ตำบลมหาวัน

มหาวัน เดิมเป็นหมู่บ้านหมู่หนึ่งของ ตำบลแม่กุ อำเภอแม่สอด มีผู้มาอยู่คนแรก ชื่อ นายมหาวัน ไม่ปรากฏนามสกุล ประมาณ พ.ศ. 2522 แยกตำบลจากแม่กุเป็นมหาวัน มีกำนันคนแรกชื่อนายแรด ก้อนจะรา ถัดมานายณรงค์ ห้วยผัด เป็นกำนันคนที่ 2 และกำนันคนปัจจุบัน คือ นายจำเนตร อุดทา ต่อมาได้ยกฐานะจากสภาตำบลมหาวันเป็นองค์การบริหารส่วนตำบลมหาวัน เมื่อวันที่ 11 เมษายน พ.ศ. 2540 มีหมู่บ้านในปัจจุบันทั้งหมด 12 หมู่บ้าน
พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นภูเขา จำนวนพื้นที่ทั้งหมด 99,394 ไร่ มีพื้นที่ราบ 34,787 ไร่ หรือร้อยละ 35 และเป็นภูเขา 64,606 ไร่ หรือร้อยละ 65 มีพื้นที่ติดต่อชายแดนกับประเทศประเทศพม่า ระยะทาง 7 กิโลเมตร

**ชื่อตำบล**
ชื่อ "มหาวัน" นั้น มาจากชื่อของผู้มาอยู่คนแรก ชื่อ นายมหาวัน ไม่ปรากฏนามสกุล
จากชื่อ "มหาวัน" พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 ได้ให้ความหมายไว้ดังนี้
มหา 1 (ว.) ใหญ่, ยิ่งใหญ่, มักใช้เป็นส่วนหน้าของสมาส บางทีก็ลดรูปเป็น มห เช่น มหรรณพ มหัทธนะ มหัศจรรย์.
มหา 2 (น.) สมณศักดิ์ที่ใช้นำหน้าชื่อภิกษุผู้ที่สอบไล่ได้ตั้งแต่เปรียญธรรม 3 ประโยคขึ้นไป.
วัน 1 (น.) ระยะเวลา 24 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่งถึงย่ำรุ่ง หรือตั้งแต่เที่ยงคืนถึงเที่ยงคืน เช่น วันเฉลิมพระชนมพรรษาหยุดราชการ 1 วัน, ระยะเวลา 12 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่งถึงย่ำค่ำ, เรียกว่า กลางวัน, มักเรียกสั้น ๆ ว่า วัน, ระยะเวลา 12 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำค่ำถึงย่ำรุ่ง เรียกว่า กลางคืน, มักเรียกสั้น ๆ ว่า คืน, เช่น เขาไปสัมมนาที่พัทยา 2 วัน 1 คืน, ช่วงเวลากลางวัน เช่น เช้าขึ้นมาก็รีบไปทำงานทุกวัน; (กฎ) เวลาทำการตามที่ได้กำหนดขึ้นโดยกฎหมาย คำสั่งศาล หรือระเบียบข้อบังคับ หรือเวลาทำการตามปรกติของกิจการนั้นแล้วแต่กรณี (ใช้ในทางคดีความ ในทางราชการ หรือทางธุรกิจการค้า และการอุตสาหกรรม).
วัน 2 (น.) แมลงวัน. (ดู แมลงวัน ที่ แมลง).
วัน 3 (น.) ป่าไม้, ดง, เช่น อัมพวัน คือ ป่ามะม่วง. (ป. วน).

**ประวัติศาสตร์และพัฒนาการ**
ตำบลมหาวันเดิมเป็นหมู่บ้านหนึ่งอยู่ในตำบลแม่กุ อำเภอแม่สอด โดยมีผู้มาตั้งถิ่นฐานอยู่อาศัยคนแรก ชื่อ นายมหาวัน ไม่ปรากฏนามสกุล
เมื่อประมาณปี พ.ศ. 2422 ชาวบ้านได้อาศัยอยู่บริเวณลำห้วยแม่โกนเกน แรกเริ่มมีประชากรทั้งสิ้น 15 ครอบครัว และเมื่อปี พ.ศ. 2524 มีการแยกจากตำบลแม่กุออกเป็นตำบลมหาวัน และมีกำนันคนแรกชื่อ นายแรด ก้อนจะรา คนที่สองชื่อ นายณรงค์ ห้วยผัด กำนันคนปัจจุบัน คือ นายจำเนตร อุดทา และได้ยกฐานะจากสภาตำบลมหาวันเป็นองค์การบริหารส่วนตำบลมหาวัน เมื่อวันที่ 11 เมษายน พ.ศ. 2540 โดยนายณรงค์ ห้วยผัด เป็นประธานกรรมการบริหารส่วนตำบลมหาวันคนแรก และเปลี่ยนเป็นตำแหน่งนายกองค์การบริหารส่วนตำบลมหาวัน เมื่อวันที่ 18 มิถุนายน พ.ศ. 2546 ปัจจุบันนายสุรพล โปทาคำ เป็นนายกองค์การบริหารส่วนตำบลมหาวัน

**ที่ตั้งและอาณาเขต**
ตำบลมหาวัน ตั้งอยู่ทางทิศใต้ของอำเภอแม่สอด ศูนย์กลางตำบล คือ หมู่ที่ 5 บ้านห้วยไม้แป้น ตำบลมหาวัน อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก โดยแยกขวาจากถนนสายแม่สอด-อุ้มผาง (ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1090) กิโลเมตรที่ 17 ตำบลมหาวันห่างจากตัวอำเภอแม่สอด 20 กิโลเมตร และห่างจากจังหวัดตากประมาณ 101 กิโลเมตร มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง เรียงตามเข็มนาฬิกา ดังนี้- ทิศเหนือ ติดต่อกับตำบลแม่กุ ตำบลพะวอ อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก
โดยมีแนวเขตระหว่างประเทศไทยกับประเทศพม่า จากลำห้วยแม่กุหลวง แม่น้ำเมย บริเวณพิกัด เอ็มยู 553356 ไปทางทิศตะวันออก ไปตามลำห้วยผักแล้งผ่านทุ่งนา ถึงจุดตัดถนนสายเอเชียแม่สอด-อุ้มผาง บริเวณพิกัด เอ็มยู 599346 ไปทางทิศตะวันออกผ่านดอยม่อนหินเหล็กไฟ พิกัดเอ็มยู 650341 ไปทางทิศตะวันออกผ่านพิกัดเอ็มยู 690341, 700337 และ710337 ไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ตามแนวสันปันน้ำโกซ่อง สิ้นสุดที่ลำห้วยผัดกูด บริเวณพิกัด เอ็มยู 7453369 ไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ ตามแนวลำห้วยผัดกูดและลำห้วยซุกกะรีสิ้นสุดที่ลำห้วยซุกกะรี ที่จุดพิกัด 766362 ระยะทางทิศเหนือประมาณ 24 กิโลเมตร- ทิศตะวันออก ติดต่อกับตำบลคีรีราษฎร ตำบลช่องแคบ อำเภอพบพระ และตำบลพระวอ อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก
โดยมีแนวเขตเริ่มต้นจากขุนห้วยซุกกะรีบริเวณพิกัด เอ็มยู 766362ไปทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ ตามแนวสันเขาปันน้ำ สิ้นสุดที่ขุนห้วยแม่โกนเกนบริเวณพิกัด เอ็มยู 726310 รวม ระยะทางด้านทิศตะวันออกประมาณ 7 กิโลเมตร- ทิศใต้ ติดต่อตำบลช่องแคบ อำเภอพบพระ จังหวัดตาก
โดยมีเขตเริ่มจากขุนห้วยแม่โกนเกน บริเวณพิกัดเอ็มยู 726310 ไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ ตามแนวกึ่งกลางห้วยแม่โกนเกน ถึงที่จุดพิกัด เอ็มยู 696298 ไปทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ ตามแนวลำห้วยแม่โกนเกน ผ่านจุดตัดถนนสายเอเชียแม่สอด-อุ้มผาง ที่จุดพิกัด เอ็มยู 619280 ไปตามลำห้วยแม่โกนเกน ผ่านดอยปางโจ๊ก สิ้นสุดที่แนวแดนระหว่างประเทศไทยกับประเทศพม่าพิกัด เอ็มยู 574285 ระยะทางประมาณ 18 กิโลเมตร- ทิศตะวันตก ติดต่อกับประเทศประเทศพม่า
โดยมีแม่น้ำเมยเป็นเส้นกั้นพรมแดน ระยะทางด้านทิศตะวันตกประมาณ 7 กิโลเมตร
มีระยะทางห่างจากตัวเมืองสำคัญ ๆ ดังนี้- กรุงเทพมหานคร ประมาณ 529 กิโลเมตร- อำเภอเมืองตาก และจังหวัดตาก ประมาณ 101 กิโลเมตร- เมืองเมียวดี ประเทศพม่า ประมาณ 27 กิโลเมตร- ตำบลแม่สอด ประมาณ 20 กิโลเมตร- ตำบลแม่กุ ประมาณ 10 กิโลเมตร- ตำบลพะวอ ประมาณ 45 กิโลเมตร- ตำบลแม่ตาว ประมาณ 25 กิโลเมตร- ตำบลแม่กาษา ประมาณ 40 กิโลเมตร- ตำบลท่าสายลวด ประมาณ 26 กิโลเมตร- ตำบลแม่ปะ ประมาณ 25 กิโลเมตร- ตำบลด่านแม่ละเมา ประมาณ 45 กิโลเมตร- ตำบลพระธาตุผาแดง ประมาณ 17 กิโลเมตร

**ลักษณะทางภูมิศาสตร์และลักษณะภูมิอากาศ**
ลักษณะภูมิประเทศเป็นที่สูงลาดชันจากทิศตะวันออกลงมาทิศตะวันตกและ มีพื้นที่ติดกับแม่น้ำเมย และประเทศประเทศพม่า มีลักษณะทางภูมิศาสตร์ 2 ลักษณะ คือ- ลักษณะที่ 1 เป็นภูเขาสูง ซึ่งเป็นป่าต้นน้ำลำธารเป็นหมู่บ้านของชาวไทยภูเขาเผ่าม้ง และเผ่ากะเหรี่ยง- ลักษณะที่ 2 เป็นพื้นที่ราบ ซึ่งเป็นหมู่บ้านของชาวไทยพื้นราบ สภาพเศรษฐกิจทางด้านสังคมจึงแตกต่างกัน

**เนื้อที่**
ตำบลมหาวันมีเนื้อที่ประมาณ 159.03 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 99,394 ไร่

**เขตการปกครอง**
ตำบลมหาวันมีหมู่บ้านทั้งหมด 12 หมู่บ้าน คือ
# หมู่ที่ 1 บ้านมหาวัน
# หมู่ที่ 2 บ้านใหม่แม่โกนเกน
# หมู่ที่ 3 บ้านม่อนหินเหล็กไฟ
# หมู่ที่ 4 บ้านแม่โกนเกน
# หมู่ที่ 5 บ้านห้วยไม้แป้น
# หมู่ที่ 6 บ้านเจดีย์โคะ
# หมู่ที่ 7 บ้านเจดีย์โคะใหม่
# หมู่ที่ 8 บ้านห้วยน้ำขุ่น
# หมู่ที่ 9 บ้านห้วยมหาวงศ์
# หมู่ที่ 10 บ้านเจดีย์โคะเหนือ
# หมู่ที่ 11 บ้านพบพระน้อย
# หมู่ที่ 12 บ้านปางวัว

**การปกครองส่วนท้องถิ่น**
ตำบลมหาวันมีหมู่บ้านอยู่ในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลมหาวันเต็มทั้งหมู่บ้าน มีจำนวน 12 หมู่บ้าน

**องค์การปกครองส่วนท้องถิ่น**
การปกครองในตำบลมหาวัน มีฐานะเริ่มแรกเป็นสภาตำบลมหาวัน ต่อมาได้ยกฐานะจากสภาตำบลมหาวันเป็นองค์การบริหารส่วนตำบลมหาวัน เมื่อวันที่ 11 เมษายน พ.ศ. 2540- องค์การบริหารส่วนตำบลมหาวัน หรืออบต.มหาวัน ในปัจจุบันจึงรับผิดชอบบริหารงานของตำบลมหาวันทั้งตำบล มีหมู่บ้านในปัจจุบันทั้งหมด 12 หมู่บ้าน

**จำนวนประชากร**
จำนวนประชากรในเขตตำบลมหาวัน หรืออบต.มหาวันมีจำนวน 14,364 คน (พ.ศ. 2552) เฉลี่ยความหนาแน่นของประชากร ประมาณ 90.33 คน/ ตารางกิโลเมตร และมีจำนวนหลังคาเรือน 3,346 หลังคาเรือน
จำนวนประชากรทั้งสิ้น 14,364 คน- เป็นชาย 7,293 คน- เป็นหญิง 7,071 คน- ความหนาแน่นเฉลี่ย 90.33 คน/ ตารางกิโลเมตร

**สภาพทางเศรษฐกิจ**
 อาชีพ
# เกษตรกร 97 %
# ค้าขาย 2 %
# ประกอบอาชีพอื่น 1 %
** อาชีพหลัก ทำนา, ทำไร่, ทำสวน และค้าขายไม้สัก
** อาชีพเสริม ร่วมกันผลิตแชมพู และสานเข่งไม้ไผ่- หน่วยธุรกิจในเขตตำบลมหาวัน หรืออบต.มหาวัน
# ธนาคาร - แห่ง
# โรงแรม - แห่ง
# ปั๊มน้ำมันและก๊าซ 1 แห่ง
# โรงงานอุตสาหกรรม - แห่ง
# โรงสี 5 แห่ง

**สภาพทางสังคม**
 สถานศึกษา
# โรงเรียนประถมศึกษา 4 แห่ง
# โรงเรียนมัธยมศึกษา 2 แห่ง
# โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน (ตชด.) 1 แห่ง
# ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก 6 แห่ง
# โรงเรียนอาชีวศึกษา - แห่ง
# โรงเรียน/ สถาบันชั้นสูง - แห่ง
** ที่อ่านหนังสือพิมพ์ประจำหมู่บ้าน/ห้องสมุดประชาชน 12 แห่ง- สถาบันและองค์กรทางศาสนา
# วัด/ สำนักสงฆ์ 9 แห่ง
# มัสยิด - แห่ง
# ศาลเจ้า - แห่ง
# โบสถ์ 4 แห่ง- สาธารณสุข
# โรงพยาบาลของรัฐ - แห่ง
# สถานีอนามัยประจำตำบล/ หมู่บ้าน 3 แห่ง
# สถานพยาบาลเอกชน - แห่ง
# ร้านขายยาแผนปัจจุบัน 3 แห่ง
# อัตราการมีและใช้ส้วมราดน้ำ ร้อยละ 99- ความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน
# สถานีตำรวจ - แห่ง
# สถานีดับเพลิง - แห่ง

**ด้านโครงสร้างพื้นฐาน**
 การคมนาคม
ถนนสายสำคัญ ๆ เป็นถนนลาดยาง จำนวน 5 สาย ได้แก่
# สายห้วยไม้แป้น-แม่โกนเกน ระยะทางประมาณ 4 กิโลเมตร ใช้การได้ดี
# สายแม่กุหลวง-ผารู ระยะทางประมาณ 5 กิโลเมตร ใช้การได้ดี
# สายแม่สอด-อุ้มผาง แนวใหม่ ระยะทางประมาณ 5 กิโลเมตร ใช้การได้ดี
# สายแม่สอด-อุ้มผาง กิโลเมตรที่ 14-28 ระยะทางประมาณ 14 กิโลเมตร ใช้การได้ดี
# สายห้วยไม้แป้น-ช่องแคบ ระยะทางประมาณ 10 กิโลเมตร ใช้การได้ดี- การโทรคมนาคม
# ที่ทำการไปรษณีย์โทรเลข - แห่ง
# สถานีโทรคมนาคมอื่น ๆ - แห่ง- การไฟฟ้า
# จำนวนหมู่บ้านที่มีไฟฟ้าใช้ จำนวน 12 หมู่บ้าน
# จำนวนประชากรที่ใช้ไฟฟ้า จำนวน 3,346 ครอบครัว- โทรศัพท์
# จำนวนบ้านที่มีโทรศัพท์ จำนวน 1,500 หลังคาเรือน คิดเป็นร้อยละ 45.00 ของจำนวนหลังคาเรือน
# จำนวนโทรศัพท์เคลื่อนที่ จำนวน - หมายเลข- แหล่งน้ำธรรมชาติ
# ลำน้ำ, ลำห้วย 4 สาย
# บึง, หนอง และอื่น ๆ - แห่ง- แหล่งน้ำสร้างขึ้น
# ฝาย 5 แห่ง
# บ่อน้ำตื้น 16 แห่ง
# บ่อโยก 9 แห่ง
# อื่น ๆ (ระบุ) - แห่ง

**ข้อมูลอื่น ๆ**
 ทรัพยากรธรรมชาติในพื้นที่
# น้ำตกธารารักษ์ หรือน้ำตกเจดีย์โคะ หรือน้ำตกผาชัน ตั้งอยู่หมู่ที่ 6 บ้านเจดีย์โคะ บริเวณกิโลเมตรที่ 24 สายแม่สอด-อุ้มผาง ห่างจากอำเภอแม่สอด ระยะทางประมาณ 26 กิโลเมตร ใช้เวลาเดินทางประมาณ 30 นาที เป็นสถานที่ท่องเที่ยวและสถานที่พักผ่อนที่สวยงามแห่งหนึ่งของตำบลมหาวัน
# สวนป่าไม้แม่โกนเกน-พบพระ ตั้งอยู่ระหว่างหมู่ที่ 1, 8 และหมู่ที่ 11
# แม่น้ำเมย ตั้งอยู่หมู่ที่ 2, 4 และหมู่ที่ 9 ตำบลมหาวัน เป็นสถานที่ท่องเที่ยวและพักผ่อน มีหาดทรายที่กว้างและขาวสะอาด- มวลชนจัดตั้ง
# ลูกเสือชาวบ้าน 3 รุ่น 326 คน
# ไทยอาสาป้องกันชาติ 1 รุ่น 165 คน
# กองหนุนเพื่อความมั่นคงของชาติ 1 รุ่น 192 คน
# ชุดรักษาความปลอดภัย 1 รุ่น 213 คน
# อื่น ๆ - รุ่น - คน

**การคมนาคม**
เส้นทางการคมนาคม การเดินทางเข้าสู่ตำบลมหาวันจากตัวจังหวัดตากใช้เส้นทางสายตาก-แม่สอด (ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 12) ถึงวงเวียนกลางเมืองแม่สอด (วงเวียนใหญ่, แยกอุ้มผาง) ระยะทางประมาณ 84 กิโลเมตร เล้วเลี้ยวซ้ายไปตามถนนแม่สอด-อุ้มผาง ระยะทางประมาณ 20 กิโลเมตร ถึงบ้านห้วยไม้ หมู่ที่ 5 แล้วเลี้ยวขวาเข้าสู่ตำบลมหาวัน ระยะทางประมาณ 4 กิโลเมตร รวมระยะทางจากตัวจังหวัดตาก ประมาณ 108 กิโลเมตร

**ทางบก**
ถนนสายสำคัญ ๆ เป็นถนนลาดยาง จำนวน 5 สาย ได้แก่
# ถนนสายห้วยไม้แป้น-แม่โกนเกน ระยะทางประมาณ 4 กิโลเมตร ใช้การได้ดี
# ถนนสายแม่กุหลวง-ผารู ระยะทางประมาณ 5 กิโลเมตร ใช้การได้ดี
# ถนนสายแม่สอด-อุ้มผาง แนวใหม่ ระยะทางประมาณ 5 กิโลเมตร ใช้การได้ดี
# ถนนสายแม่สอด-อุ้มผาง หรือทางหลวงแผ่นดินหมาลเลข 1090 กิโลเมตรที่ 14-28 ระยะทางประมาณ 14 กิโลเมตร ใช้การได้ดี
# ถนนสายห้วยไม้แป้น-ช่องแคบ ระยะทางประมาณ 10 กิโลเมตร ใช้การได้ดี

**สถานที่สำคัญของตำบล**
# น้ำตกธารารักษ์ เป็นน้ำตกที่สูงชันมีความสวยงามตามธรรมชาติ แต่ไม่ได้รับการพัฒนาเท่าที่ควร การเดินทางใช้ถนนสายแม่สอด-อุ้มผาง เลี้ยวซ้ายบริเวณหมู่ 6 บ้านเจดีย์โคะ ประมาณ 0.5 กิโลเมตร
# ถ้ำสีฟ้า
# ตลาดสดผักผลไม้ จากไร่เกษตรกร เป็นศูนย์สินค้าชุมชนด้านผักสด ผลไม้สด และเป็นสถานที่เกษตรกรนำพืชผักผลไม้จากไร่มาจำหน่ายบริเวณสองข้างทาง สินค้าที่ขาย เช่น กะหล่ำปลี, พริก, มะเขือเทศ ฯลฯ
# วัดสุวรรณบรรพต, ห้วยไม้แป้น และวัดมหาวงศ์
# องค์การบริหารส่วนตำบลมหาวัน
# สถานีอนามัยแม่โกนแกน, ห้วยไม้แป้น และเจดีย์โค๊ะ
# ป่าไม้

**อ้างอิง**
 รายงานประจำปีตำบลมหาวัน พ.ศ. 2552

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  จังหวัดตาก date=2019-12-23 -  ไทยตำบล ดอตคอม date=2007-03-25 
มหาวัน
มหาวัน