มอร์ฟีน

มอร์ฟีน (morphine) ที่ขายภายใต้ชื่อการค้าหลายชื่อ เป็นยาระงับปวดชนิดยาเข้าฝิ่น ออกฤทธิ์โดยตรงต่อระบบประสาทส่วนกลางเพื่อลดความรู้สึกปวด ใช้ได้ทั้งกับอาการปวดเฉียบพลันและปวดเรื้อรัง มอร์ฟีนยังมักใช้กับอาการปวดจากกล้ามเนื้อหัวใจตายเหตุขาดเลือดและระหว่างการคลอด สามารถให้ทางปาก โดยฉีดเข้ากล้ามเนื้อ ฉีดใต้ผิวหนัง เข้าหลอดเลือดดำ เข้าช่องว่างระหว่างไขสันหลัง หรือทางทวารหนัก ฤทธิ์สูงสุดอยู่ประมาณ 20 นาทีเมื่อให้เข้าหลอดเลือดดำ และ 60 นาทีเมื่อให้ทางปาก ส่วนระยะออกฤทธิ์อยู่ระหว่าง 3 ถึง 7 ชั่วโมง นอกจากนี้ยังมีสูตรออกฤทธิ์ยาว
ผลข้างเคียงรุนแรงที่อาจเกิดได้มีความพยายามหายใจลดและความดันเลือดต่ำ มอร์ฟีนมีศักยะสูงสำหรับการติดยาและการใช้เป็นสารเสพติด หากลดขนาดหลังการใช้ระยะยาว อาจเกิดอาการถอนได้ ผลข้างเคียงทั่วไปมีซึม อาเจียนและท้องผูก แนะนำให้ระวังเมื่อใช้ระหว่างตั้งครรภ์หรือเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ เพราะมอร์ฟีนจะมีผลต่อทารก
ฟรีดริช แซร์ทัวร์เนอร์เป็นผู้แรกที่แยกมอร์ฟีนระหว่าง ค.ศ. 1803 ถึง 1805 โดยทั่วไปเชื่อว่าเป็นการแยกสารประกอบกัมมันต์จากพืชครั้งแรก แมร์คเริ่มขายเชิงพาณิชย์ครั้งแรกใน ค.ศ. 1827 มอร์ฟีนมีใช้กว้างขวางหลังการประดิษฐ์กระบอกฉีดยาชั้นใต้หนังใน ค.ศ. 1853–1855 แซร์ทัวร์เนอร์เดิมตั้งชื่อสารนี้ว่ามอร์เฟียมตามพระนามเทพเจ้าแห่งฝันของกรีก มอร์เฟียส สำหรับแนวโน้มที่จะทำให้หลับ
แหล่งมอร์ฟีนหลักคือการแยกจากฟางป๊อปปี (poppy straw) จากต้นฝิ่น ใน ค.ศ. 2013 มีการผลิตมอร์ฟีนประมาณ 523,000 กิโลกรัม มีการใช้ 45,000 กิโลกรัมโดยตรงสำหรับความปวด ซึ่งเพิ่มสี่เท่าในเวลายี่สิบปี การใช้เพื่อวัตถุประสงค์นี้ส่วนมากในประเทศพัฒนาแล้ว มอร์ฟีนประมาณ 70% ใช้ผลิตโอพิออยด์อื่น เช่น ไฮโดรมอร์โฟน อ็อกซีโคโดน เฮโรอีนและเมทาโดน เป็นยา Schedule II ในสหรัฐ Class A ในสหราชอาณาจักร และ Schedule I ในประเทศแคนาดา มอร์ฟีนอยู่ในรายการยาหลักของตัวแบบองค์การอนามัยโลก ยาสำคัญที่สุดที่จำเป็นในระบบสาธารณสุขพื้นฐาน

**การใช้ทางการแพทย์**

**ความเจ็บปวด**
ในการแพทย์นิยมใช้มอร์ฟีนเพื่อบรรเทาความเจ็บปวดรุนแรงทั้งชนิดเฉียบพลันและเรื้อรัง รวมถึงความเจ็บปวดจากโรคหัวใจขาดเลือดและความเจ็บปวดระหว่างการคลอดด้วย ระยะเวลาที่มอร์ฟีนจะมีผลควบคุมความเจ็บปวดได้โดยทั่วไปจะอยู่ที่ 3-7 ชั่วโมง
บททบทวนงานวิจัยโดยสถาบันคอเครนเมื่อ ค.ศ. 2016 ให้ข้อสรุปว่ามอร์ฟีนเป็นยาแก้ปวดที่ใช้ได้ผลดีในการบรรเทาความเจ็บปวดจากมะเร็ง ผลข้างเคียงต่างๆ เช่น ความคลื่นไส้ อาการท้องผูก มักเป็นไม่รุนแรงมากถึงขั้นที่จะบดบังประโยชน์จากการรักษานี้

**ความเหนื่อย**

**โรคใช้โอพิออยด์ไม่เหมาะสม**

**ผลข้างเคียง**
 ทำให้สภาพจิตใจอ่อนแอ- รู้สึกเคลิบเคลิ้มและเป็นสุข (euphoria)- เซื่องซึม (drowsiness)- เฉื่อยชา (lethargy)- สายตาพร่ามัว (blurred vision)- ทำให้ท้องผูก (constipation)- เบื่ออาหาร (decreases hunger)- ยับยั้งอาการไอ (inhibits the cough reflex)- คลื่นไส้ อาเจียน- หายใจติดขัด

**ใช้ทางการแพทย์**

**วิธีการให้ยา**
 ยาฉีด (Parenteral)
** ยาฉีด เข้าผิวหนัง (subcutaneous)
** ยาฉีด เข้าเส้น (intravenous)
** แผ่นติดผิวหนัง (slow-release transdermal patch)- ทางปาก (Orally)
** ยาน้ำ (elixir หรือ  solution)
** ยาเม็ด 
*** ยาเม็ดตอก (tablet form)
*** ยาแคปซูล ( capsule ) ที่พบในทางการค้าจะอยู่ในรูป มอร์ฟีน ซัลเฟต , ในกรณีที่เป็นยารูปแบบที่ออกฤทธิ์ต่อเนื่องกันเป็นระยะเวลานาน อาจใช้การบรรจุ pellet ขนาดเล็กภายในแคปซูล ซึ่งในกรณีนี้อัตราการปลดปล่อยยาจะขึ้นอยู่กับความหนาของฟิมล์ที่เคลือบเพลเลทไว้  โดยมอร์ฟีนแคปซูลนี้อาจใช้กินเป็นแคปซูล หรือแกะเปลือกแคปซูลออกแล้วเทเอาเพลเลทใส่ gastotomy tube นอกจากนี้อาจแกะแคปซูลแล้วเทเพลเล็ทใส่เครื่องดื่มหรือาหารเหลวให้คนไข้ก็ได้- ยาเหน็บ (suppository form)

**ข้อบ่งใช้**
ตามกฎหมายอนุญาตให้มอร์ฟีนได้ดังนี้;- บรรเทาอาการปวดที่รุนแรงและเฉียบพลัน
** ปวดหลังผ่าตัด
** ปวดจากบาดแผล- อาการปวดเรื้อรังขนาดกลางและรุนแรง
** อาการปวดจากมะเร็ง
** ปวดจากถอนฟัน- ใช้ร่วมกับยาชาทั่วไป- ใช้เป็นยาแก้ไอ (antitussive) ในกรณีไออย่างรุนแรง - แก้ท้องร่วงเรื้อรัง 

**ข้อห้ามใช้**
 ตับอ่อนอักเสบเฉียบพลัน (Acute pancreatitis)- ไตวาย (Renal failure)

**ประวัติ**
 ค.ศ. 1803 ฟรีดริช แซร์ทัวร์เนอร์ (Friedrich Serturner) เภสัชกรชาวเยอรมัน สามารถแยกมอร์ฟีนจากฝิ่นได้ โดยตั้งชื่อตามชื่อเทพเจ้าแห่งการนอนหลับของกรีก มอร์ฟีอัส  (Morpheus) ว่า 'มอร์เฟียม' (morphium)- ค.ศ. 1874 สังเคราะห์เฮโรอีน (Heroin) จากมอร์ฟีนได้

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  Morphine Apparently in Your Head date=2005-12-01  - นิตยสาร Wired article about endogenous production of morphine-  Morphine date=2005-02-15 ,  Molecule of the Month.
หมวดหมู่:ฟีนอล
หมวดหมู่:โอปิออยด์
หมวดหมู่:ยาบรรเทาปวด
หมวดหมู่:ยาหลักขององค์การอนามัยโลก
หมวดหมู่:แอลกอฮอล์ทุติยภูมิ
หมวดหมู่:ยาเสพติด
หมวดหมู่:โมเลกุลชีวภาพ
หมวดหมู่:อีเทอร์
หมวดหมู่:สารเคมีสำหรับเวชศาสตร์ฉุกเฉิน
หมวดหมู่:เอมีนตติยภูมิ