[en] The purpose of this essay is to analyze the representations of calumny in the emblematic tradition of the sixteenth and seventeenth centuries. Given the complexity, breadth, and diverse ramifications of the topic, I have approached it by following two complementary paths based on geographical and iconographic criteria. Geographically, my study focuses on emblem books published between 1599 and 1680 in Spain, such as Juan de Horozco's Emblemata Moralia and Juan de Borja's Empresas Morales. Iconographically, I have selected two symbols—the serpent and darkness—because of their use in representing calumny as a morally harmful action and a distortion of the truth that affects rationality. In both cases, the serpent's venom and bite, and the darkness, falsehood, and obscurity of the mind as opposed to the light of truth, manifest various associations related to the identification of slander with sinfulness, heresy, and evil. Due to the different iconographic nature of the chosen symbols, two diverse methodologies were also required. For the serpent, the use of the motif has been traced and analyzed when it served to provide an image of slander. For darkness, it was necessary to first address the issue from the different nature of its representation and then analyze it in moral and conceptual terms, where its representation served as a reference to slander, with light as its counterpart. In these pages, I have shown that these two types of symbolism converge through a common element, in addition to the concept of calumny, which is the demon. In most of the emblematic compositions, the demon refers to Satan explicitly or implicitly, represented by the snake as one of his animal appearances or darkness as his reign. Additionally, to reinforce Satan as a common element, I have researched different writings from these centuries in which the devil is addressed to demonstrate the main idea of this work through diverse descriptions or information that were usually used for mentioning this being. In sum, this work analyzes two common representations of slander—the snake and the darkness—in their iconographic and semantic aspects. Moreover, it has been possible to establish an association of the concept of calumny, represented by the studied symbols, with the demonic realm. This reference elevates calumny to a vice used by the devil, which establishes the emblemists' vision of this being as the slanderer par excellence, as seen in various contemporary writings and images

[gl] Este Traballo de Final de Grado ten por obxectivo analizar as representacións da calumnia na tradición emblemática dos séculos XVI e XVII. Dada a complexidade, a amplitude e as diferentes ramificacións do tema, debido á gran variedade de representación do concepto polos emblemistas, o enfoque viuse limitado a un dobre, baseado en criterios xeográficos e iconográficos. No que atinxe ao primeiro, estas páxinas ocupáronse, fundamentalmente, dos libros de emblemas publicados en castelán entre 1599 e 1680. No que respecta ao segundo, seleccionáronse dous símbolos —a "serpe" e a "escuridade"— que se utilizan de maneira reiterada para representar a "calumnia" como unha acción moralmente daniña e como unha terxiversación da verdade que afecta á racionalidade. Ambos casos, o veleno e a mordedura da serpe, a escuridade, a falsidade e as tebras da mente en oposición á luz da verdade, manifestan nas súas distintas ocorrencias asociacións relacionadas coa identificación da calumnia co pecaminoso, o herético e o diabólico. Debido á diferente natureza iconográfica dos símbolos escollidos, tamén foi necesario empregar dúas metodoloxías diversas para o estudo: en canto á serpe, rastrexouse o uso do motivo e analizouse cando servía para proporcionar unha imaxe á calumnia; no que respecta á escuridade, foi necesario abordar o problema dende a distinta natureza da súa representación, primeiro, para despois analizalo en termos morais e conceptuais onde a súa representación servía como referencia á calumnia e a luz como a súa contrapartida. Durante todo o traballo, demostrouse que estes dous tipos de simboloxía uníronse grazas a un elemento común, ademáis do concepto de calumnia, isto é, o demo. Se non en todas, na maioría das composicións emblemáticas se alude de forma máis ou menos explícita a Satán, representado ou ben pola serpe como unha das súas aparencias animais, ou ben a escuridade vista como o lugar no que habita. Para reforzar a idea do demo como elemento común, indagouse, á súa vez, en diferentes escritos da época que o tratasen co fin de dar máis indicios e demostrar a tesis do traballo a través das diferentes descripcións ou informacións coas que se solía evocar e definir a este ser. Este traballo permitiu analizar dúas das representacións más común da calumnia, —a serpe e a escuridade—, na súa vertente iconográfica e semántica. Foi posible establecer tamén a asociación do concepto de calumnia representado polos símbolos estudados co ámbito demoníaco, unha referencia que eleva a calumnia ao rango de vicio utilizado polo demo, o que afinca a visión de que os emblemistas tiñan deste ser como calumniador por excelencia como ben expresouse en diversos escritos e imaxes contemporáneas de diferentes formas.