อำเภอสนามชัยเขต

สนามชัยเขต สะ-หฺนาม-ไช-เขด เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดฉะเชิงเทรา เดิมชื่อกิ่งอำเภอสนามไชย

**ประวัติ**
อำเภอสนามชัยเขตในสมัยโบราณมีฐานะเป็นหัวเมือง เรียกว่า เมืองสนามไชยเขต ขึ้นต่อมณฑลปราจีนบุรี เป็นหัวเมืองสมัยเดียวกันกับเมืองพนัสนิคม และเมืองพนมสารคาม จนมากระทั่งทุกวันนี้เมืองสนามไชยเขต ขึ้นตรงต่อจังหวัดฉะเชิงเทรา เมื่อปี พ.ศ. 2448 ในสมัยรัชกาลที่ 5 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีหลักฐานว่าท้องที่อำเภอสนามชัยเขต มีฐานะเป็น "แขวงเมืองสนามไชยเขต" และยุบแขวงเมืองสนามไชยเขตลงเป็น อำเภอสนามไชยเขต ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2460 มีหลักฐานว่าท้องที่อำเภอสนามชัยเขตได้ยกเลิกและยุบเป็นกิ่งอำเภอ และใช้ชื่อว่า "กิ่งอำเภอสนามไชย" ขึ้นกับอำเภอพนมสารคาม มีเขตการปกครองได้แก่ ตำบลท่าตะเกียบ ตำบลคู้ยายหมี ตำบลท่ากระดาน และตำบลเกาะขนุน
ต่อมากิ่งอำเภอสนามไชยก็ยุบลงเหลือฐานะเป็นตำบลหนึ่งในอำเภอพนมสารคาม เนื่องจากเป็นกิ่งอำเภอเล็ก มีปริมาณการงานไม่มากและจำนวนพลเมืองมีน้อย นอกจากนี้กระทรวงมหาดไทยให้โอนพื้นที่ตำบลเกาะขนุน กลับเข้าไปในเขตการปกครองของอำเภอพนมสารคามดังเดิมอีกด้วย ก่อนที่ต่อมาในปี พ.ศ. 2509 ได้แยกพื้นที่บางส่วนออกมาตั้งเป็น "กิ่งอำเภอสนามไชย" อีกครั้ง และเปลี่ยนชื่อกิ่งอำเภอสนามไชยเป็น "กิ่งอำเภอสนามชัยเขต" ในปีพ.ศ. 2515 เพื่อให้ถูกต้องและเหมาะสมกับสภาพพื้นที่ปัจจุบัน เป็นชื่อที่ราษฎรรู้จักเรียกชื่อกันอยู่อย่างแพร่หลาย และเพื่อรักษาไว้ซึ่งประวัติศาสตร์แห่งท้องที่ของ "แขวงเมืองสนามไชยเขต" เดิม ก่อนที่ต่อมาในพ.ศ. 2516 จึงได้ยกฐานะเป็น "อำเภอสนามชัยเขต"- วันที่ 30 กันยายน 2490 ตั้งตำบลท่าตะเกียบ แยกออกจากตำบลเกาะขนุน ตั้งตำบลท่ากระดาน แยกออกจากตำบลคู้ยายหมี- วันที่ 18 มกราคม 2509 แยกพื้นที่ตำบลคู้ยายหมี ตำบลท่ากระดาน และตำบลท่าตะเกียบ จากอำเภอพนมสารคาม มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอสนามไชย และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอพนมสารคาม- วันที่ 19 ธันวาคม 2515 เปลี่ยนแปลงชื่อกิ่งอำเภอสนามไชย อำเภอพนมสารคาม จังหวัดฉะเชิงเทรา เป็น กิ่งอำเภอสนามชัยเขต- วันที่ 28 มิถุนายน 2516 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอสนามชัยเขต อำเภอพนมสารคาม ขึ้นเป็น อำเภอสนามชัยเขต- วันที่ 28 พฤษภาคม 2517 ตั้งตำบลทุ่งพระยา แยกออกจากตำบลท่ากระดาน- วันที่ 10 พฤษภาคม 2520 จัดตั้งสุขาภิบาลสนามชัยเขต ในท้องที่บางส่วนของตำบลคู้ยายหมี- วันที่ 23 ตุลาคม 2522 ตั้งตำบลลาดกระทิง แยกออกจากตำบลคู้ยายหมี- วันที่ 9 สิงหาคม 2526 ตั้งตำบลคลองตะเกรา แยกออกจากตำบลท่าตะเกียบ- วันที่ 31 มกราคม 2534 แยกพื้นที่ตำบลท่าตะเกียบ และตำบลคลองตะเกรา จากอำเภอสนามชัยเขต ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอท่าตะเกียบ และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอสนามชัยเขต- วันที่ 20 พฤศจิกายน พ.ศ. 2539 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอท่าตะเกียบ อำเภอสนามชัยเขต เป็น อำเภอท่าตะเกียบ- วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลสนามชัยเขต เป็นเทศบาลตำบลสนามชัยเขต ด้วยผลของกฎหมาย

**ที่ตั้งและอาณาเขต**
อำเภอสนามชัยเขตมีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้- ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอศรีมหาโพธิและอำเภอกบินทร์บุรี (จังหวัดปราจีนบุรี) - ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอกบินทร์บุรี (จังหวัดปราจีนบุรี) และอำเภอเขาฉกรรจ์ (จังหวัดสระแก้ว)- ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอท่าตะเกียบและอำเภอแปลงยาว- ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอแปลงยาวและอำเภอพนมสารคาม

**การแบ่งเขตการปกครอง**

**การปกครองส่วนภูมิภาค**
อำเภอสนามชัยเขตแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 4 ตำบล 70 หมู่บ้าน ได้แก่

**การปกครองส่วนท้องถิ่น**
ท้องที่อำเภอสนามชัยเขตประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 5 แห่ง ได้แก่- เทศบาลตำบลสนามชัยเขต ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลคู้ยายหมี- องค์การบริหารส่วนตำบลคู้ยายหมี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคู้ยายหมี (นอกเขตเทศบาลตำบลสนามชัยเขต)- องค์การบริหารส่วนตำบลท่ากระดาน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่ากระดานทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งพระยา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งพระยาทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลลาดกระทิง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลลาดกระทิงทั้งตำบล

**อ้างอิง**

สนามชัยเขต