พระศิวะ

พระศิวะ  (ə; translit=Śiva ) หรือ มหาเทพ (ə; translit=Mahādevaḥ Help:IPA/Sanskrit|mɐɦaːd̪eːʋɐ),p=65p=151 หรือ หระ  คนไทยนิยมเรียกพระองค์ว่า พระอิศวรp=314 เป็นเทพเจ้าฮินดูองค์สำคัญ ถือเป็นพระเป็นเจ้าสูงสุดในคติของลัทธิไศวะ2p=131
ในบรรดาตรีมูรติ (เทพเจ้าสูงสุดสามองค์ อีกสององค์คือพระพรหมและพระวิษณุ) ถือกันว่าพระศิวะเป็น "ผู้ทำลายความชั่วร้าย" pp=124–126 ในขณะที่ตามคติไศวะถือว่าพระศิวะเป็นพระเป็นเจ้าสูงสุด ผู้สร้าง ผู้พิทักษ์ และผู้เปลี่ยนถ่ายจักรวาลp=65p=151 ในคติลัทธิศักติถือว่าเทวีและอำนาจสูงสุดของศักติประดุจเป็นคู่ของพระศิวะp=50, 103–104 พระศิวะยังเป็นหนึ่งในห้าเทพเจ้าองค์สำคัญของปัญจายตนบูชาในคติสมารตะของศาสนาฮินดูpp=17, 153
พระศิวะทรงมีหลายปาง ตั้งแต่เมตตาถึงน่ากลัว ในปางเมตตา ทรงมีลักษณะเป็นโยคีผู้ถือพรตนิยมประทับอยู่บนเขาไกรลาสpp=124–126 และในฐานะผู้ดูแลที่ประทับของพระปารวตีและบุตรทั้งสอง คือพระคเณศและพระขันธกุมาร ส่วนในปางดุร้าย ทรงมีลักษณะน่ายำเกรง ต่อสู้และกำจัดอสูร นอกจากนี้ยังมีรูปปางในฐานะอาทิโยคีศิวะ ซึ่งเป็นเทพเจ้าแห่งโยคะ, การทำสมาธิ และศิลปวิทยาการ
ประติมานวิทยาของพระศิวะประกอบด้วยงูใหญ่พันรอบพระศอ, ประดับเศียรด้วยจันทร์เสี้ยว, มีแม่น้ำคงคาอันศักดิ์สิทธิ์ไหลผ่านออกจากพระเกศา, มีตาที่สามบนพระนลาฏ ในพระหัตถ์อาจทรงตรีศูลและกลองทมรุ นอกจากนี้ยังนิยมบูชาพระศิวะในรูปศิวลึงค์เป็นรูปไม่คล้ายมนุษย์แทนพระองค์p=58
พระศิวะมีที่มาก่อนสมัยพระเวท2pp=3 with footnote 2, 102–105 และพัฒนาโดยผสมผสานระหว่างเทพเจ้ายุคก่อนพระเวท นอกพระเวท และเทพเจ้าในพระเวท เข้าด้วยกัน (เช่น พระรุทร ซึ่งเป็นเทพเจ้าพระเวท)p=152 จนกลายมาเป็นเทพเจ้าองค์สำคัญเดี่ยว ๆ พระองค์เดียวนี้4p=31 พระศิวะได้รับการบูชาทั่วไปในศาสนาฮินดูทุกธรรมเนียม ในทั้งอินเดีย, เนปาล, ศรีลังกา และ อินโดนีเซีย (โดยเฉพาะในเกาะชวาและบาหลี)2p=17

**อ้างอิง**

**บรรณานุกรม**
 language=en- location=Beadon Street, Calcutta- url=https://archive.org/details/mahabharataofkri0004unse- language=en- isbn=81-208-0567-4- isbn=81-7110-140-2 (Set of four volumes). Parimal Sanskrit Series No. 45; reprint ed. 2003. 81-7020-070-9.-  publisher =Princeton University Press- language=en - isbn=978-0-674-39189-5-  year = 1985- isbn=978-0-521-21398-1- isbn=978-0-7914-3939-5- isbn=81-208-0053-2- isbn=978-81-208-0899-7- isbn=978-81-7625-039-9- isbn=81-7625-427-4- isbn=81-208-0567-4 (Third edition). The version provided by Chidbhavananda is from chapter 17 of the Anuśāsana Parva of the Mahābharata.- isbn=0-7914-0446-3- isbn=81-208-0557-7- isbn=978-0-7007-1267-0 - isbn=978-0-14-341421-6 - publisher=Motilal Banarsidass- isbn=978-0-691-07386-6- isbn=978-81-291-1481-5- isbn=978-81-208-1467-7- cite book|last=Flood|first=Gavin|author-link=Gavin Flood|title=An Introduction to Hinduism|url=https://archive.org/details/introductiontohi0000floo|url-access=registration|year=1996|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=0-521-43878-0- cite book|last=Flood|first=Gavin|author-link=Gavin Flood|chapter=The Śaiva Traditions|editor=Flood, Gavin|title=The Blackwell Companion to Hinduism|year=2003|publisher=Blackwell Publishing|location=Malden, MA|isbn=1-4051-3251-5- Frawley, David. 2015. Shiva: the lord of yoga. Twin Lakes, WI : Lotus Press.- isbn=978-0-691-12048-5- language=en- cite book|last=Goldberg|first=Ellen|title=The Lord Who is Half Woman: Ardhanārīśvara in Indian and Feminist Perspective|year=2002|publisher=State University of New York Press|location=Albany, New York|isbn=0-7914-5326-X- jstor=40457085- isbn=90-04-04330-6- pages=95–114- isbn=81-7039-186-5- isbn=978-81-208-1330-4 - location=New York Originally published in 1915.- year=1921- isbn=978-1-61069-478-0- isbn=90-74597-07-6- isbn=978-0-87586-484-6 - isbn=978-0-8160-7564-5- url=https://books.google.com/books?id=3aeQqmcXBhoC- year=1998- isbn=978-0-520-90883-3
** language=en- isbn=978-0-88920-158-3-  url=https://books.google.com/books?id=E_6-JbUiHB4C - language=en- isbn=0-691-01930-4- issn=0041-977X - url=https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch- publisher=Manohar - isbn=81-215-0715-4- isbn=978-0-7914-3579-3- isbn=978-0-9716466-5-0- isbn=978-1-59477-165-1- isbn=81-206-1179-9- location=Bombay- isbn=978-81-7017-193-5 - isbn=978-0-19-534713-5- isbn=978-0-691-08952-2- jstor=3518337 - access-date=1 March 2017- isbn=978-90-04-20629-8 - isbn=81-7625-427-4- isbn=978-1-4384-1618-2- isbn=978-0-7914-9049-5- isbn=978-1-317-70909-1 - isbn=978-0-19-535190-3- pages=305–10- isbn=978-3-447-02522-5-  year = 2006 - isbn=978-81-7648-170-0- author-link=Sarvepalli Radhakrishnan- url=https://archive.org/stream/amritabindukaiva00mahauoft#page/70/mode/2up- isbn=978-0-87169-863-6- isbn=978-0-19-564441-8- isbn=81-208-0544-5- isbn=978-0-7914-0347-1-  This work compares eight versions of the Śivasahasranāmāstotra with comparative analysis and Śivasahasranāmākoṣa (A Dictionary of Names). The text of the eight versions is given in Sanskrit.- year=1989- isbn=978-81-208-0879-9 - author-link=C. Sivaramamurti- isbn=978-81-208-1771-5 - isbn=978-81-7017-038-9 - isbn=3-515-01926-X- isbn=978-90-04-10758-8- url=https://www.tandfonline.com/doi/citedby/10.1080/1468936042000282726821- publisher=Simon and Schuster- year=1985 First Indian Edition: Munshiram Manoharlal, 2003, .- isbn=978-81-208-1892-7- location=Calcutta First revised edition.- isbn=978-81-7017-207-9 - postscript=none; original text, transliteration, English translation and notes.- isbn=0-226-85116-8-   isbn = 978-0-7656-0711-9- publisher=Adyar Library and Research Center- jstor=1399778- isbn=90-04-06498-2 - publisher=Library of Alexandria- url=https://archive.org/stream/HeinrichRobertZimmerMythsAndSymbolsInIndianArtAndCivilization/Heinrich%20Robert%20Zimmer%20Myths%20and%20Symbols%20in%20Indian%20Art%20and%20Civilization#page/n3/mode/2up
** publisher=Motilal Banarsidass Publishers

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  Shaivism, Peter Bisschop