อัสซีเรีย

อัสซีเรีย (อักษรรูปลิ่มอัสซีเรียใหม่: 75px, อักษรโรมัน: māt Aššur; ʾāthor) เป็นอารยธรรมหลักในเมโสโปเตเมียโบราณที่เริ่มต้นในฐานะนครรัฐในศตวรรษที่ 21 ก่อนคริสต์ศักราช ถึงศตวรรษที่ 14 ก่อนคริสต์ศักราช แล้วพัฒนาเป็นรัฐอาณาเขตและกลายเป็นจักรวรรดิในศตวรรษที่ 14 ก่อนคริสต์ศักราช ถึงศตวรรษที่ 7 ก่อนคริสต์ศักราช
นักประวัติศาสตร์สมัยใหม่แบ่งประวัติศาสตร์อัสซีเรียโบราณในยุคสัมฤทธิ์ตอนต้นถึงยุคเหล็กตอนปลายตามเหตุการณ์ทางการเมืองและการเปลี่ยนแปลงอย่างค่อยเป็นค่อยไปของภาษาp=5 ซึ่งแบ่งออกเป็นสมัยอัสซีเรียตอนต้น ( 2600–2025 ปีก่อนคริสต์ศักราช) สมัยอัสซีเรียเก่า ( 2025–1364 ปีก่อนคริสต์ศักราช), สมัยอัสซีเรียกลาง ( 1363–912 ปีก่อนคริสต์ศักราช), สมัยอัสซีเรียใหม่ (911–609 ปีก่อนคริสต์ศักราช) และอัสซีเรียสมัยหลังจักรวรรดิ (609 ปีก่อนคริสต์ศักราช– ค.ศ. 240) อัสซูร์ เมืองหลวงแรกของอัสซีเรีย ได้รับการจัดตั้งขึ้น  2600 ปีก่อนคริสต์ศักราช แต่ไม่มีหลักฐานว่านครนี้กลายเป็นเอกราชจนกระทั่งราชวงศ์อูร์ที่ 3 ล่มสลายในศตวรรษที่ 21 ก่อนคริสต์ศักราชp=187 ซึ่งเริ่มต้นในรัชสมัย Puzur-Ashur I อำนาจอัสซีเรียที่มีจุดศูนย์กลางในใจกลางอัสซีเรีย ในเมโสโปเตเมียตอนเหนือผันผวนตามกาลเวลา นครนี้ตกอยู่ภายใต้ดินแดนและการปกครองของต่างชาติมาหลายช่วงก่อนที่อัสซีเรียรุ่งเรื่องขึ้นในรัชสมัย Ashur-uballit I ในศตวรรษที่ 14 ก่อนคริสต์ศักราช ในสมัยอัสซีเรีนกลาง ในสมัยอัสซีเรียกลางและใหม่ อัสซีเรียถือเป็นหนึ่งในสองอาณาจักรหลักในเมโสโปเตเมีย ร่วมกับบาบิโลเนียในบริเวณตอนใต้ และในเวลานั้นถือเป็นมหาอำนาจในตะวันออกใกล้โบราณ อัสซีเรียอยู่ในช่วงสูงสุดในสมัยอัสซีเรียใหม่ โดยกองทัพอัสซีเรียเคยเป็นกองทัพที่แข็งแกร่งที่สุดในโลกp=4 และถือเป็นหนึ่งในจักรวรรดิที่ใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์โลกp=4p=161 กินพื้นที่ในอิหร่านทางตะวันออกถึงอียิปต์ทางตะวันตกในปัจจุบัน
จักรวรรดิอัสซีเรียล่มสลายในปลายศตวรรษที่ 7 ก่อนคริสต์ศักราช โดยถูกพิชิตจากพันธมิตรของบาบิโลนและมีดส์ที่อยู่ภายใต้การปกครองของอัสซีเรียมากประมาณศตวรรษหนึ่ง ถึงแม้ว่าใจกลางอัสซีเรียเสียหายหนักมากจากการพิชิตมีเดีย-บาบิโลเนียของจักรวรรดิอัสซีเรีย และจักรวรรดิบาบิโลเนียใหม่ใช้ทรัพยากรในการฟื้นฟูเพียงเล็กน้อย วัฒนธรรมและธรรมเนียมอัสซีเรียโบราณยังคงดำรงอยู่หลายศตวรรษ อัสซีเรียได้รับการฟิ้นฟูในสมัยจักรวรรดิซิลูซิดและพาร์เธีย แม้ว่าในภายหลังเสื่อมสลายอีกครั้งในสมัยจักรวรรดิซาเซเนียนที่ปล้มสดมหลายเมือง รวมถึงอัสชูร์ด้วย ชาวอัสซีเรียที่เหลือในเมโสโปเตเมียตอนเหนือหันไปนับถือศาสนาคริสต์ในคริสต์ศตวรรษที่ 1 เป็นต้นมา ศาสนาเมโสโปเตเมียโบราณยังคงอยู่ที่อัสซูร์จนกระทั่งการปล้มสดมครั้งสุดท้ายในคริสต์ศตวรรษที่ 3 และในกลุ่มคนที่ยึดมั่นบางส่วนในหลายศตวรรษถัดมาp=21
ความสำเร็จของอัสซีเรียโบราณไม่ได้มาจากกษัตริย์-นักรบที่มีพลังอย่างเดียว แต่ยังมีความสามารถในการรวมและปกครองดินแดนที่ถูกยึดครองอย่างมีประสิทธิภาพผ่านระบบการบริหารที่ซับซ้อน นวัตกรรมในสงครามและการบริหารที่บุกเบิกในอัสซีเรียโบราณถูกนำมาใช้ในจักรวรรดิและรัฐในสหัสวรรษถัดมาp=4 อัสซีเรียโบราณยังทิ้งมรดกที่มีความสำคัญทางวัฒนธรรมอันยิ่งใหญ่p=196 โดยเฉพาะในจักรวรรดิอัสซีเรียใหม่สร้างความประทับใจในอัสซีเรียยุคหลัง, กรีก-โรมัน และวรรณกรรมกับธรรมเนียมทางศาสนาในภาษาฮีบรูpp=195–196Efn|ดูเพิ่มที่จักรวรรดิอัสซีเรียใหม่ § สิ่งสืบทอด

**หมายเหตุ**

**อ้างอิง**

**บรรณานุกรม**
jstor=10.7817/jameroriesoci.138.1.0105
*location=New York
*issn=2317-773X
*location=Piscataway
*c=Assyrian Technology
*s2cid=144093611
*location=Chicago
*editor-first2=Walter
*location=Cambridge
*location=New York
*location=Charleston- archive-date=2008-02-27
*oclc=653024
*c=Assyrian Christians
*location=Oxford
*location=Mahwah
*editor-first3=David W.
*location=Leiden
*c=Assyrian Warfare
*isbn=978-0-08-087774-7- location=London
*location=Cambridge
*editor-first2=Antony
*url=https://books.google.com/books?id=TsctDwAAQBAJ&dq=%22Sargon+II%22&pg=PP1
*s2cid=162825616
*c=Assyrian Legal Traditions
*location=Washington, D.C.
*c=Assyrian Scholarship and Scribal Culture in Kalḫu and Nineveh
*name-list-style=amp
*location=Oxford
*location=Hoboken
*c=Introduction
*c=The Neo-Assyrian Period (ca. 1000–609 BCE)
*editor-first5=Mark W.
*location=New York
*location=Los Angeles
*chapter=Tradition and change in the beliefs at Assur, Nineveh and Nisibis between 300 BC and AD 300
*location=New York
*c=Post-Imperial Assyria
*c=Assyrian Scholarship and Scribal Culture in Ashur
*location=Edinburgh
*location=Hoboken
*c=The Middle Assyrian Period (14th to 11th Century BCE)
*c=Economy, Society, and Daily Life in the Middle Assyrian Period
*isbn=978-9004378025
*location=Cambridge- Cite book|last1=Kalimi|first1=Isaac|last2=Richardson|first2=Seth |url=https://books.google.com/books?id=bF_bAgAAQBAJ |title=Sennacherib at the Gates of Jerusalem: Story, History and Historiography|publisher=Brill Publishers |year=2014|isbn=978-9004265615|editor-last=Kalimi|editor-first=Isaac|editor-last2=Richardson|editor-first2=Seth |location=Leiden|chapter=Sennacherib at the Gates of Jerusalem: Story, History and Historiography: An Introduction
*location=Chicago
*s2cid=163392326
*s2cid=194319884
*jstor=27931796
*s2cid=163337976 
*chapter=Assyria c. 2600–1816 BC
*location=Oxford
*pages=151–157
*c=Assyrian Literature
*s2cid=163552048
*c=Languages and Writing Systems in Assyria
*location=Minneapolis
*chapter-url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-ancient-history/early-dynastic-period-in-mesopotamia/433C3C658FBC3B41587C5181FBE776A1
*url=https://www.cambridge.org/core/journals/iraq/article/images-of-kings-of-adiabene-numismatic-and-sculptural-evidence/585AC7947F510E51A1AD2297922DE103
*location=Leiden
*c=Assyrian Religion
*c=Economy, Society, and Daily Life in the Old Assyrian Period
*editor-first2=John A.
*s2cid=159785150
*editor-first2=Michael
*chapter=The fall of Assyria (635–609 BC)
*location=Wiesbaden
*s2cid=145597598
*pages=5–22
*editor-first3=Richard
*isbn=978-0198715900
*url=https://epub.ub.uni-muenchen.de/27226/1/Radner_Official_Epistolography_2015_Royal_Pen_Pals.pdf
*c=Economy, Society, and Daily Life in the Neo‐Assyrian Period
*pages=135–142
*name-list-style=amp
*issn=0076-6615
*editor-first2=Gojko
*s2cid=162760021
*isbn=978-0140125238
*c=Assyrian Cities and Architecture
*c=Assyrian Art
*location=London
*pages=816–817
*pages=157–171
*chapter-url=https://brill.com/view/book/edcoll/9789004385337/BP000006.xml
*location=Durham
*location=Oxford
*location=Göttingen
*c=The Old Assyrian Period (20th–18th century BCE)
*chapter-url=https://www.mprl-series.mpg.de/media/studies/10/11/Studies10Chap8.pdf
*location=Cambridge
*cite encyclopedia|year=1986|title=Āsōristān|encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://iranicaonline.org/articles/asoristan|last=Widengren|first=G.|volume=II/8|pages=785–786
*location=Leiden
*c=The Transition Period (17th to 15th century BCE)
*location=London

**เว็บ**
 ref=CITEREFEncyclopaedia_Britannica- website=Heinrich Böll Stiftung- url-status=dead- cite encyclopedia|year=2012|title=The King's Road – the imperial communication network|encyclopedia=Assyrian empire builders|publisher=University College London|url=http://www.ucl.ac.uk/sargon/essentials/governors/thekingsroad/|last=Radner|first=Karen
หมวดหมู่:รัฐสิ้นสภาพในทวีปเอเชีย
หมวดหมู่:รัฐสิ้นสภาพในประเทศอิรัก
หมวดหมู่:สิ้นสุดในศตวรรษที่ 7 ก่อนคริสตกาล
หมวดหมู่:รัฐและดินแดนที่ก่อตั้งในศตวรรษที่ 20 ก่อนคริสตกาล
หมวดหมู่:อัสซีเรีย