อำเภอเมืองมหาสารคาม

เมืองมหาสารคาม เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดมหาสารคาม เป็นอำเภอที่มีประชากรมากที่สุดและที่มีพื้นที่ใหญ่เป็นอันดับ 4 ของจังหวัด รองจาก อำเภอโกสุมพิสัย อำเภอบรบือ และอำเภอวาปีปทุม เป็นอำเภอศูนย์กลางทางการปกครอง การคมนาคม การศึกษา การแพทย์ อุตสาหกรรม และเศรษฐกิจของจังหวัดมหาสารคาม

**ที่ตั้งและอาณาเขต**
อำเภอเมืองมหาสารคามตั้งอยู่ทางตอนกลาง ค่อนไปทางทิศตะวันออกของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้- ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอโกสุมพิสัยและอำเภอกันทรวิชัย- ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอฆ้องชัย (จังหวัดกาฬสินธุ์) อำเภอจังหาร อำเภอเมืองร้อยเอ็ด อำเภอศรีสมเด็จ (จังหวัดร้อยเอ็ด) และอำเภอแกดำ- ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอวาปีปทุมและอำเภอบรบือ- ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอบรบือและอำเภอโกสุมพิสัย

**ประวัติ**
อำเภอเมืองมหาสารคาม  ตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2443  หลังจากที่ตั้งเมือง (จังหวัด)  มหาสารคามแล้ว  36  ปี ระยะเริ่มแรกมีลักษณะเป็นอำเภอแฝด คือด้านตะวันออก  เรียกว่า อำเภออุทัยสารคาม ด้านตะวันตก  เรียกว่า  อำเภอประจิมสารคาม

**การแบ่งเขตการปกครอง**

**การปกครองส่วนภูมิภาค**
อำเภอเมืองมหาสารคามแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 14 ตำบล 185 หมู่บ้าน

**การปกครองส่วนท้องถิ่น**
เขตเทศบาลในอำเภอเมืองมหาสารคาม
ท้องที่อำเภอเมืองมหาสารคามประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 15 แห่ง ได้แก่- เทศบาลเมืองมหาสารคาม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตลาดทั้งตำบล- เทศบาลตำบลแวงน่าง ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลแวงน่าง- องค์การบริหารส่วนตำบลเขวา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเขวาทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลท่าตูม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าตูมทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลแวงน่าง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแวงน่าง (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลแวงน่าง)- องค์การบริหารส่วนตำบลโคกก่อ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโคกก่อทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลดอนหว่าน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดอนหว่านทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลเกิ้ง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเกิ้งทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลแก่งเลิงจาน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแก่งเลิงจานทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลท่าสองคอน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าสองคอนทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลลาดพัฒนา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลลาดพัฒนาทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลหนองปลิง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองปลิงทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยแอ่ง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยแอ่งทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลหนองโน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองโนทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลบัวค้อ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบัวค้อทั้งตำบล

**สถานศึกษา**
โรงเรียนมหาวิชานุกูล
*โรงเรียนสารคามพิทยาคม
*โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยมหาสารคาม (ฝ่ายมัธยม)
*โรงเรียนผดุงนารี
*มหาวิทยาลัยมหาสารคาม (พื้นที่ในเมือง)
*มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม
*มหาวิทยาลัยการกีฬาแห่งชาติ วิทยาเขตมหาสารคาม
*วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม
*วิทยาลัยเทคนิคมหาสารคาม
*วิทยาลัยสารพัดช่างมหาสารคาม
*วิทยาลัยอาชีวศึกษามหาสารคาม
*วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีมหาสารคาม
*โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยมหาสารคาม (ฝ่ายประถม)
*โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม
*โรงเรียนอนุบาลมหาสารคาม
*โรงเรียนหลักเมืองมหาสารคาม
*โรงเรียนอนุบาลกิติยามหาสารคาม
*โรงเรียนพระกุมารมหาสารคาม

**สถานพยาบาล**
โรงพยาบาลมหาสารคาม
*โรงพยาบาลมหาสารคาม อินเตอร์เนชั่นแนล (เอกชน)
*โรงพยาบาลสุทธาเวช คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
*คลินิกเอกชน มีอยู่ทั่วไปในเมือง

**สถานที่สำคัญ**

**ศูนย์ศิลปวัฒนธรรมอีสาน**
ศูนย์ศิลปวัฒนธรรมอีสาน  ตั้งอยู่ในบริเวณมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม ตำบลตลาด  อำเภอเมืองมหาสารคาม จัดแสดงความเป็นมาของศิลปะอีสาน รวมถึงศิลปหัตถกรรม วรรณคดีอีสานประเภทใบลานซึ่งหาชมได้ยาก  ภาพสไลด์เกี่ยวกับวัฒนธรรมและประเพณีของชาวอีสาน

**บ้านหัตถกรรมบ้านหนองเขื่อนช้าง**
บ้านหนองเขื่อนช้าง ตั้งอยู่ตำบลท่าสองคอน  อำเภอเมืองมหาสารคาม เป็นหมู่บ้านหัตถกรรมที่สำคัญของจังหวัด มีชื่อเสียงเรื่องการทอผ้าไหมและผ้าฝ้าย ชาวบ้านแทบทุกครัวเรือนทอผ้าเป็นสินค้าพื้นเมืองที่มีคุณภาพดีและราคาย่อมเยา ผลผลิตหัตถกรรมของบ้านหนองเขื่อนช้าง ได้แก่ ผ้าพันคอ  ผ้าคลุมไหล่  เสื้อ  กางเกงขาก๊วย  หมอนขิด    กระเป๋า   ย่าม    เป็นต้น 

**พิพิธภัณฑ์เมืองมหาสารคามการปั้นหม้อ**
บ้านหม้อ ตำบลเขวา อำเภอเมืองมหาสารคาม มีชาวบ้านทำอาชีพปั้นหม้อดินเผา ซึ่งชาวอีสานใช้ใส่น้ำและเป็นภาชนะในการปรุงอาหาร 
แต่เดิมชาวบ้านหม้อส่วนใหญ่อพยพมาจากจังหวัดนครราชสีมา มีอาชีพปั้นหม้อเป็นหลัก (ทำนาเป็นอาชีพรอง) การปั้นหม้อดินของบ้านหม้อนี้เป็นปั้นหม้อโดยใช้ประโยชน์จากหนองน้ำใกล้หมู่บ้าน เรียกว่า หนองเบ็น ใช้กรรมวิธีแบบดั้งเดิมด้วยการนำดินมาขึ้นรูปปากหม้อก่อน แล้วใช้ความชำนาญของมือและเข่าหมุนวนเพื่อขดปากหม้อให้กลมโดยไม่ต้องใช้แป้นหมุน ใช้ไม้แบนตีด้านนอก อีกมือหนึ่งใช้หินดุ (ดินเผารูปโค้งมน) ดุนไว้ภายในหม้อ ตีผิวให้ได้ความหนาสม่ำเสมอจนจดก้นหม้อ ขัดผิวให้เรียบด้วยน้ำโคลนเหลว จากนั้นก็ผึ่งลม 2-3 วัน แล้วจึงนำไปเผา นอกจากหม้อดินแล้ว บ้านหม้อยังมีเครื่องปั้นดินเผาชนิดตุ่มน้ำ กาน้ำ และเตา

**สถานที่สำคัญอื่น**
วัดมหาชัย (พระอารามหลวง)
*ปรางกู่บ้านเขวา
*อ่างเก็บน้ำหนองแวง
*อุทยานมัจฉาโขงกุดหวาย
*แก่งเลิงจาน
*สถาบันวิจัยศิลปและวัฒนธรรมอีสาน
*หมู่บ้านปั้นหม้อ
*หอนาฬิกา- วัดพุทธวนาราม (จังหวัดมหาสารคาม) วัดป่าวังน้ำเย็น(พระธาตุศรีสารคาม)

**การคมนาคม**
การขนส่งระหว่างอำเภอและระหว่างจังหวัด มีรถโดยสารประจำทางวิ่งให้บริการหลายสาย ด้วยความที่มหาสารคามเป็นทางผ่านไปหลายจังหวัด จึงทำให้มีรถโดยสารจำนวนมาก การขนส่งภายในเมือง มีรถสองแถว รถมอเตอร์ไซค์รับจ้าง รถสามล้อ และรถแท็กซี่มิเตอร์ให้บริการ

**อ้างอิง**
มเองมหาสารคาม