[en] This thesis presents the characteristics of a flatland basin with emphasis on the dynamic of ground water that are more easily accessible for farmers. The selected place belongs to Rio Salado inferior basin, within the Bajos Submeridionales region. It is used the powerful tool provided by Geographic Information Systems for drawing planes and graphical analysis. The concept of "non-typical hydrogeologic systems" is postulated and there is an attempt to validate the hydrogeologic conceptual model for the region, based on the model proposed by Tóth (1963) y Tóht (2000). The purpose of analyzing the performance of the system is to proposed an approach in which knowledge of the environment is the basis for maintaining a balanced production, or at least know the risk associated with certain actions. This work is based on data field compiled through decades of research, complemented with recent studies. Farming is posed in areas with widely varying climates in a few years go from devastating floods to distressing droughts. Artificial recharge is presented as a mean to increase the underground reservoir and mitigate crisis in periods of drought. Awareness of groundwater condition before planting is highlighted in order to analyze risks for producers or farmers. In both regions water storage reservoirs are proposed to manage excess and controlled evacuation. Finally, it is concluded that sustainable production is possible if there is good basic knowledge of nature. This thesis seeks to contribute in the collection, management, analysis of data and set directions to explore as artificial recharge of aquifers.

[gl] Nesta tese preséntanse as características dunha conca de chaira. Ponse énfase no funcionamento das augas subterráneas porque son as de máis doado acceso polo produtor agropecuario. Intégrase dentro da conca inferior do Río Salgado todo o sector de Baixos Submeridionais e utilízase a valiosa ferramenta que outorgan os Sistemas de Información Xeográfica para realizar planos e análises gráficas. Formúlanse os "sistemas hidroxeolóxicos non típicos" e trátase de validar un modelo conceptual para a rexión dende o punto de vista hidroxeolóxico, como é o proposto por Tóth (1963). O propósito de analizar o funcionamento do sistema é formular un camiño de coñecemento do medio que sexa a base para manter unha produción equilibrada ou, polo menos, coñecer os riscos de determinadas accións. Todo o traballo está baseado en datos de campo que se elaboraron ao longo de décadas de estudo na zona, complementado con estudos recentes. Formúlase a produción en zonas con climas moi variantes que, en poucos anos, provocan tanto inundacións desvastadoras como secas angustiosas. Preséntase a recarga artificial como medio para aumentar o reservorio subterráneo e paliar as crises en períodos de secas. Formúlase o coñecemento das augas subterráneas por parte dos produtores antes de sementar, para poder analizar os seus riscos. En ambas as dúas rexións propóñense os reservorios de auga para almacenamento durante os excesos e a evacuación controlada. Por último, conclúese que é posible realizar unha produción sustentable se se posúe unha boa base sobre o coñecemento da natureza. Esta tese baséase na recompilación, ordenamento e análise da información e plantexa direccións a explorar, como a recarga artificial de acuíferos.