[en] Prestige accident in November 2002 was the highest environmental disaster occurred in Spain and one of the top catastrophes in the history of European navigation. Sixty-seven thousand tones of oil containing compounds extremely toxic for human health were spilled. As a consequence, a huge number of people collaborated in the cleanup of the polluted shore, being potentially exposed to the oil. Studies carried out at the moment of exposure reported genotoxic, endocrine and immunotoxic alterations in those individuals, so the objective of this work was to determine the possible persistence of those alterations seven years later. A population composed of 54 fishermen from Galician villages hardly affected by the spill, who had collaborated in the cleanup for at least 2 months, was analysed and compared to a group of 50 controls with similar characteristics. We evaluated comet assay, micronucleus test and T- cell receptor mutation assay as genotoxicity biomarkers; serum prolactin and cortisol as endocrine biomarkers and lymphocyte subsets, several circulating cytokines, neopterin, and tryptophan degradation products as immunotoxicity biomarkers. The results obtained showed that genotoxicity parameters, prolactin and most immunological parameters returned to basal levels in the exposed individuals. Still, alterations observed in the levels of cortisol, kynurenine and percentage of CD16+56+ lymphocytes suggest the need to monitor these individuals for early detection of health outcomes related to endocrine or immunological systems.

[gl] O accidente do buque Prestige en novembro de 2002, representou o maior desastre ambiental ocorrido en España e unha das maiores catástrofes na historia da navegación europea. Vertéronse 67.000 toneladas de petróleo con compoñentes altamente tóxicos para a saúde humana. Como consecuencia, un gran número de persoas colaboraron nas tarefas de limpeza do litoral contaminado, resultando potencialmente expostas ao fuel. Estudos realizados no momento da exposición mostraron alteracións a nivel xenotóxico, endocrino e inmunotóxico en devanditos individuos, polo que o obxectivo deste traballo consistiu na determinación da posible persistencia desas alteracións sete anos máis tarde. Analizouse unha poboación composta por 54 pescadores e mariscadores procedentes de localidades galegas intensamente afectadas polo vertido, que colaboraran na súa limpeza durante máis de dous meses, e comparouse cun grupo de 50 controis de características similares. Avaliáronse como biomarcadores de xenotoxicidade o ensaio do cometa, o test de micronúcleos e o ensaio de mutación no receptor das células T; como biomarcadores endocrinos a prolactina e o cortisol séricos, e como biomarcadores de inmunotoxicidade as subpoboacións linfocitarias, diversas citoquinas circulantes, a neopterina e os produtos do metabolismo do triptófano. Os resultados obtidos mostraron que os parámetros xenotóxicos, a prolactina e a maioría de parámetros inmunolóxicos retornaran aos valores basais nos individuos expostos. Con todo, observáronse alteracións nos niveis de cortisol, kinurenina e porcentaxe de linfocitos CD16+56+ que suxiren a necesidade de realizar un seguimento destes individuos para a detección temperá de problemas de saúde que puidesen estar relacionados co sistema endocrino ou inmunolóxico.