การแพทย์ทางเลือก

ไฟล์:Acupuncture1-1.jpg|thumb|right|200px|การฝังเข็ม
การแพทย์ทางเลือก (alternative medicine) เป็นศาสตร์เพื่อการวินิจฉัย การรักษาและการป้องกันโรคที่นอกเหนือจากศาสตร์การแพทย์แผนปัจจุบัน เป็นการปฏิบัติใด ๆ ที่ถูกหยิบยกว่ามีผลในการรักษาโรคอะไรก็ตามที่ไม่ได้ตั้งอยู่บนพื้นฐานของ"หลักฐาน"ที่มีการเก็บรวบรวมโดยใช้วิธีการทางวิทยาศาสตร์ มันประกอบไปด้วยความหลากหลายของการดูแลสุขภาพ ผลิตภัณฑ์และการบำบัดรักษาต่าง ๆ ตัวอย่างเช่นการปฏิบัติทางการแพทย์แบบใหม่และดั้งเดิมเช่น การรักษาโรคด้วยโรคเดียวกัน (homeopathy) ธรรมชาติบำบัด (naturopathy) การจัดกระดูก (chiropractic) การแพทย์พลังงาน (energy medicine) รูปแบบต่าง ๆ ของการฝังเข็ม แพทย์แผน​​จีน อายุรเวท และการรักษาตามความเชื่อของคริสเตียน และการรักษาโดยวิธีการที่ไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของระบบการดูแลสุขภาพแผนปัจจุบันบนพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์
และไม่ได้รับการสนับสนุนจากหลักฐานทางวิทยาศาสตร์
การแพทย์ผสมผสาน (complementary medicine) เป็นการแพทย์ทางเลือกที่ใช้ร่วมกับการรักษาพยาบาลแผนปัจจุบันตาม"ความเชื่อ"ที่ไม่ได้รับการพิสูจน์โดยใช้วิธีการทางวิทยาศาสตร์ มันช่วย"เสริม"การรักษา
CAM เป็นตัวย่อของการแพทย์ทางเลือกและเสริม (complementary alternative medicine)
แพทย์บูรณาการ (หรือสุขภาพแบบบูรณาการ) (Integrative medicine หรือ integrative health) คือการรวมกันของการปฏิบัติและวิธีการของการแพทย์ทางเลือกกับการแพทย์แผนปัจจุบัน
การวินิจฉัยและการรักษาแบบการแพทย์ทางเลือกมักจะไม่ถูกรวมอยู่ในหลักสูตรการศึกษาระดับปริญญาของโรงเรียนแพทย์หรือถูกใช้ในการแพทย์แผนปัจจุบันที่การรักษาจะขึ้นอยู่กับสิ่งที่ได้รับการพิสูจน์แล้วโดยใช้วิธีการทางวิทยาศาสตร์ การรักษาแบบทางเลือกขาดการตรวจสอบทางวิทยาศาสตร์ดังกล่าวและประสิทธิภาพของมันก็ไม่ได้ผ่านการพิสูจน์หรือหักล้างแต่อย่างใด การแพทย์ทางเลือกมักจะขึ้นอยู่กับลัทธิศาสนา ประเพณี ไสยศาสตร์ ความเชื่อในพลังเหนือธรรมชาติ วิทยาศาสตร์เทียม (pseudoscience) ข้อผิดพลาดในการให้เหตุผล โฆษณาชวนเชื่อ หรือการฉ้อโกง ระเบียบและใบอนุญาตด้านการแพทย์ทางเลือกและผู้ให้บริการดูแลสุขภาพจะแตกต่างกันไปในแต่ละประเทศและแต่ละรัฐ
ชุมชนวิทยาศาสตร์ได้วิพากษ์วิจารณ์การแพทย์ทางเลือกว่ามันขึ้นอยู่กับถ้อยแถลงที่ทำให้เข้าใจผิด การหลอกลวง วิทยาศาสตร์เทียม ค้านวิทยาศาสตร์ (antiscience)  การทุจริตหรือวิธีการทางวิทยาศาสตร์ที่น่าสงสาร การส่งเสริมด้านการแพทย์ทางเลือกถูกเรียกว่าเป็นอันตรายและผิดจรรยาบรรณ การทดสอบด้านการแพทย์ทางเลือกถูกเรียกว่าเป็นการสูญเสียทรัพยากรการวิจัยทางการแพทย์ที่ขาดแคลนอยู่แล้ว นักวิจารณ์ได้กล่าวว่า "ไม่มีสิ่งที่เป็นการแพทย์ทางเลือกจริง ๆ เพียงแต่เป็นการแพทย์ที่ได้ผลและการแพทย์ที่ไม่ได้ผล" และ "มี'ทางเลือก' (ทางการแพทย์ที่มีพื้นฐานจากหลักฐาน) ใด ๆ ที่มีเหตุผลหรือไม่?"

**ประเภทของการแพทย์ทางเลือก**
ดูเพิ่มเติม: รายชื่อของรูปแบบของการแพทย์ทางเลือก
ร้านค้าสไตล์ละตินอเมริกันคาริเบียนของการแพทย์สเปนและโปรตุเกสแบบดั้งเดิมอาจมีลักษณะเหมือนร้านขายยาที่มีพื้นฐานจากวิทยาศาสตร์ ความแตกต่างที่ไม่ได้อยู่ในลักษณะที่ปรากฏของพวกมัน แต่อยู่ในพื้นฐานของความเชื่อที่ว่ายามีผลในการรักษา
การแพทย์ทางเลือกประกอบด้วยหลากหลายของการปฏิบัติ ผลิตภัณฑ์และการรักษาสุขภาพ การปฏิบัติเหล่านั้นมีความแตกต่างไปจากรากฐานและวิธีการของพวกมัน การปฏิบัติอาจถูกจำแนกตามต้นกำเนิดวัฒนธรรมของพวกมันหรือตามประเภทของความเชื่อตามที่พวกมันมีพื้นฐานอยู่ วิธีการทั้งหลายอาจผสมรวมกันและวางรากฐานตัวเองบนการปฏิบัติทางการแพทย์แบบดั้งเดิมตามวัฒนธรรมเฉพาะอย่าง บนความรู้พื้นบ้าน บนสิ่งเหนือธรรมชาติ บนความเชื่อทางจิตวิญญาณ บนความเชื่อในพลังเหนือธรรมชาติ (ต้านวิทยาศาสตร์) บนวิทยาศาสตร์เทียม บนข้อผิดพลาดในการให้เหตุผล บนการโฆษณาชวนเชื่อ บนการหลอกลวง บนแนวคิดใหม่หรือแตกต่างของสุขภาพและโรค และบนพื้นฐานอื่นนอกเหนือจากที่มีการพิสูจน์โดยวิธีการทางวิทยาศาสตร์ วัฒนธรรมที่แตกต่างกันอาจจะมีการปฏิบัติตามประเพณีหรือตามความเชื่อที่เป็นเอกลักษณ์ของตัวเองที่มีการพัฒนาเมื่อเร็ว ๆ นี้หรือมากกว่าพันปีมาแล้ว และมีการปฏิบัติที่เฉพาะเจาะจงหรือมีการปฏิบัติอย่างเป็นระบบ

**ระบบที่มีพื้นฐานตามความเชื่อที่ไม่ใช่วิทยาศาสตร์หรือเป็นการปฏิบัติตามประเพณี**
การปฏิบัติทางการแพทย์ทางเลือกจะขึ้นอยู่กับระบบความเชื่อพื้นฐานที่ไม่สอดคล้องกับวิทยาศาสตร์หรือการปฏิบัติตามวัฒนธรรมเป็นประเพณี

**ระบบตามความเชื่อที่ไม่ใช่วิทยาศาสตร์**
ระบบการแพทย์ทางเลือกแบบนี้จะขึ้นอยู่กับระบบความเชื่อทั่วไปที่ไม่สอดคล้องกับข้อเท็จจริงของวิทยาศาสตร์ เช่นในการรักษาโรคโดยวิธีทางธรรมชาติหรือธรรมชาติบำบัด (Naturopathy) หรือ การรักษาโรคด้วยโรคเดียวกัน (Homeopathy)

**= การรักษาโรคด้วยโรคเดียวกัน =**
การรักษาแบบ homeopathic ไม่น่าจะประกอบด้วยโมเลกุลหนึ่งโมเลกุลของสมุนไพรหรือแร่ธาตุเดิม
การรักษาโรคด้วยโรคเดียวกันเป็นระบบที่พัฒนาขึ้นในความเชื่อที่ว่าสารที่ทำให้เกิดอาการของโรคในคนที่มีสุขภาพดีจะช่วยรักษาอาการที่คล้ายกันในผู้ป่วย มันได้รับการพัฒนาก่อนความรู้ของอะตอมและโมเลกุลและก่อนวิชาเคมีพื้นฐานซึ่งแสดงให้เห็นว่าการทำให้เจือจางซ้ำ ๆ อย่างที่ปฏิบัติใน homeopathy จะผลิตได้ก็แต่น้ำเท่านั้นและว่า homeopathy เป็นเท็จ ชุมชนทางการแพทย์พิจารณาว่า Homeopathy เป็นการหลอกลวง

**= ธรรมชาติบำบัด =**
Naturopathic medicine จะขึ้นอยู่กับความเชื่อที่ว่าร่างกายจะเยียวยาตัวเองโดยใช้พลังงานที่สำคัญเหนือธรรมชาติที่นำทางกระบวนการของร่างกาย มุมมองหนึ่งในความขัดแย้งกับกระบวนทัศน์ของการแพทย์ตามหลักฐาน โรคทางธรรมชาติ (Naturopaths)  หลายโรคมีการต้านวัคซีน และ "หลักฐานทางวิทยาศาสตร์ไม่สนับสนุนการอ้างที่ว่าการแพทย์ทางธรรมชาติสามารถรักษาโรคมะเร็งหรือโรคอื่น ๆ ได้"

**ระบบการแพทย์ตามชาติพันธุ์ดั้งเดิม**
แพทย์แผน N'anga แบบดั้งเดิมในซิมบับเว
ระบบการแพทย์ทางเลือกอาจจะขึ้นอยู่กับการปฏิบัติของแพทย์แผนโบราณ​​เช่นการแพทย์แผน​​จีน อายุรเวทในอินเดียหรือการปฏิบัติของวัฒนธรรมอื่น ๆ ทั่วโลก

**= การแพทย์แผน​​จีน =**
ยาผสมแผนโบราณพร้อมดื่มของจีน
การแพทย์แผน​​จีนคือการรวมกันของการปฏิบัติและความเชื่อดั้งเดิมที่พัฒนามากว่าพันปีในประเทศจีนร่วมกับการดัดแปลงที่ทำโดยพรรคคอมมิวนิสต์ การปฏิบัติที่พบบ่อยได้แก่ยาสมุนไพร การฝังเข็ม(การปักเข็มลงบนร่างกายที่จุดกำหนด) การนวด (p=tuīná) การออกกำลังกาย(ชี่กง) และการรักษาด้วยการรับประทานอาหาร การปฏิบัติจะอยู่บนพื้นฐานของความเชื่อในพลังเหนือธรรมชาติที่เรียกว่าชี่ การพิจารณาของโหราศาสตร์จีนและตัวเลขจีน การใช้แบบดั้งเดิมของสมุนไพรและสารอื่น ๆ ที่พบในประเทศจีน ความเชื่อที่ว่าแผนที่ของร่างกายมีอยู่บนลิ้นซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงในร่างกาย และรูปแบบที่ไม่ถูกต้องของลักษณะทางกายวิภาคและสรีรวิทยาของอวัยวะภายใน
ในการตอบสนองต่อการขาดบุคลากรผู้ปฏิบัติงานทางการแพทย์ที่ทันสมัย ประธานเหมาเจ๋อตงแห่งพรรคคอมมิวนิสต์จีน​​ได้ฟื้นฟูการฝังเข็มและทฤษฎีของมันได้ถูกเขียนใหม่ให้เป็นไปตามความจำเ​​ป็นทางการเมือง ทางเศรษฐกิจและโลจิสติกในการให้บริการสำหรับความต้องการทางการแพทย์ของประชากรของจีน ในปี 1950s "ประวัติศาสตร์" และทฤษฎีของการแพทย์แผน​​จีนได้รับการเขียนใหม่เพื่อเป็นโฆษณาชวนเชื่อของพรรคคอมมิวนิสต์ ในการเรียกร้องของเหมาที่จะแก้ไขว่า "ความคิดของชนชั้นกลางของแพทย์ตะวันตก" การฝังเข็มได้รับความสนใจในประเทศสหรัฐอเมริกาเมื่อประธานาธิบดีริชาร์ดนิกสันไปเยือนประเทศจีนในปี 1972 และคณะผู้แทนได้รับชมผู้ป่วยที่เข้ารับการผ่าตัดที่สำคัญในขณะที่ยังมีสติอย่างเต็มที่ประหนึ่งว่าได้รับการฝังเข็มแทนที่จะได้รับการดมยาสลบ หลังจากนั้นมีการพบว่าผู้ป่วยที่เลือกไว้สำหรับการผ่าตัดนั้นมีทั้งความอดทนต่อความเจ็บปวดสูงและได้รับการฝึกฝนอย่างหนักก่อนที่จะดำเนินการผ่าตัด; กรณีการสาธิตตอนนั้นก็ยังได้รับมอร์ฟีนบ่อย ๆ โดยแอบหยดผ่านทางหลอดเลือดดำที่นักสังเกตการณ์ได้รับการบอกเล่าว่ามีเพียงของเหลวและสารอาหารเท่านั้น

**= การแพทย์แบบอายุรเวท =**
การแพทย์แบบอายุรเวทของอินเดียรวมถึงความเชื่อที่ว่าความสมดุลทางจิตวิญญาณของความคิดมีอิทธิพลต่อการเกิดโรค
การแพทย์แบบอายุรเวท (आयुर्वेद) เป็นการแพทย์แผนโบราณของอินเดีย ซึ่งจะรวมถึงความเชื่อที่ว่าสุขภาพจะได้รับอิทธิพลจากการใช้สมุนไพรแบบดั้งเดิม อายุรเวทจะเน้นการใช้ยาและการรักษาจากพืช มีผลิตภัณฑ์จากสัตว์และแร่ธาตุผสมอยู่บ้าง รวมทั้งกำมะถัน สารหนู ตะกั่วและคอปเปอร์ซัลเฟต Andrew Weil ผู้ก่อการการแพทย์ทางเลือกชาวอเมริกันได้เขียนเกี่ยวกับการแพทย์แบบอายุรเวทไว้ว่า "'การมีสุขภาพดี' เป็นมากกว่าการไม่มีโรค - มันเป็นสภาวะที่สดใสของความแข็งแรงและพลังงาน ซึ่งจะสามารถมีได้โดยความสมดุลหรือการดูแลเรื่องอาหารที่บริโภค การนอนหลับ การมีเพศสัมพันธ์และกิจกรรมอื่น ๆ ในชีวิตประจำวัน, เสริมด้วยการรักษาต่าง ๆ รวมทั้งความหลากหลายของยาที่ทำจากพืช"
ความกังวลด้านความปลอดภัยได้รับการหยิบยกขึนมาเกี่ยวกับอายุรเวท ที่มีการศึกษาของสหรัฐอเมริกาสองชิ้นพบว่าร้อยละ 20 ของยาอายุรเวทที่มีสิทธิบัตรที่ผลิตโดยชาวอินเดียประกอบด้วยระดับความเป็นพิษของโลหะหนักเช่นตะกั่ว ปรอทและสารหนู ความกังวลอื่น ๆ รวมถึงการใช้สมุนไพรที่มีสารประกอบที่เป็นพิษและการขาดการควบคุมคุณภาพในการผลิตยาอยุรเวท หลายเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นของการเป็นพิษของโลหะหนักได้รับการบันทึกการใช้สารเหล่านี้ในประเทศสหรัฐอเมริกา

**พลังเหนือธรรมชาติและความเข้าใจผิดของพลังงานในฟิสิกส์**
ในเรกิของญี่ปุ่น บางระบบทางการแพทย์แบบดั้งเดิมอื่น ๆ และบางการปฏิบัติในยุคใหม่ มีความเชื่อกันว่าการไหลของพลังงานเหนือธรรมชาติจากฝ่ามือของหมอไปสู่ผู้ป่วยที่อยู่ใกล้กับจักระจะมีอิทธิพลต่อการเกิดโรค
รากฐานของความเชื่ออาจรวมถึงความเชื่อในการดำรงอยู่ของพลังเหนือธรรมชาติที่ตรวจไม่พบโดยวิทยาศาสตร์ของฟิสิกส์ เช่นเดียวกับใน biofields หรือในความเชื่อในคุณสมบัติของพลังงานของฟิสิกส์ที่ไม่สอดคล้องกับกฎของฟิสิกส์เช่นใน'การแพทย์พลังงาน'

**สนามพลัง (จิตวิญญาณ)**
การรักษาด้วยสนามพลังชีวภาพมีความตั้งใจที่จะให้มีอิทธิพลต่อสนามพลังที่(อ้างว่า)ล้อมรอบและเจาะเข้าไปในร่างกาย นักเขียนดังที่ได้ระบุไว้โดยนักดาราศาสตร์และผู้สนับสนุนความคิดด้านลบ (การมองในแง่ร้ายทางวิทยาศาสตร์) คาร์ล เซแกน (1934–1996) ได้อธิบายการขาดหลักฐานเชิงประจักษ์ที่จะสนับสนุนการดำรงอยู่ของสนามพลังสมมุติที่การรักษาเหล่านี้ได้รับการยืนยัน
การฝังเข็มเป็นส่วนหนึ่งของการแพทย์แผน​​จีน ในการฝังเข็มเป็นที่เชื่อกันว่าพลังงานเหนือธรรมชาติที่เรียกว่าชี่ไหลผ่านจักรวาลและผ่านร่างกาย และช่วยขับเคลื่อนเลือด การอุดตันของเลือดที่นำไปสู่​​การเกิดโรค เชื่อกันว่าการปักเข็มที่ส่วนต่าง ๆ ของร่างกายที่กำหนดโดยการคำนวณทางโหราศาสตร์สามารถเรียกคืนความสมดุลให้กับกระแสที่ถูกบล็อกจึงทำให้รักษาโรคได้
ไคโรแพรคติกได้รับการพัฒนาในความเชื่อที่ว่าการจัดกระดูกสันหลังจะมีผลต่อการไหลเวียนของพลังงานที่สำคัญเหนือธรรมชาติซึ่งมีผลต่อสุขภาพและโรค
ในเวอร์ชันตะวันตกของเรกิของญี่ปุ่น ฝ่ามือจะถูกวางบนผู้ป่วยใกล้กับจักระ เชื่อกันว่าเป็นจุดศูนย์รวมของพลังเหนือธรรมชาติ ในความเชื่อที่ว่าพลังงานเหนือธรรมชาติสามารถถ่ายโอนจากฝ่ามือของหมอในการรักษาผู้ป่วย

**การแพทย์พลังงาน**
การบำบัดด้วยชีวแม่เหล็กไฟฟ้าจะใช้สนามแม่เหล็กไฟฟ้าที่สามารถตรวจสอบได้เช่นสนามชีพจร แบบกระแสสลับหรือกระแสตรงหมุนเวียนในลักษณะที่ไม่ใช่การใช้งานทั่วไป การรักษาด้วยแม่เหล็กไม่ได้อ้างถึงการดำรงอยู่ของพลังเหนือธรรมชาติ แต่อ้างว่าแม่เหล็กสามารถใช้ในการต่อต้านกฎของฟิสิกส์ที่มีอืทธิผลต่อสุขภาพและโรค

**การดูแลสุขภาพแบบองค์รวมและการแพทย์แบบจิตใจร่างกาย**
ไฟล์:Tai Chi1.jpg|thumb|left|150px|ไทเก็ก (Tai chi)
ไฟล์:Yoga Class at a Gym.JPG|thumb|left|150px|ชั้นเรียนโยคะ
ผู้ปฏิบัติชี่กงในแคนซัส
การแพทย์แบบจิตใจร่างกายใช้วิธีการแบบองค์รวมเพื่อสุขภาพที่จะสำรวจการเชื่อมต่อกันระหว่างจิตใจ ร่างกายและจิตวิญญาณ มันทำงานภายใต้สมมติฐานที่ว่าจิตใจสามารถมีผลต่อ "การทำงานและอาการของร่างกาย" การแพทย์แบบจิตใจร่างกายจะรวมถึงการแอบอ้างการรักษาที่ทำในการฝึกโยคะ การทำสมาธิ การออกกำลังกายด้วยการหายใจลึก การใช้ภาพนำทาง การสะกดจิต การผ่อนคลายก้าวหน้า ชี่กง และไทเก็ก
โยคะเป็นวิธีหนึ่งในการเหยียดแขนเหยียดขาแบบดั้งเดิม เป็นการออกกำลังกายและการทำสมาธิในศาสนาฮินดู มันอาจจะถูกจัดให้เป็นการแพทย์พลังงานตราบเท่าที่ผลการรักษาของมันได้รับการเชื่อว่าจะเกิดจากการรักษา "พลังชีวิต" ที่ถูกดูดซึมเข้าสู่ร่างกายผ่านทางลมหายใจ และเชื่อว่าจะช่วยในการรักษาหลากหลายของโรคและการร้องเรียน
ตั้งแต่ปี 1990 ชั้นเรียนไทเก็ก (p=Tàijíquán) ที่เน้นสุขภาพอย่างเดียวได้กลายเป็นที่นิยมในโรงพยาบาลและคลินิก เช่นเดียวกับศูนย์ชุมชนและผู้อาวุโส เรื่องนี้ได้เกิดขึ้นเมื่อประชากรรุ่นเบบี้บูมมีอายุมากขึ้นและชื่อเสียงของศิลปะที่เป็นวิธีการฝึกอบรมความเครียดต่ำสำหรับผู้สูงอายุได้กลายเป็นที่รู้จักกันดี มีความแตกต่างระหว่างผู้ที่กล่าวว่าพวกเขาฝึกไทเก็กเป็นหลักในการป้องกันตัวเองกับผู้ที่ปฏิบัติมันสำหรับการเรียกร้องความสนใจด้วยความงาม (ดู'วูซู'ด้านล่าง) และผู้ที่มีความสนใจมากกว่าในผลประโยชน์ของมันที่มีต่อสุขภาพกายและสุขภาพจิตของพวกเขา
ชี่กง (p=qìgōng) เป็นการฝึกการจัดตำแหน่งของร่างกาย ลมหายใจและจิตใจเพื่อสุขภาพ เพื่อการทำสมาธิและการฝึกอบรมศิลปะการต่อสู้ ด้วยการฝังรากในแพทย์แผน​​จีน ในปรัชญาและในศิลปะการต่อสู้ ชี่กงจะถูกมองว่าเป็นประเพณีที่ปฏิบัติเพื่อปลูกฝังและสร้างสมดุลของ 氣 (ชิ่) หรือสิ่งที่ได้รับการแปลว่าเป็​​น "พลังชีวิต"

**การรักษาด้วยสมุนไพรและสารอื่น ๆ**
สมุนไพรที่ใช้เป็นยาในตลาดสเปนแบบดั้งเดิม
ยาแผนโบราณในประเทศมาดากัสการ์
พืชแห้งและชิ้นส่วนของสัตว์คละกันที่ใช้ในการแพทย์แผน​​จีน
การปฏิบัติที่ขึ้นอยู่กับสารจะใช้สารที่พบในธรรมชาติเช่นสมุนไพร อาหาร อาหารเสริมที่ไม่มีวิตามินและ megavitamins และแร่ธาตุ และรวมถึงการรักษาด้วยสมุนไพรแบบดั้งเดิมที่มีสมุนไพรที่มีเฉพาะภูมิภาคในแหล่งที่มีการปฏิบัติทางวัฒนธรรมได้เกิดขึ้น
ความรู้เกี่ยวกับสมุนไพร (Herbalism) หรือสมุนไพรศาสตร์ (herbology) หรือการแพทย์สมุนไพร คือการใช้พืชเพื่อการรักษาโรคและการศึกษาการใช้งานดังกล่าว พืชเป็นพื้นฐานสำหรับการรักษาพยาบาลตลอดประวัติศาสตร์ที่ผ่านมาของมนุษย์และการแพทย์แผน​​ดังกล่าวจะยังคงได้รับการปฏิบัติอย่างแพร่หลายในปัจจุบัน
ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่ไม่ใช่วิตามินจะประกอบด้วยน้ำมันปลา, กรดไขมันโอเมก้า 3, glucosamine, Echinacea, น้ำมัน flaxseed หรือแบบเป็นเม็ด, และโสม เมื่อนำมาใช้ภายใต้การกล่าวอ้างว่าจะมีผลในการรักษา
ถึงแม้ว่าการนำสมุนไพรมาใช้จะไม่ได้เป็นไปตามหลักฐานที่รวบรวมโดยใช้วิธีการทางวิทยาศาสตร์อย่างเคร่งครัดก็ตาม การแพทย์สมัยใหม่ก็ยังใช้ประโยชน์จากสารประกอบที่สกัดจากพืชหลายอย่างเพื่อใช้เป็นพื้นฐานสำหรับยาที่ผ่านการทดสอบตามหลักฐานและสำหรับงานเพื่อการบำบัดด้วยพืช (Phytotherapy) เพื่อประยุกต์มาตรฐานสมัยใหม่ของการทดสอบประสิทธิภาพสูงกับสมุนไพรและยารักษาโรคที่พัฒนาจากแหล่งธรรมชาติ
ขอบเขตของการแพทย์สมุนไพรบางครั้งจะขยายออกไปเพื่อรวมถึงผลิตภัณฑ์จากเชื้อราและผึ้ง รวมทั้งแร่ธาตุอาหาร สัตว์ที่มีเปลือกและชิ้นส่วนของสัตว์บางชนิด "สมุนไพร" ช่วยเยียวยาในกรณีนี้ซึ่งอาจรวมถึงการใช้สารเคมีที่ไม่ใช่พืชที่เป็นพิษจากแหล่งที่ไม่ใช่ชีวะเช่นการใช้สารตะกั่วเป็นพิษในการแพทย์แผน​​จีน

**การจัดระเบียบร่างกาย**
การจัดระเบียบร่างกายเป็นการยักย้ายถ่ายเทหรือโยกย้ายส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย เช่นแบบที่ทำในการควบคุมร่างกาย (bodywork) (การควบคุมการหายใจหริอลมปราณ) และการจัดกระดูก(ไคโรแพรคติก)
การแพทย์แบบการจัดกระดูก (Osteopathic manipulative medicine) หรือที่รู้จักกันว่าเป็นการรักษาแบบจัดกระดูกเป็นชุดหลักของเทคนิคการนวดการจับเส้นและการแพทย์กระดูกที่จำแนกสาขาเหล่านี้ให้แตกต่างแตกต่างจากการแพทย์หลัก

**ศาสนา, การรักษาตามความเชื่อและการสวดมนต์**
หมอผีในโซโนรา, เม็กซิโก
การรักษาตามแนวทางศาสนาเช่นการใช้การสวดมนต์และการวางมือในการรักษาตามความเชื่อของชาวคริสเตียน และลัทธิทรงเจ้าเข้าผี (shamanism) จะพึ่งพาความเชื่อในสิ่งศักด์สิทธื์หรือการแทรกแซงของจิตวิญญาณสำหรับการรักษา
ลัทธิทรงเจ้าเข้าผีคือการปฏิบัติของหลายวัฒนธรรมทั่วโลกที่ผู้ประกอบการจะเข้าถึงการสถาวะของสติที่เปลี่ยนแปลงไปเพื่อที่จะเผชิญกับและมีปฏิสัมพันธ์กับโลกแห่งวิญญาณหรือช่องทางพลังงานเหนือธรรมชาติในความเชื่อที่ว่าพวกเขาสามารถรักษาได้

**การแพทย์ทางเลือกที่ขึ้นอยู่กับการใช้ประโยชน์จากความไม่รู้และการให้เหตุผลที่มีข้อบกพร่อง**
การปฏิบัติของการแพทย์ทางเลือกบางอย่างอาจจะขึ้นอยู่กับวิทยาศาสตร์เทียม (pseudoscience) การไม่รู้หรือการให้เหตุผลที่มีข้อบกพร่อง สิ่งเหล่านี้สามารถนำไปสู่​​การหลอกลวง
การบำบัดด้วยโรคเดียวกัน (Homeopathy) ได้รับการพัฒนาก่อนที่จะมีความรู้เกี่ยวกับทฤษฎีของโมเลกุลและเคมีพื้นฐานซึ่งพิสูจน์ให้เห็นว่า "การเยียวยา" มันไม่มีอะไรมากไปกว่าน้ำกลั่น
ผู้ประกอบการที่ใช้วิธีการรักษาด้วยไฟฟ้​​าและแม่เหล็กอาจจงใจใช้ประโยชน์จากความไม่รู้ของผู้ป่วยด้านฟิสิกส์เพื่อหลอกลวงพวกเขา

**ประสิทธิภาพ**
เป็นที่ยอมรับกันทั่วไปในแวดวงวิทยาศาสตร์ว่าการรักษาทางเลือกต่าง ๆ นั้นไม่มีการรับรองประสิทธิภาพแบบเป็นวิทยาศาสตร์ อาจจะไม่ยังไม่เคยได้รับการพิสูจน์ หรือได้รับการพิสูจน์แล้วว่าไม่ได้ผล คำอ้างจำนวนมากที่อ้างถึงประสิทธิภาพของการแพทย์ทางเลือกยังเป็นที่ถกเถียง เนื่องจากการศึกษาวิจัยที่เกี่ยวข้องนั้นบางครั้งยังมีคุณภาพของการศึกษาที่ต่ำ มีระเบียบวิธีที่บกพร่อง มีอคติจากการคัดเลือกตีพิมพ์ มีความแตกต่างของมาตรฐานผลิตภัณฑ์ และผู้ผลิตบางรายยังกล่าวอ้างเกินจริง ทำให้การอ้างประสิทธิภาพโดยยกตัวอย่างจำนวนน้อยเหล่านี้ตกเป็นเป้าหมายของการตั้งคำถาม

**เชิงอรรถ**

**อ้างอิง**
 สุฮวง ฐิติสัตยากร. ไขข้อข้องใจทางวิชาการ. วารสารอาหารและยา 5 (มกราคม–เมษายน 2541) : 72–75. 0859-1180.- ธวัชชัย  กฤษณะประกรกิจ, สมจิตต์ หร่องบุตรศรี, ผ่องพรรณ กฤษณะประกรกิจ. สมาธิบำบัดทางจิตเวชศาสตร์และสุขภาพจิต. โครงการตำรามหาวิทยาลัยขอนแก่น, 2551. 9786117183171.

**บรรณานุกรม**
 year= 2007 - isbn= 978-1-58901-464-0 - isbn= 978-0-8018-5689-1 - editor2-link= Roy Porter - others=Annotated by Stratten, S.- pp= 36–53- isbn=978-0-8493-1366-0- isbn=978-0-8122-1398-0- isbn=978-0-521-83429-2 - title-link= The Demon-Haunted World - isbn= 978-1-4462-6536-9 - isbn= 978-0-230-30931-9-  publisher = RoutledgeCurzon- cite book |title= The Roots of Ayurveda: Selections from Sanskrit Medical Writings |url= https://archive.org/details/rootsofayurvedas00domi |editor-last=Wujastyk|editor-first= D.|others=Translated by D. Wujastyk|year= 2003 |location= London and New York |publisher= Penguin Books |isbn= 978-0-14-044824-5

**ดูเพิ่ม**
 url= https://archive.org/details/isbn_9780195313680 - display-authors= 1 - cite book |editor-last= Diamond |editor-first= J. |title= Snake Oil and Other Preoccupations |year= 2001 |isbn= 978-0-09-942833-6 |chapter= Foreword |first= R. |last= Dawkins |author-link= Richard Dawkins |publisher= Vintage |location= London |chapter-url-access= registration |chapter-url= https://archive.org/details/snakeoilotherpre0000diam  Reprinted in 2003.-  url = http://eprints.uwe.ac.uk/493/ -  s2cid = 23351104 -  pmid = 10488264 - oclc=6420468- url= https://archive.org/details/limitstomedicine00illi - cite book |author= Mayo Clinic |title= Mayo Clinic Book of Alternative Medicine: The New Approach to Using the Best of Natural Therapies and Conventional Medicine |location= Parsippany, New Jersey |publisher= Time Home Entertainment |year= 2007 |isbn= 978-1-933405-92-6 |author-link= Mayo Clinic |url-access= registration |url= https://archive.org/details/mayoclinicbookof0000unse - url= https://archive.org/details/superstition0000plan - archive-date= 2006-05-09  - archive-date=2017-02-03- cite journal | first= P. Jr. |last= Stevens |date=November–December 2001 |title= Magical thinking in complementary and alternative medicine |journal=Skeptical Inquirer |url= http://www.csicop.org/si/show/magical_thinking_in_complementary_and_alternative_medicine -  pmid = 11728302 - url= https://archive.org/details/isbn_9781587611414_0 - display-authors= 1 - cite journal |last= Zalewski |first= Z. |title= Importance of philosophy of science to the history of medical thinking |journal= CMJ |year= 1999 |volume= 40 |issue= 1 |pages= 8–13 |url= http://www.bsb.mefst.hr/cmj/1999/4001/400102.htm  
pmid= 9933889 

**สิ่งพิมพ์ขององค์การอนามัยโลก**
  Benchmarks for training in traditional / complementary and alternative medicine- display-authors=2   Summary.

**วารสารเพื่อการวิจัยการแพทย์ทางเลือก**
  Alternative Medicine Review: A Journal of Clinical Therapeutics. Sandpoint, Idaho : Thorne Research, c. 1996 NLM ID: 9705340 date=2018-06-12 - Alternative Therapies in Health and Medicine. Aliso Viejo, California : InnoVision Communications, c1995- NLM ID: 9502013 date=2018-06-12 -  BMC Complementary and Alternative Medicine date=2015-09-24 . London: BioMed Central, 2001 NLM ID: 101088661 date=2018-06-12 - Complementary Therapies in Medicine. Edinburgh; New York : Churchill Livingstone, c. 1993 NLM ID: 9308777 date=2018-06-12 -  Evidence Based Complementary and Alternative Medicine: eCAM. New York: Hindawi, c. 2004 NLM ID: 101215021 date=2018-09-14 -  Forschende Komplementärmedizin / Research in Complementary Medicine-  Journal for Alternative and Complementary Medicine New York : Mary Ann Liebert, c. 1995-  Scientific Review of Alternative Medicine (SRAM) date=2010-08-22 

**แหล่งข้อมูลอื่น**
หมวดหมู่:แพทยศาสตร์
หมวดหมู่:สุขภาพ
หมวดหมู่:วิทยาศาสตร์เทียม
หมวดหมู่:การแพทย์ทางเลือก