BangorAI/exl2-wiki-calibration-set-cy huggingface dataset:
Diolch i chi am yr ateb hwnnw. Ysgrifennydd y Cabinet, rydym wedi gweld nifer o fusnesau proffil uchel, a llawer iawn o arian cyhoeddus ynghlwm wrthynt, yn methu, ac nid yn unig yma o dan eich goruchwyliaeth chi nac yn wir, o dan oruchwyliaeth eich rhagflaenydd - hi oedd yr un a wnaeth lawer o'r penderfyniadau hyn - ond mae'n mynd yn ôl i ddyddiau Ieuan Wyn Jones a £2 filiwn i ffermydd abwyd melys, na chawsom yr un geiniog ohono'n ôl. Rwy'n derbyn yn llwyr fod yn rhaid i ni fentro er mwyn helpu i adeiladu'r economi, ond a allwch chi roi sicrwydd i ni, os gwelwch yn dda, y byddwch yn gweithredu proses lem ar gyfer fetio a chyflawni diwydrwydd dyladwy ar geisiadau busnes? Pe baech yn edrych ar yr hyn y mae ffermwr yn gorfod ei lenwi am grant bychan, mewn llawer o achosion, mae'n llawer iawn mwy o wybodaeth na busnes sydd ond yn gorfod cyflwyno cynllun a strwythur amlinellol, mae'n ymddangos. Er lles arian cyhoeddus, ac i sicrhau bod yr arian yn y lle cywir ar gyfer y cwmnïau cywir, a'u bod yn cael eu cefnogi mewn gwirionedd, fel nad oes gennym batrwm i fyny ac i lawr o'r fath, rwy'n credu bod angen i ni fod yn fwy diwyd yn y ffordd y gwnawn hyn.
Mae llawer wedi cael ei ddweud am gymorth grant amheus drwy Lywodraeth Cymru - y cytundebau tir, megis Llys-faen, lle y collwyd £39 miliwn o'r pwrs cyhoeddus. A ydych yn cytuno y bydd buddsoddi mewn atal twyll difrifol yn y Cynulliad drwy'r sianeli sy'n bodoli yn debygol o greu elw i'r trethdalwr?
Gwnaf. Ar hyn o bryd rydym yn caffael gweithredwr a phartner datblygu fel rhan o wasanaethau Cymru a'r Gororau o 2018 ymlaen ac wrth gwrs, y metro. Bydd y broses hon hefyd yn cynnwys trafodaethau â chynigwyr ynglŷn â'r ffordd orau i ddarparu gwasanaethau o Lyn Ebwy i Gasnewydd fel rhan o ddarpariaeth ehangach metro de-ddwyrain Cymru.
Gallaf. Rydym yn buddsoddi er mwyn caniatáu ar gyfer gwasanaethau amlach a chyflymach ar y rheilffordd, ac rydym hefyd yn ychwanegu platfformau newydd mewn nifer o orsafoedd. Rydym wedi ariannu Network Rail i gyflawni'r prosiect, ac maent wedi gosod y rhan fwyaf o'r trac newydd sy'n angenrheidiol ar gyfer y camau nesaf er mwyn i waith allu dechrau ar y gorsafoedd eu hunain. Bydd gwaith Network Rail ar y system signalau yn dechrau'n syth wedyn.
Wel, mae cam 1 y metro eisoes ar y gweill, gyda chyfres o welliannau i orsafoedd ac i seilwaith rheilffyrdd. Rwy'n ymwybodol fod yr Aelod wedi mynegi ei farn ar y mater hwn ers 2007, ond rwy'n falch iawn fod hyn yn cael ei ddatblygu'n gyflym yn awr, ac edrychaf ymlaen at glywed yr Aelod yn llongyfarch Llywodraeth Cymru ar gyflwyno'r prosiect pwysig hwn.
Hyd yn oed gyda'r oedi sydd wedi bod a gohirio'r gwaith rhwng Filton Bank a Bryste yn awr, a yw'n cytuno bod trydaneiddio'n cynnig cyfleoedd enfawr i Gasnewydd fel canolfan fusnes, ac a yw hefyd yn cydnabod, gyda'r cyswllt rheilffordd gorllewinol a'r ehangu yn Heathrow, y byddwn mewn sefyllfa ddelfrydol i elwa wrth i ni neidio i flaen y ciw am gytundeb masnach â'r Unol Daleithiau?
Yn 2016, rydym wedi cefnogi ystod eang o ddigwyddiadau chwaraeon mawr gan gynnwys Hanner Marathon y Byd, y Gyfres Hwylio Eithafol, Tour of Britain a Rali Cymru Prydain Fawr. Rydym eisiau cynnal mwy o ddigwyddiadau chwaraeon a digwyddiadau diwylliannol rhyngwladol mawr ledled Cymru ac mae trafodaethau ar y gweill gyda phartneriaid i glustnodi llawer o gyfleoedd.
Wel, rydym yn cyfarfod â gweithredwyr trenau'n rheolaidd i drafod effaith a goblygiadau digwyddiadau chwaraeon a digwyddiadau diwylliannol mawr ar y rhwydwaith rheilffyrdd, ac yn wir, ar y rhwydwaith ffyrdd hefyd. Rwy'n ymwybodol nad y digwyddiadau chwaraeon yn unig sy'n gallu achosi tagfeydd ar ffyrdd a gorlenwi ar drenau; gall digwyddiadau diwylliannol achosi problemau hefyd. Roedd digwyddiad diweddar yn ystod yr haf yng ngogledd-orllewin Cymru pan gafwyd problemau gyda pharcio, fel y mae'r Aelod yn ymwybodol iawn. Felly, mae'n bwysig fod trefnwyr digwyddiadau hefyd yn ymuno â ni mewn trafodaethau gyda gweithredwyr trenau a'r rhai sy'n rheoli'r rhwydwaith cefnffyrdd a ffyrdd lleol hefyd. Pryd bynnag y byddwn yn cefnogi digwyddiad mawr, rydym yn chwilio am bob ateb i bryderon traffig fel rhan hanfodol o feini prawf ein trefniadau cyllido. Fodd bynnag, y digwyddiadau chwaraeon mawr sydd wedi digwydd yma yn y brifddinas yw'r rhai sy'n galw am sylw arbennig, ac am y rheswm hwnnw, mae uned digwyddiadau mawr Llywodraeth Cymru yn cyfarfod yn rheolaidd gyda gweithredwyr trenau i drafod problemau capasiti. Rwy'n ymwybodol, y flwyddyn nesaf, ein bod yn cynnal rownd derfynol Cynghrair y Pencampwyr yn Stadiwm Principality, ac ers misoedd bellach, mae swyddogion wedi bod yn trafod gyda gweithredwyr trenau a Network Rail i weld beth arall y gellir ei wneud i sicrhau y bydd y teithwyr a fydd yn mynychu'r digwyddiad, yn ogystal â theithwyr sy'n defnyddio'r rhwydwaith o ddydd i ddydd a fydd yn profi cyfnod prysurach yn sgil digwyddiadau chwaraeon, yn gallu parhau i brofi amgylchedd o safon lle nad oes gorlenwi. Felly, bydd y gwaith yn parhau, ond rwy'n credu ei bod yn deg dweud, pan fydd y fasnachfraint newydd ar waith, gyda meini prawf newydd yn cael eu cyflawni gan y gweithredwr a'r partner datblygu, y byddwn mewn gwell sefyllfa i allu dargyfeirio mwy o gapasiti i Gaerdydd pan fydd digwyddiadau mawr yn cael eu cynnal yma, neu yn yr un modd, dargyfeirio o'r brifddinas pan fydd digwyddiadau mawr yn cael eu cynnal mewn mannau eraill.
Nid yw amseroedd aros awdioleg ym mwrdd iechyd prifysgol Hywel Dda lle y dylent fod. Rwyf wedi ysgrifennu at y Cadeirydd ac wedi dweud yn glir fod angen gwelliant. Rwy'n disgwyl i'r bwrdd iechyd weithio gyda rhanddeiliaid perthnasol i sicrhau y bydd y gwelliant hwnnw'n digwydd.
Diolch i'r Aelod am ei gwestiynau dilynol, ac rwy'n eu cydnabod. Yn anffodus, credwn fod oddeutu 350 o bobl yn aros yn rhy hir, yn hwy na'r amser targed, ym mwrdd iechyd Hywel Dda. Felly, rydym yn ymwybodol fod yna broblem bendant yn ardal bwrdd iechyd Hywel Dda. O ran beth sydd wedi achosi hynny, mae cyfuniad o faterion, fel sy'n wir bron bob amser. Mae rhywfaint o hyn yn ymwneud â mesurau staffio yn y tymor byr - er enghraifft, cafwyd darpariaeth cyflenwi dros gyfnod o salwch a chyfnod mamolaeth, sydd wedi bod yn her. Mae hefyd yn ymwneud â chael y gymysgedd gywir o staff ar gyfer y dyfodol. Felly, yn y drafodaeth sy'n cael ei datblygu gyda'r bwrdd iechyd a'r rhanddeiliaid, maent yn chwilio am weithwyr awdioleg - felly nid yw'n ymwneud yn unig â phen y meddygon ymgynghorol i'r gweithlu. Y newyddion da i chi a'r Aelodau eraill yn ardal bwrdd iechyd Hywel Dda yw y bydd cyfweliadau'n cael eu cynnal yn ystod y mis nesaf, ac rydym yn disgwyl y bydd pobl yn dechrau yn y flwyddyn newydd, a fydd yn helpu i fynd i'r afael â'r ôl-groniad ar gyfer apwyntiadau cyntaf a'r ail apwyntiadau neu'r apwyntiadau dilynol a grybwyllwyd gennych yn ogystal. Rhan o'r gwaith rydym yn ei wneud ar y cynllun clust, trwyn a gwddf yw ein bod yn edrych, mewn gwirionedd, ar y modd y mae gennym rai mesurau synhwyrol ar gyfer deall apwyntiadau cyntaf ac ail apwyntiadau, felly mae'n bosibl y bydd rhai newidiadau y credaf y byddant o gymorth, o ran craffu a'r gallu i ddeall beth sy'n digwydd. Yr elfen arall, mewn gwirionedd, yw'r gwaith adeiladu sy'n digwydd yn Ysbyty'r Tywysog Philip yn Llanelli. Dyna un o'r pethau sy'n achosi peth o'r her sy'n ein hwynebu, ond - yr ateb gonest yw - nid y cyfan. Felly, dylem yn awr fod mewn sefyllfa well i fynd i'r afael â'r ôl-groniad, gyda'r staff newydd a chwblhau'r gwaith cyfalaf hefyd.
Fel yr eglurais yn y gyfres gyntaf o atebion, mae'n ymwneud mewn gwirionedd â'r ffaith nad yw Hywel Dda lle y mae angen iddynt fod. Mae rhywfaint ohono'n ymwneud â mesurau tymor byr ac mae rhywfaint ohono'n ymwneud â chynllunio tymor hwy ac ymgysylltu â rhanddeiliaid i sicrhau bod ganddynt gynllun lleol. Dylent hefyd elwa o rywfaint o'r gwaith peilot cenedlaethol sy'n cael ei wneud yn ardaloedd byrddau iechyd eraill, o ran y pwynt ynglŷn â chymysgedd staff, ond hefyd ynglŷn â'r ffordd y mae'r llwybr wedi'i gynllunio. Felly, ni allaf ddweud wrthych chi, nac wrth unrhyw Aelod - ac ni fuaswn yn ceisio gwneud hynny - fy mod yn disgwyl y bydd yr holl faterion hyn yn cael eu datrys o fewn cyfnod o ychydig o wythnosau. Ond cyn diwedd y flwyddyn berfformio hon, ac wrth symud i'r nesaf, rwy'n disgwyl y bydd yna fodel gofalu sy'n fwy cynaliadwy, a bydd rhanddeiliaid eu hunain wedi chwarae rhan yn y broses o'i lunio, a llunio'r mesurau i ddeall beth sy'n dynodi llwyddiant, ac rwy'n disgwyl wedyn y bydd gan Hywel Dda fecanwaith darparu mwy cynaliadwy ar gyfer dinasyddion yng ngorllewin Cymru. Dylai hynny hefyd drosglwyddo i ddysgu yng ngweddill y wlad.
Ysgrifennydd y Cabinet, fel sydd wedi cael ei ddweud yn y Siambr hon o'r blaen, mae'r Coleg Brenhinol Meddygaeth Frys wedi dweud yn glir fod angen gwasanaeth pediatrig 24 awr er mwyn cynnal gwasanaeth damweiniau ac achosion brys amser llawn. O ystyried eich bod yn parhau i ddweud wrthym fod Llywodraeth Cymru yn gwrando ar arbenigwyr, a allwch ddweud wrthym a ydych yn cytuno gyda'r Coleg Brenhinol Meddygaeth Frys, sy'n arbenigwyr, fod angen gwasanaethau pediatrig 24 awr i gynnal gwasanaeth damweiniau ac achosion brys? Ac os felly, a wnewch chi ystyried ailsefydlu gwasanaethau pediatrig amser llawn yn ysbyty Llwynhelyg yn awr?
Ysgrifennydd y Cabinet, mae'n iawn, wrth gwrs, fod y cwestiynau hyn yn cael eu gofyn yma yn y Cynulliad, ac rwy'n siŵr y byddwch yn cytuno bod cwestiynau'n cael eu codi a'u gofyn yn y Cynulliad. Ond rwyf ychydig yn bryderus am dôn y cwestiwn a gawsoch yn flaenorol, a beth fydd yr ymateb iddo yn Sir Benfro, lle rwy'n byw. Nid wyf am i'r neges o'r fan hon fod yn un sy'n peri ofn yn sydyn fod adran ddamweiniau ac achosion brys ysbyty Llwynhelyg mewn perygl yn awr, a dyna yw fy mhryder o'r cwestiwn blaenorol. Felly, yr hyn rwyf ei eisiau gennych, Ysgrifennydd y Cabinet, yw neges glir sy'n rhoi sicrwydd nad yw hynny'n wir, a bod y ddau beth y dywedoch eu bod wedi'u cyfuno - gofal pediatrig a gwasanaethau damweiniau ac achosion brys - ar wahân ac nad yw un yn dibynnu ar y llall mewn gwirionedd.
Ysgrifennydd y Cabinet, pe bai Llwynhelyg yn eich etholaeth chi, a fuasai'r ddibyniaeth gyson ar ymgynghorwyr pediatrig locwm yn ateb eich gofynion a'ch disgwyliadau am ofal o ansawdd uchel?
Diolch, Lywydd. Prynhawn da, Weinidog. Mae'r gyllideb ddrafft yn dangos toriad o £3.6 miliwn i gyllid gwasanaethau cymdeithasol uniongyrchol. I ble mae'r arian hwnnw'n mynd, ac os yw'n dal i fod at ddibenion gwasanaethau cymdeithasol, sut y gallaf ddod o hyd iddo er mwyn craffu ar sut y mae'n cael ei wario?
Diolch i chi am yr ateb hwnnw. Yn amlwg, byddem yn cefnogi'r pwynt olaf a wnaethoch ynglŷn â'r pensiwn. Ond i bob pwrpas, yr hyn a glywais yn y fan honno oedd fy mod i chwilio am yr arian hwn mewn cyflogau. Efallai y gallwch ddweud wrthyf felly - . Fe gyhoeddoch ddatganiad yr wythnos diwethaf sy'n dangos bod y trosglwyddiad rheolaidd o £27 miliwn y flwyddyn gan Lywodraeth y DU tuag at y gost o ddarparu cefnogaeth i'r rhai a oedd yn arfer derbyn o'r gronfa byw'n annibynnol, yn awr yn mynd yn syth i gynghorau fel y mae yn Lloegr, yn hytrach nag i drydydd parti dewisol y sector anabledd annibynnol, fel yn yr Alban a Gogledd Iwerddon. Nid diben yr arian hwnnw yw talu am doriadau cynghorau. Pam rydych chi wedi troi eich cefn ar y modelau mwy cydgynhyrchiol y mae Deddf cenedlaethau'r dyfodol yn eu hannog, a pha warantau rydych chi wedi'u sicrhau y bydd yr arian hwn yn cael ei neilltuo ar gyfer ei bwrpas gwreiddiol?
Diolch i chi am yr ateb hwnnw. Nid wyf yn credu fy mod wedi clywed bod yr arian yn mynd i gael ei neilltuo ar gyfer ei bwrpas gwreiddiol ac yn fy marn i fel rhywun sy'n craffu, rwy'n meddwl ei bod yn mynd i fod yn anodd i mi ddilyn yr arian. Efallai y gallaf ein symud ymlaen yn awr. Efallai eich bod wedi clywed, Weinidog, fod cyngor Abertawe ar ôl achos llys am dorri terfynau amser statudol, yn wynebu camau cyfreithiol pellach o bosibl, gan fod cannoedd o asesiadau diogelu rhag colli rhyddid eto i'w llofnodi. Ychydig wythnosau yn ôl - ac efallai fod pethau wedi newid erbyn hyn - roedd dros 600 angen eu cwblhau, eu llofnodi neu eu dyrannu, ac wrth gwrs, mae'r gorchmynion hyn yn effeithio ar bobl agored iawn i niwed, pob un ohonynt â galluedd meddyliol cyfyngedig. Nawr, nid yw'r cyngor a'r undebau yn cytuno pam, ond mae'n amlwg fod gwasanaethau cymdeithasol yn Abertawe o dan bwysau mawr. Rwy'n meddwl tybed sut y gall Llywodraeth Cymru helpu gwasanaethau cymdeithasol Abertawe i ateb y gofynion a osodir arnynt, nid yn unig er mwyn y gweithwyr cymdeithasol sy'n gysylltiedig â hyn, ond hefyd er mwyn y bobl sy'n destunau i'r gorchmynion.
Ysgrifennydd y Cabinet, roedd 108 o farwolaethau o C. difficile a 22 o farwolaethau o MRSA yng Nghymru y llynedd. Er bod camau mawr wedi'u gwneud i wella'r broses o reoli heintiau a bod ymgyrchoedd golchi dwylo wedi bod yn llwyddiannus, mae gennym broblem o hyd gyda glendid cyfleusterau ysbyty. Rwy'n derbyn yn llwyr na allwn sicrhau glendid 100 y cant mewn ysbyty gweithredol. Fodd bynnag, nid oes unrhyw esgus dros finiau'n gorlifo ar ward neu waliau budr. Felly, pa gamau rydych yn eu cymryd i wella glendid ein hysbytai?
Diolch i chi am eich ateb, Ysgrifennydd y Cabinet. Gan aros ar bwnc glendid ysbytai, roedd yn siomedig clywed bod Ysbyty Bronllys wedi cael sgôr hylendid bwyd o 2, er bod y rhan fwyaf o ysbytai'n cael sgôr hylendid o 3 neu fwy. Rwy'n gobeithio y byddwch yn cytuno y dylai pob ysbyty fod â sgôr hylendid pum seren. Nid yn unig y dylai bwyd a weinir i gleifion bregus fod o'r safon uchaf o ran maeth, ond hefyd dylai gael ei baratoi, ei storio a'i weini mewn modd hylan. Ysgrifennydd y Cabinet, beth y mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud i wella hylendid bwyd yn ein hysbytai ac yn y sector gofal ehangach?
Yn olaf, Ysgrifennydd y Cabinet, ni allwn lwyr ddileu heintiau a geir mewn ysbytai, ond rhaid i ni sicrhau ein bod yn paratoi'n briodol i drin haint. Gydag ymwrthedd i gyffuriau ar gynnydd a dim ond ychydig iawn o wrthficrobau newydd yn cael eu darganfod, rydym yn cyrraedd pwynt argyfyngus. Pa wersi y mae Llywodraeth Cymru wedi'u dysgu o adolygiad O'Neill a pha rôl y gall Llywodraeth Cymru ei chwarae yn annog mwy o ymchwil i ddatblygu gwrthficrobau newydd?
Diolch, Lywydd. Mae adroddiad beirniadol arall wedi cael ei gyhoeddi gan yr ombwdsmon heddiw i safon gofal yn Ysbyty Glan Clwyd. Y tro yma, claf canser a wnaeth orfod aros yn llawer rhy hir am driniaeth. Dyma'r trydydd adroddiad beirniadol gan yr ombwdsmon mewn dau fis. Mae'n digwydd, wrth gwrs, yn y cyd-destun ehangach fod bwrdd Betsi Cadwaladr mewn mesurau arbennig. Pam fod y gwasanaeth iechyd yng ngogledd Cymru wedi cyrraedd y pwynt lle rydym prin yn synnu wrth glywed newyddion fel hyn?
Ond rydym yn gwybod, wrth gwrs, am y problemau ehangach ar draws y bwrdd, a phan mae bwrdd iechyd yn cyrraedd pwynt fel yma, mi fyddai rhywun yn disgwyl camau radical - gwirioneddol radical - i newid pethau. Y cwbl rydym wedi ei weld mewn difri ydy newid uwch-reolwyr ac, ar hyn o bryd, rydw i'n dweud wrthych chi nad oes gan bobl ddim ffydd bod hynny ynddo fo ei hun yn mynd i gyflwyno'r newid sydd ei angen. Un peth sydd yn cael ei wthio o hyd ydy mwy o ganoli, ac yn hytrach na delio efo gwasanaethau sy'n methu, un cynnig sydd ar y bwrdd rŵan ydy symud gwasanaethau fasgwlar, sydd o safon fyd-eang, o Ysbyty Gwynedd. Rydym ni'n pwyso am ymgynghoriad newydd ar hynny. A all yr Ysgrifennydd Cabinet egluro'r rhesymeg dros daclo perfformiad gwael drwy chwalu'r pethau yna sy'n gweithio'n dda? Ac o ran dyfodol Ysbyty Gwynedd, a ydy'r Ysgrifennydd Cabinet yn meddwl y dylai fod mwy neu lai o wasanaethau arbenigol yn cael eu cynnig yno yn y dyfodol?
Diolch am y cwestiwn. Mae Ysbyty Ystrad Fawr yn darparu ystod eang o wasanaethau, gan gynnwys gwasanaethau argyfwng 24 awr, derbyniadau ac asesiadau brys, cyfleusterau arsylwi arhosiad byr, gwasanaeth mân anafiadau a gwasanaeth y tu allan i oriau wedi'i gyd-leoli. Yn wir, rhwng meysydd gofal dydd, derbyniadau brys a mamolaeth a chleifion mewnol triniaethau dewisol, mae'n gweld dros 10,000 o bobl bob blwyddyn ar gyfartaledd, yn ogystal â'r gwasanaethau eraill y mae'n eu darparu.
Diolch i'r Aelod lleol am fy ngwahodd i ymuno ag ymgyrch leol y gwn ei fod yn daer iawn yn ei chylch. Fodd bynnag, rwy'n siŵr y byddwch yn deall mai mater i'r bwrdd iechyd yw penderfynu a ydynt am gael canolfan arbenigol ar gyfer gofal y fron a lle i'w chael hefyd. Mae angen iddynt ymgysylltu â'r cyhoedd yn lleol, ac yn arbennig y cyngor iechyd cymuned. Mae'n bosibl, lle y gallai fod gofyn i mi wneud penderfyniad, rydych yn deall na fyddwn yn mynegi barn ar hynny. Ond yr hyn a wnaf yw ailadrodd pwyntiau a wneuthum o'r blaen - fod y penderfyniadau ynglŷn â'r rhaglen gyfalaf, yn enwedig y ganolfan gofal arbenigol a chritigol, yn rhan o system gofal iechyd gyfan sy'n cynnwys Ysbyty Ystrad Fawr. Mae angen i'r gwasanaethau a ddarperir yno fod yn seiliedig ar y dystiolaeth o fanteision i gleifion ym mhrofiad y claf, y canlyniadau i gleifion mewn gwasanaeth gwirioneddol gynaliadwy. Rwy'n ymwybodol fod yna gynigion a thrafodaethau am wasanaeth arbenigol gofal y fron, ac edrychaf ymlaen at gael eu canlyniad, a deallaf eu bod mewn gwirionedd yn seiliedig ar y pwyntiau pwysig iawn ynglŷn â'r ffordd yr awn ati i ddarparu gwasanaeth gwell, nid yn unig ar gyfer eich etholwyr chi, ond i etholwyr ar draws Gwent a de Cymru yn ehangach hefyd.
Ie, rwy'n gwybod. Rwy'n sôn am y peth ac yn cytuno â chi. [Torri ar draws.] Ym mis Mawrth eleni, Lywydd, adroddwyd bod cleifion yng Ngwent yn aros yn hwy am atgyfeiriadau canser y fron nag yn unman arall yng Nghymru. A wnaiff Ysgrifennydd y Cabinet ddweud pa bryd y mae penderfyniad yn debygol o gael ei wneud, ac a wnaiff ymrwymo i archwilio'r holl opsiynau sydd ar gael iddo i ddarparu gwasanaethau canser y fron rhagorol yn Nwyrain De Cymru?
Roedd rhai pobl yn amlwg yn siomedig ynglŷn â chwmpas y gwasanaethau sydd ar gael, a natur y gwasanaeth brys yn arbennig, o gymharu â'u disgwyliadau blaenorol. Rwy'n meddwl tybed a oes unrhyw wersi i Lywodraeth Cymru neu'r bwrdd iechyd eu dysgu wrth i gynlluniau gael eu gwneud a'u cyfleu ar gyfer dyfodol Ysbyty Brenhinol Gwent yng Nghasnewydd ac Ysbyty Nevill Hall yn y Fenni, yn sgil y ganolfan gofal arbenigol a chritigol sydd i'w chroesawu'n fawr.
Diolch am y cwestiwn. Rwy'n disgwyl y caiff adnoddau rhwng ac o fewn gofal sylfaenol a gofal eilaidd eu defnyddio i fynd i'r afael ag anghenion iechyd a lles y poblogaethau y mae pob ardal bwrdd iechyd yn eu gwasanaethu. Rwy'n disgwyl i'r defnydd o adnoddau arwain a dilyn y patrwm newidiol o wasanaethau wrth i fwy o ofal gael ei ddarparu yn nes at adref.
Diolch am y pwynt. Rwy'n credu mai rhan o'r her o ddeall beth sy'n digwydd mewn gofal sylfaenol yw deall beth rydym yn ei olygu wrth wariant gofal sylfaenol hefyd. Rwyf wedi gweld amryw o ffigurau. Mae'n amlwg fod yna ymgyrchu, lobïo, ac yn ddigon teg, craffu ar faint o arian rydym yn ei wario a chyfran yr arian rydym yn ei wario. Er enghraifft, mewn gofal sylfaenol rydym yn gwario 13.7 y cant o'n cyllideb, o'i gymharu â'r Alban sy'n gwario 11.8 y cant. Daw'r ffigurau hynny o ffigurau cymharol y mae Coleg Brenhinol yr Ymarferwyr Cyffredinol yn yr Alban yn derbyn eu bod yn cynrychioli gofal sylfaenol yn briodol. Felly, mae'n fwy na gwariant ar wasanaethau meddygol cyffredinol yn unig. Fodd bynnag, yn hytrach na mynd ar goll yn sôn am ganran benodol o'r gyllideb iechyd neu swm penodol o arian, rwy'n meddwl bod angen i ni ganolbwyntio ar yr hyn yw ein gweledigaeth a'n disgwyliad ar gyfer dyfodol gwasanaethau gofal iechyd. Sut y byddant yn cael eu darparu? Os oes mwy o ofal yn mynd i gael ei ddarparu yn y gymuned ac yn nes at adref, mae angen i ni symud ein hadnoddau. Adnoddau ariannol yw'r rheini yn rhannol, ond mewn gwirionedd, mae llawer yn ymwneud â'r staff sydd gennym a'r ffordd rydym yn defnyddio ac yn ailfodelu ein hystad gofal sylfaenol i allu darparu'r gwasanaeth hwnnw. Mae gennyf ddiddordeb mewn darparu'r gwasanaeth iawn, yn y lle iawn, ar yr adeg iawn a chael adnoddau sy'n ein galluogi i wneud hynny. Bydd hynny'n arwain at newid yn yr adnoddau. Dyna ble y mae fy mlaenoriaeth i, yn hytrach na chael pwynt penodol pan fyddaf yn dweud 'rwyf eisiau swm x i fynd tuag at ofal sylfaenol neu ofal eilaidd,' gan nad wyf o reidrwydd yn meddwl mai dyna'r ffordd iawn o weithredu a rheoli'r gwasanaeth.
Diolch am y cwestiwn. Mae'n caniatáu i mi dynnu sylw at y gwaith sydd eisoes yn mynd rhagddo. Wrth gwrs, rwy'n siŵr y byddwch yn deall, a bydd y fferyllfa yr ymweloch â hi'n deall ein bod yn mynd ati mewn ffordd wahanol iawn i gyllido fferylliaeth gymunedol yma yng Nghymru, o gymharu â'r toriadau o £200 miliwn i fferylliaeth yn Lloegr. Mae fferylliaeth gymunedol dros y ffin yn wynebu her go iawn. Rwy'n falch ein bod yn mynd ati mewn ffordd wahanol, nid yn unig o ran yr arian, ond o ran yr hyn rydym yn disgwyl ei weld yn cael ei ddarparu am yr arian hwnnw hefyd, oherwydd bydd gennym ddull sy'n seiliedig ar ansawdd gyda'r swm ychwanegol o arian rydym yn dweud byddwn yn parhau i'w fuddsoddi mewn fferylliaeth gymunedol. Bydd yn newid nid yn unig y drefn o ddosbarthu yn ôl y swm o eitemau yn hytrach nag o ran mesur yn unig, ond ansawdd y gwasanaeth hefyd mewn gwirionedd. Rwyf eisoes wedi gofyn am wneud gwaith gyda fferylliaeth gymunedol - mae'n cael ei arwain gan y prif swyddog fferyllol - ar edrych ar ystod benodol o feysydd, ac mae deall yn iawn sut y gallwn wella'r broses o ryddhau cleifion o'r ysbyty yn rhan benodol o'r gwaith hwnnw, ac rwy'n disgwyl gweld cynigion ar gyfer gwella. Rwy'n credu y gallwn wneud mwy o ddefnydd a chael mwy o fudd o ansawdd y gwasanaethau sydd i'w cael mewn fferylliaeth gymunedol i wneud pethau'n haws i gleifion sy'n gadael yr ysbyty ac yna'n mynd yn ôl i'w cymuned, ac ar yr un pryd yn sicr, bydd gennym wasanaeth fferylliaeth prysur iawn yn yr ysbytai yn ogystal. Felly, yn ystod yr oddeutu chwe mis nesaf, rwy'n meddwl y byddwn yn clywed mwy gennyf fi ynglŷn â sut y byddwn yn parhau i ddatblygu a buddsoddi mewn fferylliaeth gymunedol yma yng Nghymru.
Diolch am y pwynt, ac mae'n un rwy'n ei ddeall yn dda. Rhan o'r gwaith rydym yn ei wneud gyda'r grŵp gweinidogol rwyf wedi'i gynnull ac rwy'n ei gadeirio yw edrych ar y pwyntiau ynglŷn â newydd-ddyfodiaid i'r proffesiwn yn ogystal â chefnogi'r bobl sydd ynddo ar hyn o bryd. Felly, nid yw hwn yn bwynt sy'n ymwneud ag anwybyddu pobl sy'n gweithio mewn gofal sylfaenol ar hyn o bryd. Felly, roedd y cymhellion yn benodol ar gyfer delio a mynd i'r afael â meysydd angen. Rydym yn gwrando ar ein partneriaid o amgylch y bwrdd, a phartneriaid yw pawb - ystod o weithwyr proffesiynol ym maes iechyd, gan gynnwys, wrth gwrs, Cymdeithas Feddygol Prydain a Choleg Brenhinol yr Ymarferwyr Cyffredinol - i feddwl ynglŷn â sut yr awn ati i gefnogi ein practisau presennol yn well. Mae yna rywbeth am yr arian clwstwr sydd yno eisoes, a gwneud yn siŵr ei fod yn mynd allan i bractisau er mwyn iddynt allu ei ddefnyddio a phenderfynu sut y maent am ei ddefnyddio gyda'u partneriaid mewn gofal sylfaenol. Mae yna rywbeth hefyd am edrych eto ar y fframwaith cynaliadwyedd a deall yr hyn sydd angen i ni ei wneud i sicrhau bod mwy o feddygfeydd yn rhan o hynny mewn gwirionedd. Oherwydd rydym wedi gweld nad yw pob practis sy'n wynebu her yn barod i fynd drwy'r broses honno lle y gellir darparu cymorth ychwanegol. Rwy'n credu bod yna rywbeth am y lefel o ymddiriedaeth a rhannu gwybodaeth i ganiatáu i'r cymorth hwnnw gael ei ddarparu. Felly, mae yna fwy o waith i ni ei wneud, ac mewn gwirionedd mae'n amser da i fod yn siarad am hyn oherwydd, wrth gwrs, rydym yn dechrau trafodaethau gyda Chymdeithas Feddygol Prydain ar ddyfodol y contract Gwasanaethau Meddygol Cyffredinol yma yng Nghymru. Felly, digon o gyfle, o ran negodi contract, ond hefyd gyda'r gwaith rydym yn ei wneud i geisio gwella niferoedd y bobl, ond hefyd yr amrywiaeth o bobl yn y gweithlu gofal sylfaenol.