Κρίγια Γιόγκα

Η Κρίγια Γιόγκα (क्रिया योग) περιγράφεται από εκείνους που την ασκούν ως αρχαίο σύστημα γιόγκα που αναβίωσε στη σύγχρονη εποχή (τον δέκατο ένατο αιώνα) ο Μαχαβατάρ Μπαμπάτζι ο οποίος τη δίδαξε στον μαθητή του Λαχίρι Μαχασάγια, ο οποίος τη δίδαξε στον μαθητή του Σρι Γιουκτέσβαρ Γκιρί, ο οποίος τη δίδαξε στον μαθητή του Παραμαχάνσα Γιογκανάντα. Η Κρίγια Γιόγκα προβλήθηκε διεθνώς μέσω του βιβλίου του Παραμχάνσα Γιογκανάντα "Η Αυτοβιογραφία ενός Γιόγκι" και μέσω των διαλέξεων του Γιογκανάντα για την πρακτική της Κρίγια Γιόγκα στη Δύση από το 1920.

Σύμφωνα με τον Παραμαχάνσα Γιογκανάντα το αρχαίο κείμενο "Οι Γιόγκα Σούτρα του Πατάντζαλι", (αλλιώς, στα Ελληνικά, "Οι αφορισμοί του Πατάντζαλι", περιέχει περιγραφή της Κρίγια γιόγκα στο δεύτερο κεφάλαιο (II.49): "«Η απελευθέρωση μπορεί να επιτευχθεί μέσω της "πραναγιάμα" η οποία κατορθώνεται με την αποσύνδεση της ροής της εισπνοής και της εκπνοής»..

Το σύστημα της Κρίγια Γιόγκα διαμορφώνεται από δύο τεχνικές (μία αυτοσυγκέντρωσης και μία διαλογισμού) και πραναγιάμα (έλεγχο της ενέργειας της ζωής, και όχι της αναπνοής, όπως πολλοί εσφαλμένα νομίζουν), και μούντρα (σωματικές στάσεις, μετά την εκτέλεση της Κρίγια, η τζότι μούντρα και η μαχά μούντρα) βασισμένο σε τεχνικές που έχουν ως στόχο την επιτάχυνση της πνευματικής ανάπτυξης και επιτυγχάνουν μια βαθιά κατάσταση ηρεμίας και επικοινωνίας με τον Θεό. Ο Γιογκανάντα αποδίδει τη δική του περιγραφή της "Κρίγια Γιόγκα" στη διαδοχή διδασκάλων-γκουρού όπως ο Σρι Γιουκτέσβαρ Γκίρι, ο Λαχίρι Μαχασάγια και ο Μαχαβατάρ Μπαμπάτζι (περ. 1860). Ο τελευταίος αναφέρεται ότι εισήγαγε την έννοια ως ουσιαστικά ταυτόσημη με την Ράτζα Γιόγκα του Πατάντζαλι και την ιδέα της γιόγκα, έτσι όπως περιγράφεται στην "Μπαγκαβάντ Γκίτα". 

Η "Κρίγια" "Γιόγκα" αναφέρεται δύο φορές από τον Κρίσνα, τον μεγαλύτερο προφήτη της Ινδίας, στην Μπάγκαβαντ Γκίτα. Ένας στίχος αναφέρει: «Προσφέροντας την εισπνεόμενη ανάσα στην εκπνεόμενη ανάσα και προσφέροντας την εκπνεόμενη ανάσα στην εισπνεόμενη ανάσα, ο γιόγκι εξουδετερώνει και τις δύο ανάσες· έτσι απελευθερώνει την "πράνα" από την καρδιά και θέτει υπό τον έλεγχό του τη ζωική δύναμη» (Μπάγκαβαντ Γκίτα IV:29). Ένας άλλος στίχος της Μπάγκαβαντ Γκίτα (V:27-28) δηλώνει: «Αιώνια ελεύθερος γίνεται ο άριστος στο διαλογισμό "(μούνι)," ο οποίος, αναζητώντας τον Υπέρτατο Στόχο, μπορεί να αποσύρεται από εξωτερικά φαινόμενα, εστιάζοντας το βλέμμα του στο σημείο ανάμεσα στα φρύδια και εξουδετερώνοντας τα ίσα ρεύματα της "πράνα" και της "απάνα" [που ρέουν] μέσα στα ρουθούνια και τους πνεύμονες, και να ελέγχει τον αισθητήριο νου και τη διάνοια, και να εξαφανίζει την επιθυμία, τον φόβο και τον θυμό».

Ο Κρίσνα επίσης αναφέρει (Μπάγκαβαντ Γκίτα ΙV:1-2) ότι ήταν αυτός, σε μια παλιότερη ενσάρκωση, που διαβίβασε την άφθαρτη γιόγκα σ’ έναν αρχαίο φωτισμένο, τον Βιβασβάτ, ο οποίος τη δίδαξε στον Μάνου, τον μεγάλο νομοθέτη. Αυτός με τη σειρά του δίδαξε τον Ικσβάκου, τον ιδρυτή της ινδικής δυναστείας των πολεμιστών του ήλιου. Περνώντας έτσι από τον ένα στον άλλο, η βασιλική γιόγκα φυλάχτηκε από τους ρίσι (σοφούς) μέχρι την αρχή της υλιστικής εποχής. Τότε, εξαιτίας της μυστικότητας των ιερέων σχετικά μ’ αυτήν, καθώς και της αδιαφορίας του ανθρώπου, η ιερή γνώση σταδιακά έγινε απρόσιτη.