สำนักงานแม่กองบาลีสนามหลวง

สำนักงานแม่กองบาลีสนามหลวง (Royal Pali Studies Office) เป็นหน่วยงานจัดการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีของคณะสงฆ์ไทย และคณะสงฆ์อื่น ในการบังคับบัญชาของสมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก โดยอาศัยมติการเห็นชอบของมหาเถรสมาคม (มส.) และคณะกรรมการการศึกษาพระปริยัติธรรม (กศป.) (คู่กับสำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวง) ซึ่งอยู่ในความอุปถัมภ์ของรัฐบาลไทย  หน้าที่หลักคือกำหนดเปลี่ยนแปลงการใช้คัมภีร์เรียนในหลักสูตรเปรียญธรรม 1-9 ให้เหมาะสมกับชั้นเรียนของแต่ละประโยค  รวมทั้งการจัดสอบประเมินผลการศึกษาบาลีระดับชาติ โดยมีสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ ซึ่งเป็นหน่วยงานราชการของรัฐบาลทำหน้าที่เป็นกรรมการและเลขานุการของคณะกรรมการการศึกษาพระปริยัติธรรม (กศป.)รับสนองงานอุดหนุนเงินงบประมาณรายจ่ายประจำปีให้

**การจัดประเมินผลการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีระดับประเทศ (จัดสอบบาลีสนามหลวง)**
การสอบบาลีสนามหลวง หมายถึง การสอบไล่เพื่อวัดผลบาลีเพื่อเลื่อนชั้นเปรียญธรรมประจำปีของชาติ พระสงฆ์เจ้าหน้าที่ในสังกัดสำนักงานแม่กองบาลีสนามหลวงมีหน้าที่วางแผน, วางนโยบาย, ประเมินและดำเนินการเพื่อให้การศึกษาของสงฆ์ตามหลักสูตรเปรียญธรรมของชาติมีประสิทธิภาพและคุณภาพ
การจัดสอบวัดผลบาลีสนามหลวงนั้นจัดให้มีการสอบปีละ 2 ครั้ง- ครั้งที่ 1 จะตรงกับวันขึ้น 2, 3 ค่ำ เดือน 3   จัดสอบเปรียญธรรม 6- 7  และวันขึ้น 4, 5, 6 ค่ำ เดือน 3 จัดสอบเปรียญธรรม 8-9- ครั้งที่ 2 ตรงกับวันแรม 10, 11, 12 ค่ำ เดือน 3 จัดสอบประโยค 1-2 ถึงเปรียญธรรม 5 ประโยค

**การเปิดสนามสอบส่วนภูมิภาค**
สำหรับการจัดประเมินผลในส่วนภูมิภาคหรือต่างจังหวัดนั้น แม่กองบาลีสนามหลวงมอบให้เจ้าคณะภาคต่างๆ แต่งตั้งคณะกรรมการนำข้อสอบจากส่วนกลางไปยังสนามสอบทุกแห่ง เฉพาะประโยค ป.ธ. 1-2, 3 และ 4 เพื่อเปิดสอบพร้อมๆ กันทั่วประเทศ

**การเปิดสนามสอบส่วนกลาง**
พัดยศเปรียญธรรม 6 ประโยค
ประโยค 5-6-7-8-9 เปิดสอบในส่วนกลาง ตั้งแต่เปรียญธรรม 5 ประโยค ถึงเปรียญธรรม 9 ประโยค  ทั้งประเทศจะมีการรวมจัดสอบเฉพาะในกรุงเทพมหานคร  โดยแบ่งจัดสนามสอบไปตามวัดต่างๆ ในกรุงเทพมหานคร เฉพาะ ปธ. 7 - ปธ. 9 จะรวมสอบที่วัดสามพระยาเพียงแห่งเดียว 

**การตรวจข้อสอบ**
เมื่อสอบเสร็จทุกสนามสอบนำใบตอบมารวมส่งแม่กองบาลีสนามหลวงดำเนินการตรวจ โดยนิมนต์พระภิกษุเถรานุเถระมาประชุมตรวจพร้อมกัน ณ สถานที่ๆ แม่กองบาลีสนามหลวงกำหนดขึ้น

**การประกาศผลสอบบาลีระดับประเทศ**
เมื่อคณะกรรมการได้ทำการตรวจใบกระดาษคำตอบและรวบรวมผลสอบเรียบร้อยแล้ว แม่กองบาลีสนามหลวงจะทำการประกาศผลสอบบาลี โดยจะจัดการ ประกาศผลในวัน แรม 6 ค่ำ เดือน 4 โดยมีการประกาศผลสอบบาลีชั้น ป.ธ. 7  ประโยค ถึงชั้น ป.ธ. 9 ประโยค ที่ศาลาอบรมสงฆ์วัดสามพระยา  เวลา 14.00 น.  และติดประกาศผลสอบทุกประโยค ณ บริเวณพระอุโบสถ วัดปากน้ำ ภาษีเจริญ  ประมาณเวลาหนึ่งทุ่ม  และนำผลผู้สอบประโยคบาลีได้ ลงในเว็บไซต์ของแม่กองบาลีสนามหลวงหลังจากการประกาศอย่างเป็นทางการ 2-3 วัน 

**ผู้สอบได้เปรียญธรรมบาลี**
ไฟล์:Graduation in Buddhist theology in Thailand.jpg|thumb|300x300px|สมเด็จพระมหารัชมังคลาจารย์ เจ้าคณะใหญ่หนเหนือ วัดปากน้ำ ภาษีเจริญ เป็นประธานในพิธีทรงตั้งเปรียญธรรม แก่พระภิกษุสงฆ์สามเณรผู้สอบไล่ได้ เปรียญธรรม 3 ประโยค ในเขตคณะสงฆ์หนเหนือ ประจำปี พ.ศ. 2539 ณ พระวิหารพระเจ้าตนหลวง วัดศรีโคมคำ จังหวัดพะเยา
เมื่อพระภิกษุสามเณรรูปใดสอบไล่ได้ตั้งแต่ เปรียญธรรม 3 ประโยค ขึ้นไป จะได้รับพระมหากรุณาธิคุณโปรดเกล้าฯ จากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงตั้งให้เป็น  "เปรียญ" และได้รับพระราชทานพัดยศเปรียญธรรม รวมทั้งมีคำนำหน้าชื่อยกย่องพระภิกษุผู้นั้นว่า "พระมหา" ซึ่งนับว่า ตำแหน่ง "เปรียญธรรม" นั้น เป็นสมณศักดิ์ทางวิชาการของพระสงฆ์ไทย ที่องค์พระประมุขของชาติ พระราชทานเพื่อเป็นการยกย่องถวายกำลังใจ แก่พระภิกษุและสามเณรผู้ศึกษาฝ่ายปริยัติธรรมมาตั้งแต่โบราณ 

**พระมหาเปรียญ, สามเณรเปรียญ**
 พระภิกษุ เมื่อสอบได้เปรียญธรรม 3  ประโยคขึ้นไป จะใช้คำ "พระมหา" นำหน้า- สามเณร  เมื่อสอบได้เปรียญธรรม 3  ประโยคจะใช้คำว่า "เปรียญ" ตามหลังชื่อและนามสกุล ไม่มี มหา นำหน้าเหมือนพระภิกษุ

**การจัดการศึกษา**
 สำนักเรียนส่วนกลาง ได้แก่ สำนักเรียนวัด,สำนักศาสนศึกษาวัด- สำนักเรียนส่วนภูมิภาค ได้แก่ สำนักเรียนคณะจังหวัด,สำนักศาสนศึกษาวัด- สำนักเรียนบาลีออนไลน์ (นวัตกรรมยุค 4.0) 

**รายชื่อแม่กองบาลีสนามหลวง**

**ที่ตั้งของสำนักงานแม่กองบาลีสนามหลวง**
สำนักงานแม่กองบาลีสนามหลวง ตั้งอยู่ที่ ตึกเมตตาพุทธิ วัดปากน้ำภาษีเจริญ เขตภาษีเจริญ กรุงเทพมหานครฯ
คณะกรรมการการศึกษาพระปริยัติธรรม (กศป.) ตามมาตรา
8 แห่งพระราชบัญญัติการศึกษาพระปริยัติธรรม
พ.ศ. 2562 ประกาศในราชกิจจานุเบกษา หน้า 13, เล่ม 136, ตอนที่ 50 ก, 16 เมษายน 2562 ดูแลควบคุมการจัดการศึกษาของคณะสงฆ์
4 แผนก 1.แผนกบาลีสนามหลวง 2.แผนกธรรมสนามหลวง 3.แผนกสามัญศึกษา 4.แผนกพระปริยัตินิเทศก์
อินทรธนูของพนักงาน ลูกจ้างเจ้าหน้าที่การศึกษาพระปริยัติธรรม(จศป.) ตามประกาศคณะกรรมการบริหารงานบุคคลการศึกษาพระปริยัติธรรม ว่าด้วยเรื่องเครื่องแบบเจ้าหน้าที่การศึกษาพระปริยัติธรรมฝ่ายคฤหัสถ์ พ.ศ.2567

**ดูเพิ่ม**
 แม่กองธรรมสนามหลวง- การสอบสนามหลวง- การศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีของคณะสงฆ์ไทย

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  เว็บไซต์ กองบาลีสนามหลวง
หมวดหมู่:หน่วยงานจัดการศึกษาหลักของคณะสงฆ์ไทย
หมวดหมู่:ภาษาบาลี