BSC-LT/ACAData huggingface dataset:
[en] Culcita macrocarpa is a relict fern that is threatened due to habitat loss. In this work, we analyze the viability of spores as a proxy for reproductive fitness in a natural population of this endangered plant. The obtained results are subsenquently anayzed in the light of population size and previous results obteined using the same methodology. As a second aim of this work, we assess the phylogenetic position of C. macrocarpa within Order Chyatheales. Viability was assessed by taking two types of data: on the one hand, we estimated the percentage of non-viable spores right after showing them. A second estimate was carried after 74 days culture period by measuring the percentage of germinated spores. As regards the phylogenetic analysis, three plastid hypervariable DNA regions, rbcL, atpA and rps4, were used. Our results indicate that the studied population presents differences in fitness with regards to other C. macrocarpa populations. Also, the phylogenetic analysis shows that C. macrocarpa is included in a monophyletic clade together with representatives of the families Plagiogyriaceae and Loxsomataceae.

[gl] Culcita macrocarpa é un fieito relicto que se atopa ameazado debido á desaparición do seu hábitat. Neste traballo analízase a viabilidade das esporas como reflexo da fitness poboacional e relaciónase co tamaño das poboacións. Asemade, analízase tamén a posición filoxenética da especie dentro da Orde Cuatheales á que pertence. A viabilidade estimouse mediante a toma de dous tipos de datos: (i) realizouse o reconto das esporas non viables xusto tras a sementeira en placa; (ii) repetiuse o reconto unha vez transcorridos 74 días de incubación. Para a análise filoxenética, seleccionáronse secuencias pertencentes ás rexións plastídicas rbcL, atpA e rps4. Os resultados indican que a poboación de estudo presenta diferenzas na fitness con respecto ás poboacións comparadas. A análise filoxenético amosa, en concordancia con datos previos, que C. macrocarpa se atopa nun clado monofilético xunto con representantes das familias Plagiogyriaceae e Loxsomataceae.
[en] Reside in adequate housing is a fundamental aspect of our lives. The lack of access to a standardized housing leads to marginalization and social exclusion, limiting or preventing access to other basic goods and services. In Spain, when you talk about slums and substandard housing, the concept is associated with the Roma people. But to this housing problem, it is necessary to add that the Roma population continues to face serious problems of rejection by society. Both factors severely hinder their social and labour inclusion. This paper includes a comparative study of the actions carried out in various shanty towns in Galicia. The aim is to observe what extent these policies favour the social and labour inclusion of people affected, identifying strengths and weaknesses of the policies applied, as well as the opportunities and threats to its success. This study highlights the importance of promoting favourable attitudes to inclusion in both the minority and the majority, and stresses the importance of proper design of such policies by the government.

[gl] Residir nunha vivenda adecuada é un aspecto fundamental das nosas vidas. A imposibilidade de acceder a unha vivenda normalizada leva á marxinalidade e á exclusión social, ademais de limitar ou impedir o acceso a outros bens e servizos básicos. En España, cando se fala de chabolismo ou infravivenda, o concepto asóciase inmediatamente ás persoas de etnia xitana. No entanto, alén deste problema de vivenda, a poboación xitana continúa padecendo graves problemas de rexeitamento por parte da sociedade. Ambos os factores dificultan gravemente a súa inclusión social e laboral.Neste traballo preséntase un estudo comparativo das actuacións levadas a cabo en distintos poboados chabolistas galegos. O obxectivo é observar a medida en que as políticas desenvolvidas favorecen a inclusión social e laboral das persoas a que afectaron, así como detectar os puntos fortes e febles, e as oportunidades e ameazas, das devanditas políticas. Ponse de manifesto a importancia de promover actitudes favorables á inclusión, tanto no grupo minoritario como no maioritario, e sublíñase a importancia dun correcto deseño deste tipo de políticas por parte das administracións públicas.
[en] Cornelia Hahn Oberlander has been a versatile professional who has explored different lines to develop Landscape Architecture. One of them has been the design of the play spaces. The influences of her atmosphere during her childhood, the continuous contact with nature and her family references build a strong personality that during her studies at Harvard will be soaked and connected with a conceptual thought and a modern expression that will reaffirm her intentions. In these early years, working in community and intervening in small neighborhood playgrounds, her children are born and it is during her early childhood that she dedicates herself to construct play spaces. This work tries to connect Cornelia's childhood with that of her children and with that of the children who play in her playgrounds, valuing the play space as a fundamental element for the development of the cities and the society.

[gl] Cornelia Hahn Oberlander foi unha profesional polifacética que explorou diferentes camiños para desenvolver a Arquitectura da Paisaxe. Un deles foi o deseño dos espazos de xogo. As influencias da contorna durante a súa infancia, o continuo contacto coa natureza e os seus referentes familiares constrúen unha personalidade forte que durante os seus estudos en Harvard empaparase e conectará cun pensamento conceptual e unha expresión moderna que reafirmará as súas intencións. Nestes primeiros anos, traballando en comunidade e intervindo en pequenos parques de barrio, nacen os seus fi llos e é durante a súa primeira infancia cando se dedica a construír espazos de xogo. Este traballo trata de conectar a infancia de Cornelia coa dos seus fi llos e coa dos nenos que xogan nos seus parques, poñendo en valor o espazo de xogo como un elemento fundamental para o desenvolvemento das cidades e da sociedade.
[en] The intercorrelations among the types Holland in the total scale, (obtained through an adaptation from the Self-Directed Search BE/98- to adolescens galician) in a Galician adolescens sample tend to the order RIASEC and result very similar to those of other countries. The results shelter the use, with moderation, of the Holland's tipology in our cultural context and of special way in the career guidance.

[gl] As intercorrelacións entre os tipos Holland na escala total, (obtidas a través dunha adaptación do Self-Directed Search -BE/98- a adolescentes galegos) nunha mostra de adolescentes galegos tenden á orde RIASEC e resultan moi similares ás doutros países. Os resultados deste estudio amparan o uso, con moderación, das interpretacións asociadas á teoría tipolóxica de Holland no noso contexto cultural e especialmente na praxe orientadora
[en] This article boards mediation in family matters like a way to manage the conflicts of family, particularly of those that derive of the situations of matrimonial split. The different aspects of the institution are studied since the positive regulation contained in the Galician autonomic legislation, just ten years after its approval. The paper starts from considering that mediation in family matters may be alternative so much to the matrimonial process, as to the autonomous capacities of the parts to deal with the conflict. Mediation is treated, so as a new institution suitable for own problems of the diverse familiar models typical of the contemporary times

[gl] Neste artigo abórdase a mediación familiar como xeito de xestionar os conflitos de familia, particularmente daqueles que derivan das situacións de ruptura matrimonial. Os diferentes aspectos da institución son estudados dende a regulación positiva contida na lexislación autonómica galega, xusto cando se cumpren dez anos da súa aprobación. O artigo parte da consideración da mediación familiar como unha alternativa tanto ao proceso matrimonial, como ás capacidades autónomas das partes para tratar o conflito. A mediación familiar é tratada, pois como unha nova institucionalidade axeitada para as problemáticas propias dos modelos familiares diversos característicos da contemporaneidade.
[en] This paper analyzes the links of members of the Irmandades da Fala with the law and their defense of the galician language. Also, It is drawn a biographical profile of their leading jurists and their different contributions to the world of law

[gl] Este traballo analiza as vinculacións dos membros das Irmandades da Fala co Dereito e a súa defensa da lingua galega. Tamén se traza un perfil biográfico dos seus principais xuristas e das súas diferentes achegas ao mundo do Dereito.
[en] Introduction. The relief and control of pain in children are the main challenges for nurses in child care units. There are several non-pharmacological interventions that may be used to relieve pain, fear and anxiety. One of the most important interventions which is traditionally ignored, is the presence of parents during the performance of techniques and/or procedures. Objective. To define non-pharmacological interventions for the management of acute pain which are effective for each period of childhood, covering all paediatric age groups. Method. Bibliographic searches of various databases related to health sciences. Other primary sources were also used. Development and discussion The most studied intervention in infants is the administration of oral sucrose; for other periods of childhood, the most studied are distraction techniques. The following were excluded from this review, hypnosis, acupuncture, and Transcutaneous Electric Nerve Stimulation (T.E.N.S.) as they are not routinely used in nursing care in this country. Conclusion. Neonatal pain management is the most researched. It would be good to expand research in other children's stages, as there is little evidence of some non-pharmacological interventions to recommend their use.

[gl] Introdución O alivio e o control da dor no neno é o principal reto do persoal de enfermaría nas unidades infantís. Varias intervencións non farmacolóxicas poden ser usadas para aliviar a dor, o medo e a ansiedade. Unha das intervencións con maior peso e tradicionalmente ignorada, é a presenza dos país durante a realización de técnicas e/ou procedementos. Obxectivo. Definir que intervencións non farmacolóxicas para o manexo da dor aguda son efectivas para cada período da infancia, abarcando toda a idade pediátrica. Método. Realizouse unha busca en diferentes bases de datos relacionadas coas ciencias da saúde; e utilizáronse tamén outras fontes primarias. Desenvolvemento e discusión. A intervención máis estudada nos neonatos é a administración de sacarosa por vía oral; para outros períodos da infancia, sono as técnicas de distracción. Excluíronse, desta revisión, a hipnose, a acupuntura, e a estimulación nerviosa con electricidade transcutánea (T.E.N.S.) por non formar parte rutinaria dos coidados de enfermaría no noso país. Conclusións. O manexo da dor no neonato é o máis investigado. Sería bo ampliar investigacións nas outras etapas infantís, xa que existe pouca evidencia de diversas intervencións non farmacolóxicas para recomendar o seu uso.
[en] Motivated by the conditions of censorship, Galician literature will find after 1936 difficulties for the production and dissemination of literary texts from the traditional support. The emergence of pop music and the popularization of the vinyl record towards the end of the 50's will suppose a new opportunity for the diffusion of certain poetic repertoires. In this article we trace a course from the origins of Galician pop to the pioneers of Galician literature set to music, an enterprise that falls on the voice of three strange women and a thirteen-year-old boy.

[gl] Motivada polos condicionantes da censura, a literatura galega encontrará após 1936 dificultades para a produción e para a divulgación dos textos literarios desde o soporte tradicional. A eclosión da música pop e a popularización do disco vinilado cara a finais dos anos 50 suporán unha oportunidade nova para a difusión de determinados repertorios poéticos. Neste artigo trázase un percurso desde as orixes do pop galego até as pioneiras da literatura galega musicada, empresa que recae sobre a voz de tres mulleres estranxeiras e un neno de trece anos.
[en] Epithelial ovarian cancer is characterized by high mortality and difficult diagnosis in the initial stages of its development. That is why new types of therapies are emerging to alleviate the disease, including ferroptosis. This consists of a type of programmed cell death that is characterized by the accumulation of iron free radicals in cells, which leads to the loss of cell membrane integrity and finally cell death. In this work we demonstrate how different cellular parameters ROS (Reactive Oxygen Species), MDA (Malondialdehyde), Fe2+ (Ferrous ion) and GSH (reduced form of glutathione) when cells from the epithelial ovarian cancer cell lines A2780 and SKOV3 were treated with the ferroptotic inducers erastin and RSL3 (RAS Selective Lethal 3). In addition, we also intend to generate for cell lines resistant to ferroptosis by generating knockouts mutants of GPX4 (Glutathion Peroxidase 4) and FSP1 (Ferroptosis Suppressor Protein1) for SKOV3. Finally, we observed that ferroptotic inducers were able to induce ferroptosis in the SKOV3 cell line but not in A2780. Furthermore, a possible GPX4 knockout candidate is obtained. The future perspectives will be to continue researching ferroptosis so that it can end up becoming an effective treatment to alleviate the impact of epithelial ovarian cancer in the society.

[gl] O cáncer de ovario epitelial caracterízase por presentar una mortalidade elevada e un difícil diagnóstico nos estadios iniciais do seu desenvolvemento. É por eso polo que surxen novos tipos de terapias para paliar a enfermidade, entre elas a ferroptosis. Esta consiste nun tipo de morte celular programada que se caracteriza por a acumulación de radicais libres de ferro nas células, o que conduce á pérdida de integridade da membrana celular e finalmente á morte celular. Neste traballo demostramos cómo se alteran diferentes parámetros celulares, incluindo niveles de ROS (do inglés Reactive Oxygen Species), MDA (do inglés Malondialdehyde), Fe2+ (Ión ferroso) e GSH (forma reducida do glutatión) ao ser tratadas as células das liñas celulares de cáncer de ovario epitelial A2780 y SKOV3 con os inductores ferroptóticos erastina e RSL3 (do inglés RAS Selective Lethal 3). Ademáis, tamén se pretende xerar liñas celulares resistentes á ferroptosis mediante a xeración de mutantes knockouts de GPX4 (do inglés Glutathion Peroxidase 4) e FSP1 (do inglés Ferroptosis Supressor Protein1) para SKOV3. Finalmente observamos que os inductores ferroptóticos logran inducir a ferroptosis na liña celular SKOV3, pero non en A2780. Ademáis, conséguese un posible candidato a knockout de GPX4. As perspectivas a futuro serán continuar con a investigación da ferroptosis para que poida acabar convertindose nun tratamento eficaz e poder paliar así o impacto do cáncer de ovario epitelial na sociedade.
[en] To study the effectiveness of multisensory stimulation environment (MSSE) in elderly people with cognitive impairment through a sequence of protocols. The first one compared the efficacy between the MSSE and the individualized activities (lA), observing that the variables referred to non-aggressive physical behaviour premedium- post treatment significantly improved in the MSSE group vs. lA. The second one compared the effects of the MSSE against the lA, one by one, regarding mood, behavioural and biomedical parameters, observing an improvement in social interaction, spontaneous speech, attention to the environment, inactivity, and relaxation; and a decrease in heart rate and oxygen saturation, with no differences between groups. Finally, the MSSE effects on the symptoms of elderly people with severe dementia were compared with lA, one by one. In this case, the participants in the MMSE group showed significant improvement in both scores referred to the Neuropsychiatric Inventory and the Bedford Scale. 'In conciusion, the MMSE is a non-pharmacological intervention aimed at elderly people with cognitive impairment which has proved to be effective, especially in elderly people in advanced stages of dementia.

[gl] Estudar a eficacia da Estimulación Multisensorial (EMS) en persoas maiores con deterioro cognitivo a través dunha secuencia de protocolos. O primeiro deles compara a eficacia entre a EMS e as actividades individualizadas (Al) observando que as variables referidas á conduta física non agresiva pre-medio-post- tratamento melloraron de xeito significativo no grupo de EMS vs. Al. No segundo comparáronse os efectos da EMS fronte ás Al un a un no que se refire ó estado de ánimo, comportamento e parámetros biomédicos; observándose una mellorla na interrelación social, fala espontánea, atención á contorna, inactividade e relaxación, así como unha diminución da frecuencia cardíaca e do nivel de saturación de osíxeno, sen diferenzas entre grupos. Por último, comparouse o efecto da EMS vs. Al un a un sobre a sintomatoloxla dos suxeitos con demencia severa. Neste caso, os suxeitos sometidos á EMS mostraron unha melloría significativa, tanto nas puntuacións referidas ó Inventario Neuropsiquiátrico como á Escala de Bedford. Conclulndo, a EMS é unha terapia de intervención non farmacolóxica, que dirixida a persoas maiores con deterioro cognitivo mostrou a súa eficacia, sobre todo cando se atopan en estadios avanzados.
[en] Health is a universal need and good that deserves protection, even if there is no consensus on its meaning and scope. Nonetheless, this chapter makes a case for a rights-based theory of health care, considering that its protection should be deemed a public duty of justice. In order to deploy such a theory, the chapter starts by justifying the choice of rights and law as an appropriate and even essential normative foundation. It continues with some conceptual clarifications and examines the key elements and the five-fold philosophical foundation of the rights-based theory. Then it discusses how the theory can be implemented through a two-tiered or two-level model. Finally, the chapter concludes with a brief recapitulation of some of these aspects.

[gl] A saúde é unha necesidade e un ben universal que merece protección, aínda que non haxa consenso sobre o seu significado e alcance. Non obstante, este capítulo defende unha teoría da atención sanitaria baseada nos dereitos, considerando que a súa protección debería considerarse un deber público de xustiza. Para despregar tal teoría, o capítulo comeza xustificando a elección dos dereitos e do dereito como fundamento normativo axeitado e mesmo esencial. Continúa con algunhas aclaracións conceptuais e examina os elementos clave e o fundamento filosófico de cinco partes da teoría baseada nos dereitos. Despois analiza como se pode implementar a teoría a través dun modelo de dous niveis ou dous niveis. Finalmente, o capítulo conclúe cunha breve recapitulación dalgúns destes aspectos.
[en] There is a growing interest by administrations and society far searching initiatives that allow an energy transition of today's cities towards more sustainable cities in line with the enviromental challenges and resources lack that we face as a society. The development of tools that improve knowledges about energy-related characteristics of the existing building stock play a key role far defining successful strategies far optimizing results. This paper presents a methodology far assessing energy performance in spanish cities residential building stock through archetype buildings, whose characteristics can be extrapolated to a entire city building stock. The use of building archetypes will also allow to focus on the potentialities of energy savings and C02 reductions that could be obtained by applying energy conservation measures on the building stock. The methodology described in this paper is largely based on information that is already available on building stock (i.e., cadastral census) and uses a GIS platform to integrate and develope all data far a low cost, comprehensive framework of the energy performance of buildings. Finally, the city of Murcia will be used as a sample to verify the reliability of the proposed methodology. The results show enormous potentialities of energy savings with basic energy retrofit policies.

[gl] Existe un crecente interese por parte das administracións e a sociedade en xeral para procurar iniciativas que permitan unha transición enerxética das cidades actuais cara modelos máis sostibles en consonancia cos desafíos ambientais e a escaseza de recursos aos que nos enfrontamos como sociedade. O desenvolvemento de ferramentas que permitan aumentar o coñecemento sobre as características enerxéticas do parque residencial das cidades resultan un elemento chave para definir correctamente estratexias que optimicen os resultados. O presente traballo desenvolve unha metodoloxía para a análise e caracterización enerxética do parque residencial das cidades españolas mediante o uso de edificios de referencia ou arquetipos, cuxas características se poidan extrapolar ao conxunto dos edificios dunha cidade. O uso de arquetipos permitirá, ademais, estudar os potenciais aforras enerxéticos e redución de gases de efecto invernadoiro que se poderían obter ao aplicar medidas de rehabilitación enerxética no parque residencial. A metodoloxía proposta desenvólvese a partir de información de acceso público [p. ex. Catastro) e emprega un sistema de información xeográfica [SIG] "open source" para integrar e transformar a información, conseguindo, polo tanto, un sistema económico e accesible para caracterizar o parque residencial. Avaliarase o funcionamento da metodoloxía proposta mediante a súa aplicación ao municipio de Murcia. Os resultados amasan o enorme potencial de aforro enerxético que se podería conseguir mediante políticas que favorezan a rehabilitación enerxética dos edificios.
[en] Despite the existence of prior studies providing pertinent criteria for the evaluation of dictionaries, there are reasons to justify the need for further research in this area. Sorne of these criteria have been forgotten, but -more importantly- the latest generations of dictionaries must fulfill different expectations, address different user profiles and are done with different textual resources: all of which must lead to the elaboration of differing evaluation parameters.

[gl] Ainda que xa se coñecen interesantes traballos que aportan criterios pertinentes para a avaliación de dicionarios, hai motivos que xustifican a necesidade de proseguir a investigación neste eido. Dunha banda, algúns destes criterios caeron no esquecemento, doutra, e máis importante, as novas xeracións de dicionarios deben dar resposta a outras expectativas, diríxense a distintos perfís de usuarios e elabóranse con distintos recursos textuais: todo isto debe levarnos a establecer distintos parámetros para a avaliación.
[en] This work aims to carry out an analisys about attitude towards new and old means of payment in A Coruña, paying special attention to the financial system confidence and the usage frequency of the studied applications as an attitude measurement basis. Furthermore, the investigation methodology applied is a mixed method which include a half-structured interview within the qualitative side, and a survey within the quantitative side of the investigation.

[gl] Este traballo pretende realizar unha análise das atitudes cara as novas e antigas formas de pagamento na poboación da Coruña, prestando especial atención á confianza no sistema financieiro e a frecuencia de uso das aplicacions estudadas como base para a medición destas atitudes. Por outra parte, a metodoloxía utilizada para a investigación é de carácter mixto, utilizando a técnica da entrevista semi-estruturada na parte cualitativa, e da enquisa na parte cuantitativa do estudo.