BSC-LT/ACAData huggingface dataset:
[en] The gastropod Nucella lapillus is the most common predator in the European Atlantic intertidal rocky shores. Its populations have been exposed to the pollutant tributyltin (TBT) for years, which induced the development of male sexual characters onto females (imposex). At high concentrations, it produces sterility and can cause population to collapse. The use of TBT has been regulated until its total ban in 2003. N. lapillus is the sentinel organism for its biomonitoring. This thesis add new information to the data collected in Galician coast since 1996, and explores the effectiveness of the legislation. Furthermore, population recovery in the marine environment greatly rely on the arrival of new individuals. N. lapillus is a direct-developer and is assumed to have a limited dispersal. Here, AFLP markers were used to investigate the population genetic structure of N. lapillus to elucidate its actual dispersal capacity and thus its ability to recover. Sampling was designed to test if hydrodynamic conditions have an influence on the resulting genetic pattern. In addition, a genome scan for outlier loci was performed among the AFLP markers to explore if wave-exposure conditions were promoting local adaptation under isolation. Finally, the temporal genetic stability was investigated by sampling several generations.

[gl] O gasterópodo Nucella lapillus é o depredador máis común do intermareal rochoso do Atlántico Europeo. As súas poboacións víronse durante anos expostas ó tributilestaño (TBT), un contaminante que induce o desenvolvemento de caracteres sexuais maculinos en femias de gasterópodos (imposex). A altas concentracións leva á esterilidade e finalmente á extinción das poboacións. No 2003, e tras sucesivas regulacións, prohíbese o seu uso. N. lapillus é a especie bioindicadora oficial para a súa biomonitorización. Esta tese engade novos datos ós recollidos na costa galega dende o 1996 e comproba a eficacia da lexislación implementada. No medio mariño, a recuperación das poboacións depende da chegada de novos individuos. N. lapillus é unha especie de desenvolvemento directo cunha capacidade de dispersión limitada. Mediante o uso de marcadores AFLP, investigouse a súa estrutura xenética de poboacións para deducir a súa verdadeira capacidade de dispersión e polo tanto as súas opcións de recuperación. A mostraxe deseñouse para testar se as condicións hidrodinámicas inflúen no patrón xenético resultante. Ademais, realizouse un escaneo xenómico na procura de loci atípicos entre os AFLPs para pescudar se a exposición á ondada promove adaptación local baixo illamento. Por último, investigouse a estabilidade xenética temporal mediante a mostraxe de diferentes xeracións.
[en] This document presents new evidence on the exile or death of five primary school teachers as a result of Francoist repression in Spain. The evidence refers in particular to two of those killed or exiled, Eloy Tejada Sainz and Eudosia Lorenzo Diz, based on documents provided by their respective families.

[gl] Neste documento amplíanse datos sobre a represión franquista aportando novas evidencias sobre a morte ou exilio de cinco docentes. Especialmente recóllese a documentación de dous deles –o mestre Eloy Tejada Sainz e a mestra Eudosia Lorenzo DIz– gracias ás achegas que fixeron as súas familas.
[en] -Introduction: Billions of people are currently on statin therapy, with the goal of controlling hypercholesterolemia. However, in recent years, great unfounded concern has been raised by numerous rumors that statins produced a large number of adverse effects. -Objective: the purpose of this bibliographic review is to analyze statin treatment and its possible adverse effects, in order to be able to determine whether its use is safe. In addition, this review also aims to deny or affirm if statins cause all those adverse effects that have been attributed to it. -Methodology: the bibliography search was performed through 3 databases: Pubmed, Web of Science and Cinahl. 16 articles were chosen. -Discussion: statin treatment reduces ischemic heart disease by 60% and for each mmol / L of LDL reduced, mortality is decreased by 10%. Statins are associated with an increased risk of musculoskeletal symptoms, type 2 diabetes mellitus, hepatotoxicity, and hemorrhagic stroke however this added risk does not represent an impediment to continue or start treatment. For the rest of the adverse effects that have been attributed to it (cancer, gastrointestinal pathology, cataracts, renal and cognitive effects), there is no scientific evidence that statins are the cause of its appearance. -Conclusion: it is true that statins can produce adverse effects, but this risk is low and it is widely compensated with all the benefits that the treatment entails. Therefore, it can be stated that the use of statins is safe.

[gl] -Introdución: miles de millóns de persoas atópanse a tratamento con estatinas na actualidade, co obxectivo de controlar a hipercolesterolemia. Sen embargo, nos últimos anos xurdiu unha gran preocupación infundada por numerosos rumores que afirmaban que as estatinas producían unha gran cantidade de efectos adversos. -Obxectivo: a finalidade desta revisión bibliográfica é analizar o tratamento con estatinas e os seus posibles efectos adversos, para así poder dilucidar se o seu uso é seguro. Ademais, esta revisión tamén pretende desmentir ou afirmar se as estatinas provocan todos eses efectos adversos que se lle foron atribuíndo. -Metodoloxía: a procura de bibliografía realizouse a través de 3 bases de datos: Pubmed, Web of Science e Cinahl. Escolléronse 16 artigos. -Discusión: o tratamento con estatinas reduce a cardiopatía isquémica nun 60% e por cada mmol/ L de LDL reducido, a mortalidade redúcese un 10%. As estatinas están asociadas cun aumento do risco de padecer síntomas musculoesqueléticos, diabetes mellitus tipo 2, hepatotoxicidade e ictus hemorráxico; con todo este risco engadido non supón un impedimento para continuar ou iniciar o tratamento. Para o resto dos efectos adversos que se lle achacaron (cancro, patoloxía gastrointestinal, cataratas, efectos renais e cognitivos), non hai evidencia científica de que as estatinas sexan a causa da súa aparición -Conclusión: é certo que as estatinas poden chegar a producir efectos adversos, pero este risco é baixo e está amplamente compensado con todos os beneficios que o tratamento supón. Por tanto, pódese afirmar que o uso de estatinas é seguro.
[en] Introduction: Amyotrophic lateral sclerosis (ALS) is a rapidly progressive neurodegenerative disease that has a major impact on a person's occupational performance. Assistive products can make life easier for people affected by ALS, but there is an implicit economic barrier to this material. Therefore, the search for low-cost products can be an alternative to evaluate from Occupational Therapy. Objective: The main objective of this study is to determine the needs and knowledge of people with ALS and family members and/or caregivers regarding low-cost assistive products. Methodology: Qualitative methodology study based on a phenomenological approach. A total of 11 people participated, and a semistructured individual interview was used as a data collection technique. Within the participants there are 3 profiles: people with ALS, family members and/or caregivers and key informant. Results: After analyzing the participant data, the following categories emerged: "High Psychological Impact", " Lack of knowledge of the disease", " Assistive products: basic and vitally important in daily life", "A disease that involves a high cost" and "Knowledge of low-cost assistive products". Conclusions: Low-cost assistive products are an unknown aspect for people with ALS. However, customization and accessibility facilitate families' access to this material, removing the barriers of high-cost material.

[gl] Introdución: A Esclerose Lateral Amiotrófica (ELA) é unha enfermidade neurodexenerativa de rápida progresión que ten un gran impacto no desempeño ocupacional da persoa. Os produtos de apoio poden facilitar a vida das persoas afectadas pola ELA, pero existe unha barreira económica implícita a este material. Polo tanto, a procura de produtos de baixo custo pode ser unha alternativa a valorar dende Terapia Ocupacional. Obxectivos: O obxectivo principal deste estudo é determinar as necesidades e coñecementos das persoas con ELA e persoas familiares e/ou coidadoras con respecto aos produtos de apoio de baixo custo. Metodoloxía: Estudo de metodoloxía cualitativa e baseado nun enfoque fenomenolóxico. Participaron un total de 11 persoas con ELA e, como técnica de recollida de datos, empregouse unha entrevista semiestruturada de carácter individual. Dentro das persoas participantes existen 3 perfís: persoas con ELA, familias e/ou persoas coidadoras e informante clave. Resultados: Logo da análise dos discursos das persoas participantes emerxeron as seguintes categorías: "Alto impacto psicolóxico", "Descoñecemento da enfermidade", "Produtos de apoio: básicos e de vital importancia na vida diaria", "Unha enfermidade que supón un alto custo" e "Coñecementos sobre os Produtos de Apoio de Baixo custo". Conclusións: Os produtos de apoio de baixo custo son unha vertente descoñecida para as persoas con ELA. Sen embargo a personalización e accesibilidade facilitan ás familias o acceso a este material, suplindo as barreiras do material ortoprotésico de alto custo.
[en] The "Seminario de Estudos Galegos", established in 1923, became an important cultural Galician nationalist platform, between 1928 and 1936, at which time it was closed down by the new Francoist authorities. With more than 170 active members, the SEG opened several fields of study related to the social, historical, economic and cultural reality in Galicia. These were brought to light in the wide variety of outstanding works of investigation, in areas of cultural diffusion, in the exchange of scientific knowledge and data with other national and international academic organizations and in the publication of books. Also participating in SEG were teachers interested in the educational problems in Galicia, and through the "Sección pedagógica" (Pedagogical department), began to develop a number of different initiatives as of 1933. This article presents an analysis of these facts, placing emphasis on contributions from the demands of educational reform in Spain and on the context of educational orientations laid down by Galician nationalist ideology. The "Sección" could have been a "Laboratorio de pensamento educativo" (laboratory of educational thinking) but this in fact did not occur. This article explores the pertinent explanations.

[gl] O Seminario de Estudos Galegos, fundado en 1923, constituiuse en importante plataforma cultural galeguista, entre os anos 1928 a 1936, momento no que foi clausurado polas novas autoridades franquistas. Con máis de 170 socios activos, o SEG abriu diversas parcelas de estudo da realidade social, histórica, económica, e cultural de Galicia, o que se expresou nalgúns moi notables traballos de investigación, en xeiras de difusión cultural, no intercambio científico e de información con entidades académicas españolas e internacionais e na edición de libros. No SEG participaron algúns profesores atentos á problemática educativa de Galicia, e a través da Sección de Pedagogía, desde 1933, desenvolveron varias iniciativas. É o que se analiza na presente contribución, situando as súas achegas, tanto no panorama das demandas de reforma educativa española, como no contexto das orientacións educativas trazadas pola corrente ideolóxica do galeguismo. A Sección poderia ter sido um Laboratório de pensamento educativo, pero de facto non chegou a selo, e procúranse aqui as oportunas explicacións.
[en] In recent times, social networks have become a means to be informed about current issues or topics of interest, such as those related to diseases like cancer and new treatments. However, this information is not exempt from manipulation, and scientific dissemination plays an essential role in providing society with reliable and necessary knowledge. This task becomes vitally important for adolescents, especially in the educational stage from 16 to 18 years of age, where critical thinking and curiosity should be encouraged. Taking into account what has been said beforehand, the purpose of this work is to create an animated informative video explaining immunotherapy, a cancer treatment that seeks to strengthen the immune system when detecting and removing cancer cells. The audiovisual material was presented at the IES Miraflores Secondary School in Oleiros (A Coruña) to 20 students in the first year of high school and the analysis of the questionnaire they filled in show that the dissemination has been effective as the students acquired knowledge about this treatment, highlighting the need for further research in this field.

[gl] Nos últimos tempos, as redes sociais convertéronse nun medio para estar informados de temas de actualidade ou de interese como poden ser os vinculados a enfermidades como o cancro e os novos tratamentos. Con todo, esta información non está exenta de manipulación e aí a divulgación científica ten un rol esencial ao dotar dun coñecemento fiable e necesario para a sociedade. Esta tarefa vólvese en algo de vital importancia nos adolescentes, especialmente na etapa educativa de 16 a 18 anos, onde debe fomentarse o pensamento crítico e a curiosidade. Tendo en conta o anteriormente mencionado, o propósito deste traballo é crear un vídeo divulgativo animado onde se explica a inmunoterapia, un tratamento contra o cancro que busca reforzar o sistema inmunitario á hora de detectar e eliminar as células cancerosas. O material audiovisual foi presentado no IES Miraflores, de Oleiros (A Coruña), a 20 alumnos de 1° de bacharelato e o análisis do cuestionario que encheron mostran que a divulgación foi efectiva xa que o alumnado adquiriu coñecemento sobre este tratamento, poñendo en valor a necesidade de seguir investigando neste campo.
[en] This thesis analyzes the management models of solid waste generated by human beings and the intervention of ministries, municipalities and other governmental entities through efforts in reduction, recycling, reuse, reprocessing, transformation and disposal. Chapter 1 is a bibliographic review in which the existing problems in the last decades in waste generation and the evolution of environmental policy are analyzed, identifying the existing problems in the control and management of waste. Chapter 2 develops the analysis of solid urban waste management in Europe, detailing aspects relevant to reduction, reuse and recycling, as well as the policies and objectives applied to the European Union and how their evolution has favored recycling and reuse processes. In the same way, the basic norms used for general waste, hazardous waste and border waste transfer are considered, being the community legislation that contributes to the efficiency of the management. Chapter 3 analyzes the urban solid waste management model in the province of El Oro, Ecuador, where there are fourteen municipalities, whose organic and non-organic wastes require the application of controls to improve their management, identifying compliance with the current regulatory framework.

[gl] Esta tese de doutoramento analiza os modelos de xestión de residuos sólidos xerados polo ser humano e a intervención de ministerios, concellos ou outras entidades gobernamentais mediante esforzos en tarefas de redución, reciclaxe, reúso, reprocesamiento, transformación e vertedura dos mesmos. O capítulo 1 é una revisión bibliográfica onde se analiza a problemática existente nas últimas décadas na xeración de residuos e a evolución da política ambiental identificando a problemática existente no control e xestión dos residuos. O capítulo 2 desenvolve a análise da xestión de residuos sólidos urbanos en Europa onde se detallan aspectos relevantes á redución, reutilización e reciclaxe ademais das políticas e obxectivos aplicados á Unión Europea e como a súa evolución favoreceu os procesos de reciclaxe e reutilización. Da mesma maneira, ponse en consideración as normas básicas utilizadas en base a residuos xerais, residuos perigosos e traslado fronteirizo de residuos, sendo a lexislación comunitaria que achega á eficiencia da xestión. O capítulo 3 analiza o modelo de xestión do manexo de residuos sólidos urbanos na provincia do Ouro en Ecuador, onde se conta con catorce municipios, os cales produto dos seus residuos orgánicos e non orgánicos requiren da aplicación de controis que melloren a xestión destes, identificando o cumprimento co marco normativo vixente.
[en] Objective To understand the changes made by nurses in their clinical practice since the adoption of the Virginia Henderson model and the GACELA computer software. Methods This is a qualitative and exploratory-interpretative study from the perspective of the Grounded Theory. It was developed over two time periods, during the years 2004 and 2016. The participants were nurses from four hospitals from the Xerencia de Xestión Integrada in A Coruña. The data collection was carried out through semistructured interviews. Its analysis was accomplished by following the principles of the grounded theory. The categories were grouped according to Strauss and Corbin's paradigm. Findings 15 participants were included in the 2004 study, and 12 were included in the 2016 study. In the 2004 study, a total of 20 categories were identified, related to two phenomena, which were integrated in the central category: Working with the nursing assistance process and the model modifies the usual practice. In the 2016 study 14 categories related to one phenomenon were identified. The main category was: There is no way back. Conclusions Working with the nursing care computer software GACELA turns nursing care into a regulated and institutionalized practice. The coexistence of different professional roles among the nurses affects the joint effort in patient care at hospitalization units negatively. The GACELA software has caused a professional renewal and changes in the organization of the institutional nursery activity.

[gl] Obxectivo Comprender os cambios na práctica asistencial das enfermeiras/os tras a adopción do modelo de Virginia Henderson e a utilización dun sistema informático de coidados (GACELA). Metodoloxía Estudo cualitativo, exploratorio- interpretativo desde a perspectiva da Teoría Fundamentada. O estudo desenvolveuse en dous cortes temporais: no ano 2004 e no 2016. Participaron enfermeiras dos catro hospitais da Xerencia de Xestión Integrada A Coruña. A recolleita de datos fíxose a través de entrevistas semiestruturadas. A análise dos datos realizouse segundo os principios da Teoría Fundamentada. As categorías agrupáronse segundo o paradigma de codificación de Strauss e Corbin. Resultados No estudo do ano 2004 incluíronse 15 participantes e 12 no 2016. No 2004 identificáronse en total de 20 categorías en dous fenómenos que se integraron na categoría central: Traballar co proceso de atención de enfermería e o modelo modifica a práctica habitual. No 2016 identificáronse 14 categorías relacionadas cun fenómeno. A categoría central identificada foi: Non se pode volver atrás. Conclusións Traballar co programa informático de coidados de enfermería GACELA converte o proceso de atención de enfermería nunha práctica normalizada e institucionalizada. A coexistencia de diferentes roles profesionais entre as/os enfermeiras/os repercute negativamente no traballo conxunto de atención aos paciente nas unidades de hospitalización. O programa GACELA provocou unha renovación profesional e cambios na organización da actividade de enfermería na institución.
[en] This bachelor's degree project aims to simulate a vehicle model capable of driving autonomously through an urban environment. It is required that this simulation model can be used both in research and in different levels of teaching. To achieve this objective, software tools belonging to the field of computer vision will be used, highlighting the detection of objects in real time, for its implementation both in simulation and in a real robot. Experimenting with self-driving vehicles in real-world environments can pose several cost and infrastructure issues. In return, the use of simulation software saves a lot of costs in tests, material, repairs, etc. at the same time that it allows, on the one hand, to carry out the experiments as many times as necessary, and on the other hand, to reliably document the results obtained. In addition, this simulation model takes into account the advantages of its use in teaching, helping educational centers to provide didactic material to students without the need for a robot per student, also offering the possibility of continuing the course of the matter in a non-presential way.

[gl] Este Traballo Fin de Grao ten como obxectivo levar a cabo en simulación un modelo de vehículo capaz de circular de forma autónoma por un entorno urbano. Requírese que este modelo de simulación poida ser utilizado tanto en investigación coma en docencia a distintos niveis. Para logra-la consecución de este obxectivo farase uso de ferramentas software pertencentes ao campo da visión por computación, destacando a detección de obxectos en tempo real, para a súa aplicación tanto en simulación coma nun entorno real. A experimentación con vehículos de condución autónoma en contornas reais pode supor diversos problemas en canto a custo e infraestrutura. Pola contra, o uso de software de simulación aforra gran cantidade de custos en ensaios, material, reparacións, etc. ao mesmo tempo que oferta outra serie de vantaxes, como son realizalos experimentos tantas veces coma sexa necesario, e a posibilidade de documentar de forma fidedigna os resultados obtidos. Ademais, este modelo de simulación oferta outras vantaxes durante o seu uso en docencia, axudando a que os centros educativos poidan proporcionar material didáctico ao alumnado sen necesidade de que haxa un robot por alumno, ofrecendo a maiores a posibilidade de continuar o curso da materia de maneira non presencial.