พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ

พลโท พลเรือโท พลอากาศโท พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ หรือ พระองค์ชายเล็ก (1 เมษายน พ.ศ. 2458 – 2 มกราคม พ.ศ. 2541) เป็นพระโอรสองค์สุดท้องใน สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ายุคลทิฆัมพร กรมหลวงลพบุรีราเมศวร์ กับ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเฉลิมเขตรมงคล (พระธิดาใน สมเด็จพระราชปิตุลา บรมพงศาภิมุข เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช ซึ่งเป็นพระอนุชาร่วมพระครรโภทรกับพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว) ประสูติเมื่อวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2458 ที่ตำหนักเขาน้อย จังหวัดสงขลา ขณะที่พระบิดาทรงรับราชการเป็นอุปราชมณฑลปักษ์ใต้ มีพระเชษฐา 2 พระองค์ คือ- พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าภาณุพันธุ์ยุคล- พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเฉลิมพลฑิฆัมพร
เจ้าพี่ เจ้าน้อง สามพระองค์

**พระประวัติ**
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ ประสูติเมื่อวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2458 ณ พระตำหนักเขาน้อย จังหวัดสงขลา ประเทศสยาม เป็นพระโอรสในนายพลเอก สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ายุคลทิฆัมพร กรมหลวงลพบุรีราเมศวร์ กับ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเฉลิมเขตรมงคล (พระธิดาในจอมพล จอมพลเรือ สมเด็จพระราชปิตุลา บรมพงศาภิมุข เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช) ซึ่งเป็นพระโสทรานุชาในรัชกาลที่ 5 มีพระเชษฐา 2 พระองค์ คือ- ศาสตราจารย์ พลตรี พลเรือตรี พลอากาศตรี พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าภาณุพันธุ์ยุคล- พลตรี พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเฉลิมพลฑิฆัมพร

**การศึกษา**
ทรงศึกษาชั้นต้นที่โรงเรียนมหาวชิราวุธ จังหวัดสงขลา ในยุคที่หลวงปิยะวิทยาการเป็นอาจารย์ใหญ่ และต่อมาได้ประชวรเป็นพระโรคร้ายจนแทบเอาชีวิตไม่รอด จึงทรงต้องออกจากโรงเรียน พระบิดาทรงตั้งการสอนขึ้นที่พระตำหนักเขาน้อย จนกระทั่งพระบิดาทรงย้ายกลับเข้าพระนคร ประมาณปี พ.ศ. 2468 ในสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 ได้ทรงเข้าศึกษาที่โรงเรียนเทพศิรินทร์ ประมาณ 2-3 ปี จึงได้เสด็จไปศึกษาต่อที่ประเทศอังกฤษ เมื่อพระชันษาเพียง 10 พรรษา และพอครบเกณฑ์เข้ารับดับมหาวิทยาลัยได้ทรงเข้าศึกษาที่ Birmingham University นอกจากนี้ยังได้ทรงศึกษาหลักสูตรอื่น ๆ เพิ่มเติม คือ ฝึกการบินพลเรือนจนได้รับปีกวิทยฐานะ รุ่นที่ 26 และทรงฝึกอบรมหลักสูตรบรรเทาสาธารณภัย รุ่นที่ 5 และในปี พ.ศ. 2490 ได้เสด็จไปศึกษาวิชาทหารเพิ่มเติมในหลักสูตรพาหนะและการขนส่งทางทหาร ที่ Fort Eustis, Virginia. USA

**สิ้นพระชนม์**
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ สิ้นพระชนม์ด้วยพระโรคพระหทัยล้มเหลว เมื่อวันที่ 2 มกราคม พ.ศ. 2541 สิริพระชันษา 2 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร​ มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ หม่อมหลวงอัศนี ปราโมช องคมนตรี เป็นผู้แทนพระองค์ไปพระราชทานนํ้าหลวงสรงพระศพ ณ พระที่นั่งทรงธรรม วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามราชวรวิหาร ในการนี้พระราชทานโกศกุดั่นน้อย ฉัตรเครื่องสูงทองแผ่ลวดตั้งประดับ และในวันที่ 11 เมษายน พ.ศ. 2541 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร​ มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เสด็จพระราชดำเนินไปในการพระราชทานเพลิงพระศพ ณ เมรุหลวงหน้าพลับพลาอิศริยาภรณ์ วัดเทพศิรินทราวาส

**การทรงงาน**
หลังจากเสด็จกลับจากประเทศอังกฤษแล้ว พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ ได้เข้ารับราชการสังกัดกระทรวงกลาโหม โดยได้รับพระราชทานพระยศว่าที่ร้อยตรี เมื่อวันที่ 6 มกราคม 2481 ประจำกรมพาหนะทหารบก ก่อนจะได้รับพระราชทานพระยศเป็น ร้อยตรี เมื่อวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2482และได้ทรงย้ายไปประจำการหลายแห่งด้วยกัน เช่น กรมสารวัตรทหารบก กรมทหารสื่อสารในตำแหน่งหัวหน้ากองการภาพ และทรงเป็นที่ปรึกษาสถานีโทรทัศน์กองทัพบกช่อง 5 เป็นต้น และที่สุดครบเกษียณอายุราชการในขณะดำรงพระยศพันเอก สังกัดเหล่าทหารสื่อสาร เมื่อวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2518 และต่อมาในวันที่ 26 ตุลาคม พ.ศ. 2535 ได้รับพระราชทานพระยศ พลตรี พลเรือตรี และพลอากาศตรี
นอกจากนี้ยังทรงดำรงได้รับพระมหากรุณาธิคุณ โปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้ทรงเป็นนายทหารพิเศษ ประจำกรมนักเรียนนายเรือ รักษาพระองค์ โรงเรียนนายเรือ และ ประจำกรมนักเรียนนายเรืออากาศ รักษาพระองค์ โรงเรียนนายเรืออากาศ อีกด้วยhttp://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2535/D/033/5.PDF และในวันที่ 25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2540 ได้มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม พระราชทานพระยศทหารเป็นกรณีพิเศษ ให้พลตรี พลเรือตรี พลอากาศตรี พระเจ้าวรวงศ์เธอพระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ ซึ่งได้ทรงปฏิบัติพระกรณียกิจสนองพระเดชพระคุณในฐานะผู้แทนพระองค์ไปในงานพระราชพิธีต่าง ๆ ด้วยพระวิริยะอุตสาหะอย่างสูงมาโดยตลอด และได้ทรงช่วยเหลือราชการแผ่นดิน เป็นผลดีแก่ประเทศชาติเป็นอย่างยิ่ง เป็น พลโท พลเรือโท พลอากาศโท ตั้งแต่วันที่ 14 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2540 เป็นต้นไป

**ความสนพระทัยและการทรงงานด้านภาพยนตร์**
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ สนพระทัยด้านภาพยนตร์ ตั้งแต่พระชนมายุ 17-18 พรรษา ซึ่งขณะนั้นทรงศึกษาอยู่ที่ประเทศอังกฤษ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ ทรงศึกษาฝึกงานละครที่อังกฤษและภาพยนตร์ที่ฮอลลีวู๊ด โดยทรงรับจ้างเกี่ยวกับงานละครของบริษัทอังกฤษ ชื่อ โกมองห์ บริติส ซึ่งเป็นงานกึ่งรับจ้างกึ่งเรียนในลักษณะฝึกงาน โดยทรงทำตั้งแต่งานเคลื่อนย้ายยกไฟเรื่อยมา จนสุดท้ายได้เป็นผู้ช่วยผู้กำกับ (มีพระนามปรากฏในฐานะผู้ช่วยผู้กำกับสองเรื่อง) ทำให้ทรงรู้จักกับนักเขียนบทละครและดาราชื่อดัง คือ ไอเวอร์ โนเวลโล และเป็นผู้สนับสนุนให้พระองค์ทำหน้าที่คอลล์บอย ซึ่งเป็นตำแหน่งที่สำคัญที่ทำหน้าที่เรียกตัวละครมาเข้าฉาก ทำให้ทรงต้องอ่านบทละครจนจำได้อย่างแม่นยำจึงจะสามารถเรียกตัวละครได้ถูกต้อง ซึ่งนับว่าเป็นประสบการณ์พื้นฐานด้านการละครของพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการhttp://book.culture.go.th/artist/artist2539/mobile/index.html#p=41 
ภายหลังเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 ทำให้พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ ตัดสินพระทัยเสด็จกลับประเทศไทย ซึ่งนอกเหนือจากงานในหน้าที่ราชการทหารแล้ว ยังทรงทำละคร โดยทรงเริ่มต้นจากการเป็นที่ปรึกษาของพระนางเธอลักษมีลาวัณ ซึ่งทรงทำละครอยู่หลายเรื่องด้วยกัน โดยเรื่องที่ทรงทำถวายพระนางเธอลักษมีลาวัณทั้งหมดด้วยพระองค์เอง คือเรื่อง สังข์ทอง โดยทรงนำมาแปลงเป็นเรื่องสั้นๆ สมัยใหม่เรียกว่า ละครดึกดำบรรพ์ จากละครทรงย้ายไปผลิตผลงานด้านโทรทัศน์ ท้ายสุดได้ทรงก่อตั้ง บริษัทละโว้ภาพยนตร์ (Lavoa Motion Pic. Prod) สัญลักษณ์พระปรางค์สามยอด สร้างเรื่อง  หนามยอกหนามบ่ง ของไม้เมืองเดิม เมื่อ พ.ศ. 2483 (เอกสารบางเล่ม กล่าวว่า พ.ศ. 2479)โดยจะทรงเขียนบท ถ่ายทำ และล้างฟิล์มด้วยพระองค์เอง 
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ ทรงเป็นหนึ่งในบรรดาผู้สร้างยุคบุกเบิกและผู้นำความแปลกใหม่มาสู่วงการภาพยนตร์ไทย โดยเฉพาะยุคที่เปลี่ยนจาก 16 มม. มาเป็น 35 มม. มีภาพยนตร์เด่นหลายเรื่อง ได้แก่  นางทาษ, เงิน เงิน เงิน, อีแตน, เกาะสวาทหาดสวรรค์ และ  แม่นาคพระนคร 
ทรงได้รับรางวัลพิเศษ"ดาราทอง"เนื่องในงานภาพยนตร์แห่งชาติรางวัลพระสุรัสวดี ครั้งที่ 16 ประจำปี พ.ศ. 2535 และการยกย่องเชิดชูเกียรติในฐานะศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ผู้สร้างภาพยนตร์-ผู้กำกับภาพยนตร์) ประจำปี พ.ศ. 2539   
ตำแหน่งท้ายสุดทรงรับเป็นองค์อุปถัมภ์ของมูลนิธิหนังไทย

**ครอบครัว**
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ ทรงเสกสมรสกับ หม่อมฟองจันทร์ ยุคล ณ อยุธยา และ หม่อมอุบล ยุคล ณ อยุธยา โดยมีโอรสธิดาดังนี้

**ฟองจันทร์ ศิริวัติ**
ฟองจันทร์ ศิริวัติ หรือ เจ้าฟองจันทร์ อินทขัติย์ เชื้อสายจากตระกูล ณ เชียงใหม่ (นางงามเชียงใหม่ ครั้งที่ 1 พ.ศ. 2477) โดยมีพิธีแต่งงานแบบชาวเหนือ มีพิธีผูกข้อมือและบายศรีสู่ขวัญโดยเจ้าแก้วนวรัฐ มีพระธิดา ได้แก่- ท่านหญิงจันทรจรัสศรี ไพบูลย์เลิศ พระนามเดิม หม่อมเจ้าจันทรจรัสศรี ยุคล หรือ ท่านหญิงเล็ก (2 กรกฎาคม พ.ศ. 2480 – 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2548) ทรงลาออกจากฐานันดรศักดิ์เพื่อสมรสกับ ประพันธุ์ ไพบูลย์เลิศ มีบุตร 2 คน
** คัจฉพงศ์ ไพบูลย์เลิศ
** สกลกาจ ไพบูลย์เลิศ- ท่านหญิงภุมรีภิรมย์ เชลล์ พระนามเดิม หม่อมเจ้าภุมรีภิรมย์ ยุคล หรือ ท่านหญิงน้อย (ประสูติ 22 มีนาคม พ.ศ. 2482) ทรงลาออกจากฐานันดรศักดิ์เพื่อสมรสกับ โรมาโน ลุคโก และ ชอง มารี เชลล์ มีบุตร-ธิดา 5 คน
** เกอาตอง ลุคโก
** วาลีลี ลุคโก
** อเล็กซานเดอร์ ลุคโก
** ซาเวียร์ ลุคโก
** ปิแอร์ ลุยจิ ลุคโก

**หม่อมอุบล ยุคล ณ อยุธยา ท.จ.ว.**
 ท่านหญิงมาลินีมงคล อมาตยกุล พระนามเดิม หม่อมเจ้ามาลินีมงคล ยุคล หรือ ท่านหญิงหยอย (24 มิถุนายน พ.ศ. 2483 - 11 มิถุนายน พ.ศ. 2565) ทรงลาออกจากฐานันดรศักดิ์เพื่อสมรสกับ อรุณ อมาตยกุล- ท่านหญิงปัทมนรังษี เสนาณรงค์ พระนามเดิม หม่อมเจ้าปัทมนรังษี ยุคล หรือ ท่านหญิงเม้า (ประสูติ 12 สิงหาคม พ.ศ. 2484) ทรงลาออกจากฐานันดรศักดิ์เพื่อสมรสกับ ทวีศักดิ์ เสนาณรงค์ มีบุตร-ธิดา 3 คน
** ปัทมศักดิ์ เสนาณรงค์
** ปัทมนิธิ เสนาณรงค์ สมรสกับ ฌาริณีย์ เสนาณรงค์ มีธิดา 1 คน
*** กอบัว เสนาณรงค์
** ปัทมวดี เสนาณรงค์ - หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล หรือ ท่านชายมุ้ย (ประสูติ 29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2485) เสกสมรสกับศริยา บุษปวณิช มีหม่อม คือ วิยะดา อุมารินทร์, ภรณี เจตสมมา และหม่อมกมลา ยุคล ณ อยุธยา มีโอรส-ธิดา 6 คน
** หม่อมราชวงศ์ปัทมนัดดา ยุคล หรือ คุณหญิงนุ้ย (เกิด 9 กรกฎาคม พ.ศ. 2506) ในหม่อมศริยา
** หม่อมราชวงศ์เดชาเฉลิม ยุคล ในหม่อมศริยา 
** หม่อมราชวงศ์มงคลชาย ยุคล หรือ คุณชายเอี่ยว (เกิด 2 มิถุนายน พ.ศ. 2517) ในหม่อมวิยะดา สมรสกับ มนรดา ยุคล ณ อยุธยา มีบุตร-ธิดา 4 คน
*** หม่อมหลวงเอวิตา ยุคล หรือ คุณชะเอม (เกิด 5 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2537)
*** หม่อมหลวงอนุชา ยุคล หรือ คุณแอ็กชั่น (เกิด 26 มีนาคม พ.ศ. 2541)
*** หม่อมหลวงเอมิรินดา ยุคล หรือ คุณอิ่ม (เกิด 27 กันยายน พ.ศ. 2551)
*** หม่อมหลวงอมลรดา ยุคล หรือ คุณอุ่น (เกิด 29 กรกฎาคม พ.ศ. 2553)
** หม่อมราชวงศ์สุทธิภาณี ยุคล หรือ คุณหญิงนุ่น ในหม่อมภรณี
** หม่อมราชวงศ์ศรีคำรุ้ง ยุคล หรือ คุณหญิงแมงมุม (เกิด 13 ตุลาคม พ.ศ. 2527) ในหม่อมกมลา สมรสกับ พลตรี พัชร รัตตกุล
** หม่อมราชวงศ์เฉลิมชาตรี ยุคล หรือ คุณชายอดัม (เกิด 28 กันยายน พ.ศ. 2528) ในหม่อมกมลา- พลตรี หม่อมเจ้าจุลเจิม ยุคล หรือ ท่านชายใหม่ (ประสูติ 22 มกราคม พ.ศ. 2490) เสกสมรสครั้งแรกกับ หม่อมศิริพร ยุคล ณ อยุธยา (เสนาลักษณ์) (1 สิงหาคม พ.ศ. 2495 – 12 พฤษภาคม พ.ศ. 2532) มีโอรส-ธิดา 2 คน 
** หม่อมราชวงศ์รังษิพันธ์ ยุคล หรือ คุณชายเหมา (เกิด 15 มีนาคม พ.ศ. 2518)
** หม่อมราชวงศ์จันทรลัดดา ยุคล หรือ คุณหญิงแอร์ (เกิด 4 พฤศจิกายน พ.ศ. 2520) สมรสกับ พลตรี วรรธ อุบลเดชประชารักษ์ มีบุตร 3 คน
*** พลาย อุบลเดชประชารักษ์
*** พร้อม อุบลเดชประชารักษ์
*** พจน์ อุบลเดชประชารักษ์
และเสกสมรสครั้งที่สองกับ หม่อมอัญชลี ยุคล ณ อยุธยา (ขัติยสุรินทร์) (เกิด 26 พฤษภาคม พ.ศ. 2499) มีธิดา 2 คน- หม่อมราชวงศ์แม้นนฤมาส ยุคล สวัสดิ์-ชูโต หรือ คุณหญิงแม้น (เกิด 17 กันยายน พ.ศ. 2533) สมรสกับ ต่อสวัสดิ์ สวัสดิ์-ชูโต มีบุตร 1 คน
** จุลสวัสดิ์ สวัสดิ์-ชูโต- หม่อมราชวงศ์จันทรนิภา ยุคล หรือ คุณหญิงไหม (เกิด 3 มกราคม พ.ศ. 2535)- หม่อมเจ้านภดลเฉลิมศรี ยุคล หรือ ท่านหญิงยุ้ย (ประสูติ 23 ตุลาคม พ.ศ. 2496)

**ผลงาน**

**ภาพยนตร์**
ละโว้ภาพยนตร์
หนังเงียบขาวดำ 35 มม.- 2479 / 2483: หนามยอกหนามบ่ง (นำแสดงโดย ยม มงคลนัฏ จาก "นางสาวสุวรรณ" และ โปร่ง แสงโสภณ)    
หนังสี 16 มม.พากย์- 2492: อมตาเทวี- 2494: ม่วยสิ่น นำแสดงโดย บุศรัตน์ เกษสมัย, ดวงเนตร ดุริยชีวิน- 2496: วนิดา นำแสดงโดย รัตนาภรณ์ อินทรกำแหง, หม่อมหลวงรุจิรา อิศรางกูร และ มารศรี อิศรางกูร ณ อยุธยา- 2498: วังนางโรม นำแสดงโดย วิไลวรรณ วัฒนพานิช, ชูชัย พระขรรค์ชัย, พันคำ- 2498: นางทาษ นำแสดงโดย วิไลวรรณ วัฒนพานิช, สุพรรณ บูรณะพิมพ์ และ สถาพร มุกดาประกร - 2499: ไพรกว้าง 
หนังสี 35 มม.ไวด์สกรีน เสียง (พากย์ ) ในฟิล์ม- 2500: ปักธงไชย - บทพระนิพนธ์ บทภาพยนตร์ และลำดับภาพ (พระนามแฝง ล.อัศวดารา ) นำแสดงโดย สมยศ อินทรกำแหง, รัตนาภรณ์ อินทรกำแหง- 2502: เชลยศักดิ์ - บทภาพยนตร์ และลำดับภาพ รางวัลตุ๊กตาทอง ประจำปี 2502 (ออกแบบและสร้างฉาก) นำแสดงโดย อมรา อัศวนนท์, ประศาสน์ คุณะดิลก- 2505: นางทาษ - บทภาพยนตร์ กำกับการแสดง และอำนวยการสร้าง รางวัลตุ๊กตาทอง ประจำปี 2506 (ภาพยนตร์ยอดเยี่ยม ผู้แสดงประกอบหญิง บทประพันธ์ ออกแบบเครื่องแต่งกาย) นำแสดงโดย วิไลวรรณ วัฒนพานิช, อดุลย์ ดุลยรัตน์
หนังสี 35 มม. ซูเปอร์ซีเนสโคป เสียง (พากย์ ) ในฟิล์ม  - 2508: เงิน เงิน เงิน / Money,Money,Money - บทพระนิพนธ์ และกำกับการแสดง (หนังซีเนมาสโคปเรื่องแรกของละโว้และของมิตร-เพชรา ครั้งแรกของหนังไทยแนวรีวิวเพลงหลากหลายตลอดเรื่อง รวมดารามากที่สุด ความยาวเกือบ 200 นาที มากที่สุดเท่าที่เคยมีการสร้างกันมาและครั้งแรกที่มีแนวคิดล้ำยุคล้อเลียนการใช้คอมพิวเตอร์สำนักงานซึ่งยังไม่มีใช้กันแพร่หลายในเมืองไทยขณะนั้น รางวัลตุ๊กตาทอง ประจำปี 2508 เพลงประกอบ และโล่เกียรตินิยมคู่ดารานำที่ทำรายได้มากที่สุด) คำขวัญ "เพลงพราว ดาวพรู  ดูเพลิน" นำแสดงโดย มิตร ชัยบัญชา, เพชรา เชาวราษฎร์ และ ชรินทร์ นันทนาคร- 2511: อีแตน / Miss Tan - บทพระนิพนธ์ และกำกับการแสดง (เรื่องแรกของ อรัญญา นามวงศ์ ในฐานะดารานำ และหนังไทยที่นำเสนอการแสดงชายแต่งหญิง หญิงแต่งชายก่อนแนวคาบาเร่ต์โชว์เป็นที่รู้จักทั่วไปในเวลาต่อมา) คำขวัญ "ดาราเยอะแยะ หัวใจเฮาะแฮะ" นำแสดงโดย มิตร ชัยบัญชา, อรัญญา นามวงศ์- 2512: เกาะสวาท หาดสวรรค์ / Paradise Island - บทพระนิพนธ์ กำกับการแสดง ลำดับภาพ และคามีโอ (cameo) บทนักกีต้าร์ ร่วมกับ สง่า อารัมภีร คำขวัญ "หวานชื่น ครื้นเครง เพลงเพราะ" นำแสดงโดย สมบัติ เมทะนี, อรัญญา นามวงศ์- 2513: แม่นาคพระนคร / Bangkokian Ghostly Love Story - บทพระนิพนธ์ และกำกับการแสดง (หนังไทยลงทุนเทคนิคพิเศษ "ทริค" โดย หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล และให้ข่าวว่าพิมพ์สีเทคนิค เรื่องแรกของเมืองไทย, เรื่องสุดท้ายของ กิ่งดาว ดารณี) นำแสดงโดย มิตร ชัยบัญชา, อรัญญา นามวงศ์- 2513: ฟ้าคะนอง - บทพระนิพนธ์ และกำกับการแสดง (ภาวนา ชนะจิต แสดงหนัง 35 มม.เรื่องแรก) คำขวัญ "ใหม่ที่สุด แปลกที่สุด ยอดเยี่ยมที่สุด" นำแสดงโดย ไชยา สุริยัน, อรัญญา นามวงศ์ และ ภาวนา ชนะจิต- 2514: วิวาห์พาฝัน / Marriage Thai Style - บทพระนิพนธ์และกำกับการแสดง  (รัชนก ณ เชียงใหม่ สาวประเภทสองชื่อดังเป็นคามิโอครั้งแรกครั้งเดียวบนจอเงิน) คำขวัญ "ครื้นเครง เพลงมาก ดูไม่ยาก สบายตา" นำแสดงโดย สมบัติ เมทะนี, อรัญญา นามวงศ์- 2514: มันมากับความมืด  - องค์ที่ปรึษา และดาราเกียรติยศ (ครั้งแรกของหนังไซไฟสิ่งมีชีวิตผสมเครื่องจักรกลจากอวกาศและการถ่ายภาพใต้ทะเลในหนังไทย หุ่นสัตว์ประหลาดสั่งจากฮอลลีวู้ด เทคนิคพิเศษโดยทีมงานไทย) คำขวัญ "ตื่นตา มาใหม่ ไม่เหมือนใคร ในปี 2515" (ฉายปลายปี 2514) นำแสดงโดย สรพงศ์ ชาตรี, นัยนา ชีวานันท์- 2515: บุหงาหน้าฝน - องค์ที่ปรึกษา นำแสดงโดย สมบัติ เมทะนี, อรัญญา นามวงศ์- 2516: เขาชื่อกานต์/ Doctor Kan  - องค์ที่ปรึกษา ภาพยนตร์ตีแผ่ปัญหาสังคมทำรายได้สูงและการกล่าวขวัญทั่วไปอย่างกว้างขวาง นำแสดงโดย สรพงศ์ ชาตรี, นัยนา ชีวานันท์
*2516: แหวนทองเหลือง / Brass Ring - บทพระนิพนธ์ และกำกับการแสดง (หนังไทยเรื่องแรกที่ให้ข่าวว่าฉายระบบวิสต้าวิชั่น และมีพักครึ่งเวลาแบบหนังใหญ่ฮอลลีวู้ด รวมทั้งยังเป็นหนังเรื่องแรกของโลกที่เอาไตเติ้ลไปอยู่ช่วงพัก) นำแสดงโดย ไชยา สุริยัน, นัยนา ชีวานันท์
กันตนาภาพยนตร์ - ละโว้ภาพยนตร์
หนังสี 35 มม. ซูเปอร์ซีเนสโคป เสียง (พากย์ ) ในฟิล์ม- 2515: เพชรตาแมว - ผู้อำนวยการสร้าง นำแสดงโดย ไพโรจน์ ใจสิงห์, นัยนา ชีวานันท์
ธรรมจักรภาพยนตร์ - ละโว้ภาพยนตร์
หนังสี 35 มม. ซูเปอร์ซีเนสโคป เสียง (พากย์ ) ในฟิล์ม- 2516: พิษพยาบาท - องค์ที่ปรึกษา นำแสดงโดย สมบัติ เมทะนี, นัยนา ชีวานันท์
สหมงคลฟิล์ม - ละโว้ภาพยนตร์
หนังสี 35 มม. ซีเนมาสโคป  เสียง (พากย์ ) ในฟิล์ม- 2521: น้องเมีย - บทพระนิพนธ์ บทภาพยนตร์ ลำดับภาพ และกำกับการแสดง นำแสดงโดย สรพงศ์ ชาตรี, วิยะดา อุมารินทร์ และ ลลนา สุลาวัลย์- 2523: เครือฟ้า - บทภาพยนตร์ ลำดับภาพ และกำกับการแสดง เวอร์ชันใหม่ ของ สาวเครือฟ้า (2495) รางวัลสุพรรณหงส์ทองคำ ประจำปี 2523 (แต่งกาย-แต่งหน้ายอดเยี่ยม) นำแสดงโดย นิรุตติ์ ศิริจรรยา, สุพรรษา เนื่องภิรมย์ และ วิยะดา อุมารินทร์
พร้อมมิตรภาพยนตร์  (พร้อมมิตรโปรดักชั่น )
หนังสี 35 มม. ไวด์สกรีน ซาวออนฟิล์ม- 2517: เทพธิดาโรงแรม - องค์ที่ปรึกษา นำแสดงโดย วิยะดา อุมารินทร์, สรพงศ์ ชาตรี และ สมภพ เบญจาธิกุล
การจัดจำหน่ายของละโว้ภาพยนตร์- 2513: รักนิรันดร์ - สร้างโดย สุริยเทพภาพยนตร์ นำแสดงโดย สมบัติ เมทะนี, เพชรา เชาวราษฎร์- 2513: เพลงรักแม่น้ำแคว - สร้างโดย สุริยเทพภาพยนตร์ นำแสดงโดย สมบัติ เมทะนี, เพชรา เชาวราษฎร์- 2513: ฝนเหนือ - สร้างโดย บางกอกการภาพยนตร์ นำแสดงโดย สมบัติ เมทะนี, เพชรา เชาวราษฎร์- 2514: วิมานสีทอง - สร้างโดย วี.พี.ฟิล์มโปรดักชั่น นำแสดงโดย ไชยา สุริยัน, เพชรา เชาวราษฎร์- 2515: หยาดฝน - สร้างโดย เกษมสุขภาพยนตร์ นำแสดงโดย ไชยา สุริยัน, รักชนก จินดาวรรณ

**หนังสือ**
  ไปเมืองนอก  - รางวัลยอดเยี่ยมประเภทสารคดี ของคณะกรรมการยูเนสโก (คำนิยมโดย หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช)- ตะวันจวนสิ้นแสง   - นวนิยายย้อนยุคสะท้อนสังคมก่อนและหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครองในเมืองไทย- งานเขียนเบ็ดเตล็ดในหนังสือต่วย'ตูน

**พระเกียรติยศ**

**เครื่องราชอิสริยาภรณ์**
พลโท พลเรือโท พลอากาศโท พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ดังนี้


**พระยศ**

**พระยศทางทหาร**
 1 เมษายน พ.ศ. 2482: นายร้อยตรี- 1 มกราคม พ.ศ. 2497: ร้อยเอก- 3 พฤษภาคม พ.ศ. 2498: พันตรี- 24 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2508: พันโท

**พงศาวลี**

**อ้างอิง**
 http://www.soravij.com/yugala.html date=2012-04-13 -  ประวัติ จาก หออัครศิลปิน date=2007-11-22 

**แหล่งข้อมูลอื่น**
 http://www.sakulthai.com/DSakulcolumndetailsql.asp?stcolumnid=2133&stissueid=2532&stcolcatid=1&stauthorid=2 date=2007-09-26 
2541
อนุสรมงคลการอ
อนุสรมงคลการ
หมวดหมู่:ราชสกุลยุคล
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.จ.ก. (ฝ่ายหน้า)
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.จ. (ฝ่ายหน้า)
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ว.ม.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ช.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ จ.ภ.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ ว.ป.ร.3
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญจักรมาลา
หมวดหมู่:ศิลปินแห่งชาติ
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนเทพศิรินทร์
หมวดหมู่:ผู้กำกับภาพยนตร์ชาวไทย
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนมหาวชิราวุธ จังหวัดสงขลา
หมวดหมู่:บุคคลจากอำเภอเมืองสงขลา
หมวดหมู่:ศิลปินแห่งชาติสาขาศิลปะการแสดง
หมวดหมู่:บุคคลในยุครัชกาลที่ 9