BangorAI/exl2-wiki-calibration-set-cy huggingface dataset:
Gobeithiaf y byddant yn gallu ein helpu i wneud hynny. O ran eich cwestiwn cynharach, nid ydym wedi cyrraedd penderfyniadau terfynol ar rai o'r materion hynny. Mae'r materion hynny'n dal i gael eu trafod o fewn y Llywodraeth. Ymrwymais i ysgrifennu at y pwyllgor pan fyddwn wedi cwblhau'r trafodaethau hynny y bore yma, a byddaf yn dosbarthu'r wybodaeth honno'n fwy eang i'r Aelodau os bydd angen. O ran y defnydd ehangach o'r iaith Gymraeg mewn busnesau a busnesau bach, rwy'n meddwl ei bod yn deg dweud bod hwnnw'n un maes lle nad ydym wedi llwyddo'n gyfan gwbl yn y gorffennol, os mynnwch. Yn sicr, hoffwn weld busnesau'n teimlo'n hyderus i alluogi eu staff i ddefnyddio'r Gymraeg gyda chwsmeriaid er mwyn galluogi cwsmeriaid i deimlo'n gyfforddus yn cychwyn sgyrsiau yn y Gymraeg. Rwy'n credu mai un o'r pethau nad ydym wedi llwyddo i'w gwneud yn y blynyddoedd diwethaf oedd hyrwyddo defnydd achlysurol cyfforddus a hawdd o'r fath o'r iaith Gymraeg. Rwy'n meddwl bod pobl yn rhy aml yn teimlo, os nad yw eu Cymraeg o ansawdd neu safon ddigon da, na allant ddechrau sgwrs yn Gymraeg - maent yn teimlo y byddant yn cael eu cywiro, neu beth bynnag. Efallai fod gennych y mathau hynny o bryderon. Ond rwy'n credu mai un o'r pethau sydd angen i ni eu gwneud - ac mae hwn yn bwynt rwyf wedi ceisio ei wneud i'r pwyllgor mewn gwrandawiad cynharach. Nid strategaeth y Llywodraeth yn unig yw hon, ond rhywbeth ar gyfer y wlad a'r gymuned yn gyffredinol. Mae hynny'n golygu pob un ohonom yn ymuno i helpu pobl i ddysgu siarad Cymraeg, i helpu pobl i ddefnyddio'r Gymraeg, ac i alluogi pobl i deimlo'n hyderus ac yn gyfforddus wrth ddefnyddio'u Cymraeg, pa mor gadarn bynnag, neu'n llai na chadarn, efallai, yw hi. Felly, rwy'n credu bod hynny'n rhywbeth y gallwn i gyd ymuno i'w wneud ac edrychaf ymlaen at fusnesau'n dod yn rhan gwbl allweddol a hanfodol o hynny.
Diolchaf i'r Ysgrifennydd am ei hateb. Rydym ni wedi gohebu ar y mater yma dros yr haf, felly fe fydd hi'n ymwybodol fy mod i wedi cwrdd â phrifathro mewn ysgol gynradd leol a oedd wedi mynegi pryderon i mi ynglŷn â'r posibilrwydd i ysgolion gyflwyno'r data mewn ffordd gamarweiniol er mwyn gwella eu categoreiddiad. Yn ei hateb i mi, roedd y Gweinidog wedi dweud nad oedd ei swyddogion yn ymwybodol o unrhyw bryderon helaeth. Ond, ers hynny, mae athrawon yn lleol wedi cysylltu â phapur newydd i ddweud eu bod nhw wedi cael eu rhoi o dan bwysau i drin y data yn y fath fodd. Felly, a allaf i ofyn i'r Ysgrifennydd Cabinet ddweud a ydy'r posibilrwydd yna'n bodoli i fanipiwleiddio'r data yn y ffordd sy'n cael ei awgrymu? Os yw e, a allwn ni gael ymchwiliad annibynnol i weld pa mor helaeth mae hyn ac, wrth gwrs, yn bwysicaf oll, a allwn ni newid y system er mwyn osgoi sefyllfa lle mae athrawon a phrifathrawon yn cael eu rhoi o dan bwysau i drin y data yn y ffordd yma?
Ysgrifennydd y Cabinet, yn natganiad ysgrifenedig eich rhagflaenydd ar 28 Ionawr eleni, dywedodd Huw Lewis nad oedd y system yn ymwneud â labelu neu greu tablau cynghrair moel. Dywedodd hefyd y byddai unrhyw ysgol sy'n perfformio islaw'r perfformiad y cytunwyd arno o ran prydau ysgol am ddim yn cael dyfarniad melyn ar y gorau. Gallaf weld y rhesymeg sy'n sail i hyn, yn enwedig mewn ardaloedd gyda nifer fawr yn cael prydau ysgol am ddim, ond mae'n golygu bod rhai ysgolion sy'n perfformio'n dda iawn mewn ardaloedd eraill yn cael dyfarniad is. A yw hon yn dal i fod yn rheol absoliwt? A ydych yn cadw'r model hwn o dan arolwg? Sut rydych yn sicrhau'r cydbwysedd anodd iawn rhwng labelu, sy'n rhan angenrheidiol o hyn gyda'r cynllun lliw, a gwneud yn siŵr fod ysgolion yn cael eu trin yn deg?
Rwyf am i bob person ifanc gael cyfle i gymryd rhan mewn chwaraeon a gweithgarwch corfforol. Gall ysgolion ddarparu amgylchedd diogel a strwythuredig ar gyfer chwarae rygbi ac mae rygbi cyffwrdd yn ffordd dda o gyflwyno'r gêm i chwaraewyr newydd.
A gaf fi ymuno â'r Aelod i longyfarch y timau ar eu llwyddiant? Gwn fod yr Aelod wedi gwahodd y timau yn ddiweddar - yr wythnos diwethaf rwy'n credu - i'r Siambr i ddathlu eu llwyddiant? Rwy'n rhannu eich brwdfrydedd dros rygbi ar bob ffurf. Yn wir, bu fy merch ieuengaf yn cystadlu'n ddiweddar yn nhwrnament rygbi tag yr Urdd, yma yng Nghaerdydd, ac fe fwynhaodd ei hun yn fawr iawn. Bydd yr Aelod yn ymwybodol fod cymwysterau yn annibynnol ar y Llywodraeth, ond rydym hefyd, fel y gwyddoch, yn datblygu ein cwricwlwm. Mae meysydd profiad a dysgu yn cael eu datblygu ar hyn o bryd, ac rwy'n siŵr y bydd cyfle i blant gymryd rhan yn y gamp hon yn ffurfio rhan o hynny. Lywydd, os caniatewch i mi, carwn fanteisio ar y cyfle hwn, ar ran yr holl Aelodau, i ddymuno'r gorau i'n tîm cenedlaethol yn eu gêm agoriadol yng ngemau rhyngwladol yr hydref yn erbyn y Wallabies ddydd Sadwrn, a mynegi ein cydymdeimlad ag Alun Wyn Jones, a oedd fod yn gapten ar y tîm ddydd Sadwrn, ond na fydd yn gallu gwneud hynny yn sgil marwolaeth ei dad?
A gaf fi ddiolch i arweinydd y Blaid Geidwadol am ei gwestiwn, ond o ran y llun y mae'n ei ddarlunio, unwaith eto, ohono heb ei grys, a gaf fi eich atgoffa mai ddydd Lun oedd Calan Gaeaf, nid heddiw? [Chwerthin.] Dros y tair blynedd diwethaf, mae Llywodraeth Cymru wedi buddsoddi, gyda Chwaraeon Cymru, £3.7 miliwn er mwyn cyflwyno rhaglenni llythrennedd corfforol yn ysgolion Cymru, a dangosodd arolwg 2015 o chwaraeon mewn ysgolion gynnydd sylweddol yn nifer y disgyblion sy'n gwneud chwaraeon am yr ail arolwg yn olynol, ac rwy'n siŵr fod hynny i'w groesawu. Rhaid i ni gydnabod, os ydym yn mynd i annog pobl i gymryd rhan mewn chwaraeon, fod yn rhaid i ni gynnig ystod eang o weithgareddau chwaraeon, nid chwaraeon tîm yn unig; byddai'n well gan rai pobl ddewisiadau gwahanol. Rydym yn gwybod, er enghraifft, fod merched wrth eu bodd yn cymryd rhan mewn gweithgareddau dawnsio stryd, efallai, yn hytrach na chwaraeon tîm. Ond fel chi, rwy'n credu yn y sgiliau bywyd pwysig y gall pobl ifanc eu datblygu wrth gymryd rhan mewn chwaraeon, a bydd chwaraeon ac addysg gorfforol yn parhau i fod yn rhan bwysig iawn o'n datblygiadau newydd ar gyfer y cwricwlwm wrth i ni fwrw ymlaen ag adolygiad Donaldson.
Diolch. Fel y dywedoch, mae'r cod yn nodi'r angen i roi sylw arbennig i effaith y cynigion ar gyfer cau ysgolion ar grwpiau agored i niwed, gan gynnwys plant sydd ag anghenion addysgol arbennig. Er hynny, yn ddiweddar fe benderfynoch gefnogi penderfyniad Cyngor Sir y Fflint i gau Ysgol Uwchradd John Summers, sy'n darparu ar gyfer rhai o'r disgyblion mwyaf agored i niwed yn yr ardal, gan gymryd disgyblion o unedau cyfeirio disgyblion a phlant a waharddwyd o ysgolion uwchradd eraill na fyddent yn cael eu hanfon i ysgolion mwy o faint. Mae hanner y disgyblion yn byw mewn ardal sydd ymysg y 5 y cant uchaf o'r mynegai amddifadedd lluosog yng Nghymru, ac mae bron i draean o fewn categorïau gweithredu gan yr ysgol a gweithredu gan yr ysgol a mwy ac anghenion dysgu ychwanegol â datganiad, rhywbeth y methodd dogfen ymgynghori'r cyngor ei gydnabod. O ystyried bod Llywodraeth Cymru o dan y meini prawf arferol ar gyfer disgyblion, wedi gosod isafswm o 600 o ran niferoedd ysgolion yn ôl yr hyn a ddeallaf, pam nad yw Llywodraeth Cymru yn fwy hyblyg o dan ei deddfwriaeth a'i chod presennol, lle y mae anghenion penodol yn codi, er mwyn galluogi ysgolion llai o faint i ddiwallu'r anghenion hynny yn y ffordd unigryw na all neb ond hwy ei wneud?
Yr hyn rwy'n pryderu yn ei gylch yw hawliau teuluoedd i gael asesiad annibynnol o anghenion dysgu ychwanegol, yn annibynnol ar yr ysgol a'r awdurdod addysg lleol. Rwyf wedi cael nifer o etholwyr sy'n seicolegwyr addysg yn cysylltu â mi am absenoldeb rôl statudol i seicolegwyr addysg yn y Bil drafft, ac ni fu unrhyw rwymedigaeth statudol i deuluoedd allu cael mynediad at seicolegydd addysg yn y cod drafft ychwaith. Mae hynny'n golygu o bosibl mai dim ond teuluoedd sy'n gallu fforddio talu am seicolegydd addysg sy'n gallu cael mynediad at y gwasanaeth. O ystyried nifer yr achosion rwy'n eu cael lle nad yw anghenion arbennig pobl wedi cael eu nodi pan oeddent mewn addysg amser llawn, mae hynny'n peri cryn bryder i mi. Roeddwn yn meddwl tybed beth y gallwch ei wneud am y peth.
Yn amlwg, mae'r cod anghenion addysgol arbennig fel y mae ar hyn o bryd yn cael ei ystyried yn rhan o'r cod trefniadaeth ysgolion. Wrth ei ddarllen, roedd yn amlwg i mi ei fod yn dweud y dylid ateb anghenion plant, y dylid ceisio barn plant a'i hystyried a bod rôl rhieni yn hanfodol. Os awn â chi'n ôl at y ddadl a gawsom ar y Bil awtistiaeth yr wythnos diwethaf, pan gyfarfûm â phobl o fy rhanbarth, roedd yn amlwg iawn i mi nad oedd y rhieni na'r plant yn teimlo eu bod wedi cael eu hystyried yn llawer o'r trafodaethau hyn. Felly, pan ewch i siarad â sefydliadau fel y Gymdeithas Genedlaethol Awtistiaeth, tybed a fyddwch yn edrych ar y cod hwn mewn perthynas â'i ddiwygio fel y gellir clywed rhieni a phlant yn fwy effeithiol, fel nad ydynt yn dod atom â straeon yn dweud nad yw rhai plant yn mynd i'r ysgol o gwbl ar hyn o bryd mewn gwirionedd, yn syml am nad yw'r ddarpariaeth yno ar eu cyfer.
Mae'r cod trefniadaeth ysgolion statudol yn ei gwneud yn ofynnol i nifer o ffactorau gwahanol gael eu hystyried gan gyrff perthnasol sy'n datblygu cynigion ar gyfer aildrefnu ysgolion, gan gynnwys yr iaith Gymraeg. Pan fydd cynigion yn effeithio ar ysgol sy'n dysgu drwy gyfrwng y Gymraeg, dylai awdurdodau lleol gynnal asesiad o'r effaith ar y Gymraeg.
Rwy'n disgwyl i awdurdodau lleol allu gwneud hynny a sicrhau bod ganddyn nhw yr arbenigrwydd sydd ei angen arnyn nhw i gael asesiadau sydd yn gywir ac yn gyflawn. Os nad yw hynny yn wir, neu os oes gennych chi neu unrhyw Aelod arall bryderon am y system a sut mae'n gweithio, mae croeso ichi ysgrifennu ataf i sicrhau bod yna newid, os oes angen gwneud hynny.
Y Llywodraeth fydd yn gyfrifol am sicrhau bod yna weithlu ym mhob un maes sy'n gallu cyflwyno'r ddarpariaeth sydd ei hangen arnom ni ar gyfer y dyfodol. Rwy'n croesawu'r ychwanegiad at y gyllideb sydd gyda ni nawr i allu datblygu gweithlu ar gyfer y dyfodol. Mi fydd yr Aelod yn ymwybodol bod yr Ysgrifennydd Cabinet, Kirsty Williams, wedi rhyddhau datganiad y bore yma i ddatgan bod yna weithgor yn edrych ar sut yr ydym ni'n datblygu mwy o sgiliau yn y gweithlu drwy'r system addysg bellach. Rŷm ni'n cydnabod bod angen mwy o sgiliau arnom ni a bod yn rhaid i ni gynllunio'r gweithlu. Mae'r gweithgor yn mynd i fod yn rhan bwysig o wneud hynny.
Ysgrifennydd y Cabinet, nid oes digon o amser i grwpio'r cwestiynau, felly bydd cwestiwn 7 yn cael ei gymryd ar ei ben ei hun.
Diolch i chi, Ysgrifennydd y Cabinet. Yn ddiweddar, ymwelais ag Ysgol Uwchradd Pontypridd yn fy etholaeth a chael trafodaeth ddefnyddiol gyda'r pennaeth ar sut roedd Her Ysgolion Cymru yn eu helpu i wella safonau. Er enghraifft, eu perfformiad yn 2016 oedd y gorau erioed o ran canlyniadau TGAU. Wedi dysgu mewn ysgol Her Ysgolion Cymru fy hun, yn yr ysgol a oedd wedi gwella orau ond un yng nghohort Her Ysgolion Cymru y llynedd, rwy'n gwybod hefyd am y manteision cadarnhaol y mae'r rhaglen wedi'u creu o ran morâl staff a morâl myfyrwyr hefyd. Mae Her Ysgolion Cymru o fudd i'r ysgolion sy'n cymryd rhan, nid oes amheuaeth am hynny, ac rwy'n awyddus i sicrhau na chollir unrhyw gynnydd. Pa wersi y gall Llywodraeth Cymru eu dysgu o'r rhaglen er mwyn i ni adeiladu ymhellach ar y cynnydd a wnaed a rhannu arfer gorau yn fwy eang o fewn y system addysg yng Nghymru?
Fel y mae'r Aelod dros Gwm Cynon newydd ei ddweud, mae'r rhaglen hon yn gwneud gwahaniaeth mewn rhai ysgolion yng Nghymru, gan gynnwys ysgol gyfun Aberdaugleddau yn fy etholaeth fy hun, ond rwy'n deall bod y canlyniadau i'w gweld yn anghyson ledled Cymru. Fodd bynnag, gan y bydd y rhaglen yn awr yn dod i ben dair blynedd yn unig ar ôl ei sefydlu, a yw Ysgrifennydd y Cabinet yn fodlon fod rhaglen fel hon wedi cael yr amser angenrheidiol i brofi ei hun mewn gwirionedd?
Cafodd Coleg Cymunedol y Dderwen yn fy etholaeth yn Ynysawdre ei roi o dan Her Ysgolion Cymru yn 2015. Mewn cyfnod hynod o fyr, o dan bennaeth gweithredol newydd, Nick Brain, gydag arweinyddiaeth gref iawn ar draws yr ysgol, nid yn unig gan Nick, ond ar draws yr ysgol yn awr, o dan Her Ysgolion Cymru, eleni cafodd ganlyniadau TGAU gwell nag erioed: cafodd 93 y cant o'r myfyrwyr o leiaf bum gradd TGAU A* i C - 34 y cant yn uwch na'r flwyddyn flaenorol; cafodd 56 y cant o fyfyrwyr y safon aur o bum gradd TGAU A* i C fan lleiaf; ac yn fyr, y canlyniadau gorau a gyflawnwyd yn hanes byr Coleg Cymunedol y Dderwen a'r ddwy ysgol a'i rhagflaenodd, sef ysgol gyfun Ogwr ac ysgol gyfun Ynysawdre. Felly, i adleisio sylwadau fy nghyd-Aelodau a siaradodd yn flaenorol, Vikki a Paul, sut rydym yn adeiladu ar y llwyddiant hwnnw i wneud yn siŵr ei fod yn parhau ymhell i'r dyfodol, fel bod fy holl ddisgyblion, ble bynnag y maent yn byw, a beth bynnag yw eu cefndir, yn cael y cyfle gorau mewn bywyd?
Rhaid i mi ddweud fy mod yn siomedig iawn fod Her Ysgolion Cymru wedi dod i ben a byddai wedi bod yn well o lawer gennyf ei weld yn cael ei ailraddnodi yn hytrach na'i ddileu. Ceir sylfaen dystiolaeth y gallwn ddysgu oddi wrthi ym Manceinion a Llundain ble y mae wedi llwyddo ac rwy'n credu ei bod yn bwysig fod Ysgrifennydd y Cabinet yn blaenoriaethu buddsoddiad mewn ysgolion, lle y ceir tystiolaeth i gyfiawnhau hynny. O ran dysgu'r gwersi, o fy nealltwriaeth o Her Ysgolion Cymru, rhan allweddol oedd y gair 'her' a'r defnydd o grŵp cymheiriaid i gynorthwyo a chraffu ar ysgol. Felly, sut y gellir cynnwys hynny mewn rhaglen ar gyfer Cymru gyfan, a sut y gall yr Ysgrifennydd sicrhau nad yw'n cael ei lastwreiddio?
Weinidog, rwy'n meddwl eich bod wedi clywed gan bawb fod ysgolion sy'n tangyflawni'n cael eu gweddnewid gan arweinyddiaeth a disgwyliadau. Dylem ddisgwyl i'n pobl ifanc, waeth beth fo'u cefndir cymdeithasol, gael canlyniadau TGAU da iawn, ac yna dylai llawer ohonynt gael tiwtor ar unwaith wrth iddynt ddechrau ar eu safon uwch i'w tywys drwy'r broses o ymgeisio am le yn y prifysgolion gorau - dyna sut y mae sicrhau llwyddiant.
Diolch am y cwestiwn. Bydd yr Aelod yn gwybod bod yr ateb hwn yn ddarostyngedig i gonfensiwn sefydledig swyddogion y gyfraith, ond mae Llywodraeth Cymru yn parhau'n ymrwymedig i sicrhau'r setliad gorau posibl i Gymru. I'r diben hwnnw, mae ein swyddogion yn parhau i ymgysylltu â swyddogion Llywodraeth y DU wrth i'r Bil fynd drwy Dŷ'r Arglwyddi. Gallaf ddweud hefyd fy mod wedi cyflwyno darlithoedd ar Fil Cymru a materion ehangach yn ymwneud â mynediad at gyfiawnder ym Mhrifysgol Caerdydd, Prifysgol De Cymru a chynhadledd ddiweddar Cymru'r Gyfraith ym Mangor, ac mae copïau o'r areithiau hyn, gyda'r holl fanylion am y cynnwys, ar gael o ofyn amdanynt.
Diolch i'r Aelod am y cwestiwn atodol, a phan fydd yn darllen fy araith fe wêl safbwyntiau go fanwl o fy meddwl fy hun ar fater awdurdodaeth gyfreithiol ac wrth gwrs, y cyfaddawd trosiannol a gyflwynwyd rwy'n meddwl, sef, ar hyn o bryd, y byddai awdurdodaeth benodol yn gwneud llawer iawn o synnwyr ac yn gwneud llawer i ddatrys yr anghysondebau sy'n bodoli. Rwy'n credu y bydd yr Aelod wedi fy nghlywed yn dweud o'r blaen am fy mhryderon ynglŷn â'r math hwn o fytholeg sydd wedi datblygu ynglŷn â'r syniad o awdurdodaeth, fel pe bai'n rhywbeth ar wahân i weinyddiaeth. Yn y gorffennol, pan oedd ond un ddeddfwrfa yng Nghymru a Lloegr, roedd yn gwneud synnwyr i gael un awdurdodaeth. Erbyn hyn mae gennym ddwy ddeddfwrfa. Rwy'n credu fy mod am roi rhybudd ymlaen llaw i chi ynglŷn â fy araith, ar gyfer pan fyddwch yn manteisio ar y cyfle i'w darllen - credaf ei bod yn anochel y byddwn yn symud tuag at awdurdodaeth benodol ac yn y pen draw, awdurdodaeth ar wahân. Rwy'n siŵr y bydd yr Aelod hefyd wedi darllen gyda diddordeb y sylwadau a wnaed yn adroddiad diweddar Tŷ'r Arglwyddi ar Fil Cymru a'r sylwadau sy'n cael eu gwneud yno, a chredaf eu bod yn bwysig iawn, oherwydd nid yn unig eu bod yn gwneud nifer o sylwadau ynglŷn â bod y rhestr o gymalau cadw yn rhy helaeth a bod y prawf cyfreithiol sy'n llywodraethu pwerau'r Cynulliad mor gymhleth ac amwys fel ei fod yn rysáit ar gyfer dryswch ac ansicrwydd cyfreithiol, ond y pwynt allweddol y maent yn ei wneud mewn gwirionedd, a bachodd hynny fy sylw, oedd pan ddywedant fod y pwyllgor yn nodi nad oes unrhyw dystiolaeth o resymeg glir. Credaf mai dyna'r broblem sylfaenol. Mae'n treiddio trwy Fil Cymru, nid yn unig o ran y rhestr o gymalau cadw, sy'n 35 tudalen, 195 o eitemau, ond hefyd o ran y ffordd o feddwl am y cysyniad o sut rydych yn gweinyddu ardal lle y mae gennych ddwy ddeddfwrfa a sut rydych yn sicrhau bod hynny'n effeithlon ac yn gyflenwol nid yn unig i'r ddeddfwrfa Gymreig, ond hefyd i'r ddeddfwrfa Seisnig.
Rwy'n sicr yn cytuno. Mae'r problemau sy'n gysylltiedig â'r model rhoi pwerau - ac rwy'n meddwl bod cytundeb ar yr angen i symud at fodel cadw pwerau - yn cael eu derbyn bron yn gyffredinol. Yr unig broblem yw bod model cadw pwerau yn dod yn hunandrechol os ceisiwch gadw unrhyw beth a phopeth a sinc y gegin yn fater a gedwir yn ôl. Yn yr amgylchiadau hynny, mae'n hunandrechol, ac unig ganlyniad hynny yw eich bod yn gorfod cael mwy a mwy o faterion wedi'u penderfynu yn y Goruchaf Lys mewn cryn dipyn o fanylder a chyda chryn dipyn o anhawster, ac nid yw'n rhoi yr hyn rydym i gyd ei eisiau mewn system ddeddfwriaethol, sef eglurder a sefydlogrwydd.
Wel, po fwyaf o achosion sydd, y mwyaf o gostau a delir o'r pwrs cyhoeddus, ac mae hwnnw'n bendant yn rheswm arall pam y byddem eisiau eglurder a sefydlogrwydd, fel nad oes rhaid i faterion fynd i'r Goruchaf Lys ac fel nad oes rhaid cael dadleuon cyfreithiol braidd yn gymhleth a thimau o gyfreithwyr i'w datrys. Dyna un o'r pethau allweddol y ceisiwyd cael setliad cyfansoddiadol cliriach yn unswydd i'w hosgoi.
A all y Cwnsler Cyffredinol nodi'r trywydd ar gyfer y broses gyfundrefnu, a dynodi'r manteision a'r risgiau posibl a allai godi o gyfundrefnu?
Diolch, Gwnsler Cyffredinol. Fe fyddwch yn ymwybodol o'r achos sy'n mynd rhagddo yn yr Uchel Lys mewn perthynas ag erthygl 50. Pa gamau y mae wedi'u rhoi ar waith i sicrhau bod buddiannau Cymru yn cael eu gwarchod mewn perthynas â'r achos hwn?
Yn y pwyllgor materion allanol ddydd Llun, cawsom dystiolaeth y gallai'r Bil diddymu Ewropeaidd, os yw'n unrhyw beth mwy na Bil arbed syml, dorri confensiwn Sewel ac adfachu pwerau gan Weinidogion Cymru. A yw'n cytuno bod angen i ni fod yn wyliadwrus na ddefnyddir y Bil diddymu, fel y mae Bil Cymru yn cael ei ddefnyddio, i dynnu'n ôl elfennau o'r setliad cyfansoddiadol Cymreig nad ydynt yn gyfleus i Lywodraeth y DU? Ac os yw'n cytuno â mi, pa gamau y gallwn eu cymryd ar hyn o bryd i sicrhau nad yw hynny'n digwydd?
A wnaiff y Cwnsler Cyffredinol gadarnhau bod sbarduno erthygl 50 ond yn dechrau'r broses o drafod gyda'r UE ynglŷn â'r telerau y byddwn yn parhau i fasnachu â hwy neu'n cynnal unrhyw fath arall o berthynas rynglywodraethol? Nid oes ganddo ddim i'w wneud â datganoli o gwbl mewn gwirionedd, ar wahân i'r ffaith fod y broses o adael yr UE ynddi ei hun yn broses ddatganoli enfawr gan y byddwn yn ailwladoli pwerau sydd ar hyn o bryd ym Mrwsel naill ai yn San Steffan neu yng Nghaerdydd. Ac yn y cyd-destun hwn, mae'n gwella ac yn cadarnhau'r broses ddatganoli i Gymru, oherwydd bydd yn gwella pwerau'r Cynulliad hwn, a Llywodraeth Cymru yn wir.
Rwyf wedi derbyn cwestiwn brys o dan Reol Sefydlog 12.66, ac rwy'n galw ar Dawn Bowden i ofyn y cwestiwn brys. Dawn Bowden.
Diolch i chi am eich ymateb, Ysgrifennydd y Cabinet, oherwydd yn sicr, roedd yn syndod mawr clywed y cyhoeddiad hwn brynhawn ddoe, a gwyddom ein bod bellach yn dechrau ar broses ymgynghori statudol 45 diwrnod o hyd. Yn gynharach yr wythnos hon roeddwn mewn cynhadledd, yn siarad yn Sefydliad Bevan, ar y cyflog byw, ac roeddwn yn sôn am arwyddion o gynnydd yn yr economi ym Merthyr - rydym wedi cael llawer o swyddi newydd yn dod i mewn i'r ardal - felly roedd hon yn ergyd wirioneddol i'r ardal, fel rydych eisoes wedi nodi. Os eir ymlaen â'r argymhellion hynny, bron nad oes raid dweud ein bod yn sôn am 350 o weithwyr a'u teuluoedd a fydd yn cael eu heffeithio, yn ogystal â'r effaith ar yr economi leol, a hyn oll yn y cyfnod cyn y Nadolig. Rwy'n falch fod y cwmni wedi cytuno i gyfarfod â mi ac â Gerald Jones, yr AS, a gyda chi a'r Prif Weinidog, rwy'n credu, i edrych ar y sail dros eu hargymhellion a'r awgrym y byddant yn symud eu gwaith manwerthu cyfan i'r safle yng Nghernyw, sydd, o'r hyn rwy'n ei wybod ar hyn o bryd, i'w weld braidd yn afresymegol pan fo'r safle dosbarthu neu'r ganolfan ddosbarthu ar gyfer y ffatri gig ym Merthyr yn Avonmouth mewn gwirionedd. Os eir â'r safle pacio i Gernyw, yna nid yw'n ymddangos yn rhesymegol iawn fod gennych ladd-dy ym Merthyr, y gwaith pacio cig yng Nghernyw a'i fod yn cael ei gludo'n ôl i ganolfan ddosbarthu yn Avonmouth. Felly, rwy'n gobeithio y bydd pob un o'r pethau hyn yn cael eu hystyried pan fyddwn yn trafod hyn. Felly, a gaf fi ofyn i Ysgrifennydd y Cabinet fy sicrhau y bydd Llywodraeth Cymru yn gwneud popeth a all i gefnogi'r bobl a allai gael eu heffeithio gan y cynigion hyn?
Hoffwn innau hefyd ymestyn fy nghydymdeimladau i'r gweithwyr a'u teuluoedd sydd wedi'u heffeithio gan y datganiad yma. Mae hyn yn ergyd i'r gymuned - cymuned sydd eisoes yn wynebu digon o sialensiau economaidd a chymdeithasol. Rwy'n derbyn eu bod yn ddyddiau cynnar, ond a ydyw'n glir eto pam bod y cwmni wedi penderfynu ail-leoli'r swyddi yma yng Nghernyw? Rwy'n derbyn beth mae'r Ysgrifennydd newydd ei ddweud, ond gan fod yna eisoes wedi bod buddsoddiad gan y Llywodraeth ar sail addewid ar gyfer swyddi, sut all fod yn sicr na fydd gweddill y swyddi yn dilyn ail-leoliad i Gernyw neu safle arall? Beth yw'r strategaeth benodol nawr ar gyfer y Llywodraeth ar gyfer y cyfnod ymgynghori sydd wedi cychwyn? A oes gobaith, yn nhyb yr Ysgrifennydd, fod yna modd i ymyrryd er mwyn achub rhai, os nad pob un, o'r swyddi sydd o dan fygythiad? Fel rwyf yn ei ddweud, mae yna fuddsoddiad wedi bod yn y gorffennol, a oes efallai ystyriaeth yn cael ei rhoi ar gyfer buddsoddiad pellach? A yw hwnnw'n opsiwn er mwyn ceisio arbed ac achub y swyddi? Ddoe, cawsom ni ddatganiad ynglŷn â grŵp gorchwyl y Cymoedd - y 'Valleys taskforce'. A oes rôl gan y grŵp yma mewn sefyllfa fel hon? A oes gohebiaeth wedi bod rhwng yr Ysgrifennydd a'r grŵp yma i weld a oes rôl ehangach yn y sefyllfa yma ym Merthyr? Yn olaf, a ydy'r Ysgrifennydd yn meddwl bod y datganiad yma yn adlewyrchu problem ehangach yn y sector prosesu cig? Mae rhai undebau wedi codi'r cwestiwn eisoes. A ydy'r Llywodraeth, felly, yn ystyried asesiad risg ehangach ar gyfer y sector yn genedlaethol er mwyn inni allu ymateb cyn i ddatganiadau o'r fath ddigwydd yn y dyfodol?