อำเภอภูกามยาว

ภูกามยาว (langx|nod|40px) เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดพะเยา

**ที่ตั้งและอาณาเขต**
อำเภอภูกามยาวมีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้- ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอแม่ใจ และอำเภอป่าแดด (จังหวัดเชียงราย)- ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอดอกคำใต้- ทิศใต้ ติดต่อกับ อำเภอดอกคำใต้ และอำเภอเมืองพะเยา- ทิศตะวันตก ติดต่อกับ อำเภอเมืองพะเยา

**ประวัติ**
ภูยาว หรือ ภูกามยาว บางทีเรียกว่า ดอยชม ภู-ดอยด้วน เป็นทิวเขาที่ทอดยาวจากทิศเหนือลงไปทิศใต้ เริ่มจากบริเวณที่ราบเขตอำเภอพาน จังหวัดเชียงราย อันเป็นเขตติดต่ออำเภอแม่ใจ จังหวัดพะเยา หัวดอยที่อำเภอพานมีลักษณะตั้งชันคล้ายถูกตัดให้ด้วน ซึ่งแตกต่างจากดอยลูกอื่น ๆ ในละแวกเดียวกัน ชาวบ้านจึงเรียกดอยด้วน แต่เอกสารประเภทตำนานและพงศาวดารเรียก ภูยาว หรือ ภูกามยาว ทิวเขาดอยด้วนหรือภูกามยาวจะทอดยาวลงไปทางทิศใต้ แล้วค่อย ๆ ลาดต่ำลงเรื่อย ๆ จนถึงบริเวณที่ตั้งจังหวัดพะเยาอันเป็นที่ราบริมแม่น้ำอิง หรือแม่น้ำสายตาจึงสิ้นสุดทิวเขา ซึ่งชื่อของจังหวัดพะเยา หรือ พยาว มาจากชื่อเทือกเขาภูยาว หรือ ภูกามยาว 
ท้องที่อำเภอภูกามยาวเดิมเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอเมืองพะเยา ทางราชการได้แบ่งพื้นที่การปกครองออกมาตั้งเป็น กิ่งอำเภอภูกามยาว ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเมื่อวันที่ 1 มิถุนายน พ.ศ. 2540 โดยมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม ปีเดียวกัน และต่อมาได้มีพระราชกฤษฎีกายกฐานะขึ้นเป็น อำเภอภูกามยาว ในวันที่ 24 สิงหาคม พ.ศ. 2550 โดยมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 8 กันยายน ปีเดียวกัน- วันที่ 23 มกราคม 2481 รวมพื้นที่ตำบลบ้านต๋อม ตำบลสันนกกก ตำบลบ้านต๊ำ กับพื้นที่หมู่ 13 (ในขณะนั้น) ของตำบลดงเจน จัดตั้งขึ้นเป็น ตำบลบ้านต๊ำ และรวมพื้นที่หมู่ 6, 11-12, 15-17 (ในขณะนั้น) ของตำบลดงเจน กับตำบลห้วยลาน จัดตั้งขึ้นเป็น ตำบลห้วยลาน และรวมพื้นที่ตำบลร่องจะว้า ตำบลสันช้างหิน ตำบลดอกคำ พื้นที่หมู่ 1-5, 7-10,14,18 (ในขณะนั้น) ของตำบลดงเจน หมู่ 1-3 (ในขณะนั้น) ของตำบลจำป่าหวาย หมู่ 1,6 (ในขณะนั้น) ของตำบลแม่ต๋ำ หมู่ 7 (ในขณะนั้น) ของตำบลในเวียง จัดตั้งขึ้นเป็น ตำบลดอกคำใต้ และยุบพื้นที่ตำบลดงเจน เนื่องจากไม่มีหมู่บ้านเหลืออยู่ จึงหมดความจำเป็นที่จะให้ตั้งเป็นตำบลอยู่ต่อไป- วันที่ 12 พฤศจิกายน 2483 แยกหมู่บ้านที่ 27 (ในขณะนั้น) ของตำบลบ้านต๊ำ หมู่ 1-6,14 (ในขณะนั้น) ของตำบลห้วยลาน หมู่ 1-11,34 (ในขณะนั้น) ตั้งเป็น ตำบลดงเจน- วันที่ 26 ตุลาคม 2514 ตั้งตำบลห้วยแก้ว แยกออกจากตำบลดงเจน- วันที่ 28 กรกฎาคม 2520 แยกพื้นที่อำเภอพะเยา อำเภอจุน อำเภอเชียงคำ อำเภอเชียงม่วน อำเภอดอกคำใต้ อำเภอปง และอำเภอแม่ใจ ออกจากการปกครองจังหวัดเชียงราย รวมตั้งขึ้นเป็น จังหวัดพะเยา- วันที่ 27 พฤศจิกายน 2535 ตั้งตำบลแม่อิง แยกออกจากตำบลดงเจน- วันที่ 23 สิงหาคม 2536 จัดตั้งสุขาภิบาลดงเจน ในท้องที่หมู่ 1-2, 9-12, 15 ตำบลดงเจน และหมู่ 4-5 ตำบลแม่อิง- วันที่ 30 มกราคม 2539 ยกฐานะจากสภาตำบลห้วยแก้ว เป็น องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยแก้ว- วันที่ 25 ธันวาคม 2539  ยกฐานะจากสภาตำบลแม่อิง (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลดงเจน) เป็นองค์การบริหารส่วนตำบลแม่อิง- วันที่ 25 มิถุนายน 2540 แยกพื้นที่ตำบลห้วยแก้ว ตำบลดงเจน และตำบลแม่อิง อำเภอเมืองพะเยา มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอภูกามยาว และกำหนดให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอเมืองพะเยา- วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลดงเจน เป็น เทศบาลตำบลดงเจน ด้วยผลของกฎหมาย- วันที่ 15 ตุลาคม 2542 ยกฐานะสภาตำบลดงเจน (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลดงเจน) เป็น องค์การบริหารส่วนตำบลดงเจน- วันที่ 8 กันยายน 2550 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอภูกามยาว อำเภอเมืองพะเยา เป็น อำเภอภูกามยาว

**การแบ่งเขตการปกครอง**

**การปกครองส่วนภูมิภาค**
อำเภอภูกามยาวแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 3 ตำบล 41 หมู่บ้าน ได้แก่

**การปกครองส่วนท้องถิ่น**
ท้องที่อำเภอภูกามยาวประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 4 แห่ง ได้แก่- เทศบาลตำบลดงเจน ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลดงเจนและตำบลแม่อิง- องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยแก้ว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยแก้วทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลดงเจน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดงเจน (นอกเขตเทศบาลตำบลดงเจน)- องค์การบริหารส่วนตำบลแม่อิง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่อิง (นอกเขตเทศบาลตำบลดงเจน)

**อ้างอิง**
ภูกามยาว