อำเภอน้ำหนาว

น้ำหนาว เป็นอำเภอที่ตั้งอยู่ในจังหวัดเพชรบูรณ์ ส่วนใหญ่เป็นพื้นที่ภูเขาสูง มีเขตป่าอุทยานแห่งชาติน้ำหนาว ประชากรส่วนใหญ่พูดภาษา "ไทหล่ม" เช่นเดียวกับ อำเภอหล่มเก่า และ อำเภอหล่มสัก

**ที่ตั้งและอาณาเขต**
อำเภอน้ำหนาวมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้- ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอหล่มเก่า และอำเภอภูหลวง (จังหวัดเลย) - ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอภูกระดึง (จังหวัดเลย) และอำเภอภูผาม่าน (จังหวัดขอนแก่น)- ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอคอนสาร (จังหวัดชัยภูมิ)- ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอหล่มสักและอำเภอหล่มเก่า

**ประวัติ**
อำเภอน้ำหนาว เมื่อ พ.ศ. 2400 เดิมเป็นเพียงกลุ่มบ้าน มีบ้านเรือนประมาณ 4-5 ครอบครัว ตั้งอยู่ในบริเวณบ้านห้วยน้ำหนาว กลุ่มบ้านดังกล่าวเป็นชุมชนที่ยังไม่ถาวร มีการเคลื่อนย้ายหมู่บ้านเมื่อมีการเจ็บป่วยล้มตาย หรือเกิดโรคระบาดของคนในหมู่บ้าน ประชาชนจะอพยพครอบครัวหนีโรคร้ายเข้าไปอาศัยอยู่ตามป่าเขา ไร่นา เมื่อโรคร้ายสงบลงจึงอพยพกลับถิ่นเดิมหรือไปตั้งหมู่บ้านขึ้นใหม่โดยมีความเชื่อกันว่า ผีกินหรือผีมารังควาน เมื่อย้ายหมู่บ้านคราใดก็เปลี่ยนชื่อหมู่บ้านไปเรื่อย ๆ ตามสภาพที่ตั้งของหมู่บ้าน เช่น บ้านห้วยขอนเปลือย บ้านโนนจำปา บ้านโคกลานกลอย บ้านห้วยตำแย บ้านห้วยน้ำหนาว และบ้านท่าไร่ เป็นต้น หมู่บ้านทั้งหมดนี้ขึ้นต่อการปกครองตำบลหล่มเก่า อำเภอหล่มเก่า ต่อมามีการตั้งหมู่บ้านขึ้น ได้แก่ บ้านนาพอสอง บ้ายห้วยหอย (บ้านวังกวาง) บ้านตาดข่า บ้านกกกล้วยนวล ทำให้การตรวจตราและดูแลราษฎรของเจ้าหน้าที่เป็นไปด้วยความยากลำบาก
พ.ศ. 2457 ทางราชการได้แยกพื้นที่บ้านห้วยน้ำหนาว ออกจากตำบลหล่มเก่าตั้งเป็นตำบลหนึ่งของอำเภอหล่มเก่า เรียกว่า "ตำบลน้ำหนาว" กำนันตำบลน้ำหนาวคนแรกคือ นายมูล คัมภีร์ ที่บ้านห้วยลาด ต่อมาปี พ.ศ. 2487 รัฐบาลได้ตราพระราชกำหนดระเบียบบริหารนครบาลเพชรบูรณ์ ได้มีการสำรวจและเกณฑ์แรงงานราษฎรในการสร้างเส้นทางจากทิศตะวันออกเฉียงเหนือ สู่จังหวัดเพชรบูรณ์ โดยเริ่มต้นเส้นทางที่บ้านศรีฐาน อำเภอวังสะพุง จังหวัดเลย ผ่านบ้านวังกวาง ภูผาลา บ้านหลักด่าน ป่าห้วยอีหม้อ บ้านตาดกลอย สู่เขตอำเภอหล่มเก่า บ้านกกกะทอน หัวหน้าคณะผู้สำรวจเส้นทางในสมัยนั้น คือ นายช่างเต็ม วิภาคย์ จนกิจการก่อสร้างเส้นทางดังกล่าวผู้คนต้องเสียชีวิตจากโรคภัยไข้เจ็บโดยเฉพาะไข้มาลาเรียในป่าน้ำหนาวเป็นจำนวนมาก ตรงบริเวณข้างสะพานห้วยผาลาเป็นสุสานที่ฝังศพของผู้เสียชีวิต เส้นทางสายนี้ก่อสร้างยังไม่เสร็จสมบูรณ์รัฐบาลของจอมพล ป. พิบูลสงคราม ต้องลาออก การก่อสร้างดังกล่าวจึงถูกยกเลิกไป  
พ.ศ. 2521 กระทรวงมหาดไทยได้พิจารณาว่าตำบลน้ำหนาว และตำบลหลักด่าน ของอำเภอหล่มเก่า เป็นพื้นที่ทุรกันดาร ห่างไกลคมนาคม เจ้าหน้าที่ของรัฐออกตรวจตราและเยี่ยมเยียนราษฎรไม่ทั่วถึง เพราะเป็นพื้นที่ชายแดนมีอาณาเขตติดต่อกับ 3 จังหวัด 4 อำเภอ ประกอบกับมีการแทรกซึมของผู้ก่อการร้ายคอมมิวนิสต์ และยากต่อการปราบปราม ซึ่ง ผบ.พตท.1617 และผู้ว่าราชการจังหวัดเพชรบูรณ์มีความเห็นสอดคล้องต้องกันว่าควรจัดตั้งเป็นกิ่งอำเภอขึ้น และกระทรวงมหาดไทยได้ตั้งเป็นกิ่งอำเภอตามประกาศลงวันที่ 16 พฤศจิกายน 2521 โดยให้ขึ้นกับอำเภอหล่มเก่า ในปีแรกใช้อาคารเรียนของโรงเรียนชุมชนบ้านนาพอสอง (ปัจจุบันเป็นโรงเรียนอนุบาลน้ำหนาว) เป็นที่ทำการชั่วคราว 
ต่อมาในปี พ.ศ. 2523 ทางราชการได้ที่ว่าการกิ่งอำเภอสร้างเสร็จเมื่อปี พ.ศ. 2524 เป็นอาคาร 2 ชั้น และใช้เป็นที่ว่าการอำเภอถึงปัจจุบันนี้ นายเน็ด โฉมอุดม ปลัดอำเภอหล่มเก่าเป็นปลัดอำเภอหัวหน้าประจำกิ่งอำเภอคนแรก พร้อมทั้งจัดตั้งตำบลโดยแยกหมู่ 2,10 บ้านวังกวาง หมู่ 4 บ้านซำม่วง หมู่ 11 บ้านไร่ใต้ หมู่ 12 บ้านดงคล้อ และหมู่ 14 บ้านห้วยหินลับ ของตำบลน้ำหนาว รวม 6 หมู่บ้าน ตั้งเป็น ตำบลวังกวาง ต่อมาในปี พ.ศ. 2533 ได้แยกพื้นที่หมู่ 4 บ้านป่ารวก หมู่ 6 บ้านกกกะบก หมู่ 7,12 บ้านโคกมน หมู่ 8 บ้านห้วยสนามทราย และหมู่ 11 บ้านดงมะไฟ ของตำบลน้ำหนาว รวม 6 หมู่บ้าน ตั้งเป็น ตำบลโคกมน เนื่องจากหลักเกณฑ์การตั้งอำเภอต้องมีตำบลไม่น้อยกว่า 4 ตำบล (ในพื้นที่ห่างไกล) และได้ตั้งเป็นอำเภอตามพระราชกฤษฎีกา ลงวันที่ 19 มิถุนายน พ.ศ. 2534

**การแบ่งเขตการปกครอง**

**การปกครองส่วนภูมิภาค**
อำเภอน้ำหนาวแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 4 ตำบล 30 หมู่บ้าน ได้แก่

**การปกครองส่วนท้องถิ่น**
ท้องที่อำเภอน้ำหนาวประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 4 แห่ง ได้แก่- องค์การบริหารส่วนตำบลน้ำหนาว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลน้ำหนาวทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลหลักด่าน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหลักด่านทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลวังกวาง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังกวางทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลโคกมน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโคกมนทั้งตำบล

**สถานที่สำคัญ**
 อุทยานแห่งชาติน้ำหนาว

**อ้างอิง**
น้ำหนาว