อำเภอร้องกวาง

ร้องกวาง (langx|nod|40px) เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดแพร่ ในปัจจุบันอำเภอร้องกวางมีอายุในการจัดตั้งเป็นอำเภอครบ 113 ปี (พ.ศ. 2452 - 2565)

**ประวัติ**
อำเภอร้องกวางเป็นหมู่บ้านเล็กๆ ในท้องที่อำเภอเมืองสอง ตั้งอยู่ในป่าเรียกว่า "บ้านร้องกวาง" คำว่า "ร้อง" เป็นภาษาท้องถิ่นหมายความว่าทางน้ำเดินหรือร่องที่มีน้ำขังส่วนคำว่า "กวาง" หมายความถึงสัตว์ป่าสี่เท้าชนิดหนึ่งโดยที่หมู่บ้านแห่งนี้มีร่องน้ำหรือลำห้วยไหลผ่านโดยตลอด จึงอุดมไปด้วยต้นไม้นานาชนิดมีสภาพเป็นป่าทึบ เป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าหลายชนิด โดยเฉพาะมีกวางเป็นฝูง ๆ ลงมากินน้ำ เล่นน้ำในลำห้วยนี้เป็นประจำ ลำห้วยนี้จึงได้ชื่อว่า "ลำห้วยร้องกวาง"
ต่อมาในปี พ.ศ. 2430 ทางราชการพิจารณาเห็นว่ามีชุมชนหนาแน่นขึ้นและมีหมู่บ้านอื่นๆ ที่อยู่ใกล้เคียงเพิ่มขึ้นหลายหมู่บ้าน จึงได้รับการยกฐานะเป็นตำบล เรียกว่า ตำบลร้องกวาง ขึ้นกับอำเภอสอง จังหวัดแพร่ พ.ศ. 2438 ทางราชการได้ยกฐานะตำบลร้องกวางขึ้นเป็นกิ่งอำเภอ มีที่ตั้งที่ว่าการกิ่งอำเภออยู่ในศูนย์กลางของตำบลร้องกวาง อันเป็นที่ตั้งที่ว่าการอำเภอในปัจจุบัน เรียกชื่อว่า “กิ่งอำเภอร้องกวาง” ขึ้นต่ออำเภอสอง และทางราชการได้ยกฐานะขึ้นเป็นอำเภอเมื่อวันที่ 12 กันยายน พ.ศ. 2452 เรียกชื่อว่า “อำเภอร้องกวาง"- วันที่ - 2438 แยกพื้นที่ตำบลร้องกวาง ตำบลทุ่งเพ้อ ตำบลร้องเข็ม ตำบลแม่ยางฮ่อ ตำบลแม่คำมี ตำบลหนองม่วงไข่ ตำบลน้ำเลา และตำบลบ้านเฮิง จากอำเภอเมืองสอง มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอร้องกวาง และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอเมืองสอง- วันที่ 1 กันยายน 2450 โอนพื้นที่กิ่งอำเภอร้องกวาง อำเภอเมืองสอง แขวงเมืองแพร่ ไปขึ้นกับอำเภอเมืองแพร่- วันที่ 12 กันยายน 2452 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอร้องกวาง อำเภอเมืองแพร่ เป็น อำเภอร้องกวาง- วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลทุ่งเพ้อ แยกออกจากตำบลร้องกวาง ตั้งตำบลแม่คำมี แยกออกจากตำบลร้องเข็ม และตำบลหนองม่วงไข่- วันที่ 14 เมษายน 2496 เปลี่ยนแปลงชื่อตำบลทุ่งเพ้อ อำเภอร้องกวาง เป็น ตำบลทุ่งศรี- วันที่ 3 สิงหาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลร้องกวาง ในท้องที่บางส่วนของตำบลร้องกวาง- วันที่ 7 กันยายน 2519 ตั้งตำบลแม่ยางตาล แยกออกจากตำบลแม่ยางฮ่อ- วันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2525 โอนพื้นที่ตำบลวังหลวง และตำบลน้ำรัด อำเภอสอง มาขึ้นกับอำเภอร้องกวาง- วันที่ 16 มิถุนายน 2526 ตั้งตำบลห้วยโรง แยกออกจากตำบลไผ่โทน- วันที่ 1 มิถุนายน 2528 จัดตั้งสุขาภิบาลหนองม่วงไข่ ในท้องที่หมู่ 1,2,3 และ 4 ตำบลหนองม่วงไข่- วันที่ 9 กรกฎาคม 2528 เปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลร้องกวาง ให้ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของหมู่ 2,3,5-6,9 และ 10 (ในขณะนั้น) ของตำบลร้องกวาง หมู่ 1-5 (ในขณะนั้น) ของตำบลทุ่งศรี กับหมู่ 2 และ 6 (ในขณะนั้น) ของตำบลร้องเข็ม- วันที่ 13 กุมภาพันธ์ 2533 แยกพื้นที่ตำบลแม่คำมี ตำบลหนองม่วงไข่ ตำบลน้ำรัด และตำบลวังหลวง อำเภอร้องกวาง ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอหนองม่วงไข่ ให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอร้องกวาง- วันที่ 29 กรกฎาคม 2534 ตั้งตำบลแม่ทราย แยกออกจากตำบลร้องกวาง- วันที่ 13 พฤศจิกายน 2535 ตั้งตำบลแม่ยางร้อง แยกออกจากตำบลแม่ยางฮ่อ ตั้งตำบลตำหนักธรรม แยกออกจากตำบลแม่คำมี ตั้งตำบลทุ่งแค้ว แยกออกจากตำบลวังหลวง- วันที่ 8 สิงหาคม 2538 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอหนองม่วงไข่ อำเภอร้องกวาง เป็น อำเภอหนองม่วงไข่- วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลร้องกวาง เป็นเทศบาลตำบลร้องกวาง ด้วยผลของกฎหมาย- วันที่ 15 กันยายน 2547 ยุบองค์การบริหารส่วนตำบลร้องเข็มและสภาตำบลทุ่งศรี รวมกับเทศบาลตำบลร้องกวาง - วันที่ 31 มีนาคม 2548 เปลี่ยนแปลงเขตตำบลบ้านเวียง ให้มีอาณาเขตที่ถูกต้อง และกำหนดให้มีการปกครองทั้งหมด 14 หมู่บ้าน

**ที่ตั้งและอาณาเขต**
อำเภอร้องกวางตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้- ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอสอง และอำเภอเวียงสา (จังหวัดน่าน)- ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอเวียงสา อำเภอนาน้อย และอำเภอนาหมื่น (จังหวัดน่าน)- ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอนาหมื่น (จังหวัดน่าน) และอำเภอเมืองแพร่- ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอเมืองแพร่ อำเภอหนองม่วงไข่ และอำเภอสอง

**การแบ่งเขตการปกครอง**

**การปกครองส่วนภูมิภาค**
อำเภอร้องกวางแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 11 ตำบล 92 หมู่บ้าน ได้แก่

**การปกครองส่วนท้องถิ่น**
ท้องที่อำเภอร้องกวางประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 10 แห่ง ได้แก่- เทศบาลตำบลร้องกวาง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งศรีและตำบลร้องเข็มทั้งตำบล และบางส่วนของตำบลร้องกวาง- เทศบาลตำบลบ้านเวียง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านเวียงทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลร้องกวาง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลร้องกวาง (นอกเขตเทศบาลตำบลร้องกวาง)- องค์การบริหารส่วนตำบลน้ำเลา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลน้ำเลาทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลแม่ยางตาล ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่ยางตาลทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลแม่ยางฮ่อ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่ยางฮ่อทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลไผ่โทน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลไผ่โทนทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยโรง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยโรงทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลแม่ทราย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่ทรายทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลแม่ยางร้อง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่ยางร้องทั้งตำบล

**อ้างอิง**

ร้องกวาง