อำเภอท่าม่วง

ท่าม่วง เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดกาญจนบุรี

**ที่ตั้งและอาณาเขต**
อำเภอท่าม่วงตั้งอยู่ทางทิศใต้ของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้- ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอพนมทวน- ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอท่ามะกา และอำเภอบ้านโป่ง (จังหวัดราชบุรี)- ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอโพธารามและอำเภอจอมบึง (จังหวัดราชบุรี)- ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอด่านมะขามเตี้ยและอำเภอเมืองกาญจนบุรี

**ประวัติศาสตร์**
อำเภอท่าม่วงจัดตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2441 ที่บ้านท่าไม้รวก ตำบลม่วงชุมในปัจจุบัน โดยเริ่มแรกเนื่องจากอำเภอที่ตั้งขึ้นมีอาณาเขตติดต่อกับ "วัดใต้" (วัดมโนธรรมารามในปัจจุบัน) จึงตั้งชื่ออำเภอว่า อำเภอใต้ ต่อมาความเจริญของลำน้ำเปลี่ยนไป ประชาชนอพยพลงมาทางใต้ เพราะบริเวณท่าไม้รวกเดิมเป็นลำน้ำคด ไม่สะดวกในการสัญจรของเรือ แพ จึงย้ายที่ว่าการอำเภอมาตั้งใหม่บริเวณใกล้กับวัดศรีโลหะราษฎร์บำรุง และตั้งชื่ออำเภอใหม่ว่า อำเภอวังขนาย 
ต่อมา พระวรภักดิ์พิบูลย์ นายอำเภอสมัยนั้นเห็นว่าอำเภอนี้ควรตั้งชื่อให้สอดคล้องกับความเป็นจริง เพราะอำเภอตั้งอยู่ในเขตพื้นที่ตำบลท่าม่วงและอยู่ท้ายตลาดท่าม่วงซึ่งเป็นตลาดใหญ่ จึงขออนุญาตเปลี่ยนชื่อจากอำเภอวังขนายเป็น อำเภอท่าม่วง ตามชื่อตำบลที่ตั้ง โดยมีผลตั้งแต่ในปี พ.ศ. 2482 จากนั้นในปี พ.ศ. 2489 ได้ย้ายที่ว่าการอำเภอมาอยู่ที่ตั้งปัจจุบัน เนื่องจากอาคารที่ว่าการอำเภอเดิมมีขนาดเล็กคับแคบและชำรุดทรุดโทรม ไม่สามารถขยายได้- วันที่ 1 มีนาคม 2467 โอนพื้นที่ตำบลวังศาลา อำเภอท่ามะกา ไปขึ้นกับ อำเภอวังขนาย- วันที่ 31 มกราคม 2474 ยุบตำบลหนองขาวดอนประดู่ รวมกับตำบลหนองขาวบ้านกล้วย อำเภอวังขนาย และเปลี่ยนแปลงชื่อตำบล เป็น ตำบลหนองขาว- วันที่ 28 มีนาคม 2480 โอนพื้นที่หมู่ 3 (ในขณะนั้น) ของตำบลท่าม่วง ไปขึ้นกับตำบลม่วงชุม และโอนพื้นที่หมู่ 7,8 (ในขณะนั้น) ของตำบลท่าม่วง ไปขึ้นกับตำบลทุ่งทอง
*วันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2482 โอนหมู่บ้านหนองสี่พระยา ตำบลบ้านถ้ำ อำเภอท่าม่วง ไปขึ้นกับตำบลหนองสำโรง อำเภอเมืองกาญจนบุรี- วันที่ 17 เมษายน 2482 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอวังขนาย จังหวัดกาญจนบุรี เป็น อำเภอท่าม่วง- วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลวังขนาย แยกออกจากตำบลท่าม่วง ตั้งตำบลทุ่งทอง แยกออกจากตำบลท่าม่วง ตั้งตำบลท่าตะคร้อ แยกออกจากตำบลพังตรุ ตั้งตำบลม่วงชุม แยกออกจากตำบลเขาน้อย- วันที่ 17 กันยายน 2498 จัดตั้งสุขาภิบาลท่าม่วง ในท้องที่บางส่วนของตำบลท่าม่วง- วันที่ 31 มกราคม 2504 โอนพื้นที่หมู่ 4,5 (ในขณะนั้น) ของตำบลพังตรุ ไปตั้งเป็นหมู่ 6,7 ของตำบลท่าตะคร้อ- วันที่ 18 ธันวาคม 2505 จัดตั้งสุขาภิบาลสำรอง ในท้องที่บางส่วนของตำบลพังตรุ- วันที่ 30 กรกฎาคม 2510 ก่อสร้างเขื่อนวชิราลงกรณ และวางศิลาฤกษ์- วันที่ 24 มิถุนายน 2512 จัดตั้งสุขาภิบาลหนองขาว ในท้องที่บางส่วนของตำบลหนองขาว- วันที่ 22 กันยายน 2513 ตั้งตำบลหนองตากยา แยกออกจากตำบลพังตรุ และตำบลบ้านใหม่- วันที่ 8 สิงหาคม 2515 ตั้งศูนย์การฝึก กรมการขนส่งทหารบก- วันที่ 5 กันยายน 2517 เปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลเมืองกาญจนบุรี เพื่อประโยชน์ในการบริหารกิจการ และการทะนุบำรุงท้องถิ่น โดยขยายเขตเทศบาลเมืองเข้าเขตท้องที่บางส่วนในตำบลท่าล้อ- วันที่ 31 มกราคม 2527 เปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลสำรอง เพื่อความเหมาะสมในการบริหารกิจการ และการทะนุบำรุงท้องถิ่น- วันที่ 2 พฤษภาคม 2532 จัดตั้งสุขาภิบาลหนองตากยา ในท้องที่บางส่วนของตำบลหนองตากยา- วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลท่าม่วง สุขาภิบาลสำรอง สุขาภิบาลหนองขาว และสุขาภิบาลหนองตากยา เป็น เทศบาลตำบลท่าม่วงเทศบาลตำบลสำรอง เทศบาลตำบลหนองขาว และเทศบาลตำบลหนองตากยา ตามลำดับ- วันที่ 13 กรกฎาคม 2544 เปลี่ยนแปลงชื่อเขื่อนวชิราลงกรณ จังหวัดกาญจนบุรี เป็น เขื่อนแม่กลอง

**การแบ่งเขตการปกครอง**

**การปกครองส่วนภูมิภาค**
อำเภอท่าม่วงแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 13 ตำบล 120 หมู่บ้าน

**การปกครองส่วนท้องถิ่น**
ท้องที่อำเภอท่าม่วงประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 18 แห่ง ได้แก่- เทศบาลเมืองกาญจนบุรี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าล้อ (เฉพาะบางส่วนของพื้นที่หมู่ 1) รวมถึงตำบลบ้านเหนือทั้งตำบล ตำบลบ้านใต้ทั้งตำบล บางส่วนของตำบลท่ามะขาม และบางส่วนของตำบลปากแพรก ในเขตอำเภอเมืองกาญจนบุรี- เทศบาลตำบลท่าม่วง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าม่วง (เฉพาะพื้นที่หมู่ 2–3 และบางส่วนของหมู่ 1)- เทศบาลตำบลสำรอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพังตรุ (เฉพาะพื้นที่หมู่ 1, 3)- เทศบาลตำบลหนองขาว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองขาว (เฉพาะพื้นที่หมู่ 4–5, 8–10, 12 และบางส่วนของหมู่ 1–3)- เทศบาลตำบลหนองตากยา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองตากยา (เฉพาะพื้นที่บางส่วนของหมู่ 1, 4–5, 7–15)- เทศบาลตำบลวังขนาย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังขนายทั้งตำบล- เทศบาลตำบลวังศาลา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังศาลาทั้งตำบล- เทศบาลตำบลท่าล้อ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าล้อ (เฉพาะนอกเขตเทศบาลเมืองกาญจนบุรี)- เทศบาลตำบลม่วงชุม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลม่วงชุมทั้งตำบล- เทศบาลตำบลหนองหญ้าดอกขาว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองขาว (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลหนองขาว)- องค์การบริหารส่วนตำบลท่าม่วง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าม่วง (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลท่าม่วง)- องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งทองทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลเขาน้อย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเขาน้อยทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านใหม่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านใหม่ทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลพังตรุ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพังตรุ (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลสำรอง)- องค์การบริหารส่วนตำบลท่าตะคร้อ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าตะคร้อทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลรางสาลี่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลรางสาลี่ทั้งตำบล- องค์การบริหารส่วนตำบลหนองตากยา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองตากยา (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลหนองตากยา)

**อ้างอิง**

**แหล่งข้อมูลอื่น**
  www.kanchanaburifocus.com ชุมชนออนไลน์ของชาวกาญจนบุรี date=2009-04-05 
ท่าม่วง