อำเภอศรีนคร

ศรีนคร เป็นอำเภอที่จัดตั้งเป็นลำดับที่ 9 และเป็นอำเภอที่จัดตั้งล่าสุดของจังหวัดสุโขทัย โดยได้ยกระดับเป็นอำเภอศรีนคร เมื่อปี พ.ศ 2524 เป็นอำเภอที่มีประชากรน้อยและมีขนาดพื้นที่เล็กที่สุดในจังหวัดสุโขทัย 

**ประวัติศาสตร์ ==  
ศรีนครมีอายุทางโบราณคดีสมัยยุคประวัติศาสตร์ตอนปลาย ปรากฏหลักฐานชัดเจนว่ามีการตั้งชุมชนอยู่บริเวณเขาเขน เขากา ชุมชนบ้านบึงเหนือ เมื่อประมาณ 2,000-2,500 ปีล่วงมาแล้ว พื้นที่ดังกล่าวได้มีการส่งผ่านอารยธรรมของอินเดียซึ่งรุ่งเรืองมากในสมัยนั้น
จากหลักฐานทางโบราณคดีดังกล่าว ย่อมเป็นสิ่งแสดงว่าพื้นที่ที่เป็นอำเภอศรีนครได้ดำรงอยู่อย่างสงบ ร่วมกาลสมัยท่ามกลางนครหรือเมืองที่เลื่องชื่ออันเป็นที่รู้จักทั่วไป เช่น กลุ่มเมืองโบราณ เมืองศรีสัชนาลัย เมืองบางขลัง เมืองพิชัย เป็นต้น "ศรีนคร" แห่งนี้นั้นย่อมได้พ้นผ่านความรุ่งเรือง พานพบความล่มสลาย และแปรเปลี่ยนเวียนผันไปตามกาลสมัย จากนาม "นครเดิฐ" สู่นาม "คลองมะพลับ" และมาเป็นนาม "ศรีนคร" ในที่สุด

เดิมศรีนครเป็นเพียงหมู่บ้านแห่งหนึ่งของตำบลนครเดิฐซึ่งขึ้นตรงกับอำเภอสวรรคโลก และต่อมาในปี พ.ศ. 2501 ได้แบ่งพื้นที่ตำบลนครเดิฐตั้งเป็น ตำบลศรีนคร การขอตั้งอำเภอศรีนครเริ่มเมื่อวันที่ 20 มกราคม พ.ศ. 2519 โดยนายธวัช ชุนนะวรรณ์ซึ่งขณะนั้นดำรงตำแหน่งกำนันตำบลศรีนคร ได้ขอที่ดินนิคมสวรรคโลก 25 ไร่ จัดสร้างบริเวณที่ว่าการอำเภอศรีนครจำนวน 10 ไร่ สถานีตำรวจภูธรอำเภอศรีนครจำนวน 10 ไร่ และสถานที่ราชการอื่น ๆ อีกจำนวน 5 ไร่ อำเภอศรีนครได้แยกตัวออกจากอำเภอสวรรคโลก แต่แรกมีเพียง 2 ตำบล คือ ตำบลศรีนครและตำบลนครเดิฐ โดยมีลำดับการก่อตั้งดังนี้
ที่มาของคำว่า "ศรีนคร" ว่าได้นำมาจากพยางค์แรกของคำว่า "นครเดิฐ" และเติมคำว่า "ศรี" เข้าไปข้างหน้าได้ชื่อใหม่ที่เป็นมงคล

**ที่ตั้งและอาณาเขต**
อำเภอศรีนครตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้- ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอศรีสัชนาลัยและอำเภอตรอน (จังหวัดอุตรดิตถ์)- ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอตรอนและอำเภอพิชัย (จังหวัดอุตรดิตถ์)- ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอสวรรคโลก จังหวัดสุโขทัย- ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอสวรรคโลก จังหวัดสุโขทัย

**การแบ่งเขตการปกครอง**
อำเภอศรีนครมีประชากรทั้งสิ้น 25,170 คน แบ่งเป็นผู้ชาย 12,149 คน กับผู้หญิง 13,021 คน ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตกรรมและพาณิชยกรรม

**การปกครองส่วนภูมิภาค**
อำเภอศรีนครแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 5 ตำบล 49 หมู่บ้าน

**การปกครองส่วนท้องถิ่น**
ท้องที่อำเภอศรีนครประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 6 แห่ง ได้แก่- เทศบาลตำบลศรีนคร ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลศรีนคร- องค์การบริหารส่วนตำบลศรีนคร ครอบคลุมพื้นที่ตำบลศรีนคร (นอกเขตเทศบาลตำบลศรีนคร)- องค์การบริหารส่วนตำบลนครเดิฐ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนครเดิฐทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลน้ำขุม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลน้ำขุมทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลคลองมะพลับ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองมะพลับทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลหนองบัว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองบัวทั้งตำบล

**โครงสร้างพื้นฐาน**

**การคมนาคม**
การขนส่งทางถนน มีทางหลวงแผ่นดินสายสำคัญ ได้แก่ หมายเลข 1180, 1255 และ 1318 ส่วนการขนส่งทางราง มีทางรถไฟสายสวรรคโลกซึ่งเป็นสายแยกจากสายเหนือ พาดผ่าน มีสถานีรถไฟประจำอำเภอคือ สถานีรถไฟคลองมะพลับ และการขนส่งทางอากาศ มีท่าอากาศยานสุโขทัยซึ่งอยู่ห่างจากตัวอำเภอประมาณ 22 กิโลเมตร

**เศรษฐกิจ**
ประชากรส่วนใหญ่ในอำเภอศรีนคร ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ในอดีตฝ้ายเป็นสินค้าที่สร้างรายได้ให้กับอำเภอศรีนครอย่างมาก ดั่งในคำขวัญประจำอำเภอ "...ถิ่นกำเนิดฝ้าย..." แต่ในปัจจุบันการผลิตฝ้ายนั้นมีกำลังที่ลดลงอย่างมาก เพราะเกษตกรส่วนใหญ่หันไปปลูกพื้นจำพวกอื่น เช่น ข้าว อ้อย
อำเภอศรีนครเป็นที่ตั้งของสหกรณ์ที่สำคัญหลายแห่งของจังหวัด ได้แก่ - สำนักงาน อ.ส.ค. ภาคเหนือตอนล่าง(หนึ่งในโรงงานผลิตนมขององค์การส่งเสริมกิจการโคนมแห่งประเทศไทย) - สหกรณ์การเกษตร ศรีนคร จำกัด- สหกรณ์นิคมสวรรคโลก จำกัด (ศรีนคร)

**สถานที่สำคัญ**
 สถานีรถไฟคลองมะพลับ- วัดราษฎร์ศรัทธาธรรม พระอารามหลวง (พระอารามหลวงชั้นตรีชนิดสามัญ)

**อ้างอิง**

ศรีนคร