อำเภอสุวรรณคูหา

สุวรรณคูหา สุ-วัน-นะ-คู-หา เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดหนองบัวลำภู
วัดถ้ำสุวรรณคูหา ตามศิลาจารึกหน้าถ้ำ กล่าวไว้ว่าสร้างเมื่อ พ.ศ. 2106 โดยพระไชยเชษฐาธิราช มีถ้ำขนาดใหญ่-เล็ก ประมาณ 40 ถ้ำ ปัจจุบันเป็นสถานที่จัดงานประเพณีบุญข้าวจี่ยักษ์ ซึ่งเป็นประเพณีสำคัญของจังหวัด

**ที่ตั้งและอาณาเขต**
อำเภอสุวรรณคูหามีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้- ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอน้ำโสม (จังหวัดอุดรธานี)- ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอบ้านผือและอำเภอกุดจับ (จังหวัดอุดรธานี)- ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอนากลาง - ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอนาด้วง (จังหวัดเลย)
ในเขตอำเภอสุวรรณคูหา เป็นพื้นที่ภูเขาสูง แล้วลาดไปทางทิศใต้และทิศตะวันออก พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นดินปนทรายและลูกรัง ไม่สามารถเก็บน้ำหรืออุ้มน้ำในฤดูแล้งได้
วัดในอำเภอสุวรรณคูหา

**ประวัติ**
เดิมอำเภอสุวรรณคูหาเป็นส่วนหนึ่งของตำบลเก่ากลอย อำเภอหนองบัวลำภู จังหวัดอุดรธานี ทั้งหมด ในปี พ.ศ. 2494 ได้มีประกาศกระทรวงมหาดไทยให้แยกบางหมู่บ้านออกมาจากการปกครองของตำบลเก่ากลอย รวมตั้งเป็นตำบลนาสี ต่อมาได้ย้ายมาขึ้นการปกครองกับอำเภอนากลางในปี พ.ศ. 2508 และตั้งตำบลนาดีขึ้นในปี พ.ศ. 2510 โดยแยกบางหมู่บ้านออกมาจากการปกครองของตำบลเก่ากลอย และตั้งตำบลบ้านโคกในปี พ.ศ. 2511 โดยแยกบางหมู่บ้านออกมาจากการปกครองของตำบลนาสี
ในปี พ.ศ. 2515 ราษฎรในพื้นที่ได้ยื่นเรื่องราวต่อราชการ ขอให้ตั้งกิ่งอำเภอขึ้นที่ตำบลนาสี โดยกระทรวงมหาดไทยได้พิจารณาเห็นว่าราษฎรทั้งสามตำบล ได้แก่ ตำบลบ้านโคก ตำบลนาสี และตำบลนาดี เป็นตำบลที่อยู่ไกลท้องที่ทุรกันดาร และห่างไกลจากตัวอำเภอ เจ้าหน้าที่มีโอกาสตรวจเยี่ยมเยือนดูแลทุกข์สุขของราษฎรน้อยมาก เพราะทางคมนาคมไม่สะดวก ซึ่งอาจเป็นการเสียหายในด้านการปกครอง ประกอบกับหมู่บ้านดังกล่าวมีโอกาสที่จะเจริญในอนาคต เพราะราษฎรอาศัยอยู่กันหนาแน่นมาก และมีพื้นที่ทำมาหากินได้ โดยเฉพาะมีทรัพยากรทางธรรมชาติ พอที่จะยกระดับการครองชีพของราษฎรทั้งสามตำบลดังกล่าวนี้ให้ดียิ่งขึ้น จึงแนะนำประชุมชี้แจงร่วมกับทางอำเภอนากลาง รายงานต่อกระทรวงมหาดไทย ขอจัดตั้งที่ว่าการกิ่งอำเภอขึ้น และเมื่อวันที่ 17 กรกฎาคม พ.ศ. 2516 จึงแยกออกมาเป็น กิ่งอำเภอสุวรรณคูหา ที่มาของชื่ออำเภอมาจากถ้ำสุวรรณคูหาหรือชื่อเดิมคือสุพรรณคูหา เป็นถ้ำซึ่งมีโบราณวัตถุสมัยล้านช้าง เช่น รูปพระไชยเชษฐา และศิลาจารึกโบราณราว พ.ศ. 2106
ก่อนจัดตั้งเป็นอำเภอ ในปี พ.ศ. 2521 กิ่งอำเภอสุวรรณคูหาได้จัดตั้งตำบลเพิ่มอีก 2 ตำบล โดยตั้งตำบลนาด่าน โดยแยกบางหมู่บ้านออกมาจากการปกครองของตำบลนาดี ภายในปีเดียวกันได้มีการตั้งตำบลดงมะไฟ โดยแยกบางหมู่บ้านออกมาจากการปกครองของตำบลนาสี เนื่องจากหลักเกณฑ์ต้องมีตำบลไม่น้อยกว่า 5 ตำบล ก่อนที่จะยกฐานะขึ้นเป็น อำเภอสุวรรณคูหา โดยพระราชกฤษฎีกาเมื่อวันที่ 19 มีนาคม พ.ศ. 2522 โดยมีการปกครองทั้งหมด 5 ตำบล ได้แก่ ตำบลนาสี ตำบลนาดี ตำบลบ้านโคก ตำบลนาด่าน และตำบลดงมะไฟ 
ในท้ายปี พ.ศ. 2522 ได้ตั้งตำบลสุวรรณคูหา เป็นตำบลลำดับที่ 6 ของอำเภอโดยแยกบางหมู่บ้านออกมาจากการปกครองของตำบลบ้านโคก และปรับพื้นที่การปกครองให้เหมาะสมในปี พ.ศ. 2524 โดยโอนพื้นที่หมู่ 8 บ้านต่างแคน กับหมู่ 9 บ้านบุญทัน,บ้านร่องป่าบุ้น ของตำบลดงมะไฟ ไปจัดตั้งเป็นพื้นที่หมู่ 9–10 ของตำบลบ้านโคก ตามลำดับ เมื่ออำเภอสุวรรณคูหามีสภาพชุมชนและชุมนุมการค้าหนาแน่นหรือมีสภาพเจริญขึ้นกว่าเดิมมาก จึงมีการจัดตั้งสุขาภิบาลสุวรรณคูหา ในปี พ.ศ. 2525 และสุขาภิบาลบ้านโคก ในปี พ.ศ. 2526 ทีมีลักษณะเป็นชุมชนขนาดใหญ่ ในปี พ.ศ. 2529 ได้แยกบางหมู่บ้านออกมาจากการปกครองของตำบลบ้านโคก ตั้งขึ้นเป็นตำบลบุญทัน 
ต่อมาจังหวัดอุดรธานีได้แยกพื้นที่หนองบัวลําภูที่เป็นเมืองโบราณที่ก่อตั้งมาแล้วไม่น้อยกว่า 900 ปี เดิมเป็นดินแดนที่ขึ้นต่อกรุงศรีสัตตนาคนหุต มีชื่อว่า "เมืองหนองบัวลุ่มภู นครเขื่อนขันธกาบแก้วบัวบาน" เนื่องจากรัฐบาลมีนโยบายในการกระจายอํานาจมายังส่วนภูมิภาค เพื่อประโยชน์ในด้านการปกครอง การให้บริการของรัฐ การอํานวยความสะดวกแก่ประชาชน การส่งเสริมให้ท้องที่เจริญยิ่งขึ้น ตลอดจนเพื่อความมั่นคงของชาติ ประกอบกับจังหวัดอุดรธานีมีอาณาเขตกว้างขวางและมีพลเมืองมาก จึงเห็นสมควรแยกอําเภอต่าง ๆ บางอําเภอ ตั้งขึ้นเป็นจังหวัด จึงแยกอำเภอหนองบัวลำภู อำเภอนากลาง อำเภอโนนสัง อำเภอศรีบุญเรือง และอำเภอสุวรรณคูหา ตั้งเป็น จังหวัดหนองบัวลำภู อำเภอสุวรรณคูหาจึงมีฐานะเป็นอำเภอในจังหวัดหนองบัวลำภู
ในปี พ.ศ. 2538 ได้แยกบางหมู่บ้านออกมาจากการปกครองของตำบลสุวรรณคูหาและตำบลนาดี ตั้งขึ้นเป็นตำบลกุดผึ้ง เป็นตำบลที่ 8 ของอำเภอสุวรรณคูหา และในปี พ.ศ. 2542 ได้ยกฐานะสุขาภิบาลสุวรรณคูหาและสุขาภิบาลบ้านโคกขึ้นเป็นเทศบาลตำบล ตามข้อบังคับของกฎหมาย อำเภอสุวรรณคูหาจึงมีฐานะเป็น 1 ใน 6 อำเภอของจังหวัดหนองบัวลำภู และมีเขตการปกครองย่อยภายในอำเภอทั้งหมด 8 ตำบล จนถึงปัจจุบัน และในปี พ.ศ. 2547 กระทรวงมหาดไทยได้ยุบองค์การบริหารส่วนตำบลสุวรรณคูหา รวมกับองค์การบริหารส่วนตำบลกุดผึ้ง เนื่องจากกระทรวงมหาดไทยดำเนินการประกาศยุบรวมสภาตำบลทั้งหมดและองค์การบริหารส่วนตำบลใดที่มีจำนวนประชากรไม่ถึงสองพันคน โดยให้รวมพื้นที่เข้ากับองค์การบริหารส่วนตำบลอื่น หรือหน่วยการบริหารราชการส่วนท้องถิ่นที่มีเขตติดต่อกันภายในเขตอำเภอเดียวกัน

**การแบ่งเขตการปกครอง**

**การปกครองส่วนภูมิภาค**
อำเภอสุวรรณคูหาแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 8 ตำบล 91 หมู่บ้าน ได้แก่

**การปกครองส่วนท้องถิ่น**
ท้องที่อำเภอสุวรรณคูหาประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 9 แห่ง ได้แก่- เทศบาลตำบลสุวรรณคูหา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาสี เฉพาะหมู่ที่ 3, 5 และบางส่วนของหมู่ที่ 6, 7; ตำบลสุวรรณคูหา เฉพาะหมู่ที่ 3–4, 6, 8 และบางส่วนของหมู่ที่ 5, 7; และตำบลกุดผึ้ง เฉพาะหมู่ที่ 2, 6 และบางส่วนของหมู่ที่ 1- เทศบาลตำบลบ้านโคก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านโคก เฉพาะหมู่ที่ 1, 3 และบางส่วนของหมู่ที่ 2, 5, 10–11, 13- เทศบาลตำบลนาดี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาดีทั้งตำบล- เทศบาลตำบลนาด่าน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาด่านทั้งตำบล- เทศบาลตำบลบุญทัน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบุญทันทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลนาสี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาสี เฉพาะหมู่ที่ 1–2, 4, 8–14 และบางส่วนของหมู่ที่ 6–7- องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านโคก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านโคก เฉพาะหมู่ที่ 4, 6–9, 12, 14–15 และบางส่วนของหมู่ที่ 2, 5, 10–11, 13- องค์การบริหารส่วนตำบลดงมะไฟ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดงมะไฟทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลกุดผึ้ง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสุวรรณคูหา เฉพาะหมู่ที่ 1–2 และบางส่วนของหมู่ที่ 5, 7; และตำบลกุดผึ้ง เฉพาะหมู่ที่ 3–5, 7–8 และบางส่วนของหมู่ที่ 1

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
 อำเภอสุวรรณคูหา ศูนย์ข้อมูลอำเภอ กรมการปกครอง

สุวรรณคูหา