หน้าต่างกุหลาบ

ไฟล์:Roosvenster van de notre dame de paris.jpg|thumb|260px|“หน้าต่างกุหลาบ” ในมหาวิหารน็อทร์-ดามแห่งปารีส
หน้าต่างกุหลาบ (rose window) โดยทั่วไปหมายถึงหน้าต่างทรงกลมซึ่งมักจะใช้ในการสร้างคริสต์ศาสนสถานโดยเฉพาะที่เป็นสถาปัตยกรรมกอทิก คำว่า “rose window” เริ่มใช้กันมาตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 17 และ พจนานุกรมอ๊อกซฟอร์ดระบุว่า rose ในที่นี้หมายถึง ดอกกุหลาบ  
คำว่า “หน้าต่างกุหลาบ” มักจะหมายถึงหน้าต่างที่แบ่งเป็นซี่ ๆ ด้วยหิน กระจายออกไปจากเพลาศูนย์กลาง คำว่า “หน้าต่างกลม” มักจะใช้เฉพาะหน้าต่างกลมที่เป็นแบบที่ซับซ้อนซึ่งดูคล้ายกลีบกุหลาบหรือกลีบดาวเรืองซ้อน หน้าต่างกลมที่ไม่มีซี่ที่นิยมทำกันในโบสถ์ในประเทศอิตาลีเรียกว่า “หน้าต่างตา” (Ocular window หรือ oculus)
“หน้าต่างกลม” เป็นเอกลักษณ์อย่างหนึ่งของสถาปัตยกรรมแบบกอทิกซึ่งจะเห็นได้จากในมหาวิหารทางตอนเหนือของประเทศฝรั่งเศส แต่แท้ที่จริงแล้วการสร้างหน้าต่างกลมเริ่มตั้งแต่ยุคกลาง การสร้างหน้าต่างกลมหันกลับมาเป็นที่นิยมอีกครั้งในสมัยสถาปัตยกรรมฟื้นฟูกอทิกเมื่อคริสต์ศตวรรษที่ 19 

**ประวัติ**
ไฟล์:PantheonOculus.jpg|thumb|260px|“ตา” (oculus) หรือช่องลมเปิดทรงกลมบนหลังคาของตึกแพนเธียน ที่โรม
ที่มาของหน้าต่างกลมอาจจะพบในสถาปัตยกรรมโรมันที่เรียกว่า “อ็อคคิวลัส” (oculus) หรือ “ตา” ซึ่งเป็นช่องกลมกว้างบนเพดานให้แสงและอากาศส่องเข้ามาภายในสิ่งก่อสร้างได้  “อ็อคคิวลัส” ที่สำคัญที่สุดคือ อ็อคคิวลัสที่เป็นช่องเปิดกลมบนหลังคาของตึกแพนเธียน (Pantheon) ที่ โรม
ในศิลปะสมัยศาสนาคริสต์ยุคแรก และสถาปัตยกรรมไบแซนไทน์มีตัวอย่างของการก่อสร้างลักษณะนี้ ซึ่งมักจะตั้งอยู่ตรงศูนย์กลางของโดมเช่นที่โบสถ์ Holy Sepulchre ที่กรุงเยรูซาเลม หรือบนจั่วตื้นแบบสถาปัตยกรรมคลาสสิก เช่นที่โบสถ์นักบุญแอกเนสนอกกำแพง (Saint Agnes Outside the Walls) หรือที่มหาวิหารตอร์เชลโล (Torcello Cathedral) ที่ เวนิส
หน้าต่างที่สร้างเมื่อคริสต์ศตวรรษที่ 8 ซึ่งปัจจุบันอยู่ที่เมืองเวนิสนั้นเจาะจากหินแผ่นเดียว หรือหน้าต่างครึ่งวงกลมที่แบ่งเป็นช่อง ๆ ที่ทำในคริสต์ศตวรรษที่ 8 และหน้าต่างที่ทำต่อมาภายหลังที่ประเทศกรีซยังพอมีหลงเหลือให้ดูอยู่บ้าง
หน้าต่างกลมเล็ก เช่น ที่โบสถ์นักบุญแอกเนสนอกกำแพงและมหาวิหารตอร์เชลโล และหน้าต่างที่ใช้ตกแต่งด้วยกระจกด้านภายในหน้าต่างกลมที่เว้าลึกเข้าไปในผนังยังคงทำกันต่อมาในการสร้างโบสถ์ที่ประเทศอิตาลีจนมารุ่งเรืองเอาเมื่อสมัยโรมาเนสก์
อีกประการหนึ่งที่ทำให้การสร้างหน้าต่างกลมมีความนิยมขึ้นในทวีปยุโรป ตามการสันนิษฐานโดยนักประวัติศาสตร์ชาวเยอรมนีอ็อตโต ฟอน ซิมสัน (Otto von Simson) ผู้กล่าวว่าหน้าต่างกลมมีรากฐานมาจากหน้าต่างรูปแปดเหลี่ยมที่ตกแต่งผนังภายนอกของปราสาทอุมเมยัด (Umayyad palace) ที่ ประเทศจอร์แดน ระหว่างปี ค.ศ. 740 ถึงปี ค.ศ. 750 ตามทฤษฎีแล้วผู้ที่นำการสร้างหน้าต่างลักษณะนี้เข้ามาในทวีปยุโรป คือผู้ที่กลับมาจากสงครามครูเสดโดยนำมาใช้ในการก่อสร้างคริสต์ศาสนสถาน

**อ้างอิง**

**ดูเพิ่ม**
 แผนผังมหาวิหาร - สถาปัตยกรรมกอทิก- อาสนวิหาร- งานกระจกสี

**สมุดภาพ**
ภาพ:Chartres2006 065.jpg|มหาวิหารชาทร์ (Chartres Cathedral)  ประเทศฝรั่งเศส
ภาพ:Laon cathedral notre dame interior 016.JPG|มหาวิหารล็อง (Laon) ประเทศฝรั่งเศส 
ภาพ:Oscar Fredriks kyrka, Göteborg, 3.jpg|โบสถ์ออสคาร์เฟรดิคส (Oscar Frediks Church) ประเทศสวีเดน 
ภาพ:Barcelona sant pau rosone.jpg|โบสถ์ซานตามาเรียเดลปี (Santa Maria del Pi) ประเทศสเปน 
ภาพ:Stained Glass at the Presidential Palace in Lima Peru 01.jpg|วังประธานาธิบดี ที่ลิมา (Lima) ประเทศเปรู 
ภาพ:Sainte-Chapelle-Rose-window.jpg|แซ็งต์ชาแปล (Sainte-Chapelle) ประเทศฝรั่งเศส แบบกอธิควิจิตร เป็นเรื่องไฟล้างโลก (Apocalypse) 
ภาพ:Lincoln Cathedral Bishops Eye.jpg|มหาวิหารลิงคอล์น อังกฤษ ที่เรียกว่า “ตาบิชอป” (Bishop's Eye)  
ภาพ:Gedaechtniskirche Speyer Rosette.jpg|โบสถ์เกเดชนิส (Gedaechtniskirche) เมืองสเปเยอร์ (Speyer) ประเทศเยอรมนี 
ภาพ:Leuben - Himmelfahrtskirche Rosette.jpg|หน้าต่างบริเวณนักบวชที่โบสถ์ฮิมเมลฟาร์ท (Himmelsfahrskirche) เมืองเดรสเดิน (Dresden) ประเทศเยอรมนี
ภาพ:LaSeuRosette 6543.jpg|หน้าต่างลวดลายดอกไม้เรขาคณิตแบบมัวร์ ที่มายอร์กา (Mallorca) ประเทศสเปน 
ภาพ:Australia Sydney AlfredHandel WaratahWindow.JPG|หน้าต่างวาราทาห์ (Waratah window) โบสถ์นักบุญบีด (St Bede's) ซิดนีย์ ประเทศออสเตรเลีย โดยอัลเฟรด แฮนเดล (Alfred Handel)
ภาพ:Rose window Richmond.jpg|โบสถ์เซ็นต์นิโคลัส เมืองริชมอนด์ (Richmond) อังกฤษ ออกแบบโดย สถาปนิกจี. สก็อตต์ (G. Scott) ประกอบโดยวิลเลียม เวลส์ (William Wailes) 
ภาพ:Vitrail roccella 6.jpg|มหาวิหารชาทร์ (Carlo Roccella)  date=2008-07-06  

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  therosewindow.com หน้าต่างกลม เว็บไซต์โดย Painton Cowen  -  Tips & Tricks to Gothic Geometry: Rose Window  (กลเม็ดของทรงเรขาคณิตแบบกอธิค: หน้าต่างกลม) date=2023-03-20   -  Chartres Rose Window Geometry (เรขาคณิตของหน้าต่างมหาวิหารชาร์ทร) -  Wagon Wheel Rose Windows of the Medieval Norman Cathedrals of Puglia - Photos (หน้าต่างล้อกุหลาบของมหาวิหารแบบโรมาเนสก์ที่ปุลยา) date=2007-04-29  -  Rose Window by Catholic Encyclopedia (หน้าต่างกลม โดย Catholic Encyclopedia) 
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างที่ทำด้วยแก้ว
หมวดหมู่:สถาปัตยกรรมกอทิก
หมวดหมู่:สถาปัตยกรรมคริสต์ศาสนสถาน
หมวดหมู่:ศิลปะคริสเตียน
หมวดหมู่:งานกระจกสี
หมวดหมู่:หน้าต่าง