ตระกูลภาษาขร้า–ไท

ตระกูลภาษาขร้า–ไท (Kra–Dai languages) หรือรู้จักกันในนาม ไท–กะได (Tai–Kadai) และ ไดอิก (Daic) เป็นตระกูลภาษาในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ภาคพื้นทวีป จีนตอนใต้ และอินเดียตะวันออกเฉียงเหนือ ภาษาทั้งหมดในตระกูลนี้เป็นภาษาที่มีวรรณยุกต์ เช่น ภาษาไทยและภาษาลาว ซึ่งเป็นภาษาประจำชาติของประเทศไทยและประเทศลาว ตามลำดับ ประชากรประมาณ 93 ล้านคนพูดภาษาตระกูลขร้า–ไท โดยร้อยละ 60 พูดภาษาไทย เอทโนล็อก จัดให้ 95 ภาษาอยู่ในตระกูลนี้ โดย 62 ภาษาอยู่ในสาขาไท

**ภาษาในตระกูล**
ตระกูลภาษาขร้า–ไทประกอบด้วยกลุ่มภาษาที่จัดแบ่งไว้ 5 สาขา ดังนี้- กลุ่มภาษาขร้า (อาจเรียกว่า กะได หรือ เก-ยัง)- กลุ่มภาษากัม-ฉุ่ย (จีนแผ่นดินใหญ่ เรียกว่า ต้ง-ฉุ่ย)- กลุ่มภาษาไหล (เกาะไหหลำ)- กลุ่มภาษาไท (จีนตอนใต้และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้)- ภาษาอังเบ (เกาะไหหลำ เรียกว่า ภาษาเบ)

**กลุ่มภาษาไหล**
 ภาษาเจียมาว (Jiamao) เจียมาว (ไหหลำ)- ภาษาไหล (Hlai) (ไหหลำ)

**กลุ่มภาษาขร้า**
 Yerong (จีนแผ่นดินใหญ่) - ภาษาเก้อหล่าว (Gelao) (เวียดนาม)- ภาษาลาติ (Lachi หรือ Lati) (เวียดนาม) - ภาษาลาติขาว (White Lachi) (เวียดนาม)- ภาษาปู้ยัง (Buyang) (จีนแผ่นดินใหญ่) - ภาษาจุน (Cun) (ไหหลำ)- ภาษาเอน (En) (เวียดนาม)- ภาษากวาเบียว (Qabiao) (เวียดนาม)- ภาษาลาคัว (Laqua) (เวียดนาม) - ภาษาลาฮา (Laha) (เวียดนาม) 

**กลุ่มภาษาไท**
 กลุ่มภาษาไทเหนือ
** ภาษาแสก (ลาว)
** ภาษาจ้วงเหนือ (จีน)
** ภาษาปู้อี (Buyi) (จีน)
** ภาษาไทแมน (ลาว)
** E (จีน)- กลุ่มภาษาไทกลาง
** ภาษาจ้วงใต้ (จีน)
** ภาษาม่านเชาลาน (เวียดนาม)
** ภาษานุง (เวียดนาม)
** ภาษาตั่ย (เวียดนาม)
** ภาษาซึนลาว (Ts'ün-Lao) (เวียดนาม)
** ภาษานาง (เวียดนาม)- กลุ่มภาษาไทตะวันตกเฉียงใต้
** ภาษาไทหย่า (จีน)
** ภาษาพูโก (ลาว)
** ภาษาปาดี (จีน)
** ภาษาไททัญ (เวียดนาม)
** ภาษาตั่ยซาปา (เวียดนาม)
** ภาษาไทโหลง (ไทหลวง) (ลาว)
** ภาษาไทฮ้องจีน (จีน)
** ภาษาตุรุง (อินเดีย)
** ภาษายอง (ไทย)
** ภาษาไทยถิ่นใต้ (ปักษ์ใต้) (ไทย)
** กลุ่มภาษาไทกลาง-ตะวันออก
*** กลุ่มภาษาเชียงแสน
**** ภาษาไทดำ (เวียดนาม)
**** ภาษาไทยถิ่นเหนือ (ภาษาล้านนา, ภาษาไทยวน, คำเมือง) (ไทย)
**** ภาษาพวน (ไทย)
**** ภาษาไทโซ่ง (ไทย)
**** ภาษาไทย (ไทย)
**** ภาษาไทฮ่างตง (เวียดนาม)
**** ภาษาไทขาว (ภาษาไทด่อน) (เวียดนาม)
**** ภาษาไทแดง (ภาษาไทโด) (เวียดนาม)
**** ภาษาไทเติ๊ก (เวียดนาม)
**** ภาษาทูลาว (เวียดนาม)
*** กลุ่มภาษาลาว-ผู้ไท
**** ภาษาลาว (ลาว)
**** ภาษาญ้อ (ไทย)
**** ภาษาผู้ไท (ไทย)
**** ภาษาอีสาน (ภาษาไทยถิ่นอีสาน) (ไทย, ลาว)
*** กลุ่มภาษาไทตะวันตกเฉียงเหนือ (พายัพ)
**** ภาษาอาหม (รัฐอัสสัม เป็นภาษาสูญแล้ว; ภาษาอัสสัมซึ่งเป็นภาษาที่ชาวอาหมใช้ในปัจจุบัน จัดอยู่ในตระกูลภาษาอินโด-ยุโรเปียน)
**** ภาษาอ่ายตน (รัฐอัสสัม)
**** ภาษาลื้อ (ภาษาไทลื้อ) (จีน, เวียดนาม, ไทย, ลาว, พม่า)
**** ภาษาคำตี่ (รัฐอัสสัม, พม่า)
**** ภาษาเขิน (พม่า)
**** ภาษาคำยัง (รัฐอัสสัม)
**** ภาษาพ่าเก (รัฐอัสสัม)
**** ภาษาไทใหญ่ (ภาษาชาน) (พม่า)
**** ภาษาไทใต้คง (ภาษาไทเหนือ) (จีน, เวียดนาม, ไทย, ลาว)

**กลุ่มภาษากัม-ฉุ่ย**
 กลุ่มภาษาลักเกีย-เบียว (จีนแผ่นดินใหญ่)
** ภาษาลักเกีย (Lakkia)
** ภาษาเบียว- ภาษากัม-ฉุ่ย (จีนแผ่นดินใหญ่)
** ภาษาอ้ายจาม (Ai-Cham)
** Cao Miao
** ภาษาต้งเหนือ (Northern Dong)
** ภาษาต้งใต้ (Southern Dong)
** ภาษาคัง (Kang)
** Mak
** ภาษามู่หลาม (Mulam)
** ภาษาเมาหนาน (Maonan)
** ภาษาฉุ่ย (Sui)
** T’en
สาขากัม-ฉุ่ย, เบ และไทมักถูกจัดให้อยู่รวมกันเนื่องจากมีคำศัพท์ที่ใช้ร่วมกันจำนวนมาก (ดูเพิ่มที่กลุ่มภาษากัม-ไท) อย่างไรก็ตามการจัดแบ่งเช่นนี้มีความเห็นที่โต้แย้ง ซึ่งอาจเป็นเพราะมีการแทนที่ศัพท์เข้าไปในสาขาอื่น ความคล้ายกันของระบบหน่วยคำทำให้มีนักภาษาศาสตร์จัดสาขาขร้ากับกัม-ฉุ่ย เป็นกลุ่มขร้า–ไทเหนือทางหนึ่ง และสาขาไหลกับไท เป็นกลุ่มขร้า–ไทใต้อีกทางหนึ่งแทนดังภาพ ตำแหน่งของภาษาอังเบในข้อเสนอดังกล่าวไม่ได้ถูกพิจารณาไปด้วย

**เปรียบเทียบคำศัพท์**

**หมายเหตุ**

**อ้างอิง**

**ข้อมูล**
 year=2017 - year=2009 - year=2006 - year=2002 
*Blench, Roger. 2004.  Stratification in the peopling of China: how far does the linguistic evidence match genetics and archaeology? Paper for the Symposium "Human migrations in continental East Asia and Taiwan: genetic, linguistic and archaeological evidence". Geneva June 10–13, 2004. Université de Genève.- orig-year=2015 - year=2015 
*Edmondson, J.A. and D.B. Solnit eds. 1997. Comparative Kadai: the Tai branch. Dallas: Summer Institute of Linguistics and the University of Texas at Arlington. 0-88312-066-6- access-date=2021-07-17 - volume=79 - year=2013 - url-status=dead - year=2013 - year=2008 - doi=10.3406/clao.1991.1345 

**อ่านเพิ่ม**
Chamberlain, James R. (2016). Kra-Dai and the Proto-History of South China and Vietnam. Journal of the Siam Society, 104, 27-76.
*Diller, A., J. Edmondson, & Yongxian Luo, ed., (2005). The Tai–Kadai languages. London etc.: Routledge. 0-7007-1457-X
*Edmondson, J. A. (1986). Kam tone splits and the variation of breathiness.
*Edmondson, J. A., & Solnit, D. B. (eds.) (1988). Comparative Kadai: linguistic studies beyond Tai. Summer Institute of Linguistics publications in linguistics, no. 86. Arlington, TX: Summer Institute of Linguistics. 0-88312-066-6
*Mann, Noel, Wendy Smith and Eva Ujlakyova. 2009.  Linguistic clusters of Mainland Southeast Asia: an overview of the language families. date=2019-03-24  Chiang Mai: Payap University.
*s2cid=238672319
*Ostapirat, Weera. (2000). " Proto-Kra." Linguistics of the Tibeto-Burman Area 23 (1): 1-251.
*Somsonge Burusphat, & Sinnott, M. (1998). Kam–Tai oral literatures: collaborative research project between. Salaya Nakhon Pathom, Thailand: Institute of Language and Culture for Rural Development, Mahidol University. 974-661-450-9

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  Word lists of Tai–Kadai languages from the Austronesian Basic Vocabulary Database-  Tai–Kadai word lists by Ilya Peiros (Intercontinental Dictionary Series)-  StarLing: Tai–Kadai 100-word lists and  etymology
**  StarLing: Zhuang–Tai 100-word lists and  etymology
**  StarLing: Kam–Sui 100-word lists and  etymology- Appendix:Kra–Dai Swadesh lists (from Wiktionary's Swadesh list appendix)- Kra–Dai vocabulary lists (from Wiktionary's Vocabulary lists appendix)
หมวดหมู่:ตระกูลภาษาขร้า-ไท
หมวดหมู่:ตระกูลภาษา