สวนสัตว์

ไฟล์:Chiangmai-zoo02.jpg|thumb|แพนด้ายักษ์ในสวนสัตว์เชียงใหม่
สวนสัตว์ (Zoo, Zoological park) คือ สถานที่จัดแสดงสัตว์ป่านอกถิ่นอาศัย โดยมีวัตถุประสงค์ในการรวบรวมสัตว์นานาชนิดไว้เพื่อประโยชน์ในการศึกษา และอำนวยบริการแก่ประชาชน รวมทั้งสองเสริมและจัดให้มีการบำรุงและผสมพันธุ์สัตว์ต่างๆ ไว้เพื่อมิให้สูญพันธุ์ โดยมีหน้าที่สำคัญคือ 1. การอนุรักษ์ 2. การวิจัย 3. การให้การศึกษา 4. การเป็นสถานที่สำหรับการพักผ่อนหย่อนใจแก่ประชาชน โดยมุ่งหวังให้ผู้เที่ยวชมเข้ามาเรียนรู้ชีวิตของสัตว์ป่าทุกชนิด ไม่ว่าจะเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม สัตว์ปีก สัตว์เลื้อยคลาน สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก และสัตว์น้ำ โดยเน้นให้เห็นสภาพความเป็นอยู่ตามถิ่นกำเนิด (Zoogeographic Theme), ตามสภาพแวดล้อมของ กลุ่มสัตว์ (Ecological Theme),  ตามพฤติกรรม (Behavioral Theme)      

**พัฒนาการของสวนสัตว์**
ในอดีตสวนสัตว์จะเป็นส่วนหนึ่งของสวนของคหบดีหรือคนชั้นสูง ในการสะสมหรือรวบรวมสัตว์ที่หายากเพื่ออวดโชว์กันในแวดวงสังคมชั้นสูง ในยุโรปสวนสัตว์มักเป็นส่วนหนึ่งของพระราชอุทยานและตั้งอยู่ในเขตพระราชวัง เช่น พระราชวังเชินบรุนน์ ในออสเตรีย เดิมสวนสัตว์ในยุคแรกๆนี้ เป็นเพียงกรงหรือคอกกักขังสัตว์ ต่อมามีการรวมเข้ากับสวนหรืออุทยาน มีการปลูกต้นไม้ น้ำพุประดับตกแต่ง
จนปัจจุบันในหลายๆประเทศ ได้ปรับปรุงสวนสัตว์ที่มีอยู่เดิมให้มีสภาพแวดล้อมเหมาะกับสัตว์มากขึ้น ได้แก่ การสร้างคูน้ำ หรือรั้วที่กลมกลืนกับธรรมชาติ และเปิดให้ดูเป็นแหล่งศึกษาหาความรู้ เช่นเดียวกับ พิพิธภัณฑ์ นอกจากนี้ยังพัฒนาจนเป็นธุรกิจของสวนสัตว์ ในภาคเอกชนอาจจัดสร้างสวนสัตว์ที่มีการผสมผสานสวนสนุกหรือสวนที่มีการจัดแสดงอื่นๆเข้าด้วยกัน หรือแบ่งเป็นประเภทย่อยๆของสวนสัตว์ออกไป เช่น พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำ สวนสัตว์กลางคืน สวนนก เป็นต้น
สวนสัตว์ในประเทศไทย มีหน่วยงานราชการ ชื่อ  องค์การสวนสัตว์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ (อสส.) ดูแล โดยมีสวนสัตว์อยู่ภายใต้ความรับผิดชอบทั้งสิ้น 6 แห่ง คือ สวนสัตว์เปิดเขาเขียว สวนสัตว์เชียงใหม่ สวนสัตว์นครราชสีมา สวนสัตว์สงขลา สวนสัตว์อุบลราชธานี และสวนสัตว์ขอนแก่น

**สวนสัตว์ในประเทศไทย**

**สวนสัตว์เปิดกิจการอยู่**

**กรุงเทพมหานคร**
 พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำท้องฟ้าจำลอง- สวนงูธนบุรี- สวนงูสถานเสาวภา- ซาฟารีเวิลด์- สวนสัตว์พาต้า- สวนสัตว์เพื่อนเดรัจฉาน- บางกอก ซี ไลฟ์ โอเชียนเวิลด์- สถานแสดงพันธุ์สัตว์น้ำ เขตจตุจักร

**ปทุมธานี**
 สวนสัตว์ธัญบุรี (เขาดิน 2) (อยู่ระหว่างการก่อสร้าง เปิดกิจการ พ.ศ. 2570)

**กาญจนบุรี**
 สวนสัตว์ค่ายสุรสีห์ มณฑลทหารบกที่ 17- สวนสัตว์เปิดซาฟารีปาร์ค

**ขอนแก่น**
 สวนสัตว์ขอนแก่น (สวนสัตว์เขาสวนกวาง)

**จันทบุรี**
 สวนโลมาโอเอซิส ซีเวิลด์

**ชลบุรี**
 ศูนย์อนุรักษ์พันธุ์เต่าทะเล กองทัพเรือ- สวนผีเสื้อสายทิพย์- สวนสัตว์เปิดเขาเขียว- อุทยานหินล้านปีและฟาร์มจระเข้พัทยา- สถาบันวิทยาศาสตร์ทางทะเลบางแสน- สวนผีเสื้อสายทิพย์

**เชียงใหม่**
 สวนสัตว์เชียงใหม่- เชียงใหม่ ไนท์ซาฟารี

**นครปฐม**
 ลานแสดงช้างและฟาร์มจระเข้สามพราน- สวนสัตว์เทศบาลนครปฐม

**นครราชสีมา**
 ฟาร์มโชคชัย- สวนสัตว์นครราชสีมา- ไร่ปภัสรา

**ภูเก็ต**
 สวนสัตว์คอกช้างกะตะซาฟารี- อควาเรีย ภูเก็ต

**ราชบุรี**
 นิวแลนด์ สวนผึ้ง - เวเนโต้ สวนผึ้ง - สวนสัตว์เปิดเขาประทับช้าง

**ลพบุรี**
 สวนสัตว์ลพบุรี

**ศรีสะเกษ**
 สวนสัตว์สวนสมเด็จพระศรีนครินทร์ศรีสะเกษ

**สงขลา**
 สวนสัตว์สงขลา

**สมุทรปราการ**
 ฟาร์มจระเข้และสวนสัตว์สมุทรปราการ

**สมุทรสงคราม**
 สวนสัตว์วัดบางกุ้ง 

**สระแก้ว**
 Nava Farm Village นาวาฟาร์มวิลเลจ เขาฉกรรจ์

**สุพรรณบุรี**
 สถานแสดงพันธุ์สัตว์น้ำบึงฉวากเฉลิมพระเกียรติ

**อุบลราชธานี**
 สวนสัตว์อุบลราชธานี

**นครศรีธรรมราช**
 สวนสัตว์เปิดท่าลาด เทศบาลนครศรีธรรมราช

**ตรัง**
 พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำราชมงคลตรัง

**ระยอง**
 สถานแสดงพันธุ์สัตว์น้ำ

**สวนสัตว์ในอดีต**
 สวนสัตว์ดุสิต (ปิดกิจการ 30 กันยายน พ.ศ. 2561)- สวนเสือศรีราชา (ปิดกิจการ 14 กรกฎาคม พ.ศ. 2564)- สวนสัตว์ภูเก็ต (ปิดกิจการ พ.ศ. 2563)

**สวนสัตว์ในประเทศต่างๆ**

**อ้างอิง**

**ดูเพิ่ม**
 องค์การสวนสัตว์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  เว็บไซต์องค์การสวนสัตว์ ในพระบรมราชูปถัมภ์
หมวดหมู่:สัตววิทยา