BSC-LT/ACAData huggingface dataset:
[en] We study and contextualize the archaeological site in the granitic cavities at As Covas da Trapa (Ribadelouro, Tui). In the inside of this cave we recognised a large number of archaeological materials (mainly pottery in a large degree of integrity), as well as some samples of petroglyphs. The main features of this materials are of prehistoric age, mainly between the Late Neolithic to Bronze Age. The conditions of occupation –possibly of funerary type– and the large chronological continuity in the occupation highlights the relevant of the caves for the study of the Prehistory at the NW Iberian.

[gl] Estudio y contextualización del yacimiento de las cavidades graníticas de As Covas da Trapa (Ribadelouro, Tui). En el interior de esta cavidad se ha identificado un importante número de materiales arqueológicos (principalmente recipientes cerámicos en un grado de integridad elevado), así como algunas muestras de arte rupestre. Las características de los materiales encajan en cronologías prehistóricas, especialmente dentro del Neolítico final y la Edad del Bronce. Las condiciones de ocupación, posiblemente funeraria, y la continuidad cronológica en la ocupación de este tipo de espacios refuerzan la importancia de las cuevas para el estudio de la Prehistoria del NW ibérico. [gl] Estudo e contextualización do xacemento das cavidades graníticas de As Covas da Trapa (Ribadelouro, Tui). No interior desta cavidade identificouse un importante número de materiais arqueolóxicos (principalmente recipientes cerámicos nun grao de integridade elevado), así como algunhas mostras de arte rupestre. As características dos materiais encaixan en cronoloxías prehistóricas, especialmente dentro do Neolítico final e a Idade do Bronce. As condicións de ocupación, posiblemente funeraria, e a continuidade cronolóxica na ocupación deste tipo de espazos reforzan a importancia das covas para o estudo da Prehistoria do NW ibérico.
[en] The cartulary H of Santiago de Compostela's Cathedral -register book compiled by notary Afonso Eanes Jacob-contains documents of the chapter of Compostela dated 1391 to 1409 and includes copies of earlier documents. In this paper, the edition of five documents issued by archbishops Gómez Manrique (1351-1362) and Lope de Mendoza (1399- 1445) and contained in this book is proposed. An introductory note is also included.

[gl] No Tombo H da Catedral de Santiago de Compostela, libro rexistro elaborado polo notario Afonso Eanes Jacob, recógese documentación do cabido compostelán entre os anos 1391 e 1409, incluíndo tamén traslados de documentos anteriores. Neste artigo faise unha edición de cinco documentos emitidos polos arcebispos Gómez Manrique (1351-1362) e Lope de Mendoza (1399-1445), que se insiren neste libro, achegándose tamén unha nota introductoria.
[en] In this paper we will expose the development of Mariño´s foundational story since 14th until 17th centuries concerning historiographical, iconographical and writing problems about the relation of the mermaid with the ancestry and genealogy of this noble galician family and its secondary branches (Fandiño, Goyanes). It will be exposed the problematics of this myth´s survivance in transit to the Modern Age and the textual criticism of this story as a Melusine literary matter which it will be prove that does not belong.

[gl] En el siguiente artículo se pretende exponer el desarrollo del relato fundacional de los Mariño desde el siglo XIV hasta el siglo XVII determinando las problemáticas historiográficas, iconográficas y textuales sobre la relación de la sirena y su aprovechamiento en el linaje y genealogía de esta familia noble gallega y sus ramas secundarias (Fandiño, Goyanes). Se expondrán las problemáticas de la supervivencia del mito en el tránsito a la Edad Moderna y la crítica textual a la integración de dicho relato dentro de la materia de Melusina al que demostraremos que no pertenece. [gl] No seguinte artigo preténdese expoñer o desenvolvemento da relato fundacional dos Mariño dende o século XIV até o século XVII determinando as problemáticas historiográficas, iconográficas e textuais sobre a relación da serea e o seu aproveitamento na liñaxe e xenealoxía desta familia nobre galega e as súas ramificacións secundarias (Fandiño, Goyanes). Expoñeranse as problemáticas da supervivencia do mito no tránsito á Idade Moderna e a crítica textual á integración do dito relato dentro da materia de Melusina ó que demostraremos que non pertence.
[en] Here is the transcription of the manuscript in which Santiago de la Iglesia gives news of the discovery and first excavation of the archaeological site of As Pontes in 1893. In this manuscript he verified the existence of a considerable number of mounds, dolmens and up to three lithic circles, one of them more than 20 m in diameter. Among his findings is a complete bell beaker, unique in its kind at that time, a gold diadem, a ceremonial tri-lobed mace, several copper arrowheads and some stone axes. It almost offers a detailed description of the mounds and dolmens, their shape and composition, illustrated with drawings made by the author himself. The transcription is preceded by some short notes about the context and the author.

[gl] Se presenta la transcripción del manuscrito en el que Santiago de la Iglesia da noticia del descubrimiento y primera excavación del yacimiento arqueológico de As Pontes en 1893. En él se constata la existencia de un considerable número de túmulos, dólmenes y hasta tres círculos líticos, uno de ellos de más de 20 m de diámetro. Entre los hallazgos asociados a este yacimiento destaca un vaso campaniforme completo, único en su especie en aquel momento, una diadema de oro, una maza ceremonial trilobulada, varias puntas de cobre y algunas hachas de piedra. Se ofrece también una detallada descripción de los túmulos y dólmenes, su forma y composición, ilustrada con dibujos realizados por el propio autor. Preceden a la transcripción unas notas breves sobre el contexto y sobre el autor del manuscrito. [gl] Preséntase a transcrición do manuscrito no que Santiago de la Iglesia da nova do descubrimento e primeira escavación do xacemento arqueolóxico das Pontes en 1893. Constátase nel a existencia dun considerable número de mámoas e ata tres círculos líticos, un deles de máis de 20 m de diámetro. Entre os achados asociados a este xacemento, destaca un vaso campaniforme completo, único na súa especie naquel momento, unha diadema de ouro, unha maza cerimonial trilobulada, varias puntas de cobre e algunhas machadas de pedra. Ofrécese tamén unha detallada descrición das mámoas, a súa forma e composición, ilustrada con debuxos realizados polo propio autor. Preceden á transcrición unhas notas breves sobre o contexto e sobre o autor do manuscrito.
[en] This paper is the public presentation of an unpublished map, created in 1763 by the Galician military engineer Feliciano Míguez, which was thought to be missing. The only reference to the engineer's map was by the cartographer Tomás López, when he included it among the works he used to draw up his own, published in 1784. This paper consists of a short biography of the author, an analysis of the formal and technical aspects of the map, and a review of the institutions in which it was deposited and where its significance and importance went unnoticed. Finally, there is an attempt to establish a possible relationship with other maps that were made in Galicia in the same decade.

[gl] En este trabajo se presenta al público un mapa inédito de Galicia, levantado en 1763 por el ingeniero militar gallego, Feliciano Míguez y que se consideraba en paradero desconocido. La única referencia a este mapa la hizo el cartógrafo Tomás López cuando lo relacionó entre las obras empleadas para formar el suyo, publicado en 1784. En este estudio se ofrece una pequeña biografía de su autor, se analizan los aspectos formales y técnicos del mapa, se traza un recorrido por las instituciones en las que estuvo depositado y en las que pasó desapercibida su trascendencia e importancia y, finalmente, se establece su posible relación con otros mapas que se formaron en Galicia en la misma década. &nbsp; [gl] Neste traballo preséntase ao público un mapa inédito de Galicia, levantado en 1763 polo enxeñeiro militar galego, Feliciano Míguez e que se consideraba en paradoiro descoñecido. A única referencia deste mapa fíxoa o cartógrafo Tomás López cando o relacionou entre as obras empregadas para formar o seu, publicado en 1784. Neste estudo ofrécese unha pequena biografía do seu autor, analízanse os aspectos formais e técnicos do mapa, faise un percorrido polas institucións nas que estivo depositado e nas que pasou desapercibida a súa transcendencia e importancia e, finalmente, inténtase establecer unha posible relación con outros mapas que se formaron en Galicia na mesma década.
[en] In these lines we present the description and interpretation of a new rock engraving found in O Monte das Ferraduras (Fentáns, Galiza). This finding, was the result of an intensive exploration in the area, the most outstanding of this panel is one possible representation of a "rossa camuna" design unknown in the northwest of the Iberian Peninsula. We think therefore, this is singular finding deserve an analisys about parallels found in Western Europe, it will help us to understand the chronological contexts of this panel.

[gl] Nestas liñas, preséntase a descrición e interpretación dun novo petróglifo atopado en O Monte das Ferraduras, (Fentáns, Cotobade). Este achádego foi froito dunha prospección intensiva na zona, o máis chamativo deste panel é unha posible representación dunha "rosa camuna", deseño éste descoñecido no noroeste la Península Ibérica. Cremos, polo tanto, que ante a singularidade do achádego, deberíamos dar a coñecer cales son as características desta rocha, así como presentar os paralelismos atopados con Europa Occidental que, nos axudarán a comprender os contextos cronológicos nos que se ubica dita rocha.
[en] To realize a small tour for the history, genealogy and heraldry of the former gentlemanly lineages of the land of Rodeiro from the Middle Ages is the aim that finally is claimed. The evolution that begins in the medieval fortresses and continues in towers of transition, finishes off in the typical residences of the nobility, of which Trasulfe is the best exponent. The article, in brief extension will try to use as guide or initiation to studies more detailed, necessary for the comprehension of our history, in which several prominent figures appear with origin in this land.

[gl] Realizar un breve percorrido pola historia, xenealoxía e heráldica dos antigos liñaxes fidalgos da terra de Rodeiro desde a Idade Media é o obxectivo que finalmente se pretende. A evolución que comeza nas fortalezas medievais e continúa en torres de transición, remata nas residencias típicas da fidalguía, das que Trasulfe é o mellor expoñente. Na súa breve extensión o artigo tentará servir de guía ou iniciación a estudios máis detallados, necesarios para a comprensión da nosa historia, na que aparecen varios persoeiros con orixe nesta terra.
[en] The Galician Xosé Ramón Fernández-Oxea, also known by his pseudonym Ben-Cho-Shey, and the Catalan Josep María Prous i Vila, were two soldiers recruited against their will, who had to fight in Morocco after the terrible Battle of Annual in 1921. Their experiences can be commemorated thanks to the numerous writings they left behind, in which they describe a very different version of the war from the official one, partly due to the influence of their Galicianism and Catalanism, respectively, which gave them a special outlook, far from the predominant Spanish nationalism of official accounts.

[gl] Xosé Ramón Fernández-Oxea, también conocido por su pseudónimo de Ben-Cho- Shey, y el catalán Josep María Prous i Vila fueron dos soldados reclutados en contra de su voluntad para combatir en Marruecos después del terrible desastre de Annual de 1921. De ambos conocemos sus vivencias por los múltiples escritos que nos dejaron, en los que ofrecen una versión de la guerra muy diferente a la oficial, entre otras cosas por la influencia de su galleguismo y su catalanismo, respectivamente, que les otorgó una particular visión, alejada del nacionalismo español predominante en la memoria oficial. [gl] O galego Xosé Ramón Fernández-Oxea, tamén coñecido polo seu alcume de Ben-Cho-Shey, e o catalán Josep María Prous i Vila foron dous soldados recrutados en contra da súa vontade para combater en Marrocos despois del terrible desastre de Annual de 1921. De ambos coñecemos as súas vivencias polos múltiples escritos que nos deixaron, nos que ofrecen unha versión da guerra moi diferente á oficial, entre outras cousas pola influencia do seu galeguismo e o seu catalanismo, respectivamente, o que lles outorgou una particular visión, alonxada do nacionalismo español predominante na memoria oficial.
[en] The 1720 Plague of Marseille brought about the creation of the Supreme Board of Health and the constitution of subsidiary health boards in the main peninsular ports. We analyse the running of the A Coruña health board, at the head of those in Galicia, from its establishment until the first abolition by the Supreme Board. We pay special attention to the disputes it had with the French consulate in Galicia, which revealed problems in its internal organisation and disagreements with the decrees issued by the Supreme Board. The activity of the A Coruña health board, as a fundamental instrument for the preservation of public health, required resources that could only be obtained from visiting vessels arriving at port, thus provoking the opposition of the consuls.

[gl] La peste de Marsella de 1720 provocó la creación de la Junta Suprema de Sanidad y en los principales puertos peninsulares la constitución de juntas de sanidad dependientes de ella. Analizamos el funcionamiento de la junta de sanidad de A Coruña, al frente de las gallegas, desde su establecimiento hasta la primera supresión de la Junta Suprema. Hacemos especial hincapié en las disputas que mantuvo con el consulado de Francia en Galicia, que pusieron de manifiesto problemas en su articulación interna y desajustes con los decretos emanados por la Junta Suprema. La actividad de la junta de sanidad de A Coruña, como instrumento fundamental para la conservación de la salud pública, precisaba de recursos que solo concebía obtener de las visitas a las embarcaciones que llegaban a puerto, lo que era motivo de rechazo por los cónsules. [gl] A peste de Marsella de 1720 provocou a creación da Xunta Suprema de Sanidade e nos principais portos peninsulares a constitución de xuntas de sanidade dependentes dela. Analizamos o funcionamento da xunta de sanidade da Coruña, á fronte das existentes en Galicia, dende a súa creación ata a primeira supresión da Xunta Suprema. Facemos especial fincapé nas disputas que tivo co consulado francés en Galicia, que revelaron problemas na súa articulación interna e desaxustes cos decretos emitidos pola Xunta Suprema. A actividade da xunta de sanidade da Coruña, como instrumento fundamental para a preservación da saúde pública, requiriu recursos que só concibía obter das visitas aos buques que chegaban ao porto, o que foi motivo de rexeitamento polos cónsules.
[en] The family tree of Gaspar López de Vaamonde, a nobleman from the Terra Cha region of Lugo, is studied. Special attention is paid to his rural housing and their heraldic signs together with the nobleman himself and his succession line. All is complemented with the corresponding illustrations. Acontribution to a more accurate overview of what was our common historic and artistic past is made thanks to the precise knowledge of the local elite in every time and place.

[gl] Estúdase a liña xenealóxica de Gaspar López de Vaamonde, fidalgo da comarca da "Terra Cha" lucense, prestando especial atención a súas vivendas rurais e manifestacións heráldicas, del mesmo e da súa liña sucesoria, comprementado todo elo coas correspondentes ilustracións. Co coñecemento preciso das elites locais de cada intre e logar, contribúiese a ter unha visión máis exacta do que foi o noso pasado común histórico e artístico.
[en] "The Society of the Castro-Culture through the Epigraphy". We have a look at the different interpretations on the hidden meaning of the epigraphic sign similar to an "inverted C" referred to the ancient Gallaecia communities. Assuming diverse sociological and historical hypotheses, these are the different readings of the sign suggested until now: Centuria, Gens/ Gentilitas, Census, Castellum/Castrum, Conventus ... and again Centuria.

[gl] Ofrécese unha mirada ás diferentes interpretacións sobre o significado oculto do signo epigráfico en forma de "C invertido" referido ás comunidades da Gallaecia antiga. Partindo de diversas hipóteses sociolóxicas e históricas, estas son as diferentes lecturas do signo propostas ata hoxe dende o comezo do seu estudio: Centuria, Gens/Gentilitas, Census, Castellum/Castrum, Conventus ... e novamente Centuria.
[en] The objective of this work is to analyze the influence exerted by migrations on the domestic architecture of the regions that surround the Arousa Norte and Muros-Noia estuaries. To this end, we study some houses that are still standing. Valuable documents such as 'Los libros de la Emigración' and 'Pattern Books' are used to look for references and designs. One of the most representative and relevant events of the contemporary socio-economic history of these populations is recovered through oral testimonies. This subject has hardly been studied in depth and presents its own peculiarities in these territories between the 19th and 20th centuries. The final task of this work aims to highlight the uniqueness of this heritage in these towns. As in other areas of Galicia, the work concludes that this heritage is vulnerable, at risk of disappearing, and emphasis is placed on the need for its recovery, as a fundamental part of the historical memory of these towns.

[gl] El objetivo de este trabajo consiste en analizar la influencia que ejercieron las migraciones en la arquitectura residencial de las comarcas que rodean las rías de Arousa Norte y Muros-Noia. Para ello se estudian algunas casas que todavía se mantienen en pie. Buscando referencias y diseños se emplean valiosos documentos como los Libros de la Emigración y los Pattern Books. Con el apoyo de los testimonios orales se recupera uno de los acontecimientos más representativos y relevantes de la historia socio-económica contemporánea de estas poblaciones. Se trata de un tema sobre el que apenas se ha profundizado y que en estos territorios, entre los siglos XIX y XX, presenta sus propias peculiaridades. El cometido final de este trabajo pretende poner en valor la singularidad de este patrimonio en las comarcas. Concluye que, al igual que sucede en otros puntos de Galicia, se trata de un patrimonio vulnerable, en riesgo de desaparición, y alerta sobre la necesidad de su recuperación, como una parte fundamental en la memoria histórica de estos pueblos. [gl] O obxectivo deste traballo consiste en analizar a influenza que exerceron as migracións na arquitectura residencial das comarcas que rodean as rías de Arousa Norte e Muros-Noia. Para iso, estúdanse algunhas casas que aínda hoxe se manteñen en pé. Buscando referencias e deseños empréganse valiosos documentos como os Libros da Emigración ou os Pattern Books. Co apoio dos testemuños orais recupérase un dos acontecementos máis representativos e relevantes da historia socio-económica contemporánea destas poboacións Trátase dun tema sobre o que apenas se profundou e que nestes territorios, entre os séculos XIX e XX presenta as súas propias peculiaridades. O cometido final deste traballo pretende pór en valor a singularidade deste patrimonio nas comarcas. Conclúe que, do mesmo xeito que acontece noutros puntos de Galicia, se trata dun patrimonio vulnerable, en risco de desaparición, e alerta sobre a necesidade da súa recuperación, como unha parte fundamental na memoria histórica destes pobos.
[en] The purpose of this article is to present the first results of our investigations concerning the Gonzalez Candendo family, native to San Miguel de Lebosende, council of Leiro. Its history goes back to the late sixteenth century and ends in the early eighteenth, with its union to a secondary branch of Quiroga Garza family. To this end, we will base our analysis on two main points: the genealogy and heritage, essential mainstays to understand the origin and socio-economic development of its members. Our aim is to provide a small contribution to the understanding of this social group in the rural area of Ourense and, by extension, in the inland Galicia.

[gl] El propósito de este artículo es dar a conocer los primeros resultados de nuestras investigaciones al respecto de la familia González Candendo, oriunda de San Miguel de Lebosende, ayuntamiento de Leiro. Su historia se remonta hasta finales del siglo XVI y concluye en los inicios del XVIII, con su unión a una rama secundaria de los Garza Quiroga de Tor. A tal efecto, basaremos nuestro análisis en dos puntos principales: la genealogía y el patrimonio, pilares fundamentales para comprender el origen y la evolución socio-económica de sus miembros. Con ello pretendemos brindar una pequeña contribución al conocimiento de este grupo social en el área rural orensana y, por extensión, en la Galicia interior. [gl] O propósito deste artigo é dar a coñecer os primeiros resultados das nosas investigacións respecto da familia González Candendo, oriúnda de San Miguel de Lebosende, concello de Leiro. A súa historia remóntase até finais do século XVI e conclúe nos inicios do XVIII, coa súa unión a unha rama secundaria dos Garza Quiroga de Tor. Con tal obxecto, basearemos a nosa análise en dous puntos principais: a xenealoxía e o patrimonio, alicerces fundamentais para comprender a orixe e a evolución socioeconómica dos seus membros. Con iso pretendemos brindar unha pequena contribución ao coñecemento deste grupo social na área ourensá e, por extensión, na Galicia rural interior.
[en] The dome of the Cathedral of Santiago summarizes the most significant periods of its history and of the Compostela society. The Romanesque, was burned in 1117 by the rebels of Compostela. From the thirteenth century symbolizes the disputed episcopal lordship that with the appointment of the archbishop Berenguel de Landoira at the beginning of the XIV reaches its highest level. In 1424 another Gothic is built, with the Baroque additions of the mid-seventeenth century, which is so damaged that it is the subject of a magnificent restoration designed and directed by Francisco Javier Alonso de la Peña.

[gl] El cimborrio de la catedral de Santiago compendia los períodos más significativos de su historia y de la sociedad compostelana. El románico, fue incendiado en 1117 por los sublevados compostelanos. A partir del siglo XIII simboliza el discutido señorío episcopal que con el nombramiento del arzobispo Berenguel de Landoira a comienzos del XIV alcanza su cota mas alta. En 1424 se construye otro gótico que con los añadidos barrocos de mediados del XVII llega tan maltrecho que es objeto de una magnífica restauración proyectada y dirigida por Francisco Javier Alonso de la Peña. [gl] O ciborio da catedral de Santiago compendia os períodos máis significativos da súa historia e da sociedade compostelá. O románico, foi incendiado en 1117 polos sublevados composteláns. A partir do século XIII simboliza o discutido señorío episcopal que co nomeamento do arcebispo Berenguel de Landoira a comezos do XIV alcanza a seu nivel máis alto. En 1424 constrúese outro gótico que cos engadidos barrocos de mediados do XVII chega tan maltreito que é obxecto dunha magnífica restauración proxectada e dirixida por Francisco Javier Alonso de la Peña.