อำเภอโชคชัย

โชคชัย เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดนครราชสีมา อยู่ทางตอนใต้ของอำเภอเมืองนครราชสีมา ห่างจากตัวจังหวัด 30 กิโลเมตร

**ประวัติศาสตร์**
ตามการสืบสวนถึงความเป็นมาที่ปรากฏหลักฐานในหนังสือศิลปกร ปีที่ 1 เล่ม 4 พ.ศ. 2480 อักขรานุกรมภูมิศาสตร์ จังหวัดนครราชสีมา ว่า อำเภอโชคชัยนี้ เดิมเป็นด่านที่มีกองคาราวานซึ่งมีเกวียนเป็นพาหนะ ที่เดินผ่านไปมาระหว่างประเทศไทยกับประเทศเขมรในสมัยโบราณ กล่าวคือ เมื่อเดินทางมาถึงที่บ้านด่านเกวียนที่จะพักแรมที่นี้เป็นด่านที่หนึ่ง แล้วก็จะเดินทางต่อมาพักที่ด่านกระโทกเป็นด่านที่สอง แล้วก็เดินทางต่อไปเรื่อย ๆ จนถึงประเทศเขมรอยู่เป็นประจำ จึงเรียกด่านนี้ว่า "ด่านกระโทก"คำว่า"กระโทก"นี้ มีผู้สันนิษฐานว่า ในบริเวณนี้ มีป่าไม้ชนิดหนึ่งซึ่งประกอบด้วยต้นไม้ชื่อว่า "ต้นกระโทกโรก" มาก จึงได้ตั้งชื่อว่า "ด่านกระโทกโรก" ต่อมาคำนี้อาจจะไม่เหมาะสมหรือาจเรียกผิดเพี้ยนไป จึงเปลี่ยนมาเป็น "ด่านกระโทก"และตั้งชื่อว่า บ้านกระโทก มาจนถึงปันจจุบันนี้ 
*เมื่อครั้งสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี ยกทัพมาต่อสู้กับกองทัพของหมื่นเทพพิพิธ และได้รับชัยชนะ ณ ที่แห่งนี้ ต่อมาพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 พระองค์ทรงจัดระเบียบการปกครองออกเป็นมณฑล ภาค จังหวัด และอำเภอได้ยกฐานะด่านกระโทก ขึ้นเป็นอำเภอกระโทก เมื่อ พ.ศ. 2449 จวบจนถึงปี 2488 ทางราชการ พิจารณาเห็นว่า คำว่า “กระโทก” มีสำเนียงและภาษาที่ไม่เหมาะสมและเพื่อให้เป็นไปตามความหมายเชิงประวัติศาสตร์ในอันที่จะให้อนุชนรุ่นหลังได้รำลึกถึงความเป็นมาของสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี ผู้ประกอบคุณงามความดี ให้กับประเทศชาติ และทำการรบได้ชัยชนะ ณ ที่แห่งนี้ (บริเวณบึงกระโทก และสนามหน้าเทศบาลตำบลโชคชัย )จึงได้เปลี่ยนนามอำเภอใหม่ว่า “อำเภอโชคชัย” มาตราบจนทุกวันนี้- พ.ศ. 2449 ตั้งอำเภอมีชื่อว่า อำเภอกระโทก - วันที่ 29 ธันวาคม 2486 เปลี่ยนชื่ออำเภอเป็น อำเภอโชคชัย - วันที่ 30 สิงหาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลโชคชัย ในท้องที่บางส่วนของตำบลกระโทก - วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2510 ตั้งตำบลทุ่งอรุณ แยกออกจากตำบลท่าลาดขาว - วันที่ 30 กันยายน 2512 ตั้งตำบลหนองบุนนาก แยกออกจากตำบลสารภี - วันที่ 1 สิงหาคม 2522 ตั้งตำบลไทยเจริญ แยกออกจากตำบลสารภี - วันที่ 1 กรกฎาคม 2526 ได้แยกพื้นที่ตำบลหนองบุนนาก ตำบลสารภี และตำบลไทยเจริญ ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอหนองบุนนาก ขึ้นกับอำเภอโชคชัย - วันที่ 15 สิงหาคม 2526 ตั้งตำบลท่าเยี่ยม แยกออกจากตำบลกระโทก - วันที่ 30 สิงหาคม 2526 จัดตั้งสุขาภิบาลด่านเกวียน ในท้องที่บางส่วนของตำบลท่าอ่าง - วันที่ 1 สิงหาคม 2527 ตั้งตำบลโชคชัย แยกออกจากตำบลกระโทก - วันที่ 1 สิงหาคม 2529 ตั้งตำบลละลมใหม่พัฒนา แยกออกจากตำบลท่าจะหลุง และ ตำบลท่าอ่าง - วันที่ 12 ตุลาคม 2531 ตั้งตำบลด่านเกวียน แยกออกจากตำบลท่าอ่าง - วันที่ 26 พฤษภาคม 2532 ยกฐานะเป็น อำเภอหนองบุนนาก - วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลโชคชัย และ สุขาภิบาลด่านเกวียน เป็น เทศบาลตำบลโชคชัย และ เทศบาลตำบลด่านเกวียน

**ที่ตั้งและอาณาเขต**
อำเภอโชคชัยตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้- ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอเมืองนครราชสีมาและอำเภอเฉลิมพระเกียรติ- ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอหนองบุญมาก- ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอครบุรี- ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอปักธงชัย

**ภูมิศาสตร์**
 อำเภอโชคชัยอยู่ทางใต้ของจังหวัดนครราชสีมา ระยะทางห่างจากจังหวัด ประมาณ 30 กิโลเมตร มีสภาพพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นที่ราบสูงลักษณะลูกคลื่น บริเวณตอนใต้เป็นที่ราบสูงลาดมาตอนกลางซึ่งเป็นที่ราบลุ่ม 
มีแม่น้ำมูลไหลผ่านกลางอำเภอ ระยะทางประมาณ 96 กิโลเมตร- มีเนื้อที่ทั้งหมด 424.410 ตารางกิโลเมตร หรือ 265,255 ไร่ หรือเท่ากับร้อยละ 2.065ของพื้นที่จังหวัดนครราชสีมา- สภาพพื้นที่เป็นที่ราบสูง มีความสูงประมาณ 175-271 เมตร เหนือระดับน้ำทะเล ลำน้ำที่สำคัญไหลผ่าน 2 สายคือลำน้ำมูลและลำพระเพลิง- ลักษณะภูมิอากาศ แบ่งเป็น 3 ฤดู คือ- -ฤดูร้อน ช่วงระยะเดือนกุมภาพันธ์ถึง พฤษภาคม โดยมีอุณหภูมิเฉลี่ยสูงสุดในเดือนเมษายน- -ฤดูฝน ช่วงระยะเดือนพฤษภาคม ถึง เดือนตุลาคม ฝนตกชุกระหว่างเดือนสิงหาคมถึงเดือนตุลาคม- -ฤดูหนาว ช่วงระยะเดือนตุลาคม ถึง เดือนกุมภาพันธ์ เดือนธันวาคม เป็นช่วงอุณหภูมิต่ำ

**การแบ่งเขตการปกครอง**

**การปกครองส่วนภูมิภาค**
อำเภอโชคชัยแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 10 ตำบล 133 หมู่บ้าน

**การปกครองส่วนท้องถิ่น**
ท้องที่อำเภอโชคชัยประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 12 แห่ง ได้แก่- เทศบาลตำบลโชคชัย ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลกระโทกและตำบลโชคชัย- เทศบาลตำบลด่านเกวียน ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลท่าอ่างและตำบลด่านเกวียน- เทศบาลตำบลท่าเยี่ยม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าเยี่ยมทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลกระโทก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกระโทก (นอกเขตเทศบาลตำบลโชคชัย)- องค์การบริหารส่วนตำบลพลับพลา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพลับพลาทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลท่าอ่าง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าอ่าง (นอกเขตเทศบาลตำบลด่านเกวียน)- องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งอรุณ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งอรุณทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลท่าลาดขาว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าลาดขาวทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลท่าจะหลุง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าจะหลุงทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลโชคชัย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโชคชัย (นอกเขตเทศบาลตำบลโชคชัย)- องค์การบริหารส่วนตำบลละลมใหม่พัฒนา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลละลมใหม่พัฒนาทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลด่านเกวียน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลด่านเกวียน (นอกเขตเทศบาลตำบลด่านเกวียน)

**ทรัพยากรธรรมชาติ**
 ทรัพยากรดิน สภาพดินโดยส่วนใหญ่ เป็นดินปนทราย มีธาตุอาหารที่พืชต้องการน้อย- ทรัพยากรน้ำ ลำมูล ลำพระเพลิง และสระเก็บน้ำ คลองธรรมชาติ คลองชลประทาน และฝายน้ำล้นจำนวน 206 แห่ง- ทรัพยากรป่าไม้อำเภอโชคชัยมีพื้นที่ป่าไม้ที่สำคัญ ได้แก่- ป่าสงวนแห่งชาติดงอีจานใหญ่ เนื้อที่ 605,187 ไร่ อยู่ในเขตอำเภอโชคชัย 50,312.50 ไร่ในท้องที่ตำบลท่าเยี่ยม ตำบลละลมใหม่พัฒนา และตำบลทุ่งอรุณ- ป่าสงวนแห่งชาติ ป่านครราชสีมา ป่าปักธงชัย และป่าโชคชัย เนื้อที่ 78,750 ไร่ อยู่ในเขตอำเภอโชคชัย 26,250 ไร่ ในเขตท้องที่ตำบลด่านเกวียน ตำบลโชคชัย และตำบลพลับพลา- ป่าสงวนแห่งชาติ ป่านครราชสีมา ป่าโชคชัย เนื้อที่ 18,365 ไร่ อยู่ในเขตอำเภอโชคชัย 9,262.5 ไร่ อยู่ในพื้นที่ตำบลด่านเกวียน ตำบลโชคชัย- ป่าสงวนแห่งชาติทั้ง 3 แห่ง กรมป่าไม้ได้มอบให้สำนักงานปฏิรูปที่ดินรับไปดำเนินการปฏิรูปที่ดินให้เกษตรกรเข้าทำกินแล้ว

**การคมนาคม**
 การคมนาคมติดต่อระหว่างอำเภอและจังหวัด รวมทั้งการคมนาคมภายในตำบล และหมู่บ้าน ดังนี้- 1.ทางหลวงแผ่นดิน หมายเลข 224 ติดต่ออำเภอเมืองนครราชสีมา- 2.ทางหลวงแผ่นดิน หมายเลข 24 ติดต่ออำเภอเดชอุดม จังหวัดอุบลราชธานี- 3.ทางหลวงแผ่นดิน หมายเลข 2074 ติดต่ออำเภอครบุรี- 4.ทางหลวงชนบท สายบ้านด่านเกวียน ตำบลด่านเกวียน ถึงบ้านขี้ตุ่น ตำบลท่าจะหลุง- 5.ทางหลวงชนบทสายหนองหญ้าปล้อง ตำบลท่าจะหลุง ถึงบ้านหนองผักหวาน ตำบลละลมใหม่พัฒนา- 6.ทางหลวงชนบทสายบ้านดอนไพล ตำบลท่าเยี่ยม ถึงบ้านดอนเกตุ ตำบลทุ่งอรุณ- สำหรับเส้นทางที่เชื่อมระหว่างตำบล หมู่บ้าน เป็นสภาพถนนจำแนก ตามชนิด ดังนี้- -ถนนลูกรัง จำนวน 196 สาย ระยะทาง 350 กิโลเมตร- -ถนนลาดยาง จำนวน 45 สาย ระยะทาง 95.34 กิโลเมตร- -ถนนคอนกรีตเสริมเหล็ก จำนวน 124 สาย ระยะทาง 90 กิโลเมตร

**ส่วนราชการในการบริหารราชการส่วนกลางและส่วนภูมิภาคในอำเภอ**
 ที่ว่าการอำเภอโชคชัย			- สถานีตำรวจภูธรโชคชัย				 - สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอโชคชัย- สำนักงานท้องถิ่นอำเภอโชคชัย	- สำนักงานเกษตรอำเภอโชคชัย- สำนักงานสาธารณสุขอำเภอโชคชัย- ศูนย์บริการการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอโชคชัย- ศูนย์ส่งเสริมอุตสาหกรรม ภาค 6- หน่วยสัสดีอำเภอโชคชัย- สำนักงานที่ดินจังหวัดนครราชสีมา สาขาโชคชัย- โรงพยาบาลโชคชัย- สำนักงานสรรพากรพื้นที่สาขาอำเภอโชคชัย- สำนักงานสรรพสามิตพื้นที่สาขาอำเภอโชคชัย- สำนักงานขนส่งจังหวัดนครราชสีมา สาขาอำเภอโชคชัย- สำนักงานอุตุนิยมวิทยา อำเภอโชคชัย- สำนักงานการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค โชคชัย- สำนักงานการประปาส่วนภูมิภาค โชคชัย- สำนักงานไปรษณีย์ โชคชัย- ศูนย์ประสานงานสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา ประถมศึกษา นครราชสีมา เขต 2- สำนักงานเทศบาลตำบลโชคชัย- กองกำกับการตรวจคนเข้าเมืองจังหวัดนครราชสีมา- ศูนย์วิจัยหม่อนไหมนครราชสีมา

**ทำเนียบนายอำเภอ**
 1.	ขุนอภัยอนุรักษ์เขต	2446-2450- 2.	หลวงตุลาโกศล	 2450-2452- 3.	หลวงนครจันทึก	 2452-2453- 4.	ขุนอภัยโยธา	 2453-2456- 5.	หลวงบริบาลนิคมเขต	2456-2460- 6.	หลวงสมรรถบริหาร	2461-2470- 7.	พระวารินวีระศักด์	 2470-2471- 8.	หลวงระงับประจันตคาม	2471-2471- 9.	ขุนอำนาจอำนวยกิจ	2471-2478- 10	ขุนนัยประศาสน์	 2478-2481- 11	นายชำนาย กระบวน	2481-2481- 12.	ขุนปาลรัตน์ภิรมย์	 2481-2481- 13.	นายแม้น ศรีรัฐ	2481-2481- 14.	ขุนอำนาจ	 2481-2483- 15.	นายชม วัลลิภากร	2483-2491- 16.	นายชาญ นิธิประภา	2491-2492- 17.	ร.ต.ท.จารึก จตุรภุช	2492-2493- 18.	นายไสว ไชยครุฑ	2493-2497- 19.	นายเลิศ พุกะนิดต์	2497-2499- 20.	นายพยุง อิ่มสุวรรณ์	2499-2501- 21.	นายเลิศ พุกะนิดต์	2501-2502- 22.	นายสนอง สุนทรเนตร	2502-2504- 23.	นายอนันต์ อนันตกูล	2504-2505- 24.	ร.ต.ต.คลี่ วัลลิภากร	2505-2512- 25.	นายมนูญ สุวรรณสัมฤทธิ์	2512-2514- 26.	นายสำรวย อภิบาลศรี	2514-2519- 27.	นายประจวบ นิยมทอง	2519-2521- 28.	นายทัศน์ ครณรัมย์	2521-2522- 29.	นายสงวน เกิดโมลี	2523-2527- 30.	นายโยธิน เมธชนัน	2527-2531- 31.	นายปราโมทย์ สุวรรณศรี	2531-2533- 32.	นายอาทร กรึงไกร	2533-2537- 33.	นายวันชัย ฤกษ์อร่าม	2537-2540- 34.	นายปองชัย จุลเนตร	2540-2544- 35.	นายธีรวุฒิ ศิริวรรณ	2544-15 ธ.ค.2545- 36.	นายประหยัด เจริญศรี	7 ก.ค.2546-25 ธ.ค.2548- 37.	นายชนสิทธิ์ ธนาสนะ	26 ธ.ค.2548-7 ม.ค.2550- 38.	นายสุวิทย์ คำดี	8 ม.ค.2550-23 พ.ย.2551- 39.	นายศักดิ์สิทธิ์ สกุลลิขเรศสีมา	24 พ.ย.2551- 21 ก.พ.2553- 40.	นายชูศักดิ์ ชุนเกาะ	22 ก.พ.2553 - 12 ธ.ค.2554- 41.	นายอภิสิทธิ์ ธีรภูวฤทธิ์	13 ธ.ค.2554 - 11 มี.ค.2556- 42.	นายโชติพัฒน์ สิชฌรังษี	11 มี.ค.2556 - 25 ม.ค.2558- 43.	นายกำพล สิริรัตตนนท์	26 ม.ค.2558 - 24 ม.ค.2559- 44.	นายยงยุทธ จรเสมอ	25 ม.ค.2559 - 30 ก.ย.2560- 45.	นายบัลลังก์ ไวทย์ศิริ	16 ต.ค.2560 - ปัจจุบัน

**การสาธารณสุข**
โรงพยาบาลชุมชน ขนาด 60 เตียง จำนวน 1	แห่ง
ศูนย์สุขภาพชุมชนดอนไพล (ศสช.) จำนวน 1 แห่ง
*สำนักงานสาธารณสุขอำเภอ จำนวน 1 แห่ง
สถานีอนามัย/โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.)จำนวน 11 แห่ง
*สถานพยาบาลของเอกชน จำนวน	25 แห่ง
*ร้านขายยาแผนปัจจุบัน จำนวน 7 แห่ง

**การอาชีพและธุรกิจ**
จากสภาพภูมิศาสตร์ของอำเภอโชคชัยเป็นที่ราบลุ่มและลาดเอียงสู่ลำน้ำมูลที่ไหลผ่านกลางพื้นที่จากทิศใต้ – เหนือ ทำให้อำเภอโชคชัยมีพื้นที่เหมาะแก่การเกษตรกรรม ทำนาข้าว ประกอบกับมีเขื่อนระบายน้ำเข้ามาในพื้นที่ 3 เขื่อน จึงสามารถทำนาได้ 2 ครั้ง/ปี เพิ่มรายได้และฐานะทางเศรษฐกิจความเป็นอยู่เป็นอย่างดี นอกจากนี้พื้นที่เป็นจุดเชื่อมต่อภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง มีโรงงานอุตสาหกรรมขนาดใหญ่หลายแห่งมาตั้งในพื้นที่ ทำให้ประชาชนมีอาชีพ มีรายได้ ไม่อพยพย้ายถิ่นฐาน- อำเภอโชคชัยมีพื้นที่การเกษตรทั้งสิ้น 166,350 ไร่ ครอบครัวเกษตรกร จำนวน 9,444 ครอบครัว 

การปศุสัตว์
	
การอุตสาหกรรม

**สถานที่น่าสนใจ**
 ตลาดเครื่องปั้นดินเผาด่านเกวียน- หมู่บ้านเครื่องปั้นดินเผาด่านเกวียน- สวนมะนาวด่านเกวียน- ศูนย์หัตถกรรมทองเหลืองบ้านบิง- ปราสาทพะโค- ปราสาทสระเพลง- ปราสาทบ้านปรางค์ ตำบลพลับพลา- ปราสาทบึงไทย(เศษชิ้นส่วนปราสาทที่วัดบึงไทย) - วัดด่านเกวียน- วัดโบสถ์คงคาล้อม- วัดนอก- วัดใหม่สระปทุม- วัดศีพุทราราม- วัดบิง- บึงกระโทก- บึงพระ- ไทรทองเทพนิมิตร- หมู่บ้านหินทราย บ้านหนองโสน- ตลาดไนท์พาซ่า- บริษัท สยามโกลบอลเฮ้าส์ จำกัดสาขาโชคชัย

**โรงเรียนมัธยมศึกษา**
 โรงเรียนโชคชัยสามัคคี- โรงเรียนด่านเกวียนวิทยา- โรงเรียนดอนไพลพิทยาคม

**สถาบันอุดมศึกษา**
 มหาวิทยาลัยรามคำแหง (วิทยบริการเฉลิมพระเกียรติจังหวัดนครราชสีมา)- วิทยาลัยพิชญบัณฑิต นครราชสีมา

**สถาบันอาชีวะศึกษา**
 วิทยาลัยเทคนิคสุรนารี

**อ้างอิง**
ชโคชัย