BangorAI/exl2-wiki-calibration-set-cy huggingface dataset:
Rwy'n ddiolchgar i Ysgrifennydd y Cabinet am y datganiad a'r sylwedd ynddo. Rydych chi eisoes wedi clywed, rwy'n credu, gan dri aelod o'r Pwyllgor Newid Hinsawdd, Amgylchedd a Materion Gwledig, a chredaf fod yr Aelodau wedi penderfynu yr hoffem gynnal o leiaf ymholiad byr ar hyn-ar y diwrnod llawn, dydd Iau 10 Tachwedd, yn ôl pob tebyga hoffwn i ofyn a fyddech ar gael i fod yn bresennol yn y sesiwn honno, neu os nad yw'r dyddiad hwnnw yn gyfleus, a fyddech yn dod i'n gweld ni er mwyn i ni gael cyfle efallai i gynnal sesiwn holi estynedig ar ddiwrnod y naill ochr i hynny. Yn amlwg, rydym yn gwerthfawrogi na fyddwch am ragfarnu'r ymgynghoriad, ond ymddengys bod mwy o sylwedd i ni ei drafod yn dilyn eich datganiad heddiw. Cefnogaf yn frwd iawn eich dull wedi'i seilio ar dystiolaeth a'r hyn a ddywedasoch ynglŷn â hynny. Tybed a ydych o'r farn bod y dystiolaeth yn newid. Gwnaethoch sôn am astudiaeth Gogledd Iwerddon a'r dull a ddefnyddir yno. A oes unrhyw reswm dros feddwl bod dadleuon o blaid difa moch daear o ryw fath - ac rwyf yn gwerthfawrogi nad yw enghraifft Lloegr cystal - fod y ddadl am hynny wedi cryfhau? Gwnes innau bleidleisio yn erbyn y difa yn Swydd Gaerloyw a Gwlad yr Haf mewn lle arall, ond yr oedd hynny ar y ddealltwriaeth y byddai brechlyn ar gael yn gynt. A ydych yn credu y bu newid yn y dystiolaeth wyddonol y mae angen i ni ymateb iddi? A gaf i ofyn hefyd: rydych yn dweud eich bod yn diystyru difa trwy ddull Lloegr, lle mae ffermwyr eu hunain saethu moch daear sydd wedi'u heintio a rhai heb eu heintio; a ydych yn erbyn y ffaith bod y ffermwyr eu hunain yn ei wneud, y saethu neu natur ddiwahaniaeth saethu moch daear sydd wedi eu heintio a'r rhai heb eu heintio? A ydych yn erbyn y tri pheth, neu a oes un arbennig sy'n peri'r pryder mwyaf i chi? Diolch.
Diolch i'r Aelod am ei sylwadau hynod gadarnhaol. Yn hollol, mae'n bwysig iawn, os oes gennym ddull wedi ei seilio ar dystiolaeth, ein bod yn gwrando, fel y dywedwch chi, nid ar ecolegwyr yn unig, neu ar wyddonwyr yn unig, ond ar bawb sydd â'r syniadau da hynny. Fel y dywedodd fy nghyd-Aelod, Ken Skates, o'r blaen, nid fi yw ceidwad yr unig syniadau da. Ni all unrhyw un person ddileu TB ar ei ben ei hunan. Mae'n gwbl hanfodol ein bod ni i gyd yn cydweithio. Mewn ymateb i'ch cwestiwn ynglŷn â'r prif swyddog milfeddygol, ie, yn sicr, byddaf yn sicrhau bod yr Athro Glossop ar gael i unrhyw Aelod o'r Cynulliad sydd eisiau cwrdd â hi. Rwy'n gwybod ei bod hi wedi cyfarfod â llefarwyr y gwrthbleidiau heddiw. Mae'n debyg y dylwn fod wedi dweud hynny, mewn gwirionedd, Lywydd - ie, os yw unrhyw un yn dymuno cael gwybodaeth gan y Prif Swyddog Milfeddygol, byddai hi'n hapus iawn i wneud hynny. Mae'n debyg y dylwn egluro i chi: nid ydym yn ymgynghori ar y dull rhanbarthol. Bydd hynny'n digwydd. Mae hynny'n rhan o'r broses newydd wrth symud ymlaen. Soniais am hynny rwy'n credu-pe bai'r mesurau yr ydym yn ymgynghori arnynt, ynghyd â'r mesurau eraill sydd yn y datganiad-er enghraifft, rwy'n credu y gallai'r gogledd-orllewin fod yn ardal ddi-TB yn unol â'r meini prawf sydd yno, dyna i chi neges gadarnhaol y byddai hynny'n ei lledaenu. Fel rwy'n dweud, yn sicr gallwn wneud hynny o fewn deddfwriaeth yr UE. Rwy'n credu y byddai'n wych pe gallem wneud hynny i ddechrau a chanolbwyntio ar yr ardaloedd canolradd, symud y rhai hynny i lawr, a'r ardaloedd uchel hefyd, oherwydd rydym ni'n dymuno gweld Cymru ddi-TB.
Diolchaf i Dafydd Elis-Thomas, eto, am ei gwestiynau a'i sylwadau cadarnhaol. Ydw, rwy'n hapus iawn i edrych ar y ffin. Fel y dywedais, mae angen i ni edrych ar yr elfen lywodraethu, os ydym yn mynd i newid y rhanbarthau o'r hyn sydd gennym ar hyn o bryd - am resymau amrywiol, rwy'n credu, y mae angen i ni wneud hynny. Rwy'n credu, o ran y mater a godwyd gennych ynglŷn â'r dystiolaeth a'r wyddoniaeth a ddaw i law, ynghyd â'r ymatebion i'r ymgynghoriad, rwy'n credu ei bod hi'n wirioneddol bwysig ein bod ni'n sicrhau eu bod ar gael, gymaint ag sy'n bosibl. Fel y dywedais, mae'r prif swyddog milfeddygol yno i gynghori a helpu Aelodau. Mae TB yn glefyd cymhleth iawn, ac rwy'n credu bod pawb yn y Siambr yn rhannu'r uchelgais o weld Cymru ddi-TB.
Diolch i Ysgrifennydd y Cabinet am ei ddatganiad - fel arfer, yn gryno a goleuedig - ond onid yw'n cytuno â mi mai'r elfen hollbwysig yng ngweithrediad ac effeithiolrwydd y gwasanaethau bysiau, wrth gwrs, yw'r cysylltedd â'r seilwaith rheilffyrdd? Felly, a all Ysgrifennydd y Cabinet ddweud wrthyf pa ymdrechion sy'n cael eu gwneud i gydamseru amserlenni bysus a rheilffyrdd? Ysgogwyd y cwestiwn pan dynnodd un o etholwyr fy nghydweithwr sylw at y ffaith bod y gwasanaeth bws i Aberteifi yn gadael 10 munud cyn i'r trên Great Western gyrraedd Caerfyrddin, gan arwain yn aml at deithwyr yn gorfod aros dwy awr cyn gallu teithio ymlaen. Yn sicr, mae'n ddyletswydd ar gwmnïau bysus i drefnu gwasanaethau i wasanaethu eu cwsmeriaid yn y ffordd orau, gan hwyluso system drafnidiaeth fwy integredig. A wnaiff Ysgrifennydd y Cabinet sylwadau ar hyn, os gwelwch yn dda?
Ysgrifennydd y Cabinet, soniasoch yn gynharach bod angen i fysus fod yn lân, a'r rhan bwysicaf o'u glanweithdra yw'r allyriadau glân. Felly, rwy'n meddwl tybed pa gynnydd yr ydym yn ei wneud ar hynny, oherwydd rwy'n sylwi bod Llywodraeth y DU wedi dyrannu grantiau o £30 miliwn i 13 o awdurdodau lleol - ac nid oedd un o'r rheini Nghymru, cyn belled ag yr wyf i'n ymwybodol - i fuddsoddi mewn bysus trydan neu hybrid. Ym Mryste, mae gwasanaeth bws sydd â thechnoleg hybrid sy'n newid yn awtomatig i fodd trydan cyn gynted ag y mae'r bws yn cyrraedd yr ardal rheoli ansawdd aer. I le fel Caerdydd byddai hynny'n hanfodol iawn er mwyn ceisio brwydro yn erbyn y llygredd ofnadwy sydd yn yr aer. Byddwn yn meddwl y byddai hyn yn gyfraniad mawr i leihau 40 y cant ar ein nwyon tŷ gwydr erbyn 2020. Felly, rwy'n meddwl tybed a fyddech yn barod i ddweud ychydig am hynny ac a yw unrhyw un o'r cwmnïau mwy o faint sydd gennym yng Nghymru hyd yma wedi buddsoddi mewn teithio trydan.
Roedd y gronfa bws gwyrdd, sef y gronfa y cyfeiriodd yr Aelod ati, wrth gwrs, yn agored i ddarparwyr bysus a gweithredwyr yng Nghymru. Yn anffodus, ni fu unrhyw gwmni o Gymru yn llwyddiannus wrth wneud cais, ac ni fu unrhyw awdurdod lleol yn llwyddiannus wrth wneud cais. Rwyf i yn bersonol yn barod i ystyried, serch hynny, achos dros sefydlu cronfa bysus gwyrdd yng Nghymru, ond wrth gwrs, rhaid i mi ddweud, o fewn cyd-destun awdurdodau sy'n cystadlu â'i gilydd a chyfyngiadau cyllidebol. Ond rwy'n cydnabod bod angen lleihau ein hôl troed carbon a swyddogaeth trafnidiaeth gyhoeddus - trafnidiaeth gyhoeddus wyrddach - wrth gyflawni hyn. Felly, rwy'n barod i roi ystyriaeth i achos dros gael cronfa bysus gwyrdd yng Nghymru. Rwy'n credu bod ein grŵp cynghori ar bolisi bysus, serch hynny, wedi awgrymu mai'r hyn y maent yn ei alw yn 'gronfa bysus gwell', yn hytrach na chronfa gul bysus gwyrdd, fyddai fwyaf priodol. Felly, i ryw raddau mae gwrthdaro o ran beth fyddai ffordd well, neu'r math o gronfa a'r meini prawf ar gyfer bod yn gymwys am adnoddau cyfalaf fyddai orau ar gyfer yr economi ac ar gyfer defnyddwyr sy'n deithwyr. Ond mae hyn yn rhywbeth yr wyf yn bwriadu siarad â chwmnïau yn ei gylch yn yr uwchgynhadledd yn 2017.
Diolch yn fawr iawn. Rwyf wedi dethol y tri gwelliant i'r cynnig. Galwaf ar Sian Gwenllian i gynnig gwelliannau 1, 2 a 3, a gyflwynwyd yn enw Rhun ap Iorwerth. Sian.
Diolch yn fawr iawn. Y cynnig yw derbyn gwelliant 1. A oes unrhyw Aelod yn gwrthwynebu? Nac oes. Felly caiff y gwelliant ei dderbyn yn unol â Rheol Sefydlog 12.36.
Mae digwyddiadau 21 Hydref 1966 yn diasbedain ar draws Cymru gyfan. Cafodd llawer o'n cymunedau eu creu o ganlyniad i'r wythïen gyfoethog o lo o dan ein traed. Daeth glo â gwaith, daeth â chyfleoedd, rhoddodd seilwaith i ni, ond fe gostiodd yn ddrud iawn hefyd. Tyfodd llawer ohonom i fyny gyda thomen lo yn clwydo ar y mynyddoedd uwch ein pennau. Gallai'r hyn a ddigwyddodd yn Aberfan fod wedi digwydd bron yn unrhyw le a oedd â phwll glo. Tyfodd llawer ohonom i fyny mewn cymunedau clòs iawn lle roeddech yn edrych ar ôl eich cymdogion a lle roedd eich cymdogion yn edrych ar eich ôl chi. Ac oherwydd y cysylltiadau hyn y teimlwn y fath undod cryf gyda phobl Aberfan. I'r rhai sydd agosaf at y digwyddiad, rhaid i chi wybod ein bod yn eich cefnogi, ein bod yn cydymdeimlo â chi, ein bod yn unedig â chi a'n bod yn eich parchu. Mae'n ddyletswydd ar bob un ohonom a'r cenedlaethau sy'n dilyn i sicrhau ein bod yn parhau i gofio beth ddigwyddodd y diwrnod hwnnw yn Aberfan 50 mlynedd yn ôl a heddiw byddwn yn sicrhau bod Cymru'n cofio.
Aberfan: 50 mlynedd yn ôl i heddiw, pentref pwll glo di-nod nad oedd fawr o neb y tu hwnt i'w orwelion ffisegol yn gwybod amdano, ond o fewn 48 awr daeth yn adnabyddus ledled y byd am y trychineb ofnadwy a lyncodd ysgol y pentref a sicrhau anfarwoldeb i'w enw. Malodd llithrad y domen gyrff 116 o blant a 28 o oedolion a malodd galon ein cenedl hefyd am gyfnod ac mae'n dal i gyffwrdd â chalonau cenedlaethau nad oedd wedi eu geni bryd hynny. Cofiaf ddydd Gwener 21 Hydref, 1966 yn glir iawn. Roedd hi'n hanner tymor. Roedd fy rhieni, fy chwaer a minnau wedi croesi'r bont a oedd newydd gael ei hadeiladu dros yr Hafren i aros am ychydig ddyddiau gyda modryb ac ewythr fy nhad ger Caerfaddon. Yn y dyddiau hynny nid oedd yna newyddion teledu 24 awr, nid oedd yna ffonau symudol - nid oedd gan fy mherthnasau ffôn o gwbl. Clywsom y newyddion ar yr hyn a alwem y pryd hwnnw yn 'wireless'. Roedd fy nhad yn brif beiriannydd y Bwrdd Glo Cenedlaethol yng ngorllewin Cymru ac aeth i flwch ffôn coch y pentref i gael clywed drosto'i hun beth oedd yn digwydd. Daeth ein gwyliau i ben yn sydyn. Fe baciom ein bagiau ar unwaith, wrth iddo ruthro i helpu gyda'r gwaith achub. Cefais fy magu mewn byd sydd wedi diflannu, o domenni glo ac offer weindio pen pwll. Mae Cymru wedi gweld llawer o drychinebau pyllau glo, a chollwyd hyd yn oed mwy o fywydau yn rhai ohonynt fel Senghennydd yn 1913 a Gresffordd yn 1934, ond roedd Aberfan yn rhywbeth arall. Roedd perygl yn endemig mewn pwll dwfn, ond roedd y trychineb hwn ar yr wyneb yn ymddangos yn aberth mwy byth o ddiniweidrwydd. Wrth edrych yn ôl yn awr ar fyd y lluniau du a gwyn roeddem yn byw ynddo bryd hynny, yr hyn sy'n fy nharo fwyaf yw'r urddas ar wynebau'r galarwyr a thristwch stoicaidd, tawel eu galar. Heddiw fe gofiwn, nid yn unig y rhai a fu farw, ond y rhai a oroesodd: eu teuluoedd, eu ffrindiau a'u cymdogion. 'Gwyn eu byd y rhai sy'n galaru: oherwydd cânt hwy eu cysuro.'
Diolch i'r Aelod am y cwestiwn hwnnw. Ar ôl addasu ar gyfer y gwariant cyfalaf untro sy'n gysylltiedig â phrynu allan o system y cymhorthdal cyfrif refeniw tai, cynyddodd gwariant cyfalaf gan awdurdodau lleol 7.4 y cant yn 2015-16.
Diolch i'r Aelod am ei chwestiwn atodol. Pan gaiff addasiadau cyfrifyddu eu hystyried, credaf fod gwariant cyfalaf ar wasanaethau cymdeithasol wedi gostwng 1.1 y cant y llynedd mewn gwirionedd, ac roedd hynny'n cyd-fynd â'r amcangyfrifon roedd awdurdodau lleol wedi'u darparu ac nid yw'n ystyried y cyfalaf ychwanegol o £10 miliwn a ddarparwyd drwy'r gronfa gofal canolraddol, sy'n cael ei wario'n bennaf ar faterion yn ymwneud â gwasanaethau cymdeithasol. Yn y gyllideb ddrafft a gyhoeddwyd ddoe, lle y gallwn, am y tro cyntaf ers nifer o flynyddoedd, roi cyllideb i awdurdodau lleol yng Nghymru heb doriadau arian parod ynddi, rwyf wedi clustnodi £25 miliwn at ddibenion gwasanaethau cymdeithasol, mewn ymateb i'r alwad gan yr awdurdodau lleol eu hunain, ond gan gydnabod yn glir y pwysau y mae'r gwasanaeth hwnnw'n ei wynebu.
Yn sicr, rwy'n ategu canmoliaeth Vikki Howells i gyngor Rhondda Cynon Taf, a chynghorau ledled Cymru yn wir am y modd y maent wedi croesawu rhaglen ysgolion yr unfed ganrif ar hugain. Mae dros 150 o ysgolion a cholegau ledled Cymru yn gweld eu safleoedd yn cael eu hailadeiladu a'u hadnewyddu. Ond y pwynt a wnaeth fy nghyd-Aelod yn ei chwestiwn atodol tuag at y diwedd yw'r pwysicaf efallai. Mae ysgolion yn fwy nag adeiladau; mae'n ymwneud â'r neges y maent yn ei chyfleu i bobl ifanc am ba mor werthfawr ydynt i ni a'r cyfleoedd y bydd safleoedd priodol o'r math hwn yn parhau i'w darparu yn y dyfodol.
Diolch i Julie Morgan am y cwestiwn hwnnw. Rwy'n credu bod hanes Caerdydd o ddefnyddio gwariant cyfalaf at ddibenion amgylcheddol o'r math hwn yn rhagorol. Mae'r bwriad diweddaraf i ddefnyddio gwariant cyfalaf ar oleuadau stryd yn y ddinas yn rhan o batrwm ehangach lle maent wedi defnyddio arian, sydd ar gael drwy Lywodraeth Cymru yn rhannol, ar gyfer effeithlonrwydd ynni goleuadau stryd, effeithlonrwydd ynni adeiladau cyngor a rhaglenni goleuo ysgol - yn Ysgol Gynradd Rhydypenau yn ei hetholaeth ei hun, er enghraifft. Mae'n enghraifft dda iawn o'r ffordd y mae awdurdodau lleol yn defnyddio'r cymorth sydd ar gael i ddatgarboneiddio'u gwariant, gan ddarparu gwell dyfodol, nid yn unig i'w dinasyddion eu hunain, ond i'n cenedl gyfan.
Diolch i Eluned Morgan am y cwestiwn. Mae diogelu ein buddiannau economaidd yng nghyd-destun gadael yr UE yn hanfodol i Gymru. Ynghyd â Gweinidogion cyllid o'r Alban a Gogledd Iwerddon, byddaf yn cyfarfod â Phrif Ysgrifennydd y Trysorlys yr wythnos nesaf cyn datganiad yr hydref. Bydd effaith y trefniadau pontio Ewropeaidd ar frig ein hagenda.
Mae Eluned Morgan yn tynnu sylw at yr effaith hirdymor y byddai gadael yr Undeb Ewropeaidd ar y telerau anghywir yn ei chael ar Gymru. Mae'r gyllideb a gyflwynais ddoe yn ymdrin â chanlyniadau uniongyrchol colli cyllid Ewropeaidd posibl a fyddai wedi dod i Gymru fel arall. Ond effaith hirdymor llai o dwf yn economi'r DU, gyda phopeth y byddai hynny'n ei olygu o ran derbyniadau treth ac arian sydd ar gael ar gyfer gwariant cyhoeddus, yw'r pryder mwyaf yn y tymor hir. Ar gyfer y gyllideb ddoe, mae tu hwnt i gwmpas y gyllideb refeniw un flwyddyn y gallwn ei chyflwyno, yn rhannol oherwydd yr ansicrwydd y mae hi'n cyfeirio ato. Yn ddi-os, pe baem yn gweld toriadau ar unrhyw beth tebyg i'r raddfa a awgrymir yn y ddogfen honno a ddatgelwyd yn answyddogol, byddai'r goblygiadau i Gymru yn ddifrifol iawn yn wir.
Bydd Llywodraeth Cymru yn cael ei chynrychioli yn y Cydbwyllgor Gweinidogion gan y Prif Weinidog a byddaf yn mynd gydag ef i'r cyfarfod hwnnw. Byddwn yn mynd i'r trafodaethau hynny yn yr un modd yn union ag y byddech yn ei ddisgwyl i Weinidogion yn yr Alban a Gogledd Iwerddon fynd i'r trafodaethau hynny, gan sicrhau bod buddiannau Cymru yn cael eu dwyn yn gadarn ac yn anosgoadwy i sylw Prif Weinidog a Gweinidogion eraill y DU, ac i sicrhau bod ein llais yn parhau i gael ei glywed wrth i safbwynt negodi'r DU barhau i ddatblygu.
Mae hyrwyddo cynnig Cymru yn parhau'n rhan bwysig iawn o'r gwaith y mae'r Llywodraeth yn ei wneud yn gyffredinol, ac mae'n cael ei arwain gan fy nghyd-Aelod, Ken Skates. Rwy'n credu ei bod yn deg tynnu sylw arweinydd y Blaid Geidwadol at y ffaith nad ydym wedi gadael yr Undeb Ewropeaidd eto, ac yn sicr rydym eto i weld effaith hynny ar ein heconomi. Yr hyn sy'n gwbl glir, gan y busnesau sydd wedi siarad yn uniongyrchol gyda Phrif Weinidog Cymru ac Ysgrifennydd y Cabinet, yw bod mynediad llawn a dilyffethair at y farchnad sengl yn parhau i fod yn ffactor penderfynu mewn busnesau sy'n dymuno lleoli yng Nghymru.
Mae'r ffigur o £66 biliwn yn dod o ddogfen a ddatgelwyd yn answyddogol, fel y cytunodd yr Aelod. Serch hynny, cynhyrchodd y Trysorlys gyfres o sesiynau briffio llawer mwy ffurfiol cyn y refferendwm ar 23 Mehefin. Dangosai pob un o'r rheini yr effaith andwyol y byddai gadael yr Undeb Ewropeaidd yn ei chael ar ragolygon economaidd y Deyrnas Unedig. Gwelaf nad yw'r Trysorlys wedi datgysylltu ei hun oddi wrth unrhyw un o'r datganiadau a wnaeth bryd hynny.
Rydw i'n gweld bod y fformiwla wedi cael ei diwygio. A fyddwch chi'n gallu ymhelaethu, os gwelwch yn dda, ar sut yn union mae hynny wedi cael ei gyflawni?
Wrth gwrs rwy'n cytuno y dylai'r fformiwla ddibynnu ar y data mwyaf cyfredol posibl. Dyna pam roeddwn yn falch o gytuno ar yr argymhellion mewn perthynas â niferoedd poblogaeth a niferoedd disgyblion ysgol. Rwy'n meddwl bod pob ymdrech yn cael ei gwneud, gan bartneriaid awdurdodau lleol a'r rhai sy'n eu cynghori, i sicrhau bod y fformiwla'n dibynnu ar y data mwyaf dibynadwy sydd ar gael. Yn ystod fy ymweliadau o amgylch Cymru, gan gyfarfod â phob un o'r 22 arweinydd awdurdod lleol, roedd gan bob un ohonynt rywbeth i'w ddweud am gymhwysiad y fformiwla yn eu hardaloedd eu hunain. Yr hyn rwyf wedi cytuno gydag aelodau'r grŵp sy'n cynghori'r Llywodraeth yw y byddwn yn dechrau rownd y flwyddyn nesaf i ystyried y fformiwla gyda seminar fwy agored, lle byddwn yn edrych ar y ffordd y mae'r fformiwla'n gweithio ar hyn o bryd ac yn meddwl a oes ffyrdd gwell y gallem ei diwygio ar gyfer y dyfodol, a byddwn yn gwneud hynny mewn modd meddwl agored gyda'n partneriaid.
Wel, rŷm ni'n bwrw ymlaen gyda'r bwriad yna yn y flwyddyn ariannol nesaf. Rydw i wedi siarad â phob aelod o'r Cabinet; maen nhw i gyd wedi rhoi rhai grantiau i mewn i'r RSG am y flwyddyn nesaf. Mae hynny'n rhan o'r patrwm rŷm ni wedi'i greu fel Llywodraeth dros y blynyddoedd diwethaf. Rydw i'n awyddus i fwrw ymlaen yn yr un modd am y flwyddyn nesaf, hefyd, ble rŷm ni'n gallu rhoi mwy o hyblygrwydd i'r awdurdodau lleol i ddefnyddio'r arian sydd ar gael iddyn nhw. Rwy'n cytuno gyda nhw mai hynny yw'r ffordd orau i drio defnyddio'r arian yn y dyfodol.
Fe wnaf hynny yn union yn y ffordd yr eglurais eiliad neu ddwy yn ôl. Mae gennym fformiwla gyllido. Mae'n fformiwla y cytunwyd arni. Mae'n cael ei diwygio bob blwyddyn. Mae wedi cael ei diwygio eto eleni. Mae'n cynnwys lleisiau gwleidyddol a lleisiau arbenigwyr, ac rwy'n cymryd cyngor y grŵp arbenigol hwnnw. Byddwn yn defnyddio'r fformiwla fel yr argymhellwyd i mi ac yna byddwn yn dosbarthu'r swm y gallwn ei ryddhau i awdurdodau lleol drwy'r fformiwla sydd wedi'i diweddaru ar gyfer y flwyddyn nesaf.
Wel, Lywydd, rhaid i mi fod yn weddol ofalus i beidio ag achub y blaen ar fanylion y datganiad na fydd yn cael ei ryddhau tan yn ddiweddarach y prynhawn yma. Yr hyn rwy'n meddwl y gallaf ei ddweud wrth yr Aelod ar y pwynt hwn yw fy mod yn bwriadu defnyddio mecanwaith cyllid gwaelodol ar gyfer dosraniad y flwyddyn nesaf i awdurdodau lleol a bydd hynny'n cael ei adlewyrchu yn y setliad y byddaf yn ei osod gerbron y Cynulliad yn ddiweddarach heddiw.
Rwy'n meddwl bod yna ddwy ffordd wahanol y mae'n bwysig archwilio'r mater hwn yng Nghymru. Yn gyntaf oll, rwy'n awyddus i ddechrau gwaith a fydd yn edrych ar yr holl ffordd rydym yn codi trethi lleol yng Nghymru ac i weld ai'r system sydd gennym ar hyn o bryd yw'r un sy'n adlewyrchu anghenion y dyfodol orau. Fodd bynnag, pa ddulliau bynnag a ddefnyddiwch ar gyfer codi arian, bydd bob amser angen dod o hyd i ffordd o ddosbarthu'r arian hwnnw ledled Cymru. Mae'r fformiwla bresennol yn ymdopi â phob math o wahanol amrywiadau: anghenion trefol, anghenion gwledig, anghenion sy'n gysylltiedig ag oedran, dadleuon economaidd, dadleuon am anghenion ac yn y blaen. Yn y pen draw, mae yna swm sefydlog, a pha ffordd bynnag y byddwch yn ei ddosbarthu, mae'r swm yn aros yr un fath. Weithiau rwy'n meddwl mai'r cyngor gorau i'r rhai sy'n fy annog, yn eithaf pendant, i gael gwared ar y fformiwla a dyfeisio un newydd yw y dylent ymboeni ynglŷn â beth y maent yn ei ddymuno, gan nad oes unrhyw ffordd o wybod i ble y gallai'r fath ddiwygio sylfaenol ar y fformiwla arwain - at enillwyr a chollwyr, ac efallai na fyddant bob amser lle byddai pobl yn ei ragweld.
Wel, cwestiynau i Ysgrifennydd y Cabinet sydd â chyfrifoldeb dros faes polisi gofal plant yw'r rheini mewn gwirionedd. Gwn ei fod yn gweithio'n ddiwyd iawn gyda swyddogion a phartneriaid y tu hwnt i'r Cynulliad ar lywio'r cynlluniau peilot, ac rwy'n sicr y bydd yn gwneud cyhoeddiad i Aelodau'r Cynulliad cyn gynted â'i fod mewn sefyllfa i wneud hynny.
Wel, mae ein hymagwedd tuag at ofal plant yng Nghymru bob amser wedi bod seiliedig ar y cysylltiadau rhwng argaeledd gofal plant fforddiadwy o ansawdd da a chyfranogiad yn y farchnad lafur. Rydym bob amser wedi bod eisiau sicrhau bod digon o ofal plant yno i wneud yn siŵr fod menywod, yn arbennig, yn gallu dilyn gyrfaoedd yn y farchnad swyddi yn y ffordd y byddent yn dymuno. Mae'r Aelod yn gwneud pwynt pwysig am hyblygrwydd oherwydd dyna'n union pam y mae Ysgrifennydd y Cabinet wedi penderfynu bwrw ymlaen ar sail cynllun peilot, er mwyn gwneud yn siŵr ein bod yn llunio'r cyflenwad ychwanegol o ofal plant y bydd ei angen i gyflawni'r addewid mewn ffordd sy'n cyd-fynd â'r patrymau gweithio y bydd eu hangen ar y teuluoedd a fydd am fanteisio ar y gwasanaeth newydd. Felly, mae'n ystyriaeth bwysig, ac eisoes yno fel rhan o'r dull peilot. Fe wnaethom waith mawr cyn yr etholiad ar bennu'r ffigurau rydym wedi'u cyhoeddi sy'n dangos beth y credwn fydd ei angen ar y cynllun hwn, ond byddwn yn dysgu o'r cynlluniau peilot mewn perthynas â'r swm hefyd, yn ddiau.
Wel, Lywydd, rwy'n hapus i gadarnhau yr hyn a ddywedais wrth y Pwyllgor Cyllid: os ydych am gynllunio system sy'n cynnwys cyfranogiad gweithredol rhieni o'i mewn ac sy'n dysgu o'r hyn y maent yn ei ddweud wrthym am y math o ofal plant y byddant ei angen yn y dyfodol, mae angen trefnu'r rhaglen i ystyried y safbwyntiau hynny, a bydd hynny'n golygu cronni'r capasiti y byddwn yn ei ddatblygu dros amser. Rwy'n eithaf siŵr y bydd yr Ysgrifennydd Cabinet sydd â chyfrifoldeb yn edrych ar gyfraniadau'r gwahanol sectorau sydd eisoes yn bodoli ar gyfer gofal plant yng Nghymru, a bydd yn ceisio gwneud yn siŵr ein bod yn alinio'r rheini yn y ffordd sy'n diwallu anghenion rhieni orau, gan gynnwys yr angen am hyblygrwydd.
Diolch i'r Ysgrifennydd Cabinet am yr ateb, gan ddweud wrtho ef, wrth gwrs, ein bod ni i gyd yn gobeithio y bydd modd cadw cymaint o'r arian yma y tu mewn i'r grochan, fel petai, cyhyd ag sy'n bosib. A gaf i gyflwyno ei sylw ef at un cynllun yn arbennig sydd wedi bod yn llwyddiant, rwy'n meddwl, yng Nghymru, sef cynllun Sêr Cymru, i ddenu ymchwilwyr a gwyddonwyr i Gymru? Mae'r cylchgrawn 'Science' o fewn y pythefnos diwethaf wedi adrodd ar lwyddiant y cynllun yma sydd wedi denu dros 100 o gymrodorion i Gymru a rhyw 20 o ymchwilwyr blaengar iawn, sy'n ein helpu ni, wrth gwrs, i ymateb i bethau fel newid hinsawdd, ynni, ac, yn wir, ymateb i Brexit yn y ffordd yr ydym yn edrych ar ddyfodol y diwydiant amaeth, er enghraifft. Pa gadarnhad y medrwch, Weinidog, ei roi y bydd cynlluniau fel Sêr Cymru yn parhau i gael eu cefnogi gan y Llywodraeth, hyd yn oed ar ôl gadael yr Undeb Ewropeaidd?
Roeddwn yn falch iawn yr wythnos diwethaf o allu cyhoeddi £850,000 yn ychwanegol o gyllid yr Undeb Ewropeaidd ar gyfer y cynllun y cyfeiriodd Mike Hedges ato. Mae'r busnesau sy'n cymryd rhan ynddo yn cynnwys Tata Steel, BASF, y Bathdy Brenhinol ac eraill. Byddant yn cymryd rhan weithredol yn y gwaith o lunio prosiectau ymchwil yn seiliedig ar ddatblygiadau technolegol sy'n digwydd yn eu diwydiannau. Ein nod, fel y mae'n gwybod, yw sicrhau cymaint â phosibl o arian Ewropeaidd tra bo ar gael i ni. Mae cyhoeddiad Canghellor y Trysorlys ynglŷn â'r warant oes ar gyfer cynlluniau y cytunwyd arnynt cyn gadael yr Undeb Ewropeaidd yn ddefnyddiol yn y ffordd honno. Rwy'n siŵr y bydd y cynllun hwn yn dangos ei werth a gallwn ddadlau wedyn dros ei barhau y tu hwnt i'r cyfnod o ariannu strwythurol.
Wel, rwy'n siŵr y gall yr Aelod ragweld yr effaith: y byddai'r buddsoddiadau hynny y gallwn eu gwneud, sy'n helpu i lunio'r dyfodol ar gyfer unigolion a chymunedau a sicrhau llwyddiant hirdymor economi Cymru, yn cael eu dal yn ôl pe na bai gennym yr arian sydd wedi ei sicrhau ar ein cyfer ar hyn o bryd yn sgil ein haelodaeth o'r Undeb Ewropeaidd. Byddai'n neges ryfedd, rwy'n siŵr y byddai'n cytuno, i'w chyfleu i'w hetholwyr pe na bai Cymru yn gwneud cystal o'i haelodaeth o'r Deyrnas Unedig nag o'i haelodaeth o'r Undeb Ewropeaidd.
Diolch i Lynne Neagle am ei chwestiwn. Mae'r rhan fwyaf o'r cyllid a ddarperir i lywodraeth leol gan Lywodraeth Cymru yn cael ei ddarparu drwy'r setliad blynyddol. Yn y flwyddyn ariannol hon, 2016-17, mae'r setliad wedi darparu £4.1 biliwn mewn cyllid refeniw heb ei neilltuo.