[en] Renal transplantation (KT) is configured as an increasingly frequent surgical practice worldwide, but it involves a problem that negatively impacts both the patients' own health, exponentially increasing the risk of graft rejection, as well as health management in general, in economic terms and workload, and it is usually the "lack of therapeutic adherence". The rate of patients with KT to such adherence is frequently low, emphasizing in recent years research efforts to elucidate how this situation could be improved, especially in terms of nursing care, since it is the professional profile that, due to their training and position, they are better able to do so. However, there are still few findings in effective care and strategies with proven scientific evidence. The objective of the study was to analyze the scientific literature published in the last 5 years, to find out which are the most common interventions and actions that nursing are carried out in order to increase the level of adherence to treatment in patients undergoing KT. To this end, a systematic review was carried out based on a bibliographic search in the main clinical databases: PubMed, WOS, MedlLne, Google Scholar, Ciuden and Scielo, resulting in eight studies selected. As results, it was observed that the frequency of therapeutic adherence was less than 50%, influencing factors such as quality of life, gender, therapeutic complexity and ignorance of the process, drug treatment and benefits. The most effective interventions were those with a holistic approach and simple nursing strategies (control, support, calls, meetings, videos, counseling, among others), as well as educational and behavioral ones, in all of them encouraging patient involvement. In conclusion, it should be noted that the closeness and care trajectory of the nursing team positions it as the fundamental figure in the design, implementation and monitoring of interventions and care strategies, both clinical, psychological and emotional, in order to improve the therapeutic adherence in KT patients.

[gl] O transplante renal ( TR) configúrase como unha práctica cirúrxica cada vez máis frecuente a nivel mundial, pero envólvelle unha problemática que impacta de forma negativa tanto na propia saúde dos pacientes, aumentando exponencialmente o risco de rexeitamento do enxerto, como na xestión sanitaria en xeral, en termos económicos e de carga laboral, e adoita ser a "falta de adherencia terapéutica". A taxa de pacientes con TR á devandita adherencia é frecuentemente baixa, salientándose nos últimos anos os esforzos en investigación para dilucidar de que forma podería mellorarse esta situación, sobre todo, en canto a coidados de enfermería refírese, xa que é o perfil profesional que, pola súa formación e posición, están máis capacitados para iso. Con todo, aínda son escasos os achados en coidados e estratexias eficaces con evidencia científica contrastada. O obxectivo de estudo foi analizar a literatura científica publicada en últimos 5 anos, para coñecer cales son as intervencións e actuacións máis habituais que desde enfermería realízanse en aras de aumentar o nivel de adherencia ao tratamento en pacientes sometidos a TR. Para iso, realizouse unha revisión sistemática baseada nunha procura bibliográfica nas principais bases de datos clínicas: PubMed, WOS, MedLine, Google Scholar, Ciuden e Scielo, resultando seleccionados oito estudos. Como resultados, observouse que a frecuencia de adherencia terapéutica era menor ao 50%, influíndo nela factores como a calidade de vida, xénero, complexidade terapéutica e descoñecemento do proceso, do tratamento farmacolóxico e dos beneficios. As intervencións máis eficaces foron as de enfoque holístico e estratexias sinxelas por parte de enfermería (control, apoio, chamadas, reunións, vídeos, asesoría, entre outras), así como as educativas e conductuais, en todas elas fomentándose a implicación do paciente. Como conclusión, cabe indicar que a proximidade e traxectoria de coidado do equipo de enfermería posiciónao como a figura fundamental no deseño, implementación e seguimento das intervencións e estratexias de coidado, tanto clínico como psicolóxico e emocional, en aras de mellora da adherencia terapéutica en pacientes de TR