เนติบัณฑิตยสภา ในพระบรมราชูปถัมภ์

right
เนติบัณฑิตยสภา ในพระบรมราชูปภัมภ์  เป็นองค์การอิสระ ที่มีฐานะเป็นนิติบุคคล ตามพระราชบัญญัติเนติบัณฑิตยสภา พ.ศ. 2507 ซึ่งตราขึ้นโดยจอมพล ถนอม กิตติขจร โดยมีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม เป็นสภานายกพิเศษ มีอำนาจหน้าที่ควบคุมกิจการทั้งปวงของสภา และยับยั้งมติของสภาด้วย กับทั้งมีประธานศาลฎีกา เป็นนายก ประธานศาลอุทธรณ์ เป็นอุปนายกคนที่ 1 และอัยการสูงสุด เป็นอุปนายกคนที่ 2
สภามีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมการศึกษาและการวิจัยทางนิติศาสตร์ และการประกอบอาชีพทางกฎหมาย  รวมทั้งจัดหาทุนเพื่อการนั้น ตลอดจนส่งเสริมความสามัคคีและผดุงเกียรติของสมาชิก

**ประวัติ**
พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้มีพระราชดำริจัดตั้งเนติบัณฑิตยสภา เพื่อประสงค์บำรุงการศึกษาวิชากฎหมายทั้งการรักษาความประพฤติของทนายความ ให้ตั้งอยู่ในสัจธรรม ให้สาธารณชนได้อาศัยทนายความซึ่งมีความสามารถและสมควรที่จะเชื่อถือได้ดียิ่งขึ้น  ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพระยาอภัยราชา เสนาบดีกระทรวงยุติธรรม และกรมหลวงสวัสดิวัดนวิศิษฎ์ อธิบดีศาลฎีกา พิจารณาร่างข้อบังคับเนติบัณฑิตยสภา ทรงรับเนติบัณฑิตยสภาไว้ในพระบรมราชูปถัมภ์ เมื่อวันที่ 1 มกราคม 2457 และถือเป็น "วันกำเนิดเนติบัณฑิตยสภา"

**สมาชิกภาพและสิทธิ**
เนติบัณฑิตยสภามีสมาชิกประเภทต่างๆ ดังนี้- สามัญสมาชิก เป็นผู้ผ่านการอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา- วิสามัญสมาชิก- สมาชิกสมทบ- สมาชิกกิตติมศักดิ์
สมาชิกกิตติมศักดิ์ สามัญสมาชิกและวิสามัญสมาชิกสามารถสวมเสื้อครุยเนติบัณฑิตในการว่าความได้ หรือในโอกาสอันควร แต่ห้ามมิให้สวมในเวลาที่เป็นจำเลยในคดีอาญาหรือคดีล้มละลายหรือเวลาเป็นพยานในศาล

**สำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา**
เมื่อ พ.ศ. 2491 เนติบัณฑิตยสภาได้จัดตั้ง สำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา  มีหลักสูตรตามแบบอย่างของ "สภาการศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภาประเทศอังกฤษ" และต้องตามมติของ "เนติบัณฑิตยสภาสากล"  ซึ่งได้มีมติในการประชุมใหญ่ครั้งที่ 2 ณ กรุงเฮก ประเทศเนเธอร์แลนด์ เมื่อเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2491 ว่า การจัดการศึกษาวิชากฎหมายนั้นจำเป็นต้องให้มีการศึกษาภาคปฏิบัติอย่างเพียงพอเสียก่อนที่จะอนุญาตเข้าปฏิบัติงานในวิชาชีพกฎหมาย
สำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา เริ่มเปิดการสอนและศึกษาขึ้นเป็นครั้งแรก ในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2491  ผู้ที่สอบไล่ได้ตามหลักสูตร และเนติบัณฑิตยสภาได้ยอมรับเข้าเป็นสามัญสมาชิกแล้ว ให้เป็นเนติบัณฑิต (Barrister-at-Law) เรียกว่า เนติบัณฑิตไทย ใช้อักษรย่อ  น.บ.ท.และมีสิทธิ์ในการสวมครุยเนติบัณฑิต 

**การสมัครเข้าเป็นนักศึกษา**
ผู้เป็นนักศึกษาในสำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภาต้องเป็น 
# ผู้สอบไล่ได้ปริญญาตรีทางนิติศาสตร์จาก มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยรามคำแหง และ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
# ผู้ที่ได้ศึกษาวิชานิติศาสตร์ในสถาบันอื่น ในหรือนอกประเทศไทย และสอบไล่ได้ตามมาตรฐานซึ่งคณะกรรมการอำนวยการอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา เทียบให้ไม่ต่ำกว่าวิทยฐานะดังกล่าว ใน (1) ซึ่งในทางปฏิบัติ คณะกรรมการอำนวยการอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา ได้เทียบระดับปริญญาตรีทางนิติศาสตร์ จากสถาบันการศึกษาที่ทบวงมหาวิทยาลัยได้รับรองมาตรฐานการศึกษาแล้ว
คณะกรรมการอำนวยการอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา อนุมัติสถาบันอุดมศึกษาที่สามารถสอบเนติบัณฑิตได้ ดังนี้
 กลุ่มมหาวิทยาลัยรัฐบาล- จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย- มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์ - มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์- มหาวิทยาลัยขอนแก่น- มหาวิทยาลัยเชียงใหม่- มหาวิทยาลัยทักษิณ- มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์- มหาวิทยาลัยนเรศวร- มหาวิทยาลัยบูรพา- มหาวิทยาลัยพะเยา- มหาวิทยาลัยมหาสารคาม- มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง- มหาวิทยาลัยรามคำแหง - มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์- มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช- มหาวิทยาลัยสวนดุสิต- มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี- มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์- มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
 กลุ่มมหาวิทยาลัยเอกชน- มหาวิทยาลัยกรุงเทพ- มหาวิทยาลัยกรุงเทพธนบุรี- มหาวิทยาลัยการจัดการและเทคโนโลยีอีสเทิร์น- มหาวิทยาลัยเกริก- มหาวิทยาลัยเกษมบัณฑิต- มหาวิทยาลัยเจ้าพระยา- มหาวิทยาลัยเฉลิมกาญจนา- มหาวิทยาลัยเซนต์จอห์น- มหาวิทยาลัยตาปี- มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์- มหาวิทยาลัยนอร์ท-เชียงใหม่- มหาวิทยาลัยปทุมธานี- มหาวิทยาลัยพายัพ- มหาวิทยาลัยภาคกลาง- มหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ- มหาวิทยาลัยโยนก- มหาวิทยาลัยรังสิต- มหาวิทยาลัยรัตนบัณฑิต- มหาวิทยาลัยราชธานี- มหาวิทยาลัยราชพฤกษ์- มหาวิทยาลัยวงษ์ชวลิตกุล- มหาวิทยาลัยเวสเทิร์น- มหาวิทยาลัยศรีปทุม- มหาวิทยาลัยสยาม- มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย- มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ- มหาวิทยาลัยหาดใหญ่- มหาวิทยาลัยอัสสัมชัญ- มหาวิทยาลัยอีสาน- มหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย- มหาวิทยาลัยเอเชียอาคเนย์
 กลุ่มมหาวิทยาลัยราชภัฏ- มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย- มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา- มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม- มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย- มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบูรณ์- มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม- มหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง- มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร- มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร- มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์- มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี- มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช- มหาวิทยาลัยราชภัฏเทพสตรี- มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี- มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร- มหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ- มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี- มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี- มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่- มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์- มหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ- มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี- มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี- มหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด- มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา- มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม- มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม- มหาวิทยาลัยราชภัฏกาญจนบุรี- มหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง- มหาวิทยาลัยราชภัฎอุตรดิตถ์- มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา
 กลุ่มวิทยาลัย- วิทยาลัยศรีอีสาน (คณาสวัสดิ์)- วิทยาลัยศรีโสภณ- มหาวิทยาลัยพิษณุโลก- วิทยาลัยทองสุข- วิทยาลัยเซาธ์อีสท์บางกอก- วิทยาลัยนานาชาติ มหาวิทยาลัยนเรศวร- วิทยาลัยสันตพล - วิทยาลัยบัณฑิตเอเชีย  - วิทยาลัยนครราชสีมา 
 กลุ่มมหาวิทยาลัยต่างประเทศ- University of Kent at Canterbury- Melbourne  University- University of Oxford- University of  Bristol- Michigan State University- Durham  University - Université de Tours- University of Fulda- The London School of Economics  (LSE)- Université Jean Moulin Lyon 3- University of Hannover- Pierre Mendes France University- University College London- McGill University- University of Louisville

**หลักสูตรการเรียนการสอน**
 ภาคเรียนที่หนึ่ง 
กลุ่มวิชากฎหมายแพ่ง ได้แก่ วิชาทรัพย์-ที่ดิน, นิติกรรม-สัญญา, หนี้, ละเมิด, ซื้อขาย-เช่าทรัพย์-เช่าซื้อ, ยืม-ค้ำประกัน-จำนอง-จำนำ, ตัวแทน-ประกันภัย-ตั๋วเงิน-บัญชีเดินสะพัด, หุ้นส่วน-บริษัท, ครอบครัว, มรดก, กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญา, กฎหมายการค้าระหว่างประเทศ
การเรียนการสอนในกลุ่มวิชากฎหมายแพ่งนั้น จะใช้บทบัญญัติตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ทั้งหมด แต่ในส่วนของวิชาละเมิด ได้มีการนำหลักความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ ตามพระราชบัญญัติความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539 มาประกอบการเรียนการสอนด้วย
กลุ่มวิชากฎหมายอาญา ได้แก่ วิชากฎหมายอาญา, กฎหมายแรงงานและวิธีพิจารณาคดีในศาลแรงงาน, รัฐธรรมนูญ, กฎหมายปกครอง, กฎหมายภาษีอากร
ในส่วนของกฎหมายอาญานั้น จะมีการแบ่งออกไปเป็น 3 วิชา ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 59-106 1 วิชา, มาตรา 1-58 กับ 107-208 1 วิชา และ มาตรา 288-366 อีก 1 วิชา- ภาคเรียนที่สอง 
กลุ่มวิชากฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ได้แก่ กฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง, กฎหมายล้มละลายและการฟื้นฟูกิจการ, ระบบศาลและพระธรรมนูญศาลยุติธรรม
กลุ่มวิชากฎหมายวิธิพิจารณาอาญา ได้แก่ กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา, สิทธิมนุษยชนในกระบวนการยุติธรรม, กฎหมายลักษณะพยานหลักฐาน, วิชาว่าความและการถามพยาน, การจัดทำเอกสารทางกฎหมาย, ภาษาอังกฤษสำหรับนักกฎหมาย

**การจบหลักสูตร**
ผู้ที่จะถือว่าจบหลักสูตรเป็นเนติบัณฑิตได้นั้น จะต้องสอบผ่านการสอบข้อเขียนทั้งสองภาค โดยในการสอบแต่ละภาคจะต้องได้คะแนนไม่ต่ำกว่าร้อยละ 50 ขึ้นไป และผ่านการสอบปากเปล่า ผู้ที่สามารถสอบผ่านภาคหนึ่งภาคใดได้ ไม่ต้องสอบข้อเขียนของภาคนั้นอีก แม้ว่าจะสอบข้อเขียนอีกภาคหนึ่งตก เมื่อสอบได้ทั้งสองภาคจึงมีสิทธิสอบปากเปล่า
การสอบปากเปล่า กรรมการผู้สอบจะวินิจฉัยเพียงว่า "สอบได้" หรือ "สอบตก" เท่านั้น ถ้าผู้สอบปากเปล่าผู้ใดสอบตก ผู้นั้นมีสิทธิเข้าสอบปากเปล่ากับคณะกรรมการซึ่งตั้งขึ้นเพื่อการนั้นในวันเดียวกันอีกครั้งหนึ่ง ถ้าผู้สอบปากเปล่าตกในการเรียนสมัยใด (หรือปีใด) ผู้นั้นมีสิทธิสอบแก้ตัวอีกสามครั้ง หากยังสอบไม่ผ่านอีกเป็นครั้งที่สาม ให้ถือว่าการสอบข้อเขียนทั้งสองภาคที่ได้ไว้แล้วนั้นเป็นอันยกเลิก

**กรณีเนติบัณฑิตยสภาถูกฟ้องเป็นจำเลย**
จากคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1902/2552 นายสถิตย์ เล็งไธสง ได้ฟ้องเนติบัณฑิตยสภาต่อศาลยุติธรรมว่า ในการประกาศผลสอบไล่เนติบัณฑิตยสภาสมัยที่ 14 ประจำ พ.ศ. 2504 เนติบัณฑิตยสภาได้กระทำการละเมิดต่อตนโดยประธานกรรมการของเนติบัณฑิตยสภา นายมนูเวทน์ สุมาวงศ์ (พระมนูเวทย์วิมลนาท) ซึ่งขณะนั้นดำรงตำแหน่งประธานศาลฎีกา สมคบกันทุจริตในการให้คะแนนสอบปากเปล่าด้วยความลำเอียงไม่ให้คะแนนตามความรู้ ด้วยการให้คะแนนสอบปากเปล่าแก่นายอัครวิทย์ สุมาวงศ์ บุตรชายของนายมนูเวทน์ ผู้ซึ่งสอบข้อเขียนได้เป็นอันดับ 3 สูงถึง 85 คะแนน แต่กลับให้นายสถิตย์ซึ่งเป็นผู้สอบข้อเขียนได้คะแนนสูงสุดและมีคะแนนข้อเขียนมากกว่านายอัครวิทย์ถึง 19 คะแนน ได้คะแนนสอบปากเปล่าเพียง 65 คะแนน ซึ่งเมื่อนำไปรวมกับคะแนนสอบข้อเขียนแล้วทำให้นายสถิตย์ตกไปอยู่ในอันดับ 2 และส่งผลให้นายอัครวิทย์ได้คะแนนเป็นอันดับ 1 และกลายเป็นผู้สอบไล่ได้ในอันดับที่ 1 ของเนติบัณฑิตยสภาสมัยที่ 14  แทนนายสถิตย์ ทำให้นายสถิตย์ได้รับความเสียหายและอับอาย พร้อมทั้งขอให้ศาลสั่งบังคับให้เนติบัณฑิตยสภาดำเนินการขอขมานายสถิตย์และประกาศผลการสอบไล่ดังกล่าวเสียใหม่ว่านายสถิตย์เป็นผู้สอบไล่ได้เป็นอันดับ 1 มิใช่นายอัครวิทย์
อย่างไรก็ดี ใน พ.ศ. 2552 ศาลฎีกาได้พิพากษายกฟ้องนายสถิตย์ โดยให้เหตุผลว่านายสถิตย์ปล่อยเวลาให้ล่วงเลยมานานถึง 43 ปีจึงจะฟ้อง ซึ่งเป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริต และไม่มีอำนาจฟ้อง ภายหลังได้มีบุคคลให้ความเห็นว่าเหตุที่นายสถิตย์เก็บเรื่องนี้ไว้กับตน โดยไม่ฟ้องร้องเป็นคดีความเนิ่นนานถึงเพียงนั้น เนื่องจากภายหลังที่นายสถิตย์สอบไล่เนติบัณฑิตได้หนึ่งปีนั้น นายสถิตย์ได้สอบไล่ได้ในตำแหน่งผู้พิพากษา ณ ศาลยุติธรรมในปี พ.ศ. 2506 และมีความเกรงกลัวว่าหากตนนำคดีดังกล่าวฟ้องร้องต่อศาล จะส่งผลกระทบต่อความเจริญก้าวหน้าในหน้าที่การงานของตน และได้รับการกลั่นแกล้งจากพรรคพวกของนายมนูเวทน์ สุมาวงศ์ อดีตประธานศาลฎีกาซึ่งดำรงตำแหน่งระดับสูงในศาลยุติธรรมอยู่ 
แม้ว่าศาลฎีกาจะยกฟ้องคดีดังกล่าว แต่การฟ้องร้องคดีของนายสถิตย์ เล็งไธสงก็เป็นที่กล่าวขานในแวดวงนักกฎหมายและสร้างแรงกดดันให้กับเนติบัณฑิตยสภาเป็นอย่างยิ่งถึงความเป็นธรรมในการให้คะแนนการสอบปากเปล่าตามอำเภอใจ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการให้คะแนนสอบโดยเอื้อแก่บุตรของตนเอง อย่างเช่นกรณีของนายมนูเวทน์ สุมาวงศ์กับนายอัครวิทย์ สุมาวงศ์ แม้ศาลฎีกาได้พิพากษายกฟ้องในกรณีดังกล่าว แต่ข้อครหาของสังคมที่มีต่อระบบการให้คะแนนของเนติบัณฑิตยสภายังไม่สิ้นไป ในท้ายที่สุด จึงส่งผลให้การสอบปากเปล่าไม่มีการให้คะแนนอีกต่อไปในอีกหลายปีให้หลัง เหลือเพียงประเมินว่า "สอบได้" หรือ "สอบตก" แต่เพียงเท่านั้น

**ดูเพิ่ม**
 สภาทนายความ (ประเทศไทย)

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  เว็บไซต์ เนติบัณฑิตยสภา ในพระบรมราชูปถัมภ์ และ สำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา -  เว็บไซต์ เนติบัณฑิตยสภาสากล   date=2010-09-21 

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:องค์กรวิชาชีพ
หมวดหมู่:นิติศาสตร์