[en] This essay is divided into six chapters which develop the municipal institution, the political and administrative public offices and the people in charge of them, the elections and the legislation generated by the different institutions, the real running of the Consistory and two-year-period relationships with other institutions. For this study, we have used a methodology based on the selection, storage and retrieval of available information in the municipal minutes, censuses of population, contributions of land, industrial and trade, leases of public services, etc. to define the socio-economic horizon of local governments and their political action. Likewise, we have studied law and municipal budgets trying to differentiate between moderate and progressive actions in front of municipal bodies. Systematization and analysis of these documents permit us to confirm the existence of permanences in the installation of liberal city councils regarding the Old Regime, as well as the use of old public office and instruments such as centralism and hierarchy, in order for the major contributors to control the acces to local government and public policies implemented by them. Between 1845 and 1868 the town hall of Santiago de Compostela did host a constant fight between the State and the local elites agglutinated in socioeconomic features for imposing its criteria and its interests in the police officers management and the execution of the public policies. This fight was produced in a center-periphery context that took as a frame the Law of Organization and Attributions of the Town halls of January 8, 1845, which was granting to the State the iron control of the town halls, but also of the cacique negotiation carried out by the representatives of the municipality and of the major contributors in Madrid, which compensations were forcing to the same condition to effect in pursuit of the correct functioning of the local government.

[gl] A presente tese está dividida en seis capítulos que abarcan a institución municipal, os cargos político-administrativos e as persoas que os desempeñaban, as eleccións, a lexislación producida polas distintas institucións e por último, o funcionamento real do Consistorio e as súas relacións con outras administracións. Para este estudio empleouse unha metodoloxía baseada na selección, almacenamento e consulta da información dispoñible nas actas municipais, padróns de habitantes, contribucións de territorial, industrial e comercio, contratos de arrendamento de servicios públicos, etc. coa fin de definir o horizonte socio-económico dos gobernantes locais, así como as suas actuacións políticas. Así mesmo estudiáronse a legislación e os orzamentos municipais tratando de diferenciar as actuacións de moderados e progresistas ó frente dos entes municipais. A sistematización e análise desta documentación fíxonos constatar a existencia de permanencias na instalación dos concellos liberalis respecto ó Antigo Réxime, así como tamén o uso de vellos cargos públicos e instrumentos como o centralismo e a xerarquía, para controlar o acceso dos maiores contribuintes ó goberno local e ás políticas públicas executadas por éstes. Entre 1845 e 1868 o Concello de Santiago de Compostela servirá de escenario á unha loita constante entre o Estado e as elites locais, aglutinadas en faccións socioeconómicas, por impoñer os seus criterios e intereses na xestión municipal e na execución das políticas públicas. Esta loita produciuse nun contexto centro-periferia que tiña como marco a Lei de Organización e Atribucións dos Concellos do 8 de xaneiro de 1845, que lle outorgaba ó Estado o control férreo dos concellos, pero tamén da negociación caciquil levada a cabo por representantes do municipio e dos maiores contribuíntes en Madrid, que lle obrigaban ó Estado a efectuar compensacións en prol do correcto funcionamento do goberno local, o cobro de impostos e a orde pública.