BangorAI/exl2-wiki-calibration-set-cy huggingface dataset:
A gall yr Aelodau weld y datganiad clir hwnnw, fel y gall aelodau o'r cyhoedd yng Nghymru, ym mharagraff 14 yn y ddogfen honno. Ond mae Ysgrifennydd y Cabinet yn dweud wrthyf fy mod wedi camddeall y broses gyfan, a do, rwyf wedi dod at hyn â llygaid ffres. Ac efallai oherwydd hynny, bu'n rhaid i mi ddibynnu i raddau ar ddogfennau cyhoeddus ac ar sicrwydd a roddwyd gan Lywodraeth Cymru i bobl Cymru. Rhoddwyd un enghraifft o'r sicrwydd hwnnw ar bapur pleidleisio refferendwm 2011, dim llai na hynny, a ddywedai, pe bai'r canlyniad o blaid datganoli pellach - pleidlais 'ie' - na fyddai hynny'n arwain at ddatganoli pwerau trethu. Ond yn awr, er gwaethaf yr addewid hwnnw, bydd y pwerau trethu hyn yn cael eu gorfodi ar y cyhoedd yng Nghymru, nad oes arnynt fwy o awydd talu trethi uwch nag sydd arnynt i aros yn yr Undeb Ewropeaidd. Er hynny, bydd ei Lywodraeth yn anwybyddu canlyniad y refferendwm hwnnw yn 2011 - y sicrwydd a roddwyd ar y papur pleidleisio - i'r un graddau ag y buasent yn dymuno anwybyddu penderfyniad y Cymry ynglŷn â'n haelodaeth o'r UE.
Diolch i Llyr Gruffydd am y cwestiwn. Mae Trysorlys Cymru wedi sefydlu strwythurau i reoli ein hadnoddau cyhoeddus yn effeithiol, gan gynnwys ein pwerau trethi a benthyca newydd. Yn y misoedd i ddod, byddaf yn cyhoeddi cadeirydd Awdurdod Cyllid Cymru.
Wel, diolch, wrth gwrs, am y cwestiwn. Clywais i ddoe Sian Gwenllian yn holi'r Prif Weinidog, yn dadlau dros gael pencadlys yr awdurdod yng Nghaernarfon. Wrth gwrs, rydw i wedi derbyn nifer fawr o lythyrau gan Aelodau'r Cynulliad yn trio fy mherswadio i sefydlu'r pencadlys ledled Cymru. Wrth gwrs, rydw i'n deall hynny. Roedd y Prif Weinidog ddoe yn esbonio'r gwaith sy'n mynd ymlaen, ac mae trafodaethau gyda'r undebau hefyd am ble y gallwn ni sefydlu pencadlys Awdurdod Cyllid Cymru. Mae'n fwy na lle, ac mae hynny'n bwysig yn y ddadl hefyd. Bydd yn rhaid, fel y dywedodd y Prif Weinidog, recriwtio pobl gyda sgiliau arbennig mewn nifer o feysydd, a bydd hynny'n rhan o'r penderfyniad pan fyddaf i'n gallu ei wneud e.
Mae'r Aelod yn gwneud pwynt pwysig iawn. Wrth i ni sefydlu Awdurdod Cyllid Cymru, ac yn enwedig pan fydd gennym gadeirydd, a bwrdd o unigolion i gefnogi'r cadeirydd hwnnw, un o'r pethau pwysig y byddaf yn disgwyl iddynt ei wneud yw bod yn wyneb cyhoeddus yr awdurdod newydd hwnnw. Mae'n sicr o fod yn sefydliad a fydd o gryn ddiddordeb i'r bobl sy'n treulio'u bywydau gwaith yn y maes hwn, ac mae'r Aelod yn llygad ei le i ddweud bod y rhan fwyaf o'r trafodaethau a gynhaliwyd hyd yn hyn wedi canolbwyntio ar y byd hwnnw, ac ar fanteisio ar eu cymorth - yn y ffordd rydym wedi fframio'r ddau Fil treth sydd gerbron y Cynulliad ar hyn o bryd, ond hefyd, er enghraifft, o ran sicrhau bod gennym y dewis gorau posibl o ymgeiswyr ar gyfer y swyddi pwysig hynny. Ond wrth i ni symud ymlaen, ac wrth i ni symud tuag at y dyddiad pan fydd Awdurdod Cyllid Cymru yn dod yn weithredol, bydd ganddo berthynas gyda phoblogaeth lawer ehangach o blith y cyhoedd yng Nghymru, a bydd angen gweithio i sicrhau bod cyfathrebu â'r cyhoedd ehangach hwn yn digwydd hefyd. Bydd cynllun cyfathrebu yn cael ei ddatblygu ochr yn ochr ag Awdurdod Cyllid Cymru. Mewn ymateb i'r Pwyllgor Cyllid ddoe, ymrwymais i gyflwyno adroddiad bob tymor i'r Cynulliad ar sut y mae hyn oll yn datblygu, a bydd hynny'n rhan o fy adroddiad.
Diolch am eich ymateb, Ysgrifennydd y Cabinet. Fel y gwyddoch, yn ystod y blynyddoedd diwethaf effeithiwyd yn enbyd ar lawer o fy etholwyr gan lifogydd a achoswyd gan dywydd garw, ac mae llawer yn dal i fod mewn perygl oherwydd lle y maent yn byw. Felly, mae'r cyllid cyfalaf o £33 miliwn a ddyrannwyd ar gyfer cynlluniau llifogydd, yn ychwanegol at y cynllun rheoli risg arfordirol arloesol sy'n werth £150 miliwn, ac sydd i fod i ddechrau y flwyddyn nesaf, yn newyddion da iawn i'r bobl hynny. Mae'n dangos bod Llywodraeth Cymru o ddifrif ac yn rhagweithiol hefyd ynglŷn â diogelu cartrefi a busnesau pobl rhag llifogydd, ac mae hynny'n hollbwysig gan y rhagwelir y byddwn yn gweld tywydd garw yn amlach yn y dyfodol. O ystyried hyn, a wnaiff Llywodraeth Cymru ymrwymo i gefnogi cynlluniau amddiffyn rhag llifogydd yn y dyfodol, fel y mae wedi ei wneud yn y gorffennol?
Ysgrifennydd y Cabinet, mae'n rhaid i mi ddweud fy mod yn falch iawn o'ch clywed yn cyfeirio yn y ddadl ddoe ar y gyllideb derfynol at Ddeddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015, ond mae'n rhaid i mi ddweud, pan oedd cyllideb yr amgylchedd gerbron y pwyllgor, roedd yn ymddangos i mi, wrth i ni graffu ar linell y gyllideb, fod y Ddeddf wedi'i defnyddio lawer mwy i ddehongli'r gyllideb bresennol yn hytrach na'i siapio. Yn y dyfodol, gobeithiaf y byddwn yn gallu gweld sut y mae gwahanol linellau'n amrywio ac yn mynd i fyny ac i lawr, a rhaglenni'n dod i ben neu'n cael eu hehangu, mewn perthynas â'r blaenoriaethau yn yr hyn sy'n Ddeddf ddefnyddiol iawn yn fy marn i.
Rwy'n falch iawn i weld yr arian yn cael ei ddodi yn ôl i'r portffolio amgylchedd o gwmpas atal llifogydd. Ond, hoffwn ofyn i chi yn benodol heddiw ynglŷn â datganiad arall ychwanegol, sef y £40 miliwn dros bedair blynedd o arian cyfalaf rydych wedi'i ddodi ar gyfer effeithlonrwydd ynni. Os rwy'n cofio'n iawn, fe ddywedasoch chi ddoe fod hwn yn gallu bod yn ddigonol ar gyfer hyd at 25,000 o dai. Hoffwn i felly ofyn mwy ynglŷn â beth mae'r Ysgrifennydd Cabinet dros newid hinsawdd ac ati wedi gofyn i chi amdano. Ai cynllun yw hwn ar gyfer tai yn unig? Ai cynllun ar gyfer tai a busnesau a'r sector cyhoeddus? Ac ym mha ffordd y medrwn ni fel Cynulliad weld llwyddiant y cynllun yma o ran effeithlonrwydd ynni, y nifer o eiddo sy'n cael ei warchod yn y ffordd yma, a'r arbedion ynni ac arian a ddaw i'r gymuned?
Mae nifer o fecanweithiau ar waith, Lywydd, i hyrwyddo arfer gorau mewn llywodraeth leol. Bydd lefel uwch o weithio rhanbarthol systematig a gorfodol yn darparu cyfleoedd newydd i lywodraeth leol rannu a gweithredu arfer gorau yn y dyfodol.
Diolch i Jenny Rathbone am dynnu sylw'r Cynulliad at gynllun Bwyd am Oes Sir y Fflint. Credaf ei fod yn enghraifft dda iawn o gynllun sy'n gwneud gwaith ymarferol ar lawr gwlad mewn ffordd sy'n dod â nifer o agendâu ynghyd, yn agendâu amgylcheddol, ac agendâu sy'n ymwneud ag iechyd y cyhoedd yn ogystal, ac arfer da o ran paratoi bwyd, ond hefyd mae'n cynnwys y Gwasanaeth Caffael Cenedlaethol yn rhan allweddol ohono. Yn ddiweddar, derbyniodd wobr gan y cynllun Bwyd am Oes. Mewn ffordd, cynlluniwyd agenda'r gwobrau i allu tynnu sylw eraill at waith da sy'n mynd rhagddo mewn gwahanol ardaloedd yng Nghymru. Byddwn yn rhoi cyhoeddusrwydd iddo drwy strategaeth 'Bwyd i Gymru, Bwyd o Gymru'. Byddwn yn defnyddio'r Gwasanaeth Caffael Cenedlaethol fel ail ffordd o dynnu sylw eraill at yr arfer da hwnnw. Ac fel y dywedais yn fy ateb agoriadol, mae'r ffaith ein bod wedi cychwyn ar drafodaeth gydag awdurdodau lleol ynglŷn â mwy o weithio rhanbarthol - mae hynny ynddo'i hun yn cynnig gwell cyfleoedd i rannu pethau sy'n digwydd mewn un awdurdod lleol gyda chynghorau cyfagos.
Wel, Lywydd, rwy'n bendant yn cytuno y dylai trafodion awdurdodau lleol fod mor hygyrch â phosibl i etholwyr lleol yn eu hardaloedd. Credaf fod rhai enghreifftiau da iawn o dan reolaeth bob plaid wleidyddol yn y Siambr hon sy'n rheoli cynghorau, ac mae angen i ni wneud mwy i gyflymu lledaeniad yr arfer hwnnw. Rwy'n bwriadu defnyddio'r cyfle a ddaw yn sgil Bil llywodraeth leol, os daw un i'm rhan yn ystod y Cynulliad hwn, i ddeddfu i gryfhau'r rhwymedigaethau ar gynghorau i sicrhau bod eu trafodion yn agored ac ar gael i'r cyhoedd ledled Cymru.
Diolch i Ysgrifennydd y Cabinet am ei ateb. Mae goleuadau stryd digonol mewn ardaloedd trefol yn wasanaeth hanfodol arall a ddarperir gan awdurdodau lleol. A wnaiff Ysgrifennydd y Cabinet gytuno â mi ei bod yn ymddangos bod Cyngor Sir Powys wedi dechrau gweithredu polisi rhyfedd iawn o beidio â rhoi goleuadau stryd newydd yn lle'r rhai sy'n dod i ben yn ystod y gaeaf mewn ardaloedd fel Llanidloes am eu bod wedi ymgymryd â chynllun hirdymor i uwchraddio'r goleuadau stryd i oleuadau LED mwy effeithlon? Er na all neb wrthwynebu'r amcan hirdymor, onid yw'n annerbyniol fod yn rhaid i fy etholwyr ymbalfalu o gwmpas yn y tywyllwch drwy rannau helaeth o Lanidloes gan nad yw'r cyngor sir yn gosod bylbiau golau newydd yn lle rhai sy'n dod i ben?
Mae Llywodraeth Cymru eisoes wedi ymrwymo i gyfrannu £503 miliwn at fargen ddinesig £1.2 biliwn prifddinas-ranbarth Caerdydd. Gobeithiaf y byddwn, cyn bo hir, yn cyrraedd y pwynt pan ellir arwyddo cytundeb penawdau'r telerau i sicrhau bargen ddinesig Abertawe a'r cyllid a fyddai'n ei chefnogi.
Lywydd, ni chredaf fod risg o hynny. Mae trafodaethau ynglŷn â chyfraniadau i'r fargen ddinesig yn digwydd ar wahân i'r fframwaith cyllidol ac yn ychwanegol ato. Mae Llywodraeth Cymru yn cyfrannu £503 miliwn at fargen ddinesig prifddinas-ranbarth Caerdydd, a Llywodraeth y DU yn cyfrannu £500 miliwn. Yn y trafodaethau a gawn ynglŷn â bargen ddinesig Abertawe, rydym yn disgwyl sicrhau'r un math o drefniant tair ochrog, lle y mae awdurdodau lleol, Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU ill tri'n gwneud cyfraniad ar wahân, a hynny oddi allan i'r trefniadau sy'n rhan o'r fframwaith cyllidol.
Mae Gyrfa Cymru yn darparu gwybodaeth, cyngor a chanllawiau annibynnol a diduedd ynglŷn â chyfleoedd dysgu a gyrfaoedd, gan gynnwys gwybodaeth ynglŷn â'r farchnad lafur. Mae'r cwmni'n mynd ati'n weithredol i gynorthwyo ysgolion i ymgysylltu â chyflogwyr a busnesau i ddarparu cyfleoedd i fyfyrwyr ryngweithio â'r byd gwaith.
A gaf fi ddweud fy mod yn croesawu cwestiwn a sylwadau'r Aelod dros Gastell-nedd yn fawr? Rwy'n gyfarwydd â'i ddisgrifiad ac rwy'n cydnabod bod gormod o blant mewn ysgolion, yn rhy aml, yn colli cyfleoedd y bydd plant eraill yn eu cael i weld y llu o gyfleoedd sydd ar gael iddynt. Mae ein cyfaill yn disgrifio gyrfaoedd ym maes y gyfraith, ond wrth gwrs, mae gyrfaoedd mewn meysydd eraill a fyddai'n ysbrydoli plant a phobl ifanc yn yr un modd. A gaf fi ddweud ei bod yn ofynnol i ysgolion uwchradd ddarparu rhaglenni gyrfaoedd a byd gwaith, sy'n cynnwys profiadau'n canolbwyntio ar waith? Ond credaf fod pwynt yr Aelod yn un pwysig, a byddaf yn edrych ar y canllawiau sydd ar gael i ysgolion ar yrfaoedd a byd gwaith er mwyn gwneud yn siŵr fod y canllawiau hyn yn sicrhau ein bod yn rhoi cyfle i blant yn yr ysgol ddeall hyn, a hefyd i roi cyfleoedd i bobl ymweld ag ysgolion ac i ysbrydoli plant i gyrraedd eu potensial llawn.
Rwy'n cydnabod yr anawsterau y mae'r Aelod yn eu disgrifio. Rwyf am ddweud bod Gyrfa Cymru bellach wedi sefydlu oddeutu 60 o bartneriaethau Dosbarth Busnes rhwng ysgolion a chyflogwyr. Yn sicr, mae rhan o'r gwaith o ddatblygu'r cwricwlwm newydd yn ymwneud ag ehangu'r mathau hyn o gyfleoedd a'r mathau hyn o sgyrsiau mewn ysgolion ac ar gyfer disgyblion a rhwng ysgolion a chyflogwyr. Os oes gan yr Aelod unrhyw faterion unigol y mae'n dymuno eu dwyn i fy sylw, ac os gwnaiff eu cofnodi'n ysgrifenedig, buaswn yn sicr yn fwy na pharod i ymateb yn fwy manwl i'r pryderon unigol hynny ac i roi'r ohebiaeth honno yn y llyfrgell er mwyn i'r holl Aelodau ei gweld.
Yn bendant. Mae Ysgrifennydd y Cabinet yn ei sedd ac wedi clywed y pwynt a wnewch, a bydd yn ystyried hynny mewn perthynas â'r materion ehangach o ran hyfforddiant a chymorth i athrawon. Credaf fod hynny'n rhan bwysig iawn o'r hyn rydym yn ceisio'i gyflawni o ran arweinyddiaeth ysgolion hefyd. Mae'r ffocws ar arweinyddiaeth y mae Ysgrifennydd y Cabinet wedi ceisio ei greu ers iddi gael ei phenodi yn seiliedig ar y gwahanol resymau hyn. Croesawaf y ffaith fod Sefydliad y Peirianwyr Mecanyddol yn darparu'r cymorth hwn i athrawon gwyddoniaeth. Ac wrth gwrs, rydym yn bendant yn awyddus i ddarparu a chryfhau lle'r ysgol yn y gymuned ehangach mewn perthynas â byd busnes a'r economi.
Diolch, Ysgrifennydd y Cabinet. Mae llawer o grwpiau, gan gynnwys Ymddiriedolaeth Trussell, wedi nodi mater newyn gwyliau, pan fo'r plant sy'n gymwys i gael prydau ysgol am ddim a'u rhieni yn aml yn mynd heb fwyd yn ystod gwyliau hir yr haf. Yn wir, dywed yr elusen fod y galw yn ei 35 o fanciau bwyd yng Nghymru ar ei uchaf yn ystod mis Gorffennaf a mis Awst. Gall darparu'r cyllid hwn ar gyfer clybiau hwyl a chinio ledled Cymru chwarae rhan hanfodol wrth fynd i'r afael â'r sgandal fod plant yng Nghymru yn mynd yn llwglyd, ond sut y bydd Llywodraeth Cymru yn sicrhau bod y cymorth hwnnw'n cyrraedd y rhai sydd fwyaf o'i angen?
Rwy'n falch iawn o'r cynllun hwn ac er fy mod yn cydnabod nad yw £500,000 yn swm enfawr o arian, mae'n arian sydd i'w groesawu'n fawr, a gwelaf ei fod ar gyfer eleni ac eleni yn unig. Felly, fy nghwestiwn yw fy mod yn gobeithio y gallwch barhau â hyn drwy gydol y Cynulliad hwn. Rydych yn sôn am y cyfoethogi parhaus y mae plant yn y cymunedau yn ei gael drwy'r clybiau hwyl hyn fel nad ydynt yn llithro'n ôl ac yn colli'r holl fomentwm a enillwyd yn ystod tymor yr ysgol. A wnewch chi edrych hefyd ar gymunedau ynysig lle nad oes llawer iawn yn digwydd oherwydd eu natur wledig, er mwyn i'r plant ifanc hynny gael yr un cyfle'n union â phlant sy'n byw mewn ardaloedd eraill?
Diolch, Lywydd. Nid yw'n syniad da rhoi losin yn eich ceg cyn gofyn cwestiwn [Chwerthin.] Y fenter hon y mae'r Llywodraeth wedi ei chyflwyno, a fydd yn rhan o'r cynnig gofal plant sy'n cael ei gyflwyno, oherwydd yn ystod y cyfnod pwyllgor cyfeiriwyd at y ffaith ei bod yn amlwg y gallai ysgolion ffurfio rhan o'r cyfleuster drwy'r gwyliau ysgol? Rwy'n cydnabod mai am flwyddyn yn unig y bydd y fenter hon yn cael ei hariannu, ond a fydd yn cael ei hystyried yn rhan o gynnig y Llywodraeth i gynyddu darpariaeth gofal plant ledled Cymru er mwyn cyflawni ymrwymiad ei maniffesto?
Mae yna ffordd arall o edrych ar hyn, wrth gwrs, ac mae yna ddadl gref dros ailstrwythuro'r flwyddyn ysgol a dosbarthu gwyliau'n fwy cytbwys ar hyd y flwyddyn. Mi fuasai dosbarthu gwyliau ysgol dros y flwyddyn yn hytrach na'u cael yn un bloc mawr dros yr haf yn helpu i wella lefelau cyrhaeddiad mewn ysgolion ac yn ei gwneud hi'n haws i rieni sy'n gweithio. Mae llawer o arbenigwyr yn dadlau bod plant, yn enwedig bechgyn, o gefndiroedd difreintiedig yn ei chael hi'n anodd i gadw gwybodaeth dros doriad maith ac y gallent fod ar eu hennill o gael gwyliau byrrach, amlach. Pan gododd Plaid Cymru'r syniad hwn gyntaf, mi oedd eich plaid chi a'r llefarydd dros addysg y pryd hynny, Jenny Randerson, yn gefnogol iawn, rwy'n credu. Felly, pa asesiad ydych chi wedi'i wneud o'r cynllun yma o ailstrwythuro gwyliau yn ystod y flwyddyn ysgol? Ac os nad oes yna ddim wedi digwydd, a fedrwch chi ymrwymo i wneud asesiad o'r fath ac yna adrodd yn ôl i'r Cynulliad?
Rwy'n galw nawr ar lefarwyr y pleidiau i ofyn cwestiynau i'r Ysgrifennydd Cabinet. Llefarydd y Ceidwadwyr, Darren Millar.
Diolch, Darren. Rydych yn gywir i ddweud nad ydych chi na minnau'n credu bod ein perfformiad ym mhrofion y Rhaglen Ryngwladol Asesu Myfyrwyr yn ddigon da, ac mae ein perfformiad mewn gwyddoniaeth wedi bod yn arbennig o siomedig, yn enwedig ymhlith ein plant sy'n perfformio ar lefel uwch, a'n diffyg cynrychiolaeth ar lefel 6, lefel 5, a lefel 4 cyfartalog y Sefydliad ar gyfer Cydweithrediad a Datblygiad Economaidd. Ac fe fyddwch yn ymwybodol fy mod wedi cyhoeddi rhwydwaith rhagoriaeth mewn gwyddoniaeth a thechnoleg yn gynharach y mis hwn. Mae'n adeiladu ar fy nghyhoeddiad blaenorol ar gyfer mathemateg. Nod y rhwydwaith fydd sicrhau bod ein hathrawon gwyddoniaeth gyda'r gorau y gallant fod. Bydd yn cynnwys gweithio a chysylltu ysgolion â sefydliadau addysg uwch, lle y mae gennym adrannau gwyddoniaeth a thechnoleg rhagorol, a sicrhau hefyd y gellir mynd i'r afael â phrofiad plant o wyddoniaeth yn is i lawr y cwricwlwm, yn eu hysgolion cynradd, lle y mae pobl yn aml yn dechrau ffurfio rhagfarnau ynglŷn ag astudio pynciau o'r natur hon. Felly, mae'n becyn cynhwysfawr er mwyn gwella addysgu gwyddoniaeth, ac ansawdd addysgu gwyddoniaeth, yn gyffredinol.
Rydych yn iawn: mae ansawdd addysgu'n allweddol wrth fynd i'r afael â'r agenda hon, a dyma fydd prif ffocws gwaith y rhwydwaith rhagoriaeth. Ar hyn o bryd rwy'n adolygu'r cymhellion i raddedigion sydd ar gael i ni i ddenu pobl i'r proffesiwn addysgu, ac yn edrych hefyd i weld a allwn adnewyddu ein rhaglen mynediad i raddedigion, fel bod pobl sydd efallai wedi cael gyrfa mewn gwyddoniaeth neu dechnoleg yn dymuno symud i'r byd addysg yn nes ymlaen. Felly, mae'r rheini'n cael eu hadolygu ar hyn o bryd, fel y gallwn wneud yr hyn a allwn i ddenu ein graddedigion gorau ym maes gwyddoniaeth i ddilyn gyrfa mewn addysg. Mae hwn yn fater sy'n galw am sylw, a gall fod yn arbennig o ddifrifol drwy gyfrwng y Gymraeg, yn ogystal â phynciau gwyddonol unigol, ac mae hynny wedyn yn gwadu cyfle i fyfyrwyr sy'n dymuno astudio gwyddoniaeth drwy gyfrwng y Gymraeg rhag gallu astudio tair gwyddor ar wahân, yn hytrach na chael gwybod mai gwyddoniaeth dwyradd yn unig sy'n rhaid iddynt ei wneud. Mae'n un o'r pethau sy'n rhaid i ni fynd i'r afael ag ef, ond mae'n un pwysig.
Wel, diolch i chi, Darren. Rwy'n gobeithio gwneud cyhoeddiad am yr adolygiad o gymhellion i raddedigion yn fuan. Yr hyn sy'n arbennig o bwysig yw deall, os yw Llywodraeth Cymru yn mynd i fuddsoddi arian ar hyfforddi'r athrawon hyn, nad ydynt yn mynd i ddysgu yn rhywle arall wedyn. Mae'n rhaid i ni sicrhau ein bod yn cael gwerth da am fuddsoddi yng Nghymru, a bod yr athrawon hyn yn dysgu plant Cymru yn ysgolion Cymru wedyn yn hytrach na defnyddio'r sgiliau hynny yn rhywle arall. Rwy'n hyderus, ar ôl cyfarfod â phrif weithredwr Techniquest, ac er gwaethaf y gostyngiad yn y grant gan Lywodraeth Cymru, y byddant yn parhau i gynnig rhaglen allgymorth uchelgeisiol o'r ganolfan yma yng Nghaerdydd, a cheir llawer o sefydliadau, sefydliadau elusennol, ochr yn ochr â Techniquest sy'n parhau i ddarparu sgyrsiau am wyddoniaeth sy'n dda, yn ymarferol ac yn gyffrous iawn yn yr ysgolion. Mae gennyf ddiddordeb arbennig, a byddaf yn gwneud cyhoeddiad i'r Siambr yn nes ymlaen, yn y modd rydym yn bwriadu manteisio ar yr hyn a ddywedwyd yn gynharach am fyd gwaith, i allu datblygu cysylltiadau rhwng ysgolion a diwydiant. Mae'r diwydiannau gwyddonol a thechnolegol yn enghraifft berffaith o'r modd y dangosir i fyfyriwr os ydych yn dilyn pynciau gwyddonol ac yn rhagori ynddynt, dyma'r mathau o yrfaoedd y gallwch fynd ymlaen i'w dilyn yn nes ymlaen mewn bywyd, a byddwn yn gwneud cyhoeddiad ynglŷn ag adnoddau i gefnogi'r gwaith hwnnw.
Yn amlwg, swyddi parhaol, gydag athrawon sy'n adnabod eu myfyrwyr ac yn adnabod eu dosbarthiadau a'u hysgolion yn dda, yw'r ffordd y byddem yn ei ffafrio ar gyfer staffio ein hysgolion. Fodd bynnag, mewn system hunanwella i ysgolion, fe wyddom hefyd ein bod yn awyddus i rai o'n hathrawon symud o un sefydliad i'r llall er mwyn iddynt allu rhannu arferion gorau. Bydd yna adegau pan fydd yn hollol briodol cael absenoldeb wedi'i gynllunio o'r gwaith at ddibenion hyfforddi - secondiad, er enghraifft, i athrawon ddatblygu eu sgiliau iaith Gymraeg - ond mae angen gwneud yn siŵr hefyd ein bod yn rheoli absenoldeb wedi'i gynllunio o'r fath a bod ysgolion yn dilyn canllawiau Llywodraeth Cymru. Wrth gwrs, ceir adegau pan fydd staff yn sâl, yn union fel y bydd pob un ohonom weithiau'n mynd yn sâl, ac unwaith eto, mae angen i ysgolion reoli hynny'n briodol.
Mewn gwirionedd, sefydlodd fy rhagflaenydd, Huw Lewis, grŵp gorchwyl a gorffen i edrych ar fater gwaith cyflenwi. Mae gwaith y grŵp hwnnw wedi dod i ben. Anfonwyd yr adroddiad ataf yn ddiweddar. Rwy'n ystyried cynnwys yr adroddiad hwnnw a'r ffordd ymlaen, ac rwy'n hapus iawn bob amser i gyfarfod â llefarwyr y gwrthbleidiau, neu bobl o feinciau cefn y pleidiau gwleidyddol eraill yn wir, i siarad am unrhyw syniadau da sydd ganddynt i fynd i'r afael â'r broblem hon. Mae gwaith cyflenwi yn fater pwysig. Rydym yn gwybod ei bod yn gwbl angenrheidiol cael athrawon cyflenwi mewn ystafelloedd dosbarth o bryd i'w gilydd, ond mae angen gwneud yn siŵr eu bod yn cael eu hyfforddi'n dda, eu bod yn cael eu talu'n iawn, fod materion diogelu plant priodol wedi cael sylw, ac nad effeithir ar ddysgu plant yn sgil cael athro cyflenwi yn yr ystafell ddosbarth, a gellir goresgyn hynny drwy gynllunio ac arweinyddiaeth wych yn yr ysgolion unigol.
Fel y dywedais, nid ydym yn aros am Fil Cymru a datganoli tâl ac amodau athrawon er mwyn mynd i'r afael â'r mater hwn. Sefydlwyd grŵp gorchwyl a gorffen gan y Gweinidog blaenorol ac ar hyn o bryd rwy'n ystyried gwaith y grŵp hwnnw a byddaf yn gwneud datganiad cyn bo hir ar sut y byddwn yn symud yr agenda hon yn ei blaen. Ond rwy'n awyddus i dâl ac amodau athrawon gael eu datganoli i'r sefydliad hwn. Gadewch i ni fod yn gwbl glir nad oes y fath beth â set genedlaethol o dâl ac amodau. Pan ddywedwn ein bod am i dâl ac amodau athrawon aros yn Llundain, yr hyn rydym yn ei ddweud yw ein bod eisiau system Lloegr yma i Gymru, gan fod gan yr Alban system wahanol eisoes. Rwy'n awyddus iawn i allu datblygu, ar y cyd â'r proffesiwn addysgu, ateb a luniwyd yng Nghymru i faterion yn ymwneud â thâl ac amodau athrawon. Mae'r Prif Weinidog wedi dweud yn glir iawn na fydd unrhyw athro yng Nghymru ar eu colled, ond mae hwn yn gyfle i sicrhau bod tâl ac amodau athrawon yn cyd-fynd â'n cenhadaeth genedlaethol i ddiwygio addysg a rhagoriaeth mewn addysg.
Diolch yn fawr. Rwy'n credu fy mod i wedi bod yn ddigon clir wrth siarad nifer o weithiau yn fan hyn, ac mewn mannau eraill, fy mod i'n credu ei bod yn amser adolygu'r fframwaith deddfwriaethol presennol sydd gennym ni, ac mae'r safonau yn rhan o hynny. Rwy hefyd wedi bod yn glir mai'r flaenoriaeth ar hyn o bryd yw edrych ar y strategaeth iaith ac wedyn mae'r ddeddfwriaeth yn dod o hynny. Mi fyddaf yn cyhoeddi Papur Gwyn ar y materion yma yn y gwanwyn.
Ers i mi fod yn Weinidog yr unig oedi sydd wedi bod oedd oedi ar gais Plaid Cymru er mwyn newid y safonau a roddwyd gerbron y Cynulliad ar gyfer addysg uwch. Rwy'n derbyn eich pwynt ond rwy hefyd yn gwbl glir: nid oes unrhyw ewyllys i arafu nac i beidio â gweithredu'r ddeddfwriaeth. Ond, nid wyf yn credu mai deddfwriaeth yw'r math o fframwaith deddfwriaethol a fydd ei angen ar gyfer y dyfodol. Rwy eisiau sicrhau bod gennym ni ddeddfwriaeth a fydd yn sicrhau bod gennym ni ffordd o weithredu polisïau i gefnogi'r Gymraeg lle bynnag rydym ni eisiau defnyddio'r Gymraeg, a byddaf yn gwneud hynny trwy Bapur Gwyn yn y gwanwyn.
Rwy'n hapus iawn i ystyried rôl i Estyn pe bai hynny o gymorth inni yn ystod y broses yma. A gaf i ddweud hyn amboutu'r cynlluniau strategol? Rydym ni wedi derbyn y cynlluniau fan hyn ac rwy'n ystyried y cynlluniau ar hyn o bryd. Pan fyddaf wedi cael cyfle i edrych arnynt yn fanwl, a phan rwy'n teimlo fy mod i'n barod i wneud hynny, byddaf yn gwneud datganiad ar sut rydym yn mynd i symud ymlaen. Rwy'n gobeithio fy mod i'n mynd i fod mewn sefyllfa i wneud hynny yn ystod y mis nesaf.
A gaf fi ddiolch i Ysgrifennydd y Cabinet am yr ymateb hwnnw? Ac a gaf fi ofyn i Ysgrifennydd y Cabinet pam ei bod yn credu bod ardal consortiwm ERW yn fwy addas ar gyfer gwella addysg yn ardal Abertawe na hen ardal Gorllewin Morgannwg neu ddinas-ranbarth Abertawe?
Diben ERW yw darparu un gwasanaeth gwella ysgolion proffesiynol, cyson ac integredig. Pa dystiolaeth y mae ERW wedi'i rhoi i chi ei fod wedi gwella addysgu a dysgu ieithoedd tramor modern? Ac os ydych yn gallu cymryd y cwestiwn hwn, pa dystiolaeth y mae wedi'i rhoi i chi ei fod yn gwella addysgu Cymraeg mewn ysgolion cyfrwng Saesneg yn Abertawe, gan helpu i greu ymagwedd fwy cadarnhaol mewn ysgolion ac yn yr awdurdod lleol tuag at yr iaith Gymraeg ?
Yn dilyn cwestiwn Sian Gwenllian i Alun Davies yn gynharach, rydw innau hefyd wedi bod yn edrych ar y strategaethau addysg Gymraeg yn ardal ERW, ac yn benodol felly yn siroedd Abertawe, Castell-nedd Port Talbot a Phen-y-bont. Mae'n rhaid i mi ddweud mai siomedig iawn, iawn ydy'r lefelau a'r targedau sy'n cael eu cynnig fel rhan o'r strategaethau yna. Nid ydw i'n credu y gallwn ni orbwysleisio y tanseilio hwn, yn sylfaenol. Os ydych chi'n disgwyl cyrraedd miliwn o siaradwyr Cymraeg erbyn hanner ffordd drwy'r ganrif yma, mae'n wirioneddol rhaid diwygio y strategaethau yma achos, ar ddiwedd y dydd, nid oes fawr ddim gweledigaeth yn y fan hyn i godi capasiti ysgolion cynradd Cymraeg o gwbl yn yr ardaloedd yma. Buaswn i'n dwyn perswâd a phwysau enfawr ar y Gweinidog i allu adolygu a newid hynny, os gwelwch yn dda.