สวนพฤกษศาสตร์

สวนพฤกษศาสตร์ เป็นสถาบันทางวิชาการที่เป็นแหล่งรวบรวมพรรณพืชต่าง ๆ เอาไว้เพื่อทำการอนุรักษ์ ศึกษา วิจัยทางวิทยาศาสตร์โดยเฉพาะทางด้านพฤกษศาสตร์หรือวิทยาศาสตร์ว่าด้วยพืช โดยมักจะมีการปลูกรวบรวมไว้เป็นหมวดหมู่ ตามแต่ละนโยบาย ลักษณะพื้นที่ และงบประมาณของสวนพฤกษศาสตร์นั้น ๆ เช่น สวนกล้วยไม้ สวนสมุนไพร สวนพืชให้สี สวนพืชมีพิษ หรือ ตามการจัดจำแนกพืชเป็นวงศ์ต่าง ๆ เช่น วงศ์ปาล์ม วงศ์ขิงข่า เป็นต้น โดยสวนพฤกษศาสตร์ที่มีมาตรฐานจะมีองค์ประกอบที่สำคัญ เช่น แปลงรวบรวมพรรณพืช ห้องสมุด หอพรรณไม้ ห้องปฏิบัติการ นอกจากงานด้านอนุรักษ์พืชแล้ว ยังเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านพืชสำหรับการศึกษาของนักวิจัย นักเรียนนักศึกษา หรือตอบสนองต่อการเป็นแหล่งท่องเที่ยวและสถานพักผ่อนหย่อนใจ ซึ่งแนวโน้มในปัจจุบันสวนพฤกษศาสตร์จะต้องตอบสนองต่อความเป็นอยู่ของมนุษย์ เช่น การเป็นแหล่งพันธุกรรมให้แก่ชุมชนในท้องถิ่น

**สวนพฤกษศาสตร์ และสวนรุกขชาติในประเทศไทย**

**สวนพฤกษศาสตร์**
 สวนพฤกษศาสตร์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ จังหวัดเชียงใหม่ (องค์การสวนพฤกษศาสตร์)- สวนพฤกษศาสตร์ 100 ปี กรมป่าไม้  จังหวัดสระแก้ว- สวนพฤกษศาสตร์ภาคตะวันออก (เขาหินซ้อน) จังหวัดฉะเชิงเทรา- สวนพฤกษศาสตร์ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (ดงฟ้าห่วน) จังหวัดอุบลราชธานี- สวนพฤกษศาสตร์ภาคกลาง (พุแค) จังหวัดสระบุรี- สวนพฤกษศาสตร์ภาคใต้ (เขาช่อง) จังหวัดตรัง- สวนพฤกษศาสตร์สากลภาคใต้ (ทุ่งค่าย) จังหวัดตรัง- สวนพฤกษศาสตร์พัทลุง จังหวัดพัทลุง- สวนพฤกษศาสตร์ชายแดนภาคใต้ จังหวัดนราธิวาส

**สวนพฤกษศาสตร์วรรณคดี 4 แห่ง**
 สวนพฤกษศาสตร์วรรณคดีภาคกลาง จังหวัดราชบุรี   - สวนพฤกษศาสตร์วรรณคดีภาคเหนือ  จังหวัดเชียงใหม่  - สวนพฤกษศาสตร์วรรณคดีภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จังหวัดร้อยเอ็ด  - สวนพฤกษศาสตร์วรรณคดีภาคใต้ จังหวัดสงขลา 

**สวนรวมพรรณไม้ป่า 60 พรรษามหาราชินี  4 แห่ง**
 สวนรวมพรรณไม้ป่า 60 พรรษามหาราชินี ภาคกลาง  จังหวัดราชบุรี - สวนรวมพรรณไม้ป่า 60 พรรษามหาราชินี ภาคเหนือ จังหวัดเชียงใหม่- สวนรวมพรรณไม้ป่า 60 พรรษามหาราชินี ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ  จังหวัดอุดรธานี- สวนรวมพรรณไม้ป่า 60 พรรษามหาราชีนี ภาคใต้  จังหวัดนราธิวาส

**สวนรุกขชาติ 55 แห่ง**
ภาคเหนือ - สวนรุกขชาติสกุโณทยาน  จังหวัดพิษณุโลก- สวนรุกขชาติบ้านแพะ  จังหวัดอุตรดิตถ์ - สวนรุกขชาติซับชมภู  จังหวัดเพชรบูรณ์ - สวนรุกขชาติเมืองราด  จังหวัดเพชรบูรณ์- สวนรุกขชาติผาเมือง  จังหวัดเพชรบูรณ์- สวนรุกขชาติ 100 ปี กรมป่าไม้ (ซับสมบูรณ์)  จังหวัดนครสวรรค์- สวนรุกขชาติกาญจนกุมาร  จังหวัดพิจิตร- สวนรุกขชาติห้วยทรายขาว  จังหวัดแพร่- สวนรุกขชาติห้วยโรง  จังหวัดแพร่- สวนรุกขชาติช่อแฮ  จังหวัดแพร่ - สวนรุกขชาติห้วยทาก  จังหวัดลำปาง- สวนรุกขชาติพระบาท  จังหวัดลำปาง- สวนรุกขชาติห้างฉัตร  จังหวัดลำปาง - สวนรุกขชาติแช่แห้ง  จังหวัดน่าน- สวนรุกขชาติห้วยน้ำอุ่น  จังหวัดน่าน- สวนรุกขชาติเขาดินไพรวัน  จังหวัดสุโขทัย- สวนรุกขชาติโป่งสลี  จังหวัดเชียงราย - สวนรุกขชาติไม้เมืองหนาว  จังหวัดเชียงใหม่- สวนรุกขชาติห้วยแก้ว  จังหวัดเชียงใหม่- สวนรุกขชาติแม่สุริน  จังหวัดแม่ฮ่องสอน - สวนรุกขชาติห้วยชมภู  จังหวัดแม่ฮ่องสอน- สวนรุกขชาติ 100 ปี กรมป่าไม้ (ดอยหมากหินหอม) จังหวัดแม่ฮ่องสอน- สวนรุกขชาติโป่งแข่  จังหวัดแม่ฮ่องสอน
ภาคกลาง - สวนรุกขชาติมวกเหล็ก  จังหวัดสระบุรี - สวนรุกขชาติเขาฉกรรจ์  จังหวัดสระแก้ว  - สวนรุกขชาติน้ำตกวังก้านเหลือง จังหวัดลพบุรี  - สวนรุกขชาติค่ายบางระจัน  จังหวัดสิงห์บุรี  - สวนรุกขชาติคูเมือง  จังหวัดสิงห์บุรี  - สวนรุกขชาติถ้ำจอมพล  จังหวัดราชบุรี  - สวนรุกขชาติดอนเจดีย์  จังหวัดสุพรรณบุรี  - สวนรุกขชาติด่านช้าง  จังหวัดสุพรรณบุรี  - สวนรุกขชาติกำแพงแสน  จังหวัดนครปฐม  - สวนรุกขชาติ 100 ปี กรมป่าไม้ (ทุ่งขนาย) จังหวัดเพชรบุรี  
ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ- สวนรุกขชาติน้ำผุดทัพลาว จังหวัดชัยภูมิ- สวนรุกขชาติ 100 ปี กรมป่าไม้ (ภูกุ้มข้าว)  จังหวัดชัยภูมิ- สวนรุกขชาติพุทธมณฑล  จังหวัดมหาสารคาม- สวนรุกขชาติท่าสองคอน  จังหวัดมหาสารคาม - สวนรุกขชาติดงมะอี่  จังหวัดร้อยเอ็ด- สวนรุกขชาติดอนหัวนาค  จังหวัดร้อยเอ็ด - สวนรุกขชาติโพนทราย  จังหวัดร้อยเอ็ด - สวนรุกขชาติ 100 ปี กรมป่าไม้ (ปากปวน)  จังหวัดเลย - สวนรุกขชาติภูข้าว  จังหวัดเลย - สวนรุกขชาติอุบลวนารมย์  จังหวัดอุบลราชธานี- สวนรุกขชาติ 100 ปี กรมป่าไม้ (น้ำตกสำโรงเกียรติ)  จังหวัดศรีสะเกษ - สวนรุกขชาติดงบังอี่  จังหวัดมุกดาหาร- สวนรุกขชาติน้ำตกธารทอง  จังหวัดหนองคาย- สวนรุกขชาติวังปอพาน  จังหวัดนครพนม
ภาคตะวันออกเฉียงใต้- สวนรุกขชาติหนองตาอยู่  จังหวัดชลบุรี- สวนรุกขชาติเพ  จังหวัดระยอง  - สวนรุกขชาติหนองสนม  จังหวัดระยอง 
ภาคตะวันออก - สวนรุกขชาติสมเด็จพระปิ่นเกล้า  จังหวัดฉะเชิงเทรา  
ภาคใต้- สวนรุกขชาติเขาพุทธทอง  จังหวัดสุราษฎร์ธานี  - สวนรุกขชาติรักษะวาริน  จังหวัดระนอง - สวนรุกขชาติถ้ำเขานุ้ย  จังหวัดสงขลา - สวนรุกขชาติพฤกษามหาราชินี  จังหวัดปัตตานี 

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  สำนักวิจัยการอนุรักษ์ป่าไม้และพันธุ์พืช

หมวดหมู่:สวนพฤกษชาติ