แม่พระและพระกุมาร

แม่พระและพระกุมาร (Madonna and Child; Madonna col Bambino) เป็นรูปเคารพที่สำคัญที่สุดรูปหนึ่งในศาสนาคริสต์ เป็นรูปของพระนางมารีย์พรหมจารี (ซึ่งชาวคาทอลิกเรียกว่าแม่พระ) และพระกุมารเยซู (พระเยซูเมื่อทรงพระเยาว์)
“แม่พระและพระกุมาร” โดย ฟิลลิปโป ลิปปี (Filippo Lippi)

**ที่มาและประวัติ**
มาดอนน่า ในภาษาอิตาลีสมัยกลางหมายถึงสตรีผู้สูงศักดิ์หรือมีความสำคัญ และเป็นคำที่ใช้เรียกแทนรูปเคารพของพระนางมารีย์พรหมจารี คำว่า “Madonna” แปลว่าพระแม่เจ้าของข้าพระองค์ (My Lady) ซึ่งเป็นการเน้นความใกล้ชิดของผู้เคร่งครัดซึ่งเปรียบได้กับภาษาฝรั่งเศสว่า “Madonna” ซึ่งแปลว่า “Our Lady” ชื่อที่ใช้นี้เป็นการแสดงถึงความนิยมของ “ลัทธิบูชาพระแม่มารีย์” และการแพร่หลายของภาพวาดของพระแม่ที่สร้างเพื่อสนองความต้องการของ “ลัทธิบูชาพระแม่มารีย์” ในยุคกลาง คำว่า “Madonna”  กลายมาเป็นที่ยอมรับกันในหลายภาษาในทวีปยุโรป 
หลังจากที่มีความขัดแย้งกันในความเหมาะสมของตำแหน่งของพระแม่มารีย์ในนามของ “พระมารดาพระเจ้า” (Theotokos) ทางสภาสังคายนาเอเฟซัสครั้งที่หนึ่ง (First Council of Ephesus) ก็ยอมรับตำแหน่งของพระแม่มารีย์ว่าเป็นพระมารดาพระเจ้า  รูปเคารพรูปแรกของพระแม่มารีย์และพระกุมารเยซูวาดเมื่อ ค.ศ. 431 เป็นภาพเขียนบนผนังทึ่เก็บศพแบบรังผึ้งพริสซิลลา (Catacomb of Priscilla) ซึ่งเป็นที่เก็บศพใต้ดินสำหรับชาวยิวและคริสต์ศาสนิกชนที่กรุงโรม ซึ่งเป็นรูปพระเยซูทรงดูดนมจากถันของพระแม่มารีย์ขณะเดียวกันก็ทรงมองมาทางผู้ดูรูป  
ต่อมาก็มีการสร้างรูปเคารพของพระแม่มารีย์และพระกุมารกันมากทางจักรวรรดิโรมันตะวันออกถึงแม้ว่าจะได้รับความกดดันจากลัทธิทำลายรูปเคารพซึ่งไม่ยอมรับการสร้างหรือการบูชาสัญลักษณ์ทางวัตถุ และรูปที่สร้างก็ถือว่าเป็น “รูปเคารพ” (Idol) รูปที่สร้างในสมัยนี้ยังเป็นรูปลักษณะที่คล้ายคลึง และซ้ำๆ กัน  
เมื่อสมเด็จพระสันตะปาปาอกาเปตุสที่ 1 เสด็จไปเยี่ยมกรุงเยรูซาเลมเมื่อปี ค.ศ. 536 ก็ถูกกล่าวหาว่าไม่ทรงเห็นด้วยกับการบูชารูป “แม่พระและพระกุมาร” และการแสดงรูปของพระแม่มารีย์ภายในวัด ภาพเขียนที่นิยมกันทางตะวันออกจะเป็นภาพแสดงให้เห็นพระแม่มารีย์นั่งบัลลังก์และบางทีก็สวมมงกุฏไบเซนไทน์ประดับมุกโดยมีพระเยซูทรงนั่งบนพระเพลา
รูป “แม่พระและพระกุมาร” ทางตะวันตกตอนต้นสมัยกลางก็ทำแบบศิลปะไบแซนไทน์อย่างใกล้เคียง จนมาถึงคริสต์ศตวรรษที่ 12 และ 13เมื่อลัทธิบูชาพระแม่มารีย์เป็นเผยแพร่กันในทวีปยุโรป การสร้างรูป “แม่พระและพระกุมาร” ก็เริ่มมีแบบที่ต่างจากเดิมหลายแบบตามความต้องการของแต่ละลัทธิบูชา รูปสมัยแรกจะเป็นพระแม่มารีย์นั่งบัลลังก์และพระเยซูจะทรงแสดงกิริยาอย่างผู้ใหญ่เช่นยกพระหัตถ์ขึ้นเพื่อประทานพร  ในสมัยกอทิกและสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา องค์ประกอบของรูปจะเป็นพระแม่มารีย์นั่งมีพระเยซูบนตักหรือในอ้อมแขน ต่อมาในสมัยคริสต์ศตวรรษที่ 15 ภาพเขียนแบบอิตาลีก็จะมีแม่พระและพระกุมารและนักบุญยอห์นผู้ให้บัพติศมานั่งมอง 
รูปปั้นปลายสมัยกอธิคของแม่พระและพระกุมารอาจจะเป็นรูปพระแม่มารีย์ยืนโดยมีพระเยซูอยู่ในอ้อมแขน รูปเคารพที่ใช้แสดงทั่วไปจะแตกต่างจากที่ใช้เป็นการส่วนตัว แบบหลังจะเล็กกว่าและออกแบบเพื่อให้เหมาะสมกับความเคร่งครัดของผู้บูชาภายในห้องสวดมนต์เล็ก ๆ เช่นภาพพระแม่มารีย์ทรงเลี้ยงพระเยซูด้วยนม (Madonna Litta) ซึ่งแบบนี้ส่วนใหญ่จะใช้เป็นการบูชาเป็นส่วนตัว

**อ้างอิง**

**ข้อมูลเพิ่มเติม **
 มารีย์ (มารดาพระเยซู)- การประสูติของพระเยซู (ศิลปะ)- ศิลปะไบแซนไทน์- ศิลปะกอทิก- ซากรากอนแวร์ซาซีโอเน

**แหล่งข้อมูลอื่น**
 Metropolitan Museum: The cult of the Virgin Mary in the Middle Ages (ลัทธิบูชาพระแม่มารีย์ในสมัยกลาง)

**สมุดภาพ**
ภาพ:Pingsdorfer Muttergottes - Kolumba Köln.jpg|“แม่พระและพระกุมาร”คริสต์ศตวรรษที่ 12ไม้แกะทาสี
ภาพ:Italo-Byzantinischer Maler des 13. Jahrhunderts 001.jpg|“แม่พระและพระกุมาร”คริสต์ศตวรรษที่ 13
ภาพ:Duccio Maestà.jpg|“แม่พระและพระกุมารบนบัลลังก์และทูตสวรรค์ 20 องค์และนักบุญ 19 องค์”คริสต์ศตวรรษที่ 14-ประมาณปี ค.ศ. 1318 โดย ดุชโชภาพเขียนสีฝุ่นและทองบนไม้
ภาพ:Giotto di Bondone 086.jpg|“แม่พระและพระกุมาร”ภาพเขียนสีฝุ่นบนไม้คริสต์ศตวรรษที่ 14ประมาณปี ค.ศ. 1320จอตโต ดี บอนโดเน 
ภาพ:Paolo Uccello 056.jpg|“แม่พระและพระกุมาร”คริสต์ศตวรรษที่ 15ประมาณปี ค.ศ. 1445เพาโล อูเชลโล(Paolo Uccello)จิตรกรรมฝาผนัง)
ภาพ:Fouquet Madonna.jpg|“แม่พระเลึ้ยงพระบุตร”คริสต์ศตวรรษที่ 15ประมาณปี ค.ศ. 1450โดยฌอง โฟเคท์ (Jean Fouquet)
ภาพ:Leonardo da Vinci Benois Madonna.jpg|“พระแม่มารีย์เบนัวส์” (The Benois Madonna)คริสต์ศตวรรษที่ 16ประมาณปี ค.ศ. 1478เลโอนาร์โด ดา วินชี
ภาพ:Leonardo da Vinci - Virgin and Child with St Anne C2RMF retouched.jpg|“แม่พระและพระกุมารและนักบุญอันนา”คริสต์ศตวรรษที่ 15-ประมาณปี ค.ศ. 1508เลโอนาร์โด ดา วินชี
ภาพ:Raffael 033.jpg|“แม่พระและพระกุมารและยอห์นแบปติสต์”คริสต์ศตวรรษที่ 16ประมาณปี ค.ศ. 1504ราฟาเอลภาพเขียนสีน้ำมัน 
ภาพ:Andrea Solario 002.jpg|“พระแม่มารีเลึ้ยงพระกุมาร”คริสต์ศตวรรษที่ 16อันเดรีย โซลาริโอภาพเขียนสีน้ำมัน
ภาพ:Auvergne enthroned Virgin and Child.jpg|“แม่พระและพระกุมาร”รูปปั้นแกะจากไม้ทาสีประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 12 
ภาพ:Polyptyque ivoire Musée de Lille 13018.jpg|“แม่พระและพระกุมาร”และประวัติชีวิตของพระแม่มารีรูปปั้นแกะจากไม้แบบบานพับภาพประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 14
ภาพ:Blaubeuren Hochaltar Madonna.jpg|“แม่พระและพระกุมาร”รูปปั้นที่สำนักสงฆ์เบลาบิวเร็นคริสต์ศตวรรษที่ 15ประมาณปี ค.ศ. 1440-1445
ภาพ:Musée de Picardie Vierge à l'Enfant (début du XVIe siècle) 19101.jpg|“แม่พระและพระกุมาร”รูปปั้นแกะจากไม้ประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 16
ภาพ:Vierge reliquaire.JPG|“แม่พระและพระกุมาร”รูปหล่อเงินคริสต์ศตวรรษที่ 15-ค.ศ. 1407