วงศ์นกกระตั้ว

นกกระตั้ว หรือ นกคอกคาทู (cockatoo) เป็นนกประเภทปากคีม มีหลายสกุล ส่วนมากจะมีสีขาว บางชนิดมีสีเหลืองอ่อนแซมเล็กน้อย มีหงอน มีลิ้นและสามารถสอนให้เลียนเสียงได้เหมือนนกแก้ว โดยที่ชื่อสามัญที่ว่า "Cockatoo" เป็นภาษามลายูแปลว่า "คีมใหญ่" พบในแถบอินโดนีเซีย, ฟิลิปปินส์, นิวกินี, หมู่เกาะโซโลมอน และ ออสเตรเลีย ชนิดที่มนุษย์จับมาเลี้ยงนั้นมีราคาสูง นกกระตั้วที่อยู่ตามธรรมชาติจะมีอายุขัยเพียง 20-30 ปีเท่านั้น แต่นกกระตั้วที่มนุษย์นำมาเลี้ยงจะมีอายุยืนถึง 60-80 ปี

**ศัพทมูลวิทยา**
คำว่า "cockatoo" นั้นมีมาตั้งแต่ศตวรรษที่ 17 จากคำว่า "Kakatuwah" เป็นภาษามลายู แปลว่า "พ่อเฒ่า" หรือ "คีมใหญ่" จากลักษณะปากที่แข็งแรงและมีแรงกัดมหาศาล สามารถทำลายสิ่งต่าง ๆ ได้แม้กระทั่งเหล็กบาง ๆ

**อนุกรมวิธาน**
เดิมทีนกกระตั้วถูกจัดเป็นหนึ่งในวงศ์ย่อย Cacatuinae ของวงศ์นกแก้ว Psittacidae โดย จอร์จ โรเบิร์ต เกรย์ นักธรรมชาติวิทยาชาวอังกฤษ ในปี ค.ศ. 1840 โดยมีสกุล Cacatua เป็นสกุลต้นแบบ ก่อนจะถูกจัดแยกออกมาเป็นวงศ์เฉพาะในปี ค.ศ. 1990

**สกุลและชนิด**
 สกุล Nymphicus
** Nymphicus hollandicus  (Kerr, 1792)- สกุล Probosciger
** Probosciger aterrimus (Gmelin, 1788)- สกุล Calyptorhynchus
** สกุลย่อย Calyptorhynchus 
*** Calyptorhynchus (Calyptorhynchus) banksii  (Latham, 1790)
*** Calyptorhynchus (Calyptorhynchus) lathami  (Temminck, 1807)
** สกุลย่อย Zanda 
*** Calyptorhynchus (Zanda) funereus  (Shaw, 1794)
*** Calyptorhynchus (Zanda) latirostris Carnaby, 1948
*** Calyptorhynchus (Zanda) baudinii Lear, 1832- สกุล Callocephalon
** Callocephalon fimbriatum  (Grant, 1803)- สกุล Eolophus
** Eolophus roseicapilla  (Vieillot, 1817)- สกุล Lophochroa
** Lophochroa leadbeateri  (Vigors, 1831)
*** Lophochroa leadbeateri leadbeateri  (Vigors, 1831)
*** Lophochroa leadbeateri mollis  (Mathews, 1912)- สกุล Cacatua
** สกุลย่อย Cacatua 
*** Cacatua (Cacatua) sulphurea  (Gmelin, 1788)
**** Cacatua (Cacatua) sulphurea abbotti  (Oberholser, 1917)
**** Cacatua (Cacatua) sulphurea parvula  (Bonaparte, 1850)
**** Cacatua (Cacatua) sulphurea citrinocristata  (Fraser, 1844)
*** Cacatua (Cacatua) galerita  (Latham, 1790)
**** Cacatua (Cacatua) galerita triton Temminck, 1849
**** Cacatua (Cacatua) galerita eleonora  (Finsch, 1863)
**** Cacatua (Cacatua) galerita fitzroyi  (Mathews, 1912)
**** Cacatua (Cacatua) galerita galerita  (Latham, 1790)
*** Cacatua (Cacatua) ophthalmica Sclater, 1864
*** Cacatua (Cacatua) alba  (Müller, 1776)
*** Cacatua (Cacatua) moluccensis  (Gmelin, 1788)
** สกุลย่อย Licmetis 
*** Cacatua (Licmetis) tenuirostris  (Kuhl, 1820)
*** Cacatua (Licmetis) pastinator  (Gould, 1841)
**** Cacatua (Licmetis) pastinator pastinator  (Gould, 1841)
**** Cacatua (Licmetis) pastinator butleri Ford, J., 1987
*** Cacatua (Licmetis) sanguinea Gould, 1843
*** Cacatua (Licmetis) goffiniana Roselaar and Michels, 2004
*** Cacatua (Licmetis) ducorpsii Pucheran, 1853
*** Cacatua (Licmetis) haematuropygia  (Müller, 1776)

**ลักษณะทางกายภาพ**
นกกระตั้วเป็นนกที่มีขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ ลำตัวยาว 30-60 เซนติเมตร (12-24 นิ้ว) หนัก 300-1,200 กรัม (0.66-2.6 ปอนด์) มีหงอนบนหัวที่สามารถหุบและแผ่ได้ จะงอยปากสีดำใหญ่เหมือนคีม มีความคมและแรงกัดมหาศาล เท้าแต่ละข้างมีนิ้ว 4 นิ้ว ยาวและมีเล็บแหลม สามารถเกาะและปีนป่ายได้ดี

**การเลี้ยงนกกระตั้วในประเทศไทย**
นกกระตั้วอัมเบรลล่า หนึ่งในชนิดที่นิยมเลี้ยง
นกกระตั้วที่นิยมเลี้ยงในประเทศไทยคือ นกกระตั้วมอลลัคคัน (Cacatua moluccensis), นกกระตั้วอัมเบรลล่า (C pastinator) และ นกกระตั้วซัลเฟอร์เครสต์ (C. galerita) โดยมีราคาสูงหลักหมื่นบาท นกกระตั้วที่มนุษย์เลี้ยงโดยป้อนอาหารให้กับมือจะมีความเชื่องมากกว่านกที่ปล่อยให้แม่นกป้อนอาหารเองมาก และจะขายได้ราคาสูงกว่าด้วย นกกระตั้วเป็นนกที่มีนิสัยชอบร้องเสียงดัง ผู้อยู่อพาร์ทเมนท์ไม่ควรเลี้ยงอย่างเด็ดขาด นกกระตั้วมีนิสัยติดและหวงเจ้าของ จำเป็นต้องดูแลเอาใจใส่และมีเวลาให้กับนกกระตั้วมาก ๆ หากปล่อยนกไว้ไม่มีใครสนใจจะทำให้นกกระตั้วหงุดหงิดและทำลายข้าวของ, ทำร้ายตัวเอง (กัดขาตัวเอง), ทำร้ายผู้คนที่เข้ามาใกล้ นกกระตั้วที่ผูกพันกับเจ้าของมากเกินไปอาจจะทำให้ไม่ยอมมีคู่และไม่ยอมผสมพันธุ์ได้

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  ข้อมูลสำหรับผู้ต้องการเลี้ยงกระตั้ว - Kapook.com โดยคณะสัตวแพทย์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
หมวดหมู่:นกแบ่งตามวงศ์
หมวดหมู่:นกแก้ว
หมวดหมู่:สัตว์ที่พบในประเทศออสเตรเลีย
หมวดหมู่:วงศ์นกกระตั้ว