อำเภอศรีราชา

ศรีราชา เป็นอำเภอขนาดใหญ่แห่งหนึ่งในจังหวัดชลบุรีตั้งอยู่ชายฝั่งทะเลตะวันออกของอ่าวไทย พื้นที่ส่วนใหญ่มีภูเขาล้อมรอบและเป็นที่ลาดเนิน เดิมเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอบางละมุง และเมื่อมีการปรับเปลี่ยนพื้นที่บริหารจัดการ จนมีการแยกพื้นที่ส่วนนี้ตั้งเป็นอำเภอ ซึ่งเดิมใช้ชื่อว่า อำเภอบางพระ จนในปี พ.ศ. 2447 ทางราชการได้ย้ายที่ว่าการอำเภอบางพระมาตั้งอยู่ที่ตำบลศรีราชา ส่วนที่เปลี่ยนชื่อ "อำเภอบางพระ" มาเป็น "อำเภอศรีราชา" นั้นได้เปลี่ยนเมื่อประมาณแล้วต่อมาในปี พ.ศ. 2460 ได้เปลี่ยนจากอำเภอบางพระมาเป็น อำเภอศรีราชา ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา

**ที่ตั้งและอาณาเขต**
อำเภอศรีราชาตั้งอยู่ชายฝั่งทะเลตะวันออกของอ่าวไทย พื้นที่ส่วนใหญ่มีภูเขาล้อมรอบและเป็นที่ลาดเนิน พื้นที่ในการปกครองของอำเภอมีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียงดังต่อไปนี้- ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอเมืองชลบุรี- ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอหนองใหญ่และอำเภอบ้านบึง- ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอบางละมุง และอำเภอปลวกแดง (จังหวัดระยอง)- ทิศตะวันตก จรดอ่าวไทยและเขตอำเภอเกาะสีชัง

**สภาพพื้นที่**
อำเภอศรีราชามีเนื้อที่ประมาณ 643.558 ตารางกิโลเมตร (402,223.75 ไร่) พื้นที่การเกษตร 236,542.5 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 41.878 ของพื้นที่ทั้งหมด ระยะทางห่างจากเมืองชลบุรีโดยรถยนต์ 24 กิโลเมตร พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นที่ลาดเนินเขาเล็ก ๆ กระจายทั่วไป พื้นที่เหมาะแก่การทำการเกษตร และอุตสาหกรรมมีที่ราบลุ่มทำนาได้บางส่วน ทิศตะวันตกติดชายฝั่งทะเล และไม่มีแม่น้ำลำคลองขนาดใหญ่ไหลผ่าน จะมีเฉพาะทางน้ำไหลจากภูเขาลงสู่ทะเล

**ประวัติ**
อำเภอศรีราชาเดิมเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอบางละมุง ตัวเมืองบางละมุงเดิมตั้งอยู่ที่บ้านบางละมุงในเขตอำเภอบางละมุงในปัจจุบัน เมื่อประมาณ 100 ปีเศษมานี้ เมืองบางละมุงได้ย้ายมาตั้งอยู่ที่บ้านบางพระ แต่ยังคงใช้ชื่อเดิมว่า "เมืองบางละมุง" ในขณะที่ตั้งเมืองบางละมุงในขณะนั้น ระบบบริหารราชการแผ่นดินยังไม่มีอำเภอ ต่อมาทางราชการได้เปลี่ยนแปลงรูปแบบการปกครองเป็นมณฑล จึงได้ย้ายเมืองบางพระไปตั้งอยู่ที่บางปลาสร้อย อำเภอเมืองชลบุรีในปัจจุบัน และรวมเมืองพนัสนิคมเข้าด้วยกัน เรียกว่า "เมืองชลบุรี"
ส่วนเมืองบางพระนั้นได้ตั้งเป็นอำเภอ เมื่อประมาณปี พ.ศ. 2437 (ร.ศ. 113) เรียกว่า อำเภอบางพระ ต่อมาในปี พ.ศ. 2446 (ร.ศ. 122) จอมพลเจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรีได้กราบทูลต่อพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวัฒนานุวงศ์ กรมขุนมรุพงศ์สิริพัฒน์ซึ่งเป็นสมุหเทศาภิบาลสำเร็จราชการมณฑลปราจีนบุรี ขอให้ย้ายอำเภอบางพระมาตั้งที่ศรีราชา แต่ยังคงใช้ชื่ออำเภอบางพระเหมือนเดิม ต่อมาในปี พ.ศ. 2460 (ร.ศ. 136) จึงได้เปลี่ยนชื่ออำเภอบางพระมาเป็น อำเภอศรีราชา ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา โดยมีหลวงบุรีรัตถคามบดี (เปลี่ยน นินนาทนนท์) เป็นนายอำเภอศรีราชาคนแรก

**การแบ่งเขตการปกครอง**

**การปกครองส่วนภูมิภาค**
อำเภอศรีราชา แบ่งเขตการปกครองตามพระราชบัญญัติลักษณะการปกครองท้องที่ พ.ศ. 2457 ออกเป็น 8 ตำบล 69 หมู่บ้าน

**การปกครองส่วนท้องถิ่น**
ท้องที่อำเภอศรีราชาประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 8 แห่ง ได้แก่- เทศบาลนครแหลมฉบัง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งสุขลาทั้งตำบล; บางส่วนของหมู่ที่ 3, 9 ตำบลสุรศักดิ์; หมู่ที่ 10 และบางส่วนของหมู่ที่ 1, 5, 9 ตำบลบึง; และบางส่วนของหมู่ที่ 11 ตำบลหนองขาม (รวมไปถึงหมู่ที่ 4, 6–9 ตำบลบางละมุงในอำเภอบางละมุง)- เทศบาลนครเจ้าพระยาสุรศักดิ์ ครอบคลุมพื้นที่หมู่ที่ 1–2, 4–8, 10 และบางส่วนของหมู่ที่ 3, 9 ตำบลสุรศักดิ์; หมู่ที่ 2–4, 6–8, และบางส่วนของหมู่ที่ 1, 5, 9 ตำบลบึง; หมู่ที่ 1–5, 9–10 และบางส่วนของหมู่ที่ 11 ตำบลหนองขาม; หมู่ที่ 1–3, 6 และบางส่วนของหมู่ที่ 10 ตำบลเขาคันทรง; และหมู่ที่ 1–2, 5, 8 และบางส่วนของหมู่ที่ 3, 6 ตำบลบ่อวิน- เทศบาลเมืองศรีราชา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลศรีราชาทั้งตำบล- เทศบาลตำบลบางพระ ครอบคลุมพื้นที่หมู่ที่ 1, 3 และบางส่วนของหมู่ที่ 2, 4, 6, 9–10 ตำบลบางพระ- องค์การบริหารส่วนตำบลหนองขาม ครอบคลุมพื้นที่หมู่ที่ 6–8 และบางส่วนของหมู่ที่ 11 ตำบลหนองขาม- องค์การบริหารส่วนตำบลเขาคันทรง ครอบคลุมพื้นที่หมู่ที่ 4–5, 7–9 และบางส่วนของหมู่ที่ 10 ตำบลเขาคันทรง- องค์การบริหารส่วนตำบลบางพระ ครอบคลุมพื้นที่หมู่ที่ 5, 7–8, 11–12 และบางส่วนของหมู่ที่ 2, 4, 6, 9–10 ตำบลบางพระ- องค์การบริหารส่วนตำบลบ่อวิน ครอบคลุมพื้นที่หมู่ที่ 4, 7 และบางส่วนของหมู่ที่ 3, 6 ตำบลบ่อวิน

**ประชากร**
อำเภอศรีราชา มีประชากร ประมาณ 3 แสนคน ปัจจุบันเป็นเขตกึ่งเกษตรกรรมและกึ่งอุตสาหกรรม ซึ่งมีแนวโน้มอุตสาหกรรมจะก้าวนำการเกษตร เนื่องจากการพัฒนาตามโครงการพัฒนาชายฝั่งทะเลตะวันออก มีท่าเรือน้ำลึกแหลมฉบัง เป็นต้น

**เหตุการณ์สำคัญ**
8 มีนาคม พ.ศ. 2535 เรือบรรทุกน้ำมัน ของบริษัท บีพีพี จำกัด กัปตันเรือได้แก่ นาย ปรีชา เพชรชู ชนเข้ากับ เรือผู้โดยสารสองชั้น ชื่อเรือ นาวาประทีป 111 กัปตันเรือได้แก่ นาย ประยูร ย๊ะกบ มีผู้เสียชีวิตทั้งหมด 119 ราย เป็นอุบัติเหตุทางน้ำที่ร้ายแรงมากที่สุดของประเทศไทย โดยมีผู้รอดชีวิต 15 ราย
2 ธันวาคม พ.ศ. 2542 โรงกลั่นน้ำมันของบริษัท ไทยออยล์ จำกัด (มหาชน) เกิดเหตุไฟไหม้และระเบิดขึ้น มีผู้เสียชีวิต 7 ราย บาดเจ็บ 5 ราย

**การคมนาคม**
การคมนาคมติดต่อระหว่างอำเภอและจังหวัด รวมทั้งการคมนาคมในตำบลและหมู่บ้าน มีรายละเอียด ดังนี้
# ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 3 สายกรุงเทพมหานคร-หาดเล็ก (ถนนสุขุมวิท)
# ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 331 สายฉะเชิงเทรา-สัตหีบ
# ทางหลวงพิเศษหมายเลข 7 สายกรุงเทพมหานคร-พัทยา
# ทางหลวงชนบทจำนวน 24 สาย สำหรับเชื่อมระหว่างตำบลและหมู่บ้าน มีสภาพเป็นถนนลูกรัง 13 สาย
# รถไฟสายกรุงเทพฯ–สัตหีบ (พลูตาหลวง) เชื่อมต่อลงไปยังท่าเรือพาณิชย์แหลมฉบัง เป็นเส้นทางลำเลียงขนส่งสินค้าและน้ำมันเชื้อเพลิง

**ส่วนราชการ/รัฐวิสาหกิจที่สำคัญ และหน่วยงานความมั่นคง**
# ที่ว่าการอำเภอศรีราชา
# กองพันต่อสู้อากาศยานที่ 12 หน่วยบัญชาการต่อสู้อากาศยานและรักษาฝั่ง
#สำนักงานศุลกากรท่าเรือแหลมฉบัง
#สำนักงานตรวจบัญชีสหกรณ์ชลบุรี
#สำนักงานพัฒนาที่ดินเขต 2
#สำนักชลประทานที่ 9
#โครงการชลประทานชลบุรี
#สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตรเขต 6
#สำนักวิจัยและพัฒนาประมงน้ำจืด
#ด่านตรวจสัตว์น้ำจังหวัดชลบุรี
#สำนักวิจัยและพัฒนาประมงชายฝั่ง
#สำนักทางหลวงที่ 12
#ท่าเรือแหลมฉบัง
#สำนักงานการค้าต่างประเทศเขต 3 (ชลบุรี)
#กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานสำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจังหวัดชลบุรี
#สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 2 (ศรีราชา)
#ศูนย์ควบคุมโรคติดต่อนำโดยแมลงที่ 3.1 ศรีราชา
#ศูนย์ส่งเสริมอุตสาหกรรมอ้อยและน้ำตาลทราย ภาคตะวันออก
#ศูนย์เศรษฐกิจการลงทุนภาคตะวันออก
#สำนักงานพลังงานภูมิภาคที่ 3
#กองกำกับการ 5 กองบังคับการตำรวจน้ำ
#ด่านตรวจคนเข้าเมืองศรีราชา
#สำนักงานสาธารณสุขอำเภอศรีราชา
#สำนักงานท้องถิ่นอำเภอศรีราชา
#สำนักงานสัสดีอำเภอศรีราชา
#สำนักงานเกษตรอำเภอศรีราชา
#สำนักงานปศุสัตว์อำเภอศรีราชา
#สำนักงานพัฒนาการอำเภอศรีราชา
#สำนักงานประมงอำเภอศรีราชา
#สำนักงานสรรพากรพื้นที่ สาขาศรีราชา 1
#สำนักงานการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอศรีราชา
#สวนสัตว์เปิดเขาเขียว
#สำนักงานประกันสังคมจังหวัดชลบุรี สาขาศรีราชา
#ที่ทำการไปรษณีย์ศรีราชา
#ที่ทำการไปรษณีย์อ่าวอุดม
#ที่ทำการไปรษณีย์หนองขาม
#การประปาส่วนภูมิภาค สาขาศรีราชา
#การประปาส่วนภูมิภาค สาขาแหลมฉบัง
#สำนักงานขนส่งจังหวัดชลบุรี สาขาอำเภอศรีราชา
#สำนักงานที่ดินจังหวัดชลบุรี สาขาศรีราชา
#การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคอำเภอศรีราชา
#การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคแหลมฉบัง
#การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคบึง
#สำนักงานลูกเสือแห่งชาติ

**สถานที่ท่องเที่ยว**
 สวนสัตว์เปิดเขาเขียว- สวนเสือศรีราชา- เกาะลอย- น้ำตกชันตาเถร- อ่างเก็บน้ำบางพระ- วัดบางพระวรวิหาร- สนามกอล์ฟบางพระ- อุทยานรังสรรค์นวัตกรรมอวกาศ- วัดเขาตะแบก(สกายวอล์ก)- เขาฉลาก

**โรงพยาบาล**
# โรงพยาบาลสมเด็จพระบรมราชเทวี ณ ศรีราชา สภากาชาดไทย
# โรงพยาบาลแหลมฉบัง (อ่าวอุดม)
#โรงพยาบาลวิภาราม (แหลมฉบัง)
#โรงพยาบาลพญาไทศรีราชา
#โรงพยาบาลสมิติเวชศรีราชา
#โรงพยาบาลวิภาราม
#โรงพยาบาลปิยะเวทบ่อวิน
#โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล มี 6 ตำบล จำนวน 12 แห่ง

**ท่าเทียบเรือโดยสารพาณิชย์/ขนส่งสินค้า**
# ท่าเรือเกาะลอย
# ท่าเรือจรินทร์
#ท่าเรือไทยออยล์
#ท่าเรือบริษัท เคอร์รี่สยามซีพอร์ต จำกัด
#ท่าเรือบริษัท เจ.ซี.มารีนเซอร์วิส จำกัด
#ท่าเรือบริษัท ศรีราชาฮาร์เบอร์ ซีพอร์ท จำกัด
#ท่าเรือบริษัทสยามคอมเมอร์เชียลจำกัด
#ท่าเรือบริษัทฟิวเจอร์พอร์ท จำกัด  

**แหล่งน้ำในระบบชลประทาน**
# อ่างเก็บน้ำบางพระ  ตำบลบางพระ 
# อ่างเก็บน้ำหนองค้อ  ตำบลหนองขาม
#อ่างเก็บน้ำหนองกลางดง  ตำบลบึง
#อ่างเก็บน้ำห้วยสะพาน  ตำบลบึง
#อ่างเก็บน้ำเขามันยายมุ้ง  ตำบลสุรศักดิ์

**สถานีตำรวจ**
# สถานีตำรวจภูธรศรีราชา
# สถานีตำรวจภูธรแหลมฉบัง
#สถานีตำรวจภูธรหนองขาม
#สถานีตำรวจภูธรบ่อวิน

**สถานศึกษา**

**โรงเรียน**
 โรงเรียนอัสสัมชัญศรีราชา- โรงเรียนเซนต์ปอลคอนแวนต์ - โรงเรียนดาราสมุทร ศรีราชา- โรงเรียนศรีราชา- โรงเรียนวัดจุกกะเฌอ (พินิจ เริ่มอำรุง)- โรงเรียนมารีวิทย์บ่อวิน- โรงเรียนเทศบาลบ้านศรีมหาราชา- โรงเรียนเทคโนโลยีแหลมฉบัง- โรงเรียนสุรศักดิ์วิทยาคม- โรงเรียนดวงมณี- วิทยาลัยเทคโนโลยีวิศวกรรมแหลมฉบัง- โรงเรียนทุ่งศุขลาพิทยา "กรุงไทยอนุเคราะห์"- โรงเรียนบึงศรีราชาพิทยาคม- โรงเรียนเทศบาลวัดราษฎร์นิยมธรรม- โรงเรียนบุญจิตวิทยา- โรงเรียนอนุบาลบางพระ- โรงเรียนอนุบาลศรีราชา- โรงเรียนชุมชนวัดหนองค้อ- โรงเรียนวัดนาพร้าว- โรงเรียนวัดหนองขาม- โรงเรียนวัดพิบูลสัณหธรรม- โรงเรียนวัดมโนรม- โรงเรียนวัดรังษีสุทธาวาส- โรงเรียนบ้านเขาหิน(นิกรราษฎร์บำรุง)- โรงเรียนบ้านพันเสด็จนอก- โรงเรียนบ้านพันเสด็จใน- โรงเรียนบ้านชากยาจีน- โรงเรียนบ้านห้วยกุ่ม- โรงเรียนบ้านเขาคันทรง- โรงเรียนบ้านเนินตอง- โรงเรียนโค้งดารา- โรงเรียนบริษัทไทยกสิกรสงเคราะห์- โรงเรียนเทศบาลแหลมฉบัง 1- โรงเรียนเทศบาลแหลมฉบัง 2 (มูลนิธิไต้ล้ง - เช็ง พรประภา)- โรงเรียนเทศบาลแหลมฉบัง 3- โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย ชลบุรี- โรงเรียนเทศบาลวัดราษฎร์นิยมธรรม
*โรงเรียนประเสริฐสุข- โรงเรียนวัดโพธิทัตราชวิทยาลัย (โรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา)สังกัดสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ date=2020-06-25 

**วิทยาลัย**
 วิทยาลัยอาชีวศึกษาศรีราชา- วิทยาลัยเทคโนโลยีศรีราชา- วิทยาลัยเทคโนโลยีแหลมฉบัง- วิทยาลัยเทคโนโลยีวิศวกรรมแหลมฉบัง- วิทยาลัยเทคโนโลยีเมืองชลบริหารธุรกิจ

**มหาวิทยาลัย**
 มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตศรีราชา- มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลตะวันออก วิทยาเขตบางพระ- มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย ศูนย์การศึกษาวัดศรีมหาราชา

**อ้างอิง**
  เว็บไซต์ชลบุรีอินเด็กซ์ คอมมูนิตี้และสถานที่ท่องเที่ยวชลบุรี
ศรีราชา