อำเภอปางมะผ้า

ปางมะผ้า (ไทยถิ่นเหนือ:50px) เป็นอำเภอในจังหวัดแม่ฮ่องสอน แยกตั้งเป็นกิ่งอำเภอ ปี พ.ศ. 2531 และยกฐานะเป็นอำเภอในวันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2539 เป็นที่ตั้งของแหล่งโบราณคดีที่เพิงผาถ้ำลอดมีอายุเก่าแก่ถึง 32,000 ปี

**ที่ตั้งและอาณาเขต**
อำเภอปางมะผ้ามีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้- ทิศเหนือ ติดต่อกับรัฐฉาน (ประเทศพม่า)- ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอปาย- ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอปายและอำเภอเมืองแม่ฮ่องสอน- ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอเมืองแม่ฮ่องสอนและรัฐฉาน (ประเทศพม่า)
ถ้ำลอด ซึ่งมีลำห้วยชื่อ น้ำลางไหล ลอดภูเขาไปทะลุออกอีกด้านหนึ่ง ทำให้เกิดเป็นถ้ำที่มีหินงอกหินย้อยสวยงาม จากการพบเครื่องมือเครื่องใช้ โบราณในถ้ำสันนิษฐานได้ว่ามีอายุประมาณ 2,000 ปีมาแล้ว
ไฟล์:Village in Pang Mapha District 1.jpg|thumb|275x275px|หมู่บ้านในอำเภอปางมะผ้า มีชาวไทใหญ่ มูเซอ และลีซอตั้งบ้านเรือนอยู่เป็นหย่อม ๆ และชนกลุ่มน้อยผู้หลบหนีเข้าเมืองจากประเทศพม่าได้อพยพเข้ามาตั้งรกรากทำมาหากิน

**ประวัติ**
ปางมะผ้า มีลักษณะกายภาพทางภูมิศาสตร์ความโดดเด่นและหลากหลายทางธรรมชาติเป็นอย่างมากซึ่งมีความเป็นพื้นที่ป่าส่วนใหญ่ ด้วยเหตุนี้พื้นที่ปางมะผ้าจึงแทบจะถูกปิดกั้นจากโลกภายนอกส่งผลให้การเดินทางหรือการคมนาคมผ่านพื้นที่ของเจ้าหน้าที่รัฐและหน่วยงานราชการสามารถเข้าถึงพื้นที่ได้ลำบาก คุณภาพชีวิตของประชาชนมีความแตกต่างกับพื้นที่อื่นอย่างชัดเจน ประกอบกับสภาพพื้นที่บางจุดของพื้นที่มีปัญหาความไม่สมดุลของสภาพแวดล้อมธรรมชาติที่ส่งผลต่อการดำรงชีวิตของผู้คนในพื้นที่ ในปี พ.ศ. 2513 พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ได้เคยเสด็จพระราชดำเนินเยี่ยมเยียนราษฎร ในพื้นที่หมู่บ้านแอโก๋แสนคำลือ พร้อมด้วยสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง โดยมีพระราชประสงค์ที่จะทรงรับทราบและแก้ไขปัญหาความเดือดร้อนของพสกนิกร และในช่วงเวลาต่อมาสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีได้ทรงมาปฏิบัติพระราชกรณียกิจเกี่ยวกับด้านการศึกษาและเรื่องการจัดการน้ำบ่อยครั้งในเขตพื้นที่ปางมะผ้า อาทิ โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน ระบบกักเก็บน้ำในน้ำ เป็นต้น
ต่อมาพ่อค้าประชาชนได้ใช้เส้นทางนี้ในการติดต่อไปมา โดยมีจุดพักค้างแรมบริเวณที่ห้วยแม่อูมองไหลลงน้ำลางเรียกว่า สบป่อง และบริเวณที่พักค้างแรมเรียกว่า ปางมะผ้า เป็นภูเขาสลับซับซ้อนมีชาวไทยใหญ่ ลาหู่ ลีซูตั้งบ้านเรือนอยู่เป็นหย่อมและแทบจะตัดขาดจากโลกภายนอกโดยสิ้นเชิง ปี พ.ศ. 2520 ทางราชการได้ตัดถนนให้ดีขึ้น บรรดาชาวพื้นราบ ชาวเขาจากต่างอำเภอ และชนกลุ่มน้อยผู้หลบหนีเข้าเมืองจากประเทศพม่า ได้อพยพเข้ามาตั้งรกรากทำมาหากินมากขึ้นตามลำดับ และในปี พ.ศ. 2526 พื้นที่ 6 หมู่บ้านของตำบลปางมะผ้า ได้แยกตั้งออกเป็นตำบลสบป่อง ซึ่งต่อมาในปี พ.ศ. 2530 กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย และนายคงศักดิ์ ลิ่วมโนมนต์ ผู้ว่าราชการจังหวัดแม่ฮ่องสอน ได้ประกาศแยกพื้นที่ตำบลปางมะผ้า ตำบลสบป่อง ของอำเภอเมืองแม่ฮ่องสอน ออกมาตั้งเป็นกิ่งอำเภอในชื่อ "ปางมะผ้า" เป็นภาษาของชาวไทยใหญ่เพราะจุดที่พักแรมนี้สามารถหามะนาวมาปรุงอาหารได้ ปาง แปลว่า ที่พักแรม มะผ้า หรือ หมากผ้า แปลว่า มะนาว "ปางมะผ้า" จึงหมายถึงบริเวณที่พักแรมที่มีต้นมะนาวอยู่เป็นจำนวนมาก
ในปี พ.ศ. 2532 ทางราชการได้แยกพื้นที่หมู่ 3 บ้านถ้ำลอด รวมกับอีก 4 หมู่บ้านในตำบลสบป่อง แยกตั้งออกเป็นตำบลถ้ำลอด และแยกพื้นที่หมู่ 3 บ้านนาปู่ป้อม รวมกับอีก 6 หมู่บ้านในตำบลปางมะผ้า แยกตั้งออกเป็นตำบลนาปู่ป้อม และจัดตั้งไปรษณีย์ปางมะผ้าขึ้นในปี พ.ศ. 2532 ต่อมาในปี พ.ศ. 2538 กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย และนายนายสมเจตน์ วิริยะดำรงค์ ผู้ว่าราชการจังหวัดแม่ฮ่องสอน ได้พิจารณาความเหมาะสมของพื้นที่กิ่งอำเภอปางมะผ้า มีเขตการปกครองทั้งหมด 4 ตำบล 33 หมู่บ้าน ประชากร 14,316 คน และ 3,380 ครัวเรือน ในปี พ.ศ. 2539 จึงยกฐานะจากกิ่งอำเภอปางมะผ้า เป็น "อำเภอปางมะผ้า" เป็นอำเภอลำดับที่ 7 ของทางจังหวัดแม่ฮ่องสอนไร่ถั่วลิสงลายเสืออำเภอปางมะผ้า จังหวัดแม่ฮ่องสอน เป็นพืชเศรษฐกิจของจังหวัดแม่ฮ่องสอน จุดเด่นถั่วลายเสือ คือลายที่เป็นเอกลักษณ์ มีรสชาติอร่อย เมล็ดใหญ่เรียงกัน เพราะด้วยพื้นที่การปลูกอยู่บนหุบเขา ทำให้ถั่วลายเสือ เจริญเติบโตได้ดี

**การแบ่งเขตการปกครอง**

**การปกครองส่วนภูมิภาค**
อำเภอปางมะผ้าแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 4 ตำบล 39 หมู่บ้าน ได้แก่

**การปกครองส่วนท้องถิ่น**
ท้องที่อำเภอปางมะผ้าประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 4 แห่ง ได้แก่- องค์การบริหารส่วนตำบลสบป่อง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสบป่องทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลปางมะผ้า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลปางมะผ้าทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลถ้ำลอด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลถ้ำลอดทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลนาปู่ป้อม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาปู่ป้อมทั้งตำบล

**สถานที่สำคัญ**
 สถานีตำรวจภูธรปางมะผ้า จัดตั้งขึ้นตามประกาศกระทรวงมหาดไทยลงวันที่ 10 มกราคม พ.ศ. 2484 โดยมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 21 มกราคม ปีเดียวกัน ในท้องที่ตำบลปางมะผ้า อำเภอเมืองแม่ฮ่องสอน เพื่อรักษาความสงบเรียบร้อยแก่ประชาชน- โรงพยาบาลปางมะผ้า เป็นโรงพยาบาลประจำอำเภอปางมะผ้า ตั้งอยู่ที่เลขที่ 240 หมู่ที่ 1 บ้านสบป่อง ตำบลสบป่อง อำเภอปางมะผ้า จังหวัดแม่ฮ่องสอน เป็นโรงพยาบาลชุมชนขนาดกลาง (F2) จำนวนเตียง 35 เตียง สังกัดกระทรวงสาธารณสุข- แหล่งโบราณคดีที่สำคัญ อาทิ ถ้ำลอด ถ้ำน้ำลอด ถ้ำผีแมน และถ้ำผีแมนโลงลงรัก เป็นต้น

**อ้างอิง**

ปางมะผ้า