BangorAI/exl2-wiki-calibration-set-cy huggingface dataset:
Yn sicr, dadl Llywodraeth Cymru yw na ddylid diddymu unrhyw ran o'r meysydd datganoledig hynny, ac y dylid ymdrin â'r pwerau hynny a ddelir yn Ewrop ar hyn o bryd, ac sy'n ymwneud â'r meysydd datganoledig hynny, fel yr amlinellais. Felly, croesawaf sylwadau'r Aelod. Byddwn yn ei annog i fynd gam ymhellach a chefnogi'r cysyniad o reolaeth y gyfraith mewn perthynas â'r materion sydd gerbron y Goruchaf Lys hefyd.
Diolch. Mae Llywodraeth y DU wedi nodi ei bod yn bwriadu diddymu'r Ddeddf Hawliau Dynol, ac fe fyddwch yn ymwybodol, Gwnsler Cyffredinol, o ymgyrch Amnesty International yn erbyn hyn. Yn wahanol i'r hyn yr hoffai ei gwrthwynebwyr i chi ei gredu, mae'r Ddeddf yn amddiffyn rhyddid, diogelwch ac urddas pobl gyffredin, ac yn helpu pobl i ddwyn awdurdod i gyfrif pan fydd pethau'n mynd o chwith. Yn wir, bu'r Ddeddf yn allweddol wrth gynorthwyo teuluoedd y rhai a fu farw yn nhrychineb Hillsborough i ddatgelu'r gwirionedd o'r diwedd. A wnewch chi, Gwnsler Cyffredinol, amlinellu goblygiadau diddymu'r Ddeddf Hawliau Dynol i ni yng Nghymru?
Diolch am yr ateb, a chytunaf gyda'r rheswm bod Llywodraeth Cymru yn rhan o'r achos yma. Os ydw i wedi darllen y cynnig i'r Goruchaf Lys yn iawn, mae Llywodraeth Cymru o'r farn y dylid 'trigger-o' erthygl 50 drwy Fil gerbron Tŷ'r Cyffredin - dim cynnig neu bleidlais yn Nhŷ'r Cyffredin, ond Bil. Os felly, a ydych chi wedi ystyried y math o Fil a fyddai'n addas ar gyfer y broses yna? A fyddai'r Bil, er enghraifft, yn cynnwys darn penodol yn ymwneud â Chymru a deddfwriaeth Ewropeaidd sydd yn weithredol yng Nghymru a pharhad y ddeddfwriaeth yna? Ac a ydych chi o gwbl wedi trafod gyda swyddogion y gyfraith eraill sut y byddai Bil o'r fath yn gallu neilltuo amser i barchu penderfyniad pobl Prydain gyfan yn y refferendwm tra'n parchu hefyd lle'r Cynulliad hwn yn y broses ddemocrataidd?
Croesawaf safbwynt cadarn y Cwnsler Cyffredinol ynglŷn â sicrhau bod llais Cymru yn cael ei glywed yn y Goruchaf Lys. Teimlaf yn gryf fod hynny'n iawn ac yn briodol. A fuasai'n cydnabod bod y meysydd cymhwysedd y cyfeiriodd atynt, wrth gwrs, yn cynnwys amaethyddiaeth a datblygu gwledig, sy'n faes cymhwysedd amlwg iawn yng Nghymru? Er ei bod yn iawn y dylai'r hyn a ddaw o'r gwrandawiad apêl a'r Ddeddf ddiddymu ddilynol gydnabod lle y mae'r cymwyseddau, dylent hefyd gydnabod lle y mae'r llwybrau cyllido. Mae unrhyw awgrym y gallai'r cymwyseddau aros yma, ond bod y cyllid - neu o dan ryw fframwaith, y cymwyseddau cyllido hyn - yn diflannu i ben draw'r M4, yn anghywir a bod yn onest ac yn beryglus iawn i Gymru.
Diolch am y cwestiwn. Rydym yn parhau i gyflwyno sylwadau. Mae'r newidiadau arfaethedig i ymgyfreitha sifil a hawliadau bychain yn debygol o gael effeithiau difrifol ar bobl ledled Cymru, ac rydym yn parhau i herio Llywodraeth y DU parthed diwygiadau sy'n cyfyngu ar fynediad at gyfiawnder.
Fel Cwnsler Cyffredinol, nid wyf wedi cael unrhyw drafodaethau penodol eto ynghylch hyrwyddo cydraddoldeb rhywiol o fewn y proffesiwn cyfreithiol yng Nghymru. Fodd bynnag, mae cydraddoldeb yn agwedd bwysig ar fy awydd i'r sector cyfreithiol yng Nghymru gael ei goleddu a'i feithrin, ei gefnogi a'i annog i arloesi a thyfu, ond ei fod hefyd yn gynrychioliadol o'r gymdeithas y mae'n gweithredu ynddi.
Rwyf wedi derbyn tri cwestiwn brys o dan Reol Sefydlog 12.66, ac rwy'n galw ar Bethan Jenkins i ofyn y cwestiwn brys cyntaf.
A gaf fi ddiolch i'r Aelod am ei chwestiynau a dweud fy mod yn cytuno'n llwyr â'i phryderon? Rwyf hefyd yn cydnabod gwaith pwysig ei phwyllgor a'i bwysigrwydd cynyddol dros y blynyddoedd nesaf wrth fynd ati i ddadansoddi tirlun y cyfryngau a'r rôl bwysig y mae cyfryngau print yn ei chwarae. Mae'r cynnig hwn yn destun ymgynghoriad ar hyn o bryd, a byddaf yn ymateb yn ffurfiol. Yn anffodus, fel y mae'r Aelod yn ymwybodol o bosibl, nid yw'n benderfyniad sy'n cael ei wneud yma yn lleol yng Nghymru na chan dîm Media Wales. Yn hytrach, mae'n cael ei wneud gan gwmni arall o fewn grŵp Trinity Mirror. Felly, byddaf yn cyflwyno sylwadau'n uniongyrchol i'r cwmni hwnnw, lle y byddaf yn ceisio sicrwydd ynglŷn â dyfodol swyddi'r bobl yr effeithir arnynt os ydynt yn bwrw ymlaen â'r penderfyniad i gau. Yn seiliedig ar y trafodaethau a gefais gyda'r tîm lleol heddiw, rwy'n deall y buasai argraffu'n cael ei grynhoi a'i gyfuno mewn tair gwasg yn Lloegr, sef Watford, Birmingham a Rhydychen, sy'n amlwg yn annerbyniol o ystyried arwyddocâd y papurau newydd sy'n cael eu hargraffu yng Nghaerdydd ar hyn o bryd i dde Cymru. Nawr, yn anffodus, ceir tuedd i gyfuno gweisg argraffu ar draws y DU, ac rydym yn gweld hyn wrth i werthiant papurau newydd ostwng ac wrth i weithgaredd symud tuag at bresenoldeb ar-lein yn lle hynny. Wedi dweud hynny, mae'n gwbl hanfodol - a bydd yr aelod yn cydnabod bod hon yn ddadl hirsefydlog - fod y cyfryngau print yn cydnabod yr angen i fod yn realistig o ran yr elw y mae'n disgwyl ei ennill yn yr unfed ganrif ar hugain. Wrth fod yn fwy realistig, dylai roi mwy o ystyriaeth i'r bobl sy'n cael eu cyflogi ym maes argraffu a newyddiaduraeth yn y grwpiau papur newydd hynny, pa un a ydynt yn eiddo i gwmnïau yng Nghymru neu'n eiddo i gwmnïau Prydeinig.
Mae Ysgrifennydd y Cabinet yn amlwg yn cyfeirio at yr adroddiad pryderus iawn gan Reuters ddoe yn seiliedig ar e-bost a oedd yn cylchredeg ymysg yr undebau llafur a ffynonellau eraill. A fuasai'n gallu dweud ar ba bwynt y daeth yn ymwybodol o'r cynnig posibl i gau un o'r ddwy ffwrnais chwyth ym Mhort Talbot ac a soniodd am hyn yn ei lythyr at gadeirydd newydd dros dro Tata, Ratan Tata? A fuasai hefyd yn gallu dweud: mae'r Prif Weinidog wedi nodi yn y gorffennol, yn niffyg gwarantau hirdymor digonol o ran cynhyrchiant dur sylfaenol, y buasai Llywodraeth Cymru yn gofyn i'r Ysgrifennydd Gwladol dros Fusnes, Ynni a Strategaeth Ddiwydiannol ddefnyddio ei bwerau budd y cyhoedd i ymyrryd er mwyn atal uno - ai dyna yw safbwynt Llywodraeth Cymru o hyd? Mae Ysgrifennydd y Cabinet wedi cyfeirio yn y gorffennol at yr angen am warant hirdymor. A yw'n gallu datgan ar gyfer y cofnod na fuasai tair blynedd yn warant ddigonol yn bendant? Roedd yr adroddiad yn cyfeirio at Tata a ThyssenKrupp yn cymryd cyfran leiafrifol a'r posibilrwydd o drydydd buddsoddwr. A fuasai Llywodraeth Cymru, ar y cyd â Llywodraeth y DU, yn barod i fod yn drydydd buddsoddwr, yn amodol ar warantau priodol? Yn olaf, pe bai pob un o'r llwybrau hyn yn methu ac os na cheir gwarantau derbyniol gan Tata a ThyssenKrupp, a fuasai ef, fel y dewis olaf, yn barod i wladoli Port Talbot dros dro, fel y bydd Llywodraeth Cymru yn gallu ei wneud, yn ôl dadansoddiad gan Lyfrgell Tŷ'r Cyffredin, o dan delerau'r Bil Cymru sydd gerbron y Senedd ar hyn o bryd?
Rwy'n cytuno'n llwyr â'r Aelod. Rwy'n credu ei fod yn siarad yn huawdl am yr angen i sicrhau diogelwch ar adeg pan fo sïon y cyfryngau'n achosi rhyw fath o chwyrlwynt emosiynol i lawer o deuluoedd ac aelwydydd sy'n dibynnu ar y sector dur. A byddaf yn sicr yn gofyn am gyfarfod â Ratan Tata yn dilyn fy llythyr ato, a anfonwyd ddoe. Roedd y cyfarfod a gefais gyda'r prif weithredwr yn ôl ar ddiwedd mis Medi yn gadarnhaol iawn, ond rwy'n dymuno sicrhau bod ein neges yn cael ei chyfleu ar bob cyfle i'r lefel uchaf o dîm rheoli Tata: ein bod yn barod i'w cefnogi os ydynt yn barod i wneud y penderfyniad cywir. Byddaf yn cyfarfod ag Ysgrifennydd Gwladol Cymru yfory, a byddaf yn trosglwyddo'r neges o ddwy ochr y Siambr ei bod yn hanfodol fod Llywodraeth y DU yn gweithredu lle y gŵyr y gall i sicrhau cynaliadwyedd hirdymor y sector dur ym Mhrydain Fawr, ac yn enwedig yng Nghymru.
Diolch i chi, Ysgrifennydd y Cabinet. Rwy'n arbennig o bryderus am y cynllun pensiwn, fel y soniwyd eisoes yn y ddadl hon. Prynodd Tata Corus, fel y gwyddoch, am fwy na'i werth a hynny'n union cyn dirwasgiad, a dylai fod wedi gwneud y diwydrwydd dyladwy a gwybod am y rhwymedigaethau, er y bydd y rhai ohonom sydd wedi ymwneud â materion pensiwn eraill megis ymgyrch pensiynwyr Visteon yn gwybod nad yw diffyg o £700 miliwn mewn cynllun â rhwymedigaethau o £15 biliwn mor fawr â hynny mewn gwirionedd, ac yn llai felly gyda'r honiad nad yw ond £50 miliwn bellach. A ydych yn cytuno â mi, felly, mai dyma sy'n gwneud ymwneud ThyssenKrupp mor sarhaus? Dyma gwmni lle y mae dwy ran o dair o gynllun pensiwn gwerth €9.7 biliwn yn cael ei danariannu'n llwyr. Bloomberg sy'n dweud hynny, a dywedodd hefyd fod y grŵp Almaenig: yn gwneud mwy o arian o lifftiau nag y mae'n ei wneud yn gwerthu dur. A yw Llywodraeth Cymru, mewn gwirionedd, eisiau cwmni sydd â thanwariant pensiwn o fwy na €6 biliwn a thwf mor wan yn ymgysylltu â dur Cymru, ac a yw wedi siarad gyda Tata Steel am y materion hyn yn benodol?
Cyn i mi alw am y trydydd cwestiwn brys, rwyf eisiau atgoffa Aelodau o'r rheol sub judice. Os oes achos troseddol neu achos ger bron rheithgor ar waith, yna mae Rheol Sefydlog 13.15 yn gwahardd trafodaeth yn y Siambr yma. Rhaid i Aelodau felly sicrhau eu hunain cyn siarad na fyddant yn mynd ar ôl materion a fyddai'n tramgwyddo'r Rheol Sefydlog yma. Rwy'n galw nawr, felly, ar Russell George i ofyn y trydydd cwestiwn brys.
A gaf fi ddiolch i chi am eich ymateb, Ysgrifennydd y Cabinet? Ar hyn o bryd, wrth gwrs, mae hyn yn ymwneud i raddau helaeth ag achosion hanesyddol o gam-drin, ac mae'n amlwg heddiw fod y rhan fwyaf o'r bobl sy'n ymwneud â - y mwyafrif o'r bobl sy'n ymwneud â - hyfforddiant pêl-droed yno am y rhesymau cywir, ac yn gwneud gwaith gwych gyda phobl ifanc a'r gymdeithas yn gyffredinol. Rwy'n credu ei bod yn bwysig ein bod yn dweud hynny heddiw. Buaswn yn gofyn i Ysgrifennydd y Cabinet pa ymholiadau y mae wedi'u gwneud mewn trafodaethau a gynhaliodd gyda'r corff llywodraethu pêl-droed yng Nghymru ers i'r sgandal ddod yn amlwg am y tro cyntaf bythefnos yn ôl, a pha fesurau, ymchwiliadau a chymorth a gaiff eu cynnig gan y Llywodraeth a'r cyrff pêl-droed amrywiol yng Nghymru i gynorthwyo unrhyw unigolion yr effeithiwyd arnynt, a sicrhau cyfiawnder.
Rwy'n cytuno ei bod hi'n bwysig ein bod ni'n canmol dewrder yr unigolion sydd yn siarad mas yn yr achosion yma ac, wrth gwrs, mi ddangosodd ymchwiliad Waterhouse i ni yn y flwyddyn 2000 nad oedd plant bryd hynny wedi cael eu credu, ac nad oedd pobl wedi gwrando arnyn nhw. Beth wnaeth hynny, wrth gwrs, oedd gosod chwyddwydr ar wasanaethau eiriolaeth yma yng Nghymru, sydd yn rhan bwysig iawn, iawn o'r ddarpariaeth yn y cyd-destun yma. Ers hynny, rydym wedi cael llu o adroddiadau - tri gan bwyllgorau blaenorol yn y Cynulliad yma, pedwar gan gomisiynwyr plant blaenorol hefyd - yn mynegi gofid am wasanaethau eiriolaeth yma yng Nghymru. Ond rŷm ni nawr, wrth gwrs, fel rwy'n gwybod y bydd yr Ysgrifennydd Cabinet yn cytuno, yn edrych ymlaen ac yn gobeithio'n fawr y bydd yr 'approach' cenedlaethol yma i wasanaethau eiriolaeth statudol yn dod i'w le y flwyddyn nesaf. Ond a fyddech chi yn cydnabod, serch hynny, nad ŷm ni wedi cael yr arweiniad strategol angenrheidiol gan Lywodraethau olynol yma yng Nghymru ar hyn? Oherwydd mae aros dros 10 mlynedd i gyrraedd y pwynt lle rŷm ni wedi cyrraedd - ac nid ydym yn dal, wrth gwrs, mewn sefyllfa lle mae'r 'approach' cenedlaethol yma yn ei le - yn annerbyniol.
Diolch, Lywydd. Roeddwn yn credu y buasai'n addas, yn ystod yr wythnos y mae Cymru'n cynnal y Cynulliad Seneddol Prydeinig-Gwyddelig, i'r Cynulliad Cenedlaethol roi eiliad i gydnabod y cwlwm rhwng Cymru ac Iwerddon, a chyfraniad sylweddol Gwyddelod i fywyd Cymru. Mae llif y bobl rhwng Cymru ac Iwerddon yn rhychwantu miloedd o flynyddoedd ac wrth gwrs, arweiniodd hynny at Gymro'n dod yn nawddsant iddynt. Wrth gwrs, nid oedd pob ymweliad ar draws Môr Iwerddon dros y blynyddoedd o natur gyfeillgar, ac ni chafodd pob un groeso gan bawb yma. Yn wir, roedd cymeriadau Cymreig enwog fel Iolo Morganwg yn anhapus iawn ynglŷn â dyfodiad y Gwyddelod i lannau Sir Benfro ac Ynys Môn yn dilyn gwrthryfel 1798. Digwyddodd y mewnlifiad mwyaf nodedig o Wyddelod i Gymru, wrth gwrs, yng nghyd-destun erchyllterau'r newyn mawr, 'an gorta mór', pan ddaeth y newynog draw i Gymru i chwilio am fwyd ac i gael byw. Saif cofeb ym mynwent Cathays heddiw sy'n cydnabod y rhai a ffoes y newyn hwnnw ac er cof am y cannoedd o filoedd a fu farw. Mae'r gymuned Wyddelig wedi cyfoethogi bywyd Cymru, gan roi athletwyr, artistiaid, gweithwyr, ffrindiau, a Gweinidog iechyd hyd yn oed, i ni, ac mae 2016 yn nodi canmlwyddiant proclamasiwn annibyniaeth Iwerddon, cyfnod a digwyddiad yr oedd Cymru yn rhan ohono. Cafodd carcharorion rhyfel Gwyddelig eu carcharu yng ngwersyll Frongoch, a dywedir bod dau filwr o Gymru wedi hwyluso ymdrech gwrthryfelwyr Gwyddelig, Ernie O'Malley, Frank Teeling a Simon Donnelly i ddianc o garchar Kilmainham yn 1920. Wrth i'w blwyddyn ganmlwyddiant ddirwyn i ben, mae'n briodol, Lywydd, ein bod yn cydnabod cyfraniad y Gwyddelod i'n cenedl, ac yn ymrwymo i gryfhau'r cysylltiadau rhwng ein dwy wlad yn y blynyddoedd i ddod. Diolch.
Ledled Cymru, mae yna gartrefi gofal, wardiau ysbytai a chymunedau lle y mae pobl yn byw heb greadigrwydd, ysbrydoliaeth na gobaith ar gyfer y dyfodol. Mae lefelau achosion a gofnodwyd o unigrwydd ac iechyd meddwl ar gynnydd. Rwy'n gyn-gadeirydd Live Music Now yng Nghymru, rôl sy'n cael ei chyflawni bellach gan y cyn-Lywydd, Rosemary Butler. Dyma elusen sy'n anfon ac yn ariannu cerddorion o ansawdd uchel i chwarae i bobl nad ydynt yn clywed cerddoriaeth fyw fel arfer. Mae'r sefydliad yn canolbwyntio'n benodol ar weithio mewn cartrefi gofal a chartrefi nyrsio ac mewn ysgolion arbennig, a gallaf dystio i'r ffaith fod y profiad o ddod i gysylltiad â'r celfyddydau yn wirioneddol drawsnewidiol i breswylwyr. Mae gweithgor celf ac iechyd trawsbleidiol newydd y Cynulliad, mewn cydweithrediad â Chyngor Celfyddydau Cymru lle y bo'n briodol, mewn sefyllfa unigryw i ddod â byd y celfyddydau a'r byd iechyd at ei gilydd. Mae'r gweithgor wedi ysgrifennu at yr Ysgrifennydd iechyd a'r Ysgrifennydd diwylliant i ofyn am gymorth i ariannu astudiaeth i baratoi adroddiad sy'n seiliedig ar dystiolaeth lle y byddai ymdrechion yn cael eu gwneud i gasglu'r wybodaeth a'r gwaith gwych sydd eisoes yn cael ei wneud yng Nghymru i helpu i gyfiawnhau symud arian o iechyd i'r celfyddydau, a lle y bo angen, i wneud gwaith ymchwil mwy manwl er mwyn cryfhau'r dystiolaeth sydd ei hangen. Mewn cartrefi gofal, ni sylweddolir gwerth rhyngweithio creadigol, yn enwedig mewn meysydd fel dementia. Gall cymryd rhan yn y celfyddydau a cherddoriaeth wella ansawdd bywyd ac iechyd meddwl pobl hŷn yn sylweddol, ac rydym yn credu bod eu cyflwyno i'r celfyddydau yn fwy costeffeithiol na llyncu tabledi. Rydym yn gobeithio y bydd comisiynu gwaith pwrpasol ar y pwnc yn cyfiawnhau ein safbwynt ac yn helpu i gyflwyno'r achos dros symud cyfran o'r cyllid o'r maes iechyd i'r celfyddydau gyda golwg ar wella canlyniadau iechyd a llesiant ar gyfer pobl Cymru.
Diolch yn fawr iawn, Llyr. Rwy'n gwerthfawrogi'n fawr eich geiriau caredig ar y dechrau hefyd, felly diolch yn fawr iawn. Rwy'n meddwl bod y comisiynydd, Gerard Elias, wedi rhyw lun o fwrw iddi'n syth gyda mi ynglŷn â'r angen am wyliadwriaeth, ond hefyd cymesuredd, felly rwy'n meddwl bod y pwyllgor yn clywed hynny'n uchel ac yn glir. Ac fel y dywedwch yn hollol gywir, gyda'r pwerau newydd sy'n dod i'r Cynulliad, mae'r geiriau allweddol hynny'n bwysig - ein bod yn parhau i fod yn wyliadwrus bob amser, ac i fod yn gymesur.
A gaf fi hefyd ychwanegu fy llongyfarchiadau i Gadeirydd y pwyllgor safonau ar y ffordd wych rydych wedi cyflwyno eich datganiad cyntaf i'r Siambr? Mae hynny hefyd yn adlewyrchu'r ffordd rydych yn arwain y pwyllgor yn gyffredinol beth bynnag. Iawn. Gan fy mod yn newydd i'r pwyllgor safonau, ni chefais lawer o amser i ddod i adnabod Gerard Elias yn bersonol. Fodd bynnag, rwy'n ymwybodol iawn o'r etifeddiaeth y mae wedi ei gadael o'i gyfnod yn y swydd, nid yn lleiaf ei fewnbwn i'r grynhoi'r Rheolau Sefydlog - llyfr rheolau'r Rheolau Sefydlog. Mae hyn, wrth gwrs, o fudd amhrisiadwy i unrhyw newydd-ddyfodiad i'r Cynulliad, yn ogystal â rhoi arweiniad o'r radd flaenaf i Aelodau sefydledig a staff y Cynulliad. Yn fy amser byr fel Aelod Cynulliad, rwyf wedi dod i sylweddoli cymaint o barch sydd i Gerard Elias gan bawb sy'n ymwneud â Chynulliad Cymru. Mae ei etifeddiaeth yn sicr o fod yn un barhaus. A gaf fi droi yn awr hefyd at olynydd Gerard Elias, Syr Roderick Evans? Mae'n dangos y statws cynyddol sydd i'r Cynulliad hwn ein bod wedi gallu sicrhau gwasanaethau unigolyn o statws mor uchel. Rwy'n siŵr y bydd yn dod â nifer o rinweddau i'r rôl, gydag annibyniaeth ac awdurdod sydd mor bwysig i'n democratiaeth. Rwyf yr un mor siŵr fod pawb yn y Cynulliad, ac yn enwedig y rhai hynny ohonom yn y pwyllgor safonau, yn ei groesawu'n frwd i'w rôl newydd. Gwn y bydd rôl y pwyllgor safonau'n newid dros y blynyddoedd nesaf, ond rwyf yr un mor fodlon y bydd y Cadeirydd yn ein harwain yn fedrus iawn yn y rôl honno.
Diolch i'r Cadeirydd. Rwy'n gweld Gerard Elias yn yr oriel gyhoeddus. Rydych yn rhy bell oddi wrthyf i mi allu gweld a ydych wedi bod yn gwrido yn sgil yr holl ganmoliaeth a roddwyd i chi. Ond os caf adleisio'r diolch a fynegwyd y prynhawn yma o bob rhan o'r Siambr, ar ran pob un ohonom, am ansawdd y gwaith rydych wedi ei wneud ar ein rhan, a dymuno'n dda i chi ar gyfer y dyfodol. Diolch yn fawr. [Cymeradwyaeth.]
Ie, yn hollol. A fyddwn ni'n ei weld yn gwisgo pâr o'r rheini yr wythnos nesaf hefyd - neu yn awr efallai? [Chwerthin.] Rwy'n credu bod busnesau sy'n bodoli eisoes yn ailddyfeisio eu hunain, yn sicr, a'r un mor entrepreneuraidd â busnes newydd. Mae'n bosibl ein bod yn cael ein llyncu ormod gan gyhoeddusrwydd busnesau newydd yn unig, efallai, ond mewn gwirionedd fe wyddom o waith y Ffederasiwn Busnesau Bach ar greu'r mittelstand Cymreig fod rôl busnesau presennol a busnesau sefydledig, a pharhad busnesau sydd wedi magu gwraidd a sicrhau bod cynllunio priodol ar gyfer olyniaeth, yn gwbl hanfodol hefyd. Y weledigaeth gyferbyniol hunllefus ar gyfer y dyfodol, wrth gwrs, yw un lle rydym i gyd yn prynu ein nwyddau gan un darparwr monopoli o'r enw Amazon. Dyna weledigaeth cyfalafiaeth hyperwarysau'r dyfodol, lle y ceir un gadwyn gyflenwi fyd-eang a lle nad oes fawr ddim yn cael ei gynhyrchu'n lleol, ac rydych yn gweld bod yr ymwreiddio sydd gennych drwy fodolaeth busnesau bach yn yr economi leol yn cael ei golli. Felly, sut y gallwn gael mwy o'r weledigaeth gadarnhaol a llai o'r un negyddol? Rwy'n credu mai dyna'r cwestiwn arholiad, os hoffech, i bleidiau gwleidyddol ac i wleidyddion ar draws y byd gorllewinol ar hyn o bryd. Rydym wedi nodi rhai o'n syniadau yn ein cynnig ac rwy'n siŵr y byddwn yn clywed rhai o syniadau'r pleidiau eraill hefyd. Pan fyddwn yn edrych ar y data, wrth gwrs, mae'n ddarlun cymysg. Felly, o ran nifer yr ymwelwyr, wrth i ni weld gwahanol batrymau manwerthu yn dod i'r amlwg, mae nifer yr ymwelwyr yn cynyddu: yng Nghaerdydd, mae wedi dyblu, mewn gwirionedd, rhwng 2007 a 2015, ac roedd ychydig o gynnydd ym Mhontypridd ac ym Mhen-y-bont ar Ogwr hefyd. Felly, nid yw'n ddu i gyd, ond mewn gwirionedd, pe baech yn edrych yn fanwl iawn ar y ffigurau -
Rwyf wedi dethol y chwe gwelliant i'r cynnig. Os derbynnir gwelliant 1, caiff gwelliannau 2, 3, 4, 5 a 6 eu dad-ddethol. Rwyf yn galw ar Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Economi a'r Seilwaith i gynnig yn ffurfiol gwelliant 1 a gyflwynwyd yn enw Jane Hutt.
Iawn, rwy'n deall hynny. Ond mae yna gronfa bellach ar gael i ddarparu cymorth trosiannol lle y mae busnesau wedi gweld ardrethi'n codi. Mae'n rhaid i ni gofio bod y swyddfa brisio yn gorff annibynnol, fel yr amlygir yng ngwelliant 1. Mae'n annibynnol ar Lywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU. Er bod rhai gwerthoedd ardrethol wedi codi, ar y cyfan, maent wedi gostwng fel rhan o'r ailbrisiad. Mae £10 miliwn ar y bwrdd ar ffurf rhyddhad trosiannol i fusnesau yr effeithiwyd arnynt yn arbennig o wael, felly bydd mwy na thri chwarter yr holl fusnesau yng Nghymru yn cael rhyw fath o doriad treth i dalu eu biliau ardrethi yn ystod y flwyddyn nesaf. Bydd £200 miliwn ar gael mewn cymorth ariannol dros y flwyddyn nesaf i fusnesau drwy ryddhad gorfodol a disgresiynol.
Diolch yn fawr. Fe sonioch am gwestiwn y lluosydd hollt sy'n berthnasol yn Lloegr a'r Alban. Onid yw'n wir, fodd bynnag, fod yn rhaid i ni fod yn ofalus ynglŷn â chymharu'n uniongyrchol yn y fath fodd oherwydd bod natur y sylfaen dreth yn wahanol iawn mewn gwirionedd - yn sicr yn Lloegr - i'r hyn a geir yng Nghymru? Yn arbennig gyda'r nifer fach o eiddo ardrethol o werth uwch yng Nghymru, byddai'r baich ar y rheini o ysgwyddo'r gostyngiad ar gyfer y sector busnesau bach mwy o faint yn aneconomaidd yn ôl pob tebyg. A fyddai'n cydnabod hynny?
Dydd Sadwrn y Busnesau Bach - am ffordd wych o helpu ein perchnogion busnes rhyfeddol, ein siopwyr, perchnogion gwestai, gweithredwyr cyfleusterau hamdden, caffis, ein tafarndai, pobl yn y diwydiant gwasanaethau, ein ffermwyr, ein gyrwyr tacsi; mewn gwirionedd, pawb sy'n codi'n gynnar yn y bore, yn gweithio'n galed drwy'r dydd i ennill bywoliaeth iddynt eu hunain a'u teuluoedd - y perchnogion busnesau bach rydym yn disgwyl iddynt ddarparu ar ein cyfer drwy gydol y flwyddyn, saith niwrnod yr wythnos, 52 wythnos y flwyddyn, mewn glaw neu hindda, mewn iechyd neu salwch, a hyd yn oed pan fyddant yn teimlo bod popeth yn cystadlu yn eu herbyn mewn gwirionedd, a bod polisi'r Llywodraeth yn gweithio yn eu herbyn: ardrethi busnes, rhenti, gorbenion, ffurflenni TAW. Gall mentrau o'r fath fod yn hwb gwirioneddol i ganol trefi ar draws Cymru, fel Conwy yn fy etholaeth i, lle y mae 92.5 y cant o'r siopau'n annibynnol. Yma yng Nghymru, fodd bynnag, gennym ni y mae'r gyfradd uchaf o siopau gwag ar y stryd fawr yn y DU, gyda nifer yr ymwelwyr i lawr 1.4 y cant ers y llynedd. Felly mae lle i wella. Rydym yn cydnabod y fantais y gall parcio am ddim ei chynnig i ganol y dref a'r stryd fawr. Rydym yn croesawu'r cyhoeddiad yng nghyllideb y mis diwethaf fod £3 miliwn o gyllid wedi'i ddyfarnu ar gyfer cynllun peilot a luniwyd i roi diwedd ar ffioedd parcio yng nghanol y dref. Bydd cynghorau Castell-nedd Port Talbot ac Abertawe yn cynnig parcio am ddim dros gyfnod y Nadolig i ddenu siopwyr a sicrhau budd i fusnesau lleol a chanol trefi. Ond dylai hyn gael ei hyrwyddo drwy gydol y flwyddyn, nid yn y cyfnod cyn y Nadolig yn unig neu ar Ddydd Sadwrn y Busnesau Bach. Gall mentrau o'r fath helpu i wrthsefyll colli busnesau i barciau manwerthu ar gyrion trefi. Mae Blaenau Gwent a Thorfaen yn cynnig parcio am ddim drwy gydol y flwyddyn, wrth iddynt roi blaenoriaeth i adfywio canol y dref. Eto i gyd mae cyngor Caerdydd, a aeth ati i bron â dyblu'r ffioedd parcio uchaf i £10 y llynedd, er gwaethaf llawer o wrthwynebiad, wedi gweld elw o £3.5 miliwn. Nid dyma'r ffordd y dylai cynghorau fod yn ennill refeniw. Rhaid i ni edrych ar system ardrethi busnes well a rhyddhad ardrethi gwell.