ถนนพระรามที่ 4

ถนนพระรามที่ 4 (Thanon Rama IV) เป็นถนนในกรุงเทพมหานคร เริ่มตั้งแต่ทางแยกหมอมี (แยกจากถนนเจริญกรุง) ข้ามคลองผดุงกรุงเกษมที่สะพานเจริญสวัสดิ์ ผ่านสถานีหัวลำโพง สามย่าน ไปบรรจบถนนสุขุมวิท

**ประวัติ**
ถนนพระรามที่ 4 เดิมเรียกว่า ถนนตรง และ ถนนหัวลำโพง (นอก) เป็นถนนที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นใน พ.ศ. 2400 เนื่องจากกงสุลอังกฤษ สหรัฐอเมริกา และฝรั่งเศสได้เข้าชื่อกัน พร้อมทั้งนายห้างต่างประเทศ ขอร้องรัฐบาลสยามว่า เรือลูกค้าที่ขึ้นมาค้าขายถึงกรุงเทพมหานครมีระยะทางไกล ถึงหน้าน้ำน้ำเชี่ยวมาก กว่าจะเดินทางถึงกรุงเทพมหานครก็ใช้เวลาหลายวัน จะขอไปตั้งห้างซื้อขายใต้ปากคลองพระโขนง ตลอดถึงบางนา และขอให้รัฐบาลขุดคลองลัดตั้งแต่บางนามาตลอดถึงคลองผดุงกรุงเกษม จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพระยารวิวงศ์มหาโกษาธิบดี (ขำ บุนนาค ต่อมาคือเจ้าพระยาทิพากรวงศ์) ที่พระคลัง จ้างกรรมกรจีนขุดคลอง ตั้งแต่หน้าป้อมผลาญไพรีราบ ตัดทุ่งลงไปถึงคลองพระโขนง และตัดคลองพระโขนงออกไปทะลุแม่น้ำใหญ่ แล้วเอามูลดินมาถมเป็นถนนฝั่งเหนือตลอดลำคลอง พระราชทานชื่อว่าคลองถนนตรง ครั้นขุดคลองแล้วชาวยุโรปก็ไม่ได้ลงไปอยู่ที่บางนาโดยอ้างว่าไกล คลองถนนตรงนี้ชาวบ้านเรียกว่า คลองวัวลำพอง และเรียกถนนว่าถนนวัวลำพองหรือหัวลำโพงตามชื่อทุ่งนาที่ถนนและคลองตัดผ่าน 
ต่อมาได้มีการสร้างสะพานข้ามคลองผดุงกรุงเกษม ชาวบ้านเรียกกันว่าสะพานวัวลำพอง ถนนตรงเป็นถนนสายแรกในรัชกาลที่ 4 เป็นถนนเส้นตรงมีระยะทางไกล และมีพระบรมราชโองการให้เรียกทางที่ริมคลองนี้ว่า ทางถนนตรง ต่อมา ในวันที่ 16 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2462 รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เปลี่ยนชื่อถนนหัวลำโพง (นอก) ตั้งแต่ถนนเจริญกรุงถึงถนนหลวงสุนทรโกษา เป็น ถนนพระรามที่ 4 ทั้งนี้ด้วยเหตุผลทางประวัติศาสตร์ เพราะเป็นถนนที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 แห่งพระราชวงศ์จักรีโปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นโดยนำมูลดินจากการขุดคลองลัดจากคลองผดุงกรุงเกษมไปถึงคลองเตยมาสร้างขึ้น
นอกจากนี้ถนนพระรามที่ 4 ในอดีตยังเป็นต้นสายของทางรถไฟสายปากน้ำ สถานีต้นสายชื่อว่าสถานีหัวลำโพง (ไม่ใช่สถานีรถไฟหัวลำโพงในปัจจุบันแต่ตั้งอยู่กลางถนนพระราม 4 หน้าโรงแรมสยามซิตี้ ส่วนสถานีรถไฟหัวลำโพงในปัจจุบันในอดีตชื่อสถานีรถไฟกรุงเทพ เมื่อยกเลิกทางรถไฟสายปากน้ำคนทั่วไป จึงเปลี่ยนมาเรียกชื่อสถานีรถไฟกรุงเทพเป็นสถานีรถไฟหัวลำโพงตามความเคยชินและติดปากของประชาชน) โดยรางรถไฟสายนี้วางขนานกับคลองหัวลำโพงมีทางรถไฟอยู่ตรงกลางระหว่างคลองหัวลำโพงกับถนนพระรามที่ 4 ซึ่งรางรถไฟอยู่ฝั่งโรงแรมสยามซิตี้ ตั้งแต่แยกมหาพฤฒารามมาตามถนนพระรามที่ 4 จนข้ามคลองพระโขนง (คลองแสนแสบ)จึงขนานกับแม่น้ำเจ้าพระยาไปสิ้นสุดที่เมืองสมุทรปราการ ต่อมาเมื่อบ้านเมืองเจริญขึ้นให้ความสำคัญในการเดินทางและขนส่งโดยใช้รถยนต์มากกว่า ในสมัยรัฐบาลของจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ จึงได้ยกเลิกทางรถไฟสายนี้พร้อมกับถมคลองหัวลำโพงช่วงตั้งแต่คลองผดุงกรุงเกษมจนถึงตลาดคลองเตยทิ้ง เพื่อทำการขยายถนนถนนพระราม 4 ทำให้เขตทางของถนนพระรามที่ 4 กว้างขวางดังเช่นในปัจจุบัน และคลองหัวลำโพงบางส่วนที่ไม่ได้ถมตั้งแต่ตลาดคลองเตยไปจนถึงคลองพระโขนงปัจจุบันยังปรากฏให้เห็นอยู่ แต่คนทั่วไปนิยมเรียกคลองหัวลำโพงในส่วนนี้ว่า คลองเตย ส่วนเขตทางรถไฟสายปากน้ำตั้งแต่แยกมหาพฤฒารามถึงตลาดคลองเตยเป็นส่วนของถนนพระรามที่ 4 ส่วนตั้งแต่ตลาดคลองเตยจนตัดกับถนนสุขุมวิท ถมเป็นถนนใช้ชื่อว่าถนนทางรถไฟสายเก่า
อนึ่ง ถนนพระรามที่ 4 เป็นเส้นแบ่งเขตการปกครองในกรุงเทพมหานครถึง 3 ช่วง ดังนี้- แบ่งเขตป้อมปราบศัตรูพ่ายกับเขตสัมพันธวงศ์ ตั้งแต่แยกหมอมีจนถึงสะพานเจริญสวัสดิ์ - แบ่งเขตบางรักกับเขตปทุมวัน ตั้งแต่สะพานเจริญสวัสดิ์จนถึงแยกวิทยุ - แบ่งเขตปทุมวันกับเขตสาทร ตั้งแต่แยกวิทยุจนถึงขอบทางรถไฟสายแม่น้ำฟากตะวันตกใต้ทางพิเศษเฉลิมมหานคร

**รายชื่อทางแยก**

**สถานที่สำคัญที่ถนนตัดผ่าน**

**สถานีรถไฟ/สถานีรถไฟฟ้าใต้ดิน**
 สถานีรถไฟหัวลำโพง- สถานีหัวลำโพง (รถไฟฟ้ามหานคร)- สถานีสามย่าน- สถานีสีลม- สถานีลุมพินี- สถานีคลองเตย- สถานีศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์

**ศาล**
 ศาลแรงงานกลาง- ศาลแขวงปทุมวัน

**ศาสนสถาน**
 คริสตจักรสะพานเหลือง- วัดหัวลำโพง- คริสตจักรที่ 2 สามย่าน

**ตลาด**
 ตลาดสามย่าน- ตลาดคลองเตย

**ศูนย์การค้า/ห้างสรรพสินค้า**
 จัตุรัสจามจุรี - โครงการพัฒนาย่านพระรามที่ 4
** สามย่านมิตรทาวน์ 
** สีลมเอจ
** วัน แบงค็อก- ดุสิต เซ็นทรัล พาร์ค- บิ๊กซี สาขาพระราม 4- โลตัส สาขาพระราม 4

**อาคารสำนักงาน**
 มิตรทาวน์ ออฟฟิศ ทาวเวอร์- เซ็นทรัล พาร์ค ออฟฟิศเซส- อาคารอื้อจือเหลียง- อาคารสิรินรัตน์- มาลีนนท์ ทาวเวอร์- บางจาก ศรีราชา

**สถานพยาบาล === - สถานเสาวภา- สภากาชาดไทย- โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์- โรงพยาบาลเทพธารินทร์- โรงพยาบาลกล้วยน้ำไท

**สถาบันการศึกษา === - คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย- มหาวิทยาลัยกรุงเทพ วิทยาเขตกล้วยน้ำไท

**พระบรมราชานุสาวรีย์/สวนสาธารณะ**
 พระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว- สวนลุมพินี

**วัง**
 ตำหนักปลายเนิน

**หน่วยงานราชการ === - การไฟฟ้านครหลวง

**สถานีโทรทัศน์**
 สถานีโทรทัศน์ช่อง 3 เอชดี
หมายเหตุ : เรียงจากหัวลำโพงถึงพระโขนง

**อ้างอิง**
 http://info.matichon.co.th/youth/youth.php?tagsub=031100&tag950=03you20080342&show=1 date=2016-03-04 

**แหล่งข้อมูลอื่น**
 100.535309
หมวดหมู่:ถนนในกรุงเทพมหานคร
หมวดหมู่:ถนนในเขตสัมพันธวงศ์
หมวดหมู่:ถนนในเขตป้อมปราบศัตรูพ่าย
หมวดหมู่:ถนนในเขตบางรัก
หมวดหมู่:ถนนในเขตปทุมวัน
หมวดหมู่:ถนนในเขตสาทร
หมวดหมู่:ถนนในเขตคลองเตย
หมวดหมู่:สถานที่ที่ตั้งชื่อตามพระนามของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว