อำเภอหนองหงส์

หนองหงส์ เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดบุรีรัมย์ เดิมเคยเป็นตำบลหนึ่งของอำเภอนางรอง 

**ชื่อ**
มีเรื่องเล่าว่า ครั้งหนึ่งมีนายพรานชื่อ "พรานแสน" มองเห็นสิ่งประหลาดอยู่ที่กลางหนองน้ำในป่า มีรูปร่างคล้ายหงส์ยืนอยู่บนเสาหิน ต่อมาชาวบ้านมาเห็นจึงพากันเรียกหนองน้ำแห่งนี้ว่า "หนองหงส์" ซึ่งปัจจุบันเป็นหนองน้ำอยู่ภายในวัดหนองหงษ์ และสัญลักษณ์รูปหงส์พรานยืนอยู่บนเสาหินได้นำมาเป็นตราประจำเทศบาลตำบลหนองหงส์

**ประวัติศาสตร์**
ใน พ.ศ. 2495 ทางราชการได้ยกฐานะเป็นหมู่บ้าน เรียกว่า "บ้านสระแก้ว" และยกฐานะเป็นตำบลสระแก้วในปี พ.ศ. 2511 และได้ยกฐานะเป็น กิ่งอำเภอหนองหงส์ เมื่อวันที่ 31 มีนาคม พ.ศ. 2524 และได้มีพระราชกฤษฎีกายกฐานะเป็น อำเภอหนองหงส์ เมื่อวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2531

**ที่ตั้งและอาณาเขต**
อำเภอหนองหงส์ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้- ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอห้วยแถลง (จังหวัดนครราชสีมา)- ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอลำปลายมาศ- ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอชำนิและอำเภอหนองกี่- ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอจักราช (จังหวัดนครราชสีมา)

**การแบ่งเขตการปกครอง**

**การปกครองส่วนภูมิภาค**
อำเภอหนองหงส์แบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 7 ตำบล 100 หมู่บ้าน

**การปกครองส่วนท้องถิ่น**
ท้องที่อำเภอหนองหงส์ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 8 แห่ง ได้แก่- เทศบาลตำบลหนองหงส์ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลสระแก้ว- เทศบาลตำบลห้วยหิน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยหินทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลสระแก้ว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสระแก้ว (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลหนองหงส์)- องค์การบริหารส่วนตำบลไทยสามัคคี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลไทยสามัคคีทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลหนองชัยศรี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองชัยศรีทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลเสาเดียว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเสาเดียวทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลเมืองฝ้าย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเมืองฝ้ายทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลสระทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสระทองทั้งตำบล

**การขนส่ง**
 ทางหลวงชนบท บร.4050 (โนนแดง–ศรีสง่า) เชื่อมต่อกับทางหลวงหมายเลข 2166 (หนองกี่–ลำปลายมาศ) ซึ่งเชื่อมต่อระหว่างทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 226 และทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 24

**โรงเรียน**
 โรงเรียนหนองหงส์พิทยาคม เขตเทศบาลตำบลหนองหงส์- โรงเรียนอนุบาลหนองหงส์ เขตเทศบาลตำบลหนองหงส์- โรงเรียนอนุบาลชนิดา เขตเทศบาลตำบลหนองหงส์- โรงเรียนบ้านหนองกวางทอง เขต อบต.สระแก้ว- โรงเรียนบ้านหนองบัวลี เขต อบต.ไทยสามัคคี- โรงเรียนบ้านไทยสามัคคี เขต อบต.ไทยสามัคคี- โรงเรียนภรภัทร เขต อบต.ไทยสามัคคี- โรงเรียนวัดบ้านหนองตราดใหญ่ เขต อบต.ไทยสามัคคี- โรงเรียนบ้านชุมแสง เขต อบต.ไทยสามัคคี- โรงเรียนบ้านขามเสม็ดบำรุง เขต อบต.ไทยสามัคคี- โรงเรียนบ้านฝ้าย เขต อบต.เมืองฝ้าย- โรงเรียนบ้านหนองย่างหมู เขต อบต.เมืองฝ้าย- โรงเรียนบ้านโคกปราสาท เขต อบต.เมืองฝ้าย- โรงเรียนบ้านหนองตะคร้อ เขต อบต.เมืองฝ้าย- โรงเรียนบ้านศรีม่วงแดง เขต อบต.หนองชัยศรี- โรงเรียนบ้านโนนสูงน้อย เขต อบต.หนองชัยศรี- โรงเรียนบ้านศรีภูมิ เขต อบต.หนองชัยศรี- โรงเรียนบ้านกระเบื้อง เขต อบต.หนองชัยศรี- โรงเรียนห้วยหินพิทยาคม เขตเทศบาลตำบลห้วยหิน- โรงเรียนโคกโสนทองวิทยา เขตเทศบาลตำบลห้วยหิน- โรงเรียนบ้านสำราญ เขตเทศบาลตำบลห้วยหิน- โรงเรียนชุมชนวัดโคกกลาง"สระมะค่าวิทยา" เขตเทศบาลตำบลห้วยหิน- โรงเรียนบ้านโนนงิ้วตลาดใหม่สามัคคี เขตเทศบาลตำบลห้วยหิน- โรงเรียนวัดห้วยหิน เขตเทศบาลตำบลห้วยหิน- โรงเรียนบ้านหนองเพชร เขตเทศบาลตำบลห้วยหิน- โรงเรียนบ้านโพธิ์ทอง เขตเทศบาลตำบลห้วยหิน- โรงเรียนบ้านเสาเดียวอนุสรณ์ เขต อบต.เสาเดียว- โรงเรียนวัดโนนศรีคูณ เขต อบต.เสาเดียว- โรงเรียนบ้านหนองกก เขต อบต.เสาเดียว- โรงเรียนบ้านหนองเต่า เขต อบต.เสาเดียว- โรงเรียนบ้านไทรออ เขต อบต.เสาเดียว- โรงเรียนบ้านนายาวสามัคคี เขต อบต.เสาเดียว- โรงเรียนบ้านห้วยก้อม เขต อบต.เสาเดียว- โรงเรียนเบญจมาศกุญชร เขต อบต.สระทอง- โรงเรียนบ้านหนองโคลน เขต อบต.สระทอง

**วัด**
 วัดหนองหงษ์ เทศบาลตำบลหนองหงส์- วัดป่าพระธาตุมงคลวนาราม เทศบาลตำบลหนองหงส์- วัดใหม่กระสังบัววงศ์ เทศบาลตำบลหนองหงส์- วัดเวฬุวนาราม(หนองบัวลี)- วัดไทยสามัคคี- วัดบ้านไทยจาน- วัดบ้านหนองโคลน- วัดประสิทธาราม- วัดสระทอง- วัดบุ่งช้าง- วัดโนนศรีคูณ- วัดศรีสุพรรณาราม(วัดห้วยหิน)- วัดราษฎร์เจริญ(วัดบ้านเสาเดียว)- วัดโพธิ์สามัคคี(บ้านโพธิ์ทอง)- วัดสระมะค่า(บ้านโคกกลาง)- วัดโนนสำราญ- วัดบ้านโนนแดง- วัดศรีเจริญคุณ(บ้านหนองชัยศรี)- วัดโคกกระเบื้อง(บ้านกระเบื้องน้อย)- วัดบ้านกระเบื้อง(บ้านกระเบื้องใหญ่)- วัดบ้านร่อนทอง- วัดโคกล่าม- วัดหนองโน- วัดบ้านหนองกราด- วัดบ้านศรีภูมิ- วัดบ้านหนองม่วง- วัดป่าภาวนาราม- วัดสระขมิ้น- วัดบ้านโนนสูงน้อย- วัดเทพประดิษฐ์(บ้านหนองกวางทอง)- วัดหนองย่างหมู- วัดเมืองฝ้าย- วัดโคกปราสาท- วัดบ้านหนองตะคร้อ- วัดบ้านขาม- วัดชุมแสง

**สถานที่น่าสนใจ**
 หนองสระแก้ว ชมฝูงนกเป็ดน้ำยามเย็น เขตเทศบาลตำบลหนองหงส์- สวนเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา สวนสาธารณะใจกลางอำเภอหนองหงส์- ศาลาสมเด็จพุทธะทันใจมหาสิทธิโชค วัดป่าพระธาตุมงคลวนาราม เขตเทศบาลตำบลหนองหงส์- พิพิธภัณฑ์เมืองฝ้าย เป็นเมืองโบราณที่กรมศิลปากร ประกาศขึ้นทะเบียนเอาไว้เป็นโบราณสถานเมืองฝ้าย ต.เมืองฝ้าย- พิพิธภัณฑ์ชาวบ้าน บ้านโคกกลาง- ไทรงาม บ้านโพธิ์ทอง หมู่ที่ 4  ต.ห้วยหิน- วัดโนนสำราญ- ศูนย์นวัตรวิถี ผ้าไหมทอมือ บ้านม่วงเจริญ หมู่ที่ 6 ต.สระทอง- แหล่งจำหน่ายข้าวหลาม บ้านหนองโคลน หมู่ที่ 4 ต.สระทอง

**สินค้าสำคัญ**
 หอมแดง บ้านหนองบัวลี ต.ไทยสามัคคี- ผ้าไหม เขตเทศบาลตำบลหนองหงส์- ผ้าไหม หมู่ที่4 ต.เสาเดียว- พริกแห้ง หมู่ที่7 ต.เมืองฝ้าย- ข้าวหอมมะลิหนองชัยศรี หมู่ที่1 ต.หนองชัยศรี- ผ้าไหม หมู่ที่ 6 ต.สระทอง

**ประเพณีและเทศกาลสำคัญ**
 งานวันหอมแดง แข่งเรือยาว และงานกาชาดอำเภอหนองหงส์ ช่วงปลายเดือนมกราคม ณ สนามที่ว่าการอำเภอหนองหงส์ และบริเวณหนองน้ำสระแก้ว- เทศกาลงานลอยกระทง อ.หนองหงส์ ช่วงเดือนพฤศจิกายน- งานประจำปีนมัสการพระบรมสารีริกธาตุปิดทองหลวงพ่อทันใจ ช่วงต้นเดือนกุมภาพันธ์ ณ วัดพระธาตุมงคลวนาราม อ.หนองหงส์- เทศกาลสืบสานประเพณีงานบุญบั้งไฟบ้านหนองบัวลี ช่วงเดือนพฤษภาคม บ้านหนองบัวลี
หนองหงส์