ยุคเฮเซ

ยุคเฮเซ (Heisei jidai) เป็นชื่อยุคและชื่อรัชศกของประเทศญี่ปุ่นในรัชสมัยของสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะ ตั้งแต่วันที่ 8 มกราคม ค.ศ. 1989 ถึงวันที่ 30 เมษายน ค.ศ. 2019 ซึ่งเป็นวันที่สละราชสมบัติ รัชศกเฮเซเริ่มต้นเมื่อวันที่ 8 มกราคม ค.ศ. 1989 โดยเริ่มนับจากวันที่สมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิลำดับที่ 125 ในวันหลังวันสวรรคตของสมเด็จพระจักรพรรดิฮิโระฮิโตะ พระราชบิดา ตามธรรมเนียมของประเทศญี่ปุ่น สมเด็จพระจักรพรรดิฮิโรฮิโตะได้รับการขนานพระนามว่า "จักรพรรดิโชวะ" เมื่อวันที่ 31 มกราคม ค.ศ. 1989
ด้วยเหตุนี้ ปี ค.ศ. 1989 จึงนับเป็นศักราชโชวะปีที่ 64 จนถึงวันที่ 7 มกราคม ค.ศ. 1989 และเป็นศักราชเฮเซปีที่ 1 (gannen มีความหมายว่า "ปีแรก") ตั้งแต่วันที่ 8 มกราคมเป็นต้นไป ยุคเฮเซสิ้นสุดเมื่อวันที่ 30 เมษายน ค.ศ. 2019 (ศักราชเฮเซปีที่ 31) ซึ่งเป็นวันที่มีพระราชพิธีสละราชบัลลังก์ดอกเบญจมาศของสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะ ยุคถัดจากยุคเฮเซคือยุคเรวะ เริ่มต้นในวันที่ 1 พฤษภาคม ค.ศ. 2019 ในเวลาเที่ยงคืนตามเวลาท้องถิ่นญี่ปุ่น ซึ่งเป็นวันที่สมเด็จพระจักรพรรดินารูฮิโตะขึ้นเถลิงถวัลยราชสมบัติ

**ประวัติและความหมาย**
เมื่อวันที่ 7 มกราคม ค.ศ. 1989 เวลา 7.55 น. ตามเวลามาตรฐานญี่ปุ่น โชอิจิ ฟูจิโมริ จางวางใหญ่แห่งสำนักพระราชวังญี่ปุ่นได้ประกาศว่าจักรพรรดิฮิโรฮิโตะเสด็จสวรรคตเมื่อเวลา 6.33 น. ตามเวลามาตรฐานญี่ปุ่นและได้เปิดเผยรายละเอียดเกี่ยวกับพระโรคมะเร็งของพระองค์เป็นครั้งแรก ไม่นานหลังจากการสวรรคตของจักรพรรดิ เคโซ โอบูจิ เลขาธิการใหญ่แห่งสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรีญี่ปุ่นในขณะนั้น (ภายหลังเป็นนายกรัฐมนตรีญี่ปุ่น) ได้ประกาศการสิ้นสุดของรัชศกโชวะและประกาศชื่อ "เฮเซ" เป็นชื่อรัชศกใหม่ของจักพรรดิพระองค์ใหม่  
โอบูจิได้อธิบายความของชื่อ "เฮเซ" ว่ามีที่มาจากการนำตัวอักษรจีนมาจากประโยคที่มีความหมายเป็นมงคลจากบันทึกประวัติศาสตร์และปรัชญาของจีนสองเล่ม คือฉื่อจี้ (史記 Shǐjì) และชูจิง (書経 Shūjīng) ในฉื่อจี้ มีประโยคว่า "内平外成" (nèi píng wài chéng; คัมบุง: 内平かに外成る Uchi tairaka ni soto naru "สันติสุขทั้งในและนอกดินแดน") ปรากฏในส่วนที่สรรเสริญการปกครองด้วยพระอัจฉริยภาพของพระเจ้าชุ่น จักรพรรดิในตำนานของจีน ในชูจิง ปรากฏประโยคว่า "地平天成" (dì píng tiān chéng; คัมบุง: 地平かに天成る Chi tairaka ni ten naru, "สันติสุขทั้งฟ้าดิน") ด้วยการนำความหมายของสองประโยคนี้มารวมเข้าด้วยกัน "เฮเซ" จึงมีความหมายว่า "สันติสุขทุกหนแห่ง" ยุคเฮเซเริ่มต้นทันทีในวันหลังการขึ้นครองราชย์ของสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะเมื่อวันที่ 7 มกราคม ค.ศ. 1989
ในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 2016 สมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะทรงมีพระราชดำรัสผ่านทางโทรทัศน์ว่าพระองค์กังวลว่าพระชนมายุที่มากขึ้นของพระองค์จะส่งผลทำให้ไม่สามารถปฏิบัติพระราชกรณียกิจได้เต็มที่ เป็นนัยว่าพระองค์มีพระราชประสงค์จะสละราชย์  สภานิติบัญญัติแห่งชาติได้ผ่านร่างกฎหมายเมื่อเดือนมิถุนายน ค.ศ. 2017 ให้สามารถสืบทอดราชบัลลังก์แก่เจ้าชายนารูฮิโตะ พระราชโอรสของสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะ ภายหลังจากการประชุมสมาชิกสภาราชวงศ์ นายกรัฐมนตรีชินโซ อาเบะได้ประกาศว่าจะกำหนดให้วันที่ 30 เมษายน ค.ศ. 2019 เป็นวันสละราชย์ของสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะ รัชสมัยของเจ้าชายนารูฮิโตะจะเริ่มขึ้นในวันถัดไป 

**เปลี่ยนปีรัชศก**
 7 มกราคม ค.ศ. 1989 : ปีที่ 65 ในรัชสมัยสมเด็จพระจักรพรรดิฮิโระฮิโตะองค์จักรพรรดิเสด็จสวรรคตเป็นอันสิ้นสุดยุครัชศกโชวะหลังจากนั้นไม่นานได้มีการประกาศนามรัชศกใหม่คือ เฮเซ พร้อมกับการขึ้นสืบราชบัลลังก์ของ เจ้าชายอากิฮิโตะ ที่มกุฎราชกุมาร- 8 มกราคม ค.ศ. 1989 : เริ่มต้นปีรัชศกใหม่คือรัชศกเฮเซอย่างเป็นทางการ- 30 เมษายน ค.ศ. 2019 : ปีที่ 31 ในรัชสมัยสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะองค์จักรพรรดิได้สละราชบัลลังก์ให้กับ เจ้าชายนารูฮิโตะ ที่มกุฎราชกุมารเป็นอันสิ้นสุดยุครัชศกเฮเซ

**เหตุการณ์ในยุครัชศกเฮเซ**
 7 มกราคม ค.ศ. 1989 : ปีที่ 65 ในรัชสมัยสมเด็จพระจักรพรรดิฮิโระฮิโตะองค์จักรพรรดิเสด็จสวรรคตด้วยพระโรคมะเร็งหลังจากนั้นไม่นานเจ้าชายอากิฮิโตะพระราชโอรสที่มกุฎราชกุมารพระชนมายุ 55 พรรษาได้ขึ้นสืบราชบัลลังก์ต่อมา- 31 มกราคม ค.ศ. 1989 : สมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะได้ถวายพระนามใหม่ให้กับอดีตจักรพรรดิฮิโรฮิโตะพระราชบิดาตามนามรัชศกว่า จักรพรรดิโชวะ- 12 พฤศจิกายน ค.ศ. 1990 : สมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะได้ประกอบพระราชพิธีราชาภิเษกอย่างเป็นทางการ ณ พระราชวังหลวงโตเกียว- 23 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1991 : สมเด็จพระจักรพรรดิได้ประกอบพระราชพิธีสถาปนาเจ้าชายนารูฮิโตะพระราชโอรสองค์ใหญ่ขึ้นเป็นมกุฎราชกุมาร- 8 สิงหาคม ค.ศ. 2016 : สมเด็จพระจักรพรรดิได้แสดงพระราชประสงค์ที่จะสละราชบัลลังก์ให้กับเจ้าชายนารูฮิโตะองค์มกุฎราชกุมารต่อสาธารณชนเนื่องจากพระชนมายุที่เพิ่มมากขึ้นและพระพลานามัยที่ไม่แข็งแรง- 30 เมษายน ค.ศ. 2019 : สมเด็จพระจักรพรรดิได้ประกอบพระราชพิธีสละราชบัลลังก์ให้กับเจ้าชายนารูฮิโตะ ณ พระราชวังหลวงโตเกียว เป็นอันสิ้นสุดยุครัชศกเฮเซจากนั้นในวันรุ่งขึ้นเจ้าชายนารูฮิโตะได้ประกอบพิธีขึ้นทรงราชย์ ณ พระราชวังหลวงโตเกียว

**ตารางเทียบศักราช**

**อ้างอิง**

หมวดหมู่:ราชวงศ์ญี่ปุ่น
หมวดหมู่:วัฒนธรรมญี่ปุ่น
ฮ