ภาพเหมือน

ภาพเหมือนเด็กชายชาวโรมัน-อียิปต์เป็นภาพเหมือนที่ใช้ปิดหน้าศพของผู้ตาย
ไฟล์:VanGogh 1887 Selbstbildnis.jpg|thumb|right|260px| “ภาพเหมือนตนเอง” โดย ฟินเซนต์ ฟัน โคค
ภาพถ่ายภาพเหมือนของทอมัส ดิลวาร์ด โดยแม็ทธิว เบรดี
ภาพเหมือน (ภาษาอังกฤษ: portrait) เป็นจิตรกรรม, ภาพถ่าย, ประติมากรรม หรือสื่ออื่นๆ ที่เป็นรูปของผู้เป็นแบบ ซึ่งส่วนที่สำคัญที่สุดจะเป็นหน้าและการแสดงออกทางความรู้สึกของผู้เป็นแบบ จุดประสงค์ในการสร้างภาพเหมือนก็เพื่อแสดงความละม้าย, บุคลิก, หรือแม้แต่อารมณ์ของผู้เป็นแบบ ฉะนั้นภาพถ่ายที่เป็นภาพเหมือนจึงมิใช่ภาพถ่ายแบบชั่ววินาที แต่เป็นภาพถ่ายที่ช่างถ่ายจะพยายามจัดท่าหรือองค์ประกอบของภาพที่ให้ผู้เป็นแบบนั่งนิ่ง  ภาพเหมือนมักจะแสดงผู้เป็นแบบมองตรงมายังจิตรกรหรือช่างภาพ เพื่อแสดงให้เห็นว่ามีความสัมพันธ์โดยตรงกับผู้ที่ดูรูปในภายหลัง

**ที่มา**
ภาพเหมือน ในสมัยแรกที่พบเป็นภาพเขียนสำหรับปิดศพที่รู้จักกันว่า  “เฟยุมมัมมี่” (Fayum mummy) ในประเทศอียิปต์ที่ถูกรักษาไว้เป็นอย่างดีเพราะความแห้งของอากาศในทะเลทราย “เฟยุมมัมมี่” เป็นภาพเขียนจากสมัยจักรวรรดิโรมันอย่างเดียวที่พบนอกไปจากจิตรกรรมฝาผนัง
ในสมัยโรมันศิลปะภาพเหมือนนิยมกันในการทำประติมากรรมซึ่งผู้เป็นแบบต้องการให้เหมือนตนเองจริงๆ ถึงแม้ว่าบางครั้งผู้เป็นแบบอาจจะมีรูปร่างลักษณะที่ไม่เรียกว่าสวย  ระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 4 ภาพเหมือนเริ่มละทิ้งความเป็นจริงมาหาความเป็นจินตนิยมเป็นภาพเหมือนที่ผู้เป็นแบบต้องการให้จิตรกรสร้างภาพที่ “ควรจะ” มีหน้าตาอย่างที่ต้องการ ซึ่งจะเห็นได้จากประติมากรรมเหมือนของจักรพรรดิคอนสแตนตินที่ 1 และจักรพรรดิทีโอโดเซียสที่ 1 ในยุโรปการเขียนภาพเหมือนแบบเหมือนจริงมานิยมกันอีกครั้งในสมัยปลายยุคกลาง ในบริเวณเบอร์กันดีในประเทศฝรั่งเศส
งานภาพเหมือนที่มีชื่อที่สุดที่เป็นที่รู้จักันทั่วโลกคือภาพ “โมนาลิซา” โดย เลโอนาร์โด ดา วินชีเป็นภาพสตรีที่ไม่ทราบชื่อที่มีรอยยิ้มปริศนา ภาพเหมือนที่เก่าที่สุดเท่าที่ทราบพบเมื่อปี ค.ศ. 2006 โดย เจอราร์ด โจดีย์ นักโทษท้องถิ่นในถ้ำวิลโอเนอร์ไม่ใกลจากอังโจเลม ที่เชื่อว่ามีอายุถึง 27,000 ปี

**ภาพวาดคนเหมือนตนเอง**
เมื่อจิตรกรวาดภาพเหมือนของตนเองภาพนี้ก็จะเรียกว่า  “ภาพเหมือนตนเอง” (self-portrait) ซึ่งเป็นที่นิยมกันในสมัยปลายยุคกลาง การสร้างภาพเหมือนตนเองอาจจะเริ่มมาตั้งแต่สมัย อียิปต์โบราณเมื่อประติมากรแบ็คของฟาโรห์อเคนาเตนแกะรูปของตนเองและภรรยาเมื่อ  หรืออาจจะเริ่มมาตั้งแต่สมัยที่มนุษย์ยังอยู่ในถ้ำก็ได้ตามหลักฐานที่ปัจจุบันสูญหายไป

**ภาพถ่ายภาพเหมือน**
“ภาพถ่ายภาพเหมือน” เป็นที่นิยมกันทั่วไปในโลก บางครั้งลูกค้าก็จะต้องการภาพเหมือนของตนเองและครอบครัว หรือภาพเหมือนในโอกาสพิเศษเช่นงานแต่งงานหรืองานจบปริญญา ภาพถ่ายภาพเหมือนเริ่มพร้อมกับการเริ่มต้นการถ่ายภาพ ความต้องการเป็นที่นิยมกันมากเพราะผู้ต้องการสามารถเป็นเจ้าของภาพเหมือนได้โดยไม่ต้องใช้เงินเป็นจำนวนมาก กิจการร้านถ่ายรูปก็รุ่งเรืองตามไปด้วยบางร้านถ่ายถึง 500 เพลทต่อวัน ลักษณะการถ่ายภาพเหมือนสมัยต้นๆ นี้ต้องเปิดหน้ากล้องถึง 30 วินาทีจึงจะถ่ายได้ และจะใช้ลักษณะคล้าย “วาด” (painterly) ผู้เป็นแบบมักจะนั่งหน้าฉากเกลี้ยงๆ แสงเป็นแสงอ่อนเหนือแบบและแสงสะท้อนจากกระจก
เมื่อวิธีการถ่ายภาพวิวัฒนาการขึ้นช่างภาพก็ออกถ่ายภาพเหมือนนอกสถานที่เช่นในสนามรบ หรือ สถานที่ไกลจากผู้คน เช่นงานของวิลเลียม ชู (William Shew) โรเจอร์ เฟ็นตัน (Roger Fenton) และ แม็ทธิว เบรดี (Mathew Brady) ซึ่งเป็นผู้สร้างทฤษฏีการถ่ายภาพเหมือน

**การเมือง**
ในทางการเมืองภาพเหมือนของผู้นำมักจะใช้เป็นสัญลักษณ์ของรัฐ ในหลายประเทศจะมีประเพณีในการแขวนภาพเหมือนของผู้นำในสถานที่ราชการ การใช้ภาพเขียนกันเป็นอย่างมากอาจจะเป็นสิ่งที่เรียกว่าลัทธินิยมบุคคล 

**วรรณกรรม**
ในทางวรรณกรรม คำว่า “ภาพเหมือน” หมายถึงคำบรรยายหรือคำวิจัยของคนหรือสิ่งของ คำบรรยายของบุคคลมักจะเป็นคำบรรยายที่บอกลักษณะที่แท้จริงที่เกินไปกว่าที่เห็นอย่างผิวเผิน เช่นงานเขียนของนักประพันธ์อเมริกันแพทริเชี คอร์นวอล ในหนังสือ  “ภาพเหมือนฆาตกร” (Portrait of a Killer) ซึ่งบรรยายบุคลิก, เบื้องหลัง, และสาเหตุที่ แจ็คเดอะริปเปอร์เป็นฆาตกรซึ่งรวมทั้งเรื่องที่สื่มวลชนเขียนและการสืบสวนของตำรวจ

**อ้างอิง**

**ดูเพิ่ม**
 จิตรกรรม - ประติมากรรม- การถ่ายภาพ

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  พิพิธภัณฑ์ภาพเหมือนแห่งชาติ สถาบันสมิธโซเนียน, วอชิงตัน ดี.ซี. -  พิพิธภัณฑ์ภาพเหมือนแห่งชาติ ลอนดอน -  ภาพเขียนแห่งศตวรรษ ภาพเหมือนชิ้นเอก 101 ภาพ -  ภาพเหมือนตนเองโดยจีน ไอวี: ศิลปินเห็นอะไรเมื่อมองกระจก date=2002-03-10  -  นักสืบภาพเหมือน - โปรแกรมอินเทอร์แอ็คทีฟในการวิจัยภาพเหมือน -   Reportret - แกลเลอรีของภาพเหมือนของบุคคลสำคัญในประวัติศาสตร์ที่ขาดหรือหายไปโดยสร้างขึ้นใหม่ 

**สมุดภาพ**
ภาพ:Nefertiti Standing-striding Berlin detail.jpg|ประติมากรรมภาพเหมือนเนเฟอร์ติติ ราว 1345 ก่อนคริสต์ศตวรรษ
ภาพ:Franko-flämischer Meister 002.jpg|“ภาพเหมือนสตรี”ราวปี ค.ศ. 1410พิพิธภัณฑ์ศิลปะแห่งชาติ,วอชิงตัน ดี.ซี., สหรัฐอเมริกา
ภาพ:Ghiberti.png|ประติมากรรมภาพเหมือนตนเองโดยลอเร็นโซ กิเบอร์ติคริสต์ศตวรรษที่ 15
ภาพ:Cristina di Svezia (1626-1689) - Incisione di Quillet.jpg|งาน Engraving ของพระราชินีคริสตีนาแห่งสวีเดน โดย อินซิซิโอเน ดี ควิลเล็ท 
ภาพ:Alonso Cano 003.jpg|ภาพเหมือนพระเจ้าแผ่นดินสเปนราวปี ค.ศ. 1643โดย อาลอนโซ คาโน พิพิธภัณฑ์ปราโด, มาดริดประเทศสเปน
ภาพ:Rembrandt Harmensz. van Rijn 050.jpg|ภาพเหมือนครอบครัวราวปี ค.ศ. 1663-1668โดยแร็มบรันต์
ภาพ:Anthony van Dyck - Self-portrait with a Sunflower.jpg|ภาพเหมือนตนเองโดย แอนโทนี แวน ไดค์คริสต์ศตวรรษที่ 17
ภาพ:Michael Sars H P Hansen.jpg|งาน Engravingของนักสัตวศาสตร์ชาวนอร์เวไมเคิล ซารส์ ราวปี ค.ศ. 1870โดย เอช พี แฮนเซน 
ภาพ:Henry W. Corbett - Brady-Handy.jpg|ภาพถ่ายภาพเหมือนสมัยแรกของเฮนรี วินสโลว์ คอร์เบ็ทท์ราวปี ค.ศ.  1860 - 1875หอสมุดคองเกรส, วอชิงตัน ดี.ซี., สหรัฐอเมริกา
ภาพ:Camille Pissarro 039.jpg|ภาพเหมือนตนเองแบบอิมเพรสชันนิสม์ของกามีย์ ปีซาโรราวปี ค.ศ. 1898   
ภาพ:Nadar 2.jpg|ภาพถ่ายขาวดำของซาราห์ แบร์นฮาร์ดราวต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20โดยฟีลิกซ์ เนดาร์ (Félix Nadar)
ภาพ:Joaquín Sorolla 004.jpg|ภาพเหมือนตนเอง โดยJoaquín Sorolla y Bastidaราวปี ค.ศ.  1912
ภาพ:Portret z zona.jpg|ภาพเหมือนตนเอง โดยStanisław Wyspiańskiราวปี ค.ศ.  1912
ภาพ:Kustodiev Zamyatin.jpg|ภาพวาดเส้นของนักประพันธ์Yevgeny Zamyatinราวปี ค.ศ. 1923โดย Boris Mikhailovich Kustodiev
ภาพ:Egon Schiele 078.jpg|ภาพเหมือนตนเองโดย Egon Schiele
ภาพเหมือน

ภาพเหมือน
หมวดหมู่:ประเภทของศิลปะ