วิจิตร คุณาวุฒิ

วิจิตร คุณาวุฒิ หรือ คุณาวุฒิ (23 มกราคม พ.ศ. 2465 - 31 กรกฎาคม พ.ศ. 2540) ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ภาพยนตร์และละคร) ประจำปี พ.ศ. 2530 เป็นผู้กำกับภาพยนตร์ไทยคนเดียวที่ได้รับรางวัลตุ๊กตาทอง  สาขาผู้กำกับภาพยนตร์ยอดเยี่ยม ติดต่อกัน 4 ปีซ้อน ระหว่างปี พ.ศ. 2505-2508 จนได้รับฉายาว่า เศรษฐีตุ๊กตาทอง 

**ประวัติ**
วิจิตร คุณาวุฒิ เป็นศิษย์เก่าวชิราวุธวิทยาลัย สมรสกับ นางทองปอนด์ คุณาวุฒิ (โกมลภิส) มีบุตรชายคือ คณิต คุณาวุฒิ 
วิจิตรเป็นนักเขียนและนักหนังสือพิมพ์ร่วมสมัยกับ ส. อาสนจินดา อิศรา อมันตกุล และประมูล อุณหธูป เคยมีผลงานเขียนเรื่องสั้นที่มีชื่อเสียง เรื่อง น้ำตาจำอวด และ โสเภณีร้องไห้ ก่อนจะก้าวขึ้นมารับหน้าที่กำกับภาพยนตร์ครั้งแรกในเรื่อง ผารีซอ (2498) และเริ่มมีชื่อเสียงจากในฐานะผู้กำกับภาพยนตร์จากผลงานกำกับเรื่อง มรสุมสวาท จากบทประพันธ์ของอิศรา อมันตกุล นำแสดงโดย ขิ่นเลส่วย นางเอกชาวพม่า 
ส่วนมาก วิจิตร คุณาวุฒิ มักจะนำนวนิยายชื่อดังมาสร้างเป็นภาพยนตร์ เช่น นวนิยายของ กฤษณา อโศกสิน ได้แก่ ดวงตาสวรรค์, น้ำเซาะทราย, ป่ากามเทพ และ เมียหลวง 
วิจิตร คุณาวุฒิ ได้รับรางวัลกินรีเกียรติยศ "Lifetime Achievement Award" เพื่อเป็นการยกย่องเชิดชูเกียรติ ในเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติกรุงเทพ 2548 (2005 Bangkok International Film Festival) เมื่อวันที่ 21 มกราคม พ.ศ. 2548 

**ผลงานภาพยนตร์**

**บทละคร**
 น้ำเซาะทราย (2536)- เสน่ห์บางกอก (2539)- แม่ศรีไพร (2553)- เสน่ห์บางกอก (2554)

**รางวัล**
 รางวัลผู้กำกับภาพยนตร์ยอดเยี่ยม
** รางวัลตุ๊กตาทอง ครั้งที่ 5 ประจำปี พ.ศ. 2505 - สายเลือดสายรัก
** รางวัลตุ๊กตาทอง ครั้งที่ 6 ประจำปี พ.ศ. 2506 - ดวงตาสวรรค์
** รางวัลตุ๊กตาทอง ครั้งที่ 7 ประจำปี พ.ศ. 2507 - นางสาวโพระดก
** รางวัลตุ๊กตาทอง ครั้งที่ 8 ประจำปี พ.ศ. 2508 - เสน่ห์บางกอก
** รางวัลพระราชทานพระสุรัสวดี ครั้งที่ 4 ประจำปี พ.ศ. 2522 - คนภูเขา
** รางวัลพระราชทานพระสุรัสวดี ครั้งที่ 6 ประจำปี พ.ศ. 2525 - ลูกอีสาน
** รางวัลสุพรรณหงส์ทองคำ ครั้งที่ 4 ประจำปี พ.ศ. 2525 - ลูกอีสาน- รางวัลภาพยนตร์ยอดเยี่ยม
** รางวัลตุ๊กตาทอง ครั้งที่ 4 ประจำปี พ.ศ. 2503 - มือโจร
** รางวัลตุ๊กตาทอง ครั้งที่ 7 ประจำปี พ.ศ. 2507 - นางสาวโพระดก
** รางวัลพระราชทานพระสุรัสวดี ครั้งที่ 4 ประจำปี พ.ศ. 2522 - คนภูเขา (ได้รับรางวัล), เมียหลวง (เข้าชิง)
** รางวัลพระราชทานพระสุรัสวดี ครั้งที่ 6 ประจำปี พ.ศ. 2525 - ลูกอีสาน
** รางวัลสุพรรณหงส์ทองคำ ครั้งที่ 4 ประจำปี พ.ศ. 2525 - ลูกอีสาน- รางวัลบทภาพยนตร์ยอดเยี่ยม
** รางวัลตุ๊กตาทอง ครั้งที่ 5 ประจำปี พ.ศ. 2505 - สายเลือดสายรัก
** รางวัลตุ๊กตาทอง ครั้งที่ 6 ประจำปี พ.ศ. 2506 - ดวงตาสวรรค์
** รางวัลตุ๊กตาทอง ครั้งที่ 7 ประจำปี พ.ศ. 2507 - คมแสนคม 
** รางวัลตุ๊กตาทอง ครั้งที่ 8 ประจำปี พ.ศ. 2508 - เสน่ห์บางกอก
** รางวัลพระราชทานพระสุรัสวดี ครั้งที่ 1 ประจำปี พ.ศ. 2516-17 - น้ำเซาะทราย
** รางวัลพระราชทานพระสุรัสวดี ครั้งที่ 4 ประจำปี พ.ศ. 2522 - คนภูเขา
** รางวัลสุพรรณหงส์ทองคำ ครั้งที่ 4 ประจำปี พ.ศ. 2525 - ลูกอีสาน- รางวัลลำดับภาพยอดเยี่ยม
** รางวัลตุ๊กตาทอง ครั้งที่ 5 ประจำปี พ.ศ. 2505 - สายเลือดสายรัก
** รางวัลตุ๊กตาทอง ครั้งที่ 7 ประจำปี พ.ศ. 2507 - คมแสนคม
** รางวัลตุ๊กตาทอง ครั้งที่ 8 ประจำปี พ.ศ. 2508 - เดือนร้าว
** รางวัลพระราชทานพระสุรัสวดี ครั้งที่ 3 ประจำปี พ.ศ. 2520 - ป่ากามเทพ
** รางวัลพระราชทานพระสุรัสวดี ครั้งที่ 4 ประจำปี พ.ศ. 2522 - เมียหลวง- มรดกภาพยนตร์ของชาติ
** พ.ศ. 2554 - ลูกอีสาน (2525)
** พ.ศ. 2555 - มือโจร (2504), เสน่ห์บางกอก (2509)
** พ.ศ. 2556 - เพชรตัดเพชร (2509), คนภูเขา (2522)
** พ.ศ. 2561 - เมียหลวง (2521)
** พ.ศ. 2562 - นางสาวโพระดก (2508)
** พ.ศ. 2563 - ผู้หญิงคนนั้นชื่อบุญรอด (2528)

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  วิจิตร คุณาวุฒิ ทางเว็บไซต์ ThaiFilmDb-  ประวัติของ วิจิตร คุณาวุฒิ date=2007-09-29  จากเว็บไซต์ มูลนิธิหนังไทย-  นิทรรศการออนไลน์ คุณาวุฒิ ๑๐๑ โดยหอภาพยนตร์ ทางเว็บไซต์ Google Arts & Culture-  101 ปี เศรษฐีตุ๊กตาทอง วิจิตร คุณาวุฒิ บทความโดย พุทธพงษ์ เจียมรัตตัญญู
หมวดหมู่:ศิลปินแห่งชาติ
หมวดหมู่:ผู้กำกับภาพยนตร์ชาวไทย
หมวดหมู่:บุคคลจากจังหวัดฉะเชิงเทรา‎‎
หมวดหมู่:ชาวไทยเชื้อสายจีน‎
หมวดหมู่:นักเขียนบทภาพยนตร์ชาวไทย
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนวชิราวุธวิทยาลัย
หมวดหมู่:ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
หมวดหมู่:ศิลปินแห่งชาติสาขาศิลปะการแสดง
หมวดหมู่:ผู้ชนะรางวัลผู้กำกับภาพยนตร์ยอดเยี่ยมพระสุรัสวดี
2540