สถาปนิก

ภาพร่างสถาปนิก กับงานออกแบบ
สถาปนิก คือบุคคลผู้เกี่ยวข้องในการออกแบบ และ วางแผน ในการก่อสร้าง หรือที่เรียกว่างานสถาปัตยกรรม โดยสถาปนิก จะเป็นผู้ที่เข้าใจในมาตรฐานการก่อสร้างของอาคาร เข้าใจถึงหน้าที่ใช้สอยของอาคารนั้น รวมถึงวัสดุที่จะนำมาเป็นส่วนประกอบของสิ่งก่อสร้างนั้น สถาปนิกจำเป็นต้องได้รับการศึกษาทางสถาปัตยกรรมศาสตร์ และได้รับใบอนุญาตประกอบวิชาชีพสถาปัตยกรรม ถึงจะสามารถทำงานในวิชาชีพสถาปนิกได้ ซึ่งคล้ายกับการทำงานในสาขาวิชาชีพอื่น

สถาปก  คำเก่าของคำว่าสถาปนิก ได้รับพระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 เป็นศัพท์ภาษาสันสกฤต หมายถึง ผู้สร้าง, ผู้ก่อตั้ง ในเอกสารโบราณก่อนสมัยรัตนโกสินทร์เคยปรากฏคำ "สถาบก" หมายถึง การสร้าง หรือผู้สร้าง 
รางวัลที่น่ายกย่องของสถาปนิกที่รู้จักในฐานะผู้ก่อสร้างอาคารได้แก่ รางวัลพลิตซ์เกอร์ ซึ่งมักจะถูกเปรียบเทียบเหมือนกับ "รางวัลโนเบลในทางสถาปัตยกรรม"

**สถาปนิกที่มีชื่อเสียงจากอดีตถึงปัจจุบัน**

**สถาปนิกในประเทศไทย**
 นารถ โพธิประสาท ผู้ก่อตั้ง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย- หม่อมเจ้าโวฒยากร วรวรรณ- เฉลิม สุจริต- พิชัย วาศนาส่ง
สถาปนิกที่ได้รับพระราชทานเหรียญดุษฎีมาลา เข็มศิลปวิทยา- รศ.ดร. ภิญโญ สุวรรณคีรี- ศ. กิตติคุณ เดชา บุญค้ำ
สถาปนิกที่ได้รับรางวัลศิลปินแห่งชาติ- ศาสตราจารย์ พลเรือตรี สมภพ ภิรมย์- หม่อมราชวงศ์มิตรารุณ เกษมศรี- ดร. ประเวศ ลิมปรังษี- รศ.ดร. ภิญโญ สุวรรณคีรี- นาวาเอก อาวุธ เงินชูกลิ่น- รศ. ฤทัย ใจจงรัก- วนิดา พึ่งสุนทร- ดร. สุเมธ ชุมสาย ณ อยุธยา- นิธิ สถาปิตานนท์ (A49)- ดร.จุลทัศน์ กิติบุตร- ศ.กิตติคุณ เดชา บุญค้ำ
สถาปนิกที่เป็นกรรมการสภาสถาปนิก- ดูบทความหลักที่ สภาสถาปนิก
รายชื่อสถาปนิกที่คัดเลือกโดยสมาคมสถาปนิกสยาม ในบทความ "Reinvent" จำนวน 23 ท่าน- ดร. สุเมธ ชุมสาย ณอยุธยา- องอาจ สาตรพันธุ์- อรศิริ ปาณินท์- นิธิ สถาปิตานนท์- บุญฤทธิ์ ขอดิลกรัตน์- อนุสรณ์ ภักดิ์สุขเจริญ- จิรากร ประสงค์กิจ- กรรณิการ์ รัตนปรีดากุล- ดร. ไขศรี ภักดิ์สุขเจริญ- ดวงฤทธิ์ บุนนาค- สุจินท์ โอสถารยกุล- ปฐมา หรุ่นรักวิทย์- ดร. กุลภัทร ยันตรศาสตร์- ชนะ ส้มพลัง- ดร. รชพร ชูช่วย- สุริยะ อัมพันศิริรัตน์- ผศ. ดร. มล.ปิยลดา ทวีปรังษีพร- ทรงสุดา อธิบาย- วรพันธุ์ คล้ามไพบูลย์- บุษดี งามภักดีพาณิช- ศาวินี บูรณศิลปิน- ปิตุพงษ์ เชาวกุล
อื่นๆ - ศ.หม่อมราชวงศ์ แน่งน้อย ศักดิ์ศรี - ชัชวาลย์ พริ้งพวงแก้ว - มติ ตั้งพานิช (Design Develop)- นิพัทธ์ ซื่อตรง (Nipat Associates)- เจน สกลธนารักษ์- รังสรรค์ ต่อสุวรรณ- ศ. กิตติคุณ ร้อยเอกกฤษฎา อรุณวงษ์ ณ อยุธยา (CASA)- รศ.ดร.วิโรฒ ศรีสุโร (Appied Thai arts)- รศ. ดร. บัณฑิต จุลาสัย (จุลาสัย)- หม่อมหลวงตรีทศยุทธ เทวกุล - รศ. เลอสม สถาปิตานนท์- รศ.ดร.ทิพย์สุดา ปทุมานนท์- อาจารย์ยอดเยี่ยม เทพธรานนท์ (InterPac)

**สถาปนิกจากต่างประเทศ**

**ก่อนคริสตกาล**
 อิมโฮเตป  (Imhotep)- วิทรูเวียส (Vitruvius)

**คริสต์ศตวรรษที่ 12**
 วิลเลียมแห่งซองส์ (William of Sens)

**คริสต์ศตวรรษที่ 13**
 วีลาร์ เดอ ออนกูร์ (Villard de Honnecourt)- โรแบร์ เดอ ลูซาร์ช (Robert de Luzarches)- เรอโน เดอ กอร์มง (Renaud de Cormont)

**คริสต์ศตวรรษที่ 14**
 จอตโต ดี บอนโดเน (Giotto di Bondone) - ปีเตอร์ พาร์เลอร์ (Peter Parler)

**คริสต์ศตวรรษที่ 15**
 โดนาโต ดันเจโล บรามันเต (Donato d'Angelo Bramante)- ฟีลิปโป บรูเนลเลสกี (Filippo Brunelleschi)- ลูกา แฟนเซลี (Luca Fancelli)- ลีออน บาตติสตา อัลเบอร์ติ (Leon Battista Alberti) - มิเกลอโซ มิเกลอซิ (Michelozzo Michelozzi)- อันโตนีโอ ดา ซานกัลโล ผู้พ่อ (Antonio da Sangallo the Elder) - จูลิอาโน ดา ซานกาลโล (Giuliano da Sangallo)- เจคอบ แวน ตีเนน (Jacob van Thienen)- เลโอนาร์โด ดา วินชี (Leonardo da Vinci)

**คริสต์ศตวรรษที่ 16**

**คริสต์ศตวรรษที่ 17**

**คริสต์ศตวรรษที่ 18**

**คริสต์ศตวรรษที่ 19**

**คริสต์ศตวรรษที่ 20**
 อัลวาร์ อาลโต (Alvar Aalto)- ริชาร์ด บักมินสเตอร์ ฟุลเลอร์ (Buckminster Fuller)- เอกตอร์ กีมาร์ (Hector Guimard)- วอลเตอร์ โกรเปียส (Walter Gropius)- ฮันส์ ฮอลไลน์ (Hans Hollein)- วิกตอร์ ออร์ตา (Victor Horta)- หลุยส์ คาห์น (Louis I. Kahn)- เลอ กอร์บูซีเย (Charles-Édouard Jeanneret a.k.a. Le Corbusier)- ลุดวิก มีส ฟาน เดอร์ โรห์ (Ludwig Mies van der Rohe)- อองรี โซวาช (Henri Sauvage)- รูดอล์ฟ สไตน์เนอร์ (Rudolf Steiner)- เจมส์ สเตอร์ลิง (James Stirling)- เยิร์น อุทซอน (Jørn Utzon)- โรเบิร์ต เวนทูรี (Robert Venturi)- แฟรงก์ ลอยด์ ไรต์ (Frank Lloyd Wright)- อัลโด เวน เอค (Aldo van Eyck)

**ร่วมสมัย (คริสต์ศตวรรษที่ 20 - คริสต์ศตวรรษที่ 21)**
 ทะดะโอะ อันโด (Tadao Ando)- อะซิมป์โทต (Asymptote)- มารีโอ บอตตา (Mario Botta)- ไมเคิล เกรฟส์ (Michael Graves)- ปีเตอร์ ไอเซนมาน (Peter Eisenman)- นอร์มัน ฟอสเตอร์ (Norman Foster)- แฟรงก์ เกห์รี (Frank Gehry)- ซาฮา ฮาดิด (Zaha Hadid)- อะระตะ อิโซะซะกิ (Arata Isozaki)- โตโยะ อิโตะ (Toyo Ito)- เร็ม คูลฮาส (Rem Koolhaas)- ริชาร์ด ไมเออร์ (Richard Meier)- เอ็มวีอาร์ดีวี (MVRDV)- ออสการ์ นีเอไมเยร์ (Oscar Niemeyer)- ฌ็อง นูแวล (Jean Nouvel)- น็อกซ์ (NOX)- ไอเอ็มเป (Ieoh Ming Pei - I.M. Pei)- เรนโซ เปียโน (Renzo Piano)- คริสตีย็อง เดอ ปอร์ตซ็องปาร์ก (Christian de Portzamparc)- ริชาร์ด โรเจอรส์ (Richard Rogers)- เจน แกงค์ (Jeanne Gang)- อัลโด รอสซี (Aldo Rossi)- เคนโซ ทังเงะ (Kenzo Tange)- เบอร์นาร์ด ชูมี (Bernard Tschumi)- เฮลมุต ยาห์น (Helmut Jahn)- เฮอร์โซค แอนด์ เดอ มัวรอน (Herzog & De Meuron)- เอฟ โอ เอ (FOA)- มอร์โฟซิส (Morphosis)

**สถาบันการศึกษาทางสถาปัตยกรรมในประเทศไทย**
สถาบันการศึกษาที่ทำหน้าที่ผลิตสถาปนิกของประเทศไทยแห่งแรก คือ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ซึ่งก่อตั้งเมื่อ พ.ศ. 2476 โดยอาจารย์นารถ โพธิประสาท ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2498 ได้มีการเปิดสอนคณะสถาปัตยกรรมไทย ปัจจุบัน คือ  คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร หลังจากนั้น ได้มีการสถาปนา สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง ขึ้น ซึ่งมี คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ เป็นคณะแรกของสถาบัน และนับเป็นสถาบันการศึกษาที่ผลิตสถาปนิกเป็นแห่งที่ 3 ของประเทศ ตามมาด้วยมหาวิทยาลัยรังสิต เมื่อปี พศ 2531 จากนั้น ก็ได้มีสถาบันอุดมศึกษาทั้งภาครัฐและเอกชนเปิดสอนเป็นจำนวนมากดังปัจจุบัน - ดูเพิ่ม รายชื่อคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ในประเทศไทย

**อ้างอิง**

**ดูเพิ่ม**
 สภาสถาปนิก- สถาปัตยกรรม- ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพสถาปัตยกรรม