BSC-LT/ACAData huggingface dataset:
[en] We emphasize home and hamlet to be life's basic spaces in traditional society and the way, which everybody knows reality. We make reference to the identities of the community's members and their socialization habits through their activities and behaviours. Many of these activities and behaviours take place in the home and hamlet and provide us with an outline of the community's mentality. We also point out the changes and differences between traditional and present society, which are caused by modernity, including changes in the physical structure of the home and hamlet.

[gl] Destacamos a casa e a aldea como espacios primarios de vida para a sociedade tradicional, e o xeito en que os individuos van coñecendo a realidade. Facemos referencia á creación da identidade dos membros da corhunidade e a súa socialización, a través de diversos comportamentos e actividades que teñen lugar na aldea e na casa, que tamén nos achegan trazos da cosmovision da comunidade. Sinalamos tamén os cambios e as diferencias coa actualidade, producidos pola modemidade, incluíndo os cambios na fisionomía da aldea e das casas.
[en] This genealogical reconstitution of the families of Benita de Lema eighteenth century woman from Cee, La Coruña explores the use of surnames during this period in Galicia. Documentation drawn from parish, notary and court records shows her as mother and daughter interacting with family and society and demonstrates the flexibility in the selection of surnames throughout much of that century in Galicia. In Galicia men and women during the time before 1790 could select surnames from their fathers or mothers, from their extended pedigree, or even from their spouse's family, and often did so.

[gl] La reconstrucción genealógica de las líneas de Benita de Lema, mujer del siglo XVIII y natural de Cee (La Coruña), indaga acerca del uso de apellidos durante esta época en Galicia. Documentos sacados de registros parroquiales, de protocolos y de la audiencia real muestran, además de su filiación, su relación con la sociedad, y evidencia, al propio tiempo, la flexibilidad en la selección de apellidos durante la mayor parte de aquel siglo. Los hombres y las mujeres que vivieron durante el período anterior a 1790 podían escoger entre los apellidos de sus padres o sus madres, de sus linajes extendidos, o incluso entre los apellidos de las familias de sus cónyuges. [gl] A reconstrución xenealóxica das liñas de Benita de Lema, muller do século XVIII e natural de Cee (A Coruña), indaga acerca do uso de apelidos durante esta época en Galicia. Documentos tirados de rexistros parroquiais, de protocolos e da audiencia real mostran, ademais da súa filiación, a súa relación coa sociedade, e evidencia, ao propio tempo, a flexibilidade na selección de apelidos durante a maior parte daquel século. Os homes e as mulleres que viviron durante o período anterior a 1790 podían escoller entre os apelidos dos seus pais ou das súas nais, das súas liñaxes estendidas, ou mesmo entre os apelidos das familias dos seus cónxuxes.
[en] In the First Carlist War a sector of the Galician clergy identified with the defence of the Throne, Altar and Legitimacy fought in the Carlist guerrillas. Among them stands out the cardinal canon Francisco María de Gorostidi. This document analyses his life trajectory since the first steps in his basque homeland until his arrival in Galicia, focusing on the work he did in favour of one of the most outstanding carlist rebellion projects of the war.

[gl] En la Primera Guerra Carlista un sector del clero gallego identificado con la defensa del Trono, el Altar y la Legitimidad luchó en las guerrillas carlistas. Entre ellos sobresale el canónigo cardenal Francisco María de Gorostidi. Este documento analiza su trayectoria vital desde los primeros pasos en su tierra natal guipuzcoana hasta su llegada a Galicia, incidiendo en los trabajos que hizo en favor de uno de los proyectos de rebelión carlista más destacado de la guerra. [gl] Na Primeira Guerra Carlista un sector do clero galego identificado coa defensa do Trono, o Altar e a Lexitimidade loitou nas guerrillas carlistas. Entre eles sobresae o cóengo cardeal Francisco María de Gorostidi. Este documento analiza a súa traxectoria vital dende os primeiros pasos na súa terra natal guipuscoana ata a súa chegada a Galicia, facendo fincapé nos traballos que fixo en prol dun dos proxectos de rebelión carlista máis salientable da guerra.
[en] Although Eugenio Montero Ríos was one of the big onQS primates of the system of dominance by the local boss developed during the stage of the Restoration, his patronage paper in Santiago's city and of patronage in the University of Santiago had a considerable importance, an unknown topic, or even forgotten by all the negative connotations with those that commonly and in a simplistic way they associate to the term cacique. The University of Santiago grew beside the protection that Montero lent him since representative of this district had left in 1886 and his strong influence in the central Government from Madrid it allowed him to reach momentous concessions for this institution, like it has been the case of the School of Veterinary Science.

[gl] Aínda que Eugenio Montero Ríos foi un dos grandes primates do caciquismo desenvolvido durante a etapa da Restauración, o seu papel de padroado na cidade de Santiago e de mecenado na Universidade compostelá tiveron unha importancia considerable, un tema descoñecido ou mesmo esquecido por tódalas connotacións negativas coas que comunmente e de xeito simplista se asocian ó termo cacique. A Universidade de Santiago medrou ó carón da protección que lie prestou Montero dende que saíra representante deste distrito en 1886 e a súa forte influencia no Gobernó central de Madrid permitiulle acadar concesións trascendentais para dita institución, como foi o caso da Escola de Veterinaria.
[en] We present a summary of the archaeological site of A Devesa de Abaixo, the first and only site in the NW Iberian Peninsula with a non-tumular funerary context from the fourth-fifth millennia BC. The results of the radiocarbon datings are analysed and complemented by a pottery study, making it possible to add information about undated prehistoric activity. Next to A Devesa de Abaixo is placed Os Torradoiros site, its study allows us to complet the our knowledge about the chronological sequence in this area. The site is explored from the perspective of a problem that generally affects open-air sites in the region, and we contextualise the non-monumental funerary phenomenon in the NW Iberian Peninsula from the fifth to second millennia BC, comparing it with other European sites.

[gl] Se realiza la síntesis del yacimiento de A Devesa de Abaixo. El primer y único yacimiento al aire libre del Noroeste de la Península Ibérica que presenta un contexto funerario no tumular para el IV-V milenios BC. Nuestro objetivo es caracterizar el yacimiento y su secuencia de uso a lo largo del tiempo. La descripción del yacimiento de Os Torradoiros, localizado a escasos metros nos permitirá definir y completar esta caracterización. Los resultados radiocarbónicos son analizados y complementados por el estudio cerámico, que permite añadir información acerca de la actividad prehistórica no datada y se discute el yacimiento en una problemática general de los yacimientos al aire libre de la región. [gl] Realízase a síntese do xacemento da Devesa de Abaixo. O primeiro e único xacemento ao aire libre do Noroeste da Península Ibérica que presenta un contexto funerario non tumular para o IV-V milenios BC. O noso obxectivo é caracterizar o xacemento e a súa secuencia de uso ao longo do tempo. A descrición do xacemento de Os Torradoiros, localizado a escass metros, permitiranos definir e completar esta caracyerización. Os resultados radiocarbónicos son analizados e complementados polo estudo cerámico, que permite engadir información acerca da actividade prehistórica non datada e discútese o xacemento nunha problemática xeral dos sitios ao aire libre da rexión.
[en] In Compostela there was a cemetery for pilgrims since at least the 12th century, linked to the Old Hospital of Santiago and to the lost Trinity chapel. At the beginning of the 16th century, the cemetery grounds were acquired for the Royal Hospital and a second chapel was erected: the Vera Cruz, reformed in the 18th century as the chapel of the Virgin of Anguish and today the parish of Saint Fructuosus. But this was a secondary cemetery in the city. Overwhelmed by the Pazo de Raxoi and by social hygiene measures, the space fell into oblivion since the 19th century. In 2009 an intervention was carried out in its surroundings, promoted by the Office of the Historic City. Cristina Ansede and Alberto Quintáns were the designers of a site-specific intervention, landscaped and with a minimalist aesthetic, which provides the city with a new public space that revitalizes the funerary place.

[gl] En Compostela existió un cementerio de peregrinos por lo menos desde el siglo XII, vinculado al Hospital Viejo de Santiago y a la desaparecida capilla de la Trinidad. A comienzos del siglo XVI los terrenos del cementerio fueron adquiridos para el Hospital Real, erigiéndose en ellos una segunda capilla: la Vera Cruz, reformada en el XVIII como capilla de la Virgen de las Angustias y hoy parroquial de San Fructuoso. Pero este fue un cementerio secundario en la ciudad. Avasallado por el Pazo de Raxoi y por las medidas higienistas, desde el siglo XIX el espacio cae en el olvido. En 2009 se realiza una intervención en sus inmediaciones, promovida por la Oficina de la Ciudad Histórica. Cristina Ansede y Alberto Quintáns fueron los proyectistas de una intervención específica para el lugar, ajardinada y de estética minimalista, que proporciona a la ciudad un nuevo espacio público activador del lugar funerario. [gl] En Compostela existiu un cemiterio de peregrinos cando menos dende o século XII, vencellado ao Hospital Vello de Santiago e á desaparecida capela da Trindade. A comezos do século XVI os terreos do cemiterio foron adquiridos para o Hospital Real, erixíndose neles unha segunda capela: a Vera Cruz, reformada no XVIII como capela da Virxe das Angustias e hoxe parroquial de San Froitoso. Mais este foi un cemiterio secundario na cidade. Asoballado polo Pazo de Raxoi e polas medidas hixienistas, dende o século XIX o espazo cae no esquecemento. No 2009 realízase unha intervención nas súas inmediacións, promovidas pola Oficina da Cidade Histórica. Cristina Ansede e Alberto Quintáns foron os proxectistas dunha intervención específica para o lugar, axardinada e de estética minimalista, que proporciona á cidade un novo espazo público activador do lugar funerario.
[en] The fifteenth century is the most cosmopolitan moment of the town of A Coruña, port of arrival of ships with goods and pilgrims of different nationalities, the city that could be contemplated by Margery Kempe in 1417, in the case of having arrived in Coruña before leaving for Compostela, was an "old" population that during that century would attend to its greater urban development and one of those of the most important moments of its economic growth. It is therefore a literary license to allude in the title of the work to the "century of Margery Kempe" but it has been consciously taken with the intention of underlining the sixth centenary of this pilgrimage that so limited news has left.

[gl] El siglo XV es el momento más cosmopolita de la villa de A Coruña, puerto de arribada de buques con mercancías y peregrinos de diversas nacionalidades, la ciudad que pudo contemplar Margery Kempe en 1417, en el caso de haber arribado a Coruña antes de partir a Compostela, era una población "antigua" que durante ese siglo asistiría a su mayor desarrollo urbano y a uno de los de los momentos más importantes de su crecimiento económico. Es por tanto una licencia literaria aludir en el título del trabajo al "siglo de Margery Kempe" pero se ha tomado conscientemente con la intención de subrayar el sexto centenario de esta peregrinación que tan limitadas noticias ha dejado. [gl] O século XV é o momento máis cosmopolita da vila da Coruña, porto de arribada de buques con mercadorías e peregrinos de diversas nacionalidades, a cidade que puido contemplar Margery Kempe en 1417, no caso de arribar a Coruña antes de partir a Compostela, era unha poboación "antiga" que durante ese século asistiría ao seu maior desenvolvemento urbano e a un dos dos momentos máis importantes do seu crecemento económico. É por tanto unha licenza literaria aludir no título do traballo ao "século de Margery Kempe" pero tomouse conscientemente coa intención de subliñar o sexto centenario desta peregrinación que tan limitadas noticias deixou.
[en] After the discovery of America and the subsequent race to the East Indies and China, the management of navigation techniques and knowledge of the seas were essential to maintain capital commercial sea routes. Francisco Seyxas y Lovera, statesman, polymath, navigator, and writer, born in the diocese of Mondoñedo (Galicia), after a life of adventures, wrote a series of books to put his knowledge at the service of the Hispanic Monarchy. This study analyzes his work, including unpublished documentation studied by the author. We provide unknown aspects of his biography for which we propose that he be considered the first notary of the existence of Antarctica, given that Elephant Island (which is part of the South Shetland archipelago), would be one of the islands discovered by Seyxas at the end of February 1678. This hypothesis would delegitimize British claims over part of the so-called British Antarctic Territory, reinforcing the claims of Chile and Argentina.

[gl] Tras el descubrimiento de América y la posterior carrera a las Indias Orientales y China, el manejo de las técnicas de navegación y el conocimiento de los mares eran fundamentales para mantener rutas marítimas comerciales capitales. Francisco Seyxas y Lovera, estadista, polímata, navegante y escritor, nacido en la diócesis de Mondoñedo (Galicia), tras una vida de aventuras escribió una serie de libros para poner sus conocimientos al servicio de la Monarquía Hispánica. Este trabajo analiza su obra, incluyendo documentación inédita estudiada por el autor. Aportamos aspectos desconocidos de su biografía por los que proponemos que sea considerado primer fedatario de la existencia de la Antártida, ya que la isla Elefante (que forma parte del archipiélago Shetland del Sur), podría ser una de las islas descubiertas por Seyxas a finales de febrero de 1678. Esta hipótesis deslegitimaría las reclamaciones británicas de parte del denominado Territorio Antártico Británico reforzando las reclamaciones de Chile y Argentina. [gl] Tras o descubrimento de América e a posterior carreira ás Indias Orientais e China, o manexo das técnicas de navegación e o coñecemento dos mares eran fundamentais para manter rutas marítimas comerciais capitais. Francisco Seyxas y Lovera, estadista, polímata, navegante e escritor, nacido na diocese de Mondoñedo (Galicia), tras unha vida de aventuras escribiu unha serie de libros para poñer os seus coñecementos ao servizo da Monarquía Hispánica. Este traballo analiza a súa obra, incluíndo documentación inédita estudada polo autor. Achegamos aspectos descoñecidos da súa biografía polos que propoñemos que sexa considerado o primeiro fedatario da existencia da Antártida, xa que a illa Elefante (que forma parte do arquipélago Shetland do Sur), podería ser unha das illas descubertas por Seyxas a finais de febreiro de 1678. Esta hipótese deslexitimaría as reclamacións británicas de parte do denominado Territorio Antártico Británico reforzando as reclamacións de Chile e Arxentina.
[en] The lineage of the Taboada is one of the most important in the gentlemanly panorama of the land of Deza. This article does a tour for one of its lines established in the place of Brenzos, in the parish of Loson, from the end of the century XV, the union with the palace of Liñares, up to its last descendants, the counts of Almina.

[gl] A liñaxe dos Taboada é unha das máis importantes no panorama fidalgo da terra de Deza. Este artigo fai un percorrido por unha das súas liñas asentada no lugar de Brenzos, na freguesía de Losón, desde finais do século XV, a unión co pazo de Liñares, ata os seus últimos descendentes, os condes de Almina.
[en] The aim of this paper is to make known the last wills of Lope Gómez de Marzoa, city councilor and public notary of Santiago de Compostela. Apart from analising his testamentary dispositions, some of the less well-known aspects of his biography will be briefl y studied. This will be done specially trying to clarify his family roots and his role as businessman and member of urban elites in Galicia during the 15th century. Besides, this essay will make reference to some of the litigations in which he, and, above all, his heirs were involved. Finally, the article makes public new documents that allow to reconstruct the last moments and wills of Lope Gómez de Marzoa. KEY WORDS: testaments, urban elites, business, Santiago de Compostela, 15th century.

[gl] El objetivo del presente trabajo consiste en dar a conocer las últimas voluntades del regidor y notario compostelano Lope Gómez de Marzoa. Además de analizar sus disposiciones testamentarias, se estudiarán brevemente algunos de los aspectos menos conocidos de su biografía, tratando de clarificar especialmente sus orígenes familiares y su papel como hombre de negocios y miembro de las élites urbanas en la Galicia del siglo XV. Asimismo, se hará referencia a algunos de los pleitos en los que se vieron inmersos tanto él como, sobre todo, sus herederos. Finalmente, se publican los nuevos documentos que permiten reconstruir los últimos momentos y voluntades de Lope Gómez de Marzoa. [gl] O obxectivo do presente traballo consiste en dar a coñecer as últimas vontades do rexedor e notario compostelán Lope Gómez de Marzoa. Ademais de analizar as súas disposicións testamentarias, estudaranse brevemente algún dos aspectos menos coñecidos da súa biografía, tratando de clarificar especialmente as súas orixes familiares e o seu papel como home de negocios e membro das elites urbanas na Galicia do século XV. Así mesmo, faráse referencia a algúns dos preitos nos que se viron inmersos tanto el como, sobre todo, os seus herdeiros. Finalmente, publícanse os novos documentos que permiten reconstruír os últimos momentos e vontades de Lope Gómez de Marzoa.
[en] In this paper we intend to analyze the different representations of childhood projected through the Galician magazine of the first third of the 20th century of largest circulation, social influence and longest life, Vida Gallega (Vigo), and the illustrated weekly of greatest impact among Galician migrants to America, Céltiga (Buenos Aires). The review and qualitative analysis of the content of all the copies published under both headings −in the case of Vida Gallega, a set of 423 issues published between 1915 and 1936; and, regarding Céltiga, a total of 182 numbers published between 1924 and 1932−, allow us to perceive how the ideals of childhood and the desired future for Galician society were represented in two relevant media from the Galician communities in both sides of the Atlantic.

[gl] En este artículo pretendemos analizar las diversas representaciones de la infancia proyectadas a través de la revista gallega de primer tercio del siglo XX de mayor tirada, influencia social y vida más larga, Vida Gallega (Vigo), y del semanario ilustrado con más repercusión entre la emigración gallega a América, Céltiga (Buenos Aires). La revisión y el análisis cualitativo de contenido de la totalidad de los ejemplares publicados bajo ambas cabeceras ‒en el caso de Vida Gallega, un conjunto de 423 números difundidos entre 1915 y 1936; y, si nos referimos a Céltiga, una totalidad de 182 números editados entre 1924 e 1932‒, permite que podamos aproximarnos al conocimiento de las representaciones de la infancia y del porvenir deseado para la sociedad gallega enarboladas desde dos medios representativos de las realidades gallegas de un margen y otro del océano. [gl] Neste artigo pretendemos analizar as diversas representacións da infancia proxectadas a través da revista galega do primeiro terzo do século XX de maior tirada, influenza social e vida máis longa, Vida Gallega (Vigo), e do semanario ilustrado de meirande repercusión entre a emigración galega a América, Céltiga (Bos Aires). A revisión e análise cualitativa de contido da totalidade dos exemplares publicados baixo ambas cabeceiras ‒no caso de Vida Gallega, un conxunto de 423 números difundidos entre 1915 e 1936; e, se nos referimos a Céltiga, unha totalidade de 182 números editados entre 1924 e 1932‒, permite que poidamos achegarnos ao coñecemento das representacións da infancia e do porvir desexado para a sociedade galega enarboradas desde dous medios representativos das realidades galegas de aquén e de alén mar.
[en] Research into the figure and the activities of Marshal Pardo de Cela —one of the most well-known and controversial protagonists of the second half of the 15th century in Galicia— has progressed remarkably in the last two decades. The most recent and significant breakthrough has been the discovery of his last will and testament and codicil; they were signed on 1st and 3rd Octuber 1483, just before his public execution in the main square of Mondoñedo. In the present article we describe this finding and we contextualize, evaluate and publish the content of the document itself. It was included in three notarial copies, which were part of a lengthy legal process between several of his descendents and the bishops of Mondoñedo, from 1510 to 1542, regarding the ownership of the "terrerias" of Sargadelos, San Romao, Regueira de Ferrol and Cervo.

[gl] Las investigaciones en torno a la figura y los hechos del mariscal Pardo de Cela —uno de los protagonistas más señalados y debatidos de la segunda mitad del siglo XV gallego— han logrado en estas dos últimas décadas avances notables; el más reciente y significativo ha sido la localización de su testamento y codicilo, otorgados el 1 y 3 de octubre de 1483, justo antes de su ejecución pública en la plaza mayor de Mondoñedo. En estas páginas se da cuenta de este hallazgo y se contextualiza, valora y edita el propio documento, conservado en tres traslados notariales insertos en el largo proceso que sostuvieron, entre 1510 y 1542, varios descendientes del personaje con los obispos de Mondoñedo, sobre la posesión de las terrerías de Sargadelos, San Romao, Regueira de Ferrol y Cervo. [gl] As investigacións en torno á figura e os feitos do mariscal Pardo de Cela —un dos protagonistas máis sinalados e debatidos da segunda metade do século XV galego— lograron nestas dúas últimas décadas avances notables; o máis recente e significativo foi a localización do seu testamento e codicilo, outorgados o 1 e 3 de outubro de 1483, xusto antes da súa execución pública na praza maior de Mondoñedo. Nestas páxinas anúnciase este achado e contextualizase, valora e edita o propio documento, conservado en tres traslados notariais insertos no longo proceso que sostiveron, entre 1510 e 1542, varios descendentes do personaxe cos bispos de Mondoñedo, sobre a posesión das terrerías de Sargadelos, San Romao, Regueira de Ferrol e Cervo.