[en] INTRODUCTION: Bioimpedance (BIA) is an indirect technical of body composition that measures total body water (TBW) and estimates fat mass (FM) and fat free mass (FFM) using predictive equations based on reference techniques. Phase angle (PA) is calculated from raw parameters of BIA (resistance and reactance). It has been postulated as a good marker of nutritional and functional status, but there are no studies in obesity. OBJECTIVES: The objective of this work is to describe the phase angle and its relationship with other parameters of BIA, anthropometry, cardiovascular risk factors, adipocytokines and nutritional intake in obesity. METHODOLOGY: Observational, cross-sectional and descriptive study, including overweight and obese patients, seen in the Hospital Rio Hortega in Valladolid in the Nutrition department in the period 2008-2011. RESULTS: The PA was 6,7° (6,10-7,40°): 7,7° (7-8,12°) in men and 6.5 ° (6-7°) in women, being 1,18° lower in men and 0.27° in women over 57 years with respect to youngers than 32 years. We found a positive correlation of PA with TBW (r=0,45; p<0.001), extracellular water (r=0,15; p 0.008), intracellular water (r=0, 60; p<0.001), FFM (r=0,46; p<0.001) and muscle mass (r=0,52; p<0.001), measured by BIA, and a negative correlation with FM (r= -0, 25; p<0.001). We found only a positive correlation with BMI in subjects with overweight and class I obesity (r=0,18; p 0.022). We found a positive correlation of PA with the mid-upper arm circumference (r=0,15; p 0.008) and the mid-upper arm muscle area (r=0,20; p 0.001). Regarding cardiovascular risk factors, we found a positive correlation of PA with triglycerides (r=0,18; p 0.002), insulinemia (r=0,21; p 0.001) and insulin resistance (HOMA-IR) (r=0,17; p 0.006), and negative with HDLc (r= -0,31; p<0.001). Regarding the adipocytokines, we found a negative correlation with leptin (r= -0,24; p<0.001) and adiponectin (r= -0,34; p< 0.001). We found a positive correlation of PA with creatinine (r=0,35; p<0.001), uric acid (r=0,23; p<0.001), total protein (r=0,23; p<0.001), GOT (r=0,17; p 0,003), GPT (r=0,30; p<0.001) and GGT (r=0, 30; p<0.001). CONCLUSIONS: PA was significantly higher in men than women and decreases with age. The correlation of PA with BMI is lost with BMI above 35, probably by an increase of the ratio extracellular/intracellular water existing in obesity. The PA could be used as an index of muscularity in patients with overweight and obesity. Patients with lower PA have better metabolic profile and higher adiponectin, despite having more FM measured by BIA, so we think that PA could help to identify metabolically healthy obese people, although more studies are needed to confirm these results.

[gl] INTRODUCIÓN: A bioimpedancia (BIA) é unha técnica indirecta de composición corporal que mide auga corporal total (ACT) e estima masa graxa (MG) e masa libre de graxa (MLG) mediante ecuacións predictivas baseadas en técnicas de referencia. O ángulo de fase (AF) calcúlase a partir de parámetros crus de BIA (resistencia e reactancia). Postulouse como un bo marcador do estado nutricional e funcional, pero non hai estudos en doentes con obesidade. OBXECTIVOS: O obxectivo deste traballo é describir o ángulo alfa e a súa relación con outros parámetros de BIA, antropometría, factores de risco cardiovascular, adipocitoquinas e inxesta nutricional de doentes con obesidade. METODOLOXÍA: Estudo observacional, transversal e descritivo, incluíndo doentes con sobrepeso e obesidade atendidos na consulta de Nutrición do Hospital Río Hortega de Valladolid no período 2008-2011. RESULTADOS: O AF medio foi de 6,7° (6,10-7,40°): 7,7° (7-8,12°) en homes e 6,5° (6-7°) en mulleres, sendo 1,18° máis baixo en homes e 0,27° en mulleres maiores de 57 anos con respecto aos menores de 32 anos. Encontramos unha correlación positiva do AF co ACT (r=0,45; p<0,001), auga extracelular (r=0,15; páx. 0,008), auga intracelular (r=0,60; p<0,001), MLG (r=0,46; p<0,001) e masa muscular (r=0,52; p<0,001), medidos por BIA, e unha correlación negativa coa MG (r= -0,25; p<0,001). Encontramos só unha correlación positiva do AF co IMC en suxeitos con sobrepeso e obesidade grao I (r=0,18; p 0,022). Encontramos unha correlación positiva do AF coa circunferencia braquial (r=0,15; páx. 0,008) e a circunferencia muscular do brazo (r=0,20; p 0,001). Nos factores de risco cardiovascular, encontramos unha correlación positiva do AF con triglicéridos (r=0,18; páx. 0,002), insulinemia (r=0,21; páx. 0,001) e resistencia á insulina medida por HOMA (r=0,17; páx. 0,006), e negativa con colesterol HDL (r= -0,31; p <0,001). Con respecto ás adipocitoquinas, encontramos unha correlación negativa do AF con leptina (r= -0,24; p<0,001) e adiponectina (r= -0,34; p<0,001). Do resto de parámetros bioquímicos, encontramos unha correlación positiva do AF con creatinina (r=0,35; p<0,001), ácido úrico (r=0,23; p<0,001), proteínas totais (r=0,23; p<0,001), GOT (r=0,17; páx. 0,003), GPT (r=0,30; p<0,001) e GGT (r=0,30; p<0,001). CONCLUSIÓNS: O AF foi significativamente máis alto en homes que en mulleres e diminúe coa idade. A correlación do AF co IMC pérdese con IMC por enriba de 35, probablemente por un aumento do ratio auga extracelular/auga intracelular existente na obesidade. O AF podería ser utilizado como un índice de muscularidad en doentes con sobrepeso e obesidade. Os doentes con menor AF teñen mellor perfil metabólico, a pesar de ter máis MG medida por BIA, e maior adiponectina, polo que pensamos que o AF podería servir na identificación do obeso metabolicamente san, aínda que serían necesarios máis estudos para confirmar estes resultados.