เขตปทุมวัน

ปทุมวัน เป็นหนึ่งในห้าสิบเขตของกรุงเทพมหานคร เป็นเขตศูนย์กลางธุรกิจ การค้า การบริการ การพยาบาล วัฒนธรรม การศึกษา และการทูต เป็นเขตหนึ่งที่มีที่ตั้งอยู่บริเวณใจกลางที่สุดของกรุงเทพมหานคร และที่มีการคมนาคมหลากหลายช่องทาง

**ที่ตั้งและอาณาเขต**
เขตปทุมวันตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของฝั่งพระนคร มีอาณาเขตติดต่อกับเขตต่าง ๆ เรียงตามเข็มนาฬิกาดังนี้- ทิศเหนือ ติดต่อกับเขตดุสิตและเขตราชเทวี มีคลองมหานาคและคลองแสนแสบเป็นเส้นแบ่งเขต- ทิศตะวันออก ติดต่อกับเขตวัฒนาและเขตคลองเตย มีขอบทางรถไฟสายแม่น้ำฟากตะวันตกเป็นเส้นแบ่งเขต- ทิศใต้ ติดต่อกับเขตสาทรและเขตบางรัก มีถนนพระรามที่ 4 เป็นเส้นแบ่งเขต- ทิศตะวันตก ติดต่อกับเขตป้อมปราบศัตรูพ่าย มีคลองผดุงกรุงเกษมเป็นเส้นแบ่งเขต

**ที่มาของชื่อเขต**
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระองค์ได้เสด็จทอดพระเนตรบริเวณคลองแสนแสบ ซึ่งในขณะนั้นยังมีสภาพเป็นท้องนาชานเมือง มีบัวพันธุ์ไทยขึ้นอยู่เป็นจำนวนมาก จึงโปรดเกล้าฯ ให้สร้างสระบัว  2 สระ  และพระตำหนักสำหรับเป็นที่ประทับพักผ่อนซึ่งในปัจจุบันเป็นวังสระปทุม (วังที่ประทับของสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี) และต่อมาได้โปรดฯ ให้สร้างวัดปทุมวนาราม (แปลว่า "วัดป่าบัว") ขึ้นเป็นพระอารามหลวง บริเวณดังกล่าวจึงมีชื่อเรียกว่า ปทุมวัน

**ประวัติศาสตร์**
ใน พ.ศ. 2458 ได้มีการประกาศยกเลิกอำเภอชั้นใน 7 อำเภอและตั้งอำเภอชั้นในขึ้นใหม่ 25 อำเภอ โดยใน 25 อำเภอมี อำเภอประทุมวัน ซึ่งใช้ที่ว่าการอำเภอสามแยก (ต่อมายุบรวมกับอำเภอสัมพันธวงศ์) เป็นที่ทำการในขั้นแรก จากนั้นจึงย้ายมาตั้งอยู่ที่ทางแยกปทุมวัน และได้ย้ายมาอยู่ที่ตั้งปัจจุบันในซอยจุฬาลงกรณ์ 5 ถนนพระรามที่ 4 ใน พ.ศ. 2506
ใน พ.ศ. 2515 ได้มีประกาศคณะปฏิวัติจัดตั้งกรุงเทพมหานครขึ้นแทนที่นครหลวงกรุงเทพธนบุรีซึ่งเกิดจากการรวมกันของจังหวัดพระนครและจังหวัดธนบุรี อำเภอปทุมวันจึงได้รับการเปลี่ยนแปลงฐานะเป็น เขตปทุมวัน ขึ้นกับกรุงเทพมหานคร ส่วนตำบลต่าง ๆ ในท้องที่ก็มีฐานะเป็นแขวง

**การแบ่งเขตการปกครอง**
เขตปทุมวันแบ่งหน่วยการปกครองย่อยออกเป็น 4 แขวง ได้แก่

**ประชากร**

**การคมนาคม**
ถนนสายหลักในพื้นที่เขตได้แก่ ถนนพระรามที่ 1 (ต่อเนื่องเป็นถนนเพลินจิตและถนนสุขุมวิท) ตัดผ่านพื้นที่เขตในแนวนอนทางทิศเหนือ  ถนนพระรามที่ 4 เป็นเส้นแบ่งเขตการปกครองทางทิศใต้ โดยถนนที่เชื่อมระหว่างถนนทั้ง 2 สายนี้ ได้แก่ ถนนรองเมือง ถนนจารุเมือง (ต่อเนื่องเป็นถนนพระรามที่ 6) ถนนบรรทัดทอง ถนนพญาไท ถนนอังรีดูนังต์ และถนนราชดำริ นอกจากนี้ก็ยังมีถนนหลังสวน ถนนวิทยุ ถนนสารสิน ถนนจรัสเมือง ถนนเจริญเมือง ทางพิเศษเฉลิมมหานคร และทางพิเศษศรีรัช
การคมนาคมระบบรางนั้น สถานีรถไฟกรุงเทพ หรือที่นิยมเรียกกันว่า สถานีรถไฟหัวลำโพง ตั้งอยู่ในแขวงรองเมือง เป็นสถานีรถไฟกลางของกรุงเทพมหานคร โดยรถไฟจะออกจากสถานีนี้ไปสู่จุดหมายปลายทางทั่วประเทศ 
ในส่วนของระบบขนส่งมวลชนด้วยรถไฟฟ้านั้น เขตปทุมวันมีรถไฟฟ้ามหานคร สายเฉลิมรัชมงคล ได้แก่ สถานีหัวลำโพง สถานีสามย่าน สถานีสีลม และสถานีลุมพินี ตั้งอยู่ริมแนวเขตทางทิศใต้ ส่วนรถไฟฟ้าบีทีเอสก็มีสถานีสยามซึ่งเป็นสถานีหลักอยู่ในเขตนี้ เป็นจุดเชื่อมต่อของสายสีลมกับสายสุขุมวิท สถานีรถไฟฟ้าอื่น ๆ ในพื้นที่เขตปทุมวัน ได้แก่ สถานีสนามกีฬาแห่งชาติ สถานีราชดำริของสายสีลม สถานีชิดลมและสถานีเพลินจิต ของสายสุขุมวิท
การสัญจรทางน้ำก็ยังมีอยู่ คือ เรือด่วนที่บริการในคลองแสนแสบ ซึ่งเป็นคลองแบ่งเขตปกครองแคบ ๆ ทางทิศเหนือ

**สถานที่**
แผนที่เขตปทุมวัน
สยามสแควร์
ย่านราชดำริในเวลากลางคืน
ภายในสถานีรถไฟหัวลำโพง 
ไฟล์:อักษรศาสตร์ จุฬาฯ.JPG|thumbnail|right|จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยตั้งอยู่ใจกลางเขตปทุมวัน
ไฟล์:CUAuditorium 06.23.jpg|thumb|หอประชุมจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ไฟล์:BTSSiamPa.JPG|thumbnail|right|สถานีรถไฟฟ้าบีทีเอสสยาม เป็นสถานีเชื่อมต่อของรถไฟฟ้าบีทีเอสสายสุขุมวิทกับสายสีลม
คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยและโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย

**สถานศึกษา**

**ระดับอุดมศึกษา**
 จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
** พิพิธภัณฑ์กุมารศัลยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
** พิพิธภัณฑ์สถานออร์โธปิดิกส์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
** หอประวัติคณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
** ห้องเรื่องในหลวงอานันทฯ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
** พิพิธภัณฑ์เทคโนโลยีทางภาพ
** พิพิธภัณฑสถานธรรมชาติวิทยาแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
** พิพิธภัณฑ์วาจวิทยาวัฑฒน์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
** พิพิธภัณฑ์ร่างกายมนุษย์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
** พิพิธภัณฑ์อัญมณีและเครื่องประดับไทย
** พิพิธภัณฑ์สมุนไพร
** เรือนไทยจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
** หอประวัติจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
** หอศิลป์จามจุรี
** หอประชุมจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย- มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลตะวันออก วิทยาเขตอุเทนถวาย- สถาบันเทคโนโลยีปทุมวัน- สถาบันการพยาบาลศรีสวรินทิรา สภากาชาดไทย

**ระดับมัธยมศึกษา**
 โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา-  โรงเรียนสาธิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ฝ่ายประถมและมัธยม- โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ปทุมวัน- โรงเรียนวัดปทุมวนาราม - โรงเรียนมาแตร์เดอีวิทยาลัย 

**สถานที่สำคัญทางราชการ**
 สภากาชาดไทย
**โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์
** สถานเสาวภา
** พิพิธภัณฑ์สภากาชาดไทย- สำนักงานตำรวจแห่งชาติ
** โรงพยาบาลตำรวจ
** วิทยาลัยพยาบาลตำรวจ- สำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน- กรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน- กรมพลศึกษา

**สถานที่สำคัญทางพระพุทธศาสนา**
 วัดปทุมวนารามราชวรวิหาร- วัดบรมนิวาสราชวรวิหาร- วัดชัยมงคล (วัดช่างแสง)- วัดสระบัว- วัดดวงแข

**ศาลเทพเจ้าทางศาสนาฮินดู**
 ศาลพระตรีมูรติ- ศาลท้าวมหาพรหม โรงแรมเอราวัณ- ศาลพระนารายณ์ทรงสุบรรณ- ศาลพระพิฆเณศวร- ศาลพระลักษมี- ศาลพระอินทร์ (ท้าวอมรินทร์เทวาธิราช)

**การเดินทางและสถานที่เชื่อมต่อ**
 สถานีรถไฟฟ้าบีทีเอส
** สถานีสยาม
** สถานีชิดลม
** สถานีราชดำริ
** สถานีเพลินจิต
** สถานีสนามกีฬาแห่งชาติ- สถานีรถไฟฟ้ามหานคร
** สถานีหัวลำโพง 
** สถานีสามย่าน
** สถานีสีลม 
** สถานีลุมพินี- สถานีรถไฟหัวลำโพง- ท่าเรือเชิงสะพานเฉลิมโลก

**สนามกีฬาและสวนสาธารณะ**
 ราชกรีฑาสโมสร- สวนลุมพินี
** พระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว- กรีฑาสถานแห่งชาติ- สวนปทุมวนานุรักษ์- พาร์ก แอท สยาม (PARK @ SIAM)

**ศูนย์การค้าและห้างสรรพสินค้า**
 เกษรวิลเลจ
** เกษรอัมรินทร์ (ชื่อเดิม: อัมรินทร์ พลาซ่า)- เอราวัณ แบงค็อก- จัตุรัสจามจุรี- สเตเดียม วัน- สามย่านมิตรทาวน์- เซ็นทรัล ชิดลม
*เซ็นทรัล เอ็มบาสซี
*เซ็นทรัลเวิลด์
*สยามดิสคัฟเวอรี
*สยามเซ็นเตอร์- สยามสแควร์- สยามสแควร์วัน- สยามพารากอน- เอ็มบีเคเซ็นเตอร์- วัน แบงค็อก รีเทล

**สถานที่สำคัญทางวัฒนธรรม**
 บริการสารนิเทศเฉพาะสาขา ชนเผ่าไท–กะได- พิพิธภัณฑ์บ้านจิม ทอมป์สัน- พิพิธภัณฑ์โรงเรียนมาแตร์เดอีวิทยาลัย- พิพิธภัณฑ์สมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า- หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร

**เหตุการณ์สำคัญ**
22 พฤศจิกายน พ.ศ. 2538 เซ็นทรัล ชิดลม เกิดเพลิงไหม้ขึ้นในเวลากลางคืน มีผู้เสียชีวิต 4 ราย บาดเจ็บสาหัส 11 ราย
23 กมุภาพันธ์ พ.ศ. 2540 อาคารเพรสซิเด้นท์ ทาวเวอร์ เกิดเพลิงไหม้ขึ้น มีผู้เสียชีวิต 3 ราย บาดเจ็บ 101 ราย
7  พฤษภาคม พ.ศ. 2553 ได้เกิดเหตุระเบิดที่บริเวณทางเข้าสวนลุมพินี ประตู 4 ถนนพระรามที่ 4 ซึ่งบริเวณดังกล่าวเป็นด่านตรวจของตำรวจและทหาร จำนวน 3 ครั้ง เบื้องต้นคาดว่าเป็นชนิดเอ็ม 79 เบื้องต้นมีตำรวจได้รับบาดเจ็บ 4 ราย ถูกนำตัวส่งโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ เบื้องจากการตรวจสอบวิถีกระสุนในเบื้องต้น คนร้ายน่าจะยิงวิถีโค้ง ข้ามสะพานลอย น่าจะเป็นการยิงมาจากทางด้านแยกศาลาแดง เมื่อเวลา 05.00 น. พบเจ้าหน้าที่ 1 นายเสียชีวิตจากเหตุการณ์ดังกล่าว
17 สิงหาคม พ.ศ. 2558  เกิดเหตุระเบิดที่ศาลท้าวมหาพรหม โรงแรมเอราวัณ มีผู้บาดเจ็บและเสียชีวิตเป็นจำนวนมาก สามารถจับผู้วางระเบิดได้คือ นายยูซูฟุ ไมรารี และนายอาเด็ม คาราดัก โดยทั้งสองคนได้ซัดทอดว่ามีคนไทยอยู่เบื้องหลังการก่อเหตุในครั้งนี้ คือ นายอ๊อด พยุงวงษ์ และนางสาววรรณา สวนสัน ซึ่งในขณะนี้เชื่อว่าออกนอกประเทศไปแล้ว
10 เมษายน พ.ศ. 2562 เกิดเหตุไฟไหม้ห้างสรรพสินค้าเซ็นทรัลเวิลด์ มีผู้เสียชีวิต 3 ราย บาดเจ็บ 15 ราย
3 ตุลาคม พ.ศ. 2566 เกิดเหตุกราดยิงที่สยามพารากอน โดยผู้ก่อเหตุเป็นเด็กอายุ 14 ปี มีผู้เสียชีวิต 3 ราย บาดเจ็บ 4 ราย

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  เว็บไซต์สำนักงานเขตปทุมวัน date=2015-06-16  -  แผนที่เขตปทุมวัน date=2007-09-27