สังสารวัฏ

ภวจักรในศาสนาพุทธที่กล่าวถึงสังสารวัฏ
วัฏสงสาร, สังสารวัฏ หรือ สงสารวัฏ (อักษรเทวนาครี: संसार, saṃsāra) เป็นศัพท์บาลี/สันสกฤตที่มีความหมายว่า "โลก"p=604 กับแนวคิดการกลับมาเกิดและ "วัฏจักรของสิ่งมีชีวิต สสาร การดำรงอยู่" ความเชื่อพื้นฐานในศาสนาอินเดียส่วนใหญ่ สังสารวัฏเป็นที่นิยมในแนวคิดการเวียนว่ายตายเกิดpp=271–72 บางครั้งสื่อด้วยคำหรือวลีอื่นอย่าง การเกิดใหม่, วงจรกรรม, การกลับชาติมาเกิด หรือ Punarjanman และ "วัฏจักรของการล่องลอยอย่างไร้จุดหมาย เร่ร่อน หรือการดำรงอยู่ทางโลก"pp=271–72
แนวคิดสังสารวัฏมีที่มาจากวรรณกรรมหลังพระเวท ทฤษฎีนี้ไม่ได้พูดถึงตัวพระเวทเอง โดยปรากฏในรูปแบบที่พัฒนาแล้ว แต่ไม่มีรายละเอียดเกี่ยวกับวิธีการในอุปนิษัทตอนต้นpp=90–99 การแสดงธรรมเกี่ยวกับสังสารวัฏยังพบในศาสนาสมณะ เช่น พุทธและเชน เช่นเดียวกันกับสำนักปรัชญาฮินดูหลายแห่งประมาณหลังกลางสหัสวรรษที่ 1 ก่อนคริสต์ศักราชpp=90–99 หลักคำสอนเกี่ยวกับสังสารวัฏถูกเชื่อมโยงเข้ากับทฤษฎีกรรมในศาสนาฮินดู และการปลดปล่อยจากสังสารวัฏถือเป็นแก่นแท้ของการแสวงหาจิตวิญญาณของธรรมเนียมอินเดีย ตลอดจนข้อขัดแย้งภายในของตนpp=1–2, 108, 126–28 การปลดปล่อยตนเองจากสังสารวัฏมีชื่อเรียกว่าโมกษะ, นิพพาน, Mukti หรือ Kaivalyap=36

**ความหมายและศัพทมูล**
สังสารวัฏหมายถึง "การพเนจร"pp=271–72 หรือ "โลก" ซึ่งคำนี้มีความหมายว่า "การเปลี่ยนวัฏจักร"p=604 สังสารวัฏเชื่อมโยงเข้ากับทฤษฎีกรรมและสื่อถึงความเชื่อที่ว่าสิ่งมีชีวิตทั้งมวลต้องเวียนว่ายตายเกิด คำนี้ยังปรากฏในวลีที่คล้ายกันอย่าง "วัฏจักรของการดำรงอยู่อย่างต่อเนื่อง", "การเกิดใหม่", "วงจรกรรม", "วงล้อชีวิต" และ "วัฏจักรของสิ่งมีชีวิต สสาร การดำรงอยู่"pp=271–72
Monier-Williams รายงานว่า สังสารวัฏ (saṃsāra) มีรากมาจาก Saṃsṛ (संसृ) หมายถึง "เวียนไปเวียนมา, หมุนเวียน, ไปสู่หรือได้มา, เคลื่อนที่เป็นวง" แนวคิดนี้อยู่ตรงข้ามกับแนวคิดโมกษะ ซึ่งมีอีกชื่อว่า mukti, นิพพาน, นิรวาณ หรือ kaivalya ซึ่งสื่อถึงการปลดปล่อยตนเองจากวัฏจักรอันไร้จุดหมาย
แนวคิดสังสารวัฏพัฒนาขึ้นหลังสมัยพระเวท และสืบต้นตอในชั้นSamhita เช่น ในฤคเวทส่วนที่ 1.164, 4.55, 6.70 และ 10.14 ในขณะที่แนวคิดที่กล่าวถึงในชั้น Samhita ของพระเวท ยังไม่มีคำแสดงที่กระจ่าง และแนวคิดนี้พัฒนาเต็มที่ในอุปนิษัทตอนต้นp=90 Damien Keown ระบุว่าแนวคิด "การเวียนว่ายตายเกิด" ปรากฏขึ้นประมาณ 800 ปีก่อนคริสต์ศักราชp=248 คำว่าสังสารวัฏกับโมกษะยังปรากฏในหลักวิชาอุปนิษัทบางเล่ม เช่น โองการที่ 1.3.7 ของ Katha Upanishad, โองการที่ 6.16 ของ Shvetashvatara Upanishad และโองการที่ 1.4 กับ 6.34 ของMaitri Upanishad

**ศาสนาฮินดู**
ในศาสนาฮินดู สังสารวัฏเป็นการเดินทางสู่อาตมันp=272 ตามธรรมเนียมฮินดู ร่างกายตาย แต่อาตมะไม่ตาย ซึ่งถือว่าเป็นความจริงนิรันดร์ ทำลายไม่ได้ และสุคติp=272 ทุกสรรพสิ่งล้วนเชื่อมโยงกัน เป็นวัฏจักร และประกอบด้วยสองสิ่ง คือตัวตนหรืออาตมัน และร่างกายหรือวัตถุp=10 ตามความเชื่อฮินดู สิ่งที่คงอนันต์นามว่าอาตมันจะไม่กลับชาติมาเกิด  มันจะไม่เปลี่ยนแปลงและอยู่ยงคงกระพันp=10 ตรงกันข้าม ร่างกายและบุคลิกภาพสามารถเปลี่ยนแปลง เปลี่ยนแปลงตลอดเวลา เกิดและตายp=10 กรรมในปัจจุบันส่งผลต่อสถานการณ์ในอนาคตในชีวิตนี้ เช่นเดียวกันกับรูปร่างและชีวิตในดินแดนในอนาคตด้วย ในมุมมองชีวิตของฮินดู ความตั้งใจและการกระทำที่ดีนำไปสู่อนาคตที่ดี ความตั้งใจและการกระทำที่ไม่ดีนำไปสู่อนาคตที่ไม่ดีp=11

**ศาสนาพุทธ**
thangka ของทิเบต แสดงภาพภวจักรและดินแดนทั้งหกในสังสารวัฏของจักรวาลวิทยาแบบพุทธ
ในศาสนาพุทธ Jeff Wilson อธิบายถึงสังสารวัฏเป็น "วัฏจักรแห่งชีวิต ความตาย และการเกิดใหม่ที่ไม่มีจุดเริ่มต้นหรือจุดสิ้นสุด" มีอีกชื่อว่าภวจักร มักกล่าวถึงในคัมภีร์ศาสนาพุทธว่า punarbhava (การเกิดใหม่) รากฐานและจุดประสงค์ที่สำคัญที่สุดของศาสนาพุทธคือนิพพาน การปลดปล่อยตนจากวัฏจักรของการดำรงอยู่p=119
สังสารวัฏ ถือเป็นสิ่งที่คงอยู่ถาวรในศาสนาพุทธ เช่นเดียวกับศาสนาอินเดียอื่น ๆ Paul Williams ระบุว่า ในแนวคิดศาสนาพุทธ กรรมเป็นตัวนำสังสารวัฏถาวร และ "ไม่บรรลุนิพพาน ในแต่ละครั้งจะมีผู้ถือกำเนิดและตายเพื่อไปเกิดในภพอื่นตามเหตุอันไม่มีตัวตนโดยสมบูรณ์แห่งกรรมของตน วัฏจักรการเกิด การเกิดและตายใหม่ที่ไม่สิ้นสุดนี้คือสังสารวัฏ"pp=74–75 อริยสัจ 4 ที่พุทธศาสนาทุกนิกายยอมรับ เป็นสิ่งที่จะยุติการเกิดใหม่ที่เกี่ยวข้องกับสังสารวัฏนี้ และวัฏจักรแห่งทุกข์ที่เกี่ยวข้องpp=30–42
ในแนวคิดทางศาสนาพุทธจะไม่มีพระผู้สร้างหรือไม่เชื่อเรื่องพระเจ้าสร้างโลก ปฐมเหตุของศาสนาพุทธหรือจุดเริ่มต้นของสังสารวัฏนั้นเชื่อว่าเกิดขึ้นจากเหตุปัจจัย ซึ่งมีอยู่ทั้งสิ้น 24 ปัจจัยที่เรียกว่ามหาปัฏฐาน ซึ่งปัจจัยแต่ละปัจจัยต่างก็เป็นเหตุให้เกิดขึ้นมาของปัจจัยอื่นๆ เกิดเป็นวัฏจักรที่หมุนวนอย่างไม่รู้จบ การจะถามว่าใน 24 ปัจจัย ปัจจัยใดเป็นจุดเริ่มต้นของปัจจัยอื่นๆทั้งหมด เป็นปัจจัยแรกของสรรพสิ่ง พระพุทธเจ้าไม่ได้ทรงพยากรณ์บอกไว้ แต่ก็เป็นนัยยะทางคติพุทธว่าทุกสรรพสิ่งต่างก็เป็นเหตุปัจจัยของกันและกัน ทำให้เกิดวัฏจักรหมุนวนอย่างไม่สิ้นสุดของสรรพจักรวาล 
ถ้ายังมีกิเลสอยู่ ก็จะต้องเวียนว่ายตายเกิดต่อไป ดังนั้นศาสนาพุทธจึงไม่ใช่อุทเฉททิฏฐิ( ทิฏฐิว่าขาดสูญ ) และถ้ากิเลสหมดสิ้น ก็จะไม่เวียนว่ายตายเกิดอีกต่อไป ศาสนาพุทธจึงไม่ใช่สัสสตทิฏฐิ( ทิฏฐิว่าเที่ยงแท้ ) เพราะจะเวียนว่ายตายเกิดต่อไปหรือไม่นั้น ย่อมเป็นไปตามเหตุปัจจัย ไม่ได้มีพระเจ้าใดมาดลบันดาล

**อ้างอิง**

**ข้อมูลทั่วไปและอ้างอิง**
 isbn=978-81-208-0183-7 - jstor=1396832- isbn=978-0-19-870895-7- isbn=978-1-4008-4805-8- isbn=978-0-7914-7336-8- isbn=978-1-4384-4275-4-  isbn=978-0-14-341421-6- isbn=978-0-02-909480-8- isbn=978-1-898723-60-8- isbn=978-1-898723-93-6 - isbn=978-0-8264-9966-0 -  url =https://archive.org/details/foundationsofbud00rupe - isbn=978-1-4522-6656-5 - isbn=978-0-19-157917-2 - isbn=978-0-7914-8011-3- isbn=978-1459614505- isbn=978-1-139-46966-1 - url=https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch- isbn=978-1-136-83565-0 - isbn=978-0-520-03923-0-  isbn=978-8120826090- isbn=0-415207010- isbn=978-1-136-52088-4

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  Reincarnation: A Simple Explanation-  The Wheel of Life, C. George Boeree, Shippensburg University-  The difference between Samsara and Nirvana, Minnesota State University, Mankato-  Saṃsāra and Rebirth, Buddhism, Oxford Bibliographies-  ชีวิตจะยุติการเกิดได้อย่างไร จาก อภิธรรมออนไลน์.
หมวดหมู่:ความเชื่อในศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:ความเชื่อในศาสนาฮินดู
หมวดหมู่:ความเชื่อในศาสนาเชน
หมวดหมู่:ความเชื่อในศาสนาซิกข์
หมวดหมู่:คำศัพท์ภาษาสันสกฤต
หมวดหมู่:การกลับชาติมาเกิด