วรรณยุกต์

วรรณยุกต์ หรือ วรรณยุต (tone) หมายถึง ระดับเสียง หรือเครื่องหมายแทนระดับเสียง ที่กำกับพยางค์ของคำในภาษา เสียงวรรณยุกต์หนึ่งอาจมีระดับเสียงต่ำ เสียงสูง เพียงอย่างเดียว หรือเป็นการทอดเสียงจากระดับเสียงหนึ่ง ไปยังอีกระดับเสียงหนึ่ง ก็ได้ ภาษาในโลกนี้มีทั้งที่ใช้วรรณยุกต์ และไม่ใช้วรรณยุกต์ เสียงวรรณยุกต์หนึ่ง ๆ อาจเปลี่ยนแปลงได้เมื่อมีการประสมคำหรือเปลี่ยนตำแหน่งการเน้นเสียง

**ภาษาที่มีวรรณยุกต์**
 ภาษาจีน-ทิเบต ในบทสวดของทิเบตและจีนจะมีวรรณยุกต์อยู่- ตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติก (Austro-Asiatic)  ภาษาเวียดนาม และภาษาอื่นที่มีความใกล้ชิดกัน เป็นภาษามีวรรณยุกต์ชัดเจน แต่ภาษาอื่น ๆ เช่น มอญ เขมร มุนดา เป็นภาษาไม่มีวรรณยุกต์ - ตระกูลภาษาขร้า-ไท ที่พูดในจีน เวียดนาม ไทย และลาว เช่น ภาษาไทย ภาษาลาว - ตระกูลภาษาม้ง-เมี่ยน ทั้งหมด - ตระกูลภาษาแอโฟรเอชีแอติก จำนวนมาก - ตระกูลภาษาไนเจอร์-คองโก - ตระกูลภาษาไนล์-สะฮารา แทบทั้งหมด  - ภาษา  Khoisan ทั้งหมดในแอฟริกาตอนใต้ - ภาษาอินเดีย-ยุโรปแทบทั้งหมด ไม่มีวรรณยุกต์ เว้นแต่บางภาษา เช่น ภาษาปัญจาบ - ภาษาฮังการี

**ระบบวรรณยุกต์**
ในภาษาที่มีวรรณยุกต์ หรือ "ภาษาวรรณยุกต์" ทุกพยางค์จะมีระดับเสียงที่กำหนดไว้แล้ว ดังนั้น พยางค์สองพยางค์สามารถมีพยัญชนะที่เหมือนกัน และ สระที่เหมือนกัน แต่ในขณะเดียวกันก็สามารถมีวรรณยุกต์ที่ไม่เหมือนกันได้

**กลุ่มภาษาไท**

**ภาษาไทยมาตรฐาน**
ภาษาไทยมาตรฐานมีวรรณยุกต์ 5 เสียง คือ 
# คา kʰaː˧
# ข่า kʰaː˨˩
# ข้า/ค่า kʰaː˥˩
# ค้า kʰaː˦˥
# ขา kʰaː˨˦
ทุกคำที่กล่าวข้างบน ล้วนแต่ประกอบด้วยเสียงพยัญชนะเดียวกัน คือ kʰ (มิใช่รูปพยัญชนะ คือ ข ค) และเสียงสระเดียวกัน คือ aː แต่มีเสียงวรรณยุกต์ซึ่งไม่เหมือนกัน (มิใช่รูปพยัญชนะ เช่น ไม้เอก ไม้โท)

**ภาษาลาวถิ่นเวียงจันทน์**
ภาษาลาวถิ่นเวียงจันทน์ส่วนใหญ่มีวรรณยุกต์ 6 เสียง คือ
# กา (ກາ) kaː˨˩
# ขา (ຂາ) kʰaː˨˦
# ข่า/ค่า (ຂ່າ/ຄ່າ) kʰaː˧
# ข้า (ຂ້າ) kʰaː˧˩
# คา (ຄາ) kʰaː˧˥
# ค้า (ຄ້າ) kʰaː˥˩
ดั่งภาษาไทย ทุกคำที่กล่าวข้างบน ยกเว้น กา ล้วนแต่ประกอบด้วยเสียงพยัญชนะเดียวกัน คือ kʰ (มิใช่รูปพยัญชนะ คือ ข ค) และเสียงสระเดียวกัน คือ aː แต่มีเสียงวรรณยุกต์ซึ่งไม่เหมือนกัน (มิใช่รูปพยัญชนะ เช่น ไม้เอก ไม้โท)

**ภาษาไทยถิ่นเหนือ**
คำเมืองถิ่นเชียงใหม่ส่วนใหญ่มีวรรณยุกต์ 6 เสียง คือ
# กา (ᨣᩤ) kaː˦˦
# ก่า (ᨠ᩵ᩣ) kaː˨˨
# ก้า (ᨣ᩵ᩤ) kaː˦˩
# ก้า (โทพิเศษ) (ᨠ᩶ᩣ) kaː˥˧
# ก๊า (ᨣ᩶ᩤ) kaː˦˥˦
# ก๋า (ᨠᩣ) kaː˩˦
ทุกคำที่กล่าวข้างบน ล้วนแต่ประกอบด้วยเสียงพยัญชนะเดียวกัน คือ k และเสียงสระเดียวกัน คือ aː แต่มีเสียงวรรณยุกต์ซึ่งไม่เหมือนกัน และไม่มีในภาษาไทย

**ภาษาจีนกลาง**
ภาษาจีนกลางมีวรรณยุกต์ 5 เสียง คือ
# mā (媽/妈) "แม่"
# má (麻/麻) "กัญชา"
# mǎ (馬/马) "ม้า"
# mà (罵/骂) "ด่า"
# ma (嗎/吗) (คำลงท้ายใช้ถามคำถาม)

**ดูเพิ่ม**
 วรรณยุกต์ภาษาไทย

**อ้างอิง**
บรรณานุกรม- Bao, Zhiming. (1999). The structure of tone. New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-511880-4.
*Chen, Matthew Y. 2000. Tone Sandhi: patterns across Chinese dialects. Cambridge, England: CUP ISBN 0-521-65272-3
*Clements, George N.; Goldsmith, John (eds.) (1984) Autosegmental Studies in Bantu Tone. Berlin: Mouton de Gruyer.- Fromkin, Victoria A. (ed.). (1978). Tone: A linguistic survey. New York: Academic Press.- Halle, Morris; & Stevens, Kenneth. (1971). A note on laryngeal features. Quarterly progress report 101. MIT.- Haudricourt, André-Georges. (1954). "De l'origine des tons en vietnamien". Journal Asiatique, 242: 69–82.- Haudricourt, André-Georges. (1961). "Bipartition et tripartition des systèmes de tons dans quelques langues d'Extrême-Orient". Bulletin de la Société de Linguistique de Paris, 56: 163–180.-  jstor = 412518 - Hyman, Larry. 2007. There is no pitch-accent prototype. Paper presented at the 2007 LSA Meeting. Anaheim, CA.- Hyman, Larry. 2007. How (not) to do phonological typology: the case of pitch-accent. Berkeley, UC Berkeley. UC Berkeley Phonology Lab Annual Report: 654–685.  Available online.- Kingston, John. (2005). The phonetics of Athabaskan tonogenesis. In S. Hargus & K. Rice (Eds.), Athabaskan prosody (pp. 137–184). Amsterdam: John Benjamins Publishing.- Maddieson, Ian. (1978). Universals of tone. In J. H. Greenberg (Ed.), Universals of human language: Phonology (Vol. 2). Stanford: Stanford University Press.- Michaud, Alexis. (2008). Tones and intonation: some current challenges. Proc. of 8th Int. Seminar on Speech Production (ISSP'08), Strasbourg, pp. 13–18. (Keynote lecture.)  Available online.- Odden, David. (1995). Tone: African languages. In J. Goldsmith (Ed.), Handbook of phonological theory. Oxford: Basil Blackwell.- Pike, Kenneth L. (1948). Tone languages: A technique for determining the number and type of pitch contrasts in a language, with studies in tonemic substitution and fusion. Ann Arbor: The University of Michigan Press. (Reprinted 1972, ISBN 0-472-08734-7).-  pages = 480–501 - Yip, Moira. (2002). Tone. Cambridge textbooks in linguistics. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-77314-8 (hbk), ISBN 0-521-77445-4 (pbk).

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  แผนที่โลกแสดงภาษาที่มีวรรณยุกต์ แผนที่โลกแสดงระบบภาษา
หมวดหมู่:ภาษาศาสตร์
หมวดหมู่:สัทศาสตร์