ประภาส จารุเสถียร

จอมพล ประภาส จารุเสถียร (25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2455 – 18 สิงหาคม พ.ศ. 2540) นามเดิม ตุ๊ จารุเสถียร เป็นนายทหารและนักการเมืองชาวไทย ดำรงตำแหน่งจอมพลแห่งกองทัพบกไทย และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยในรัฐบาลของ จอมพล สฤษดิ์ ธนะรัชต์ และจอมพล ถนอม กิตติขจร อดีตกรรมการคณะกรรมการโอลิมปิกสากล

**ประวัติ**

**ชีวิตส่วนตัว**
จอมพล ประภาส เกิดเมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2455 ณ ตำบลหมากแข้ง อำเภอเมืองอุดรธานี จังหวัดอุดรธานี เป็นบุตรของพระยาพายัพพิริยกิจ (เป้า จารุเสถียร) และเจ้าแม่บัวตอง ณ ลำปาง 
จอมพล ประภาส สมรสกับท่านผู้หญิงไสว จารุเสถียร (สกุลเดิม ปานประสิทธิ์)

**การศึกษา**

**วิชาทหาร**
จอมพล ประภาส จบการศึกษาจากโรงเรียนนายร้อยทหารบก ในปี พ.ศ. 2473 และวิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร ชุดที่ 1 ในปี พ.ศ. 2499 

**การรับราชการ**

**การทำงาน**
จอมพล ประภาส รับราชการเป็นทหารบก เหล่าทหารราบ เขาได้รับการสนับสนุนจากจอมพล สฤษดิ์ ธนะรัชต์ นายกรัฐมนตรีในขณะนั้น เขาได้เลื่อนขั้นสู่ตำแหน่งที่สูงขึ้นอย่างรวดเร็ว ในปี พ.ศ. 2500 จอมพล สฤษดิ์ ธนะรัชต์ ได้แต่งตั้งเขาเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ซึ่งเขายังดำรงตำแหน่งนี้ต่อไปหลังจากการถึงแก่อสัญกรรมของจอมพล สฤษดิ์ ธนะรัชต์ ในปี พ.ศ. 2506 นายกรัฐมนตรีคนใหม่ คือ จอมพล ถนอม กิตติขจร ซึ่งลูกชายของเขาแต่งงานกับลูกสาวของจอมพล ประภาส จากปี พ.ศ. 2506 - พ.ศ. 2516 เขาดำรงตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรี และผู้บัญชาการทหารบกควบคู่กันไป เขาเป็นที่รู้จักในเรื่องธุรกรรมทางการเงินที่ซับซ้อนและการวางกลยุทธ์ทางการเมืองที่แยบยล

**ตำแหน่งราชการ**

**ราชการทหาร และตำรวจ**
 30 ธันวาคม พ.ศ. 2500 : แม่ทัพกองทัพภาคที่ 1- 1 ตุลาคม พ.ศ. 2507 : รองผู้บัญชาการทหารสูงสุด และผู้บัญชาการทหารบก- 1 ตุลาคม พ.ศ. 2515 : รักษาการอธิบดีกรมตำรวจ 

**ราชการพิเศษ**
 18 มิถุนายน พ.ศ. 2489 : ราชองครักษ์เวร- 23 กรกฎาคม พ.ศ. 2495 : นายทหารพิเศษประจำกรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กรักษาพระองค์- 18 มกราคม พ.ศ. 2501 : ราชองครักษ์พิเศษ- 24 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2503 : นายทหารพิเศษประจำกรมทหารม้าที่ 1 รักษาพระองค์- 7 กันยายน พ.ศ. 2504 : โปรดเกล้าฯ ให้เป็นอธิการบดีจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย - 13 มีนาคม พ.ศ. 2505 : นายทหารพิเศษประจำกรมทหารราบที่ 21 รักษาพระองค์ - 10 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2510 : โปรดเกล้าฯ ให้ดำรงตำแหน่งตุลาการศาลทหารสูงสุด- 27 ธันวาคม พ.ศ. 2515 : โปรดเกล้าฯให้เป็น นายตำรวจราชสำนักพิเศษ- 25 กรกฎาคม พ.ศ. 2516 : นายทหารพิเศษประจำกองพลที่ 1 รักษาพระองค์- 10 ตุลาคม พ.ศ. 2516 - 14 ตุลาคม พ.ศ. 2516 : ผู้อำนวยการศูนย์ปราบจลาจลที่กองอำนวยการป้องกันและปราบปรามคอมมิวนิสต์ สวนรื่นฤดี

**การเมือง**
 30 พฤศจิกายน พ.ศ. 2495 : สมาชิกสภาผู้แทนประเภท 2- 31 มีนาคม พ.ศ. 2500 : รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย- 23 กันยายน พ.ศ. 2500 : รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย- 1 มกราคม พ.ศ. 2501 : รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย- 10 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2502 : รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย- 11 ธันวาคม พ.ศ. 2506 : รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย- 11 มีนาคม พ.ศ. 2512 : รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย- 19 มีนาคม พ.ศ. 2515 : รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย

**ยศทหาร และตำรวจ**
1 ตุลาคม พ.ศ. 2476 : พระราชทานยศ"ร้อยตรี"
*1 เมษายน พ.ศ. 2478 : พระราชทานยศ"ร้อยโท"
*27 ตุลาคม พ.ศ. 2479 : โอนเป็นตำรวจปรับยศเป็น"ร้อยตำรวจเอก"
*1 เมษายน พ.ศ. 2480 : โอนกลับเป็นทหารปรับยศเป็น"ร้อยเอก"- 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2487 : พระราชทานยศ "พันโท"- 1 มกราคม พ.ศ. 2491 : พระราชทานยศ "พันเอก"- 1 มกราคม พ.ศ. 2500 : พระราชทานยศ "พลโท"- 1 เมษายน พ.ศ. 2502 : พระราชทานยศ "พลเอก"- 1 ตุลาคม พ.ศ. 2515 : พระราชทานยศให้เป็นพลตำรวจเอก- 1 มิถุนายน พ.ศ. 2516 : พระราชทานยศจอมพล จอมพลเรือ และจอมพลอากาศ

**บทบาททางการเมือง**
ประภาสมีบทบาทอย่างมากในการเมืองในแต่ละยุค แต่ละสมัย ในฐานะของนายทหาร ตั้งแต่ยังเป็นนายทหารยศ "ร้อยโท" ในเหตุการณ์กบฏบวรเดช พ.ศ. 2476 เป็นผู้ใช้ปืนยิงพระยาศรีสิทธิสงคราม (ดิ่น ท่าราบ) เสนาธิการของฝ่ายกบฏ ถึงแก่ชีวิต พระยาศรีสิทธิสงครามนั้นตั้งใจเดินมาเพื่อขอเจรจาด้วย ณ สถานีรถไฟหินลับ จังหวัดสระบุรี ประภาสยังเข้าร่วมในรัฐประหาร พ.ศ. 2490 และปราบกบฏวังหลวง พ.ศ. 2492 เคียงข้างจอมพล ถนอม กิตติขจร มาตลอด
ตั้งแต่ยังมีสถานะเป็นนักเรียนนายร้อยทหารบกชั้นปีที่ 4 ในคราวเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 ประภาสก็เป็นหนึ่งในคณะนักเรียนนายร้อยทหารบกจำนวน 111 นายที่บุกวังบางขุนพรหมร่วมกับคณะนายทหารและพลเรือนบางส่วนของคณะราษฎร เพื่อควบคุมสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต เสนาบดีกระทรวงมหาดไทยและผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ และเข้าควบคุมกระทรวงพระคลังมหาสมบัติอีกด้วย
ภายหลังการอสัญกรรมของจอมพล สฤษดิ์ ธนะรัชต์ ใน พ.ศ. 2506 แล้ว จอมพล ถนอม กิตติขจร จึงดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีสืบต่อ บทบาทของประภาสเปรียบเสมือนมือขวาคนสำคัญของ จอมพล ถนอม โดยเป็นรองนายกรัฐมนตรี แม้ถนอมพูดน้อย มีภาพลักษณ์ของความซื่อสัตย์ ซึ่งทำให้เป็นที่ยอมรับของประชาชนในระยะแรกที่ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี จนได้รับฉายาว่า "นายกฯ คนซื่อ" แต่ประภาสกลับไม่ได้รับความไว้วางใจเฉกเช่นถนอม เนื่องจากปัญหาการทุจริตและการใช้อำนาจหน้าที่ไปในทางที่มิชอบหลายประการ ประภาสเป็นเสมือนปากกระบอกเสียงให้แก่ จอมพล ถนอม เพราะ "พูดเก่ง มีลีลาแพรวพราว และความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลทั้งคู่ก็แน่บแน่น" เพราะ พ.อ. ณรงค์ กิตติขจร บุตรชายของจอมพล ถนอม สมรสกับบุตรสาวของจอมพล ประภาส
ในช่วงเหตุการณ์ 14 ตุลา มีข้อมูลระบุว่า หลังจากเข้าเฝ้าฯพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร จอมพล ถนอมต้องการลาออก แต่ทั้งประภาสและณรงค์ไม่ยินยอม และพยายามเกลี้ยกล่อมให้ถนอมเปลี่ยนความคิด แต่ท้ายที่สุดถนอมก็ลาออก และทั้ง 3 ก็เดินทางออกนอกประเทศทันที ประภาสไปอยู่ที่ไทเป ประเทศไต้หวัน พร้อมกับพ.อ. ณรงค์ บุตรเขย จากนั้น ถนอมหวนกลับคืนมาสู่ประเทศไทยอีกครั้งในวันที่ 22 สิงหาคม พ.ศ. 2519 แต่ถูกต่อต้านอย่างหนัก จึงเดินทางกลับ ซึ่งเป็นเหตุการณ์ก่อนเกิดเหตุการณ์ 6 ตุลา ไม่นาน

**เครื่องราชอิสริยาภรณ์**

**เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย**

24692475

**ต่างประเทศ**
 พม่า :
** พ.ศ. 2499 – 80x80px เครื่องอิสริยาภรณ์แห่งสหภาพพม่า ชั้นมหาสเรสิตู (ฝ่ายทหาร)- รัฐสเปน :
** พ.ศ. 2500 – 80x80px เครื่องอิสริยาภรณ์กิตติคุณทหารแห่งสเปน ชั้นอัศวินมหากางเขน
*อิตาลี :
**พ.ศ. 2504 – 80px เครื่องอิสริยาภรณ์คุณธรรมแห่งสาธารณรัฐอิตาลี ชั้นที่ 1
*ไต้หวัน :
**พ.ศ. 2505 – 80x80px เครื่องอิสริยาภรณ์ยุนฮุย ชั้นพิเศษ
*เนเธอร์แลนด์ :
**พ.ศ. 2505 – 80x80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ออเรนจ์-นัสเซา ชั้นนายทัพ
*เยอรมนีตะวันตก :
** พ.ศ. 2506 – 80x80px เครื่องอิสริยาภรณ์คุณธรรมแห่งสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี ชั้นประถมาภรณ์- ราชอาณาจักรกรีซ :
** พ.ศ. 2506 – 80x80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์จอร์จที่ 1 ชั้นที่ 1- สหรัฐ :
** พ.ศ. 2507 – 80px ลีเจียนออฟเมอริต ชั้นผู้บังคับบัญชา- มาเลเซีย :
** พ.ศ. 2507 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ปัง กวน เนการา ชั้นที่ 1
*ออสเตรีย :
** พ.ศ. 2507 – 80x80px เครื่องอิสริยาภรณ์กิตติคุณแห่งสาธารณรัฐออสเตรีย ชั้นมหาอิสริยาภรณ์ทอง- เบลเยียม :
** พ.ศ. 2507 – 80x80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์เลออปอล ชั้นที่ 1- เกาหลีใต้ :
** พ.ศ. 2509 – 80x80px เครื่องอิสริยาภรณ์กิตติคุณด้านการบริการ ชั้นที่ 1
** พ.ศ. 2511 – 80x80px เครื่องอิสริยาภรณ์กิตติคุณฝ่ายทหาร ชั้นที่ 1- ญี่ปุ่น :
** พ.ศ. 2509 – 80x80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์อาทิตย์อุทัย ชั้นที่ 1- นอร์เวย์ :
** พ.ศ. 2510 – 80x80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์นักบุญโอลาฟ ชั้นประถมาภรณ์- สวีเดน :
** พ.ศ. 2510 – 80x80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ดาบ ชั้นที่ 1
*ราชอาณาจักรลาว :
**พ.ศ. 2510 – 80x80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ล้านช้างร่มขาว ชั้นประถมาภรณ์
*Philippines :
**พ.ศ. 2511 – 80x80px เครื่องอิสริยาภรณ์ซิกาตูนา ชั้นประถมาภรณ์
*Ethiopian Empire :
**พ.ศ. 2511 – 80x80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์เมเนลิกที่ 2 ชั้นประถมาภรณ์

**ลำดับสาแหรก**

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:บุคคลจากอำเภอเมืองอุดรธานี
หมวดหมู่:รองนายกรัฐมนตรีไทย
หมวดหมู่:รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยไทย
หมวดหมู่:ทหารบกชาวไทย
หมวดหมู่:จอมพลชาวไทย
หมวดหมู่:จอมพลเรือชาวไทย
หมวดหมู่:จอมพลอากาศชาวไทย
หมวดหมู่:ผู้บัญชาการทหารบกของกองทัพไทย
หมวดหมู่:อธิบดีกรมตำรวจและผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.จ. (ฝ่ายหน้า)
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ส.ร.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ป.ช.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ว.ม.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญจักรมาลา
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ อ.ป.ร.3
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ ภ.ป.ร.2
หมวดหมู่:บุคคลจากวิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร
หมวดหมู่:อธิการบดีจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
หมวดหมู่:สกุล ณ ลำปาง
หมวดหมู่:บุคคลที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ 14 ตุลา
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนยุพราชวิทยาลัย
หมวดหมู่:พรรคสหประชาไทย
หมวดหมู่:พรรคชาติสังคม
หมวดหมู่:ผู้มีเชื้อสายเจ้านายฝ่ายเหนือ
หมวดหมู่:ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนวัดราชาธิวาส
หมวดหมู่:ผู้บังคับบัญชาและเจ้าหน้าที่กองอาสารักษาดินแดน
หมวดหมู่:ราชองครักษ์เวร
หมวดหมู่:ผู้ลี้ภัยชาวไทย
หมวดหมู่:บุคคลในประวัติศาสตร์ไทย พ.ศ. 2475–2516
หมวดหมู่:สกุลจารุเสถียร