แม่น้ำโขง

แม่น้ำโขง (မဲခေါင်မြစ်; ແມ່ນ້ຳຂອງ; ទន្លេមេគង្គ; Mê Kông ;ไทยถิ่นเหนือ:50px) มีต้นกำเนิดจากเทือกเขาหิมาลัย เกิดจากการละลายของหิมะและน้ำแข็งบริเวณที่ราบสูงทิเบต ในบริเวณตอนเหนือของทิเบต ผ่านประเทศจีน ประเทศพม่า ประเทศลาว เริ่มไหลผ่านดินแดนประเทศไทยที่บริเวณสบรวก สามเหลี่ยมทองคำ อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย และไหลไปทางทิศตะวันออก ผ่านอำเภอเชียงของ ก่อนไหลเข้าประเทศลาวที่แก่งผาได อำเภอเวียงแก่น จังหวัดเชียงราย  จึงนับเป็นจุดสุดท้ายของแม่น้ำโขงที่ผ่านดินแดนภาคเหนือของไทย รวมความยาวช่วงที่ไหลผ่านพรมแดนกั้นไทย-ลาว ที่จังหวัดเชียงราย เป็นระยะทางประมาณ 180 กิโลเมตร ก่อนที่จะไหลวกกลับเข้ามายังดินแดนไทยอีกครั้งหนึ่งที่บ้านท่าดีหมี อำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย จังหวัดหนองคาย จังหวัดบึงกาฬ จังหวัดนครพนม จังหวัดมุกดาหาร จังหวัดอำนาจเจริญ จังหวัดอุบลราชธานี เป็นพรมแดนกั้นระหว่างไทย-ลาว ผ่านดินแดนภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทย รวมความยาวช่วงที่ไหลผ่านพรมแดนกั้นไทย-ลาว เป็นระยะทางประมาณ 800 กิโลเมตร แล้วเข้าสู่ประเทศกัมพูชา ที่หมู่บ้านอินนัง ทางภาคเหนือของกัมพูชา แล้วไหลผ่านจังหวัดสตึงแตรง จังหวัดกระแจะ จังหวัดกำปงจาม กรุงพนมเปญ และไหลเข้าเขตประเทศเวียดนามที่หมู่บ้านวินฮือ ไหลลงสู่ทะเลจีนใต้ มีความยาวทั้งหมด 4,909 กิโลเมตร เป็นความยาวในประเทศจีน 2,130 กิโลเมตร
ช่วงที่แม่น้ำไหลผ่านมีชื่อเรียกเป็นภาษาของไทลื้อ ซึ่งเป็นชนชาติที่อาศัยอยู่ริมแม่น้ำโขงอย่างหนาแน่นในดินแดนสิบสองปันนาว่า แม่น้ำของ คนจีนทั่วไปเรียกว่า แม่น้ำหลานชาง หรือ หลานชางเจียง (p=Láncāngjiāng) จากชื่อของอาณาจักรลาวล้านช้าง เมื่อไหลผ่านเข้าเขตประเทศพม่า และ ประเทศลาว เรียกว่า แม่น้ำของ รวมถึงคำเมืองล้านนาเรียก น้ำของ และภาษาว้าเรียก กรอง (Grong หรือ Groung) เช่นกัน ส่วนในภาษาไทยเรียกว่า แม่น้ำโขง ไหลผ่าน 6 ประเทศ คือ จีน พม่า ไทย ลาว กัมพูชา และเวียดนาม ก่อนออกสู่ทะเลจีนใต้ และเมื่อไหลผ่านเข้าเขตสิบสองปันนา ประเทศพม่า และประเทศลาว เรียกว่า แม่น้ำของ ในภาษาไทยเรียกว่า แม่น้ำโขง 
ลักษณะสำคัญของแม่น้ำโขงคือ มีตลิ่งที่สูงชันมากทั้งสองฝั่ง ไหลเลี้ยวเลาะไปตามไหล่เขา กระแสน้ำจะไหลจากทางเหนือลงสู่ทางใต้ตลอดทั้งปี  ระดับน้ำในฤดูฝนกับฤดูแล้งจะมีความแตกต่างกันอย่างมาก  ความเร็วของกระแสน้ำขึ้นอยู่กับแต่ละฤดูกาล  ดินในแม่น้ำโขงเป็นดินทราย  มีเกาะแก่งน้อยใหญ่กว่าหนึ่งร้อยแห่งเรียงรายตลอดแม่น้ำ การที่แม่น้ำโขงไหลผ่านหลายประเทศเช่นเดียวกับแม่น้ำดานูบในยุโรป ทำให้บางคนเรียกว่าแม่น้ำนานาชาติ และทำให้ได้รับการขนานนามว่า แม่น้ำดานูบตะวันออก 
นอกจากนี้ ในประเทศจีน แม่น้ำโขงยังเป็น 1 ในแม่น้ำ 3 สาย ที่ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นแหล่งมรดกโลก ร่วมกับแม่น้ำแยงซีและแม่น้ำสาละวินในเขตพื้นที่มณฑลยูนนาน ภายใต้ชื่อ พื้นที่คุ้มครองแม่น้ำขนานสามสายแห่งยูนนาน พื้นที่ดังกล่าวนับได้ว่าเป็นสถานที่แห่งหนึ่งบนโลกที่มีความอุดมสมบูรณ์และความหลายหลายทางชีวภาพสูง
สัตว์น้ำขนาดใหญ่ที่มีความสำคัญและพบได้เฉพาะในแม่น้ำโขงได้แก่ ปลาบึก

**แม่น้ำโขงกับความเชื่อพื้นบ้าน**
คนไทย และคนลาวมีความเชื่อว่า พญานาคอาศัยอยู่ในแม่น้ำโขง ตำนานพญานาคที่เกี่ยวข้องกับแม่น้ำโขงก็เช่น ตำนานวังนาคินทร์คำชะโนด
นอกจากนี้ ทุกวันออกพรรษาจะมีประชาชนจำนวนมากไปเยือนริมฝั่งแม่น้ำโขงในประเทศไทย แถบอำเภอโพนพิสัย จังหวัดหนองคาย เพื่อดูปรากฏการณ์บั้งไฟพญานาค ซึ่งสร้างรายได้ให้แก่จังหวัดเป็นอย่างมาก จังหวัดที่มีปรากฏการณ์บั้งไฟพญานาคที่มีประชาชนนิยมไปเฝ้าดูมากที่สุด คือ จังหวัดหนองคาย ซึ่งในช่วงระยะเวลาหลายปีที่ผ่านมา มีกลุ่มนักวิจัยจากหลายสถาบันได้ออกมาชี้ชัด หรือหาหลักฐานอธิบายปรากฏการณ์ดังกล่าว ว่าเกิดจากกลุ่มก๊าซธรรมชาติที่มีอยู่ในแม่น้ำโขง อาทิเช่น แก๊สมีเทน เป็นต้น แต่ก็ยังมิได้มีหลักฐานชี้ชัดเป็นที่แน่นอน ว่าเหตุการณ์ดังกล่าว เกิดจากการกระทำของพญานาค หรือ เกิดจากการกระทำของธรรมชาติ
แหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญสำหรับการชมภูมิทัศน์ของลำน้ำโขงที่มีชื่อเสียงได้แก่ บริเวณสามเหลี่ยมทองคำ ตอนบนของจังหวัดเชียงราย ซึ่งเป็นบริเวณที่เป็นรอยต่อระหว่างพรมแดน 3 ประเทศ ได้แก่ ไทย ลาว และพม่า

**ลำน้ำสาขา**
ลำน้ำสาขาซึ่งไหลลงแม่น้ำโขงทั้งทางตรงและทางอ้อม แบ่งตามระบบลุ่มน้ำประธาน ประกอบด้วย

**สะพานข้ามแม่น้ำโขง**
ทิวทัศน์แม่น้ำโขงก่อนพระอาทิตย์ตก

**ภายในประเทศจีน**
 สะพาน Lan Cang และ Lushi - สะพาน S323

**พรมแดนระหว่างจีน-ลาว**
 สะพานมิตรภาพลาว-จีน (โครงการ)

**พรมแดนระหว่างพม่า-ลาว**
 สะพานมิตรภาพพม่า-ลาว

**พรมแดนระหว่างไทย-ลาว**
 สะพานมิตรภาพไทย–ลาว 1 (หนองคาย–เวียงจันทน์)- สะพานมิตรภาพไทย–ลาว 2 (มุกดาหาร–สะหวันนะเขต)- สะพานมิตรภาพไทย–ลาว 3 (นครพนม–คำม่วน)- สะพานมิตรภาพไทย–ลาว 4 (เชียงของ–ห้วยทราย)- สะพานมิตรภาพไทย–ลาว 5 (บึงกาฬ–บอลิคำไซ) (โครงการ)- สะพานมิตรภาพไทย–ลาว 6 (นาตาล–ละคอนเพ็ง) (โครงการ)- สะพานมิตรภาพไทย–ลาว 7 (เลย–แขวงเวียงจันทน์) (โครงการ)- สะพานมิตรภาพไทย–ลาว 8 (อุบลราชธานี–จำปาศักดิ์) (โครงการ)

**ภายในประเทศลาว**
 สะพานไชยบุรี-หลวงพระบาง - สะพานมิตรภาพลาว-ญี่ปุ่น (สะพานปากเซ)- สะพานเมืองของ- สะพานอุดมไซ- สะพานมิตรภาพลาว-เวียดนาม 2 (โครงการ)

**ภายในประเทศกัมพูชา**
 สะพาน Prek Tamak - สะพานคิซุนะ- สะพาน Takhmao - สะพาน Prek Kdam 
*สพานสึบาสา

**พรมแดนระหว่างกัมพูชา-ลาว**
 สะพานมิตรภาพลาว-กัมพูชา (โครงการ)

**ภายในประเทศเวียดนาม**
 สะพานเกิ่นเทอ (ข้ามแม่น้ำบาสัก - แม่น้ำสาขาของแม่น้ำโขง)- สะพาน Mỹ Thuận- สะพาน Rạch Miễu

**เขื่อนกั้นแม่น้ำโขง**

**ภายในประเทศจีน**
 เขื่อนม่านวาน- เขื่อนดาเชาชาน- เขื่อนเซียววาน- เขื่อนจิงฮอง- เขื่อนอู่น่งหลง- เขื่อนนัวซาดู- เขื่อนกองกัวเคียว- เขื่อนลิตี้ (กำลังก่อสร้าง)- เขื่อนเหมียวอวี (กำลังก่อสร้าง)- เขื่อนหวงเติ้ง (กำลังก่อสร้าง)- เขื่อนต้าฮัวเคียว (กำลังก่อสร้าง)

**พรมแดนระหว่างไทย-ลาว**
 เขื่อนปากชม (โครงการ)- เขื่อนบ้านกุ่ม (โครงการ)

**ภายในประเทศลาว**
 เขื่อนไซยะบุรี- เขื่อนดอนสะโฮง (กำลังก่อสร้าง)

**ภายในประเทศกัมพูชา**
 เขื่อนสตึงเตรง (โครงการ)- เขื่อนสมโบร์ (โครงการ)

**ความสัมพันธ์ทางสื่อสารมวลชนกับชีวิตชาวแม่น้ำโขง**

**Mekong Community TV (MCTV)**
เป็นการเสนอข่าวสารและข้อมูลต่างๆของกลุ่มประเทศลุ่มแม่น้ำโขง ออกอากาศในข่าวภาคค่ำทาง สถานีโทรทัศน์ไอทีวี และ สถานีโทรทัศน์ทีไอทีวี
ในประเทศไทย ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2548 ถึง พ.ศ. 2551 โดยได้ร่วมมือกับสถานีโทรทัศน์แต่ละประเทศบนลุ่มน้ำโขง 5  ประเทศ ตัวแทนประเทศละ 1 สถานี มีดังต่อไปนี้ (ไม่มีตัวแทนจากประเทศพม่า)- สถานีวิทยุโทรทัศน์แห่งประเทศเวียดนาม (วีทีวี) - ประเทศเวียดนาม- สถานีวิทยุโทรทัศน์กลางแห่งประเทศจีน (ซีซีทีวี) - ประเทศจีน- สถานีโทรภาพแห่งชาติลาว (สทล.- แอลเอ็นทีวี) - ประเทศลาว- สถานีโทรทัศน์กองยุทธพลเขมรภูมินทร์ (ช่อง 5)  - ประเทศกัมพูชา- สถานีโทรทัศน์ไอทีวี และ สถานีโทรทัศน์ทีไอทีวี  -  ประเทศไทย

**รายการแม่น้ำโขง มหานทีแห่งชีวิต**
รายการแม่น้ำโขง มหานทีแห่งชีวิต  ถือว่าเป็นรายการประเภทสารคดีที่เล่าถึงชีวิตของคนบนผืนแผ่นดินลุ่มน้ำโขง ทั้ง ประเทศ ซึ่งร่วมมือสร้างสารคดี
เป็นเวลายาวนานถึง 6 ปี ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2545 ถึง พ.ศ. 2551 จำนวนการออกอากาศมีทั้งสิ้น 20 ตอน โดยในประเทศไทย ออกอากาศในปี พ.ศ. 2551
รายการนี้ ถือว่าเป็นความร่วมมือกันระหว่าง สถานีโทรทัศน์แต่ละประเทศบนลุ่มน้ำโขง 6 ประเทศ ตัวแทนประเทศละ 1 สถานี มีดังต่อไปนี้- สถานีโทรทัศน์โมเดิร์นไนน์ทีวี (บมจ.อสมท) -  ประเทศไทย
*สถานีวิทยุโทรทัศน์แห่งชาติเมียนมา (MRTV) -  ประเทศพม่า- สถานีโทรภาพแห่งชาติลาว (สทล.- LNTV) - ประเทศลาว- สถานีโทรทัศน์แห่งประเทศกัมพูชา (ททก.-TVK)  - ประเทศกัมพูชา- สถานีวิทยุโทรทัศน์แห่งประเทศเวียดนาม (วีทีวี) - ประเทศเวียดนาม- สถานีวิทยุโทรทัศน์กลางแห่งประเทศจีน (ซีซีทีวี) - ประเทศจีน

**แม่น้ำโขงกับสถานการณ์สิ่งแวดล้อม**

**ความหลากหลายของสิ่งมีชีวิต**
ดูที่บทความ ปลาที่พบในลุ่มแม่น้ำโขง

**องค์กรแม่น้ำโขง**
 คณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง (Mekong River Commission : MRC)- ความร่วมมือแม่โขง-ล้านช้าง (Mekong-Lancang Cooperation : MLC)- หุ้นส่วนลุ่มน้ำโขง-สหรัฐฯ (Mekong-U.S. Partnership : MUSP)

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
94.695

โขง
ข
โขง
โขง
โขง
โขง
โขง
โขง
โขง
โขง
โขง
โขง
โขง
โขง
โขง
โขง
หมวดหมู่:ภูมิศาสตร์ทิเบต
หมวดหมู่:ภูมิศาสตร์ลาว
หมวดหมู่:ภูมิศาสตร์กัมพูชา
หมวดหมู่:พรมแดนธรรมชาติไทย–ลาว
หมวดหมู่:แม่น้ำในภาคอีสาน