BangorAI/exl2-wiki-calibration-set-cy huggingface dataset:
Diolch i chi, Lywydd. Brif Weinidog, ceir heriau ar draws y Deyrnas Unedig gyfan o ran recriwtio a chadw athrawon mewn unrhyw system addysg. Yn anffodus, mae'r ffigurau yma yng Nghymru ar gyfer recriwtiaid newydd i'r proffesiwn yn eithaf damniol, i fod yn onest â chi. Ar ôl pum mlynedd yn y proffesiwn, bu cynnydd o 50 y cant mewn athrawon yn troi eu cefnau ar y proffesiwn a cherdded i ffwrdd. Bu cynnydd o 16 y cant yn yr athrawon sy'n ymddeol cyn amser ymddeol. Pa ffydd a all fod gennym y bydd eich Llywodraeth newydd yn gallu atal y ffigurau hyn a gwella'r ffigurau hynny fel bod athrawon, pan fyddan nhw wedi'u hyfforddi a phan fyddan nhw yn y proffesiwn, yn aros yn y proffesiwn i wneud y gwelliannau yr ydym ni i gyd eisiau eu gweld mewn addysg?
Bri Weinidog, yn amlwg, cyhoeddodd Llywodraeth San Steffan y gwelliant hwnnw i Fil Cymru ddoe, a mater i chi yw mapio sut yn union y byddwch chi'n defnyddio'r pwerau newydd hynny fel Llywodraeth pan fyddant yn cyrraedd yma. Mae'r undebau yn amlwg wedi rhoi eu barn ar hynny eisoes. Ond os edrychwch chi, mewn gwirionedd, ar bobl sy'n bwriadu hyfforddi i fod yn athrawon, bu gostyngiad o 9 y cant o ran ceisiadau i fod yn athrawon dim ond eleni. Mae hynny'n ostyngiad o 36 y cant dros y 10 mlynedd ddiwethaf, o bobl sy'n cynnig eu hunain i ddechrau'r hyfforddiant i ddod yn athro neu'n athrawes. Felly, rydych chi'n mynd i gael y pwerau yn y Cynulliad hwn ar delerau ac amodau athrawon. Beth yn union ydych chi'n mynd i'w wneud â nhw i newid y ffigurau hyn?
Rwy'n gobeithio y byddwch chi, dros yr wythnosau a'r misoedd nesaf, yn gallu rhoi rhywfaint o gig gwirioneddol ar asgwrn beth yn union y bydd eich Llywodraeth yn ei wneud ynghylch cyflogau ac amodau gwaith athrawon gyda'r cyfrifoldebau newydd. Nid wyf yn dwyn Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg i gyfrif am yr adran ar hyn o bryd, ond mynegodd Dr Philip Dixon, er tegwch, farn dros y penwythnos ar y capasiti yn yr adran addysg, ac mae'n sylw teg, yn dod gan rywun sydd wedi bod ar ddwy ochr y ffens, os mynnwch chi, fel uwch gynrychiolydd undeb ATL ac, rwy'n credu, ar ôl gweithio yn y Llywodraeth hefyd am gyfnod a gweithio ym maes gwleidyddiaeth. Felly, mae wedi mynegi amheuon ynghylch capasiti yn yr adran. Fel y dywedais, nid wyf yn lladd ar yr Ysgrifennydd Cabinet presennol, oherwydd, er tegwch, dim ond newydd ddod i mewn i'r swydd y mae hi, ac rwy'n siŵr ei bod hi'n gwneud ei hasesiadau ei hun. Ond mae'n sylw teg, i ddeall yn union pa un a oes gennych chi'r hyder yn yr adran i fwrw ymlaen â'r newidiadau sydd eu hangen yng ngoleuni sylwadau sy'n cael eu lleisio'n uwch ac yn uwch wrth i ni ddod yn agosach at yr adolygiad PISA a fydd, yn y pen draw, yn meincnodi eich cyflawniadau fel Prif Weinidog a chyflawniadau'r Blaid Lafur mewn addysg o dan ddatganoli ar y raddfa ryngwladol?
Diolch yn fawr, Lywydd. A yw'r Prif Weinidog yn teimlo ychydig yn fwy siriol ar ôl ein hwythnos o saib, gan ein bod ni wedi cael tri darn o newyddion da iawn i economi'r DU, ac economi Cymru hefyd felly, yn y cyfamser? Mae Nissan wedi cymeradwyo ffatri i 600,000 o geir y flwyddyn gael eu gwneud yng ngogledd-ddwyrain Lloegr; mae'r cwmni yswiriant mawr o Ffrainc, Axa, ar ôl gohirio ei waith o adeiladu ei dŵr talaf yn Ninas Llundain, wedi penderfynu bwrw ymlaen ag ef; ac, yn y tri mis hyd at fis Medi, roedd ffigurau twf y DU yn gadarnhaol: twf o 0.5 y cant o'i gymharu â'r rhagolygon negyddol chwe mis yn ôl gan y Trysorlys a'r Swyddfa Cyfrifoldeb Cyllidebol. Felly, onid yw hyn yn dangos, mewn gwirionedd, bod gan Gymru a'r DU ar ôl Brexit gyfleoedd helaeth i wella iechyd a lles holl boblogaeth y wlad hon?
Wel, nid yw'n syndod nad yw Prif Weinidog y DU yn mynd i ddatgelu ei strategaeth drafod i Brif Weinidog Llywodraeth Cymru, sy'n aelod o blaid arall. [Torri ar draws.] Nid fy lle i yw siarad ar ran Theresa May - [Torri ar draws.]
Mae'n ymddangos bod UKIP yn dadlau y gallwn ni fod yn gystadleuol gyda thariffau; gallaf ddweud wrthych chi na allwn. Rydym ni'n allforio 30 y cant o'r dur yr ydym ni'n ei gynhyrchu ac nid oes unrhyw ffordd y gallwn ni fod yn gystadleuol gyda thariffau. Ni all y sector moduron fod yn gystadleuol gyda thariffau. Ni all maes awyrofod, Airbus, fod yn gystadleuol gyda thariffau. Mae wedi fy nghlywed i'n dweud sawl gwaith, os oes cytundeb ar y bwrdd nad yw'n cynnwys tariffau, i mi, mae hynny'n hynod ddefnyddiol. Hynod ddefnyddiol. Ond, mae'n rhaid i mi ddweud wrtho, nid wyf yn disgwyl i Brif Weinidog y DU ddatgelu ei strategaeth drafod gan nad wyf i'n credu bod ganddi hi un. Dywedais hyn wrthi, a dywedais, 'Edrychwch, rhowch syniad i ni o'ch egwyddorion cyffredinol o leiaf.' 'Ddim yn gwybod'. Pam? Oherwydd na allant gytuno â'i gilydd. Os siaradwch chi â David Davis, yr ateb a gewch chi bob tro yw, 'Bydd popeth yn iawn.' Dim byd. Dim byd arall mwy na hynny. Nawr, mae rhai o blaid cytundebau masnach rydd. Efallai y gallai cytundebau masnach rydd fod yn dda gyda rhai gwledydd ond nid gydag eraill. Mae cytundeb masnach rydd gyda Mecsico yn wahoddiad i ddinistrio gweithgynhyrchu yn y DU, sef yr union beth y pleidleisiodd pobl yn ei erbyn yn y refferendwm. Un o'r materion yr oedd pobl yn poeni amdanynt oedd masnach rydd a cholli swyddi. Mae cytundebau masnach rydd gyda'r gwledydd anghywir yn arwain yn y pen draw at sefyllfa lle gallwch chi ddinistrio eich diwydiant gweithgynhyrchu. Felly, nid ydynt yn ateb i bob problem y maen nhw'n ymddangos i fod.
Felly, adeiladu wal yw'r ateb. Hynny yw, mae'n ymddangos nawr mai ef yw etifedd Khrushchev, yn poeni bod wal Berlin wedi diflannu fel na allem ni atal y llif hwn o bobl rhag dod o ddwyrain Ewrop. Wel, os mai dyna'r polisi mae'n dymuno ei arddel, iawn. Y gwir yw bod digonedd o bobl - . Mae 1.2 miliwn - 1.2 miliwn - o ddinasyddion y DU sy'n byw yng ngweddill yr Undeb Ewropeaidd. A ydym ni'n mynd i ddweud wrthyn nhw, wel, a dweud y gwir, dylid eu taflu nhw allan o'r gwledydd lle maen nhw'n byw, a dylen nhw ddychwelyd i'r DU? Defnyddiodd y gair 'llifddorau'. Defnyddiodd y gair 'llifddorau'. Mae'n gwybod pa mor ymfflamychol yw'r gair hwnnw. Nid all gwyno - . Sôn am gwyno; Ni all gwyno, ar ôl iddo ddefnyddio'r gair 'llifddorau'. Y gwir yw y bydd y diwydiant ffermio yn dal i fod angen pobl o ddwyrain Ewrop i weithio yn y diwydiant ffermio, beth bynnag sy'n digwydd gyda Brexit; ni fyddant yn gallu recriwtio'n lleol. Rwy'n derbyn y pwynt, wrth gwrs, bod pobl wedi bod yn anhapus gyda'r system bresennol o ryddid i symud. Mae hynny, i mi, yn amlwg yn y bleidlais, ond y gwir amdani yw y bydd yn dal i fod angen i bobl symud ar draws ffiniau er mwyn darparu'r llafur y mae diwydiant ei angen. Ni fydd ffermio'n goroesi heb y llafur y gall ei gael i mewn o ddwyrain Ewrop, gan na allant recriwtio pobl yn lleol. Mae pob ffermwr yn gwybod hynny. Ac felly, yr hyn sydd ei angen arnom ni yw dull synhwyrol, trugarog a rhesymegol o ymdrin â rhyddid i symud ac nid siarad am lifddorau ac atal pobl rhag dod i mewn ac, i bob pwrpas, adeiladu waliau. Y peth olaf sydd ei angen ar ddynoliaeth yn yr argyfwng presennol yw i'r byd adeiladu mwy o waliau a rhwystrau.
Iawn. Diolch, Brif Weinidog, am hynna. Roeddwn i yn y ddadl fer a gawsom ni ychydig cyn y toriad pan drafodwyd hyn, ac roeddwn i'n falch o glywed bod y comisiynydd safonau yn edrych ar hyn. A allaf i gael sicrwydd gennych chi, Brif Weinidog, os bydd Gerard Elias yn penderfynu bod angen gweithredu, y byddwch chi'n cymryd y camau priodol ac na fyddwch yn rhoi'r mater o'r neilltu?
Mae sut y mae cwmnïau a sefydliadau'n ymgysylltu â Llywodraeth Cymru, wrth gwrs, a thryloywder y trefniadau hynny, wrth gwrs, yn bwysig iawn, ond mae eich gwefan eich hun yn datgan: 'Ein nod yw bod yn agored ac ymateb i anghenion dinasyddion a chymunedau'. Gyda hyn mewn golwg, beth arall ydych chi'n feddwl y gall Llywodraeth Cymru ei wneud, yn enwedig gyda'i hymgynghoriadau, i gyrraedd amrywiaeth ehangach a dyfnach o bobl, fel bod lleisiau sefydliadau sy'n gallu fforddio swyddogion cyfathrebu neu ddefnyddio cwmnïau materion cyhoeddus yn cael eu cydbwyso'n well gan leisiau â buddiant o'r boblogaeth yn gyffredinol?
Brif Weinidog, ar 12 Gorffennaf, dywedasoch ar y cofnod 'nid oes gan lobïwyr fynediad at Weinidogion Cymru.' A ydych chi'n ymwybodol bod llun o'ch Gweinidog cyllid ar Twitter, ar 27 Hydref, mewn digwyddiad gyda lobïwr masnachol? A ydych chi'n ymwybodol bod Ysgrifennydd y Cabinet dros Gymunedau a Phlant, yfory, ar 2 Hydref, yn siaradwr gwadd mewn digwyddiad lobïwr masnachol? Felly, efallai y gallwch chi esbonio i'r cyhoedd a'r Siambr hon y gwrthdaro rhwng yr hyn yr ydych chi'n ei ddweud yma, nad oes ganddyn nhw fynediad, a'r gwirionedd, gan ein bod ni i gyd yn gwybod bod ganddyn nhw? A allwch chi esbonio'r gwrthddweud, os gwelwch yn dda?
Ar gyfer 2017-18, 1.059 biliwn yw'r swm amcangyfrifedig o ardrethi annomestig a fydd yn cael eu dosbarthu i awdurdodau lleol a chomisiynwyr heddlu a throseddu yng Nghymru. Mae hynny wedi'i nodi yn y gyllideb ddrafft.
Bydd cefnogaeth oherwydd, mewn ymateb i'r ailbrisio, bydd cynllun rhyddhad trosiannol newydd gwerth £10 miliwn yn cael ei gyflwyno i helpu busnesau bach y mae eu hawl i ryddhad ardrethi busnesau bach yn cael ei effeithio er gwaeth. Bydd hynny'n cael ei ariannu'n llawn gan Lywodraeth Cymru.
Wel, gallaf ddweud bod y data o'r ailbrisio presennol yn awgrymu y bydd gwerth ardrethol y diwydiant dur yn ei gyfanrwydd yng Nghymru yn gostwng yn sylweddol. Bydd hynny o gymorth iddynt. Felly rydym ni'n rhagweld y bydd hynny'n rhan o'r pecyn a fydd yn cynorthwyo'r diwydiant dur. Rydym ni eisoes wedi rhoi pecyn ar y bwrdd. Mae angen i ni weld gweithredu nawr gan Lywodraeth y DU pan ddaw i bensiynau a phan ddaw i brisiau ynni. Hyd yn hyn, nid ydym wedi gweld digon o weithredu gan Lywodraeth y DU. Rydym ni'n parhau i'w hannog i ddangos penderfyniad yn y dyfodol.
Rwy'n deall y pwynt, wrth gwrs, ond rwy'n hyderus bod y cynllun rwyf wedi sôn amdano yn barod yn mynd i helpu llawer o fusnesau sydd wedi gweld cynnydd yn y swm y maen nhw'n ei dalu. Mae'n rhaid cofio, wrth gwrs, i'r rhan fwyaf o fusnesau, y tro diwethaf yr aethon nhw drwy'r broses hon oedd yn ôl yn 2008, pan oedd pethau yn yr economi llawer yn well yn hanesyddol, a byddai'r lefel o dreth y byddant wedi bod yn ei thalu wedi bod yn uwch. Rydym ni wedi gweld hyn yn barod gyda'r diwydiant dur. Wrth gwrs, nid yw hynny'n meddwl bod pob busnes yn yr un sefyllfa, ond o achos y ffaith ein bod ni wedi cydnabod bod rhai busnesau yn mynd i weld cynnydd, dyna pam felly mae'r cynllun dros dro wedi cael ei ddodi mewn lle.
Byddwn yn ceisio darparu, ac yn ogystal â hynny rydym ni eisiau darparu sicrwydd ar gyfer cynllun a fu'n un dros dro erioed, er gwaethaf y ffaith ei fod wedi cael ei adnewyddu am nifer o flynyddoedd. Ond mae angen i ni wneud yn siŵr bod y sicrwydd hwnnw yno i fusnesau fel y gallant gynllunio ar gyfer y dyfodol.
Diolch yn fawr, Brif Weinidog. Dros yr wythnos neu ddwy ddiwethaf, rydym ni wedi gweld digwyddiadau tân gwyllt peryglus ledled Cymru, gan gynnwys yn fy etholaeth fy hun yng Ngorllewin Casnewydd, lle'r ymosodwyd ar y gwasanaeth tân, y gwasanaeth ambiwlans a'r heddlu gan unigolion yn eu defnyddio fel taflegrau. Roedd y tân gwyllt a ddefnyddiwyd yn yr ymosodiadau llwfr hyn ar bobl yn ceisio gwneud eu gwaith yn gwasanaethu ein cymunedau yn dân gwyllt masnachol graddfa fawr, sydd gryn dipyn yn fwy pwerus a pheryglus. A wnaiff y Prif Weinidog ymuno â mi i gondemnio'r ymosodiadau ar weithwyr gwasanaethau cyhoeddus? A wnewch chi hefyd ystyried pa bwerau sydd gan Lywodraeth Cymru o ran diogelu'r cyhoedd, yn enwedig o ran rheoleiddio, rhag y tân gwyllt masnachol graddfa fawr hyn, sy'n gallu, os cânt eu defnyddio'n anghyfrifol, achosi anaf difrifol?
Rwy'n siŵr y bydd ein Cynulliad cyfan yn uno i gondemnio hurtrwydd difeddwl y rhai a ymosododd ar y gwasanaethau brys gyda thân gwyllt yng Nghasnewydd. Mae Cymdeithas Tân Gwyllt Prydain wedi rhybuddio y byddai unrhyw gyfyngiadau pellach ar werthu a defnyddio tân gwyllt yn arwain at gynnydd sylweddol i werthu heb ei reoleiddio ac na ellir ei olrhain. Mae penaethiaid tân eisoes wedi rhybuddio y byddai mwy o gyfyngiadau yn arwain at gynnydd mewn mewnforion anghyfreithlon. A yw'r Prif Weinidog yn cytuno y dylid gweithredu unrhyw gynigion i gyfyngu ar werthu tân gwyllt dim ond yn dilyn yr ymgynghoriad ehangaf gyda'r diwydiant a rhanddeiliaid eraill yng Nghymru?
Rydym ni wrthi'n cynnal adolygiad i ganfod y dull gorau o gyhoeddi manylion cyfarfodydd a dyddiaduron gweinidogol.
Wel, os yw'n sôn am ei gais rhyddid gwybodaeth ei hun - ac mae'n nodio am hynny - gwnaeth gais ar gyfer pob un cyfarfod dros y pum mlynedd diwethaf. Ni ddylai synnu, felly, na chafodd ymateb ar gyfer hynny. Ond pe byddai'n gwneud cais mwy diffiniedig, wrth gwrs y gellir cyhoeddi'r cyfarfodydd hyn - nid ydynt yn gyfrinachol fel y cyfryw. Er hynny, gallaf ddweud wrtho ein bod yn edrych ar sut y gallwn gyhoeddi manylion cyfarfodydd yn ôl-weithredol - mae'n digwydd i raddau yn San Steffan, mae'n digwydd i raddau yn yr Alban, ac rwy'n awyddus ein bod ni'n cadw i fyny â'r arferion gorau. Nid oes amheuaeth ynghylch cyhoeddi apwyntiadau gweinidogol yn y dyfodol, ond ni welaf unrhyw reswm pam na allwn ni wneud hyn ar gyfer apwyntiadau sydd wedi digwydd yn y gorffennol, a byddwn yn ceisio dod o hyd i ffordd o wneud hynny.
Na, rwy'n cytuno â hynny ac, fel y dywedais, mae'r adolygiad wrthi'n cael ei gynnal ar hyn o bryd i ganfod y ffordd orau o gyhoeddi gwybodaeth fel ei bod yn eglur pwy mae Gweinidogion yn cyfarfod â nhw. Mae hynny'n rhywbeth yr wyf yn awyddus i fwrw ymlaen ag ef cyn gynted â phosibl.
Brif Weinidog, yng ngoleuni'r trafferthion ariannol diweddar a wynebwyd gan Tidal Energy Ltd yn y gorllewin, cwmni y mae'n ymddangos sy'n arwain y ffordd o ran echdynnu ynni'r môr, pa sicrwydd allwch chi ei roi bod prosiectau ynni'r môr eraill a gefnogir gan arian cyhoeddus yn cyflawni eu hamcanion, a pha gynlluniau sydd gan eich Llywodraeth ar waith i sicrhau nad yw'r sgiliau a'r wybodaeth a ddatblygwyd gan Gymru yn ei chyfanrwydd a chan y Llywodraeth yn benodol o ran ynni adnewyddadwy yn cael eu colli o'r ardal hon?
Yn ogystal â chynhyrchu ynni adnewyddadwy, a yw'r Prif Weinidog yn cytuno â mi bod storio a dosbarthu cynaliadwy yn hanfodol i'n dyfodol ynni cynaliadwy, ac a yw'n croesawu'r gwaith ymchwil arloesol sy'n cael ei wneud i storio a dosbarthu ynni arloesol gan brifysgolion Caerdydd, Abertawe a de Cymru, trwy brosiect FLEXIS, sydd â'r nod o ddatblygu safle arddangos yng Nghastell-nedd Port Talbot?
A gaf i ofyn i'r Prif Weinidog beth mae'n ei wneud i ehangu dealltwriaeth pobl o ynni adnewyddadwy yng Nghymru, ac yn arbennig o ran dosbarthu ynni adnewyddadwy yn lleol at bobl leol er mwyn cynyddu'r gefnogaeth iddo? Pe bai Sian Gwenllian yn gallu bod yma heddiw, rwy'n siŵr y byddai hi am i fi sôn am Ynni Ogwen, cynllun cydweithredol i ddosbarthu ynni'n lleol. Mae yna gwmnïau ynni yn cael eu sefydlu gan awdurdodau lleol yn Lloegr, fel Ynni Robin Hood yn Nottinghamshire. Onid yw'n bryd i'r Llywodraeth ystyried sefydlu cwmni ynni adnewyddadwy ar gyfer Cymru a dosbarthu ynni yn lleol?
Mae'r awyrgylch yn llawn eironi. Pan rwy'n clywed y sylw yna, mae'n rhaid i mi atgoffa'r Aelod ei fod yn rhan o blaid a gaeodd pyllau glo yn fwriadol - hyd yn oed y rhai a oedd yn gwneud elw. [Torri ar draws.] Hyd yn oed y rhai a oedd yn gwneud elw, caewyd y rheini. Ar y pryd, roedd glo, yn ei dyb ef, wedi darfod. Y gwir nad yw cloddio dwfn yn realiti i'r rhan fwyaf o Gymru mwyach - adeiladwyd dros fwyafrif y pyllau a gaeodd; llenwyd eu siafftiau. Mae'n sôn am gloddio'n economaidd - mae'n sôn am lo brig. Nawr, os yw eisiau dadl, rwy'n awgrymu ei fod yn siarad â phobl sy'n byw wrth ochr safleoedd glo brig am y ffordd y maen nhw'n teimlo am y peth. Felly, yr hyn y mae'n ei argymell yw glo brig neu fwy o fewnforion. Mae'n rhaid i ni gofio nad oes unrhyw ffordd y gallwn ni gynhyrchu'r glo y byddai ei angen arnom ni i bweru ein gorsafoedd pŵer. Nid oes unrhyw ffordd y gallwn ni ddisodli'r nwy naturiol hylif - mae 25 y cant ohono sy'n dod i mewn i'r DU yn dod trwy Aberdaugleddau. A cheir dau gwestiwn yn y fan yna - yn gyntaf, mae'n ddrytach oherwydd y gostyngiad yng ngwerth y bunt, ac, yn ail, diogelwch ynni. Nid ydym ni eisiau bod yn rhy ddibynnol ar fewnforio ynni o rywle arall, ond y gwir amdani yw bod y diwydiant glo wedi ei ddyrnu yn y 1980au, cafwyd gwared arno'n gwbl fwriadol, ac ni all ddweud nawr, 'A dweud y gwir, yr hyn yr ydym ni ei eisiau yw mwy o lo', pan wnaeth ef fwy na neb arall i sicrhau nad oedd unrhyw lo yno yn y lle cyntaf.
A yw'r Prif Weinidog yn credu ei bod yn dderbyniol i rywun sy'n dioddef poen pen-glin cronig orfod aros 10 mis i weld meddyg ymgynghorol, a beth mae'r Prif Weinidog yn bwriadu ei wneud am y peth?
Yn erbyn targed Llywodraeth Cymru o 95 y cant, mae'r ffigurau a gyhoeddwyd yr wythnos diwethaf ar gyfer mis Medi yn dangos mai dim ond 72 y cant o gleifion damweiniau ac achosion brys gafodd eu gweld o fewn pedair awr ym Maelor Wrecsam a 69.7 y cant yn Ysbyty Glan Clwyd, wrth i 919 o bobl aros mwy na 12 awr yn y prif adrannau damweiniau ac achosion brys yn y gogledd. Ar ôl anwybyddu rhybuddion y byddai cau unedau mân anafiadau, diddymu gwelyau cymunedol y GIG a'r gyfran ostyngol o gyllideb GIG Cymru sy'n mynd i feddygfeydd teulu yn arwain at yr union ganlyniad hwn, a wnewch chi wrando nawr - yn astud - ar y pryderon hynny er mwyn rhoi sylw iddynt a lleihau'r galw hwn am y dulliau ataliol cymunedol hynny?
A ydych chi, Brif Weinidog, yn derbyn bod y gostyngiad yn nifer y gwlâu yn y gogledd yn cyfrannu at drafferthion gydag amserau aros? Rŷm ni wedi gweld colli gwlâu yn y Fflint, yn Llangollen, ym Mlaenau Ffestiniog - mae yna dros 400 yn llai o wlâu nawr yng ngogledd Cymru o'i gymharu â 2010. Does bosib eich bod chi'n derbyn bod hynny yn cyfrannu at y trafferthion.
Mae ffurflenni sy'n asesu'r effaith ar yr iaith yn rhan annatod o'r arfarniadau cynaliadwyedd sy'n cyd-fynd â chynlluniau datblygu lleol. Efallai y bydd eu hangen hefyd yn achos ceisiadau cynllunio ar gyfer safleoedd ar hap mewn ardaloedd sy'n arbennig o sensitif yn amgylcheddol fel y nodir yn y cynllun datblygu.
Yn gyntaf, wrth gwrs, os yw'r asesiadau'n rhan o'r cynllun datblygu, mae'r arolygydd yn gallu mynegi barn a sicrhau bod y cynllun yn iawn ynglŷn â'r iaith. Yn ail, wrth gwrs, os oes unrhyw broblem yn codi gydag asesiad lle bydd y cyngor yn derbyn yr asesiad er y gwallau sydd yn yr asesiad, mae yna gyfle i Weinidogion ystyried a ddylai'r cais gael ei alw i mewn i'r Llywodraeth.
Mae hynny'n iawn. Mae'n hollbwysig i sicrhau bod cysondeb yn y system gynllunio. Yn y gorffennol, roedd systemau gwahanol yn cael eu defnyddio gan rai awdurdodau lleol, ac wrth ystyried TAN 20, rŷm ni'n moyn sicrhau bod y TAN mor glir ag sy'n bosib.
Tybed a fyddai'r Prif Weinidog yn cytuno, er y gallai rhai pobl yn y Siambr hon ddehongli trafodaethau yr UE yn un antur fawr, mae eraill, efallai nad ydyn nhw'n byw mewn tai enfawr yng nghanol Wiltshire, yn gallu gweld bod y cynnydd enfawr sydd eisoes wedi digwydd yng nghost petrol, y cynnydd yng nghost bwyd, yn effeithio ar aelodau tlotaf ein cymdeithas yn barod. Ac, yn wir, a yw'r Prif Weinidog yn cytuno nad yw prosiect economaidd yn unig mo prosiect yr UE, ond, mewn gwirionedd, yn brosiect gwleidyddol hefyd? Felly, ni fydd y trafodaethau yn ymwneud dim ond â pha un a ydynt eisiau gwneud bargen fasnach â ni; byddan nhw'n cynnwys cyd-drafod gwleidyddol a chred mewn prosiect. Felly, efallai na fyddan nhw mewn gwirionedd yn awyddus i arwyddo bargeinion er eu bod efallai er eu lles economaidd, oherwydd eu bod eisiau cynnal prosiect gwleidyddol, ac felly efallai nad yw ein pŵer i drafod gystal ag y cred rhai yn y Siambr hon.
Dyfarnwyd £650,000 o gronfa twf economaidd Cymru i Main Port Engineering ym mis Mawrth 2015. Cafodd y cyllid ei roi i gynorthwyo â buddsoddiad cyfalaf o £1.627 miliwn ar gyfer cyfleuster pwrpasol newydd ym mharth menter Dyfrffordd Aberdaugleddau. Ar y pryd, llwyddodd y cwmni i fodloni'r telerau ac amodau sy'n gysylltiedig â'r cymorth hwn yn llawn. Aeth y cwmni i ddwylo'r gweinyddwr ar ôl gorchymyn dirwyn i ben gan Gyllid a Thollau Ei Mawrhydi, ac un o'r rhesymau dros hyn, yn ddiau, oedd cau purfa olew Murco yn 2014, a oedd yn un o'u prif gwsmeriaid.
Hoffwn ddiolch i'r Aelod am ei sylwadau ac, unwaith eto, rwy'n rhannu ei phryderon am y teuluoedd hynny sy'n wynebu cryn bryder ar hyn o bryd. Gallaf ddweud bod fy swyddogion yn trafod yn agos â PwC ac yn ymwybodol bod rhywfaint o ddiddordeb yn datblygu ym musnes Main Port ac, o bosibl, yn y gweithwyr sy'n weddill. Felly, nid yw popeth wedi'i golli eto, a byddwn yn gwneud popeth o fewn ein gallu i sicrhau bod y bobl hynny sydd wedi bod yn gweithio yn y busnes yn cael cyflogaeth, naill ai yno neu o fewn yr ardal leol. Rwy'n credu ei bod yn hanfodol bod y parth menter yn parhau i berfformio'n llwyddiannus. Mae wedi creu a sicrhau cannoedd o swyddi ers iddo gael ei ffurfio, ond rwy'n cydnabod, yng nghyd-destun Prydain ar ôl Brexit, bod arnom angen strategaeth economaidd newydd i Gymru, ac rwy'n mawr obeithio, gyda phwyslais ar ddatblygu economaidd yn seiliedig ar le, y bydd gan ardal parth menter y rhan o Gymru y mae fy nghyfaill mor falch o'i chynrychioli ddyfodol cryf iawn, iawn.
A gaf i ddiolch i'r Aelod am ei gwestiynau? O ran yr adfachu, bydd yn dibynnu ar ein sefyllfa o ran dyledwyr eraill. Felly, rydym yn ceisio asesu ble yn union yr ydym yn hynny o beth.
Wel, fel cyd-Aelod rhanbarthol dros yr ardal hon, hoffwn fynegi fy nghydymdeimlad personol â'r rheini sydd nawr yn byw gydag ansicrwydd enfawr ynglŷn â'u dyfodol. Mae Simon Thomas newydd ofyn, rwy'n credu, cwestiwn perthnasol iawn, ac rwy'n siŵr y bydd y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus yn awyddus i edrych ar y grant hwn maes o law - nid oherwydd unrhyw elyniaeth tuag at Ysgrifennydd y Cabinet, ond dim ond oherwydd bod angen inni sicrhau bod diwydrwydd dyladwy wedi'i gynnal yn briodol yn y fan yma. Rwy'n bryderus iawn am swyddogaeth Cyllid y Wlad yn y maes hwn. A yw Ysgrifennydd y Cabinet yn gwybod pa mor fawr yw'r ddyled dreth sy'n ddyledus iddynt gan y cwmni ar hyn o bryd, a achosodd iddo gael ei roi yn nwylo'r gweinyddwyr? Nid yw mynd i ddwylo'r gweinyddwyr, wrth gwrs, yn gorfod golygu diwedd y daith; mae'n bosibl creu busnes hyfyw, neu nifer o fusnesau hyfyw, allan o'r asedau. Ond mae'n siomedig iawn os yw corff cyhoeddus fel Cyllid a Thollau EM wedi rhoi'r cwmni hwn yn nwylo'r gweinyddwyr dros swm cymharol fach o'i gymharu â'r hyn y gellid ei wireddu hyd yn oed drwy werthu'r asedau ar frys. Nid wyf yn gwybod a fyddai Ysgrifennydd y Cabinet yn gallu rhoi hynny mewn persbectif inni fel y gallwn weld a yw penderfyniad Cyllid y Wlad prima facie yn rhesymol ai peidio. Nid yw Cyllid y Wlad bellach - nid yw Cyllid a Thollau EM bellach - yn gredydwr a ffefrir, fel yr oedd yn arfer bod, felly efallai nad hwy fyddai'n hawlio'r asedau i gyd pe byddai'r cwmni'n cael ei ddiddymu yn y pen draw. Byddai'n gwbl anghyfrifol, rwy'n credu, i Gyllid a Thollau EM ddinistrio busnes os gellir profi mai swm bach iawn y byddant yn ei adennill. Wedi'r cyfan, os yw'n wir, fel y dywedodd Ysgrifennydd y Cabinet, ei bod yn edrych fel bod y cwmni'n gwella ei berfformiad a'i fod yn hyfyw heblaw am y dyledion a oedd yn bodoli, byddai'r awdurdodau treth wedi cymryd golwg tymor byr iawn ar bethau, a byddai'n edrych fel gweithred o danseilio yn ogystal â bradychu pobl sydd ar hyn o bryd naill ai wedi colli eu swyddi neu'n wynebu'r posibilrwydd hwnnw.
Diolch. Mae bwrdd iechyd prifysgol Hywel Dda wedi ymrwymo i gynnal yr uned triniaethau dydd pediatrig yn Ysbyty Llwynhelyg. Mae gwasanaethau ar gael o 10 a.m. i 10 p.m., saith diwrnod yr wythnos, ac mae teuluoedd lleol yn cael eu sicrhau y gallant barhau i gael gafael ar wasanaethau fel y maent yn ei wneud yn awr ac nad oes angen iddynt wneud newidiadau i'r modd y maent yn cael gafael ar ofal.