ชั้นเซฟาโลพอด

เซฟาโลพอด (cephalopod) เป็นสมาชิกของมอลลัสกาในชั้น เซฟาโลโพดา (Cephalopoda; จากรูปพหุพจน์กรีก κεφαλόποδες, kephalópodes; "หัว-เท้า") เช่น หมึกกล้วย, หมึกสาย, หมึกกระดอง หรือหอยงวงช้าง สัตว์น้ำเหล่านี้มีร่างกายสมมาตรแบบครึ่งซีก หัวที่โดดเด่น และชุดแขนหรือหนวด (muscular hydrostat) ที่ดัดแปลงจากส่วนเท้ามอลลัสกาแบบดั้งเดิม ชาวประมงบางส่วนเรียกเซฟาโลพอดเป็น "inkfish" เนื่องจากพวกมันสามารถพ่นหมึกออกมาได้ การศึกษาเซฟาโลพอดอยู่ในสาขาของสังขวิทยาที่มีชื่อว่า teuthology

**จำนวน**
มีชนิดเซฟาโลพอดแบบขยายมากกว่า 800 ชนิด แม้ว่าจะยังมีการระบุถึงชนิดใหม่ต่อไป โดยมีการระบุชนิดที่สูญพันธุ์ประมาณ 11,000 ชนิด แม้ว่าร่างกายที่นิ่มของเซฟาโลพอดจะทำให้การกลายเป็นฟอสซิลเป็นไปได้ไม่ง่าย
เซฟาโลพอดสามารถพบได้ในมหาสมุทรทุกแห่งบนโลก ไม่มีชนิดใดที่อาศัยในน้ำจืดได้ แต่ Lolliguncula brevis ที่พบในอ่าวเชซาพีกเป็นข้อยกเว้นบางส่วน เนื่องจากสามารถอาศัยในน้ำกร่อยได้ คาดว่าเซฟาโลพอดไม่สามารถอาศัยในน้ำจืดได้ด้วยข้อจำกัดทางชีวเคมีหลายประการ และในช่วง >400 ล้านปีที่มีชีวิตอยู่ พวกมันก็ไม่เคยเข้าไปอาศัยอยู่ในบริเวณที่เป็นน้ำจืดสมบูรณ์เลย

**การจัดจำแนก**
ไฟล์:Nautilus-JB-01.jpg|thumb|230px|หอยงวงช้างมุก (Nautilus pompilius)
ไฟล์:HPIM1795.JPG|thumb|230px|หมึกกระดองธรรมดา (Sepia officinalis)
ไฟล์:Sepiola atlantica.jpg|thumb|230px|หมึกการ์ตูนแอตแลนติก (Sepiola atlantica)
ไฟล์:Loligo vulgaris.jpg|thumb|230px|หมึกกล้วยยุโรป (Loligo vulgaris)
ไฟล์:Octopus vulgaris2.jpg|thumb|230px|หมึกสายธรรมดา (Octopus vulgaris)
การจัดจำแนกดังรายชื่อข้างล่างนี้ (รวมไปถึงบทความของสัตว์ในกลุ่มเซฟาโลพอด) เป็นไปตาม  การจัดจำแนกของเซฟาโลพอด (Current Classification of Recent Cephalopoda) date=2006-01-01  (พ.ค. 2544)  รวมไปถึงฟอซซิลจากหลายแหล่ง ในวงเล็บหมายถึงกลุ่มที่สูญพันธุ์ไปแล้ว
ชั้น Cephalopoda- ชั้นย่อย Nautiloidea: เซฟาโลพอดทุกชนิดยกเว้นแอมโมนอยด์และโคลอยด์
** (อันดับ Plectronocerida): บรรพบุรุษของเซฟาโลพอดจากยุคแคมเบรียน
** (อันดับ Ellesmerocerida): รวมบรรพบุรุษของเซฟาโลพอดยุคหลัง
** (อันดับ Endocerida)
** (อันดับ Actinocerida)
** (อันดับ Discosorida)
** (อันดับ Pseudorthocerida)
** (อันดับ Tarphycerida)
** (อันดับ Oncocerida)
** อันดับ Nautilida: หอยงวงช้างและฟอซซิล
** (อันดับ Orthocerida)
** (อันดับ Ascocerida)
** (อันดับ Bactritida): รวมบรรพบุรุษของแอมโมนอยด์และโคลอยด์- (ชั้นย่อย Ammonoidea): แอมโมไนต์และอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องที่สญพันธุ์ไปแล้ว
** (อันดับ Goniatitida)
** (อันดับ Ceratitida)
** (อันดับ Ammonitida): แอมโมไนต์แท้- ชั้นย่อย Coleoidea
** (Cohort Belemnoidea): เบเลมไนต์และอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องที่สญพันธุ์ไปแล้ว
*** (Genus Jeletzkya)
*** (อันดับ Aulacocerida)
*** (อันดับ Phragmoteuthida)
*** (อันดับ Hematitida)
*** (อันดับ Belemnitida)
** Cohort Neocoleoidea
*** อันดับใหญ่ Decapodiformes (รู้จักกันในชื่อ Decabrachia หรือ Decembranchiata)
**** (?อันดับ Boletzkyida) 
**** อันดับ Spirulida: Ram's Horn Squid
**** อันดับ Sepiida: cuttlefish
**** อันดับ Sepiolida: pygmy, bobtail และ bottletail squid
**** อันดับ Teuthida: หมึกกล้วย
*** อันดับใหญ่ Octopodiformes (รู้จักกันในชื่อ Vampyropoda)
**** อันดับ Vampyromorphida: Vampire Squid
**** อันดับ Octopoda: หมึกยักษ์

**การจัดจำแนกของ Shevyrev**
Shevyrev (2005) แนะนำให้แบ่งเป็นแปดชั้นย่อย ส่วนใหญ่ประกอบด้วยหลายสายพันธุ์รวมไปถึงฟอสซิลจำนวนมาก แม้ว่าจะมีการวิจารณ์การจัดอันดับแบบนี้ว่าไม่มีเหตุผล ขาดหลักฐาน และอิงจากการตีความเอกสารอื่นผิด ๆ
ชั้น Cephalopoda Cuvier 1795- ชั้นย่อย Ellesmeroceratoidea Flower 1950
**อันดับ Plectronocerida
**อันดับ Protactinocerida
**อันดับ Yanhecerida
**อันดับ Ellesmerocerida- ชั้นย่อย Endoceratoidea Teichert, 1933
**อันดับ Endocerida
**อันดับ Intejocerida- ชั้นย่อย Actinoceratoidea Teichert, 1933
** อันดับ Actinoceratoidea- ชั้นย่อย Nautiloidea Agassiz, 1847
** อันดับ Basslerocerida
** อันดับ Tarphycerida
** อันดับ Lituitida
** อันดับ Discosorida
** อันดับ Oncocerida
** อันดับ Nautilida- ชั้นย่อย Orthoceratoidea Kuhn, 1940
** อันดับ Orthocerida
** อันดับ Ascocerida
** อันดับ Dissidocerida
** อันดับ Bajkalocerida- ชั้นย่อย Bactritoidea Shimansky, 1951- ชั้นย่อย Ammonoidea Zittel, 1884- ชั้นย่อย Coleoidea Bather, 1888

**อ้างอิง**

**อ่านเพิ่ม**
issue=11  A comprehensive overview of Paleozoic cephalopods.- isbn=978-0-8053-6566-5 - Felley, J., Vecchione, M., Roper, C. F. E., Sweeney, M. & Christensen, T., 2001–2003: Current Classification of Recent Cephalopoda.  National Museum of Natural History: Department of Systematic Biology: Invertebrate Zoology: Cephalopodsfix-attempted=yes - isbn=978-0226459561- N. Joan Abbott, Roddy Williamson, Linda Maddock. Cephalopod Neurobiology. Oxford University Press, 1995. 0-19-854790-0- Marion Nixon & John Z. Young. The brains and lives of Cephalopods. Oxford University Press, 2003. 0-19-852761-6- Hanlon, Roger T. & John B. Messenger.  Cephalopod Behaviour. Cambridge University Press, 1996. 0-521-42083-0- Martin Stevens & Sami Merilaita. Animal camouflage: mechanisms and function. Cambridge University Press, 2011. 0-521-19911-5- doi=10.1098/rstb.1996.0090- Classification key to modern cephalopods: ftp://ftp.fao.org/docrep/fao/009/a0150e/a0150e03.pdffix-attempted=yes 

**แหล่งข้อมูลอื่น**
 Fish vs. Cephalopods- TONMO.COM – The Octopus News Magazine Online – cephalopod articles and discussion- Scientific American: Can a Squid Fly Out of the Water?- Roger Hanlon's Seminar: "Rapid Adaptive Camouflage and Signaling in Cephalopods"- Deep Sea Dwelling Bristle Worms

หมวดหมู่:สัตว์ที่เปลี่ยนสีได้