วิกิพีเดีย:คู่มือการเขียน/การทับศัพท์ภาษาสเปน

การทับศัพท์ภาษาสเปนในที่นี้เป็นหลักการที่กำหนดตามสำนักงานราชบัณฑิตยสภา สำหรับศัพท์บางคำที่มีการอ่านออกเสียงผิดไปจากปรกติ ให้ถือการทับศัพท์ตามการออกเสียงของคำนั้น

**หลักทั่วไป**
1. การทับศัพท์ภาษาสเปนตามหลักเกณฑ์นี้ยึดการออกเสียงเป็นหลัก โดยถ่ายเสียงพยัญชนะและสระตามการออกเสียงในภาษาสเปนแบบกัสติยา (Castilian Spanish) ซึ่งเป็นตัวแบบมาตรฐานของภาษาสเปนที่ใช้ในประเทศสเปน มีตารางเทียบเสียงพยัญชนะ สระเดี่ยว สระเรียงสองเสียง และสระประสมสองเสียง โดยใช้รูปเขียนเป็นตัวตั้งเนื่องจากคำภาษาสเปนโดยทั่วไปออกเสียงตรงตามรูปเขียน
2. การแบ่งพยางค์สำหรับพยัญชนะในตำแหน่งกลางคำ มีข้อกำหนดดังนี้
::2.1 หากมีพยัญชนะตัวเดียวอยู่ระหว่างสระ ให้พยัญชนะตัวนั้นไปเป็นพยัญชนะต้นของพยางค์ที่ตามมา เช่น
::::- รูปเขียน ch เป็นทวิอักษร ออกเสียงเพียงเสียงเดียวคือ IPA|t͡ʃ เมื่ออยู่ระหว่างสระจึงถือเป็นพยัญชนะต้นของพยางค์ที่ตามมา เช่น
::::- รูปเขียน gu (ที่นำหน้า e และ i) เป็นทวิอักษร ออกเสียงเพียงเสียงเดียวคือ IPA|ɡ~ɣ̞ เมื่ออยู่ระหว่างสระจึงถือเป็นพยัญชนะต้นของพยางค์ที่ตามมา เช่น
::::- รูปเขียน ll เป็นทวิอักษร ออกเสียงเพียงเสียงเดียวคือ IPA|ʎ เมื่ออยู่ระหว่างสระจึงถือเป็นพยัญชนะต้นของพยางค์ที่ตามมา เช่น
::::- รูปเขียน qu เป็นทวิอักษร ออกเสียงเพียงเสียงเดียวคือ IPA|k เมื่ออยู่ระหว่างสระจึงถือเป็นพยัญชนะต้นของพยางค์ที่ตามมา เช่น
::::- รูปเขียน ñ ออกเสียงเพียงเสียงเดียวคือ IPA|ɲ เมื่ออยู่ระหว่างสระจึงถือเป็นพยัญชนะต้นของพยางค์ที่ตามมา แต่ในการทับศัพท์ให้ถอดเสียงเป็น ญญ โดยแยก ญ ตัวแรกไปเป็นพยัญชนะท้ายของพยางค์หน้า และแยก ญ ตัวที่สองไปเป็นพยัญชนะต้นของพยางค์ที่ตามมา เช่น
::::- รูปเขียน rr เป็นทวิอักษร ออกเสียงเพียงเสียงเดียวคือ IPA|r เมื่ออยู่ระหว่างสระจึงถือเป็นพยัญชนะต้นของพยางค์ที่ตามมา แต่ในการทับศัพท์ให้ถอดเสียงเป็น รร โดยแยก ร ตัวแรกไปเป็นพยัญชนะท้ายของพยางค์หน้าพร้อมกับใส่เครื่องหมายทัณฑฆาตกำกับไว้ และแยก ร ตัวที่สองไปเป็นพยัญชนะต้นของพยางค์ที่ตามมา เช่น
::2.2 หากมีพยัญชนะสองตัวอยู่ระหว่างสระ ให้แยกพยัญชนะตัวแรกไปเป็นพยัญชนะท้ายของพยางค์หน้า และแยกพยัญชนะตัวที่สองไปเป็นพยัญชนะต้นของพยางค์ที่ตามมา เช่น
::::ในกรณีที่พยัญชนะสองตัวนั้นเป็นพยัญชนะ b, c, d, f, g หรือ p ตามด้วยพยัญชนะ l หรือ r จะถือว่าเป็นพยัญชนะควบในตำแหน่งต้นพยางค์ที่ตามมา ให้ทับศัพท์ตามข้อ 3. 
3. พยัญชนะควบในตำแหน่งต้นพยางค์ ในภาษาสเปนมี 12 รูป ให้ทับศัพท์เป็นพยัญชนะควบดังนี้
::อนึ่ง พยัญชนะ tl ถือเป็นพยัญชนะควบในกานาเรียสและพื้นที่หลายแห่งของลาตินอเมริกา (โดยเฉพาะเม็กซิโก กัวเตมาลา คอสตาริกา เอกวาดอร์ เปรู และชิลี) แต่ไม่ถือเป็นพยัญชนะควบในปวยร์โตรีโกและพื้นที่ส่วนใหญ่ของสเปน หลักเกณฑ์นี้จึงกำหนดให้ทับศัพท์ tl ในตำแหน่งระหว่างสระโดยให้ t ไปเป็นพยัญชนะท้ายของพยางค์หน้า และให้ l ไปเป็นพยัญชนะต้นของพยางค์ถัดไป เช่น
4. รูปเขียน ps ในตำแหน่งต้นคำไม่ออกเสียง p เมื่อทับศัพท์ให้ถอดเสียงเฉพาะ s เช่น
::แต่ถ้าอยู่ในตำแหน่งกลางคำจะออกเสียง p ด้วย เมื่อทับศัพท์ให้แบ่งพยางค์ตามข้อ 2.2 กล่าวคือ ให้ p ไปเป็นพยัญชนะท้ายของพยางค์หน้า และให้ s ไปเป็นพยัญชนะต้นของพยางค์ถัดไป เช่น
5. หน่วยเสียงพยัญชนะกัก /b/, /d/, /ɡ/ ในภาษาสเปนแบบกัสติยามีหน่วยเสียงย่อยเป็นเสียงกัก IPA|b, IPA|d, IPA|ɡ และเสียงเปิด IPA|β̞, IPA|ð̞, IPA|ɣ̞ ในการทับศัพท์ให้ใช้รูปพยัญชนะไทยตัวเดียวกันคือ บ, ด และ ก ตามลำดับ เช่น
6. รูปเขียน h ในคำภาษาสเปนโดยทั่วไปไม่ออกเสียง เมื่ออยู่ในตำแหน่งต้นคำหรือระหว่างสระให้ทับศัพท์โดยใส่ อ เพื่อเป็นทุ่นให้สระเกาะ เช่น
7. สระที่เรียงกัน 2 ตัว สระเดี่ยวในภาษาสเปนแบ่งออกเป็นสระเสียงเบา ได้แก่ i, u และสระเสียงหนัก ได้แก่ a, e, o เมื่อสระเหล่านี้เรียงต่อกัน 2 ตัว จะออกเสียงเป็นสระประสมสองเสียงและสระเรียงสองเสียง มีหลักเกณฑ์การทับศัพท์ดังนี้
::7.1 ถ้าสระที่เรียงกันนั้นเป็นสระเสียงเบาต่างรูปกัน หรือเป็นสระเสียงเบากับสระเสียงหนัก ไม่ว่าสระเสียงหนักตัวนั้นจะมีเครื่องหมายลงเสียงหนัก (´) หรือไม่ก็ตาม จะออกเสียงรวมกันเป็นสระประสม กำหนดให้ทับศัพท์ดังนี้
::::7.1.1 สระประสมที่ในภาษาไทยมีรูปสระประสมตรงกันหรือใกล้เคียงกัน ให้ทับศัพท์เป็นสระประสมเหล่านั้น เช่น
::::7.1.2 สระประสมที่ในภาษาไทยไม่มีรูปสระประสมตรงกันหรือใกล้เคียงกัน แต่สามารถใช้ ย หรือ ว ถ่ายเสียงได้ใกล้เคียง ให้ทับศัพท์เป็นสระที่มี ย หรือ ว เป็นพยัญชนะท้าย เช่น
::::7.1.3 สระประสมที่ในภาษาไทยไม่มีรูปประสมตรงกันหรือใกล้เคียงกัน ให้ทับศัพท์แยกเสียงกัน เช่น
::::7.1.4 ในทางอักขรวิธี รูปสระ iu ถือเป็นสระประสมเนื่องจากประกอบด้วยสระเสียงเบาต่างรูปกัน แต่เมื่อปรากฏในคำจำนวนหนึ่งอาจออกเสียงเป็นสระประสม IPA|i̯u หรือเป็นสระเรียง IPA|i.u ขึ้นอยู่กับผู้พูดและสำเนียง หลักเกณฑ์นี้มิได้คำนึงถึงการแปรทางเสียงดังกล่าว แต่ให้ทับศัพท์ iu เป็นสระประสมตามข้อ 7.1.2 เมื่อเป็นพยางค์เปิด (พยางค์ที่ไม่มีพยัญชนะท้าย) และให้ทับศัพท์ iu โดยแยกเสียงกันเมื่อเป็นพยางค์ปิด (พยางค์ที่มีพยัญชนะท้าย) เช่น
::::7.1.5 ในทางอักขรวิธี รูปสระ ui และ uí ถือเป็นสระประสมเนื่องจากประกอบด้วยสระเสียงเบาต่างรูปกัน แต่เมื่อปรากฏในคำจำนวนหนึ่งอาจออกเสียงเป็นสระประสม IPA|u̯i หรือเป็นสระเรียง IPA|u.i ขึ้นอยู่กับผู้พูดและสำเนียง หลักเกณฑ์นี้มิได้คำนึงถึงการแปรทางเสียงดังกล่าว แต่ให้ทับศัพท์ ui เป็นสระประสมตามข้อ 7.1.2 และให้ทับศัพท์ uí โดยแยกเสียงกัน เช่น
::7.2 ถ้าสระที่เรียงกันนั้นเป็นสระเสียงหนักกับสระเสียงเบาที่มีเครื่องหมายลงเสียงหนักกำกับอยู่ จะออกเสียงแยกกัน ให้ทับศัพท์แยกเสียงกัน เช่น
::7.3 ถ้าสระที่เรียงกันนั้นเป็นสระเสียงหนักทั้งคู่ ไม่ว่าจะมีเครื่องหมายลงเสียงหนักหรือไม่ก็ตาม จะออกเสียงแยกกัน ให้ทับศัพท์แยกเสียงกัน เช่น
8. สระประสมสามเสียง ในภาษาสเปนมักพบในรูปกริยาที่กระจายแล้ว เช่น cambiáis, acariciéis, averiguáis, habituéis ซึ่งโดยปรกติไม่จำเป็นต้องทับศัพท์ จึงมิได้ตั้งหลักเกณฑ์สำหรับสระประสมสามเสียง
9. การใช้เครื่องหมายทัณฑฆาต มีหลักเกณฑ์ดังนี้
::9.1 รูปพยัญชนะ r ในตำแหน่งท้ายพยางค์ ซึ่งออกเสียง IPA|ɾ หรือ IPA|r กำหนดให้ทับศัพท์เป็น ร และใส่เครื่องหมายทัณฑฆาตกำกับไว้ เช่น
::9.2 ทวิอักษร rr ซึ่งออกเสียง IPA|r เพียงเสียงเดียว กำหนดให้ทับศัพท์โดยซ้อนพยัญชนะเป็น รร และใส่เครื่องหมายทัณฑฆาตกำกับไว้ที่ ร ตัวแรก เช่น
::9.3 รูปพยัญชนะ x ในตำแหน่งท้ายคำ ซึ่งออกเสียงเป็นพยัญชนะควบ IPA|ks กำหนดให้ทับศัพท์เป็น กซ์ เช่น
::9.4 รูปสระประสม ei และ ey ซึ่งออกเสียง IPA|ei̯ กำหนดให้ทับศัพท์เป็น เ–ย์ เช่น
::9.5 รูปสระประสม ou ซึ่งออกเสียง IPA|ou̯ กำหนดให้ทับศัพท์เป็น โ–ว์ เมื่อเป็นพยางค์เปิด เช่น
::9.6 รูปพยัญชนะบางตัว เช่น s, z เมื่อตามหลังรูปสระประสมบางตัว เช่น oi, ui ไม่สามารถออกเสียงตามระบบเสียงภาษาไทยได้ ในการทับศัพท์จึงให้ใส่เครื่องหมายทัณฑฆาตกำกับไว้ เช่น
10. การเขียนคำทับศัพท์ชื่อเฉพาะ มีหลักเกณฑ์ดังนี้
::10.1 คำทับศัพท์ที่เป็นชื่อตัวและนามสกุล ให้เขียนแยกคำตามการเขียนในภาษาสเปน เช่น
::::คำทับศัพท์ที่เป็นชื่อตัวและตามด้วยฉายานาม ให้เขียนแยกคำตามการเขียนในภาษาสเปน เช่น
::10.2 คำทับศัพท์ที่เป็นคำนำหน้าชื่อตัวหรือนามสกุล ให้เขียนคำทับศัพท์ที่เป็นคำนำหน้านั้นติดกับชื่อตัวหรือนามสกุล เช่น
::::คำทับศัพท์ที่เป็นตำแหน่ง ยศ หรือบรรดาศักดิ์ซึ่งตามด้วยชื่อตัวหรือนามสกุล ให้เขียนคำทับศัพท์ที่เป็นตำแหน่ง ยศ หรือบรรดาศักดิ์นั้นติดกับชื่อตัวหรือนามสกุล เช่น
::::คำทับศัพท์ที่เป็นตำแหน่ง ยศ หรือบรรดาศักดิ์ซึ่งตามด้วยคำที่ไม่ใช่ชื่อตัวหรือนามสกุล ในวิกิพีเดียภาษาไทยให้เขียนติดกันไป ไม่ต้องเว้นวรรค เช่น
::10.3 คำทับศัพท์ที่เป็นชื่อเฉพาะประเภทอื่น ๆ ในวิกิพีเดียภาษาไทยให้เขียนติดกันไป ไม่ต้องเว้นวรรค เช่น
11. คำบอกประเภทสถานที่ เช่น ชื่อถนน ชื่อเมือง ชื่อหมู่เกาะ ให้เขียนได้ 2 แบบโดยทับศัพท์หรือแปลก็ได้ เช่น
12. คำที่มีเครื่องหมายยัติภังค์ ให้ทับศัพท์โดยคงเครื่องหมายยัติภังค์ไว้ตามภาษาสเปน เช่น
13. คำย่อ ให้เขียนชื่อตัวอักษรนั้น ๆ เป็นภาษาไทย ดังนี้
หมายเหตุ

**ตารางเทียบเสียง**

**เสียงพยัญชนะ**
หมายเหตุ

**เสียงสระ**

**สระเดี่ยว**
หมายเหตุ

**สระเรียงสองเสียง**
หมายเหตุ

**สระประสมสองเสียง**
หมายเหตุ

**ดูเพิ่ม**
 ภาษาสเปน- หลักเกณฑ์การทับศัพท์ของราชบัณฑิตยสถานและสำนักงานราชบัณฑิตยสภา

**อ้างอิง**

**บรรณานุกรม**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  วิธีทับศัพท์ภาษาสเปน ตาม ประกาสสำนักนายกรัถมนตรี เรื่องบัญญัติสัพทฉบับที่ ๑ ลงวันที่ 24 กันยายน 2485-  หลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาสเปน ตามประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง หลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาฝรั่งเศส เยอรมัน อิตาลี สเปน รัสเซีย ญี่ปุ่น อาหรับ และมลายู ลงวันที่ 5 มีนาคม 2535-  หลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาสเปน ตามประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง หลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาเยอรมัน สเปน ญี่ปุ่น และมลายู ลงวันที่ 13 มีนาคม 2561
หมวดหมู่:ภาษาสเปน
หมวดหมู่:การทับศัพท์ในวิกิพีเดีย
หมวดหมู่:รูปแบบการเขียนในวิกิพีเดีย
หมวดหมู่:แนวปฏิบัติวิกิพีเดีย