สุมาฮิว

สุมาฮิว (ค.ศ. 246efn|แม้ว่าบทชีวประวัติสุมาฮิวในจิ้นชูระบุว่าสุมาฮิวสิ้นพระชนม์ขณะพระชนมายุ 36 พรรษา (ตามการนับอายุแบบเอเชียตะวันออก) บทชีวประวัติสุมาฮิวยังระบุอีกว่าสุมาฮิวมีอายุ 10 ปี (ตามการนับอายุแบบเอเชียตะวันออก) ในช่วงเวลาที่สุมาสูเสียชีวิต (ในเดือนมีนาคม ค.ศ. 255) นอกจากนี้ บทชีวประวัติสุมาฮิวยังระบุว่าด้วยว่าสุมาฮิวมีอายุมากกว่า 18 ปี (ตามการนับอายุแบบเอเชียตะวันออก) ขณะมีการฟื้นฟูระบบ "บรรดาศักดิ์ห้าขั้น" (ในปี ค.ศ. 264) ซึ่งจะไม่เป็นเช่นนั้นหากปีเกิดของสุมาฮิวเป็นปี ค.ศ. 248 ดังนั้นพระชนมายุขณะสิ้นพระชนม์ของสุมาฮิวจึงควรมากกว่า 36 ปี (ตามการนับอายุแบบเอเชียตะวันออก) – 27 เมษายน ค.ศ. 283efn|บทพระราชประวัติสุมาเอี๋ยนในจิ้นชูระบุว่าสุมาฮิวสิ้นพระชนม์ในวันกุ๋ยโฉ่ว (癸丑) ในเดือน 3 ของศักราชไท่คาง (太康) ปีที่ 4 ในรัชสมัยของจักรพรรดิสุมาเอี๋ยน เทียบได้กับวันที่ 27 เมษายน ค.ศ. 283 ในปฏิทินจูเลียน) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า ซือหม่า โยว (p=Sīmǎ Yōu) ชื่อรอง ต้าโหยว (p=Dàyóu) เป็นที่รู้จักภายหลังในสมัญญานามว่า อ๋องเซี่ยนแห่งเจ๋ (齐献王 ฉีเซี่ยนหวาง) เป็นเจ้าชายของราชวงศ์จิ้นตะวันตกของจีน 

**พระประวัติ**
สุมาฮิวเป็นบุตรชายคนที่ 2 ของสุมาเจียวผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ของรัฐวุยก๊กในยุคสามก๊ก กับหวาง ยฺเหวียนจี (王元姬) ภรรยาของสุมาเจียว ภรรยาของสุมาฮิวเป็นบุตรสาวของกาอุ้น (賈充 เจี่ย ชง) กับหลี หว่าน (李婉) ภรรยาคนแรกของกาอุ้น ตัวหลี หว่านเป็นบุตรสาวของลิฮอง (李豐 หลี่ เฟิง)
สุมาฮิวกลายมาเป็นทายาทของสุมาสูผู้เป็นลุงซึ่งเสียชีวิตโดยไม่มีบุตรชาย สุมาฮิวเป็นที่รู้จักในฐานะบุคคลที่มีนิสัยอ่อนโยนและได้รับการคาดหวังว่าขึ้นเป็นจีนอ๋อง (晉王 จิ้นหวาง) หรืออ๋องแห่งจิ้น แต่ท้ายที่สุดสุมาฮิวไม่ได้เป็นทายาทเพราะอายุยังน้อย ผู้ที่ได้รับเลือกเป็นทายาทคือบุตรชายคนโตของสุมาเจียวชื่อสุมาเอี๋ยนผู้ที่ภายหลังได้แย่งชิงบัลลังก์ของวุยก๊กและก่อตั้งราชวงศ์จิ้นขึ้นโดยตัวสุมาเอี๋ยนเองขึ้นเป็นจักรพรรดิองค์ใหม่ในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 266 สุมาฮิวได้รับการตั้งให้เป็นเจอ๋อง (齊王 ฉีหวาง) ในวันที่ 9 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 266efn|วันติงเหม่า (丁卯) ในเดือน 12 ของศักราชไท่ฉื่อ (泰始) ปีที่ 1
เมื่อจักรพรรดิสุมาเอี๋ยนทรงแต่งตั้งซือหม่า จง (司馬衷) พระโอรสที่มีภาวะบกพร่องทางพัฒนาการให้เป็นรัชทายาท พระองค์ทรงกังวลว่าเหล่าขุนนางจะนิยมชมชอบสุมาฮิวมากเกินไป มีเหตุการณ์หนึ่งเกิดขึ้นระหว่างเดือนสิงหาคม ค.ศ. 272 และ ค.ศ. 274efn|ตามลำดับเหตุการณ์ในบทชีวประวัติกาอุ้นในจิ้นชู เหตุการณ์ระหว่างกาอุ้นและแฮหัวโฮเกิดขึ้นหลังกาอุ้นได้รับการแต่งตั้งเป็นเสนาบดีโยธาธิการ (司空 ซือคง) ในบทพระราชประวัติจักรพรรดิสุมาเอี๋ยนในจิ้นชูระบุว่ากาอุ้นได้รับการแต่งตั้งเป็นเสนาบดีโยธาธิการเมื่อเดือน 7 ศักราชไท่ฉื่อ (泰始) ปีที่ 8 เดือนนี้เทียบได้รับช่วงเวลาระหว่างวันที่ 11 สิงหาคมถึง 9 กันยายน ค.ศ. 272 ในปฏิทินจูเลียน ในจิ้นชูเล่มที่ 26 ระบุว่าในปี ค.ศ. 274 แฮหัวโฮมีตำแหน่งเป็นเสนาบดีกรมวัง (光祿勳 กวางลู่ซฺวิ่น) อยู่แล้ว ดังนั้นเหตุการณ์นี้จะต้องเกิดขึ้นในช่วงเวลาระหว่างเดือนสิงหาคม ค.ศ. 272 ถึง ค.ศ. 274  จือจื้อทงเจี้ยน เล่มที่ 80 ระบุว่าเหตุการณ์นี้เกิดขึ้นในปี ค.ศ. 276 (ศักราชเสียนหนิง  (咸寧) ปีที่ 2) ในขณะที่บทพระราชประวัติจักรพรรดิสุมาเอี๋ยนในจิ้นชูบันทึกว่าจักรพรรดิสุมาเอี๋ยนประชวรหนักในปีนั้น หากข้อมูลทั้งในจิ้นชูและจือจื้อทงเจี้ยนถูกต้อง ก็จะหมายความว่าแฮหัวโฮเดิมเป็นเสนาบดีกรมวังในปี ค.ศ. 274 จากนั้นจึงมาดำรงตำแหน่งเจ้าเมืองโห้หล้ำก่อนจะขึ้นเป็นเสนาบดีกรมวังอีกครั้งหลังเหตุการณ์นี้ ระหว่างที่แฮหัวโฮยังดำรงตำแหน่งเป็นเจ้าเมืองโห้หล้ำ (河南尹 เหอหนานอิ่น) จักรพรรดิสุมาเอี๋ยนประชวรหนัก ราชสำนักจิ้นพิจารณาจะตั้งให้สุมาฮิวเป็นจักรพรรดิองค์ถัดไป แทนที่จะเป็นซือหม่า จงที่เป็นพระโอรสและรัชทายาทของจักรพรรดิสุมาเอี๋ยน แฮหัวโฮกล่าวกับกาอุ้นว่า "ความสัมพันธ์ระหว่างท่านกับบุตรเขยทั้งสองนั้นเท่าเทียมกัน การเลือกรัชทายาทควรพิจารณาจากคุณงามความดี" กาอุ้นไม่ได้แสดงความเห็นใด ๆ ต่อคำกล่าวของแฮหัวโฮ หลังจักรพรรดิสุมาเอี๋ยนทรงทราบเรื่องราวที่เกิดขึ้นนี้ จึงทรงให้ย้ายแฮหัวโฮมาดำรงตำแหน่งเป็นเสนาบดีกรมวัง (光祿勳 กวางลู่ซฺวิ่น) และปลดกาอุ้นจากอำนาจบัญชาการทหาร โดยกาอุ้นยังคงดำรงตำแหน่งและได้รับการปฏิบัติในราชสำนักดังเดิม อย่างไรก็ตาม จักรพรรดิสุมาเอี๋ยนยังคงพระราชทานตำแหน่งแก่สุมาฮิว รวมถึงตำแหน่งเสนาบดีโยธาธิการ (司空 ซือคง)  ในวันที่ 16 กันยายน ค.ศ. 276 แทนที่กาอุ้นที่ได้รับการแต่งตั้งเป็นเสนาบดีกลาโหม (太尉 ไท่เว่ย์)
จักรพรรดิสุมาเอี๋ยนทรงต้องการเสริมสร้างฐานะของซือหม่า จงผู้เป็นโอรส จึงมีรับสั่งให้สุมาฮิวเสด็จออกจากลกเอี๋ยง (洛陽 ลั่วหยาง) ในเดือนมกราคม ค.ศ. 283efn|บทพระราชประวัติจักรพรรดิสุมาเอี๋ยนในจิ้นชูบันทึกว่าสุมาฮิวได้รับการแต่งตั้งเป็นเสนาบดีกลาโหม (大司馬 ต้าซือหม่า) และมหาขุนพลพิทักษ์ภาคตะวันออก (鎮東大將軍 เจิ้นตงต้าเจียงจฺวิน) กับได้รับมอบหมายให้ดูแลราชการทหารในมณฑลเฉงจิ๋วในวันที่ 28 มกราคม ค.ศ. 283 ซึ่งยังเป็นการกล่าวถึงสุมาฮิวเป็นครั้งสุดท้ายก่อนการสิ้นพระชนม์ในเดือนเมษายนปีเดียวกันนั้น ไปยังราชรัฐเจ๋ (齊 ฉี) แม้ว่าเจ้าหญิงจิงเจ้า (京兆公主 จิงเจ้ากงจู่) และเจ้าหญิงฉางชาน (常山公主 ฉางชานกงจู่) พระขนิษฐาของจักรพรรดิสุมาเอี๋ยนและสุมาฮิวจะทูลคัดค้านการส่งสุมาฮิว กาอุ้นที่เป็นพระสัสสุระ (พ่อตา) ของสุมาฮิวเสียชีวิตไม่กี่เดือนก่อนหน้านี้ในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 282 สุมาฮิวจึงขาดผู้มีอำนาจเพียงพอที่จะช่วยขอร้องให้พระองค์ สุมาฮิวประชวรด้วยความเครียดและสิ้นพระชนม์หลังจากนั้นไม่นานในเดือนเมษายน ค.ศ. 283 ขณะมีพระชนมายุ 38 พรรษา (ตามการนับอายุแบบเอเชียตะวันออก)
พระโอรสของสุมาฮิวชื่อซือหมา จฺหย่ง (司馬冏) เป็นหนึ่งในแปดอ๋องที่เข้าร่วมในสงครามแปดอ๋องในรัชสมัยของจักรพรรดิจิ้นฮุ่ยตี้ จักรพรรดิลำดับที่ 2 ของราชวงศ์จิ้น

**ดูเพิ่ม**
พระราชพงศาวลีของพระมหากษัตริย์จีน (ช่วงต้น)
*พงศาวลีของสุมาอี้
*รายชื่อบุคคลในยุคสามก๊ก

**หมายเหตุ**

**อ้างอิง**

**บรรณานุกรม**
 ตันซิ่ว (คริสต์ศตวรรษที่ 3). สามก๊กจี่ (ซานกั๋วจื้อ).- เผย์ ซงจือ (คริสต์ศตวรรษที่ 5). อรรถาธิบายสามก๊กจี่ (ซานกั๋วจื้อจู้).- ฝาง เสฺวียนหลิง (648). จิ้นชู.- ซือหม่า กวาง (1084). จือจื้อทงเจี้ยน.
หมวดหมู่:ขุนนางของวุยก๊ก
หมวดหมู่:เจ้าชายของราชวงศ์จิ้น
หมวดหมู่:ข้าราชการในยุคราชวงศ์จิ้น