หน้าบัน

หน้าบัน คือ บริเวณครึ่งวงกลมหรือเกือบสามเหลี่ยมเหนือประตูทางเข้าที่อยู่ระหว่างทับหลังและโค้ง (arch) ซึ่งจะมีรูปสลักตกแต่งหรือเครื่องตกแต่งอื่น ๆ 
สถาปัตยกรรมเกือบทุกแบบจะมีองค์ประกอบนี้ 
ผู้คิดค้นการสร้างหน้าบันเป็นคือชาวอียิปต์โบราณประมาณ 300 ปีก่อนคริสต์ศักราช ต่อมาก็ปรากฏในสถาปัตยกรรมกรีก สถาปัตยกรรมของคริสต์ศาสนา และ สถาปัตยกรรมของศาสนาอิสลาม

**หน้าบันในพุทธศาสนสถาน**
หน้าบันด้านหน้าพระอุโบสถวัดหน้าพระเมรุ
หน้าบันพระอุโบสถวัดราชโอรสาราม
หน้าบัน คือ “องค์ประกอบอาคารที่ใช้อิฐหรือไม้ ก่อหรือปิดทับบริเวณส่วนที่เป็นโพรงของโครงจั่วหลังคา เพื่อป้องกันไม่ให้แดดหรือฝนสาดเข้าไปภายในอาคาร นิยมแกะสลักหรือปั้นปูนประดับตกแต่ง”
ตัวอย่างหน้าบันที่มีชื่อเสียง ได้แก่ - หน้าบันนารายณ์ทรงครุฑยุดนาคประทับราหูแวดล้อมด้วยเหล่าเทวดา ที่ด้านหน้าของพระอุโบสถ วัดหน้าพระเมรุ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา- หน้าบันรูปสัญลักษณ์มงคลจีนสร้างเป็นปูนปั้นประดับกระเบื้องเคลือบ บนหน้าบันพระอุโบสถวัดราชโอรสาราม เป็นแบบที่เรียกว่าแบบพระราชนิยมในรัชกาลที่ 3

**หน้าบันในคริสต์ศาสนสถาน**
ไฟล์:France laMadadleineVezelay tympanum a.jpg|thumb|280px|หน้าบันโรมาเนสก์ คริสต์ศตวรรษที่ 12 ของอารามเวเซอแลในประเทศฝรั่งเศส
หน้าบันของกรีกหรือคริสต์ศาสนสถานจะเป็นเรื่องเกี่ยวกับศาสนา ล้อมรอบด้วยแถบรูปแกะสลักที่เรียกว่าอาร์ชิโวลท์ (archivolt) 
หัวเรื่องบางหัวเรื่องที่นิยมตกแต่งด้านหน้าโบสถ์คริสต์ก็มี
:* การพิพากษาครั้งสุดท้าย เช่น ที่ มหาวิหารอาเมียง ประเทศฝรั่งเศส
:* พระคริสต์ทรงพระสิริ (Christ in Glory) เช่นที่ มหาวิหารโรเชสเตอร์ (Rochester Cathedral) อังกฤษ
:* การอัญเชิญพระศพลงจากกางเขน เช่น งานของนิโคลา ปิซาโน (Nicola Pisano) หน้ามหาวิหารซีเอนา (Sienna Duomo) ประเทศอิตาลี
:* ประวัติพระนางมารีย์พรหมจารีหรือนักบุญ เช่น ที่ มหาวิหารโตเลโด (Cathedral of Toledo) ประเทศสเปน

**ดูเพิ่ม**
 แผนผังมหาวิหาร - สถาปัตยกรรมกอธิค- มหาวิหาร

**สมุดภาพ**
ไฟล์:Pediment.on.pantheon.in.rome.arp.jpg|หน้าบันอายุ 2000 ปีที่ตึกแพนเธียน ที่โรม ประเทศอิตาลี
ไฟล์:France Strasbourg Cathedral Tympanum.jpg|หน้าบันและแถบแกะสลักรอบ ที่มหาวิหารสราสเบิร์ก (Strasbourg Cathedral) ประเทศฝรั่งเศส
ไฟล์:Gourgouillon adoration.jpg|โบสถ์นักบุญโยเซฟ ที่แคลมองต์เฟอร์รอนด์ (Saint Joseph church, Clermont-Ferrand) ประเทศฝรั่งเศส
ไฟล์:Vitoria - San Pedro 50.JPG|ฉากจากประวัติของ นักบุญเปโตร และ พระนางมารีย์พรหมจารี ที่โบสถ์นักบุญเปโตร เมืองวิโตเรีย-กาสเตส์ (Vitoria-Gasteiz) ประเทศสเปน
ไฟล์:Tree of Jesse Beauvais cathedral 2007 06 17.jpg|เถาเจสสี (Tree of Jesse) ที่มหาวิหารโบเวส์ (Beauvais Cathedral) ประเทศฝรั่งเศส
ไฟล์:Laon cathedral notre dame 004.JPG|พระเยซูและพระแม่มารีย์ที่มหาวิหารลาอ็อง (Cathédrale Notre-Dame de Laon) ประเทศฝรั่งเศส
ไฟล์:Amiens cathedral 030.JPG|การพิพากษาครั้งสุดท้าย มหาวิหารอาเมียง ประเทศฝรั่งเศส
ไฟล์:Conques - Abbatiale Sainte-Foy - Tympan 3.jpg|การพิพากษาครั้งสุดท้าย มหาวิหารคองค์ (Abbatiale Sainte-Foy de Conques) ประเทศฝรั่งเศส
ไฟล์:Worms Dom st peter 004.JPG|มหาวิหารเวิมส์ ประเทศเยอรมนี
ไฟล์:Ulm-Muenster-ReliefHauptportal-061104.jpg|หนังสือปฐมกาลหน้ามหาวิหารอุลม (Ulm Münster) ประเทศเยอรมนี
ไฟล์:San Rufino tympanon2.jpg|มหาวิหารอัสซีซี (Cathedral of Assisi) เมืองอัสซีซี

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  Sculpted tympanums Chartres Cathedral, West Front, Central Portal (การตัดสินครั้งสุดท้าย มหาวิหารชาร์ทร)-  Tympanum of the last Judgment - western portal of the abbey-church of Saint Foy (การตัดสินครั้งสุดท้าย แอบบีซองฟอย คองค์) date=2010-04-16 
หมวดหมู่:ส่วนประกอบของสิ่งก่อสร้าง
หมวดหมู่:สถาปัตยกรรมทางศาสนา
หมวดหมู่:สถาปัตยกรรมไทย