[en] The open space in Flanders, the northern part of Belgium, can hardly be seen as really open. From the Middle Ages onward this area has been known for its spread out development pattern, which has even strengthened in recent decades. Especially the residential ribbon development and the omnipresent infrastructure are widely recognised. These developments have led to an intense fragmentation of open space. In this paper we present two new methods to analyse and quantify this fragmentation of open space from a spatial planning perspective, and compare them with two existing methods. This comparative analysis evaluates the different methods and connects them to different definitions of fragmentation. The average patch size method is more appropriate to describe general fragmentation if the focus is on major line infrastructures, whereas the density of fragmenting structures method matches with the interpretation of fragmentation as spatial heterogeneity. The two described methods to detect enclosed open space fragments as signs of fragmentation give different results depending on the data and methods used. The ribbon method however is more appropriate to detect open space fragments under threat of privatisation, since it works with a stricter definition of continuous ribbon development. All four methods are relevant for Flemish spatial planning policy, as they indicate where actions are needed to safeguard open space from further urbanisation tendencies. Furthermore, they can support a differentiated spatial policy and add to the scientific basis of the debate on alternative interpretations of Flemish open space.

[nl] De open ruimte in Vlaanderen, het noordelijke deel van België, kan niet echt als volledig open beschouwd worden. Sinds de Middeleeuwen is de regio bekend voor haar verspreide bebouwing, een patroon dat in de voorbije decennia zelfs nog versterkt werd. Vooral residentiële lintbebouwing en infrastructuurlijnen zijn alomtegenwoordig in het Vlaamse landschap, wat heeft geleid tot een intense fragmentatie van de resterende open ruimte. In dit artikel stellen we twee methodes voor om fragmentatie van open ruimte te analyseren en kwantificeren, vanuit het perspectief van de ruimtelijke planner. De twee nieuwe methodes worden vergeleken met twee bestaande methodes om de vier methodes te evalueren en te koppelen aan verschillende definities van fragmentatie. De average patch size methode ("gemiddelde grootte van een lap open ruimte") is meer geschikt om algemene fragmentatie te beschrijven als de focus op grote infrastructuurlijnen ligt, terwijl de density of fragmenting structures methode ("dichtheid van fragmenterende structuren") meer geschikt is wanneer fragmentatie wordt geïnterpreteerd als ruimtelijke heterogeniteit. De twee methodes die ingesloten openruimtefragmenten detecteren als teken van fragmentatie, geven verschillende resultaten, afhankelijk van de gebruikte data en berekeningswijze. De ribbon methode ("bebouwingslint") is echter meer geschikt om openruimtefragmenten te detecteren die ernstig bedreigd worden door privatisering, omdat ze werkt met een striktere definitie van aaneengesloten bebouwing die een fragment omringt. Alle vier methodes zijn relevant voor het Vlaamse ruimtelijke planningsbeleid, omdat ze aanduiden waar acties nodig zijn om open ruimte te vrijwaren van verdere verstedelijking. Daarnaast kunnen de methodes een gedifferentieerd ruimtelijk beleid ondersteunen en objectieve informatie toevoegen aan het actuele debat over de betekenis van open ruimte in Vlaanderen.