พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นสุรินทรรักษ์

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นสุรินทรรักษ์ (8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2334 - 27 เมษายน พ.ศ. 2373) มีพระนามเดิมว่า พระองค์เจ้าฉัตร ประสูติเมื่อวันอังคาร เดือน 3 ขึ้น 5 ค่ำ ปีจอ โทศก จุลศักราช 1152 ตรงกับวันที่ 8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2333 (ปัจจุบันคือ พ.ศ. 2334) เป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาตานี และเป็นองค์ต้นราชสกุล ฉัตรกุล
ราชสกุลฉัตรกุล
ในปี พ.ศ. 2359 พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาขึ้นเป็น กรมหมื่นสุรินทรรักษ์ และโปรดให้กำกับกรมพระนครบาล ต่อมาพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ทรงกำกับกรมท่า และกรมมหาดไทย จนกระทั่งต่อมาได้เป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน 
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นสุรินทรรักษ์สิ้นพระชนม์เมื่อวันอังคาร เดือน 6 ขึ้น 6 ค่ำ ปีขาล โทศก จุลศักราช 1192 ตรงกับวันที่ 27 เมษายน พ.ศ. 2373 สิริพระชันษา 39 ปี ด้วยพระโรคเถาดาน ได้รับพระราชทาน พระโกศทองใหญ่ทรงพระศพ และ พระราชทานเพลิงพระศพ ณ พระเมรุ ท้องสนามหลวง เมื่อวันที่ 2 มีนาคม พ.ศ. 2373

**พระโอรส-พระธิดา**
หม่อมเจ้าชายสิริย ฉัตรกุล (พ.ศ. 2354 - ไม่มีข้อมูล)
*หม่อมเจ้าหญิงดาว ฉัตรกุล (พ.ศ. 2357 - 11 มีนาคม พ.ศ. 2420)
*หม่อมเจ้าหญิงแห ฉัตรกุล (พ.ศ. 2359 - 30 ธันวาคม พ.ศ. 2428)
*หม่อมเจ้าหญิงเป้า ฉัตรกุล (ไม่มีข้อมูล - 31 สิงหาคม พ.ศ. 2443)
*หม่อมเจ้าหญิงกลิ่น ฉัตรกุล (พ.ศ. 2360 - ไม่มีข้อมูล)
*หม่อมเจ้าหญิงสาลี ฉัตรกุล (พ.ศ. 2362 - 17 สิงหาคม พ.ศ. 2438)
*หม่อมเจ้าหญิงพลับ ฉัตรกุล (พ.ศ. 2363 - ไม่มีข้อมูล)
*หม่อมเจ้าหญิงเรไร ฉัตรกุล (พ.ศ. 2365 - 18 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2445)
*หม่อมเจ้าหญิงพนม ฉัตรกุล (พ.ศ. 2366 - ไม่มีข้อมูล)
*หม่อมเจ้าหญิงสังวาล ฉัตรกุล (พ.ศ. 2367 - ไม่มีข้อมูล)
*หม่อมเจ้าหญิงขจร ฉัตรกุล (พ.ศ. 2369 - ไม่มีข้อมูล)
*หม่อมเจ้าชายนิล ฉัตรกุล (พ.ศ. 2370 - 13 พฤษภาคม พ.ศ. 2429) เสกสมรสกับหม่อมราชวงศ์หญิงสุ่น (ราชสกุลเดิม ปาลกะวงศ์) มีโอรส คือ 
**หม่อมราชวงศ์ลม้าย ฉัตรกุล
**พันตรี หลวงอาสาภูธร (หม่อมราชวงศ์รัศมี ฉัตรกุล) มีธิดา คือ
***หม่อมหลวงบุญนาค วิเศษแพทย์ สมรสกับ นายยงค์ วิเศษแพทย์ มีบุตรธิดา คือ
****ประนอมนิตย์ ศรีแสง
****ประโนตย์ วิเศษแพทย์ (1 กรกฎาคม พ.ศ. 2481 - 2 พฤษภาคม พ.ศ. 2510)
****ปราณี คชสุนทร สมรสกับ ปราโมทย์ คชสุนทร มีบุตรธิดา คือ
*****บงกช เหมือนแสง
*****ครรชิต คชสุนทร
*****ธนพจน์ คชสุนทร
****นิยมพร วิเศษแพทย์
****จันทราทิพย์ วิเศษแพทย์
**หม่อมราชวงศ์เจริญ ฉัตรกุล
**หม่อมราชวงศ์แฉ่ง ฉัตรกุล
**เจ้าพระยาบดินทรเดชานุชิต (หม่อมราชวงศ์อรุณ ฉัตรกุล) สมรสกับท่านผู้หญิงวร บดินทรเดชานุชิตและหม่อมราชวงศ์หญิงประหวั่นฤทัย (ราชสกุลเดิม : กล้วยไม้) มีบุตรธิดา คือ 
***หม่อมหลวงเริ่ม ฉัตรกุล 
***หม่อมหลวงแวว ฉัตรกุล มีหม่อมราชวงศ์หญิงประหวั่นฤทัยเป็นมารดา
***หม่อมหลวงโรจน์ ฉัตรกุล มีหม่อมราชวงศ์หญิงประหวั่นฤทัยเป็นมารดา
***หม่อมหลวงวงศ์ ฉัตรกุล มีท่านผู้หญิงวรเป็นมารดา
***หม่อมหลวงสฤษฏิ์ ฉัตรกุล มีท่านผู้หญิงวรเป็นมารดา
***หม่อมหลวงประวัติ ฉัตรกุล มีท่านผู้หญิงวรเป็นมารดา
**พันโท หลวงศรีโยธา (หม่อมราชวงศ์ปริก ฉัตรกุล)
**หม่อมราชวงศ์เปลี่ยน ฉัตรกุล
**หม่อมราชวงศ์เพิ่ม ฉัตรกุล  
*หม่อมเจ้าหญิงบรรจง ฉัตรกุล (ไม่มีข้อมูล - 31 มกราคม พ.ศ. 2439)
*หม่อมเจ้าชายศิลป ฉัตรกุล (พ.ศ. 2372 - 15 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2421)
*หม่อมเจ้าหญิงมลิวัน ฉัตรกุล (พ.ศ. 2372 - 5 กรกฎาคม พ.ศ. 2428)
*หม่อมเจ้าหญิงมะเดื่อ ฉัตรกุล (พ.ศ. 2372 - พ.ศ. 2415)
*หม่อมเจ้าชายมหาหงส์ ฉัตรกุล (ต่อมาคือ พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้ามหาหงสโสภาค; พ.ศ. 2375 - พ.ศ. 2428)
*หม่อมเจ้าหญิงพนม ฉัตรกุล (พ.ศ. 2384 - 20 กรกฎาคม พ.ศ. 2429)
*หม่อมเจ้าชายสุบรรณ ฉัตรกุล (ไม่มีข้อมูล - 12 กันยายน พ.ศ. 2445)
*หม่อมเจ้าชายกลาง ฉัตรกุล (ไม่มีข้อมูล - 21 มกราคม พ.ศ. 2445) ประสูติแต่หม่อมพลับ ฉัตรกุล ณ อยุธยา หม่อมเจ้าชายกลางมีหม่อม 7 คน คือ หม่อมพริ้ง หม่อมทองอยู่  หม่อมเข็ม หม่อมชุ่ม หม่อมมาลัย หม่อมเพ็ง หม่อมพลอย มีโอรสธิดา 20 คน ดังนี้ 
**หม่อมราชวงศ์หญิงทิ้ง ฉัตรกุล มีหม่อมพริ้งเป็นมารดา
**หม่อมราชวงศ์หญิงเจียน ฉัตรกุล มีหม่อมทองอยู่เป็นมารดา
**หม่อมราชวงศ์วร ฉัตรกุล มีหม่อมเข็มเป็นมารดา
**หม่อมราชวงศ์หญิงวัน ฉัตรกุล มีหม่อมเข็มเป็นมารดา
**หม่อมราชวงศ์หญิงหวาด ฉัตรกุล มีหม่อมเข็มเป็นมารดา
**หม่อมราชวงศ์หญิงเวก ฉัตรกุล มีหม่อมเข็มเป็นมารดา
**หม่อมราชวงศ์หญิงวาด ฉัตรกุล มีหม่อมเข็มเป็นมารดา
**หม่อมราชวงศ์หญิงสอางค์ ฉัตรกุล มีหม่อมชุ่มเป็นมารดา
**หม่อมราชวงศ์หญิงสอาด ฉัตรกุล มีหม่อมชุ่มเป็นมารดา
**หม่อมราชวงศ์ชาย ฉัตรกุล มีหม่อมชุ่มเป็นมารดา
**หม่อมราชวงศ์หญิงริ้ว ฉัตรกุล มีหม่อมชุ่มเป็นมารดา
**หม่อมราชวงศ์หญิงเล็ก ฉัตรกุล มีหม่อมชุ่มเป็นมารดา
**หม่อมราชวงศ์บุศ ฉัตรกุล มีหม่อมมาลัยเป็นมารดา
**หม่อมราชวงศ์ลพ ฉัตรกุล มีหม่อมมาลัยเป็นมารดา
**หม่อมราชวงศ์หญิงวิง ฉัตรกุล มีหม่อมมาลัยเป็นมารดา
**หม่อมราชวงศ์หญิงแม้น ฉัตรกุล มีหม่อมมาลัยเป็นมารดา
**หม่อมราชวงศ์เล็ก ฉัตรกุล มีหม่อมมาลัยเป็นมารดา
**หม่อมราชวงศ์จิ๋ว ฉัตรกุล มีหม่อมมาลัยเป็นมารดา
**หม่อมราชวงศ์หญิงถนอม ฉัตรกุล มีหม่อมเพ็งเป็นมารดา
**หม่อมราชวงศ์หญิงพร้อม ฉัตรกุล(ประสูติ วันพุธ เดือน3 ปีจอ เดือน กุมภาพันธ์ 2417-2491 อายุ 73ปี8เดือน (หม่อมราชวงศ์หญิงพร้อม วรวุฒิ หม่อมในพระราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวรวุฒิอาภรณ์ราชกุมาร) มีหม่อมพลอยเป็นมารดา
*หม่อมเจ้าชายจินดา ฉัตรกุล (ไม่มีข้อมูล - 23 กรกฎาคม พ.ศ. 2439)
*หม่อมเจ้าชายประทุมเสพ ฉัตรกุล (ไม่มีข้อมูล - 23 ธันวาคม พ.ศ. 2429) มีธิดา คือ 
**หม่อมราชวงศ์หญิงเผื่อน ฉัตรกุล
*หม่อมเจ้าชายวายุภักษ ฉัตรกุล
*หม่อมเจ้าหญิงเล็ก ฉัตรกุล
*หม่อมเจ้าหญิงสุธารส ฉัตรกุล

**พระเกียรติยศ**

**พระอิสริยยศ**
 พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าฉัตร (8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2333 - 7 กันยายน พ.ศ. 2352)- พระเจ้าน้องยาเธอ พระองค์เจ้าฉัตร (7 กันยายน พ.ศ. 2352 - พ.ศ. 2359)- พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นสุรินทรรักษ์ (พ.ศ. 2359 - 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2367)- พระเจ้าไอยกาเธอ กรมหมื่นสุรินทรรักษ์ (พ.ศ. 2411 - 2453)- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นสุรินทรรักษ์ (21 กรกฎาคม พ.ศ. 2367 - ปัจจุบัน)

**ในวัฒนธรรมสมัยนิยม**
มีนักแสดงผู้รับบท พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นสุรินทรรักษ์ ได้แก่- ดุลย์ทัศน์ วศินะจินดาแก้ว จากละครเรื่อง คุณพี่เจ้าขาดิฉันเป็นห่านมิใช่หงส์ (2568)

**พงศาวลี**

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:พระราชโอรสในรัชกาลที่ 1
หมวดหมู่:พระเจ้าบรมวงศ์เธอ ชั้น 1
หมวดหมู่:พระองค์เจ้าชาย
หมวดหมู่:กรมหมื่น
หมวดหมู่:ราชสกุลฉัตรกุล