จักรพรรดิถังจงจง

สมเด็จพระจักรพรรดิถังจงจง (唐中宗; ค.ศ. 656–710) เป็นจักรพรรดิพระองค์ที่ 4 แห่งราชวงศ์ถัง ครองราชย์ครั้งแรกในปี ค.ศ. 684 เป็นเวลาสั้น ๆ และกลับมาครองราชย์อีกครั้งในปี ค.ศ. 705 – 710 ในรัชสมัยแรกพระองค์มิได้มีพระราชอำนาจอย่างแท้จริง เนื่องจากราชสำนักทั้งหมดอยู่ภายใต้การควบคุมของพระราชมารดาของพระองค์ บูเช็กเทียน ซึ่งต่อมาพระองค์ก็ถูกปลดโดยพระนาง แล้วให้จักรพรรดิรุ่ยจงพระอนุชาขึ้นครองราชย์แทน โดยต่อมาไม่นานจักรพรรดิรุ่ยจงก็ได้มอบราชสมบัติให้พระนาง หลังจากนั้นพระนางจึงได้คืนราชสมบัติให้แก่พระองค์อีกครั้ง แต่ในรัชสมัยครั้งที่ 2 ของพระองค์ ราชสำนักส่วนใหญ่ก็ยังคงอยู่ภายใต้การควบคุมของจักรพรรดินีเหวย์ มเหสีของพระองค์อยู่ดี
จักรพรรดิจงจงเป็นพระราชโอรสของจักรพรรดิเกาจง และ จักรพรรดินีอู่ (ภายหลังรู้จักกันในพระนาม บูเช็กเทียน) และในรัชสมัยของพระราชบิดา พระราชอำนาจที่แท้จริงก็ถูกควบคุมโดย จักรพรรดินีอู่ เช่นกัน พระองค์ครองราชย์ต่อจากพระราชบิดาของพระองค์ในปี ค.ศ. 684 แต่ในฐานะจักรพรรดิ พระองค์กลับมีพระราชอำนาจน้อยมาก กิจการงานเมืองและพระราชอำนาจทั้งหมดยังคงอยู่ภายใต้พระราชมารดาของพระองค์ อู่ไทเฮา (บูเช็กเทียน) อย่างไรก็ตาม พระราชมารดาของพระองค์ได้ปลดพระองค์ออกจากราชบัลลังก์หลังครองราชย์ไม่ถึงสองเดือนเพื่อสนับสนุนให้จักรพรรดิรุ่ยจง พระราชอนุชาของพระองค์ อดีตจักรพรรดิที่ถูกลดพระยศเป็นชั้นเจ้าชาย ถูกเนรเทศออกต่างจังหวัด กักขังในพระตำหนัก หกปีต่อมาจักรพรรดิรุ่ยจงก็สละราชบัลลังก์ให้กับพระราชมารดา พระนางจึงประกาศพระองค์เองเป็นจักรพรรดินีนาถอย่างเป็นทางการ ในขณะที่จักรพรรดิรุ่ยจงได้รับสถาปนาให้เป็นองค์รัชทายาท
ในปี ค.ศ. 698 ราชสำนักอยู่ท่ามกลางการต่อสู้แย่งชิงอำนาจอันขมขื่น ในความพยายามที่จะรักษาชื่อเสียงของพระนาง จักรพรรดินีอู่ได้ปลดปล่อยอดีตจักรพรรดิหลังจากถูกกักบริเวณมา 14 ปีและเรียกพระองค์กลับมาที่เมืองหลวงในเดือนเมษายน ปี ค.ศ. 698 พระองค์ได้รับตำแหน่งเป็นรัชทายาทในเดือนตุลาคม ปี ค.ศ. 698 แทนที่พระราชอนุชาของพระองค์ เมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ ปี ค.ศ. 705 เกิดการรัฐประหารในวัง พระนางบูเช็กเทียนสละราชสมบัติ จักรพรรดิจงจงและราชวงศ์ถังได้รับการฟื้นฟูในอีกสามวันต่อมา จักรพรรดิจงจงครองราชย์มาห้าปีแต่ทรงเป็นผู้ปกครองที่ค่อนข้างอ่อนแอและครอบงำได้ง่าย พระราชอำนาจที่แท้จริงจึงไปอยู่ภายใต้มเหสีของพระองค์ จักรพรรดินีเหวย์ และคนรักของพระนาง อู่ ซานซือ (พระราชนัดดาของ จักรพรรดินีนาถบูเช็กเทียนา) และพระราชธิดาของพระองค์ หลี่ กั๋วเอ๋อ เจ้าหญิงอันเล่อ 
ในปี ค.ศ. 710 จักรพรรดิจงจงเสด็จสวรรคต โดยกล่าวกันว่าถูกวางยาพิษโดยจักรพรรดินีเหวย์ ซึ่งต่อมาได้แต่งตั้ง หลี่ ชงเหมา พระราชโอรสของพระองค์เป็น จักรพรรดิถังชาง จักรพรรดินีเหวย์ ซึ่งล้มเหลวในการสถาปนาพระธิดาของพระนาง หลี่ กัวเอ๋อ เจ้าหญิงอันเล่อ เป็นรัชทายาทของจักรพรรดิจงจง คิดว่า หลี่ ชงเหมา หรือ จักรพรรดิถังชาง ประสูติจากจักรพรรดิจงจงและนางสนมและมีพระชนมายุเพียง 16 พรรษาจะง่ายต่อการควบคุมและปล่อยให้พระนางรักษาอำนาจของพระนาง อย่างไรก็ตาม แผนการนี้ล้มเหลว เมื่อ เจ้าหญิงไท่ผิง พระขนิษฐาของจักรพรรดิจงจง ทำการรัฐประหารในอีกสองสัปดาห์ต่อมาร่วมกับพระนัดดาของพระองค์ หลี่ หลงจี (ต่อมาคือ จักรพรรดิถังเสฺวียนจง) พระราชโอรสของจักรพรรดิรุ่ยจงที่สละราชบัลลังก์ ทั้งสองโค่นล้มจักรพรรดินีเหวย์และจักรพรรดิถังชาง ทำให้จักรพรรดิรุ่ยจง พระราชบิดาของ เจ้าชาย หลี่ หลงจี และพระเชษฐาของ เจ้าหญิงไท่ผิง ได้เป็นจักรพรรดิอีกครั้ง

**พระบรมวงศานุวงศ์**
 พระราชบิดา 
** จักรพรรดิถังเกาจง- พระราชมารดา 
** พระนางบูเช็กเทียน- พระอัครมเหสี
** จักรพรรดินีเหอซื่อ สกุลจาง 
** จักรพรรดินีเหวย (สถาปนาและถูกปลดในปีค.ศ. 684ถูกสถาปนาอีกครั้งในปีค.ศ. 705)- พระมเหสีและพระสนม
** กุ้ยเฟย สกุลเจิ้ง
** เจาหรง สกุลซั่งกวนหลานสาวของซั่งกวนอี๋เสนาบดีคนสำคัญในสมัยจักรพรรดิถังเกาจง
** พระสนมเฉิง- พระธิดา
** องค์หญิงอันเล่อ

**อ้างอิง**
710
จงจง