[el] Η βάση των Μουσών στο ιερό του Ελικώνα.Στο άρθρο αυτό γίνεται η πρώτη ολοκληρωµένη δηµοσίευση ενός µνηµείου, το οποίο αφιέρωσαν οι Θεσπιείς στις Μούσες στο ιερό τους στην κοιλάδα των Μουσών κάτω από τον Ελικώνα. Το ιερό αυτό ήρθε στο φως χάρη στις ανασκαφές της Γαλλικής Σχολής Αθηνών υπό τη διεύθυνση του P. Jamot στα τέλη του 19ου αι. Η ελλειψοειδής βάση που έφερε τα χάλκινα αγάλµατα των Μουσών, τα οποία είχαν µέγεθος µικρότερο του φυσικού, είχε µήκος περίπου 10µ. και βρισκόταν τοποθετηµένη µέσα σε ένα αρχιτεκτονικό πλαίσιο ανοιχτό στην πρόσθια όψη. Την εποχή του Αυγούστου το σηµαντικό αυτό αγαλµατικό σύνολο απέκτησε ξεχωριστή σηµασία, καθώς κάτω από κάθε µορφή χαράχτηκε επίγραµµα, το οποίο περιέγραφε το κάθε άγαλµα. Τα επιγράµµατα αυτά συντάχθηκαν από τον Κορίνθιο ποιητή Όνεστο. Η βάση των Μουσών είναι µία από τις σπάνιες περιπτώσεις που µία συλλογή ποιηµάτων, η οποία περιγράφει έργα τέχνης, διασώθηκε χάρη στην αρχαιολογία. Η ανάλυση των επιγραµµάτων και η λεπτοµερής παρατήρηση των γόµφων στήριξης των αγαλµάτων στην άνω επιφάνεια της βάσης µας επιτρέπουν να κάνουµε κάποιες υποθέσεις σχετικά µε τους αγαλµατικούς τύπους των Μουσών που είχαν χρησιµοποιηθεί στη βάση. Μπορούµε επίσης να υποστηρίξουµε ότι τα αγάλµατα των Μουσών είχαν τοποθετηθεί εντός χάλκινου φυτικού διακόσµου, ο οποίος σχετιζόταν µε το φυσικό περιβάλλον της κοιλάδας των Μουσών. Η αναπαράσταση της φύσης ως ένα πρωτεύον στοιχείο ενός αγαλµατικού συνόλου απηχεί τις αναζητήσεις της γλυπτικής της ύστερης ελληνιστικής περιόδου. Η ακριβής θέση του µνηµείου αυτού δεν είναι γνωστή λόγω του ότι οι ανασκαφές στην Κοιλάδα των Μουσών δεν έχουν ολοκληρωθεί. Υστερότερα γράµµατα πάνω στα µέλη της βάσης δείχνουν ότι αυτή µετακινήθηκε, ίσως όταν χαράχτηκαν τα επιγράµµατα του Ονέστου.

[fr] Cet article propose la première publication complète d'un monument consacré par les Thespiens aux Muses dans leur sanctuaire au pied de l'Hélicon, dont les éléments constitutifs sont connus depuis le xixe s., et notamment depuis les fouilles de P. Jamot au Val des Muses. Les statues en bronze de petite taille des neuf Muses se dressaient sur une base en arc de cercle d'une ampleur de ca 10 m, placée dans un écrin architectural largement ouvert sur l'extérieur. Un nouveau lustre est donné à ce groupe statuaire hellénistique exceptionnel à l'époque d'Auguste par la gravure, sous chacune des figures, d'une épigramme descriptive et érudite signée par le poète corinthien Honestos. Est ainsi conservé l'un des rares exemples archéologiques de recueil de poèmes décrivant des œuvres d'art figuré. L'analyse des épigrammes et l'observation détaillée des mortaises de fixation visibles à la face supérieure des blocs de la base permettent d'émettre des hypothèses sur les types utilisés pour la représentation des Muses, mais aussi d'assurer, au‑delà de tout doute, que les statues prenaient place au milieu d'ornements végétaux en bronze qui évoquaient le paysage du Val des Muses. La représentation de la nature comme élément non plus secondaire, mais essentiel d'un groupe sculpté correspond aux recherches nouvelles de la basse époque hellénistique. Faute de fouilles exhaustives du sanctuaire des Muses, l'emplacement du monument ne peut être déterminé avec certitude. Des lettres de remontage nous apprennent en revanche qu'il a été déplacé, peut‑être à l'époque où furent gravés les poèmes d'Honestos.