BangorAI/exl2-wiki-calibration-set-cy huggingface dataset:
Wel, soniais yn fy ateb i Huw Irranca-Davies fy mod yn ystyried y cynigion a ddaeth o ddatganiad Age Cymru ar dlodi tanwydd wrth ddatblygu ein polisi tlodi tanwydd ehangach ar gyfer y dyfodol.
Diolch am groesawu'r datganiad ar y tri maes ychwanegol mewn perthynas â llamidyddion. Mae gwaith sylweddol ar y gweill mewn perthynas â pholisi morol a chynllunio morol. Credaf ei bod yn bwysig iawn fod cynllun morol cenedlaethol Cymru ar waith gennym, a gobeithiaf wneud hynny erbyn yr haf.
Rwy'n siŵr fod yr Aelod yn derbyn bod cyfyngiadau ariannol arnom oll, ac yn sicr, rwy'n cyfarfod â Cyfoeth Naturiol Cymru yn fisol - gyda'r cadeirydd a'r prif weithredwr - ac rwy'n fodlon fod yr adnoddau hynny yn eu lle ganddynt.
Yn sicr, rwyf wedi bod yn y swydd ers wyth mis ac ni allaf gofio cyflwyno un, felly fe edrychaf ar hynny, ac os yw'n briodol, byddaf yn gwneud datganiad, ac os nad yw'n briodol, byddaf yn ysgrifennu at yr Aelod.
Bydd y mesurau rhagofalus yn parhau ar waith tan 28 Chwefror. Rydych yn llygad eich lle - mae 85 y cant o gynnyrch wyau Cymru yn wyau maes. Cyfarfûm y bore yma gyda'r prif swyddog milfeddygol, ac ydy, mae'n trafod â'r gweinyddiaethau eraill. Gwn ei bod wedi cael trafodaethau ddoe gyda swyddogion Adran yr Amgylchedd, Bwyd a Materion Gwledig, a'r bore yma hefyd, gan fod wyth achos o ffliw adar wedi bod yn y DU bellach. Credaf mai ddydd Llun y cafwyd y diwethaf, felly mae'n amlwg ei fod yn dal yn fater byw iawn. Felly, mae'r trafodaethau hynny'n mynd rhagddynt.
Nid wyf mewn sefyllfa ar hyn o bryd mewn gwirionedd i roi penderfyniad i chi ynglŷn ag ymestyn y tu hwnt i 28 Chwefror. Fel y dywedais, cyfarfûm â'r prif swyddog milfeddygol y bore yma a byddaf yn cyfarfod â hi eto yr wythnos nesaf, yn dilyn ei thrafodaethau gyda'i chydweithwyr. Credaf fod angen inni edrych ar sicrhau cydbwysedd. Ni allwn gadw'r adar dan do am byth. Fodd bynnag, soniais ein bod newydd gael ein hwythfed achos yn y DU ddydd Llun, felly mae'n ymwneud â sicrhau'r cydbwysedd hwnnw. Ond rydym yn gweithio'n agos gydag Adran yr Amgylchedd, Bwyd a Materion Gwledig a'r gweinyddiaethau datganoledig ac yn gwneud yn siŵr ein bod yn cael cyngor arbenigol hefyd.
Diolch. Mae Simon Thomas yn gwneud pwynt pwysig iawn. Pan gefais fy mhortffolio a gweld bod 89 y cant o'n cynhyrchiant wyau yn gynnyrch maes, fe feddyliais, 'Oni fyddai'n wych pe bai'r ffigur yn 100 y cant?' Ond yn amlwg, allan o'r awyr las, mae rhywbeth fel hyn yn cwympo arnoch. Mae'r diwydiant wyau maes eisoes wedi cysylltu â mi i ofyn am gyfarfod; rwy'n fwy na pharod i gyfarfod â hwy. Gwyddom am y gost sylweddol a fyddai'n deillio o hyn o ran eu deunydd pacio ac yn y blaen, felly mae'n bwysig iawn ein bod yn gwneud popeth yn ein gallu i'w helpu. Mae hefyd yn dangos, pan gafodd y mesurau rhagofalus eu rhoi ar waith, mai aros oedd y peth iawn i'w wneud. Yn amlwg, mae ffliw adar wedi dod i ben yn Ewrop. Ni weithredwyd yn rhy gynnar oherwydd y cyfnod hwnnw o 12 wythnos pan na allem wneud dim heblaw cadw'r adar dan do. Fel y dywedais, ni allwn eu cadw dan do am byth; mae angen i ni edrych ar hyn yn ofalus iawn. Ond mae'r sefyllfa'n gyfnewidiol a byddaf yn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Aelodau wrth i ni fynd drwy fis Chwefror.
Diolch am yr ateb cryno iawn, Ysgrifennydd y Cabinet. [Chwerthin.] Roedd yn - [Anghlywadwy.] Y gwaith olaf a wnaed - . Fe'i comisiynwyd gennych, neu fe'i comisiynwyd gan eich rhagflaenydd, ym mis Mawrth 2014, felly buasai wedi cymryd ychydig dros dair blynedd iddynt i'w gwblhau, gwaetha'r modd. Gwnaed y gwaith mawr diwethaf gan ragflaenydd Cyfoeth Naturiol Cymru, Comisiwn Cefn Gwlad Cymru, a dywedodd hwnnw fod diffyg rheolaeth effeithiol yn yr ardaloedd morol gwarchodedig pwysig hyn, ond dywedodd yr adroddiad hwnnw hefyd fod angen arweiniad ar lefel uchel gan Lywodraeth Cymru, gan fod blaenoriaeth isel iawn i'r maes hwn ar draws yr awdurdodau ar hyn o bryd. A ydych yn cytuno?
A dylai fod yn flaenoriaeth, a chredaf y bydd yn dawelwch meddwl i bawb ohonom pan fyddwch yn cyflawni hynny. Mae llawer o arbenigwyr a rhanddeiliaid yn credu bod angen ymagwedd fwy gofodol ar ardaloedd morol gwarchodedig yn hytrach na'u bod yn benodol i rywogaethau neu gynefinoedd. Yn ychwanegol at hynny, roedd llawer yn dadlau hefyd dros ardaloedd lle na chaniateir echdynnu. A yw'n debygol mai dyma fydd y cyfeiriad polisi?
Ysgrifennydd y Cabinet, yn eich ymateb diweddar i gwestiwn ysgrifenedig a ofynnais, gwnaethoch yn glir nad ydych wedi cyflwyno unrhyw sylwadau i'ch cymheiriaid gweinidogol ar draws y DU ynghylch y posibilrwydd o gofrestr cam-drin anifeiliaid, ac rydych hefyd wedi cadarnhau nad oes gennych unrhyw fwriad i godi'r mater o gynyddu cosbau ar gyfer troseddau sy'n ymwneud ag anifeiliaid ar hyn o bryd. O ystyried y byddwch yn cyfarfod â'r Ysgrifennydd Gwladol dros yr Amgylchedd, Bwyd a Materion Gwledig yfory, yn ôl yr hyn a ddeallaf, a allwch gadarnhau y byddwch yn awr yn dwyn y materion hyn i sylw Llywodraeth y DU, ac ar ôl y cyfarfod hwnnw, a wnewch chi hefyd gyhoeddi datganiad yn amlinellu agenda Llywodraeth Cymru ar gyfer gwella lles anifeiliaid drwy gydol y pumed Cynulliad?
Nid wyf am gamddehongli'r hyn sydd wedi cael ei ddweud, ond credaf eich bod wedi dweud wrthyf mewn ymateb blaenorol eich bod am fabwysiadu ymagwedd gynhwysfawr ac effeithiol, ac rydych wedi dweud eich bod am edrych ar yr hyn yr oedd y DU yn ei wneud er mwyn gallu pwyso a mesur yr hyn y gallem ei wneud yma yng Nghymru, fel nad ydym yn dyblygu gwaith neu'n rhoi cofrestr ar waith yn ddiangen. Felly, roeddwn yn meddwl tybed a oes trafodaeth o'r fath wedi bod. Rydych hefyd wedi dweud wrthyf y byddwch yn cyfarfod â Chymdeithas Milfeddygon Prydain y mis hwn a thybed a yw hynny wedi digwydd, er mwyn inni gael syniad a fuasech yn ystyried edrych ymhellach ar hyn ai peidio.
Ysgrifennydd y Cabinet, mae'r Gymdeithas Frenhinol er Atal Creulondeb i Anifeiliaid yn ystyried bod problem gudd yng Nghymru o ran mwncïod a phrimatiaid eraill. Credant fod oddeutu 120 yn cael eu cadw fel anifeiliaid anwes yng Nghymru, a bod rhai ohonynt o leiaf yn dioddef yn ddiangen o ganlyniad i ddiffyg gofal a'r ffaith nad ydynt yn addas i gael eu cadw fel anifeiliaid domestig. Mewn gwirionedd, mae'r RSPCA yn galw am waharddiad llwyr ar gadw mwncïod a phrimatiaid eraill fel anifeiliaid anwes yng Nghymru. A wnewch chi ystyried yr achos dros waharddiad o'r fath?
Cyflwynodd Llywodraeth Cymru Reoliadau Lles Anifeiliaid (Bridio Cŵn) (Cymru) yn 2014, i reoleiddio'r diwydiant cŵn bach yng Nghymru. A wnaiff Ysgrifennydd y Cabinet roi ei hasesiad o effeithiolrwydd neu aneffeithiolrwydd y ddeddfwriaeth honno, a faint o arian, yn arbennig, sydd wedi cael ei ddarparu i awdurdodau lleol er mwyn hwyluso'r gwaith o orfodi'r ddeddfwriaeth honno?
Diolch. Rwy'n cydnabod gwerth cynnal a gwella bioamrywiaeth forol ac adeiladu cydnerthedd ein hamgylchedd morol. Mae cyfarwyddeb fframwaith y strategaeth forol yn ei gwneud yn ofynnol inni sicrhau bod ein moroedd mewn cyflwr amgylcheddol da. Mae'n nodi'r camau yr ydym yn eu cymryd i ddiogelu, cynnal ac adfer yr amgylchedd.
Cytunaf yn llwyr â'r Aelod, ac rwyf wedi ymrwymo'n gadarn i sicrhau bod Cymru'n cwblhau ei chyfraniad i rwydwaith o ardaloedd morol gwarchodedig cydgysylltiedig yn ecolegol a reolir yn effeithiol. Fe fyddwch yn gwybod am yr asesiad o'r rhwydwaith a gyflawnwyd gennym y llynedd, a ddangosodd fod Cymru eisoes yn gwneud cyfraniad sylweddol tuag at rwydwaith y DU, er enghraifft. Mae gennym 128 o ardaloedd morol gwarchodedig yn nyfroedd Cymru, ond rydym yn gweithio i sicrhau bod y rhwydwaith yn cael ei reoli'n effeithiol, fel ei fod yn parhau i gyfrannu at y broses o warchod a gwella ein hardal.
Ysgrifennydd y Cabinet, cyn cyfarfod â chi y bore yma, dechreuodd y Pwyllgor Newid Hinsawdd, Amgylchedd a Materion Gwledig gyda sesiwn ar yr ymchwiliad morol yr ydym yn ei roi ar waith. Cafodd yr aelodau eu synnu gan gymhlethdod y ddeddfwriaeth yn y maes, y cyfrifoldebau sy'n gorgyffwrdd, yr amrywiaeth eang o wahanol ardaloedd gwarchodedig a'r rheolau sy'n gysylltiedig â hwy. Gydag ymestyn cyfrifoldeb Cymru y tu hwnt i'r terfyn 12 milltir, gan fynd â'r ardal honno oddi wrth Lywodraeth y DU, a chyda Brexit, tybed a fydd lle i resymoli'r system gydag un sy'n fwy seiliedig ar egwyddorion Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015, a hybu'r nod o gynyddu bioamrywiaeth yn ein hamgylchedd morol?
Diolch. Nid yw mynediad at ddyfroedd erioed wedi bod oddi ar ein hagenda. Mae Llywodraeth Cymru yn awyddus i sicrhau gwelliannau o ran cyfleoedd i bobl fwynhau'r awyr agored. Rwyf wedi ystyried yr ymatebion i ymgynghoriad Llywodraeth Cymru ar fynediad at yr awyr agored, ac rwy'n bwriadu nodi fy null o weithredu yn ystod yr wythnosau nesaf.
Wel, roeddwn yn aelod o'r Pwyllgor Cynaliadwyedd yn ôl yn 2009; credaf mai yn 2010 y cawsom ein hymchwiliad i fynediad at ddyfroedd mewndirol mewn gwirionedd. A'r hyn y mae Llywodraeth Cymru wedi bod yn ei wneud hyd yma mewn gwirionedd yw dilyn argymhellion adroddiad y pwyllgor. Ond rydym wedi cael adolygiad o'r ddeddfwriaeth ar fynediad i'r awyr agored, ac rydym wedi cael ymgynghoriad cyhoeddus i ddilyn hynny y cyfeiriais ato yn fy ateb cychwynnol i chi, ymgynghoriad sydd wedi cynnwys llawer o randdeiliaid. Cawsom weithdy a edrychodd yn benodol ar fynediad at ddyfroedd mewndirol. Fel y dywedaf, byddaf yn gwneud datganiad dros yr wythnosau nesaf mewn perthynas â hynny.
Gwnaf, yn sicr. Credaf ei fod yn fater emosiynol iawn. Pan oeddwn yn aelod o'r Pwyllgor Cynaliadwyedd, rwy'n cofio bod fy mag post yn llawn o lythyrau gan bysgotwyr a chanŵ-wyr, ac mae pethau'r un fath yn union fel Gweinidog. Mae'n fater hynod o emosiynol. Mae'n ymwneud, rwy'n credu, ag ystyried nid yn unig pysgotwyr, nid yn unig canŵ-wyr - mae'n ymwneud â cherddwyr, mae'n ymwneud â nofwyr, mae'n ymwneud â cherddwyr ceunentydd; rwyf wedi cael gohebiaeth gan bobl sy'n mwynhau cerdded ceunentydd. Felly, credaf fod angen inni sicrhau ein bod yn gwneud hyn yn iawn. Mae'n ymwneud ag edrych ar y manteision ychwanegol hefyd - y manteision i iechyd a lles - ac unwaith eto, credaf ein bod wedi gweld hynny gyda llwybr yr arfordir, er enghraifft, felly mae angen hynny arnom gyda'n mynediad at ein dyfroedd mewndirol hefyd.
Mae hynny'n rhywbeth y bydd yn rhaid i ni ei ystyried. Mae'n debyg mai mynediad at ddyfroedd yw'r mater mwyaf dadleuol i ddeillio o'r ymgynghoriad. Mae'r cyngor gan Cyfoeth Naturiol Cymru yn dweud bod y cytundebau mynediad gwirfoddol presennol - . Oddeutu 4.6 y cant yn unig o gyfanswm hyd prif afonydd Cymru sydd ar gael ar gyfer canŵio a cheufadu, felly mae angen i ni edrych ar hynny. Rydych yn llygad eich lle; pe bai angen cyfryngu, Cyfoeth Naturiol Cymru fuasai'r corff mwyaf addas i wneud hynny, ond rwy'n ystyried yr holl ymatebion, a byddaf yn cyhoeddi datganiad.
Dywed swyddogion cynllunio o Gyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili wrthyf mai mater preifat i'r partïon â diddordeb yw anghydfodau dros hawliau pori. Mae'r awdurdod lleol yn cadw cofrestr o dir comin a meysydd pentref, ond nid oes ganddo bwerau statudol i warchod neu orfodi hawl unigolyn i bori anifeiliaid ar dir comin, yn ôl yr hyn a ddywedant wrthyf. Dywed yr awdurdod lleol y dylid datrys unrhyw anghydfodau o'r fath drwy gyngor cyfreithiol. Rwyf wedi bod yn gweithio ar achos un o fy etholwyr ac un o etholwyr Andrew R.T. Davies, yn yr ardal honno, ill dau'n ffermwyr, sy'n dymuno pori anifeiliaid ar dir comin ond yn wynebu rhwystrau go anodd rhag gwneud hynny. Gall ceisio cyngor cyfreithiol fod yn gostus a chymryd llawer o amser, ac yn rhwystr - yn rhwystr pur - i nifer ohonynt. A all Ysgrifennydd y Cabinet, felly, sicrhau bod y canllawiau'n glir, er mwyn lleihau'r angen i roi camau cyfreithiol ar waith, ac os oes angen, a allai benderfynu tybed a fyddai'n briodol diweddaru'r cyngor cyfredol mewn perthynas â'r mater hwn?
Ysgrifennydd y Cabinet, a gaf fi ategu sylwadau Hefin? Mae'r ddau ohonom wedi bod yn ymdrin â mater penodol mewn perthynas â chomin Eglwysilan, ond mewn sawl rhan o Gymru, ceir darnau enfawr o dir lle y mae hawliau wedi cronni dros nifer o flynyddoedd - dros nifer o ganrifoedd mewn gwirionedd. Wrth i bwysau gynyddu, yn enwedig pwysau trefol ar diroedd comin trefol, mae yna broblemau go iawn bellach ynglŷn â'r hyn oedd yn ddefnydd traddodiadol o'r tiroedd comin gan ffermwyr a phorwyr yn yr ardal. Gyda newid teitl arglwydd y faenor, mae pobl yn ceisio arfer hawliau nad oes ganddynt er eu bod yn berchen ar deitl arglwydd y faenor. Buaswn yn ddiolchgar pe gallai Ysgrifennydd y Cabinet gyflwyno datganiad i ddangos pa lefelau o gefnogaeth sydd yno i amddiffyn hawliau sydd wedi cronni dros sawl blwyddyn, ac i warchod defnydd traddodiadol o'r tiroedd comin hyn fel y gellir parhau i'w mwynhau, nid yn unig gan borwyr, ond gan y bobl sy'n byw yn agos iawn atynt, ac fel bod modd rhoi'r bygythiadau a wnaed yn ystod yr wythnosau a'r misoedd diwethaf i'r naill ochr.
Fferm wynt fasnachol yn ardal chwilio strategol E yw datblygiad Mynydd y Gwair. Mae wedi cael pob caniatâd angenrheidiol a deallaf y bydd y gwaith adeiladu yn dechrau y mis nesaf. Bydd y datblygwr yn buddsoddi £50 miliwn ac yn darparu cyflogaeth yn ystod y gwaith adeiladu, gan gynhyrchu digon o ynni glân i bweru hyd at 22,600 o gartrefi.
Wel, nid wyf wedi cael unrhyw drafodaethau penodol gyda'r datblygwr. Byddaf yn holi fy swyddogion a ydynt wedi gwneud hynny a byddaf yn ysgrifennu at yr Aelod.
Yn sicr, credaf fod angen i ni edrych ar y mater, ac rwy'n fwy na pharod i wneud hynny a rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Aelod.
Diolch yn fawr unwaith eto, Ysgrifennydd, am yr ateb yna. Yn wahanol iawn i'r cynllun ar Fynydd y Gwair, mae ymateb y trigolion lleol ger fferm wynt Awel Aman Tawe wedi bod yn bositif iawn, yn rhannol oherwydd maint y fferm, wrth gwrs, ond, yn ei hanfod, oherwydd bod y gymuned leol yn elwa'n uniongyrchol ohoni. Felly, a ydych chi'n cytuno bod yna wersi gan Lywodraeth Cymru i'w dysgu yn fan hyn yn nhermau'r angen i gefnogi cymunedau lleol sydd am weld ynni adnewyddadwy yn cael ei ddatblygu, a beth yw eich cynlluniau chi yn y maes yna?
Mae llawer ohonom yn y Siambr, Ysgrifennydd y Cabinet, yn pryderu ynglŷn â sicrhau cadwyni cyflenwi economaidd byrrach yng Nghymru i gynnal economïau lleol, ac mae cynhyrchu ynni lleol yn un sector allweddol ar gyfer y gwaith hwnnw. Pa gamau y gall Llywodraeth Cymru eu cymryd i annog cynhyrchu ynni trefol yng Nghymru?
Fodd bynnag, gwelir un o'r tagfeydd sy'n digwydd yn y maes hwn, Weinidog, o fewn y cynghorau lleol sy'n gorfod rhoi caniatâd i'r gwahanol gynlluniau a gyflwynir. A ydych yn credu bod cynghorau lleol yn ddigon gwybodus ynglŷn â manteision cynlluniau cymunedol lleol, ac mewn gwirionedd, yn ddigon gwybodus ynglŷn â'r ffordd orau o'u hyrwyddo, boed hynny'n ynni gwynt, yn ynni afonydd, neu beth bynnag y bo? A oes angen i ni gael trafodaethau pellach neu a oes angen i chi gael trafodaethau pellach gydag Ysgrifennydd y Cabinet dros lywodraeth leol ynglŷn â sut y gallem hybu'r broses o gael gwared ar y tagfeydd ledled Cymru, fel y gallwn sicrhau bod mwy o'r cynlluniau hyn ar waith?
Diolch. Mae argaeledd mannau gwyrdd a pharciau o safon yn bwysig i iechyd a lles pobl. Maent yn darparu cyfleoedd ar gyfer gweithgareddau hamdden iach, yn cefnogi bioamrywiaeth ac yn cyfrannu at leihau perygl llifogydd a llygredd aer. Dylai pawb gael mynediad at fannau gwyrdd o safon yn agos at eu cartrefi.
Wel, gobeithiaf mai cwestiwn rhethregol oedd hwnnw ac nad oeddech yn gofyn i mi roi ffigur i chi. Ydw, rwy'n fwy na pharod i longyfarch Parc Pont-y-pŵl. Efallai yr hoffai'r Aelod fy ngwahodd ar ymweliad.
Ysgrifennydd y Cabinet, mae'r Gymdeithas Mannau Agored wedi galw ar awdurdodau lleol a datblygwyr i sicrhau mai 2017 yw blwyddyn maes y pentref. Maent yn annog datblygwyr i gynnwys meysydd pentref cofrestredig ar eu safleoedd, er mwyn sicrhau lle gwyrdd gwarantedig i bobl leol ar gyfer gweithgareddau hamdden. A wnaiff Ysgrifennydd y Cabinet gytuno i drafod y mater hwn gyda'i chyd-Aelod yn y Cabinet i weld beth y gellir ei wneud i gynyddu nifer y meysydd pentref yng Nghymru?
Diolch i Ysgrifennydd y Cabinet am ei hateb, er nad oedd yn egluro'n benodol pa drafodaethau y mae hi wedi eu cael. Ond o fewn yr awr ddiwethaf, credaf fod holl Aelodau'r Cynulliad wedi cael llythyr gan Ysgrifennydd y Cabinet yn nodi beth sydd wedi digwydd yn ddiweddar mewn perthynas ag Aberddawan. Nodaf, o'r llythyr hwnnw, nad oedd Cyfoeth Naturiol Cymru wedi ysgrifennu at RWE, sy'n gweithredu'r gwaith hwn, tan 6 Ionawr eleni, er bod yr achos llys wedi'i gynnal fis Medi diwethaf. Ni wnaethant ysgrifennu i ofyn ynglŷn ag amrywiadau i'r drwydded tan 6 Ionawr - fel y mae'n digwydd, ar ôl i mi gyflwyno ceisiadau rhyddid gwybodaeth yn gofyn beth yn y byd oedd yn digwydd. Mae angen i reoliad y drwydded leihau allyriadau nitrogen ocsid Aberddawan islaw'r terfyn uchaf o 500 mg/cu, a gafodd ei gynnwys gan ddyfarniad y llys. Maent yn parhau - yn ôl eich llythyr at Aelodau'r Cynulliad - i dorri'r rheoliad bedwar mis ar ôl dyfarniad Llys Cyfiawnder Ewrop. Rydych yn dweud mai Cyfoeth Naturiol Cymru sy'n gyfrifol am drwyddedu hyn, ond mae'n amlwg nad ydynt wedi trafferthu gwneud unrhyw beth yn ei gylch. Mae hyn yn adlewyrchu'n wael iawn arnom ni fel cenedl ac arnoch chi fel Llywodraeth.
Y peth hanfodol yma, Ysgrifennydd y Cabinet, yw y bydd yr orsaf bŵer yn awr yn parhau i gynhyrchu ynni yn y tymor canolig i ddiwallu'r galw brig. Felly, mae'n rhan o'r seilwaith cynhyrchu pŵer a rhaid i bobl gael sicrwydd bod y safonau uchel hyn - neu safonau uwch, beth bynnag - yn cael eu dilyn fel mater o drefn ac nad ydynt ond yn dod i sylw'r cyhoedd yn sydyn pan fo Aelodau penodol o'r Cynulliad yn rhoi pwysau ar Lywodraeth Cymru.
Yr eitem nesaf ar ein hagenda ni yw'r cwestiynau i Ysgrifennydd y Cabinet dros Gymunedau a Phlant, a'r cwestiwn cyntaf, Sian Gwenllian.
Diolch. A fedrwch chi gadarnhau a ydy'r cynllun presennol yn dod i ben ddiwedd mis Mawrth? Beth fyddai'n digwydd ar ôl hynny? A fydd y rhaglen yn parhau fel ag y mae o, neu a fydd o'n dod yn rhan o rywbeth mwy? Beth fydd y canllawiau, a beth yw'r amserlen efo hynny? Mae awdurdodau lleol yn awyddus i gael y manylion cyn gynted â phosib er mwyn cynllunio ymlaen. Yn wir, mae yna ansicrwydd a diffyg eglurder cyffredinol yn y maes adfywio. A ydych chi'n cytuno nad ydy'r weledigaeth yn glir ar hyn o bryd? Ac os mai'r bwriad ydy lleihau tlodi, a fydd y rhaglenni newydd yn gosod deilliannau clir, pwrpasol er mwyn cynorthwyo i greu'r gwahaniaeth y mae'r ddau ohonom ni yn gweithio tuag ato fo?
Ysgrifennydd y Cabinet, rwy'n gobeithio y buasech yn cytuno â mi fod Casnewydd wedi gweld defnydd buddiol o Lleoedd Llewyrchus Llawn Addewid ar gyfer adfywio canol y ddinas, gan greu adeiladau preswyl a defnydd yn lle manwerthu i bob pwrpas. Beth bynnag a ddaw yn y dyfodol o ran Lleoedd Llewyrchus Llawn Addewid neu gynllun tebyg, a wnewch chi barhau i weithio'n agos gyda Chyngor Dinas Casnewydd i ddatblygu'r rhaglen adfywio bwysig a buddiol hon?
Yr wythnos diwethaf roeddech yn sôn fod rhai prosiectau Lleoedd Llewyrchus Llawn Addewid yn mynd i gael mwy o arian yn sgil tanwario mewn ardaloedd eraill, sy'n fy nharo braidd yn rhyfedd, fod rhai awdurdodau lleol i'w gweld yn eithaf gwael am ddilyn canllawiau os yw rhai'n tanwario a bod eraill heb ddigon o arian. Oherwydd nid sôn yn unig am adnewyddu meysydd parcio sy'n dadfeilio a wnawn yma; rydym yn sôn am rywbeth sydd o ddiddordeb mawr iawn i mi: byw gydol oes a'r cyflenwad tai a fuasai'n diwallu hynny. Felly, a ydych yn bwriadu defnyddio rhywfaint o'r tanwariant hwn i dargedu prosiectau penodol, ac yn arbennig y math o dai y gellir eu dwyn i ganol dinasoedd, nid yn unig tai fforddiadwy a dim byd arall wedyn, ond rhywbeth sydd â diben gydol oes iddo ?
Caiff rhieni eu hysbysu pa bryd fydd eu hawl i ofal plant Dechrau'n Deg yn dechrau drwy ymwelydd iechyd Dechrau'n Deg yn fuan ar ôl genedigaeth. Yn ddiweddarach yn y broses, bydd awdurdodau lleol yn cyfeirio rhieni at ddarparwyr lleol fel y gellir cytuno ar ddyddiadau dechrau cyn belled â phosibl ymlaen llaw.
Mewn perthynas â gofal plant y tu allan i Dechrau'n Deg, nid oes unrhyw fater statudol o ran canllawiau ynglŷn â hyn, ond rwy'n ymwybodol o bryderon yr Aelod ac wrth i ni ddatblygu'r polisi gofal plant, wrth i ni symud ymlaen, mae'n rhywbeth y byddaf yn edrych arno'n ofalus i sicrhau bod rhieni'n ymwybodol ac yn hyderus ynglŷn â sut y gallant gael mynediad at y cyfleusterau gofal plant hyn ar draws Cymru.
Mae gennym bump o ardaloedd peilot, sy'n cwmpasu chwe awdurdod lleol, ac rydym eisoes wedi dechrau gweithio gyda hwy ar sut y maent yn llunio eu cynlluniau. Mater i'r awdurdod lleol fydd pa fath o ardal y byddant yn ei dewis, boed yn seiliedig ar wardiau neu ysgolion neu'r sector preifat, ond rydym yn awyddus i wneud yn siŵr, cyn yr haf, y gallwn sicrhau bod y neges yn mynd allan at rieni yn y garfan honno o unigolion lle y gallant gael mynediad at ofal plant. Cynllun peilot ydyw a rhagwelwn na fydd rhai o'r cynlluniau peilot hyn yn parhau ar y ffurf honno mewn gwirionedd. Ond yr hyn a wnawn yw dysgu o'r ffordd y mae'r cynllun cymhleth hwn, fel y bydd yr Aelod yn gwybod, yn digwydd yn Lloegr. Mae ceisio cael hynny allan drwy'r drws yn eithaf heriol, ond rydym yn dysgu o hyn a gobeithio y bydd y wybodaeth sydd - y rhan bwysig yw gwneud yn siŵr fod rhieni'n gwybod ymhell ymlaen llaw am eu gallu i gael mynediad at y rhaglen hon.
Rwy'n ymwybodol o ddiddordeb yr Aelod yn hyn a diddordeb Dai Rees hefyd, yr Aelod arall sydd wedi dwyn hyn i fy sylw ar sawl achlysur. Rwy'n ofalus iawn o'r ymchwiliad sydd ar y gweill gan yr heddlu a hefyd ein hadolygiad llywodraethu o hyn. Mae ychydig yn wahanol i ddigwyddiad Plas Madoc. Ni allaf ennill, beth bynnag a wnaf. Os byddaf yn tynnu cyllid yn ôl, bydd pobl yn fy meirniadu am beidio â'i dynnu'n ôl yn ddigon cynnar, neu am beidio â'i adael yn ei le i sefydliadau. Yr hyn rwy'n ymwybodol ohono yw y gallai'r canlyniad anuniongyrchol os na fydd gan NSA gyllid - sut y gallwn sicrhau bod y gwasanaethau a ddarperir i'r gymuned leol yn cael eu parhau yn y ffordd orau sy'n bosibl. Mae fy nhîm wedi dechrau trafodaethau, trafodaethau ymlaen llaw, gyda chyngor Castell-nedd Port Talbot ynglŷn â chamu i'r bwlch ar gyfer darparu.
Wrth gwrs, rwy'n ddiolchgar am farn yr Aelod ar Cymunedau yn Gyntaf a barn llawer o Aelodau sydd wedi cymryd rhan yn yr ymgynghoriad. Daeth cyfnod ymgynghori 1 i ben ar 15 Ionawr. Rwy'n synnu ynglŷn â sylwadau'r Aelod yn dweud nad oedd yn llwyddiannus iawn neu wedi'i ddarparu'n llwyddiannus gan drydydd parti - rwy'n tybio bod hynny'n anghywir. Cawsom dros 2,300 o ymatebion, yn bennaf - 80 y cant ohonynt - gan y gweithlu neu bobl sy'n gysylltiedig â'r sefydliad yn y lle cyntaf. Mae fy nhîm yn dadansoddi'r ymateb i'r rhaglen yn agos iawn - maent yn rhoi cyngor i mi ar yr union fater hwnnw ac rwy'n gobeithio gwneud datganiad ynglŷn â'r hyn yw cymunedau cryf o fewn y ddwy neu dair wythnos nesaf. Rwy'n gobeithio y bydd yr Aelod yn caniatáu peth amser i mi gwblhau manylion sut beth fydd y rhaglen Cymunedau yn Gyntaf yn y dyfodol, ond byddaf yn dod yn ôl i'r Siambr hon i roi gwybod i'r Aelodau.
Rwy'n meddwl bod y ffigurau tlodi yn siarad drostynt eu hunain - maent wedi bod yn ystyfnig iawn, yn bownsio ar hyd y gwaelod, a'r hyn a wnaethom fel Llywodraeth yw edrych ar, ac adolygu ein holl raglenni. Rydym yn symud rhwng rhai o'n rhaglenni Dechrau'n Deg a Teuluoedd yn Gyntaf; mae Cymunedau yn Gyntaf yn cael ei adolygu, i edrych ar beth y gallai fod; mae gennym ffocws mawr ar gyfleoedd cyflogaeth, gan weithio gyda Ken Skates - felly Rhieni, Gofal Plant a Chyflogaeth, Esgyn, a Cymunedau am Waith. Byddaf yn dod yn ôl i'r Siambr gydag ymrwymiad, gweledigaeth, ynghylch yr hyn yr ydym yn ei wneud ac am ei wneud gyda'n cymunedau i sicrhau y gallwn ddechrau troi tlodi i gyfeiriad cadarnhaol.