ภาคเหนือ (ประเทศไทย)

ภาคเหนือ เป็นภูมิภาคที่อยู่ด้านบนสุดของไทย มีลักษณะภูมิประเทศอันประกอบไปด้วยทิวเขาสลับซับซ้อน ต่อเนื่องมาจากทิวเขาชานในประเทศพม่าและประเทศลาว ภาคเหนือมีภูมิอากาศแบบทุ่งหญ้าสะวันนา เหมือนกับพื้นที่ส่วนใหญ่ของประเทศ การที่มีพื้นที่อยู่เหนือระดับน้ำทะเลและมีเส้นละติจูดอยู่ตอนบนทำให้สภาพอากาศของภาคเหนือเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลอย่างเห็นได้ชัด เช่น มีฤดูหนาวที่หนาวเย็นกว่าภูมิภาคอื่น ๆ ทางด้านประวัติศาสตร์ของภาคเหนือมีความสัมพันธ์ทางวัฒนธรรมกับอาณาจักรล้านนา

**ประวัติศาสตร์**
บริเวณพื้นที่ภาคเหนือ เดิมเป็นที่ตั้งของอาณาจักรล้านนา ซึ่งพญามังรายทรงสถาปนาขึ้นในปี พ.ศ. 1835 จากการยุบรวมกันของอาณาจักรในช่วงยุคก่อนหน้า คือ หิรัญนครเงินยางเชียงแสนและหริภุญชัย และสถาปนาเมืองหลวงอย่างเป็นทางการในปี พ.ศ. 1838 ในชื่อนพบุรีศรีนครพิงค์เชียงใหม่

**ภูมิศาสตร์**
แผนที่แสดงภูมิประเทศของภาคเหนือ
ดอยทางภาคเหนือ
ภาพถ่ายดาวเทียม แสดงทิวเขาและพื้นที่ป่าของภาคเหนือเทียบกับภูมิภาคอื่น ๆ ของประเทศ
แผนที่ภาคเหนือ กำหนดตามสภาพเศรษฐกิจและสังคม โดยคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ
ภูมิประเทศของภาคเหนือประกอบไปด้วยทิวเขาน้อยใหญ่สลับซับซ้อน และมีพื้นที่สำคัญของประเทศหลายจุด เช่น พื้นที่ทางด้านตะวันตกสุดของประเทศที่อำเภอแม่สะเรียง จังหวัดแม่ฮ่องสอน พื้นที่ทางด้านเหนือสุดของประเทศที่อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย จุดสูงสุดของประเทศที่ดอยอินทนนท์ จังหวัดเชียงใหม่ นอกจากนี้ ภาคเหนือยังเป็นพื้นที่แรกของประเทศที่แม่น้ำโขงไหลผ่าน โดยจุดแรกที่แม่น้ำโขงไหลผ่านประเทศไทยอยู่บริเวณสามเหลี่ยมทองคำ อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย
ภาคเหนือมีพื้นที่รวมทั้งหมด 93,690.85 ตารางกิโลเมตร คิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 0.06 ของพื้นที่บนผิวโลก
เขตแดนติดกับประเทศเพื่อนบ้านและภูมิภาคอื่น ๆ ของภาคเหนือ เรียงตามเข็มนาฬิกา ได้แก่ ทิศตะวันตกและทิศเหนือติดกับประเทศพม่า ทิศเหนือและทิศตะวันออกติดกับประเทศลาว ทิศใต้ติดกับภาคกลาง พื้นที่จังหวัดพิษณุโลก และ สุโขทัย ทางด้านตะวันตกเฉียงใต้มีพื้นที่ติดกับภาคตะวันตก บริเวณจังหวัดตาก

**การแบ่งเขตการปกครอง == 
จังหวัดในภาคเหนือ กำหนดโดยคณะกรรมการภูมิศาสตร์แห่งชาติเมื่อปี พ.ศ. 2521 และประกาศใช้โดยราชบัณฑิตยสถาน เป็นการแบ่งตามลักษณะทางภูมิศาสตร์ ประเพณี สังคม วัฒนธรรมและภาษา เป็นการแบ่งระบบ 6 ภูมิภาค ประกอบไปด้วย 9 จังหวัด ตามลักษณะภูมิภาคตามธรรมชาติที่ตั้งอยู่ในเขตภูเขา 
นอกจากการแบ่งตามราชบัณฑิตยสถานแล้ว ยังมีหน่วยงานที่เคยจัดแบ่งภูมิภาคของประเทศไทยขึ้นเพื่อกำหนดแผนบริหารงานด้านเศรษฐกิจและสังคม ซึ่งเป็นการแบ่งภูมิภาคอย่างไม่เป็นทางการได้แก่ คณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ โดยกำหนดให้ภาคเหนือมีทั้งหมด 17 จังหวัด ประกอบด้วย 9 จังหวัดภาคเหนือข้างต้น กับอีก 8 จังหวัด ได้แก่ จังหวัดตาก พิษณุโลก สุโขทัย เพชรบูรณ์ พิจิตร กำแพงเพชร นครสวรรค์ และจังหวัดอุทัยธานี
จังหวัดทั้ง 9 ของภาคเหนือในการแบ่งเช่นนี้อาจเรียกว่า ภาคเหนือตอนบน ซึ่งส่วนใหญ่เคยเป็นที่ตั้งของอาณาจักรล้านนามาก่อน (สำหรับจังหวัดอุตรดิตถ์และจังหวัดตาก เคยเป็นบางส่วน) และมีภาษาถิ่นเป็นคำเมือง ส่วน 8 จังหวัดที่เหลืออาจเรียกว่า ภาคเหนือตอนล่าง ซึ่งมีศูนย์กลางอยู่ที่จังหวัดพิษณุโลกและจังหวัดนครสวรรค์ อันเป็นศูนย์กลางการคมนาคมที่สำคัญ ปัจจุบันการแบ่งแบบนี้ไม่นิยมใช้อ้างอิงในเอกสารของทางราชการและบทความทางวิชาการอื่นๆ เนื่องจากราชบัณฑิตยสถานได้กำหนดให้จังหวัดเหล่านี้ เป็นจังหวัดในเขตภาคกลาง ยกเว้นจังหวัดตากอยู่ในภาคตะวันตก
ส่วนการจัดภูมิภาคของกรมอุตุนิยมวิทยานั้น จะแบ่งภูมิภาคเป็น 15 จังหวัด ซึ่งจะอ้างอิงตามคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ แต่จะไม่นับจังหวัดนครสวรรค์และจังหวัดอุทัยธานี โดยให้สองจังหวัดนี้จัดเป็นภาคกลาง ส่วนจังหวัดทางภาคเหนือตอนบนจะมีเพียง 8 จังหวัดเท่านั้นโดยที่ไม่นับจังหวัดอุตรดิตถ์ แต่จะให้จังหวัดอุตรดิตถ์ไปจัดอยู่กับภาคเหนือตอนล่างแทน
ไฟล์: Flag map of Thai provinces (Northern Region).svg |thumb|250px|center|แผนที่แสดงทั้ง 9 จังหวัด ของภาคเหนือ
ภาคเหนือ แบ่งพื้นที่ตามราชบัณฑิตยสถานประกอบด้วย 9 จังหวัด ได้แก่

**การปกครองส่วนท้องถิ่น**
ภาคเหนือมีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ดังนี้- องค์การบริหารส่วนจังหวัด 9 แห่ง ประกอบด้วย
*# องค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงราย
*# องค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงใหม่
*# องค์การบริหารส่วนจังหวัดน่าน
*# องค์การบริหารส่วนจังหวัดพะเยา
*# องค์การบริหารส่วนจังหวัดแพร่
*# องค์การบริหารส่วนจังหวัดแม่ฮ่องสอน
*# องค์การบริหารส่วนจังหวัดลำปาง
*# องค์การบริหารส่วนจังหวัดลำพูน
*# องค์การบริหารส่วนจังหวัดอุตรดิตถ์- เทศบาลนคร 3 แห่ง ประกอบด้วย
*# เทศบาลนครเชียงใหม่ อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่
*# เทศบาลนครเชียงราย อำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย
*# เทศบาลนครลำปาง อำเภอเมืองลำปาง จังหวัดลำปาง- เทศบาลเมือง 14 แห่ง ประกอบด้วย
*# เทศบาลเมืองต้นเปา อำเภอสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่
*# เทศบาลเมืองเมืองแกนพัฒนา อำเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่
*# เทศบาลเมืองแม่โจ้ อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่
*# เทศบาลเมืองแม่เหียะ อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่
*# เทศบาลเมืองน่าน อำเภอเมืองน่าน จังหวัดน่าน
*# เทศบาลเมืองดอกคำใต้ อำเภอดอกคำใต้ จังหวัดพะเยา
*# เทศบาลเมืองพะเยา อำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา
*# เทศบาลเมืองแพร่ อำเภอเมืองแพร่ จังหวัดแพร่
*# เทศบาลเมืองแม่ฮ่องสอน อำเภอเมืองแม่ฮ่องสอน จังหวัดแม่ฮ่องสอน
*# เทศบาลเมืองลำพูน อำเภอเมืองลำพูน จังหวัดลำพูน
*# เทศบาลเมืองเขลางค์นคร อำเภอเมืองลำปาง จังหวัดลำปาง 
*# เทศบาลเมืองพิชัย อำเภอเมืองลำปาง จังหวัดลำปาง
*# เทศบาลเมืองล้อมแรด อำเภอเถิน จังหวัดลำปาง
*# เทศบาลเมืองอุตรดิตถ์ อำเภอเมืองอุตรดิตถ์ จังหวัดอุตรดิตถ์- เทศบาลตำบล 375 แห่ง ประกอบด้วย
*# จังหวัดเชียงราย มีเทศบาลตำบล 72 แห่ง
*# จังหวัดเชียงใหม่ มีเทศบาลตำบล 115 แห่ง
*# จังหวัดน่าน มีเทศบาลตำบล 18 แห่ง
*# จังหวัดพะเยา มีเทศบาลตำบล 33 แห่ง
*# จังหวัดแพร่ มีเทศบาลตำบล 25 แห่ง
*# จังหวัดแม่ฮ่องสอน มีเทศบาลตำบล 6 แห่ง
*# จังหวัดลำปาง มีเทศบาลตำบล 40 แห่ง
*# จังหวัดลำพูน มีเทศบาลตำบล 38 แห่ง
*# จังหวัดอุตรดิตถ์ มีเทศบาลตำบล 27 แห่ง- องค์การบริหารส่วนตำบล 506 แห่ง ประกอบด้วย
*# จังหวัดเชียงราย มีองค์การบริหารส่วนตำบล 70 แห่ง
*# จังหวัดเชียงใหม่ มีองค์การบริหารส่วนตำบล 89 แห่ง
*# จังหวัดน่าน มีองค์การบริหารส่วนตำบล 80 แห่ง
*# จังหวัดพะเยา มีองค์การบริหารส่วนตำบล 36 แห่ง
*# จังหวัดแพร่ มีองค์การบริหารส่วนตำบล 57 แห่ง
*# จังหวัดแม่ฮ่องสอน มีองค์การบริหารส่วนตำบล 42 แห่ง
*# จังหวัดลำปาง มีองค์การบริหารส่วนตำบล 61 แห่ง
*# จังหวัดลำพูน มีองค์การบริหารส่วนตำบล 18 แห่ง
*# จังหวัดอุตรดิตถ์ มีองค์การบริหารส่วนตำบล 53 แห่ง

**ประชากรศาสตร์**

**ภาษา**
พื้นที่ของจังหวัดเชียงใหม่ เชียงราย แม่ฮ่องสอน พะเยา ลำพูน ลำปาง แพร่ น่าน และบางส่วนของจังหวัดอุตรดิตถ์ เคยเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรล้านนา ทำให้เกิดลักษณะของตัวอักษรและสำเนียงเฉพาะถิ่น เรียกว่าอักษรธรรมล้านนา (ตั๋วเมือง) และภาษาถิ่นพายัพ (กำเมือง)

**สถิติประชากร**

**เมืองใหญ่**
รายการเมืองใหญ่ที่สุดในภาคเหนือ 20 อันดับแรก เรียงตามจำนวนประชากร

**การศึกษา**
สถาบันอุดมศึกษาที่สำคัญของภาคเหนือ ได้แก่
สถาบันอุดมศึกษาของรัฐและในกำกับของรัฐ
สถาบันอุดมศึกษาที่สำคัญ ได้แก่- สถาบันอุดมศึกษาของรัฐ
** มหาวิทยาลัยราชภัฏ กลุ่มภาคเหนือ
**# วิทยาเขตเชียงราย
**# วิทยาเขตเชียงใหม่
**# วิทยาเขตลำปาง
**# วิทยาเขตอุตรดิตถ์
**# วิทยาเขตแม่ฮ่องสอน
** มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา 
**# วิทยาเขตเชียงราย
**# วิทยาเขตภาคพายัพ เชียงใหม่
**# วิทยาเขตลำปาง
**# วิทยาเขตน่าน
** สถาบันวิทยาลัยชุมชน
**# วิทยาลัยชุมชนน่าน
**# วิทยาลัยชุมชนแพร่
**# วิทยาลัยชุมชนแม่ฮ่องสอน- สถาบันอุดมศึกษาในกำกับของรัฐ
** มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ 
** มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง
** มหาวิทยาลัยแม่โจ้
**# วิทยาเขตเขตแพร่ เฉลิมพระเกียรติ
**# วิทยาเขตชุมพร
** มหาวิทยาลัยพะเยา
**# วิทยาเขตเชียงราย
** มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์ลำปาง- สถาบันอุดมศึกษาเอกชน
** มหาวิทยาลัยนอร์ท-เชียงใหม่
** มหาวิทยาลัยพายัพ
** มหาวิทยาลัยฟาร์อีสเทอร์น
** มหาวิทยาลัยเนชั่น
** วิทยาลัยอินเตอร์เทคลำปาง
** วิทยาลัยเชียงราย
** วิทยาลัยแสงธรรม
**# วิทยาเขตเซเวียร์ เชียงราย

**การขนส่ง**

**การขนส่งทางอากาศ**
การขนส่งทางอากาศของภาคเหนือ ได้แก่- ภายใต้บริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน)
** ท่าอากาศยานนานาชาติเชียงใหม่
** ท่าอากาศยานนานาชาติแม่ฟ้าหลวง เชียงราย- ภายใต้กรมท่าอากาศยาน กระทรวงคมนาคม
** ท่าอากาศยานน่านนคร
** ท่าอากาศยานแพร่
** ท่าอากาศยานแม่ฮ่องสอน
** ท่าอากาศยานลำปาง

**การขนส่งทางบก**
 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1 (ลำปาง–งาว–พะเยา–เชียงราย–แม่สาย)- ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 11 (อุตรดิตถ์–เด่นชัย–ลำปาง–ลำพูน–เชียงใหม่)- ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 101 (สุโขทัย–เด่นชัย–แพร่–น่าน–ด่านพรมแดน)- ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 102 (อุตรดิตถ์–เมืองเก่า)- ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 103 (งาว–ร้องกวาง)- ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 105 (แม่สอด–แม่สะเรียง)- ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 106 (เชียงใหม่–สวรรคโลก)- ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 107 (เชียงใหม่–แม่จัน)- ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 108 (เชียงใหม่–แม่สะเรียง)- ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 109 (ฝาง–แม่สรวย)- ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 116 (สันป่าตอง–ลำพูน)- ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 118 (เชียงใหม่–เชียงราย)- ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1095 (แม่มาลัย–ปาย)- ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1263 (ขุนยวม–แม่นาจร)- ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1265 (ปาย–วัดจันทร์)- ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1270 (กองลอย–แม่ลาน้อย)

**สถานที่สำคัญ**

**อุทยานแห่งชาติ วนอุทยาน และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า**
ภาคเหนือ มีอุทยานแห่งชาติ , วนอุทยาน และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า ดังนี้- จังหวัดเชียงใหม่ มีอุทยานแห่งชาติ 13 แห่ง และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า 4 แห่ง ได้แก่
*# อุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์
*# อุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุย
*# อุทยานแห่งชาติขุนขาน
*# อุทยานแห่งชาติดอยผ้าห่มปก
*# อุทยานแห่งชาติดอยเวียงผา
*# อุทยานแห่งชาติผาแดง
*# อุทยานแห่งชาติแม่ตะไคร้
*# อุทยานแห่งชาติแม่โถ
*# อุทยานแห่งชาติแม่วาง
*# อุทยานแห่งชาติศรีลานนา
*# อุทยานแห่งชาติห้วยน้ำดัง
*# อุทยานแห่งชาติออบขาน
*# อุทยานแห่งชาติออบหลวง
*# เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเชียงดาว
*# เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าแม่เลา - แม่แสะ
*# เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าสะเมิง
*# เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าอมก๋อย- จังหวัดลำพูน มีอุทยานแห่งชาติ 2 แห่ง, วนอุทยาน 1 แห่ง และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า 1 แห่ง ได้แก่
*# อุทยานแห่งชาติแม่ปิง
*# อุทยานแห่งชาติดอยขุนตาล
*# วนอุทยานดอยเวียงแก้ว
*# เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าดอยผาเมือง- จังหวัดเชียงราย มีอุทยานแห่งชาติ 5 แห่ง และวนอุทยาน 15 แห่ง ได้แก่
*# อุทยานแห่งชาติดอยหลวง
*# อุทยานแห่งชาติขุนแจ
*# อุทยานแห่งชาติลำน้ำกก
*# อุทยานแห่งชาติภูชี้ฟ้า
*# อุทยานแห่งชาติถ้ำหลวง-ขุนน้ำนางนอน
*# วนอุทยานน้ำตกขุนน้ำยาบ   
*# วนอุทยานดอยหัวแม่คำ     
*# วนอุทยานถ้ำผาแล  
*# วนอุทยานน้ำตกตาดควัน 
*# วนอุทยานน้ำตกตาดสวรรค์
*# วนอุทยานน้ำตกตาดสายรุ้ง
*# วนอุทยานน้ำตกแม่สลอง
*# วนอุทยานน้ำตกวังธารทอง
*# วนอุทยานน้ำตกศรีชมภู
*# วนอุทยานน้ำตกห้วยตาดทอง
*# วนอุทยานน้ำตกห้วยแม่สัก 
*# วนอุทยานพญาพิภักดิ์
*# วนอุทยานสันผาพญาไพร
*# วนอุทยานห้วยทรายมาน
*# วนอุทยานห้วยน้ำช้าง   - จังหวัดลำปาง มีอุทยานแห่งชาติ 5 แห่ง และพื้นที่สงวนชีวมณฑล 1 แห่ง ได้แก่
*# อุทยานแห่งชาติแจ้ซ้อน
*# อุทยานแห่งชาติดอยจง
*# อุทยานแห่งชาติแม่วะ
*# อุทยานแห่งชาติถ้ำผาไท
*# อุทยานแห่งชาติเขลางค์บรรพต
*# พื้นที่สงวนชีวมณฑลสวนสัก ห้วยทาก - จังหวัดพะเยา มีอุทยานแห่งชาติ 3 แห่ง, วนอุทยาน 2 แห่ง และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า 2 แห่ง ได้แก่
*# อุทยานแห่งชาติดอยภูนาง
*# อุทยานแห่งชาติแม่ปืม
*# อุทยานแห่งชาติภูซาง
*# วนอุทยานน้ำตกน้ำมิน
*# วนอุทยานร่องคำหลวง  
*# เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าดอยผาช้าง
*# เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเวียงลอ- จังหวัดอุตรดิตถ์ มีอุทยานแห่งชาติ 3 แห่ง, วนอุทยาน 4 แห่ง และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า 3 แห่ง ได้แก่
*# อุทยานแห่งชาติภูสอยดาว
*# อุทยานแห่งชาติลำน้ำน่าน
*# อุทยานแห่งชาติต้นสักใหญ่
*# วนอุทยานถ้ำจัน
*# วนอุทยานเขาพลึง - บ้านด่าน
*# วนอุทยานน้ำตกแม่เฉย
*# วนอุทยานห้วยน้ำลี
*# เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูเมี่ยง-ภูทอง
*# เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าแม่จริม
*# เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าน้ำปาด- จังหวัดแม่ฮ่องสอน มีอุทยานแห่งชาติ 4 แห่ง, วนอุทยาน 10 แห่ง และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า 5 แห่ง ได้แก่
*# อุทยานแห่งชาติน้ำตกแม่สุรินทร์
*# อุทยานแห่งชาติถ้ำปลา-น้ำตกผาเสื่อ
*# อุทยานแห่งชาติแม่เงา
*# อุทยานแห่งชาติสาละวิน
*# วนอุทยานแก้วโกมล  
*# วนอุทยานถ้ำธาราลอด  
*# วนอุทยานทุ่งบัวตอง
*# วนอุทยานน้ำตกกลอโค๊ะ 
*# วนอุทยานน้ำตกแม่ยวมหลวง 
*# วนอุทยานน้ำตกแม่สวรรค์น้อย 
*# วนอุทยานน้ำตกไม้ซางหนาม
*# วนอุทยานน้ำตกห้วยแม่แสด 
*# วนอุทยานผาหินตั้ง 
*# วนอุทยานไม้สักใหญ่
*# เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าดอยเวียงหล้า
*# เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าแม่ยวมฝั่งขวา
*# เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าลุ่มน้ำปาย
*# เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าสันปันแดน
*# เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าสาละวิน- จังหวัดน่าน มีอุทยานแห่งชาติ 7 แห่ง, วนอุทยาน 1 แห่ง, เขตห้ามล่าสัตว์ป่า 1 แห่ง และสวนรุกขชาติ 2 แห่ง ได้แก่
*# อุทยานแห่งชาติดอยภูคา
*# อุทยานแห่งชาติขุนสถาน
*# อุทยานแห่งชาติศรีน่าน
*# อุทยานแห่งชาติขุนน่าน
*# อุทยานแห่งชาติแม่จริม
*# อุทยานแห่งชาตินันทบุรี
*# อุทยานแห่งชาติถ้ำสะเกิน
*# วนอุทยานถ้ำผาตูบ
*# เขตห้ามล่าสัตว์ป่าภูฟ้า
*# สวนรุกขชาติแช่แห้ง
*# สวนรุกขชาติห้วยน้ำอุ่น- จังหวัดแพร่ มีอุทยานแห่งชาติ 3 แห่ง, วนอุทยาน 3 แห่ง และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า 2 แห่ง ได้แก่
*# อุทยานแห่งชาติเวียงโกศัย
*# อุทยานแห่งชาติแม่ยม
*# อุทยานแห่งชาติดอยผากลอง
*# วนอุทยานดอยม่อนแก้ว - ม่อนเด็ง
*# วนอุทยานผาหลักหมื่น
*# วนอุทยานแพะเมืองผี
*# เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าดอยหลวง
*# เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าลำน้ำน่านฝั่งขวา

**เขื่อน**
ภาคเหนือ มีเขื่อนของการไฟฟ้าฝ่ายผลิตฯ ดังนี้- จังหวัดอุตรดิตถ์
*# เขื่อนสิริกิติ์ - จังหวัดเชียงใหม่
*# เขื่อนแม่งัดสมบูรณ์ชล 
*# เขื่อนแม่กวงอุดมธารา - จังหวัดลำปาง
*# เขื่อนกิ่วลม 
*# เขื่อนกิ่วคอหมา

**ทิวเขาที่สำคัญ**
 ทิวเขาแดนลาว- ทิวเขาถนนธงชัย- ทิวเขาหลวงพระบาง- ทิวเขาผีปันน้ำ- ทิวเขาดอยมอนกุจู- ทิวเขาดอยอินทนนท์- ทิวเขาขุนตาน- ทิวเขาพลึง- ทิวเขาดอยภูสอยดาว

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
ภาคเหนือ (ประเทศไทย)

เหนือ