เทวสถานโรมัน

ไฟล์:TempleOfHercules-ForumBoarium.jpg|thumb|260px|เทวสถานเฮอร์คิวลีสวิคเตอร์ไม่ไกลจากโรงละครมาร์เชลโลในกรุงโรม (เทวสถานโรมันแบบกรีก)
เทวสถานโรมัน (Roman temple หรือ Fanum) ในความเชื่อเดิมในเรื่องที่เกี่ยวกับลัทธิเพกันโรมันผู้ถือปฏิบัติมักจะทำการสักการะที่เทวสถาน การสังเวยมักจะทำกันบนแท่นบูชาภายนอกเทวสถานที่ทำให้ง่ายต่อการทำความสะอาด และสามารถรับผู้เข้าร่วมพิธีได้มากกว่า เทวสถานโรมันจะมีขนาดไม่ใหญ่นักและจะเป็นสิ่งก่อสร้างที่ใช้เป็นที่ตั้งของรูปสลักของเทพประจำลัทธินิยมในห้องหลักที่เรียกว่า “cella” (เซลลา) เซลลาเองก็อาจจะมีแท่นบูชาขนาดเล็กสำหรับจุดธูป หลังเซลลาก็จะเป็นห้องเดียวหรือหลายห้องที่ใช้โดยผู้เข้าร่วมพิธีสำหรับเก็บเครื่องไม้เครื่องมือหรือสิ่งที่จะถวายเทพ

**เทวสถาน**
ชาวโรมันจะทำการสักการะ, สวดมนต์, ถวายสิ่งสักการะ และ ทำการสังเวยต่อเทพเจ้ากันที่เทวสถาน เทพ/เทพีองค์สำคัญๆ ก็ได้แก่:
# เทพจูปิเตอร์ - ราชาแห่งเทพเจ้า, เทพเจ้าแห่งฝน, ฟ้าร้อง และ สายฟ้า
# เทพีจูโน- ราชินีแห่งเทพเจ้า, เทพเจ้าแห่งสตรีและการให้กำเนิด
# เทพเนปจูน- เทพเจ้าแห่งทะเล/พายุ
# เทพพลูโต- เทพเจ้าแห่ง underworld
# เทพอพอลโล- เทพเจ้าแห่งการพยากรณ์
# เทพมาร์ส- เทพเจ้าแห่งการสงคราม
# เทพีวีนัส- เทพีแห่งความรักและความงาม
# เทพเมอร์คิวรี- ผู้สื่อสาส์นของพระเจ้า และ เทพเจ้าแห่งการค้าและการโจรกรรม
# เทพแซทเทิร์น- พ่อของเทพจูปิเตอร์
# เทพยูเรนัส- พ่อของเทพแซทเทิร์น
# เทพีไดแอนนา- เทพีแห่งการล่าสัตว์
# คิวปิด- เทพเจ้าแห่งความรัก และลูกของเทพีวีนัส
ชาวโรมันใช้คำภาษาลาติน “ฟานุม” (fanum) ที่แปลว่า “บริเวณศักดิ์สิทธิ์” สำหรับสถานที่สำหรับลัทธินิยมอื่นที่ไม่มีเทวสถาน เช่นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ในสมัยแรก เช่นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์สำหรับไดแอนา เนโมเรนซิส หรือที่เรียกกันว่า “ไดแอนาแห่งป่าเขา” และ เทวสถานที่มิได้เป็นของเทพทางการของโรมัน- คำว่า “ฟานุม” ตรงกับคำวิเศษณ์ “fanaticus” หรือในปัจจุบันมาแผลงเป็นคำว่า “fanatic” ที่แปลว่า “ความหลงใหลคลั่งไคล้” ซึ่งยังมีความหมายที่สะท้อนถึงความรู้สึกไม่ยอมรับศาสนาที่ต่างจากศาสนาทางการโดยชาวโรมัน แต่กระนั้นลัทธินิยมที่นำเข้ามาจากนอกจักรวรรดิโรมันบางลัทธิโดยเฉพาะจากบ้านเมืองที่โรมันไปพิชิตมาเช่นจากจักรวรรดิเปอร์เซีย หรือ อียิปต์ เช่นไอสิสก็มาเป็นที่นิยมนับถือกันในจักรวรรดิโรมัน ที่จะมีเทวสถานอันหรูหราเป็นของตนเอง เช่นเทวสถานไอสิส และ เซราพิสในแคมพัสมาร์เชียส (Campus Martius) ที่สร้างโดยใช้วัสดุจากอียิปต์ และ ลักษณะโครงสร้างแบบอียิปต์ ซึ่งเป็นการสะท้อนให้เห็นถึงภาวะวิวิธพรรณ ของเทวสถานทางศาสนาของโรมันตอนปลาย- คำว่า “ฟานุม” กลามมาเป็นส่วนหนึ่งของชื่อสถานที่ของโรมันเช่น ฟานุมโวลทุมแน, ฟานุมมาร์ทิส หรือ ฟานุมฟอร์ชูแน- เทวสถานเหล่านี้มายุบหายไปเกือบหมดสิ้นพร้อมกับลัทธิเพกันในสมัยคริสเตียนยุคแรก และเมื่อคริสต์ศาสนาได้รับการประกาศให้เป็นศาสนาทางการของจักรวรรดิ คำว่าเทวสถานก็เลือนหายไปเป็นคริสต์ศาสนสถานของคริสเตียนแทนที่

**รายชื่อเทวสถานโรมัน**
เทวสถานและที่ตั้งภายในโรมันโบราณ- แพนธีอัน - เทวสถานสำหรับปวงเทพ (Pantheon) ในแคมพัสมาร์เชียส- เทวสถานแห่งอันโตนินัสและฟาอัสตินา - ฟอรุมโรมัน- เทวสถานอพอลโลพาลาทินัส - เนินพาเลไทน์- เทวสถานอพอลโลโซซิอานัส - ใกล้โรงละครมาร์เซลลัส- เทวสถานเบลโลนา, โรม - ใกล้โรงละครมาร์เซลลัส- เทวสถานซีซาร์ - ฟอรุมโรมัน- เทวสถานคาสเตอร์และพอลลักซ์ - ฟอรุมโรมัน- เทวสถานคองคอร์ด - ฟอรุมโรมัน- เทวสถานไซเบเล (มันยามาเทอร์) - เนินพาเลไทน์- เทวสถานดิวัส ออกัสตัส หลังบาซิลิกาจูเลีย- เทวสถานเฮเดรียน - แคมพัสมาร์เชียส- เทวสถานเฮอร์คิวลีส- เทวสถานไอซิสและเซราพิส - แคมพัสมาร์เชียส - เทวสถานแจนัส (ฟอรุมโรมัน)- เทวสถานจูโน โมเนตา - เนินคาปิโตลิเน- เทวสถานจูปิเตอร์ (เนินคาปิโตลิเน) - เนินคาปิโตลิเน- เทวสถานมาร์ส อุลทอร์ - ฟอรุมออกัสตัส- เทวสถานมิเนอร์วาเมดิคา (นิมเฟียม) - เดิมอยู่ในฟอรุมทรานซิทอรุม- เทวสถานมิเนอร์วาเมดิคา- เทวสถานสันติภาพ - เทวสถานพอร์ทูนัส - ใกล้วัดซานตามาเรียคอสเมดิน- เทวสถานรอมิวลุส - ฟอรุมโรมัน- เทวสถานแซทเทิร์น - ด้านตะวันตกของฟอรุมโรมัน- เทวสถานซิริอาโค - เนินจานิคิวลัม- เทวสถานวีนัสและโรมา - มุมตะวันออกเฉียงเหนือของฟอรุมโรมัน- เทวสถานวีนัสเจเนทริกซ์ - ฟอรุมซีซาร์- เทวสถานเวสเปเซียนและไททัส- เทวสถานเวสทา - ฟอรุมโรมัน- เทวสถานเวอิโอวิส - เนินคาปิโตลิเน
เทวสถานนอกกรุงโรม:
ไฟล์:Arthur's oven - Gordon 1726.jpg|right|thumb|250px|เตาเผาอาร์เธอร์ จากหนังสือโดย Alexander Gordon- เตาเผาอาร์เธอร์, Stenhousemuir, สกอตแลนด์- เทวสถานเพกันฮิลล์, ซัมเมอร์เซ็ท, อังกฤษ- โรงอาบน้ำโรมันแห่งบาธ และเทวสถานซูลิสมิเนอร์วา, บาธ, ซัมเมอร์เซ็ท, อังกฤษ- เทวสถานอพอลโล (ปอมเปอี)- เทวสถานเบลโลนา (ออสเตีย)- เทวสถานมิเธรียมลอนดอน, ลอนดิเนียม (ลอนดอนปัจจุบัน)- เทวสถานเมซองคาร์รี - นีเมส, ทางตอนใต้ของฝรั่งเศส- เทวสถานออกัสตัส (ปูลา) - ปูลา, โครเอเชีย- เทวสถานเวสตา, ทิโวลี - ทิโวลี, อิตาลี- เทวสถานออกัสตาและลิเวีย - เวียนน์, ฝรั่งเศส- เทวสถานอีโวรา - อีโวรา, โปรตุเกส- เทวสถานโดนุคทาส - ทาร์ซัส, ตุรกี date=2012-03-01 - เทวสถานบาคคัส - บาลเบ็ค, เลบานอน- เทวสถานอาร์ทีมิสแห่งเจราช, จอร์แดน

**อ้างอิง**
  Temple of Hadrian, Rome date=2010-04-15  Quicktime VR-  The Pantheon, Rome date=2008-08-07  Quicktime VR-  Garden Shed Converted into a Roman Temple 

**แหล่งข้อมูลอื่น**
หมวดหมู่:สถาปัตยกรรมโรมัน
หมวดหมู่:สถาปัตยกรรมในทางศาสนา