[fr] Aborder une œuvre sous l'angle de la religion et de la foi conduit à dépasser le problème des thèmes pour saisir l'œuvre dans un ensemble signifiant plus large. Le poème ne se réduit pas au texte. Fortement marqué durant sa jeunesse par le calvinisme, le poète Gerrit Achterberg (1905-1962) intègre la Parole dans son œuvre où citations, thèmes, figures et lieux bibliques abondent. Bien loin de se révolter contre cette emprise, il constituera même un recueil destiné au public protestant.Pourtant, même dans les poèmes les plus orthodoxes, se fait jour un glissement par lequel Dieu, le Christ et le poème finissent par se confondre avec la femme aimée, destinataire emblématique de l'œuvre. Le caractère hétérogène de la thématique souligne, plus qu'elle ne cache, une profonde unité au sein de laquelle l'élément religieux joue un rôle particulier.Pris dans un rapport structurant réciproque, poème et poète constituent un système dans lequel les éléments épars prennent un caractère de nécessité et où la poésie occupe tout l'espace. Du fait religieux ne reste qu'une structure fondamentale. Si, du point de vue thématique, la Bible n'est qu'une source parmi d'autres (encyclopédie, manuels divers etc.), la conception chrétienne de la Parole, surtout celle de Jean, ouvre la voie vers une définition de l'homme et du monde qui fonde la capacité créatrice de la poésie. La place centrale de la parole rétablit le lien entre l'élaboration psychique et la question de l'être. Détachée de la religion, l'œuvre réalise cette intuition fondamentale : l'homme et le monde sont coextensifs et le poème a accès au réel.

[nl] Een literair werk met als invalshoek godsdienst en geloof bestuderen brengt met zieh mee dat de thematiek binnen een ruimer verband moet worden geplaatst. Een gedieht is niet louter tekst. Het calvinisme heeft een diepe invloed gehad op de jonge Gerrit Achterberg (1905-1962). Het Woord is in zijn werk aanwezig en bijbelse thema's, figuren en citaten komen er veelvuldig in voor. Niet alleen heeft hij er zieh niet tegen verzet maar hij heeft zelfs een bundel samengesteld voor de protestante lezers.Ook in zijn meest orthodoxe gedichten blijkt er een verschuiving plaats te vinden waardoor God, Christus et het gedieht samen vallen met de geliefde, het bekende centrale thema. De zeer uiteenlopende thematiek maakt de fundamentele eenheid van het werk juist duidelijk. Het godsdienstig element speelt hierbij én aparte rol.Door hun structurerende kracht vormen de dichter en de gedichten samen een systeem waarin willekeur en verdeeldheid door noodzakelijkheid worden verbonden en de poëzie overal aanwezig is. Van het godsdienstige blijft slechts én fundamenteel schéma over. De Bijbel is, op thematisch vlak, een van de vele bronnen naast de encyclopédie e.d., maar de christelijke opvatting van het Woord, vooral bij Johannes, maakt het mogelijk om tot een definitie van mens en wereld te komen die de scheppende kracht van de poëzie kan grondvesten. Doordat het woord een centrale plaats krijgt kan men tot de eenheid komen van het psychisch proces en het zijn. Los van godsdienst verwezenlijkt het werk deze fundamentele intuïtie: mens en wereld bezitten een gelijksoortige strekking en het gedieht heeft toegang tot de werkelijkheid.