อักษรรูนส์ ฮังการี

อักษรฮังการีเก่า หรือ อักษรรูนส์ฮังการี (Székely-magyar rovás หรือ rovásírás) เป็นระบบการเขียนอักษรในภาษาฮังการี ภาษาฮังการีสมัยใหม่เขียนด้วยชุดตัวอักษรฮังการีทีมีฐานจากอักษรละติน ส่วนคำว่า "เก่า" สื่อถึงลำดับความสำคัญทางประวัติศาสตร์ของอักษรเมื่อเปรียบเทียบกับอักษรฐานละติน อักษรฮังการีเก่าเป็นอักษรรุ่นลูกของอักษรเตอร์กิกเก่า date=January 2021
ชาวฮังการีเริ่มตั้งถิ่นฐานในแอ่งคาร์เพเทียนเมื่อ ค.ศ. 895 หลังจัดตั้งราชอาณาจักรฮังการี ก็มีการยกเลิกใช้อักษรบางส่วนและใช้อักษรละตินแทน
ชื่อภาษาอังกฤษในมาตรฐาน ISO 15924 คือ Old Hungarian (Hungarian Runic)

**ชื่อ**
ในภาษาฮังการีสมัยใหม่ อักษรนี้มีชื่อทางการว่า Székely rovásírás ('อักษร Szekler') โดยทั่วไป ระบบการเขียนนี้มีชื่อว่า rovásírás, székely rovásírás และ székely-magyar írás (หรือสั้น ๆ ว่า rovás 'รอยบาก, รอย')

**อักษร**
อักษรรูนนี้มี 42 ตัว เนื่องจากเป็นอักษรเตอร์กิกเก่า ทำให้บางพยัญชนะมีสองรูป รูปหนึ่งใช้ร่วมกับสระหลัง (a, á, o, ó, u, ú) ส่วนอีกรูปหนึ่งใช้กับสระหน้า (e, é, i, í, ö, ő, ü, ű) ชื่อพยัญชนะต้องออกเสียงพร้อมสระ ในชุดพยัญชนะเก่า ลำดับพยัญชนะ-สระอยู่ตรงข้ามกับแบบสมัยใหม่ (ep แทน pé) ชุดตัวอักษรนี้ๆม่มีอักษรสำหรับหน่วยเสียง dz และ dzs ในภาษาฮังการีสมัยใหม่ และไม่มีอักษรสำหรับ q, w, x และ y ในอักษรละติน
อักษรรูนฮังการีเก่ายังมีอักษรรูนที่ไม่ใช่อักษร แต่เป็นสัญลักษณ์ต่างหาก บางข้อมูลระบุเป็น "capita dictionum" (น่าจะเป็นรูปสะกดผิดจาก capita dicarum) ตัวอย่างที่พบได้ทั่วไป มีดังนี้:
*TPRUS: 14px
*ENT: 14px 𐲧 𐳧
*TPRU: 16px
*NAP: 16px
*EMP: 16px 𐲡 𐳡
*UNK: 16px 𐲕 𐳕
*US: 14px 𐲲 𐳲
*AMB: 16px 𐲃 𐳃

**ตัวเลข**
ตัวเลขฮังการี

**ตัวอย่างข้อความ**
ข้อความจาก Csikszentmárton, ค.ศ. 1501
ข้อความจาก Csíkszentmárton, ค.ศ. 1501
อักษรรูนที่มีเส้นใต้เดิมเขียนเป็นตัวแฝด
ถอดอักขระในยูนิโคด: 
ตีความในภาษาฮังการีเก่า : "ÚRNaK SZÜLeTéSéTÜL FOGVÁN ÍRNaK eZeRÖTSZÁZeGY eSZTeNDŐBE MÁTYáS
JÁNOS eSTYTáN KOVÁCS CSINÁLTáK MÁTYáSMeSTeR GeRGeLYMeSTeRCSINÁLTÁK
G IJ A aS I LY LY LT A" (อักษรนี้ในจารึกเขียนด้วยอักษรรูนแบบตัวพิมพ์ใหญ่)
ตีความในภาษาฮังการีสมัยใหม่: "(Ezt) az Úr születése utáni 1501. évben írták. Mátyás, János, István kovácsok csinálták. Mátyás mester (és) Gergely mester csinálták gijas ily ly lta"
แปลภาษาอังกฤษ: "(This) was written in the 1501st year of our Lord. The smiths Matthias, John (and) Stephen did (this). Master Matthias (and) Master Gregory did (ตีความไม่ได้)"

**อ้างอิง**

**ข้อมูล**

**อังกฤษ**
 Gábor Hosszú (2011): Heritage of Scribes. The Relation of Rovas Scripts to Eurasian Writing Systems. First edition. Budapest: Rovas Foundation, 978-963-88437-4-6,  fully available from Google Books- Edward D. Rockstein: "The Mystery of the Székely Runes", Epigraphic Society Occasional Papers, Vol. 19, 1990, pp. 176–183

**ฮังการี**
 Új Magyar Lexikon (New Hungarian Encyclopaedia) – Akadémiai Kiadó, Budapest, 1962 (Volume 5) 963-05-2808-8- Gyula Sebestyén: A magyar rovásírás hiteles emlékei, Budapest, 1915

**ละติน**
 J. Thelegdi: Rudimenta priscae Hunnorum linguae brevibus quaestionibus et responsionibus comprehensa, Batavia, 1598

**แหล่งข้อมูอื่น**
  Hungarian Runes / Rovás on Omniglot- en  Rovásírás (Gábor Hosszú)- hu  Kiszely István: A magyar nép őstörténete- hu  Learning Rovas date=2021-01-28 - hu  The Living Rovas- hu  Hungarian Rovas Portal- hu  Szekely-Hungarian Rovas-  Szekely-Hungarian Rovas on RovasPedia- ฟอนต์ยูนิโคดอักษรฮังการีเก่า
**  ALPHABETUM date=2015-03-18  by Juan José Marcos (commercial font)
**  Noto Sans Old Hungarian
**  Old Hungarian by  Zsolt Sz. Sztupák date=2022-10-07 
**  OptimaModoki by Dare-demo Iie
**  TWB01x SMP fonts by Thomas Buchleither (archived on 2019-07-17)
รูนส์ ฮังการี
หมวดหมู่:ภาษาฮังการี
หมวดหมู่:ระบบการเขียนในอดีต
หมวดหมู่:ระบบการเขียนจากขวาไปซ้าย