วงศ์ปลากระเบนหางสั้น

วงศ์ปลากระเบนหางสั้น (Freshwater stingray, River stingray, Short-tail stingray) เป็นปลากระเบนวงศ์หนึ่ง ใช้ชื่อวงศ์ว่า Potamotrygonidae
โดยคำว่า "Potamotrygon" เป็นภาษากรีก (Ποταμός; potamos) แปลว่า "แม่น้ำ" และภาษากรีกคำว่า "trygon" แปลว่า "ปลากระเบน"
พบกระจายพันธุ์ในทวีปอเมริกาใต้ มีรูปร่างกลมคล้ายจานข้าวหรือแผ่นซีดี หางมีขนาดสั้นเมื่อเทียบกับปลากระเบนในวงศ์อื่น ๆ  พบทั้งหมด 4 สกุล ในหลายชนิด (ดูในเนื้อหาข้างล่าง) บางชนิดหางสั้นมากจนดูขัดกับขนาดลำตัว เช่น ชนิด Paratrygon aiereba    มีขนาดแตกต่างออกไปตามชนิด  ตั้งแต่มีขนาดไม่เกิน 2 ฟุต เช่น ชนิด Potamotrygon hystrix ไปจนถึงขนาดหนึ่งเมตร เช่น P. motoro 
มีสีสันด้านบนลำตัวและหางสวยงาม บางชนิดมีสีลำตัวเป็นสีดำ และมีลวดลายเป็นลายจุดสีขาว เช่น P.  leopoldi หรือ P. henlei ในบางชนิดมีสีพื้นเป็นสีเหลือง และมีลวดลายสีดำทำให้แลดูคล้ายลายเสือ เช่น P. menchacai ทั้งนี้ลวดลายและสีสันแตกต่างออกไปตามแต่ละตัว ซึ่งในบางครั้งขึ้นอยู่กับถิ่นที่อยู่อาศัยด้วย ทำให้ในชนิดเดียวกัน ยังมีหลายสี หลายลวดลาย อีกด้วย สันนิษฐานว่าเป็นไปเพื่อใช้ในการพรางตัวกับให้กลมกลืนกับสภาพพื้นน้ำ
บริเวณโคนหางมีเงี่ยงแข็งอยู่ 2 ชิ้น ใช้สำหรับป้องกันตัว ซึ่งเงี่ยงนี้มีพิษและมีฤทธิ์ในการทำลายเนื้อเยื่อของสิ่งที่ถูกแทง เคยมีมนุษย์เสียชีวิตมาแล้วจากการโดนเงี่ยงนี้แทงโดยไม่ระมัดระวังตัว เพราะเสียเลือดมาก โดยชาวพื้นเมืองในอเมริกาใต้เรียกว่า "Chucho de rio" แปลว่า "สุนัขทะเล"
โดยปรกติหากินตามพื้นน้ำ ไม่ค่อยขึ้นมาหากินบนผิวน้ำนัก ในพื้นถิ่นถูกใช้เป็นอาหารและตกเป็นเกมกีฬา จากสีสันที่สวยงามและขนาดของลำตัวที่ไม่ใหญ่และหางที่ไม่ยาวเกินไปนัก จึงนิยมเลี้ยงเป็นปลาสวยงาม ซึ่งพบว่า ปลากระเบนในวงศ์นี้สามารถผสมพันธุ์และออกลูกได้ง่ายกว่าปลากระเบนในวงศ์อื่น สามารถผสมพันธุ์และออกลูกในตู้กระจกได้เลย โดยสามารถให้ลูกครั้งละ 4-5 ตัว ถึง 20 ตัว ขึ้นอยู่กับความสมบูรณ์ของพ่อแม่ปลาและสายพันธุ์ จึงทำให้ได้รับความนิยมมาก ในบางครั้งมีการผสมข้ามสายพันธุ์เพื่อให้เกิดเป็นสายพันธุ์ใหม่ สีสันและลวดลายใหม่ ที่ไม่สามารถระบุชื่อทางวิทยาศาสตร์ได้ด้วย
ซึ่งปลากระเบนในวงศ์นี้เป็นปลาน้ำจืดทั้งหมด แตกต่างไปจากปลากระเบนในวงศ์ปลากระเบนธง ที่พบในน้ำจืดหรือน้ำกร่อยเพียงบางชนิดเท่านั้น และด้วยความที่พบการแพร่กระจายพันธุ์เฉพาะแหล่งน้ำในทวีปอเมริกาใต้เท่านั้น จึงทำให้มีการสันนิษฐานเรื่องธรณีสัณฐานของโลกว่า ในยุคก่อนประวัติศาสตร์ บริเวณที่เป็นทวีปอเมริกาใต้และแม่น้ำอเมซอนเคยเป็นทะเลมาก่อน ก่อนที่จะมีการเปลี่ยนแปลงทางธรณีวิทยา และปลากระเบนที่เป็นบรรพบุรุษของวงศ์นี้ก็ได้เข้ามาอยู่อาศัย และวิวัฒนาการจนสามารถอยู่ในน้ำจืดสนิทได้

**การจำแนก**
ไฟล์:Paratrygon ajereba.jpg|thumb|200px|ปลากระเบนแอปเปิล (Paratrygon aiereba)- สกุล Heliotrygon Carvalho & Lovejoy, 2011
** Heliotrygon gomesi Carvalho & Lovejoy, 2011 
** Heliotrygon rosai Carvalho & Lovejoy, 2011 - สกุล Paratrygon A. H. A. Duméril, 1865
** Paratrygon aiereba Walbaum, 1792 (ปลากระเบนแอปเปิล)- สกุล Plesiotrygon Rosa, Castello & Thorson, 1987
** Plesiotrygon iwamae Rosa, Castello & Thorson, 1987 (ปลากระเบนหางยาว)
** Plesiotrygon nana Carvalho & Ragno, 2011 - สกุล Potamotrygon Garman, 1877
** Potamotrygon amandae Loboda & M. R. de Carvalho, 2013
** Potamotrygon boesemani Rosa, M. R. de Carvalho & Almeida Wanderley, 2008 (ปลากระเบนจักรพรรดิ)  
** Potamotrygon brachyura (Günther, 1880)
** Potamotrygon constellata (Vaillant, 1880)
** Potamotrygon falkneri Castex & Maciel, 1963
** Potamotrygon henlei (Castelnau, 1855) (ปลากระเบนเฮนไล)
** Potamotrygon humerosa Garman, 1913
** Potamotrygon hystrix (J. P. Müller & Henle, 1834) (ปลากระเบนฮิสทริค)
** Potamotrygon leopoldi Castex & Castello, 1970 (ปลากระเบนโปลกาด๊อท)
** Potamotrygon limai Fontenelle, J. P. C. B. da Silva & M. R. de Carvalho, 2014
** Potamotrygon magdalenae (A. H. A. Duméril, 1865)
** Potamotrygon marinae Deynat, 2006
** Potamotrygon motoro (J. P. Müller & Henle, 1841) (ปลากระเบนโมโตโร่)
** Potamotrygon ocellata (Engelhardt, 1912)
** Potamotrygon orbignyi (Castelnau, 1855)
** Potamotrygon pantanensis Loboda & M. R. de Carvalho, 2013
** Potamotrygon schroederi Fernández-Yépez, 1958 
** Potamotrygon schuhmacheri Castex, 1964 
** Potamotrygon scobina Garman, 1913 
** Potamotrygon signata Garman, 1913
** Potamotrygon tatianae J. P. C. B. da Silva & M. R. de Carvalho, 2011
** Potamotrygon tigrina M. R. de Carvalho, Sabaj Pérez & Lovejoy, 2011 (ปลากระเบนไทเกอร์) 
** Potamotrygon yepezi Castex & Castello, 1970

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  ข้อมูลย่อๆ ของ กระเบนน้ำจืดfix-attempted=yes -  เว็บไซต์กระเบนหางสั้น
หมวดหมู่:ปลาน้ำจืด
หมวดหมู่:ปลาตู้
หมวดหมู่:ปลาทวีปอเมริกาใต้
หมวดหมู่:ปลาแบ่งตามวงศ์
หมวดหมู่:ปลามีพิษ
หมวดหมู่:วงศ์ปลากระเบนหางสั้น