สนธิสัญญาซานฟรานซิสโก

สนธิสัญญาซานฟรานซิสโก (Treaty of San Francisco; San-Furanshisuko kōwa-Jōyaku) มีีอีกชื่อว่า สนธิสัญญาสันติภาพกับญี่ปุ่น (Treaty of Peace with Japan; ) เป็นสนธิสัญญาที่สถาปนาความสัมพันธ์แบบสันติอีกครั้งระหว่างประเทศญี่ปุ่นกับฝ่ายสัมพันธมิตรในนามของสหประชาชาติด้วยการยุติสถานะทางกฎหมายของสงคราม การครอบครองทางทหาร และจัดให้มีการชดใช้สำหรับการกระทำอันโหดร้ายจนถึงสงครามโลกครั้งที่สอง สนธิสัญญานี้ลงนามโดย 49 ประเทศในวันที่ 8 กันยายน ค.ศ. 1951 ที่โรงอุปรากรอนุสรณ์สงคราม ซานฟรานซิสโก รัฐแคลิฟอร์เนีย ประเทศอิตาลีและจีนไม่ได้รับเชิญ โดยประเทศหลังเนื่องจากความไม่เห็นพ้องที่ว่าประเทศใดเป็นตัวแทนชาวจีนระหว่างสาธารณรัฐจีนหรือสาธารณรัฐประชาชนจีน เกาหลีก็ไม่ได้รับเชิญด้วยเหตุผลคล้ายกันว่าประเทศใดเป็นตัวแทนชาวเกาหลีระหว่างเกาหลีใต้หรือเกาหลีเหนือ
สนธิสัญญามีผลในวันที่ 28 เมษายน ค.ศ. 1952 โดยทำให้บทบาทของญี่ปุ่นในฐานะมหาอำนาจจักรวรรดิสิ้นสุด จัดสรรค่าชดเชยแก่ชายสัมพันธมิตรและอดีตเชลยศึกที่ได้รับผลกระทบจากอาชญากรรมสงครามของญี่ปุ่นในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง ยุติการยึดครองญี่ปุ่นหลังสงครามของฝ่ายสัมพันธมิตร และคืนอำนาจอธิปไตยเต็มรูปแบบ สนธิสัญญานี้พึ่งพากฎบัตรสหประชาชาติ กับปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชนอย่างมากเพื่อประกาศเป้าหมายของสัมพันธมิตร ในมาตราที่ 11 ประเทศญี่ปุ่นยอมรับข้อตัดสินของศาลทหารระหว่างประเทศสำหรับตะวันออกไกลและศาลอาชญากรรมสงครามฝ่ายสัมพันธมิตรอื่น ๆ ที่บังคับใช้กับญี่ปุ่นทั้งในและนอกประเทศ

**การเข้าร่วม**

**ประเทศที่เข้าร่วมประชุม**
อาร์เจนตินา, ออสเตรเลีย, เบลเยียม, โบลิเวีย, บราซิล, กัมพูชา, แคนาดา, ซีลอน (ปัจจุบันคือประเทศศรีลังกา), ชิลี, โคลอมเบีย, คอสตาริกา, คิวบา, เชโกสโลวาเกีย, สาธารณรัฐโดมินิกัน, เอกวาดอร์, อียิปต์, เอลซัลวาดอร์, เอธิโอเปีย, ฝรั่งเศส, กรีซ, กัวเตมาลา, เฮติ, ฮอนดูรัส, อินเดีย, อินโดนีเซีย, อิหร่าน, อิรัก, ญี่ปุ่น, ลาว, เลบานอน, ไลบีเรีย, ลักเซมเบิร์ก, เม็กซิโก, เนเธอร์แลนด์, นิวซีแลนด์, นิการากัว, นอร์เวย์, ปากีสถาน, ปานามา, ปารากวัย, เปรู, ฟิลิปปินส์, โปแลนด์, ซาอุดีอาระเบีย, แอฟริกาใต้, รัฐเวียดนาม, สหภาพโซเวียต, ซีเรีย, ตุรกี, สหราชอาณาจักร, สหรัฐ, อุรุกวัย และเวเนซุเอลาเข้าร่วมการประชุมนี้

**ประเทศที่ไม่เข้าร่วม**
จีนไม่ได้เข้าร่วมเนื่องจากความขัดแย้งระหว่างสหรัฐและบริเตนใหญ่ว่าประเทศใดเป็นตัวแทนของชาวจีน ระหว่างสาธารณรัฐจีน (ในไต้หวัน) ที่ได้รับการสถาปนาแต่พ่ายแพ้ หรือสาธารณรัฐประชาชนจีน (ในจีนแผ่นดินใหญ่) ที่พึ่งก่อตั้งใหม่ สหรัฐรับรองรัฐบาลสาธารณรัฐจีนส่วนบริเตนรับรองสาธารณรัฐประชาชนจีนใน ค.ศ. 1950 นอกจากนี้ยังมีการอภิปรายทางการเมืองภายในของสหรัฐจากพรรคริพับลิกันและกองทัพสหรัฐที่สนับสนุนพรรคก๊กมินตั๋ง และกล่าวหาประธานาธิบดีทรูแมนว่าละทิ้งการต่อต้านลัทธิคอมมิวนิสต์ 
การไม่เข้าร่วมของจีนภายหลังมีบทบาทสำคัญในข้อพิพาททะเลจีนใต้ โดยเฉพาะในด้านความสัมพันธ์ทางการทูตโดยรวม (หรือขาดไป) ระหว่างสหรัฐกับจีน
พม่า, อินเดีย และยูโกสลาเวียได้รับการเชิญแต่ไม่ได้เข้าร่วมประชุม อินเดียพิจารณาบทบัญญัติบางประการของสนธิสัญญาที่จำกัดอธิปไตยของญี่ปุ่นและความเป็นอิสระของชาติ โดยในวันที่ 9 มิถุนายน ค.ศ. 1952 อินเดียลงนามสนธิสัญญาสันติภาพต่างหากที่มีชื่อว่า สนธิสัญญาสันติภาพระหว่างญี่ปุ่นกับอนิเดีย โดยมีวัตถุประสงค์ให้ญี่ปุ่นมีตำแหน่งที่เหมาะสม ซึ่งได้รับเกียรติและความเสมอภาคในหมู่ประชาคมของประเทศเสรี อิตาลีไม่ได้รับเชิญ แม้ว่ารัฐบาลของตนประกาศสงครามกับญี่ปุ่นอย่างเป็นทางการแล้วก็ตามในวันที่ 14 กรกฎาคม ค.ศ. 1945 เพียงไม่กี่สัปดาห์ก่อนสงครามสิ้นสุดลง เช่นเดียวกันกับโปรตุเกส แม้ว่าจะมีสถานะเป็นกลางในช่วงสงคราม ดินแดนของตนในติมอร์-เลสเตถูกญี่ปุ่นเข้ารุกราน ส่วนปากีสถาน แม้ว่าในช่วงสงครามยังไม่ได้มีรัฐเป็นของตนเอง กลับได้รับเชิญ เนื่องจากถูกมองเป็นรัฐสืบทอดของบริติชราช ฝ่ายสู้รบสำคัญต่อญี่ปุ่น

**การลงนามและการให้สัตยาบัน**
ไฟล์:Treaty of peace with japan.jpg|thumb|upright=1.15|ดีน แอชิสัน รัฐมนตรีแห่งรัฐของสหรัฐ ลงนามสนธิสัญญา
ในบรรดาประเทศที่เข้าร่วม 51 ประเทศ มี 48 ประเทศที่ลงนามสนธิสัญญา ยกเว้นเชโกสโลวาเกีย, โปแลนด์ และสหภาพโซเวียตที่ไม่ลงนาม
ฟิลิปปินส์ทำสัตยาบันต่อสนธิสัญญาซานฟรานซิสโกเมื่อวันที่ 16 กรกฎาคม ค.ศ. 1956 หลังจากการลงนามในข้อตกลงชดใช้ระหว่างทั้งสองประเทศในเดือนพฤษภาคมของปีนั้น อินโดนีเซียไม่ได้ทำสัตยาบันต่อสนธิสัญญานี้ แต่ลงนามในข้อตกลงชดใช้แบบทวิภาคีและสนธิสัญญาสันติภาพกับญี่ปุ่นเมื่อวันที่ 20 มกราคม ค.ศ. 1958 สนธิสัญญาไทเป สนธิสัญญาต่างหากที่มีชื่อทางการว่า สนธิสัญญาสันติภาพจีน-ญี่ปุ่น ลงนามระหว่างญี่ปุ่นกับสาธารณรัฐจีนที่ไทเปในวันที่ 28 เมษายน ค.ศ. 1952 เพียงไม่กี่ชั่วโมงก่องที่สนธิสัญญาซานฟรานซิสโกมีผลบังคับใช้ในวันที่ 28 เมษายน ลำดับที่ไม่มีเหตุผลชัดเจนของสนธิสัญญาทั้งสองฉบับเกิดจากความแตกต่างระหว่างเขตเวลา

**อ้างอิง**

**อ่านเพิ่ม**
 Calder, Kent. "Securing security through prosperity: the San Francisco System in comparative perspective." The Pacific Review 17.1 (2004): 135–157.  online- Hara, Kimie. "50 years from San Francisco: Re-examining the peace treaty and Japan's territorial problems." Pacific Affairs (2001): 361–382.  online- Lee, Seokwoo. "The 1951 San Francisco peace treaty with Japan and the territorial disputes in East Asia." Pacific Rim Law and Policy Journal 11 (2002): 63+  online.- Trefalt, Beatrice. "A peace worth having: delayed repatriations and domestic debate over the San Francisco Peace Treaty." Japanese Studies 27.2 (2007): 173–187.- Zhang, Shengfa. "The Soviet-Sino boycott of the American-led peace settlement with Japan in the early 1950s." Russian History 29.2/4 (2002): 401–414.

**แหล่งข้อมูลอื่น**
 สนธิสัญญาซานฟรานซิสโก-  Treaty of Peace with Japan Signed at San Francisco on 8 September 1951-  Agreement for the Settlement of Disputes arising under Article 15(a) of the Treaty of Peace with Japan-  Prime Minister Shigeru Yoshida's Speech at the San Francisco Peace Conference-  John Foster Dulles's Speech at the San Francisco Peace Conference- df=dmy-all-  Joint Communique of the Government of Japan and the Government of the People's Republic of China 1972- df=dmy-all

หมวดหมู่:สนธิสัญญาสงครามโลกครั้งที่สอง
หมวดหมู่:สนธิสัญญาสงครามเย็น
หมวดหมู่:การเมืองในสงครามโลกครั้งที่สอง
หมวดหมู่:ผลที่ตามมาหลังสงครามโลกครั้งที่สองในประเทศญี่ปุ่น
หมวดหมู่:ผลที่ตามมาหลังสงครามโลกครั้งที่สอง
หมวดหมู่:รัฐศาสตร์
หมวดหมู่:นิติศาสตร์
หมวดหมู่:สนธิสัญญาสันติภาพ
หมวดหมู่:สนธิสัญญาสันติภาพเกี่ยวข้องกับญี่ปุ่น
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับสหรัฐ
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับนอร์เวย์
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับอาร์เจนตินา
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับออสเตรเลีย
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับเบลเยียม
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับโบลิเวีย
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับบราซิล
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับกัมพูชา
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับแคนาดา
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับซีลอนในเครือจักรภพ
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับชิลี
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับโคลอมเบีย
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับคอสตาริกา
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับคิวบา
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับสาธารณรัฐโดมินิกัน
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับเอกวาดอร์
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับอียิปต์
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับเอลซัลวาดอร์
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับจักรวรรดิเอธิโอเปีย
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับสาธารณรัฐฝรั่งเศสที่ 4
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับกรีซ
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับกัวเตมาลา
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับเฮติ
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับฮอนดูรัส
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับอินโดนีเซีย
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับอิหร่านปาห์ลาวี
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับราชอาณาจักรอิรัก
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับพระราชอาณาจักรลาว
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับเลบานอน
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับไลบีเรีย
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับลักเซมเบิร์ก
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับเม็กซิโก
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับเนเธอร์แลนด์
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับนิวซีแลนด์
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับนิการากัว
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับปากีสถาน
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับปารากวัย
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับปานามา
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับเปรู
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับฟิลิปปินส์
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับซาอุดีอาระเบีย
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับเวียดนามใต้
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับสหภาพแอฟริกาใต้
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับซีเรีย
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับตุรกี
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับสหราชอาณาจักร
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับอุรุกวัย
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับเวเนซุเอลา
หมวดหมู่:สนธิสัญญาในคริสต์ศตวรรษที่ 20
หมวดหมู่:ค่าปฏิกรรม
หมวดหมู่:ซานฟรานซิสโก (รัฐแคลิฟอร์เนีย)
หมวดหมู่:การล่มสลายของจักรวรรดิญี่ปุ่น
หมวดหมู่:ความสัมพันธ์ญี่ปุ่น–สหรัฐ
หมวดหมู่:ความสัมพันธ์ญี่ปุ่น–สหภาพโซเวียต
หมวดหมู่:ฝ่ายสัมพันธมิตร (สงครามโลกครั้งที่สอง)