Δηλητηρίαση από μονοξείδιο του άνθρακα

Η δηλητηρίαση από μονοξείδιο του άνθρακα συμβαίνει μετά από αρκετή εισπνοή μονοξειδίου του άνθρακα (CO). Το μονοξείδιο του άνθρακα είναι ένα τοξικό αέριο, αλλά επειδή είναι άχρωμο, άοσμο, άγευστο και αρχικά μη-ερεθιστικό, είναι πολύ δύσκολα ανιχνεύσιμο. Το μονοξείδιο του άνθρακα είναι προϊόν της ατελούς καύσης της οργανικής ύλης που οφείλεται σε ανεπαρκή παροχή οξυγόνου για να επιτρέψει την πλήρη οξείδωση σε διοξείδιο του άνθρακα(CO2). Συχνά παράγεται σε οικιακές ή βιομηχανικές εγκαταστάσεις, από τα παλαιότερα μηχανοκίνητα οχήματα και άλλα βενζινοκίνητα εργαλεία, θερμοσίφωνες και μαγειρικό εξοπλισμό. Η έκθεση σε 100 ppm ή μεγαλύτερες ποσότητες μπορεί να είναι επικίνδυνη για την ανθρώπινη υγεία.

Τα συμπτώματα της ήπιας οξείας δηλητηρίασης περιλαμβάνουν ζάλη, σύγχυση, πονοκέφαλο, ίλιγγο και συμπτώματα παρόμοια με εκείνα της κοινής γρίπης. Η έκθεση σε μεγαλύτερες ποσότητες μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική τοξικότητα του κεντρικού νευρικού συστήματος και της καρδιάς, ακόμη και στο θάνατο. Μετά από οξεία δηλητηρίαση, εμφανίζονται συχνά μακροπρόθεσμες συνέπειες. Το μονοξείδιο του άνθρακα μπορεί επίσης να έχει σοβαρές επιπτώσεις στο έμβρυο μιας εγκυμονούσης γυναίκας. Η χρόνια έκθεση σε χαμηλά επίπεδα μονοξειδίου του άνθρακα μπορεί να οδηγήσει σε κατάθλιψη, σύγχυση, και απώλεια μνήμης. Το μονοξείδιο του άνθρακα προκαλεί κυρίως αρνητικές επιπτώσεις στον άνθρωπο τροποποιώντας την αιμοσφαιρίνη με αποτέλεσμα να σχηματίσει καρβοξυαιμοσφαιρίνη(HbCO) στο αίμα. Αυτή εμποδίζει το οξυγόνο να δεσμευτεί από την αιμοσφαιρίνη, μειώνοντας το ποσό του οξυγόνου που μπορεί να μεταφέρει το αίμα, οδηγώντας σε υποξία. Επιπλέον, η μυοσφαιρίνη και η μιτοχονδριακή οξειδάση του κυτοχρώματος πιστεύεται ότι θα επηρεαστούν αρνητικά. Η ανθρακυλαιμοσφαιρίνη μπορεί να μετατραπεί σε αιμοσφαιρίνη, αλλά η ανάκαμψη χρειάζεται χρόνο επειδή η ένωση HbCO είναι αρκετά σταθερή.

Η θεραπεία της δηλητηρίασης περιλαμβάνει κυρίως τη χορήγηση 100% οξυγόνου ή θεραπεία με υπερβαρικό οξυγόνο, αν και η βέλτιστη θεραπεία παραμένει αμφιλεγόμενη. Το οξυγόνο λειτουργεί ως αντίδοτο καθώς αυξάνει την απομάκρυνση του μονοξειδίου του άνθρακα από την αιμοσφαιρίνη, με αποτέλεσμα το επίπεδο του οξυγόνου στο σώμα να επανέλθει στα φυσιολογικά επίπεδα. Η πρόληψη της δηλητηρίασης είναι σημαντικό θέμα για την δημόσια υγεία. Οικιακή δηλητηρίαση από μονοξείδιο του άνθρακα μπορεί να προληφθεί με την έγκαιρη ανίχνευση με τη χρήση των οικιακών ανιχνευτών μονοξειδίου του άνθρακα. Δηλητηρίαση από μονοξείδιο του άνθρακα είναι ο πιο κοινός τύπος των θανατηφόρων δηλητηριάσεων σε πολλές χώρες. Ιστορικά, ήταν επίσης μία συχνά χρησιμοποιούμενη μέθοδος αυτοκτονίας, συνήθως με την σκόπιμη εισπνοή καυσαερίων από έναν κινητήρα αυτοκινήτου που λειτουργεί. Σύγχρονα αυτοκίνητα, ακόμη και με ηλεκτρονικά ελεγχόμενη καύση και καταλυτικούς μετατροπείς, μπορεί να εξακολουθούν να παράγουν επίπεδα μονοξειδίου του άνθρακα τα οποία θα σκότωναν εάν βρίσκονταν εντός ενός κλειστού γκαράζ ή αν ο σωλήνας εξαγωγής είναι βουλωμένος (για παράδειγμα, με χιόνι) και τα εκφεύγοντα αέρια της καύσης δεν διαφεύγουν κανονικά. Η δηλητηρίαση από μονοξείδιο του άνθρακα έχει επίσης ενοχοποιηθεί ως αιτία για φαινομενικά στοιχειωμένα σπίτια. Συμπτώματα όπως παραισθήσεις και παραλήρημα έχουν οδηγήσει τους ανθρώπους που πάσχουν από δηλητηρίαση να νομίζουν ότι έχουν δει φαντάσματα ή να πιστεύουν ότι το σπίτι τους είναι στοιχειωμένο. Το μονοξείδιο του άνθρακα χρησιμοποιήθηκε, επίσης, ως αέριο εξόντωσης των Εβραίων από τους Ναζί στα Ναζιστικά στρατόπεδα εξόντωσης κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.