BangorAI/exl2-wiki-calibration-set-cy huggingface dataset:
O ran tlodi plant, nid oedd y dreth ystafell wely wedi helpu ryw lawer na'r toriadau i'r system les, ac mae'n rhaid i'w blaid ef gymryd cyfrifoldeb am y rheini. Dyma'r hyn a ddywedais yn gynharach: rydym ni wedi gwneud yn hynod o dda ar nifer o ddangosyddion economaidd. Yr her yw parhau i gynyddu incwm domestig gros aelwydydd cyfunol ein pobl, ac, yn y pendraw, cynnyrch domestig gros. Mae hynny'n digwydd. Mae'r dyddiau pan fyddai Cymru yn cael ei gwerthu fel lle rhad i wneud busnes wedi hen ddiflannu. Mae'r swyddi yr ydym yn eu denu yn talu'n dda, maent wedi ymrwymo i Gymru, a bydd hyn yn arwain at gynnydd yn ein cynnyrch domestig gros y pen. Nid oes gennyf unrhyw amheuaeth am hynny yn y tymor canolig. O ran asedau cymunedol, nid oes gennym unrhyw broblem gyda chyd-gynhyrchu. Rydym yn ceisio gweithio gyda phobl i ddefnyddio eu harbenigedd o ran sut i fwrw ymlaen â hynny. O ran y metro, mae'r metro yno. Byddwn yn gweithio gyda'r holl sefydliadau er mwyn ei gyflawni. Wrth gwrs, mae'r metro wedi'i gynllunio i sicrhau bod economi'r gogledd-ddwyrain yn gweithio mewn cyd-ffyniant ag economi gogledd-orllewin Lloegr - rydym yn gwybod nad yw'r metro ei hun yn mynd i fod yn hunangynhaliol yn y gogledd-ddwyrain - er mwyn sicrhau ffyniant i'r ddau ranbarth. O ran awtistiaeth, nid ydym yn gwrthwynebu deddfwriaeth awtistiaeth mewn egwyddor. Mae'n rhywbeth y byddwn yn parhau i'w archwilio, ac mae'n gwneud awgrym diddorol o ran Iaith Arwyddion Prydain a sut y gallwn sicrhau bod yr iaith yn cael ei hadnabod yn well a'i sefydlu yn well yn ein cymunedau. Mae'n rhywbeth yr ydym yn hapus i geisio barn arno a chadw meddwl agored amdano.
Diolch i chi, Lywydd, am eich goddefgarwch. A gaf i groesawu'r ymrwymiad i ddarparu 20,000 o gartrefi fforddiadwy ychwanegol, Brif Weinidog? Rwyf i wedi cyfrifo - a hoffwn i chi gadarnhau hyn - bod hynny'n golygu eich bod yn cynyddu'r targed ar gyfer y pum mlynedd nesaf ar gyfer y farchnad dai i gynhyrchu, nid 8,000 o gartrefi y flwyddyn, ond 12,000 o gartrefi y flwyddyn erbyn hyn. Rwyf yn gobeithio y gallwch chi gadarnhau hynny, ond yr wyf yn nodi bod y lefel bresennol o adeiladu tai yn gostwng mewn gwirionedd yng Nghymru, ac nad ydym yn debygol o adeiladu 8,000 o gartrefi hyd yn oed eleni.
Yr eitem nesaf ar yr agenda yw'r datganiad gan Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg ar y rhaglen newid addysg gychwynnol i athrawon. Rwy'n galw ar Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg, Kirsty Williams.
Diolch, Ysgrifennydd y Cabinet, am eich datganiad. Roedd addysgu yn yrfa dewis cyntaf i mi ac rwyf wedi treulio 16 mlynedd gwerth chweil yn y dosbarth. Rwy'n gwybod, o fy mhrofiad fy hun o weithio gyda rhaglenni addysg gychwynnol i athrawon fel mentor myfyrwyr fy hun, pa mor bwysig ydynt o ran sicrhau bod addysgu'n parhau i fod yn yrfa dewis cyntaf, a hefyd pa mor fuddiol ydyw i athrawon gael athrawon dan hyfforddiant yn yr ystafell ddosbarth gyda nhw, i rannu syniadau newydd. Dyma fy nghwestiwn i: sut y bydd Llywodraeth Cymru yn sicrhau y bydd y rhaglen newydd yn darparu hyfforddiant llawn a manwl ym maes anghenion dysgu ychwanegol i athrawon dan hyfforddiant? A, hefyd, sut y caiff y Bil ADY newydd ei gynnwys yn hyn pan ddaw'n gyfraith?
ADY - wrth gwrs, ADY. Byddwch chi'n ymwybodol mai'r egwyddor y tu ôl i'r Bil ADY yw y dylai fod gan bob proffesiwn addysgu y ddealltwriaeth a'r gallu i ymateb i gyfraddau anghenion dysgu ychwanegol effaith isel, y ceir llawer o achosion ohonynt, a bod yn rhaid cynnwys hynny yn yr hyfforddiant cychwynnol athrawon ein hathrawon. Bydd angen, ochr yn ochr â chyflwyno'r ddeddfwriaeth, rhaglenni datblygiad proffesiynol parhaus i gefnogi hynny. Oherwydd yr hyn yr ydym yn ei wybod yw bod llawer o bobl yn teimlo nad oes prin ddim ystyriaeth i anghenion dysgu ychwanegol mewn addysg gychwynnol i athrawon ar hyn o bryd a bydd hynny'n rhan o'r rhaglen achredu: edrych i weld sut y mae cyrsiau unigol yn rhoi sylw gwirioneddol i hynny os ydynt am gael eu hachredu gan y corff newydd.
A gaf i ddiolch i Michelle am ei chwestiwn? Rwy'n credu ei bod yn hollol glir bod angen i'r bobl sy'n ymuno â'r proffesiwn feddu ar y sgiliau a'r cymwysterau cywir. Mae hyn yn rhan o ymgyrch y Llywodraeth flaenorol i godi safonau ac rwy'n ymroddedig i wneud hynny. Mae gennym ni ystod o raglenni i raddedigion sy'n bodoli ar hyn o bryd. Rydym ni wedi bod yn treialu dull Teach First yng Nghymru. Fel y dywedais i'n gynharach, mae'r dulliau hynny yn cael eu gwerthuso ar hyn o bryd. O ran rhwystrau i bobl sy'n dychwelyd i'r brifysgol i ennill y cymwysterau sydd eu hangen arnynt i fynd yn athrawon, rwy'n gobeithio, gyda chyhoeddi adolygiad Diamond, efallai y bydd gennym rywbeth i'w ddweud am ystod ehangach o fesurau cymorth i fyfyrwyr ac, wrth gwrs, byddaf yn rhoi datganiad i'r Siambr i'r perwyl hwnnw yr wythnos nesaf.
Byddaf mor gyflym ag y gallaf ar hyn. Rydym yn clywed, er yn anecdotaidd, mai un o'r rhwystrau i recriwtio a hyfforddiant yng Nghymru yw'r camargraff braidd yn anffodus hwn bod yn rhaid ichi allu siarad Cymraeg i weithio yn y GIG yng Nghymru. Ond un o flaenoriaethau'r Llywodraeth - ac un yr wyf yn cytuno â hi - yw bod angen i unigolion allweddol o fewn gofal sylfaenol proffesiynol allu siarad Cymraeg er mwyn cynnig gwasanaeth i'r bobl hynny y maent yn eu gwasanaethu. A allwch chi ddweud wrthyf sut y bydd recriwtio a hyfforddi'r rhain, ni waeth o ble yn y byd y maent yn dod, yn sicrhau digon o sgiliau siarad Cymraeg ymhlith unigolion allweddol fel y gallant o leiaf gyfathrebu â phlant ifanc, unigolion ag anawsterau dysgu a phobl â dementia? Rwy'n sylweddoli y gallai fod gennych uchelgeisiau ehangach ar gyfer y sylfaen sgiliau yn ei chyfanrwydd, ond ar gyfer y tri grŵp unigol hynny o bobl, pa bwyslais ydych chi'n ei roi ar y rheini o fewn eich hyfforddiant?
Wrth gwrs, mae'r gweithwyr gofal sylfaenol proffesiynol eraill sydd wedi'u cynnwys yn eich datganiad yn cynnwys nyrsys arbenigol sy'n gweithio yn y gymuned a'r cartref. Ym mis Tachwedd 2011, cynhaliais ddigwyddiad yn y Cynulliad ar nyrsys arbenigol. Ar y pryd, er enghraifft, dim ond un nyrs arbenigol sglerosis ymledol oedd yng Nghymru. Nodais na allem fforddio ymateb yn ddifeddwl a gwneud toriadau difeddwl gan fod nyrsys arbenigol yn y pen draw yn arbed arian ac yn darparu gwasanaeth pwysig. Siaradais am faint o arian oedd yn cael ei arbed ledled Cymru gan nyrsys epilepsi, clefyd Parkinson, MS a nyrsys arbenigol eraill, a sut y maent yn lleihau derbyniadau i'r ysbyty. Mae Coleg Brenhinol y Ffisigwyr a Chymdeithas Niwrolegwyr Prydain yn argymell tri arbenigwr nyrsio clinigol i bob 0.5 miliwn o'r boblogaeth ar gyfer MS, er enghraifft. Roedd adroddiad Steers yn argymell un i bob 300 o gleifion, ond dim ond, er enghraifft, un nyrs MS sydd gennym yn y gogledd i boblogaeth o 1,100 o gleifion. Mae aelodau timau amlddisgyblaeth eraill wedi eu recriwtio, ond mae byrddau iechyd eraill sy'n darparu gwell cymarebau nyrsys clinigol arbenigol i gleifion hefyd yn cyflogi staff yn y swyddi hyn. Sut, felly, y byddwch chi'n ymdrin â'r sefyllfa lle, er enghraifft, mae'r lefel a argymhellir gan Steers yng Nghaerdydd a'r Fro yn 2.3, a gan Goleg Brenhinol y Ffisigwyr a Chymdeithas Niwrolegwyr Prydain mae'n 2.9, ond maent mewn gwirionedd yn cyflawni 3.5, tra bod y lefelau a argymhellir yn y gogledd yn 3.7 neu 4.2, ond dim ond un sydd yno? Felly, sut y gallwch ymdrin â hyn ar sail Cymru gyfan i lenwi'r bylchau hynny, gan gydnabod - ac rwy'n siŵr y byddwch yn cytuno - nad oes rhaid iddo bob amser fod yn nyrs arbenigol sy'n berthnasol i gyflwr unigol; y gall fod yn nyrsys niwrolegol cyffredinol, ond sut i lenwi'r bylchau sy'n parhau?
Rŷm ni'n symud i'r eitem nesaf, sef y datganiad gan Weinidog Iechyd y Cyhoedd a Gwasanaeth Cymdeithasol ar deithio llesol. Rydw i'n galw ar y Gweinidog i wneud y datganiad. Rebecca Evans.
Diolch i'r Gweinidog am ei ddatganiad. Mae'r cynllun teithio llesol yn fenter dda o ran ei hamcanion. Gellid cael arbedion hirdymor yng nghyllideb y GIG os yw pobl yng Nghymru yn y bôn yn heini, fel yr haerodd Dai Lloyd, ac, yn ddelfrydol, dylid meithrin gweithgarwch corfforol o oedran cynnar. Credaf ein bod yn cytuno ar yr egwyddorion hyn. Y broblem, fel erioed, yw pa mor dda y gellir cyflawni amcanion y cynllun teithio llesol mewn gwirionedd. Weithiau, bydd datblygiadau bywyd modern yn tueddu i weithio yn erbyn cyflawni hyn yn effeithiol. Er enghraifft, gallwn annog plant ysgol i gerdded i'r ysgol ar ddiwrnod penodol fel rhan o'r cynllun hwn. Ond pan geir ad-drefnu sy'n arwain at gau ysgolion lleol, mae posibilrwydd y byddai'n rhaid i lawer o blant ddefnyddio ceir i deithio i'r ysgol. Byddai cerdded mwy na thair milltir i'r ysgol yn sicr o fod yn rhy bell ac yn cymryd gormod o amser yn rheolaidd. Felly, ni fyddech chi'n debygol o fod yn annog plant i gerdded yn rheolaidd i'r ysgol yn yr achos honno. Mae'r un broblem yn bodoli yn achos gweithwyr y mae eu gweithle yn llawer o filltiroedd i ffwrdd, ac, yn anffodus, y duedd gyda bywyd modern yw bod pobl yn teithio ymhellach ac ymhellach i'w gweithle. Wrth gwrs, mae eich cynllun hefyd yn cynnwys beicio, a all fod yn fwy hyfyw yn y tymor hir. Er hynny, bydd yn anodd goresgyn y rhwystrau eithaf sylfaenol hyn, ond bydd yn ddiddorol gweld pa gynnydd y gellir ei wneud o ran y cynllun teithio llesol, a byddaf yn ymdrechu i'w fonitro'n ofalus. Diolch.
Diolch i chi, Weinidog, am eich datganiad ac am yr ymroddiad personol yr ydych chi ac Ysgrifennydd y Cabinet dros yr economi wedi ei ddangos ar gyfer yr agenda hon. Mewn sawl ffordd, pasio'r ddeddfwriaeth yw'r rhan hawdd yn y prosiect hwn. Dyma brosiect uchelgeisiol sy'n ymwneud â sawl cenhedlaeth i geisio newid agweddau ac ymddygiad. Ac er bod gennym, drwy fodolaeth y Ddeddf, rai canllawiau dylunio blaengar iawn, fwy na thebyg y canllawiau dylunio mwyaf blaenllaw yn y DU, yr hyn sy'n bwysig yw sut y caiff y prosiect ei weithredu. Er enghraifft, yn fy etholaeth i fy hun, mae Cyngor Sir Caerfyrddin wedi adeiladu dau ddarn newydd o lwybrau beicio ar hyd y brif ffordd rhwng Llangennech a Dafen yn ddiweddar, ac yn hytrach na dilyn y canllawiau sy'n dweud y dylid cael llwybr 3m o led, maen nhw wedi penderfynu adeiladu dau lwybr: llwybr 1.5m o led ar un ochr, a llwybr 1.5m o led ar yr ochr arall, gydag arwyddion 'un ffordd' ar y ddwy ochr. Nid wyf erioed wedi gweld arwydd 'un ffordd' ar lwybr beicio o'r blaen, ac mae'n annhebygol y bydd yn cael llawer o sylw. Felly, mae'n hanfodol ein bod yn ymgysylltu â'r gynulleidfa darged yma, nid y bobl sydd eisoes yn beicio; ond y bobl nad ydynt erioed wedi beicio. Mae hyn, wedi'r cyfan, yn ymwneud â newid ymddygiad, ac felly mae'n arbennig o siomedig yn yr ymgynghoriad ar y mapiau cyntaf mai dim ond tua 30 o bobl yr ymgynghorwyd â nhw gan bob awdurdod lleol ledled Cymru. A fyddai hi'n gwneud ei gorau i sicrhau y byddwn, ar gyfer yr ymgynghoriad ar fersiwn nesaf o'r mapiau - y mapiau lle byddem yn hoffi gweld y llwybrau - yn ymgysylltu â chymaint o bobl ag y bo modd, fel rwy'n dweud, nid â'r bobl sydd eisoes yn beicio ac yn cerdded, ond y bobl nad ydynt yn beicio nac yn cerdded?
Weinidog, cerddais i'r gwaith y bore yma a byddaf hefyd yn cerdded adref. Cerddais ar draws y morglawdd o Benarth. Weithiau byddaf yn dilyn y llwybr arall ar draws Pont y Werin. Mae'r daith honno ychydig yn hwy. Ni fyddai'r un o'r llwybrau hyn wedi bod ar gael i mi bum neu chwe blynedd yn ôl. Yr unig ffordd y gallwn i fod wedi cerdded i mewn i'r Cynulliad bryd hynny oedd i lawr Heol Penarth, llwybr llawer hirach ac yn un llawer llai dymunol. Rwy'n credu mai'r hyn sydd angen i chi ei annog yw datblygu seilwaith allweddol fel y cysylltiad hwnnw yn y morglawdd, y bont gerdded rwyf newydd sôn amdani, a chysylltu efallai llwybrau newydd - nid o reidrwydd ar hyd y prif ffyrdd bob amser, ond weithiau mae hynny'n briodol. Mae'n rhaid i ni ddefnyddio seilwaith ar gyfer targedau allweddol - hynny yw, pobl sy'n gallu cerdded i'r gwaith. Gallwch gael meysydd parcio nad ydynt yn ganolog, gyda llaw, sy'n golygu bod pobl yn cerdded tua milltir oddi yno, gan ryddhau ein hardaloedd trefol, lleihau nifer y ceir a gwella ansawdd yr aer. Hefyd, yn sicr mae angen inni fod yn canolbwyntio ac yn datblygu ein seilwaith o gwmpas ysgolion, oherwydd os bydd plant ysgol yn dod i'r arfer o gerdded a beicio, wedyn mae hynny o bosib yn sicrhau eu bod am gadw'n ffit am oes.
Symudwn ymlaen at yr eitem nesaf ar yr agenda, eitem 7 - cynnig cydsyniad deddfwriaethol y Bil Eiddo Diwylliannol (Gwrthdaro Arfog). Galwaf ar Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Economi a'r Seilwaith i gynnig y cynnig - Ken Skates.
Diolch yn fawr iawn. Nid oes unrhyw siaradwyr yn y ddadl hon, felly nid oes rhaid i chi ymateb i hynny. Y cynnig yw derbyn y cynnig. A oes unrhyw Aelod yn gwrthwynebu? Na. Mae hynny'n dda. Caiff y cynnig ei dderbyn yn unol â Rheol Sefydlog 12.36.
Mae strwythur gwleidyddol, gan gynnwys maer a etholir yn uniongyrchol, yn opsiwn sydd ar gael i bob un o brif gynghorau Cymru, naill ai o ganlyniad i'r cyngor yn penderfynu mynd ar drywydd hynny, neu mewn ymateb i ddeiseb gyhoeddus. Yn y ddau achos, mae angen refferendwm lleol.
Lywydd, nid wyf yn edifar am y lefel o 10 y cant yng Nghymru. Nid wyf yn ei ystyried yn afresymol o uchel. O ystyried bod gennym rai etholaethau cymharol fach mewn rhai cynghorau yng Nghymru, rwy'n credu bod trothwy o 10 y cant o'r etholwyr i sbarduno refferendwm yn ateb ein hanghenion a'n hamgylchiadau.
Rwy'n ei chael hi ychydig yn rhyfedd fod yna ddau Aelod yma yn crochlefain am haen ychwanegol o fiwrocratiaeth. Nid wyf yn credu ei bod yn angenrheidiol. Cawsom ymgais yn ddiweddar i gyflwyno maer a etholir yn uniongyrchol yng Nghaerdydd gan gynghorydd Llafur, Ashley Govier. Bu farw'r syniad i raddau helaeth oherwydd diffyg cefnogaeth boblogaidd. Felly, byddwn yn croesawu'r hyn y mae'r Gweinidog wedi'i ddweud hyd yma. Pe bai'n gallu rhoi sicrwydd pellach i mi, gyda newid deddfwriaethol pellach yn y Cynulliad hwn, na fydd gennym sefyllfa lle bydd ardal yn cael ei gorfodi i gael maer a etholir yn uniongyrchol pan na fydd yr ardal honno yn dymuno hynny o bosibl.
Diolch i'r Aelod am y cwestiwn hwnnw. Mewn ymateb i'r dirywiad economaidd, mae ein ffocws ar dwf a swyddi, gan gynnwys cefnogi'r sector busnes, wedi bod yn sail i ddyraniadau'r gyllideb i'r portffolio economi a'r seilwaith dros y cyfnod hwn.
Diolch i'r Aelod am hynny. Rwy'n siŵr y bydd yn gyfarwydd â safbwynt yr hanesydd Rhufeinig, Tacitus, fod gan fuddugoliaeth lawer o dadau - mae methiant yn amddifad, ond mae gan fuddugoliaeth lawer o dadau. Felly, mae Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Economi a'r Seilwaith wedi gwneud cyhoeddiad mewn perthynas â'r banc buddsoddi. Caiff ei gefnogi gan gyllid y byddaf yn ei ryddhau drwy fy mhortffolio. Bydd yn gweithredu ar hyd a lled Cymru. Mae'n bwysig iawn - rwy'n cytuno â'r Aelod - fod yn rhaid i ni ddangos ein bod yn bwrw iddi dros Gymru gyfan. Yng ngogledd Cymru, mae ein cynlluniau ar hyn o bryd yn cynnwys buddsoddi mewn 240 a rhagor o gynlluniau, gyda chyfanswm buddsoddiad cyfalaf Llywodraeth Cymru yn werth mwy na £1.3 biliwn, ac nid oes gennyf unrhyw amheuaeth y bydd y banc buddsoddi yn ein galluogi i barhau i gyflawni'r datblygiad hwnnw ymhellach ac yn gyflymach.
Diolch i'r Aelod am y cwestiwn hwnnw. Fe fydd yn ymwybodol fod trafodaethau'n parhau gyda Tata ei hun, yn cynnwys Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU. Dros y dyddiau diwethaf yn unig, rwy'n gweld bod y Gweinidog wedi gofyn am unrhyw geisiadau pellach y dymunir eu cyflwyno am ryddhad ardrethi busnes yn yr ardal fenter a grëwyd yn etholaeth yr Aelod. Gallaf ddweud hyn wrtho: wrth baratoi ar gyfer cyllideb Llywodraeth Cymru, rwy'n parhau'n effro iawn i'r angen i wneud yn siŵr ein bod mewn sefyllfa i ymateb i anghenion y gymuned honno ac i weithio'n agos gyda'r cwmni i sicrhau parhad cynhyrchiant dur yma yng Nghymru.
Wel, rwy'n credu bod nifer o atebion i'r cwestiwn hwnnw, Lywydd. Yn gyntaf oll, mae mwy nag un ffordd y gallwn fynd i'r afael â'r bwlch ariannu. Mae hon yn un, ond mae yna ffyrdd eraill, ac rydym yn rhoi camau eraill ar waith yn y maes. Ac yn ail, yn ystod y cyfnod anodd hwn, mae'n rhaid i ni weithredu o fewn yr hyn sydd ar gael i ni. Rydym wedi buddsoddi'n sylweddol yn y banc buddsoddi newydd, ac rwy'n credu, yn hytrach na gresynu at yr hyn nad yw'n gallu ei wneud, rwy'n gobeithio y byddwn yn canolbwyntio ar y llawer o bethau da y bydd yn gallu eu cyflawni.
Yr wythnos diwethaf, Ysgrifennydd y Cabinet, fe gyhoeddoch y bydd y cynllun rhyddhad ardrethi busnes sydd ar waith yng Nghymru ar hyn o bryd bellach yn cael ei ymestyn ar gyfer 2017-18. Mewn ymgais, efallai, i guddio'r ffaith eich bod yn camu'n ôl rhag un o brif addewidion eich maniffesto yn yr etholiad diweddar, cafodd hyn ei gyflwyno fel toriad treth i fusnesau bach yng Nghymru. Nawr, 'does bosibl fod parhau â'r rhyddhad ardrethi cyfredol, pa un a yw'n ei wneud yn barhaol neu fel arall, yn doriad treth? A allwch chi gadarnhau i mi heddiw pa un a ydych yn dal i gredu mai toriad treth yw hwn, neu, yng ngeiriau'r Ffederasiwn Busnesau Bach, ai hwn yw'r math gwaethaf posibl o sbinddoctora a dim mwy nag estyniad o'r gyfundrefn dreth waethaf yn y DU i fusnesau bach?
Nid wyf yn siŵr os yw hyn yn Orwelaidd neu'n Kafkaésg, ond nid yw'n gwneud unrhyw synnwyr i mi. Rydych yn talu'r un trethi yn union; nid yw ond yn doriad treth yng Nghymru yn awr yn ôl pob golwg. Mae yna bethau eraill y gallech fod wedi eu gwneud fel Ysgrifennydd y Cabinet i gefnogi busnesau o ran ardrethi. Gallech fod wedi mynegeio'r lluosydd ardrethi busnes i'r mynegai prisiau defnyddwyr yn hytrach na'r mynegai prisiau manwerthu er mwyn sicrhau biliau ardrethi mwy cywir ac osgoi gadael i fusnesau ddioddef dirywiad yn eu hincwm. Mewn gwirionedd, gallech fod wedi cyflwyno lluosydd dwbl, lluosydd deuol, gan adlewyrchu'r gwahaniaeth rhwng busnesau mawr a busnesau bach fel y maent wedi'i wneud yn yr Alban ac yn Lloegr. Pam na wnaethoch chi hynny, Ysgrifennydd y Cabinet?
Fe wnaf fy ngorau gyda hwn felly: yn dilyn ailbrisiad ardrethi busnes gan Asiantaeth y Swyddfa Brisio, a ddaw i rym ar 1 Ebrill y flwyddyn nesaf, mae rhagfynegiadau cyfredol gan y sector manwerthu a busnesau eraill yn dangos y gallai'r puntdal ardrethi a ragwelir ar gyfer Cymru lamu i fyny'n syfrdanol 10 y cant, a fyddai'n golygu mai Cymru fyddai'r lle sydd â'r dreth uchaf a'r lle lleiaf deniadol i wneud busnes ym Mhrydain os bydd eich Llywodraeth yn penderfynu gwneud iawn am y gwahaniaeth a gollir mewn refeniw drwy newid y lluosydd ardrethi busnes unffurf. Yn rhyfedd iawn, gallem fod mewn sefyllfa lle bydd gennym y dreth uchaf a'r cyfraddau gwacter busnes uchaf yn y DU gyfan. A allwch gadarnhau heddiw na fyddwch yn newid y gyfradd fusnes unffurf mewn ymateb i ostyngiad posibl yn refeniw'r Llywodraeth?
Diolch, Lywydd. Ysgrifennydd y Cabinet, mae ffigurau a ryddhawyd heddiw gan Cyngor ar Bopeth Cymru yn dangos mai ôl-ddyledion y dreth gyngor mewn gwirionedd yw'r ffactor unigol mwyaf sy'n achosi dyled yng Nghymru o hyd. Yn eich rhaglen lywodraethu, mae sôn am weithio gyda llywodraeth leol i adolygu'r dreth gyngor. Sut yn union rydych chi'n bwriadu cyflwyno hwn ac a ddylem ragdybio efallai y gallai un o'r modelau sydd i'w hystyried, fel yr awgrymodd Plaid Cymru, fod yn rhan o'ch 'cydweithio' dros y tymor nesaf hwn?
Diolch i chi, Ysgrifennydd y Cabinet. Dywedodd y Prif Weinidog ddoe eich bod yn bwriadu cael 22 o awdurdodau lleol, ond yn awr gyda chydwasanaethau rhanbarthol. Rwy'n credu y bydd hyn newyddion i sawl un, ac nid ydym wedi cael unrhyw fanylion o gwbl am hyn o hyd. A wnewch chi roi'r Siambr ar ben y ffordd heddiw ynglŷn â sut y byddwch yn cyflwyno hyn? A fydd cynrychiolwyr etholedig yn arwain y cydwasanaethau hyn fel sy'n digwydd mewn awdurdodau cyfunol rhanbarthol yn Lloegr, a pha fesurau strategol sydd ar waith gan Lywodraeth Cymru i sicrhau bod prosiectau cydwasanaethau yn cael eu cyflawni'n llwyddiannus?
Diolch. Mae eich rhaglen lywodraethu hefyd yn nodi addewid i ddarparu cyllid gwaelodol ar gyfer cyllido llywodraeth leol. Fodd bynnag, nid oes unrhyw sôn am gynghorau gwledig nac ystyriaeth ohonynt, a thros dymhorau blaenorol, pwysolwyd yn eu herbyn yn gyson mewn perthynas â'r setliad llywodraeth leol. A wnewch chi ymrwymo i gynnal adolygiad ar unwaith o'r fformiwla ariannu er mwyn sicrhau bod y setliad llywodraeth leol hefyd yn ystyried ac yn cydnabod yr heriau unigryw sy'n wynebu ein cynghorau gwledig?
Diolch, Lywydd. Mae'r Gweinidog yn ôl pob tebyg yn ymwybodol ein bod yn wynebu problem yn y DU mewn perthynas â chasglu gwastraff. Yn fyr, mae llawer o sbwriel o gwmpas y lle. Yng Nghymru, mae gennym Gyngor Conwy yn cyflwyno casgliadau bob pedair wythnos, ond mae'r math hwn o gynllun eisoes wedi methu ar draws y ffin yn Bury ym Manceinion Fwyaf. Felly, beth yw safbwynt y Gweinidog ar gylchredau casglu bob pedair wythnos?
Diolch i chi, Weinidog, am y datganiad hwnnw. Rwy'n derbyn eich bod yn gweld gwahaniad rhwng eich pwerau eich hun ac awdurdodaeth yr awdurdodau lleol. Fodd bynnag, efallai y gallem chwarae rhan fwy arweiniol yn y Cynulliad mewn meysydd o'r fath. Nodaf mai llawer o'r ysgogiad i leihau casgliadau sbwriel oedd er mwyn cydymffurfio â thargedau'r UE ar ailgylchu a thirlenwi. Gan ei bod yn ymddangos bellach ein bod yn mynd i adael yr UE, a oes achos i'r Cynulliad wasgu am ddiwygio'r targedau hyn?
Diolch i chi, Weinidog; diolch i chi am gydnabod y gallai fod rôl yn y Cynulliad i'r ddadl honno. Nodaf hefyd fod rhan fawr o ddeddfwriaeth yr UE yn y maes hwn - mae'n ddrwg gennyf am rygnu ymlaen ar y pwynt hwn - wedi cael ei hysgogi gan yr Almaen a Denmarc, dwy wlad nad oedd ganddynt lawer o safleoedd tirlenwi ar gael. Yn y DU, mae gennym lawer o chwareli a phyllau gro nas defnyddir, felly nid oes angen i ni gydymffurfio â'r targedau hyn, nac oes? Beth yw eich barn ar hynny?
Diolch i'r Aelod am y cwestiwn hwnnw. Mae'r Prif Weinidog wedi sefydlu grŵp cynghori Ewropeaidd, a fydd yn dod ag arbenigedd ynghyd o'r gymdeithas ddinesig a'r gymdeithas wleidyddol yng Nghymru. Bydd yn rhoi cyngor ar yr effeithiau eang yn sgil ymadawiad Cymru â'r Undeb Ewropeaidd a'r ffordd orau o fynd i'r afael â hwy.
Wrth gwrs, bydd agenda'n cael ei chreu ar gyfer cyfarfod cyntaf y panel cynghori hwnnw, ond rwy'n credu ei bod yn bwysig dweud mai diben y panel cynghori yw rhoi cyngor i Lywodraeth Cymru, yn hytrach na bod Llywodraeth Cymru yn rhoi cyngor i'r panel.
Diolch i Andrew Davies am y cwestiwn hwnnw. Rwy'n aelod o is-bwyllgor y Cabinet, ond mae'n cael ei gadeirio gan y Prif Weinidog. Bydd y Prif Weinidog yn mynychu cyfarfod cyntaf y panel cynghori, ond byddaf yn ei gadeirio ar ôl hynny, felly fy nghyfrifoldeb i fydd gwneud yn siŵr fod y cyngor y mae'r panel yn ei roi yn cael ei gyfleu'n uniongyrchol i is-bwyllgor y Cabinet. Yn y modd y gofynnodd Steffan Lewis, bydd y grŵp cynghori yn cael gwybod beth yw safbwynt y Llywodraeth - y chwe phwynt a'r ffordd y mae'r ddadl wedi esblygu dros yr haf. Byddant yn rhoi eu cyngor yn y cyd-destun hwnnw, ond bydd yn broses iteraidd a'r peth allweddol am y panel fydd y ffaith fod gennym ni yn y Llywodraeth fynediad at beth o'r cyngor mwyaf arbenigol a gwybodus y gallwn ei gael, er mwyn gwneud yn siŵr fod gennym gymaint o ddylanwad ag y bo modd mewn trafodaethau yn y DU, a'n bod yn gallu gwneud yn siŵr fod buddiannau Cymru'n flaenllaw yn y trafodaethau hynny bob amser.
Rwy'n clywed yr hyn sydd gan yr Aelod i'w ddweud; byddaf yn gwneud yn siŵr fod y Prif Weinidog yn cael gwybod am ei farn, gan mai'r Prif Weinidog sy'n gyfrifol am wahodd pobl i fod yn aelodau o'r panel. Bydd yn llawn o bobl sydd ag arbenigedd go iawn a safbwyntiau cadarn eu hunain. Eu harbenigedd sy'n rhoi lle iddynt ar y panel yn hytrach nag unrhyw safbwyntiau blaenorol ynglŷn ag a ddylai'r Deyrnas Unedig fod yn rhan o'r Undeb Ewropeaidd, ac edrychaf ymlaen at gyfres o drafodaethau grymus iawn yno.