Ευρύπυλος

Με το όνομα Ευρύπυλος αναφέρονται στην ελληνική μυθολογία 10 διαφορετικά πρόσωπα, τα εξής:

* Θεσσαλός ήρωας, γιος του Ευαίμονα. Πήρε μέρος στον Τρωικό Πόλεμο ως ηγεμόνας. Κατά τη διάρκεια της πολιορκίας της Τροίας σκότωσε τους Τρωαδίτες Υψήνορα, Μέλανθο και Απισάωνα, αλλά τραυματίστηκε ο ίδιος από τον Πάρι, οπότε τον θεράπευσε ο Νέστορας. Ο Ευρύπυλος βοήθησε στην αρπαγή του Παλλαδίου και ήταν ένας από τους άνδρες που μπήκαν μέσα στον Δούρειο Ίππο. Ταυτίζεται πολλές φορές με τον υπ' αριθ. 6 (βλ. παρακάτω).
* Βασιλιάς των Μερόπων της νήσου Κω, πατέρας της Χαλκιόπης. Σύμφωνα με μία παράδοση ο Ευρύπυλος αντιμετώπισε εχθρικά τον Ηρακλή όταν εκείνος πήγε στην Κω, αλλά ο ήρωας τον σκότωσε. Ο Ευρύπυλος αυτός (Θεσσαλός στην καταγωγή κατά μία παράδοση) ήταν γιος του θεού Ποσειδώνα και της Μήστρας. Σύζυγος του Ευρυπύλου ήταν η Κλυτία, κόρη του Μέροπα. Από τους απογόνους τους δύο, ο Φείδιππος και ο Άντιφος, πήραν μέρος στον Τρωικό πόλεμο.
* μικρογραφία|δεξιά|280px|Ο Νεοπτόλεμος σκοτώνει τον Ευρύπυλο (τον γιο του Τηλέφου). Αττικός ερυθρόμορφος αμφορέας του «Ζωγράφου του Αντιμένους», περ. 510 π.Χ., Μουσείο Martin-von-Wagner (L 309)Γιος του Ηρακλείδη Τηλέφου και της Αστυόχης, ήρωας της Μυσίας και σύμμαχος των Τρώων κατά τον Τρωικό Πόλεμο (είχε θείο του τον βασιλιά της Τροίας Πρίαμο). Η μητέρα του τον δωροδόκησε με μία χρυσαφένια άμπελο προκειμένου να συμμετάσχει στον πόλεμο. Ο Παυσανίας γράφει (Γ 26, 9) ότι ο Ευρύπυλος σκότωσε τον Μαχάονα. Αυτός ο Ευρύπυλος σκοτώθηκε από τον Νεοπτόλεμο. Το έπος «Ευρυπύλεια» και η τραγωδία «Ευρύπυλος» αναφέρονται σε αυτόν τον Ευρύπυλο.
* Βασιλιάς της Κυρήνης, γιος κι αυτός του θεού Ποσειδώνα και της Κελαινώς, κόρης του Άτλαντα. Αδελφός του ήταν ο Τρίτωνας. Ο Ευρύπυλος πήρε για σύζυγό του τη Στερόπη, κόρη του θεού Ήλιου και μαζί απέκτησαν τον Λεύκιππο και τον Λυκάονα. Στα χρόνια της βασιλείας του Ευρυπύλου, ο Απόλλων έφερε στη Λιβύη τη Νύμφη Κυρήνη. Σύμφωνα με μία παράδοση, ο Ευρύπυλος έδωσε ένα βώλο γης στον Εύφημο ως δώρο φιλοξενίας όταν αυτός πέρασε με τους Αργοναύτες από την Τριτωνίδα Λίμνη.
* Πατέρας της Δρυόπης, ήρωας των Μαλιέων.
* «Πολιούχος ήρωας» της Αρόης, σήμερα Πατρών. Και αυτός ο Ευρύπυλος πολέμησε στην Τροία. Κατά τη διανομή των λαφύρων άνοιξε ένα μικρό κιβώτιο, μέσα στο οποίο υπήρχε η εικόνα του Διονύσου, κατασκευασμένη από τον θεό Ήφαιστο. Τότε ο Ευρύπυλος κτυπήθηκε από τρέλα. Απέστειλε ανθρώπους να ρωτήσουν το μαντείο, το οποίο απάντησε ότι μόνο αν έβλεπε μία «παράξενη και ασυνήθιστη θυσία» θα ξαναρχόταν στα λογικά του. Κάποτε ο Ευρύπυλος επισκέφθηκε την Αρόη (αρχαία ονομασία της Πάτρας) και είδε την καθιερωμένη ετήσια θυσία ενός νέου και μιας νέας για χάρη της θεάς Αρτέμιδας, η οποία ήταν θυμωμένη με την υπόθεση της Κομαιθώς και του Μελανίππου. Αρκετά ζευγάρια νέων είχαν ήδη θυσιασθεί όταν ήρθε ο Ευρύπυλος, και οι κάτοικοι της Αρόης είχαν κι αυτοί ρωτήσει το μαντείο μέχρι πότε θα κρατούσε ο θυμός της θεάς. Το μαντείο τους απάντησε ότι αν κάποιος ξένος ηγεμόνας έβλεπε αυτή τη θυσία, τότε θα τελείωνε η τιμωρία. Οπότε τα πράγματα εξελίχθηκαν έτσι ώστε και ο Ευρύπυλος να θεραπευθεί και τα δεινά των κατοίκων της Αρόης να τερματισθούν. Ο Ευρύπυλος ανακηρύχθηκε ήρωας, έζησε την υπόλοιπη ζωή του και πέθανε στην Αρόη. Επίσης, από τότε στην Αρόη καθιερώθηκε η λατρεία του Διονύσου. Ο Παυσανίας γράφει (Ζ 19, 1) ότι ο τάφος του Ευρυπύλου βρισκόταν επάνω στην ακρόπολη της Αρόης, ανάμεσα στον βωμό και τον ναό της «Λαφρίας Αρτέμιδος». Δείτε και λήμμα Διόνυσος Αισυμνήτης.
* Αδελφός του Ιφίκλου και ήρωας της Αιτωλίας, που σκοτώθηκε από τον Μελέαγρο.
* Γιος του Ευρυσθέα και αδελφός του Περιμήδη. Ο Αθήναιος μνημονεύει ότι τον σκότωσε ο Ηρακλής κατά τη διάρκεια ενός συμποσίου.
* Γιος του Ηρακλείδη Τημένου («Τημενίδης»), αδελφός της Υρνηθούς, που συμμετέσχε στη δολοφονία του πατέρα του.
* Γιος του Ηρακλή από τη Θεσπιάδα Ευβώτη.