Thuần chay

Thuần chay (hay veganism trong tiếng Anh) là một phong cách sống chay thực hiện việc tránh dùng sản phẩm từ động vật, chủ yếu trong chế độ ăn, và được cho là khởi nguồn từ triết lý phản đối việc động vật bị coi như hàng hóa. Một người thực hiện chế đô ăn chay hoàn toàn hoặc triết lý chay hoàn toàn được gọi là Vegan (phiên âm tiếng việt là "Vi-gần" hay đọc thô là "Vê-gan"). Có những cách gọi riêng để phân biệt giữa những người theo chế độ ăn chay khác nhau. Chế độ ăn chay hoàn toàn còn được biết đến với tên gọi "chay tuyệt đối", chế độ này yêu cầu cự tuyệt dùng các sản phẩm như thịt, trứng và sản phẩm từ sữa và các sản phẩm từ động vật. Một Vegan yêu động vật, còn được biết đến với tên gọi "người ăn chay yêu động vật", là một người không chỉ có chế độ ăn chay hoàn toàn mà còn đi xa hơn nữa bằng việc áp dụng triết lý chay hoàn toàn vào nhiều mặt cuộc sống của họ, và họ phản đối việc sử dụng động vật cho bất kỳ mục đích gì. Một cách gọi nữa là "Thuần chay bảo vệ môi trường" ám chỉ việc tránh sử dụng sản phẩm từ động vật bởi vì việc công nghiệp hóa chăn nuôi hiện đang gây hại cho môi trường và không đem lại sự ổn định lâu dài cho xã hội.

Học viện Dinh Dưỡng Hoa Kỳ, Chuyên Gia Dinh Dưỡng Canda, Hội đồng Nghiên cứu Ý Tế và Sức khỏe Úc, Bộ Y tế New Zealand, Đại Học Y tế Harvard, và Hiệp Hội Dinh Dưỡng Anh Quốc, cho rằng một chế độ ăn chay hoàn toàn được tính toán cẩn thẩn sẽ phù hợp với mọi độ tuổi, bao gồm cả lúc trẻ vẫn còn sơ sinh và khi một người đang mang thai. Tuy nhiên Hiệp Hội Dinh Dưỡng Đức thì không khuyến cáo việc trẻ sơ sinh, thanh thiếu niên hoặc người có thai và cho con bú thực hiện chế độ ăn chay hoàn toàn này. Hiên nay vẫn còn thiếu bằng chứng về việc thực hiện chế độ ăn chay hoàn toàn sẽ giúp giảm thiểu những hội chứng chuyển hóa (hôi chứng chuyển hóa là cách nói ngắn gọn chỉ những bệnh tiểu đường, huyết áp cao và thừa cân), nhưng một số bằng chứng chỉ ra rằng thực hiện chế độ an chay hoàn toàn có thể giúp giảm cân, đặc biệt trong một khoảng thời gian ngắn. Chế độ ăn chay hoàn toàn thường có xu hướng giàu các chất xơ dietary, ma-giê, axit folic, vitamin C, vitamin E, sắt và hóa chất thực vật; và có xu hướng thấp năng lượng, chất béo bão hòa, cholesterol, axit béo Omega-3 liên kết dài, vitamin D, calci, kẽm và vitamin B12. Khi loại trừ toàn bộ sản phẩm từ động vật, một người theo chế độ ăn chay hoàn toàn (Vegan) có thể gặp phải những chứng thiếu chất mà sẽ làm mất đi những lợi ích sức khỏe và có thể gặp phải những vấn đề sức khỏe trầm trọng. Một số chứng thiếu chất này chỉ có thể cải thiện bằng cách sử dụng thực phẩm bổ sung hoặc đồ ăn được tăng thêm chất dinh dưỡng thường xuyên. Việc bổ sung vitamin B12 phải được chú ý đặc biệt bởi vì thiếu loại vitamin này có thể dẫn đến những bệnh về máu và tổn thương đến hệ thần kinh.

Donald Watson là người đặt ra cách gọi "Vegan" này vào năm 1944 khi ông đồng sáng lập ra Hiệp Hội Vegan. Lúc đầu ông sử dụng cách gọi này để chỉ "những người ăn chay không tiêu thụ sản phẩm từ sữa động vật". Dù vậy, đến tháng 5 năm 1945, những người ăn chay hoàn toàn bắt đầu việc tránh tiêu thụ các sản phẩm như "trứng, mật ong; và sữa động vật, bơ và phô mai". Từ năm 1951, hiệp hội của ông định nghĩa cách gọi này là "một cá thể không lạm dụng động vật để sinh tồn". Thuần chay bắt đầu được chú ý rộng rãi vào năm 2010 và đặc biệt nửa sau năm đó. Nhiều cửa hàng Vegan đã được khai trương và nay, tại những siêu thị và nhà hàng trên thế giới bạn có thể tìm thấy nhiều lựa chọn vegan hơn.