[en] Evolutionary and molecular genetics provides valuable information for the efficient conservation of endangered species. In this thesis, I have used a combination of newly generated genetic and ecological data to assess the conservation status of the protected moth Graellsia isabellae. Firstly, I reconstructed the evolutionary history of this iconic insect by using genetic data obtained from samples obtained across the whole known distribution area: Iberia Peninsula and French Alps. Data from one mitochondrial gene (cox1) and nine nuclear microsatellites revealed a strong phylogeographic pattern represented by six main genetic clusters. The changes in distribution range of its primary host plant, Pinus sylvestris, during the Upper Quaternary climatic oscillations, is likely to have played an important role in the diversification of the moth. Those six clusters were defined as Evolutionary Significant Units, which broadly match the current intraspecific taxonomy of this species. Secondly, I combined molecular (microstaellites) and ecological (mark- release-recapture) data to estimate the contemporary effective and census population size. The comparison of these parameters in two contrasting localities of G. isabellae contributed to reveal the factors that influence the genetic diversity of the moth at population level. Both demographic history and habitat configuration were essential to explain the similarity of census size and the significant difference in effective population size between the two sites. The need for the re-categorisation of this species in national and sub-national red lists is therefore argued for. Lastly, the analysis of population structure at fine-scale in the Pyrenean National Park of Ordesa y Monte Perdido confirmed topography and host plant of source-sink dynamics involving subpopulations located off limits of the National Park highlighted the importance of buffer zones to conserve genetic diversity of endangered populations.

[gl] A xenética molecular e evolutiva proporciona información sumamete valiosa para a conservación de especies ameazadas. Nesta tese empregáronse unha combinación de datos ecolóxicos e xenéticos co gallo de avaliar o estado de conservación do lepidóptero protexido Graellsia isabellae. Primeiramente reconstruiuse a historia evolutiva deste emblemático insecto, utilizando datos xenéticos obtidos da mostraxe en toda a súa área de distribución coñecida: Península Ibérica e Alpes franceses. A secuenciación dun xene mitocondrial (cox1) e o xenotipado con nove marcadores microsatélites nucleares desvelaron un forte patrón filoxeográfico composto por seis grupos de poboacións (clusters). Os cambios no rango de distribución da súa principal planta hospedadora, Pinus sylvestris, durante as oscilacións climáticas do Cuaternario Superior semellan ter xogado un importante papel na diversificación de G. isabellae. Estes seis clusters, definidos como Unidades Evolutivas Significativas (ESU), cadran coa taxonomía intraespecífica desta especie agás no caso dunha das subespecies. En segundo lugar, combináronse datos xenéticos (microsatélites) e ecolóxicos (marcaxe-ceiba-recaptura) co gallo de estimar os tamaños poboacionais contemporáneaos censal e efectivo. A comparanza destes dous parámetros en dúas poboacións de G. isabellae con notables diferenzas en canto ao seu hábitat foron clave para explicar a semellanza atopada no tamaño censal de ámbalas dúas localidades e a diferenza significativa obtiva en canto aos seus respectivos tamaños efectivos de poboación. Arguméntase a necesidade de recategorizar esta especie nos catálogos nacional e autonómicos de fauna ameazada. Finalmente, a análise a fina escala da estrutura poboacional no Parque Nacional de Ordesa e Monte Perdido confirmou que a topografía e a configuración dos anacos de planta hospedadora son os principais condicionantes da estruturación poboacional de G. isabellae. O ter atopado unha dinámica fonte-vertedoiro abranguendo subpoboacións localizadas fóra das lindes do Parque Nacional salienta a importancia das zonas de protección periféricas na conservación da diversidade xenética de poboacións ameazadas.