ภาษาชูวัช

ภาษาชูวัช (ชูวัช: Чӑвашла, small|ทับศัพท์ Chăvashla, IPA)อาจสะกดเป็น Chăvash, Chuwash, Chovash, Chavash, Çovaş, Çuvaş หรือ Çuwaş เป็นภาษากลุ่มเตอร์กิก ใช้พูดในบริเวณเทือกเขายูรัลทางตอนกลางของรัสเซีย เป็นภาษาราชการของสาธารณรัฐชูวัชในประเทศรัสเซีย มีผู้พูดราว 2 ล้านคน ภาษานี้เป็นภาษาเดียวในสาขาOghur ในกลุ่มภาษาเตอร์กิกที่ยังมีผู้พูด ภาษาที่มีอิทธิพลต่อภาษาชูวัชได้แก่ ภาษาตาตาร์ ภาษากลุ่มฟินโน-อูกริก ภาษารัสเซีย ภาษามารี ภาษามองโกเลีย ภาษาอาหรับ และภาษาเปอร์เซีย 
แต่โบราณ ภาษาชูวัชเขียนด้วยอักษรออร์คอน เปลี่ยนเป็นอักษรอาหรับเมื่อเข้ารับอิสลาม เมื่อถูกยึดครองโดยมองโกเลีย ระบบการเขียนได้หายไป อักษรแบบใหม่ถูกประดิษฐ์ขึ้นโดย อีวาน ยาคอฟเลวิช ยาคอฟเลฟ ใน พ.ศ. 2416 จน พ.ศ. 2481 จึงเปลี่ยนมาเขียนด้วยอักษรซีริลลิก โดยใช้ตัวอักษรทั้งหมดจากชุดตัวอักษรรัสเซียและเพิ่มอักษรของตนเอง 4 ตัว: Ӑ, Ӗ, Ҫ และ Ӳ

**ประวัติ**
ภาษาชูวัชเป็นภาษาแตกต่างจากภาษากลุ่มเตอร์กิกอื่นๆมากและไม่สามารถเข้าใจได้กับผู้พูดภาษากลุ่มเตอร์กิกอื่นๆคาดว่าภาษาแม่ของภาษานี้ที่ใช้พูดโดยชาวบุลการ์ในยุคกลางแตกต่างจากภาษากลุ่มเตอร์กิกสมัยใหม่อื่นๆและจัดเป็นภาษาพี่น้องของภาษาเตอร์กิกดั้งเดิมมากกว่าจะเป็นภาษาลูกหลาน ภาษาที่ใกล้เคียงที่สุดคือภาษาฮันนิกที่เป็นภาษาตายไปแล้ว ก่อนหน้านี้มีนักวิจารณ์เสนอว่าภาษาชูวัชไม่ใช่ภาษากลุ่มเตอร์กิกแต่เป็นกลุ่มภาษาฟินโน-ยูกริกที่ถูกทำให้เป็นแบบภาษากลุ่มเตอร์กิก
ไฟล์:The Soviet Union 1933 CPA 431 stamp (Peoples of the Soviet Union. Chuvash people).jpg|thumb|right|220px|แสตมป์ของสหภาพโซเวียตแสดงภาพชาวชูวัช

**ระบบการเขียน**

**ปัจจุบัน**
การทับศัพท์อักษรชูวัช 

**พ.ศ. 2416 - 2481**
อักษรสำหรับภาษาชูวัชสมัยใหม่ปรับปรุงขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2416 โดยอีวาน ยาคอฟเลวิช ยาคอฟเลฟ
ใน พ.ศ. 2481 จึงปรับเปลี่ยนมาสู่รูปแบบที่ใช้ในปัจจุบัน

**ระบบก่อนหน้านี้**
ระบบการเขียนที่เก่าแก่ที่สุดคืออักษรออร์คอนซึ่งหายสาบสูญไปเมื่อบริเวณนี้ได้รับอิทธิพลจากศาสนาอิสลามโดยหันมาใช้อักษรอาหรับแทน เมื่อชาวมองโกลรุกรานเข้ามา การเขียนจึงหยุดชะงักจนถึงสมัยซาร์ปีเตอร์มหาราช ชาวชูวัชต้องใช้ภาษารัสเซียในการศึกษา

**สัทวิทยา**

**พยัญชนะ**
 x สามารถออกเสียงเป็นหน่วยเสียงย่อยของ ɣ

**สระ**
รายงานจาก Krueger (1961) หน่วยเสียงของภาษาชูวัชเป็นไปตามนี้:
András Róna-Tas (1997) ได้เสนอหน่วยเสียงนี้กับข้อมูลเพิ่มเติมจาก Petrov (2001) ไว้ดังนี้

**สำเนียง**
ภาษาชูวัชมีสองสำเนียงคือสำเนียงวิรยัลหรือสำเนียงบน (มีเสียง o และ u) กับสำเนียงอนาตรีหรือสำเนียงล่าง (ไม่มีเสียง o ใช่เสียง u แทน) ภาษาเขียนขึ้นกับทั้งสำเนียงบนและสำเนียงล่าง ภาษาตาตาร์และกลุ่มภาษาฟินนิกมีอิทธิพลต่อภาษาชูวัชเช่นเดียวกับภาษารัสเซีย ภาษามารี ภาษามองโกเลีย ภาษาอาหรับและภาษาเปอร์เซีย

**ไวยากรณ์**
ภาษาชูวัชเป็นภาษารูปคำติดต่อ มีปัจจัยจำนวนมากแต่ไม่มีอุปสรรค คำคำหนึ่งอาจมีปัจจัยจำนวนมากและใช้ปัจจัยเพื่อสร้างคำใหม่ได้ หรือใช้เพื่อแสดงหน้าที่ทางไวยากรณ์ของคำคำนั้น

**นามและคุณศัพท์**
คำนามภาษาชูวัชจะมีการลงท้ายเพื่อบอกบุคคลและความเป็นเจ้าของ มีปัจจัยของนามทั้งสิ้น 6 การก

**กริยา**
คำกริยาของภาษาชูวัชแสดงบุคคล กาล มาลาและจุดมุ่งหมาย

**การเปลี่ยนเสียงสระ**
เป็นหลักการที่พบได้ทั่วไปในรากศัพท์ของภาษาชูวัช ภาษาชูวัชแบ่งสระเป็นสองแบบคือสระหน้าและสระหลัง การเปลี่ยนเสียงสระอยู่บนหลักการว่าในคำคำหนึ่งจะไม่มีทั้งสระหลังและสระหน้าอยู่ด้วยกัน
คำประสมถือว่าเป็นคำเอกเทศคำหนึ่งที่ต้องคำนึงถึงการเปลี่ยนเสียงสระ แต่จะไม่ใช้การเปลี่ยนเสียงสระกับคำยืมจากภาษาอื่น และมีคำดั้งเดิมในภาษาชูวัชบางคำไม่เป็นไปตามกฎการเปลี่ยนเสียงสระ

**การเรียงคำ**
เป็นแบบประธาน-กรรม-กริยา

**คำศัพท์**
ตัวเลข:- 1 – пӗрре pĕrre, пӗр pĕr- 2 – иккӗ ikkĕ, икӗ ikĕ, ик ik- 3 – виҫҫӗ vişşĕ, виҫӗ vişĕ, виҫ viş- 4 – тӑваттӑ tăvattă, тӑватӑ tăvată, тӑват tăvat- 5 – пиллӗк pillĕk, пилӗк pilĕk- 6 – улттӑ ulttă, IPA, ултӑ ultă, IPA, улт ult, IPA/IPA- 7 – ҫиччӗ şiccĕ, IPA, ҫичӗ şicĕ, IPA, ҫич şic, IPA- 8 – саккӑр sakkăr, IPA, сакӑр sakăr, IPA- 9 – тӑххӑр tăhhăr, тӑхӑр tăhăr- 10 – вуннӑ vunnă, вун vun- 11 – вун пӗр vun pĕr- 12 – вун иккӗ vun ikkĕ, вун икӗ vun ikĕ, вун ик vun ik- 13 – вун виҫҫӗ vun vişşĕ, вун виҫӗ vun vişĕ, вун виҫ vun viş- 14 – вун тӑваттӑ vun tăvattă, вун тӑватӑ vun tăvată, вун тӑват vun tăvat- 15 – вун пиллӗк vun pillĕk, вун пилӗк vun pilĕk- 16 – вун улттӑ vun ulttă, вун ултӑ vun ultă, вун улт vun ult- 17 – вун ҫиччӗ vun şiccĕ, вун ҫичӗ vun şicĕ- 18 – вун саккӑр vun sakkăr, вун сакӑр vun sakăr- 19 – вун тӑххӑр vun tăhhăr, вун тӑхӑр vun tăhăr- 20 – ҫирӗм şirĕm- 30 – вӑтӑр vătăr- 40 – хӗрӗх hĕrĕh- 50 – аллӑ allă, алӑ ală, ал al- 60 – утмӑл utmăl- 70 – ҫитмӗл şitmĕl- 80 – сакӑрвуннӑ sakărvunnă, сакӑрвун sakărvun- 90 – тӑхӑрвуннӑ tăhărvunnă, тӑхӑрвун tăhărvun- 100 – ҫӗр şĕr- 1000 – пин pin- 834236 - сакӑр ҫӗр вӑтӑр тӑватӑ пин те ик ҫӗр вӑтӑр улттӑ sakăr şĕr vătăr tăvată pin te ik şĕr vătăr ulttă, IPA, сакӑр ҫӗр вӑтӑр тӑватӑ пин те ик ҫӗр вӑтӑр ултӑ sakăr şĕr vătăr tăvată pin te ik şĕr vătăr ultă

**หมายเหตุ**

**อ้างอิง**
เฉพาะ
ทั่วไป- archive-date=9 March 2006- Dobrovolsky, Michael (1999).  "The phonetics of Chuvash stress: implications for phonology". Proceedings of the XIV International Congress of Phonetic Sciences, 539–542. Berkeley: University of California.- Johanson, Lars & Éva Agnes Csató, ed. (1998). The Turkic languages. London: Routledge.- url-status=dead- year=1998- pages=165–178 (Studies in Slavic and General linguistics 28.)- Johanson, Lars (2007). Chuvash. Encyclopedia of Language and Linguistics. Oxford: Elsevier.- year=1961- year= 1949- url-status=dead- year=2015

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  Скоро чувашский язык останется "какой-то культурной традицией"-  Chuvash–Russian On-Line Dictionary-  Chuvash English On-Line Dictionary-  Chuvash People's Website en, also available in Chuvash, Esperanto and Russian-  Nutshell Chuvash, by András Róna-Tas -  Chuvash people and language by Éva Kincses Nagy, Istanbul Erasmus IP 1- 13. 2. 2007-  Chuvash manual online-  Виталий Станьял: На чувашском конь еще не валялся...-  Виталий Станьял: Решение Совета Аксакалов ЧНК-  Прощай, исчезающий чувашский язык?-  Чӑваш чӗлхине Страсбургра хӳтӗлӗҫ-  Тутарстанра чӗлхе пирки сӑмахларӗҫ-  Владимир Болгарский. Об угрозе развала страны в будущем, о съезде ЧНК, и об обращении к президенту-  Why don't Chuvash people speak Chuvash?-  "As it is in the Chuvash Republic the Chuvash are not needed?!"
หมวดหมู่:ตระกูลภาษาเตอร์กิก
หมวดหมู่:ภาษาในประเทศรัสเซีย