*2537: กำนันถึก ช่อง 3
*2537: เจ้านาง ช่อง 5 รับเชิญ
*2537: เมียน้อย ช่อง 3 
*2537: หัวใจลายคราม ช่อง 5 รับเชิญ
*2537: เพื่อเธอ ช่อง 5 รับเชิญ
*2538: บ้านไร่ชายทุ่ง ช่อง 3
*2538: ฝันเฟื่อง ช่อง 3
*2538: อยากหยุดตะวันไว้ที่ปลายฟ้า ช่อง 5
*2538: ร่มฉัตร ช่อง 3
*2538: หัวใจเถื่อน  ช่อง 3
*2538: เมื่อหมอกสลาย ช่อง 7
*2539: แสงเพลิงที่เกริงทอ ช่อง 5
*2539: ไม้ดัด ช่อง 7 รับเชิญ
*2540: สัมปทานหัวใจ ช่อง 7
*2540: แก้วจอมแก่น ช่อง 5
*2540: ทะเลแปร ช่อง 3 รับเชิญ
*2540: ตามหัวใจไปสุดหล้า ช่อง 3
*2540: สุดแต่ใจจะไขว่คว้า ช่อง 3
*2540: ทานตะวัน ช่อง 3
*2541: ไฟลวง ช่อง 3 รับเชิญ
*2541: ผู้หมวดป๊อกแป๊ก ช่อง 7
*2542: อรุณสวัสดิ์ ช่อง 3
*2542: โดดเดี่ยวไม่เดียวดาย ช่อง 5
*2542:  พ่อ ตอน เพลงของแผ่นดิน ช่อง 5

**เครื่องราชอิสริยาภรณ์**

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  thaifilmdb.com
2551
หมวดหมู่:นักแสดงชายชาวไทย
หมวดหมู่:ศิลปินแห่งชาติ
หมวดหมู่:ผู้กำกับภาพยนตร์ชาวไทย
หมวดหมู่:เสียชีวิตจากภาวะหัวใจล้มเหลว
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ จ.ภ.
หมวดหมู่:ผู้ชนะรางวัลนักแสดงประกอบชายยอดเยี่ยมพระสุรัสวดี
หมวดหมู่:ผู้ชนะรางวัลนักแสดงสมทบชายยอดเยี่ยมสุพรรณหงส์