ภาวนา

ภาวนา (บาลี; สันสกฤต: भावना, bhāvanā) มีความหมายตรงตัวว่า "การพัฒนา", "การฝึกฝน" หรือ "การลงมือกระทำจริง"(ปฏิปัตติ Patipatti) ในความหมายของการ "ทำให้มี ทำให้เป็น ทำให้เกิดขึ้น"ซึ่งก็หมายถึงความชำนาญในทักษะใดๆนั่นเอง เป็นแนวคิดสำคัญในศาสนาพุทธ  คำว่า ภาวนา โดยทั่วไปปรากฏเป็นคำสันธานเชื่อมกับคำอื่นให้เป็นวลีรวม เช่น จิตตภาวนา หรือ เมตตาภาวนา ถ้าเป็นคำเดี่ยว ภาวนา หมายถึงการทำสมาธิ และ 'การฝึกฝนทางจิตวิญญาณ' โดยทั่วไป

**ศาสนาฮินดู**
ในวรรณกรรมฮินดู ภาวนาเป็นแนวคิดที่มักเชื่อมโยงกับเทพเจ้า เช่น พระกฤษณะในภควัทคีตา:

**ศาสนาพุทธ**
ในพระไตรปิฎกภาษาบาลี ภาวนา หมายถึง การพัฒนาตนเองให้ดีขึ้นทุกด้าน การลงมือปฏิบัติจริง แบ่งออกเป็น 4 อย่าง ดังนี้:
1.กายภาวนา  ( physical Development ) การพัฒนาร่างกายให้มีสุขภาพแข็งแรงและสะอาด

2.ศีลภาวนา  ( Social Development ) การพัฒนาความประพฤติตัวในสังคม
3.จิตตภาวนา  ( Emotional Development ) การพัฒนาจิตใจและอารมณ์
4.ปัญญาภาวนา  ( Wisdom Development ) การพัฒนาปัญญาและความคิด
นอกจากนี้ ในพระไตรปิฎกการพัฒนาด้าน สมถ-วิปัสสนา ได้รับการยกย่อง ทำให้อาจารย์เถรวาทสอนด้วยคำประสมนี้:- สมถภาวนา, หมายถึง การอบรมจิตใจให้สงบ- วิปัสสนาภาวนา, หมายถึง การอบรมปัญญาให้เกิด
ภาวนาเป็นบุญอย่างหนึ่ง เรียกว่า ภาวนามัย คือ บุญที่เกิดจากการภาวนา

**อ้างอิง**

**ข้อมูล**
 Ireland, John D. (trans.) (1997). The Udāna & the Itivuttaka. Kandy: Buddhist Publication Society. 955-24-0164-X.  Retrieved 9 December 2008 from "Access to Insight" (1999, excerpts) at http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/kn/iti/iti.intro.irel.html.- Monier-Williams, Monier (1899, 1964). A Sanskrit-English Dictionary. London: Oxford University Press. 0-19-864308-X. Retrieved 2008-12-09 from "Cologne University" at http://www.sanskrit-lexicon.uni-koeln.de/scans/MWScan/index.php?sfx=pdf.- Ñāṇamoli, Bhikkhu (trans.) & Bodhi, Bhikkhu (ed.) (2001). The Middle-Length Discourses of the Buddha: A Translation of the Majjhima Nikāya. Boston: Wisdom Publications. 0-86171-072-X.
*Nyanatiloka Mahathera, Buddhist Dictionary: Manual of Terms And Doctrines, Buddhist Publication Society, Kandy, Sri Lanka, fourth Edition, 1980- Nyanaponika Thera (trans.) & Bhikkhu Bodhi (trans., ed.) (1999). Numerical Discourses of the Buddha: An Anthology of Suttas from the Aṇguttara Nikāya. Walnut Creek, CA: AltaMira Press. 0-7425-0405-0.- Rhys Davids, T.W. & William Stede (eds.) (1921–5). The Pali Text Society’s Pali–English Dictionary. Chipstead: Pali Text Society. Retrieved 2008-12-09 from "U. Chicago" at http://dsal.uchicago.edu/dictionaries/pali/.- Thanissaro Bhikkhu (trans.) (1995). Pabhassara Sutta: Luminous (AN 1.49–52). Retrieved 9 December 2008 from "Access to Insight" at http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/an/an01/an01.049.than.html.- Thanissaro Bhikkhu (trans.) (1997). Samadhi Sutta: Concentration (AN 4.41). Retrieved 11 December 2008 from "Access to Insight" at http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/an/an04/an04.041.than.html.- Thanissaro Bhikkhu (trans.) (1998a). Culavedalla Sutta: The Shorter Set of Questions-and-Answers (MN 44). Retrieved 11 December 2008 from "Access to Insight" at http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/mn/mn.044.than.html.- Thanissaro Bhikkhu (trans.) (1998b). Yuganaddha Sutta: In Tandem (AN 4.170). Retrieved 11 December 2008 from "Access to Insight" at http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/an/an04/an04.170.than.html.- Thanissaro, Bhikkhu (trans.) (2004). Karaniya Metta Sutta: Good Will (Sn 1.8).  Retrieved 9 December 2008 from "Access to Insight" at http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/kn/snp/snp.1.08.than.html.- Thanissaro Bhikkhu (trans.) (2006). Ekadhamma Suttas: A Single Thing (AN 1.21–24). Retrieved 9 December 2008 from "Access to Insight" at http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/an/an01/an01.021-040.than.html.- Walshe, Maurice (1995). The Long Discourses of the Buddha: A Translation of the Dīgha Nikāya. Somerville, MA: Wisdom Publications. 0-86171-103-3.- พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด คำวัด, วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548

หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ