รัฐในอารักขา

ตามกฎหมายระหว่างประเทศ รัฐในอารักขา (protectorate; protected state) หมายถึงรัฐกึ่งเอกราช มีผู้ปกครองเป็นบุคคลในท้องถิ่น แต่ยอมอยู่ภายใต้การคุ้มครองของประเทศอื่นซึ่งเข้มแข็งกว่า ทั้งนี้ก็เพื่อเป็นการป้องกันภัยจากประเทศที่สาม รัฐในอารักขามักจะมอบสิทธิพิเศษทางการค้าและอนุญาตให้ผู้คุ้มครองเข้าใช้ดินแดนบางส่วนในรัฐของตนเพื่อเป็นการตอบแทนความคุ้มครอง กล่าวโดยสรุปคือมีอำนาจปกครองตนเอง แต่ไม่มีอำนาจเกี่ยวกับการทหารและการต่างประเทศ

**เบลเยียม**
รวันดา
*บุรุนดี

**สหราชอาณาจักร**

**ทวีปเอเชีย**
ตะวันออกกลาง
*อาณานิคมเอเดน (1873–1967) - รู้จักกันในชื่อ สหพันธรัฐอาระเบียใต้ (1962–1967) ปัจจุบันคือ เยเมน
*รัฐสุลต่านอียิปต์ (1914–1922)
*อียิปต์และซูดานของบริเตน (1899–1956; ปกครองดินแดนร่วมกัน)
*ดินแดนตะวันออกกลางเปอร์เซียในอาณัติของบริเตน (1822–1971)
**บาห์เรน (1880–1971)
**คูเวต (1899–1961)
**กาตาร์ (1916–1971)
**รัฐทรูเชียล, ต่อมาเป็น สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (1892–1971)
*บริติชโซมาลิแลนด์ (1887–1960)
เอเชียตะวันออกเฉียงใต้
*ราชอาณาจักรซาราวัก (1888–1946)
*บริติชบอร์เนียวเหนือ (1888–1946)
*บรูไน (1888–1984)
*สหพันธรัฐมาลายา (1948–1957)
**สหพันธรัฐมลายู (1895–1946)
***เนอเกอรีเซิมบีลัน (1888–1895)
****ซูไงอูจง (1873–1888)
****จาลาบู (1886–1895)
***ปะหัง (1888–1895)
***เปรัก (1874–1895)
***เซอลาโงร์ (1875–1895)
**รัฐนอกสหพันธรัฐ (1904/09-1946)
***ยะโฮร์ (1904–1946)
***เกอดะฮ์ (1909–1946)
***กลันตัน (1909–1946)
***ปะลิส (1909–1946)
***ตรังกานู (1909–1946)
เอเชียใต้
*รัฐมหาราชา (ถึง 1947)
*มัลดีฟส์ในอารักขา (1887–1965)
*สิกขิม (1910–1975)
รัฐในพิทักษ์
*อัฟกานิสถาน (1879–1919)
*ภูฏาน (1910–1947)
*ราชอาณาจักรเนปาล (1815–1923) (1815-1923)

**ทวีปอเมริกา**
บาร์เบโดส (ค.ศ.1627–1652)  
*Mosquito Coast (ค.ศ.1655–1860) 

**ทวีปแอฟริกา**
แอฟริกาตะวันออก
*บริษัทแอฟริกาตะวันออกของสหราชอาณาจักร
**ยูกันดาในอารักขา (ค.ศ. 1894–1962)
**เคนยา (อาณานิคมสหราชอาณาจักร) (ค.ศ. 1920–1963) - ในขณะนั้นใช้ชื่อว่า แอฟริกาตะวันออกในอารักขา
**ดินแดนแทนกันยีกา (แผ่นดินใหญ่ของแทนซาเนีย)
**สุลต่านแห่งแซนซิบาร์ (ดินแดนเกาะของแทนซาเนีย)
*บริติชมอริเชียส (ค.ศ. 1810–1968) 
แอฟริกาตะวันตก
*อาณานิคมและรัฐในอารักขาแกมเบีย (ค.ศ. 1894–1965)
*โกลด์โคสต์ (อาณานิคมสหราชอาณาจักร) (ค.ศ. 1902–1957)
*อาณานิคมและรัฐในอารักขาไนจีเรีย (ค.ศ. 1914–1960)
**ชายฝั่งไนเจอร์ในอารักขา (ค.ศ. 1884–1900)
**ไนจีเรียเหนือในอารักขา (ค.ศ. 1900–1914)
**ไนจีเรียใต้ในอารักขา (ค.ศ. 1900–1914)
*เซียร์ราลีโอน (ค.ศ.1896–1961)
แอฟริกากลาง
*สหพันธรัฐโรดีเชียและไนแอซาแลนด์ (1953–1963)
**ไนแอซาแลนด์ (ค.ศ.1893–1964) - รู้จักกันในชื่อ แอฟริกากลางในอารักขา ระหว่าง ค.ศ. 1893–1907 ปัจจุบันคือ มาลาวี
**โรดีเซียเหนือ (ค.ศ.1924–1964) - ปัจจุบันคือ แซมเบีย
**โรดีเซียใต้ (ค.ศ. 1979–1980) - ปัจจุบันคือซิมบับเว
แอฟริกาใต้
*บาซูโตแลนด์ (ค.ศ. 1884-1966) - ปัจจุบันคือ เลโซโท 
*เบชวนนาแลนด์ (ค.ศ. 1884–1966)
*บารอทเซแลนด์ (ค.ศ. 1900-1964) 
*สวาซิแลนด์ (ค.ศ. 1902–1968)
*เซาท์-เวสต์แอฟริกา (นามิเบีย)
**วอลวิสเบย์ในอารักขา (ค.ศ. 1878–1884)

**ทวีปโอเซียเนีย**
ดินแดนนิวกินี (ค.ศ. 1914–1965) - ปัจจุบันคือ ปาปัวนิวกินี
*หมู่เกาะโซโลมอนของอังกฤษ (ค.ศ. 1893–1978)
*หมู่เกาะคุก (ค.ศ. 1888–1901)
*หมู่เกาะกิลเบิร์ตและเอลลิส (ค.ศ. 1892–1916)
*นีอูเอ (ค.ศ. 1900–1901)
*โตเกเลา (ค.ศ. 1877–1916)
*ตองงา (ค.ศ. 1900–1970)

**จีน**
Khanate of Kokand (1774–1798)
*Gorkha Kingdom (1793–1816)
*ราชวงศ์เหงียน (1803–1885, ต่อมาได้ถูกฝรั่งเศสยึดไป)
*อาณาจักรริวกิว (1644–1879, ต่อมาได้ถูกญี่ปุ่นยึดไป)
*ทิเบต (1720-1911)

**เนเธอร์แลนด์**
อารูบา, กือราเซา, ซินต์มาร์เติน (ในปัจจุบันทั้งหมดเป็นประเทศองค์ประกอบ, ในอดีตเป็นส่วนหนึ่งของเนเธอร์แลนด์แอนทิลลีส)
*บรรดารัฐสุลต่านในหมู่เกาะอินเดียตะวันออกของดัตช์ (อินโดนีเซียปัจจุบัน)

**ฝรั่งเศส**
อินโดจีนของฝรั่งเศส 
**กัมพูชา (1867–1893)
**อันนัมและตังเกี๋ย (1884–1887)
**ลาว (1893–1899)
*จันทบุรี (1893–1904)
*ซาร์ (1947–1956)
*คอโมโรส
*จิบูตี
*มอริเตเนีย
*โมร็อกโก - ดินแดนส่วนใหญ่ของรัฐสุลต่านอยู่ภายใต้การปกครองของโมร็อกโกในอารักขาของฝรั่งเศส (30 มีนาคม 1912 - 2 มีนาคม 1956)
**ดินแดนตอนเหนือของโมร็อกโก อยู่ภายใต้การปกครองของโมร็อกโกในอารักขาของสเปน ในช่วงเวลาเดียวกัน
*รัฐ มาดากัสการ์ ดั้งเดิม
**อาณาจักรเมรีนา
*ตูนิเซีย
*เบนิน
**ดานโฮเม โดยการอารักขาของฝรั่งเศส,จากปี 1889
**ปอร์โต-โนโวในอารักขาของฝรั่งเศส, 23 กุมภาพันธ์ 1863 - 2 มกราคม 1865. โคโตนูในอารักขาของฝรั่งเศส, 19 พฤษภาคม 1868. ปอร์โต-โนโว ในอารักขาของฝรั่งเศส, 14 เมษายน 1882.
*สาธารณรัฐแอฟริกากลาง
**รัฐในอารักขาของฝรั่งเศสเหนือDar al-Kuti (1912 Sultanate suppressed by the French), 12 December 1897
**รัฐในอารักขาของฝรั่งเศสเหนือรัฐสุลต่านBangassou, 1894
*บูร์กินาฟาโซ
*ชาด
*กินี
*ไนเจอร์
*เซเนกัล
*เฟรนช์โปลินีเซีย
*หมู่เกาะวาลิสและหมู่เกาะฟูตูนา

**เยอรมนี**
เยอรมันนิวกินี
*หมู่เกาะมาร์แชลล์
*นาอูรู
*ส่วนเหนือของหมู่เกาะโซโลมอน
*เยอรมันซามัว (ชื่อเดิมของซามัวตะวันตก)
*รัฐสุลต่านวิตู, ในเคนยา
*แอฟริกาตะวันตกเฉียงใต้ของเยอรมนี (ต่อมาคือ นามิเบีย)
*โตโกแลนด์
*รวันดา
*อูรุนดี

**อิตาลี**
แอลเบเนีย (1917-1920, 1939-1940)
*รัฐเอกราชโครเอเชีย (1941–1943)
*โมนาโก อยู่ภายใต้การอารักขาของราชอาณาจักรซาร์ดิเนีย ตั้งแต่ 20 พ.ย. 1815 ถึง 1860
*จักรวรรดิเอธิโอเปีย: (1889-1896)
*ลิเบีย: (1912-1919)

**ญี่ปุ่น**
 เกาหลี (1905–1910) 
*อินโดจีน (1940-1945)
*ฟิลิปปินส์ (1941-1945)
*อินโดนีเซีย (1942-1945)

**โปรตุเกส**
ราชอาณาจักรคองโก (1390-1914)
*Cabinda (Portuguese Congo) (1885–1974)
*จักรวรรดิกาซา (1824-1895)
*Angoche Sultanate (1903-1910)

**รัสเซีย**
Regulamentul Organic (1834–1858)
*เอมิเรตบูคารา (1873–1920)
*รัฐข่านคีวา (1873–1920)
*เครือจักรภพโปแลนด์-ลิทัวเนีย (1768–1789, 1792–1795)

**ไทย**
ราชรัฐห่าเตียน (1785–1809)

**สหรัฐ**
คิวบา (1902-1904)
*ปานามา (1903-1979)
*ฮอนดูรัส (1903-1925)
*นิการากัว (1912-1933)
*สาธารณรัฐโดมินิกัน (1914-1924)
*รัฐสุลต่านซูลู (1903-1915)
*เครือรัฐฟิลิปปินส์

**เวียดนาม**
ราชรัฐห่าเตียน (1707–1832)

**สหประชาชาติ**
แคว้นปาปัวตะวันตก (ขณะนั้นเรียกว่านิวกินีตะวันตกหรืออีเรียนตะวันตก), United Nations Temporary Executive Authority, 1962-1963.
*กัมพูชา, องค์กรบริหารชั่วคราวแห่งสหประชาชาติในกัมพูชา, 1992-1993.
*Eastern Croatia, United Nations Transitional Authority for Eastern Slavonia, Baranja and Western Sirmium, 1996-1998.
*ติมอร์ตะวันออก, องค์กรบริหารชั่วคราวแห่งสหประชาชาติในติมอร์ตะวันออก, 1999-2002.
*คอซอวอ, องค์กรบริหารชั่วคราวแห่งสหประชาชาติในคอซอวอ สิ้นสุดเมื่อ ค.ศ. 1999.

**ดูเพิ่ม**
 ราชอาณาจักรเครือจักรภพ- การมีอำนาจเหนือประเทศราช- ประเทศราช- เครื่องราชบรรณาการ- อาณานิคม

**อ้างอิง**

หมวดหมู่:ลัทธิล่าอาณานิคม
หมวดหมู่:รัฐแบ่งตามสถานภาพอำนาจ
หมวดหมู่:ดินแดนในภาวะพึ่งพิง
หมวดหมู่:รัฐบริวาร