BangorAI/exl2-wiki-calibration-set-cy huggingface dataset:
Dim ond ychydig o eiriau gen i a chwestiwn, y ddau fel un a fu'n gyflogai i'r BBC am 20 mlynedd, a hynny i atgoffa am yr hyn y dylai'n darlledwyr ni fod yn ei gynnig i wylwyr yng Nghymru. Mae S4C, wrth gwrs, yn gwneud dwy job o waith, mewn ffordd. Un, mae'n darlledu yn y Gymraeg i gynulleidfa sydd eisiau rhaglenni yn y Gymraeg. Ond, drwy wneud hynny, mae'n darlledu am Gymru i bobl Cymru, a dyna sydd ar goll, wrth gwrs, yn y Saesneg. Mi gawsom ni o ar ddamwain ar un adeg yn y blynyddoedd olaf analog, drwy BBC Choice a BBC 2W, lle'r oedd dwy BBC2 yn cyd-redeg. Rwy'n cofio, fel darlledwr ifanc, cael cymryd rhan mewn rhaglenni a oedd yn llenwi'r oriau brig am Gymru. Rwy'n gobeithio y bydd y Gweinidog yn gallu rhoi ymrwymiad i wthio yn y dyfodol i gyrraedd yn ôl i'r sefyllfa yna lle gallem ni gael dwy sianel, un Gymraeg ac un Saesneg, ar gyfer cynulleidfaoedd Cymru. Rwy'n ategu'r hyn a ddywedwyd ynglŷn â'r diwydiant ffilm a drama yng Nghymru. Rydym ni wedi bod yn llwyddiannus iawn yn datblygu'r diwydiant drama yng Nghymru, ond ddim yn llwyddiannus iawn yn datblygu diwydiant drama Cymreig. Rwy'n gobeithio y bydd y Gweinidog yn cytuno mai dyna ddylai fod y cam nesaf ymlaen. Mi wnaf innau groesawu ymrwymiad gan y Gweinidog i wthio ar y BBC yn Llundain yn ganolog am agwedd newydd tuag at beth yn union ydy ei swyddogaeth hi yng Nghymru ac am y gyllideb i sicrhau y gall yr uchelgais honno gael ei gwireddu.
Diolch yn fawr iawn. Dim ond ychydig o bwyntiau cyflym. Roeddwn yn falch o lofnodi llythyr Lee Waters, ac rwyf yn gobeithio y bydd hynny'n arwain at ganlyniad. Mae 'Casualty' yn cael ei ffilmio ar ystâd Gabalfa yr wythnos nesaf, felly mae pawb yn hynod falch am hynny, ond rwyf am ategu'r pwyntiau y mae pobl wedi eu gwneud, sef y gellid ei ffilmio yn unrhyw le o ran portreadu unrhyw beth, mewn gwirionedd, am fywyd Cymru a sut y mae Cymru'n cael ei gweld. Wrth gwrs, mae hwn yn bwynt sy'n cael ei wneud yn gryf yn adroddiad y Pwyllgor Materion Cymreig sydd newydd ei gyhoeddi. Felly, nid wyf yn gwybod a oes ganddo sylw ynghylch a oes rhywbeth y gallwn ni ei wneud am hynny. Dyna oedd y pwynt cyntaf. Yn ail, rwyf am godi pwynt ynghylch sut y mae pobl mewn gwirionedd yn cael eu newyddion yng Nghymru. Credaf fod y BBC yn tybio, onid yw, ei bod yn cyrraedd tua 60 y cant o'r bobl yng Nghymru gyda Radio Cymru, Radio Wales a'r holl raglenni newyddion eraill. Beth am y 40 y cant arall, a'r hyn y gallwn ei wneud i'w cyrraedd fel eu bod hwythau'n cael rhywfaint o newyddion materion cyfoes o Gymru, a fydd yn helpu, a dweud y gwir, i wneud y cyhoedd yng Nghymru'n fwy gwybodus ar gyfer yr etholiadau ac ar gyfer y refferendwm a bod gennym faterion sy'n ymwneud yn benodol â Chymru?
Iawn. Diolch. Nid oes unrhyw aelodau o'r meinciau cefn wedi siarad, felly rwy'n bwriadu galw ar dri aelod o'r meinciau cefn, ond, unwaith eto, gofynnaf am gwestiynau cryno ac atebion cryno. Felly, Jeremy Miles.
Diolch i chi, Jeremy Miles, am y cwestiwn hwnnw. Rwy'n meddwl eich bod yn codi pwynt pwysig iawn ynghylch sicrhau ein bod yn creu dulliau arloesol, ac efallai newydd, i annog hyfforddiant y diwydiant ar gyfer busnesau bach a chanolig. Yr hyn yr ydym yn mynd i'w wneud yw cael dull clwstwr, ac rydym eisoes yn treialu hyn gyda busnesau bwyd i gefnogi twf busnesau. Mae uwchsgilio a hyfforddi yn gwbl sylfaenol os ydym yn mynd i weld y twf, ac mae clystyrau hefyd yn nodi ac yn mynd i'r afael ag anghenion hyfforddi yn y ffordd fwyaf cost-effeithiol bosibl. Rydym yn cael rhai cynlluniau peilot mewn bwydydd cain, NutriWales a'r sector bwyd môr, effaith ac allforio, lle mae nifer o fusnesau yn ymwneud yn uniongyrchol â'r datblygu sgiliau hwnnw. Fel Llywodraeth, mae gennym eisoes nifer o raglenni sgiliau allweddol, ond mae'n ymwneud ag adeiladu ar hynny. Rydym hefyd wedi bod yn gallu defnyddio Twf Swyddi Cymru yn llwyddiannus iawn yn y maes hwn, ac mae hynny wedi helpu cyflogwyr i gyflogi gweithwyr ychwanegol. Mae hynny'n amlwg wedi rhoi cyfleoedd profiad gwaith gwerthfawr i bobl ar draws Cymru rhwng 16 a 24 oed.
Diolch, Ddirprwy Lywydd. A gaf i ddiolch i'r Ysgrifennydd am ei datganiad y prynhawn yma ac am gynnig y cynllun gweithredu? Os caf i, fe'ch holaf chi am ddau bwynt yn unig. Yn gyntaf oll, mae hyn fwy na thebyg yn gyfle da i ymuno â Simon Thomas wrth dynnu sylw at y digwyddiad CAMRA yn y Cynulliad nos yfory - digwyddiad poblogaidd bob amser; ni allaf ddychmygu pam. Rwy'n gwybod eich bod yn mynd i fod yn siarad yn y digwyddiad hwnnw, Weinidog, felly diolch ichi am hynny. Mae cwrw go iawn wedi bod yn llwyddiant ysgubol. Roedd yn edrych fel ei fod ar y ffordd allan 30 neu 40 mlynedd yn ôl, ond mae wedi'i wrthdroi. Sut mae eich cynllun gweithredu chi yn mynd i sicrhau y gellir gwrthdroi mathau eraill o fwyd a diod nad ydynt wedi bod yn gwneud cystal yng Nghymru dros y blynyddoedd diwethaf hefyd? Mae'n hawdd iawn cyflwyno cynlluniau gweithredu a siarad am y pethau hyn, ond pa newidiadau cadarnhaol go iawn fydd hynny'n ei wneud? Yn ail, rydych chi'n iawn i ddyfynnu Cymru fel enghraifft bosibl o arfer gorau. Unwaith eto, sut y mae hynny'n mynd i gael ei gyflawni? Soniasoch am y gwyliau bwyd. Mae gennyf i, wrth gwrs, yn fy ardal i Ŵyl Fwyd wych y Fenni. Roedd y Gweinidog emeritws, Alun Davies, draw acw, mewn bywyd gweinidogol blaenorol, yn arfer mwynhau'r ŵyl yn fawr. Rwy'n siŵr y byddwch chi yn ymuno â mi - ac ef hefyd, mae'n debyg - yn yr ŵyl hon yn nes ymlaen yn y flwyddyn. Beth ydych chi'n ei wneud i sicrhau bod arferion gorau yn cael eu lledaenu o wyliau bwyd? Rydym yn siarad am Ŵyl Fwyd y Fenni yn awr fel stori lwyddiant, ond fe aeth drwy rai cyfnodau anodd hefyd. Mae gwyliau bwyd eraill, yn fawr a bach, a marchnadoedd ffermwyr, yn ceisio sefydlu ar draws Cymru ac yn ceisio gwella. Byddai'n hawdd iawn pe byddai arfer gorau yn cael ei ledaenu o un ardal i'r llall fel bod modd i wyliau sy'n datblygu osgoi gwneud yr un camgymeriadau â gwyliau blaenorol.
Yr eitem gyntaf y prynhawn yma yw cwestiynau i Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Amgylchedd a Materion Gwledig. Y cwestiwn cyntaf, Sian Gwenllian.
Diolch. Yn ystod tymor y Cynulliad diwethaf, mi wnaeth fy rhagflaenydd, Alun Ffred Jones, weithio'n ddiflino er mwyn sicrhau llwyddiant dau gynllun hydro cymunedol wrth iddyn nhw ddechrau'r broses o gynnig cyfle i'r cyhoedd brynu cyfranddaliadau yn y prosiectau yma. Maen braf gen i ddatgan bod y prosiectau yma wedi bod yn hynod lwyddiannus, gan ddenu nifer o gymdogion y cymunedau hynny i brynu cyfranddaliadau yn y prosiectau, ac mae Ynni Ogwen Cyf ac YnNi Padarn Peris bellach yn mynd ar eu taith. Mae Ynni Anafon yn Abergwyngregyn hefyd yn gynllun hydro cymunedol llwyddiannus iawn. Ond, efo'r prosiect Ynni Ogwen yn benodol, mi wnaeth hi gymryd dwy flynedd i'r cynllun dderbyn ei drwydded echdynnu dŵr, sef yr 'abstraction licence' gan Gyfoeth Naturiol Cymru, sy'n mynd yn bell tu hwnt i'r pedwar mis sydd yn eu canllawiau statudol nhw i brosesu ceisiadau o'r math yma. Mewn sesiwn dystiolaeth i'r pwyllgor amgylchedd fis Tachwedd y flwyddyn ddiwethaf, mi ddywedwyd bryd hynny mai diffyg staff ac adnoddau gan Gyfoeth Naturiol Cymru oedd ffynhonnell y broblem. A ydy'r Gweinidog wedi gwneud unrhyw asesiadau o'r adnoddau sydd eu hangen gan Gyfoeth Naturiol Cymru i gyflawni ei rwymedigaethau yn llawn, ac, os felly, a ydych chi'n fodlon fod ganddo fo'r adnoddau digonol i wneud hynny, ac, os na, a fedrwch chi ymrwymo i wneud asesiad o'r fath yma ac adrodd yn ôl i'r Cynulliad, os gwelwch yn dda?
Ysgrifennydd y Cabinet, mae'r strategaeth hinsawdd hefyd yn gosod targedau ar gyfer gwella defnydd effeithlon o ynni yn ein cartrefi. Mae rhan o'r dull o gyflawni hyn yn cynnwys rhoi cladin allanol ar rai o'r adeiladau sy'n cael eu defnyddio'n eang, ond hefyd ar stoc a adeiladwyd cyn 1919, sy'n adeiladau bloc solet neu waliau solet yn bennaf. Mae'r cladin allanol yn ei gwneud hi'n bosibl i'r eiddo hwnnw ddefnyddio ynni'n effeithlon, ond gallai hefyd gyfyngu ar allu'r eiddo hwnnw i anadlu, sy'n achosi anawsterau. A wnewch chi gomisiynu ymchwil ar effaith y cladin allanol ar y mathau hyn o adeiladau, fel y gallwn sicrhau nad yw'n achosi problemau hirdymor i ni, ond yn hytrach ei fod yn rhoi manteision hirdymor i ni?
Weinidog, rwyf wedi gofyn i chi o'r blaen am fanteision cymunedol cynlluniau ynni adnewyddadwy. Rwyf am ofyn i chi eto am ei fod yn fater pwysig iawn i fy etholwyr. Pan oedd fferm solar yn cael ei chynllunio yn Llanfable rhwng Trefynwy a'r Fenni yn fy ardal, fe'i gwrthwynebwyd gan bobl leol. Ar ôl i'r cynllun gael ei basio, daethant i wybod yn ddiweddarach eu bod wedi colli'r cyfle i lobïo dros y buddion cymunedol sydd fel arfer yn gysylltiedig â chynlluniau o'r fath, ac nid yw'r cwmni dan sylw wedi ymateb rhyw lawer i'w hymholiadau. Rwy'n sylweddoli bod yna agwedd ar hyn sydd heb ei datganoli, ond a wnewch chi ddweud wrthyf ym mha ffyrdd y mae Llywodraeth Cymru yn ceisio cryfhau'r gweithdrefnau a'r canllawiau hyn fel na all cwmnïau osgoi darparu buddion cymunedol gwerthfawr pan fo cynlluniau'n cael eu hadeiladu mewn cymunedau?
Diolch. Mae Gorllewin Clwyd wedi elwa o dros £20 miliwn o fuddsoddiad dros dymor y Llywodraeth ddiwethaf, gyda chynlluniau i leihau perygl llifogydd wedi'u cyflawni'n llwyddiannus ym Mae Colwyn, Bae Cinmel a Rhuthun. Rydym yn asesu cynlluniau posibl yn Abergele, Llansannan a Mochdre ac mae gwaith dichonoldeb cyllid yn cael ei wneud mewn ardaloedd eraill ar draws Gorllewin Clwyd.
Nid oes unrhyw benderfyniadau wedi'u gwneud eto ar gyllid ar gyfer Hen Golwyn. Er mwyn datblygu hyn, mae angen i'r holl bartneriaid weithio gyda'i gilydd, felly rwy'n credu bod hynny'n rhywbeth sydd angen i chi ei ystyried hefyd. Rwy'n gwybod bod fy swyddogion yn gweithio gyda Chyngor Bwrdeistref Sirol Conwy, ac mae'n bwysig iawn ein bod yn dod â phawb at ei gilydd i ddod o hyd i ateb priodol. Felly, fel y dywedais, pe bai'r Aelod hefyd yn gallu cynorthwyo yn y modd hwnnw, byddai hynny'n ddefnyddiol iawn.
Diolch i chi am y cwestiwn, Hannah Blythyn. Rwy'n gwybod eu bod wedi cael llifogydd sydyn yng ngogledd-ddwyrain Cymru yr wythnos diwethaf ac rwy'n cydymdeimlo'n fawr â'r busnesau a'r tai a ddioddefodd yn sgil y llifogydd sydyn ar ôl y glaw trwm yr wythnos diwethaf. Rwy'n gwybod fod Bagillt yn arbennig wedi dioddef, ac mae fy swyddogion wedi bod mewn trafodaethau gyda Chyngor Sir y Fflint yn ogystal â'r gwasanaethau brys - rydym am ddiolch iddynt gan eu bod wedi lliniaru'r perygl uniongyrchol i beth o'r eiddo. Rwy'n credu y bydd ymchwiliad yn cael ei gynnal yn awr i geisio darganfod sut y digwyddodd y llifogydd yn dilyn y glaw trwm, ac mae angen i ni ddeall pa ffactorau oedd ynghlwm wrth hyn fel y gallwn roi camau posibl ar waith i leihau'r perygl y bydd llifogydd o'r fath yn digwydd eto.
Yn hollol. Cytunaf yn llwyr â Llyr Huws Gruffydd y buasai gadael yr Undeb Ewropeaidd yn sicr yn torri ein cyllid yn sylweddol, yn fy mhortffolio i'n arbennig. Rwyf wedi gofyn i swyddogion edrych ar yr effaith, ac mae'n sylweddol tu hwnt. Rwy'n cytuno'n llwyr â chi.
Maddeuwch i mi am nodi, Ysgrifennydd y Cabinet, fod yr ymateb hwnnw braidd yn brin o fanylion. Yr hyn rydym yn sôn amdano yma yw achosion hirdymor o addewidion wedi'u torri gan y cwmnïau dan sylw. Mae gennyf etholwr a ysgrifennodd ataf o Abergorlech, yn etholaeth Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr, a gafodd addewid o uwchraddiad i fand eang ffeibr yn 2015; ni ddigwyddodd hynny. Yna cafodd addewid y buasai'n digwydd erbyn mis Mehefin eleni; nid yw hynny wedi digwydd. Cafodd wybod yn ddiweddar y bydd yn rhaid iddo aros tan y gwanwyn y flwyddyn nesaf cyn y bydd unrhyw obaith o welliant. Felly, tybed pa gamau ymarferol y gall Llywodraeth Cymru eu cymryd i roi pwysau ar y cwmnïau sy'n gyfrifol am gyflwyno band eang yn yr ardaloedd hyn?
Un o'r problemau mawr yma yw bod gan Openreach afael haearnaidd ar y seilwaith i bob pwrpas, ac mae'n debyg bod hyn i gyd yn mynd yn ôl i'r modd y cafodd British Telecom ei breifateiddio flynyddoedd lawer yn ôl. [Torri ar draws.]
Wel, unwaith eto, rwy'n siŵr fod y Gweinidog wedi eich clywed. Yn fy etholaeth i, gwn fod yna gwmnïau eraill yn ei ddarparu, ond fel y dywedais, os hoffech ysgrifennu at y Gweinidog sy'n gyfrifol am y mater, Julie James, rwy'n siŵr y cewch yr ateb.
Diolch am y cadarnhad hwnnw. Wrth gwrs, mae'r cytundeb hwnnw'n gosod cwrs i fynd at allyriadau carbon o sero, dim, erbyn ail hanner y ganrif hon ac i ddal allyriadau carbon i dyfiant o 1.5 y cant tan hynny. Yn ystod yr wythnos diwethaf, mae newyddion wedi dod ein bod ni ar fin pasio'r trothwy symbolaidd ond pwysig o 400 rhan y filiwn o allyriadau carbon, sy'n dangos bod yr holl fyd yn bell oddi ar y targed. Mae Deddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016, yr oedd eich Llywodraeth yn gyfrifol amdano yn y Cynulliad diwethaf, yn gosod allan targed ar ostwng allyriadau carbon erbyn 2050. A ydych chi'n dal i ystyried y targed yma'n ddigonol i gwrdd â'r uchelgais yng nghytundeb Paris?
Diolch i chi am y cadarnhad hwnnw, ond rwy'n credu bod angen i ni barhau i adolygu'r targedau hyn, oherwydd mae'n bosibl na fydd targed o 80 y cant o ostyngiad yn ddigon mewn gwirionedd i gyfrannu at uchelgais Paris yn gyffredinol. Ond un o'r ffyrdd allweddol y gallem ni yng Nghymru gyfrannu tuag at ein targedau ein hunain a thargedau byd-eang yw drwy ynni adnewyddadwy wedi'i ddatblygu'n well. Rydym eisoes wedi clywed ychydig am hynny o ogledd Cymru. Oni fyddai'n well, felly, pe bai gennym reolaeth dros brosiectau ynni o dan Fil Cymru heb unrhyw gyfeiriad at drothwyon o gwbl? Felly, er enghraifft, gallem roi gwell cefnogaeth a hyder i syniadau cyffrous a gwych megis y morglawdd ym mae Abertawe, ac rwy'n datgan buddiant fel cyfranddaliwr cymunedol yn y prosiect hwnnw.
Diolch i chi, Lywydd. Ysgrifennydd y Cabinet, rwy'n dymuno'n dda i chi gyda'ch portffolio newydd. Rwy'n edrych ymlaen at eich cysgodi yn y maes pwysig hwn o bolisi cyhoeddus. Rwy'n ofni bod rhaid i mi gychwyn ar nodyn sur, yn anffodus. Rwyf wedi sylwi nad yw ansawdd aer wedi'i restru fel un o'ch cyfrifoldebau ar wefan swyddogol Llywodraeth Cymru - nid yw wedi cael ei restru'n benodol; byddwch yn dadlau ei fod yno'n enerig, wrth gwrs - er bod polisi sŵn, er enghraifft, sy'n bwysig iawn, wedi'i restru'n benodol. A yw hyn yn arwydd o agwedd ddi-fflach tuag at ansawdd aer ar ran Llywodraeth Cymru?
Rwy'n siŵr eich bod yr un mor bryderus â mi, Ysgrifennydd y Cabinet, ynglŷn â'r dystiolaeth wyddonol gynyddol sy'n dangos bod gronynnau diesel yn peri risg sylweddol iawn i iechyd y cyhoedd. Rydym wedi arfer sôn am beryglon ysmygu goddefol, er enghraifft, ond mae'n fwy na thebyg fod y gronynnau hyn yn creu perygl mwy difrifol i ystod eang o'r boblogaeth. Pa fesurau sy'n cael eu cynllunio i wella ansawdd aer o ganlyniad i'r dystiolaeth hon?
Ysgrifennydd y Cabinet, rwy'n falch o nodi hynny, ond a ydych yn credu, mewn ystyr fwy ymarferol, ei bod hi'n bryd i ni yng Nghymru, ac ym Mhrydain yn gyffredinol, wynebu rhai o ganlyniadau ymarferol cludo plant i'r ysgol, er enghraifft? Rwy'n credu ein bod yn perthyn i'r un genhedlaeth, ac yn fy amser i, y rhai a oedd yn sâl neu'n dueddol o gamymddwyn a gâi eu cludo i'r ysgol gan drafnidiaeth breifat. Mae hyn yn cael effaith fawr, gan mai plant sy'n mynd i'r ysgol, y bwystfilod diesel hyn sy'n gyrru llawer o blant eraill yno, ac yna maent yn anadlu'r llygryddion ofnadwy hyn. Mae angen i ni wneud rhywbeth am y peth, oherwydd nid yw'n normal i gynifer o'r boblogaeth ysgol gael eu gyrru i'r ysgol ac yn ôl.
Diolch. Byddaf yn gwneud datganiad am fy nghynlluniau i fynd i'r afael â TB mewn gwartheg yn yr hydref. Bydd unrhyw fesurau yn y dyfodol yn adeiladu ar y rhaglen gyfredol i ddileu TB ac yn mabwysiadu dull sy'n seiliedig ar wyddoniaeth, gan fynd i'r afael â holl ffynonellau'r haint er mwyn parhau â'r duedd ostyngol hirdymor yn nifer yr achosion o'r clefyd.
Wel, fe wyddoch fod gennym raglen dileu TB gynhwysfawr iawn ar waith ers 2008. Rwy'n gwbl ymrwymedig i fabwysiadu dull gwyddonol o ddileu TB mewn gwartheg. Rwyf am weld TB mewn gwartheg yn cael ei ddileu - credaf fod yr ystadegau a gyhoeddwyd yr wythnos diwethaf yn dangos ein bod wedi gweld sefyllfa sy'n gwella ledled Cymru dros y chwe blynedd diwethaf. Rwy'n siŵr y byddwch yn gwerthfawrogi fy mod yn cael llawer iawn o wybodaeth a chyngor ar y mater hwn, a byddaf yn gwneud datganiad yn yr hydref.
Wel, rwy'n credu bod ffermwyr yn ymwybodol iawn o'n polisi ar y mater hwn. Rwyf eisoes wedi cyfarfod â ffermwyr. [Torri ar draws.] Fel y dywedais, rydym yn ymrwymedig iawn i ddarparu dull gwyddonol o ddileu TB mewn gwartheg. Ymddangosodd yr ystadegau yr wythnos diwethaf: maent wedi dangos sefyllfa sy'n gwella ar draws Cymru dros y chwe blynedd diwethaf. Mae'r nifer o achosion newydd o TB wedi gostwng yn sylweddol ers 2009. Mae gennym adolygiad o'r strategaeth gan Swyddfa'r Prif Swyddog Milfeddygol, ac rwy'n disgwyl argymhellion drafft er mwyn adnewyddu'r strategaeth a strategaeth newydd yn ddiweddarach y mis hwn, a byddaf yn gwneud datganiad yn yr hydref.
Diolch yn fawr, Weinidog. Mewn perthynas â'r gwaith torri coed ar ffordd goedwig hardd Cwmcarn, sy'n saith milltir o hyd, a gaewyd dros dro ym mis Tachwedd 2014, mae Cyfoeth Naturiol Cymru wedi datgan fod hwn yn waith hirdymor a allai gymryd rhwng tair a phedair blynedd i'w gwblhau. A wnaiff Ysgrifennydd y Cabinet ailadrodd penderfyniad diamod a digamsyniol Llywodraeth Cymru y bydd un o ryfeddodau naturiol amgylchedd Cymru yn flaenoriaeth i Lywodraeth Cymru, ac y bydd yn rhoi blaenoriaeth i sicrhau y bydd y ffordd ar gael i'r cyhoedd unwaith eto?
Mae pob un ohonom yn cydnabod y fantais o gynyddu mynediad i gefn gwlad mewn perthynas â hamdden a gwella iechyd a lles y cyhoedd. Fodd bynnag, mae grwpiau fel y Gynghrair Cefn Gwlad wedi rhybuddio y gallai mynediad anghyfyngedig i gefn gwlad effeithio'n amgylcheddol ar gynefinoedd afon, difrodi tiroedd a chyfyngu ar allu tirfeddianwyr i reoli a diogelu eu tir. Weinidog, mae gennyf ffrind sy'n byw ychydig y tu allan i ffin fy rhanbarth, Dr Randhawa, ac mae'n cynnal yr holl lwybrau sy'n croesi ei dir. Nid yw'r cyngor byth yn rhoi ceiniog tuag at y gwaith, ond mae bob amser yn cael trafferth gyda'r cyngor lleol a biwrocratiaeth. Felly, Ysgrifennydd y Cabinet, a wnewch chi gytuno bod yn rhaid i unrhyw gynnig i agor mynediad at gefn gwlad ystyried barn y rhai sy'n byw ac yn gweithio yng nghefn gwlad Cymru, a'r rhai sy'n ei gynnal?
Diolch. Bydd cynllun datblygu lleol Caerdydd yn chwarae rhan ganolog yn y broses o ffurfio lle a gwella ansawdd bywyd drwy ddarparu adeiladau a gofod cyhoeddus o ansawdd uchel ac wedi'u cynllunio'n dda. Mae trafnidiaeth gyhoeddus a llwybrau beicio a cherdded wedi'u cynllunio'n dda a gyflwynir drwy'r CDLl yn galluogi mynediad cynaliadwy at swyddi, ysgolion a siopau.
Wel, yn amlwg, mae Caerdydd wedi cyflwyno eu CDLl. Rwy'n gwybod ei fod yn gydbwysedd bregus iawn rhwng bod awdurdodau lleol yn gwneud trefniadau ar gyfer tai a gwasanaethau ar gyfer poblogaeth sy'n tyfu, ac amddiffyn y pwyntiau rydych newydd eu crybwyll. Rwy'n credu bod Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol yno, a gallwn weld yr amcanion yn glir iawn, a chyfrifoldeb fy swyddogion yw gwneud yn siŵr eu bod yn monitro'r holl Gynlluniau Datblygu Lleol a ddaw i law. Rwy'n credu ein bod yn dal i aros am chwech ohonynt ledled Cymru, er mwyn sicrhau eu bod yn cyd-fynd ag amcanion y Ddeddf.
Wel, mater i bob awdurdod lleol unigol yw'r CDLl. Rwyf am gael Cynlluniau Datblygu Lleol wedi'u mabwysiadu ar waith ac rwy'n credu bod yna chwe awdurdod lleol nad ydynt wedi gwneud hyn eto. Rwyf wedi gofyn iddynt fwrw ymlaen â hyn. Os nad oes gennym y Cynlluniau Datblygu Lleol hynny ar waith, fel y gwn yn fy etholaeth fy hun, mae gennych ddatblygwyr yn dod â chynlluniau nad ydynt yn cyd-fynd â'r hyn y mae'r boblogaeth leol ei eisiau a'i angen. Felly, rwy'n credu ei bod yn bwysig iawn rhoi'r cynllun datblygu lleol ar waith. Fel rwy'n ei ddweud, nid fy lle i yw ei lunio, nac unrhyw un o fy nghyd-Aelodau yn y Cabinet; cyfrifoldeb yr awdurdod lleol yw gwneud hynny eu hunain. Yr hyn y mae'r CDLl yn ei wneud yw darparu'r fframwaith polisi i sicrhau bod yr awdurdod lleol yn darparu'r seilwaith cymunedol angenrheidiol.
Rwy'n siŵr y bydd y Gweinidog yn cytuno bod cymhorthdaliadau wedi bod yn elfen bwysig yn incwm ffermwyr drwy gydol fy oes, cyn i ni fynd i mewn i'r farchnad gyffredin, fel y'i gelwid bryd hynny, ac ers hynny wrth gwrs, ac os yw'r wlad yn pleidleisio dros adael yfory, yna byddai cymhorthdaliadau cyhoeddus yn parhau ar eu lefel bresennol fan lleiaf oherwydd ein bod yn talu £2 i mewn ac ond yn cael £1 yn ôl. Roedd gennym system dda o gymhorthdaliadau yn seiliedig ar daliadau diffyg cyn 1973 a oedd yn cynnal incwm ffermydd gan sicrhau bwyd rhad i'r bobl.
Rwy'n cytuno'n llwyr â'r Aelod. Roeddwn yn y digwyddiad gydag Undeb Cenedlaethol yr Amaethwyr ac rwyf wedi cyfarfod ag Undeb Cenedlaethol yr Amaethwyr ac Undeb Amaethwyr Cymru, sydd wedi anfon neges gadarnhaol iawn i'w haelodau y dylent bleidleisio dros aros yn yr UE yfory. Gwyddom fod y farchnad sengl yn gwbl allweddol i'n sectorau ffermio a bwyd ac rwy'n credu bod y peryglon sy'n gysylltiedig â'r posibilrwydd o adael yn sylweddol. Nid ydym yn gwybod, ac mae'r hyn a glywn gan rai gwleidyddion, fel rwy'n ei ddweud, yn seiliedig ar ddamcaniaeth lwyr a gwyddom fod 81 y cant o elw busnesau ffermio yng Nghymru yn deillio o'r cymorthdaliadau y maent yn eu derbyn gan yr UE.
Wel, mewn gwirionedd, wyddoch chi, rwyf ar ganol fy mis cyntaf yn y portffolio ac rwy'n credu eu bod yn cael mwy na'r 15 y cant yn ôl mewn gwirionedd. Rydym yn y broses o sefydlu'r cynllun grantiau bach ac mae'r ffermwyr yn hapus iawn â'r hyn rydym yn ei wneud mewn perthynas â hynny.
Diolch. Mi oedd hi'n dda gweld yr NFU yma yn y Senedd heddiw yn amlinellu eu gweledigaeth ar gyfer y diwydiant. Ond, beth mae'r NFU, fel ffermwyr ledled Cymru, yn chwilio amdano fo ydy nid yn unig geiriau o gefnogaeth gan y Llywodraeth, ond gweithredoedd hefyd. Rŵan, mi gafwyd addewid gan Weinidog blaenorol y byddai'r gallu gan y cynllun datblygu gwledig newydd i fod yn drawsnewidiol o ran yr economi wledig ac o ran y diwydiant amaeth. Ddwy flynedd i mewn i'r rhaglen, mae cael dim ond llond llaw o brosiectau wedi'u cymeradwyo ymhell iawn, iawn o fod yn drawsnewidiol. Mae ffermwyr yn fy etholaeth i yn Ynys Môn, fel ledled Cymru, yn dal i aros. Pa bryd mae'r trawsnewid am ddigwydd ac a wnaiff y Gweinidog rannu ei gweledigaeth ynglŷn â'r potensial i'r cynllun datblygu gwledig newydd?
Weinidog, buaswn yn cymeradwyo sylwadau'r siaradwr gwreiddiol ar hyn ynglŷn â chyflymder rhyddhau'r arian o'r cynllun datblygu gwledig i'r gwahanol gynlluniau. Byddwn yn ddiolchgar pe gallech ymhelaethu ar rai o'ch sylwadau yn yr ateb diwethaf a dweud: a ydych yn fodlon ar y cyflymder sy'n cael ei ddatblygu y tu ôl i'r cynllun datblygu gwledig i greu'r agenda drawsnewidiol rydych yn sôn amdani? Oherwydd mae pobl yn cefnogi llawer o'r teimladau, ond buaswn yn awgrymu bod yna dagfa enfawr yn y system o brosesu ceisiadau i'r Cynllun Datblygu Gwledig, ac yn anad dim, o ran bod pobl yn cael mynediad at yr arian yn y lle cyntaf. Felly, beth yw eich asesiadau cychwynnol, o ystyried eich bod wedi bod yn y swydd ers sawl wythnos bellach?
Diolch. Mae gwella ansawdd aer yn lleol yn un o amcanion allweddol Llywodraeth Cymru. Rydym yn cynorthwyo awdurdodau lleol i gyflawni eu dyletswyddau o dan Ddeddf yr Amgylchedd 1995, sy'n ei gwneud yn ofynnol iddynt fonitro ansawdd aer a chyflawni cynlluniau gweithredu i'w wella mewn ardaloedd a effeithir gan lefelau uchel o lygredd.
Diolch. Mae fy swyddogion wedi ceisio sicrwydd gan Gyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili mewn perthynas ag ardal rheoli ansawdd aer yr A472 ger Crymlyn a grybwyllwyd gennych, o ran y camau y maent yn bwriadu eu cymryd i wella ansawdd aer yn lleol. Mae'r cyngor yn trefnu cyfarfod grŵp llywio fis nesaf, fel rydych yn gwybod mae'n siŵr, a byddant yn cael mewnbwn gan grwpiau lleol a thrigolion lleol, ac rwy'n credu bod hynny'n wirioneddol bwysig. Wedyn, maent am sicrhau bod cynllun gweithredu ansawdd aer yn cael ei ddatblygu. Bydd hynny hefyd yn cynnwys rhestr o opsiynau rheoli traffig ar gyfer yr ardal er mwyn mesur ansawdd aer yn yr ardal. Mae'r cyngor wedi rhoi dyddiad cychwynnol i ni ar gyfer gweithredu hyn, sef mis Tachwedd, ond rwyf wedi gofyn i swyddogion fonitro hynny'n ofalus iawn i sicrhau eu bod yn cadw at yr amserlen honno.