[en] 1. Background. Temporomandibular disorders (TMD) are a group of musculoskeletal and neuromuscular conditions that affect the temporomandibular joint, or the associated neuromuscular system, skeletal components and the surrounding soft tissues, and a combination of these dysfunctions. TMDs have a varied clinical presentation, but a positive association between TMD and headache has been observed, suggesting comorbidity. Headache is a common symptom in these patients, with a frequency of 68-85%, compared to the general population, which is 50%. This symptomatology has a significant impact on the quality of life of patients and a significant socioeconomic impact on society. There is scientific evidence supporting the effectiveness of physiotherapy in the treatment of TMD. However, there is a shortage of literature on its effectiveness in treating headaches concomitant with temporomandibular disorders. 2. Objective. The aim of the study is to verify the effectiveness of a physiotherapy program focused on the neuromusculoskeletal structures that make up the temporomandibular joint (TMJ) for the reduction of headache associated with myogenic TMD, specifically on quality of life, threshold pressure-induced pain of the pericranial muscles, the maximum opening of the jaw without assistance, the impact and disability produced by the headache and the intensity and frequency, as well as other characteristics of the headache after treatment. In this way, it could contribute to expanding the existing knowledge of headaches' treatment attributed to TMD, updating the scientific evidence in this field of research. 3. Material and methods. A randomized controlled clinical trial is proposed with a sample of 40 individuals all diagnosed with headache attributed to myogenic TMD. They will be divided into two groups: experimental group and control group. The experimental group will receive a TMJ physiotherapy program based on counseling for self-control strategies of the clinical profile, home therapy (thermotherapy, stretching and relaxation techniques), therapeutic exercise (stretching, strengthening exercises) and manual therapy (joint and neural mobilizations, massage therapy and inhibition of trigger points) in the cervical and orofacial region; and the control group will receive an intervention solely on the cervical spine based on therapeutic exercises (strengthening exercises and global active mobility) and manual therapy (massage therapy, stretching and joint mobilization). The interventions will be carried out for 10 weeks, 10 sessions in the control group and 30 in the experimental group, divided into 1 and 3 60-minute sessions a week, respectively, and a 10-minute health status assessment. In addition to the intermediate evaluations that will be carried out in each intervention session, 2 initial evaluations will be carried out before the intervention, 1 final and 3 follow-up evaluations will take place after the treatment is completed. The variables and measure instruments used are: quality of life (SF-36 Health Questionnaire), pressure-induced pain threshold of the pericranial muscles (Visual Analogue Scale), maximum jaw opening without assistance (caliper), impact of pain headache (Headache Impact Assessment Questionnaire), headache frequency, intensity, and other characteristics (Headache Symptom Characterization Questionnaire and Visual Analogue Scale), and headache disability (MIDAS).

[gl] 1. Introducción Os trastornos temporomandibulares (TTM) son un grupo de afeccións musculoesqueléticas e neuromusculares que afectan á articulación temporomandibular, ó sistema neuromuscular asociado, ós compoñentes esqueléticos e dos tecidos brandos circundantes e á combinación destas disfuncións. Os TTM teñen unha presentación clínica moi variada pero observouse unha asociación positiva entre os TTM e a cefalea, o que suxire que son comórbidos. A dor de cabeza é un síntoma común nestes pacientes, cunha frecuencia do 68-85%, en comparación coa poboación xeral que é do 50%. Esta sintomatoloxía ten un gran impacto na calidade de vida dos pacientes e un gran impacto socioeconómico na sociedade. Existe evidencia científica que respalda a efectividade da fisioterapia no tratamento dos TTM. Con todo, hai escaseza de literatura sobre a súa efectividade no tratamento das cefaleas concomitantes aos trastornos temporomandibulares. 2. Obxectivo O obxectivo do estudo é verificar a efectividade dun programa de fisioterapia centrado nas estruturas neuromusculoesqueléticas que conforman a articulación temporomandibular (ATM) para a redución da dor de cabeza asociada á TTM mioxénica, en concreto na calidade de vida, o limiar da dor sobre a presión de os músculos pericraneais, a máxima apertura da mandíbula sen asistencia, o impacto e a discapacidade que produce a dor de cabeza e a intensidade e frecuencia, así como outras características da dor de cabeza despois do tratamento. Deste xeito, poderíase contribuír a ampliar os coñecementos existentes sobre o tratamento das dores de cabeza atribuídas á TMD, actualizando así a evidencia científica neste campo de investigación. 3. Material e método Proponse un ensaio clínico controlado aleatorizado cunha mostra de 40 individuos diagnosticados con dor de cabeza atribuída a TMD mioxénica. Dividiranse en dous grupos: grupo experimental e grupo control. O grupo experimental recibirá un programa de fisioterapia ATM baseado no asesoramento de estratexias de autocontrol do cadro clínico, terapia domiciliaria (termoterapia, técnicas de estiramento e relaxación), exercicio terapéutico (estiramentos, exercicios de fortalecemento) e terapia manual (mobilizacións articulares e neuronais, masoterapia e inhibición dos puntos gatillo) na rexión cervical e orofacial; e o grupo control recibirá unha intervención unicamente sobre a columna cervical baseada en exercicios terapéuticos (exercicios de fortalecemento e mobilidade activa global) e terapia manual (masoterapia, estiramentos e mobilización articular). As intervencións realizaranse durante 10 semanas, 10 sesións no grupo control e 30 no grupo experimental, divididas en 1 e 3 sesións semanais de 60 minutos cada unha, respectivamente, e unha avaliación do estado de saúde de 10 minutos. Ademais daquelas avaliacións intermedias que se realizarán en cada sesión de intervención, realizaranse 2 avaliacións iniciais antes da intervención, 1 avaliación final e 3 de seguimento despois do tratamento. As variables e instrumentos de medida empregados son: calidade de vida (Cuestionario de Saúde SF-36), limiar de dor de presión dos músculos pericraneais (Escala analóxica visual), apertura máxima da mandíbula sen asistencia (calibre), Impacto da dor de cabeza (Cuestionario de avaliación de impacto da dor de cabeza), frecuencia, intensidade e outras características da dor de cabeza (Cuestionario de caracterización de síntomas da dor de cabeza e escala analóxica visual) e discapacidade da dor de cabeza (MIDAS).