คอล ฟ็อน ลินเนีย

คอล ฟ็อน ลินเนีย (Carl von Linné, sv-Carl_von_Linné.ogg) หรือมักเป็นที่รู้จักในชื่อ การอลุส ลินไนอุส (Carolus Linnaeus) หรือบ้างก็เรียก คาร์ล ลินเนียส (Carl Linnaeus; 23 พฤษภาคม ค.ศ. 1707 – 10 มกราคม ค.ศ. 1778) เป็นนักพฤกษศาสตร์ชาวสวีเดน ผู้ริเริ่มการจัดแบ่งสิ่งมีชีวิตออกเป็นหมวดหมู่ และการประยุกต์ใช้ระบบการเรียกชื่อสิ่งมีชีวิตแบบทวินาม ซึ่งมีประโยชน์ในการศึกษาชีววิทยาต่อมาจวบจนปัจจุบัน และเป็นที่รู้จักในฉายา "บิดาอนุกรมวิธานสมัยใหม่"
อนึ่ง ชื่อวิทยาศาสตร์ของสิ่งมีชีวิตที่จัดจำแนกโดยเขา จะลงท้ายด้วย L. หรือ Linn. (พืช) หรือ Linnaeus (สัตว์) เพื่อเป็นการให้เกียรติ นอกจากนี้ประเทศสวีเดน ยังใช้ชื่อของเขาเป็นชื่อ มหาวิทยาลัยลินเนียส เพื่อเป็นการให้เกียรติอีกด้วย

**ชีวิตวัยเยาว์และการศึกษา**
คอล ลินเนีย เกิดที่หมู่บ้านรอชัลต์ ในจังหวัดสมอลันด์ ซึ่งตั้งอยู่ทางตอนใต้ของประเทศสวีเดน เมื่อวัยเยาว์ เขาถูกสอนให้ดำเนินรอยตามพ่อ คือเป็นครูสอนศาสนา แต่เขาก็ไม่สนใจเท่าใดนัก ต่อมาเมื่อเจริญวัยขึ้น ได้ไปศึกษายังมหาวิทยาลัยลุนด์ เขาได้จัดทำสวนพฤกษศาสตร์ แต่ก็มีอุปสรรค จนเขาต้องไปศึกษายังมหาวิทยาลัยอุปซอลา
ในตอนแรกก็ลำบากทางการเงินมาก แต่ต่อมาก็ตั้งตัวได้ โดยการอุปการะของโอลอฟ เซลเซียส (Olof Celsius)
ต่อมา ลินเนียได้อ่านหนังสือชื่อ Sermo de Structura Florum ของเซบาสเตียง แวยองต์ (Sébastien Vaillant) นักพฤกษศาสตร์ชาวฝรั่งเศส จนได้ความคิดเกี่ยวกับการจำแนกเพศของพืช ในปี พ.ศ. 2272 เขาได้เขียนบทความในเรื่องนี้ จึงถูกทาบทามให้เป็นอาจารย์วิชาพฤกษศาสตร์ในมหาวิทยาลัยอุปซอลา
ภาพวาดของคอล ฟ็อน ลินเนีย ในชุดชาวแลปป์ วาดโดยมาร์ติน ฮอฟแมน

**ชีวิตการงาน**
ต่อมา ลินเนียได้รับทุนให้ไปทำการวิจัยยังแลปแลนด์ ทางตอนเหนือสุดของประเทศ และต่อมาก็ได้เดินทางไปเนเธอร์แลนด์เมื่อปี พ.ศ. 2278 เพื่อศึกษาวิชาการแพทย์ ปีต่อมา เขาเดินทางไปที่มหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด ต่อมาเขาได้กลับไปอัมสเตอร์ดัม แล้วทำงานเกี่ยวกับอนุกรมวิธานต่อจนสำเร็จ เขาเดินทางต่อไปอีกหลายที่ จนกระทั่งกลับมายังกรุงสต็อกโฮล์ม ประเทศสวีเดน
ในปี พ.ศ. 2282 เขาได้เป็นผู้ร่วมก่อตั้งราชวิทยาลัยวิทยาศาสตร์แห่งสวีเดน ( Royal Swedish Academy of Sciences) สองปีต่อมาเขาได้เป็นอาจารย์วิชาแพทยศาสตร์ที่มหาวิทยาลัยอุปซอลา แต่ต่อมาก็เปลี่ยนไปสอนวิชาพฤกษศาสตร์ ระหว่างที่สอนวิชาพฤกษศาสตร์ เขาได้เป็นผู้นำการสำรวจเพื่อจำแนกพันธุ์พืชและสัตว์นานาชนิดในสวีเดนนับครั้งไม่ถ้วน ขณะที่ว่างจากการเดินทาง เขาก็ทำงานเกี่ยวกับการจำแนกพืชและสัตว์ออกเป็นกลุ่ม ๆ ผลงานเกี่ยวกับการจำแนกสิ่งมีชีวิตของลินเนียได้เป็นที่รู้จักกันไปทั่วโลก
ต่อมา พระเจ้าอะดอล์ฟ เฟรเดอริก (Adolf Frederick of Sweden) กษัตริย์สวีเดนในสมัยนั้น ทรงแต่งตั้งบรรดาศักดิ์ให้แก่ลินเนีย เมื่อปี พ.ศ. 2300 นับแต่นั้นเขาจึงมีชื่อเป็น คอล ฟ็อน ลินเนีย

**ชีวิตครอบครัว**
ลินเนียสมรสกับซาร่า เอลิซาเบ็ท โมเรีย มีบุตรด้วยกัน 7 คน แต่มีเพียง 5 คน ที่รอดจนเป็นผู้ใหญ่ หนึ่งในนั้นได้แก่ คอล ฟ็อน ลินเนียผู้ลูก เมื่อลินเนียผู้พ่อถึงแก่กรรม ลินเนียผู้ลูกก็สืบทอดตำแหน่งศาสตราจารย์ของพ่อ ทว่าอยู่ได้เพียงห้าปี ลินเนียผู้ลูกก็ถึงแก่กรรม งานของลินเนียผู้ลูก มักจะอ้างถึงโดยใช้คำว่า filius

**ชีวิตบั้นปลาย**
ในช่วงปลายของชีวิต สุขภาพของลินเนียเริ่มอ่อนแอลง เขาป่วยเป็นโรคเกาต์ ปวดฟันและเริ่มมีอาการหนักมากเมื่อปี พ.ศ. 2317 และ อีก 4 ปีต่อมา เขาก็ถึงแก่กรรมขณะกำลังทำพิธีในโบสถ์เมืองอุปซอลา รวมอายุได้ 71 ปีเศษ ทั้งนี้ ร่างของเขาก็ถูกฝังอยู่ ณ โบสถ์แห่งนั้น พร้อมกับร่างของบุตรชาย
คอล ฟ็อน ลินเนียมีชีวิตอยู่ในระหว่างปลายรัชสมัยของสมเด็จพระเจ้าเสือและปลายรัชสมัยของสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี

**ผลงานหนังสือ**
หนังสือชื่อ Systema Naturae พิมพ์ครั้งแรกในปี พ.ศ. 2278 ซึ่งมีความหนาเพียง 11 หน้าเท่านั้น แต่ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 10 ซึ่งพิมพ์เมื่อปี พ.ศ. 2301 ได้จำแนกสัตว์ได้ถึง 4,400 สปีชีส์ และพืชอีก 7,700 สปีชีส์ ถึงแม้ว่าชื่อวิทยาศาสตร์ที่ใช้ในสมัยนั้นจะดูเยิ่นเย้อยืดยาว เช่น"Physalis annua ramosissima, ramis angulosis glabris, foliis dentato-serratis" แต่ในหนังสือของลินเนีย ชื่อเหล่านี้ได้ถูกจัดให้เป็นชื่อทวินาม ซึ่งเป็นระบบที่ลินเนียเองไม่ได้ตั้งขึ้น แต่ถูกคิดค้นโดยสองพี่น้องตระกูลเบาฮีน (คัสพาร์ เบาฮีน และโยฮัน เบาฮีน นักพฤกษศาสตร์ชาวสวิส

**ผลงานโดยลินเนีย**
 ref=L1735- title-link=Systema Naturae - author-link=Carl Linnaeus see also Species Plantarum- cite book |last=Linnaeus |first=Carolus |year=1758 |title=Systema naturæ per regna tria naturæ, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis |volume=1 |edition=10th |pages=1–4, 1–824 |publisher=Laurentius Salvius |location=Stockholm |url=http://resolver.sub.uni-goettingen.de/purl?PPN362053006 |ref=L1758- cite book|last1=Linné|first1=Carl von|author-link=Carl Linnaeus|editor1-last=Murray|editor1-first=Johann Andreas|title=Systema vegetabilium (13th edition of Systema Naturae)|format=2 vols.|access-date=24 February 2015|year=1774|url=https://books.google.com/books?id=W-MVAAAAYAAJ|publisher=Typis et impensis Jo. Christ. Dieterich|location=Göttingen
** cite book|last1=Linné|first1=Carl von|trans-title=A System of Vegetables 2 vols. 1783–1785|title=Systema vegetabilium (13th edition of Systema Naturae)|date=1785|orig-year=1774|publisher=Lichfield Botanical Society|location=Lichfield|url=https://archive.org/details/systemofvegeta01linn|access-date=24 February 2015- cite book |last=Linnaeus |first=Carolus |year=1771 |title=Mantissa plantarum altera generum editionis VI et specierum editionis II |url=http://bibdigital.rjb.csic.es/spa/Libro.php?Libro=947 |pages=1–7, 144–588 |publisher=Laurentius Salvius |location=Stockholm |ref=L1771 |access-date=19 August 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930150525/http://bibdigital.rjb.csic.es/spa/Libro.php?Libro=947 |archive-date=30 September 2011 |url-status=dead - location=Hamburg

**อ้างอิง**

**หายเหตุ**

**อ้างอิง**

**ข้อมูล**
 cite book |last=Anderson |first=Margaret J. |title=Carl Linnaeus: Father of Classification |year=1997 |publisher=Enslow Publishers |location=United States |isbn=978-0-89490-786-9 |ref=Anderson |url=https://archive.org/details/carllinnaeusfath00ande - cite book |last=Blunt |first=Wilfrid |title=Linnaeus: the compleat naturalist |url=https://books.google.com/books?id=N54GuRxlgrMC |year=2001 |publisher=Frances Lincoln |location=London |isbn=978-0-7112-1841-3 |ref=Blunt2001 - cite book |last=Blunt |first=Wilfrid |title=Linnaeus: the compleat naturalist |url=https://books.google.com/books?id=FRH_EMhQYhYC |year=2004 |publisher=Frances Lincoln |location=London |isbn=978-0-7112-2362-2 |ref=Blunt - cite book |last=Bontius |first=J. |author-link=Jacobus Bontius |year=1658 |chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/39776 |chapter=Historiae naturalis & medicae Indiae Orientalis libri sex |pages=1–226 |editor=Gulielmo Piso |title=De Indiæ Utriusque re naturali et medica libri quatuordecim. Quorum contenta pagina sequens exhibet |location=Amsterdam |publisher=Elzevier |ref=Bontius - cite book |last=Braziel |first=Jana Evans |chapter=Genre, race, erasure: a genealogical critique of "American" autobiography |pages=35–70 |title=Erasing Public Memory: Race, Aesthetics, and Cultural Amnesia in the Americas |editor=Joseph A. Young and Jana Evans Braziel |year=2007 |publisher=Mercer University Press |isbn=978-0-88146-076-6 |ref=Braziel- ref=Broberg1975- ref=Broberg2008 - cite book |last=Broberg |first=Gunnar |title=Carl Linnaeus |url=https://archive.org/details/carllinnaeus0000brob |author-link=Gunnar Broberg |year=2006 |publisher=Swedish Institute |location=Stockholm |isbn=978-91-520-0912-3 |ref=Broberg -  ref=Davis - access-date=22 February 2015- ref=Frängsmyr - ref=Frodin - ref=Gribbin - ref=Keevak- url=https://archive.org/details/linnaeusnaturena00koer_0 - ref=Loring - ref=Marks - archive-date=17 July 2011 - cite journal |last=Quammen |first=David |author-link=David Quammen |date=June 2007 |title=The Name Giver |journal=National Geographic |url=http://ngm.nationalgeographic.com/2007/06/linnaeus-name-giver/david-quammen-text/1 |access-date=3 April 2010 |ref=Quammen |archive-date=2010-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100415180613/http://ngm.nationalgeographic.com/2007/06/linnaeus-name-giver/david-quammen-text/1 |url-status=dead -  ref=Reveal -  ref=Simpson - cite book |last=Slotkin |first=J.S. |year=1965 |title=Readings in early Anthropology |publisher=Methuen Publishing |chapter=The Eighteenth Century |pages=175–243 |ref=Slotkin- cite journal |last=Sprague |first=T. A. |year=1953 |title=Linnaeus as a nomenclaturist |journal=Taxon |volume=2 |issue=3 |pages=40–46 |doi=10.2307/1217339 |jstor=1217339 |ref=Sprague- ref=Stace- cite book |last=Stafleu |first=Frans A. |author-link=Frans Stafleu |year=1971 |title=Linnaeus and the Linnaeans: the Spreading of their Ideas in Systematic Botany, 1735–1789 |url=https://archive.org/details/linnaeuslinnaean0000staf |location=Utrecht |publisher=International Association for Plant Taxonomy |isbn=978-90-6046-064-1 |ref=Stafleu- cite book |last=Stöver |first=Dietrich Johann Heinrich |title=The life of Sir Charles Linnæus |url=https://books.google.com/books?id=ogwXAAAAYAAJ |editor=Joseph Trapp |year=1794 |publisher=Library of Congress |location=London |oclc=5660395 |ref=Stöver - ref=Hoek- cite journal |last=Veitch |first=H.J. |author-link=Harry Veitch |year=1897 |title=Nepenthes |journal=Journal of the Royal Horticultural Society |volume=21 |issue=2 |pages=226–262 |ref=Veitch- cite book |title=The Evolution of Modern Humans in Africa: a Comprehensive Guide |url=https://archive.org/details/evolutionofmoder0000will_l3i1 |last=Willoughby |first=Pamela |year=2007 |publisher=AltaMira Press |isbn=978-0-7591-0119-7 |ref=Willoughby- cite book |last1=Wilson |first1=Don E. |author2=DeeAnn M. Reeder |year=2005 |title=Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference |volume=1 |edition=3rd |publisher=JHU Press |isbn=978-0-8018-8221-0 |ref=Wilson|title-link=Mammal Species of the World - cite book |author=Windelspecht, Michael |year=2002 |title=Groundbreaking Scientific Experiments, Inventions, and Discoveries of the 17th century |url=https://archive.org/details/groundbreakingsc0000wind |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-31501-5 |ref=Windelspecht 

**อ่านเพิ่ม**
 publisher=J. Van Voorst- publisher=Christopher Sower Company- isbn=978-1-86160-425-5- publisher=New York Academy of Sciences- doi=10.3366/ccs.2005.2.2.191- s2cid=142994653- cite book |author1=Sverker Sörlin |author2=Otto Fagerstedt |title=Linné och hans apostlar |year=2004 |isbn=978-91-27-35590-3 |publisher=Natur & Kultur/Fakta |location=Stockholm |language=sv- language=nl- isbn=978-1-904145-26-4

**แหล่งข้อมูลอื่น**
ชีวประวัติ-  Biography at the Department of Systematic Botany, University of Uppsala-  Biography at The Linnean Society of London-  Biography from the University of California Museum of Paleontology- A four-minute  biographical video from the London Natural History Museum on YouTube-  Biography from Taxonomic Literature, 2nd Edition. 1976–2009.
ข้อมูล-  name=Carl von Linné-  The Linnean Society of London-  The Linnaeus Apostles-  The Linnean Collections-  The Linnean Correspondence-  Linnaeus's Disciples and Apostles-  The Linnaean Dissertations-  Linnean Herbarium-  The Linnaeus Tercentenary-  Works by Carl von Linné at the Biodiversity Heritage Library-  Digital edition: "Critica botanica" by the University and State Library Düsseldorf-  Digital edition: "Classes plantarum seu systemata plantarum" by the University and State Library Düsseldorf-  Oratio de telluris habitabilis incremento date=2020-10-29  (1744) – full digital facsimile from Linda Hall Library
อื่น ๆ- Linnaeus was depicted by Jay Hosler in a parody of Peanuts titled " Good ol' Charlie Darwin".- The  15 March 2007 issue of Nature featured a picture of Linnaeus on the cover with the heading "Linnaeus's Legacy" and devoted a substantial portion to items related to Linnaeus and Linnaean taxonomy.- A tattoo of Linnaeus's  definition of the order Primates date=2010-12-02  mentioned by Carl Zimmer- Ginkgo biloba  tree at the University of Harderwijk, said to have been planted by Linnaeus in 1735
*SL Magazine, Spring 2018 features an article by Nicholas Sparks, librarian, Collection Strategy and Development titled Origins of Taxonomy, describing a generous donation from the Linnean Society of NSW to supplement the State Library of New South Wales's collections on Carl Linnaeus of documents, photographs, prints and drawings as well as a fine portrait of Linnaeus painted about 1800.-  "Linnaeus & Solander" date=2021-08-02 , Linnaeus, Solander and the Enlightenment Voyages of Scientific Exploration, plantspeopleplanet.org.au
2321
หมวดหมู่:นักชีววิทยา
หมวดหมู่:นักพฤกษศาสตร์
หมวดหมู่:นักวิทยาศาสตร์ชาวสวีเดน
หมวดหมู่:นักมีนวิทยาชาวสวีเดน
หมวดหมู่:นักปักษีวิทยาชาวสวีเดน
หมวดหมู่:ผู้เขียนอัตชีวประวัติชาวสวีเดน
หมวดหมู่:ศิษย์เก่าจากมหาวิทยาลัยลุนด์
หมวดหมู่:ศิษย์เก่าจากมหาวิทยาลัยอุปซอลา