BangorAI/exl2-wiki-calibration-set-cy huggingface dataset:
Mae rhaglen Symud Cymru Ymlaen Llywodraeth Cymru yn ei gwneud yn glir y bydd £50 miliwn yn ychwanegol ar gael i hybu datblygiad system metro gogledd Cymru. Dylid croesawu hyn, ond cyn cyflwyno system metro yng ngogledd-ddwyrain Cymru, credaf fod angen rhoi camau ar waith i sicrhau bod y system bresennol sydd gennym yno yn barod am system metro, fel petai. Rwyf wedi siarad o'r blaen yn y Siambr hon ac yn y gymuned ynglŷn â'r angen am well cysylltedd yn yr ardal - gwell cysylltedd o ran y gwasanaethau trên ar lwybrau allweddol, nid traffig o'r gogledd i'r de yn unig, ond yn bwysicach, o'r dwyrain i'r gorllewin, gan mai hwnnw yw'r llwybr hollbwysig ar gyfer ein heconomi ranbarthol. Credaf fod angen i ni sicrhau hefyd fod trenau'n cysylltu â'r gwasanaethau bws, fod y bysiau'n stopio mewn gorsafoedd trenau a bod amserlenni bysiau a threnau yn cael eu cydamseru i sicrhau bod pob taith mor effeithlon â phosibl. Felly, Ysgrifennydd y Cabinet, a allwch ddweud wrthyf pa gamau sy'n cael eu cymryd yn y tymor byr i allu cyflawni'r uchelgais hirdymor ar gyfer metro gogledd Cymru?
Rydym yn cyfarfod eto, Weinidog y Cabinet. Mae 'Symud Cymru Ymlaen' yn cynnwys cynlluniau ar gyfer trafnidiaeth yng Nghymru, a'r metro yw'r prosiect mwyaf cynhwysfawr ac uchelgeisiol a gynigiwyd erioed gan Lywodraeth Cymru. Rwy'n sicr y byddai'r Siambr gyfan yn eich canmol am eich gweledigaeth yn hyn o beth, ond a wnaiff y Prif Weinidog ddweud wrthym pa bryd y bydd y gwaith sylweddol sydd ynghlwm wrth y prosiect hwn - [Torri ar draws.] Mae'n ddrwg gennyf. Rwy'n ymddiheuro; nid ydych yno eto, ond efallai yn y dyfodol, syr. A wnaiff Ysgrifennydd y Cabinet ddweud wrthym pa bryd y bydd y gwaith sylweddol sydd ynghlwm wrth y prosiect yn dechrau mewn gwirionedd?
Er nad yw bancio wedi ei ddatganoli, ac er mai mater masnachol i'r banciau yw cau canghennau, rydym yn awyddus i sicrhau bod busnesau ac unigolion ledled Cymru yn cael mynediad at gyfleusterau bancio, gan gynnwys peiriannau codi arian a mannau talu arian i mewn a chyfleusterau casglu. Rydym wedi rhoi mesurau ar waith i gefnogi hyn.
A gaf fi ddweud wrth yr Aelod fy mod yn cydymdeimlo â'i sefyllfa a sefyllfa ei gymunedau ar hyn o bryd? Yn fy etholaeth i, De Clwyd, un banc yn unig sydd ar ôl - un banc yn unig. Banc Barclays yw hwnnw. Felly, dros y pum mlynedd diwethaf, rwyf wedi bod drwy ymgynghoriadau, fel y'u gelwir, dro ar ôl tro, sydd bob amser yn gorffen gyda banc yn cau. Credaf ei bod yn hollol hanfodol fod argymhellion adolygiad Griggs yn cael eu rhoi ar waith a'n bod yn ymbellhau oddi wrth ymgynghoriadau artiffisial a thuag at ymgynghoriadau ystyrlon a allai arwain at gadw gwasanaethau bancio. O ran yr hyn y gallwn ei wneud fel Llywodraeth Cymru, yn ogystal â mynnu bod argymhellion adolygiad Griggs yn cael eu rhoi ar waith, credaf fod angen i ni sicrhau bod swyddfeydd post yn parhau i ddarparu cyfleusterau bancio. Ar hyn o bryd, credaf fod oddeutu 95 y cant o gwsmeriaid yn gallu cael mynediad at eu cyfleusterau bancio drwy swyddfeydd post, felly mae'n hanfodol bwysig ein bod yn cefnogi'r rhwydwaith hwnnw hefyd. Credaf ei bod yn hollol hanfodol fod NatWest yn gwrando nid yn unig arnoch chi, ond hefyd, rwy'n siŵr, ar y bobl y byddwch yn mynd â hwy i'r banc, yn enwedig cwsmeriaid busnes, gan fod cwsmeriaid busnes yn aml yn ei chael hi'n anodd cael gafael ar yr ystod lawn o wasanaethau sydd ar gael yn y swyddfa bost y maent yn disgwyl gallu cael mynediad atynt yn eu cangen leol. Byddwn yn fwy na pharod i gyfarfod â'r Aelod i drafod unrhyw gymorth ychwanegol y gallwn ei roi, ond unwaith eto, rwy'n cydymdeimlo â'r Aelod ynglŷn â hyn a byddwn fwy na pharod i weithio gydag ef i ddod o hyd i atebion ar gyfer y tair cymuned yr effeithiwyd arnynt gan benderfyniad NatWest.
Diolch, Ysgrifennydd y Cabinet. Bydd datganiad yr hydref yn darparu dros £400 miliwn o gyllid cyfalaf ychwanegol dros y pum mlynedd nesaf ar gyfer prosiectau seilwaith yng Nghymru. Gwyddom fod pryderon wedi bod ynghylch cyllid ar gyfer y metro, yn enwedig yn sgil y refferendwm ar Ewrop. Pa gynlluniau sydd gennych i ddefnyddio peth o'r arian ychwanegol hwn i gefnogi'r metro, yn enwedig mewn ardaloedd gwledig fel fy etholaeth i, lle y gellid cysylltu ardaloedd pellennig fel Mynwy â'r ganolfan drafnidiaeth arfaethedig yn y Celtic Manor?
Mae hwn yn bwnc hynod o ddiddorol ac mae Llywodraeth Cymru yn gwbl ymrwymedig i harneisio'r cyfleoedd y mae'r pedwerydd chwyldro yn eu darparu. Bydd ein cefnogaeth i dechnoleg, ymchwil a datblygu arloesol yn sicrhau bod arloesedd yn alluogwr economaidd o bwys i Gymru.
Gwnaf, yn sicr. Rwy'n falch o allu dweud wrth yr Aelod heddiw fod Swyddfa Cyllid Ewropeaidd Cymru yn deall bod Diwydiant Cymru - sydd wedi bod o gymorth mawr, a hoffwn gofnodi hyn, yn dysgu rhywbeth i mi am ddiwydiant 4.0 - yn gweithio mewn partneriaeth â nifer o brifysgolion Cymru ac yn bwriadu cyflwyno cais am gyllid mewn perthynas â diwydiant 4.0 yn rownd gyfredol cronfa datblygu rhanbarthol Ewrop ac maent yn galw am gynigion ymchwil ac arloesi, a fydd yn cau ar 31 Ionawr. Gobeithiaf y bydd y cais hwnnw'n llwyddiannus, gan y credaf y byddai'n cyflawni'r hyn yn union y mae'r Aelod wedi galw amdano. Yn ogystal â hyn, rwy'n falch o ddweud bod tîm arloesi Llywodraeth Cymru yn ymgysylltu'n weithredol â rhwydweithiau trosglwyddo gwybodaeth y DU ar gyfer menter gweithgynhyrchu a lansiwyd yn ddiweddar, ac sydd wedi eu hanelu'n benodol at wireddu potensial y pedwerydd chwyldro diwydiannol. Mae'r Aelod yn hollol gywir i dynnu sylw at y cyfleoedd a'r heriau a'r bygythiadau a ddaw yn sgil y pedwerydd chwyldro diwydiannol, ac os edrychwn ar Ffrainc, efallai, fel model lle y gallem ddysgu rhai gwersi pwysig iawn o ran sut i symud tuag at economi awtomataidd, gan gymryd y gallwn wneud y newid hwnnw'n ddigon cyflym, credaf yn gryf y gallwn fwynhau'r cyfleoedd yn hytrach na'r bygythiadau.
Diolch, Ysgrifennydd y Cabinet, am gadarnhau bod 493 o adeiladau rhestredig gradd I yng Nghymru. Gwyddom hefyd fod ganddynt amryw o wahanol fath o berchnogaeth. Yn bersonol, mae gennyf ddiddordeb yng nghapeli gwych Cymru a grëwyd yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Credaf fod angen strategaeth arnom i amddiffyn yr holl adeiladau rhestredig gradd I yng Nghymru. A wnaiff Ysgrifennydd y Cabinet ystyried creu strategaeth o'r fath, heb gynnwys Cadw yn ddelfrydol?
Mae gan ein sector diwylliant ran bwysig i'w chwarae yn hyrwyddo Cymru fel cenedl sy'n wynebu tuag allan ac sy'n gwerthfawrogi cyfnewid diwylliannol. Byddwn yn pwyso am gymal eithrio diwylliannol i gyfyngiadau ar ryddid pobl i symud, ac i gronfeydd cenedlaethol y DU lenwi unrhyw fwlch mewn cyllid diwylliannol o ganlyniad i golli arian yr UE.
Rwy'n falch iawn o allu dweud wrth yr Aelod y byddaf yn ariannu ein gweithgarwch yn yr ŵyl honno. Rwyf wrth fy modd ein bod wedi cael ein dewis i fod yn bartner allweddol yn 2018, Blwyddyn y Môr, ond hefyd blwyddyn cyfeillgarwch gyda'n partneriaid ledled Ewrop.
Diolch am eich ateb. Mae hwn wedi bod yn fuddsoddiad sylweddol gan Lywodraeth Cymru, gydag arian Ewropeaidd, ar gyfer pobl Cymru. Mae £20 miliwn arall wedi ei glustnodi ar gyfer y cam nesaf. Yn amlwg, mae cyflawni cynllun Cyflymu Cymru yn parhau i fod yn flaenoriaeth bwysig i'r Llywodraeth hon, ac mae wedi helpu busnesau i dyfu, ehangu a datblygu yn fy rhanbarth. Ond a allech ddweud wrthyf, Weinidog, sawl busnes yng Nghanolbarth a Gorllewin Cymru sydd wedi elwa o gynllun Cyflymu Cymru?
Mae nodi'r ffigurau hynny yn newyddion calonogol iawn, Ysgrifennydd y Cabinet, ac wrth gwrs, mae gwerth y bunt bellach hefyd yn gymorth i ddenu ymwelwyr i'r DU. Ond mae gan ogledd Cymru gynnig unigryw o ran twristiaeth, ac fel y gwyddom, mae'n gynnig sydd gyda'r gorau drwy'r byd. Mae ar restr y 10 uchaf o ran cyrchfannau, ym marn Lonely Planet. Ond un o'r anfanteision sydd gennym yw nad oes gennym faes awyr rhyngwladol yng ngogledd Cymru. Nawr, nid wyf am alw arnoch i adeiladu un, ond gofynnaf i chi ddweud wrthym beth rydych yn ei wneud i wella cysylltiadau â'r meysydd awyr rhyngwladol yn Lerpwl a Manceinion, rhwng gogledd Cymru a'r cyrchfannau hynny. Mae'n bwysig iawn, os ydym am ddenu'r ymwelwyr pwysig i ogledd Cymru, fod y cysylltiadau hynny â'r ddau faes awyr yn gwbl hanfodol. Beth rydych yn ei wneud i weithio gyda Llywodraeth y DU ac eraill ar wella'r cysylltiadau hynny?
Diolch am y cwestiwn. Mae'n bwysig bod achos anhwylderau cysgu nad ydynt yn achosion anadlol yn cael eu canfod yn gynnar gan y gall fod ystod eang o broblemau yn sail iddynt yn amrywio o ddeiet, anhwylderau niwrolegol, anhwylderau seiciatrig neu fwy. Bydd yr achos sylfaenol yn pennu'r ffordd orau o reoli'r cyflwr, ond gofal sylfaenol fydd y man cychwyn ar gyfer ei reoli.
Diolch am y cwestiwn dilynol. Rwy'n siŵr y bydd pob un ohonom ar ryw adeg yn ein bywydau yn dioddef rhyw fath o her gyda'n cwsg. Mae'r rhan fwyaf ohonynt, fodd bynnag, yn pasio, fel y gwyddoch rwy'n siŵr, gyda llond tŷ o blant ifanc. Ond o ran yr anhwylderau penodol a'r heriau ehangach, gwyddom fod narcolepsi yn her arbennig, nid yn unig mewn perthynas â chwsg ond mewn bywyd bob dydd. Nid oes iachâd ar hyn o bryd; mae'n ymwneud â rheoli'r cyflwr yn llwyddiannus. Mae gennym ganolfan drydyddol ym mwrdd iechyd prifysgol Aneurin Bevan, ond rwyf wedi gofyn i'r grŵp gweithredu a chyflawni ar gyflyrau niwrolegol ystyried faint mwy o bwyslais y gallem ei roi ar y rhai yr effeithir arnynt gan anhwylderau cysgu a achosir gan ffactorau niwrolegol. Felly, mae gwaith ar y gweill ac rydym yn gwybod ei fod yn faes lle y mae angen i ni ehangu ein dealltwriaeth, ac yna deall ble a sut y gallwn reoli'r cyflwr a helpu a chefnogi pobl yn y ffordd fwyaf effeithiol posibl.
Rwy'n credu eich bod yn crybwyll dau fater yn eich cwestiwn. Y cyntaf yw'r pwynt ynglŷn â thrin yr achos sylfaenol, felly pa un a yw hynny'n wahanol fathau o weithgarwch ai peidio, a lle y ceir her iechyd meddwl sy'n arwain at broblemau cysgu pobl yn y lle cyntaf. Yr ail, wedyn, yw'r hyn sy'n digwydd wedyn o ran y driniaeth, ac rwy'n credu bod canolfan Aneurin Bevan yn enghraifft dda o ble y mae gennym rywfaint o arbenigedd. Mae mwy o waith yn cael ei ddatblygu gyda Chanolfan Ddelweddu Prifysgol Caerdydd er Ymchwil yr Ymennydd, yn ogystal, ac mae'n bwysig deall yr hyn y mae'r dystiolaeth yn ei ddweud wrthym ynglŷn â'r hyn y dylem ei wneud wedyn. Byddaf yn ystyried hyn, ond mae'r gwasanaeth hwn yn benodol yn un o'r rhai cyntaf i ddeall lefel y galw sy'n bodoli, yr hyn y gallai ac y dylai ei wneud, ac yna sut y mae'n ariannu hynny'n gywir gyda phartneriaid eraill hefyd. Felly, rwy'n deall pam rydych yn gwneud cais am gyllid ychwanegol mewn perthynas â'r mater penodol hwn, ond mae angen i mi weld y dystiolaeth ar yr hyn y gallem ac y dylem ei wneud a sut y mae hynny'n cyd-fynd â'r angen a'r galw sydd gennym, a sut y gallwn ddiwallu'r rheini o fewn y system yn ôl pob tebyg.
Diolch i chi am eich ateb, Weinidog, ac am fy llongyfarch. Yn gynharach eleni, collodd un o fy etholwyr, mam ifanc i dri o blant, ei brwydr yn erbyn canser. Cyn iddi farw, ceisiodd ei phartner yn daer, ond yn ofer, i sicrhau cyffur iddi a allai'n sicr fod wedi ymestyn ei bywyd. Efallai eich bod wedi gweld yr achos hwn yn cael sylw yn y cyfryngau yn ddiweddar. Cafodd ei chais ei wrthod ar y sail na châi ei hachos ei ystyried yn un digon eithriadol, er gwaethaf y ffaith fod cynghorwr genetig y claf wedi dweud wrthi mai hi oedd yr unig berson yn ardal bwrdd iechyd Cwm Taf i gael diagnosis o'r hyn rwy'n gobeithio sy'n cael ei ynganu fel syndrom Li-Fraumeni, sef rhagdueddiad genetig prin i ganser. Dywedodd oncolegydd y claf nad ydynt wedi gweld claf o'i thebyg o'r blaen, ac mae'n amau y bydd hi'n gweld un arall eto. Mewn adroddiad torcalonnus gan ei phartner a gyflwynais ar ei ran i'r adolygiad annibynnol o'r ceisiadau cyllido, mae'n gofyn y cwestiwn: beth sydd ei angen i fod yn glinigol eithriadol yng Nghymru? Yn ogystal â gweithredu argymhellion yr adolygiad annibynnol o'r ceisiadau cyllido, a fyddwch yn cymryd camau i sicrhau bod pobl sy'n dioddef o ffurfiau prin o salwch, gan gynnwys canser, yn cael y gofal gorau posibl?
Ysgrifennydd y Cabinet, mae'r gallu i ddenu staff i'r GIG yng Nghymru yn amlwg yn elfen hanfodol o ddarparu GIG modern a deinamig yma yng Nghymru. Cyflwynodd Coleg Brenhinol y Meddygon eu harolwg yn ddiweddar a oedd yn dangos na chafodd o leiaf 40 y cant o'r swyddi a hysbysebwyd ar lefel meddygon ymgynghorol eu llenwi, ac yn achos llawer o'r swyddi nid oedd neb yn ymgeisio amdanynt hyd yn oed. Pa mor hyderus ydych chi, pan fydd yr asesiad hwn yn cael ei wneud ymhen 12 mis, y bydd Llywodraeth Cymru, ynghyd â'r byrddau iechyd, wedi gwneud cynnydd o ran denu mwy o feddygon ymgynghorol i Gymru, ac yn hollbwysig, ar gael ceisiadau am swyddi ble bynnag y mae'r swyddi meddygon ymgynghorol hynny'n bodoli yng Nghymru?
Diolch, Lywydd. Mi fydd dadl yn cael ei chynnal yn y Siambr yma y prynhawn yma ar ordewdra, a hynny yn tanlinellu y bygythiad y mae hyn yn ei olygu i iechyd y cyhoedd yng Nghymru. Faint mae'r Llywodraeth yn ei wario a pha adnoddau mae'r Llywodraeth yn eu buddsoddi i geisio taclo ac atal gordewdra yng Nghymru?
Diolch yn fawr iawn, Weinidog, yn hytrach nag Ysgrifennydd Cabinet. O ystyried y gost o daclo a rhoi triniaeth i bobl oherwydd cyflyrau wedi eu hachosi gan ordewdra, o ystyried y gost i'r gwasanaeth iechyd, nid yw faint bynnag sy'n cael ei wario gan y Llywodraeth ddim yn ddigon, ac rwy'n gobeithio y bydd y Gweinidog yn cytuno â hynny. Os ydy rhywun am roi'r gorau i ysmygu, mae yna ystod eang o gefnogaeth sydd ar gael: cynnyrch nicotin, grwpiau cefnogaeth, mae yna hefyd drethiant trwm, wrth gwrs, ar gynnyrch, a gwaharddiadau ar hysbysebu, ac yn y blaen. Gan ein bod ni'n gallu gweld bod camau felly wedi gweithio - wedi cymryd amser, ond wedi gweithio - a bod hynny'n cael ei adlewyrchu yn y niferoedd sydd yn ysmygu erbyn hyn, a ydy'r Gweinidog yn cytuno efo fi bod angen cymryd agwedd debyg rŵan wrth i ni geisio taclo yr her fawr arall o ran iechyd cyhoeddus, sef gordewdra?
A, gyda pharch, er fy mod i'n cydnabod y gwaith sy'n cael ei wneud yng Nghymru ar daclo ysmygu, pan rwy'n sôn am y llwyddiannau sydd wedi digwydd dros ddegawdau, rwy'n sôn am lwyddiannau sydd wedi digwydd dros y byd wrth i'r broblem yma gael ei hadnabod. Mae'n berffaith glir i fi fod angen inni gymryd agwedd hirdymor, gan ddechrau rŵan, tuag at ordewdra hefyd. Rwy'n gobeithio bydd y ddadl yma y prynhawn yma yn fodd i ddod â nifer o syniadau at y bwrdd ynglŷn â chamau pellach a allai gael eu gwneud yn fan hyn. Ond mae'r paralel, rwy'n meddwl, efo ysmygu yn rhoi un rhybudd arall i ni hefyd. Mae yna arian mawr wedi cael ei fuddsoddi dros y blynyddoedd mewn atal gweithredu gan lywodraethau ar ysmygu. A allwch chi a Llywodraeth Cymru roi sicrwydd y byddwch yn cyfyngu ar ddylanwad y byd corfforaethol ar bolisi iechyd cyhoeddus yng Nghymru mewn perthynas â gordewdra hefyd, fel na fydd yn rhaid inni aros am weithredu am ddegawdau fel bu'n rhaid inni wneud efo ysmygu a hefyd atal newid hinsawdd?
Diolch i chi, Lywydd. Ysgrifennydd y Cabinet, mae'r Coleg Brenhinol Pediatreg ac Iechyd Plant wedi tynnu sylw at y ffaith fod bronciolitis mewn babanod yn bwysau mawr ar y GIG yng Nghymru dros y gaeaf. Rwy'n siŵr eich bod yn ymwybodol fod y Cydbwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu yn argymell palivizumab a Synagis fel brechiadau y dylid eu cynnig i grwpiau risg uchel er mwyn helpu i amddiffyn rhag effeithiau bronciolitis. Pa gyngor a roddwyd i'r byrddau iechyd i sicrhau bod agwedd gyson yn cael ei gweithredu mewn perthynas â'r mater hwn?
Rwy'n falch iawn o'ch clywed yn dweud hynny Ysgrifennydd y Cabinet oherwydd, mewn gwirionedd, mae'r GIG yn Lloegr yn defnyddio llwybr canolog o gyllid i dalu am y brechiadau hyn, sy'n sicrhau bod y canllawiau gofynnol yn cael eu bodloni o leiaf. Rwy'n siŵr eich bod yn gwybod, ond mae tystiolaeth yn dangos, drwy ystyried carfanau bychan o fabanod sydd mewn perygl, fod achos economaidd clir dros ddefnyddio Synagis oherwydd y gostyngiad dilynol yn nifer y derbyniadau i'r ysbyty. Fodd bynnag, mae'r penderfyniadau a wneir yng Nghymru yn amrywio'n eang mewn perthynas â babanod yn gallu cael mynediad at feddyginiaeth, gyda byrddau iechyd yn mabwysiadu dulliau gwahanol ac mae'n llithro i'r bylchau rhwng arbenigeddau. Felly, a wnewch chi ystyried edrych ar newid naill ai'r modd y mae'r brechlyn yn cael ei gyllido neu newidiadau o ran sut y gallech gyhoeddi rhagor o ganllawiau ar y mater hwn?
Rwyf hyd yn oed yn fwy balch o'ch clywed yn dweud hynny. Rwyf am grybwyll un teulu penodol yn gyflym, sy'n cynnwys dwy efaill 12 mis oed a aned yn gynnar, ar ôl 28 wythnos. Mae'r ddwy ohonynt wedi dioddef o fronciolitis bedair gwaith yn ystod y tymor hwn yn unig, gan arwain at naw ymweliad â'r ysbyty a chwe ymweliad ar wahân â'r Adran Ddamweiniau ac Achosion Brys. Ni chaiff y babanod y brechlyn gan nad ydynt yn bodloni'r meini prawf brechu llym. Fodd bynnag, mae'r derbyniadau cyson i'r ysbyty a'r ffaith eu bod wedi gorfod brwydro'n erbyn y firws yn gyson wedi rhoi straen enfawr ar y teulu, yn ogystal â rhwystro datblygiad y babanod, yn enwedig un sydd wedi cael parlys yr ymennydd oherwydd ei bod wedi'i geni mor gynnar. Yn ogystal â disgwyl i'r byrddau iechyd ufuddhau i'r canllawiau a gyhoeddwyd gan y Cydbwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu, a yw'n bosibl i ni hefyd eu galluogi i feddwl ychydig yn fwy ochrol mewn amgylchiadau o'r fath fel eu bod yn edrych ar y darlun cyffredinol ac yn dangos yr hyblygrwydd a ganiateir er mwyn helpu i leddfu'r pwysau ar eu hysbytai, ar gyllid y GIG ac ar y teulu hwnnw, teuluoedd tebyg iddynt, a'r babanod hynny? Mae'n costio £600 y brechiad o'i gymharu â naw arhosiad yn yr ysbyty a chwe ymweliad â'r Adran Ddamweiniau ac Achosion Brys. Buaswn wedi meddwl ei fod yn hollol amlwg.
Diolch, Lywydd. Ysgrifennydd y Cabinet, roedd yn hynod o boenus darllen yn y papurau am artaith teulu dyn 86 mlwydd oed a laddodd ei wraig 85 oed a oedd yn dioddef o ddementia, ac yna, ag yntau'n methu ag ymdopi, ei fod wedi camu o flaen trên. Ef oedd gofalwr ymroddgar ei wraig ac maent yn gadael chwech o blant sy'n teimlo'n siomedig ac yn honni nad oedd darpariaeth y gwasanaethau cymdeithasol yn ddigonol. Mae hyn yn annerbyniol ac mae angen i ni wella cydweithrediad yn ogystal â chyfathrebu rhwng adrannau i atal pobl, fel y pâr hwn o Gaerdydd, rhag llithro drwy'r craciau yn ein system. Wrth i ni gydymdeimlo â'r teulu, pa wersi y gallwn eu dysgu a sut y gallwn atal y sefyllfa drasig hon rhag digwydd eto?
Diolch i chi am eich ateb, Ysgrifennydd y Cabinet. Yn 2014, cwblhawyd adolygiad o ofal preswyl, 'Lle i'w Alw'n Gartref?'. Daeth i'r casgliad fod gan ormod o bobl hŷn sy'n byw mewn cartrefi gofal ansawdd bywyd annerbyniol. Er bod cyfres o ofynion ar gyfer gweithredu ar gartrefi gofal wedi cael eu gweithredu gan Sarah Rochira, ein comisiynydd pobl hŷn ymroddedig sydd a thîm o staff ymroddedig, mae'n amlwg y bydd ei hadnoddau yn cael eu gorymestyn yn helaeth i gwmpasu Cymru gyfan. Yn awr, yn fwy nag erioed, mae angen ymgysylltiad y sector gwirfoddol. Fodd bynnag, sut y gallwn sicrhau bod y rhai mwyaf agored i niwed yn ein cymdeithas yn cael eu trin gyda'r urddas a'r parch y maent yn ei haeddu?
Yn olaf, Ysgrifennydd y Cabinet, mae llawer o gyhoeddusrwydd a phryder ar hyn o bryd ynglŷn â ffioedd atodol mewn cartrefi gofal ac i ba bwrpas y defnyddir y ffioedd hyn. Sut y gallwn sicrhau perthnasau, a phreswylwyr yn wir, mewn cartrefi gofal bod eu ffioedd yn cael eu defnyddio'n briodol?
Diolch i'r Aelod am y cwestiwn. Roedd y cynllun peilot cychwynnol ar gyfer y cynllun anhwylderau cyffredin, a labelwyd yn Dewis Fferyllfa, sy'n rhannu'r un enw â'r platfform TG sy'n helpu i'w gyflawni, yn cynnwys nifer o fferyllfeydd yng Nghwm Taf yng Nghanol De Cymru. Erbyn hyn mae yna 19 o fferyllfeydd yng Nghwm Taf sydd eisoes yn rhedeg y cynllun anhwylderau cyffredin, a disgwylir y bydd 19 pellach yn eu mabwysiadu i alluogi'r platfform TG. Mae Caerdydd a'r Fro yn disgwyl galluogi mwy o fferyllfeydd i ddechrau darparu'r cynllun anhwylderau cyffredin yn ystod y flwyddyn ariannol nesaf.
Rwy'n cytuno. Dyna pam y mae'r Llywodraeth hon wedi ymrwymo i weithio gyda'r byrddau iechyd i sicrhau bod o leiaf hanner y fferyllfeydd yng Nghymru yn darparu'r cynllun anhwylderau cyffredin. Bydd y cynllun yn cael ei ddefnyddio'n ehangach wedyn. Nid yw Caerdydd a'r Fro yn darparu'r cynllun ar hyn o bryd, ond bydd yn cael ei gyflwyno yn yr ardal yn ystod y flwyddyn ariannol nesaf. Ac rwy'n cydnabod yr union bwynt rydych yn ei wneud. Dyna oedd yn ein maniffesto ac mae yn ein rhaglen lywodraethu i wneud yn siŵr ein bod yn darparu mwy o wasanaethau drwy fferyllfeydd cymunedol, er mwyn lleihau llwythi gwaith ac amser meddygon teulu. Rydym yn amcangyfrif bod hyd at 18 y cant o lwyth gwaith meddygon teulu ac 8 y cant o ymgynghoriadau adrannau achosion brys ar gyfer anhwylderau cymharol fychan. Rwy'n siŵr y byddwch yn cofio, pan lansiwyd y cynllun, fy mod wedi ymweld â fferyllfa, fferyllfa Sheppards, ac roeddwn yn dioddef o lid yr amrant ar y pryd, yn digwydd bod. Unwaith eto, anhwylder cyffredin y mae rhai pobl yn mynd i weld eu meddyg teulu yn ei gylch pan nad oes angen iddynt wneud hynny; gellir ei drin yn hawdd mewn fferyllfeydd cymunedol. Yr hyn sydd wedi bod yn bwysig, fodd bynnag, yw rhannu fersiwn o gofnodion meddygon teulu er mwyn caniatáu i'r cynllun fwrw ymlaen. Mae llawer mwy o botensial nag anhwylderau cyffredin yn unig yn deillio o'r ffaith fod y cofnodion hynny'n cael eu rhannu, ac rwy'n wirioneddol gyffrous ac wedi fy nghalonogi gan y sefyllfa gyda fferyllfeydd cymunedol yng Nghymru a beth arall y gallwn ei wneud o fewn y gwasanaeth iechyd.
Wel, mewn gwirionedd rydym wedi cynnal cynllun peilot ar hyn cyn penderfynu ar y broses o gyflwyno, a chyhoeddais ei gyflwyniad ym mis Mawrth y llynedd. Daeth hynny, mewn gwirionedd, gyda buddsoddiad o £0.75 miliwn i alluogi sefydlu'r platfformau TG. Mae yna bethau ymarferol i'w gwneud i sicrhau y gellir rhannu cofnodion Meddygon Teulu. Mae gennym gymeradwyaeth a chefnogaeth partneriaid, yn enwedig ein partneriaid sy'n feddygon teulu, i wneud yn siŵr y gellir rhannu'r cofnodion, am ein bod eisiau gwneud yn siŵr bod y gofal a ddarperir mewn fferyllfeydd yn cael ei rannu ar y cofnod mewn gwirionedd, fel bod pobl yn deall y driniaeth sy'n digwydd. Ac rwy'n credu mai dyna yw'r rhan fwyaf drawsffurfiol o'r cynllun rydym yn ei weithredu. Dylai fod mwy y gallwn ei wneud mewn perthynas â rhannu'r cofnodion hynny'n ddiogel, gyda mewngofnodi priodol a llwybrau archwilio priodol yn ogystal. Felly, rwy'n disgwyl y byddwn yn gwneud cynnydd gwirioneddol dros y flwyddyn nesaf a thu hwnt. Rydym wedi dweud ein bod eisiau i hanner y fferyllfeydd, o leiaf, allu darparu'r cynllun hwn o fewn yr ychydig flynyddoedd nesaf; rydym yn credu y gallwn fynd gam ymhellach na hynny mewn gwirionedd. Mae byrddau iechyd yn dangos uchelgais go iawn yn sicrhau bod fferyllfeydd cymunedol yn darparu mwy a mwy mewn perthynas ag iechyd, gan ei bod yn ffordd gyfleus i'r unigolyn dderbyn gofal iechyd, ond hefyd yn ffordd fwy effeithlon i'r gwasanaeth iechyd ddarparu sawl un o'r gwahanol ffurfiau ar ofal rydym wedi sôn amdanynt.
Cytunaf yn llwyr, mae hwnnw'n gyfeiriad teithio ar gyfer y Llywodraeth hon ac mae gwahaniaeth amlwg rhwng agwedd y Llywodraeth hon ac agwedd Llywodraeth y DU tuag at y sector fferylliaeth gymunedol. A chaiff hynny ei gydnabod a'i adlewyrchu yn ôl yn rheolaidd gan fferylliaeth gymunedol ei hun. Yn Lloegr, bydd toriad o 4 y cant i'r sector fferylliaeth gymunedol eleni, a bydd hynny'n cynyddu i 7 y cant y flwyddyn nesaf. Nid yw'r miliynau o bunnoedd sy'n dod allan o'r sector yn Lloegr yn digwydd yma. Rydym yn cynnal ein cyllid ar gyfer y sector fferylliaeth gymunedol ac maent wedi ymateb yn bositif i'r her a nodais ynglŷn â chael system daliadau sy'n fwy seiliedig ar ansawdd. Felly, ni fyddwn yn darparu taliadau ar sail cyfaint a chyfaint presgripsiynu, bydd mewn gwirionedd yn ymwneud ag elfen sy'n seiliedig ar ansawdd hefyd. Mae hynny'n ymwneud â hwy'n rhoi mwy o werth a mwy o wasanaethau i unigolion. Rydych yn gywir yn nodi bod fferyllfeydd cymunedol wedi ymwreiddio, maent yn lleol, maent ar gael ac mae pobl yn ymddiried ynddynt. Mae angen i ni fanteisio ar sefyllfa'r gweithwyr proffesiynol medrus iawn sy'n gweithio yn y lleoliadau hynny. Felly, at ei gilydd rwy'n frwdfrydig ac yn gadarnhaol ynglŷn â'u rôl yn awr ac rydym yn disgwyl datblygu mwy eto gyda hwy yn y dyfodol hefyd.