สปาร์ตากุส

สปาร์ตากุส (Spartacvs) หรือ สปาร์ตาโกส (Spártakos; 103–71 ปีก่อน ค.ศ.) เป็นกลาดิอาตอร์ชาวเทรเชียน (Thraex) ที่เป็นหนึ่งในผู้นำทาสที่หลบหนีร่วมกับกริซุส, กันนิกุส, กัสตุส และโอเอโนมาอุสในสงครามทาสครั้งที่สาม การก่อกำเริบของทาสครั้งใหญ่ต่อสาธารณรัฐโรมัน ข้อมูลของเขานอกจากเหตุการณ์ในสงครามมีน้อย และบันทึกประวัติศาสตร์ที่หลงเหลืออยู่บางครั้งให้ข้อมูลที่ขัดแย้งกันเอง ข้อมูลทั้งหมดยอมรับว่าเขาเป็นอดีตกลาดิอาตอร์และเป็นผู้นำทางทหารที่ประสบความสำเร็จ
บางคนตีความการก่อกบฏนี้เป็นตัวอย่างของผู้ที่ถูกกดขี่ต่อสู้เพื่ออิสรภาพจากระบอบคณาธิปไตยที่ถือครองทาส ให้แรงบันดาลใจแก่นักคิดทางการเมืองหลายคน และปรากฏอยู่ในวรรณกรรม รายการโทรทัศน์ และภาพยนตร์ วอลแตร์ นักปรัชญา กล่าวถึงสงครามทาสครั้งที่สามเป็น "สงครามที่ยุติธรรมครั้งเดียวในประวัติศาสตร์" ไม่มีบันทึกทางประวัติศาสตร์ใดที่ระบุว่าเป้าหมายของเขาคือยกเลิกระบบทาสในสาธารณรัฐ แม้ว่าการตีความนี้ไม่ได้ขัดแย้งกับนักประวัติศาสตร์สมัยคลาสสิกเป็นการเฉพาะ

**ข้อมูล**
ข้อมูลหลักของสปาร์ตากุสมีสองแห่ง ซึ่งทั้งสองข้อมูลเขียนขึ้นหลังจากที่เขาเสียชีวิตไปศตวรรษหนึ่งหรือมากกว่านั้น นั่นคือ: พลูทาร์กแห่งไครอเนอา (ค.ศ. 46 - 119) และอัปเปียนแห่งอะเล็กซานเดรีย (ค.ศ. 95 – 165) ผลงานจำเพาะของทั้งสองคนนี้คือ Life of Crassus (ต้นคริสต์ศตวรรษที่ 2) โดยพลูทาร์ก และ Civil Wars (ต้นถึงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 2) โดยอัปเปียน จากข้อมูลสปาร์ตากุสที่หลงเหลือทั้งหมด ไม่มีข้อมูลใดที่เขียนโดยพยานผู้เห็นเหตุการณ์และทั้งหมดประกอบขึ้นใหม่ในภายหลัง ไม่มีข้อมูลใดที่เขียนโดยทาสหรืออดีตทาส และข้อมูลแรกสุดปรากฏขึ้นหลังสงครามอย่างน้อยหนึ่งชั่วรุ่น

**ชีวิตช่วงต้น**
พลูทาร์ก ผู้เขียนเรียงความชาวกรีก กล่าวถึงสปาร์ตากุสเป็น "ชาวเทรเชียในสินค้าชนร่อนเร่ (Nomadic stock)" ซึ่งมีความเป็นไปได้ที่จะอ้างอิงถึงเผ่าไมดี อัปเปียนกล่าวว่าเขาเป็น "ชาวเทรเชียนโดยกำเนิดที่เคยดำรงตำแหน่งทหารร่วมกับชาวโรมัน แต่นับแต่นั้นมาจึงกลายเป็นนักโทษและขายไปเป็นกลาดิอาตอร์"
ฟลอรุสกล่าวถึงเขาเป็น "ผู้ที่มาจากทหารรับจ้างชาวเทรเชียน กลายเป็นทหารโรมัน เขาถูกละทิ้งไปเป็นทาส และต่อมา เมื่อพิจารณาถึงความแข็งแกร่งของเขาแล้ว จึงเป็นกลาดิอาตอร์" นักเขียนหลายคนสื่อสิ่งนี้ถึงเผ่าเทรเชียนจากไมดีที่ครอบครองพื้นที่ขอบเธรซตะวันตกเฉียงใต้ ร่วมกับชายแดนมณฑลมาซิโดเนียของโรมัน – ปัจจุบันคือประเทศบัลแกเรียตะวันตกเฉียงใต้ พลูทาร์กยังเขียนอีกว่าภรรยาของสปาร์ตากุสที่เป็นผู้พยากรณ์จากเผ่าไมดี ถูกนำไปเป็นทาสด้วย
นักเขียนสมัยใหม่คนหนึ่งประมาณการว่า ตอนที่สปาร์ตากุสเริ่มก่อกบฏ เขามีอายุ 30 ปีp=13 ซึ่งจะทำให้ปีเกิดของเขาอยู่ที่ 103 ปีก่อน ค.ศ.

**ตกเป็นทาสและหลบหนี**
ขอบเขตของสาธารณรัฐโรมันเมื่อ 100 ปีก่อน ค.ศ.
ตามรายงานจากข้อมูลและการตีความที่แตกต่างกันระบุว่า สปาร์ตากุสถูกกองทัพลีเจียนจับเป็นเชลย สปาร์ตากุสได้รับการฝึกฝนที่โรงเรียนกลาดิอาตอร์ (ludus) ของเลนตูลุส บาตีอาตุสใกล้กาปูอา เขาเป็นกลาดิอาตอร์เฮฟวีเวทที่มีชื่อเรียกว่ามูร์มิลโล (murmillo) นักรบเหล่านี้สามารุถือโล่รูปกลมรีขนาดใหญ่ (สกูตุม) และใช้ดาบที่มีใบมีดกว้างตรง (กลาดิอุส) ยาวประมาณ 18 นิ้ว ใน 73 ปีก่อน ค.ศ. สปาร์ตากุสเป็นหนึ่งในกลุ่มกลาดิอาตอร์ที่วางแผนหลบหนี
ทาสประมาณ 70 คนมีส่วนในแผนนี้ แม้ว่าจะมีจำนวนไม่มากนัก แต่พวกเขายึดเครื่องครัว ต่อสู้เพื่อออกจากโรงเรียน และยึดเกวียนบรรทุกอาวุธและชุดเกราะกลาดิอาตอร์หลายคัน ทาสที่หลบหนีเอาชนะทหารที่ตามไปจัดการพวกเขา ปล้นทรัพย์ในภูมิภาครอบกาปูอา คัดเลือกทาสอีกหลายคนเข้าประจำตำแหน่ง และในที่สุดก็เดินทางไปยังตำแหน่งที่สามารถป้องกันได้มากขึ้นบนเขาวิซูเวียส
เมื่อเป็นอิสระแล้ว เหล่ากลาดิอาตอร์ที่หลบหนีเลือกสปาร์ตากุสกับทาสชาวกอลสองคนชื่อกริซุสกับโอเอโนมาอุสเป็นหัวหน้า

**สงครามทาสครั้งที่สาม**

**สิ่งสืบทอด**
ตูแซ็ง ลูแวร์ตู ผู้นำกบฏทาสที่นำไปสู่การประกาศอิสรภาพของประเทศเฮติ ได้รับการเรียกขานเป็น "สปาร์ตากุสผิวดำ"
อาดัม ไวช์เฮาพท์ (Adam Weishaupt) ผู้ก่อตั้งอิลลูมินาตีบาวาเรีย มักเรียกตนเองในจดหมายโต้ตอบเป็นสปาร์ตากุส

**อ้างอิง**

**บรรณานุกรม**

**นักเขียนสมัยคลาสสิก**
 Appian. Civil Wars. Translated by J. Carter. (Harmondsworth: Penguin Books, 1996)- Florus. Epitome of Roman History. (London: W. Heinemann, 1947)- Orosius. The Seven Books of History Against the Pagans. Translated by Roy J. Deferrari. (Washington, DC: Catholic University of America Press, 1964).- Plutarch. Fall of the Roman Republic. Translated by R. Warner. (London: Penguin Books, 1972), with special emphasis placed on "The Life of Crassus" and "The Life of Pompey".- Sallust. Conspiracy of Catiline and the War of Jugurtha. (London: Constable, 1924)

**ประวัติศาสตร์นิพนธ์สมัยใหม่**
 Bradley, Keith R. Slavery and Rebellion in the Roman World, 140 B.C.–70 B.C. Bloomington; Indianapolis: Indiana University Press, 1989 (hardcover, 0-253-31259-0); 1998 (paperback, 0-253-21169-7). Chapter V The Slave War of Spartacus, pp. 83–101.- Rubinsohn, Wolfgang Zeev.  Spartacus' Uprising and Soviet Historical Writing. Oxford: Oxbow Books, 1987 (paperback, 0-9511243-1-5).- Spartacus: Film and History, edited by Martin M. Winkler. Oxford: Blackwell Publishers, 2007 (hardcover, 1-4051-3180-2; paperback, 1-4051-3181-0).- Trow, M.J. Spartacus: The Myth and the Man. Stroud, United Kingdom: Sutton Publishing, 2006 (hardcover, 0-7509-3907-9).- Genner, Michael. "Spartakus. Eine Gegengeschichte des Altertums nach den Legenden der Zigeuner". Two volumes. Paperback. Trikont Verlag, München 1979/1980. Vol 1 978-3-88167-053-1 Vol 2 978-3-88167-060-9- Plamen Pavlov, Stanimir Dimitrov,Spartak – sinyt na drenva Trakija/Spartacus – the Son of ancient Thrace. Sofia, 2009, 978-954-378-024-2- cite book |last=Strauss |first=Barry |title=The Spartacus War |url=https://archive.org/details/spartacuswar00stra |url-access=registration |year=2009 |publisher=Simon & Schuster |isbn=978-1-4165-3205-7 
*Beard, Mary. SPQR A History of Ancient Rome. New York: Liveright Publishing Corporation, 2015, 978-1-63149-222-8

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  BBC Radio 4 – In Our Time – Spartacus-  Spartacus date=17 May 2016  Article and full text of the Roman and Greek sources.-  Spartacus, movie starring Kirk Douglas and Sir Peter Ustinov-  Spartacus, television mini-series starring Goran Višnjić and Alan Bates-  Starz Mini-Series airing in 2010

หมวดหมู่:บุคคลที่ไม่ทราบปีเกิด
หมวดหมู่:บุคคลที่เสียชีวิตจากอาวุธแหลมคม
หมวดหมู่:ทาสที่เป็นกบฏในโรมันโบราณ
หมวดหมู่:ชาวเทรเชียนในสมัยโรมัน
หมวดหมู่:กลาดิอาตอร์โรมัน
หมวดหมู่:โรมัน