เลโอนาร์โด ดา วินชี

เลโอนาร์โด ดี แซร์ ปีเอโร ดา วินชี (Leonardo di ser Piero da Vinci; 15 เมษายน ค.ศ. 1452 –  2 พฤษภาคม ค.ศ. 1519) เป็นผู้รอบรู้ชาวอิตาลีแห่งยุคฟื้นฟูศิลปวิทยาชั้นสูงที่มีบทบาทเป็นทั้งจิตรกร, นักวาด, วิศวกร, นักวิทยาศาสตร์, นักทฤษฎี, ประติมากร และสถาปนิก2003 ในขณะที่ชื่อเสียงของเขาโดยทั่วไปขึ้นกับความสำเร็จในฐานะจิตรกร เขาเป็นที่รู้จักจากสมุดบันทึกของเขา ซึ่งเขาได้วาดภาพและจดบันทึกในหัวข้อต่างๆ มากมาย รวมถึงกายวิภาคศาสตร์ ดาราศาสตร์ พฤกษศาสตร์ การทำแผนที่ ภาพวาด และซากดึกดำบรรพ์ ความอัจฉริยะเลโอนาร์โดแสดงให้เห็นถึงอุดมคติของมนุษยนิยมสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา2020
เขาเป็นลูกนอกสมรสของทนายความที่ประสบความสำเร็จและแต่งงานกับผู้หญิงชั้นต่ำใน วินชี เขาได้รับการศึกษาในฟลอเรนซ์โดยจิตรกรและประติมากรชาวอิตาลีชื่อ อันเดรอา เดล แวร์รอกกีโอ เขาเริ่มอาชีพของเขาในเมือง แต่จากนั้นก็ใช้เวลามากในการรับใช้ ลูโดวีโก สฟอร์ซา ในมิลาน ต่อมาเขาทำงานในฟลอเรนซ์และกลับไปทมิลานอีกครั้ง เช่นเดียวกับช่วงสั้น ๆ ในกรุงโรม ในขณะเดียวกันก็ดึงดูดผู้ลอกเลียนแบบและนักเรียนจำนวนมาก ตามคำเชิญของฟรานซิสที่ 1 เขาจึงได้ใช้เวลาสามปีสุดท้ายในฝรั่งเศสก่อนที่เขาจะเสียชีวิตในปี ค.ศ. 1519 นับตั้งแต่เขาเสียชีวิต ไม่เคยมีครั้งไหนที่ความสำเร็จ ความสนใจที่หลากหลาย ชีวิตส่วนตัว และความคิดเชิงประจักษ์ของเขาล้มเหลวในการปลุกเร้าความสนใจและความชื่นชม2003 ทำให้ชื่อของเขาเป็นที่นิยมในการตั้งชื่อในยุคนั้นและกลายเป็นหัวข้อทางวัฒนธรรม
เลโอนาร์โดเป็นหนึ่งในจิตรกรที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ศิลปะและมักได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้ก่อตั้ง ยุครุ่งเรื่องของสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา2003 แม้จะมีผลงานที่สูญหายไปมากมายและมีผลงานสำคัญไม่ถึง 25 ชิ้น รวมถึงผลงานที่ยังไม่เสร็จจำนวนมาก แต่เขาก็ได้สร้างภาพเขียนที่ทรงอิทธิพลที่สุดในศิลปะตะวันตก2003 ผลงานชิ้นที่มีชื่อเสียงของเขา ประกอบด้วย โมนาลิซา เป็นผลงานที่รู้จักกันดีที่สุดของเขาและมักถูกมองว่าเป็นภาพวาดที่โด่งดังที่สุดในโลก พระกระยาหารมื้อสุดท้ายเป็นภาพวาดทางศาสนาที่มีการทำซ้ำมากที่สุดตลอดกาล รวมถึงภาพวาด วิทรูเวียนแมน ของเขาถือเป็นสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรมด้วย ในปี 2560 ซัลวาตอร์มุนดี ซึ่งเป็นรูปที่อาจวาดโดยเลโอนาร์โดทั้งรูปหรือเพียงบางส่วน

**ประวัติ**

**ชีวิตตอนต้น (ค.ศ. 1452 - 1472)**

**ถือกำเนิดและภูมิหลัง**
alt=ภาพถ่ายอาคารหินหยาบพร้อมหน้าต่างบานเล็ก ซึ่งอาคารถูกล้อมรอบด้วยต้นมะกอก
เลโอนาร์โด ดิ แซร์ ปีเอโร ดา วินชีp=7 ที่แปลว่า เลโอนาร์โด บุตรชายของปีเอโร แห่ง วินชี เกิดเมื่อวันที่ 15 เมษายน ค.ศ. 1452 ในบริเวณเมือง วินชี บนเนินเขาทัซแคน ที่แคว้นคอสตานา ตอนล่างของแม่น้ำอาร์โน  ซึ่งอยู่ห่างจากฟลอเรนซ์ออกไป 20 ไมล์p=5 เขาเป็นลูกนอกสมรสของ เมสแซร์ ปีเอโร ฟรูโอซีโน ดี อันโตนีโอ ดา วินชี (ค.ศ. 1426–1504)pp=16, 24 ทนายความผู้ร่ำรวยp=5ในฟลอเรนซ์ กับสาวชาวนาชื่อ กาเตรีนา ( ค.ศ. 1434 – 1494)p=13
โดยมีการระบุชื่อว่าในตอนแรกว่า กาเตรีนา บูตี เดล วักกา และล่าสุดระบุชื่อว่า กาเตรีนา ดี เมโอ ลิปปี  โดยมาร์ติน เคมป์ นักประวัติศาสตร์ ยังคงไม่แน่ใจว่าเลโอนาร์โดเกิดที่ใด บันทึกดั้งเดิมจากคำบอกเล่าของคนในท้องถิ่น โดยนักประวัติศาสตร์เอ็มมานูเอล เรเป็ตตีp=24 กล่าวว่าเขาเกิดที่ แอนชิอาโน หมู่บ้านเล็ก ๆ ในชนบทที่จะให้ความเป็นส่วนตัวเพียงพอสำหรับการกำเนิดนอกกฎหมาย แต่ก็ยังเป็นไปได้ที่เขาเกิดในบ้านในเมืองฟลอเรนซ์p= 18 พ่อแม่ของเลโอนาร์โดแต่งงานแล้วแยกกันหลังจากปีที่เขาเกิด กาเตรีนา ซึ่งมักถูกระบุว่าเป็น กาเตรีนา บูตี เดล วักกา ผู้ที่ต่อมาแต่งงานกับช่างฝีมือท้องถิ่น อันโตนิโอ ดิ ปิเอโร บูติ เดล วัคกาp=13 มีการเสนอทฤษฎีอื่น ๆ โดยเฉพาะทฤษฎีของนักประวัติศาสตร์ทางศิลปะ มาร์ติน เคมพ์ โดยเขาสันนิษฐานว่าแม่ของเลโอนาร์โดคือ กาเตรีนา ดี เมโอ ลิปปี เป็นเด็กกำพร้าที่แต่งงานและได้รับความช่วยเหลือจาก เมสแซร์ ปีเอโรและครอบครัวp=6 เมสแซร์ ปีเอโร ได้แต่งงานกับ อัลบิเอรา อามาโดริ และหลังจากที่เธอเสียชีวิตในปี ค.ศ. 1462 เขาก็ได้แต่งงานอีกสามครั้งp=24 ทำให้เลโอนาร์โดมีพี่น้องต่างมารดา 12 คนซึ่งอายุน้อยกว่าเขามาก (คนสุดท้ายเกิดเมื่อเลโอนาร์โดอายุ 40 ปี) และเขาแทบไม่ได้ติดต่อกับบรรดาพี่น้องต่างมารดาของเขา
ไม่ค่อยมีใครรู้เกี่ยวกับวัยเด็กของเลโอนาร์โดและส่วนใหญ่มักเป็นเรื่องราวที่เป็นตำนาน ส่วนหนึ่งเป็นเพราะชีวประวัติของเขาในหนังสือชีวิตศิลปิน (1550) จากจอร์โจ วาซาริ นักประวัติศาสตร์ด้านศิลปะในศตวรรษที่ 16pp=1, 5 ตามบันทึกภาษีระบุว่าเขาอาศัยอยู่ที่บ้านของปู่ อันโตนิโอ ดาวินชี ตั้งแต่ใน ค.ศ. 1457 เท่าที่มีข้อมูลแน่ชัดp=5 แต่มีความเป็นไปได้ว่าเขาใช้เวลาหลายปีก่อนหน้านั้นในการดูแลแม่ของเขาในวินชีp=175 และมีการสันนิษฐานว่าเขาสนิทสนมกับอาของเขา ฟรันเชสโก ดา วินชี2003 โดยพ่อของเขาน่าจะอยู่ที่ฟลอเรนซ์เกือบตลอดเวลาp=5 พ่อของเขาซึ่งมีครอบครัวเป็นทนายมาหลายช่วงอายุคน ได้ตั้งถื่นฐานอย่างเป็นทางการในฟลอเรนซ์ตั้งแต่ ค.ศ. 1469 เท่าที่มีข้อมูล และประสบความสำเร็จในอาชีพการงานp=5 เลโอนาร์โดได้รับการศึกษาขั้นพื้นฐานเท่านั้นในการเขียน (ภาษาพื้นถิ่น) การอ่าน และคณิตศาสตร์ อาจเป็นเพราะความสามารถทางศิลปะของเขาได้รับการยอมรับตั้งแต่เนิ่นๆ ดังนั้นครอบครัวของเขาจึงตัดสินใจที่จะให้ความสนใจกับทางด้านนั้นมากกว่าp=5
ต่อมา เลโอนาร์โดได้บันทึกความทรงจำแรกสุดของเขา ซึ่งปัจจุบันอยู่ใน โคเด็กซ์ แอตลานติคัส ว่าขณะที่เขียนเกี่ยวกับการบินของนกp= 30,  506 เขาจำได้ว่าตอนยังเป็นทารกเมื่อมีว่าวมาที่เปลของเขาและอ้าปากของเขาด้วยหางของมัน ในปัจจุบันนักวิจารณ์ยังคงถกเถียงกันว่าเรื่องนี้เป็นความทรงจำจริงหรือเป็นเพียงจินตนาการps=. See p.  506 for the original Italian.
ในสมัยนั้นยังไม่มีมาตรฐานการเรียกชื่อและนามสกุลที่เป็นที่ยอมรับกันอย่างแพร่หลายในทวีปยุโรป แต่เลโอนาร์โดเองมักลงลายเซ็นในงานของเขาอย่างง่าย ๆ ว่า เลโอนาร์โด หรือไม่ก็ ข้าเอง เลโอนาร์โด เอกสารสำคัญส่วนใหญ่ระบุว่าผลงานของเขาเป็นของ เลโอนาร์โด โดยไม่มี ดา วินชี พ่วงท้าย ทำให้เข้าใจได้ว่าเขาไม่ได้ใช้นามสกุลของบิดาเนื่องจากเป็นบุตรนอกสมรสนั่นเอง

**โรงปฏิบัติงานของแวร์รอกกีโอ**
ไฟล์:Andrea del Verrocchio, Leonardo da Vinci - Baptism of Christ - Uffizi.jpg|thumb|พระเยซูรับศีลจุ่ม โดย แวร์รอกกีโอและเลโอนาร์โด ณ หอศิลป์อุฟฟีซี
ในช่วงกลางทศวรรษ 1460 ครอบครัวของเลโอนาร์โดย้ายไปอยู่ที่ฟลอเรนซ์ ซึ่งในขณะนั้นเป็นศูนย์กลางของความคิดและวัฒนธรรมเกี่ยวกับมนุษยนิยมของชาวคริสต์p=13 ขณะที่เขาอายุประมาณ 14 ปีp=11 เขากลายเป็น การ์โซน (เด็กในสตูดิโอ) ในโรงปฏิบัติงานของแวร์รอกกีโอของอันเดรอา เดล แวร์รอกกีโอ จิตรกรและประติมากรชาวฟลอเรนซ์ชั้นนำในยุคนั้นp=13 ซึ่งในเวลานั้นเป็นช่วงที่โดนาเตลโล อาจารย์ของแวร์รอกกีโอ เสียชีวิต เลโอนาร์โด กลายเป็นเด็กฝึกงานเมื่ออายุ 17 ปีและได้ฝึกเป็นเวลา 7 ปี จิตรกรชื่อดังคนอื่น ๆ ที่ฝึกงานในโรงปฏิบัติงานนี้หรือมีความเกี่ยวข้องกับโรงปฏิบัติงานนี้ เช่น กีร์ลันดาโย, เปรูจีโน, บอตตีเชลลี และโลเรนโซ ดิ เครดิ1967 เลโอนาร์โดได้รับการฝึกอบรมทั้งภาคทฤษฎีและทักษะทางเทคนิคที่หลากหลายp=27 ทั้งเคมี กลศาสตร์ โลหะวิทยา งานโลหะ การหล่อปูน งานเครื่องหนัง การร่างแบบ และงานไม้ ตลอดจนทักษะทางศิลปะในการวาดภาพ การลงสี การปั้น และการสร้างแบบจำลอง1972
เลโอนาร์โด เคยได้พบกับกีร์ลันดาโย, เปรูจีโน, บอตตีเชลลี ซึ่งทั้งหมดมีอายุมากกว่าเขาเล็กน้อยpp=9–20 ที่โรงปฏิบัติงานของแวร์รอกกีโอหรือที่สถาบันเพลโตของตระกูลเมดีซี1967 ในเมืองฟลอเรนซ์ ณ ขณะนั้น ประดับไปด้วยผลงานของศิลปินต่างๆ เช่น มาซัชโช ซึ่งมีภาพเฟรสโกซึ่งเต็มไปด้วยความสมจริงและอารมณ์ กีแบร์ตี เจ้าของผลงานประตูแห่งสวรรค์ที่เปล่งประกายด้วยทองคำเปลว แสดงการผสมผสานองค์ประกอบรูปร่างที่ซับซ้อนเข้ากับภูมิหลังทางสถาปัตยกรรมที่มีรายละเอียด และมีผู้ที่ได้ทำการศึกษามุมมองโดยละเอียดคือ ปีเอโร เดลลา ฟรันเชสกา จิตรกรคนแรกที่ทำการศึกษาทางวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับแสง การศึกษานี้และบทความ De pictura ของ เลออน บัตติสตา อัลแบร์ตี จะมีผลกระทบอย่างลึกซึ้งต่อศิลปินรุ่นต่อๆมา และโดยเฉพาะอย่างยิ่งต่อข้อมูลและงานศิลปะของ เลโอนาร์โดpp=127–133
ภาพวาดส่วนใหญ่ในโรงปฏิบัติงานของแวร์รอกกีโอ สร้างโดยผู้ช่วยของเขา ตามที่วาซารีกล่าวไว้ว่า เลโอนาร์โดร่วมมือกับแวร์รอกกีโอในงาน พระคริสต์ทรงรับพิธีล้าง  โดยเลโอนาร์โดได้วาดภาพเทวดาหนุ่มที่ถือเสื้อคลุมของพระเยซู ซึ่งมีความสวยงามที่เหนือกว่าอาจารย์ของเขามาก จนแวร์รอกกีโอไม่วาดภาพใด ๆอีกเลย แม้ว่าเรื่องนี้จะเชื่อกันว่าเป็นเรื่องราวที่ไม่มีหลักฐานp=83 และมีการสันนิษฐานว่าเลโอนาร์โดอาจเป็นแบบให้กับผลงานสองชิ้นของแวร์รอกกีโอ ได้แก่ รูปปั้นทองสัมฤทธิ์ของดาวิดในบาร์เจลโล และอัครทูตสวรรค์ราฟาเอลในภาพโทเบียสกับทูตสวรรค์p=83
วาซารีเล่าเรื่องของเลโอนาร์โดในวัยหนุ่มว่า ชาวนาในท้องถิ่นได้ทำโล่ทรงกลมรูปตนเองและขอให้เซอร์ ปิเอโรลงสีให้เขา เลโอนาร์โดที่ได้รับแรงบันดาลใจจากเรื่องราวของเมดูซาได้วาดภาพวาดสัตว์ประหลาดพ่นไฟที่น่ากลัวมากจนพ่อของเขาซื้อโล่อีกกันหนึ่งเพื่อมอบให้ชาวนาและขายเลโอนาร์โดให้กับพ่อค้าศิลปะชาวฟลอเรนซ์ในราคา 100 ducats ซึ่งสุดท้ายผู้ซื้อคือดยุคแห่งมิลาน

**ฟลอเรนซ์ ครั้งที่ 1 (ค.ศ. 1472 - 1482)**
ไฟล์:Leonardo da Vinci - Adorazione dei Magi - Google Art Project.jpg|thumb|การนมัสการของโหราจารย์ 1478–1482 จัดแสดงที่หอศิลป์อุฟฟีซี ฟลอเรนซ์
เมื่อถึงปี ค.ศ. 1472 เมื่ออายุได้ 20 ปี เลโอนาร์โดได้เป็นอาจารย์ในสมาคมช่างนักบุญลูกา ซึ่งเป็นสมาคมศิลปินและแพทย์ แต่แม้พ่อของเขาตั้งโรงปฏิบัติงานให้กับเขา ความผูกพันของเขากับแวร์รอกกีโอทำให้เขายังคงทำงานร่วมกันและอยู่กับเขาต่อไป1967 ผลงานที่เก่าแก่ที่สุดเท่าที่มีหลักฐานของเลโอนาร์โดคือภาพวาดด้วยปากกาและหมึกของหุบเขาอาร์โนใน ค.ศ. 14731998เขาเขียนที่ด้านหลังภาพว่า: "ข้ามีความสุขที่ได้อยู่กับอันโตนี" น่าจะสื่อถึงพ่อของอันโตนี ตามที่วาซารีกล่าวไว้ว่า ขณะที่เลโอนาร์โดยังหนุ่มเขาเป็นคนแรกที่แนะนำให้ทำให้แม่น้ำอาร์โนเป็นช่องทางเดินเรือระหว่างฟลอเรนซ์และปิซาp=15
ในเดือนมกราคม ค.ศ. 1478 เลโอนาร์โดได้รับมอบหมายให้ลงสีแท่นบูชาสำหรับโบสถ์เซนต์เบอร์นาร์ดใน ปาลาซโซ เวคคิโอ ซึ่งบ่งบอกถึงความเป็นอิสระของเขาจากสตูดิโอของ แวร์รอกกีโอ นักเขียนชีวประวัตินิรนามยุคแรกที่รู้จักกันในชื่อ แอโนมิโม แกดดิอาโน อ้างว่าในปี 1480 เลโอนาร์โดได้ไปอาศัยอยู่กับ ตระกูลเมดิซี และมักจะทำงานในสวนของ ปิแอซซ่า ซาน มาร์โค ในเมืองฟลอเรนซ์ ซึ่งเป็นที่ตั้งของสถาบัน นีโอเพลโตนิค ของศิลปิน กวี และนักปรัชญาที่ก่อตั้งโดยตระกูลเมดิซีp=83 และในเดือนมีนาคม ค.ศ. 1481 เขาได้รับมอบหมายจากนักบวชแห่งซานโดนาโตในสโคเปโตเพื่อวาดภาพการนมัสการของโหราจารย์pp=77–78 งานเหล่านี้เป็นงานที่เลโอนาร์โดทำไม่เสร็จแลพถูกทิ้งไปเมื่อเลโอนาร์โดต้องรับงานของ ดยุคแห่งมิลาน ลูโดวีโก สฟอร์ซา เลโอนาร์โดได้เขียนจดหมายถึง สฟอร์ซา ซึ่งอธิบายถึงสิ่งต่าง ๆ ที่เขาสามารถทำได้ในด้านวิศวกรรมและการออกแบบอาวุธ และกล่าวว่าเขาสามารถวาดภาพได้1998 และเขาได้นำเครื่องสายเงินในรูปหัวม้า ไม่ว่าจะเป็นลูตหรือไลร์ติดตัวมาด้วยpp=53–54
เลโอนาร์โดได้ไปยังบ้านของเมดิซีพร้อมกับอัลแบร์ตีและได้รู้จักนักปรัชญาด้านมนุษยนิยมที่มีอายุมากกว่าเขาเช่น มาร์ซีลีโอ ฟีชีโน ผู้แสดงลัทธินีโอพลาโทผ่านพวกเขา คริสโตฟอโร ลันดีโน ผู้เขียนความเห็นเกี่ยวกับงานเขียนคลาสสิก และ จอห์น อาร์ไกโรปูรอส ครูสอนภาษากรีกและผู้ที่แปลงานของอริสโตเติล และผู้ที่มีความเกี่ยวข้องกับ สถาบันเพลโตของตระกูลเมดีซี ก็คือปิโก เดลลา มิแรนโดลา กวีและปราชญ์หนุ่มผู้มีความเฉลียวฉลาดpp=9–201974 และใน ค.ศ. 1482 โลเรนโซ เด เมดีซีได้ส่งเลโอนาร์โดไปเป็นเอกอัครราชทูต เพื่อสัมพันธไมตรีกับลูโดวีโก สฟอร์ซา ผู้ปกครองเมืองมิลานในช่วงระหว่าง ค.ศ. 1479 ถึง 1499pp=9–20
ไฟล์:Leonardo da Vinci Madonna of the Carnation.jpg|แม่พระแห่งดอกคาร์เนชัน,  ค.ศ. 1472–1478 ณ อัลเทอพีนาโคเทค มิวนิก
ไฟล์:Paisagem do Arno - Leonardo da Vinci.jpg|ทิวทัศน์ของหุบเขาอาร์โน (ค.ศ. 1473)
ไฟล์:Leonardo da Vinci - Ginevra de' Benci - Google Art Project.jpg|จีเนฟรา เดอ เบ็นชี,  ค.ศ. 1474–1480 ณ หอศิลป์แห่งชาติ วอชิงตัน ดี.ซี.
ไฟล์:Madonna benois 01.jpg|พระแม่มารีเบนัวส์,  ค.ศ. 1478–1481 ณ พิพิธภัณฑ์แอร์มิทาช เซนต์ปีเตอส์เบิร์ก
ไฟล์:Leonardo da Vinci - Hanging of Bernardo Baroncelli 1479.jpg|ภาพร่างการแขวนคอของเบอร์นานโด บานดีนี บารอนเชลลี, ค.ศ. 1479

**มิลาน ครั้งที่ 1 (ค.ศ. 1482 - 1499)**
ไฟล์:Leonardo Da Vinci - Vergine delle Rocce (Louvre).jpg|thumb|upright|พระแม่มารีแห่งภูผา ( ค.ศ. 1483–1493) ณ พิพิธภัณฑ์ลูฟวร์
เลโอนาร์โดทำงานในมิลานตั้งแต่ปี ค.ศ. 1482 ถึง ค.ศ. 1499 เขาได้รับมอบหมายให้วาดภาพ พระแม่มารีแห่งภูผา สำหรับภราดรภาพแห่งแม่พระปฏิสนธินิรมล และ อาหารค่ำมื้อสุดท้าย สำหรับซานตามารีอาเดลเลกราซีเอ2011 ในฤดูใบไม้ผลิ ค.ศ. 1485 เลโอนาร์โดได้เดินทางไปฮังการีในนามของตระกูลสฟอร์ซาเพื่อพบกับพระเจ้าแมทเธียส คอร์วินัส และได้รับมอบหมายจากเขาให้วาดภาพแม่พระและพระกุมาร เลโอนาร์โดเคยทำงานในโครงการอื่น ๆ มากมายสำหรับตระกูลสฟอร์ซา ทั้งการเตรียมขบวนแห่และการประกวดในโอกาสพิเศษ ทั้งภาพวาดและแบบจำลองไม้สำหรับการแข่งขันออกแบบหอหลังคาโดมของอาสนวิหารมิลาน (ซึ่งเขาได้ถอนตัวในภายหลัง)p=79 และแบบจำลองสำหรับอนุสาวรีย์ขี่ม้าขนาดใหญ่สำหรับ ฟรานเชสโก สฟอร์ซา บรรพบุรุษของลูโดวิโก รูปปั้นนี้มีขนาดใหญ่ใกล้เคียงกับรูปปั้นขี่ม้าขนาดใหญ่เพียงสองแห่งของยุคฟื้นฟูศิลปวิทยา ได้แก่ อนุสาวรีย์กัตตาเมลาตา ของ โดนาเตลโล ในปาดัวและ อนุสาวรีย์บาร์โตโลมีโอ คอลลีโอนี ของ แวร์รอกกีโอ ในเมืองเวนิส ที่รู้จักกันในนาม กราน คาวาลโล1998 เลโอนาร์โดสร้างแบบจำลองสำหรับม้าและวางแผนอย่างละเอียดสำหรับการหล่อโลหะ แต่ในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1494 ลูโดวิโกได้มอบเหรียญทองแดงให้กับพี่เขยเพื่อใช้เป็นปืนใหญ่เพื่อปกป้องเมืองจากพระเจ้าชาร์ลที่ 8 แห่งฝรั่งเศส1998
ไฟล์:Leonardo da vinci, Head of a girl 01.jpg|ศีรษะของผู้หญิง,  ค.ศ. 1483–1485, ห้องสมุดหลวงแห่งตูริน
ไฟล์:Leonardo da Vinci - Portrait of a Musician - Pinacoteca Ambrosiana.jpg|ภาพเหมือนนักดนตรี,  ค.ศ. 1483–1487, ห้องสมุดแอมโบรเชียน มิลาน
ไฟล์:Da Vinci Vitruve Luc Viatour (cropped).jpg|วิทรูเวียนแมน (1485) อักกาเดเมีย เวนิส
ไฟล์:Study of horse.jpg|ม้าของเลโอนาร์โดวาดในซิลเวอร์พอยต์, 1488
ไฟล์:Leonardo da Vinci (attrib)- la Belle Ferroniere.jpg|หญิงงามแห่งแฟรโรนิแยร์, 1490–1498
ไฟล์:Sala-Asse-18-02-2014-32.jpg|รายละเอียดของภาพวาด trompe-l'œil (1498) ที่ฟื้นฟูใน ค.ศ. 1902

**ฟลอเรนซ์ ครั้งที่ 2 (ค.ศ. 1500 - 1508)**
ไฟล์:Leonardo da Vinci - Virgin and Child with Ss Anne and John the Baptist.jpg|thumb|พระนางพรหมจารีและพระกุมารกับนักบุญอันนาและยอห์นผู้ให้บัพติศมา  ( ค.ศ. 1499–1508) ณ หอศิลป์แห่งชาติ ลอนดอน
เมื่อลูโดวีโก สฟอร์ซาถูกโค่นล้มโดยฝรั่งเศส ในปี ค.ศ. 1500 เลโอนาร์โดหนีจากมิลานไปเวนิส พร้อมด้วยซาไล ผู้ช่วยของเขา และเพื่อนของซาไล ลูกา ปาซิโอลิ นักคณิตศาสตร์p=85 ณ เมืองเวนิส เลโอนาร์โดได้ทำงานเป็นสถาปนิกและวิศวกรด้านการทหาร โดยเขาได้คิดค้นวิธีการป้องกันเมืองจากการโจมตีทางเรือ1967 เมื่อเขากลับมาที่ฟลอเรนซ์ในปี ค.ศ. 1500 เขาและครอบครัวได้รับการต้อนรับโดยพระภิกษุสงฆ์ที่อาราม ซานติสสิมา อันนุนซีอาตา และได้รับการจัดสรรพื้นที่สำหรับโรงปฏิบัติงานของเขา ตามบันทึกของวาซาริ เลโอนาร์โดได้วาดภาพพระนางพรหมจารีและพระกุมารกับนักบุญอันนาและยอห์นผู้ให้บัพติศมา ผลงานที่ได้รับความชื่นชมจน "ชายและหญิง ทั้งเด็กและผู้ใหญ่" แห่ชม "ราวกับว่าพวกเขากำลังไปงานรื่นเริง"
ใน ค.ศ. 1502 ณ เมืองเชเซนา เลโอนาร์โดได้เข้าทำงานเป็นสถาปนิกและวิศวกรด้านการทหาร และเดินทางไปทั่วอิตาลีพร้อมกับผู้อุปถัมภ์ของเขาให้กับ ซีซาร์ บอร์เจีย ลูกของพระสันตะปาปาอเล็กซานเดอร์ที่ 6p=85 เลโอนาร์โดได้สร้างแผนที่ฐานที่มั่นของซีซาร์ บอร์เจียซึ่งเป็นผังของเมืองอิโมลา เพื่อที่จะได้รับการอุปถัมภ์ของเขา เมื่อซีซาร์ได้เห็นผังเมืองนั้นแล้วก็ได้แต่งตั้งให้เลโอนาร์โดเป็นหัวหน้าวิศวกรและสถาปนิกทางทหารของเขา และในปีเดียวกัน เลโอนาร์โดได้จัดทำแผนที่หุบเขาเคียน่า แคว้นตอสคานา สำหรับผู้อุปถัมภ์ของเขา เพื่อให้มีภาพซ้อนทับที่ดีขึ้นของแผ่นดินและตำแหน่งทางยุทธศาสตร์ที่มากขึ้น โดยเขาได้จัดทำแผนที่นี้พร้อมกับโครงการก่อสร้างเขื่อนจากทะเลไปยังเมืองฟลอเรนซ์ เพื่อให้มีแหล่งน้ำในทุกฤดูกาล 
เลโอร์นาโดได้ออกจากการทำงานกับบอร์เจียและกลับไปยังเมืองฟลอเรนซ์ในช่วงต้น ค.ศ. 1503p=124 และได้กลับเขามาอยู่ในสมาคมช่างนักบุญลูกาในวันที่ 18 ตุลาคมปีเดียวกัน และในเดือนนั้นเขาก็ได้เริ่มสร้างผลงานภาพเหมือนของลีซา เดล โจกอนดา ผู้เป็นแบบให้กับภาพวาดโมนาลิซา ซึ่งเขาได้ทำภาพนี้ต่อไปจนถึงช่วงบั้นปลายชีวิตของเขา ในเดือนมกราคม ค.ศ. 1504 เขาเป็นส่วนหนึ่งของคณะกรรมการที่จัดตั้งขึ้นเพื่อแนะนำว่าควรวางรูปปั้นดาวิดของมีเกลันเจโลไว้ที่ใด จากนั้นเขาใช้เวลา 2 ปีในเมืองฟลอเรนซ์ในการออกแบบและวาดภาพจิตรกรรมฝาผนังยุทธการอันเกียริp=85 โดยมีมีเกลันเจโลได้ออกแบบผลงานที่คู่กัน คือ ยุทธการคาชินา
ในปี ค.ศ. 1506 เลโอนาร์โดถูกเรียกตัวไปยังมิลานโดย ชาร์ลส์ที่ 2 แห่งอ็องบวซ ผู้รักษาการเมืองชาวฝรั่งเศสp=145 โดยเลโอนาร์โดได้รับลูกศิษย์จากที่นั้นมาคนหนึ่ง คือเคาท์ฟรานเชสโก เมลซี ลูกชายของขุนนางลอมบาร์เดีย ซึ่งนับได้ว่าเป็นศิษย์คนโปรดของเขา1967 สภาฟลอเรนซ์หวังให้เลโอนาร์โดกลับไปวาดยุทธการอันเกียรี ให้เสร็จ แต่เขาได้รับการปล่อยตัวตามพระบรมราชโองการของพระเจ้าหลุยส์ที่ 12 ที่พิจารณาว่าจ้างศิลปินให้วาดภาพเหมือนบุคคลp=145
File:Leonardo da Vinci - Virgin and Child with St Anne C2RMF retouched.jpg|พระนางพรหมจารีและพระกุมารกับนักบุญอันนา, 1501–1519, พิพิธภัณฑ์ลูฟวร์ ปารีส
File:Leonardo da Vinci - Plan of Imola - Google Art Project.jpg|แผนที่อิโมลาของเลโอนาร์โด วาดให้แก่Cesare Borgia, 1502
File:Leonardo da Vinci - Study of Two Warriors' Heads for the Battle of Anghiari - Google Art Project.jpg|Study for The Battle of Anghiari (ปัจจุบันสูญหาย), 1503, Museum of Fine Arts, บูดาเปสต์
File:Leonardo da vinci - La scapigliata.jpg|La Scapigliata, 1506–1508 (ไม่เสร็จ), Galleria Nazionale di Parma, ปาร์มา
File:Study for the Kneeling Leda.jpg|Study for Leda and the Swan (ปัจจุบันสูญหาย), 1506–1508, Chatsworth House, ประเทศอังกฤษ

**มิลาน ครั้งที่ 2 (ค.ศ. 1508–1513)**
จากนั้นใน ค.ศ. 1508 เลโอนาร์โดเดินทางกลับมิลาน โดยอาศัยในบ้านของเขาที่ Porta Orientale เขต Santa Babilap=86
ใน ค.ศ. 1512 เลโอนาร์โดกำลังดำเนินการตามแผนการสร้างอนุเสาวรีย์คนขี่ม้าให้แก่ Gian Giacomo Trivulzio แต่ต้องหยุดชั่วคราวจากการรุกรานของกองทัพสมาพันธรัฐสวิส สเปน และเวนิส เพื่อขับไล่ฝรั่งเศสออกจากมิลาน เลโอนาร์โดยังคงอยู่ในนครนี้ โดยใช้เวลาหลายเดือนที่วิลลา Vaprio d'Adda ของตระกูลเมดิชีใน ค.ศ. 1513pp=149–150

**โรมและฝรั่งเศส (ค.ศ. 1513–1519)**

**เสียชีวิต**
เลโอนาร์โด ดา วินชีได้เสียชีวิตในวันที่ 2 พฤษภาคม ศ.ศ.1519 โดยมีอายุ 67 ปี ที่ Clos Lucé ประเทศฝรั่งเศส โดยคาดการณ์ว่าเลโอนาร์โด ดา วินชีได้เป็นโรคหลอดเลือดสมองเฉียบพลัน

**ชีวิตส่วนตัว**
ยอห์นผู้ให้บัพติศมา lk=no, พิพิธภัณฑ์ลูฟวร์ คาดว่าเลโอนาร์โดใช้ Salaì เป็นนายแบบ
แม้ว่าเลโอนาร์โดทิ้งสมุดบันทึกและเอกสารตัวเขียนไว้หลายพันหน้า เขาแทบไม่ได้กล่าวถึงชีวิตส่วนตัวของตนเองเลยp=20

**วิทยาศาสตร์และสิ่งประดิษฐ์**


**สิ่งสืบทอด**
รูปปั้นนอกหอศิลป์อุฟฟีซี สลักโดยLuigi Pampaloni (1791–1847)|alt=
แม้ว่าเขาไม่ได้รับการฝึกอบรมทางวิชาการอย่างเป็นทางการ นักประวัติศาสตร์และนักวิชาการหลายคนยกให้เลโอนาร์โดเป็นแบบอย่างที่สำคัญของ "อัจฉริยะสากล" หรือ "มนุษย์เรอแนซ็องส์" บุคคลที่มี "ความอยากรู้อยากเห็นที่ไม่สิ้นสุด" และ "จินตนาการที่สร้างสรรค์อย่างร้อนแรง" เขาได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางว่าเป็นหนึ่งในบุคคลที่มีพรสวรรค์หลากหลายที่สุดเท่าที่เคยมีมา นักวิชาการตีความมุมมองของเขาที่มีต่อโลกว่าเป็นไปตามตรรกะ แม้ว่าวิธีการเชิงประจักษ์ที่เขาใช้ในช่วงเวลาของเขาไม่เป็นไปตามแบบก็ตามp=8
ชื่อเสียงของเลโอนาร์โดในช่วงชีวิตของเขาทำให้พระมหากษัตริย์ฝรั่งเศสปฏิบัติต่อเขาเหมือนถ้วยรางวัล และอ้างว่าสนับสนุนเขาในวัยชรากับอุ้มเขาไว้ในอ้อมพระกรขณะที่เสียชีวิต ความสนใจในตัวเลโอนาร์โดและผลงานของเขาไม่เคยลดลง ฝูงชนยังคงต่อคิวเพื่อชมผลงานศิลปะที่โด่งดังที่สุดของเขา เสื้อยืดยังคงมีภาพวาดที่โด่งดังที่สุดของเขา และนักเขียนยังคงยกย่องเขาในฐานะอัจฉริยะ ในขณะเดียวกันก็คาดเดาเกี่ยวกับชีวิตส่วนตัวของเขา เช่นเดียวกับสิ่งที่คนฉลาดเชื่อจริง ๆ1998
ความสนใจในความเป็นอัจฉริยะของเลโอนาร์โดยังคงที่ ผู้เชี่ยวชาญศึกษาและแปลงานเขียน วิเคราะห์ภาพวาดของเขา โดยใช้เทคนิคทางวิทยาศาสตร์ โต้เถียงเกี่ยวกับที่มาที่ไป และค้นหาผลงานที่มีการบันทึกแต่ไม่มีการค้นพบ
โมนาลิซา ซึ่งถือเป็นงานศิลปะชิ้นเอกของเลโอนาร์โด มักถิอเป็นภาพครึ่งตัวที่โด่งดังที่สุดเท่าที่เคยสร้างมา2003 อาหารค่ำมื้อสุดท้ายเป็นจิตรกรรมทางศาสนาที่มีการทำซ้ำมากที่สุดตลอดกาล และภาพวาดเส้น มนุษย์วิตรูวิอุส ก็ถือเป็นสัญลักษณ์กระแสวัฒนธรรม

**ที่ตั้งสุสาน**

**ภาพวาด**
 การประกาศของเทพ - หอศิลป์อุฟฟิซิ, ฟลอเรนซ์, ประเทศอิตาลี (ค.ศ. 1473)- พระแม่มารีแห่งภูผา (Virgin of the Rocks) - พิพิธภัณฑ์ลูฟร์, ปารีส, ประเทศฝรั่งเศส (ค.ศ. 1483)- พระกระยาหารมื้อสุดท้าย (The Last Supper) - Convent of Santa Maria delle Grazie (Refectory), Milan (ค.ศ. 1495-1498)- โมนาลิซ่า หรือ Mona Lisa พิพิธภัณฑ์ลูฟร์, ปารีส, ประเทศฝรั่งเศส (ค.ศ. 1503-1507)- ชุดภาพเหมือนล้อเลียน (ค.ศ. 1490-1505)- ยุทธการอันเกียริ (The Battle of Anghiari)- พิพิธภัณฑ์ลูฟร์, ปารีส, ประเทศฝรั่งเศส วาดจากต้นฉบับของ รูเบ็นส์ และจิตรกรนิรนาม

**แกลเลอรี**

**ดูเพิ่ม**
 รายชื่อภาพเขียนโดยเลโอนาร์โด ดา วินชี- รหัสลับดาวินชี นวนิยายโดย แดน บราวน์

**หมายเหตุ**
ทั่วไป
วันผลิตผลงาน

**อ้างอิง**
ช่วงแรก
สมัยใหม่

**ผลงานที่อ้างอิง**

**ช่วงแรก**
 chapter=Leonardo da Vinci  in cite book |year=2019 |title=Lives of Leonardo da Vinci (Lives of the Artists) |publisher=J. Paul Getty Museum |location=Los Angeles |isbn=978-1-60606-621-8 |pages=103–114- chapter=The Life of Leonardo da Vinci  in cite book |year=2019 |title=Lives of Leonardo da Vinci (Lives of the Artists) |publisher=J. Paul Getty Museum |location=Los Angeles |isbn=978-1-60606-621-8 |pages=103–114- cite book|last=Vasari |first=Giorgio |author-link=Giorgio Vasari |year=1965 |orig-year=1568 |title=Lives of the Artists |chapter=The Life of Leonardo da Vinci |publisher=Penguin Classics |translator=George Bull |isbn=978-0-14-044164-2 - translator-first2=Julia Conway

**สมัยใหม่**
หนังสือ- cite book |last=Bambach |first=Carmen C. |author-link=Carmen C. Bambach |year=2019 |title=Leonardo da Vinci Rediscovered |volume=1, The Making of an Artist: 1452–1500 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=978-0-300-19195-0 - location=London - url-access=registration - cite book |last=Ottino della Chiesa |first=Angela |year=1985 |orig-year=1967 |title=The Complete Paintings of Leonardo da Vinci |series=Penguin Classics of World Art |publisher=Penguin Books |location=London |isbn=978-0-14-008649-2 |url=https://archive.org/details/completepainting0000leon- cite book |last=Clark |first=Kenneth |author-link=Kenneth Clark |year=1961 |title=Leonardo da Vinci |publisher=Penguin Books |location=City of Westminster |oclc=187223 - url-access=registration - isbn=978-0-500-23136-4- cite book |last=Kemp |first=Martin |year=2011 |orig-year=2004 |title=Leonardo |url=https://archive.org/details/leonardo0000kemp |edition=Revised |publisher=Oxford University Press |location=Oxford, England |isbn=978-0-19-280644-4 - cite book |last1=Kemp |first1=Martin |last2=Pallanti |first2=Giuseppe |year=2017 |title=Mona Lisa: The People and the Painting |url=https://archive.org/details/monalisapeoplepa0000kemp |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |isbn=978-0-19-874990-5 - cite book |last=Kemp |first=Martin |year=2019 |title=Leonardo da Vinci: The 100 Milestones |publisher=Sterling |location=New York |isbn=978-1-4549-3042-6 - isbn=978-88-370-6432-7- cite book |last=Marani |first=Pietro C. |year=2003 |orig-year=2000 |title=Leonardo da Vinci: The Complete Paintings |publisher=Harry N. Abrams |location=New York |isbn=978-0-8109-3581-5 - url-access=registration - cite book |last=Nicholl |first=Charles |author-link=Charles Nicholl (author) |year=2005 |title=Leonardo da Vinci: The Flights of the Mind |title-link=Leonardo da Vinci: The Flights of the Mind |publisher=Penguin Books |location=London |isbn=978-0-14-029681-5 - location=New York - isbn=978-1-84406-036-8 - isbn=978-0-224-60462-8- url-access=registration  volume 2: 0-486-22573-9. A reprint of  the original 1883 edition- isbn=978-0-85835-176-9 - url=https://archive.org/details/worldofleonardo100wall- cite book |last=Wasserman |first=Jack |year=1975 |title=Leonardo da Vinci |url=https://archive.org/details/leonardo0000leon |publisher=Harry N. Abrams |location=New York |isbn=978-0-8109-0262-6- isbn=978-0-7181-1204-2- cite book |last=Vezzosi |first=Alessandro |author-link=Alessandro Vezzosi |translator-last=Bonfante-Warren |translator-first=Alexandra |year=1997 |title=Leonardo da Vinci: Renaissance Man |title-link=Leonardo da Vinci: The Mind of the Renaissance |series='New Horizons' series |publisher=Thames & Hudson |location= London |edition=English translation |isbn=978-0-500-30081-7 - cite book |last=Zöllner |first=Frank |author-link=Frank Zöllner |year=2015 |title=Leonardo |edition=2nd |publisher=Taschen |location=Cologne |isbn=978-3-8365-0215-3 - cite book |last=Zöllner |first=Frank |year=2019 |orig-year=2003 |title=Leonardo da Vinci: The Complete Paintings and Drawings |edition=Anniversary |publisher=Taschen |location=Cologne |isbn=978-3-8365-7625-3 
วารสารและบทความสารานุกรม- jstor=43105426  - isbn=978-88-09-03891-2- location=Roma - cite encyclopedia |last=Heydenreich |first=Ludwig Heinrich |author-link=Ludwig Heinrich Heydenreich |date=28 April 2020 |title=Leonardo da Vinci | Biography, Art & Facts | Britannica |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |publisher=Encyclopædia Britannica, Inc. |location=Chicago |url=https://www.britannica.com/biography/Leonardo-da-Vinci - cite encyclopedia |last=Kemp |first=Martin |author-link=Martin Kemp (art historian) |year=2003 |title=Leonardo da Vinci |encyclopedia=Grove Art Online |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |doi=10.1093/gao/9781884446054.article.T050401 |isbn=978-1-884446-05-4 |url-access=subscription |url=https://www.oxfordartonline.com/groveart/view/10.1093/gao/9781884446054.001.0001/oao-9781884446054-e-7000050401  - issn=1075-2110

**อ่านเพิ่ม**
See 2003 and pp=442–579 for extensive bibliographies- cite book |editor-last1=Vanna  
publisher=Giunti Editore |location=Florence |isbn=978-88-09-04519-4 - cite book |last=Vecce |first=Carlo |author-link=Carlo Vecce |others=Foreword by Carlo Pedretti |year=2006 |title=Leonardo |language=it|publisher=Salerno |location=Rome |isbn=978-88-8402-548-7 - url-access=registration - cite book |year=1983 |title=Leonardo da Vinci: anatomical drawings from the Royal Library, Windsor Castle |publisher=The Metropolitan Museum of Art |location=New York |isbn=978-0-87099-362-6 |url=http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/84801/rec/2

**แหล่งข้อมูลอื่น**
ทั่วไป-  Universal Leonardo date=2024-10-07 , a database of Leonardo's life and works maintained by Martin Kemp and Marina Wallace-  Leonardo da Vinci on the National Gallery website
ผลงาน-  Biblioteca Leonardiana, online bibliography (in Italian)-  e-Leo: Archivio digitale di storia della tecnica e della scienza, archive of drawings, notes and manuscripts- id=1629- id=12252-  Complete text and images of Richter's translation of the Notebooks-  The Notebooks of Leonardo da Vinci
1519
หมวดหมู่:ประวัติกายวิภาคศาสตร์
หมวดหมู่:สถาปนิกในคริสต์ศตวรรษที่ 15

หมวดหมู่:บุคคลจากฟลอเรนซ์
หมวดหมู่:คณิตศาสตร์และวัฒนธรรม
หมวดหมู่:จิตรกรสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา
หมวดหมู่:จิตรกรชาวอิตาลี