กรมสรรพาวุธทหารบก

กรมสรรพาวุธทหารบก (อักษรย่อ: สพ.ทบ.; Ordnance Department) เป็นส่วนราชการของกองทัพบกไทย ที่ดำเนินการซ่อมสร้างสิ่งอุปกรณ์สายสรรพาวุธ, ยุทโธปกรณ์สายสรรพาวุธ และการทำลายล้างวัตถุระเบิด โดยมี พลโท มังกร ว่านเครือ เป็น เจ้ากรมสรรพาวุธทหารบก คนปัจจุบัน 
พลตรี รณภพ วิเชียรวรรณ เป็น รองเจ้ากรมสรรพาวุธทหารบก (๑) และ พลตรี วิกรานต์ จันระมาด เป็น รองเจ้ากรมสรรพาวุธทหารบก (๒)  
กรมสรรพาวุธทหารบกยังมีบทบาทในพระราชพิธีต่าง ๆ อาทิ พระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และพระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช 2562

**ประวัติ**
กิจการสรรพาวุธและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้เกิดขึ้นเป็นเวลาหลายร้อยปีก่อนที่จะมีการก่อตั้งกรมสรรพาวุธขึ้นในปี พ.ศ. 2445 โดยมีพระยาสโมสรสรรพการเป็นเจ้ากรมสรรพาวุธคนแรก
ปี พ.ศ. 2560 กรมสรรพาวุธทหารบกเป็นผู้จัดซื้อรถรบทหารราบวีเอ็น-1 จากประเทศจีน และปีเดียวกันนี้ กรมสรรพาวุธทหารบกได้ร่วมกับกรมสอบสวนคดีพิเศษ (ดีเอสไอ) พัฒนาซอฟต์แวร์ในห้องซิมูเลเตอร์ฝึกยิงปืน เพื่อจำลองสถานการณ์ปะทะคนร้ายให้มีความชำนาญยิ่งขึ้น
เดือนสิงหาคม พ.ศ. 2561 กรมสรรพาวุธทหารบกได้ร่วมให้คำแนะนำในการเก็บกู้ระเบิดยักษณ์สมัยสงครามโลกครั้งที่สอง ที่พบใต้แม่น้ำ จังหวัดราชบุรี ส่วนเดือนกันยายน ปีเดียวกันนี้ กรมสรรพาวุธทหารบกได้เป็นโจทก์ฟ้องบริษัทตัวแทนจำหน่ายจีที200 ที่มีพฤติการณ์ฉ้อโกง
เดือนกันยายน พ.ศ. 2562 ทหารจากกรมสรรพาวุธทหารบกเข้าร่วมพิธีรับมอบยานลำเลียงพลทหารราบเอ็ม 1126 จากสหรัฐ และปี พ.ศ. 2563 ได้มีการเผยแพร่เอกสารของกรมสรรพาวุธทหารบก ในโครงการจัดซื้อรถยานเกราะสไตรเกอร์ติดอาวุธ 50 คัน ซึ่งต่อมามีการชะลอโครงการ เพื่อตัดงบประมาณไปกู้วิกฤตการระบาดทั่วของไวรัสโคโรนาในประเทศไทย พ.ศ. 2563

**เหตุระเบิด**
กรมสรรพาวุธทหารบกเคยประสบเหตุร้ายจากแรงระเบิดเมื่อเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2523 โดยเกิดเหตุคลังแสงระเบิดในโรงงานผลิตจรวด ที่กรมสรรพาวุธทหารบก เขตบางซื่อ แรงระเบิดรัศมีไกล 3 กิโลเมตร ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิต 38 คน (บางแหล่งระบุ 40 คน หรือมากกว่านั้น) และได้รับบาดเจ็บถึง 350 คน
ส่วนเดือนมกราคม พ.ศ. 2555 ได้เกิดเหตุระเบิดที่กองคลังแสง กรมสรรพาวุธทหารบก อำเภอพยุหะคีรี จังหวัดนครสวรรค์ เนื่องด้วยสภาพอากาศที่ร้อนจัด ขณะอยู่ในขั้นตอนการตัดแยกระเบิด โดยเหตุการณ์ครั้งนี้ไม่มีผู้ใดได้รับบาดเจ็บ และเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2558 เกิดเหตุระเบิดที่กรมสรรพาวุธทหารบก เขตบางซื่อ โดยมีเจ้าหน้าที่ทหารรักษาการณ์ได้รับบาดเจ็บ 9 นาย ซึ่ง 1 ในนั้นมีอาการสาหัส

**การฝึก**
กำลังพลส่วนหนึ่งจากกรมสรรพาวุธทหารบกได้เข้าร่วมการฝึกหนุมาน การ์เดียน ร่วมกับกำลังพลกองทัพบกสหรัฐ เช่นในด้านการต่อต้านระเบิดแสวงเครื่อง

**ปฏิบัติการสำคัญ**

**พระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ**
เนื่องในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พ.ศ. 2560 กรมสรรพาวุธทหารบกได้นำวิศวกรรมยานยนต์มาปรับใช้กับพระมหาพิชัยราชรถ ซึ่งเป็นราชรถสำคัญตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 1 ส่วนกำลังพลจากกรมสรรพาวุธทหารบก ได้มีส่วนในการสร้างราชรถปืนใหญ่, ซ่อมส่วนที่เป็นโลหะและระบบช่วงล่างของราชรถน้อย รวมถึงได้มีส่วนร่วมในการปฏิบัติหน้าที่พลฉุดชักราชรถ ตลอดจนจัดฝึกซ้อมริ้วขบวนพระราชอิสริยยศ

**ภารกิจสหประชาชาติในเซาท์ซูดาน**
ห้วงเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2561 – กรกฎาคม พ.ศ. 2562 กำลังพลจากกรมสรรพาวุธทหารบก ได้เป็นส่วนหนึ่งในกองร้อยทหารช่างเฉพาะกิจ ไทย/เซาท์ซูดาน เพื่อเข้าร่วมภารกิจสหประชาชาติในเซาท์ซูดาน

**พระราชพิธีบรมราชาภิเษก**
กรมสรรพาวุธทหารบกได้มีส่วนในการบูรณะซ่อมแซมยุทโธปกรณ์โบราณชนิดต่าง ๆ ที่ใช้ในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช 2562 และซ่อมบูรณะปืนใหญ่โบราณ รวมถึงจัดสร้างเครื่องประกอบต่าง ๆ ตลอดจนให้การฝึกกำลังพลในริ้วขบวน

**หน่วยขึ้นตรง**
 ศูนย์ซ่อมสร้างสิ่งอุปกรณ์สายสรรพาวุธ (ศซส.สพ.ทบ.)- ศูนย์อุตสาหการสรรพาวุธ กรมสรรพาวุธทหารบก (ศอ.สพ.ทบ.)- กองกำลังพล กรมสรรพาวุธทหารบก (กกพ.สพ.ทบ.)- กองส่งกำลัง กรมสรรพาวุธทหารบก (กสล.สพ.ทบ.)- กองปลัดบัญชี กรมสรรพาวุธทหารบก (กปช.สพ.ทบ.)- กองยุทธการและการข่าว กรมสรรพาวุธทหารบก (กยข.สพ.ทบ.)- กองโรงงานช่างแสงศูนย์อุตสาหการสรรพาวุธ กรมสรรพาวุธทหารบก (กชส.ศอ.สพ.ทบ.)- กองโรงงานซ่อมสร้างรถยนต์ทหาร ศูนย์ซ่อมสร้างสิ่งอุปกรณ์สายสรรพาวุธ กรมสรรพาวุธทหารบก (กรซย.ศซส.สพ.ทบ.)- กองคลังยุทโธปกรณ์สายสรรพาวุธ กรมสรรพาวุธทหารบก (กคย.สพ.ทบ.)- กองควบคุมสิ่งอุปกรณ์ กรมสรรพาวุธทหารบก (กคสป.สพ.ทบ.)- กองจัดหา กรมสรรพาวุธทหารบก(กจห.สพ.ทบ.)- โรงเรียนทหารสรรพาวุธ กรมสรรพาวุธทหารบก (รร.สพ.สพ.ทบ.)- กองพันสรรพาวุธซ่อมบำรุงเขตหลัง (พัน.สพ.ซบร.เขตหลัง)- กองวิทยาการ กรมสรรพาวุธทหารบก (กวก.สพ.ทบ.)- กองเทคโนโลยีสารสนเทศ กรมสรรพาวุธทหารบก (กทท.สพ.ทบ.)

**กิจกรรมเพื่อสังคม**
พ.ศ. 2560 กรมสรรพาวุธทหารบกเป็นหนึ่งในกำลังที่ให้การช่วยเหลือประชาชนที่ประสบเหตุอุทกภัยในพื้นที่ภาคกลาง รวมถึงเขตอุทยานประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา
กรมสรรพาวุธทหารบกร่วมกับกรมราชทัณฑ์ จัดโครงการคืนคนดีสู่สังคม โดยคัดเลือกนักโทษในคดีอาวุธปืน เข้ารับการอบรมทักษะการผลิตอาวุธปืน เพื่อช่วยงานอุตสาหกรรมป้องกันประเทศ

**สิ่งสืบทอด**
กรมสรรพาวุธทหารบก มีพิพิธภัณฑ์ 3 แห่งตั้งอยู่ภายในกรมคือพิพิธภัณฑ์ทหารสรรพาวุธ โดยพิพิธภัณฑ์หลังเดิมได้รับการก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2532 และพิพิธภัณฑ์กองบัญชาการหลังเดิมที่ได้ขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานโดยกรมศิลปากรเมื่อวันที่ 18 ธันวาคม พ.ศ.2539 โดยได้มีการปรับปรุงอาคารกองบัญชาการหลังเดิมให้เป็นพิพิธภัณฑ์เมื่อพ.ศ.2565 และพิพิธภัณฑ์โรงหลอมรีดที่ได้นำอาคารโรงงานเดิมของกองช่างแสงมาปรับปรุงใหม่เป็นอาคารพิพิธภัณฑ์เช่นเดียวกัน โดยทางพิพิธภัณฑ์ไม่เก็บค่าเข้าชม แต่ให้แจ้งทำหนังสือล่วงหน้า
ส่วนเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2559 กรมสรรพาวุธทหารบกได้ส่งมอบรถย้ายยุทโธปกรณ์ที่ปลดระวางของกองทัพบก จำนวน 20 คัน เพื่อใช้สร้างปะการังเทียมใต้ทะเล

**รายพระนามและชื่อเจ้ากรมสรรพาวุธทหารบก**
# พระยาสโมสรสรรพการ (พ.ศ. 2445 - 2453)
# พลโท หม่อมเจ้าเสรฐศิริ กฤดากร (พ.ศ. 2453 - 2454)
# พลตรี หม่อมเจ้าบวรเดช กฤดากร (พ.ศ. 2455 - 2456)
# พลตรี พระยาจินดาจักรรัตน์ (เจิม อาวุธ) (พ.ศ. 2469 - 2475)
# พลตรี พระอาธรธุราวุธ (หม่อมหลวงอภิรุม ชุมสาย) (พ.ศ. 2476 - 2483)
# พลตรี วิเชียร สุตันนานนท์ (พ.ศ. 2487 - 2493)
# พลโท ขุนสถิตย์วิทยาศาสตร์ (สุข นุตสถิตย์) (พ.ศ. 2495 - 2497)
# พลตรี จำรูญ วีณะคุปต์ (พ.ศ. 2497 - 2500)
# พลตรี พิสิฏฐ์ ฉายเหมือนวงศ์ (พ.ศ. 2500 - 2506)
# พลโท ทวิช เสนีวงศ์ ณ อยุธยา (พ.ศ. 2506 - 2515)
# พลโท กิตติ ดิสปัญญา (พ.ศ. 2515 - 2519)
# พลโท อำนาจ ดำริห์กาญจน์ (พ.ศ. 2519)
# พลโท ป่วน นิลศิริ (พ.ศ. 2519 - 2521)
# พลโท สท้าน ภิรมย์รัตน์ (พ.ศ. 2521 - 2523)
# พลโท ผจญ เกียรติประจักษ์ (พ.ศ. 2523 - 2524)
# พลโท องอาจ ศุภมาตย์ (พ.ศ. 2524 - 2527)
# พลโท อาณัติ สุภัทรพันธ์ (พ.ศ. 2527 - 2529)
# พลโท สมุทร นิลกุล (พ.ศ. 2529 - 2532)
# พลโท จรินทร์ สว่างวรรณ (พ.ศ. 2532 - 2535)
# พลโท สกล นุตสถิตย์ (พ.ศ. 2535 - 2536)
# พลโท ชลอ สิงห์สนธิ (พ.ศ. 2536 - 2537)
# พลโท อัมพร ศิริพันธ์ (พ.ศ. 2537 - 2539)
# พลโท สิริชัย ธัญญสิริ (พ.ศ. 2539 - 2543)
# พลโท เอื้อ แพโรจน์ (พ.ศ. 2543 - 2544)
# พลโท อากาศ วงษ์เกิด (พ.ศ. 2544 - 2545)
# พลโท วิชา เตชะวณิชย์ (พ.ศ. 2545 - 2547)
# พลโท พลัฏฐ์ เพ็ชรสดศิลป์ (พ.ศ. 2547)
# พลโท ประเสริฐ ประภักดี (พ.ศ. 2547 - 2548)
# พลโท วีรวิทย์ คูสำราญ (พ.ศ. 2548 - 2549)
# พลโท ธีระวัฒน์ บุณยะประดับ (พ.ศ. 2549 - 2550)
# พลโท คำนวณ เธียรประมุข (พ.ศ. 2550 - 2552)
# พลโท เอกชัย วัชรประทีป (พ.ศ. 2552 - 2553)
# พลโท จักรรัตน์ ธาราพิทักษ์ (พ.ศ. 2553 - 2554)
# พลโท เกริกชัย จันทร์สุวานิชย์ (พ.ศ. 2554 - 2557)
# พลโท ธารี วุฒิพานิช (พ.ศ. 2557 - 2559)
# พลโท อาวุธ เอมวงศ์ (พ.ศ. 2559 - 2560)
# พลโท ศักดา ศิริรัตน์ (พ.ศ. 2560 - 2562)
# พลโท ศรชัย กาญจนสูตร (พ.ศ. 2562 - ​2564)
# พลโท​ นพดล​ ศรีจันทร์​สุข​ (พ.ศ.​ 2564​ -​ 2565)​
# พลโท สุธา อดุลย์ฐานานุศักดิ์ (พ.ศ. 2565 - 2567)​
# พลโท นพรัตน์ นาคจันทึก (พ.ศ. 2567)
# พลโท มังกร ว่านเครือ (พ.ศ. 2567 - ปัจจุบัน)
ยศทหารเป็นยศขณะดำรงตำแหน่งและในวงเล็บเป็นระยะเวลาที่ดำรงตำแหน่ง

**บุคคลที่มีชื่อเสียง**
 พลโท อาวุธ เอมวงศ์ – อดีตเจ้ากรมสรรพาวุธทหารบก- พลตรี ธวัชชัย มาชมสมบูรณ์ – อดีตรองเจ้ากรมสรรพาวุธทหารบก- ร้อยเอก ทรงกลด ชื่นชูผล (ผู้กองปูเค็ม) – อดีตข้าราชการกรมสรรพาวุธทหารบก ประจำจังหวัดพิษณุโลก- พลเอก สิริชัย ธัญญสิริ อดีตปลัดกระทรวงกลาโหม

**ยุทโธปกรณ์**

**ยานพาหนะภาคพื้นดิน**

**อาวุธเล็ก**

**ยุทโธปกรณ์ในอดีต**

**ยานพาหนะภาคพื้นดิน**

**อาวุธ**

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
 IctOrdn- ordnancerta
หมวดหมู่:หน่วยงานในสังกัดกองทัพบกไทย
หมวดหมู่:องค์การที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2445