วงศ์ปลาสอด

วงศ์ปลาสอด (Molly) วงศ์ปลาน้ำจืดและน้ำกร่อยจำพวกหนึ่ง ใช้ชื่อวงศ์ว่า Poeciliidae อยู่ในอันดับปลาหัวตะกั่ว หรืออันดับปลาออกลูกเป็นตัว (Cyprinodontiformes)
มีชื่อสามัญเรียกโดยรวมในภาษาอังกฤษว่า "มอลลี่" (Molly) และมีชื่อเรียกในภาษาไทยว่า "ปลาสอด" ซึ่งเข้าใจว่าคงเพี้ยนมาจากคำว่า "Sword" ที่หมายถึง "ดาบ" อันเป็นลักษณะของปลายหางของปลาในวงศ์นี้บางสกุลที่คล้ายกับวงดาบ มีถิ่นกำเนิดตั้งแต่สหรัฐอเมริกาภาคตะวันออก, อเมริกากลาง, จนถึงทางตอนเหนือของทวีปอเมริกาใต้ นอกจากนี้ยังพบในบางส่วนของทวีปแอฟริกาทางตอนใต้จนถึงเกาะมาดากัสการ์ด้วย
เป็นปลาที่อาศัยอยู่รวมเป็นฝูง มีพฤติกรรมหากินอยู่ตามผิวน้ำ ตัวผู้กับตัวเมียมีลักษณะที่แตกต่างกันเห็นได้ชัดเจน โดยตัวผู้มีรูปร่างเล็กกว่า แต่มีสีสันและครีบต่าง ๆ ยาวกว่า ขณะที่ตัวเมียตัวโตกว่า ท้องอูมกว่า แต่ครีบและหางสั้นกุดกว่า รวมทั้งสีสันซีดกว่าในบางชนิดด้วย นอกจากนี้ลักษณะพิเศษอีกประการหนึ่งของปลาวงศ์นี้ คือ เป็นปลาที่ปฏิสนธิภายในตัว ออกลูกเป็นตัว โดยออกลูกได้ครั้งละ 2-300 ตัว
เป็นที่รู้จักกันดีในแง่ของการเป็นปลาสวยงาม มีหลายชนิดในหลายสกุล เช่น ปลาหางนกยูง (Poecilia reticulata), ปลาเซลฟิน (P. latipinna), ปลาเอนด์เลอร์ (P. wingei), ปลาสอดหางดาบ (Xiphophorus hellerii)
ปัจจุบันได้มีการพัฒนาสายพันธุ์ต่าง ๆ ให้มีความหลากหลายจากดั้งเดิมยิ่งขึ้นมากมาย โดยเริ่มตั้งแต่ปี ค.ศ. 1907 ที่เยอรมนี จนเกิดเป็นชนิดใหม่ขึ้นมา เช่น "เพลตี้" (Platy) หรือ ปลาเซลฟินที่ได้ครีบหลังสูงและใหญ่ขึ้นกว่าเดิมมาก จนดูคล้ายใบเรือจริง ๆ หรือ ปลาสอดมิดไนท์ที่พัฒนาจนทั้งตัวเป็นสีดำสนิท
สำหรับในประเทศไทย ปลาในวงศ์นี้ ได้ถูกนำเข้ามาสู่ประเทศครั้งแรกในสมัยรัชกาลที่ 5 โดยเลี้ยงในอ่างบัวของผู้มีฐานะ จนถึงปัจจุบันได้กลายเป็นปลาสวยงามที่เป็นที่รู้จักกันดี ด้วยคุณสมบัติที่เลี้ยงง่าย เติบโตไว ขยายพันธุ์ง่าย และมีราคาถูก อีกทั้งยังมีประโยชน์คือสามารถกินแมลงขนาดเล็ก ๆ ทีมีวงจรชีวิตในน้ำได้ด้วย จึงใช้เป็นปลาที่จำกัดลูกน้ำยุงต่าง ๆ  มีชื่อเรียกกันอีกชื่อหนึ่งว่า "ปลากินยุง" และยังนิยมเพาะเพื่อเป็นปลาเหยื่อสำหรับปลากินเนื้อขนาดใหญ่กว่าด้วย
โดยคำว่า "Poeciliidae" ที่ใช้เป็นชื่อวงศ์นั้นมาจากภาษากรีกคำว่า "ποικίλος" (poikilos) หมายถึง "มีสีสันที่แตกต่างหลากหลาย"

**การจำแนก**
แบ่งออกเป็น 3 วงศ์ย่อย และสกุลต่าง ๆ  ได้ดังนี้
*Aplocheilichthyinae Myers, 1928
**Aplocheilichthys Bleeker, 1863    
**Hylopanchax Poll and Lambert, 1965    
**Laciris Huber, 1982    
**Lacustricola Myers, 1924    
**Poropanchax Clausen, 1967
*Poeciliinae Garman, 1895     
**Alfaro Meek, 1912    
**Belonesox Kner, 1860   
**Brachyrhaphis Regan, 1913    
**Carlhubbsia Whitley, 1951    
**Cnesterodon Garman, 1895    
**Gambusia Poey, 1854  
**Girardinus Poey, 1854    
**Heterandria Agassiz, 1853    
**Limia Poey, 1854    
**Micropoecilia Hubbs, 1926    
**Neoheterandria Henn, 1916    
**Pamphorichthys Regan, 1913    
**Phallichthys Hubbs, 1924    
**Phalloceros Eigenmann, 1907    
**Phalloptychus Eigenmann, 1907    
**Phallotorynus Henn, 1916    
**Poecilia Bloch and Schneider, 1801  
**Poeciliopsis Regan, 1913   
**Priapella Regan, 1913    
**Priapichthys Regan, 1913    
**Pseudopoecilia Regan, 1913    
**Quintana Hubbs, 1934    
**Scolichthys Rosen, 1967    
**Tomeurus Eigenmann, 1909    
**Xenodexia Hubbs, 1950    
**Xenophallus Hubbs, 1924    
**Xiphophorus Heckel, 1848
*Procatopodinae Fowler, 1916
**Cynopanchax Ahl, 1928    
**Fluviphylax Whitley, 1965    
**Hypsopanchax Myers, 1924    
**Lamprichthys Regan, 1911    
**Micropanchax Myers, 1924    
**Pantanodon Myers, 1955    
**Plataplochilus Ahl, 1928    
**Procatopus Boulenger, 1904  

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
 จาก Fishbase.org 
หมวดหมู่:อันดับปลาหัวตะกั่ว
หมวดหมู่:ปลาตู้
หมวดหมู่:ปลาทวีปอเมริกาใต้
หมวดหมู่:ปลาน้ำจืด
หมวดหมู่:ปลาน้ำกร่อย
หมวดหมู่:ชนิดพันธุ์ต่างถิ่น
หมวดหมู่:วงศ์ปลาสอด