ภาษาซะราอีกี

ภาษาซะราอีกี ( Sarā'īkī) หรือภาษาเสไรกิ ภาษามันตานี ภาษาปัญจาบใต้ ในอดีตเรียกเป็น ภาษามุนตานี  (อักษรชาห์มูขี: ملتانی, อักษรคุรมุขี: ਮੁਲਤਾਨੀ, อักษรเทวนาครี: मुल्तानी) เป็นภาษาที่ใช้พูดในจังหวัดสินธ์ และปัญจาบ ประเทศปากีสถาน มีผู้พูดราว 14 ล้านคน นอกจากนี้มีผู้พูดอีก 20,000 คนในอินเดียและอังกฤษ ที่มาของคำว่า “ซะราอีกี” ยังไม่แน่นอน อาจมาจากภาษาสินธี แปลว่า “เหนือ” หรือภาษาสันสกฤต แปลว่า “พระอาทิตย์”

**การแพร่กระจายทางภูมิศาสตร์และจำนวนผู้พูด**
ปัจจุบันผู้พูดภาษาซะราอีกีส่วนใหญ่อยู่ในปากีสถาน ภาษานี้เป็นภาษากลางของผู้คนในบริเวณนั้นคือชาวบาโลช ชาวพาซตุน ชาวสินธ์และชาวปัญจาบ นอกจากนั้น ยังเป็นภาษาทางการค้าจนถึงปัจจุบัน ปัจจุบันมีประชาชนในบริเวณต่างๆของปัญจาบและเดรา อิสมาอิล ข่าน ใช้พูดเป็นภาษาแม่ เป็นภาษาที่ใช้พูดและเข้าใจอย่างกว้างขวางในฐานะภาษาที่สองทางเหนือและทางตะวันตกของสินธ์ไปจนถึงการาจี ที่ราบกัจฉิในบาลูชิสถาน ในอินเดีย รายงานใน พ.ศ. 2544 มีผู้พูดภาษาซะราอีกีในอินเดียราว 70,000 คน ซึ่งเป็นลูกหลานของผู้อพยพมาจากปัญจาบตะวันตกหลังจากการแบ่งแยกอินเดียใน พ.ศ. 2490 ในอัฟกานิสถานมีผู้พูดภาษาซะราอีกี สำเนียงกันดาฮารีในหมู่ชาวอัฟกานิสถานที่นับถือศาสนาฮินดู
ในปากีสถานรายงานไว้เมื่อ พ.ศ. 2524 ซึ่งมีผู้พูดภาษาซะราอีกีเป็นภาษาแม่ 9.38% ต่อมาใน พ.ศ. 2541 เพิ่มเป็น 10.53% ในอินเดียมีผู้พูดสำเนียงมูลตานี 56,096 คน พูดสำเนียงพหาวัลปุรีอีกราว 11,873 คน ที่เหลือพูดสำเนียงอื่นๆ

**ชื่อของภาษา**
คำว่าซะราอีกีเริ่มใช้ครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2503 โดยผู้นำทางการเมืองและสังคมที่พยายามจะสร้างกลุ่มชาติพันธุ์ซะราอีกีและสร้างมาตรฐานของภาษาเขียนขึ้นมา คำว่าซะราอีกีมาจากคำว่าเสาวีรา (سوویرا) ซึ่งเป็นชื่อรัฐเก่าในอินเดีย และเมื่อเติมปัจจัย –ki ให้คำว่าเสาวีรา ทำให้กลายเป็นเสาวีรากี และเกิดการลดเสียงเหลือเพียงซะราอีกี ส่วน George Abraham Grierson รายงานว่าซะราอีกีมาจากภาษาสินธี สิโรหมายถึงทางเหนือ ส่วนในมหาวิทยาลัยในปากีสถานที่เปิดสอนภาษานี้ จะใช้ชื่อภาษาว่าซะราอีกี

**การจัดจำแนก**
ภาษาซะราอีกี ภาษาสินธี และภาษาปัญจาบเป็นภาษาในกลุ่มภาษาอินโด-อารยันเช่นเดียวกัน ภาษาปัญจาบและภาษาซะราอีกีสามารถเข้าใจกันได้ดี  มีความแตกต่างกันเฉพาะเสียงพยัญชนะ และโครงสร้างของกริยา

**ระบบการเขียน**
ภาษาซะราอีกีมีระบบการเขียน 3 แบบคือ อักษรเปอร์เซีย โดยมีอักษร 42 ตัว ยืมมาจากอักษรอูรดู 37 ตัว และพิเศษเฉพาะภาษาซะราอีกี 5 ตัว ผู้นับถือศาสนาฮินดูจะใช้อักษรคุรมุขีหรืออักษรเทวนาครี และมีการปริวรรตระหว่างภาษาซะราอีกีที่เขียนด้วยอักษรเปอร์เซียและเทวนาครี

**อ้างอิง**

**บรรณานุกรม**
 Asif, Saiqa Imtiaz. 2005.  Siraiki Language and Ethnic Identity. Journal of Research (Faculty of Languages and Islamic Studies), 7: 9-17. Multan (Pakistan): Bahauddin Zakariya University.- url = http://www.languageinindia.com/july2012/awansaraikisoundsystemfinal.pdf- date = 1936
*author-link=Elena Bashir- pages = 35–42- archive-date=21 April 2009  
*1- publisher = Department of English Language & Literature, University of the Punjab (This PDF contains multiple articles from the same issue.)
*journal=CRULP Annual Student Report, 2002-2003
*Cite web| title = Saraiki| url = https://www.ethnologue.com/19/language/skr| editor-last1 = Lewis| editor-first1 = M. Paul| editor-last2 = Simons| editor-first2 = Gary F.| editor-last3 = Fennig| editor-first3 = Charles D.| website = Ethnologue| year = 2016| edition = 19| archive-url = https://web.archive.org/web/20190425102808/http://www.ethnologue.com/19/language/skr/| archive-date = 25 April 2019| url-access = subscription- isbn = 978-0-521-23420-7- pages = 1–25- isbn = 978-0-19-577692-8- issn = 0004-4687- publisher = School of Oriental and African Studies- doi=10.1017/s0026749x00014190- pages = 581–621- isbn = 978-0-19-922648-1- url = https://www.britannica.com/topic/Lahnda-language- url = https://www.britannica.com/topic/Siraiki-language
*url-status= dead

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  A review of the linguistic literature on Saraikifix-attempted=yes -  Saraiki Alphabet date=2017-11-30  with Gurmukhi equivalents-  Download Saraiki font and keyboard for Windows and Android date=2015-04-03 -  Saraiki online transliteration date=2014-10-22 
ซะราอีกี