[en] BACKGROUND: Musculoskeletal or rheumatic diseases are very common in formal or informal caregivers. In recent years, many prevention or health promotion programs have been studied to reduce the incidence that these lesions have on caregivers; however, it remains to be determined what is the ideal program for preventing such diseases. OBJETIVE: To determine the effectiveness of programs or preventive interventions including any technique physiotherapy for musculoskeletal or rheumatic problems in formal and informal caregivers compared with placebo, another intervention, usual activity (no intervention) or baseline (pre-post). METHODS: The data collection was performed in the following databases: PubMed, Scopus, CINAHL, between the months of April and June 2016. The methodological quality was assessed following the PEDro scale and the "Quality Assessment Tool for Before-After (Pre-Post) Studies With No Control Group" scale. The grades of recommendation and the available evidence were analyzed with EMBC Oxford scale. OUTCOMES: 6 studios were obtained, generally low quality, aimed at formal caregivers and where the most widely used type of program corresponds to a program of postural correction and other ergonomic measures, which appear alone or in combination with other techniques, usually exercise. The evaluation system most commonly used is the questionnaire with Likert response for the measurement of individual and social characteristics and working conditions. In 3 of the 6 studies the figure of the physiotherapist explicitly appears. CONCLUSIONS: The most frequently used programs were postural correction elements, ergonomic techniques and exercise; but there is not enough literature to affirm that physical therapy is beneficial for the prevention of musculoskeletal disorders in caregivers, so studies of higher quality to show what kind of treatment is needed would be beneficial.

[gl] INTRODUCIÓN: As patoloxías musculoesqueléticas ou reumáticas son moi habituais nos coidadores formais ou informais. Nos últimos anos, estudáronse numerosos programas de prevención ou promoción da saúde para diminuír a incidencia que estas lesións teñen sobre os coidadores; non obstante, segue sen determinarse cal é o programa ideal para prever este tipo de patoloxías. OBXECTIVO: Determinar a efectividade dos programas ou intervencións preventivas que inclúan algunha técnica de fisioterapia para problemas musculoesqueléticos ou reumáticos en coidades formais e informais en comparación co placebo, outra intervención, actividade habitual (non intervención) ou coa liña base (pre-pos). MATERIAL E MÉTODOS: A recolección da información realizouse nas seguintes bases de datos: PubMed, Scopus e CINAHL, entre os meses de abril e xuño de 2016. A calidade metodolóxica foi avaliada seguindo a escala PEDro e a escala "Quality Assessment Tool for Before-After (Pre-Post) Studies With No Control Group". Os grados de recomendación e a evidencia dispoñible analizáronse coa escala CEBM de Oxford. RESULTADOS: Obtivéronse 6 estudios, xeralmente de baixa calidade, dirixidos ós coidadores formais e onde o tipo de programa máis empregado correspóndese cun programa de corrección postural e outras medidas ergonómicas, que aparece solo ou combinado con outras técnicas, xeralmente o exercicio. O sistema de avaliación máis empregado é o cuestionario con resposta tipo Likert para a medición das características individuais e sociais e as condicións do traballo. En 3 dos 6 estudios aparecía explicitamente a figura do fisioterapeuta. CONCLUSIÓNS: Os elementos máis empregados nos programas foron a corrección postural, técnicas ergonómicas e o exercicio; pero non existe literatura suficiente para afirmar que a fisioterapia é beneficiosa para a prevención de patoloxías musculoesqueléticas nos coidadores, polo que é necesaria a realización de estudios de maior calidade para evidenciar qué tipo de programa resultaría beneficioso.