[en] In this PhD thesis, different genetic studies were carried out in two marine species of the genus Palaemon Weber, 1795 (Crustacea, Decapoda): the common littoral prawn Palaemon serratus (Pennant, 1777) and the rockpool prawn Palaemon elegans Rathke, 1837. Both their European distribution and morphological similarity make them interesting candidate species for developing population and cytogenetic analyses, complementing phylogenetic studies in order to clarify the evolution of the genus Palaemon. Furthermore, given the commercial relevance of P. serratus, this thesis aims to contribute to the effective management and traceability of this natural resource. Firstly, we applied cytogenetic analyses based on conventional staining, banding techniques and fluorescence in situ hybridisation to identify and characterise these two prawn species. The results obtained from this study revealed a high degree of diversity in chromosome number, karyotype and sex determination system, ranging from the putative absence of heteromorphic sex chromosomes to the multiple chromosome system X1X1X2X2/X1X2Y. Afterwards, we carried out a phylogeographic analysis of P. serratus to test intraspecific genetic diversity and geographic structure. A pronounced genetic differentiation was detected between Mediterranean and Atlantic populations and an uncommon phylogeographic boundary was unveiled. Finally, we developed a species-specific PCR-assay as a traceability tool for authentication of P. serratus and other four economically important prawn species.

[gl] Na presente tese de doutoramento realizáronse diversos estudos xenéticos en dúas especies europeas de camarón pertencentes ao xénero Palaemon Weber, 1795 (Crustacea, Decapoda): o camarón común P. serratus (Pennant, 1777) e o camarón de roca P. elegans Rathke, 1837. A súa distribución europea e a súa similitude morfolóxica, converten estas dúas especies en interesantes candidatas para desenvolver análises citoxenéticas e de poboacións que complementen os estudos filoxenéticos existentes e que axuden a clarificar a evolución do xénero Palaemon. Ademais, debido á importancia comercial de P. serratus, esta tese pretende contribuir á xestión e conservación efectiva deste recurso natural, así como á súa trazabilidade. En primeiro lugar, empregáronse técnicas citoxenéticas baseadas en tincións convencionais, técnicas de bandeo e hibridacións in situ fluorescentes para identificar e caracterizar as devanditas especies de camarón. Os resultados obtidos revelaron disparidade no número cromosómico diploide, cariotipo e sistema de determinación sexual das dúas especies estudadas, variando dende a suposta ausencia de cromosomas sexuais heteromórficos ata o sistema múltiple de determinación sexual X1X1X2X2/X1X2Y. En segundo lugar, realizouse unha análise filoxeográfica en P. serratus para avaliar a diversidade xenética intraespecífica así como a súa estrutura poboacional. Detectouse unha pronunciada diferenciación xenética entre as poboacións atlántica e mediterránea que revelaron entre elas unha barreira filoxeográfica pouco frecuente. Finalmente, desenvolveuse un método especie-específico baseado na PCR como ferramenta de trazabilidade alimentaria para a autentificación de P. serratus e outras catro especies de lagostinos e gambas de interese comercial.