ศรัทธาในศาสนาพุทธ

ตามหลักพระพุทธศาสนา ศรัทธา (श्रद्धा ศฺรทฺธา) หรือสัทธา (สทฺธา) หมายถึงความเชื่อ ความเชื่อที่ประกอบด้วยเหตุผล

**ศรัทธา 4**
ศรัทธาในทางพระพุทธศาสนา มีสี่อย่าง คือ- กัมมสัทธา เชื่อกรรม เชื่อกฎแห่งกรรม เชื่อว่ากรรมมีอยู่จริง คือ เชื่อว่า เมื่อทำอะไรโดยมีเจตนา คือ จงใจทำทั้งที่รู้ ย่อมเป็นกรรม คือ เป็นเหตุปัจจัยก่อให้เกิดวิบากสืบเนื่องต่อไป การกระทำนั้นไม่ว่างเปล่า และเชื่อว่าผลที่ต้องการ จะสำเร็จได้ด้วยการกระทำ มิใช่ด้วยอ้อนวอนหรือนอนคอยโชค เป็นต้น ( การกระทำที่ไม่มีเจตนาจะเป็นเพียงกิริยาไม่ใช่กรรม เช่น ลมพัดคือกิริยา ผลจากกิริยาคือปฏิกิริยาไม่ใช่วิบาก ใบไม้ถูกลมพัดคือปฏิกิริยา )- วิปากสัทธา เชื่อวิบาก เชื่อผลของกรรม เชื่อว่าผลของกรรมมีจริง คือ เชื่อว่ากรรมที่ทำแล้วย่อมต้องมีผล และทุกๆผลลัพภ์ต้องมีเหตุเสมอ ผลดีเกิดจากกรรมดี ผลชั่วเกิดจากกรรมชั่ว ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว ทำดีจะได้ชั่วไม่ได้ ทำชั่วจะได้ดีไม่ได้- กัมมัสสกตาสัทธา เชื่อความที่สัตว์มีกรรมเป็นของตน เชื่อว่าแต่ละคนเป็นเจ้าของกรรมของตนเอง มีกรรมเป็นทายาท มีกรรมเป็นเผ่าพันธุ์ มีกรรมเป็นที่พึ่งอาศัย จะต้องรับผิดชอบวิบากกรรมนั้นๆของตน ใครผู้อื่นจะรับแทนกันไม่ได้เลย ใครจะมาล้างบาปให้กันก็ไม่ได้ - ตถาคตโพธิสัทธา เชื่อในความตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า มั่นใจในองค์พระตถาคต ว่าเป็นพระสัมมาสัมพุทธะจริง ทรงประเสริฐยิ่งกว่าเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย ทรงพระคุณทั้ง 9 ประการ ตรัสสอนธรรม บัญญัติวินัยไว้ด้วยดี พระองค์ทรงบรรลุสัจจธรรม นำสัตว์โลกให้พ้นทุกข์ได้ด้วยพระธรรมคำสอน ทรงเป็นผู้นำทางที่แสดงให้เห็นว่า มนุษย์คือเราทุกคนนี้ หากฝึกตนด้วยดีก็สามารถเข้าถึงภูมิธรรมสูงสุด บริสุทธิ์หลุดพ้นได้ ดังที่พระองค์ทรงชี้ทางไว้

**ธรรมะที่เกี่ยวข้อง**
ศรัทธา หรือ สัทธาเป็นองค์ประกอบในหลายๆหลักธรรมในทางพระพุทธศาสนา ได้แก่- พละ 5 และ อินทรีย์ 5 (สัทธา วิริยะ สติ สมาธิ ปัญญา)- สมชีวิธรรม 4 (สมสัทธา สมสีลา สมจาคา สมปัญญา)- เวสารัชชกรณธรรม 5 (ศรัทธา ศีล พาหุสัจจะ วิริยารัมภะ ปัญญา)- อริยวัฑฒิ หรือ อารยวัฑฒิ 5 (ศรัทธา ศีล สุตะ จาคะ ปัญญา)- อริยทรัพย์ 7 (ศรัทธา ศีล หิริ โอตตัปปะ พาหุสัจจะ จาคะ ปัญญา)- สัปปุริสธรรม ข้อแรก คือ สัทธัมมสมันนาคโต ประกอบด้วยธรรมเจ็ดประการ อันได้แก่ มีศรัทธา มีหิริ มีโอตตัปปะ เป็นพหูสูต มีความเพียรอันปรารภแล้ว มีสติมั่นคง มีปัญญา
จะเห็นได้ว่าหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาส่วนใหญ่ ที่ถ้าขึ้นต้นด้วยศรัทธานั้น จะสังเกตได้ว่าจะมีต้องปัญญากำกับลงท้ายอยู่ด้วยเสมอ เพื่อแสดงให้เห็นว่าเมื่อมีศรัทธาใด ๆ ล้วน ก็ต้องมีปัญญาพิจารณาร่วมอยู่ด้วยเสมอ เพื่อไม่ให้พุทธศาสนิกชนมีศรัทธาผิด ๆ จนเกิดความงมงาย

**สัทธาเจตสิก**
ในคัมภีร์พระอภิธรรม มีการกล่าวถึงสัทธา ในลักษณะที่เป็นเจตสิก (คือ ธรรมชาติที่อาศัยจิตเกิด) เรียกว่า สัทธาเจตสิก มีลักษณะดังนี้ คือ- มีความเชื่อในกุศลธรรม เป็นลักษณะ- มีความเลื่อมใส เป็นกิจ- มีความไม่ขุ่นมัว เป็นผล- มีวัตถุอันเป็นที่ตั้งแห่งความเชื่อ เป็นเหตุใกล้
สัทธานี้จัดเป็นธรรมเบื้องต้น ในอันที่จะทำให้บุคคล ได้ประกอบคุณงามความดี เป็นบุญกุศลขึ้นมา และสัทธาที่จะเกิดขึ้นได้นั้น ย่อมต้องอาศัยวัตถุอันเป็นที่ตั้งแห่งความเชื่อ ได้แก่ พระรัตนตรัย ผลของกรรม เป็นต้น สัทธานั้นเมื่อเกิดขึ้นย่อมทำให้เกิดความผ่องใส ไม่ขุ่นมัว สามารถดำเนินไปจนเข้าถึงปีติได้
หลักธรรมที่ใกล้เคียงกับความศรัทธา ได้แก่ ปสาทะ แปลว่า ความเลื่อมใส
เหตุอันเป็นที่ตั้งแห่งความเลื่อมใสศรัทธา ได้แก่ ปมาณ 4 คือ- รูปปฺปมาณิกา เลื่อมใสศรัทธาเพราะเห็นรูปสมบัติสวยงาม- ลูขปฺปมาณิกา เลื่อมใสศรัทธาเพราะเห็นความประพฤติเรียบร้อยเคร่งในธรรมวินัย- โฆสฺปปมาณิกา เลื่อมใสศรัทธาเพราะได้ฟังเสียงอันไพเราะจับใจเข้มขลัง- ธมฺมปฺปมาณิกา เลื่อมใสศรัทธาเพราะได้สดับฟังธรรมของผู้ที่ฉลาดในการแสดง

**ดูเพิ่ม**
  จากศรัทธาจนถึงการบรรลุสัจจะ date=2006-09-13 

**อ้างอิง**
 พระธรรมปิฎก (ประยุทธ์ ปยุตฺโต). "พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์". -  พระธรรมปิฎก (ประยุทธ์ ปยุตฺโต). "พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลธรรม". date=2015-02-05 - "พระอภิธัมมัตถสังคหะ".และ"อภิธัมมัตถวิภาวินีฎีกา".
หมวดหมู่:หลักธรรมของศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ