Σουμπάς Τσάντρα Μπος

Ο Σουμπάς Τσάντρα Μπος (23 Ιανουαρίου 1897 - 18 Αυγούστου 1945) ήταν Ινδός εθνικιστής του οποίου ο πατριωτισμός του τον έκανε ήρωα στην Ινδία, αλλά οι προσπάθειες του κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου να απαλλάξει την Ινδία από τη Βρετανική κυριαρχία με τη βοήθεια της Ναζιστικής Γερμανίας και της Αυτοκρατορικής Ιαπωνίας άφησε μια προβληματική κληρονομιά. Ο τιμητικός τίτλος Νετατζί (ινδουστανικά: "Σεβαστός ηγέτης"), που δόθηκε για πρώτη φορά στις αρχές του 1942 στον Μπος στη Γερμανία από τους Ινδούς στρατιώτες της "Ινδικής Λεγεώνας" και από Γερμανούς και Ινδούς αξιωματούχους στο Ειδικό Γραφείο για την Ινδία στο Βερολίνο, χρησιμοποιήθηκε αργότερα σε όλη την Ινδία. 

Ο Μπος ήταν αρχηγός της νεότερης, ριζοσπαστικής πτέρυγας του Ινδικού Εθνικού Κογκρέσου στα τέλη της δεκαετίας του 1920 και του 1930, ενώ έγινε Πρόεδρος του Κογκρέσου το 1938 και το 1939. Ωστόσο, εκδιώχθηκε από τις ηγετικές θέσεις του Κογκρέσου το 1939 μετά από διαφωνίες του με τον Μαχάτμα Γκάντι και την ανώτατη ηγεσία του Κογκρέσου. Στη συνέχεια τέθηκε υπό κατ' οίκον περιορισμό από τους Βρετανούς πριν δραπετεύσει από την Ινδία το 1940. 

Ο Μπος έφτασε στη Γερμανία τον Απρίλιο του 1941, όπου η ηγεσία προσέφερε απροσδόκητη, αν και μερικές φορές αμφισβητούμενη, συμπάθεια για τον σκοπό της ανεξαρτησίας της Ινδίας, σε αντίθεση με τις στάσεις της απέναντι σε άλλους αποικισμένους λαούς και εθνοτικές κοινότητες. Τον Νοέμβριο του 1941, με Γερμανική χρηματοδότηση, δημιουργήθηκε ένα Κέντρο Ελεύθερης Ινδίας στο Βερολίνο, και σύντομα ένα Ραδιόφωνο Ελεύθερης Ινδίας, στο οποίο ο Μπος διατηρούσε βραδυνή εκπομπή. Επίσης δημιουργήθηκε η Ελεύθερη Λεγεώνα της Ινδίας, αποτελούμενη από 3000 Ινδούς που είχαν συλληφθεί από τα Άφρικα Κορπς του Έρβιν Ρόμελ, για να βοηθήσει σε μια πιθανή μελλοντική Γερμανική εισβολή στην Ινδία. Μέχρι την άνοιξη του 1942, λαμβάνοντας υπόψη τις Ιαπωνικές νίκες στη νοτιοανατολική Ασία και τις μεταβαλλόμενες Γερμανικές προτεραιότητες, μια Γερμανική εισβολή στην Ινδία έγινε αδύνατη και ο Μπος έγινε πρόθυμος να μετακομίσει στη νοτιοανατολική Ασία. Ο Αδόλφος Χίτλερ, στη μοναδική του συνάντηση με τον Μπος στα τέλη Μαΐου 1942, πρότεινε το ίδιο και προσέφερε ένα υποβρύχιο για τη μεταφορά του. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου ο Μπος έγινε πατέρας. Η σύζυγός του, ή σύντροφος, Έμιλι Σκενκλ, την οποία είχε γνωρίσει το 1934, γέννησε ένα κοριτσάκι το Νοέμβριο του 1942. Ταυτιζόμενος έντονα πλέον με τις δυνάμεις του Άξονα, και χωρίς ενοχές, ο Μπος επιβιβάστηκε σε ένα Γερμανικό υποβρύχιο τον Φεβρουάριο του 1943. Μέσω της Μαδαγασκάρης, μεταφέρθηκε σε ένα Ιαπωνικό υποβρύχιο από το οποίο αποβιβάστηκε στη κατεχόμενη από την Ιαπωνία Σουμάτρα τον Μάιο του 1943. 

Με την Ιαπωνική υποστήριξη, ο Μπος αναγέννησε τον Ινδικό Εθνικό Στρατό (ΙΕΣ), που αποτελούνταν από Ινδούς στρατιώτες του Βρετανικού Ινδικού στρατού που είχαν συλληφθεί στη Μάχη της Σιγκαπούρης. Μετά την άφιξη του Μπος, στρατολογήθηκαν και άμαχοι Ινδοί από τη Μαλαισία και τη Σιγκαπούρη. Οι Ιάπωνες υποστήριζαν μια σειρά ελεγχόμενων και προσωρινών κυβερνήσεων στις περιοχές που είχαν καταλάβει, όπως αυτές στη Βιρμανία, τις Φιλιππίνες και το Μαντσουκούο. Σύντομα ιδρύθηκε η Προσωρινή Κυβέρνηση της Ελεύθερης Ινδίας, υπό την προεδρία του Μπος, με έδρα τα νησιά Ανταμάν και Νικομπάρ που κατέλαβαν οι Ιάπωνες. Ο Μπος είχε μεγάλο κίνητρο και χάρισμα - δημιούργησε δημοφιλή Ινδικά συνθήματα, όπως το " Τζαϊ Χιντ ", - και ο ΙΕΣ υπό τον Μπόσε ήταν ένα μοντέλο ποικιλομορφίας ανά περιοχή, εθνικότητα, θρησκεία και ακόμη και στο φύλο. Ωστόσο, ο Μπος θεωρήθηκε από τους Ιάπωνες στρατιωτικά ατάλαντος, και η στρατιωτική του προσπάθεια ήταν βραχύβια. Στα τέλη του 1944 και στις αρχές του 1945, ο Βρετανικός Ινδικός Στρατός σταμάτησε την Ιαπωνική επίθεση στην Ινδία και στη συνέχεια πραγματοποίησε μια, καταστροφική για τους Ιάπωνες αντεπίθεση. Σχεδόν οι μισές Ιαπωνικές δυνάμεις και η μισή δύναμη του ΙΕΣ σκοτώθηκαν. Ο ΙΕΣ αποσύρθηκε στη χερσόνησο της Μαλαισίας και παραδόθηκε με την ανακατάληψη της Σιγκαπούρης. Ο Μπος είχε επιλέξει νωρίτερα να μην παραδοθεί με τις δυνάμεις του ή με τους Ιάπωνες, αλλά να δραπετεύσει στη Μαντζουρία με σκοπό να μετακομίσει στη Σοβιετική Ένωση που πίστευε ότι στρεφόταν εναντίον των Βρετανών. Πέθανε από εγκαύματα τρίτου βαθμού από την πτώση του αεροπλάνου του στην Ταϊβάν . Ωστόσο, ορισμένοι Ινδοί δεν πίστευαν ότι υπήρξε ατύχημα, με αρκετούς από αυτούς, ειδικά στη Βεγγάλη, να πιστεύουν ότι ο Μπος θα επέστρεφε για να επιτύχει την ανεξαρτησία της Ινδίας. 

Το Ινδικό Εθνικό Κογκρέσο, το κύριο όργανο του Ινδικού εθνικισμού, επαίνεσε τον πατριωτισμό του Μπος, αλλά δεν υιοθέτησε ούτε επαίνεσε την τακτική και την ιδεολογία του, ειδικά τη συνεργασία του με τον Άξονα. Η Βρετανική Διοίκηση, αν και ποτέ δεν απειλήθηκε σοβαρά από τον ΙΕΣ, κατηγόρησε 300 αξιωματικούς του ΙΕΣ για προδοσία στις δίκες του ΙΕΣ, αλλά τελικά απέσυρε τις κατηγορίες, μπροστά στο πρόσωπο τόσο του λαϊκού συναισθήματος όσο και του δικού της σκοπού.