[en] Small and medium-sized enterprises (SMEs) are at the heart of a nation's wealth creation, employment generation and economic development. Hence, new ways to sustain and reinforce their competitiveness in today's fast-changing, complex and unpredictable environment become key for their survival and the development of the region. In this context, business model innovation is emerging as a new source of competitive advantage that can complement or even substitute for traditional forms of innovation. Recently, research has started to empirically explore how SMEs can proactively address business model innovation to adapt their business model to the environmental challenges. However, the literature is widely dispersed, and further research is needed to develop the big picture of the key drivers and outcomes of business model innovation in SMEs. The main goal of this thesis is therefore to explore business model innovation in SMEs from a holistic view. Based on a sample of 78 SMEs and using an exploratory approach, it examines the effects of certain antecedents on business model innovation, and the performance implications of business model innovation. Business model innovation is also compared with other forms of innovation (product, service, marketing, process and organisation). Research is conducted through a mixed-method approach comprising a questionnaire and different methods of data analysis: partial least squares structural equation modeling, fuzzy-sets qualitative comparative analysis, and statistical tests. The findings suggest that strategizing, sensing and experimenting capabilities are key drivers of business model innovation in SMEs, and these capabilities are promoted by the managerial orientation and the innovation culture of the firm. The influence of collaboration capabilities on business model innovation, in turn, was found non-significant. The results also indicate that the use of business model innovation tools facilitates business model innovation. Approaching the phenomenon from a configurational view, the results further suggest that SMEs combine the above-mentioned antecedents following different, equally effective paths to business model innovation, thereby reflecting distinct causation-effectuation behaviours. Additionally, business model innovation seem to be related to superior firm performance, and business model advantage partially explains this relationship. Lastly, it is shown that business model innovation is a distinct but complementary form of innovation that interrelates with business innovation (product, service, marketing, process and organisation). This investigation contributes therefore to a better understanding of business model innovation in SMEs, and the results have practical implications for SMEs and public administration.

[eu] Enpresa txiki eta ertainak (ETEak) aberastasun eta enpleguaren sorrerarako eta garapen ekonomikorako giltzarria dira. Horrela, egungo ingurune aldakor, konplexu eta ezustekoan ETE-en lehiakortasuna mantendu eta indartzeko modu berriak nahiatezkoak dira haien biziraupenerako eta lurraldearen garapenerako. Testuinguru horretan, negozio ereduaren berrikuntza lehiarako abantail iturri berria bilakatu da, eta berritzeko modu tradizionalak osatu edota ordezkatu ditzake. Azken urteetan ikerketak hasi dira enpirikoki aztertzen nola berritu ditzaketen modu proaktiboan ETE-ek euren negozio ereduak testuinguruko erronketara egokitzeko. Hala ere, literatura oso zabala da eta ikerketa gehiago behar dira ETE-etan negozio ereduaren berrikuntza sustatzen duten faktore nagusien eta emaitzen ikuspegia orokorra lortzeko. Hori dela eta, ETE-en negozio ereduaren berrikuntza ikuspegi holistikotik aztertzea da tesiaren helburu nagusia. 78 ETEko lagin batetik abiatuta, ikerketak explorazio ikuspegia hartu, eta aurrerakari batzuek negozio ereduaren berrikuntzan duten eragina eta negozio ereduaren berrikuntzak enpresaren emaitzetan duen ondorioa aztertzen ditu. Negozio ereduaren berrikuntza beste berrikuntza mota batzuekin (produktua, zerbitzua, marketina, prozesua eta antolakuntza) ere alderatzen da. Ikerketak, metodo misto baten antzera, datuak galdetegi baten bitartez jaso, eta hiru metodo hauen bitartez ustiatu ziren: partial least squares ekuazio estrukturalen bidezko modelizazioa, fuzzy-set analisi kualitatibo konparatiboa, eta test estatistikoak. Emaitzek aditzera ematen dutenez, estrategia garatzeko, aukerak hautemateko eta esperimentatzeko gaitasunak dira ETE-en negozio ereduaren berrikuntzaren eragile nagusiak, eta kudeaketa orientazioa eta enpresaren berrikuntza kulturak dira, berriz, gaitasun horiek sustatzen dituztenak. Lankidetza gaitasunaren eragina negozio ereduen berrikuntzan, berriz, ez zen esanguratsua. Emaitzek adierazten dute, halaber, negozio ereduaren berrikuntzarako tresnen erabilerak negozio ereduaren berrikuntza errazten duela. Horrez gain, aurrekari horiek enpresaren portaeraren arabera (causal-effectual) bide desberdinetatik negozio eredua berritzera daramaten hainbat konfigurazio eraginkor iradokitzen dira. Gainera, badirudi negozio ereduaren berrikuntza enpresaren errendimenduaren hobekuntzarekin lotuta dagoela, eta negozio ereduaren abantailak, berriz, partzialki azaltzen du erlazio hori. Azkenik, egiaztatu zen negozio ereduarena berrikuntza mota ezberdina dela, baina beste berrikuntza mota batzuen osagarria. Hori guztia dela eta, ikerketa honek ETE-etan negozio ereduen berrikuntza hobeto ulertzen laguntzen du, eta aldi berean ETE-ei eta administrazio publikoei inplikazio praktikoak eskaintzen dizkie.