ธง

ธง เป็นวัตถุใช้เป็นเครื่องหมายเพื่อสื่อสาร เช่น บอกชาติ ตำแหน่งในราชการ โดยมีกำหนดกฎเกณฑ์เป็นต้น เช่น ธงชาติ ธงแม่ทัพนายกอง ใช้เป็นเครื่องหมายตามแบบสากลนิยม เช่น ธงกาชาด บอกที่ตั้งกองบรรเทาทุกข์, ธงขาว บอกความจำนนขอหย่าศึกหรือยอมแพ้, ธงเหลือง บอกเป็นเรือพยาบาลคนป่วยหรือเรือที่มีโรคติดต่ออันตราย, ธงแดง บอกเหตุการณ์อันเป็นภัย ใช้เป็นเครื่องหมายเรือเดินทะเล คณะ สมาคม อาคารการค้า ใช้เป็นอาณัติสัญญาณ ใช้เป็นเครื่องตกแต่งสถานที่ในงานรื่นเริงหรือถือเข้ากระบวนแห่เป็นต้น 
ส่วนใหญ่ธงจะมีลักษณะเป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้า แต่ยังมีธงสามเหลี่ยมหรือธงรูปร่างแบบอื่นต่างกันไป

**ประวัติ**
ไฟล์:dannebrog.jpg|right|thumb|250px|ธงชาติเดนมาร์ก เป็นธงราชการที่เก่าแก่ที่สุดที่ยังคงใช้อยู่ในปัจจุบัน
ไม่ทราบที่มาของธง แต่ในสมัยโบราณ ป้ายสนามหรือมาตรฐานถูกใช้ในสงครามที่สามารถจัดประเภทเป็น vexilloid หรือ 'flag-like'  มีต้นกำเนิดในอียิปต์โบราณหรืออัสซีเรีย ตัวอย่าง ได้แก่ มาตรฐานการต่อสู้ Sassanid Derafsh Kaviani และมาตรฐานของกองทัพโรมัน เช่น นกอินทรีของกองทัพที่ 10 ของจักรพรรดิเอากุสตุสหรือมาตรฐานมังกรของ Sarmatians อันหลังปล่อยให้โบยบินไปอย่างอิสระในสายลม ที่คนขี่ม้าถืออยู่ แต่ดูจากการพรรณนาว่ามันคล้ายกับว่าวมังกรยาวกว่าธงธรรมดา
ธงที่เป็นที่รู้จักในปัจจุบัน ทำจากผ้าที่เป็นตัวแทนของตัวตนเฉพาะ ถูกประดิษฐ์ขึ้นในอนุทวีปอินเดียหรือราชวงศ์โจวของจีน (1046-256 ก่อนคริสตศักราช) ธงจีนที่เป็นรูปสัตว์หลากสีสันและธงของราชวงศ์จะต้องได้รับการเคารพในระดับเดียวกันกับผู้ปกครอง ธงอินเดียมักเป็นรูปสามเหลี่ยมและตกแต่งด้วยสิ่งที่แนบมา เช่น หางของจามรีและร่มของรัฐ ประเพณีเหล่านี้แพร่กระจายไปยังเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เช่นกัน และถูกส่งไปยังยุโรปผ่านโลกของชาวมุสลิมซึ่งมีการใช้ธงสีเรียบๆ อันเนื่องมาจากข้อบัญญัติของอิสลาม
ในยุโรป ในช่วงยุคกลาง ธงถูกนำมาใช้เป็นหลักในการต่อสู้เพื่อให้ระบุอัศวินได้ง่ายกว่าเฉพาะจากอุปกรณ์พิธีการที่วาดบนโล่ ในช่วงยุคกลางสูงและเพิ่มมากขึ้นในช่วงปลายยุคกลาง รัฐในเมืองและชุมชนต่างๆ เช่น สมาพันธรัฐสวิสเก่า ก็เริ่มใช้ธงเป็นสัญญาณภาคสนาม ธงกองร้อยสำหรับแต่ละหน่วยกลายเป็นเรื่องธรรมดาในช่วงยุคต้นยุคใหม่

**ประเภทของธงที่สำคัญ**
ในการศึกษาเกี่ยวกับธงนั้นสามารถจะจำแนกธงได้หลายประเภท ตามลักษณะของธงและจุดประสงค์การใช้งาน เช่น- ธงชาติ (23px)
** ธงพลเรือน หรือ ธงราษฎร (23px)
** ธงราชการ หรือ ธงรัฐบาล (23px)
** ธงกองทัพ หรือ ธงราชการทหาร (23px) - ธงชาติประจำเรือ (23px)
** ธงเรือราษฎร์ หรือ ธงเรือพาณิชย์ (23px)
** ธงเรือราชการ หรือ ธงเรือหลวง (23px
** ธงนาวี หรือ ธงเรือรบ (23px)- ธงฉาน- ธงพระอิสริยยศ (ธงสำหรับพระมหากษัตริย์และพระราชวงศ์)- ธงชัยเฉลิมพล (ธงประจำกองทหาร)- ธงลูกเสือและเสือป่า- ธงแสดงยศ- ธงแสดงตำแหน่ง

**ธงชาติ**
ไฟล์:Flag of Thailand.svg|thumb|150px|23px ธงชาติไทย
ธงชาติ คือ ธงที่ใช้เป็นสัญลักษณ์ของรัฐชาติต่าง ๆ ซึ่งบรรจุความหมายของความเป็นชาติ หรืออุดมการณ์ของรัฐ หรือสิ่งที่เป็นของดีประจำชาติไว้ภายใน ธงนี้เป็นธงที่ใช้กันแพร่หลายที่สุดในทุก ๆ ประเทศ เพราะประชาชนในรัฐชาติสามารถจัดหามาไว้เองได้ทั่วไปหากต้องการแสดงความเป็นชาติของตนเอง
ธงชาติของทุกประเทศล้วนได้รับรองจากรัฐของตนทั้งสิ้น ไม่ว่าจะรับรองด้วยกฎหมายเกี่ยวกับธงโดยเฉพาะหรือรัฐธรรมนูญก็ตาม แน่นอนว่าหากมีการเปลี่ยนแปลงลักษณะของธงชาติก็ต้องออกกฎหมายรับรองลักษณะของธงชาติฉบับใหม่ด้วย
อนึ่ง ธงนี้เป็นเป็นพื้นฐานสำคัญในการออกแบบธงอื่น ๆ ที่สื่อความหมายถึงชาติและได้รับการรับรองไว้ในกฎหมายเกี่ยวกับธงด้วย เช่น ธงราชนาวี ธงฉาน เป็นต้น

**ธงราชนาวี**
ไฟล์:Naval Ensign of Thailand.svg|thumb|150px|23pxธงราชนาวีไทย
ธงราชนาวี หมายถึง ธงที่ใช้เป็นสัญลักษณ์ของกองทัพเรือประจำชาติต่าง ๆ โดยชักขึ้นตามสถานที่ราชการและเรือรบในสังกัดกองทัพเรือ (ชักขึ้นที่เสากาฟฟ์และท้ายเรือรบ) ธงนี้มีความสำคัญมากเทียบเท่ากับธงชาติ เพราะเป็นสัญลักษณ์แทนอำนาจอธิปไตยของชาติทางน้ำ ฉะนั้น การออกแบบธงราชนาวีโดยมากจึงอิงลักษณะพื้นฐานจากธงชาติ แต่จะมีการเพิ่มเติมรายละเอียดบางอย่างลงไปในธง ซึ่งจะต้องกำหนดไว้ในกฎหมายที่ว่าด้วยธงไว้ชัดเจน
โดยในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์จึงได้มีการเปลี่ยนแปลงใน พ.ศ.๒๓๒๕ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช มีพระราชดำริว่าบรรดาเรือหลวงกับเรือราษฎร์เรือราษฎร์ควรมีเครื่องหมายสำคัญให้เห็นแตกต่างกัน เพื่อจะได้สังเกตว่าลำไหนเป็นเรือหลวงลำไหนเป็นเรือราษฎร์ ดังนั้นจึงมีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯสั่งให้เรือหลวงทั้งปวงทำรูปจักรสีขาวไว้ตรงกลางพื้นสีแดง เป็นธงราชนาวีซึ่งใช้เป็นธงประจำเรือหลวงส่วนเรือราษฎร์นั้นยังคงใช้ธงพื้นสีแดง

**ธงฉาน**
ธงฉาน หมายถึง ธงที่บัญญัติใช้เพิ่มเติมขึ้นจากธงชาติเพื่อใช้ชักขึ้นทางด้านหัวเรือรบ โดยจะใช้ชักในโอกาสสำคัญ ๆ หรือชักขึ้นเพื่อแสดงยศของนายทหารผู้บังคับการเรือ หรือชักขึ้นเพราะมีหน้าที่พิเศษตามที่กำหนดไว้ในกฎหมายว่าด้วยธง
สำหรับประเทศไทยนั้น หน้าที่ของธงฉานได้กำหนดไว้ในพระราชบัญญัติธง พ.ศ. 2522 มาตรา 19 ว่า "...ธงนี้เป็นธงที่ใช้ในเรือพระที่นั่ง และเรือหลวง หรือ เป็นธงสำหรับหน่วยทหารเรือที่ยกพลขึ้นบก ซึ่งหน่วยทหารนั้นไม่ได้รับพระราชทานธงไชยเฉลิมพล"

**ธงชัยเฉลิมพล (ธงประจำกองทหาร)**
ธงชัยเฉลิมพล หมายถึง ธงประจำหน่วยทหารซึ่งได้รับมอบจากประมุขของรัฐชาติ โดยมากออกแบบเพิ่มเติมจากลักษณะของธงชาติ เพื่อให้ธงนี้เป็นสัญลักษณ์แทนชาติและอุดมการณ์ของรัฐด้วย นอกจากนั้น ธงนี้จะเป็นเครื่องหมายระบุหน่วยทหารแล้วยังถือกันว่าเป็นขวัญกำลังใจของกองทหารเป็นอย่างยิ่ง เวลาที่หน่วยทหารออกรบจะต้องนำธงนี้ไปในสนามรบด้วยเสมอ และจะต้องรักษาเอาไว้ด้วยชีวิต หากธงนี้ตกไปอยู่ในมือของฝ่ายศัตรูก็ถือว่าเป็นการเสียเกียรติของชาติอย่างยิ่งทีเดียว
ด้วยเหตุดังกล่าว ทำให้การปฏิบัติต่อธงชัยเฉลิมพลทุกขั้นตอนจะต้องเป็นไปตามพิธีการและระเบียบแบบแผนที่วางไว้อย่างเข้มงวดกวดขัน และโอกาสในการเชิญธงชัยเฉลิมพลออกใช้งาน จะต้องเป็นพิธีการที่มีความสำคัญเกี่ยวกับเกียรติยศและเชิดหน้าชูตาเท่านั้น เช่น พิธีกระทำสัตย์ปฏิญาณตนของทหาร เป็นต้น
มีข้อควรรู้เล็กน้อยว่าศัพท์ของธงชัยเฉลิมพลในภาษาอังกฤษนั้น นักแปลศัพท์ทหารในไทยจะใช้คำว่า Colours ในขณะที่ผู้ศีกษาเรื่องธงในต่างประเทศจะนิยมเรียกธงนี้ตามลักษณะกองทัพ เช่น ธงชัยเฉลิมพลกองทหารบก ก็เรียกว่า Army flag เป็นต้น

**ดูเพิ่ม**
 ธงชาติ- ธงพระอิสริยยศ- ธงชัยเฉลิมพลของไทย- ธัชวิทยา

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  ประวัติความเป็นมาของธงชาติสยามหรือธงช้าง และต้นฉบับพระราชบัญญัติแบบอย่างธงสยามฉบับ ร.ศ. ๑๑๐ และฉบับแก้ไข ร.ศ. ๑๑๘ date=2019-05-23  ที่  พิพิธภัณฑ์ธงสยาม (SIAM FLAG MUSEUM) date=2019-05-23 -  Flag of the world (FOTW) ฐานข้อมูลเกี่ยวธงและการศึกษาเรื่องธงทั่วโลก-  พระราชบัญญัติธง พ.ศ. 2522 date=2008-02-21 -  พระราชบัญญัติธง พ.ศ. 2522 จาก kodmhai.com date=2007-09-28 -  ธงชัยเฉลิมพล (หอมรดกไทย กระทรวงกลาโหม) date=2007-09-28 -  ข้อมูลและประวัติของธงราชนาวี ธงฉาน และธงต่าง ๆ ของทหารเรือ
หมวดหมู่:สัญลักษณ์
หมวดหมู่:ธัชวิทยา