พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นไชยาศรีสุริโยภาส

มหาอำมาตย์ตรี มหาเสวกตรี พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นไชยาศรีสุริโยภาส (29 กรกฎาคม พ.ศ. 2427 – 2 พฤษภาคม พ.ศ. 2462) พระนามเดิม พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าสุริยงประยุรพันธุ์ เป็นพระราชโอรสพระองค์ที่ 51 ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาโหมด เป็นต้นราชสกุลสุริยง และเป็นพระอนุชาร่วมเจ้าจอมมารดากับพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์

**พระประวัติ**

**พระชนม์ชีพช่วงต้น**
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นไชยาศรีสุริโยภาส ประสูติเมื่อวันอังคาร เดือน 9 ขึ้น 7 คํ่า ปีวอก ฉศก จ.ศ. 1246 ตรงกับ วันที่ 29 กรกฎาคม พ.ศ. 2427 เป็นพระราชโอรสพระองค์ที่ 51 ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวประสูติแต่เจ้าจอมมารดาโหมด ป.จ. มีพระเชษฐาและพระเชษฐภคินี 2 พระองค์ คือพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ และพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอรองค์อรรคยุพา

**การศึกษา**
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นไชยาศรีสุริโยภาสเสด็จไปศึกษาต่อที่ทวีปยุโรปเมื่อ พ.ศ. 2440 ทรงศึกษาที่มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ ประเทศอังกฤษ

**ผนวช**
จบการศึกษาแล้วกลับมาผนวชเป็นพระภิกษุเมื่อวันที่ 27 กรกฎาคม พ.ศ. 2452 ณ พระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม โดยมีพระเจ้าน้องยาเธอ กรมหลวงวชิรญาณวโรรส เป็นพระอุปัชฌาย์ พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพระสถาพรพิริยพรต เป็นพระกรรมวาจาจารย์ ผนวชแล้วประทับ ณ วัดบวรนิเวศวิหาร

**รับราชการ === 
หลังจากลาผนวช ทรงรับราชการจนได้เป็นมหาอำมาตย์ตรี ตำแหน่งผู้ช่วยปลัดทูลฉลองกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ อธิบกรมสำรวจ และอธิบดีโรงกษาปณ์ 
ต่อมา พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาขึ้นเป็นพระองค์เจ้าต่างกรมที่ กรมหมื่นไชยาศรีสุริโยภาส เมื่อ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2457 พระองค์ทรงรับราชการตำแหน่ง มหาเสวกตรี ผู้ตรวจการกรมศิลปากร ซึ่งเป็นกรมที่ตั้งขึ้นใหม่ โดยโอนกิจการของกรมช่างมหาดเล็ก จากกระทรวงวัง และกรมพิพิธภัณฑ์ จากกระทรวงธรรมการ
นอกจากนี้ยังทรงดำรงตำแหน่งองคมนตรีในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว

**สิ้นพระชนม์**
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นไชยาศรีสุริโยภาส สิ้นพระชนม์ด้วยอหิวาตกโรค เมื่อวันที่ 2 พฤษภาคม พ.ศ. 2462 พระชนมายุ 2 พระราชทานเพลิงพระศพเมื่อวันที่ 10 เมษายน พ.ศ. 2463 ณ พระเมรุ วัดเทพศิรินทราวาสราชวรวิหาร

**พระโอรส-ธิดา**
ตราราชสกุลสุริยง
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นไชยาศรีสุริโยภาสเป็นต้นราชสกุล สุริยง มีหม่อม 5 ท่าน โดยหม่อมท่านแรกคือ หม่อมชื้น ธิดาเจ้าพระยาสุรวงษ์วัฒนศักดิ์ (โต บุนนาค) ซึ่งเป็นญาติฝ่ายพระชนนี และได้รับการยอมรับให้เป็นสะใภ้หลวง นอกนั้นก็มีนางห้ามท่านอื่น ได้แก่ หม่อมจง หม่อมเรณี (สกุลเดิม ฟุสโก – ธิดาร้อยโท ไมเคิล ฟุสโก) หม่อมสวง (น้องสาวหม่อมจง) และหม่อมเรณิ (น้องสาวหม่อมเรณี) โดยมีพระโอรสและพระธิดา 12 องค์ ดังนี้

**พระเกียรติยศ**

**พระอิสริยยศ**
 29 กรกฎาคม พ.ศ. 2427 – 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 : พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าสุริยงประยุรพันธุ์- 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 – 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2457 : พระเจ้าน้องยาเธอ พระองค์เจ้าสุริยงประยุรพันธุ์- 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2457 – 2 พฤษภาคม พ.ศ. 2462 : พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นไชยาศรีสุริโยภาส- 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468 : พระเจ้าพี่ยาเธอ กรมหมื่นไชยาศรีสุริโยภาส- 10 กรกฎาคม พ.ศ. 2478 : พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นไชยาศรีสุริโยภาส

**เครื่องราชอิสริยาภรณ์**

**พระยศ**

**พระยศพลเรือน**
มหาอำมาตย์ตรี
*มหาเสวกตรี

**พระยศเสือป่า**
 27 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2458: นายหมวดตรี

**ราชตระกูล**

**อ้างอิง**
2462
หมวดหมู่:พระเจ้าบรมวงศ์เธอ ชั้น 5
หมวดหมู่:พระองค์เจ้า
ชไชยาศรีสุริโยภาส

หมวดหมู่:พระราชโอรสในรัชกาลที่ 5
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.จ.ก. (ฝ่ายหน้า)
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.จ. (ฝ่ายหน้า)
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ จ.ป.ร.2‎
หมวดหมู่:สมาชิกกองเสือป่า
หมวดหมู่:เสียชีวิตจากอหิวาตกโรค