ถ้ำ

ถ้ำ Lechuguilla นิวเม็กซิโก สหรัฐอเมริกา
ถ้ำ
ถ้ำ คือโพรงที่ลึกเข้าไปในภูเขา หรือเป็นช่องที่เป็นโพรงลึกเข้าไปในพื้นดินหรือภูเขา มีขนาดใหญ่พอที่มนุษย์สามารถเข้าไปได้ เกิดขึ้นตามธรรมชาติ โดยทั่วไปถ้ำเกิดในหินปูนที่มีน้ำใต้ดินไหลผ่านกัดเซาะ ซึ่งมักพบตามภูเขาหินปูนหรือ ภูเขาชายฝั่งทะเล นอกจากนี้ยังมีถ้ำที่ใช้เป็นที่อยู่อาศัยของมนุษย์ในยุคสังคมบุพกาล
มนุษย์เริ่มอาศัยอยู่ในถ้ำตั้งแต่ยุคหินเก่า เพื่อให้เป็นที่หลบภัยธรรมชาติ และภัยจากสัตว์ร้าย ปัจจุบันก็ยังพบว่ามีชาวจีนภาคเหนือหลายร้อยคนอาศัยอยู่ในบ้านถ้ำบนที่ราบสูงดินเลิสส์

**ประเภทของถ้ำ**

**แบ่งตามลักษณะและทิศทาง**
 ถ้ำแนวนอน ทอดตัวยาวลึก- ถ้ำชั้น ภายในแบ่งเป็นหลายๆ ชั้น- ถ้ำแนวตั้ง ทอดตัวแนวตั้งลึกลงไปในดิน- ถ้ำแนวลาด ทอดตัวลาดเท ไม่ขนานหรือตั้งฉากกับระดับพื้น 

**แบ่งตามโครงสร้าง**
 ถ้ำหินปูน เกิดจากการกัดเซาะของน้ำใต้ดินและน้ำฝนจนทำให้เกิดเป็นโพรงถ้ำ- ถ้ำน้ำแข็ง เป็นถ้ำในแถบขั้วโลก ส่วนใหญ่เกิดจากการละลายในธารน้ำแข็ง สามารถเกิดได้ในเขตหุบเขาที่อุณหภูมิต่ำตลอดปีด้วยเช่นกัน- โพรงหินชายฝั่ง หรือ ถ้ำทะเล เกิดจากกระบวนการกัดเซาะพื้นหินจนเกิดเป็นโพรงถ้ำมักเจอตามแนวชายฝั่งตามรอยแตกของชั้นหินและรอยเลื่อน- ถ้ำภูเขาไฟ เกิดขึ้นจากการปะทุของภูเขาไฟและการเย็นตัวของลาวาขณะไหลทะลักออกมาจากภูเขาไฟ

**แบ่งตามระบบ**
 ถ้ำเป็น คือ ถ้ำที่ยังคงมีน้ำไหลภายในถ้ำ มีการเจริญเติบโตของหินงอกหินย้อย- ถ้ำตาย คือ ถ้ำที่ไม่มีน้ำไหลผ่านภายในถ้ำ ไม่มีการเจริญเติบโตของหินงอกหินย้อย

**สิ่งที่น่าสนใจในถ้ำ**

**หินงอก**
ตะกอนหินปูนที่จัดตัวเป็นแท่งสูงจากพื้นถ้ำขึ้นไปหาเพดานถ้ำ เกิดจากหยดน้ำที่ไหลออกจากหินย้อยเมื่อหล่นถึงพื้นถ้ำจะเกิดการสูญเสียคาร์บอนไดออกไซด์ ทำให้สารประกอบคาร์บอเนตเกิดการสะสมตัวและค่อยๆ สูงขึ้นจากพื้นถ้ำ

**หินย้อย**
ตะกอนหินปูนที่จับตัวเป็นแท่งหรือแผ่นย้อยลงมาจากเพดานถ้ำ เกิดจากน้ำใต้ดินที่มีหินปูนละลายอยู่หยดลงมาจากรอยแตกบนเพดานถ้ำ และเมื่อน้ำสูญเสียก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ออกไปก็จะทำให้เกิดสารประกอบคาร์บอเนตเริ่มสะสมตัวทีละน้อย และพอกยาวลงมาจากเพดานเรื่อยๆ โดยปกติมักมีลักษณะเป็นหลอดกลวงอยู่ตรงกลาง

**เสาหิน**
ลักษณะของหินที่เป็นแท่งหรือเสายาวจากพื้นถ้ำจรดเพดานถ้ำ เกิดจากหินงอกหินย้อยมาบรรจบกัน

**หลอดหินย้อย**
สารหินปูนที่จัดตัวเป็นหลอดหรือท่อย้อยลงมาจากเพดานถ้ำ สารประกอบคาร์บอเนตที่เกิดจะมีการเรียงตัวของผลึกในแนวยาวและย้อยลงมาทำให้มีความยาวเพิ่มขึ้น ทำให้ดูคล้ายหลอดกลวงที่มีน้ำหยดออกมา

**หินปูนฉาบ**
ตะกอนที่เกิดจากน้ำที่มีสารประกอบคาร์บอเนตไหลเป็นแผ่นบางๆ บนพื้นผิวของพื้นถ้ำ ซึ่งมักจะประกอบไปด้วยหินทราเวอร์ทีน ซึ่งเป็นอีกรูปหนึ่งของสารประกอบคาร์บอเนต

**ม่านถ้ำ**
เกิดจากน้ำที่มีสารคาร์บอเนตสูงที่ไหลตามผนังที่เอียงซึ่งเกิดจากแรงตึงผิวของน้ำ เมื่อน้ำเกิดสูญเสียก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์จึงทำให้เกิดการตกตะกอนของสารประกอบคาร์บอเนต มีลักษณะเป็นแผ่นบางๆ ย้อยลงมาจากผนังถ้ำดูคล้ายม่าน บางแห่งจะมีสีน้ำตาลแดงสลับกับสีขาวหรือเหลืองอ่อนมีชื่อเรียกเฉพาะว่า ม่านเบคอน

**ไข่มุกถ้ำ**
เกิดขึ้นจากการสะสมแคลไซต์หรืออาราโกไนต์ขนาดเล็กที่เกิดจากการตกตะกอนที่มีศูนย์กลางรอบนิวเคลียส สัมผัสกับน้ำที่ไหลจะทำให้พื้นผิวของไข่มุกถ้ำเงาวาว มีสารประกอบด้วยแคลไซต์เป็นหลัก มีลักษณะเป็นทรงกลมเป็นไข่มุกขนาดเล็ก มักพบในถ้ำหินปูน หากสัมผัสกับอากาศ อาจทำให้เสื่อมสภาพและดูหยาบได้

**สัตว์ในถ้ำ**
สัตว์ในถ้ำแบ่งออกเป็น 3 ชนิด ได้แก่
# ทร็อกโลไบต์ จะอาศัยอยู่ในถ้ำตั้งแต่เกิดจนตาย ไม่สามารถดำรงชีวิตนอกถ้ำได้ มักอยู่ในส่วนลึกของถ้ำ หาอาหารในถ้ำ เช่น จิ้งโกร่ง แมลงสองง่าม
# ทร็อกโลไฟล์ ดำรงชีวิตอยู่ได้ทั้งในถ้ำ และภายนอก เช่น แมงมุม
# สัตว์ถ้ำชั่วคราว ปกติใช้ชีวิตอยู่นอกถ้ำ แต่มักมีพฤติกรรมเข้าๆ ออกๆ จากถ้ำบ่อยๆ เช่น ค้างคาว ผีเสื้อกลางคืน หมี

**การเตรียมตัวสำรวจถ้ำ**

**อุปกรณ์**
เข็มทิศ
กล้องถ่ายรูป- เครื่องแต่งกาย
** ไฟฉายติดศีรษะ
** หมวกนิรภัย
** ชุดสำรวดถ้ำไม่มีกระเป๋า
** สนับศอก
** สนับเข่า
** ถุงมือ
** รองเท้าปีนเขา- อุปกรณ์พื้นฐาน
** กระเป๋าเป้
** ผ้าห่มแบบพกพา
** ยาสามัญ
** ไฟฉาย
** แผนที่ถ้ำ
** กล้องถ่ายรูป
** เข็มทิศ
** ถ่านสำรอง
** อาหารยามฉุกเฉิน- อุปกรณ์มืออาชีพ
** รองเท้าบู๊ตยาง
** เรือยางพับเก็บได้
** บันไดเชือก
** เชือก

**สิ่งสำคัญ**
# เราจะไม่กลัว ถ้าศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับถ้ำ
# ไม่ควรสำรวจถ้ำคนเดียว ควรไปเป็นหมู่คณะ และมีผู้เชี่ยวชาญนำสำรวจ
# ก่อนสำรวจ ควรแจ้งสถานีตำรวจ และศูนย์ท่องเที่ยวในบริเวณนั้น
# การสำรวจถ้ำเสี่ยงต่อการหลงทาง จึงห้ามเดินพลัดหลงคนเดียว
# ถ้าจะปีนหน้าผา หรือเก็บรังนก ควรฝึกการปีนบันไดเชือกให้แม่นยำก่อน
# เตรียมอุปกรณ์ข้างต้นให้พร้อมก่อนเดินทาง
# ระมัดระวังตัว

**กฎและข้อห้าม**
 ห้ามนำหินงอกหินย้อยออกจากถ้ำ- ห้ามขีดเขียนผนังถ้ำ- ห้ามทิ้งขยะในถ้ำ และแหล่งน้ำในถ้ำ ไม่ว่าตรงไหนก็ตามในถ้ำ- ห้ามสัมผัสหินงอก หินย้อย

**อ้างอิง**
 วิทยาศาสตร์ฉลาดรู้ เรื่อง สำรวจถ้ำ

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  Australian Speleological Federation (ASF), AU -  British Caving Association (BCA), UK 
หมวดหมู่:ถ้ำ
หมวดหมู่:ธรณีวิทยา
หมวดหมู่:ธรณีสัณฐานชายฝั่งและมหาสมุทร
หมวดหมู่:ธรณีสัณฐานธารน้ำ
หมวดหมู่:ธรณีสัณฐานที่เกิดจากการกร่อน