ヨロイウミグモ科

ヨロイウミグモ科（ヨロイウミグモか、学名: Pycnogonidae）は、皆脚目に含まれるウミグモ類の分類群（科）の1つ。丈夫な体型をもつ、イソギンチャクの捕食者として知られている。

**形態**
ファイル:EB1911 Pycnogonida - Male of Pycnogonum littorale (ventral).jpg|サムネイル|Pycnogonum littorale の雄の担卵肢（a）
華奢な胴体と細長い脚をもつ多くのウミグモ類とは異なり、ヨロイウミグモ科のウミグモ類は丈夫な体型をもつ。体表は顆粒状の突起が密生した粗面で、成体は鋏肢と触肢をもたない。担卵肢は細短くて9節以下に分かれ、雄のみにもつ（ヨロイウミグモ属の Nulloviger 亜属では雌雄とも担卵肢を欠く）。脚は体長を少しだけ超えるほど短く、通常は4対だが、Pentapycnon 属では5–6対の脚をもつ。脚先の爪は主爪1本のみで、副爪はない。

**生態**
刺胞動物、とりわけイソギンチャクを主な獲物とする捕食者である（これは文献記載により寄生性ともされ、この場合は獲物を宿主と扱う）。イソギンチャクの表面によく張り付いて、第1脚でその表皮を破り、吻を傷口に差し込んで内部組織を吸収する行動が知られている。同時に大きく開閉できる口を利して、獲物の内部組織を大量に摂食できたと考えられる。他にはヒドロ虫綱の刺胞動物・コケムシ・キンコ属のナマコをも捕食し、堆積物を摂食する記録もある。

**分類**
ファイル:1902 Die Pantopoden der deutschen Tiefsee-Expedition 1898-1899 Tafel VII Fig. 11 Pycnogonum cataphractum.jpg|サムネイル|Pycnogonum cataphractum
ファイル:Pycnogonum littorale (YPM IZ 030249).jpeg|サムネイル|Pycnogonum littorale
ファイル:1902 Die Pantopoden der deutschen Tiefsee-Expedition 1898-1899 Tafel VII Fig. 12 Pycnogonum magnirostrum.jpg|サムネイル|Pycnogonum magnirostrum
ファイル:Pycnogonum stearnsi 120514391.jpg|サムネイル|Pycnogonum stearnsi
分子系統解析によれば、ヨロイウミグモ科は皆脚目におけるやや基盤的な群である。オオウミグモ科やイボウミグモ科と単系統群をなし、そのうちイボウミグモ科との姉妹群関係も示唆される。
本科は3属2亜属70種以上を含め、多くの種類はヨロイウミグモ属（Pycnogonum）に分類される。- Pycnogonidae ヨロイウミグモ科
** Pycnopallene 属
*** Pycnopallene clauda
** Pentapycnon 属 - 脚5–6対。
*** Pentapycnon bouvieri
*** Pentapycnon charcoti
*** Pentapycnon geayi
** Pycnogonum ヨロイウミグモ属
*** Pycnogonum aleuticum
*** Pycnogonum angulirostrum
*** Pycnogonum arbustum
*** Pycnogonum asiaticum
*** Pycnogonum aurilineatum
*** Pycnogonum bamberi 
*** Pycnogonum benokianum
*** Pycnogonum buticulosum
*** Pycnogonum calculum
*** Pycnogonum callosum
*** Pycnogonum cataphractum
*** Pycnogonum cessaci
*** Pycnogonum coninsulum
*** Pycnogonum cranaobyrsa
*** Pycnogonum crassirostrum
*** Pycnogonum crosnieri
*** Pycnogonum daguilarensis
*** Pycnogonum diceros
*** Pycnogonum eltanin
*** Pycnogonum forte
*** Pycnogonum gaini
*** Pycnogonum gibberum
*** Pycnogonum gordonae
*** Pycnogonum grumus
*** Pycnogonum guyanae
*** Pycnogonum hancocki
*** Pycnogonum indicum
*** Pycnogonum kussakini
*** Pycnogonum littorale - 本属のタイプ種。
*** Pycnogonum madagascariensis
*** Pycnogonum magellanicum
*** Pycnogonum magnirostrum
*** Pycnogonum microps
*** Pycnogonum minutum
*** Pycnogonum moniliferum
*** Pycnogonum moolenbeeki
*** Pycnogonum mucronatum
*** Pycnogonum nodulosum
*** Pycnogonum occa
*** Pycnogonum orientale
*** Pycnogonum panamum
*** Pycnogonum papua
*** Pycnogonum paragaini
*** Pycnogonum platylophum
*** Pycnogonum plumipes
*** Pycnogonum portus
*** Pycnogonum pustulatum
*** Pycnogonum repentinum
*** Pycnogonum reticulatum
*** Pycnogonum rickettsi
*** Pycnogonum saxulum
*** Pycnogonum sivertseni
*** Pycnogonum spatium
*** Pycnogonum staplesi
*** Pycnogonum stearnsi
*** Pycnogonum stylidium
*** Pycnogonum tenue ヨロイウミグモ
*** Pycnogonum tesselatum
*** Pycnogonum torresi
*** Pycnogonum tuberculatum
*** Pycnogonum tumulosum
*** Pycnogonum uedai
*** Pycnogonum ungellatum
*** Nulloviger 亜属 - 雌雄とも担卵肢を欠く。
**** Pycnogonum (Nulloviger) africanum
**** Pycnogonum (Nulloviger) anovigerum
**** Pycnogonum (Nulloviger) carinatum
**** Pycnogonum (Nulloviger) elephas
**** Pycnogonum (Nulloviger) lobipes
**** Pycnogonum (Nulloviger) planum
*** Retroviger 亜属 - 担卵肢4-7節。
**** Pycnogonum (Retroviger) clarki
**** Pycnogonum (Retroviger) musaicum
**** Pycnogonum (Retroviger) ornans
**** Pycnogonum (Retroviger) pusillum

**脚注**

**関連項目**
 ウミグモ- クジラジラミ - ヨロイウミグモ類によく似た姿の甲殻類