อำเภอเมืองนครสวรรค์

เมืองนครสวรรค์ เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดนครสวรรค์

**ที่ตั้งและอาณาเขต**
อำเภอเมืองนครสวรรค์ตั้งอยู่ทางตอนกลางของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังต่อไปนี้- ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอบรรพตพิสัย อำเภอเก้าเลี้ยว และอำเภอชุมแสง- ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอชุมแสงและอำเภอท่าตะโก- ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอพยุหะคีรีและอำเภอโกรกพระ- ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอลาดยาว

**ประวัติศาสตร์**
อำเภอเมืองนครสวรรค์ตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2442 โดยหลวงสรรพากรซึ่งเป็นนายอำเภอคนแรก ได้สร้างขึ้นที่ว่าการอำเภอที่ตำบลบ้านแก่ง จึงเรียกชื่ออำเภอว่า อำเภอบ้านแก่ง  ต่อมาในปี พ.ศ. 2460 ได้ย้ายที่ว่าการอำเภอมาที่ตำบลปากน้ำโพ จึงเปลี่ยนชื่อใหม่ว่า อำเภอปากน้ำโพ เมื่อ พ.ศ. 2481 จึงได้เปลี่ยนชื่ออำเภอตามที่ตั้งศาลากลาง จึงเรียกว่า อำเภอเมืองนครสวรรค์- วันที่ 21 พฤศจิกายน 2458 จัดตั้งสุขาภิบาลเมืองนครสวรรค์ ในท้องที่ตำบลปากน้ำโพตะวันตก และตำบลแควใหญ่- วันที่ 29 เมษายน 2460 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอเมือง จังหวัดนครสวรรค์ มณฑลนครสวรรค์ เป็น อำเภอปากน้ำโพ- วันที่ 10 ธันวาคม 2478 ยกฐานะสุขาภิบาลเมืองนครสวรรค์ ขึ้นเป็น เทศบาลเมืองนครสวรรค์- วันที่ 9 มกราคม 2481 เปลี่ยนแปลงเขตอำเภอชุมแสง กับอำเภอปากน้ำโพ โดยโอนพื้นที่ตำบลบางพระหลวง (ยกเว้นพื้นที่หมู่ 2 ให้ไปขึ้นกับตำบลทับกฤช) และตำบลเกรียงไกร อำเภอชุมแสง มาขึ้นกับอำเภอปากน้ำโพ- วันที่ 19 กันยายน 2481 โอนพื้นที่หมู่ 1,2 (ในขณะนั้น) ของตำบลท่าทอง ไปขึ้นกับตำบลนครสวรรค์ตก โอนพื้นที่หมู่ 3,4 (ในขณะนั้น) ของตำบลท่าทอง ไปขึ้นกับตำบลตะเคียนเลื่อน และยุบตำบลท่าทอง กับเปลี่ยนแปลงเขตอำเภอปากน้ำโพ กับอำเภอบรรพตพิไสย โดยโอนพื้นที่หมู่ที่ 16 (ในขณะนั้น) ของตำบลหนองกระโดน อำเภอปากน้ำโพ ไปขึ้นกับตำบลหูกวาง อำเภอบรรพตพิไสย- วันที่ 14 พฤศจิกายน 2481 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอปากน้ำโพ จังหวัดนครสวรรค์ เป็น อำเภอเมืองนครสวรรค์- วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลกลางแดด แยกออกจากตำบลนครสวรรค์ออก ตั้งตำบลบางพระหลวง แยกออกจากตำบลเกรียงไกร ตั้งตำบลพระนอน แยกออกจากตำบลหนองปลิง ตั้งตำบลบ้านมะเกลือ แยกออกจากตำบลบ้านแก่ง และตำบลบางม่วง- วันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2494 เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอเมืองนครสวรรค์ เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลเมืองนครสวรรค์ ให้กว้างออกตามความเจริญของท้องถิ่น และความจำเป็นแห่งการบริหารงานของเทศบาล (1,2,3,4,5,6) 
** (1) ยุบตำบลบางปลอง ท้องที่อำเภอเมืองนครสวรรค์
** (2) โอนพื้นที่หมู่ 1,2,8 ทั้งหมู่ กับหมู่ที่ 3,7 บางส่วน ตำบลบางปลอง ซึ่งถูกตัดเข้าอยู่ในเขตเทศบาล ไปขึ้นกับตำบลปากน้ำโพ
** (3) โอนพื้นที่หมู่ 3 ที่เหลือบางส่วน และหมู่ที่ 4 ทั้งหมู่ ตำบลบางปลอง ไปขึ้นกับตำบลนครสวรรค์ตก ตั้งเป็นหมู่ที่ 9,10 ตามลำดับ
** (4) โอนหมู่ที่ 5,6 ตำบลบางปลอง และพื้นที่หมู่ 7 ที่เหลือบางส่วน ไปขึ้นกับตำบลนครสวรรค์ออก ตั้งเป็นหมู่ที่ 4,5,6 ตามลำดับ
** (5) โอนพื้นที่หมู่ 16,17 ของตำบลวัดไทรย์ ซึ่งถูกตัดเข้าอยู่ในเขตเทศบาล ไปขึ้นกับตำบลปากน้ำโพ
** (6) โอนพื้นที่หมู่ 6,9 บางส่วน และหมู่ที่ 10 ของตำบลแควใหญ่ ซึ่งถูกตัดเข้าอยู่ในเขตเทศบาล ไปขึ้นกับตำบลปากน้ำโพ และยุบหมู่ที่ 6,9 ที่เหลือบางส่วน รวมกับหมู่ 4 ตำบลแควใหญ่- วันที่ 28 พฤศจิกายน 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลหนองเบน ในท้องที่บางส่วนของตำบลหนองกรด และบางส่วนของตำบลหนองกระโดน- วันที่ 21 เมษายน 2522 เปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลเมืองนครสวรรค์ ครั้งที่ 2- วันที่ 2 พฤศจิกายน 2525 ตั้งตำบลบึงเสนาท แยกออกจากตำบลแควใหญ่- วันที่ 24 กันยายน 2538 ยกฐานะเทศบาลเมืองนครสวรรค์ ขึ้นเป็น เทศบาลนครนครสวรรค์- วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลหนองเบน เป็น เทศบาลตำบลหนองเบน- วันที่ 16 มิถุนายน 2559 แยกหมู่บ้านสันพิง หมู่ที่ 2 ตำบลบึงเสนาท จัดตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ที่ 6 บ้านคลองกร่าง ตำบลบึงเสนาท

**การแบ่งเขตการปกครอง**

**การปกครองส่วนภูมิภาค**
อำเภอเมืองนครสวรรค์แบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 17 ตำบล 177 หมู่บ้าน ได้แก่

**การปกครองส่วนท้องถิ่น**
ท้องที่อำเภอเมืองนครสวรรค์ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 18 แห่ง ได้แก่- เทศบาลนครนครสวรรค์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลปากน้ำโพทั้งตำบล บางส่วนของตำบลแควใหญ่ ตำบลนครสวรรค์ตก ตำบลนครสวรรค์ออก และตำบลวัดไทรย์- เทศบาลตำบลหนองเบน ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลหนองกรดและตำบลหนองกระโดน- องค์การบริหารส่วนตำบลกลางแดด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกลางแดดทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลเกรียงไกร ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเกรียงไกรทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลแควใหญ่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแควใหญ่ (นอกเขตเทศบาลนครนครสวรรค์)- องค์การบริหารส่วนตำบลตะเคียนเลื่อน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตะเคียนเลื่อนทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลนครสวรรค์ตก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนครสวรรค์ตก (นอกเขตเทศบาลนครนครสวรรค์)- องค์การบริหารส่วนตำบลนครสวรรค์ออก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนครสวรรค์ออก (นอกเขตเทศบาลนครนครสวรรค์)- องค์การบริหารส่วนตำบลบางพระหลวง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางพระหลวงทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลบางม่วง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางม่วงทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านมะเกลือ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านมะเกลือทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านแก่ง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านแก่งทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลพระนอน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพระนอนทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลวัดไทรย์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวัดไทรย์ (นอกเขตเทศบาลนครนครสวรรค์) - องค์การบริหารส่วนตำบลหนองกรด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองกรด (นอกเขตเทศบาลตำบลหนองเบน)- องค์การบริหารส่วนตำบลหนองกระโดน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองกระโดน (นอกเขตเทศบาลตำบลหนองเบน)- องค์การบริหารส่วนตำบลหนองปลิง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองปลิงทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลบึงเสนาท ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบึงเสนาททั้งตำบล

**อ้างอิง**
หมวดหมู่:อำเภอในจังหวัดนครสวรรค์