เทศบาลเมืองพะเยา

เทศบาลเมืองพะเยา เป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นประเภทเทศบาลเมืองแห่งหนึ่งในอำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา ตั้งอยู่ริมกว๊านพะเยา มีพื้นที่ 9 ตารางกิโลเมตร ครอบคลุมตำบลเวียงและตำบลแม่ต๋ำทั้งตำบล มีประชากรในปี พ.ศ. 2560 จำนวน 15,419 คน เป็นเทศบาลที่มีประชากรมากที่สุดในจังหวัดพะเยา ทั้งนี้ศาลากลางจังหวัดพะเยาได้ตั้งอยู่นอกเขตเทศบาลเมืองพะเยา โดยตั้งอยู่ในเขตเทศบาลตำบลบ้านต๋อม

**ประวัติ**
ตามพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลเมืองพะเยา จังหวัดเชียงราย พ.ศ. 2480 ในพระปรมาภิไธยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอนันทมหิดล คณะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ (ตามประกาศประธานสภาผู้แทนราษฎร) ลงวันที่ 4 สิงหาคม 2480 อาทิตย์ทิพอาภา พล.อ.เจ้าพระยาพิชเยนทรโยธิน ตราไว้ ณ วันที่ 11 มีนาคม พ.ศ. 2480 โดยที่เห็นสมควรจัดเขตชุมนุมชนในบางส่วนของตำบลเวียง และตำบลแม่ต๋ำ อำเภอพะเยา จังหวัดเชียงราย ให้มีฐานะเป็นเทศบาลเมืองพะเยาและเป็นเทศบาลเมืองแห่งที่สองของจังหวัดเชียงรายถัดจากเทศบาลเมืองเชียงราย
จนกระทั่ง ปี พ.ศ. 2520 ได้มีการตราราชบัญญัติจัดตั้งจังหวัดพะเยา โดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 94 ตอน 67 ลงวันที่ 28 กรกฎาคม พ.ศ. 2520 และมีผลใช้บังคับตั้งแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา มีกำหนด 1 เดือน อำเภอพะเยา จังหวัดเชียงราย จึงมีฐานะเป็นจังหวัดพะเยา เทศบาลเมืองพะเยาได้โอนมาขึ้นกับจังหวัดพะเยา ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา โดยสำนักงานเทศบาลตั้งอยู่เลขที่ 58 ถนนท่ากว๊าน ตำบลเวียง อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา สำหรับผู้ดำรงตำแหน่งนายกเทศมนตรีเมืองพะเยา คนแรกคือ ร.ต.อ.หลวงกมล ดิลกเลิศ พ.ศ. 2481-2483 ปัจจุบันนายกเทศมนตรีเมืองพะเยาลำดับที่ 30 คือ นายมงคล บุญเรือง ซึ่งได้รับการเลือกตั้งนายเทศมนตรีโดยตรง ตามพระราชบัญญัติเทศบาล พ.ศ. 2496 ฉบับแก้ไขเพิ่มเติมฉบับที่ 11 พ.ศ. 2543

**ภูมิศาสตร์**
เทศบาลเมืองพะเยามีพื้นที่ประมาณ 9 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 5625 ไร่ ประกอบด้วย 2 ตำบลคือ ตำบลเวียงและตำบลแม่ต๋ำ ติดต่อกับเขตองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอื่น ดังนี้- ทิศเหนือ ติดต่อกับเทศบาลตำบลบ้านต๋อม อำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา- ทิศใต้ ติดต่อกับเทศบาลตำบลแม่กา อำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา- ทิศตะวันออก ติดต่อกับเทศบาลตำบลท่าวังทอง องค์การบริหารส่วนตำบลจำป่าหวาย อำเภอเมืองพะเยา และเทศบาลเมืองดอกคำใต้  อำเภอดอกคำใต้ จังหวัดพะเยา- ทิศตะวันตก ติดต่อกับเทศบาลตำบลบ้านสาง องค์การบริหารส่วนตำบลแม่ใส องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านตุ่น อำเภอเมืองพะเยา และกว๊านพะเยา จังหวัดพะเยา

**การปกครอง**
จำนวนประชาชนในเขตเทศบาลเมืองพะเยา เมื่อวันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2560 มี จำนวน 16,974 คน แยกเป็นชาย 7,868 คน หญิง 9,106 คน มีจำนวนบ้าน 8,097 หลังคาเรือน และความหนาแน่นของประชากรเฉลี่ย 1,886 คนต่อตารางกิโลเมตร ประชาชนในเขตเทศบาลเมืองพะเยาส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ คิดเป็นร้อยละ 90 มีวัดจำนวน 13 แห่ง และยังมีประชาชนที่นับถือศาสนาอื่นๆ อีก เช่น อิสลาม คริสต์
เทศบาลเมืองพะเยามีพื้นที่ครอบคลุม 2 ตำบล ได้แก่ ตำบลเวียง และตำบลแม่ต๋ำ โดยแต่ละตำบลมีชุมชนและจำนวนประชากร ดังนี้
ตำบลเวียง 
ตำบลเวียงมีประชากรทั้งหมด 9,415 คน ชาย 4,296 คน หญิง 5,119 คน มี 9 ชุมชน ได้แก่
# ชุมชนวัดศรีโคมคำ
# ชุมชนวัดบุญยืน
# ชุมชนวัดไชยอาวาส
# ชุมชนวัดหลวงราชสัณฐาน
# ชุมชนวัดศรีอุโมงค์คำ
# ชุมชนวัดราชคฤห์
# ชุมชนวัดหัวข่วงแก้ว
# ชุมชนวัดลี
# ชุมชนวัดศรีจอมเรือง
ตำบลแม่ต๋ำ
ตำบลแม่ต๋ำมีประชากรทั้งหมด 7,559 คน ชาย 3,572 คน หญิง 3,987 คน มี 5 ชุมชน ได้แก่
# ชุมชนวัดเมืองชุม
# ชุมชนวัดภูมินทร์
# ชุมชนวัดอินทร์ฐาน
# ชุมชนวัดป่าลานคำ
# ชุมชนร่มโพธิ์ทอง

**โครงสร้างพื้นฐาน**

**การศึกษา**
ในเขตเทศบาลเมืองพะเยา มีสถาบันการศึกษา ทั้งอนุบาล ประถม มัธยม และอุดมศึกษา ดังนี้
ระดับอนุบาลและประถมศึกษา- โรงเรียนอนุบาลพะเยา- โรงเรียนบุญสิษฐ์วิทยา- โรงเรียนเทศบาล 1 พะเยาประชานุกูล- โรงเรียนเทศบาล 2 แม่ต๋ำดรุณเวทย์ (แผนกประถม)- โรงเรียนเทศบาล 3 หล่ายอิงราฎร์บำรุง (แผนกประถม)- โรงเรียนเทศบาล 4 ภูมินทร์ราษฎร์อนุกูล- โรงเรียนเทศบาล 5 แก้ว-ปัญญาอุปถัมภ์- โรงเรียนเทศบาล 6 รัฐประชาอุทิศ
ระดับมัธยมศึกษา- โรงเรียนพะเยาพิทยาคม- โรงเรียนพินิตประสาธน์- โรงเรียนราชคฤห์วิทยา- โรงเรียนเทศบาล 2 แม่ต๋ำดรุณเวทย์ (แผนกมัธยม)
ระดับอุดมศึกษา- มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย วิทยาเขตพะเยา

**สาธารณสุข**
ประชาชนในเขตเทศบาลเมืองพะเยาจะใช้บริการด้านสาธารณสุข ได้แก่ โรงพยาบาลพะเยา ซึ่งเป็นโรงพยาบาลประจำจังหวัดและโรงพยาบาลพะเยา ราม ซึ่งเป็นโรงพยาบาลเอกชน สำหรับเทศบาลเมืองพะเยามีศูนย์บริการสาธารณสุขเพื่อให้บริการประชาชนในเขตเทศบาลเมืองพะเยา 2 แห่ง

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  เว็บไซต์เทศบาลเมืองพะเยา date=2008-12-04 
พะเยา
พะเยา
หมวดหมู่:อำเภอเมืองพะเยา