อำเภอท่าใหม่

บรรยากาศภายในตัวตลาดท่าใหม่
ท่าใหม่ เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดจันทบุรี เป็นที่ตั้งของสนามบินจันทบุรี และยังมีโรงพยาบาลในสังกัดกระทรวงสาธารณสุขถึง 3 แห่ง ได้แก่ โรงพยาบาลท่าใหม่ โรงพยาบาลเขาสุกิม และโรงพยาบาลสองพี่น้อง  
ป่าชายเลนในตำบลคลองขุด

**ที่ตั้งและอาณาเขต**
อำเภอท่าใหม่ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้- ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอแก่งหางแมวและอำเภอเขาคิชฌกูฏ- ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอเขาคิชฌกูฏและอำเภอเมืองจันทบุรี- ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอเมืองจันทบุรี อำเภอแหลมสิงห์ และอ่าวไทย- ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอนายายอาม
มีทางใต้ติดกับทะเลอ่าวไทย
เจดีย์กังวาน (เจดีย์วัดเขาพลอยแหวน) ตำบลพลอยแหวน
ป่าชายเลนในตำบลคลองขุด

**ประวัติ**
อำเภอท่าใหม่ ปรากฏว่าได้เริ่มก่อตั้งเป็นหมู่บ้านเล็ก ๆ เมื่อประมาณเกือบร้อยปี ชาวบ้านที่อยู่ในท้องถิ่นนี้ นอกจากเป็นคนในท้องถิ่นก็ยังมีผู้อพยพมาจากตำบลใกล้เคียง และท้องถิ่นอื่น ๆ อาชีพหลักเป็นการค้าของป่าและทำประมงเท่านั้น ซึ่งขณะนั้นชุมชนหนาแน่นและมีความเจริญเกี่ยวกับการค้าขาย โดยเฉพาะทางเรืออยู่ที่ตำบลบางกะจะ อำเภอเมืองจันทบุรี ซึ่งอยู่ห่างจากตำบลท่าใหม่ประมาณ 12 กิโลเมตร ระยะต่อมาได้มีชาวจีนเข้ามาแสวงโชคลาภในแผ่นดินไทยมากขึ้น ได้เข้ามาตั้งถิ่นฐานทำการค้าขายทางเรือรับ - ส่งสินค้าโดยตรงจากกรุงเทพ ฯ และหัวเมืองชายทะเลอื่น ๆ โดยไม่ต้องอาศัยบางกะจะเป็นทางผ่านสินค้าเหมือนเช่นเคย เพราะตำบลท่าใหม่มี่ท่าเรือแห่งใหม่ก็ได้ชื่อว่า "ท่าใหม่" มาจนปัจจุบันนี้
อำเภอท่าใหม่ได้เริ่มจัดระเบียบการปกครองเป็นอำเภอตามพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ พ.ศ. 2440 (ร.ศ.116) มาตั้งแต่ พ.ศ. 2443 เดิมเรียกว่า "อำเภอโขมง" ต่อมาประมาณ พ.ศ. 2446 ย้ายไปอยู่บริเวณวัดเขาพลอยแหวน เรียกว่า "อำเภอพลอยแหวน" พ.ศ. 2460 ย้ายมาตั้งที่ตำบลท่าใหม่ จึงเปลี่ยนชื่อให้สอดคล้องกับชื่อตำบลว่า "อำเภอท่าใหม่"- วันที่ 27 ธันวาคม พ.ศ. 2446 ท้องที่นี้มีชื่อว่า "อำเภอพลอยแหวน" อยู่ในแขวงเมืองจันทบุรี- วันที่ 21 กรกฎาคม 2450 โอนพื้นที่ตำบลบางกะไชย อำเภอพลอยแหวน ไปขึ้นกับอำเภอพลิ้ว (อำเภอแหลมสิงห์)- วันที่ 26 กรกฎาคม พ.ศ. 2457 โอนพื้นที่ตำบลแก่งหางแมว อำเภอท่าหลวง (อำเภอมะขาม) มาขึ้นกับอำเภอพลอยแหวน- วันที่ 29 เมษายน 2460 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอพลอยแหวน จังหวัดจันทบุรี เป็น อำเภอท่าใหม่- วันที่ 24 พฤษภาคม พ.ศ. 2468 ยุบตำบลหนองบัว และแยกเอาหมู่บ้านจากตำบลหนองบัวที่ได้ยุบ ได้แก่ หมู่ 6 ไปรวมขึ้นกับตำบลท่าใหม่ หมู่ 4, 10 ไปรวมขึ้นกับตำบลเขาบายศรี และหมู่ 1, 2, 3, 5, 7, 8, 9, 11 ไปรวมขึ้นกับตำบลสองพี่น้อง- วันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2469 โอนพื้นที่ตำบลบางกะจะ อำเภอท่าใหม่ ไปขึ้นกับอำเภอเมืองจันทบุรี- วันที่ 16 มกราคม พ.ศ. 2481 โอนพื้นที่หมู่ 9 (ในตอนนั้น) จากตำบลเขาบายศรี ไปขึ้นกับตำบลท่าใหม่ และรวมพื้นที่ตำบลยายร้า เข้ากับตำบลท่าใหม่ แล้วจัดตั้งเป็นตำบลใหม่ ขนานนามว่า ตำบลท่าใหม่- วันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2483 ยกฐานะท้องที่ตำบลท่าใหม่ ขึ้นเป็นเทศบาลตำบลท่าใหม่- วันที่ 10 มิถุนายน พ.ศ. 2490 ตั้งตำบลบ่อพุ แยกออกจากตำบลสีพยา ตั้งตำบลเขาวัว แยกออกจากตำบลเขาบายศรี ตั้งตำบลโขมง แยกออกจากตำบลรำพัน ตั้งตำบลสนามไชย แยกออกจากตำบลคลองขุด และตำบลกระแจะ- วันที่ 14 ธันวาคม พ.ศ. 2491 แยกการปกครองหมู่ที่ 6, 11, 14, 15, 16, 17, 18 (ในขณะนั้น) ของตำบลท่าใหม่ ตั้งขึ้นเป็นตำบลยายร้า- วันที่ 30 พฤศจิกายน พ.ศ. 2508 จัดตั้งสุขาภิบาลหนองคล้า ในท้องที่บางส่วนของตำบลทุ่งเบญจา- วันที่ 19 กันยายน พ.ศ. 2521 ตั้งตำบลสามพี่น้อง แยกออกจากตำบลแก่งหางแมว- วันที่ 30 สิงหาคม พ.ศ. 2526 ตั้งตำบลเขาวงกต แยกออกจากตำบลนายายอาม- วันที่ 6 พฤศจิกายน พ.ศ. 2529 จัดตั้งสุขาภิบาลนายายอาม ในท้องที่บางส่วนของตำบลนายายอาม- วันที่ 18 ตุลาคม พ.ศ. 2532 ตั้งตำบลขุนซ่อง แยกออกจากตำบลแก่งหางแมว และตั้งตำบลพวา แยกออกจากตำบลสามพี่น้อง- วันที่ 13 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2533 แยกพื้นที่ตำบลแก่งหางแมว ตำบลขุนซ่อง ตำบลสามพี่น้อง ตำบลพวา และตำบลเขาวงกต อำเภอท่าใหม่ ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอแก่งหางแมว และกำหนดให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอท่าใหม่- วันที่ 17 สิงหาคม พ.ศ. 2533 ตั้งตำบลเขาแก้ว แยกออกจากตำบลทุ่งเบญจา- วันที่ 22 เมษายน พ.ศ. 2535 แยกพื้นที่ตำบลนายายอาม ตำบลช้างข้าม ตำบลกระแจะ ตำบลวังโตนด และตำบลสนามไชย อำเภอท่าใหม่ ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอนายายอาม และกำหนดให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอท่าใหม่- วันที่ 28 ธันวาคม พ.ศ. 2536 จัดตั้งสุขาภิบาลเนินสูง ในท้องที่หมู่ 1, 2, 3, 4, 8, 9 ตำบลเขาวัว และหมู่ 1, 2, 6, 7, 8 ตำบลเขาบายศรี- วันที่ 8 สิงหาคม พ.ศ. 2538 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอแก่งหางแมว อำเภอท่าใหม่ เป็น อำเภอแก่งหางแมว- วันที่ 9 มกราคม พ.ศ. 2539 ตั้งตำบลวังใหม่ แยกออกจากตำบลวังโตนด- วันที่ 20 พฤศจิกายน พ.ศ. 2539 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอนายายอาม อำเภอท่าใหม่ เป็น อำเภอนายายอาม- วันที่ 25 พฤษภาคม พ.ศ. 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลหนองคล้า และสุขาภิบาลเนินสูง เป็นเทศบาลตำบลหนองคล้า และเทศบาลตำบลเนินสูง ตามลำดับ ด้วยผลของกฎหมาย- วันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2547 ยุบองค์การบริหารส่วนตำบลบ่อพุ รวมกับองค์การบริหารส่วนตำบลสีพยา และยุบองค์การบริหารส่วนตำบลพลอยแหวน รวมกับองค์การบริหารส่วนตำบลเขาวัว- วันที่ 24 มีนาคม พ.ศ. 2548 เปลี่ยนแปลงเขตตำบลเขาบายศรีและตำบลทุ่งเบญจา อำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี  (แก้ไขจากประกาศเดิมกระทรวงมหาดไทยได้มีประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การกำหนดเขตตำบลในท้องที่อำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี ลงวันที่ 23 ธันวาคม พ.ศ. 2540 นั้น) ให้มีความถูกต้องแม่นยำ โดยกำหนดให้ตำบลเขาบายศรีมีเขตการปกครองทั้งหมด 12 หมู่บ้าน และกำหนดให้ตำบลทุ่งเบญจามีเขตการปกครองทั้งหมด 13 หมู่บ้าน - วันที่ 15 ธันวาคม พ.ศ. 2548 เปลี่ยนแปลงชื่อองค์การบริหารส่วนตำบลเขาวัว อำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี เป็นองค์การบริหารส่วนตำบลเขาวัว - พลอยแหวน และเปลี่ยนแปลงชื่อองค์การบริหารส่วนตำบลสีพยา อำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี เป็นองค์การบริหารส่วนตำบลสีพยา - บ่อพุ- วันที่ 25 กรกฎาคม พ.ศ. 2551 จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลเขาบายศรี ขึ้นเป็น เทศบาลตำบลเขาบายศรี- วันที่ 27 ตุลาคม พ.ศ. 2552 จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลเขาวัว-พลอยแหวน ขึ้นเป็น เทศบาลตำบลเขาวัว - พลอยแหวน- วันที่ 5 เมษายน พ.ศ. 2555 เปลี่ยนแปลงฐานะเทศบาลตำบลท่าใหม่ เป็นเทศบาลเมืองท่าใหม่- วันที่ 31 สิงหาคม พ.ศ. 2555 จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลสองพี่น้อง ขึ้นเป็น เทศบาลตำบลสองพี่น้อง

**การแบ่งเขตการปกครอง**

**การปกครองส่วนภูมิภาค**
อำเภอท่าใหม่แบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 14 ตำบล 124 หมู่บ้าน ได้แก่

**การปกครองส่วนท้องถิ่น**
ท้องที่อำเภอท่าใหม่ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 13 แห่ง ได้แก่- เทศบาลเมืองท่าใหม่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าใหม่และตำบลยายร้าทั้งตำบล
*เทศบาลตำบลหนองคล้า ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลทุ่งเบญจา- เทศบาลตำบลเนินสูง ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลเขาวัวและตำบลเขาบายศรี- เทศบาลตำบลเขาบายศรี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเขาบายศรี (นอกเขตเทศบาลตำบลเนินสูง)- เทศบาลตำบลเขาวัว-พลอยแหวน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพลอยแหวนทั้งตำบล และตำบลเขาวัว (นอกเขตเทศบาลตำบลเนินสูง)- เทศบาลตำบลสองพี่น้อง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสองพี่น้องทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลสีพยา-บ่อพุ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสีพยาและตำบลบ่อพุทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งเบญจา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งเบญจา (นอกเขตเทศบาลตำบลหนองคล้า)- องค์การบริหารส่วนตำบลรำพัน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลรำพันทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลโขมง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโขมงทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลตะกาดเง้า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตะกาดเง้าทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลคลองขุด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองขุดทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลเขาแก้ว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเขาแก้วทั้งตำบล

**อ้างอิง**
ท่าใหม่