วะฮ์ฮาบียะฮ์

วะฮาบีย์ (ٱلْوَهَّابِيَةُ, อัล-วะฮ์ฮาบิยะฮ์) เป็นกลุ่มเคลื่อนไหวทางศาสนาอิสลามที่ก่อตั้งโดยมุฮัมมัด อิบน์ อับดุลวะฮ์ฮาบ โดยสาวกกล่าวว่าเป็น "อนุรักษ์นิยมสุดโต่ง", "ขวาจัด" "เคร่งครัด", 
"มูลฐานนิยม", 
หรือ "พิวริแทนต์" ในฐานะ "ขบวนการปฏิรูป" อิสลาม เพื่อฟื้นฟู "การสักการะเอกเทวนิยมอันบริสุทธิ์" (เตาฮีด)page=231 ส่วนผู้ต่อต้านเรียกว่า "ขบวนการลัทธิเบี่ยงเบน", "ลัทธิเลวทราม" และผู้บิดเบือนอิสลาม 
คำว่าวะฮาบีย์ มักใช้โต้เถียงและสาวกทั่วไปไม่ใช้คำนี้ โดยกล่าวถึงลัทธินี้ว่า ซะละฟี หรือ มุวะฮ์ฮิด อ้างว่า เพื่อเน้นในหลักการ เตาฮีด ("ความเป็นเอกลักษณ์" และ "ความเป็นเอกภาพ" ของพระเป็นเจ้า) หรือเอกเทวนิยม โดยห้ามมุสลิมในการทำ ชิรก์ (บูชาเทวรูป)
ลัทธินี้ดำเนินตามหลักเทววิทยาของอิบน์ ตัยมียะฮ์ และมัซฮับฮันบะลี page=231 แม้ว่าส่วนน้อยของผู้นำสำนักฮันบะลีปฏิเสธมุมมองของอิบน์ อับดุลวะฮ์ฮาบ เนื่องจากอิทธิพลของออตโตมัน
วะฮาบีย์ ถูกตั้งชื่อตามมุฮัมมัด อิบน์ อับดุลวะฮ์ฮาบ (ค.ศ. 1703–1792).page=231pages=41-42 เขาเริ่มขบวนการปฏิรูปทั่วแคว้นนัจด์page=231 สนับสนุนการกวาดล้างการปฏิบัติของซุนนีไปทั่ว เช่น การเคารพคนดีและการเยี่ยมเยียนสุสานของพวกเขาซึ่งทำกันอยู่ทั่วโลกอิสลาม แต่เขาถือว่าเป็นการบูชาบุคคลและเป็นสิ่งอุตตริในศาสนาอิสลาม (บิดอะฮ์)page=231
มุสลิมทั้งซุนนีและชีอะฮ์ส่วนใหญ่ทั่วโลกปฏิเสธการตีความของวะฮาบีย์ และมุสลิมหลายคนโต้แย้งพวกเขาว่าเป็นก๊ก หรือ "ลัทธิเลวทราม" บรรดาอุละมาอ์ รวมไปถึงผู้ที่มาจากมหาวิทยาลัยอัลอัซฮัร ปรักปรำวะฮาบีย์อยู่หลายคำ เช่นคำว่า "ความศรัทธาของซาตาน" วะฮาบีย์ ถูกกล่าวหาว่าเป็น "ต้นกำเนิดของการก่อการร้ายทั่วโลก", เป็นแรงบันดาลใจแก่รัฐอิสลามอิรักและลิแวนต์ และก่อให้เกิดความแตกแยกในสังคมมุสลิม โดยการกล่าวหามุสลิมที่ไม่ยอมรับคำนิยามของวะฮาบีย์ในฐานะเอกเทวนิยมว่า พวกนอกรีตpage=231 (ตักฟีร) และแสดงความบริสุทธิ์ต่อการฆ่า ลัทธินี้ถูกวิจารณ์จากการทำลายอนุสรณ์นักบุญ, สุสาน และสิ่งก่อสร้างกับโบราณวัตถุของมุสลิมและไม่ใช่มุสลิม

**อ้างอิง**

**บรรณานุกรม**
 cite book |last=Delong-Bas |first=Natana J. |author-link=Natana J. DeLong-Bas |year=2004 |title=Wahhabi Islam: From Revival and Reform to Global Jihad |url=https://books.google.com/books?id=797QCwAAQBAJ |location=New York |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-516991-3 |access-date=1 June 2020 - cite book |author-last=Brown |author-first=Daniel W. |chapter=The Wahhābī Movement |chapter-url=https://books.google.com/books?id=ViTmBB8DQNcC&pg=PA245 |year=2009 |title=A New Introduction to Islam |location=Chichester, West Sussex |publisher=Wiley-Blackwell |pages=245–247 |isbn=978-1-4051-5807-7 |access-date=1 June 2020 - cite book |last=Commins |first=David |chapter-url=https://books.google.com/books?id=Oj3WBQAAQBAJ&pg=PA151 |chapter=From Wahhabi to Salafi |year=2015 |editor1-last=Haykel |editor1-first=Bernard |editor1-link=Bernard Haykel |editor2-last=Hegghammer |editor2-first=Thomas |editor3-last=Lacroix |editor3-first=Stéphane |title=Saudi Arabia in Transition: Insights on Social, Political, Economic and Religious Change |location=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |pages=151–166 |doi=10.1017/CBO9781139047586.011 |isbn=978-1-107-00629-4 |access-date=15 June 2020 - cite book |last=Haykel |first=Bernard |author-link=Bernard Haykel |chapter-url=https://books.google.com/books?id=q1I0pcrFFSUC&pg=PA231 |chapter=Ibn ‛Abd al-Wahhab, Muhammad (1703-92) |year=2013 |editor1-last=Böwering |editor1-first=Gerhard |editor1-link=Gerhard Böwering |editor2-last=Crone |editor2-first=Patricia |editor2-link=Patricia Crone |editor3-last=Kadi |editor3-first=Wadad |editor4-last=Mirza |editor4-first=Mahan |editor5-last=Stewart |editor5-first=Devin J. |editor5-link=Devin J. Stewart |editor6-last=Zaman |editor6-first=Muhammad Qasim |title=The Princeton Encyclopedia of Islamic Political Thought |location=Princeton, New Jersey |publisher=Princeton University Press |pages=231–232 |isbn=978-0-691-13484-0 |access-date=15 June 2020 - cite book |author-last=Moosa |author-first=Ebrahim |url=https://books.google.com/books?id=ei9ZBwAAQBAJ |year=2015 |title=What Is a Madrasa? |location=Chapel Hill, North Carolina |publisher=University of North Carolina Press |isbn=978-1-4696-2013-8 |access-date=1 June 2020 - cite book |author-last=White |author-first=Jonathan R. |chapter=Militant Scholars and Strategists |chapter-url=https://books.google.com/books?id=XL8aCgAAQBAJ&pg=PA252 |year=2017 |title=Terrorism and Homeland Security |location=Boston |publisher=Cengage Learning |edition=9th |pages=252–253 |isbn=978-1-305-63377-3 |lccn=2015951183 |access-date=1 June 2020 

**อ่านเพิ่ม**
 Burckhardt, John Lewis,  Notes on the Bedouins and Wahábys, H. Colburn and R. Bentley, 1830.- Valentine, S. R., "Force & Fanaticism: Wahhabism in Saudi Arabia and Beyond", Hurst & Co, London, 2015, 978-1849044646.- Imran N. Hosein (1996).  'The Caliphate, the Hejaz and the Saudi-Wahhabi Nation-State' date=2014-06-28 . New York: Masjid Darul Qur'an.- Algar, Hamid, Wahhabism: A Critical Essay, Islamic Publications International, 1-889999-13-X.- Holden, David and Johns, Richard, The House of Saud, Pan, 1982, 0-330-26834-1.- Al-Rasheed, Madawi, A History of Saudi Arabia, Cambridge University Press, 2002, 0-521-64412-7.- De Gaury, Gerald and Stark, Freya, Arabia Phoenix, Kegan Paul International Limited, 0-7103-0677-6, 978-0-7103-0677-7.- Oliver, Haneef James, The 'Wahhabi' Myth: Dispelling Prevalent Fallacies and the Fictitious Link with Bin Laden, T.R.O.I.D. Publications, February 2004, 0-9689058-5-4.- Quist, B. Wayne and Drake, David F., Winning the War on Terror: A Triumph of American Values, iUniverse, 2005, 0-595-67272-8.- Saint-Prot, Charles. Islam. L'avenir de la tradition entre révolution et occidentalisation (Islam. The Future of Tradition between Revolution and Westernization). Paris: Le Rocher, 2008.
*Saudi Clerics and Shia Islam, by Raihan Ismail, Oxford University Press, 2016. 978-0-19-023331-0

**แหล่งข้อมูลอื่น**
 short=x-  "Wahhabism." - Oxford Bibliographies Online date=2017-12-04 -  Islam for Today - What Is a Salafi And Is Their Approach Valid?-  Spero News – Bosnia: Muslims upset by Wahhabi leaders-  BBC Analysis: Inside Wahhabi Islam-  Saudi Publications on Hate Ideology-  Booknotes interview with Stephen Schwartz on The Two Faces of Islam: The House of Sa'ud from Tradition to Terror, 2 February 2003
หมวดหมู่:วะฮาบีย์
หมวดหมู่:อิสลามนิยม
หมวดหมู่:สาขาของอิสลามนิกายซุนนี
หมวดหมู่:รากฐานนิยมอิสลาม
หมวดหมู่:นิกายในศาสนาอิสลาม
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์ศาสนาอิสลาม
หมวดหมู่:มุสลิมนิกายซุนนี