Μίριαμ Μακέμπα

Η Μίριαμ Μακέμπα ("Zenzile Miriam Makeba" ; 4 Μαρτίου 1932 - 9 Νοεμβρίου 2008), γνωστή με το ψευδώνυμο Mama Africa, ήταν νοτιοαφρικανή τραγουδίστρια, συνθέτης, ηθοποιός, πρέσβειρα καλής θελήσεως των Ηνωμένων Εθνών και ακτιβίστρια αστικών δικαιωμάτων. Σχετίστηκε με τα μουσικά ρεύματα της Afropop και της jazz και με την παγκόσμια μουσική και τάχθηκε κατά του απαρτχάιντ και της λευκής μειονοτικής κυβέρνησης της Νοτίου Αφρικής.

Γεννημένη στο Γιοχάνεσμπουργκ, η Μακέμπα ξεκίνησε να εργάζεται από νεαρή ηλικία μετά τον θάνατο του πατέρα της. Είχε έναν σύντομο και καταχρηστικό πρώτο γάμο σε ηλικία 17 ετών, απέκτησε το μοναδικό της παιδί το 1950 και θεραπεύτηκε από τον καρκίνο του μαστού. Το ταλέντο της στο τραγούδι ανακαλύφθηκε από όταν ήταν ακόμα παιδί και ξεκίνησε να τραγουδά επαγγελματικά την δεκαετία του 1950 μαζί με τους Cuban Brothers, τους Manhattan Brothers και το γυναικείο συγκρότημα Skylarks που ερμήνευε τζαζ, δυτική μουσική και παραδοσιακά αφρικανικά τραγούδια. Το 1959 η Μακέμπα ερμήνευσε έναν μικρό ρόλο στην ταινία "Come Back Africa", η οποία της χάρισε διεθνή προσοχή και την οδήγησε σε ρόλους στην Βενετία, το Λονδίνο και την Νέα Υόρκη. Στο Λονδίνο συναντήθηκε με τον αμερικανό τραγουδιστή Χάρρυ Μπελαφόντε, που έγινε μέντορας και συνάδελφός της. Μετακόμισε στην Νέα Υόρκη, όπου έγινε αμέσως δημοφιλής, και ηχογράφησε τον πρώτο σόλο δίσκο της το 1960. Η προσπάθειά της να επιστρέψει στην νότια Αφρική το ίδιο έτος για την κηδεία της μητέρας της εμποδίστηκε από την αφρικανική κυβέρνηση.

Η καριέρα της Μακέμπα άκμασε στις ΗΠΑ όπου κυκλοφόρησε αρκετούς δίσκους και τραγούδια. Μαζί με τον Μπελαφόντε έλαβε ένα Βραβείο Γκράμι για τον δίσκο An Evening with Belafonte / Makeba (1965). Τάχθηκε κατά της κυβέρνησης της νότιας Αφρικής στον ΟΗΕ και συμμετείχε στο κίνημα για την υπεράσπιση των αστικών δικαιωμάτων. Παντρεύτηκε τον Στόουκλι Καρμάικλ, ηγέτη του Black Panther Party, το 1968. Συνεπώς, έχασε την υποστήριξη των λευκών Αμερικανών και αντιμετώπισε μια εχθρότητα από την αμερικανική κυβέρνηση, με αποτέλεσμα η ίδια και ο Καρμάικλ να μετακομίσουν στην Γουινέα. Συνέχισε να τραγουδά, κυρίως στις αφρικανικές χώρες, συμπεριλαμβανομένων αρκετών εκδηλώσεων υπέρ της ανεξαρτησίας. Ξεκίνησε να γράφει και να ερμηνεύει μουσική που επέκρινε το απαρτχάιντ. Το τραγούδι "Soweto Blues" (1977) είχε ως θέμα την εξέγερση στο Σοβέτο. Μετά το απαρτχάιντ το 1990, η Μακέμπα επέστρεψε στην νότια Αφρική όπου συνέχισε την ηχογράφηση και την εκτέλεση τραγουδιών. Το 1999 ορίστηκε πρεσβευτής καλής θελήσεως του ΟΗΕ και πραγματοποίησε εκστρατείες για ανθρωπιστικούς σκοπούς. Πέθανε από καρδιακή προσβολή κατά την διάρκεια συναυλίας το 2008 στην Ιταλία.

Η Μακέμπα ήταν από τους πρώτους Αφρικανούς τραγουδοποιούς που έλαβαν παγκόσμια αναγνώριση. Έκανε γνωστή την αφρικανική μουσική στον δυτικό κόσμο και έκανε γνωστά την παγκόσμια μουσική και την Afropop. Έκανε επίσης δημοφιλή αρκετά τραγούδια που ασκούσαν κριτική στο απαρτχάιντ και έγινε σύμβολο της αντίστασης ενάντια στο σύστημα, ιδιαίτερα μετά την ανάκληση του δικαιώματός της για επιστροφή στην νότια Αφρική. Μετά τον θάνατό της, ο πρώην πρόεδρος της νοτίου Αφρικής Νέλσον Μαντέλα δήλωσε ότι "η μουσική της ενέπνευσε ένα ισχυρό αίσθημα ελπίδας σε όλους".