Blaze7451/Wiki-th-20250601 huggingface dataset:
จารกรรม

จารกรรม (espionage หรือ spying) คือ การล้วงความลับจากคู่แข่งหรือศัตรูเพื่อความได้เปรียบทางการทหาร การเมือง หรือเศรษฐกิจ
จารชน (spy) คือ บุคคลที่รัฐส่งไปล้วงความลับจากศัตรูหรือฝ่ายที่มีแนวโน้มว่าจะเป็นศัตรู โดยเฉพาะอย่างยิ่งความลับทางการทหาร แต่อาจรวมถึงการล้วงความลับจากต่างบริษัท เรียกว่า จารกรรมทางอุตสาหกรรม หลายประเทศส่งสายลับเข้าไปในประเทศอื่นทั้งประเทศที่เป็นมิตรและศัตรู แม้ว่าจะไม่เป็นที่เปิดเผย จารชนนี้อย่างอื่นก็เรียก เช่น สายลับ, คนสอดแนม, อุปนิกขิต หรือ อุปนิกษิต
เรื่องราวเกี่ยวกับจารกรรมปรากฏในประวัติศาสตร์ตลอดมา ซุนวูกล่าวถึงการหลอกลวงและการบ่อนทำลาย อียิปต์โบราณพัฒนาระบบของการได้มาซึ่งข่าวกรอง โดยชาวฮิบรูก็ใช้ระบบนี้
โดยทั่วไป จารกรรมที่กระทำโดยพลเมืองของประเทศเป้าหมาย ถือเป็นรูปแบบหนึ่งของการกบฏ หลายประเทศถือว่าจารกรรมเป็นความผิดอาญา ต้องได้รับโทษประหารชีวิตหรือจำคุกตลอดชีวิต ตัวอย่างเช่น สหรัฐอเมริกากำหนดให้จารกรรมเป็นความผิดอาญาขั้นอุกฤษฏ์โทษ อย่างไรก็ตาม ผู้ต้องหามักได้รับข้อเสนอลดหย่อนโทษโดยแลกกับข้อมูลข่าวสาร
ในสหราชอาณาจักร จารชนต่างชาติจะได้รับโทษจำคุกไม่เกิน 14 ปี ภายใต้ พระราชบัญญัติความลับของทางราชการ ขณะที่จารชนชาวอังกฤษที่เป็นสายลับให้ต่างชาติ และพิสูจน์ได้ว่าช่วยเหลือศัตรู จะถูกพิพากษาในข้อหาการกบฏ รับโทษสูงสุดจำคุกตลอดชีวิต นอกจากนี้ จารชนที่ทำงานให้ผู้ก่อการร้ายยังถือว่ากระทำผิดพระราชบัญญัติการก่อการร้าย ค.ศ. 2000
ในระหว่างสงครามเย็น มีความเคลื่อนไหวที่เกี่ยวข้องกับจารกรรมบ่อยครั้ง ส่วนใหญ่เกี่ยวพันกับความลับด้านอาวุธนิวเคลียร์ ปัจจุบันใช้สายลับกับการค้ายาเสพติดโดยผิดกฎหมายและการก่อการร้าย

**จารชนที่ปรากฏในบันเทิงคดี**
เนื่องจากชีวิตจริงของจารชนไม่เป็นที่เปิดเผยมากนัก เราจึงรู้จักบุคลิกของจารชนจากวรรณกรรมและภาพยนตร์ในคริสต์ศตวรรษที่ 20-21 ซึ่งส่วนใหญ่ใช้ชีวิตสันโดษ บางครั้งไม่ยึดในกฎเกณฑ์ เป็นวีรบุรุษที่มีแนวคิดอัตถิภาวนิยม เจมส์ บอนด์ ตัวละครเอกในนวนิยายของ เอียน เฟลมมิ่ง อาจถือได้ว่าเป็นจารชนที่มีชื่อเสียงที่สุดในโลกของบันเทิงคดี

หมวดหมู่:สงครามไซเบอร์
จังหวัดฮิโรชิมะ

จังหวัดฮิโรชิมะ (Hiroshima-ken) เป็นจังหวัดในประเทศญี่ปุ่น ตั้งอยู่บริเวณภาคชูโงกุของญี่ปุ่นมีเมืองหลวงในชื่อเดียวกันคือ นครฮิโรชิมะ
ศาลาว่าการจังหวัดฮิโรชิมะ

**ภูมิศาสตร์**
จังหวัดฮิโรชิมะตั้งอยู่ทางด้านตะวันตกของเกาะฮนชู ทิศเหนือติดต่อกับจังหวัดชิมาเนะและจังหวัดทตโตริ ทิศตะวันออกติดต่อกับจังหวัดโอกายามะ ทิศใต้ติดต่อกับทะเลในเซโตะ และทิศตะวันตกติดต่อกับจังหวัดยามางูจิและจังหวัดชิมาเนะ

**การปกครอง**
จังหวัดฮิโรชิมะประกอบด้วย 14 นคร 5 อำเภอ และ 9 เมือง ได้แก่

**นคร**
 คูเระ (Kure-shi)- โชบาระ (Shōbara-shi)- ทาเกฮาระ (Takehara-shi)- ฟูกูยามะ (Fukuyama-shi)- ฟูจู (Fuchū-shi)- มิโยชิ (Miyoshi-shi)- มิฮาระ (Mihara-shi)- อากิตากาตะ (Akitakata-shi)- เอตาจิมะ (Etajima-shi)- โอตาเกะ (Ōtake-shi)- โอโนมิจิ (Onomichi-shi)- ฮัตสึกาอิจิ (Hatsukaichi-shi)- ฮิงาชิฮิโรชิมะ (Higashihiroshima-shi)- ฮิโรชิมะ (Hiroshima-shi) (เมืองหลวง)

**อำเภอและเมือง**
 อำเภอจินเซกิ (Jinseki-gun)
** เมืองจินเซกิโกเง็ง (Jinsekikōgen-chō)- อำเภอเซระ (Sera-gun)
** เมืองเซระ (Sera-chō)- อำเภอโทโยตะ (Toyota-gun)
** เมืองโอซากิกามิจิมะ (Ōsakikamijima-chō)- อำเภอยามางาตะ (Yamagata-gun)
** เมืองคิตะฮิโรชิมะ (Kitahiroshima-chō)
** เมืองอากิโอตะ (Akiōta-chō)- อำเภออากิ (Aki-gun)
** เมืองคูมาโนะ (Kumano-chō)
** เมืองไคตะ (Kaita-chō)
** เมืองซากะ (Saka-chō)
** เมืองฟูจู (Fuchū-chō)

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  เว็บไซต์อย่างเป็นทางการ date=2007-04-07 

ฮิโรชิมะ
พ.ศ. 2426

พุทธศักราช 2426 (นับแบบใหม่) ตรงกับคริสต์ศักราช 1883 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันจันทร์ ตามปฏิทินเกรกอเรียน- ปีมะแม เบญจศก จุลศักราช 1245 (วันที่ 14 เมษายน เป็นวันเถลิงศก)

**ผู้นำ**
 พระมหากษัตริย์: พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (1 ตุลาคม พ.ศ. 2411 – 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453)
**กรมพระราชวังบวรสถานมงคล: กรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ
***เจ้าประเทศราช:
****เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่: พระเจ้าอินทวิชยานนท์
****เจ้าผู้ครองนครลำพูน: เจ้าดาราดิเรกรัตนไพโรจน์
****เจ้าผู้ครองนครลำปาง: เจ้าพรหมาภิพงษธาดา
****เจ้าผู้ครองนครน่าน: เจ้าอนันตวรฤทธิเดช

**เหตุการณ์**
 4 สิงหาคม - พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้ตั้งกรมไปรษณีย์และเปิดทำการไปรษณีย์อย่างเป็นทางการ สำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา เหนือปากคลองโอ่งอ่าง เรียกว่า ไปรษณียาคาร- 18 กรกฎาคม - พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาโรงเรียนสมุทรปราการ- 26-28 สิงหาคม - ภูเขาไฟกรากาตัวเกิดระเบิดอย่างรุนแรง ทำลายหมู่บ้าน 163 หมู่บ้าน มีผู้เสียชีวิต 36,380 คน

**วันเกิด**
 6 มกราคม - ญิบรอน เคาะลีล ญิบรอน กวี นักเขียน และศิลปินชาวเลบานอน (เสียชีวิต พ.ศ. 2474)- 13 มกราคม - เจ้าชายอาร์เธอร์แห่งคอนน็อต (สิ้นพระชนม์ 22 กันยายน พ.ศ. 2481)- 3 มีนาคม - สมเด็จพระเชษฐาธิราช เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ (ทิวงคต 13 มิถุนายน พ.ศ. 2463)- 5 มิถุนายน - จอห์น เมย์นาร์ด เคนส์ นักเศรษฐศาสตร์ชาวอังกฤษ (เสียชีวิต พ.ศ. 2489)- 13 กรกฎาคม - พระเจนดุริยางค์ (ปิติ วาทยะกร) นักดนตรีชาวเยอรมัน ผู้แต่งทำนองเพลงชาติไทย (เสียชีวิต พ.ศ. 2511)- 29 กรกฎาคม - เบนิโต มุสโสลินี ผู้นำเผด็จการชาวอิตาลี (เสียชีวิต พ.ศ. 2488)- 11 สิงหาคม - พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นเทววงศวโรทัย (สิ้นพระชนม์ 5 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2486)- 12 สิงหาคม - พลตรีพระยาวิบุลอายุรเวท (เสข ธรรมสโรช) ได้รับพระราชทานไว้วางพระทัยให้เป็นผู้อำนวยการคนแรกที่เปิดและบริหารโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ตั้งแต่ 30 พฤษภาคม 2457 ขณะดำรงยศและศักดินา พันตรีหลวงศักดาพลรักษ์ ดังพระราชดำรัสในการการเปิดโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ตอนหนึ่งว่า " ครั้นใกล้ถึงกำหนดเปิดจะเปิดโรงพยาบาล หมอเชเฟอร์ยังมาตายลงอีกเป็นที่น่าเสียใจอย่างยิ่ง และเมื่อนึกไปก็เป็นที่อนาถใจ ซึ่งการหาคนใดคนหนึ่งมาเป็นผู้บังคับบัญชาโรงพยาบาลนี้ก็แสนยากอยู่แล้ว ยังกลับมาสิ้นคนดีไปเสียอีก" และ "ทั้งหวังใจว่าจะเป็นการแผ่เกียรติคุณของกรุงสยามว่ากาลบัดนี้เราไม่น้อยหน้าผู้ใด และปรากฏกิติศัพท์เล่าลือว่า ในทหารไทยมีผู้สามารถพอที่จะรับจัดการรักษาพยาบาลคนไข้ให้เจริญไปได้ ทั้งจะเป็นประโยชน์แก่ประชาชน" จนถึง 18 กันยายน 2460 ได้รับพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯให้ดำรงตำแหน่ง นายแพทย์ใหญ่ทหารบก และดำรงยศและศักดินาเป็น พันเอกพระอนุรักษ์โยธา ดำรงตำแหน่งเป็นนายแพทย์ใหญ่ทหารบกนาน 15 ปีจนถึงเปลี่ยนแปลงการปกครอง 2475- 19 สิงหาคม - โกโก ชาแนล นักออกแบบชาวฝรั่งเศส (เสียชีวิต 10 มกราคม พ.ศ. 2514)- 5 ธันวาคม - พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสิงหวิกรมเกรียงไกร (สิ้นพระชนม์ 18 ตุลาคม พ.ศ. 2490)- 12 ธันวาคม - หม่อมราชวงศ์โต จิตรพงศ์ (ถึงแก่กรรม 2 ตุลาคม พ.ศ. 2501)- 18 ธันวาคม - พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้ามาลิศเสาวรส (สิ้นพระชนม์ 23 พฤศจิกายน พ.ศ. 2514)

**วันถึงแก่กรรม**
 13 กุมภาพันธ์ - ริชาร์ด วากเนอร์ นักแต่งเพลงชาวเยอรมัน (เกิด พ.ศ. 2356)- 14 มีนาคม - คาร์ล มาร์กซ นักปรัชญาการเมืองชาวเยอรมัน (เกิด พ.ศ. 2361)

**ไม่ทราบวัน**
 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้กองทัพไทยปราบ "สงครามปราบฮ่อ" พวกฮ่อที่ยกมารุกรานเมืองหลวงพระบาง 
หมวดหมู่:พ.ศ. 2426
วัดดอนไก่ดี

วัดดอนไก่ดี ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำท่าจีน ตำบลตลาดกระทุ่มแบน อำเภอกระทุ่มแบน จังหวัดสมุทรสาคร

**ประวัติและตำนาน**
จากการสันนิษฐานจากพระอุโบสถของวัด เป็นพระอุโบสถทรงเรือสำเภา คาดว่าน่าจะสร้างขึ้นในช่วงสมัยอยุธยาตอนกลาง ซึ่งสร้างโดยชาวบ้านโรงหีบ หรือบ้านโรงจักร ซึ่งตั้งชุมชนอยู่ริมฝั่งแม่น้ำท่าจีนทางด้านหลังของวัดในปัจจุบันไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ โดยตำแหน่งที่ตั้งในการสร้างเริ่มแรกนั้น ได้สร้างพระอุโบสถขึ้นบนที่ดอน น้ำท่วมไม่ถึง ริมฝั่งแม่น้ำท่าจีน และเรียกวัดนี้ตามที่ตั้งของวัดว่า "วัดดอน"

**สิ่งที่น่าสนใจ**
พระอุโบสถของวัดดอนไก่ดี เป็นพระอุโบสถทรงเรือสำเภา คาดว่าน่าจะสร้างขึ้นในช่วงสมัยอยุธยาตอนกลาง ด้วยศิลปะเชิงช่างทางสถาปัตยกรรมที่มีเครื่องบนเป็นเครื่องไม้ทรงหลังคามีลักษณะแอ่นกลางเล็กน้อย หรือที่เรียกว่าตกท้องสำเภา ประดับช่อฟ้า ใบระกา หางหงส์ หลังคาไม่ซ้อนชั้น ด้านหน้าพระอุโบสถต่อเพิงหลังคาหรือจันทันหับ มุงหลังคาด้วยกระเบื้องดินเผาโบราณแบบเกล็ดปลา ประตูแต่เดิมมีสามช่อง ประตูซ้ายขวา ใช้เข้าออกปกติ และมีประตูกลางซึ่งอยู่สูงกว่าไม่สามารถใช้เข้าออกได้ เรียกว่าประตูเทวดา ปัจจุบันประตูเทวดาไม่มีแล้ว
รูปแบบการก่อสร้างตามแบบโบราณ ใช้ไม้ซุงฝังนอนตามแนวกำแพงและเสา ผนังก่ออิฐถือปูนบนแนวไม้ซุงที่ฝั่งใต้ดิน ด้านในมีเสาบัวแปดเหลี่ยมสองแถวรวมหกต้นตั้งแต่ด้านหลังพระประธานถึงหน้าพระประธาน ถัดมาเป็นบริเวณที่ใช้ประกอบสังฆกรรมไม่มีเสา แต่ใช้ไม้ซุงพาดบนแนวผนังรับน้ำหนักเครื่องบนหลังคาแทนเสา
เครื่องบนด้านในมีตีฝ้าเพดานเฉพาะแนวคู่เสาใต้แนวหลังคาจั่ว เขียนลายคล้ายดาวล้อมเดือน  หลังคาด้านข้างปีกนกทั้งสองฝั่งไม่ตีไม้กรุฝ้า อวดฝีมือช่างไม้เข้าขือตีแป 
ด้านในมีพระประธานปางสมาธิมีชื่อเรียกขานกันมาแต่โบราณว่า หลวงพ่อโต ด้านหน้าบริเวณจันทันหับมีพระพุทธรูปปางสมาธิไม่มียอดพระเกศ ทั้งสององค์เป็นที่เคารพนับถือของชาวกระทุ่มแบน
ดอนไก่ดี
นิราศนรินทร์

นิราศนรินทร์ เป็นวรรณคดีในยุครัตนโกสินทร์ตอนต้น ประเภทนิราศ ที่จัดว่าแต่งได้ดี โดยกระทรวงศึกษาธิการได้คัดมาให้นักเรียนได้ศึกษากันในชั้นเรียน และมีบทโคลงที่ใช้เป็นแบบแผนของโคลงสี่สุภาพ

**ผู้แต่ง**
ไฟล์:Chintawannakhadi (p 599).jpg|thumb|180px|นายนรินทรธิเบศร์ (อิน) ขณะกำลังแต่งนิราศนรินทร์ วาดโดยเหม เวชกร
ผู้แต่งนิราศนรินทร์ คือ นายนรินทรธิเบศร์ (มิใช่ชื่อตัว แต่เป็น มหาดเล็ก ฝ่ายพระราชวังบวร (วังหน้า) ในสมัยรัชกาลที่ 2) มีนามเดิมว่า อิน  ในตำรารุ่นเก่า มักเขียนเป็น นายนรินทรธิเบศร์  (อิน) ได้แต่งนิราศเรื่องนี้เมื่อคราวตามเสด็จสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาเสนานุรักษ์ยกกองทัพหลวงไปปราบพม่า ซึ่งยกลงมาตีเมืองถลางและชุมพร ในช่วงต้นรัชกาลที่ 2 เมื่อปีมะเส็ง (พ.ศ. 2352) นิราศเรื่องนี้ผู้แต่งไม่ได้ระบุชื่อเอาไว้ แต่เรียกกันโดยทั่วไปตามชื่อผู้แต่ง ว่า “นิราศนรินทร์”

**เนื้อหา**
เป็นการคร่ำครวญและพรรณนาความรู้สึกอาลัยอาวรณ์
ที่มีต่อหญิงคนรัก และเล่าถึงการเดินทาง เมื่อผ่านภูมิประเทศต่าง ๆ เริ่มจากคลองขุด ถึงวัดวัดอรุณ เข้าคลองบางกอกน้อย และล่องเรือไปจนถึงอ่าวไทย แล้วขึ้นบกที่เพชรบุรี

**คำประพันธ์**
นิราศนรินทร์แต่งด้วยโคลงสี่สุภาพ 143 บท โดยมีร่ายสุภาพขึ้นต้น 1 บท ผู้แต่งประณีตในการคัดสรรคำและความหมาย ร้อยกรองเป็นบทโคลงที่ไพเราะ ทั้งยังมีสัมผัสอักษรแพรวพราวตามขนบของคำโคลง อาจกล่าวได้ว่า แทบไม่มีโคลงบทไหนเลย ที่อ่านแล้วไม่รู้สึกถึงความไพเราะงดงาม อย่างไรก็ตาม ด้วยสำนวนภาษาที่เก่าถึงยุครัตนโกสินทร์ตอนต้น จึงมีคำศัพท์จำนวนไม่น้อยที่เข้าใจยาก หรือเป็นที่ถกเถียงกันโดยยังไม่มีข้อยุติ
นิราศเรื่องนี้เป็นที่ยกย่องกันมาก ถึงกับยกเปรียบกับวรรณคดีรุ่นเก่าอย่างโคลงกำสรวล ในเรื่องนี้ สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพยังได้ทรงพระนิพนธ์คำนำหนังสือนิราศนรินทร์เอาไว้ ตอนหนึ่งมีข้อความว่า “...มีผู้สันนิษฐานว่านายนรินทรธิเบศร์ (อิน) แต่งเอาอย่าง หรือเลียนแบบโคลงนิราศกำสรวลศรีปราชญ์ ซึ่งแต่งในรัชกาลสมเด็จพระนารายณ์มหาราชครั้งกรุงศรีอยุธยา แต่เมื่อเทียบเคียงกันแล้ว กลับเห็นว่าแต่งดีกว่าเรื่องกำสรวลศรีปราชญ์

**ตัวอย่างจากนิราศนรินทร์**
๑. ๏ ศรีสิทธิ์พิศาลภพ เลอหล้าลบล่มสวรรค์ จรรโลงโลกกว่ากว้าง แผนแผ่นผ้างเมืองเมรุ ศรีอยุธเยนทร์แย้มฟ้า แจกแสงจ้าเจิดจันทร์ เพียงรพิพรรณผ่องด้าว ขุนหาญห้าวแหนบาท สระทุกข์ราษฎร์รอนเสี้ยน ส่ายเศิกเหลี้ยนล่งหล้า ราญราบหน้าเภริน เข็ญข่าวยินยอบตัว ควบค้อมหัวไหว้ละล้าว ทุกไทน้าวมาลย์น้อม ขอออกอ้อมมาอ่อน ผ่อนแผ่นดินให้ผาย ขยายแผ่นฟ้าให้แผ้ว เลี้ยงทแกล้วให้กล้า พระยศไท้เทิศฟ้า เฟื่องฟุ้งทศธรรม ท่านแฮ ๚ะ 
(กรุงศรีอยุธยาแตกไปแล้ว แต่กลับลอยลงมาจากสวรรค์อีกหรืออย่างไร มีปราสาทพระราชวังอันงดงามตระการตา ด้วยบุญบารมีของพระมหากษัตริย์ช่วยทะนุบำรุงพระศาสนาให้รุ่งเรือง ปัดเป่าทุกข์ให้แก่ไพร่ฟ้าชาวประชา) 
นักวรรณคดีมักเปรียบเทียบโคลงบทนี้ กับโคลงดั้นจากโคลงกำสรวล ซึ่งขึ้นบาทแรกด้วยสำนวนคล้ายกัน ดังต่อไปนี้ ซึ่งเป็นบทชมพระนครเช่นเดียวกัน ทั้งนี้ผู้แต่งอาจชื่นชมโคลงจากโคลงกำสรวล ซึ่งชื่นชมพระนครเมื่อครั้งยังรุ่งเรือง  
นอกจากนี้ในโคลงหมายเลข ๒๒. ยังถือเป็นแม่แบบของโคลงสี่สุภาพบทหนึ่งด้วย 

ด้วยโคลงบทนี้ใช้คำเอก 7 โท 4 และที่เหลือเป็นคำสุภาพทั้งหมด จึงใช้เป็นแม่แบบสำหรับการแต่งโคลงสี่สุภาพได้เป็นอย่างดี 
ในตอนท้าย ๆ ผู้แต่งยังได้เอ่ยถึงวรรณคดีรุ่นเก่าอีกสองเรื่อง คือ กำสรวลศรีปราชญ์ และทวาทศมาส ซึ่งเป็นนิราศคำโคลงเช่นเดียวกัน

โคลงบทสุดท้าย (๑๔๔) ผู้แต่งได้ระบุชื่อตนเอาไว้ด้วย ดังนี้

**ดูเพิ่ม**
หมวดหมู่:วรรณคดีประเภทโคลง
นรินทร์
พันธะไอออนิก

ไฟล์:NaF.gif|300px|thumb|right|Sodium and fluorine undergoing a redox reaction to form sodium fluoride. Sodium loses its outer electron  to give it a stable electron configuration, and this electron enters the fluorine atom exothermically. The oppositely charged ions - typically a great many of them - are then attracted to each other to form a solid.
พันธะไอออนิก (Ionic bonding) เป็นพันธะเคมีชนิดหนึ่ง เกิดจากที่อะตอมหรือกลุ่มของอะตอมสร้างพันธะกันโดยที่อะตอมหรือกลุ่มของอะตอมให้อิเล็กตรอนกับอะตอมหรือกลุ่มของอะตอม ทำให้กลายเป็นประจุบวก ในขณะที่อะตอมหรือกลุ่มของอะตอมที่ได้รับอิเล็กตรอนนั้นกลายเป็นประจุลบ เนื่องจากทั้งสองกลุ่มมีประจุตรงกันข้ามกันจะดึงดูดกัน ทำให้เกิดพันธะไอออน โดยทั่วไปพันธะชนิดนี้มักเกิดขึ้นระหว่างโลหะกับอโลหะ โดยอะตอมที่ให้อิเล็กตรอนมักเป็นโลหะ ทำให้โลหะนั้นมีประจุบวก และอะตอมที่รับอิเล็กตรอนมักเป็นอโลหะ จึงมีประจุลบ ไอออนที่มีพันธะไอออนิกจะมีความแข็งแรงมากกว่าพันธะไฮโดรเจน แต่แข็งแรงพอ ๆ กับพันธะโคเวเลนต์

**นิยาม**
ไฟล์:Ionic_bonding.png|thumb|right|200px|การจัดเรียงอิเล็กตรอน ของ ลิเทียม และ ฟลูออรีน ลิเทียมมีอิเล็กตรอน 1 ตัวในวงโคจรชั้นนอกสุดของมันซึ่งอยู่อย่างหลวมๆ เพราะว่า พลังงานไอออไนเซชัน ต่ำ ฟลูออรีนมีอิเล็กตรอน 7 ตัวในวงโคจรชั้นนอกสุด เมื่ออิเล็กตรอน 1 ตัว เคลื่อนที่จากลิเทียมไปยังฟลูออรีน แต่ละ ไอออน จะจัดเรียงตัวกันแบบ แก๊สมีสกุล พลังงานพันธะจาก แรงดึงดูดไฟฟ้าสถิต ของสองประจุไออนที่ตรงข้ามกันมีค่าเป็นลบมากพอ เนื่องจากการที่พลังงานในสถานะที่เป็นพันธะโดยรวมต่ำกว่าสถานะที่ไม่เป็นพันธะ
IUPAC นิยามพันธะไอออนิกว่าเป็น "พันธะระหว่างอะตอมที่มีอิเล็กโทรเนกาทิวิตีต่างกันอย่างมาก" ในที่นี้ พันธะไอออนิก หมายถึง แรงยึดเหนี่ยวทางไฟฟ้าสถิตที่เกิดขึ้นระหว่างประจุไฟฟ้าของไอออนบวกและไอออนลบ ซึ่งแตกต่างเปรียบเทียบกับพันธะโคเวเลนต์อย่างแท้จริง ในทางปฏิบัติ เรามักจะพิจารณาค่าความเป็นไอออนิกของพันธะมากกว่าที่จะบอกว่าเป็นพันธะไอออนิกหรือพันธะโคเวเลนต์อย่างแท้จริง

**ค่าความเป็นไอออนิก**
ค่าความเป็นไอออนิก (Ionic Character) เป็นค่าที่ได้จากสมการความสัมพันธ์ที่ใช้ในการคำนวณความเป็นไอออนิกถูกเสนอขึ้นโดย ลินัส เพาลิง ที่ประมาณการค่าความเป็นไอออนิกระหว่างอะตอม A และ อะตอม B ดังนี
และ
เมื่อ  และ  คือ ค่าอิเล็กโทรเนกาทิวิตีที่เสนอโดยเพาลิงของอะตอม A และ อะตอม B ตามลำดับ 

**ร้อยละความเป็นไอออนิก**
ร้อยละความเป็นไอออนิกเป็นการคำนวณเพื่อแสดงค่าความเป็นไอออนิกในส่วนร้อย สามารถคำนวณได้ ดังนี้:
โดยพบพันธะชนิดนี้เกือบทั้งหมดในของแข็ง"

**อ้างอิง**
  IUPAC. Compendium of Chemical Terminology, 2nd ed. (the "Gold Book"). Compiled by A. D. McNaught and A. Wilkinson. Blackwell Scientific Publications, Oxford (1997). XML on-line corrected version: http://goldbook.iupac.org (2006-) created by M. Nic, J. Jirat, B. Kosata; updates compiled by A. Jenkins. ISBN 0-9678550-9-8. doi:10.1351/goldbook -  Electronegativity. II. Bond and Orbital Electronegativities Jurgen. Hinze, M. A. Whitehead, H. H. Jaffe, J. Am. Chem. Soc., 1963, 85 (2), pp 148–154, DOI: 10.1021/ja00885a008

**ดูเพิ่ม**
 พันธะเคมี- พันธะไฮโดรเจน- พันธะโควาเลนต์- พันธะโลหะ
หมวดหมู่:ไอออน
หมวดหมู่:พันธะเคมี
พ.ศ. 2430

พุทธศักราช 2430 (นับแบบใหม่) ตรงกับปีคริสต์ศักราช 1887 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันเสาร์ ตามปฏิทินเกรกอเรียน- ปีกุน นพศก จุลศักราช 1249 (วันที่ 14 เมษายน เป็นวันเถลิงศก)

**ผู้นำ**
 พระมหากษัตริย์: พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (1 ตุลาคม พ.ศ. 2411 – 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453)
** เจ้าประเทศราช:
*** เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่: พระเจ้าอินทวิชยานนท์
*** เจ้าผู้ครองนครลำพูน: เจ้าดาราดิเรกรัตนไพโรจน์
*** เจ้าผู้ครองนครลำปาง: เจ้าพรหมาภิพงษธาดา
*** เจ้าผู้ครองนครน่าน: เจ้าอนันตวรฤทธิเดช

**เหตุการณ์**
 8 เมษายน - สยามตราพระราชบัญญัติจัดกรมทหารรวมทหารบกและทหารเรือเข้าด้วยกัน- 7 มิถุนายน - สงครามปราบฮ่อ เกิดขึ้นในรัชสมัยของ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดให้กองทัพทหารไทย(สยาม) ได้รับชัยชนปราบฮ่อได้ราบคราบเดินทางกลับมาถึงกรุงเทพ - 23 มิถุนายน - แคนาดากำหนดให้อุทยานแห่งชาติแบนฟ์ เป็นอุทยานแห่งชาติแห่งแรก- 23 กรกฎาคม พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้  นายพลตรี เจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรี (เจิม แสง-ชูโต) ยกกำลังจากกรุงเทพไปปราบ พวก ฮ่อ ที่เข้ามาปล้นสะดมในเขตหลวงพระบาง ได้รับผลสำเร็จอย่างรวดเร็ว เพราะ ฝรั่งเศส ให้ความร่วมมือ- 26 กรกฎาคม - แอล.แอล. ซาเมนฮอฟ เผยแพร่ ภาษาเอสเปรันโต- 5 สิงหาคม - พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาโรงเรียนนายร้อยขึ้นที่บริเวณหลังพระราชวังสราญรมย์ (ปัจจุบันคือ กรมแผนที่ทหาร) และเปลี่ยนชื่อเป็นโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า เมื่อ พ.ศ. 2490- 26 กันยายน - ประเทศไทยกับประเทศญี่ปุ่น สถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูต- 17 มกราคม - กองทัพฝรั่งเศสยึดเมืองไลในสิบสองจุไท อ้างว่ามาช่วยปราบฮ่อ

**ไม่ทราบวัน**
 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้สร้างโรงพยาบาลหลวงขึ้นที่ตำบลวังหลังเป็นแห่งแรก เรียกกันขณะนั้นว่า โรงพยาบาลวังหลัง ปีต่อมาพระราชทานชื่อ โรงพยาบาลศิริราช- สมเด็จกรมพระยาเทววงศ์วโรปการเสด็จเป็นผู้แทนพระองค์ไปช่วยงานฉลองรัชกาลสมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรีย ครบ 50 ปี ณ สหราชอาณาจักร

**วันเกิด**
 16 มกราคม - หลวงปู่แหวน สุจิณฺโณ (มรณภาพ 2 กรกฎาคม พ.ศ. 2528)- 4 มีนาคม - เจ้าชายกุสตาฟแห่งเดนมาร์ก (สิ้นพระชนม์ 5 ตุลาคม พ.ศ. 2487)- 29 มีนาคม - พระยาพหลพลพยุหเสนา นายกรัฐมนตรีคนที่ 2 (เสียชีวิต 14 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2490)- 14 เมษายน - หม่อมเจ้าพันธุประวัติ เกษมสันต์ (สิ้นชีพิตักษัย 8 มิถุนายน พ.ศ. 2463)- 22 มิถุนายน - จูเลียน ฮักซ์เลย์ นักชีววิทยาชาวอังกฤษ (เสียชีวิต พ.ศ. 2518)- 12 สิงหาคม - เออร์วิน ชเรอดิงเงอร์ นักฟิสิกส์ชาวออสเตรีย (เสียชีวิต พ.ศ. 2504)- 17 สิงหาคม - จักรพรรดิคาร์ลที่ 1 แห่งออสเตรีย (สวรรคต 1 เมษายน พ.ศ. 2465)- 19 กันยายน - พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโกมลเสาวมาล (สิ้นพระชนม์ 19 เมษายน พ.ศ. 2433)- 24 ตุลาคม - วิกตอเรีย ยูจีนีแห่งบัทเทนแบร์ก สมเด็จพระราชินีแห่งสเปน (สวรรคต 15 เมษายน พ.ศ. 2512)- 22 ธันวาคม - ศรีนิวาสะ รามานุชัน นักคณิตศาสตร์ชาวอินเดีย (เสียชีวิต พ.ศ. 2463)

**วันถึงแก่กรรม**
 30 พฤษภาคม - สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าศิริราชกกุธภัณฑ์ (ประสูติ 27 พฤศจิกายน พ.ศ. 2428)- 22 พฤศจิกายน - สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าตรีเพ็ชรุตม์ธำรง (ประสูติ 8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2424)

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:พ.ศ. 2430
รายชื่ออุทยานประวัติศาสตร์ในประเทศไทย

อุทยานประวัติศาสตร์ในประเทศไทย อยู่ในการดูแลของกรมศิลปากร ซึ่งเป็นหน่วยงานในกระทรวงวัฒนธรรม ปัจจุบันในประเทศไทยมีอุทยานประวัติศาสตร์ 11  แห่ง โดยล่าสุด กรมศิลปากรได้สำรวจโบราณสถาน และอนุรักษ์พัฒนาปราสาทสด๊กก๊อกธม และประกาศจัดตั้งประสาทสด๊กก๊อกธมขึ้นเป็นอุทยานประวัติศาสตร์แห่งใหม่ แห่งที่ 11 เมื่อปี 2560 ซึ่งจาก 11 แห่ง มี 6 แห่งที่ได้รับการประกาศขึ้นทะเบียนให้เป็นแหล่งมรดกโลก

**ที่ตั้ง**

**อุทยานประวัติศาสตร์**

**อ้างอิง**

อุทยานประวัติศาสตร์
โบราณวัตถุ

โบราณวัตถุ เป็นสังหาริมทรัพย์ที่เป็นของโบราณไม่ว่าจะเป็นสิ่งประดิษฐ์หรือเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ หรือที่เป็นส่วนใดส่วนหนึ่งของโบราณสถาน ซากมนุษย์ หรือซากสัตว์ ซึ่งโดยอายุ หรือโดยลักษณะแห่งการประดิษฐ์หรือโดยหลักฐานเกี่ยวกับประวัติของสังหาริมทรัพย์นั้นเป็นประโยชน์ในทางศิลปะ ประวัติศาสตร์ หรือโบราณคดี

**ดูเพิ่ม**
 โบราณสถาน
โบราณสถาน

เจดีย์ในจังหวัดพระนครศรีอยุธยาตัวอย่างโบราณสถาน
โบราณสถาน หรือ แหล่งโบราณคดี (archaeological site) เป็นสถานที่ที่ก่อสร้างโดยฝีมือมนุษย์หรือสถานที่ที่พบร่องรอยของกิจกรรมของมนุษย์ในอดีตที่มีคุณค่าในทางศิลปะ ประวัติศาสตร์ และโบราณคดี 

**โบราณสถานในประเทศไทย**

**นิยาม**
ตามกฎหมายว่าด้วยโบราณสถานของไทย โบราณสถาน หมายถึง อสังหาริมทรัพย์ซึ่งโดยอายุหรือโดยลักษณะแห่งการก่อสร้าง หรือโดยหลักฐานเกี่ยวกับประวัติของอสังหาริมทรัพย์นั้น เป็นประโยชน์ในทางศิลปะ ประวัติศาสตร์ หรือโบราณคดี รวมถึงสถานที่ที่เป็นแหล่งโบราณคดีแหล่งประวัติศาสตร์ และอุทยานประวัติศาสตร์ด้วย
สำหรับความหมายตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน "โบราณสถาน" หมายถึง สิ่งที่เคลื่อนที่ไม่ได้ เช่น โบสถ์ วิหาร วัง มีอายุเก่ากว่า 100 ปีขึ้นไป
ทั้งนี้ โบราณสถานโดยทั่วไปหมายถึง อาคารหรือสิ่งก่อสร้างที่มนุษย์สร้างขึ้น มีความเก่าแก่ มีประวัติความเป็นมาที่เป็นประโยชนทางด้านศิลปะ ประวัติศาสตร์ หรือ โบราณคดี และยังรวมถึงสถานที่หรือเนินดินที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ หรือมีร่องรอยกิจกรรมของมนุษย์ปรากฏอยู่ 

**ความสำคัญ**
โบราณสถานมีความสำคัญ ดังนี้
# ด้านเอกลักษณ์ แสดงการรับรู้หรือความเข้าใจถึงที่มา สถานที่ตั้ง ชนชาติ ความเชื่อ ศาสนา ขนบธรรมเนียมแ ละวัฒนธรรมของชุมชนใดชุมชนหนึ่ง หรือประเทศใดประเทศหนึ่ง
# ด้านวิชาการ เพื่อสะท้อนเรื่องราวในอดีต เป็นข้อมูลทางด้านประวัติศาสตร์ โบราณคดี สถาปัตยกรรม ศิลปกรรม ซึ่งเป็นเครื่องแสดงประวัติความเป็นมาอันเก่าแก่ของชุมชนของชาติ รวมทั้งเป็นแหล่งศึกษาและเรียนรู้ตลอดชีวิต
# ด้านเศรษฐกิจ เป็นแหล่งรายได้ให้ชุมชนและประเทศ ทั้งทางตรงและทางอ้อมจากการที่เป็นสถานที่ท่องเที่ยว สร้างกิจกรรมต่าง ๆ อันสืบเนื่องจากการท่องเที่ยว พร้อมกับการศึกษาหาความรู้
# ด้านการใช้สอย สามารถนำมาใช้งานได้ในปัจจุบัน ซึ่งเป็นการไม่ก่อให้เกิดการเสื่อมสภาพการเปลี่ยนแปลงหรือการรื้อทำลายโบราณสถานนั้น
# ด้านสังคม แสดงถึงคุณค่าที่เกี่ยวข้องกับขนบธรรมเนียมจารีตประเพณีเป็นความภาคภูมิใจของคนในสังคม
# ด้านการเมือง แสดงถึงความเกี่ยวข้องกับเหตุการณ์สำคัญในประวัติศาสตร์ การกำหนดขอบเขต หรือการรักษาอธิปไตย และการสร้างความร่วมมือร่วมใจของคนทั้งชาติ
# ด้านสุนทรียภาพ แสดงคุณค่าความงามของศิลปกรรมและสถาปัตยกรรม

**การขึ้นทะเบียน**
ในประเทศไทย กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม เป็นหน่วยงานหลักในการดูแลรักษาและการควบคุมโบราณสถานให้เป็นไปตามกฎหมาย โดยมีอำนาจขึ้นทะเบียนโบราณสถานใด ๆ ตามที่เห็นสมควรได้

**อ้างอิง**

**ดูเพิ่ม**
 โบราณวัตถุ

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  ระบบภูมิสารสนเทศ แหล่งมรดกทางศิลปวัฒนธรรม กรมศิลปากร
อสังหาริมทรัพย์

อสังหาริมทรัพย์ (langx|en|immovable (คอมมอนลอว์); realty (ซีวิลลอว์)) ในทางกฎหมาย ในทางกฎหมาย หมายถึง ที่ดิน และทรัพย์สินอื่นที่ติดอยู่กับที่ดินอย่างถาวร เช่น อาคาร บ้านเรือน
การซื้อขายอสังหาริมทรัพย์ต้องทำสัญญาเป็นลายลักษณ์อักษร เช่น โฉนดหรือทะเบียนที่ดิน เนื่องจากอสังหาริมทรัพย์เป็นทรัพย์สินที่มีมูลค่าสูง กฎหมายจึงกำหนดให้มีเอกสารแสดงความเป็นเจ้าของเพื่อป้องกันปัญหาทางกฎหมาย

**ประเภท**
# ที่ดิน: หมายถึง พื้นดินทั่วไป รวมถึงภูเขา ห้วย หนอง คลอง บึง บาง ลำน้ำ ทะเลสาบ เกาะ และที่ชายทะเล
# ทรัพย์ที่ติดกับที่ดิน: ไม้ยืนต้น อาคาร บ้านเรือน โรงงาน และสิ่งก่อสร้างอื่น ๆ
## บ้าน: สิ่งก่อสร้างที่ปลูกอยู่หลังเดียวโดด ๆ พร้อมทั้งเรือนครัว โรงรถ และเป็นที่อยู่อาศัยของบุคคลในครัวเรือนเดียวกัน หรือบ้านที่ปลูกอยู่หลายหลังภายในบริเวณรั้วเดียวกัน และเป็นที่อยู่อาศัยของบุคคลภายในครัวเรือนเดียวกัน
## ทาวน์เฮาส์: ตึกที่ปลูกติดต่อกันตั้งแต่ 2 หน่วยขึ้นไป โดยมีฝาร่วมกันด้านหนึ่งหรือสองด้านขึ้นไป อาจเป็นชั้นเดียวหรือหลายชั้นก็ได้ ตัวตึกอยู่ลึกเข้ามาจากริมถนน มีบริเวณที่ว่างหน้าบ้านอาจใช้เป็นที่จอดรถหรือทำประโยชน์อย่างอื่น
## คอนโดมีเนียม: กลุ่มห้องอันเป็นส่วนหนึ่งของอาคาร ซึ่งใช้เป็นที่อยู่อาศัยของครัวเรือน โดยกลุ่มห้องนี้จะต้องมีห้องครัว ห้องน้ำ ตลอดจนทางเข้าออกห้องชุดเป็นของตนเอง ซึ่งสามารถแยกการถือกรรมสิทธิ์ออกเป็นส่วน ๆ โดยแต่ละส่วนประกอบด้วยกรรมสิทธิ์ในทรัพย์ส่วนบุคคลและกรรมสิทธิ์ร่วมในทรัพย์ส่วนกลาง
## โรงงาน: โรงงานสำหรับประกอบกิจการอุตสาหกรรมโดยใช้เครื่องจักร ซึ่งเทียบได้เกิน 5 แรงม้าเป็นปัจจัย
## โกดัง: สิ่งก่อสร้างที่ใช้เพื่อเก็บสินค้า
## อาคารพาณิชย์: อาคารที่ใช้เพื่อประโยชน์แห่งการค้า หรือโรงงานที่ใช้เครื่องจักรซึ่งเทียบได้ไม่เกิน 5 แรงม้า หรืออาคารที่ก่อสร้างห่างแนวทางสาธารณะ หรือทางซึ่งมีสภาพเป็นสาธารณะไม่เกิน 20 เมตร ซึ่งอาจใช้เป็นอาคารเพื่อประโยชน์แห่งการค้าได้
## หอพัก: ห้องชุดตามปกติประกอบด้วยห้องนอน ห้องรับแขก ห้องครัว ห้องน้ำพร้อมอยู่ในชั้นเดียวกัน และรวมอยู่ในตึกหลังใหญ่สำหรับอยู่อาศัยหรือให้เช่า
# ทรัพย์ที่ประกอบเป็นอันเดียวกับที่ดิน: แม่น้ำ ลำคลอง แร่ธาตุ กรวด ทราย ที่มีอยู่ตามธรรมชาติ หรือซึ่งมนุษย์นำมารวมไว้กับที่ดินจนกลายเป็นส่วนหนึ่งของพื้นดินตามธรรมชาติ
# สิทธิที่เกี่ยวกับที่ดิน: กรรมสิทธิ์ในที่ดินที่มีโฉนด สิทธิครอบครองในที่ดินที่ไม่มีโฉนด ภาระจำยอม สิทธิอาศัย สิทธิเหนือพื้นดิน

**แหล่งค้นคว้าเพิ่มเติม**
  อดิศร หมวกพิมาย. “‘ธุรกิจอสังหาริมทรัพย์’: พัฒนาการและการเปลี่ยนแปลงในพื้นที่เขตปริมณฑลกรุงเทพฯ พ.ศ. 2513-2537.” ใน จันทิมา อังคพณิชกิจ (บก.), รายงานสืบเนื่องจากการประชุมวิชาการ โครงการประชุมวิชาการบัณฑิตศึกษาระดับชาติ สรรพศาสตร์ สรรพศิลป์ ประจำปี 2562. น. 549-62. กรุงเทพฯ: คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2562.
การกบฏ

การกบฏ หรือการขบถ (rebellion) หมายถึง การปฏิเสธการเชื่อฟังหรือคำสั่ง ฉะนั้น จึงอาจมองว่ารวมพฤติกรรมต่าง ๆ ซึ่งมุ่งทำลายหรือเข้าควบคุมตำแหน่งผู้มีอำนาจอันเป็นที่ยอมรับ เช่น รัฐบาล ผู้ว่าราชการ ประธาน ผู้นำทางการเมือง สถาบันการเงิน หรือบุคคลผู้รับผิดชอบ ด้านหนึ่ง รูปแบบพฤติกรรมอาจรวมวิธีปราศจากความรุนแรง เช่น ปรากฏการณ์การดื้อแพ่ง การขัดขืนของพลเรือนและการขัดขืนโดยปราศจากความรุนแรง อีกด้านหนึ่ง อาจรวมการรณรงค์ด้วยความรุนแรง ผู้เข้าร่วมการกบฏ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการกบฏด้วยอาวุธ เรียก "กบฏ" หรือ "ขบถ"
การกบฏที่มีอาวุธแต่ขอบเขตจำกัด เรียก การก่อการกบฏ (insurrection) และหากรัฐบาลอันเป็นที่ยอมรับไม่รับรองกบฏเป็นคู่สงคราม การกบฏนั้นจะเป็นการก่อการกำเริบ (insurgency) และกบฏจะเป็นผู้ก่อการกำเริบ (insurgent) ในความขัดแย้งที่ใหญ่กว่า อาจมีการรับรองกบฏเป็นคู่สงครามโดยไม่รับรองรัฐบาลของกบฏ ในกรณีนี้ ความขัดแย้งดังกล่าวกลายเป็นสงครามกลางเมือง

**ดูเพิ่ม**
 กบฏในประเทศไทย- กบฏต่อแผ่นดิน

**อ้างอิง**
กบฏ
หมวดหมู่:ความผิดอาญา

หมวดหมู่นี้จับคู่กับ Crimes หากหมายถึง Crime ให้ไปที่ :หมวดหมู่:อาชญากรรม
หมวดหมู่:กฎหมายอาญา
หมวดหมู่:อาชญากรรม
อักษร

อักษร คือสัญลักษณ์หรือเครื่องหมายสำหรับใช้แทนหน่วยเสียงในภาษาหนึ่ง ๆ โดยเรียกรวมทั้งชุดหรือทั้งระบบ โดยทั่วไป อักษรแต่ละตัว มักจะใช้แทนหน่วยเสียงหนึ่ง ๆ ซึ่งอาจเป็นเสียงสระ พยัญชนะ หรือหน่วยเสียงปลีกย่อยอื่น ๆ เช่น อักษรโรมัน อักษรไทย อักษรมอญ โดยทั่วไปเรียกกันว่า "ตัวหนังสือ"  
อย่างไรก็ตาม สัญลักษณ์แทนเสียงในบางภาษาอาจใช้แทนเสียงของพยางค์หรือคำ ก็ได้ เช่น อักษรจีน หรือตัวหนังสือจีน  (นักวิชาการบางสำนักไม่ถือว่าตัวหนังสือจีน เป็น "อักษร" ตามนิยามของคำว่า  alphabet ในภาษาอังกฤษ แต่เรียกว่า ideogram คือสัญลักษณ์แทนคำ หรือหน่วยคำ) 
แบบแผนว่าด้วยตัวหนังสือนั้น ในตำราภาษาไทย เรียกว่า อักขรวิธี ซึ่งว่าด้วยการเขียน การอ่าน การประสมอักษร และการใช้อักษรอย่างถูกต้อง 
อักษรอาจใช้สำหรับภาษาหนึ่ง ๆ หรือใช้กับหลายภาษาก็ได้ ด้วยเหตุนี้ จึงมักจะมีความเข้าใจสับสน ระหว่าง คำว่า อักษร และภาษา อยู่เสมอ ตัวอย่างเช่น อักษรโรมัน ใช้เขียนภาษาต่าง ๆ หลายภาษาในยุโรป โดยมีการดัดแปลงเล็ก ๆ น้อย ๆ เพื่อให้สามารถแทนเสียงในภาษาของตนได้ เช่น ภาษาอังกฤษ ภาษาฝรั่งเศส ภาษาสเปน เป็นต้น รวมทั้งภาษาในภูมิภาคอื่น ๆ เช่น ภาษามลายู ภาษาจีน และภาษาเวียดนาม (ดัดแปลงตัวอักษร) เป็นต้น
มีหลายประเทศใช้อักษรที่แตกต่างกันตามเวลาเช่น อักษรในสมัยโบราณ เมื่อเวลาผ่านไป ก็เปลี่ยนรูปร่างไปเป็นอักษรปัจจุบัน หรือเปลี่ยนไปใช้อักษรชนิดอื่นโดยสิ้นเชิง

**ดูเพิ่ม**
 ประวัติศาสตร์อักษร- ระบบการเขียน- ระบบการเขียนในอเมริกากลาง- รายชื่ออักษรในภาษาต่างๆแบ่งตามทิศทางการเขียน- รายชื่ออักษรในภาษาต่างๆแบ่งตามชนิดอักษร- อักษรรูปลิ่ม

หมวดหมู่:เอกสาร
หมวดหมู่:การเขียน
หมวดหมู่:อักขรวิธี
วิทยาแผ่นดินไหว

วิทยาแผ่นดินไหว หรือ วิทยาคลื่นไหวสะเทือน (seismology) เป็นศาสตร์ที่ศึกษาเรื่องเกี่ยวกับแผ่นดินไหว และการกระจายตัวของคลื่นแผ่นดินไหวภายใต้เปลือกโลก โดยเป็นสาขาหนึ่งของธรณีฟิสิกส์
นักวิทยาศาสตร์ผู้ศึกษาวิชานี้ เรียกว่า นักวิทยาแผ่นดินไหว (seismologist) ทำหน้าที่ศึกษาวิทยาแผ่นดินไหว ช่วยให้มนุษยสามารถเข้าใจโครงสร้าง องค์ประกอบ และสถานะของส่วนภายในของโลกเราได้มากขึ้น นอกจากนี้ยังสามารถพยากรณ์การเกิดผลกระทบจากแผ่นดินไหว เพื่อการเตือนภัยล่วงหน้า 
วิทยาแผ่นดินไหวยังศึกษาความไหวสะเทือนของโลก ที่เกิดจากการกระทำของมนุษย์ เช่น การทดลองระเบิดปรมาณู เป็นต้น

**คลื่นไหวสะเทือน**
คลื่นไหวสะเทือน (seismic wave) โดยทั่วไปหมายถึงคลื่นที่เกิดขึ้นเนื่องจากแผ่นดินไหว คลื่นประเภทนี้สามารถเดินทางผ่านตัวกลางที่เป็นของแข็งหรือของเหลว มีความสามารถในการเคลื่อนที่ในตัวกลางและสามารถถูกสะท้อนหรือหักเหได้ในรอยต่อระหว่างตัวกลางสองชนิด นักธรณีวิทยาใช้คลื่นไหวสะเทือนในการศึกษาโครงสร้างภายในของโลก

**ดูเพิ่ม**
 คลื่นไหวสะเทือน- ธรณีวิทยา- วิทยาคลื่นไหวสะเทือนดาวฤกษ์- วิทยาคลื่นไหวสะเทือนดวงอาทิตย์

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  หน้าการเรียนรู้เกี่ยวกับแผ่นดินไหวโดย สสวท. date=2011-07-14
กลุ่มดาวท้ายเรือ

กลุ่มดาวท้ายเรือ เป็นกลุ่มดาวหนึ่งทางซีกฟ้าใต้ เป็นส่วนที่ใหญ่ที่สุดจากการแบ่งกลุ่มดาวเรืออาร์โก
หมวดหมู่:กลุ่มดาว
หมวดหมู่:กลุ่มดาวเรืออาร์โก
หมวดหมู่:กลุ่มดาวท้ายเรือ
กลุ่มดาวช่างแกะสลัก

กลุ่มดาวช่างแกะสลัก เป็นกลุ่มดาวหนึ่งทางซีกโลกใต้ ตั้งชื่อโดยนิโกลา-ลุย เดอ ลากาย ในกลางคริสต์ศตวรรษที่ 18
หมวดหมู่:กลุ่มดาว
หมวดหมู่:กลุ่มดาวช่างแกะสลัก
ธรณีฟิสิกส์

ธรณีฟิสิกส์ (Geophysics) เป็นศาสตร์สาขาหนึ่งของธรณีวิทยา ว่าด้วยการศึกษาปรากฏการณ์ต่างๆ ทางธรณีวิทยา โดยใช้วิธีการทางกายภาพฟิสิกส์ ได้แก่ การศึกษาสมบัติและกระบวนการทางธรรมชาติ ที่เกี่ยวข้องกับภาคพื้นดิน อุทกภาค (hydrosphere) บรรยากาศ และความสัมพันธ์ระหว่างโลกกับดวงอาทิตย์ นอกจากนี้ยังมีความหมายถึงการใช้เครื่องมือเพื่อศึกษาดวงจันทร์และดาวเคราะห์ด้วย
ประเด็นปัญหาทางธรณีฟิสิกส์ยังคาบเกี่ยวกับเรื่องของทางดาราศาสตร์ด้วย เนื่องจากการศึกษานั้น ส่วนใหญ่ไม่ได้มาจากการสังเกตโดยตรง ต้องอาศัยการแปลความเชิงคณิตศาสตร์ จากการวัดเชิงกายภาพ เช่น การวัดสนามแรงโน้มถ่วงทั้งบนบกและในทะเล และดาวเทียมในอวกาศ การวัดสภาพแม่เหล็กของสนามแม่เหล็กบนดาวเคราะห์ และการสำรวจด้านวิทยาแผ่นดินไหว ของโครงสร้างทางธรณีวิทยา โดยอาศัยคลื่นที่เกิดจากแผ่นดินไหว หรือวิธีการอื่นๆ
ธรณีฟิสิกส์ยังแตกสาขาเป็นศาสตร์แขนงต่างๆ ได้แก่ วิทยาแผ่นดินไหว (seiesmology)  ธรณีฟิสิกส์แปรสัณฐาน (tectonophysics) และธรณีฟิสิกส์เชิงวิศวกรรม (engineering geophysics)
ธธรณีฟิสิกส์
หมวดหมู่:วิทยาศาสตร์โลก
กลุ่มดาวกล้องโทรทรรศน์

กลุ่มดาวกล้องโทรทรรศน์ เป็นกลุ่มดาวหนึ่งทางซีกโลกใต้ ตั้งชื่อโดยนิโกลา-ลุย เดอ ลากาย ในกลางคริสต์ศตวรรษที่ 18
หมวดหมู่:กลุ่มดาว
หมวดหมู่:กลุ่มดาวกล้องโทรทรรศน์
อาญา

อาญา เป็นคดีที่เกี่ยวกับการกระทำความผิดตามกฎหมายอาญา เรียกว่า คดีอาญา แตกต่างกับคดีที่ฟ้องร้องเกี่ยวกับสิทธิส่วนเอกชน ซึ่งเรียกว่า คดีแพ่ง
หมวดหมู่:กฎหมายอาญา
กลุ่มดาวปลาบิน

กลุ่มดาวปลาบิน (Volans) เป็นกลุ่มดาวขนาดเล็กในซีกฟ้าใต้ ปรากฏในแผนที่ดาว อูราโนเมเทรีย (Uranometria)  ของโยฮัน ไบเออร์ เมื่อปี ค.ศ. 1603
หมวดหมู่:กลุ่มดาว
หมวดหมู่:กลุ่มดาวปลาบิน
ไรต์แอสเซนชัน

ไรต์แอสเซนชัน (Right ascension ; RA, สัญลักษณ์ ) เป็นศัพท์ทางดาราศาสตร์ เป็นหนึ่งในสองพิกัดที่ใช้ในการกำหนดตำแหน่งบนทรงกลมท้องฟ้า ในระบบพิกัดศูนย์สูตร อีกค่าที่ใช้คู่กันในระบบพิกัดนี้คือ เดคลิเนชัน
ไรต์แอสเซนชันเปรียบได้กับลองจิจูด วัดเทียบจากจุดศูนย์ที่เรียกว่า จุดวสันตวิษุวัต หน่วยของไรต์แอสเซนชันมีค่าเป็น ชั่วโมง นาที และ วินาที ใช้วัดได้ทั้งเวลาและองศา โดยที่ไรต์แอสเซนชันหนึ่งชั่วโมง มีค่าเท่ากับมุม 15 องศา หนึ่งนาที มีค่าเท่ากับมุม 15 ลิปดา และ หนึ่งวินาทีเท่ากับมุม 15 พิลิปดา
ไรต์แอสเซนชันมีค่าเป็น 0 ชั่วโมงที่จุดวสันตวิษุวัต และเป็น 12 ชั่วโมงที่จุดศารทวิษุวัต
หมวดหมู่:ระบบพิกัดทรงกลมท้องฟ้า
หมวดหมู่:มุม
เดคลิเนชัน

ในทางดาราศาสตร์ เดคลิเนชัน (declination, dec) เป็นหนึ่งในสองพิกัดในการกำหนดตำแหน่งบนทรงกลมท้องฟ้าด้วยระบบพิกัดศูนย์สูตร พิกัดอีกตัวที่ใช้คู่กันคือไรต์แอสเซนชัน
เดคลิเนชัน เปรียบได้กับละติจูด หน่วยวัดเป็นองศาเหนือจากเส้นศูนย์สูตรฟ้า ดังนั้นจุดบนฟ้าที่อยู่เหนือเส้นศูนย์สูตรฟ้าจะมีค่าเดคลิเนชันเป็นบวก ในขณะที่จุดที่อยู่ซีกใต้จะมีค่าเป็นลบ- จุดที่อยู่บนเส้นศูนย์สูตรฟ้า มีค่าเดคลิเนชัน 0°- จุดที่อยู่เหนือขั้วโลกเหนือ มีค่าเดคลิเนชัน +90°- จุดที่อยู่เหนือขั้วโลกใต้ มีค่าเดคลิเนชัน −90°
ดเดคลิเนชัน
ดเดคลิเนชัน
ฏ

ฏ (ปฏัก) เป็นพยัญชนะตัวที่ 15 ในบรรดาพยัญชนะ 44 ตัวของอักษรไทย ในลำดับถัดจาก ฎ (ชฎา) และก่อนหน้า ฐ (ฐาน) ออกเสียงอย่าง ต (เต่า) จัดเป็นพวกอักษรกลาง ในระบบไตรยางศ์ มีชื่อเรียกกำกับว่า "ฏ ปฏัก" เมื่อเป็นพยัญชนะต้น ใช้เฉพาะในคำที่มาจากบาลีและสันสกฤต
อักษร "ฏ" ตรงกับตัวเทวนาครี "ट" ภาษาฮินดีแทนด้วยเสียงเสียงกักปลายลิ้นม้วนไม่ก้อง IPA|ʈ แต่ภาษาไทยกลางและภาษาไทยใต้โดยทั่วไปไม่มีเสียงม้วนลิ้น พยัญชนะต้นจึงเปลี่ยนเป็นเสียงเสียงกักปุ่มเหงือกไม่ก้อง IPA|t และพยัญชนะตัวสะกดให้เสียงเสียงกักปุ่มเหงือกไม่ก้องเสียงสั้น IPA|t̚
ปัจจุบัน ฏ ไม่มีที่ใช้เป็นพยัญชนะต้นของคำ มีเพียงใช้ประกอบกับคำที่มาจากภาษาบาลีหรือสันสกฤต (ซึ่งจะปรากฏกลางคำหรือท้ายคำ)
ฏ เป็นพยัญชนะที่มักจะใช้สับสนกับ ฎ อยู่เสมอ เนื่องจากมีลักษณะคล้ายกัน และปรากฏอยู่บนแป้นพิมพ์ในตำแหน่งใกล้เคียงกัน

**การใช้ ฏ**
อักษร "ฏ" เป็นได้ทั้งพยัญชนะต้น ให้เสียง /t/ และพยัญชนะสะกด ให้เสียง /t̚/
มีการใช้ ฏ ในภาษาไทย ทั้งคำศัพท์ทั่วไป และชื่อเฉพาะ แต่ทั้งหมดเป็นคำที่ถอดมาโดยตรงจากภาษาบาลีและสันสกฤต หรือเปลี่ยนแปลงบางส่วน เช่น- กุฏิ, โกฏิ, นาฏศิลป์, ปฏิบัติ, ปฏิเสธ, ปฏิกิริยา, ปฏิบัติการ, ปรากฏ, ปรากฏการณ์,            
*ปาฏิหาริย์, รังสฤษฏ์, สุพรรณบัฏ คิชฌกุฏ
*ซอยรัฏภัณฑ์ ราชภัฏ ฯลฯ
หมวดหมู่:อักษรไทย
วุ้นแปลภาษา

วุ้นแปลภาษา (jelly translator, translation jelly, translation konjac หรือ translation rice cake; ほんやくコンニャク, hon’yaku-konnyaku) เป็นของวิเศษของโดราเอมอน จากการ์ตูนชื่อเรื่องเดียวกัน ของ ฟุจิโกะ ฟุจิโอะ
วุ้นแปลภาษาเป็นบุก (konjac) ชิ้นหนึ่งที่รับประทานได้ โดยเมื่อบริโภคเข้าไปแล้ว จะช่วยให้ผู้บริโภคสามารถเข้าใจและใช้ภาษาทั้งหลายได้อย่างฉะฉาน ไม่ว่าจะเป็นภาษามนุษย์ สัตว์ พืช หรืออื่น ๆ แต่สรรพคุณของวุ้นนี้จะคงอยู่นานเท่าไรไม่เป็นที่ทราบ โดยปรกติแล้ว วุ้นแปลภาษาไม่มีรสชาติ แต่ใน โดราเอมอน ตอน ท่องแดนญี่ปุ่นโบราณ (Doraemon: Nobita and the Birth of Japan) โดราเอมอนใช้วุ้นแปลภาษามีรสเต้าเจี้ยว โดยกล่าวว่า วุ้นแปลภาษามีหลายรส และราคาสูงแตกต่างกันไป
ในประเทศไทย มีการนำชื่อ "วุ้นแปลภาษา" ไปเรียกอุปกรณ์หรือซอฟต์แวร์ที่ทำงานแปลภาษาแบบครอบจักรวาล เช่น โปรแกรมเอ็มเอสเอ็นแชตทรานสเลต (MSN Chat Translate) บนแอนดรอยด์, กูเกิลแปลภาษาของกูเกิลซึ่งมีทั้งบนเว็บไซต์และบนไอโฟน รวมถึงคอนเวิร์ส (Converse) บนไอโฟน

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:ของวิเศษของโดราเอมอน
วงศ์กบนา

วงศ์กบแท้ (True frogs) เป็นวงศ์ของสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำในอันดับกบ (Anura) วงศ์หนึ่ง ใช้ชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Ranidae (/รา-นิ-ดี/)
กบในวงศ์นี้มีลักษณะโดยรวม คือ มีกระดูกสันหลังหน้ากระดูกก้นกบ 8 ปล้อง กระดูกสันหลังมีเซนทรัมเป็นแบบอย่างของโพรซีลัสหรือเป็นแบบอย่างของไดพลาสิโอซีลัส กระดูกหัวไหล่เป็นแบบอย่างของเฟอร์มิสเทอร์นัล กระดูกแอสทรากาลัสและกระดูกแลคาเนียมเชื่อมรวมกันเฉพาะส่วนต้นและส่วนปลาย ไม่มีกระดูกแทรกระหว่างกระดูกนิ้ว 2 ชิ้นสุดท้าย กระดูกนิ้วชิ้นสุดท้ายมีส่วนปลายนิ้วเรียวยาวหรือเป็นรูปตัว T ลูกอ๊อดมีช่องจะงอยปากและมีฟัน ช่องเปิดของเหงือกมีช่องเดียวอยู่ทางด้านข้างของด้านซ้ายลำตัว 
มีขนาดและรูปร่างแตกต่างกันมาก โดยชนิดที่ใหญ่ที่สุดในวงศ์นี้คือ กบโกไลแอท (Conraua goliath) ที่พบในทวีปแอฟริกาที่มีความยาวเต็มที่ประมาณ 30 เซนติเมตร ขณะที่บางชนิด บางสกุลมีลำตัวอ้วนป้อมและอาศัยอยู่ในโพรงดิน บางชนิดอาศัยอยู่ในลำธารที่กระแสน้ำไหลแรงและว่ายน้ำได้ดีมาก ก็มีด้วยกันหลายชนิด ในหลายสกุล

**การอนุกรมวิธาน**
แบ่งออกเป็น 6 วงศ์ย่อย ประมาณ 39 สกุล พบทั้งสิ้นประมาณ 623 ชนิด ได้แก่
วงศ์ย่อย
*Petropedetinae (พบในแอฟริกา) 
*Ptychadeninae (พบในแอฟริกา) 
*Pyxicephalinae
*Raninae (พบทั่วโลกยกเว้นออสเตรเลียและอเมริกาใต้) 
*Ranixalinae (พบในอินเดีย)
*Tomopterinae
สกุล- Afrana- Amietia- Amolops- Anhydrophryne- Arthroleptella- Arthroleptides- Aubria- Babina (บางครั้งใช้เป็น Rana)- Batrachylodes- Cacosternum- Ceratobatrachus- Chaparana- Clinotarsus Mivart, 1869 (อดีตเคยใช้ Rana รวมถึง Nasirana)- Conraua- Dimorphognathus- Discodeles- Ericabatrachus- Fagayman- Glandirana (อดีตเคยใช้ Rana)- Hildebrandtia- Huia - Hylarana Tschudi, 1838 (อดีตเคยใช้ Rana)- Indirana- Ingerana- Lankanectes- Lanzarana- Meristogenys (อาจจะเป็นสกุลเดียวกันกับ Huia)- Micrixalus- Microbatrachella- Natalobatrachus- Nothophryne- Nyctibatrachus- Occidozyga- Odorrana (อดีตเคยใช้ Rana)- Paa- Palmatorappia- Pelophylax Fitzinger 1843 (อดีตเคยใช้ Rana)- Petropedetes- Phrynobatrachus- Phrynodon- Platymantis- Pseudoamolops- Poyntonia- Pterorana- Ptychadena- Pyxicephalus- Rana- Sanguirana (อดีตเคยใช้ Rana)- Staurois- Strongylopus- Tomopterna

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
 Amphibian and Frogs of Peninsular Malaysia - Family Ranidae 
หมวดหมู่:กบ
หมวดหมู่:วงศ์กบนา
สัตว์มีแกนสันหลัง

สัตว์มีแกนสันหลัง (Chordata) คือสัตว์ในไฟลัมคอร์ดาตา พวกมันจะมีแกนสันหลัง ใยประสาทส่วนหลังกลวง ช่องคอหอย หลอดเส้นประสาทกลวงส่วนหลัง และหางหลังทวารหนัก ในช่วงหนึ่งของวงจรชีวิต สัตว์มีแกนสันหลังเป็นพวกดิวเทอโรสโตม กล่าวคือในช่วงระยะตัวอ่อน ทวารหนักเกิดก่อนปาก และเป็นซีโลเมตที่มีสมมาตรด้านข้าง ในกรณีของสัตว์มีแกนสันหลังที่มีกระดูกสันหลัง แกนสันหลังจะถูกแทนที่โดยกระดูกสันหลังในช่วงเจริญเติบโต และพวกมันอาจจะมีปล้องตามร่างกาย
ในอนุกรมวิธาน ตัวไฟลัมเองประกอบไปด้วยไฟลัมย่อยเวอร์เตบราตา (ซึ่งประกอบด้วย ปลา สัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ สัตว์เลื้อยคลาน สัตว์ปีก และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม) ทูนิคาตา (ซึ่งรวมทั้งซาล์ปและเพรียงหัวหอม) และเซฟาโลคอร์ดาตา ประกอบด้วยแหลนทะเล และยังรวมถึงบางกลุ่มที่สูญพันธุ์ไปแล้ว บางครั้งกลุ่มสัตว์มีกระดูกสันหลังถูกจัดรวมอยู่กับกลุ่มสัตว์มีกระโหลกศีรษะ
สัตว์มีแกนสันหลังมีมากกว่า 65,000 สปีชีส์ที่ยังมีชีวิตอยู่ กว่าครึ่งเป็นพวกปลากระดูกแข็ง วาฬและเหยี่ยวเพเรกริน สัตว์ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดและเคลื่อนที่เร็วที่สุดตามลำดับ เป็นสัตว์มีแกนสันหลังเช่นเดียวกันกับมนุษย์ ซากดึกดำบรรพ์ของสัตว์มีแกนสันหลังยุคแรกๆ มีอายุย้อนไปถึงในช่วงการระเบิดยุคแคมเบรียน

**ประเภทของสัตว์มีแกนสันหลัง**

**การแบ่งหมวดหมู่**
 ไฟลัมคอร์ดาตา (Phylum Chordata) 
** ไฟลัมย่อย Urochordata - Tunicates (3,000 สปีชีส์)
** ไฟลัมย่อย Cephalochordata - Lancelets (30 สปีชีส์)
** ไฟลัมย่อย Vertebrata (Vertebrates - animals with backbones; 57,739 สปีชีส์)
*** Infraphylum Agnatha (jawless vertebrates; 100+ สปีชีส์)
**** ชั้น Myxini or Hyperotreti (hagfish; 65 สปีชีส์)
**** ชั้น Conodonta (Conodonts)
**** ชั้น Hyperoartia (Lampreys)
**** ชั้น Cephalaspidomorphi (Paleozoic jawless fish)
**** ชั้น Pteraspidomorphi (Paleozoic jawless fish)
*** Infraphylum Gnathostomata (jawed vertebrates)
**** ชั้น Placodermi (Paleozoic armoured forms)
**** ชั้น Chondrichthyes (cartilaginous fish; 300+ สปีชีส์)
**** ชั้น Acanthodii (Paleozoic "spiny sharks")
**** Superclass Osteichthyes (bony fishes; 30,000+ สปีชีส์)
***** ชั้น Actinopterygii (ray-finned fish; about 30,000 สปีชีส์)
***** ชั้น Sarcopterygii (lobe-finned fish)
**** Superclass Tetrapoda (four-legged vertebrates; 18,000+ สปีชีส์)
***** ชั้น Amphibia (amphibians; 6,000 สปีชีส์)
***** Series Amniota (amniotic egg)
****** ชั้น Sauropsida - (reptiles; 8,225+ สปีชีส์)
****** ชั้น Aves (นก; 8,800-10,000 สปีชีส์)
****** ชั้น Synapsida (สัตว์เลื้อยคลานคล้ายสัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม; 4,500+ สปีชีส์)
****** ชั้น Mammalia (mammals; 5,800 สปีชีส์)

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  Chordate on GlobalTwitcher.com-  Chordate node at Tree Of Life-  Chordate node at NCBI Taxonomy

หมวดหมู่:ไฟลัม
เบอร์มิงแฮม

แผนที่แสดงที่ตั้งเมืองเบอร์มิงแฮม
ตัวเมืองเบอร์มิงแฮม
เบอร์มิงแฮม (Birmingham, pron เบอมิงงัม) เป็นนครและเขตเมืองในภาคเวสต์มิดแลนด์สของอังกฤษ สหราชอาณาจักร ซึ่งหลายฝ่ายพิจารณาว่าเป็นเมืองรองของอังกฤษ แม้คำอ้างนี้จะถูกท้าทายจากผู้สนับสนุนเมืองแมนเชสเตอร์ เบอร์มิงแฮมเป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดใน กลุ่มนครหลัก (core cities) ของอังกฤษ มีประชากรประมาณ 992,400 คน (ตัวเลขประมาณการเมื่อ ค.ศ. 2004)  มากเป็นอันดับ 2 ของประเทศ รองจากกรุงลอนดอน 
ชื่อเสียงของเมืองมาจากการเป็นเรี่ยวแรงสำคัญในการปฏิวัติอุตสาหกรรมของประเทศ จนได้รับการขนานนามว่า "โรงงานของโลก"
ปัจจุบัน ผลผลิตที่ได้จากเบอร์มิงแฮมและเขตโดยรอบคิดเป็นมูลค่ามากกว่าร้อยละ 25 ของยอดการส่งออกทั้งหมดของประเทศ
เบอร์มิงแฮมเป็นเมืองที่มีความหลากหลายทางชาติพันธุ์และวัฒนธรรม จากการสำรวจเมื่อ ค.ศ. 2001 ร้อยละ 70.4 ของประชากรเป็นคนขาว (รวมร้อยละ 3.2 ที่เป็นชาวไอริช), ร้อยละ 19.5 เป็นชาวเอเชียหรือเอเชียบริติช (ชาวเอเชียในความหมายของอังกฤษ คือ ชาวเอเชียใต้), ร้อยละ 6.1 เป็นคนดำหรือคนดำบริติช, ร้อยละ 0.5 เป็นชาวจีน และร้อยละ 3.5 เป็นเชื้อชาติผสมหรือเชื้อชาติอื่น
ชาวเบอร์มิงแฮม เรียกว่า บรัมมีส์ (Brummies)

**มหาวิทยาลัย**
เบอร์มิงแฮมเป็นเมืองนึงในประเทศอังกฤษที่มีนักศึกษาไทยไปศึกษาต่อเป็นจำนวนมาก เนื่องจากมีมหาวิทยาลัยอยู่สีมหาวิทยาลัย นั่นคือ - University of Central England (UCE)- University of Birmingham- Aston University- Birmingham City University

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  สมาคมไทยเมืองเบอร์มิงแฮม date=2007-02-01 

หมวดหมู่:นครในสหราชอาณาจักร
หมวดหมู่:เมืองในเทศมณฑลเวสต์มิดแลนส์
หมวดหมู่:เมืองมหาวิทยาลัย
จอน อึ๊งภากรณ์

จอน อึ๊งภากรณ์ (19 กันยายน พ.ศ. 2490 – 13 พฤษภาคม พ.ศ. 2568) เป็นนักการเมืองและนักเคลื่อนไหวทางการเมืองชาวไทย ผู้อำนวยการโครงการอินเทอร์เน็ตเพื่อกฎหมายประชาชน (iLaw) อดีตกรรมการนโยบายองค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย อดีตสมาชิกวุฒิสภากรุงเทพมหานคร ผู้ก่อตั้งมูลนิธิเข้าถึงเอดส์ และหนังสือพิมพ์ออนไลน์ประชาไท

**ประวัติ**
จอน เป็นบุตรชายคนโตของศาสตราจารย์ ป๋วย อึ๊งภากรณ์ และนางมากาเร็ต สมิธ เกิดเมื่อวันที่ 19 กันยายน พ.ศ. 2490 ที่กรุงลอนดอน อังกฤษ สหราชอาณาจักร จบการศึกษาวิศวกรรมอิเล็กทรอนิกส์ จากมหาวิทยาลัยซัสเซ็กส์ (Sussex) ที่อังกฤษ แต่กลับมาใช้ชีวิตในเมืองไทย เข้าทำงานเป็นอาจารย์สอนนักศึกษาแพทย์ในมหาวิทยาลัยมหิดล เป็นเวลา 5 ปี แต่จากเหตุการณ์ความรุนแรงทางการเมืองในช่วง พ.ศ. 2516–19 ทำให้เขาหันมาสนใจประเด็นปัญหาทางสังคม
จอนเสียชีวิตเมื่อวันที่ 13 พฤษภาคม พ.ศ. 2568 สิริอายุ 77 ปีโดยจัดงานฌาปนกิจศพที่ วัดบางเพ็งใต้ มีบุคคลสำคัญอาทิ นาย ภูมิธรรม เวชยชัย อดีตรักษาการนายกรัฐมนตรี เข้าร่วม

**งานสังคม**
เมื่อ พ.ศ. 2523 ได้ก่อตั้งโครงการอาสาสมัครเพื่อสังคม (ภายหลังจัดตั้งเป็น มูลนิธิอาสาสมัครเพื่อสังคม) เพื่อสร้างบัณฑิตอาสาสมัคร ให้ช่วยเหลือคนยากจนในชนบท และทำงานร่วมกับองค์กรพัฒนาเอกชน (เอ็นจีโอ) จอนยังมีส่วนช่วยองค์กรพัฒนาเอกชนที่ตั้งขึ้นใหม่ ให้มีการบริหารจัดการที่ดี และช่วยเหลือด้านเงินทุนสำหรับโครงการต่าง ๆ และมีส่วนในการประสานภาคประชาสังคมเข้าด้วยกัน 
เมื่อ พ.ศ. 2534 จอนได้ก่อตั้ง มูลนิธิเข้าถึงเอดส์ ริเริ่มการให้คำปรึกษาแก่ผู้ติดเชื้อเอชไอวี/เอดส์ และครอบครัวของผู้ป่วยเหล่านั้น เพื่อต่อสู้เรื่องปัญหาการรังเกียจและเข้าใจผู้ป่วยเหล่านี้ผิด และพยายามให้ความรู้ในเรื่องสิทธิผู้ป่วยที่จะได้รับการรักษาอย่างเต็มที่และมีประสิทธิภาพ 
เมื่อ พ.ศ. 2543 จอน อึ๊งภากรณ์ได้รับการเลือกตั้งเป็นสมาชิกวุฒิสภากรุงเทพมหานคร แม้ว่าในขณะนั้นจอนยังเป็นที่รู้จักในหมู่ประชาชนทั่วไปไม่มากนักก็ตาม ทั้งนี้ก็เพื่อจะได้มีโอกาสในการสร้างความเข้าใจกับสังคมและมีโอกาสในการทำงานเพื่อสังคมให้มากขึ้น ทั้งนี้จอนได้เป็นเลขานุการคณะกรรมาธิการการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ วุฒิสภา และเป็นประธานคณะอนุกรรมาธิการหลักประกันทางสังคม ของวุฒิสภาด้วย ครั้นเมื่อเมื่อปี พ.ศ. 2547 ก็ได้ร่วมกับกลุ่มเพื่อนก่อตั้งหนังสือพิมพ์ออนไลน์อิสระ ชื่อ ประชาไท

**รางวัล**
จอน อึ๊งภากรณ์ได้รับรางวัลแมกไซไซ สาขาบริการรัฐกิจ ประจำปี ค.ศ. 2005 (พ.ศ. 2548) จากการประกาศเมื่อวันที่ 1 สิงหาคม พ.ศ. 2548 และเข้ารับรางวัลที่กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ ในวันที่ 31 สิงหาคม ปีเดียวกัน เป็นที่น่าสังเกตว่าจอนได้รับรางวัลแมกไซไซ สาขาเดียวกันกับศาสตราจารย์ป๋วย อึ๊งภากรณ์ ผู้เป็นบิดา ซึ่งได้รับรางวัลนี้เมื่อ พ.ศ. 2508

**อ้างอิง**

**ดูเพิ่ม**
 ประชาไท หนังสือพิมพ์อิสระที่จอนร่วมก่อตั้ง

**แหล่งข้อมูลอื่น**
 title=มูลนิธิเข้าถึงเอดส์- df=dmy-all
หมวดหมู่:การเมืองภาคประชาชน
หมวดหมู่:ผู้ได้รับรางวัลแมกไซไซ
หมวดหมู่:แนวร่วมประชาธิปไตยต่อต้านเผด็จการแห่งชาติ
หมวดหมู่:สมาชิกวุฒิสภากรุงเทพมหานคร
หมวดหมู่:ชาวไทยเชื้อสายอังกฤษ
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ปทุมวัน
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ช.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ม.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ต.จ. (ฝ่ายหน้า)
หมวดหมู่:ชาวไทยเชื้อสายสหราชอาณาจักร
หมวดหมู่:สกุลอึ๊งภากรณ์
หมวดหมู่:ศิษย์เก่าจากมหาวิทยาลัยซัสเซกซ์
หมวดหมู่:บุคคลจากมหาวิทยาลัยมหิดล
แม่แบบ:บทกวี

}}{}|style="text-indent: 2em;" }}| 

{}
{}

**วิธีใช้**
 1 แม่แบบ ต่อ 1 บท (4 วรรคสำหรับบทกวีทั่วไป 2-3 วรรคสำหรับกาพย์หรือฉันท์เป็นต้น)- ถ้ามีมากกว่า 1 บท ก็ให้เอาแม่แบบมาต่อๆ กัน- ถ้าต้องการใส่ ที่มา ที่ท้ายบทด้วย ให้เพิ่มพารามิเตอร์ source=... หรือ ที่มา=... ต่อท้าย- ถ้าต้องการย่อหน้าที่วรรคแรก ให้ใส่พารามิเตอร์ indent=1 หรือ ย่อหน้า=1 ลงไปด้วย

**ดูเพิ่ม**
 แม่แบบ:โคลงสี่สุภาพ สำหรับโคลงสี่สุภาพโดยเฉพาะ- แม่แบบ:เริ่มบทกวี- แม่แบบ:จบบทกวี
หมวดหมู่:แม่แบบฉันทลักษณ์
กลุ่มภาษาโทแคเรียน

กลุ่มภาษาโทแคเรียน หรือ กลุ่มภาษาโทคาเรียน เป็นภาษาตระกูลอินโด-ยูโรเปียน แบ่งเป็นภาษาย่อยได้สองภาษาคือ ภาษาโทแคเรียนตะวันออกและโทแคเรียนตะวันตก ใช้พูดในพุทธศตวรรษที่ 11–13 ก่อนจะกลายเป็นภาษาสูญไป ผู้พูดภาษานี้หันไปพูดภาษาอุยกูร์ ทั้งสองภาษาใช้พูดในบริเวณแอ่งตาริมในเอเชียกลาง ปัจจุบันอยู่ในเขตปกครองตนเองซินเจียงอุยกูร์ ประเทศจีน ชื่อของภาษานี้ในภาษาโทแคเรียนคือ arish- käna
ภาษาโทแคเรียน เอ หรือโทแคเรียนตะวันออก นั้น เคยพูดกันในแถบเตอร์ฟาน ซึ่งอยู่ทางตะวันออก ส่วนภาษาโทแคเรียน บี หรือโทแคเรียนตะวันตกนั้น เคยพูดกันส่วนใหญ่ในแถบคูชา ทางตะวันตก แต่ก็มีพูดกันในเตอร์ฟานด้วย ภาษาโทแคเรียนนั้นเขียนด้วยอักษรที่ดัดแปลงจากอักษรอินเดียฝ่ายเหนือ เรียกว่าอักษรพราหมี ซึ่งเป็นอักษรที่เคยใช้เขียนภาษาสันสกฤตในภูมิภาคนี้ด้วยเช่นกัน
แม้ว่าภาษาโทแคเรียนจะเป็นภาษาที่เก่าแก่ แต่นักวิชาการเพิ่งรู้จักและได้วิเคราะห์ไวยากรณ์ รวมทั้งแปลภาษาโทแคเรียนได้เป็นครั้งแรกเมื่อ ค.ศ. 1908 นี้เอง โดยนักวิชาการชาวเยอรมัน ชื่อ เอมีล ซีค (Emil Sieg) และวิลเฮ็ล์ม ซีคลิง (Wilhelm Siegling) ทั้งนี้ได้มีการเสนอชื่อเรียกภาษาตามสำเนียงเยอรมันว่า โทคาริช (Tocharisch)
ภาษาโทแคเรียนเป็นสาขาหนึ่งของกลุ่มภาษาอินโด-ยูโรเปียน แต่ไม่มีความสัมพันธ์กับสาขาย่อยอินโด-อารยันหรืออินโด-อิเรเนียน ทั้ง ๆ ที่อยู่ในพื้นที่ทางตะวันออก หากพิจารณาตามหลักสัทศาสตร์แล้ว ภาษาโทแคเรียนอยู่ในกลุ่มเคนตุม (Centum) อันเป็นเกณฑ์คร่าว ๆ ในการจำแนกกลุ่มภาษาอินโด-ยูโรเปียน ทั้ง ๆ ที่กลุ่มภาษาเคมตุมนั้น ส่วนใหญ่จะอยู่ในทวีปยุโรป จึงจัดว่าภาษาโทแคเรียนเป็นกลุ่มภาษาเคนตุม ที่รายล้อมด้วยกลุ่มภาษาซาเตม (Satem) ในทวีปเอเชีย และมีคุณลักษณะบางประการที่คล้ายคลึงกับภาษาฮิตไทต์ที่เคยพูดกันเมื่อราว 1,100 ปีก่อนคริสตกาล
โทแคเรียน
หมวดหมู่:ตระกูลภาษาอินโด-ยูโรเปียน
โชติมาตรปรากฏ

โชติมาตรปรากฏ หรือ ความส่องสว่างปรากฏ (apparent magnitude, m) เป็นหน่วยวัดระดับความสว่างของดาวฤกษ์ ดาวเคราะห์ หรือวัตถุท้องฟ้าอื่น ๆ ในจักรวาล กล่าวอีกนัยหนึ่งคือปริมาณแสดงที่ได้รับจากวัตถุนั้น นิยามให้โชติมาตรปรากฏมีค่าเพิ่มขึ้น 5 หน่วยเมื่อความสว่างลดลงเหลือ 1 ใน 100 (นั่นคือเมื่อวัตถุเดียวกันแต่อยู่ไกลขึ้นเป็น 10 เท่า) หรือค่าโชติมาตรปรากฏเพิ่มขึ้น 1 หน่วยเมื่อความสว่างลดลง 2.512 เท่า โดยที่ 2.512 คือรากที่ห้าของ 100 (1000.2)
ปริมาณแสงที่รับได้ จริง ๆ แล้วจะขึ้นอยู่กับความหนาของชั้นบรรยากาศในทิศทางการมองวัตถุ ดังนั้นโชติมาตรปรากฏจึงปรับค่าให้ได้ความสว่างเมื่อผู้สังเกตอยู่นอกชั้นบรรยากาศ ยิ่งวัตถุมีแสงจางเท่าไหร่ค่าโชติมาตรปรากฏก็ยิ่งมีค่ามากเท่านั้น   

**ดูเพิ่ม**

**โชติมาตรสัมบูรณ์**
หมวดหมู่:มาตรดาราศาสตร์
หมวดหมู่:หน่วยมาตราส่วนเชิงลอการิทึม
ออยซวีเยทลามัยสกาซอรอ

ออย ซวีเยทลา มัยสกา ซอรอ (มอนเตเนโกร: Ој, свијетла мајска зоро, แปลว่า "โอ้ รุ่งสางอันสว่างไสวแห่งเดือนพฤษภา") เป็นชื่อเพลงชาติอย่างเป็นทางการของประเทศมอนเตเนโกร เพลงนี้เดิมเป็นเพลงพื้นเมืองที่ชาวมอนเตเนโกรนิยมขับร้องทั่วไปในลักษณะของเพลงประจำชาติ ซึ่งมีการแต่งเติมเสริมแต่งออกไปหลายรูปแบบและไม่มีใครทราบชัดเจนว่าผู้ใดเป็นผู้เริ่มแต่งเพลงนี้ ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 เซกูลา เดรลเยวิช (Sekula Drljević) นักการเมืองฟาสซิสต์ชาวมอนเตเนโกรได้ประกาศใช้เพลงนี้เป็นเพลงชาติของรัฐบาลฟาสซิสต์หุ่นเชิดของมอนเตรเนโกรในชื่อเพลงว่า "เยชนานาชาเซอร์นากอรอ" (แปลว่า มอนเตเนโกรจงเจริญชั่วกาลนาน) ซึ่งเพลงนี้ได้มีการวิจารณ์ด้วยว่า เนื้อร้องในบทเพลงฉบับดังกล่าวนั้นได้รับอิทธิพลมาจากเพลงเพลงหนึ่งของพรรคนาซี แต่เนื้อร้องที่ใช้ในปัจจุบันนนี้เป็นเนื้องร้องที่มีการประพันธ์ขึ้นใหม่ภายหลัง

**เนื้อร้อง**

**ฉบับราชการ**
เนื้อร้องของเพลงชาติมอนเตเนโกรฉบับราชการปรากฏดังที่แสดงไว้เบื้องล่าง
อย่างไรก็ตาม ในการขับร้องจริงนั้นจะมีการทวนเนื้อซ้ำในหลายบาทของเพลง เพื่อความไพเราะในการเรียบเรียงประสานเสียง ดังแสดงไว้เบื้องล่างต่อไปนี้

**บทร้องต้นฉบับ**

**สงครามโลกครั้งที่ 2**

**เพลงยอดนิยม**

**ดูเพิ่ม**
 Ubavoj nam Crnoj Gori

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  เว็บไซต์สำนักงานประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐมอนเตเนโกร date=2009-04-01 -  เว็บไซต์รัฐบาลแห่งสาธารณรัฐมอนเตเนโกร date=2008-10-22 -  เพลงชาติมอนเตเนโกร "Oj, svijetla majska zoro" (ขับร้อง) - Himnuszok-  เพลงชาติมอนเตเนโกร (ขับร้อง) - www.newmontenegro.eu -  เพลงชาติมอนเตเนโกร "Oj, svijetla majska zoro" - nationalanthems.info date=2008-05-12 
หมวดหมู่:เพลงชาติ
หมวดหมู่:ประเทศมอนเตเนโกร
สัตว์มีกระดูกสันหลัง

สัตว์มีกระดูกสันหลัง (vertebrate) สิ่งมีชีวิตประเภทนี้มีกระดูกสันหลังหรือไขสันหลัง สิ่งมีชีวิตที่มีกระดูกสันหลังเริ่มมีวิวัฒนาการมาเป็นเวลาประมาณ 505 ล้านปี ในยุคแคมเบรียนกลาง ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของช่วงยุคแคมเบรียน โครงกระดูกของไขสันหลัง ถูกเรียกว่ากระดูกสันหลัง Vertebrate เป็นไฟลัมย่อยที่ใหญ่ที่สุดใน Chordates รวมทั้งยังมีสัตว์ที่คนรู้จักมากที่สุดอีกด้วย (ยกเว้นแมลง) ปลา สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก สัตว์เลื้อยคลาน นก และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม (รวมทั้งมนุษย์) เป็นสิ่งมีชีวิตที่มีกระดูกสันหลังทั้งสิ้น ลักษณะเฉพาะของไฟลัมย่อยนี้คือระบบของกล้ามเนื้อจำนวนมาก เช่นเดียวกับระบบประสาทส่วนกลางที่ถูกวางในกระดูกสันหลังเป็นส่วน ๆ
สัตว์มีกระดูกสันหลัง คือกระดูกสันหลังจะอยู่เป็นแนวยาวไปตามด้านหลังของสัตว์  กระดูกสันหลังจะต่อกันเป็นข้อ ๆ  ยืดหยุ่น  เคลื่อนไหวได้มีหน้าที่ช่วยพยุงร่างกายให้เป็นรูปร่างทรวดทรงอยู่ได้และยังช่วยป้องกันเส้นประสาทอีกด้วย สัตว์พวกมีกระดูกสันหลัง  นักวิทยาศาสตร์ยังแบ่งออกเป็น  5 พวกคือ- สัตว์พวกปลา- สัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ- สัตว์เลื้อยคลาน- สัตว์ปีก- สัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม

**วิวัฒนาการ**
จากหลักฐานทางธรณีวิทยาพบว่า สัตว์มีกระดูกสันหลังพวกแรกคือออสตราโคเดิร์ม (ostracoderm) ซึ่งเป็นปลาไม่มีขากรรไกร ปัจจุบันสัตว์ในกลุ่มนี้ที่พบคือปลาปากกลม สัตว์มีกระดูกสันหลังอื่น ๆ ที่พบในลำดับถัดมาคือปลามีขากรรไกรพวกแรก เรียกพลาโคเดิร์ม (placoderm) ซึ่งวิวัฒนาการต่อมาเป็นปลากระดูกแข็งและปลากระดูกอ่อนในปัจจุบัน ต่อมาจึงเกิดสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ สัตว์เลื้อยคลาน นก และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมตามลำดับ

**การจัดจำแนก**
 ชั้นใหญ่พิสเซส ซึ่งเป็นสัตว์มีกระดูกสันหลังที่เป็นสัตว์น้ำหายใจด้วยเหงือก ที่เหงือกมีช่องให้น้ำผ่านเข้าออก อาจมีแผ่นแข็งปกคลุมหรือมีผิวหนังปิด มีครีบใช้เคลื่อนไหวและทรงตัว มีหัวใจ 2 ห้อง เส้นประสาทสมอง 10 คู่ ปกคลุมตัวด้วยหนังหรือเกล็ด แบ่งได้เป็น 3 ชั้นคือ 
** ชั้นอะแบทา ได้แก่ปลาปากกลม พบในเขตหนาว ไม่พบในประเทศไทย 
** ชั้นคอนดริกไทออส ได้แก่ปลากระดูกอ่อน โครงสร้างเป็นกระดูกอ่อนทั้งหมด เช่น ปลากระเบน ปลาฉลาม ปลาฉนาก 
** ชั้นออกตีอิกไทออส ได้แก่ปลากระดูกแข็ง เช่น ปลามีปอด ปลาหมอเทศ ปลาดุก - ชั้นใหญ่เตราโปดา มีรยางค์ใช้ในการเคลื่อนไหว 2 คู่ หัวใจมี 3 – 4 ห้อง หายใจด้วยปอด แบ่งได้เป็น 4 ชั้นคือ 
** ชั้นแอมฟิเบีย ได้แก่สัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ เช่น กบ คางคก เขียด ปาด อึ่งอ่าง ซาลาแมนเดอร์ 
** ชั้นเรปทิเลีย ได้แก่สัตว์เลื้อยคลาน เช่น เต่า ตะพาบน้ำ ตุ๊กแก กิ้งก่า จิ้งเหลน งู จระเข้ 
** ชั้นเอวีส ได้แก่สัตว์ปีก พวกนกต่าง ๆ
** ชั้นแมมมาเลีย ได้แก่สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม แบ่งได้อีกเป็น 2 ชั้นยอย คือ
*** ชั้นย่อยโปรโตเทเรีย ออกลูกเป็นไข่ ได้แก่ ตุ่นปากเป็ดและอีคิดนา 
*** ชั้นย่อยเทเรีย ออกลูกเป็นตัว ได้แก่สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่เหลือเช่น จิงโจ้ ค้างคาว นิ่มเกล็ด กระต่าย กระรอก โลมา

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  Tree of Life date=2021-04-22 -  Tunicates and not cephalochordates are the closest living relatives of vertebrates- Vertebrate Pests date=2010-01-31  chapter in United States Environmental Protection Agency and University of Florida/Institute of Food and Agricultural Sciences National Public Health Pesticide Applicator Training Manual-  The Vertebrates-  The Origin of Vertebrates date=2013-11-03  Marc W. Kirschner, iBioSeminars, 2008.
หมวดหมู่:สัตว์มีกระดูกสันหลัง