หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ

หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ เป็นหน่วยทหารของกองทัพบกไทย ได้รับการก่อตั้งเมื่อวันที่ 4 มิถุนายน พ.ศ. 2497 ในนามกองพันทหารพลร่ม (ป่าหวาย) อัตราการจัดเทียบเท่ากองทัพภาค มีที่ตั้งกองบัญชาการอยู่ที่ค่ายสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ตำบลทะเลชุบศร อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี

**ประวัติ**
กองทัพบกเล็งเห็นถึงความสำคัญและความจำเป็นของปฏิบัติการสงครามพิเศษที่สามารถเผชิญและลดภัยคุกคามจากภายนอกประเทศได้ จึงได้มีการจัดตั้งหน่วยรบพิเศษขึ้นเป็นหน่วยแรก เมื่อวันที่ 4 มิถุนายน พ.ศ. 2497 ที่บ้านป่าหวาย ตำบลป่าตาล อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี หน่วยรบพิเศษของกองทัพไทย ถือกำเนิดเมื่อวันที่ 4 มิถุนายน พ.ศ. 2497 ในนามของกองพันทหารพลร่ม ที่ตั้ง ณ บ้านป่าหวาย ตำบลป่าตาล อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี ซึ่งมี พ.ต. เทียนชัย สิริสัมพันธ์ เป็นผู้บังคับกองพัน กองพันทหารพลร่มในยุคแรกได้ปฏิบัติภารกิจตามแผนงานโครงการของกองทัพบก และกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายใน ผลการปฏิบัติงานเป็นที่ยอมรับของผู้บังคับบัญชาทุกระดับชั้นและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทุกฝ่าย ตลอดจนประชาชนต่างก็ประจักษ์ถึงขีดความสามารถของกองพันทหารพลร่มในเรื่องการรบ การกระโดดร่ม การช่วยเหลือประชาชนในรูปแบบต่าง ๆ และป้องกันประเทศจากภัยคุกคามของลัทธิคอมมิวนิสต์ ขณะเดียวกันความต้องการที่จะใช้หน่วยทหารพลร่มปฏิบัติภารกิจมีเพิ่มมากขึ้น ส่งผลให้หน่วยรบพิเศษได้รับการปรับปรุงพัฒนามาโดยลำดับ จากกองพันทหารพลร่มได้รับพิจารณาให้ขยายกำลังเป็นกองรบพิเศษ (พลร่ม) และต่อมาได้มีการขยายกำลังเป็นระดับกองพล คือ ศูนย์สงครามพิเศษ เพื่อเป็นศูนย์ทางวิทยาการและศูนย์ปฏิบัติงานเกี่ยวกับการสงครามพิเศษ มีหน้าที่ค้นคว้า วิจัย พัฒนา ฝึกอบรม และปฏิบัติงานเกี่ยวกับการสงครามพิเศษ 
หน่วยรบพิเศษในปัจจุบันได้พิจารณาถึงความจำเป็นต้องขยายปรับปรุงพัฒนาหน่วยรบพิเศษ จึงได้ขยายกองพันทหารพลร่มเป็นกองรบพิเศษ (พลร่ม)  และจัดตั้งกองรบพิเศษ (พลร่ม) ขึ้นอีก 3 กองรบพิเศษ จนกระทั่งวันที่ 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2509 ได้จัดตั้งศูนย์สงครามพิเศษขึ้นเป็นหน่วยควบคุมบังคับบัญชากองรบพิเศษ (พลร่ม) และมีโรงเรียนสงครามพิเศษอยู่ในอัตราด้วย ต่อมาวันที่ 25 มีนาคม พ.ศ. 2526 กองทัพบกได้จัดตั้ง “หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ” เป็นหน่วยที่รับผิดชอบการปฏิบัติการสงครามพิเศษทั้งมวลของกองทัพบก และเมื่อวันที่ 14 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2537 กองทัพบกได้สั่งการให้บรรจุมอบและปรับการบังคับบัญชาใหม่ทั้งหมดโดยให้ศูนย์สงครามพิเศษ กองพลรบพิเศษที่ 1 และ 2 ขึ้นการบังคับบัญชากับหน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ โดยให้ศูนย์สงครามพิเศษทำหน้าที่เป็นหน่วยสายวิทยาการเพื่อดำเนินงานด้านการฝึก ศึกษา เพียงอย่างเดียว จะเห็นได้ว่าจากสถานการณ์สู้รบในอดีตจนถึงปัจจุบันกองทัพบกได้ใช้หน่วยรบพิเศษเข้าแก้ไขวิกฤตการณ์ต่างๆ ของบ้านเมืองในขณะเดียวกันได้เร่งรัดพัฒนาการจัดหน่วยให้มีขีดความสามารถจนเป็นหน่วยบัญชาการสงครามพิเศษในปัจจุบันซึ่งเทียบเท่ากองทัพภาค มีภารกิจเกี่ยวกับการสงครามพิเศษทั้งปวง ตั้งแต่การวางแผน อำนวยการ กำกับการทั้งด้านการฝึกศึกษา และการปฏิบัติงาน เป็นหน่วยหวังผลทางยุทธศาสตร์มีบทบาทในการออมกำลังและชดเชยอำนาจกำลังรบที่เสียเปรียบ การปฏิบัติงานของหน่วยจะต้องดำเนินการอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ยามปกติในพื้นที่รับผิดชอบ
ต่อมาปี พ.ศ. 2544 กองทัพบกได้ออกคำสั่งปิดการบรรจุกองพลรบพิเศษที่ 2 ปรับการบังคับบัญชาและพัฒนาขีดความสามารถงานด้านการข่าวลับและปฏิบัติการจิตวิทยา ส่งผลให้หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษประกอบด้วยกองบัญชาการและกองร้อยกองบัญชาการ กองพลรบพิเศษที่ 1 เป็นส่วนกำลังรบ มีหน่วยรองหลักได้แก่ กรมรบพิเศษที่ 1 กรมปฏิบัติการพิเศษ ศูนย์สงครามพิเศษ เป็นส่วนการศึกษาและสนับสนุน, กรมรบพิเศษที่ 2 เป็นหน่วยควบคุมการปฏิบัติ การปฏิบัติการข่าวลับและการปฏิบัติการจิตวิทยา และกองพันทหารสื่อสารที่ 35 เป็นส่วนสนับสนุนการปฏิบัติด้านการติดต่อสื่อสารและสารสนเทศ

**เครื่องหมายและสัญลักษณ์**
 ตัวอักษร U สงครามนอกแบบ Unconventional Warfare ซึ่งเป็นภารกิจของหน่วย - ปีกและร่ม  ความสามารถในการส่งทางอากาศ อันเป็นจุดเริ่มต้นของหน่วย - ดาวสามดวง อัตรากำลังของหน่วยระดับกองทัพภาคมีผู้บัญชาการยศ พลโท - สีดำที่ตัวยู ภารกิจภายใต้การปิดลับที่ไม่เปิดเผย - สีฟ้าที่พื้น ขอบเขตอันกว้างไกลตามภารกิจของหน่วย

**หน่วยขึ้นตรง**
 กองพลรบพิเศษที่ 1 (พล.รพศ. 1) ตั้งกองบัญชาการที่ค่ายเอราวัณ ตำบลเขาสามยอด อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
** กรมรบพิเศษที่ 1 (รพศ.1) ตั้งกองบังคับการที่ค่ายวชิราลงกรณ์  ตำบลป่าตาล อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
*** กองพันรบพิเศษที่ 1 กรมรบพิเศษที่ 1 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายวชิราลงกรณ์ ตำบลป่าตาล อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
*** กองพันรบพิเศษที่ 2 กรมรบพิเศษที่ 1 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายวชิราลงกรณ์ ตำบลป่าตาล อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
** กรมรบพิเศษที่ 2 (รพศ.2) ตั้งกองบังคับการที่ค่ายเอราวัณ ตำบลเขาสามยอด อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
*** กองพันรบพิเศษที่ 1 กรมรบพิเศษที่ 2 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายเอราวัณ ตำบลเขาสามยอด อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
*** กองพันรบพิเศษที่ 2 กรมรบพิเศษที่ 2 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายเอราวัณ ตำบลเขาสามยอด อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
** กรมรบพิเศษที่ 3 (รพศ.3)  ตั้งกองบังคับการที่ค่ายเอราวัณ ตำบลเขาสามยอด อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
*** กองพันจู่โจม กรมรบพิเศษที่ 3 (พัน.จจ.รพศ.3) ตั้งกองบังคับการที่ค่ายเอราวัณ ตำบลเขาสามยอด อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
*** กองพันปฏิบัติการพิเศษ กรมรบพิเศษที่ 3 (พัน.ปพ.รพศ.3) ตั้งกองบังคับการที่ค่ายเอราวัณ ตำบลเขาสามยอด อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
** กรมรบพิเศษที่ 4 (รพศ.4) ตั้งกองบังคับการที่ค่ายสฤษดิ์เสนา ตำบลวังนกแอ่น อำเภอวังทอง จังหวัดพิษณุโลก
*** กองพันรบพิเศษที่ 1 กรมรบพิเศษที่ 4 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายสฤษดิ์เสนา ตำบลวังนกแอ่น อำเภอวังทอง จังหวัดพิษณุโลก
*** กองพันรบพิเศษที่ 2 กรมรบพิเศษที่ 4 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายสฤษดิ์เสนา ตำบลวังนกแอ่น อำเภอวังทอง จังหวัดพิษณุโลก
** กรมรบพิเศษที่ 5 (รพศ.5) ตั้งกองบังคับการที่ค่ายขุนเณร ตำบลแม่สา อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่
*** กองพันรบพิเศษที่ 1 กรมรบพิเศษที่ 5 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายขุนเณร ตำบลแม่สา อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่
*** กองพันรบพิเศษที่ 2 กรมรบพิเศษที่ 5 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายขุนเณร ตำบลแม่สา อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่- ศูนย์สงครามพิเศษ (ศสพ.) ตั้งกองบัญชาการที่ค่ายเอราวัณ ตำบลเขาสามยอด อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
** กองพันรบพิเศษ ศูนย์สงครามพิเศษ ตั้งกองบังคับการที่ค่ายเอราวัณ ตำบลเขาสามยอด อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
** กองพันนักเรียน โรงเรียนสงครามพิเศษ ศูนย์สงครามพิเศษ ตั้งกองบังคับการที่ค่ายเอราวัณ ตำบลเขาสามยอด อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี- กองพันปฏิบัติการจิตวิทยา หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ (พัน.ปจว.นสศ.) ตั้งกองบังคับการที่ค่ายสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ตำบลทะเลชุบศร อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี- กองพันทหารสื่อสารที่ 35 หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ (พัน.ส.35 นสศ.) ตั้งกองบังคับการที่ค่ายสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ตำบลทะเลชุบศร อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี- กองพลาธิการส่งทางอากาศ (กอง พธ.สกอ.) ตั้งกองบังคับการที่ค่ายสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ตำบลทะเลชุบศร อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี

**รายนามผู้บัญชาการ**
หมายเหตุ ยศทหารเป็นยศขณะดำรงตำแหน่งตามประกาศสํานักนายกรัฐมนตรี

**ค่ายหน่วยรบพิเศษ**
 ค่ายวชิราลงกรณ์ (ป่าหวาย)- ค่ายสมเด็จพระนารายณ์มหาราช- ค่ายเอราวัณ- ค่ายสฤษดิ์เสนา- ค่ายขุนเณร

**ค่ายทหารที่ตั้งปกติ**

**ดูเพิ่ม**
 กองทัพบกไทย- รายพระนามและชื่อผู้บัญชาการทหารบกไทย- กองทัพภาคที่ 1- กองทัพภาคที่ 2- กองทัพภาคที่ 3- กองทัพภาคที่ 4- หน่วยบัญชาการป้องกันภัยทางอากาศกองทัพบก- รายชื่อกลุ่มแยกในกองทัพไทย

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  thai Army Special Warfare Command official Websitefix-attempted=yes  th-  Thai Army Special Warfare Schoolfix-attempted=yes  th-  หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ บล็อก date=2020-08-21  th
หมวดหมู่:หน่วยรบพิเศษ
หมวดหมู่:กองทัพบกไทย
หมวดหมู่:ค่ายทหารในจังหวัดลพบุรี
หมวดหมู่:สมเด็จพระนารายณ์มหาราช