วิกิพีเดีย:คู่มือการเขียน/การทับศัพท์ภาษาฝรั่งเศส

การทับศัพท์ภาษาฝรั่งเศสในที่นี้เป็นหลักการที่กำหนดตามราชบัณฑิตยสถาน (ปัจจุบันคือสำนักงานราชบัณฑิตยสภา)

**หลักทั่วไป**
1. การทับศัพท์ภาษาฝรั่งเศสตามหลักเกณฑ์นี้ยึดการออกเสียงเป็นหลัก โดยถ่ายเสียงสระและพยัญชนะตามที่ออกเสียงในภาษาฝรั่งเศส และมีตารางเทียบเสียงพยัญชนะ เสียงกึ่งสระ และเสียงสระไว้ให้เป็นแนวเทียบ
2. สัญลักษณ์แทนเสียงที่แสดงไว้ในตารางใช้ตาม Le Petit Robert. Dictionnaire de la langue française, 2006. อย่างไรก็ดี ผู้ทับศัพท์อาจใช้พจนานุกรมการออกเสียงหรือพจนานุกรมภาษาฝรั่งเศสเล่มอื่นก็ได้เพราะการออกเสียงไม่ต่างกันมากนัก แต่ผู้ใช้ต้องทำความเข้าใจเรื่องสัญลักษณ์ สัทอักษร หรือวิธีการออกเสียงของพจนานุกรมเล่มนั้น ๆ ซึ่งจะแตกต่างกันไปในแต่ละเล่ม สัทอักษรสากลนั้นนอกจากจะใช้อักษรโรมันแทนเสียงแล้ว ยังได้ใช้สัญลักษณ์อื่น ๆ อีก ตัวอย่างต่อไปนี้นำมาจาก Le Petit Robert. Dictionnaire de la langue française, 2006. สัญลักษณ์ที่ปรากฏในเครื่องหมาย IPA|  หมายถึงสัญลักษณ์ที่ใช้แทนเสียงอ่าน เช่น
::::::::เสียง ʃ ในคำ cher IPA|ʃɛʀ
::::::::เสียง ʒ ในคำ rouge IPA|ʀuʒ
::::::::เสียง ɲ ในคำ signe IPA|siɲ
::::::::เสียง y ในคำ perdu IPA|pɛʀdy
::::::::เสียง ø ในคำ feu IPA|fø
::::::::เสียง œ ในคำ heure IPA|œʀ
::::::::เสียง ɔ̃ ในคำ mon IPA|mɔ̃
3. คำภาษาฝรั่งเศสที่รับมาใช้ในภาษาไทยเป็นเวลานานแล้ว และมีคำไทยเขียนไว้ใช้แทนจนเป็นที่ยอมรับกันทั่วไป อาจใช้ตามรูปคำที่เขียนกัน เช่น
4. คำทับศัพท์ที่มีประกาศในราชกิจจานุเบกษา เช่น คำในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน, กำหนดชื่อประเทศ ดินแดน เขตการปกครอง และเมืองหลวง, ศัพท์บัญญัติชื่อแร่และศัพท์บัญญัติชื่อธาตุ ฯลฯ ให้ใช้ตามประกาศครั้งล่าสุด
5. เสียงสระที่ปรากฏในสัทอักษรที่อยู่ต้นคำ เมื่อทับศัพท์เป็นภาษาไทยให้ใส่ อ เพื่อเป็นทุ่นให้สระเกาะด้วย เช่น
6. ในภาษาฝรั่งเศส โดยทั่วไปเสียงสั้น-ยาวของสระไม่ทำให้ความหมายของคำเปลี่ยนแปลง แต่ในการออกเสียงพบว่าเสียงสระส่วนใหญ่ในพยางค์ปิดที่ตามด้วยพยัญชนะอโฆษะหรือพยัญชนะเสียงไม่ก้อง (sourd) ซึ่งได้แก่เสียง p, t, k, s, f และ ʃ สั้นกว่าเสียงสระในพยางค์เปิดและพยางค์ปิดที่ตามด้วยพยัญชนะโฆษะหรือพยัญชนะเสียงก้อง (sonore) ซึ่งได้แก่ เสียง b, d, ɡ, z, v, ʒ, l, ʀ, m, n และ ɲ จึงได้กำหนดให้ถ่ายเสียงสระในพยางค์ปิดที่ตามด้วยพยัญชนะอโฆษะเป็นสระเสียงสั้น และให้ถ่ายเสียงสระในพยางค์ปิดที่ตามด้วยพยัญชนะโฆษะรวมทั้งเสียงสระในพยางค์เปิดเป็นสระเสียงยาว
::เสียงสระในพยางค์ปิดที่ตามด้วยพยัญชนะอโฆษะ ทับศัพท์เป็นสระเสียงสั้น เช่น
::เสียงสระในพยางค์ปิดที่ตามด้วยพยัญชนะโฆษะรวมทั้งเสียงสระในพยางค์เปิด ทับศัพท์เป็นสระเสียงยาว เช่น
::ยกเว้นเสียงสระ o ให้ทับศัพท์เป็น โ– ทั้งในพยางค์ปิดและพยางค์เปิด เช่น
7. ในภาษาฝรั่งเศสมีการแบ่งพยางค์อย่างชัดเจน เช่น animer IPA|a.ni.me จะแบ่งพยางค์ที่เสียง a แยกเสียง n เป็นพยัญชนะต้นของพยางค์ถัดไป จึงทับศัพท์เป็น "อานีเม" คำ litige IPA|li.tiʒ จะแบ่งพยางค์ที่เสียง i แยกเสียง t เป็นพยัญชนะต้นของพยางค์ถัดไป จึงทับศัพท์เป็น "ลีตีฌ" แม้คำที่มีพยัญชนะซ้อน 2 ตัวในรูปเขียน จะออกเสียงเพียงเสียงเดียว เช่น chopper IPA|ʃɔ.pe โดยจะแบ่งพยางค์ที่เสียง ɔ แยกเสียง p เป็นพยัญชนะต้นของพยางค์ถัดไป เมื่อทับศัพท์ไม่ต้องซ้อนพยัญชนะอีกหนึ่งตัว เช่น
8. โดยปรกติระบบเสียงพยัญชนะ p, t, k ในภาษาฝรั่งเศสจะไม่มีเสียงพ่นลม แต่ในการออกเสียงจริงพบว่ามีการออกเสียงพ่นลมด้วยเมื่อตามด้วยเสียง ʀ จึงได้กำหนดให้เสียง p, t, k ในภาษาฝรั่งเศสใช้ตัวพยัญชนะไทยที่เป็นเสียงพ่นลม ดังนี้
::8.1 กำหนดให้เสียง p ใช้ พ เมื่อตามด้วยเสียง ʀ เช่น
::8.2 กำหนดให้เสียง t ใช้ ท เมื่อตามด้วยเสียง ʀ เช่น
::8.3 กำหนดให้เสียง k ใช้ ค เมื่อตามด้วยเสียง ʀ เช่น
9. การใช้เครื่องหมายทัณฑฆาต ในภาษาไทยเครื่องหมายทัณฑฆาตใช้ฆ่าอักษรที่ไม่ต้องการออกเสียง เช่น "รัตน์" ในคำทับศัพท์ภาษาฝรั่งเศสให้ใช้กำกับตัวอักษรที่อ่านตามอักขรวิธีไทยไม่ได้ โดยใช้หลักเกณฑ์ดังนี้
::9.1 เสียงพยัญชนะที่อยู่ท้ายพยางค์ในภาษาฝรั่งเศส พจนานุกรมบางเล่มกำหนดให้มีเสียง ə บางเล่มไม่กำหนดให้มีเสียง ə แต่เมื่อออกเสียงจะมีการออกเสียงเล็กน้อย ในการทับศัพท์ได้กำหนดให้ใส่เครื่องหมายทัณฑฆาตที่พยัญชนะตัวสุดท้ายของพยางค์ เช่น
::9.2 ในการทับศัพท์เสียงกึ่งสระ j ซึ่งกำหนดให้ใช้ ย เมื่อตามหลังสระบางเสียง เช่น i ไม่สามารถออกเสียงตามระบบเสียงภาษาไทยได้ จึงให้ใส่เครื่องหมายทัณฑฆาตกำกับบนตัว ย เช่น
::9.3 คำที่มีเสียงพยัญชนะท้าย 2 เสียงหรือมากกว่า ให้ใส่เครื่องหมายทัณฑฆาตไว้บนพยัญชนะตัวสุดท้ายแต่เพียงแห่งเดียว เช่น
::9.4 คำที่มีเสียงพยัญชนะ ʀ (ซึ่งกำหนดให้ใช้ ร) อยู่หลังสระ ให้ใส่เครื่องหมายทัณฑฆาตกำกับไว้บนตัว ร เช่น
::9.5 คำที่มีเสียงพยัญชนะท้ายมากกว่า 2 เสียง และมีรูปพยัญชนะ r อยู่หลังสระ ไม่ต้องใส่ ร และให้ใส่เครื่องหมายทัณฑฆาตไว้บนพยัญชนะตัวสุดท้าย เช่น
10. การใช้ไม้ไต่คู้ คำทับศัพท์ให้ใช้ไม้ไต่คู้ในกรณีดังต่อไปนี้
::10.1 ในคำที่มีเสียงสระ ɛ (แอะ) และเสียง ɔ (เอาะ) เมื่อตามด้วยพยัญชนะอโฆษะ เช่น
::10.2 ในคำที่มีเสียงสระนาสิก (voyelles nasales) ɛ̃ และ ɑ̃ เช่น
::::ยกเว้นเสียง œ̃ และ ɔ̃ เนื่องจากข้อจำกัดในการพิมพ์ เช่น
11. การเขียนคำทับศัพท์ชื่อเฉพาะ มีหลักเกณฑ์ดังนี้
::11.1 คำทับศัพท์ที่เป็นชื่อและนามสกุล ให้เขียนตามการเขียนในภาษาฝรั่งเศส เช่น
::11.2 คำทับศัพท์ที่เป็นคำนำหน้านามหรือตำแหน่งที่ตามด้วยชื่อ ให้เขียนทับศัพท์ติดกัน แต่ถ้าตามด้วยนามสกุล ให้เขียนทับศัพท์แยกกัน เช่น
::11.3 คำทับศัพท์ที่เป็นชื่อเฉพาะหรือสำนวน ให้เขียนติดกัน เช่น
::11.4 คำที่มีเครื่องหมายยัติภังค์ (-) ให้ใส่เครื่องหมายยัติภังค์ตามการเขียนในภาษาฝรั่งเศส เช่น
::::ยกเว้นคำที่มีเครื่องหมายยัติภังค์พร้อมกับมีการเชื่อมเสียง ให้เขียนติดกัน เช่น
12. คำย่อ ให้เขียนชื่อตัวอักษรนั้น ๆ เป็นภาษาไทย ดังนี้
13. รูปพยัญชนะ h มี 2 ประเภทคือ h muet และ h aspiré ซึ่งจะไม่ออกเสียงทั้งคู่ 
::หากเป็นคำที่นำหน้าด้วย h muet ให้เชื่อมเสียงพยัญชนะหรือพยัญชนะท้ายคำที่นำหน้า h muet กับเสียงสระที่ตามมา เช่น
::หากเป็นคำที่นำหน้าด้วย h aspiré ไม่ต้องเชื่อมเสียง ซึ่งในพจนานุกรมการออกเสียงจะใช้เครื่องหมาย IPA|ˈ นำหน้า เช่น 
14. การเชื่อมเสียง ในการทับศัพท์กลุ่มคำภาษาฝรั่งเศสจะมีการเชื่อมเสียง กล่าวคือ เชื่อมเสียงพยัญชนะท้ายคำกับสระซึ่งเป็นเสียงต้นของคำที่ตามมา หรือ h muet เช่น
::14.1 ในการทับศัพท์ต้องแสดงการเชื่อมเสียงนั้นโดยใช้พยัญชนะท้ายคำของพยางค์แรกประสมกับสระต้นคำที่ตามมา การเชื่อมเสียงในภาษาฝรั่งเศสให้เชื่อมเสียงในกรณีต่อไปนี้
::::- ระหว่างคำนำหน้านามหรือคำขยายที่อยู่หน้าคำนามกับคำนาม เช่น
::::- ระหว่างคำสรรพนามที่อยู่หน้าคำกริยากับคำกริยา เช่น
::::- ในกลุ่มคำที่ต้องเชื่อมเสียง (les groupes figés) เช่น
::14.2 การเชื่อมเสียงจะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเสียงที่สำคัญ ดังนี้
::::- รูปพยัญชนะ s และ x ซึ่งปรกติไม่ออกเสียง จะออกเสียง z เช่น
::::- รูปพยัญชนะ d ซึ่งปรกติไม่ออกเสียง จะออกเสียง t เช่น
::14.3 ไม่เชื่อมเสียงในกรณีต่อไปนี้
::::- หน้าคำที่ขึ้นต้นด้วย h aspiré เช่น
::::- หลัง et เช่น
::::- หลังคำนามเอกพจน์ เช่น

**ตารางเทียบเสียง**

**เสียงพยัญชนะ**
หมายเหตุ

**เสียงกึ่งสระ**
หมายเหตุ

**เสียงสระ**
หมายเหตุ

**ตารางเทียบรูปเขียน**

**รูปพยัญชนะ**
หมายเหตุ

**รูปของเสียงกึ่งสระ**
หมายเหตุ

**รูปสระ**
หมายเหตุ

**ดูเพิ่ม**
 ภาษาฝรั่งเศส- หลักเกณฑ์การทับศัพท์ของราชบัณฑิตยสถานและสำนักงานราชบัณฑิตยสภา

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  วิธีทับศัพท์ภาษาฝรั่งเศส ตาม ประกาสสำนักนายกรัถมนตรี เรื่องบัญญัติสัพทฉบับที่ ๑ ลงวันที่ 24 กันยายน 2485-  หลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาฝรั่งเศส ตามประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง หลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาฝรั่งเศส เยอรมัน อิตาลี สเปน รัสเซีย ญี่ปุ่น อาหรับ และมลายู ลงวันที่ 5 มีนาคม 2535-  ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง หลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาฝรั่งเศส ลงวันที่ 9 สิงหาคม 2553-  วิกิพจนานุกรม ภาคภาษาฝรั่งเศส มีคำอ่านถอดเป็นสัทอักษร (สัญลักษณ์การออกเสียง) ให้บางส่วน-  พจนานุกรมภาษาฝรั่งเศสของ Larousse จากเว็บไซต์ The Free Dictionary มีคำอ่านถอดเป็นสัทอักษรให้บางส่วน-  พจนานุกรมภาษาฝรั่งเศสจากเว็บไซต์ WordReference.com มีคำอ่านถอดเป็นสัทอักษรให้บางส่วน-  พจนานุกรมภาษาฝรั่งเศสจากเว็บไซต์ CNRTL มีคำอ่านถอดเป็นสัทอักษรให้บางส่วน (อยู่ในหัวข้อ Prononc. et Orth. ด้านล่างสุดของแต่ละ entry)-  รูปแบบการเชื่อมเสียงในภาษาฝรั่งเศส จากเว็บไซต์ ThoughtCo.com
หมวดหมู่:ภาษาฝรั่งเศส
หมวดหมู่:การทับศัพท์ในวิกิพีเดีย
หมวดหมู่:รูปแบบการเขียนในวิกิพีเดีย
หมวดหมู่:แนวปฏิบัติวิกิพีเดีย