พระครูปัญญาวุฒิสุนทร (คุน ปญฺญาวุฑฺโฒ)

พระครูปัญญาวุฒิสุนทร (คุน ปญฺญาวุฑฺโฒ)อดีตที่ปรึกษาเจ้าคณะอำเภอเมืองสุรินทร์  อดีตเจ้าอาวาสวัดแสงบูรพา ตำบลสวาย  อำเภอเมืองสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์ และเป็นอดีตเจ้าคณะอำเภอเมืองสุรินทร์-กิ่งอำเภอเขวาสินรินทร์ รูปสุดท้าย กิ่งอำเภอเขวาสินรินทร์ได้รับการยกฐานะให้เป็นอำเภอเขวาสินรินทร์ ก็มีการกำหนดเขตปกครองคณะสงฆ์ในระดับอำเภอใหม่ด้วย

**ประวัติ**
พระครูปัญญาวุฒิสุนทร ชื่อเดิม  คุน  พิชนารี  เป็นบุตรของนายปลอด  และนางซิม  พิชนารี  เกิดเมื่อวันที่  1 เมษายน พ.ศ. 2472  ที่ หมู่ 6  ตำบลสวาย  อำเภอเมืองสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์

**บรรพชาอุปสมบท**
พระครูปัญญาวุฒิสุนทร (คุน ปญฺญาวุฑฺโฒ) บรรพชาเป็นสามเณร และอุปสมบทเป็นพระภิกษุ เมื่อวันที่  29  พฤษภาคม พ.ศ. 2493 ณ พัทธสีมาวัดแสงบูรพา  ตำบลสวาย อำเภอเมืองสุรินทร์  จังหวัดสุรินทร์ โดยมี พระประภากรคณาจารย์ (เดื่อ ปภากโร) เป็นพระอุปัชฌาย์ พระตรอก  เป็นพระกรรมวาจาจารย์ พระสิริ  อินทญาโน  เป็นพระอนุสาวนาจารย์    ได้รับฉายาว่า ปญฺญาวุฑโฒ

**การศึกษา/วิทยฐานะ**
 แผนกนักธรรม-บาลี
ไฟล์:ป.ธ.6.gif|thumb|ภาพพัดยศสมณศักดิ์เปรียญธรรม  6 ประโยค - พ.ศ. 2493-2496 บวชและจำพรรษาที่วัดแสงบูรพา ตำบลสวาย  อำเภอเมืองสุรินทร์  ศึกษาธรรม-บาลี  สอบได้นักธรรมชั้นตรี - พ.ศ. 2497 ศึกษานักธรรม-บาลี  ที่วัดชัยมงคล (ละเบิก) ที่อำเภอประโคนชัย  จังหวัดบุรีรัมย์ และสอบได้นักธรรมชั้นโท- พ.ศ. 2498 ไปศึกษาที่วัดเทพธิดาราม  กรุงเทพมหานคร  สอบได้นักธรรมชั้นเอก   สอบได้เปรียญธรรม 3, 4, 5 ประโยค สำนักเรียนวัดเทพธิดาราม  กรุงเทพมหานคร  - พ.ศ. 2516-2518 จำพรรษาที่วัดแสงบูรพา ตำบลสวาย อำเภอเมืองสุรินทร์  ได้รับการแต่งตั้งเป็นเจ้าอาวาสวัดแสงบูรพา และสอบได้เปรียญธรรม  6 ประโยค  จากสำนักเรียนคณะจังหวัดสุรินทร์   
 แผนกสามัญ- พ.ศ. 2493-2496  ศึกษาภาษาขอม  (เขมร)  ที่ประเทศกัมพูชา- พ.ศ. 2498 สอบไล่ได้ชั้นประถมศึกษาปีที่ 7  - สำเร็จการศึกษาวิชาการบัญชีชั้นสูง- พ.ศ. 2545  พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร พระราชทานปริญญาศิลปศาสตรบัณฑิตกิตติมศักดิ์  โปรแกรมวิชาการพัฒนาชุมชน แก่พระครูปัญญาวุฒิสุนทร จากมหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์  โดยมหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ เป็นผู้ถวายเอง- พ.ศ. 2554 สำเร็จการศึกษาระดับ ปริญญาตรีพุทธศาสตรบัณฑิต (พธ.บ.) จาก   สาขาวิชารัฐศาสตร์  วิชาเอกการจัดการเชิงพุทธ   มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตสุรินทร์ เข้ารับประสาทปริญญา จากเจ้าประคุณ  สมเด็จพระมหารัชมังคลาจารย์ คณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช  ณ   มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย  ตำบลลำไทร  อำเภอวังน้อย  จังหวัดพระนครศรีอยุธยา  เมื่อวันที่ 1 เดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2554- พ.ศ. 2554 สำเร็จศึกษาระดับปริญญาโท  รัฐประศาสนศาสตร์มหาบัณฑิต  จาก วิทยาลัยเฉลิมกาญจนา ศูนย์สุรินทร์ และได้เข้ารับพระราชทานปริญญาบัตร จาก ทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา  สิริวัฒนาพรรณวดี  ณ วิทยาลัยเฉลิมกาญจนา ศูนย์บุรีรัมย์ เมื่อวันที่ 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2554- พ.ศ. 2556 สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาโทพุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาพระพุทธศาสนา ณ บัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย  วิทยาเขตสุรินทร์

**งานปกครอง**
 พ.ศ. 2517    ได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งเป็นเจ้าอาวาสวัดแสงบูรพา  ตำบลสวาย  อำเภอเมืองสุรินทร์  จังหวัดสุรินทร์- พ.ศ. 2518    ได้รับแต่งตั้งให้เป็นพระธรรมทูตประจำอำเภอเมืองสุรินทร์ และ ได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งเป็นรองเจ้าคณะอำเภอเมืองสุรินทร์- พ.ศ. 2521    ได้รับแต่งตั้งให้เป็นผู้รักษาการแทนเจ้าอาวาสวัดป่าเจริญผล ตำบลสวาย  อำเภอเมืองสุรินทร์  จังหวัดสุรินทร์- พ.ศ. 2525    ได้รับแต่งตั้งให้เป็นพระอุปัชฌาย์- พ.ศ. 2528    ได้รับแต่งตั้งให้เป็นผู้รักษาการแทนเจ้าอาวาสวัดศิลาราม  ตำบลสวาย  อำเภอเมืองสุรินทร์  จังหวัดสุรินทร์- พ.ศ. 2541    ได้รับแต่งตั้งให้เป็นผู้รักษาการแทนเจ้าอาวาสวัดตาตอมจอมสวาย  ตำบลสวาย  อำเภอเมืองสุรินทร์  จังหวัดสุรินทร์- พ.ศ. 2539-2544    ได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งเป็นรองเจ้าคณะอำเภอเมืองสุรินทร์-กิ่งอำเภอเขวาสินรินทร์- พ.ศ. 2544-2550    ได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งเป็นเจ้าคณะอำเภอเมืองสุรินทร์-กิ่งอำเภอเขวาสินรินทร์- พ.ศ. 2550-2554    ได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งเป็นเจ้าคณะอำเภอเมืองสุรินทร์- พ.ศ. 2554    ได้รับแต่งตั้งให้เป็นที่ปรึกษาเจ้าคณะอำเภอเมืองสุรินทร์

**งานการศึกษา**
 พ.ศ. 2503 ได้รับแต่งตั้งให้เป็นครูสอนพระปริยัติธรรม สำนักเรียนวัดเทพธิดารามกรุงเทพมหานคร- พ.ศ. 2504 ได้รับแต่งตั้งให้เป็นครูสอนบาลี สำนักเรียนวัดเทพธิดาราม  กรุงเทพมหานคร- พ.ศ. 2505 ได้รับแต่งตั้งให้เป็นกรรมตรวจธรรมสนามหลวง- พ.ศ. 2511 ได้รับแต่งตั้งให้เป็นครูผู้ช่วยสอนโรงเรียนเทศบาลวัดมหรรณพาราม กรุงเทพมหานคร- พ.ศ. 2511-2515 กลับไปสอนที่โรงเรียนศึกษาผู้ใหญ่ ที่วัดกลางสุรินทร์,วัดคุ้มเหนือ(วัดเทพสุรินทร์ในปัจจุบัน) และวัดสุวรรณาราม(วัดหลักวอ)

**ผลงานทางวิชาการ**
 พ.ศ. 2556  
ศึกษาอิทธิพลของพระพุทธศาสนาที่มีต่อการประกอบพิธีกรรมในศาลเจ้า ศาลพระภูมิ และศาลเพียงตา เขตอำเภอเมือง จังหวัดสุรินทร์ date=2016-03-05    วิทยานิพนธ์บัณฑิตวิทยาลัย   มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

**สมณศักดิ์**
 ได้รับพระราชทานทรงตั้งเปรียญธรรม 6 ประโยค มีสมณศักดิ์พัดยศทางวิชาการเปรียญธรรม ที่ พระมหาคุน ปญญาวุฑฺโฒ
ในการนี้ พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เสด็จพระราชดำเนิน พระราชทานทรงตั้งเปรียญธรรม 9 ประโยค และเปรียญธรรม 6 ประโยค ณ พระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม ในพระบรมมหาราชวัง กรุงเทพมหานคร- พ.ศ. 2523 มีพระบรมราชโองการโปรดพระราชทานสมณศักดิ์พระครูสัญญาบัตร ในราชทินนามที่ พระครูปัญญาวุฒิสุนทร 
ในการนี้พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เสด็จพระราชดำเนินพระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์ ณ พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย พระบรมมหาราชวัง กรุงเทพมหานคร- พ.ศ. 2550 ได้รับพระบัญชาสมเด็จพระสังฆราช (โดยพระบรมราชานุญาต) มหาเถรสมาคม มีมติให้เลื่อนชั้นสมณศักดิ์ เป็นพระครูสัญญาบัตรเจ้าคณะอำเภอชั้นพิเศษ ในราชทินนามเดิมที่ พระครูปัญญาวุฒิสุนทร- ราชกิจจานุเบกษา,แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่องพระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์,เล่ม 97,ตอนที่ 188, 5 ธันวาคม 2523,ฉบับพิเศษ หน้า 6. พระมหาคุณ 5 ประโยค วัดแสงบูรพา จังหวัดสุรินทร์ เป็น พระครูปัญญาวุฒิสุนทร

**งานการเผยแผ่-การศึกษาดูงาน**
พระครูปัญญาวุฒิสุนทร ได้รับนิมนต์ให้เดินทางไปศึกษาและแลกเปลี่ยนความรู้ทางพุทธศาสนากับประเทศต่างๆ ทั้งในเอเซียและยุโรป  ดังนี้ 
# ประเทศอินเดีย                                                
# ประเทศญี่ปุ่น
# ประเทศจีน                                                       
# ประเทศอียิปต์
# ประเทศตุรกี                                                     
# ประเทศกรีก
# ประเทศมาเลเซีย                                             
# ประเทศกัมพูชา
# ประเทศลาว                                                     
# ประเทศเวียดนาม
# ประเทศสวีเดน                                           
# ประเทศนอร์เวย์
# ประเทศเดนมาร์ก                                    
# ประเทศฟินแลนด์
นอกจากการแลกเปลี่ยนเกี่ยวกับพุทธศาสนาแล้ว ท่านยังศึกษาดูงานเกี่ยวกับการทำการเกษตรของประเทศต่างๆ  และนำความรู้ต่างๆเกี่ยวกับการเกษตรไปทดลองประยุกต์ใช้ในพื้นที่แปลงเกษตรและพื้นที่ได้รับบริจาคและ ซื้อเพิ่มเติม โดยเฉพาะการปลูกป่าชุมชน การทำเกษตรอินทรีย์ เป็นต้น 
ผลงานดีเด่นตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน

**งานสังคมสงเคราะห์**
พระครูปัญญาวุฒิสุนทร ได้เป็นผู้นำในการนำพาชาวบ้าน ประพฤติปฏิบัติธรรม ให้รู้จักการเสียสละ มุ่งพัฒนาและช่วยเหลือส่วนรวม  ดังมีรายละเอียดต่างๆ ดังนี้- การสนับสนุนด้านการเกษตร และการส่งเสริมด้านอาชีพ - สนับสนุนกิจกรรมการศึกษา วัสดุ อุปกรณ์  ครุภัณฑ์การศึกษา แก่โรงเรียนในชุมชน- จัดตั้งกองทุนการศึกษาในโรงเรียนบ้านสวาย โรงเรียนสวายวิทยาคาร ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านสวาย และโรงเรียนบ้านโคกเมืองของตำบลสวาย อำเภอเมืองสุรินทร์- ได้ริเริ่มจัดตั้งศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านสวาย และศูนย์อบรมเด็กก่อนเกณฑ์ในวัดศิลาราม ตำบลสวาย - การส่งเสริมการทำการเกษตรตามโครงการพระราชดำริ การนำพื้นที่ที่ได้รับบริจาคและซื้อเพิ่มเติม เพื่อให้ผู้ยากไร้ ไม่มีที่ทำกิน และสร้างบ้านเอื้ออาทรเพื่อให้เป็นที่พักอาศัย และทำการเกษตรแบบพอเพียง อีกทั้งยังได้สนับสนุนการประกอบอาชีพต่างๆ ได้แก่ การเพาะเห็ด การเลี้ยงไก่  เลี้ยงกบ เลี้ยงปลา เลี้ยงสุกร ฯลฯ นอกจากนี้ - ได้ริเริ่มพัฒนาระบบการเกษตรแบบผสมผสานโดยทำการเกษตรอินทรีย์ - การอนุรักษ์ธรรมชาติ ได้แก่ การปลูกป่าชุมชนประจำตำบล โดยนำพื้นที่จากการบริจาคและการซื้อเพิ่มเติมเพื่อปลูกต้นไม้ นานาชนิด เพื่ออนุรักษ์ไว้ให้ชนรุ่นหลัง และเป็นสมบัติของชาติสืบต่อไป ซึ่งเกิดจากแนวคิดที่ ได้ไปศึกษาดูงานจากประเทศต่างๆ - ส่งเสริมอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมของท้องถิ่น  มีการถ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับดนตรีไทย จากผู้สูงอายุสู่นักเรียนในโรงเรียน เพื่อให้เห็นความคุณค่าของภูมิปัญญาของบรรพบุรุษ  การส่งเสริมอนุรักษ์ประเพณีต่างๆ ของท้องถิ่น- ได้ริเริ่มการก่อตั้งพิพิธภัณฑ์บ้านสวายร่วมกับประชาชนในชุมชน เพื่อให้เป็นสมบัติของชุมชนต่อไป
ทั้งนี้ยังได้สนับสนุน กิจกรรมต่างๆ  ได้แก่ กิจกรรมผู้สูงอายุชุมชน กิจกรรมผู้พิการ  มอบทุนการศึกษาสำหรับผู้ด้อยโอกาสในชุมชน  กิจกรรมเกษตรชุมชนพึ่งตนเอง  การส่งเสริมการทำห้องสมุดตามสถานที่ต่างๆ และการส่งเสริมการเรียนหนังสือของผู้ด้อยโอกาส พระภิกษุ สามเณร ได้ริเริ่มการจัดตั้งมูลนิธิต่าง ๆ เพื่อช่วยเหลือชุมชน ได้แก่
# มูลนิธิแสงบูรพา    สถานที่ติดต่อ   วัดแสงบูรพา ตำบลสวาย  อำเภอเมือง  จังหวัดสุรินทร์
# มูลนิธิปัญญาวุฒิสุนทร  สถานที่ติดต่อ  266 หมู่ที่ 6  อาคารพิพิธภัณฑ์บ้านสวาย  อ.เมืองสุรินทร์
# มูลนิธิตาตอมจอมสวาย   สถานที่ติดต่อ  วัดตาตอมจอมสวาย อำเภอเมืองสุรินทร์


**ถึงแก่มรณภาพ**
พระครูปัญญาวุฒิสุนทร ท่านได้มรณภาพลงอย่างสงบด้วยโรคชรา ณ โรงพยาบาลสุรินทร์   วันที่15 เดือนธันวาคม พ.ศ. 2559 เวลา 11.59 น.

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:บุคคลจากอำเภอเมืองสุรินทร์
หมวดหมู่:ภิกษุในสังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย
หมวดหมู่:พระครูสัญญาบัตร
หมวดหมู่:เจ้าคณะอำเภอ
หมวดหมู่:เจ้าอาวาส
หมวดหมู่:ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากมหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์
หมวดหมู่:เปรียญธรรม 6 ประโยค
หมวดหมู่:บุคคลจากมหาวิทยาลัยเฉลิมกาญจนา
หมวดหมู่:บุคคลจากคณะพุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
หมวดหมู่:บุคคลจากคณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
หมวดหมู่:ภิกษุจากจังหวัดสุรินทร์