เจ้าวรญาณรังษี

เจ้าวรญาณรังษี เจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 9 ในราชวงศ์ทิพย์จักร เป็นราชบุตรในพระยาคำโสม

**พระประวัติ**
เจ้าวรญาณรังษี มีนามเดิมว่าเจ้าญาณรังสี เป็นพระโอรส พระองค์ที่ 5 ของพระยาคำโสม ได้เสกสมรสกับเจ้าหญิงสุวันไล (เจ้าหญิงฝาง,เมืองหลวงพระบาง) มีพระโอรส-พระธิดา ได้แก่
# เจ้าอุปราช (ไชยแก้ว) เจ้าอุปราชนครลำปาง พิราลัยก่อนปี พ.ศ. 2429
# เจ้าบุรีรัตน์ (น้อยธรรมเสนา) เจ้าบุรีรัตน์นครลำปาง พิราลัยก่อน พ.ศ. 2419
# เจ้าน้อยคำป้อ
# เจ้าหญิงสุยคำ มีธิดา คือ
#*เจ้าองค์ทิพย์ (ญ.) มีธิดา คือ
#**เจ้าหญิงบุ
# เจ้าน้อยทนันท์ไชย ต่อมาขึ้นครองนครลำปางเป็นที่ เจ้านรนันทไชยชวลิต
# เจ้าหญิงคำปลิ๋ว สมรสกับเจ้าบุรีรัตน์ (บุญเลิศ) เจ้าบุรีรัตน์นครลำปาง โอรสพระยาอุปราชหมูล่า มีโอรสคือ
#*เจ้าราชวงศ์ (แก้วปราบเมรุ ณ ลำปาง) เจ้าราชวงศ์นครลำปาง
#*เจ้าราชบุตร (แก้วปราบเมือง ณ ลำปาง) เจ้าราชบุตรนครลำปาง
# เจ้าราชบุตรฟ้าฮ่วน (เจ้าน้อยกุลัว หรือเจ้าน้อยกุลวงศ์) สมรสกับเจ้ากาบจันทร์ มีบุตร ธิดา คือ
#*เจ้าหญิงพี้ลี้   มีธิดาคือ
#**เจ้าหญิงบุญหลอม 
#**เจ้าหญิงบุญหลวน 
#*เจ้าน้อยคำฟุ้ง
#*เจ้าฟ้าขะลึ้ง
#*เจ้าฟ้าขะลั้ง
#*เจ้าน้อยศรีมูล สมรสกับเจ้าแม่หนิ้ว มีบุตร ธิดาคือ
#**เจ้าน้อยศรีหมื่น สมรสกับเจ้าคำปัน มีบุตร ธิดาคือ
#***เจ้าบุญเตี่ยม ณ ลำปาง
#***เจ้าศรีมา ณ ลำปาง
#***เจ้าจำปี ณ ลำปาง
#***เจ้าทองดี ณ ลำปาง
#***เจ้าทองลา ณ ลำปาง
#***เจ้าอุดม ณ ลำปาง
#**เจ้าหญิงบุญหลง (แฝด)
#**เจ้าหญิงบุญหลัน (แฝด)
#**เจ้าน้อยบุญเย็น สมรสกับนางศรีนวล มีบุตร ธิดา คือ
#**เจ้าหนานบุญทรง สมรสกับนางบัวชร มีบุตร ธิดา คือ
#***เจ้าอรัญญา ณ ลำปาง 
#***เจ้ากันตพงษ์ ณ ลำปาง
# เจ้าหญิงอินตุ้ม
# เจ้าราชภาติกวงศ์ (เมืองพรหม) สมรสกับเจ้าบัวคำ มีบุตร ธิดา คือ
#*เจ้าเกษม (เหมย) สมรสกับนางส้มลิ้ม
#*เจ้าศรีไท
#*เจ้าน้อยขลุย
#*เจ้าหญิงเปี้ย
#*เจ้าหญิงรัตน สมรสกับนายปวน
#*เจ้าน้อยแก้วมูล สมรสกับนางบัวไหล
#*เจ้าคำปัน (ญ.) สมรสกับเจ้าน้อยศรีหมื่น ณ ลำปาง
#*เจ้าคำป้อ (ญ.) สมรสกับนายหมู
#เจ้าหญิงเมืองชื่น ราชเทวีของเจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต
เจ้าวรญาณรังสี ได้รับราชการจนมีบรรดาศักดิ์เป็นพระยาอุปราชเมืองนครลำปาง เมื่อพระญาน้อยอินท์ถึงพิราลัย พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงมีตราตั้งให้ท่านว่าราชการเมืองนครลำปาง ถึงวันพฤหัสบดี แรม 2 ค่ำ เดือน 10 ปีมะโรง (ตรงกับวันที่ 16 ตุลาคม พ.ศ. 2399) จึงโปรดให้เลื่อนเป็น เจ้าวรญาณรังษี ภักดีราชธรรม์ สุพรรณโสมดไนย โยนกวิไสยประชาธิกร อมรมหาเดชเชษฐกเสนางค์ ลำปางคมหานคราธิปตัย เจ้านครลำปาง
เจ้าวรญาณรังษีว่าราชการเมืองมาได้ 16 ปี ก็ประชวรจนถึงพิราลัย เมื่อวันเสาร์ แรม 5 ค่ำ เดือน 7 ปีมะแม จ.ศ. 1233 (ตรงกับวันที่ 7 มิถุนายน พ.ศ. 2414)

**พระราชกรณียกิจ**
ในปี พ.ศ. 2400 เจ้าวรญาณรังษี เป็นประธานฝ่ายฆราวาสในการลงฤกษ์ฝังเสาอินทขีล (เสาหลักเมือง) ณ วัดปงสนุก และในปีต่อมาได้สร้างสะพานข้ามแม่น้ำวัง และบูรณะเนินพระธาตุวัดปงสนุก
ในปี พ.ศ. 2406 ได้สร้างสะพานหนองกระทิง และเป็นปีเดียวกันที่เจ้าอุปราช (มหาพรหม) พิราลัย และในปี พ.ศ. 2411 พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จสวรรคต และมีพระราชพิธีบรมราชาภิเษกพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งเจ้าวรญาณรังษี เสด็จได้เข้าร่วมพิธีดังกล่าวในฐานะเจ้านครประเทศราช

**ราชตระกูล**

**อ้างอิง**
 เชิงอรรถ
 บรรณานุกรม-  จำนวนหน้า =496- อ้างหนังสือ| ผู้แต่ง = มหาอำมาตยาธิบดี (หรุ่น ศรีเพ็ญ), พระยา| ชื่อหนังสือ = พงศาวดารเมืองนครเชียงใหม่ เมืองนครลำปาง เมืองลำพูนไชย| URL = http://www.finearts.go.th/chiangmailibrary/index.php/2016-08-20-05-05-37/book/233?tmpl=component&print=1| จังหวัด = พระนคร| พิมพ์ที่ = โรงพิมพ์พระจันทร์| ปี = 2505 | จำนวนหน้า = 35| หน้า =  พิมพ์เป็นอนุสรณ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ พระพิจิตรโอสถ (รอด สุตันตานนท์)- รุ่งพงษ์ ชัยนาม. ประวัติศาสตร์ล้านนา : ประวัติศาสตร์ไทยที่คนไทยไม่ค่อยมีโกาสได้ศึกษา. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช-  ISBN = 978-616-220-054-0
9
หมวดหมู่:ราชวงศ์ทิพย์จักร
หมวดหมู่:ราชโอรสและราชธิดาในเจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 4
หมวดหมู่:สกุล ณ ลำปาง
หมวดหมู่:บุคคลในประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์