วิกิพีเดีย:ผู้ดูแลระบบ

เครื่องมือผู้ดูแลระบบของวิกิพีเดียมักถูกมองว่าเหมือน "ไม้ถูพื้น"
ผู้ดูแลระบบ (administrator, admin หรือ sysop) เป็นผู้เขียนวิกิพีเดียซึ่งได้รับคุณลักษณะทางเทคนิคเพื่อดำเนินปฏิบัติการพิเศษจำเพาะในวิกิพีเดียภาษาไทย ทั้งความสามารถที่จะบล็อกและปลดบล็อกบัญชีผู้ใช้และเลขที่อยู่ไอพีมิให้สามารถแก้ไข ล็อกและปลดล็อกหน้ามิให้แก้ไข ลบและกู้คืนหน้า เปลี่ยนชื่อหน้าโดยไม่มีข้อจำกัด และเครื่องมืออื่น
ผู้ดูแลระบบรับความรับผิดชอบเหล่านี้เฉกเช่นอาสาสมัครที่ต้องผ่านกระบวนการทบทวนของชุมชนก่อน หาใช่ลูกจ้างของมูลนิธิวิกิมีเดียไม่ ผู้ดูแลระบบมิเคยถูกกำหนดให้ใช้เครื่องมือของตน และต้องไม่ใช้เครื่องมือนั้นเพื่อประโยชน์ในข้อพิพาทที่เข้าไปเกี่ยวข้องเด็ดขาด นอกเหนือจากมีเครื่องมือพิเศษแล้ว ผู้ดูแลระบบก็มีความสามารถเทียบเท่าชาววิกิพีเดียทั่วไป ไม่มีเอกสิทธิ์หรืออำนาจเหนือผู้อื่น ทั้งการเขียนบทความ เสนอนโยบาย หรือออกความเห็น ทั้งนี้ ชาววิกิพีเดียก็ได้ช่วยดูแลระบบวิกิพีเดียอยู่แล้ว ด้วยการเก็บกวาดบทความ หรือสอดส่องการก่อกวน เป็นต้น 

ผู้ดูแลระบบมาจากการเสนอชื่อตนเองหรือถูกเสนอชื่อ (ที่ วิกิพีเดีย:เสนอชื่อเพื่อเป็นผู้ดูแล) โดยผู้นั้นจะต้องมีประสบการณ์การใช้งานวิกิพีเดียระยะหนึ่ง เพื่อให้คุ้นเคยกับหลักต่าง ๆ ของวิกิพีเดีย รวมทั้งเพื่อให้ได้รับการยอมรับจากชุมชนชาววิกิพีเดีย
ปัจจุบัน วิกิพีเดียภาษาไทยมีผู้ดูแลระบบ  คน (รวมบอต)

**ความสามารถของผู้ดูแลระบบ**
ผู้ดูแลระบบมีความสามารถทางเทคนิคดำเนินการปฏิบัติการดังนี้- บล็อกบัญชีผู้ใช้และเลขที่อยู่ไอพีมิให้แก้ไข- ล็อกหน้าเพื่อจำกัดการแก้ไข- ลบหน้าที่มีรุ่นแก้ไขไม่เกิน 5,000 รุ่น (revision)- สร้างบทความที่ชื่อเรื่องอยู่ในบัญชีดำห้ามสร้างได้- ย้ายหน้าไปยังชื่อเรื่องใดก็ได้ที่ต้องการ- แก้ไขหน้าที่ถูกล็อกสมบูรณ์- ดูและกู้คืนหน้าที่ถูกลบ- ซ่อนและลบรุ่นหน้า- อัปโหลดไฟล์- แก้ไขหน้าในเนมสเปซมีเดียวิกิ ยกเว้นหน้าจาวาสคริปต์และซีเอสเอส- เพิ่มและเพิกถอนสิทธิแก่บัญชีต่าง ๆ ได้แก่ หมายเลขไอพีที่ยกเว้นจากการระงับ, ผู้อัปโหลด
ตามประเพณี ปกติผู้ดูแลระบบยังรับผิดชอบตัดสินผลของการอภิปรายหนึ่ง ๆ เช่น การอภิปรายเพื่อลบ เปลี่ยนชื่อ เป็นต้น แต่ผู้เขียนอื่นก็สามารถปิดการอภิปรายได้ในเหตุที่เหมาะสม

**ที่ซึ่งผู้ดูแลระบบสามารถช่วยได้**
 แจ้งผู้ดูแลระบบ (WP:AN)- แจ้งผู้ดูแลระบบ/แจ้งความ (WP:ANI)- แจ้งขอสิทธิ- ปัญหาลิขสิทธิ์- หน้าที่ถูกแจ้งลบ
ผู้ดูแลระบบที่ไม่มีส่วนเกี่ยวข้องในข้อพิพาทยังสามารถช่วยจัดการการเยียวยาของคณะอนุญาโตตุลาการ และการระงับข้อพิพาทที่เกี่ยวข้องกับพื้นที่และสถานการณ์ซึ่งรบกวน ผู้ดูแลระบบที่ดำรงบทบาทนี้เป็นกลาง หาได้มีความเกี่ยวข้องในประเด็นที่กำลังช่วยเหลืออยู่ไม่

**การจะเป็นผู้ดูแลระบบ**
วิกิพีเดียภาษาไทยมีระเบียบการเสนอชื่อเป็นผู้ดูแลระบบ ผู้ดูแลระบบถูกคาดหวังให้ธำรงความไว้วางใจและความเชื่อมั่นของชุมชน ฉะนั้น การเสนอชื่อเป็นผู้ดูแลของผู้ใช้ที่ยังมีประสบการณ์น้อยจึงมักไม่ได้รับอนุมัติ ผู้เขียนแต่ละคนจะประเมินความเชื่อมั่นของตนในความพร้อมของผู้สมัครคนหนึ่ง ๆ ในทางของตน โดยทั่วไป ผู้สมัครเป็นผู้เขียนวิกิพีเดียขาประจำ คุ้นเคยกับวิธีดำเนินงานและวิธีปฏิบัติของวิกิพีเดีย เคารพและเข้าใจนโยบายวิกิพีเดีย และได้รับความไว้วางใจโดยรวมจากชุมชน ก่อนที่จะขอหรือสนองการเสนอชื่อ
เมื่อคุณพร้อมสมัคร ให้เพิ่มการเสนอชื่อคุณในหน้า วิกิพีเดีย:เสนอชื่อเพื่อเป็นผู้ดูแล ตามระเบียบที่กล่าวไปแล้วข้างต้น จะมีการอภิปรายว่าคุณควรเป็นผู้ดูแลระบบหรือไม่ จากนั้น ผู้ดูแลระบบสิทธิ์แต่งตั้งจะตัดสินว่าควรอนุมัติคำขอของคุณหรือไม่
บุคคลหนึ่งจะมีบัญชีที่มีเครื่องมือผู้ดูแลระบบได้บัญชีเดียวเท่านั้น โดยยกเว้นเฉพาะบอตที่เข้าถึงความสามารถผู้ดูแลระบบ
สิทธิ์ผู้ดูแลระบบไม่มีกำหนดระยะเวลา และถูกเพิกถอนเฉพาะเมื่อมีคำขอเท่านั้น ภายใต้พฤติการณ์ที่เกี่ยวข้องกับการแทรกแซงระดับสูง หรือเพิกถอนชั่วคราวสำหรับผู้ดูแลระบบที่ไม่มีความเคลื่อนไหว

**ความคาดหมายในผู้ดูแลระบบ**

**ความรอบคอบและการวินิจฉัย**
หากคุณได้รับสิทธิ์เข้าถึงเครื่องมือผู้ดูแลระบบ คุณจักต้องใช้ฟังก์ชันใหม่นี้ด้วยความระมัดระวัง โดยเฉพาะอย่างยิ่งความสามารถในการลบหน้าและบล็อกผู้ใช้และเลขที่อยู่ไอพี ความพลาดพลั้งในบางโอกาสนั้นยอมรับได้ แต่ความพลาดพลั้งร้ายแรงหรือบ่อยครั้งยอมรับไม่ได้เสมอไป
เครื่องมือผู้ดูแลระบบยังต้องใช้ด้วยการวินิจฉัย ผู้ดูแลระบบใหม่ต้องใช้เวลาเรียนรู้ว่าเมื่อใดจึงควรใช้เครื่องมือดีที่สุด และอาจใช้เวลาหลายเดือนเพื่อให้ได้การรับรู้ที่ดีว่าควรตั้งเครื่องมือ เช่น การบล็อกและการล็อกหน้าในข้อพิพาทที่จัดการยาก นานเท่าไร แนะนำอย่างยิ่งให้ผู้ดูแลระบบใหม่เริ่มต้นอย่างช้า ๆ และเสริมสร้างประสบการณ์ในพื้นที่ที่ตนคุ้นเคย และถามผู้อื่นหากไม่มั่นใจ

**ความประพฤติ**
ผู้ดูแลระบบถูกคาดหวังให้นำโดยตัวอย่างและประพฤติตนในปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่นด้วยกิริยาอาการที่มีอารยะและน่าเคารพ ผู้ดูแลระบบถูกคาดหวังให้ปฏิบัติตามนโยบายวิกิพีเดีย และดำเนินหน้าที่ตามความสามารถอย่างดีที่สุด ผู้ดูแลระบบไม่ถูกคาดหวังให้ต้องสมบูรณ์แบบ ความผิดพลาดเป็นบางทีนั้นยอมรับได้ อย่างไรก็ตาม การรบกวนวิกิพีเดียอย่างต่อเนื่องหรือร้ายแรงนั้นไม่เหมาะสมกับสถานภาพผู้ดูแลระบบ และการวินิจฉัยอย่างเลวสม่ำเสมอหรือมหันต์อาจเป็นผลให้เพิกถอนสถานภาพผู้ดูแลระบบ ผู้ดูแลระบบควรมุ่งมั่นเป็นตัวแบบของมารยาทและความมีอารยะแก่ผู้เขียนอื่น
ผู้ดูแลระบบควรระลึกในใจว่า เขามีเพื่อนร่วมงานอีกหลายคน ฉะนั้น หากพบว่าตนไม่สามารถยึดนโยบายวิกิพีเดียและคงความเป็นอารยะอยู่ได้ (แม้แต่ต่อผู้ใช้ที่แสดงพฤติกรรมที่เป็นปัญหา) ขณะกำลังจัดการกับประเด็นหนึ่ง ก็ควรที่ผู้ดูแลระบบนั้นจะหยิบยกประเด็นมายังกระดานประกาศหรือส่งประเด็นดังกล่าวให้ผู้ดูแลระบบอีกคนหนึ่งจัดการแทน แทนที่จะทำให้ปัญหาซับซ้อนยิ่งขึ้นจากความประพฤติที่เลว

**ภาระความรับผิด**
ผู้ดูแลระบบรับผิดต่อปฏิบัติการของตนที่เกี่ยวข้องกับเครื่องมือผู้ดูแลระบบ และปฏิบัติการผู้ดูแลระบบที่ไม่อธิบายอาจบั่นทอนกำลังของผู้อื่นเขียนซึ่งไม่มีเครื่องมือดังกล่าวได้ ผู้เขียนมีอิสระที่จะตั้งคำถามหรือวิจารณ์ปฏิบัติการของผู้ดูแลระบบได้ เพียงแต่อยู่ในขอบเขตของความมีอารยะ หลีกเลี่ยงการว่าร้าย และสุจริตใจอันสมควรแก่เหตุ ผู้ดูแลระบบถูกคาดหวังให้สนองอย่างรวดเร็วและมีอารยะต่อข้อคำถามเกี่ยวกับความประพฤติที่เกี่ยวข้องกับวิกิพีเดียและปฏิบัติการวิกิพีเดีย และให้อธิบายเหตุผลเมื่อจำเป็น
ผู้ดูแลระบบที่ประพฤติกิริยาอาการที่เป็นปัญหาอย่างร้ายแรงหรือต่อเนื่อง หรือสูญเสียความไว้วางใจหรือความเชื่อมั่นของชุมชน อาจถูกลงโทษหรือเพิกถอนการเข้าถึงสิทธิ์ผู้ดูแลระบบ

**ผู้ดูแลระบบที่มีส่วนเกี่ยวข้อง**
โดยทั่วไป ผู้เขียนไม่ควรทำหน้าที่เป็นผู้ดูแลระบบในกรณีที่ตนมีส่วนเกี่ยวข้อง เพราะผู้ดูแลระบบที่มีส่วนเกี่ยวข้องนั้นอาจมี หรืออาจถูกมองว่ากำลังมี การขัดกันแห่งผลประโยชน์ในข้อพิพาทที่ตนเป็นภาคีหรือที่ตนมีความรู้สึกอย่างแรงกล้า ตามปกติ ชุมชนตีความการมีส่วนเกี่ยวข้องอย่างกว้างมาก จนรวมถึงความขัดแย้งในปัจจุบันหรืออดีตกับผู้ใช้ และข้อพิพาทว่าด้วยหัวข้อ ไม่ว่าข้อพิพาทนั้นจะมีสภาพ ระยะเวลา หรือผลอย่างไรก็ตาม 
คำเตือนสำคัญหนึ่ง คือ ผู้ดูแลระบบที่มีปฏิสัมพันธ์กับผู้เขียนหรือพื้นที่หัวข้อในบทบาทผู้ดูแลระบบทั้งหมด หรือผู้ที่การมีส่วนเกี่ยวข้องก่อนหน้านี้เป็นการแก้ไขเล็กน้อยหรือชัดเจนว่าไม่มีความลำเอียง นั้นไม่ถือว่ามีส่วนเกี่ยวข้อง และไม่ถูกกันมิให้ทำหน้าที่ด้วยความสามารถผู้ดูแลระบบต่อ ผู้ใช้หรือพื้นที่หัวข้อนั้น เหตุเพราะบทบาทหนึ่งของผู้ดูแลระบบ คือ จัดการกับประเด็นนั้นอย่างเที่ยงตรง คำเตือน การทำให้สงบ และการอภิปรายและอธิบายคำเตือนเหล่านั้นอย่างสมควรแก่เหตุ การแนะนำเกี่ยวกับบรรทัดฐานชุมชน และการเสนอแนะการใช้คำและการทาบทามที่เป็นไปได้นั้นมิได้ทำให้ผู้ดูแลระบบ "มีส่วนเกี่ยวข้อง"

ในกรณีที่ไม่ซับซ้อน (เช่น การก่อกวนโจ่งแจ้ง) ชุมชนสนับสนุนปฏิบัติการที่ชัดเจนของผู้ดูแลระบบทุกคน แม้จะมีส่วนเกี่ยวข้อง บนเหตุผลว่า ผู้ดูแลระบบที่สมเหตุผลรายใดก็เป็นไปได้ว่ามีข้อสรุปเดียวกัน แม้จะมีข้อยกเว้นการห้ามผู้เขียนที่มีส่วนเกี่ยวข้องใช้ปฏิบัติการผู้ดูแลระบบ แต่ก็ยังเป็นการดีที่สุดที่ผู้ดูแลระบบที่อาจถูกมองว่ามีส่วนเกี่ยวข้องส่งประเด็นนั้นไปยังผู้ดูแลระบบคนอื่นผ่านกระดานประกาศที่เกี่ยวกับประเด็นนั้น

**ADMINABUSEการร้องทุกข์โดยผู้ใช้**
หากผู้ใช้คนหนึ่งคนใดเชื่อว่าผู้ดูแลระบบทำหน้าที่ไม่เหมาะสม ผู้ใช้นั้นควรแสดงความกังวลไปยังผู้ดูแลระบบที่รับผิดชอบโดยตรง และพยายามบรรลุมติอย่างสงบเรียบร้อยและสุภาพ อย่างไรก็ดี หากประเด็นดังกล่าวไม่สามารถระงับได้ระหว่างภาคีทั้งสอง ผู้ใช้สามารถใช้การกระทำอื่น (ดูกระบวนการระงับข้อพิพาทด้วย) หมายเหตุ: หากผู้ใช้ที่กำลังร้องทุกข์นั้นถูกผู้ดูแลระบบบล็อกอย่างไม่เหมาะสม ผู้นั้นอาจอุทธรณ์การบล็อก และ/หรือ ส่งอีเมลไปยังคณะอนุญาโตตุลาการโดยตรง
ทางหนึ่งที่สามารถใช้ได้คือ ผ่านทางหน้าแจ้งผู้ดูแลระบบ เพื่อขอความเห็นจากชุมชน ทว่า ผู้ร้องทุกข์ควรทราบด้วยว่ามักมีการทบทวนพฤติกรรมของผู้ร้องด้วยเช่นกัน

**การใช้เครื่องมือผู้ดูแลระบบโดยมิชอบ**
การใช้เครื่องมือผู้ดูแลระบบโดยมิชอบถือเป็นประเด็นร้ายแรง เครื่องมือผู้ดูแลระบบนั้นมีไว้สำหรับผู้ใช้ที่ได้รับความไว้วางใจเพื่อการบำรุงรักษาและภารกิจอื่น และควรใช้ด้วยปัญญา การใช้เครื่องมือโดยมิชอบอาจลงเอยด้วยการลงโทษหรือกระทั่งการเพิกถอนสิทธิ์
สถานการณ์สามัญที่มักกำหนดให้หลีกเลี่ยงการใช้เครื่องมือมีดังนี้- การขัดกันแห่งผลประโยชน์หรือความไม่เป็นกลาง – ตามปกติผู้ดูแลระบบไม่ควรใช้เครื่องมือของตนในเรื่องที่ตนเข้าไปมีส่วนเกี่ยวข้องเอง ตัวอย่างเช่น ในข้อพิพาทด้านเนื้อหาที่ตนเป็นภาคีหนึ่ง ดู ผู้ดูแลระบบที่มีส่วนเกี่ยวข้อง- บรรทัดฐานชุมชนหรือนโยบาย – เมื่อบรรทัดฐานชุมชนหรือนโยบายชัดเจนว่าไม่ควรใช้เครื่องมือก็ไม่ควรใช้เครื่องมือโดยปราศจากคำอธิบายที่แสดงว่าไตร่ตรองเรื่องดังกล่าวแล้ว และเหตุผลที่ข้อยกเว้นควรถือว่าสมเหตุสมผลอย่างแท้จริง (พบน้อย)- การย้อนปฏิบัติการของผู้ดูแลระบบอื่น – เฉพาะในกิริยาอาการที่เคารพผู้ดูแลระบบที่ดำเนินปฏิบัติการนั้น และหลังปรึกษาผู้ดูแลระบบคนดังกล่าวแล้ว- การคืนปฏิบัติการผู้ดูแลระบบที่เคยถูกย้อนแล้ว – ผู้ดูแลระบบที่กระทำดังนี้อาจถึงขั้นการอนุญาโตตุลาการและถอดถอนผู้ดูแลระบบแม้กระทำเป็นครั้งแรก

แม้เมื่อการใช้เครื่องมือดูสมควรแก่เหตุ หากมีข้อสงสัยที่สมเหตุผลควรถามผู้ดูแลระบบที่ไม่มีส่วนได้เสียคนอื่นเพื่อทบทวนและลงมือ (หากชอบ) จะดีกว่า

**การทบทวนและการถอดถอนผู้ดูแลระบบ**
หากผู้ดูแลระบบใช้อำนาจโดยมิชอบ อำนาจนั้นสามารถถูกเพิกถอนได้โดยคำวินิจฉัยชี้ขาดของคณะอนุญาโตตุลาการ ดุลยพินิจของอนุญาโตตุลาการอาจยังประเมินการลงโทษที่เล็กน้อยกว่าต่อผู้ดูแลระบบที่เป็นปัญหา รวมทั้งการจำกัดการใช้ฟังก์ชันบางอย่าง หรือกำหนดคุมประพฤติผู้ดูแลระบบ ความสามารถทางเทคนิคที่จะถอดถอนสถานภาพผู้ดูแลระบบอยู่กับผู้จัดการโครงการ (stewards) และจิมโบ เวลส์
ไม่มีวิธีดำเนินการถอดถอนผู้ดูแลระบบที่อาศัยชุมชน ผู้ใช้อาจใช้การระงับข้อพิพาทเพื่อขอความเห็นต่อความเหมาะสมของผู้ดูแลระบบคนใดคนหนึ่ง ผู้ใช้อาจใช้การระงับข้อพิพาทเพื่อขอความเห็นว่าด้วยความเหมาะสมของผู้ดูแลระบบคนหนึ่ง ๆ

– ปัจจุบันการเพิกถอนสิทธิ์ที่ผู้จัดการโครงการเป็นผู้ดำเนินการยังไม่แสดงในปูมผู้ใช้ตามปกติ ใช้ ชื่อผู้ใช้ เพื่อดูลิงก์ทั้งหมดของสารสนเทศสิทธิ์ผู้ใช้และปูมสมบูรณ์ รวมทั้งปูมทั่วโลกของผู้จัดการโครงการทางเมทาเช่นเดียวกัน หรือ  Special:ListUsers เพื่อยืนยันสิทธิ์ปัจจุบันของผู้ใช้ ดู Bugzilla:4055

**การเพิกถอนด้วยใจสมัคร**
ผู้ดูแลระบบอาจร้องขอให้เพิกถอนการเข้าถึงเครื่องมือผู้ดูแลระบบด้วยตนเองที่เมทาวิกิ และผู้ดูแลโครงการได้ดำเนินการตามคำร้องนั้น

**คำวินิจฉัยชี้ขาดของคณะอนุญาโตตุลาการ (ปัจจุบันไม่มี)**

**การคืนสิทธิผู้ดูแลระบบ**
ผู้เขียนที่ถูกถอดถอนสิทธิผู้ดูแลระบบมีอิสระที่จะเสนอชื่อเป็นผู้ดูแลระบบอีกได้ผ่านกระบวนการเสนอชื่อเป็นผู้ดูแลระบบตามปกติ ยกเว้นจะเจาะจงห้ามตามการเห็นพ้องต้องกันของชุมชนก่อนหน้า หรือโดยคำวินิจฉัยชี้ขาดของคณะอนุญาโตตุลาการ

**รายชื่อผู้ดูแลระบบ**

**ผู้ดูแลระบบปัจจุบัน**
ข้อมูลนี้แก้ไขล่าสุดเมื่อ 15 มกราคม 2568 สำหรับข้อมูลล่าสุดดูที่ รายชื่อผู้ดูแลระบบ

**อดีตผู้ดูแลระบบ**

**ดูเพิ่ม**
 วิกิพีเดีย:ผู้ดูแลระบบ/คู่มือ-เครื่องมือ- วิกิพีเดีย:ผู้ดูแลระบบ/สถิติ สถิติการใช้งานเครื่องมือของผู้ดูแลระบบ
ผู้ดูแลระบบ

หมวดหมู่:ระดับการเข้าถึงของผู้ใช้วิกิพีเดีย