Babelscape/SREDFM huggingface dataset:
Tripura

Tripura là một bang nằm tại Đông Bắc Ấn Độ. Đây là bang nhỏ thứ ba toàn quốc với diện tích và có biên giới quốc tế với Bangladesh (giáp các phân khu Sylhet và Chittagong) ở phía bắc, phía nam, và phía tây, và có biên giới quốc nội với hai bang Assam và Mizoram ở phía đông. Theo điều tra năm 2011, bang có 3.671.032 cư dân, trong đó các cộng đồng bản địa chiếm khoảng 30%. Người Bengal chiếm đa số trong dân cư, còn người Tripura nói tiếng Kokborok là nhóm chiếm đa số trong các bộ lạc. Tripura cùng với quốc gia Bangladesh và bang Tây Bengal tạo thành khu vực dân tộc-ngôn ngữ Bengal.

Trong nhiều thế kỷ, khu vực nay là Tripura nằm dưới quyền cai trị của triều đại Tripura. Tripura trở thành một phiên vương quốc trong thời gian người Anh đô hộ Ấn Độ, rồi gia nhập nước Ấn Độ độc lập vào năm 1949. Kể từ đó, xung đột sắc tộc giữa người bản địa và người Bengal dẫn đến căng thẳng và bạo động rải rác, song việc thành lập các đơn vị hành chính bộ lạc tự trị và áp dụng các chiến lược khác đã giúp đem hòa bình đến bang.

Tripura có vị trí địa lý bất lợi bên trong Ấn Độ, chỉ có một xa lộ lớn là Quốc lộ 44 kết nối bang với phần còn lại của quốc gia. Năm dãy núi là Boromura, Atharamura, Longtharai, Shakhan và Jampui chạy từ bắc đến nam Tripura, xen lẫn là các thung lũng. Thủ phủ Agartala nằm trên một bình nguyên ở phía tây. Tripura có khí hậu xa van nhiệt đới, nhận được lượng mưa lớn theo mùa từ gió mùa tây nam. Các khu rừng bao phủ trên một nửa diện tích của bang. Tripura có số lượng loài linh trưởng cao nhất trong số các bang tại Ấn Độ.

Do bị cô lập về vị trí địa lý, Tripura gặp trở ngại trong phát triển kinh tế, bị nghèo khổ và thất nghiệp đe dọa. Cơ sở hạ tầng tại Tripura có hạn chế. Hầu hết cư dân trong bang tham gia vào lĩnh vực nông nghiệp và các hoạt động có liên quan, song lĩnh vực dịch vụ đóng góp lớn nhất vào tổng sản phẩm quốc nội của bang. Các yếu tố văn hóa Ấn Độ chủ đạo, đặc biệt là từ văn hóa Bengal, cùng tồn tại với các tập tục truyền thống của các dân tộc bản địa, như các vũ đạo khác nhau được trình diễn trong các lễ hội; việc sử dụng các nhạc cụ và trang phục địa phương; và thờ phụng các thổ thần.
Nam Oregon

nhỏ|Vị trí của Nam Oregon
Nam Oregon là một vùng của tiểu bang Oregon nằm ở phía nam Quận Lane, tổng thể ở phía tây Dãy núi Cascade, không bao gồm miền nam Duyên hải Oregon. Các quận gồm có Douglas, Jackson, Klamath và Josephine. Nó bao gồm Khu vực trồng nho Mỹ ở Nam Oregon với các con sông rút nước là Umpqua và Rogue. Tính đến năm 2007, dân số trong 4 quận là khoảng 455.000 người..
Đảo Alcatraz

Đảo Alcatraz ((), đôi khi gọi đơn giản là Alcatraz hay Núi Đá) là nằm trong vịnh San Francisco, ngoài khơi từ địa hạt San Francisco, tiểu bang California, Hoa Kỳ. Hòn đảo nhỏ được phát triển với các tiện nghi cho một hải đăng, một pháo đài quân sự, một nhà tù quân sự (1868), và một nhà tù liên bang từ năm 1934 đến năm 1963.

Nhà tù Alcatraz cũng là nơi xảy ra vụ vượt ngục tai tiếng nhất trong lịch sử nước Mỹ, đó là cuộc đào tẩu của ba tên tù nhân mà cầm đầu là Frank Lee Morris mà sau này là cảm hứng cho một bộ phim của tài tử Clint Eastwood Vượt ngục Alcatraz (Escape from Alcatraz) công chiếu năm 1979.

Năm 1972, hòn đảo này trở thành một khu vực giải trí quốc gia, là nơi du lịch. Ngày nay, hòn đảo này là một phần của khu giải trí quốc gia Cổng Vàng. Du khách có thể đi phà từ bến 33, gần Bến Ngư Phủ.
Thung lũng Tualatin

260px|phải|frame|Sông Tualatin

Thung lũng Tualatin là một vùng nông nghiệp ngoại ô nằm về phía tây nam của Thành phố Portland tiểu bang Oregon, Hoa Kỳ. Thung lũng này được hình thành bởi Sông Tualatin ngoằn ngoèo. Con sông này là một nhánh của Sông Willamette ở gốc tây bắc của Thung lũng Willamette, phía đông của Dãy núi Duyên hải Bắc Oregon. Phần lớn thung lũng nằm trong Quận Washington, ngăn cách với Portland bởi Dãy núi Tualatin. Các cộng đồng trong Thung lũng Tualatin gồm có Forest Grove, Cornelius, Hillsboro, Aloha, Beaverton, Sherwood, Tigard, và Tualatin.
Lisa Gerrard

Lisa Gerrard (sinh ngày 12 tháng 4 năm 1961) là một ca sĩ, nhạc công và nhạc sĩ Mỹ nổi tiếng quốc tế, là thành viên của nhóm Dead Can Dance với bạn diễn Ireland Brendan Perry.

Bà sinh ngày 12 tháng 4 năm 1961 ở Melbourne và lớn lên ở một khu ngoại ô đa sắc tộc của Prahran.
Włochy

Włochy là một quận của Warszawa, nằm ở khu vực tây nam của thành phố. Włochy giáp các quận Bemowo và Wola về phía bắc, Ochota và Mokotów về phía đông, Ursus và Ursynów về phía nam.

"Włochy" là số nhiều, có nghĩa là "Italia" trong tiếng Ba Lan.
Thung lũng Rogue

300px|phải|frame|Thung lũng Rogue (có vệt màu hồng nhạt) tại tây nam Oregon

Thung lũng Rogue là một vùng sản xuất gỗ và nông nghiệp nằm trong tây nam tiểu bang Oregon của Hoa Kỳ. Nó nằm dọc ngay giữa Sông Rogue và các sông nhánh trong các quận Josephine và Jackson. Thung lũng hình thành trung tâm kinh tế và văn hóa của miền nam Oregon gần ranh giới California. Các cộng đồng lớn nhất trong Thung lũng Rogue gồm có Medford, Ashland, và Grants Pass. Phần đông dân nhất của Thung lũng không nằm dọc trong khu vực Sông Rogue nhưng nằm dọc một nhánh sông nhỏ hơn (Lạch Bear).

Thung lũng hình thành một khu vực kép kín tương đối bị cô lập ở phía tây Dãy núi Cascade, dọc theo sườn bắc của Dãy núi Siskiyou. Nó bị chia cắt khỏi duyên hải lân cận bởi một đoạn cao của Dãy núi Duyên hải Nam Oregon. Thung lũng có đặc điểm khí hậu ôn hòa thích hợp cho mùa trồng trọt kéo dài, đặc biệt là nhiều loại trái cây và hạt. Một nền công nghiệp sản xuất nhỏ có trung tâm ở Medford. Trong những năm vừa qua, khu vực này đã lộ diện như là một vùng phát triển về làm rượu. Nó là vị trí của Khu vực trồng nho Mỹ tại miền nam Oregon. Khí hậu ôn hòa và tương đối cô lập đã làm cho thung lũng trở thành một nơi hồi hưu ưa chuộng. Cộng đồng Ashland rất nổi tiếng vì có Lễ hội Shakespeare Oregon. Xa lộ Tiểu bang 5 theo lối thung lũng đi qua Ashland và Medford.
Đồng cỏ Bắc Mỹ

nhỏ|phải|300px|Đồng cỏ Bắc Mỹ
Đồng cỏ (tiếng Anh và tiếng Pháp: "prairie") là một vùng đất có địa hình thấp có các loại cỏ, thảo mộc, một ít cây cối mọc trên đó. Nó giống thảo nguyên nhưng thảo nguyên thường chỉ có cỏ thấp và có khí hậu khô cằn. Khí hậu của kiểu đồng cỏ này thường là ẩm thấp.
Senusret

Senusret, còn được viết là Sesostris hay Senwosret, là tên của một vài người trong thời kỳ Ai Cập cổ đại.

* Senusret I, pharaon thứ hai của Vương triều thứ 12.
* Senusret II, pharaon thứ tư của Vương triều thứ 12, cháu nội của Senusret I.
* Senusret III, pharaon thứ năm của Vương triều thứ 12, con của Senusret II.
* Senusret IV, thời gian trị vì và thứ tự triều đại của ông chưa được xác định.
* Senusret, cha của pharaon Amenemhat I và là ông nội của Senusret I.
* Senusret, tể tướng, phục vụ cuối thời Senusret I và đầu thời Amenemhat II.
* Senusret, thống đốc, người cai quản Nekhen, nome thứ 3 của Thượng Ai Cập.
Phượng Tuyền

Phượng Tuyền (chữ Hán giản thể: 凤泉区, Hán Việt: "Phượng Tuyền khu") là một quận của địa cấp thị Tân Hương (新乡市), tỉnh Hà Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Hồng Kỳ có diện tích 115 km2, dân số năm 2002 là 130.000 người. Mã số bưu chính của Hồng Kỳ là 453011, quận lỵ tại đường Khu Phủ.
Hồng Kỳ được chia thành các đơn vị hành chính gồm 2 nhai đạo: Bảo Sơn Đông Lộ và Hoà Bảo Tây Lộ, 1 trấn Đại Khối.
Uttarakhand

Uttarakhand, còn được gọi kà Uttaranchal, là một bang miền Bắc Ấn Độ. Uttarakhand được biết đến với phong cảnh xinh đẹp tại Himalaya, Bhabhar và Terai. Ngày 9 tháng 11 năm 2000, Uttarakhand trở thành bang thứ 27 của Cộng hòa Ấn Độ, được tạo nên từ vùng Himalaya và những huyện mạn tây bắc lân cận của Uttar Pradesh. Nó giáp với khu tự trị Tây Tạng của Trung Quốc về phía bắc; khu Mahakali của vùng Viễn Tây, tỉnh Sudurpashchim của Nepal về phía nam; bang Uttar Pradesh về phía nam, Himachal Pradesh về phía tây và tây bắc cũng như Haryana ở góc tây nam. Bang gồm 13 huyện. Thủ phủ tạm thời của Uttarakhand là Dehradun, đồng thời là thành phố lớn nhất. Tòa Thượng thẩm đặt tại Nainital.

Chứng cứ khảo cổ học cho thấy sự cư ngụ của con người từ thời tiền sử tại Uttarakhand. Uttarakhand từng là một phần của các vương quốc Kuru và Panchal ("mahajanapada") trong thời kỳ Vệ-đà của Ấn Độ cổ đại. Một trong các triều đại lớn đầu tiên của Kumaon là Kuninda vào thế kỷ 2 TCN, với tín ngưỡng là một dạng cổ của phái Shaiva. Phật giáo cũng hiện diện từ sớm tại đây. Vào thời Trung Cổ, vùng này được kiểm soát bởi vương quốc Kumaon và vương quốc Garhwal. Năm 1816, đa phần Uttarakhand được nhượng cho người Anh theo hiệp ước Sugauli.

Theo thống kê dân số năm của Ấn Độ, Uttarakhand có dân số 10.086.292, khiến nó trở thành bang có dân số lớn thứ 19.
Vệ Tân

Vệ Tân (chữ Hán giản thể: 卫滨区, Hán Việt: "Vệ Tân huyện") là một huyện của địa cấp thị Tân Hương (新乡市), tỉnh Hà Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Vệ Tân có diện tích 52 km2, dân số năm 2002 là 200.000 người. Mã số bưu chính của Vệ Tân là 453000, quận lỵ tại đường Nhân dân.
Vệ Tân được chia thành các đơn vị hành chính gồm 7 nhai đạo: Thắng Lợi, Trung Đồng Nhai, Giải Phóng Lộ, Tự Do Lộ, Thiết Tây, Kiện Khang Lộ và Nam Kiều và 1 hương Bình Nguyên.
Địa y

phải|nhỏ|220px|Hình dáng một số loài địa y
Nếu để ý nhìn trên thân các cây [[gỗ]] ta thấy có những mảng vảy màu xanh xám bám chặt vào vỏ cây. Đó chính là địa y.

Địa y là một dạng kết hợp giữa nấm (mycobiont) và một loại sinh vật có thể quang hợp (photobiont hay phycobiont) trong một mối quan hệ cộng sinh. Photobiont có thể là tảo lục (thường là "Trebouxia") hay khuẩn lam (thường là "Nostoc"). Hình thái học, sinh lý học và hóa sinh học của địa y rất khác biệt với nấm và tảo riêng biệt. Địa y tồn tại ở một số môi trường khắc nghiệt nhất thế giới đài nguyên bắc cực, sa mạc, bờ đá. Chúng rất phong phú trên các lá và cành cây tại rừng mưa và rừng gỗ, trên đá, cả trên tường gạch và đất. Nóc của nhiều tòa nhà có địa y mọc.

Địa y rất phổ biến và có thể sống lâu; tuy nhiên, nhiều loại địa y dễ bị tổn thương khi thay đổi thời tiết đột ngột, chúng có thể được các nhà khoa học dùng để đo mức độ ô nhiễm không khí, hay hủy hoại tầng ôzôn. Là thức ăn chủ yếu của loài hươu Bắc cực

Địa y có thể dùng chế tạo rượu, nước hoa,phẩm nhuộm cũng như trong y học. Ước tính rằng 6% bề mặt phần đất liền của Trái Đất được phủ địa y. Tại Scotland, phẩm nhuộm từ địa y được gọi là crottle.
Năm phụng vụ

Năm phụng vụ (hay còn gọi là Lịch Kitô giáo) là chu kỳ thời gian xác định bằng các mùa phụng vụ với những nghi thức và lễ hội đặc trưng của Kitô giáo, được tổ chức bám sát với diễn tiến nội dung trong Kinh Thánh. Năm phụng vụ có sự khác biệt giữa Kitô giáo Tây phương (Công giáo Rôma, Anh giáo, Giáo hội Luther và Kháng Cách) với Chính thống giáo Đông phương, song, diễn tiến và tính nhất quán là như nhau.
Đối với các giáo hội Tây phương lẫn Đông phương, ngày tháng tổ chức các lễ hội nhỏ thay đổi từ năm này qua năm khác nhưng đều dựa vào sự thay đổi của Lễ Phục Sinh. Có thể nhận ra biểu hiện rõ nét nhất về các mùa lễ hội này bằng việc ăn chay, liên hoan, trang trí nhà thờ v.v.. ở Giáo hội Công giáo Rôma và Chính thống giáo Đông phương, tuy nhiên, cộng đồng Kháng Cách lại ít biểu hiện ra điều này.
Phụ nữ

Tranh của [[Sandro Botticelli]]: "[[Sự ra đời của Venus]]" (khoảng 1485)
Biểu tượng của sinh vật [[cái]] trong [[sinh học]] và nữ giới, hình chiếc gương và chiếc lược. Đây cũng là biểu tượng của [[Sao Kim]] trong [[chiêm tinh học]], của [[thần Vệ nữ]] trong [[thần thoại La Mã]] và của [[đồng]] trong [[thuật giả kim]].
Phụ nữ, nữ giới là từ chỉ giống cái của loài người. Phụ nữ thường được dùng để chỉ một người trưởng thành, còn con gái thường được dùng chỉ đến trẻ gái nhỏ hay mới lớn. Bên cạnh đó từ phụ nữ, đôi khi dùng để chỉ đến một con người giống cái, bất kể tuổi tác, như là trong nhóm từ "quyền phụ nữ".

Thông thường, một phụ nữ có hai nhiễm sắc thể X và có khả năng mang thai và sinh con từ tuổi dậy thì cho đến khi mãn kinh. Giải phẫu phụ nữ, như phân biệt với giải phẫu nam, bao gồm ống dẫn trứng, buồng trứng, tử cung, âm hộ, vú, tuyến Skene và tuyến Bartholin. Xương chậu của nữ rộng hơn nam giới, hông thường rộng hơn và phụ nữ có khuôn mặt và lông trên cơ thể khác ít hơn đáng kể. Xét về trung bình, phụ nữ có chiều cao thấp hơn và ít cơ bắp hơn nam giới.

Trong suốt lịch sử loài người, vai trò giới truyền thống thường được xác định và hạn chế các hoạt động và cơ hội của phụ nữ; nhiều học thuyết tôn giáo quy định một số quy tắc nhất định đối với phụ nữ là bắt buộc. Với những hạn chế nới lỏng trong thế kỷ 20 ở nhiều xã hội, phụ nữ đã tiếp cận được với sự nghiệp ngoài vai trò người nội trợ truyền thống và khả năng theo đuổi giáo dục đại học. Bạo lực đối với phụ nữ, cho dù trong gia đình hay trong cộng đồng, có một lịch sử lâu dài và chủ yếu do đàn ông gây ra. Một số phụ nữ bị từ chối quyền sinh sản. Các phong trào và ý thức hệ của nữ quyền có một mục tiêu chung là đạt được bình đẳng giới.

Một số phụ nữ là người có sự phân định tâm lý giới tính không phù hợp với bản sắc giới tính của họ), hoặc là liên giới tính (một dạng khuyết tật bẩm sinh khiến những người sinh ra có đặc điểm cơ quan sinh dục không phù hợp với hình dạng bộ phận sinh dục điển hình của cả nam và nữ).
Hoạch Gia

Hoạch Gia (chữ Hán giản thể: 获嘉县, Hán Việt: "Hoạch Gia huyện") là một huyện của địa cấp thị Tân Hương (新乡市), tỉnh Hà Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện Hoạch Gia có diện tích 1339 km2, dân số năm 2002 là 660.000 người, mã số bưu chính 453500, huyện lỵ đóng tại trân Thành Quan.

Huyện Hoạch Gia được chia ra các đơn vị hành chính gồm 
*3 trấn: Thành Quan, Nguyên Vũ và Sư Trại.
*Hương: Cát Phu, Phúc Ninh Tập, Chúc Lâu, Lâu Bắc, Tương Trang, Quan Hán, Đại Tân, Đẩu Môn, Dương A, Lộ Trại, Hàn Đổng Trang, Thái Bình Trấn, Tề Nhai và Cận Đường.
Żoliborz

Żoliborz là một trong những quận của thành phố Warszawa, thủ đô Ba Lan. Quận này nằm chính nam của trung tâm thành phố, bên tả ngạn sông Vistula. Quận Zoliborz có dân số khoảng 50.000 người và là một trong những quận nhỏ nhất của Warszawa. 
[[thành Warszawa]] và công viên Hibner ở Żoliborz
Huy Huyện

Huy Huyện (chữ Hán giản thể: 辉县市, Hán Việt: "Huy Huyện thị") là một thành phố cấp huyện thuộc địa cấp thị Tân Hương (新乡市), tỉnh Hà Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huy Huyện nằm ở chân Thái Hành Sơn, phía tây của bình nguyên Hoa Bắc, giáp với tỉnh Sơn Tây. Thành phố này là nơi sinh sống của người Hán, người Hồi, Mông Cổ, người Tạng, người Choang, người Mãn, người Di, người Đồng.

Huy Huyện có 5 trấn Thành Quan, Bách Tuyền, Mạnh Trang, Bạc Bích, Dục Hà và 21 hương, 532 thôn hành chính, 1723 thôn tự nhiên, 3098 tiểu tổ thôn dân. Theo số liệu năm 2001, toàn thành phố có 15,98 vạn hộ với 65,82 vạn người, trong đó dân số nông nghiệp là 61,5 vạn người (14,83 vạn hộ), phi nông nghiệp là 1,14 vạn hộ hay 43.200 người.
Manipur

Manipur là một bang tại miền Đông Bắc Ấn Độ. Thủ phủ là thành phố Imphal. Nó tiếp giáp với Nagaland về phía bắc, Mizoram về phía nam, và Assam về phía tây; bang Chin và vùng hành chính Sagaing của Myanmar nằm về phía đông. Bang có diện tích và dân số chưa đến 3 triệu người, gồm chủ yếu người Meitei; người Kuki, người Naga, và người Pangal là những dân tộc khác tại đây, tất cả đều nói các ngôn ngữ Hán-Tạng. Manipur đã là nơi tiếp nối cho sự giao thương hàng hóa và văn hóa châu Á trong 2.500 năm. Từ lâu, nơi này đã giúp kết nối Đông Nam Á và tiểu lục địa Ấn Độ.

Dưới sự cai trị của người Anh, vương quốc Manipur trên danh nghĩa là một hoàng quốc (princely state). Từ năm 1917 và 1939, người dân Manipur đấu tranh giành quyền lợi cho mình chống lại người Anh. Tới cuối thập niên 1930, vương quốc Manipur thương lượng với người Anh để trở thành một phần của Ấn Độ, hơn là Myanmar. Những đàm phán này bị gián đoạn bởi sự bùng nổ của Thế Chiến thứ II. Ngày 21 tháng 9 năm 1949, Maharaja Budhachandra ký hiệp ước Accession để hợp nhất vương quốc vào Ấn Độ. Sự hợp nhất này gây nhiều tranh luận tại Manipur, vì được cho là xảy ra khi chưa có sự nhất trí và dưới sự ép buộc. Những tranh luận và sự khác biệt về quan điểm cho tương lai đã gây ra cuộc nổi dậy kéo dài 50 năm tại đây để giành độc lập khỏi Ấn Độ, kèo theo đó là những xung đột liên miên giữa các dân tộc. Từ năm 2010 đến 2013, xung đột quân sự chịu trách nhiệm cho cái chết của chừng 1 trên 100.000 người mỗi năm.

Dân tộc Meitei, chiếm 53% dân số toàn bang Manipur. Ngôn ngữ chính là tiếng Meitei (còn gọi là tiếng Manipur). Những bộ tộc bản địa chiếm 20% of dân số. Các dân tộc tại Manipur theo nhiều tôn giáo khác nhau. Theo thống kê 2011, Ấn Độ giáo là tôn giáo lớn nhất, tiếp theo là Kitô giáo. Những tôn giáo khác gồm Hồi giáo, Sanamahi giáo, và Phật giáo.

Manipur có một nền kinh tế nông nghiệp, với tiềm năng thủy điện lớn. Việc giao thương được thúc đẩy bởi những chuyến bay ra vào sân bay Imphal, sân bay lớn thứ nhì Đông Bắc Ấn Độ. Manipur là nơi bắt nguồn của môn nhảy Manipur, và được xem là nơi đã giới thiệu môn polo đến người châu Âu.
The Emancipation of Mimi

The Emancipation of Mimi (tạm dịch "Sự giải thoát của Mimi") là album phòng thu thứ 10 của ca sĩ người Mỹ Mariah Carey, phát hành bởi Island Records vào ngày 12 tháng 4 năm 2005. Sau những thất bại về mặt thương mại lẫn chuyên môn của hai album phòng thu trước là "Glitter" (2001) và "Charmbracelet" (2002), "The Emancipation of Mimi" được nhìn nhận là "album trở lại" của Carey bởi các nhà phê bình và trở thành album bán chạy nhất của cô tại Mỹ trong thập niên 2000. Trong quá trình thực hiện album, cô đã cộng tác với nhiều nhạc sĩ và nhà sản xuất khác nhau trong suốt năm 2004, bao gồm Jermaine Dupri, Snoop Dogg, Twista, Nelly, Pharrell Williams, và James "Big Jim" Wright, mà trong số họ cũng tham gia góp giọng trong một số bài hát.

Mariah đã sử dụng biệt danh "Mimi" trong tiêu đề, qua đó thể hiện thái độ thân mật hơn của nữ ca sĩ, cũng như khái quát cho album là một sự giải phóng khỏi những thất bại cá nhân của mình. Mặc dù cách xử lý giọng hát cũng tương tự như các sản phẩm trước và hướng đến dòng nhạc ballad thương hiệu của cô, album còn bao gồm những định hướng của nhạc dance và uptempo. Ngược lại với phong cách âm nhạc R&B và pop-rock đã đóng khung trong các album trước của cô, "The Emancipation of Mimi" đã giới thiệu một phạm vi thể loại rộng rãi hơn, liên quan đến phong cách R&B, như nhạc phúc âm và nhạc soul rất thịnh hành những năm 1970.

"The Emancipation of Mimi" ngay sau khi phát hành đã nhận được những đánh giá cao từ các nhà phê bình; họ xem nó như là sự cải tiến từ "Charmbracelet", cũng như là sản phẩm âm nhạc mà Carey thể hiện giọng hát tốt nhất trong nhiều năm. Album đạt vị trí số một trên Billboard 200 với doanh số tuần đầu cao nhất trong sự nghiệp của Carey vào thời điểm đó. Nó cũng lọt vào top 5 các bảng xếp hạng album tại Canada, Đan Mạch, Pháp và Nhật Bản. "The Emancipation of Mimi" là album bán chạy nhất năm 2005 tại Mỹ, và là album bán chạy thứ hai trên toàn thế giới. Tính đến năm 2008, nó đã bán được 12 triệu bản.

Bảy đĩa đơn tất cả đã được phát hành từ album. Đĩa đơn đầu tiên, "It's Like That" trở thành một trong những bài hát có thứ hạng cao nhất của cô trong nhiều năm, và lọt vào top 20 ở một số nước. Album đã đem về cho Carey hai đĩa đơn quán quân Billboard Hot 100, bao gồm "We Belong Together" (nắm giữ ngôi đầu trong 14 tuần ở Mỹ, và sau đó được chọn là "Bài hát của thập kỷ" bởi Billboard) và "Don't Forget About Us". Bên cạnh đó, một đĩa đơn khác cũng rất thành công là "Shake It Off" khi đứng vị trí thứ 2 trên Hot 100, và chỉ chịu thua "We Belong Together" của chính Carey. "The Emancipation of Mimi" nhận được tổng cộng 10 đề cử giải Grammy trong hai năm liên tiếp 2006-07 và chiến thắng 3 giải; trong đó album thắng giải Album R&B đương đại xuất sắc nhất bên cạnh đề cử Album của năm và 2 giải cho "We Belong Together". Để quảng bá cho album, Carey đã biểu diễn các bài hát trong album tại lễ trao giải Grammy năm 2006, MTV Movie Awards 2005, MTV Video Music Awards 2005 và American Music Awards năm 2005. Năm 2006, cô bắt tay thực hiện chuyến lưu diễn thứ sáu trong sự nghiệp, The Adventures of Mimi.
Duyên hải Oregon

nhỏ|nhỏ|350px|Duyên hải Bắc Oregon

Duyên hải Oregon là một thuật từ địa lý được dùng để diễn tả duyên hải của tiểu bang Oregon nằm dọc theo Thái Bình Dương. Kéo dài 362 dặm Anh (583 km) từ thành phố Astoria đến ranh giới California, Duyên hải Oregon đặc biệt ở chỗ là toàn thể duyên hải là đất công. Luật Oregon cấm sở hữu riêng đất dọc duyên hải.

Duyên hải Oregon thường được xếp thành 3 vùng:

* Bắc Duyên hải từ ranh giới bang Washington ở Astoria đến Lincoln City
* Trung Duyên hải từ Lincoln City đến Reedsport
* Nam Duyên hải từ Reedsport đến ranh giới California, ngay phía nam Brookings.

Không có thành phố lớn nằm trên duyên hải, chính yếu là vì thiếu các cảng sâu nối liền với các khu vực nông nghiệp nội địa. Khu đô thị lớn nhất gồm có các thành phố giáp ranh Coos Bay và North Bend ở Nam Duyên hải; khu vực này có dân số khoảng chừng 25.000 người. Vì tính tương đối cô lập với những trung tâm dân số lớn lân cận nên duyên hải nổi bật là vùng đất có cái vẻ mộc mạc, là sự kết hợp giữa những thị trấn lâm nghiệp, những làng đánh cá, những nơi nghỉ mát theo mùa, và những nơi chốn dành cho các họa sĩ. Du lịch và lâm nghiệp là hai ngành kỹ nghệ chính trên duyên hải. Tính đại chúng của vùng duyên hải kết hợp với việc chỉ có một xa lộ liên tục duy nhất dọc theo duyên hải (Quốc lộ Hoa Kỳ 101) đã làm cho lưu thông dọc duyên hải trở thành lưu thông du lịch tồi tệ nhất tại Hoa Kỳ.
Quách Thị Hồ

Quách Thị Hồ (11 tháng 6 năm 1909 – 4 tháng 1 năm 2001) là một bậc thầy về ca trù và là danh ca ca trù nổi tiếng. Bà là người đầu tiên đưa tiếng hát ca trù của Việt Nam ra nước ngoài. Năm 1988, bà được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân (NSND).
Charlottenburg-Wilmersdorf

nhỏ|310px
nhỏ|310px|Localities of Charlottenburg-Wilmersdorf
Charlottenburg-Wilmersdorf là quận thứ tư của Berlin, Đức, được thành lập năm 2001 thông qua sáp nhập các quận Charlottenburg và Wilmersdorf.

Quận này là trung tâm cũ của Tây Berlin trước đây. Đại học Kỹ thuật Berlin ("Technische Universität Berlin"), Đại học Nghệ thuật Berlin ("Universität der Künste"), "Deutsche Oper Berlin", Cung Charlottenburg và Sân vận động Olympic nằm ở quận Charlottenburg-Wilmersdorf.
Trung Trạm

Trung Trạm (chữ Hán giản thể:中站区, Hán Việt: "Trung Trạm khu") là một quận thuộc địa cấp thị Tiêu Tác (chữ Hán giản thể:焦作市), tỉnh Hà Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận Trung Trạm nằm ở hía tây của trung tâm Tiêu Tác, bắc giáp huyện Tu Vũ và Phổ Thành của Sơn Tây, phía tây giáp huyện Bác Ái, phía đông giáp Giải Phóng. Quận Trung Trạm có diện tích 162 km2, dân số năm 2002 là 120.000 người.
Lòng chảo Harney

300px|phải|frame|Lòng chảo Harney

Lòng chảo Harney là một vùng trũng khô khan ở đông nam tiểu bang Oregon của Hoa Kỳ. Nó nằm ở góc tây bắc của vùng Đại Lòng chảo. Nó là một trong các khu vực ít dân cư nhất Hoa Kỳ Lục địa, nằm phần nhiều ở phía bắc của Quận Harney, được bao quanh ở phía bắc và phía đông bởi Cao nguyên Sông Columbia, phía nam và phía tây bởi một đồng bằng do núi lửa tạo ra. Lòng chảo này chiếm một diện tích khoảng 13.800 dặm vuông Anh (38.900 km²) trong lưu vực Hồ Malheur và Hồ Harney. Hồ Malheur là một hồ nước ngọt trong khi Hồ Harney có nước muối kiềm.
Netjerkare Siptah

Netjerkare Siptah (cũng là Neitiqerty Siptah và có thể là nguyên mẫu của nhân vật huyền thoại Nitocris) là một vị pharaon của Ai Cập cổ đại, ông là vị vua thứ 7 và là vị cuối cùng của vương triều thứ 6. Mặt khác một số học giả lại xem ông như là vị vua đầu tiên của hai vương triều thứ 7 và thứ 8. Vì là vị vua cuối cùng của vương triều thứ 6, Netjerkare Siptah được một số nhà Ai cập học xem là vị vua cuối cùng của Thời kỳ Cổ Vương quốc. Netjerkare Siptah đã có một triều đại ngắn ngủi vào giai đoạn đầu thế kỷ 22 TCN, đây là thời điểm khi mà quyền lực của pharaon đang sụp đổ còn của các nomarch địa phương thì lại đang tăng lên. Mặc dù ông là nam giới, Netjerkare Siptah gần như có thể cũng chính là vị nữ pharaon "Nitocris" được Herodotos và Manetho đề cập tới.
Mã Thôn

Mã Thôn (chữ Hán giản thể: 马村区, Hán Việt: "Mã Thôn khu") là một quận thuộc địa cấp thị Tiêu Tác (chữ Hán giản thể:焦作市), tỉnh Hà Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Mã Thôn có toạ độ từ 35°16' độ vĩ bắc，113°17' độ kinh đông. Quận này có diện tích 118 km2, dân số năm 2002 là 140.000 người.
Đồng Bách

Đồng Bách (chữ Hán giản thể: 桐柏县, Hán Việt: "Đồng Bách huyện") là một huyện thuộc địa cấp thị Nam Dương, tỉnh Hà Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện Đồng Bách có diện tích 1941 km2, dân số 424.000 người. Huyện này là nơi đầu nguồn sông Hoài.

Huyện này được chia ra thành các đơn vị hành chính gồm 8 trấn, 8 hương. Các đơn vị hương trấn này lại được chia thành 214 thôn hành chính. 
*Trấn: Hoài Nguyên, Nguyệt Hà, Mao Tập, Thành Quan, Bình Thị, Cố Huyện, Ngô Thành, Đại Hà, Phu Giang.
*Hương: Hoàng Cương, Tân Tập, Thành Giao, Chu Trang, An Bằng, Trình Loan, Hồi Long.
Klaus Meine

Klaus Meine (sinh 25 tháng 5 năm 1948) là một ca sĩ người Đức, được biết đến như là ca sĩ hát chính của ban nhạc rock Scorpions.
Tích Xuyên

Tích Xuyên (chữ Hán giản thể: 淅川县, Hán Việt: "Tích Xuyên huyện") là một huyện thuộc địa cấp thị Nam Dương, tỉnh Hà Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 2798 km2, trong đó có 69% là núi non, 14% là mặt nước. Huyện Tích Xuyên có dân số năm 2005 là 740.000 người. GDP huyện Tích Xuyên năm 2004 là 5,02 tỷ nhân dân tệ. Mã số điện thoại huyện Tích Xuyên là 0377, mã vùng bưu chính 474400, huyện lỵ tại trấn Thành Quan.
Huyện này được chia ra thành các đơn vị hành chính gồm 16 trấn và hương. 
*Trấn: Thành Quan, Thượng Tập, Kim Hà, Lão Thành, Mã Đăng, Xuân Hoa, Hậu Pha, Cửu Trọng.
*Hương: Mao Đường, Tây Hoàng, Thao Hà, Kinh Quan, Tự Loan, Đại Thạch Kiều, Thịnh Loan và Thương Phòng.
Ô

Ô, ô là ký tự thứ 18 trong bảng chữ cái tiếng Việt.
Ơ

Ơ, ơ là ký tự thứ 19 trong bảng chữ cái tiếng Việt.

*Trong tiếng Việt, ơ là từ cảm thán thể hiện sự ngạc nhiên giống từ ô, ví dụ: "Ơ! Sao nó vẫn chưa về?"
Sơ sinh

Bác sĩ đang chăm sóc trẻ sơ sinh sau [[mổ lấy thai|ca mổ Cesar]]
Sơ sinh là một chuyên ngành của nhi khoa nhằm chăm sóc sức khỏe cho trẻ sơ sinh, đặc biệt là trẻ sơ sinh đẻ non hoặc trẻ sơ sinh bị bệnh. Đây là một chuyên ngành thường làm việc tại đơn vị chăm sóc tích cực trẻ sơ sinh (NICU) tại Bệnh viện. Bệnh nhân của các bác sĩ nhi sơ sinh là trẻ sơ sinh (dưới 28 ngày tuổi) bị bệnh hoặc cần chăm sóc y khoa đặc biệt do đẻ non, trọng lượng lúc sinh thấp, chậm phát triển trong tử cung, dị tật bẩm sinh, nhiễm trùng huyết hoặc ngạt lúc sinh.
Chữ Quốc ngữ

Trang đầu "[[Phép giảng tám ngày]]" in năm [[1651]] của nhà truyền giáo [[Alexandre de Rhodes]]. Bên trái là [[tiếng Latinh]], bên phải là tiếng Việt viết bằng chữ Quốc ngữ.
Chữ Quốc ngữ là tên gọi cho bộ chữ Latinh phổ thông được dùng để viết tiếng Việt hiện nay. Chữ Quốc ngữ được tạo ra bởi các tu sĩ Dòng Tên Bồ Đào Nha và Ý, bằng việc cải tiến bảng chữ cái Latinh và ghép âm dựa theo quy tắc chính tả của văn tự tiếng Bồ Đào Nha và một chút tiếng Ý.
Ngu Thành

Ngu Thành (chữ Hán giản thể: 虞城县, Hán Việt: "Ngu Thành huyện") là một huyện thuộc địa cấp thị Thương Khâu, tỉnh Hà Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện Ngu Thành có diện tích 1558km2, dân số năm 2002 là 1,08 triệu người, huyện lỵ là trấn Thành Quan.

Huyện này được chia ra thành các đơn vị hành chính gồm 10 trấn, 16 hương. 
*Trấn: Thành Quan, Trương Tập, Giới Cấu, Cổ Trại, Cốc Thục, Lợi Dân, Đại Dương Tập, Trạm Tập, Đỗ Tập và Mộc Lan (Doanh Khuếch).
*Hương: Sa Tập, Điếm Tập, Điền Miếu, Trịnh Tập, Lưu Tập, Cổ Vương Tập, Lý Lão Gia, Trấn Lý Cố, Sáo Cương, Thành Giao, Văn Tập, Kiều Tập, Hoàng gia, Mang chủng Kiều, Lưu Điếm và Đại Hầu.
Tây Hạp

Tây Hạp (chữ Hán giản thể: 西峡县, Hán Việt: "Tây Hạp huyện") là một huyện thuộc địa cấp thị Nam Dương, tỉnh Hà Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 3452 km2, dân số 420.000 người. Mã số bưu chính 474550, mã hiệu 411323, mã vùng điện thoại 0377.

Huyện Tây Hạp được chia ra thành các đơn vị hành chính gồm 3 nhai đạo, 8 trấn, 10 hương. Các đơn vị này lại được chia thành 297 thôn hành chính.
*Nhai đạo: Bạch Vũ, Sài Kim, Liên Hoa.
*Trấn: Đan Thủy, Tây Bình, Song Long, Hồi Xa, Đinh Hà, Tang Bình, Mễ Bình.
*Hương: Điền Quan, Dương Thành, Ngũ Lý Kiều, Trọng Dương, Trại Cân, Thạch Giới Hà, Quân Mã Hà, Nhị Lang Bình, Thái Bình Trấn.
Họ Tiêu liêu

Họ Tiêu liêu hoặc họ Giỏ giẻ (danh pháp khoa học: Troglodytidae) là một họ chim dạng sẻ, chủ yếu sinh sống trong khu vực Tân thế giới. Có khoảng 80 loài "tiêu liêu" trong khoảng 20 chi.

Thuật ngữ Troglodyte có nghĩa là "[người] sống trong hang", và các loài tiêu liêu có tên khoa học từ xu hướng của một số loài trong việc lục lọi tìm kiếm thức ăn trong các kẽ nứt tối tăm. Nói chung chúng là chim nhỏ và khó thấy, ngoại trừ giọng hót ầm ĩ và thường là phức tạp. Chúng có cánh ngắn và mỏ mỏng cong xuống phía dưới. Một vài loài thường có đuôi dựng đứng. Tất cả đều là chim ăn sâu bọ, mặc dù một số loài cũng ăn cả các loại rau cỏ, còn những loài to lớn trong chi "Campylorhynchus" bắt cả những động vật có xương sống nhỏ (như thằn lằn).

Kích thước của chúng dao động từ nhỏ như tiêu liêu bụng trắng dài dưới 10 cm (4 inch) và cân nặng chỉ 9 gam, tới lớn như tiêu liêu lớn dài khoảng 22 cm (8,7 inch) và cân nặng 50 gam (1,8 oz.). Màu chủ đạo là xám, nâu, đen và trắng.

Chỉ có một loài sinh sống tại Cựu thế giới, đó là tiêu liêu ("Troglodytes troglodytes"). Các loài sinh sống trong các môi trường sống rất khác nhau, từ các vùng thôn quê ít cây và khô cằn tới các rừng mưa. Phần lớn các loài sinh sống ở các tầng thấp, nhưng một số thành viên của chi "Campylorhynchus" và cả hai thành viên của chi "Odontorchilus" nói chung hay sinh sống tại tầng tán trong các khu rừng. Một ít loài, đáng chú ý có tiêu liêu và tiêu liêu nhà, nói chung hay gắn liền với con người.

27 loài chim liêu oanh Australasia trong họ Liêu oanh Maluridae không có quan hệ họ hàng gì, cũng như các loài thích liêu New Zealand trong họ Acanthisittidae.
A-tì-đạt-ma-câu-xá luận

A-tì-đạt-ma-câu-xá luận (zh. 阿毗達磨俱舍論, sa. "abhidharmakośa-śāstra"), thường được gọi tắt là Câu-xá luận, có nghĩa là "Báu vật của A-tì-đạt-ma", tên khác là Thông minh luận (zh. 通明論), là bộ luận quan trọng của Phật học, được Thế Thân (sa. "vasubandhu") soạn vào thế kỉ thứ 5 sau Công nguyên tại Kashmir. Luận gồm có hai phần: sưu tập khoảng 600 kệ "A-tì-đạt-ma câu-xá luận bản tụng" (sa. "abhidharmakośakārikā") và "A-tì-đạt-ma câu-xá luận thích" (sa. "abhidharmakośa-bhāṣya"), bình giải về những câu kệ đó. Ngày nay người ta còn giữ bản tiếng Hán và tiếng Tây Tạng của luận này, đó là những tác phẩm đầy đủ nhất để trả lời các câu hỏi về kinh điển.

"A-tì-đạt-ma-câu-xá luận" phản ánh sự tiếp nối của giáo lý từ Tiểu thừa đến Đại thừa và cũng là tác phẩm nền tảng của các tông phái Phật giáo Trung Quốc, đóng góp phần chính trong việc truyền bá và phát triển đạo Phật nơi này.

Có 9 điểm được phân tích và xử lý trong luận:
#Giới phẩm (zh. 界品, sa. "dhātunirdeśa"): nói về cái thể của các Giới (pháp)
#Căn phẩm (zh. 根品, sa. "indriyanirdeśa"): nói về cái dụng của chư pháp<br>Hai phẩm trên nói về thể và dụng chung cho Hữu lậu (zh. 有漏, sa. "sāśrava", tức là còn bị Ô nhiễm) và Vô lậu (zh. 無漏, sa. "anāśrava", không bị ô nhiễm).
#Thế gian phẩm (zh. 世間品, sa. "lokanirdeśa"): nói về các thế giới, Lục đạo, Ba thế giới
#Nghiệp phẩm (zh. 業品, sa. "karmanirdeśa")
#Tùy miên phẩm (zh. 隨眠品, sa. "anuśayanirdeśa")<br>Các điểm 3, 4 và 5 nói về Hữu lậu, trong đó 3. là Quả (zh. 果, kết quả), 4. là Nhân (zh. 因) và 5. là Duyên (zh. 緣).
#Hiền thánh phẩm (zh. 賢聖品, sa. "pudgalamārganirdeśa")
#Trí phẩm (zh. 智品, sa. "jñānanirdeśa"): nói về mười loại trí
#Định phẩm (zh. 定品, sa. "samādhinirdeśa").<br>Các điểm 6, 7 và 8 nói về Vô lậu, trong đó 6. là Quả, 7. là Nhân và 8. là Duyên.
#Phá ngã phẩm (zh. 破我品, sa. "pudgalaviniścaya"): nói về lý Vô ngã (sa. "anātman"), phá tà, chống lại thuyết của Độc Tử bộ. Phẩm này là một phẩm độc lập và cũng là phẩm cuối của bộ luận.
Mật mã lượng tử

Mật mã lượng tử là một ngành khoa học nghiên cứu về bảo mật thông tin dựa trên các tính chất của vật lý lượng tử. Trong khi mật mã truyền thống khai thác chủ yếu các kết quả toán học của ngành độ phức tạp tính toán nhằm vô hiệu hoá kẻ tấn công thì mật mã lượng tử khai thác chính bản chất vật lý của các đối tượng mang thông tin mà ở đây là các trạng thái lượng tử, ví dụ như các photon ánh sáng.

Mật mã lượng tử cho phép bảo mật thông tin truyền đi bằng truyền thông quang, qua quang sợi cũng như qua không gian (FSO - Free Space Optical communications). Nó cho phép thông tin được bảo mật "tuyệt đối", không phụ thuộc vào độ mạnh của máy tính, độ tối tân của dụng cụ hay sự xảo quyệt của hacker. Sự bảo mật của mật mã lượng tử bắt nguồn từ những quy luật không thể phá bỏ của tự nhiên, do đó nó được xem như là một sự bảo vệ mạnh mẽ nhất có thể cho dữ liệu.
Động vật giáp xác

Động vật giáp xác (Crustacea), còn gọi là động vật vỏ giáp hay động vật thân giáp là một phân ngành động vật Chân khớp lớn và đa dạng gồm hơn 44.000 loài như cua, tôm hùm, tôm càng, tôm, tôm nước ngọt, lân hà, Oniscidea và hà biển. Chúng thường sống dưới nước và hô hấp bằng mang. Đa số các loài giáp xác sống ở biển, bên cạnh đó cũng có nhiều loài sống ở nước ngọt. Một vài nhóm giáp xác sống ở trên cạn không phải là những động vật thực sự thành công về mặt tiến hóa nhưng hầu hết chúng vẫn đòi hỏi một môi trường ẩm ướt để tồn tại. Rận nước có kích thước khoảng 2mm. Di chuyển nhờ vận động của đôi râu lớn. Rận nước mùa hạ chỉ sinh sản toàn con cái, là thức ăn chủ yếu của cá.
Đại học Stanford

Sân chính ("Main Quad") và vùng chung quanh, nhìn từ [[Tháp Hoover]]

Viện Đại học Leland Stanford Junior, thường được gọi là Viện Đại học Stanford hay chỉ Stanford, là viện đại học tư thục thuộc khu vực thống kê Stanford, California (Hoa Kỳ). Stanford được biết đến với sức mạnh học tập, sự giàu có, gần gũi với Thung lũng Silicon và được xếp hạng là một trong những trường đại học hàng đầu thế giới. Khuôn viên chính của viện đại học này rộng rãi và đẹp đẽ, nằm cách San Francisco 60 kilômét về phía đông nam, nó ở phần chưa được sáp nhập của Quận Santa Clara bên cạnh thị trấn Palo Alto, và nằm ở trung tâm Thung lũng Silicon cả về vị trí địa lý và lịch sử. Là viện đại học có diện tích lớn thứ hai trên thế giới, Viện Đại học Stanford có chương trình đầy đủ cho sinh viên đại học cũng như sinh viên sau đại học, cùng với một trung tâm y khoa nổi tiếng và nhiều trung tâm nghiên cứu và dự án phục vụ. Cùng với Viện Đại học Harvard, Viện Đại học Yale và Viện Đại học Princeton, Viện Đại học Stanford nằm trong nhóm những viện đại học tốt nhất của Hoa Kỳ.
Wikipedia tiếng Việt

Wikipedia tiếng Việt là phiên bản tiếng Việt của Wikipedia. Website lần đầu tiên kích hoạt vào tháng 11 năm 2002 lúc chỉ có bài viết đầu tiên của dự án là bài Internet Society. Vì dự án không có đủ người đóng góp, Wikipedia tiếng Việt không có thêm bài viết nào cho đến tháng 10 năm 2003 khi Trang Chính ra mắt. Tiếp theo đó là bài Alexandre De Rhodes có sự khởi đầu sau đó là các bài Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Nha Trang...

Vào tháng 7 năm 2003 đã có yêu cầu về hỗ trợ Unicode cho tiếng Việt từ các thành viên của Wikipedia tiếng Việt. Website này đã nâng cấp qua phần mềm wiki Phase III sau đó là MediaWiki vào ngày 12 tháng 11 năm 2003. Phiên bản MediaWiki mới có hỗ trợ Unicode hỗ trợ viết tiếng Việt.

Phiên bản này hứng chịu trở ngại do không hỗ trợ gõ chữ Việt trực tiếp trong trang web mà cần thông qua bộ gõ từ bên ngoài. Vào tháng 9 năm 2005, để giải quyết vấn đề này, có những thành viên đã cộng tác để cài đặt bộ gõ JavaScript (nay là AVIM) vào website. Ngoài ra, vấn đề tiếng Việt chưa được tiêu chuẩn hóa hoàn toàn khiến cộng đồng Wikipedia tiếng Việt phải đặt quy tắc về , tên gọi các quốc gia, dùng thay vì phiên âm, cách viết ngày tháng, cách viết hoa.
William Booth

William Booth (10 tháng 4 năm 1829 – 20 tháng 8 năm 1912) là nhà sáng lập và Tướng quân đầu tiên (1878–1912) của Cứu Thế Quân ("Salvation Army"). William Booth được chọn vào danh sách 100 người Anh vĩ đại nhất thuộc mọi thời đại (thứ 71), thực hiện bởi BBC trong năm 2002.
Thiên hà

[[Thiên hà Chong Chóng]], một thiên hà xoắn ốc điển hình trong [[chòm sao]] [[Đại Hùng]], có đường kính khoảng 170.000 [[năm ánh sáng]] và cách Trái Đất xấp xỉ 21 triệu năm ánh sáng.

Thiên hà (chữ Hán: 天河, nghĩa mặt chữ là "sông Hoàng Hà ở trên trời") là một hệ thống lớn các thiên thể và vật chất liên kết với nhau bằng lực hấp dẫn, bao gồm sao, tàn dư sao, môi trường liên sao chứa khí, bụi vũ trụ và vật chất tối, một loại thành phần quan trọng nhưng chưa được hiểu rõ. Các thiên hà có nhiều đặc điểm đa dạng từ các thiên hà lùn chứa vài trăm triệu (108) sao đến những thiên hà khổng lồ chứa hàng trăm nghìn tỷ (1014) sao, mỗi ngôi sao đều quay quanh khối tâm của thiên hà chứa nó.

Thiên hà chứa rất nhiều hành tinh, hệ sao, quần tinh và các loại đám mây liên sao. Ở giữa những thiên thể này là môi trường liên sao bao gồm khí, bụi và tia vũ trụ. Các lỗ đen siêu khối lượng nằm tại trung tâm của hầu hết các thiên hà. Chúng có thể là nguồn gốc cho những nhân thiên hà hoạt động được tìm thấy tại tâm ở một số thiên hà. Các nhà thiên văn cũng biết rằng tại tâm của Ngân Hà có ít nhất một trong những lỗ đen khổng lồ này.

Vì lý do lịch sử mà thiên hà được phân loại theo hình dáng bề ngoài của chúng, thường được nhắc tới như là hình thái học biểu kiến của chúng. Một dạng thường gặp là thiên hà elip, mà hình dáng tổng thể của nó giống như hình elip (hay dạng khối elipsodid 3 chiều). Thiên hà xoắn ốc có dạng đĩa với những nhánh bụi xoắn ốc chứa các sao và những thiên thể khác. Những thiên hà có hình dạng bất thường được xếp thành thiên hà vô định hình và phần lớn chúng có nguồn gốc từ sự hỗn loạn trong tương tác hấp dẫn với những thiên hà lân cận. Những tương tác kiểu này giữa các thiên hà gần nhau, mà cuối cùng dẫn đến sự sáp nhập giữa chúng, đôi khi có một ý nghĩa quan trọng làm tăng xác suất trong sự hình thành các ngôi sao dẫn tới khái niệm thiên hà bùng nổ sao. Các thiên hà nhỏ mà thiếu đi những cấu trúc đồng bộ cũng được xếp vào kiểu thiên hà vô định hình.

Có xấp xỉ 170 tỷ, hay nghiên cứu gần đây ước tính con số này là 2 nghìn tỷ thiên hà trong vũ trụ quan sát được. Đa số có đường kính từ 1.000 đến 100.000 parsec và hai thiên hà lân cận thường nằm cách nhau vài triệu parsec (hay megaparsec). Không gian liên thiên hà (không gian giữa các thiên hà) chứa khí rất loãng với mật độ trung bình ít hơn 1 nguyên tử trên 1 m3. Phần lớn các thiên hà hoặc là phân bố ngẫu nhiên hoặc nằm trong những tập hợp không hoàn toàn tất định gọi là nhóm thiên hà và đám thiên hà, ở cấu trúc lớn hơn nữa là các siêu đám thiên hà. Trên quy mô lớn nhất, những tập hợp này thường sắp xếp lại thành các sợi và lớp thiên hà với xung quanh là khoảng không khổng lồ.
Không Hải

thumb|right|250px|Chân dung Cao tăng Không Hải - thời Kamkura.
Không Hải (chữ Hán: 空海; Kana: くうかい; Romaji: "kūkai"; 774 - 835), còn được gọi là Hoằng Pháp Đại Sư (弘法大師, こうぼうだいしkōbō daishi), là một vị Cao tăng Nhật Bản, sáng lập Chân ngôn tông — một dạng phái Mật tông tại Nhật Bản. Sư tu học Mật tông tại Trung Quốc theo sự hướng dẫn của sư phụ là Ngài Huệ Quả. Sau về Nhật mở đạo trường tại núi Cao Dã (ja. "kōya"), về sau trở thành trung tâm của Chân ngôn tông. Năm 17 tuổi, Sư đã viết luận về Nho, Lão và Phật giáo và tác phẩm "Thập trụ tâm luận" - Sư biên soạn bộ này dưới lệnh của Thiên hoàng—nói rõ đạo lý cơ bản của Chân ngôn tông.

Sư cũng mở trường dạy nghệ thuật và khoa học, chấp nhận mọi người theo học, dạy các môn học thế gian và siêu thế gian, kể cả đạo lý của Khổng Tử và Lão Tử. Sư cũng nổi danh trong các ngành khác như hội họa, điêu khắc và kĩ thuật.

Ngoài ra, sư rất quan tâm đến việc học Phạn ngữ vì cho rằng chỉ với ngôn ngữ này, ý nghĩa của những Man-tra và Đà-la-ni mới thể hiện trọn vẹn. Sư và các môn đệ cũng là những người đầu tiên kết hợp truyền thống Thần đạo với Phật giáo và đưa các vị Tổ của Thần đạo lên hàng Bồ Tát.
Long Thụ

Long Thụ, còn gọi là Long Thọ (zh. 龍樹; sa. "nāgārjuna" नागार्जुन; bo. "klu sgrub" ཀླུ་སྒྲུབ་), dịch âm là Na-già-át-thụ-na (zh. 那伽閼樹那), thế kỷ 1–2, là một trong những luận sư vĩ đại nhất của lịch sử Phật giáo. Người ta xem sự xuất hiện của Sư là lần chuyển pháp luân thứ hai của Phật giáo (lần thứ nhất do Phật Thích-ca Mâu-ni, lần thứ ba là sự xuất hiện của giáo pháp Đát-đặc-la). Đại thừa Ấn Độ xếp Sư vào "Sáu Bảo Trang của Ấn Độ" – năm vị khác là Thánh Thiên (sa. "āryadeva"), Vô Trước (sa. "asaṅga"), Thế Thân (sa. "vasubandhu"), Trần-na (sa. "diṅnāga", "dignāga"), Pháp Xứng (sa. "dharmakīrti"). Trong tranh tượng, Sư là vị duy nhất sau Phật Thích-ca được trình bày với chóp trên đỉnh đầu (nhục kế 肉髻, sa. "uṣṇīṣa"), một dấu hiệu của một Đại nhân (sa. "mahāpuruṣa"). Sư là người sáng lập Trung quán tông (sa. "mādhyamika"), sống vào thế ký thứ 1–2. Có rất nhiều tác phẩm mang danh của Sư nhưng có lẽ được nhiều tác giả khác biên soạn. Sư cũng được xem là Tổ thứ 14 của Thiền tông Ấn Độ. Truyền thống Mật giáo cũng xếp Sư vào 84 vị Đại thành tựu (sa. "mahāsiddha").
Lâm Tế tông

Lâm Tế tông (zh. "línjì-zōng/lin-chi tsung" 臨濟宗, ja. "rinzai-shū") là một dòng thiền được liệt vào Ngũ gia thất tông—tức là Thiền chính phái—được Thiền sư Lâm Tế Nghĩa Huyền sáng lập. Tông này ngày nay là một trong hai tông của Thiền vẫn còn tồn tại ở Nhật Bản song song với tông Tào Động (ja. "sōtō-shū"). Khoảng vài mươi năm đến bây giờ, tông Lâm Tế được truyền bá rộng rãi đến phương Tây.
Lâm Tế Nghĩa Huyền

nhỏ|trái|200px|Tranh thiền chân dung Lâm Tế (Ja. Rinzai Gigen).
Lâm Tế Nghĩa Huyền (zh. "línjì yìxuán"/ "lin-chi i-hsüan" 臨濟義玄, ja. "rinzai gigen"), ?-866/867, là một vị Thiền sư Trung Quốc, là Tổ khai dòng thiền Lâm Tế. Sư là môn đệ xuất sắc nhất của Thiền sư Hoàng Bá Hi Vận. Môn đệ đắc pháp danh tiếng của sư có Thiền sư Hưng Hoá Tồn Tưởng, Tam Thánh Huệ Nhiên, Định Thượng Toạ. 

Sư khai sáng dòng thiền Lâm Tế trong thời gian Phật giáo Trung Quốc đang bị đàn áp (842-845) và chính dòng này đã chứng tỏ sức sống mãnh liệt trong thời gian sau, trở thành môn phái quan trọng nhất của Phật giáo Trung Quốc. Song song với dòng Tào Động, dòng thiền của sư được truyền bá tại Nhật Bản cho đến ngày nay gần như dưới dạng nguyên thuỷ.

Sư tiếp nối truyền thống hoằng hoá của Mã Tổ Đạo Nhất Thiền sư bằng cách sử dụng tiếng quát (hát 喝, ja. "katsu"!), gậy đập (trúc bề 竹篦, ja. "shippei", "kyosaku") và Phất tử (zh. 拂子, ja. "hossu").

Cách hướng dẫn môn đệ của sư là sự phối hợp và hoàn chỉnh cách dạy của các vị tiền nhân kể từ Lục tổ Huệ Năng. Thành phần mới được cho là xuất phát từ dòng thiền này là phép quán Công án, một phương pháp gần như dấu hiệu chính của thiền Lâm Tế và chính dòng thiền này đã giữ gìn truyền thống đó cho đến ngày hôm nay (Đại Huệ Tông Cảo, "Bích nham lục", "Vô môn quan").
Kim cương thừa

Kim cương thừa (zh. 金剛乘, sa. "vajrayāna") là tên gọi của một trường phái Phật giáo xuất hiện trong khoảng thế kỉ thứ 5, 6 tại Bắc Ấn Độ. Kim cương thừa bắt nguồn từ Đại thừa (sa. "mahāyāna") và được truyền qua Tây Tạng, Trung Quốc, Nhật Bản (riêng bộ Vô thượng du-già không được truyền sang Trung Quốc và Nhật), Mông Cổ và Nga. Đây là một trong ba bộ phái Phật giáo chính hiện nay, hai bộ phái còn lại là Phát triển (còn gọi là Bắc tông, Đại thừa, Đại chúng) và Nguyên thủy (còn gọi là Nam tông, Tiểu thừa, Thượng tọa)

Xuất phát từ Phật giáo Đại thừa, nhưng trường phái này lấy thêm những phương pháp tu học huyền bí, có tính chất mật truyền. Thường thường các phái này được hướng dẫn bằng một vị Đạo sư, kinh sách của họ trình bày nhiều phép tu luyện được gọi là Đát-đặc-la (sa. "tantra"). Kim cương thừa hay sử dụng Chân ngôn (sa. "mantra") và có ảnh hưởng mạnh nhất tại Tây Tạng. Vì hay sử dụng Chân ngôn, Phật giáo Tây Tạng cũng gọi Kim cương thừa là Chân ngôn thừa (sa. "mantrayāna").

Giáo pháp của Kim cương thừa mang tính chất Mật giáo, bao gồm các yếu tố của phép Du-già (sa. "yoga") và các tôn giáo thiên nhiên của Ấn Độ trộn lẫn với tư tưởng Phật giáo. Quan trọng nhất là ảnh hưởng từ Tây Bắc Ấn Độ với nhiều biểu tượng về Tịnh quang (sa. "ābhāsvara", cũng được dịch là Cực quang, ánh sáng rực rỡ) cũng như ảnh hưởng của Bắc Ấn về việc tôn thờ tính dục.

Trong thời gian đầu, giáo pháp này chỉ được khẩu truyền, và đến giữa thế kỉ thứ 6 và thế kỉ thứ 10 mới được hệ thống hóa và kết tập hoàn chỉnh. Các tác phẩm quan trọng nhất của Kim cương thừa là "Bí mật tập hội" (sa. "guhyasamājatantra") và "Thời luân đát-đặc-la" (sa. "kālacakratantra") cũng sinh ra trong thời gian này. Các kinh sách quan trọng nhất của Kim cương thừa được gồm trong các Đát-đặc-la cũng như các bài Chứng đạo ca của các Thành tựu giả (sa. "siddha", cũng gọi là Tất-đạt), là các bài diễn tả kinh nghiệm của phép tu Đại thủ ấn (sa. "mahāmudrā").

Lúc Kim cương thừa truyền qua Tây Tạng thì cũng là lúc giáo pháp này đã có một chỗ đứng vững chắc trong Phật giáo nói chung. Muốn lĩnh hội Kim cương thừa, hành giả phải có một kiến giải sâu xa về giáo pháp của các bộ kinh "Bát-nhã-ba-la-mật-đa", giáo pháp theo cách luận giải của Long Thụ (sa. "nāgārjuna") và Vô Trước (sa. "asaṅga"). Vì vậy Bát-nhã-ba-la-mật-đa cũng được gọi là "Nhân thừa" (zh. 因乘, sa. "hetuyāna") và Kim cương thừa được gọi là "Quả thừa" (zh. 果乘, sa. "phalayāna"). Trong Kim cương thừa, có một yếu tố quan trọng khác là vai trò của một vị Đạo sư, vị này Quán đỉnh và truyền lực, hướng dẫn đệ tử thiền quán, chú tâm vào một Thành tựu pháp (sa. "sādhana") nhất định. Trong các phép này, sử dụng Chân ngôn, quán Mạn-đồ-la và bắt Ấn (Phật giáo) là những phương tiện quan trọng. Trong Kim cương thừa, Kim cương chử (sa. "vajra"), tức là chùy kim cương, biểu hiện sự Giác ngộ, ngộ được sự nhất thể của vũ trụ, vượt trên mọi nhị nguyên thông thường.
Vô Ngôn Thông

Vô Ngôn Thông (zh. 無言通), 759 (?) – 826, là một vị Thiền sư Trung Quốc, đệ tử của Thiền sư nổi tiếng Bách Trượng Hoài Hải. Năm 820, sư qua Việt Nam, ở tại chùa Kiến Sơ (zh. 建初寺), ngày nay thuộc Hà Nội, thành lập phái thiền Vô Ngôn Thông. Sư mất năm 826, và phái thiền của sư kéo dài được 17 thế hệ.
Minh Mạng

Minh Mạng (25 tháng 5 năm 1791 – 20 tháng 1 năm 1841) hay Minh Mệnh, là vị hoàng đế thứ hai của triều Nguyễn trị vì từ năm 1820 đến khi ông qua đời, được truy tôn miếu hiệu là Nguyễn Thánh Tổ. Tuy có một số chính sách sai lầm và hạn chế, song giới sử gia đương đại vẫn đánh giá Minh Mạng là vị vua có nhiều thành tích nhất của nhà Nguyễn. Đây được xem là thời kỳ phát triển cuối cùng của chế độ phong kiến trong lịch sử Việt Nam.

Trong 21 năm trị vì, Minh Mạng ban bố hàng loạt cải cách quốc nội. Ông đổi tên nước Việt Nam thành Đại Nam, lập thêm Nội các và Cơ mật viện ở Huế, bãi bỏ chức Tổng trấn Bắc thành và Gia Định thành, đổi trấn thành tỉnh, củng cố chế độ lưu quan ở miền núi. Quân đội cũng được xây dựng hùng mạnh. Minh Mạng còn cử quan đôn đốc khai hoang ở ven biển Bắc kỳ và Nam kỳ. Ngoài ra, ông rất quan tâm đến việc duy trì nền khoa cử Nho giáo, năm 1822 ông mở lại các kì thi Hội, thi Đình ở kinh đô để tuyển chọn nhân tài. Ông nghiêm cấm truyền bá đạo Cơ Đốc vì cho rằng đó là thứ tà đạo làm băng hoại truyền thống dân tộc. 

Thời Minh Mạng, trong nước liên tục xảy ra nội loạn và chiến tranh. Liên tiếp xảy ra các cuộc nổi dậy của nông dân chống lại triều đình (Phan Bá Vành, Lê Duy Lương, Nông Văn Vân,… ở miền Bắc và Lê Văn Khôi ở miền Nam). Trong 21 năm cai trị, đã có tới 234 cuộc nổi dậy chống triều đình trên cả nước, nhà vua phải sai nhiều tướng đánh dẹp rất mệt nhọc.

Về đối ngoại, Minh Mạng không đưa ra cải cách nào, ông tiếp tục duy trì chính sách của Gia Long: Bế quan toả cảng, khước từ mọi giao lưu với phương Tây, cấm người dân buôn bán với ngoại quốc, khiến Đại Nam dần tụt hậu do không tiếp thu được các thành tựu mới về khoa học kỹ thuật.

Đối với các nước láng giềng, Minh Mạng sử dụng vũ lực nhiều lần: giành lại Trấn Ninh (từng bị vua cha là Gia Long cắt cho Ai Lao), lập các phủ Lạc Biên, Trấn Định, Trấn Man nhằm khống chế Ai Lao; đánh bại Xiêm La để giành quyền khống chế Chân Lạp, chiếm vùng Nam Vang (Phnôm Pênh ngày nay) và đổi tên thành Trấn Tây Thành; kết quả là nước Đại Nam thời đó có lãnh thổ rộng hơn cả hiện nay. Tuy nhiên, các cuộc chiến tranh tốn kém đó đã làm cạn kiệt quốc khố nên nhà Nguyễn đã không giữ được các lãnh thổ mới đánh chiếm. Ngay sau khi Minh Mạng mất, con ông là Thiệu Trị đã phải rút quân khỏi Trấn Tây Thành, chỉ 7 năm sau khi chiếm được vùng này. Do quốc khố suy kiệt nên quân đội nhà Nguyễn sau thời Minh Mạng cũng ngày càng yếu đi. Nhiều lãnh thổ khác cũng bị Xiêm La đánh chiếm mà nhà Nguyễn không còn khả năng để giành lại (nay thuộc về nước Lào) nên lãnh thổ nhà Nguyễn sau thời Minh Mạng lại bị co hẹp lại, nhỏ hơn so với Việt Nam hiện nay.