ชั้นโอโซน

วัฏจักรโอโซน-ออกซิเจน (Ozone-oxygen cycle) ในชั้นโอโซน
ชั้นโอโซน (ozone layer, ozone shield) เป็นส่วนหนึ่งของชั้นบรรยากาศโลกที่ดูดซับรังสีอัลตราไวโอเลตจากดวงอาทิตย์มากที่สุด โดยประกอบด้วยโอโซน (O3) ในปริมาณมากกว่าชั้นบรรยากาศอื่น แม้จะยังถือว่าน้อยเมื่อเทียบกับแก๊สชนิดอื่นในชั้นสตราโทสเฟียร์ ชั้นโอโซนมีโอโซน 10 ส่วนในล้านส่วน ขณะที่ปริมาณเฉลี่ยของโอโซนในชั้นบรรยากาศโลกโดยรวมอยู่ที่ประมาณ 0.3 ส่วนในล้านส่วน ชั้นโอโซนพบได้
ชั้นโอโซนดูดซับ 97 ถึง 99 เปอร์เซ็นต์ของรังสียูวีความถี่กลางของดวงอาทิตย์ (ความยาวคลื่นตั้งแต่ประมาณ 200 นาโนเมตร จนถึง 315 นาโนเมตร) ที่อาจสร้างความเสียหายแก่สิ่งมีชีวิตบนผิวโลก
ชั้นโอโซนในช่วงล่างของชั้นสตราโทสเฟียร์ โดยอยู่อยู่ห่างจากผิวโลก ประมาณ 20 ถึง 30 กิโลเมตร และความหนาของชั้นบรรยากาศเปลี่ยนแปลงไปตามฤดูและภูมิศาสตร์
ชั้นโอโซนจะช่วยป้องกันไม่ให้รังสีอัลตราไวโอเลตจากดวงอาทิตย์ส่องมาถึงโลกของเรา  ดวงอาทิตย์ทำให้ชีวิตบนโลกดำรงอยู่ได้   ความอบอุ่นและพลังงานของดวงอาทิตย์ ส่งผลต่อดิน น้ำ   อากาศ และสิ่งมีชีวิตทุกอย่าง   แต่ดวงอาทิตย์ทำให้เกิดรังสีที่เป็นอันตรายต่อชีวิตด้วย   ชั้นโอโซนมีความสำคัญอย่างยิ่ง   เพราะทำหน้าที่เป็นเกราะคุ้มกัน   ปกป้องพืชและสัตว์จากรังสีที่เป็นอันตรายของดวงอาทิตย์   ดังนั้นเมื่อใดที่โอโซนบางลงเราก็ได้รับการปกป้องน้อยลงด้วย  เราเรียกรังสีที่เป็นอันตรายจากดวงอาทิตย์ว่า   อัลตราไวโอเลต   อัลตราไวโอเลตเป็นรังสีที่ไม่สามารถมองเห็นได้ หากมีปริมาณน้อยรังสีอัลตราไวโอเลตจะปลอดภัยและมีประโยชน์   โดยช่วยให้ร่างกายของเราได้รับวิตามินอี   แต่รังสีอัลตราไวโอเลตที่มากเกินไป   เป็นสาเหตุที่ทำให้ผิวหนังของเราอักเสบเนื่องจากแพ้แดด
ปริมาณของรังสีอัลตราไวโอเลตจำนวนมาก อาจทำให้ผิวหนังเกิดอาการอักเสบรุนแรง   เกิดโรคผิวหนังและปัญหาเกี่ยวกับดวงตา รังสีอัลตราไวโอเลตยัง ลดความสามารถของร่างกายมนุษย์ ในการต่อสู้กับโรคต่าง ๆ   นอกจากนี้รังสีอัลตราไวโอเลตปริมาณมาก ยังทำลายพืชในไร่และต้นพืชเล็ก ๆ   ในทะเลซึ่งเป็นอาหารของปลา หากต้องไปอยู่ท่ามกลางแสงแดด ควรทาครีมป้องกันผิว ครีมทาผิวเหล่านี้จะมีตัวเลขบอกปริมาณการปกป้องผิวจากรังสีอัลตราไวโอเลตได้

**ความสำคัญของชั้นโอโซน**
บรรยากาศ คือ ชั้นของอากาศที่หุ้มห่อโลกอยู่ อากาศประกอบด้วยก๊าซหลายชนิดที่มองไม่เห็นรวมกันอยู่ ก๊าซไนโตรเจน 78% ออกซิเจน 21% อีก 1%  ประกอบด้วยก๊าซอาร์กอน คาร์บอนไดออกไซด์  และอื่นๆ  อีกเล็กน้อย  บรรยากาศมีความสำคัญต่อชีวิตหากปราศจากออกซิเจนแล้ว  สิ่งมีชีวิตจะไม่สามารถหายใจได้  ถ้าไม่มีคาร์บอนไดออกไซด์  ต้นไม้ก็ไม่สามารถเจริญเติบโต บรรยากาศให้สิ่งที่จำเป็นต่อชีวิตและปกป้องเราได้  เป็นทั้งเกราะและผ้าห่มช่วยไม่ให้โลกร้อนจัดในตอนกลางวันและไม่ให้สูญเสียความอบอุ่นในตอนกลางคืน 
บรรยากาศสูงขึ้นไปเหนือแผ่นดิน 310 ไมล์ 500 กิโลเมตร  ประกอบด้วย ชั้นบรรยากาศ 5 ชั้น ชั้นล่างสุด คือ โทรโพสเฟียร์ เหนือขึ้นไป คือ ชั้นสตราโทสเฟียร์ ตอนบนของชั้นนี้มีโอโซนหนาแน่น  อุณหภูมิสูงเพราะโอโซนดูดเอาคลื่นรังสีอัลตราไวโอเลตไว้มาก และหุ้มชั้นบรรยากาศนี้ไว้เหมือนผิวหนังบางๆ รอบๆ ชั้นต่อไป คือ มีโซสเฟียร์ mesosphere ชั้นต่อไป คือ เทอร์โมสเฟียร์ ชั้นต่อไป คือ ชั้นเอกโซสเฟียร์ exosphere
ดวงอาทิตย์ไม่เพียงส่งรังสีความร้อน ที่มองไม่เห็นมายังโลก ให้ความอบอุ่นแก่มนษย์  แต่ยังส่งรังสีอัลตราไวโอเลต ซึ่งมีอันตรายมาด้วย รังสีชนิดนี้ทำให้ผิวหนังสีคล้ำและไหม้ ก่อให้เกิดมะเร็งผิวหนังได้ แต่เคราะห์ดีที่โลกหุ้มด้วยก๊าซโอโซนในบรรยากาศชั้นสเตรโตรเฟียร์ กันรังสียูวี นี้ไว้ได้มากกว่า 95 เปอร์เซ็นต์  ก๊าซโอโซน  O3   เป็นแก๊สออกซิเจนที่มี 3 อะตอม แทนที่จะเป็นออกซิเจนที่มี 2 อะตอม เหมือนออกซิเจนปกติ  ซึ่งชั้นโอโซนเป็นเสหมือนเกราะกรองแสงที่คอยปกป้องโลกไม่ให้ร้อนจนเกินไปกันรังสีอัลตราไวโอเลต  ซึ่งก่อให้เกิดมะเร็งผิวหนังและแสบ
ในวันที่ 16 กันยายน ของทุกปีนับตั้งแต่ปี 2530 เป็นต้นมา ได้ถูกกำหนดให้เป็น วันโอโซนโลก (World Ozone Day)  เพื่อให้ตระหนักถึงประโยชน์ของชั้นโอโซนและชั้นบรรยากาศต่างๆ ของโลก และช่วยอนุรักษ์ของชั้นโอโซน

**การลดลงของโอโซนในชั้นบรรยากาศ**
แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์และก๊าซอื่นๆเกิดขึ้นตามธรรมขาติในบรรยากาศรอบตัวเรา ช่วยในโลกอบอุ่นพอดีๆ ให้สิ่งมีชีวิตรอด ก๊าซปล่อยผ่านแสงอาทิตย์ลงมาให้ความอบอุ่นต่อโลก ป้องกันไม่ให้ความร้อนหลุดรอดกลับไปในอวกาศแก๊สนี้เรียกว่า แก๊สเรือนกระจก
สารเคมีชื่อ คลอโรฟลูออโรคาร์บอน หรือ CFCs ที่ใช้ในเครื่องทำความเย็นเช่นตู้เย็นและสเปรย์ต่างๆ  จะทำปฏิกิริยากับโมเลกุลโอโซน  ทำให้โมเลกุลลดลงกลายเป็นโมเลกุลของออกซิเจน  ซึ่งมีอันตรายต่อสิ่งมีชีวิต  เพราะถ้าปราศจากโอโซนแล้ว รังสีอัลตราไวโอเลตจะสาดส่องพื้นโลกมากเกินไป ชั้นโอโซนซึ่งเป็นเหมือนเกราะกรองแสงที่คอยปกป้องโลกไม่ให้ร้อนจนเกินไปกันรังสีอัลตราไวโอเลต  ซึ่งก่อให้เกิดมะเร็งผิวหนังและแสบตา  การ CFCs  ที่ใช้กันทั่วโลกทำให้ชั้นโอโซนมีรูโหว่เหนือขั้วโลกทั้งสองข้าง 

**วิธีที่ช่วยลดการทำลายชั้นโอโซน=== 
*ลดการปล่อยมลพิษทางอากาศ  เช่น การจำกัดจำนวนยานพาหนะ ซึ่งยานพาหนะที่เป็นอีกหนึ่งสาเหตุในการปล่อย
*จำกัดการขับขี่ยานพาหนะส่วนตัวหรือใช้ระบบขนส่งสาธารณะเดินหรือขี่จักรยาน
*ใช้ผลิตภัณฑ์เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม สารทำความสะอาดที่มีสารเคมีที่ไม่มีสารทำลายชั้นโอโซน 
*เลือกใช้สินค้าในครัวเรือนที่มีอ่านฉลาก ตรวจสอบว่าไม่ได้มีสารทำลายโอโซน เช่น CFCs หรือ ฮาลอนและ hydrofluorocarbons 
*ทิ้งตู้เย็นเก่าและเครื่องใช้ไฟฟ้าอื่น ๆ และขยะอิเล็กทรอนิกส์รีไซเคิลที่อยู่ใกล้กับพื้นที่ของคุณ ได้อย่างถูกต้อง

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:บรรยากาศของโลก
หมวดหมู่:ออกซิเจน
หมวดหมู่:บรรยากาศ
หมวดหมู่:รังสีอัลตราไวโอเลต