สมบัติ เมทะนี

ดร.สมบัติ เมทะนี (26 มิถุนายน พ.ศ. 2480 – 18 สิงหาคม พ.ศ. 2565) ชื่อเล่น แอ๊ด เป็นนักแสดงชาย นักร้อง ผู้อำนวยการสร้าง และผู้กำกับภาพยนตร์ชาวไทย ผู้ชนะเลิศรางวัลตุ๊กตาทองและรางวัลชมรมวิจารณ์บันเทิง ได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติจากสำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ กระทรวงวัฒนธรรม เป็น ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ภาพยนตร์และละครโทรทัศน์) ประจำปี พ.ศ. 2559 นอกจากนี้ กินเนสบุ๊คยังบันทึกไว้ว่าเป็นนักแสดงชายที่ปรากฏตัวในภาพยนตร์มากที่สุดในโลก เมื่อวันที่ 25 ตุลาคม พ.ศ. 2530 หลังจากทำการแสดงเรื่อง "คู่สร้างคู่สม" ซึ่งเป็นเรื่องที่ 600 โดยทั้งหมดทำการแสดงเป็นพระเอกถึง 617 เรื่อง

**ประวัติ**
สมบัติ เมทะนี เป็นบุตรของนายเสนอ กับนางบุญมี เมทะนี เกิดที่ตำบลแจระแม อำเภอเมืองอุบลราชธานี จังหวัดอุบลราชธานี ซึ่งเป็นถิ่นฐานเดิมของแม่ แต่เมื่ออายุได้เพียง 7 วัน ครอบครัวได้ย้ายมาอยู่ที่แยกสะพานอ่อน ในอำเภอปทุมวัน จังหวัดพระนคร ตามคุณพ่อซึ่งเป็นข้าราชการกรมรถไฟ
จบการศึกษาระดับมัธยมศึกษาจากโรงเรียนเทพศิรินทร์ จากนั้นจึงทำงานครั้งแรกที่บริษัทเอส ซี จี เอ็นจิเนียริ่ง คอนซัลแทน แต่เมื่อฐานะการเงินของบริษัทไม่ดี จึงลาออกมาเพื่อหางานอื่นทำ ระหว่างนี้จึงได้เข้าศึกษาต่อระดับอนุปริญญาที่โรงเรียนช่างก่อสร้างอุเทนถวายและเข้าเกณฑ์ทหาร 6 เดือน พ้นเกณฑ์ในเดือนกันยายน พ.ศ. 2502 จึงออกหางานทำ โดยตั้งใจว่าจะรับราชการ ระหว่างที่เดินหางานอยู่นั้น ได้เข้าสู่วงการบันเทิงโดยบังเอิญ เมื่อเป็นที่ถูกตาของแมวมองแถวโรงภาพยนตร์คิงส์-ควีนส์ ย่านวังบูรพา เพราะมีรูปร่างสูงใหญ่ โดยเป็นพระเอกละครโทรทัศน์ทันทีทางช่อง 7 ขาวดำ (ช่อง 5 ในปัจจุบัน) คู่กับวิไลวรรณ วัฒนพานิช ซึ่งเป็นนางเอกภาพยนตร์ชื่อดังก่อนแล้ว โดยมีสุพรรณ บูรณะพิมพ์ นักแสดงรุ่นพี่เป็นผู้ให้คำปรึกษาทางด้านการแสดง
ในส่วนชีวิตครอบครัวของ สมบัติ เมทะนี สมรสกับ กาญจนา เมทะนี (ตุ๊) เมื่อปี พ.ศ. 2502 มีบุตรด้วยกันทั้งหมด 6 คน เป็นบุตรชาย 5 คน ธิดา 1 คน คือ ผศ.ดร. สุรินทร์ เมทะนี​ (เบิร์ด), สิรคุปต์ เมทะนี (อั๋น), เกียรติศักดิ์ เมทะนี​ (อั้ม), ศตวรรษ เมทะนี (เอ้), พรรษวุฒิ เมทะนี (อุ้ม) และ สุดหทัย เมทะนี (เอ๋ย)
ซึ่งสมบัติกับกาญจนา ทั้งคู่รู้จักกันในฐานะที่เป็นเพื่อนบ้าน โดยทั้งคู่อาศัยอยู่บ้านพักรถไฟด้วยกัน และสมรสกันก่อนที่สมบัติจะเข้าสู่วงการบันเทิงเสียอีก
ต่อมาสมบัติ เมทะนีได้ศึกษาต่อในระดับปริญญาตรี โปรแกรมวิชาบริหารธุรกิจ จากสถาบันราชภัฏเพชรบุรีวิทยาลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ฯ และระดับปริญญาโท-เอก สาขารัฐประศาสนศาสตร์ จากมหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย
นอกจากนี้แล้ว สมบัติ เมทะนี ยังเป็นนักแสดงที่รับรู้กันเป็นอย่างดีว่า เป็นผู้ที่นิยมเล่นเพาะกาย โดยเล่นมาตั้งแต่สมัยเด็ก ๆ เนื่องจากมีพ่อเป็นนักกีฬา ชอบเล่นกีฬาหลายประเภททั้ง รักบี้, ฟุตบอล, มวย
ก่อนเสียชีวิต สมบัติ เมทะนี ยังมีสุขภาพร่างกายแข็งแรงดี เนื่องจากเป็นผู้ที่รักษาสุขภาพด้วยการเล่นกีฬา ออกกำลังกายอยู่เสมอ เพียงแต่มีปัญหาด้านสายตา ซึ่งไม่สามารถที่มองเห็นในเวลากลางคืน และแพ้แสงจ้า จึงทำให้ไม่สามารถที่จะขับรถด้วยตนเองมาได้นานกว่า 30 ปีแล้ว
เมื่อวันที่ 18 สิงหาคม พ.ศ. 2565 สมบัติ เมทะนี เสียชีวิตลงอย่างสงบที่บ้านพักซอยลาดพร้าว 71 แขวงสะพานสอง เขตวังทองหลาง กรุงเทพมหานคร สิริอายุ 85 ปี ในเย็นวันเดียวกันมีพิธีพระราชทานน้ำหลวงอาบศพ ณ วัดพระศรีมหาธาตุวรมหาวิหาร เขตบางเขน และสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี โปรดเกล้าฯ ให้ พลอากาศเอก ชลิต พุกผาสุข องคมนตรี เป็นผู้แทนพระองค์ไปในการพระราชทานเพลิงศพ ณ เมรุ 2 วัดพระศรีมหาธาตุวรมหาวิหาร เมื่อวันอาทิตย์ที่ 4 ธันวาคม ปีเดียวกัน

**วงการบันเทิง**
"สมบัติ เมทะนี" ในชุดนักแสดงเรื่อง "เล็บอินทรี" พ.ศ. 2507
เริ่มเข้าวงการบันเทิง จากการแสดงละครโทรทัศน์เรื่อง หัวใจปรารถนา เป็นเรื่องแรกเมื่อ พ.ศ. 2503 คู่กับวิไลวรรณ วัฒนพานิช หลังจากแสดงละครโทรทัศน์อยู่ 4 เรื่องจึงหันไปแสดงภาพยนตร์ เรื่องแรก รุ้งเพชร คู่กับ รัตนาภรณ์ อินทรกำแหง พ.ศ. 2504
ผลงานแสดงภาพยนตร์ตั้งแต่ยุค 16 มม. พากย์สด ถึง ยุคภาพยนตร์สโคป 35 มม.เสียงพากย์ในฟิล์มและซาวด์ออนฟิล์ม(บันทึกเสียงขณะถ่ายทำ) เช่น เกียรติศักดิ์ทหารเสือ, ศึกบางระจัน, จุฬาตรีคูณ, เล็บครุฑ ตอน ประกาศิตจางซูเหลียง, กลัวเมีย, ฟ้าทะลายโจร ฯลฯ
เคยกำกับภาพยนตร์หลายเรื่อง เช่น ลูกสาวกำนัน, แม่แตงร่มใบ และ น.ส.ลูกหว้า
เคยปรากฏตัวพิเศษเป็นดารารับเชิญในภาพยนตร์ชุดทางทีวีครั้งแรกครั้งเดียว ใน ผู้หญิงก็มีหัวใจ นำแสดงโดย สุมาลี ทองหล่อ, ฉันทนา ติณสูลานนท์, สุระ นานา ผลงานของ หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล พร้อมมิตรภาพยนตร์ ช่อง 7 สี พ.ศ. 2511
ในช่วงที่ได้รับความนิยมถึงขีดสุด เคยรับงานแสดงพร้อมกันมากถึง 28 เรื่อง
เป็นนักร้อง มีผลงานอัดแผ่นเสียงอัลบั้มเพลงประกอบภาพยนตร์ จุฬาตรีคูณ, เกาะสวาทหาดสวรรค์ และ วิวาห์พาฝัน เป็นต้น
เป็นพรีเซนเตอร์ เครื่องเล่นVCDวีซีดี, ดีวีดี/วีดิทัศน์ และ โฮมเธียร์เตอร์ สัญชาติไทยยี่ห้อ เอเจ (AJ)
และเคยเป็นพิธีกรช่วงสั้น ๆ ทางรายการ วิก 07 ทางช่อง 7 เมื่อ พ.ศ. 2533

**ผลงานทางภาพยนตร์**

**พ.ศ. 2504 - 2509**

**พ.ศ. 2510 - 2515**

**พ.ศ. 2516 - 2519**

**พ.ศ. 2520 - 2525**

**พ.ศ. 2526 - 2529**

**พ.ศ. 2530 - 2539**
 เพชรพยัคฆราช (2531) รับบท "ทะนง"- คุณหมอผจญภัย (2531) รับบท "โจชัวร์"- คุณจ่าเรือแจว (2531) (รับเชิญ)- ผ่าปืน 91 (2534) รับบท "ประธานบริษัท"- มือขวาอาถรรพ์ (2534) รับบท "กำปั้นทอง"- บุญชู 7 รักเธอคนเดียวตลอดกาลใครอย่าแตะ (2536) รับบท "อากลม"- วันชัยชนะ (2536)- หอบรักมาห่มป่า (2537) รับบท "ลูกสาวของศิริ"- มนต์รักเพลงลูกทุ่ง (2538) รับบท "พ่อของเธอ"- สมศรี 422 R โปรแกรม D ปีนี้มีน้อง (2538) รับบท "คุณตา"

**พ.ศ. 2540 - 2559**
 ฟ้าทะลายโจร (2543) รับบท "เสือฝ้าย"- สุริโยไท (2544) รับบท "เมงเยสีหตู"- ชื่อชอบชวนหาเรื่อง (2546)  รับบท เจ้าของร้านเหล้า (รับเชิญ)- The Legend of Suriyothai (2546) รับบท "เมงเยสีหตู"- แฟนฉันต้องหารสอง (2546) รับบท "พล.ต.อ.ก่อเกียรติ"- พ่อตาต๊ะติ้งโหน่ง (2546) รับบท "ผู้ใหญ่เสือ"- แก้วขนเหล็ก (2546) รับบท "พ่อของโรส"- ทวารยังหวานอยู่ (2547) รับบท "สมบัติ"- 2508 ปิดกรมจับตาย (2547) รับบท "เสือศักดิ์"- บุปผาราตรี เฟส 2 (2548) รับบท "ผู้กำกับ"- โชคดี CHOKDEE (2548) รับบท "นายวิวัฒน์"- คู่ก๊วนป่วนเมษา (2551) รับบท "พ่อฟ้า"- Hope บ้านสุดป่วน ก๊วนต่างวัย (2557) รับบท "พ่อของสมศักดิ์"- ลูกทุ่งซิกเนเจอร์ (2559) รับบท "สมพร"

**ผลงานกำกับภาพยนตร์**

**ผลงานทางโทรทัศน์**

**ละครโทรทัศน์**

**ผลงานด้านการร้องเพลง**

**คอนเสิร์ต**
 คอนเสิร์ต พลังแห่งรัก..ทนงศักดิ์ ภักดีเทวา (17 กุมภาพันธ์ 2545)- คอนเสิร์ต เพลงคู่..ครูสมาน (7 กรกฎาคม 2545)- คอนเสิร์ต พระเอ๊ก..พระเอก (15 พฤษภาคม 2547)- คอนเสิร์ต เพลงหวานกลางกรุง (27-28 ตุลาคม 2550)- คอนเสิร์ต พลังแห่งรัก...ทนงศักดิ์ ภักดีเทวา (5 เมษายน 2552)- คอนเสิร์ต ที่นี่..มี..ดาวประดับใจ (26 กรกฎาคม 2552)- คอนเสิร์ต คนรัก กำธร สุวรรณปิยะศิริ (6 กรกฏาคม 2557)- คอนเสิร์ต บี พงษ์พันธ์ วันแมนโชว์ (24-25 ตุลาคม 2558)- คอนเสิร์ต 84 ปี ปรางทิพย์ บรรลือฤทธิ์ (4 ตุลาคม 2563)- คอนเสิร์ต 99 ปี ชาลี อินทรวิจิตร (14 มีนาคม 2564)

**มิวสิควิดีโอ**
 เพลง คืนทรมาน / รักนี้สีดำ ของ ดาวใจ ไพจิตร อัลบั้ม อภิมหาอมตะนิรันดร์กาล (2532)- เพลง รับไม่ได้ ของ อุเทน พรหมมินทร์ อัลบั้ม ขออภัยมือใหม่ (2535)- เพลง ลมสวาท / ลาก่อนความรัก / ทาสรัก ของ เรนโบว์ อัลบั้ม เรนโบว์นัส (2536)- เพลง รักเดียวใจเดียว ของ เสือ ธนพล อินทฤทธิ์ อัลบั้ม คนใช้ชีวิต (2543)- เพลง สามหมัดเขาจัดให้ ของ สามารถ พยัคฆ์อรุณ, สมรักษ์ คำสิงห์, เขาทราย แกแล็คซี่ อัลบั้ม 3 หมัด สะบัดไมค์ (2546)- เพลง แสบ ของ ดา เอ็นโดรฟิน อัลบั้ม แสนแสบ (2552)

**รางวัลที่ได้รับ**
 พ.ศ. 2508 รางวัลพระราชทานพระสุรัสวดี ครั้งที่ 8 – นักแสดงนำฝ่ายชายยอดเยี่ยม – ศึกบางระจัน จากพระหัตถ์ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ณ เวทีลีลาศ สวนอัมพร วันที่ 3 พฤษภาคม พ.ศ. 2509- พ.ศ. 2534 รางวัลพระราชทานพระสุรัสวดี ครั้งที่ 15 – นักแสดงสมทบชายยอดเยี่ยม – มือขวาอาถรรพ์- พ.ศ. 2543 รางวัลชมรมวิจารณ์บันเทิง ครั้งที่ 9 – นักแสดงสมทบชายยอดเยี่ยม – ฟ้าทะลายโจร- พ.ศ. 2558 รางวัลภาพยนตร์แห่งชาติ สุพรรณหงส์ ครั้งที่ 24  – รางวัลสุพรรณหงส์เกียรติยศ สำหรับผู้ที่มีผลงานทางด้านภาพยนตร์มาอย่างยาวนาน- พ.ศ. 2559 รางวัลพระราชทาน ศิลปินแห่งชาติ ประจำปี 2559 – สาขาศิลปะการแสดง (ภาพยนตร์-ละครโทรทัศน์) จากพระหัตถ์ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี

**งานการเมือง**
ลงสมัครเลือกตั้งสมาชิกวุฒิสภา พ.ศ. 2549 ในเขตกรุงเทพมหานคร ได้รับเลือกตั้งเป็นอันดับ 6 จากที่ต้องการ 18 คนด้วยคะแนน 53,526 เสียง แต่ก่อนที่จะได้เข้าตำแหน่งก็มีการทำรัฐประหารก่อน ต่อมาคณะมนตรีความมั่นคงแห่งชาติ แต่งตั้งให้เป็นสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ พ.ศ. 2549 โดยเป็นตัวแทนฝ่าย สื่อสารมวลชน นักเขียน ศิลปิน
ต่อมาเข้าเป็นสมาชิกพรรคประชาราช โดยได้รับแต่งตั้งเป็นรองหัวหน้าพรรค และลงสมัครรับเลือกตั้งในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2550 แบบสัดส่วน กลุ่มที่ 6 สังกัดพรรคประชาราช ลำดับที่ 1 แต่ไม่ได้รับเลือกตั้ง จากนั้นสมัครเป็นสมาชิกพรรคเพื่อไทย และลงสมัครรับเลือกตั้งในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2554 แบบบัญชีรายชื่อ สังกัดพรรคเพื่อไทย ลำดับที่ 102 แต่ไม่ได้รับเลือกตั้ง
นอกจากนี้เขายังเคยขึ้นเวทีร่วมชุมนุมกับแนวร่วมประชาธิปไตยต่อต้านเผด็จการแห่งชาติ

**เครื่องราชอิสริยาภรณ์**

**อ้างอิง**

**บรรณานุกรม**
 ท่านขุน บุญราศรี. "สมบัติ เมทะนี ดาวในดวงใจ". โกเมนเอก. 2549. 974-93604-0-0.- หนึ่งเดียว, วิศิษฐ์ พันธุมกุล (บรรณาธิการ). "พิพิธภัณฑ์หนังไทยฉบับประวัติการณ์ที่สุดหนังไทย". Popcorn (popcornmag.com). 2549. 974-94228-8-0.- เมืองไทย ภัทรถาวงศ์. "อนุสรณ์พระราชทานเพลิงศพ ดร. สมบัติ เมทะนี ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง พ.ศ. 2559". กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม. 2565. 

**แหล่งข้อมูลอื่น**
 id=0582378-  Sombat Metanee ที่  Thai Film Database-  Thai actors ที่  Thai World View
หมวดหมู่:บุคคลจากอำเภอเมืองอุบลราชธานี
หมวดหมู่:บุคคลจากเขตปทุมวัน
หมวดหมู่:พุทธศาสนิกชนชาวไทย
หมวดหมู่:นักแสดงชายชาวไทย
หมวดหมู่:นักแสดงภาพยนตร์ชายชาวไทย
หมวดหมู่:นักแสดงชายชาวไทยในศตวรรษที่ 20
หมวดหมู่:ผู้กำกับภาพยนตร์ชาวไทย
หมวดหมู่:ศิลปินแห่งชาติ
หมวดหมู่:นักการเมืองไทย
หมวดหมู่:สมาชิกวุฒิสภากรุงเทพมหานคร
หมวดหมู่:สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ
หมวดหมู่:พรรคประชาราช
หมวดหมู่:นักการเมืองพรรคเพื่อไทย
หมวดหมู่:แนวร่วมประชาธิปไตยต่อต้านเผด็จการแห่งชาติ
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนเทพศิรินทร์
หมวดหมู่:บุคคลจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลตะวันออก
หมวดหมู่:บุคคลจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลกรุงเทพ
หมวดหมู่:บุคคลจากมหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์
หมวดหมู่:บุคคลจากมหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ท.ช.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ บ.ม.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ จ.ภ.
หมวดหมู่:ศิลปินแห่งชาติสาขาศิลปะการแสดง
หมวดหมู่:บุคคลในยุครัชกาลที่ 9
หมวดหมู่:ผู้ชนะรางวัลนักแสดงนำชายยอดเยี่ยมพระสุรัสวดี
หมวดหมู่:ผู้ชนะรางวัลนักแสดงประกอบชายยอดเยี่ยมพระสุรัสวดี