อำเภอชัยบาดาล

ชัยบาดาล เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดลพบุรี เคยได้ถูกเสนอจัดตั้งเป็นศูนย์กลางของจังหวัดพระนารายณ์ เมื่อปี พ.ศ. 2546 และปี พ.ศ. 2553
ไฟล์:Valley in Amphoe Chai Badan.jpg|thumb|275x275px|หุบเขาในเขตอำเภอชัยบาดาล และภูมิประเทศเป็นที่ราบสูง และที่ราบสลับเนินเขามีแม่น้ำป่าสักไหลผ่าน
ไฟล์:เขื่อนป่าสัก - panoramio.jpg|thumb|275x275px|เขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ ตั้งอยู่ในท้องที่อำเภอชัยบาดาล อำเภอท่าหลวง อำเภอพัฒนานิคม จังหวัดลพบุรี และจังหวัดสระบุรี ท้องที่อำเภอวังม่วง ตามแนวพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรเพื่อป้องกันปัญหาน้ำท่วมในลุ่มแม่น้ำป่าสัก และ ลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา

**ที่ตั้งและอาณาเขต**
อำเภอชัยบาดาลมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังต่อไปนี้- ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอศรีเทพ (จังหวัดเพชรบูรณ์) มีคลองซับมะกรูด แนวรั้วโรงเรียนเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทร์ ลพบุรี  และแนวกึ่งกลางแม่น้ำป่าสัก เป็นเส้นแบ่งเขต- ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอลำสนธิ- ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอท่าหลวง และอำเภอพัฒนานิคม- ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอโคกสำโรง อำเภอสระโบสถ์ และอำเภอโคกเจริญ
ตอนเหนือของเขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ เขตตำบลโคกสลุง และตำบลม่วงค่อม

**ประวัติ**
แต่เดิมอำเภอชัยบาดาล มีฐานะเป็นเมืองชั้นโทชื่อ เมืองไชยบาดาล ขึ้นอยู่ในความปกครองของเมืองนครราชสีมา ที่ทำการตั้งอยู่ที่บ้านบัวชุม ตำบลบัวชุม ในปี พ.ศ. 2457 ทางราชการได้ลดฐานะเป็น อำเภอไชยบาดาล โอนการปกครองไปขึ้นอยู่กับเมืองเพชรบูรณ์จนถึงปี พ.ศ. 2461 ได้โอนอำนาจไชยบาดาลไปขึ้นอยู่กับจังหวัดสระบุรี และย้ายที่ว่าการอำเภอไปอยู่บ้านไชยบาดาล ตำบลไชยบาดาล ต่อมาทางราชการได้สั่งโอนอำเภอไชยบาดาลไปขึ้นอยู่กับการปกครองของจังหวัดลพบุรี เมื่อวันที่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2484 ส่วนตัวสะกดชื่อนั้นได้เปลี่ยนจากคำว่า "ไชยบาดาล" เป็น "ชัยบาดาล" เมื่อปี พ.ศ. 2514 ครั้นปี พ.ศ. 2521 ได้รับเรื่องราวจากกรมทางหลวงแผ่นดิน ขอให้รื้อที่ว่าการอำเภอหลังนี้เพื่อตัดถนนผ่านตัวอาคารที่ว่าการอำเภอ และได้รับอนุมัติให้รื้อถอนได้เมื่อวันที่ 7 กันยายน พ.ศ. 2521 จึงได้ย้ายที่ว่าการอำเภอมาอยู่ที่อยู่ปัจจุบันนี้- วันที่ 24 สิงหาคม 2445 ยุบท้องที่อำเภอบัวชุม มณฑลเพชรบูรณ์ รวมเข้ากับท้องที่อำเภอไชยบาดาล- วันที่ 2 มีนาคม 2461 โอนพื้นที่อำเภอไชยบาดาล จังหวัดเพชรบูรณ์ มาขึ้นกับจังหวัดสระบุรี
*วันที่ 14 ตุลาคม 2484 เปลี่ยนแปลงเขตจังหวัดสระบุรีกับจังหวัดลพบุรี โดยโอนพื้นที่อำเภอไชยบาดาล นอกจากตำบลคำพราน จังหวัดสระบุรี ไปขึ้นกับจังหวัดลพบุรี ส่วนท้องที่ตำบลคำพราน ให้โอนไปขึ้นกับอำเภอแก่งคอย จังหวัดสระบุรี
*วันที่ 19 ตุลาคม 2486 ย้ายที่ว่าการอำเภอไชยบาดาล จากตำบลไชยบาดาล ไปเปิดทำการที่อาคารสร้างขึ้นใหม่อยู่ที่หมู่ 5 บ้านลำนารายณ์ ตำบลบัวชุม ในเขตอำเภอเดียวกัน
*วันที่ 26 ธันวาคม 2487 ย้ายที่ว่าการอำเภอไชยบาดาล จากหมู่ 5 บ้านลำนารายณ์ ตำบลบัวชุม ไปเปิดทำการที่อาคารที่ว่าการอำเภอชัยบาดาล (เดิม) อยู่ที่ตำบลไชยบาดาล ในเขตอำเภอเดียวกัน
*วันที่ 2 มกราคม 2488 โอนพื้นที่หมู่ 8 (ในขณะนั้น) ของตำบลโคกสลุง ไปขึ้นกับตำบลไชยบาดาล- วันที่ 16 ธันวาคม 2495 ตั้งตำบลมะกอกหวาน แยกออกจากตำบลไชยบาดาล- วันที่ 30 พฤษภาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลไชยบาดาล ในท้องที่บางส่วนของตำบลไชยบาดาล- วันที่ 7 มิถุนายน 2503 ย้ายที่ว่าการอำเภอไชยบาดาล และสถานีตำรวจภูธรไชยบาดาล จากตำบลไชยบาดาล ไปเปิดทำการที่อาคารสร้างขึ้นใหม่อยู่ที่ตำบลบัวชุม ในเขตอำเภอเดียวกัน- วันที่ 27 มิถุนายน 2504 จัดตั้งสุขาภิบาลลำนารายณ์ ในท้องที่บางส่วนของตำบลบัวชุม- วันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2505 โอนพื้นที่ตำบลมะนาวหวาน และตำบลโคกสลุง อำเภอไชยบาดาล ไปขึ้นกับ อำเภอเมืองลพบุรี และจัดตั้งเป็น กิ่งอำเภอพัฒนานิคม- วันที่ 8 กันยายน 2513 ตั้งตำบลลำนารายณ์ แยกออกจากตำบลชัยบาดาล และตำบลบัวชุม ตั้งตำบลศิลาทิพย์ แยกออกจากตำบลบัวชุม และตั้งตำบลม่วงค่อม แยกออกจากตำบลมะกอกหวาน- วันที่ 17 สิงหาคม 2514 ตั้งตำบลหนองรี แยกออกจากตำบลหนองยายโต๊ะ- วันที่ 7 ตุลาคม 2518 ตั้งตำบลท่ามะนาว แยกออกจากตำบลลำนารายณ์ ตั้งตำบลท่าหลวง แยกออกจากตำบลชัยบาดาล ตั้งตำบลนาโสม แยกออกจากตำบลหนองยายโต๊ะ ตั้งตำบลเกาะรัง แยกออกจากตำบลบัวชุม ตั้งตำบลชัยนารายณ์ แยกออกจากตำบลลำนารายณ์ ตั้งตำบลลำสนธิ แยกออกจากตำบลหนองรี ตั้งตำบลบ้านใหม่สามัคคี แยกออกจากตำบลศิลาทิพย์ และตั้งตำบลห้วยหิน แยกออกจากตำบลม่วงค่อม- วันที่ 30 พฤศจิกายน 2519 ตั้งตำบลซับจำปา แยกออกจากตำบลท่าหลวง ตั้งตำบลหนองผักแว่น แยกออกจากตำบลท่ามะนาว ตั้งตำบลซับตะเคียน แยกออกจากตำบลนาโสม ตั้งตำบลแก่งผักกูด แยกออกจากตำบลมะกอกหวาน ตั้งตำบลนิคมลำนารายณ์ แยกออกจากตำบลเกาะรัง ตำบลบ้านใหม่สามัคคี และตำบลศิลาทิพย์ และตั้งตำบลกุดตาเพชร แยกออกจากตำบลลำสนธิ- วันที่ 28 พฤศจิกายน 2521 แยกพื้นที่ตำบลท่าหลวง ตำบลซับจำปา ตำบลหนองผักแว่น และตำบลแก่งผักกูด อำเภอชัยบาดาล ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอท่าหลวง และกำหนดให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอชัยบาดาล- วันที่ 3 มิถุนายน 2523 จัดตั้งสุขาภิบาลบ้านท่าหลวง ในท้องที่บางส่วนของตำบลท่าหลวง- วันที่ 29 มิถุนายน 2525 ตั้งตำบลทะเลวังวัด แยกออกจากตำบลท่าหลวง- วันที่ 7 มิถุนายน 2526 เปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลลำนารายณ์ เพื่อความเหมาะสมในการบริหารกิจการและการทะนุบำรุงท้องถิ่น- วันที่ 16 มิถุนายน 2526 ตั้งตำบลซับสมบูรณ์ แยกออกจากตำบลหนองรี- วันที่ 10 ตุลาคม 2529 ตั้งตำบลเขารวก แยกออกจากตำบลลำสนธิ- วันที่ 14 มีนาคม 2532 แยกพื้นที่ตำบลลำสนธิ ตำบลซับสมบูรณ์ ตำบลหนองรี ตำบลกุดตาเพชร และตำบลเขารวก อำเภอชัยบาดาล ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอลำสนธิ และกำหนดให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอชัยบาดาล- วันที่ 25 พฤษภาคม 2532 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอท่าหลวง อำเภอชัยบาดาล เป็น อำเภอท่าหลวง- วันที่ 20 สิงหาคม 2536 ตั้งตำบลเขาแหลม แยกออกจากตำบลห้วยหิน- วันที่ 18 มกราคม 2537 ตั้งตำบลเขาน้อย แยกออกจากตำบลซับสมบูรณ์- วันที่ 26 ธันวาคม 2537 จัดตั้งศาลจังหวัดชัยบาดาล ในท้องที่อำเภอชัยบาดาล จังหวัดลพบุรี ให้มีเขตตลอดท้องที่อำเภอชัยบาดาล อำเภอโคกเจริญ อำเภอท่าหลวง อำเภอสระโบสถ์ และกิ่งอำเภอลำสนธิ- วันที่ 20 พฤศจิกายน 2539 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอลำสนธิ อำเภอชัยบาดาล เป็น อำเภอลำสนธิ- วันที่ 6 พฤษภาคม 2542 ยุบสุขาภิบาลชัยบาดาล อำเภอชัยบาดาล จังหวัดลพบุรี เนื่องจากไม่มีพื้นที่ที่จะดำเนินกิจการตามอำนาจหน้าที่ต่อไปได้ เพราะมีโครงการลุ่มน้ำป่าสัก ทำให้ประชาชน รวมทั้งกรรมการสุขาภิบาลได้อพยพออกจากพื้นที่ในเขตสุขาภิบาลไปหมดแล้ว จึงไม่เข้าหลักเกณฑ์อันเป็นองค์ประกอบที่จะดำรงสถานภาพเป็นสุขาภิบาลต่อไปได้- วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลลำนารายณ์ เป็น เทศบาลตำบลลำนารายณ์ ด้วยผลของกฎหมาย- วันที่ 15 กันยายน 2547 ยุบสภาตำบลมะกอกหวาน รวมกับองค์การบริหารส่วนตำบลชัยบาดาล
ภาพพื้นที่โครงการจัดตั้งจังหวัดพระนารายณ์ แยกออกจากจังหวัดลพบุรี ประกอบด้วยอำเภอชัยบาดาล (อำเภอเมืองชัยบาดาล) อำเภอท่าหลวง อำเภอพัฒนานิคม อำเภอลำสนธิ อำเภอสระโบสถ์ อำเภอโคกเจริญ ปี พ.ศ. 2547 

**การจัดตั้งเป็นจังหวัด**
ในปี พ.ศ. 2547 กระทรวงมหาดไทยได้พิจารณาว่าการแบ่งเขตการปกครองของจังหวัดลพบุรี ไปเป็นจังหวัดใหม่ชื่อ "จังหวัดพระนารายณ์" ยังไม่เป็นการสมควร เนื่องจากปัจจุบันจังหวัดลพบุรียังมีพระนารายณ์ราชนิเวศน์เป็นหลักฐาน และได้มีการประกาศเป็นพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสมเด็จพระนารายณ์ เมื่อปี พ.ศ. 2504 เป็นที่รู้จักของประชาชนจังหวัดลพบุรีที่ส่วนใหญ่ไม่ต้องการให้แบ่งแยกพื้นที่จังหวัดไปเป็นจังหวัดใหม่ ประกอบกับเมื่อได้พิจารณาตามหลักเกณฑ์การจัดตั้งจังหวัดใหม่ตามมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 8 ธันวาคม พ.ศ. 2524 ปรากฏว่าเนื้อที่และสภาพภูมิศาสตร์ จำนวนอำเภอในเขตปกครอง จำนวนประชากร ลักษณะพิเศษของจังหวัดไม่เข้าหลักเกณฑ์การจัดตั้งจังหวัดใหม่ตามมติคณะรัฐมนตรี จึงยังไม่เห็นสมควรแยกเขตการปกครองของจังหวัดลพบุรีตั้งจังหวัดใหม่ในขณะนี้ 
ในปี พ.ศ. 2553 นายนิยม วรปัญญา สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดลพบุรี ได้ยื่นกระทู้ถามนายกรัฐมนตรี (นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ) เกี่ยวกับการจัดตั้งจังหวัดพระนารายณ์อีกครั้ง โดยยกฐานะอำเภอชัยบาดาลเป็นอำเภอเมืองชัยบาดาล ตำบลม่วงค่อมยกฐานะเป็นกิ่งอำเภอม่วงค่อม แยกจากอำเภอชัยบาดาล อำเภอท่าหลวง อำเภอพัฒนานิคม อำเภอลำสนธิ อำเภอสระโบสถ์ อำเภอโคกเจริญ แต่ไม่ได้รับการพิจารณาเนื่องจากไม่เข้าหลักเกณฑ์การจัดตั้งจังหวัด

**การแบ่งเขตการปกครอง**

**การปกครองส่วนภูมิภาค**
อำเภอชัยบาดาลแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 17 ตำบล 136 หมู่บ้าน ได้แก่

**การปกครองส่วนท้องถิ่น**
ท้องที่อำเภอชัยบาดาลประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 17 แห่ง ได้แก่- เทศบาลตำบลลำนารายณ์ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลลำนารายณ์และตำบลชัยนารายณ์- องค์การบริหารส่วนตำบลลำนารายณ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลลำนารายณ์ (นอกเขตเทศบาลตำบลลำนารายณ์)- องค์การบริหารส่วนตำบลชัยนารายณ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลชัยนารายณ์ (นอกเขตเทศบาลตำบลลำนารายณ์)- องค์การบริหารส่วนตำบลศิลาทิพย์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลศิลาทิพย์ทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยหิน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยหินทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลม่วงค่อม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลม่วงค่อมทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลบัวชุม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบัวชุมทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลท่าดินดำ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าดินดำทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลซับตะเคียน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลซับตะเคียนทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลนาโสม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาโสมทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลหนองยายโต๊ะ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองยายโต๊ะทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะรัง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเกาะรังทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลท่ามะนาว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่ามะนาวทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลนิคมลำนารายณ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนิคมลำนารายณ์ทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลชัยบาดาล ครอบคลุมพื้นที่ตำบลชัยบาดาลและตำบลมะกอกหวานทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านใหม่สามัคคี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านใหม่สามัคคีทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลเขาแหลม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเขาแหลมทั้งตำบล

**อ้างอิง**

ชัยบาดาล