เขตพญาไท

พญาไท เป็นหนึ่งในห้าสิบเขตของกรุงเทพมหานคร สภาพพื้นที่โดยทั่วไปเป็นแหล่งการค้า การบริการ และแหล่งที่อยู่อาศัยหนาแน่นมาก

**ที่ตั้งและอาณาเขต**
เขตพญาไทตั้งอยู่ทางฝั่งพระนคร มีอาณาเขตติดต่อกับพื้นที่การปกครองต่าง ๆ เรียงตามเข็มนาฬิกาดังนี้- ทิศเหนือ ติดต่อกับเขตจตุจักร มีคลองบางซื่อเป็นเส้นแบ่งเขต- ทิศตะวันออก ติดต่อกับเขตดินแดง มีถนนวิภาวดีรังสิตฟากตะวันออกเป็นเส้นแบ่งเขต- ทิศใต้ ติดต่อกับเขตดินแดงและเขตราชเทวี มีถนนดินแดงฟากใต้และคลองสามเสนเป็นเส้นแบ่งเขต- ทิศตะวันตก ติดต่อกับเขตดุสิต มีทางรถไฟสายเหนือเป็นเส้นแบ่งเขต

**ประวัติ**
อำเภอพญาไท ได้รับการจัดตั้งขึ้นเป็นครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2509 ตั้งชื่อตามพระราชวังพญาไทซึ่งเป็นวังที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นเป็นตำหนักสำหรับเสด็จประพาสบนที่ดินริมคลองสามเสน ทุ่งพญาไท ช่วงแรกอำเภอพญาไทแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 7 ตำบล เป็นพื้นที่อำเภอดุสิตเดิม 5 ตำบล ได้แก่ ตำบลทุ่งพญาไท ตำบลถนนพญาไท ตำบลถนนเพชรบุรี ตำบลมักกะสัน และตำบลสามเสนใน และเป็นพื้นที่อำเภอบางกะปิเดิม 2 ตำบล ได้แก่ ตำบลห้วยขวางและตำบลบางกะปิ จนกระทั่งใน พ.ศ. 2514 จังหวัดพระนครถูกรวมเข้ากับจังหวัดธนบุรี เปลี่ยนฐานะเป็นนครหลวงกรุงเทพธนบุรี และในปี พ.ศ. 2515 จึงเปลี่ยนแปลงฐานะเป็นกรุงเทพมหานคร ซึ่งเปลี่ยนคำเรียกเขตการปกครองใหม่ด้วย อำเภอพญาไทได้รับการเปลี่ยนแปลงฐานะเป็น เขตพญาไท ส่วนตำบลต่าง ๆ ก็เปลี่ยนฐานะเป็นแขวง
จากนั้นทางราชการได้เปลี่ยนแปลงพื้นที่ปกครองของเขตพญาไทหลายครั้ง เพื่อจัดขนาดพื้นที่และจำนวนประชากรของแต่ละเขตให้มีความสมดุล เริ่มตั้งแต่ใน พ.ศ. 2516 แขวงห้วยขวางและแขวงบางกะปิได้รับการยกฐานะเป็นเขตห้วยขวาง ต่อมาใน พ.ศ. 2521 แขวงดินแดงและบางส่วนของแขวงสามเสนในถูกโอนไปขึ้นกับเขตห้วยขวาง ในขณะที่พื้นที่บางส่วนของแขวงห้วยขวางและแขวงบางกะปิก็ถูกโอนมารวมกับแขวงสามเสนในและแขวงมักกะสัน ใน พ.ศ. 2532 พื้นที่ 4 แขวงทางทิศใต้ของเขตได้ถูกแยกออกไปตั้งเป็นเขตราชเทวี การปรับปรุงเขตปกครองครั้งนี้ส่งผลให้เขตพญาไทเหลือแขวงสามเสนในอยู่เพียงแขวงเดียว ส่วนพระราชวังพญาไทซึ่งเป็นที่มาของชื่อเขต รวมทั้งถนนพญาไทก็ไม่ได้อยู่ในพื้นที่ของเขตอีกต่อไป แต่ไปอยู่ในเขตราชเทวีแทน และสุดท้ายในปี พ.ศ. 2537 พื้นที่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของเขตก็ถูกแยกไปรวมกับเขตดินแดงที่เพิ่งตั้งขึ้นใหม่

**การแบ่งเขตการปกครอง**
วันที่ 26 กรกฎาคม พ.ศ. 2560 กรุงเทพมหานครได้ประกาศจัดตั้งแขวงพญาไทแยกจากพื้นที่แขวงสามเสนใน โดยใช้ถนนพหลโยธินเป็นเส้นแบ่งเขต และให้มีผลบังคับใช้ในวันเดียวกัน ส่งผลให้เขตพญาไทในปัจจุบันแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 2 แขวง ได้แก่

**ประชากร**

**สถานที่สำคัญ**
วิลลามาร์เก็ต สาขาอารีย์
ไฟล์:สะพานลอยแยกอารีย์ Ari Intersection.jpg|thumb|สะพานลอยแยกอารีย์
ตามที่ปรากฏในคำขวัญของเขต เขตพญาไทมีสถานที่ราชการ โดยเฉพาะที่ตั้งหน่วยทางทหารและตำรวจอยู่หลายแห่ง มีส่วนราชการพลเรือนระดับกระทรวงอยู่ 2 กระทรวง นอกจากนั้นยังมีหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการสื่อสารและโทรคมนาคมด้วย กล่าวคือ กรมประชาสัมพันธ์ สถานีวิทยุโทรทัศน์กองทัพบกช่อง 5 ไทยทีวีโกลบอลเน็ตเวิร์ก โทรทัศน์รวมการเฉพาะกิจแห่งประเทศไทย ศูนย์ข่าววิทยุกองทัพบก ทรูวิชั่นส์ ทีเอ็นเอ็น24 ทรูโฟร์ยู วอยซ์ทีวี  พิพิธภัณฑ์ตราไปรษณียากรสามเสนใน และสำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ มีระบบรถไฟฟ้าตัดผ่านในพื้นที่เขต และมีย่านสะพานควาย ซึ่งแต่เดิมเคยมีสภาพเป็นทุ่งนาและตลาดนัดซื้อขายโคกระบือ แต่ต่อมาเมื่อบ้านเมืองขยายตัวขึ้น ก็ได้กลายสภาพเป็นแหล่งชุมชนหนาแน่น มีอาคารร้านค้า ห้างสรรพสินค้า อาทิ ศรีศุภราชอาเขต ที่ตั้งห้างสรรพสินค้าเมอร์รี่คิงส์ สะพานควาย (เลิกกิจการไปแล้ว) และห้างสรรพสินค้าบิ๊กซี ซูเปอร์เซ็นเตอร์ เป็นต้น 
สถานที่สำคัญในเขตนี้ มีอาทิ- วัดไผ่ตัน เป็นวัดพุทธศาสนาแห่งเดียวในพื้นที่เขต- วิทยาลัยการจัดการ มหาวิทยาลัยมหิดล- กองพลทหารม้าที่ 2 รักษาพระองค์ และกองพันในสังกัด คือ กองพันทหารม้าที่ 29 รักษาพระองค์- กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กรักษาพระองค์ และกองพันในสังกัด คือ กองพันทหารราบที่ 1 กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กรักษาพระองค์ และ กองพันทหารราบที่ 4 กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กรักษาพระองค์- สนามกีฬากองทัพบก - กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน- กองบัญชาการกองอาสารักษาดินแดน- กระทรวงการคลัง- กรมสรรพากร- กรมธนารักษ์- กรมบัญชีกลาง- สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง- สำนักงานคณะกรรมการนโยบายรัฐวิสาหกิจ- กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม- กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม- กรมควบคุมมลพิษ- กรมทรัพยากรน้ำ- สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม- สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร- สถานีวิทยุโทรทัศน์กองทัพบก ช่อง 5- ไทยทีวีโกลบอลเน็ตเวิร์ก- โทรทัศน์รวมการเฉพาะกิจแห่งประเทศไทย- ศูนย์ข่าววิทยุกองทัพบก- วอยซ์ทีวี- ทรูวิชั่นส์- ทรูโฟร์ยู- สถานีวิทยุกระจายเสียงรัฐสภา- สถานีวิทยุโทรทัศน์รัฐสภา- สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ- พิพิธภัณฑ์ตราไปรษณียากรสามเสนใน - กรมประชาสัมพันธ์- สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด - กรมโยธาธิการและผังเมือง- ธนาคารออมสิน สำนักงานใหญ่- ธนาคารเพื่อการส่งออกและนำเข้าแห่งประเทศไทย - ธนาคารพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมแห่งประเทศไทย - ธนาคารกสิกรไทย สำนักงานใหญ่พหลโยธิน - โรงเรียนสามเสนวิทยาลัย- โรงงานผลิตน้ำสามเสน การประปานครหลวง (โรงกรองน้ำสามเสน) และพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้การประปาไทย- สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.)- สถานีตำรวจนครบาลบางซื่อ- อาคารเดอะ ไรซ์ ตั้งอยู่ตรงหัวมุมสี่แยกสะพานควาย (อดีตที่ตั้งของห้างสรรพสินค้าเมอร์รี่คิงส์ สะพานควาย)- องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (องค์การมหาชน) - พรรคประชาธิปัตย์

**โรงพยาบาล**
 โรงพยาบาลทหารผ่านศึก- โรงพยาบาลพญาไท สะพานควาย (เดิมชื่อ โรงพยาบาลเปาโล เมโมเรียล สะพานควาย)- โรงพยาบาลพญาไท 2- โรงพยาบาลวิชัยยุทธ- โรงพยาบาลวิมุต

**การคมนาคม**
ถนน
ถนนสายหลักในพื้นที่เขตพญาไท ได้แก่- ถนนพหลโยธิน - ถนนประดิพัทธ์- ถนนวิภาวดีรังสิต - ถนนดินแดง- ถนนพระรามที่ 6- ถนนนครไชยศรี- ถนนกำแพงเพชร- ทางพิเศษศรีรัช- ทางยกระดับอุตราภิมุข- ทางพิเศษเฉลิมมหานคร
ส่วนทางสายรองและทางลัด ได้แก่- ถนนสุทธิสารวินิจฉัย- ถนนสาลีรัฐวิภาค- ถนนกำแพงเพชร 5- ถนนเศรษฐศิริ- ถนนเศรษฐศิริ 2- ซอยพหลโยธิน 2 (กาญจนาคม)- ซอยพหลโยธิน 5 (ราชครู) และซอยพระรามที่ 6 ซอย 30 (อารีย์สัมพันธ์)- ซอยพหลโยธิน 7 (อารีย์) และซอยอารีย์ 5 (ใต้)- ซอยพหลโยธิน 11 (เสนาร่วม)- ซอยพหลโยธิน 14 (ศุภราช) และซอยอินทามระ 4 (พงษ์ศรีจันทร์ 2)- ซอยประดิพัทธิ์ 4 (เรวดีฝั่งใต้)- ซอยประดิพัทธิ์ 5 (เรวดีฝั่งเหนือ)- ซอยพระรามที่ 6 ซอย 37 (ระนอง 1)
ระบบขนส่งมวลชน
ในพื้นที่เขตพญาไท ตามแนวเหนือถนนพหลโยธิน มีสถานีสะพานควาย สถานีสนามเป้า และสถานีอารีย์ของรถไฟฟ้าบีทีเอส 
รถไฟ
ทางรถไฟสายเหนือ โดยถือเป็นแนวเส้นแบ่งเขตระหว่างเขตพญาไทกับเขตดุสิต มีสถานีสามเสนตั้งอยู่ในเขตพญาไท โดยมีพื้นที่บางส่วนของสถานีอยู่ในเขตดุสิต

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  เว็บไซต์สำนักงานเขตพญาไท date=2017-01-29  -  เว็บไซต์กรุงเทพมหานคร: แหล่งท่องเที่ยวในเขตพญาไท date=2017-01-29