Blaze7451/Wiki-th-20250601 huggingface dataset:
สัณฐานวิทยา (ชีววิทยา)

สัณฐานวิทยา (morphology) เป็นสาขาหนึ่งของวิชาชีววิทยาเกี่ยวกับการศึกษารูปพรรณสัณฐานภายนอกและคุณสมบัติเฉพาะของโครงสร้างของสิ่งมีชีวิต เช่น สี โครงสร้าง ขนาด รูปร่าง รูปแบบ ตัวอย่างเช่น ลักษณะรูปร่างของดอกไม้ หรือ การจัดเรียงตัวของใบ
หมวดหมู่:ชีววิทยา
คัพภวิทยา

ตัวอ่อนระยะมอรูลา (Morula) , ระยะ 8 เซลล์
1 - มอรูลา (morula), 2 - บลาสตูลา (blastula)
เอ็มบริโอ 6 สัปดาห์หลังประจำเดือนครั้งสุดท้าย
คัพภวิทยา หรือ วิทยาเอ็มบริโอ (embryology) เป็นการศึกษาการเจริญของเอ็มบริโอ เอ็มบริโอคือขั้นหนึ่งของการเจริญของสิ่งมีชีวิตก่อนคลอดหรือออกจากไข่ หรือในพืชคือในระยะก่อนการงอก (germination)
คัพภวิทยาหมายถึงการเจริญของไข่ที่ได้รับการผสมแล้ว (ไซโกต) และมีการเปลี่ยนแปลงไปเป็นเนื้อเยื่อและอวัยวะต่าง ๆ หลังจากระยะแยก (cleavage) เซลล์ที่กำลังแบ่งตัว หรือมอรูลา (morula) จะกลายมาเป็นลูกบอลกลวง หรือบลาสตูลา (blastula) ซึ่งมีการเจริญของรูหรือช่องที่ปลายด้านหนึ่ง
ในสัตว์ บลาสตูลาจะมีการเจริญแบ่งได้ออกเป็น 2 ทาง ทำให้สามารถแบ่งสัตว์ในอาณาจักรสัตว์ออกเป็น 2 ประเภท ประเภทแรกคือหากมีการเจริญของรูในบลาสตูลา (บลาสโตพอร์ (blastopore)) กลายเป็นปากของสัตว์ จะเรียกว่าพวกโพรโตสโตม (protostome) แต่หากรูนั้นเจริญเป็นทวารหนัก จะเรียกว่าพวกดิวเทอโรสโตม (deuterostome) สัตว์พวกโพรโตสโตมได้แก่สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง เช่น แมลง หนอน และพวกหอยกับปลาหมึก ในขณะที่พวกดิวเทอโรสโตมได้แก่สัตว์ที่วิวัฒนาการสูงเช่นสัตว์มีกระดูกสันหลัง (vertebrates) บลาสตูลาจะเปลี่ยนแปลงไปเป็นโครงสร้างที่เรียกว่า แกสตรูลา (gastrula)
1 - บลาสตูลา (blastula), 2 - แกสตรูลา (gastrula) และบลาสโตพอร์ (blastopore); สีส้มแทนเอ็กโทเดิร์ม, สีแดงแทนเอนโดเดิร์ม
แกสตรูลาและบลาสโตพอร์จะเจริญไปเป็นชั้นต่าง ๆ 3 ชั้น (germ layers) ซึ่งเป็นต้นกำเนิดของอวัยวะและเนื้อเยื่อในร่างกายทั้งหมด- ชั้นในสุด หรือ เอนโดเดิร์ม (endoderm) เจริญไปเป็นอวัยวะในทางเดินอาหาร ปอด และกระเพาะปัสสาวะ- ชั้นกลาง หรือ เมโซเดิร์ม (mesoderm) เจริญไปเป็นกล้ามเนื้อ โครงกระดูก และระบบเลือด- ชั้นนอกสุด หรือ เอ็กโทเดิร์ม (ectoderm) เจริญไปเป็นระบบประสาทและผิวหนัง
สำหรับในมนุษย์ เอ็มบริโอหมายถึงกลุ่มเซลล์ที่กำลังแบ่งตัวรูปทรงกลมจากระยะที่ไซโกตฝังตัวอยู่ในผนังมดลูกจนกระทั่งถึงสิ้นสุดสัปดาห์ที่ 8 หลังจากตั้งครรภ์ หลังจากสัปดาห์ที่ 8 จะเรียกตัวอ่อนของมนุษย์ว่าทารกในครรภ์ (fetus) เอ็มบริโอของสัตว์หลายชนิดจะมีลักษณะคล้ายกับสัตว์ชนิดอื่น ๆ ในระยะการเจริญช่วงแรกๆ เหตุผลที่มีความคล้ายคลึงกันนั้นเนื่องจากสิ่งมีชีวิตมีการปรับตัวในสิ่งแวดล้อมของการตั้งครรภ์ ความคล้ายคลึงกันในสิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดเรียกว่า โครงสร้างกำเนิดต่างกัน (analogous structures) ซึ่งเป็นโครงสร้างที่ทำหน้าที่หรือกลไกเหมือนกันแต่วิวัฒนาการมาจากคนละส่วนกัน

**อ้างอิง**
  UNSW Embryology Large resource of information and media-  Definition of embryo according to Webster date=2010-01-30 - Scott F. Gilbert. Developmental Biology. Sinauer, 2003. ISBN 0-87893-258-5.- Lewis Wolpert. Principles of Development. Oxford University Press, 2006. ISBN 0-19-927536-X.

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  Embryo Research UK philosophy and ethics website discussing the ethics of embryology-  Human embryo research date=2008-08-29  Canadian website covering the ethics of human embryo research-  University of Indiana's Human Embryology Animations date=2019-10-16 - The Developing Human (Keith L.Moore)  http://www.youtube.com/watch?v=Rb0uZefwQnc
คัพภวิทยา
หมวดหมู่:พันธุศาสตร์

พันธุศาสตร์ เป็นวิทยาศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับยีน, กรรมพันธุ์, และความหลากหลายของสิ่งมีชีวิต รวมไปถึงศาสตร์ด้านการแพทย์เกี่ยวกับการวินิจฉัย, การรักษา, และการให้คำปรึกษาแก่ผู้ป่วยและคนรอบข้างในเรื่องโรคทางพันธุกรรม มนุษย์เราเริ่มประยุกต์ใช้ความรู้เกี่ยวกับพันธุศาสตร์มาตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ในการผสมพันธุ์พืชและสัตว์เพื่อเลือกลักษณะที่ต้องการ ในปัจจุบันพันธุศาสตร์เป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยในการศึกษาหน้าที่การทำงานของยีนต่างๆ ในสิ่งมีชีวิตข้อมูลทางพันธุกรรมมักบรรจุอยู่ภายในโครโมโซม ซึ่งมีการเรียงตัวของโมเลกุลดีเอ็นเอเกิดเป็นลำดับดีเอ็นเอที่มีความหลากหลายกันไปในแต่ละคน ทำให้คนเรามีความแตกต่างกัน
หมวดหมู่:สาขาของชีววิทยา
หมวดหมู่:ชีววิทยา
สัตววิทยา

สัตววิทยา (Zoology, มาจากภาษากรีกโบราณ ζῷον (zoon) หมายถึง "สัตว์" และ λόγος หมายถึง "วิทยาการ หรือ ความรู้") จัดเป็นศาสตร์ด้านชีววิทยาสาขาหนึ่ง เกี่ยวข้องกับสมาชิกในอาณาจักรสัตว์ และชีวิตสัตว์โดยทั่วไป โดยเป็นการศึกษาเรื่องสัตว์ ตั้งแต่พวกสัตว์ชั้นต่ำพวก ฟองน้ำ แมงกะพรุน พยาธิตัวแบน นีมาโทดา กลุ่มหนอนปล้อง สัตว์ที่มีข้อปล้อง กลุ่มสัตว์พวกหอย ปลาดาว จนถึง สัตว์มีกระดูกสันหลัง และ สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม
สัตววิทยาศึกษาโดยรวมเกี่ยวกับร่างกายของสัตว์ ไม่ได้เน้นส่วนใดส่วนหนึ่ง และกระบวนการสำคัญในการสืบพันธุ์กัน
ดำรงชีพ แต่ศึกษาความสัมพันธ์ของสัตว์หรือกลุ่มสัตว์กับสภาพแวดล้อม เนื่องจากเป็นขอบเขตการศึกษาที่กว้าง จึงมักจะแบ่งย่อยเป็นสาขาอื่นๆ อีก เช่น วิทยาเซลล์, วิทยาตัวอ่อน, สัณฐานวิทยา, โบราณชีววิทยา, พันธุศาสตร์และวิวัฒนาการ, อนุกรมวิธาน, พฤติกรรมวิทยา, นิเวศวิทยา และสัตวภูมิศาสตร์ เป็นต้น
สัตววิทยานั้นมีการศึกษามาตั้งแต่สมัยกรีกโบราณ และจักรวรรดิโรมัน จากงานของฮิปโปเครเตส, อะริสโตเติล, และพลินี นักธรรมชาตินิยมสมัยต่อมาเจริญรอยตามอริสโตเติล จนในคริสต์ศตวรรษที่ 15 เมื่อมีการพิมพ์แพร่หลาย ความรู้เหล่านี้ก็กว้างขวางขึ้น มีการศึกษาและเผยแพร่มากขึ้น เช่น วิลเลียม ฮาร์วีย์ (การไหลเวียนของเลือด), คาโรลุส ลินเลียส (ระบบการตั้งชื่อทางวิทยาศาสตร์), ฌอร์ฌ-หลุยส์ เลอแกลร์ก กงต์เดอบูว์ฟง (ประวัติศาสตร์ธรรมชาติ) และฌอร์ฌ กูว์วีเย (กายวิภาคเปรียบเทียบ) ซึ่งเป็นการศึกษาในขั้นลึกของสัตววิทยา
จุดเปลี่ยนครั้งใหญ่ของการศึกษาสัตววิทยา ก็เมื่อชาลส์ ดาร์วิน ได้ตีพิมพ์หนังสือ กำเนิดพงศ์พันธุ์ (On the Origin of Species by Means of Natural Selection) ซึ่งได้อธิบายทฤษฎีวิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิต นับแต่นั้นการศึกษาด้านพันธุศาสตร์เริ่มมีความจำเป็นในการศึกษาทางชีววิทยา และการศึกษาในแนวลึกเฉพาะด้านเริ่มมีมากขึ้น และยังมีการศึกษาคาบเกี่ยวกันในแต่ละสาขาวิชาด้วย
สำหรับสถาบันที่เปิดสอนศาสตร์ด้านสัตววิทยานั้น ในประเทศไทย ตามหลักสูตรของกระทรวงศึกษาธิการ  ต้องผ่านการสอบคัดเลือกเพื่อเข้าศึกษาในสถาบันอุดมศึกษา ที่มีหลักสูตร สาขาวิชาสัตววิทยา และสาขาวิชาชีววิทยา เช่น  คณะวิทยาศาสตร์ คณะเกษตร  คณะประมง เช่น  คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, คณะประมง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่,  คณะทรัพยากรธรรมชาติ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์,  คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น หลักสูตร  4  ปี  สำเร็จการศึกษาได้วุฒิปริญญาตรี  เป็นต้น และเมื่อศึกษาจบแล้ว สามารถเข้าทำงานในหน่วยงานภาครัฐ รัฐวิสาหกิจ หรือเอกชนได้ต่าง ๆ หลากหลาย 

**สาขาแขนงของสัตววิทยา**
 กีฏวิทยา- บรรพชีวินวิทยา- มีนวิทยา- ปักษีวิทยา- ชีววิทยาทางทะเล
*วิทยาสัตว์เลื้อยคลานและสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก
*วานรวิทยา
*สังขวิทยา

**ดูเพิ่ม**
พฤกษศาสตร์
*สัตว์ลึกลับวิทยา

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
http://www.ezathai.org/history02.html date=2011-03-19 
หมวดหมู่:สาขาของชีววิทยา

หมวดหมู่:ชีววิทยา
มีนวิทยา

มีนวิทยา (Ichthyology) เป็นศาสตร์ที่ว่าด้วยเรื่องที่เกี่ยวข้องกับปลา ลักษณะรูปร่างภายนอกของปลา ระบบภายในตัวปลา รวมถึงอนุกรมวิธานของปลา ออกเป็นกลุ่มหรือประเภท ปลาในที่นี้ประกอบด้วยปลากระดูกแข็ง ปลากระดูกอ่อน ได้แก่ ฉลามและกระเบน และปลาไม่มีขากรรไกร โดยไม่ครอบคลุมไปถึงสัตว์น้ำจำพวกอื่น เช่น หมึก, กบ, กุ้ง, ปู, วาฬ หรือโลมา ซึ่งไม่จัดว่าเป็นปลา
การศึกษาทางด้านมีนวิทยามีความสัมพันธ์อย่างมากกับสาขาวิชาชีววิทยาทางทะเล ชลธีวิทยา และสมุทรศาสตร์ และเรียกนักวิทยาศาสตร์ที่เชี่ยวชาญและศึกษาศาสตร์ทางด้านนี้ว่า "นักมีนวิทยา"
มีนวิทยา ถือได้ว่าเป็นแขนงย่อยของสัตววิทยา โดยคำว่า "Ichthyology" ที่ใช้เป็นชื่อภาษาอังกฤษนั้น มาจากภาษากรีกคำว่า "Ichthys" (ἰχθύς) แปลว่า ปลา, "logy" หรือ "logos" (λόγος) แปลว่า วิชา หรือ เรื่องราว, "มีน" มาจากภาษาบาลีสันสกฤต แปลว่า ปลา และ "วิทยา" มาจากภาษาสันสกฤต แปลว่า ความรู้ 
โดยบุคคลแรกที่ถือได้ว่าศึกษาศาสตร์มีนวิทยาเป็นคนแรกของโลก คือ อริสโตเติล นักปราชญ์ชาวกรีกโบราณที่มีชื่อเสียง  เพราะเป็นผู้ริเริ่มจำแนกสิ่งมีชีวิต บันทึกของอริสโตเติลได้กล่าวถึงโครงสร้าง อุปนิสัย การอพยพย้ายถิ่น ฤดูกาลสืบพันธุ์ และความรู้อื่น ๆ ที่น่าสนใจเกี่ยวกับปลามากชนิด แต่ความจริงมนุษย์รู้จักปลามานานกว่า 50,000 ปีแล้ว จากหลักฐานที่มนุษย์ยุคก่อนประวัติศาสตร์ได้วาดภาพปลาไว้ที่ผนังถ้ำ เช่น รูปปลาบึกที่อุทยานแห่งชาติผาแต้ม เป็นต้น การศึกษาเกี่ยวกับปลาในระยะต่อมาโดยมากยังอ้างอิงผลงานของอริสโตเติล จะมีเพิ่มเติมก็เป็นเรื่องปลีกย่อย จนกระทั่งในศตวรรษที่ 18 การศึกษาเกี่ยวกับปลาตื่นตัวมากขึ้น มีการเขียนตำราวิชาทางวิชาการ ซึ่งใช้อ้างอิงมาจนถึงทุกวันนี้ มีการจำแนกหมวดหมู่ปลากระดูกอ่อน ปลากระดูกแข็ง ศึกษากายวิภาค สรีรวิทยา วิวัฒนาการของปลาจากซากดึกดำบรรพ์
มีนักวิทยาศาสตร์ที่ศึกษาศาสตร์ด้านมีนวิทยาที่มีชื่อเสียงหลายคน อาทิ อัลเบิร์ต กึนเธอร์, จอร์จส์ คูเวียร์, อเล็กซานเดอร์ เอ็มมานูเอล อกาซซี, หลุยส์ อกาซซี (บุตรของอกาซซี) รวมถึง คาโรลัส ลินเนียส ผู้ให้กำเนิดหลักการอนุกรมวิธานที่ใช้มาถึงปัจจุบันด้วย
สำหรับในประเทศไทย ศาสตร์แขนงนี้เริ่มต้นขึ้นเมื่อ ดร.ฮิว แมคคอร์มิค สมิธ นักมีนวิทยาและนักชีววิทยาที่มีชื่อเสียงชาวอเมริกัน ได้เดินทางสู่ประเทศไทย ในช่วงปลายรัชกาลที่ 6 จนถึงต้นรัชกาลที่ 7 เพื่อสำรวจความหลากหลายทางชีวภาพของภูมิภาคแถบนี้ และได้เข้ารับตำแหน่งเจ้ากรมรักษาสัตว์น้ำ เมื่อปี ค.ศ. 1926 ซึ่งได้พัฒนาจนกลายมาเป็นกรมประมงในปัจจุบัน มีนักศึกษาชาวไทยหลายคนที่ได้ร่ำเรียนกับ ดร.สมิธ อาทิ โชติ สุวัตถิ, จินดา เทียมเมศ, บุญ อินทรัมพรรย์ จนได้ก่อตั้งขึ้นเป็นคณะประมง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ขึ้นเมื่อปี ค.ศ. 1943 อันเป็นสถาบันหลักในทางการศึกษาทางด้านมีนวิทยาจนถึงปัจจุบันนี้
ในปัจจุบัน มีนวิทยาจะถือว่าเป็นศาสตร์ที่ศึกษาพร้อมกับวิชาการทางด้านประมงและสัตววิทยา หรือชีววิทยาทางทะเล มีสถาบันอุดมศึกษาที่ทำการสอนหลายแห่งในประเทศไทย นอกจากคณะประมง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์แล้ว ยังมี คณะเทคโนโลยีการเกษตร สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง,  คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น,คณะสหวิทยาการ สาขาเทคโนโลยีการผลิตสัตว์น้ำ มหาวิทยาลัยขอนแก่น,คณะเกษตรศาสตร์ ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มหาวิทยาลัยนเรศวร คณะเทคโนโลยีการประมงและทรัพยากรทางน้ำ มหาวิทยาลัยแม่โจ้ เป็นต้น
และมีนักมีนวิทยาชาวไทยที่มีชื่อเสียงหลายคน อาทิ ชวลิต วิทยานนท์, ทศพร วงศ์รัตน์, สืบสิน สนธิรัตน, สุภาพ มงคลประสิทธิ์, สุรินทร์ มัจฉาชีพใครอีกคน เป็นต้น

**ดูเพิ่ม**
การประมง
*กรมประมง
*คณะประมงในประเทศไทย

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:สัตววิทยา
สังขวิทยา

สังขวิทยา (malacology) เป็นการศึกษาเรื่องหอย
สาขานี้มีความสำคัญเนื่องจากพบว่า หอยน้ำจืดหลายชนิดเป็นเจ้าบ้านส่งผ่านของพยาธิหลายชนิด ซึ่งก่อปัญหาทางด้านสาธารณสุข โดยเฉพาะประเทศแถบเอเชีย ซึ่งมีการระบาดของพยาธิในประชาชนเป็นจำนวนมาก
หมวดหมู่:ชีววิทยา
หมวดหมู่:สัตววิทยา
ปรสิตวิทยา

282x282px
ปรสิตวิทยา (Parasitology) เป็นการศึกษาเกี่ยวกับปรสิตและการอยู่ร่วมกันระหว่างสิ่งมีชีวิตสองชนิดในภาวะปรสิต (parasitism) มีผู้ให้นิยามไว้ว่าปรสิตวิทยาคือการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปรสิต (parasite) และ โฮสต์ (host), ปรสิตหมายถึง สัตว์ที่อาศัยอยู่ในกายหรือบนผิวหนังของโฮสต์ ปรสิตขึ้นอยู่กับโฮสต์ จึงมีการปรับตัวให้ทนต่อสภาพแวดล้อมเพื่อยังชีพและสืบพันธุ์ในโฮสต์
ปรสิตวิทยา มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อหาองค์ความรู้เกี่ยวกับภาวะปรสิตในประชากรธรรมชาติให้เพียงพอเพื่อควบคุมและกำจัดปรสิตจากประชากรที่ไม่ปกติ, ทั้งในมนุษย์และสัตว์ซึ่งมนุษย์พึ่งพา
วิชาปรสิตวิทยาโดยทั่วไป จะมีความหมายจำกัดเฉพาะปรสิตที่เป็นสัตว์ (animal parasites) เท่านั้น
หมวดหมู่:การแพทย์เฉพาะทาง
หมวดหมู่:ชีววิทยา
กีฏวิทยา

กีฏวิทยา (Entomology) เป็นสาขาวิชาที่ศึกษาเกี่ยวกับสัตว์ในกลุ่มของแมลง แมลงมีความสัมพันธ์มากมายหลายทางต่อมนุษย์และสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ สาขาวิชานี้จึงมีความสำคัญในการศึกษาชีววิทยา

**การศึกษากีฏวิทยา**
ในประเทศไทยได้มีการศึกษากีฏวิทยา โดยเปิดจัดการเรียนการสอนในระดับอุดมศึกษาในมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์เป็นแห่งแรกของประเทศไทย โดยอยู่ภายใต้คณะเกษตร ในบางมหาวิทยาลัยในประเทศไทย อาจจัดการเรียนการสอนในคณะอื่นที่ไม่เกี่ยวข้องกับทางการเกษตร เช่น ภาควิชาสัตววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
การจัดการเรียนการสอนทางด้านกีฏวิทยาโดยมหาวิทยาลัยชั้นนำ ส่วนใหญ่แบ่งออกเป็น 2 แนวทางคือ กีฏวิทยาสิ่งแวดล้อม และกีฏวิทยาชุมชน โดยกีฏวิทยาสิ่งแวดล้อมจะเปิดสอนในสาขากีฏวิทยาการเกษตร กีฏวิทยาสิ่งแวดล้อม กีฏวิทยาอุตสาหกรรม แมลงผสมเกษร และ ไรวิทยา ส่วนกีฏวิทยาชุมชนจะเปิดสอนในสาขานิติเวชกีฏวิทยา กีฏวิทยาชุมชน กีฏวิทยาการแพทย์ และกีฏวิทยาการ

**กีฏวิทยาประยุกต์**
นักกีฏวิทยาจำนวนมากได้ศึกษาแมลงซึ่งมีประโยชน์หรือโทษโดยตรงต่อมนุษย์ การศึกษาแมลงที่มีประโยชน์อย่าง เช่น ผึ้งและตัวไหม จะเน้นสนใจในด้านนิเวศวิทยาและพฤติกรรม เพื่อให้เข้าใจถึงวิธีการเพาะเลี้ยงและเพิ่มผลผลิต
ในทางกลับกัน การศึกษาแมลงที่มีโทษมักจะเน้นสนใจในด้านสรีรวิทยา โดยมีเป้าหมายเพื่อหาวิธีควบคุมแมลงที่ได้ผลดีและเกิดผลข้างเคียงน้อยที่สุด ตัวอย่างเช่น สารฆ่าแมลงหลายชนิดถูกผลิตให้มีผลเฉพาะภายในร่างกายของแมลง โดยไม่ก่อให้เกิดอันตรายต่อสัตว์ชนิดอื่น แต่ก็ทำให้แมลงที่มีประโยชน์ต้องตายไปด้วย จึงได้มีการค้นคว้าเพื่อหาวิธีการควบคุมทางชีววิทยา อย่างเช่นการใช้ปรสิตและโรคเฉพาะแมลงแต่ละชนิด รวมทั้งการควบคุมทางพันธุกรรม อย่างเช่นการปล่อยแมลงที่ทำหมันแล้วเข้าไปปะปนในประชากรของแมลง
นิติเวชกีฏวิทยาเป็นสาขาวิชาที่เกี่ยวกับแมลงที่กินซากศพ ความรู้เกี่ยวกับพฤติกรรมของแมลงเหล่านี้มีประโยชน์ในการพิสูจน์หลักฐานทางอาชญากรรม อย่างเช่นเวลาการตายโดยประมาณ โดยอาศัยการสังเกตวงจรชีวิตของแมลงว่าอยู่ในช่วงใด
ไตรโลไบต์ บรรพบุรุษของแมลง 

**นักกีฏวิทยา**
นักกีฏวิทยา (ภาษาอังกฤษ : Entomologist) นักวิทยาศาสตร์ที่มีความเชี่ยวชาญทางแมลง ผู้ศึกษาค้นคว้าวิจัยแมลง

**ดูเพิ่ม**
แมลง

**อ้างอิง**
กีฏวิทยา
หมวดหมู่:สัตววิทยา

สัตววิทยา คือการศึกษาทางชีววิทยาของสัตว์
หมวดหมู่:สาขาของชีววิทยา
หมวดหมู่:ชีววิทยา
หมวดหมู่:สัตว์
องค์การอนามัยโลก

องค์การอนามัยโลก (World Health Organization  ตัวย่อ WHO) เป็นทบวงการชำนาญพิเศษของสหประชาชาติ ซึ่งรับผิดชอบการประสานงานด้านสาธารณสุขระหว่างประเทศ ก่อตั้งเมื่อ 7 เมษายน ค.ศ. 1948 มีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ที่กรุงเจนีวา ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ และมีสำนักงานส่วนภูมิภาคตั้งอยู่อีกใน 6 เมือง ได้แก่บราซาวีล, วอชิงตัน ดี.ซี., ไคโร, โคเปนเฮเกน, นิวเดลี และ มะนิลา
ตราสารจัดตั้งองค์การอนามัยโลกได้รับการลงนามโดย 61 ประเทศเมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม ค.ศ. 1946 และได้จัดการประชุมสมัชชาอนามัยโลกขึ้นสมัยแรก เสร็จสิ้นเมื่อวันที่  24 กรกฎาคม ค.ศ. 1948

**ดูเพิ่ม**
 อธิบดีองค์การอนามัยโลก- ภาวะฉุกเฉินทางสาธารณสุขระหว่างประเทศ

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
 title=WHO fact sheets-  "Covid-19: WHO Really Calls the Shots," video by the Swiss Government Information Service, 2021
อนามัยโลก
หมวดหมู่:สาธารณสุข
หมวดหมู่:องค์การแพทย์และสุขภาพ
หมวดหมู่:องค์การที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2491
หมวดหมู่:องค์การอนามัยโลก
หมวดหมู่:สุขภาพโลก
หมวดหมู่:เจนีวา
วิกิพีเดีย:วันนี้ในอดีต/5 เมษายน

5 เมษายน: เทศกาลเช็งเม้งในปฏิทินจีน- พ.ศ. 2157 (ค.ศ. 1614) – โพคาฮอนทัส (ในภาพ) ชนพื้นเมืองอเมริกัน สมรสกับจอห์น รอล์ฟ ผู้อยู่ในนิคมชาวอังกฤษ ในรัฐเวอร์จิเนีย ต่อมาผ่านพิธีรับเข้าเป็นคริสต์ศาสนิกชนและได้ชื่อว่า เลดีรีเบกกา- พ.ศ. 2443 (ค.ศ. 1900) – นักโบราณคดีนำโดยอาร์เธอร์ อีแวนส์ในคนอสซัส เกาะครีต ค้นพบที่ซ่อนแผ่นดินเหนียวขนาดใหญ่ที่มีอักษรที่ใช้เขียนภาษากรีกไมซีเนียน ซึ่งปัจจุบันเรียก อักษรไลเนียร์บี- พ.ศ. 2489 (ค.ศ. 1946) – ควง อภัยวงศ์ และคณะ ร่วมก่อตั้งพรรคประชาธิปัตย์ พรรคการเมืองจดทะเบียนเก่าแก่ที่สุดของไทยในปัจจุบัน- พ.ศ. 2519 (ค.ศ. 1976) – เกิดกรณีเทียนอันเหมิน การประท้วงต่อต้านการปราบปรามของรัฐบาลจีนใกล้ช่วงปลายการปฏิวัติวัฒนธรรม บริเวณจัตุรัสเทียนอันเหมิน ในกรุงปักกิ่ง- พ.ศ. 2552 (ค.ศ. 2009) – มีการปล่อยกวางมยองซอง-2 ดาวเทียมเกาหลีเหนือ จากที่ปล่อยดาวเทียมดงแฮและผ่านเหนือประเทศญี่ปุ่น ทำให้เกิดความกังวลของชาติอื่นว่าอาจเป็นการทดสอบเทคโนโลยีที่สามารถใช้ปล่อยขีปนาวุธข้ามทวีปได้
ดูเพิ่ม: 4 เมษายน – 5 เมษายน – 6 เมษายน
จดหมายเหตุ – รายชื่อบทความวันนี้ในอดีต
หมวดหมู่:ธรรมชาติ

หมวดหมู่:มูลฐาน
หมวดหมู่:วิทยาศาสตร์ธรรมชาติ
หมวดหมู่:การจำแนกหัวข้อหลัก
หมวดหมู่:เอกภพ
หมวดหมู่:โทรคมนาคม

หมวดหมู่:การสื่อสารแบ่งตามประเภท
หมวดหมู่:อิเล็กทรอนิกส์
หมวดหมู่:เทคโนโลยีแบ่งตามประเภท
หมวดหมู่:เครือข่าย
หมวดหมู่:เทคโนโลยีการสื่อสาร
วิทยาไวรัส

ไวรัสวิทยา (Virology) เป็นการศึกษาทางชีววิทยาเกี่ยวกับไวรัส ในด้านของโครงสร้าง การจัดจำแนกหมวดหมู่ พยาธิสภาพ กลไกการก่อโรคในสิ่งมีชีวิต การตรวจวินิจฉัยทางห้องปฏิบัติการ การเพิ่มจำนวน การตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกันเมื่อเกิดการติดเชื้อ วัคซีน การแพร่กระจาย การควบคุม และความสัมพันธ์ระหว่างไวรัสกับสิ่งมีชีวิตอื่น ไวรัสวิทยาเป็นสาขาย่อยของจุลชีววิทยา นักวิทยาศาสตร์ที่ศึกษาไวรัส เรียกว่า นักไวรัสวิทยา

**การจัดจำแนกไวรัส **
ไวรัสสามารถจัดจำแนกได้ตามคุณสมบัติต่าง ๆ
# ลักษณะของโฮสต์หรือเจ้าบ้าน เช่น ไวรัสในสัตว์ รวมถึงมนุษย์ (Animal viruses), ไวรัสในพืช (Plant viruses), ไวรัสในรา (Fungal viruses), ไวรัสในแบคทีเรีย (Bacterial viruses มีชื่อเรียกอีกชื่อว่า Bacteriophage)
# โครงสร้างสัณฐานวิทยา รูปร่างและรูปทรง เช่น Helical symmetry, Icosahedral symmetry, Complex structure
# ลักษณะกรดนิวคลีอิคและสารพันธุกรรม เช่น DNA viruses และ RNA viruses

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:ชีววิทยา
ปฏิทินสุริยคติ

ปฏิทินสุริยคติ (solar calendar) คือปฏิทินที่วันที่ระบุฤดูกาลหรือสิ่งที่เท่าเทียมกับตำแหน่งของดวงอาทิตย์ที่เกี่ยวข้องกับดวงดาว โดยปฏิทินกริกอเรียนเป็นหนึ่งในตัวอย่างปฏิทินสุริยคติ
ส่วนปฏิทินอีกรูปแบบคือปฏิทินจันทรคติที่เดือนเป็นไปตามวัฏจักรข้างขึ้นข้างแรมของดวงจันทร์ เดือนบนปฏิทินกริกอเรียนไม่ตรงกับดิถีจันทร์
ชาวอียิปต์น่าจะเป็นชนกลุ่มแรกที่พัฒนาปฏิทินสุริยคติ โดยระบุจุดที่ดวงอาทิตย์ที่ดาวหมา (ดาวซิริอุสหรือโซธิส) ที่ท้องฟ้าฝั่งตะวันออก ซึ่งประจวบกับช่วงที่แม่น้ำไนล์เกิดน้ำท่วมประจำปี พวกเขาสร้างปฏิทินที่มี 365 วัน ประกอบด้วย 12 เดือน แต่ละเดือนมี 30 วัน โดยเพิ่มอีก 5 วันในช่วงปลายปี อย่างไรก็ตาม ชาวอียิปต์ไม่ได้คำนึงถึงเศษเสี้ยวของวันที่เพิ่มขึ้น ทำให้ปฏิทินของพวกเขาคลาดเคลื่อนไปเรื่อย ๆ 

**ตัวอย่าง**
ปฏิทินสุริยคติ ได้แก่- ปฏิทินกริกอเรียน- ปฏิทินจูเลียน- ปฏิทินคอปต์ (ไอยคุปต์)- ปฏิทินญะลาลีย์อิหร่าน- ปฏิทินสุริยคติไทย
ปฏิทินเหล่านี้มี 365 วัน ในหนึ่งปี และเพิ่มวันหนึ่งวันในปีอธิกสุรทิน
ปฏิทินสุริยคติที่แสดงดิถีจันทร์ด้วย เรียกว่า ปฏิทินสุริยจันทรคติ ได้แก่- ปฏิทินฮิบรู- ปฏิทินจีน- ปฏิทินจันทรคติไทย
นอกเหนือจากนี้ ยังมีปฏิทินที่ไม่ใช่ปฏิทินสุริยคติ เช่น ปฏิทินฮิจญ์เราะหฺ อันเป็น ปฏิทินจันทรคติของศาสนาอิสลาม, ปฏิทินที่สอดคล้องกับคาบซินอดิกของดาวศุกร์ และปฏิทินที่สอดคล้องกับการขึ้นของดาวฤกษ์ในท้องฟ้า

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
 Solar calendars-  Correspondence between Hebrew and Islamic calendars, months and holidays (pdf)
สุริยคติ
ปีอธิกสุรทิน

ปีอธิกสุรทิน อะ-ทิก-กะ-สุ-ระ-ทิน (อธิก (เกิน) + สุร (พระอาทิตย์) + ทิน (วัน); จากภาษาบาลี อธิกสูรทิน (อธิก + สูร + ทิน), รัสสะ "สระอู" ให้สั้นลงเป็น "สระอุ") (leap year) เป็นปีที่มีการเพิ่มหนึ่งวัน (หรือหนึ่งเดือนในกรณีของปฏิทินสุริยจันทรคติ) เพื่อให้ปีปฏิทินสอดคล้องกับปีดาราศาสตร์หรือปีฤดูกาล เพราะฤดูกาลและเหตุการณ์ทางดาราศาสตร์มิได้เกิดซ้ำในจำนวนเต็มวัน ปฏิทินซึ่งมีจำนวนวันในแต่ละปีเท่าเดิมจึงต้องเลื่อนให้ตรงกับเหตุการณ์ที่ปฏิทินควรจะติดตามเมื่อเวลาผ่านไป โดยการแทรกวันหรือเดือนเพิ่มเข้าไปในปีนั้น การเลื่อนจึงสามารถทำให้ถูกต้องได้ ปีที่มิใช่ปีอธิกสุรทิน เรียกว่า ปีปกติสุรทิน (common year)
ตัวอย่างเช่น ในปฏิทินเกรโกเรียน (ปฏิทินสุริยคติสามัญ) เดือนกุมภาพันธ์ในปีอธิกสุรทินมี 29 วัน แทนที่จะมี 28 วันตามปกติ ดังนั้น ปีดังกล่าวจึงมี 366 วัน แทนที่จะมี 365 วันตามปกติ คล้ายกัน ในปฏิทินฮีบรู (ปฏิทินสุริยจันทรคติ) เดือนจันทรคติที่ 13 มีการเพิ่มเจ็ดครั้งทุก 19 ปี เข้าไปในเดือนจันทรคติสิบสองเดือนในปีปกติสุรทินเพื่อให้ปีปฏิทินไม่คาดเคลื่อนจากฤดูกาลเร็วเกินไป

**ปฏิทินเกรโกเรียน**
ในปฏิทินเกรโกเรียน ปฏิทินมาตรฐานปัจจุบันในส่วนใหญ่ของโลก ปีอธิกสุรทิน หมายถึง ปีที่หารด้วย 4 ลงตัวเป็นส่วนมาก ในปีอธิกสุรทินแต่ละปีนั้น เดือนกุมภาพันธ์มี 29 วัน แทนที่จะมี 28 วัน การเพิ่มวันเข้าไปในปฏิทินทุกสี่ปีเพื่อชดเชยตามข้อเท็จจริงที่ว่าระยะเวลา 365 วันนั้นสั้นกว่าปีสุริยคติเกือบ 4 วัน หรือ 6 ชั่วโมง
ข้อยกเว้นบางประการต่อกฎนี้มีว่า เนื่องจากระยะเวลาของปีสุริยคติน้อยกว่า 365.25 วันเล็กน้อย จึงกำหนดให้ปีที่หารด้วย 100 ลงตัวมิใช่ปีอธิกสุรทิน แต่ยกเว้นปีที่หารด้วย 400 ลงตัว ตัวอย่างเช่น ค.ศ. 1600 และ 2000 เป็นปีอธิกสุรทิน แต่ ค.ศ. 1700, 1800 และ 1900 ไม่ใช่ ดังนั้น ในระยะเวลาสองสหัสวรรษ จะมีปีอธิกสุรทิน 485 ปี โดยกฎนี้ จำนวนวันเฉลี่ยของแต่ละปีจะเท่ากับ 365 + 4 − 100 + 400 = 365.2425 หรือเท่ากับ 365 วัน 5 ชั่วโมง 49 นาที 12 วินาที ปฏิทินเกรโกเรียนถูกออกแบบมาเพื่อรักษาวสันตวิษุวัตให้ตรงหรือใกล้เคียงกับวันที่ 21 มีนาคม ซึ่งเป็นวันอีสเตอร์ (ซึ่งเฉลิมฉลองในวันอาทิตย์หลังคืนจันทร์เพ็ญซึ่งตรงกับหรือหลังวันที่ 21 มีนาคม) ปีวสันตวิษุวัตนั้นมีประมาณ 365.242374 วัน (และกำลังเพิ่มขึ้นทีละน้อย)
ไฟล์:Gregoriancalendarleap solstice.svg|thumb|กราฟนี้แสดงการแปรผันของวันที่และเวลาของ ครีษมายัน เนื่องจากกฎ "วันปีอธิกสุรทิน" ที่เว้นช่วงไม่เท่ากัน

**อธิกวาร**
วันที่ 29 กุมภาพันธ์เป็นวันที่ซึ่งปกติมีทุกสี่ปี และเรียกว่า อธิกวาร (leap day) วันนี้เพิ่มเข้าไปในปฏิทินในปีอธิกสุรทินเพื่อเป็นมาตรการแก้ไขวันที่ให้ถูกต้อง เพราะโลกไม่ได้โคจรรอบดวงอาทิตย์ 365 วันพอดี

**ปฏิทินจูเลียน**
ปฏิทินจูเลียนเพิ่มวันพิเศษเข้าในเดือนกุมภาพันธ์ในปีซึ่งหารด้วย 4 ลงตัว

**ปฏิทินจูเลียนปรับปรุง**
ในปฏิทินจูเลียนปรับปรุง (Revised Julian calendar) เพิ่มวันพิเศษเข้าไปในเดือนกุมภาพันธ์ในปีที่หารด้วย 4 ลงตัว ยกเว้นปีที่หารด้วย 100 ลงตัวและหารด้วย 900 แล้วไม่เหลือเศษเป็น 200 หรือ 600 กฎนี้ตกลงกันด้วยกฎสำหรับปฏิทินเกรโกเรียนจนถึง ค.ศ. 2799 ปีแรกที่วันที่ในปฏิทินจูเลียนปรับปรุงไม่ตรงกับวันที่ในปฏิทินเกรโกเรียนจะเป็น ค.ศ. 2800 เพราะจะเป็นปีอธิกสุรทินในปฏิทินเกรโกเรียน แต่ไม่เป็นในปฏิทินจูเลียนปรับปรุง
กฎนี้ทำให้หนึ่งปีเฉลี่ยมี 365.242222 วัน ซึ่งเป็นการประมาณที่ดีมากสำหรับปีสุริยคติโดยเฉลี่ย แต่เนื่องจากปีวสันตวิษุวัตยาวกว่าเล็กน้อย ปฏิทินจูเลียนปรับปรุงจึงไม่ดีเท่ากับปฏิทินเกรโกเรียนในการรักษาวสันตวิษุวัตให้ตรงหรือใกล้เคียงกับวันที่ 21 มีนาคม

**อ้างอิง**

หมวดหมู่:ปฏิทิน
หมวดหมู่:หน่วยเวลา
กลุ่มดาวสารถี

กลุ่มดาวสารถี เป็นกลุ่มดาวทางซีกฟ้าเหนือที่มีทางช้างเผือกพาดผ่าน เป็นหนึ่งในกลุ่มดาว 48 กลุ่มที่อยู่ในรายการของทอเลมี และยังเป็นกลุ่มดาวในรายการกลุ่มดาว 88 กลุ่มที่รับรองโดยสหพันธ์ดาราศาสตร์สากล ดาวฤกษ์ที่สว่างที่สุด คือ ดาวคะเพลลา เกี่ยวข้องกับแพะเพศเมีย ชื่อ อมาลเทีย เรียกดาว 3 ดวง คือ เอปไซลอนสารถี ซีตาสารถี และอีตาสารถี ว่า Haedi (ลูกแพะ) มีดาวที่ใช้ร่วมกับกลุ่มดาววัว1ดวง คือ เอลแน็ท (เบต้า ทอรี่) โชติมาตรปรากฏ 1.62
หมวดหมู่:กลุ่มดาว
กลุ่มดาวสารถี
กลุ่มดาวคนเลี้ยงสัตว์

กลุ่มดาวคนเลี้ยงสัตว์ เป็นหนึ่งในกลุ่มดาว 48 กลุ่มที่อยู่ในรายการของทอเลมี และยังเป็นกลุ่มดาวในรายการกลุ่มดาว 88 กลุ่มที่รับรองโดยสหพันธ์ดาราศาสตร์สากล ชื่อในภาษาละตินมีรากศัพท์จากอียิปต์ เข้าใจว่าหมายถึงคนเลี้ยงหมี เพราะดูเหมือนหันมองไปยังกลุ่มดาวหมีใหญ่และกลุ่มดาวหมีเล็ก มีดาวดวงแก้วเป็นดาวฤกษ์ที่สว่างที่สุดเป็นอันดับ 4ในท้องฟ้ากลางคืน
หมวดหมู่:กลุ่มดาว
หมวดหมู่:กลุ่มดาวคนเลี้ยงสัตว์
กลุ่มดาวหมาใหญ่

กลุ่มดาวหมาใหญ่ เป็นหนึ่งในกลุ่มดาว 48 กลุ่มที่อยู่ในรายการของทอเลมี และยังเป็นกลุ่มดาวในรายการกลุ่มดาว 88 กลุ่มที่รับรองโดยสหพันธ์ดาราศาสตร์สากล เข้าใจว่าเป็นตัวแทนสุนัขของนายพรานโอไรออน (ดู กลุ่มดาวนายพราน กลุ่มดาวหมาเล็ก และกลุ่มดาวหมาล่าเนื้อ) กลุ่มดาวหมาใหญ่มีดาวซีริอัส เป็นสมาชิกดาวฤกษ์ที่สว่างที่สุดในท้องฟ้ากลางคืน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของสามเหลี่ยมฤดูหนาว

**รายชื่อดาวและความส่องสว่างปรากฏ**
 α CMa ความส่องสว่างปรากฏ -1.46- β CMa ความส่องสว่างปรากฏ 1.98- γ CMa ความส่องสว่างปรากฏ 4.11- δ CMa ความส่องสว่างปรากฏ 1.83- ε CMa ความส่องสว่างปรากฏ 1.50- ζ CMa ความส่องสว่างปรากฏ 3.02- η CMa ความส่องสว่างปรากฏ 2.45- θ CMa ความส่องสว่างปรากฏ 4.08- ι CMa ความส่องสว่างปรากฏ 4.36- κ CMa ความส่องสว่างปรากฏ 3.50- λ CMa ความส่องสว่างปรากฏ 4.47- π CMa ความส่องสว่างปรากฏ 4.66- σ CMa ความส่องสว่างปรากฏ 3.41- τ CMa ความส่องสว่างปรากฏ 4.37- ω CMa ความส่องสว่างปรากฏ 4.01- VY CMa ความส่องสว่างปรากฏ 7.96 (แปรแสงได้ระหว่าง 6.5-9.6)- EZ CMa ความส่องสว่างปรากฏ 6.71-6.95

หมวดหมู่:กลุ่มดาว
กลุ่มดาวหมาใหญ่
กลุ่มดาวหมาเล็ก

กลุ่มดาวหมาเล็ก เป็นหนึ่งในกลุ่มดาว 48 กลุ่มที่อยู่ในรายการของทอเลมี และยังเป็นกลุ่มดาวในรายการกลุ่มดาว 88 กลุ่มที่รับรองโดยสหพันธ์ดาราศาสตร์สากล เข้าใจว่าเป็นตัวแทนสุนัขของนายพรานโอไรออน (ดู กลุ่มดาวนายพราน กลุ่มดาวหมาใหญ่ และกลุ่มดาวหมาล่าเนื้อ) กลุ่มดาวหมาเล็กมีดาวโพรซิออน ดาวฤกษ์ที่สว่างที่สุดเป็นอันดับที่ 8 ในท้องฟ้ากลางคืนเป็นสมาชิก ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของสามเหลี่ยมฤดูหนาว

**รายชื่อดาวและความส่องสว่างปรากฏ**
 α CMi ความส่องสว่างปรากฏ 0.34,- β CMi ความส่องสว่างปรากฏ 2.89,- γ CMi ความส่องสว่างปรากฏ 4.33
หมวดหมู่:กลุ่มดาว
หมวดหมู่:กลุ่มดาวหมาเล็ก
กลุ่มดาวแคสซิโอเปีย

กลุ่มดาวแคสซิโอเปีย เป็นกลุ่มดาวในซีกฟ้าเหนือ เช่นเดียวกับดาวเหนือในซีกโลกเหนือ กลุ่มดาวแคสซิโอเปียเป็นกลุ่มดาวที่มองเห็นได้ตลอดทั้งปี
แต่ในทางกลับกัน เนื่องจากเป็นกลุ่มดาวบนทรงกลมท้องฟ้าซีกเหนือ ผู้ที่อาศัยอยู่ทางซีกโลกใต้มาก ๆ จะเห็นได้ลำบาก เพราะตำแหน่งดาวบน ทรงกลมท้องฟ้า จะอยู่ใต้พื้นโลกเกือบตลอดเวลา กลุ่มดาวนี้เป็นหนึ่งในกลุ่มดาว 48 กลุ่มที่อยู่ในรายการของทอเลมี และยังเป็นกลุ่มดาวในรายการกลุ่มดาว 88 กลุ่มที่รับรองโดยสหพันธ์ดาราศาสตร์สากล
กลุ่มดาวนี้แทนราชินี แคสซิโอเปีย ในตำนานเทพปกรณัมกรีก ราชินีแคสซิโอเปียเป็นพระชนนีของเจ้าหญิงแอนดรอมีดา ดูหมิ่นเทพ ทำให้เจ้าหญิงถูกจับสังเวย อสูรวาฬ แต่วีรบุรุษเพอร์ซิอุส มาช่วยไว้ทัน

**ลักษณะสำคัญ**
ประกอบด้วย ดาวฤกษ์ 5-6 ดวง เรียงเป็นรูปตัว μ (ในรูป มองกลับหัวเป็น W) คนไทยจึงเรียกว่า ดาวค้างคาว กำลังบิน กลุ่มดาวแคสซิโอเปีย เป็นกลุ่มดาวสำคัญ ช่วยชี้หา ดาวเหนือ ได้ โดยแบ่งครึ่งมุม α ลากเส้นแบ่งมุมลงไป (ในรูปคือขึ้นไป) ประมาณ 5-7 ช่วง
นอกจากกลุ่มดาวแคสซิโอเปียแล้ว ยังมีอีกกลุ่มที่ใช้หาดาวเหนือได้คือ กลุ่มดาวหมีใหญ่ หรือดาวจระเข้ และดาวนายพราน
หมวดหมู่:กลุ่มดาว
กลุ่มดาวแคสซิโอเปีย
วิกิพีเดีย:วันนี้ในอดีต/6 เมษายน

6 เมษายน: วันจักรี- พ.ศ. 1863 (ค.ศ. 1320) – มีมติเห็นชอบคำประกาศอาร์โบรธ คำประกาศอิสรภาพสกอตแลนด์ - พ.ศ. 2336 (ค.ศ. 1793) – การปฏิวัติฝรั่งเศส: มีการสถาปนาคณะกรรมาธิการความปลอดภัยส่วนรวม ซึ่งจะมาเป็นการปกครองอำนาจบริหารโดยพฤตินัยระหว่างสมัยแห่งความน่าสะพรึงกลัวในเวลาต่อมา- พ.ศ. 2439 (ค.ศ. 1896) – มีพิธีเปิดกีฬาโอลิมปิกสมัยใหม่ครั้งแรก (รายงานอย่างเป็นทางการในภาพ) ณ กรุงเอเธนส์ ประเทศกรีซ โดยมีนักกีฬา 241 คน จาก 14 ประเทศ ร่วมแข่งขัน 43 รายการ 9 ชนิดกีฬา- พ.ศ. 2494 (ค.ศ. 1974) – แอ็บบา (ในภาพ) ชนะการประกวดเพลงยูโรวิชันด้วยเพลง "วอเตอร์ลู"- พ.ศ. 2552 (ค.ศ. 2009) – เกิดแผ่นดินไหวขนาด 6.3 แมกนิจูด ในแคว้นอาบรุซโซ ประเทศอิตาลี มีผู้เสียชีวิต 308 คน และได้รับบาดเจ็บอีกกว่า 1,500 คน
ดูเพิ่ม: 5 เมษายน – 6 เมษายน – 7 เมษายน 
จดหมายเหตุ – รายชื่อบทความวันนี้ในอดีต
วิทยุ (แก้ความกำกวม)

วิทยุ อาจหมายถึง:- เครื่องรับวิทยุ เครื่องที่มีหน้าที่เปลี่ยนคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าที่รับได้จากเครื่องส่งวิทยุให้กลับเป็นคลื่นเสียงตามเดิม- เครื่องส่งวิทยุ เครื่องที่มีหน้าที่เปลี่ยนคลื่นเสียงให้เป็นคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าออกสู่อากาศ - วิทยุสมัครเล่น- คลื่นวิทยุ กระแสคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าชนิดที่เคลื่อนไปตามอากาศโดยไม่ต้องใช้สาย และอาจเปลี่ยนเป็นเสียงหรือรูปได้- ถนนวิทยุ ถนนในกรุงเทพมหานคร เชื่อมถนนเพลินจิตกับถนนพระรามที่ 4
หมวดหมู่:วิทยาศาสตร์โลก

หมวดหมู่:โลก (ดาวเคราะห์)
หมวดหมู่:วิทยาศาสตร์กายภาพ
หมวดหมู่:วิทยาศาสตร์ดาวเคราะห์
ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ

ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (National Electronics and Computer Technology Center) หรือ เนคเทค (NECTEC) เป็นหน่วยงานภายใต้สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ตั้งอยู่ที่อุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย จังหวัดปทุมธานี โดยมีหน้าที่หลักในการดำเนินการวิจัย ให้ทุนสนับสนุนการวิจัยในภาครัฐ รวมถึงการบริการเพื่อพัฒนา เสริมสร้างอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ คอมพิวเตอร์ โทรคมนาคม สารสนเทศ

**ประวัติ**
ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ ก่อตั้งขึ้นโดยมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 16 กันยายน พ.ศ. 2529 โดยในระยะเริ่มต้นมีสถานะเป็นโครงการภายใต้ศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยี สำนักงานปลัดกระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและการพลังงาน (ชื่อในขณะนั้น) ต่อมาในวันที่ 30 ธันวาคม พ.ศ. 2534 เนคเทคได้เปลี่ยนแปลง สถานะเป็นศูนย์แห่งชาติเฉพาะทาง และเปลี่ยนการจัดรูปแบบองค์กรใหม่ ตามพระราชบัญญัติพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี พ.ศ. 2534

**รายชื่อผู้บริหาร**
ทำเนียบผู้อำนวยการศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ- ศาสตราจารย์ ดร.ไพรัช ธัชยพงษ์ (ก่อตั้ง - พ.ศ. 2541)- ดร.ทวีศักดิ์ กออนันตกูล (พ.ศ. 2541 - พ.ศ. 2549)- ดร.พันธ์ศักดิ์ ศิริรัชตพงษ์ (พ.ศ. 2549 - พ.ศ. 2557)- ดร.ศรัณย์ สัมฤทธิ์เดชขจร (พ.ศ. 2557 - พ.ศ. 2561)
*ดร.ชัย วุฒิวิวัฒน์ชัย (พ.ศ. 2561 - ปัจจุบัน)

**ภารกิจหลัก**
 การให้ทุนสนับสนุนการวิจัยในภาครัฐ- การดำเนินการวิจัยเอง ทั้งการวิจัยเชิงเทคนิค และวิจัยเชิงนโยบายเทคโนโลยีสารสนเทศ เพื่อเร่งให้ผลงานวิจัยเกิดผลจริงในภาคอุตสาหกรรม- การให้บริการเพื่อสร้างความแข็งแกร่งให้แก่อุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ คอมพิวเตอร์ โทรคมนาคม และสารสนเทศ- การทำหน้าที่เป็นสำนักงานเลขานุการคณะกรรมการเทคโนโลยีสารสนเทศแห่งชาติ (ภาระหน้าที่เดิมก่อนเกิดกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร)

**ผลงาน**
 ลินุกซ์ทะเล ลินุกซ์ซิส- ซอฟต์แวร์สังเคราะห์เสียงพูด- ซอฟต์แวร์รู้จำตัวอักษร- เครือข่ายคอมพิวเตอร์เพื่อโรงเรียนไทย (SchoolNet)- เครือข่ายไทยสารอินเทอร์เน็ต- เครือข่ายกาญจนาภิเษก- แผนแม่บทเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารของประเทศไทย- ศูนย์ประสานงานการรักษาความปลอดภัยคอมพิวเตอร์ ประเทศไทย- แผนแม่บทเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (ฉบับที่ 2) ของประเทศไทย พ.ศ. 2552-2556- กรอบนโยบายเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารของประเทศไทย ระยะ พ.ศ. 2554-2563 (National ICT Policy Framework 2011-2020: ICT2020)- NETPIE : แพลตฟอร์ม IoT เพื่อนักพัฒนาและอุตสาหกรรมไทย- DSRMS : ระบบตรวจสุขภาพเขื่อน- KidBright : บอร์ดส่งเสริมการเรียนรู้โปรแกรมมิ่ง - Open-D : Open Data Service Platform date=2019-04-04 - TPMAP : ระบบบริหารจัดการข้อมูลการพัฒนาคนแบบชี้เป้า- Thai School Lunch : ระบบแนะนําสํารับอาหารกลางวันสำหรับโรงเรียนแบบอัตโนมัติ

**ดูเพิ่ม**
 เขตอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์ประเทศไทย- สำนักบริการเทคโนโลยีสารสนเทศภาครัฐ

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ-  ศูนย์ประสานงานการรักษาความปลอดภัยคอมพิวเตอร์ ประเทศไทย (ThaiCERT) date=2012-01-26 
*./Https://www.nectec.or.th/news/news-purchase/news-postdoctoral.html ข้อมูลการให้ทุนวิจัยระดับหลังปริญญาเอก-  ฝ่ายวิจัยกลยุทธ์และดัชนีอุตสาหกรรม เนคเทค date=2008-09-13 
หมวดหมู่:องค์การเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์
หมวดหมู่:หน่วยงานด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของไทย
หมวดหมู่:สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ
IT

IT สามารถหมายถึง- คอร์เทกซ์กลีบขมับด้านล่าง (Inferior temporal cortex)- เทคโนโลยีสารสนเทศ (Information Technology)- รอยนูนสมองกลีบขมับด้านล่าง (Inferior temporal gyrus)- IT รหัสประเทศของประเทศอิตาลี
** .it โดเมนเนมระดับบนสุดของประเทศอิตาลี- it รหัสภาษาของภาษาอิตาลี
หมวดหมู่:วิศวกรรมศาสตร์

วิศวกรรมศาสตร์ เป็นศาสตร์ของการนำความรู้ทางวิทยาศาสตร์ มาประยุกต์ใช้เพื่อสร้างสรรค์สิ่งประดิษฐ์
หมวดหมู่:เทคโนโลยี
หมวดหมู่:วิทยาศาสตร์ประยุกต์
หมวดหมู่:วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
วิกิพีเดีย:วันนี้ในอดีต/7 เมษายน

7 เมษายน: วันอนามัยโลก- พ.ศ. 2310 (ค.ศ. 1767) – กองทัพราชวงศ์โก้นบองของพม่าบุกเข้ากรุงศรีอยุธยาหลังการล้อมนาน 14 เดือน นับเป็นการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สอง และการสิ้นสุดอาณาจักรอยุธยาอายุสี่ศตวรรษ- พ.ศ. 2348 (ค.ศ. 1805) – ลูทวิช ฟัน เบทโฮเฟิน คีตกวีชาวเยอรมัน แสดงซิมโฟนีหมายเลข 3 รอบปฐมทัศน์ ที่กรุงเวียนนา- พ.ศ. 2488 (ค.ศ. 1945) – สงครามโลกครั้งที่สอง: กองเรือสหรัฐจมเรือยามาโตะ (ในภาพ) ของญี่ปุ่น เรือประจัญบานที่ใหญ่ที่สุดในโลก ระหว่างปฏิบัติการเท็งโง- พ.ศ. 2497 (ค.ศ. 1954) – ดไวต์ ดี. ไอเซนฮาวร์ ประธานาธิบดีสหรัฐ เสนอทฤษฎีโดมิโน โดยคาดการณ์ว่าหากประเทศใดประเทศหนึ่งตกอยู่ภายใต้อิทธิพลของคอมมิวนิสต์ ประเทศเพื่อนบ้านจะอยู่ในสภาพเดียวกัน เหมือนกับโดมิโน- พ.ศ. 2537 (ค.ศ. 1994) – เริ่มการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์รวันดา โดยมีชาวรวันดาประมาณ 500,000–1,000,000 คนเสียชีวิตใน 100 วันต่อมา
ดูเพิ่ม: 6 เมษายน – 7 เมษายน – 8 เมษายน
จดหมายเหตุ – รายชื่อบทความวันนี้ในอดีต
วิกิพีเดีย:วันนี้ในอดีต/8 เมษายน

8 เมษายน:- พ.ศ. 1636 (ค.ศ. 1093) – เริ่มต้นการก่อสร้างอาสนวิหารวินเชสเตอร์ (ในภาพ) ในเทศมณฑลแฮมป์เชอร์ ถือเป็นอาสนวิหารใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งในประเทศอังกฤษ- พ.ศ. 1814 (ค.ศ. 1271) – คณะอัศวินฮอสปิทัลเลอร์ยอมจำนน และส่งมอบครักเดเชอวาลีเยให้กองทัพสุลต่านไบบารส์แห่งมัมลูก- พ.ศ. 2447 (ค.ศ. 1904) – ประเทศฝรั่งเศสและสหราชอาณาจักรลงนามความตกลงฉันทไมตรี ซึ่งตกลงอยู่ร่วมกันโดยสันติหลังความขัดแย้งระหว่างสองประเทศเริ่มลดลงในช่วงศตวรรษที่ผ่านมา- พ.ศ. 2454 (ค.ศ. 1911) – ไฮเกอ กาเมอร์ลิง โอนเนิส นักฟิสิกส์ชาวดัตช์ ค้นพบสภาพนำยวดยิ่ง- พ.ศ. 2556 (ค.ศ. 2013) – กลุ่มสุดโต่งมุสลิมซุนนีสองกลุ่ม รัฐอิสลามอิรักและแนวร่วมอัลนุสเราะ รวมกันเป็นรัฐอิสลามอิรักและลิแวนต์ หรือไอซิส (ISIS) 
ดูเพิ่ม: 7 เมษายน – 8 เมษายน – 9 เมษายน
จดหมายเหตุ – รายชื่อบทความวันนี้ในอดีต
วิกิพีเดีย:วันนี้ในอดีต/9 เมษายน

9 เมษายน:- พ.ศ. 2483 (ค.ศ. 1940) – สงครามโลกครั้งที่สอง: กองทัพญี่ปุ่นพิชิตกองทัพฝ่ายสัมพันธมิตรที่ยุทธการที่บาตาอานบนคาบสมุทรบาตาอาน ประเทศฟิลิปปินส์ ก่อนเริ่มการเคลื่อนย้ายเชลยศึกกว่า 90,000 คนโดยใช้กำลังไปยังค่ายเชลย- พ.ศ. 2491 (ค.ศ. 1948) – นักสู้ชาวอิสราเอลจากกองกำลังกึ่งกองทัพก่อการสังหารหมู่ชาวปาเลสไตน์มากกว่า 100 คนในหมู่บ้านดัยร์ยาซีน (อนุสรณ์ในภาพ) ซึ่งกลายมาเป็นเหตุการณ์สำคัญต่อความขัดแย้งระหว่างอิสราเอลกับโลกอาหรับ - พ.ศ. 2510 (ค.ศ. 1967) – อากาศยานโบอิง 737 ลำแรกออกบินในเที่ยวบินปฐมฤกษ์ ต่อมาได้กลายเป็นเครื่องบินพาณิชย์ไอพ่นรุ่นที่มียอดสั่งและผลิตมากที่สุดในโลก- พ.ศ. 2532 (ค.ศ. 1989) – การชุมนุมประท้วงต่อต้านสหภาพโซเวียต ในกรุงทบิลีซี ประเทศจอร์เจีย ถูกกองทัพโซเวียตปราบปราม มีผู้เสียชีวิต 20 คน และบาดเจ็บกว่า 100 คน- พ.ศ. 2564 (ค.ศ. 2021) – กองทัพพม่าก่อการฆาตกรรมหมู่พลเมืองในพะโค ประเทศพม่า เสียชีวิตอย่างน้อย 80 ราย
ดูเพิ่ม: 8 เมษายน – 9 เมษายน – 10 เมษายน 
จดหมายเหตุ – รายชื่อบทความวันนี้ในอดีต
กฎผลคูณ

ในคณิตศาสตร์ กฎผลคูณของแคลคูลัส หรือเรียกว่า กฎของไลบ์นิซ เป็นสูตรสำหรับหาอนุพันธ์ของผลคูณของฟังก์ชันที่หาอนุพันธ์ได้สองฟังก์ชันหรือมากกว่า ซึ่งอาจเขียนในสัญกรณ์ของลากร็องฌ์ได้ดังนี้
 
หรือด้วยสัญกรณ์ไลบ์นิซดังนี้
 
กฎผลคูณสามารถขยายไปยังผลคูณของฟังก์ชันสามจัวหรือมากกว่าก็ได้ หรือในกรณีอื่น ๆ ที่ไม่ใช่การหาอนุพันธ์โดยตรง

**การค้นพบโดยไลบ์นิซ**
ไลบ์นิซได้ชื่อว่าเป็นผู้ค้นพบกฎนี้ ซึ่งพิสูจน์โดยใช้คณิตศาสตร์ดิฟเฟอเรนเชียล แต่ J. M. Child ผู้แปลผลงานของไลบ์นิซ์เสนอว่า ไอแซค บาร์โรว์ เป็นผู้ค้นพบกฎผลคูณก่อน การพิสูจน์ของไลบ์นิซ์เริ่มต้นโดยสมมติให้ u(x) และ v(x) เป็นฟังก์ชันซึ่งหาอนุพันธ์ได้ของ x ดิฟเฟอเรนเชียลของ uv คือ
 
แต่เนื่องจากเทอม (du) (dv) มีค่าน้อย ไลบ์นิซสรุปว่า
 
และนี่คือกฎผลคูณในรูปของดิฟเฟอเรนเชียล ถ้าเราหารตลอดด้วยดิฟเฟอเรนเชียล dx เราจะได้
 
ซึ่งสามารถเขียนอีกรูปหนึ่งได้เป็น
 

**ตัวอย่าง**
 สมมติว่าคุณต้องการหาอนุพันธ์ของ f(x) = x2sin(x) โดยการใช้กฎผลคูณจะได้คำตอบ f(x) = 2x sin(x) + x2cos(x) (เนื่องจากอนุพันธ์ของ x2 คือ 2x และอนุพันธ์ของ sin(x) คือ cos(x))- กฎการคูณด้วยค่าคงที่ (Constant Multiple Rule) ซึ่งเป็นกรณีพิเศษของกฎผลคูณ กล่าวไว้ว่า: ถ้า c เป็น จำนวนจริง และ f (x) เป็นฟังก์ชันที่หาอนุพันธ์ได้ จะได้ว่า cf (x) ก็หาอนุพันธ์ได้เช่นกัน และมีอนุพันธ์เป็น (c × f) (x) = c × f(x) (นี่เป็นผลจากกฎการคูณ เนื่องจากอนุพันธ์ของค่าคงที่ มีค่าเป็นศูนย์) เมื่อนำผลที่ได้นี้รวมเข้ากับกฎผลบวกจะได้ว่า การหาอนุพันธ์เป็นกระบวนการเชิงเส้น- กฎผลคูณสามารถใช้พิสูจน์การหาปริพันธ์ทีละส่วน และกฎผลหารแบบ "อ่อน" (เพราะกฎผลคูณไม่ได้พิสูจน์ว่าผลหารของฟังก์ชันสองฟังก์ชันจะหาอนุพันธ์ได้ แต่พิสูจน์ว่า หากอนุพันธ์หาได้ จะมีค่าเท่าใดเท่านั้น)

**การพิสูจน์กฎผลคูณ**
กฎผลคูณสามารถพิสูจน์ได้โดยอาศัยคุณสมบัติของลิมิต นิยามของอนุพันธ์ และทฤษฎีบทที่ว่าฟังก์ชันที่หาอนุพันธ์ได้เป็นฟังก์ชันต่อเนื่อง:

**นัยทั่วไป**

**ผลคูณมากกว่าสองฟังก์ชัน**
กฏผลคูณสามารถวางนัยทั่วไปให้กับกรณีที่มีตัวประกอบคูณกันมากกว่าสองตัวได้ อย่างเช่น หากมีตัวประกอบสามตัวจะได้
และสำหรับเซตของฟังก์ชัน  จะได้ว่า

**พีชคณิตนามธรรม**
ในพีชคณิตนามธรรม กฎผลคูณใช้เป็นนิยามของการดำเนินการอนุพันธ์

**แคลคูลัสเวกเตอร์**
กฎผลคูณขยายไปยังการคูณด้วยสเกลาร์ ผลคูณจุด และผลคูณไขว้ของฟังก์ชันเวกเตอร์ดังต่อไปนี้
สำหรับการคูณด้วยสเกลาร์: 
สำหรับผลคูณจุด: 
สำหรับผลคูณไขว้: 
นอกจากนี้ยังมีกฎผลคูณสำหรับกระบวนการอื่นที่คล้ายคลึงกับการหาอนุพันธ์: ถ้า f และ g เป็นฟีลด์สเกลาร์แล้วเกรเดียนต์จะสอดคล้องกับกฎผลคูณ 

**อ้างอิง**

**ดูเพิ่ม**
 กฎผลหาร- การหาปริพันธ์เป็นส่วน- ดิฟเฟอเรนเชียล
หมวดหมู่:แคลคูลัส
กฎผลหาร

กฎผลหาร (Quotient rule) เป็นกฎในแคลคูลัส คือวิธีการหาอนุพันธ์ของฟังก์ชัน ซึ่งเป็นผลหาร ของอีกสองฟังก์ชัน ซึ่งหาอนุพันธ์ได้ ถ้าฟังก์ชันที่เราต้องการหาอนุพันธ์ f(x) สามารถเขียนในรูป
 
และ h(x) ≠ 0; ดังนั้น กฎนี้กล่าวว่า อนุพันธ์ของ g(x) / h(x) เท่ากับ ตัวส่วน คูณกับ อนุพันธ์ของ ตัวเศษ ลบกับ ตัวเศษ คูณกับอนุพันธ์ของ ตัวส่วน ทั้งหมดหารด้วยกำลังสองของตัวส่วน ดังนี้
 
หรือโดยละเอียดกว่านี้แล้ว สำหรับ x ใด ๆ ในเซตเปิด ที่มีจำนวน a และ h(a) ≠ 0 และทั้ง g '(a) และ h '(a) หาค่าได้ ดังนั้น f '(a) จะหาค่าได้ดังนี้
 

**ตัวอย่าง**
อนุพันธ์ของ  คือ:
 
อนุพันธ์ของ  (เมื่อ  ≠ 0) คือ:
 

**บทพิสูจน์**

**จากผลหารผลต่างของนิวตัน**
 สมมุติให้ 
: โดยที่ ≠ 0 และ  และ  เป็นฟังก์ชันที่หาอนุพันธ์ได้
 
 
 
 
 
 
 

**จากกฎผลคูณ**
 สมมุติให้ 
 
 
ที่เหลือก็มีเพียงจัดรูปของสมการให้เทอม  เป็นเทอมเดียวด้านซ้าย และกำจัดเทอม  ออกจากด้านขวาของสมการ
 
 

**ดูเพิ่ม**
 กฎผลคูณ
หมวดหมู่:แคลคูลัส
การขนส่ง

รถไฟฟ้า ระบบขนส่งมวลชน
การขนส่ง คือการเคลื่อนย้ายคนและสิ่งของจากที่หนึ่งไปยังอีกที่หนึ่ง การขนส่งแบ่งออกเป็นหมวดใหญ่ดังนี้ ทางบก ทางน้ำ ทางอากาศ และ อื่น ๆ

**การพิจารณาการขนส่ง**
เราสามารถพิจารณาการขนส่งได้จากหลายมุมมอง โดยคร่าว ๆ แล้ว เราจะพิจารณาในสามมุมคือ มุมของโครงสร้างพื้นฐาน, ยานพาหนะ, และการดำเนินการ- โครงสร้างพื้นฐานโครงสร้างพื้นฐาน พิจารณาโครงข่ายการขนส่งที่ใช้ เช่น ถนน ทางรถไฟ เส้นทางการบิน คลอง หรือ ท่อส่ง รวมไปถึงสถานีการขนส่ง เช่น ท่าอากาศยาน สถานีรถไฟ ท่ารถ และ ท่าเรือ- ยานพาหนะ คือสิ่งที่เคลื่อนที่ไปบนโครงข่ายนั้น เช่น รถยนต์ รถไฟ เครื่องบิน เรือ- การดำเนินการ สนใจเกี่ยวกับการควบคุมระบบ เช่น ระบบจราจร ระบบควบคุมการบิน และนโยบาย เช่นวิธีการจัดการเงินของระบบ เช่นการเก็บค่าผ่านทาง หรือการเก็บภาษีน้ำมัน เป็นต้น
กล่าวคร่าว ๆ ได้ว่า การออกแบบโครงข่ายการขนส่งเป็นงานของสาขาวิศวกรรมขนส่ง (Transportation Engineering) และสาขาผังเมือง การออกแบบยานพาหนะเป็นงานของสาขาวิศวกรรมเครื่องกล และสาขาเฉพาะทางเช่นวิศวกรรมเรือและวิศวกรรมอวกาศยาน และสำหรับในส่วนของการดำเนินงานนั้นมักเป็นสาขาเฉพาะทาง แต่ก็ไม่ผิดนักที่จะกล่าวว่าอยู่ในสาขาการวิจัยดำเนินงาน (Operation Management) หรือวิศวกรรมระบบ ทั้งนี้รวมไปถึงวิศวกรรมโลจิสติกส์และการจัดการโลจิสติกส์อีกด้วย เพราะการขนส่งจัดเป็น 1 ใน 13 กิจกรรมทางด้านโลจิสติกส์

**ดูเพิ่ม**
 การสื่อสาร

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  ไทยทรานสปอร์ต-โฟโด้ดอตเน็ต date=2006-12-11  
การขนส่ง
หมวดหมู่:โลจิสติกส์
แถลงการณ์พรรคคอมมิวนิสต์

แถลงการณ์พรรคคอมมิวนิสต์ (Manifesto of the Communist Party หรือ The Communist Manifesto) หรือ คำแถลงนโยบายของพรรคคอมมิวนิสต์ (Manifest der Kommunistischen Partei) เป็นหนังสือการเมืองเล่มหนึ่งที่มีอิทธิพลสูงต่อประวัติศาสตร์โลก เขียนโดย คาร์ล มาร์กซ และ ฟรีดริช เองเงิลส์ ตามที่ได้รับมอบหมายจากสหพันธ์คอมมิวนิสต์ จัดพิมพ์ครั้งแรกในวันที่ 21 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1848 (พ.ศ. 2390)  เนื้อหาสาระเป็นการวางเป้าหมายของสหพันธ์และแผนดำเนินการ  กับทั้งยังได้แถลงนโยบายในการดำเนินกิจกรรมเพื่อการปฏิวัติของชนกรรมาชีพในอันที่จะโค่นล้มระบบทุนนิยมและสร้างสังคมที่ปราศจากชนชั้น
อารัมภบทของหนังสือมีเนื้อหาเป็นเชิงปลุกใจให้ลุกขึ้นมาชุมนุมกัน ดังนี้
ปีศาจตนหนึ่ง ปีศาจแห่งลัทธิคอมมิวนิสต์กำลังวนเวียนอยู่ในยุโรป อิทธิพลทั้งปวงของยุโรปเก่าทั้งสันตะปาปาและพระเจ้าซาร์ทั้งเมตเตอร์นิชและกุยซอท ทั้งชาวพรรคหัวรุนแรงของฝรั่งเศสและสายลับตำรวจของเยอรมัน ได้รวมกันเข้าเป็นพันธมิตรอันศักดิ์สิทธิ์เพื่อกำจัดปีศาจตนนี้
มีพรรคฝ่ายค้านพรรคไหนบ้างที่ไม่ถูกฝ่ายศัตรูของตนซึ่งเป็นผู้กุมอำนาจตราหน้าว่าเป็นพรรคคอมมิวนิสต์ และมีพรรคฝ่ายค้านพรรคไหนบ้างที่ไม่เอาข้อหาลัทธิคอมมิวนิสต์โยนไปให้พวกพรรคฝ่ายค้านที่ก้าวหน้ายิ่งกว่าและพวกศัตรูที่เป็นปฏิกิริยากับตนเอง
เนื้อหาในหนังสือยังได้สร้างความรู้สึกถึงความจำเป็นทางประวัติศาสตร์ เช่นในประโยค: "ประวัติศาสตร์ของสังคมทั้งหมดที่ผ่านมา ล้วนแต่ประวัติศาสตร์ของการต่อสู้ระหว่างชนชั้น"

**ดูเพิ่ม**
 พรรคคอมมิวนิสต์- พรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  แถลงการณ์พรรคคอมมิวนิสต์ในภาษาไทย-  คำประกาศแห่งความเสมอภาค จาก บ้านจอมยุทธ
หมวดหมู่:การเมือง
หมวดหมู่:หนังสือที่ก่อให้เกิดการโต้แย้ง
หมวดหมู่:หนังสือปรัชญา
หมวดหมู่:หนังสือโดยคาร์ล มาคส์
หมวดหมู่:สังคมนิยม
หมวดหมู่:ลัทธิคอมมิวนิสต์
การบันเทิง

การบันเทิง คือ สิ่งที่ทำให้เกิดความสนุกสนานเพลิดเพลิน เช่น- ภาพยนตร์- ดนตรี- ละครเวที- สวนสนุก- กีฬา- โทรทัศน์- วิทยุ- การอ่าน
** วรรณกรรม
** นิตยสาร- เกมและการละเล่น
** หมากรุก
** เกมคอมพิวเตอร์
ประสบการณ์

ประสบการณ์  หมายถึง ความจัดเจนที่เกิดจากการกระทำหรือได้พบเห็นมา และประสบการณ์ก็เป็นสิ่งที่มีคุณค่าในการเรียนรู้ทุก ๆ ด้าน ประสบการณ์ที่มีผลต่อการสร้างสรรค์ศิลปะมีอยู่ 2 ลักษณะ ดังนี้
# ประสบการณ์ตรง เป็นประสบการณ์ที่เราได้ปะทะหรือสัมผัสด้วยตัวเองได้พบเอง กระทำเอง ได้ยินได้ฟังเอง
# ประสบการณ์รอง หรือเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า "ประสบการณ์ทางอ้อม" เป็นประสบการณ์ที่ได้รับการถ่ายทอดหรือรับรู้มาอีกทอดหนึ่ง 
หมวดหมู่:ปรัชญา
วิกิพีเดีย:ป้ายระบุสถานะลิขสิทธิ์ของไฟล์

ป้ายระบุสถานะลิขสิทธิ์ของไฟล์ เป็นแม่แบบสำเร็จรูปที่ใช้สำหรับระบุสัญญาอนุญาตของรูปภาพ คลิปเสียง คลิปวิดีโอ และสื่ออื่น โดยจะใส่ในหัวข้อ สัญญาอนุญาต ระบุด้วยรูปแบบดังนี้:

**คำอธิบายโดยย่อ**
ให้ใส่คำอธิบายภาพ และแหล่งที่มาในส่วนนี้

**การอนุญาตใช้สิทธิ**
เช่น  / Cc-by-sa-4.0 สำหรับภาพที่คุณถ่ายขึ้นเอง

**ป้ายไม่ทราบหรือไม่ระบุสถานะลิขสิทธิ์**
yyyy ใช้ปีพุทธศักราช

**ป้ายสาธารณสมบัติ**
 ดูเพิ่มที่ สาธารณสมบัติ (public domain)

**ป้ายสัญญาอนุญาตแบบเสรี**

**ป้ายสัญญาอนุญาตการใช้งานโดยชอบธรรม**

**ป้ายประกอบเพิ่มเติม**
ป้ายเหล่านี้ใช้ประกอบการอธิบายลิขสิทธิ์เพิ่มเติม มิใช่ป้ายแสดงสถานะลิขสิทธิ์แต่อย่างใด

**ดูเพิ่ม**
 วิกิพีเดีย:การอัปโหลดภาพ- วิกิพีเดีย:วิธีการใส่ภาพ- วิกิพีเดีย:นโยบายการใช้ภาพ
หมวดหมู่:ลิขสิทธิ์ในวิกิพีเดีย
หมวดหมู่:ไฟล์วิกิพีเดีย

fr:Wikipédia:Liste des bandeaux de licence
กระดานข่าวอิเล็กทรอนิกส์

กระดานข่าวอิเล็กทรอนิกส์ (Bulletin Board System) หรือ บีบีเอส (BBS) เป็นระบบคอมพิวเตอร์ที่รันซอฟต์แวร์ที่อนุญาตให้ผู้ใช้หลาย ๆ คน ใช้คอมพิวเตอร์และโปรแกรมเทอร์มินัลติดต่อเข้าไปในระบบ ผ่านทางโมเด็มและสายโทรศัพท์. โดยในระบบจะมีบริการต่าง ๆ ให้ใช้ เช่น ระบบส่งข้อความระหว่างผู้ใช้ (คล้าย จดหมายอิเล็กทรอนิกส์ในอินเทอร์เน็ตปัจจุบัน แต่รับส่งได้เฉพาะภายในระบบเครือข่ายสมาชิกเท่านั้น) ห้องสนทนา บริการดาวน์โหลดซอฟต์แวร์ และกระดานแจ้งข้อมูลข่าวสารต่าง ๆ เป็นต้น
บีบีเอสส่วนใหญ่เปิดให้บริการฟรี โดยสมาชิกจะสามารถเข้าใช้ระบบได้แต่ละวันในระยะเวลาจำกัด บีบีเอสมักจะดำเนินการในรูปของงานอดิเรกของผู้ดูแลระบบ หรือที่เรียกกันว่า ซิสอ็อป (SysOp จากคำว่า system operator)
บีบีเอสส่วนในเมืองไทยมีขนาดเล็ก มีคู่สายเพียง 1 หรือ 2 คู่สายเท่านั้น บางบีบีเอสยังอาจเปิดปิดเป็นเวลาอีกด้วย บีบีเอสขนาดใหญ่ที่ได้รับความนิยมมากในสมัยก่อนได้แก่ ManNET ซึ่งมีถึง 8 คู่สายและเปิดบริการตลอด 24 ชม. ManNET ดำเนินการโดยแมนกรุ๊ป ผู้จัดทำนิตยสารคอมพิวเตอร์รายใหญ่ในยุคนั้น. นอกจากนี้ยังมีบีบีเอส CDC Net ของ กองควบคุมโรคติดต่อ (กองควบคุมโรค ในปัจจุบัน) ซึ่งเป็นบีบีเอสระบบกราฟิกรุ่นบุกเบิกของประเทศไทย
ในปัจจุบัน บีบีเอสมีบทบาทน้อยลงไปมาก เนื่องจากความแพร่หลายและข้อได้เปรียบหลายประการของ อินเทอร์เน็ต และ เวิลด์ไวด์เว็บ. ในประเทศญี่ปุ่น คำว่า บีบีเอส อาจจะใช้เรียกกระดานข่าวอิเล็กทรอนิกส์บนอินเทอร์เน็ตด้วย. แต่สำหรับเมืองไทยแล้ว นิยมเรียกกระดานข่าวเหล่านี้ว่า เว็บบอร์ด มากกว่า
หมวดหมู่:เครือข่ายคอมพิวเตอร์
หมวดหมู่:การสื่อสาร
หมวดหมู่:เทคโนโลยีล้าสมัย
หมวดหมู่:สิ่งประดิษฐ์ของสหรัฐ
หมวดหมู่:การคุยออนไลน์
พรอลวนคนอลเวง

พรอลวนคนอลเวง (Itsumo Misora) เป็นการ์ตูนญี่ปุ่น ที่มีเนื้อหาในลักษณะแฟนตาซีและกีฬา ที่ได้รับความนิยม แต่งโดย อาดาจิ มิซึรุ นักวาดการ์ตูนชาวญี่ปุ่น ถูกตีพิมพ์ในญี่ปุ่นโดยโชงะกุกัง ในนิตยสารการ์ตูนรายสัปดาห์ โซเน็นซันเดย์ ตั้งแต่ฉบับที่ 22/23 ของ พ.ศ. 2543 ถึงฉบับที่ 24 ของปี พ.ศ. 2544
พรอลวนคนอลเวง ได้รับการตีพิมพ์ในประเทศไทยโดยสำนักพิมพ์วิบูลย์กิจ ด้วยความยาว 5 เล่มจบ

**เนื้อเรื่อง**
เรื่องราวเกี่ยวกับเด็ก 6 คนที่สร้างวีรกรรมช่วยดับไฟที่จะไหม้วัดเอาไว้ได้ พระเจ้าแห่งวัดนั้นได้ให้พลังที่แตกต่างกันกับทั้งหกในวันที่พวกเขาอายุ 13 ปี เมื่อพวกเขาเข้าเรียนในชั้นจูเนียร์ไฮสคูลด้วยกัน ได้ร่วมกันสร้างชมรมกีฬาที่รวมเอาผู้มีความสามารถในกีฬาทุกประเภทมาให้ชมรมอื่นได้ยืมตัว ในกรณีที่สมาชิกปกติของเหล่าชมรมเหล่าไม่สามารถลงแข่งด้วยเหตุผลต่าง ๆ พรอลวนคนอลเวง เป็นการ์ตูนของอาดาจิที่ตัวละครเอกมีอายุน้อยที่สุดที่เคยมี คือ 13 ปี

**ตัวละคร**

**รายชื่อตอน**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  พรอลวนคนอลเวง ใน Anime News Network
หมวดหมู่:การ์ตูนญี่ปุ่นแนวโชเน็ง‎
หมวดหมู่:อนิเมะและมังงะเกี่ยวกับเบสบอล‎
ซีคิดส์ เอ๊กซ์เพรส

ซี-คิดส์ เอ๊กซ์เพรส (C-Kids Express) หรือชื่อเดิมว่า ซี-คิดส์ (C-Kids) เป็นหนังสือการ์ตูนรายสัปดาห์ ของ สำนักพิมพ์สยามอินเตอร์คอมิกส์ ในเครือสยามกีฬา การ์ตูนในเล่มเป็นการ์ตูนที่ตีพิมพ์ลงในนิตยสารโชเน็นจัมป์รายสัปดาห์ ของสำนักพิมพ์ชูเอฉะ จากประเทศญี่ปุ่น วางตลาดครั้งแรกเมื่อวันที่ 22 สิงหาคม พ.ศ. 2537 โดยช่วงแรกของการวางจำหน่ายนั้นจะเป็นแบบเปิด ซ้ายไปขวา แต่พอมาถึงฉบับของวันที่ 20 ธันวาคม พ.ศ. 2547 ได้เปลี่ยนรูปโฉมมาเป็นอ่านแบบ ขวาไปซ้าย ตามต้นฉบับญี่ปุ่น โดยปกของเล่มที่เปิดจาก ขวาไปซ้าย อย่างสมบูรณ์เล่มแรกคือเรื่อง นักรบเหล็กเทวะ และในปัจจุบัน C-Kids Express ได้ปิดตัวลงในฉบับของวันที่ 3 ตุลาคม พ.ศ. 2559 

**รายชื่อการ์ตูนที่เคยตีพิมพ์ในหนังสือ**

**การ์ตูนที่ยังตีพิมพ์ลงในซีคิดส์ก่อนปิดตัว**

**การ์ตูนญี่ปุ่น**
 วันพีซ- กินทามะ- โทริโกะ- รักลวงป่วนใจ- ยอดนักปรุงโซมะ- มายฮีโร่ อคาเดเมีย

**การ์ตูนไทย**
 แว่วกริ่งกังสดาล- เจ้าหนูข้าวจี่- สาวนักวาดxนายพ่อครัว

**การ์ตูนที่เคยตีพิมพ์ลงในซีคิดส์**

**การ์ตูนญี่ปุ่น**
 กัปตันซึบาสะ- กัปตันซึบาสะ ภาคเยาวชนโลก- กัปตันซึบาสะ ภาค Road to 2002- กัปตันซึบาสะ ภาค Golden 23- เกมกลคนอัจฉริยะ- เกมกลคนอัจฉริยะ R- จอมเกบลูส์- Shaman King - ราชันแห่งภูติ- ซามูไรพเนจร- ดาวตลกฟ้าประทาน- ดี.เกรย์แมน- ไดตะลุยแดนเวทมนตร์ - มืออสูรล่าปีศาจ- ลุยแหลกเกินหลักสูตร- แรช, หมอสาวจอมดีเดือด- บีต นักล่าอสูร- Rookies มือใหม่ไฟแรง- ตำนานเทพประยุทธ์- ชิบะอินุ- เมียวจิน ทูตส่งวิญญาน- โค เทพอสูรพิชิตมาร- หนุ่มน้อยปริศนา เกโด- ฟิชชิ่งบอย พินทาโร่- เรื่องวุ่นๆของนายซากุระ- นักรบเหล็กเทวะ- ไอส์- แบล็คแคท- สำนักงานไขคดีสารพัดปิศาจ ของ มุเฮียว & โรซี่- ไกเซอร์ สไปค์- ซอร์ด เบรเกอร์- แทตทู ฮาร์ทส- Santa!- อาคิโตะ หัตถ์เทวดา- Wāqwāq- เซนจู เทวฤทธิ์พันมือ- Gun Blaze West ปืนประกาศิต- ฮาเดส มัจจุราชชุดขาว- นูเบ มืออสูรล่าปีศาจ- Magico ศึกอภินิหารเจ้าสาวจอมเวทย์- PSYREN- ครูพิเศษจอมป่วน รีบอร์น!- เด็กพันธุ์นรกสั่งลุย (Beelzebub)- อัสแซสซิเนชันคลาสรูม- มายฮีโร่ อคาเดเมีย

**การ์ตูนไทย**
 เอ็กซีคิวชั่นแนล- Around : Breezing on you- ไพรดิบ- สิงหไกรภพ- GetSome! รึนายจะเอา- สงครามดาบล้างโลก- Gaiety Fantasy School/Runs!- Rise ผจญภัยสุดขอบโลก- Kiririn (การ์ตูนสี่ช่อง)- อหังการ์ราชันย์ยักษ์- Holliday Howl

**อ้างอิง**

**ดูเพิ่ม**
 BOOM - นีออซ - KC.Weekly
หมวดหมู่:หนังสือการ์ตูนรายสัปดาห์
หมวดหมู่:นิตยสารการ์ตูนในประเทศไทย
บูม (หนังสือการ์ตูน)

บูม (Boom)  เป็นหนังสือการ์ตูนรายสัปดาห์ เจ้าของคือสำนักพิมพ์เนชั่น เอ็ดดูเทนเมนท์ (NED) ในเครือเนชั่นกรุ๊ป การ์ตูนในเล่มเป็นการ์ตูนที่ขอลิขสิทธ์มาจากนิตยสารโชเน็นจัมป์รายสัปดาห์ ของสำนักพิมพ์ชูเอฉะ ประเทศญี่ปุ่นวางตลาดเมื่อ 19 สิงหาคม พ.ศ. 2537  ในปัจจุบันทางเนชั่น เอ็ดดูเทนเมนท์ ได้ยุติการวางจำหน่ายแล้ว โดยฉบับสุดท้ายได้วางจำหน่ายเมื่อวันที่ 25 มีนาคม พ.ศ. 2557

**รายชื่อการ์ตูนที่เคยตีพิมพ์**
 ดราก้อนบอล (Dragon Ball)- เดธโน้ต (Death Note)- สตีล บอล รัน (Steel Ball Run)- ทาร์จังเจ้าป่าฮาเฮ- พริ๊นซ์ ออฟ เทนนิส (Prince of tennis)- ลักกี้แมน จริง ๆ นะจะบอกให้ (Luckyman)- คุโรโกะ นายจืดพลิกสังเวียนบาส- สแลมดังก์ (Slam Dunk)- อายชีลด์ 21 ไอ้หนูไต้ฝุ่นมะกันบอล (Eyeshield 21)- ฮิคารุเซียนโกะ (Hikaru no go)- เอ็มxซีโร่ (Mx 0)- บลูดราก้อน ราลΩกราด- คอนแทร็คเตอร์ เอ็มแอนด์วาย- ไวลด์ฮาล์ฟ (Wildhalf)- วัยซนคนการ์ตูน- เก๋าโจ๋ โก๋พันธุ์สวย- ชมรมแฮนด์บอล หัวใจสะออน- โกโต้ ประธานเลือดเดือด- นักรบคู่บัลลังก์- รีเทิร์น คนเก่าในร่างใหม่ (Return)- หนุ่มเฮี้ยวพันธุ์ระห่ำ- BOY- แซนด์แลนด์ (Sand Land)- ไอ้หนูแข้งทอง (Whistle)- มากิบาโอ- Joker- The search- ชิงุ มังกรน้อยหมัดสั่ง- เนโกะ มาจินZ  (Nekomajin Z)- ลิลิมุ Kiss- สเก็ต ดานซ์ (Sket Dance)- เคนโด้ ดวล เดือด (Kurogane)- Hungry Joker

**รายชื่อการ์ตูนที่ตีพิมพ์ในนิตยสารก่อนปิดตัว**
 นินจาคาถาโอ้โฮเฮะ (Naruto)- Bleach เทพมรณะ- โจโจ้ ล่าข้ามศตวรรษ- ฮันเตอร์ x ฮันเตอร์ (HunterXHunter)- เรียล (Real)- เอ็กซอร์ซิสต์พันธุ์ปีศาจ (Blue Exorcist)- โซลแคชเชอร์ส- ไซคิหนุ่มพลังจิตอลเวง- เวิลด์ ทริกเกอร์- มีดที่สิบสาม- อภัยมณี ซาก้า- Joe The Sea-Cret Agent

**อ้างอิง**

**ดูเพิ่ม**
 หนังสือการ์ตูนรายสัปดาห์ C-Kids- หนังสือการ์ตูนรายสัปดาห์ KC.Weekly- หนังสือการ์ตูนรายสัปดาห์ นีออซ
หมวดหมู่:หนังสือการ์ตูนรายสัปดาห์
หมวดหมู่:นิตยสารการ์ตูนในประเทศไทย
เดอะบลูมาร์เบิล

เดอะบลูมาร์เบิล ถ่ายโดยลูกเรืออะพอลโล 17 ใน ค.ศ. 1972
เดอะบลูมาร์เบิล (The Blue Marble) เป็นภาพถ่ายโลกที่ถ่ายโดยลูกเรือของยานอวกาศอะพอลโล 17 ขณะเดินทางไปดวงจันทร์เมื่อวันที่ 7 ธันวาคม ค.ศ. 1972 ที่ระยะห่างจากพื้นผิวโลกประมาณ abbr=off ถือเป็นหนึ่งในภาพที่มีการทำซ้ำมากที่สุดในประวัติศาสตร์
ภาพนี้แสดงโลกจากทะเลเมดิเตอร์เรเนียนถึงแอนตาร์กติกา ถือเป็นครั้งแรกที่เส้นโคจรของอะพอลโลทำให้สามารถถ่ายภาพครอบน้ำแข็งขั้วโลกตอนใต้ แม้ว่าซีกโลกใต้ถูกปกคลุมด้วยก้อนเมฆจำนวนมากก็ตาม นอกจากคาบสมุทรอาหรับและเกาะมาดากัสการ์ ชายฝั่งทวีปแอฟริกาเกือบทั้งหมดและมหาสมุทรอินเดียส่วนใหญ่สามารถมองเห็นได้
ภาพคอมโพสิต สร้างโดยนาซาในปี ค.ศ. 2001 (ซ้าย) และ 2002 (ขวา)

**ภาพถ่าย**
ภาพแบบปรับเทียบสี
ภายถ่ายนี้ที่ถ่ายไว้ในวันที่ 7 ธันวาคม ค.ศ. 1972 เป็นหนึ่งในภาพถ่ายที่มีการเผยแพร่อย่างกว้างขวางที่สุดเท่าที่มีมา ตอนถ่ายภาพ นักบินอวกาศทำมุมให้ดวงอาทิตย์อยู่ข้างบน โดยในมุมมองของนักบินอวกาศ โลกที่ค่อนข้างนูนมีรูปร่างและขนาดคล้ายกับลูกแก้ว (glas marble) จึงเป็นที่มาของชื่อภาพนี้
อพอลโล 17 เป็นปฏิบัติการดวงจันทร์ครั้งสุดท้ายที่มีมนุษย์ไปด้วย หลังจากนั้นไม่เคยมีมนุษย์คนไหนได้ไปอยู่ในระยะที่จะสามารถถ่ายภาพโลกทั้งใบอย่างเดอะบลูมาร์เบิลได้อีกเลย

**ดูเพิ่ม**
 เอิร์ธไรซ์ ภาพดาวเคราะห์โลกที่สำคัญอีกหนึ่งภาพ ถ่ายจากยานอพอลโล 8

**เชิงอรรถ**

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
 NASA  history of Blue Marble image releases

**ภาพถ่ายใน ค.ศ. 1972**
  Apollo Image Atlas – Photos from magazine NN of the 70 mm Hasselblad camera used on Apollo 17 (includes the Blue Marble photo and similar photographs)-  Apollo 17 in Real-time – The moment the Blue Marble photo was taken in the context of the rest of the Apollo 17 mission-  A short list of places in which the image has been used

**ภาพคอมโพสิตของนาซาในคริสต์ศตวรรษที่ 21**
  Blue Marble (2002)
**  Blue Marble Mapserver – Web interface for viewing small sections of the above-  Blue Marble: Next Generation (2005; one picture per month)
**  Blue Marble Navigator – Web interface for viewing local sections of the above, incl. links to other such interfaces, download sites, etc.
**  Blue Marble: Next Generation in NASA World Wind-  Wired: "New Satellite Takes Spectacular High-Res Image of Earth", with link to 2012 Composite in Super High Resolution-  "Earth at Night: It's the end of the night as you know it; you'll see fine." – NASA Earth Observatory site with various links around the 2012 and 2017 Black Marble images
หมวดหมู่:โครงการอะพอลโล
หมวดหมู่:ผลงานในปี พ.ศ. 2515