ภาษามอกชา

ภาษามอกชา (translit=mokšəń käĺ, pron) เป็นภาษามอร์ดวินิกในกลุ่มภาษายูรัลที่พูดโดยชาวมอกชา ซึ่งมีประมาณ 130,000 คนที่พูดเป็นภาษาแม่ใน ค.ศ. 2010
ภาษามอกชาเป็นภาษาส่วนใหญ่ในพื้นที่ตะวันตกของสาธารณรัฐมอร์โดเวีย
ญาติที่ใกล้ชิดที่สุดของภาษานี้คือภาษาเอร์เซีย ซึ่งไม่สามารถเข้าใจร่วมกันได้ ภาษามอกชายังอาจมีความใกล้ชิดกับภาษาเมชเชราและภาษามูโรเมียนที่สูญหายแล้ว

**ประวัติ**

**จารึกของเชอรัปกิน**
มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์เพียงเล็กน้อยเกี่ยวกับการใช้ภาษามอกชาจากอดีตอันไกลโพ้น ตัวอย่างหนึ่งที่น่าสังเกตคือจารึกบนเหรียญเงินมอร์โดฟกาที่ใช้งานในสมัยผู้นำโกลเดนฮอร์ดประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 14 หลักฐานการใช้ภาษานี้ (ในอักษรซีริลลิก) ปรากฏในคริสต์ศตวรรษที่ 16
ภาพมอร์โดฟคา ประเภท A ของไซคอฟสกี

**อิทธิพลอินโด-อิเรเนียน**

**ภาษาศาสตร์สังคม**

**สถานะราชการ**
ป้ายถนนสามภาษาที่ซารันสค์ ประเทศรัสเซีย แสดงชื่อถนนในภาษารัสเซีย มอกชา และเอร์เซีย
ภาษามอกชาเป็นภาษาราชการหนึ่งในสามภาษาในสาธารณรัฐมอร์โดเวีย (อีกสองภาษาคือเอร์เซียและรัสเซีย) สิทธิของแต่ละภาษาได้รับการรับรองตามรัฐธรรมนูญสาธารณรัฐมอร์โดเวีย กฎหมายสาธารณรัฐมอร์โดเวีย N 19-3 ตีพิมพ์ใน ค.ศ. 1998 ระบุให้ภาษามอกชาเป็นภาษาราชการภาษาหนึ่ง และกำหนดการใช้ภาษานี้ในหลากหลายสาขา ทั้งในหน่วยงานของรัฐ เช่น รัฐสภามอร์โดเวีย เอกสารและตราประทับทางการ การศึกษา สื่อมวลชน ข้อมูลเกี่ยวกับสินค้า ชื่อทางภูมิศาสตร์ ป้ายบอกทาง อย่างไรก็ตาม การใช้ภาษามอกชาและเอร์เซียในปัจจุบันมีค่อนข้างจำกัด

**ความพยายามฟื้นฟูที่มอร์โดเวีย**

**สัทวิทยา**

**สระ**
ภาษมอกชาเป็นภาษารูปคำติดต่อ ทำให้บางคำมีลักษณะยาวมาก ปัจจุบันถือว่าภาษามอกชาสูญเสียการเปลี่ยนเสียงสระไป การเน้นหนักส่วนใหญ่พบที่พยางค์แรก และการเน้นหนักไม่มีผลต่อการเปลี่ยนเสียงสระ สระมี 8 เสียง ซึ่งมีความสำคัญทั้งทางรากศัพท์และไวยากรณ์

**พยัญชนะ**
ภาษามอกชามีเสียงพยัญชนะ 33 ตัว

**ระบบการเขียน**
อักษรซีริลลิกมอกชา ค.ศ. 1924–1927
ภาษามอกชาใช้อักษรซีริลลิกโดยมีกฎการสะกดเหมือนกับภาษารัสเซียตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 18 ด้วยเหตุผลนี้ ทำให้สระ /e, ɛ, ə/ ไม่มีความแตกต่างแบบตรงตัวp=97 อย่างไรก็ตาม พวกเขาก็สามารถทำนายได้จากสัทศาสตร์มอกชาได้ (มากหรือน้อย) การปฏิรูปการสะกดคำใน ค.ศ. 1993 กำหนดว่าเสียง /ə/ ในพยางค์แรก (ไม่ว่าจะเน้นเสียงหรือไม่มี) จะต้องเขียนด้วยเครื่องหมาย "หนัก" ъ (เช่น мъ́рдсемс mə́rdśəms "กลับ" เดิมทีคือ мрдсемс) อักษรซีริลลิกมอกชาฉบับที่ใช้ใน ค.ศ. 1924-1927 มีตัวอักษรพิเศษหลายตัว ทั้งแบบทวิอักษรหรืออักษรเดี่ยวพร้อมเครื่องหมายกำกับเสียง แม้ว่าการใช้อักษรละตินสำหรับภาษามอกชาได้รับการอนุมัติอย่างเป็นทางการจาก CIK VCKNA (คณะกรรมการบริหารทั่วไปของคณะกรรมการกลางอักษรใหม่สหภาพทั้งหมด) เมื่อวันที่ 25 มิถุนายน ค.ศ. 1932 แต่ก็ไม่เคยนำไปใช้งานเลย
อักษรละตินมอกชา ค.ศ. 1932
}
ɨ
j
k
l
lʲ
l̥
l̥ʲ
อักษรซีริลลิก
а
я
я
э
я,
е
б
в
г
д
дь
э
е
е
е
ё
ё
ж
з
зь
и
ы
й
к
л
ль
лх
льх
การถอดเสียงตามหลักเกณฑ์
a
ˊa
ja
ä
ˊä
b
v
g
d
d́
e
ˊe
je
ˊə
ˊo
jo
ž
z
ź
i
i͔
j
k
l
ľ
ʟ
ʟ́
สัทอักษรสากล
m
n
o
p
r
rʲ
r̥
r̥ʲ
s
sʲ
t
tʲ
u
ʲu
ju
f
x
ts
tsʲ
tɕ
ʃ
ɕtɕ
ə
อักษรซีริลลิก
м
н
о
п
р
рь
рх
рьх
с
сь
т
ть
у
ю
ю
ф
х
ц
ць
ч
ш
щ
о,
ъ,
a,
и
การถอดเสียงตามหลักเกณฑ์
m
n
o
p
r
ŕ
ʀ
ʀ́
s
ś
t
t́
u
ˊu
ju
f
χ
c
ć
č
š
šč
ə

**ตัวอย่าง**

**การใช้งงาน**

**วรรณคดี**
ก่อน ค.ศ. 1917 หนังสือที่ตีพิมพ์ด้วยภาษามอกซามีประมาณ 100 เล่มส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับศาสนา เอกสารส่วนใหญ่ไม่ถูกตีพิมพ์ ในคริสต์ศตวรรษที่ 19 สมาคมมิชชันนารีนิกายรัสเซียนออร์ธอดอกซ์ในกาซานได้ตีพิมพ์ตำราภาษารัสเซียสำหรับชาวมอกชารวมทั้งเพลงพื้นบ้านภาษามอกชา

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
 Mokshen Pravda newspaper- Moksha – Finnish/English dictionary (robust finite-state, open-source)- Periodicals, textbooks and manuscripts in Moksha language in National Library of Finland

หมวดหมู่:ตระกูลภาษายูรัล
หมวดหมู่:ภาษาในประเทศรัสเซีย
หมวดหมู่:ภาษาประธาน–กริยา–กรรม