พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสายสนิทวงศ์

นายพลเรือโท พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสายสนิทวงศ์ (25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2389 - 13 กันยายน พ.ศ. 2455)  เป็นพระโอรสในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงวงศาธิราชสนิท มีพระนามเดิมว่า หม่อมเจ้าสาย พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาขึ้นเป็นพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า เมื่อ พ.ศ. 2415 พระองค์เป็นพระปัยกา (ทวด) ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง

**พระประวัติ**
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสายสนิทวงศ์ ทรงกำกับกรมหมอหลวงแลกรมแสง และทรงเป็นแพทย์ประจำพระองค์  บังคับการเรือกลไฟ แลบังคับการทหารปืนแคตตริงกัน และได้เป็นผู้จัดการทำป้อมปากน้ำและจัดการทหารปืนปากน้ำ รวมถึงจัดการทหารในหัวเมืองตะวันออก นอกจากนี้ยังทรงเป็นเจ้าพนักงานใหญ่ผู้ช่วยผู้บัญชาการทหารเรือ รักษาการแทนผู้บัญชาการทหารเรือคนแรก ระหว่าง พ.ศ. 2430-2433  ทรงเป็นผู้ได้รับสัมปทานขุดคลองทางตอนเหนือของพระนคร ในเขตท้องทุ่งหลวงฝั่งตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยา จากตำบลบ้านใหม่ วัดเทียนถวาย จังหวัดปทุมธานีไปถึงจังหวัดนครนายก ในนามบริษัทขุดคลองแลคูนาสยาม  ระหว่าง พ.ศ. 2433-2447 ได้รับพระราชทานชื่อว่า "คลองรังสิตประยูรศักดิ์"ตามพระนามของสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาชัยนาทนเรนทรซึ่งมีศักดิ์เป็นพระนัดดา (หลานตา) ของพระองค์เจ้าสายสนิทวงศ์ แต่ชาวบ้านนิยมเรียกสั้น ๆ ว่า "คลองเจ้าสาย"

**บุตร-ธิดา**
พระองค์เจ้าสายสนิทวงศ์ เสกสมรสกับหม่อมเขียน สนิทวงศ์ ณ อยุธยา (ศศิสมิต)  มีบุตร-ธิดา 8 คน ได้แก่ - พันตรี หม่อมราชวงศ์สุวพันธุ์ สนิทวงศ์ (มีนามลำลองว่าคุณชายใหญ่)  - หม่อมราชวงศ์เนื่อง สนิทวงศ์ ต่อมาได้เป็น เจ้าจอมมารดาหม่อมราชวงศ์เนื่อง ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และเป็นพระมารดาของ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาชัยนาทนเรนทร- หม่อมราชวงศ์สท้าน สนิทวงศ์ (มีนามลำลองว่าคุณชายกลาง) ต่อมาได้เป็น มหาอำมาตย์เอก พลเอก เจ้าพระยาวงษานุประพัทธ์ เป็นบิดาของหม่อมหลวงบัว กิติยากร พระราชมารดาใน สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง- หม่อมราชวงศ์ชม สนิทวงศ์ ต่อมาได้เป็น พระตำรวจเอก พระยานาวาพลานุโยค - หม่อมราชวงศ์สวัสดิ์ สนิทวงศ์ (มีนามลำลองว่าคุณชายใหม่)- หม่อมราชวงศ์เสงี่ยม สนิทวงศ์ ต่อมาได้เป็นหม่อมห้ามพระราชทานในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระสวัสดิวัดนวิศิษฎ์ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวพระราชทานให้เป็นสะใภ้หลวง  - หม่อมราชวงศ์ทวี สนิทวงศ์ (มีนามลำลองว่าคุณชายปิ๋ว) ต่อมาโปรดเกล้าฯ ให้เป็น หม่อมทวีวัฒนศักดิ์ ราชนิกุล- หม่อมราชวงศ์หญิงไม่ปรากฏนาม (มีนามลำลองว่าคุณหญิงน้อย) สิ้นชีพตั้งแต่เยาว์
พระองค์เจ้าสายสนิทวงศ์ยังมีบุตร-ธิดา ที่เกิดจากภรรยาอื่น ได้แก่- หม่อมราชวงศ์พิณ สนิทวงศ์ ต่อมาได้เป็น พลเรือตรี พระยานาวาพลพยุหรักษ์- หม่อมราชวงศ์จวง สนิทวงศ์- หม่อมราชวงศ์เจียม สนิทวงศ์- หม่อมราชวงศ์ต้อ สนิทวงศ์ (ปราโมช)- หม่อมราชวงศ์เตื้อง สนิทวงศ์  - หม่อมราชวงศ์ตั้น สนิทวงศ์ - หม่อมราชวงศ์ตัน สนิทวงศ์ ต่อมาได้เป็น พลตรี หม่อมสนิทวงศ์เสนี ราชนิกุล สมรสกับ ท่านผู้หญิงแผ้ว สนิทวงศ์เสนี- หม่อมราชวงศ์บัว สนิทวงศ์ (สวัสดิกุล) - หม่อมราชวงศ์เชื้อ สนิทวงศ์- หม่อมราชวงศ์จี๊ด สนิทวงศ์- หม่อมราชวงศ์อั้น สนิทวงศ์ - หม่อมราชวงศ์โต สนิทวงศ์- หม่อมราชวงศ์ผอบ สนิทวงศ์ (นรเศรษฐ์สนิท)- หม่อมราชวงศ์ศิริมาน สนิทวงศ์ (สฤษฎิ์ราชโยธิน)     
*เจ้าจอมหม่อมราชวงศ์ข้อ ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว 
หลังจากพระองค์สิ้นพระชนม์เมื่อ พ.ศ. 2455 ทายาทได้บริจาคตำหนักส่วนพระองค์ และที่ดินข้างเคียง ก่อตั้งเป็นโรงเรียนสำหรับสตรี ชื่อว่า โรงเรียนสายปัญญา

**พระเกียรติยศ**

**พระอิสริยยศ**
หม่อมเจ้าสาย (25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2388 – พ.ศ. 2415)
*พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสายสนิทวงศ์ (พ.ศ. 2426 – 13 กันยายน พ.ศ. 2455)

**เครื่องราชอิสริยาภรณ์**

**เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย**
 พ.ศ. 2452 – 80x80px เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 5 ชั้นที่ 2 (จ.ป.ร.2)

**เครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ**
ปรัสเซีย :
**พ.ศ. 2433 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์นกอินทรีแดง ชั้นที่ 1
*ออสเตรีย-ฮังการี :
**พ.ศ. 2433 – 80x80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์เลโอโปลด์ ชั้นที่ 1
*สหราชอาณาจักรสวีเดนและนอร์เวย์ :
**พ.ศ. 2433 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ดาวขั้วโลก ชั้นที่ 1
*ฝรั่งเศส :
**พ.ศ. 2433 – 80px เครื่องอิสริยาภรณ์เลฌียงดอเนอร์ ชั้นที่ 2

**พงศาวลี**

**เชิงอรรถ**

**อ้างอิง**
2455
สายสนิทวงศ์
สายสนิทวงศ์
สายสนิทวงศ์
สายสนิทวงศ์
สายสนิทวงศ์
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ จ.ป.ร.2‎
สายสนิทวงศ์