Μηνιγγιτιδόκοκκος

Η Nαϊσσέρια της μηνιγγίτιδας, συχνά αναφερόμενη και ως μηνιγγιτιδόκοκκος, είναι ένα βακτήριο που μπορεί να προκαλέσει μηνιγγίτιδα και άλλες μορφές της μηνιγγιτιδοκοκκικών ασθενειών όπως μηνιγγιτιδικοκκαιμία, μια απειλητική για την ζωή σήψη. Η Ναϊσσέρια της μηνιγγίτιδας είναι μια κύρια αιτία της νοσηρότητας και της θνησιμότητας κατά την διάρκεια της παιδικής ηλικίας σε εκβιομηχανισμένες χώρες και ευθύνεται για επιδημίες στην Αφρική και στην Ασία. 

Περίπου 2500 με 3500 περιπτώσεις της λοίμωξης από την Ν. της μηνιγγίτιδας συμβαίνουν κάθε χρόνο στις ΗΠΑ με συχνότητα 1 στα 100.000. Παιδιά της ηλικίας μικρότερης από 5 ετών είναι σε μεγαλύτερο κίνδυνο, και οι δεύτεροι που κινδυνεύουν είναι οι έφηβοι στο Λύκειο. Οι συχνότητες σε περιοχές της Αφρικής κάτω από τη Σαχάρα μπορεί να φτάσουν από 1/1000 σε 1/100.

Ο Άντον Βέισελμπαουμ πρώτος ανακάλυψε την ασθένεια σε έναν ασθενή μολυσμένο από μηνιγγιτιδόκοκκο.

Ο μηννιγγιτιδόκοκκος προσβάλλει μόνο τους ανθρώπους και δεν έχει απομονωθεί πότε από τα ζώα, επειδή το βακτηρίδιο αυτό δεν μπορεί να πάρει σίδηρο από άλλη πηγή εκτός από ανθρώπινη (τρανσφερίνη και λακτοφερίνη).

Βρίσκεται ως φυσιολογική χλωρίδα (όχι παθολογική) στο ρινοφάρυγγα σε 5-15% των ενηλίκων. Αυτό προκαλεί την μοναδική γνωστή ως τώρα βακτηριακή μηνιγγίτιδα που συναντιέται επιδημικά. Ο Πνευμονικός Στρεπτόκοκκος (πνευμονιόκοκκος) είναι η συχνότερη βακτηριακή αιτία για μηνιγγίτιδα σε παιδιά μεγαλύτερα από 2 μηνών (1-3 για 100.000).

Ο Μηνιγγιτιδόκοκκος μεταδίδεται με την μεταφορά του σάλιου και άλλων αναπνευστικών εκκριμάτων σε δραστηριότητες όπως βήχας, φιλί και μάσηση των παιχνιδιών. Αν και εξ αρχής εκδηλώνει γενικά συμπτώματα όπως εξάντληση μπορεί πολύ γρήγορα να εξελιχθεί από πυρετό, πονοκέφαλο και αυχενική δυσκαμψία σε κώμα και θάνατο. Τα συμπτώματα μπερδεύονται εύκολα με της μηνιγγίτιδας που προκαλείται από άλλους οργανισμούς όπως Αιμόφιλος της ινφλουέτζας και ο στρεπτόκοκκκος της πνευμονίας. Περίπου 10% των περιπτώσεων πεθαίνουν. Τα ανοσοκατεσταλμένα άτομα μπορεί να κινδυνεύουν ιδιαιτέρως από το μηνιγγιτιδόκοκκο (π.χ. αυτοί με νεφρωτικό σύνδρομο ή σπληνεκτομή. Εμβόλια δίνονται σε περιπτώσεις που έχουμε αφαίρεση ή μη ενεργό σπλήνα). 

Η υποψία της μηνιγγίτιδας είναι μια ιατρικά επείγουσα κατάσταση και συνιστάται επείγουσα ιατρική εκτίμηση. Στο Ηνωμένο Βασίλειο μια σύγχρονη καθοδήγηση λέει ότι εάν υπάρχει υποψία για μηνιγγιτιδοκκαιμική μηνιγγίτιδα ή σηψαιμία (λοίμωξη του αίματος) πρέπει να δοθούν αντιβιοτικά ενδοφλέβια και να κάνουν στον ασθενή εισαγωγή στο νοσοκομείο. Αυτό σημαίνει ότι εργαστηριακές εξετάσεις έχουν μικρότερες πιθανότητες να επιβεβαιώσουν την παρουσία της Ν. της Μηνιγγίτιδας, επειδή τα αντιβιοτικά θα μειώσουν δραματικά τον αριθμό των βακτηρίων στο σώμα. Η καθοδήγηση του Ηνωμένου Βασιλείου βασίζεται στην ιδέα ότι η μειωμένη ικανότητα για ταυτοποίηση του βακτηριδίου υπερβαίνει κατά πολύ την πιθανότητα για θάνατο. 

Στην σηψαιμία που προκαλείται από την Ν. Μηνιγγίτιδας έχει δοθεί πολύ λιγότερη δημόσια προσοχή από την μηνιγγιτιδοκκαιμική μηνιγγίτιδα αν και η σηψαιμία έχει συνδεθεί με τον θάνατο των βρεφών. Η μηνιγγιτιδοκκαιμική σηψαιμία προκαλεί ένα χαρακτηριστικό πορφυρό εξάνθημα που δεν χάνει το χρώμα του όταν πιέζεται με ένα γυαλί (‘’μη-ασπρίζων’’) και δεν προκαλεί τα κλασσικά συμπτώματα της μηνιγγίτιδας Αυτό σημαίνει πως όσοι αγνοούν το νόημα του εξανθήματος μπορεί να μην της δώσουν μεγάλη σημασία σε αυτήν την κατάσταση. Η σηψαιμία είναι υπεύθυνη για περίπου 50% ποσοστό της θνησιμότητας μετά από λίγες ώρες από το ξεκίνημα. Πολλές οργανώσεις υγείας συμβουλεύουν κάθε άτομο με ένα μη-ασπρίζων εξάνθημα να πάει όσο γρήγορα γίνεται σε ένα νοσοκομείο. Τονίζουμε ότι δεν συμβαίνουν όλες οι καταστάσεις του πορφυρού εξανθήματος να είναι εξαιτίας της σηψαιμίας από το μηνιγγιτιδόκοκκο. Ωστόσο, άλλες πιθανές καταστάσεις χρειάζονται επίσης ταχεία εξερεύνηση (π.χ. ITP a platelet disorder or Henoch-Schonlein purpura).

Άλλες σοβαρές περιπλοκές περιλαμβάνουν Waterhouse-Friderichsen σύνδρομο (μια μαζική, συνήθως αμφίπλευρη, αιμορραγία στα επινεφρίδια προκαλούμενο από μηνιγγιτιδοκκαιμία), επινεφριδιακή ανεπάρκεια και μια διάχυτη ενδοφλέβια πήξη.