[en] INTRODUCTION: The development of cardiovascular disease in the general population with psychosocial factors, which can play a role both etiopathogenic and prognosis, is now beginning to be related. Although this relationship could be explained by the interaction of different dietary factors and lifestyle differences, there is also some evidence that exposure to chronic stress could have some function. Arterial hypertension is a disorder that can be produced by many causes, which determines the existence of different etiologic pathways and obliges the evaluation of interactive effects of different variables. The identification of risk factors constitutes an important task for their prevention, treatment and control. OBJECTIVE: This study aims to conduct a systematic review of the existing literature on the relationship of stress as a risk factor in hypertension to collect information that supports the recommendations that will be given to patients by the nursing staff. METHODOLOGY: We conducted a systematic review of original articles and bibliographic review that address the relationship between stress as a risk factor in hypertension. Data collection was produced in the period April 2019 in Pubmed and the Virtual Health Library (VHL). RESULTS: n = 49 revisions were obtained from which 46 were discarded for not meeting the inclusion criteria, there were 2 reviews. With respect to the original articles were obtained n = 562 of which 5 were selected that met the inclusion criteria. CONCLUSIONS: There is currently not enough scientific evidence to corroborate the relationship stress and hypertension. Larger and more homogeneous samples should be selected as well as using validated instruments for measuring the stress of participants. It would be very important for nursing practice to have information and scientific evidence on this subject in order to provide tools to patients on stress and its influence on blood pressure as well as on the tools of self-control of stress for use in everyday life.

[gl] INTRODUCCIÓN: Actualmente comézase a relacionar o desenvolvemento de enfermidade cardiovascular na poboación xeral con factores psicosociais, os cales poden xogar un papel tanto etiopatoxénico como pronóstico. Aínda que esta relación podería explicarse pola interacción de distintos factores dietéticos e diferencias no estilo de vida, existe tamén algunha evidencia de que a exposición ao estrés crónico podería ter algunha función. A hipertensión arterial (HTA) é un trastorno de carácter multicausal, o cal determina a existencia de diferentes vías etiolóxicas e obriga á evaluación de efectos interactivos de distintas variables. A identificación dos factores de risco constitúe unha tarefa importante para a súa prevención, tratamento e control. OBXECTIVO: Este estudo ten como obxectivo realizar unha revisión sistemática da literatura existente sobre a relación do estrés como factor de risco na hipertensión arterial para recopilar información que sustente as recomendacións que serán brindadas aos pacientes por parte do persoal de enfermería. METODOLOXIA: Realizouse unha revisión sistemática de artigos orixinais e de revisión bibliográfica que abordan a relación entre o estrés como factor de risco en hipertensión arterial. A recolección de datos realizouse no período de abril 2019 en Pubmed e na Biblioteca Virtual de Saúde (BVS). RESULTADOS: Obtivéronse como resultado n=49 revisións das que se descartaron 46 por non cumprir os criterios de inclusión, quedaron 2 revisións. Con respecto aos artigos orixinais obtivéronse n=562 dos que se seleccionaron 5 que cumpriron os criterios de inclusión. CONCLUSIONS: Actualmente non se conta con suficiente evidencia científica que corrobore a relación entre estrés e hipertensión. Deberíanse seleccionar mostras máis grandes e homoxéneas como así tamén utilizar instrumentos validados para a medición do estrés dos participantes. Sería de moita importancia para a práctica de enfermería ter información e evidencia científica sobre este tema para poder brindar ferramentas aos pacientes sobre o estrés e a súa influencia na presión arterial como así tambén sobre as ferramentas de autocontrol do estrés para a súa utilización na vida cotiá.