อีวานที่ 3 แห่งรัสเซีย เจ้าชายแห่งมอสโก

อีวานที่ 3 วาซิลเยวิช (Иван III Васильевич; 22 มกราคม ค.ศ. 1440 – 27 ตุลาคม ค.ศ. 1505) หรือ อีวานมหาราชloc=p. 455loc=p. 24: "For his achievements as a whole, however ruthlessly he went about realizing them, with considerable justification he is called Ivan the Great" เป็นเจ้าฟ้าเอกแห่งมอสโกและรัสเซียทั้งปวงใน ค.ศ. 1462 จนกระทั่งสวรรคตใน ค.ศ. 1505loc=In the last quarter of the fifteenth century Ivan III added to his title of Grand Prince of Moscow just three words – 'and All Russia'sfn|Pape|2016|loc=p. 66: "...cum illustrissimo et potenti domino, Johanne, tocius Rutzsie imperatore, magno duce Volodimerie, Muscouie, Nouogardie, Plescouie, Otpherie, Yngærie, Vetolsy, Permie, Bolgardie etc. ...with the most illustrious and powerful sovereign, Ivan, tsar of all Russia, Grand Prince of Vladimir, Moscow, Novgorod, Pskov, Tver, Yugra, Vyatka, Perm, Bolgar etc."loc= p. 278: "1462–1505 Ivan III Vasilievich, Grand Prince, Sovereign of all Russia" อีวานดำรงตำแหน่งผู้ปกครองร่วมแและผู้สำเร็จราชการแผ่นดินแก่วาซีลีที่ 2 พระราชบิดาที่พระเนตรบอดก่อนขึ้นครองราชย์
พระองค์ขยายอาณาเขตดินแดนของพระองค์โดยการพิชิต การซื้อ การสืบทอด และการยึดที่ดินจากพระญาติในราชวงศ์ และวางรากฐานของรัฐรัสเซียที่รวมอำนาจไว้ที่ส่วนกลางsfn|Bushkovitch|2012|loc=p. 37: "At the end of the fifteenth century, Russia came into being as a state – no longer just a group of related principalities. Precisely at this time in written usage the modern term Rossia (a literary expression borrowed from Greek) began to edge out the traditional and vernacular Rus. If we must choose a moment for the birth of Russia out of the Moscow principality, it is the final annexation of Novgorod by Grand Prince Ivan III (1462–1505) of Moscow in 1478"loc=p. 24-25 พระองค์ยังบูรณะเครมลินมอสโกและนำเข้าประมวลกฎหมายใหม่sfn|Letiche|Pashkov|1964|loc=p. 97: "the foundations of a uniform state legislation (The Sudebnik Code of 1497 were laid)" อีวานได้รับเครดิตในการยุติความเป็นใหญ่ของชาวตาตาร์เหนือรัสเซียloc=p. 97: "During his reign Russia's dependence on the Tatar khans ended" ชัยชนะของพระองค์เหนือเกรตฮอร์ดใน ค.ศ. 1480 ฟื้นฟูความเป็นเอกราชอย่างเป็นทางการloc= p. 24: "...in 1480, Ivan officially declared Russia independent of the Golden Horde"
อีวานทรงเริ่มใช้พระอิสริยยศว่าซาร์loc=p. 27: "During the 1480s Ivan began referring to himself with the Russian word czar, which means Caesar" โดยทรงใช้พระนามนี้เป็นครั้งคราวจนกระทั่งราชวงศ์ฮาพส์บวร์คให้การรับรองloc= p. 96: "Ivan, however, was the first prince of Moscow to apply the title to himself in official documents. As was his custom, he proceeded cautiously, at first using it only occasionally in dealings with obvious inferiors. The pretensions of the Habsburgs stimulated him to take a risky step; beginning in 1489, he insisted on calling himself tsar in negotiations with them" แม้จะทรงใช้พระนามนี้อย่างเป็นทางการในการติดต่อกับพระมหากษัตริย์พระองค์อื่น ๆloc=p. 53 แต่ก็ทรงพอพระทัยกับการใช้พระนาม "เจ้าฟ้าเอก" อันเป็นพระอิสริยยศตามพระราชประเพณีในดินแดนของพระองค์loc= p. 166: "Become independent autocrat, the humble title of grand-duke was no longer suited to his dignity: he assumed that of Tsar in his correspondence with other potentates, but at home he was satisfied with the ancient designation"
อีวานทรงทำให้อินทรีสองหัวเป็นตราแผ่นดินของรัสเซีย ทรงอภิเษกสมรสกับโซเฟีย ปาไลโอโลกินา และทรงรับแนวคิดว่า มอสโกเป็นโรมแห่งที่สาม การมีรัชสมัยนาน 43 ปีloc= p. 166: "After a splendid reign of forty-tree years, this great monarch transmitted the sceptre to his son Vassilly, who perseveringly trod in the footsteps of his father, and died in 1534"ทำให้พระองค์เป็นกษัตริย์ผู้ครองราชย์นานเป็นอันดับ 2 ในประวัติศาสตร์รัสเซีย เป็นรองเพียงอีวานที่ 4 พระราชนัดดา

**พระชนม์ชีพช่วงต้น**
อีวาน วาซิลเยวิชเสด็จพระราชสมภพในวันที่ 22 มกราคม ค.ศ. 1440 จากพระบรมวงศานุวงศ์ของวาซีลีที่ 2 เจ้าฟ้าเอกแห่งมอสโก กับมาเรียแห่งบอรอฟสค์p=434 พระธิดาในเจ้าชายประจำศักดินากับพระราชนัดดาของวลาดีมีร์ผู้กล้าหาญ
ครั้งแรกที่อีวานได้รับการแต่งตั้งเป็นรัชทายาทและเจ้าฟ้าเอกในสนธิสัญญาระหว่างพระราชบิดากับเจ้าชายรัสเซียองค์อื่น ๆ อยู่ในสนธิสัญญากับอีวาน วาซิลเยวิชแห่งซุซดัลที่มีอายุจาก ค.ศ. 1448 หรือ 1449p=47
อีวานมีพระอนุชา/เชษฐา 4 พระองค์: ยูรี, อันเดรย์ โบลชอย ("คนใหญ่"), บอริส และอันเดรย์ เมนชอย ("คนเล็ก")p=50

**หมายเหตุ**

**อ้างอิง**

**บรรณานุกรม**
 cite book |last=Alef |first=Gustave |title=Rulers and Nobles in Fifteenth-Century Muscovy |url=https://archive.org/details/rulersnoblesinfi1983alef |date=1983 |publisher=Ashgate Publishing |location=Surrey, England |isbn=978-0860781202- language=en- cite journal |last=Bogatyrev |first=Sergei |title=Reinventing the Russian Monarchy in the 1550s: Ivan the Terrible, the Dynasty, and the Church |journal=The Slavonic and East European Review |publisher=University College London |location=London, England |volume=85 |issue=2 |date=April 2007|doi=10.1353/see.2007.0067 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/12898/ - isbn=5-224-02249-5- isbn=9780521543231- edition=1st- isbn=9780582491533- cite journal |last=Fennell |first=John Lister Illingworth |author-link=John Lister Illingworth Fennell |title=The Dynastic Crisis 1497–1502 |journal=The Slavonic and East European Review |publisher=University College London |location=London, England |volume=39 |issue=92 |date=December 1960- cite book |last=Fennell |first=John Lister Illingworth |author-link=John Lister Illingworth Fennell |title=Ivan the Great of Moscow |publisher=Macmillan |location=New York City |url=https://books.google.com/books?id=DQFoRsJap74C |date=1961 |asin=B0007IL6Q2- isbn=9785988740117- isbn=9781848325043- cite book |last1=Franklin |first1=Simon |last2=Widdis |first2=Emma |title=National Identity in Russian Culture: An Introduction|url=https://books.google.com/books?id=B3q84rTm5ksC |year=2006 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge, England |isbn=9780521024297- language=en- cite book |last=Hosking |first=Geoffrey Alan |author-link=Geoffrey Alan Hosking |title=Russia and the Russians: A History |publisher=Harvard University Press |location=Cambridge, Massachusetts |year=2001 |isbn=9780674004733 |url=https://archive.org/details/russiarussianshi00hosk |url-access=registration- isbn=9781438108292- isbn=9780520362727- edition=6th
*language=en- isbn=9780028656939- cite book |last=Monter |first=William |title=Cultural Exchange in Early Modern Europe, Volume 4 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge, England |year=2006 |isbn=9780521855532 |url=https://books.google.com/books?id=vdqeC14parkC- language=en- cite book |last=Nemeth |first=Jozsef |title=Landmarks in the History of Hungarian Engineering |publisher=Technical University of Budapest |location=Budapest, Hungary |date=1996 |access-date=November 24, 2008 |url=http://www.scitech.mtesz.hu/51landmark |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081025033234/http://www.scitech.mtesz.hu/51landmark/ |archive-date=October 25, 2008- pages=222–3- doi-access=free - cite journal |last=Paul |first=Michael C. |title=Secular Power and the Archbishops of Novgorod up to the Muscovite Conquest |journal= Kritika |publisher=Slavica, Publishers |location=Long Beach, California |date=2007 |volume=8 |issue=2 |pages=131–170 |doi=10.1353/kri.2007.0020 |s2cid=153403531- location=New York City- isbn=9780140247688- url=https://runivers.ru/lib/book7666/436271- language=en- language=en- cite book |last=Shvidkovskiĭ |first=Dmitriĭ Olegovich |title=Russian Architecture and the West |url=https://books.google.com/books?id=LQy9TJ2yOQEC |year=2007 |publisher=Yale University Press |location=New Haven, Connecticut |isbn=978-0300109122- date=2002- language=en- url=http://real-j.mtak.hu/332/1/ARCHERT_1905_uf_025.pdf

**อ่านเพิ่ม**
 Fennell, J. L. I. Ivan the Great of Moscow (1961)- Grey, Ian. Ivan III and the unification of Russia (1964)- Ostowski, Donald. "The Growth of Muscovy, (1462–1533)" in Maureen Perrie, ed., The Cambridge History of Russia (2006) vol. I pages 213–39- Paul, Michael C. "Secular Power and the Archbishops of Novgorod up to the Muscovite Conquest," Kritika  (2007) 8#2 pp:131–170.- Soloviev, Sergei M. and John J. Windhausen, eds. History of Russia. Vol. 8: Russian Society in the Age of Ivan III (1979)- Vernadsky, George, and Michael Karpovich, A History of Russia vol. 4 (1959).

**ข้อมูลปฐมภูมิ**
 pages= 1–-  pages = 87–91

**แหล่งข้อมูลอื่น**
 The Sudebnik (translated by H. W. Dewey)
1505
หมวดหมู่:แกรนด์ปรินซ์แห่งมอสโก
หมวดหมู่:ราชวงศ์รูลิค
หมวดหมู่:มหาราช
หมวดหมู่:มหาราชแห่งประเทศรัสเซีย