อำเภอทัพทัน

ทัพทัน เป็นอำเภอหนึ่งในจังหวัดอุทัยธานี

**ประวัติ**
ราวประมาณปี พ.ศ. 2444 (ร.ศ.120) ที่ตั้งของที่ว่าการอำเภอทัพทันครั้งแรก อยู่ที่บริเวณวัดหนองกระดี่ ตำบลหนองยายดา ในสมัยนั้นเรียกว่า "แขวงหนองกระดี่" ต่อมาได้ตั้งเป็นอำเภอในชื่อ "อำเภอหนองกระดี่" ต่อมาใน พ.ศ. 2448 ได้ย้ายที่ว่าการอำเภอใหม่ไปตั้งที่บ้านห้วยทัพทัน และให้เปลี่ยนชื่ออำเภอเป็น "อำเภอทัพทัน" เพื่อให้ตรงกับชื่อตำบลซึ่งตั้งที่ว่าการอำเภอนั้น
ชื่อ “ทัพทัน” ปรากฏในพงศาวดารในสมัยกรุงธนบุรี โดยกองทัพไทยที่มีเจ้าพระยายมราช เจ้าพระยาราชสุภาวดี และเจ้าพระยารามัญวงศ์ เป็นนายทัพ ทำการขับไล่ทหารพม่าที่มีนายทัพชื่อ กะละโม่ ถอยร่นจากเมืองกำแพงเพชรมาทางเมืองอุทัยธานี ซึ่งฝ่ายไทยได้ยกทัพติดตามมาทันทหารพม่าที่หมู่บ้านแห่งหนึ่ง ทำการรบพุ่งโจมตีจนฝ่ายพม่าแตกพ่ายไปชาวบ้านจึงได้ขนานนามหมู่บ้านนี้ว่า "บ้านห้วยทัพทัน" หรือ “บ้านทัพทัน” จึงเป็นที่มาของชื่ออำเภอทัพทันในปัจจุบัน- วันที่ 25 มีนาคม 2448 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอหนองกระดี่ จังหวัดอุทัยธานี เป็น อำเภอทัพทัน- วันที่ 11 มิถุนายน 2448 ย้ายนายอำเภอหนองกระดี่ (อำเภอทัพทัน) ให้ไปเป็นนายอำเภอหนองพลวง ที่ตำแหน่งยังว่างอยู่ และให้หลวงศรีราชยศพธำมรง เมืองอุไทยธานี มาเป็นนายอำเภอหนองกระดี่- วันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2464 มีฐานะเป็นอำเภอทัพทัน จังหวัดอุทัยธานี มณฑลนครสวรรค์ มีทั้งหมด 13 ตำบล ได้แก่ ตำบลทัพทัน ตำบลเขาขี้ฝอย ตำบลทุ่งนาไทย ตำบลหนองหญ้าปล้อง ตำบลพลวงสองนาง ตำบลตลุกดู่ ตำบลหนองสระ ตำบลหนองกลางดง ตำบลมาบแก ตำบลสว่างอารมณ์ ตำบลวังเมือง ตำบลหนองกระทุ่ม และตำบลหนองยายดา- วันที่ 17 มกราคม 2468 แยกพื้นที่ตำบลลาดยาว ตำบลหนองยาว ตำบลวังม้า อำเภอโกรกพระ ตำบลเนินขี้เหล็ก ตำบลบ้านไร่ อำเภอบรรพตพิสัย จังหวัดนครสวรรค์ และตำบลมาบแก ตำบลวังเมือง อำเภอทัพทัน จังหวัดอุทัยธานี ไปจัดตั้งเป็น อำเภอลาดยาว และให้ขึ้นการปกครองกับจังหวัดนครสวรรค์- วันที่ 31 ธันวาคม 2483 ยุบตำบลเขาขี้ฝอย รวมกับท้องที่ตำบลทุ่งนาไทย- วันที่ 30 กันยายน 2490 แบ่งการปกครองหมู่ที่ 2,7,8,9,12,13 (ในขณะนั้น) ของตำบลทุ่งนาไทย ตั้งขึ้นเป็นตำบลเขาขี้ฝอย- วันที่ 15 ตุลาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลทัพทัน ในท้องที่บางส่วนของตำบลทัพทัน- วันที่ 19 กรกฎาคม 2503 โอนพื้นที่หมู่ 7,8 (ในขณะนั้น) ของตำบลหนองยายดา ไปตั้งเป็นหมู่ 7,8 ของตำบลสว่างอารมณ์ และ โอนพื้นที่หมู่ 10 (ในขณะนั้น) ของตำบลหนองยายดา ไปตั้งเป็นหมู่ 8 ของตำบลพลวงสองนาง- วันที่ 27 ธันวาคม 2503 แยกพื้นที่ตำบลสว่างอารมณ์ ตำบลไผ่เขียว ตำบลพลวงสองนาง และตำบลหนองหลวง อำเภอทัพทัน ไปจัดตั้งเป็น กิ่งอำเภอสว่างอารมณ์ และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอทัพทัน- วันที่ 23 เมษายน 2506 จัดตั้งสุขาภิบาลสว่างอารมณ์ ในท้องที่บางส่วนของตำบลสว่างอารมณ์- วันที่ 16 กรกฎาคม 2506 ตั้งกิ่งอำเภอสว่างอารมณ์ อำเภอทัพทัน จังหวัดอุทัยธานี เป็น อำเภอสว่างอารมณ์- วันที่ 16 สิงหาคม 2509 ตั้งที่ทำการไปรษณีย์ทัพทัน อำเภอทัพทัน จังหวัดอุทัยธานี- วันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2512 จัดตั้งสุขาภิบาลตลุกดู่ ในท้องที่ทั้งหมดของตำบลตลุกดู่- วันที่ 11 สิงหาคม 2536 เปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลทัพทัน เพื่อความเหมาะสมในการบริหารกิจการและการทะนุบำรุงท้องถิ่น- วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลทัพทัน และสุขาภิบาลตลุกดู่ เป็นเทศบาลตำบลทัพทัน และเทศบาลตำบลตลุกดู่ ตามลำดับ ด้วยผลของกฎหมาย- วันที่ 6 กรกฎาคม 2547 ยุบสภาตำบลทัพทัน และสภาตำบลหนองหญ้าปล้อง รวมกับเทศบาลตำบลทัพทัน- วันที่ 6 กรกฎาคม 2547 ยุบสภาตำบลเขาขี้ฝอย และสภาตำบลทุ่งนาไทย รวมกับเทศบาลตำบลทัพทัน

**ที่ตั้งและอาณาเขต**
อำเภอทัพทันตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังต่อไปนี้- ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอสว่างอารมณ์- ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอโกรกพระ (จังหวัดนครสวรรค์) และอำเภอเมืองอุทัยธานี - ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอหนองขาหย่างและอำเภอหนองฉาง - ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอลานสัก 

**การแบ่งเขตการปกครอง**

**การปกครองส่วนภูมิภาค**
อำเภอทัพทันแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 10 ตำบล 90 หมู่บ้าน ได้แก่

**การปกครองส่วนท้องถิ่น**
ท้องที่อำเภอทัพทันประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 7 แห่ง ได้แก่- เทศบาลตำบลทัพทัน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทัพทัน ตำบลทุ่งนาไทย ตำบลเขาขี้ฝอย และตำบลหนองหญ้าปล้องทั้งตำบล
*เทศบาลตำบลตลุกดู่ ครอบคลุมพื้นที่ของตำบลตลุกดู่ทั้งตำบล (สุขาภิบาลตลุกดู่เดิม)- เทศบาลตำบลหนองสระ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองสระทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลโคกหม้อ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโคกหม้อทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลหนองยายดา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองยายดาทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลหนองกลางดง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองกลางดงทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลหนองกระทุ่ม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองกระทุ่มทั้งตำบล

**อ้างอิง**

ทัพทัน