การประมาณราคา

การประมาณราคา ในงานก่อสร้าง คือการจัดทำเอกสารประเมินราคาก่อสร้าง ราคาการจัดหาวัสดุทรัพยากรในการผลิตหรือราคาค่าบริการ เป็นการวิเคราะห์ การให้ความเห็น การพยากรณ์ หรือการคาดหมายล่วงหน้า การประมาณราคาเป็นส่วนหนึ่งของการบริหารโครงการ

**แนวทางการประมาณราคาสำหรับงานราชการ**
ราคากลาง คือ ราคามาตรฐานที่ใกล้เคียงความจริงซึ่งสามารถก่อสร้างหรือจัดหาได้จริง และใช้เป็นฐานสำหรับเปรียบเทียบราคาที่ผู้เข้าประกวดราคายื่นเสนอ

**ความแตกต่างของต้นทุน (Cost) และราคา (Price)**
ต้นทุน หมายถึง ผลรวมของทรัพยากรที่จะต้องใช้เพื่อการผลิตและนำผลิตภัณฑ์นั้นออกจำหน่ายหรือใช้ประโยชน์
ราคา หมายถึง มูลค่าที่จะนำไปใช้ในลักษณะของการตลาด ราคาอาจจะเท่ากับต้นทุนหรือราคาอาจจะถูกปรับปรุงให้ตรงกับความต้องการของตลาด ราคาเป็นคุณค่าที่ผู้ทำผลิตภัณฑ์เป็นผู้กำหนด และปรกติราคาจะสูงกว่าต้นทุนการผลิตและการจำหน่าย โดยมีการบวกกำไรที่คาดหวังเข้าไปในราคานั้นแล้ว

**การประมาณต้นทุน**
การประมาณ หมายถึง การวิเคราะห์ การให้ความเห็น การพยากรณ์ หรือการคาดหมายล่วงหน้า ดังนั้นการประมาณต้นทุนจึงเป็นการวิเคราะห์ หรือการให้ความเห็นเกี่ยวกับค่าใช้จ่ายที่คาดว่าจะเกิดขึ้นในกระบวนการทำงานหรือกระบวนการผลิต ซึ่งอาจเป็นการทำผลิตภัณฑ์ การจัดทำโครงการ หรือการผลิตงานบริการ
การประมาณ (คำนาม) หมายถึง การประเมินค่าแบบให้ออกมาในรูปของค่าใช้จ่าย หรือให้เป็นจำนวนหรือเป็นมูลค่า
การประมาณ (กริยา) หมายถึงประเมินค่า กำหนดค่า หรือตีราคา
การประมาณ เป็นศิลปะของการประมาณการเกี่ยวกับคุณค่าหรือค่าใช้จ่ายที่อาจเป็นไปได้ โดยอาศัยข้อมูลที่สามารถจะหาได้ในขณะนั้น ขอบเขตงานประมาณยังรวมถึงการสะสมข้อมูล การจัดทำรายงานเกี่ยวกับค่าใช้จ่าย และยังครอบคลุมถึงการกำหนดมาตรฐานเกี่ยวกับชั่วโมงแรงงานและค่าวัตถุ

**องค์ประกอบของราคา**
 วัสดุ- วัสดุธรรมชาติ- แหล่งวัสดุ- วัสดุจากการผลิต- แรงงานในการผลิต- เครื่องจักรในการผลิต- แรงงานในการลำเลียง- ค่าขนส่ง- ความสูญเสีย- ค่าแรง- แรงงานคน- เครื่องมือ- เครื่องจักร- ค่าใช้จ่ายอื่น ๆ (Factor F)- ค่าดำเนินการ- กำไร- ภาษี- ดอกเบี้ย- เวลา- ฯลฯ

**ข้อควรพิจารณาเพื่อเป็นแนวทางในการประมาณราคา**

**เตรียมการ**
# ศึกษา แบบ ข้อกำหนด และเอกสารประกวดราคา
# จัดแบ่งหมวดหมู่ของงาน
# จัดทำบัญชีแสดงปริมาณวัสดุและราคา

**การดำเนินงาน**
# ถอดแบบ
# จัดทำต้นทุนต่อหน่วย
# พิจารณาค่า Factor “F” ที่เหมาะสม สรุปเป็นราคาโครงการ
# ตรวจทาน

**การเก็บข้อมูล**
# รวบรวมราคางานที่ได้จัดทำไว้ แยกเป็นหมวดหมู่
# มีระบบการจัดเก็บที่ดี
# ติดตามผลการประกวดราคา เปรียบเทียบราคากับราคากลาง
# การปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง

**Back up Sheets**
Back up Sheets คือ กระดาษคำนวณแสดงที่มา ของปริมาณวัสดุ หรือต้นทุนต่อหน่วยของงานแต่ละประเภท Back up Sheets ที่ดี ควรมีความละเอียด ชัดเจน และแสดงแหล่งที่มาของข้อมูล

**การประมาณราคาในประเทศไทย**

**แบบฟอร์มที่ใช้ในการประมาณราคา**
จากเอกสารของกรมโยธาธิการและผังเมือง มีดังนี้- แบบฟอร์ม ปร. 1 ใช้ประมาณการถอดแบบหาปริมาณงานและวัสดุทั่วไป- แบบฟอร์ม ปร. 2 ใช้ประมาณการถอดแบบงานคอนกรีต ไม้แบบ ไม้ค้ำยันและเหล็กเสริม- แบบฟอร์ม ปร. 3 ใช้ประมาณการถอดแบบงานไม้- แบบฟอร์ม ปร. 4 ใช้สำหรับรวมปริมาณงานแต่ละประเภท- แบบฟอร์ม ปร. 5 ใช้สรุปราคาค่าก่อสร้าง- แบบฟอร์ม ปร. 6 ใช้สรุปราคาค่าก่อสร้าง กรณีมีการก่อสร้างหลายงานหรือใช้เปรียบเทียบราคา

**Factor F**
Factor F คือ ค่าตัวเลขซึ่งกำหนดขึ้นตามมติคณะกรรมการควบคุมราคากลาง (ปรับปรุงล่าสุดเมื่อวันที่ 4 เมษายน 2554) ใช้คูณราคาต่อหน่วยของต้นทุน (Unit Cost) ออกมาเป็น ราคาค่างานของโครงการ Factor F ประกอบด้วย ค่าอำนวยการ ดอกเบี้ย กำไร และภาษี แบ่งออกเป็น 3 ประเภท ได้แก่ งานทาง งานอาคาร และ งานสะพานและท่อเหลี่ยม

**ค่า K**
ค่า “K” หรือ ESCALATION FACTOR คือ ตัวเลขดัชนีที่ใช้วัดการเปลี่ยนแปลงของค่างาน ณ ระยะเวลาที่ผู้รับเหมาก่อสร้างเปิดซองประกวดราคาได้ เปรียบเทียบกับระยะเวลาที่ส่งงานในแต่ละงวด โดยมีเงื่อนไขสำคัญ ดังนี้- จะใช้ค่า K ได้เฉพาะในกรณีที่ผู้รับเหมารับงานจากส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ หน่วยงานตามกฎหมายว่าด้วยการบริหารราชการส่วนท้องถิ่น และหน่วยงานอื่นที่มีกฎหมายบัญญัติให้มีฐานะเป็นราชการบริหารส่วนท้องถิ่นเท่านั้น- ในการทำสัญญาว่าจ้าง คู่สัญญาจะต้องระบุในสัญญาให้ชัดเจนว่า เป็นสัญญาแบบปรับราคาได้ในการประกวดราคาจ้างเหมาก่อสร้าง
การนำ "ค่า K" มาใช้ เริ่มจากในช่วงปี 2516 - 2517 เกิดวิกฤติการณ์ทางเศรษฐกิจ โดยน้ำมันและวัสดุก่อสร้างสำคัญ คือ เหล็กสำเร็จรูป ต่างๆ ขาดแคลนและราคาสูงขึ้นมาก ส่งผลกระทบต่อธุรกิจก่อสร้างโดยตรงและรุนแรง ผู้รับเหมาต่างได้รับความเดือดร้อน บางรายหยุดดำเนินการ บางรายละทิ้งงาน เพราะไม่สามารถรับภาระขาดทุนได้ ขณะเดียวกัน ผู้จ้างเหมาก็ได้รับผลกระทบด้วยเช่นกัน คณะรัฐมนตรีจึงได้มีมติให้นำ "ค่า K" มาใช้ เพื่อช่วยเหลือผู้รับเหมาให้ได้รับการชดเชยค่าเสียหาย ทั้งนี้มีคณะอนุกรรมการเป็นผู้กำหนด หลักเกณฑ์ เงื่อนไข สูตร ประเภท และลักษณะงานที่เข้าข่ายสามารถขอรับเงินชดเชยจากรัฐบาลได้ จนถึงปี 2524 รัฐบาลได้ประกาศยกเลิกการใช้ "ค่า K" เนื่องจากวิกฤติการณ์ทางเศรษฐกิจกลับเข้าสู่ภาวะปกติ อย่างไรก็ตาม เมื่อวันที่ 22 สิงหาคม 2532 คณะรัฐมนตรีได้มีมติให้นำ "ค่า K" มาใช้อีกครั้ง เนื่องจากผลของภาวะเศรษฐกิจที่ขยายตัวในอัตราสูง ก่อให้เกิดการลงทุนอย่างมากในธุรกิจหลายสาขา โดยเฉพาะธุรกิจการก่อสร้าง เพื่อรองรับเศรษฐกิจที่ขยายตัว เป็นเหตุให้วัสดุก่อสร้างสำคัญ คือ เหล็กเส้นขาดแคลนและราคาสูงขึ้นมากอย่างต่อเนื่อง ผู้ประกอบการธุรกิจก่อสร้างได้รับความเดือดร้อน รัฐบาลจึงให้ความช่วยเหลือโดยมีมติดังกล่าว ให้ใช้ "ค่า K" มาจนถึงปัจจุบัน
องค์ประกอบของค่า K
ค่า K ประกอบด้วยตัวแปรต่าง ๆ ดังนี้- M = ดัชนีราคาสินค้าวัสดุก่อสร้าง (ไม่รวมเหล็กและซีเมนต์)- S = ดัชนีราคาเหล็ก- C = ดัชนีราคาซีเมนต์- G = ดัชนีราคาเหล็กแผ่นเรียบ- F = ดัชนีราคาน้ำมันดีเซลหมุนเร็ว- A = ดัชนีราคาแอสฟัลท์- E = ดัชนีราคาเครื่องจักรกลและบริภัณฑ์- GIP = ดัชนีราคาท่อเหล็กอาบสังกะสี- AC = ดัชนีราคาท่อซีเมนต์ใยหิน- PVC = ดัชนีราคาท่อ PVC- PE = ดัชนีราคาท่อ HYDENSITY POLYETHYLENE- W = ดัชนีราคาสายไฟฟ้า- I = ดัชนีราคาผู้บริโภคของประเทศ

**ความละเอียดถูกต้องในการประมาณราคา**
ประเภทและความละเอียดถูกต้องในการประมาณราคา- Estimates for Conceptual Planning- Estimates for Feasibility- Estimates during Engineering and design- Estimates for Construction- Estimates for Change Orders

**รายการงานตรวจสอบ (Checklist)**
 ได้รับแบบครบถ้วนหรือไม่- แบบที่ได้รับเป็นฉบับล่าสุดหรือไม่- แบบที่ใช้ในการถอดแบบเป็นฉบับล่าสุดหรือไม่- ข้อมูลระบบสาธารณูปโภคที่จำเป็นต้องรื้อย้าย ก่อสร้างใหม่มีครบถ้วนหรือไม่- ได้คำนึงถึงวิธีการก่อสร้างว่าจำเป็นต้องมีงานชั่วคราว เช่น Sheet Pile, Coffer Dam หรือการสูบน้ำระหว่างการก่อสร้างหรือไม่- ได้คำนวณปริมาณงานของงานชั่วคราวเพื่อใช้ในการประมาณราคาหรือไม่- เข้าใจในวิธีการก่อสร้างหรือไม่- ได้สอบทานตัวเลขและการคำนวณแล้วหรือไม่- หน่วยที่ใช้ถูกต้องหรือไม่- ปริมาณงานครบถ้วนหรือไม่- Back up Sheet ชัดเจนและสะดวกในการตรวจสอบหรือไม่- Back up Sheet ครบถ้วนหรือไม่- ลายมือ ตัวเลข ชัดเจนหรือไม่- ตรวจสอบ พิสูจน์อักษรแล้วหรือไม่- กรณีใช้ คอมพิวเตอร์ ช่วยในการคำนวณ มีรายละเอียดสูตรการคำนวณ และตัวอย่างหรือไม่- ระบบการจัดเก็บเป็นอย่างไร ฟลอปปีดิสก์ที่ใช้ จะต้องมีระบบการจัดเก็บ- ได้ตรวจสอบดูสถานที่ก่อสร้างหรือไม่- ราคาวัสดุ Update หรือไม่- หน่วยในการจ่ายเงินสอดคล้องกับข้อกำหนดทางเทคนิค (Specifications) และบัญชีแสดงปริมาณวัสดุและราคา (Bill of Quantities/B.O.Q.) หรือไม่- กรณีที่บัญชีแสดงปริมาณวัสดุและราคา (Bill of Quantities/B.O.Q.) ระบุให้ใส่ค่า K (Escalation Factor, สูตรการปรับราคา) ถูกต้องและสอดคล้องกับเอกสารประกวดราคาหรือไม่- Factor F (ค่าดำเนินการ กำไร และภาษี) Update และถูกต้องตามระเบียบของทางราชการหรือไม่- ระบบการจัดเก็บเอกสาร (Filing) การผลิต (Reproduction) และการแจกจ่าย (Distribution) ปลอดภัยและเน้นว่าเป็นเอกสาร “ลับ” หรือไม่- ราคาวัสดุที่ใช้เป็นราคาที่รวมค่าขนส่งถึงสถานที่ก่อสร้างแล้วหรือไม่- งานดินขุดรวมค่าขนส่งดินไปทิ้งแล้วหรือไม่- แบบที่ใช้ในการถอดแบบมีข้อมูลครบถ้วนหรือไม่ เช่น กำลังของคอนกรีต ความสามารถในการรับน้ำหนักบรรทุกของเสาเข็ม ความยาวของเสาเข็มและอื่น ๆ- มีรายการวัสดุครบถ้วนหรือไม่- งานที่มีความต่อเนื่องและเกี่ยวพันกัน มีการแบ่งแยกงานจากกันชัดเจนหรือไม่และต้องสามารถตรวจสอบได้ง่าย- วัสดุที่ระบุให้ใช้ตามแบบ มีขายในท้องตลาดหรือไม่- ใบเสนอราคามีครบถ้วนหรือไม่

**อ้างอิง**

**หนังสืออ่านเพิ่มเติม**
 แนวทางการจัดการข้อมูลงานก่อสร้างสำหรับการประเมินและควบคุมราคางานก่อสร้าง โดย คณะอนุกรรมการ สาขาบริหารงานก่อสร้าง วิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์- แนวทางการวัดปริมาณงานก่อสร้างในส่วนของงานโครงสร้างและงานสถาปัตยกรรม โดย คณะอนุกรรมการ สาขาบริหารงานก่อสร้าง วิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์- การประมาณต้นทุน ศ. พล.ท. มณเฑียร ประจวบดี- กลยุทธ์การวิเคราะห์ราคางานก่อสร้าง โดย อ. ปริญญา ศุภศรี- การประมูลและควบคุมต้นทุน โดย อ. ปริญญา ศุภศรี- การประมาณราคาก่อสร้าง โดย รศ. ดร. พิภพ สุนทรสมัย- ประมาณราคางานก่อสร้าง โดย อ. อุทัย อนันต์- ข้อมูลต้นทุนงานก่อสร้าง โดย ผศ. วิสูตร จิระดำเกิง- สัญญา ข้อกำหนด และการประมาณราคาค่าก่อสร้าง โดย ผศ. วิสูตร จิระดำเกิง- การสำรวจปริมาณและการประมาณราคา (Quantity Survey and Cost Estimate) โดยมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช- ราคาค่าก่อสร้างต่อหน่วยสำเร็จรูป โดย ALPHA TEAM - The Engineer’s Cost Handbook. Edited by Richard E. Westney.- Construction Cost Analysis and Estimating by Phillip F. Ostwald.- Project Management for Engineering and Construction by Garold D. Oberlender.- Jelen’s Cost and Optimization Engineering by Kenneth K. Humphreys.

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วยการพัสดุ พ.ศ. ๒๕๓๕ date=2007-09-27  (ไฟล์บีบอัด)-  The International Cost Engineering Council date=2007-07-13 -  The Society of Cost Estimating and Analysis (SCEA) date=2004-10-20 -  The Association for the Advancement of Cost Engineering-  International Construction Information Society. A Description and Comparison of National Specification Systems. date=2003-12-08  (เอกสาร PDF)-  Construction Specifications Institute (CSI). MasterFormat? 2004 Edition: Numbers & Titles. (เอกสาร PDF)-  ราคาวัสดุก่อสร้าง โดย สำนักดัชนีเศรษฐกิจการค้า กรมการค้าภายใน กระทรวงพาณิชย์ date=2007-05-15 -  date=2007-05-02 ,  หลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้าง date=2007-03-28  (ไฟล์บีบอัด)-  แนวทางปฏิบัติและรายละเอียดประกอบ date=2007-03-27  (ไฟล์บีบอัด)-  งานก่อสร้างอาคาร date=2007-03-25  (ไฟล์บีบอัด)-  งานก่อสร้างทาง สะพาน และท่อเหลี่ยม  date=2007-03-27  (ไฟล์บีบอัด)-  งานก่อสร้างชลประทาน date=2007-09-27  (ไฟล์บีบอัด)-  หลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางของงานก่อสร้างอาคาร ของกรมโยธาธิการและผังเมือง date=2007-03-15  (เอกสาร PDF)-  มาตรฐานงบประมาณ บัญชีราคามาตรฐานครุภัณฑ์ ปี 2549-  บัญชีราคามาตรฐานสิ่งก่อสร้าง ปีงบประมาณ พ.ศ. 2550 (กุมภาพันธ์ 2550) , ราคาวัสดุก่อสร้างมวลรวมต่อหน่วยตามมาตรฐานงานช่าง กรกฎาคม 2549 , บัญชีค่าแรงงานที่ใช้ประกอบการถอดแบบคำนวณราคากลางงานก่อสร้างอาคาร ปี 2548-  บัญชีอัตราราคางานต่อหน่วย (ตุลาคม 2549) , เกณฑ์ราคาค่าก่อสร้างทาง น้ำ และเขื่อน โดย สำนักงบประมาณ-  Factor F สำนักพัฒนามาตรฐานระบบพัสดุภาครัฐ กรมบัญชีกลาง กระทรวงการคลัง-  หลักเกณฑ์การใช้ตาราง Factor F date=2007-05-15 - ,  ราคาประเมินค่าก่อสร้างอาคาร สมาคมผู้ประเมินค่าทรัพย์สินแห่งประเทศไทย (เอกสาร PDF)-  Project Management for Construction Fundamental Concepts for Owners, Engineers, Architects and Builders
หมวดหมู่:การบริหาร