BangorAI/exl2-wiki-calibration-set-cy huggingface dataset:
Fel y bydd Ysgrifennydd y Cabinet yn gwybod, cafodd llawer o fy etholwyr, yn enwedig y rhai ym Maesteg, eu heffeithio gan y llifogydd sydyn yn ddiweddar. Wrth i ni nesáu at y Nadolig, mae llawer ohonynt wedi gorfod gadael eu cartrefi, yn aros gyda pherthnasau, gyda theulu, eu heiddo wedi'i gludo ymaith mewn sgipiau, ac mae eu tai yn sychu. Gallai rhai ohonynt fod allan o'u cartrefi am beth amser. A gaf fi ofyn i Ysgrifennydd y Cabinet am gyngor i un etholwr o'r fath, sydd wedi'i ddal mewn trafferthion enbyd? Mae eu cartref dan ddŵr oherwydd bod llifogydd sydyn wedi llifo i lawr y bryn a thrwy eu tŷ hwy ac adeiladau eraill - dim i'w wneud â llifogydd afonydd, dim i'w wneud â gorlifo arfordirol. Eto i gyd, mae eu hyswiriwr wedi dweud bod eu hawliad yn annilys, ar ôl i'w heiddo gwlyb domen gael ei gario i'r sgip, oherwydd eu bod wedi methu nodi, wrth arwyddo'r polisi, bod eu tŷ o fewn 200m i afon. Amryfusedd oedd hyn, a thybed faint o bobl sydd yn awr yn cael eu dal gan y rheol 200m hon, sy'n ymddangos yn gyffredin bellach mewn nifer o bolisïau. A dweud y gwir, nid oes llawer o leoedd yn fy etholaeth i, sy'n ddyffrynnoedd afonydd, nad ydynt o fewn 200m i ryw afon neu'i gilydd. Felly, pa gyngor y gallai hi ei roi i fy etholwr, ac a fuasai hi'n codi'r mater hwn mewn trafodaethau yn y dyfodol â Chymdeithas Broceriaid Yswiriant Prydain ac â Chymdeithas Yswirwyr Prydain? Mae cymal cyffredinol ynglŷn â byw o fewn 200m i afon yn andros o ddihangfa i ddiwydiant yswiriant Prydain.
Cwestiynau nawr gan lefarwyr y pleidiau i'r Ysgrifennydd Cabinet. Llefarydd y Ceidwadwyr Cymreig, Paul Davies.
Wel, mae angen i mi ddweud wrth Ysgrifennydd y Cabinet fod ganddi gyfle yma i edrych ar y cynigion hyn unwaith eto o ystyried ein bod yn awr yn gadael yr Undeb Ewropeaidd. Rwy'n sylweddoli bod angen i ni gynnal ansawdd ein hamgylchedd naturiol ac am y rheswm hwnnw, mae'n peri pryder, gyda llaw, nad oes asesiad effaith rheoleiddiol wedi'i gynnal ochr yn ochr â'r ddogfen ymgynghori, oherwydd mae asesiad effaith rheoleiddiol yn sicr yn hanfodol i ddangos sut y bydd y cynigion hyn yn arwain at wella ansawdd ein dŵr a'n hamgylchedd naturiol. A allwch chi, felly, egluro wrthym pam nad oes asesiad effaith rheoleiddiol wedi cael ei gyhoeddi ochr yn ochr â chynigion Llywodraeth Cymru?
Wel, mae'n siomedig nad oes asesiad effaith rheoleiddiol wedi'i gyhoeddi ochr yn ochr â'r ddogfen ymgynghori, ac onid yw'n wir nad oes asesiad effaith rheoleiddiol wedi'i gyhoeddi oherwydd nad oes digon o dystiolaeth wyddonol i gefnogi cynlluniau Llywodraeth Cymru? Nid yn unig nad oes digon o dystiolaeth wyddonol, ond bydd y cynigion hyn yn niweidio ffermwyr ledled Cymru mewn gwirionedd ac yn cael effaith sylweddol ar yr economi wledig ehangach. Ac mae'n ymddangos i mi mai gordd i dorri cneuen yw'r cynigion hyn yn y bôn a diau y bydd canfyddiadau'r ymgynghoriad yn adleisio'r pryderon hyn mewn gwirionedd. Felly, o dan yr amgylchiadau, a allwch ddweud wrthym pam nad yw Llywodraeth Cymru wedi mabwysiadu dull gwirfoddol o weithredu ar y mater hwn, ac yn dilyn yr ymgynghoriad, a fyddwch yn awr yn ystyried barn ffermwyr ac yn wir, y diwydiant amaethyddol ac yn ystyried gweithio gyda hwy drwy fabwysiadu mesurau gwirfoddol yn lle hynny?
Diolch, Lywydd. Weinidog, rwyf am siarad am gyfarwyddeb Ewropeaidd arall, ond rwyf am iddo gael ei gofnodi fy mod wedi ysgrifennu atoch yn gofyn i chi fabwysiadu'r dull gwirfoddol mewn perthynas â'r gyfarwyddeb Parthau Perygl Nitradau hefyd. Ond pa asesiadau a wnaethoch o ddyfarniad yr Uchel Lys y mis diwethaf nad oedd cynllun ansawdd aer DEFRA o dan y gyfarwyddeb ansawdd aer yn cydymffurfio mewn gwirionedd?
Wel, diolch i chi, Weinidog. Rwy'n credu ei fod yn achos llys pwysig iawn ac er mai yn erbyn DEFRA y'i cynhaliwyd, cyfrifoldeb adrodd y DU o dan y gyfarwyddeb ansawdd aer ydyw mewn gwirionedd. Felly, mae'n effeithio arnom ni, ac roedd yn goddiweddyd neu'n cydredeg â'ch ymgynghoriad chi ar ansawdd aer, a ddaeth i ben ar 6 Rhagfyr. Yn yr ymgynghoriad ar ansawdd aer fe ddywedoch hyn: 'Mae cryn ansicrwydd ynghylch i ba raddau y byddwn yn dal i orfod cadw at ein dyletswyddau presennol yn yr Undeb Ewropeaidd - ' er bod eich ymateb i Paul Davies yn swnio fel pe baech wedi eich rhwymo gan eich dyletswyddau UE presennol - 'gyda golwg ar lygredd aer a sŵn ar ôl i'r Deyrnas Unedig ymadael â'r Undeb Ewropeaidd. Felly, ni allwn ddweud yn fanwl eto pa gamau pellach y bwriadwn fwrw ymlaen â nhw yn ystod ail, trydedd, pedwaredd a phumed flwyddyn y Cynulliad hwn.' A gaf fi ddweud wrthych, Weinidog, ar ôl cael amcangyfrif gan Sefydliad Prydeinig yr Ysgyfaint bod llygredd aer yng Nghymru yn gysylltiedig â dros 1,300 o farwolaethau cynnar - dyna ffigur Cymru; rydym wedi clywed ffigurau'r DU o'r blaen; dyna ffigur Cymru - a allwch chi wir fod mor laissez-faire yn eich ymateb ar fynd i'r afael â llygredd aer?
Wel, rwy'n gobeithio y bydd y wybodaeth honno hefyd yn cynnwys eich ymateb i ddyfarniad yr Uchel Lys, ac rwy'n gobeithio hefyd y gallwch ystyried y polisi cyhoeddus sy'n newid yn gyflym yn y maes hwn. Mae pump o'r dinasoedd y credaf eich bod wedi ymuno â hwy mewn rhwydwaith rhanbarthol yn dilyn Marrakech wedi cefnogi'r cynnig i wahardd trafnidiaeth ddiesel o'r dinasoedd. Yn aml, mae ceir diesel yn cael eu gweld fel problem benodol, er mai lorïau a thrafnidiaeth ddiesel sy'n creu'r rhan fwyaf o'r llygredd mewn gwirionedd. Mae Jeremy Corbyn wedi awgrymu gwahardd pob car tanwydd ffosil; efallai nad dyna ei awgrym mwyaf - . [Torri ar draws.] Pob car, mewn gwirionedd; ie, o bosibl. Efallai nad dyna ei awgrym mwyaf chwerthinllyd, mewn gwirionedd, gan fod Copenhagen eisoes wedi awgrymu hynny mewn 10 mlynedd. Mae Paris yn edrych ar y syniad. Mae ceir yn cael eu gwahardd bob yn ail ddiwrnod mewn nifer o ddinasoedd ledled y byd. Ond wrth gwrs, nid ymosod ar geir preifat yw'r ateb; yr ateb yw newid i seilwaith trydan. A'r ateb yw defnyddio'r offer sydd gennym yma yng Nghymru eisoes - Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015, Deddf Teithio Llesol (Cymru) 2013 a Deddf Amgylchedd (Cymru) 2016 i gyflawni'r cynigion polisi hynny. Felly, mewn ymateb i'r hyn y mae dinasoedd eraill yn ei wneud, sut y gall Cymru gamu i'r adwy a chyflawni'r trawsnewidiad hwnnw o drafnidiaeth tanwydd ffosil personol i gerbydau trydan a thrafnidiaeth gyhoeddus integredig sy'n llawer mwy cynaliadwy?
Diolch, Lywydd. Rwy'n credu y bydd ffermwyr ac, yn wir, busnesau bach yn gyffredinol yn siomedig iawn gyda'r ymateb cyndyn a roddodd ysgrifennydd yr amgylchedd i gwestiwn Paul Davies yn gynharach. Mae Undeb Cenedlaethol yr Amaethwyr wedi cynnal arolwg o ffermwyr a'r effaith y buasai cyflwyno parthau perygl nitradau yn ei gael arnynt a'u diwydiant, ac maent wedi canfod nad oes gan 73 y cant o'r ffermwyr sy'n cynhyrchu slyri yng Nghymru ddigon o gyfleusterau storio i fodloni gofynion y cynigion Parthau Perygl Nitradau, ac y byddai'r gost gyfartalog o gydymffurfio â hwy bron yn £80,000. Mewn byd lle y mae incwm ffermydd yn isel ac yn plymio - mae incwm ffermydd wedi gostwng 25 y cant yn y flwyddyn ddiwethaf - bydd dull ansensitif o fynd i'r afael â'r broblem hon yn syml yn golygu y bydd busnesau nifer fawr o ffermwyr, yn enwedig yn y diwydiant llaeth, yn mynd i'r wal. Yn sicr, nid wyf yn credu fod hwnnw'n bris gwerth ei dalu am yr enillion tymor byr y mae ysgrifennydd yr amgylchedd yn ymgynghori yn eu cylch.
Wel, mae'r ffeithiau, wrth gwrs, yn gwrth-ddweud hynny, ac rwy'n credu bod Undeb Cenedlaethol yr Amaethwyr yn ymgynghoreion eithaf dibynadwy ar y materion penodol hyn. Ond mae yna atebion eraill i broblem llygredd nitrad, ac maent wedi cael eu gweithredu yn Lloegr. Mae'r Gwasanaeth Datblygu a Chynghori Amaethyddol wedi cynhyrchu llyfryn sy'n dwyn y teitl, '101 ways to reduce nitrates'. Yn wir, yng Nghymru, mae'r defnydd o wrtaith nitrad wedi gostwng 43 y cant rhwng 1990 a 2013, felly nid yw fel pe na bai dim byd yn digwydd yn y byd go iawn. Ac mewn gwirionedd, yn ardal Cleddau yn Sir Benfro, roedd yn rhaid i un hufenfa dorri 8 tunnell fetrig oddi ar ei gwastraff nitrad, a daeth ffermwyr lleol at ei gilydd i ffurfio cwmni cydweithredol - 25 ohonynt - a llwyddodd pob un ohonynt i dorri tunnell yr un oddi ar eu gwastraff nitrad eu hunain. Felly, llwyddasant mewn gwirionedd i dorri cyfanswm o 25 tunnell oddi ar y gwastraff nitrad yn yr ardal honno. Nawr, mae hynny wedi digwydd heb ddull llawdrwm y gyfundrefn y mae Ysgrifennydd yr amgylchedd yn ymgynghori arni ar hyn o bryd. Felly, rwy'n meddwl tybed os gallaf gael - heb achub y blaen ar ganlyniad yr ymgynghoriad, yn amlwg - ymrwymiad meddwl agored ganddi i edrych ar bethau yn eu cyfanrwydd ac i ystyried, er hynny, y posibilrwydd o gyfundrefn wirfoddol os nad yw canlyniad yr ymgynghoriad yn bendant.
Wel, rydym yn gwneud cynnydd. Rwy'n golygu hynny fel canmoliaeth. Wel, mae'n rhaid i mi ddweud, yn ei hatebion i mi o'r blaen, Lywydd, y cwbl rwyf wedi'i gael yw atebion unsill ar fater asesiadau effaith rheoleiddiol, er enghraifft, sy'n rhan o god ymddygiad y Llywodraeth ei hun. Maent wedi addo cael asesiadau effaith rheoleiddiol fel rhan o ymgynghoriadau fel hyn, ac nid oes un, ac rwy'n credu mai'r rheswm am hynny yw'r hyn y cyfeiriodd Paul Davies ato. O gofio y byddwn yn gadael yr UE o fewn y ddwy neu dair blynedd nesaf, erbyn i'r ymgynghoriad hwn ddod i ben ac erbyn y bydd y rheoliadau mewn sefyllfa i gael eu gweithredu, efallai mai dim ond mater o fisoedd fydd ar ôl beth bynnag. Yn sicr, mewn amgylchiadau fel hyn, lle y mae gennym gyfle i deilwra rheoliadau sy'n gweddu i Gymru fel endid ar wahân, yn hytrach na threfn sy'n cwmpasu cyfandir cyfan, mae'n rhaid ei bod yn gwneud synnwyr i gael moratoriwm ar fesurau fel hyn, a all effeithio'n ddinistriol ar fusnes ar gyfer gwelliannau ymylol yn ansawdd yr amgylchedd, o gofio bod yna ffyrdd eraill o ddatrys y broblem.
Diolch. Mae 'Polisi Cynllunio Cymru' yn glir y dylai'r system gynllunio hyrwyddo arfer amgylcheddol da sy'n cynnwys lleihau peryglon llygredd. Mae canllawiau ar lagwnau slyri ar gael gan Lywodraeth Cymru fel rhan o'r broses o weithredu Rheoliadau Adnoddau Dŵr (Rheoli Llygredd) (Silwair, Slyri ac Olew Tanwydd Amaethyddol) (Cymru) 2010.
Gyda phob parch, nid oes rhaid i mi gael unrhyw drafodaethau gyda fy nghyd-Aelodau Cabinet gan mai fi sy'n gyfrifol am gynllunio hefyd. Felly, gallaf ailstrwythuro polisi cynllunio, yn enwedig yng ngoleuni amcanion Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015. Rwy'n credu ei bod yn bwysig iawn ein bod yn cael ymrwymiad strategol hirdymor o fewn y system gynllunio i hyrwyddo datblygiad cynaliadwy - mae hynny'n cynnwys lleihau llygredd. Rydych yn hollol gywir, mae'r rhan fwyaf o ffermwyr yn sicr yn gofalu am eu tir. Yr un peth sydd wedi fy nharo mewn llawer o drafodaethau rwyf wedi'u cael gyda ffermwyr dros yr ychydig fisoedd diwethaf yw eu balchder yn eu gwaith rheoli tir a'u bod yn gymaint mwy na chynhyrchwyr bwyd, er enghraifft. Yn bendant, nid wyf yn credu bod stiwardio tir yn rhywbeth sy'n cael ei gydnabod gan y cyhoedd yn y modd y dylai gael ei gydnabod. Rwyf wedi cael nifer o drafodaethau gyda ffermwyr wrth ymweld â hwy, ac rwyf bob amser yn gofyn am gael gweld eu lagŵn slyri - rwy'n credu fy mod yn gwneud enw i mi fy hun - oherwydd mae'n agwedd mor bwysig ar fywyd iddynt. Gwn fod rhai ohonynt wedi cael anawsterau gyda chynllunio, ni allaf ddweud wrthych faint na pha mor benodol ydyw i wrthwynebiadau lleol, ond mae'n bwysig fod ein polisi cynllunio yn eu cynorthwyo lle y maent am wneud hynny.
Nid wyf wedi cael yr un drafodaeth yn bersonol, ond gwn fod fy swyddogion wedi'u cael. Rydym wedi gweithio gyda'r Gymdeithas Ymchwilio a Gwybodaeth y Diwydiant Adeiladu hefyd. Rydych yn nodi pwynt pwysig iawn ynglŷn â chapasiti'r lagwnau, o ran faint y gellir ei ddefnyddio ar unrhyw adeg. Rwy'n credu bod hynny'n rhan o'r ymgysylltu cynnar, cyn ymgynghori.
Diolch yn fawr am yr ateb yna, Ysgrifennydd Cabinet. Fe fyddwch chi'n ymwybodol, wrth gwrs, o'r holl drafodaethau sydd wedi mynd ymlaen ers amser hir ynglŷn â'r datblygiad posib o forlyn llanw ym mae Abertawe. Yr hyn mae'r trigolion lleol eisiau gwybod ydy pryd mae morlyn llanw bae Abertawe yn mynd i gael ei adeiladu.
Ysgrifennydd y Cabinet, yn eich ymateb ar fôr-lynnoedd llanw roeddech yn tynnu sylw at sut y gallent chwarae rhan bwysig yn darparu ynni gwyrdd a rhan o'r fasged gymysg o gyfleoedd ynni adnewyddadwy y byddwch chi fel Llywodraeth yn ei hyrwyddo. Ond hefyd yn y fasged honno o gyfleoedd ynni cymysg mae'r gallu i gael prosiectau adnewyddadwy llai ar y tir. Mae'r broblem go iawn yn ymwneud â chael cysylltiad â'r grid i lawer o'r prosiectau hynny. Gwn fy mod wedi gofyn y cwestiwn hwn i chi o'r blaen, ond a ydych yn gwneud cynnydd gyda'r darparwyr ynni, megis Western Power - neu'r darparwyr seilwaith, dylwn ddweud - i'w galluogi i gynorthwyo fel y gall prosiectau ynni bychan gael y cysylltiadau hynny, a chynorthwyo gyda chymwysterau ynni gwyrdd Cymru?
Fel y dywedais yn fy ateb cynharach i Dai Lloyd, rydym yn aros, yn amlwg, am benderfyniad Llywodraeth y DU ar hyn. Rwyf wedi eu cyfarfod i ddangos ein bod, mewn egwyddor, wedi ymrwymo i gefnogi môr-lynnoedd llanw yma yng Nghymru. Yn sicr, o'r trafodaethau rwyf wedi'u cael, rydych chi'n iawn: mae'n dechnoleg newydd, felly mae angen i ni wybod mwy amdano. Ond rwy'n sicr yn credu y gallai Cymru a'r DU ddod yn arweinwyr yn y maes hwn ac rwy'n credu y buasem yn cael budd economaidd sylweddol.
Byddaf, yn sicr. Roeddem wedi gobeithio y buasai adroddiad Hendry wedi cael ei gyflwyno i Lywodraeth y DU ychydig yn gynt na'r wythnos diwethaf. Roeddem yn gobeithio y câi ei gyflwyno ddechrau mis Tachwedd, yn sicr. Rwy'n falch iawn ei fod ganddynt bellach. Rydym yn edrych ymlaen at glywed eu barn ar yr adroddiad. Rwyf wedi gofyn, ochr yn ochr â fy nghyd-Aelod Ken Skates, am i ni gael cymryd rhan lawn yn y trafodaethau cyn i unrhyw gyhoeddiadau eraill gael eu gwneud.
Diolch. Fe gyfeirioch at yr ymgynghoriad rheoli ansawdd aer a sŵn lleol. Sut rydych yn ymateb i bryderon a ddaeth i fy sylw fod y cwestiynau yn hwnnw'n awgrymu cyflawni'r asesiad o ansawdd aer ar sail cyfartaleddu unrhyw effeithiau a manteision ar draws poblogaeth Cymru gyfan, yn hytrach na chanolbwyntio ar y rhai mwyaf agored i niwed, a diystyru'r pwysoliad allweddol y dylid ei roi i fanylion hyperleol a allai ganfod a rhoi gwybod am lygredd gormodol a ddioddefir gan blant, pobl hŷn neu bobl anabl yn arbennig? Hefyd, mae'r ffaith nad oes unrhyw sôn yn y rhagymadrodd i'r ddogfen am ganllawiau neu ymgynghoriad gan uned gymorth asesu effaith ar iechyd Cymru.
Mae un o'r ardaloedd sydd â phroblem llygredd aer yng Nghaerdydd, felly rwy'n awyddus iawn i gael gwybod yn union sut y mae Llywodraeth Cymru yn monitro lefelau ansawdd aer yn ardal drefol Caerdydd. Pa mor hyderus ydych chi y byddwch yn llwyddo i fodloni Mr Justice Garnham erbyn diwedd mis Ebrill eich bod yn gallu rhoi camau ar waith i ymdrin â'r lefelau anghyfreithlon o lygredd aer rydym yn eu dioddef?
Ysgrifennydd y Cabinet, rydych wedi crybwyll allyriadau traffig ffordd ac mae'n amlwg eu bod yn chwarae rhan arwyddocaol iawn o ran llygredd aer a'r effaith ar iechyd pobl. Mae allyriadau diesel yn arbennig o arwyddocaol. A fyddech yn cytuno â mi fod - ? Y gobaith yw y byddwn yn symud at gerbydau trydan cyn gynted ag y bo modd, ond cyn i ni wneud hynny, mae camau ymarferol eraill y gellir eu cymryd i fynd i'r afael â'r materion hyn, megis trosi fflydoedd tacsi o ddiesel i nwy petrolewm hylifedig. Mae'r diwydiant yn dweud wrthyf y gellir cyflawni hynny gyda rhywfaint o gymorth grant, efallai, a gallent ad-dalu'r grant hwnnw o fewn cyfnod o tua dwy flynedd.
Diolch. Ein polisi yw cyflwyno rhaglenni sy'n dod â phobl, grwpiau, busnesau a sefydliadau lleol at ei gilydd i ddarparu gwasanaethau i wella lle y maent yn byw neu'n gweithio. Mae hyn yn cynnwys ein rhaglen eco-sgolion, sy'n cynnwys 20 o ysgolion yng nghanol Casnewydd, sy'n grymuso ac yn ysbrydoli pobl ifanc i wneud newidiadau amgylcheddol cadarnhaol i'w bywydau.
Diolch. Rydym yn sicr yn cydnabod pwysigrwydd cyfleoedd i sicrhau mynediad i gymunedau er mwyn hyrwyddo gwell iechyd a lles. Mae llwybr arfordirol Cymru wedi bod yn boblogaidd gyda thwristiaid, ond yn bendant hefyd, mae wedi bod yn boblogaidd gyda chymunedau lleol a phobl ledled Cymru. Rydym yn darparu cyllid i Cyfoeth Naturiol Cymru ar gyfer cynnal a gwella'r llwybr, ac mae rhaglen waith fanwl wedi'i chytuno gydag awdurdodau lleol i ddatblygu cysylltiadau rhwng cymunedau lleol megis ardaloedd trefol a'r arfordir. Buaswn yn gobeithio y buasai Cyngor Dinas Casnewydd yn gallu nodi rhai llwybrau ac yna sicrhau cefnogaeth gan Cyfoeth Naturiol Cymru i'w gwella a'u datblygu.
Diolch. Roeddwn yn meddwl bod yr Aelod am fy ngwahodd i ymuno ag ef mewn sesiwn gasglu sbwriel, a buaswn yn fodlon iawn i wneud hynny, ac rwyf wedi cymryd rhan mewn sawl un dros yr ychydig fisoedd diwethaf. [Chwerthin.] Ond rwy'n sicr yn llongyfarch y grŵp. Mae wedi bod mor dda gweld cymunedau'n dod at ei gilydd ac yn dangos cymaint o falchder. Euthum draw i gasglu sbwriel mewn ardal yng Nghaerdydd ychydig fisoedd yn ôl, ac roedd yn dda gweld trigolion yn dod draw i ddiolch i'r gwirfoddolwyr am wneud eu cymuned yn lle gwell o lawer. I ateb eich cwestiwn ynghylch yr hyn y gallwn ei wneud ynglŷn â thipio anghyfreithlon, rwy'n credu ei bod yn bwysig iawn fod awdurdodau lleol yn gorfodi dirwyon mewn perthynas â thipio anghyfreithlon. Cyfarfûm yn ddiweddar â Phil Bale, arweinydd Cyngor Dinas Caerdydd, am fod ganddynt broblem benodol gydag un bag bin du o sbwriel yn cael ei adael, ac efallai nad yw pobl yn sylweddoli bod hynny'n achos o dipio anghyfreithlon, ond mae'n bendant yn wir - er mai un bag ydyw. Felly, rydym yn edrych i weld pa ddirwyon y gellir eu gorfodi mewn perthynas â hynny hefyd.
Mae'n eithaf clir mai'r neges yma yw bod ardaloedd trefol angen aer glân o'r ansawdd gorau posibl er mwyn bod yn wirioneddol ddeniadol i'r boblogaeth leol, ond hefyd o ran denu mewnfuddsoddiad a'u hiechyd economaidd. Mae yna ffyrdd y gallwn reoli hynny yn awr, hyd yn oed cyn ein bod yn gwahardd ceir diesel yn ffurfiol. Mae'n bwysig iawn ein bod, yng Nghymru, yn gweld yr arweinyddiaeth y gallem fod yn ei rhoi i'r DU gyfan, a bydd hynny'n sicrhau manteision mawr iawn i ni'n economaidd hefyd.
Mae'n ddiddorol fod yr hwb amgylcheddol yno'n awr i leihau'r defnydd o geir diesel oherwydd mae'n ymddangos mai ychydig flynyddoedd yn unig sydd ers i ni gael ein hannog, mewn gwirionedd, i ddefnyddio diesel gan lawer o'r un bobl. Felly, rwy'n meddwl tybed a fuasai'r Gweinidog yn cytuno fod hon yn un enghraifft o faes lle y mae'r doethineb a dderbyniwyd yn gyffredinol yn y maes amgylcheddol, o fewn ychydig flynyddoedd, yn gwbl anghywir wedi'r cyfan.
Diolch. Mae asesiad o'r arllwysiad olew yn Nantycaws ar y gweill ar hyn o bryd gan Cyfoeth Naturiol Cymru. Bydd yr asesiad yn ymchwilio i achosion yr arllwysiad, ei effeithiau ac unrhyw gamau gweithredu ar ran Cyfoeth Naturiol Cymru o dan ei bwerau fel rheolydd. Hyd nes y bydd yr ymchwiliad wedi ei gwblhau, ni allaf roi sylwadau pellach.
Diolch. Rwyf wedi cael gwybod na fydd yr ymchwiliad gan Cyfoeth Naturiol Cymru yn cael ei gwblhau tan ddiwedd mis Mawrth, ac yn amlwg mae cryn dipyn o amser nes hynny. Felly, rwy'n hapus iawn i ofyn i Cyfoeth Naturiol Cymru gyhoeddi'r hyn a allant cyn yr amser hwnnw. Gwn eich bod yn cyfarfod â Cyfoeth Naturiol Cymru ddydd Gwener, felly byddaf yn gwneud yn siŵr fy mod yn ei wneud cyn hynny. Rwy'n bryderus iawn o glywed am y cyfarfod cyhoeddus yr wythnos diwethaf a'r anniddigrwydd ymhlith eich etholwyr. Unwaith eto, byddaf yn siarad â Cyfoeth Naturiol Cymru ynglŷn â hynny. Hefyd, ydw, rwy'n hapus iawn i ysgrifennu at yr Asiantaeth Safonau Bwyd i sicrhau bod unrhyw wybodaeth angenrheidiol sydd ei hangen ar ffermwyr ynglŷn ag ardal yr arllwysiad yn cael ei roi iddynt cyn gynted â phosibl.
Ie, pan oeddwn yn bresennol ar safle'r arllwysiad - ar Ddydd Sadwrn 8 Hydref rwy'n credu - cyfarfûm â Valero a Cyfoeth Naturiol Cymru, ac roeddwn yn falch iawn o weld y ffordd roeddent yn gweithio gyda'i gilydd. Ond rydych yn hollol gywir; ar y pryd, nid oedd achos yr arllwysiad wedi'i ganfod, ond mae'n bwysig - mae'n biblinell hir iawn - mae'n wirioneddol bwysig ei bod yn cael ei monitro mewn ffordd sy'n caniatáu i ni ddysgu'r holl wersi y gallwn i osgoi'r math hwn o arllwysiad eto.
Rwy'n croesawu'r ateb hwnnw gan Ysgrifennydd y Cabinet yn fawr iawn ac yn diolch iddi amdano. Tybed a allai roi syniad, felly, o'r amserlen ar gyfer gweithredu a chyflwyno unrhyw reoliadau a deddfwriaeth newydd, gan fod hon wedi bod yn broblem barhaus ers peth amser eisoes.
Rwy'n ddiolchgar; nid wyf yn credu bod unrhyw le i anifeiliaid gwyllt mewn syrcasau. Rwy'n cytuno â hynny. Mae hwn yn fater a hyrwyddwyd gan y Ceidwadwyr Cymreig rai blynyddoedd yn ôl, ac rwy'n falch y bydd yna ddatganiad yfory. Ond a gaf fi ddweud: pam ei bod wedi cymryd cyhyd i gyrraedd y pwynt hwn? Eich rhagflaenydd, Rebecca Evans, a gododd y mater hwn yn gyntaf, ac mae wedi cymryd amser hir i gyrraedd y pwynt hwn.
Yr eitem nesaf yw cwestiynau i Ysgrifennydd y Cabinet dros Gymunedau a Phlant, a'r cwestiwn cyntaf - Andrew R.T. Davies.
Diolch i chi am eich ateb, Ysgrifennydd y Cabinet. Rydych yn llygad eich lle yn nodi'r ffaith fod Llywodraeth Cymru wedi rhoi adnoddau sylweddol - oddeutu £50,000 rwy'n credu - tuag at yr adroddiad hwn, ac roedd yna argymhellion allweddol, a buaswn yn falch o glywed sut y byddwch yn datblygu'r argymhellion hynny. Ond cyfarfûm â rhai trigolion o gartrefi mewn parciau yr wythnos diwethaf a wnaeth y pwynt fod un o'u prif bryderon yn ymwneud â'r comisiwn pan fyddant yn gwerthu cartrefi mewn parciau - ac mae'r cyfyngiadau ar werthu'r cartrefi mewn parciau hynny'n ôl i'r perchnogion, yn broses feichus a thrafferthus iawn, a chyfyngol iawn hefyd. Nid oedd yr adroddiad yn cynnig ateb i ddatrys y pryder penodol hwnnw a oedd gan berchnogion cartrefi mewn parciau. A ydych yn bwriadu archwilio cyfleoedd pellach i weld a oes modd cael ychydig o gymorth i godi'r mater hwn a chael gwared ar y baich hwn sy'n cael ei roi ar ysgwyddau perchnogion cartrefi mewn parciau ac sydd mor gyfyngol pan fyddant yn penderfynu gwerthu eu cartrefi mewn parciau ar ddiwedd eu deiliadaeth?
Diolch i'r Aelod am ei chwestiwn. Rydym yn cynorthwyo rhieni i ddod o hyd i waith drwy Cymunedau am Waith, gan fuddsoddi yn y blynyddoedd cynnar ac adeiladu cymunedau cryf a all gynnig y dechrau gorau mewn bywyd i blant.
Mae'r Aelod yn iawn i godi mater Cymunedau yn Gyntaf, fel y mae llawer o bobl eraill yn ei wneud yn y Siambr hon. Rwyf wedi dweud yn aml fod llawer o raglenni da o fewn clystyrau Cymunedau yn Gyntaf, ond y gwir yw, fel y trafodasom ddoe yn y ddadl ar dlodi plant, mae effeithiau ystyfnig iawn tlodi yn anodd iawn i'w symud i le gwahanol. Mae'n rhaid i ni fabwysiadu dull newydd o weithredu mewn perthynas â'r ffordd rydym yn rheoli ac yn cefnogi cymunedau cryf. Rwy'n ddiolchgar am sylwadau'r Aelod. Nid wyf wedi gwneud penderfyniad ynglŷn â Cymunedau yn Gyntaf eto, ond byddaf yn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf iddi hi a chyd-Aelodau eraill wrth i mi ystyried y penderfyniadau hynny yn gynnar yn y flwyddyn newydd.
Diolch i'r Aelod am ei sylwadau ar ddechrau ei gwestiwn; rydym yn ddiolchgar iawn amdanynt. Nid fy lle i yw rhoi gwers hanes i'r Aelod, ond rwyf am ei atgoffa nad yw tlodi yn digwydd drwy hap a damwain - mae pethau'n achosi hynny'n aml. Yn ôl yn y 1980au, pan oedd ei blaid mewn grym yn y DU, llwyddasant i ddinistrio ein cymunedau yng Nghymru gyda'r pyllau glo a'r gweithwyr dur, a chafodd hynny effaith enfawr ar ein pobl ifanc a'u bywydau o'u blaenau. Gallaf ddweud beth yw ein rhaglenni, ac mae'r Aelod yn eu hadnabod - mae Teuluoedd yn Gyntaf, Dechrau'n Deg a'r holl fecanweithiau cymorth o gwmpas y teulu yn rhai pwysig. Ond ni ddylech dynnu dim oddi ar y ffaith fod eich dulliau diwygio lles yn cael effaith enfawr ar bobl Cymru a'r DU. Dylech chi, fel plaid, feddwl am hynny'n ofalus iawn.