BangorAI/exl2-wiki-calibration-set-cy huggingface dataset:
Brif Weinidog, mae'n ddiddorol ac yn braf clywed y bydd y canllawiau yn cael eu cyhoeddi yn fuan iawn oherwydd, yn fy awdurdod fy hun, ceir 114 o blant hysbys sy'n cael eu haddysgu gartref, ond dim ond un swyddog rhan-amser sy'n gweithio gyda'r rheini. A allwch chi hefyd sicrhau bod y canllawiau'n mynd i orfodi a rhoi mwy o bwysau ar awdurdodau lleol i gael perthynas rhwng nifer y plant y maen nhw'n eu gweld a'r swyddog, gan nad yw 114 ar gyfer un yn ddigonol? Mae angen i ni sicrhau bod mwy o swyddogion yn gweithio gyda'r plant hynny a addysgir gartref fel eu bod yn cael y cymorth gorau posibl.
Mae rhai teuluoedd yn dewis addysgu gartref o'u gwirfodd tra bod eraill yn teimlo nad oes ganddynt unrhyw ddewis arall gan fod y dewisiadau eraill yn hytrach nag addysg ysgol i blentyn cythryblus yn brin. Er bod nifer yr olaf wedi gostwng, mae nifer y cyntaf wedi cynyddu o fwy na 1,000 bum mlynedd yn ôl i dros 1,500 y llynedd. Beth mae hynny'n ei ddweud am y ffydd yn ein system addysg ysgol gan eu bod nhw'n dewis addysg gartref? I'r teuluoedd hynny sy'n cofrestru ond yna'n tynnu eu plentyn yn ôl, pa mor siŵr ydych chi nad yw toriadau i'r gyllideb, fel sydd wedi digwydd yn Abertawe, wedi lleihau hawl y plentyn i lefel briodol o addysg?
Sut mae Llywodraeth Cymru yn sicrhau y bydd plant sy'n cael eu haddysgu gartref yn cael safon dda o addysg?
Rydym ni'n gwybod bod ardaloedd dim galw diwahoddiad yn helpu i wneud pobl deimlo'n fwy diogel yn eu cymunedau. Rydym ni'n gwybod bod nifer y cartrefi sydd wedi'u cwmpasu gan ardaloedd o'r fath yn parhau i gynyddu. Yr hyn nad ydym byth yn siŵr ohono yw a yw ardaloedd dim galw diwahoddiad yn cynnwys canfaswyr gwleidyddol.
Ym mis Mawrth 2013, canfu adolygiad sylfaenol bod 38,000 o gartrefi wedi'u cwmpasu yn yr ardaloedd. Ym mis Tachwedd 2013, gwahoddwyd awdurdodau lleol i wneud cais am gyllid i gefnogi'r gwaith o greu ardaloedd yn eu dalgylchoedd. Mae'n rhaid i mi ddweud, dim ond 12 awdurdod wnaeth ofyn am gyllid a darparwyd ychydig yn llai na £35,000. Wedi dweud hynny, mae nifer y cartrefi sy'n rhan o'r ardaloedd wedi cynyddu i 53,000 erbyn hyn.
Yr anhawster gyda hynny yw nad yw'r rhan fwyaf o'r post yn tarddu o Gymru. O ran bagiau siopa, mae'n ddigon hawdd; mae'r bagiau siopa yn y siop yng Nghymru i ddechrau. Mae'n fater, os edrychwn ni'n ehangach, sy'n berthnasol i wastraff. Nid yw'r rhan fwyaf o'r gwastraff sy'n dod i mewn i Gymru ac sy'n cael ei gynhyrchu fel gwastraff yn dod o Gymru i ddechrau mewn gwirionedd. I mi, dull y DU ac Ewrop o ymdrin â hyn yw'r ateb, gan ein bod ni'n gwybod, yn sicr o fewn y DU, bod post na ofynnwyd amdano yn dal i fod yn broblem. Nid yw fel yr oedd, wrth gwrs, gan fod e-bost yn llawer haws nawr ac, fel rwy'n siŵr ein bod ni i gyd yn gwybod yn y Siambr hon, ceir y pla o alwadau ffôn gan sefydliadau sydd y tu allan i'r gwasanaeth dewis ffôn. Byddwn yn gefnogol iawn i unrhyw ddeddfwriaeth ar lefel y DU a fyddai'n cryfhau hawliau pobl i osgoi'r galwadau hyn yn y dyfodol, trwy gosbau priodol os oes angen.
Diolch yn fawr am yr ateb yna, Brif Weinidog. Mae wedi ei ddweud, fel rŷch chi wedi ei nodi, dros y blynyddoedd diwethaf bod yna nifer o esiamplau o enwau hanesyddol Cymraeg ar hen dai, ar hen blastai ac ar hen ffermydd. Mae'r enwau hanesyddol Cymraeg yma i gyd wedi dod o dan fygythiad ac yn aml, yn wir, rhai yn cael eu newid i'r Saesneg. A ydych chi fel Llywodraeth yn cytuno bod yna botensial i ddatblygu deddfwriaeth lle bydd angen derbyn caniatâd gan awdurdod cynllunio cyn ymyrryd ag enwau hanesyddol Cymraeg?
Brif Weinidog, mae yn bwysig bod enwau lleoedd hanesyddol Cymraeg yn cael eu diogelu er mwyn i bobl ddeall ein hanes lleol yn well, a hefyd mae'n helpu i gadw'r hanes yna yn fyw. Er mwyn helpu i ddiogelu enwau lleoedd hanesyddol, yn ogystal â chyhoeddi rhestr, pa ganllawiau mae eich Llywodraeth chi wedi eu cyhoeddi hyd yn hyn?
Rwyf wedi trafod Bil Cymru â'r Ysgrifennydd Gwladol ar sawl achlysur - y tro diwethaf dros y ffôn ddydd Gwener diwethaf. Mae'n bwysig dros ben bod Llywodraeth y Deyrnas Unedig ymateb yn gadarnhaol ac yn bositif i'r adroddiadau sydd wedi cael eu cyhoeddi yn ddiweddar.
Rwy'n cydymdeimlo â beth sydd gan yr Aelod i'w ddweud, wrth gwrs. Mae'n anffodus na fydd y Bil hwn yn Fil cynhwysfawr i setlo cyfansoddiad Cymru am ddegawdau; nid felly fydd y Bil. Mae yna rai pethau positif yn y Bil, ac rŷm ni'n moyn gweld mwy o bethau positif ar ben hynny. Rwyf wedi trafod hyn â'r Arglwydd Bourne hefyd yn Nhŷ'r Arglwyddi, ac fel cyn-Aelod o'r lle hyn mae yna ddealltwriaeth ddofn gydag e o'r materion sydd yn hollbwysig. I fi, beth sy'n bwysig yw bod gyda ni Fil sydd yn ein symud ni ymlaen - nid yw'n ein symud ni ymlaen yn ddigon pell, o ystyried barn y rhan fwyaf o'r Aelodau yn y lle hyn, ond mae yna waith i'w wneud er mwyn sicrhau bod y Bil yn rhywbeth y gallwn ni ei ystyried a'i gefnogi yn y pen draw. Rŷm ni'n edrych ymlaen at weld beth yw ymateb Llywodraeth y Deyrnas Unedig ynglŷn â rhai o'r materion sydd heb gael eu datrys eto.
Mae cynnydd da yn cael ei wneud mewn trafodaethau rhwng Ysgrifennydd y Cabinet a Phrif Ysgrifennydd y Trysorlys. Rydym ni'n obeithiol y bydd setliad a fydd yn dderbyniol i bawb ac sy'n dda i Gymru. Ceir meysydd eraill, wrth gwrs, nad ydynt wedi eu datrys eto, ac rydym ni'n gobeithio gweld ymateb cadarnhaol gan Lywodraeth y DU yn y meysydd hynny.
Dau bwynt: yn gyntaf oll, ni fydd Bil Cymru ei hun yn ateb cynhwysfawr i gyfansoddiad Cymru. Bydd gennym anomaleddau o hyd pan fydd y Cynulliad hwn yn gwneud y gyfraith o ran y rhan fwyaf o drefn gyhoeddus, ond ni fydd yr asiantaethau sy'n gorfodi cyfraith trefn gyhoeddus yn atebol i'r Cynulliad na'r Llywodraeth. Byddai'n bosibl, o dan y trefniadau presennol, i rywun gael ei arestio yn y ddinas hon am drosedd nad yw'n drosedd yng Nghymru ond sydd yn Lloegr. Byddai'n bosibl i rywun fwrw tymor mewn carchar yn Lloegr am drosedd sydd yn drosedd yng Nghymru ond nid yn Lloegr. Mae'r rhain yn anomaleddau sy'n codi gyda'r setliad. Felly, mae llawer i'w wneud o ran gwneud hynny'n fwy cydlynol, er na fydd mor gydlynol ag y byddwn i wedi gobeithio. Mae'r Bil y mae'n sôn amdano - a dweud y gwir, mae'n rhaid i ni weld beth sydd yn y Bil diddymu mawr fel y'i gelwir. Os mai'r cwbl y mae'n ei wneud - dyma'r ffordd y mae'n cael ei gyflwyno - os mai'r cwbl y mae'n ei wneud yw ymgorffori cyfraith bresennol yr UE yn holl awdurdodaethau a gwledydd y DU, yna gallaf ddeall y synnwyr yn hynny, a byddwn yn edrych ar y sefyllfa o'r newydd i weld a oes unrhyw angen i fwrw ymlaen ar y llwybr a awgrymodd ef ar ôl i fanylion y Bil hwnnw ddod yn eglur. Ond yr egwyddor, wrth gwrs, fydd na ddylai unrhyw bŵer gael ei golli i bobl Cymru a bod unrhyw bwerau sy'n trosglwyddo o Frwsel mewn meysydd sydd wedi'u datganoli yn dod yn syth yma - maen nhw'n pasio 'go', ond ddim yn casglu arian ar y ffordd yn anffodus.
Diolch yn fawr, Brif Weinidog. Mae busnesau bach yn dweud wrthyf eu bod yn dal gafael gerfydd eu hewinedd. Ceir rhai enillwyr yn sgil yr ailbrisio diweddar, ond mae llawer iawn mwy ar eu colled. Cefais e-bost neithiwr, am hanner nos, gan berchennog busnes bach y tu allan i'm hetholaeth a oedd wedi gweld fy mod i'n mynd i fod yn gofyn y cwestiwn hwn heddiw - roedd hi'n teimlo mor gryf am y peth fel ei bod wedi cysylltu â mi i ddweud bod ei ailbrisiad wedi arwain at gynnydd o 48 y cant i'w gwerth ardrethol. Gwn fod llawer o berchnogion busnesau a'u gweithwyr yn torri eu boliau i'r Llywodraeth hon ystyried cyflwyno'r un telerau o ran rhyddhad ardrethi busnesau bach sydd gan Lywodraeth y DU. Maen nhw wedi ymateb i'r ymgynghoriad yr ydych chi wedi gofyn amdano a dyna beth maen nhw wedi ei ddweud. Felly, y cwestiwn, mewn gwirionedd, sydd gen i chi yw: a ydych chi'n mynd i wrando arnyn nhw?
Brif Weinidog, cyfarfu ymgeiswyr Llafur yn etholiadau'r Cynulliad eleni gyda busnesau bach ledled Powys yn ystod yr ymgyrch etholiadol a dywedasant wrthynt, 'Pleidleisiwch Lafur i gael gostyngiad treth'. Rwy'n dyfynnu un ymgeisydd a ddywedodd: Mae ardrethi busnes yn tueddu i fod yn gyfran uwch o gyfanswm y costau gweithredu ar gyfer busnesau bach acmae llawer o fusnesau Powys o dan bwysau ariannol difrifol, ac felly byddant yn anadlu ochenaid o ryddhad os caiff Llafur ei ddychwelyd ar 5 Mai. Mae llawer o'r busnesau hyn y cyfeiriwyd atynt bellach yn wynebu cynnydd i ardrethi busnes, felly beth ydych chi'n ei ddweud wrth y busnesau hyn a hysbyswyd gan ymgeiswyr Llafur y byddent yn cael gostyngiad treth yn eu hardrethi busnes, ond a fydd yn talu mwy mewn ardrethi busnes nawr?
Yr amcangyfrif yw y bydd tua 200 o aelwydydd yn Nhorfaen yn cael eu heffeithio gan Lywodraeth y DU yn gostwng y cap budd-daliadau yn 2016-17, gyda cholled gyfartalog o £60 yr wythnos os na fyddant yn ymateb trwy symud i mewn i waith neu gynyddu eu horiau.
Yn amlwg, rydym ni eisiau cadw'r arferion gorau a sefydlwyd dros y blynyddoedd diwethaf. Mae Ysgrifennydd y Cabinet, wrth gwrs, wedi dweud ei fod o blaid dirwyn y rhaglen Cymunedau yn Gyntaf i ben, ond hefyd, wrth gwrs, o blaid datblygu dull newydd o adeiladu cymunedau cydnerth, a dyna pam mae'r broses ymgysylltu mor bwysig i ni, i glywed enghreifftiau y mae'r Aelod wedi cyfeirio atynt, er mwyn gwneud yn siŵr bod yr arferion gorau hynny yn parhau yn y dyfodol gyda'r trefniadau newydd.
Mae gennym ni'r ffaith fod Llywodraeth y DU wedi cymryd budd-daliadau oddi wrth y rhai sydd mewn gwaith. Bu adeg pan roeddem yn dweud wrth bobl, os oeddent yn gweithio, y byddai eu hamgylchiadau yn gwella ac y byddai eu hincwm yn gwella, ac maen nhw wedi eu taro'n enbyd o ganlyniad i gamau a gymerwyd gan Lywodraeth y DU. Mae'r dreth ystafell wely yn enghraifft arall o hynny. Rwy'n sicr yn gresynu am y camau a gymerwyd dros y blynyddoedd diwethaf, pryd y gwelwyd mai'r rhai sydd fwyaf agored i niwed oedd y rhai sydd wedi dioddef fwyaf, tra bod y rhai, wrth gwrs, ar ben uchaf y ffrwd incwm wedi cael gostyngiad treth. Os oedd unrhyw beth mwy atchweliadol fel polisi treth, hwnnw ydyw.
Nid wyf yn gwybod o ble mae'n cael y ffigur yna. Yr hyn y gallaf ei ddweud wrtho yw bod y gyfradd ddiweithdra yn - [Torri ar draws.]
Rydw i wedi derbyn cwestiwn brys o dan Reol Sefydlog 12.66, ac rydw i'n galw ar Eluned Morgan i ofyn y cwestiwn brys.
Diolch i chi, ac mae clywed na chawsoch hyd yn oed eich hysbysu am y cyhoeddiad hwn yn achosi cryn bryder i mi. Bydd y cyhoeddiad, wrth gwrs, ynghylch cau a gwerthu barics Aberhonddu, clos storio Pont Senni a barics Cawdor yn achosi ansicrwydd sylweddol yn y canolbarth a'r gorllewin a thu hwnt. Mae'r rhain yn ardaloedd sydd â thraddodiad milwrol hir a balch. Bu barics yn Aberhonddu er 1805, ac mae milwyr o'r barics wedi gwasanaethu ym mhob brwydr arfog ers dechrau'r bedwaredd ganrif ar bymtheg. Mae cau'r canolfannau milwrol hyn yn achos tristwch enfawr ac mae'n siom aruthrol i'r teuluoedd sydd wedi byw yno dros y degawdau diwethaf bod y cyfleusterau poblogaidd iawn hyn yn mynd i gael eu gwerthu. Bydd y cyhoeddiad hwn yn achosi ansicrwydd enfawr i'n teuluoedd yn y fyddin a bydd cau'r canolfannau yn cael effaith gymdeithasol ac economaidd ehangach yn Sir Benfro a Phowys. Dywedodd yr Ysgrifennydd amddiffyn ddoe y bydd ei adran yn gweithio gyda'r gweinyddiaethau datganoledig i roi hwb i economïau lleol yng ngoleuni'r cyhoeddiad hwn, a hoffwn ofyn pa ddarpariaethau fydd yn cael eu rhoi ar waith i gynorthwyo gweithwyr sifil a milwrol na ellir eu hadleoli o'r canolfannau hyn mewn ardaloedd gwledig, sydd eisoes yn dioddef gyda rhagolygon cyflogaeth isel. Tybed a allai ef ddweud wrthym pa un a fydd yn ysgrifennu at y Gweinidog cyfrifol i ofyn sut y mae'n bwriadu cyflwyno'r cydweithrediad hwn y cyhoeddwyd ddoe ei fod yn mynd i'w gyflwyno. Dywedodd yr Ysgrifennydd amddiffyn hefyd ddoe y bydd yr holl arian a gynhyrchir o werthu tir y safleoedd hyn yn cael ei fuddsoddi yn ôl mewn diwallu anghenion y lluoedd arfog. Er bod hyn, wrth gwrs, yn newyddion da i'r lluoedd arfog, a yw'r Gweinidog wedi gwneud unrhyw gyfrifiad o ran faint o arian fydd yn cael ei golli i Gymru wledig o ganlyniad i'r cyhoeddiad hwn? Mae Llywodraeth y DU hefyd wedi gwneud llawer o ryddhau tir sy'n eiddo cyhoeddus ar gyfer adeiladu cartrefi newydd. A wnaiff Ysgrifennydd y Cabinet amlinellu ai'r bwriad yng Nghymru, hefyd, yw adeiladu cartrefi ar y safleoedd hyn?
Ysgrifennydd y Cabinet, rwy'n siŵr fy mod i'n siarad dros lawer o bobl yn Sir Benfro pan ddywedaf fod milwyr barics Cawdor a'u teuluoedd yn rhan bwysig o'n cymuned leol ac yn gymorth mawr i'n heconomi leol. Felly, rwy'n hynod o siomedig a rhwystredig bod Llywodraeth y DU wedi gwneud y penderfyniad hwn. Rwyf hefyd yn drist bod y penderfyniad cynharach i gau'r 14eg Catrawd Signalau ar agenda'r Weinyddiaeth Amddiffyn erbyn hyn, o ystyried ein bod wedi ein hysbysu y llynedd y byddai'r barics yn aros ar agor. Rwy'n falch iawn o'r gefnogaeth y mae Sir Benfro wedi ei chynnig i'n personél lluoedd arfog a'u teuluoedd ym marics Cawdor dros y blynyddoedd. Mae'r teuluoedd hynny wedi cael eu hintegreiddio'n llawn i'n cymuned leol, ac mae'n bechod y bydd y cydlyniad cymunedol gwych hwnnw'n cael ei golli pan fydd y barics yn cau yn 2024. Felly, yng ngoleuni bwriad Llywodraeth y DU i gau'r barics hyn ym Mreudeth, a wnaiff Ysgrifennydd y Cabinet amlinellu pa drafodaethau y bydd yn eu cael gyda'i gydweithiwr Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Economi a Seilwaith ynglŷn ag effaith y penderfyniad hwn ar ddatblygu economaidd ac adfywio yn Sir Benfro yn y dyfodol? O gofio na fydd y cam arfaethedig o gau'r barics yn digwydd tan 2024, pa drafodaethau fydd Ysgrifennydd y Cabinet - a'i gydweithwyr yn y Cabinet yn wir - yn eu cael gyda Chyngor Sir Penfro a rhanddeiliaid lleol i gynllunio ymlaen llaw, ac yn wir i liniaru yn erbyn unrhyw effeithiau economaidd negyddol o ganlyniad i'r penderfyniad hwn,? Yn olaf, Lywydd, yn ychwanegol i gwestiynau Eluned Morgan, pa gymorth a chefnogaeth ychwanegol y gall Llywodraeth Cymru eu rhoi nawr i staff sy'n sifiliad a gyflogir yn y barics drwy'r cyfnod trosiannol hwn er mwyn sicrhau bod ganddynt fynediad at ystod lawn o gyfleoedd swyddi a hyfforddiant?
Ysgrifennydd y Cabinet, yr wythnos hon, o bob wythnos, rydym ni'n myfyrio, a dweud y gwir, ar y cysylltiad rhwng y lluoedd arfog a'r cyhoedd, yn enwedig yn yr ardaloedd lle maen nhw'n byw. Mae'r cynlluniau hyn, trwy ganolbwyntio personél mewn llai o ganolfannau, yn arwain at berygl o erydu'r berthynas arbennig honno, a dyna un o'm hofnau. Fel y gwyddoch, cefais fy magu mewn barics yn y gorllewin ac roedd barics Cawdor bob amser yn rhan o'r gymuned honno, a gall yr un peth fod yn wir yn Aberhonddu. Un o'r pethau efallai nad ydych yn ei wybod yw i mi ddechrau fy mywyd fel plentyn rhywun a oedd yn gwasanaethu yn y lluoedd arfog, yn Nhywyn yn gyntaf oll ac yna ym Maenorbŷr yn ail. Pan gaewyd y gwersylloedd hynny, fe wnaeth wadu cyfleoedd gwaith ac arian i'r cymunedau hynny a oedd wedi bodoli ers blynyddoedd lawer. Does dim ond rhaid i chi fynd yn ôl i'r cymunedau hynny, fel yr wyf i'n ei wneud, i weld yr effaith negyddol y mae cael gwared ar y gwasanaethau a'r swyddi hyn o'r cymunedau hynny wedi ei chael. Oherwydd, y peth arall sy'n digwydd pan fydd gennych chi luoedd arfog yn byw mewn etholaeth yw eu bod hefyd yn cyflenwi plant i'r ysgol leol ac yn helpu i gadw'r ysgolion hynny ar agor. Maen nhw hefyd, mewn rhai achosion, yn darparu staff er mwyn helpu i gadw eich ysbytai ar agor. Felly, mae'r effaith yn llawer mwy nag y gellid efallai ei gweld yn wreiddiol. Fel y dywedais, ar ôl cael fy magu yn y gymuned honno, rwy'n deall yn iawn yr effaith a fydd yn cael ei theimlo yn eithaf eglur, gan y bydd llawer iawn o'r personél yno yn gwirfoddoli yn y cymunedau hynny ac yn helpu i redeg clybiau a chymdeithasau eraill. Oherwydd yr un peth y gallan nhw ei wneud yw trefnu. Felly, mae'r effaith yn mynd i fod yn sylweddol. Gobeithio, pan fyddwch chi'n cael y sgyrsiau hyn, y bydd yr effaith gyffredinol yn cael ei thrafod, nid dim ond yr holl bethau eraill sydd wedi eu trafod - ac na wnaf eu hailadrodd - eisoes y prynhawn yma.
Diolch i'r Aelod am ei gwestiwn. Mae e'n iawn i ddweud bod cymunedau wedi eu ffurfio o gwmpas llawer o'r canolfannau hyn, a cheir cysylltiadau hirsefydlog rhwng y lluoedd arfog a chymunedau lleol. Mewn llawer o achosion, maen nhw'n gysylltiadau da iawn ac maen nhw'n gweithio yn y cymunedau - fel y dywedodd Joyce Watson, mae'n ymwneud â gwirfoddoli a rhannu sgiliau a chyfleoedd. Mae gennym ni berthynas dda iawn gyda'r lluoedd arfog - y fyddin, y llynges a'r Awyrlu Brenhinol - a gwasanaethau brys eraill yma yng Nghymru. Gwnaed y cyhoeddiad hwn gan Lywodraeth y DU, ac rydym ni'n siomedig hefyd na chawsom rybudd am hyn. Ceir canlyniadau anuniongyrchol o ymadael; nid wyf yn ymwybodol eto o'r darlun cyfan. Nid ydym wedi cael amser i ganfod beth yw'r pryderon hynny, ond wrth gwrs mae pobl mewn cymunedau fel y Gyrcas, y Nepalwyr a phobl ym Mrycheiniog a Sir Faesyfed yn rhan o'r gymuned leol. Wrth gwrs, byddwn yn ystyried beth fydd yr effaith ar y gymuned honno ac ar gymunedau ehangach yn Aberhonddu, a hefyd yn Sir Benfro. Ond rwy'n dychwelyd at yr hyn a ddywedais yn gynharach: Rwy'n credu bod gan Lywodraeth y DU ddyletswydd i gefnogi strategaethau ymadael ar gyfer unrhyw gymunedau y maen nhw'n tynnu canolfannau oddi arnynt yma yng Nghymru.
Penderfyniad Llywodraeth y DU yw hwn. Rwy'n siomedig bod yr Aelod yn meddwl ei bod yn briodol ymosod ar y gyllideb cymorth tramor - rwy'n credu bod honno'n angenrheidiol hefyd. Ond bydd yn rhaid ystyried effaith y penderfyniad hwn yn llawn. Byddaf yn sgwrsio ymhellach gyda Gweinidogion Llywodraeth y DU o ran yr effaith y mae wedi ei chael yng Nghymru.
Arweinydd y tŷ, a gawn ni ddatganiad gan y Gweinidog cynllunio, os gwelwch yn dda, ynglŷn â hawliau datblygu a ganiateir? Rhai blynyddoedd yn ôl, pan mai'r Aelod dros Ddwyrain Casnewydd oedd y Gweinidog a oedd yn gyfrifol am gynllunio, gwnaethpwyd datganiad gan y Llywodraeth yn dweud bod y Llywodraeth ar y pryd yn mynd i geisio gwneud yr hawliau yn fwy hyblyg ac yn haws eu defnyddio i ddatblygwyr a phobl sy'n ceisio caniatâd cynllunio a datblygu, yn enwedig mewn lleoliadau gwledig. Fel y gwelsom yn y ddadl yr wythnos diwethaf, ymddengys nad oes gan y Llywodraeth bresennol unrhyw gynigion i wireddu geiriau'r Gweinidog cynllunio hwnnw, a chreu system fwy hyblyg ar gyfer hawliau datblygu y caniateir eu defnyddio yng Nghymru i helpu i greu cyfleoedd economaidd ym maes adeiladu ac adfywio. Felly, byddwn i'n ddiolchgar am eglurhad ynghylch beth yn union yw meddylfryd y Llywodraeth bresennol o ran gwneud defnydd llawer gwell o hawliau datblygu a ganiateir ar gyfer datblygwyr, a fyddai'n gwella'r system gynllunio yn helaeth yma yng Nghymru.
Roeddwn i'n meddwl tybed a gawn ni ddatganiad yn amser y Llywodraeth ar ymateb eich Llywodraeth i'r ffaith na fydd Theresa May yn cwrdd ag arweinwyr Tata yn India pan fydd yn ymweld yno. Dywedodd nad oedd yn bosibl iddi drefnu cyfarfod, ac rwy'n bryderus iawn am hyn, o ystyried y ffaith bod y gweithrediadau yn y DU yn hynod bwysig i'n heconomi, fel y gŵyr pob un ohonom yn y Siambr hon. Oherwydd y newid mewn arweinyddiaeth yn Tata, mae angen i ni sicrhau mai hyn yw prif bwyslais y drafodaeth ynglŷn â'n datblygiad economaidd ag India yn y dyfodol. Felly, yn rhan o'r datganiad hwnnw, a gaf i hefyd ofyn a allwch chi ddweud wrthyf a yw'r Prif Weinidog, neu Weinidog arall o Lywodraeth Cymru, yn fodlon mynd yn lle Theresa May? Os nad yw hi'n ystyried bod hyn yn ddigon pwysig iddi hi ei wneud, a wnewch chi fel Llywodraeth anfon rhywun yn ei lle?
Yn gyntaf, bu lansiad ardderchog o Peas Please yng nghanol dinas Caerdydd ddoe, a lansiwyd gan y Food Foundation, i geisio cael mwy o bobl I fwyta mwy o lysiau, ac i dynnu sylw at y ffaith nad yw pobl, er gwaethaf yr ymgyrch pump y dydd, yn bwyta mwy o ffrwythau a llysiau, a bod hyd at 20,000 o bobl yn y DU yn marw o ganlyniad i hynny. Cymerodd oddeutu 30 o sefydliadau ran, gan gynnwys ffermwyr, garddwyr cymunedol, archfarchnadoedd, ac arbenigwyr TG, gan gynrychioli pawb o'r tyfwr lleol i arbenigwr y gadwyn gyflenwi. Felly, byddai'n wych pe byddem yn cael dadl ar hyn ac ymateb Llywodraeth Cymru i sut y gallwn dyfu mwy o ffrwythau a llysiau yng Nghymru, o gofio bod pris llysiau yn debygol o gynyddu o ganlyniad i'r ffaith bod y rhan fwyaf o'n llysiau yn cael eu mewnforio ar hyn o bryd, ac, yn sgil y gostyngiad yng ngwerth y bunt, yn amlwg, bydd pris llysiau yn cynyddu. Dyna un peth. Y peth arall yw, yn ychwanegol at fater Bashir Naderi, a godais gyda chi yr wythnos diwethaf, rwy'n gobeithio trefnu ymgyrch rhuban glas yfory, ar risiau'r Senedd am un o'r gloch fel y gall pob un ohonom ddangos ein cefnogaeth, yn ogystal â llofnodi'r datganiad barn yn mynnu nad yw Bashir Naderi yn cael ei hel o Gymru, lle y mae'n gwneud cyfraniad gwerthfawr, ac nid oes unrhyw reswm pam y dylai gael ei anfon yn ôl i Affganistan.
A gawn ni ddatganiad gan Ysgrifennydd y Cabinet dros lywodraeth leol ar yr ymrwymiad i gynlluniau prentisiaeth y sector cyhoeddus? Mae cyngor Caerffili wedi tynnu arian yn ôl o gynllun a oedd yn cynnig cyfleoedd hyfforddi a phrentisiaeth i bobl ifanc, i'w helpu i mewn i waith. Roedd y cynllun wedi llwyddo i greu 18 o swyddi parhaol, ond tynnodd y cyngor y cyllid yn ôl yn 2015-16, ac nid yw wedi ariannu unrhyw brentisiaethau eleni. Rwy'n pryderu y gallai hyn fod yn rhan o batrwm ehangach o golli cynlluniau prentisiaeth awdurdodau lleol, ac efallai ei fod yn groes hyd yn oed i'r uchelgeisiau polisi yr ydych chi wedi eu mynegi o ran prentisiaethau fel Llywodraeth. Felly, a gawn ni ddatganiad gan Ysgrifennydd y Cabinet ar y mater pwysig iawn hwn?
A gaf i fynegi fy nghefnogaeth i sylwadau Jenny Rathbone ynglŷn â Bashir Naderi? Gwn ei bod wedi codi hyn yn y Siambr yr wythnos diwethaf hefyd. Ac mae nifer o fy etholwyr yng Ngogledd Caerdydd sy'n ffrindiau i Bashir, wedi cysylltu â mi, yn gofyn i minnau hefyd siarad yn y Cynulliad, yn ei gefnogi, ac mae ei fam faeth, a roddodd iddo gartref yma yng Nghaerdydd pan oedd yn 10 oed wedi cysylltu hefyd ac mae hi'n daer eisiau helpu ei bachgen rhag cael ei alltudio. Credaf ei bod yn sefyllfa hynod drist bod rhywun sydd â chymaint i'w gyfrannu ac sydd wedi elwa ar y gwasanaethau yr ydym wedi gallu eu cynnig yng Nghymru, bellach yn cael ei drin yn y modd cwbl annynol hwn, ac wedi ei gludo i ganolfan gadw yn ddisymwth ac yn greulon lle nad oes ganddo ond pythefnos i wneud achos dros gael aros yn y lle a fu'n gartref iddo. Felly, mewn gwirionedd, rwy'n cefnogi Jenny Rathbone ac yn gofyn a oes unrhyw beth y gall y Llywodraeth ei wneud.
Diolch, Ddirprwy Lywydd. Weinidog, a gaf i adleisio sylwadau Bethan Jenkins. 15 mlynedd yn ôl i heddiw digwyddodd y ddamwain erchyll yn ffwrnais chwyth Rhif 5 pryd y collodd tri gweithiwr eu bywydau, dau o fy etholaeth i ac un o Faesteg, a chafodd llawer eu hanafu? Roedd y sylwadau ddoe gan Brif Weinidog y DU, neu'r adlewyrchiad ar y Prif Weinidog oherwydd na wnaeth hi, mewn gwirionedd, lwyddo i ddod o hyd i amser yn ei hamserlen i wneud yr ymdrech i fynd i weld Tata - rwy'n credu bod hynny'n warthus a chredaf ei bod yn bwysig bod Gweinidogion Cymru yn mynegi'r safbwyntiau yn glir i Lywodraeth y DU o ran ein teimladau ynglŷn â hyn a sut, yn y bôn, y mae hi'n siomi cymunedau a gweithlu y diwydiannau hynny. Mae'n hollbwysig ein bod yn sicrhau eu bod yn goroesi. Mae'n hollbwysig, felly, bod Llywodraeth y DU yn chwarae ei rhan bwysig, oherwydd ei bod yn rheoli llawer o brosesau y dylai eu rhoi ar waith yn hytrach nag eistedd yn ôl, ac mae'n bwysig felly bod Gweinidogion Cymru yn gwneud y sylwadau hynny ar ein rhan. O ran ail bwynt, a gaf i hefyd ofyn cwestiwn ynglŷn â'r berthynas rhwng y GIG a phartneriaethau preifat a'r canllawiau a roddir iddynt? Ar hyn o bryd, rwyf ar ddeall bod trafodaethau yn cael eu cynnal rhwng Bwrdd Iechyd Lleol Prifysgol Abertawe Bro Morgannwg ac ysbyty HMT Sancta Maria ynglŷn â'r posibilrwydd o brynu tir ar gyfer gwaith datblygu, ac mae'n bwysig cael arweiniad clir ar safbwynt y Llywodraeth ynglŷn â'r bartneriaeth rhwng darparwyr preifat a darparwyr y GIG, a'r berthynas waith sy'n bodoli rhyngddyn nhw, er mwyn sicrhau y gallwn ddarparu gofal diogel i'n cymunedau, ond gofal hefyd, i'r graddau sy'n bosibl, yn sector y GIG ei hun.
Yr eitem nesaf ar ein hagenda y prynhawn yma yw datganiad gan y Gweinidog Iechyd y Cyhoedd a gwasanaethau Cymdeithasol ar Fil Iechyd y Cyhoedd (Cymru). Galwaf ar y Gweinidog Iechyd y Cyhoedd a Gwasanaethau Cymdeithasol, Rebecca Evans