kaydka Maansada  

 Sooyaalka Maansada ee koofurta Soomaaliya 
 Waa Maxay maanso 
 Intan Nooc ayay ukala baxda Suugaantena:- 

 1. Tiraab: waa hadalka caadiga ah, erayada qayaxan oo aan taxnayn, jiib iyo luuq midna aan lahayn,warkana laysugu tebiyo.  
 2. Tix:waa erayo taxan ,xarafraac, qaafiyad, habdhac,iyo jaangooyo leh. Oo deelqaaf iyo laaxinna aan lahayn, oo dhacdooyinka iyo is badalada nolosha laga tiriyo.  
 Tix 
 Tixda waxay u qaybsantaa saddax qaybood oo kala ah Maanso, Murti, iyo Maahmaah 
 Maanso: waxa ay la macno tahay tixda 
 Waxaa laga maansoodaa qaybaha nolosha guud ahaan sida: 
 1. Amaan  
 2. Calaacal(Catow) 
 3. Caay 
 4. Digasho  
 5. Diradiro  
 6. Faan 
 7. Guubaabo  
 8. Halxiraale 
 9. Kuhaan 
 10. Waano 
 11. Kaftan  
 12. Xigmad 
 Maansada waxay u kala baxdaa dhowr qaybood oo kala duwan, kuwaasoo kala ah: 
 1. Gabay 
 2. Guuroow 
 3. Geeraar 
 4. Masafo 
 5. Jiifto  
 6. Buraanbur 
 7. Suroow 
 8. Geelwado 
 9.  Hees 
 10. Jiibsi 
 Maansada qaybaheeda kala gadisan, tuba way ka madax banaan tahay tan kale oo farqi wayn ayaa u dheexaya,  xaga tirinta, qaabaynta iyo murtidaba way kala sareeyaan 

 Gabay Tix kasta oo gabay ah xarafka gabaygu ku socdo eray wataa waa inuu labo meelood kaga jiro, taasoo ah xeerka lagu yaqaan. Marka labaad waa inuu ku jaango'an yahay codkii gabayada lagu qaadi jirey, Lama ogola haddii xaraf qur ah siyaado ku yahay ama ka dhiman yahay, eray bal isaga daa warkiisa, waayo haddii habdhaciisu khalad yahay waa deelqaaf(gef)/ Laaxin. Waa inay dalaysnaataa maansadu(Gabay ama Geeraar),  

  Hees. 
 Heesaha waxay u kala baxaan saddax qaybood oo waaweyn, sida: Hees hawleed,  Hees cayaareed iyo Hees cusub haddii la sii falanqeeyo mid waliba noqonayso bad aan laga bixi Karin.Tusaale:- 
 1. Hees Hawleed: waxaa laqaadaa waqtiyada hawlaha lagu gudo jiro,  si laysu maaweeliyo oon loo dareemin culeeska ay shaqada leedahay sida; tan xoolaha loogu heeso marka la wado ama la shubahayo, tan maqasha lagu raaco, tan caruurta lagu seexiyo, tan lagu roob doono, tan badarka lagu sumco, tan ardayda  iwm. 
 2. Hees Cayaareed: dheel dhaqameedka soomaalida farqi ayaa u dhaxeeya, marba deegaanka la joogo iyo xirfadda dadka leeyihiin  ayay ku xiran tahay. Ciyaahara xoolo dhaqatada iyo beeraleyda way kala gadisan yihiin;  Tu'  gurbaan loo tumo, tu sacabka loo garaaco, iyo tu lugta iyo sacabada laysku daro ,  oo dhammaantood looga jeedo, farax, madaalo, iyo maaweelo iyo iwm. 

 -Ciyaaraha kala duwan sida  
 1. Saar 
 2. Saylici 
 3. Dhaanto 
 4. Geblay shinbir  
 5. Welesiqa 
 6. Waalo  
 7. Kabeebey  
 8. Beerreey 
 8. Saddexleyda  
 9. Saddex dhacada  
 10. Shaxleyda  
 11.  
 12. 
 13. 

 3. Heeso Cusub: noocan waa kan hada dadka wada yaqaanaan,  waxa loo tumaa qalabka kala gadisan ee Muusikada,  waxaa wada qaado inta badan ku luqeeyo rag iyo bilcaan si wada jir ah.  
 Heesahaan cusub ee qaabkaan loo qaado dhaqanka soomaalida xiriir lama laha, waa dhaqan shisheeye oo soogalooti ah, waxa ugu horayntii uu dalka soo galay waayihii gumaystaha, dadka Soomaaliyeed si wayn ayay uga hor yimaadeen, hasayeeshee gumaystihii iyo dawladihii ka dambeeyay ee talada dalka qabtay xoriyadi kadib way dhiiri galiyeen, dhaqaalo badan ayaa lagu bixiyay, waxay taasi sababtay in dhaqankii soo jireenka ahaa uu meesha ka baxo.  Waxa shiiqay Maansadii kale sida; gabayga, guuroowga, geelwadada, iyo geeraarka.  
 Waxa sidoo kale hoos u dhac uu ku yimid qaybihii nolosha ee maansada ka hadli jirtay sida; 
 Amaan, Calaacal, Caay, Digasho, Diradiro, Faan, Guubaabo, Halxiraale, Kuhaan, Waano, Kaftan, Xigmad. 
 Intaasi qaybood ee maansada ku saabsan tahay, waxa kaliya ee heesaha cusub xooga lagu saaray Amaanta, intii kalana daaqada ayay ka baxeen.  
 Waxa taasi ka sii daran heesaha waxay soo kor dhiyeen fuxshi, fisqi, iyo fasahaad, baabi'iyay dhaqanka iyo dhowr sanaantii soomaalida lagu yaqiinay.  

  
 Laashimada ugu caansanaa 
 Labadii qarni ee u danbaysay,  waxaa lagu tilmaami karaa inay ahayd Casrigii Dahabiga marka loo fiiriyo xaga Suugaanta, waxaa si is daba joog ah, jiilba jiilka ku xiga uu ku simaayay maanso murti badan xambaarsan oo la soo shir tagaan hadba abwaanno cusub o